title: Khúc côn cầu

text:
Khúc côn cầu hay hockey là một thể loại các môn thể thao, trong đó hai đội thi đấu với nhau bằng cách cố gắng điều khiển một quả cầu (tùy nội dung sẽ là một quả bóng hoặc một đĩa tròn và cứng) vào trong lưới hay khung thành của đội kia, bằng gậy chơi khúc côn cầu. Môn khúc côn cầu phổ biến nhất tại một khu vực cụ thể nào đó thường được gọi đơn giản là khúc côn cầu, các dạng khúc côn cầu khác được gọi đầy đủ và rõ ràng hơn (ví dụ nếu tại khu vực nào đó mà bộ môn khúc côn cầu trên sân băng là phổ biến thì người ta đôi khi chỉ gọi nó là khúc côn cầu hay băng cầu, trong khi môn khúc côn cầu trên cỏ sẽ được gọi đầy đủ để phân biệt).

Lịch sử

Những trò chơi với những cây gậy có đầu cong và bóng có thể tìm thấy ở nhiều nền văn hóa. Trò hurling có niên đại từ năm 1272 TCN ở Ireland, trong khi một bức điêu khắc từ năm 600 TCN ở Hy Lạp cổ đại, nơi trò chơi được gọi là kerētízein hay kerhtízein (κερητίζειν) vì môn này sử dụng sừng hay gậy giống hình sừng để chơi (kéras, κέρας). Ở vùng Nội Mông, dân tộc Daur đã chơi trò beikou, một môn gần tương tự với khúc côn cầu trên cỏ trong khoảng hơn 1.000 năm.

Chứng cứ về các trò chơi giống khúc côn cầu thời Trung cổ được tìm thấy trong văn bản luật liên quan tới thể thao và trò chơi. Luật Galway được thông qua ở Ireland năm 1527 cấm tất cả các loại hình trò chơi với bóng, trong đó có cả các môn sử dụng gậy "có hình móc câu".

Cho tới thế kỷ 19, các loại hình và sự phân chia của các trò chơi khác nhau bắt đầu phân tách và hòa nhập thành các môn thể thao như ngày nay. Các tổ chức ra đời với mục đích luật hóa các quy định và quy tắc, trong khi các hiệp hội quốc tế và quốc gia được lập ra đê tổ chức các cuộc thi đấu. Khúc côn cầu trên băng cũng ra đời trong thời gian này với tư cách một môn bắt nguồn từ khúc côn cầu trên cỏ để thích nghi với thời tiết băng giá ở Canada và bắc Hoa Kỳ.

Các môn khúc côn cầu

Bandy

Người ta chơi bandy với một trái bóng trên một sân băng, thường là ngoài trời có kích thước một sân bóng đá (sân bandy), với nhiều luật lệ giống với bóng đá. Bandy là môn thể thao chuyên nghiệp ở Nga và Thụy Điển và được xem là môn thể thao quốc gia ở Nga. Môn thể thao này được công nhận bởi IOC; cơ quan điều hành quốc tế là Liên đoàn Bandy Quốc tế (FIB).

Bandy bắt nguồn ở Anh từ thế kỷ 19, ban đầu được gọi là "khúc côn cầu trên mặt băng" (hockey on the ice), và được phổ biến tới các nước châu Âu khoảng năm 1900; một môn thể thao gần tương tự của Nga cũng được xem là tiền thân của bandy. Bandy còn được gọi là "khúc côn cầu Nga". Giải vô địch thế giới có tên Bandy World Championship diễn ra từ năm 1957 trong khi Women's Bandy World Championship diễn ra từ năm 2004. Ngoài gia còn có các giải vô địch quốc gia cho các câu lạc bộ, các câu lạc bộ hàng đầu thi đấu tại giải Bandy World Cup diễn ra hàng năm.

Khúc côn cầu trên cỏ

Các trận đấu khúc côn cầu trên cỏ diễn ra trên mặt sân rải sỏi, mặt cỏ tự nhiên, hoặc mặt cỏ nhân tạo rải cát hoặc nước, quả cầu là quả bóng nhỏ, cứng đường kính 73 mm. Đây là môn thể thao phổ biến ở cả hai giới nam và nữ tại nhiều khu vực như châu Âu, châu Á, Úc, New Zealand, Nam Phi và Argentina. Thông thường các trận đấu diễn ra giữa các đội cùng giới, nhưng đôi khi cả nam và nữ cũng có thể thi đấu trong cùng một đội.

Cơ quan điều hành là Liên đoàn Khúc côn cầu Quóc tế (FIH). Khúc côn cầu nam xuất hiện tại tất cả các kỳ Thế vận hội Mùa hè từ năm 1908 trừ các năm 1912 và 1924, còn khúc côn cầu nữ có mặt từ năm 1980.

Gậy khúc côn cầu trên cỏ được làm bằng vật liệu tổng hợp từ gỗ, sợi thủy tinh hoặc sợi cacbon. Gậy có hình chữ J với đuôi hình móc câu; phần phía trước của phần hình móc câu dùng để điều khiển bóng có dạng dẹt còn mặt sau có dạng lồi. Tất cả gậy được dành cho người thuận tay phải – gậy trái tay không được phép mang ra khi thi đấu.

Khúc côn cầu trên băng

Khúc côn cầu trên băng hay băng cầu là cuộc thi đấu giữa hai bên gồm các vận động viên sử dụng giày trượt băng, diễn ra trên một sân băng phẳng, quả cầu là một đĩa hình tròn làm từ cao su lưu hóa có đường kính ba inch (76,2 mm) có tên gọi là puck. Trái puck thường được để trong nhiệt độ băng giá trước các trận đấu ở trình độ cao để giảm độ nảy và giảm ma sát trên băng. Môn thể thao phổ biến ở Bắc Mỹ và châu Âu. Đây là môn phổ biến nhất ở Canada, Phần Lan, Latvia, Cộng hòa Séc, và Slovakia.  còn là môn thể thao quốc gia của Latvia môn thể thao mùa đông quốc gia của Canada. Khúc côn cầu trên băng được thi đấu ở nhiều cấp độ, ở mọi lứa tuổi.

Cơ quan điều hành thi đấu quốc tế là Liên đoàn Khúc côn cầu trên băng Quốc tế (IIHF). Khúc côn cầu trên băng được tổ chức tại Thế vận hội Mùa đông từ năm 1924, cũng như góp mặt trong Thế vận hội Mùa hè 1920. Khúc côn cầu trên băng nữ được thêm vào Thế vận hội Mùa đông 1998. National Hockey League (NHL) được coi là giải đấu liên đoàn chuyên nghiệp lớn nhất trên thế giới. Luật lệ tại giải NHL có chút khác biệt so với luật tại Thế vận hội. Luật khúc côn cầu trên băng quốc tế được ban hành dựa trên luật lệ của Canada đầu thập niên 1900.

Gậy khúc côn cầu trên băng có hình chữ L, làm từ gỗ, graphit hay composite với lưới gậy có thể nằm sát vào mặt băng khi người chơi giữ gậy thẳng đứng và theo luật có thể uốn cong theo cả hai chiều trái và phải.

In-line hockey

Khúc côn cầu inline là một biến thể roller hockey tương tự với cách chơi của khúc côn cầu trên băng vì khúc côn cầu inline bắt nguồn từ môn này. Trò chơi gồm hai bên thi đấu với nhau, mỗi bên gồm một thủ môn và bốn cầu thủ sử dụng giầy trượt patin, trên một sân thi đấu khô ráo được phân chia làm hai nửa bởi một đường trung tâm, cũng hai cầu môn có lưới ở hai đầu của sân. Trận đấu diễn ra trong ba hiệp, mỗi hiệp 15 phút với các đường trên sân được vẽ theo luật việt vị của khúc côn cầu. Các lỗi icing cũng được tính, nhung thường được coi là lỗi đưa cầu đi xa trái phép khỏi khu vục phòng ngự. Cơ quan điều hành là IIHF, nhưng một số giải và tổ chức có luật khác với luật của IIHF như USA Inline hay Canada Inline.

Khúc côn cầu quad

Khúc côn cầu quad, khúc côn cầu bóng kiểu quốc tế, hay Hoquei em Patins, là tên chung để chỉ môn thể thao trên patin tồn tại từ khá lâu trước khi giầy trượt inline được phát minh. Môn thể thao này từng là môn biểu diễn ở Thế vận hội Mùa hè 1992.

Khúc côn cầu đường phố

Các loại khúc côn cầu khác
 Khúc côn cầu bằng bàn
 Khúc côn cầu bãi biển
 Khúc côn cầu Unicycle
 Khúc côn cầu Mini
 Khúc côn cầu dưới nước
 Khúc côn cầu đồ chơi

Tham khảo

Liên kết ngoài

Khúc côn cầu trên cỏ
 Khúc côn cầu trên cỏ Việt Nam
 Liên đoàn Khúc côn cầu trên cỏ thế giới

Khúc côn cầu trên băng
 Liên đoàn Khúc côn cầu trên băng thế giới
 National Hockey League
 Hockey Canada
 Trang web của Montreal Gazette

Roller hockey (Inline)

 PIHA - Professional Inline Hockey Association
 Inline Hockey World

Khác
The International Street and Ball Hockey Federation (ISBHF)

Môn thể thao đồng đội


title: Muối chua

text:
Muối chua là quy trình bảo quản hay kéo dài thời gian sử dụng của thực phẩm bằng cách lên men yếm khí trong nước muối hoặc trong dấm. Muối chua thường sẽ ảnh hưởng đến kết cấu và hương vị của thực phẩm. Sản phẩm cuối cùng sẽ được gọi là dưa, hoặc để phân biệt rõ hơn thì thêm từ muối hay muối chua sau tên loại thực phẩm được sử dụng. Thực phẩm được muối chua có thể kể đến rau, hoa quả, thịt, cá, sữa và trứng.

Một đặc điểm của việc muối chua đó là độ pH ở mức 4,6 hoặc thấp hơn, nên vô cùng hiệu quả trong việc tiêu diệt các loại vi khuẩn. Muối chua có thể bảo quản thực phẩm dễ hỏng trong vòng vài tháng. Các loại rau thơm và gia vị kháng vi sinh vật, như hạt mù tạc, tỏi, quế hay đinh hương thường được thêm vào. Nếu thực phẩm có độ ẩm cao, có thể làm ra nước muối chua đơn giản bằng cách thêm muối khô. Ví dụ, sauerkraut và kimchi được làm ra bằng cách sát muối rau để hút nước ra ngoài. Việc lên men tự nhiên ở nhiệt độ phòng, bằng vi khuẩn acid lactic, sẽ tạo ra độ chua cần thiết. Một số kiểu muối chua khác đó là ngâm rau củ trong dấm. Như quá trình đóng hộp, muối chua (bao gồm cả lên men) không yêu cầu thực phẩm phải được tiệt trùng trước khi đóng. Tính acid hay mặn của dung dịch, nhiệt độ lên men, và sự có mặt của khí oxi sẽ xác định loại vi sinh vật nào sẽ sinh sôi, từ đó quyết định hương vị của sản phẩm cuối cùng.

Khi nồng độ muối và nhiệt độ thấp, Leuconostoc mesenteroides sẽ sinh sôi, tạo ra hỗn hợp các acid, cồn, và các hợp chất mùi hương. Ở nhiệt độ cao hơn, Lactobacillus plantarum sẽ sinh sôi, chủ yếu tạo ra acid lactic. Nhiều thực phẩm muối chua bắt đầu với Leuconostoc, và sau đó chuyển thành Lactobacillus với tính acid lớn hơn.

Những yếu tố địa lý và văn hóa, như xứ nhiệt đới nóng ẩm, đã tạo nên nền ẩm thực đặc trưng của cộng đồng người Việt trên đất nước Việt Nam ưa thích những món ăn chua, mát ít nhiều có tác dụng giải nhiệt, trong đó có những món như dưa muối hay canh chua. Có hàng trăm kiểu loại dưa muối chua, tùy thuộc nguyên liệu chính và cách chế biến, nhưng xét về phương thức muối, dưa muối thường được làm theo hai dạng chính là dưa muối xổi (dưa góp) thời gian ngắn, tương đối ít chua thậm chí vẫn còn cay, hăng, thường được sử dụng ngay trong ngày; và loại dưa muối mặn (dưa ghém hay dưa muối nén) có thời gian muối lâu hơn và sử dụng dài hạn hơn.

Nguyên liệu
 Nguyên liệu chính là các loại rau củ quả: rau cải bẹ, cải thảo, lá và củ của cải củ, su hào, cà rốt, đu đủ xanh, quả sung, cà bát, cà tím, cà pháo, hành củ, củ kiệu, dọc mùng, ngó sen, bông súng, súp lơ, bông điên điển, dưa chuột, dưa gang, dưa hồng, giá đỗ, hành tây, tỏi tây, rau cần nước, rau muống, măng, ớt ngọt v.v.
Muối ăn, đường, dấm thanh (có thể không cần).
Các loại rau gia vị khác: tùy theo loại nguyên liệu chính là gì người nội trợ có thể phối trộn với hành hoa, hẹ xắt khúc, rau răm xắt nhỏ, gừng, riềng thái lát mỏng hoặc thái chỉ, tỏi, ớt đập dập hoặc thái vát v.v.

Cách làm

Dưa muối sử dụng rất đa dạng các loại rau, củ, quả được trồng hoặc mọc hoang dại, phối trộn với muối theo một tỉ lệ nhất định theo kinh nghiệm của người ẩm thực không quá mặn (khiến dưa bị khú hỏng, không chua), cũng không quá nhạt (khiến sản phẩm bị chua quá nhanh và chóng hỏng). Tùy theo nguyên liệu và cách chế biến, có thể có nhiều cách làm sản phẩm dưa chua khác nhau nhưng thường tập trung thành hai dạng: dưa muối xổi và dưa muối chua

Dưa muối xổi
Dưa muối xổi còn gọi là dưa góp, thường được làm ăn ngay trong ngày, sử dụng một lượng đường, muối tương đối vừa phải không quá mặn và có thể kết hợp với một ít dấm thanh hoặc nước cốt chanh để tạo chua. Dưa muối xổi thường sử dụng các loại rau, củ, quả có thể muối xổi (ngoại trừ một số loại không thể muối xổi như hành củ, củ kiệu) như cà pháo, cà tím, rau cải thảo, xu hào, cà rốt, đu đủ xanh, súp lơ v.v. Các nguyên liệu thường được thái thật mỏng để ngấm đều gia vị trong một thời gian ngắn và muối, đường thường được pha với nước để ngâm nguyên liệu.

Dưa chua

Dưa muối chua còn gọi là dưa muối nén hay dưa ghém, thường gia tăng độ mặn của nguyên liệu hơn dưa muối xổi, có thể phối trộn với một ít đường để chóng lên men chua và nước đổ cho ngập dưa nên là nước vẫn còn ấm. Tùy theo ý định bảo quản thời gian lâu đến mức độ nào, người nội trợ tăng thêm mặn và thái dày, to bản nguyên liệu hơn để nguyên liệu không bị quá chua trong thời gian tương đối dài và không bị chóng hỏng.

Cũng thường thấy loại dưa muối nén không thái, cắt nguyên liệu như xu hào, cải củ để nguyên củ, cải bẹ để nguyên cây, loại dưa này có thể bảo quản và sử dụng hàng tháng. Các nguyên liệu chính để muối dưa, đặc biệt là các loại rau, thường được phơi trong bóng râm cho hơi héo, bớt nước sẽ khiến dưa giòn, ngon và có màu vàng đẹp hơn. Thường thường dạng dưa muối chua này có thể dùng nước muối pha mặn hoặc xếp một lớp nguyên liệu lại rải một lớp mỏng muối hạt. Nén thật chặt bằng các vật nặng (ở thôn quê thường sử dụng một cục đá, sỏi tròn nhẵn khá nặng để nén dưa) và đậy không quá kín.

Sử dụng
Dưa muối chua có thể được ăn như một trong những món rau trên mâm cơm thường nhật. Ngoài ra, nhiều loại dưa chua được sử dụng ăn kèm với một món ăn khác hoặc sử dụng trong những ngày lễ đặc biệt: tết nguyên đán thường có dưa hành củ; các loại cà rốt, xu hào tỉa hoa muối xổi. Cà pháo muối chua ăn kèm với canh riêu cua, canh rau ngót hay rau muống luộc chấm tương. Dưa kiệu ăn với thịt quay. Dưa sung ăn với ốc luộc. Xu hào, đu đủ xắt lát thật nhỏ trộn chua là thành phần không thể thiếu của món bún chả Hà Nội. Bông điên điển muối chua nấu canh cá lóc, dưa chua cải bẹ hầm thịt bò v.v.

Khi một số loại dưa muối bị chớm hỏng, đóng váng trắng trên bề mặt nước dưa, cần hớt bỏ đi để tránh dưa bị khú, hỏng. Một số loại dưa muối để quá lâu nên rất chua, thường người sử dụng có thể rửa sạch và trộn với một ít đường, tỏi, ớt để giảm độ chua khi ăn, hoặc sử dụng để làm món cơm rang thập cẩm, món dưa muối kho tương, nấu canh chua với rau thì là và một số loại cá, đặc biệt là kho với cá trê ăn rất ngon.

Biến tấu

Một số vùng miền Trung Việt Nam (như Nghệ An) còn sử dụng xơ và múi mít xanh để làm món nhút, một sản phẩm dạng dưa muối chua, nổi tiếng là nhút Thanh Chương. Ẩm thực Miền Nam Việt Nam lại rất thịnh hành các loại quả chua (như xoài xanh, cóc xanh) bằm, trộn với ớt bột hoặc ớt tươi, đường, tỏi v.v. Để tạo món tương tự như dưa chua, dùng rất ngon trong các bữa ăn như một đồ nhắm rượu.

Ngoài ra, một số vùng miền ở Việt Nam còn làm các loại mắm với sự kết hợp của các nguyên liệu là hải sản (như tôm sú, cua, ghẹ) với củ kiệu hoặc đu đủ xanh xắt lát mỏng, trút vào lu, hũ để tạo chua. Món kim chi cải thảo, một trong số hàng trăm món kim chi của nền ẩm thực Triều Tiên cũng được làm theo kiểu Việt để trở thành một biến thể của dưa muối chua.

Dưa cải muối là biến tấu của thể loại dưa muối, trong đó nguyên liệu chủ đạo là dưa cải (cả bẹ), đây là một trong những món dưa muối đặc sản và phổ biến của Việt Nam.

Thành ngữ
Tương cà là gia bản: món tương, cà pháo muối chua và rau muống luộc là ba món ăn rất phổ thông đối với người dân nghèo vùng nông thôn Việt Nam. Hũ tương và lọ cà muối được coi là "gia bản", bởi những món ăn này thịnh hành, phổ thông, dễ kiếm, tiện bảo quản cất trữ và sử dụng dài hạn, gia đình nào vùng thôn quê ngày xưa cũng có sẵn trong nhà phòng lúc không đi chợ được.
Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ: các sản phẩm đặc trưng của ngày tết Nguyên đán cổ truyền thường không thể thiếu món dưa hành.
Ăn xổi ở thì: chỉ những người có sinh hoạt, ăn ở không kiên định, thủy chung, lâu bền, như loại dưa muối xổi thường làm qua loa và sử dụng ngay.

Thơ
Nguyễn Khuyến có nhắc đến dưa muối trong câu thơ:
Sớm trưa dưa muối cho qua bữa
Chợ búa trầu chè chả dám mua

Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu khoảng thập niên 1920 có bài thơ rằng:
Muốn ăn rau sắng chùa Hương
Tiền đò ngại tốn, con đường ngại xa
Mình đi ta ở lại nhà
Cái dưa thì khú cái cà thì thâm.

Nữ sĩ Song Khê đọc qua có hoạ lại rằng:
Kính dâng rau sắng chùa Hương
Tiền đò đỡ tốn, con đường đỡ xaKhông đi thời gửi lại nhàThay cho dưa khú cùng là cà thâm.Xem thêm
Ẩm thực Việt Nam
Canh chua

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cách muối dưa cải chua giòn ngon trên Vietnamnet
Dưa cà muối và bệnh ung thư trên Dân trí''

Muối (hóa học)


title: 21929 Nileshraval

text:
21929 Nileshraval (1999 VP56) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 11 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21929 Nileshraval

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Copelatus koreanus

text:
Copelatus koreanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Mori miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Hoplosmia fallax

text:
Hoplosmia fallax là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Hoplosmia
Động vật được mô tả năm 1895


title: Guioa discolor

text:
Guioa discolor là một loài thực vật thuộc họ Sapindaceae. Đây là loài đặc hữu của Philippines.

Chú thích

Tham khảo
 van Welzen, P.C. 1998. Guioa discolor. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Philippines
Guioa


title: Macroglossum variegatum

text:
Macroglossum variegatum là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở đông bắc Ấn Độ, miền nam Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam, Malaysia (Peninsular, Sarawak) và Indonesia (Sumatra, Java, Kalimantan).

Sải cánh dài 50–54 mm. Adults are attracted to the flowers của Duranta erecta.

Ấu trùng ăn các loài Hedyotis.

Chú thích

Tham khảo

Macroglossum


title: Thermodiaptomus

text:
Thermodiaptomus là một chi động vật giáp xác trong họ Diaptomidae.

Các loài
Chi này gồm các loài:
Thermodiaptomus congruens (G. O. Sars, 1927)
Thermodiaptomus galebi (Barrois, 1891)
Thermodiaptomus galeboides (G. O. Sars, 1909)
Thermodiaptomus mixtus (G. O. Sars, 1909)
Thermodiaptomus syngenes (Kiefer, 1929)
Thermodiaptomus yabensis (S. Wright & Tressler, 1928)

Chú thích

Tham khảo

Diaptomidae


title: Andrew Johnson (định hướng)

text:
Andrew Johnson là tên của:

 Andrew Johnson (1808–1875), Tổng thống thứ 17 của Hoa Kỳ
 Andrew Johnson (cầu thủ bóng đá) (sinh 1981), cầu thủ bóng đá Anh
 Andy Johnson (cầu thủ bóng đá Wales) (sinh 1974), cầu thủ bóng đá xứ Wales
 Andy Dog Johnson (sinh 1959), họa sĩ Anh
 Andrew Johnson (diễn viên) (sinh 1955), diễn viên Anh gốc châu Á
 Andrew Johnson (trượt tuyết), lực sĩ trượt tuyết Hoa Kỳ
 Andrew Johnson (nhạc sĩ), nhạc sĩ Anh
 Andrew Johnson (lính Mỹ), lãnh huân chương thời Nội chiến Hoa Kỳ
 Andrew P. Johnson (1927–1935), đại biểu tiểu bang Texas Hoa Kỳ


title: Giao hưởng

text:
Giao hưởng là các tác phẩm lớn trong nền âm nhạc cổ điển phương Tây, thường được viết cho dàn nhạc giao hưởng. Thuật ngữ "giao hưởng" bắt nguồn từ tận thời Hy Lạp cổ đại và từng mang nhiều nét nghĩa khác nhau. Đến cuối thế kỷ 18, "giao hưởng" mới được hiểu như ta biết ngày nay: một tác phẩm thường có nhiều chương (hay phần) riêng biệt, phổ biến là bốn, với chương đầu tiên được viết ở dạng sonata. Một dàn nhạc chơi giao hưởng thường gồm có bộ dây (violin, viola, cello và contrabass), bộ đồng, bộ gỗ (hay khí gỗ), và bộ gõ với khoảng 30 nhạc công. Bản giao hưởng thường được ghi ở dạng tổng phổ, tức là bản nhạc với tất cả các phần của tất cả nhạc cụ. Các nhạc công chơi trong dàn nhạc thì chỉ cần bản nhạc cho phần nhạc cụ của riêng họ. Một số ít bản giao hưởng cũng chứa cả phần thanh nhạc (phần lời hát) bên cạnh phần khí nhạc (phần của nhạc cụ), ví dụ như bản giao hưởng số 9 của Beethoven.

Nguồn gốc
Trong tiếng Anh, từ symphony (nghĩa là "giao hưởng") có nguồn gốc từ chữ συμφωί (symphonia) trong tiếng Hy Lạp, có nghĩa là "sự đồng điệu hoặc phối hợp của âm thanh" hoặc "buổi hòa nhạc với giọng hát hoặc nhạc cụ". Thuật ngữ συμφωί lại xuất phát từ chữ σύμφωνος (symphōnos) với nghĩa là "hòa hợp". Trước khi được sử dụng để chỉ một thể loại tác phẩm âm nhạc như ta hiểu ngày nay thì từ này có rất nhiều nghĩa khác nhau.

Trong nhạc lý cuối thời Hy Lạp và Trung cổ, từ này được sử dụng để nói đến khái niệm "thuận tai", đối nghĩa với δδφω (diaphōnia), có nghĩa là "nghịch tai". Vào thời Trung cổ và sau đó, từ symphonia trong tiếng Latin lại được sử dụng để mô tả các loại nhạc cụ khác nhau, đặc biệt là những nhạc cụ có khả năng tạo ra nhiều âm thanh cùng một lúc.Thánh Isidore xứ Seville là người đầu tiên sử dụng từ symphonia để chỉ một loại trống hai đầu. Khoảng năm 1155 đến 1377, từ symphonie trong tiếng Pháp được để chỉ organistrum hay đàn hurdy-gurdy. Ở nước Anh thời Trung cổ, từ symphony được sử dụng theo cả hai nghĩa trên, đến thế kỷ 16, từ này lại dùng để chỉ đàn dulcimer. Trong tiếng Đức, symphonie là một thuật ngữ để chỉ đàn spinet và đàn virginal nói chung từ cuối thế kỷ 16 đến thế kỷ 18.

Với nghĩa "giao hưởng" (nhiều âm thanh cùng hòa hợp với nhau), từ này bắt đầu xuất hiện trong tựa đề của một số tác phẩm của các nhà soạn nhạc thế kỷ 16 và 17, có thể kể đến như Giovanni Gabrieli với Sacrae symphoniae và Symphoniae sacrae, liber secundus, xuất bản lần lượt vào năm 1597 và 1615; Adriano Banchieri với Eclesiastiche sinfonie, dette canzoni in aria francese, per sonare, et cantare, op. 16, xuất bản năm 1607; Lodovico Grossi da Viadana với Sinfonie musicali, op. 18, xuất bản năm 1610; và Heinrich Schütz với Symphoniae sacrae, op. 6, và Symphoniarum sacrarum secunda Pars, op. 10, xuất bản vào năm 1629 và 1647, tương ứng. Ngoại trừ bộ tác phẩm của Viadana với âm nhạc chỉ gồm khí nhạc và mang tính thế tục, tất cả các bộ tác phẩm còn lại đều có phần thanh nhạc bên cạnh phần nhạc cụ đệm và là các tác phẩm tôn giáo.

Sang thế kỷ 17, vào phần lớn thời kỳ Baroque, thuật ngữ symphony và sinfonia đã được sử dụng cho một loạt các tác phẩm khác nhau, bao gồm cả các bản nhạc được chơi trong các vở opera, sonata và concerto. Giao hưởng lúc này không đứng độc lập mà thường là một phần của một tác phẩm lớn hơn. Vào thế kỷ 18, opera sinfonia, hay khúc dạo đầu kiểu Ý có cấu trúc ba chương tương phản điển hình: nhanh-chậm-nhanh, giống như trong một điệu nhảy. Cấu trúc điển hình này thường được coi là tiền thân trực tiếp của các bản giao hưởng sau này. Vào thời điểm này, các thuật ngữ "khúc dạo đầu", "symphony" và "sinfonia" được coi là đồng nghĩa hoàn toàn với nhau.

Khác với các tác phẩm từ thế kỷ 19 đến ngày nay, vào thế kỷ 17, các tác phẩm viết cho các dàn nhạc cụ lớn không chỉ định chính xác nhạc cụ nào sẽ chơi phần nào. Khi các nhà soạn nhạc từ thế kỷ 17 viết tác phẩm, họ hy vọng rằng những tác phẩm này sẽ được trình diễn bởi bất kỳ nhóm nhạc sĩ nào có sẵn. Chẳng hạn, ở thế kỷ 19, phần bassline (phần đệm) trong bản nhạc được chỉ định được chơi bởi cello, contrabass và các nhạc cụ cụ thể khác thì ở các tác phẩm của thế kỷ 17, phần continuo basso cho sinfonia sẽ không chỉ định nhạc cụ nào sẽ chơi phần đó. Tác phẩm có thể được trình diễn với một nhóm continuo basso nhỏ chỉ gồm một cello và đàn harpsichord. Tuy nhiên, nếu phần trình diễn được đầu tư nhiều hơn và cần có âm thanh lớn hơn, nhóm continuo basso có thể có nhiều nhạc cụ chơi hợp âm (harpsichord, lute, v.v.) và một loạt các nhạc cụ bass như cello, contrebass, bass viol hoặc thậm chí là kèn serpent, một trong những nhạc cụ bộ gỗ đầu tiên.

Thế kỷ 18

Trong thế kỷ 18, "giao hưởng phát triển với tốc độ đáng kinh ngạc". Thể loại này đóng một vai trò quan trọng tại nhiều khía cạnh trong đời sống công cộng, bao gồm cả trong các nhà thờ, nhưng nguồn hỗ trợ đặc biệt mạnh mẽ cho các buổi biểu diễn giao hưởng lại là tầng lớp quý tộc. Ở Viên, có lẽ là địa điểm quan trọng nhất ở châu Âu trong sự phát triển của các bản giao hưởng, "không nói quá khi ở đây có hàng trăm gia đình quý tộc ủng hộ cho các cơ sở âm nhạc, họ thường chia thời gian qua lại giữa Viên và cơ ngơi của mình [những nơi khác trong Đế chế]" Vì kích thước bình thường của dàn nhạc vào thời điểm đó là tương đối nhỏ, rất nhiều các cơ sở âm nhạc giống như trên có thể trình diễn được các bản giao hưởng. Khi còn trẻ, Joseph Haydn đảm nhận công việc đầu tiên là làm chỉ đạo âm nhạc cho gia đình Morzin vào năm 1757. Khi cùng gia đình Morzin đến Viên, ông nhận ra rằng: dàn nhạc riêng của ông chỉ là một phần nhỏ trong một sân khấu âm nhạc sôi động và cạnh tranh, với nhiều nhà quý tộc tài trợ cho nhiều buổi hòa nhạc với các dàn nhạc riêng của họ.

Các tác giả LaRue, Bonds, Walsh và Wilson đã lần theo dòng phát triển của dàn nhạc giao hưởng vào thế kỷ 18. Ban đầu, các bản giao hưởng là chỉ được viết cho bộ dây, tức là chỉ được viết cho bốn phần: violin thứ nhất, violin thứ hai, viola và phần đệm (phần đệm có thể được chơi bởi cello hoặc contrabass, và có thể có cả bassoon; phần đệm được chơi thấp hơn quãng tám so với phần chính). Đôi khi, các nhà soạn nhạc ban đầu thậm chí còn bỏ qua phần của viola, thành ra bản giao hưởng chỉ có ba phần. Đôi khi, giao hưởng cũng có cả phần basso continuo-được chơi bởi bassoon, harpsichord hoặc một nhạc cụ chơi hợp âm khác.

Bổ sung đầu tiên cho dàn nhạc đơn giản này là một cặp kèn cor, đôi khi là một cặp kèn oboe, và rồi là cả kèn cor và kèn oboe với nhau. Trong suốt thế kỷ này, những nhạc cụ khác cũng dần được thêm vào dàn nhạc: sáo (đôi khi dùng để thay thế kèn oboe), và thêm cả các phần riêng cho bassoon, clarinet, và kèn trumpet và trống định âm (timpani). Vì mỗi tác phẩm có một tính chất khác nhau nên các nhạc cụ bổ sung sẽ được thêm vào tùy lúc để phù hợp với bản nhạc. Cuối thế kỷ này, dàn nhạc với quy mô đầy đủ nhất, được sử dụng cho các bản giao hưởng quy mô lớn, gồm có bộ dây như đề cập ở trên, từng đôi nhạc cụ của bộ gỗ (sáo, oboe, clarinet, bassoon), một cặp kèn cor và trống định âm. Nhạc cụ với phím để chơi phần continuo (như harpsichord hoặc piano) cũng có thể xuất hiện.

Phong cách "giao hưởng Ý", thường được sử dụng trong khúc dạo đầu và khúc nhạc giữa giờ nghỉ (entr'acte) trong các nhà hát opera, với ba chương: nhanh-chậm-nhanh đã trở thành tiêu chuẩn cho các tác phẩm thể loại này. Đến thế kỷ 18, các bản giao hưởng bốn chương lại dần phổ biến, còn giao hưởng với ba chương dần tàn đi. Khoảng một nửa trong số ba mươi bản giao hưởng đầu tiên của Haydn có ba chương; và vào lúc Mozart còn trẻ, giao hưởng ba chương vẫn là chuẩn mực cho ông, có lẽ dưới ảnh hưởng của người bạn Johann Christian Bach. Một ví dụ nổi bật cuối cùng của bản giao hưởng Cổ điển với ba chương là giao hưởng "Prague" của Mozart, viết vào năm 1787.

Giao hưởng với bốn chương nổi lên trong thời kỳ này có cấu trúc điển hình như sau:

 Chương I với hình thức sonata mở đầu hoặc allegro
 Chương II với tiết tấu chậm, chẳng hạn như adagio
 Chương III viết dưới dạng minuet hoặc scherzo với tam tấu
 Chương IV với hình thức rondo hoặc sonata, với tiết tấu allegro

Những biến thể trên cấu trúc này, chẳng hạn như thay đổi thứ tự của các chương nằm giữa hoặc thêm phần giới thiệu tiết tấu chậm cho chương đầu tiên, là phổ biến. Haydn, Mozart và những đương thời hạn chế sử dụng hình thức bốn chương cho nhạc giao hưởng hoặc nhạc thính phòng như tứ tấu. Những bản sonata độc tấu của Beethoven được viết ở dạng bốn chương cũng nhiều như ở dạng ba chương.

Những bản giao hưởng đầu tiên ra đời quanh các thành phố như Milan, Vienna và Mannheim. Trường phái ở Milan có trung tâm là Giovanni Battista Sammartini và có thể kể đến các đại diện như Antonio Brioschi, Ferdinando Galimberti và Giovanni Battista Lampugnani. Những nhà soạn nhạc đi đầu trong diễn giải giao hưởng tại Vienna có thể kể đến như Georg Christoph Wagenseil, Wenzel Raimund Birck và Georg Matthias Monn; các nhà soạn nhạc giao hưởng Vienna quan trọng sau đó thì có Johann Baptist Wanhal, Carl Ditters von Dittersdorf và Leopold Hofmann. Trường phải Mannheim có điển hình là Johann Stamitz.

Những nhà soạn nhạc giao hưởng quan trọng nhất của nửa sau của thế kỷ 18 phải kể đến Haydn, với ít nhất 107 bản giao hưởng được viết trong khoảng 36 năm, và Mozart, với ít nhất 47 bản giao hưởng trong 24 năm.

Thế kỷ 19

Đầu thế kỷ 19, nhà soạn nhạc vĩ đại Beethoven đã nâng tầm cho thể loại giao hưởng. Từ chỉ là thể loại thường thức được sáng tác với số lượng lớn, giao hưởng giờ trở thành một dạng tác phẩm đỉnh cao: các nhà soạn nhạc sẽ cố gắng đạt được cảnh giới cao nhất của âm nhạc chỉ với một vài bản giao hưởng. Beethoven đã viết tổng cộng chín bản giao hưởng. Hai bản giao hưởng đầu tiên của ông vẫn còn ảnh hưởng từ Mozart và Haydn, nhưng bắt đầu từ bản giao hưởng số 3 ("Anh hùng ca"), quy mô và tham vọng của thể loại giao hưởng này được đẩy lên rõ rệt. Bản giao hưởng số 5 (hay còn được biết với tên là "Định mệnh") của ông có lẽ là bản giao hưởng nổi tiếng nhất từng được viết. Tác phẩm được bắt đầu với giọng Đô thứ đầy dữ dội nhưng kết thúc bằng giọng trưởng với âm hưởng chiến thắng. Kiểu cấu trúc giao hưởng như vậy cũng được các nhà soạn nhạc sau này như Brahms và Mahler sử dụng. Bản giao hưởng số 6 ("Đồng quê") của Beethoven lại thể hiện cả tiếng chim kêu và âm thanh của một trận bão; và, đây cũng là một bản giao hưởng đặc biệt khi có năm chương chứ không phải bốn như thường lệ. Đây cũng là tác phẩm duy nhất của ông có phần dẫn truyện cho mỗi chương. Bản giao hưởng số 9 ("Khải hoàn ca") của nhà soạn nhạc lại có kết hợp cả phần thanh nhạc trong chương cuối cùng, vì vậy, có thể coi đây là một bản giao hưởng hợp xướng.

Trong số các bản giao hưởng của Franz Schubert, có hai tác phẩm là tiết mục cốt lõi và thường xuyên được biểu diễn. Với bản giao hưởng số 8 (1822) mang màu sắc Lãng mạn, Schubert mới chỉ hoàn thành hai chương đầu tiên; tác phẩm này do đó thường được gọi bằng biệt danh "Dang dở". Bản giao hưởng hoàn chỉnh cuối cùng của ông, bản giao hưởng số 9 (1826) là một tác phẩm đồ sộ với phong cách Cổ điển.

Đến thời kỳ Lãng mạn, Felix Mendelssohn (với năm bản giao hưởng) và Robert Schumann (với bốn bản) tiếp tục viết giao hưởng dựa trên những khuôn mẫu cổ điển, nhưng họ cũng kết hợp ngôn ngữ âm nhạc của riêng họ. Ngược lại, Hector Berlioz thích các tác phẩm có cả phần dẫn, có thể kể đến những "bản giao hưởng kịch tính" như Roméo et Juliette và đặc biệt là Symphonie fantastique rất mới mẻ. Symphonie fantastique hay Bản giao hưởng cuồng tưởng cũng là một tác phẩm có lời dẫn; tác phẩm này còn có cả một hành khúc cùng với một điệu waltz. Bản giao hưởng này cũng có năm chương chứ không phải bốn như thường lệ. Bản giao hưởng số 4 và cũng là bản giao hưởng cuối cùng của Berlioz, giao hưởng Grande symphonie funèoust et triomphale (tựa ban đầu là Symphonie militaire) được sáng tác vào năm 1840 cho một ban quân nhạc diễu hành. Tác phẩm này thường được trình diễn ngoài trời và là một ví dụ sớm về các tác phẩm giao hưởng viết cho ban nhạc. Berlioz sau đó đã thêm phần cho bộ dây (không bắt buộc) và một màn hợp xướng ở đoạn kết. Năm 1851, Richard Wagner đã tuyên bố rằng tất cả các bản giao hưởng viết sau Beethoven sẽ chỉ như phần "hậu truyện", và không chứa đựng điều gì mới mẻ. Thật vậy, sau bản giao hưởng cuối cùng của Schumann, "Rhenish" sáng tác năm 1850, trong hai thập kỷ tiếp đó, giao hưởng thơ theo phong cách Liszt dường như đã thế chỗ giao hưởng truyền thống cho vị trí dẫn đầu trong các tác phẩm viết cho dàn nhạc. Nếu nói giao hưởng đã lắng xuống một thời gian, thì không lâu sau đó, thể loại này trở lại trong "thời đại thứ hai" vào những năm 1870 và 1880, với các bản giao hưởng của Anton Bruckner, Johannes Brahms, Pyotr Ilyich Tchaikovsky, Camille Saint-Saëns. Các tác phẩm của Antonín Dvořák và César Franck là những tiết mục chủ đạo trong vòng ít nhất một thế kỷ.Trong suốt thế kỷ 19, kích thước của dàn nhạc giao hưởng ngày càng được mở rộng. Khoảng đầu thế kỷ này, một dàn nhạc với quy mô đầy đủ sẽ có bộ dây cùng với các cặp sáo, oboe, clarinet, bassoon, kèn cor, kèn trumpet và cuối cùng là một bộ trống định âm. Chẳng hạn, đây chính là dàn nhạc được sử dụng trong các bản giao hưởng số 1, 2, 4, 7 và 8 của Beethoven. Kèn trombone, trước đây chỉ được sử dụng trong nhạc nhà thờ và nhạc kịch, cũng được thêm vào dàn nhạc giao hưởng; bản giao hưởng số 5, 6 và 9 của Beethoven có sử dụng nhạc cụ này. Sự kết hợp giữa trống bass, kẻnh tam giác và chũm chọe (đôi khi có cả: piccolo) tạo nên hiệu ứng âm thanh đầy màu sắc: các nhà soạn nhạc thế kỷ trước gọi đó là hiệu ứng "âm nhạc Thổ Nhĩ Kỳ". Sự kết hợp ngày càng được sử dụng nhiều cho các tác phẩm vào nửa sau của thế kỷ 19, dù tác phẩm có thể không liên quan gì đến "Thổ Nhĩ Kỳ". Đến thời của Mahler (xem bên dưới), một nhà soạn nhạc có thể sáng tác một bản giao hưởng được soạn cho "bản tóm lược của các nhạc cụ trong dàn nhạc".Bên cạnh tăng thêm về số loại nhạc cụ, bộ dây và bộ gỗ cũng được bổ sung thêm nhiều nhạc công hơn, vì vậy, kích thước dàn nhạc đã tăng lên đáng kể. Giống như vậy,  quy mô các phòng hòa nhạc cũng phát triển rõ rệt.

Thế kỷ 20
Đầu thế kỷ 20, nhạc sĩ người Áo-Bohemia Gustav Mahler đã viết những bản giao hưởng vô cùng dài và đồ sộ. Chẳng hạn, bản giao hưởng số 8 của ông, được sáng tác vào năm 1906 và có biệt danh là "Bản giao hưởng Ngàn người", tên goị như đã nói lên phần nào cho quy mô phần thanh nhạc của tác phẩm. Một ví dụ khác, bản giao hưởng số 3 của ông là một trong những bản giao hưởng được biểu diễn nhiều nhất, với độ dài trung bình khoảng 100 phút. Thế kỷ 20 cũng chứng kiến sự đa dạng hơn nữa trong phong cách và nội dung của các tác phẩm mà các nhà soạn nhạc đặt là "giao hưởng" (Anon. 2008). Một số nhà soạn nhạc, như Dmitri Shostakovich, Sergei Rachmaninoff và Carl Nielsen, tiếp tục viết giao hưởng theo hình thức bốn chương truyền thống. Một số các nhà soạn nhạc khác lại phá cách và không viết theo hình thức kinh điển này: bản giao hưởng số 7 của Jean Sibelius, cũng là bản giao hưởng cuối cùng của ông, chỉ có một chương, còn bản giao hưởng số 9 của Alan Hovhaness-Saint Vartan, sáng tác năm 1949-50, lại có đến hai mươi bốn chương.

Cuối thế kỷ 19 cũng có những nhạc sĩ muốn hợp nhất bốn chương của bản giao hưởng truyền thống chỉ thành một chương duy nhất. Đây được gọi là "hình thức giao hưởng hai chiều" và đạt tới bước ngoặt quan trọng với bản giao hưởng thính phòng số 1, Op. 9 của Arnold Schoenberg (1909). Phong cách được tiếp nối vào những năm 1920 với các bản giao hưởng Đức một chương đáng chú ý khác như bản giao hưởng số 1 của Kurt Weill (1921), giao hưởng thính phòng của Max Butting, Op. 25 (1923) và Giao hưởng năm 1926 của Paul Dessau.

Dù có những đổi mới đáng kể, giao hưởng vẫn giữ lại một số xu hướng nhất định. Thuật ngữ "symphony" vẫn muốn đề cập đến một tác phẩm với đạt đến độ tinh vi và nghiêm trang nhất định. Do vậy, một thuật ngữ khác, "sinfonietta" được sử dụng để nói đến một tác phẩm tương tự nhưng ngắn và khiêm tốn hơn, hay "bớt nghiêm trọng hơn" so với "symphony", chẳng hạn như Sinfonietta cho dàn nhạc của Sergei Prokofiev (Kennedy 2006a).Trong nửa đầu thế kỷ, Edward Elgar, Gustav Mahler, Jean Sibelius, Carl Nielsen, Igor Stravinsky, Bohuslav Martinů, Roger Sessions và Dmitri Shostakovich đã sáng tác các bản giao hưởng "phi thường về quy mô, độ phong phú, tính nguyên bản và hàm chứa những cảm xúc mãnh liệt" (Steinberg 1995, 404). Một thước đo khác về tầm quan trọng của một bản giao hưởng là khả năng phản ánh các quan niệm của thời đại, đặc biệt là vào năm mà tác phẩm được sáng tác. Năm nhà soạn nhạc trải dài trong thế kỷ 20 đã thực hiện được mục đích này là Sibelius, Stravinsky, Luciano Berio (trong tác phẩm Sinfonia của ông, năm 1968-69), Elliott Carter (với Giao hưởng cho ba dàn nhạc, 1976) và Pelle Gudmundsen-Holmgreen (trong Giao hưởng/Phản giao hưởng, 1980).

Giao hưởng, với lịch sử dài của mình, vẫn tiếp tuc được sáng tác trong nửa sau thế kỷ của thế kỷ 20 và thế kỷ 21 bây giờ.

Nhạc giao hưởng ở Việt Nam
Bản thơ giao hưởng "Thành đồng Tổ Quốc" (1960) của Hoàng Vân và bản  "Quê hương" (1965) của Hoàng Việt có thể coi là những bản giao hưởng đầu tiên của Việt Nam.

Nền âm nhạc giao hưởng còn non trẻ đã được tiếp nối với các tác phẩm như "Đồng khởi" (Nguyễn Văn Thương),  Ouverture "Ngày hội" của Đặng Hữu Phúc (Đã được Dàn nhạc GH Nhạc viện Hà nội trình diễn 3 đêm tại Pháp dưới sự chỉ huy của Xavier Rist). "Trăm sông đổ về biển đông" (Trần Ngọc Xương), Rhapsody Bài ca chim ưng (Đàm Linh), "Rhapsody Việt Nam" (Đỗ Hồng Quân)..., cùng các tác phẩm của Chu Minh, Trọng Bằng, Nguyễn Đình Tấn, Nguyễn Đức Toàn... Hoàng Vân tiếp tục chấp bút với những bản giao hưởng hợp xướng hợp hơn với sở trường của mình như "Hồi tưởng" (1960), Điện Biên Phủ (2004), nhưng không quên bản giao hưởng số II (Tưởng Niệm, đổi tên là Trữ Tình) và bản giao hưởng thơ số III, chưa được công diễn. Nhạc sĩ Nguyễn Văn Nam, học trò của ông đầu những năm 1960 trước khi đi học ở Liên Xô cũng tiếp nối say mê này, Nguyễn Văn Nam đã để lại chín bản giao hưởng.

Từ những năm 2000 trở đi, mặc dù không còn ở giai đoạn hoàng kim, một số cây bút Việt Nam tiếp tục sáng tác giao hưởng nhưng do cơ cấu biểu diễn và quản lý đổi mới nên rất ít được dàn dựng, do đó sau thế hệ vàng 1960 - 2000, càng ngày càng ít tác phẩm giao hưởng Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 A Chronology of the Symphony 1730-2005 A list of selected major symphonies composed 1800-2005, with composers of 18th century symphonies
 The Symphony - Interactive Guide
  A fairly detailed list of symphonists, mostly active after 1800 - Part 1
  A fairly detailed list of symphonists, mostly active after 1800 - Part 2
  A fairly detailed list of symphonists, mostly active after 1800 - Part 3
  A fairly detailed list of symphonists, mostly active after 1800 - Part 4

Thể loại nhạc

Nhạc cổ điển
Bài cơ bản sơ khai

Phong cách âm nhạc cổ điển phương Tây


title: Eugenia microcarpa

text:
Eugenia microcarpa là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo
 Pires O'Brien, J. 1998. Eugenia microcarpa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Brasil
M
Thực vật dễ tổn thương


title: Quận Hendricks, Indiana

text:
Quận Hendricks là một quận thuộc tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo thống đốc Indiana William Hendricks. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, quận có dân số 145.448 người. Quận lỵ đóng ở Danville.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 1058,7 km2, trong đó có 4,8 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Indiana

Khu dân cư thành lập năm 1824
Indiana 1824
Vùng đô thị Indianapolis


title: Wörrstadt

text:
Wörrstadt là một đô thị thuộc huyện Alzey-Worms, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 16,75 km². Dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 à 7604 người. Đô thị này có cự ly khoảng 10 km về phía bắc Alzey, và 20 km về phía tây nam Mainz.

Wörrstadt là thủ phủ của Verbandsgemeinde ("đô thị tập thể") Wörrstadt.

Các đô thị giáp ranh
Saulheim
Sulzheim
Gabsheim
Udenheim
Schornsheim
Armsheim
Gau-Bickelheim
Gau-Weinheim
Wallertheim
Spiesheim
Ensheim
Vendersheim

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Alzey-Worms
Thị trấn của bang Rheinland-Pfalz


title: Ngân hàng Thế giới

text:
Ngân hàng Thế giới là một tổ chức tài chính quốc tế cung cấp các khoản vay và viện trợ không hoàn lại cho chính phủ của các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình nhằm mục đích theo đuổi các dự án vốn. Ngân hàng Thế giới là tên gọi chung của Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế (IBRD) và Hiệp hội Phát triển Quốc tế (IDA), hai trong số năm tổ chức quốc tế thuộc sở hữu của Nhóm Ngân hàng Thế giới.

Tổ chức được thành lập cùng với Quỹ Tiền tệ Quốc tế tại Hội nghị Bretton Woods năm 1944. Sau một khởi đầu chậm chạp, khoản vay đầu tiên của tổ chức này là cho Pháp vào năm 1947. Trong những năm 1970, tổ chức tập trung vào các khoản vay cho các nước đang phát triển trên thế giới, rồi chuyển hướng khỏi sứ mệnh đó vào những năm 1980.

Trong 30 năm qua, tổ chức đã bao gồm các tổ chức phi chính phủ và các nhóm môi trường trong danh mục cho vay của mình. Chiến lược cho vay của tổ chức này bị ảnh hưởng bởi các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc, cũng như các biện pháp bảo vệ môi trường và xã hội. , Ngân hàng Thế giới được điều hành bởi một chủ tịch và 25 giám đốc điều hành, cũng như 29 phó chủ tịch khác nhau. IBRD (Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế) và IDA (Hiệp hội Phát triển Quốc tế) lần lượt có 189 và 174 quốc gia thành viên. Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc, Đức và Vương quốc Anh có nhiều quyền biểu quyết nhất. Ngân hàng nhắm mục tiêu cho các nước đang phát triển vay để giúp giảm nghèo.

Ngân hàng tham gia vào một số quan hệ đối tác và sáng kiến toàn cầu, đồng thời đóng vai trò nỗ lực giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

Ngân hàng Thế giới điều hành một số bộ phận đào tạo và làm việc với Sáng kiến Không khí Sạch và Doanh nghiệp Phát triển Liên hợp quốc. Ngoài ra tổ chức còn tham gia hoạt động trong Sáng kiến Dữ liệu Mở và lưu trữ Kho Tri thức Mở.

Ngân hàng Thế giới đã bị chỉ trích là thúc đẩy lạm phát và gây hại cho sự phát triển kinh tế, gây ra các cuộc biểu tình vào năm 1988 và 2000. Cũng có những lời chỉ trích về cách quản trị và phản ứng của ngân hàng đối với đại dịch COVID-19.

Lịch sử

Ngân hàng Thế giới được thành lập tại hội nghị Bretton Woods năm 1944 cùng 3 tổ chức khác trong đó có Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Cả WB và IMF đều có trụ sở tại Washington DC, và có mối quan hệ gần với nhau.

Mặc dù có nhiều nước tham dự Hội nghị Bretton Woods Conference, nhưng Hoa Kỳ và Liên Hiệp Anh là có quyền lực nhất và chiếm ưu thế trong các cuộc đàm phán.

Thông thường, người đứng đầu WB là một người Mỹ trong khi đó đứng đầu IMF là người châu Âu.

Danh sách các giám đốc kinh tế
Hollis B. Chenery (1972–1982)
Anne Osborn Krueger (1982–1986)
Stanley Fischer (1988–1990)
Lawrence Summers (1991–1993)
Michael Bruno (1993–1996)
Joseph E. Stiglitz (1997–2000)
Nicholas Stern (2000–2003)
François Bourguignon (2003–2007)
Justin Yifu Lin (tháng 6 năm 2008 – 2012)
Kaushik Basu (tháng 9 năm 2012-)

Thành viên
Các thành viên của Ngân hàng Thế giới gồm:

Không phải thành viên
Vào năm 2010, chỉ những quốc gia Andorra, Cuba, Liechtenstein, Monaco, Nauru, CHDCND Triều Tiên, Tuvalu và Thành Vatican không phải là thành viên của Ngân hàng Thế giới. Đài Loan cũng không phải là một thành viên.

Chú thích

Đọc thêm
 Transforming the Rural Nonfarm Economy: Opportunities and Threats in the Developing World. Edited by Steven Haggblade, Peter B. R. Hazell, and Thomas Reardon (2007). Johns Hopkins University Press.
 Markwell, Donald (2006), John Maynard Keynes and International Relations: Economic Paths to War and Peace, Oxford & New York: Oxford University Press.

Liên kết ngoài

 The World Bank trên linkedin

World Bank Data and Analysis on Poverty and Economic Growth in South Asia
 Ease of Doing Business Index
 Partnership for Disaster reduction and recovery
 The World Bank Centre for Financial Reporting Reform
 Arno Tausch (2005) ‚World Bank Pension reforms and development patterns in the world system and in the "Wider Europe". A 109 country investigation based on 33 indicators of economic growth, and human, social and ecological well-being, and a European regional case study’. A slightly re-worked version of a paper, originally presented to the Conference on "Reforming European pension systems. In memory of Professor Franco Modigliani. 24 and ngày 25 tháng 9 năm 2004", Castle of Schengen, Luxembourg Institute for European and International Studies
 GVEP International

Ý kiến phê bình
 Essential Action
 DC Indymedia
 CADTM
 IFIwatchnet: an international network of independent organisations monitoring the World Bank and other International Financial Institutions
 The Bank Information Center
 The Bretton Woods Project

Tổ chức thương mại
Cơ quan chuyên môn thuộc Liên Hợp Quốc
Bài cơ bản dài trung bình
Tổ chức kinh tế quốc tế
Nhóm Phát triển Liên Hợp Quốc
Kinh tế năm 1944
Phát triển quốc tế
Tài chính cacbon


title: Lasionycta anthracina

text:
Lasionycta anthracina là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở bờ biển phía đông của Labrador tới đông bắc Alberta, southward tới miền bắc New Hampshire và Lake Superior ở miền tây Ontario.

Nó được tìm thấy ở boreal forests và bogs.

Sải cánh dài 22–27 mm đối với con đực và 25–29 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ giữa tháng 6 tới giữa tháng 8.

Liên kết ngoài
A Revision of Lasionycta Aurivillius (Lepidoptera, Noctuidae) for Bắc Mỹ và notes on Eurasian species, with descriptions of 17 new species, 6 new subspecies, a new genus, và two new species of Tricholita Grote

Chú thích

Lasionycta


title: Cornisepta levinae

text:
Cornisepta levinae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cornisepta


title: Lasioglossum albitarsoides

text:
Lasioglossum albitarsoides là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1931


title: Bresson, Isère

text:
Bresson là một xã thuộc tỉnh Isère, vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 228-533 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Isère


title: Nephrotoma pilicauda

text:
Nephrotoma pilicauda là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Malacosoma castrense

text:
The Ground Lackey (Malacosoma castrense) là một loài bướm đêm thuộc họ Lasiocampidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Chiều dài cánh trước là 13–16 mm đối với con đực và 17–21 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.

Sâu bướm ăn các loài nhiều cây bụi và cây thân thảo như: Calluna, Lotus and Cypress Spurge.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vlindernet
waarneming.nl
Lepidoptera of Belgium

Động vật được mô tả năm 1758
Malacosoma
Côn trùng châu Âu


title: Horqin (khu)

text:
Khu Horqin (, Hán Việt: Khoa Nhĩ Thấm khu) là một khu (quận) (của địa cấp thị Thông Liêu, khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Phương ngữ Mông Cổ bản địa của quận là phương ngữ Khorchin.

Nhai đạo

Trấn

Tô mộc
 Mạc Lực Miếu (莫力庙苏木)

Khác

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Nội Mông
Thông Liêu


title: Tân Phong, Tân Trúc

text:
Tân Phong () là một hương (xã) của huyện Tân Trúc, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Hương nằm ở ven biển và là nơi đặt trụ sở của trường đại học Khoa học Kỹ thuật Minh Tân, ngoài ra trên địa bàn hương cũng có một trạm phát sóng trung hướng sang Trung Quốc đại lục của đài phát thanh Hán (汉声广播电台, Hán thanh quảng bá điện đài) thuộc Bộ Quốc phòng Trung Hoa Dân Quốc. Tổng diện tích của hương là 46,3496 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 53.540 người thuộc 16.004 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 1155,1 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Tân Trúc (huyện)


title: Le Puy, Gironde

text:
Le Puy là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Communes of the Gironde département

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Valley of the Dropt
 Census data for Le Puy on the INSEE site (English header)
 Le Puy on the Institut Géographique National site
 Weather for Le Puy
 Financial Data for Le Puy from the Ministry of the Economy, Finances and Industry
 Tax information for Le Puy (bằng tiếng Anh)
 Closest communes to Le Puy
 Ministry of Culture site
 Le Puy on Villorama site
 My hometown (Monclocher) site (Location of townhall only)

Liên kết bản đồ
 Map and list of communes of Gironde
 Map of Le Puy on Michelin (bằng tiếng Anh)
 Map of Le Puy on the Institut Géographique National site
 Map of Le Puy on Mapquest (bằng tiếng Anh)
 Le Puy on the Cassini map
 Map of Le Puy on Mappy (bằng tiếng Anh)
 Location of Le Puy on a map of France
 Calculate straight-line distance from Le Puy to other towns in Gironde

Puy


title: Sathrobrota

text:
Anatrachyntis là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cosmopterigidae

en:Sathrobrota


title: Atyriodes

text:
Atyriodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Atyriodes cyrene (Druce, 1885)
 Atyriodes janeira (Schaus, 1892)

Chú thích

Tham khảo

 Atyriodes at funet.fi

Cyllopodini
Sterrhinae


title: Wittlingen

text:
Wittlingen là một đô thị trong huyện Lörrach bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức. Đô thị Wittlingen có diện tích 4,5 km², dân số là 395 người.

Tham khảo


title: Melanotus youngi

text:
Melanotus youngi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Pantolamprus nitens

text:
Pantolamprus nitens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Pantolamprus


title: Polexima livingstoni

text:
Polexima livingstoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Polexima


title: Afrolimnophila dichroica

text:
Afrolimnophila dichroica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Afrolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Đức Xuân (phường)

text:
Đức Xuân là một phường thuộc thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn, Việt Nam.

Địa lý
Phường Đức Xuân có vị trí địa lý:
Bắc giáp phường Nguyễn Thị Minh Khai
Đông giáp phường Huyền Tụng
Nam giáp xã Nông Thượng và các phường Xuất Hóa, Phùng Chí Kiên
Tây giáp các phường Phùng Chí Kiên, Sông Cầu.

Phường Đức Xuân có diện tích 4,62 km², dân số năm 2019 là 9.101 người, mật độ dân số đạt 1.970 người/km².

Đức Xuân là phường trung tâm của thành phố và có tuyến quốc lộ 3 chạy qua địa bàn. Sông Cầu tạo thành ranh giới tự nhiên phía Bắc của phường.

Hành chính
Phường Đức Xuân được chia thành 20
tổ dân phố: 1A, 1B, 2, 3, 4, 5, 6, 7A, 7B, 8A, 8B, 9A, 9B, 10, 10B, 11A, 11B, 11C, 12, 13.

Chú thích

Tham khảo

Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người


title: Cecidonostola

text:
Cecidonostola là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Tham khảo

Gelechiidae


title: Khôn dư vạn quốc toàn đồ

text:
Khôn Dư Vạn Quốc Toàn Đồ (Hán văn phồn thể: 坤輿萬國全圖; bính âm: Kūnyú Wànguó Quántú; tiếng Ý: Carta Geografica Completa di tutti i Regni del Mondo, "Bản đồ Địa lý Đầy đủ có Tất cả mọi Vương quốc trên Thế giới") là bản đồ thế giới chữ Hán kiểu phương Tây sớm nhất được biết tới, được in ra tại Trung Quốc năm 1602, bởi nhà truyền giáo dòng Tên Matteo Ricci, viên quan Trương Văn Đảo, và dịch giả Lý Chi Tảo, theo yêu cầu của Hoàng đế Minh Thần Tông. Những người nói tiếng Anh gọi nó là "Impossible Black Tulip of cartography", vì bản này hiếm, tầm quan trọng và tính ngoại lai của nó. Bản đồ này đã có tầm quan trọng trong việc mở rộng kiến thức của thế giới ở Trung Quốc, và tại Nhật Bản sau khi nó đã được xuất khẩu đến đó.

Miêu tả

Bản đồ năm 1602 của Ricci là bản khắc gỗ rất lớn, kéo rộng  và cao , được vẽ theo phép chiếu hình trụ giả (pseudocylindrical) giống bản đồ phương Tây nhưng có Đông bán cầu ở bên trái và Tây bán cầu ở bên phải. Bản đồ Eckert IV năm 1906 có hình dạng giống bản đồ chữ Hán. Trước tiên, hình phản chiếu của bản đồ được khắc vào sáu cục gỗ lớn và được ấn loát bằng mực màu nâu trên sáu panô giấy thông thảo, giống phương pháp sản xuất bình phong.

Bản đồ của Ricci là bản đồ chữ Hán đầu tiên miêu tả châu Mỹ; nó miêu tả cả Bắc và Nam Mỹ và Thái Bình Dương được vẽ với độ chính xác hợp lý. Trung Quốc được nối chính xác với châu Á, Ấn Độ và Trung Đông. Châu Âu, Địa Trung Hải và châu Phi cũng được phác họa. Diane Neimann, đồng quản lý của Bell Ford Trust, ghi chú rằng: "Có một số biến dạng, nhưng những gì trên bản đồ là kết quả của thương mại, mậu dịch và thăm dò, do đó người ta có một cảm giác tốt về những gì đã được biết đến sau đó."

Ti Bin Zhang, thư ký đầu tiên về văn hoác tại Đại sứ quán Trung Quốc ở Washington, D.C., cho biết: "Bản đồ đại diện cho các cuộc gặp gỡ đầu tiên của Đông và Tây" và là chất xúc tác "cho thương mại".

Nội dung

Năm 1938, một tác phẩm do Pasquale d'Elia viết và Thư viện Tòa Thánh làm chủ bút được xuất bản với chú thích, lời giải thích, và bản dịch tất cả bản đồ.

Bản đồ gồm có hình ảnh và chú thích miêu tả những miền khác nhau trên thế giới. Một chú thích cho biết rằng châu Phi có nút cao nhất và sông dài nhất của thế giới. Lời miêu tả ngắn về Bắc Mỹ chỉ đến "con bò gù lưng" tức bison (駝峰牛, "đà phong ngưu"), ngựa hoang (野馬, "da mã"), và vùng có tên Gia Nã Đại (加拿大). Bản đồ gọi Florida là "Hoa Địa" (花地). Một số địa danh Trung và Nam Mỹ được ghi xuống, như là Guatemala (哇的麻剌, "Oa Đích Ma Lạt"), Yucatan (宇革堂, "Vũ Cách Đường"), và Chile (智里, "Trí Lý").

Người vẽ bản đồ, Matteo Ricci, giới thiệu về sự khám phá châu Mỹ: "Ngày xưa, không ai biết rằng những nơi như Bắc và Nam Mỹ hoặc Magellanica [tên cũ của Australia và châu Nam Cực], nhưng cách đây một trăm năm, những người châu Âu đã lái tàu thủy đến những phần bờ biển, và bằng cách đó khám phá nó."

Bản đồ chứa nhiều lời chỉ dẫn sử dụng và hình ảnh các dụng cụ được sử dụng trong việc vẽ bản đồ, cũng như lời giải thích "các hệ thống của thế giới về trái đất và vũ trụ". Matteo Ricci đã ghi lời tựa dài ở giữa bản đồ, trên Thái Bình Dương. Bản dịch của D'Elia:

Tạm dịch:

Tham khảo

Bản đồ thế giới
Bản đồ lịch sử
Hội họa triều Minh
Dòng Tên
Năm 1602


title: Elachista pullicomella

text:
Elachista pullicomella là một loài bướm đêm thuộc họ Elachistidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu (trừ Đảo Anh, Ireland, bán đảo Iberia và bán đảo Balkan), phía đông đến Nga
.

Sải cánh dài 8–10 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
lepidoptera.pl
Fauna Europaea
bladmineerders.nl

Elachista


title: Colletes moricei

text:
Colletes moricei là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Saunders mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1904


title: Papilio peranthus

text:
Papilio peranthus là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Nó được tìm thấy ở Philippines và Malaysia to Indonesia (bao gồm Sumatra, Java, Borneo và Celebes)

Sải cánh dài 70–90 mm.

Phụ loài
Papilio peranthus peranthus (Java)
Papilio peranthus adamantius C. & R. Felder, 1865 (Celebes)
Papilio peranthus intermedius Snellen, 1890 (Tanadjampea, Bonerate, Kalaotoa)
Papilio peranthus fulgens Röber, 1891 (Bonerate, Lombok, Sambawa, Flores, Pura, Adonara)
Papilio peranthus baweanus Hagen, 1896 (Bawean)
Papilio peranthus transiens Fruhstorfer, 1897 (Lesser Sunda Islands)
Papilio peranthus insulicola Rothschild, 1896 (Saleyer)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Threatened swallowtail butterflies of the world: the IUCN red data book
Butterfly Corner

P
P


title: Tấn Trác Tử

text:
Tấn Trác Tử (chữ Hán: 晋卓子; 652 TCN - 651 TCN), tên thật là Cơ Trác Tử (姬卓子), là vị vua thứ 21 của nước Tấn - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Cơ Trác Tử là con út của Tấn Hiến công – vua thứ 19 nước Tấn. Mẹ ông là Thiếu Cơ, em gái của Ly Cơ – phu nhân sau của Tấn Hiến công, con gái nước Nhung. Trác Tử ra đời khi vua cha Hiến công đã cao tuổi.

Vua bị giết
Năm 672 TCN, Tấn Hiến công đánh bộ tộc người Nhung, bắt được Ly Cơ và em gái tên Thiếu Cơ. Tấn Hiến công sủng ái cả hai chị em Ly Cơ. Năm 665 TCN, Ly Cơ sinh ra Hề Tề. Năm 652 TCN, em của Ly Cơ sinh ra Trác Tử.

Năm 655 TCN, Ly Cơ dùng kế hãm hại thế tử Thân Sinh. Tấn Hiến công chính thức lập Hề Tề làm thế tử và đuổi các con lớn là Trùng Nhĩ cùng Di Ngô ra nước ngoài.

Tháng 9 năm 651 TCN, vua cha Tấn Hiến công qua đời. Trước khi mất Hiến công ủy thác Hề Tề cho Tuân Tức. Hề Tề trở thành vua mới. Các đại thần là phe cánh của 3 công tử Thân Sinh, Trùng Nhĩ và Di Ngô không đồng tình lập Hề Tề làm vua. Tháng 10 năm đó, đại phu Lý Khắc mang quân đánh giết chết Hề Tề.

Tuân Tức lại lập Trác Tử lên ngôi. Nhưng cũng chỉ được 1 tháng, tới tháng 11 năm đó Lý Khắc lại mang quân đánh thẳng vào triều đình, giết chết cả Trác Tử và Tuân Tức.

Trác Tử ở ngôi chỉ được 1 tháng, thọ 2 tuổi. Các đại phu nước Tấn đón công tử Di Ngô đang trốn ở nước Lương về làm vua, tức là Tấn Huệ công.

Xem thêm
 Tấn Hiến công
 Tuân Tức
 Lý Khắc
 Tấn Huệ công
 Tấn Hề Tề

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tấn thế gia

Chú thích

Vua nước Tấn
Vua thiếu nhi cổ đại
Vua chết trẻ
Vua Trung Quốc bị giết
Năm sinh không rõ
Mất năm 651 TCN
Năm 651 TCN


title: Cheilotrichia suffumata

text:
Cheilotrichia suffumata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Cheilotrichia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Si (Phật giáo)

text:
Si (zh. 癡, sa., pi. moha, bo. gti mug གཏི་མུག་) là "Si mê", "Vô minh". Cũng được viết là ngu si (zh. 愚癡). Chữ Si viết theo cách mới là 痴. Là phiền não, si mê đối với mọi chân lý tương đối và tuyệt đối. Theo A-tì-đạt-ma-câu-xá luận, nó được xem là một trong các Đại phiền não địa pháp, theo giáo lý Duy thức tông, nó là một trong 6 căn bản phiền não, là một trong Tam bất thiện căn (zh. 三不善根) và là một trong Thập tuỳ miên (zh. 十隨眠). Đồng nghĩa với Vô minh. Được xem như là nguồn gốc của mọi phiền não.

Si ở đây có nghĩa là đặt niềm tin vào một cái gì nghịch lý, không thể có (xem Quy mao thố giác), không nhận được chân tính hoặc Phật tính nằm trong các Pháp – nói tóm lại là không biết ý nghĩa của cuộc sống.

Theo quan niệm của đạo Phật thì con người bị sáu Thức – năm giác quan thông thường và thêm vào đó là ý thức (tri thức), thức biết phân biệt – làm mê hoặc, si mê. Một tâm trạng vướng mắc vào sáu thức nêu trên dẫn dắt con người đi vào cõi mê bởi vì chúng thúc đẩy, tạo điều kiện làm cho con người dễ tin rằng, thế giới hiện hữu là sự thật tuyệt đối, mặc dù nó chỉ là một khía cạnh, một khía cạnh rất hạn chế của sự thật.

Quan niệm cho rằng thế giới nằm ngoài Tâm cũng được xem là cuồng si, bởi vì thế giới chính là sự phản chiếu của tâm, là những biến chuyển của tâm thức (thức biến). Như vậy không có nghĩa là thế giới hiện hữu hoàn toàn không có. Nếu các vị Đại sư trong Phật giáo bảo rằng, các pháp hiện hữu đều không có thật thì người ta nên hiểu rằng, chư vị nói như thế để phá tà kiến, niềm tin của một phàm phu vào một thế giới nằm ngoài tâm, thế giới khách thể, cho rằng nó chính là sự thật. Mục đích của đạo Phật là tiêu diệt si mê qua kinh nghiệm Giác ngộ và trong tất cả các trường phái thì Thiền tông nổi bật lên với quan niệm Kiến tính thành Phật, trực nhận chân lý.

Theo các giáo lý tối thượng của Phật giáo như Thiền, Đại thủ ấn, Đại cứu cánh, giác ngộ và si mê, thế giới hiện hữu và sự thật tuyệt đối, sắc và tính Không (sa. śūnyatā), Luân hồi (sa. saṃsāra) và Niết-bàn (sa. nirvāṇa) là một, không hai. Để đạt đến sự nhận thức này, người ta cũng có thể dùng phương pháp biện chứng, suy luận phân tích – như nhiều trường phái Phật giáo khác. Nhưng Thiền tông lại cho rằng, cái thức phân biệt – vốn đã bị một màn si mê bao phủ, dẫn dắt con người đến bể khổ trầm luân – chỉ có thể vượt qua bằng kinh nghiệm giác ngộ trực tiếp, như "người uống nước biết mùi vị như thế nào".

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Triết lý Phật giáo
Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo


title: Copadichromis cyclicos

text:
Copadichromis cyclicos là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Nguồn
 Kazembe, J., Makocho, P. & Mailosi, A. 2005. Copadichromis cyclicos. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Malawi
Copadichromis


title: Quần đảo Cát Bà

text:
Quần đảo Cát Bà là một quần đảo gồm 367 đảo, trong đó có đảo Cát Bà ở phía nam vịnh Hạ Long, ngoài khơi thành phố Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh, cách trung tâm thành phố Hải Phòng khoảng 30 km, cách thành phố Hạ Long khoảng 25 km. Về mặt hành chính, quần đảo thuộc huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng. Nơi đây đã được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Cơ sở hạ tầng khá phát triển với tổ hợp nhiều khách sạn, nhà nghỉ, khu nghỉ dưỡng, chùa chiền và đặc biệt là toàn bộ khu vực đảo đã được thành phố Hải Phòng triển khai các trạm thu phát sóng vô tuyến (Wifi). Cát Bà đang không ngừng được đầu tư và phát triển để trở thành địa điểm du lịch mang tầm vóc quốc tế trong tương lai.

Vị trí địa lý
Quần đảo có tọa độ 106°52′- 107°07′Đông, 20°42′- 20°54′độ vĩ Bắc. Diện tích khoảng gần 300 km². Dân số 45.000 người (năm 2019). Các đảo nhỏ khác: hòn Cát Ông, hòn Cát Đuối, hòn Mây, hòn Quai Xa, hòn Tai Kéo,...

Cát Bà, còn gọi là đảo Ngọc, là hòn đảo lớn nhất trên tổng số 1.969 đảo trên vịnh Lan Hạ.Theo truyền thuyết địa phương thì tên Cát Bà còn được đọc tên Các Bà. Vì có một thời các bà, các chị ở đây đứng ra lo việc hậu cần cho các ông đánh giặc trên một hòn đảo lân cận. Đảo có tên là đảo các Ông (Cát Ông). Như vậy, Cát Bà là đọc chệch của các Bà.

Cát Bà là một hòn đảo đẹp và thơ mộng lịch sử
Tương truyền xưa kia tên đảo là Các Bà, là hậu phương cho Các Ông theo Thánh Gióng đánh giặc Ân. Ở thị trấn Cát Bà hiện nay có đền Các Bà. Các bản đồ hành chính thời Pháp thuộc (như bản đồ năm 1938) còn ghi là Các Bà. Như vậy có lẽ tên gọi Các Bà đã bị đọc chệch thành Cát Bà.

Trước đây đảo Cát Bà thuộc huyện Cát Bà, năm 1977 mới sáp nhập với huyện Cát Hải thành huyện Cát Hải mới. Trước đây đảo thuộc tỉnh Quảng Yên, sau thuộc khu Hồng Quảng, đến năm 1956 mới chuyển về thành phố Hải Phòng.

Thị trấn Cát Bà hiện nay là huyện lị huyện Cát Hải. Trước năm 1945, thị trấn Cát Bà là phố Cát Bà, rồi đại lý Cát Bà thuộc huyện Cát Hải, tỉnh Quảng Yên. Sau năm 1945, trở thành thị xã Cát Bà. Đến năm 1957 thị xã Cát Bà đổi thành thị trấn và huyện Cát Bà mới thành lập.

Khí hậu:

Nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa chịu ảnh hưởng của đại dương nên các chỉ số trung bình về nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa cũng tương đương như các khu vực xung quanh, tuy nhiên có đặc điểm là mùa đông thì ít lạnh hơn và mùa hè thì ít nóng hơn so với đất liền. Cụ thể là:
Lượng mưa: 1.700-1.800 mm/năm, dao động theo mùa. Mùa mưa chủ yếu là tháng 7, 8.
Nhiệt độ trung bình: 25-28 °C, dao động theo mùa. Về mùa hè có thể lên trên 30 °C, về mùa đông trung bình 15-20 °C nhưng có thời điểm có thể xuống dưới 10 °C (khi có gió mùa đông bắc).
Độ ẩm trung bình: 85%.
Dao động của thủy triều: 3,3-3,9 mét.
Độ mặn nước biển: Từ 0,930% (mùa mưa) đến 3,111% (mùa khô)

Địa hình

Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên diện rộng khoảng 300 km². Đảo Cát Bà lớn nhất có diện tích 153 km², là đảo lớn thứ ba ở Việt Nam sau Phú Quốc và Cái Bầu, có đỉnh cao nhất 331m. Các đảo còn lại ít khi độ cao đạt 100-250m, phần nhiều là đảo nhỏ có độ cao dưới 100m và các hòn rất nhỏ thường chỉ cao 20-50m . Đây là một khu vực địa hình karst nhiệt đới bị ngập chìm do biển tiến Holocen, có cảnh quan độc đáo tương tự vịnh Hạ Long là phổ biển các chóp kiểu Phong Tùng và các chóp kiểu Phong Linh, các thung karst và phễu karst. Các hòn đảo là các chóp hoặc tháp kart đơn lẻ hoặc thành cụm, vách bờ dốc đứng nổi trên mặt nước biển trong xanh. Nhiều tên đảo gọi theo hình dáng của vạn vật như Ớt, Chuông, Mai Rùa, Lã Vọng, Đuôi Rồng, Báo và Sư Tử v.v. Ăn mòn sinh hóa và cơ học của nước biển do sóng và thủy triều tạo nên rìa bờ lõm vòng quanh đảo làm tăng vẻ kì dị, độc đáo hình dạng các hòn đảo. Trên đảo Cát Bà có các thung lũng karst như Trung Trang, Gia Luận, Tai Lai và Việt Hải. Chúng có độ cao 5-8m, chiều rộng 100-600m, có nơi rộng tới 1 km, kéo dài một vài tới chụckm, được lấp đầy bằng các trầm tích sông-biển Pleistocen muộn. QĐCB có rất nhiều hang động đẹp thuộc ba nhóm: hang ngầm cổ, hang nền và hang hàm ếch biển. Các hang ngầm cổ như động Hùng Sơn, động Hoa, hang Trung Trang v.v thường có độ cao trên 10m. Các hang nền phổ biến nhưng thường có kích thước nhỏ và thường có độ cao dưới 10m. Hang hàm ếch biển có khi xuyên thủng các khối đá vôi tạo thành hang luồn như hang Xích, hang Thủng, v.v. Địa hình đáy ven bờ QĐCB Bà gồm các dạng tùng áng, rạn san hô, đồng bằng đáy vịnh và luồng lạch. Tùng, áng là các thung lũng hoặc phễu karst bị biển ngập chìm. Tùng có 26 chiếc với hình dạng kéo dài (tùng Gấu, tùng Chàng .v.v.). Áng có 33 chiếc với hình dạng đẳng thước (áng Thảm, áng Vẹm và áng Kê, v.v.).

Địa chất

Về cấu trúc địa chất, quần đảo nằm trên bể Đông Bắc Bắc Bộ, ưu thế các đá trầm tích carbonat Paleozoi và trầm tích bở rời Đệ Tứ. Biểu hiện magma ở QĐCB không đáng kể với vài thể đá magma xâm nhập dạng mạch đã được xác định là spesartit và minet tại Hùng Sơn và Bến Bèo. Hệ tầng Phố Hàn (D3-C1 ph) có tuổi Đevon muộn - Cac bon sớm, phân bố chủ yếu ở phía TN Nam và giữa đảo Cát Bà, lộ ít hơn ở phía Bắc đảo, dày khoảng 400 – 650 m, gồm đá vôi xám đen phân lớp xen các đá lục nguyên và đá silic. Ở bờ vụng Cát Bà lộ ra mặt cắt địa tầng chuyển tiếp giữa Đevon và Carbon rất có giá trị khoa học và di sản địa chất. Hệ tầng Bắc Sơn (C1-P2 bs) (C1-P2 bs), tuổi Carbon sớm - Permi muộn, phân bố rộng khắp, dày khoảng 700–1000 m, chủ yếu gồm đá vôi màu xám, xám sáng, phân lớp dày và dạng khối. Các trầm tích Đệ Tứ gồm trầm tích hệ tầng Vĩnh Phúc (Q13 vp) tuổi Pleistocen muộn, thành phần cát, cuội cấu tạo nên bậc thềm biển cao 5-8m ở Ao Cối và các trầm tích sông - biển ở các thung lũng Gia Luận, Trung Trang; Trầm tích hệ tầng Hải Hưng (Q11-2 hh), tuổi Holocen sớm - giữa và Trầm tích hệ tầng Thái Bình (Q22-3 tb). Các trầm tích hiện đại gồm có trầm tích bãi biển, bãi triều, bãi lầy sú vẹt và trầm tích đáy biển nông, thành phần từ sét, bột đến cát sạn. Biển tiến sau băng hà lần cuối cùng bắt đầu từ 17-18 nghìn năm trước, khi mực biển thấp hơn hiện nay 100 - 120m, đến khoảng 7-8 nghìn năm trước bắt đầu tràn ngập khu vực Cát Bà, mở rộng nhất vào 5-6 nghìn năm trước chính thức biến nơi này thành quần đảo.

Lễ hội
Lễ hội của người dân Cát Bà giống như lễ hội của những người Kinh ở khu vực khác, tuy nhiên có thêm ngày 1 tháng 4 dương lịch là lễ hội ngày Bác Hồ về thăm làng cá.Còn có thêm lễ hội " Đền Bà " ở xã Hiền Hào. Đây cũng là một trong những lễ hội lớn của người dân địa phương. ngoài ra còn rất nhiều lễ hội khác.

Du lịch
Trên đảo chính Cát Bà có rừng nguyên sinh trên núi đá vôi là một nơi đang được đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái. phía đông nam của đảo có vịnh Lan Hạ, phía tây nam có vịnh Cát Gia có một số bãi cát nhỏ nhưng sạch, sóng không lớn thuận tiện cho phát triển du lịch tắm biển, nghỉ dưỡng. Trên biển xuất hiện nhiều núi đá vôi đẹp tương tự vịnh Hạ Long và Bái Tử Long. Ở một số đảo nhỏ, cũng có nhiều bãi tắm đẹp.
Đường xuyên đảo Cát Bà: dài 27 km, có nhiều đèo dốc quanh co, xuống khoăn, qua áng, men theo mép biển, xuyên qua vườn quốc gia, phong cảnh kỳ thú, non nước hữu tình.
Vườn quốc gia Cát Bà: có diện tích 15.200 ha, trong đó có 9.000 ha rừng, 5.400 ha biển tạo nên một môi trường sinh thái lý tưởng.
Động Trung Trang: Nằm cách thị trấn 15 km cạnh đường xuyên đảo, có nhiều nhũ đá thiên nhiên. Động này có thể chứa hàng trăm người.
Động Hùng Sơn: Cách thị trấn 13 km, trên đường xuyên đảo. Động còn có tên Động Quân y vì trong Chiến tranh Việt Nam người ta đã xây cả một bệnh viện hàng trăm giường nằm ở trong lòng núi.
Động Phù Long (Cái Viềng) mới tìm ra, được cho là đẹp hơn động Trung Trang.
Các bãi tắm: Cát Cò 1, Cát Cò 2, Cát Dứa (bãi tắm đảo Khỉ), Cát Ông, Cát Trai Gái, Đường Danh v.v... là những bãi tắm nhỏ, đẹp, kín đáo, có nhiều mưa, che nắng, cát trắng mịn, nước biển có độ mặn cao, trong suốt tới đáy. Một số bãi tắm có các khu resort như Monkey Island Resort ở đảo Khỉ, Nam Cát resort ở đảo Nam Cát, Cover Beach resort ở đảo Vách Đá... Người ta dự định xây dựng ở đây những "thủy cung" để con người có thể trực tiếp quan sát các đàn cá heo, tôm hùm, rùa biển, mực ống, cá mập bơi lượn quanh những cụm san hô đỏ.

Cát Bà với vẻ đẹp nguyên sơ và hùng vĩ, nó được mệnh danh là Hòn Ngọc của Vịnh Bắc Bộ
Các nhà tổ chức tour du lịch Cát Bà: Cat Ba Express, Kivo travel, Vietnam travel, Pys Travel...

Khu dự trữ sinh quyển

Quần đảo Cát Bà có rừng mưa nhiệt đới trên đảo đá vôi, rừng ngập mặn, các rặng san hô, thảm rong - cỏ biển, hệ thống hang động, tùng áng, là nơi hội tụ đầy đủ các giá trị bảo tồn đa dạng sinh học, bảo đảm các yêu cầu của khu dự trữ sinh quyển thế giới theo quy định của UNESCO.

Cát Bà đã được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới ngày 02 tháng 12 năm 2004. Ngày 1 tháng 4 năm 2005 tại đây đã diễn ra lễ đón nhận bằng quyết định của UNESCO và kỷ niệm sự kiện này. Việt Nam hiện có 06 khu dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận là: Cần Giờ, Cát Tiên, châu thổ sông Hồng, miền Tây Nghệ An, Kiên Giang và quần đảo Cát Bà.

Tổng diện tích khu dự trữ sinh quyển Cát Bà rộng hơn 26.000 ha, với 2 vùng lõi (bảo tồn nghiêm ngặt và không có tác động của con người), 2 vùng đệm (cho phép phát triển kinh tế hạn chế song kết hợp với bảo tồn) và 2 vùng chuyển tiếp (phát triển kinh tế). Khu dự trữ sinh quyển Cát Bà là vùng hội tụ đầy đủ cả rừng mưa nhiệt đới trên đảo đá vôi, rừng ngập mặn, các rạn san hô, thảm rong và đặc biệt là hệ thống hang động.

Sách đỏ Việt Nam
Gần 60 loài đã được coi là các loài đặc hữu và quý hiếm đã được đưa vào Sách đỏ Việt Nam như các loài động vật: ác là, quạ khoang, voọc đầu vàng, voọc quần đùi trắng và các loài thực vật như chò đãi, kim giao (Podocarpus fleurii), lá khôi (Ardisia spp.), lát hoa (Chukrasia tubularis),dẻ hương, thổ phục linh, trúc đũa, sến mật. Ngoài ra còn 8 loài rong, 7 loài động vật đáy cũng cần được bảo vệ.

Đề cử di sản thế giới

Thất bại với đề cử di sản thiên nhiên thế giới (độc lập) năm 2014
Năm 2014, tại kỳ họp thứ 38 của Ủy ban Di sản thế giới tại Qatar Quần đảo Cát Bà từng được đưa ra bầu chọn là di sản thiên nhiên thế giới nhưng bị thất bại (Hồ sơ Quần đảo Cát Bà được các cơ quan tư vấn của UNESCO đặt ở mức N - Not recommended for inscription, tức không được khuyến khích để ghi danh vì lý do Cát Bà & Vịnh Lan Hạ nằm cùng quần thể với Vịnh Hạ Long, cần được đệ trình như là một quần thể). Trước đó, Cát Bà ứng cử hồ sơ di sản theo các tiêu chí sau:
Tiêu chí (ix):Di sản Quần đảo Cát Bà là những ví dụ nổi bật, tiêu biểu cho các hệ sinh thái nhiệt đới, cận nhiệt đới điển hình của châu Á. Nổi trội là hệ sinh thái quần đảo đá vôi lớn nhất châu Á. Đây cũng là khu vực có mức độ đa dạng cao nhất của các hệ sinh thái nhiệt đới và cận nhiệt đới điển hình, liền kề, kế tiếp nhau trong một Di sản như rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh trên đảo, tiếp theo là rừng ngập mặn, vùng triều, hồ nước mặn, san hô. Các hệ sinh thái này đại diện cho các quá trình sinh thái và sinh học đang tiếp diễn trong quá trình tiến hoá và phát triển của các hệ sinh thái biển và hải đảo, thể hiện qua sự đa dạng cao của các quần xã động vật, thực vật trên đảo và dưới biển cùng với trên 21 loài động vật, thực vật đặc hữu cho khu vực. Trải qua 18000 năm phát triển, di sản vẫn giữ được tính tự nhiên cao, không hề bị xuống cấp, mặc dầu đã có sự xuất hiện của con người cách đây 7000 năm.
Tiêu chí (x): Quần đảo Cát Bà là Trung tâm đa dạng sinh học cao của thế giới với nhiều loài quý hiếm có giá trị toàn cầu được IUCN xếp loại. Tiêu biểu là sự có mặt của 3.860 loài thực vật và động vật trên cạn và dưới biển. Có tới 130 loài được xác định là các loài quý hiếm đưa vào sách Đỏ Việt Nam và thế giới. Trong đó có 76 loài nằm trong danh mục quý hiếm của IUCN, 21 loài đặc hữu. Đặc biệt loài Voọc Đầu vàng Cát Bà (Trachypithecus poliocephalus) là loài đặc hữu hiện nay trên thế giới chỉ còn một quần thể với 63 cá thể phân bố duy nhất ở Cát Bà, được IUCN đánh giá là giá trị bảo tồn ngoại hạng toàn cầu. Ngoài ra còn có nhiều loài thực vật, và động vật cũng được IUCN xếp hạng ở cấp cực kỳ nguy cấp (CR).

Đệ trình Vịnh Hạ Long - Cát Bà là di sản thiên nhiên thế giới
Với sự hỗ trợ của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) sáng kiến Liên minh Vịnh Hạ Long - Cát Bà được khởi xướng vào năm 2014 nhằm xây dựng cơ chế hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương từ đó thúc đẩy hoạt động bảo tồn, bảo vệ môi trường tại Vịnh Hạ Long và quần đảo Cát Bà.

Năm 2015, Liên minh đã thành lập Ban lãnh đạo với định hướng  tăng cường sự tham gia của DN, giải quyết những thách thức về môi trường từ hoạt động của các du thuyền, hỗ trợ kỹ thuật cho UNESCO trong công tác quản lý Vịnh Hạ Long cũng như đề xuất mở rộng Di sản Thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long bao gồm quần đảo Cát Bà.

Đại diện TP Hải Phòng cũng thông tin, tháng 7/2017, Hải Phòng đã nộp báo cáo tóm tắt về di sản đến Trung tâm Di sản thiên nhiên thế giới và đã được chấp nhận. Từ đó đến nay đã tập trung xây dựng hồ sơ và đến nay Hồ sơ chính đã được hoàn thành, đang lấy ý kiến các sở, ban ngành trước khi chuyển sang Quảng Ninh và trình Ủy ban Di sản quốc gia... Theo lộ trình, đầu tháng 9/2018, sẽ nộp Bộ hồ sơ lên Thường trực Trung tâm Di sản thiên nhiên thế giới và sẽ hoàn thiện lại theo ý kiến tham vấn, tháng 2/2019, sẽ trình bộ hồ sơ chính thức

Xem thêm
Vườn quốc gia Cát Bà
khu du lịch trọng điểm quốc gia

Tham khảo

Liên kết ngoài

Website chính thức của Khu dự trữ sinh quyển Cát Bà
Thông tin về Khu dự trữ sinh quyển Cát Bà trên trang thông tin điện tử của Chương trình Con người và Sinh quyển (MAB)/UNESCO
Cat Ba Archipelago

Cát Bà
Du lịch Hải Phòng
C
Cát Bà
Thắng cảnh thiên nhiên xứ Đông


title: Cuers (tổng)

text:
Tổng Cuers là một tổng thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Cuers trong quận Toulon. Cao độ vùng này từ 45 m (Pierrefeu-du-Var) đến 700 m (Cuers) với độ cao trung bình 149 m.

Các xã
Tổng Cuers gồm 4 xã với dân số tổng cộng 18 196 người (điều tra dân số năm 1999, dân số không tính trùng).

|-
| Carnoules || align="right" | 2 594 || align="right" | 83660 || align="right" | 83033
|-
| Cuers || align="right" | 8 174 || align="right" | 83390 || align="right" | 83049
|-
| Pierrefeu-du-Var || align="right" | 4 348 || align="right" | 83390 || align="right" | 83091
|-
| Puget-Ville || align="right" | 3 080 || align="right" | 83390 || align="right" | 83100
|}

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Cuers trên trang mạng của INSEE
 plan du canton de Cuers sur Mapquest
 Vị trí của tổng Cuers trên bản đồ Pháp

Cuers


title: Trận Faw

text:
Trận Faw có thể là:
Trận Faw lần thứ nhất năm 1986 trong Chiến tranh Iran-Iraq
Trận Faw lần thứ hai năm 1988 trong Chiến tranh Iran-Iraq
Trận Faw lần thứ ba năm 2003 trong Chiến tranh Iraq


title: Gynoplistia tigris

text:
Gynoplistia tigris là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Larena

text:
Larena là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Siquijor, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 11.861 người trong 2.328 hộ.

Barangay

Larena được chia thành 23 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Siquijor


title: Hợp tác xã

text:
Hợp tác xã là một tổ chức kinh doanh thuộc sở hữu và được điều hành bởi một nhóm các cá nhân vì lợi ích chung của họ. Hợp tác xã được Liên minh quốc tế hợp tác xã định nghĩa là "một hiệp hội tự trị của những người đoàn kết tự nguyện để đáp ứng nhu cầu chung của kinh tế, xã hội và văn hóa và nguyện vọng thông qua các doanh nghiệp đồng sở hữu và kiểm soát dân chủ". Hợp tác xã cũng có thể được định nghĩa là một doanh nghiệp thuộc sở hữu và thuộc quyền kiểm soát của những người sử dụng dịch vụ do hợp tác xã cung cấp hoặc của những người làm việc ở đó. Khía cạnh khác nhau liên quan đến hợp tác xã là trọng tâm của nghiên cứu trong lĩnh vực kinh tế hợp tác xã.

Kinh tế hợp tác xã tại Việt Nam
Theo Luật Hợp tác xã năm 2012:
 "Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã.
 Liên hiệp hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 04 hợp tác xã tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm đáp ứng nhu cầu chung của hợp tác xã thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý liên hiệp hợp tác xã.
 Khi hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã phát triển đến trình độ cao hơn thì sẽ hình thành các doanh nghiệp của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; doanh nghiệp của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoạt động theo Luật doanh nghiệp"

Tham khảo

Hợp tác xã
Mô hình kinh doanh
Các dạng tổ chức
Dạng thực thể kinh doanh


title: 10233 Le Creusot

text:
10233 Le Creusot (1997 XQ2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 12 năm 1997 bởi J.-C. Merlin ở Le Creusot.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10233 Le Creusot

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Istres

text:
Istres là một xã ở tỉnh Bouches-du-Rhône, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur ở miền nam nước Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website
 Istres news

Xã của Bouches-du-Rhône
Quận lỵ của Pháp


title: Ptilophora rufula

text:
Ptilophora rufula là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Nó được tìm thấy ở Đài Loan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
The genus Ptilophora (Lepidoptera, Notodontidae) in China, with description of a new species

Ptilophora


title: Murex megapex

text:
Murex megapex là một loài ốc biển săn mồi cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Chú thích

Tham khảo

Murex


title: Google Images

text:
Google Images là một dịch vụ tìm kiếm của Google cho phép người dùng tìm hình ảnh trên các trang web. Tính năng này được hoàn chỉnh vào tháng 12 năm 2001. Những từ khóa để tìm kiếm hình ảnh được dựa theo tên của file hình ảnh, đoạn văn bản chứa đường link đến hình ảnh và những đoạn nằm gần bức ảnh. Khi tìm kiếm hình ảnh, hình ảnh thu nhỏ của mỗi tấm hình khớp với từ khóa tìm kiếm sẽ được hiển thị. Khi nhấp vào hình thu nhỏ, hình ảnh sẽ được hiển thị trong một khung ở phía trên trang. Trang web chứa hình ảnh đó sẽ được hiển thị trong khung bên dưới cho ta dễ dàng để thấy được nơi mà tấm hình xuất hiện.

Ngoài ra Google Images có tính năng tìm kiếm theo hình ảnh để thực hiện tìm kiếm truy vấn kết quả ngược. Không giống như truy xuất hình ảnh truyền thống, tính năng này loại bỏ nhu cầu nhập từ khóa và thuật ngữ khó vào hộp tìm kiếm của Google. Thay vào đó, người dùng tìm kiếm bằng cách gửi một hình ảnh như truy vấn của họ. Kết quả có thể bao gồm hình ảnh tương tự, kết quả web, trang có hình ảnh và độ phân giải khác nhau của hình ảnh.

Độ chính xác của kết quả Tìm kiếm theo hình ảnh cao hơn nếu hình ảnh tìm kiếm phổ biến hơn. Ngoài ra, Google Tìm kiếm bằng hình ảnh sẽ cung cấp “dự đoán tốt nhất cho hình ảnh này” dựa trên siêu dữ liệu mô tả của kết quả.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Google Images

Image Search
Hình ảnh
Metadata
Khoa học năm 2001
Kiểm duyệt Internet
Khởi đầu năm 2001
Dịch vụ Google
Phần mềm năm 2001


title: Hỏa Lựu

text:
Hỏa Lựu là một xã thuộc thành phố Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hỏa Lựu nằm phía nam thành phố Vị Thanh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Vị Thủy và Phường III
Phía tây giáp xã Tân Tiến
Phía nam giáp huyện Long Mỹ
Phía bắc giáp Phường VII.

Xã Hoả Lựu có diện tích là 17,39 km², dân số năm 2019 là 6.862 người, mật độ dân số đạt 433 người/km².

Hành chính
Xã Hỏa Lựu được chia thành 6 ấp: Mỹ 1, Thạnh Bình, Thạnh Đông, Thạnh Phú, Thạnh Trung, Thạnh Lợi.

Lịch sử
Sau năm 1975, Hỏa Lựu là một xã thuộc huyện Long Mỹ.

Ngày 21 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 174-CP về việc chia xã Hỏa Lựu thành hai xã lấy tên là xã Hỏa Lựu và xã Hỏa Tuyến.

Ngày 26 tháng 10 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng của ban hành Quyết định số 119-HĐBT về việc tách huyện Long Mỹ thành hai huyện Long Mỹ và huyện Mỹ Thanh. Theo đó, xã Hỏa Lựu thuộc huyện Mỹ Thanh.

Ngày 6 tháng 4 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng của ban hành Quyết định số 64-HĐBT về việc đổi tên huyện Mỹ Thanh thành huyện Vị Thanh. Xã Hỏa Lựu trực thuộc huyện Vị Thanh.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội Việt Nam ban hành Nghị quyết chia tỉnh Hậu Giang thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng. Huyện Vị Thanh thuộc tỉnh Cần Thơ. Xã Hỏa Lựu trực thuộc huyện Vị Thanh.

Ngày 1 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 45/1999/NĐ-CP về việc thành lập thị xã Vị Thanh. Theo đó, xã Hỏa Lựu trực thuộc thị xã Vị Thanh.

Ngày 12 tháng 5 năm 2003, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 48/2003/NĐ-CP về việc thành lập phường VII trên cơ sở 616 ha diện tích tự nhiên và 6.625 nhân khẩu của xã Hỏa Lựu.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính thành lập phường VII, xã Hỏa Lựu còn lại 1.711 ha diện tích tự nhiên và 7.122 nhân khẩu.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội Việt Nam thông qua Nghị quyết số 22/2003/QH11 về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh. Theo đó, chia tỉnh Cần Thơ thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang. Thị xã Vị Thanh khi đó thuộc tỉnh Hậu Giang và xã Hỏa Lựu thuộc thị xã Vị Thanh.

Ngày 23 tháng 9 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 34/NQ-CP về việc thành lập thành phố Vị Thanh thuộc tỉnh Hậu Giang. Xã Hỏa Lựu trực thuộc thành phố Vị Thanh.

Chú thích

Tham khảo


title: Isles-les-Meldeuses

text:
Isles-les-Meldeuses là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Iléo-Meldois.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Isles-les-Meldeuses on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Helius eremnophallus

text:
Helius eremnophallus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Os de Balaguer

text:
Os de Balaguer là một đô thị trong tỉnh Lleida, cộng đồng tự trị quần đảo Canary Tây Ban Nha. Đô thị Os de Balaguer có diện tích là 136 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 985 người với mật độ 7,24 người/km². Đô thị Os de Balaguer có cự ly km so với tỉnh lỵ Lleida.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida


title: Polyptychus dentatus

text:
Polyptychus dentatus là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Sri Lanka, tropical Ấn Độ và tropical Pakistan.

Sải cánh dài 92–120 mm.
Ở Ấn Độ, ấu trùng được ghi nhận trên các loài cây Cordia dichotoma, Cordia sebestena và Ehretia laevis.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1777
Polyptychus


title: Granulifusus faurei

text:
Granulifusus faurei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

F


title: Brières-les-Scellés

text:
Brières-les-Scellés là một xã ở tỉnh Essonne thuộc vùng Île-de-France miền bắc nước Pháp.

Theo điều tra dân số năm 1999, dân số xã này là 843 người. Ước tính dân số năm 2007 là 945.

Danh xưng cư dân địa phương Brières-les-Scellés trong tiếng Pháp là Briolins.

Tham khảo

Mayors of Essonne Association
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
Mérimée database - Cultural heritage
Land use (IAURIF)

Xã của Essonne


title: Melanotaenia pimanensis

text:
Melanotaenia pimanensis là một loài cá thuộc họ Melanotaeniidae. Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1996. Melanotaenia pimanensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 4 tháng 8 năm 2007.

Melanotaenia
Cá Papua New Guinea


title: Hoàng Hưng

text:
Hoàng Hưng (phồn thể: 黃興, giản thể: 黄兴, bính âm: Huáng Xīng hay Huang Hsing; sinh ngày 25 tháng 10 năm 1874 – mất 31 tháng 10 năm 1916) là nhà lãnh đạo cách mạng, thủ lĩnh quân sự và chính khách của Trung Quốc, ông là tham mưu trưởng đầu tiên của quân đội cách mạng Trung Hoa Dân Quốc. Vì là một trong những người đầu tiên sáng lập nên Quốc Dân Đảng nên ông được xem là nhân vật đứng thứ hai chỉ sau Tôn Trung Sơn. Họ được xem là cặp đôi Tôn – Hoàng trong suốt cuộc khởi nghĩa cách mạng chống lại triều đình Mãn Thanh. Mộ ông tọa lạc tại núi Nhạc Lộc, Trường Sa, Hồ Nam, Trung Quốc.

Hoàng sinh ra tại làng Cao Đường, nay thuộc Trường Sa, Hồ Nam. Cũng như nhiều người Trung Hoa sinh trước năm 1949, Hoàng có nhiều tên khác nhau trong cuộc đời. Tên khai sinh của ông là Hoàng Chấn, nhưng sau đổi thành Hoàng Hưng. Ông cũng có tên tự là Khắc Cường. Trong giai đoạn sau 1911, ông cũng dùng những tên Lý Hữu Khánh và Trương Thủ Chính.

Tiểu sử

Thiếu thời

Hoàng Hưng bắt đầu học tập tại Học viện Nam Trường Sa danh tiếng năm 1893, và đỗ Tiến sĩ khi mới 22 tuổi. Năm 1898, Hoàng được chọn theo học tiếp tại Đại học Lưỡng Hồ Vũ Xương, tốt nghiệp năm 1901. Năm 1902, Hoàng được Tổng đốc Hồ quảng Trương Chi Động chọn gửi đi học tại Nhật Bản, vào học tại trường Đại học Hồng Văn Tokyo.

Lúc ở Nhật, Hoàng trở nên yêu thích quân sự, và học tập nghệ thuật quân sự hiện đại với sĩ quan Nhật trong thời gian rảnh. Hoàng cũng tập cưỡi ngựa bắn súng mỗi sáng. Sự huấn luyện quân sự tại Nhật giúp Hoàng sau này khi là một người cách mạng Trung Hoa.

Bỏ văn theo võ

Năm 1903, để phản đối hành động xâm chiếm của Nga tại Ngoại Mông và Mãn Châu, Hoàng tổ chức một đội quân tình nguyện gồm hơn 200 du học sinh tại Nhật. Cùng năm, Hoàng trở về Trung Hoa và tổ chức một hội nghị với Trần Thiên Hoa, Tống Giáo Nhân, và hơn 20 người khác. Nhóm thành lập Hưng Trung hội, một đảng cách mạng bí mật chủ trương lật đổ nhà Thanh. Hoàng Hưng được bầu làm Chủ tịch.

Hưng Trung hội hợp tác với những phe phái cách mạng khác, và năm 1905 tổ chức một cuộc khởi nghĩa vũ trang tại Trường Sa nhân dịp Thất tuần khánh thọ của Từ Hi Thái hậu. Kế hoạch của hội bị lộ, và các hội viên (bao gồm Hoàng) phải trốn sang Nhật. Tại Nhật, Hoàng gặp Tôn Dật Tiên và giúp Tôn thành lập Đồng Minh hội, một đảng cách mạng khác chủ trương phản Thanh. Hoàng giữ vị trí Ủy viên Thường vụ, là yếu nhân thứ hai sau Tôn. Sau khi Đồng Minh hội thành lập, Hoàng cống hiến cho cách mạng.

Các cuộc khởi nghĩa bất thành

Năm 1907, Hoàng bí mật trở về Trung Hoa và đến Hà nội, thủ phủ Liên bang Đông dương thuộc Pháp tham gia hàng loạt các cuộc khởi nghĩa, bao gồm Khởi nghĩa Tần Châu, Khởi nghĩa Phương Thành, và Khởi nghĩa Trấn Nam Quan. Tất cả các cuộc khởi nghĩa này đều thất bại. Mùa thu 1909, Hoàng theo lệnh Tôn Dật Tiên thành lập chi nhánh phía Nam của Đồng minh hội, và chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang ở Quảng Châu. Mùa xuân 1909, Hoàng lãnh đạo một cuộc khởi nghĩa khác, nhưng cũng thất bại. Tháng 10 năm 1909, Hoàng tổ chức hội nghị với Tôn Dật Tiên tại thuộc địa Anh Penang (nay thuộc Malaysia). Hội nghị quyết định tập trung nhân lực vật lực để chuẩn bị khởi nghĩa sau này ở Quảng Châu.

Mùa xuân 1911, Hoàng thành lập Ủy ban Khởi nghĩa Quảng Châu tại Hương Cảng, và nắm vai trò Chủ tịch. Ngày 27 tháng 4, Hoàng phát động Khởi nghĩa Hoàng Hoa Cương ở Quảng Châu, lãnh đạo hàng trăm người lùng bắt quyền Tổng đốc Lưỡng Quảng Trương Minh Kỳ. Hoàng và những người khởi nghĩa không bắt được Tổng đốc, đã trèo qua tường bỏ trốn. Khởi nghĩa Hoàng Hoa Cương là cuộc khởi nghĩa bất thành cuối cùng trước khi Khởi nghĩa Vũ Xương thành công lật đổ nhà Thanh cuối năm 1911.

Chống Viên Thế Khải

Ngày 1 tháng 1 năm 1912, Chính phủ Lâm thời Nam Kinh thành lập, và Hoàng là một trong những lãnh tụ. Tháng 8 năm 1913, Hoàng trở thành Tổng tài Quốc dân đảng. Tháng 3 năm 1913, Tổng thống lâm thời của Trung Hoa Dân Quốc vừa thành lập, Viên Thế Khải, ám sát Chủ tịch Quốc dân đảng, Tống Giáo Nhân, khi Đảng vừa thắng lợi trong cuộc bầu cử đầu tiên của Trung Hoa và Tống có ý định hạn chế quyền lực của Viên trong chính phủ mới.

Năm 1913, Viên Thế Khải trục xuất các thành viên Quốc dân đảng khỏi tất cả các cơ quan chính phủ và dời chính phủ về Bắc Kinh. Hoàng ở lại Nam Kinh, dự định tái lập quân đội phía Nam để chống Viên. Vì thiếu tiền, quân của Hoàng nổi loạn, và Hoàng phải bỏ Nam Kinh lui về khu tô giới ở Thượng Hải. Tôn Dật Tiên một lần nữa trốn sang Nhật vào tháng 11 năm 1913.

Tháng 7 năm 1914, Tôn tổ chức lực lượng phạt Viên, và Cách mạng lần thứ 2 bùng nổ. Ngày 14 tháng 7, Hoàng từ Thượng Hải đến Nam Kinh, thuyết phục Đốc quân Giang Tô tuyên bố độc lập khỏi Viên, và lên làm Tư lệnh quân chống Viên tại Giang Tô. Sau khi cuộc nổi dậy của Hoàng tại Giang Tô thất bại, Hoàng lại trốn sang Nhật.

Những năm cuối đời

Hoàng sang Hoa Kỳ năm 1914, và Viên Thế Khải tái lập đế chế năm 1915. Ở nước ngoài, Hoàng gây quỹ để thành lập một đạo Hộ quốc quân Vân Nam chống Viên. Sau khi Viên chết, tháng 6 năm 1916, Hoàng trở về Trung Hoa. Tháng 10 năm 1916, Hoàng chết ở Thượng Hải ở tuổi 42. Ngày 15 tháng 4 năm 1917, Hoàng được tổ chức quốc tang, và được chôn cất tại Trường Sa trên ngọn Nhạc Lộc Sơn.

Tưởng nhớ
 Tại Trường Sa, đường Nam Trịnh được đổi tên thành đường Hoàng Hưng năm 1934. Tên Hoàng Hưng cũng được đặt cho các đường phố ở Thượng Hải và Vũ Hán.
 Thị trấn nơi Hoàng Hưng sinh ra được đổi tên thành "Hoàng Hưng trấn" để tưởng nhớ ông.
 Tương tự các công viên Trung Sơn, Công viên Hoàng Hưng tại Thượng Hải được đặt theo tên Hoàng Hưng.

Trong văn hóa đại chúng

Hoàng Hưng do Thành Long thủ vai trong phim 1911, ra mắt năm 2011 nhân kỷ niệm 100 năm Khởi nghĩa Vũ Xương
.

Xem thêm
Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc

Tham khảo

Người Hồ Nam
Sinh năm 1874
Mất năm 1916
Tướng Trung Hoa Dân Quốc
Người Trung Quốc lưu vong


title: Megachile preissi

text:
Megachile preissi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1910


title: Wat Suthat

text:
Chùa Thiện Kiến hay Wat Suthat (Vát Xu-thát), tên đầy đủ là Wat Suthatthepwararam Ratchaworamahawihan (tiếng Thái: วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร, phiên âm: Vát Xu-thát-thép-va-la-lam Lát-cha-vo-la-ma-ha-vi-han) là một trong 6 ngôi chùa nổi tiếng nhất Thái Lan nằm trên đại lộ Bamrung Muang ở thủ đô Bangkok. Cùng với Sao Ching Cha (Cổng giải trí kỳ diệu), Wat Suthat đã trở thành một trong những điểm tham quan hấp dẫn nhất Bangkok.

Mô tả
Chùa xây dựng năm 1807 do hoàng đế Rama I xây dựng và kéo dài tới triều đại Rama III mới hoàn tất. Chùa lưu giữ nhiều tượng Phật mạ vàng nhất và là ngôi chùa cao nhất tại Bangkok. Phía trước chùa là Watsuthai và Sao Ching Chaa đều có hành lang hẹp và những bức tượng Phật mạ vàng bao quanh. Những tượng Phật có cỡ khá lớn và thẩm mỹ của Sukhothai thế kỷ 14 đã gây ấn tượng cho Rama I, khiến đức vua ra lệnh đem những pho tượng này theo dòng sông về Bangkok. Những bức họa trang trí trên tường xuất hiện từ thời Rama III. Các bức tranh mô tả những quái vật ở biển và những dãy thuyền buôn của nước ngoài.

Toàn bộ khuôn viên chùa được lát bằng đá hoa cương sạch sẽ và bóng lộn. Tượng thờ chính trong gian chính điện là bức tượng Phật mạ vàng (Phra Sisakayamuni) cổ nhất và là bức tượng Phật mạ vàng lớn nhất tại Thái Lan.

Tòa thư viện sau chùa được xem là to nhất và là đẹp nhất trong loại này tại Thái Lan. . Thư viện này cao 72 m với 68 cây cột bao quanh. Bên trong tòa nhà có bức tượng Phật tọa thiền bằng đồng mạ vàng (Phra Putatrilokachet) khá sắc sảo cao 8,45 m và bề ngang là 5,20m.

Xung quanh chùa là những bức tượng bằng đá trắng với hình tượng những vị thần Trung Hoa phù hộ cho những người đi biển. Sự khác biệt của chùa là các tháp  xây dựng theo kiểu Trung Hoa., khác với các ngôi chùa khác xây dựng theo kiểu truyền thống. Có những cánh cửa lớn nơi đền thờ làm bằng gỗ tếch cao 5,5 m, dày 15 cm, khiến cho du khách phải thán phục về nghệ thuật Thái. Điêu khắc gỗ sâu đến 5 cm để tạo thành những mẫu hình kết bằng hoa lá đúng truyền thống của Ayutthaya, những nét chạm trổ tinh vi làm nổi bật cây cỏ của rừng nhiệt đới đang che chở cho động vật bé nhỏ thể theo những bản tường trình đầy đủ nhưng khác nhau, ngay khi những mẫu thiết kế về loại cửa lớn được chạm trổ đúng ý đức vua. Khi đã hoàn thành, nhà vua hạ lệnh những cái đục là dụng cụ điêu khắc phải ném xuống sông, đến nỗi không một ai có thể mô phỏng đúng như mẫu mã.

Giá vé
Chùa mở cửa mỗi ngày từ 8.30 sáng đến 8.30 tối với giá vé là 20 baht

Chú thích

Tham khảo

Xem các công trình phụ tại Wat Suthat

Liên kết ngoài
http://www.mir.com.my/rb/photography/leofoo/Thai-amulets/Wat-Suthat/index.htm

Chùa ở Bangkok
Địa điểm du lịch Bangkok
Quận Phra Nakhon


title: Sallèles-d'Aude

text:
Sallèles-d'Aude là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aude
Le Somail

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Aude


title: Copelatus trilobatus

text:
Copelatus trilobatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Nomada issikii

text:
Nomada issikii là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Yasumatsu mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1939


title: Sinh lý học thần kinh

text:
Sinh lý học thần kinh là một phân ngành khoa học của sinh lý học, có vai trò nghiên cứu các chức năng của hệ thần kinh trung ương. Nó liên quan chặt chẽ với sinh học thần kinh, tâm lý học, thần kinh học, sinh lý học thần kinh lâm sàng, điện sinh lý học, hoạt động thần kinh cấp cao, giải phẫu học thần kinh, khoa học nhận thức và các chuyên ngành khoa học về não khác.

Trong tâm lý học, sinh lý học thần kinh là cơ sở tự nhiên của các hiện tượng tâm lý người. Cấu tạo và chức năng của các phân tích quan là một phần tương đối quan trọng trong việc tìm hiểu cơ sở vật chất của các hiện tượng tâm lý, cụ thể là quá trình nhận thức cảm tính bao gồm 2 quá trình: cảm giác và tri giác.

Tham khảo


title: Vụ tai nạn Lý Cương

text:
Vụ tai nạn Lý Cương hay vụ "Ba tao là Lý Cương" (tiếng Trung: "我爸是李刚"事件) là một sự kiện phát sinh từ tai nạn giao thông xảy ra vào tối 16 tháng 10 năm 2010, tại khuôn viên trường Đại học Hà Bắc, thuộc thành phố Bảo Định, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc, khi một chiếc ô tô Volkswagen Magotan màu đen húc phải hai sinh viên tại 1 ngõ hẹp. Tai nạn khiến cho cô Trần Hiểu Phụng (陈晓凤), 20 tuổi, sinh viên từ Thạch Gia Trang bị thương nặng rồi chết tại bệnh viện, nạn nhân còn lại là Trương Kinh Kinh, 19 tuổi, bị gãy chân trái. Người lái xe trong tình trạng xỉn rượu là Lý Khởi Minh, ngay sau khi gây tai nạn đã trốn thoát khỏi hiện trường để chở bạn gái mình về khu ký túc xá nữ. Sau đó Lý bị các nhân viên bảo vệ ở trường bắt giữ, nhưng anh ta phản ứng và nói: "Cứ kiện đi nếu dám. Ba tao là Lý Cương".

Vụ việc gây nên làn sóng phẫn nộ trên các diễn đàn liên mạng của Trung Quốc. Người ta tìm hiểu và biết được Lý Cương là Giám đốc Công An của thành phố Bảo Định. Bốn ngày sau vụ việc, một cuộc thi làm thơ online với đề tài "Ba tao là Lý Cương" đã được tổ chức bởi Piggy Feet Beta, một blogger nổi tiếng ở Trung Quốc. Cuộc thi đã nhận được hơn 6000 bài tham gia, và cụm từ "Ba tao là Lý Cương" đã trở thành câu khẩu hiệu phổ biến trên các diễn đàn internet Trung Quốc. Câu nói cũng được đưa vào các bài hát, trở thành câu cửa miệng có tính châm biếm trên mạng.

Các quan chức Đảng Cộng sản Trung Quốc, ban đầu đã nỗ lực ngăn chặn sự lan truyền vụ việc. Nhưng ngược lại, nỗ lực của họ càng làm cho làn sóng phản đối dâng cao. Trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình trung ương Trung Quốc vào ngày 21 tháng 10, Lý Cương đã khóc lóc xin lỗi. Ngày tiếp theo, đến lượt Lý Khởi Minh lên tiếng xin lỗi. Nhưng các gia đình nạn nhân của vụ việc đã không chấp thuận. Anh trai cả của Trần Hiểu Phụng cho rằng lời xin lỗi chỉ có ý nghĩa chính trị. Tờ Nhân dân Nhật báo, trong một bài xã luận xuất bản vào ngày 26 tháng 10, đã kêu gọi các cơ quan chức năng vào cuộc làm rõ vụ việc.

Ngày 29 tháng 10, tờ Nam Hoa Tảo Báo và một số nguồn khác đã tiết lộ về một chỉ thị từ Ban tuyên truyền trung ương, vào ngày 28 tháng 10, yêu cầu "không được làm nghiêm trọng tính chất của vụ tai nạn giao thông ở đại học Hà Bắc". Sau đó vị luật sư đại diện cho các thân nhân của Trần Hiểu Phong, đã đột ngột hủy bỏ hợp đồng, sau khi công ty luật của họ đã nhận được 1 cảnh báo đến từ văn phòng tư pháp Bắc Kinh. Cùng ngày, giám đốc cảnh sát của thành phố Bảo Định đã cùng một số nhân viên đến nhà các thân nhân bị nạn, để đề xuất giải quyết êm ái vụ việc bằng cách bồi thường.

Ngày 4 tháng 11, ban tuyên truyền trung ương Trung Quốc đã ra lệnh cấm đài truyền hình Phượng Hoàng phát sóng tiết mục phỏng vấn anh trai cô Trần Hiểu Phụng, trong đó anh ta đã chỉ trích chính phủ.

Từ ngày 9 tháng 11, các thảo luận về vụ việc này trên internet đã phải dừng lại. Nhưng các sinh viên địa phương và các nhà hoạt động nhân quyền, như Ngải Vị Vị vẫn tiếp tục lên tiếng
.

Tháng 1 năm 2011, tòa án xử Lý Khởi Minh 6 năm tù giam và yêu cầu bồi thường cho thân nhân của Trần Hiểu Phụng số tiền tương đương 69.900 USD. Lý cũng phải trả 13.800 USD cho người bị thương còn lại.

Xem thêm

 Vụ biểu tình của sinh viên Hợp Phì năm 2003

Chú thích

Liên kết ngoài
China’s Censors Misfire in Abuse-of-Power Case By Michael Wines, ngày 17 tháng 11 năm 2010; The New York Times

Xã hội Trung Hoa
Tội ác năm 2010 ở Trung Quốc
Tội phạm ở Trung Quốc
Scandal Trung Quốc
Hiện tượng Internet
Bảo Định, Hà Bắc


title: Hyphydrus schoedli

text:
Hyphydrus schoedli là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wewalka & Biström miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hyphydrus


title: 22132 Merkley

text:
22132 Merkley (2000 UD21) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 10 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22132 Merkley

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Bouhet

text:
Bouhet là một xã trong tỉnh Charente-Maritime Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Bouhet nằm ở khu vực có độ cao trung bình 22 mét trên mực nước biển.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bouhet trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia Pháp
 Bouhet trên trang mạng của INSEE
 Bouhet trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Bouhet trên bản đồ nước Pháp

Xã của Charente-Maritime


title: Tạo Kiều

text:
Tạo Kiều () là một hương (xã) của huyện Miêu Lật, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Hương nằm ở phía bắc của huyện và là nơi tọa lạc trường đại học khoa học kỹ thuậ thương mại Dục Đạt. Tổng diện tích của Tạo Kiều là 47,9976 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 13.680 người thuộc 4.022 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 285 người/km²

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Miêu Lật


title: Rhyacophila nyamangpa

text:
Rhyacophila nyamangpa là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Lamongerie

text:
Lamongerie là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Xã của Corrèze


title: Meilhan, Landes

text:
Meilhan là một xã, thuộc tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 39,07 km², dân số năm 2006 là 1045 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 61 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Meilhan trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Meilhan


title: Texadina sphinctostoma

text:
Texadina sphinctostoma là một loài ốc nước ngọt rất nhỏ, động vật thân mềm chân bụng có mài trong họ Hydrobiidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 3.7 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 0 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 4 m.

Chú thích

Tham khảo

Texadina


title: Leioproctus cyanescens

text:
Leioproctus cyanescens là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1929