title: Douglas MacArthur

text:
Douglas MacArthur (26 tháng 1 năm 18805 tháng 4 năm 1964) là một nhà lãnh đạo quân sự người Mỹ, từng giữ chức Thống tướng lục quân Hoa Kỳ, cũng như là Thống chế của Quân đội Philippines. Ông là Tham mưu trưởng Lục quân Hoa Kỳ trong những năm 1930, ông đóng vai trò quan trọng trên mặt trận Thái Bình Dương trong Chiến tranh thế giới thứ hai. MacArthur nhận được Huân chương Danh dự vì đã phục vụ trong chiến dịch Philippines. Ông cùng với cha mình là Arthur MacArthur Jr. trở thành cặp cha con đầu tiên được trao tặng huân chương này. Ông là một trong năm người duy nhất được phong quân hàm Thống tướng trong Lục quân Hoa Kỳ và là người duy nhất được phong quân hàm Thống chế trong Quân đội Philippines.

Lớn lên trong một gia đình binh nghiệp ở biên giới phía tây Hoa Kỳ, MacArthur là thủ khoa tại Học viện Quân sự Tây Texas, nơi ông học xong trung học, và là Đại úy đầu tiên tại Học viện Quân sự Hoa Kỳ ở West Point, nơi ông tốt nghiệp xuất sắc vào năm 1903. Trong thời gian Hoa Kỳ chiếm đóng Veracruz năm 1914, ông thực hiện một nhiệm vụ do thám, nhờ đó ông được đề cử cho Huân chương Danh dự. Năm 1917, ông được thăng quân hàm từ thiếu tá lên đại tá và trở thành tham mưu trưởng Sư đoàn 42 (Cầu vồng). Trong trận chiến trên Mặt trận phía Tây ở Chiến tranh thế giới thứ nhất, ông được thăng lên cấp bậc trung tướng, một lần nữa được đề cử Huân chương Danh dự, và hai lần được trao tặng Huân chương Bảo quốc Thập tự và bảy lần được trao tặng Ngôi sao Bạc.

Từ năm 1919 đến năm 1922, MacArthur giữ chức Hiệu trưởng Học viện Quân sự Hoa Kỳ tại West Point, nơi ông đã thực hiện một loạt cải cách. Nhiệm vụ tiếp theo của ông ở Philippines, vào năm 1924, ông đã có công trong việc dập tắt Cuộc nổi dậy của hướng đạo sinh Philippines. Năm 1925, ông trở thành thiếu tướng trẻ nhất của lục quân Hoa Kỳ. Ông phục vụ trong phiên tòa quân sự xét xử Chuẩn tướng Billy Mitchell và là chủ tịch Ủy ban Olympic Hoa Kỳ tại Thế vận hội Mùa hè 1928 diễn ra ở Amsterdam. Năm 1930, ông trở thành Tham mưu trưởng Quân đội Hoa Kỳ. Ông đã tham gia vào việc trục xuất những người biểu tình thuộc Bonus Army ra khỏi Washington, D.C. vào năm 1932, thành lập và tổ chức Quân đoàn Bảo tồn Dân sự. Ông về hưu năm 1937 và trở thành Cố vấn quân sự cho Chính phủ Khối thịnh vượng chung Philippines.

MacArthur được triệu tập trở lại vào năm 1941 với tư cách chỉ huy trưởng Lực lượng Lục quân Hoa Kỳ ở Viễn Đông. Một loạt biến cố đã xảy ra sau đó, mở đầu bằng việc các lực lượng không quân của ông bị tiêu diệt vào ngày 8 tháng 12 năm 1941 và cuộc xâm lược của Nhật Bản vào Philippines. Lực lượng của MacArthur nhanh chóng rút về Bataan, nơi họ cầm cự cho đến tháng 5 năm 1942. Vào tháng 3 năm 1942, MacArthur, gia đình và các nhân viên của ông rời đảo Corregidor gần đó trên những chiếc PT boat trốn đến Úc, nơi MacArthur trở thành Tư lệnh Tối cao, Khu vực Tây Nam Thái Bình Dương. Khi đi, MacArthur đã có một bài phát biểu, trong đó nổi tiếng với lời hứa "Tôi sẽ trở lại" Philippines. Sau hơn hai năm chiến đấu, ông đã thực hiện được lời hứa đó. Vì hành động bảo vệ Philippines của mình, MacArthur được trao tặng Huân chương Danh dự. Ông chính thức chấp nhận sự đầu hàng của Nhật Bản vào ngày 2 tháng 9 năm 1945 trên tàu USS Missouri đang thả neo ở Vịnh Tokyo, và ông đã giám sát quá trình chiếm đóng Nhật Bản từ năm 1945 đến năm 1951. Là nhà cai trị hiệu quả của Nhật Bản, ông chứng kiến những thay đổi sâu rộng về mặt kinh tế, chính trị và xã hội ở đất nước này. Ông lãnh đạo Bộ Tư lệnh Liên Hợp Quốc trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên với những thành công ban đầu; tuy nhiên, cuộc xâm lược của Triều Tiên đã kích động người Trung Quốc, gây ra một loạt các thất bại lớn. MacArthur chấp nhận bị Tổng thống Harry S. Truman cách chức chỉ huy vào ngày 11 tháng 4 năm 1951. Sau đó, ông trở thành chủ tịch hội đồng quản trị của Remington Rand. Ông qua đời tại Washington D.C. vào ngày 5 tháng 4 năm 1964 ở tuổi 84.

Tuổi thơ và giáo dục
Douglas MacArthur sinh ngày 26 tháng 1 năm 1880 tại Little Rock, Arkansas. Cha của ông là Trung tướng Arthur MacArthur, Jr. là người được tặng thưởng Huân chương Vinh dự, và mẹ là Mary Pinkney Hardy MacArthur từ Norfolk, Virginia. Douglas MacArthur là cháu của chính trị gia Arthur MacArthur, Sr. Ông được làm lễ rửa tội (báp têm) tại Nhà thờ Giáo hội Episcopal (Anh giáo) ở Little Rock vào ngày 16 tháng 5 năm 1880. Trong hồi ký Reminiscences, MacArthur viết rằng trí nhớ đầu tiên của ông là tiếng kèn quân đội, và ông đã học "cưỡi và bắn ngay trước khi tôi có thể đọc hoặc viết, gần như trước khi tôi có thể đi và nói chuyện."

Cha của MacArthurwas đồn trú ở San Antonio, Texas năm 1893. Ở đó, Douglas học ở Học viện Quân sự Tây Texas (West Texas Military Academy nay là The Episcopal School of Texas), nơi ông trở thành một học sinh xuất sắc. MacArthur vào Học viện Quân sự Hoa Kỳ ở West Point năm 1898. Là một học viên nổi bật, ông tốt nghiệp hạng nhất trong lớp 93 người năm 1903. Vì có năng lực về thể thao, huấn luyện quân sự, và theo đuổi sự học nên ông được tặng thưởng danh hiệu mà nhiều người thèm muốn đó là "Đệ nhất Thủ lĩnh Đoàn Học viên" (First Captain of The Corps Of Cadets). Chỉ có hai học viên trong lịch sử Học viện West Point vượt qua những thành tựu của ông, trong đó Robert E. Lee là một. MacArthur trở thành một thiếu úy trong Công binh Lục quân Hoa Kỳ (United States Army Corps of Engineers).

Sĩ quan trẻ
Trong thời gian ông làm viên chức kỹ sư ở Milwaukee, Wisconsin, ông bị đáng giá thấp vì ông không thích nhiệm vụ được giao phó. Sự việc thay đổi khi ông nhận công tác mới làm phụ tá trại (Aide-de-camp) cho cha ông, người được bổ nhiệm vào chức Toàn quyền khi Philippines là thuộc địa của Hoa Kỳ.

Ông gia nhập Tiểu đoàn Kỹ Sư 3, khởi hành đi Philippines vào tháng 10 năm 1903. MacArthur được gửi đến Iloilo, nơi ông giám sát việc xây dựng một cầu cảng tại Trại Jossman. Ông tiếp tục tiến hành khảo sát tại Tacloban, Calbayog và Cebu.

Vào tháng 11 năm 1903, khi làm việc tại Guimaras, ông bị phục kích bởi du kích Philippines; ông đã bắn gục cả hai tên bằng khẩu súng của mình. Ông được thăng chức trung úy đầu tiên tại Manila vào tháng 4 năm 1904.

Vào tháng 10 năm 1904, chuyến công tác của ông bị rút ngắn khi ông bị sốt rét trong một cuộc khảo sát trên Bataan. Ông trở về San Francisco, Tháng 7 năm 1905, ông trở thành kỹ sư trưởng của Sư đoàn Thái Bình Dương.

Tháng 10 năm 1905, MacArthur nhận được lệnh chuyển đến Tokyo làm phụ tá cho cha mình. Một người biết MacArthurs vào thời điểm này đã viết rằng: "Arthur MacArthur là người đàn ông tự do nhất mà tôi từng thấy". Họ kiểm tra các căn cứ quân sự của Nhật Bản tại Nagasaki, Kobe và Kyoto. đến Ấn Độ qua Thượng Hải, Hồng Kông, Java và Singapore, đến Calcutta vào tháng 1 năm 1906. Tại Ấn Độ, họ đã đến thăm Madras, Tuticorin, Quetta, Karachi, Northwest Frontier và Khyber Pass. Sau đó, họ đi thuyền đến Trung Quốc qua Bangkok và Sài Gòn, và đi thăm Quảng Đông, Thanh Đảo, Bắc Kinh, Thiên Tân, Hán Khẩu và Thượng Hải trước khi trở về Nhật Bản vào tháng Sáu. Tháng sau họ trở lại Hoa Kỳ, nơi Arthur MacArthur tiếp tục nhiệm vụ của mình tại Fort Mason. Vào tháng 9 năm 1906, Douglas nhận được lệnh báo cáo cho Tiểu đoàn Kỹ Sư 2 tại Washington và ghi danh vào Trường Kỹ Sư. Trong khi đó, ông cũng là "một trợ lý hỗ trợ Nhà Trắng" theo yêu cầu của Tổng thống Theodore Roosevelt.

Vào tháng 8 năm 1907, MacArthur được gửi đến văn phòng kỹ sư ở Milwaukee, nơi cha mẹ ông đang sống. Vào tháng 4 năm 1908, ông chuyển đến Fort Leavenworth, nơi ông được giao nhiệm vụ đầu tiên của mình, Công ty K, Tiểu đoàn Kỹ sư thứ 3. Ông trở thành phụ tá tiểu đoàn năm 1909 và sau đó là sĩ quan kỹ sư tại Fort Leavenworth vào năm 1910. MacArthur được thăng chức vào tháng 2 năm 1911 và được bổ nhiệm làm Trưởng phòng Kỹ thuật Quân sự và Trường Kỹ sư Thực địa. Ông tham gia huấn luyện tại San Antonio, Texas, với Sư đoàn Cơ động vào năm 1911 và phục vụ tại Panama vào tháng 1 và tháng 2 năm 1912. Cái chết đột ngột của cha ông vào ngày 5 tháng 9 năm 1912 khiến Douglas và anh trai trở lại Milwaukee để chăm sóc cho mẹ của họ khi sức khỏe ngày một xấu đi. MacArthur yêu cầu chuyển đến Washington, để mẹ anh có thể ở gần Bệnh viện Johns Hopkins. Tham mưu trưởng quân đội, Thiếu tướng Leonard Wood, đã đưa vấn đề này với Bộ trưởng Chiến tranh Henry L. Stimson, và sắp xếp cho MacArthur được đưa lên Văn phòng Tham mưu trưởng năm 1912.

Cuộc thám hiểm Veracruz

Ngày 21 tháng 4 năm 1914, Tổng thống Woodrow Wilson ra lệnh chiếm đóng Veracruz. MacArthur được gửi đến khu vực, đến ngày 1 tháng 5 năm 1914. Ông nhận ra rằng cần thiết phải có một tuyến đường sắt để hỗ trợ hậu cần. Nhận thấy ở đây có rất nhiều ô tô và đường sắt ở Veracruz nhưng không có đầu máy xe lửa, MacArthur tiến hành xác minh một báo cáo rằng có một số đầu máy xe lửa ở Alvarado, Veracruz. Với giá 150 đô la, ông đã mua một chiếc xe tay ga và thuê ba người Mexico. MacArthur và nhóm của ông đã tìm thấy năm động cơ ở Alvarado, hai trong số đó đã không thể sử dụng, nhưng ba đầu máy khác thì còn sử dụng được. Trên đường trở về Veracruz, nhóm của ông bị phục kích bởi năm người đàn ông vũ trang. Cả nhóm đã chạy trốn và MacArthur đã tiêu diệt được hai tên. Ngay sau đó, họ bị tấn công bởi một nhóm khoảng mười lăm kỵ binh. MacArthur bị ba viên đạn găm vào trong quần áo nhưng không hề hấn gì. Một trong những người bạn của anh bị thương nhẹ trước khi MacArthur tiêu diệt bốn tên. Hơn nữa, nhóm đã bị tấn công lần thứ ba bởi ba người đàn ông. MacArthur nhận được một viên đạn khác trong áo của mình, nhưng nhóm của ông đã sử dụng chiếc xe tay ga vượt qua tất cả những kẻ phục kích.

Chiến tranh thế giới thứ nhất

Sư đoàn 42
MacArthur trở lại Sở Chiến tranh, nơi ông được thăng chức vào ngày 11 tháng 12 năm 1915. Tháng 6 năm 1916, ông được bổ nhiệm làm Cục trưởng Thông tin tại văn phòng Bộ trưởng Chiến tranh, Newton D. Baker. MacArthur đã được coi là nhân viên báo chí đầu tiên của Quân đội. Sau khi tuyên chiến với Đức vào ngày 6 tháng 4 năm 1917, Baker và MacArthur bảo đảm một thỏa thuận từ Tổng thống Wilson cho việc sử dụng Lực lượng Cảnh sát Quốc gia trên Mặt trận phía Tây. MacArthur đề nghị gửi một bộ phận đầu tiên được tổ chức từ các đơn vị của các tiểu bang khác nhau. Baker đã phê chuẩn việc thành lập Sư đoàn 42, và bổ nhiệm Thiếu tướng William A. Mann, người đứng đầu Cục Cảnh sát Quốc gia, làm tư lệnh; MacArthur được thăng hàm đại tá.

Sư đoàn 42 được tập hợp vào tháng 8 và tháng 9 năm 1917 tại Camp Mills, New York và khởi hành từ một đoàn tàu vận tải từ Hoboken, New Jersey, đến Pháp vào ngày 18 tháng 10 năm 1917. Ngày 19 tháng 12, Mann thay thế Thiếu tướng Charles T. Menoher làm chỉ huy sư đoàn.

Cuộc tấn công Champagne-Marne

Sư đoàn 42 bước vào khu vực Lunéville yên tĩnh vào tháng 2 năm 1918. Vào ngày 26 tháng 2, MacArthur và thuyền trưởng Thomas T. Handy đi cùng một cuộc đột kích của Pháp, khi đó MacArthur đã hỗ trợ trong việc bắt giữ một số tù nhân Đức. Chỉ huy của Quân đoàn 7 Pháp, Thiếu tướng Georges de Bazelaire, MacArthur cùng với Croix de Guerre được đề nghị trao huân chương Silver Star. Vào ngày 9 tháng 3, Sư đoàn 42 đã mở các cuộc tấn công vào các chiến hào của Đức ở Salient du Feys. MacArthur đi cùng lữu đoàn bộ binh thứ 168. Lần này, Với sự lãnh đạo, ông đã được trao tặng với Huân chương Thập tự.

MacArthur được thăng chức tướng quân vào ngày 26 tháng 6. Vào cuối tháng 6, Sư đoàn 42 chuyển sang Châlons-en-Champagne để chống lại cuộc tấn công Champagne-Marne của Đức. Général d'Armée Henri Gouraud của Quân đoàn 04, Pháp được chọn để đáp ứng các cuộc tấn công sâu vào lòng địch. Kế hoạch của ông đã thành công, và MacArthur được trao huân chương Silver Star lần hai. Sư đoàn 42 tham gia vào cuộc tấn công của đồng minh tiếp theo, và MacArthur được trao huân chương Silver Star lần ba vào ngày 29 tháng 7. Hai ngày sau, Charles Thomas Menoher thay thế Chuẩn tướng Robert A. Brown của Lữ đoàn Bộ Binh 84 bằng MacArthur.

Trận Saint-Mihiel và cuộc tấn công Meuse-Argonne
Sư đoàn 42 được một vài tuần nghỉ ngơi, và trở lại với Trận Saint-Mihiel vào ngày 12 tháng 9 năm 1918. Cuộc tiến quân của Đồng Minh được tiến hành nhanh chóng và MacArthur được trao huân chương Silver Star lần thứ năm. Ông đã nhận được huân chương Silver Star thứ sáu cho sự tham gia của ông trong một cuộc đột kích vào đêm 25-26 tháng 9.

Sự tham gia của Sư đoàn 42 trong cuộc tấn công Meuse-Argonne bắt đầu vào ngày 14 tháng 10 khi sử dụng cả hai lữ đoàn. Tối hôm đó, một hội nghị được gọi để thảo luận về cuộc tấn công, trong đó Charles Pelot Summerall, chỉ huy của Sư đoàn 1 Bộ Binh và Quân đoàn 5, đã gọi điện thoại và yêu cầu tấn công Châtillon 18:00 tối hôm sau. Một bức ảnh chụp trên không cho thấy có một khoảng trống trong hàng rào dây thép gai Đức ở phía đông bắc Châtillon. Trung tá Walter E. Bare - Tư lệnh Bộ binh 167 - đề xuất một cuộc tấn công từ hướng đó, nơi mà phòng thủ yếu nhất. MacArthur đã thông qua kế hoạch này. Ông bị thương, nhưng không nghiêm trọng, hướng tấn công chính xác.

Thay vào đó, ông đã được trao huân chương Thập tự lần hai. Vào ngày 10 tháng 11 năm 1918, một ngày trước khi chấm dứt cuộc chiến, MacArthur được bổ nhiệm làm tư lệnh Sư đoàn 42. Đối với thành tựu trong chỉ huy với Lữ đoàn bộ binh 84, ông đã được tặng thưởng Huân chương Distinguished Service Medal.

MacArthur đi trên tàu ngầm SS Leviathan, trở về New York vào ngày 25 tháng 4 năm 1919.

Giữa hai cuộc chiến
MacArthur có một thời gian khó khăn để tìm một vị trí toàn thời gian trong quân đội, cũng giống như nhiều giới chức quân sự sau Chiến tranh thế giới thứ nhất. Điều này làm cho ông chán nản tuyệt vọng. Tuy nhiên, ông được phép giữ cấp bậc thời chiến của mình, không như những người khác bị đổi xuống cấp bậc vĩnh viễn thấp hơn. Ông dùng các mối quan hệ của cha mình cũng như của chính ông để tìm kiếm một nhiệm vụ thích hợp. Một nhiệm vụ được đề nghị là trở thành một tùy viên quân sự trong Văn phòng Đặc trách người Bản địa (Bureau of Indian Affairs). Ông giữ được cấp bậc của mình sau chiến tranh phần lớn là nhờ vào Tướng Tham mưu trưởng Lục quân Peyton March. Năm 1919 MacArthur trở thành Giám đốc của Học viện Quân sự Hoa Kỳ ở West Point. Học viện này đã lỗi thời trong nhiều khía cạnh và rất cần được cải tổ. MacArthur ra lệnh thay đổi ngoạn mục trong các hệ thống kỷ luật, thể thao và chiến lược; ông hiện đại hóa chương trình học tập, thêm vào các môn nghệ thuật tự do, các khóa kinh tế và chính phủ.

Năm 1922, John Pershing trở thành Tham mưu trưởng Lục quân, và MacArthur nhận thấy rằng đời binh nghiệp của ông sang một khúc quanh khi ông được trông đợi là sẽ nhận nhiệm vụ tại hải ngoại. Từ 1922 đến 1930, MacArthur phục vụ hai lượt nhiệm vụ tại Philippines, lần thứ hai là tư lệnh Bộ Quân sự Philippines (1928-1930); ông cũng phục vụ hai vòng nhiệm vụ với vai trò tư lệnh các vùng quân sự tại Hoa Kỳ. Năm 1925, ông được thăng thiếu tướng, giới chức quân sự trẻ nhất trong cấp bậc này vào thời đó, và phục vụ trong tòa án quân sự kết án chuẩn tướng Billy Mitchell. Năm 1928, ông lãnh đạo Ủy ban Thế vận hội Hoa Kỳ cho Thế vận hội Mùa hè 1928 tại Amsterdam.

Các cuộc hôn nhân
Tướng MacArthur lập gia đình hai lần. Ông kết hôn lần đầu với bà Henrietta Louise Cromwell Brookson vào ngày 14 tháng 2 năm 1922 - người vợ đã li dị của Walter Brooks, Jr., và là con gái gọi Edward T. Stotesbury, một nhà ngân hàng giàu có ở Philadelphia, bằng cha dượng. Bà chấp thuận li dị với ông vào năm 1929 với lý do ông đã không lo được cho bà. Sau đó bà kết hôn với Lionel Atwill và mất vào tháng 8 năm 1973. Em trai của bà, James H. R. Cromwell, là chồng của Doris Duke.

MacArthur kết hôn với Jean Marie Faircloth từ Murfreesboro, Tennessee ngày 30 tháng 4 năm 1937. Bà sinh ngày 28 tháng 12 năm 1898 tại Nashville, Tennessee và mất 22 tháng 1 năm 2000, và là một người nhân đức, một nhà hoạt động xã hội. Bà học ở Đại học Ward-Belmont. Ông bà sống với nhau cho đến khi ông mất vào năm 1964. Trong những năm sau này, bà thường hay diễn thuyết về cuộc đời binh nghiệp của người chồng quá cố của bà. Bà mất vì già ở tuổi 101 tại Thành phố New York.

Con trai duy nhất của họ là Arthur sinh ngày 21 tháng 2 năm 1938 tại Manila. Arthur tốt nghiệp Đại học Columbia vào năm 1961.

Đoàn quân đòi Bổng lộc
Hành động gây tranh cãi nhất xảy ra năm 1932 khi Tổng thống Herbert Hoover ra lệnh cho ông giải tán Đoàn quân đòi bổng lộc (Bonus Army) gồm các cựu chiến binh đang tập trung tại thủ đô biểu tình chống chính quyền. MacArthur bị chỉ trích vì dùng hơi cay, xe tăng, kị binh với kiếm khỏi vỏ và bộ binh với lưỡi lê giương lên để giải tán những người biểu tình. Theo Tướng MacArthur, cuộc biểu tình là do cộng sản và những kẻ theo chủ nghĩa hòa bình chủ mưu, ông còn tuyên bố là chỉ có "một trong mười người là cựu chiến binh." Hai cựu chiến binh bị bắn chết, hai trẻ em chết vì hít hơi cay và hàng ngàn người bị thương.

Tham mưu trưởng
Tổng thống Franklin D. Roosevelt gia hạn bổ nhiệm MacArthur với tư cách Tham mưu trưởng (Chief of Staff) trong thời Đại Khủng hoảng. Vào lúc MacArthur chấm dứt vòng nhiệm vụ của ông với tư cách Tham mưu trưởng vào tháng 10 năm 1935, quân đội đứng hàng thứ 16 về quân số trong các quân đội trên thế giới với 13.000 sĩ quan và 126.000 binh sĩ hiện dịch. Chương trình chính của MacArthur bao gồm việc phát triển các kế hoạch tổng động viên mới, thiết lập một tổng hành dinh lưu động cho không quân, và tái tổ chức bốn quân đoàn để cải thiện hành chính một cách hữu hiệu. Ông ủng hộ chương trình cải tổ kinh tế gọi là New Deal bằng việc hăng hái điều hành các Đoàn Bảo tồn Dân sự (Civilian Conservation Corps). Ông mang theo mình nhiều sĩ quan nửa đời binh nghiệp tài giỏi, bao gồm George C. Marshall và Dwight D. Eisenhower. Tuy nhiên, MacArthur tạo nhiều kẻ thù là thành viên của chính phủ Roosevelt và thường hay tranh cãi với Tổng thống vì các ý kiến mạnh mẽ của ông. Sau khi hồi hưu, ông quay lại cấp bậc chuẩn thường trực là thiếu tướng và chấp thuận một vai trò mới ở Philippines.

Thống tướng của Quân đội Philippines
Khi Thịnh vượng chung Philippines giành được tư cách bán độc lập vào năm 1935, Tổng thống Philippines Manuel L. Quezon yêu cầu MacArthur giám sát việc thành lập quân đội Philippines. Là một tướng quân, MacArthur không chọn hồi hưu và vẫn có tên trong danh sách hiện dịch là một thiếu tướng và với sự đồng thuận của Rosevelt, MacArthur nhận nhiệm vụ. MacArthur đã làm bạn với Quezon khi cha của ông làm Toàn quyền Philippines. MacArthur có hai điều kiện trước khi nhận nhiệm sở: lương bổng của ông và nhà ở của ông phải như là của tổng thống. Ông cảm thấy có lý do cho việc đó vì ngôi nhà mà Quezon đang dùng trước đây là nhà mà Douglas đã biết khi còn là một đứa bé, đó là Dinh Malacanang. Dinh này từng là nhà của Toàn quyền Tây Ban Nha, Toàn quyền Mỹ và tất cả các Tổng thống Philippines đến ngày nay. Ngoài ra, MacArthur được phong hàm Thống tướng Quân đội Philippines (Field Marshal of the Philippine Army). Ông là sĩ quan cao cấp có tên trên danh sách của Quân đội Philippines ngày nay—ông cũng là sĩ quan quân sự Mỹ duy nhất giữ cấp bậc thống tướng trong Quân đội Philippines.

Chính phủ Philippines quyết định cấp cho MacArthur một phòng lớn ở Khách sạn Manila danh tiếng của thế giới. Khách sạn được chính quyền Philippines làm chủ. Nó nằm trên Vịnh Manila bên kia công viên của Câu lạc bộ Hải quân và Lục quân là nơi ông thích lui tới. Nó cũng tiện vì gần tòa đại sứ Hoa Kỳ. Những kế toán chính phủ quyết định cách tốt nhất để kết toán giá phòng là làm như MacArthur là một nhân viên của khách sạn để hưởng quyền lợi về chỗ ở. MacArthur được trao chức phận danh dự là "Tổng giám đốc". MacArthur làm ngơ với chức phận danh dự và nắm quyền điều hành khách sạn trong lúc ông ở đó. Phòng MacArthur vẫn còn tồn tại ở khách sạn. Mặc dù Manila là một trong các thành phố bị tàn phá nặng nề nhất qua các cuộc oanh kích của Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới thứ hai, khách sạn vẫn còn nguyên vẹn. Phòng MacArthur được dành cho sĩ quan quân sự cao cấp nhất trên quần đảo. MacArthur đưa ra lệnh tương tự cho các phi công Mỹ khi Philippines bị tái chiếm.

MacArthur đầu tư mạnh vào công nghiệp và khai khoáng của Philippines. Trước khi Ngân hàng Quốc gia Philippines (Philippine National Bank) ở Thành phố New York đóng cửa sau khi Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng, MacArthur đã kịp bán hết cổ phần của mình và đổi hết tiền Peso Philippines sang đô la Mỹ.

Trong số các phụ tá của MacArthur làm cố vấn quân sự cho Thịnh vượng chung Philippines là Dwight D. Eisenhower. (vài năm sau đó, Eisenhower được hỏi là có biết MacArthur không thì ông trả lời như sau: "Biết ông ấy à? tôi đã học hỏi nhiều ấn tượng dưới quyền của ông ấy trong bảy năm!")

Tháng 7 năm 1941, Roosevelt gọi ông trở lại nhiệm vụ hiện dịch trong Quân đội Hoa Kỳ với tư cách là một thiếu tướng và đặc cách ông làm tư lệnh của Tổng lực lượng Vũ trang Hoa Kỳ ở Viễn Đông và thăng chức ông lên hàm trung tướng vào ngày hôm sau. Tháng 12, ông trở thành đại tướng bốn sao khi Nhật Bản tấn công khắp mặt trận rộng lớn trong Thái Bình Dương.

Chiến tranh thế giới thứ hai

Sau khi Hoa Kỳ tham chiến trong Chiến tranh thế giới thứ hai, MacArthur trở thành tư lệnh Đồng Minh tại Philippines. Ông gây nhiều tranh cãi, đặc biệt là khi ông gạt bỏ ý kiến của tư lệnh không quân của ông là Tướng Lewis H. Brereton khi ông này xin lệnh mở các cuộc không kích của Hoa Kỳ nhắm vào các căn cứ Nhật Bản trên đất Đài Loan trong một kế hoạch ban đầu trước chiến tranh. MacArthur từ chối, ngược lại lệnh khẩn cấp của ông, và thay vì thế ông lại ra lệnh cất các máy bay để tránh chúng bị Nhật Bản tấn công tiêu diệt; phân nửa tổng số máy bay bị phát hiện và tiêu diệt trong lúc tiếp nhiên liệu, mở màn cho một cuộc tấn công chiếm đóng của Nhật Bản trên đất Philippines. Có một số người không tin vào những nhận định của Tướng Brereton về các sự kiện này. Trong hồi ký của Geoffrey Perret có tựa là Old Soldiers Never Die (Những người lính xưa không bao giờ chết) cho rằng trường hợp này là do sự lơ là của các sĩ quan cấp trung, đơn giản là họ thích phong cảnh ở Căn cứ Không quân Clark. Những người khác như nhà viết tiểu sử Alan Schom thì tuyên bố rằng MacArthur tự tách biệt khoảng mấy giờ đồng hồ sau khi nhận được báo cáo về vụ Tấn công Trân Châu Cảng và từ chối họp mặt hay ra lệnh cho Tướng Brereton phân tán các máy bay Mỹ.

Một trong các sai lầm lớn nhất của MacArthur là phòng thủ Luzon. Bộ Tham mưu đã nhận định trước chiến tranh rằng phòng thủ là không thực tiễn. Vì vậy, kế hoạch đối phó với một cuộc tấn công đổ bộ của Nhật Bản là thi hành một cuộc rút lui trật tự các lực lượng cùng với trang thiết bị và dự trữ về pháo đài vững chắc trên bán đảo Bataan. Tuy nhiên, MacArthur vứt bỏ kế hoạch này khi quân đội Nhật Bản tấn công đổ bộ vì ông nghĩ rằng ông có thể đánh bại quân Nhật trên chiến trường. Tuy vậy quân Nhật liên tiếp đánh vào sườn lực lượng của ông bằng cách đưa trận chiến ra biển, đánh rồi rút quanh lực lượng của ông. Cuối cùng, lực lượng Hoa Kỳ tháo chạy mà không có đồ dự trữ tiếp liệu và lương thực mà họ cần để về pháo đài Bataan. Sau một cuộc kháng cự kéo dài nhiều tháng, họ bắt buộc phải đầu hàng, đơn giản là vì hết lương thực.

Tổng hành dinh của MacArthur trong chiến dịch Philippines 1941-1942 nằm trên pháo đài đảo Corregidor; chuyến đi duy nhất của ông đến tiền tuyến ở Bataan khiến ông thành đề tài cho biệt danh và bài hát ngắn chế diễu "Dugout Doug" (Douglas trốn dưới hầm). Tuy nhiên, pháo đài của MacArthur được đánh dấu rõ và là mục tiêu của các cuộc không kích của Nhật Bản cho đến khi Manuel Quezon nhắc nhở MacArthur "đừng để chính ông gặp nguy hiểm". Tháng ba năm 1942, khi lực lượng Nhật Bản xiết chặt vòng vây trên lãnh thổ Philippines, MacArthur được lệnh của Tổng thống Roosevelt rời Philippines sang Melbourne, Úc sau khi Tổng thống Quezon đã rời Philippens. Cùng với vợ ông, con trai bốn tuổi và một nhóm cố vấn, tư lệnh quân sự cấp dưới được chọn, MacArthur cuối cùng tháo chạy khỏi Philippines trên tàu PT 41 do Đại úy John D. Bulkeley chỉ huy và vượt thoát thành công một cuộc săn đuổi quy mô của Nhật tìm kiếm ông. MacArthur đến Mindanao vào ngày 13 tháng 3 và lên oanh tạc cơ Pháo đài Bay B-17 ba ngày sau đó. Ngày 17 tháng 3, ông đến Sân bay Batchelor ở Lãnh thổ Bắc của Úc cách Darwin 60 dặm (100 km) về phía nam trước khi bay đến Alice Springs nơi ông đáp xe lửa Ghan đến Adelaide, Nam Úc. Bài diễn văn nổi tiếng của ông trong đó ông nói "I came out of Bataan and I shall return" (Tôi đến từ Bataan và tôi sẽ trở lại) được viết ở Terowie, Nam Úc ngày 20 tháng 3. Trong thời gian đó, Tổng thống Quezon trao tặng MacArthur Huân chương Bội tinh Philippines (Philippine Distinguished Conduct Star).

MacArthur được tặng thưởng Huân chương Vinh dự (Medal of Honor) vì lãnh đạo phòng thủ Philippines. Arthur và Douglas MacArthur là cha con đầu tiên được tặng thưởng Huân chương Vinh dự. Cả hai vẫn là cha con duy nhất được như thế cho đến năm 2001 khi Theodore Roosevelt được tặng thưởng một sau khi mất vì đã phục vụ trong Chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ. Theodore Roosevelt, Jr. đã nhận được một vì phục vụ trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

MacArthur được bổ nhiệm là Tư lệnh Tối cao Tổng lực lượng Đồng Minh trong Vùng Tây Nam Thái Bình Dương (Southwest Pacific Area). Thủ tướng Úc là John Curtin đặt MacArthur trong vai trò tư lệnh quân sự Úc. Lực lượng Úc, theo sau cuộc bao vây Philippines, đạt quân số đông hơn tổng lực lượng Mỹ của MacArthur. Tổng lực lượng Đồng Minh dưới quyền tư lệnh của ông bao gồm một con số nhỏ các nhân sự từ Đông Ấn thuộc Hà Lan và các nước khác. Một trong các nhiệm vụ đầu tiên của MacArthur là trấn an người Úc vì họ sợ một cuộc xâm lăng của Nhật Bản. Chiến cuộc vào lúc này chủ yếu là xung quanh và tại New Guinea và Đông Ấn thuộc Hà Lan. Vào ngày 20 tháng 7 năm 1942, Tổng hành dinh của Vùng Tây Nam Thái Bình Dương được dời sang Brisbane thuộc bang Queensland, Australia, đóng trong tòa nhà của Hiệp hội Bảo hiểm AMP (sau này hay được gọi là Trung tâm MacArthur).

Các chiến thắng của Úc ở Trận Vịnh Milne và Chiến dịch Kokoda Track xảy ra cuối năm 1942, đây là các chiến thắng đầu tiên của các lực lượng Đồng Minh trên bộ khắp nơi chống Nhật Bản. Khi được báo cáo rằng Sư đoàn 32 Hoa Kỳ, một đơn vị Vệ binh Quốc gia thiếu kinh nghiệm của Hoa Kỳ, tỏ ra thiếu khả năng trong cuộc tấn công của Đồng Minh vào Buna và Gona là các vị trí đổ bộ chính của Nhật Bản tại miền đông bắc New Guinea, MacArthur ra lệnh cho tư lệnh Quân đoàn I Hoa Kỳ là Robert L. Eichelberger nắm giữ quyền chỉ huy trực tiếp các cuộc hành quân của Đồng Minh:

Bob, tôi đưa anh đến chỉ huy tại Buna. Hãy cách chức Harding... tôi muốn anh loại bỏ tất cả sĩ quan nào không muốn chiến đấu. Hãy cách chức các chỉ huy trung đoàn và tiểu đoàn; nếu cần, đưa trung sĩ phụ trách tiểu đoàn và hạ sĩ chỉ huy đại đội... Bob, tôi muốn anh chiếm được Buna, hoặc đừng sống sót trở về... Và cũng như vậy đối với tham mưu trưởng của anh luôn.

Tư lệnh tổng lực lượng trên bộ của Đồng Minh, Tướng Thomas Blamey, không muốn Sư đoàn 41 Hoa Kỳ, một đơn vị Vệ binh Quốc gia khác cũng thiếu kinh nghiệm, tiếp viện cuộc công kích Gona, và thay vào đó yêu cầu Lữ đoàn 21 Úc được phái tới vì "ông biết là họ sẽ chiến đấu". Tuy nhiên, một trung đoàn của Sư đoàn 41 Hoa Kỳ được phái đến Gona.

Tháng ba năm 1943, Tham mưu trưởng liên quân chấp thuận chiến lược lớn của MacArthur, được biết với tên gọi Chiến dịch Cartwheel, nhắm mục tiêu chiếm căn cứ chính của Nhật Bản ở Rabaul với quan điểm chiến lược là dùng nó như các căn cứ tiền phương. Trong năm 1944 chiến lược này được thay đổi và Rabaul bị bỏ qua để mặc. Ban đầu, phần lớn các lực lượng trên bộ của ông là người Úc, nhưng lực lượng quân sự Hoa Kỳ đến mỗi ngày một đông, bao gồm Thủy quân lục chiến, Quân đoàn 6 (lực lượng Alamo), và sau đó cả Quân đoàn 8. Ngoài ra, ông đưa thêm vào cuộc một số lượng lớn các tàu ngầm được triển khai trong những nhiệm vụ được gọi là "tàu ngầm du kích" (guerrilla submarine) và tấn công đường hàng hải Nhật Bản.

Việc MacArthur sử dụng không lực trong chiến dịch New Guinea được nhiều sử gia xem là lần đầu tiên lợi dụng sức mạnh không quân để ảnh hưởng chiến cuộc trên bộ. Cuộc tiến công của các lực lượng trên bộ của ông trên bờ biển dài 1.500 dặm (2.400 km) theo trình tự đặc biệt trên các vùng đất được chọn sẵn có khả năng biến thành các đường phi đạo cho máy bay hỗ trợ chiến thuật. Bằng cách tiến quân từng bước một luôn trong tầm của các máy bay oanh tạc chiến đấu của mình (tiêu biểu là P-38 Lightning), ông có thể duy trì được lợi thế không quân cho các chiến dịch trên bộ của ông. Điều này đã cung cấp trợ chiến bằng không quân gần kề và tối hệ trọng (oanh tạc các vị trí quân địch) và cũng không cho kẻ địch tiếp tế bằng đường biển và đường không, chia cắt hữu hiệu các lực lượng Nhật Bản khi chúng bị tấn công. Chiến tranh trên bộ thời hiện đại dựa vào khái niệm này, người đầu tiên thực hiện hoàn hảo là tư lệnh tổng lực lượng không quân của MacArthur là Tướng Không lực Hoa Kỳ George Kenney.

Tổng lực lượng Đồng Minh dưới quyền tư lệnh của MacArthur đổ bộ lên Đảo Leyte vào ngày 20 tháng 10 năm 1944 thực hiện lời hứa của MacArthur là trở lại Philippines. Họ củng cố vị trí trên quần đảo trong Trận Luzon sau trận đánh ác liệt và mặc dù có một cuộc phản công bằng hải quân rất lớn của Nhật Bản trong trận vịnh Leyte. Với việc tái chiếm quần đảo, MacArthur dời tổng hành dinh của mình về Manila nơi ông thông báo kế hoạch xâm chiếm Nhật Bản cuối năm 1945. Cuộc xâm chiếm được đánh phủ đầu bằng vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki và vào ngày 2 tháng 9 năm 1945, MacArthur tiếp nhận sự đầu hàng chính thức của Nhật Bản, kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai.

MacArthur được thăng cấp bậc mới là Thống tướng ngày 18 tháng 12 năm 1944. Bộ quân hàm 5 sao Thống tướng đầu tiên của ông được một thợ bạc người Philippines làm vào tháng 12 năm 1944 bằng cách nấu chảy các đồng tiền bằng bạc của Hoa Kỳ, Philippines, Anh, Úc và Hà Lan, những quốc gia mà có quân dưới quyền tư lệnh của ông lúc đó.

Tổng thống Philippines Sergio Osmeña cũng trao tặng ông phần thưởng quân sự cao quý nhất của Philippines, đó là Anh dũng Bội tinh (Medal of Valor).

Nhật Bản sau Chiến tranh thế giới thứ hai

Ngày 29 tháng 8 năm 1945, MacArthur được lệnh áp đặt quyền lực đối với bộ máy hành chính của triều đình Nhật Bản, trong đó có cả Thiên hoàng Hirohito (1901 - 1989). Khoảng 350.000 quân Mỹ kéo vào Nhật Bản và đóng căn cứ ở hầu khắp đất nước này, lực lượng này được đặt dưới sự chỉ huy của MacArthur.

Nhiều người tin rằng MacArthur có thể đã góp phần rất lớn trong lịch sử suốt 5 năm rưỡi với vai trò Tư lệnh Tối cao Tổng lực lượng Đồng Minh tại Nhật Bản. Tuy nhiên, một vài sử gia chỉ trích việc làm của ông khi tha tội cho Thiên hoàng Hirohito và tất cả các thành viên của Hoàng gia dính líu với chiến tranh như Thân vương Chichibu Yasuhito (秩父宮雍仁親王, Chất Phụ cung Ung Nhân Thân vương), Vương tước Asaka Yasuhiko (朝香宮鳩彦王, Triều Hương cung Cưu Ngạn vương), Vương tước Takeda Tsunehisa (竹田宮恒徳王, Trúc Điền cung Hằng Đức vương) và Vương tước Higashikuni Naruhiko (東久邇宮 稔彦王, Đông Cửu Nhĩ cung Nhẩm Ngạn vương) khỏi truy tố tội phạm chiến tranh. Ngày 26 tháng 11 năm 1945, MacArthur xác nhận với Đô đốc Mitsumasa Yonai (米內光政, Mễ Nội Quan Chính) rằng việc Thiên hoàng thoái vị là không cần thiết. MacArthur miễn tội Hirohito và làm lơ khuyến cáo của nhiều thành viên hoàng gia và giới trí thức Nhật Bản công khai đòi Thiên Hoàng thoái vị và thực thi chế độ nhiếp chính. Thí dụ, Thân vương Mikasa Takahito (三笠宮崇仁, Tam Lạp cung Sùng Nhân), em trai út của Thiên hoàng Hirohito đã đứng lên trong một cuộc họp riêng vào tháng 3 năm 1946 hối thúc vua anh nhận lãnh trách nhiệm bại trận, trong khi đó nhà thơ nổi tiếng là Tatsuji Miyoshi (三好達治, Tam Hảo Đại Trị) viết một bài luận trong tạp chí Shinchô với tựa đề "Thiên hoàng nên thoái vị mau".

Theo sử gia Herbert Bix, "MacArthur và Bonner Fellers đã soạn thảo kế hoạch của riêng mình trong việc chiếm đóng và cải tổ Nhật Bản." "Tóm lại, MacArthur không đưa ra một chính sách mới nào đối với Thiên Hoàng; ông chỉ tiếp tục chính sách có sẵn trong năm cuối cùng của Chiến tranh Thái Bình Dương, rồi bỏ qua những ý định trong chính sách đó khi hoàn cảnh xung quanh thay đổi". Chương trình có mật danh là "Operation Blacklist" (Chiến dịch Sổ đen) nhằm vào việc tách biệt Thiên hoàng Hirohito khỏi giới quân phiệt, giữ Hirohito như một biểu tượng hình thức và dùng hình ảnh Thiên hoàng để mang đến sự cải biến dân tộc Nhật Bản.

Theo Bix, "vài tháng trước khi tòa án Tội phạm chiến tranh Tokyo bắt đầu mở phiên xét xử thì các thuộc cấp cao cấp nhất của MacArthur đã làm việc để qui trách nhiệm Vụ tấn công Trân Châu Cảng cho Hideki Tojo". Nói về các cuộc tranh luận giữa Tổng thống Truman, Tướng Eisenhower và Tướng MacArthur, Bix cho rằng "ngay khi đổ bộ lên đất Nhật Bản, Bonner Fellers tiến hành làm việc để bênh vực Hirohito khỏi vai trò mà Thiên hoàng đã làm trong suốt và cuối chiến tranh" và "cho phép những nghi can tội phạm chiến tranh chính hợp tác dựng chuyện để Thiên Hoàng được miễn truy tố".

Theo John Dower, "Chiến dịch thành công trong việc miễn quy trách nhiệm chiến tranh cho Thiên hoàng không có giới hạn. Thiên hoàng Hirohito không chỉ được xem như một kẻ vô tội về bất cứ hành động chính thức nào mà có thể khiến ông bị đưa ra xét xử và truy tố như một tội phạm chiến tranh. Ông được biến thành một khuôn mặt gần như thánh thiện, thậm chí không cần chịu trách nhiệm đạo đức đối với chiến tranh." "Với sự hỗ trợ toàn lực từ tổng hành dinh của MacArthur, cơ quan truy tố làm việc hiệu quả như là một nhóm bào chữa cho Thiên hoàng".

Đối với những người ngưỡng mộ, những cảm xúc sâu sắc của MacArthur đối với nước Nhật bại trận có thể được thấy rõ trong những tấm hình chụp lễ tiếp nhận đầu hàng trong đó cờ của Thiếu tướng Hải quân Matthew Calbraith Perry (1794-1858) được trưng bày rõ nét. Là một hậu duệ của gia đình Perry ở Massachusetts và là một người bà con với Matthew Calbraith Perry, MacArthur tự xem mình là một người mở cửa Nhật Bản lần thứ hai hơn là một người chinh phục quốc gia này. MacArthur và tổng hành dinh của ông đề ra các chính sách tái thiết, thiết lập một chính phủ nghị viện tại Nhật, và phác họa một hướng đi để hiện đại hóa nước Nhật. Hoa Kỳ kiểm soát chặt chẽ sự tái thiết của Nhật Bản, và MacArthur là một lãnh đạo lâm thời rất có hiệu quả của Nhật Bản từ năm 1945 đến 1948.

Năm 1946, bộ tư lệnh của MacArthur soạn thảo một bản hiến pháp mới từ bỏ chiến tranh và giảm vị thế của Thiên hoàng xuống thành một biểu tượng hình thức; hiến pháp này vẫn còn được sử dụng tại Nhật cho đến ngày nay. Ông cũng thúc ép Nghị viện Nhật thực hiện chương trình phân quyền (decentralization) để tách nhỏ các tập đoàn công nghiệp lũng đoạn của Nhật và khuyến khích thành lập các công đoàn Nhật Bản đầu tiên.

Những chương trình tái thiết đã gây báo động cho nhiều người ở Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ vì họ tin rằng chúng mâu thuẫn với viễn tưởng của nước Nhật (và năng lực công nghiệp của Nhật Bản) như một tường thành ngăn chặn sự mở rộng của chủ nghĩa cộng sản tại châu Á. Một số các cải cách của MacArthur, như bộ luật lao động, bị hủy bỏ vào năm 1948 khi việc kiểm soát Nhật Bản đơn độc của ông chấm dứt vì có sự can dự ngày càng nhiều từ Bộ Ngoại giao. MacArthur trao quyền lại cho chính phủ mới thành lập của Nhật vào năm 1949 và vẫn ở Nhật Bản cho đến khi bị Tổng thống Harry S. Truman triệu hồi ngày 11 tháng 4 năm 1951. Truman thay thế MacArthur bằng Tướng Lục quân Hoa Kỳ Matthew Ridgway. Khoảng năm 1952, chế độ chiếm đóng của Mỹ chấm dứt, Nhật Bản là một quốc gia có chủ quyền và Nhà nước tuân theo hiến pháp mà MacArthur đã tạo ra. Hiến pháp này đã có hiệu lực kể từ năm 1947.

Cuối năm 1945, các ủy viên quân sự Đồng Minh đưa ra xét xử 4.000 sĩ quan Nhật Bản vì tội phạm chiến tranh. Khoảng 3.000 lãnh án tù và 920 bị hành quyết; các cáo buộc bao gồm Vụ thảm sát Nam Kinh, Đường tử thần Bataan và Thảm sát Manila. Những người chỉ trích cho rằng Tướng Yamashita Tomoyuki, Tư lệnh Nhật Bản tại Philippines, mất quyền kiểm soát quân lính của ông cho nên ông không đáng bị hành quyết. Thực tế, những người có trách nhiệm là dưới quyền của Nguyên soái Hisaichi Terauchi. Sau cùng, vì ông không từ chức nên người ta tìm ra trách nhiệm tư lệnh của ông để áp đặt trách nhiệm pháp lý cho hành động của quân Nhật; trường hợp này trở thành một tiền lệ được biết với tên gọi Chuẩn Yamashita (Yamashita Standard). Chuẩn tương tự được áp dụng trong trường hợp của Tướng Homma cũng bị xét xử và bị treo cổ vì những hành động tàn bạo trong vụ Đường tử thần tại Bataan. Thực tế, Tướng Homma lúc đó đang dẫn quân chiếm Corregidor. PBS (Hệ thống truyền thông công cộng ở Hoa Kỳ) có lần gọi các vụ xử án này là "vội vàng".

Cuối chiến tranh, MacArthur bí mật miễn tội cho các bác sĩ trong Đơn vị 731 để đổi lấy thông tin cung cấp cho Hoa Kỳ những nghiên cứu của họ về vũ khí sinh học. Kết quả là chỉ có một người đứng ra nhắc về những thí nghiệm của Nhật Bản với "huyết thanh độc" lên dân thường Trung Hoa được nghe thấy trong tòa án tội phạm chiến tranh Tokyo vào tháng 8 năm 1946. Người thực hiện việc này là David Sutton, phụ tá của công tố viên Trung Hoa.

Chiến lược được đề nghị của MacArthur để chiến thắng Chiến tranh Lạnh là áp dụng một chiến lược quốc phòng "Pháp đài Mỹ", tập trung vào việc bảo vệ Tây Bán Cầu tương tự các chính sách mà những người theo chủ nghĩa biệt lập chủ trương như Robert Taft kết hợp với một chính sách ngoại viện cho tất cả các quốc gia chống lại chủ nghĩa cộng sản (tại châu Á cũng như châu Âu). Giống như Thượng nghị sĩ Taft, Tướng MacArthur chống đối mạnh mẽ việc thành lập tổ chức NATO.

MacArthur một mình cai trị toàn diện nước Nhật bại trận trong gần 6 năm, bỏ ngoài tai mọi ý kiến bất đồng của các nghị sĩ và quan chức Mỹ; người ta gọi ông là "nhà độc tài thần thánh" (Godlike dictator). Nhưng nhà độc tài ấy được đông đảo dân Nhật thực sự tôn kính với lòng biết ơn sâu sắc. Ngày ông trở về Mỹ, hàng trăm nghìn người Nhật kéo nhau ra đường đưa tiễn, hô vang "Đại nguyên soái", nhiều người nước mắt ròng ròng.

Hồi ký của Kiichi Miyazawa (Thủ tướng Nhật nhiệm kỳ 1991-1993) có đoạn viết:

"Ngày 16/4/1951, MacArthur rời Tokyo về Mỹ. Hôm ấy dân chúng Nhật đứng chật kín suốt hai bên đường từ trụ sở SCAP tới sân bay Haneda. Thủ tướng Nhật cùng toàn thể thành viên Chính phủ ra sân bay tiễn đưa. Tôi đứng sau Bộ trưởng Tài chính, đối diện với chiếc chuyên cơ. MacArthur cùng vợ và con trai lần lượt bắt tay từng quan chức. Khi MacArthur bước lên thang máy bay, một quan chức Nhật bỗng hô to "MacArthur muôn năm !" Thế là tất cả mọi người đều giơ tay hô theo "Muôn năm"….

Nhiều sử gia cho rằng việc đưa nước Nhật đi từ chế độ quân phiệt phong kiến lên chế độ dân chủ hiện đại là công trạng lớn nhất của MacArthur, lớn hơn bất cứ chiến công nào ông từng lập được trên các chiến trường Thế chiến I, II và chiến tranh Triều Tiên. Bản thân MacArthur cũng tự coi ông là người mở cửa nước Nhật lần thứ hai, hơn là một người chinh phục quốc gia này.

Chiến tranh Triều Tiên

Năm 1945, như một phần việc Nhật Bản đầu hàng, Hoa Kỳ đồng ý với Liên Xô chia Bán đảo Triều Tiên theo vĩ tuyến 38 độ bắc. Kết quả của việc này là tạo nên hai nước: Đại Hàn Dân Quốc thân Tây phương (thường được gọi là Hàn Quốc, Đại Hàn hoặc Nam Hàn), và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên liên kết với Liên Xô (thường gọi là Triều Tiên hoặc Bắc Triều Tiên). Sau khi quân đội của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên tấn công bất ngờ vào ngày 25 tháng 6 năm 1950, Chiến tranh Triều Tiên bắt đầu. Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ủy nhiệm một lực lượng Liên Hợp Quốc giúp Hàn Quốc. MacArthur chỉ huy liên minh phòng thủ của Liên hiệp Quốc và sau đó phản công. Đáng ghi nhớ là một cuộc đổ bộ từ biển vào đất liền thành công vượt mức và táo bạo phía sau phòng tuyến của Quân đội Nhân dân Triều Tiên trong Trận Inchon. Cuộc đổ bộ tác chiến thành công thọc vào sườn Quân đội Nhân dân Triều Tiên, buộc quân Triều Tiên tháo chạy tán loạn về phía bắc. Các lực lượng Liên hiệp Quốc truy kích các lực lượng Triều Tiên cuối cùng đến sông Áp Lục là biên giới chung giữa CHDCND Triều Tiên và Trung Hoa.

Ngày 19 tháng 11 năm 1950, với phần lớn lực lượng Triều Tiên bị tiêu diệt, Chí nguyện quân Trung Quốc do Bành Đức Hoài chỉ huy vượt sông Áp Lục, đánh tan các lực lượng Liên hiệp Quốc và buộc họ rút lui trên một lộ trình dài. Gọi việc can thiệp của Trung Hoa là sự bắt đầu của "một cuộc chiến tranh toàn diện mới," MacArthur liên tiếp yêu cầu cho phép không kích nguồn tiếp vận, quân đội và các máy bay ở Mãn Châu bằng vũ khí thông thường và ông cũng yêu cầu được phép triển khai vũ khí nguyên tử tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Chính phủ của Tổng thống Truman sợ rằng một hành động như vậy sẽ gây nguy cơ leo thang chiến tranh thành cuộc xung đột toàn diện với Trung Hoa và có thể lôi cuốn Liên Xô vào cuộc xung đột. Giận dữ vì việc Truman muốn duy trì một cuộc "chiến tranh giới hạn," MacArthur bắt đầu phát biểu trước báo chí truyền thông, cảnh báo họ về một cuộc bại trận chí mạng.

Tháng 3 năm 1951, sau một cuộc phản công của lực lượng Liên hiệp Quốc dưới quyền tư lệnh của Matthew B. Ridgway lần nữa đã xoay chiều hướng chiến tranh theo phần lợi thế về Liên hiệp Quốc, Truman ra hiệu cho MacArthur: ý định của Truman là đề xướng các cuộc hội thảo ngưng bắn. Tin mới đã kết thúc những hy vọng mà vị tướng quân này luôn giữ bên mình là muốn lãnh đạo một cuộc chiến toàn diện chống Trung Quốc, và MacArthur nhanh chóng tự mình đưa ra tối hậu thư cho Trung Quốc. Tuyên bố của MacArthur gây nguy cơ mở rộng chiến tranh và đó cũng là những lời khuyến cáo mà các Tổng tự lệnh gởi cho Truman. Mặc dù điều này hoàn toàn làm tiêu tan các hy vọng cho một cuộc ngưng bắn nhưng ông chỉ nhận một lời khiển trách nhẹ nhàng. Truman rõ ràng có đủ lý do khi thủ lĩnh Đảng Cộng Hòa tại Hạ viện (Joseph W. Martin) đọc một lá thư của MacArthur công khai nêu lên những quan điểm mà gây áp lực cho Washington, nhưng Truman quyết định đợi lời từ các Tổng tư lệnh. Khoảng tháng tư, các Tổng tư lệnh quyết định MacArthur phải ra đi vì nhiều lý do quân sự—họ đã mất lòng tin trong chiến lược của ông, đấy là lúc Truman hành động. Như Bernstein lý luận, MacArthur chưa bao giờ thách thức sự phân quyền của hiến pháp.<ref>Barton J. Bernstein, The Truman Administration and the Korean War," in Michael J. Lacy, ed. The Truman Presidency (1989) p 436; James 3:589-599. Bradley, the JCS chairman, concluded that MacArthur "has stretched but had not violated any JCS directives." Omar Bradley, A General's Life (1982) p 634</ref>

Ngày 11 tháng 4 năm 1951, Tổng thống Truman thu hồi chức tư lệnh quân sự của Tướng MacArthur, dẫn đến một loạt tranh cãi. Tướng Matthew B. Ridgway thay thế MacArthur. Chiến tranh tiếp tục trong bế tắc khoảng thêm hai năm với hàng ngàn thương vong gần vĩ tuyến 38.

 Trở về Mỹ

MacArthur trở về Washington, D.C. (lần đầu tiên trên Hoa Kỳ Lục địa trong 11 năm) nơi ông xuất hiện trước công chúng lần cuối cùng trong bài diễn văn chia tay bị gián đoạn với 30 lần hoan hô nhiệt liệt trước Quốc hội Hoa Kỳ. Trong lời cuối kết thúc diễn văn, ông nhắc lại lời bài hát đã có từ trước: "Những người lính già không bao giờ chết; họ chỉ mờ nhạt dần." "Và giống như người lính già của bài hát đó, bây giờ tôi đóng lại đời binh nghiệp của tôi và mờ nhạt dần — một người lính già đã cố sức mình làm tròn bổn phận của mình khi Thượng đế ban cho tôi ánh sáng để tôi thấy được bổn phận đó. Xin tạm biệt."Trên đường từ Triều Tiên trở về sau khi bị Tổng thống Truman triệu hồi, MacArthur nhận được vô số lời tán dương của công chúng làm nảy sinh viễn tưởng là ông sẽ ra tranh cử tổng thống trong tư cách một người của Đảng Cộng hòa trong lần bầu cử tổng thống năm 1952. Tuy nhiên, một cuộc điều tra việc cách chức ông của Ủy ban Thượng viện Hoa Kỳ do Richard Brevard Russell, Jr. làm chủ tịch góp phần làm cho trạng thái hồ hởi của công chúng lúc ban đầu bị nguội dần, và những hy vọng cho một cuộc chạy đua vào chức tổng thống của MacArthur chết dần. Trong hồi ký Reminiscences, MacArthur luôn nói rằng ông không có những tham vọng về chính trị.

 Từ 1952 đến khi qua đời

Trong cuộc chạy đua để được đề cử thành ứng cử viên tổng thống của Đảng Cộng hòa, MacArthur không phải là một ứng viên và thay vào đó ông ủng hộ Thượng nghị sĩ Robert Taft của tiểu bang Ohio; nhiều tin đồn cho rằng Taft đề nghị MacArthur vào trong liên danh của mình là ứng viên phó tổng thống. Taft đã thuyết phục MacArthur trở thành một người phát biểu quan trọng tại đại hội đảng. Bài diễn văn không nhận được nhiều ủng hộ lắm. Taft mất đề cử về tay của Dwight Eisenhower; MacArthur im lặng trong suốt thời gian tranh cử mà kết quả là Eisenhower chiến thắng thật vẻ vang. Khi đắc cử tổng thống, Eisenhower có hội kiến với MacArthur và thực hiện lời đề nghị đe dọa sử dụng vũ khí nguyên tử để kết thúc chiến tranh.

Năm 1956, Thượng nghị sĩ Joseph Martin đưa ra một đề nghị thăng chức MacArthur lên cấp bậc tướng 6 sao; tuy nhiên, điều này gây ra vấn đề với Tổng thống Dwight D. Eisenhower, và rồi việc này cũng chìm luôn trong Thượng viện Hoa Kỳ. MacArthur trở thành lãnh đạo của Công ty chế tạo máy Remington Rand và trải qua phần còn lại của cuộc đời mình tại New York. Ông thực hiện "chuyến đi đầy cảm xúc" ngoạn mục đến Philippines năm 1961 khi ông được Tổng thống Carlos P. Garcia trao tặng Philippine Legion of Honor dành cho Tham mưu trưởng.

Tổng thống John F. Kennedy khẩn cầu hội kiến với MacArthur năm 1961. Cuộc họp đầu tiên trong hai cuộc họp xảy ra chẳng bao lâu sau Cuộc xâm nhập Vịnh Con heo. MacArthur chỉ trích gay gắt Lầu Năm Góc (Pentagon) và ban cố vấn quân sự của họ cho Kennedy. MacArthur cũng nhắc nhở vị tổng thống trẻ tránh một cuộc gia tăng quân sự của Hoa Kỳ tại Việt Nam, chỉ rõ rằng các vấn đề trong nước nên được nhiều ưu tiên hơn.

MacArthur và người vợ thứ hai của ông, Jean Faircloth, trải qua những năm cuối cùng của họ với nhau trong một căn phòng của Khách sạn Waldorf-Astoria. Sau khi ông mất, Jean tiếp tục sống ở đó cho đến khi mất. Hai người được chôn kề bên nhau tại trung tâm thành phố Norfolk, Virginia; nơi an nghỉ của họ nằm trong gian phòng tròn của một nhà tưởng niệm/viện bảo tàng (trước kia là Đại sảnh Thành phố Norfolk) dành tưởng nhớ ông, và có một khu trung tâm mua sắm chính đặt tên của ông (MacArthur Center) phía bên kia đường của khu tưởng niệm. Theo viện bào tàng, Tướng MacArthur chọn được chôn tại Norfolk vì tổ tiên của mẹ ông có mối liên hệ với thành phố.

MacArthur muốn gia đình ông nhớ đến ông hơn là một người lính. Ông nói, "Về nghiệp vụ thì tôi là một người lính và thấy tự hào về sự thật này. Nhưng tôi tự hào hơn—tuyệt đối tự hào hơn—là một người cha. Một người lính phá hủy để xây dựng; người cha chỉ xây mà không bao giờ phá. Một người có tiềm năng gây ra cái chết; người khác là hiện thân của sự tạo ra và cuộc sống. Và trong khi bầy lũ chết chóc mạnh bạo, những đoàn lớp của sự sống lại càng mạnh mẽ hơn (while the hordes of death are mighty, the battalions of life are mightier still). Đấy chính là niềm hy vọng của tôi rằng con trai của tôi, khi tôi qua đời, sẽ mãi nhớ đến tôi không phải là từ chiến trận mà là ở nhà với nó, cùng đọc lời cầu nguyện đơn giản hàng ngày của chúng tôi, 'Father who art in heaven."

Cháu trai của MacArthur, Douglas MacArthur II (con trai của người em của ông) phục vụ với vai trò ngoại giao khoảng vài năm, bao gồm vị trí Đại sứ ở Nhật Bản và một số nước khác.

Năm 1945, MacArthur tặng cầu vai quân hàm Lâu đài Vàng quý giá, một đồ vật cá nhân, cho Kỹ sư trưởng của ông là Thiếu tướng Leif J. Sverdrup. Nó hiện được các Kỹ sư trưởng (người chỉ huy Công binh Lục quân Hoa Kỳ) mang như một truyền thống.

 Các nơi được đặt tên MacArthur
 Học viện Tự do Douglas MacArthur, một nhánh nới rộng của Đại học Howard Payne tại Brownwood, Texas. Có một tượng khổ người thật của MacArthur đứng phía trước tòa nhà. Huân chương Vinh dự của Douglas MacArthur được trưng bày thường xuyên trong Phòng trưng bày MacArthur cùng với một bộ sưu tập những hiện vật có quan hệ với ông bao gồm những thanh kiếm từ Philippines và Nhật, một bộ ống điếu, và nhiều thứ cá nhân khác.
 Hai thị trấn tại Philippines được đặt tên ông là: MacArthur, Leyte, và Tướng MacArthur, Đông Samar.
 Xa lộ nối Kalookan thuộc Đại thị Manila đến La Union ở Philippines được đặt tên của ông. Hiện tại được gọi là "Xa lộ MacArthur."
 Công trường Trung tâm MacArthur (MacArthur Central plaza) to lớn ở dưới phố Brisbane tại tiểu bang Queensland, Australia được đặt tên của ông và có biểu tượng của nó là năm sao cấp bậc của ông. Bảo tàng MacArthur , mở cửa cho công chúng vào năm 2004 nằm trong tòa nhà Trung tâm MacArthur.
 Một bức tượng MacArthur dựng tại bến cảng Inchon ở Hàn Quốc năm 1957 đã trở thành một nơi tranh cãi giữa một số nhóm dân sự coi ông là một tội phạm chiến tranh và đòi dẹp bức tượng của ông, và một số nhóm cựu chiến binh coi ông là một vị anh hùng và biểu tượng của tất cả lực lượng Liên Hợp Quốc và Hàn Quốc đã hy sinh. Ẩu đả giữa hai nhóm đã buộc chính quyền Hàn Quốc đem quân đội đến bảo vệ bức tượng. Tháng 11 năm 2006, một lãnh đạo chống đối Tượng MacArthur bị bắt.
 Có hai cây cầu và một con đường được đặt tên của MacArthur tại Đài Loan. Ông là một trong ba người ngoại quốc duy nhất được đặt tên cho một địa danh ở Đài Loan, hai người kia là Franklin Roosevelt và George Leslie Mackay. Con đường nằm ở Đài Bắc, mặc dù bây giờ nó đã được đổi tên. Hai cây cầu kia vẫn còn giữ tên của MacArhur.
 Đại lộ MacArthur tại Maryland và Washington, D.C. được đặt tên để vinh danh ông. Đại lộ chạy từ Công viên Great Falls ở Potomac, Maryland đến khu dân cư Georgetown của Washington, D.C.
 Mặc dù có biến thể trong cách đánh vần, Đại lộ McArthur (đáng lẽ là MacArthur) ở St. Louis, Missouri được đặt tên ông. Nó chạy từ Đại lộ Goodfellow đến Đường Darby.
 Công viên MacArthur nằm ở miền tây Los Angeles, California được đặt tên ông. Công viên cũng là cơ bản cho một bài hát cùng tên được Jimmy Webb viết thành.
 Đại lộ MacArthur Boulevard là một đoạn của Xa lộ Liên tiểu bang 580 ở California và một Giao điểm Xa lộ MacArthur tại Oakland, California được đặt theo tên ông. Một trạm của hệ thống trung chuyển nhanh vùng vịnh (Bay Area rapid transit) tại Oakland được đặt tên ông. Đường hầm phía nam của Cầu Kim Môn trên Xa lộ một nơi nó đi băng qua Presidio trong thành phố San Francisco được đặt tên ông.
 Có một căn cứ vệ binh quốc gia và một đoạn xa lộ được đặt tên MacArthur tại North Little Rock, Arkansas cũng như một công viên tại Little Rock, Arkansas.
 Trường Trung học Douglas MacArthur ở Levittown, New York được đặt tên ông.
 Trường Tiểu học Douglas MacArthur ở Santa Ana, California được đặt tên ông.
 Irving, Texas nơi có Trường Trung học MacArthur nằm trên Đại lộ MacArthur. Phần nam của thị trấn là Trung học Nimitz, biến Irving cũng là thành phố duy nhất có các trường trung học đặt tên của hai nhà lãnh đạo cao cấp nhất trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
 Trường Tiểu học MacArthur tại El Paso, Texas được đặt tên ông.
 Đường MacArthur là một đường vòng dài 8 dặm Anh (13 km) uốn quanh phần phía tây của Alexandria, Louisiana. Cho đến khi Căn cứ Không quân Anh Quốc (England Air Force Base) đóng cửa vào năm 1992, Đường MacArthur giúp nối nó với Trại Beauregard nằm trong phần đông bắc của Alexandria và là một cơ sở vật chất chính của Vệ binh Quốc gia Louisiana.
 Phi trường Long Island MacArthur nằm ở Islip, New York
 Trung tâm MacArthur là một khu thương xá chính nằm trên cao được đặt tên ông. Nó nằm bên kia đường nơi chôn cất và khu tưởng niệm MacArthur ở Norfolk, Virginia.
 Đại lộ MacArthur là xa lộ chính tại Thành phố Oklahoma, tiểu bang Oklahoma, và kết thúc tại học viện đào tạo Quản lý Hàng không Liên bang (Federal Aviation Administration) ở đó.
 Trường Trung học MacArthur ở Lawton, Oklahoma.

 Ghi chú

 Chú thích

 Tham khảo
 United States Army service record of Douglas MacArthur, National Personnel Records Center, St. Louis, Missouri
 Duffy, Bernard K. and Ronald H. Carpenter. Douglas MacArthur: Warrior as Wordsmith. Greenwood Press, 1997. ISBN 0-313-29148-9.
 James, D. Clayton. The Years of MacArthur Volume I, 1880-1941 (1970) (ISBN 0-395-10948-5); The Years of MacArthur: vol.ngày 1 tháng 2 năm 1941-45 (1975); (ISBN 0-395-20446-1); The Years of Macarthur: Volume 3: Triumph and Disaster 1945-1964 (1985)(ISBN 0-395-36004-8); Houghton, Mifflin. the stanadard biography
 Leary, William M. MacArthur and the American Century: A Reader. University of Nebraska Press: 2001. ISBN 0-8032-2930-5. essays by historians
 Leary, William M. We Shall Return!: Macarthur's Commanders and the Defeat of Japan, 1942-1945 (1988)
 Long, Gavin Merrick; MacArthur as Military Commander (1969)
 Richard Lowitt; The Truman-MacArthur Controversy (1967)
 David W. Lutz; "The Exercise Of Military Judgment: A Philosophical Investigation Of The Virtues And Vices Of General Douglas Macarthur." Journal Of Power And Ethics Vol 1, Issue: 1. 2000. pp 68+
 MacArthur, Douglas. Reminiscences. United States Naval Institute: 2001. ISBN 1-55750-483-0.
 Manchester, William. American Caesar: Douglas MacArthur 1880-1964. Laurel: 1983. ISBN 0-440-30424-5.
 Perret, Geoffrey. Old Soldiers Never Die: The Life and Legend of Douglas MacArthur. Random House: 1996. ISBN 0-679-42882-8.
 Nathan Prefer; Macarthur's New Guinea Campaign (1995)
 Eugene L. Rasor; General Douglas MacArthur, 1880-1964: Historiography and Annotated Bibliography Greenwood Press, 1994
 Paul P. Rogers; The Good Years: MacArthur and Sutherland Greenwood Press. 1990, vol 1; vol 2: The Bitter Years: MacArthur and Sutherland (1991). Sutherland was MacArthur's chief of staff, and Rogers was a junior staffer
 Rowman & Littlefield, General MacArthur: Letters from the Japanese During the American Occupation, ISBN 0-7425-1115-4.
 Schaller, Michael. Douglas MacArthur: The Far Eastern General. Replica Books: 2001. ISBN 0-7351-0354-2.
 Howard B. Schonberger; Aftermath of War: Americans and the Remaking of Japan, 1945-1952 Kent State University Press. 1989.
 Taaffe, Stephen. Macarthur's Jungle War: The 1944 New Guinea Campaign. University Press of Kansas: 1998. ISBN 0-7006-0870-2.
 Valley, David J. Gaijin Shogun: General Douglas MacArthur, Stepfather of Postwar Japan. Sektor Company: 2000. ISBN 0-9678175-2-8.
 Dennis D. Wainstock; Truman, MacArthur, and the Korean War Greenwood Press, 1999
 Weintraub, Stanley. MacArthur's War: Korea and the Undoing of an American Hero. Free Press: 2000. ISBN 0-684-83419-7.
 Robert Wolfe; Americans as Proconsuls: United States Military Government in Germany and Japan, 1944-1952'' Southern Illinois University Press, (1984)
 Ham, "Kokoda"; Paull, "Retreat from Kokoda"; Brune, Bastard of a Place"; Fitzsimmons "Kokoda"

Liên kết ngoài

 The MacArthur Memorial — The MacArthur Memorial tại Norfolk, Virginia
 The MacArthur Museum of Arkansas Military History
 MacArthur Museum Brisbane — The MacArthur Museum tại Brisbane, Queensland, Australia
 Obituary, NY Times, 6 tháng 4 năm 1964 Commander of Armies That Turned Back Japan Led a Brigade in World War I
 MacArthur At Home in the Philippines  — Trích đoạn từ cuốn sách "The Manila Hotel" của tác giả Beth Day Romulo Manila, Philippines
 MacArthur — trang web về MacArthur của PBS.
 Trích đoạn sách The Last Salute: Civil and Military Funeral, 1921–1969, Chương XXIV, General of the Army, Douglas MacArthur, State Funeral, 5–11 tháng 4 năm 1964 của các tác giả B. C. Mossman và M. W. Stark
 Streaming Audio & Downloadable MP3 of MacArthur's Farewell Address to Congress
 Tiểu sử trên trang ww2db.com

Sinh năm 1880
Mất năm 1964
Thống tướng Lục quân Hoa Kỳ
Tham mưu trưởng Lục quân Hoa Kỳ
Bài Hoa Kỳ chọn lọc
Người Mỹ gốc Anh
Bắc Đẩu Bội tinh hạng nhất
Người Mỹ gốc Scotland
Quân nhân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ nhất
Quân nhân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai
Quân nhân Mỹ trong Chiến tranh Triều Tiên
Người được trao tặng Huân chương Polonia Restituta


title: Dialectica soffneri

text:
Dialectica soffneri là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Áo, Bulgaria, Hungary và Hy Lạp.

Chú thích

Tham khảo

Dialectica
Côn trùng châu Âu


title: 42 Isis

text:
Isis  (định danh hành tinh vi hình: 42 Isis) là một tiểu hành tinh lớn ở vành đai chính do Norman R. Pogson phát hiện ngày 23 tháng 5 năm 1856 tại Oxford và là tiểu hành tinh phát hiện đầu tiên của ông. Tiểu hành tinh này được đặt theo tên Isis, tên một nữ thần trong thần thoại Ai Cập bằng tiếng Hy Lạp cổ điển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Giả lập quỹ đạo từ JPL (Java) / Ephemeris

Isis
18560523
Tiểu hành tinh được đánh số
Isis
Tiểu hành tinh kiểu L (SMASS)
Tiểu hành tinh kiểu S (Tholen)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Incisura (chi ốc biển)

text:
Incisura là một chi ốc biển trong họ Fissurellidae.

Các loài
Các loài trong chi Incisura gồm có:

 Incisura lytteltonensis

 Tham khảo

 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca'', William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Fissurellidae
Scissurellidae
Động vật chân bụng New Zealand


title: 137 TCN

text:
Năm 137 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 137 TCN


title: Kotra

text:
Kotra là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Jalaun thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Kotra có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 136 mét (446 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kotra có dân số 8078 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Kotra có tỷ lệ 56% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 68%, và tỷ lệ cho phái nữ là 43%. Tại Kotra, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Guioa melanopoda

text:
Guioa melanopoda là một loài thực vật thuộc họ Sapindaceae. Đây là loài đặc hữu của Indonesia.

Chú thích

Tham khảo
 van Welzen, P.C. 1998. Guioa melanopoda. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Indonesia
Guioa
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Tây New Guinea
Cây New Guinea


title: Fara in Sabina

text:
Fara in Sabina là một đô thị ở tỉnh Rieti trong vùng Latium, có khoảng cách khoảng 40 km về phía đông bắc của Roma và cách khoảng 25 km southvề phía tây của Rieti. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 11.737 người và diện tích là 54,9 km².

Đô thị Fara in Sabina có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Coltodino, Talocci, Passo Corese, Borgo Quinzio, Corese Terra, Canneto, Prime Case, Baccelli, và Farfa.

Fara in Sabina giáp các đô thị: Castelnuovo di Farfa, Montelibretti, Montopoli di Sabina, Nerola, Toffia.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.farainsabina.ri.it

Đô thị tỉnh Rieti


title: Sorbonne

text:
Danh tự Sorbonne (La Sorbonne) thông thường được dùng để chỉ Đại học Paris hay một trong các đại học kế nhiệm nó (xem bên dưới) theo cách dùng gần đây. Từ "Sorbonne" thực ra đã được dùng với nhiều nghĩa khác nhau trải qua nhiều thế kỷ.

Từ ngày 1 tháng 1 năm 2018, Đại học Sorbonne được thành lập bởi sự sáp nhập của Đại học Paris-Sorbonne, Đại học Pierre et Marie Curie và một số trường đại học nhỏ khác.

Khởi đầu, Sorbonne là tên một tòa nhà thuộc Khu phố La Tinh, trong thời Trung Cổ là trụ sở của Học viện Sorbonne (Collège de Sorbonne), một phần của Viện Đại học Paris, và trong ngôn ngữ thường dùng, được dùng để chỉ Đại học Paris cũ (đến năm 1793) và sau này cho cả Viện Đại học Paris (1896–1971). Từ cuộc cải cách đại học Pháp 1970/71, danh tự Sorbonne (hay Đại học Sorbonne) thường được dùng cho tòa nhà chính tại Quận 5, Paris và bốn trong 13 trường Đại học Paris (Trường Đại học Paris I: Panthéon-Sorbonne, Trường Đại học Paris II, Université Sorbonne-Nouvelle và Đại học Paris IV: Paris-Sorbonne). Trong tòa nhà Sorbonne này còn có một phần của Đại học Paris V (Université de la Sorbonne de Paris Descartes), École nationale des chartes và toàn Ban Giám hiệu trường.

Thông tin về Đại học Paris lịch sử, các viện đại học nối tiếp (trong đó có Trường Đại học Paris I: Panthéon-Sorbonne, Trường Đại học Paris II, Université Sorbonne-Nouvelle và Đại học Paris IV: Paris-Sorbonne) hoặc Collège de Sorbonne.

Collège de Sorbonne
Collège de Sorbonne, tức Học viện Sorbonne nguyên thủy là một học viện thành lập vào năm 1257 bởi Robert de Sorbon rồi sau đó trở thành ngôi trường quan trọng nhất của Đại học Paris thời trung cổ. Đại học Paris tuy hình thành trước với các trường nhỏ hơn được lập ra vào cuối thế kỉ thứ 12 nhưng sau khi sáp nhập trường Sorbonne vào hệ thống đó thì cũng nhận luôn cái tên Sorbonne làm tên chung của cả hệ thống.

Trong cuộc Cách mạng Pháp Học viện Sorbonne phải đóng cửa; Napoléon cho trường hoạt động lại vào năm 1808 nhưng cuối cùng đến năm 1882 phải đóng cửa hẳn. Học viện Sorbonne tuy vậy để lại dấu ấn trong lịch sử là một trong số những trường lâu đời nhất thuộc viện Đại học Paris. Theo sách của Hastings Rashdall viết năm 1895 thì trường này có mặt suốt từ thời Trung cổ cho đến Cách mạng Pháp, thời gian hơn 600 năm lẻ. Những trường khác thường duy trì được ít năm rồi bế giảng. Mặc dù Viện Đại học Paris qua nhiều thời đại đã có trường đóng cửa, số khác được lập ra kể cả thời cận kim, như Collège des Quatre-Nations.

Phân khoa thần học Paris
Tên "Sorbonne" còn gắn liền với phân khoa thần học tuy đây chỉ là một trong nhiều phân khoa của trường này. Vì là trung tâm nghiên cứu thần học quan trọng, "Sorbonne" đã trở thành gần như đồng nghĩa với Khoa thần học của Đại học Paris.

Toàn bộ Đại học Paris
Vào cuối thế kỷ 19, sau khi Collège de Sorbonne đã ngừng hoạt động, khu trường ốc cũ được dùng chia cho các phân khoa Khoa học và Văn học của Viện Hàn lâm Paris. Một tên mới, Đại học Pháp được dùng để chỉ một số phân khoa của trường Đại học Paris trước đây và "Sorbonne" được nhập thành tên thông dụng cho toàn bộ Đại học Paris.

Các viện đại học tiếp sau đó
Viện Đại học Paris vào năm 1970 được chia làm 13 trường đại học khác nhau. Trong số 13 trường, có ba đại học vẫn giữ "Sorbonne" trong tên gọi; đó là Trường Đại học Paris I: Panthéon-Sorbonne, Université Sorbonne-Nouvelle và Đại học Paris IV: Paris-Sorbonne; và Trường Đại học Panthéon-Assas (tiếng Pháp: Université Panthéon-Assas; vắn tắt: Assas; nguyên là Khoa Luật của Viện Đại học Paris), đến nay vẫn còn cùng giữ khu ốc hành chính và văn phòng ở Điện Panthéon - tại Sorbonne cùng với Trường Đại học Paris I.

Tất cả 13 trường đại học này chịu sự quản lý chung của một viện trưởng với văn phòng đặt tại Sorbonne.

Tên tuổi nổi tiếng liên quan đến Sorbonne
 Alexandre Alekhine, vô địch thế giới cờ vua từ 1927 đến 1935
 Alexandre V, Phản Giáo hoàng
 Jean-Jacques Ampère, nhà vật lý
 Theo Angelopoulos, nhà làm phim
 Antoine Arnauld, nhà văn
 Raymond Aron, triết gia
 Miguel Ángel Asturias, Giải Nobel Văn học năm 1967
 Alphonse Aulard, sử gia
 Joaquin Balaguer
 Georges Bataille, nhà văn
 Benoît XVI, Giáo hoàng
 Henri Bergson, triết gia
 Claude Bernard, nhà sinh học
 Francine Bloch
 Adeline Blondieau, diễn viên
 Boileau, nhà thơ
 Ferdinand Buisson, Giải Nobel hòa bình, sáng lập viên hội LDH
 Jean Calvin, nhà thần học
 Roch Carrier, nhà văn
 André Chamson, nhà văn
 André Chastel, sử gia
 Adrienne Clarkson, Toàn quyền Canada
 Pierre de Coubertin, người sáng lập phong trào Olympic hiện đại
 Victor Cousin, triết gia
 Marie Curie, nhà vật lí, hóa học
 Pierre Curie, nhà vật lý
 Simone de Beauvoir, nhà văn
 Jean Philibert Damiron
 Bénédicte Delmas, diễn viên
 Raymond Duchamp-Villon
 Erasme, nhà thần học
 Claude Charles Fauriel
 Jacques Derrida, triết gia
 Jean Favier, sử gia
 Moshe Feldenkrais
 Lawrence Ferlinghetti
 Gautier de Châtillon
 Nicolas Eugène Géruzez
 Jean-Luc Godard, nhà làm phim
 Petar Guberina
 François Guizot
 René Gutman, Grand-Rabbin
 Francis Seymour Haden
 Gabriel Hanotaux
 John F. Hasey
 Ignace de Loyola, sáng lập Dòng Tên
 Pierre Favre, người nghiên cứu văn hóa Hy Lạp, hội viên Dòng Tên
 François Xavier, nhà truyền giáo, hội viên Dòng Tên
 Vilayat Inayat Khan
 Paul Janet
 Frédéric Joliot, nhà vật lý
 Irène Joliot-Curie, nhà vật lý
 Alberto Jori, triết gia
 Michel Journiac, nghệ sĩ
 Venceslas Kruta, sử gia
 André Leroi-Gourhan, nhà khảo cổ học và nhân văn học
 Benny Lévy, triết gia và nhà văn Pháp
 Claude Lévi-Strauss, nhà nhân loại học
 Camille Le Tellier de Louvois
 Norman Mailer, nhà văn
 Roger Martin du Gard, nhà văn
 François Mauriac, nhà văn
 Marsile de Padoue, nhà thần học
 Michel Moine
 André Morellet
 Peter Martin Ngo-Dinh-Thuc
 Paul Nizan, nhà văn và triết gia
 Mikhail Vasilievich Ostrogradsky
 Gaston Paris
 Pierre de Blois
 Henri Poincaré, nhà toán học và vật lý học
 Raymond Queneau, nhà văn
 Elia Ravelomanantsoa, thương gia
 Vera Maria Rosenberg (SOE)
 Gustave Roussy, nhà nghiên cứu về thần kinh, ung thư, Giám đốc Viện Hàn lâm Paris, người sáng lập trung tâm chống ung thư đầu tiên của Pháp.
 Pierre Paul Royer-Collard
 Maximilien Rubel
 Adrian Ruchwald, nhà làm phim tài liệu
 Ibrahim Rugova
 Émile Saisset
 Jean-Paul Sartre, triết gia và nhà văn
 Jorge Semprún nhà văn, cựu bộ trưởng văn hóa Tây Ban Nha
 Jean-Pierre Serre
 Emmanuel Joseph Sieyès
 Pierre Teilhard de Chardin, nhà địa lý, triết gia và thần học
 Pierre Elliott Trudeau, cựu Thủ tướng Canada
 Marina Tsvetaeva
 Anne Robert Jacques Turgot
 John Napier Turner
 Étienne Vacherot
 Jacques Vergès, luật sư
 Sergio Vieira de Mello
 Pierre Vidal-Naquet, sử gia
 Saint Vincent de Paul, bộ trưởng Bộ văn hóa, apôtre de la charité
 Abel-François Villemain
 Sam Waterston
 Elie Wiesel, giải Nobel Hòa bình, nhà văn và giáo sư văn chương
 Jean Ziegler, chính khách Thụy Sĩ
Nguyễn An Ninh - nhà cách mạng, nhà Luật học Việt Nam đầu thế kỷ XX
Nguyễn Văn Huyên, nhà dân tộc học Việt Nam đầu thế kỷ XX.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Sorbonne website (tiếng Pháp)
 Paris — La Sorbonne  lịch sử

Đại học Paris
Đại học Pháp


title: Conus jacarusoi

text:
Conus jacarusoi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 25 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 15 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 15 m.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

J
Động vật được mô tả năm 1998


title: Gibbovalva kobusi

text:
Gibbovalva kobusi là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Trung Quốc (Guizhou, Zhejiang, Hunan và Guangxi) và Nhật Bản (Hokkaidō và Honshū).

Sải cánh dài 6.5-9.2 mm.

Ấu trùng ăn Magnolia kobus. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Gibbovalva


title: Pilsbryspira leucocyma

text:
Pilsbryspira leucocyma là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pilsbryspira


title: Myrsine sodiroana

text:
Myrsine sodiroana là một loài thực vật thuộc họ Myrsinaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Myrsine sodiroana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Myrsine
Thực vật dễ tổn thương


title: Terebra glossema

text:
Terebra glossema là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1942


title: Khế ước xã hội

text:
Khế ước xã hội trong triết học và chính trị học là một học thuyết mô tả việc con người cùng thỏa thuận từ bỏ trạng thái tự nhiên để xây dựng cuộc sống cộng đồng. Về mặt luật pháp, khế ước xã hội thể hiện cụ thể là một tờ khế ước, một bản hợp đồng trên đó các thành viên xã hội thống nhất các nguyên tắc để cùng chung sống với nhau.

Lý thuyết về khế ước xã hội lần đầu tiên được Thomas Hobbes đưa ra khi ông cho rằng con người ban đầu vốn sống ở trạng thái tự nhiên, trong tình trạng vô chính phủ, khi chưa hề có sự cưỡng bức có tổ chức lên mỗi cá nhân. Con người qua khế ước xã hội từ bỏ những quyền tự do tự nhiên của mình để được hưởng sự an toàn và trật tự của xã hội văn minh.

Theo Hobbes, con người sơ khai sống thành bầy đàn để cùng chống lại các kẻ thù, nhưng không có gì ràng buộc giữa họ. Quyền sở hữu không tồn tại dẫn đến chuyện tất cả mọi người đều có thể sở hữu tất cả mọi vật. Leviathan (sách Hobbes) là tên tác phẩm để đời của Hobbes, mô tả chính xác một sự hỗn độn vô chính phủ mà theo đó vì xã hội chưa công nhận rạch ròi thế nào là sở hữu cho nên mọi người có thể sẵn sàng gây chiến với người khác để giành lấy cái mình muốn. Ở trạng thái tự nhiên, tuy xã hội tự do tuyệt đối nhưng chẳng đem lại lợi ích cho bất kỳ ai kể cả kẻ mạnh, vì con người dù mạnh đến đâu cũng không thể đơn độc làm theo ý mình được. Con người buộc phải hy sinh một phần tự do để có thể chung sống với nhau trong hòa bình. Nói cách khác con người buộc phải thống nhất với nhau những nguyên tắc cộng đồng để tránh phải sống nơm nớm trong nỗi lo sợ bảo vệ tính mạng và những gì mình có. Do đó, quyền tự do cá nhân cần phải được giao ước để trao tuyệt đối cho một hoặc một số cá nhân, Hobbes ủng hộ chế độ quân chủ chuyên chế.

Lý thuyết về khế ước xã hội được John Locke kế thừa và phát triển. Locke xây dựng chi tiết cụ thể từng giai đoạn phát triển từ trạng thái tự nhiên dẫn đến sự hình thành nhà nước qua khế ước xã hội và đi đến quan điểm về chủ quyền của nhân dân đối với nhà nước dù cho đó là nhà nước chuyên chế. Được biết đến trước hết là một nhà triết học theo trường phái duy nghiệm (empiric), Locke cũng là một tư tưởng gia xuất sắc trên lĩnh vực chính trị và xã hội. Locke cố gắng giải thích trước hết quyền sở hữu được con người định nghĩa với nhau thông qua các thỏa hiệp. Bắt đầu từ việc chiếm hữu bằng sức mạnh, con người dần dần tìm cách sở hữu bằng lao động. Một khi vấn đề sở hữu được giải quyết, con người đã có đủ các tiền đề cần thiết để đi đến các thỏa hiệp cao hơn về cuộc sống cộng đồng. Khế ước xã hội chính là bản thỏa hiệp của các thành viên cộng đồng, theo đó một con người sẽ từ bỏ quyền tự do tự nhiên - đổi lại anh ta trở thành một thành viên, được cộng đồng che chở và công nhận. Đối với một quốc gia, nhà nước là tập hợp những người đại diện đứng ra bảo đảm sự tôn trọng bản thỏa ước.

Jean-Jacques Rousseau tiếp tục đi xa hơn khi cho rằng quyền lực phải được trao cho những người đại diện cho ý chí nguyện vọng của quần chúng. Trong tác phẩm "Du Contrat Social" - Khế ước xã hội - Rousseau, tiếp nối tư tưởng của Hobbes, đã mô tả quá trình hình thành các thỏa ước xã hội: một quá trình mà sức mạnh bắt đầu nhường chỗ cho định chế, lực (forces) nhường chỗ cho quyền (hay quyền lực: pouvoir, power) Chính trị ra đời như một nhu cầu tất yếu của loài người để tổ chức xã hội. Đối với một đất nước, Hiến pháp chính là bản Khế ước xã hội cơ bản nhất, nền tảng cho tất cả các thỏa ước khác của cộng đồng. Thông qua hiến pháp, con người chính thức đánh đổi quyền tự do tự nhiên để trở thành một công dân, chính thức đánh đổi một phần quyền tự do quyết định của mình vào tay một số người cầm quyền (và do đó anh ta trở thành người bị trị) để có được sự che chở của xã hội, đại diện bởi luật pháp. Để cho bản hợp đồng trao đổi này được công bằng, trong Khế ước xã hội cần phải định rõ nguyên tắc lựa chọn người cầm quyền. Nguyên tắc bình đẳng thể hiện ở chỗ ai cũng có thể lên nắm quyền miễn là được đa số thành viên ủng hộ. Về phía người cầm quyền, đối trọng với quyền lực anh ta có, là những ràng buộc về mặt trách nhiệm với cộng đồng. Nếu người cầm quyền không hoàn thành trách nhiệm của mình, bản hợp đồng giữa anh và cộng đồng phải bị coi như vô hiệu, và cộng đồng phải có quyền tìm ra một người thay thế mới.

Chính những ý tưởng này đã châm ngòi cho cả cuộc Cách mạng Pháp và Mỹ. Thomas Jefferson, một trong những người là Cha đẻ của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ và bản Tuyên ngôn Độc lập tiếp tục hoàn thiện lý thuyết khi cho rằng quyền tự nhiên của con người phải là một phần của khế ước xã hội và quyền lực của nhà nước chỉ có thể thực hiện khi xuất phát từ sự đồng thuận của chính những người bị trị.

Nhìn chung, khế ước xã hội thường được nhìn nhận dưới góc độ một xã hội, một quốc gia. Tuy nhiên tư tưởng về khế ước xã hội không hề bị giới hạn ở đó. Chỉ cần có hai người là đã có thể cho ra đời một bản thỏa ước (giữa họ). Doanh nghiệp chính là một trường hợp khác vận dụng tinh thần khế ước. Bản điều lệ doanh nghiệp chính là khế ước xã hội giữa những người góp vốn. Điều lệ doanh nghiệp quy định sự tồn tại, nguyên tắc hoạt động của doanh nghiệp, quyền lợi và nghĩa vụ của các thành viên. Giám đốc doanh nghiệp là người đại diện cho doanh nghiệp cũng như Chủ tịch nước là người đại diện cho đất nước, tuy rằng hai bản khế ước này không có cùng quy mô như nhau. Quan điểm chúng ta thường gặp là coi giám đốc doanh nghiệp cũng giống như nhân viên doanh nghiệp. Ông ta bị ràng buộc với doanh nghiệp bằng một hợp đồng lao động và được trả lương cao hơn vì công việc quản lý xứng đáng được trả lương cao hơn. Quan điểm này vấp phải một rào cản vô cùng lớn trong hệ thống luật các nước phát triển, nhất là luật của nước cộng hòa Pháp, quê hương của Rousseau. Khi Tổng thống phạm sai lầm, người ta không sa thải tổng thống như ban quản trị doanh nghiệp sa thải giám đốc. Nếu tinh thần bình đẳng được tôn trọng, nhà nước cũng là một pháp nhân như doanh nghiệp và do đó cần phải có những định chế đặc biệt đối với giám đốc doanh nghiệp trong trường hợp ông ta không thực hiện được bản hợp đồng của mình.

Tham khảo

 Gilbert Boss, La portée du contrat social chez Hume et Spinoza, Munich, 1998, 27 pages. (en pdf)
 Serge Paugam (organisateur), Solidarité/Solidarités. Le contrat social en choix et en actes , à l'EHESS, Paris, 7 au 9 mars 2007: vidéos des interventions
 Claude Pérès L'individu dans le Contrat Social: un concept coercitif

Xã hội học
Triết học chính trị
Thuật ngữ chính trị
Cộng đồng
Khái niệm chính trị
Thuật ngữ xã hội học
Khái niệm xã hội
Chủ quyền
Thomas Hobbes


title: Tira Sujanpur

text:
Tira Sujanpur là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Hamirpur thuộc bang Himachal Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tira Sujanpur có dân số 7077 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Tira Sujanpur có tỷ lệ 80% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 76%. Tại Tira Sujanpur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Himachal Pradesh


title: San Juan del Puerto (Tây Ban Nha)

text:
San Juan del Puerto là một đô thị ở tỉnh Huelva, Andalucía, Tây Ban Nha. Năm 2007, đô thị này có 7.520 dân. San Juan del Puerto có diện tích 45 km² và mật độ dân số 152,9 người/km². Tọa độ địa lý là 37º 19' độ vĩ bắc, 6º 50' độ kinh đông. Đô thị này nằm trên khu vực có độ cao 12 mét và cách tỉnh lỵ Huelva 14 km.

Dân số

Nguồn: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
San Juan del Puerto - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

Đô thị ở Huelva


title: Lacapelle-del-Fraisse

text:
Lacapelle-del-Fraisse là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lacapelle-del-Fraisse sur le site de l'Institut géographique national

Lacapelle-del-Fraisse


title: Jacobyanella quadriplagiata

text:
Jacobyanella quadriplagiata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Jacobyanella


title: (85706) 1998 SB27

text:
{{DISPLAYTITLE:(85706) 1998 SB27}}

(85706) 1998 SB27 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 20 tháng 9 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 85001–86000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Dicranomyia perkinsiana

text:
Dicranomyia perkinsiana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Greenwoodia

text:
Greenwoodia là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: Sakai Noriko

text:
sinh ngày 14 tháng 2 năm 1971) là một ca sĩ và diễn viên Nhật Bản. Cô sinh ở Fukuoka, tỉnh Fukuoka, Nhật, và đã lập gia đình vào năm (1998), cô sinh được một cậu con trai (1999). Cô cũng khá nổi tiếng ở Hồng Kông, Đài Loan và Việt Nam.

Sakai đã phát hành album đầu tiên, "Otoko no Ko ni Naritai" (男のコになりたい, Tôi muốn là một cậu bé) vào ngày 5 tháng 2 năm 1987, 9 ngày sau lần sinh nhật thứ 16 của mình. Trên 40.000 bản đã được bán hết. Trong những năm đầu sự nghiệp, cô thường dùng nickname NORI-P (のりピー), đến khoảng giữa thập niên 1990 cô đã không còn gắn bó với biệt danh này nữa.

Tác phẩm

Solo
 Fantasia - Noriko Part I
 Yumeboken NORIKO SPECIAL
 GUANBARE - Noriko Part II
 Lovely Times - Noriko Part III
 Blue Wind - Noriko Part IV
 My Dear - Noriko Part V
 Singles - Noriko Best
 White Girl - Noriko Part VI
 Sweet'n Bitter - Noriko Part VII
 CD-FILE 1
 CD-FILE 2
 CD-FILE 3
 Magical Montage Company
 Sentimental Best
 Manmoth
 Singles - Noriko Best II
 Anata-ga Michite Yuku
 Natural best
 10 SONGS
 Watercolour
 YOUYENCHI ENRI (Mandarin)
 TWIN BEST
 in snowflakes
 work out fine
 Asian Tour Special ~ Asian Collection '98
 Pure Collection
 Single - Noriko Best III
 ASIA2000 - Work of Love
 Moments
 Best Selection

Đĩa đơn
 Otoko no Ko ni Naritai
 Nagisa no FANTASY
 NO.RE.na.i Teen-age
 Yumeboken
 GUANBARE
 1 Okuno SMILE - PLEASE YOUR SMILE
 NORI-P Ondo
 HAPPY AGAIN
 Honki o Dashite
 Otogi no Kuni no Birthday
 Love Letter
 Sayonara o Sugite
 All Right
 Shiawasenante Hoshikunaiwa
 DIAMOND BLUE
 Hohoemi wo Mitsuketa
 Eve no Tamago
 Anata ni Tenshi ga Mierutoki
 MONTAGE
 Namida ga Tomaranai ~ HOW!AW!YA!~
 Karui Kimochi no Julia
 Nagisa no PITHECANTHROPUS
 Tabun TABOO
 Anata ga Michi te Yuku
 Egao ga Wasureranai
 Sasowarete
 OH OH OH ~We are the Winners~
 Aoi Usagi
 Here I am
 Kagami no DORESU
 Namida Iro
 Yokogao
 PURE
 WORDS OF LOVE
 Miracle
 Tenka Muteki no Ai
 Susume! Hakkushon BABY

Hộp băng
 Noriko
 Complete DVD

Bài hát đóng góp ban đầu
 Gunbusters (Active Heart)
 Video Girl Ai (Ureshi Namida)
 Hoshi no Kinka (Aoi Usagi - Chú thỏ màu xanh)
 Zoku Hoshi no Kinka (Kagami no doresu - Chiếc váy thủy tinh)

Video
 GUANBARE CDV Special (đĩa mini laser)

Kịch ảnh
Toi Shinseki Chikaku no Tanin, NHK 1990
Hitotsu Yane no Shita vai Kashiwagi Koyuki, truyền hình Fuji 1993
Longing For The Old You, NTV 1994
Watashi, Mikata Desu, TBS 1995
Hoshi no Kinka (Ngôi sao may mắn)) vai Kuramoto Aya, NTV 1995
Zoku Hoshi no Kinka (Ngôi sao may mắn phần II) vai Kuramoto Aya, NTV 1996
Hitotsu Yane no Shita 2 vai Kashiwagi Koyuki, Fuji TV 1997
Seija no Koushin, TBS 1999
Tenshi ga Kieta Machi, NTV 2000
Honke no Yome, NTV 2001
Toshiie and Matsu vai One, NHK 2002
Mukodono 2003, Fuji TV 2003
Fight vai Kido Ayako, NHK 2005

Các phim
 Ju-on: The Grudge 2, 2003
 Yogen, 2004

Sách ảnh
 Let's NORI-P
 Shuffle Heart
 Blue Pearl
 Aquarius
 Zephoros
 In Europe
 In Greece
 Comme Le Cinema
 Shinin Run
 Oranger Hotel
 Naturelle
 Fizz

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang Web chính thức
 Trang Web về Noriko Sakai
 Bài 碧いうさぎ (Aoi Usagi: Chú thỏ màu xanh) do Noriko Sakai hát

Nữ ca sĩ Nhật Bản
Người Fukuoka
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1971
Nữ diễn viên Nhật Bản
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ ca sĩ thế kỷ 20


title: Tegula excavata

text:
Tegula excavata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae, họ ốc xà cừ.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Tegula


title: Mers-sur-Indre

text:
Mers-sur-Indre là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 25,45 km², dân số thời điểm năm 1999 là 584 người. Khu vực này có độ cao trung bình 184 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

 INSEE commune file

Merssurindre


title: (48476) 1991 UP3

text:
{{DISPLAYTITLE:(48476) 1991 UP3}}

(48476) 1991 UP3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 31 tháng 10 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 48001–49000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bulbophyllum murkelense

text:
Bulbophyllum murkelense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

murkelense]]

M


title: Schwand im Innkreis

text:
Sankt Veit im Innkreis là một đô thị ở huyện Braunau am Inn bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 5 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 381 người.

Tham khảo


title: Danh sách máy bay (I-M)

text:
Danh sách máy bay

A B C-D E-H I-M N-S T-Z

I

IAI
 IAI Arava
 IAI Astra
 IAI C-38 Courier
 IAI F-21 Kfir
 IAI Galaxy
 IAI Heron
 IAI Kfir
 IAI Lavi
 IAI Nesher
 IAI Phalcon
 IAI Seascan
 IAI Westwind

IAMI
 IAMI Azarakhsh
 IAMI Dorna
 IAMI Iran-140
 IAMI Paratsu
 IAMI Project 2061
 IAMI Project 2091
 IAMI Shahed
 IAMI Shafagh
 IAMI Shavabiz
 IAMI Simorgh
 IAMI Tazarv

Industria Aeronautică Română (IAR)
 IAR 12
 IAR 14
 IAR 16
 IAR 37
 IAR 39
 IAR 46
 IAR 79
 IAR 80
 IAR 81
 IAR 93
 IAR 95
 IAR 99
 IAR 109
 IAR 316
 IAR 317
 IAR 330
 IAR 330L - Socat
 IAR 821
 IAR 822
 IAR 823
 IAR 825
 IAR 831

Iberavia
 Iberavia I-11
 Iberavia IP-2

Ikarus
Trước năm 1945

 Ikarus Aero 2
 Ikarus IK 2

Sau năm 1945
 Aero-2/B/C/D
 Ikarus Aero-2H
 Ikarus 211
 Ikarus 231
 Ikarus 920 (desant glider)
 Ikarus Meteor (glider)
 Ikarus Košava (glider)
 Ikarus 213
 Ikarus 522
 Ikarus 214
 Ikarus Prvi maj
 Ikarus 215
 Ikarus Trojka
 Ikarus S-49A
 Ikarus 232 - Pionir
 Ikarus S-49C
 Ikarus Kurir
 Ikarus Kurir-H
 Ikarus 451
 Ikarus 451M
 Ikarus 452M
 Ikarus S-451M Zolja
 Ikarus J-451MM Stršljen I
 Ikarus S-451MM Matica
 Ikarus T-451MM Stršljen II
 Ikarus 452 - 2
 Ikarus 452 - 3

Ilyushin
 Ilyushin DB-3
 Ilyushin Il-1
 Ilyushin Il-2
 Ilyushin Il-4
 Ilyushin Il-6
 Ilyushin Il-8
 Ilyushin Il-10
 Ilyushin Il-12
 Ilyushin Il-14
 Ilyushin Il-16
 Ilyushin Il-18
 Ilyushin Il-20
 Ilyushin Il-28
 Ilyushin Il-38
 Ilyushin Il-40
 Ilyushin Il-62
 Ilyushin Il-76
 Ilyushin Il-78
 Ilyushin Il-80
 Ilyushin Il-86
 Ilyushin Il-96
 Ilyushin Il-102
 Ilyushin Il-103
 Ilyushin Il-112
 Ilyushin Il-114

Indisustrie Meccaniche e Aeronautiche Meridonali (IMAM)
 IMAM Ro.5
 IMAM Ro.30
 IMAM Ro.37
 IMAM Ro.41
 IMAM Ro.43
 IMAM Ro.44
 IMAM Ro.57
 IMAM Ro.58
 IMAM Ro.63

Indraéro
 Indraéro Aéro 101
 Indraéro Aéro 110
 Indraéro Aéro 20
 Indraéro Aéro 30

Insitu
 Insitu Aerosonde

Interceptor Corporation
 Interceptor 400

IPTN
 IPTN N-250

Isaacs
 Isaacs Fury
 Isaacs Spitfire

IVL
 IVL A.22 Hansa
 IVL C.24
 IVL C.VI.25
 IVL Haukka
 IVL K.1 Kurki

J

Jabiru Aircraft
 Jabiru Aircraft Jabiru

JDM
xem Avions JDM

Jodel
 Jodel D9
 Jodel D10
 Jodel D11

Jovair
 Jovair J-2

Junkers
 Junkers A50
 Junkers C-79
 Junkers CL.I
 Junkers D.I
 Junkers EF 61
 Junkers F.13
 Junkers G 23
 Junkers G 24
 Junkers G.38
 Junkers J.1 Blechesel (Tin Donkey)
 Junkers J.I
 Junkers Ju 52 Tante Ju
 Junkers Ju 53
 Junkers Ju 86
 Junkers Ju 87 Stuka
 Junkers Ju 88
 Junkers Ju 89
 Junkers Ju 90
 Junkers Ju 188 Rächer
 Junkers Ju 248
 Junkers Ju 252
 Junkers Ju 287
 Junkers Ju 288
 Junkers Ju 290
 Junkers Ju 352 Herkules
 Junkers Ju 388 Störtebeker
 Junkers Ju 390
 Junkers Ju 488
 Junkers EF132
 Junkers W34

K

Kaiser-Fleetwings
 Kaiser-Fleetwings A-39
 Kaiser-Fleetwings BTK

Kaman
 Kaman HOK
 Kaman HUK
 Kaman HU2K Seasprite
 Kaman K-1200 K-Max
 Kaman SH-2 Seasprite.

Kamov
 Kamov Ka-15
 Kamov Ka-18
 Kamov Ka-20
 Kamov Ka-22 Vintokryl
 Kamov Ka-25
 Kamov Ka-26
 Kamov Ka-28
 Kamov Ka-29
 Kamov Ka-32
 Kamov Ka-50
 Kamov Ka-136
 Kamov Ka-226

Karhumäki
 Karhumäki Karhu

Kawanishi
 Kawanishi E15K Shiun
 Kawanishi E7K
 Kawanishi H6K
 Kawanishi H8K
 Kawanishi N1K Kyofu
 Kawanishi N1K-J Shiden

Kawasaki
 Kawasaki C-1
 Kawasaki KDA-5
 Kawasaki KH-4
 Kawasaki Ki-10
 Kawasaki Ki-32
 Kawasaki Ki-45 Toryu
 Kawasaki Ki-48
 Kawasaki Ki-56
 Kawasaki Ki-60
 Kawasaki Ki-61 Hien
 Kawasaki Ki-64
 Kawasaki Ki-66
 Kawasaki Ki-78
 Kawasaki Ki-96
 Kawasaki Ki-100
 Kawasaki Ki-102
 Kawasaki Ki-108
 Kawasaki OH-1
 Kawasaki T-4

Kayaba
 Kayaba Heliplane
 Kayaba Ka-1
 Kayaba Ku-2
 Kayaba Ku-3

Kazan Helicopters
 Kazan Ansat

KEA
 KEA Chelidon

Kestrel
 Kestrel K250

Keystone Aircraft Corporation
Xem thêm: Huff-Daland
 Keystone B-3
 Keystone B-4
 Keystone B-5
 Keystone B-6
 Keystone Puffer

Kinner Airplane & Motor Corporation
 Kinner Envoy
 Kinner Playboy
 Kinner Sportster
 Kinner Sportwing

Klemm
 Klemm L.20
 Klemm Kl 25/L.25
 Klemm Kl 26
 Klemm Kl 31
 Klemm Kl 32
 Klemm Kl 33
 Klemm Kl 35
 Klemm Kl 36
 Klemm Kl 105
 Klemm Kl 106
 Klemm Kl 107
 Klemm Kl 151
 Klemm Kl 152
 Klemm Kl 107A

Knoller Aircraft
 Knoller C.I
 Knoller C.II

Kokusai
 Kokusai Ki 105 Ohtori
 Kokusai Ki-59
 Kokusai Ki-76
 Kokusai Ki-86
 Kokusai Ku-7
 Kokusai Ku-8

Kondor
 Kondor D.VI
 Kondor E.III

Koolhoven
 Koolhoven F.K.30 "Toerist"
 Koolhoven F.K.31
 Koolhoven F.K.35
 Koolhoven F.K.36
 Koolhoven F.K.37
 Koolhoven F.K.39
 Koolhoven F.K.40
 Koolhoven F.K.41
 Koolhoven F.K.42
 Koolhoven F.K.43
 Koolhoven F.K.44 "Koolmees"
 Koolhoven F.K.45
 Koolhoven F.K.46
 Koolhoven F.K.47
 Koolhoven F.K.48
 Koolhoven F.K.49
 Koolhoven F.K.49A
 Koolhoven F.K.50
 Koolhoven F.K.51
 Koolhoven F.K.52
 Koolhoven F.K.53 "Junior"
 Koolhoven F.K.55
 Koolhoven F.K.56
 Koolhoven F.K.57
 Koolhoven F.K.58
 Koolhoven F.K.59

Kreider-Reisner
 Kreider-Reisner C-31

Kyūshū Aircraft Company
 Kyūshū J7W Shinden
 Kyūshū K11W Shiragiku
 Kyūshū Q1W Tokai

L

Lake
 Lake Buccaneer
 Lake LA4
 Lake Renegade

Lancair
 Lancair Columbia
 Lancair IV
 Lancair Legacy
 Lancair Propjet
 Lancair Sentry

Lancashire Aircraft Company
 Lancashire Prospector

Larkin Aircraft Supply Company (Lasco)
 Lasco Lascondor
 Lasco Lascoter
 Lasco Lascowl

Latécoère
 Latécoère 3
 Latécoère 4
 Latécoère 5
 Latécoère 6
 Latécoère 8
 Latécoère 14
 Latécoère 15
 Latécoère 16
 Latécoère 17
 Latécoère 19
 Latécoère 21
 Latécoère 22
 Latécoère 23
 Latécoère 24
 Latécoère 25
 Latécoère 26
 Latécoère 28
 Latécoère 32
 Latécoère 35
 Latécoère 38 (380)
 Latécoère 49
 Latécoère 290
 Latécoère 298
 Latécoère 299
 Latécoère 300, 301, 302
 Latécoère 440
 Latécoère 500, 501
 Latécoère 521 "Lieutenant de Vaisseau Paris"
 Latécoère 522
 Latécoère 523
 Latécoère 550
 Latécoère 570
 Latécoère 582
 Latécoère 611
 Latécoère 631 "Lionel de Marmier"

Lavochkin
 Lavochkin-Gorbunov-Goudkov LaGG-1
 Lavochkin-Gorbunov-Goudkov LaGG-3
 Lavochkin La-5
 Lavochkin La-7
 Lavochkin La-9
 Lavochkin La-11
 Lavochkin La-15

Layzell
 Layzell Cricket

Lear Jet
 Learjet 23
 Learjet 24
 Learjet 25
 Learjet 28
 Learjet 29
 Learjet 31
 Learjet 35
 Learjet 36
 Learjet 40
 Learjet 45
 Learjet 55
 Learjet 60

LeO
 LeO 206
 LeO H-246
 LeO H-257
 LeO H-43
 LeO H-451
 LeO H-470
 LeO SE 200

Les Mureaux
xem ANF Les Mureaux

LET
 LET Brigadyr
 LET C-11
 LET L200 Morava
 LET L-40 MetaSokol
 LET L-410
 LET L-420

Letov Kbely
 Letov Š-18
 Letov Š-118
 Letov Š-218
 Letov Š-28
 Letov Š-128
 Letov Š-228
 Letov Š-231
 Letov Š-328
 Letov Š-331
 Letov Š-428

Levasseur
 Levasseur PL.14
 Levasseur PL.15
 Levasseur-Abrial A-1

Liberty Aerospace
 Liberty XL2

Lilienthal
 Derwitzer Glider

Ling-Temco-Vought
 Ling-Temco-Vought A-7 Corsair II
 Ling-Temco-Vought XC-142

LIPNUR
 LIPNUR Sikumbang
 LIPNUR Kumbang
 LIPNUR Belalang
 LIPNUR Kunang-kunang
 LIPNUR Super Kunang I
 LIPNUR Kolentang
 LIPNUR Super Kunang II
 LIPNUR Manyang
 LIPNUR Kindjeng

Lockheed Martin

 Lockheed 212
 Lockheed A-9
 Lockheed A-28 Hudson
 Lockheed A-29 Hudson
 Lockheed AC-130 Spectre/Spooky
 Lockheed AH-56 Cheyenne
 Lockheed Ventura
 Lockheed B-34 Lexington
 Lockheed B-37 Lexington
 Lockheed B-69 Neptune
 Lockheed C-5 Galaxy
 Lockheed C-12 Vega
 Lockheed C-17 Super Vega
 Lockheed C-23 Altair
 Lockheed C-25 Altair
 Lockheed C-36 Electra
 Lockheed C-37 Electra
 Lockheed C-40 Electra
 Lockheed C-56 Lodestar
 Lockheed C-60 Lodestar
 Lockheed C-63 Hudson
 Lockheed C-69 Constellation
 Lockheed C-85 Orion
 Lockheed C-101 Vega
 Lockheed C-104
 Lockheed C-111 Super Electra
 Lockheed C-139
 Lockheed C-121 Constellation
 Lockheed C-130 Hercules
 Lockheed C-140 Jetstar
 Lockheed C-141 Starlifter
 Lockheed CF-104 Starfighter
 Lockheed Constellation
 Lockheed CP-122 Neptune
 Lockheed CP-140 Aurora
 Lockheed CT-133 Silver Star
 Lockheed D-21 Tagboard
 Lockheed EC-121 Warning Star
 Lockheed EC-130 Compass Call
 Lockheed Electra
 Lockheed EP-3 Aries II
 Lockheed ES-3 Shadow
 Lockheed F-94 Starfire
 Lockheed F-97 Starfire
 Lockheed F-104 Starfighter
 Lockheed F-117 Nighthawk
 Lockheed FO Lightning
 Lockheed FV
 Lockheed Have Blue
 Lockheed Hudson
 Lockheed JetStar
 Lockheed L-10 Electra
 Lockheed L-12 Electra Junior
 Lockheed L-14 Super Electra
 Lockheed L-100 Hercules
 Lockheed L-188 Electra
 Lockheed L-402
 Lockheed L-1011 Tristar
 Lockheed L-2000
 Lockheed Lodestar
 Lockheed P-2 Neptune
 Lockheed P-3 Orion
 Lockheed P-7
 Lockheed P-38 Lightning
 Lockheed P-80 Shooting Star
 Lockheed PV-1 Ventura
 Lockheed PV-2 Harpoon
 Lockheed P2V Neptune
 Lockheed R6V Constitution
 Lockheed RC-121 Warning Star
 Lockheed S-3 Viking
 Lockheed SR-71 Blackbird
 Lockheed T-33
 Lockheed T2V Sea Star
 Lockheed U-2
 Lockheed Vega
 Lockheed Ventura
 Lockheed WP-3D Orion
 Lockheed X-27
 Lockheed XB-30
 Lockheed XC-35 Electra
 Lockheed XF-90
 Lockheed XP-49
 Lockheed XP-58 Chain Lightning
 Lockheed YF-12
 Lockheed YP-24
 Lockheed Martin A-4AR Fightinghawk
 Lockheed Martin Aerial Common Sensor
 Lockheed Martin F-22 Raptor
 Lockheed Martin F-35 Joint Strike Fighter
 Lockheed Martin RQ-3 Dark Star
 Lockheed Martin VentureStar
 Lockheed Martin X-33
 Lockheed Martin X-35
 Lockheed Martin X-44 MANTA

Loening
 Loening FL

Loire
 Loire 46
 Loire 70
 Loire 130
 Loire 210
 Loire 501
 Loire-Nieuport LN 401

Lualdi-Tassotti
 Lualdi-Tassotti ES 53

Lublin (Plage i Laśkiewicz)
 Lublin R-VIII
 Lublin R-XIII (R-XIV)

Luscombe
 Luscombe C-90
 Luscombe Model 8 Silvaire
 Luscombe Spartan

Luton Aircraft
 Buzzard
 L.A.2
 L.A.3 Minor
 L.A.4 Minor
 L.A.5 Major

LVG
 LVG B.I
 LVG C.II
 LVG C.V
 LVG C.VI

LWD
 LWD Junak
 LWD Żak

LWS
 LWS-1
 LWS-2
 LWS-3 Mewa
 LWS-4
 LWS-5
 LWS-6 Żubr
 LWS-7 Mewa II

M

M&D Flugzeugbau
 M&D Flugzeugbau Samburo

Macchi
Xem thêm: Aermacchi
 Macchi C.200
 Macchi C.202
 Macchi C.205
 Macchi MB-226
 Macchi MB-308
 Macchi MB-323
 Macchi MB-326

Maeda
 Maeda Ku-1
 Maeda Ku-6

Maillet
 Maillet 201

Mann Egerton and Company
 Mann Egerton Type B

Mantelli
xem thêm Alaparma
 Mantelli AM-6
 Mantelli AM-8
 Mantelli AM-9
 Mantelli AM-10
 Mantelli AM-11
 Mantelli AM-12

Marine Corps Warfighting Laboratory
 Dragon Eye

Martin
 Martin 139WS
 Martin 156
 Martin 2-0-2
 Martin 4-0-4
 Martin A-15
 Martin A-22 Maryland
 Martin A-23 Baltimore
 Martin A-30 Baltimore
 Martin A-45
 Martin AM Mauler
 Martin B-10
 Martin B-12
 XB-13
 Martin XB-14
 Martin B-26 Marauder
 Martin B-33 Super Marauder
 Martin B-48
 Martin B-57
 Martin Baltimore
 Martin BM
 Martin C-3
 Martin JRM Mars
 Martin Maryland
 Martin MB
 Martin P4M Mercator
 Martin P5M Marlin
 Martin P6M SeaMaster
 Martin PBM Mariner
 Martin RM
 Martin XB-16
 Martin XB-22
 Martin XB-27
 Martin XB-51
 Martin XB-68
 Martin-Marietta X-23
 Martin-Marietta X-24

Martinsyde
 Martinsyde A1
 Martinsyde Buzzard - còn gọi là F.4
 Martinsyde F1
 Martinsyde F2
 Martinsyde F3
 Martinsyde F6
 Martinsyde G100
 Martinsyde G102
 Martinsyde S1

Maule
 Maule Air, Inc.  Moultrie, Georgia, USA
 Maule M-4
 Maule M-5
 Maule M-6
 Maule M-7
 Maule MT-7
 Maule MX-7-180A Build in Georgia, USA
 Maule MXT-7

Maurice Farman
 Maurice Farman MF.7 Longhorn
 Maurice Farman MF.11 Shorthorn

MBB
 MBB Bö 102
 MBB Bö 103
 MBB Bö 105
 MBB Bö 106
 MBB Bö 115
 MBB Fan Ranger
 MBB/Kawasaki BK 117
 MBB-Kawasaki CH-143

McCulloch
 McCulloch J-2

McDonnell
 McDonnell CF-101 Voodoo
 McDonnell F-2 Banshee
 McDonnell F-3 Demon
 McDonnell F-101 Voodoo
 McDonnell F-110 Spectre
 McDonnell FH Phantom
 McDonnell F2H Banshee
 McDonnell F3H Demon
 McDonnell XF-85 Goblin
 McDonnell XF-88 Voodoo
 McDonnell XP-67 Bat
 McDonnell Douglas A-4 Skyhawk
 McDonnell Douglas AH-64 Apache
 McDonnell Douglas AV-8 Harrier II
 McDonnell Douglas C-9 Skytrain II
 McDonnell Douglas C-10 Extender
 McDonnell Douglas CF-18 Hornet
 McDonnell Douglas CF-188 Hornet
 McDonnell Douglas DC-9
 McDonnell Douglas DC-10
 McDonnell Douglas F-15 Eagle
 McDonnell Douglas F/A-18 Hornet
 McDonnell Douglas F-4 Phantom II
 McDonnell Douglas F2H Banshee
 McDonnell Douglas KC-10 Extender
 McDonnell Douglas MD-11
 McDonnell Douglas MD-12
 McDonnell Douglas MD-81
 McDonnell Douglas MD-82
 McDonnell Douglas MD-83
 McDonnell Douglas MD-87
 McDonnell Douglas MD-88
 McDonnell Douglas MD-90
 McDonnell Douglas X-36
 McDonnell Douglas YC-15
 McDonnell Douglas/General Dynamics A-12 Avenger II

Merckle
 Merckle SM 67

Merlin Aircraft
 Merlin EZ
 Merlin GT

Messerschmitt
 Messerschmitt Bf 108 Taifun
 Messerschmitt Bf 109
 Messerschmitt Bf 110
 Messerschmitt Bf 162
 Messerschmitt Me 163 Komet
 Messerschmitt Me 209
 Messerschmitt Me 210
 Messerschmitt Me 261
 Messerschmitt Me 262 Schwalbe
 Messerschmitt Me 263
 Messerschmitt Me 264 Amerika
 Messerschmitt Me 290
 Messerschmitt Me 309
 Messerschmitt Me 321 Gigant
 Messerschmitt Me 323 Gigant
 Messerschmitt Me 410 Hornisse
 Messerschmitt Me 609
 Messerschmitt C-44
 Messerschmitt Me P.1101 next generation fighter

Meyers Aircraft Company
 Meyers OTW
 Meyers 125
 Meyers 145
 Meyers 200

Mikoyan-Gurevich
 Mikoyan-Gurevich I-250 (N)
 Mikoyan-Gurevich I-270
 Mikoyan-Gurevich MiG-1
 Mikoyan-Gurevich MiG-3
 Mikoyan-Gurevich MiG-5
 Mikoyan-Gurevich MiG-7
 Mikoyan-Gurevich MiG-8
 Mikoyan-Gurevich MiG-9
 Mikoyan-Gurevich MiG-11
 Mikoyan-Gurevich MiG-13
 Mikoyan-Gurevich MiG-15
 Mikoyan-Gurevich MiG-17
 Mikoyan-Gurevich MiG-19
 Mikoyan-Gurevich MiG-21
 Mikoyan-Gurevich MiG-23
 Mikoyan-Gurevich MiG-25
 Mikoyan-Gurevich MiG-27
 Mikoyan-Gurevich MiG-29
 Mikoyan-Gurevich MiG-31
 Mikoyan-Gurevich MiG-35

Mil
 Mil Mi-1
 Mil Mi-2
 Mil Mi-4
 Mil Mi-6
 Mil Mi-8
 Mil Mi-9
 Mil Mi-10
 Mil Mi-12
 Mil Mi-14
 Mil Mi-17
 Mil Mi-18
 Mil Mi-24
 Mil Mi-26
 Mil Mi-28
 Mil Mi-34
 Mil Mi-38

Miles
 Miles M.1 Satyr
 Miles Aerovan
 Miles Falcon
 Miles Gemini
 Miles Hawk
 Miles Hawk Major
 Miles Hawk Trainer
 Miles M.11 Whitney Straight
 Miles M.17 Monarch
 Miles M.18
 Miles M.20
 Miles M.28 Mercury
 Miles M.38 Messenger
 Miles M.52
 Miles Magister
 Miles Martinet
 Miles Master
 Miles Mentor
 Miles Monitor
 Miles Nighthawk
 Miles Queen Martinet

Miller, Merle
 Miller Lil' Rascal
 Miller Red Bare-un

Millicer
 Millicer M10 AirTourer

MIT
 MIT Daedalus

Mitchell Aircraft Corporation
 Mitchell U-2 Superwing

Mitsubishi
 Mitsubishi 1MF
 Mitsubishi 2MR
 Mitsubishi A5M
 Mitsubishi A6M Zero
 Mitsubishi A7M Reppu
 Mitsubishi ATD-X
 Mitsubishi B1M
 Mitsubishi B2M
 Mitsubishi B5M
 Mitsubishi C5M
 Mitsubishi F-1
 Mitsubishi F-2
 Mitsubishi F1M
 Mitsubishi G3M
 Mitsubishi G4M
 Mitsubishi J2M Raiden
 Mitsubishi J8M Shusui
 Mitsubishi K3M
 Mitsubishi Ki-1
 Mitsubishi Ki-2
 Mitsubishi Ki-15
 Mitsubishi Ki-21
 Mitsubishi Ki-30
 Mitsubishi Ki-46
 Mitsubishi Ki-51
 Mitsubishi Ki-57
 Mitsubishi Ki-67 Hiryu
 Mitsubishi Ki-83
 Mitsubishi Ki-109
 Mitsubishi Ki-202 Shusui-kai
 Mitsubishi L4M
 Mitsubishi MC-20
 Mitsubishi MH2000
 Mitsubishi MU-2
 Mitsubishi RP-1
 Mitsubishi T-2

Monocoupe
 Monocoupe 90A

Mooney
 Mooney M10
 Mooney M-18
 Mooney M20
 Mooney M22

Morane-Saulnier
 Morane BB
 Morane H
 Morane I
 Morane L
 Morane LA
 Morane N
 Morane P
 Morane V
 Morane-Saulnier MoS-50
 Morane-Saulnier M.S.225
 Morane-Saulnier M.S.230
 Morane-Saulnier M.S.406
 Morane-Saulnier Type L
 Morane-Saulnier Type N

Mureaux
xem ANF Les Mureaux

Murphy Aircraft Mfg. Ltd.
 Murphy Elite
 Murphy Maverick
 Murphy Moose
 Murphy Rebel
 Murphy Renegade

Myasishchev
 Myasishchev M-4
 Myasishchev M-18
 Myasishchev M-55
 Myasishchev VM-T

Danh sách máy bay

A B  C-D E-H I-M N-S T-Z

Tham khảo

Danh sách máy bay (I-M)


title: Bulbophyllum hainanense

text:
Bulbophyllum hainanense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

hainanense]]

H


title: 1063 Aquilegia

text:
1063 Aquilegia là một tiểu hành tinh bay quanh Mặt Trời. Ban đầu nó có tên là 1925 XA. Nó có đường kính 17 km.

Xem thêm
 List of asteroids/1001–2000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1925


title: Proeulia

text:
Proeulia là một chi bướm đêm thuộc họ Tortricidae.

Các loài
Proeulia aethalea  Obraztsov, 1964
Proeulia apospasta  Obraztsov, 1964
Proeulia approximata  (Butler, 1883)
Proeulia auraria  (Clarke, 1949)
Proeulia boliviae  Razowski, 1988
Proeulia chromaffinis  Razowski, 1995
Proeulia chrysopteris  (Butler, 1883)
Proeulia clenchi  Clarke, 1980
Proeulia cneca  Obraztsov, 1964
Proeulia cnecona  Razowski, 1995
Proeulia elguetae  Razowski, 1999
Proeulia exusta  (Butler, 1883)
Proeulia gladiator  Razowski, 1999
Proeulia griseiceps  (Aurivillius, in Skottsberg, 1922)
Proeulia guayacana  Razowski, 1999
Proeulia inconspicua  Obrazstov, 1964
Proeulia insperata  Razowski, 1995
Proeulia kuscheli  Clarke, 1980
Proeulia lentescens  Razowski, 1995
Proeulia leonina  (Butler, 1883)
Proeulia nubleana  Razowski & Gonzlez, 2003
Proeulia onerata  Razowski, 1995
Proeulia robinsoni  (Aurivillius, in Skottsberg, 1922)
Proeulia tenontias  (Meyrick, 1912)
Proeulia triquetra  Obrazstov, 1964

Tham khảo

tortricidae.com

Euliini


title: Mardore

text:
Mardore là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 527 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône