title: Danh sách tiểu hành tinh: 1301–1400

text:
|-
| 1301 Yvonne || 1934 EA || 7 tháng 3 năm 1934 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1302 Werra || 1924 SV || 28 tháng 9 năm 1924 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1303 Luthera || 1928 FP || 16 tháng 3 năm 1928 || Hamburg-Bergedorf || A. Schwassmann
|-
| 1304 Arosa || 1928 KC || 21 tháng 5 năm 1928 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1305 Pongola || 1928 OC || 19 tháng 7 năm 1928 || Johannesburg || H. E. Wood
|-
| 1306 Scythia || 1930 OB || 22 tháng 7 năm 1930 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1307 Cimmeria || 1930 UF || 17 tháng 10 năm 1930 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1308 Halleria || 1931 EB || 12 tháng 3 năm 1931 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1309 Hyperborea || 1931 TO || 11 tháng 10 năm 1931 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1310 Villigera || 1932 DB || 28 tháng 2 năm 1932 || Hamburg-Bergedorf || A. Schwassmann
|-
| 1311 Knopfia ||  || 24 tháng 3 năm 1933 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1312 Vassar || 1933 OT || 27 tháng 7 năm 1933 || Williams Bay || G. Van Biesbroeck
|-
| 1313 Berna || 1933 QG || 24 tháng 8 năm 1933 || Uccle || S. J. Arend
|-
| 1314 Paula || 1933 SC || 16 tháng 9 năm 1933 || Uccle || S. J. Arend
|-
| 1315 Bronislawa ||  || 16 tháng 9 năm 1933 || Uccle || S. J. Arend
|-
| 1316 Kasan || 1933 WC || 17 tháng 11 năm 1933 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1317 Silvretta || 1935 RC || 1 tháng 9 năm 1935 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1318 Nerina || 1934 FG || 24 tháng 3 năm 1934 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1319 Disa || 1934 FO || 19 tháng 3 năm 1934 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1320 Impala || 1934 JG || 13 tháng 5 năm 1934 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1321 Majuba || 1934 JH || 7 tháng 5 năm 1934 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1322 Coppernicus || 1934 LA || 15 tháng 6 năm 1934 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1323 Tugela || 1934 LD || 19 tháng 5 năm 1934 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1324 Knysna || 1934 LL || 15 tháng 6 năm 1934 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1325 Inanda || 1934 NR || 14 tháng 7 năm 1934 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1326 Losaka || 1934 NS || 14 tháng 7 năm 1934 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1327 Namaqua || 1934 RT || 7 tháng 9 năm 1934 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1328 Devota || 1925 UA || 21 tháng 10 năm 1925 || Algiers || B. Jekhovsky
|-
| 1329 Eliane || 1933 FL || 23 tháng 3 năm 1933 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1330 Spiridonia || 1925 DB || 17 tháng 2 năm 1925 || Crimea-Simeis || V. Albitskij
|-
| 1331 Solvejg || 1933 QS || 25 tháng 8 năm 1933 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1332 Marconia || 1934 AA || 9 tháng 1 năm 1934 || Pino Torinese || L. Volta
|-
| 1333 Cevenola || 1934 DA || 20 tháng 2 năm 1934 || Algiers || O. Bancilhon
|-
| 1334 Lundmarka || 1934 OB || 16 tháng 7 năm 1934 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1335 Demoulina || 1934 RE || 7 tháng 9 năm 1934 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1336 Zeelandia || 1934 RW || 9 tháng 9 năm 1934 || Johannesburg || H. van Gent
|-
| 1337 Gerarda ||  || 9 tháng 9 năm 1934 || Johannesburg || H. van Gent
|-
| 1338 Duponta || 1934 XA || 4 tháng 12 năm 1934 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1339 Désagneauxa || 1934 XB || 4 tháng 12 năm 1934 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1340 Yvette || 1934 YA || 27 tháng 12 năm 1934 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1341 Edmée || 1935 BA || 27 tháng 1 năm 1935 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1342 Brabantia || 1935 CV || 13 tháng 2 năm 1935 || Johannesburg || H. van Gent
|-
| 1343 Nicole || 1935 FC || 29 tháng 3 năm 1935 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1344 Caubeta || 1935 GA || 1 tháng 4 năm 1935 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1345 Potomac || 1908 CG || 4 tháng 2 năm 1908 || Taunton || J. H. Metcalf
|-
| 1346 Gotha || 1929 CY || 5 tháng 2 năm 1929 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1347 Patria || 1931 VW || 6 tháng 11 năm 1931 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1348 Michel || 1933 FD || 23 tháng 3 năm 1933 || Uccle || S. J. Arend
|-
| 1349 Bechuana || 1934 LJ || 13 tháng 6 năm 1934 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1350 Rosselia || 1934 TA || 3 tháng 10 năm 1934 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1351 Uzbekistania || 1934 TF || 5 tháng 10 năm 1934 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1352 Wawel || 1935 CE || 3 tháng 2 năm 1935 || Uccle || S. J. Arend
|-
| 1353 Maartje || 1935 CU || 13 tháng 2 năm 1935 || Johannesburg || H. van Gent
|-
| 1354 Botha || 1935 GK || 3 tháng 4 năm 1935 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1355 Magoeba || 1935 HE || 30 tháng 4 năm 1935 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1356 Nyanza || 1935 JH || 3 tháng 5 năm 1935 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1357 Khama || 1935 ND || 2 tháng 7 năm 1935 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1358 Gaika || 1935 OB || 21 tháng 7 năm 1935 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1359 Prieska || 1935 OC || 22 tháng 7 năm 1935 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1360 Tarka || 1935 OD || 22 tháng 7 năm 1935 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1361 Leuschneria || 1935 QA || 30 tháng 8 năm 1935 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1362 Griqua ||  || 31 tháng 7 năm 1935 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1363 Herberta || 1935 RA || 30 tháng 8 năm 1935 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1364 Safara || 1935 VB || 18 tháng 11 năm 1935 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1365 Henyey || 1928 RK || 9 tháng 9 năm 1928 || Heidelberg || M. F. Wolf
|-
| 1366 Piccolo || 1932 WA || 29 tháng 11 năm 1932 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1367 Nongoma || 1934 NA || 3 tháng 7 năm 1934 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1368 Numidia || 1935 HD || 30 tháng 4 năm 1935 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1369 Ostanina || 1935 QB || 27 tháng 8 năm 1935 || Crimea-Simeis || P. F. Shajn
|-
| 1370 Hella || 1935 QG || 31 tháng 8 năm 1935 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1371 Resi || 1935 QJ || 31 tháng 8 năm 1935 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1372 Haremari || 1935 QK || 31 tháng 8 năm 1935 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1373 Cincinnati || 1935 QN || 30 tháng 8 năm 1935 || Mount Wilson || E. Hubble
|-
| 1374 Isora || 1935 UA || 21 tháng 10 năm 1935 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1375 Alfreda || 1935 UB || 22 tháng 10 năm 1935 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1376 Michelle || 1935 UH || 29 tháng 10 năm 1935 || Algiers || G. Reiss
|-
| 1377 Roberbauxa || 1936 CD || 14 tháng 2 năm 1936 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1378 Leonce || 1936 DB || 21 tháng 2 năm 1936 || Uccle || F. Rigaux
|-
| 1379 Lomonosowa || 1936 FC || 19 tháng 3 năm 1936 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1380 Volodia || 1936 FM || 16 tháng 3 năm 1936 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1381 Danubia || 1930 QJ || 20 tháng 8 năm 1930 || Crimea-Simeis || E. F. Skvortsov
|-
| 1382 Gerti || 1925 BB || 21 tháng 1 năm 1925 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1383 Limburgia || 1934 RV || 9 tháng 9 năm 1934 || Johannesburg || H. van Gent
|-
| 1384 Kniertje || 1934 RX || 9 tháng 9 năm 1934 || Johannesburg || H. van Gent
|-
| 1385 Gelria || 1935 MJ || 24 tháng 5 năm 1935 || Johannesburg || H. van Gent
|-
| 1386 Storeria || 1935 PA || 28 tháng 7 năm 1935 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 1387 Kama || 1935 QD || 27 tháng 8 năm 1935 || Crimea-Simeis || P. F. Shajn
|-
| 1388 Aphrodite || 1935 SS || 24 tháng 9 năm 1935 || Uccle || E. Delporte
|-
| 1389 Onnie ||  || 28 tháng 9 năm 1935 || Johannesburg || H. van Gent
|-
| 1390 Abastumani || 1935 TA || 3 tháng 10 năm 1935 || Crimea-Simeis || P. F. Shajn
|-
| 1391 Carelia || 1936 DA || 16 tháng 2 năm 1936 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1392 Pierre || 1936 FO || 16 tháng 3 năm 1936 || Algiers || L. Boyer
|-
| 1393 Sofala || 1936 KD || 25 tháng 5 năm 1936 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1394 Algoa || 1936 LK || 12 tháng 6 năm 1936 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1395 Aribeda || 1936 OB || 16 tháng 7 năm 1936 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1396 Outeniqua || 1936 PF || 9 tháng 8 năm 1936 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1397 Umtata || 1936 PG || 9 tháng 8 năm 1936 || Johannesburg || C. Jackson
|-
| 1398 Donnera || 1936 QL || 26 tháng 8 năm 1936 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 1399 Teneriffa || 1936 QY || 23 tháng 8 năm 1936 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 1400 Tirela || 1936 WA || 17 tháng 11 năm 1936 || Algiers || L. Boyer
|-

Tham khảo


title: Agrypnus yuppe

text:
Agrypnus yuppe là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Cremastobombycia ignota

text:
Cremastobombycia ignota là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Hoa Kỳ (bao gồm Illinois, Texas, Kentucky, Maine, New York, Massachusetts, Washington và Ohio).

Sải cánh dài 6.5-7.5 mm.

Ấu trùng ăn Elephantopus species (bao gồm Elephantopus carolinianus), Helianthus species (bao gồm Helianthus annuus và Helianthus giganteus), Ridania alternifolia, Verbesina species (bao gồm Verbesina alternifolia và Verbesina virginica). Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
mothphotographersgroup
Cremastobombycia at microleps.org

Liên kết ngoài

Cremastobombycia


title: Inga gereauana

text:
Inga gereauana là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Peru.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Inga gereauana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

G
Thực vật Peru
Thực vật dễ tổn thương


title: Piper seychellarum

text:
Piper seychellarum (tiếng Anh thường gọi là Seychelles Pepper) là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Đây là loài đặc hữu của Seychelles. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Gerlach, J. 2003. Piper seychellarum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Seychelles
S
Thực vật đặc hữu
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Seychelles


title: Juilly, Côte-d'Or

text:
Juilly  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 298 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or

pms:Juilly


title: Chalcolepidius webbii

text:
Chalcolepidius webbii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Chalcolepidius


title: Heliogomphus nietneri

text:
Heliogomphus nietneri là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Nó là loài đặc hữu của Sri Lanka. Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng đất thấp ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Bedjanic, M. 2005. Heliogomphus nietneri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2007.

Chuồn chuồn ngô Sri Lanka
N
Động vật được mô tả năm 1878


title: Stavropol

text:
Stavropol (tiếng Nga: Ставрополь, tiếng Adyghe: Пхъэгъуалъ, Чэткъал) là một thành phố nằm ở phía tây nam Nga và là trung tâm hành chính của Vùng Stavropol. Dân số: 354.867 (2002 điều tra dân số). Dân số qua các thời kỳ:

Khí hậu
Stavropol có khí hậu cận nhiệt đới ẩm (phân loại khí hậu Köppen Cfa).

Thành phố kết nghĩa
Stavropol kết nghĩa với:

  Des Moines, Hoa Kỳ
  Béziers, Pháp
  Pazardzhik, Bulgaria
  Yerevan, Armenia
  Trấn Giang, Trung Quốc
  Thường Châu, Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Thành phố của Nga
Stavropol
Vùng Stavropol


title: Laurac-en-Vivarais

text:
Laurac-en-Vivarais  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Lauracenvivarais


title: Acanthodica fosteri

text:
Acanthodica fosteri là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Nam Mỹ, bao gồm Paraguay, Guyane thuộc Pháp và Costa Rica.

Liên kết ngoài

Chú thích

Acanthodica


title: Placabis

text:
Placabis là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Placabis placabilis Razowski & Becker, 2000

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Serpulorbis arenarius

text:
Serpulorbis arenarius là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Vermetidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Serpulorbis
Động vật được mô tả năm 1767


title: Megachile deanii

text:
Megachile deanii là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Rayment mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1935


title: Plebeia franki

text:
Plebeia franki là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Plebeia
Động vật được mô tả năm 1900


title: Gemmuloborsonia colorata

text:
Gemmuloborsonia colorata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gemmuloborsonia


title: Lusitanops sigmoideus

text:
Lusitanops sigmoideus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

sigmoideus
Động vật được mô tả năm 1980


title: Candle in the Wind 1997

text:
Candle in The Wind 1997 (Ngọn nến trong gió) hay Goodbye England's Rose (Tạm biệt bông hồng nước Anh) là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Anh Elton John, được sáng tác và thu âm lại từ bài hát năm 1973 "Candle in the Wind". Nó được phát hành vào ngày 13 tháng 9 năm 1997 như là một đĩa đơn tưởng nhớ đến Diana, Vương phi xứ Wales quá cố, và toàn bộ số tiền từ doanh thu bài hát trên toàn cầu sẽ được chuyển tới tổ chức từ thiện của Diana. Tại nhiều quốc gia, nó được phát hành như là một đĩa đơn mặt A đôi cùng "Something About the Way You Look Tonight". Bài hát do Ngài George Martin sản xuất.

Theo Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Mỹ, với doanh số tiêu thụ được chứng nhận, đây là "đĩa đơn bán chạy nhất mọi thời đại". Sách Kỷ lục Guinness Thế giới năm 2009 cũng công nhận bài hát là "đĩa đơn bán chạy nhất kể từ khi Vương quốc Anh và Hoa Kỳ bắt đầu việc xếp hạng các đĩa đơn vào những năm năm 1950, với doanh số 33 triệu bản".

Sau khi phát hành, "Candle in the Wind 1997" trở thành đĩa đơn quán quân thứ tư của John tại Vương quốc Anh, và là đĩa đơn bán chạy nhất lịch sử bảng xếp hạng tại đây. Trong tháng 10, nó ra mắt ở vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, trở thành đĩa đơn quán quân thứ chín của ông tại Hoa Kỳ và trụ vững ngôi vị này trong 14 tuần liên tiếp, và là đĩa đơn bán chạy nhất trong lịch sử Billboard cũng như đĩa đơn đầu tiên đạt chứng nhận kim cương tại đây. Bài hát còn đứng đầu bảng xếp hạng tại Đức trong 7 tuần, Úc trong 6 tuần, và ngôi vị quán quân tại Nhật Bản, Canada, Pháp và nhiều bảng xếp hạng âm nhạc trên toàn thế giới khác.

Phiên bản 1997 đã giúp John giành một giải Grammy cho Trình diễn giọng pop nam xuất sắc nhất năm 1998. Nhiều phần lời bài hát đã được thay đổi sao cho phù hợp với cuộc đời và cái chết của Diana, so với phiên bản trước, được viết bởi Bernie Taupin, như là một lời tri ân đến nữ minh tinh quá cố Marilyn Monroe.

Thông tin bài hát
Ngày 31 tháng 8 năm 1997, Diana, Công nương xứ Wales, đã qua đời trong một vụ tai nạn xe hơi ở Paris, Pháp. Điều này ngay lập tức khiến Elton John vô cùng sốc, vì ông và công nương là những người bạn rất thân. Trước đó, ông cũng đã phải đau lòng tiễn đưa một người bạn quan trọng khác, nhà thiết kế thời trang Gianni Versace, vào đầu mùa hè, mà ông cùng tham dự tang lễ với Diana.

John chìm vào trạng thái mất cân bằng trong tâm trí, và để vượt qua nỗi đau này, ông muốn thực hiện một điều gì đó để chia sẻ nỗi đau mất mát trước sự ra đi của Diana. Ông liên lạc với cộng sự của ông là Bernie Taupin, yêu cầu ông sửa lại lời bài hát "Candle in the Wind" (1973). George Martin đóng vai trò sản xuất bài hát. Nó được thu âm gấp rút tại Townhouse Studios ở Tây London.

John chỉ biểu diễn trực tiếp "Candle in the Wind 1997" một lần duy nhất, tại Đám tang của Diana, Công nương xứ Wales, vào ngày 6 tháng 9 năm 1997. Ông tiếp tục hát bản gốc của bài hát tại các buổi hòa nhạc của mình, nhưng từ chối hát lại phiên bản sau, ngay cả trong buổi hòa nhạc tưởng niệm Diana vào tháng 7 năm 2007. Ông tuyên bố sẽ không bao giờ thể hiện nó một lần nào nữa, trừ khi có đề nghị từ 2 con trai của Diana. Bài hát không bao giờ được phát hành (hoặc tái phát hành) trên bất kỳ album nào, thậm chí là album tổng hợp Diana, Princess of Wales: Tribute (1997) (một ấn phẩm tưởng nhớ chính thức gồm hai đĩa với sự ủy thác từ gia đình Công nương, với sự góp mặt của nhiều nghệ sĩ như: Eric Clapton, Paul McCartney, Queen, Celine Dion, và Rod Stewart).

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng thập niên

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng mọi thời đại

Thành công trên các bảng xếp hạng

Chứng nhận

Xem thêm
Candle in the Wind
Danh sách đĩa đơn bán chạy nhất thế giới
Kỷ lục của bảng xếp hạng Billboard Hot 100

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát của Elton John
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Đĩa đơn quán quân tại Vương quốc Liên hiệp Anh
Đĩa đơn quán quân tại Áo
Đĩa đơn quán quân tại Bỉ
Đĩa đơn quán quân tại Canada
Đĩa đơn quán quân tại Đức
Đĩa đơn quán quân Dutch Top 40
Đĩa đơn quán quân European Hot 100 Singles
Đĩa đơn quán quân tại Ireland
Đĩa đơn quán quân tại Na Uy
Đĩa đơn quán quân tại Pháp
Đĩa đơn quán quân tại Thụy Sĩ
Đĩa đơn quán quân tại Thụy Điển
Đĩa đơn quán quân tại Úc
Pop ballad
Đĩa đơn năm 1997
Đĩa đơn từ thiện
Ballad thập niên 1990
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart


title: Neochesias

text:
Neochesias là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Hypolestes clara

text:
Hypolestes clara là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Megapodagrionidae. Đây là loài đặc hữu của Jamaica. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Paulson, D. & von Ellenrieder, N. 2005. Hypolestes clara. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Động vật Jamaica
Hypolestes


title: Pachysphinx occidentalis

text:
Pachysphinx occidentalis (tên tiếng Anh: Big Poplar Sphinx) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. It lives throughout Canada và Hoa Kỳ.

Phụ loài
Pachysphinx occidentalis occidentalis
Pachysphinx occidentalis regalis Rothschild & Jordan, 1903

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Big Poplar Sphinx  Butterflies và Moths of North America
Pachysphinx occidentalis occidentalis Sphingidae of the Americas

Pachysphinx
Côn trùng México


title: Rodriguezia lanceolata

text:
Rodriguezia lanceolata là một loài lan được tìm thấy ở Lesser Antilles đến Trung Mỹ và Nam Mỹ nhiệt đới.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

lanceolata
Thực vật quần đảo Windward
Thực vật Trinidad và Tobago
Thực vật được mô tả năm 1798
Lan Panama
Lan Nam Mỹ


title: Toxorhina perproducta

text:
Toxorhina perproducta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Toxorhina
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Schondra

text:
Schondra là một đô thị ở huyện Bad Kissingen bang Bayern nước Đức. Đô thị Schondra có diện tích 28,61 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1836 người.

Tham khảo


title: Gent

text:
Gent (, ;  ;  ; tên cũ Gaunt trong tiếng Anh) là một thành phố và đô thị tọa lạc ở Bỉ. Đây là thủ phủ và là thành phố lớn nhất ở tỉnh Oost-Vlaanderen. Thành phố bắt đầu từ một khu định cư tại điểm hợp lưu của các sông Scheldt và Lys và trở thành một trong những thành phố lớn và giàu có nhất thời Trung cổ ở bắc Âu. Ngày nay, thành phố này có cảng và một trường đại học.

Đô thị này bao gồm thành phố Gent và các thị xã Afsnee, Desteldonk, Drongen, Gentbrugge, Ledeberg, Mariakerke, Mendonk, Oostakker, Sint-Amandsberg, Sint-Denijs-Westrem, Sint-Kruis-Winkel, Wondelgem và Zwijnaarde. Dân số đầu năm 2008 là 237.250 người, Gent là đô thị lớn thứ nhì ở Bỉ về dân số. Vùng đô thị, bao gồm các khu ngoại vi có diện tích 1.205 km² và tổng dân số 594.582 người vào thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2008, xếp thứ 4 ở Bỉ.

Mỗi năm có một dịp lễ hội kéo dài 10 ngày tên là Gentse Feesten với 2 triệu khách tham quan tham gia.

Địa lý

Các đô thị
Sau các đợt sáp nhập năm 1965 và 1977, thành phố gồm:

Đô thị giáp ranh
 Wachtebeke
 Lochristi
 Destelbergen
 Melle
 Merelbeke
 De Pinte
 Sint-Martens-Latem
 Deinze
 Nevele
 Lovendegem
 Evergem
 Zelzate

Người địa phương nổi tiếng

 Saint Bavo, thánh bảo trợ của Gent (589-654)
 Henry của Gent, nhà triết học (khoảng 1217-1293)
 Jacob van Artevelde, chính khách (khoảng năm 1290-1345)
 John of Gaunt, 1st Duke of Lancaster (1340-1399)
 Jan van Eyck, họa sĩ (kh. 1385-1441)
 Hugo van der Goes, họa sĩ (khoảng 1440-1482)
 Jacob Obrecht, nhà soạn nhạc Phục hưng (khoảng 1457-1505)
 Charles V, Hoàng đế Đế quốc La Mã Thần thánh, Karel V, Charles Quint (1500-1558)
 Cornelius Canis, nhà soạn nhạc Phục hưng
 Daniel Heinsius, học giả (1580-1655)
 Caspar de Crayer, họa sĩ (1582-1669)
 Frans de Potter, nhà văn, (1834-1904)
 Jan Frans Willems, nhà văn (1793-1846)
 Joseph Guislain, nhà vật lý (1797-1860)
 Hippolyte Metdepenningen, nhà chính trị (1799-1881)
 Victor Horta, Art Nouveau architect (1861-1947)
 Maurice Maeterlinck, nhà thơ, đoạt Giải Nobel Văn chương (1862-1949)
 Frans Rens, nhà văn, (1805-1874)
 Leo Baekeland, nhà hóa học phát minh ra Bakelite (1863-1944)
 Pierre Louÿs, nhà thơ (1870-1925)
 Corneille Jean François Heymans, đoạt giải Giải Nobel Sinh học và Y học (1892-1968)
 Suzanne Lilar, tiểu thuyết gia (1901-1992)
 Jacques Rogge, chủ tịch Ủy ban Olympic quốc tế (1942-)
 Gabriel Rios, nhạc sĩ
 Kristof Ongenaet, tuyển thủ bóng rổ
 Jan Robbe, nhạc sĩ

Thành phố kết nghĩa
Ghent có các thành phố kết nghĩa:
 : Nottingham
 :  Tallinn
 :  Wiesbaden
 : Kanazawa, Ishikawa Prefecture
 : Melle
 : Mohammedia
 : Saint-Raphaël

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính thức - Information chỉ bằng tiếng Hà Lan
 Trang mạng du lịch chính thức - Thông tin bằng bằng tiếng Hà Lan, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Đức và tiếng Tây Ban Nha
 Gentbrugge Interesting news about Gent

Đô thị của Oost-Vlaanderen
Di sản thế giới tại Bỉ
Thành phố cảng ở Bỉ
Khu dân cư ở Oost-Vlaanderen
Khu dân cư ở Bỉ
Tỉnh lỵ Vlaanderen


title: Melanotus guatemalensis

text:
Melanotus guatemalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


Giải của Hội phê bình phim Boston cho kịch bản hay nhất là một trong các giải của Hội phê bình phim Boston dành cho kịch bản phim được bầu chọn là xuất sắc nhất.

Dưới đây là danh sách kịch bản phim và người đoạt giải:

Thập niên 1980
1980: Melvin and Howard
của Bo Goldman1981: My Dinner with Andre
của Andre Gregory & Wallace Shawn
1982: Diner
của Barry Levinson1983: Pauline à la plage (Pauline at the Beach)
của Eric Rohmer
1984: Repo Man
của Alex Cox1985: The Purple Rose of Cairo
của Woody Allen
1986: Hannah and Her Sisters
của Woody Allen1987: Broadcast News
của James L. Brooks
1988: Không có thông tin
1989: Không có thông tin

Thập niên 1990
1990: Reversal of Fortune
củaNicholas Kazan1991: Naked Lunch
của David Cronenberg
1992: Không có thông tin
1993: Short Cuts
của Robert Altman & Frank Barhydt1994: Pulp Fiction
của Roger Avary & Quentin Tarantino
1995: Sense and Sensibility
của Emma Thompson1996: Big Night
của Joseph Tropiano & Stanley Tucci
1997: L.A. Confidential
của Curtis Hanson & Brian Helgeland1998: Out of Sight
của Scott Frank
'1999: Being John Malkovich''
của Charlie Kaufman

Thập niên 2000

Tham khảo

Giải thưởng của Hội phê bình phim Boston


title: 9732 Juchnovski

text:
9732 Juchnovski (1984 SJ7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1984 bởi V. Shkodrov và V. Ivanova ở Bulgarian National Observatory.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9732 Juchnovski

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1984


title: Địa chí

text:
Địa chí hay địa phương chí là thể loại sách ghi chép, biên soạn, giới thiệu về địa lý, lịch sử, phong tục, nhân vật, sản vật, kinh tế, văn hoá... của một địa phương (làng, xã, huyện, tỉnh, thành phố...), ví dụ như Dư địa chí (1435) của Nguyễn Trãi hay Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức.

Tham khảo

Khảo sát
Lĩnh vực lịch sử
Nghiên cứu khu vực
Lịch sử địa lý
Khoa học bổ trợ của lịch sử
Bản đồ học
Nhân văn học
Địa lý vùng


title: Coelioxys hyalinipennis

text:
Coelioxys hyalinipennis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

H
Động vật được mô tả năm 1935


title: 9103 Komatsubara

text:
9103 Komatsubara (1996 XW30) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 12 năm 1996 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9103 Komatsubara

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Prays tyrastis

text:
Prays tyrastis là một loài bướm đêm thuộc họ Yponomeutidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Prays


title: 328

text:
Năm 328 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 328


title: Nguyễn Hộ

text:
Nguyễn Hộ (1 tháng 5 năm 1916 – 2 tháng 7 năm 2009) là một cựu chiến binh trong Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam, lãnh đạo Câu lạc bộ Những Người Kháng chiến cũ, và người được tặng giải thưởng Hellman/Hammett của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền.

Hoạt động xã hội và chính trị
Ông sinh tại Gò Vấp, Sài Gòn và gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1937. Năm 1940 bị chính quyền Đông Dương thuộc Pháp ghép tội kích động đình công ở xưởng đóng tàu Ba Son, ông bị tuyên án tù 5 năm ở Côn Đảo.

Sau khi được thả, ông chuyển sang hoạt động chống chính quyền Việt Nam Cộng hòa, nắm chức Ủy viên Thường trực của Ban Thường vụ Ủy ban Kháng chiến Sài Gòn – Chợ Lớn (1950–1952). Sau năm 1975 ông làm Phó Chủ tịch Tổng công đoàn Việt Nam, Thư ký Liên hiệp Công đoàn thành phố Hồ Chí Minh, rồi Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 1986 ông là một trong những người thành lập Câu lạc bộ Những Người Kháng chiến cũ cùng các ông La Văn Lâm, Đỗ Trung Hiếu, Trần Văn Giàu, Trần Bạch Đằng, Tạ Bá Tòng và thượng tướng Trần Nam Trung. Tờ báo Truyền thống Kháng chiến của nhóm này ra mắt số đầu tiên vào tháng 9 năm 1988 nhưng sau đó vì quan điểm bị cho là chỉ trích chính quyền nên báo buộc phải đình bản. Tổ chức này năm 1989 cũng bị chính quyền giải tán.

Bất bình, ông từ bỏ Đảng năm 1991 sau hơn 53 năm trong đảng. Sau đó ông bị bắt và quản thúc tại gia vì tội "chống Đảng".

Từ đó ông càng phản đối mãnh liệt hơn qua những văn bản như bài luận "Giải pháp Hòa hợp Hòa giải" và cuốn sách Quan điểm và cuộc sống. Sách của ông kêu gọi Đảng Cộng sản Việt Nam hãy từ bỏ Chủ nghĩa Marx – Lenin. Cũng vì quan điểm của ông mà ông bị nhà chức trách bắt lần thứ hai năm 1994. Theo ông Việt Nam ở thời điểm năm 2008 chỉ có độc lập chứ không có tự do.

Vì hoạt động của ông, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch) đã trao ông giải thưởng Hammett/Hellman (Giải Tự do Phát biểu).

Ông mất ngày 2 tháng 7 năm 2009, thọ 93 tuổi.

Chú thích

Liên kết
  Bản báo cáo Nhân quyền Việt Nam năm 1996 của HRW nêu danh Nguyễn Hộ
  Bản báo cáo Nhân quyền Việt Nam năm 2000 của HRW nêu danh Nguyễn Hộ
  Một thời lịch sử với Nguyễn Hộ

Nhân vật bất đồng chính kiến Việt Nam
Bí thư Thành ủy Sài Gòn
Cựu đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam


title: Coleophora aphanombra

text:
Coleophora aphanombra là một loài bướm đêm thuộc họ Coleophoridae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Coleophora


title: Ngột Truật

text:
Hoàn Nhan Tông Bật (chữ Hán: 完顏宗弼; Phiên âm: Wán Yán Zōng Bì; ?-19 tháng 11 năm 1148), hay thường được gọi là Ngột Truật (chữ Hán: 兀朮 hay 兀术; Phiên âm: Wù Zhú) hoặc Kim Ngột Truật (金兀朮), cũng có những cách chuyển tự khác là Oát Xuyết (斡啜) hay Oát Xuất (斡出), Ô Châu (乌珠), là nhà chính trị và là danh tướng nhà Kim trong lịch sử Trung Quốc. Ông có công lao lớn trong việc mở mang bờ cõi nước Kim về phía nam, từ phía đông bắc Trung Quốc ngày nay tới bờ bắc sông Hoài.

Thân thế
Hoàn Nhan Tông Bật vốn người gốc ở An Xuất, Hổ Thủy. Ông là con trai thứ tư của Kim Thái Tổ Hoàn Nhan A Cốt Đả, vẫn thường được gọi là "tứ hoàng tử".

Ngột Truật sinh ra và lớn lên trong quân ngũ, từ nhỏ ông đã có tính khí quật cường. Ông có sức khỏe theo học võ, có tài cưỡi ngựa và bắn tên. Anh ông là Hoàn Nhan Tông Vọng cũng là người giỏi chiến trận và là tướng nhà Kim.

Nam tiến lần thứ nhất
Lần đầu tiên Ngột Truật xuất trận là khi vua cha A Cốt Đả khởi binh đánh nhà Liêu. Ông theo anh Tông Vọng đi đánh tướng Liêu là Việt Lư Bột Cổ và Dã Lý Tư Hậu. Quân Kim đánh bại quân Liêu. Trong trận này, Ngột Truật không còn một mũi tên nào đã tự mình xông lên cướp giáo của quân Liêu, giết được 8 lính Liêu và bắt sống 5 người khác. Kể từ trận này ông bắt đầu nổi danh.

Năm 1126, sau khi đã diệt được nhà Liêu, Kim Thái Tông Hoàn Nhan Thịnh (em Kim Thái Tổ, chú Ngột Truật) phát động đại chiến đánh Bắc Tống. Ngột Truật tham gia cầm quân nam tiến. Ông tiến đánh hạ được Thang Âm, hàng phục 3000 quân Tống rồi tiến vào Ngự Hà, Biện châu. Ông mang 3000 kị binh uy hiếp kinh thành Bắc Tống. Tống Huy Tông sợ hãi bỏ thành chạy ra ngoài. Ngột Truật điều hơn 100 kị binh truy đuổi nhưng không kịp. Ông thu được hơn 3000 con ngựa chiến trở về.

Năm 1127, Hoàn Nhan Tông Vọng qua đời, người anh thứ của ông là Tông Phụ trở thành Hữu phó nguyên soái. Ngột Truật mang quân theo Tông Phụ đi đánh Thanh châu. Quân Kim đột kích bất ngờ, đánh bại tướng Tống là Đặng Tông Mạnh. Sau đó Tông Bật mang quân đánh bại toán cướp Triệu Thành tại Lâm Câu và đại phá quân Tống do Hoàng Quỳnh Quân chỉ huy.

Khi Hoàn Nhan Tông Phụ lui quân, có 3 vạn quân Tống chặn đường trên bờ sông Hoàng Hà. Ngột Truật mang quân đột phá, giết hơn 1 vạn quân Tống. Quân Tống buộc phải giải vây.

Nam tiến lần thứ hai

Vượt sông Trường Giang
Sau khi 2 vua Tống là Huy Tông và Khâm Tông bị bắt, một hoàng tử nhà Tống là Triệu Cấu chạy về nam tái lập nhà Tống, tức là Nam Tống. Năm 1129, Kim Thái Tông hạ lệnh cho Tông Phụ và Tông Bật mang quân đánh Nam Tống mới hình thành.

Quân Kim vượt sông Hoàng Hà rồi chia làm 2 cánh. Tông Bật lĩnh 10 vạn quân đánh phủ Khai Đức nhưng bị thiếu lương nên ông mang quân quay lại đánh Bộc châu. Ngột Truật cử tướng tiên phong Ô Lâm Đáp Thái tiến lên trước, đại phá 20 vạn quân Tống của Vương Thiện. Hạ được Bộc châu, Ngột Truật thừa thắng chiếm luôn 5 huyện lân cận.

Ngột Truật mang quân quay lại đánh phủ Khai Đức. Ông tự mình đi đầu, công phá được thành. Sau đó Ngột Truật lại tiến đánh phủ Đại Danh. Quân Kim dưới quyền chỉ huy của ông chiến đấu hăng hái hạ được phủ này. Phần lớn Hà Bắc đã lọt vào tay quân Kim. Tống Cao Tông nghe tin mất Hà Bắc, sợ hãi bỏ Dương châu chạy về Giang Nam.

Sau khi hợp binh với Tông Phụ, Tông Bật lại được lệnh làm thống soái lãnh cánh quân phía đông vượt qua sông Hoài đánh vào Giang-Triết. Khi tiến đến Quy Đức, Ngột Truật mang quân áp sát thành, đặt hỏa pháo ngay trên bờ hào. Quân Tống trong thành sợ hãi xin hàng.

Ngột Truật sai bộ tướng A Lý và Bồ Lỗ mang quân đánh Thọ Xuân. An phủ sứ nhà Tống là Mã Thế Nguyên xin hàng. Quân Kim tiếp tục tiến xuống Lư châu, thu phục được cánh quân của Vương Thiện ở huyện Sào.

Tướng Tống là Lịch Quỳnh mang hơn 1 vạn quân ra chặn đánh, Tông Bật sai bộ tướng Đương Hải ra tiếp chiến, đánh bại Lịch Quỳnh. Quân Kim thừa thắng tiến lên chiếm được Hòa châu.

Ngột Truật mang đại quân từ Hòa châu vượt sông Trường Giang tiến xuống Giang Ninh. Thống soái quân Tống là Đỗ Sung mang 6 vạn quân ra địch. Ngột Truật sai các bộ tướng Cốt Lư Bổ, Đương Hải, Định Hổ và Đại Bạch hợp lại cùng nhau đánh bại được Đỗ Sung. Tướng Tống là Trần Bang Quang ra hàng Kim. Ngột Truật để Trường An Nô và Oát Lý Dã giữ Giang Ninh, cử A Lỗ Bổ mang quân đánh các huyện xung quanh, chiếm được Thái Bình châu, Hào châu và các huyện Câu Dung, Phiêu Dương. Sau đó Ngột Truật mang quân quay trở lại đánh bại tướng Tống là Trương Vĩnh. Tướng Đỗ Sung ra đầu hàng. Trận đánh này quân Kim xóa sổ toàn bộ phòng tuyến của Nam Tống ở sông Trường Giang, giành thắng lợi toàn diện.

Truy đuổi Tống Cao Tông
Trên đà thắng lợi, Ngột Truật được lệnh lùng bắt vua Tống mới là Triệu Cấu. Ông mang quân xuống vùng Giang Triết. Triệu Cấu ban đầu ở Dương châu, bỏ chạy về Kim Lăng, khi quân Kim đánh tới Kim Lăng lại bỏ nơi này chạy về Lâm An. Ngột Truật điều quân đánh Quảng Đức quân và An Cát quân.

Tháng 12 năm 1129, Ngột Truật đưa quân vượt núi Độc Tùng Lĩnh hiểm trở, đánh vào Hàng châu. Tống Cao Tông nghe tin quân Kim tiến đánh đã sợ hãi bỏ chạy về Việt châu. Ngột Truật tiến vào chiếm đóng Lâm An, sai A Lý và Bồ Lỗ Hồn mang 4000 tinh binh đuổi theo vua Tống. Tại Việt châu, Triệu Cấu nghe tin Lâm An thất thủ vội chạy về Minh châu. Tướng Kim là Ngoa Lỗ Bổ và Thuật Liệt Tốc tiến đánh Việt châu, Việt châu đầu hàng.

Sau đó quân Kim cùng tiến, bộ tướng của Ngột Truật là Đại Bạch đánh bại tướng Tống là Chu Uông; còn A Lý và Bồ Lỗ Hồn đánh tan 3000 quân Tống, vượt Tào Nga đến cách Minh châu 25 dặm. Tướng Tống là Trương Tuấn mang quân hộ giá. Triệu Cấu giao lại Minh châu cho Tuấn rồi bỏ thành chạy về Định Hải.

Ngột Truật tiến đến thành Minh châu, ra sức công phá. Trong thành, Trương Tuấn cùng quân Tống chống trả quyết liệt, cố cầm chân quân Kim cho vua Tống chạy thoát. Ngột Truật bèn tập trung nhiều cánh quân cùng công phá Minh châu. Trương Tuấn biết mình ít quân khó giữ thành, bèn bỏ Minh châu chạy về Đài châu.

Tông Bật chiếm được Minh châu, bèn tiếp tục đuổi theo Triệu Cấu. Vua Tống cùng 20 chiến thuyền lớn từ Định Hải bỏ chạy ra biển. Ngột Truật cũng điều A Lý và Bồ Lỗ Hồn mang thuyền đuổi ra ngoài biển. Quân Kim đuổi 300 dặm nhưng không theo kịp thuyền vua Tống, phải quay trở về.

Ngột Truật lui về Hàng châu để chuẩn bị đánh lấy Tú châu. Tướng Kim là Xích Trản Huy đánh tan quân Tống, chiếm được Bình Giang.

Trong trận ra quân này, Ngột Truật chủ trương bắt vua Tống, nhưng không đạt kết quả. Quân Kim phải trải dài trên nhiều phòng tuyến từ Hoài Bắc tới Triết Giang, bị dân Giang Nam tập kích nhiều lần, tình thế bất lợi. Vì vậy Ngột Truật không thể lưu lại lâu, quyết định triệt thoái về bắc.

Đối địch với Hàn Thế Trung
Ngột Truật dự định từ Trấn Giang vượt sông rút về bắc dọc theo Vận Hà. Tướng Tống là Hàn Thế Trung mang quân phục ở Trấn Giang đón sẵn. Hai bên giao tranh ác liệt. Quân Kim chiến thuyền nhỏ, lại không thạo thủy chiến nên bị quân Tống đánh bại, rơi vào thế bất lợi. Có vài trăm quân người Hán lẫn Khiết Đan trong hàng ngũ quân Kim bị chết đuối.

Ngột Truật cho quân đi ngược về phía tây, tìm bến khác để sang sông. Hàn Thế Trung đuổi theo, bố trí lực lượng tập kích quân Kim. Quân Kim ra sức chém giết, cướp được 10 thuyền lớn của quân Tống. Ngột Truật cho quân đi dọc theo bờ sông. Hàn Thế Trung có lợi thế nhiều thuyền, cũng chạy dọc bờ sông đuổi theo quân Kim, thuyền nối nhau dài mấy dặm. Quân Tống đêm đêm bơi thuyền sang khiêu chiến, quân Kim không quen sông nước phải chống đỡ vất vả. Cuối cùng 10 vạn quân Ngột Truật bị Hàn Thế Trung dồn vào vũng Hoàng Thiên. Quân Kim mắc kẹt trong vũng, Ngột Truật xin Thế Trung cho giảng hòa không được, lại xin hiến ngựa hay, nhưng Thế Trung không chịu.

Quân Kim bị quân Tống vây khốn trong vũng 40 ngày. Ngột Truật được một người Mân (vùng Phúc Kiến) hiến kế đào một con kênh thông ra sông Trường Giang để lấy đường về. Ngột Truật theo kế làm, sai quân theo dòng cũ của sông Quán Hoa, cho quân sĩ đào ngày đêm một con kênh dài 30 dặm thông đến Tần Hoài. Tháng 4 năm 1130, quân Kim theo đó thoát ra khỏi vũng Hoàng Thiên.

Khi Hàn Thế Trung phát hiện quân Kim ra khỏi vũng, bèn mang quân đuổi đánh thì quân Kim đã đến Ninh Giang và được 2 tướng Di Thích Cổ từ Thiên Trường và Đáp Thái từ Ô Lâm tới cứu viện. Ba đạo quân Kim hợp lại đánh lui quân Tống.

Ngột Truật hợp binh với 2 tướng cùng rút từ Giang Ninh về bắc. Hàn Thế Trung mang đội thuyền lớn đón ở cửa sông, định nhân thuận dòng nước từ hai bên trái phải dìm chết quân Kim. Ngột Truật lại theo kế người Mân, bèn chọn 10 lính thiện xạ ngồi lên thuyền nhỏ, bơi đến gần thuyền quân Tống, dùng tên lửa bắn cháy các cánh buồm. Thuyền quân Tống bị cháy buồm, lan ra các thuyền khác. Các thuyền lớn không thể đi nhanh được nữa, Ngột Truật thừa thế thúc quân tiến đánh, giết được 2 tướng Tống. Quân Tống bại trận phải lui 70 dặm trở lại Trấn Giang. Ngột Truật chuyển bại thành thắng, phá được vòng vây trở về bắc.

Về sau trong những lần gặp người thân kể lại trận này, Ngột Truật đều rơi nước mắt than thở.

Nam tiến lần thứ ba

Trận Phú Bình

Năm 1130, Hoàn Nhan Tông Bật lại cùng Tông Phụ mang quân đến Thiểm Tây cứu viện cho tướng La Sách đang giao chiến tại đây. Tháng 9 năm đó, ông cùng Tông Phụ và La Sách hợp binh tấn công Phú Bình.

Tướng Tống là Trương Tuấn đối địch với ông năm trước đã trở thành Xuyên Thiểm tuần phủ sứ, cùng Ngô Giới có 40 vạn quân, nhiều hơn bên Kim, phía Kim còn bị bất lợi nữa là phía bắc Phú Bình toàn đầm lầy, khó tiến lên được.

Trong khi các tướng Tống còn tranh luận về kế đánh chưa thống nhất thì Tông Bật và Tông Phụ đã cho quân dùng xe chở đất lấp đầy các đầm lầy. Quân Kim tiến đến gần trại Tống, quân Tống chia 5 đường xông ra vây bọc quân Kim. Các đạo kị binh bên Kim thiện chiến, thạo đánh trên mặt bằng, phá vỡ vòng vây quân Tống. Cả năm cánh quân Tống thua chạy tan tác, quân Kim đánh chiếm được Phú Bình.

Mất Phú Bình, quân Tống tại Thiểm Tây bị chấn động mạnh. Thừa thắng, Ngột Truật và A Lư mang quân chiêu hàng 2 lộ quân Tống tại Hi Hà và Kinh Nguyên, mở rộng vùng đất của nhà Kim tới Cam Túc và Thiểm Tây.

Trận Hòa Thượng
Mùa đông năm 1131, Ngột Truật từ Thiểm Tây sang đánh Hòa Thượng. Tướng Tống trấn thủ là Ngô Giới vừa bị thua ở Phú Bình rất cảnh giác phòng thủ và được giúp nhiều lương thực.

Cánh quân tiên phong do Ngột Truật phái đi gặp bất lợi khi giao chiến với Ngô Giới. Ông lĩnh 10 vạn quân bắc cầu phao vượt qua sông Vị, lập doanh trại liên hoàn, suốt đến Bảo Kê. Tháng 10 năm đó, Ngột Truật ra lệnh tấn công. Ngô Giới dùng cung tên chống lại, quân Kim không thể tiến lên được, phải lui lại, bị rơi vào phục binh của Ngô Giới. Quân Kim rối loạn rút lui, bản thân Ngột Truật bị trúng tên, phải lui đại quân về.

Mùa đông năm 1133, Ngột Truật mang quân tấn công Hòa Thượng lần thứ hai. Lần này ông không đi đường vòng mà đánh vào chính diện. Nhân một đêm trời đầy tuyết, quân Kim từ trong rừng bất ngờ tiến binh. Quân Tống không kịp phòng bị, bị đánh tan rã. Ngột Truật chiếm được Hòa Thượng.

Tháng 3 năm 1134, Ngột Truật mang quân tấn công thẳng Tiên Nhân Quan. Lần này ông lại gặp Ngô Giới và Ngô Lân. Ngột Truật không chuẩn bị kỹ, lại bị Ngô Giới đánh bại, phải lui về Thiểm Tây.

Giết Thát Lại
Năm 1135, Kim Thái Tông xét công lao của ông, phong làm Hữu phó nguyên soái, tước Thẩm vương.

Cùng năm đó Thái Tông qua đời, con là Hoàn Nhan Đản còn nhỏ lên thay, tức là Kim Hi Tông. Quyền hành trong triều đình vào tay Hoàn Nhan Tông Bàn và Thát Lại.

Thát Lại là người theo chủ trương nghị hòa với Tống. Lúc đó ngoài mặt trận, quân Tống dưới sự chỉ huy của Nhạc Phi và Hàn Thế Trung đã giành nhiều thắng lợi, chiếm lại nhiều đất đai quân Kim chiếm được trước đây. Do đó Thát Lại muốn cắt Hà Nam cho Tống để chấm dứt chiến tranh. Theo lời Thát Lại, Kim Hi Tông sai Trưởng Thông Cổ đi Giang Nam nghị hòa với Tống Cao Tông vào năm 1136. Năm 1139, Cao Tông cử Hàn Tiêu Trụ sang Kim đáp lễ và sai Vương Luân sang xin xác Tống Huy Tông mất từ năm 1135 và mẹ Cao Tông còn sống về nước.

Đúng lúc sứ Tống đến thì Hoàn Nhan Tông Bật cũng về triều nhận chức nguyên soái. Ông cương quyết phản đối giảng hòa với Tống, nhất là việc cắt Hà Nam và Thiểm Tây. Điều đó khiến Tông Bật mâu thuẫn với Tông Bàn và Thát Lại

Không lâu sau Tông Bàn chết, Tông Bật tố cáo việc Thát Lại nhận hối lộ của sứ Tống và tâu Kim Hi Tông xin giết Thát Lại, thu hồi đất đai.

Lúc đó Thát Lại và Cốt Lại đang ở Yên Kinh, đang định làm phản. Kim Hi Tông bèn giao quân cho Tông Bật đi đánh Thát Lại. Thát Lại được tin Tông Bật sắp kéo đến, vội bỏ thành chạy về phía nam. Khi Thát Lại chạy đến gần biên giới với Tống thì Tông Bật đuổi kịp, giết chết Thát Lại tại Kỳ châu.

Nam tiến lần thứ tư
Sau khi Thát Lại chết, Kim Hi Tông theo chủ trương của Tông Bật, muốn ra quân thu hồi đất bị mất, giao binh quyền cho ông.

Ngột Truật chia quân làm hai lộ, tự mình đi đánh Hà Nam. Ông lệnh cho tướng Tản Li Hạt ra Hà Trung rồi tiến đến Thiểm Tây. Trong khi đó các tướng bên Tống là Nhạc Phi và Hàn Thế Trung chia nhau đóng giữ các nơi hiểm yếu ở Hà Nam.

Ngột Truật sai Khổng Ngạn Chu đi đánh vùng Biện châu và phía tây Trịnh châu, Vương Bá Long đi đánh Trần châu, Lý Thành đánh Lạc Dương, còn tự ông đánh Bạc châu và phủ Thuận Dương.

Quân Kim xuất chiến chỉ trong 1 tháng đã chiếm lại được Hà Nam cùng với Tung châu và Nhữ châu. Tuy nhiên sau đó Ngột Truật bị thất trận ở Thuận Xương, 10 vạn quân Kim bị tướng Tống là Lưu Kỳ đánh bại.

Sau đó Ngột Truật lại tập trung 30 vạn quân đánh vào Yển Thành - bộ chỉ huy của Nhạc Phi, nhưng bị Nhạc Phi đánh cho thua lớn. Quân Kim tổn thất nặng, con rể Ngột Truật là Hạ Kim Ngô tử trận, Phó thống quân Niêm Hãn Bột Cận bị trọng thương.

Ngột Truật rút về Khai Phong. Nhạc Phi định mang quân đánh Khai Phong để thu phục cựu đô thì Tống Cao Tông theo chủ trương nghị hòa của Tần Cối, ra lệnh cho Nhạc Phi và các cánh quân Hàn Thế Trung, Lưu Kỳ, Trương Tuấn đồng loạt rút lui. Các tướng Tống bất đắc dĩ phải nghe theo.

Kim Hi Tông sai sứ đến động viên ông. Sau đó quân Kim đánh vài trận nhỏ, chiếm được 3 huyện Cương, Thạch và Đức.

Nam tiến lần thứ năm
Đầu năm 1142 dương lịch, Tống Cao Tông theo lời Tần Cối, sát hại tướng Nhạc Phi. Ngột Truật nhân thời cơ đó bèn xin Kim Hi Tông đánh Tống. Hi Tông chấp thuận, Ngột Truật lại mang quân nam tiến.

Quân Kim tiến đến bờ sông Hoài, không vội giao tranh mà tạm đóng binh lại, cốt gây sức ép cho Tống Cao Tông phải chấp nhận rút hẳn về Hoài Nam, lấy sông Hoài làm ranh giới.

Tống Cao Tông chấp nhận đề nghị của phía Kim, triệt thoái hết lực lượng về bờ nam sông Hoài. Ngột Truật rút quân.

Tháng 2 âm lịch năm đó, vua Tống lại sai Hà Trù đi sứ, xưng thần với vua Kim và xin giữ lệ cống nạp hằng năm.

Qua đời
Sau lần ký hòa ước đó, Hoàn Nhan Tông Bật được phong làm Thái phó. Vua Kim trích lấy trong số cống phẩm của nhà Tống ra ban cho ông, gồm ngựa và người mỗi thứ 1000, lạc đà 100 con, dê 1 vạn con. Hàng năm khi nhà Tống đưa cống phẩm sang, ông đều được vua Kim ban cho vàng và lụa.

Tông Bật xin nghỉ hưu nhưng Kim Hi Tông không chấp thuận. Năm 1147, ông được phong là Thái sư, Đô nguyên soái, lĩnh Tam tỉnh sự.

Ngày 7 tháng 10 ÂL năm Hoàng Thống thứ 8 (tức 19 tháng 11 năm 1148), ông ốm và qua đời, không rõ bao nhiêu tuổi. Năm 1175, Kim Thế Tông đặt tên thụy cho ông là Trung Liệt. Năm 1178, ông được thờ ở Thái miếu nước Kim.

Trong văn học
Ngột Truật được nhắc đến là nhân vật đối địch với Nhạc Phi trong tiểu thuyết Nhạc Phi diễn nghĩa. Tác giả đứng về phe Tống, đã mô tả Ngột Truật là nhân vật phản diện. Kết cục của ông cũng được hư cấu bằng tình tiết trong đoạn cuối tác phẩm:
Sau khi Nhạc Phi bị vua Tống giết, Ngột Truật mang quân đi đánh Tống, đụng độ với bộ tướng của Nhạc Phi là Ngưu Cao. Ngột Truật ngã ngựa, bị Ngưu Cao bắt sống cưỡi lên lưng. Ngột Truật bị nhục nhã uất quá hộc máu mà chết, còn Ngưu Cao quá phấn khích cười sằng sặc và cũng chết luôn trên lưng Ngột Truật.

Sự thực, cả Ngưu Cao và Ngột Truật còn sống sau lần ông nam tiến cuối cùng năm 1142. Ngưu Cao qua đời trước Ngột Truật 1 năm (1147) do bị đầu độc.

Xem thêm
 Nhà Kim
 Nhạc Phi
 Hàn Thế Trung
 Ngưu Cao
 Trận Hoàng Thiên Đãng
 Trận Phú Bình

Tham khảo
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 3, Nhà xuất bản Lao động
 Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, Nhà xuất bản Hà Nội

Chú thích

Hoàng tử Trung Quốc
Thị tộc Hoàn Nhan
Tướng nhà Kim
Năm sinh thiếu
Mất năm 1148
Năm sinh không rõ


title: Lasioglossum semiplicatum

text:
Lasioglossum semiplicatum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1943.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1943


title: Xanthesma melanoclypearis

text:
Xanthesma melanoclypearis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Xanthesma
Động vật được mô tả năm 1969


title: Hydaticus stappersi

text:
Hydaticus stappersi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Peschet miêu tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydaticus


title: Mitromorpha substriata

text:
Mitromorpha substriata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Mitromorphidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1899


title: Cerzat

text:
Cerzat là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire nam trung bộ nước Pháp. Xã  nằm ở khu vực có độ cao trung bình 600 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Đơn vị hành chính tỉnh Moskva

text:
Tham khảo

Tỉnh Moskva
Du lịch thế giới


title: Mindorina cyanea

text:
Mindorina cyanea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Mindorina


title: Medythia siamensis

text:
Medythia siamensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Medythia


title: Sân bay quốc tế Lemnos

text:
Sân bay quốc Lemnos  là một sân bay trên đảo Lemnos, Hy Lạp. Sân bay này có một đường băng dài 3016 m rải nhựa đường.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm

Các hãng bay theo lịch trình
Aegean Airlines (Athens)
Olympic Airlines (Athens, Mytilene, Thessaloniki)

Các hãng thuê bào
Thomas Cook Airlines (London-Gatwick) [theo mùa]

Tham khảo

Các điểm đến Lemnos

Sân bay Hy Lạp


title: Caloptilia pallescens

text:
Caloptilia pallescens là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ


title: Trận Tigranocerta

text:
Trận Tigranocerta (Tiếng Armenian: Տիգրանակերտի ճակատամարտը, Tigranakerti Tchakatamartuh) là một trân đánh quân sự nổ ra vào ngày 6 tháng 10 năm 69 TCN giữa quân đội của Cộng hòa La Mã và quân đội của Vương quốc Armenia dưới sự chỉ huy của vua Tigranes Đại đế. Quân La Mã do Chấp chính quan Lucius Licinius Lucullus chỉ huy đã đánh bại đội quân của Tigranes. Kinh đô của Armenia bấy giờ là thành phố Tigranocerta cũng bị mất về tay Rome sau trận này.

Trận đánh nảy sinh từ cuộc chiến tranh Mithridatic lần III, xảy ra giữa Cộng hòa La Mã và vua Mithridates VI của Pontus, người đã gả con gái là Cleopatra cho Tigranes. Khi Mithridates bắt đầu yếu thế, ông đã rút lui quân đội của mình tìm chỗ nương tựa nơi con rể.

Nhân đà này, quân La Mã đã tiến hành xâm lược Vương quốc Armenia. Để lại một lực lượng vây hãm Tigranocerta, quân La Mã giả vờ rút lui về sau một con sông gần đó để dẫn dụ đội quân lớn của Armenia tiếp cận. Sau khi quân Armenia rơi vào trận, người La Mã đã vượt qua một chỗ cạn và tấn công dữ dội vào cánh phải của đội hình Armenia. Sau khi người La Mã đánh bại lực lượng Cataphract của Armenia, phần còn lại của quân Armenia, mà chủ yếu quân ô hợp mới được tuyển mộ và nông dân từ đế chế rộng lớn của Tigranes, hoảng sợ và bỏ chạy. Thế trận quân Armenia tan vỡ và à người La Mã đã giành được chiến thắng của toàn trận chiến.

Bối cảnh
Xem thêm:Tigranes Đại đế

Sự mở rộng của Tigranes ở vùng Cận Đông đã dẫn đến việc hình thành đế chế Armenia, với cùng kiểm soát kéo dài ngang qua hầu hết khu vực trên. Với sự liên minh với cha vợ, đảm bảo cho vùng đất phía Tây của đế chế, Tigranes đã có thể chinh phục những vùng đất của đế chế Parthia, Mesopotamia và các vùng đất lân cận của Levant. Ở Syria, ông bắt đầu xây dựng thành phố Tigranocerta (còn được viết là Tigranakert), mà ông đặt tên của chính mình sau đó, và đưa đến rất nhiều người trong đó có người Ả Rập, Hy Lạp, Do Thái.Thành phố sớm trở thành trụ sở chính của nhà vua tại Syria và thịnh vượng như là một trung tâm lớn của nền văn minh Hy Lạp hóa với những rạp hát,công viên,và những khu săn bắn.

Đây là thời kì thống trị của Armenia trong khu vực,tuy nhiên,đã sớm đi đến kết thúc với một loạt chiến thắng của người La mã trong chiến tranh Mithradatic-La mã,cuộc chiến tranh đã diễn ra vở phía Tây.Sự va chạm giữa 2 bên đã tồn tại trong nhiều thập kỉ qua.Mặc dù vậy tới cuộc chiến tranh Mithridatic lần III,quân La mã dưới quyền Lucius Licinius Lucullus đã có nhiều bước tiến đáng kể, buộc Mithridates phải tới ẩn náu ở chỗ Tigranes. Lucullus phái một đại sứ tên là Appius Claudius tới Antioch để yêu cầu rằng Tigranes giao nộp cha vợ của ông,nếu ông từ chối. Armenia sẽ phải đối mặt với chiến tranh với Rome. Tigranes từ chối yêu cầu của Appius Claudius và chỉ ra rằng ông sẽ chuẩn bị cho chiến chống Cộng hòa.

Lucullus đã ngạc nhiên khi nghe điều này năm 70 TCN, nhưng ông đã ngay lập tức bắt tay vào việc chuẩn bị cho một cuộc xâm lược Armenia. Mặc dù ông không có thẩm quyền để tiến hành cuộc hành quân,nhưng ông đã cố gắng chứng minh là Tigranes thực sự là một mối đe dọa. Vào mùa hè năm 69 TCN, ông tiến quân đội của mình vượt qua Cappadocia và qua sông Euphrates và tiến vào tỉnh Tsopk của Armenia,nơi có thành phố Tigranocerta.

Vây hãm Tigranocerta
Tigranes,người đang ở Tigranocerta vào mùa hè năm 69 không chỉ ngạc nhiên với tốc độ tiến quân của Lucullus vào Armenia nhưng do thực tế là ông không thể nghĩ là sẽ xảy ra ở vùng đất này đầu tiên.Không thể tiến hành hoà giải với thực tế này trong một khoảng thời gian nhất định, ông đã muộn màng gửi một thống chế tên là Mithrobarzanes cùng với từ 2000 đến 3000 lính để làm chậm bước tiến của Lucullus.Nhưng quân đội của ông đã bị chia cắt và thất bại thảm hại bởi 1600 kị binh dưới sự chỉ huy của một legate dưới quyền Lucullus là Sextilius.Bài học từ thất bại của Mithrobarzanes, Tigranes giao quyền phòng thủ thành phố mang tên mình cho Mancaeus để tập trung quân đội của mình ở dãy núi Taurus. Tuy nhiên, đại sứ của Lucullus đã có thể ngăn chặn hai đơn vị riêng biệt đến viện trợ Tigranes và phát hiện vị trí lực lượng của nhà vua trong một hẻm núi của núi Taurus.

Tigranocerta vẫn là một thành phố chưa hoàn chỉnh khi Lucullus bao vây nó vào cuối mùa hè năm 69TCN. Thành phố được tăng cường rất nhiều và theo Appian sử gia Hy Lạp, có tường cao chót vót tới 25 mét, cho phép một phòng thủ vững chắc đối với một cuộc bao vây kéo dài.

Tuy nhiên, sự trung thành của dân số của thành phố đã được kiểm chứng: kể từ khi Tigranes bắt đi rất nhiều cư dân từ những vùng đất bản xứ của họ và đưa họ đến Tigranocerta, lòng trung thành của họ cho nhà vua trở thành những nghi ngờ. Họ nhanh chóng chứng tỏ sự không đáng tin của họ:

Lực lượng
Appian tuyên bố rằng Lucullus đã lên tàu từ Rome với chỉ một quân đoàn duy nhất; khi tiến đến Anatolia để tiến hành cuộc chiến chống lại Mithridates, ông thêm vào nhiều quân đoàn hơn nữa để tăng đội quân của ông. Kích thước tổng thể của lực lượng này bao gồm 30.000 bộ binh và 1600 kỵ binh  Sau khi Mithridates rút quân tới Armenia, Appian ước tính lực lượng xâm lược của Lucullus chỉ có hai quân đoàn và 500 kỵ binh, mặc dù không chắc chắn rằng ông sẽ tiến hành cuộc xâm lược Armenia với một quân đội nhỏ như vậy . Sử gia Adrian Sherwin-White đặt kích thước của quân Lucullus khoảng 12.000 lính lê dương dày dạn kinh nghiệm (bao gồm ba quân đoàn), và 4.000 kỵ binh tỉnh và bộ binh hạng nhẹ quân đội La Mã tiếp tục được hỗ trợ bởi vài ngàn quân đồng minh Gallic, Thracia, và bộ binh Bithynia cùng kỵ binh.

Quân đội của Tigranes rõ ràng đã có số lượng áp đảo so với của Lucullus Theo Appian, quân số của ông gồm 250.000 bộ binh và 50.000kỵ binh. Nhiều học giả, tuy nhiên, nghi ngờ những con số phản ánh chính xác số lượng thực sự của quân đội Tigranes vốn bị thổi phồng lên cao Một số nhà sử học, đáng chú ý nhất là Plutarch viết rằng khi Tigranes cho rằng quân đội của Lucullus là quá nhỏ, và khi nhìn thấy nó, ông đã nói rằng "Nếu họ đến như là đại sứ, họ có quá nhiều, nếu họ là những người lính, quá ít, " mặc dù một số đã bày tỏ nghi ngờ về tính xác thực của câu trích dẫn này  Tigranes cũng sở hữu vài ngàn cataphract, những kị binh bọc thép ghê gớm mà đã được phủ bên ngoài áo giáp lưới và vũ trang với thương, giáo hoặc cung.

Bố trí lực lượng và giao tranh

Chú thích

Đọc thêm
The Battle of Tigranakert (October 6, 69 BC.)
Battle of Tigranocerta

Trận đánh liên quan tới Cộng hòa La Mã
Chiến tranh liên quan đến Armenia
Chiến tranh Mithridatic
Năm 69 TCN


title: Oiselay-et-Grachaux

text:
Oiselay-et-Grachaux là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: 4105 Tsia

text:
4105 Tsia (1989 EK) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 3 năm 1989 bởi Eleanor F. Helin ở Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4105 Tsia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Saint-Pol-de-Léon

text:
Saint-Pol-de-Léon () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Saint-Pol-de-Léon được gọi là Saintpolitains.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Liên kết ngoài

Official website
Cultural Heritage

Tham khảo

Xã của Finistère


title: Anarta sabulorum

text:
Anarta sabulorum là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Phi, Cận Đông và Trung Đông, Trung Á, miền tây Trung Quốc và Mông Cổ.

Con trưởng thành bay từ tháng 1 đến tháng 4. Có một lứa một năm.

Phụ loài
Anarta sabulorum sabulorum
Anarta sabulorum distincta
Anarta sabulorum rhodina (Tân Cương)
Anarta sabulorum segnis
Anarta sabulorum pulverata (Malta)

Liên kết ngoài
 Hadeninae of Israel

Chú thích

Anarta
Động vật được mô tả năm 1882


title: Cycloprosopus

text:
Cycloprosopus là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Megapenthes opacipennis

text:
Megapenthes opacipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Lacuna turrita

text:
Lacuna turrita là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lacuna


title: Bazan

text:
Bazan (bắt nguồn từ từ tiếng Pháp basalte /bazalt/), còn được viết là ba-zan, ba-dan, là một loại đá magma phun trào (từ núi lửa) phổ biến, được hình thành từ sự làm nguội nhanh của dung nham bazan khi tiếp xúc hoặc rất gần bề mặt của một hành tinh đá hoặc mặt trăng. Lũ bazan mô tả sự hình thành một loạt các dòng dung nham bazan.

Định nghĩa

Theo định nghĩa, đá bazan là đá macma có cấu trúc ẩn tinh (hạt rất nhỏ) thường có 45-55% thể tích là silica (SiO2) và ít hơn 10% thể tích là khoáng vật chứa fenspat, ít nhất 65% của đá là felspat ở dạng plagioclase. Nó phổ biến nhất ở đá núi lửa loại trên trái Đất, là một phần quan trọng của lớp vỏ đại dương và đảo núi lửa ở giữa đại dương như Iceland, Réunion và quần đảo Hawaii. Đá bazan thường có tinh thể rất nhỏ hoặc chất nền thủy tinh núi lửa xen kẽ với các hạt có thể nhìn được. Khối lượng riêng của nó là 3.0 g/cm³.

Đá bazan được định nghĩa bởi thành phần khoáng chất và kiến trúc; mô tả tính chất vật lý không đề cập đến khoáng chất có thể không đáng tin cậy trong một số trường hợp. Đá bazan thường có màu xám đến đen, nhưng phong hoá nhanh chóng biến đổi thành màu nâu hoặc đỏ gỉ sắt do sự oxy hóa của khoáng chất mafic (giàu sắt) biến thành hematit và các sắt oxít khác. Mặc dù có đặc trưng là "tối màu", đá bazan cho thấy một loạt chỗ sáng hơn do các hoạt động địa hoá địa phương. Do phong hoá hoặc nồng độ cao của plagioclase, một số bazan có thể khá sáng màu, bề ngoài giống như andesit. Bazan có một kết cấu tinh thể khoáng chất rất nhỏ do đá nóng chảy bị làm nguội quá nhanh làm cho các tinh thể khoáng chất lớn chưa kịp phát triển; nó thường có tính chất ban tinh, có chứa tinh thể lớn hơn (ban tinh) hình thành trước khi sự phun trào kịp đưa dung nham lên bề mặt, được ngập trong chất nền các tinh thể nhỏ hơn. Những ban tinh thường là olivin hoặc plagioclase giàu calci, có nhiệt độ nóng chảy cao nhất trong các khoáng chất điển hình mà có thể kết tinh từ sự tan chảy.

Bazan có cấu tạo lỗ rỗng được gọi là bazan lỗ rỗng khi khối có hầu hết là rắn; khi phần lỗ rỗng chiếm hơn 1/2 thể tích của đá, nó được gọi là scoria. Cấu tạo này hình thành khi các khí hoà tan đi ra khỏi dung dịch với dạng bong bóng bởi vì khi mácma đi lên gần bề mặt áp suất giảm làm khí thoát ra, nhưng đang bị mắc kẹt do dung nham nguội nhanh trước khi các chất khí có thể thoát ra được.

Thuật ngữ bazan thỉnh thoảng được áp dụng cho đá xâm nhập với thành phần đặc trưng của đá bazan, nhưng có thành phần chất nền hạt to hơn thường được gọi tắt là diabaz (còn gọi là Dolerit) hoặc, khi to hơn nữa (tinh thể hơn 2 mm), là gabro. Gabro thường được bán trên thị trường thương mại như "đá granit đen"

Trong thời kỳ liên đại thái cổ, Hoả thành và đầu Nguyên sinh của lịch sử Trái Đất, các chất hóa học của mắc-ma phun trào khác nhau đáng kể so với ngày nay, do vỏ chưa trưởng thành và sự khác biệt quyển mềm. Những tảng đá núi lửa siêu mafic, với thành phần silic (SiO2) dưới 45% thường được phân loại là komatiit.

Các loại

 Bazan tholeiit tương đối giàu silica và ít natri. Bao gồm hầu hết bazan ở đáy đại dương, các đảo đại dương lớn nhất, và lũ bazan như ở cao nguyên Sông Columbia.
 Bazan tương đối giàu silica và ít titani. Đá Bazan trong một số trường hợp được phân loại theo lượng titan (Titan) của chúng. Bazan nhiều Ti và ít Ti đã được phân biệt ở trap Paraná và Etendeka và trap Emeishan.
 Bazan ở sống núi giữa đại dương là bazan tholeiit thường chỉ phun trào tại sống núi đại dương có đặc trưng là ít các yếu tố không tương thích.
 Bazan giàu nhôn có thể bảo hòa hoặc quá bảo hòa silica. Nó có hơn 17% alumina (Al2O3) và có thành phần trung gian giữa tholeiit và bazan kiềm; thành phần tương đối giàu nhôm tùy thuộc vào loại đá không có ban tinh plagioclase.
 Bazan kiềm tương đối ít silica và giàu natri. Nó là loại chưa bảo hòa silica và có thể chứa felspatoid, fenspat kiềm và phlogopit.
 Boninit là một hình thức của bazan chứa nhiều magnesi thường được phun trào ở các bồn trũng sau cung, đặc trưng bởi lượng titan thấp.
 Bazan ở hải đảo
 Bazan Mặt Trăng

Sự xuất hiện
Trên Trái Đất, hầu hết các đá bazan macma được hình thành bằng cách giải nén nóng chảy của vỏ manti. Bazan thường bùng nổ trên Io- mặt trăng lớn thứ ba của sao Mộc, và cũng đã hình thành trên mặt trăng, sao Hỏa, sao Kim, và tiểu hành tinh Vesta.

Các phần vỏ của các mảng kiến tạo đại dương được cấu tạo chủ yếu từ đá bazan, được tạo ra từ sự phun trào từ lớp manti phía dưới các rãnh đại dương.

Thạch học

Các khoáng vật của đá bazan được đặc trưng bởi sự vượt trội của fenspat plagioclase và pyroxen. Olivin cũng có thể là một thành phần quan trọng. Khoáng vật phụ xuất hiện với số lượng tương đối nhỏ bao gồm các oxit sắt và sắt oxit titan, như magnetit, ulvospinel, và ilmenit. Bởi vì sự hiện diện của khoáng chất oxit như vậy, bazan có thể có được từ trường mạnh khi nó nguội đi, và các nghiên cứu cổ địa từ đã sử dụng rộng rãi đá bazan.

Trong bazan tholeiit, pyroxen (augit và orthopyroxen hoặc pigeonit) và plagioclase giàu calci là khoáng chất ban tinh phổ biến. Olivin cũng có thể là một ban tinh, và hiện nay, có thể có vành pigeonit. Các chất nền chứa thạch anh hoặc tridymit hoặc cristobalit. Olivin tholeiit có augit và orthopyroxen hoặc pigeonite với olivin dồi dào, nhưng olivin có thể có vành pyroxen và dường như không thể có mặt trong chất nền. Đáy đại dương bazan, phun trào ban đầu tại rãnh đại dương là đặc trưng cho việc có ít các yếu tố không tương thích.

Bazan kiềm thường có tổ hợp khoáng chất thiếu orthopyroxen nhưng chứa olivin. Ban tinh Feldspar thường có thành phần là labradorit đến andesin. Augit giàu titan so với augit trong bazan tholeiit. Các khoáng chất như fenspat kiềm, leucit, nephelin, sodalit, phlogopit mica, và apatit có thể có mặt trong chất nền.

Bazan có ranh giới nhiệt độ lỏng và rắn cao - giá trị ở bề mặt là 1200 °C (ranh giới lỏng) và gần hoặc dưới 1.000 °C (ranh giới nóng); các giá trị này cao hơn so với đá macma thông thường.

Phần lớn tholeiit được hình thành vào khoảng 50–100 km sâu bên trong lớp manti. Nhiều bazan kiềm có thể được hình thành ở độ sâu lớn hơn, có lẽ sâu đến 150–200 km. Nguồn gốc của bazan giàu nhôm vẫn còn gây tranh cãi, với sự bất đồng về viẹc nó có nguồn gốc từ tự tan chảy hay các loại đá bazan khác phân đoạn.

Địa hoá
So với các đá macma phổ biến nhất, thành phần của bazan giàu MgO và CaO và ít oxit SiO2 và kiềm(Na2O + K2O), phù hợp với bảng phân loại TAS.

Basalt thường có thành phần gồm 45-55% trọng lượng là SiO2, 2-6% trọng lượng là kiềm, 0,5-2,0% trọng lượng là TiO2, 5-14% trọng lượng là FeO và 14% trọng lượng trở lên là Al2O3. Thành phần CaO là thường gần 10% trọng lượng, MgO thường trong khoảng 5-12% trọng lượng.

Bazan chứa nhiều nhôm có thành phần 17-19% trọng lượng là Al2O3; boninit thành phần magnesi lên đến 15 phần trăm MgO. Bazan chứa khoáng chất felspat hiếm ở đá giàu đá, giống như bazan kiềm, có thể có thành phần Na2O + K2O chiếm 12% hoặc nhiều hơn.

Sự phong phú của nhóm lanthan hoặc các thành phần đất hiếm có thể là một công cụ chẩn đoán hữu ích để giúp giải thích lịch sử của sự kết tinh khoáng như tan chảy nguội. Đặc biệt, sự phong phú tương đối của europi so với các loại đất hiếm khác thường là cao hơn hoặc thấp hơn rõ rệt, và được gọi là sự bất thường europium. Nó phát sinh vì Eu2+ có thể thay thế cho Ca2+ trong plagioclase fenspat, không giống như bất kỳ các nguyên tố nào khác trong nhóm lanthan, mà chỉ có xu hướng tạo ra cation 3+.

Tỷ lệ đồng vị của nguyên tố như stronti, neodymi, chì, hafni, và osmi trong bazan đã được nghiên cứu nhiều để tìm hiểu về sự tiến hóa của lớp vỏ Trái Đất. Tỷ lệ đồng vị của khí hiếm, chẳng hạn như 3He/4He, cũng có giá trị lớn: ví dụ, tỷ lệ của bazan nằm trong khoảng 6-10 ở núi giữa đại dương, nhưng lên đến 15-24 hoặc nhiều hơn nữa cho bazan ở biển đảo được cho là có nguồn gốc từ chùm manti.

Đá tham gia nóng chảy từng phần có thể bao gồm cả peridotit và pyroxenit (ví dụ, Sobolev et al., 2007).

Hình thái và kết cấu

Các hình dạng, cấu trúc và kết cấu của đá bazan góp phần chẩn đoán cách thức và nơi phun trào - là loại nổ lớn hay di chuyển từ từ thành dòng như ở Hawaii

Phun trào trên không gần mặt đất
Bazan phun trào trên không chia thành ba loại khác biệt của dung nham núi lửa: scoria; tuff hoặc cinder (dăm kết); và dung nham chảy.

Bazan trên đỉnh của dòng dung nham và gò hình nón sẽ thường xuyên được bơm khí, tạo ra kết cấu "sủi bọt" cho đá. Than bazan thường màu đỏ, màu của sắt bị oxy hóa từ sự phong hoá khoáng sản giàu chất sắt như pyroxen.

Loại Lung nham của dòng chảy khối ô vuông, than và đá dăm kết, dung nham bazan nhớt phổ biến ở Hawaii. Pāhoehoe là một chất lỏng dạng bazaz nóng mà có xu hướng tạo thành lớp mỏng nham thạch nóng chảy lấp vào chỗ trũng và đôi khi tạo thành hồ dung nham. Hang dung nham là đặc điểm phổ biến của các vụ phun trào pahoehoe.

Đá tuff hoặc đá vụn núi lửa là hiếm nhưng không phải không có. Thông thường bazan quá nóng và chất lỏng làm gia tăng đủ áp lực để tạo thành dung nham phun trào bùng nổ nhưng đôi khi điều này sẽ xảy ra bằng cách giữ nham thạch trong núi lửa và tích tụ khí núi lửa. Núi lửa Mauna Loa Hawaii phun trào theo cách này trong thế kỷ 19, cũng như núi Tarawera, New Zealand phun trào năm 1886. Núi lửa Maar là điển hình của tro bazan nhỏ, hình thành do phun trào bazan qua lớp vỏ, tạo thành một lớp bazan hỗn hợp và tường đá dăm kết và một cấu trúc tro bazan hình quạt từ núi lửa

Cấu trúc đá hạnh nhân phổ biến trong các di vật có lỗ hổng và các kết tinh rất đẹp của zeolit, thạch anh hoặc calcit thường được tìm thấy.

Cột bazan

Trong quá trình làm nguội của dòng dung nham, những vết nứt do sự co lại hình thành. Nếu một dòng chảy nguội đi khá nhanh, lực co đáng kể. Trong khi một dòng chảy có thể co lại theo chiều dọc mà không bị gãy, nó không có thể không dễ dàng co lại theo chiều ngang trừ khi các vết nứt hình thành; mạng lưới các vết nứt phát triển dẫn đến sự hình thành các cột. Cấu trúc liên kết của các cột này có thể được phân loại rộng là một mạng di động ngẫu nhiên. Những cấu trúc chủ yếu là hình lục giác ở mặt cắt ngang, nhưng đa giác với 3-12 hoặc nhiều góc gơn có thể được quan sát thấy. Kích thước của các cột phụ thuộc lỏng lẻo vào tỷ lệ làm lạnh; làm lạnh rất nhanh có thể dẫn đến cột có đường kính <1 cm, trong khi làm lạnh chậm có nhiều khả năng để tạo ra các cột lớn.

Phun trào dưới đại dương

Gối bazan
Khi bazan phun trào dưới nước hoặc chảy ra biển, tiếp xúc với nước làm nguội bề mặt dung nham tạo thành một hình dạng gối đặc biệt. Kết cấu "Gối" này rất phổ biến ở các dòng bazan dưới nước và giúp chẩn đoán môi trường phun trào dưới nước khi phân tích đá cổ xưa. Gối thường bao gồm một lõi tinh thể rất nhỏ với một lớp vỏ thủy tinh và có kết nối xuyên tâm. Kích thước của một gối thay đổi từ 10 cm đến vài mét.

Khi dung nham pahoehoe đi vào biển nó thường tạo ra gối bazan. Tuy nhiên, khi ở đại dương nó tạo thành một vùng hình nón ven biển, sự tích tụ tro và mảnh vỡ núi lửa hình nón hình thành khi dung nham đi vào nước và tạo ra trận nổ hơi.

Đảo Surtsey ở Đại Tây Dương là một ngọn núi lửa bazan mà phun trào trên bề mặt đại dương vào năm 1963. Giai đoạn đầu của vụ phun trào Surtsey tạo ra nổ lớn, vì macma khá ẩm ướt, làm đá bị thổi ra ngoài bằng hơi nước sôi để tạo thành tro núi lửa và than hình nón.

Thủy tinh núi lửa có thể có mặt, đặc biệt là khi dòng dung nham bị lạnh nhanh, và thường (nhưng không phải độc nhất) gắn liền với phun trào dưới nước.

Gối bazan cũng được tạo ra trong sự phun trào của núi lửa cận băng hà.

Sự sống ở đá bazan
Các tính năng ăn mòn phổ biến của đá bazan núi lửa dưới nước cho thấy rằng hoạt động của vi sinh vật có thể đóng một vai trò quan trọng trong sự trao đổi chất giữa đá bazan và nước biển. Lượng lớn Fe (II), Mn (II), có mặt trong các đá bazan cung cấp nguồn năng lượng tiềm năng cho vi khuẩn. Một số vi khuẩn làm oxy hóa Fe(II) được nuôi cấy từ bề mặt sắt-sulfat cũng có thể phát triển ở đá bazan. Vi khuẩn oxy hóa Fe và Mn đã được nuôi cấy từ bazan ngầm ở cửa biển Loihi. Các tác động của vi khuẩn trên thay đổi thành phần hóa học của thủy tinh bazan (và lớp vỏ đại dương) và nước biển cho thấy những tương tác này có thể dẫn đến một ứng dụng của miệng phun thủy nhiệt với nguồn gốc của sự sống.

Phân bố

Bazan là một trong những loại đá phổ biến nhất trên thế giới. Bazan là đá tiêu biểu nhất của vùng macma lớn. Những nơi xuất hiện lớn nhất của bazan là ở đáy biển mà gần như hoàn toàn được tạo bởi bazan. Bazan trên mực nước biển phổ biến ở đảo núi lửa và xung quanh vành đai cung núi lửa, đặc biệt những nơi trên lớp vỏ mỏng. Tuy nhiên, khối lượng lớn nhất của bazan là ở lã bazan trên đất liền. bazan lũ lục địa được biết là tồn tại trong trap Deccan ở Ấn Độ, nhóm Chilcotin ở British Columbia, Canada, trap Paraná ở Brasil, trap Siberia ở Nga, miền bazan Karoo ở Nam Phi, cao nguyên Sông Columbia của Washington và Oregon.

Nhiều quần đảo và các đảo quốc có hầu hết đá nền của nó được tạo thành bởi bazan do chúng ở trên các núi lửa ví dụ như Iceland và Hawaii.

Bazan Tiền Cambri cổ đại thường chỉ được tìm thấy trong vùng uốn nếp và đứt gãy nghịch, và thường bị biến chất rất nặng. Chúng được gọi là vành đai đá màu lục, bởi vì sự biến chất cấp thấp của đá bazan tạo ra clorit, actinolit, epidote và các khoáng chất màu xanh lá cây khác.

Bazan ở Mặt Trăng và Sao Hoả

Các vùng tối có thể nhìn thấy trên mặt trăng, hay còn gọi là vùng Maria ở mặt trăng, là vùng đồng bằng của các dòng dung nham bazan. Những tảng đá đã được lấy mẫu bởi chương trình Apollo có người lái, chương trình robot Luna của Nga.

Bazan mặt trăng khác với bazan trên đất liền chủ yếu ở thành phần chất sắt cao, thường có khoảng từ 17 đến 22% trọng lượng là FeO. Họ cũng có nồng độ titan đa dạng (hiện diện trong ilmenite), từ 1 wt% TiO2 đến khoảng 13 wt.%. Theo truyền thống, bazan mặt trăng đã được phân loại theo thành phần titan của chúng, với các loại là giàu Ti, ít Ti và rất ít Ti. Tuy nhiên, bản đồ địa hóa toàn cầu của titan thu được từ sứ mệnh Clementine chứng minh rằng phần maria của mặt trăng có một sự liên tục của hàm lượng titan, và nồng độ cao nhất có ít nhất.

Bazan mặt trăng cho thấy kết cấu và khoáng học kỳ lạ, đặc biệt là biến chất do sốc, thiếu của quá trình oxy hóa điển hình của bazan trên mặt đất, và hoàn toàn thiếu hydrat hóa. Trong khi hầu hết bazan của mặt trăng đã phun trào khoảng 3 đến 3,5 tỷ năm trước đây, các mẫu cổ nhất có thể lên đến 4,2 tỷ tuổi, và dòng trẻ nhất, dựa trên phương pháp tính thời gian bằng cách đếm miệng núi lửa, được ước tính đã phun trào chỉ 1,2 tỷ năm trước.

Bazan cũng là một loại đá phổ biến trên bề mặt của sao Hỏa, được xác định bởi dữ liệu được gửi trở lại từ bề mặt của hành tinh này, và bởi thiên thạch sao Hỏa.

Sự biến đổi của bazan

Sự biến chất

Bazan là loại đá quan trọng trong vành đai biến chất, vì chúng có thể cung cấp thông tin quan trọng về các điều kiện của sự biến chất trong vành đai. Các nham tướng biến chất khác nhau được đặt tên theo các tập hợp khoáng chất và các loại đá được hình thành bởi bazan biến chất với nhiệt độ và áp suất khác nhau. Bao gồm các nham tướng:
 Đá phiến lam
 Eclogit
 Granulit
 Đá phiến lục
 Zeolit
Bazan biến chất là vật chủ quan trọng cho việc hình thành một loạt các mỏ quặng nhiệt dịch, bao gồm mỏ vàng, mỏ đồng, mỏ quặng sulfide núi lửa lớn và các loại khác

Phong hoá
So với các loại đá khác được tìm thấy trên bề mặt của Trái Đất, bazan phong hoá tương đối nhanh. Thường các khoáng chất giàu chất sắt bị oxy hóa nhanh trong nước và không khí, nhuộm cho đá một màu nâu đỏ của oxit sắt (gỉ). Phong hóa hóa học cũng giải phóng ra các cation dễ dàng hòa tan trong nước như calci, natri và magnesi, cung cấp cho vùng nhiều bazan chất chống axit hoá. Calci được giải phóng ra từ bazan kết hợp với CO2 từ khí quyển tạo thành CaCO3 nên có tác dụng giảm CO2. Nhưng phải hiểu rõ thêm rằng chính việc phun trào bazan thường thải ra rất nhiều CO2 vào khí quyển từ khí núi lửa.

Ứng dụng
Bazan được sử dụng trong xây dựng, làm nhà đá cuội (từ đá bazan dạng cột) và trong việc xây tượng. Bazan phun trào giúp chế tạo len khoáng chất, được cho là một cách giữ nhiệt tuyệt vời.

Carbon cô lập trong bazan đã được nghiên cứu như là một phương tiện loại bỏ cacbon dioxide, được tạo ra do sự công nghiệp hóa của con người, từ khí quyển. Bazan hình thành dưới nước, nằm rải rác ở vùng biển trên địa cầu, có lợi ích như là một rào cản đối với việc giải phóng CO2 vào khí quyển

Xem thêm
 Cấu trúc quạt Bazan
 Sợi bazan
 Lũ bazan
 Đá macma
 Đá mafic
 Spilit
 Núi lửa

Tham khảo

Địa chất học
Địa mạo học
Thạch luận
Đá mácma
Từ gốc Pháp


title: Rhipogonum

text:
Rhipogonaceae (đôi khi viết thành Ripogonaceae) là một họ thực vật hạt kín. Họ này chỉ phân bố hạn hẹp tại miền đông Australia, New Zealand và New Guinea. Họ Rhipogonaceae bao gồm vài loài dây leo thân gỗ trong 1 chi duy nhất là Rhipogonum (đôi khi viết thành Ripogonum). Cho tới gần đây thì họ này được gộp trong họ Khúc khắc (Smilacaceae), và việc chia tách nó từng là vấn đề gây tranh cãi. Tuy nhiên, các phiên bản năm 1998, 2003 và 2009 của phân loại do APG đề xuất đều công nhận họ này và đặt nó trong bộ Liliales của nhánh monocots. Nó khác với các loài trong họ Smilacaceae có họ hàng gần chỉ ở chỗ các loài Rhipogonaceae là loại dây leo cuốn nhưng không có tua cuốn, hạt của chúng chứa tinh bột, hoa lưỡng tính và bao phấn 5 mặt thì dài hơn các chỉ nhị.

Sử dụng
Một vài loài trong họ này được thổ dân bản xứ sử dụng để đan giỏ đựng, dây thừng và bẫy cá. Tại Australia và New Zealand, các quả mọng của Rhipogonum là thức ăn của một vài loài thú và chim.

R. scandens có rễ chùm chứa nhiều tinh bột và được sử dụng để làm tác nhân tạo hương vị cho bia. Được người Māori ở New Zealand gọi là kariao (kareao hay karewao) và pirita, nước sắc cô đặc từ rễ loài cây này có mùi vị hơi ngọt như của các loài khúc khắc và làm dịu họng. Nó cũng có tác dụng trong điều trị các chứng đau bụng, sốt, thấp khớp vài loại bệnh ngoài da. Quả mọng nhỏ ăn được nhưng khô và nhạt nhẽo, tuy nhiên các cành non đem luộc lại có hương vị như đỗ xanh còn tươi. Nhựa cây cũng ăn được.

Các loài
Họ này chỉ có 1 chi Rhipogonum với 6 loài. Danh sách loài với sự phân bố của chúng liệt kê dưới đây.

 Rhipogonum album R. Br.: Australia & New Guinea.
 Rhipogonum brevifolium Conran & Cliff.: Australia.
 Rhipogonum discolor F. Muell.: Australia.
 Rhipogonum elseyanum F. Muell.: Australia
 Rhipogonum fawcettianum F. Muell. Ex Benth.: Australia.
 Rhipogonum scandens J.R. & G. Forst.: New Zealand.

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

Kiểu viết tên khoa học
Hiện tại vẫn chưa có sự thống nhất trong cách viết tên gọi khoa học của chi và họ:
 Nhiều tài liệu sử dụng cách viết Ripogonum để chỉ chi và Ripogonaceae để chỉ họ. Chẳng hạn, cách viết này được sử dụng trong hệ thống APG năm 1998 và trong website của Watson & Dallwitz.
 Cách viết Rhipogonum được liệt kê trong website  do Reveal duy trì, như là tên gọi chính xác của chi, với tên gọi của họ là Rhipogonaceae. Hệ thống APG II (với Reveal là một đồng tác giả công bố) sử dụng cách viết này. Hệ thống APG III cũng sử dụng cách viết này.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Ripogonaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). The families of flowering plants : descriptions, illustrations, identification, information retrieval. Phiên bản: 20-5-2010. http://delta-intkey.com
 Phân loại tại NCBI
 Plants for a Future Database: description of uses of Ripogonum

Họ thực vật một lá mầm


title: Bào Siêu

text:
Bào Siêu (chữ Hán: 鲍超, bính âm: Bao Chao, (1828 - 1886) là một dũng tướng người Hán nổi tiếng của Tương quân trong cuộc chiến tranh của nhà Thanh đàn áp phong trào Thái Bình Thiên Quốc, ông là một trong những viên tướng chỉ huy xuyên suốt từ khi Tương quân thành lập và trưởng thành. Ông cũng là viên tướng tâm phúc của Tăng Quốc Phiên. Mặc dù ông không được học hành nhiều nhưng kiến thức quân sự và thực tiễn trải nghiệm trên chiến trường rất phong phú và được đánh giá cao. Ông tham gia 500 trận chiến và cũng bị thương nhiều lần. Ông từng chỉ huy 15000 Tương quân bảo vệ căn cứ địa Kỳ môn. Trải qua nhiều năm trận mạc, ông đã lập nhiều chiến công cho nhà Thanh, góp phần bình định loạn Thái Bình và được tưởng thưởng nhiều danh hiệu cao quý của triều đình, cùng với Tăng Quốc Phiên, Tả Tông Đường, Lý Hồng Chương, Mã Tân Di... Ông đã từng giữ chức Tổng binh Chiết Giang (1861 - 1864), Tổng binh Hồ Nam (1882 - 1886), được phong tước Nghi dũng tử.

Tham khảo

Võ tướng nhà Thanh


title: Copelatus nauclerus

text:
Copelatus nauclerus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Teucholabis sigmoidea

text:
Teucholabis sigmoidea là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Chimarra embia

text:
Chimarra embia là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới và vùng Tân Bắc giới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Trichoptera vùng Tân Bắc giới
Chimarra


title: Carum foetidum

text:
Carum foetidum là một loài thực vật có hoa thuộc họ Apiaceae.
Loài này có ở Algeria và Tây Ban Nha.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi và đầm nước mặn.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 Güemes, J., Sánchez Gómez, P,. Navarro, F. & Carrión Vilches, M.Á. 2006. Carum foetidum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Carum
Thực vật Algérie
Thực vật Tây Ban Nha


title: Sinpunctiptilia tasmaniae

text:
Sinpunctiptilia tasmaniae là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Tasmania.

Sinpunctiptilia tasmaniae was separated from Sinpunctiptilia emissalis by Arenberger năm 2006. The two species cannot be separated on external appearance, but the genitalia show clear differences.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trin Wiki

Sinpunctiptilia


title: Leptotrophon virginiae

text:
Leptotrophon virginiae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Leptotrophon


title: Eidskog

text:
Eidskog là một đô thị hạt Hedmark, Na Uy. Nó là một phần của khu vực truyền thống của Glåmdal. Trung tâm hành chính của đô thị này là làng Skotterud. Eidskog đã được tách khỏi đô thị Vinger vào năm 1864.

Đô thị này nằm ở cuối phía nam của hạt Hedmark. Nó có ranh giới phía bắc với Kongsvinger và ở phía tây của Aurskog-Hà Lan, Nes og Sør-Odal. Eidskog giáp Thụy Điển, cả hai phía đông và phía nam.

Chú thích

Tham khảo

Đô thị của Hedmark


title: Mặc Môn

text:
Mormon hoặc Mặc Môn có thể là một trong những nghĩa sau đây:
 Tín hữu Mặc Môn là những người thành viên của một nhóm tôn giáo là một phần của Mặc Môn giáo và Phong trào Các Thánh hữu Ngày sau.
 Sách Mặc Môn, một cuốn thánh thư được sử dụng trong chủ nghĩa Mormon
 Mormon (ngôn sứ), tên một nhà tiên tri thời xưa ở châu Mỹ được kể lại trong Sách Mặc Môn
 Mặc Môn giáo
 Phong trào Các Thánh hữu Ngày sau
 Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giêsu Kitô, giáo hội lớn nhất thuộc phong trào


title: Amoria weldensis

text:
Amoria weldensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

[[Thể loại:Amoria
Amoria


title: Ipermarca

text:
Ipermarca là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: VietJet Air

text:
Công ty Cổ phần Hàng không Vietjet (tiếng Anh: Vietjet Aviation Joint Stock Company), thường được biết đến với các thương hiệu Vietjet Air hay Vietjet, là hãng hàng không tư nhân đầu tiên của Việt Nam. Không chỉ vận chuyển hàng không, Vietjet còn cung cấp các nhu cầu tiêu dùng hàng hoá và dịch vụ thông qua các ứng dụng công nghệ thương mại điện tử. Vietjet là thành viên chính thức của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) với Chứng nhận An toàn Khai thác (IOSA).

Vietjet đang khai thác 82 máy bay A320, A321 và A330, thực hiện hơn 400 chuyến bay mỗi ngày và đã vận chuyển hơn 100 triệu lượt hành khách, với 139 đường bay gồm 48 đường nội địa phủ khắp tại Việt Nam và 95 đường bay quốc tế đến Nhật Bản, Hồng Kông, Singapore, Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc, Thái Lan, Myanmar, Malaysia, Campuchia, Indonesia,… Vietjet có kế hoạch phát triển mạng bay rộng khắp khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, đang nghiên cứu tiếp tục mở rộng các đường bay trong khu vực và đã ký kết hợp đồng mua sắm tàu bay thế hệ mới, hiện đại với các nhà sản xuất máy bay lớn trên thế giới.

Lịch sử

Bước đầu

VietJet Air được thành lập từ 3 cổ đông chính là Tập đoàn T&C, Sovico Holdings và HDBank với vốn điều lệ ban đầu là 600 tỷ VND (tương đương 37.5 triệu USD tại thời điểm góp vốn). Hãng được Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam phê duyệt cấp giấy phép vào tháng 11 năm 2007 và trở thành hãng hàng không thứ tư của Việt Nam, chỉ sau Vietnam Airlines, Jetstar Pacific,Công ty Bay Dịch vụ Hàng không (VASCO) và là hãng hàng không tư nhân đầu tiên của Việt Nam. Ngày 20 tháng 12 năm 2007, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Hồ Nghĩa Dũng đã trao giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không cho VietJet Air.

Theo kế hoạch ban đầu, VietJet Air dự tính chính thức đi vào hoạt động vào cuối năm 2008 nhưng do biến động làm giá xăng, dầu tăng cao nên VietJetAir quyết định hoãn lại đến tháng 11 năm 2009. Cuối tháng 4 năm 2009, Sovico Holdings đã mua lại toàn bộ số cổ phần của Tập đoàn T&C và trở thành cổ đông lớn nhất, sở hữu 70% cổ phần của VietJetAir. Tháng 2 năm 2010, hãng Air Asia mua lại 30% cổ phần của VietJetAir. Air Asia là một hãng hàng không giá rẻ khác có trụ sở ở Kuala Lumpur, Malaysia, chuyên cung cấp những chuyến bay nội địa và quốc tế và là hãng có giá vé thấp hàng đầu châu Á.

Quá trình hoạt động
Tháng 6 năm năm 2010, Vietjet Air thông báo hoãn thời gian cất cánh cho đến tận tháng 10 năm 2010. Lý do là hãng cần có thời gian để giải quyết một số vấn đề phát sinh liên quan đến chuyện mua bán cổ phần, xây dựng thương hiệu, nhân sự và đội bay... Đây là lần thứ 5 hãng thông báo lùi thời gian cất cánh. Nhiều nhà phân tích cho rằng nguyên nhân chính ngoài biến động về giá nhiên liệu, còn có sự tranh chấp về thương hiệu Viet Air và những quy định hạn chế của chính phủ Việt Nam nhận diện thương hiệu trong khai thác vận tải hàng không nội địa mà hãng chưa có đủ thời gian để xử lý.

Đầu tháng 12 năm 2010, hãng một lần nữa có văn bản gửi Cục Hàng không Dân dụng Việt Nam báo cáo tình hình tài chính, công tác chuẩn bị, đồng thời xin hoãn thời điểm bay thêm một thời gian không xác định nữa với lý do tranh chấp thương hiệu.Sau nhiều lần trì hoãn, Vietjet Air đã hoàn tất các khâu cuối cùng để chuẩn bị bay chuyến thương mại đầu tiên theo đúng yêu cầu của Bộ Giao thông Vận tải, trước tháng 6 năm 2011.

Sau những động thái chuẩn bị, ngày 5 tháng 12 năm 2011, hãng phát hành đợt vé đầu tiên. Ngày 25 tháng 12 năm 2011, hãng đã thực hiện chuyến bay đầu tiên từ Tân Sơn Nhất đi Nội Bài.

Năm 2012: Hãng ra mắt slogan Bay là Thích ngay! (Tiếng Việt); Enjoy Flying! (Tiếng Anh)

Năm 2013: VietjetAir chính thức mở đường bay đi Bangkok, Thái Lan. Đây cũng là đường bay thứ 10 và cũng là đường bay quốc tế đầu tiên của hãng.

Năm 2014:

 Ra mắt công ty cổ phần VietJet Air Cargo và công ty cổ phần Thai VietJet Air.
 Khai thác dịch vụ Skyboss.

Năm 2016:

 Tổ chức concert Sky Connection với các khách mời nổi tiếng như Michael Learns to Rock, Wonder Girls, Ca sĩ Thu Minh, Ca sĩ Sơn Tùng M-TP.
 Ngày 23/5/2016, VietJet đã ký thỏa thuận thuê mua 100 chiếc Boeing 737 MAX 200 của tập đoàn đến từ nước Mỹ trị giá 11,3 tỷ USD.

Năm 2017:

 Thành viên Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA).
 Ngày 28/2/2017, Cổ phiếu VJC chính thức niêm yết tại Sàn Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh.
 Khai trương động thổ dự án Học viện Hàng không Vietjet.

Năm 2018:

 Hãng kí biên bản ghi nhớ cho dịch vụ hỗ trợ bảo dưỡng động cơ dài hạn với CFM International.
 Khai trương Học viện Hàng không VietJet (VietJet Aviation Academy) tại Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh.
 AirFinance Journal bình chọn hãng thuộc top 50 Hãng hàng không dẫn đầu thế giới về chỉ số tài chính.

Năm 2020:

 Tạp chí vận tải hàng không Payload Asia vinh danh là Hãng hàng không vận chuyển hàng hóa trong khoang hành khách tốt nhất của năm và Hãng hàng không chi phí thấp có hoạt động vận chuyển hàng hóa tốt nhất năm.
 AirlineRatings đánh giá 7/7★ về phòng chống Covid-19.

Năm 2021:

 Vận chuyển các lực lượng vào chi viện cho Thành phố Hồ Chí Minh trong đợt dịch Covid-19 lần thứ tư.
 Kỷ niệm 10 năm cất cánh chuyến bay đầu tiên (24/12/2011 – 24/12/2021).
 Chào đón máy bay Airbus A330-300 (VN-A811) thân rộng đầu tiên trong đội bay.
Năm 2022:

 Tập đoàn Sovico dành tặng một năm bay không biên giới trên tất cả các đường bay nội địa và quốc tế cho Đội tuyển bóng đá Nam U-23 Việt Nam và Đội tuyển bóng đá Nữ Việt Nam sau khi giành tấm huy chương vàng tại SEA Games 31.
 Tạp chí The Global Economics Times Anh quốc trao giải Sản phẩm Fintech mới tốt nhất 2022 - Best New Fintech Product cho "Bay trước - Trả sau", một sản phẩm công nghệ kết hợp giữa Hãng hàng không thế hệ mới Vietjet và giải pháp tài chính tiêu dùng MOVI.
 Giải thưởng: "Hãng hàng không mang lại giá trị tốt nhất cho khách hàng toàn cầu - Value Airline of the Year" và "Top 10 hãng hàng không chi phí thấp tốt nhất thế giới - Top 10 Best Low-cost Airlines" do AirlineRatings bình chọn.
 Ký kết hợp tác triển khai ứng dụng Nhật ký kỹ thuật điện tử của AVIATAR (AVIATAR’s Technical Logbook) với Tập đoàn Lufthansa Technik.
 Ký kết Biên bản hợp tác chiến lược với Công ty Cảng hàng không quốc tế Changi về việc phát triển việc cung cấp các dịch vụ hàng không tại các cảng hàng không của Việt Nam và trong khu vực.
Năm 2023:

 Ra mắt Chương trình khách hàng thường xuyên SkyJoy.
 VietJet dành tặng các cầu thủ, ban huấn luyện và các thành viên của Đội tuyển bóng đá Nữ Việt Nam một năm bay miễn phí trên tất cả các đường bay nội địa sau khi giành tấm huy chương vàng tại SEA Games 32.
 AirlineRatings bình chọn Hãng hàng không chi phí thấp có dịch vụ trên tàu bay tốt nhất năm 2023 và Hãng hàng không siêu tiết kiệm tốt nhất thế giới năm 2023.

Mở rộng hoạt động

Ngày 26 tháng 6, 2013, tại trung tâm hội nghị quốc gia Plaza Athenée, Bangkok, VietJet Air công bố thành lập Thai VietJet Air. Thai VietJet Air thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 29 tháng 3 năm 2015 và bắt đầu các chuyến bay quốc tế từ ngày 5 tháng 12 cùng năm..

Cấu trúc Tập đoàn
Tính đến năm 2022, VietJet có 9 công ty con và 2 công ty liên kết:

Tuyến bay

Vận hành bởi Vietjet Air

Tuyến bay quốc nội

Tuyến bay quốc tế

Vận hành bởi Thai Vietjet Air

Đội bay

Độ tuổi trung bình của đội bay tính đến tháng 10 năm 2023 là 7 năm.

Từ tháng 10 năm 2023, đội bay của Vietjet bao gồm các máy bay sau:

^ Loại ghế SkyBoss và Economy của Vietjet là giống nhau, đều là xếp loại Y.Ngày 26 tháng 2 năm 2019, Vietjet đã ký biên bản ghi nhớ với Boeing mua 100 máy bay Boeing 737 MAX 200 tại Phủ chủ tịch, dưới sự chứng kiến của Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng và Tổng thống Mỹ Donald Trump trong dịp ông đến Việt Nam tham dự Hội nghị thượng đỉnh Triều Tiên-Hoa Kỳ.

Toàn bộ tàu bay của Boeing và Airbus đều được các nhà sản xuất trang bị bộ lọc không khí HEPA từ thời điểm tiếp nhận, giúp giảm xuống tối thiểu nguy cơ lây lan vi khuẩn, virus trên chuyến bay.

Tháng 12 năm 2019, những bức ảnh chụp chiếc Boeing 737 MAX 200 đầu tiên của hãng tại nhà máy Renton của Boeing đã xuất hiện. Đáng chú ý, hãng đã tránh sử dụng thương hiệu "MAX" đầy tai tiếng và chỉ sơn "Boeing 737-8" lên thân máy bay của hãng.

Thống kê

Tai nạn, tai tiếng và sự cố
 Ngày 19/6/2014, chuyến bay 8861 của VietJet Air có hành trình từ Hà Nội đi Đà Lạt đã đáp nhầm tới Nha Trang. Lý do sau khi điều tra là có 2 chuyến bay từ Hà Nội đi Cam Ranh và Đà Lạt diễn ra ở gần thời điểm, có cùng lượng khách. Do một máy bay bị trục trặc kỹ thuật nên VietJetAir buộc phải đổi tàu bay, đổi lịch khai thác. Tất cả mọi bộ phận đều được thông báo về sự thay đổi này, ngoại trừ cơ trưởng của chuyến bay. Do đó, trong khi toàn bộ hành khách, hành lý có vé đi Đà Lạt, cơ trưởng lại theo lộ trình cũ là Hà Nội đến Cam Ranh. Toàn bộ cá nhân có liên quan như cơ trưởng, cơ phó, tiếp viên, kiểm soát không lưu đã bị đình chỉ công tác có thời hạn.
 Ngày 16/10/2014, chuyến bay 8856 của VietJetAir, khởi hành từ Thành phố Hồ Chí Minh đi Nha Trang đã hạ cánh nhầm đường băng, mặc dù tổ lái đã được đài kiểm soát không lưu nhắc lại huấn lệnh nhiều lần là đáp xuống đường băng 02L và phi công đã nhắc lại đúng. Nhưng sau đó phi công lại hạ cánh xuống đường băng 20R. Toàn bộ tổ lái sau đó đã bị đình chỉ để điều tra.
 Ngày 2/4/2015, hai nhân viên của Vietjet đã từ chối phục vụ người khuyết tật tại sân bay Đà Nẵng. Cụ thể, hành khách bị liệt 2 chân, trước đó đã đáp chuyến bay từ Hà Nội đi Đà Nẵng. Sau đó một ngày, hành khách đáp chuyến bay về lại Hà Nội thì bị nhân viên Vietjet từ chối phục vụ vì lý do "Hành khách không tự di chuyển được", vi phạm nghiêm trọng quy định chất lượng dịch vụ hành khách và chính sách của hãng. Sau đó, Vietjet đã công khai xin lỗi hành khách và phạt tiền hai nhân viên trên, đồng thời xử phạt trưởng và phó đại diện hãng tại sân bay Đà Nẵng.

 Ngày 28/1/2018, chuyên cơ chở đội tuyển bóng đá quốc gia U23 Việt Nam có sự xuất hiện của những người mẫu mặc bikini đã gây nhiều ý kiến trái chiều từ phía dư luận. Bị kiến nghị vì hành động phản cảm, giám đốc hãng hàng không Vietjet, bà Nguyễn Thị Phương Thảo đã lên tiếng xin lỗi vì sự cố này.

 Ngày 29/11/2018, chuyến bay 356 của VietJetAir có hành trình từ Thành phố Hồ Chí Minh đi Buôn Ma Thuột chở 207 hành khách tiếp đất trong tình trạng mất cân bằng do rơi mất 2 bánh đáp ở càng trước tạo ra tiếng động lớn. Vụ việc khiến 6 hành khách bị thương nhập viện, nhiều hành khách bị xây xát nhẹ. Tàu bay VN-A653 mới tiếp nhận được 2 tuần đã bị cho ngừng bay đề phục vụ công tác điều tra và sửa chữa.
Ngày 14/6/2020, chuyến bay 322 của VietJetAir bay từ Phú Quốc, khi hạ cánh tại sân bay Tân Sơn Nhất lúc 12h10, được cho là bị ảnh hưởng của thời tiết mưa gió lớn nên máy bay đã trượt ra khỏi đường băng duy nhất đang hoạt động (đường băng còn lại đang đóng cửa để khảo sát). Tuy không có người bị thương nhưng sự cố đã làm sân bay Tân Sơn Nhất tê liệt khoảng 6 tiếng để khắc phục sự cố.
 Tối 27/11/2021, máy bay Airbus A321 (VN-A544) thực hiện chuyến bay 404 từ Đà Lạt hạ cánh xuống Hà Nội lúc 18h09. Trong quá trình di chuyển vào vị trí số 52C, máy bay đã va chạm đầu mút cánh (winglet) với máy bay Airbus A321 (VN-A636) cùng hãng đang đỗ tại vị trí 52D. Sau sự việc, Ông Trần Hoài Phương, Giám đốc Cảng vụ Hàng không miền Bắc, cho biết toàn bộ 120 hành khách và 7 thành viên tổ bay an toàn. Tất cả được rời khỏi máy bay theo lịch trình. Tuy nhiên, một đoạn mút cánh của máy bay VN-A544 bị gãy và rơi xuống sân đỗ. Hai máy bay sau đó dừng khai thác để kiểm tra kỹ thuật. Đánh giá sự việc, ông Phương cho biết do cơ trưởng điều khiển máy bay lăn bánh lệch vị trí. Sân bay đã lập biên bản, tịch thu bằng lái của phi công và làm việc với nhân viên đánh tín hiệu đường băng (signalman). Vietjet Air cũng tạm thời đình chỉ tổ bay để điều tra nguyên nhân và rà soát quy trình khai thác máy bay.

Kiện tụng
Theo Telegraph, nhật báo quốc gia của Anh,  VietJet đang bị kiện 155 triệu bảng Anh cộng với tiền lãi lũy kế với tỷ lệ ít nhất 31.000 bảng Anh mỗi ngày. Đơn kiện, do FW Aviation (Holdings) 1 Limited đệ trình, nêu rõ VietJet đã thuê 4 máy bay nhưng bị giữ lại để siết nợ sau khi không thực hiện một khoản thanh toán tiền thuê vào năm 2021.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chủ VietJet Air

 VietJet Air trên YouTube
 Việt Nam chính thức có hãng hàng không tư nhân đầu tiên
Công ty Cổ phần Hàng không Vietjet Top 50 doanh nghiệp kinh doanh hiệu hiệu quả

Hãng hàng không Việt Nam
Công ty vận chuyển châu Á


title: Laubressel

text:
Laubressel là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Laubressel sur le site de l'Institut géographique national

Laubressel


title: Cao nguyên Mơ Nông

text:
Cao nguyên Mơ Nông là một trong những cao nguyên ở khu vực Tây Nguyên. Bao trùm diện tích tỉnh Đắk Nông, Việt Nam và một phần lấn sang Campuchia.

Đặc điểm
Cao nguyên có độ cao trung bình là 800 m, điểm cao nhất là đỉnh núi Nam Decbri ở độ cao 1.580 m.

Vị trí
Phía nam là cao nguyên Di Linh thuộc tỉnh Lâm Đồng với giới hạn là đoạn sông Đồng Nai và sông Đăk N'Đrung chảy qua hai cao nguyên theo hướng đông-tây. Phía đông là cao nguyên Lâm Viên, phía bắc là tỉnh Đắk Lắk và Campuchia.

Hình ảnh

Tham khảo

 Atlat địa lý Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục, 2009

M
Đắk Nông


title: Sư hổ

text:
Sư hổ (tên gọi bằng tiếng Việt không chính thức) (tiếng Anh: liger; danh pháp khoa học: Panthera leo × Panthera tigris) là con lai giữa sư tử (Panthera leo) đực với hổ (Panthera tigris) cái. Bố mẹ của sư hổ thuộc cùng chi nhưng khác loài. Sư hổ khác với hổ sư (bố hổ và mẹ sư tử). Sư hổ là loài lớn nhất thuộc họ Mèo.

Sư hổ thích bơi lội, đây là đặc tính của loài hổ, đồng thời sư hổ cũng có cuộc sống bầy đàn như sư tử. Sư hổ chỉ tồn tại trong điều kiện nuôi nhốt vì bố mẹ chúng không sống gần nhau trong tự nhiên. Trước đây, khi đàn sư tử châu Á sinh sôi nhiều, lãnh thổ của sư tử và hổ có sự chồng chéo, do đó có những con sư hổ được sinh ra trong điều kiện hoang dã. Đáng chú ý là những con sư hổ thường lớn hơn các loài bố mẹ của chúng, trong khi những con hổ sư lại có kích thước tương đương với hổ cái.

Lịch sử
Sư hổ xuất hiện ít nhất từ đầu thế kỉ 1, ở Ấn Độ. Năm 1798, Étienne Geoffroy Saint-Hilaire (1772–1844) đã lai thành công giữa sư tử với hổ. Con sư hổ được biết đến gần đây nhất sinh ra cuối năm 2016 trong một gánh xiếc trình diễn dạo nước Nga. Zar, tên con sư hổ, có lông của một sư tử, nhưng trên mặt lại có rằn như một con hổ.

Kích thước và sự phát triển
Sư hổ là loài lớn nhất thế giới thuộc họ Mèo. Những cải thiện về gen có thể là yếu tố tạo nên kích thước khổng lồ của loài này. Những gen này có thể có hoặc không thể hiện trên cha mẹ nhưng lại đóng vai trò quyết định đến sự phát triển của con lai. Ví dụ, trên một số loài chó lai, những gen này giúp chúng lớn nhanh hơn loài bố mẹ. Sự sinh trưởng như vậy không thể hiện trên giống chó bố mẹ vì những gen này thường bị "mất tác dụng" do những gen được di truyền từ con cái của giống đó.

Một số loài lai trong họ Mèo cũng có thể đạt kích thước tương tự như sư hổ: sư hổ sư (litigon) là con lai hiếm giữa sư tử đực với hổ sư cái, một con sư hổ sư cái tên là Cubanacan (ở Vườn thú Alipore thuộc Ấn Độ) đạt . Do sự hiếm hoi của những con lai thế hệ thứ hai này nên khó mà xác định được kích thước trung bình của sư hổ sư là lớn hơn hay nhỏ hơn sư hổ.

Do các vấn đề liên quan đến nội tiết tố, sư hổ khó mà phát triển đến cuối đời. Chúng mất nhiều thời gian để đạt đến kích thước trưởng thành đầy đủ. Sự tăng trưởng tiếp tục về chiều cao vai và chiều dài cơ thể là chưa được ghi nhận với sư hổ trên 6 năm tuổi. Sư hổ đực có thể đạt mức testosteron trung bình tương tự như sư tử đực trưởng thành, dù không có tinh trùng theo định luật H-W. Ngoài ra, sư hổ cái cũng có kích thước khá lớn, cân nặng khoảng  và chiều dài trung bình là . Ngược lại, pumapard là con lai giữa hai loài: báo sư tử (Puma concolor) và báo hoa mai (Panthera pardus) lại bị còi cọc.

Tuổi thọ
Shasta, một con sư hổ cái sinh tại Vườn thú Hogle ở thành phố Salt Lake ngày 14 tháng 5 năm 1948 và chết năm 1972 ở tuổi 24. Năm 1973, Guinness đã ghi lại kỉ lục về con sư hổ đực  ở Vườn thú Bloemfontein, Nam Phi năm 1888.

Khả năng sinh sản
Khả năng sinh sản của những con lai giống cái thuộc họ Mèo là khá tốt. Điều này tuân theo định luật Haldane: khi lai động vật mà giới tính được xác định bằng nhiễm sắc thể giới tính, nếu một giới vắng mặt, hiếm hoặc vô sinh thì đó là giới tính dị biệt (giới có hai nhiễm sắc thể giới tính khác nhau, ví dụ nhiễm sắc thể X và Y).

Năm 1943, một con lai 15 tuổi giữa sư tử và hổ đã giao phối thành công với một con sư tử ở Vườn thú Munich Hellabrunn. Con lai cái sinh ra, dù có vấn đề về sức khỏe nhưng cũng đã sống đến tuổi trưởng thành.

Màu sắc

Sư hổ có những sọc vằn giống như hổ trên nền lông màu hung như sư tử. Những đặc điểm khác của bố mẹ có thể xuất hiện trên sư hổ nhưng một số đặc điểm đó bị mờ nhạt khi sư hổ trưởng thành.

Sư tử lai với hổ cái bạch tạng cũng sinh ra sư hổ bạch tạng. Về mặt lý thuyết, những con sư tử bạch tạng có thể lai với hổ bạch tạng và sinh ra sư hổ bạch tạng, thậm chí không có sọc vằn. Chưa thấy sư hổ màu đen.

Chính sách vườn thú
Giữ hai loài riêng biệt luôn luôn là quy trình tiêu chuẩn. Sự xuất hiện của sư hổ thường do sự cố trong quá trình nuôi nhốt.

Xem thêm
 Hổ sư
 Báo lai

Chú thích

Đọc thêm
Peters, G. "Comparative Investigation of Vocalisation in Several Felids" published in German in Spixiana-Supplement, 1978; (1): 1–206.
 Courtney, N. The Tiger, Symbol of Freedom. Quartet Books, London, 1980.

Liên kết ngoài
 Liger Cub  – Liger Cub at Taiwan Zoo
 Hercules  – The Largest Cat On Earth
 Hobbs – Liger at the Sierra Safari Zoo
 Patrick  – Liger at the Shambala Preserve
 Baby Ligers  – Cubs at Noah's Ark Zoo
 Sinbad – Video of Sinbad the 900 lb Liger
 Liger Pictures – Liger Pictures from the Animal Safari in Pine Mountain Georgia

Chi Báo
Thú lai
Hổ
Sư tử

hu:Panthera hibridek#Liger
sv:Lejonhybrid#Liger och tigon


title: Bhuvanagiri

text:
Bhuvanagiri là một thị xã panchayat của quận Cuddalore thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Bhuvanagiri có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 11 mét (36 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bhuvanagiri có dân số 19.876 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Bhuvanagiri có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Bhuvanagiri, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Đại Thông

text:
Đại Thông có thể chỉ:
 Đại Thông: quận thuộc Hoài Nam, tỉnh An Huy, Trung Quốc
 Đại Thông: huyện tự trị thuộc Tây Ninh, tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc
 Đại Thông: niên hiệu của Lương Vũ Đế Tiêu Diễn nhà Lương Nam triều, Trung Quốc.


title: ĐT

text:
ĐT hay đt có thể là chữ viết tắt để chỉ:

số điện thoại
điện tử

Danh sách các từ kết hợp từ hai chữ cái