title: Sâm

text:
Sâm là tên gọi khái quát chỉ một số loại cây thân thảo mà củ và rễ được sử dụng làm thuốc từ rất lâu đời tại nhiều nước châu Á, thuộc nhiều chi họ khác nhau nhưng chủ yếu là các loại thuộc chi Sâm. Rất nhiều loại củ sâm có hình dáng hao hao giống hình người, đặc biệt là nhân sâm, do đó một số vị thuốc khác không thuộc chi, họ sâm nhưng có hình dáng củ tương tự cũng thường được gọi là sâm. Thêm vào đó, sâm là một vị thuốc bổ nên nhiều vị thuốc khác có tác dụng bổ cũng được gọi là sâm hoặc gắn với chữ sâm (kể cả một số loại động vật như con hải sâm hay sâm đất).

Mặc dù nhân sâm đã được sử dụng trong y học cổ truyền qua nhiều thế kỷ, nghiên cứu lâm sàng hiện đại không đưa ra kết luận về hiệu quả y tế của nó. Không có bằng chứng đáng kể nào cho thấy nhân sâm có hiệu quả điều trị bất kỳ tình trạng bệnh lý nào và việc sử dụng nó chưa được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chấp thuận như một loại thuốc kê đơn. Mặc dù nhân sâm thường được bán dưới dạng chế phẩm bổ sung, nhưng việc sản xuất chế phẩm bổ sung không nhất quán đã dẫn đến các phân tích cho thấy rằng các sản phẩm nhân sâm có thể bị nhiễm kim loại độc hại hoặc các hợp chất độn không liên quan và việc sử dụng quá nhiều có thể có tác dụng phụ hoặc tương tác không tốt với thuốc kê đơn.

Lịch sử
Một trong những văn bản viết đầu tiên đề cập đến việc sử dụng nhân sâm như một loại dược thảo là Dược điển Thần Nông, được viết ở Trung Quốc vào năm 196 sau CN. Trong Bản thảo cương mục năm 1596 của mình, Lý Thời Trân đã mô tả nhân sâm như một loại "thuốc bổ cao cấp". Tuy nhiên, loại thảo mộc này không được sử dụng như một loại thuốc "chữa bách bệnh" mà chỉ là một loại thuốc bổ cho những bệnh nhân mắc bệnh mãn tính và những người đang dưỡng bệnh.

Việc kiểm soát các cánh đồng nhân sâm ở Trung Quốc và Hàn Quốc đã được xem xét một cách nghiêm túc trong thế kỷ XVI.

Phân loại
Có rất nhiều loại sâm, để phân biệt thường người ta gọi thêm tên địa phương hoặc màu sắc vào tên gọi:

Thế giới
 Nhân sâm (Panax ginseng/Asian ginseng họ Araliaceae): được mô tả sớm nhất và được ứng dụng phổ biến nhất. Theo lịch sử y học cổ truyền của Trung Quốc từ 3000 năm trước Công nguyên, nhân sâm đã được nói đến như là một thần dược trong "Thần nông bản thảo" của vua Thần Nông.
 Đảng sâm (Codonopsis spp. họ Campanulaceae): mọc hoang và được gieo trồng ở Thượng Đảng.
 Huyền sâm (Scrophularia họ Scrophulariaceae): có màu đen.
 Đan sâm (Salvia miltiorrhiza họ Lamiaceae): có màu đỏ.
 Bố chính sâm (Hibicus sagittifolius họ Malvaceae): mọc hoang và được sản xuất ở Bố Trạch.
 Sâm tố nữ (Pueraria mirifica hay  Kwao Krua ): 1 loài thuộc chi Pueraria.
 Tố nữ sâm (Angelica sinensis hay  đương quy )
 Ngũ diệp sâm ( Gynostemma pentaphyllum ,  jiaogulan , Việt Nam gọi là Giảo cổ lam)
 Sa sâm (Launaea pinnatifida họ Asteraceae/Adenophora spp. họ Campanulaceae): loại sâm này thường mọc ở vùng đất pha cát.
 Thổ nhân sâm (Talinum spp. họ Portulacaceae)
 Nam sâm (Schefflera octophylla họ Araliaceae)
 Nam sâm (Boerhaavia spp. họ Nyctaginaceae).
 Bàn long sâm (Spiranthes sinensis họ Orchidaceae).
 Điền thất nhân sâm (sâm tam thất, Panax pseudoginseng họ Araliaceae)
 Thái tử sâm (Pseudostellaria heterophylla): là loài thực vật có hoa thuộc họ Cẩm chướng.
 Sâm Ấn Độ (Withania Somnifera họ họ Solanaceae)
 Sâm Nhật Bản (Panax japonicus họ Araliaceae) dùng để thay thế khi không có nhân sâm, có tác dụng bổ tỳ–vị.
 Sâm Hoa Kỳ (Panax quinquefolius): còn gọi là sâm Bắc Mỹ. Năm 1984, nhà nghiên cứu Albert Leung ở Mỹ đã phân biệt hiệu năng giữa sâm Hoa Kỳ và nhân sâm như sau: "sâm Hoa Kỳ được coi là có tính mát, tính hàn, gần như đối nghịch với nhân sâm có tính ấm hay nhiệt". Dùng sâm Hoa Kỳ vào mùa hè nhằm giải nhiệt, hạ hỏa.
 Sâm Alaska  (Oplopanax horridus)
 Sâm Brazil (Pfaffia paniculata,  suma )
 Sâm Tây Bá Lợi Á (Eleutherococcus senticosus họ Araliaceae) còn gọi là sâm Siberi, sâm Liên Xô.
 Sâm Peru (Lepidium meyenii hay  maca )

Việt Nam

Có nhiều dược thảo có tên sâm được sử dụng từ rất lâu đời ở Việt Nam, nhưng với nhiều công dụng khác nhau như:
 Bố chính sâm: (Hibiscus sagittifolius var. quinquelobus họ Malvaceae) thường thấy mọc ở Quảng Bình, Phú Yên. Hải Thượng Lãn Ông dùng phối hợp với thuốc khác để trị ho, sốt, gầy yếu. Hiện nay dùng làm thuốc bổ khí, thông tiểu tiện, hạ sốt.
 Sâm cau: (Curculigo orchiodes họ Hypoxidaceae) mọc nhiều dưới tán rừng xanh Lạng Sơn, Hòa Bình đến Đồng Nai. Có tác dụng bổ thận, tráng dương, dùng để chữa nam giới tinh lạnh, liệt dương, phụ nữ bạch đới, người già tiểu són.
 Sâm đại hành: (Eleutherine subaphylla họ Iridaceae) mọc hoang ở khắp nơi tại Việt Nam, thường được dùng để trị ho, đinh nhọt, lở ngứa ngoài da, chốc đầu, tổ đĩa.
 Sâm hoàn dương: (?) mọc nhiều ở vùng núi cao nguyên Việt Nam, dùng để trị viêm phế quản phổi, mụn nhọt, ho, tắc tia sữa.
 Sâm mây: (?) mọc nhiều ở Bắc Việt Nam, Bình Thuận, Đồng Nai. Người dân thường sử dụng làm thuốc bổ.
 Sâm Ngọc Linh: (Panax vietnamensis họ Araliaceae), còn gọi là sâm Việt Nam, sâm Khu Năm, sâm trúc (Panax Vietnamensis Araliaceae) mọc tập trung tập trung ở các huyện miền núi Ngọc Linh thuộc Kontum và Quảng Nam ở độ cao 1500 đến 2100m, cây mọc dày thành đám dưới tán rừng dọc theo các suối ẩm trên đất nhiều mùn.
Sâm Báo: là loại sâm từng được tiến cho vua Hồ chúa Trịnh, mọc ở vùng núi Báo, xã Vĩnh Hùng, Vĩnh Lộc, Thanh Hóa.
 Sâm nam (Dipsacus japonicus họ Dipsacaceae).

Sâm hoang dã và sâm trồng

Nhân sâm hoang dã
Nhân sâm hoang dã () mọc tự nhiên trên núi và được hái bằng tay bởi những người hái lượm được gọi là simmani (). Cây nhân sâm hoang dã hiện nay gần như tuyệt chủng ở Trung Quốc và có nguy cơ tuyệt chủng trên toàn cầu. Nguyên nhân là do nhu cầu về sâm cao trong những năm gần đây, dẫn đến việc thu hoạch cây hoang dã nhanh hơn so với khả năng sinh trưởng và sinh sản (sâm hoang dã có thể mất nhiều năm để trưởng thành). Sâm hoang dã có thể được chế biến thành bạch sâm hoặc hồng sâm. Nhân sâm Hoa Kỳ hoang dã từ lâu đã được người Mỹ bản địa sử dụng làm thuốc. Kể từ giữa những năm 1700, nó đã được thu hoạch để bán quốc tế. Ngày nay nhân sâm Hoa Kỳ hoang dã có thể được thu hoạch ở 19 tiểu bang nhưng bị hạn chế xuất khẩu.

Nhân sâm trồng
Nhân sâm trồng () rẻ hơn so với nhân sâm hoang dã vốn hiếm.

Nhân sâm trồng hoang dã () được con người trồng trên núi và được phép phát triển như nhân sâm hoang dã.

Chế biến nhân sâm
Hạt nhân sâm thường không nảy mầm cho đến mùa xuân thứ hai sau khi thu hoạch quả vào mùa thu. Trước tiên, chúng phải được bảo quản trong một thời gian dài trong môi trường ẩm với xử lý ấm / lạnh, một quá trình được gọi là phân tầng.

Nhân sâm Hàn Quốc (P. ginseng) được bán trên thị trường dưới dạng nhân sâm tươi, đỏ và trắng; Nhân sâm hoang dã chỉ được sử dụng ở những nơi có sẵn.

Nhân sâm tươi
Nhân sâm tươi (), còn được gọi là "lục sâm", là sản phẩm thô chưa khô.. Việc sử dụng nó bị giới hạn bởi tính khả dụng.

Bạch sâm
Bạch sâm () là nhân sâm đã bóc vỏ và sấy khô. [23] Bạch sâm là nhân sâm tươi đã được sấy khô mà không cần đun. Nó được bóc vỏ và sấy khô để giảm hàm lượng nước xuống còn 12% hoặc ít hơn. [23] Nhân sâm trắng phơi khô dưới ánh nắng mặt trời có ít dược tính hơn. Các enzym chứa trong rễ có thể phá vỡ các thành phần này trong quá trình làm khô. Phơi dưới ánh nắng mặt trời làm mất màu rễ chuyển sang màu trắng vàng.

Hồng sâm

Hồng sâm là nhân sâm được hấp và sấy khô, có màu đỏ. Hồng sâm ít bị hư hỏng hơn so với bạch sâm. Hồng sâm là nhân sâm đã được bóc vỏ, được làm nóng qua quá trình hấp ở nhiệt độ sôi tiêu chuẩn là 100 °C (212 °F), sau đó được làm khô hoặc phơi nắng. Nó thường được ướp trong một loại hỗn hợp thảo mộc làm rễ trở nên cực kỳ giòn.

Sản xuất
Nhân sâm thương mại được bán ở hơn 35 quốc gia, trong đó, Trung Quốc là nước tiêu thụ lớn nhất. Năm 2013, doanh số bán nhân sâm trên toàn cầu đã vượt quá 2 tỷ đô la, trong đó một nửa là do Hàn Quốc sản xuất. Vào đầu thế kỷ 21, 99% trong số 80.000 tấn nhân sâm trên thế giới chỉ được sản xuất ở 4 quốc gia: Trung Quốc (44.749 tấn), Hàn Quốc (27.480 tấn), Canada (6.486 tấn) và Hoa Kỳ (1.054 tấn). Tất cả nhân sâm được sản xuất ở Hàn Quốc là nhân sâm Triều Tiên (P. ginseng), trong khi nhân sâm được sản xuất ở Trung Quốc bao gồm nhân sâm Triều Tiên và nhân sâm Nam Trung Quốc (P. notoginseng). Nhân sâm được sản xuất ở Canada và Hoa Kỳ phần lớn là nhân sâm Hoa Kỳ (P. quinquefolius).

Công dụng
Nhân sâm có thể có trong nước tăng lực hoặc trà thảo mộc với lượng nhỏ hoặc được bán dưới dạng chế phẩm bổ sung.

Đồ ăn hoặc đồ uống
Rễ thường có sẵn ở dạng khô, nguyên củ hoặc thái lát. Lá nhân sâm, mặc dù không được đánh giá cao nhưng đôi khi cũng được sử dụng.

Trong ẩm thực Triều Tiên, nhân sâm được sử dụng trong nhiều loại banchan (món ăn kèm) và guk (súp), cũng như trà và đồ uống có cồn. Trà và rượu ngâm nhân sâm được gọi là insam cha (nghĩa đen là "trà nhân sâm") và insam-ju ("rượu nhân sâm").

Chế phẩm bổ sung
Mặc dù nhân sâm thường được bán dưới dạng chế phẩm bổ sung, người ta đã lo ngại về các sản phẩm nhân sâm được sản xuất có chứa kim loại độc hại hoặc chất độn, chẳng hạn như gạo hoặc lúa mì.

Vào năm 2012, các cơ quan quản lý y tế Trung Quốc đã phân loại lại củ nhân sâm như một loại thảo mộc ăn kiêng có thể được sử dụng trong thực phẩm tốt cho sức khỏe mà không cần phê duyệt trước, miễn là không có tuyên bố sức khỏe cụ thể nào được đưa ra cho nó; trước đây, nó đã được phân loại là một loại thuốc thảo dược mà việc đưa vào thực phẩm sức khỏe cần được phê duyệt và cấp phép trước. Ngày nay ở Trung Quốc và các nước lân cận, các loại trà nhân sâm và nước tăng lực được tiêu thụ như một loại thuốc bổ bồi dưỡng sinh lực, đặc biệt là cho đàn ông từ 50 tuổi trở lên, những người có thể sử dụng chúng hàng ngày. Các phần cắt lát của rễ khô cũng được sử dụng trong súp và các món ăn nóng khác.

Y học cổ truyền

Tại các nước châu Á, nhân sâm được coi là vị thuốc quý đứng đầu trong các loại thuốc quý đông y: "sâm nhung quế phụ".

 Tính vị, tác dụng: Vị đắng, không độc. Có tác dụng kích thích nhẹ ở liều thấp làm tăng vận động, tăng trí nhớ nhưng tác dụng ức chế ở liều cao đối với hệ thần kinh; làm tăng sinh lực chống lại sự mệt mỏi, giúp hồi phục sức lực tương tự nhân sâm; làm tăng sự thích nghi của cơ thể trước những bất lợi của điều kiện môi trường sống; tác dụng bảo vệ tế bào giúp hồi phục số hồng cầu, bạch cầu bị giảm; tác dụng tăng nội tiết tố sinh dục; tác dụng kháng viêm; tác dụng điều hoà hoạt động của tim; tác dụng hạ cholesterol máu, chống xơ vữa động mạch; tác dụng giải độc gan và tác dụng kháng khuẩn nhất là đối với Streptococcus gây bệnh viêm họng.
 Công dụng: Thân rễ và rễ củ sâm có thể dùng như nhân sâm làm thuốc bổ; tăng lực, chống suy nhược, hồi phục sức lực bị suy giảm, kích thích nội tiết sinh dục, tăng sức chịu đựng, giải độc và bảo vệ gan, điều hoà thần kinh trung ương, điều hoà tim mạch, chống xơ vữa động mạch, giảm đường huyết. Lại có thể dùng làm thuốc trị viêm họng.

Tuy nhiên dược tính và tác dụng bổ dưỡng của sâm còn gây tranh cãi trong giới học giả phương Tây.

Thư cảnh báo của FDA
Kể từ năm 2019, FDA Hoa Kỳ và Ủy ban Thương mại Liên bang đã ban hành nhiều thư cảnh báo cho các nhà sản xuất thực phẩm chức năng nhân sâm vì đã đưa ra những tuyên bố sai về lợi ích sức khỏe hoặc chống bệnh tật, nói rằng nó là "các sản phẩm thường không được công nhận là an toàn và hiệu quả đối với các trường hợp sử dụng được tham khảo" và là bất hợp pháp vì là "thuốc mới" chưa được cấp phép theo luật liên bang.

Tính an toàn và tác dụng phụ

Nhân sâm nói chung có tính an toàn tốt và tỷ lệ tác dụng phụ thấp khi sử dụng trong thời gian ngắn. Nhưng nhân sâm khi được sử dụng lâu dài có khả năng gây ra các tác dụng phụ như đau đầu, mất ngủ và các vấn đề về tiêu hóa.

Nguy cơ tương tác giữa nhân sâm và thuốc kê đơn được cho là thấp nhưng nhân sâm có thể có tác dụng phụ khi sử dụng với warfarin chống đông máu. Nhân sâm cũng có phản ứng bất lợi của thuốc với phenelzine và một tương tác tiềm năng đã được báo cáo với imatinib, gây ra độc tính trên gan và với lamotrigine. Các tác dụng phụ khác có thể bao gồm lo lắng, mất ngủ, huyết áp không ổn định, đau vú, chảy máu âm đạo, buồn nôn hoặc tiêu chảy. Nếu dùng chung với các chất bổ sung thảo dược khác, nhân sâm có thể tương tác với chúng hoặc với các loại thuốc hoặc thực phẩm được kê đơn.

Quá liều

Các loại sâm thông thường (P. ginseng và P. quinquefolia) thường được coi là tương đối an toàn ngay cả khi dùng một lượng lớn. Một trong những triệu chứng phổ biến nhất và đặc trưng của quá liều cấp tính của P. sâm là chảy máu. Các triệu chứng quá liều nhẹ có thể bao gồm khô miệng và môi, kích thích, bồn chồn, khó chịu, run, đánh trống ngực, mờ mắt, nhức đầu, mất ngủ, tăng nhiệt độ cơ thể, tăng huyết áp, phù nề, giảm cảm giác thèm ăn, chóng mặt, ngứa, chàm, tiêu chảy vào sáng sớm, chảy máu và mệt mỏi.

Các triệu chứng quá liều nghiêm trọng với P. Ginseng có thể bao gồm buồn nôn, nôn khan, dễ cáu, bồn chồn, tiểu tiện không tự chủ, sốt, tăng huyết áp, tăng hô hấp, giảm nhạy cảm và phản ứng với ánh sáng, giảm nhịp tim, da mặt tím tái (xanh lam), da mặt đỏ, co giật, co giật và mê sảng.

Xem thêm

 Chi Sâm
 Thảo dược học
 Danh sách các loại thảo mộc có tác dụng phụ đã biết

Chú thích

Liên kết ngoài
Những lưu ý khi sử dụng nhân sâm

Cây thuốc
Dược phẩm
Thực phẩm chức năng


title: Vũ Vân

text:
Vũ Vân là một xã thuộc huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Vị trí địa lý
Xã Vũ Vân, huyện Vũ Thư là 1 xã nằm sát sông Hồng thuộc vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng có địa hình bằng phẳng với độ cao trung bình là 9 mét so với mặt nước biển, có toạ độ từ 20o20'44 - 20o23'07 độ vĩ Bắc; 106o20'42 - 106o23'19 kinh độ Đông xã Vũ Vân là xã cuối huyện Vũ Thư theo hướng Đông Nam,cách trung tâm thành phố Thái Bình khoảng 7 km.

Địa giới hành chính
 Phía Đông giáp với xã Vũ Thắng và xã Vũ Hoà, huyện Kiến Xương.
 Phía Tây giáp xã Việt Thuận.
 Phía Nam giáp sông Hồng bên kia sông là xã Xuân Thành, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.
 Phía Bắc giáp xã Vũ Vinh.

Hành chính
Xã hiện nay có 5 Thôn là: thôn Quang Trung (trung tâm của xã, trước là xóm 4,5), thôn Tiền Phong (trước là hai xóm 1 và xóm 2),Thôn Nhân Bình(trước đây là xóm 3), Thôn Việt Thắng (trước là xóm 6), thôn Thái Sa (trước là xóm 7 và 8). Trong xã còn có 1 hợp tác xã Cộng đồng hay gọi là Bệnh viện Phong Da Liễu Văn Môn.

Đặc điểm chung
Vũ Vân là xã thuần nông, chủ yếu là trồng lúa nước, và trồng hoa màu kết hợp với sản xuất vụ đông và chăn nuôi. Xã có làng chài nhỏ sống trên sông Hồng bằng nghề đánh bắt cá. Đặc biệt xã còn có một bãi bồi giữa sông Hồng (bãi Bơn) để nhân dân trồng hoa màu.

Tổng xã có diện tích đất canh tác của là 336,67 ha; trong đó đất cấy lúa 210,02 ha, đất màu 115,16 ha, đất trồng cây lâu năm 11,49 ha.

Xã có quỹ đất cấy lúa trên 210 ha, bình quân ruộng đất ở mức thấp của huyện (1,1 sào/khẩu)
Trong nhưng năm gần đây xã đã đưa vào cơ cấu cây trồng một số giống lúa năng suất chất lượng cao vào sản xuất như 80% lúa lai (giống Dưu 527, CR 36), còn lại 20% giống khác như lúa thuần, T10, Bắc Thơm, N46...
Xã có Bến phà Sa Cao hàng ngày vận chuyển các loại xe ôtô, và xe máy, xe đạp qua sông Hồng sang Nam Định là nơi giao lưu buôn bán hàng hoá lớn của cả vùng. Trên địa bàn xã còn có bến xe buýt đi Thái Bình là nơi trung chuyển hành khách, là nơi tập trung các chuyến xe đi tất cả các tỉnh, vùng miền trên cả nước.

Xã có con đê Hồng Hà chạy ngang dài 2,5 km qua cắt với đường tỉnh 454 là tuyến đường quan trọng của tỉnh Thái Bình, chạy qua xã Vũ Vân với chiều dài hơn 1,5 km, con đường nối liền giữa hai huyện của tỉnh Thái Bình là Vũ Thư và Kiến Xương qua bến đò cát sang Nam Định. Xã có những cánh đồng là bờ xôi ruộng mật như cánh Đồng Múc, Xóm May, Đồng Kênh, Bãi Mầu...

Văn hoá
Xã có các công trình kiến trúc lịch sử như:
 Miếu Ông Đô (thôn Tiền Phong thờ một người có công lớn với dân làng) xây dựng khoảng thế kỷ 18,mới được trùng tu lại năm 2008 Hàng năm cứ mùng 5 tết là tổ chức lễ hội cầu an cho dân làng.
 Đình Làng Vân Môn (Thôn Tiền Phong) là ngôi đình mới được khôi phục năm 2006.Hàng năm có tổ chức lễ hội chơi cờ, đánh vật…
 Chùa Vân Long(thôn Tiền Phong) là ngôi chùa mới được khôi phục và xây dựng năm 1976.
 Nhà thờ Giáo họ Đông Thọ Giáo xứ Thái Sa Giáo hạt Kiến Xương xây dựng năm 1935 trùng tu lại từ năm 2011.
 Hầm Lô Cốt xây từ thời Pháp.
 Cây cổ thụ nổi tiếng Đa Đông Đống, cây đã có hàng trăm năm tuổi (là biểu tượng của nhân dân anh Hùng.
 Ngoài ra xã còn có hàng chục miếu,từ đường của các dòng họ.
Nhà thờ giáo xứ Thái Sa thành lập năm 1917 thuộc giáo hạt Kiến Xương ,giáo phận Thái Bình.

Kinh tế
Đảng bộ và chính quyền đã lãnh đạo nhân dân tích cực hăng hái tăng gia sản xuất đóng góp công sức cùng với kinh phí của Nhà nước và của tập thể, sự ủng hộ của các cá nhân để xây dựng các công trình phúc lợi phục vụ sản xuất và đời sống dân sinh.

Tổng giá trị sản xuất năm 2010 ước đạt 49,3 tỷ đồng (tăng 57,5% so với năm 2005).

Là một trong 2 xã dẫn đầu huyện Vũ Thư về năng suất lúa vụ xuân 2010 (đạt 72 tạ/ha). Tăng trưởng bình quân đạt 11,5% năm
Về trồng trọt năng suất lúa bình quân năm 2009 đạt 127 tạ/ ha, năng suất ngô đạt 150 tạ/ ha.

Diện tích cây vụ đông năm 2009 đạt 170 ha, trong đó cây vụ đông trên đất 2 lúa trên 40 ha. Giá trị thu nhập bình quân trên ha đất canh tác đến năm 2010 ước đạt 34 triệu đồng/ ha, tăng 4 triệu đồng/ ha so với chỉ tiêu đề ra.

Bến xe khách Bến phà Sa Cao trên địa bàn tạo điều kiện rất thuận lợi cho hoạt động giao thông, giao thương đi lại (với hơn 25 đầu xe khách đi các bến xe của các tỉnh, thành phố như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Sài Gòn, Sơn La, Lai Châu, Điện Biên,..

Bến đò Cát ở cuối xã kết nối giao thong sang Nam Định tạo điều kiện buôn bán thương mại giữa các vùng.

Về thương mại dịch vụ, hiện tại trong xã có 40 hộ buôn bán và làm dịch vụ, có nhiều hộ buôn bán ra ngoài huyện, ngoài tỉnh tìm kiếm thị trường tiêu thụ nông sản, hàng hoá cho nhân dân góp phần thúc đẩy sản xuất hàng hoá phát triển.

Toàn xã có 670 hộ buốn bán dịch vụ thương mại, vật liệu xây dựng, đồ mộc, điện tử, điện nước,...

Trong xã có 1 trang trại quy mô lớn và 50 gia trại,, phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm (gà, lợn, vịt, ngan, cá,...) giá trị sản xuất ngành chăn nuôi tăng bình quân 6,9% hàng năm. Tỷ trọng chăn nuôi trong cơ cấu nông nghiệp đến năm 2010 là 52%, so năm 2006 tăng 9%. Nuôi trồng thủy sản đã chủ động khai thác có hiệu quả 51,56 ha ao đầm tự nhiên và diện tích mới chuyển đổi, nhiều gia đình đã đầu tư nuôi các con đặc sản có giá trị và hiệu quả kinh tế cao, giá trị sản xuất thủy sản tăng bình quân hàng năm là 6,2%.

Toàn xã có 14 máy làm đất, trong đó 6 máy cày trung, đ ặc biệt có 1 máy gặt đập liên hoàn bảo đảm công suất của máy và lịch thời vụ...

trong xã có 134 hộ làm nghề với 320 lao động hiện phát triển một số nghề ở địa phương như: nghề mộc, hàn xì, khai thác vật liệu xây dựng, nghề may, chế biến nông sản thực phẩm.

Giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp năm 2010 ước đạt 13,5 tỷ đồng.

Quỹ Tín dụng nhân dân hoạt động phát triển hiệu quả, huy động tiền gửi nhàn rỗi trong nhân dân, tạo nguồn vốn vay cho hàng trăm hộ gia điình để phục vụ phát triển sản xuất và kinh doanh. Hiện nay vốn huy động tiền gửi của nhân dân là 7 tỷ 882 triệu đồng, số dư nợ cho thành viên vay vốn là trên 9 tỷ đồng. Thương mại dịch vụ phát triển đã góp phần làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, thu nhập từ thương mại dịch vụ năm 2010 ước đạt 13,6 tỷ đồng, tăng 75% so với năm 2005, tăng bình quân hàng năm là 15%., Tỷ lệ tham nhũng của Xã đạt mức bền vững, hầu hết các cán bộ cấp xã đều có nhà cao tầng, và số tiền tham nhũng tiết kiệm gửi ngân hàng khoảng 1 tỷ đồng/ cán bộ

Tổng số vốn đầu tư xây dựng các công trình phúc lợi phục vụ sản xuất và đời sống dân sinh trong 5 năm qua là 3.237 triệu đồng; trong đó về giao thông thủy lợi xây dựng 1 km mương cứng, xây mới cống, nâng cấp 3 tuyến đê đồng màu, xây dựng đường vào nghĩa trang, xây mới trường mầm non khu trung tâm, sửa chữa trường THCS, dựng bia, nghĩa trang liệt sĩ....

Toàn xã: 97% số hộ có máy nghe nhìn, 95% s ố hộ có xe máy, trên 300 hộ có ô tô các loại.

Trên 90% hộ có điện thoại cố định, điện thoại di động, tỷ lệ Iphone 5s, 6s đạt trên 80%
·

Y tế
Xã có trạm y tế nằm ngay trung tâm xã.

Và trung tâm y tế Bệnh viện Phong Da Liễu Văn Môn.

Hệ thống y tế chăm sóc sức khỏe cho nhân dân được quan tâm đầu tư cả về cơ sở vật chất lẫn con người, do đó các chương trình chăm sóc sức khoẻ được thực hiện tốt, phục vụ đủ nhu cầu khám chữa bệnh cho nhân dân không để xảy ra dịch bệnh...

An ninh Xã hội

Năm 2009 và 6 tháng đầu năm 2010 Công an xã Vũ Vân đã phát hiện kịp thời và bắt giữ 1 đối tượng đang có lệnh truy nã, thụ lý, giải quyết 20 vụ việc liên quan đến an ninh trật tự, kết hợp với Công an huyện Vũ Thư đấu tranh xử lý 3 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép chất ma tuý.

Do điều kiện địa lý xã có 1 bến đò và 1 bến phà là nơi giao lưu đi lại, buôn bán của nhân dân hai tỉnh Thái Bình và Nam Định. Nắm bắt được những phức tạp của 2 địa bàn này, Ban Công an xã thường xuyên phối hợp với ban quản lý các bến và cắt cử các đồng chí công an viên liên tục có mặt tại khu vực bến phối hợp với ban quản lý bến nắm tình hình, phát hiện kịp thời những biểu hiện vi phạm về trật tự xã hội cũng như trật tự an toàn giao thông, chủ động giải quyết tình hình an ninh trật tự tại khu vực này. Ban Công an xã đã tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền địa phương mở các đợt đấu tranh tấn công truy quét và tố giác các loại tội phạm; xây dựng các mô hình tự quản về an ninh trật tự, mô hình thôn "Không tệ nạn xã hội, không ma tuý".

Ban Công an xã được Giám đốc Công an tỉnh trao tặng khen thưởng Trong thành tích đó của Ban Công an xã Vũ Vân, phải kể đến công lao của đảng bộ quần chúng nhân dân.

Giáo dục
Công tác giáo dục đào tạo được ưu tiên, do vậy chất lượng các cấp học, ngành học đã có kết quả vượt bậc. Tỷ lệ học sinh mần non trong độ tuổi đến trường đạt 97,5%, mẫu giáo đạt 99,4%, tỷ lệ học sinh lên lớp bậc tiểu học đạt 98,4%, trung học cơ sở đạt 98,6%, tỷ lệ tốt nghiệp đạt 98,5%.Trường tiểu học và trường mầm non đã đạt chuẩn quốc gia, hàng năm các trường đều đạt danh hiệu tiên tiến của huyện.

Toàn xã có nhiều gia đinh văn hóa hiếu học và dòng họ hiếu học.

Hàng năm xã co hàng chục em đỗ và theo học các trường Đại học, cao đẳng, THCN trên cả nước.

Một số người thành đạt
 Ông Phạm Ngọc Đang, nguyên Tỉnh ủy viên, nguyên Giám đốc Sở Giáo dục Thái Bình.
 Ông Phạm Văn Mật phó tổng GĐ Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam.
 Ông Đào Xuân Đan cựu chủ tịch UBND thành phố Hạ Long.
 Gồm có 3 giáo sư, 90 tiến sĩ, và khoảng hơn 400 thạc sĩ.
 Là quê hương của nữ hoàng tốc độ Vũ Thị Hương

Lịch sử

Thời Kháng chiến Chống Pháp
Xã Vũ Vân là một trong những địa phương có phong trào cách mạng phát triển sớm ở huyện Vũ Tiên (nay là Vũ Thư). Vào giữa năm 1929, Chi bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ở Vân Môn và Thái Sa được thành lập với 17 hội viên, từ đó phong trào cách mạng của xã Vũ Vân ngày càng phát triển mạnh.

Đến 4/1930 Vũ Vân có 2 đảng viên, đến tháng 4/1946, Chi bộ Đảng ở Vũ Vân được thành lập có 6 đảng viên; năm 1948 Vũ Vân đã có 84 đảng viên để lãnh đạo phong trào cách mạng. Ngày 23/8/1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân 2 thôn Thái Sa và Vân Môn đã nhất tề đứng dậy giành chính quyền.

Ngay sau khi dành chính quyền, Chi bộ Đảng đã tập trung xây dựng lực lượng dân quân du kích của xã. Đến năm 1947 Vũ Vân đã có 3 trung đội dân quân du kích (ở thôn Vân Môn và ở Thái Sa) lúc đầu được trang bị 2 khẩu súng trường, 270 quả mìn, đạn, do ta thu được của địch. Nhân dân đã góp 50 cây gỗ, 1.275 mét tre dây để rào làng kháng chiến, xây dựng xóm quyết tử, đào 1 địa đạo dưới nền đình làng Vân Môn đắp nhiều ụ chiến đấu, đào hàng ngàn mét giao thông hào và hơn 500 hố chiến đấu cá nhân để chuẩn bị chiến đấu.
Công tác chuẩn bị chiến đấu của xã Vũ Vân được đoàn đại biểu Chính phủ về thăm, đã động viên khích lệ tinh thần chiến đấu của cán bộ và nhân dân. Từ năm 1947 đến 1954, quân và dân Vũ Vân đương đầu với 80 trận càn quét của địch. Lực lượng dân quân du kích của xã đã anh dũng đánh trả quyết liệt với 80 trận lớn, nhỏ.

Trận đánh này đã làm tăng thêm khí thế tấn công địch của lực lượng cảnh vệ và lực lượng dân quân du kích. Ngày 19/3/1949, địch phối hợp quân thủy, bộ, trang bị súng lớn yểm trợ đã bất ngờ càn vào xã Tân Dân Hưng, mới tới đầu làng Vân Môn đã bị dân quân du kích mai phục đánh bằng mìn và lựu đạn làm một số tên chết và bị thương.

Dân quân du kích Vân Môn đã nắm quyền chủ động, mưu trí dũng cảm quần nhau với địch khiến chúng không tiến vào được làng đành phải rút lui. Chiến thắng này đã làm nức lòng nhân dân, bẻ gãy các trận càn của địch ra các vùng lân cận quyết không để cho chúng vào cướp của, giết người và qua chiến đấu lực lượng dân quân du kích của xã đã trưởng thành và tự tổ chức đánh địch, độc lập tác chiến. Đầu năm 1950 xã Vũ Vân bị địch chiếm đóng. Hưởng ứng tháng hoạt động mạnh của Liên khu III và của Tỉnh uỷ Thái Bình, từ 12 -19/5/1950, lực lượng dân quân du kích Vân Môn cùng bộ đội vừa phá tề, trừ gian vừa đánh địch để mở rộng vùng kiểm soát của ta, đã trừ diệt nhiều tên phản động việt gian.

Ngày 24/6/1950 bọn phản động ở bốt Cổ Việt và bốt nhà thờ Am Khê chia làm 3 mũi đánh vào xóm Quyết Tử của thôn Vân Môn. Lực lượng du kích xóm Quyết Tử đã bố trí trận địa để đón đánh địch, chiến sự xảy ra từ tờ mờ sáng, trong suốt 4 giờ đồng hồ chiến đấu ta đã đẩy lùi các mũi tiến công của địch. Đến chiều, chúng liều lĩnh xé rào vào xóm Quyết Tử, du kích ta đã đánh giáp lá cà với địch để giữ từng căn nhà lối ngõ, chúng đã vấp phải mìn, chông bị thương vong nhiều.

Ngày 21/6/1950, du kích Tân Dân cùng với Đại đội C50 đã chặn đánh bọn địch ở bốt Thái Sa do tên Bản cầm đầu (bọn vệ sỹ ở nhà thờ Thái Sa) vào ra cướp phá chợ Lịch Bài,lực lượng vũ trang thôn Văn Môn và Thái Sa đã bao vây bốt Thái Sa, chúng hoang mang lo sợ và đã tháo chạy sang Nam Định. Qua trận này, lực lượng dân quân du kích đã giải phóng được làng Thái Sa khỏi bị địch chiếm đóng, tạo thành vùng hậu phương vững chắc để phục vụ chiến đấu.

Cuối cuộc càn Chim ưng, hơn 4 đại đội thuộc binh đoàn cơ động của địch dừng chân qua đêm ở 2 xóm Quyết Tiến, Quyết Thắng, 3 giờ đêm ngày 09/01/1954 dân quân du kích xã cùng bộ đội Huyện, bộ đội Tỉnh đã bí mật bao vây bất ngờ nổ súng vào nơi trú quân của địch. Sau 15 phút giao tranh, địch đã bị chết, bị thương gần 200 tên, bị bắt sống 23 tên, ta thu 3 trung liên và một số súng cầm tay. Địch vô cùng hoảng hốt, chúng hoảng loạn rút chạy. Trận đánh này có ý nghĩa bẻ gãy trận càn lớn của quân Pháp trên địa phận huyện Vũ Tiên....

Trong công tác tuyên truyền địch vận, Vũ Vân đã vận động được nhiều vệ sỹ và tay sai ra đầu hàng quay về với cách mạng.Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, lực lượng dân quân du kích xã Vũ Vân cùng với nhân dân trong xã đã kiên cường chiến đấu 80 trận lớn nhỏ, đã giết và làm bị thương gần 300 tên địch, bắt sống 24 tên, thu 8 khẩu súng các loại và thu 50 kg đạn các loại, bức rút 1 bốt nhà thờ Thái Sa, đập tan âm mưu lập tề của địch.

Với thành tích trên, Đảng bộ và nhân dân xã Vũ Vân đã được Đảng - Nhà nước tặng thưởng: 1250 Huân huy chương Kháng chiến các loại; 20 Bằng có công với nước; 45 Bằng tổ quốc ghi công (trong đó có 24 liệt sĩ là du kích hi sinh tại địa phương), 100 Bằng gia đình vẻ vang; 20 Kỷ niệm chương chiến sĩ Điện Biên; 100 Kỷ niệm chương kháng chiến và hàng trăm gia đình là cơ sở cách mạng, cất dấu cán bộ, bộ đội được ghi công.

Đặc Biệt ngày 28/5/2010 đảng bộ và nhân dẫn xã Vũ Vân tự hào được Chủ tịch nước ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ chống Pháp.

Trong Kháng chiến chống Mỹ
Trong kháng chiến chống Mỹ xã Vũ Vân đã có nhiều thành tích trong xây dựng HTX như HTX nông nghiệp, HTX mua bán, HTX tín dụng, HTX tiểu thủ CN. Do có thành tích trong việc xây dựng HTX, tháng 7/1958 Vũ Vân được đón đồng chí Lê Duẩn uỷ viên Bộ Chính trị về thăm HTX Mỹ Hoà. Từ năm 1965 năng suất lúa Vũ Vân đã đạt 5 tấn thóc/ha, đến năm 1975 đạt 63,17 tạ/ha.

Trong những năm chiến tranh ác liệt, Đảng bộ và nhân dân xã Vũ Vân đã tập trung huy động đóng góp cho chiến trường Miền Nam theo khẩu hiệu "thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người". Vũ Vân đã đóng góp hàng ngàn tấn lương thực, thực phẩm cho Nhà nước, đồng thời củng cố nâng cao đời sống của nhân dân. Đặc biệt xã Vũ Vân có đội thủy lợi Quang Trung thành lập từ năm 1963 có nhiều thành tích xuất sắc.

Năm 1967 đội được Bác Hồ tặng cờ thi đua và được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Vừa phát triển kinh tế xã hội vừa xây dựng lực lượng dân quân để chống chiến tranh phá hoại, từ năm 1965 đến 1967 lực lượng vũ trang Vũ Vân thường xuyên có từ 250 - 270 người (trong đó có trung đội nữ dân quân Sông Hồng) thường xuyên trực chiến sẵn sàng chiến đấu.

Ngày 7/3/1967 lực lượng chiến đấu của xã Vũ Vân phối hợp với các đơn vị phòng không khu vực bắn bị thương 1 máy bay giặc Mỹ, trung đội nữ dân quân Sông Hồng là đơn vị đầu tiên trong toàn quốc được Chính phủ tặng cờ đơn vị quyết thắng và được tặng thưởng Huân chương Kháng chiến Hạng 3.

Cùng với xây dựng lực lượng vũ trang địa phương, từ năm 1956 đến năm 1975, Vũ Vân đã tiễn đưa 953 thanh niên lên đường nhập ngũ và 101 thanh niên xung phong để chi viện cho chiến trường Miền Nam. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, xã Vũ Văn đã góp cho Nhà nước 9.800 tấn lương thực, 900 tấn thực phẩm; góp 45.000 ngày công phục vụ chiến đấu. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ xã Vũ Vẫn đã được Nhà nước tặng thưởng 12 Huân chương Độc lập, 592 Huân chương Kháng chiến các loại; 3 Huân chương Lao động; 16 Cờ thi đua; 35 Bằng khen; 11 Bằng dũng sĩ diệt Mỹ, 92 Huân chương Chiến công các loại; Toàn xã có 12 Bà mẹ Việt Nam anh hùng; 2 huy hiệu Bác Hồ; 1 bằng khen của Chủ tịch Hồ Chí Minh; 1 Anh hùng Lao động; 165 bằng Tổ quốc ghi công; 88 thương binh; 49 bệnh binh....

Trong sự nghiệp Đổi mới
Ngày nay Do làm tốt công tác phát triển kinh tế, trong những năm qua, số hộ nghèo xã đã giảm rất nhều, tỷ lệ hộ nghèo theo tiêu chí mới chỉ còn 1%, giảm (3,24% so với năm 2005). trong 5 năm qua bằng nhiều nguồn lực xã đã xóa được 2 ngôi nhà dột nát cho hộ nghèo.

Toàn xã tích cực chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ, tín dụng, xây dựng cơ sở hạ tầng Điện - đường - trường - trạm. Phong trào đoàn thể luôn là đơn vị mạnh trong khu vực.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Báo bệnh viện phong Văn Môn-Vũ Vân
Báo giáo sứ Thái Sa-Vũ Vân


title: Nothopsyche pallipes

text:
Nothopsyche pallipes là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Nothopsyche


title: Dufourea trochantera

text:
Dufourea trochantera là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Bohart mô tả khoa học năm 1948.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1948


title: Giải bóng đá hạng nhất quốc gia 2012 (kết quả chi tiết)

text:
Đây là lịch và kết quả chi tiết Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Việt Nam 2012, có tên chính thức là Giải bóng đá Hạng Nhất - Tôn Hoa Sen 2012, với 14 câu lạc bộ tham dự:

Vòng 1

Vòng 2

Vòng 3

Vòng 4

Vòng 5

Vòng 6

Vòng 7

Vòng 8

Vòng 9

Vòng 10

Vòng 11

Vòng 12

Vòng 13

Vòng 14

Vòng 15

Vòng 16

Vòng 17

Vòng 18

Vòng 19

Vòng 20

Vòng 21

Vòng 22

Vòng 23

Vòng 24

Vòng 25

Vòng 26

Chú thích

Liên kết ngoài
Công ty Cổ phần Bóng đá Chuyên nghiệp Việt Nam
Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF)

2012
Bóng đá, hạng nhất


title: Giles Ungpakorn

text:
Giles Ungpakorn là một nhà bình luận chính trị nổi tiếng ở Thái Lan, một giáo sư đại học tại Đại học Chulalongkorn, một trong những trường đại học hàng đầu ở Thái Lan, tại Bangkok. Ông là một giáo sư kết giao tại Ngành Khoa học Chính trị, và cũng là thành viên của khối xã hội chủ nghĩa Dân chủ Công nhân Thái Lan, là một phần của Xu hướng Xã hội Chủ nghĩa Quốc tế. Giles là con út của Puey Ungpakorn và vợ ông Margaret Smith của Luân Đôn, và có song tịch Thái Lan và Anh. Ông có hai con trai trưởng, Jon Ungpakorn và Peter Ungpakorn. Giles được học tập tại Anh ở Đại học Sussex và Durham và Khoa phương Đông và châu Phi tại Luân Đôn, nhận bằng tiến sĩ trước khi về Thái Lan năm 1997.

Vào thứ Ba, 20 tháng 1 năm 2009, cảnh sát đã cáo buộc Giles về tội xúc phạm hoàng gia trong một cuốn sách phát hành năm 2007 - chỉ một ngày sau khi một nhà văn người Úc, Harry Nicolaides, bị tuyên án ba năm tù ở cũng vì tội danh tương tự. Ông Ji Ungpakorn đã bác bỏ lời kết tội này và cáo buộc chính quyền đang ngày càng sử dụng nhiều hơn tội danh xúc phạm hoàng gia để đàn áp thành phần đối lập.

"Đây là cách để bịt mồm dân chúng và khiến cho phía đối lập phải im lặng, đặc biệt là những người phản đối chế độ quân sự độc tài năm 2006," theo lời ông Ji, người dùng bút hiệu Giles Ji Ungpakorn. Giáo sư Ji đã cầm đầu một chiến dịch đòi hủy bỏ luật truy tố tội phạm thượng. Ông cho rằng mình đã bị truy tố vì các lý do chính trị bởi vì cuốn sách ông xuất bản năm 2007 mang tên "Một Cuộc Đảo Chánh Cho Người Giàu đã chỉ trích quân đội mở cuộc đảo chánh lật đổ Thủ tướng Thaksin Shinawatra. Trong cuốn sách này, ông cũng gián tiếp đặt câu hỏi về vai trò của hoàng cung trong chính trường Thái Lan ở thời điểm đó.

Cảnh sát đã nộp đơn truy tố ngày 20 tháng 1 năm 2009 nhưng vẫn phải chờ sự quyết định của công tố viên là có đưa ông Ji ra tòa hay không. Khoảng 128 các giáo sư trên toàn thế giới đã ký vào một bản thỉnh nguyện thư để kêu gọi hủy bỏ việc truy tố ông Ji, nói rằng việc truy tố này là "một hành động xâm phạm tự do ngôn luận trầm trọng nhất."

Trước nguy cơ có thể lãnh án 15 năm tù, Ji đã lưu vong sang Anh ngày 9 tháng 2 năm 2009, nói rằng ông không tin mình sẽ có được một phiên xử công bằng. "Hiện không có công lý ở Thái Lan," Giáo sư Ji nói trong một điện thư gửi đến báo chí. "Chế độ hiện nay đang có vẻ tiến đến chế độ cảnh sát trị."

Chú thích

Liên kết ngoài
 Hồi thương sáh của Ungpakorn Tội ác gây ra bởi nhà nước: Khủng hoảng chính trị

Người Anh gốc Thái Lan
Người lai giữa châu Âu và Á
Người Thái Lan gốc Anh
Người Thái gốc Hoa
Sinh năm 1955
Nhân vật còn sống


title: Torre de Miguel Sesmero

text:
Torre de Miguel Sesmero là một đô thị trong tỉnh Badajoz, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 1206 người.

Tham khảo

Đô thị ở Badajoz


title: Tipula grisescens

text:
Tipula grisescens là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Mitromorpha mediterranea

text:
Mitromorpha mediterranea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitromorphidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Mitromorpha
Động vật được mô tả năm 2001


title: Leucoptera chalcopleura

text:
Leucoptera chalcopleura là một loài bướm đêm thuộc họ Lyonetiidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Lyonetiidae
Động vật đặc hữu Úc


title: Quận Oconto, Wisconsin

text:
Quận Oconto là một quận thuộc tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 35.634 người. Quận lỵ đóng ở Oconto. Quận Oconto thuộc khu vực thống kê đô thị Green Bay. Quận này được lập năm 1851.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 2976 km2, trong đó có 391 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh
Quận Marinette - đông bắc
Quận Brown - nam
Quận Shawano - tây nam
Quận Menominee - tây
Quận Langlade - tây
Quận Forest - tây bắc

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000, đã có 35.634 người, 13.979 hộ gia đình, và 10.050 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 36 người trên một dặm vuông (14/km ²). Có 19.812 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 20 trên một dặm vuông (8/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư quận gồm 97,76% người da trắng, 0,13% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,78% người Mỹ bản xứ, 0,20% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 0,24% từ các chủng tộc khác, và 0,88% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,67% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 42,9% là gốc Đức, gốc Ba Lan 11,8%, gốc Pháp 6,0% và 5,6% gốc Mỹ theo điều tra dân số năm 2000.

Có 13.979 hộ, trong đó 32,20% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 60,70% là đôi vợ chồng sống với nhau, 6,90% có nữ hộ và không có chồng, và 28,10% là các gia đình không. 23,50% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 10,70% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn là người. Cỡ hộ trung bình là 2,52 và cỡ gia đình trung bình là 2,97.

Trong quận, độ tuổi dân số đã được trải ra với 25,70% dưới độ tuổi 18, 6,40% 18-24, 28,70% 25-44, 24,00% từ 45 đến 64, và 15,10% từ 65 tuổi trở lên đã được những người. Độ tuổi trung bình là 39 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 101,30 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 99,70 nam giới.

Tham khảo

Quận của Wisconsin


title: Cubillos del Sil

text:
Cubillos del Sil là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Dân số 1.563 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Council of Cubillos del Sil  (Spanish)
Cubillos del Sil at Google Maps
Endesa

Đô thị ở León


title: Cuộc đảo chính Xô viết năm 1991

text:
Trong Cuộc đảo chính Xô viết năm 1991, cũng được gọi là Cuộc Nổi dậy tháng 8 hay Cuộc đảo chính tháng 8, các nhà lãnh đạo Cộng sản của chính phủ Xô viết đã tiến hành đảo chính lật đổ Tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev và tìm cách nắm quyền kiểm soát đất nước, nhưng thất bại. Các lãnh đạo đảo chính là những người phản đối chương trình cải tổ của Gorbachev và hiệp ước liên bang mới đã được ông đàm phán trao quá nhiều quyền lực của chính phủ trung ương vào tay các nước cộng hoà, dẫn tới việc Nhà nước Liên Xô bị tan rã. Họ bị phản đối, phần lớn ở Moskva, bởi một cuộc vận động ngắn nhưng hiệu quả của Boris Yeltsin (Tổng thống Cộng hòa Xô viết Nga) và các nhóm đấu tranh dân sự. Vụ đảo chính chấm dứt chỉ sau ba ngày, Gorbachev lại quay về nắm quyền lực nhưng sớm từ chức, và Boris Yeltsin đã chính thức đoạt quyền Nhà nước Liên Xô bằng việc ra lệnh cấm Đảng Cộng sản Liên Xô hoạt động. Sự kiện này đã tiêu diệt những hy vọng của vị lãnh đạo Xô viết về việc duy trì nhà nước Liên Xô ít nhất ở hình thức phân quyền.

Bối cảnh

Từ khi nắm quyền lực năm 1985, Gorbachev đã lao vào một chương trình cải cách đầy tham vọng, thể hiện ở hai khái niệm perestroika và glasnost, có nghĩa tái cơ cấu kinh tế/chính trị và mở cửa. Những hành động này gây ra sự phản kháng nghi ngờ từ phía những thành viên cứng rắn trong hệ thống Đảng Cộng sản. Những cuộc cải cách cũng tạo điều kiện cho một số lực lượng và phong trào mà Gorbachev không hề ngờ tới xuất hiện. Đặc biệt là sự kích động và phát triển của chủ nghĩa quốc gia từ phía những sắc tộc không Nga bên trong Liên bang Xô viết, làm nảy sinh những lo ngại về việc một số hay toàn bộ các nước cộng hoà sẽ tiến hành ly khai. Trong năm 1991, Liên Xô ở trong một tình trạng kinh tế khó khăn trầm trọng và một cuộc khủng hoảng chính trị. Có một sự thiếu hụt hầu như với mọi hàng hóa, và mọi người phải đứng xếp hàng thật dài để mua những sản phẩm cần thiết nhất.

Estonia, Latvia, Litva, và Gruzia đã đổi tên nước hoặc chính thức tuyên bố độc lập từ Liên Xô. Vào tháng giêng 1991, đã có một biến cố gọi là thảm sát Vilnius, dùng bạo lực đưa Litva trở lại Liên bang Xô viết. Vào khoảng 1 tuần sau đó, ở Latvia cũng có một biến cố tương tự bởi lực lượng thân Xô viết địa phương dùng vũ lực định lật đổ chính quyền Latvia. Ngoài ra còn có những cuộc xung đột liên tục về quân sự ở Nagorno Karabakh và Nam Ossetia.

Liên bang Nga tuyên bố chủ quyền vào ngày 12 tháng 6 năm 1990 và sau đó giới hạn áp dụng luật Xô viết, đặc biệt các luật lệ liên hệ tới tài chính và kinh tế, trên lãnh thổ Nga.

Cuộc trưng cầu dân ý trên toàn Liên bang ngày 17 tháng 3 năm 1991 bị các nước Cộng hòa vùng Baltic và các nước cộng hòa Armenia, Gruzia, và Moldova tẩy chay, đa số công dân của tất cả các nước cộng hòa khác trong Liên bang đều thể hiện mong muốn gìn giữ Liên bang Xô viết. Sau nhiều cuộc đàm phán, tám trong số chín nước cộng hoà (ngoại trừ Ukraina) đã thông qua Hiệp ước Liên bang mới với một số điều kiện. Hiệp ước sẽ biến Liên bang Xô viết thành một liên bang của những nước cộng hòa độc lập với một vị tổng thống, chính sách đối ngoại và quân đội chung. Liên bang Nga, Kazakhstan, và Uzbekistan dự định sẽ ký kết hiệp ước tại Moskva ngày 20 tháng 8 năm 1991.

Cuộc đảo chính tháng 8
Ngày 19 tháng 8 năm 1991, một ngày trước khi Gorbachev và một nhóm các nhà lãnh đạo các nước cộng hòa dự định ký kết hiệp ước liên bang mới, một nhóm tự gọi mình là Ủy ban Khẩn cấp Nhà nước (Государственный Комитет по Чрезвычайному Положению, ГКЧП) toan tính nắm quyền lực tại Moskva. Nhóm này ra thông báo Gorbachev bị bệnh và đã không còn nắm giữ chức vụ chủ tịch nhà nước. Khi vụ đảo chính nổ ra Gorbachev đang đi nghỉ tại Krym, và ở tại đó trong suốt thời gian cuộc đảo chính. Phó chủ tịch Liên bang Xô viết Gennady Yanayev được chỉ định làm Chủ tịch tạm quyền. Tám thành viên của Ủy ban gồm chủ tịch KGB Vladimir Kryuchkov, Bộ trưởng Nội vụ Boris Pugo, Bộ trưởng Quốc phòng Dmitriy Yazov, và Thủ tướng Valentin Pavlov, tất cả họ đều lên nắm quyền lực dưới thời Gorbachev.

Phó Tổng thống Gennady Yanayev cùng các lãnh đạo khác của cuộc đảo chính ngay lập tức lên đài truyền hình và radio đưa ra một tuyên bố buộc tội rất đanh thép chính quyền trước đó, nhưng dáng điệu yếu ớt và giọng điệu run rẩy của ông trong bài phát biểu ngay lập tức khiến mọi người có cảm giác ông không phải là người có thể mang lại trật tự xã hội, điều nhiều người đã nỗ lực tìm kiếm nhưng không hề thành công. Nhiều cuộc biểu tình lớn của quần chúng phản đối các lãnh đạo đảo chính ngay lập tức diễn ra tại Moscow và Leningrad; làm chia rẽ những lực lượng an ninh và quốc phòng trung thành khiến họ không thể được huy động một cách có hiệu quả để đàn áp sự đối kháng.

Tổng thống Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga lúc đó là Boris Yeltsin dẫn lực lượng phản đối từ trụ sở quốc hội Nga, được gọi là Nhà Trắng. Sau tuyên bố của Yanayev, Yeltsin phản đối mãnh liệt cuộc đảo chính. Tại một điểm của cuộc biểu tình, ông đứng trên nóc xe tăng cầm loa kết tội ГКЧП. Màn trình diễn mạnh mẽ của Yeltsin đã tạo ra một hình ảnh tương phản mạnh với sự xuất hiện yếu ớt của Yanayev. Hình ảnh này được truyền đi rộng rãi qua hệ thống phát thanh truyền hình trên toàn thế giới, trở thành một trong những hình ảnh sống mãi của cuộc đảo chính và củng cố mạnh mẽ vị trí của Yeltsin. Một kế hoạch tấn công vào tòa nhà trụ sở quốc hội của nhóm Alpha, một trong số các lực lượng đặc nhiệm của KGB, bị hủy bỏ khi toàn bộ lính nhất trí từ chối tuân lệnh. Một đơn vị xe tăng rời bỏ hàng ngũ của chính phủ, đến bảo vệ quanh tòa nhà quốc hội, chĩa tháp pháo ra ngoài.

Người dân Moscow đã tập trung gần Tòa nhà Quốc hội Liên bang Nga để bày tỏ sự ủng hộ cho Yeltsin và Gorbachev, họ cùng nhau xây các chướng ngại vật xung quanh Tòa nhà Quốc hội để chặn xe tăng của phe đảo chính.. Phe đảo chính đã cố gắng bắt giữ Yeltsin nhưng thất bại, và chính Yeltsin đã huy động người dân tham gia chống lại cuộc đảo chính. Một đơn vị xe tăng rời bỏ hàng ngũ quân đảo chính đến bảo vệ tòa nhà quốc hội. Truyền thông quốc tế cho biết có hơn 200.000 người dân ở thành phố Leningrad đã tổ chức tuần hành để phản đối cuộc đảo chính

Nhiều vụ xô xát đã xảy ra tại những con phố gần đó, gồm cả một vụ dẫn tới cái chết của ba người phản kháng do không may bị xe tăng húc phải, nhưng tổng cộng số lượng bạo lực lại ít một cách đáng ngạc nhiên. Ngày 21 tháng 8, đại đa số quân đội được gửi tới Moscow công khai đứng về phía những người phản kháng hay đình hoãn việc phong toả. Vụ đảo chính thất bại, và Gorbachev — người đang bị quản thúc tại gia ở ngôi nhà nông thôn của ông tại Krym — quay trở về Moscow dưới sự bảo vệ của các lực lượng trung thành với Yeltsin.

Ngày 22 tháng 8, khi đã về tới Moscow, Gorbachev hành động như không hề biết tới những thay đổi đã diễn ra trong ba ngày trước đó. Ông hứa hẹn trừng trị những người thuộc phe cứng rắn trong Đảng Cộng sản Liên Xô (CPSU) và từ chức Tổng thư ký CPSU, vốn đã bị đình chỉ hoạt động theo một nghị định của Yeltsin, nhưng vẫn giữ chức Tổng thống Liên bang Xô viết. Sự thất bại của cuộc đảo chính dẫn tới một loạt những sự sụp đổ khác trong toàn bộ các định chế liên bang. Boris Yeltsin nắm quyền kiểm soát cơ quan truyền thông trung ương và các bộ cũng như các cơ quan kinh tế then chốt, và cuối cùng là toàn bộ nước Nga.

Kết quả

Tới tháng 12 năm 1991, tất cả các nước cộng hòa đã tuyên bố độc lập, và các cuộc thương lượng về một hiệp ước liên bang mới bắt đầu diễn ra. Vào tháng 9, nền độc lập của Estonia, Latvia, và Litva đã được Liên bang Xô viết công nhận, và được Hoa Kỳ và các nước phương Tây khác, vốn trong suốt thời kỳ Chiến tranh lạnh coi việc sáp nhập ba nước vùng Baltic này năm 1940 của Xô viết là bất hợp pháp, "tái công nhận". Trong nhiều tháng sau khi quay trở về Moscow, Gorbachev và những cộng sự của mình đã đưa ra nhiều cố gắng vô vọng nhằm tái lập sự ổn định và tính hợp hiến của các định chế trung ương. Tháng 11, bảy nước cộng hòa đồng ý một hiệp ước liên bang mới dẫn tới việc hình thành một liên bang được gọi là Liên bang các Quốc gia có Chủ quyền. Nhưng Ukraina không tham gia nhóm này, và Yeltsin nhanh chóng rút lui để tìm kiếm lợi thế cho nước Nga. Theo quan điểm của Yeltsin, sự tham gia của nước Nga vào một liên minh khác sẽ là vô nghĩa, bởi hành động này đương nhiên dẫn tới việc Nga nắm trách nhiệm đối với những vấn đề kinh tế đang ngày càng tồi tệ tại các nước cộng hoà.

Ngày 1 tháng 12, Ukraina tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý, theo đó hơn 90% công dân nước này ủng hộ Luật về Độc lập của Ukraina. Canada, Ba Lan, và Hungary là những nước đầu tiên công nhận nhà nước độc lập này. Ngày 3 tháng 12, Tổng thống Nga Yeltsin ra một bản tuyên bố rằng "ban lãnh đạo nước Nga tuyên bố sự công nhận của mình với nền độc lập của Ukraina theo mong ước dân chủ và nguyện vọng của người dân nước này".

Ngày 8 tháng 12, lãnh đạo các nước Nga, Ukraina, và Belarus (vốn đã lấy danh hiệu này vào tháng 8 năm 1991) Boris Yeltsin, Leonid Kravchuk và Stanislav Shushkevich, cùng như Thủ tướng các nước cộng hòa gặp gỡ tại Minsk, thủ đô Belarus, nơi họ lập ra Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS) và hủy bỏ hiệp ước liên bang năm 1922 tạo lập lên Liên bang Xô viết. Một buổi lễ ký kết khác được tổ chức tại Alma-Ata ngày 21 tháng 12 để mở rộng CIS bao gồm cả năm nước cộng hòa vùng Trung Á, Armenia, và Azerbaijan. Gruzia mãi tới năm 1993 mới gia nhập; ba nước cộng hòa vùng Baltic không bao giờ tham gia. Ngày 25 tháng 12 năm 1991, Gorbachev, khi ấy đã hoàn toàn bất lực, tuyên bố từ chức tổng thống Liên Xô; lá cờ đỏ búa liềm của Liên bang Xô viết bị hạ xuống khỏi điện Kremlin và bị thay thế bởi lá cờ ba màu của nước Nga; Liên bang Xô viết đã chấm dứt tồn tại. Chính xác sáu năm sau khi Gorbachev chỉ định Boris Yeltsin lãnh đạo ủy ban đảng thành phố Moscow, Yeltsin đã trở thành tổng thống nhà nước kế tục lớn nhất của Liên bang Xô viết.

Đảng Cộng sản Liên Xô bị cấm hoạt động
Gorbachev đã từ bỏ chức vụ tổng bí thư của Đảng Cộng sản Liên Xô (CPSU) vào ngày 24 tháng 8. Vladimir Ivashko lên thay thế tạm thời nhưng rồi lại cũng từ chức vào ngày 29 tháng 8. Cùng lúc đó, Yeltsin đã ra sắc lệnh chuyển tất cả các tài liệu, văn khố của CPSU sang văn khố của nhà cầm quyền Liên bang Nga cũng như quốc hữu hóa tất cả các tài sản của CPSU ở Nga (không chỉ các cơ sở hội họp trung ương, mà tất cả các cơ sở giáo dục, khách sạn. v.v...). Yeltsin cũng ra sắc lệnh cấm tất cả các hoạt động của đảng này ở Nga.

Tầm quan trọng lịch sử
Sau này, sự sụp đổ của Liên bang Xô viết được Tổng thống của nước Nga Vladimir Putin gọi là "thảm họa địa chính trị lớn nhất thế kỷ" . Tổng thống Ukraina Leonid Kravchuk gọi sự diễn biến của các sự kiện năm 1991 là "đám tang của đế chế".

Theo cách này hay cách khác, Liên bang Xô viết, một siêu cường đã chấm dứt tồn tại, Khối Đông Âu sụp đổ. Cùng lúc đó, Hoa Kỳ và Trung Quốc đã mở rộng đáng kể vị thế của mình. Cuộc Chiến tranh Lạnh chấm dứt cùng với sự sụp đổ của Liên bang Xô viết.

Trong Chính biến tháng 8 năm 1991, Nguyên soái Dmitry Yazov là thành viên của Ủy ban Nhà nước về Tình trạng Khẩn cấp nhằm cứu vãn Liên Xô nhưng thất bại. Sau này, ông kể lại rằng thực ra "Ủy ban Nhà nước về Tình trạng Khẩn cấp" không hề có ý định đảo chính, mà mục tiêu của họ là ngăn chặn sự phá hoại Nhà nước Liên Xô của Gorbachev và Yeltsin:
Điều khiến tôi tham gia vào Ủy ban Nhà nước về Tình trạng khẩn cấp là do mối đe dọa về sự sụp đổ của đất nước mà tôi đã từng chiến đấu ở mặt trận để bảo vệ nó... Không có âm mưu gì ở đây cả. Cũng không có những “người đảo chính” nào cả. Đấy chẳng qua chỉ là cái hình nộm do người của Yeltsin (Tổng thống của Cộng hòa Xô viết Nga, sau khi Liên Xô tan rã thì trở thành Tổng thống Nga) nghĩ ra để đe dọa người dân và để họ lên nắm quyền mà thôi.
Vì mục đích gì ư? Để kiềm chế Yeltsin. Đó là nhiệm vụ chính. Kiềm chế Yeltsin ở những điểm gì? Để ông ta không phát ngôn rằng luật pháp của Liên bang Nga đứng cao hơn luật pháp của Liên bang Xô Viết
Gorbachev không phải là người đủ chín chắn để lãnh đạo một quốc gia như vậy. Đất nước của chúng ta rất phức tạp, có rất nhiều dân tộc, từng có một đội quân lớn mạnh như vậy, một lãnh thổ rộng lớn như vậy. Lẽ ra, không nên trao cho người này quyền lãnh đạo một nhà nước như vậy. Thật là tồi tệ khi người ta đã phá bỏ đất nước này. Nhưng không phải chỉ một mình ông ta làm việc này. Còn có những người thân cận đã tiếp tay cho ông ta.
Tôi coi Yeltsin là một kẻ hám danh, khéo lợi dụng cảm xúc của mọi người... Giá như ông ta nghĩ đến việc gìn giữ Liên bang Xô Viết, thì ông ta đã cư xử khác đi. Nhưng ông ta chỉ nghĩ đến bản thân. Và chọn cho mình một ê kíp phù hợp. Ê kíp đó đã xẻ nát một đất nước vĩ đại ra thành những miếng mồi béo bở.

Chú thích

Xem thêm
 Lịch sử Liên bang Xô viết (1985-1991)
 Sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu

Liên kết ngoài
 IRC logs: Transcript of internet chat from the time of the coup
 TASS transmissions at the time of the coup (captured from short-wave radio transmissions, contains decoding errors)
 Andrew Coyne: Getting to the Roots of a Deserved Failure
 The St. Petersburg Times #696(63), 17.08.2001  The issue of The St. Petersburg Times devoted to the 10th anniversary of the coup attempt.

Xô viết
Lịch sử quân sự Liên Xô
Cuộc đảo chính
Chính trị năm 1991
Sự sụp đổ của Liên Xô
Xung đột năm 1991


title: Vaparala

text:
Vaparala là một thị trấn thống kê (census town) của quận Cuddapah thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Vaparala có dân số 6602 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Vaparala có tỷ lệ 59% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 44%. Tại Vaparala, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Andhra Pradesh


title: Culoptila cascada

text:
Culoptila cascada là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Culoptila


title: Epicharis obscura

text:
Epicharis obscura là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Epicharis
Động vật được mô tả năm 1899


title: Hồi giáo

text:
Hồi giáo hay còn gọi là đạo Hồi hay là đạo Islam () là một tôn giáo khởi nguồn từ Abraham, độc thần, dạy rằng chỉ có một Thiên Chúa (Allah) và Muhammad là sứ giả của Thiên Chúa. Đây là tôn giáo lớn thứ hai thế giới với hơn 1 tỷ người theo tương đương 15% dân số thế giới, và họ thường được gọi là người Hồi giáo. Hồi giáo chiếm phần lớn dân số ở 50 quốc gia. Hồi giáo dạy rằng Thiên Chúa là lòng thương xót, Đấng Toàn năng và Duy nhất, và Chúa đã hướng dẫn loài người qua các sứ giả, thánh thư được tiết lộ và các dấu hiệu tự nhiên. Kinh sách chính của Hồi giáo là Kinh Qur'an (Cô-ran), được người Hồi giáo xem là lời nguyên văn của Thiên Chúa, và các giáo lý và ví dụ quy phạm (được gọi là sunnah, bao gồm các ghi chép được gọi là hadith) của Muhammad (570 – 8 tháng 6 632).

Người Hồi giáo tin rằng Hồi giáo là phiên bản hoàn chỉnh và phổ quát của một đức tin nguyên thủy đã được tiết lộ nhiều lần trước đây thông qua các tiên tri bao gồm Adam, Abraham, Moses và Jesus. Người Hồi giáo coi Kinh Qur'an trong tiếng Ả Rập gốc của nó là sự mặc khải không thay đổi và cuối cùng của Thiên Chúa. Giống như các tôn giáo Abraham khác, Hồi giáo cũng dạy về một ngày phán xử cuối cùng với người tốt sẽ được lên thiên đường và người xấu sẽ bị trừng phạt tại địa ngục. Các khái niệm và thực hành tôn giáo bao gồm Năm trụ cột Hồi giáo, là những hành vi tôn giáo bắt buộc và tuân theo luật Hồi giáo (sharia), ảnh hưởng đến hầu hết mọi khía cạnh của cuộc sống và xã hội, từ ngân hàng và phúc lợi cho phụ nữ và môi trường. Các thành phố Mecca, Medina và Jerusalem là nơi có ba địa điểm linh thiêng nhất trong đạo Hồi.

Bên cạnh những câu chuyện mang tính thần học, Hồi giáo được lịch sử cho là có nguồn gốc từ đầu thế kỷ thứ 7 sau CN tại Mecca, và đến thế kỷ thứ 8 các vua Nhà Omeyyad kéo dài từ Iberia ở phía tây đến Sông Indus ở phía đông. Thời đại hoàng kim Hồi giáo đề cập đến thời kỳ truyền thống có niên đại từ thế kỷ thứ 8 đến thế kỷ 13, trong thời đại Abbasid Caliphate, khi phần lớn thế giới Hồi giáo trong lịch sử đang trải qua thời kỳ hưng thịnh về khoa học, kinh tế và văn hóa. Sự mở rộng của thế giới Hồi giáo liên quan đến nhiều caliphate khác nhau, như Đế chế Ottoman, thương nhân và việc chuyển đổi sang Hồi giáo bằng các hoạt động truyền giáo (dawah).

Hầu hết người Hồi giáo là thuộc một trong hai giáo phái; Sunni (75-90%) hoặc Shia (10-20%). Khoảng 13% người Hồi giáo sống ở Indonesia, quốc gia đa số Hồi giáo lớn nhất; 31%  người Hồi giáo sống ở Nam Á, dân số Hồi giáo lớn nhất thế giới; 20% tại Trung Đông, Bắc Phi, nơi đây là tôn giáo thống trị; và 15% ở châu Phi cận Sahara. Các cộng đồng Hồi giáo có quy mô cũng được tìm thấy ở Châu Mỹ, Kavkaz, Trung Á, Trung Quốc, Châu Âu, Đông Nam Á lục địa, Philippines và Nga. Hồi giáo là tôn giáo lớn phát triển nhanh nhất trên thế giới.

Phong trào Darul Islam (Ngôi nhà Hồi giáo) tố cáo nhà nước phân biệt đối xử với Hồi giáo và khoan dung hơn với các cộng đồng thiểu số. Darul Islam nổi loạn đòi thành lập nhà nước Hồi giáo tại Indonesia và đã bị đàn áp. Đến năm 1962, tổ chức này bị quân đội xóa sổ.

Đến cuối thập niên 1990, xung đột bạo lực gia tăng trở lại chủ yếu do nhóm khủng bố Hồi giáo Jemaah Islamiyah (Cộng đồng Hồi giáo) có liên hệ với Al Qaeda thực hiện. Chúng tuyên bố phát động "thánh chiến". Đối tượng bị tấn công nhiều nhất là người Indonesia gốc Hoa và giáo dân Thiên Chúa giáo.

Nguồn gốc
Trong lịch sử, đạo Hồi ra đời vào thế kỷ 7 tại bán đảo Ả Rập, do Thiên sứ Muhammad nhận mặc khải của Thiên Chúa truyền lại cho con người qua thiên thần Jibrael (Gabriel). Đạo Hồi chỉ tôn thờ Thiên Chúa, Đấng Duy Nhất (tiếng Ả Rập: الله Allāh). Đối với tín đồ, Muhammad là vị Thiên Sứ cuối cùng được Allah mặc khải Thiên Kinh Qur'an (còn viết là Koran) qua Thiên thần Jibrael.

Islam theo tiếng Ả rập có nghĩa là phục tùng, vâng mệnh, tuân theo, ngoài ra Islam còn là danh từ ghép từ 2 chữ Ikhlas & Salam (Bình an, Thuần khiết). Theo Hồi giáo, danh từ Islam được Allah dùng để gọi tôn giáo mà Ngài ban xuống được tìm thấy trong kinh Quran nên người Hồi giáo sử dụng tên này cho tôn giáo của mình

Các tên gọi và cụm từ liên quan

Nguyên nghĩa của Hồi giáo trong tiếng Ả Rập là 'Islam' và có nghĩa là "vâng mệnh, quy phục Thượng đế". Người theo Islam, trong tiếng Ả Rập gọi là 'Muslim', do đó có các chữ muslim, moslem tiếng Anh và musulman tiếng Pháp, nghĩa là "người từ Mosul". Danh từ "Hồi giáo" xuất xứ từ dân tộc Hồi Hột. Hồi Hột là nước láng giềng phương bắc của Trung Quốc từ năm 616 đến 840. Lúc rộng lớn nhất lãnh thổ họ đông đến Mãn Châu, tây đến Trung Á , và họ đã giúp nhà Đường dẹp được loạn An Lộc Sơn. Với thời gian, cách gọi đổi thành "Hồi Hồi". Tài liệu xưa nhất dùng danh từ "Hồi Hồi" là Liêu sử, soạn vào thế kỷ 12. Đời nhà Nguyên (1260 - 1368), tại Trung Quốc, cụm từ "người Hồi Hồi" được dùng để chỉ định người Trung Á, bất luận theo tín ngưỡng nào. Đến đời Minh (1368 - 1644), cụm từ "người Hồi Hồi" mới dần dần đổi nghĩa để chỉ định tín đồ Islam.

Trước đó, người Hán thường gọi Islam là Đại Thực giáo hay đạo A-lạp-bá. "A-lạp-bá" (阿拉伯, ) là phiên âm tiếng Hán của danh từ "Ả Rập". "Đại Thực" là phiên âm của chữ "Tazik" (大食, tiếng Hán trung cổ: dhɑ̀ jhiək), tiếng Ba Tư dùng gọi người "Ả Rập" , vì Tazik là tên một bộ tộc người Ả Rập tiếp xúc nhiều với Ba Tư thời xưa.

Do "Hồi Hồi" là tên gọi chủng tộc, không phải là dịch nghĩa của chữ Islam hay một tôn chỉ của Islam, nên một số người hạn chế dùng danh từ "Hồi giáo" hay "đạo Hồi". Trường hợp các tên "Đại Thực" hay "A-lạp-bá" cũng thế. Bởi thế, tại Trung Quốc, ngay từ năm 1335, thời nhà Nguyên, đã có người đề ra cụm từ Thanh Chân giáo (清真教) để thích nghi hơn với tiếng Hán. Đề nghị này được hưởng ứng rộng rãi nên ngày nay Thanh Chân giáo là cụm từ được ghi trong nhiều từ điển tiếng Hán . Tại Trung Quốc ngày nay cũng có nhiều "Thanh Chân tự" (清真寺) (thánh đường Islam) và "Thanh Chân thực đường" (清真菜堂) (quán ăn, nhà ăn halal).

Ngày nay tại Trung Quốc người ta cũng thường gọi Islam theo phiên âm là Y Tư Lan giáo (Phồn thể: 伊斯蘭教, giản thể: 伊斯兰教 Yīsīlán jiào).. Cơ quan đại diện Islam chính thức tại Trung Quốc có tên là "Hiệp hội Y Tư Lan giáo Trung Quốc" (中国伊斯兰教协会 Zhōngguó Yīsīlánjiào xiéhuì) được ra đời ngày 11 tháng 5 năm 1953, trực thuộc chính quyền và có trụ sở tại Bắc Kinh. Wikipedia Trung văn cũng dùng danh từ Y Tư Lan giáo.

Nhiều tài liệu, văn bản trong tiếng Việt từ nhiều năm nay cũng dùng danh từ đạo Islam hay đạo Ixlam. Tuy nhiên, nhiều tín hữu Islam nói tiếng Việt vẫn dùng danh từ Hồi giáo vì đã quen nghĩ đến, nói đến danh từ này một cách tôn kính.

Giáo lý

Tuy cùng một hệ thống nhất thần của các tôn giáo khởi nguồn từ Abraham nhưng giáo lý Hồi giáo không chịu ảnh hưởng tư tưởng của Ki tô giáo và Do Thái giáo. Thể hiện rõ trong kinh Koran (trong 6219 câu của kinh này đã thể hiện nội dung của kinh Cựu Ước và Tân Ước). Không như những tôn giáo bạn, đạo Hồi chỉ có duy nhất một quyển thiên kinh Qur'an, gồm có 114 chương, 6236 tiết. Đối với các tín đồ Hồi giáo, thiên kinh Qur'an là một vật linh thiêng, vì đó chính là lời phán của Allah Đấng Toàn Năng.

Người Hồi giáo tin tưởng các vị sứ giả đến trước sứ giả Muhammad, kể từ Adam đến Jesus xuyên qua Noah, Abraham, Moise, v.v. Họ cũng tin tưởng Cựu ước và Tân ước là kinh sách của Allah nhưng họ không thi hành theo vì sự "lệch lạc" do người Do Thái giáo và Thiên Chúa giáo tạo ra và thiên kinh Qur'an được Allah mặc khải xuống để điều chỉnh lại những gì đã sai trái ở hai kinh sách đó.

 Jesus đối với người Hồi giáo là một sứ giả rất được kính mến, nhưng họ không tin Jesus là con của Thiên Chúa (Allah), đối với họ Jesus chỉ là một con người, một sứ giả như mọi sứ giả khác vì theo quan điểm của Hồi giáo thì Thiên Chúa không có con, như Thiên kinh Qur'an đã phán:
 Allah là Đấng Tạo Thiên Lập Địa! Làm thế nào Ngài có con khi Ngài không hề có người bạn đời? Chính Ngài là Đấng đã sáng tạo và thông hiểu tất cả mọi vật." (trích 6:101)
 Hồi giáo không chấp nhận tội tổ tông, việc làm của Adam và Eva không phải là nguồn gốc tội lỗi của loài người. Và không có một ai có quyền rửa tội cho một ai khác; ngoại trừ Allah.

Sự khác nhau giữa Cựu Ước, Tân Ước và Thiên Kinh Qur'an trên quan điểm Đấng Toàn Năng như sau:

Cựu Ước:

Tân Ước:

Thiên Kinh Qur'an:

Đạo Hồi không có Mười Điều Răn như đạo Ki Tô nhưng kinh Qur'an cũng liệt kê mười điều tương tự:

 Chỉ tôn thờ một Thiên Chúa (tiếng Ả Rập là Allah).
 Vinh danh và kính trọng cha mẹ.
 Tôn trọng quyền của người khác.
 Hãy bố thí rộng rãi cho người nghèo.
 Cấm giết người, ngoại trừ trường hợp đặc biệt (*).
 Cấm ngoại tình.
 Hãy bảo vệ và chu cấp trẻ mồ côi.
 Hãy cư xử công bằng với mọi người.
 Hãy trong sạch trong tình cảm và tinh thần.
 Hãy khiêm tốn

(*) Trường hợp đặc biệt được phép giết người mà không bị trọng tội là:

1) Trong khi kháng cự hoặc chiến đấu chống lại những kẻ lùng giết người đạo mình nhằm cưỡng bách bỏ đạo. Nhưng nếu chiến thắng, phải noi gương thiên sứ Muhammad, tha thứ và đối xử nhân đạo với phần đông kẻ bại trận.

2) Giết những tên sát nhân để trừ hại cho dân lành.

Ngoài ra tín đồ Hồi giáo có một số luật lệ:
 Một lần trong đời, họ phải hành hương về thánh địa Mecca, nhưng với điều kiện họ không vay mượn hay xin phí tổn. Trước khi đi, họ phải lo cho gia đình vợ con đầy đủ những nhu cầu cần thiết trong thời gian họ vắng mặt hành hương.
 Nghiêm cấm ăn máu, thịt con vật đã chết trước khi được cắt tiết theo nghi thức; không được ăn thịt lợn vì lợn là loài vật ô uế.
 Nghiêm cấm uống rượu và các thức uống lên men.
 Nghiêm cấm cờ bạc.
 Nghiêm cấm gian dâm và trai gái quan hệ xác thịt trước khi cưới hỏi.
 Nghiêm cấm ăn những con vật ăn thịt sống hay ăn tạp (như chó, mèo, chuột, v.v.).
 Người Hồi giáo chỉ được ăn thịt halal, tức là thịt đã được giết mổ theo nghi thức của đạo Hồi. Tuy nhiên, trong trường hợp tuyệt đối không có gì ăn, họ được ăn mọi thứ để duy trì sự sống.
 Hàng năm phải thực hiện tháng ăn chay Ramadan để tưởng nhớ và biết thương xót người nghèo. Tháng này tính theo lịch Mặt Trăng. Trong tháng này, khi còn ánh sáng Mặt Trời, họ không được ăn và uống, đến đêm thì mới ăn. Cũng trong tháng này, con người phải tha thứ và sám hối, vợ chồng không được gần nhau vào ban ngày nhưng ban đêm vẫn có thể ân ái với nhau. Trẻ em và phụ nữ có mang không phải thực hiện Ramadan.
 Hồi giáo nghiêm cấm kỳ thị chủng tộc và tôn giáo, tín đồ Hồi giáo không được phép chỉ trích cũng như phán xét người khác. Đó là việc của Allah Đấng Toàn Năng

Trên phương diện khoa học nhân văn, Hồi giáo là một tôn giáo ra đời vào thế kỷ thứ 7, dựa trên những nền tảng có sẵn của Do Thái giáo và Kitô giáo. Đôi khi người ta cũng gọi Hồi giáo là đạo Muhammad (Muhammadanism), theo tên của đức sáng tổ.

Tuy nhiên, với những tín đồ Hồi giáo, đạo của họ là đạo thường hằng trong vũ trụ, do Thượng đế tạo ra, và vì Thượng đế vốn bất sinh bất diệt nên đạo của Ngài cũng bất sinh bất diệt; còn Muhammad đơn thuần chỉ là một người "thuật nhi bất tác", thuật lại cho mọi người những mặc khải của Thượng đế mà thôi. Trong quan niệm của các tín đồ, Hồi giáo không khởi sinh từ Muhammad. Với họ, con người đầu tiên do Thượng đế tạo ra, tức Adam, là tín đồ Hồi giáo đầu tiên, và ngay từ thuở hồng hoang, khắp đất trời đã là một vương quốc Hồi giáo. Không chỉ người mà thôi, mà tất cả muông thú, cỏ cây đều tuân theo Hồi giáo cả. Sở dĩ Adam và loài người được kiến tạo là để thay mặt Thượng đế cai quản các loài thảo cầm ở nhân gian. Và vì đẳng cấp của loài người cao như thế tự do ý chí nên vấn đề nảy sinh từ đây. Sự tự do ý chí đôi khi dẫn đến những lầm lạc, lầm lạc dẫn đến rời bỏ Thượng đế, và xa dần chính đạo. Khi Adam, con người đầu tiên và cũng là Thiên Sứ đầu tiên, lìa trần, con cháu ông, không còn ai chỉ bảo, càng lún sâu vào con đường tối. Do thế mà Thượng đế lại phải gửi xuống nhân gian những vị Thiên Sứ mới để nhắc lại Thiên Đạo, đưa loài người về đúng nẻo ngay. Trước Muhammad, đã có hằng trăm ngàn Thiên Sứ giảng lời mặc khải ở trần thế, trong đó có Noah, Abraham (Ibrohim), Moses (Musa), David (Dawud) và Jesus (Ysa)... Tuy nhiên, một là do loài người u mê chưa tỉnh ngộ, hai là do sự ngoan cố, tự cao, tự đại của con người, mà chính đạo vẫn bị bóp méo như thường. Rốt cuộc, đến thế kỷ 7, Thượng đế khải thị cho Muhammad, và biến ông trở thành vị Thiên Sứ hoàn hảo nhất trước nay, hơn hẳn những Thiên Sứ tiền nhiệm. Do đó mà đạo của Muhammad truyền bá cũng là hoàn hảo nhất, không thể bị bóp méo như trước kia. Muhammad là vị Thiên Sứ cuối cùng, và bất cứ ai dám xưng Thiên Sứ sau Muhammad đều là kẻ tà giáo. Như đã thấy ở trên, Abraham (Ibrohim) cử xuống cho Do Thái Giáo, và Giêsu (Ysa) cử xuống cho Kitô giáo, đều có vị trí Thiên sứ trong Hồi giáo. Như vậy, Thiên Chúa mà ba tôn giáo này thờ phượng chỉ là một.

Từ Allah trong tiếng Ả Rập mang nghĩa là Thượng đế. (Những Kitô hữu người Ả Rập khi cầu nguyện cũng gọi Đức Chúa Cha là Allah). Thượng đế dĩ nhiên phải cao hơn Thánh và là duy nhất, vả lại trong đạo Hồi chính thống hoàn toàn không có khái niệm Thánh. Người Do Thái giáo và Thiên Chúa giáo cũng được tín đồ Hồi giáo tương đối coi trọng và gọi là Giáo Dân Thánh Thư (People of The Book). Kinh Thánh Kitô giáo cũng là sách thiêng trong Hồi giáo, có điều người ta coi nó không đầy đủ và hoàn thiện như Koran.

Năm Cột trụ của Hồi giáo

Có năm cột trụ của đạo Hồi - đồng thời là năm hành vi hành đạo bắt buộc đối với tất cả những tín đồ Hồi giáo. Chúng bao gồm: Tuyên xưng Đức tin - Shahada (ٱلشَهَادَة aš-šahādah), Cầu nguyện năm lần mỗi ngày - Salah (صَلاة ṣalāh), Bố thí - Zakat (زكاة zakāt), Nhịn ăn trong tháng Ramadan - Sawm (صوم ṣawm) và Hành hương tới thánh địa Mecca - Hajj (حج ḥajja). Ngoài ra, các tín đồ Hồi giáo cũng thực hiện những hành vi tôn giáo khác.

Tuyên xưng Đức tin - Shahada

Shahada (ٱلشَهَادَة aš-šahādah - Chứng ngôn) là lời khẳng định cho niềm tin trong Hồi giáo, có nội dung như sau: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّٰهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ ٱللَّٰهِ

(ašhadu ʾan lā ʾilāha ʾilla -llāhu, wa-ʾašhadu ʾanna muḥammadan rasūlu -llāh)

Tôi thừa nhận rằng không có thánh thần nào ngoài Allah, và tôi chứng nhận Muhammad là sứ giả của Ngài. Chứng ngôn Shahada là điều kiện duy nhất cần thiết để một người có thể trở thành tín đồ Hồi giáo, hoặc để cải đạo sang đạo Hồi.

Cầu nguyện - Salah

Hành động cầu nguyện trong đạo Hồi được gọi là Salah (đôi khi là Salat, từ gốc tiếng Ả Rập: الصلاة) được coi là cách kết nối mỗi cá nhân với Allah, gồm có một chuỗi các hành động được lặp lại gọi là rakat. Việc cầu nguyện được thực hiện năm lần một ngày, sử dụng nguyên văn tiếng Ả Rập và thường là các câu, trích đoạn trong kinh Qur'an, hướng về phía của Kaaba. Trước khi thực hiện hành động cầu nguyện, các tín đồ được yêu cầu vệ sinh bản thân mình như rửa tay, mặt và chân của mình, việc này được gọi là wudu (الوضوء al-wuḍū - Sự thanh tẩy).

Bố thí - Zakat

Zakat (زكاة - sự thanh lọc) có bản chất là một hành động phúc lợi xã hội trong cộng đồng Hồi giáo, mà ở đó mỗi tín đồ (nếu như có khả năng) sẽ trích một phần tài sản của mình, thường vào khoảng 2,5% để giúp đỡ những hoàn cảnh nghèo khó, yếu thế, nợ nần, những người du hành.
Có năm quy tắc cơ bản mà một tín đồ phải tuân theo khi thực hiện Zakat:

 Người thực hiện phải tuyên thệ với Allah chủ đích của họ khi thực hiện bố thí.
 Zakat phải được thực hiện ngay, ít sự chậm trễ nhất có thể, chậm nhất là trong ngày.
 Sau khi bố thí, người thực hiện không được phép tiêu tiền nhiều hơn bình thường.
 Việc bố thí phải được diễn ra trên sự hảo tâm. Nếu một người có đủ điều kiện, họ phải trích một phần tài sản, nhưng nếu như không có nhiều, họ có thể thực hiện Zakat qua những cách khác, như có những hành động tốt, hành vi tốt với mọi vật - mọi người xung quanh.
 Người thực hiện Zakat ở đâu, số tài sản để bố thí phải quay trở lại cộng đồng ở đó

Nhịn ăn - Sawm

Cột trụ thứ tư của Hồi giáo là Sawm, tức nhịn ăn. Việc nhịn ăn này được diễn ra trong tháng Ramadan - là tháng lễ theo lịch Hồi giáo.

Việc nhịn ăn được diễn ra từ trước khi mặt trời mọc cho tới khi kết thúc hoàng hôn, trong khoảng thời gian đó các tín đồ không được phép bỏ bất cứ thứ gì vào miệng (việc ăn - uống, hút thuốc hoặc kể cả nói xấu người khác) và các hành vi tình dục. Lý do cho hành vi nhịn ăn này là để nhắc nhở các tín đồ Hồi giáo về việc tất cả đều được ban ân bởi Allah, và có những hoàn cảnh kém may mắn hơn cần sự giúp đỡ của họ. Ramadan cũng là thời gian để các tín đồ củng cố niềm tin của mình, hoạt động thiện nguyện và thú tội.

Hành hương - Hajj

Trong cuộc đời của một tín đồ, nếu có khả năng - họ sẽ phải thực hiện một chuyến hành hương tới thánh địa Mecca trong tháng 12 theo lịch Hồi giáo. Khi tới Mecca, tín đồ nam chỉ được mặc áo choàng đơn sơ, tín đồ nữ sẽ mặc một bộ đồ giản dị hơn trang phục thường ngày, để nhắc nhở rằng tất cả mọi người đều bình đẳng trước Allah. Trong quá trình thực hiện Hajj, tín đồ sẽ đi vòng quanh Kaaba bảy lần, chạm vào Viên Đá Đen (ٱلْحَجَرُ ٱلْأَسْوَد, al-Ḥajaru al-ʾAswad), đi qua Safa và Marwa bảy lần và thực hiện Jamarat (رمي الجمرات ramy al-Jamarāt).

Sự phân chia Hồi giáo

Đến nay Hồi giáo đã chia ra làm nhiều nhánh với những giáo lý và quan điểm chính trị khác biệt.

Sunni

Hồi giáo dòng Sunni chiếm 75%–90% số người theo Đạo Hồi. Dòng Sunni cũng có tên Ahl as-Sunnah nghĩa là "người truyền thống [của Muhammad]". cũng như Alawites và Alevi.

Sufism

Sufism là một nhánh Hồi giáo thiên về chiều hướng thần bí, nội tâm của Islam nhằm mục đích đạt được sự hoàn thiện về đạo đức,sự hành đạo và đức tin (al-ihsan) và gần gũi với Đấng Tối cao Allah. Do đặc tính linh hoạt và nghiên về chiều hướng thần bí nên Sufism là nhánh Hồi giáo tiên phong mở đường trong công cuộc truyền bá Islam

Các dòng khác

Thánh địa Mecca

Theo quy định của Hồi giáo, mỗi giáo dân ít nhất một lần trong cuộc đời phải hành hương về thánh địa Mecca bằng chính kinh phí của bản thân mình và trước khi đi phải chuẩn bị đồ ăn thức uống cho người thân (những người ở nhà, không đi hành hương) trong thời gian mà họ đi vắng. Vào tháng Ramadan, người Hồi giáo hành hương về đây (và chỉ có người Hồi giáo mới được về đây). Sau khi hành hương đến Mecca, tín đồ đạo Hồi sẽ có được danh hiệu là "Haj" hoặc "Haji".

Chỉ trích

Sự chỉ trích Hồi giáo đã tồn tại từ giai đoạn hình thành của Hồi giáo. Những lời chỉ trích ban đầu đến từ các tác giả Kitô giáo, nhiều người trong số họ xem Hồi giáo là một dị giáo của Kitô giáo hoặc một hình thức thờ hình tượng và thường giải thích nó bằng những từ ngữ khải huyền. Sau đó xuất hiện những lời chỉ trích từ chính thế giới Hồi giáo, và cả từ các nhà văn Do Thái và từ các Kitô hữu thuộc giáo hội. Các vấn đề liên quan đến tính xác thực và đạo đức của Kinh Qur'an, cuốn sách thánh Hồi giáo, cũng được các nhà phê bình thảo luận.

Hình ảnh phỉ báng Muhammad, bắt nguồn từ những mô tả đầu thế kỷ thứ 7 của Nhà thờ Byzantine, xuất hiện trong bài thơ sử thi thế kỷ 14 Hài kịch thần thánh của Dante Alighieri. Trong tác phẩm, Muhammad xuất hiện trong vòng tròn địa ngục thứ tám, cùng với Ali. Dante không đổ lỗi cho đạo Hồi nói chung, nhưng buộc tội Muhammad về việc ly giáo, bằng cách thành lập một tôn giáo khác sau Kitô giáo. Mặt khác, Giám mục Chính thống Hy Lạp Paul of Antiorch chấp nhận Muhammed là một nhà tiên tri, nhưng không phải nhiệm vụ của ông là phổ quát. Vì luật của Chúa Kitô vượt trội hơn luật Hồi giáo, Muhammad chỉ được lệnh tới khu vực người Ả Rập, khu vực mà chưa một nhà tiên tri nào được gửi đến.

Các bài viết xin lỗi, được cho là của Abdullah Ibn al-Muqaffa, không chỉ bảo vệ thuyết Manichae chống lại Hồi giáo, mà còn phê phán khái niệm Hồi giáo về Thiên Chúa. Theo đó, vị thần trong kinh Qu'ran bị coi là một thể ma quỷ bất công, chuyên chế, phi lý và xấu xa, người "chiến đấu với con người và tự hào về chiến thắng của mình" và "ngồi trên ngai vàng, từ đó Ngài giáng trần".

Kể từ sự kiện ngày 11 tháng 9 năm 2001, Hồi giáo đã phải đối mặt với những lời chỉ trích về kinh sách và giáo lý của nó là một nguồn đáng kể của chủ nghĩa khủng bố và tư tưởng khủng bố.

Những chỉ trích khác tập trung vào câu hỏi về quyền con người ở các quốc gia đa số Hồi giáo hiện đại, và đối xử với phụ nữ trong luật pháp và thực hành Hồi giáo. Trước xu hướng đa văn hóa gần đây, ảnh hưởng của Hồi giáo đối với khả năng đồng hóa của người Hồi giáo ở phương Tây đã bị chỉ trích. Cả trong cuộc sống công cộng và cá nhân của mình, những người khác đều phản đối đạo đức của Muhammad, do đó cũng phản đối sunnah như một hình mẫu.

Người Tatars theo Tengri giáo chỉ trích Hồi giáo là một tôn giáo semitic, mà đã buộc người Thổ Nhĩ Kỳ phải phục tùng một nền văn hóa ngoại lai. Sự khuất phục và khiêm nhường, hai thành phần quan trọng của tâm linh Hồi giáo, bị coi là những thất bại lớn của Hồi giáo, không phải là phẩm chất tốt. Hơn nữa, vì Hồi giáo đề cập đến lịch sử semitic như thể đó là lịch sử của cả nhân loại, nhưng coi thường các thành phần của các nền văn hóa và tâm linh khác, cách tiếp cận quốc tế của Hồi giáo được coi là một mối đe dọa. Nó cũng cho Imams một cơ hội để tuần hành chống lại chính người dân của họ dưới biểu ngữ của Hồi giáo quốc tế.

Các quốc gia có số dân theo Hồi giáo

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm
 "Islam in Traditional China. A short history to 1800.", Donald D. Leslie, Canberra College of Advanced Education (CCAE), Canberra 1986.
 "Le Prophète de l'Islam, sa vie, son oeuvre", Muhammad Hamidullah, Editions El-Najah, 6ème édition augmentée, Paris 1998.
 "Manuel d'Histoire, de Généalogie et de Chronologie de tous les Etats du Globe depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours", Stokvis A.M.H.J., Leiden, 1888-1893 (ré-édition en 1966 par B.M.Israel).
 "Musulmans de Chine - Une anthropologie des Hui du Henan", Elisabeth Allès, Editions EHESS, Paris 2000.
 "Trung Quốc Sử Lược", Phan Khoang, bản in lần thứ ba, Sài gòn và Huế 1958.
 "Từ điển Hán - Việt", Nhà xuất bản ngoại văn Bắc Kinh, 1994.

Liên kết ngoài

 Chân lý Islam, trang thông tin về Hồi giáo tại Việt Nam.
 Trung tâm Islam
 Đạo Hồi ở Việt Nam
 Hồi giáo Các trang đặc biệt
 Đôi nét về mâu thuẫn giữa dòng Sunni và Shiite, Ban Tôn giáo chính phủ CHXHCN VN
 Mỗi năm, hàng triệu người hành hương về thánh địa Mecca

Hồi giáo
Tôn giáo
Tôn giáo độc thần
Tôn giáo khởi nguồn từ Abraham
Thuật ngữ tôn giáo


title: Apristurus australis

text:
Apristurus australis, là một loài cá thuộc họ Scyliorhinidae. Nó được tìm thấy ở Úc và có thể ở New Zealand. Môi trường sống tự nhiên của chúng là các vùng biển mở.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 2008


title: Tipula subtruncata

text:
Tipula subtruncata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Parkia parvifoliola

text:
Parkia parvifoliola là một loài thực vật có hoa thuộc họ đậu, Fabaceae, là loài đặc hữu của Palau.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Parkia parvifoliola. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

parvifoliola
Thực vật Palau
Thực vật dễ tổn thương


title: Mesocyclops

text:
Mesocyclops là một chi giáp xác nước ngọt trong họ Cyclopidae.

Loài
Các loài trong chi này gồm:

Mesocyclops acanthoramus Holynska & Brown, 2003
Mesocyclops aequatorialis Kiefer, 1929
Mesocyclops affinis van de Velde, 1987
Mesocyclops albicans (G. W. Smith, 1909)
Mesocyclops americanus Dussart, 1985
Mesocyclops annae Kiefer, 1930
Mesocyclops annulatus (Wierzejski, 1892)
Mesocyclops araucanus Löffler, 1962
Mesocyclops arcanus Defaye, 1995
Mesocyclops asiaticus Kiefer, 1932
Mesocyclops aspericornis (Daday, 1906)
Mesocyclops australiensis (G. O. Sars, 1908)
Mesocyclops bernardi Petkovski, 1986
Mesocyclops bodanicola Kiefer, 1955
Mesocyclops borneoensis Dussart & Fernando, 1988
Mesocyclops bosumtwii Mirabdullayev, Sanful & Frempong, 2007
Mesocyclops brasilianus Kiefer, 1933
Mesocyclops brehmi Kiefer, 1927
Mesocyclops brevifurcatus Harada, 1931
Mesocyclops brevisetosus Dussart & Sarnita, 1987
Mesocyclops brooksi Pesce, De Laurentiis & Humphreys, 1996
Mesocyclops chaci Fiers (in Fiers, Reid, Iliffe & Suárez-Morales), 1996
Mesocyclops cokeri Najam-un-Nisa, Mahoon & Irfa Khan, 1987
Mesocyclops consimilis Kiefer, 1934
Mesocyclops crassus (Fischer, 1853)
Mesocyclops curvatus Kiefer, 1981
Mesocyclops cuttacuttae Dumont & Maas, 1985
Mesocyclops dadayi Holynska, 1997
Mesocyclops darwini Dussart & Fernando, 1988
Mesocyclops dayakorum Holynska, 2000
Mesocyclops decipiens Kiefer, 1929
Mesocyclops delamarei Lescher-Moutoué, 1971
Mesocyclops dissimilis Defaye & Kawabata, 1993
Mesocyclops dussarti van de Velde, 1984
Mesocyclops dybowskii (Landé, 1890)
Mesocyclops edax (Forbes, 1891)
Mesocyclops ellipticus Kiefer, 1936
Mesocyclops emini (Mrázek, 1898)
Mesocyclops evadomingoi Gutierrez-Aguirre & Suarez-Morales, 2001
Mesocyclops ferjemurami Holynska & Nam, 2000
Mesocyclops forbesi Najam-un-Nisa, Mahoon & Irfa Khan, 1987
Mesocyclops francisci Holynska, 2000
Mesocyclops friendorum Holynska, 2000
Mesocyclops geminus Holynska, 2000
Mesocyclops gracilis (Lilljeborg, 1853)
Mesocyclops granulatus Dussart & Fernando, 1988
Mesocyclops guangxiensis Reid & Kay, 1992
Mesocyclops holynskae Karanovic, 2006
Mesocyclops ianthinus Harada, 1931
Mesocyclops incisus Kiefer, 1932
Mesocyclops infrequens Kiefer, 1929
Mesocyclops inopinus (Kiefer, 1926)
Mesocyclops insulensis Dussart, 1982
Mesocyclops intermedius Pesce, 1985
Mesocyclops inversus Kiefer, 1936
Mesocyclops iranicus Lindberg, 1936
Mesocyclops isabellae Dussart & Fernando, 1988
Mesocyclops kawamurai K. Kikuchi, 1940
Mesocyclops kayi Holynska & Brown, 2003
Mesocyclops kieferi van de Velde, 1984
Mesocyclops leuckarti (Claus, 1857)
Mesocyclops longisetus (Thiébaud, 1912)
Mesocyclops macracanthus Kiefer, 1929
Mesocyclops maheensis Lindberg, 1941
Mesocyclops major G. O. Sars, 1927
Mesocyclops mariae Guo, 2000
Mesocyclops medialis Defaye, 2001
Mesocyclops meridianus (Kiefer, 1926)
Mesocyclops meridionalis Dussart & Frutos, 1986
Mesocyclops microlasius Kiefer, 1981
Mesocyclops microspinulosus Lindberg, 1942
Mesocyclops minutus Lowndes, 1934
Mesocyclops monardi (Perret, 1925)
Mesocyclops mongoliensis Kiefer, 1981
Mesocyclops neglectus G. O. Sars, 1909
Mesocyclops nicaraguensis Herbst, 1960
Mesocyclops nigerianus Kiefer, 1932
Mesocyclops notius Kiefer, 1981
Mesocyclops oblongatus G. O. Sars, 1927
Mesocyclops obsoletus (Koch, 1838)
Mesocyclops ogunnus Onabamiro, 1957
Mesocyclops oithonoides (G. O. Sars, 1863)
Mesocyclops operculifer Kiefer, 1930
Mesocyclops orghidani Plesa, 1981
Mesocyclops paludosus Lindberg, 1956
Mesocyclops papuensis van de Velde, 1987
Mesocyclops paranaensis Dussart & Frutos, 1986
Mesocyclops parentium Holynska, 1997
Mesocyclops pehpeiensis Hu, 1943
Mesocyclops pescei Petkovski, 1986
Mesocyclops pilosus Kiefer, 1930
Mesocyclops pseudoannae van de Velde, 1987
Mesocyclops pseudomeridianus Defaye & Dussart, 1989
Mesocyclops pseudooperculatus (Lindberg, 1957)
Mesocyclops pseudospinosus Dussart & Fernando, 1988
Mesocyclops pubiventris Holynska & Brown, 2003
Mesocyclops rarus Kiefer, 1981
Mesocyclops rectus Lindberg, 1937
Mesocyclops reidae Petkovski, 1986
Mesocyclops restrictus Dussart & Fernando, 1985
Mesocyclops retroversus Kiefer, 1929
Mesocyclops ruttneri Kiefer, 1981
Mesocyclops rylovi Smirnov, 1928
Mesocyclops salinus Onabamiro, 1957
Mesocyclops schmeili (Poppe & Mrázek, 1895)
Mesocyclops schuurmanae Kiefer, 1928
Mesocyclops shenzhenensis Guo, 2000
Mesocyclops simillimus Brady, 1907
Mesocyclops spinifer (Daday, 1902)
Mesocyclops spinosus van de Velde, 1984
Mesocyclops splendidus Lindberg, 1943
Mesocyclops strenuus (Daday, 1905)
Mesocyclops taihokuensis Harada, 1931
Mesocyclops tenellus (G. O. Sars, 1909)
Mesocyclops tenuis (Marsh, 1910)
Mesocyclops tenuisaccus (G. O. Sars, 1927)
Mesocyclops thermocyclopoides Harada, 1931
Mesocyclops tinctus (Lindberg, 1936)
Mesocyclops tobae Kiefer, 1933
Mesocyclops trichophorus Kiefer, 1930
Mesocyclops trispinosus (Shen & Tai, 1964)
Mesocyclops varius Dussart, 1987
Mesocyclops venezolanus Dussart, 1987
Mesocyclops vermifer Lindberg, 1935
Mesocyclops vizarae Fryer, 1957
Mesocyclops woutersi van de Velde, 1987
Mesocyclops wraniki Baribwegure & Dumont, 2000
Mesocyclops yenae Holynska, 1998
Mesocyclops yesoensis Ishida, 1999
Mesocyclops yutsil Reid in Fiers, Reid, Iliffe & Suárez-Morales, 1996

Tham khảo

Cyclopidae


title: Loxomorpha

text:
Loxomorpha là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Loxomorpha amseli Munroe, 1995
Loxomorpha cambogialis (Guenée, 1854)
Loxomorpha flavidissimalis Grote, 1877
Loxomorpha pulchellalis (Dyar, 1922)

Chú thích

Tham khảo

Asciodini


title: Ám tiêu

text:
Ám tiêu là một thuật ngữ phức tạp dùng trong hàng hải, địa chất học và sinh thái học với ý nghĩa không thống nhất. Trong ngành hàng hải, ám tiêu là một bãi đá ngầm hoặc một vùng cát ngầm dưới mặt nước nhưng đủ nông để có thể làm tàu thuyền mắc cạn, thường là có độ sâu từ 10 sải tay (hơn 18 m) trở xuống. Về mặt địa chất, ám tiêu là một cấu tạo cản sóng cứng chắc được tạo nên bởi calci cácbônát (CaCO3) có nguồn gốc từ các sinh vật dưới đại dương; tuy nhiên, tính "cản sóng" cũng không hẳn là tính chất phổ quát của ám tiêu.

Dù có nhiều ám tiêu được hình thành do các quá trình phi sinh học (lắng đọng cát, sóng đánh mòn các vùng đá hoặc các quá trình tự nhiên khác) nhưng loại ám tiêu được biết đến nhiều nhất là các ám tiêu san hô (rạn san hô) thuộc các vùng biển nhiệt đới, phát triển nhờ các quá trình sinh học của san hô và tảo tạo calci.

Chú thích

Liên kết ngoài

Địa tầng học
Địa lý ven biển
Địa mạo đại dương và duyên hải
Đảo


title: Tân Tiến, Đầm Dơi

text:
Tân Tiến là một xã thuộc huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tân Tiến nằm ở phía đông huyện Đầm Dơi, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp biển Đông
Phía tây giáp xã Tân Dân
Phía nam giáp xã Nguyễn Huân
Phía bắc giáp xã Tân Đức và xã Tân Thuận.

Xã Tân Tiến có diện tích 91,46 km², dân số năm 2019 là 11.804 người, mật độ dân số đạt 129 người/km².

Hành chính
Xã Tân Tiến được chia thành 10 ấp: Tân Hiệp, Tân Hòa, Tân Long, Tân Long A, Tân Long B, Tân Thành, Thuận Long, Thuận Long A, Thuận Tạo, Thuận Thành.

Lịch sử
Quyết định 275-CP ngày 25 tháng 7 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ chia xã Tân Tiến, huyện Ngọc Hiển thuộc tỉnh Minh Hải, thành bốn xã lấy tên là xã Nguyễn Huân, xã Long Hòa, xã Tân Tiến và xã Phú Hải.

Quyết định 75-HĐBT ngày 17 tháng 5 năm 1984 của Hội đồng Bộ trưởng, xã Tân Tiến thuộc huyện Ngọc Hiển cũ, tỉnh Minh Hải.

Quyết định 168-HĐBT ngày 17 tháng 12 năm 1984 của Hội đồng Bộ trưởng đổi tên huyện Ngọc Hiển hiện nay thành huyện Đầm Dơi. Khi đó, xã Tân Tiến thuộc huyện Đầm Dơi.

Nghị quyết  ngày 6 tháng 11 năm 1996 của Quốc hội, chia tỉnh Minh Hải thành hai tỉnh là tỉnh Bạc Liêu và tỉnh Cà Mau. Khi đó, xã Tân Tiến, huyện Đầm Dơi thuộc tỉnh Cà Mau.

Chú thích

Tham khảo


title: Sphaerolejeunea

text:
Sphaerolejeunea là một chi rêu tản thuộc họ Lejeuneaceae.

Danh sách loài
Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
 Sphaerolejeunea umbilicata, Herzog

Chú thích

Tham khảo

Lejeuneaceae


title: Laccophilus flaveolus

text:
Laccophilus flaveolus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Mahabharata

text:
Mahabharata (chữ Devanagari: महाभारत - Mahābhārata) là một trong hai tác phẩm sử thi bằng tiếng Phạn vĩ đại nhất của Ấn Độ cổ đại, tác phẩm còn lại là Ramayana. Nội dung của tác phẩm nói về cuộc chiến giữa hai nhóm anh em họ trong cuộc chiến tranh Câu Lư (22 tháng 11, 3067 TCN—10 tháng 12, 3067 TCN? (kết thúc 18 ngày)) và số phận của các hoàng tử Kaurava và Pāṇḍava cùng những hậu nhân của họ.

Tác phẩm này cũng chứa những tài liệu về triết học và sự tôn sùng, chẳng hạn như cuộc thảo luận về bốn "mục đích của cuộc sống", hay còn gọi là puruṣārtha (12.161). Trong số các tác phẩm và những câu chuyện chính trong Mahābhārata là Bhagavad Gita, câu chuyện về nàng Damayanti, câu chuyện về Savitri và Satyavan, một phiên bản rút gọn của Rāmāyaṇa.

Theo truyền thống, tác giả của Mahābhārata thường được cho là Vyāsa. Đã có nhiều nỗ lực để làm sáng tỏ sự lịch sử phát triển và các lớp cấu thành của nó. Phần lớn nội dung của Mahābhārata có lẽ được biên soạn giữa thế kỷ thứ 3 TCN và thế kỷ thứ 3 CN, với những phân đoạn cổ nhất vẫn còn được bảo tồn không sớm hơn năm 400 TCN. Các sự kiện diễn ra trong sử thi có lẽ rơi vào giữa thế kỷ 9 và 8 TCN. Cuốn sử thi này có lẽ đã đạt đến hình thức cuối cùng của nó vào đầu thời kỳ Gupta (khoảng thế kỷ thứ 4).

Mahābhārata là bài thiên trường ca nhất được biết đến và đã được mô tả là "bài thơ dài nhất từng được viết". Phiên bản dài nhất của nó bao gồm hơn 100.000 loka hoặc hơn 200.000 câu thơ riêng lẻ (mỗi shloka là 2 câu) và các đoạn văn xuôi dài. Với tổng số khoảng 1.8 triệu chữ, Mahābhārata có độ dài gấp khoảng mười lần Iliad và Odyssey cộng lại, hoặc khoảng bốn lần chiều dài của Rāmāyaṇa. Học giả W. J. Johnson đã so sánh tầm quan trọng của Mahābhārata trong bối cảnh văn minh thế giới với Kinh thánh, các tác phẩm của William Shakespeare, các tác phẩm của Homeros, kịch Hy Lạp hay Kinh Qur'an. Trong truyền thống Ấn Độ, đôi khi Mahābhārata được gọi là kinh Vệ-đà thứ năm.

Lịch sử và cấu trúc tác phẩm

Sử thi này theo truyền thống được kể về nhà hiền triết Vyāsa, người cũng là một nhân vật chính trong sử thi. Vyāsa mô tả nó là itihāsa (tiếng Phạn: इतिहास, nghĩa là "lịch sử"). Ông cũng mô tả Guru-shishya parampara, dấu vết của tất cả những người thầy vĩ đại và học trò của họ trong thời Vệ Đà.

Phần đầu tiên của Mahābhārata nói rằng chính Ganesha là người đã viết lại tác phẩm này theo lời kể của Vyasa.

Sử thi này sử dụng cấu trúc câu chuyện trong một câu chuyện, hay còn được gọi là truyện phân khung, phổ biến trong nhiều tác phẩm tôn giáo và phi tôn giáo của Ấn Độ. Lần đầu tiên nó được tụng tại Takshashila bởi nhà hiền triết Vaiśampāyana, đệ tử của Vyāsa, với Vua Janamejaya, chắt của hoàng tử Arjuna của Pāṇḍava. Câu chuyện sau đó được kể lại một lần nữa bởi một người kể chuyện chuyên nghiệp tên là Ugraśrava Sauti, nhiều năm sau, với một tập hợp các nhà hiền triết thực hiện sự hy sinh 12 năm cho vua Saunaka Kulapati trong Rừng Naimiśa.

Tác phẩm được một số nhà Ấn Độ học đầu thế kỷ 20 mô tả là không có cấu trúc và hỗn loạn. Hermann Oldenberg cho rằng bài thơ gốc chắc hẳn đã từng mang một "sức mạnh bi thương" to lớn nhưng lại bác bỏ toàn văn như một "sự hỗn loạn khủng khiếp."  Moritz Winternitz (Geschichte der negchen Literatur 1909) cho rằng "chỉ những nhà thần học thiếu tôn nghiêm và những người ghi chép vụng về" mới có thể gộp các phần có nguồn gốc khác nhau thành một tổng thể không có trật tự.

Bổ sung và phản ứng lại
Nghiên cứu về Mahābhārata đã đặt một nỗ lực to lớn vào việc nhận biết và xác định niên đại các lớp trong văn bản. Một số yếu tố của Mahābhārata hiện tại có thể được bắt nguồn từ thời Vệ Đà. Bối cảnh của Mahābhārata cho thấy nguồn gốc của sử thi xảy ra "sau thời kỳ Vệ Đà rất sớm" và trước khi "đế chế" đầu tiên của Ấn Độ trỗi dậy vào thế kỷ thứ ba trước Công nguyên "Đó là" một niên đại không quá xa so với Thế kỷ thứ 8 hoặc thứ 9 trước Công nguyên "  là có thể. Mahabharata bắt đầu như là một câu chuyện bằng miệng-truyền của người đánh xe ngựa bards. Người ta thường đồng ý rằng "Không giống như kinh Veda, phải được bảo quản hoàn hảo bằng chữ viết, sử thi là một tác phẩm phổ biến mà người đọc chắc chắn sẽ phù hợp với những thay đổi trong ngôn ngữ và phong cách,"  vì vậy những thành phần 'còn sót lại' sớm nhất của tác phẩm này được cho là không lâu đời hơn các tham chiếu 'bên ngoài' sớm nhất mà chúng ta có về sử thi, có thể bao gồm sự ám chỉ trong ngữ pháp Aṣṭādhyāyī 4: 2: 56 của Panini vào thế kỷ thứ 4 TCN. Người ta ước tính rằng văn bản tiếng Phạn có lẽ đã đạt đến "dạng cuối cùng" vào đầu thời kỳ Gupta (khoảng thế kỷ thứ 4 sau CN). Vishnu Sukthankar, biên tập viên của ấn bản phê bình lớn đầu tiên của Mahābhārata, nhận xét: "Thật vô ích khi nghĩ đến việc tái tạo một văn bản linh hoạt theo đúng hình dạng nguyên bản, trên cơ sở một nguyên mẫu và một biểu tượng gốc. Sau đó điều gì là có thể? Mục tiêu của chúng tôi chỉ có thể là tái tạo lại hình thức cổ nhất của văn bản mà chúng tôi có thể đạt được trên cơ sở tài liệu bản thảo có sẵn. "  Bằng chứng về bản thảo đó hơi muộn, dựa trên thành phần vật chất của nó và khí hậu của Ấn Độ, nhưng nó rất rộng lớn.

Bản thân Mahābhārata (1.1.61) đã phân biệt một phần cốt lõi của 24.000 câu: Bhārata chính, trái ngược với tài liệu thứ cấp bổ sung, trong khi Aśvalāyana Gṛhyasūtra (3.4.4) cũng phân biệt tương tự. Ít nhất ba phiên bản của văn bản được công nhận phổ biến: Jaya (Chiến thắng) với 8.800 câu thơ được cho là của Vyāsa, Bhārata với 24.000 câu thơ được đọc bởi Vaiśampāyana, và cuối cùng là Mahābhārata do Ugraśrava Sauti đọc với hơn 100.000 câu. Tuy nhiên, một số học giả, chẳng hạn như John Brockington, cho rằng Jaya và Bharata đề cập đến cùng một văn bản, và gán lý thuyết về Jaya với 8.800 câu thơ cho việc đọc sai một câu trong Ā diparvan (1.1.81). Các soạn thảo của cơ thể lớn này của văn bản được thực hiện sau khi nguyên tắc chính thức, nhấn mạnh con số 18  và 12. Việc bổ sung các phần mới nhất có thể được xác định niên đại do không có Anuśāsana-parva và Virāta parva trong " bản thảo Spitzer ". Văn bản tiếng Phạn cổ nhất còn sót lại có niên đại vào Thời kỳ Kushan (200 sau CN).

Theo những gì một nhân vật nói ở Mbh. 1.1.50, có ba phiên bản của sử thi, bắt đầu với Manu (1.1.27), Astika (1.3, sub-parva 5) hoặc Vasu (1.57), tương ứng. Các phiên bản này sẽ tương ứng với việc bổ sung một và sau đó là một cài đặt 'khung' khác của các cuộc hội thoại. Phiên bản Vasu sẽ bỏ qua cài đặt khung và bắt đầu bằng tài khoản về sự ra đời của Vyasa. Phiên bản astika sẽ thêm sarpasattra và aśvamedha liệu từ văn học Bà La Môn, giới thiệu tên Mahabharata, và xác định Vyasa là tác giả của tác phẩm. Người biên soạn lại những bổ sung này có lẽ là các học giả Pāñcarātrin, những người theo Oberlies (1998) có khả năng giữ quyền kiểm soát đối với văn bản cho đến khi tái bản cuối cùng. Tuy nhiên, đề cập đến Huna trong Bhīṣma-parva dường như ngụ ý rằng parva này có thể đã được chỉnh sửa vào khoảng thế kỷ thứ 4.

Ādi-parva bao gồm lễ hiến tế rắn (sarpasattra) của Janamejaya, giải thích động cơ của nó, giải thích chi tiết lý do tại sao tất cả rắn tồn tại đều có ý định bị tiêu diệt, và tại sao bất chấp điều này, vẫn có rắn tồn tại. Tư liệu sarpasattra này thường được coi là một câu chuyện độc lập được thêm vào một phiên bản của Mahābhārata bởi "sự hấp dẫn theo chủ đề" (Minkowski 1991), và được coi là có mối liên hệ đặc biệt chặt chẽ với văn học Vệ Đà (Brahmana). Các Pañcavimśa Brahmana (tại 25.15.3) liệt kê các linh mục người giáo của một sarpasattra trong đó có những cái tên Trì Quốc Thiên Vương và Janamejaya, hai nhân vật chính của sarpasattra các 's Mahabharata, cũng như Takṣaka, tên của một con rắn trong Mahabharata, xảy ra.

Suparṇākhyāna, một bài thơ cuối thời Vệ đà được coi là một trong những "dấu vết sớm nhất của thơ sử thi ở Ấn Độ," là một tiền thân cũ hơn, ngắn hơn của truyền thuyết mở rộng về Garuda được đưa vào Āstīka Parva, trong Ādi Parva của Mahābhārata.

Tham khảo lịch sử
Các tài liệu tham khảo sớm nhất được biết đến nói về Mahabharata và lõi của nó Bharata có ghi ngày tháng là thời điểm Aṣṭādhyāyī (sutra 6.2.38) của Panini (fl. 4 TCN) và trong Aśvalāyana Gṛhyasūtra (3.4.4). Điều này có thể có nghĩa là 24.000 câu thơ cốt lõi, được gọi là Bhārata, cũng như phiên bản ban đầu của Mahābhārata mở rộng, được sáng tác vào thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên. Một báo cáo của nhà văn Hy Lạp Dio Chrysostom (khoảng 40 - 120 CN) về việc thơ của Homer được hát ngay cả ở Ấn Độ  dường như ngụ ý rằng Iliad đã được dịch sang tiếng Phạn. Tuy nhiên, các học giả Ấn Độ nói chung đã coi đây là bằng chứng cho sự tồn tại của một Mahābhārata vào thời điểm này, mà các tập của Dio hoặc các nguồn của ông xác định với câu chuyện của Iliad.

Một số câu chuyện trong Mahābhārata mang bản sắc riêng biệt của chúng trong văn học Phạn ngữ Cổ điển. Ví dụ, Abhijñānaśākuntala của nhà thơ tiếng Phạn nổi tiếng Kālidāsa (khoảng năm 400 CN), được cho là sống trong thời đại của vương triều Gupta, dựa trên một câu chuyện tiền thân của Mahābhārata. Urubhaṅga, một vở kịch tiếng Phạn được viết bởi Bhāsa, người được cho là đã sống trước Kālidāsa, dựa trên việc giết chết Duryodhana bằng cách Bhīma xẻ đùi anh ta.

Bản khắc trên đĩa đồng của Maharaja Sharvanatha (533–534 CN) từ Khoh (Quận Satna, Madhya Pradesh) mô tả Mahābhārata là một "bộ sưu tập 100.000 câu thơ" (śata-sahasri saṃhitā).

Sơ lược
Mahabharata là một trong hai cuốn Sử thi tiếng Phạn (Sanskrit) Ấn Độ cổ, cuốn thứ hai là Ramayana. Mahabharata bao gồm 110.000 câu thơ đôi (sloka), là thiên sử thi dài nhất trên thế giới, gấp 7 lần tổng số câu thơ của hai bộ sử thi Hy Lạp cổ đại là Iliad và Odyssey. Tác phẩm này được coi là "Đại Bách khoa toàn thư" về văn hóa truyền thống, về các truyền thuyết và về các thể chế chính trị - xã hội của Ấn Độ cổ xưa. Nó là tấm gương phản chiếu toàn bộ đời sống con người Ấn Độ truyền thống như lời một câu ngạn ngữ cổ: "Cái gì không thấy được ở trong Mahabharata thì cũng không thể nào thấy được ở Ấn Độ."

Cuốn sử thi này cũng chiếm vị trí quan trọng trong triết học và tôn giáo tại Ấn Độ, do nó có lồng ghép cuộc đối thoại triết lý dài tới 700 câu thơ giữa dũng sĩ Arjuna và thần Krishna trước khi khai chiến. Phần thơ triết học kỳ diệu này được xem như một tác phẩm độc lập hoàn chỉnh mang tên Bhagavad Gita (Chí tôn ca), một kinh văn quan trọng hàng đầu của Ấn Độ giáo (đạo Hindu).

Nguồn gốc

Cái tên Mahabharata có thể được dịch thành: Bharath Vĩ Đại, mang nghĩa là Ấn Độ Vĩ Đại hay còn được hiểu là "Câu chuyện vĩ đại về triều vua Bharath".

Theo dân gian, cuốn Mahabharata được coi là tác phẩm của Vyasa. Với độ dài đáng kinh ngạc, những nghiên cứu ngữ văn về cuốn sử thi có một lịch sử dài làm sáng tỏ những đầu mối về sự phát triển và những lớp ngữ nghĩa. Tuy còn nhiều tranh cãi, cuốn sử thi được ước đoán ra đời chừng thế kỷ 8 - 9. Theo BKTTVN thì Mahabharata ra đời khoảng thế kỷ 5 TCN và được sửa chữa dần, hoàn thiện khoảng thế kỷ 5 CN.

Nội dung
Nội dung cơ bản của bộ sử thi Mahabharata nói về cuộc chiến tranh khốc liệt giữa hai dòng họ Kaurava và Pandava, cả hai đều là dòng dõi vua Bharata vào khoảng thế kỷ 11 TCN đến thế kỷ 10 TCN. Do đó tên Mahabharata có nghĩa là "các truyện vĩ đại của triều đại nhà Bharata".

Bên cạnh nội dung chính, chỉ chiếm chừng 1/5 độ dài tác phẩm, bộ sử thi này còn có rất nhiều sự tích thần linh, những truyện ngụ ngôn về muông thú, những cuộc phiêu lưu và những câu chuyện tình thú vị, hấp dẫn ly kỳ (như chuyện nàng Savitri cãi lại Diêm vương để được lấy anh chàng đốn củi...). Nhưng trong tác phẩm Mahabharata, các giáo sĩ Ấn Độ giáo đã đưa vào những giáo lý triết học tự biện siêu hình về pháp (dharma), nghiệp (karma), về sự giải thoát (moksha), những ẩn dụ triết học, châm ngôn xử thế...

18 phần
Sử thi gồm 18 phần, gọi là 18 parva:
 Adi
 Sabha
 Vana
 Vitara
 Udyoga
 Brishma
 Drona
 Karna
 Shalya
 Sauptika
 Stri
 Shanti
 Anushasana
 Ashvamedhika
 Ashramavasika
 Mausala
 Mahaprasthanika
 Svargarohana

Gia phả

Key to Symbols
 Nam:  viền xanh
 Nữ:  viền đỏ
 Chi Pandava:  hộp màu lục
 Chi Kaurava:  hộp màu vàng

Ảnh hưởng văn học
Bộ sử thi Mahabharata đã trở thành nguồn cảm hứng cho các thi nhân, nghệ sĩ sáng tác những tác phẩm văn, thơ, nhạc, họa và những công trình kiến trúc, điêu khắc trong nền văn học - nghệ thuật Ấn Độ và những nước chịu ảnh hưởng của nền văn học - nghệ thuật này.

Tục ngữ Ấn Độ có câu:

Mahabharata và truyền thuyết An Dương Vương
Nhà nghiên cứu, tu sĩ Phật giáo Lê Mạnh Thát cho rằng truyền thuyết An Dương Vương đánh bại vua Hùng thứ 18 và lập nên nhà nước Âu Lạc chỉ là một phiên bản của chuyện Mahabharata.

Xem thêm
 Ramayana

Chú thích

Tham khảo
 Badrinath, Chaturvedi. The Mahābhārata: An Inquiry in the Human Condition, New Delhi, Orient Longman (2006)
 Bandyopadhyaya, Jayantanuja (2008). Class and Religion in Ancient India. Anthem Press.

 Bhasin, R.V. "Mahabharata" published by National Publications, India, 2007.
 J. Brockington. The Sanskrit Epics, Leiden (1998).
 Buitenen, Johannes Adrianus Bernardus (1978). The Mahābhārata. 3 volumes (translation / publication incomplete due to his death). University of Chicago Press.
 Chaitanya, Krishna (K.K. Nair). The Mahabharata, A Literary Study, Clarion Books, New Delhi 1985.
 Gupta, S.P. and Ramachandran, K.S. (ed.). Mahabharata: myth and reality. Agam Prakashan, New Delhi 1976.
 Hiltebeitel, Alf. The Ritual of Battle, Krishna in the Mahabharata, SUNY Press, New York 1990.
 Hopkins, E. W. The Great Epic of India, New York (1901).
 Jyotirmayananda, Swami. Mysticism of the Mahabharata, Yoga Research Foundation, Miami 1993.
 Katz, Ruth Cecily Arjuna in the Mahabharata, University of South Carolina Press, Columbia 1989.

 Lerner, Paule. Astrological Key in Mahabharata, David White (trans.) Motilal Banarsidass, New Delhi 1988.
 Mallory, J. P (2005). In Search of the Indo-Europeans. Thames & Hudson.
 Mehta, M. The problem of the double introduction to the Mahabharata, JAOS 93 (1973), 547–550.
 Minkowski, C.Z. Janamehayas Sattra and Ritual Structure, JAOS 109 (1989), 410–420.
 Minkowski, C.Z. 'Snakes, Sattras and the Mahabharata', in: Essays on the Mahabharata, ed. A. Sharma, Leiden (1991), 384–400.
 Oldenberg, Hermann. Zur Geschichte der Altindischen Prosa, Berlin (1917)
 Oberlies, Th. 'The Counsels of the Seer Narada: Ritual on and under the Surface of the Mahabharata', in: New methods in the research of epic (ed. H. L. C. Tristram), Freiburg (1998).
 Oldenberg, H. Das Mahabharata, Göttingen (1922).
 Pāṇini. Ashtādhyāyī. Book 4. Translated by Chandra Vasu. Benares, 1896.
 Pargiter, F.E. Ancient Indian Historical Tradition, London 1922. Repr. Motilal Banarsidass 1997.

 Sukthankar, Vishnu S. and Shrimant Balasaheb Pant Pratinidhi (1933). The Mahabharata: for the first time critically edited. Bhandarkar Oriental Research Institute.
 Sullivan, Bruce M. Seer of the Fifth Veda, Krsna Dvaipayana Vyasa in the Mahabharata, Motilal Banarsidass, New Delhi 1999.
 Sutton, Nicholas. Religious Doctrines in the Mahabharata, Motilal Banarsidass, New Delhi 2000.
 Utgikar, N. B. The mention of the Mahābhārata in the Ashvalayana Grhya Sutra, Proceedings and Transactions of the All-India Oriental Conference, Poona (1919), vol. 2, Poona (1922), 46–61.
 Vaidya, R.V. A Study of Mahabharat; A Research, Poona, A.V.G. Prakashan, 1967
 Witzel, Michael, Epics, Khilas and Puranas: Continuities and Ruptures, Proceedings of the Third Dubrovnik International Conference on the Sanskrit Epics and Puranas, ed. P. Koskiallio, Zagreb (2005), 21–80.

Đọc thêm
 DK (2021) Mahabharata bằng hình - Thiên sử thi vĩ đại nhất của Ấn Độ. Lê Thị Oanh dịch; Hồ Anh Thái hiệu đính. NXB Dân Trí.

Liên kết ngoài

Tiếng Việt:

Tiếng Anh:
 MahabharataOnline.com - Mahabharata Translations, Simple narrations, Stories and Scriptures
 Mahabharata major ancient Sanskrit epics of India
   (transliterated) at Goettingen State and University Library
  (parallel in Devanāgarī and transliterated) at The Internet Sacred Text Archive
 at sacred-texts.com
 at bharatadesam.com
 Mahabharata and Sindhu- Sarasvathi tradition, a paper by Subhash kak (pdf)
 The Date Of The Mahabharata War
 Vivekananda on the Mahabharata
 WMBlake on the Mahabharata
 Mahabaratham Pesukiradhu - Narration of the great epic Mahabarath in Tamil
 Reading Suggestions  J. F. Fitzgerald, University of Tennessee
 Clay Sanskrit Library  publishes classical Indian literature, including the Mahabharata and Ramayana, with facing-page text and translation. Also offers searchable corpus and downloadable materials.
 Mahabharata Resources Page at its new home Resources on Mahabharata
 Google Directory: Mahabharata
  1989 movie directed by Peter Brook
  1980 movie directed by Shyam Benegal. The movie is loosely based on the story of the Mahabharata and reinterprets the struggle for the kingdom in an industrial age, with two family factions fighting for the control of an industrial conglomerate.
Tiếng Ấn Độ:
 古代梵文版本
 英文译本
 最全的属于公有领域的英文译本
 英文节译本
 1989年拍的电影

Sử thi Ấn Độ
Bài cơ bản dài trung bình
Ấn Độ cổ đại


title: Pedicularia splendida

text:
Pedicularia splendida là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Pediculariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pedicularia


title: Melanoxanthus sextus

text:
Melanoxanthus sextus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Krummennaab

text:
Krummennaab là một đô thị ở huyện Tirschenreuth bang Bayern, Đức.

Tham khảo