title: Usclades-et-Rieutord

text:
Usclades-et-Rieutord là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Uscladesetrieutord


title: Carbonera

text:
Carbonera là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Treviso, vùng Veneto, Ý.
Đô thị này có các khu dân cư: Biban, Mignagola, Pezzan, San Giacomo di Musestrelle, Vascon.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Treviso
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: 12398 Pickhardt

text:
12398 Pickhardt (1995 KJ3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 5 năm 1995 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12398 Pickhardt

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Coleotechnites moreonella

text:
Coleotechnites moreonella (tên tiếng Anh: Ponderosa Pine Needleminer) là một loài bướm đêm thuộc họ Gelechiidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ.

Ấu trùng ăn Pinus ponderosa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Image

Coleotechnites


title: Thema protogramma

text:
Thema protogramma là một loài Oecophoridae hiện diện Úc.

Hình ảnh

Tham khảo

Thema


title: Leucoptera caffeina

text:
Leucoptera caffeina là một loài bướm đêm thuộc họ Lyonetiidae. Loài ăn lá này là một trong các loài vật gây hại cho loài Coffea. Loài này có ở Angola, Zaire, Kenia và Tanzaniaở châu Phi. Other coffee leafminers include Leucoptera coffeella.

Chú thích

Tham khảo

Lyonetiidae


title: 22203 Prothoenor

text:
22203 Prothoenor (6020 P-L) là một Trojan của Sao Mộc.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22203 Prothoenor

Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Nyctiophylax akastos

text:
Nyctiophylax akastos là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Nyctiophylax


title: Cabadbaran, Agusan del Norte

text:
Cabadbaran là một đô thị ở tỉnh Agusan del Norte, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 73.639 người trong.

Các khu phố (barangay)

Cabadbaran được chia thành 32 khu phố (barangay).

 Antonio Luna
 Bay-ang
 Bayabas
 Caasinan
 Cabinet
 Calamba
 Calibunan
 Comagascas
 Cambisay
 Concepcion
 Del Pilar
 Katugasan
 Kauswagan
 La Union
 Mabini
 Mahaba
 Poblacion 1
 Poblacion 2
 Poblacion 3
 Poblacion 4
 Poblacion 5
 Poblacion 6
 Poblacion 7
 Poblacion 8
 Poblacion 9
 Poblacion 10
 Poblacion 11
 Poblacion 12
 Puting Bato
 Sanghan
 Soriano
 Tolosa

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Cabadbaranon Network
 Mã địa lý chuẩn Philipin
 Thông tin điều tra dân số Philipin năm 2000
 The Philippine Information Agency
 Office of The Philippine President

Đô thị của Agusan del Norte


title: Pondar Kanali

text:
Pondar Kanali là một thị trấn thống kê (census town) của quận Dhanbad thuộc bang Jharkhand, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pondar Kanali có dân số 7474 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Pondar Kanali có tỷ lệ 59% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 47%. Tại Pondar Kanali, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jharkhand


title: Ineuil

text:
Ineuil là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Ineuil on the Quid website

Ghi chú

Xã của Cher


title: Palombara Sabina

text:
Palombara Sabina là một đô thị trong tỉnh Roma, vùng Lazio, Ý. Đô thị này có diện tích km2, dân số thời điểm năm 2009 là người. Palombara Sabina có cự ly km về phía so với thủ đô Roma.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Roma
Đô thị Thành phố trung tâm Thủ đô Roma


title: Paradactylodon persicus

text:
The Persian Brook Salamander hoặc Paradactylodon persicus (tên tiếng Anh: Persian Mountain Salamander) là một loài kỳ giông trong họ Hynobiidae.
Nó được tìm thấy ở Iran và có thể cả Azerbaijan.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông, carxtơ nội địa, và hang.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Nguồn
 Papenfuss, T., Anderson, S., Kuzmin, S. & Rastegar-Pouyani, N. 2004. Paradactylodon persicus. 2008 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 15 tháng 11 năm 2009.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Paradactylodon
Động vật Iran
Động vật lưỡng cư Azerbaijan


title: Hydropsyche tapena

text:
Hydropsyche tapena là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Le Fossat (tổng)

text:
Tổng Fossat là một tổng của Pháp nằm ở tỉnh Ariège trong vùng Occitanie.
Tổng này được tổ chức xung quanh Fossat ở quận Pamiers. Độ cao biến thiên từ 197 m (Lézat-sur-Lèze) đến 532 m (Monesple) với độ cao trung bình là 301 m.

Hành chính

Các đơn vị hành chính
Tổng Fossat bao gồm 13 xã với dân số 5 527 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng).

|-
| Artigat || align="right" | 516 || align="right" | 09130 || align="right" | 09019
|-
| Carla-Bayle || align="right" | 645 || align="right" | 09130 || align="right" | 09079
|-
| Castéras || align="right" | 30 || align="right" | 09130 || align="right" | 09083
|-
| Durfort || align="right" | 126 || align="right" | 09130 || align="right" | 09109
|-
| Le Fossat || align="right" | 783 || align="right" | 09130 || align="right" | 09124
|-
| Lanoux || align="right" | 53 || align="right" | 09130 || align="right" | 09151
|-
| Lézat-sur-Lèze || align="right" | 2 114 || align="right" | 09210 || align="right" | 09167
|-
| Monesple || align="right" | 26 || align="right" | 09130 || align="right" | 09195
|-
| Pailhès || align="right" | 297 || align="right" | 09130 || align="right" | 09224
|-
| Saint-Ybars || align="right" | 561 || align="right" | 09210 || align="right" | 09277
|-
| Sieuras || align="right" | 72 || align="right" | 09130 || align="right" | 09294
|-
| Villeneuve-du-Latou || align="right" | 112 || align="right" | 09130 || align="right" | 09338
|-
| Sainte-Suzanne || align="right" | 192 || align="right" | 09130 || align="right" | 09342
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Ariège
 Quận của Ariège
 Tổng của Ariège
 Xã của Ariège
 Danh sách tổng ủy viên hội đồng của Ariège

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Le canton du Fossat trên trang mạng của Insee
 plan du canton du Fossat sur Mapquest
 Localisation du canton du Fossat trên bản đồ Pháp

Fossat


title: Leioproctus carinatifrons

text:
Leioproctus carinatifrons là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1929


title: Le Boullay-Thierry

text:
Le Boullay-Thierry  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Boullaythierry


title: Gibbovalva quadrifasciata

text:
Gibbovalva quadrifasciata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Úc (New South Wales, Queensland), Trung Quốc (Vân Nam, Quảng Đông, Hồng Kông), Ấn Độ (Karnataka, West Bengal), Java, Nhật Bản (Honshū, the quần đảo Ryukyu, Shikoku), Myanma, Sri Lanka và Đài Loan.

Sải cánh dài 7-8.5 mm.

Ấu trùng ăn các loài Alseodaphne semecarpifolia, Cinnamomum (Cinnamomum camphora, Cinnamomum cassia và các loài Cinnamomum japonicum), Litsea (bao gồm Litsea dealbata, Litsea japonica và Litsea monopetala), Neolitsea polyantha, Persea americana, Persea thunbergii và Phoebe lanceolata. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Gibbovalva


title: Prang Ku (huyện)

text:
Prang Ku () là một huyện (amphoe) ở phía tây của tỉnh Sisaket, đông bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Huai Thap Than, Uthumphon Phisai, Wang Hin và Khukhan của tỉnh Sisaket, Si Narong, Sikhoraphum và Samrong Thap của tỉnh Surin.

Lịch sử
Tiểu huyện (king amphoe) Prang Ku được thành lập ngày 1 tháng 1 năm 1961, khi được tách ra từ Khukhan. Huyện được đặt tên theo Prang Samong, nằm ở Ban Ku. Ngày 17 tháng 7 năm 1963, đơn vị này được nâng cấp thành huyện.

Hành chính
Huyện này được chia thành 10 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 141 làng (muban). Prang Ku là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Phimai and Phimai Nuea. Có 10 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Prang Ku


title: Đường Gia Triền

text:
Đường Gia Triền (; sinh ngày 17 tháng 1 năm 1938) là nhà ngoại giao người Trung Quốc. Ông từng giữ chức Ủy viên Quốc vụ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và công sứ Đại sứ quán Trung Quốc tại Nhật Bản.

Sự nghiệp
Từ năm 1955 đến năm 1958, Đường Gia Triền học chuyên ngành tiếng Anh tại Đại học Phục Đán. Từ năm 1958 đến năm 1962, ông học chuyên ngành tiếng Nhật tại Đại học Bắc Kinh.

Năm 1964 đến năm 1969, ông công tác tại đội phiên dịch, Bộ Ngoại giao. Tháng 11 năm 1973, ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Năm 1978 đến năm 1983, Đường Gia Triền đảm nhiệm vai trò Bí thư thứ hai rồi Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Trung Quốc tại Nhật Bản.

Năm 1985, ông được bổ nhiệm làm Phó Vụ trưởng Vụ châu Á, Bộ Ngoại giao. Năm 1988, ông được luân chuyển làm Tham tán hàm công sứ rồi công sứ Đại sứ quán Trung Quốc tại Nhật Bản. Năm 1991, ông được bổ nhiệm giữ chức Ủy viên Đảng ủy Bộ Ngoại giao, Trợ lý Bộ trưởng Bộ Ngoại giao. Năm 1993, ông được bổ nhiệm làm Ủy viên Đảng ủy Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Năm 1994, ông được bổ nhiệm giữ chức Phó Bí thư Đảng ủy Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao. Năm 1997, ông được bổ nhiệm làm Bí thư Đảng ủy Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao.

Tháng 3 năm 1998, Đường Gia Triền được bầu giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Ngoại giao kiêm Bí thư Đảng ủy Bộ Ngoại giao. Năm 2000 đến tháng 3 năm 2003, ông là Ủy viên Đảng ủy Bộ Ngoại giao, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.

Tháng 3 năm 2003 đến tháng 3 năm 2008, ông giữ chức Ủy viên Quốc vụ.

Đường Gia Triền là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XV (1997-2002) và khóa XVI (2002-2007).

Ngày 25 tháng 12 năm 2000, tại Bắc Kinh, trên cương vị Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc, Đường Gia Triền đã thay mặt phía Trung Quốc ký Hiệp ước phân định lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa trong Vịnh Bắc Bộ với Việt Nam, (phía Việt Nam do Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Dy Niên ký), trước sự chứng kiến của Chủ tịch nước Trần Đức Lương.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tiểu sử Đường Gia Triền @ China Vitae, the web's largest online database of China VIPs
 Tiểu sử Đường Gia Triền

Người Giang Tô
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc
Cựu sinh viên Đại học Bắc Kinh
Nhà ngoại giao Trung Quốc


title: Hibiscus dioscorides

text:
Hibiscus dioscorides là một loài thực vật có hoa thuộc họ Malvaceae.
Loài này chỉ có ở Yemen.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá.

Chú thích

Tham khảo
 Miller, A. 2004. Hibiscus dioscorides. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

dioscorides
Thực vật Yemen


title: Ilybius churchillensis

text:
Ilybius churchillensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wallis miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Ilybius


title: Tê giác

text:
Tê giác hay con tê là những loài động vật có vú guốc lẻ trong họ Rhinocerotidae. Trong năm loài còn sinh tồn, hai loài sinh sống ở Châu Phi, và ba loài sinh sống ở Nam Á. Thuật ngữ "tê giác" thường được áp dụng rộng rãi hơn cho các loài hiện nay đã tuyệt chủng trong liên họ Rhocerotoidea.

Các thành viên của Họ Tê giác là một trong những động vật trên cạn lớn nhất, với tất cả các loài có thể đạt đến hoặc hơn trọng lượng một tấn. Chúng ăn thực vật, có bộ não nhỏ (400 đến 600 g), có một hoặc hai sừng và lớp da bảo vệ dày (1,5 đến 5 cm) được hình thành từ các lớp collagen nằm trong cấu trúc mạng tinh thể. Chúng thường ăn cỏ và lá cây, mặc dù khả năng lên men thức ăn trong ruột già của chúng cho phép chúng ăn các loại thực vật có sợi hơn khi cần thiết. Không giống như các động vật móng guốc lẻ khác, hai loài tê giác ở châu Phi thiếu răng ở phía trước miệng, thay vào đó dựa vào môi của chúng để nhổ thức ăn.

Tê giác bị giết bởi một số người để lấy sừng của chúng, được mua và bán trên thị trường chợ đen, và được một số nền văn hóa sử dụng làm đồ trang trí hoặc cho y học cổ truyền. Đông Á, cụ thể là Việt Nam, là thị trường lớn nhất trong việc buôn bán sừng tê giác. Theo trọng lượng, sừng tê giác có giá trị như vàng trên thị trường chợ đen. Người ta mài sừng và tiêu thụ chúng, tin rằng bụi của chúng có đặc tính trị liệu. Sừng tê giác được tạo nên từ keratin, loại protein cùng tạo nên tóc và móng tay. Cả hai loài tê giác châu Phi và tê giác Sumatra đều có hai sừng, trong khi tê giác Ấn Độ và tê giác Java chỉ có một sừng. Sách đỏ IUCN đánh giá tê giác đen, Javan và Sumatra là các loài cực kỳ nguy cấp.

Tên gọi
Trước năm 1954, trong phương ngữ tiếng Việt miền Bắc con tê giác được gọi là tê ngưu (chữ Hán: 犀牛) hoặc con tê, cái sừng của con tê ngưu gọi là "tê giác" (犀角), trong đó "giác" (角) là từ Hán Việt, nó có nghĩa là cái sừng. Phương ngữ tiếng Việt miền Nam khi đó gọi con tê giác là tây ngưu (biến thể ngữ âm của "tê giác) hoặc con tây, sừng của con tây ngưu được gọi là "tây giác". Về sau nhiều người không biết "tê giác" chỉ là cái sừng của con tê ngưu, lại tưởng tê giác là tên gọi của con vật có cái sừng đó nên đã gọi con tê ngưu là "tê giác".

Trong tiếng Anh, tê giác được gọi là Rhinoceros hay Rhino - /raɪˈnɒsərəs/, xuất phát từ tiếng Hy Lạp rhinokerōs, nghĩa là 'mũi sừng' (từ rhis nghĩa là 'mũi', và keras nghĩa là 'sừng')

Họ

Một số loài tê giác chỉ mới tuyệt chủng trong thời gian địa chất gần đây, nổi tiếng nhất là các loài trong Chi Thú Xương mỏng và tê giác lông mượt ở đại lục Á-Âu: nguyên nhân của sự tuyệt chủng này là do biến đổi khí hậu hay việc săn bắn của con người vẫn đang là vấn đề gây tranh cãi. Các chứng cứ hiện tại cho thấy chúng có lẽ đã sống sót qua nhiều thay đổi khí hậu cho đến khi người hiện đại xuất hiện.

Các động vật tương tự tê giác đã lần đầu tiên xuất hiện trong thế Eocen (34-56 triệu năm trước) như là các động vật có hình dáng ngoài thon thả, và vào thời kỳ cuối thế Miocen (5,3-23 triệu năm trước) đã tồn tại nhiều loài khác nhau. Phần lớn các loài này có bề ngoài đồ sộ. Một loài là Indricotherium đã cân nặng khoảng 30 tấn và (trong số các động vật đã biết) là một trong số các động vật lớn nhất trong số động vật có vú đã từng sống trên Trái Đất. Tê giác bị tuyệt chủng trong thời kỳ thế Pliocen (1,8-5,3 triệu năm trước) ở Bắc Mỹ, và trong thời kỳ thế Pleistocen (10.000 đến 1,8 triệu năm trước) ở Bắc Á và châu Âu.

Năm loài còn sống sót hiện nay thuộc về ba tông. Có ba loại ở châu Á là loài tê giác Sumatra đang ở tình trạng cực kỳ nguy cấp là đại diện duy nhất còn sống sót trong nhóm nguyên thủy nhất- Dicerorhinini- đã xuất hiện trong thế Miocen (khoảng 20 triệu năm trước). Loài tê giác lông tơ đã tuyệt chủng ở miền bắc châu Âu và châu Á cũng là thành viên của tông này. Còn hai loài thuộc tông Rhinocerotini vẫn đang sống sót là tê giác Ấn Độ (nguy cấp) và tê giác Java (cực kỳ nguy cấp), đã phân nhánh từ một gốc khác khoảng 10 triệu năm trước. Hai loài ở châu Phi là tê giác trắng và tê giác đen, đã phân nhánh trong thời kỳ đầu thế Pliocen (khoảng 5 triệu năm trước) nhưng chúng vẫn thuộc về nhóm Dicerotini ở giữa thế Miocen (khoảng 14 triệu năm trước). Khác biệt chính giữa tê giác trắng và tê giác đen là hình dạng môi/miệng của chúng. Tê giác trắng có các môi rộng và phẳng để gặm cỏ còn tê giác đen có các môi dài đầu nhọn để ăn lá cây. Tên gọi tê giác trắng trên thực tế là một sai lầm phổ biến xuất phát từ từ đồng âm trong tiếng Anh chỉ cái môi rộng của chúng.

Con lai của các phân loài tê giác trắng (Ceratotherium simum simum x Ceratotherium simum cottoni) đã sinh nở tại vườn thú Dvur Kralove (vườn bách thú Dvur Kralove nad Labem) tại Tiệp Khắc năm 1977.

Phân loại

 Họ Rhinocerotidae
 Phân họ Rhinocerotinae
 Tông Aceratheriini
 †Aceratherium
 †Acerorhinus
 †Alicornops
 †Aphelops
 †Chilotheridium
 †Chilotherium
 †Dromoceratherium
 †Floridaceras
 †Hoploaceratherium
 †Mesaceratherium
 †Peraceras
 †Plesiaceratherium
 †Proaceratherium
 †Sinorhinus
 †Subchilotherium
 Tông Teleoceratini
 †Aprotodon
 †Brachydiceratherium
 †Brachypodella
 †Brachypotherium
 †Diaceratherium
 †Prosantorhinus
 †Shennongtherium
 †Teleoceras
 Tông Rhinocerotini
 †Gaindatherium
 Rhinoceros - Tê giác Ấn Độ & tê giác Java
 Tông Dicerorhinini
 †Coelodonta - Tê giác lông mịn
 Dicerorhinus - Tê giác Sumatra
 †Dihoplus
 †Lartetotherium
 †Stephanorhinus
 Tông Dicerotini
 Ceratotherium - Tê giác trắng
 Diceros - Tê giác đen
 †Paradiceros
 Phân họ Elasmotheriinae
 †Gulfoceras
 Tông Diceratheriini
 †Diceratherium
 †Subhyracodon
 Tông Elasmotheriini
 †Bugtirhinus
 †Caementodon
 †Elasmotherium - Tê giác khổng lồ
 †Hispanotherium
 †Huaqingtherium
 †Iranotherium
 †Kenyatherium
 †Meninatherium
 †Menoceras
 †Ougandatherium
 †Parelasmotherium
 †Procoelodonta
 †Sinotherium
 † Họ Amynodontidae
 Phân họ Amynodontinae
 Tông Cadurcodontini
†Cadurcodon
†Lushiamynodon
†Sharamynodon
†Sianodon
 Tông Metamynodontini
†Gigantamynodon
†Metamynodon
†Paramynodon
†Zaisanamynodon
 Tông incertae sedis
†Amynodon
 Phân họ incertae sedis
 Amynodontopsis
 Armania
 Cadurcamynodon
 Cadurcopsis
 Cadurcotherium
 Caenolophus
 Euryodon
 Hypsamynodon
 Megalamynodon
 Mesamynodon
 Penetrigonias
 Procadurcodon
 Rostriamynodon
 Teilhardia
 Toxotherium

Sừng tê giác
Đặc trưng phân biệt rõ nét nhất của tê giác là sừng lớn trên mũi. Sừng tê giác được sử dụng trong y học cổ truyền châu Á (Trung Quốc và Việt Nam), và dùng làm đồ trang sức (cụ thể là cán dao găm) ở Yemen và Oman. Sừng tê giác có thành phần cấu tạo gồm keratin tương tự tóc và móng tay con người, hoàn toàn không có giá trị y học. Tại Đông Nam Á và nhất là ở Việt Nam, người dân mài sừng tê giác pha với nước hay rượu để uống và tin rằng nó có thể dùng để chữa bệnh. Việt Nam cũng là nước tiêu thụ lậu sừng tê giác lớn nhất thế giới.

Cả năm loài tê giác đều không có tương lai an toàn: tê giác trắng có lẽ là ít nguy cấp nhất, tê giác Java hiện chỉ còn một số lượng rất nhỏ (khoảng 60 cá thể vào năm 2002) và là một trong hai hay ba loài động vật có vú lớn đang ở tình trạng nguy cấp nhất trên thế giới. Các chiến dịch bảo vệ tê giác được khởi động từ những năm thập niên 1970, nhưng quần thể tê giác vẫn tiếp tục suy giảm nghiêm trọng. Việc buôn bán các bộ phận cơ thể tê giác bị cấm theo các thỏa ước của CITES, nhưng việc săn bắn trộm vẫn là mối đe dọa nguy hiểm nhất cho tất cả các loài tê giác. Ngày 09 tháng 11năm 2008, bà Vũ Mộc Anh, Bí thư thứ nhất của đại sứ quán Nam Phi đã bị triệu hồi về nước. Báo Tuổi Trẻ trích lời đại sứ Việt Nam tại Pretoria Trần Duy Thi nói bà Vũ Mộc Anh chỉ nhận là bà đã "cầm hộ" sừng tê giác cho hai người Việt Nam.

Hồi tháng 7 năm 2007, hai công dân Việt Nam khác cũng đã bị bắt giữ tại Sân bay quốc tế OR Tambo cùng bốn chiếc sừng tê giác. Đầu năm 2008, 18 kg sừng đã bị thu giữ khi được vận chuyển từ Nam Phi về tới Hà Nội.. Còn nhiều tê giác bị chết một cách đau đớn vì bị cắt mất sừng. Tại Nam phi năm 2012 ít nhất 668 con tê giác bị chết trong trường hợp này. Theo ông Bret Tolman, tổ chức bảo vệ thú vật TRAFFIC, trong chương trình "Tấm gương thế giới" (Weltspiegel), đa số những người buôn lậu hàng này bị bắt tại Nam Phi hay Mozambique là người Việt, ngay cả ở các phi trường Bangkok, Dubai hay Hongkong cũng vậy. 100g sừng tê giác tại một cửa hàng tại Hà Nội trị giá khoảng 2500 Dollar.

Dự án Giải cứu tê giác

Ngày 15/4/2015, trong một cuộc họp báo tại TPHCM, TS Lorinda Hern đại diện cho Rhino Rescue Project (Dự án Giải cứu tê giác) cho biết, họ đã quyết định bơm chất ectoparasiticides vào sừng tê giác để bảo vệ tê giác tại Nam Phi và những nơi có nạn săn bắt trộm. Với tê giác chất này là vô hại, nhưng nó có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe người sử dụng.. Riêng trong năm 2014 đã có tới 1.200 con tê giác chết do nạn săn bắt ở Nam Phi đưa tới nguy cơ diệt chủng.

Nhà chữa cháy
Có nhiều truyền thuyết về việc tê giác dập tắt lửa. Những câu chuyện như thế dường như rất phổ biến ở Malaysia và Myanmar. Loại tê giác này thậm chí có tên riêng trong tiếng Mã Lai, badak api, trong đó badak có nghĩa là tê giác và api nghĩa là lửa. Động vật này sẽ chạy đến khi có lửa trong rừng và dập tắt nó. Điều này đúng hay sai vẫn chưa được kiểm chứng, do chưa có tài liệu nào chứng kiến hay ghi nhận hiện tượng này trong thời gian gần đây. Điều này thiếu chứng cứ có thể là do thực tế là ngày nay tê giác rất hiếm khi được nhìn thấy ở Đông Nam Á, chủ yếu là do sự săn bắn bất hợp pháp rất phổ biến đối với loài động vật đang ở tình trạng cực kỳ nguy cấp này.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Chapman, Jan. 1999. The Art of Rhinoceros Horn Carving in China. Christies Books, Luân Đôn. ISBN 0-903432-57-9.
 Laufer, Berthold. 1914. "History of the Rhinoceros." In: Chinese Clay Figures, Part I: Prolegomena on the History of Defence Armor. Field Museum of Natural History, Chicago, pp. 73–173.

 Tê giác 2 sừng
 Tê giác 1 sừng

 Quỹ tê giác quốc tế
 Tê giác SOS
 Mục từ tê giác trên website của WWF.

Họ động vật
Động vật ăn cỏ
Động vật nguy hiểm
Hóa thạch sống


title: Cyrtonastes peloponnesiacus

text:
Cyrtonastes peloponnesiacus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Berti & Daccordi miêu tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Cyrtonastes


title: Malea pomum

text:
Malea pomum là một loài ốc biển lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Tonnidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1758
Malea


title: Berzhahn

text:
Berzhahn là một xã thuộc một ‘‘Verbandsgemeinde’’ - ở huyện Westerwald trong bang Rheinland-Pfalz, Đức. Xã Berzhahn có diện tích 3,26 km².
Berzhahn nằm ở sườn phía bắc của rừng, cự ly 4 km về phía đông nam của Westerburg. Từ năm 1972, xã này thuộc Verbandsgemeinde Westerburg, một dạng xã tập thể chỉ có ở bang Rheinland-Pfalz.

Vào năm 1338, Berzhahn được đề cập lần đầu trong tài liệu.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Berzhahn’s Internet presence
 Berzhahn trên trang mạng của xã tập thể

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Westerwald


title: Calliostoma hirondellei

text:
Calliostoma hirondellei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

H


title: Paropsides catherinae

text:
Paropsides catherinae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Daccordi & De Little miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Paropsides


title: Brocchinia exigua

text:
Brocchinia exigua là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

E
Động vật được mô tả năm 1891


title: Ormosia alexanderi

text:
Ormosia alexanderi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Gent (huyện)

text:
Huyện Gent (; ) is the largest of the six huyện hành chính ở tỉnh Đông Flanders,  Bỉ. Huyện này vừa là huyện hành chính và huyện tư pháp. Tuy nhiên,  huyện tư pháp Gent cũng bao gồm các đô thị của huyện Eeklo.

Lịch sử

Huyện Gent được thành lập năm 1800 thành huyện đầu tiên ở tỉnh Escaut (). Ban đầu huyện này bao gồm các tổng Deinze,  Eeklo,  Evergem,  Gent,  Kruishoutem,  Lochristi,  Nazareth,  Nevele,  Oosterzele,  Waarschoot và Zomergem. Vào năm 1803,  the canton of Eeklo đã được sáp nhập với huyện Sas-van-Gent to form the huyện Eeklo. Tổng Kruishoutem đã được chuyển sang cho huyện Oudenaarde vào năm 1818.

Vào năm 1921, Một số khu vực của Laarne và Kalken (ở huyện Dendermonde) được chuyển vào huyện để tạo thành đô thị mới Beervelde. Parts of Kluizen,  Ertvelde và Zelzate đã được nhập vào huyện này năm 1927 từ huyện Eeklo. Vào năm 1977,  đô thị Ertvelde huyện Eeklo đã được sáp nhập vào Evergem.

Các đô thị

Huyện hành chính Gent bao gồm các xã sau:

 Aalter
 Deinze
 De Pinte
 Destelbergen
 Evergem
 Gavere
 Gent

 Knesselare
 Lochristi
 Lovendegem
 Melle
 Merelbeke
 Moerbeke
 Nazareth

 Nevele
 Oosterzele
 Sint-Martens-Latem
 Waarschoot
 Wachtebeke
 Zomergem
 Zulte

Tham khảo

Huyện của Oost-Vlaanderen


title: 3-Way (The Golden Rule)

text:
"3-Way (The Golden Rule)" là ca khúc của The Lonely Island hợp tác với Justin Timberlake và nữ ca sĩ Lady Gaga. Ca khúc và video lần đầu xuất hiện trên Saturday Night Live.

Danh sách track
 Digital single

Bảng xếp hạng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát của Justin Timberlake
Bài hát của Lady Gaga
Đĩa đơn năm 2011
Bài hát năm 2011
Bài hát về tình dục


title: Hertz

text:
Hertz hay héc, ký hiệu là Hz, là đơn vị đo tần số (ký hiệu là f) trong hệ đo lường quốc tế (SI), tương đương với một chu kỳ trên giây. Hertz được lấy tên theo nhà vật lý người Đức Heinrich Rudolf Hertz. Đơn vị đo Hertz cho biết số lần dao động thực hiện được trong 1 giây. Hertz cũng được thể hiện bằng tiền tố SI: kilohertz (103 Hz, kHz), megahertz (106 Hz, MHz), gigahertz (109 Hz, GHz), terahertz (1012 Hz, THz).

Một số cách sử dụng phổ biến nhất của hertz là trong mô tả sóng sin và tông nhạc, đặc biệt là những ứng dụng được sử dụng trong truyền thanh radio - và các ứng dụng liên quan đến âm thanh. Nó cũng được sử dụng để mô tả tốc độ xung nhịp của máy tính và các thiết bị điện tử khác. Các đơn vị đôi khi cũng được sử dụng để biểu diễn năng lượng của một photon, thông qua liên hệ Planck–Einstein E = hν, trong đó E là năng lượng của photon, ν là tần số của nó và hằng số tỷ lệ h là hằng số Planck.

Tham khảo

Đơn vị dẫn xuất trong SI
Heinrich Hertz
Đơn vị đo tần suất


title: Phyllonotus eversoni

text:
Phyllonotus eversoni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo
 Merle D., Garrigues B. & Pointier J.-P. (2011) Fossil and Recent Muricidae of the world. Part Muricinae. Hackenheim: Conchbooks. 648 pp. page(s): 116

E
Động vật được mô tả năm 1987


title: Chùa Trúc Lâm (Hòn Tre)

text:
Chùa Trúc Lâm là một ngôi chùa được xây dựng trong năm 2008, tọa lạc tại đảo Hòn Tre, thành phố Nha Trang, Việt Nam.

Không gian chùa

Chùa Trúc Lâm là một ngôi chùa mới được xây dựng có tổng diện tích mặt bằng hơn 33ha, Chùa được thiết kế theo mô hình một quần thể nhiều ngôi chùa xây dựng gần nhau, ngoài cung điện chính, còn có các gian nhà phụ xung quanh với 72 pho tượng đức Phật, Chùa mang dáng dấp kiến trúc các ngôi chùa miền Bắc Việt Nam. Mái cong, không gian cổ kính, tất cả nguyên vật liệu chính như cột, kèo, tường, đều làm bằng gỗ.

Chùa có bức tượng Phật Quan âm Nam Hải nặng 10 tấn hướng ra biển như ngọn hải đăng, về tâm linh mà những ngư dân ở khu vực vịnh Nha Trang hướng tới trước mỗi chuyến ra khơi.

Ý nghĩa hoạt động

Ngày 25/9/2008, Tỉnh hội Phật giáo Khánh Hòa tổ chức lễ "Lạc Thành" đưa Chùa Trúc Lâm (Hòn Tre-Nha Trang) vào hoạt động.

Chùa Trúc Lâm đi vào hoạt động, tạo điều kiện thuận lợi cho các tăng ni, phật tử thể hiện quyền tín ngưỡng tôn giáo. Đồng thời, cũng là địa danh văn hoá cho khách du lịch tham quan khi đến Nha Trang-Khánh Hoà.

Tham khảo

Chùa tại Khánh Hòa
Nha Trang


title: Friedrich III, Hoàng đế Đức

text:
Friedrich III ( Prinz von Preußen; 18 tháng 10 năm 1831 – 15 tháng 6 năm 1888) là Hoàng đế Đức và là Vua của Phổ trong khoảng ba tháng (99 ngày) từ tháng 3 đến tháng 6 năm 1888, . Được biết đến với tên gọi không chính thức là "Fritz", ông là con trai duy nhất của Hoàng đế Wilhelm I và được nuôi dưỡng theo truyền thống quân sự của gia đình. Mặc dù được tôn vinh khi còn trẻ vì khả năng lãnh đạo và thành công của mình trong các cuộc chiến tranh Schleswig lần hai, Áo-Phổ và Pháp-Phổ, ông vẫn thể hiện lòng căm thù chiến tranh và được bạn bè cũng như kẻ thù ca ngợi vì hành động nhân đạo của mình. Sau khi nước Đức thống nhất vào năm 1871, cha của ông, khi đó là Vua Phổ, trở thành Hoàng đế Đức. Khi Wilhelm qua đời ở tuổi chín mươi vào ngày 9 tháng 3 năm 1888, ngai vàng được trao cho Friedrich, người sau đó đã là Thái tử Đức trong mười bảy năm và Thái tử của Phổ trong hai mươi bảy năm. Friedrich qua đời ở tuổi 56 vì bị ung thư thanh quản, sau các đợt điều trị y tế không thành công.

Friedrich kết hôn với Vuong nữ Victoria, con gái lớn của Victoria của Anh. Cặp đôi rất xứng đôi vừa lứa; tư tưởng tự do chung của họ đã khiến họ tìm kiếm sự đại diện lớn hơn cho những người bình dân trong chính phủ. Friedrich, bất chấp nền tảng gia đình quân phiệt bảo thủ, đã phát triển khuynh hướng tự do từ mối quan hệ của ông với Anh và việc theo học tại Đại học Bonn. Với tư cách là Thái tử, ông thường phản đối Thủ tướng Đức bảo thủ Otto von Bismarck, đặc biệt khi lên tiếng phản đối chính sách thống nhất nước Đức thông qua vũ lực của Bismarck, và kêu gọi kiềm chế quyền lực của Thủ tướng. Những người theo chủ nghĩa tự do ở cả Đức và Anh đều hy vọng rằng với tư cách là hoàng đế, Friedrich sẽ tiến tới tự do hóa Đế chế Đức.

Friedrich và Victoria là những người rất ngưỡng mộ Hoàng tử Albert, chồng của Victoria của Anh. Họ lên kế hoạch cai trị với tư cách là phụ tá, giống như Albert và Victoria của Anh, cải tổ những gì họ coi là sai sót trong cơ quan hành pháp mà Bismarck tạo ra. Văn phòng Thủ tướng, chịu trách nhiệm trước Đức hoàng, được thay thế bằng nội các kiểu Anh, với các bộ trưởng chịu trách nhiệm trước Reichstag. Chính sách của chính phủ sẽ dựa trên sự đồng thuận của nội các. Friedrich "đã mô tả Hiến pháp Đế quốc là sự hỗn loạn được tạo ra một cách khéo léo."

Tuy nhiên, căn bệnh của Friedrich đã ngăn cản ông thực hiện các chính sách và biện pháp hiệu quả để đạt được điều này, và những hành động của ông có thể thực hiện sau đó đã bị con trai và người kế vị, Wilhelm II, lãng quên. Thời điểm Friedrich qua đời và thời gian trị vì của ông là những chủ đề quan trọng giữa các nhà sử học. Sự ra đi sớm của ông được coi là một bước ngoặt tiềm tàng trong lịch sử nước Đức; và liệu ông có làm cho Đế quốc trở nên tự do hơn nếu ông sống lâu hơn hay không vẫn còn đang thảo luận.

Tiểu sử

Đầu đời và giáo dục

Friedrich Wilhelm chào đời tại Tân Hoàng cung ở Potsdam, Vương quốc Phổ, vào ngày 18 tháng 10 năm 1831. Ông là người thuộc dòng dõi nhà Hohenzollern, một trong những gia tộc danh tiếng nhất ở châu Âu và bấy giờ là triều đại cai trị Phổ. Cha của Friedrich là Thân vương Wilhelm – con trai thứ của Vua Friedrich Wilhelm III – đã được nuôi dưỡng theo truyền thống quân sự của Vương triều Hohenzollern và trở thành một người có kỷ luật chặt chẽ. Wilhelm từng yêu người em họ của mình là Elisa Radziwill, con gái của một nhà quý tộc Ba Lan với một công chúa Phổ, nhưng do không phải là con vua cháu chúa, Elisa không đủ đẳng cấp xã hội để kết hôn với một vương tử Phổ. Do vậy, vua cha Friedrich Wilhelm III buộc Wilhelm phải từ bỏ mối quan hệ của mình với Elisa vào tháng 6 năm 1826 và tìm kiếm một cuộc hôn nhân thích hợp hơn Ba năm sau (1829), Wilhelm thành hôn với Công nương Augusta xứ Sachsen-Weimar-Eisenach, người đã được giáo dưỡng trong môi trương trí thức và nghệ thuật của Weimar, nơi mà người dân được quyền tham gia nhiều hơn vào các vấn đề chính trị và quyền lực của lãnh chúa bị hạn chế bằng hiến pháp; Augusta trở nên được biết đến trên khắp châu Âu vì khuynh hướng ủng hộ chủ nghĩa tự do của bà. Cuộc hôn nhân của Wilhelm và Augusta trông bề ngoài có vẻ êm ấm, song không mấy hạnh phúc do những khác biệt giữa hai người. Đời sống sinh trưởng trong một gia đình như vậy đã để lại cho Friedrich những ký ức về một tuổi thơ đơn độc. Ông có một người em gái là Luise (sau này là Đại Công nương xứ Baden), nhỏ hơn ông tám tuổi và rất thân thiết với ông. Ngoài ra, Friedrich cũng có mối quan hệ rất tốt đẹp với bác mình là Vua Friedrich Wilhelm IV, người được mệnh danh là "nhà lãng mạn trên ngai vàng".

Friedrich khôn lớn trong một bối cảnh chính trị rối ren. Đó là giai đoạn mà khái niệm về chủ nghĩa tự do ở Đức, vốn tiến triển vào thập niêm 1840, nhận được sự ủng hộ rộng rãi và nồng nhiệt. Những người tự do chủ nghĩa yêu cầu thống nhất nước Đức và ủng hộ nền quân chủ lập hiến. Họ yêu cầu ban hành hiến pháp nhằm đảm bảo quyền được bảo vệ bình đẳng trước pháp luật và quyền tư hữu tài sản, đồng thời bảo vệ các quyền cơ bản của công dân. Nhìn chung, trào lưu tự do chủ nghĩa mong muốn chính phủ được cai quản bởi đại diện của quần chúng. Năm Friedrich 17 tuổi, làn sóng tư tưởng dân tộc và tự do chủ nghĩa này đã châm ngòi cho hàng loạt cuộc đấu tranh cách mạng trên khắp các bang Đức và những nơi khác ở châu Âu. Tại Đức, những người cách mạng đề ra mục tiêu bảo đảm các quyền tự do, tỷ như tự do hội họp và tự do báo chí và để thành lập một nghị viện và hiến pháp Đức. Mặc dù các cuộc đấu tranh cuối cùng đã không thể mang lại một thay đổi lâu dài nào, trào lưu tự do chủ nghĩa vẫn là một lực lượng đầy sức ảnh hưởng trong nền chính trị Đức suốt thời đại mà Friedrich sinh sống.

Mặc dù vương tộc Hohenzollern nhấn mạnh việc đào tạo quân sự cho con em mình như một giá trị truyền thống, Augusta nhất quyết đòi hỏi con bà phải được hưởng thêm một nền học vấn kinh điển. Do vậy, Friedrich đã được giáo dục toàn diện về cả truyền thống quân sự lẫn các môn nghệ thuật tự do. Gia sư của ông là Ernst Curtius, một nhà khảo cổ nổi tiếng. Friedrich là một học sinh giỏi, ông đặc biệt học tốt các môn ngoại ngữ, nói thạo tiếng Anh và tiếng Pháp, lại còn học tiếng Latinh. Ông cũng học lịch sử, địa lý, vật lý, âm nhạc và tôn giáo và tỏ ra xuất sắc môn thể dục; ngoài ra, ông còn trở thành một tay lái ngựa tài năng, đáp ứng đòi hỏi đối với một vương tử Phổ. Và, cũng như các vương tử khác của nhà Hohenzollern, Friedrich được tập làm quen với truyền thống quân sự của vương triều ngay từ thời niên thiếu. Friedrich chỉ mới 10 tuổi khi ông được sung vào Trung đoàn Bộ binh Cận vệ số 1 với cấp hàm Thiếu úy và được trao tặng Huân chương Đại bàng Đen. Theo đà trưởng thành của ông, vị vương tử được dự trù sẽ tham gia tích cực vào các vấn đề quân sự. Nhưng lên 18 tuổi, ông đã tuyệt giao với truyền thống gia đình và nhập học Đại học Bonn, tại đây ông học về lịch sử, luật pháp, chính quyền và chính sách công cộng. Trong thời gian ở Bonn (1850 – 1852), ông được học với các giảng viên Ernst Moritz Arndt và Friedrich Christoph Dahlmann. Những năm tháng học tập tại đại học này, kết hợp với ảnh hưởng của những thành viên gia đình ít bảo thủ hơn, đã đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng niềm tin của ông vào chủ nghĩa tự do.

Hôn nhân và gia đình

Các hoàng tộc phương Tây vào thế kỷ 19 thường sắp đặt các cuộc hôn nhân của con em mình để củng cố liên minh và duy trì mối quan hệ máu mủ giữa các quốc gia của họ. Ngay từ năm 1851, Nữ vương Victoria của Anh và phu quân là Vương tế Albert đã bài trí các kế hoạch đã gả con gái đầu lòng của họ là Trưởng nữ là Vương nữ Victoria cho Friedrich. Vương triều Anh thời bấy giờ chủ yếu mang dòng máu Đức; trong khi Victoria của Anh chỉ cò chút nguồn gốc Anh, chồng bà không mang một dòng máu Anh nào. Vợ chồng Nữ vương Anh mong muốn duy trì quan hệ máu mủ của mình với Đức, và Vương phu Albert còn hy vọng rằng cuộc kết hôn sẽ dẫn đến quá trình tự do hóa và hiện đại hóa nước Phổ. Vua Leopold I của Bỉ, chú của nữ vương và hoàng tế Anh, cũng tán thành với kế hoạch hôn nhân này; vua Bỉ từ lâu đã nuôi dưỡng ý tưởng của Nam tước Stockmar về một liên minh thông qua hôn nhân giữa Anh và Phổ. Cha của Friedrich, Wilhelm – khi đó là Thái đệ của vua Phổ – không hề hứng thú với hoạch định này, thay vì đó ông hy vọng nhận một Đại Công nương Nga làm con dâu của mình. Tuy nhiên, Vương phi Augusta hết mực ủng hộ dự định hôn nhân này vì bà cho rằng nó sẽ thúc đẩy sự thắt chặt mối quan hệ với Anh. Năm 1851, Augusta phái Friedrich đến Anh với mục tiêu bên ngoài là để vị vương tử tham dự cuộc Đại Triển lãm, nhưng trên thực tế, bà hy vọng rằng nước Anh – cái nôi của chủ nghĩa tự do và ngôi nhà của cuộc cách mạng công nghiệp sẽ có ảnh hưởng tích cực đối với con bà. Vương tế Albert đã trông coi Friedrich trong thời gian ông thăm viếng Anh, nhưng chính nàng công chúa 11 tuổi Victoria mới là người đã dẫn đường cho vị vương tử người Đức đi quanh khu triển lãm. Sau lần gặp đầu tiên này, Friedrich và Victoria thường trao đổi thư từ với nhau.

Cuộc hứa hôn của cặp đôi trẻ tuổi đã được tuyên bố vào tháng 4 năm 1856, và họ thành hôn vào ngày 25 tháng 1 năm 1858 tại nhà nguyện cung thánh James, Luân Đôn. Nhân dịp hôn nhân của ông, Friedrich được thăng cấp hàm Thiếu tướng trong quân đội Phổ. Dù đây là một cuộc kết hôn được dàn xếp, đôi tân hôn đồng tâm hợp ý với nhau ngay từ đầu và họ chung sống hạnh phúc; Victoria cũng từng được hưởng một nền giáo dục theo khuynh hướng tự do và tán đồng với quan điểm của chồng mình. Bà là người đóng vai trò chi phối trong quan hệ vợ chồng. Cặp đôi hoàng gia này thường cư ngụ tại điện Thái tử (Kronprinzenpalais) và sinh hạ được tám người con: Wilhelm năm 1859, Charlotte năm 1860, Heinrich năm 1862, Sigismund năm 1864, Viktoria năm 1866, Waldemar năm 1868, Sophia năm 1870 và Margaret năm 1872. Sigismund mất khi mới 2 tuổi và Waldemar chỉ sống được đến 11 tuổi, trong khi con trưởng của Friedrich và Victoria là Wilhelm bị teo một tay: đây có lẽ là do vị vương tử bị sinh ngôi ngược – một kiểu đẻ khó khăn và nguy hiểm, song cũng có thể xuất phát từ một trường hợp nhẹ của chứng liệt não. Wilhelm, người lên ngôi hoàng đế sau khi Friedrich qua đời, đã cố gắng che đậy cánh tay bị teo của mình với một ít thành công. Wilhelm phản đối tư tưởng tự do của cha mình và coi tình cảm sâu nặng của mẹ mình đối với nước Anh là chống Phổ và không yêu nước. Sự khác biệt về hệ tư tưởng giữa Wilhelm với song thân đã gây cho quan hệ giữa họ luôn căng thẳng trong suốt cuộc đời họ. Victoria từng đã nhìn nhận của mình là "một người Phổ toàn diện", trong khi Wilhelm luôn cay đắng và thất vọng trước sự lệ thuộc của Friedrich vào vợ mình. Vị hoàng tử từng than phiền với Herbert von Bismarck, con trai của vị Thủ tướng đương nhiệm, vào năm 1886:

Sự nghiệp chính trị-quân sự

Thái tử nước Phổ

Vào năm 1858, sau khi vua Friedrich Wilhelm IV bị một cơn đột quỵ và không gượng dậy nổi, cha của Friedrich được chỉ định làm Nhiếp chính vương, thay mặt vua anh điều hành đất nước. Sau khi nhậm chức, Wilhelm sa thải chính phủ bảo thủ cực đoan cũ và thành lập chính phủ mới mang hơi hướng tự do hơn. Cũng như các nhà tự do chủ nghĩa khác của Phổ, Friedrich hy vọng rằng cha mình sẽ khởi đầu một "Thời kỳ Mới" của các chính sách tự do. Nhưng bên cạnh đó, Wilhelm chú trọng bảo vệ thần quyền của nhà vua. Thêm vào đó, Nhiếp chính vương còn là người coi trọng việc mở rộng quân đội chính quy của Phổ và điều này đã dẫn đến xung đột gay gắt giữa Vương triều với phe tự do, những người chiếm đa số trong Quốc hội. Khi vua Wilhelm I lên ngôi vào ngày 2 tháng 1 năm 1861, Friedrich, giờ đây đã 29 tuổi, được phong làm Thái tử và sẽ giữ ngôi vị này trong suốt 27 năm tới. Trong bối cảnh mâu thuẫn tiếp diễn giữa Quốc vương với những người tự do, Thái tử đã bày tỏ sự hoàn toàn tán thành của mình đối với "chính sách tự do cần thiết về quan hệ đối nội và đối ngoại".

Mân thuẫn lên đến đỉnh điểm vào tháng 9 năm 1862 khi Quốc hội từ chối tài trợ cho các kế hoạch tái cấu trúc quân đội của Quốc vương. Trước tình hình đó, Wilhelm chủ trương thoái vị và truyền ngôi cho Friedrich. Thậm chí nhà vua đã soạn chiếu thoái vị, song hành động này đã gây cho Friedrich hoảng hốt. Bên cạnh tư tưởng chính trị của mình, Friedrich, người vẫn đủ trung thành với chế độ quân chủ quân sự Phổ, không muốn được thừa kế nó trong khi nó đang bị khủng hoảng. Trái ngược với vợ mình, ông khuyên vua cha nên giải quyết cuộc khủng hoảng, bởi lẽ việc thoái vị sẽ "hình thành một mối đe dọa đối với triều đại, đất nước và ngôi đại thống". Cuối cùng, Wilhelm I từ bỏ ý định thoái vị và thay vì đó, theo lời khuyên của Bộ trưởng Chiến tranh Albrecht von Roon, nhà vua chỉ định Otto von Bismarck làm Thủ tướng. Bismarck, một nhà chính trị bảo thủ, đã chủ trương dựa vào những "lỗ hổng" trong hiến pháp để phớt lờ sự chống đối của phe tự do và thẳng tiến với việc thực hiện các cải cách quân sự của nhà vua. Việc bổ nhiệm Bismarck đã thúc đẩy xung đột giữa Friedrich với vua cha và dẫn đến việc ông bị loại khỏi các sự vụ của nhà nước trong suốt thời gian kế tiếp của triều đại Wilhelm. Friedrich kiên quyết đòi hỏi "các cuộc chinh phục nhân tâm" không đổ máu, nghĩa là việc thống nhất nước Đức các biện pháp hòa bình và tự do, nhưng chính đường lối "sắt và máu" của Bismarck đã thắng thế. Sự đối kháng của ông đối với nền trị vì của Wilhelm I lên tới đỉnh cao tại Danzig vào ngày 4 tháng 6 năm 1863, khi ông, trong một chuyến thanh tra quân sự của mình, đã lớn tiếng đả kích chính sách kiểm duyệt báo chí của Bismarck trong một bài diễn thuyết công cộng của mình.

Hành động này đã biến Bismarck thành một kẻ thù của ông và gây cho Wilhelm I hết sức giận dữ. Nhà vua định bắt giam Thái tử, nhưng Bismarck đã ngăn cản vì lo sợ Thái tử sẽ trở thành một biểu tượng tuyên truyền cho những người tự do. Thay vì đó, Bismarck khuyên vua nên cho phép Thái tử tiếp tục cuộc thanh tra của mình. Nữ vương Anh Victoria cổ vũ con rể, tăng cường chống đối chính sách của Bismarck bằng cách bãi bỏ chuyến thanh tra quân sự của mình và đến Anh. Tuy vậy, có lẽ Friedrich từ chối vì ông sợ rằng việc tự ý từ bỏ chuyến thanh tra của mình sẽ bị coi là một hành động "bất tuân". Có lẽ ông còn nhớ số phận của Friedrich Đại đế khi còn là Thái tử đã từng bị bắt giam do chạy trốn sang Anh cùng một số sĩ quan quân đội. Bài diễn văn tại Danzig đã khiến cho Friedrich bị loại khỏi mọi địa vị quyền lực chính trị trong suốt triều đại của cha mình. Ông vẫn được giữ chức vụ quân sự của mình, đồng thời tiếp tục thay mặt cho phụ hoàng và quốc gia trong các lễ nghi, lễ cưới và lễ mừng, chẳng hạn như Lễ kỷ niệm Vàng của Nữ vương Anh Victoria năm 1887. Bị vua cha chỉ trích thậm tệ vì tư tưởng tự do của mình, ông dành một phần không nhỏ thời gian sống ở Anh, nơi ông thường được thay mặt Victoria của Anh trong các nghi lễ và hoạt động xã hội.

Friedrich đã tham gia các cuộc chiến tranh chống Đan Mạch, Áo và Pháp. Trước mỗi cuộc chiến, Thái tử đều phản đối hành động quân sự nhưng một khi chiến tranh đã bùng nổ, ông ủng hộ quân đội Phổ bằng toàn bộ tâm huyết của mình và nắm giữ các chức vụ chỉ huy. Nhìn chung, do không hề có ảnh hưởng chính trị, ông có nhiều cơ hội để thể hiện năng lực của mình trong chiến tranh. Cơ hội đầu tiên để tìm hiểu kinh nghiệm chiến trường đã đến với ông vào năm 1864, khi Chiến tranh Schleswig lần thứ hai bùng nổ giữa liên minh Phổ-Áo với Đan Mạch. Friedrich lúc bấy giờ là Trung tướng chỉ huy Sư đoàn Bộ binh Cận vệ số 1. Được giao nhiệm vụ giám sát viên chỉ huy tối cao Liên minh các quốc gia Đức là Thống chế Wrangel và bộ tham mưu của ông này, Thái tử đã khôn khéo giải quyết mâu thuẫn giữa Wrangel và các sĩ quan khác. Quân liên minh Phổ-Áo đã đánh bại quân Đan Mạch và chinh phục phần phía nam của Jutland, nhưng sau cuộc chiến họ đã dành hai năm vận động chính trị nhằm tranh giành quyền minh chủ các quốc gia Đức. Điều đó đã dẫn đến sự bùng nổ cuộc Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866. Friedrich "là thành viên duy nhất trong Hội đồng Vương quyền Phổ bảo vệ quyền lợi của Công tước Augustenberg và phản đối ý tưởng về cuộc chiến với Áo mà ông mô tả là huynh đệ tương tàn." Dù ông là một nhà dân tộc chủ nghĩa nồng nhiệt luôn khuyến khích thống nhất và khôi phục đế quốc Đức thời Trung Cổ, "Fritz không thể chấp nhận rằng chiến tranh là con đường đúng đắn để thống nhất nước Đức.".

Chiến tranh Áo-Phổ
Tuy nhiên, khi chiến tranh xảy ra giữa Phổ với Áo, Thái tử đã chấp nhận chức Tổng tư lệnh Tập đoàn quân số 2, với sự phò tá của viên tướng tham mưu trưởng Leonhard Graf von Blumenthal. Helmuth von Moltke, Tổng tham mưu trưởng quân đội Phổ, đã huy động Tập đoàn quân số 1 dưới quyền Vương thân Friedrich Karl, người em con chú lớn hơn Thái tử ba tuổi, cùng Tập đoàn quân Elbe dưới quyền tướng Herwarth von Bittenfeld kéo vào Böhmen, trong khi Tập đoàn quân số 2 dưới quyền Friedrich được lệnh dẫn quân về hướng Nam qua Schlesien. Đến khi thấy quân đội Áo ở Böhmen nằm trong tầm tấn công của Phổ, tướng Moltke phát lệnh cho Friedrich xua quân vào Böhmen. Buổi trưa ngày 22 tháng 6 năm 1866, khi nhổ trại tại Neisse, Schlesien để chuẩn bị xuất quân, Thái tử đã đọc một bài diễn văn ngắn khơi dậy tinh thần yêu nước của các nhà chức trách quân sự và dân sự ở Neisse. Là viên chỉ huy cấp tập đoàn quân trẻ tuổi nhất của Phổ trong cuộc chiến, ông mang một trọng trách đầy khó khăn là tiến qua các hẻm núi Trautenau,
Braunau và Naehod – ba cửa ngõ vào Böhmen. Ghen tị không muốn Friedrich hơn mình, Friedrich Karl đã gửi thư khuyên Thái tử rằng việc hành binh qua vùng đồi núi là cực kỳ khó nhọc và ngay cả Friedrich Đại đế ngày xưa cũng không dám thế. Nhận được thư, ông nói với Blumenthal:

Dưới sự chỉ huy của ông, Tập đoàn quân số 2 đã thực hiện hàng loạt các cuộc hành quân từ ngày 23 cho đến ngày 26 tháng 6 nhằm gây hoang mang và đánh lạc hướng đối phương. Ngày 27 tháng 6, qua ba hẻm núi Braunau, Trautenau và Nachod, Quân đoàn Vệ binh (Vương công August xứ Württemberg) cùng với Quân đoàn I (tướng Adolf von Bonin) và Quân đoàn V (tướng Karl Friedrich von Steinmetz) đã vào được Böhmen. Quân đoàn I bị Quân đoàn X Áo (tướng Ludwig von Gablenz) đánh bại với tổn thất đến khoảng 1.300 người trong trận Trautenau, nhưng đã loại được gần 5.000 quân đối phương ra khỏi vòng chiến, Cùng ngày, tại trận Nachod (còn gọi là trận Vysokov), Quân đoàn VI Áo (tướng Wilhelm Ramming) tấn công Quân đoàn V của Friedrich và bị đánh tơi bời; trong khi các đơn vị Phổ ở Nachod chỉ thương vong 1.122 người, số quân Áo bị loại lên đến 5.719 người. Quân của Friedrich và Blumenthal lại thắng nhiều trận lẻ trong những ngày kế tiếp. Ngày 2 tháng 7, trước tình hình thuận lợi nhằm bao vây tiêu diệt toàn bộ lực lượng Áo ở Böhmen, Moltke xuống lệnh cho các Tập đoàn quân số 1 và Elbe nổ súng tấn công vào rạng sáng ngày 3 tháng 7, đồng thời ban lệnh cho Friedrich tiếp viện nhanh chóng cho trận đánh quyết định sắp tới. Đó là trận Königgrätz – tại đây các Tập đoàn quân số 1 và Elbe đã cận kề thất bại khi mà sự ứng chiến kịp thời và thái độ quyết định của Friedrich đã quyết định phần thắng của Phổ trong cuộc chiến. Tại Königgrätz, vị Thái tử đã nhận định đúng đắn rằng chìa khóa thực sự của chiến tuyến quân Áo chính là cao điểm Chlum, chứ không phải là những vị trí mà Friedrich Karl đã tấn công suốt sáng. Ông huy động hai tiểu đoàn Vệ binh Phổ đột chiếm Chlum, thu giữ 30 khẩu đại bác của Áo án ngữ tại đây. Trong khi đó, Quân đoàn VI dưới sự chỉ huy của tướng Louis Mutius đã vượt sông Trotina thành công và buộc Benedek phải thay đổi vị trí quân cánh phải của mình.

"Vinh quang thuộc về Thái tử", theo như Đại tá Walker, người cho rằng Friedrich "không chỉ thắng trận, mà còn cứu rỗi em họ của mình [Friedrich Karl]... Tôi đã ở với ngài suốt thời gian đó, và tôi không thể nói quá nhiều về khả năng phán đoán tốt, suy xét tinh tế và quyết định rắn chắc của ngài". Vào lúc 8 giờ tối, Friedrich tiếp kiến vua cha, người đã ôm hôn ông và tặng ông Thập tự Xanh cao quý nhất của Phổ để tưởng thưởng lòng dũng cảm trên trận tiền và tài nghệ chỉ huy của ông. Chiến thắng Königgrätz đã khiến cho ông được vua cha và nhân dân Phổ hết sức mến mộ.

Bên cạnh vinh quang mà mình có được, cuộc đổ máu đã gây cho ông hoảng hốt. Vài ngày trước trận Königgrätz, Friedrich đã viết thư cho vợ mình, qua đó ông bày tỏ hy vọng rằng đây là cuộc chiến cuối cùng mà ông phải chiến đấu. Trong buổi tối sau trận thắng, ông viết vào nhật ký của mình: "Chiến tranh là một thứ ghê tởm, và nhà dân sự đã khởi đầu nó bằng một nét bút của mình trên chiếc bàn Hội đồng không hề có ý tưởng về cái mà ông ta đang chuẩn bị." Giờ đây, việc chấm dứt chiến tranh còn là mối bận tâm của Bismarck. Quá vui mừng trước chiến thắng, Wilhelm I muốn buộc Áo cắt đất nhượng cho mình, nhưng Thủ tướng không muốn biến nước Áo thành kẻ thâm thù của Phổ. Mâu thuẫn giữa Quốc vương và Thủ tướng lên cao đến mức mà khi gặp Friedrich vào ngày 20 tháng 7, Moltke phàn nàn: "Điện hạ sẽ nhìn thấy mọi thứ ở đây trong một tình hình tệ hại... Đức vua và Bismarck sẽ không nhìn mặt nhau nữa". Quả nhiên Bismarck tìm đến "cầu viện" Friedrich cùng ngày hôm ấy. Trong nhật ký của mình, Thái tử viết: "Ta phải nói là Bismarck hành xử rất đúng mực và vấn đề này, và ta sẽ giúp đỡ nhiều cho ông ấy... Ba ngày nay phụ vương đã nói với ông ấy những điều khiến ông [Bismarck] thật sự đã bật khóc trong đêm qua và thật tình lo lắng không dám đến yết kiến nữa... Ta phải trấn an cả hai người". Ông đã bày tỏ thái độ đồng cảm và sẵn lòng ủng hộ Bismarck của ông:

Sau khoảng 30 phút khuyên nhủ vua cha, Thái tử cuối cùng đã trở lại với Bismarck trong tâm trạng "thân thiện, điềm tĩnh" và nói với Bismasrck: "Đó là một việc rất khó, nhưng phụ vương ta đã bằng lòng".

Tầm nhìn chiến lược của Friedrich được tham mưu trưởng của ông, người đã đóng góp rất nhiều đến những thắng lợi của ông trong các cuộc chiến năm 1866 và 1870, ngưỡng mộ. Theo Blumenthal, trong khi Friedrich Karl triển khai một hệ thống chỉ huy phối hợp (trong đó kỵ binh và pháo binh cùng tiến bước), Thái tử chú trọng tính linh hoạt của việc tổ chức các cuộc hành quân riêng rẽ và chỉ hợp nhất lực lượng trong các trận đánh cụ thể.

Chiến tranh Pháp-Đức
Những thắng lợi quân sự vang dội của Phổ đã gây cho Hoàng đế Pháp Napoléon III hoảng hốt. Thậm chí ông ta còn bối rối hơn nữa khi được biết về tài dụng binh của Friedrich. Napoléon đã: "Vị vua tương lai cũng là một tướng giỏi! Đó là một giọt nước tràn li".

Bốn năm sau, Friedrich một lần nữa lên đường chinh chiến khi cuộc Chiến tranh Pháp-Đức bùng nổ vào năm 1870. Ông được lãnh quyền chỉ huy Tập đoàn quân số 3, gồm các đơn vị quân đội Phổ và các bang miền Nam Đức. Một lần nữa, Blumenthal được chỉ định làm Tham mưu trưởng của ông Thái tử lo lắng khi ông được bổ nhiệm làm tư lệnh tập đoàn quân này. Ông đánh giá các đạo quân Nam Đức "thiếu thiện ý với chúng ta và hầu như không được đào tạo theo khuôn phép của chúng ta", và tin rằng họ không thể chiến đấu hiệu quả với một kẻ thù hùng mạnh và được chuẩn bị tốt như người Pháp. Nhưng trong cuộc chiến, các lực lượng Nam Đức đã chiến đấu dũng cảm hơn là ông nghĩ.

Ngày 3 tháng 8 năm 1870, Moltke hạ lệnh cho Friedrich và Blumenthal kéo Tập đoàn quân số 3 vào Alsace và đánh bại bộ phận quân Pháp tại đây, sau đó vượt dãy Vosges rồi vòng lên mạn bắc để hiệp lực cùng các Tập đoàn quân số 1 và 2 bao vây tiêu diệt chủ lực Tập đoàn quân Rhine của Pháp tại Lorraine. Tuân thủ thượng lệnh, ngày 4 tháng 8, ông điều 5 vạn quân thuộc 3 quân đoàn Phổ-Bayern tiến công Wissembourg và đập tan cuộc kháng cự quyết liệt của 6.000 quân thuộc Sư đoàn 2 Pháp (Quân đoàn I) do tướng Abel Douay chì huy. Bản thân Douay tử trận và hàng nghìn quân Pháp bị bắt làm tù binh. Theo bình luận của Đại tá Anh Walter, trận đánh là "một hoạt động được tiến hành xuất sắc... Tôi... chưa từng chứng kiến điều gì hoàn hảo hơn cuộc tiến công lên các cao điểm của quân Phổ". Tiếp theo đó, Thái tử và Blumenthal tiến quân về hướng tây-nam để truy tìm bộ phận chủ lực Quân đoàn I Pháp do Thống chế Patrice de MacMahon chỉ huy. Blumenthal định cho quân nghỉ ngơi vào ngày 6 tháng 8, nhưng trong ngày hôm ấy một trận đánh khốc liệt đã tình cờ bùng nổ giữa các lực lượng Phổ, Bayern và Württemberg với Quân đoàn I và một sư đoàn thuộc Quân đoàn VII của Pháp trong khu vực Wœrth-Frœschwiller. Trận chiến chấm dứt với thắng lợi toàn diện của quân đội Nam-Đức và buộc MacMahon phải vội vã rút quân chạy về Châlons.

Hai chiến thắng mở màn ở Wissembourg và Wœrth-Frœschwiller đã đem lại cho Thái tử những những lời khen ngợi về tài điều binh khiển tướng của ông. Ngay sau đại thắng Wœrth, khi ông bày tỏ sự đặc biệt hài lòng của mình đối với cống hiến của hai quân đoàn Bayern trong cuộc chiến đấu, một hạ sĩ Bayern đáp: "Dưới sự thống lĩnh của Điện hạ, chúng tôi có thể đi mọi nơi và làm mọi thứ. Nếu chúng tôi được chỉ huy bởi ngài vào năm 1866, thay vì bởi một tên hậu đậu, chúng tôi sẽ tung cho đám quân Phổ kia đòn đánh nặng nề nhất mà họ đã từng hứng chịu" (Bayern liên minh với Áo trong cuộc chiến năm 1866 và bị một tập đoàn quân nhỏ của Phổ ở phía Tây đánh bại).

Mặc dù thắng lợi của tập đoàn quân thái tử tại Alsace đã tạo thuận lợi cho Moltke thực thi kế hoạch của mình, chiến lược này đã bị phá sản do những sự kiện diễn ra trên mạn bắc vào khoảng ngày 5 - 6 tháng 8 (để biết cụ thể xem các bài Helmuth Karl Bernhard von Moltke, Karl Friedrich von Steinmetz và Trận Spicheren). Tiếp nối những chiến thắng của mình, Friedrich Wilhelm và Blumenthal điều động các đơn vị Tập đoàn quân số 3 đã vượt dãy Vosges mà không vấp phải sự kháng cự nào từ Tập đoàn quân Alsace. Trong vùng núi, quân Bayern và Württemberg vây chiếm một số pháo đài đơn lẻ của Pháp như Lichtenberg và Marsal. Vào ngày 12 tháng 8 Tập đoàn quân số 3 đã ra được khỏi dãy Vosges và nối lại liên lạc với Tập đoàn quân số 2 do Vương thân Friedrich Karl chỉ huy trên mạn Lorraine. Đến ngày 16 tháng 8, Thái tử dừng quân và lập tổng hành dinh tại thị trấn Nancy – nơi quân Pháp đã rút bỏ 4 ngày trước đó – để yểm trợ các hoạt động chủ lực của các Tập đoàn quân số 1, số 2 và chuẩn bị đối phó với mọi tình huống.

Sau khi hai tập đoàn quân này đánh bại 5 quân đoàn chủ lực Tập đoàn quân Rhine của Pháp trong trận Gravelotte và cô lập hoàn toàn Tập đoàn quân Rhine tại Metz, Moltke chuyển trọng tâm của mình về hướng tây sang Châlons, nơi Napoléon III và MacMahon đang thành lập Tập đoàn quân Châlons với thành phần nòng cốt là 3 quân đoàn I, V, VII. Vị Tổng tham mưu trưởng rút 4 quân đoàn khỏi biên chế của Tập đoàn quân số 2 để thành lập Tập đoàn quân Maas do Thái tử Albert của Sachsen thống lĩnh. Sau khi cho quân nghỉ ngơi trong hai ngày 19 và 20 tháng 8, nhà vua và Moltke điều động các tập đoàn quân của hai thái tử Đức tiếp tục tiến quân về hướng Tây để dứt điểm chiến dịch.

Sau khi tiến qua Commercy, Bar-le-Duc, Point-du-Jour, và Vitry, quân của Friedirch tới Châlons ngày 24 tháng 8 và phát hiện rằng quân Pháp đã nhổ trại. Các đơn vị Tập đoàn quân số 3 đã chiếm được pháo đài Vitry vào buổi sáng ngày hôm sau. Cùng ngày, Moltke đã được thông tin đầy đủ rằng Napoléon và MacMahon đang đem quân đến Rheims và Bethel hòng phá vòng vây của các Tập đoàn quân số 1, số 2 ở Metz và hội quân với Tập đoàn quân Rhine. Lập tức, ông điều các lực lượng hùng hậu do Friedrich và Albert chỉ huy quay sang hướng tây bắc. Hai vị thái tử đã đánh tan Quân đoàn V Pháp trong trận Beaumont vào ngày 30 tháng 8, rồi bao vây tiêu diệt Tập đoàn quân Châlons trong trận Sedan vào ngày 1 tháng 9. Hôm sau, Napoléon III, MacMahon và 83.000 quân của Tập đoàn quân Châlons đầu hàng và bị bắt làm tù binh. Tiếp nối thắng lợi của mình, Friedrich vây hãm Paris, nơi ông bẻ gãy các cuộc đột vây của Pháp. Sau khi Friedrich Karl hạ được Metz vào ngày 27 tháng 10, vua Wilhelm I quyết định phá vỡ một cổ tục của Vương triều Hohenzollern, theo đó các vương thân không được thụ phong cấp bậc cao nhất của quân đội. Khi làm Thái đệ nối ngôi, Wilhelm là Đại tướng Bộ binh quyền lãnh Thống chế chứ không hoàn toàn là Thống chế. Giờ đây, nhà vua phong cấp hàm Thống chế cho con mình Friedrich Wilhelm và cháu gọi mình bằng bác Friedrich Karl.

Thái độ đối xử nhân đạo của Friedrich đối với các kẻ thủ của đất nước đã đem lại cho ông sự kinh trọng của họ và sự tán thưởng của các quan sát viên trung lập. Sau trận chiến Wœrth-Frœschwiller, một nhà báo Luân Đôn đã chứng kiến những chuyến thăm hỏi liên tục của Thái tử dành cho thương binh Phổ và ca ngợi các việc làm của ông, tán dương tình cảm yêu mến và quý trọng của những người lính đối với ông. Cũng sau chiến thắng này, Friedrich trò chuyện với hai nhà báo Paris "Ta không thích chiến tranh, các quý ông ạ. Nếu sau này ta trị nước ta sẽ không bao giờ gây ra nó." Một nhà báo Pháp ca tụng: "Thái tử đã để lại vô số nét tử tế và nhân đạo trên vùng đất mà ông đánh." Qua một bài báo vào tháng 7 năm 1871, thời báo The Times đã bày tỏ sự nể phục đối với những chiến công và tinh thần nhân đạo của ông: "vị Thân vương giành được nhiều vinh quang do sự hiền đức cũng như do lòng can trường của ngài trong chiến tranh." Sau đại thắng Sedan, các nhật ký chiến tranh của Thái tử cho thấy vấn đề mà giờ đây ông bận tâm nhất là những trở ngại còn lại của cuộc thống nhất nước Đức và việc xây dựng một đế quốc mới.

Hoàng thái tử Đức

Vào ngày 18 tháng 1 năm 1871, sau những thắng lợi của Phổ, các quốc gia Đức thống nhất thành Đế quốc Đức dưới sự lãnh đạo của Phổ, với Wilhelm I là Hoàng đế và Friedrich là người kế thừa của nền quân chủ Đức mới mẻ. Mặc dù Wilhelm coi ngày Hoàng đế là ngày đau xót nhất trong cuộc đời của mình, Friedrich bày tỏ thái độ hân hoan khi được chứng kiến một ngày vĩ đại trong lịch sử Đức. Bismarck, giờ đây là Thủ tướng Đức, không ưa chuộng Friedrich và không đồng tình với thái độ ủng hộ chủ nghĩa tự do của Thái tử và Thái tử phi. Sử gia người Anh Michael Balfour mô tả:
Thái tử và Vương phi cùng san sẻ quan điểm với Đảng Tiến bộ, vì Bismarck bị ám ảnh bởi nỗi lo sợ rằng nếu như lão hoàng đế qua đời – và giờ đây ông đã ở độ thất tuần – họ sẽ triệu một trong những thủ lĩnh phe Tiến bộ làm Thủ tướng. Ông ấy mưu toan phòng vệ trước một thay đổi như vậy bằng việc kìm hãm Thái tử khỏi một vị trí có tầm ảnh hưởng nào đó và bằng các biện pháp bẩn thỉu cũng như các biện pháp bẩn thỉu cũng như trong sạch đã khiến cho ông mất lòng dân.

Friedrich thường tỏ ra bất đồng với các hoạt động và chính sách bảo thủ của phụ hoàng và Bismarck, đồng thời đứng về phía những người tự do Đức khi họ phản kháng việc mở rộng quân đội đế quốc. Ông trở thành niềm hy vọng của các đảng viên Đảng Tiến bộ Đức, những người tin rằng sự nối ngôi của Friedrich sẽ khởi đầu một thời kỳ mới cho đất nước: thời kỳ của một chính quyền tự do. Bên cạnh đó, ông cũng tham gia nhiều dự án xây dựng công trình công cộng, chẳng hạn như việc thành lập các trường học và giáo đường ở khu vực Bornstedt gần Potsdam. Để hỗ trợ cho nỗ lực của phụ hoàng nhằm biến đế đô Berlin thành một trung tâm văn hóa lớn, ông đã được bổ nhiệm làm Bảo hộ các Bảo tàng Công cộng; chủ yếu nhờ vào công sức của ông mà những bộ sưu tập hội họa quy mô đáng kể đã được gom và trung bày tại Bảo tàng Hoàng đế Friedrich (sau này gọi là Bảo tàng Bode) mới được thành lập ở Berlin sau khi ông qua đời.

Vào năm 1878, sau khi Wilhelm I bị trọng thương trong một vụ ám sát hụt do Tiến sĩ Karl Nobiling thực hiện, Friedrich được triệu ra chấp chính trong thời gian phụ hoàng đi chữa trị thương tích. Thái tử ngấm ngầm hy vọng đây là thời cơ cho ông nắm quyền để thực hiện đường lối của mình, và ông yêu cầu được bổ nhiệm làm Nhiếp chính vương để trị nước thay cha. Tuy nhiên, Wilhelm I và Bismarck đã ban bố một chỉ dụ mà "không hề hỏi ta trước", theo đó Friedrich chỉ đơn thuần là một Phụ chính thay mặt vua cha thực hiện các chính sách mà vua cha, hay nói đúng hơn là Bismarck, đã đề xướng. Sau khi phụ hoàng về kinh vào ngày 5 tháng 12, ông lại bị gạt ra ngoài lề. Sự thiếu thốn ảnh hưởng của mình đã gây cho ông hết sức bất mãn, thậm chí còn khiến ông nảy sinh ý định tự sát.

Friedrich là một người nghiện thuốc lá và điều này đã dẫn đến căn bệnh ung thư vòm họng của ông. Vào tháng 1 năm 1887, khi ông 56 tuổi, những triệu chứng đầu tiên của căn bệnh đã xuất hiện khi ông ngày càng khàn giọng. Vào tháng 3, bác sĩ Carl Gerhardt, Giáo sư Y dược tại Đại học Berlin, phát hiện một khối u nhỏ trên dây thanh quản trái của Thái tử. Không thể cắt bỏ nó bằng nhíp, Gerhard đã dùng một sợi dây kim loại nóng để cắt bỏ khối u. Tuy nhiên, giọng nói của Thái tử vẫn khàn và vào tháng 5, khối u đã tái phát trong khi vết thương do cuộc điều trị gây ra vẫn chưa lành. Đoán rằng Friedrich đã mắc bệnh ung thư vòm cổ họng, vào tháng 5, Gerhardt hội ý một nhà phẫu thuật nổi tiếng Ernst von Bergmann. Dù cho khối u có phải là ác tính hay không, hai người yêu cầu thực hiện phẫu thuật cắt bỏ vùng bị ảnh hưởng. Họ tham kiến Wilhelm I và Bismarck mà không hề báo cho Thái tử về ý định của họ. Được sự đồng thuận của Bismarck, Hoàng đế "cấm họ làm phẫu thuật mà không có sự ưng thuận của con ta". Bermann nhận thấy cuộc phẫu thuật có triển vọng tốt do căn bệnh đã được phát hiện sớm và bệnh nhân còn khỏe. Dù Thái tử phi không thích để "con dao chạm vào cổ họng yêu dấu của anh ấy", vợ chồng Thái tử ồng ý và cuộc phẫu thuật được hoạch định thực hiện vào ngày 21 tháng 5. Nhưng do một cuộc phẫu thuật như vậy mang nguy cơ tử vong rất cao trong thời gian đó, mọi người quyết định hội ý một bác sĩ có tên tuổi người Anh là Ngài Morell Mackenzie.

Sau khi đến Berlin vào ngày 20 tháng 5, Mackenzie khám bệnh Thái tử và cho rằng khối u của Friedrich không nguy hiểm, mà chỉ là "khối u xơ có thể bị loại bỏ mà không còn phẫu thuật trong vòng sáu đến tám tuần điều trị". Do đó, cuộc phẫu thuẫn theo dự kiến bị hoãn lại. Vị bác sĩ người Anh đã cắt bỏ một số mẩu khối u và giao cho bác sĩ Rudolf Virchow, nhà nghiên cứu bệnh học lớn nhất thời đó, phân tích. Virchow không tìm thấy được triệu chứng ác tính. Tuy nhiên, các bác sĩ Gerhardt và Bergmann khẳng định sự chẩn đoán ban đầu của họ là đúng và cảnh báo rằng khối u đang lan rộng về bên kia thanh quản của Thái tử. Nhưng Mackenzie vẫn cố giữ quan điểm của mình. Trước tình hình đó, Friedrich và vợ ông quyết định chọn Mackenzie làm bác sĩ chữa trị cho mình. Đầu tháng 6 năm 1887, Friedrich đến Luân Đôn, nơi Mackenzie khám bệnh cho ông. Chính tại đây, ngày 21 tháng 6, ông đã tham gia Lễ Kỷ niệm vàng của Victoria của Anh. Mackenzie khuyên Thái tử Đức nên nghỉ đông ở Địa Trung Hải, nơi có khí hậu ấm áp, để tránh thời tiết lạnh lẽo của Berlin. Cuối năm 1887, vợ chồng Thái tử đến Ý nhưng tại đây, bệnh tình của ông càng nặng. Trái với vợ chồng Thái tử, Đức hoàng và Thủ tướng không còn tin cậy vào phương pháp chữa trị của Mackenzie. Wilhelm I phái hai bác sĩ Đức và một bác sĩ Áo đến tháp tùng Thái tử ở Địa Trung Hải.

Trước bệnh tình của Thái tử, Victoria yêu cầu Mackenzie xét nghiệm lại và giờ đây, vị bác sĩ thay đổi hoàn toàn chẩn đoán ban đầu của mình: Thái tử đã bị ung thư vòm họng và chỉ sống được 18 tháng nữa. Các bác sĩ khác đồng ý với Mackenzie và khẳng định ngay cả việc cắt bỏ hoàn toàn thanh quản vẫn không thể cải thiện tình hình. Nhận hung tin, Friedrich tỏ ra điềm tĩnh đến mức mọi người phải khâm phục. Nhưng lúc ở riêng với Victoria, ông bày tỏ cảm xúc thực sự của mình và có lần ông than khóc: "Để tưởng tượng rằng anh phải chịu một cơn bệnh ghê tởm khủng khiếp như thế; rằng anh sẽ là đối tượng căm ghét của mọi người, và là hoàn toàn là gánh một gánh nặng cho em. Anh đã luôn kỳ vọng được hữu dụng cho đất nước của anh? Vì sao Trời thật tàn nhẫn với anh?". Buổi tối ngày 8 tháng 2 năm 1888, bệnh tình của ông nhanh chóng trở nên tồi tệ hơn và sáng ngày 9 tháng 2, Thái tử ngột ngạt đến mức đã ông yêu cầu phải tiến hành phẫu thuật mở khí quản ngay lập tức. Trợ lý của Bergmann là Bramann đã thực hiện cuộc phẫu thuật này và một ống thở đã đưa vào khí quản của Friedrich để cho ông thở. Trong suốt thời gian còn lại của cuộc đời, Friedrich không nói được và thường giao tiếp bằng viết giấy.

Trong cuộc phẫu thuật, bác sĩ Bergmann suýt nữa đã giết chết ông do bị mất dấu đường rạch ở khí quản và đặt ống thở sai chỗ. Thấy Friedrich ho và chảy máu, Bergmann lại còn đặt ngón tay trở của mình lên vết thương, làm vết thương bị mở rộng ra thêm. Friedrich chấm dứt chảy máu sau hai tiếng đồng hồ, nhưng những hành động của Bergmann đã dấn đến sự hình thành một áp xe ở cổ ông, gây cho ông khó chịu trong những tháng còn lại của đời mình. Sau, Friedrich từng hỏi "Vì sao Bergmann lại đặt ngón tay của ông ấy vào cổ ta?" và than phiền "Bergmann hành hạ [ta]".

Hoàng đế vắn số

Vào ngày 9 tháng 3 năm 1888, phụ hoàng Wilhelm I băng hà ở tuổi 90. Friedrich, khi ấy còn ở Địa Trung Hải với vợ minh, lên nối ngôi đại thống. Để vinh danh ngôi vị hoàng hậu của Victoria, ông rút dải ruy băng và ngôi sao của Huân chương Đại bàng Đen trên áo mình và gắn lên bộ đầm của bà. Ông viết một mẩu giấy và gửi cho Mackenzie: "Trẫm tạ ơn ông vì đã giúp trẫm sống đủ lâu để đền đáp lòng can trường quả cảm của vợ trẫm". Ông còn đánh điện cho Victoria của Anh để bày tỏ chủ trương thắt chặt mối quan hệ của mình với nước Anh:

Tân Hoàng đế trở về kinh đô Berlin vào ngày 11 tháng 3 năm 1888. Do sức khỏe yếu, ông không thể tham dự đám tang phụ hoàng và chỉ đứng mặc niệm ở cửa sổ khi mà đoàn xe tang kéo về lăng tẩm Charlottenburg. Đúng lý, tân hoàng đế Friedrich phải lấy hiệu là Friedrich I (nếu như đế quốc của Bismarck được xem là một thể chế mới) hay Friedrich IV (nếu như đế quốc được công nhận là một sự tiếp nối của Đế quốc La Mã Thần thánh cũ, với ba hoàng đế mang tên Friedrich); bản thân ông ưu tiên tên hiệu Friedrich IV. Tuy nhiên, tuy nhiên, nhận thấy giữa Đế quốc La Mã Thần thánh và Đế quốc Đức không có mối liên hệ gì với nhau, Bismarck đã khuyên ông chỉ nên dùng mỗi tên hiệu vua Phổ của mình: Friedrich III. Đây là một trong số ít những dịp mà Hoàng hậu Victoria tán thành với Bismarck.

Bất chấp cơn bạo bệnh của mình, Friedrich đã cố gắng hết sức để làm tròn bổn phận của một đế vương. Trong cuộc họp Hội đồng Đế quyền đầu tiên của mình, ông tham vấn và ra các chỉ dụ bằng cách viết lên các mẫu giấy. Bên cạnh những mâu thuẫn của mình với Bismarck, ông cũng khẳng định tín nhiệm giao cho Bismarck chức vụ Thủ tướng trong thời kỳ trị vì của mình. Vào tháng 4 năm 1888, ông tiếp đón chuyến viếng thăm chính thức của Victoria của Anh, sau đó vào ngày 24 tháng 5, ông đến nhà nguyện của điện Charlottenburg để tham dự hôn lễ của con mình là Hoàng tử Heinrich với cháu gái mình là Công nương Irene xứ Hessen và ven sông Rhein. Tại đây, ông vận bộ quân phục có cổ áo đủ cao để che khuất khối bướu ở cổ họng của ông. Mặc dù bệnh yếu nhưng Hoàng đế đã đứng khi đôi tân hôn trao đổi nhẫn cưới. Thêm vào đó, vào buổi sáng ngày 13 tháng 6, ông còn đón tiếp chuyến viếng thăm của bạn ông, vua Oscar II của Thụy Điển và Na Uy. Nhưng mọi người hiểu rằng sự băng hà của Friedrich III và sự nối ngôi của Wilhelm – vị Thái tử 29 tuổi đăng bị giằng xé giữa niềm đau xót trước căn bệnh của vua cha với triển vọng được làm vua – giờ đây chỉ còn là vấn đề thời gian. Điều đó làm cho Victoria đau xót: không chỉ thương chồng, bà nghĩ rằng sự ra đi của Friedrich sẽ làm tiêu tan mong ước của Albert về một nước Đức được tự do hóa và có quan hệ thân mật với Anh.

Thật vậy, triều đại ngắn ngủi của ông chưa thể làm nên một thay đổi nào đáng kể nào để xây dựng một nước Đức tự do hơn. Về sau, Bismarck hồi tưởng: "Trong toàn bộ sự nghiệp đại thần của tôi, việc thực thi sự vụ chưa bao giờ thoái mái và không có xích mích như dưới trong 99 ngày trị vì của Hoàng đế Friedrich". Một chiếu chỉ mà Friedrich đã viết trước khi lên ngôi, theo đó quyền lực của Hoàng đế và Thủ tướng bị hạn chế dưới Hiến pháp chưa hề được ban hành, mặc dù ông đã sa thải được Bộ trưởng Nội vụ Robert von Puttkamer – một người rất được Bismarck ủng hộ – vào ngày 8 tháng 6, khi các bằng chứng cho thấy Puttkamer đã can thiệp vào các cuộc bầu cử Quốc hội. Theo như bác sĩ Mackenzie ghi nhận, Đức hoàng có "một ý thức hầu như áp đảo về những trách nhiệm của ngôi vị của mình". Trong thư gửi Huân tước Napier, Hoàng hậu Victoria viết: "Hoàng đế tham gia được công việc triều chính, và làm rất nhiều, nhưng việc không nói được, dĩ nhiên, là khổ sở nhất". Friedrich có tâm huyết nhưng không có thời gian để đạt được những mong muốn của mình; vào tháng 5 năm 1888, ông ai oán: "Ta không thể chết... Điều gì sẽ xảy ra với nước Đức?".

Vào đầu tháng 6, Friedrich III phải vật lộn với từng cơn sốt cao và sự khó chịu do cái áp xe ở cổ ông gây ra, được đưa khỏi điện Charlottenberg và đến Tân Hoàng cung ở Potsdam, nơi ông sinh ra. Sau khi ông đón tiếp vua Thụy Điển và Na Uy vào buổi sáng ngày 13 tháng 6, ngày hôm sau Bismarck đến nói lời vĩnh biệt với ông. Hoàng đế đã vươn tay lên nắm lấy tay Bismarck rồi trao tay vị Thủ tướng cho Hoàng hậu. Friedrich băng hà đầu buổi sáng ngày 15 tháng 6 năm 1888, và được kế tục bởi con trưởng là Wilhelm II. Nhận được tin dữ, Victoria của Anh của Anh đã gửi thư cho cháu ngoại mình, giờ đây là tân Hoàng đế Đức: "Ta đang đau buồn nhất trước hung tin này và thật lo lắng cho người mẹ yêu dấu tội nghiệp của con. Hãy làm mọi thứ, ta bảo con, để giúp đỡ mẹ con trong khoảng thời gian khó nhọc và sầu muộn ghê gớm này". Friedrich được xem là nhân vật nổi tiếng đầu tiên chết do bệnh ung thư vòm họng phát sinh từ thói quen hút thuốc của mình. Cố hoàng đế được an táng trong một lăng tẩm tại nhà thờ Friedenskirche tọa lạc ở sân điện Sanssouci, Potsdam. Sau khi ông qua đời, Thủ tướng Anh William Ewart Gladstone ca ngợi ông là "Barbarossa của chủ nghĩa tự do Đức". Hoàng hậu Victoria tiếp tục truyền bá các quan niệm và tư tưởng của Friedrich trong khắp nước Đức, nhưng giờ đây bà không còn có quyền hành trong chính phủ.

Di sản

Friedrich được mô tả là "một bậc vương giả Phổ, thuộc loại cao quý nhất, mang mọi phẩm chất tốt đẹp của gia tộc mà không có một phẩm chất tồi tệ nào". Trong đêm ngày 15 tháng 6 năm 1888, ngày ông mất, Victoria của Anh đã viết vào nhật ký của mình: "Không một đứa con nào của ta có thể là một mất mát lớn hơn. Cậu ấy thật tốt tính, thật sáng suốt, và rất yêu mến ta". Em vợ của Friedrich là Thân vương xứ Wales đã gửi thư cho con mình, George V:

Friedrich quan niệm rằng một nhà nước không được hành động chống lại quan điểm phổ thông của người dân. Ông từ lâu đã có thiện chí với phong trào tự do chủ nghĩa, và đã tranh luận về tư tưởng cũng như ý định của mình với Victoria và những người khác trước khi ông lên kế ngôi. Theo các sử gia như Michael Balfour, Friedrich và vị hôn thê của mình, vốn khâm phục Albert xứ Sachsen-Coburg-Gotha và cơ cấu nghị viện Anh,, dự kiến cùng nhau cai trị nước Đức và cải cách cái mà họ xem là những thiếu sót lớn trong nhánh hành pháp mà Bismarck đang điều hành. Họ toan tính thay thế chức vụ Thủ tướng, chịu trách nhiệm trước Hoàng đế, bằng một nội các kiểu Anh, với các bộ trưởng chịu trách nhiệm trước Quốc hội. Trong khi đó, chính sách của triều đình sẽ được dựa trên sự đồng thuận của nội các. Ông từng "mô tả bản Hiến pháp Đế quốc là một mớ hỗn độn được trù tính khéo léo." Nhiều nhà sử học, trong số đó có William Harbutt Dawson và Erich Eyck, nhận định rằng cái chết sớm của Friedrich đã đặt dấu chấm hết cho quá trình phát triển của chủ nghĩa tự do trong Đế quốc Đức. Họ tin rằng, nếu như ông khỏe mạnh hơn và trị vì lâu hơn, có lẽ Friedrich sẽ thực sự thay đổi nước Đức thành một quốc gia dân chủ tự do hơn, và ngăn chặn con đường dẫn tới chiến tranh của chủ nghĩa quân phiệt Đức – một tiến trình đã xảy ra dưới thời vua con Wilhelm II. Tiến sĩ J. McCullough xác nhận rằng Friedrich sẽ ngăn được Chiến tranh thế giới thứ nhất—và cả nền Cộng hòa Weimar vốn được thành lập sau khi Đức thất trận trong cuộc chiến—trong khi các sử gia khác như Balfour còn đi xa hơn khi khẳng định rằng, do kết thúc của Chiến tranh thế giới thứ nhất đã tác động trực tiếp đến tình hình thế giới và châm ngòi cho Chiến tranh thế giới thứ hai, vị Hoàng đế tự do của Đức có lẽ cũng sẽ ngăn ngừa sự bùng nổ của Chiến tranh thế giới thứ hai. Tác giả Michael Freund nhận định thẳng là cả hai cuộc chiến tranh thế giới sẽ bị ngăn chặn nếu như Friedrich sống lâu hơn. Cuộc đời của Friedrich đã gợi cho nhà sử học Frank Tipton tự hỏi: "Điều gì sẽ xảy ra nếu cha ông mất sớm hơn hoặc nếu bản thân ông sống được lâu hơn?"

Các nhà sử học khác, trong đó có Wilhelm Mommsen và Arthur Rosenberg, phủ nhận quan niệm rằng Friedrich có thể (hoặc chắc chắn) sẽ tự do hóa nước Đức nếu ông sống lâu hơn. Họ tin rằng ông sẽ không thể bãi bỏ đường lối của vua cha và Bismarck để xoay chuyển tiến trình lịch sử nước Đức; là một người lính thuần thục, ông đã thấm nhuần truyền thống quân sự vững mạnh của vương tộc: ông gia nhập quân ngũ ngay từ năm 10 tuổi và luôn cảm thấy hạnh phúc khi báo cáo cho cha mình từ nhà vệ binh ở Potsdam. Andreas Dorpalen ghi nhận rằng Friedrich thực sự đã tuân thủ phần lớn các chính sách của Wilhelm và Bismarck trong thời gian ở ngôi Thái tử, và không chắc sẽ thay đổi cách hành xử của mình. Theo nhận định của Arthur Rosenberg, bên cạnh khuynh hướng tự do trong tư tưởng của mình, Friedrich III vẫn đặt niềm tin vững chắc vào Bismarck và cơ cấu chính quyền của ông này và ngay nếu ông trị vì lâu hơn, ông sẽ khó thể thay đổi tình hình nước Đức. Thêm vào đó, Dorpalen cho rằng dù Friedrich có trị vì được bao lâu đây nữa, cá tính của ông quá yếu đuối và bất lực để có thể mang lại một chuyển biến thực sự nào cho tình hình nước Đức. James J. Sheehan nhận xét rằng các đường lối cũ đã quá ăn sâu vào môi trường chính trị và hệ thống đảng phái ở Đức để Friedrich có thể thay đổi bằng công cuộc "tự do hóa" của mình. Ngoài ra, Dorpalen nhìn nhận rằng sự ủng hộ của ông đối với chủ nghĩa tự do có lẽ đã bị phóng đại sau khi ông qua đời nhằm giữ vững phong trào tự do tại Đức, và theo như sử gia này chỉ ra, nhiều sai lầm của Wilhelm II đã gián tiếp góp phần "tô hồng" hình ảnh mang đậm nét tự do chủ nghĩa của phụ hoàng Friedrich III.

Các sử gia gần đây nhận định rằng các thư từ của Hoàng hậu Victoria sau khi vị Hoàng đế băng hà đã thổi phồng ông thành một "nhà tự do tiến bộ"; mặc dù ủng hộ những người tự do chủ nghĩa và ưa chuộng chế độ quân chủ lập hiến, Friedrich III trên thực tế không hề muốn mở rộng thế lực của quốc hội mà không mang lại ích lợi cho nền quân chủ. Năm 1870, Victoria từng bị thất vọng khi được biết rằng sự chống đối của Friedrich với Bismarck đã dịu đi, do Thủ tướng khẳng định với ông rằng việc thống nhất nước Đức sẽ được thực hiện trên khuôn khổ tự do-lập hiến. Song, vào năm 1879, khi Bismarck chấm dứt liên minh của mình với những người tự do, Friedrich bất mãn và ông khuyên Thủ tướng không được phá hủy hiến pháp. Nhà sử học Patricia Kollander khẳng định Friedrich trên hết là một "nhà tự do lập hiến", người đã vài lần đứng ra bảo vệ hiến pháp khi các nhà bảo thủ đe dọa thủ tiêu nó. Theo Kollander, trái ngược với vợ mình – người ủng hộ chủ trương xóa bỏ hiến pháp của Đảng Tiến bộ Đức và áp dụng các định chế chính trị của Anh, Friedrich thực sự chỉ cho phép cải cách tự do dựa trên sự cân bằng của hiến pháp. Thái độ đối kháng của Friedrich đối với những thay đổi cấp tiến có hại cho hiến pháp đã phần nào giải thích sự phản đối của ông với ý định thoái vị của vua cha Wilhelm I vào năm 1862. Ông từng nói với Wilhelm I rằng việc vua cha thoái vị sẽ đẩy ông vào một "tình thế bối rối".

Những người con của Friedrich III—tiêu biểu nhất là Wilhelm —giữ nhiều địa vị chính trị và có nhiều ảnh hưởng đến châu Âu. Trái với phụ hoàng, cá nhân Wilhelm chưa hề trải qua nỗi kinh hoàng của chiến tranh, và ông ưa thích phô trương sức mạnh quân sự của Phổ-Đức. Khi còn trẻ, Wilhelm được giám hộ của Bismarck, người bất mãn với thiên hướng tự do của Friedrich và Victoria, đặt sự giám hộ của mình. Vị Thủ tướng cảm thấy cần phải tăng cường mâu thuẫn giữa Wilhelm và cha mẹ của ông, đặc biệt là người mẹ. Trưởng thành trong tâm trạng khinh ghét các quan điểm của cha mẹ mình về chính quyền, vị tân hoàng đế tuyên bố sẽ tiếp bước ông nội mình là Wilhelm I không lâu sau khi phụ hoàng băng hà. Ông không hề nhắc đến Friedrich III. Wilhelm II cũng xóa bỏ mọi chính sách tư tưởng của phụ hoàng, và cuối cùng đã đẩy nước Đức đến thảm họa Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Các giáo đường được xây dựng để tôn vinh vị hoàng đế vắn số bao gồm Kaiser-Friedrich-Gedächtniskirche (Giáo đường Tưởng niệm Hoàng đế Friedrich) tại Berlin và nhà thờ Kalthof cũ (trước đây cũng mang tên Giáo đường Tưởng niệm Hoàng đế Friedrich) ở Königsberg. Một đỉnh núi ở khu vực Jervis Inlet của bờ biển Columbia thuộc Anh tại Canada cũng được đặt tên là Frederick William để vinh danh ông.

Trong văn hóa
Trong bộ phim tuyên truyền của Đức Quốc xã được sản xuất vào năm 1940 dưới sự chỉ đạo của Wolgang Wolfgang Liebeneiner, Bismarck, Thái tử Friedrich được thủ vai bởi Werner Hinz. Hai năm sau, Đức hoàng Friedrich III cũng xuất hiện trong một bộ phim khác của Wolfgang Liebeneiner, Cuộc Sa thải (Die Entlassung), còn gọi là Wilhelm II và Bismarck hay Bismarck Phần Hai, với sự thủ vai của Karl Ludwig Diehl.

Diễn viên người Anh Denis Lill thủ vai Friedrich III trong loạt phim Fall of Eagles của BBC năm 1974.

Danh hiệu, tước hiệu và huân chương

Tước hiệu và danh hiệu
18 tháng 10 năm 1831 – 2 tháng 2 năm 1861: Vương tử Điện hạ Friedrich của Phổ
2 tháng 1 năm 1861 – 18 tháng 1 năm 1871: Thái tử Điện hạ của Phổ
18 tháng 1 năm 1871 – 9 tháng 3 năm 1888: Hoàng Thái tử và Vương Thái tử Điện hạ Thái tử Đức, Thái tử nước Phổ
9 tháng 3 năm 1888 – 15 tháng 6 năm 1888: Hoàng thượng và Vương thượng Bệ hạ Hoàng đế Đức, Vua nước Phổ

Huân chương
Năm ông 10 tuổi, ông được trao tặng Huân chương Đại bàng Đen. Sau chiến thắng của ông tại trận Königgrätz, ông được tặng thưởng Huân chương Thập tự Xanh vì tài năng chỉ huy của mình trong trận đánh.

Tổ phụ

</center>

Hậu duệ

Xem thêm
"A Legend of Old Egypt" (Một truyền thuyết về Ai Cập cổ) - một truyện ngắn của Bolesław Prus năm 1888, lấy cảm hứng từ cái chết bi thương của Friedrich III.

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm
The War Diary of the Emperor Frederick III, (1870-1871) Written by Frederick III, translated and edited by Alfred Richard Allinson. New York, Frederick A. Stokes Company, 1927. - Đây là một hợp tuyển đã được dịch sang tiếng Anh của các nhật ký chiến tranh mà Thái tử Friedrich Wilhelm viết trong thời gian ông tham gia cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ.
Life of the Emperor Frederick Được hiệu đính từ nguyên bản tiếng Đức của Margaretha Von Poschinger. New York and London, Harper & Brothers, 1901.
 John Van der Kiste

Liên kết ngoài

1888 Friedrich III.   Thông tin về Friedrich III trong trang Preussen.de.
Kaiser Friedrich III / Frederick III Thông tin về Friedrich III trong trang GlobalSecurity.org.
Đức hoàng Friedrich III  Website chứa đựng thông tin và tranh ảnh về Friedrich III.
"Myths and Counter-Myths", Frank Lorenz Müller, Berfrois, ngày 6 tháng 2 năm 2012

Hoàng đế Đức
Quốc vương Phổ
Hoàng tử Đức
Vương tử Phổ
Hoàng tử
Vương tử
Sinh năm 1831
Mất năm 1888
Thống chế Đế quốc Đức
Thống chế Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Cựu sinh viên Đại học Bonn
Vương tộc Hohenzollern
Chết vì ung thư thanh quản
Người từ Potsdam
Thống chế Nga


title: Euxoa aberrans

text:
Euxoa aberrans là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở British Columbia, Alberta, Saskatchewan và Manitoba tại Canada. Tại Hoa Kỳ Nó được ghi nhận từ Washington và Montana.

Chú thích

Euxoa


title: CIF

text:
CIF là một từ viết tắt trong tiếng Anh và nó có thể là:
 Giá thành, bảo hiểm và cước (Cost, Insurance and Freight) trong thương mại quốc tế.
 Common Intermediate Format: một tiêu chuẩn cho kích thước video và hình ảnh trong máy tính chứa 352 x 288 điểm ảnh (pixel).
 Cells In Frame trong công nghệ mạng.
 California Interscholastic Federation: cơ quan quản lý các bộ môn thể thao tại cấp trung học ở California
 Caltech Intermediate Form: Định dạng đuôi tập tin, ngôn ngữ hình học cho VLSI design, trong đó các thành phần cơ bản là các hình chữ nhật màu (tương tự như GDSII).


title: Tấn Tĩnh công

text:
Tấn Tĩnh công (chữ Hán: 晋静公, cai trị: 377 TCN – 376 TCN), tên thật là Cơ Câu Tửu (姬俱酒), là vị vua thứ 40 và là vua cuối cùng của nước Tấn - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tấn Tĩnh công là con của Tấn Hoàn công – vua thứ 39 nước Tấn. Sau khi Hoàn công mất, Cơ Câu Tửu lên nối ngôi, tức là Tấn Tĩnh công.

Vua Tấn khi đó rất suy yếu. Ba nước Hàn, Triệu, Ngụy vốn là thượng khanh nước Tấn đã được vua Chu thiên tử thừa nhận làm chư hầu và tiếp tục lấn đất đai của vua Tấn.

Theo Sử ký, Tấn thế gia, năm thứ hai đời Tĩnh công, tức là năm 376 TCN, vua 3 nước mới là Hàn Ai hầu, Triệu Kính hầu và Ngụy Vũ hầu cùng nhau diệt nước Tấn. Tấn Tĩnh công mất nước, chỉ ở ngôi được 2 năm.

Tuy nhiên Sử ký, thiên Triệu thế gia còn ghi chép về vua Tấn trong những năm tiếp theo sau khi ông đã mất ngôi:
Năm 359 TCN, Hàn cùng Triệu và Ngụy chia đất Tấn, đưa ông ra đất Đoan Thị.
Năm 349 TCN, Triệu Túc hầu lên ngôi đã chiếm nốt đất Đoan Thị ăn lộc của vua Tấn, đày Tấn Tĩnh công ra đất Đồn Lưu.

Không rõ kết cục của Tấn Tĩnh công ra sao.

Nước Tấn tính từ Đường Thúc Ngu tới Tấn Tĩnh công có tất cả 40 đời vua thuộc 28 thế hệ.

Xem thêm
 Tấn (nước)
 Hàn (nước)
 Triệu (nước)
 Ngụy (nước)

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tấn thế gia
Triệu thế gia

Chú thích

Vua nước Tấn
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Lưu lượng

text:
Từ lưu lượng có thể mang một trong những nghĩa như sau:

 Lưu lượng dòng chảy trong lòng dẫn: là thể tích chất lỏng qua một mặt cắt lòng dẫn trong một đơn vị thời gian.
 Lưu lượng giao thông là số lượng phương tiện tham gia giao thông tại một vị trí trên tuyến đường nhất định.
 Trong công nghệ thông tin, lưu lượng thông tin (traffic) là khối lượng các thông báo gởi qua một mạng truyền thông.

Tham khảo


title: 1496 Turku

text:
1496 Turku (1938 SA1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 9 năm 1938 bởi Y. Vaisala ở Turku.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1496 Turku

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1938


title: Người Lô Lô

text:
Người Lô Lô (theo cách gọi ở Việt Nam và Thái Lan) hay người Di theo cách gọi ở Trung Quốc (), Mùn Di, Màn Di, La La, Qua La, Ô Man, Lu Lộc Màn, người Yi trong nhiều văn liệu quốc tế, là một sắc tộc có vùng cư trú truyền thống là tiểu vùng nam Trung Quốc - bắc bán đảo Đông Dương.

Người Lô Lô là một trong số 54 dân tộc ở Việt Nam với số dân 4.827 người theo Điều tra dân số 2019.
Người Lô Lô cũng là một trong số các dân tộc thiểu số ở Thái Lan, Lào và Trung Quốc.

Tên gọi Lô Lô (Lolo) ở Trung Quốc có khi được coi là mang sắc thái không hay, nhưng lại là tên tự gọi ở Việt Nam và Thái Lan.

Dân số và địa bàn cư trú
Nguồn sống chủ yếu của người Lô Lô là trồng ngô hoặc lúa nương. Người Lô Lô có nhiều dòng họ. Người trong dòng họ thường cộng cư với nhau thành một làng.

Ở Trung Quốc, với số dân 7.762.286 người, người Di (tên tự gọi theo phiên tự: Nuosu) là dân tộc đông thứ 7 trong số 56 dân tộc được công nhận chính thức của Trung Quốc. Họ sống chủ yếu ở các vùng nông thôn, vùng núi thuộc các tỉnh Tứ Xuyên, Vân Nam, Quý Châu và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.

Người Lô Lô Tại Việt Nam
Ở Việt Nam, năm 1999 có 3.307 người Lô Lô, cư trú chủ yếu ở các huyện Đồng Văn, Mèo Vạc (tỉnh Hà Giang), Bảo Lạc (tỉnh Cao Bằng), Mường Khương (Lào Cai).

Người Lô Lô tại Việt Nam nói tiếng Mantsi (là một ngôn ngữ Lô Lô-Miến thuộc nhóm Mondzi), có nét văn hóa đặc trưng riêng biệt với nhóm Di/Lô Lô tại Trung Quốc. Người Lô Lô phân thành các nhóm như Lô Lô Hoa ở Mèo Vạc, Đồng Văn. Lô Lô Đỏ, Lô Lô Trắng ở Mèo Vạc, Yên Minh. Riêng nhóm Lô Lô Đen tập trung ở Bảo Lạc, Cao Bằng.

Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Lô Lô ở Việt Nam có dân số 4.541 người, cư trú tại 30 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Lô Lô cư trú tập trung tại các tỉnh:
Cao Bằng (2.373 người, chiếm 52,3% tổng số người Lô Lô tại Việt Nam),
Hà Giang (1.426 người),
Lai Châu (617 người).

Ngôn ngữ
Người Lô Lô nói tiếng Lô Lô (hay tiếng Di), là một ngôn ngữ thuộc ngữ tộc Tạng-Miến trong ngữ hệ Hán-Tạng. Tiếng Lô Lô có chữ viết riêng theo vần (âm tiết). Chữ viết của người Lô Lô trước kia là chữ tượng hình, nhưng hiện nay ít khi sử dụng; một số bài hát dân ca Lô Lô hay chương trình dạy tiếng Lô Lô trên truyền hình ở Trung Quốc đều chứa cả phụ đề tiếng Trung. Theo Ethnologue, nhóm các ngôn ngữ Di tại Trung Quốc bao gồm 29 ngôn ngữ có quan hệ gần gũi với nhau.

Khoảng thế kỷ 14, người Lô Lô đã có chữ tượng hình với 140 bộ thủ. Người ta dùng phương pháp ghép bộ thủ để diễn đạt nghĩa. Chữ được ghi trên các tấm gỗ mỏng, trên da thú hoặc loại giấy dày, thô. Tới nay chỉ có một số gia đình còn giữ lại được một vài mảnh có ghi lại loại chữ đó mà ít ai đọc được.

Lịch sử
Truyền thuyết nói rằng người Di bắt nguồn từ tộc người Khương cổ (古羌) ở miền Tây Trung Quốc. Người Khương cổ được coi là thủy tổ của các dân tộc Tạng, Nạp Tây và Khương (羌 Qiang) ở Trung Quốc ngày nay. Người Di đã di cư từ vùng đông nam Tây Tạng qua Tứ Xuyên xuống Vân Nam, là nơi ngày nay họ tập trung đông nhất. Người Lô Lô còn có tên là Di có lẽ là do họ sống ở nam Trung Quốc.

Hôn nhân gia đình
Hôn nhân theo tục Lô Lô là hôn nhân một vợ một chồng, cư trú nhà chồng.

Phong tục cưới xin của người Lô Lô mang nặng tính gả bán với việc thách cưới cao (bạc trắng, rượu, thịt...). Sau hôn nhân, cô dâu cư trú bên chồng. Con trai cô có thể lấy con gái cậu song không được ngược lại.

Văn hóa

Văn hóa dân gian Lô Lô đa dạng, đặc sắc thể hiện qua các điệu nhảy múa, hát ca, truyện cổ... Cách bố trí hoa văn trên khăn áo, váy, quần có nét riêng biệt

Lịch của người Lô Lô chia một năm thành 11 tháng, mỗi tháng tương ứng với tên một con vật.

Người Lô Lô có trống đồng, được bảo quản bằng cách chôn xuống đất và chỉ khi nào sử dụng mới đào lên. Tộc trưởng của mỗi họ là người được giữ trống. Trống chỉ được dùng trong các đám tang hoặc đánh để giữ nhịp cho các điệu nhảy múa. Họ là một trong số ít các dân tộc ở Việt Nam hiện nay còn sử dụng trống đồng trong sinh hoạt. Trống đồng là một nhạc cụ truyền thống của người Lô Lô gắn liền với huyền thoại về nạn hồng thủy. Theo huyền thoại thì ngày xưa có nạn lụt lớn, nước dâng cao đến tận trời. Có hai chị em nhờ trời cứu để chị vào trống đồng to, em vào trống đồng nhỏ. Hai chị em thoát chết nhờ trống nổi lên mặt nước. Hết lụt họ ở trên núi, sống với nhau thành vợ, thành chồng. Họ là thủy tổ của loài người tái sinh.

Quan niệm về âm dương, sự sinh sôi nảy nở có lẽ còn được bảo tồn rõ ràng với lối hoà tấu hai trống đực và cái cùng một lúc. Trống treo trên giá đặt ở phía chân người chết; mặt của hai trống quay lại với nhau. Người đánh trống đứng ở giữa, cầm dùi đánh bằng hai đầu, cứ một đầu dùi đánh một trống. Chỉ những người đàn ông chưa vợ hoặc có vợ không ở trong thời kỳ thai nghén mới được đánh trống.

Trống đồng không những là một tài sản quý, một nhạc cụ độc đáo mà còn là một khí cụ mang tính chất tôn giáo. Có tiếng trống đồng thì hồn người chết mới tìm được đường về nơi sinh tụ đầu tiên của tổ tiên.

Nhiều người Di ở tây bắc Vân Nam còn giữ một hình thức phức tạp của chế độ nô lệ. Người Di trắng và một vài nhóm tộc khác còn bị giữ làm nô lệ. Những nô lệ "đẳng cấp cao" thì được phép canh tác trên ruộng đất của họ, lại có nô lệ của mình và dần dần có thể "mua" tự do cho mình.

Tín ngưỡng
Người Lô Lô thờ tổ tiên là chính. Họ theo tín ngưỡng coi mọi vật đều có linh hồn. Đứng đầu dòng họ là Thầu chú (Bimaw). Ông này phụ trách việc cúng bái và duy trì tục lệ của dòng họ. Họ vẫn còn giữ được một vài văn bản tôn giáo cổ viết bằng một thứ chữ tượng hình của họ. Tôn giáo của họ cũng mang nhiều yếu tố của Đạo giáo và Phật giáo.

Tang ma có nhiều lễ thức độc đáo như hoá trang, nhảy múa, đánh lộn... Dấu vết của tục săn đầu còn thể hiện khá rõ ở hiện tượng một người luôn đeo chiếc túi vải có đựng khúc gỗ hay quả bầu có vẽ mặt người trong tang lễ.

Cộng đồng, nhà cửa
Người Lô Lô có nhiều dòng họ. Người trong dòng họ thường cộng cư với nhau thành một làng. Người Lô Lô thường lập làng ở lưng chừng núi, nhưng gần nguồn nước. Nhà cửa ở khá tập trung, mỗi làng từ 20 đến 25 nóc nhà. Người Lô Lô có ba loại nhà khác nhau: nhà đất, nhà sàn nửa đất và nhà sàn.

Trang phục
Phong phú về chủng loại, kỹ thuật tạo dáng áo và độc đáo về phong cách mỹ thuật, khó lẫn lộn với bất cứ tộc người nào. Có nhiều nhóm địa phương.

Trang phục nam
Nam giới Lô Lô thường mặc áo xẻ nách năm thân dài tới gối, màu chàm. Quần cũng là loại xẻ dùng màu chàm. Trong đám tang mặc áo dài xẻ nách, trang trí hoa văn sặc sỡ theo từng chi và dòng họ.

Trang phục nữ
Phụ nữ Lô Lô để tóc dài quấn ngang đầu. Bên cạnh đó họ còn dùng khăn quấn thành nhiều lớp trên đầu hoặc đội. Khăn cũng được trang trí các mô típ hoa văn và các tua vải màu sắc sặc sỡ. Ngoài ra còn có loại mũ khăn trang trí hoa văn theo lối ghép vải - một phong cách mỹ thuật khá điển hình của cư dân Tạng - Miến (mà Lô Lô là tộc biểu hiện khá tập trung và điển hình). Các nhóm Lô Lô ăn mặc khác nhau. Xưa người Lô Lô phổ biến loại áo dài cổ vuông, tay dài, chui đầu (vùng Bảo Lạc, Cao Bằng), hoặc loại áo ngắn thân cổ vuông, ống tay áo nối vào thân, có thể tháo ra. Cạnh đó còn có loại áo cánh ngắn, xẻ ngực, cổ cao, tròn cài cúc. Nhóm Lô Lô trắng có áo dài lửng ống tay rộng, xẻ nách cao, theo kiểu đuôi tôm, cổ áo gấu áo trước và sau được trang trí hoa văn trên nền sáng; hoặc còn có loại tương tự màu chàm nhưng ít trang trí hoa văn. Váy là loại kín (hình ống). Cạp váy chỉ dùng để dắt váy, dưới cạp được chiết ly, thân váy được thêu, ghép hoa sặc sỡ. Bên ngoài còn có tấm choàng váy, hai mép và phía dưới được trang trí hoa văn. Có nhóm mặc quần, đi giày vải.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Dân tộc Lô Lô  trên trang mạng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

.
Nhóm sắc tộc ở Thái Lan
Nhóm sắc tộc được Trung Quốc chính thức công nhận
.
.
.


title: Cryptalaus macleayi

text:
Cryptalaus macleayi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Cryptalaus


title: Cynometra suaheliensis

text:
Cynometra suaheliensis là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này có ở Kenya và Tanzania.

Chú thích

Tham khảo
 Lovett, J. & Clarke, G.P. 1998. Cynometra suaheliensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

suaheliensis
Thực vật Kenya
Thực vật Tanzania
Thực vật dễ tổn thương


title: Tipula capnioneura

text:
Tipula capnioneura là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Quận Wayne, Michigan

text:
Quận Wayne một quận thuộc tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Detroit. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 2.061.162 người, ước tính ngày 1/7/2009 dân số là 1.925.848 người, là quận đông dân thứ 13 ở Hoa Kỳ.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích  1591 km2, trong đó có 150 km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh
Quận Washtenaw  (tây)
Quận Monroe  (nam)
Quận Macomb  (đông bắc)
Quận Oakland  (tây bắc)
Quận Essex, Ontario (đông)
Quận Lambton, Ontario (đông bắc, giáp qua mặt nước tại Walpole Island 46 Indian Reserve ở Lake St. Clair)

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 2.061.162 người, 768.440 hộ gia đình, và 511.781 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 3.356 người trên một dặm vuông (1.296 / km ²). Có 826.145 đơn vị nhà ở mật độ trung bình của 1.345 trên một dặm vuông (519/km ²). Cơ cấu chủng tộc của quận có 51,70% người da trắng, 42,16% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,37% người Mỹ bản xứ, 1,70% châu Á, Thái Bình Dương 0,02%, 1,55% từ các chủng tộc khác, và 2,49% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 3,75% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

8,5% là người gốc Đức, gốc Ba Lan 8,0% và 5,7% gốc Ailen theo điều tra dân số năm 2000. 89,3% nói tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha 3,2% và 2,4% tiếng Ả Rập là ngôn ngữ đầu tiên của họ.

Ba nhóm người Mỹ bản địa đã có hơn 1000 người ở quận Wayne vào năm 2000, bao gồm 1.015 người Iroquois, bao gồm ít nhất là trong các thành viên của tất cả sáu bộ tộc, và Chippewa hoặc Ojibwa số 2.041. Các thành viên người Cherokee đã được các nhóm đông đảo nhất của người Mỹ bản địa ở quận Wayne, như trong hầu hết các khu vực khác của nước Mỹ, với 4.127 người.

Có tám nhóm người châu Á đã được xác định là có hơn 1000 ở quận Wayne. Đứng đầu là 15.856 người Ấn Độ, người Hoa đứng thứ hai với 5879 người, sau đó là người Philippines, với con số 5480, có 2478 người Hàn Quốc, có 2238 người Bangladesh, tiếp đến Nhật Bản với con số 2025 người, người Hmongs có 1927 người, người Pakistan và người Việt có con số tương ứng là 1887 và 1684 người.

Có 768.440 hộ, trong đó 32,80% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 40,70% là đôi vợ chồng sống với nhau, 20,60% có nữ hộ và không có chồng, và 33,40% là các gia đình không. 28,30% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 10,00% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn là người. Cỡ hộ trung bình là 2,64 và cỡ gia đình trung bình là 3,26.

Trong quận, độ tuổi dân số được trải ra với 28,00% dưới độ tuổi 18, 8,70% 18-24, 30,30% 25-44, 20,90% từ 45 đến 64, và 12,10% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 34 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 92,20 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 88,10 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được 40.776 Mỹ kim, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 48.805. Phái nam có thu nhập trung bình $ 42.392 so với 29.027 $ cho phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người đạt 20.058 USD. Có 12,70% gia đình và 16,40% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 23,00% những người dưới 18 tuổi và 11,30% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Michigan
Metro Detroit


title: Nấm hương

text:
Nấm hương hay còn gọi là nấm đông cô (danh pháp hai phần: Lentinula edodes) là một loại nấm ăn được có nguồn gốc bản địa ở Đông Á. Tiếng Anh và các ngôn ngữ châu Âu gọi nó theo tên tiếng Nhật, shiitake  (kanji: 椎茸; âm Hán Việt: chuy nhung), có nghĩa "nấm cây chuy shii", lấy từ tên gọi loại cây gỗ dùng để cấy nấm.

Tiếng Hoa, gọi là hương cô (香菇, có nghĩa là "nấm thơm"). Ngoài ra Trung Hoa còn phân biệt hai phân loại: đông cô (冬菇, "nấm mùa đông") và hoa cô (花菇, "nấm có hoa", vì mặt nấm có vân nứt rạn như hoa văn); cả hai đều mọc ở nhiệt độ thấp. Tiếng Anh còn dùng các tên Chinese black mushroom (nấm đen Trung Hoa) và black forest mushroom (nấm rừng đen) để gọi loại nấm này.

Tiếng Triều Tiên gọi nấm hương là pyogo (hangul: 표고; hanja: 瓢菰, âm Hán Việt: biều cô), còn tiếng Thái Lan gọi là hed hom (เห็ดหอม, "nấm thơm").

Loài này trước đây có tên khoa học là Lentinus edodes và Agaricus edodes. Tên gọi sau lần đầu tiên được nhà thực vật học người Anh Miles Joseph Berkeley sử dụng năm 200.

Hình dạng
Nấm hương có dạng như cái ô, đường kính 4–10 cm, màu nâu nhạt, khi chín chuyển thành nâu sậm. Nấm hương có một chân đính vào giữa tai nấm. Mặt trên tai nấm màu nâu, mặt dưới có nhiều bản mỏng xếp lại.Trên mặt nấm có những vảy nhỏ màu trắng. Thịt nấm màu trắng, cuống hình trụ. Nấm mọc ký sinh trên những cây có lá to và thay lá mỗi mùa như dẻ, sồi, phong. Loài nấm này mọc hoang nhiều ở Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Ở  Mỹ, nông dân trồng nấm hương tại các trang trại. Mỗi khúc gỗ có thể cho nấm ký sinh 3-7 năm.

Phần chất
Nấm hương chứa khá nhiều đạm và đặc biệt giàu khoáng chất, vitamin, chẳng hạn như vitamin C, B, tiền vitamin D, calci, Niacin, nhôm, sắt, magnesi... Nó có khoảng 30 enzym và tất cả các amino acid tối cần thiết cho cơ thể (tức là những amino acid mà cơ thể không tổng hợp được). Nấm cũng có một số alcool hữu cơ mà khi nấu chín, các alcool này biến đổi, tạo thành mùi thơm đặc biệt của nó.

Các nhà khoa học đã chiết xuất được chất Lentinan và Lentinula Edodes mycelium (LEM) từ nấm hương. Đây là 2 chất chính tạo nên tác dụng dược lý của loại nấm này. Một nghiên cứu tại Nhật cho thấy, những bệnh nhân ung thư đang hóa trị nếu dùng thêm Lentinan thì hiệu quả hóa trị sẽ tăng lên, khả năng sống sót cao hơn và sự tiến triển của ung thư sẽ bị kìm hãm. Vì vậy ở Nhật, Lentinan đã được chấp nhận như một liệu pháp phụ trợ trong tiến trình dùng hóa trị liệu.

Thành phần hoá học: Trong 100g nấm đã sấy khô có 12,5 g chất đạm, 1,6 g chất béo, 60 g chất đường, 16 mg calci, 240 mg kali và 3,9 g sắt, các vitamin

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nấm hương giúp giảm mỡ máu

Nấm ăn
Nấm đảm
Nấm châu Á
E
Nấm trồng
Marasmiaceae


title: Cardiocondyla zoserka

text:
Cardiocondyla zoserka là một loài kiến thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Nigeria.

Chú thích

Tham khảo

 Social Insects Specialist Group 1996. Cardiocondyla zoserka. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 31 tháng 7 năm 2007.

Cardiocondyla
Động vật được mô tả năm 1982
Động vật cánh màng châu Phi
Động vật đặc hữu Nigeria


title: 17902 Britbaker

text:
17902 Britbaker (1999 FM26) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 3 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 17902 Britbaker

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Bombus niveatus

text:
Bombus niveatus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Kriechbaumer mô tả khoa học năm 1870.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1870


title: Millotagrion inaequistigma

text:
Millotagrion inaequistigma là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Millotagrion inaequistigma được miêu tả khoa học năm 1953 bởi Fraser.

Chú thích

Tham khảo

Millotagrion


title: Maillères

text:
Maillères, tiếng occitan Malhèras, là một xã, thuộc tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 15,05 km², dân số năm 2006 là 190 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 91 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Maillères trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Mailleres


title: Chuyến bay 1907 của Gol Transportes Aéreos

text:
Chuyến bay Gol Transportes Aéreos 1907 là một chuyến bay của hãng hàng không giá rẻ Gol Transportes Aéreos bị tai nạn ngày 30 tháng 9 năm 2006. Đây là chuyến bay bằng máy bay Boeing 737 - 842 xuất phát từ thành phố Manaus đi thủ đô Brasilia và theo lịch trình phải đến nới vào lúc 4h12 giờ địa phương trước khi bay tiếp đến Sân bay quốc tế Eduardo Gomes. Nó đã va vào một chiếc máy bay nhỏ hiệu Legacy và đã rơi xuống khu rừng rậm Amazon thuộc bang Mato Grosso, Brasil.

Máy bay Boeing và phi hành đoàn
Chiếc máy bay Gol Boeing 737-800, một biến thể của Máy bay hoạt động tầm ngắn, đã được giao cho hãng Gol vào ngày 2 tháng 9 năm 2006, và mới chỉ bay được 234 giờ trước khi thực hiện chuyến bay bị tai nạn này. Chuyến bay 1907 của Gol đã rời Sân bay quốc tế Eduardo Gomes ở Manaus vào ngày 29 tháng 9 năm 2006, vào lúc 15h35 BST (giờ chuẩn Brazil), và dự định dừng giữa đường tại Brasilia, và bay tiếp đến Rio de Janeiro. Có 148 hành khách và 6 phi hành đoàn trên máy bay này. Các hành khách bao gồm 144 người Brazil và một người từ Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bài trên báo Tuổi Trẻ

Tai nạn và sự cố hàng không năm 2006
Gol Transportes Aéreos


title: Kaptanganj

text:
Kaptanganj là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Kushinagar thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Kaptanganj có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 76 mét (249 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kaptanganj có dân số 11.493 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Kaptanganj có tỷ lệ 52% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 62%, và tỷ lệ cho phái nữ là 42%. Tại Kaptanganj, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Beaulieu-sur-Layon

text:
Beaulieu-sur-Layon là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 97 mét trên mực nước biển.
Sông Layon chảy qua thị trấn.

Tham khảo

Beaulieusurlayon


title: Hylaeus alampes

text:
Hylaeus alampes là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1942


title: Theuville, Eure-et-Loir

text:
Theuville  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 155 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir