title: Trung Đông

text:
Trung Đông (chữ Anh: Middle East, chữ Ả Rập: الشرق الأوسط, chữ Hebrew: המזרח התיכון, chữ Ba Tư: خاورمیانه) là chỉ bộ phận khu vực trung tâm của 3 Châu Lục: Á, Âu, Phi, từ phía đông và phía nam Địa Trung Hải đến ven sát bờ vịnh Ba Tư, bao gồm phần lớn Tây Á (trừ khu vực Ngoại Kavkaz) và Ai Cập thuộc châu Phi. Gồm 17 nước, có diện tích khoảng 7,2 triệu kilômét vuông, dân số khoảng 371 triệu. Có khí hậu chủ yếu là khí hậu sa mạc nhiệt đới (bao gồm khí hậu sa mạc á nhiệt đới), khí hậu Địa Trung Hải và khí hậu tính lục địa ôn đới, trong đó khí hậu sa mạc nhiệt đới phân bố rộng nhất. Địa mạo chủ yếu là cao nguyên và đồng bằng. Có các con sông lớn là sông Ơ-phơ-rát, sông Ti-gơ-rít và sông Nin. Từ vị trí địa lí mà nói, Trung Đông nối liền châu Á, châu Âu và châu Phi, khai thông Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương, từ xưa đến nay chính là đầu mối giao thông trọng yếu của phương đông và phương tây. Là vùng "hai đại dương, ba châu lục, năm biển", có vị trí chiến lược cực kì trọng yếu. Vì mục đích tranh đoạt tài nguyên nước ngọt khan hiếm và tài nguyên dầu thô quý báu, cũng bởi vì khác biệt văn hoá và tôn giáo, kể từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, cục thế ở khu vực này liên tục rối ren bất ổn.

Duyên cách lịch sử

nhỏ|Bức tường phía Tây và nhà thờ Vòm Đá ở Jerusalem.
nhỏ|Kaaba ở vào Mecca, Arabia Saudi.

Lịch sử cổ đại
Liên quan đến duyên cách lịch sử của vấn đề Trung Đông, có thể dùng "một, hai, ba, bốn" nói bao quát: một tổ tiên, hai dân tộc, ba lần lưu tán, bốn lần chiến tranh. Palestine gọi cũ là Canaan, cư dân bản địa gọi là người Canaan, nguyên lúc đầu là một nhánh của người Semit ở bán đảo Arabi. Khoảng thế kỉ XI trước Công nguyên, người Philistin dọc sát bờ biển Aegea di cư đến Canaan. Thế kỉ V trước Công nguyên, nhà sử học Hi Lạp Herodotos lần đầu tiên gọi khu vực đó là "Palestine", nghĩa là "ruộng đất của người Philistin" trong tiếng Hi Lạp, sử dụng dựa theo lối cũ cho tới nay.

Khoảng năm 1900 trước Công nguyên, một nhánh khác của người Semit dưới sự dẫn đạo của tộc trưởng Abraham - tổ tiên chung của Cơ Đốc giáo, Do Thái giáo và Hồi giáo, từ thành cổ Ur thiên di đến Canaan. Nói theo Kinh Thánh, Abraham và Sarah - vợ của ông, sinh con trai Isaac, họ chính là tổ tiên của người Do Thái. Sau khi người Do Thái đào thoát lưu vong ở Ai Cập, Moses dẫn họ ra khỏi Ai Cập trở về Canaan, mãi cho đến kiến lập Nhà nước Israel sau đại chiến thế giới lần thứ hai, tất cả đều phát nguyên ở một nhánh này. Abraham và Hagar - vợ lẽ của ông, sinh con trai Ishmael, vì nguyên do bị Sarah không dung thứ nên bị đuổi đến bán đảo Arabi, sinh con đông đúc, họ chính là tổ tiên của người Arab ở phía bắc bán đảo, tiên tri Muhammad của Hồi giáo là hậu duệ của ông.

Thời kì đầu Muhammad sáng lập tôn giáo, người Do Thái và tín đồ Cơ Đốc giáo chọn lấy thái độ thù địch với ông. Đi cùng với số người tìm theo Muhammad gia tăng không ngừng, kị binh Arab cũng mở đầu bành trướng đối ngoại. Vào thể kỉ VII Công nguyên, phát sinh chia cắt giáo phái Hồi giáo. Người ủng hộ, tôn kính hậu duệ Muhammad và người tiếp nhận Caliph đại biểu Allah dần dần hình thành "phái Sunni" và "phái Shia".

Thời kì cận đại
Cuối thế kỉ XVIII, đi cùng với Napoléon xâm nhập đế quốc Ottoman (một nước Hồi giáo thống nhất cuối cùng), các cường quốc tư bản chủ nghĩa ở châu Âu (thế giới Cơ Đốc giáo) cũng mở đầu chia cắt lãnh thổ và vùng phụ thuộc của đế quốc Ottoman, kiến lập thuộc địa.

Thế kỉ XIX, bởi vì các loại xung đột xã hội và biến đổi xã hội của Hồi giáo (chủ yếu là sự xâm lược và cướp đoạt của chủ nghĩa đế quốc đối với thế giới Hồi giáo, tức là thực dân hoá và bán thực dân hoá đối với các nước Hồi giáo), dần dần dẫn đến phong trào cách mạng như phong trào phục hưng Hồi giáo kết hợp nhau với phong trào giải phóng dân tộc.

Xung đột liên tục không dứt
Sau đại chiến thế giới lần thứ hai, dưới tình huống Anh Quốc tích cực ủng hộ chủ nghĩa phục quốc Do Thái, ngày 29 tháng 11 năm 1947, Đại hội Liên hợp quốc đã thông qua nghị quyết số 181 (II), liên quan đến vấn đề quản lí tương lai của Palestine: Anh Quốc kết thúc uỷ nhiệm thống trị trước ngày 1 tháng 8 năm 1948; sau khi kết thúc uỷ nhiệm thống trị, thành lập nhà nước Arab và nhà nước Do Thái trong hai tháng; Jerusalem và thôn làng, thị trấn phụ thuộc của nó rộng 158 kilômét vuông coi là một chủ thể độc lập do Liên hợp quốc quản lí.

Ngày 14 tháng 5 năm 1948, Liên hợp quốc kết thúc uỷ nhiệm thống trị đối với Palestine. Trùng hợp, ngày 14 tháng 5 năm 1948, Israel tuyên bố thành lập đất nước. 10 phút sau, Hoa Kỳ công nhận Nhà nước Israel. 12 giờ sau, liên quân Arab tiến đánh Israel. Ba ngày sau, Liên Xô công nhận Nhà nước Israel. Sau đó chiến tranh không chính thức giữa người Do Thái và người Arab ở khu vực Palestine mở đầu. Từ tháng 2 đến tháng 7 năm 1949, Ai Cập, Lebanon, Jordan và Syria lần lượt đồng ý kí kết hiệp định đình chiến (Iraq không kí kết với Israel). Palestine trừ khu vực Gaza và bộ phận khu vực Bờ Tây sông Jordan ra, đều bị Israel chiếm cứ. Gần một triệu người Arab Palestine bị đuổi ra khỏi quê hương, lưu lạc trở thành dân tị nạn.

Năm 1956, Anh, Pháp và Israel mượn cớ Ai Cập thu hồi Công ti Sông đào Suez và cấm chỉ thuyền tàu Israel lưu thông qua sông đào và eo biển Tiran, phát động tấn công hướng về Ai Cập, trù tính kiểm soát mới lại kênh đào và trấn áp phong trào giải phóng dân tộc Arab. Chiến tranh kết thúc dưới tuyên bố ủng hộ của nhân dân toàn thế giới, Anh, Pháp và Israel bị ép đồng ý ngừng bắn và rút quân vào đêm ngày 6 tháng 11.Quân Ai Cập chết hơn 1.600 người, tổn thất hơn 210 chiếc máy bay; quân Anh, Pháp và Israel chết hơn 200 người, tổn thất chừng 20 chiếc máy bay. Quân Anh và Pháp rút lui và rời khỏi vào tháng 12. Kể từ đó, Hoa Kỳ càng thêm nhúng tay vào sự vụ Trung Đông. Quân Israel rút lui và rời khỏi khu vực Gaza và bán đảo Sinai vào tháng 3 năm sau (do Bộ đội Gìn giữ hoà bình Liên hợp quốc tiến vào đồn trú khu vực Gaza và ven sát vịnh Aqaba), nhưng mà đã lấy được quyền hàng vận (tức là thuyền tàu qua lại) để lưu thông qua eo biển Tiran.

Năm 1967, mâu thuẫn Arab - Israel và tranh đoạt về Trung Đông của Mĩ - Xô ngày càng mãnh liệt, Israel dưới sự ủng hộ của Hoa Kỳ tiến một bước bành trướng ra ngoài, mượn cớ Ai Cập (lúc đó gọi là nước Cộng hoà Liên hợp Arab) phong toả vịnh Aqaba, ngày 5 tháng 6 nổi dậy tập kích thình lình vào các nước Arab. Quân Israel thừa cơ quân Ai Cập ăn sáng và các sĩ quan buông thả, biếng nhác cảnh giới phòng bị, tập trung sử dụng 200 chiếc máy bay không tập các căn cứ không quân của Ai Cập, phá huỷ tuyệt đại bộ phận máy bay Ai Cập ở trên mặt đất, chiếm cứ bán đảo Sinai và khu vực Gaza trong 4 ngày, sau đó công chiếm khu vực thành phố Đông Jerusalem và khu vực Bờ Tây sông Jordan. Tháng 10 công chiếm cao nguyên Golan ở Syria. Ai Cập tổn thất trầm trọng. Tháng 8 năm 1970 cuối cùng ngừng bắn. Cuộc chiến đấu trong hai năm này bị gọi là "cuộc chiến tiêu hao".

Tháng 10 năm 1973, Ai Cập và Syria vì mục đích thu phục các nơi đã mất và giải thoát cục diện "không chiến tranh, không hoà bình" do Mĩ - Xô hình thành, mà khai chiến với Israel.

Ngày 6 tháng 6 năm 1982, Israel mượn cớ đại sứ của mình tại Anh Quốc bị đội du kích Palestine ám sát, cho nên sai phái hơn 100.000 người thuộc lục quân, hải quân và không quân, đã phát động tấn công quy mô lớn vào đội du kích Tổ chức Giải phóng Palestine và quân đồn trú Syria nằm ở trong nước Lebanon, chỉ dùng vài ngày, thì đã chiếm cứ một nửa giang sơn của Lebanon, đây là một lần chiến tranh lớn nhất giữa Israel và các nước Arab kể từ chiến tranh Trung Đông lần thứ tư đến nay, gọi là "chiến tranh Trung Đông lần thứ năm".

Từ ngày 22 tháng 9 năm 1980 đến ngày 20 tháng 8 năm 1988, Iraq trù tính thừa dịp chính quyền Khomeini của Iran không ổn định tiến hành đánh nhau, nhằm giải quyết triệt để tranh chấp biên giới, Iran và Iraq đã tiến hành chiến tranh dài đến 8 năm, được gọi là "chiến tranh Iran – Iraq".

Khái niệm địa lí
nhỏ|Bản đồ khu vực Trung Đông.
Trung Đông là chỉ bộ phận khu vực từ phía đông và phía nam Địa Trung Hải đến ven sát bờ vịnh Ba Tư. Về phương diện địa lí, Trung Đông bao gồm Tây Á (trừ Ngoại Kavkaz) và Ai Cập, là khu vực nối liền giữa châu Phi và lục địa Á - Âu. Trung Đông là một thuật ngữ địa lí chung chung do người châu Âu sử dụng, trong khái niệm bao gồm những nước và vùng lãnh thổ nào, vẫn không có định nghĩa rõ ràng, thông thường phiếm chỉ Tây Á (trừ Ngoại Kavkaz) và Ai Cập, gồm có 17 quốc gia, có diện tích khoảng 7,2 triệu kilômét vuông và dân số khoảng 371 triệu người. Các nước Trung Đông bao gồm: Arabia Saudi, Iran, Iraq, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Oman, Qatar, Bahrain, Thổ Nhĩ Kì, Israel, Palestine, Syria, Lebanon, Jordan, Yemen, Cyprus và Ai Cập.

Phần lớn Trung Đông là vùng Tây Á, nhưng khác biệt với Tây Á là Trung Đông không bao gồm khu vực Ngoại Kavkaz, mà bao gồm Ai Cập thuộc Bắc Phi. Trung Đông là vùng "một vịnh, hai đại dương, ba châu lục, năm biển", nằm ở chỗ gắn liền ba châu lục Á, Âu và Phi, khai thông vị trí then chốt của Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương. Một vịnh chỉ vịnh Ba Tư, hai đại dương chỉ Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương, ba châu lục chỉ châu Á, Âu và Phi, năm biển cụ thể chỉ biển Cát-xpi, biển Đen, Địa Trung Hải, biển Đỏ và biển Ả Rập. Trong đó biển Cát-xpi là một hồ nước và là hồ nước mặn lớn nhất trên thế giới. Trung Đông có giao thông tiện lợi, tuyến đường biển, đường thủy và đường hàng không, có thể thuận lợi vận chuyển dầu thô đến các nước. Trung Đông ở vào nơi "ba châu năm biển", là tuyến đường trọng yếu khai thông Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương, nối liền phương tây và phương đông, cũng là yết hầu và đầu mối trọng yếu từ châu Âu qua Bắc Phi đến Tây Á.

Địa vị trọng yếu của Trung Đông về phương diện chính trị, kinh tế và quân sự thế giới, khiến cho khu vực này trở thành nơi các cường quốc tư bản chủ nghĩa tranh giành lợi ích và là nơi mà các nhà quân sự ắt phải tranh đoạt bằng được trong lịch sử thế giới.

Khái niệm chính trị
Vấn đề Trung Đông về phương diện chính trị là chỉ vấn đề xung đột giữa các nước Arab (bao gồm Palestine) và Israel, cũng gọi là xung đột Israel – Palestine. Vấn đề Trung Đông là sản phẩm lịch sử do các cường quốc lớn tranh đoạt, cũng là vấn đề điểm nóng khu vực có thời gian liên tục không ngừng dài nhất  trên thế giới. Cốt lõi của vấn đề Trung Đông là vấn đề lãnh thổ của Palestine và Israel.

Môi trường địa lí

Địa hình địa mạo
Địa mạo của khu vực Trung Đông, phần lớn là cao nguyên, ven rìa cao nguyên có đỉnh núi cao đứng sừng sững. Các đồng bằng có diện tích nhỏ hẹp, chủ yếu phân bố ở thung lũng sông Nin và tam giác châu sông Nin ở Ai Cập, cùng lưu vực Lưỡng Hà nay thuộc Iraq (hoặc gọi đồng bằng Mesopotamia, "Lưỡng Hà" chỉ sông Ơ-phơ-rát và sông Ti-gơ-rít), chúng lần lượt là cái nôi của văn minh Ai Cập cổ đại và văn minh Babylon cổ đại. Ngoài ra, dọc sát bờ Địa Trung Hải cũng có các đồng bằng nhỏ hẹp. Biển Chết nằm ở chỗ tiếp giáp giữa Palestine và Jordan, được tạo thành do Vết đứt gãy lớn. Mặt hồ biển Chết có cao độ −430,5 mét so mức mặt biển, là điểm thấp nhất của bề mặt đất liền trên thế giới.

Khí hậu
Khí hậu khu vực Trung Đông khô hạn, chủ yếu có khí hậu sa mạc nhiệt đới (bao gồm khí hậu sa mạc á nhiệt đới), khí hậu Địa Trung Hải và khí hậu ôn đới lục địa. Phần lớn khu vực ở vào giữa 20° đến 30° vĩ bắc, có chí tuyến Bắc xuyên qua giữa, nhiệt độ không khí nóng nực. Hơn nữa, khu vực này nằm trong áp cao á nhiệt đới và chịu sự kiểm soát của gió tín phong đông bắc đến từ nội lục châu Á khô cằn, cho nên thời tiết khô hạn ít mưa. Đồng thời với địa hình cao nguyên của khu vực này, đã ngăn chặn lối vào của không khí ẩm ướt ngoài đại dương, đã làm nghiêm trọng thêm tình trạng khô hạn của khu vực này, cho nên đã hình thành đặc điểm lấy khí hậu sa mạc nhiệt đới là chính.

Nhân chủng học

Các nhóm sắc tộc
nhỏ|Bản đồ Maunsell, một bản đồ dân tộc chí về Trung Đông của người Anh vào trước Thế chiến I.
Trung Đông ngày nay là nơi phát sinh của nhiều nhóm dân tộc đã hình thành từ lâu như Người Ả Rập, người Turk, Ba Tư, Baloch, Pashtun, Lur, Mandaean, Tat, Do Thái, Kurd, Somali, Assyri, Ai Cập Copts, Armeni, Azeris, Malt, Circassi, Hy Lạp, Turcoman, Shabak, Yazidi, Gruzia, Roma, Gagauz, Mhallami và Samari.

Người Hồi giáo sống ở khu vực Tây Á chủ yếu thuộc về bốn dân tộc, là người Ả Rập, người Ba Tư, người Thổ Nhĩ Kì và người Kurd. Trong bốn dân tộc này, người Ả Rập, người Ba Tư và người Thổ Nhĩ Kì đều lập nên các quốc gia của riêng mình.Trong đó,  Người Thổ Nhĩ Kì chỉ có duy nhất quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ, người Ba Tư cũng chỉ có một quốc gia là Iran, trong khi Người Ả Rập lại lập nên rất nhiều quốc gia như Iraq, Arabia Saudi, Kuwait, Syria, Jordan, Yemen, Oman, Ai Cập, Qatar, Bahrain,... Người Kurd - tộc người đồng tông hậu đại trực hệ của Saladin họ được coi là anh hùng dân tộc Ả Rập, có dân số có chừng 30 triệu người, phân bố ở rất nhiều nước, trong đó có Thổ Nhĩ Kì (18 triệu), Iran (7 triệu), Iraq (5 triệu), Syria (1 triệu), Lebanon (100.000), Azerbaijan và Armenia (100.000),...

Ngoài ra còn có người Do Thái (với tín ngưỡng Do Thái giáo), đa số người Ả Rập ở Lebanon phần lớn tôn thờ Hồi giáo và Cơ Đốc giáo.

Về việc phân loại "người Ả Rập", có các tiêu chuẩn phân chia khác nhau. Căn cứ vào lịch sử, "người Ả Rập" theo nghĩa rộng nhất, có thể chia làm người Ả Rập, người Copt bị Ả Rập hoá và người Berber bị Ả Rập hoá.

Di cư
Theo tổ chức di dân quốc tế, có khoảng 13 triệu người di dân thế hệ đầu tiên từ các quốc gia Ả Rập trên thế giới, trong đó 5,8 định cư ở các nước Ả Rập khác. Người nước ngoài từ các quốc gia Ả Rập đóng góp vào sự luân chuyển vốn tài chính và con người trong khu vực và do đó thúc đẩy đáng kể sự phát triển trong khu vực. Trong năm 2009 các nước Ả Rập nhận được tổng cộng 35,1 tỷ USD chuyển vào trong dòng chảy và kiều hối gửi về Jordan, Ai Cập và Liban từ các quốc gia Ả Rập khác là 40-190% cao hơn so với doanh thu thương mại giữa các nước kể trên và các quốc gia Ả Rập khác.

Tôn giáo

nhỏ|Nhà thờ Kitô giáo và Thánh đường Hồi giáo cạnh nhau tại Beirut, Liban.
Trung Đông là khu vực đa dạng về tôn giáo, nhiều trong số đó có nguồn gốc ngay tại đây. Hồi giáo là tôn giáo lớn nhất ở Trung Đông, nhưng các tôn giáo bản địa khác như Do Thái giáo và Kitô giáo cũng có lịch sử lâu đời và đóng vai trò quan trọng. Kitô hiện chiếm tỷ lệ 40,5% dân số Liban, nơi Tổng thống, một nửa nội các và một nửa nghị viện theo các hệ phái Kitô giáo. Ngoài ra còn có các tôn giáo thiểu số quan trọng như Bahá'í giáo,  Yarsanism, Yazidism, Hỏa giáo, Mandae giáo, Druze, và Shabakism, và trong thời cổ đại khu vực này là cái nôi của các tôn giáo cổ đại Lưỡng Hà, tôn giáo cổ đại Canaan, Mani giáo, tôn giáo bí truyền Mithras và nhiều phái ngộ giáo độc thần.

Ngôn ngữ
Năm ngôn ngữ đứng đầu về số người sử dụng là Tiếng Ả Rập, Ba Tư, Thổ Nhĩ Kỳ, Berber, và Kurd. Tiếng Ả Rập và Berber là những ngôn ngữ thuộc hệ ngôn ngữ Á-Phi. Tiếng Ba Tư và ngôn ngữ của người Kurd thuộc hệ ngôn ngữ Ấn-Âu. Và tiếng Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ thuộc về Ngữ hệ turk. Ngoài ra còn có khoảng 20 thứ tiếng thiểu số khác cũng được sử dụng tại Trung Đông.

Tiếng Ả Rập (với tất cả các phương ngữ của nó) là ngôn ngữ được nói/viết rộng rãi nhất ở Trung Đông, là ngôn ngữ chính thức của hầu hết các nước Tây Á và Bắc Phi. Nó cũng được sử dụng ở một số khu vực lân cận tại các nước không thuộc nhóm Ả Rập cạnh Trung Đông. Tiếng Ả Rập là một thành viên của nhánh Do Thái trong hệ ngôn ngữ Á-Phi.

Tiếng Ba Tư là ngôn ngữ được nói phổ biến thứ hai. Tiếng Ba Tư được giới hạn tại Iran và một số khu vực cạnh biên giới với các nước láng giềng, Iran là một trong những quốc gia lớn nhất và đông dân nhất khu vực. Tiếng Ba Tư là ngôn ngữ thuộc về nhánh Ấn Độ-Iran thuộc hệ ngôn ngữ Ấn-Âu.

Ngôn ngữ thứ ba được sử dụng rộng rãi là Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, một thành viên của Ngữ hệ Turk có nguồn gốc Trung Á  . Phần lớn giới hạn tại Thổ Nhĩ Kỳ, cũng là một trong những nước lớn nhất và đông dân nhất trong khu vực, nhưng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ cũng hiện diện đáng kể các nước láng giềng.

Các ngôn ngữ khác được nói trong khu vực bao gồm Tiếng Do Thái và Lưỡng Hà được nói chủ yếu bởi người Assyria và Mandean. Tiếng Armenia, Azerbaijan tại ngoại Kavkaz. Tiếng Somali, Berber được nói trên khắp Bắc Phi. Circassian, một ngôn ngữ nhỏ của tiếng Iran, Kurd, một nhóm nhỏ hơn của tiếng gốc Thổ Nhĩ Kỳ (như ngôn ngữ Gagauz), Shabaki, Yazidi, Roma, Gruzia, Hy Lạp, và một số loại tiếng Ả Rập hiện đại. Tiếng Malta cũng là một ngôn ngữ có bắt nguồn tại Trung Đông.

Tiếng Anh thường được dạy và được sử dụng như một ngôn ngữ thứ hai, đặc biệt trong tầng lớp trung lưu và thượng lưu ở các nước như Ai Cập, Jordan, Israel, Iran, Iraq, Qatar, Bahrain, UAE và Kuwait. Nó cũng là ngôn ngữ chính ở một số tiểu vương quốc thuộc UAE.

Tiếng Pháp được giảng dạy và được sử dụng ở nhiều cơ sở của chính phủ và trên các phương tiện truyền thông tại Algérie, Morocco, Tunisia, và Lebanon. Nó được giảng dạy ở một số trường tiểu học và trung học của Ai Cập, Israel và Syria.

Tiếng Urdu và Tiếng Hindi được sử dụng rộng rãi bởi cộng đồng di dân ở nhiều nước Trung Đông, chẳng hạn như Ả Rập Xê Út (nơi có 20-25% dân số là người Nam Á), UAE (nơi có 50 - 55% dân số là người Nam Á), và Qatar, trong đó có một số lượng lớn người nhập cư Pakistan và Ấn Độ.

Cộng đồng nói tiếng Romani lớn nhất ở Trung Đông là ở Israel, nơi mà vào năm 1995, tiếng Romani đã được 5% dân số sử dụng. Tiếng Nga cũng được nói bởi một bộ phận lớn dân số Israel, vì những cuộc di cư vào cuối năm 1990. Tiếng Amharic và các ngôn ngữ Ethiopia khác được nói bởi cộng đồng thiểu số Ethiopia.

Văn hoá truyền thống
Trung Đông lấy ẩm thực Ả Rập làm đại biểu, đã lan rộng đến các quốc gia khác, cho nên trong khắp cả khu vực Trung Đông, mùi vị của các món ăn đều giống nhau vô cùng. Ngay cả ở trong một nước, cũng không xuất hiện tình huống các khu vực khác nhau có cách làm món ăn khác nhau.

Những món ăn khá nổi tiếng ở khu vực này gồm có đậu bắp ngâm dầu, đậu Hà Lan ngâm dầu, cà chua bí ngồi ngâm dầu. Người Trung Đông thích dùng dầu ô liu để nấu, sơ chế thức ăn. Bởi vì người dân Lebanon chuộng thiên nhiên và sức khoẻ, cho nên trong các món ăn của người Trung Đông không chỉ dùng nhiều dầu ô liu, đồng thời còn dùng cả nước cốt chanh tươi và tỏi làm gia vị, hầu như tất cả món ăn đều lấy đó coi là cơ sở tiến hành nấu chín.

Trong việc chọn lựa phương pháp nấu, sơ chế, người Lebanon cho đến toàn bộ người Trung Đông đều thích dùng phương thức quay nướng không khói để tiến hành nấu, sơ chế. Họ cho biết cách này vừa thấm đẫm mùi hương của thịt, vừa không hình thành nên sự ô nhiễm quá mức đối với môi trường.

Bánh mì pita Trung Đông là một đặc sản của Trung Đông, do ảnh hưởng của vùng miền nên trong thành phần có kết hợp văn hoá bột gạo của phương đông và phương tây. Cộng thêm bánh khubz đặc sản địa phương, việc chọn lựa món ăn chính càng đa dạng hơn, hơn nữa toàn bộ ẩm thực Trung Đông đều không tách rời các nguyên liệu từ gạo, lúa mạch, đậu và thịt cừu.

Theo hiểu biết của mọi người, sự sinh trưởng của loài lúa mạch bắt nguồn ở Trung Đông, hay dùng nhất vào việc chế tạo bánh mì, thí dụ như bánh mì pita Arab, còn có bánh khubz hay thấy trên bàn ăn của người Arab. Món nguội kiểu xốt Trung Đông là sản phẩm đặc biệt ở Trung Đông.

Nhân đậu dùng đậu gà làm nên, cộng thêm các gia vị như chè mè, muối và nước cốt chanh, nhỏ dầu ô liu lên, quấy trộn đều, nhìn bề ngoài bằng phẳng, lại khiến người ta nhớ lại dư vị vô cùng, miệng giữ lại dư hương. Ở Trung Đông, mọi người còn thích dùng hạt dẻ cười coi là một trong những phối liệu của đồ ngọt, kem hạt dẻ cười, các loại tráng miệng trộn lẫn hạt dẻ cười, tuỳ nơi mà có thể thấy bóng dáng của hạt dẻ cười.

Nguyên nhân rối ren bất ổn

Khác biệt văn hoá
Nhân chủng của Trung Đông chủ yếu là người da trắng. Về phương diện lịch sử, đây là nơi giao lưu văn hoá giữa phương đông và phương tây, là nơi tụ họp của nhiều chủng dân tộc. Mỗi dân tộc ở Trung Đông vẫn bảo lưu tín ngưỡng tôn giáo và phong tục tập quán của riêng mình như cũ, đại đa số cư dân tuân theo tín ngưỡng Hồi giáo, có một thiểu số cư dân tuân theo tín ngưỡng Cơ Đốc giáo, Do Thái giáo và các tôn giáo khác. Trong đó Hồi giáo, Cơ Đốc giáo và Do Thái giáo đều coi Jerusalem là thánh địa. Sự khác biệt về phương diện văn hoá chính là một trong những nguyên nhân trọng yếu dẫn đến Trung Đông bất ổn.

Thế giới Hồi giáo là các nước lấy Hồi giáo làm quốc giáo, ngoài các quốc gia của người Ả Rập, còn bao gồm các quốc gia của các dân tộc khác như Iran (của người Ba Tư), Pakistan (của người Punjab), Bangladesh (của người Bangladesh), Afghanistan (của người Pashtun), Malaysia (của người Mã Lai)... Thế giới Ả Rập là tên gọi chung của các nước lấy người Ả Rập làm chủ thể, bao gồm các nước như Arabia Saudi, Iraq, Libya, Lebanon,... Phần lớn các nước Arabi là các nước Hồi giáo.

Mâu thuẫn nội bộ
Hai quân nhân Ai Cập Gamal Abdel Nasser và Anwar Al-Sadad đã nổ ra tiếng pháo đầu tiên về phong trào phục hưng cách mạng Hồi giáo. Sau thế chiến II, đã xuất hiện 34 nước Hồi giáo độc lập trên mặt trận. Kế tiếp, rất nhiều lãnh tụ tôn giáo trù liệu tìm kiếm đường lối cách mạng mới nhằm phản đối chính quyền thế tục, thực hành cách mạng Hồi giáo, khôi phục sự thống trị của thần quyền. Trong quá trình cách mạng dân tộc Hồi giáo cho đến cách mạng tôn giáo, từ mở đầu đến kết thúc đã thông suốt mục tiêu chính trị phù hợp với thực tế, tức là thoát li sự kiểm soát chính trị và kinh tế của phương Tây hoặc Liên Xô, kì vọng trở thành nước độc lập chân chính; thay đổi chính thể quân chủ, kiến lập nước cộng hoà; mong muốn thành lập liên minh Ả Rập mới, tưởng nhớ lại giấc mơ đế quốc Ả Rập trước đây; phản đối chủ nghĩa phục quốc Do Thái, cùng nhau chống Israel về phương diện quân sự.

Tuy nhiên, bởi vì mỗi nước có nguyên nhân riêng, nội bộ thế giới Ả Rập hoàn toàn không đoàn kết: đầu tiên, mỗi nước tin thờ các giáo phái Hồi giáo khác nhau (nội bộ rất nhiều nước cũng có chiến tranh giữa các giáo phái, dẫn đến cục thế chính trị rối loạn), xung đột giữa các giáo phái đã ảnh hưởng quan hệ giữa các nước; thứ hai là thế giới Hồi giáo lại có sự phân chia giữa các nước dân tộc Ả Rập và các nước không phải dân tộc Ả Rập. Từ góc độ lịch sử mà nhìn nhận, các nước không phải dân tộc Ả Rập tin thờ Hồi giáo phần lớn đều chịu sự kì thị và thành kiến đến từ các nước của dân tộc Ả Rập. Bởi vì mối thù hận cũ, cho nên ngay lúc sản sinh mâu thuẫn rất dễ phát sinh xung đột; thứ ba, lúc mỗi nước tranh giành sự độc lập, các nước phương Tây vì lợi ích bản thân mà đem một số nước và dân tộc tiến hành chia cắt, nhằm che giấu cuộc tranh chấp về sau (ví dụ như chiến tranh Vùng Vịnh, Iraq lấy lí do Kuwait thuộc về Iraq nên xâm nhập Kuwait), khiến cho mỗi nước liên tục không ngừng phát sinh mâu thuẫn về lãnh thổ, chủng tộc; thứ tư, trong đường lối phục hưng Hồi giáo vào thời hiện đại, trào lưu tư tưởng chủ nghĩa toàn Hồi giáo và chủ nghĩa nguyên giáo lí Hồi giáo chiếm tư tưởng chủ đạo trong cuộc vận động phục hưng Hồi giáo. Nhưng sự ảo tưởng, không thực tế này cách nhau quá xa so với tình huống thực tế, rất nhiều lãnh đạo các nước Ả Rập ôm giữ quan điểm chủ nghĩa anh hùng chọn lấy thái độ đối đầu cứng rắn với phương Tây về phương diện chính sách đất nước, kiên quyết kiến lập nhà nước Ả Rập thống nhất vĩ đại, tiêu diệt triệt để Israel, bây giờ tự nhiên bị sự trói buộc của Israel và các nước phương Tây. Dưới tác dụng của nhiều tầng nguyên nhân (như sự kiểm soát của các nước phương Tây và nội bộ chủng tộc mâu thuẫn), khiến cho nội bộ thế giới Ả Rập chia rẽ thành phe thân phương Tây và phe xa cách phương Tây (ví dụ Ai Cập hoà giải với Israel vào năm 1978, tổng thống Ai Cập Anwar Al-Sadad và thủ tướng Israel Menachem Begin kí kết hiệp nghị Camp David bị sự phản đối của một nước Ả Rập; Syria có lập trường chính trị hoàn toàn không giống Ai Cập, kiên quyết đối lập với Israel).

Năm 1964, "Tổ chức Giải phóng Palestine" thành lập, đồng thời thành lập "Quân giải phóng Palestine". Nó là một tổ chức không có sẵn biên giới, thực chất là một thực thể chính trị mang hình thái chính phủ. Năm 1969, phe ôn hoà "Fatah" do Yasser Arafat lãnh đạo trở thành đảng cầm quyền của Tổ chức Giải phóng Palestine, dù lúc đầu có xung đột quân sự với Israel, nhưng về sau chuyển biến thành hi vọng đàm phán với Israel thông qua các phương thức hoà bình. Đi cùng xung đột Israel - Palestine càng thêm mãnh liệt vào đầu thế kỉ XXI và Yasser Arafat qua đời, Mahmoud Abbas - người kế thừa của ông, kiên trì đường lối hoà bình. Không ngờ, sau cuộc bầu lại Cơ quan quyền lực Dân tộc Palestine, ông đã thất bại trước nhà lãnh đạo phe cấp tiến Hamas Ismail Haniya. Bắt đầu kể từ sau Yasser Arafat, Israel và Palestine dần dần bước vào thời kì hoà bình trắc trở, không hoàn toàn thuận lợi, nhưng mà biến cố chính trị này ở phía Palestine đã che trùm bóng tối trong tương lai. Vì vậy bất luận từ phía Israel hay phía Palestine, nội bộ đều đang tồn tại khác biệt rất lớn.

Phương Tây can dự
Dưới ảnh hưởng của phục hưng văn nghệ phương Tây, trong cuộc vận động cải cách tôn giáo Cơ Đốc vào thế kỉ XVI do Martin Luther phát động khởi xướng, giáo hội Công Giáo bị chia rẽ thành Phe Kháng Cách. Cùng lúc phong trào cải cách của Phe Kháng Cách, cũng là lúc sự phát triển chính trị và kinh tế ở châu Âu bước vào thời kì chuyển biến, Kháng Cách nhấn mạnh thông qua việc thâm nhập cuộc sống trần thế của tín đồ để xin cầu sự cứu chuộc của thượng đế. Việc cổ vũ về hành vi thế tục của Kháng Cách, khiến cho mọi người giải trừ cảm giác phạm tội khi đuổi theo lợi nhuận thương mại, khiến cho các lĩnh vực hoạt động của chủ nghĩa tư bản thương mại đều đã có căn cứ địa cuối cùng của tôn giáo.

Trong thế chiến I, bản thân các nước phương Tây đã kết thành đồng minh với các nước Ả Rập chủ yếu là để đối đầu với đế quốc Ottoman - đế quốc phong kiến quân sự xuyên ba châu lục Âu, Á và Phi trong quá khứ. Nhưng sau thế chiến II, bởi vì sự ủng hộ Israel phục quốc, cho nên quan hệ đã xuống cấp với các nước Ả Rập, vì mục đích đối đầu với các nước phương Tây, nên các nước Ả Rập đã điều chỉnh giá dầu quốc tế lên cao đáng kể. Lí tưởng dựng nước của người Ả Rập Trung Đông (một nhà nước Hồi giáo thống nhất) đã trải qua một quá trình vô cùng quanh co uốn khúc. Đầu thế kỉ XX, người Ả Rập trù liệu thoát khỏi sự thống trị của người Thổ Nhĩ Kì, kiến lập đất nước Đại Syria (từ xưa tới nay, Syria, Jordan, Liban và Palestine được coi là một chỉnh thể). Sau thế chiến I, các cường quốc chủ nghĩa tư bản phương Tây vì lợi ích bản thân nên đã đem Đại Syria chia cắt thành bốn khu vực. Nhưng sau thế chiến II, các nước phương Tây ủng hộ Israel phục quốc, đã đập tan triệt để giấc mơ của họ. Đồng thời, xã hội Hồi giáo liên tục không ngừng bị văn hoá thế giới Cơ Đốc giáo phương Tây xâm chiếm ăn mòn, một hệ thống giá trị văn hoá trọn vẹn do chủ nghĩa tư bản phương Tây đề xướng chỉ đạo như chủ nghĩa nhân văn, khoan dung, tự lập, khoa học, lí trí và dân chủ dần dà ảnh hưởng đến thế giới Hồi giáo.

Sau thế chiến II, Anh Quốc lần đầu trấn áp chủ nghĩa phục quốc Do Thái ở Trung Đông, sau khi thay đổi chính sách thuộc địa, khích động xúi giục người Ả Rập xung đột lãnh thổ và tôn giáo với người Do Thái, sau đó rút lui khỏi mặt trận, đem vấn đề này đưa cho Liên hợp quốc - lúc đó do phương tây kiểm soát, ngầm quan sát chú ý cục diện. Hoa Kỳ mở đầu ủng hộ Israel sau khi kế thừa Anh Quốc, tổng thống Hoa Kỳ Harry S. Truman tăng thêm áp lực lên Anh Quốc, tiên phong tiếp nhận và giúp đỡ di dân Do Thái. Sau khi Israel thành lập đất nước, Hoa Kỳ công nhận Israel đầu tiên. Trong mấy lần chiến tranh Trung Đông, Hoa Kỳ và một số nước phương Tây (như Anh, Pháp), càng thêm nâng đỡ cung cấp cho Israel rất nhiều vũ khí và trang thiết bị quân sự. Nếu không có sự ủng hộ của Hoa Kỳ, Israel căn bản không thể thành lập đất nước và phát triển quy mô lớn.

Nói tóm lại, đặc điểm chính sách của Hoa Kỳ về vấn đề Trung Đông là: cải tạo xã hội Hồi giáo (trấn áp chủ nghĩa nguyên lí Hồi giáo, dùng tự do kinh tế và giá trị quan dân chủ của chủ nghĩa tư bản phương Tây ngầm lặng ảnh hưởng thế giới Ả Rập); nâng đỡ đào tạo chính quyền thân Mĩ; khống chế tài nguyên dầu thô; điều hoà xung đột Israel – Palestine (lấy phương thức hoà bình để giải quyết vấn đề Palestine).

Một nhiều một ít

Một nhiều: tài nguyên dầu thô
Trung Đông là khu vực có trữ lượng dầu thô lớn nhất, sản xuất và vận chuyển dầu thô nhiều nhất trên thế giới, dầu thô Trung Đông chủ yếu phân bố ở vịnh Ba Tư và khu vực ven sát bờ biển. Bởi vì lượng tiêu thụ dầu thô của bản thân rất ít, hơn 90% dầu thô do Trung Đông sản xuất dùng tàu chở dầu từ cửa cảng ven bờ vịnh Ba Tư vận chuyển đến các nước và khu vực như Tây Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Trung Quốc, là khu vực xuất khẩu dầu thô nhiều nhất trên thế giới, nhất cử nhất động đều có ảnh hưởng trên toàn cục về sự phát triển kinh tế thế giới.

Các nước sản xuất dầu thô chủ yếu ở Trung Đông có Arabia Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Iran, Iraq,... trong đó Arabia Saudi, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất dựa vào xuất khẩu dầu thô đã giành được thu nhập kinh tế khả quan, trở thành nước giàu có. Nhưng bởi vì dầu thô khai thác ít thì không đủ bán, cho nên những nước sản xuất dầu thô này, đều đang suy xét kĩ càng vấn đề lối thoát kinh tế của nước mình sau khi tài nguyên dầu thô khai thác hết. Nông nghiệp của họ chủ yếu là ngành chăn nuôi, sản xuất rất nhiều cây chà là.

Trữ lượng dầu thô ở khu vực Trung Đông chiếm đến 61,5% trữ lượng sử dụng đã kiểm chứng toàn thế giới, tổng lượng là 742 tỉ thùng (chừng 100,2 tỉ tấn). Trong đó, Arabia Saudi là nước có trữ lượng dầu thô lớn nhất Trung Đông, xếp thứ hai thế giới, trữ lượng dầu thô đã kiểm chứng là 262,6 tỉ thùng, chiếm 17,85% trữ lượng dầu thô toàn cầu.

Kuwait ở Trung Đông là một trong những nước sản xuất dầu thô chủ yếu trên thế giới, diện tích chừng 17,8 ngàn kilômét vuông, nhân khẩu hơn 4,4 triệu người. Phần lớn khu vực là sa mạc, sông và hồ không có nước quanh năm, thiếu nước ngọt, nước uống chủ yếu dựa vào ngọt hoá nước biển và nước dưới đất. Bộ phận trọng yếu trong mậu dịch quốc tế của nó là xuất khẩu dầu thô và nhập khẩu nước ngọt cùng thiết bị có liên quan với chế tạo nước ngọt.

Một ít: tài nguyên nước
Tài nguyên nước ở Trung Đông thiếu thốn cực độ, hình thành đối lập rõ ràng với phong phú tài nguyên dầu thô. Khí hậu Trung Đông khô hạn, thiếu hiếm dòng sông, và khu vực sa mạc diện tích rộng lớn không có dòng sông. Thiếu thốn tài nguyên nước ảnh hưởng nghiêm trọng đời sống và sản xuất của người dân Trung Đông. Đi cùng gia tăng nhân khẩu và phát triển kinh tế, việc túng thiếu tài nguyên nước ở Trung Đông ngày càng nghiêm trọng. Mâu thuẫn về phương diện phân phối tài nguyên nước ở sông và hồ, cũng là một trong những nguyên nhân hình thành cục thế căng thẳng ở Trung Đông.

Kết quả: chiến tranh trong nhiều năm khiến cho các nước khu vực Trung Đông rơi vào khủng hoảng, mọi người tự cảm thấy đất nước mình nguy hiểm bất an, dẫn đến khu vực này rơi vào trạng thái chạy đua quân bị thậm chí chạy đua hạt nhân. Đất nước mua vũ khí, thuốc súng từ Hoa Kỳ và phương Tây nhiều nhất chính là các nước Trung Đông, bao gồm Arabia Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Ai Cập Iran,... Điều này ở mức độ nhất định dẫn đến việc giảm bớt đầu tư vào kinh tế quốc gia và sinh kế nhân dân, đã làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo khổ của một số nước.

Kinh tế
Các nền kinh tế Trung Đông thay đổi trong phạm vi rộng từ rất nghèo (như Gaza và Yemen) đến cực kỳ thịnh vượng (như Qatar và UAE). Nhìn chung, đến năm 2007, theo CIA World Factbook, tất cả các quốc gia Trung Đông vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng dương.

Theo cơ sở dữ liệu về chỉ số phát triển thế giới của Ngân hàng Thế giới công bố ngày 01 tháng 7 năm 2009, 3 nền kinh tế lớn nhất Trung Đông năm 2008 là Thổ Nhĩ Kỳ ($ 794.228.000.000), Ả Rập Xê Út ($ 467.601.000.000) và Iran ($ 385.143.000.000) theo GDP danh nghĩa. Về GDP danh nghĩa trên đầu người, các quốc gia có hạng cao nhất là Qatar ($93.204), UAE ($55.028), Kuwait ($45.920), Síp ($32.745) và Thổ Nhĩ Kỳ ($19.850). Thổ Nhĩ Kỳ ($ 1.028.897.000.000), Iran ($ 839.438.000.000) và Ả Rập Xê Út ($ 589.531.000.000) là các nền kinh tế lớn nhất tính theo GDP-PPP. Nếu tính theo thu nhập dựa trên (PPP), các quốc gia có hạng cao nhất là Qatar ($86.008), Kuwait ($39.915), UAE ($38.894), Bahrain ($34.662), Sip ($29.853) và Thổ Nhĩ Kỳ ($31.605). Quốc gia xếp hạng thấp nhất về PPP là chính quyền Palestinian và Bờ Tây ($1.100).

Cấu trúc kinh tế của các quốc gia Trung Đông khác biệt về hoàn cảnh, trong khi một số quốc gia nhờ vào xuất khẩu dầu mỏ và các sản phẩm từ dầu (như Ả Rập Xê Út, UAE và Kuwait), các quốc gia khác có cấu trúc kinh tế đa dạng hơn (như Síp, Israel, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập). Các ngành công nghiệp của Trung Đông bao gồm dầu mỏ và các sản phẩm từ dầu, nông nghiệp, vải sợi, chăn nuôi gia súc, sữa, dệt, da, trang thiết bị tự vệ, trang thiết bị phẫu thuật. Ngân hàng cũng là một lĩnh vực quan trọng trong các nền kinh tế đặc biệt là trong trường hợp của UAE và Bahrain.

Ngoại trừ Síp, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Libăng và Israel, du lịch là lĩnh vực tương đối kém phát triển của nền kinh tế, một phần vì bản chất xã hội bảo thủ trong khu vực cũng như bất ổn chính trị ở một số vùng của Trung Đông. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các quốc gia như UAE, Bahrain, Jordan và đã bắt đầu thu hút số lượng lớn khách du lịch vì cải thiện cơ sở du lịch và thư giãn của chính sách hạn chế du lịch liên quan đến.

Thất nghiệp nổi tiếng cao ở Trung Đông và Bắc Phi, đặc biệt trong nhóm có độ tuổi 15–29, chiếm 30% tổng dân số khu vực. Tỉ lệ thất nghiệp của khu vực năm 2005 theo Liên đoàn Lao động thế giới là 13,2%, và trong nhóm trẻ cao đến 25%, đến 37% ở Maroc và 73% ở Syria.

Các vùng Trung Đông
Bài chính: Các vùng Trung Đông
Cao nguyên Iran
Biển Địa Trung Hải - Síp
Ả Rập, xem Các quốc gia Vùng Vịnh Ba Tư - Ả Rập Xê Út, Kuwait, Qatar, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất, Oman, Yemen, Bahrain và Iraq
Miền Cận Đông - Syria, Israel, Jordan, Liban, Bờ tây và Dải Gaza, Bán đảo Sinai của Ai Cập

Xem thêm
Tây Nam Á
Cận Đông
Cái nôi loài người
Đại Trung Đông
Hội nghiên cứu Trung Đông Bắc Mỹ
Đông phương học
ODAM
Danh sách các quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc Trung Đông

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài

Election Tracker-Monitors Democratic Conditions Around the World*Public Opinion about the Middle east
gomideast - Where in the world is the Middle east?
Middle east Forum
Ancient Near East.net - provides a comprehensive portal to the archaeology and ancient cultures of the Near / Middle east
Middle east Studies Association (MESA) of North America
University of Chicago Library - Middle east Department
Middle east Public Relations Association (MEPRA)
Middle east Resource Guide
Middle eastern Artists: Iranian Contemporary and young blood Art.
Middle east Institute
Middle east Watch

Các tổ chức phi chính phủ hoạt động trong vùng
Ansar Burney Trust - Tổ chức phi chính phủ hoạt động về các vấn đề quyền con người và buôn người ở Trung Đông

Châu Á

Tây Á
Bài cơ bản dài
Địa lý Tây Á
Vùng của châu Á


title: Binod Das

text:
Binod Kumar Das (sinh 26 tháng 4 năm 1983) là 1 vận động viên cricket người Nepal. Anh là đội trưởng của đội tuyển quốc gia từ năm 2000.

Tham khảo


title: Vittaria longipes

text:
Vittaria longipes là một loài dương xỉ thuộc họ Adiantaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Navarrete, H. & Pitman, N. 2003. Vittaria longipes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

L
Thực vật Ecuador


title: Liên kết đào tạo

text:
Liên kết đào tạo (LKĐT) là một mô hình trong giáo dục nhằm tạo cơ hội học tập cho toàn xã hội. Nhờ cách làm này, nhiều người ở vùng sâu, vùng xa; nhiều người bận làm việc, không có thời gian... cũng có cơ hội học tập lên cao. Liên kết đào tạo không phải là một hình thức mới trong ngành giáo dục và nó đang ngày càng phát triển do nhu cầu học tập của các cá nhân đang ngày càng cao. Không chỉ có liên kết đào tạo ở các ngành nghề hấp dẫn như tài chính, kế toán, ngoại ngữ, loại hình liên kết đào tạo còn mở rộng cho khối kỹ thuật, thậm chí phát triển nhanh ở cả lĩnh vực dạy nghề.

Các loại hình liên kết đào tạo

Liên kết đào tạo trong nước

Liên kết đào tạo trong nước là loại hình liên kết đào tạo giữa các trường. Chẳng hạn như một trường đại học có rất nhiều cơ sở liên kết ở nhiều vùng tỉnh lẻ và vùng sâu vùng xa. Tham gia các chương trình liên kết này, học viên có thể được học chương trình và nhận bằng do trường đại học có cơ sở liên kết đó cấp. Theo thống kê, số lượng các chương trình liên kết và cơ sở liên kết đang ngày càng gia tăng. Nhiều trường ĐH có từ 20 cơ sở LKĐT trở lên. Chỉ riêng khoa tại chức Trường ĐH Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh đã có đến 37 cơ sở vệ tinh LKĐT ở khắp nơi từ Quảng Bình đến Cà Mau. Trong khi đó, Trường ĐH Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã vươn dài tay mở các lớp LKĐT ở tận vùng... Tây Bắc. Và nhiều trường ĐH, CĐ công lập ở Hà Nội, Hưng Yên cũng thường xuyên có mặt với các chương trình đào tạo tại phía Nam...Các trung tâm giáo dục từ xa tỉnh, các trường CĐ cộng đồng, các trung tâm hướng nghiệp, trung tâm dạy nghề các tỉnh chính là những đối tác, vệ tinh cho các trường này. Không chỉ có các trường Đại học lớn, các trường Đại học ngoài công lập và hàng loạt trường CĐ cùng đua nhau mở rộng vùng phủ sóng về vùng sâu, vùng xa.

Liên kết đào tạo với nước ngoài

Liên kết đào tạo với nước ngoài là một hình thức tiên tiến đang được đang nhiều trường áp dụng. Hình thức liên kết giáo dục này không chỉ dành cho hệ giáo dục đại học mà còn dành cho hệ giáo dục sau đại học. LKĐT nước ngoài hiện đang được tổ chức đào tạo theo các hình thức: Thứ nhất là hình thức học toàn bộ khóa học tại Việt Nam lấy bằng (hoặc chứng chỉ) của nước ngoài; Thứ hai là học tại Việt Nam và bằng do hai bên cùng cấp hoặc chương trình được chia thành hai giai đoạn: học ở Việt Nam và cả nước ngoài với thời lượng học khác nhau.

Các chương trình liên kết điển hình của một số đại học lớn

Bậc đại học

ĐHQG Hà Nội đã có hẳn một khoa quốc tế chuyên triển khai các CTLKĐT với nước ngoài

ĐH Ngoại ngữ cùng lúc khai giảng CTLKĐT với ĐH Picardie Jules Verne và chương trình liên kết với ĐH Thiểm Tây (Trung Quốc) đào tạo ngành ngôn ngữ và văn hóa Trung Quốc.

Trường ĐH Kinh tế cũng có một chương trình đào tạo bậc ĐH với ĐH Troy (Hoa Kỳ)… Không chỉ từ các nước Âu - Mỹ, chương trình liên kết đào tạo bắt đầu "nối" với các trường của lãnh thổ Đài Loan, Trung Quốc…

Có thể nói khối các trường/ngành kinh tế đang dẫn đầu về số lượng các CTLKĐT với nước ngoài ở bậc ĐH. Hầu như trường ĐH nào trong khối ngành kinh tế cũng có vài chương trình:

Trường ĐH Ngoại thương cùng lúc triển khai hàng loạt CTLKĐT với các đối tác như ĐH Bedforthshire, ĐH Queensland, ĐH La Trobe, ĐH Tours, Trường Kinh doanh Quốc tế Solbridge (ĐH Woosong Hàn Quốc).

ĐH Hà Nội chuyển sang đào tạo đa ngành có các CTLKĐT với các đối tác từ Úc, Áo; ngoài ra, Đại học Hà Nội cũng có chương trình liên kết đào tạo Đại học chính quy 3 năm cho hai ngành Kinh tế doanh nghiệp và Khoa học thống kê bảo hiểm với Đại học Tổng hợp Sannio của Cộng hòa Italia.

Trường ĐH Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, ĐH Thương mại đều có CTLKĐT bậc ĐH với nước ngoài…

Học viện tài chính Hà Nội có chương trình liên kết đào tạo đại học Chính quy 3 năm cho hai ngành Tài chính kế toán và Quản trị kinh doanh liên kết với đại học Gloucestershire của nước Anh. Ngoài ra trường còn có cả chương trình liên thông từ cao đẳng lên đại học dành cho 2 ngành học trên.

Ngoài ra, chương trình này còn xuất hiện ở cả bậc đào tạo Cao đẳng chính quy khi liên kết với các trường Đại học Công lập ngoài nước, đặc biệt Hoa Kỳ. Đây là một biến thể của liên kết đào tạo hay còn được gọi là liên kết du học hay chương trình 2 + 2. Tất cả các loại hình đào tạo như trên đều được sự cho phép của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Việt Nam) cùng với chính quyền địa phương của Đại học được liên kết.

Bậc sau đại học

Trương đại học Kinh Té Thành phố Hồ Chí Minh với nhiều chương trình liên kết thạc sĩ quản trị kinh doanh trên thế giới
Trường đại học Quốc gia Hà Nội với chương trình liên kết sau đại học với Viện Quản trị Kinh doanh Bruxen, Vương quốc Bỉ (UBI).

Trường đại học Kinh tế Quốc Dân với chương trình liên kết thạc sĩ quản trị kinh doanh Việt Bỉ.

Trường đại học Ngoại thương có chương trình thạc sĩ Quản trị Tài chính với ĐH Rennes 1 (Pháp), học trong 12 tháng tại Việt Nam.

Học viện tài chính nổi bật với chương trình liên kết với các trường đại học có thứ hạng cao ở Anh như Leeds Metropolitan và đại học Gloucestershire, đào tạo Thạc sĩ Tài chính và ngoại thương quốc tế và thạc sĩ quản trị kinh doanh.

Đại học Hà Nội cũng có chương trình liên kết đào tạo Sau Đại học chính quy 2 năm cho hai ngành Kinh tế và Quản lý và chuyên ngành Khoa học thống kê bảo hiểm với Đại học Tổng hợp Sannio của Cộng hòa Italia.

Tham khảo

Đào tạo


title: Gội mũm

text:
Gội mũm hay dái ngựa nước (danh pháp khoa học: Aglaia cucullata; tiếng Anh thường gọi là Pacific Maple) là một loài thực vật]] thuộc họ Meliaceae. Loài này có ở Bangladesh, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Nepal, Papua New Guinea, Philippines, Singapore, Thái Lan, và Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

Chi Gội


title: Hystiopsis grossa

text:
Hystiopsis grossa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blake miêu tả khoa học năm 1966.

Chú thích

Tham khảo

Hystiopsis


title: Prievidza

text:
Prievidza Priwitz Privigye 51.201
Prievidza (tiếng Đức: Priwitz, tiếng Hungary: Privigye) là một thành phố ở tây trung bộ Slovakia. Thành phố Prievidza có diện tích km2. Thành phố có dân số 51.200 người (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006). Đây là thành phố lớn thứ 11 của Slovakia theo dân số năm 2006 và là một trong các thành phố lớn nhất ở khu vực Trenčín.
Prievidza là một trung tâm cho các tổ chức có tầm quan trọng của khu vực - chính phủ cũng như thương mại. Nó thường được gọi là "thành phố xanh". Các câu lạc bộ thể thao nổi bật nhất bao gồm các Prievidza BC (bóng rổ, nhà vô địch cuối cùng của Tiệp Khắc trước khi quốc gia này tan rã), câu lạc bộ bóng đá Prievidza và câu lạc bộ hockey trên băng.
Prievidza có 6 phường: Staré mesto (phố cổ), Píly, Necpaly, Kopanice, Zápotôčky và Žabník và có ba ngôi làng liền kề là một phần hành chính của Prievidza: Hradec, Mala Lehôtka và Veľká Lehôtka.
Thành phố đã được đề cập lần đầu tiên năm 1113 với tên gọi Preuigan. Nó được nâng thành thị trấn tự do hoàng gia năm 1383. Từ thế kỷ 16, nghề thủ công phát triển trong Prievidza. Từ ngày 16 đến thứ ba đầu tiên của thế kỷ 17, gia đình Thurzo kiểm soát thị trấn. Đế quốc Ottoman tiếp cận Prievidza từ phía nam và đốt cháy năm 1599, cùng với các thị trấn khác trong thung lũng sông trên Nitra. Trong cuộc nổi dậy Kuruc trong 1673, Prievidza đã bị đốt cháy một lần nữa, với ngọn lửa đốt cháy một phần tài liệu lưu trữ của thị xã. Trong năm 1870, có 2.719 cư dân. Từ cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, ngành công nghiệp bắt đầu phát triển, khi đường sắt nối với Prievidza được xây dựng. Trong cuộc chiến tranh thế giới thứ II, thành phố là một trong những trung tâm của du kích. Kể từ khi chiến tranh kết thúc, dân số vô cùng lớn từ 5.000 cư dân khoảng 53.000 cư dân, khi ngành công nghiệp tăng trưởng. Prievidza trở thành ngôi nhà của thợ mỏ và người lao động tìm được việc làm trong các mỏ than, trạm điện và nhà máy hóa chất ở thị trấn gần đó Nováky.

Prievidza nằm ở độ cao 280 mét (919 ft) trên mực nước biển và bao phủ một diện tích 43,06 km vuông (16,6 sq mi). Thành phố này nằm rất gần thị trấn nhỏ nhưng nổi tiếng hơn Bojnice, trên thực tế chia sẻ hệ thống giao thông công cộng. Thung lũng của sông Nitra, trong đó thành phố tọa lạc, được bao quanh bởi các dãy núi trên tất cả các bên trong các dãy núi phía tây Strážov, ở phía bắc Fatra Mala, trong Žiar phía đông và ở Vtáčnik phía nam. Prievidza là thành phố lớn nhất thứ mười một ở Slovakia. Nó nằm khoảng 60 km (37 dặm) phía nam của Zilina, 69 km (43 dặm) km về phía đông của Trenčín vốn khu vực và 158 km (98 dặm) km từ Bratislava (bằng đường bộ).

Tham khảo

Thành phố Slovakia
Prievidza


title: Lipotriches aenescens

text:
Lipotriches aenescens là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1912


title: Quận Foard, Texas

text:
Quận Foard (tiếng Anh: Foard County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Crowell. Theo kết quả điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 1622 người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Texas
Khu dân cư thành lập năm 1891


title: Cryphia tephrocharis

text:
Cryphia tephrocharis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Thổ Nhĩ Kỳ và Balkan. In the Levant recorded từ Liban, Israel và Jordan.

Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8. Có một lứa một năm.

Ấu trùng có thể ăn lichen.

Liên kết ngoài
The Acronictinae, Bryophilinae, Hypenodinae và Hypeninae of Israel

Chú thích

Cryphia


title: Sainte-Hélène, Vosges

text:
Sainte-Hélène là một xã ở tỉnh Vosges, vùng Grand Est, Pháp. Xã này có diện tích 17,05 km² dân số năm 1999 là 446 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 316 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sainte-Hélène trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Sainte-Hélène trên trang mạng của INSEE
 Sainte-Hélène trên trang mạng của Quid
 Localisation de Sainte-Hélène trên bản đồ Pháp với các xã giáp ranh
 Plan de Sainte-Hélène sur Mapquest

 Vosges|Sainte-Helene]]

Xã của Vosges


title: Dictenidia knutsoni

text:
Dictenidia knutsoni là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Dictenidia


title: Villemereuil

text:
Villemereuil là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Villemereuil sur le site de l'Institut géographique national
 Villemereuil sur le site de l'Insee
 Villemereuil sur le site du Quid
 Localisation de Villemereuil sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Villemereuil sur Mapquest

Villemereuil


title: Mac OS

text:
Mac OS (viết tắt của Macintosh Operating System) là hệ điều hành có giao diện hình ảnh và được phát triển bởi công ty Apple Computer cho các máy tính Apple Macintosh. Phiên bản đầu tiên ra đời năm 1984.

Phiên bản
Phiên bản đầu của hệ điều hành Mac chỉ tương thích với Motorola 68000 dựa trên máy Apple Mac. Khi Apple giới thiệu máy tính với PowerPC phần cứng, hệ điều hành đã được chuyển để hỗ trợ kiến trúc này. Mac OS 8.1 là phiên bản cuối cùng có thể chạy trên một bộ xử lý "68k" (68040). Mac OS X, đã thay thế "cổ điển" Mac OS, tương thích với bộ vi xử lý PowerPC từ phiên bản 10.0 ("Cheetah") đến phiên bản 10.3 ("Panther"). Bộ vi xử lý PowerPC và Intel được hỗ trợ trong phiên bản 10.4 (Tiger ", Intel chỉ hỗ trợ sau khi cập nhật) và phiên bản 10.5 (Leopard). 10.6 ("Snow Leopard") phiên bản 10,7 ("Sư tử"), phiên bản mới nhất 10.8 ("Sư tử núi") và sau đó chỉ hỗ trợ bộ vi xử lý Intel.

Các hệ điều hành Macintosh đầu ban đầu bao gồm hai phần của phần mềm, được gọi là "hệ thống" và "Finder", mỗi với số phiên bản riêng của mình. Hệ thống 7.5.1 là người đầu tiên bao gồm hệ điều hành Mac OS biểu tượng (một biến thể trên. Mac khởi động ban đầu Chúc mừng biểu tượng), và hệ điều hành Mac OS 7,6 là người đầu tiên được đặt tên là "Mac OS".

Trước khi giới thiệu các hệ thống dựa trên PowerPC G3 sau đó, các bộ phận quan trọng của hệ thống được lưu trữ trong ROM vật lý trên bo mạch chủ. Mục đích ban đầu của điều này là để tránh sử dụng lưu trữ giới hạn của ổ đĩa mềm trên hệ thống hỗ trợ, cho rằng các máy Mac không có đĩa cứng. (Chỉ có một mô hình của Mac bao giờ thực sự có khả năng khởi động bằng cách sử dụng ROM một mình, năm 1991 mô hình cổ điển Mac.) Kiến trúc này cũng cho phép một giao diện hệ điều hành hoàn toàn đồ họa ở mức thấp nhất mà không cần một giao diện điều khiển văn bản chỉ hoặc chế độ dòng lệnh. Lỗi thời gian khởi động, chẳng hạn như việc tìm kiếm không có ổ đĩa hoạt động, đã được thông báo cho người dùng đồ họa, thường là với một biểu tượng hoặc bitmap Chicago phông chữ đặc biệt và một Chime of Death, một loạt tiếng bíp. Điều này trái ngược với máy tính của thời gian, hiển thị thông báo như vậy trong một phông chữ mono-khoảng cách đều nhau trên một nền đen, và yêu cầu sử dụng của bàn phím, không phải là một con chuột, cho đầu vào. Để cung cấp các niceties như ở một mức độ thấp, Mac OS phụ thuộc vào phần mềm hệ thống cốt lõi trong ROM trên bo mạch chủ, một thực tế là sau này đã giúp đảm bảo rằng máy tính Apple chỉ bắt chước được cấp phép (với các ROM bảo vệ bản quyền của Apple) có thể chạy hệ điều hành Mac OS

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Mac OS X

Phần mềm Apple
Hệ điều hành
Phần mềm thương mại


title: Esnes

text:
Esnes là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Monuments
Castle

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Micralictoides altadenae

text:
Micralictoides altadenae là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Micralictoides
Động vật được mô tả năm 1937


title: Bulbophyllum desmotrichoides

text:
Bulbophyllum desmotrichoides là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

desmotrichoides]]

D


title: Erioptera leonensis

text:
Erioptera leonensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Lalbenque

text:
Lalbenque là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Leioproctus microdontus

text:
Leioproctus microdontus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1929


title: Tipula mellea

text:
Tipula mellea là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Leptonema tiokalamkita

text:
Leptonema tiokalamkita là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Leptonema (Hydropsychidae)


title: Megachile dakotensis

text:
Megachile dakotensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1926


title: Sapang Dalaga

text:
Sapang Dalaga là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Misamis Occidental, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 17.794 người trong 3.774 hộ.

Các đơn vị hành chính

Sapang Dalaga được chia ra 28 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
www.gmanews.tv/story, Sun.Star: History of violence in Sapang Dalaga

Đô thị của Misamis Occidental


title: 743

text:
Năm 743 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 743


title: Quận Scott, Virginia

text:
Quận Scott là một quận thuộc tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Virginia


title: Bóng nước (thực vật)

text:
Bóng nước (danh pháp hai phần: Impatiens balsamina) còn gọi là hoa xèng, phượng tiên hoa, là một loài thực vật thuộc họ Bóng nước (Balsaminaceae).

Đặc điểm
Bóng nước là loài cỏ thấp, sống một năm. Lá mọc so le, có cuống, hình mác, đầu nhọn, mép có răng cưa rất rõ, dài 7–8 cm, rộng 2-2,5 cm. Hoa mọc ở nách lá, có thể có màu trắng, đỏ hay hồng. Quả nang, hình quá trám, có lông tơ. Khi dùng tay bóp nhẹ quả già thì quả co nhanh và vỏ nứt thành 4-5 mảnh có hình dáng giống như móng tay bị co lại. Cây thụ phấn nhờ ong và các loại côn trùng khác, đôi khi nhờ các loài chim hút mật.

Phân bố
Bóng nước phân bố ở Ấn Độ, Trung Quốc và khu vực Đông Nam Á.

Thành phần hóa học
Theo Đỗ Tất Lợi, toàn thân cây bóng nước có axit p-hydroxybenzoic có tính chất kháng sinh, axit gentisic C7H6O4, axit ferulic C10H10O4, axit p-cumaric C9H8O3, axit sinapic C11H12O5, axit cafeic C9H8O4, ngoài ra còn có scopoletin C10H8O4.

Dịch ép của hoa bóng nước có tác dụng kháng sinh mạnh.

Công dụng
Bóng nước được trồng rộng rãi với mục đích làm kiểng.

Lá được dùng để nấu nước gội đầu làm cho tóc mọc tốt.

Cây còn được dùng trong y học, được ghi trong Bản thảo cương mục với tên phượng tiên (鳳仙). Hạt bóng nước được ghi trong Cứu hoang bản thảo với tên gọi Cấp tính tử (急性子).
Theo những tài liệu cổ thì toàn cây có vị cay, tính ôn, hơi có độc, có tác dụng khử phong thấp, hoạt huyết, chỉ thống, thường dùng chữa phong thấp, bị thương sưng đau, rắn rết cắn. Phụ nữ có thai không dùng được.

Bài thuốc

Ung nhọt, áp xe, viêm lở da: cây tươi giã đắp trực tiếp hoặc vắt nước cốt tẩm gạc đắp.

Thấp khớp mãn tính: cây móng tay (khô) 15g, cành dâu 40g, mộc qua 15g. Nấu sắc uống.

Trị viêm hạch bạch huyết trong bệnh giun chỉ: khi mắc bệnh giun chỉ, uống cấp tính tử để tránh bị viêm hạch bạch huyết. Lưu ý là uống cấp tính tử không cải thiện được chứng chân voi, có nghĩa là khi viêm lâu ngày rồi, chân đã to rồi thì cấp tính tử không có tác dụng làm chân nhỏ lại. Dùng đơn thuốc Long cấp tán: Xác rắn 4g, hạt móng tay (cấp tính tử) 2g, thương truật 4g. Liều uống 1 ngày dạng thuốc bột. Uống 15 ngày nghỉ 7 ngày.

Hình ảnh

Chú thích

Cây thuốc
B
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Myanmar
Thực vật được mô tả năm 1753


title: Aplastodiscus arildae

text:
Aplastodiscus arildae là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.

Tham khảo

 Gonçalves da Cruz, C.A., Telles, A.M. & Potsch de Carvalho-e-Silva, S. 2004. Aplastodiscus arildae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Aplastodiscus
Động vật đặc hữu Brasil


title: Oides pallicornis

text:
Oides pallicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: Sông Ottawa

text:
Sông Ottawa (tiếng Pháp: Rivière des Outaouais) là một con sông ở đông bắc Canada, một chi lưu chính của sông St. Lawrence, có chiều dài 1.120 km (696 dặm). Sông này bắt nguồn ở vùng tây nam của tỉnh Québec, ở khu vực Canadian Shield, và chảy theo hướng tây qua một loạt các hồ cho đến khi nó tạo thành hồ Timiskaming. Sau đó con sông này chảy theo hướng đông nam khoảng 640 km (400 mi) đến sông St. Lawrence gần Montréal; trong phần lớn đoạn này, biên giới hai tỉnh Québec-Ontario nằm giữa dòng sông.
Các chi lưu chính của sông Ottawa là các sông Coulonge, sông Gatineau và sông Lièvre từ phía bứac và sông Madawaska và sông Rideau từ phía nam. Các thành phố nằm bên sông này gồm có Ottawa (thủ đô Canada) và Pembroke ở Ontario và Hull ở Québec. Người châu Âu đầu tiên đến con sông này có lẽ là nhà thám hiểm người Pháo Étienne Brûlé vào năm 1610.

Tham khảo

Sông Canada
Ottawa


title: Augochloropsis zikani

text:
Augochloropsis zikani là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1944.

Chú thích

Tham khảo

Augochloropsis
Động vật được mô tả năm 1944


title: Everything You Do

text:
"Everything You Do" là một bài hát được thu âm bởi ban nhạc pop đến từ Na Uy M2M. Bài hát là đĩa đơn của nhóm phát hành từ album Shades of Purple. Nó đạt được vị trí 21 trên bảng xếp hạng Billboard Hot Dance Singles Sales của Mỹ. Và đã được nhóm nhạc nữ người Nhật Bản MTK (hay Queen Monkey) hát lại bằng tiếng Tiếng Nhật

Phát hành
M2M thu âm 1998 và phát hành phiên bản gốc của "Everything You Do" năm 2000. Bản phối lại chính thức của bài hát đã được phát hành cùng năm (2000). Năm 2002 bài hát đã được thu âm mới lại và được hát bằng tiếng Tây Ban Nha, có tên "Todo Lo Que Haces" cùng với phiên bản tiếng Anh. Các phiên bản này đều đã được phát hành trong album biên soạn tuyển tập của nhóm, The Day You Went Away: The Best of M2M.

Danh sách bài hát
Đĩa đơn
"Everything You Do" (Phiên bản Radio) (4:05)
"Mirror Mirror" (Acoustic trực tiếp) (3:15)
"Don't Mess With My Love" (Acoustic trực tiếp) (3:25)

Bản remix chính thức
"Everything You Do" (Jonathan Peters Sound Factory Club Mix) (9:42)
"Everything You Do" (Jonathan Peters Radio Mix) (3:44)
"Everything You Do" (Groove Brothers Extended Mix) (6:51)
"Everything You Do" (Groove Brothers Radio Edit) (3:53)

Các phiên bản khác
"Everything You Do" (phiên bản thu âm lại) (4:05)
"Todo Lo Que Haces" (phiên bản tiếng Tây Ban Nha) (4:02)

Nhóm thực hiện

"Everything You Do" (phiên bản gốc và thu âm mới lại)
Ghi-ta thường - Marit Larsen
Sắp xếp theo Strings - Gaute Storås
Chương trình trống - Jimmy Bralower
Ghi-ta - Jan van Ravens
Keyboards - Bottolf Lødemel
Phối khí - Tom Lord-Alge
Gõ - Marion Raven
Nhà sản xuất - Jimmy Bralower, Kenneth M. Lewis
Chương trình thêm - Kenneth M. Lewis
Strings - Oslo Philharmonic Orchestra

"Todo Lo Que Haces"
Lời - Jose Ramon Florez
Thu âm - Neil Perry
Viết ca khúc - Lars Aass, Marion Raven, Marit Larsen

Xếp hạng

Chú thích

Bài hát năm 2000
Bài hát của M2M
Đĩa đơn năm 2000
Đĩa đơn của Atlantic Records


title: Sorbus amabilis

text:
Sorbus amabilis là một loài thực vật thuộc họ Rosaceae. Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Sorbus amabilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

A
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Nogarole Vicentino

text:
Nogarole Vicentino là một đô thị tại tỉnh Vicenza ở vùng Veneto, Ý.
Đô thị này có diện tích 9  km², dân số là 1089 người (thời điểm 28 tháng 2 năm 2007)

Tham khảo

Đô thị tỉnh Vicenza


title: La Haie-Fouassière

text:
La Haie-Fouassière (also spelled: La Haye-Fouassière) là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 2-62 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE, xã có dân số 4065 người.

Tham khảo

Xã của Loire-Atlantique


title: Quần vợt

text:
Quần vợt (Tiếng Anh: Tennis) là môn thể thao chơi giữa hai người (đánh đơn) hay hai đội trong đó mỗi đội hai người (đánh đôi). Người chơi sử dụng vợt lưới để đánh một quả bóng làm bằng cao su bọc nỉ rỗng gọi là bóng quần vợt về phía sân đối phương. Quần vợt hiện nay là một môn thể thao rất phổ biến ở nhiều nước và được thi đấu tại các kỳ Thế vận hội. Trên thế giới có hàng triệu người chơi quần vợt và hàng triệu người hâm mộ. Hàng năm có rất nhiều giải quần vợt chuyên nghiệp được tổ chức khắp nơi trên thế giới, trong đó có 4 giải đấu lớn và danh giá nhất (gọi là các giải Grand Slam) bao gồm giải Úc Mở rộng, Pháp Mở rộng, Wimbledon và Mỹ Mở rộng.

Sân chơi và dụng cụ

Kích thước Sân

Quần vợt chơi trên sân hình chữ nhật, bề mặt phẳng. Chiều dài sân là 23,77 m, và chiều rộng là 8,23 m với trận đánh đơn và 10,97 m cho trận đánh đôi. Lưới được căng ngang theo chiều rộng sân, song song với đường biên, chia đều thành 2 bên. Chiều cao lưới là 914 mm ở giữa và 1,07 m ở 2 cột lưới.

Các loại sân

Có bốn loại sân chính. Tùy vào nguyên liệu làm bề mặt sân, mỗi bề mặt sẽ cho tốc độ và độ nảy khác nhau của bóng, từ đó ảnh hưởng đến người chơi:
 Sân đất nện: sân đất nện được làm bằng đá hay gạch nghiền nát. Thường có màu đất đỏ. Loại sân này làm cho bóng nảy chậm và lên cao. Sân này thích hợp cho các tay vợt thích đứng cuối sân thay vì lên lưới và phải có nhiều kiên nhẫn vì một điểm đánh chậm và lâu. Đa số các sân đất nện là ở Châu Âu và Nam Mỹ.
 Sân cỏ: sân cỏ ngày nay rất hiếm có vì loại sân này rất tốn kém để gìn giữ. Đa số sân cỏ ngày nay chỉ thấy ở Anh vì người Anh vẫn thích giữ truyền thống quần vợt. Loại sân này làm cho bóng đi nhanh, nảy thấp và không đều. Vì thế nó thích hợp với những tay vợt thích phát bóng và lên lưới (serve and volley).
 Sân cứng: sân cứng thật sự có nhiều loại khác nhau. Có thể nó chỉ giản dị là sân xi măng hoặc nó được làm bởi nhiều lớp cao su mỏng trộn với cát rồi đổ lên mặt xi măng. Loại sân này thường làm cho bóng đi nhanh, nảy cao và đều. Nó thường thích hợp với những tay vợt thích phát bóng và lên lưới (serve and volley) nhưng người ta cũng có thể làm cho mặt sân này "chậm" hơn lại bằng cách làm cho mặt sân nhám hơn hay mềm hơn.
 Sân thảm: sân bằng thảm thường được dùng khi người ta mượn sân bóng rổ hay các sân thể thao khác trong nhà để tranh giải quần vợt. Ban tổ chức trải một loại thảm đặc biệt chế tạo cho quần vợt lên trên sân và dựng cột và lưới. Sân thảm thường có độ nảy trung bình nên thích hợp cho mọi loại đấu thủ.

Hiện nay các giải Grand Slam đang dùng các bề mặt sân khác nhau: giải Pháp Mở rộng dùng sân đất nện, Wimbledon dùng sân cỏ, giải Úc Mở rộng dùng sân cứng nhám hay mềm và giải Mỹ Mở rộng thì dùng sân cứng mặt xi măng.

Vợt và bóng

Bóng quần vợt tròn làm bằng cao su bao nỉ bên ngoài, bên trong thì rỗng. Thường bóng màu vàng, bóng có đường kính giữa 6,35 và 6,6 cm, nặng giữa 56 và 59,4 g.

Vợt có nhiều hình dáng và kích thước khác nhau. Nói chung có 3 cỡ: tiêu chuẩn, cỡ trung, và cỡ lớn. Cỡ vợt được tính theo kích thước của mặt lưới. Ngày xưa vợt được làm bằng gỗ. Ngày nay vợt được làm bằng nhiều chất liệu khác nhau như nhôm, graffit, hoặc sợi carbon. Những chất liệu này làm cho vợt cứng hơn mà nhẹ hơn gỗ.

Mặt vợt được căng bằng dây ni lông hoặc dây ruột bò. Ngày nay có nhiều loại dây mới gọi là dây ni lông tổng hợp.

Ngoài ra, nếu người chơi thấy mặt vợt quá rung làm ê tay thì có thể dùng cục chống rung.

Cách thức chơi

Cách chơi bóng và tính điểm
Một trận quần vợt gồm có điểm, game và set để tính chung cho cả trận. Trong những giải nam lớn như Grand Slam, ai thắng trước 3 set thì thắng trận. Trong mỗi set, ai thắng trước 6 game thì thắng set, nhưng phải hơn đối thủ 2 game. Nếu đến tỉ số 5–5 thì sẽ chơi tiếp đến khi 1 đối thủ thắng nhiều hơn đối thủ kia 2 game để quyết định người thắng set đó. Lưu ý: Nếu tỉ số hiệp là 7–6 thì set cũng kết thúc (nhưng không phải là set cuối cùng khi trước đó cả hai đã hòa 1–1 hay 2–2 tùy theo set của trận đấu) Trong mỗi game tính điểm như sau: không (0), 15, 30, 40 và thắng game. Nếu tỉ số đạt 40–40, có nghĩa là lợi đều (deuce) thì thi đấu tiếp đến khi 1 đối thủ ghi nhiều hơn đối phương 2 điểm.

Mỗi điểm được bắt đầu bằng cách phát bóng. Bên phát bóng đứng sau đường biên, giữa điểm trung tâm và đường biên dọc. Bên nhận có thể đứng ở đâu cũng được bên phía mình.

Phát bóng hợp lệ thì bóng phải đi qua lưới (không chạm) vào ô phát bóng chéo ở phía bên kia. Nếu bóng chạm lưới và chạm đất ở phần phát bóng, không tính trái này và phải phát bóng lại. Nếu phát bóng bị lỗi lần một: đi quá dài hay không qua lưới, người phát bóng được phát lại lần 2, nhận lỗi 1. Nếu lần phát 2 cũng lỗi, nhận lỗi 2 và bên kia được điểm. Nếu lần 2 phát hợp lệ thì không sao.

Trong tennis nam, người ta phân chia các giải sau (tính theo trường hợp vô địch):
 World Tour 250: 250 điểm cho nhà vô địch
 World Tour 500: 500 điểm cho nhà vô địch
 Master 1000: 1000 điểm cho nhà vô địch
 Grand Slam: 2000 điểm cho nhà vô địch
 World Tour Finals: 1500 điểm cho nhà vô địch
 Davis Cup

Các cú bóng

 Phát bóng (serve/service)
 Thuận tay (forehand)
 Trái tay (reverse/backhand)
 Cắt (slice)
 Trả xoáy (topspin)
 Vụt trên cao (smash)
 Bổng (lob)
 Bỏ nhỏ (dropshot)

Các cách đánh bóng
 Xoáy
 Thẳng
 Xoáy dưới cũng được gọi là cua

Các cách phát bóng
 Phát bóng thẳng
 Phát bóng xoáy

Lịch sử

Không ai chắc chắn nguồn gốc của môn quần vợt, nhưng nhiều chuyên gia tin rằng năm 1873, một thiếu tá quân đội Anh tên là Walter Clopton Wingfield đã phát minh ra bộ môn này. Lúc đó người Anh gọi trò chơi này là "quần vợt trên sân cỏ". Ông Wingfield gọi trò chơi này là Sphairistiké và nói rằng ông đã dựa trên một trò chơi cổ xưa của người Hy Lạp.

Người Anh mang trò chơi sang đảo Bermuda năm 1873, và từ Bermuda nó được đem sang Mỹ năm 1874 và chơi ở Đảo Staten, New York. Như nhiều môn thể thao khác của người Anh, họ đã đem truyền bá chúng đi khắp các thuộc địa của họ trên thế giới làm cho bộ môn này phổ biến nhanh chóng.

Trò thể thao Jeu de paume của Pháp cũng được coi là tiền thân của quần vợt ngày nay.

Các giải quần vợt nổi tiếng
Mỗi năm, bốn giải quần vợt lớn nhất là (theo thứ tự trong năm): Úc mở rộng, Pháp mở rộng, Wimbledon và Mỹ mở rộng. Những giải này được tổ chức bởi những hội quần vợt quốc gia của họ. Bốn giải này được gọi chung là Grand Slam và thắng được cả bốn giải trong cùng 1 năm là thành tích tột đỉnh của 1 tay vợt. Cho tới nay trong lịch sử chỉ có 2 tay vợt nam (Don Budge-1938 và Rod Laver-1962, 1969) và 3 tay vợt nữ (Maureen Connolly-1953, Margaret Court-1970, và Steffi Graf-1988) đã đạt được thành tích này.

Ngoài 4 giải Grand Slam, các giải quần vợt nam trên thế giới được tổ chức bởi Hiệp hội quần vợt nhà nghề (ATP), trong khi các giải quần vợt nữ được tổ chức bởi Hiệp hội quần vợt nữ (WTA).

Ngoài những giải này, mỗi quốc gia còn tham dự giải Cúp Davis và Fed Cup tổ chức hàng năm. Cúp Davis là cho đấu thủ nam, Fed Cup là cho đấu thủ nữ.

Mỗi bốn năm, quần vợt cũng được tranh tài tại Thế vận hội Mùa hè.

Các tay vợt nổi tiếng

Các tay vợt nam sau đây được xem là hay nhất trong lịch sử: Bill Tilden, Rod Laver, Roger Federer, Rafael Nadal, Novak Djokovic,Pete Sampras, Andre Agassi, Lleyton Hewitt, Andy Murray.

Các tay vợt nữ nổi tiếng có: Maureen Connolly, Margaret Court, Chris Evert, Martina Navratilova, Steffi Graf, Monica Seles, Serena Williams, Martina Hingis, Venus Williams, Justine Henin, Maria Sharapova, Victoria Azarenka.

Tham khảo

Bài cơ bản dài trung bình
Môn thể thao có nguồn gốc từ Anh
Trò chơi với bóng
Thể thao dùng vợt
Môn thể thao Thế vận hội Mùa hè


title: Tritomoceras

text:
Tritomoceras là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cuculliinae


title: Notylia sagittifera

text:
Notylia sagittifera là một loài phong lan thấy từ Colombia to đông bắc Brasil.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

sagittifera


title: Copelatus tostus

text:
Copelatus tostus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: 1277

text:
Năm 1277 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất
Vua Trần Thái Tông (Điện Vạn Thọ)

Tham khảo

Năm 1277


title: Dufourea pseudometallica

text:
Dufourea pseudometallica là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1990


title: Alvania spinosa

text:
Alvania spinosa là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Tương Sơn

text:
Tương Sơn (chữ Hán giản thể: 相山区, âm Hán Việt: Tương Sơn khu) là một quậnthuộc địa cấp thị Hoài Bắc, tỉnh An Huy, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Chính quyền Hoài Bắc đóng tại quận này. Quận Tương Sơn có diện tích 100 km2, dân số khoảng 330.000 người. Về mặt hành chính, quận Tương Sơn được chia ra 9 nhai đạo biện sự xứ. Các đơn vị này lại được chia ra thành 23 thôn cư, 53 xã khu.
Nhai đạo biện sự xứ: Tương Sơn Tây, Tương Nam, Đông Sơn, Tam Đề Khẩu, Nhân dân Lộ, Lưu Kiều, Trách Vu, Nam Lê.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện An Huy
Hoài Bắc


title: Prisces

text:
Prisces  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Dung Thủy

text:
Huyện tự trị dân tộc Miêu Dung Thủy (chữ Hán giản thể: 融水苗族自治县, Róngshuǐ Miáozú ZìzhìXiàn, âm Hán Việt: Dung Thủy Miêu tộc Tự trị huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Liễu Châu, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Dung Thủy có diện tích 4665 km², dân số năm 2002 là 470.000 người. Về mặt hành chính, huyện Dung Thủy được chia thành 7 trấn, 13 hương.
Trấn: Dung Thủy, Vĩnh Lạc, Hoà Mục, Hoài Bảo, Tam Phòng, Động Đầu, Đại Lãng.
Hương: Uông Động, hương dân tộc Dao Đồng Luyện, hương dân tộc Đồng Cổn Bối, Can Động, An Thái, Tứ Vinh, Hương Phấn, An Thùy, Bạch Vân, Hồng Thủy, Cung Động, Lương Trại và Đại Niên.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây
Huyện tự trị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa


title: 22561 Miviscardi

text:
22561 Miviscardi (1998 HX18) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 4 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22561 Miviscardi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Colposcelis bengalensis

text:
Colposcelis bengalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Moseyko & Medvedev miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Colposcelis


title: Anpơ Glarus

text:
Anpơ Glarus là một rặng núi ở miền trung Thụy Sĩ, trải dài từ đèo Oberalp tới đèo Klausen, giáp giới với rặng Alpes uranaises về phía tây, rặng Alpes lépontines về phía nam và rặng Alpes Appenzell về phía đông bắc. Phần phía đông của rặng núi này gồm phần lớn phay ngược (thrust fault) được UNESCO đưa vào danh sách Di sản thế giới (Swiss Tectonic Arena Sardona).

Các ngọn núi chính

Các sông băng

 Hüfi
 Limmern
 Biferten
 Vorab

Các đèo chính

Các trạm thể thao mùa đông

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Glarus Alps on SummitPost

Dãy núi Alpes
Dãy núi tại Thụy Sĩ


title: Thế vận hội Mùa hè 1952

text:
Thế vận hội Mùa hè 1952, tên chính thức là Thế vận hội Mùa hè thứ XV, là một sự kiện thể thao quốc tế quan trọng diễn ra tại thủ đô Helsinki, Phần Lan năm 1952. Helsinki đã được trao quyền đăng cai Thế vận hội Mùa hè 1940, nhưng đã bị hủy bỏ do Chiến tranh thế giới lần thứ 2.

Giành quyền đăng cai
Helsinki được chọn đăng cai khi vượt qua các ứng cử viên khác Amsterdam và 5 thành phố của Hoa Kỳ: Chicago, Detroit, Los Angeles, Minneapolis và Philadelphia tại cuộc họp lần thứ 40 của IOC vào ngày 21 tháng 6 năm 1947 ở Stockholm, Thụy Điển.

Các môn thi đấu trao huy chương

Thể thao trình diễn
 Bóng ném
 Bóng chày

Các quốc gia tham dự

  (chủ nhà)

Bảng tổng sắp huy chương

Tham khảo

Năm 1952
1952


title: Sergey Borisovich Ivanov

text:
Sergei Borisovich Ivanov (tiếng Nga: Серге́й Бори́сович Ивано́в; sinh ngày 31 tháng 1 năm 1953 tại Leningrad) là Chánh Văn phòng Tổng thống Nga, và là cựu phó thủ tướng thứ nhất của Nga, cựu Bộ trưởng Quốc phòng (tháng 3 năm 2001 - tháng 2 năm 2007). Trước đó ông là thư ký Hội đồng An ninh Nga, Ivanov đã làm cố vấn cho Tổng thống Boris Nikolayevich Yeltsin và sau đó là Tổng thống Vladimir Putin (tháng 11 năm 1999-tháng 3 năm 2001) về các vấn đề an ninh quốc gia.

Trước khi tham gia quản lý liên bang ở Moskva, Ivanov - một người nói thạo tiếng Anh - đã làm ở Cục tình báo Nga với chức danh chuyên gia luật và ngoại ngữ ở trong nước và nước ngoài (ở châu Âu và châu Phi) từ cuối thập niên 1970 đến cuối thập niên 1990. Năm 1975, Ivanov tốt nghiệp khoa Triết học tại Đại học Nhà nước Leningrad, nơi ông học tiếng Anh và tiếng Thụy Điển và sau đó tốt nghiệp sau đại học ngành phản gián và luật ở Minsk.

Năm 1976, ông bắt đầu làm ở Ban giám đốc KGB thành phố Leningrad và vùng Leningrad, nơi ông trở thành bạn bè và đồng nghiệp với Vladimir Putin.

Từ tháng 7 năm 1998 đến tháng 8 năm 1999, Ivanov làm phó cho Vladimir Putin, sau đó là Giám đốc Cục An ninh Liên bang. Tháng 11 năm 1999, Tổng thống Yeltsin bổ nhiệm Ivanov làm Thư ký Hội đồng An ninh, một cơ quan cố vấn các vấn đề an ninh cho Tổng thống Nga. Ivanov đã trở thành Bộ trưởng Quốc phòng Nga, là người dân sự đầu tiên nắm giữ chức này ở Nga tháng 3 năm 2001. Ngày 15 tháng 2 năm 2007, Ivanov từ chức Bộ trưởng Quốc phòng Nga để làm Phó thủ tướng thứ nhất. Ngày 22 tháng 12 năm 2011, Ivanov được bổ nhiệm vào vị trí Chánh Văn phòng Tổng thống Nga dưới thời Tổng thống Dmitry Medvedev. Ngày 21 tháng 5 năm 2012, Ivanov được tái bổ nhiệm vị trí Chánh Văn phòng Tổng thống Nga dưới thời Tổng thống Vladimir Putin.

Mọi người xem Ivanov là một thành viên trong nhóm người của Vladimir Putin. Trước đó người ta xem ông là người có khả năng được bổ nhiệm làm Thủ tướng nhất sau khi Mikhail Efimovich Fradkov từ chức ngày 12 tháng 9 năm 2007.

Tham khảo

Bộ trưởng Quốc phòng Nga
Sinh năm 1953
Nhân vật còn sống
Thượng tướng Liên bang Nga


title: Niedergeckler

text:
Niedergeckler là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Wichita (lớp tàu tuần dương)

text:
{|
{{Infobox ship image
|Ship image=
|Ship caption= Tàu tuần dương hạng nặng [[USS Wichita (CA-45)|USS Wichita (CA-45)]]
}}

|}

Lớp tàu tuần dương Wichita là một lớp tàu tuần dương hạng nặng của Hải quân Hoa Kỳ. Chiếc duy nhất trong lớp là tàu tuần dương USS Wichita (CA-45).

 Lịch sử
Lớp tàu tuần dương Wichita thoạt tiên được hình thành như một chiếc khác thuộc lớp tàu tuần dương hạng nhẹ Brooklyn. Tuy nhiên, thiết kế được thay đổi và lớp Wichita trở thành một cầu nối giữa các thiết kế tàu tuần dương hạng nặng trước chiến tranh với giai đoạn Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Có nhiều điểm khác biệt giữa các lớp tàu tuần dương hạng nặng trước chiến tranh và Wichita. Lườn tàu dài hơn, và thiết kế của lườn báo trước cho lớp Baltimore sẽ tiếp nối trong những năm chiến tranh. Các ngăn nhỏ hơn và sự gia tăng việc bảo vệ được bổ sung với ý định tăng cường độ ổn định và khả năng sống sót của con tàu. Vũ khí được cải tiến, dàn pháo chính 203 mm (8 inch) của Wichita tích hợp khả năng nạp đạn và bắn riêng biệt mỗi nòng pháo trên từng tháp pháo. Ngoài ra, Wichita còn có các thiết bị hỗ trợ máy bay bố trí phía đuôi tàu, sau này được trang bị cho mọi lớp tàu tiếp theo.

Lớp Baltimore tiếp theo được bắt đầu như một phiên bản cải tiến của lớp Wichita'' cho đến khi được mang một ký hiệu lớp riêng biệt.

Tham khảo

Global Security.org - Wichita class cruiser

Lớp tàu tuần dương
Lớp tàu tuần dương Wichita
Tàu tuần dương của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II

en:Wichita class cruiser


title: Bỏ phiếu bằng chân

text:
"Bỏ phiếu bằng chân" là lý luận rõ ràng đầu tiên về sự cần thiết phải phân quyền tài chính. Người xây dựng lý luận này là Charles M. Tiebout.

Nội dung lý luận
Thông thường, người dân có thể lựa chọn chính quyền địa phương thông qua bỏ phiếu. Nhưng những người đang bất mãn với lợi ích từ hàng hóa công cộng cũng như nghĩa vụ tài chính mà họ phải chịu nếu thuộc phe thiểu số thì không thể thông qua cách "bỏ phiếu bằng tay" đó mà cải thiện được tình hình. Tuy nhiên, Tiebout cho rằng vì người dân có thể di chuyển tự do giữa các địa phương (Tiebout gọi là spatial mobility), nên các chính quyền địa phương sẽ cạnh tranh với nhau trong việc cung ứng hàng hóa công cộng địa phương để cho mật độ dân số của địa phương mình ở mức thích hợp, do đó có thể đạt được sự phân bổ tối ưu nguồn lực. Sau này các nhà kinh tế học công cộng gọi mô hình mà Tiebout đã đưa ra là mô hình "bỏ phiếu bằng chân" hay "mô hình Tiebout".

Các giả thiết
Khi đưa ra lý luận này, Tiebout dựa trên bảy giả thiết sau:
Mọi người có thể tự do di chuyển giữa các địa phương;
Mọi người có đầy đủ thông tin về sự cung ứng hàng hóa công cộng của các chính quyền địa phương cũng như nghĩa vụ tài chính phải nộp để được hưởng hàng hóa công cộng ấy;
Lợi ích của hàng hóa công cộng ở địa phương này không lan sang địa phương khác (không có ảnh hưởng ngoại lai);
Số lượng địa phương để cho mọi người chọn lựa phải không hạn chế;
Thu nhập của mọi người là một khoản thu nhập ngoại sinh nào đó, không kể nó từ đâu ra;
Tương ứng với mỗi mô hình thu chi tài chính địa phương sẽ có một quy mô dân số tối ưu;
Các địa phương có ít dân sẽ tìm cách thu hút dân về địa phương mình sống để giảm chi phí trung bình của việc cung cấp, và ngược lại, chính quyền ở các địa phương có quy mô dân số lớn quá sẽ tìm cách giảm bớt dân số ở địa phương mình.

Ngoài bảy giả thiết nói trên, trong lý luận của Tiebout còn có hai giả thiết ngầm khác. Đó là:
Mọi người muốn tiêu dùng các hàng hóa công cộng phải nộp một khoản thuế cố định;
Lý luận này không liên quan đến các yếu tố đất đai, nhà cửa, tư bản.

Ý nghĩa
Tuy rằng, các giả thiết và lý luận của Tiebout rất ngặt nghèo và hoàn toàn mang tính chuẩn tắc, và bản thân Tiebout cũng lưu ý về việc nới lỏng các giả thiết của mình, song nó vẫn có giá trị ở chỗ chỉ ra rằng thông qua cạnh tranh, các chính quyền địa phương sẽ nỗ lực nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu của dân chúng. Và do đó, họ sẽ cung ứng các hàng hóa công cộng địa phương hiệu quả hơn so với chính quyền trung ương. Đồng thời, các địa phương có quy mô dân số khác nhau thì có thể có thu và chi tài chính khác nhau để đảm bảo cho việc cung ứng các hàng hóa công cộng.

Tham khảo

Tiebout, M. Charles (1956), "A Pure Theory of Local Expenditures", Journal of Political Economy, 64: 416-24.

Xem thêm
Phân quyền tài chính
Định lý phân quyền
Chính quyền địa phương
Hàng hóa công cộng
Thuế

Phân quyền tài chính
Lựa chọn công cộng


title: Profundisepta

text:
Profundisepta là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fissurellidae.

Các loài
Các loài trong chi Profundisepta gồm có:
 Profundisepta alicei (Dautzenberg & H. Fischer, 1897)
 Profundisepta borroi (Pérez Farfante, 1947)
 Profundisepta circularis (Dall, 1881)
 Profundisepta profundi (Jeffreys, 1877)
 Profundisepta sportella (Watson, 1883)

Chú thích

Tham khảo
 Spencer, H.; Marshall. B. (2009). All Mollusca except Opisthobranchia. In: Gordon, D. (Ed.) (2009). New Zealand Inventory of Biodiversity. Volume One: Kingdom Animalia. 584 pp

Liên kết ngoài
 McLean J.H. & Geiger D.L. 1998. New genera and species having the Fissurisepta shell form, with a generic level phylogenetic analysis (Gastropoda: Fissurellidae). Contributions in Science, Natural History Museum of Los Angeles County, 475: 1-32

Fissurellidae


title: Tình dục an toàn

text:
Tình dục an toàn (safe sex) là hành vi tình dục được thực hiện bởi những người có những biện pháp tránh bệnh lây truyền đường tình dục như AIDS. Hành vi này cũng được gọi là tình dục an toàn hơn (safer sex) hoặc tình dục có bảo vệ trong khi tình dục không an toàn hoặc tình dục không bảo vệ là hành vi tình dục mà không có biện pháp đề phòng lây nhiễm. Nhiều nguồn ưa dùng thuật ngữ tình dục an toàn hơn vì nó thể hiện chính xác hơn vì những hành vi này chỉ làm giảm chứ không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ lây nhiễm. Những năm gần đây, thuật ngữ lây nhiễm đường tình dục (sexually transmitted infections) (STIs) được dùng hơn là bệnh lây truyền đường tình dục (sexually transmitted diseases) (STDs) vì nó có một nghĩa rộng hơn: một người có thể bị lây nhiễm và có khả năng lây cho người khác mà không lộ ra một dấu hiệu bệnh nào.

Thực hiện tình dục an toàn trở nên phổ biến vào cuối thập niên 1980 vì đại dịch AIDS. Thúc đẩy tình dục an toàn là một trong những mục tiêu của giáo dục giới tính. Tình dục an toàn được coi là một chiến lược nhằm giảm nguy cơ. Việc tình dục an toàn làm giảm nguy cơ gây hậu quả xấu nhưng không phải là tuyệt đối. Ví dụ, khi một người nhiễm HIV quan hệ tình dục với người không nhiễm HIV, khi mang bao cao su so với khi không mang bao cao su, nguy cơ lây nhiễm giảm còn 1/4 hay 1/5, nhưng vẫn không thể triệt tiêu hết rủi ro.

Tình dục an toàn chỉ có hiệu quả khi cả hai người cùng đồng ý thực hiện và không thay đổi. Trong quá trình giao hợp sử dụng bao cao su, ví dụ, người thâm nhập có thể cố ý tháo bao cao su ra và tiếp tục thâm nhập mà người nhận không chú ý và không biết.

Mặc dù tình dục an toàn cũng là một biện pháp trong thực hiện kế hoạch hóa gia đình, thuật ngữ này chỉ việc ngăn ngừa lây nhiễm và cả ngừa thai. Tuy nhiên, nhiều phương pháp ngừa thai hiệu quả (ví dụ như thuốc tránh thai, đặt vòng, thắt ống dẫn tinh, thắt ống dẫn trứng,...) lẫn không hiệu quả (ví dụ như xuất tinh ngoài âm đạo) thì lại không thể ngăn ngừa lây nhiễm bệnh.

Các phương pháp

Tự làm tình
Thủ dâm là hành vi tình dục an toàn nếu như không có sự tiếp xúc dịch thể với người khác.

Những công nghệ hiện đại cho phép thực hiện làm tình qua điện thoại (phone sex) hoặc làm tình ảo (cybersex) giúp những người làm tình mà không ở cùng một phòng nhằm tránh nguy cơ tiếp xúc dịch thể.

Tình dục không thâm nhập

Tình dục không thâm nhập chỉ những hành vi kích thích tình dục lẫn nhau mà không quan hệ tình dục đường âm đạo, đường hậu môn hay đường miệng. Thủ dâm lẫn nhau là một dạng tình dục không thâm nhập. Một vài hành vi tình dục không thâm nhập là an toàn nếu không có sự tiếp xúc dịch cơ thể.

Một số cách làm tình không thâm nhập có thể làm giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm và khả năng có thai.

Hạn chế tiếp xúc dịch thể

Người ta dùng nhiều dụng cụ khác nhau để trách tiếp xúc máu, dịch âm đạo và tinh dịch khi quan hệ tình dục:
 Bao cao su phủ kín dương vật khi quan hệ tình dục.
 Bao cao su nữ giới đưa vào âm đạo trước khi giao hợp. Chúng cũng có thể dùng trong tình dục hậu môn nhưng kém hiệu quả hơn.
 Tấm bảo vệ miệng (tiếng Anh: dental dam) (đầu tiên được dùng trong nha khoa) là một miếng nhựa dùng để bảo vệ khi làm tình bằng miệng. Nó dùng để tránh tiếp xúc trực tiếp giữa miệng và âm hộ hoặc hậu môn.
 Găng tay y tế có thể tạm thời thay thế tấm bảo vệ miệng khi làm tình bằng miệng hoặc bảo vệ tay khi thủ dâm lẫn nhau. Bàn tay có thể có những vết xướt nhỏ không nhìn thấy được mà các vi-rút có trong tinh dịch hoặc dịch âm đạo có thể đi qua.
 Một cách khác để tránh tiếp xúc dịch thể là thay vì dùng dương vật người ta dùng dương vật giả hoặc dụng cụ kích dục. Nếu đưa một dụng cụ kích dục vào nhiều hơn một bộ phận tiếp nhận (miệng, âm đạo, hậu môn…) cần phải phủ bằng bao cao su và thay bao cao su mỗi lần dùng cho bộ phận tiếp nhận khác.

Nếu dùng các dụng cụ ngăn cách bằng cao su (latex), nếu dùng dầu bôi trơn thì không dùng loại gốc dầu (oil based) vì nó có thể làm hỏng cấu trúc của cao su và làm vô hiệu khả năng bảo vệ.

Bao cao su dùng kèm dụng cụ/biện pháp khác có thể bảo vệ lây nhiễm và tăng cường ngừa thai. Chẳng hạn dùng bao cao su nam giới và chất diệt tinh trùng để tăng cường tránh thai. Tuy nhiên, không nên dùng hai bao cao su cùng lúc (bao cao su nam giới tròng vào một bao cao su nam giới khác hoặc bao cao su nam giới phía trong bao cao su nữ giới) vì sẽ tăng nguy cơ hỏng bao cao su.

Phương pháp khác
Thường không có biện pháp làm tình với người khác nào mà an toàn tuyệt đối. Các biện pháp sau có thể giảm thiểu lây nhiễm và tránh thai:
 Chung thủy một – một hoặc chung thủy theo nhóm là rất an toàn (xét về lây nhiễm) khi từng người đều chưa bị nhiễm. Tuy nhiên nhiều người thực hiện chung thủy một-một đã bị nhiễm bệnh vì bạn tình ngoại tình (không thành thật) hoặc chích ma túy hoặc đã bị lây nhiễm trước. Chung thủy theo nhóm cũng có nguy cơ tương tự nhưng cao hơn tùy thuộc vào số lượng bạn tình trong nhóm.
 Đối với những người không thực hiện chung thủy một – một, họ giảm bớt số lượng bạn tình đặc biệt là bạn tình là người lạ cũng có thể giảm khả năng lây nhiễm. Tương tự, có thể giới hạn quan hệ tình dục trong một nhóm người tin cậy – vài diễn viên phim khiêu dâm hoặc vài người không thực hiện chung thủy một – một dùng cách này.
 Nói chuyện với bạn tình có thể tăng độ an toàn. Trước khi quan hệ, họ trao đổi với nhau những gì sẽ làm và những gì không làm đồng thời dùng biện pháp an toàn nào. Điều này có thể tránh những quyết định có nguy cơ cao trong lúc ham muốn tình dục tăng cao.
 Tránh dùng chất kích thích, rượu bia trước hoặc trong khi quan hệ để tránh bị ức chế, giảm miễn dịch và mất ý thức.
 Nếu một người có quan hệ với nhiều bạn tình, nên kiểm tra sức khỏe và xét nghiệm thường xuyên. Khi có dấu hiệu bất thường nhanh chóng tư vấn ở bác sĩ vì nhiễm HIV đôi khi có hoặc không có triệu chứng và dễ dàng bị chẩn đoán sai.

Các phương pháp không hiệu quả
Hầu hết các biện pháp tránh thai không dùng dụng cụ ngăn cách đều không có tác dụng để tránh lây nhiễm.

Xuất tinh ngoài âm đạo (hoặc hậu môn hoặc miệng) thì không an toàn và có thể lây nhiễm.

Tình dục hậu môn
Tình dục hậu môn không có bảo vệ có nguy cơ lây nhiễm cao đối với bất kỳ thiên hướng tình dục nào. Nghiên cứu cho thấy mặc dù người đồng tính nam thường quan hệ hậu môn, các cặp nam nữ lại thường quan hệ hậu môn mà không dùng bao cao su.

Làm tình đường hậu môn có nguy cơ lây nhiễm cao hơn đường âm đạo vì hậu môn và trực tràng dễ bị xây xát hoặc rách khi quan hệ hoặc dùng dụng cụ hỗ trợ tình dục. Vi khuẩn và vi-rút có thể xâm nhập qua những vết thương rất nhỏ có thể không nhìn thấy bằng mắt thường được. Dầu bôi trơn gốc dầu sẽ làm hỏng bao cao su bằng cao su (latex). Những người bị dị ứng với cao su có thể dùng bao cao su không làm từ cao su chẳng hạn như polyurethane (PU). Bao cao su bằng PU có thể dùng với dầu bôi trơn gốc dầu và gốc nước...

Bao cao su cũng có thể dùng kèm với dụng cụ hỗ trợ tình dục. Thay bao cao su trùm dụng cụ khi dùng cho bạn tình khác nhau. Việc rửa sạch dụng cụ cũng rất quan trọng.

Kiêng tình dục

Một cách để tránh lây nhiễm là kiêng tình dục hoàn toàn.

Nhiều tổ chức như đạo Cơ-đốc Phúc Âm và Giáo hội Cơ-đốc La Mã phản đối quan hệ tình dục ngoài hôn nhân và các chương trình giáo dục tình dục an toàn vì họ cho rằng sẽ khuyến khích sự lang chạ. Giáo dục mọi người giữ gìn trinh tiết và kiêng tình dục để thay thế các biện pháp tránh thai và an toàn tình dục. Tuy nhiên việc này có thể tăng nguy cơ có thai và lây nhiễm vì 60% người trẻ hứa giữ gìn trinh tiết cho đến khi lập gia đình đã quan hệ trước hôn nhân và 1/3 người này ít sử dụng biện pháp tránh thai so với những người được giáo dục giới tính.

Bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng có thể lây truyền qua đường khác ngoài đường tình dục. Do đó kiêng tình dục không phải đảm bảo tránh được lây nhiễm hoàn toàn. Ví dụ HIV có thể lây nhiễm qua kim có mầm bệnh khi xăm cơ thể, xỏ (piercing) hoặc chích. Một số thao tác trong y tế hoặc nha khoa cũng gây lây nhiễm nếu dụng cụ dính mầm bệnh. Nhiều nhân viên y tế đã bị nhiễm HIV khi bị kim có mầm bệnh đâm.

Xem thêm
 HIV/AIDS
 Bệnh lây truyền qua đường tình dục
 Quan hệ tình dục
 Bao cao su
 Dụng cụ hỗ trợ tình dục
 Tránh thai
 Danh sách các tư thế quan hệ tình dục

Liên kết ngoài
 Hướng dẫn cách dùng bao cao su nữ
 Hướng dẫn cách dùng bao cao su nam

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phòng ngừa
HIV/AIDS
Giáo dục giới tính
Kiểm soát sinh sản
Sức khỏe tình dục
Phòng ngừa HIV/AIDS
Giảm thiểu tác hại


title: Bộ Cánh màng

text:
Bộ Cánh màng (danh pháp khoa học: Hymenoptera) bao gồm các loài như ong, kiến. Tên gọi này là do đặc điểm các cánh màng của chúng, và có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ ὑμήν (hymen): màng và πτερόν (pteron): cánh. Các cánh sau của chúng được nối với các cánh trước bằng một chuỗi các móc bám. Trên thế giới đã định danh được 150.000 loài thuộc bộ này, và nhiều loài nữa chưa được biết đến.

Đặc điểm chung
Kích thước thân thể từ rất nhỏ (vài mm) đến lớn (vài dm)
 Đầu các loài đều hướng xuống dưới.
 Râu đầu có nhiều dạng khác nhau: hình đầu gối, hình răng lược, hình lông chim.
 Miệng có hai kiểu gặm nhai và gặm hút.
 Có 2 đôi cánh, cánh trước lớn hơn cánh sau. Một số loài cánh ngắn (kiến).
 Bàn chân có 5 đốt, là chân đi (trừ chân sau của ong thợ là chân lấy phấn).
 Con cái có ống đẻ trứng rất phát triển, đôi khi dài hơn thân thể và một số loài biến thành kim đốt.
 Các loài thuộc bộ cánh màng thường sống trên cây, trong đất và trong cơ thể các loài côn trùng.

Giá trị sử dụng
 Một số loài có vai trò thụ phấn cho hoa và cho các sản phẩm quý như mật ong, sáp ong.
 Nhiều loài ký sinh ăn thịt các loài côn trùng khác giúp cho con người phòng trừ sâu hại.
 Một số loài ăn lá, đục thân phá hoại cây cối trong lâm nông nghiệp.

Phân loại
Bộ cánh màng có các họ sau:

Chú thích

Tham khảo

 Hymenoptera Online (HOL)

Cánh màng, bộ
Côn trùng thụ phấn
Côn trùng có độc


title: Musashino, Tokyo

text:
là một thành phố thuộc ngoại ô Tokyo, Nhật Bản.

Lịch sử
Thành phố được thành lập ngày 3 tháng 11 năm 1947.

Giáo dục
Các trường trung học công lập trong thành phố:
Trung học Musashi
Trung học Bắc Musashino]
Ngoài ra còn có Trường trung học cơ sở Musashino  .

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chủ Musashino
 Đại học Nghệ thuật Musashino

Thành phố của Tōkyō
Tây Tokyo


title: Firmware

text:
Trong kĩ thuật điện toán và khoa học máy tính, Firmware, Phần lõi là một chương trình máy tính đặc biệt để điều khiển cấp thấp nhiều thiết bị điện tử. Các ví dụ điển hình về phần lõi có thể thấy từ những sản phẩm cho người dùng cuối như bộ điều khiển từ xa hoặc máy tính bỏ túi, thông qua những thiết bị phần cứng như ổ cứng, bàn phím, màn hình LCD bóng bán dẫn mỏng hoặc thẻ nhớ, người máy công nghiệp... Phần lõi cũng có mặt trong những thiết bị tiêu dùng phức tạp hơn, như điện thoại di động, camera, loa..., để đáp ứng những quy trình cơ bản của thiết bị cũng như thực hiện những chức năng cao cấp hơn.

Không có ranh giới rõ rệt giữa phần lõi và phần mềm. Tuy nhiên, phần lõi chủ yếu liên quan tới những quy trình hết sức cơ bản và cấp thấp trong một thiết bị, không có chúng thì thiết bị hoàn toàn không thể hoạt động. Phần lõi cũng là một thuật ngữ tương đối, khi mà phần lớn những thiết bị nhúng phần lõi chứa phần lõi ở nhiều hơn một cấp nội hàm. Các phân hệ như cấu kiện màn hình tinh thể lỏng, chíp nháy, bộ điều khiển giao tiếp, v.v..., điều có những đoạn mã chương trình riêng (thường là cố định) và/hoặc vi mã, được coi như 'bộ phận của phần cứng' nếu xét ở cấp độ firmware cấp cao hơn.

Phần lõi đơn giản chủ yếu thường trú ở bộ nhớ chỉ đọc, hoặc OTP/Bộ nhớ chỉ đọc khả dĩ lập trình, khi mà những phần lõi phức tạp hơn thường lưu trú ở bộ nhớ nháy để có thể cập nhật. Những lý do thông thường để cập nhật phần lõi bao gồm sửa lỗi hoặc thêm chức năng vào thiết bị. Làm như vậy thường sẽ liên quan tới việc tải một ảnh số được nhà sản xuất cung cấp vào thiết bị, theo một quy trình nhất định; thỉnh thoảng việc này được hiểu là do người dùng cuối thực hiện.

Nguồn gốc thuật ngữ
Thuật ngữ "phần lõi" đã được Ascher Opler đặt ra năm 1967 trong một bài báo ở tờ Datamation. Ban đầu nó có nghĩa là nội dung vi mã của một phân khu điều khiển khả dĩ ghi liệu (một bộ phận nhỏ chuyên môn hóa của Bộ nhớ truy xuất ngẫu nhiên), định nghĩa và thi hành tập lệnh của bộ vi xử lý trung tâm. Phần lõi có thể được tái tải nếu cần để đặc trưng hóa hoặc chỉnh sửa tập lệnh của máy tính. Như được sử dụng ban đầu, từ phần cứng đối lập với từ phần cứng (bản thân CPU) và phần mềm (những chương trình chạy trên CPU). Nó không được hợp thành bởi những lệnh CPU, mà bởi những vi mã thấp cấp hơn tham gia vào sự thi hành những lệnh máy. Nó tồn tại ở biên giới của phần cứng và phần mềm, đó là thuật ngữ phần lõi.

Sau này thuật ngữ được mở rộng ra để bao gồm bất kỳ vi mã nào, cho dù trong RAM hay ROM.

Lại sau này, thuật ngữ lại một lần nữa mở rộng ra để chỉ bất kỳ thứ gì thường trú ở ROM, kể cả những lệnh của bộ xử lý cho BIOS, bộ tải khởi động, hoặc những ứng dụng chuyên hóa.

Phần lõi ngày nay
Phần lõi đã tiến tới mức chỉ gần như mọi nội dung khả dĩ lập trình của một thiết bị phần cứng, không chỉ là ngôn ngữ máy cho vi xử lý mà còn chỉ những tùy chọn và dữ liệu cho mạch tích hợp chuyên dụng, thiết bị khả dĩ lập trình hợp lí, v.v... Mặc dù những thiết bị hiện đại có thể được cập nhật bằng phần lõi thường bố trí những phương pháp bán tự động, thỉnh thoảng một bộ nhớ trung bình, như một bộ nhớ chỉ đọc lắp vào đế, vẫn phải thay thế (là một quy trình điển hình tới tận giữa những năm 1990).

Các thiết bị ngoại vi
Phần lớn những thiết bị ngoại vi đều rõ ràng là những máy tính có mục đích đặc biệt. Khi mà những thiết bị ngoại vi có phần lõi trữ sẵn bên trong, những thẻ ngoại vi máy tính hiện đại thường có một phần lớn phần lõi tải bởi hệ thống chủ vào lúc khởi động máy, vì như thế linh hoạt hơn. Những phần cứng như vậy do vậy sẽ không thể hoạt động hoàn toàn cho tới khi máy làm chủ đã cung cấp phần lõi cần thiết, thường là qua điều hướng (hoặc, chính xác hơn, một phân hệ bên trong gói điều hướng). Những bộ lái thiết bị hiện đại cũng có thể trình bày một giao diện người dung trực tiếp để tùy chỉnh bổ sung cho những cuộc gọi / giao diện căn bản và/hoặc giao diện chương trình ứng dụng ở tầng lập trình.

Những thách thức về phần lõi với máy tính cá nhân
Theo một số phương diện, nhiều thành phần phần lõi quan trọng ngang với hệ điều hành trong một chiếc máy tính đang hoạt động. Tuy nhiên, không giống như phần lớn hệ điều hành hiện đại, phần lõi hiếm khi có một cơ chế được phát triển tốt để tự cập nhật nhằm sửa lỗi chức năng được phát hiện sau khi hàng đã được giao.

BIOS khá đơn giản cập nhật trong một máy tính cá nhân hiện đại; những thiết bị như thẻ đồ hoạ và modem thường dựa trên phần lõi được tải một cách linh động qua một điều hướng và vì vậy có thể được cập nhật một cách rõ ràng qua cơ chế cập nhật của hệ điều hành. Ngược lại, phần lõi trong những thiết bị lưu trữ hiếm khi được cập nhật, cơ chế phát hiện những phiên bản phần lõi và cập nhật chúng không được tiêu chuẩn hóa. Những thiết bị này vì vậy có xu hướng có những vấn đề chức năng cao hơn, so với những bộ phận khác của một hệ thống máy tính hiện đại.

Máy nghe nhạc di động
Một số công ty sử dụng những cập nhật phần lõi để thêm những định dạng tập tin mới có thể chơi được (mã hóa) như Iriver đã thêm định dạng Ogg như thế. Những chức năng khác có thể thay đổi với những cập nhật phần lõi là giao diện người dùng đồ họa và thậm chí là tuổi thọ pin. Phần lớn những máy chơi nhạc hiện đại hỗ trợ cập nhật phần lõi.

Điện thoại di động
Phần lớn điện thoại di động đều có  phần lõi có khả năng cập nhật với những lý do phần nhiều là tương tự như trên, nhưng một số thậm chí có thể được nâng cấp để được tiếp nhận tốt hơn, hoặc cải thiện chất lượng âm thanh.

Định nghĩa IEEE
Từ điển chuyên ngành chuẩn về Thuật ngữ học Kỹ thuật máy tính của Học viện Điện và Điện tử (IEEE) Std 610.12-1990, định nghĩa firmware như sau:

"Sự kết hợp của thiết bị phần cứng và các lệnh máy tính và dữ liệu lưu trú dưới dạng phần mềm chỉ đọc trên thiết bị đó.

Ghi chú: (1) Thuật ngữ này thường được sử dụng chỉ để nói về thiết bị phần cứng hoặc chỉ là những lệnh máy tính hoặc dữ liệu, nhưng những nghĩa này bị phản đối. (2) Sự rối loạn xung quanh thuật ngữ này đã khiến một vài người đề nghị rằng nên tránh dùng nó trên mọi phương diện."

Thí dụ
Những thí dụ về phần lõi bao gồm:
 Hệ thống điều khiển và định giờ cho máy giặt
 BIOS trong những máy tính cá nhân tương thích với sản phẩm IBM;
 Những mã nền trong những hệ thống ITanium, những máy Mac OS X dựa trên sản phẩm Intel, và nhiều máy để bàn Intel có phần lõi tương thích EFI;
 Phần lõi mở, dùng trong những máy tính của Sun Microsystems, Máy tính Apple, và Genesi;
 ARCS, dùng trong những máy tính của Silicon Graphics;
 Kickstart dùng trong dòng máy Amiga, nó là một ví dụ hiếm thấy của một phần lõi trộn với những khả năng của BIOS (POST, khởi tạo phần cứng + Tự tùy biến của những thiết bị ngoại vi mang tính Cắm và chạy, v.v...), lõi của AmigaOS bản thân nó và những thành phần bộ mã sử dụng trong hệ điều hành này (như những Giao diện đồ họa nguyên thủy và những thư viện)
 RTAS (Run-Time Abstraction Services hay Những dịch vụ trừu tượng hóa chạy thực), trong những máy tính của IBM;
 EPROM chíp dùng trong dòng máy Eventide H-3000 về những bộ xử lý nhạc số.
 Môi trường Phần lõi phổ thông
 Những thuộc tính điều khiển âm thanh và phim cũng như danh sách kênh trong những Ti vi hiện đại

Phần lõi bên thứ ba
Thỉnh thoảng một phiên bản mới hoặc được tùy chỉnh không chính thức của phần lõi được tạo nên bởi các tổ chức thứ ba để cung cấp những chức năng mới hoặc mở khóa những chức năng còn bị ẩn. Ví dụ như Rockbox về máy nghe nhạc kỹ thuật số. CHDK về những máy quay phim kỹ thuật số Canon, và DD-WRT cho những bộ định tuyến không dây, thoải mái vùng phần lõi cho những đầu DVD, không tự do cho vùng với những phần lõi chính thức, cũng như nhiều dự án hombrew với những máy chơi game. Những phần lõi này thường có thể mở khóa chức năng đa dụng của máy tính về tổng quát trên những thiết bị trước đây bị hạn chế (ví dụ, chơi Doom trên iPod). Phần lớn các bản hack của phần lõi cũng đều miễn phí và mở mã nguồn.

Những bản hack thường lợi dụng sự dễ dàng trong cập nhật phần lõi trên nhiều thiết bị để bản thân nó cài đặt và hoạt động. Một số, tuy nhiên, lại phải dựa vào lợi dụng lỗi để hoạt động được, bởi vì nhà sản xuất đã cố tình khóa phần cứng để nó không thể chạy mã không đăng ký.

Xem thêm

 Ảnh ROM
 BIOS
 Lõi khởi động
 Vi mã
 Bóng nhị phân

Nguồn

Hệ thống nhúng


title: Scutiger chintingensis

text:
Scutiger chintingensis là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae.
Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Feng, X. & Changyuan, Y. 2004. Scutiger chintingensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

]]

Scutiger
Động vật lưỡng cư Trung Quốc


title: Blanzac, Haute-Loire

text:
Blanzac là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire nam trung bộ nước Pháp. Xã Blanzac, Haute-Loire nằm ở khu vực có độ cao trung bình 714 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Hormigos

text:
Hormigos là một đô thị trong tỉnh Toledo, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 480 người.

Tham khảo

Đô thị ở Toledo


title: Cự Lộc

text:
Cự Lộc (chữ Hán giản thể: 巨鹿县, âm Hán Việt: Cự Lộc huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Hình Đài, tỉnh Hà Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Cự Lộc có diện tích 623 ki-lô-mét vuông, dân số 360.000 người. Mã số bưu chính Cự Lộc là 055250. Chính quyền Cự Lộc đóng ở trấn Cự Lộc. Huyện này được chia thành 6 trấn và 4 hương.
Trấn: Cự Lộc, Vương Hổ Trại, Tiểu Lữ Trại, Tây Quách Thành, Quan Đình, Diêm Thoản.
Hương: Đề Thôn, Quan Trại, Tô Gia Doanh, Trương Vương.

Xem thêm
Trận Cự Lộc

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hà Bắc
Hình Đài


title: Osteocephalus pearsoni

text:
Osteocephalus pearsoni là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Loài này có ở Bolivia, Brasil, và Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan ẩm, đầm nước, hồ nước ngọt, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Angulo, A., Jungfer, K.-H., Reichle, S. & De la Riva, I. 2004. Osteocephalus pearsoni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Osteocephalus


title: Trichobrotica analis

text:
Trichobrotica analis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1921


title: Lasioglossum ebmerianum

text:
Lasioglossum ebmerianum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Sakagami & Tadauchi mô tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1995


title: Pentagonia orthoneura

text:
Pentagonia orthoneura là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Jaramillo, T., Cornejo, X. & Pitman, N. 2004. Pentagonia orthoneura. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Pentagonia
Thực vật cực kỳ nguy cấp


title: Amphineurus chiloeanus

text:
Amphineurus chiloeanus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Amphineurus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: PHP (định hướng)

text:
PHP có thể là từ viết tắt cho:

Ngôn ngữ lập trình PHP
Đồng Peso, mã tiền tệ của Philippines theo chuẩn ISO 4217 (danh sách mã tiền tệ)
Súng ngắn PHP của Croatia

Danh sách các từ kết hợp từ ba chữ cái


title: Oecetis iapyx

text:
Oecetis iapyx là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis