title: Cossack

text:
Người Cossack (tiếng Nga cổ: козáкъ; ; ; ; Turk: казак), Kazak, Kozak, hay Cô-dắc, là một cộng đồng truyền thống của những người nói tiếng Slav Đông theo Chính thống giáo phương Đông sống trên khu vực thảo nguyên phía nam của Đông Âu và phần châu Á của nước Nga. Họ nổi tiếng vì sự độc lập và các kỹ năng quân sự của họ, cụ thể là tài cưỡi ngựa. Cossack cũng có thể được dùng để chỉ các thành viên của các đơn vị quân sự Cossack. Ban đầu, Cossack là những người nông dân Ukraina hay Nga đã chạy trốn khỏi sự áp bức của Ba Lan và Moskva thời phong kiến để sinh sống tại các thảo nguyên phương nam tự do nhưng đầy nguy hiểm.

Tên gọi Cossack có lẽ có nguồn gốc từ tiếng Ba Lan thông qua tiếng Ukraina Kozak, vốn là một từ vay mượn từ từ "cosac" trong tiếng Cuman có nghĩa là "người tự do" nhưng cũng có nghĩa là "kẻ chinh phục". Cũng có thể nó có nguồn gốc từ thuật ngữ xã hội trong tiếng Turk qazaq, nghĩa là "người mạo hiểm" hay "người tự do". Thuật ngữ này lần đầu tiên được đề cập tới trong biên niên sử Ruthenia từ năm 1395. Cossack (Qazaqlar) cũng là những người giữ gìn biên giới của hãn quốc Kazan.

Người Cossack lần đầu được biết rộng rãi tại Tây Âu giữa thế kỷ 17 như là kết cuộc khởi nghĩa lớn của Bohdan Khmelnytsky và những người Zaporozhia ở Ukraina chống lại Liên bang Ba Lan-Litva, đã làm rung động các nền tảng cơ sở địa chính trị của miền đông châu Âu.

Nổi tiếng nhất trong số này là những người Cossack của các vùng Đông, Terek và Ural, cũng như các khu vực thuộc Siberia (chẳng hạn người Cossack Baikal). Số lượng người Cossack đã gia tăng vào cuối thời Trung Cổ, do được các nông nô Nga chạy trốn khỏi chủ của họ gia nhập thêm. Cuối cùng thì người Cossack đã trở thành những người bảo vệ các ranh giới quốc gia và các bộ lạc. Người Cossack phục vụ trong quân đội thường trực Nga trong nhiều cuộc chiến tranh trong suốt thế kỷ 18 và 19. Trong cuộc Nội chiến Nga (1917-1922) họ đã chiến đấu cho cả hai phía, mặc dù voisko Cossack sông Đông là một trong những lực lượng chính chống lại những người Bolshevik. Kết quả là trong thời kỳ Liên Xô thì người Cossack đã chịu sự ngược đãi lớn từ chính quyền Bolshevik và các vùng đất của người Cossack đã chịu một số nạn đói kém mất mùa. Tuy nhiên, cơ chế tổ chức quân sự của người Cossack đã được cải tạo lại trước khi diễn ra Chiến tranh thế giới thứ hai. Hiện nay, tại Nga thì người Cossack được coi hoặc là các hậu duệ theo dân tộc, hoặc theo hoạt động quân sự của họ, và thông thường là cả hai. Phạm trù sau đã được liệt kê như là một nhóm riêng rẽ trong điều tra dân số và con số này hiện tại là khoảng 150.000 người Cossack đang phục vụ quân sự tại Nga và tới vài triệu hậu duệ nhận thức được di sản Cossack của mình, hiện nay đang được phục hồi, cụ thể là tại miền nam Nga.

Cũng nổi tiếng là Cossack của voisko Zaporozhia, những người sống trên các thảo nguyên miền nam của Ukraina ngày nay. Số lượng người Cossack này đã tăng lên nhanh chóng trong khoảng thế kỷ 15 tới thế kỷ 17, được tăng thêm bởi các chủ đất-quý tộc Ruthenia nghèo, thương nhân và các nông dân chạy trốn từ Ba Lan-Litva. Người Cossack Zaporozhia đóng một vai trò quan trọng trong địa chính trị châu Âu, trải qua một loạt các liên minh và mâu thuẫn với Liên bang Ba Lan-Litva, Moskva và Đế quốc Ottoman. Mặc dù kể từ cuối thế kỷ 18 thì phần lớn các hậu duệ của họ đã chuyển tới khu vực Kuban của Nga và không còn nhận họ là người Ukraina, tuy nhiên họ vẫn được một số nhà sử học coi là tổ tiên của dân tộc Ukraina ngày nay. Hiện tại ở đây có một số tổ chức xã hội của người Ukraina cố gắng phục hồi kiểu sống và ảnh hưởng của người Cossack, thông thường với một số thành kiến chính trị hay tôn giáo khác nhau.

Ít được biết đến hơn là người Cossack Ba Lan (Kozacy) và người Cossack Tatar (Nağaybäklär). Tên gọi Cossack cũng được dùng để chỉ kỵ binh nhẹ trong quân lực Liên bang Ba Lan-Litva.

Lịch sử

Nguồn gốc
Không rõ từ khi nào thì người Slav đã bắt đầu sinh sống tại khu vực hạ lưu các sông Đông và Dnepr. Có lẽ điều này không thể xảy ra trước thế kỷ 13, khi các bộ lạc Mông Cổ đã đánh bại sức mạnh quyền lực của người Cuman và các bộ lạc Turk khác trên lãnh thổ này.

Các nhóm tiền-Cossack có lẽ đã tồn tại trong phạm vi lãnh thổ thuộc Ukraina ngày nay vào giữa thế kỷ 13. Năm 1261 một số người Slav sống trong khu vực giữa sông Dniester và sông Volga đã được đề cập tới trong biên niên sử Ruthenia. Các ghi chép lịch sử về người Cossack trước thế kỷ 16 là rất ít. Trong thế kỷ 15, cộng đồng xã hội Cossack được miêu tả như là một liên bang lỏng lẻo của các cộng đồng độc lập, thông thường có các đội quân địa phương, hoàn toàn tách rời từ các quốc gia láng giềng (chẳng hạn Ba Lan, Đại công quốc Moskva hay Hãn quốc Krym).

Vùng đất bản địa của người Cossack được xác định bằng đường nối liền các thị trấn-pháo đài Nga/Ruthenia nằm trên biên giới với thảo nguyên và kéo dài từ trung lưu sông Volga tới Ryazan và Tula, sau đó bất ngờ quặt xuống phía nam và mở rộng về phía sông Dnepr thông qua Pereyaslavl. Khu vực này là nơi sinh sống của những người tự do, làm các công việc thủ công và thương mại.

Những người này, thường xuyên phải đối mặt với các chiến binh Tatar trên biên giới thảo nguyên, nhận được tên gọi trong tiếng Turk Cossack và sau này còn được dùng để chỉ những người tự do khác tại miền bắc Nga. Các dẫn chiếu cổ nhất trong sử sách có đề cập tới người Cossack của thành phố Ryazan đã tham dự vào cuộc chiến chống lại người Tatar năm 1444. Trong thế kỷ 16, người Cossack (đầu tiên là những người ở Ryazan) đã nhóm lại thành các cộng đồng quân sự và thương mại trên các thảo nguyên bao la và bắt đầu di cư vào khu vực sông Đông (nguồn Vasily Klyuchevsky, Курс русской истории (Giáo trình lịch sử Nga), tập 3, Moskva, 1988).

Quan hệ với các đế quốc
Vào thế kỷ 16, các cộng đồng Cossack này đã hợp nhất lại thành hai tổ chức lãnh thổ độc lập cũng như là các nhóm nhỏ hơn còn rời rạc khác.

 Người Cossack của Zaporozhia, tập trung xung quanh khúc uốn cong hạ lưu sông Dnepr, bên trong lãnh thổ Ukraina ngày nay, với thủ đô được pháo đài hóa tại Zaporozhia Sic'. Họ về mặt hình thức đã tổ chức lại thành quốc gia, là voisko Zaporozhia, bằng một hiệp ước với Ba Lan năm 1649.
 Nhà nước Cossack sông Đông, trên sông Đông, tách rời Đại công quốc Moskva ra khỏi các nhà nước Nogai khi đó là chư hầu của Đế quốc Ottoman. Thủ đô của nhà nước Cossack sông Đông là Cherkassk, sau này chuyển tới Novocherkassk.

Một số tài liệu lịch sử của giai đoạn này nhắc tới các nhà nước này như là các quốc gia độc lập có chủ quyền với nền văn hóa chiến tranh duy nhất, mà nguồn thu nhập chính của họ là từ sự cướp bóc các quốc gia láng giềng. Họ đã rất nổi tiếng vì các cuộc tấn công chống lại Đế quốc Thổ Ottoman và các chư hầu của quốc gia này, mặc dù họ không hề e ngại gì khi đi cướp bóc các quốc gia khác. Hành động của họ đã làm tăng sự căng thẳng dọc theo biên giới phía nam của Liên bang Ba Lan-Litva (Kresy), tạo ra kết quả gần như là một cuộc chiến tranh ở mức độ thấp nhưng thường xuyên trên các vùng lãnh thổ này trong gần như toàn bộ thời kỳ tồn tại của Liên bang Ba Lan-Litva.

Năm 1539, Đại công tước Vasili III của Nga đề nghị sultan Thổ kiềm chế bớt người Cossack và sultan đã trả lời:
Người Cossack không thề nguyện trung thành với tôi, và hãy để họ sống như là họ muốn.

Năm 1549, Sa hoàng Ivan Hung Đế, khi trả lời yêu cầu của sultan Thổ về việc ngăn chặn các hành động gây hấn của người Cossack sông Đông, đã nêu rõ:
Người Cossack sông Đông không phải thần dân của tôi, và việc họ thích sống trong chiến tranh hay hòa bình không phải là sự cần biết đến của tôi.

Các trao đổi tương tự đã diễn ra giữa Nga, Đế quốc Ottoman và Liên bang Ba Lan-Litva, và chúng đều thể hiện sự lợi dụng tính hiếu chiến của người Cossack cho các mục đích của chính mình. Về phía người Cossack, họ đã rất hạnh phúc khi cướp bóc mọi quốc gia này một cách công bằng nhiều hay ít, mặc dù trong thế kỷ 16, với sự thống trị của Liên bang Ba Lan-Litva được mở rộng xuống phía nam, thì người Cossack Zaporozhia đã chủ yếu được coi là thần dân của Liên bang này. Những người Cossack có đăng ký đã là một phần của quân đội Liên bang cho tới tận năm 1699.

Vào khoảng cuối thế kỷ 16, quan hệ giữa Liên bang Ba Lan-Litva và Đế quốc Ottoman, vốn đã không được mặn nồng cho lắm, lại càng bị làm xấu đi bởi các hành động đòi độc lập của người Cossack ngày càng gia tăng. Từ nửa sau của thế kỷ 16, người Cossack đã bắt đầu đột kích các vùng lãnh thổ dưới sự cai trị của Đế quốc Ottoman. Mặc dù là thần dân của Liên bang Ba Lan-Litva, nhưng chính quyền này cũng không thể kiểm soát những người Cossack độc lập hung tợn. Một cách tương tự, người Tatar sống dưới sự cai trị của Đế quốc Ottoman cũng tiến hành các cuộc cướp bóc vào lãnh thổ Liên bang Ba Lan-Litva, chủ yếu là vào các vùng dân cư thưa thớt ở phía đông nam liên bang này. Tuy nhiên, những kẻ cướp Cossack đã đột kích tới tận tâm của Đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ, các hải cảng thương mại giàu có của họ, chỉ cách cửa sông Dnepr khoảng 2 ngày đi thuyền. Vào năm 1615, người Cossack thậm chí còn san bằng các thị trấn ven Constantinopolis, buộc sultan Ottoman phải chạy khỏi cung điện. Các hiệp ước nối tiếp nhau giữa Đế quốc Ottoman và Liên bang Ba Lan-Litva đều kêu gọi cả hai bên kiềm chế người Cossack và Tatar, nhưng hiệu lực của chúng gần như là không tồn tại trên cả hai bên biên giới. Trong các thỏa thuận nội bộ, được phía Ba Lan đưa ra, người Cossack đồng ý đốt thuyền của họ và ngừng cướp bóc. Tuy nhiên, thuyền có thể làm lại rất nhanh, và kiểu sống của người Cossack được tô điểm bằng cướp bóc và chiến lợi phẩm. Trong thời gian này, Đế quốc Habsburg đôi khi ngấm ngầm thuê mướn những tên cướp Cossack để làm giảm áp lực của Đế quốc Ottoman lên trên biên giới của họ. Nhiều người Cossack và Tatar đã có sự thù oán lẫn nhau do các cuộc cướp bóc từ cả hai phía gây ra. Các cuộc cướp bóc của người Cossack được nối tiếp bằng sự trả thù từ phía người Tatar hay ngược lại là chuyện xảy ra thường xuyên. Các hỗn loạn kế tiếp và chuỗi các vụ trả thù thông thường chuyển toàn bộ vùng biên giới phía đông nam của Liên bang Ba Lan-Litva thành một vùng chiến sự cường độ thấp và dẫn tới sự leo thang của cuộc chiến giữa liên bang này và Đế quốc Ottoman, từ các cuộc chiến tranh quyền quý Moldavia (1593-1617) tới trận chiến Cecora (1620-1621) và các cuộc chiến những năm 1633–1634.

Số lượng người Cossack được tăng lên cùng với những người nông dân chạy trốn khỏi thân phận nông nô trong Liên bang Ba Lan-Litva. Các cố gắng của szlachta (tầng lớp quý tộc Ba Lan-Litva) để biến người Cossack Zaporozhia thành nông nô đã xói mòn lòng trung thành của người Cossack khi đó đã tương đối mạnh đối với Liên bang. Mong muốn của người Cossack được công nhận bình đẳng với szlachta đã thường xuyên bị cự tuyệt, và các kế hoạch chuyển đổi Liên bang hai quốc gia (Ba Lan-Litva) thành ba quốc gia (với những người Cossack Ruthenia) đã có rất ít tiến bộ do thiếu sự công nhận trong toàn Liên bang. Lòng trung thành rất mạnh trong lịch sử của người Cossack đối với Chính thống giáo Đông phương tại một Liên bang mà tôn giáo chính là Công giáo Rôma đã làm tăng lên sự căng thẳng, đặc biệt khi các chính sách Liên bang thay đổi từ tương đối khoan dung sang thành ngăn cấm các nhà thờ Chính thống giáo, đã làm cho những người Cossack chống Công giáo mạnh mẽ vào thời gian này trở thành đồng nghĩa với chống Ba Lan.

Lòng trung thành đang suy giảm của người Cossack và tính kiêu ngạo của tầng lớp szlachta đối với họ đã tạo ra vài cuộc nổi dậy của người Cossack chống lại Liên bang Ba Lan-Litva vào đầu thế kỷ 17. Cuối cùng, sự từ chối cứng rắn của nhà vua trong việc nhượng bộ yêu cầu của người Cossack nhằm mở rộng sự đăng ký người Cossack đã là mẩu rơm cuối cùng thúc đẩy cuộc nổi dậy lớn nhất và thành công nhất trong số các cuộc nổi dậy: Cuộc nổi dậy Khmelnytsky bắt đầu năm 1648. Cuộc nổi dậy này trở thành một trong các chuỗi sự kiện thảm họa cho Liên bang, được biết dưới tên gọi Đại Hồng Thủy (tiếng Ba Lan: potop), dẫn đến sự tan rã của Liên bang này. Cuộc nổi dậy kết thúc vào năm 1654 với Hiệp ước Pereyaslav, trong đó người Cossack cam kết trung thành với Sa hoàng Aleksei I (1629 - 1676) cùng sự đảm bảo của Sa hoàng trong việc bảo vệ người Cossack, công nhận các starshina (quý tộc) Cossack và quyền tự trị dưới sự cai trị của ông, đã đưa người Cossack ra khỏi ảnh hưởng của Ba Lan. Cố gắng cuối cùng và không thành công để xây dựng lại liên minh Ba Lan-Cossack và tạo ra Liên bang Ba Lan-Litva-Ruthenia là Hiệp ước Hadiach năm 1658 đã được vua Ba Lan và Sejm cũng như một số starshina Cossack phê chuẩn, trong đó có ataman Ivan Vyhovsky. Tuy nhiên starshina đã bị chia rẽ trong vấn đề này và hiệp ước đó đã nhận được rất ít sự ủng hộ trong các tầng lớp người Cossack, vì thế đã kết thúc thất bại.

Trong Đế quốc Nga

Người Cossack phục vụ trong vai trò của những người lính biên phòng và những người bảo vệ các thị trấn, pháo đài, khu dân cư và các trạm thương mại, thực hiện các chức năng chính trị trên biên giới và trở thành một bộ phận cấu thành của quân đội Nga. Vào thế kỷ 16, để bảo vệ các vùng đất biên cương trước các cuộc xâm chiếm của người Tatar, những người Cossack đã thực hiện các nhiệm vụ canh gác và tuần tra, theo dõi những người Tatar Krym và những người du cư của bộ lạc Nogai trong khu vực thảo nguyên.

Trong cuộc Chiến tranh Bảy năm (1756 - 1763), Đế quốc Nga liên minh với Đế quốc Áo, Pháp, Thụy Điển, Sachsen, v.v... chống lại Vương quốc Phổ. Tham chiến trên lãnh thổ Phổ, người Cossack thường tàn phá ác liệt. Vào năm 1758, người Cossack có tham chiến trận Zorndorf với Quân đội Nga đánh quân Phổ do Quốc vương Friedrich II Đại Đế thân chinh thống lĩnh, với chiến thắng của quân Phổ. Vào năm 1759, trong trận đánh khốc liệt tại Kunersdorf, người Cossack Nga bắt hụt vua Friedrich II Đại Đế. Khi ông tỏ ra tuyệt vọng vì sắp bị bắt sống, Đại tá Prittwitz - hết mình trung thành vì vua - chỉ huy một toán Kỵ binh nhẹ Phổ tấn công quyết liệt, chặn đứng người Cossack, đuổi họ ra chỗ khác, trong khi nhà vua nước Phổ tháo chạy. Quốc vương Friedrich II Đại Đế hồi phục lại sau trận thảm bại tại Kunersdorf, và Quân đội Nga không truy kích ông. Sau khi ông giành chiến thắng huy hoàng trong trận Liegnitz (1760), Quân đội Nga rút khỏi tỉnh Silesia mà cùng quân Áo tiến về vây hãm kinh thành Berlin. Người Cossack có tham chiến trong cuộc vây hãm này. Tuy nhiên, liên quân Nga - Áo - Cossack - Sachsen nhanh chóng rút quân khi Quốc vương Friedrich II Đại Đế kéo quân về cứu kinh đô. Ngay sau đó, quân Phổ giành chiến thắng trong trận đánh khốc liệt tại Torgau (1760), và với chiến thắng này kinh đô Berlin không bao giờ bị vây hãm nữa.

Nga hoàng Pyotr III lên ngôi vua vào năm 1762 và chấm dứt chiến tranh chống Phổ, lại còn gửi quân Nga đến tiếp viện cho quân Phổ. Những người Cossack hung bạo giờ đây nằm dưới sự thống lĩnh của Quân đội Phổ. Không lâu sau đó, Hoàng hậu Ekaterina tiến hành đảo chính, lên làm Nữ hoàng Ekaterina II Đại Đế, cho rút quân Nga về nước nhưng vẫn không tái chiến với nước Phổ nữa. Liên minh chống Phổ sụp đổ hoàn toàn. Tất cả các nước tham chiến cũng đều kiệt quệ. Trước sự tàn phá ác liệt của người Cossack và các đồng minh của họ trên chính quốc Phổ (chẳng hạn như ở tỉnh Pomerania), vua Friedrich II Đại Đế phải tiến hành tái thiết đất nước sau bảy năm chinh chiến, và gặt hái thành công.

Dưới sự cai trị của người Nga, nhà nước Cossack của voisko Zaporozhia đã được phân chia thành hai nước cộng hòa bán tự trị của Đại công quốc Moskva: là Cossack Hetmanat và độc lập hơn là Zaporizhia. Tổ chức của người Cossack cũng đã được thiết lập trong thuộc địa của Nga Slobodskaya Ukraina. Các tổ chức này dần dần mất đi sự độc lập của họ và sau này đã bị Ekaterina II của Nga hủy bỏ vào cuối thế kỷ 18. Hetmanat trở thành thống đốc của Malorossiya (Tiểu Nga), Slobodskaya Ucraina (các tỉnh tỉnh Kharkiv và Zaporizhia) đã được nhập vào Novorossiya (Tân Nga). Năm 1775, voisko Zaporozhia đã bị giải tán và các thủ lĩnh cao cấp Cossack đã được ban tặng các tước hiệu quý tộc (dvoryanstvo). Phần lớn người Zaporozhia được tái định cư tại vùng thảo nguyên Kuban, là một vị trí hiểm yếu cho sự mở rộng của Nga về phía Kavkaz. Tuy nhiên, một số người Cossack đã bỏ chạy qua sông sông Danube (lãnh thổ dưới sự kiểm soát của Đế quốc Ottoman) để thành lập ra các voisko mới trước khi tái kết hợp lại với những người Cossack khác ở Kuban.

Trong thời gian họ lưu lại đây, một voisko mới đã được thành lập vào cuối năm 1778 đã có khoảng 12.000 người Cossack tại khu định cư của họ trên vùng biên giới với Nga được tiếp nhận với sự phê chuẩn của Đế quốc Ottoman sau khi những người Cossack này chính thức thề nguyện phục vụ sultan Ottoman. Tuy nhiên mâu thuẫn nội bộ của voisko mới này về lòng trung thành mới, cũng như các thủ đoạn chính trị mà đế chế Nga sử dụng đã phân chia những người Cossack này. Sau khi một phần những người Cossack ra đi đã quay lại Nga thì họ được quân đội Nga sử dụng để tạo ra các đơn vị quân sự mới với sự hợp nhất những người Albania gốc Hy Lạp và Tatar Krym.

Tuy nhiên, sau chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ năm 1787–1792, phần lớn người Cossack đã được hợp nhất vào voisko Cossack biển Đen và di chuyển tới các thảo nguyên Kuban. Những người Cossack còn sống tại đồng bằng châu thổ sông Donau cũng đã trở lại Nga năm 1828 và tạo thành voisko Cossack Azov giữa Berdyansk và Mariupol. Năm 1864, tất cả họ được tái định cư tại Bắc Kavkaz và hợp nhất thành voisko Cossack Kuban.

Người Cossack Nga đóng một vai trò quan trọng trong việc mở rộng của đế quốc Nga tới Siberia (cụ thể là Ermak Timofeyevich), Kavkaz và Trung Á trong giai đoạn từ thế kỷ 16 tới thế kỷ 19. Người Cossack cũng thực hiện công việc dẫn đường cho phần lớn các đoàn thám hiểm Nga được các nhà địa lý, khảo sát địa chính, thương nhân và thám hiểm dân sự hay quân sự lập ra. Năm 1648, một người Cossack Nga là Simeon Dezhnev đã tìm ra lối đi giữa châu Mỹ và châu Á. Các đơn vị Cossack đóng vai trò lớn trong nhiều cuộc chiến vào các thế kỷ 17-19 (chẳng hạn các cuộc chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ và chiến tranh Nga-Ba Tư, sáp nhập Trung Á).

Trong cuộc xâm lược của Napoléon vào Nga, người Cossack đã là những người lính Nga mà binh lính Pháp e ngại nhất. Người Cossack cũng tham gia vào các cuộc chiến tranh du kích sâu bên trong các vùng lãnh thổ Nga bị người Pháp chiếm đóng, họ tấn công các tuyến đường giao thông liên lạc và tiếp tế. Các cuộc tấn công này, được những người Cossack cùng kỵ binh nhẹ Nga và các đơn vị khác phối hợp thực hiện, đã là một trong số các dạng phát triển đầu tiên của chiến thuật chiến tranh du kích và ở một mức độ nào đó, là một dạng hành quân đặc biệt như chúng ta biết tới ngày nay.

Những người châu Âu phương Tây có rất ít tiếp xúc với người Cossack trước khi quân đội Liên minh chiếm đóng Paris năm 1814. Như là đội quân kỳ cục nhất của quân đội Nga được nhìn thấy tại Pháp, người Cossack đã gây ra sự chú ý và sự khét tiếng lớn vì những hành động thái quá của họ trong chiến dịch năm 1812 của Napoléon Bonaparte tại Nga.

Từ ban đầu, quan hệ giữa người Cossack với người Moskva đã là rất đa dạng, có khi họ cùng tham gia vào các chiến dịch quân sự, nhưng vào thời điểm khác thì lại là các cuộc nổi dậy đáng kể của người Cossack. Một ví dụ cụ thể là sự tan rã của voisko Zaporozhia, diễn ra vào cuối thế kỷ 18. Sự chia rẽ của người Cossack khi đó là rõ nét giữa những người chọn lựa trung thành với đế quốc Nga và tiếp tục phục vụ (những người sau này chuyển tới Kuban) và những người chọn lựa tiếp tục cuộc sống kiểu lính đánh thuê và chạy tới vùng châu thổ sông Danub.

Tuy nhiên, vào thế kỷ 19, Đế quốc Nga đã hoàn thành việc kiểm soát toàn bộ đối với các voisko và tặng thưởng cho người Cossack nhiều đặc quyền vì sự phụng sự của họ. Vào thời gian này, nhiều người Cossack đã tích cực tham gia vào nhiều cuộc chiến tranh của Nga. Mặc dù chiến thuật kỵ binh trong các trận giáp lá cà của họ nói chung là thua kém so với các bộ phận chủ lực khác như hussar, nhưng người Cossack đã thực hiện tuyệt vời các công việc trinh sát và do thám, cũng như là các cuộc phục kích.

Trong những năm cuối của Đế quốc Nga

Vào cuối thế kỷ 19, các cộng đồng Cossack đã được hưởng đặc ân miễn thuế tại Đế quốc Nga, nếu cam kết sẽ có thời gian tham gia phục vụ quân sự là 20 năm (giảm xuống còn 18 năm kể từ năm 1909), trong đó chỉ cần 5 năm tại ngũ, phần còn lại của lời cam kết là dự bị quân sự. Vào đầu thế kỷ 20, người Cossack Nga đạt tới 4,5 triệu người và đã được tổ chức thành các voisko khu vực tách biệt, mỗi voisko bao gồm nhiều trung đoàn.

Cảm giác về người Cossack như là một cộng đồng tách biệt và cao quý đã tạo cho họ cảm giác mạnh về lòng trung thành đối với triều đình Sa hoàng và các đơn vị Cossack thường xuyên được sử dụng để dẹp các rối loạn trong nước, đặc biệt là trong thời kỳ nổi dậy rộng khắp của nông dân và công nhân thời kỳ 1905–1906. Chính quyền đế quốc phụ thuộc mạnh vào độ tin tưởng nhìn thấy được của người Cossack, mặc dù vào đầu thế kỷ 20 các cộng đồng tách biệt của họ và kiểu phục vụ quân sự bán phong kiến ngày càng bị nhìn nhận như là đã lỗi thời. Trong thuật ngữ nhà binh một cách chặt chẽ thì người Cossack không được các chỉ huy quân đội Nga đánh giá cao, những người này nhìn nhận họ như là đội quân ít kỷ luật, ít tập luyện và kỹ năng cưỡi ngựa thô thiển hơn so với kỵ binh hussar (dạng kỵ binh chỉ để ria, không để râu, mũ lông cừu cao, đi ủng), kỵ binh đánh bộ và kỵ binh đánh thương của kỵ binh thường trực ("The Cossacks" của Albert Seaton SBN 85045 116 7). Các phẩm chất của người Cossack như tính sáng tạo hay các kỹ năng cưỡi ngựa dữ không phải lúc nào cũng được đánh giá đúng. Kết quả là các đơn vị Cossack hay bị chia nhỏ ra thành các chi đội nhỏ để sử dụng trong vai trò của lính trinh sát, lính thông tin hay các nhóm hộ tống đẹp mắt.

Khi diễn ra cách mạng tháng 2 năm 1917, người Cossack dường như chia sẻ sự vỡ mộng chung đối với sự lãnh đạo của Sa hoàng và các trung đoàn Cossack tại kinh đô Sankt-Peterburg đã gia nhập vào phía nổi dậy. Trong khi chỉ có một số ít đơn vị tham dự, nhưng sự đào ngũ của họ (cũng như của konvoi-đội kỵ binh hộ tống Sa hoàng) đã là một đòn tâm lý nặng đối với chính quyền của Nikolai II và làm tăng tốc quá trình thoái vị của ông ta.

Sau Cách mạng tháng Mười Nga
Trong cuộc nội chiến sau Cách mạng Nga, người Cossack đã tham gia vào cả hai bên của cuộc chiến. Một số sĩ quan và những binh lính Cossack có kinh nghiệm đã chiến đấu bên phía Bạch vệ, trong khi những binh lính nghèo hơn đã gia nhập Hồng quân, trong đó có cả các chỉ huy nổi tiếng như Semyon Budyonny. Sau thất bại của Bạch vệ, chính sách trừ bỏ kozak (Raskazachivaniye) đã được thực hiện đối với những người Cossack còn sống sót và các vùng đất của họ do họ bị nhìn nhận là mối đe dọa tiềm ẩn đối với chế độ mới. Điều này được thực hiện chủ yếu là phân chia lãnh thổ của họ thành các đơn vị hành chính khác nhau và giao nó lại cho các nước cộng hòa tự trị mới ra đời của người thiểu số, và sau đó tích cực khuyến khích việc định cư trên các lãnh thổ này bằng những dân tộc này. Điều này đặc biệt đúng với vùng đất của Cossack Terek. Các vùng đất của người Cossack thường là màu mỡ, và trong quá trình tập thể hóa thì nhiều người Cossack đã hứng chịu số phận của các kulak. Nạn mất mùa năm 1933 đã tác động vào vùng sông Đông và Kuban mạnh nhất. Theo Michael Kort, "Trong giai đoạn từ 1919 tới 1920, trong số khoảng 3 triệu người Cossack thì đã có khoảng 300.000 tới 500.000 người Cossack bị chết trong chiến tranh hoặc bị lưu đày".

Tuy nhiên, năm 1936, dưới áp lực của các hậu duệ Cossack cũ như Semyon Budyonny, người ta đã quyết định đưa lại lực lượng Cossack vào trong Hồng quân. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, người Cossack một lần nữa lại chiến đấu trên cả hai bên chiến tuyến, do phần lớn những người cộng tác với Đức quốc xã là những người Cossack tị nạn đã từng theo Bạch vệ. Những người Cossack Hồng quân chiến đấu trên mặt trận phía nam, là khu vực mà thảo nguyên rộng lớn đã làm cho họ trở thành lý tưởng cho việc tiếp tế và tuần tra mặt trận. Một phân đội Cossack đã tham gia lễ diễu binh trên Quảng trường Đỏ vào năm 1945.

Một nhóm Cossack đáng chú ý là những người đã chiến đấu cho người Đức trong Wehrmacht là quân đoàn kỵ binh Cossack XV dưới sự chỉ huy của tướng Đức Helmuth von Pannwitz trong trận đánh chống lại các du kích ở Nam Tư. Họ đã đầu hàng quân đội Anh tại Áo năm 1945, với hy vọng sẽ được gia nhập vào phe người Anh để chống lại chủ nghĩa cộng sản. Tuy nhiên, khi đó có rất ít sự thông cảm cho nhóm đã bị coi là những người cộng tác với Đức quốc xã và những người bị thông báo là đã có những hành động tàn bạo chống lại các lực lượng kháng cự Đức quốc xã ở Đông Âu. Họ đã bị người Anh trao cho phía Liên Xô trong chiến dịch Keelhaul, để bị xử bắn hay bỏ tù. Vào cuối cuộc chiến, các chỉ huy của liên quân Anh-Mỹ đã "cho hồi hương" trên 150.000 người Cossack, bao gồm cả đàn ông, đàn bà và trẻ em về Liên Xô. Nhiều người trong số họ chưa bao giờ là công dân Xô viết. Sự kiện này được biết đến như là "Sự phản bội đối với người Cossack" hay "Sự phản bội bí mật".

Sau chiến tranh, các đơn vị Cossack, cùng với kỵ binh nói chung, đã bị coi là lỗi thời và được cho giải ngũ khỏi Hồng quân Xô viết. Trong những năm sau chiến tranh, nhiều con em Cossack đã nghĩ họ chỉ là những người nông dân bình thường, và những người sống bên trong các nước cộng hòa tự trị thường thua thiệt trước các bộ lạc thiểu số và di cư tới nơi khác (chủ yếu là tới khu vực Baltic).

Trong quá trình perestroika của Liên Xô cuối thập niên 1980, nhiều người kế nghiệp của những người Cossack đã trở thành những người nhiệt tình trong việc hồi sinh các truyền thống dân tộc của họ. Năm 1988, chính quyền Xô viết đã thông qua một sắc luật cho phép sự thành lập lại của các voisko cũ và tạo ra các voisko mới. Ataman của voisko lớn nhất, voisko sông Đông hùng mạnh nhất, đã được ban cho cấp bậc Nguyên soái và quyền thành lập các voisko mới. Người Cossack đã tích cực tham gia vào nhiều cuộc xung đột diễn ra sau đó: Transdniestr, Abkhazia, Nam Ossetia, Kosovo và Chechnya. Trong khi ảnh hưởng của họ đối với kết quả của các vụ xung đột ít gây được sự chú ý của giới phương tiện truyền thông, nhưng người Cossack một lần nữa lại được biết đến vì tinh thần và lòng dũng cảm cao của họ.

Cùng thời gian này nhiều cố gắng đã được thực hiện nhằm gây ảnh hưởng của người Cossack đối với xã hội Nga và trong suốt thập niên 1990 nhiều tổ chức chính quyền khu vực đã đồng ý giao một vài công việc chính trị và chính quyền địa phương cho người Cossack. Tuy nhiên, vào tháng 4 năm 2005, tổng thống Nga Vladimir Putin đã trình dự luật "Về việc phục vụ quốc gia của người Cossack Nga" (O gosudarstvennoy sluzhbe rossiyskogo kazachestva) tới Duma quốc gia, đã được thông qua sau lần đọc đầu tiên ngày 18 tháng 5 năm 2005. Lần đầu tiên sau hàng thập kỷ, người Cossack đã được công nhận không chỉ là một thực thể văn hóa dân tộc học khác biệt mà còn là một sự phục vụ quân sự tiềm năng. Mặc dù tham vọng đầy đủ của họ nhằm quản lý toàn bộ lãnh thổ kéo dài từ Transdniester tới khu vực thảo nguyên dọc theo sông Ural có thể còn là xa xôi, nhưng dự luật đã là một bước tiến đáng kể để đạt được điều đó.

Tổ chức Cossack
Trong thời gian đầu, các nhóm Cossack được một ataman (sau này gọi là hetman) chỉ huy. Ông này là người được các thành viên của bộ lạc bầu ra tại Rada (hội đồng) Cossack, cũng như các chức vụ quan trọng khác của nhóm: quan tòa, luật sư, các chức vụ nhỏ hơn, và thậm chí cả các tăng lữ. Biểu tượng quyền lực của ataman là một chiếc gậy nghi thức, gọi là bulava.

Sau khi chia cắt UKraina dọc theo sông Dnepr bởi Hiệp ước Andrusovo năm 1667 giữa Ba Lan và Nga thì người Cossack Ukraina được biết đến như là người Cossack tả ngạn và người Cossack hữu ngạn.

Ataman có các quyền hành pháp vào thời gian chiến tranh ông là người chỉ huy tối cao trên chiến trường. Quyền lập pháp thuộc về Hội đồng Nhóm (Rada). Các chức vụ cao cấp trong Rada gọi là starshina. Do không có luật pháp dưới dạng văn bản (pháp điển hóa), nên người Cossack đã điều hành theo các "truyền thống Cossack", là một dạng luật chung bất thành văn.

Xã hội và chính quyền Cossack đã được quân sự hóa rất cao. Kiểu đơn vị hành chính-quân sự lớn nhất giống như một quốc gia gọi là voisko, được dịch thành "đoàn quân"), và được phân chia nhỏ thành các trung đoàn và các địa hạt đồng hành, cùng các làng kiêm các đồn bốt (polka, sotnia và stanytsa).

Mỗi một khu định cư Cossack, độc lập hay trong mối liên kết với các khu định cư khác, tạo thành một hay nhiều đơn vị quân sự và các trung đoàn kỵ binh nhẹ (hoặc là bộ binh cưỡi ngựa, chẳng hạn của người Cossack Siberi) sẵn sàng phản ứng trước các mối đe dọa chỉ cần có sự thông báo rất ngắn.

Khu định cư của người Cossack

Người Cossack tại Nga đã lập ra nhiều khu định cư (gọi là stanitsa) và các pháo đài dọc theo các "ranh giới khó chịu", chẳng hạn như các pháo đài Verny (Almaty, Kazakhstan) tại miền nam Trung Á, Grozny tại miền bắc Kavkaz, pháo đài Alexandrovsk (pháo đài Shevchenko, Kazakhstan), Krasnovodsk (Turkmenbashi, Turkmenistan), Novonikolayevskaya stanitsa (Bautino, Kazakhstan), Blagoveshchensk, các thị trấn và khu định cư tại các vùng ven sông Ural, Ishim, Irtysh, Obi, Enisei, Lena, Amur, Anadyr (Chukotka) và Ussuri v.v.

Tôn giáo
Mặc dù có một thiểu số nhỏ theo các tôn giáo như Hồi giáo, Phật giáo (người Cossack Kalmyk) và Tín ngưỡng cũ (старовeрa-một số người Cossack tại Nga), nhưng phần lớn người Cossack là những người theo Chính thống giáo Nga. Quan hệ giữa người Cossack và Giáo hội Chính thống giáo rất sâu sắc và nó có ảnh hưởng mạnh đối với cả lịch sử của người Cossack lẫn lịch sử của nhà thờ Chính thống giáo. Theo truyền thống, người Cossack được coi là người bảo vệ cho nhà thờ và những người theo Chính thống giáo nói chung.

Mặc dù người Cossack đôi khi bị coi là bài ngoại, nhưng một số người Cossack lại nhanh chóng chấp nhận văn hóa và tập quán của những người láng giềng (chẳng hạn, người Cossack Terek, những người chịu ảnh hưởng lớn từ các nền văn hóa của các bộ lạc Bắc Kavkaz) và thường xuyên có các cuộc hôn nhân với cư dân địa phương (những người không phải là Cossack) không phụ thuộc vào chủng tộc hay dòng dõi, đôi khi vượt qua cả các cấm đoán tôn giáo. Các cô dâu được đưa về từ các vùng đất xa sau mỗi cuộc chiến tranh là khá phổ biến trong các gia đình Cossack. Một trong số các chỉ huy của Quân đội Tình nguyện (Dobrovolcheskaya armiya) Nga, tướng Bogaevsky đề cập tới trong cuốn sách của mình một trong các quân nhân trong đơn vị Cossack của mình, sotnik Khoperski, là người Trung Quốc theo nguồn gốc và được đưa về từ Mãn Châu trong Chiến tranh Nga-Nhật năm 1904-1905 khi chỉ là một đứa trẻ, đã được một gia đình Cossack chấp nhận và nuôi nấng.

Trang phục
Mỗi một voisko có đồng phục riêng hoặc là màu nâu-xám, lam hay lục với cổ tay áo màu đỏ, vàng, đỏ thẫm hay lam nhạt. Người Cossack được cho là đã đưa ra đồng phục của chính mình. Trong khi thỉnh thoảng những quần áo này được sản xuất hàng loạt trong các xí nghiệp do các voisko riêng biệt sở hữu thì chủ yếu quần áo là do các gia đình tự cắt may.

Đối với phần lớn các voisko thì đồng phục cơ bản bao gồm áo rộng tiêu chuẩn và quần rộng điển hình của quân đội thường trực Nga trong giai đoạn 1881-1908. Tuy nhiên, các voisko Kavkaz (Kuban và Terek) mặc áo choàng cherkesska rất dài, hở đằng trước với các móc vỏ đạn trang trí và áo chẽn (gi lê) lửng, là hình ảnh phổ biến của người Cossack. Phần lớn các voisko đều đội mũ lông cừu với lớp vải màu phía trên khi mặc lễ phục, và với mũ lưỡi trai cho các nhiệm vụ hàng ngày. Tuy nhiên, có hai voisko Kavkaz dường như đội các mũ lưỡi trai phủ lông cừu trong phần lớn các trường hợp.

Cho đến năm 1909 áo choàng trắng và các chóp mũ theo kiểu quân đội Nga tiêu chuẩn đã được các trung đoàn Cossack mặc vào mùa hè. Các đai vai và dải mũ có màu như màu cho mỗi voisko liệt kê dưới đây. Từ năm 1910 tới năm 1918 áo vét tông màu xám-kaki đã được mặc khi ra trận với áo chẽn màu lam hay lục và các sọc màu của bộ đồng phục.

Trong khi phần lớn người Cossack phục vụ kỵ binh thì cũng có các đơn vị bộ binh và pháo binh trong một vài voisko. Ba trung đoàn lính Cossack tạo thành một bộ phận bảo vệ hoàng gia, cũng như là konvoi-đội kỵ binh hộ tống của Sa hoàng. Các trung đoàn bảo vệ hoàng gia mặc các đồng phục do thợ may của nhà nước cấp trông đẹp mắt và màu mè. Chẳng hạn, konvoi mặc các bộ áo choàng cherkesska màu đỏ tươi, áo chẽn trắng và các chóp màu đỏ trên các mũ lông cừu của họ.

Vào năm 1914, các voisko Cossack bao gồm:

 Cossack sông Đông (thành lập năm 1570) đồng phục năm 1914 có màu lam với các sọc đỏ rộng trên quần, chóp bằng vải đỏ trên mũ lông cừu, đai vai lam),
 Voisko Cossack Ural (thành lập năm 1571) đồng phục năm 1914 màu lam với các sọc trên quần, chóp mũ, đai vai có màu đỏ thẫm,
 Voisko Cossack Terek (thành lập năm 1577) là voisko Kavkaz, đồng phục năm 1914 bao gồm cherkesska màu nâu-xám với các đai vai, áo chẽn và chóp trên mũ lông cừu màu lam nhạt,
 Cossack Kuban (thành lập năm 1696) là voisko Kavkaz, đồng phục năm 1914 bao gồm cherkesska màu nâu-xám với các đai vai, áo chẽn và chóp mũ lông cừu màu đỏ,
 Cossack Orenburg (thành lập năm 1744) đồng phục năm 1914 màu lục với các sọc trên quần chóp mũ và đai vai màu lam nhạt,
 Cossack Astrakhan (thành lập năm 1750) đồng phục năm 1914 màu lam với các sọc trên quần, chóp mũ và đai vai màu vàng,
 Cossack Siberi (khoảng đầu thập niên 1750) đồng phục năm 1914 màu lục với các sọc trên quần, chóp mũ và đai vai màu đỏ,
 Cossack Gor'kaya Liniya (các sông Ishim và Irtysh, thường được coi là đơn vị nhỏ phía nam của tuyến Siberi (pháo đài hóa) và Cossack Siberi), thành lập năm 1753(?),
 Cossack xuyên Baikal (thành lập năm 1851) đồng phục năm 1914 màu lục với các sọc trên quần, chóp mũ và đai vai màu vàng,
 Cossack Amur (thành lập năm 1858) đồng phục năm 1914 màu lục với các sọc trên quần và chóp mũ màu vàng, các đai vai màu lục,
 Cossack Semiryechensk (thành lập năm 1867) đồng phục năm 1914 màu lục với các sọc trên quần, chóp mũ và đai vai màu đỏ thẫm,
 Cossack Ussuri (thành lập năm 1889) đồng phục năm 1914 màu lục với các sọc trên quần, chóp mũ và đai vai màu vàng.

Cờ và Biểu tượng

Chú thích

Xem thêm
 Lịch sử Cossack
 Sự phản bội đối với người Cossack
 Người Cossack đăng ký
 Các Hetman của người Cossack Ucraina
 Nağaybäk, người Cossack Tatar
 Cossack Ottoman, đơn vị do Sadyk Pasha chỉ huy
 Nổi dậy Kosinski
 Dmytro Yavornytsky
 Xe máy Cossack
 Kozacy
 Lữ đoàn Cossack Ba Tư

Tham khảo
 Gerhard Ritter, Frederick the Great: a historical profile, University of California Press, 1975. ISBN 0-520-02775-2. Tuyệt tác này đã được nhà sử học quân sự người Mỹ là Peter Paret biên dịch sang tiếng Anh.
 C B Brackenbury, C. B. Brackenbury, Frederick the Great, BiblioBazaar, LLC, 2009. ISBN 1-110-85022-0.
 Thomas Carlyle, History of Friedrich II. of Prussia, called Frederick the Great, Tập 11, B. Tauchnitz, 1865.
 Christopher Duffy, Frederick the Great: A Military Life, Routledge, 1988. ISBN 0-415-00276-1.
 Baron Thomas Babington Macaulay Macaulay, Life of Frederick the Great, Delisser & Procter, 1859.
 Albert Seaton, The Cossacks , Osprey Publishing, 1972. ISBN 0-85045-116-7.
 Lev Nikolayevich Tolstoy, Leo Tolstoy, The Cossacks, 1st World Publishing, 2004. ISBN 1-59540-675-1.
 Shane O'Rourke, The Cossacks, Manchester University Press, 2007. ISBN 0-7190-7680-3.

Liên kết ngoài

 Cossackdom.com - Lịch sử người Cossack thế kỷ XV-XXI.
 Lịch sử người Cossack
 Cossack Stan (tiếng Nga)
 Người Cossack trong chiến tranh với Napoleon
 Văn học Cossack
 Người Cossack Zaporizhi
 Trích dẫn về người Cossack
 Lịch sử người Cossack Ucraina tại Encyclopedia of Ukraine.com
 Nổi dậy của người Cossack tại Jewish Encyclopedia.com
 Người Cossack Ucraina

Cossack
Nhóm sắc tộc Slav
Lịch sử Ukraina
Lịch sử Ba Lan
Lịch sử xã hội Nga
Xã hội Đế quốc Nga


title: Tipula antichasia

text:
Tipula antichasia là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Steganomus javanus

text:
Steganomus javanus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ritsema mô tả khoa học năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

Steganomus
Động vật được mô tả năm 1873


title: Phố Đinh Tiên Hoàng, Hà Nội

text:
Phố Đinh Tiên Hoàng (Hà Nội) là một tuyến phố du lịch nằm ở phần bờ đông và bắc của hồ Hoàn Kiếm, quận Hoàn Kiếm. Phố khởi đầu từ ngã tư Tràng Tiền – Hàng Khay, đi qua các trung tâm hành chính như: Trụ sở Thành phố Hà Nội, Bưu điện Hà Nội, Điện lực Hà Nội; các di tích: chùa Báo Ân, quảng trường Lý Thái Tổ, đền Bà Kiệu, đền Ngọc Sơn và kết thúc ở quảng trường Đông Kinh nghĩa Thục. Đường Đinh Tiên Hoàng dài 900 m chạy qua các phố Lò Sũ, Trần Nguyên Hãn, Đinh Lễ, đến ngã tư Tràng Tiền - Hàng Khay nối với phố Hàng Bài. Phố thuộc địa bàn các phường Hàng Bạc, Lý Thái Tổ và Tràng Tiền, quận Hoàn Kiếm.

Lịch sử
Thời Pháp thuộc, phần đường từ phố Tràng Tiền tới đền Bà Kiệu gọi là phố Hồ (hay Rue du Lac), đoạn còn lại từ đền Bà Kiệu tới đường Lê Thái Tổ gọi là phố hàng Chè. Sau hai đoạn này nối liền với nhau gọi là đại lộ Francis Garnier. Năm 1883, trên phố này có Toà đốc lý (nay là ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội), vườn hoa Paul Bert (nay là chỗ vườn hoa Indira Gandhi), chùa Báo Ân (nay là trung tâm Bưu điện Hà Nội) và trung tâm Điện lực Hà Nội. Sau ngày giải phóng phố mang tên Đinh Tiên Hoàng là để ghi nhớ công lao người có công thống nhất đất nước hồi thế kỷ thứ 10.

Du lịch
Phố Đinh Tiên Hoàng là một trong những phố đẹp nhất của Hà Nội. Một bên là hồ Hoàn Kiếm, giữa hồ là đền Ngọc Sơn, nối với phố bằng cầu Thê Húc, có Tháp rùa, vườn hoa. Một bên là các công sở, cửa hàng buôn bán đồ da, tạp hoá. Đền Bà Kiệu ở địa phận làng Tả Vọng xưa. Đền dựng từ đời Lê Thần Tông, là nơi thờ Liễu Hạnh, trong đền có quả chuông đúc từ đời Cảnh Thịnh thứ năm (1798). Khi làm đường đi ven hồ Hoàn Kiếm, người Pháp đã cắt ngang đền nên phần tam quan nằm về phía bên hồ, nơi bán hoa, bưu phẩm, chụp ảnh lưu niệm hiện nay. Còn chùa Báo Ân lưu lại di tích cái tháp gần ngã tư Tràng Tiền - Hàng Bài – Đinh Tiên Hoàng - Hàng Khay, chỗ chờ xe điện ven bờ hồ trước đây.

Một bên là hồ Gươm, nơi chứa đựng nhiều giá trị văn hóa lịch sử, một bên là vườn hoa tượng đài Lý Thái Tổ và các trung tâm đầu não của thủ đô khiến phố Đinh Tiên Hoàng trở thành một trong những tuyến phố du lịch có không gian đẹp nhất Hà Nội. Dọc theo đường Đinh Tiên Hoàng là ở những khoảng vỉa hè xanh tươi với những vườn hoa, trảng cỏ, ghế đá, non bộ…và những lối đi nhỏ dành cho khách bộ hành.

Phố Đinh Tiên Hoàng có vai trò thật đặc biệt trong các hoạt động văn hoá thủ đô diễn ra thường xuyên ở sân khấu đền Bà Kiệu và quảng trường Lý Thái Tổ. Tại khu vực sân khấu đền Bà Kiệu, thành phố đã lắp đồng hồ đếm ngược sự kiện 1000 năm Thăng Long – Hà Nội để thông tin, quảng bá hướng tới sự kiện lịch sử trọng đại này.

Phố Đinh Tiên Hoàng có thể coi là một trong những tuyến phố du lịch văn minh nhất của thủ đô. Trên vỉa hè phía vườn hoa Lý Thái Tổ, khách du lịch có thể tìm hiểu về những điểm du lịch của thủ đô trong những trạm thông tin du lịch. Tổ hợp nhà vệ sinh công cộng chìm kết hợp với khu bán hàng lưu niệm và giải khát nằm trong "vườn bách thảo" phía hồ Hoàn Kiếm cũng được đánh giá là một sáng kiến tiện dụng và đảm bảo thẩm mỹ cho cảnh quan xung quanh.

Các tuyến xe buýt chạy qua
Tuyến 08: từ ngã tư Hàng Bài - Hàng Khay - Tràng Tiền đến Trần Nguyên Hãn
Tuyến 09: Hết phố
Tuyến 14: từ Lò Sũ đến Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài
Đinh Tiên Hoàng - con phố nhiều kỷ lục
Phố Đinh Tiên Hoàng (Hà Nội) trên trang thông tin 1000 năm Thăng Long
Phố Đinh Tiên Hoàng, nơi ghi nhiều dấu ấn lịch sử Thủ đô
Lần đầu tiên, Hà Nội tổ chức Lễ hội phố hoa
Lễ hội phố hoa bên Hồ Gươm huyền sử

Đinh Tiên Hoàng


title: Tinodes kemerensis

text:
Tinodes kemerensis là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Tinodes


title: Santa Eulalia Bajera

text:
Santa Eulalia Bajera tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 8,43 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 134 người với mật độ 15,9 người/km². Đô thị này có cự ly 58 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja


title: Pseudopanurgus bidentis

text:
Pseudopanurgus bidentis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopanurgus
Động vật được mô tả năm 1896


title: Atopophrynus syntomopus

text:
Atopophrynus syntomopus là một loài ếch trong họ Craugastoridae, thuộc chi đơn loài Atopophrynus. Nó là loài đặc hữu của Colombia.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới và sông. Nó hầu như đã tuyệt chủng do mất môi trường sống.

Vị trí phân loại
Được coi là thành viên của họ Dendrobatidae trong công bố ban đầu.

Được Myers và Ford (1986) đặt trong Leptodactylidae sensu lato, có lẽ gần với Geobatrachus, mặc dù họ cũng lưu ý rằng nó có thể thuộc về họ Bufonidae. Heinicke và ctv (2007) không đề cập tới loài này trong phân tích của họ, vì thế vị trí phát sinh chủng loài của nó là không rõ.

Được Hedges và ctv (2008) gán tạm thời vào Strabomantidae hay Strabomantinae theo định nghĩa của họ về họ/phân họ này.

Pyron và Wiens (2011) cũng không gộp loài này vào phân tích của họ và tạm thời đặt nó ở vị trí không chắc chắn (incertae sedis) trong họ Craugastoridae.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật được mô tả năm 1982
Động vật lưỡng cư Andes
Động vật đặc hữu Colombia


title: Cryptochilus

text:
Cryptochilus là một chi thực vật có hoa trong họ Họ Lan.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan


title: Tröndel

text:
Tröndel là một đô thị thuộc huyện Plön, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Plön


title: Thời kỳ Asuka

text:
là một thời kỳ trong lịch sử Nhật Bản kéo dài từ năm 538 đến năm 710, mặc dù giai đoạn khởi đầu của thời kỳ này có thể trùng với giai đoạn cuối của thời kỳ Kofun. Thời kỳ Asuka được đặt theo tên vùng Asuka, cách thành phố Nara hiện giờ khoảng 25 km về phía nam. Quốc gia Yamato, ra đời trong thời kỳ Kofun, phát triển rất nhanh trong thời kỳ Asuka. Nhiều cung điện hoàng gia được xây dựng trong vùng ở thời kỳ này.

Thời kỳ Asuka được biết đến với những thay đổi quan trọng về nghệ thuật, xã hội và chính trị. Những thay đổi này có nguồn gốc vào cuối thời Kofun, nhưng chịu nhiều ảnh hưởng của sự xuất hiện của đạo Phật ở Nhật Bản. Phật giáo xuất hiện đánh dấu một thay đổi lớn trong xã hội Nhật Bản. Thời kỳ Asuka còn được phân biệt với các thời kỳ khác bởi sự thay đổi tên của quốc gia từ Oa quốc (倭) thành Nhật Bản (日本).

Dựa trên những thay đổi về mặt nghệ thuật, thời kỳ này có thể được chia thành hai giai đoạn: giai đoạn Asuka (cho tới cải cách Taika), khi những nhân tố Phật giáo đầu tiên xuất hiện với ảnh hưởng từ Bắc Ngụy và Bách Tế, và giai đoạn Hakuho (từ sau cải cách Taika) khi những ảnh hưởng của nhà Tùy và nhà Đường bắt đầu xuất hiện.

Tên gọi
Thuật ngữ "thời kỳ Asuka" đầu tiên được sử dụng để mô tả một giai đoạn trong lịch sử nghệ thuật và kiến trúc Nhật Bản. Nó được sử dụng lần đầu bởi các học giả nghiên cứu lịch sử nghệ thuật Sekino Tadasu và Okakura Kakuzo vào khoảng năm 1900. Sekino xem thời Asuka kết thúc cùng với cải cách Taika vào năm 646 trong khi Okakura xem thời kỳ này kết thúc với việc dời đô sang điện Heijo ở Nara. Mặc dù các sử gia thường sử dụng mốc thời gian của Okakura, nhiều nhà nghiên cứu lịch sử nghệ thuật và kiến trúc ưa thích cách phân loại của Sekino hơn, và sử dụng thuật ngữ "thời kỳ Hakuho" để chỉ giai đoạn sau cải cách Taika.

Quốc gia Yamato
Chính thể Yamato, nổi lên vào cuối thế kỷ 5, tiêu biểu bởi các lãnh chúa hùng mạnh, các gia tộc và những cận thần của họ. Mỗi gia tộc do một tộc trưởng đứng đầu. Tộc trưởng cũng là người tiến hành các nghi lễ tế thần (kami) của bộ tộc để cầu bình an cho bộ tộc. Các thành viên của dòng họ tộc trưởng là những quý tộc và có vai trò quan trọng trong triều đình Yamato. Các lãnh chúa địa phương trong thời Yamato sau đó trở thành những thành viên của triều đình hoàng gia vào đầu thời kỳ Asuka.

Việc triều đại Yamato bắt đầu từ bao giờ vẫn còn là một việc gây tranh cãi. Sự thống trị trên toàn lãnh thổ Nhật Bản có lẽ chỉ bắt đầu từ cuối thời kỳ Kofun hoặc vào đầu thời kỳ Asuka.

Thời kỳ Asuka, một phân kỳ của thời kỳ Yamato, là giai đoạn đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản có một vương triều Nhật Bản cai trị tương đối hoàn chỉnh vùng đất nay thuộc tỉnh Nara, còn khi đó được gọi là tỉnh Yamato.

Triều đình Yamato, tập trung ở vùng Asuka, áp đặt quyền lực lên các lãnh chúa ở Kyushu và Honshu, phong tước hiệu, một số được cha truyền con nối, cho các lãnh chúa ở đó. Cái tên Yamato bắt đầu được dùng để chỉ chung cả Nhật Bản từ khi triều đình Yamato áp chế được các lãnh chúa địa phương và kiểm soát đất đai nông nghiệp. Dựa theo hình mẫu Trung Quốc (bao gồm cả việc tiếp thu chữ Hán), triều đình Yamato phát triển một hệ thống hành chính tập trung với các buổi thiết triều có sự tham gia của những người đứng đầu các bộ tộc nhưng vẫn chưa có thủ đô chính thức. Vào giữa thế kỷ 7, diện tích đất nông nghiệp biến thành đất công, do chính sách cai trị tập trung, đã là khá lớn. Đơn vị hành chính cơ bản nhất của hệ thống Gokishichido là cấp xã, và xã hội được tổ chức thành các nhóm phường hội làm các nghề khác nhau. Hầu hết là nông dân, ngoài ra còn có ngư dân, thợ dệt, thợ làm đồ gốm, thợ trang trí nhà cửa, thợ làm đồ sắt và những người có trách nhiệm đặc biệt trong các nghi lễ tôn giáo.

Triều đình Yamato có quan hệ với vương quốc Gaya trên bán đảo Triều Tiên. Khi đó, người Nhật gọi vương quốc Gaya là Mimana. Có những cứ liệu khảo cổ học từ các lăng mộ thời kỳ Kofun cho thấy có sự tương đồng về hình dáng, nghệ thuật và các lớp vải phủ ngoài của những đồ vật chôn theo. Một nguồn khác cũng đề cập tới mối liên hệ này là cuốn Nihon Shoki. Trong một thời gian dài, các sử gia Nhật Bản cho rằng Gaya là một thuộc địa của Yamato, một giả thuyết giờ đây đã bị bác bỏ. Một giả thuyết khác dễ được chấp nhận hơn là cả những quốc gia ở Triều Tiên và Nhật Bản khi đó đều là chư hầu của các triều đình nhà Tùy và nhà Đường ở Trung Quốc.

Dòng họ Soga và Thánh Đức Thái tử
Xem thêm Thánh Đức Thái tử.

Gia tộc Soga kết hôn với hoàng tộc, và vào năm 587, Soga no Umako, tộc trưởng dòng họ Soga, trở nên quyền lực đến mức ông đã có thể đặt cháu mình lên ngôi hoàng đế, sau đó lại giết hoàng đế đó và thay bằng Nữ hoàng Suiko (593-628).

Suiko, nữ hoàng đầu tiên trong tám nữ hoàng, chỉ là một con rối trong tay Umako và quan nhiếp chính Thánh Đức Thái tử (574-622).

Thánh Đức Thái tử, được xem là một bộ óc cải cách vĩ đại của thời kỳ này, là một tín đồ Phật giáo trung thành có học vấn uyên thâm. Ông chịu ảnh hưởng lớn từ Nho giáo và tin vào thiên mệnh. Dưới sự cai trị của Thánh Đức, các khái niệm cương thường trong Nho giáo được áp dụng vào xã hội Nhật Bản, thể hiện qua bộ luật 17 điều Kenpo jushichijo.

Ngoài ra, Thánh Đức còn áp dụng lịch Trung Quốc vào Nhật Bản, phát triển một hệ thống đường sá cho thương mại, xây dựng nhiều đền thờ Phật, ghi chép sử ký của triều đại Yamato và cử những triều thần sang Trung Quốc học về đạo Phật và đạo Nho. Trong giai đoạn này, Ono no Imoko cũng đã được cử đi sứ đến Trung Quốc.

Nhiều phái đoàn Nhật Bản bao gồm các triều thần, những nhà sư và các du học sinh đã được cử đến Trung Quốc trong thế kỷ 7. Một số ở lại đó hàng 20 năm và rất nhiều người trở về Nhật Bản sau đó trở thành những nhà cải cách tầm cỡ. Việc cử các học giả sang học hỏi hệ thống chính trị Trung Quốc cho thấy sự thay đổi quan trọng so với thời kỳ Kofun, vào lúc năm quốc gia Oa quốc chỉ cử các phái đoàn sang để cầu phong.

Thánh Đức thậm chí còn làm triều đình Trung Quốc nổi giận khi ông tìm kiếm sự bình đẳng với các hoàng đế Trung Hoa qua những lá thư chính thức mà ông xưng hô là "Thiên tử của đất nước mặt trời mọc gửi Thiên tử của đất nước mặt trời lặn".

Một số học giả Nhật Bản cho rằng sự can đảm đó của Thánh Đức đã đặt ra một tiền lệ quan trọng khi Nhật Bản từ đó về sau không bao giờ chấp nhận địa vị chư hầu trong quan hệ với Trung Quốc nữa, trừ thời điểm sau này Ashikaga Yoshimitsu đã chấp nhận mối quan hệ như vậy trong thế kỷ 15. Kết quả là Nhật Bản trong thời kỳ này không hề phải cầu phong Trung Quốc dù họ vẫn phải nộp cống. Xét theo quan điểm của Trung Quốc thời kỳ đó, Nhật Bản đã là một nước phiên thuộc từ các thế kỷ trước khi các vị vua cai trị Nhật Bản đều cầu phong của Trung Quốc. Mặt khác, Nhật Bản dần lơ là các quan hệ chính trị với Trung Quốc và thay vào đó bằng những liên hệ thuần túy về văn hóa và học thuật.

Cải cách Taika và bộ luật Ritsuryo

Cải cách Taika
Khoảng 20 năm sau khi Thánh Đức Thái tử, Soga no Umako và Nữ hoàng Suiko lần lượt qua đời, những cuộc vận động tranh giành quyền lực trong triều đình đã dẫn đến một cuộc lật đổ sự kiểm soát củagia tộc Soga vào năm 645. Cuộc lật đổ do Hoàng tử Naka no Oe và Nakatomi no Kamatari cầm đầu giành lại quyền kiểm soát triều chính từ tay gia tộc Soga và mở đầu cho cuộc cải cách Taika (Taika no Kaishin).

Giai đoạn từ 645 đến 649 trong lịch sử Nhật Bản do đó còn được gọi là thời kỳ Taika, có nghĩa là "Đại hóa" (Sự thay đổi lớn). Sự kiện dẫn đến cuộc cải cách Taika được gọi là sự biến năm Ất Tỵ, cuộc đảo chính năm 645.

Mặc dù không tạo ra một định chế pháp luật, cải cách Taika, thông qua nhiều cải biến quan trọng, đã đặt nền tảng cho bộ luật ritsuryo là một hệ thống các cơ chế vận hành xã hội, bộ máy hành chính và tài chính của Nhật Bản từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 10. Ritsu là bộ hình luật, còn ryo là bộ luật hành chính. Kết hợp lại, chúng tạo thành một bộ luật hoàn chỉnh dựa bao gồm những điều khoản riêng rẽ đã được thừa nhận từ thời cải cách Taika.

Cải cách Taika chịu nhiều ảnh hưởng từ Trung Quốc và bắt đầu với việc phân chia lại đất đai hướng đến việc kết thúc hệ thống sở hữu đất đai hiện hành của các lãnh chúa lớn cũng như sự kiểm soát của họ với các lãnh địa và các làng nghề. Đất tư và tá điền trở thành đất công và nông dân tự do khi triều đình tìm cách kiểm soát toàn bộ Nhật Bản và buộc mọi người dân phải phục tùng chính quyền trung ương. Đất đai không còn được cha truyền con nối nữa mà chuyển sang cho nhà nước khi người chủ đất chết đi. Các loại thuế đánh dựa trên thu hoạch nông nghiệp và đánh vào vải, bông, lụa, các hầm mỏ cũng như các sản phẩm khác. Ngoài ra, nông dân còn phải đi phu xây dựng các công trình quân sự hoặc công cộng. Hệ thống cha truyền con nối ở các lãnh địa của các lãnh chúa bị hủy bỏ thay bằng một hệ thống mới với ba thừa tướng trợ giúp công việc cho nhà vua được thiết lập bao gồm Tả đại thần, Hữu đại thần và Thái chính đại thần.

Đất nước gồm các lãnh thổ gọi là châu (州, shū) và quốc (国, kuni). Quốc là lãnh thổ tự trị, do các lãnh chúa đứng đầu, còn Châu là đơn vị hành chính trực thuộc triều đình, đứng đầu có châu mục do triều đình chỉ định. Các châu lại được chia thành các quận (郡, gun) và huyện (県, agata).

Naka no Oe tiếp tục là Thái tử nhiếp chính, trong khi Kamatari được ban cho họ mới là Fujiwara, như một phần thưởng cho những đóng góp của ông cho triều đình. Dòng họ Fujiwara sau đó trở thành một dòng họ quý tộc lâu đời ở Nhật Bản. Một thay đổi lâu đời khác là việc đổi tên nước thành Nhật Bản (日本), hoặc đôi khi là Dai Nippon (大日本, Đại Nhật Bản) trong các tài liệu ngoại giao và các biên niên sử. Năm 662, Naka no Oe chính thức lên ngôi vua thay chú và mẹ, trở thành Thiên hoàng Tenji. Hoàng đế Nhật Bản cũng bắt đầu được gọi là Thiên Hoàng kể từ đó. Ngôi vị này nhắm mục đích nâng cao uy thế của gia tộc Yamato và nhấn mạnh nguồn gốc Thần thánh của Hoàng gia với hy vọng giữ Hoàng tộc đứng trên mọi xung đột chính trị. Tuy vậy, trong nội bộ Hoàng tộc, tranh quyền đoạt vị vẫn tiếp diễn khi anh và con trai của Thiên Hoàng tranh giành ngôi báu trong chiến tranh Jinshin. Người anh, sau này lấy niên hiệu là Thiên hoàng Tenmu, củng cố cải cách Tenji và tập trung quyền lực vào trong tay triều đình.

Hệ thống Ritsuryō
Hệ thống ritsuryō được lập thành nhiều mức. , được đặt tên theo nơi đóng đô của triều đình Nhật hoàng Tenji, được hoàn thành năm 668. Những sự hệ thống hóa cao hơn được Nhật hoàng Jito ban bố năm 689 trong , đặt theo tên nơi đặt triều đình của cố Nhật hoàng Tenmu. Hệ thống ritsuryō được củng cố thêm và hệ thống lại năm 701 trong , mà trừ việc thay đổi chút ít và bỏ đi một số chức năng nghi lễ chính yếu, vẫn còn hiệu lực cho đến năm 1868.

Dù Ritsu (Luật) có nguồn gốc từ hệ thống luật Trung Hoa, Ryō (Lệnh) được sắp xếp theo tập tục địa phương. Vài học giả biện luận rằng hệ thống luật này chủ yếu dựa theo mẫu của Trung Quốc.

Luật Taihō có các điều khoản hình sự theo lối Nho giáo (nhẹ hơn so với các hình phạt khắt khe) và tập quyền trung ương kiểu Trung Quốc qua  (Bộ Lễ), với chức năng coi sóc đạo Shinto và nghi lễ triều đình, và  (Bộ Công), với tám bộ (để tập trung quyền lực, lễ nghi, sự vụ dân sự, hoàng tộc, pháp lý, quân sự, nhân dân và quốc khố). Mặc dù hệ thống thi cử kiểu Trung Quốc không được áp dụng,  được thành lập để đào tạo các quan lại tương lai dựa trên nền tảng Nho giáo cổ điển. Tuy vậy, hệ thống mưu lược cổ điển, ví dụ như dòng dõi quý tộc tiếp tục là tiểu chuẩn chính để lựa chọn các vị trí quan trọng, và tước hiệu sẽ sớm được truyền đời lại. Luật Taihō không đề cập đến việc lựa chọn Quốc Chủ. Vài Nữ hoàng vẫn lên ngôi từ thế kỷ 5 đến 8, nhưng sau năm 770, việc thừa kế chỉ được dành cho đàn ông, thường là cha truyền con nói, mặc dù đôi khi vẫn truyền theo mối quan hệ anh-em hay bác-.

, con trai của Nakatomi no Kamatari, là một trong những người soạn thảo Taihō Ritsuryō. Theo bộ sử , hai trong số 19 thành viên của hội đồng phác thảo Luật Taihō là pháp sư Trung Quốc (Shoku-Shugen and Satsu-Koukaku). Các pháp sư Trung Quốc cũng giữ vai trò quan trọng như các chuyên gia ngôn ngữ học, và hai lần được Nữ Thiên Hoàng Jitō ban thưởng.

Quan hệ đối ngoại
Từ năm 600 đến năm 659, Nhật Bản gửi 7 sứ thần đến nhà Đường ở Trung Quốc. Nhưng trong vòng 32 năm tiếp theo, trong giai đoạn Nhật Bản đang hoàn thành hệ thống luật pháp dựa trên thư tịch Trung Hoa của mình, họ không gửi ai đi. Mặc dù Nhật Bản cắt đứt quan hệ ngoại giao với Trung Quốc, họ đã gửi 11 sứ thần đến Silla, và theo Nihon Shoki thì Silla đã gửi 17 sứ bộ đến Nhật Bản dưới triều Thiên hoàng Tenmu và Nữ Thiên Hoàng Jitō. Gia tộc thống trị Yamato và Baekje có quan hệ thân tình với nhau, và Yamato đã gửi hải quân của mình đến cứu viện Baekje, năm 660-663, chống lại cuộc xâm lăng của Silla và nhà Đường (xem trận Baekgang).

Thay vì chu du đến Trung Quốc, rất nhiều pháp sư từ Tam Quốc Triều Tiên được gửi đến Nhật Bản. Kết quả là, điều này cũng tình cờ thúc đẩy việc Nhật gửi quân cứu viện Baekje. Một vài pháp sư nổi tiếng đến từ Triều Tiên như , ,  and . Eji, đến từ Goguryeo là thầy giáo của Thánh Đức Thái tử, và cố vấn cho ông về chính trị.

Torai-jin
Những người nhập cư Trung Quốc và Triều Tiên đã trở thành tự nhiên trong xã hội Nhật Bản cổ đại được gọi là . Họ truyền bá nhiều khía cạnh ngôn ngữ, văn hóa và truyền thống của mình cho cư dân bản địa. Người Nhật đối xử tốt với những torai-jin này vì triều đình Yamato đánh giá cao tri thức và văn hóa của họ. Theo ghi chép trong , danh sách tên các gia đình quý tộc được Triều đình Yamato biên soạn năm 815, một phần tư các gia đình quý tộc có nguồn gốc từ Trung Quốc và Triều Tiên. 163 trong số 1182 cái tên là từ Trung Quốc, và 154 là từ bán đảo Triều Tiên (104 từ Baekje, 41 từ Goguryeo, và 9 từ Silla và Gaya).

Tuy nhiên, những người nhập cư này nói chung bị coi là thuộc giai tầng thấp hơn trong hệ thống Kabane xếp hạng rất nhiều gia tộc là thành viên của triều đình. Họ thường được xếp vào bậc "Atai", "Miyatsuko", hay "Fubito", trong khi các thành viên của các gia đình thống trị như Soga, Mononobe, và Nakatomi được xếp vào hạng "Omi" hay "Muraji".

Những người nhập cư
Một ví dụ về các gia tộc có tổ tiên ngoài Nhật Bản là gia tộc Yamatonoaya (東漢氏) (Đông Hán thị’’), là hậu duệ của Hán Linh Đế. Người đứng đầu gia tộc này là Achi-no-Omi (阿智使主) (A Trí Sứ Chủ). Theo Nihongi, dưới triều Nhật hoàng Kimmei, gia tộc Hata (秦氏) (Tần Thị’’), hậu duệ của Tần Thủy Hoàng, đã mang đến nghề nuôi tằm dệt vải. Gia tộc Kawachino-Fumi clan (西文氏) (Tây Văn Thị), là hậu duệ của Hán Cao Tổ, dạy cho triều đình Yamato văn tự Trung Hoa, theo Shinsen-shōjiroku. Gia tộc Takamoku là hậu duệ của Tào Phi.  là một thành viên chủ chốt đã viết nên Cải cách Taika. , cũng đến từ Trung Quốc, là một trong những họa sĩ nổi tiếng nhất thời Asuka.

Năm 660, một trong Tam Quốc Triều Tiên, Baekje, mất về tay Silla và nhà Đường. Sau đó, rất nhiều nạn dân Baekje đã chạy loạn đến Nhật Bản. Triều đình Yamato đã đón nhận hoàng tộc và nạn dân Baekje. Hoàng gia Baekje được Nhật hoàng ban cho cái tên "Kudara no Konikishi" (百済王, Bách Tề Vương).

Truyền bá Phật giáo

 truyền vào Nhật Bản được cho là nhờ vua Baekje Seong năm 538, đặt nước Nhật trước một thể thức học thuyết tôn giáo này. Gia tộc Soga, một gia đình trong triều đình Nhật nổi lên từ khi Nhật hoàng Kimmei lên ngôi khoảng năm 531, rất chuộng việc chấp nhận Phật giáo và kiểu mẫu văn hóa và chính quyền dựa trên Nho giáo Trung Hoa. Nhưng có những người ở triều đình Yamato – ví dụ như gia tộc Nakatomi, những người có trách nhiệm điều hành các nghi lễ Shinto ở triều đình, và gia tộc Mononobe nắm binh quyền – bắt đầu cố gắng duy trì đặc quyền của mình và chống lại ảnh hưởng của một tôn giáo ngoại lai như Phật giáo. Nhà Soag du nhập vào hệ thống tài khóa kiểu Trung Hoa, thành lập cơ quan ngân khố đầu tiên, và coi các vương triều ở Triều Tiên là các bạn hàng thương mại thay vì đối tượng để mở rộng lãnh thổ. Sự gay gắt tiếp diễn giữa nhà Soga và hai nhà Nakatomi và Mononobe kéo dài hơn một thế kỷ, trong suốt thời kỳ đó nhà Soga tạm thời chiếm ưu thế. Trong Cải cách Taika, Chỉ dụ về việc đơn giản hóa việc chôn cất được ban bố, và việc xây dựng các kofun (cổ phần) bị cấm. Chỉ dụ cũng quy định kích cỡ và hình khối của kofun theo đẳng cấp. Kết quả là, các kofun sau đó, mặc dù nhỏ hơn, được nhân ra bởi những bức bích họa cầu kỳ. Việc vẽ tranh và trang trí của các kofun này thể hiện sự truyền bá của Đạo Lão và Đạo Phật trong thời kỳ này. Takamatsuzuka Kofun và Kitora Kofun nổi tiếng nhất vì những bức họa của nó.

Từ đầu thời kỳ Asuka, việc sử dụng các lăng mộ kofun cầu kỳ của Hoàng gia Nhật Bản và các quý tộc bắt đầu không còn được sử dụng vì niềm tin Phật giáo đã thắng thế, vốn nhấn mạnh vào tính tạm thời của đời người. Tuy vậy, thường dân và quý tộc ở những vùng xa xôi hẻo lánh vẫn tiếp tục sử dung kofun cho đến cuối thế kỷ 7, các lăng mộc đơn giản hơn nhưng đặc biệt tiếp tục được sử dụng trong thời kỳ tiếp theo.

Ảnh hưởng của Đạo giáo

Đạo giáo cũng được truyền vào Nhật Bản trong thời Asuka. Vào giữa thế kỷ 7, Nữ hoàng Saimei xây dựng đền thờ đạo Lão ở núi Tōnomine (多武峯談山) (Đa Võ Phong Đàm Sơn). Hình dạng bát giác của lăng mộ triều đình trong thời kỳ này và những thiên đồ được vẽ ở Kitora và Takamatsuzuka cũng phản ánh vũ trụ quan Đạo giáo. Tennō (Thiên Hoàng), tước hiệu mới của triều đình Nhật Bản trong thời đại này, cũng được cho là có nguồn gốc từ vị thần tối cao của Đạo giáo, Tenko-Taitei(天皇大帝) (Thiên Hoàng Đại Đế), vị thần của sao Bắc Cực .

Niềm tin Đạo giáo cuối cùng được pha trộn với Shintō và Phật giáo tạo thành một thể thức nghi lễ mới. Onmyōdō, một loại bói đất và vũ trụ học Nhật Bản, là một trong những kết quả của việc kết hợp tôn giáo này. Trong khi thời kỳ Asuka bắt đầu với cuộc xung đột tôn giáo giữa các gia tộc thì sau đó, các tôn giáo từ bên ngoài này đã hòa nhập vào với niềm tin của dân bản địa.

Nghệ thuật và kiến trúc

Nghệ thuật Asuka
Một số công trình kiến trúc xây dựng trong thời đại này vẫn còn đến ngày nay. Các công trình bằng gỗ ở Hōryū-ji, xây dựng vào thế kỷ 7, đã chịu ảnh hưởng của Trung Hoa và các quốc gia Tây Á. Ví dụ như các cây cột ở Hōryū-ji khá giống với cột của điện Parthenon của Hy Lạp cổ đại, như ở các đường gờ dọc cột. Ngũ Trọng Tháp (五重の塔) là sự chuyển biến từ kiến trúc Ấn Độ giống gò đất, Stupa.

Những bức bích họa ở kofun Takamatsuzuka và Kitora, có từ thế kỷ thứ 5, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ bích họa nhà Đường và Goguryeo.

Nghệ thuật tượng Phật Nhật Bản được cho là phỏng theo kiểu cách thời Lục Quốc ở Trung Hoa. Phong cách của tượng phật thời kỳ này được gọi là phong cách Tori, được lấy từ tên nhà điêu khắc nổi tiếng Kuratsukuri Tori, cháu nội của một người nhập cư Trung Hoa Shiba Tatto. Một vài kiểu mẫu tiêu biểu của phong cách này bao gồm mắt rõ ràng, hình quả hạnh, và các nếp gấp được sắp xếp đối xứng trên trang phục. Đặc điểm nhận dạng rõ rệt nhất của các bức tượng này là việc thể hiện nụ cười được gọi là Nụ cười Cổ xưa. Kudara Kanon ở Hōryū-ji là bức tượng Phật nổi tiếng nhất của thời kỳ này.

Văn hóa Hakuhō
Giai đoạn thứ hai của nghệ thuật Phật giáo, tiếp nối thời kỳ nghệ thuật Asuka, được gọi là Văn hóa Hakuhō (Bạch Phượng Văn hóa) (白鳳文化) và bắt đầu từ Cải cách Taika cho đến ngày dời đô khỏi Nara năm 710. Trong suốt nửa sau thế kỷ 8, hàng loạt các bài hát và bài thơ được soạn và biểu diễn bởi người từ nhiều đẳng cấp khác nhau, từ chiến binh đến Thiên hoàng. Tập thơ sớm nhất được biết đến là Man'yōshū. Nó bao gồm tác phẩm của vài nhà thơ đáng chú ý như Công chúa Nukata và Kakinomoto Hitomaro. Waka (Hòa Ca) cũng xuất hiện như một thể thơ mới trong thời kỳ này. Nó được hình như một thuật ngữ để phân biệt lối thơ dân tộc với lối thơ từ Trung Hoa; dưới ảnh hưởng của thể thơ waka, một thể thơ được yêu thích hơn ra đời với cái tanka. Nó bao gồm 31 chữ chia thành 5 dòng, theo mẫu 5/7/5/7/7.

Các sự kiện
538: Vương quốc Triều Tiên Baekje gửi đi một đoàn sứ thần để giới thiệu Phật giáo cho Thiên Hoàng Nhật Bản.
592: Giới thiệu Phật giáo đến triều đình, theo  Nihon Shoki
593: Thái tử Shotoku giữ trọng trách Nhiếp chính cho nữ Thiên hoàng Suiko và truyền bá Phật giáo cùng với gia tộc Soga.
600: Yamato gửi đoàn sứ bộ đầu tiên đến Trung Quốc kể từ năm 478.
604: Thái tử Shotoku ban hành Thập thất điều Hiến pháp (十七条憲法) (Jūshichijō kenpō) theo phong cách Trung Hoa, dựa trên nguyên tắc Nho giáo, thực chất điều này đã khởi đầu Đế chế Nhật Bản.
607: Thái tử Shotoku xây dựng Chùa Hōryūji ở Ikaruga.
645: Soga no Iruka và cha ông là Emishi bị giết trong biến cố Ất Tị. Thiên hoàng Kōtoku lên ngôi và củng cố hoàng quyền qua các gia đình quý tộc (xem Cải cách Taika), chia cả nước thành các tỉnh.
663: Thủy quân Nhật Bản bị liên minh Đường-Silla đánh bại trong trận Baekgang, không phục hồi được Baekje.
670: Koseki (Hộ Tịch) (sổ đăng ký gia đình) (Kōgo-Nenjaku) được soạn thảo.
672: Hoàng tử Ōama, sau này là Thiên hoàng Tenmu chiếm đoạt ngai vàng qua một cuộc nội chiến (Jinshin no Ran) chống lại Thiên hoàng Kōbun.
689: Luật Asuka Kiyomihara được ban bố.
 694: Thủ đô đế quốc được chuyển đến Fujiwara-kyō, thành phố Kashihara ngày nay.
701: Luật Taihō được ban bố.
705: Nishiyama Onsen Keiunkan được thành lập. Nó đã trở thành khách sạn lâu đời nhất được biết đến vẫn còn hoạt động, kể từ năm 2019.
708:  đã được đúc.

Tham khảo

Lịch sử Nhật Bản

Phong kiến Nhật Bản


title: Hylaeus perspicuus

text:
Hylaeus perspicuus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Perkins mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1899


title: Sant Joan de Vilatorrada

text:
Sant Joan de Vilatorrada là một đô thị trong comarca Bages, tỉnh Barcelona, Catalonia, Tây Ban Nha.

Vị trí của San Juan de Torruella trong Bages

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official site
Information - Generalitat de Catalunya
Statistical information - Institut d'Estadística de Catalunya

Bages
Đô thị ở Barcelona


title: Eichfeld

text:
Eichfeld là một thị trấn trong huyện Radkersburg thuộc bang Steiermark in nước Áo. Đô thị  có diện tích 17,98 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 966 người.

Tham khảo


title: Chimarra onima

text:
Chimarra onima là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Moga

text:
Moga là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Moga thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Địa lý
Moga có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 217 mét (711 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Moga có dân số 124.624 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Moga có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 71%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Moga, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Tinodes caolana

text:
Tinodes caolana là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Tinodes


title: Micropentila

text:
Micropentila là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Tham khảo

Liptenini


title: Dufourea nudicornis

text:
Dufourea nudicornis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1939


title: Coyviller

text:
Coyviller  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 260 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: 315

text:
Năm 315 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 315


title: 1602

text:
Năm 1602 (số La Mã: MDCII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1602


title: Crenigomphus hartmanni

text:
Crenigomphus hartmanni là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Loài này có ở Angola, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Kenya, Malawi, Mozambique, Namibia, Nam Phi, Tanzania, Uganda, Zambia, Zimbabwe, và có thể cả Burundi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừngs ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan khô, xavan ẩm, vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, sông có nước theo mùa, hồ nước ngọt, hồ nước ngọt có nước theo mùa, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Crenigomphus hartmanni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

H
Động vật được mô tả năm 1898


title: Aplotarsus subdepressus

text:
Aplotarsus subdepressus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Denisova miêu tả khoa học năm 1948.

Chú thích

Tham khảo

Aplotarsus


title: Saint-Lary, Ariège

text:
Saint-Lary là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Saintlary


title: Cannelle

text:
Cannelle là một xã của tỉnh Corse-du-Sud, thuộc vùng Corse, trên đảo Corse ở Pháp.

Tham khảo

Xã của Corse-du-Sud


title: Martigny, Aisne

text:
Martigny là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Atyria

text:
Atyria là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Atyria albifrons Prout, 1916
 Atyria alcidamea (Druce, 1890)
 Atyria basina (Boisduval, 1870)
 Atyria isis Hübner, 1823
 Atyria velata (Druce, 1885)
 Atyria vespertina (Walker, [1865])

Chú thích

Tham khảo

 Atyria at funet.fi

Cyllopodini


title: 112 Iphigenia

text:
Iphigenia  (định danh hành tinh vi hình: 112 Iphigenia) là một tiểu hành tinh khá lớn và quá tối ở vành đai chính. Thành phần cấu tạo của nó dường như bằng cacbonat nguyên thủy. Ngày 19 tháng 9 năm 1870, nhà thiên văn học người Mỹ gốc Đức Christian H. F. Peters phát hiện tiểu hành tinh Iphigenia và đặt tên nó theo tên Iphigenia, một công chúa bị cha hy sinh hiến tế trong thần thoại Hy Lạp.

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Iphigenia
18700919
Iphigenia
Tiểu hành tinh kiểu Ch (SMASS)
Tiểu hành tinh kiểu DCX (Tholen)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Helicopsyche biokrotta

text:
Helicopsyche biokrotta là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Helicopsyche


title: Fier

text:
Fier là một thành phố nằm trong quận Fier, hạt Fier của Albania. Thành phố Fier có diện tích 785  km², dân số theo điều tra dân số năm 2001 là 56.297 người, ước tính thời điểm năm 2018 là 120.655 người. Đây là thành phố lớn thứ 7 tại Albania. Fier có cự ly 8 km so với phế tích thành phố Hy Lạp Apollonia. Thành phố được thành lập vào thế kỷ 18.
Sự phát triển của thành phố này là nhờ trữ lượng dầu mỏ, khí đốt và bitum gần đó.

Tham khảo

Thành phố của Albania
Hạt Fier
Khu dân cư ở hạt Fier


title: Mitrephora fragrans

text:
Mitrephora fragrans là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Đây là loài đặc hữu của Philippines.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Mitrephora fragrans. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Philippines
Mitrephora
Thực vật dễ tổn thương


title: L'Isle-sur-la-Sorgue

text:
L'Illa de Sòrga hay L'Illa de Venissa [ˈlilɔ de ˈsɔʀgɔ, ˈlilɔ de veˈnisɔ]) là một xã in the Vaucluse département in the Provence-Alpes-Côte d'Azur region ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 52 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Xã của Vaucluse


title: Stigmella boehmeriae

text:
Stigmella boehmeriae là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Kyushu in Nhật Bản.

Con trưởng thành bay từ giữa tháng 4, late tháng 7 và cuối tháng 8. There are probably four or more generations per year.

Ấu trùng ăn Boehmeria nipononivea và Boehmeria spicata. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Japanese Species Of The Chi Stigmella (Nepticulidae: Lepidoptera)

B


title: Mesedra

text:
Mesedra là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Bize, Hautes-Pyrénées

text:
Bize là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 500 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Thiệu Long

text:
Thiệu Long là một xã thuộc huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Thiệu Long nằm ở phía bắc của huyện Thiệu Hóa.
Phía đông giáp xã Thiệu Giang, huyện Thiệu Hóa.
Phía nam giáp các xã Thiệu Duy và Thiệu Phú, huyện Thiệu Hóa.
Phía tây giáp xã Thiệu Công, huyện Thiệu Hóa.
Phía bắc giáp các xã Định Bình, Định Hòa và Định Thành, huyện Yên Định.

Lịch sử hành chính
Vùng đất thuộc xã Thiệu Long ngày nay, vào đầu thế kỉ 19 là các thôn xã thuộc tổng Mật Vật, huyện Thụy Nguyên, phủ Thiệu Thiên.

Cuối năm 1945, huyện Thụy Nguyên đổi thành huyện Thiệu Hóa.

Sau năm 1945, các thôn làng nêu trên thuộc xã Chùy Giang, huyện Thiệu Hóa. Năm 1953, xã Chùy Giang chia thành các xã Thiệu Giang và Thiệu Long.

Năm 1977, xã Thiệu Long cùng với các xã phía bắc sông Chu của huyện Thiệu Hóa sáp nhập với huyện Yên Định thành huyện Thiệu Yên.

Năm 1996, xã Thiệu Long thuộc huyện Thiệu Hóa mới tái lập.

Hiện nay, xã Thiệu Long gồm có 08 làng:
 Minh Đức: Theo gia phả của các dòng họ lớn trong làng hiện vẫn lưu giữ vào thế kỷ thứ X một số dòng họ Phạm, Đỗ đã đến đây chọn đất dựng làng và sinh sống. Đất lành chim đậu dần dần người của các dòng họ khác như: Trịnh Đăng, Trịnh Thế, Lê Trạc, Hoàng, Tống...hình thành nên cuộc sống thôn làng. Lúc ban đầu có ít người ở phân tán nên đặt tên làng là ấp Hoa Phật, đến thời nhà Lê làng được đổi thành Hiếu Đức, thời nhà Nguyễn đổi thành Ngưỡng Đức, tên nôm là làng Kịt, sau cách mạng tháng 8 năm 1945 làng đổi tên là làng Minh Đức và giữ tên gọi cho đến nay. Truyền thống văn hóa của làng Minh Đức mang đậm nét làng Việt xưa với cây đa, Bến nước, sân đình...làng có một ngôi đền gọi là đền Phúc, đền được xây dựng trên cồn đất cao ở vị trí giữa làng, là nơi thờ Thành hoàng làng là ông Phạm Hữu Tuy đời vua Trần Nhân Tông ông được phong là Trung Đẳng Thần và cấp cho 26 quan tiền để lập miếu. Hàng năm vào tháng 7-8 âm lịch làng tổ chức Hội làng thể hiện sự tôn kính của con cháu với các vị "Thập nhị Gia Tiên" và các vị thần có công lập ấp mở làng, cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Với cảnh thiên nhiên đẹp và phẩm chất tốt đẹp của người dân nơi đây mà xa xưa nhân dân trong làng đã có câu vè:
 " Hoa Phật có đất địa đồ
 Có sông tắm mát, có hồ thả sen
 Trước làng thì cấy lúa chiêm
 Sau làng thả cá quanh niên tứ mùa
 Vạn sự chắc mất tiền mua
 Lấy của bốn mùa đãi khách đường xa"
Trong lịch sử làng Minh Đức có nhiều người đỗ đạt được làm quan tri Phủ, huyện như Cụ Trịnh Văn Tuấn ông đậu Tiến sĩ năm 1640 với chức vụ "Hàn lâm hiệu thảo"...Trong hai cuộc chiến tranh nhân dân làng Minh Đức đã có nhiều đóng góp và hi sinh to lớn, 120 người lên đường ra trận, 27 thanh niên xung phong, 122 người đi dân công hỏa tuyến, có 20 Liệt sĩ, 16 Thương bệnh binh, được Nhà nước phong tặng 71 Huân huy chương các loại. Hòa bình lập lại nhân dân làng Minh Đức tích cực sản xuất, xây dựng quê hương đất nước.
 Đông Lỗ: Có từ thế kỉ 10, đầu thế kỉ 19 là thôn Cựu thuộc xã An Lễ, tổng Mật Vật. Xa xưa làng Đông Lỗ được nhân dân thường gọi là Trang Ấp qua câu nghè sau:
 " Thượng hạ lưỡng khu đồn
 Lô Ấp tinh thần lưu vạn tuế"
Trước đây trong làng có một ngôi đình 5 gian, nơi thờ Thành hoàng làng là ông Cao Minh người có công mở làng lập ấp và các vị "Thập nhị Gia Tiên", trong làng có hai Nghè, một ngôi Phủ, một Võ chỉ, một Văn chỉ nhưng đến nay đều không còn nữa. Làng có nghề thủ công truyền thống là trồng bông dệt vải, trồng dâu nuôi tằm, nghề đan lát, nghề mộc. Đến nay nhân dân làng Đông Lỗ đã đóng góp xây dựng Nghè để thờ vị Thần Hoàng Lang. Lễ hội được diễn ra ngày mồng 7 tháng giếng hàng năm.
Trong kháng chiến chống quân xâm lược và trong thời hòa bình cán bộ và nhân dân làng Đông Lỗ có nhiều thành tích xuất sắc.
 Phú Lai: Làng Phú lai được hình thành cách đây hơn 1000 năm trước, làng có 10 dòng họ lớn, họ Lê Văn được xem là họ đến sớm nhất vào khoảng đầu thế kỷ XVI, tiếp đó là tộc họ Nguyễn, họ Trương, trước đây nổi tiếng với chợ Quán Trổ là trung tâm giao lưu, trao đổi hàng hóa của nhân dân trong làng và các khu vực lân cận, tên gọi làng Phú Lai từ đầu thế kỉ XIX, vào đầu thế kỉ XX đổi thành Quán Trổ, sau lại đổi như cũ. Hàng năm vào mùng 03 đến mùng 10 tháng giêng âm lịch làng tổ chức lễ hội tại đình làng. Trải qua các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc làng có 236 người tham gia bộ đội, 134 TNXP, 177 người đi dân công hỏa tuyến, có 37 Liệt sĩ, 27 thương bệnh binh, 03 tử sỹ, được Nhà nước phong tặng 159 Huân huy chương các loại. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ xã Thiệu Long nhân dân Phú Lai từng bước đạt được nhiều thành tựu trong sự nghiệp Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đất nước hiện nay.
 Phong Phú: Vào giữa thế kỉ XVIII (năm 1747) là trang Đường Ngang do ông Vũ Đình Tường quê ở Tam Lộng, huyện Triệu Sơn, Thanh Hóa làm quan dưới thời hậu Lê đến khai hoang lập ấp tại đây, người dân trong vùng được ông cấp cho một số diện tích để làm ăn, nộp tô cho ông và được ông bảo lãnh sinh sống với điều kiện đổi thành họ Vũ. Vì vậy ngày nay cả làng Phong Phú đều mang họ Vũ. Đến cuối thế kỷ XVIII có một vị quan triều hậu Lê đi qua Trang Đường ngang thấy cảnh đẹp, cây cối tốt tươi, mùa màng bội thu ông khen ngợi và tặng làng câu thơ: "Vua hết vàng, Đường Ngang hết thóc" và đặt tên lại cho làng là Phong Phú cho đến ngày nay.
 Thành Đạt: Tên cũ là Lỗ Mau khu, Giáp Mau nay là làng Thành Đạt. Thuở xa xưa có người thuộc tộc họ Dương thấy nơi có đất đai tươi tốt dừng chân lập làng, sau đó có người thuộc dòng họ khác như: Họ Thiều, Đặng...cũng đến lập nghiệp. Làng Thành Đạt có nhiều nét văn hóa Lễ hội đặc sắc.
 Hưng Long: Mới thành lập năm 1966, bao gồm toàn bộ nhân dân thôn Kiến Hưng xã Thiệu Hưng, Thiệu Hóa đi định cư sơ tán sang xã Thiệu Long thành lập làng mới đặt tên là làng Hưng Long.
 Tiên Nông: Các nhà Khảo cổ học đã phát hiện di chỉ người Việt Cổ ở núi Nuông Tiên Nông niên đại trên 3 vạn năm. Trước năm 1945 làng Tiên Nông thuộc tổng Hải Quật, sau năm 1945 Tiên Nông thuộc xã Định Thành huyện Yên Định. Nhưng do điều kiện đi lại giao thương khó khăn từ năm 1953 làng Tiên Nông được chuyển về xã Thiệu Long, huyện Thiệu Hóa ổn định đến ngày nay.Trong làng có 06 dòng họ lớn, họ Vũ là lớn nhất làng. Làng Tiên Nông có tục kết chạ với làng Minh Đức mỗi khi có công việc lớn trong làng, nhân dân hai làng tập trung giúp đỡ lẫn nhau, lễ Chạ hai làng tổ chức vào ngày mùng 10 tháng 2 âm lịch hàng năm.
 Tiên Long: Trước năm 1982, làng Tiên Long là một bộ phận cư dân của làng Tiên Nông, thuộc xã Thiệu Long Huyện Thiệu Hóa. Năm 1990, thực hiện chủ trương của xã Thiệu Long, một bộ phận cư dân làng Tiên Nông được tách ra thành lập làng mới đặt tên là làng Tiên Long và phát triển ổn định đến nay.

(Tài liệu do Trịnh Duy Phương cung cấp dựa theo Lịch sử Đảng bộ Thiệu Long)

Di tích
Đền thờ Dương Tam Kha.
Thuộc thôn Thành Đạt, xã Thiệu Long.
Đền thờ Bình Vương Dương Tam Kha đã được ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2012.

Chú thích

Tài liệu do Trịnh Duy Phương cung cấp dựa theo Lịch sử Đảng bộ Thiệu Long


title: Kangrali (BK)

text:
Kangrali (BK) là một thị trấn thống kê (census town) của huyện Belgaum thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kangrali (BK) có dân số 8414 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Kangrali (BK) có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 57%. Tại Kangrali (BK), 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Belgaum


title: 5774 Ratliff

text:
5774 Ratliff (1989 NR) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 7 năm 1989 bởi E. F. Helin ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5774 Ratliff

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Hexatoma rupununi

text:
Hexatoma rupununi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Thế Eocen

text:
Thế Eocen hay thế Thủy Tân (55,8 ± 0,2 – 33,9 ± 0,1 triệu năm trước (Ma)) là một đơn vị phân chia chính trong niên đại địa chất và là thế thứ hai của kỷ Paleogen trong đại Tân Sinh. Thế Eocen kéo dài từ khi kết thúc thế Paleocen cho tới khi bắt đầu thế Oligocen. Sự bắt đầu của thế Eocen được đánh dấu bằng sự xuất hiện của những động vật có vú hiện đại đầu tiên. Sự kết thúc xuất hiện khi có sự kiện tuyệt chủng chính gọi là Grande Coupure (sự "Đại Phá vỡ"), có thể có liên quan tới va chạm của một hay nhiều sao băng lớn ở Siberi và ở khu vực ngày nay là vịnh Chesapeake. Giống như các thế địa chất khác, các địa tầng xác định sự bắt đầu và kết thúc của thế đã được xác định khá rõ, mặc dù niên đại chính xác của nó vẫn còn chưa được chắc chắn.

Tên gọi Eocen có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp ἠώς (eos, bình minh) và καινός (kainos, mới) và nó có nghĩa là "bình minh" của quần động vật có vú hiện đại ('mới') đã xuất hiện trong thế địa chất này.

Phân chia
Thế Eocen thông thường được chia ra thành Tiền và Hậu; hay Tiền, Trung và Hậu Eocen. Các tầng đá tương ứng được gọi là Hạ, Trung và Thượng Eocen. Các tầng động vật từ trẻ nhất tới già nhất là:

Tầng Ypres và đôi khi cả tầng Lutetia tạo ra Tiền/Hạ Eocen, tầng Priabona và đôi khi cả tầng Barton tạo thành Hậu/Thượng Eocen; phần còn lại (tầng Lutetia và tầng Barton) là Trung Eocen.

Khí hậu
Đánh dấu sự bắt đầu của thế Eocen, Trái Đất bị nóng lên trong một trong những (theo thuật ngữ địa chất) sự kiện nóng ấm toàn cầu nhanh và mạnh nhất đã được ghi nhận lại trong lịch sử địa chất, gọi là Cực đại nhiệt Paleocen-Eocen hay Cực đại nhiệt khởi đầu Eocen (PETM hay IETM). Đây là một giai đoạn nóng ấm nhanh và mãnh liệt (tới 7 °C ở các vĩ độ lớn) kéo dài trong chưa tới 100.000 năm . Cực đại nhiệt sinh ra sự kiện tuyệt chủng rõ nét và nó tạo ra sự khác biệt rõ nét của quần động vật thế Eocen với hệ sinh thái của thế Paleocen.

Khí hậu toàn cầu trong thế Eocen có lẽ là đồng đều nhất trong đại Tân Sinh; gradient nhiệt độ từ xích đạo tới hai địa cực chỉ bằng khoảng một nửa gradient ngày nay, và các hải lưu sâu là rất ấm. Các vùng cận kề địa cực là ấm hơn so với ngày nay, có thể chỉ giống như khu vực tây bắc Thái Bình Dương hiện nay; các cánh rừng ôn đới kéo dài tới vùng cực, trong khi khí hậu nhiệt đới nhiều mưa kéo dài về phía bắc tới vĩ độ 45. Khác biệt là lớn nhất tại các vĩ độ ôn đới ngày nay; tuy nhiên, khí hậu tại các vùng nhiệt đới có lẽ là tương tự như ngày nay.

Khí hậu được duy trì là ấm trong toàn bộ thế Eocen, mặc dù sự lạnh toàn cầu được kích thích bởi sự kiện Azolla, cuối cùng đã dẫn tới sự băng hà hóa trong thế Pleistocen, được bắt đầu khi các dòng hải lưu xung quanh châu Nam Cực hình thành.

Cổ địa lý học
Trong thế Eocen, các châu lục vẫn tiếp tục trôi dạt về vị trí như ngày nay của chúng.

Vào đầu thế này, Australia và châu Nam Cực vẫn còn nối liền, các hải lưu xích đạo ấm nóng trộn lẫn với các vùng nước lạnh ở ven Nam cực, phân bố nhiệt xung quanh thế giới và giữ cho nhiệt độ toàn cầu nằm ở mức cao. Nhưng khi Australia tách rời khỏi lục địa phía nam vào khoảng 45 Ma, các hải lưu ấm xích đạo bị chệch hướng khỏi châu Nam Cực và kênh nước lạnh cô lập phát triển giữa hai lục địa. Khu vực châu Nam Cực bị lạnh đi và các vùng biển ven nó bắt đầu đóng băng, làm cho nước lạnh và các tảng băng nổi bị đẩy lên phía bắc càng làm gia tăng quá trình lạnh đi.

Siêu lục địa Laurasia ở phía bắc bắt đầu tách ra, do châu Âu, Greenland và Bắc Mỹ đã trôi dạt ra xa nhau.

Ở miền tây Bắc Mỹ, quá trình hình thành núi đã bắt đầu trong thế Eocen, và các hồ rộng lớn được hình thành trong các vùng lòng chảo phẳng trên cao giữa các vùng nhô lên, kết quả tạo ra trầm tích của nơi lưu giữ thành hệ sông Green.

Tại châu Âu, biển Tethys cuối cùng đã biến mất, trong khi sự nâng lên của dãy núi Alps đã cô lập dấu tích cuối cùng của nó (Địa Trung Hải) và tạo ra một biển nông khác với các quần đảo ở phía bắc. Mặc dù Bắc Đại Tây Dương đã mở ra, nhưng cầu nối đất liền dường như vẫn tồn tại giữa Bắc Mỹ và châu Âu do các quần động vật của hai khu vực này vẫn rất giống nhau.

Ấn Độ vẫn tiếp tục hành trình của mình ra xa châu Phi và bắt đầu va chạm với châu Á, làm cho dãy núi Himalaya bắt đầu được hình thành.

Một giả thuyết cho rằng thế giới nhà kính Eocen là do sự ấm toàn cầu xảy ra rất nhanh từ sự giải phóng băng mêtan sâu trong lòng đại dương. Các khối băng mêtan bị vùi lấp dưới bùn và bị khuấy động khi đại dương nóng lên. Mêtan (CH4) có hiệu ứng nhà kính gấp 10-20 lần so với dioxide cacbon (CO2).

Quần thực vật
Vào đầu thế Eocen, nhiệt độ cao và đại dương nóng ấm tạo ra môi trường ẩm và dịu, với các khu rừng trải rộng tới hai cực của Trái Đất. Ngoài các khu vực sa mạc khô cằn, nói chung Trái Đất được rừng che phủ.

Các khu rừng vùng cực là khá rộng lớn. Các hóa thạch và thậm chí các dấu tích được bảo tồn tốt của các loài cây thân gỗ như thủy tùng, bụt mọc và củ tùng có từ thế Eocen đã được tìm thấy ở đảo Ellesmere trong khu vực ven Bắc cực của Canada. Các dấu tích còn lại được bảo tồn ở Canada không là hóa thạch, mà là các mảnh gỗ được bảo tồn trong nước nghèo oxy trong các rừng đầm lầy vào thời gian đó và sau đó bị vùi lấp trước khi có cơ hội phân hủy. Thậm chí vào thời gian đó, đảo Ellesmere chỉ ở phía nam vài độ so với vị trí hiện tại của nó. Các hóa thạch của các cây thân gỗ cận nhiệt đới hay thậm chí nhiệt đới từ thế Eocen cũng được tìm thấy ở Greenland và Alaska. Các rừng mưa nhiệt đới phát triển xavề phía bắc tới tận tây bắc Thái Bình Dương và châu Âu.

Các loài cau, dừa đã mọc xa về phía bắc tới Alaska và miền bắc châu Âu vào đầu thế Eocen, mặc dù chúng trở nên ít phổ biến hơn khi khí hậu lạnh đi. Củ tùng cũng trải rộng như vậy.

Quá trình lạnh đi bắt đầu từ giữa thế, và vào cuối thế Eocen thì các khu vực sâu trong lục địa đã bắt đầu khô đi, với các cánh rừng trở nên mỏng hơn một cách đáng kể ở một vài khu vực. Các loài cỏ mới tiến hóa vẫn còn thịnh vượng ven các bờ sông và hồ nhưng vẫn chưa lan rộng vào các bình nguyên và xavan.

Quá trình lạnh đi cũng đem lại các thay đổi theo mùa. Các cây lá sớm rụng, có khả năng thích nghi tốt hơn với các thay đổi nhiệt độ lớn, đã bắt đầu lấn át các loài cây thường xanh nhiệt đới. Vào cuối thế, các cánh rừng cây lá sớm rụng bao phủ phần lớn các lục địa phương bắc, bao gồm Bắc Mỹ, đại lục Á-Âu và ven Bắc cực, còn các rừng mưa chỉ tồn tại ven xích đạo thuộc Nam Mỹ, châu Phi, Ấn Độ và Australia.

Châu Nam Cực, bắt đầu thế Eocen với việc nằm cận kề các rừng mưa cận nhiệt đới và ôn đới, thì trở thành lạnh hơn khi thế này tiếp tục trôi đi; các quần thực vật ưa nhiệt đã bị tiêu diệt và khi bắt đầu thế Oligocen, châu lục này là các rừng cây lá sớm rụng cũng như các tundra rộng lớn.

Quần động vật

Các hóa thạch cổ nhất đã biết của phần lớn các bộ động vật có vú hiện đại đã xuất hiện trong một thời kỳ ngắn trong đầu thế Eocen. Vào đầu thế Eocen, một vài nhóm động vật có vú mới đã tới Bắc Mỹ. Các động vật có vú mới này, như động vật guốc chẵn, động vật guốc lẻ và linh trưởng, có các đặc trưng như chân, tay dài và mảnh dẻ, có khả năng nắm, túm, cũng như bộ răng đã phân biệt, thích nghi với việc nhai. Các dạng lùn ngự trị. Tất cả các thành viên của các bộ động vật có vú mới đều nhỏ, dưới 10 kg; dựa trên so sánh kích thước răng, các động vật có vú trong thế Eocen chỉ có kích thước khoảng 60% của các động vật có vú nguyên thủy trong thế Paleocen diễn ra trước đó. Chúng cũng có kích thước nhỏ hơn so với động vật có vú của các thế sau đó. Người ta giả thiết rằng nhiệt độ cao và nóng bức của thế Eocen là thích hợp hơn cho các động vật nhỏ, những động vật có khả năng thích nghi với nhiệt tốt hơn.

Cả hai nhóm động vật móng guốc hiện đại trở nên thịnh hành do sự trôi dạt ra chính của châu Âu và Bắc Mỹ; cùng với các động vật ăn thịt có móng guốc như Mesonyx. Những dạng động vật có vú hiện đại đầu tiên xuất hiện, bao gồm dơi (Chiroptera), động vật có vòi (Proboscidea), linh trưởng (Primata), động vật gặm nhấm (Rodentia) và Thú đơn huyệt (Marsupialia). Các dạng nguyên thủy cổ hơn của động vật có vú bị suy giảm kể cả về đa dạng cũng như tầm quan trọng. Các dấu tích hóa thạch của quần động vật đất liền quan trọng trong thế Eocen cũng được tìm thấy ở miền tây Bắc Mỹ, châu Âu, Patagonia, Ai Cập và Đông Nam Á. Các quần động vật biển được biết đến tốt nhất có ở Nam Á và đông nam Hoa Kỳ.

Các hóa thạch của bò sát trong thời kỳ này, chẳng hạn các hóa thạch của trăn và rùa, là khá phổ biến.

Trong thế Eocen, thực vật và quần động vật biển đã trở thành khá hiện đại. Nhiều bộ chim hiện đại cũng lần đầu tiên xuất hiện trong thế Eocen.

Một số nhà khoa học tin rằng những loài linh trưởng lần đầu tiên đã xuất hiện vào khoảng 55 Ma trong thời kỳ tầng Ypres của thế Eocen; tuy nhiên, đồng hồ phân tử và các phát hiện cổ sinh vật học mới cho rằng các linh trưởng đầu tiên đã xuất hiện sớm hơn, vào khoảng 90 Ma, nghĩa là trong kỷ Phấn Trắng.

Đại dương
Các đại dương trong thế Eocen ấm và dồi dào cá cùng các sinh vật biển khác. Các loài cá mập thật sự (Carcharhiniformes) lần đầu tiên xuất hiện, cũng như các động vật có vú sống dưới biển đầu tiên, như Basilosaurus, một trong những chi cá voi đầu tiên, được coi là hậu duệ của động vật trên đất liền, những động vật săn mồi có móng guốc như động vật vuốt giữa (Mesonychia), trong đó Mesonyx là một thành viên. Những thành viên đầu tiên của bộ Hải ngưu (Sirenia), các họ hàng gần của voi, cũng xuất hiện trong thời gian này.

Grande Coupure

Grande Coupure, hay "Đại Phá vỡ" (Còn gọi là sự kiện MP 21) với tốc độ thay thế lớn quần động vật có vú của châu Âu vào khoảng 33,5 Ma, đánh dấu sự kết thúc thế Eocen trong tầng Priabona, và sự xuất hiện của các động vật có vú di cư từ châu Á sang. Grande Coupure được đặc trưng bằng sự tuyệt chủng phổ rộng và hình thành loài cục bộ ở các quần thể sinh vật cổ nhỏ và cô lập (được gọi là "nguồn gốc phát sinh rời rạc" trong Hooker và ctv. 2004) Nó được nhà cổ sinh vật học Thụy Sĩ là Hans Georg Stehlin, đặt tên năm 1910 để khái quát hóa tốc độ thay đổi đột ngột của quần động vật có vú châu Âu, mà ông đặt làm ranh giới cho thế Eocen với thế Oligocen. Tốc độ thay đổi có thể so sánh được ở quần động vật châu Á được gọi là "Tu sửa Mông Cổ".

Grande Coupure đánh dấu sự phá vỡ giữa các quần động vật đặc hữu châu Âu trước khi có sự phá vỡ và các quần động vật hỗn hợp với các thành phần nguồn gốc châu Á sau đó. J.J. Hooker và các cộng tác viên đã tổng quát hóa sự phá vỡ này như sau:
"Quần động vật Tiền-Grande Coupure chủ yếu là họ guốc chẵn Palaeotheriidae (họ hàng xa của ngựa), 6 họ guốc lẻ (động vật móng chẻ) (Anoplotheriidae, Xiphodontidae, Choeropotamidae, Cebochoeridae, Dichobunidae và Amphimerycidae), họ gặm nhấm Pseudosciuridae, các họ linh trưởng Omomyidae và Adapidae, họ dạng chuột chù Nyctitheriidae.

"Quần động vật Hậu-Grande Coupure bao gồm tê giác thật sự (họ Rhinocerotidae), ba họ guốc chẵn (Entelodontidae, Anthracotheriidae và Gelocidae) có họ hàng tương ứng với lợn, hà mã và động vật nhai lại, các họ gặm nhấm Eomyidae, Cricetidae (chuột đồng) và Castoridae (hải ly), và họ nhím gai Erinaceidae. Các chi Palaeotherium cộng Anoplotherium và các họ Xiphodontidae, Amphimerycidae đã biến mất hoàn toàn.

"Chỉ có họ động vật đơn huyệt Herpetotheriidae, họ động vật guốc chẵn Cainotheriidae, và các họ gặm nhấm Theridomyidae, Gliridae (chuột sóc) vượt qua sự phân chia quần động vật mà không giảm bớt." (Hooker và ctv. 2004)

Việc thay đổi đột ngột này có do thay đổi khí hậu gắn liền với sự băng hà hóa vùng cực sớm hơn  và sự rút xuống mạnh của mực nước biển gây ra, hay bởi sự cạnh tranh với các nhóm động vật phát nguồn từ châu Á hay không, nhưng có rất ít biện luận cho một lý do đơn nhất. Các nguyên nhân lạ lẫm hơn có liên quan tới va chạm của một hay nhiều sao băng lớn tại Siberi và vịnh Chesapeake. Độ tương quan đã cải tiến về các chuỗi sự kiện kế tiếp nhau ở tây bắc châu Âu với các sự kiện toàn cầu (Hooker và ctv. 2004) xác nhận Grande Coupure diễn ra vào đầu thế Oligocen, với khoảng gián đoạn khoảng 350.000 năm trước khi có các nhóm động vật di cư từ châu Á sang sau Grande Coupure.

Một thành phần trong mô hình Grande Coupure là sự tuyệt chủng rõ ràng của mọi loài linh trưởng gốc châu Âu vào thời gian Grande Coupure. Phát hiện gần đây về linh trưởng họ Omomyidae kích thước cỡ con chuột ở đầu thế Oligocen, phản ánh cơ hội sống sót tốt hơn của các động vật có vú với kích thước nhỏ bé, tiếp tục cắt ngắn mô hình Grand Coupure.

Xem thêm
 Tằng hệ sông Green ở miền tây Bắc Mỹ
 Danh sách các khu vực hóa thạch (với liên kết tới thư mục)
 Đất sét London
 Mỏ Messel ở Đức

Ghi chú

Tham khảo
 Ogg Jim; tháng 6 năm 2004, Overview of Global Boundary Stratotype Sections and Points (GSSP's) http://www.stratigraphy.org/gssp.htm Truy cập ngày 30-4-2006.
 Stanley Steven M. Earth System History. New York: W.H. Freeman and Company, 1999. ISBN 0-7167-2882-6
 J.J. Hooker M.E. Collinson, N.P. Sille, 2004. "Eocene–Oligocene mammalian faunal turnover in the Hampshire Basin, UK: calibration to the global time scale and the major cooling event" trong Journal of the Geological Society 161.2, các trang 161-172 (văn bản trực tuyến)

Liên kết ngoài

 Dự án PaleoMap
 Trang về thế Eocen trong Paleos.com
 Pbs.org: Eocen
 Hóa thạch thế Eocen
 Hóa thạch thế Eocen và Oligocen
 Linh trưởng thế Eocen, Viện bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Carnegie
 Dự án hóa thạch rừng UPenn, tập trung vào rừng vùng cực thế Eocen ở đảo Ellesmere, Canada
 Basilosaurus- Cá voi nguyên thủy thế Eocen
 Eocen- Nguồn gốc cá voi
 Bản đồ chi tiết miền tây Bắc Mỹ trong phân đại Đệ Tam
 Bản đồ Trái Đất trong thế Eocen

Eocen
Eocen


title: 19478 Jaimeflores

text:
19478 Jaimeflores (1998 HY96) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 4 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19478 Jaimeflores

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Megachile rhodesica

text:
Megachile rhodesica là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1920


title: Mustafa IV

text:
Mustafa IV (8 tháng 9 năm 1779 – 15 tháng 11 năm 1808) là vị hoàng đế thứ 29 của Đế chế Ottoman (1807 - 1808).

Tiểu sử
Sultan Mustafa IV sinh ngày 8 tháng 9 năm 1779, tại Istanbul. Là con của sultan Abdul Hamid I và Nuketseza Sultana. Ông được mẫu hậu đặt cho một nền giáo dục tốt, nhưng Mustafa là một người rất tham lam, xảo quyệt và nóng nảy. Ông kế vị người anh họ là sultan Selim III bị lật đổ trong cuộc nổi dậy của Kabakci Mustafa. Ông lên ngôi ngày 29 tháng 5 năm 1807 ở tuổi 28. Khi làm thái tử, Mustafa là thành viên trong hoàng tộc được sultan Selim yêu quý nhất, nhưng ông tham gia vào cuộc nổi dậy chống người anh họ này rồi lên ngôi. Trong thời gian ông ở ngôi hoàng đế, nền kinh tế đế quốc suy giảm, và ông ra lệnh cho xử tử các trung thần của sultan Selim III và toán binh Nizam-i Cedid. Kabakci Mustafa và đội quân tham gia vào việc cai trị.

Năm 1808, tể tướng Bayktar Mustafa Pasha nổi dậy lật đổ Mustafa. Đến tháng 11 năm đấy ông bị người em trai xử tử.

Tham khảo

 Mustafa IV
 Mustafa 4

Sultan nhà Ottoman thế kỉ 19
Sinh năm 1779
Mất năm 1808
Vua bị giết
Vua Turk


title: Psylliodes sturanyi

text:
Psylliodes sturanyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Apfelbeck miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Psylliodes


title: Rhodochlaena

text:
Rhodochlaena là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cuculliinae


title: Ephippianthus

text:
Ephippianthus là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan


title: Gerzat

text:
Gerzat là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 315 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Drusus cantabricus

text:
Drusus cantabricus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Drusus


title: Giá trị sử dụng

text:
Giá trị sử dụng của một vật phẩm là bao gồm các tính chất có ích, công dụng của vật thể đó có thể thoả mãn một nhu cầu nào đó cho việc sản xuất hoặc cho sự tiêu dùng cá nhân. Tính có ích của một vật làm cho vật đó trở thành một giá trị sử dụng. Bạn hãy chú ý nhìn vào số một ở đây, là một chứ không phải là nhiều hơn, bởi vậy nên một vật có thể có nhiều tính có ích (cả một tập hợp nào đó) nhưng nó chỉ có một giá trị sử dụng thôi mà thôi. Một vật như con dao… chỉ có một giá trị sử dụng mà thôi (một tập hợp các tính có ích), và cái một giá trị sử dụng này sẽ có nhiều cách để con người dùng nó: tự vệ hay làm bếp, đâm cắt hay xẻo cạo, trưng bày… tựu trung cũng là sử dụng cái tính chất vốn có của con dao cung cấp. Một số người có thể sẽ hiểu lầm rằng một đồ vật do có nhiều ứng dụng nên sẽ có nhiều giá trị sử dụng, và thế là dễ đi đến kết luận giá trị sử dụng bị quyết định bởi hình thức sử dụng vật đó.

Trong các tác phẩm về kinh tế chính trị của Karl Marx, bất kỳ sản phẩm lao động (hay hàng hóa) nào đều có giá trị và giá trị sử dụng. Trong Tư bản luận Marx còn cho ta một ý tưởng, ta có thể gọi thẳng một vật thể hàng hóa là một giá trị sử dụng luôn. Vậy nên lúc này, ta có thể thấy rằng một vật không phải gọi là có giá trị sử dụng nữa mà là, nó chính là một giá trị sử dụng luôn (không phải có nữa, mà là chính nó là một giá trị sử dụng). Nếu hàng hóa này được trao đổi như một mặt hàng thương mại ở thị trường thì nó được thêm vào giá trị trao đổi và thường được biểu hiện bằng một lượng tiền nhất định gọi là giá hay giá cả của hàng hóa đó.

Nguồn gốc
Bốn khái niệm (giá trị, giá trị sử dụng, giá trị trao đổi và giá cả) đã có một quá trình lịch sử lâu dài trong kinh tế học và triết học, từ Aristotle đến Adam Smith, và nghĩa của các khái niệm này cũng được phát triển mở rộng ra. Marx cho rằng các tác giả thế kỷ XVII thường sử dụng nhầm lẫn giữa giá trị với giá trị sử dụng, giá trị với giá trị trao đổi. Karl Marx nhấn mạnh rằng giá trị sử dụng của một sản phẩm lao động là lợi ích, sự thiết thực của nó và điều này được quyết định một cách khách quan, nó là đặc tính vốn có của sản phẩm không phụ thuộc vào hình thái xã hội của cải đó như thế nào, nó làm thỏa mãn sự cần thiết của con người hay người ta cần đến nó.

Tham khảo

Kinh tế chính trị Marx-Lenin
Kinh tế học
Lịch sử tư tưởng kinh tế
Giá trị quan
Lý thuyết Mác-xít


title: Astanchus

text:
Astanchus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1979 bởi Gurjeva.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Astanchus sinensis Schimmel, 2004
 Astanchus ussuriensis (Gurjeva, 1975)

Chú thích

Tham khảo

Physorhinini


title: Allopachria froehlichi

text:
Allopachria froehlichi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wewalka miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Allopachria


title: Montbré

text:
Montbré là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 103 mét trên mực nước biển.
Diện tích của Montbré là 3,1 km², dân số năm 2006 là 265 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Location of the commune (@scale 1:100.000) at Mapquest
More statistics on the Montbré commune at the Frenche statistics office www.insee.fr

Xã của Marne


title: Demandolx

text:
Demandolx là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Xã của Alpes-de-Haute-Provence


title: Andrena comta

text:
Andrena comta là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Eversmann mô tả khoa học năm 1852.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1852