title: Gustave Le Bon

text:
Gustave Le Bon (7 tháng 5 năm 1841, Nogent-le-Rotrou, Eure-et-Loir – 13 tháng 12, 1931) là một nhà tâm lý học xã hội. Theo Gustave Le Bon, những đám đông luôn bị vô thức tác động, họ xử sự như người nguyên thủy, người dã man, không có khả năng suy nghĩ, suy luận, mà chỉ cảm nhận bằng hình ảnh, bằng sự liên kết các ý tưởng, họ không kiên định, thất thường, và đi từ trạng thái nhiệt tình cuồng loạn nhất đến ngây dại ngớ ngẩn nhất. Vả lại, do thể tạng của mình, những đám đông ấy cần có một thủ lĩnh, một người cầm đầu, kẻ có thể dẫn dắt họ và cho bản năng của họ một ý nghĩa.

"Những người cầm đầu hiện nay càng có khuynh hướng thay thế quyền lực công thì quyền lực công càng bị chất vấn và suy yếu đi. Sự bạo ngược của những ông chủ mới này làm đám đông ngoan ngoãn vâng lời họ hơn cả khi họ đã từng vâng lời chính quyền"

Vậy nên, thời hiện đại được định tính bằng sự lên ngôi của những đám đông được người cầm đầu dẫn dắt. Và trong thời đại hỗn loạn và lo âu ấy, bằng việc đánh mất lý tưởng của mình, chủng tộc đã đánh mất tâm hồn mình và lại trở thành đám đông.

"Nền văn minh chẳng có sự cố định nào, bị phó mặc cho mọi ngẫu nhiên. Bọn tiện nhân thành bà hoàng và những kẻ dã man tiến lên"

Ngày nay, lý thuyết của Le Bon vẫn chịu một số chỉ trích. Ông được coi là người đặt nền móng cho chủ nghĩa quốc gia hiện đại. Nhưng dù thế nào đi nữa thì Le Bon cũng chỉ là "con đẻ" của thời đại ông. Nỗi lo sợ về nạn bạo lực, sự hoành hành, chứng khủng bố của những đám đông thể hiện rất rõ trong lý thuyết của ông. Ông dường như đã quá phóng đại về nguy cơ bạo lực và sự vô lý của đám đông. Tuy vậy, cuốn sách này thực sự là tác phẩm quan trọng và có ảnh hưởng lớn tới tư tưởng thời đại của Le Bon nói chung cũng như tâm lý học hiện đại nói riêng.

Xem thêm
 The civilisation of Arabs 1884,
 Les Lois psychologiques de l'évolution des peuples (1894; The Psychology of Peoples),
 La psychologie des foules (1895; English translation The Crowd: A Study of the Popular Mind, 1896),
 L'homme et les sociétés (1881; Man and Society),
 Psychologie du socialisme'' (1896; Psychology of Socialism)

Chú thích

Liên kết ngoài

 Gustave Le Bon's works:  Page on Gustave Le Bon with his works available in French and in English
 the complete English text to The Crowd (PDF)
 English translation of 'The Psychology of Socialism' (PDF)
 PDF-books from Gustave Le Bon, several titles and languages

Sinh năm 1841
Mất năm 1931
Lịch sử tâm lý học
Lịch sử tâm thần học
Nhà khảo cổ Pháp
Nhà tâm lý học Pháp


title: Chẹo thui lá to

text:
Chẹo thui lá to hay mạ sưa lá lớn, mạ sưa lá to, quắn hoa lá to (danh pháp khoa học: Helicia grandifolia) là một loài thực vật thuộc họ Quắn hoa. Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.

Mô tả
Chẹo thui lá to là một cây thân gỗ nhỏ, cao từ 8 – 10 m. Cành con mập, nhỏ. Lá mọc thành cụm ở đầu cành, phiến lá hình trứng mác ngược, dài khoảng 20 – 35 cm, rộng 10 – 15 cm, thót dần và hình tim ở gốc, rộng 3 – 5 cm, tù ở đầu, gần dai, nhân, có 10 - 15 đôi gân bậc 2, cuống lá ngắn, dài từ 2 – 5 mm.

Chú thích

Tham khảo

G
Thực vật đặc hữu Việt Nam


title: Any-Martin-Rieux

text:
Any-Martin-Rieux là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Anymartinrieux


title: Khu bảo tồn thiên nhiên An Toàn

text:
Khu bảo tồn thiên nhiên An Toàn được thành lập theo quyết định 580/QĐ-UBND ngày 11 tháng 3 năm 2013 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định thuộc hệ thống rừng đặc dụng ở Việt Nam. Khu bảo tồn thiên nhiên được thành lập dựa trên cơ sở chuyển đổi khu rừng bảo vệ cảnh quan An Toàn (thành lập năm 1995) và lâm trường An Sơn.

Vị trí địa lý
Khu bảo tồn thiên nhiên An Toàn thuộc địa bàn xã An Toàn, huyện An Lão, tỉnh Bình Định.
Có tọa độ: Vĩ độ: từ 14o21' 57" đến 14o36' 57" và Kinh độ: từ 108o37' 27" đến 108o47' 06". Có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã An Vinh, An Quang, An Nghĩa, huyện An Lão, và huyện Hoài Ân
Phía tây giáp Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng, tỉnh Gia Lai
Phía nam giáp huyện Vĩnh Thạnh
Phía bắc giáp tỉnh Quảng Ngãi.

Diện tích
Tổng diện tích tự nhiên rộng 22.450 ha gồm:
Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: diện tích 6.097,7 ha.
Phân khu phục hồi sinh thái: diện tích 16.352,1 ha.

Đa dạng sinh học
Thành phần thực vật trong khu vực tương đối đa dạng với một số loài cây gỗ có giá trị kinh tế cao như Gõ đỏ, Giáng hương quả to (Pterocarpus macrocarpus).

Trong khu vực còn có một số loài thú có giá trị bảo tồn: loài Chà vá chân xám

Tham khảo

Rừng bảo vệ cảnh quan
Bình Định
Du lịch Bình Định
A


title: 1610

text:
Năm 1610 (số La Mã: MDCX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai [1] của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện
Ngày 7 Tháng 1
G. Galilei khám phá ra hành tinh Calisto

Sinh

 13 tháng 1 - Anna Maria Maria Anna của Áo, Electress của Bayern (mất 1665)
 1 tháng 3 - John Pell, toán học người Anh (mất 1685)
 4 tháng 3 - William Dobson, tiếng Anh ve chân dung và họa sĩ (mất 1646)
 1 tháng 4 - Charles de Saint-Évremond, người lính, nhà văn người Pháp (mất 1703)
 22 tháng 4 - Đức Giáo hoàng Alexander VIII (mất 1691)
 23 tháng 4 - Lettice Boyle, người Anh (mất 1657)
 18 tháng 5 - Stefano della Bella, người Ý (mất 1664)
 14 tháng 7 - Ferdinando II de 'Medici, Đại Công tước của Tuscany (mất 1670)
 6 tháng 10 - Charles de Sainte, Maure, duc de Montausier, quân nhân Pháp (mất 1690)
 19 tháng 10 - James Butler, 1 Công tước xứ Ormonde, người lính Anh (mất 1688)
 9 tháng 12 - Baldassare Ferri, người Ý (mất 1680)
 10 tháng 12 - Adriaen van Ostade, họa sĩ Hà Lan (mất 1685)
 12 tháng 12 - Saint Vasilije (mất 1671)
 15 tháng 12 - David Teniers Trẻ, nghệ sĩ Flemish (mất 1690)
 18 tháng 12 - Charles du Fresne, sieur du Cange, nhà ngôn ngữ học (mất 1688)
 Ngày chưa biết''''
 Dirck Rembrantsz van Nierop, nhà thiên văn và bản đồ Hà Lan (mất 4 tháng 11 năm 1682)
 Reinhold Curicke, luật gia và sử gia của Danzig (mất 1667)
 Richard Deane, người lính, thủy thủ (mất 1653)
 William Dobson, họa sĩ Anh (mất 1646)
 Huang Zongxi, nhà lý luận chính trị Trung Quốc (mất 1695)
 Jean de Labadie, người Pháp (mất 1674)
 Li Yu, nhà văn người Trung Quốc (mất 1680)
 Louis Maimbourg, sử học Dòng Tên Pháp (mất 1686)
 François-Eudes de Mézeray, sử gia người Pháp (mất 1683)
 Pierre Mignard, họa sĩ người Pháp (mất 1695)
 Philip Sherman, người sáng lập Rhode Island (mất 1687)
 Antonio de Solis y Ribadeneyra, nhà viết kịch Tây Ban Nha (mất 1686)
 Ngao Bái, Mãn Châu đệ nhất dũng sĩ dưới thời vua Thuận Trị và Khang Khi

Mất

Tham khảo

Năm 1610


title: Greding

text:
Greding là một thị xã ở huyện Roth, bang Bayern, Đức. Đô thị này tọa lạc 28 km về phía đông nam của Roth bei Nürnberg và 32 km về phía bắc của Ingolstadt.

Tham khảo


title: Chân Không

text:
Thiền sư Chân Không (真空, 1046-1100), tên tục: Vương Hải Thiềm(王海蟾); là thiền sư Việt Nam thời nhà Lý, thuộc thế hệ thứ 16 thiền phái Tì-ni-đa-lưu-chi.

Thân thế và hành trạng
Vương Hải Thiềm là người làng Phù Đổng, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Xuất thân trong một gia đình quý tộc, nhưng mồ côi từ thuở nhỏ, nhờ khổ công học tập, nên 15 tuổi đã hiểu nhiều sách vở.

Năm 20 tuổi , ông dạo khắp thiền lâm để tìm thầy tu học. Sau khi đến dự hội giảng do thiền sư Thảo Nhất chủ trì tại chùa Tĩnh Lự ở núi Đông Cứu (Bắc Ninh) , nghe kinh Pháp hoa, Vương Hải Thiềm bỗng nhiên tỏ ngộ. Kể từ đó, ông thờ thiền sư Thảo Nhất làm thầy.

Nhờ siêng học hỏi, hiểu biết thiền học của sư (tức Vương Hải Thiềm) ngày càng tăng tiến. Khi đã lĩnh thụ được tâm ấn, sư đến ở chùa Chúc Thánh nơi núi Phả Lại, thuộc trại Phù Lan (nay thuộc tỉnh Hưng Yên)., tu trì giới luật suốt 20 năm, và nổi tiếng là bậc chân tu với pháp danh là Chân Không.

Mến mộ, vua Lý Nhân Tông (ở ngôi: 1076-1084) cho mời thiền sư Chân Không vào đại nội giảng kinh Pháp Hoa, được nhiều người đến nghe. Lúc bấy giờ có Thái úy Lý Thường Kiệt, Tướng quốc Thân Vứu và Thứ sử Lạng Châu cũng đều mến mộ sư, nên thường bỏ của riêng ra cúng dường. Thiền Sư đem số của cải ấy dùng vào việc sửa chùa, xây tháp, đúc chuông...

Khi tuổi đã khá cao, thiền sư Chân Không trở về quê quán, dựng lại chùa Bảo Cảm, và tiếp tục hoằng pháp ở đó.

Đêm ngày mồng Một tháng 11, năm Hội Phong thứ 9 (1100) đời Lý Nhân Tông, thiền sư Chân Không ngồi kiết già thị tịch (hưởng dương 54 tuổi), sau khi đọc cho các đệ tử nghe một bài kệ.

Nghe tin, hoàng thái hậu Ỷ Lan, công chúa Thiên Thành, ni sư Diệu Nhân cùng đông đảo phật tử đến phúng viếng. Qua hai ngày sau, đại sư Nghĩa Hải Đại Sư ở chùa Sa Minh, sa môn được ban ấn tín là Pháp Thành cùng nhiều đồ chúng cũng đem lễ vật đến, rồi làm lễ an táng và xây tháp cho thiền sư ở trong khuôn viên chùa.
Khi ấy, học sĩ Nguyễn Văn Sử phụng chiếu soạn bài minh cho tháp, và thượng thư Đoàn Văn Khâm có thơ truy điệu, trong đó có câu (dịch từ chữ Hán):
...Phút chốc cửa từ cây cột đổ,Bùi ngùi rừng đạo gốc thông lay...

Công án thiền
Trong Thiền uyển tập anh có chép một đoạn đối thoại giữa thiền sư Chân Không (gọi tắt là sư) và một vị tăng (không rõ pháp danh) như sau:

Một lần, có vị tăng hỏi: Thế nào là đạo huyền?

Sư đáp: Giác ngộ rồi mới biết.

Hỏi: Đối với giáo chỉ của người xưa, thì đệ tử chưa hiểu. Nay thầy lại dạy thế, đệ tử làm sao hiểu được?

Đáp: Nếu đến nhà tiên trong động thẳm
Thuốc đan thay cốt được mang về.
(Nhược đáo tiên gia thâm động nội
Hoàn đan hoán cốt đắc hoài qui)
Hỏi: Thế nào là thuốc đan?

Đáp:Nhiều kiếp tối tâm không hiểu thấu
Sáng nay chợt ngộ được khai minh.
(Lịch kiếp ngu mông vô động hiểu
Kim thần nhất ngộ đắc khai minh)

Hỏi: Thế nào là khai minh?

Đáp:Khai minh chiếu khắp cõi ta bà
Hết thảy chúng sinh thuộc một nhà.
(Khai minh chiếu triệt sa hà giới
Nhất thiết chúng sinh cộng nhất gia)

Hỏi: Tuy không giải đích xác, nhưng nơi nơi đều gặp nó. Vậy nó là cái gì?

Đáp: Lửa kiếp lẫy lừng thiêu rụi hết
Núi xanh như cũ trắng mây bay.
(Kiếp hỏa động nhiên hào mạt tận
Thanh sơn y cựu bạch vân phi)

Lại hỏi: Sắc thân hư nát rồi thì sao?

Đáp:Xuân đến xuân đi ngờ xuân hết
Hoa nở, hoa tàn, ấy vẫn xuân.
(Xuân lai, xuân khứ, nghi xuân tận
Hoa lạc hoa khai chỉ thị xuân)

Vị tăng còn nghĩ ngợi, thiền sư Chân Không quát bảo:Đất bằng sau cơn lửa
Cây cối đượm hương thơm.
(Bình nguyên kinh hỏa hậu
Thực vật các thủ phương)

Vị tăng bèn sụp xuống lạy tạ .

Kệ thị tịch
Biết mình sắp tịch, thiền sư Chân Không gọi các đệ tử lại rồi nói kệ:

Sách tham khảo
Sách Thiền uyển tập anh (bản dịch của Ngô Đức Thọ-Nguyễn Thúy Nga). Nhà xuất bản Văn học, 1990. Bản điện tử ở đây:
Sách Thiền uyển tập anh (bản dịch của Lê Mạnh Thát). Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 1999.
Thích Thanh Từ, Thiền sư Việt Nam. Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh ấn hành năm 1992.
Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam.'' Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.

Chú thích

Người Bắc Ninh
Thiền sư Việt Nam
Thiền phái Tì-ni-đa-lưu-chi


title: (13945) 1990 OH2

text:
{{DISPLAYTITLE:(13945) 1990 OH2}}

(13945) 1990 OH2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 29 tháng 7 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 13001–14000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Valgreghentino

text:
Valgreghentino là một đô thị trong tỉnh Lecco, trong vùng Lombardia của Ý, cự ly khoảng 40 km về phía đông bắc của Milan và khoảng 8 km về phía nam của Lecco. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.197 người và diện tích là 6,3 km².

Valgreghentino giáp các đô thị: Airuno, Colle Brianza, Galbiate, Olginate.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.valgreghentino.lc.it/

Đô thị tỉnh Lecco
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Semilly

text:
Semilly là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 291 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: 12670 Passargea

text:
12670 Passargea (1979 SG2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 9 năm 1979 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12670 Passargea

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Cá mập trắng lớn

text:
Cá mập trắng lớn (danh pháp khoa học: Carcharodon carcharias), còn được biết đến với các tên gọi khác như mũi kim trắng, cái chết trắng, cá mập trắng, là một loài cá mập lớn thuộc bộ Cá nhám thu được tìm thấy ở miền duyên hải trên khắp các đại dương. Cá mập trắng lớn được biết đến vì kích thước của nó, có thể dài tới  (mặc dù có những báo cáo công bố nó dài , và cân nặng . Loài này trưởng thành về mặt sinh sản khi khoảng 15 năm tuổi và trước đây được cho rằng có vòng đời hơn 30 năm. Vòng đời thực của cá mập trắng còn dài hơn nhiều; nay được ước lượng khoảng 70 năm hay hơn, làm nó trở thành một trong các loài cá sụn sống lâu nhất. Cá mập trắng có thể đạt tốc độ bơi hơn .

Cá mập trắng lớn không có kẻ thù tự nhiên nào ngoài cá voi sát thủ. Nó là loài cá ăn thịt lớn nhất còn tồn tại. Nó săn nhiều loài động vật có vú biển, cũng như cá và chim biển. Nó là loài duy nhất còn sống sót trong chi Carcharodon, và đứng đầu trong các loài cá mập tấn công con người. IUCN liệt kê cá mập trắng lớn là loài sắp nguy cấp, trong khi nó nằm trong Appendix II của CITES.

Tiểu thuyết Jaws của Peter Benchley và bộ phim bom tấn của Steven Spielberg khắc họa cá mập trắng lớn như "kẻ ăn thịt người tàn bạo". Con người không phải con mồi ưa thích của cá mập trắng, nhưng nó gây ra số báo cáo và số tử vong lớn nhất trong số các vụ cá mập tấn công.

Phân loại
Cá mập trắng lớn là một trong nhiều loài lưỡng cư ban đầu được Linnaeus mô tả trong ấn bản thứ 10 năm 1758 của Systema Naturae, tên khoa học đầu tiên của nó là Squalus carcharias. Sau đó, Sir Andrew Smith đã đặt cho nó là Carcharodon như tên chung của nó vào năm 1833, và cũng vào năm 1873. Tên chung được xác định với tên cụ thể của Linnaeus và tên khoa học hiện tại, Carcharodon carcharias, đã được hoàn thành. Carcharodon xuất phát từ những từ Hy Lạp cổ đại karcharos, có nghĩa là "sắc nhọn" hoặc "lởm chởm", và odous, có nghĩa là răng.

Tổ tiên và hóa thạch

Hóa thạch đầu tiên được biết đến của cá mập trắng lớn khoảng 16 triệu năm tuổi, trong thời kỳ giữa thế Miocen. Tuy nhiên, sự ra đời của loài này vẫn còn đang tranh cãi. Giả thiết ban đầu cho nguồn gốc của cá mập trắng lớn là nó chia sẻ một tổ tiên chung với một con cá mập thời tiền sử, chẳng hạn như Megalodon. Megalodon có những chiếc răng không quá khác biệt với những con cá mập trắng lớn, nhưng răng của nó có kích thước lớn hơn nhiều. Mặc dù bộ xương sụn không hóa thạch, Megalodon được ước tính là lớn hơn đáng kể so với cá mập trắng lớn, ước tính dài đến 17 m (56 ft) và nặng đến 59413 kg (130.983 lb). Những điểm tương đồng giữa những tàn dư vật lý và kích thước cực đại của cả hai loài cá mập trắng lớn và Megalodon đã khiến nhiều nhà khoa học tin rằng những con cá mập này có quan hệ mật thiết với nhau, và cái tên Carcharodon megalodon được áp dụng cho loài này. Tuy nhiên, một giả thuyết mới đề xuất rằng Megalodon và cá mập trắng lớn là họ hàng xa (mặc dù chia sẻ họ Lamnidae). Cá mập trắng lớn cũng liên hệ chặt chẽ hơn với cá mập mako cổ đại, Isurus hastalis, một lý thuyết dường như được hỗ trợ với việc phát hiện một bộ hàm hoàn chỉnh với 222 răng và 45 đốt sống của sự chuyển tiếp tuyệt chủng loài Carcharodon hubbelli năm 1988 và xuất bản vào ngày 14 tháng 11 năm 2012. Ngoài ra, giả thuyết mới gán C. megalodon cho chi Carcharocles, cũng bao gồm các loài cá mập khổng lồ khác; Otodus obliquus là đại diện cổ đại của dòng dõi Carcharocles tuyệt chủng.

Phân bố và môi trường sống

Cá mập trắng lớn thường sinh sống ở ven biển và ngoài khơi, nơi có nhiệt độ nước vào khoảng , nhưng tập trung chủ yếu ở ven biển Hoa Kỳ (Đông Bắc Đại Tây Dương và California), Cộng hòa Nam Phi, Nhật Bản, Châu Đại Dương, Chile, và Địa Trung Hải (bao gồm cả biển Marmara và Bosporus. Một trong những quần thể tập trung đông đúc nhất là ở đảo Dyer, thuộc thị trấn Gansbaai, Nam Phi, nơi có biệt danh là "Hành lang cá mập" hay "thủ đô của cá mập trắng". Gần như tất cả những nghiên cứu về cá mập trắng được tiến hành ở đây.

Cá mập trắng lớn là cá tầng nước mặt, được quan sát hầu như chủ yếu ở nơi có nhiều thức ăn, như hải cẩu lông (Arctocephalus ssp.), sư tử biển, cá voi nhỏ, các loài cá mập, và cá xương. Ở vùng biển mở, nó được ghi nhận tại độ sâu . Phát hiện này làm thay đổi quan điểm rằng cá mập trắng lớn là loài sống ven bờ.

Theo một nghiên cứu gần đây, cá mập trắng lớn California đã di cư đến một khu vực giữa bán đảo Baja California và Hawaii được gọi là White Shark Café để dành ít nhất 100 ngày trước khi di chuyển trở lại Baja. Trên hành trình, chúng bơi chậm và lặn xuống khoảng 900 m (3.000 ft). Sau khi chúng đến, chúng thay đổi hành vi và lặn ngắn khoảng 300 m (980 ft) trong tối đa mười phút. Một con cá mập trắng khác được đánh dấu từ bờ biển Nam Phi bơi đến bờ biển phía nam của Úc và trở lại trong năm. Một nghiên cứu tương tự theo dõi một con cá mập trắng lớn khác từ Nam Phi bơi đến bờ biển phía tây bắc của Úc và ngược lại, một hành trình 20.000 km (12.000 mi; 11.000 nmi) trong dưới chín tháng. Những quan sát này phản bác lại các giả thuyết truyền thống rằng cá mập trắng là những kẻ săn mồi lãnh thổ ven biển, và mở ra khả năng tương tác giữa các quần thể cá mập trước đây được cho là đã rời rạc. Lý do cho việc di cư của họ và những gì họ làm tại điểm đến của họ vẫn chưa được biết. Khả năng bao gồm tìm kiếm thức ăn hoặc giao phối theo mùa.

Một nghiên cứu năm 2018 chỉ ra rằng cá mập trắng thích tụ tập sâu trong các xoáy nước ở Bắc Đại Tây Dương. Những con cá mập được nghiên cứu có khuynh hướng ưa thích các xoáy nước ấm áp, dành ra những giờ ban ngày ở độ sâu 450 mét và đến bề mặt vào ban đêm.

Đặc điểm

Hình dạng

Cá mập trắng lớn có mõm hình nón lớn, khỏe mạnh. Các thùy trên và dưới trên vây đuôi có kích thước xấp xỉ giống với một số loài trong bộ Cá nhám thu. Bụng của chúng có màu trắng, trong khi lưng thường có màu xám (đôi khi là màu nâu hoặc màu xanh). Màu sắc làm cho con mồi khó phát hiện ra con cá mập vì nó phá vỡ đường viền của cá mập khi nhìn từ phía bên. Từ trên cao, bóng tối hơn pha trộn với biển và từ bên dưới nó cho thấy một hình bóng tối thiểu so với ánh sáng mặt trời. Cá mập trắng lớn, giống như nhiều loài cá mập khác, có hàng răng răng cưa phía sau những răng chính, sẵn sàng thay thế bất kỳ răng nào bị gãy. Khi cá mập cắn, nó lắc đầu của nó sang một bên, giúp hàm răng có thể xé được những khối thịt lớn. Cá mập trắng lớn, giống như các loài cá nhám thu khác, có đôi mắt to hơn các loài cá mập khác tương ứng với kích thước cơ thể của chúng. Tròng mắt là màu xanh đậm thay vì màu đen.

Kích thước
Cá mập trắng lớn dài khoảng 1,2 m (3,9 ft) khi mới sinh ra, và tăng trưởng khoảng 25 cm (9,8 in) mỗi năm. Cá mập trắng lớn đực khi trưởng thành đạt chiều dài , cá cái . Con trưởng thành thông thường dài  và có khối lượng . Con cái thông thường lớn hơn con đực. Cá mập trắng lớn có thể đạt chiều dài  và trọng lượng . Cá trưởng thành nặng trung bình 522–771 kg (1.151–1.700 lb), tuy nhiên, con cái trưởng thành có thể có khối lượng trung bình 680–1,110 kg (1.500–2.450 lb). Các con cái lớn nhất đã được xác nhận có chiều dài tới 6,1 m (20 ft) và trọng lượng khoảng 1,905 kg (4.200 lb), thậm chí có thể lên đến 2.268 kg (5.000 lb). Kích thước tối đa còn nhiều tranh cãi vì vài báo cáo có ước lượng phóng đại hay đưa ra những chứng cứ chưa thuyết phục. Trong các loài cá sụn, chỉ có cá nhám voi (Rhincodon typus), cá nhám phơi nắng (Cetorhinus maximus) và cá nạng hải (Manta birostris), là lớn và nặng hơn cá mập trắng. Nhưng cả ba loài này nó chung có tính tình khá hiền lành và chỉ ăn lọc các sinh vật rất nhỏ.

Theo J. E. Randall, con cá mập trắng lớn nhất được đo một cách đáng tin cậy là cá nhân 6.0 m (19.7 ft) được báo cáo từ Ledge Point, Tây Úc vào năm 1987. Một mẫu trắng lớn có kích thước tương tự đã được Trung tâm Nghiên cứu Cá mập Canada xác nhận: Một con cái bị bắt bởi David McKendrick Alberton, ở đảo Prince Edward, vào tháng 8 năm 1988 ở Vịnh St. Lawrence ngoài Đảo Prince Edward. Con này dài tới 6,1 m (20 ft). Tuy nhiên, có một báo cáo được xem là đáng tin cậy bởi một số chuyên gia trong quá khứ, về một mẫu cá mập trắng lớn hơn ở Cuba vào năm 1945. Mẫu vật này dài 6,4 m (21 ft) và có khối lượng cơ thể ước tính là 3.324 kg (7,328 lb). Tuy nhiên, các nghiên cứu sau này cũng tiết lộ rằng mẫu vật đặc biệt này thực sự chỉ dài khoảng 4,9 m (16 ft), một mẫu vật trong phạm vi kích thước tối đa trung bình. Con cá mập trắng lớn nhất được công nhận bởi Hiệp hội Cá Quốc tế (IGFA) là một cá thể được đánh bắt bởi Alf Dean ở vùng biển Nam Úc vào năm 1959, nặng 1.208 kg (2.663 lb). Một số con lớn hơn bắt được bởi những người đánh bắt cá đã được xác minh, nhưng sau đó không được công nhận bởi vi phạm quy tắc.

Lực cắn
Một nghiên cứu năm 2007 của Đại học New South Wales ở Sydney, Úc, đã sử dụng các lần quét CT sọ và một mô hình máy tính của cá mập để đo lực cắn tối đa của cá mập trắng. Nghiên cứu cho thấy các lực lượng và hành vi sọ của nó được điều chỉnh để xử lý và giải quyết các lý thuyết cạnh tranh về hành vi ăn uống của nó. Trong năm 2008, một nhóm các nhà khoa học do Stephen Wroe dẫn đầu đã tiến hành một thí nghiệm để xác định sức mạnh hàm của cá mập trắng và kết quả cho thấy rằng một mẫu vật có khối lượng 3.324 kg (7.328 lb) có thể gây ra một lực cắn 18.216 newton (4.095 lbf).

Tập tính

Hành vi và cấu trúc xã hội của cá mập này không được hiểu rõ. Ở Nam Phi, cá mập trắng có một hệ thống phân cấp thống trị phụ thuộc vào kích thước, giới tính và quyền lãnh thổ: Con cái thống trị con đực, cá mập lớn hơn thống trị cá mập nhỏ hơn, và những cá thể đã sống lâu ở một khu vực thống trị cá thể mới đến. Khi săn mồi, cá mập trắng có khuynh hướng tách biệt và giải quyết mâu thuẫn với các nghi thức và hiển thị. Cá mập trắng hiếm khi dùng để chiến đấu mặc dù một số cá thể đã được tìm thấy với vết cắn với những con cá mập trắng khác. Điều này gợi ý rằng khi hai cá thể tiếp cận quá gần nhau, chúng phản ứng với một vết cắn cảnh báo. Một khả năng khác là cá mập trắng cắn để thể hiện sự thống trị của chúng.

Cá mập trắng lớn là một trong số ít cá mập được biết đến thường xuyên ngẩng đầu lên trên mặt biển để nhìn vào các vật khác như con mồi. Điều này được gọi là gián điệp nhảy. Hành vi này cũng đã được thấy trong ít nhất một nhóm cá mập vây đen, nhưng điều này có thể học được từ sự tương tác với con người (theo lý thuyết rằng cá mập cũng có thể ngửi mùi tốt hơn vì mùi di chuyển trong không khí nhanh hơn nước). Cá mập trắng thường là loài động vật rất tò mò, khá thông minh và cũng có thể chuyển sang xã hội hóa nếu tình huống đòi hỏi nó. Tại Đảo Seal, cá mập trắng đã được quan sát đến và khởi hành trong "gia tộc" ổn định của hai đến sáu cá nhân trên cơ sở hàng năm. Trong thực tế, cấu trúc xã hội của một gia tộc có lẽ là phù hợp nhất so với một bầy sói; trong đó mỗi thành viên có một cấp bậc được thiết lập rõ ràng và mỗi đàn có một con lãnh đạo. Khi các thành viên của các gia tộc khác nhau gặp nhau, chúng thiết lập xếp hạng xã hội bất bạo động thông qua bất kỳ sự tương tác nào.

Chế độ ăn

Cá mập trắng lớn là loài ăn thịt, thức ăn chính của chúng là cá (cá ngừ, cá đuối, các loài cá mập khác), bộ Cá voi (cá heo, cá heo chuột, cá voi nhỏ), động vật chân màng (hải cẩu, hải cẩu lông, và sư tử biển), rùa biển, rái cá biển (Enhydra lutris) và chim biển. Cá mập trắng không ăn các thứ chúng không thể tiêu hóa. Những con cá mập trắng ở tuổi vị thành niên săn chủ yếu là cá, kể cả các loài cá nhám khác, vì hàm của chúng không đủ mạnh để chịu được lực cần thiết để tấn công con mồi lớn hơn cho đến khi chúng đạt đến chiều dài 3 m (9,8 ft) hoặc hơn điểm sụn hàm của họ khoáng hóa đủ để chịu được tác động của cắn vào loài mồi lớn hơn. Khi đạt chiều dài gần , cá mập trắng lớn bắt đầu chuyển qua săn động vật có vú biển là chủ yếu. Chúng thường đi săn ngay khi có cơ hội. và thích săn con mồi có nhiều chất béo giàu năng lượng. Chuyên gia cá mập Peter Klimley đã dùng thiết bị điều khiển gồm ba xác hải cẩu, lợn và cừu trên thuyền ở Farallons. Cá mập trắng lớn tấn công cả ba cái xác hải cẩu nhưng nhanh chóng bỏ qua xác lợn và cừu.

Ngoài khơi California, cá mập trắng thường săn hải tượng phương bắc (Mirounga angustirostris) bằng cách tung ra một vết cắn lớn ở chân sau (là cơ quan chính của sự di chuyển của con hải tượng) và chờ cho con mồi mất máu và chết. Kỹ thuật này đặc biệt được sử dụng trên con hải tượng đực trưởng thành, thường lớn hơn cá mập, dao động từ 1.500 đến 2.000 kg (3.300 và 4.400 lb), và là những kẻ thù nguy hiểm tiềm ẩn. Mặc dù vậy, hầu hết các con hải tượng vị thành niên thường được cá mập săn nhiều nhất tại các quần thể hải tượng. Con mồi thường bị tấn công dưới mặt nước. Hải cẩu cảng biển (Phoca vitulina) được chúng tóm từ mặt nước và kéo xuống cho đến khi con mồi ngừng giẫy giụa, sau đó chúng được tiêu thụ ở gần đáy biển. Sư tử biển California (Zalophus californianus) bị cá mập phục kích từ bên dưới nước và tấn công vào giữa cơ thể trước khi bị kéo đi và tiêu thụ.

Cá mập trắng cũng tấn công cá heo từ trên cao, phía sau hoặc bên dưới con mồi để tránh bị phát hiện bởi khả năng hồi âm của chúng. Các loài được nhắm mục tiêu bao gồm cá heo dusky (Lagenorhynchus obscurus), cá heo Risso (Grampus griseus), [44] cá heo Bottlenose (Tursiops ssp.), cá heo lưng bướu (Sousa ssp.), cá heo cảng (Phocoena phocoena), và cá heo Dall (Phocoenoides dalli). Các nhóm cá heo thỉnh thoảng được quan sát thấy bảo vệ mình khỏi những con cá mập với hành vi vận động. Cá mập trắng ăn thịt trên các loài cá voi nhỏ khác cũng đã được quan sát thấy. Vào tháng 8 năm 1989, một con cá nhà táng nhỏ (1,8 m) (Kogia breviceps) được tìm thấy bị mắc kẹt ở một bờ biển ở California với một vết cắn trên cuống đuôi của nó từ một con cá mập trắng lớn. Ngoài ra, cá mập trắng tấn công và săn cá voi mỏ. Các trường hợp như cá voi mõm khoằm Stejneger trưởng thành (Mesoplodon stejnegeri), với khối lượng trung bình khoảng 1.100 kg (2.400 lb), và cá voi mõm khoằm Cuvier (Ziphius cavirostris), cá nhân ước tính là 3 m (9.8 ft), bị săn và giết bởi những con cá mập trắng lớn cũng đã được quan sát. Khi săn rùa biển, chúng chỉ tấn công đơn giản là cắn qua cái mai xung quanh những cái vây, cố định con rùa. Loài cá xương nặng nhất, loài cá mặt trăng (Mola mola), đã từng được tìm thấy trong bụng của những con cá mập trắng lớn.

Ở đảo Seal (đảo Hải Cẩu), thuộc vịnh False ở Nam Phi, những con cá mập phục kích những con hải cẩu lông nâu (Arctocephalus pusillus) từ bên dưới ở tốc độ cao. Chúng có thể di chuyển rất nhanh đến mức chúng hoàn toàn nhảy khỏi mặt nước. Tốc độ cực đại của chúng được ước tính là trên 40 km/h (25 dặm / giờ). Chúng cũng đã được quan sát tiếp tục đuổi theo con mồi sau một cuộc tấn công thất bại. Con mồi thường bị tấn công trên mặt nước. Cá mập tấn công thường xảy ra nhất vào buổi sáng, trong vòng 2 giờ sau khi mặt trời mọc, khi tầm nhìn của con mồi chưa tốt. Tỷ lệ thành công của chúng là 55% trong 2 giờ đầu tiên, giảm xuống còn 40% vào cuối buổi sáng sau khi chúng ngừng cuộc săn mồi.

Xác thối của cá voi bao gồm một phần quan trọng trong chế độ ăn của cá mập trắng. Tuy nhiên, điều này hiếm khi được quan sát thấy do cá voi chết ở các vùng nước xa nơi sinh sống của cá mập trắng. Người ta ước tính rằng 30 kg (66 lb) xác cá voi có thể nuôi được cá mập trắng 4,5 m (15 ft) trong 1,5 tháng. Các quan sát chi tiết được tạo thành từ 4 xác chết cá voi ở vịnh False từ năm 2000 đến năm 2010. Cá mập bị thu hút từ xác cá voi bằng cách phát hiện hóa chất và mùi, lan truyền bởi gió mạnh. Sau khi ăn phần cuống đuôi của cá voi, cá mập sẽ đi kiểm tra toàn bộ xác cá voi bằng cách từ từ bơi xung quanh nó và ăn vài phần khác nữa trước khi chọn một khu vực giàu chất béo. Trong suốt thời gian ăn từ 15–20 giây, cá mập đã loại bỏ thịt bằng các khớp nối bên, không có vòng quay mắt bảo vệ mà chúng sử dụng khi tấn công con mồi sống. Những con cá mập thường xuyên quan sát các khối chất béo và ngay lập tức quay trở lại để ăn, có thể để thay thế các mảnh năng lượng thấp với các mảnh năng lượng cao, sử dụng răng của chúng để phân biệt. Sau khi ăn trong vài giờ, những con cá mập xuất hiện trở nên thờ ơ, không còn bơi lên bề mặt; chúng được quan sát đã ăn xác cá voi nhưng dường như lực cắn không đủ mạnh để xé thịt, thay vào đó chúng sẽ chấp nhận bỏ qua. Lên đến tám con cá mập được quan sát đã cùng đánh chén xác cá voi đồng thời, va vào nhau mà không có bất kỳ dấu hiệu tranh giành nào; có lần một con cá mập vô tình cắn vào đầu của một con cá mập khác, để lại hai chiếc răng cắm vào đó, nhưng cả hai tiếp tục ăn như chưa bị quấy rầy. Các cá thể nhỏ hơn lơ lửng xung quanh đó để lấy những khối thịt bị trôi đi. Bất thường cho khu vực này, số lượng lớn cá mập dài hơn năm mét đã được quan sát, cho thấy rằng những con cá mập lớn nhất thay đổi hành vi của chúng để tìm kiếm xác cá voi khi chúng mất khả năng cơ động cần thiết để săn hải cẩu. Nhóm nghiên cứu kết luận rằng tầm quan trọng của xác thối cá voi, đặc biệt là đối với cá mập trắng lớn nhất, đã từng bị đánh giá thấp. Trong một sự kiện khác được ghi nhận, cá mập trắng đã được quan sát đã ăn xác cá voi cùng với cá mập hổ.

Sinh sản
Có rất ít thông tin được biết đến về sự sinh sản của cá mập trắng. Cá mập trắng trưởng thành về mặt sinh sản khi khoảng 15 tuổi. Tuổi thọ tối đa trước đây được cho là khoảng 30 năm, nhưng trong nghiên cứu của viện hải dương học Woods Hole, vòng đời thực sự của cá mập trắng có thể lên tới 70 năm hoặc hơn. Các cuộc kiểm tra số vòng sinh trưởng của cá mập đã cho rằng tuổi tối đa của chúng là 73 tuổi và tuổi của cá mập cái tối đa là 40 năm đối với các mẫu vật được nghiên cứu. Sự trưởng thành muộn của cá mập, tỷ lệ sinh sản thấp, thời gian mang thai dài 11 tháng và tăng trưởng chậm làm cho chúng dễ bị thương tổn từ nạn đánh bắt quá mức và thay đổi môi trường.

Quá trình sinh sản của chúng chưa được bao giờ được quan sát, nhưng con cái mang thai đã được nghiên cứu. Cá mập trắng lớn noãn thai sinh, trứng phát triển và nở ra trong dạ con, tiếp tục lớn lên cho đến khi được sinh ra. Cá mập trắng có thời kỳ thai nghén dài 11 tháng. Cặp hàm mạnh mẽ của cá mập con bắt đầu phát triển vào tháng đầu tiên. Việc sinh sản diễn ra vào mùa xuân và hè.

Nhảy khỏi mặt nước

Quá trình nhảy lên không trung là kết quả của phương pháp tiếp cận tốc độ cao lên bề mặt với động lượng thu hút cá mập một phần hoặc hoàn toàn trong nước. Đây là một kỹ thuật săn bắn được sử dụng bởi những con cá mập trắng lớn trong khi săn hải cẩu. Kỹ thuật này thường được sử dụng trên con hải cẩu lông Cape ở Đảo Seal ở Vịnh False, Nam Phi. Bởi vì hành vi là không thể đoán trước, rất khó để ghi lại. Nó lần đầu tiên được chụp bởi Chris Fallows và Rob Lawrence, người đã phát triển kỹ thuật kéo mồi con hải cẩu di chuyển chậm để lừa những con cá mập nhảy lên. Từ tháng 4 đến tháng 9, các nhà khoa học có thể quan sát được khoảng 600 lần cá mập phóng khỏi mặt nước để đớp mồi. Các con hải cẩu bơi trên bề mặt và những con cá mập trắng lớn khởi động cuộc tấn công ăn thịt của chúng từ nước sâu bên dưới. Chúng có thể đạt tốc độ lên đến 40 km/h (25 dặm một giờ) và đôi khi có thể phóng lên hơn 3,0 m (10 ft) ra không trung. Chỉ dưới một nửa các cuộc tấn công kiểu này đã thành công.

Thiên địch
Cá voi sát thủ được xem là thiên địch nguy hiểm nhất của cá mập trắng lớn. Nhờ kích thước vượt trội và thói quen đi săn theo đàn, loài cá voi này thường xuyên săn đuổi và ăn thịt những con cá mập trắng trưởng thành. Cạnh tranh liên tục giữa cá mập trắng lớn và loài cá voi sát thủ có thể xảy ra ở những vùng mà sở thích săn mồi của cả hai loài có thể trùng nhau. Một sự cố đã được ghi chép vào ngày 4 tháng 10 năm 1997, tại Quần đảo Farallon ngoài khơi California ở Hoa Kỳ. Một con cá voi sát thủ dài ước tính 4,7–5,3 m (15–17 ft) tấn công một con cá mập trắng lớn dài ước tính 3–4 m (9,8-13,1 ft). Con cá voi giữ con cá mập lộn ngược để tạo ra sự bất động cho cá mập và giữ như thế trong mười lăm phút, khiến nó nghẹt thở mà chết. Cá voi sát thủ sau đó tiến hành ăn gan cá mập. Người ta tin rằng mùi hương của xác cá mập bị giết đã khiến cho tất cả những con cá mập trắng khác trong khu vực sợ hãi chạy trốn, mất cơ hội tốt cho một thức ăn theo mùa. Một cuộc tấn công tương tự dường như đã xảy ra ở đó vào năm 2000, nhưng kết quả của nó không rõ ràng. Sau cả hai cuộc tấn công, số lượng địa phương của khoảng 100 con cá mập trắng biến mất. Sau vụ việc năm 2000, một con cá mập trắng với một thẻ vệ tinh đã được tìm thấy đã chìm ngay lập tức đến độ sâu 500 m (1.600 ft) và bơi đến Hawaii. Vào năm 2015, một nhóm cá voi sát thủ đã được ghi nhận đã giết chết một con cá mập trắng lớn ngoài khơi Nam Úc. Trong năm 2017, dọc theo bờ biển Nam Phi, bốn con cá mập trắng đã được tìm thấy bị cuốn vào bờ với gan của chúng bị moi ra với những gì được mô tả là "độ chính xác phẫu thuật". Các nhà khoa học địa phương cho rằng những đàn cá voi sát thủ trong vùng chịu trách nhiệm cho các cuộc tấn công.

Tình trạng bảo tồn
Hiện chưa rõ có bao nhiêu sự gia tăng đồng thời trong việc đánh bắt cá mập trắng lớn đã gây ra sự suy giảm của quần thể cá mập trắng lớn từ những năm 1970 đến nay. Không có số lượng toàn cầu chính xác, những con cá mập trắng lớn bây giờ được coi là loài dễ bị tổn thương. Vòng đời cá mập diễn ra trong khoảng thời gian dài giữa lúc mới sinh và sự trưởng thành tình dục mà không bao giờ sinh sản, làm cho sự phục hồi số lượng và tăng trưởng khó khăn.

IUCN lưu ý rằng rất ít thông tin được biết về tình trạng thực tế của cá mập trắng lớn, nhưng khi nó xuất hiện không phổ biến so với các loài phân bố rộng rãi khác, nó được coi là loài sắp nguy cấp. Nó được bao gồm trong Phụ lục II của CITES, có nghĩa là thương mại quốc tế trong các loài cần có giấy phép. Tính đến tháng 3 năm 2010, nó cũng đã được đưa vào Phụ lục I của Mỏ cá mập di cư CMS, nỗ lực tăng cường hiểu biết và phối hợp quốc tế để bảo vệ một số loài cá mập di trú. Một nghiên cứu tháng 2 năm 2010 của Barbara Block thuộc Đại học Stanford ước tính số lượng cá mập trắng khổng lồ trên thế giới thấp hơn 3.500 cá thể, làm cho chúng là loài dễ bị tuyệt chủng hơn cả loài hổ, có dân số ở cùng mức. Theo một nghiên cứu khác từ năm 2014 của George H. Burgess, Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Florida, Đại học Florida, có khoảng 2.000 cá mập trắng lớn gần bờ biển California, cao gấp 10 lần so với ước tính 219 trước đó của Barbara Block.

Ngư dân nhắm mục tiêu bắt cá mập để lấy hàm, răng, và vây của chúng, và như một trò chơi giải trí nói chung. Cá mập trắng lớn, tuy nhiên, hiếm khi là một đối tượng đánh cá thương mại, mặc dù thịt của nó được coi là có giá trị. Nếu tình cờ bị bắt, nó bị bán nhầm là cá mập da trơn.

Ở Australia
Cá mập trắng lớn được tuyên bố là dễ bị tổn thương bởi Chính phủ Úc vào năm 1999 vì sự suy giảm dân số đáng kể và hiện đang được bảo vệ theo Đạo luật Bảo vệ môi trường và bảo tồn đa dạng sinh học (EPBC). Nguyên nhân của sự suy giảm trước khi bảo vệ bao gồm tỷ lệ tử vong do khai thác săn bắn thể thao cũng như bị mắc kẹt trong các lưới bảo vệ bãi biển.

Tình trạng bảo tồn quốc gia của cá mập trắng lớn được phản ánh bởi tất cả các tiểu bang của Úc theo luật pháp của mình, cấp cho các loài bảo vệ đầy đủ trên toàn nước Úc bất kể quyền tài phán. Nhiều quốc gia đã cấm việc giết hoặc sở hữu những con cá mập trắng lớn trước khi luật pháp quốc gia có hiệu lực. Cá mập trắng lớn được liệt kê thêm là Bị đe dọa ở Victoria theo Đạo luật bảo đảm động thực vật và hiếm khi hoặc có khả năng bị tuyệt chủng theo Phụ lục 5 của Đạo luật bảo tồn động vật hoang dã ở Tây Úc.

Năm 2002, chính phủ Úc đã lập Kế hoạch Phục hồi Cá mập trắng, thực hiện nghiên cứu bảo tồn và giám sát bảo tồn do chính phủ ủy thác ngoài việc bảo vệ liên bang và điều tiết mạnh hơn các hoạt động thương mại và du lịch liên quan đến cá mập. Một kế hoạch phục hồi được cập nhật đã được xuất bản vào năm 2013 để xem xét tiến độ, kết quả nghiên cứu và thực hiện các hành động bảo tồn tốt hơn nữa. Một nghiên cứu vào năm 2012 cho thấy quần thể Cá mập trắng của Úc được tách ra bởi eo biển Bass thành các quần thể đông và tây khác biệt về mặt di truyền, cho thấy cần thiết cho sự phát triển của các chiến lược bảo tồn khu vực.

Hiện nay, tỷ lệ tử vong của cá mập do con người gây ra vẫn tiếp tục, chủ yếu do đánh bắt cá và đánh bắt trái phép và bất hợp pháp cũng như bị mắc trong lưới bảo vệ bãi biển, và số lượng cá mập trắng lớn ở Úc vẫn chưa hồi phục.

Số lượng cá mập trắng lớn của Úc được cho là vượt quá 8.000-10.000 cá thể theo các nghiên cứu di truyền do CSIRO thực hiện, với số lượng cá thể trưởng thành ước tính khoảng 2.210 con ở cả Đông và Tây Úc. Tỷ lệ sống hàng năm của cá thể vị thành niên ở hai quần thể riêng biệt này được ước tính trong cùng một nghiên cứu gần 73%, trong khi cá mập trưởng thành có tỉ lệ sống hàng năm là 93%. Có hay không tỷ lệ tử vong ở cá mập trắng lớn đã giảm hoặc dân số tăng lên do việc bảo vệ loài này ở vùng biển Úc vẫn chưa được biết do tốc độ tăng trưởng chậm của loài này.

Ở New Zealand
Tính đến tháng 4 năm 2007, cá mập trắng lớn được bảo vệ hoàn toàn trong phạm vi 370 km (230 dặm) của bờ biển New Zealand và bổ sung thêm cả khu vực đánh bắt bằng tàu thuyền có gắn cờ New Zealand bên ngoài phạm vi này. Hình phạt tối đa là phạt 250.000 đô la và tối đa sáu tháng tù giam.

Ở Bắc Mỹ
Vào năm 2013, cá mập trắng lớn đã được thêm vào Đạo luật Loài nguy cấp của California. Từ dữ liệu thu thập được, quần thể ở Bắc Thái Bình Dương được ước tính là ít hơn 340 cá thể. Nghiên cứu cũng cho thấy những con cá mập này khác biệt về mặt di truyền với các thành viên khác của loài của chúng ở những nơi khác ở châu Phi, Australia và bờ biển phía đông Bắc Mỹ, đã bị phân lập với các quần thể khác.

Một nghiên cứu năm 2014 ước tính số lượng cá mập trắng lớn dọc theo bờ biển California là khoảng 2.400 cá thể.

Vào năm 2015, bang Massachusetts đã cấm đánh bắt, nuôi lồng, cho ăn, kéo mồi nhử cho những con cá mập trắng di cư. Mục tiêu của những hạn chế này là bảo vệ cá mập và sức khỏe cộng đồng.

Quan hệ với con người
Cá mập có tính rất tò mò. Mỗi khi gặp một thể lạ chúng sẽ bơi lại kiểm tra. Các nhà khoa học cho thấy cá mập trắng rất hay tiếp xúc với con người. Những người thợ lặn đã từng bơi với cá mập trắng, họ còn chạm mũi của chúng. Điều đó cho thấy cá mập rất hay tiếp xúc với con người.

Tấn công con người

Cá mập trắng, tuy là loài cá hiếu chiến, nhưng chúng rất ít khi tấn công con người, trừ khi chúng lầm tưởng con người là một thức ăn thường ngày (hải cẩu, rùa biển...) hoặc lúc chúng quá đói. Bộ phim Jaws (tạm dịch: Hàm cá mập) của đạo diễn Steven Spielberg đã làm cho người ta có phần hiểu sai về loài động vật này. Theo những khảo sát thì số người chết vì bị ong chích, rắn cắn và ngay cả sét đánh cũng còn nhiều hơn cả số người bị cá mập trắng giết hại (tính theo trung bình 1 năm).

Một đánh giá gần đây đề xuất rằng chỉ trong những trường hợp hiếm hoi mà cá mập có thể ăn thịt người một cách rõ ràng thì vụ việc cắn được gọi là "tấn công", có nghĩa là ăn thịt, và nếu không thì sẽ chính xác hơn đối với sự cố cắn lúc "nhìn thấy", "gặp phải", "sự cố cắn" hoặc "sự cố cắn chết người". Việc nhìn thấy không bao gồm tương tác vật lý, các cuộc gặp gỡ bao gồm tương tác vật lý mà không gây hại, cá mập cắn bao gồm các vụ cắn cá mập nhỏ và lớn, bao gồm cả những người làm và không yêu cầu chăm sóc y tế, và cá mập gây tử vong khi cắn là những người dẫn đến tử vong. Nghiên cứu cho thấy rằng chỉ trong trường hợp một chuyên gia xác nhận ý định ăn thịt của một con cá mập thì sẽ thích hợp để hạn chế một vụ tấn công kiểu cắn.

Trong số tất cả các loài cá mập, cá mập trắng lớn chịu trách nhiệm cho đến nay số lượng lớn nhất các vụ cá mập tấn công con người, với 272 tài liệu về các sự cố tấn công người vào năm 2012.

Hơn bất kỳ sự cố cắn tài liệu nào, tiểu thuyết bán chạy nhất của Peter Benchley, Hàm cá mập và bộ phim chuyển thể năm 1975 do đạo diễn Steven Spielberg đã phác họa con cá mập trắng lớn với hình ảnh là "kẻ ăn thịt người" trong tâm trí công chúng. Trong khi những con cá mập trắng lớn đã giết chết con người trong ít nhất 74 sự cố cắn người chưa được chứng minh, chúng thường không nhắm đến việc ăn thịt người: ví dụ, ở Biển Địa Trung Hải đã có 31 vụ cắn xác định tấn công con người trong hai thế kỷ qua, hầu hết trong số đó là không gây chết người. Nhiều sự cố dường như là "thử nghiệm cắn", do bản tính tò mò của cá mập. Cá mập trắng lớn cũng thử cắn phao và các vật lạ khác, và chúng có thể cắn một con người hoặc ván lướt sóng chỉ để xác định nó là gì.

Trái ngược với niềm tin phổ biến, cá mập trắng lớn không nhầm lẫn con người với hải cẩu. Nhiều sự cố cắn xảy ra ở các vùng nước có tầm nhìn thấp hoặc các tình huống khác làm giảm khả năng quan sát của cá mập. Loài này dường như không thích mùi vị của con người. Nghiên cứu tiếp theo cho thấy rằng chúng thường cắn trước một vật thể cho dù vật thể có đáng để ăn trước hay không. Con người, phần lớn, là quá nhiều xương và nghèo dinh dưỡng cho tiêu chí chọn mồi của cá mập. Chúng chỉ thích nững con hải cẩu giàu chất béo, giàu protein hơn.

Con người không phải là con mồi thích hợp vì sự tiêu hóa của cá mập quá chậm để đối phó với tỷ lệ xương và cơ bắp cao của con người. Theo đó, trong hầu hết các vụ tai nạn cá mập tấn công ghi lại, chúng đã bỏ qua con người sau cú cắn đầu tiên. Tử vong thường do mất máu từ vết cắn ban đầu chứ không phải do mất nội tạng quan trọng hoặc do bị chúng tiêu thụ toàn bộ. Từ năm 1990 đến năm 2011 đã có tổng cộng 139 vụ cá mập tấn công không được cứu, khiến 29 người chết.

Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu đã đưa ra giả thuyết rằng lý do tỷ lệ tử vong thấp không phải vì cá mập không thích thịt người, mà bởi vì con người thường có thể trốn thoát sau lần cắn đầu tiên. Trong những năm 1980, John McCosker, Chủ tịch Thủy sinh học tại Học viện Khoa học California, lưu ý rằng các thợ lặn độc thân và bị tấn công bởi chúng thường chỉ bị tiêu thụ một phần, trong khi thợ lặn bơi cùng bạn bè thường được cứu bởi người bạn đồng hành của họ. McCosker và Timothy C. Tricas, một tác giả và giáo sư tại Đại học Hawaii, cho rằng một mô hình săn mồi tiêu chuẩn cho cá mập trắng là thực hiện một cuộc tấn công ban đầu và sau đó chờ con mồi yếu đi trước khi ăn thịt nó. Khả năng của con người để di chuyển ra khỏi tầm với của cá mập với sự giúp đỡ của người khác, do đó làm hỏng cuộc tấn công, là bất thường đối với những con mồi khác của chúng.

Vào năm 2014, chính phủ bang Tây Úc do Thủ tướng Colin Barnett dẫn đầu đã thực thi chính sách giết chết những con cá mập lớn. Chính sách này, được gọi là kiểm soát cá mập Tây Úc, nhằm bảo vệ người sử dụng môi trường biển khỏi những vụ tấn công của cá mập, sau cái chết của bảy người trên bờ biển Tây Úc trong những năm 2010-2013. Các dòng trống được xếp chồng đã được triển khai gần các bãi biển nổi tiếng sử dụng móc được thiết kế để bắt cá mập trắng, cũng như cá mập bò và cá mập hổ. Những con cá mập lớn bị mắc kẹt nhưng vẫn còn sống bị bắn và cơ thể của chúng bị tiêu hủy trên biển. Chính phủ tuyên bố họ không loại trừ những con cá mập, nhưng đang sử dụng một "chiến lược giảm thiểu nguy cơ, địa phương, được nhắm mục tiêu, nhắm mục tiêu". Barnett mô tả sự phản đối là "lố bịch" và "cực đoan", và nói rằng không có gì có thể thay đổi tâm trí của ông. Chính sách này đã được đáp ứng với sự lên án rộng rãi từ cộng đồng khoa học, cho thấy rằng các loài chịu trách nhiệm về sự cố cá mập tấn công nổi tiếng khó xác định, rằng các dòng trống không bắt được cá mập trắng, như dự định, và chính phủ cũng không thể hiện bất kỳ mối tương quan nào giữa chính sách trống của họ và giảm sự cố cá mập tấn công trong khu vực.

Tấn công trên thuyền
Cá mập trắng lớn không thường xuyên cắn và đôi khi thậm chí làm chìm thuyền. Chỉ có năm trong số 108 sự cố cá mập tấn công thuyền không được chứng thực được báo cáo từ bờ biển Thái Bình Dương trong thế kỷ 20 liên quan đến thuyền Kayak. Trong một vài trường hợp, chúng tấn công những chiếc thuyền dài tới 10 m (33 ft). Chúng đã va chạm hoặc tấn công người trên thuyền, thường cắn đuôi thuyền. Trong một trường hợp vào năm 1936, một con cá mập lớn nhảy hoàn toàn vào chiếc thuyền đánh cá Nam Phi Lucky Jim, đánh một phi hành đoàn xuống biển. Sự quan sát dưới nước của Tricas và McCosker cho thấy cá mập bị thu hút bởi những chiếc thuyền do các điện trường tạo ra, được thu thập bởi ampullae của Lorenzini và gây nhầm lẫn cho cá mập về việc con mồi bị thương có thể ở gần đó hay không.

Trong tình trạng nuôi nhốt
Cá mập trắng rất khó thích nghi với cuộc sống ở thủy cung vì nhiều lý do như chế độ ăn, không gian hạn chế và tác động từ môi trường bên ngoài. Một vấn đề lớn là chế độ ăn. Cá mập trắng là động vật ăn thịt ở đỉnh chuỗi thức ăn, thường được mệnh danh là "sát thủ đại dương". Trong tự nhiên, chúng sẵn sàng nhịn đói cho đến khi tìm thấy con mồi sống. Nhưng trong môi trường thủy cung, nhiều con cá mập trắng nuôi nhốt thường từ chối ăn thịt chuẩn bị sẵn.

Cá mập trắng cũng là một trong những động vật sống dưới nước phải thường xuyên bơi về phía trước để nước chảy qua mang của chúng nhằm lấy dưỡng khí. Loài vật này có thể dài tới 6 mét, do đó bề rộng của các bể nuôi trong thủy cung thường không đủ đáp ứng nhu cầu di chuyển của chúng. Cá mập trắng quen bơi qua những hành trình dài. Các nhà nghiên cứu từng ghi chép về một con cá mập cái tên Nicole hoàn thành quãng đường hơn 20.000 km từ châu Phi tới Australia và ngược lại chỉ trong 9 tháng. Việc mô phỏng không gian rộng lớn ở biển, nơi cá mập trắng có thể bơi thoải mái, là mục tiêu bất khả thi. Khách tham quan sẽ mất hứng thú khi phải quan sát con vật từ khoảng cách quá xa.

Một giả thuyết khác cho rằng môi trường nhân tạo ở bể kính thủy cung có thể làm choáng ngợp hoặc gây rối loạn thụ quan điện cực nhạy của cá mập trắng. Giác quan này cho phép chúng phát hiện những chuyển động nhỏ và thay đổi trong môi trường nước. Tuy nhiên, ở bể nuôi, con cá mập rất dễ nhầm lẫn trước lượng lớn kích thích từ các bức tường kính tới những thiết bị điện bao quanh.

Trước tháng 8 năm 1981, không có cá mập trắng lớn được nuôi nhốt lâu hơn 11 ngày. Vào tháng 8 năm 1981, một cá thể sống sót trong 16 ngày tại SeaWorld San Diego trước khi được thả. Ý tưởng nuôi một con cá mập trắng ở SeaWorld Orlando được sử dụng trong bộ phim năm 1983 Jaws 3-D.

Thủy cung Monterey Bay đầu tiên đã cố gắng để nuôi dưỡng một con cá mập vào năm 1984, nhưng cá mập đã chết sau 11 ngày vì nó không chịu ăn. Vào tháng 7 năm 2003, các nhà nghiên cứu Monterey đã bắt được một con cá mập nhỏ và giữ nó trong một bể nuôi ở Malibu trong năm ngày. Họ đã có được thành công hiếm hoi trong việc nuôi cá mập để nuôi nhốt trước khi được thả. Việc nuôi cá mập trắng trong môi trường nuôi nhốt được cho là không thể cho đến tháng 9 năm 2004 khi hồ cá có thể trưng bày chúng trong một triển lãm dài hạn. Một con cái trẻ, bị bắt ở ngoài khơi Ventura, đã được cất giữ trong bể nuôi ngoài trời 3,800,000 lít trong vòng 198 ngày trước khi được thả vào tháng 3 năm 2005. Nó được theo dõi trong 30 ngày sau khi được thả. Vào tối ngày 31 tháng 8 năm 2006, thủy cung giới thiệu một con đực vị thành niên bị bắt bên ngoài Vịnh Santa Monica. Bữa ăn đầu tiên của nó trong ngày đầu được nuôi nhốt là một miếng thịt cá hồi lớn vào ngày 8 tháng 9 năm 2006, và tính đến thời điểm đó, nó được ước tính dài 1,72 m (68 in) và nặng khoảng 47 kg (104 lb). Nó được thả vào ngày 16 tháng 1 năm 2007, sau 137 ngày bị giam giữ.

Thủy cung Monterey Bay nuôi một con cá mập thứ ba, một con đực vị thành niên, trong 162 ngày từ ngày 27 tháng 8 năm 2007 và ngày 5 tháng 2 năm 2008. Khi đến, nó dài 1,4 m (4,6 ft) và nặng 30,6 kg (67 lb). Nó đã tăng lên 1,8 m (5,9 ft) và 64 kg (141 lb) trước khi được thả. Một con cái vị thành niên đã đến triển lãm Outer Bay vào ngày 27 tháng 8 năm 2008. Trong khi nó bơi tốt, cá mập chỉ ăn một lần trong suốt thời gian của nó và được gắn thẻ và thả vào ngày 7 tháng 9 năm 2008. Một con cái vị thành niên khác bị bắt gần Malibu vào ngày 12 tháng 8 năm 2009, được giới thiệu với triển lãm Outer Bay vào ngày 26 tháng 8 năm 2009, và được phóng thích thành công vào ngày 4 tháng 11 năm 2009. Thủy cung Monterey Bay đã lấy một con đực dài 1,4 m (4,6 ft) cho cuộc triển lãm "Open Sea" được thiết kế lại của họ vào ngày 31 tháng 8 năm 2011. Con vật đã bị bắt ở vùng biển ngoài khơi Malibu.

Một trong những con cá mập trắng lớn nhất từng được trưng bày tại thủy cung Churaumi Okinawa của Nhật Bản vào năm 2016, nơi một con đực dài 3,5 m (11 ft) được trưng bày trong ba ngày trước khi chết. Có lẽ vụ nuôi nhốt nổi tiếng nhất là một con cái có tên là Sandy (2,4 ft) vào tháng 8 năm 1980 đã trở thành con cá mập trắng lớn duy nhất được nuôi tại Viện Hải dương học Steinhart ở San Francisco, California. Nó được thả ra nhanh chóng vì không chịu ăn và liên tục va vào tường.

Du lịch về cá mập
Lặn trong lồng là dịch vụ du lịch mạo hiểm phổ biến nhất tại các địa điểm mà cá mập trắng lớn thường xuyên xuất hiện bao gồm bờ biển Nam Phi, quần đảo Neptune ở Nam Úc, và đảo Guadalupe ở Baja California. Sự phổ biến của việc bơi trong lồng sắt và bơi với cá mập là trọng tâm của một ngành du lịch đang bùng nổ. Một kiểu thực hành phổ biến khác là treo mồi là một miếng cá vào dây và thả xuống nước để thu hút những con cá mập. Những thực hành này có thể làm cho cá mập quen với những người trong môi trường của chúng và kết hợp hoạt động của con người với thức ăn; một tình huống có nhiều nguy hiểm tiềm ẩn. Ở Nam Úc, người ta còn phát bản nhạc rock ngay dưới nước, bao gồm cả album AC / DC Back in Black cũng đã được sử dụng thí nghiệm để thu hút cá mập.

Ngành du lịch cá mập có một số đòn bẩy tài chính trong việc bảo tồn động vật này. Một bộ hàm lớn của cá mập trắng có thể giá trị đến 20.000 bảng. Đó là một phần nhỏ của giá trị du lịch của một con cá mập sống; du lịch là một hoạt động kinh tế bền vững hơn để bảo vệ cá mập. Ví dụ, ngành lặn ở Gansbaai, Nam Phi bao gồm sáu nhà khai thác thuyền với mỗi thuyền hướng dẫn 30 người mỗi ngày. Với mức phí từ £ 50 đến £ 150 cho mỗi người, một con cá mập sống duy nhất đến thăm mỗi thuyền có thể tạo ra bất cứ nơi nào từ £ 9,000 đến £ 27,000 doanh thu hàng ngày.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

 Cá mập ăn thịt người Carcharodon carcharias trên SVRVN

C
Cá đẻ thai trứng
Động vật ăn xác chết
Động vật được mô tả năm 1758
Động vật nguy hiểm
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: (12302) 1991 RV17

text:
{{DISPLAYTITLE:(12302) 1991 RV17}}

(12302) 1991 RV17 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 13 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 12001–13000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Eleutherodactylus ricordii

text:
Eleutherodactylus ricordii là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Cuba.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và vùng nhiều đá. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Nguồn
 Hedges, B. & Díaz, L. 2004. Eleutherodactylus ricordii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Liên kết ngoài

ricordii
Động vật đặc hữu Cuba


title: Tipula cinereocincta

text:
Tipula cinereocincta là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Tham khảo

Tham khảo
<references>

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Priopus dissimilis

text:
Priopus dissimilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Cuceglio

text:
Cuceglio là một đô thị ở Italia. Đô thị này nằm ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 35 km về phía đông bắc của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 948 người và diện tích là 6,9 km².

Đô thị Cuceglio có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Cascine Cuffia.

Cuceglio giáp các đô thị: Scarmagno, Agliè, Vialfrè, Mercenasco, San Giorgio Canavese, và Montalenghe.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Saint-Amand-les-Eaux

text:
Saint-Amand-les-Eaux (Flemish: Sint-Amands-aan-de-Skarpe) là một xã ở tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 33,81 km², dân số năm 1999 là 16.777 người. Khu vực này có độ cao trung bình 17 mét trên mực nước biển.

Thành phố kết nghĩa
Andernach, Đức
Irvine, Scotland

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Nord


title: 1955

text:
Sự kiện

Tháng 1
 1 tháng 1: Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và chủ tịch Hồ Chí Minh trở về thủ đô Hà Nội sau kháng chiến chống Pháp thắng lợi.
 18 tháng 1: Giải phóng quân Nhân dân Trung Quốc tấn công đảo Nhất Giang Sơn do Quốc quân Trung Hoa Dân quốc kiểm soát.

Tháng 2
 16 tháng 2: Quốc quân Trung Hoa Dân Quốc rút khỏi đảo Đại Trần
 24 tháng 2: Khối Baghdad được thiết lập bởi Iran, Iraq, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Liên hiệp Anh
 28 tháng 2: Thành lập chính phủ cộng hòa tại Đài Loan.

Tháng 3
 4 tháng 3: Thành lập Mặt trận Thống nhất Toàn lực Quốc gia
 8 tháng 3: Tại Quảng Trị, quân Sài Gòn tấn công đảng Đại Việt
 17 tháng 3: Bạo loạn Richard của hơn 20.000 người nổ ra tại Montréal, Québec, Canada khi vận động viên khúc côn cầu trên băng Maurice Richard bị cấm thi đấu theo quyết định của chủ tịch NHL Clarence Campbell.
 20 tháng 3: Khai mạc kỳ họp Quốc hội khoá I lần thứ 4 Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
 25 tháng 3: Việt Nam cộng hòa trấn áp phe đối lập tại Sài Gòn
 26 tháng 3: Bế mạc kỳ họp Quốc hội khoá I lần thứ 4 Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Tháng 4
 2 tháng 4: Ngô Đình Diệm lên án lực lượng Bình Xuyên làm loạn
 12 tháng 4: Quân Bình Xuyên tấn công quân đội quốc gia Việt Nam
 29 tháng 4: Giao tranh nổ ra tại Sài Gòn (Việt Nam) giữa quân chính phủ ủng hộ Thủ tướng Ngô Đình Diệm và lực lượng Bình Xuyên ủng hộ Quốc trưởng Bảo Đại.
 30 tháng 4: Hội đồng Nhân dân Cách mạng Quốc gia thành lập, ủng hộ Thủ tướng Ngô Đình Diệm.

Tháng 5
 1 tháng 5: Kết thúc cuộc khủng hõang eo biển Đài Loan lần 1.
 3 tháng 5: Tướng Trình Minh Thế bị ám sát
 9 tháng 5: Tây Đức gia nhập NATO.
 14 tháng 5: Khối Warszawa thành lập
 15 tháng 5: Nước Áo được trung lập hóa và sự chiếm đóng của quân đồng minh chấm dứt.
 16 tháng 5: Quân Pháp rút khỏi đảo Cát Bà (Hải Phòng), chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa hoàn toàn kiểm soát miền Bắc Việt Nam

Tháng 6
11 tháng 6: Thảm hoạ Le Mans năm 1955

Tháng 7
 18 tháng 7: Lãnh đạo Anh, Pháp, Mỹ, Liên Xô họp hội nghị Tứ cường tại Geneve

Tháng 8
 1 tháng 8: Trung Quốc và Nepal thiết lập quan hệ ngoại giao.
 20 tháng 8: tại Đài Loan xảy ra sự kiện Tôn Lập Nhân.

Tháng 9
 21 tháng 9: Mở đầu chiến dịch Hoàng Diệu

Tháng 10
 6 tháng 10: Ngô Đình Diệm quyết định mở cuộc trưng cầu dân ý.
 23 tháng 10: cuộc trưng cầu dân ý miền nam Việt Nam.
 24 tháng 10: Kết thúc chiến dịch Hoàng Diệu
 26 tháng 10: Ngô Đình Diệm tuyên bố thành lập Việt Nam cộng hòa.

Sinh
6 tháng 1 - Rowan Atkinson, diễn viên hài nổi tiếng của Anh, đóng vai chính trong phim Mr. Bean.
28 tháng 1 - Lưu Hiểu Ba, nhà hoạt động nhân quyền và trí thức Trung Quốc.
24 tháng 2 - Steve Jobs, nhà sáng lập, CEO Apple (1997-2011) (m. 2011)
12 tháng 3 - Thanh Mai, nữ ca sĩ song ca cùng Quốc Dũng trước năm 1975
21 tháng 3 - Philippe Troussier huấn luyện viên bóng đá chuyên nghiệp người  ,huấn luyện viên trưởng Đội tuyển bóng đá U-23 quốc gia Việt Nam và Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam
22 tháng 3 - Lê Vũ Cầu, nghệ sĩ hài - kịch người Việt Nam (m. 2008)
1 tháng 5 - Họa Mi, nữ danh ca nhạc vàng người Việt Nam
4 tháng 8 - Bảo Chung, nam diễn viên người Việt Nam
5 tháng 9 - Thế Bình, Trung tá, diễn viên, Nghệ sĩ Ưu tú Việt Nam (m. 2021)
15 tháng 10 – Tanya Roberts, diễn viên Mỹ (m. 2021)
28 tháng 10 - Bill Gates là một doanh nhân người Mỹ, nhà từ thiện, tác giả và chủ tịch tập đoàn Microsoft, hãng phần mềm khổng lồ mà ông cùng với Paul Allen đã sáng lập ra.
5 tháng 11 - Kris Jenner, ngôi sao truyền hình thực tế, người trở be nổi tiếng on xuất hiện trên Keeping Up with the Kardashians, The Talk, and of Mỹ Next Top Model.
8 tháng 12 - Thế Hiển, ca sĩ, nhạc sĩ nổi tiếng Việt Nam

Mất
 18 tháng 4 - Albert Einstein, nhà vật lý người Đức
 30 tháng 9 - James Dean, diễn viên điện ảnh người Mỹ
 1 tháng 11 - Dale Carnegie, nhà văn, nhà thuyết trình người Mỹ

Giải Nobel
 Vật lý - Willis Eugene Lamb, Polykarp Kusch
 Hóa học - Vincent du Vigneaud
 Y học- Axel Hugo Theodor Theorell
 Văn học - Halldór Kiljan Laxness
 Hòa bình - không có giải

Xem thêm

Tham khảo
1. http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Gates

55


title: Ochrosis ventralis

text:
Ochrosis ventralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Illiger miêu tả khoa học năm 1807.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Ochrosis


title: Sunnyside, Quận Clackamas, Oregon

text:
Để biết thêm những nơi khác có cùng tên, xin xem Sunnyside, Oregon.
Sunnyside là một khu thống kê trong Quận Clackamas, Oregon, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000, tổng dân số của khu thống kê này là 6.791 người.

Địa lý
Sunnyside nằm ở vị trí  (45.432022, -122.556986).

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, khu thống kê này có tổng diện tích 2,6 dặm vuông Anh (6,7 km²) trong đó đất chiếm 100%.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Quận Clackamas, Oregon


title: Luật cạnh tranh

text:
Luật cạnh tranh là một đạo luật mà khuyến khích hoặc tìm cách duy trì thị trường cạnh tranh bằng cách quy định hành vi chống cạnh tranh của các công ty. Luật cạnh tranh được thi hành thông qua việc thực thi công và tư. Luật cạnh tranh được gọi là luật chống độc quyền tại Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu, và là luật chống độc quyền ở Trung Quốc và Nga. Trong những năm trước đây nó đã được biết đến như là thực tiễn thương mại luật ở Vương quốc Anh và Úc. Việt Nam cũng đã ban hành Luật Cạnh tranh của Việt Nam.

Lịch sử
Lịch sử của luật cạnh tranh có từ thời Đế chế La Mã. Các hoạt động kinh doanh của thị trường buôn bán, phường hội và chính phủ đã luôn luôn chịu sự giám sát, và đôi khi biện pháp trừng phạt nặng. Từ thế kỷ 20, luật cạnh tranh đã trở nê toàn cầu. Hai hệ thống lớn nhất và có ảnh hưởng nhất của các quy định về cạnh tranh là luật chống độc quyền tại Hoa Kỳ và luật cạnh tranh Liên minh châu Âu. Cơ quan cạnh tranh quốc gia và khu vực trên thế giới đã hình thành mạng lưới hỗ trợ và thực thi pháp quốc tế.

Luật cạnh tranh hiện đại trong lịch sử đã thay đổi theo một cấp quốc gia để thúc đẩy và duy trì cạnh tranh công bằng trên thị trường chủ yếu trong phạm vi ranh giới lãnh thổ của quốc gia. Luật cạnh tranh quốc gia thường không bao gồm hoạt động vượt ra ngoài biên giới lãnh thổ trừ khi nó có tác dụng đáng kể ở cấp quốc gia. Các quốc gia có thể cho phép thẩm quyền ngoài địa trong trường hợp cạnh tranh dựa trên cái gọi là học thuyết hiệu ứng. Việc bảo vệ cạnh tranh quốc tế được điều chỉnh bởi các thỏa thuận cạnh tranh quốc tế. Năm 1945, trong cuộc đàm phán trước khi thông qua Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT) vào năm 1947, nghĩa vụ cạnh tranh quốc tế hạn chế đã được đề xuất trong điều lệ cho một Tổ chức Thương mại Quốc tế. Những nghĩa vụ không được bao gồm trong GATT, nhưng vào năm 1994, với kết luận của Vòng Uruguay về Đàm phán GATT đa phương, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã được tạo ra. Hiệp định thành lập WTO bao gồm một loạt các quy định hạn chế về vấn đề cạnh tranh xuyên biên giới khác nhau trên cơ sở cụ thể khu vực.

Chú thích

Luật cạnh tranh


title: 2838 Takase

text:
2838 Takase (1971 UM1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 10 năm 1971 bởi L. Kohoutek ở Bergedorf.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2838 Takase

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1971


title: Athripsodes longistylis

text:
Athripsodes longistylis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Athripsodes


title: Morens

text:
Morens là một đô thị thuộc huyện Broye, trong bang Fribourg, Thụy Sĩ.

Tham khảo

Đô thị của bang Fribourg


title: Villefranche-sur-Mer (tổng)

text:
Tổng Villefranche-sur-Mer là một tổng của Pháp. Tổng này nằm ở tỉnh Alpes-Maritimes trong vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur.

Các đơn vị hành chính
Tổng Villefranche-sur-Mer gồm các xã sau:

 Villefranche-sur-Mer
 Cap-d'Ail
 Beaulieu-sur-Mer
 Saint-Jean-Cap-Ferrat
 La Turbie
 Èze

Lịch sử

Biến động dân số

Xem thêm
Tổng của Alpes-Maritimes | Xã của Alpes-Maritimes | Danh sách các tổng ủy viên hội đồng Alpes-Maritimes

Tham khảo

Villefranche-sur-Mer


title: Austrocalais aquilonaris

text:
Austrocalais aquilonaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Neboiss miêu tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Austrocalais


title: Leptotarsus costalis

text:
Leptotarsus costalis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Dogliani

text:
Dogliani là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 60 km về phía đông nam của Torino và khoảng 35 km về phía đông bắc của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.636 người và diện tích là 35,9 km².

Dogliani giáp các đô thị: Belvedere Langhe, Bonvicino, Bossolasco, Cissone, Farigliano, Lequio Tanaro, Monchiero, Monforte d'Alba, Roddino và Somano.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.comune.dogliani.cn.it/

Đô thị tỉnh Cuneo
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Sân bay Florø

text:
Sân bay Florø  (tiếng Na Uy: Florø lufthavn) là một sân bay phục vụ thị xã Florø ở Sogn og Fjordane, Na Uy. Sân bay này nằm ở phía nam trung tâm thị xã, trên một khu vực đất có tên Florelandet. Năm 2005, sân bay này đã phục vụ 141.194 lượt khách.

Dịch vụ bay do hãng Danish Air Transport cung cấp với máy bay cánh quạt ATR-42 kết nối với Bergen và Oslo theo hợp đồng nghĩa vụ dịch vụ công cộng.

Các hãng hàng không và tuyến bay

Thường lệ
DAT Danish Air Transport (Bergen, Oslo)

Trực thăng
 CHC Helikopter Service (Biển Bắc)

Tham khảo

Liên kết ngoài

World Aero Data entry on Florø Airport

Sân bay Sogn og Fjordane
Avinor
Sân bay Na Uy


title: Bắc Nias (huyện)

text:
Bắc Nias (huyện) là một huyện (kabupaten) thuộc tỉnh Bắc Sumatra, Indonesia. Huyện lỵ đóng ở. Huyện có diện tích 1202,78 km2, sân số theo điều tra năm 2000 là 127.703 người (2007).

Các đơn vị hành chính
Huyện gồm có phó huyện hành chính (kecamatan) sau:

Tham khảo
 Afulu
 Alasa
 Alasa Talumuzoi
 Lahewa
 Lahewa Timur
 Lotu
 Namohalu Esiwa
 Sawo
 Sitolu Ori
 Tugala Oyo
 Tuhemberua

Huyện của Bắc Sumatera
Bắc Sumatra


title: Fajolles

text:
Fajolles là một xã của tỉnh Tarn-et-Garonne, thuộc vùng Occitanie, miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Tarn-et-Garonne

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Hoàng Đạo (nhà văn)

text:
Hoàng Đạo (1907-1948), tên thật: Nguyễn Tường Long, là một nhà văn Việt Nam, trong nhóm Tự Lực văn đoàn.
Ngoài bút danh Hoàng Đạo, ông còn có những bút danh khác: Tứ Ly, Tường Minh.

Cuộc đời

Đi học
Hoàng Đạo, sinh ngày 16 tháng 11 năm 1907 tại phố huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương, trong một gia đình công chức, gốc quan lại đã đến hồi sa sút.

Cha ông là Nguyễn Tường Nhu (1881-1918) làm Thông phán và mẹ là Lê Thị Sâm, con gái cả viên quan võ Lê Quang Thuật ở Cẩm Giàng (Hải Dương).

Hoàng Đạo là người con thứ tư trong một gia đình gồm sáu trai, một gái. Trừ người anh cả Nguyễn Tường Thụy, là công chức, từ người anh thứ hai Nguyễn Tường Cẩm đến Nguyễn Tường Tam, Nguyễn Tường Vinh và người em út là bác sĩ Nguyễn Tường Bách, đều đã ít nhiều dự vào nghiệp văn chương.

Khi ông chào đời, được cha đặt tên là Tứ (cho thuận vì trước đã có Tam [Nguyễn Tường Tam]), nhưng sau nghĩ lại, mới thấy cái tên này trùng tên người bạn thân của mình, nên gọi chệch là Tư (Nguyễn Tường Tư). Sau vì ông không đủ tuổi để đi thi, gia đình đã khai thêm bốn tuổi (thành ngày 3 tháng 4 năm 1903 trên giấy khai sinh) và đổi tên lại là Nguyễn Tường Long

Lúc nhỏ, Hoàng Đạo đi học ở trường huyện Cẩm Giàng. Hết bậc tiểu học, Hoàng Đạo bị ốm nên tự học tại nhà. Năm 1924, ông đậu bằng Cao đẳng tiểu học Pháp, được bổ làm Tham tá ngân khố Hà Nội.

Tiếp tục học, ông đỗ bằng Tú tài Pháp năm 1929. Năm sau, ông thi vào trường Luật Đông Dương tại Hà Nội. Tốt nghiệp với tấm bằng Cử nhân luật, ông được bổ làm Tham tá lục sự Tòa án Đà Nẵng rồi Hà Nội.

Theo Khúc Hà Linh, Hoàng Đạo học luật được một năm, thì có lệnh cử đi làm Tri huyện. Nhưng sau khi nghe mẹ lời khuyên, ông đã khéo từ chối.

Viết văn, làm báo, tham gia chính trị
Làm công chức ít lâu, năm 1932, Hoàng Đạo bước sang lĩnh vực báo chí. Khởi đầu, ông viết cho tờ Phong hóa của Nguyễn Tường Tam, rồi cùng với người anh này và Khái Hưng chủ trì bút nhóm Tự Lực văn đoàn.

Trên báo Phong hóa, ông lấy bút hiệu là Tứ Ly, chuyên viết những bài đả kích và châm biếm giới quan lại và bài trừ hủ tục trong xã hội Việt Nam. Năm 1936, tờ Phong hóa bị đóng cửa vì ông viết bài động chạm đến Tổng đốc Hà Đông Hoàng Trọng Phu.

Năm 1938, ông cho xuất bản tác phẩm đầu tay: Trước vành móng ngựa, gồm những bài phóng sự đã đăng trên báo Phong hóa.

Năm 1939, Nguyễn Tường Tam thành lập đảng Hưng Việt (sau đổi tên là đảng Đại Việt Dân Chính). Vì đảng chủ trương công khai chống Pháp và lật đổ triều đình Huế, cuối năm 1940, Hoàng Đạo, Khái Hưng, Nguyễn Gia Trí bị Pháp bắt và bị đầy lên Sơn La. Mãi đến năm 1943 Hoàng Đạo mới được thả nhưng vẫn bị quản thúc tại Hà Nội.

Trong thời gian đó, Thạch Lam và Nguyễn Tường Bách tiếp tục quản trị tờ Ngày Nay đến cuối năm 1941, mới bị đóng cửa. Năm 1942, Nhất Linh chạy sang Quảng Châu, Thạch Lam mất tại Hà Nội.

Theo lệnh của Nhất Linh từ Trung Quốc gửi về, Hoàng Đạo cùng Khái Hưng, Nguyễn Gia Trí và Nguyễn Tường Bách lo tục bản tờ Ngày nay (khổ nhỏ, số đầu tiên ra ngày 5 tháng 3 năm 1945) và trở thành cơ quan ngôn luận của Việt Nam Quốc Dân Đảng.

Ngày 19 tháng 8 năm 1945, Việt Minh nắm chính quyền. Ngày 25 tháng 8 năm 1945, vua Bảo Đại thoái vị. Ngày 2 tháng 9 năm 1945, Hồ Chí Minh tuyên bố độc lập.

Ngày 2 tháng 3 năm 1946 Chính phủ liên hiệp ra đời. Sau đó, Hoàng Đạo được bổ sung (không qua bầu cử) làm đại biểu Quốc hội khóa I, được cử giữ chức Bộ trưởng Kinh tế một thời gian ngắn (sau Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội, ngày 2 tháng 3 năm 1946, thì Chu Bá Phượng lên thay). Ngày 4 tháng 6 năm 1946 Chu Bá Phượng được cử vào phái đoàn sang Paris đàm phán, Hoàng Đạo được cử làm Cố vấn Bộ Quốc dân Kinh tế.

Một lần được cử lên Vĩnh Yên giải quyết việc một vụ gây rối, Hoàng Đạo đã tìm cách sang Trung Quốc. Ngày 22 tháng 7 tháng 1948, trên chuyến xe lửa từ Hương Cảng về Quảng Châu, khi vừa tới ga Thạch Long, Hoàng Đạo bị đột quỵ rồi mất, lúc 42 tuổi.

Thi hài ông được gia đình an táng tại thị trấn Thạch Long (Trung Quốc).

Trước đây (1933), được một người bạn của mẹ làm mối, ông lập gia đình với Marie Nguyễn Bình (1913-1975), con gái một quả phụ khá giả. Ông và vợ sống hạnh phúc và có cả thảy bốn người con (ba gái và một trai).

Tác phẩm
Trước vành móng ngựa (phóng sự, 1938)
Mười điều tâm niệm (luận thuyết, 1939)
Bùn lầy nước đọng (luận thuyết, 1940)
Con đường sáng (tiểu thuyết, cùng viết chung với Nhất Linh, 1940)
 Tiếng đàn (tập truyện ngắn, 1941)
Sách viết cho thiếu nhi (loại sách hồng):
Con cá thần
Lan và Huệ
Con chim di sừng
Sơn Tinh
Lên cung trăng

Tất cả các sách trên đều do Nhà xuất bản Đời Nay (Hà Nội) thuộc Tự Lực văn đoàn ấn hành.

Nhận xét

Về tác giả
Hoàng Đạo từng được bổ làm Tri huyện, với mức lương 140 đồng, nhưng ông đã từ chối. Ngày còn làm Tham Tá lục sự tòa án Đà Nẵng, có người cùng sở muốn làm mối cho ông một cô gái Huế, con một vị Hồng lô tự khanh rất có vị thế, nhưng ông cũng không ưng...
Sau này, khi ông tham gia chính trị, thì anh em và đồng chí đều nể Nhất Linh, nhưng quý Hoàng Đạo, bởi ông mới là người mưu lược. Khi nhận được tin Hoàng Đạo mất, những người thân đã nói rằng: "Hoàng Đạo không còn, nhất định Nhất Linh sẽ từ bỏ chính trị". Quả như vậy. Về nước gần mười năm (1950-1959), Nhất Linh xa lánh chính trị, tập trung vào việc viết sách báo, vui với thiên nhiên hoa cỏ...

Về tác phẩm
Trích đáng giá của:
Nhà văn Vũ Ngọc Phan:
Tiểu thuyết luận đề của Nhất Linh đều có khuynh hướng về gia đình...còn tiểu thuyết của Hoàng Đạo có khuynh hướng xã hội.
Tác phẩm đầu tay của ông (Trước vành móng ngựa), làm người đọc vừa phì cười vừa thương tâm. Quyển Con đường sáng có những ý hay, nhưng tác giả quá thiên về tả cảnh...Những nhân vật không có những ngôn ngữ và hành động sâu sắc, nên cá tính của họ không được rõ...
...Hoàng Đạo là một nhà văn sở trường về nghị luận, về châm biếm hơn là về tiểu thuyết. Ở hai loại trên, ông phán đoán vững vàng, lập luận chắc chắn, còn loại tiểu thuyết ông không được giàu tưởng tượng cho lắm....

Nhà nghiên cứu Văn Tâm:
"Trước vành móng ngựa", là tập phóng sự đặc sắc về tóa án. Tuy tác giả không mấy quan tâm đến "luận đề", nhưng sự thật giản đơn được chọn lọc phản ánh, lại tự nói lên ý nghĩa sâu xa của nó, từ đó có khả năng thuyết phục độc giả một cách thấm thía về hiện thực dân sinh và dân trí bi đát đương thời...
Với "Mười điều tâm niệm", Hoàng Đạo có hoài bão hướng dẫn lẽ sống đúng đắn cho thanh niên...Và chủ trương trong quyển này đã được tác giả hình tượng hóa qua cặp nhân vật nam nữ Duy và Thơ trong tiểu thuyết "Con đường sáng". Duy, sau một thời gian chơi bời, đến khi chán nản muốn tự sát, thì bỗng giác ngộ ra được "con đường sáng"...Cụ thể là lẽ sống của thanh niên tân tiến là nhẫn nại mưu tính cho giới bình dân có được một cuộc đời êm đẹp. Duy kết hôn với Thơ, một thiếu nữ có tâm hồn thanh cao, rồi cùng về nơi " bùn lầy nước đọng" cứu giúp đám nông dân nghèo khổ, thất học và bệnh tật...Nhưng cuối cùng công cuộc cải lương hương xã của họ đã thất bại..."Con đường sáng" có lối văn trong trẻo, đôi chỗ trữ tình. Tác giả chứa đựng những nét hiện thực, nhưng các hình tượng nhân vật thì còn mờ nhạt, ít gây ấn tượng sâu sắc...

Chú thích

Sách tham khảo
Vũ Ngọc Phan, Nhà văn hiện đại (tập 2). Nhà xuất bản KHXH in lại năm 1989.
Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam . Nhà xuất bản KHXH, 1992.
Nhiều người soạn, Từ điển Văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Khúc Hà Linh, Anh em Nguyễn Tường Tam-Nhất Linh: Ánh sáng và bóng tối. Nhà xuất bản Thanh Niên, 2008.

Liên kết ngoài

Tự Lực văn đoàn
Nhà văn Việt Nam
Nhà báo Việt Nam
Người Hải Dương
Bộ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: George Meade

text:
George Gordon Meade (31 tháng 12 năm 1815 – 6 tháng 11 năm 1872) là sĩ quan quân đội Hoa Kỳ và kỹ sư cầu cống tham gia các công trình xây cất dọc bờ biển. Ông lập nhiều chiến công trong Chiến tranh Seminole, Chiến tranh Hoa Kỳ-Mexico. Trong thời Nội chiến Hoa Kỳ, Meade được thăng chức tướng và lãnh nhiệm vụ chỉ huy Binh đoàn Potomac, thay cho Tướng Joseph Hooker. Ông nổi tiếng sau khi đánh bại tướng Robert E. Lee của quân Liên minh miền Nam trong trận Gettysburg năm 1863.

Nhờ có chiến thắng quan trọng trong trận Gettysburg, ông được Quốc hội vinh danh, dù bị chỉ trích do thiếu táo bạo. Trong năm 1864-1865 Meade đem binh đoàn Potomac đến đánh tại các chiến trường Overland, Petersburg, và Appomattox, nhưng ông phải chịu để tổng chỉ huy trưởng của quân đội Hoa Kỳ Ulysses S. Grant nhận hết các chiến công vẻ vang. Mặt khác, trên cương vị là bộ tướng ông đã tài tình trợ giúp Grant trong những trận đánh đó.

Chú thích

Tham khảo
 Coddington, Edwin B. The Gettysburg Campaign; a study in command. New York: Scribner's, 1968. ISBN 0-684-84569-5.
 Davis, William C., and the Editors of Time-Life Books. Death in the Trenches: Grant at Petersburg. Alexandria, VA: Time-Life Books, 1986. ISBN 0-8094-4776-2.
 Eicher, John H., and David J. Eicher. Civil War High Commands. Stanford, CA: Stanford University Press, 2001. ISBN 0-8047-3641-3.
 Gallagher, Gary W., ed. Three Days at Gettysburg: Essays on Confederate and Union Leadership. Kent, OH: Kent State University Press, 1999. ISBN 0-87338-629-9.
 Grant, Ulysses S. Personal Memoirs of U. S. Grant. 2 vols. Charles L. Webster & Company, 1885–86. ISBN 0-914427-67-9.
 Hunt, Harrison. Heroes of the Civil War. New York: Military Press, 1990. ISBN 0-517-01739-3.
 Jaynes, Gregory, and the Editors of Time-Life Books. The Killing Ground: Wilderness to Cold Harbor. Alexandria, VA: Time-Life Books, 1986. ISBN 0-8094-4768-1.
 Rhea, Gordon C. To the North Anna River: Grant and Lee, May 13–25, 1864. Baton Rouge: Louisiana State University Press, 2000. ISBN 0-8071-2535-0.
 Sauers, Richard A. "George Gordon Meade." In Encyclopedia of the American Civil War: A Political, Social, and Military History, edited by David S. Heidler and Jeanne T. Heidler. New York: W. W. Norton & Company, 2000. ISBN 0-393-04758-X.
 Sears, Stephen W. Controversies & Commanders: Dispatches from the Army of the Potomac. Boston: Houghton Mifflin Co., 1999. ISBN 0-395-86760-6.
 Tagg, Larry. The Generals of Gettysburg . Campbell, CA: Savas Publishing, 1998. ISBN 1-882810-30-9.
 Warner, Ezra J. Generals in Blue: Lives of the Union Commanders. Baton Rouge: Louisiana State University Press, 1964. ISBN 0-8071-0822-7.
Meade family genealogy at rootsweb.com
Meade biography at nndb.com
Meade biography at civilwarhome.com
Cape May Lighthouse history
Historical marker website

Đọc thêm

 Cleaves, Freeman. Meade of Gettysburg. Norman: University of Oklahoma Press, 1991. ISBN 0-8061-2298-6.
 Hall, Jeffrey C. The Stand of the U.S. Army at Gettysburg. Bloomington: Đại học Indiana Press, 2003. ISBN 0-253-34258-9.
 Meade, Col. George. The Life and Letters of George Gordon Meade, Major-General United States Army. New York: Charles Scribner's Sons, 1913. .
 Sauers, Richard Allen. Meade: Victor of Gettysburg. Military Profiles. London: Brassey's, 2003. ISBN 978-1-57488-418-0.
 Sears, Stephen W. Gettysburg. Boston: Houghton Mifflin, 2003. ISBN 0-395-86761-4.

Liên kết ngoài
The General Meade Archive
General Meade Society of Philadelphia
Philadelphia Civil War Museum Meade collection
Military biography of George G. Meade  from the Cullum biographies
Pictures of U.S. Treasury Notes featuring George G. Meade, provided by the Federal Reserve Bank of San Francisco.
 Truy cập 2008-02-12
Photographs of Meade

Nội chiến Hoa Kỳ
Sinh năm 1815
Mất năm 1872
Thiếu tướng Lục quân Hoa Kỳ


title: Euvrilletta occidentalis

text:
Euvrilletta occidentalis là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Euvrilletta trong họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Euvrilletta


title: Wuodendron praecox

text:
Wuodendron praecox là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae.

Phân bố
Nó là loài bản địa khu vực Trung Quốc, Ấn Độ, Myanmar, Việt Nam và có thể có ở Lào, Campuchia.

Tại Trung Quốc mọc thưa thớt trong rừng trên các sườn dốc, thung lũng ẩm ướt; ở cao độ 600-1.100 m tại miền nam tỉnh Vân Nam (Giang Thành, Cảnh Hồng, Lâm Thương, Mã Quan, Mãnh Lạp).

Ngoài Trung Quốc, nó được ghi nhận có tại Ấn Độ (đồi Mikir, Assam), Thái Lan (các tỉnh Chiang Mai, Kanchanaburi, Lampang, Uttaradit), Myanmar (bang Kachin). Ngoài ra, các khảo sát thực địa rộng khắp của Hong Wang (Vườn Thực vật nhiệt đới Tây Song Bản Nạp) trong thập niên 1980 và 1990 cũng phát hiện vài nơi với các cây W. praecox non, bao gồm:
 Myitkyina, bang Kachin, Myanmar, mọc cùng Pometia pinnata trong các thung lũng rừng;
 Vườn quốc gia Phnom Kulen, tỉnh Siem Reap, Campuchia trong các rừng dầu (Dipterocarpaceae), mọc cùng Diospyros hasseltii;
 Các tỉnh Phongsaly, Luang Namtha, Oudomxay (Lào), mọc thưa thớt trong các rừng mưa ẩm ướt chi phối bởi Pterocarpus macrocarpus và Pometia pinnata;
 Trong các khu vực miền núi tây bắc của Thái Lan giáp ranh Myammar, mọc trong các thung lũng rừng ẩm ướt, với Harpullia cupanioides;
 Vườn quốc gia Pù Mát ở tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Mô tả
Cây gỗ lớn, lá sớm rụng, cao 15–40 m, đường kính ngang ngực khoảng 30-40 (-80) cm. Vỏ cây màu xám với nhiều mô xốp hình hột đậu dễ thấy. Cành non màu xanh lục, nhẵn nhụi, trở thành nâu khi già. Cuống lá dài 6–10 mm, đường kính khoảng 2 mm, với một rãnh ở trên, có khía ngang khi khô, phình to ở gốc và bao bọc chồi dưới cuống có lông; phiến lá hình elip, thuôn, hình trứng hoặc hình trứng ngược, dài 9–20 cm, rộng 4,5–8 cm, gốc hình nêm rộng hoặc tròn, đỉnh nhọn ngắn hoặc tù, có màng đến hơi giống như da, hai mặt nhẵn nhụi, với các tuyến rõ nét phía dưới; gân thứ cấp 10-13 ở mỗi bên của lá, song song, tỏa ra ở góc 45-60o từ gân giữa, ngược dần đến mép lá, lộn ngược và dần biến mất về phía đỉnh, nổi rõ phía dưới; gân tam cấp dài toàn thân nhiều hay ít đến dạng mắt lưới, nổi lên ở cả hai bên. Hoa đơn độc, mọc từ nách của những vảy lá hình tròn, nơi những chiếc lá già đã rụng, thường đi kèm với cành non; cuống nhỏ dài 20–35 mm, nhẵn; lá đài 3 mỗi hoa, hình tam giác-hình mác; dài khoảng 12 mm, rộng 4 mm, phía gần trục hơi có lông tơ, phía xa trục nhẵn nhụi; cánh hoa 6 mỗi hoa xếp thành 2 vòng, gần bằng nhau, thẳng, dài 6–10 cm, rộng 7–11 mm, mép cánh hơi lộn ngược, nhẵn nhụi, với 3-6 gân chính song song với các mắt lưới; nhị hoa nhiều (đến 100) mỗi hoa, dài khoảng 1,5 mm, mô liên kết cắt vát; các hạt phấn hoa đơn độc, đối xứng, hình chữ nhật, hai khe hở thuôn dài đối bên, dài 28-37 µm, rộng 15-21 µm, cao 20-28 µm, lớp ngoài nhăn nheo; lá noãn 5-9 mỗi hoa, đầu nhụy rộng và có lông tơ; noãn 3-5 (-8) mỗi lá noãn, xếp thành 1 hoặc 2 hàng. Quả gần tròn hoặc thuôn dài, hơi ép lại giữa các hạt, nhẵn nhụi, dài 3-3,5 cm, đường kính 2-2,5 cm; cuống dài 1-1,3 cm. Hạt 3-5 (-8) mỗi quả đơn, xếp thành 1 hoặc 2 hàng, thuôn dài khoảng 2 cm, đường kính 1 cm, có rãnh bao quanh riêng biệt. Ra hoa tháng 4-6, tạo quả tháng 5-9.

Tên gọi
Tại Trung Quốc, ngoài tên gọi mộc khương diệp ám la (木羌叶暗罗) mà e-flora đề cập thì nó còn được gọi là chinh dật mộc (征镒木), theo tên của Ngô Chinh Dật (Wu Zhengyi, C.Y. Wu, 吴征镒), tác giả đề xuất danh pháp Polyalthia litseifolia.

Chú thích

Tham khảo

P
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Myanmar
Thực vật Thái Lan
Thực vật Việt Nam
Thực vật được mô tả năm 1855


title: Anoplocis

text:
Anoplocis là một chi tree-fungus beetle thuộc họ Ciidae.

Các loài
 Anoplocis poriae Nakane & Nobuchi, 1955
 Anoplocis quadridentatus Kawanabe, 1996

Chú thích

Tham khảo

Ciidae


title: Callispa horni

text:
Callispa horni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1927.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: Trentepohlia atayal

text:
Trentepohlia atayal là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Guerstling

text:
Guerstling là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Luật việt vị (bóng đá)

text:
Luật việt vị () là luật XI trong Luật bóng đá (Laws of the Game) được soạn thảo và công bố bởi FIFA, liên quan đến việc hạn chế khả năng giành lợi thế của cầu thủ đội tấn công bằng việc đợi bóng trong trường hợp ở giữa cầu thủ này và khung thành chỉ có thủ môn hoặc người hậu vệ cuối cùng của bên đối phương. Luật này nhằm đảm bảo chơi đẹp và liên tục, thúc đẩy sự phát triển kiểu thế chiến thuật cũng như đa dạng lối chơi trong bóng đá. Luật việt vị là một trong những luật khá khó giải thích và khó thực thi đúng đắn của trò chơi bóng đá.

Nguồn gốc từ
Từ "việt vị" (Chữ Hán: 越位) với "việt" nghĩa là vượt qua (hay dùng trong "ưu việt"), "vị" nghĩa là vị trí. Một số người nói ngọng hay đọc sai thành "liệt vị". Trong 1 trận đấu, lỗi "việt vị" có thể có 2 cách để phát hiện:
Phát hiện từ trọng tài biên (khi đó trọng tài sẽ phất cờ sọc đỏ và cam để báo hiệu có "việt vị".
Phát hiện bằng công nghệ VAR (Video Assistant Referee), khi bàn thắng đã được ghi, công nghệ VAR sẽ xem lại bàn thắng, và nếu có lỗi "việt vị", trên màn hình điện tử sẽ có dòng chữ:
Không bàn thắngNo goal
VAR VAR
Lỗi việt vị OFFSIDE

Vị trí việt vị

Một cầu thủ bị coi là đứng ở vị trí việt vị khi 4 điều kiện sau đồng thời thỏa mãn:

 Cầu thủ đó đứng ở phần sân của đối phương.
 Có ít hơn 2 cầu thủ của đối phương đứng giữa anh ta và đường biên ngang cuối sân đối phương so với bóng.
 Anh ta phải đứng phía trước trái bóng (Theo hướng tấn công).

 Trong 3 điều kiện đầu, thủ môn được tính là một cầu thủ của đối phương, mặc dù thủ môn thường là vị trí thấp nhất trong đội hình nhưng ở một thời điểm bất kì thì không nhất thiết thủ môn là một trong 2 cầu thủ đối phương cuối cùng.
 Theo Luật Bóng Đá sửa đổi năm 2005, các điều kiện thứ hai và thứ tư được hiểu rõ là "[...]cầu thủ ở vị trí việt vị nếu bất cứ bộ phận nào của anh ta mà được phép chạm bóng ở gần đường biên ngang cuối sân đối phương hơn so với bóng và cầu thủ đối phương thứ 2 (cầu thủ đối phương thứ 1 thường là thủ môn)."

Phạm lỗi
Cầu thủ đứng ở vị trí việt vị coi là phạm luật việt vị và chỉ bị xử phạt nếu ở thời điểm đồng đội chuyền bóng hoặc chạm bóng, theo nhận định của trọng tài, cầu thủ đó tham gia vào đường bóng đó một cách tích cực như:
 Tham gia tình huống đó.
 Cản trở đối phương.

Không phạm lỗi
Cầu thủ đứng ở vị trí việt vị không bị phạt nếu nhận bóng trực tiếp từ:
 Quả phát bóng
 Quả ném biên
 Quả phạt góc

Phạt những vi phạm
Khi cầu thủ vi phạm bất kỳ lỗi việt vị nào, trọng tài đều cho đội đối phương hưởng quả phạt gián tiếp tại nơi xảy ra lỗi.

Xem thêm
 Luật bóng đá
 Trọng tài

Tham khảo

Liên kết ngoài

 QUYẾT ĐỊNH VỀ VIỆC BAN HÀNH LUẬT BÓNG ĐÁ https://thukyluat.vn/vb/quyet-dinh-982-qd-ubtdtt-luat-bong-da-19eeb.html
 Laws of the Game - Offside
 Offside Presentation tháng 6 năm 2005 - PDF file
 http://www.burtrandworld.co.uk/offside-rule.php
 Detailed history of the offside rule
 Flash Animation detailing the Offside law
 Luật việt vị mới và những rắc rối đầu tiên
 Toàn văn Luật bóng đá Việt Nam

Luật bóng đá
Thuật ngữ bóng đá


title: Rupert Hamer (nhà báo)

text:
Rupert James Hamer (28 tháng 2 năm 1970 – 9 tháng 1 năm 2010) là một nhà báo người Anh và, vào thời điểm cái chết của ông, là phóng viên quốc phòng cho tờ Sunday Mirror.

Nghề nghiệp
Ông được giáo dục tại Trường Town Close ở Norwich và Gresham's School ở Holt trước khi gia nhập Eastern Daily Press với tư cách là một phóng viên vào cuối thập niên 1980.

Năm 1991, ông chuyển vào Đại học Leeds nơi ông học Chính trị, và biên tập một cột mục châm biếm cho tờ báo của trường đại học, tờ Leeds Student, mang tên "Rupert Hamer ngày thứ Sáu". Sau khi tốt nghiệp, ông làm phóng viên y tế cho Evening Echo tại Bournemouth, nơi ông gặp người vợ Helen, trước khi chuyển tới Luân Đôn năm 1997. Sau làm phóng viên tự do cho thông tấn xã INS và Sunday Mirror, ông được mời làm việc cho Sunday Mirror. Ông được bổ nhiệm làm phóng viên quốc phòng của tờ báo năm 2004. Hamer làm việc cho Sunday Mirror trong 12 năm. Với tư cách là phóng viên quốc phòng, ông thu thập tin tức từ cả Afghanistan và Iraq.

Cái chết
Ngày 9 tháng 10 năm 2010, trong Chiến tranh Afghanistan, Hamer và nhiếp ảnh gia Philip Coburn, 43 tuổi, đang đi cùng với một toán tuần tiễu TQLC Hoa Kỳ thì xe của họ bị trúng bom ở Nawa.

Đời tư
Hamer để lại người vợ, Helen, và ba đứa con nhỏ.

Chú thích

Nhân vật trong Chiến tranh Afghanistan
Sinh năm 1970
Mất năm 2010
Nhà báo Vương quốc Liên hiệp Anh
Cựu sinh viên Đại học Leeds
Nhà báo bị giết trong Chiến tranh Afghanistan
Chết vì thiết bị nổ tự động


title: Dörfles-Esbach

text:
Dörfles-Esbach là một đô thị ở huyện Coburg bang Bayern nước Đức. Đô thị Dörfles-Esbach có diện tích 3,83 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 3844 người.

Tham khảo


title: Cầu Long Biên

text:
Cầu Long Biên (tên cũ là cầu Paul Doumer) là cây cầu bắc qua sông Hồng kết nối quận Hoàn Kiếm, quận Ba Đình với quận Long Biên của Hà Nội. Chiếc cầu được xây dựng từ năm 1898 tới năm 1902 bởi công ty Daydé & Pillé, và được sử dụng vào năm 1903. Hiện trên đầu cầu vẫn còn tấm biển kim loại có khắc chữ ghi thời gian thi công và nhà thầu xây dựng: 1899 - 1902 - Daydé & Pillé - Paris.

Xây dựng
Dự án xây dựng cầu được Toàn quyền Đông Dương thông qua ngày 4 tháng 6 năm 1897 và đến ngày 4 tháng 6 năm 1897 đã tiến hành đấu thầu và 6 công ty xây dựng cầu đường lớn của Pháp tham dự. Mỗi nhà thầu được phép đưa ra 2 dự án được gọi là dự án A và B, ông Fourès, Thống sứ Bắc Kỳ được cử làm Chủ tịch Hội đồng thẩm định các dự án. Cuối cùng, Hội đồng mở thầu đã chọn dự án B của công ty Daydé & Pillé với giá 5.390.794 franc. Cây cầu được thiết kế với kiểu dáng độc đáo do hãng Daydé & Pillé thiết kế, giống với kiểu dáng của cầu Tolbiac ở quận 13, Paris trên tuyến đường sắt Paris - Orléans, Pháp. Nha công chính Đông Dương xây dựng phần cầu dẫn. Ngày 12.9.1898 diễn ra lễ khởi công xây dựng và sau hơn 3 năm (chính xác là 3 năm 9 tháng) thì hoàn thành, dù kế hoạch dự trù phải mất 5 năm. Để tiến hành xây dựng cầu, người ta phải tuyển mộ hơn 3000 công nhân bản xứ và một đội ngũ khoảng 40 giám đốc, kỹ sư, chuyên gia và đốc công người Pháp để điều hành công việc. Người ta đã dùng đến 30.000 m³ đá và kim loại (5600 tấn thép cán, 137 tấn gang, 165 tấn sắt, 7 tấn chì). Tổng số tiền thực chi lên tới 6.200.000 franc Pháp, không vượt quá dự trù là bao.

Cầu dài 2290 m qua sông và 896 m cầu dẫn, gồm 19 nhịp dầm thép đặt trên 20 trụ cao hơn 40 m (kể cả móng) và đường dẫn xây bằng đá. Cầu dành cho đường sắt đơn chạy ở giữa. Hai bên là đường dành cho xe cơ giới và đường đi bộ. Đường cho các loại xe là 2,6 m và luồng đi bộ là 0,4 m. Luồng giao thông của cầu theo hướng đi xuôi ở phía trái cầu chứ không phải ở bên phải như các cầu thông thường khác.

Nhiều người Việt Nam đã phải bỏ mạng khi xây dựng cây cầu, như bài vè lưu truyền trong dân gian đã nói:
Lập mưu xây được cây cầu - Chế ra cái chụp để mà bơm lên
Bơm hết nước đến bùn đen - Người chết như rạ, phải len mình vào
Vỡ bơm nước lại chảy vào - Chết thì mặc chết, ai nào biết không”

Toàn quyền Paul Doumer trong hồi ký viết: "kết quả thu được cho thấy sức mạnh của nền văn minh Pháp. Tiến bộ khoa học, sức mạnh công nghệ của chúng ta đã chinh phục được người dân địa phương, những người từng không khuất phục trước súng đạn (…). Tôi vui mừng chứng kiến Bắc Kỳ trước đó 5 năm còn nghèo khó, run rẩy và lo sợ, giờ trở thành một vùng bình yên, trù phú và tự tin. Được hưởng nhiều tiến bộ hơn những địa phương khác, Hà Nội đã trở thành một thủ đô to đẹp nơi người ta chứng kiến những công trình mới, những ngôi nhà theo kiến trúc Âu châu mọc lên từng ngày. Ngay cả người dân địa phương cũng tham gia vào quá trình thay đổi này với những ngôi nhà xây bằng gạch ngày càng nhiều hơn. Từ năm 1898 đến 1902, toàn Bắc Kỳ, đặc biệt là Hà Nội, vận động không ngừng nghỉ, dân số cũng tăng đáng kể. Nếu như năm 1897 có khoảng 30.000 người ở Hà Nội, thì đến năm 1902 đã có hơn 120.000 người”.

Liên quan đến Kiến trúc sư Gustave Eiffel
Trên một số phương tiện thông tin đại chúng ở Việt Nam xuất hiện thông tin rằng kiến trúc sư Gustave Eiffel là người thiết kế cầu Long Biên. Tuy nhiên, điều này là không chính xác.

Thực tế, Gustave Eiffel đã từ chức và rút lui khỏi công ty của mình (Compagnie des Etablissements) vào ngày 14 tháng 2 năm 1893, trước khi ý tưởng xây dựng cầu Long Biên được đề xuất. Sau khi Eiffel từ chức, công ty Compagnie des Etablissements của ông đã đổi tên thành La Société Constructions Levallois-Perret, và do Maurice Koechlin làm Giám đốc điều hành.

Năm 1897, khi đấu thầu xây dựng cầu Long Biên, công ty Levallois-Perret là một trong sáu nhà thầu tham gia nộp bản vẽ thiết kế, nhưng không trúng thầu. Công ty Daydé & Pillé mới là nhà thầu đã trúng thầu. Trong các bản vẽ thiết kế cầu Long Biên của Daydé & Pillé hiện được lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I có các chữ ký gốc của các kỹ sư của Daydé & Pillé và chữ ký gốc phê duyệt bản vẽ của Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer, không có chữ ký nào là của Eiffel. Do vậy, Eiffel và công ty của ông không phải là tác giả thiết kế và cũng không tham gia xây dựng cầu Long Biên.

Hoạt động
Trong chiến dịch Sấm Rền (1965–1968), cầu Long Biên bị máy bay Mỹ ném bom 10 lần, hỏng 7 nhịp và 4 trụ lớn. Trong Chiến dịch Linebacker II của không lực Hoa Kỳ (1972) cầu Long Biên bị ném bom 4 lần, phá hỏng 1500 mét cầu và hai trụ lớn bị cắt đứt. Để bảo vệ cầu, bộ đội công binh và phòng không Việt Nam xây dựng hai trận địa pháo phòng không cao 11,5 m trên bãi cát nổi giữa sông Hồng (còn gọi là bãi giữa), để vẫn có thể bắn máy bay Mỹ khi có lũ cao nhất.

Bộ đội Phòng không Việt Nam dùng máy bay trực thăng cẩu pháo, khí tài chiếm lĩnh trận địa. Ngoài ra còn có lực lượng phòng không hải quân gồm: các tàu tuần tiễu tham gia bảo vệ cầu.

Các nhịp của cầu bị bom đánh sập đã được thay bằng các dầm bán vĩnh cửu, có khẩu độ ngắn đặt trên các trụ mới.

Lịch sử sử dụng cầu Long Biên đã chứng kiến các điểm cao trên thành cầu trở thành ụ pháo cao xạ chống máy bay Mỹ trong thời gian chiến tranh.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ 1965–1967, các lực lượng vũ trang của Quân đội nhân dân Việt Nam đã bảo vệ cầu Long Biên như thả bóng hơi, tạo sương mù của lực lượng bộ đội hoá học đối với máy bay Mỹ. Đặc biệt các tiểu đội cao xạ 12,7 ly và 14,5 ly đã anh dũng cắm chốt tử thủ trên các đỉnh cao nhất của cầu để bắn các phi đội F4 của Mỹ ném bom phá cầu. Hàng ngày các anh đã trực chiến 24/24 ăn ở sinh hoạt tại chỗ, được đồng đội tiếp tế cơm nước từ dưới kéo lên.

Sang thời bình, do giao thông ngày một tăng trong thập kỷ 90, cầu Long Biên được sử dụng chỉ cho tàu hỏa, xe đạp và người đi bộ. Việt Nam xây dựng thêm cầu Chương Dương nằm trong mục tiêu đáp ứng nhu cầu đi lại và để phát triển kinh tế, xã hội đô thị ở hai bờ sông Hồng Hà Nội. Cuối năm 2005 xe máy được phép đi qua cầu Long Biên để giảm việc ùn tắc giao thông cho cầu Chương Dương.

Năm 2002, Bộ Giao thông Vận tải phê duyệt thông qua dự án gia cố sửa chữa cầu Long Biên giai đoạn 2 với tổng vốn đầu tư 94,66 tỷ đồng , nhằm mục tiêu đảm bảo an toàn khai thác đến năm 2010.

Điểm độc đáo
Cầu Long Biên là một trong hai cây cầu ở Việt Nam được tổ chức lưu thông ngược chiều (đi trái phần đường). Giải thích về hiện tượng lưu thông kỳ lạ này của cây cầu, nhiều người giải thích rằng, ban đầu người Pháp thiết kế theo kiểu Pháp, lối đi cũng như các cây cầu bình thường khác là đi bên phải, nhưng khi người Pháp thực hiện công cuộc khai phá thuộc địa miền Bắc, mọi sản vật, khoáng sản đều được chuyển về “mẫu quốc” theo đường cảng Hải Phòng. Các xe cơ giới khi di chuyển theo hướng đi Hải Phòng thì nặng do chứa đầy hàng hóa trong khi lúc trở về Hà Nội thì nhẹ, cùng với đó là do quá trình thăm dò địa chất khi thi công chưa thật tốt, nên càng ngày bên phải cầu càng phải chịu tải trọng lớn hơn bên trái và bị nghiêng dần sang bên phải. Nhằm khắc phục tạm việc nghiêng cầu, người Pháp đã phân luồng xe chạy sang bên trái. Tuy nhiên, nhận định này đã bị bác bỏ do không có tài liệu chứng minh.

Ban đầu, cầu Long Biên chỉ được thiết kế cho đường sắt đơn. Tuy nhiên, vào năm 1914, sau hơn 10 năm đưa vào sử dụng, do nhu cầu vận tải đường bộ ngày càng gia tăng nên chính quyền thuộc địa đã có ý định mở rộng thêm làn đường bộ trên cầu. Việc thi công đường ô tô hai bên cầu được bắt đầu vào năm 1922 và được khánh thành lại vào năm 1924. Theo nghị định ngày 26 tháng 4 năm 1924 quy định việc thông xe đường bộ trên cầu cùng với thể lệ giao thông trên cầu quy định hai làn đường bộ bên đường xe lửa trên cầu Doumer (tên gọi cũ của cầu Long Biên) là đường 1 chiều:

 Đối với các phương tiện và xe thồ, xe kéo:

A. Theo chiều Gia Lâm - Hà Nội:

- Đi làn đường bên phía thượng nguồn (Làn bên phải so với đường sắt)

B. Theo chiều Hà Nội - Gia Lâm

- Đi làn đường bên phía hạ nguồn (Làn bên phải so với đường sắt)

 Đối với người đi bộ, chỉ được đi trên vỉa hè, hướng đi ngược lại so với các phương tiện.

Những vấn đề bất cập bắt đầu được ghi nhận vào năm 1926 khi đã có nhiều vụ tai nạn xảy ra ở khu vực đường dẫn lên cầu. Theo đó, việc các phương tiện phải đi theo hướng xuống cầu trước kia ( lối lên cầu hiện nay ) ở phía đường Trần Nhật Duật rất dễ gây nên xung đột với các làn xe di chuyển bên dưới gây nên tai nạn. Sở Công chính và Công sứ Bắc Kỳ đã nhiều lần đề xuất phương án thay đổi chiều di chuyển để giảm thiểu tai nạn, giúp xóa bỏ điểm đen giao thông. Tuy nhiên, phải tới tận năm 1953, một cuộc thảo luận nghiêm túc đã diễn bàn thảo về giao thông trên cầu Long Biên để ban hành về thể lệ giao thông mới trên cầu. Sau cuộc họp ngày 7 tháng 10 năm 1953, Nghị định được ban hành quy định về chiều di chuyển  ngược lại so với trước đó, tức là đi về phía bên trái so với đường ray tàu hỏa.

Trong văn hóa đại chúng
Cầu Long Biên có trong câu vè sau:

Hà Nội có cầu Long Biên
Vừa dài vừa rộng bắc trên sông Hồng
Tàu xe đi lại thong dong
Người người tấp nập gánh gồng ngược xuôi...

Những câu hỏi về Cầu Long Biên

1. VÌ SAO CẦU LONG BIÊN LẠI ĐI TRÁI ĐƯỜNG?

Cầu Long Biên được đưa vào khai thác sử dụng vào năm 1902. Ban đầu chỉ vận tải cho đường sắt đơn, nhưng do như cầu vận tải đường bộ ngày càng tăng nên chính quyền Pháp đã có ý định xây dựng thêm một làn đường ô tô ở hai bên cầu. Đường ô tô trên cầu bắt đầu được xây dựng vào năm 1922, sau khi tu sửa xong, cầu được khánh thành lại vào năm 1924 cho xe ô tô và phương tiện qua lại. Vấn đề bất cập bắt đầu xuất hiện trên cầu năm 1926. Khi có nhiều vụ tai nạn ở khu vực đường dẫn lên cầu. Lối xuống cầu trước kia là lối lên cầu hiện nay ở phía đường Trần Nhật Duật. Cách đi này rất dễ gây sung đột giao thông với các làn xe di chuyển bên dưới gây ra tai nạn.

Xem thêm và tham khảo

Liên kết ngoài

Long Biên tự sự
Hình Cầu Long Biên năm 1952
Người trẻ Hà Nội "phải lòng" Long Biên 11/10/2007 - 04:15 Cao Cường, báo Dân Trí
Sẽ sửa chữa nâng cấp cầu Long Biên
Hôm nay 28 tháng 2 năm 2002, cầu Long Biên tròn 100 tuổi
Pháp viện trợ 1 triệu euro để khôi phục cầu Long Biên
Cảnh bãi sông Hồng mùa nước lên
Cầu Long Biên bao nhiêu tuổi?
Lại phải nói về tác giả thiết kế cầu Long Biên
Tác giả Cầu Long Biên thực sự là ai?

Công trình kiến trúc Pháp tại Hà Nội
Long Biên
Long Biên
Khởi đầu năm 1898
Long Biên
Đầu tiên ở Việt Nam


Giai điệu và nhịp điệu trên sân khấu thế giới (tiếng Nga: Мелодии и ритмы зарубежной эстрады, ban đầu được gọi là Концерт артистов зарубежной эстрады/Chương trình ca nhạc của các nghệ sĩ nước ngoài) là một chương trình ca nhạc thường thức của Đài phát thanh - truyền hình Liên Xô, phát sóng trong những năm 1976 - 1984.

Chương trình phát sóng khoảng 5-7 lần một năm, nhưng cũng không có tính chu kỳ, thường là vào buổi tối muộn và kéo dài khoảng 1 tiếng. Thông thường, bao gồm một vài trích đoạn từ các chương trình ca nhạc và truyền hình khác nhau. Do bị chi phối bởi quan niệm ý thức hệ của Nhà nước Liên Xô, chương trình được chia thành phần trình diễn của các nghệ sĩ đến từ khối Xã hội chủ nghĩa (Intervision) và đến từ khối tư bản chủ nghĩa (ESC).

Hình thành và phát triển

Xem thêm
 Lịch sử chương trình

Tham khảo

Chương trình truyền hình Liên Xô


title: Mladá Boleslav

text:
Mladá Boleslav là một thành phố thuộc vùng Trung Bohemia của Cộng hòa Séc. Thành phố có tổng diện tích 29 km2. Theo điều tra năm 2009 là 45.757 người. Thành phố tọa lạc ở tả ngạn của sông Jizera khoảng 50 km về phía đông bắc của Praha.
Được thành lập vào nửa cuối thế kỷ thứ 10 bởi vua Boleslav II như một lâu đài hoàng gia. Bởi vì có đã là một lâu đài được gọi là Boleslav gần Praha, lâu đài mới này được đặt tên là Mladá (trẻ) để phân biệt nó từ Boleslav lâu đời hơn, mà đã trở thành được biết đến trong thế kỷ 15 với tên gọi Stara Boleslav (Boleslav cũ). Thị trấn đã nhận được quyền thành phố một phần trong 1334 và 1436, trở thành một địa điểm quan trọng trên đường từ Praha đến miền Bắc Bohemia, Lusatia, và Brandenburg. Trong thế kỷ 16 thành phố là một trung tâm hàng đầu của Fratrum UNITAS / thống nhất của Brethen / nhà thờ Giáo hội Moravian, nơi có giám mục Brethen, nhà thờ Phục hưng, và nhà in. Sau khi được tái Công giáo hóa trong thế kỷ 17, dân số của thị trấn sụt giảm.

Trong thế kỷ 17 và 18, Mladá Boleslav là một trung tâm quan trọng của người Do Thái. Trong giai đoạn này, khoảng một nửa dân số của thị trấn là người Do Thái. Trong thế kỷ 19 (trên thực tế, thời kỳ suy giảm của cộng đồng người Do Thái), Mladá Boleslav được mệnh danh là "Giê-ru-sa-lem trên Jizera". Năm 1634, Jacob Bashevi von Treuenberg (sinh 1580 tại Verona, Italy), lần đầu tiên làm quý tộc hóa người Do Thái trong các chế độ quân chủ Habsburg, đã được mai táng ở nghĩa trang Do Thái ở Mladá Boleslav.

Trong thế kỷ 19 mới thịnh vượng: thị xã đã trở thành một trung tâm quan trọng trong khu vực như trường học mới, nhà hát, bảo tàng, và các Laurin & Klement (ngày nay Škoda) được thành lập nhà máy ô tô. Sau cuộc cách mạng cộng sản năm 1948, thị trấn phải chịu một suy giảm hàng loạt, tuy nhiên nó đã được cải thiện kể từ những năm 1990 khi nhà máy là làm cho nó một trong những người giàu nhất thị trấn Séc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Cộng hòa Séc
Mladá Boleslav
Huyện Mladá Boleslav


title: Megachile rubriventris

text:
Megachile rubriventris là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1879


title: (8617) 1980 PW

text:
(8617) 1980 PW là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Zdeňka Vávrová ở Đài thiên văn Kleť gần České Budějovice, Cộng hòa Séc, ngày 6 tháng 8 năm 1980.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1980
Được phát hiện bởi Zdeňka Vávrová
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Calliostoma diaphoros

text:
Calliostoma diaphoros là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

D


title: Tarapur

text:
Tarapur là một thị trấn thống kê (census town) của quận Thane thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Tarapur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 456 mét (1496 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tarapur có dân số 7012 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Tarapur có tỷ lệ 1% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 1%, và tỷ lệ cho phái nữ là 1%. Tại Tarapur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Tilloy-et-Bellay

text:
Tilloy-et-Bellay  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 168 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Tilloyetbellay