Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ (tiếng Anh: Joint Chiefs of Staff, viết tắt là JCS) là một cơ quan có trách nhiệm tham mưu cho chính phủ dân sự Hoa Kỳ về các vấn đề quân sự và việc lãnh đạo Quân đội Hoa Kỳ. Cơ quan này gồm một Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân (Chairman of the Joint Chiefs of Staff), một Phó Chủ tịch Hội đồng, hợp cùng sáu lãnh đạo cao nhất của năm nhánh quân chủng và Văn phòng Vệ binh Quốc gia. Tất cả đều là tướng lĩnh quân sự cao cấp, do Tổng thống bổ nhiệm và được Thượng viện xác nhận.

Trong Khối Thịnh vượng chung Anh cũng có một cơ quan có chức năng nhiệm vụ tương tự gọi là Ủy ban Tham mưu trưởng (Chiefs of Staff Committees - CSC). Hàn Quốc thì gọi cơ quan của mình là Bộ Tham mưu hiệp đồng (합동참모본부, Hapttong Chammo Bonbu)

Lịch sử
Khi Quân đội Hoa Kỳ lớn mạnh về số lượng sau Nội chiến Hoa Kỳ, việc phối hợp các hoạt động quân sự giữa Lục quân Hoa Kỳ và Hải quân Hoa Kỳ càng ngày càng trở nên khó khăn. Việc phối hợp chiến đấu của Lục quân và Hải quân thiếu sự hỗ trợ ở cả mặt kế hoạch và tác chiến và bị giới hạn vì thiếu sự đồng thuận trong Chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ tại các chiến dịch ở vùng Caribe. Ban hiệp đồng Lục quân và Hải quân được Tổng thống Theodore Roosevelt thành lập vào năm 1903 gồm có các đại diện của các lãnh đạo quân sự và chỉ huy trưởng cao cấp của cả Tổng bộ Hải quân Hoa Kỳ và Tổng bộ Tham mưu Lục quân Hoa Kỳ. Ban hiệp đồng này đóng vai trò như một "ủy ban cố vấn" được thành lập để hoạch định các chiến dịch hỗn hợp và giải quyết các vấn đề hiềm khích thông thường giữa hai quân chủng.

Tuy nhiên, Ban hiệp đồng này chỉ hoàn thành một ít nhiệm vụ vì hiến chương của Ban không cho phép Ban bắt buộc việc thi hành các quyết định của mình. Ban cũng thiếu khả năng đưa ra ý kiến của chính mình và vì thế bị giới hạn trong phạm vi chỉ phát biểu về các vấn đề được Bộ trưởng Chiến tranh và Bộ trưởng Hải quân đưa ra mà thôi. Kết quả là Ban hiệp đồng có từ ít đến không có ảnh hưởng về cách mà Hoa Kỳ tiến hành chiến tranh trong Thế chiến thứ nhất.

Sau Thế chiến thứ nhất, vào năm 1919, hai bộ trưởng đồng ý với nhau tái thành lập và làm tái sinh Ban hiệp đồng. Lần này, thành viên của Ban sẽ bao gồm các Tham mưu trưởng, Phó Tham mưu trưởng, tổng cục trưởng chiến lược của Lục quân Hoa Kỳ và tổng cục trưởng chiến lược của Hải quân Hoa Kỳ. Dưới Ban Liên quân sẽ là một bộ tham mưu được gọi là Ủy ban Kế hoạch Liên quân (Joint Planning Committee) phục vụ ban. Cùng với việc có thêm những thành viên mới, Ban Liên quân có thể đưa ra sáng kiến đề nghị của chính mình. Tuy nhiên, Ban Liên quân vẫn không có quyền hợp pháp để bắt buộc việc thi hành các quyết định của ban.

Năm 1942, Tổng thống Hoa Kỳ Franklin D. Roosevelt và Thủ tướng Vương quốc Anh Winston Churchill thành lập Bộ tổng tham mưu Kết hợp (Combined Chiefs of Staff) sau vụ tấn công của Nhật Bản vào Trân Châu Cảng và Hoa Kỳ tham dự vào Chiến tranh thế giới thứ hai. Bộ tổng tham mưu Kết hợp phục vụ với vai trò của một bộ phận quân sự tối cao cho sự phối hợp chiến lược giữa Hoa Kỳ và các nước trong Khối Thịnh vượng chung Anh. Trong khi Vương quốc Anh có Ủy ban Tham mưu trưởng (Chiefs of Staff Committee) thì Hoa Kỳ không có một cơ quan quân sự nào tương ứng để cung ứng cho Bộ tổng tham mưu Kết hợp từ phía Hoa Kỳ.

Mặc dù Ban Liên quân tồn tại nhưng thẩm quyền của ban ít hữu dụng đối với Bộ tổng tham mưu Kết hợp. Mặc dù vào năm 1935, ban đã xuất bản "Hành động Phối hợp Lục quân và Hải quân", đề xuất một số hướng dẫn cho các chiến dịch phối hợp trong Chiến tranh thế giới thứ hai nhưng Ban Liên quân chỉ giữ chút ảnh hưởng đối với cuộc chiến. Theo sau kết thúcChiến tranh thế giới thứ hai, Ban Liên quân chính thức bị giải thể vào năm 1947.

Để lấp đầy nhu cầu cho một nỗ lực phối hợp và cung ứng công việc tham mưu, Đô đốc William D. Leahy đề nghị một khái niệm về một "bộ tư lệnh tối cao thống nhất" (unified high command) mà sau này có tên là Bộ tổng tham mưu Liên quân (Joint Chiefs of Staff). Ngày 20 tháng 7 năm 1942, Đô đốc Leahy trở thành Tham mưu trưởng của Tổng tư lệnh Lục quân và Hải quân Hoa Kỳ ("Tổng tư lệnh Lục quân và Hải quân Hoa Kỳ" là chức danh quân sự của Tổng thống Hoa Kỳ theo Điều khoản II, § 2, Hiến pháp Hoa Kỳ). Ông lập ra một bộ tổng tham mưu để phục vụ dưới quyền của ông.

Các thành viên đầu tiên của Bộ tổng tham mưu mới thành lập là:

*Arnold sau đó được bổ nhiệm thành Đại tướng Không quân. Cấp bậc khi ông là Tư lệnh Không lực Lục quân là Đại tướng Lục quân.

KhiChiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Bộ tổng tham mưu Liên quân Hoa Kỳ được chính thức thành lập dưới Đạo luật An ninh Quốc gia 1947. Theo đó, cứ mỗi Đạo luật An ninh Quốc gia thì Bộ tổng tham mưu Liên quân sẽ gồm có một Tổng tham mưu trưởng, Tham mưu trưởng Lục quân, Tham mưu trưởng Không quân và Tham mưu trưởng Hải quân. Tham mưu trưởng Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ phải được tham vấn về các vấn đề có liên quan đến lực lượng này, nhưng vị này không phải là thành viên thường trực. Đại tướng Lemuel C. Shepherd, Jr., Tham mưu trưởng Thủy quân Lục chiến năm 1952-55, là người đầu tiên có vai trò của một thành viên không thường trực trong hội đồng. Luật được tu chính trong nhiệm kỳ của Đại tướng Louis H. Wilson, Jr. (1975-79) cho phép Tham mưu trưởng Thủy quân Lục chiến làm thành viên thường trực của hội đồng để cân bằng với ba binh chủng khác trong Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ.

Vị trí Tổng tham mưu phó Liên quân được Đạo luật Goldwater-Nichols năm 1986 tạo ra để giảm bớt trách nhiệm cho Tổng tham mưu trưởng Liên quân, đặc biệt các vấn đề liên quan đến trang bị.

Đại tướng Colin L. Powell (1989-93) là người Mỹ gốc châu Phi đầu tiên và duy nhất tính đến năm 2009 phục vụ trong Bộ tổng tham mưu Liên quân Hoa Kỳ. Đại tướng Peter Pace (Tổng tham mưu phó, 2001-05; Tổng tham mưu trưởng, 2005-07) là quân nhân Thủy quân Lục chiến đầu tiên phục vụ với cả hai vai trò Tổng tham mưu trưởng và Tổng tham mưu phó Liên quân. Chưa có một phụ nữ nào phục trong hội đồng.

Mặc dù Tuần duyên Hoa Kỳ là một trong năm quân chủng của Hoa Kỳ nhưng Tư lệnh Tuần duyên Hoa Kỳ không phải một thành viên của Bộ tổng tham mưu Liên quân Hoa Kỳ. Tuy nhiên vị này được hưởng lương phụ trội như các vị trong Bộ tổng tham mưu Liên quân theo Bộ luật Hoa Kỳ số 37, mục 414(a)(5) (4.000 đô la một năm, tính theo năm 2009), và được đặc quyền ưu tiên tại Thượng viện Hoa Kỳ theo Luật Thượng viện số XXIII(1) và được xem là thành viên de facto của Bộ tổng tham mưu Liên quân trong những buổi Tổng thống đọc diễn văn. Không như các Tham mưu trưởng Liên quân là những người không nắm quyền tư lệnh tác chiến quân sự, Tư lệnh Tuần duyên Hoa Kỳ chỉ huy lực lượng của mình. Các sĩ quan Tuần duyên có quyền chính thức được bổ nhiệm làm Tổng tham mưu trưởng hay Tổng tham mưu phó theo Bộ luật Hoa Kỳ số 10 U.S.C. 152(a)(1) & 154(a)(1) theo thứ tự - vì luật chỉ nói chung thuật ngữ "lực lượng vũ trang" hơn là ghi rõ binh chủng nào được quyền - nhưng chưa có một vị sĩ quan nào trong binh chủng Tuần duyên được bổ nhiệm tính đến năm 2009.

Vai trò và trách nhiệm

Sau khi tái tổ chức quân đội vào năm 1986 theo Đạo luật Goldwater-Nichols, Bộ tổng tham mưu Liên quân Hoa Kỳ không hiện diện trong các bộ tư lệnh tác chiến thống nhất của Quân đội Hoa Kỳ. Trách nhiệm tiến hành các cuộc hành quân tác chiến bắt đầu từ Tổng thống Hoa Kỳ đến Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ và trực tiếp đến các tư lệnh của các bộ tư lệnh tác chiến và vì thế hoàn toàn không thông qua Bộ tổng tham mưu Liên quân Hoa Kỳ.

Ngày nay, trách nhiệm chính của Bộ tổng tham mưu Liên quân là làm thế nào để quân đội có thể luôn trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu, làm sao cho chắc chắn rằng chính sách, kế hoạch và huấn luyện các binh chủng của họ thật tốt cho các tư lệnh tác chiến của họ. Ngoài ra, Tổng tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ cũng đóng vai trò làm cố vấn cho Tổng thống Hoa Kỳ và Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ. Trong vai trò chuyên về cố vấn, bộ tổng tham mưu liên quân hình thành nên bộ phận cao cấp thứ hai về chính sách quân sự sau Hội đồng An ninh Quốc gia Hoa Kỳ mà trong đó có Tổng thống và các viên chức khác ngoài Tổng tham mưu trưởng Liên quân.

Thành viên hiện tại

Lãnh đạo

Tổng tham mưu trưởng Liên quân

Theo luật, Tổng tham mưu trưởng Liên quân (Chairman of the Joint Chiefs of Staff) là sĩ quan quân sự cao cấp nhất của Quân đội Hoa Kỳ , và là cố vấn quân sự chính của Tổng thống Hoa Kỳ. Ông là người chủ tọa các cuộc họp và điều hợp các ý kiến của các tham mưu trưởng bao gồm tổng tham mưu trưởng, tổng tham mưu phó, Tham mưu trưởng Lục quân Hoa Kỳ, Tham mưu trưởng Không quân Hoa Kỳ, Tham mưu trưởng Hải quân Hoa Kỳ, và Tham mưu trưởng Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ. Bộ tổng tham mưu Liên quân có văn phòng nằm trong Ngũ Giác Đài. Tổng tham mưu trưởng Liên quân là sĩ quan cao cấp nhất so với các sĩ quan đứng đầu các binh chủng  nhưng không có quyền tư lệnh đối với họ, binh chủng của họ hay các bộ tư lệnh tác chiến thống nhất . Tất cả các tư lệnh tác chiến đều nhận mệnh lệnh trực tiếp từ Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ .

Tổng tham mưu trưởng hiện tại là Đại tướng Mark A. Milley, Lục quân Hoa Kỳ, bắt đầu nhiệm kỳ của mình vào ngày 30 tháng 9 năm 2019.

Ghi chú:

 Ngày 20 tháng 7 năm 1942, Thủy sư đô đốc William D. Leahy trở thành Tham mưu trưởng của Tổng tư lệnh Lục quân và Hải quân Hoa Kỳ (ngày 20/7/1942–21/3/1949). Thật sự ông không phải là Tổng tham mưu trưởng Liên quân. Chức vị của Leahy là tiền thân của Tổng tham mưu trưởng Liên quân. Chức Tổng tham mưu trưởng được lập và được Tướng Lục quân là Omar Bradley giữ lần đầu tiên vào năm 1949.

Tổng tham mưu phó Liên quân

Chức vụ Tổng tham mưu phó Liên quân Hoa Kỳ được lập theo Đạo luật Goldwater-Nichols năm 1986. Tổng tham mưu phó Liên quân là tướng bốn sao và theo luật là sĩ quan cao cấp đứng thứ hai trong Quân đội Hoa Kỳ (sau Tổng tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ). Nếu Tổng tham mưu trưởng vắng mặt, Tổng tham mưu phó Liên quân chủ trì các cuộc họp Bộ tổng tham mưu Liên quân. Ông cũng có thể đóng vai trò này nếu Tổng tham mưu trưởng ra lệnh. Vị trí này không phải là một vị trí thành viên có quyền biểu quyết đầy đủ trong Bộ tổng tham mưu Liên quân cho đến khi có Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (National Defense Authorization Act) năm 1992.

Tổng tham mưu phó Liên quân là Đại tướng John E. Hyten, bắt đầu nhiệm kỳ của mình vào ngày 21 tháng 11 năm 2019.

Cố vấn cao cấp của Tổng tham mưu trưởng

Thượng sĩ William J. Gainey được chọn làm cố vấn cao cấp đầu tiên cho Tổng tham mưu trưởng Liên quân, bắt đầu từ 1 tháng 10 năm 2005. Đây là chức vụ mới nhất được thành lập để cố vấn Tổng tham mưu trưởng Liên quân về các vấn đề liên quan đến nhân sự binh sĩ trong môi trường liên quân.

Với vai trò Cố vấn cao cấp của Tổng tham mưu trưởng, Cố vấn cao cấp sẽ là một cố vấn cho Tổng tham mưu trưởng liên quân về tất cả các vấn đề có liên quan đến việc hợp nhất, sử dụng và pháp triển tổng lực lượng liên quân. Ngoài ra vị cố vấn này cũng sẽ giúp phát triển các hạ sĩ quan bằng việc huấn luyện nghiệp vụ có liên quan đến liên quân, tăng cường việc sử dụng các hạ sĩ quan cao cấp trong các bộ tham mưu tác chiến hỗn hợp và hỗ trợ Tổng tham mưu trưởng thực hiện các trách nhiệm của mình.

Cố vấn cao cấp của Tổng tham mưu trưởng Liên quân hiện tại là Ramón Colón-López, bắt đầu nhiệm kỳ của mình vào ngày 13 tháng 12 năm 2019.

Ghi chú

Xem thêm
 Ủy ban Tham mưu trưởng (Anh)
 Bộ Tham mưu hiệp đồng (Hàn Quốc)
 Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam

Đọc thêm tiếng Anh
 Gillespie, Robert M. The Joint Chiefs of Staff and the Escalation of the Vietnam Conflict, 1964-1965. Masters Thesis, Clemson University, 1994.
 Joint Chiefs of Staff, Organizational Development of the Joint Chiefs of Staff, 1942-1987. Joint Secretariat, Joint Chiefs of Staff, 1988.
 McMaster, H.R. Dereliction of Duty: Lyndon Johnson, Robert McNamara, the Joint Chiefs of Staff, and the Lies that Led to Vietnam. New York: Harper Collins, 1997.
 Perry, Mark Four Stars: The Inside Story of the Forty-Year Battle Between the Joint Chiefs of Staff and America's Civilian Leaders. New Yotk: Houghton Mifflin, 1989, ISBN 0-395-42923-4.
 Rearden, Steven L. History of the Office of the Secretary of Defense. 2 vols. Washington DC: Historical Office, Office of the Secretary of Defense, 1984.
 Schnabel, James F. History of the Joint Chiefs of Staff. The Joint Chiefs of Staff and National Policy 1945-1947. Volume I. Washington DC: Joint History Office, The Joint Staff, 1996.
 Taylor, Maxwell D. The Uncertain Trumpet. New York: Harper & Row, 1959.

Liên kết ngoài
 Official site

Quân sự Hoa Kỳ


title: Neochera dominia

text:
Neochera dominia là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này có ở
Indo-Australian tropics từ Ấn Độ tới Queensland và the Solomons.

Sải cánh dài khoảng 60 mm.

Ấu trùng ăn các loài Marsdenia.

Phụ loài
Neochera dominia affinis (Indonesia, Papua New Guinea)
Neochera dominia basilissa (Australia, Indonesia)
Neochera dominia butleri (China, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Nepal, the Philippines, Sikkim, Thailand, miền bắc Vietnam)
Neochera dominia contraria (Vanuatu)
Neochera dominia dominia (Ấn Độ, Indonesia)
Neochera dominia eugenia (Indonesia, Papua New Guinea và Philippines)
Neochera dominia fumosa (Indonesia)
Neochera dominia fuscipennis (Papua New Guinea)
Neochera dominia heliconides (Sumbawa, Philippines: Palawan, Luzon, Negros)
Neochera dominia herpa (Indonesia)
Neochera dominia javana (Indonesia)
Neochera dominia papuana (Indonesia và Papua New Guinea)
Neochera dominia proxima (Indonesia: Java và Timor, Papua New Guinea)
Neochera dominia stibostethia (Buru)

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 The Moths of Borneo
 dominia dominia info

Chú thích

Neochera


title: Villa Santina

text:
Villa Santina là một đô thị ở tỉnh Udine trong vùng Friuli-Venezia Giulia thuộc Ý, có cự ly khoảng 110 km về phía tây bắc của Trieste và khoảng 45 km về phía tây bắc của Udine. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.230 người và diện tích là 13,0 km².

Đô thị Villa Santina có các frazione (đơn vị cấp dưới) Invillino.

Villa Santina giáp các đô thị: Enemonzo, Lauco, Raveo, Tolmezzo, Verzegnis.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.villasantina.ud.it/

Đô thị tỉnh Udine


title: Megachile angustistrigata

text:
Megachile angustistrigata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Alfken mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1924


title: Hirtigaleruca aptera

text:
Hirtigaleruca aptera là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chujo miêu tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Hirtigaleruca


title: Weißendorf

text:
Weißendorf là một đô thị ở huyện Greiz, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 3,6 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 351 người.

Tham khảo


title: Orthaltica bengalensis

text:
Orthaltica bengalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Basu & Sengupta miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Orthaltica


title: (5362) 1978 CH

text:
(5362) 1978 CH là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi James B. Gibson ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 2 tháng 2 năm 1978.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1978
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Pseudophilautus steineri

text:
Pseudophilautus steineri là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Meegaskumbura, M. & Manamendra-Arachchi, K. 2006. Philautus steineri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

S
Động vật đặc hữu Sri Lanka
Ếch Sri Lanka


title: Kawachinagano, Osaka

text:
Kawachinagano (tiếng Nhật: 河内長野市, Kha-va-chi-na-ga-nô) là một thành phố thuộc tỉnh Ōsaka, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố phủ Ōsaka


title: İskenderun

text:
İskenderun (trước đây trong tiếng Hy Lạp Ἀλεξανδρέττα, Alexandretta là một huyện đô thị nằm trong thành phố Hatay của Thổ Nhĩ Kỳ. Iskenderun nằm trên bờ biển Địa Trung Hải trên vịnh Iskenderun dưới chân của dãy núi Nur (dãy núi Amanos). Huyện có diện tích 637 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 306594 người, mật độ 481 người/km².

Iskenderun là một trung tâm thương mại sầm uất, từng là thành phố lớn nhất ở tỉnh Hatay, vượt qua tỉnh lỵ tỉnh Hatay Antakya. Iskenderun là một trong những cảng lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ trên Địa Trung Hải và một căn nhà trung tâm công nghiệp quan trọng có tổ hợp sắt thép İsdemir do Nga xây dựng, một trong những nhà máy thép lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ. Iskenderun có các khách sạn, nhà hàng và quán cà phê dọc theo bờ biển. Iskenderun cũng là một cơ sở đào tạo quan trọng hải quân.

Chú thích

Tham khảo

Huyện thuộc tỉnh Hatay
Lịch sử Syria


title: Heptachispa delkeskampi

text:
Heptachispa delkeskampi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Heptachispa


title: Mastaing

text:
Mastaing  là một xã ở tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 5,97 km², dân số năm 1999 là 878 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 38 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Tavila

text:
Tavila là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae


title: Mortal Kombat: Defenders of the Realm

text:
Đây là một bộ phim hoạt hình của New Line Home Video đồng hợp tác với hãng đã phát hành ấn phẩm là Threshold Entertainment ăn theo các ấn phẩm đời Mortal Kombat 3 rất hay, nó được thiết kế theo khuôn mẫu của bộ truyện tranh Mortal Kombat Tournament từ trước đó và đạt đủ chất như một bộ phim truyền hình trên kênh TV là USA Network's Action Extreme Team rất ấn tượng với hơn 13 tập (1 tập - 20 phút chiếu) được công chiếu từ năm 1997 cùng thời điểm với bộ game Mortal Kombat 4 nhằm giải quyết cho những người hâm mộ một cốt truyện sâu sắc giữa hồi thứ ba như thế nào trong cuộc chiến chống lại hoàng đế Shao Kahn xâm lược Nhân Gian. Mortal Kombat: Defenders of the Realm được vẽ bằng tay theo những kiểu vẽ nguyên thủy nhất từng được làm như những bộ phim hoạt hình trong những năm 1997, đây có thể được coi là một trong những thành công nhất định về mặt phương diện làm phim khi bằng những nét vẽ đơn giản, những người vẽ đã thể hiện hầu như một cốt truyện hoàn hảo như một thước phim đang để xem mặc dù các nhân vật có hơi thiết kế không chi tiết như những bộ phim hoạt hình bây giờ. Nhưng dù sao khép lại sự nhìn nhận, đây là một trong những ấn phẩm đáng để xem.

Trước hết nội dung câu truyện này được bắt nguồn từ sau khi hoàng đế Shao Kahn tiến hành cuộc xâm lược, do Raiden không đủ sức đương cự lại với cả một lực lượng đông đảo hùng mạnh của các thế giới được Shao Kahn bảo trợ cho nên ông đã lập ra hội những người bảo vệ cường quốc với sự giúp đỡ của các chiến binh anh hùng trong Cuộc Chiến Sinh Tử đầu tiên như Liu Kang, Kitana, Sonya, Nightwolf, Stryker, Sub Zero và cuối cùng là Jax. Tại đây trong suốt cuộc chiến mở màn với giáo phái Lin Kuei, người Shokan bốn tay v.v... và từ đây cốt truyện của Mortal Kombat 3 được bộc lộ và làm sáng tỏ những điều sau:

- Khi hai gã rngười máy Cyrax và Sector tấn công vào cứ địa của Raiden bằng những gã người máy, Sub-Zero xuất hiện và liên thủ với bọn họ và trở thành đồng minh của lẽ phải đứng bên bạn bè của người Nhân Gian bỏ qua việc Liu Kang đã giết người anh trai của mình như thế nào trong hồi Cuộc Chiến Sinh Tử đầu tiên.

- Scorpion trở lại sau khi đã chết dưới Địa Ngục bằng cách hấp thu những linh hồn đã chết ở dưới đó để có thêm nguồn sức mạnh đủ để mở cổng càn khôn, từ đây hắn mò lên Nhân Gian và đi tìm thêm sức mạnh tại núi Tây Tạng bằng cách mở nó ra để triệu hồi những quân đoàn đã chết, quân ta chặn đánh và tống hắn xuống lăng mộ tại đây chôn vùi hắn một lần nữa.

- Chủng tộc bò sát của Reptile tham gia vào cuộc chiến tại Nhân Gian, trong lần này ta biết được sức mạnh của nhân vật Jax Bigg là khá yếu cho nên anh ta đã phải lắp thiết bị máy móc vào đôi tay máy của mình để có thể phát huy sức mạnh của một siêu nhân.

- Gã ninja tên Rain trong phần này được biết dưới cái tên Hoàng Tử xứ người Edenia từ rất lâu và là bạn thân nhất được hứa gả cho Kitana, nhưng sau khi Shao Kahn tiến hành cuộc xâm lược Edenia, anh ta đã chọn đứng theo bè lũ của hoàng đế và bán đứng cả vương quốc khai sinh ra mình.

- Ninja khói Smoke được biết dưới danh nghĩa là người anh em thân nhất của chiến binh Sub Zero, khi cuộc chiến tranh nổ ra người Lin Kuei đã sử dụng những chiến binh mạnh nhất của mình vào công việc biến họ thành người máy trong đó hai gã Cyrax và Sector là được chọn từ đầu tiên trong chương trình biến người thành người máy theo lệnh của hoàng đế Kahn. Giáo chủ của phe Lin Kuei là Oniro lúc này mới phát hiện ra cả Smoke và Sub Zero đều chạy trốn khỏi Lin Kuei khi sự việc này bị bọn họ phát giác và không đồng tình cho chuyên làm phi nhân tính này nên giáo chủ Oniro đã cho người đuổi theo bắt lại, tại đây để giữ chân sự truy đuổi cho người anh em Sub Zero, Smoke đã quyết định hy sinh để cản lại và bị bắt để rồi anh trở thành người máy Smoke. Về sau đứng giữa hai chiến tuyến thiện và ác, Smoke mãi mãi phải lựa chọn sự tuân lệnh cho đến ngày nay.

- Nhân vật Kano do Sonya giết trong Cuộc Chiến Sinh Tử đầu tiên vẫn chưa chết, hắn ta sống là do đã lắp những thiết bị chíp máy móc trên người nên khi cô ta ra đòn sát thủ khiến hắn tử vong thì các con chíp mạch này tái kích hoạt trở lại. Từ đây sau khi sống lại hắn cảnh báo với Sonya rằng hắn sẽ theo cô suốt cuộc đời trong suốt cuộc chiến trả thù của hắn.

- Sonya Blade là chỉ huy trưởng của nhóm Lực lượng Đặc Biệt, lúc trước do thấy mình quan trong nhất đội nên cô ta tỏ ra cho mình là người kiêu căng và thích xông xáo hành động theo ý thích. Về sau khi thấy những đồng đội xả thân hy sinh vì cô nên quan niệm của Sonya thay đổi rồi trở thành chiến binh đứng cùng nhau để chiến đấu không phân biệt cao thấp.

- Bí mật của gã Quan Chi trong phần này chính là tạo nên sức mạnh cho mình từ sự độc ác và ghen tị của hàng ngũ chiến binh Nhân Gian, nếu như các chiến binh có nhưng thứ đó trên người mà không san xẻ cho nhau niềm yêu thương và sự tin cậy, rốt cuộc họ sẽ phải thua trong Cuộc Chiên Sinh Tử này. May thay nhờ sự dẫn dắt của Raiden, các chiến binh Nhân Gian lại mang một trái tim thuần khiết có thể đánh tan ma thuật xấu xa của Quan Chi, từ đấy hắn ta đổi chiến thuật về việc đi tìm cho mình thêm nguồn sức mạnh hắc ám mới mà không sử dụng những ma thuật kia nữa.

- Khi gã phù thủy Shang Tsung bị giết ở hồi đầu tiên do Liu Kang đánh bại. Shao Kahn đã phái người đi tìm lại hài cốt chết khô của hắn và nhấp cho nó những giọt máu để Shang Tsung được hồi sinh lại dạng bản thể cũ đẻ tiếp tục những mưu đồ mới trong cuộc chiến lần này.

- Gã chiến binh Kabal được biết dưới danh nghĩa là người được lựa chọn trong cuộc chiến chống lại Shao Kahn, do sự hành động đơn lẻ của mình nên anh ta đã phải trả giá khi bị quân đoàn của Shao Kahn chém nát khuôn mặt, từ sau vụ đó anh đứng vào hàng ngũ của Hắc Long Bang của Kano đẻ che giấu thân phận. Về sau khi cứu Sony Blade trong một cuộc tập kích, Kabal trở thành đồng minh của chiến binh Nhân Gian trong việc chống lại Kano và Shao Kahn

- Kitana phát động lòng thù hận giữa ba chủng tộc người Shokan bốn tay, chủng tộc người linh dương và bè lũ Tarkata của các Baraka. Trong cuộc chiến cuối cùng sau khi đánh gần bại Shao Kahn, lòng thù hận của ba phe dâng trào. Họ lao vào đánh nhau và bỏ đi tình đồng minh trong việc phục vụ Shao Kahn lúc trước đó, quân ta nghiễm nhiên giành chiến thắng trong việc bảo vệ thành công Nhân Gian và đóng kết thúc hồi thứ ba này lại một cách tốt đẹp.

- Shang Tsung và Shao Kahn đã bỏ trốn khi cuộc chiến vượt qua ngoài tầm kiểm soát trong cuộc xâm lược tại Trung Gian nhờ những cường quốc hùng mạnh khác. Từ đây trở về sau cả hai người này không đả động đến chuyện trở thành đồng minh nữa và bắt đầu kỷ nguyên của một cuộc chiến mới.

Nhân vật
Luke Perry (lồng tiếng Sub-Zero)
Clancy Brown (lồng tiếng Raiden)
Ron Perlman (lồng tiếng Kurtis Stryker)
Olivia d'Abo (lồng tiếng Sonya Blade)
Dorian Harewood (lồng tiếng Jax)
Cree Summer (lồng tiếng Princess Kitana)
Todd Thawley (lồng tiếng Nightwolf)
Brian Tochi (lồng tiếng Liu Kang)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hoạt hình Mỹ
Phim hoạt hình năm 1996
Chương trình truyền hình của Warner Bros. Television Studios


title: Shorea inaequilateralis

text:
Shorea inaequilateralis (tiếng Anh thường gọi là Red Balau) là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Loài này có ở Brunei và Malaysia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Shorea inaequilateralis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

inaequilateralis
Thực vật Brunei
Thực vật Malaysia
Loài nguy cấp theo Sách đỏ IUCN


title: Heppnerographa

text:
Heppnerographa là một chi bướm đêm thuộc họ Tortricidae.

Các loài
Heppnerographa arammclaina  Razowski, 1987
Heppnerographa ardea  Razowski & Becker, 1999
Heppnerographa bathychtra  Razowski & Pelz, 2005
Heppnerographa brasiliana  Razowski & Becker, 1999
Heppnerographa carchiana  Razowski & Becker, 1999
Heppnerographa chrysotona  Razowski & Pelz, 2005
Heppnerographa circinnata  Razowski & Wojtusiak, 2006
Heppnerographa ecuatorica  Razowski & Becker, 1999
Heppnerographa grapholithana  Razowski & Pelz, 2005
Heppnerographa lapilla  Razowski & Becker, 1999
Heppnerographa longibarba  Razowski & Pelz, 2005
Heppnerographa monotana  Razowski & Pelz, 2005
Heppnerographa podocarpi  Razowski & Pelz, 2005
Heppnerographa tricesimana  Zeller, 1877
Heppnerographa usitica  Razowski & Pelz, 2005

Tham khảo

tortricidae.com

Chlidanotini


title: Chiuduno

text:
Chiuduno là một đô thị ở tỉnh Bergamo trong vùng Lombardia của nước Ý, có vị trí cách khoảng 60 km về phía đông bắc của Milano và khoảng 15 km về phía đông nam của Bergamo, mid way between the Bergamo plain and the Valcalepio.

Chiuduno giáp các đô thị: Bolgare, Carobbio degli Angeli, Grumello del Monte, Telgate.

Biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Bergamo


title: Quận Tift, Georgia

text:
Quận Tift là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Tifton . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 38.407 người . Theo ước tính năm 2007, dân số quận là 41.610 người.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân  năm 2000, quận đã có dân số 38.407 người, 13.919 hộ gia đình, và 10.105 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 145 người trên một dặm vuông (56/km ²). Có 15.411 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 58 cho mỗi dặm vuông (22/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư quận gồm có 65,31% người da trắng, 28,02% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,20% người Mỹ bản xứ, 0,98% người châu Á, 0,02% người đảo Thái Bình Dương, 4,59% từ các chủng tộc khác, và 0,88% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 7,67% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào.

Có 13.919 hộ, trong đó 35,40% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 51,40% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 16,90% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 27,40% là không lập gia đình. 23,30% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 9,00% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,65 và cỡ gia đình trung bình là 3,10.

Trong quận, dân cư có độ tuổi với 27,20% ở độ tuổi dưới 18, 11,60% 18-24, 28,40% 25-44, 21,10% 45-64, và 11,70% 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 33 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 94,50 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 91,50 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được 32.616 Mỹ kim, và thu nhập trung bình cho một gia đình là 39.083 đô la Mỹ. Nam giới có thu nhập trung bình 27.874 USD so với 20.997 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được 16.833 USD. Giới 15,50% gia đình và 19,90% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 28,00% những người dưới 18 tuổi và 14,60% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Tham khảo

Quận của Georgia

Khu dân cư thành lập năm 1905
Georgia 1905


title: Guanajuato

text:
Guanajuato (phát âm tiếng Tây Ban Nha: [ɡwanaˈxwato]) là một trong 31 bang, cùng với Quận liên bang, là 32 thực thể Liên bang của México. Bang này được chia làm 46 hạt, thủ phủ là thành phố Guanajuato.

Guanajuato này nằm ở miền trung Mexico. Nó được bao bọc bởi các bang Jalisco về phía tây, Zacatecas về phía đông bắc, San Luis Potosí về phía bắc, Querétaro về phía đông và Michoacán về phía nam. Bang có diện tích 30.608 km ².

Chú thích

Liên kết

    Guanajuato: Governmental portal
 Official financial website
 Periódico a.m. A leading regional daily newspaper

Bang của México


title: Sewai

text:
Sewai là một thị trấn thống kê (census town) của quận Hazaribag thuộc bang Jharkhand, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sewai có dân số 8784 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Sewai có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Sewai, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jharkhand


title: Dracula inaequalis

text:
Dracula inaequalis là một loài lan.

Hình ảnh

Tham khảo

inaequalis


title: Pyxicephalus obbianus

text:
Pyxicephalus obbianus (tên tiếng Anh: Calabresi's Bullfrog) là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của Somalia.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan khô, vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Balletto, E., Lanza, B. & Nistri, A. 2004. Pyxicephalus obbianus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Động vật Somalia
O
Động vật đặc hữu Somalia
Động vật được mô tả năm 1927


title: Chiến tranh giành độc lập Hy Lạp

text:
Cuộc Chiến tranh giành độc lập Hy Lạp (1821–1829), cũng được biết đến với tên gọi Cuộc chiến tranh cách mạng Hy Lạp (tiếng Hy Lạp: Ελληνική Επανάσταση,  Elliniki Epanastasi; tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: يؤنان ئسياني Yunan İsyanı), là cuộc cách mạng của nhân dân Hy Lạp nằm dưới sự cai trị của Đế quốc Ottoman, nhằm mục đích giành độc lập khỏi Thổ. Sau một cuộc đấu tranh lâu dài và đẫm máu, với sự giúp đỡ của các cường quốc Âu châu, cuối cùng Hy Lạp cũng giành được độc lập sau bản Hiệp ước Constantinopolis vào tháng 7 năm 1832. Như vậy người Hy Lạp là dân tộc đầu tiên dưới quyền cai trị của đế quốc Ottoman giành được tự do với tư cách là một vương quốc độc lập có chủ quyền. Lễ kỷ niệm ngày độc lập (25 tháng 3 năm 1821) là ngày quốc khánh ở Hy Lạp, trùng với ngày Lễ Truyền Tin cho Đức Mẹ Maria.

Bối cảnh
Sự kiện thành Constantinopolis thất thủ vào năm 1453 rồi tiếp đó thành Trebizond (tiếng Hy Lạp: Trapezous hoặc Trapezounda) và Mystras thất thủ năm 1461 đánh dấu sự kết thúc quyền tự chủ của Hy Lạp trong gần suốt bốn thế kỷ, với Đế quốc Ottoman đặt nền thống trị lên toàn Hy Lạp, ngoại trừ các đảo Ionia và bán đảo Mani, sau khi đã chinh phục toàn bộ tàn dư của Đế quốc Byzantine trong thế kỷ 14 và 15. Mặc dù người Hy Lạp tiếp tục bảo tồn được nền văn hóa và truyền thống của mình thông qua tổ chức nhà thờ Chính thống giáo Hy Lạp, họ là một dân tộc bị nô dịch và không được hưởng ngay cả những quyền chính trị cơ bản. Tuy nhiên, tới thế kỷ 18 và 19, khi tư tưởng cách mạng quốc gia trỗi dậy trên toàn châu Âu, bao gồm cả Hy Lạp (một phần lớn là nhờ vào ảnh hưởng cuộc Cách mạng Pháp), thì quyền lực của Đế quốc Ottoman cũng bắt đầu suy tàn, và tư tưởng ái quốc Hy Lạp bén rễ, chính nghĩa của người Hy Lạp bắt đầu nhận được sự ủng hộ không chỉ từ những người Tây Âu theo chủ thuyết ái mộ Hy Lạp, mà từ cả cộng đồng thương mại Hy Lạp hải ngoại ở cả Tây Âu và Đế quốc Nga với thế lực ngày càng mạnh từ sau cuộc Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1768–1774) và Hiệp ước Kuchuk-Kajnardji, cho phép thương thuyền Hy Lạp giương buồm dưới lá cờ Nga.

Người Hy Lạp dưới Đế quốc Ottoman

Cuộc cách mạng Hy Lạp không phải là một sự kiện đơn lẻ: có vô vàn cuộc khởi nghĩa nhằm giành lại độc lập nhưng bị thất bại trong suốt thời gian Đế quốc Ottoman chiếm đóng Hy Lạp. Năm 1603, một cuộc khởi nghĩa nổ ra ở Morea (tức bán đảo Peloponnese) để tái lập Đế quốc Byzantine. Trong suốt thế kỷ 17 diễn ra cuộc kháng chiến lớn chống quân Thổ trên bán đảo Peloponnese và những vùng khác, như cuộc khởi nghĩa do triết gia Dionysius lãnh đạo năm 1600 và 1611 tại Epirus. Ách thống trị của Đế quốc Ottoman trên Morea bị gián đoạn, và vùng bán đảo này nằm dưới sự cai quản của Cộng hòa Venezia trong vòng 30 năm trong khoảng giữa những năm 1680 cho tới khi bị tái chinh phục năm 1714-1715; vùng đất này tiếp tục bị bất ổn từ khi đó, vì trong suốt thế kỷ 17 những toán lục lâm - chiến binh tự do klepht mọc ra khắp nơi. Cuộc khởi nghĩa lớn nhất là cuộc khởi nghĩa Orlov (Orlov là tên viên sĩ quan Nga) do người Nga khuyến khích trong những năm 1770, nhưng bị quân Thổ đàn áp nặng nề. Bán đảo Mani ở phía nam Peloponnese kháng cự lại ách thống trị Thổ không ngừng nghỉ, trên thực tế giành được tự trị, và đánh bại liên tiếp mấy cuộc xâm lược của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ, nổi tiếng nhất là cuộc xâm lược năm 1770.

Cùng lúc, một bộ phận nhỏ người Hy Lạp được hưởng những ưu đãi đặc biệt trong Đế quốc Ottoman như những quan chức cao cấp của bộ máy chính quyền. Người Hy Lạp kiểm soát Giáo hội Chính thống và Tòa Thương phụ Đại kết Constantinopolis. Toàn bộ các giáo sĩ cao cấp của nhà thờ Chính thống giáo đều là người Hy Lạp và như vậy, trên thực tế giáo hội Hy Lạp cai quản toàn bộ tín hữu Ki-tô giáo trong Đế quốc Ottoman. Từ thế kỷ 18 trở đi, những gia tộc Phanariot Hy Lạp (những người từ quận Phanar ở Constantinopolis được người Thổ bổ nhiệm vào những vị trí chủ chốt) đóng một vai trò ngày càng quan trọng trong bộ máy chính quyền của Đế quốc Ottoman.

Vốn có truyền thống đi biển lâu đời, các hòn đảo ở biển Aegean, cùng với sự phát triển của tấng lớp thương mại tích lũy được số của cải cần thiết để mở trường học và thư viện, cung cấp chi phí cho các sinh viên Hy Lạp đi học ở các trường đại học lớn ở Tây Âu. Tại đây họ được tiếp xúc với các tư tưởng mới mẻ đầy táo bạo của Kỷ nguyên Ánh sáng châu Âu và cuộc Cách mạng Pháp. Những người Hy Lạp có học vấn và có ảnh hưởng của cộng đồng Hy Lạp hải ngoại, như Adamantios Korais nỗ lực truyền bá những tư tưởng đó cho người Hy Lạp, với mục đích nâng cao trình độ học vấn, đồng thời củng cố bản sắc Hy Lạp. Nhiệm vụ đó được thực hiện bằng cách phân phát sách vở, tài liệu và những giấy tờ khác được viết bằng chữ Hy Lạp, trong một quá trình được gọi là "Kỷ nguyên Ánh sáng Hy Lạp".

Tác giả và cũng là nhà trí thức có ảnh hưởng lớn Rigas Feraios là một người có công lớn trong việc định hình tư tưởng cho người Hy Lạp ở cả trong và ngoài Đế quốc Ottoman. Sinh ra ở Thessaly và đi học ở Constantinopolis, ông xuất bản tờ báo bằng tiếng Hy Lạp Ephimeris tại Viên trong thập niên 1790. Do chịu ảnh hưởng sâu sắc từ cuộc Cách mạng tư sản Pháp, ông xuất bản một loạt những ấn phẩm mang tính cách mạng và đề ra hiến pháp cộng hòa cho Hy Lạp, và sau này là các quốc gia Đại-Balkan trong vùng. Bị nhà chức trách Áo bắt giữ ở Trieste (nay thuộc Ý) năm 1797, ông bị trao cho nhà chức trách Ottoman và bị giải đến Beograd cùng với các đồng sự. Tất cả bọn họ đều bị thắt cổ chết và xác bị quẳng xuống sông Danube vào tháng 6 năm 1798. Cái chết của ông càng làm thổi bùng lên ngọn lửa ái quốc của người Hy Lạp. Bài thơ ái quốc của ông: thourios (bản chiến ca), được dịch ra một số ngôn ngữ ở tây Âu, và về sau, một số ngôn ngữ ở Balkan, là lời kêu gọi người Hy Lạp tranh đấu chống lại ách thống trị của Đế quốc Ottoman:
Tiếng Hy Lạp

[...]

với những vần thơ đầy cảm xúc: "kìa những chiến sĩ can trường, chúng ta còn chịu kìm kẹp đến bao giờ nữa, như những con sư tử cô độc, trong hang đá bên rìa núi, cam chịu cảnh đọa đầy, hững hờ nhìn thế giới qua những hàng cây, mất đi cha mẹ, anh em, nước nhà... dù chỉ có một giờ tự do, còn hơn bốn mươi năm sống trong gông cùm và nô lệ".

Chiến binh Klepht và Armatoloi

Hạt nhân của Chiến tranh giành độc lập Hy Lạp là các chiến binh Klepht (Κλέφτες) và Armatoloi (Αρματολοί). Sau cuộc chinh phục Hy Lạp của quân Ottoman vào thế kỷ thứ 15, rất nhiều binh lính Hy Lạp sống sót, dù là quân chính quy Đông La Mã, quân địa phương, hay quân đánh thuê, buộc phải gia nhập đạo quân Janissary của người Thổ, hay phục vụ trong các đội quân của lãnh chúa Thổ địa phương, hay là phải tự xoay xở lấy. Trong hoàn cảnh ấy, rất nhiều người Hy Lạp nếu muốn bảo tồn bản sắc Hy Lạp, Chính thống giáo và sự độc lập, phải chọn cuộc sống khó khăn nhưng tự do của người lục lâm. Những toán quân lục lâm này nhanh chóng lớn mạnh do sự gia nhập của những người nông dân cùng khổ, hay những người phiêu lưu mạo hiểm, hay những người bị xã hội ruồng bỏ, và cả những phạm nhân đào thoát. Những người chọn cuộc sống lục lâm được gọi là Klepht (chiến binh tự do), trong khi những người phục vụ Đế quốc Ottoman được gọi là chiến sĩ Armatoloi, nhưng rất nhiều người luân phiên hoạt động trong cả hai nhóm này.

Người Thổ Nhĩ Kỳ càng ngày càng gặp nhiều khó khăn để phân biệt giữa các chiến binh armatoloi hay klepht; cả hai nhóm này đều có liên hệ với nhau và có chung bản sắc Hy Lạp để kết nối. Sự hợp tác này còn dựa trên lòng căm hận ách thống trị ngoại bang, và rất nhiều chiến sĩ armatoloi sẽ cầm vũ khí chống lại quân Ottoman khi cách mạng bùng nổ, trong số đó phải kể đến các thủ lĩnh Odysseas Androutsos, Georgios Karaiskakis, Athanasios Diakos và Markos Botsaris.

Những chiến sĩ armatoloi coi sự tận tụy và hy sinh là những điều cốt yếu và cao quý nhất trong chiến trận. Sự hy sinh của những thủ lĩnh như Athanasios Diakos chỉ là sự tiếp nối truyền thống hy sinh vì đại nghĩa của các chiến sĩ armatoloi như Vlachavas (Βλαχάβας) và Antonis Katsantonis (Κατσαντώνης). Trong tiệc tùng, chiến sĩ armatoloi chuẩn bị tư tưởng cho chiến trận bằng những lời chúc như kalo boli (καλό βόλι, "xạ tiễn") hoặc kalo molivi (καλό μολύβι, "xung trận giỏi"). Trong chiến cuộc, những lời chúc mang nghĩa "nếu phải chết thì nên chết vì một phát đạn xạ tiễn", và trong rất nhiều trường hợp, khi chiến sĩ armatoloi bị trọng thương nơi chiến địa, họ đòi đồng đội kết liễu mình, vì họ thà rằng chết trong tay đồng đội còn hơn là rơi vào tay quân địch.

Chuẩn bị cho cuộc nổi dậy
Năm 1814, ba thương nhân Hy Lạp Nikolaos Skoufas, Manolis Xanthos và Athanasios Tsakalov, được khích lệ bởi tư tưởng của Feraios và dưới ảnh hưởng hội cách mạng Ý Carbonari, thành lập tổ chức bí mật Filiki Eteria (Hội hữu nghị), tại Odessa (nay thuộc Ukraina), một trung tâm quan trọng của cộng đồng thương mại Hy Lạp hải ngoại. Được sự trợ giúp của các cộng đồng Hy Lạp hải ngoại giàu có tại Anh và Mỹ và sự hỗ trợ từ những cảm tình viên ở Tây Âu, họ lên kế hoạch khởi nghĩa. Mục tiêu cơ bản của hội là hồi sinh Đế quốc Byzantine, đóng đô tại Constantinopolis, chứ không phải chỉ thiết lập một quốc gia Hy Lạp. Đầu năm 1820, John Capodistria, Bộ trưởng bộ ngoại giao Nga, vốn là người từ quần đảo Ionian được mời làm chủ tịch hội, nhưng ông từ chối, những thành viên trong hội sau đó quay sang mời Alexander Ypsilanti, một người Hy Lạp Phanariot (tầng lớp người Hy Lạp có danh vọng và địa vị) đang phục vụ trong quân đội Nga với cấp bậc tướng và là sĩ quan phụ tá cho Sa hoàng làm thủ lĩnh.

Hội phát triển nhanh chóng, thu nhập thêm thành viên từ khắp các vùng đất có người Hy Lạp sinh sống, trong đó phải kể đến những người sau này sẽ đóng vai trò trọng yếu trong cuộc chiến, như Theodoros Kolokotronis, Odysseas Androutsos và Papaflessas. Năm 1821, Đế quốc Ottoman vướng vào cuộc chiến tranh với Ba Tư, và đặc biệt là cuộc nổi dậy của thủ lĩnh Ali Pasha người gốc Albania tại Ipiros (vùng đất phía tây bắc Hy Lạp), buộc Tổng trấn Morea là Hursid Pasha và các chỉ huy Thổ khác phải rời nhiệm sở của mình để ra quân đánh dẹp. Cùng thời gian, Liên minh các cường quốc châu Âu, thành lập sau cuộc chiến tranh chống Napoléon Bonaparte, cũng mắc vào cuộc khởi nghĩa ở Ý và Tây Ban Nha. Hoàn cảnh đó được coi là hết sức thuận lợi để người Hy Lạp phất cờ khởi nghĩa. Kế hoạch ban đầu dự định tiến hành nổi dậy tại ba vùng đất: bán đảo Peloponnese (miền nam Hy Lạp, các Công quốc Danube (lãnh thổ giờ là România) và Constantinopolis. Cuộc nổi dậy có thể được xem là bắt đầu ngày 22 tháng 2 lịch Jiulius (6 tháng 3 theo lịch Gregory) năm 1821, khi Alexander Ypsilanti và một số sĩ quan Hy Lạp khác phục vụ trong quân đội Nga vượt sông Prut tiến vào Moldavia.

Tư tưởng ái mộ Hy Lạp
Vì được kế thừa những di sản của nền văn minh Hy Lạp cổ đại, mà người Hy Lạp nhận được sự cảm thông sâu sắc trên toàn châu Âu. Rất nhiều thanh niên Mỹ giàu có và giới quý tộc Tây Âu, nổi bật là nhà thơ nổi tiếng, Huân tước George Byron cũng cầm vũ khí lên đường sang Hy Lạp chiến đấu. Rất nhiều người khác bỏ tiền của ra giúp đỡ cuộc cách mạng. Nhà sử học Scotland, và là người ái mộ Hy Lạp, Thomas Gordon cũng tham chiến trong cuộc cách mạng, ông sau này là người đầu tiên viết về lịch sử cuộc cách mạng Hy Lạp.

Khi cách mạng bùng nổ, những cuộc đàn áp dã man của chính quyền Ottoman bị tố cáo rộng khắp, khiến quần chúng Tây Âu càng thương cảm cho chính nghĩa của người Hy Lạp, mặc dù trong một thời gian, chính phủ Anh Quốc và Pháp nghi hoặc có bàn tay người Nga đứng sau cuộc nổi loạn nhằm giành lấy Hy Lạp (thậm chí Constantinopolis) từ tay người Thổ. Người Hy Lạp không thể dựng nên một chính phủ ổn định trong các khu vực họ kiểm soát được, rồi còn nhanh chóng xung đột với nhau. Chiến tranh bất phân thắng bại giữa người Hy Lạp và người Thổ tiếp diễn cho tới năm 1825, thì sultan Mahmud II gọi viện quân từ Ai Cập, cuộc khởi nghĩa của người Hy Lạp đứng trước nguy cơ bị dập tắt.

Tại châu Âu, dù cuộc khởi nghĩa của người Hy Lạp được dư luận ủng hộ, nhưng các chính phủ châu Âu chỉ miễn cưỡng hưởng ứng. Anh bắt đầu nghiêng về phe khởi nghĩa kể từ năm 1823 trở đi, khi những yếu kém của Đế quốc Ottoman bộc lộ rõ ràng, mặc dù bản thân người Hy Lạp cũng đang xáo trộn nội bộ vì nội chiến, và sự ủng hộ của Nga chỉ giới hạn ở việc hạn chế ảnh hưởng của Anh lên Hy Lạp. Hy Lạp được coi là cái nôi của nền văn minh phương Tây, và được đặc biệt ca ngợi bởi chủ nghĩa lãng mạn thời gian đó. Hình ảnh một dân tộc Ki-tô giáo vùng lên để lật đổ ách thống trị của một đế quốc Hồi giáo tàn tạ được dư luận châu Âu khi đó đặc biệt hâm mộ.

Trong thời gian Huân tước Byron ở Albania và Hy Lạp, ông tổ chức tài chính và hậu cần (bao gồm cả việc trang bị cho vài chiếc thuyền), nhưng phát sốt rồi qua đời tại Messolonghi năm 1824. Cái chết của ông làm châu Âu, đặc biệt là dư luận Anh rất xúc động, và càng làm tăng sự ủng hộ của châu Âu cho Hy Lạp, dẫn đến việc các cường quốc châu Âu cuối cùng cũng phải trực tiếp can thiệp. Những bài thơ của ông, cùng với những tác phẩm nghệ thuật của Eugène Delacroix, góp phần to lớn khuấy động tình cảm của người châu Âu ủng hộ cho cuộc đấu tranh Hy Lạp.

Cách mạng bùng nổ

Cách mạng tại các Công quốc Danube
Alexander Ypsilantis được bầu làm lãnh đạo hội Filiki Eteria tháng 4 năm 1820, rồi tự đặt mục tiêu lên kế hoạch khởi nghĩa. Mục tiêu của ông là phát động toàn bộ người Ki-tô giáo tại Balkan khởi nghĩa, và có lẽ sau đó dựa vào Nga can thiệp. Ngày 22 tháng 2 năm 1821, ông vượt sông Prut cùng với đoàn tùy tùng, tiến vào lãnh thổ các Công quốc Danube (Romania và Moldova ngày nay), rồi để vận động người Romania gia nhập, ông tuyên bố là ông được "hậu thuẫn từ một cường quốc", ám chỉ đế quốc Nga. Hai ngày sau khi vượt sông, ông ra tuyên cáo kêu gọi toàn thể nhân dân Hy Lạp và Ki-tô giáo nổi dậy chống lại Đế quốc Ottoman:

.

Thay vì tiến quân về Brăila, nơi ông có lẽ đã có thể chặn đường tiến của quân Thổ vào các Công quốc Danube, và buộc Nga phải chấp nhận sự đã rồi, ông dừng lại ở Iaşi và cho xử tử một số người Moldova với tội danh "tay sai giặc Thổ". Ông đến Bucharest ngày 27 tháng 3, rồi sau vài tuần chần chừ, ông nhận định rằng ông không thể dựa vào các đội du kích Pandur của người Wallachia có căn cứ ở Oltenia để hỗ trợ cho cuộc nổi dậy của Hy Lạp. Thủ lĩnh Pandur là Tudor Vladimirescu lại không tin tưởng Ypsilantis, và với cương vị là đồng minh trên danh nghĩa với Eteria, lại bắt đầu một cuộc nổi loạn như một phương thức để ngăn Scarlat Callimachi, vốn trị vì Moldavia, không giành được ngai vàng của Bucharest, trong khi vẫn tìm cách giữ quan hệ với cả Đế quốc Nga và Đế quốc Ottoman.

Chính tại thời điểm đó, cựu ngoại trưởng Nga là John Capodistria, là một người Hy Lạp sinh trưởng tại đảo Corfu, gửi một lá thư đến cho Ypsilantis quở trách ông lạm dụng sự ủy thác của Sa hoàng, tuyên bố là tên ông đã bị xóa bỏ khỏi danh sách sĩ quan Nga, và lệnh cho ông hạ vũ khí. Ypsilantis tìm cách lờ bức thư đi, nhưng Vladimirescu coi đó như dấu hiệu chấm dứt mọi ràng buộc với Eteria. Một cuộc xung đột nội bộ nổ ra, và ông bị Eteria kết án tử hình ngày 27 tháng 5. Mất đi sự ủng hộ của các đồng minh người Romania và lại phải chống lại đạo quân Thổ xâm nhập lãnh thổ Wallachia, số phận những người Hy Lạp đã được định đoạt, họ bị đánh bại trong trận Drăgăşani, Đội thần binh bị tiêu diệt hoàn toàn.

Alexander Ypsilantis, được em trai là Nicholas hộ vệ, cùng một dúm những người tùy tùng, rút về Râmnic, nơi ông trong vài ngày tìm cách thuyết phục nhà chức trách Áo địa phương cho phép ông vượt qua biên giới. E ngại là những người theo mình có thể bắt ông đem nộp cho quân Thổ, ông tuyên bố là Áo đã tuyên chiến với Đế quốc Ottoman, cho cử hành lễ Tạ ơn tại nhà thờ Cozia, rồi viện cớ thu xếp cuộc gặp mặt với tổng chỉ huy Áo, ông vượt biên giới. Tuy nhiên Áo từ chối cho ông tỵ nạn chính trị, ông bị giam cấm cố trong bảy năm liền. Tại Moldavia, cuộc đấu tranh còn tiếp diễn trong một thời gian dưới sự lãnh đạo của Giorgakis Olympios và Yiannis Pharmakis, nhưng tới cuối năm thì quân Thổ cũng bình định được vùng này.

Cách mạng tại bán đảo Peloponnese
Bán đảo Peloponnese, với truyền thống kháng chiến chống lại Đế quốc Ottoman là trái tim cuộc khởi nghĩa. Trong những tháng đầu năm 1821, vì Tổng trấn người Thổ Mora valesi Hursid Pasha và phần lớn quân đồn trú vắng mặt nên tình hình hết sức thuận lợi cho người Hy Lạp vùng dậy chống lại ách chiếm đóng. Theodoros Kolokotronis, một chiến sĩ tự do klepht Hy Lạp lừng danh, người từng phục vụ trong quân đội Anh tại quần đảo Ionian trong cuộc chiến tranh Napoléon, trở về ngày 6 tháng 1 năm 1821, và đến bán đảo Mani. Quân Thổ nhận được tin báo nên đòi vị thủ lĩnh địa phương Petros Mavromichalis, cũng được biết đến với tên gọi PetroBey - Bey nghĩa là thủ lĩnh, giao nộp ông, nhưng Mavromichalis từ chối, viện cớ già cả, sau này trong cuộc kháng chiến, hai trong số các con trai của Mavromichalis sẽ tử trận trong các trận đánh chống lại quân Thổ.

Cuộc họp mang tính quyết định diễn ra tại Vostitsa (nay là Aigion), với tất cả các thủ lĩnh và tổng Giám mục trên toàn bán đảo Peloponnese tề tựu trong ngày 26 tháng 1. Trong cuộc họp, tất cả các chỉ huy chiến binh tự do klepht tuyên bố họ đã sẵn sàng hành động, trong khi phần lớn giới lãnh đạo dân sự vẫn còn nghi hoặc, và đòi được bảo đảm rằng quân Nga sẽ can thiệp. Dù thế nào đi chăng nữa, khi tin tức về việc Ypsilantis tiến quân vào các Công quốc Danube truyền tới, thì tình hình trên bán đảo Peloponnese đã trở nên hết sức căng thẳng, và rồi cho tới giữa tháng 3, các hoạt động rải rác chống lại người Hồi giáo nổ ra, báo hiệu cuộc khởi nghĩa. Sau này người ta biết rằng tuyên bố Khởi nghĩa bởi tổng Giám mục Paras, cha Germanos ngày 25 tháng 3 tại tu viện Agia Lavra chỉ là chuyện thêu dệt. Tuy nhiện, ngày đó đã được chính thức chấp nhận là ngày kỷ niệm Cách mạng bùng nổ, và được chọn là ngày quốc khánh Hy Lạp.

Ngày 17 tháng 3 năm 1821, thủ lĩnh của người Mani Petros Mavromichalis cho dựng lá chiến kỳ của mình tại Areopoli, đánh đi tín hiệu khởi nghĩa chống quân Thổ bùng nổ. Hai ngàn chiến sĩ Mani dưới quyền Petros Mavromichalis, trong đó có cả Kolokotronis cùng hai người cháu Nikitaras và Papaflessas hành quân về thị trấn Kalamata thuộc hạt Messenia. Người Mani đến Kalamata ngày 21 tháng 3, rồi sau hai ngày vây hãm thị trấn rơi vào tay người Hy Lạp. Cùng ngày, Tổng Giám mục Andreas Londos khởi nghĩa tại Vostitsa. Tới ngày 28 tháng 3, Nghị viện Messenia, hội đồng chính quyền địa phương đầu tiên tại Hy Lạp khai mạc tại Kalamata.

Tại Achaia, thị trấn Kalavryta bị vây hãm ngày 21 tháng 3. Tại Patras, trong không khí vốn đã căng thẳng, người Thổ bắt đầu chuyển tài sản vào trong pháo đài từ ngày 28 tháng 2, rồi đến ngày 18 tháng 3 chuyển cả gia quyến vào. Tới ngày 22 tháng 3, lực lượng cách mạng ra tuyên cáo Cách mạng ở quảng trường Agios Georgios tại Patras, trước sự hiện diện của Đức Tổng Giám mục Germanos. Ngày hôm sau, các lãnh tụ khởi nghĩa ở Achaia gửi thông báo đến các lãnh sự quán ngoại quốc tuyên bố nguyên nhân Cách mạng. Tới ngày 23 tháng 3, quân Thổ mở vài cuộc tấn công lẻ tẻ vào thị trấn, trong khi quân cách mạng, lãnh đạo bởi Panagiotis Karatzas đẩy lùi quân Thổ vào trong pháo đài. Makryiannis, lánh nạn trong thị trấn, miêu tả lại trong hồi ký:
.

Tới cuối tháng 3, người Hy Lạp trên thực tế kiểm soát vùng nông thôn, còn quân Thổ Nhĩ Kỳ bị giam hãm trong các pháo đài, đáng kể nhất là Patras, Rion, Acrocorinth, Monemvasia, Nafplion và thủ phủ Tripolitsa, cùng với rất nhiều người Hồi giáo chạy tỵ nạn cùng gia đình từ khi cuộc khởi nghĩa bắt đầu. Tất cả những vị trí đó đều bị các lực lượng quân địa phương bao vây một cách lỏng lẻo, vì quân Hy Lạp không có pháo binh để công thành. Ngoại trừ Tripolitsa, tất cả các pháo đài này đều có đường thông ra biển và có thể nhận tiếp viện từ hải quân Ottoman.

Kolokotronis quyết tâm hạ Tripolitsa, thủ phủ của bán đảo Peloponnese, ông tiến về tỉnh Arcadia chỉ với 300 quân Hy Lạp và đánh bại đạo quân Thổ gồm 1.300 người. Phần lớn các vùng nông thôn bị quân Ai Cập cướp bóc, tàn phá, vườn tược bị phá hủy, gây ra nguy cơ xảy ra nạn đói nghiêm trọng. Ibrahim Pasha sau đó hướng về vùng đất duy nhất trên bán đảo Peloponnese vẫn còn duy trì được nền độc lập: bán đảo Mani.

Ibrahim gửi sứ giả đến người Mani gọi hàng, dọa nếu không ông sẽ tàn phá vùng đất của họ như đã làm với phần còn lại của bán đảo Peloponnese. Người Mani từ chối, chỉ trả lời đơn giản là họ đã sẵn sàng đợi quân xâm lược.

Ibrahim định tiến vào Mani từ hướng đông bắc gần Almiro ngày 21 tháng 6 năm 1826, nhưng bị chặn lại tại pháo đài Vergas. Đạo quân Ai Cập gồm 7.000 người bị cánh quân gồm 2.000 người Mani và chừng 500 người Hy Lạp lánh nạn từ các vùng đất khác tập kích đánh bại. Người Mani truy kích quân Ai Cập đến tận Kalamata trước khi trở về Vergas. Trận thua này không những làm hao tổn 2.500 quân của Ibrahim, mà còn làm phá sản kế hoạch xâm lược Mani từ hướng bắc. Ibrahim còn tiếp tục tìm cách xâm lược Mani vài lần nữa, nhưng lần nào cũng bị đánh lui, trong các trận Diro và Polytsaravo. Trong trận Diro, người Hy Lạp, kể cả phụ nữ và người già cũng lăn xả vào quân xâm lược, làm cho quân địch bị tổn thất nặng nề hơn quân Hy Lạp rất nhiều. Chiến dịch này mang tính quan trọng quyết định: Ibrahim Pasha chưa bao giờ bị thất bại nghiêm trọng như vậy và phải hủy bỏ kế hoạch xâm lược Mani. Những người phụ nữ tham gia trận Diro đánh lui quân Ai Cập sau đó được mệnh danh là những nữ chiến binh Amazon của Diro.

Sự can thiệp của các cường quốc châu Âu

Tới năm 1827, Cách mạng Hy Lạp đứng bên bờ diệt vong, dù rằng người Hy Lạp vẫn ngạo nghễ không chịu khuất phục quân Thổ Nhĩ Kỳ và còn thách thức bằng cách tuyên bố thành lập quốc gia Hy Lạp. Chiến tranh kéo dài nhiều năm, nội chiến làm hao mòn sức lực, ngân quỹ phá sản. Quân Thổ tiếp tục chiếm đóng những pháo đài quan trọng trong những vùng đất nhỏ bé mà người Hy Lạp giải phóng được. Nguy hại hơn là từ khi quân Ai Cập tham chiến, quân Hy Lạp không chống lại được sức mạnh tổng hợp của lực lượng Thổ - Ai Cập cả trên biển lẫn trên đất liền. Dù rằng quân Hy Lạp với lối đánh du kích đã giáng vào quân Ai Cập nhiều đòn đau, thì quân Ai Cập cũng chiếm được nhiều vị trí xung yếu và tàn phá nặng nề miền nam Hy Lạp, gây ra nguy cơ xảy ra nạn đói. Để trả thù, quân Ai Cập tàn sát dã man người Hy Lạp và bắt đi rất nhiều người khác đem bán làm nô lệ ở Ai Cập.

Chính sách và quyền lợi của các cường quốc châu Âu mâu thuẫn, đối nghịch lại nhau, nên họ không thể thống nhất được việc phải giải quyết cuộc khủng hoảng này như thế nào. Nga vốn vẫn ủng hộ Hy Lạp vì cùng chung Chính thống giáo và cùng coi Thổ là kẻ thù, nhưng Anh và Áo lại ủng hộ Thổ để ngăn cản sự bành trướng của Nga, Pháp thì chỉ tìm cách phá hoại Anh vì những mâu thuẫn lâu đời giữa hai nước. Cho tới tận năm 1826, khi Sa hoàng Nikolai I, mới lên ngôi và là người nhiệt thành ủng hộ Hy Lạp, tuyên bố nếu cần thiết, Nga sẽ đơn phương hành động để giúp Hy Lạp, đồng thời dư luận Anh và châu Âu cũng đang hết sức phẫn nộ vì những tội ác ghê gớm mà quân Ai Cập gây ra cho dân thường Hy Lạp, thì Chính phủ Anh mới thấy rằng sự can thiệp vào Hy Lạp là không thể tránh khỏi. Do vậy giải pháp tốt nhất là Anh cũng tham gia, để tránh thiệt hại cho quyền lợi của Anh. Liên minh ba cường quốc châu Âu Anh Pháp Nga ký hiệp định London tháng 6 năm 1827, cam kết buộc Thổ phải ngưng các hoạt động quân sự ở Hy Lạp và trao cho Hy Lạp quyền tự trị.

Hạm đội đồng minh được phái đến Hy Lạp để áp đặt các điều khoản hiệp định lên Hy Lạp và Đế quốc Ottoman. Chỉ huy hạm đội Anh là Phó đô đốc, Huân tước Edward Codrington nhận được lệnh chỉ sử dụng vũ lực trong trường hợp bất khả kháng, nhưng các chính phủ Nga, Pháp và Anh đều ngầm hiểu việc thi hành bản hiệp định trên thực tế là làm lợi cho phía Hy Lạp. Do phía Hy Lạp nhanh chóng chấp thuận bản hiệp ước, và phía Ottoman bác bỏ, nên lực lượng đồng minh áp đặt hiệp ước, tức áp đặt ngưng bắn lên phía quân Thổ.

Lực lượng hải quân Thổ-Ai Cập bao gồm 78 thuyền chiến với 2.180 pháo, lực lượng đồng minh có 22 thuyền chiến và 1.258 pháo, nhưng có tới 10 thuyền của quân đồng minh là chiến hạm hạng lớn, so với 3 chiến hạm của quân Thổ. Hải pháo của quân đồng minh cũng lớn hơn, thủy thủ giỏi hơn, và dù rằng quân Thổ có nhiều thuyền chiến nhỏ hơn, thì thực tế lịch sử cũng chỉ ra rằng các thuyền chiến nhỏ, bao gồm khu trục hạm, tàu hộ tống và thuyền hai buồm hoàn toàn bất lực trong các cuộc chạm trán với chiến hạm. Hải quân Ai Cập chuyên nghiệp hơn hải quân Thổ, nhưng một số đáng kể thủy thủ đoàn là người Pháp được thuê để phục vụ trong hạm đội Ai Cập, nên những người này không có tinh thần chiến đấu để chống lại đồng bào của mình ở phía bên kia.

Ngày 20 tháng 10 năm 1827, khi các chiến hạm của quân đồng minh tiến vào cảng Navarino thì xung đột nổ ra giữa một tàu Anh và một tàu Thổ. Quân Pháp nổ súng để hỗ trợ quân Anh, rồi đến lượt một tàu Thổ nã pháo vào tàu Pháp. Ngay tức khắc, tất cả các tàu đều nổ súng, trận hải chiến bùng nổ. Vì khoảng cách giữa các tàu quá gần nên các tàu chủ yếu đứng yên tại chỗ và nã pháo vào tàu đối phương. Với cách giao chiến như vậy, hỏa lực và tài tác xạ đóng vai trò quyết định, ví dụ như kỳ hạm Asia của Đô đốc Codrington bỏ neu ở giữa hai tàu Thổ bắn vào cả hai tàu này cùng một lúc và tiêu hủy cả hai tàu này. Chiến tích này tiếp tục diễn ra trên toàn tuyến giao tranh của hạm đội đồng minh. Sau chừng 4 giờ giao chiến, hạm đội Thổ-Ai Cập hoàn toàn bị tiêu diệt, ba phần tư bị đánh đắm hoặc bị thủy thủ đoàn tự đốt cháy hay đánh chìm để khỏi rơi vào tay đối phương. Chừng 3000 quân Thổ-Ai Cập bị chết, 1109 bị thương, chỉ còn 8 tàu còn khả dĩ đi biển được, phía quân đồng minh chỉ có 181 người chết, 480 bị thương và vài chiến hạm bị hư hại nặng. Nghịch lý là Đô đốc Codrington suýt nữa thì tiêu tan sự nghiệp, vì ông vốn không được lệnh đánh thắng một trận lớn như vậy, hoặc là không được hủy diệt hoàn toàn hạm đội Thổ Nhĩ Kỳ.

Khi tin tức về trận hải chiến truyền về đất liền, người Hy Lạp phát cuồng lên vì vui sướng. Khắp nơi người ta đánh chuông nhà thờ và tụ tập suốt đêm bắn pháo bông ăn mừng. Trên các đỉnh núi cao nhất ở Peloponnese và trên núi Parnassos ở miền trung Hy Lạp, người ta đốt lên những ngọn lửa lớn, còn Giáo trưởng Athena ra lệnh đánh chuông suốt ba ngày đêm trên toàn Hy Lạp để mừng hạm đội của Đế quốc Ottoman và nước chư hầu Ai Cập không còn tồn tại nữa. Điều đáng ngạc nhiên là khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ, Anh-Pháp-Nga và sau đó là Hy Lạp lại tái hợp với nhau tạo nên phe Hiệp ước nhằm chống lại Liên minh Trung tâm của chính Đức, Áo-Hung và chính Thổ Nhĩ Kỳ.

Tháng 10 năm 1828, quân Hy Lạp tái tập hợp và thành lập chính phủ mới dưới sự lãnh đạo của John Capodistria (Καποδíστριας). Tiếp đó họ tiến quân nhằm giành lấy càng nhiều lãnh thổ càng tốt, bao gồm cả Athena và Thebes, trước khi các cường quốc châu Âu áp đặt lệnh ngưng chiến. Quân Hy Lạp chiếm được những pháo đài cuối cùng vẫn còn nằm trong tay quân Thổ trên bán đảo Peloponnese nhờ có sự giúp sức của viên tướng Pháp tên là Nicolas Joseph Maison.

Cuộc giao tranh lớn cuối cùng của cuộc chiến là trận Petra, diễn ra ở vùng bắc Attica. Quân Hy Lạp dưới quyền Dimitrios Ypsilantis, lần đầu tiên được huấn luyện để chiến đấu như một đạo quân chính quy châu Âu hơn là những toán quân du kích, tiến công quân Thổ vì các chỉ huy Hy Lạp hiểu rằng tất cả những vùng lãnh thổ được giải phóng sẽ thuộc về Hy Lạp khi ngưng chiến có hiệu lực. Quân Hy Lạp chạm trán với quân Thổ của Osman Pasha rồi sau một loạt súng nổ, quân Hy Lạp xung trận với gươm tuốt trần và đánh cho quân Thổ đại bại. Quân Thổ chấp nhận từ bỏ tất cả những vùng đất từ Livadeia cho tới sông Spercheios để đổi lại việc quân Hy Lạp đảm bảo mở đường rút lui an toàn cho tàn quân Thổ rút khỏi miền trung Hy Lạp. Sự kiện này đánh dấu lần đầu tiên, quân Hy Lạp và quân Thổ đàm phán trên chiến trường. Trận Petra là trận chiến cuối cùng của Chiến tranh giành độc lập Hy Lạp. Điều mỉa mai là Dimitrios Ypsilantis chính là người kết thúc cuộc chiến mà anh trai mình khởi phát tám năm rưỡi trước khi ông vượt sông Prut, bắt đầu cuộc khởi nghĩa.

Trận Navarino đã châm ngòi cho cuộc Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1828-1829)

Các cuộc tàn sát xảy ra trong thời kỳ cách mạng

Ngay khi cuộc cách mạng nổ ra, cả các lực lượng cách mạng Hy Lạp lẫn nhà cầm quyền Ottoman tiến hành các cuộc tàn sát trên quy mô lớn. Quân cách mạng tàn sát người Hồi giáo cư ngụ tại bán đảo Peloponnese và vùng Attica, nơi các lực lượng Hy Lạp chiếm ưu thế. Ngược lại, người Thổ tàn sát rất nhiều người Hy Lạp, đặc biệt là vùng Ionian (ở tiểu Á), đảo Crete, Constantinopolis và quần đảo Aegean, nơi quân cách mạng yếu hơn. Trong số những vụ tàn sát ghê tởm nhất phải kể đến cuộc tàn sát ở Chios, cuộc tàn phá Psara do quân Thổ tiến hành, cuộc thảm sát người Thổ và người Do Thái sau khi Tripolitsa thất thủ cũng như cuộc tàn sát ở Navarino, khi người Hy Lạp không tha mạng cho bất kỳ ai dù già trẻ, trai gái. Harris J. Booras và David Brewer cho rằng những cuộc tàn sát do người Hy Lạp tiến hành để trả đũa cho những vụ thảm sát người Hy Lạp trước đó (như vụ thảm sát người Hy Lạp ở Tripoli, sau khi "Đội Thần binh" bị tiêu diệt). Tuy nhiên, theo các sử gia W.Alison Phillips, George Finlay, William St. Clair và Barbara Jelavich thì các cuộc giết chóc đã diễn ra ngay khi cách mạng bùng nổ.

Rất nhiều giáo sĩ Kitô giáo bị sát hại, kể cả Đức Thượng phụ Đại kết (Ecumenical Patriach) tại Constantinopolis và tối thiểu một trăm ngàn thường dân Hy Lạp, hàng vạn người khác bị bắt và bị bán làm nô lệ. Cộng đồng người Thổ và người Albania theo Hồi giáo sống tại Peloponnese bị người Hy Lạp xóa sổ hoàn toàn, có từ 15 ngàn cho đến 40 ngàn người bị giết, cộng đồng người Do Thái cũng bị tàn sát bởi người Hy Lạp. Sự giết chóc người Hồi giáo cũng xảy ra ở một số vùng khác, nhưng với quy mô nhỏ hơn. Những cuộc tàn sát của người Hy Lạp khiến cho những người Thổ, Albania theo Hồi giáo và người Do Thái cư ngụ tại Peloponnese phải chạy nạn, rời bỏ nhà cửa và bán đảo Peloponnese mãi mãi. Những nhân sỹ châu Âu thuộc hội ái hữu Hy Lạp như họa sĩ Eugene Delacroix và thi sỹ, Huân tước Byron khuyến khích việc tố cáo tội ác dã man của quân Thổ, làm dấy nên phong trào ủng hộ Hy Lạp mạnh mẽ và rộng khắp trên toàn Âu châu, khiến cho cuối cùng các cường quốc Anh, Pháp và Nga phải tiến hành can thiệp, là yếu tố quyết định thắng lợi cách mạng Hy Lạp.

Hoạt động ngoại giao hậu chiến
John Capodistria, thủ lĩnh Hy Lạp duy nhất có thể được tất cả các phe phái chấp nhận như tân Tổng thống của Hy Lạp bị ám sát năm 1831 tại Nafplion, khiến cho nội chiến bùng nổ. Ông bị người Mani ám sát vì ông buộc họ phải đóng thuế cho nhà nước Hy Lạp mới ra đời, và người Mani khước từ đòi hỏi của ông đòi tống giam thủ lĩnh Capodistias của họ, làm dấy lên các lời tuyên bố báo thù. Cùng lúc tình trạng rối ren đang diễn ra tại Hy Lạp, thì các cường quốc châu Âu cũng tìm giải pháp kết thúc chiến tranh và lập ra một chính phủ ở Hy Lạp. Ngai vàng Hy Lạp ban đầu được đề nghị trao cho vua Bỉ là Léopold I, nhưng ông từ chối, vì ông không hài lòng với đường biên Aspropotamos-Zitouni, là đường biên mới thay thế cho đường biên Arta-Volos, có lợi hơn, vốn được các cường quốc châu Âu ủng hộ.

Sự rút lui của Léopold I như ưng cử viên hàng đầu, và cuộc Cách mạng tháng Bảy tại Pháp khiến cho việc tìm ra giải pháp thiết lập đường biên của Vương quốc Hy Lạp mới ra đời bị trì hoãn, cho tới khi một chính phủ mới ở Anh ra đời. Huân tước Palmerston, người nắm cương vị Bộ trưởng bộ ngoại giao Anh, chấp thuận tuyến Arta-Volos. Tuy nhiên, điều khoản bí mật về đảo Crete mà viên toàn quyền người Bavaria tìm cách thỏa thuận với phe đồng minh, không mang lại kết quả gì.

Tháng 5 năm 1832, Huân tước Palmerston triệu tập Hội nghị London. Ba cường quốc Anh, Pháp và Nga đề nghị trao ngai vàng cho hoàng thân Otto Wittelsbach của Bavaria, mà không cần tham khảo ý kiến Hy Lạp. Người ta cũng định sẵn là kế vị vua Otto sẽ là con cháu ông, hoặc nếu ông không có con, thì em trai của ông sẽ nối ngôi. Trong bất kỳ trường hợp nào thì hai ngai vàng Bavaria và Hy Lạp cũng sẽ không được phép sáp nhập. Với tư cách là người đỡ đầu cho Hoàng gia Hy Lạp, các cường quốc cũng ủy thác cho đại sứ của mình tại Constantinopolis trách nhiệm chấm dứt chiến tranh. Theo nghị định ký ngày 7 tháng 5 năm 1832 giữa Bavaria và các cường quốc đỡ đầu, người ta sẽ thiết lập một chế độ nhiếp chính cho tới khi Otto trưởng thành (và cũng bảo đảm cho Hy Lạp một khoản vay 2,4 triệu bảng Anh bằng bạc). Hy Lạp sẽ là một vương quốc độc lập với biên giới phía bắc là tuyến Arta-Volos. Đế quốc Ottoman được nhận 40 triệu quan Pháp để bù vào lãnh thổ bị mất.

Ngày 21 tháng 7 năm 1832, Đại sứ Anh tại Đế quốc Ottoman là Stratford Canning các đại diện khác của các cường quốc Âu châu ký kết Hiệp định Constantinopolis, thiết lập biên giới Hy Lạp theo giới tuyến chạy từ Arta (Αρτα) tới Volos (Βολος). Biên giới của Vương quốc Hy Lạp cũng được lặp lại trong Nghị định thư London ngày 30 tháng 8 năm 1832, được ký bởi các cường quốc Âu châu, phê chuẩn các điều khoản của Hiệp định Constantinopolis.

Kết cục

Kết quả của cuộc cách mạng Hy Lạp phần nào không rõ ràng khi cuộc chiến vừa kết thúc. Quốc gia Hy Lạp độc lập ra đời, trong đó cả Anh, Nga và Pháp đều đòi đóng vai trò chính trong nền chính trị Hy Lạp hậu chiến, với một vị vua ngoại quốc xuất xứ từ vương triều Bavaria và quân đội gồm toàn lính đánh thuê. Đất nước bị tàn phá nặng nề sau mười năm chiến tranh, đầy chật dân chạy nạn và trang ấp vốn thuộc người Thổ nay bị bỏ hoang, rất cần thiết một loạt chính sách cải cách ruộng đất trong nhiều chục năm kế tiếp. Cũng vì hành động tàn sát của người Thổ Nhĩ Kỳ mà Nga đã ngay lập tức gây chiến với Thổ Nhĩ Kỳ, gây ra cuộc Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1828-1829).

Quốc gia non trẻ này gồm 800.000 dân, không đầy một phần ba tổng số hai triệu rưỡi người Hy Lạp sống trong Đế quốc Ottoman, và trong suốt thế kỷ tiếp tới, Hy Lạp tiếp tục tìm cách giải phóng cho tất cả những đồng bào Hy Lạp còn sống dưới ách cai trị của Đế quốc Ottoman, dựa trên chủ thuyết Ý tưởng Vĩ đại, với mục tiêu thống nhất tất cả người Hy Lạp trong một quốc gia.

Với tư cách là một dân tộc, người Hy Lạp không còn là nguồn sản sinh ra các hoàng thân cho các Công quốc Danub, và bị coi là những kẻ phản bội bởi Đế quốc Ottoman, đặc biệt là bởi cư dân theo Hồi giáo. Những gia tộc người Hy Lạp Phanariotes vốn có thế lực và giữ những vị trí quan trọng trong Đế quốc Ottoman từ nay bị nghi kỵ và mất hết các đặc quyền đặc lợi. Tại Constantinopolis và trong những phần lãnh thổ còn lại của Đế quốc Ottoman nơi các thương gia và nhà băng Hy Lạp vốn vẫn thống lĩnh, nay người Armenia phần lớn thay thế người Hy Lạp trong hoạt động nhà băng và thương gia Bulgaria thì chiếm lĩnh những vị trí thương mại quan trọng.

Nhìn về lâu dài thì sự thành lập nước Hy Lạp non trẻ là hạt nhân quan trọng trong sự sụp đổ của Đế quốc Ottoman, dù rằng quốc gia này còn nhỏ bé và nghèo khó. Lần đầu tiên trong lịch sử, một dân tộc Kitô giáo bị nô dịch lật đổ ách thống trị của Thổ và thiết lập một quốc gia hoàn toàn độc lập, được châu Âu nhìn nhận. Sự kiện này mang lại niềm hy vọng cho các dân tộc bị nô dịch khác trong Đế quốc Ottoman như người Serbia, Bulgaria, Romania và người Ả Rập một ngày sẽ có thể lật đổ ách thống trị Thổ. Người Kurd và người Armenia cũng nối bước Hy Lạp vùng lên, nhưng họ thất bại và phải gánh chịu một số phận đầy bi thảm. Sự thành lập quốc gia Hy Lạp non trẻ là bàn đạp để trong vòng một thế kỷ Macedonia, Crete, Epirus, Aegean và những vùng đất khác của Hy Lạp sẽ lật đổ ách thống trị Thổ và thống nhất với Hy Lạp. Hy Lạp, dù rằng nghèo khó và lạc hậu trong thời kỳ bị Đế quốc Ottoman chiếm đóng, đã đạt được những tiến bộ kinh tế đáng kể trong thời gian cuối thế kỷ 19 để có thể xây dựng được một trong những đội thương thuyền lớn nhất thế giới.

Chân dung một số thủ lĩnh trong chiến tranh giành độc lập Hy Lạp

Tranh ca ngợi cuộc nổi dậy

Xem thêm
 Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1828-1829)
 Chiến tranh Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ (1897)
 Chiến tranh Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ (1919-1922)

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Treaty of Constantinopolis
of London, 1832
War of Independence

Hy Lạp thế kỉ 19

Hy Lạp thuộc Ottoman
Các cuộc nổi dậy chống đế quốc Ottoman
March observances
Chiến tranh liên quan tới Nga
Văn hóa Hy Lạp
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Ba
Xã hội Hy Lạp
Chiến tranh liên quan tới Pháp
Chiến tranh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Melitaea phoebe

text:
Melitaea phoebe là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở the Palearctic ecozone, ngoại trừ Northernmost locations. Nó từng bao gồm Melitaea telona, gần đây đã được tái lập thành loài riêng.

Sải cánh dài 34–50 mm. Chúng bay từ tháng 4 đến tháng 9 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Plantago và Centaurea species (bao gồm Centaurea jacea).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Melitaea
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1775


title: Họ Xương rồng

text:
Họ Xương rồng (danh pháp khoa học: Cactaceae) thường là các loài cây mọng nước hai lá mầm và có hoa. Họ Cactaceae có từ 25 đến 220 chi, tùy theo nguồn (90 chi phổ biến nhất), trong đó có từ 1.500 đến 1.800 loài. Những cây xương rồng được biết đến như là có nguồn gốc từ châu Mỹ, nhất là ở những vùng sa mạc. Cũng có một số loại biểu sinh trong rừng nhiệt đới, những loại đó mọc trên những cành cây, vì ở đó mưa rơi xuống đất nhanh, cho nên ở đó thường xuyên bị khô. Cây xương rồng có gai và thân để chứa nước dự trữ.

Xương rồng gần như là loại thực vật ở châu Mỹ, ngoại trừ duy nhất là Rhipsalis baccifera, sinh trưởng chủ yếu ở vùng nhiệt đới, chủ yếu ở châu Phi, Madagascar và Sri Lanka cũng như ở vùng nhiệt đới châu Mỹ. Loài này được cho là mới định cư gần đây ở các lục địa ngoài châu Mỹ (trong vài nghìn năm gần đây), có thể là do các loài chim di cư mang theo dưới dạng hạt không tiêu hóa được. Nhiều loài xương rồng khác đã thích hợp với môi trường sống mới trên các phần khác nhau của thế giới do sự đem theo của con người.

Mô tả

Xương rồng là một loài thực vật mọng nước, có nhiều dạng phát triển: thành cây lớn, thành bụi hoặc phủ sát mặt đất. Đa số các loài xương rồng đều mọc và phát triển từ đất, nhưng cũng có rất nhiều loài ký sinh trên các loài cây khác để phát triển. Phần lớn xương rồng, trừ nhánh Pereskioideae phân loại dưới-họ (xem ảnh bên), có lá tiêu biến rất đáng kể. Cánh hoa phân bố đồng đều và đồng tâm, hoa đa phần là lưỡng tính, nở vào cả sáng và tối tuỳ theo loài. Hình dạng thay đổi từ dạng-phễu qua dạng-chuông và tới dạng-tròn-phẳng, kích thước trong khoảng từ 0,2 đến 15–30 cm. Phần lớn có đài hoa (từ 5-50 cái hoặc hơn), thay đổi dạng từ ngoài vào trong, từ lá bắc đến cánh hoa. Số lượng nhị rất lớn, từ 50 đến 1.500 (hiếm khi ít hơn). Gần như tất cả các loài xương rồng có vị đắng, thi thoảng bên trong còn có nhựa đục. Một trái xương rồng chứa khoảng 3.000 hạt, mỗi hạt dài 0,4-12mm.

Trung bình, một cây xương rồng sống rất lâu, tới hơn 300 năm, và cũng có loài chỉ sống 25 năm. Loài xương rồng Saguaro (Carnegiea gigantea) có thể cao tới 15m (kỉ lục đo được là 17m67, trong khi đó 10 năm đầu nó chỉ cao 10 cm. Cây xương rồng "Gối bông của mẹ chồng" ("mother-in-law's cushion", Echinocactus grusonii) nhỏ nhất ở quần đảo Canaria cao 2m50 và đường kính là 1m, cho bông mỗi 6 năm. Đường kính hoa xương rồng khoảng 5–30 cm màu sắc rất sặc sỡ, lộng lẫy.

Phân loại

Theo Tổ chức quốc tế nghiên cứu về thực vật mọng nước hay ICSG, Họ Xương rồng bao gồm 125 đến 130 chi và 1.400–1.500 loài, thuộc 4 phân họ và số tông nhiều nhất là 9:

 Phân họ Pereskioideae K. Schumann
Chí có 1 chi Pereskia.

 Phân họ Opuntioideae K. Schumann
Khoảng 15 chi.

 Phân họ Maihuenioideae P. Fearn
Chỉ có 1 chi Maihuenia, gồm 2 loài.

 Phân họ Cactoideae
Được chia thành 9 tông, và là phân họ lớn nhất gồm các loài xương rồng đặc trưng.

Chăm sóc
Hầu như người chơi xương rồng kiểng trong nhà không được hướng dẫn kĩ thuật chăm sóc sau khi mua, dẫn tới tuổi thọ xương rồng không cao. Đối với những chậu xương rồng kiểng trồng nơi râm, hoặc trang trí trong nhà, chúng ta không được phép tưới nước cho cây. Đối với những cây xương rồng trồng bên ngoài thì phải tưới nước cho cây khoảng một lần mỗi tuần. Muốn cây mau lớn thì phải đảm bảo vị trí đặt cây xương rồng sao cho có nhiều nắng, trung bình một ngày xương rồng phải sưởi sáu tiếng đồng hồ.

Thi thoảng nên tưới xương rồng, đừng tưới quá thường xuyên vì có thể gây ra tình trạng úng rễ.. Và mỗi khi tưới, chúng ta nên dùng nước âm ấm; đừng dùng nước lạnh khiến rễ cây khó hấp thụ, đôi khi còn bị sốc nhiệt. Để kiểm tra xem cây có đang thiếu nước không, chúng ta dùng một que tùng bách California đỏ cắm vào đất, nếu nó có phần sậm màu hơn màu của cả que thì đất vẫn ẩm.

Loài cây quen thuộc có chung họ xương rồng

 Quỳnh trắng (Epiphyllum oxypetallum): Đây là loại hoa cảnh rất được nhiều người yêu chuộng vì đặc tính hoa đẹp chỉ nở một lần vào giữa đêm và có một sự tích giải thích về loài hoa này.
 Thanh long (Hylocereus undatus) : Đây là một loại cây ăn trái. Trái có mùi vị đặc trưng, hơi chua, ngọt. Vỏ trái màu từ đỏ hồng đến đỏ tía. Nhiều người Việt Nam ưa chuộng loại trái này không chỉ để ăn mà còn để chưng trên các bàn thờ rất đẹp và trang trọng.

Công dụng

Con người trồng xương rồng ở khắp nơi trên thế giới, nhắc đến nó ai cũng liên tưởng với một loài cây trồng chậu, một loại cây cảnh quen thuộc trong nhà hay trong những vườn kiểng có khí hậu nhiệt đới. Nó còn hình thành cảnh quan khô cằn trong những hoang mạc, hay làm nên những hòn non bộ. Ở nhiều quốc gia, đặc biệt là Úc, lượng nước sử dụng rất thiếu thốn, nên loài thực vật chịu-hạn chiếm ưu thế. Số lượng loài phát triển nhanh chóng, như các loài: Echinopsis, Mammillaria và Cereus, bên cạnh các loài khác. Nhiều loài còn đóng vai trò chủ yếu như: xương rồng Gối bông của mẹ chồng (mother-in-law's coushion Echinocactus grusonii), xương rồng Golden Barrel dekha.

Người ta thường trồng xương rồng thành hàng rào, ở những vùng sâu vùng xa thiếu điều kiện kinh tế hoặc thiếu thốn nguồn nguyên liệu tự nhiên. Như khu bảo tồn Masai Mara, Kenya là một ví dụ. Xương rồng được dùng trang trí, tạo cảnh quan thiên nhiên cho ngôi nhà và chống trộm, nhiều mục đích khác nữa. Gai nhọn của xương rồng gây đau buốt cho kẻ trộm, khiến chúng phải thoái lui và bỏ ý định ban đầu của mình. Tuỳ loại, mà sự kết hợp hình dạng xương rồng và hình dạng hàng rào sao cho thẩm mỹ nhất.

Như các loại cây trồng khác, xương rồng cũng được sử dụng với mục đích thương mại, nhiều cây cho trái ăn được như giống: xương rồng lê gai (Prickly Pear opuntia), thanh long. Opuntia còn là giống cây dụ loài rệp son (hay con gọi là bọ diệp chi, dùng cho công nghiệp nhuộm ở Trung Mỹ).

Loài Peyote, Lophophora williamsii, được biết đến như một vị thuốc an thần (psychoactive) của thổ dân châu Mỹ. Nhiều loài của chi Echinopsis (trước đây là Trichocereus) có đặc tính an thần. Như loài xương rồng San Pedro, mẫu vật có thể tìm dễ dàng trong các vườn ươm, có chứa hoạt chất mescaline.

Nguồn gốc tên gọi

Trong tiếng Anh, từ cactus (xương rồng) bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ Κακτος kaktos, dùng để chỉ những loài cây kế có gai ở đây, đặc biệt là cây kế a-ti-sô, và sau đó được dùng để gọi chung cho loài có gai này (do Carolus Linnaeus khám phá năm 1753, nay thuộc họ Mammillaria). Số nhiều của dạng từ "cactus" đang gây tranh cãi: "cactoi" hay "cactuses". Có người cho rằng từ này du nhập từ tiếng Hy Lạp cổ thì phải dùng luôn số nhiều của nó (trong tiếng Hy Lạp); tuy nhiên, từ này thoả quy tắc thành lập số nhiều trong từ vựng tiếng Latin, một loại ngôn ngữ có ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành tiếng Anh, nên chuyển sang là "cacti". Bất chấp các tranh cãi trên, từ "cactus" được sử dụng nhiều hơn các nghĩa số ít và số nhiều của nó, đại diện cho cả hai theo từ điển Random House Unabridged Dictionary (2006).

Xem thêm
 Vườn thực vật hoang mạc
 Thanh long
 Rệp son

Chú thích

Liên kết ngoài

 Xương rồng lê gai có trái (Opuntia engelmannii)
 Bộ ảnh về xương rồng và các loài mọng nước khác
 Bộ ảnh về xương rồng
 Hình và Forum thảo luận về xương rồng
 Hướng dẫn về xương rồng trên thế giới
 Intermountain Cactus: Winter Hardy Cactus
 Suculentas.es - Website tiếng Tây Ban Nha về xương rồng
 Cactus Growers Guide - Hướng dẫn chăm sóc xương rồng

Hoang mạc
Cây mọng nước
Cây trồng trong nhà

Xương rồng, họ


title: Dracy-le-Fort

text:
Dracy-le-Fort là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số .Dân số năm 2004 ước khoảng  người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Hippocampus zebra

text:
Hippocampus zebra là một loài cá thuộc họ Syngnathidae. Nó là loài đặc hữu của Úc.
Loài này được tìm thấy ở quanh các rạn san hô. Chiều sâu tối đa nơi sinh sống của chúng được ghi nhận được là 69 m.

Chú thích

Tham khảo
 Project Seahorse 2002. Hippocampus zebra. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Z
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 1964


title: Idionyx

text:
Idionyx là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Corduliidae.

Chi này có các loài sau:

Chú thích

Tham khảo

Corduliidae


title: Plectrocnemia hagar

text:
Plectrocnemia hagar là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Plectrocnemia


title: Đại Xã

text:
Đại Xã () là một khu (quận) của thành phố Cao Hùng, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Cư dân trong quận có một tỷ lệ cao là dân gốc Triều Châu. Đại Xã có diện tích 26,5848 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 33.202 người thuộc 11.869 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 1248,9 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Cao Hùng


title: 1622

text:
Năm 1622 (số La Mã: MDCXXII) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh

15 tháng 1 - Molière, nhà soạn kịch Pháp (mất 1673)
 28 tháng 1 - Adrien Auzout, nhà thiên văn học Pháp (mất 1691)
 23 tháng 2 - Robert Đối xử, thống đốc của Connecticut thuộc địa giai đoạn 1683-1698 (mất 1710)
 24 tháng 2 - Johannes Clauberg, Đức thần học, nhà triết học (mất 1665)
 5 tháng 4 - Vincenzo Viviani, nhà toán học và nhà khoa học Ý (mất 1703)
 8 tháng 5 - Claes Rålamb, người Thụy Điển (mất 1698)
 22 tháng 5 - Louis de Buade de Frontenac, Thống đốc New Pháp (mất 1698)
 11 tháng 10 - Tierck Hiddes de Vries, anh hùng hải quân và chỉ huy Frisia (mất 1666)
 31 tháng 10 - Pierre Paul Puget, nghệ sĩ người Pháp (mất 1694)
 8 tháng 11 - Vua Charles X của Thụy Điển (mất 1660)

Mất
 23 tháng 1 - William Baffin, nhà thám hiểm người Anh (sinh 1584)
 19 tháng 2 - Sir Henry Savile, nhà giáo dục Anh (sinh 1549)
 24 tháng 4 - Fidelis of Sigmaringen, nhà truyền giáo Công giáo La Mã (sinh 1577)
 3 tháng 5 - Pedro Páez, nhà truyền giáo dòng Tên Tây Ban Nha (sinh 1564)
 15 tháng 5 - Petrus Plancius, nhà thiên văn và bản đồ (sinh 1552)
 20 tháng 5 - Osman II, vua Hồi giáo Ottoman (sinh 1604)
 1 tháng 7 - William Parker, 4 Baron Monteagle, chính trị gia người Anh (sinh 1575)
 22 tháng 11 - Pierre Biard, nhà truyền giáo dòng Tên (sinh 1567)
 28 tháng 12 - Francis de Sales, Đức Giám mục của Geneva và thánh (sinh 1567)
 Ngày chưa rõ:
 Tamblot, phiến quân Philippines
 John tiếng Wales của Ayr, lãnh đạo Presbyterian (sinh 1568)

Tham khảo

Năm 1622


title: Chamblay

text:
Chamblay là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Chamblay là một ngôi làng hẻo lánh nằm gần Besançon và Dole. Ngoài ra nó cũng nằm gần với biên giới của Thụy Sĩ.

Những lâu đài Clairvans đã đánh dấu một bước ngoặt lớn tại Chamblay. Bây giờ nơi đây là những khách sạn do Emine Karam phục hồi lại trong những năm 1920.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
 INSEE
 IGN

Xã của Jura


title: Helius pictus

text:
Helius pictus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Bóng gỗ trên cỏ tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007

text:
Giải bóng gỗ trên cỏ tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007 diễn ra từ ngày 9 đến ngày 12 tháng 12 năm 2007 với 6 nội dung thi đấu.

Xếp hạng theo quốc gia

Bảng huy chương

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kết quả môn bóng gỗ trên cỏ tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007
2007


title: Barkhagen

text:
Barkhagen là một đô thị tại Ludwigslust-Parchim (trước thuộc huyện Parchim), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Ludwigslust-Parchim


title: Paule

text:
Paule () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Paule được gọi là Paulois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Paule

Xã của Côtes-d'Armor


title: Harpa gracilis

text:
Harpa gracilis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Harpidae, họ ốc đàn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Harpa


title: Campsosternus apollo

text:
Campsosternus apollo là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Campsosternus


title: PCF (tàu chiến)

text:
PCF (viết tắt của Patrol Craft Fast, một số tài liệu tiếng Việt gọi đây là Duyên tốc đỉnh) là một loại tàu chiến nhỏ dài chừng 15 mét, có vỏ làm hoàn toàn bằng nhôm mà Hải quân Hoa Kỳ sử dụng để tác chiến trên sông và các vùng nước nông khác. PCF được trang bị 2 động cơ diesel 480 mã lực, radar, súng máy 12,7 mm M2 Browning, súng máy M60, súng cối 81 mm. Thủy thủ đoàn gồm 1 thuyền trưởng và 5 thuyền viên. Các thủy thủ được trang bị vũ khí cá nhân, gồm cả súng phóng lựu.

Có 193 chiếc PCF đã được đóng; 110 trong số đó từng được sử dụng trong Chiến tranh Việt Nam.

Sau này, Hải quân nhân dân Việt Nam đã thay thế súng máy M2, M60 bằng súng máy hạng nặng NSV do Việt Nam chế tạo, giữ lại khẩu cối 81mm kẹp cùng khẩu NVS bố trí phia sau đuôi tàu, thay mới các hệ thống radar (11 km) và thiết bị thông tin liên lạc trên tàu

Tham khảo

.

Các quốc gia sử dụng
 Tịch thu từ trong chính quyền Thực dân Pháp và Vương quốc Lào của Chính phủ Hoàng gia Lào và chính quyền Việt Nam Cộng hòa và Chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Tịch thu từ trong chính quyền Thực dân Pháp và Quốc gia Việt Nam của chính phủ Quốc Trưởng Bảo Đại và chính quyền Việt Nam Cộng hòa và Chủ nghĩa đế quốc Mỹ.

Liên kết ngoài
 Tái hiện chiến thắng Chương Thiện, Thanh Niên Online.

Tàu chiến trong chiến tranh Việt Nam
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam


title: Villiers-au-Bouin

text:
Villiers-au-Bouin là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 743 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 52-114 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Villiersaubouin


title: Họ Cầy

text:
Họ Cầy (Viverridae) là một họ động vật có vú cỡ nhỏ đến trung bình, thân hình mềm mại, chủ yếu sống ở trên cây, gồm 14 chi chia thành 33 loài. Họ này được đặt tên và mô tả lần đầu tiên bởi John Edward Gray vào năm 1821. Chúng sinh sống ở những khu vực phía nam của Địa Trung Hải, Madagascar và bán đảo Iberia; ngoài ra còn ở Nam Á và Đông Nam Á, trên khắp Wallace Line, Châu Phi và vào Nam Âu. Sự xuất hiện của chúng ở Sulawesi và ở một số hòn đảo liền kề cho thấy chúng là cư dân cổ xưa của vùng nhiệt đới Cựu Thế giới. Môi trường sinh sống ưa thích của chúng là các cánh rừng, xavan, vùng núi, và trên hết là các rừng mưa nhiệt đới. Kết quả là hiện nay nhiều loài đang đối mặt với sự suy giảm nghiêm trọng về môi trường sống; dẫn đến một số loài hiện nay được đánh giá là dễ bị tổn thương, và cầy rái cá được đánh giá là loài nguy cấp.

Về bề ngoài nói chung thì chúng giống như mèo, nhưng mõm rộng và thường là nhọn, trông giống như rái cá hay cầy mangut. Chiều dài của chúng, khi trừ đi phần đuôi, là khoảng 40–100 cm (17-39 inch) và cân nặng khoảng 1–5 kg (3-10 pao). Đuôi của chúng dài từ 12–90 cm (5-35 inch). Tuổi thọ 5-15 năm.

Tại Sri Lanka, người ta gọi chúng là "kalawedda" theo tiếng Sinhala. Tuy nhiên, phần lớn người dân gọi chúng là "uguduwa" hay "kalawedda" một cách tùy ý nhưng cùng nghĩa.

Mặc dù có hình dáng bề ngoài khá giống với các loài cầy khác trong họ này, cầy cọ châu Phi (Nandinia binotata) về mặt di truyền là khác biệt, được xếp vào một họ riêng của chính nó (Họ Nandiniidae). Ngoài ra, nghiên cứu di truyền học gần đây cũng chỉ ra rằng các loài cầy linsang châu Á (chi Prionodon) không phải là cầy thực sự mà có quan hệ gần gũi hơn với Họ Mèo (Felidae), nên được xếp vào một họ riêng (Họ Prionodontidae). Tương tự, cầy fossa (Cryptoprocta ferox) ở Madagascar đã từng được coi là thành viên của họ này một khoảng thời gian rất lâu, nhưng các chứng cứ di truyền học gần đây đã chỉ ra rằng loài này là thành viên đặc hữu của động vật ăn thịt tại Madagascar, có họ hàng với Họ Cầy lỏn (Herpestidae), nên cũng được xếp vào một họ riêng (Họ Eupleridae).

Các loài cầy có sự sinh sản diễn ra quanh năm; thời gian mang thai 60-81 ngày. Một số loài có thể sinh đẻ hai lần trong năm. Mỗi lứa chúng đẻ ra từ 1-6 con non phủ đầy lông từ khi mới sinh. Người ta biết rất ít về tập tính sinh sản của chúng.

Cầy là các động vật ăn tạp, bổ sung cho các thức ăn từ thịt (cả do chúng săn được lẫn xác chết) là hoa quả, trứng và có thể là cả rễ cây. Một trong những thức ăn khoái khẩu của cầy vòi đốm là quả từ cây cà phê. Các loại hạt cà phê thường là bị đào thải và chúng được thu gom lại để bán dưới dạng cà phê cứt chồn tại Việt Nam hay Kopi Luwak tại Indonesia.

Mặc dù một số loài được đánh giá là nguy cấp, nhưng người ta vẫn tiếp tục săn bắn chúng vì nhiều người vẫn đánh giá cao thịt của chúng.

Một số tài liệu cho rằng việc ăn thịt cầy có thể đã dẫn đến sự bùng nổ phát triển của virus bệnh SARS năm 2003. Tháng 1 năm 2004, tỉnh Quảng Đông ở Trung Quốc đã ra lệnh cấm buôn bán các loài cầy và tiêu hủy toàn bộ các con còn đang bị giam giữ. Cũng trong tháng 1 năm 2004 thì Hoa Kỳ đã thông báo cấm nhập khẩu các loài cầy.

Năm 2005, WWF đã đưa ra bức ảnh được chụp vào ban đêm của một loài động vật ăn thịt chưa rõ tên (tên hiệu là cáo-mèo) ở Borneo, một hòn đảo ở Indonesia. Một số nhà khoa học cho rằng nó hoặc là loài cầy mới, hoặc đó là một trong những loài hiếm mà hiện nay người ta còn phát hiện ra dấu vết, chẳng hạn như cầy Hose.

Cầy cũng là một trong những nguồn cung cấp xạ có giá trị cao, được dùng làm chất ổn định trong công nghiệp sản xuất nước hoa. Mặc dù các loài cầy đã từng có thời bị giết để lấy xạ, nhưng gần đây người ta đã "tái sinh" chúng cho mục đích này. Các chất tiết ra của cầy được lấy ra từ các tuyến xung quanh hậu môn của chúng thông qua một quy trình mổ. Cả cầy đực lẫn cầy cái đều tiết ra các chất nặng mùi này. Ít nhất có một trang trại nuôi cầy ở Ethiopia cho mục đích lấy xạ, mặc dù kiểu lấy xạ này đang tàn lụi dần đi do ngành sản xuất nước hoa đang chuyển sang sử dụng các chất hãm màu tổng hợp.

Các loài
Phân họ Hemigalinae:
Chrotogale owstoni — Cầy vằn bắc, cầy Owston
Cynogale bennettii — Cầy rái cá
Diplogale hosei — Cầy cọ Hose
Hemigalus derbyanus — Cầy vằn nam
Phân họ Paradoxurinae:
Arcticis binturong — Cầy mực, chồn mực, binturong
Arctogalidia trivirgata — Cầy tai trắng, cầy răng nhỏ
Macrogalidia musschenbroekii — Cầy cọ đảo Sulawesi
Paguma larvata — Cầy vòi mốc
Paradoxurus hermaphroditus — Cầy vòi hương
Paradoxurus zeylonensis — Cầy cọ lông vàng
Paradoxurus jerdoni — Cầy cọ lông nâu
Phân họ Viverrinae:
Civettictis civetta — Cầy hương châu Phi
Genetta abyssinica — Cầy genet Abyssinia
Genetta angolensis — Cầy Angola
Genetta cristata
Genetta genetta — Cầy genet
Genetta johnstoni — Cầy Johnston
Genetta maculata — Cầy Panther
Genetta servalina — Cầy Servaline
Genetta thierryi — Cầy Haussa
Genetta tigrina
Genetta victoriae — Cầy genet lớn
Osbornictis piscivora — Cầy genet nước
Poiana leightoni — Cầy linsang Leighton
Poiana richardsonii — Cầy linsang châu Phi
Prionodon linsang — Cầy linsang sọc
Prionodon pardicolor — Cầy gấm, cầy linsang đốm
Viverra civettina — Cầy Malabar
Viverra megaspila — Cầy giông sọc, cầy đốm lớn
Viverra tangalunga — Cầy giông phương Đông
Viverra zibetha — Cầy giông, cầy Ấn Độ lớn
Viverricula indica — Cầy hương, cầy Ấn Độ nhỏ, trong dân gian gọi không chính xác là chồn hương.
Phân họ Prionodontinae
Chi Prionodon
Prionodon linsang
Prionodon pardicolor

Lai ghép Cầy/Cầy genet
Trong "The Variation Of Animals And Plants Under Domestication" của mình, Charles Darwin đã viết: The Genetta has bred both here and in the Jardin des Plantes, and produced hybrids (Cầy Genetta đã được phối giống ở cả đây và ở Jardin des Plantes, và chúng sinh ra con lai). Những người khác cũng thông báo là có sự lai ghép giữa cầy/cầy genet.

Linh tinh
Cầy trong tiếng Việt cũng được dùng để chỉ chó mặc dù cầy và chó chỉ có quan hệ họ hàng xa.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cầy genet: Tổng quan động vật hoang dã từ African Wildlife Foundation
 BBC: 'Động vật có vú mới' nhìn thấy ở Borneo
 Trang web Animal Diversity của Đại học Michigan
 Trên ITIS
 Cầy trên StraightDope.com

Họ động vật có vú
Động vật có vú châu Á
Động vật có vú châu Phi


title: Exomalopsis neglecta

text:
Exomalopsis neglecta là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Buysson mô tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Exomalopsis
Động vật được mô tả năm 1892


title: Exaerete trochanterica

text:
Exaerete trochanterica là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Exaerete
Động vật được mô tả năm 1900


title: City Lights

text:
City Lights (tựa trong tiếng Việt: Ánh sáng đô thị) là một bộ phim câm hài hước - lãng mạn của Mỹ, công chiếu vào năm 1931. Phim được biên kịch và đạo diễn bởi Charlie Chaplin, đồng thời cũng là vai nam chính bên cạnh Virginia Cherrill và Harry Myers. Mặc dù phim tiếng lúc bấy giờ đã có ưu thế hơn hẳn so với phim câm nhưng City Lights vẫn thu được thành công vang dội và được xem như một trong những bộ phim kinh điển nhất của thời đại phim câm.

Nội dung
City Lights mở đầu với cảnh quay lễ khai trương một bức tượng. Sau bài phát biểu (không thành tiếng) của nhà chức trách, người ta kéo tấm vải phủ bức tượng xuống, và nhìn thấy gã lang thang (Charlie Chaplin) đã ngủ ở đấy từ lúc nào. Gã luống cuống bò dậy, rồi trong lúc cố thoát khỏi bức tượng, cái quần của gã mắc ngay vào thanh gươm của bức tượng. Đúng lúc đó quốc ca nổi lên, và người ta phải chào cả gã lẫn bức tượng.

Gã tiếp tục đi lang thang trên đường. Lúc đó, gã gặp rồi đem lòng yêu một cô gái mù (Virginia Cherrill). Cô gái mù cứ nghĩ gã là một nhà triệu phú hào hoa phong nhã, và rất có ấn tượng với nhà triệu phú này. Sau đó, gã lang thang gặp một triệu phú thật sự (Harry Myers). Ông này đang say rượu, chán đời và định tự tử. Thấy thế nên gã liền cứu sống nhà triệu phú. Cảm động, ông ta kết bạn với gã, rước gã về nhà rồi cho ở cùng. Nhưng đến khi tỉnh rượu, ông triệu phú không còn nhận ra gã là ai, lại đuổi gã ra khỏi nhà mình. Từ hôm đó, cứ khi nào ông triệu phú say rượu, ông lại tìm đến anh bạn lang thang của mình.

Gã lang thang quyết định tìm mọi cách để kiếm tiền, nhằm giúp cô gái mù phẫu thuật mắt để cô có thể thấy được ánh sáng. Gã bắt đầu phải làm đủ mọi công việc, mà tệ hại nhất là đi thi đấu quyền Anh. Thua cuộc, gã lại lang thang kiếm tiền. Trong lúc say xỉn, ngài triệu phú hứng chí tặng gã một ngàn đôla, gã dùng tiền để trả tiền nhà và tiền phẫu thuật mắt cho cô gái mù. Không may, khi ông triệu phú tỉnh rượu, gã bị buộc tội ăn cắp tiền. Gã đưa tiền cho cô gái và bảo rằng mình sẽ đi xa. Sau đó, gã bỏ trốn rồi bị bắt vào tù.

Vài tháng sau, cảnh sát thả kẻ lang thang ra. Gã lại lang thang trong bộ đồ rách rưới. Gã bị đám trẻ con trêu ghẹo. Gã đuổi bọn trẻ con đi. Tình cờ gã gặp lại cô gái mù, nay mắt cô đã sáng và đang mở một cửa hàng bán hoa với bà ngoại (Florence Lee). Ban đầu, cô gái không nhận ra con người hảo tâm đã giúp đỡ cô ngày xưa và cảm thấy thương xót cho gã đàn ông rách rưới. Cô gái giữ tay gã lại và cảm nhận được đây là bàn tay đã hết lòng giúp đỡ mình, đã hi sinh bản thân để giúp cho mình lại nhìn thấy ánh sáng. Cô nhìn thẳng vào mắt gã và hỏi: "You?" (Là anh?). Gã lang thang ngây ngô gật đầu, cố mỉm một nụ cười. Và gã hỏi lại: "You can see now?" (Em có thể thấy rồi chứ?). Cô gái bật khóc và trả lời: "Yes, I can see now" (Vâng, em đã thấy).

Diễn viên

 Charlie Chaplin vai Gã lang thang (The Tramp)
 Virginia Cherrill vai Cô gái mù
 Florence Lee vai Bà ngoại của cô gái mù
 Harry Myers vai Nhà triệu phú
 Al Ernest Garcia vai Quản gia của nhà triệu phú
 Hank Mann vai Đấu thủ quyền Anh
 Henry Bergman vai Thị trưởng
 Albert Austin vai Nhân công quét đường

Vinh dự
Năm 1992, City Lights được chọn lưu trữ trong Viện lưu trữ phim Quốc gia Mỹ vì "tính văn hóa, lịch sử và tín hiệu thẩm mỹ".

Danh sách của AFI
1997 100 phim hay nhất #76
100 phim tình cảm #10
100 anh hùng và kẻ phản diện:
Kẻ lang thang, Anh hùng #38
100 phim hài #38
100 phim truyền cảm hứng #33
100 phim hay nhất (đính chính) #11
10 phim thuộc 10 thể loại #1 Hài lãng mạn

Chú thích

Liên kết ngoài
 City Lights tại Internet Movie Database

 City Lights on Chaplin's official website.
 City Lights at clown-ministry.com

Phim năm 1931
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim câm
Phim trắng đen
Phim hài Mỹ
Phim do Charlie Chaplin đạo diễn
Phim chính kịch lãng mạn Mỹ
Phim hài-chính kịch Mỹ
Phim của Viện lưu trữ phim Quốc gia Mỹ
Phim được lưu trữ tại Cơ quan lưu trữ phim Quốc gia Hoa Kỳ
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1930
Phim lấy bối cảnh năm 1931


title: Mobecq

text:
Mobecq là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 51 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Austrolimnophila eucharis

text:
Austrolimnophila eucharis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Nguyễn Huy Tưởng

text:
Nguyễn Huy Tưởng (1912 – 1960) là một nhà văn, nhà viết kịch Việt Nam nổi tiếng. Ông là tác giả của những tiểu thuyết lịch sử, vở kịch lớn như: Vũ Như Tô, Đêm hội Long Trì, Bắc Sơn, Sống mãi với thủ đô.

Tiểu sử
Nguyễn Huy Tưởng sinh ngày 6 tháng 5 năm 1912 trong một gia đình nho giáo ở làng Dục Tú, Từ Sơn, Bắc Ninh, nay thuộc thôn Dục Tú 1,xã Dục Tú, huyện Đông Anh, Hà Nội.

Năm 1930, ông tham gia các hoạt động yêu nước của thanh niên học sinh ở Hải Phòng. Năm 1935 ông làm thư ký nhà Đoan (Thuế quan) ở Hải Phòng, sau đó quay về Hà Nội. Năm 1938 ông tham gia Hội Truyền bá Quốc ngữ và phong trào hướng đạo sinh ở Hải Phòng. Năm 1943 ông gia nhập nhóm Văn hóa cứu quốc bí mật và được bầu làm Tổng thư ký Hội Truyền bá Quốc ngữ Hải Phòng. Sau đó ông tiếp tục hoạt động ở Hà Nội, Nam Định và Phúc Yên.

Tháng 6 1945, Nguyễn Huy Tưởng tham gia ban biên tập tạp chí Tiên Phong của Văn hóa cứu quốc. Tháng 8 năm đó, Nguyễn Huy Tưởng đi dự Đại hội quốc dân ở Tân Trào. Ông còn là đại biểu văn hóa cứu quốc, giúp biên tập các tờ báo Cờ giải phóng, Tiên Phong. Tiếp đó ông giữ chức vụ Tổng thư ký Ban Trung ương Vận động đời sống mới. Cách mạng Tháng Tám thành công, Nguyễn Huy Tưởng trở thành người lãnh đạo chủ chốt của Hội văn hóa cứu quốc.

Nguyễn Huy Tưởng là đại biểu Quốc hội khóa I năm 1946. Tháng 4 năm đó, vở kịch Bắc Sơn của ông được công diễn ở Nhà hát lớn Hà Nội đem lại thành công lớn. Tháng 7, ông được bầu là Phó thư ký Hội Văn hóa cứu quốc Việt Nam. Tháng 12 năm 1946, toàn quốc kháng chiến, ông tổ chức và đưa Đoàn văn hóa kháng chiến lên Việt Bắc. Tiếp tục hoạt động văn hóa, ông là ủy viên Thường vụ Hội Văn nghệ Việt Nam, thư ký toà soạn Tạp chí Văn nghệ và tham gia tiểu ban Văn nghệ Trung ương Đảng.

Năm 1951, ông tham gia chiến dịch biên giới. Trong hai năm 1953, 1954 ông công tác giảm tô trong cải cách ruộng đất. Sau hòa bình 1954, ông làm Ủy viên ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa I. Ông là người sáng lập và là giám đốc đầu tiên của Nhà xuất bản Kim Đồng.

Nguyễn Huy Tưởng bị bệnh hiểm nghèo và mất ngày 25 tháng 7 năm 1960 tại Hà Nội, thọ 48 tuổi. Năm 1995, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã đặt tên cho một phố của thủ đô là phố Nguyễn Huy Tưởng, nối từ phố Vũ Trọng Phụng cắt ngang qua phố Nguyễn Tuân đến đường Khuất Duy Tiến. Ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật năm 1996.

Tác phẩm

 Đêm hội Long Trì (tiểu thuyết, 1942)
 Vũ Như Tô (kịch, 1941)
 An Tư công chúa (tiểu thuyết, 1944)
 Cột đồng Mã Viện (kịch, 1944)
 Bắc Sơn (kịch, công diễn 6 tháng 4 năm 1946)
 Những người ở lại (kịch, 1948)
 Anh Sơ đầu quân (tập kịch, 1949)
 Tìm mẹ (truyện thiếu nhi, 1950)
 Ký sự Cao Lạng (tập ký sự, 1951)
 Truyện Anh Lục (tiểu thuyết, 1955)
 Gặp Bác (tập ký, 1956)
 Kể chuyện Quang Trung (truyện thiếu nhi, 1957)
 Bốn năm sau (tiểu thuyết, 1959)
 Sống mãi với Thủ Đô (tiểu thuyết, 1960)
 Lũy hoa (kịch bản, 1960)
 An Dương Vương xây thành ốc (truyện thiếu nhi, 1960)
 Lá cờ thêu sáu chữ vàng (tiểu thuyết, 1960)
 Lũy hoa (truyện phim, 1961)
 Chiến sĩ ca-nô (truyện thiếu nhi)
 Thằng Quấy (truyện thiếu nhi)
 Con cóc là cậu ông trời (truyện thiếu nhi)
 Cô bé gan dạ (truyện thiếu nhi)
 Nhật ký Nguyễn Huy Tưởng (3 tập, 2006) dày 1700 trang

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người là thật. Phải thật với người, giới thiệu nhật ký của Nguyễn Huy Tưởng

Cựu học sinh trường Bonnal - Ngô Quyền, Hải Phòng
Nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc
Nhà văn Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Nhà viết kịch Việt Nam
Người Hà Nội
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Sinh năm 1912
Mất năm 1960
Nhà văn Việt Nam
Nhà soạn kịch thế kỷ 20
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Castelletto d'Orba

text:
Castelletto d'Orba là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 90 km về phía đông nam của Torino và khoảng 25 km về phía nam của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.979 người và diện tích là 14,3 km².

Đô thị Castelletto d'Orba có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Cazzuli, Crebini, và Passaronda.

Castelletto d'Orba giáp các đô thị: Capriata d'Orba, Lerma, Montaldeo, San Cristoforo, và Silvano d'Orba.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Gymnastes riedeli

text:
Gymnastes riedeli là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gymnastes
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Megachile vagata

text:
Megachile vagata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

V
Động vật được mô tả năm 1908


title: Oides dorsosignata

text:
Oides dorsosignata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Clark miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: 8696 Kjeriksson

text:
8696 Kjeriksson (1993 FM16) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 8696 Kjeriksson

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Mandello del Lario

text:
Mandello del Lario là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Lecco trong vùng Lombardia. Mandello del Lario có diện tích 41,77 km2, dân số theo ước tính năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Ý là 10.309 người. Đô thị này nằm bên hồ Como
Các đơn vị dân cư: Olcio, Maggiana, Mandello a lago, Tonzanico, Molina, Mulini, Motteno, Cologna, Luzzeno, Moregallo, Rongio, Gorlo, Somana, Sonvico.
Đô thị Mandello del Lario giáp với các đô thị: Abbadia Lariana, Ballabio, Esino Lario, Lecco, Lierna, Oliveto Lario, Pasturo, Valbrona (CO), Valmadrera.

Bờ biển giữa Mandello del Lario và Varenna được gọi là "Bờ biển vàng", được coi là tốt nhất tuyệt đối, với điều kiện thời tiết tốt nhất và tầm nhìn toàn cảnh ra Hồ Como. bờ hồ Como Do tầm quan trọng của nó, các cuộc chiến tranh giành quyền chinh phục bờ hồ này rất nhiều và nếu kéo dài hàng thập kỷ, thậm chí giữa quân đội của Milan và Serenissima.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị tỉnh Lecco
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Neocorynura polybioides

text:
Neocorynura polybioides là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ducke mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Neocorynura
Động vật được mô tả năm 1906


title: Hexatoma terebrina

text:
Hexatoma terebrina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: 5799 Brewington

text:
5799 Brewington (1980 TG4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 10 năm 1980 bởi Shoemaker, C. S. ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5799 Brewington

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Carolyn S. Shoemaker
Thiên thể phát hiện năm 1980


title: Pristerognatha

text:
Pristerognatha là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Các loài
Pristerognatha agilana (Clemens, 1860)
Pristerognatha fuligana ([Denis & Schiffermuller], 1775)
Pristerognatha penthinana (Guenee, 1845)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Olethreutini


title: Xeromelissa pedroi

text:
Xeromelissa pedroi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Toro & Moldenke mô tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Xeromelissa
Động vật được mô tả năm 1979


title: Rhypholophus suffumatus

text:
Rhypholophus suffumatus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Rhypholophus
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Galeruca costatissima

text:
Galeruca costatissima là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blake miêu tả khoa học năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

Galeruca


title: Château-Chinon (quận)

text:
Quận Château-Chinon là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Nièvre, ở vùng Bourgogne. Quận này có 6 tổng và 72 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Château-Chinon là:
 Château-Chinon(Ville)
 Châtillon-en-Bazois
 Fours
 Luzy
 Montsauche-les-Settons
 Moulins-Engilbert

Các xã
Các xã của quận Château-Chinon, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Château-Chinon(Ville) trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Château-Chinon