title: Các cuộc chiến tranh của Napoléon

text:
{{Infobox military conflict
|conflict= Các cuộc chiến tranh của Napoléon
|partof=Chiến tranh Liên minh
|image=
|caption=Trên: Trận AusterlitzDưới: Trận Waterloo
|date= ()
|place=Châu Âu, Đại Tây Dương, Địa Trung Hải, Biển Bắc, Sông La Plata, Guyane thuộc Pháp, Tây Ấn, Ấn Độ Dương, Bắc Mỹ, Nam Kavkaz
|
|result=Phe Liên Minh chiến thắng
 Đại hội Viên
 Kết thúc Đế chế thứ nhất, phục hưng nhà Bourbon
 Thành lập Nhóm hoà hợp các cường quốc châu Âu
 Thay đổi lớn về các triều đại và lãnh thổ
 Bắt đầu Nền hòa bình Anh
|
|combatant1=Cường quốc liên minh:

[a][b]
[c]
[b]
[d]

 Vương quốc Sicilia[e]

[f]

 Hoàng gia Pháp

 Nassau
 Montenegro
|
|combatant2=Đế quốc Pháp và các đồng minh:
 Cộng hòa Pháp (1792–1804) Đế quốc Pháp (1804–1815)

 Công quốc Warsaw[g]

 Holland[h]
 Etruria[i]
 Liên bang Thụy Sĩ
 Napoli[j]
Liên bang Rhein[k]
 Tây Ban Nha
 Đan Mạch–Na Uy[l]
[m]
 Đế quốc Ba Tư[q]
[n]
|commander1= George III
 William Pitt
 Công tước Wellington
 Horatio Nelson
 John Moore
 Francis I
 Archduke Charles
 Hoàng thân Schwarzenberg
 Archduke Johann
 Alexander I
 Mikhail Kutuzov
 Barclay de Tolly
 Bá tước Bennigsen
 Pyotr Bagration
 Frederick William III
 Gebhard von Blücher
 Công tước Braunschweig
 Hoàng tử Hohenlohe
 Ferdinand VII
 Miguel de Álava
 Hoàng tử John
  William Beresford
 Miguel Pereira Forjaz
 William, Hoàng tử Orange
 Ferdinand IV
 Gustav IV Adolf
 Hoàng tử Charles John[o]
 Công tước Brunswick-Wolfenbüttel
 Louis XVIII
 Petar I Petrović-Njegoš
|
|commander2= Napoléon I
 Louis Alexandre Berthier
 Joachim Murat
 Louis Nicolas Davout
 Jean Lannes
 André Masséna
 Michel Ney
 Jean-de-Dieu Soult
 Jean-Baptiste Bessières
 các thống chế khác
 Louis Thomas Villaret de Joyeuse
 Pierre-Charles Villeneuve
 Joseph I[p]
 Louis I
 Hoàng thân Poniatowski
 Hoàng thân Eugène
 Jerome Napoleon
 Maximilian I
 Frederick Augustus I
 Frederick I
 Frederick VI
 Hoàng tử Christian August
 Selim III
 Mahmud II
 Muhammad Ali Pasha
 Fath Ali Shah Qajar
 Abbas Mirza
 James Madison
|strength1=Nga: 900.000 quân chính quy và dân quân (tính riêng vào lúc cao điểm),2.100.000 quân Nga (tất cả)

Anh: 750.000 quân (tất cả), 250.000 quân chính quy và dân quân (tính riêng vào lúc cao điểm)

Phổ: 320.000 quân chính quy và dân quân (tính riêng vào lúc cao điểm),700.000 quân(tất cả)

Tây Ban Nha: 390.000
Thụy Điển: 75.000
Hà Lan,Bồ Đào Nha,Thụy Sĩ: Hàng chục ngàn
|strength2=3.000.000 quân chính quy và dân quân Pháp (tất cả)

1.200.000 quân chính quy và dân quân Pháp (tính riêng vào lúc cao điểm)

685.000 quân chính quy Pháp và đồng minh (tính riêng vào lúc cao điểm)
|casualties1= Áo: 550.220 chết (1792–1815)

Tây Ban Nha: hơn 300.000 — 586.000 chết

Nga: 289.000 chết

Anh: 279.574 chết (bao gồm 32.232 chết tại trận)

Bồ Đào Nha: hơn 250.000 chết hoặc mất tích

Phổ: 134.000 chết tại trận

Ý: 120.000 chết hoặc mất tích

Ottoman: 50.000 chết hoặc mất tích

Tổng cộng: 2.380.000 - 3.500.000 lính chết hoặc mất tích do mọi nguyên nhân
|casualties2=~1.800.000 lính chết hoặc mất tích do mọi nguyên nhân, bao gồm 371.000 chết tại trận (306.000 lính Pháp và 65.000 lính đồng minh của Pháp)

600.000 dân thường chết

|casualties3=~ 5.000.000 - 7.000.000 người chết
|notes=<ol style="list-style-type:lower-alpha">
Thuật ngữ "Đế quốc Áo" được sử dụng từ sau khi Napoleon lên ngôi Hoàng đế nước Pháp năm 1804, và do đó Franz II của Thánh chế La Mã phải nhận danh hiệu Hoàng đế Áo (Kaiser von Österreich) cho tương xứng. Đế quốc La Mã Thần thánh tan rã vào năm 1806, và theo đó "Hoàng đế Áo" trở thành danh hiệu chính của Francis. Vì lý do này, thuật ngữ "Đế quốc Áo" vẫn thường được dùng để thay thế cho "Đế quốc La Mã Thần thánh" cho ngắn gọn khi nói về các cuộc chiến tranh Napoleon, mặc dù 2 thực thể này vốn không đồng nghĩa.
Cả Áo và Phổ đều đã từng trở thành đồng minh của Pháp trong thời gian ngắn và có đưa quân tham gia cuộc xâm lược nước Nga năm 1812.
Nga đã trở thành đồng minh của Pháp sau Hòa ước Tilsit năm 1807. Mối liên minh này tan vỡ năm 1810, dẫn đến cuộc tấn công nước Nga năm 1812. Trong thời gian đó Nga đã tiến hành chiến tranh với Thụy Điển (1808–1809), với Đế quốc Ottoman (1806–1812), và chiến tranh trên danh nghĩa với nước Anh (1807–1812).
Tây Ban Nha là 1 đồng minh của Pháp cho đến khi bị Pháp xâm lược năm 1808, và đã chống lại nước Pháp trong cuộc chiến tranh Bán đảo.
Sicilia nằm trong liên bang riêng với Napoli cho đến khi Napoli trở thành nước cộng hòa vệ tinh của Pháp sau trận Campo Tenese năm 1806.
Trên danh nghĩa, Thụy Điển đã tuyên bố chiến tranh với Anh sau thua nước Nga trong chiến tranh Phàn Lan (1808–1809).
Napoleon đã thành lập Công quốc Warsaw thuộc quyền cai trị của Vương quốc Saxony năm 1807. Quân đoàn Ba Lan đã sớm phục vụ trong quân đội Pháp từ trước đó.
Đế chế Pháp đã sáp nhập Vương quốc Holland năm 1810. Quân Hà Lan đã chiến đấu chống lại Napoleon trong thời kỳ Một trăm ngày năm 1815.
Đế chế Pháp đã sáp nhập Vương quốc Etruria năm 1807.
Vương quốc Napoli đã liên minh với Áo một thời gian ngắn trong năm 1814, rồi lại liên minh Pháp và đánh lại Áo trong cuộc chiến tranh Napoli năm 1815.
16 đồng minh của Pháp trong số các quốc gia Đức (bao gồm cả Bavaria và Württemberg) đã tạo nên Liên bang Rhein vào tháng 7 năm 1806 sau trận Austerlitz tháng 12 năm 1805. Sau trận Jena-Auerstedt tháng 10 năm 1806, nhiều quốc gia Đức khác trước đó theo phe đồng minh chống Pháp, trong đó có Saxony và Westphalia, cũng liên minh với Pháp và gia nhập Liên bang này. Saxony lại đổi phe lần nữa trong trận Leipzig năm 1813, làm hầu hết các quốc gia thành viên khác cũng nhanh chóng theo sau và tuyên chiến với Pháp.
Đan Mạch-Na Uy giữ trung lập cho đến trận Copenhagen năm 1807. Đan Mạch bị buộc phải nhường lại Na Uy cho Thụy Điển theo hòa ước Kiel năm 1814. Sau chiến dịch ngắn ngủi của Thụy Điển tại Na Uy năm 1814, Na Uy đã tham gia vào khối liên minh riêng với Thụy Điển.
Đế quốc Ottoman có chiến tranh với Napoleon trong chiến dịch của Pháp tại Ai Cập và Syria, một phần của Chiến tranh Cách mạng Pháp, cho đến năm 1803. Trong triều đại của Napoleon từ năm 1803 đến 1815, đế quốc này đã tham gia 2 cuộc chiến tranh chống lại phe Liên minh: với Anh trong chiến tranh Anh-Thổ (1807–1809) và với Nga trong chiến tranh Nga-Thổ (1806–1812) (tuy nhiên nước Nga đã liên minh với Napoleon trong các năm 1807-1812).
Hoa Kỳ chiến tranh với Anh trong cuộc chiến tranh năm 1812, được xem là một phần của chiến tranh Napoleon nhưng không chính thức làm đồng minh với Pháp.
Vốn là 1 vị tướng của Đế chế Pháp, thống chế Jean-Baptiste Bernadotte, 1804–1810.
Joseph Bonaparte cai trị với danh hiệu Joseph I của Napoli và Sicilia từ 30 tháng 3 năm 1806 đến 6 tháng 6 năm 1808, và của Tây Ban Nha từ 8 tháng 6 năm 1808 đến 11 tháng 12 năm 1813. Ông ta cũng phục vụ như một vị tướng của Pháp trước và sau 2 giai đoạn trị vì này.
Đế quốc Ba Tư có chiến tranh với nước Nga trong các năm 1804-1813 nên trở thành đồng minh của Napoleon; nhưng nước Nga đã liên minh của Napoleon trong các năm 1807-1812.
}}

Các cuộc chiến tranh của Napoléon, hay thường được gọi tắt là Chiến tranh Napoléon là một loạt các cuộc chiến trong thời hoàng đế Napoléon Bonaparte trị vì nước Pháp, diễn ra giữa các khối liên minh các nước châu Âu chống lại Đệ nhất Đế chế Pháp. Trên đà các cuộc chinh phục cách mạng từ năm 1789, nước Pháp đã phát triển sức mạnh của mình rất nhanh khi đội quân của Napoléon chinh phục được phần lớn châu Âu. Tuy nhiên, sự thất bại còn nhanh hơn, bắt đầu từ sau thảm họa của cuộc tiến công nước Nga năm 1812 cho đến thất bại quyết định trong trận Waterloo năm 1815, Đế chế của Napoleon cuối cùng đã bị đánh bại hoàn toàn về quân sự và kết quả là sự phục hưng của vương triều Bourbon ở Pháp.

Chiến tranh Napoléon đã tạo động lực để cách mạng hóa lực lượng quân đội các nước châu Âu, trong đó có việc sử dụng pháo binh, cách tổ chức quân sự và thi hành chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc. Diễn ra với một quy mô chưa từng thấy - chủ yếu là nhờ vào việc áp dụng chế độ cưỡng bách tòng quân số lượng lớn hiện đại - toàn bộ các cuộc xung đột này đã khiến cho tổng cộng khoảng 5 - 7 triệu người chết, trong đó khoảng 3 - 4 triệu là binh lính và 1 - 3 triệu thường dân.

Chiến tranh Napoleón đã dẫn đến sự tan rã của Đế quốc La Mã Thần thánh và gieo mầm cho chủ nghĩa dân tộc hình thành tại Đức và Ý, mà sau này đã giúp dẫn đến việc thống nhất hai quốc gia này vào giữa thế kỷ 19. Đồng thời, đế quốc khắp hoàn cầu của Tây Ban Nha cũng bắt đầu tan vỡ khi chính quốc Tây Ban Nha bị nước Pháp chiếm đóng, làm suy yếu quyền kiểm soát của nó đối với các thuộc địa, mở màn cho một loạt các cuộc chiến tranh giành độc lập tại những nước châu Mỹ. Và một hệ quả trực tiếp khác của chiến tranh Napoleon là Đế quốc Anh đã trở thành cường quốc mạnh nhất thế giới trong một thế kỷ tiếp sau đó, giai đoạn được gọi là Nền hòa bình Anh.

Cho đến nay vẫn chưa có sự nhất trí về thời điểm kết thúc của cuộc Chiến tranh Cách mạng Pháp và bắt đầu của Chiến tranh Napoléon. Ban đầu người ta cho rằng thời điểm đó là vào ngày 9 tháng 11 năm 1799, khi tướng Bonaparte lên nắm quyền lãnh đạo nước Pháp sau cuộc đảo chính 18 tháng Sương mù, nhưng đa số đều quan niệm các cuộc chiến của cuộc Cách mạng Pháp kéo dài tới năm 1802 và lời tuyên chiến giữa Pháp và Anh ngày 18 tháng 5 năm 1803 - sau khi một thời gian hòa bình ngắn ngủi tiếp theo Hòa ước Amiens năm 1802 - là điểm xuất phát của các cuộc chiến tranh Napoléon. Các cuộc chiến này chấm dứt sau thất bại cuối cùng của Napoléon tại trận Waterloo ngày 18 tháng 6 năm 1815 và Hòa ước Paris thứ hai ký ngày 20 tháng 11 cùng năm đó.

Tên gọi
Có người gọi các cuộc chiến này là Các cuộc chiến tranh Cách mạng và Đế chế (Guerres de la Révolution et de l'Empire) chủ yếu vì coi chúng là sự tiếp tục của các cuộc chiến bảo vệ Cuộc cách mạng Pháp, do các vương quốc châu Âu liên kết chống lại Pháp trong Liên minh thứ nhất và thứ hai. Tuy nhiên một số người khác lại cho đây là các cuộc chiến tranh xâm lược không thể chối cãi, chẳng hạn như cuộc chiến tranh Bán đảo tại Tây Ban Nha trong các năm 1808-1814. Các sử gia châu Âu đôi khi còn gọi thời kỳ chiến tranh liên tục từ ngày 20 tháng 4 năm 1792, khi Pháp tuyên chiến với Áo, tới ngày 20 tháng 11 năm 1815 là "Cuộc đại chiến", cho đến khi tên gọi này chuyển sang cho cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất, và thay thế bằng Cuộc đại chiến Pháp - Grande guerre francaise. Cuối cùng đôi khi người ta cũng coi các cuộc chiến này là giai đoạn cuối của Cuộc chiến tranh 100 năm lần thứ ba (Troisième guerre de Cent ans) giữa Pháp và Anh.

Các trận chiến tranh với Liên minh thứ hai
Sau mưu toan nghiền nát Cuộc cách mạng Pháp của Liên minh thứ nhất gồm Anh, Áo, Phổ, Tây Ban Nha và một số nước nhỏ (1792-1797), phe Liên minh bị thất bại bởi cuộc tổng động viên của Pháp (300.000 người) với việc cải cách quân đội bởi tướng Lazare Nicolas Marguerite Carnot và chiến thuật chiến tranh toàn diện. Nước Pháp thắng trận đã sáp nhập vùng Rheinland và vùng Bỉ-Hà Lan-Luxembourg thuộc Tây Ban Nha vào Pháp. Việc chinh phục Cộng hòa Hà Lan (cũng gọi là "7 tỉnh hợp nhất", tuyên chiến với Pháp năm 1793) và chuyển thành nước Cộng hòa Batavia bởi Hiệp ước La Haye ngày 19.01.1795, đến trước việc từ bỏ Phổ rồi Tây Ban Nha trong cùng một năm. Cuối cùng là trận chiến thắng lợi của vị tướng trẻ Napoléon Bonaparte tại Ý (1796-1797), trước hết tách vùng Piemonte (của Ý) và sau đó các nước dưới quyền Giáo hoàng ra khỏi phe Liên minh, cuối cùng đã buộc Áo phải ký hiệp ước Campo-Formio[2] (17 tháng 10 năm 1797) chấm dứt Liên minh.

Vương quốc Anh - cường quốc chính còn chiến tranh với Pháp - tài trợ một Liên minh thứ hai gồm Anh, Nga, Áo, Đế quốc Ottoman, Thụy Điển, Vương quốc Lưỡng Sicilia, Đế quốc La mã thần thánh. Chính phủ Pháp thời đó vừa tham nhũng vừa bất ổn, đã không thể chống lại các cuộc đảo chính, cũng không thể đối mặt với sự đe dọa từ bên ngoài, thiếu các bộ trưởng giỏi như Carnot, hoặc tướng tài như Bonaparte (vì sang Ai Cập). Quân Pháp bị quân của Liên minh dưới sự chỉ huy của tướng Nga Aleksandr Vasilyevich Suvorov đánh bại.

Bonaparte trao quyền chỉ huy quân đội ở Ai Cập cho tướng Jean Baptiste Kléber, trở về Pháp làm một cuộc đảo chính vào ngày 18 tháng sương mù (9 tháng 11 năm 1799), lật đổ Ban đốc chính (Directoire) và lên nắm quyền. Sự đe dọa cấp bách nhất là cuộc tấn công của Áo cùng một lúc tại 2 mặt trận ở Ý và Đức. Viên Đệ nhất tổng tài (Napoléon) tổ chức một đạo quân gọi là trừ bị, vượt qua dãy núi Alps sang Ý. Ngày 18 tháng 6 năm 1800 Napoléon thắng trận Marengo (Ý) và ngày 3 tháng 12 năm 1800, tướng Jean Victor Marie Moreau cũng thắng quân Áo tại Hohenlinden (Đức). Hòa ước Lunéville[3] được ký ngày 9 tháng 2 năm 1801 giữa Pháp và Áo.

Chỉ còn Anh là vẫn chống lại Pháp. Anh có một hạm đội mạnh, làm chủ trên biển. Sau một chiến thắng trước hạm đội Pháp - Tây Ban Nha ở mũi Saint Vincent (1797), rồi trận diệt hạm đội Pháp ở Aboukir (Ai Cập) ngày 1 tháng 8 năm 1798, hạm đội Anh tiếp tục đe dọa Quần đảo Antilles thuộc Pháp, và họ đủ sức kết hợp các cường quốc ở lục địa châu Âu chống lại Pháp. Quân đội Áo cũng vậy, mặc dù bị nhiều thất bại, vẫn còn là một mối đe dọa đối với Pháp.

Hòa ước Amiens
Hòa ước Amiens[4] được ký ngày 25 tháng 3 năm 1802 giữa một bên là Anh và bên kia là Pháp, đại diện cho phe Liên minh (gồm Pháp, Tây Ban Nha, Đan Mạch, Na Uy, Cộng hòa Batavia), chấm dứt chiến tranh giữa phe Pháp và Liên minh thứ hai. Nền hòa bình coi như không lâu dài, vì cả hai bên đều không hài lòng. Ngày 18 tháng 5 năm 1803, sự thù địch lại tái diễn, nhưng mục tiêu của cuộc xung đột lần này chuyển từ việc tái thiết lập chế độ quân chủ ở Pháp sang cuộc đấu tranh chống Napoléon, khi ông tuyên bố lên làm hoàng đế Pháp ngày 28 tháng 4 năm 1804 và sau đó lên ngôi ngày 2 tháng 12 năm 1804.

Cuộc chiến trên biển

Cuộc chiến trên biển vẫn tiếp tục, không gián đoạn. Đan Mạch - Na Uy trước kia trung lập, làm giàu nhờ buôn bán trong chiến tranh. Sau cuộc biểu dương sức mạnh của Anh trong trận pháo kích Copenhagen năm 1801, hạm đội Anh đã bắt giữ phần lớn các tàu của Đan Mạch trong trận pháo kích Copenhagen lần 2 (năm 1807). Đan Mạch từ bỏ thái độ trung lập và lao vào cuộc chiến cướp bóc trên biển, dùng các đại bác nhỏ bắn vào các tàu lớn của Anh. Cuộc chiến này chấm dứt, khi hạm đội Anh thắng trận Lyngor, đánh đắm tàu hộ tống cuối cùng của Đan Mạch.

Khi sự thù hận tái diễn vào năm 1805, thì vương quốc Anh làm chủ trên biển bằng chiến thắng quyết định trước hạm đội Pháp - Tây Ban Nha ở Trafalgar (tây nam Tây Ban Nha) ngày 21.10.1805 và dễ dàng đẩy lui đoàn quân viễn chinh của Pháp tiến sang Ireland. Tuy nhiên, các trận hải chiến vẫn tiếp tục. Một trận hải chiến ở vùng Caribbe có hậu quả trực tiếp và tức thời đối với diễn tiến của cuộc chiến, vì đã đẩy Napoléon quay về lục địa châu Âu.

Các trận chiến với Liên minh thứ ba
Tháng 4 năm 1805, Anh và Nga ký một hiệp ước nhằm đẩy Pháp ra khỏi Hà Lan và Thụy Sĩ. Sau khi sáp nhập Genève vào Pháp và Napoléon tuyên bố mình làm vua nước Ý, thì Áo cũng quay sang theo phe Liên minh. Ngày 9 tháng 8 năm 1805 Vương quốc Napoli và Thụy Điển cũng gia nhập phe Liên minh thứ ba (gồm Anh, Nga, Áo, Thụy Điển, Vương quốc Napoli).

Phe đồng minh của Pháp gồm có Tây Ban Nha, Ý, Cộng hòa Bayern, công quốc Baden và Württemberg. Napoléon chuẩn bị tập trung tại Boulogne (Pháp) để xâm chiếm Anh, cuộc xâm chiếm mà Pháp cần phải làm chủ được eo biển Manche. Ông ta lập một kế hoạch phức tạp để lôi kéo hạm đội Anh về phía các thuộc địa ở vùng Tây Ấn (Caribbe). Quân Áo xâm chiếm CH Bayern với đội quân gồm 70.000 người do tướng Karl Mack chỉ huy. Napoléon lập tức quay về lục địa châu Âu. Cuối tháng 7 năm 1805, Đại quân của Pháp chia ra 7 mũi lao vào quân Áo. Tại trận Ulm (Đức) từ 25 tháng 9 tới 20 tháng 10 năm 1805, Napoléon vây hãm tướng Karl Mack, khiến sau đó Mack phải đầu hàng. Cùng lúc đó đội quân Áo ở phía nam dãy núi Alpes do Công tước Charles đối đầu với thống chế Pháp André Masséna cũng không mang lại kết quả. Napoléon chiếm Viên. Nhưng đô đốc Pháp Pierre-Charles Villeneuve thất trận ở mũi Finisterre (22 tháng 7 năm 1805) và cố thủ tại Cadiz (Tây Ban Nha). Hạm đội này sau đó lại thua trận Trafalgar (21 tháng 10 năm 1805). Cuộc chiến quyết định này đã kết thúc ý đồ xâm chiếm nước Anh.

Dù gặp khó khăn vì các tuyến đường tiếp tế quá kéo dài, Napoléon vẫn thắng một trận chiến lớn trước liên quân Áo - Nga đông hơn do Sa hoàng Aleksandr I của Nga, tướng Nga Mikhail Kutuzov và hoàng đế Franz II của Áo chỉ huy vào ngày 2 thág 12 năm 1805 tại trận Austerlitz[7] (nay là Slavkov, Cộng hòa Séc). Liên quân Áo - Nga mất 16.000 quân và 15.000 tù binh, trong khi Pháp chỉ mất 1.300 người chết và 7.000 bị thương. Đây được coi là thắng lợi lớn nhất của Napoléon. Áo phải ký hòa ước Pressburg (nay là Bratislava, Slovakia) ngày 26 tháng 12 năm 1805, nhượng Venezia cho Ý (do Napoléon làm vua) và vùng Tyrol cho Vương quốc Bayern. Liên minh thứ ba giải tán.

Các trận chiến với Liên minh thứ tư
Liên minh thứ tư thành hình chỉ sau Liên minh thứ ba vài tháng, gồm Anh, Nga, Phổ, Thụy Điển và tiểu bang tự do Sachsen. Vào ngày 12 tháng 7 năm 1806, Napoléon lập Liên bang Rhein (Rheinbund) gồm các bang trong Đế quốc La Mã thần thánh và Đức, các bang nhỏ thì nhập vào đất công tước hoặc vào vương quốc lớn hơn. (Các CH Bayern và Sachsen được Napoléon lập thành các vương quốc). Nước Phổ không chấp nhận ưu thế của Pháp bành trướng tới tận cửa ngõ của mình. Ngày 9 tháng 8 năm 1806, do Anh thúc đẩy, vua Phổ Friedrich Wilhelm III ra lệnh tổng động viên để gây chiến với Pháp. Khi đó quân đội Nga còn ở xa Phổ. Tháng 9 năm 1806 Napoléon tập trung khoảng 160.000 quân ở vùng sông Rhine rồi tiến tới Phổ (sau đó còn thêm quân tiếp viện). Cuộc tiến quân nhanh của Pháp đã làm xẹp ý chí chiến đấu của quân đội Phổ, gồm 250.000 người.

Quả nhiên Napoléon và thống chế Louis-Nicolas Davout đã đánh bại quân Phổ ở các trận Jena và Auerstedt ngày 14 tháng 10 năm 1806. Quân Phổ bị chết 25.000 người, 150.000 người bị bắt làm tù binh, Pháp tịch thu 100.000 súng trường và 4.000 súng đại bác. Ngày 27 tháng 10 năm 1806, Napoléon vào Berlin. Ông ta viếng mộ Friedrich II của Phổ và tuyên bố trước các tướng lãnh Pháp: "Nếu ông ta còn sống thì ngày hôm nay chúng ta không thể tới đây". Tính chung Napoléon chỉ mất 19 ngày, từ khi bắt đầu trận chiến tới khi vào Berlin. Sau thất bại này, Phổ ký hiệp ước đình chiến tại Charlottenburg (Berlin). Tại Berlin, Napoléon ban bố một loạt sắc lệnh, có hiệu lực từ 1 tháng 11 năm 1806, chủ trương một cuộc Phong tỏa lục địa, cấm mọi việc buôn bán với Anh trong các nước chịu ảnh hưởng của Pháp. Quân đội Anh thời đó đã giảm bớt còn khoảng 220.000 người, đối với Đại quân Pháp có lúc trên 1 triệu quân, kể cả quân các nước đồng minh và vệ binh. Trái lại hạm đội Anh gây khó cho việc buôn bán hàng hải của Pháp, nhưng không gây trở ngại cho việc buôn bán trên lục địa, và cũng không đe dọa lãnh thổ Pháp. Hơn nữa, dân số và việc sản xuất (kỹ nghệ, nông nghiệp) của Pháp cũng vượt trội Anh. Tuy nhiên việc làm chủ trên biển đã cho Anh một sức mạnh đáng kể, khiến cho Pháp khó có một nền hòa bình vững chắc, và Anh cũng có thể lập Liên minh chống Pháp bất cứ lúc nào.

Napoléon tiến lên phía Bắc để đối đầu với quân Nga và mưu toan chiếm thủ đô mới của Phổ là Königsberg (nay là Kaliningrad (Nga), một động tác chiến thuật trong trận ác chiến tại Eylau (Phổ) ngày 7 và 8 tháng 2 năm 1807, buộc Nga phải rút lui. Sau khi chiếm Dantzig (nay là Gdansk, Ba Lan), Napoléon cũng thắng trận quyết định ở Friedland ngày 14 tháng 6 năm 1807. Cuộc bại trận này buộc sa hoàng phải ký hòa ước Tilsit (Phổ) ngày 7 tháng 7 năm 1807. Mạnh vì chiếm được các đất đai mới của Phổ, Napoléon cho tái lập nước Ba Lan khi lập Đại công quốc Warszawa. Tại Hội nghị Erfurt (1808), Napoléon và Sa hoàng Aleksandr I ký một hiệp định, theo đó Nga sẽ buộc Thụy Điển tham gia vào cuộc Phong tỏa lục địa. Lời hứa này dẫn tới Chiến tranh Phần Lan (1808 - 1809) giữa Nga và Thụy Điển, và Nga thắng. Thụy Điển bị chia cắt thành 2 phần, ranh giới ở vịnh Bothnia, phần phía đông sáp nhập vào Nga, tạo thành Đại công quốc Phần Lan.

Các trận chiến với Liên minh thứ năm

Cuộc chiến Tây Ban Nha
Cuộc nổi dậy của dân chúng Tây Ban Nha chống sự chiếm đóng của Pháp ngày 2 tháng 5 năm 1808 đã gây ra một cuộc chiến tại đây, và dẫn tới việc trục xuất vua Joseph Banaparte (anh của Napoléon, làm vua Tây Ban Nha) vào năm 1814, thay bằng vua Fernando VII của Tây Ban Nha, sau đó là việc xâm nhập miền nam Pháp.

Quân Pháp bị thua ở trận Bailén [13] (18 - 22 tháng 7 năm 1808). Napoléon phải chuyển quân sang Tây Ban Nha và đánh bại dễ dàng liên quân Tây Ban Nha - Anh, khiến đội quân viễn chinh của Anh phải rời bán đảo Iberia. Một cuộc tấn công từ sau lưng của Áo làm cho Napoléon bị bất ngờ và buộc phải bỏ bán đảo Iberia. Tình thế thay đổi, nhất là khi tướng Anh Arthur Wellesley lên nắm quyền chỉ huy quân Anh.

Liên minh thứ năm
Liên minh thứ năm được thành lập năm 1809 gồm Anh và Áo, khi Anh đã chống Pháp tại bán đảo Iberia, và chưa huy động các lực lượng quan trọng. Anh cũng có các chiến thắng nhỏ tại các thuộc địa của Pháp và ở trên biển. Trên bộ, họ chỉ thử làm cuộc tiến quân đến Walcheren[14] với 40.000 người tới vùng Zeeland (Hà Lan) do Pháp kiểm soát từ 30 tháng 7 tới 10 tháng 12 năm 1809.

Cuộc đối đầu chuyển sang lãnh vực kinh tế: cuộc Phong tỏa lục địa đối kháng với cuộc Phong tỏa trên biển mà hai kẻ thù cố gắng củng cố. Trong lúc đó Anh phải chiến đấu chống Hoa Kỳ (cuộc chiến tranh năm 1812) và Pháp đánh nhau ở Tây Ban Nha. Cuộc xung đột trên bán đảo Iberia bắt đầu, khi Bồ Đào Nha tiếp tục buôn bán với Anh, bất chấp lệnh cấm của Pháp. Khi Pháp thua trận Bailén thì Tây Ban Nha không muốn liên minh với Pháp nữa, do đó Pháp phải nhanh chóng tiến chiếm Tây Ban Nha. Điều đó khiến Anh phải can thiệp. Áo thoáng thấy cơ hội lấy lại vương quyền trên nước Đức của mình đã bị bãi bỏ sau trận thua ở Austerlitz, nên quay lại đánh Pháp. Áo thắng vài trận vì quân của Davout quá yếu, chỉ có 170.000 người để bảo vệ vùng biên giới phía đông, trong khi vào năm 1790 thì số quân là 800.000. Áo cũng tấn công Đại công quốc Warszawa, nhưng bị thua trong trận Raszyn (19 tháng 4 năm 1809). Quân đội Ba Lan chiếm vùng Galicia phía tây. Napoléon chỉ huy quân đội phản công Áo và thắng một loạt trận nhỏ, nhưng tới trận lớn Aspern-Essling ngày 20 - 22 tháng 5 năm 1809, thì Napoléon bị thua về chiến thuật. Tuy nhiên Đại công tước Charles, chỉ huy quân Áo, đã mắc sai lầm, khi không truy kích quân Pháp. Sau đó Napoléon chuẩn bị vây hãm Viên bắt đầu từ tháng 7 năm 1809, ông ta thắng Áo ở trận Wagram (5 - 6 tháng 7 năm 1809).

Cuộc chiến với Liên minh thứ năm chấm dứt bằng hòa ước Schönbrunn ngày 24 tháng 10 năm 1809 do Áo xin đình chiến.

Năm 1810, Đế quốc Pháp mở rộng tới mức tối đa. Napoléon kết hôn với Marie-Louise, Công chúa Áo, để thiết lập Liên minh lâu dài với Áo và để có con thừa kế, mà người vợ trước - Joséphine de Beauharnais - không có. Ngoài Pháp, Napoléon cũng là vua Ý, người trung gian (và lãnh đạo) Liên bang Thụy Sĩ (Swiss Confederation), Liên bang Rhein. Viên đại sứ của ông ta tại Warszawa điều khiển không chính thức Đại công quốc Warszawa. Các đồng minh của ông ta là Tây Ban Nha (do người anh Joseph Bonaparte làm vua), công quốc Westphalen (do em út Jérôme Bonaparte cai trị), Vương quốc Napoli (em rể là thống chế Joachim Murat làm vua), công quốc Lucca (Ý) và Piombio (Ý) (do em rể Félix Baciocchi cai trị) cùng các nước cựu thù Phổ, Áo.

Các trận chiến với Liên minh thứ sáu
Liên minh thứ sáu gồm các vương quốc Anh, Nga, Phổ rồi Thụy Điển, Áo và CH Bayern (từ 1813). Bên phía Pháp gồm Pháp, Đại công quốc Warsawa, Ý, Vương quốc Napoli, Liên bang sông Rhein, Sachsen và CH Bayern (tới 1813).

Trận chiến tại Nga

Năm 1812, Napoléon xâm lấn Nga để buộc sa hoàng phải tuân thủ việc Phong tỏa lục địa. Đại quân Pháp gồm 690.000 người, trong đó 270.000 là quân Pháp, vượt qua sông Nemen ngày 23 tháng 6 năm 1812. Nga tuyên bố cuộc đại chiến vệ quốc và dùng chiến thuật tiêu thổ kháng chiến (đốt sạch trước khi rút lui). Hai bên đối đầu nhau trong trận Borodino (ngoại ô Moskva) ngày 7 tháng 9 năm 1812, một trận chiến đẫm máu và buộc Nga phải rút lui. Quân Pháp vào Moskva ngày 14 tháng 9 năm 1812, nhưng Sa hoàng Aleksandr I không chịu thương thuyết. Napoléon cũng không hy vọng chiến thắng, đành phải rút khỏi Nga.

Đợt chiến trận tại Nga này khiến phe Pháp bị chết mất 380.000 người (kể cả số bị chết vì dịch bệnh và rét lạnh, ngoài các trận đánh nhau), hơn 50.000 bị thương, 80.000 quân đào ngũ và hơn 100.000 quân bị bắt làm tù binh. Về trang bị, quân Pháp bị mất 200.000 con ngựa và hơn 1.000 khẩu pháo. Sau trận thua ở Berezina từ 26 tới 29 tháng 12 năm 1812, quân Pháp chỉ còn khoảng 80.000 quân khi thoát khỏi nước Nga. Thêm nữa, lúc đó có tin ở Paris tướng Claude François de Malet định làm một cuộc đảo chính, nên Napoléon phải rời đạo quân, gấp rút trở về Pháp. Bên phía Nga cũng bị mất khoảng 350.000 - 400.000 quân.

Sau đó, trên mặt trận Tây Ban Nha, liên quân Anh - Tây Ban Nha do tướng Wellesley chỉ huy cũng đánh bại quân Pháp trong trận Vitoria ngày 21 tháng 6 năm 1813 khiến Joseph Bonaparte và quân đội Pháp phải tháo chạy về Pháp, kết thúc việc chiếm đóng của Pháp trên bán đảo Iberia.

Trận chiến ở Đức

Nước Phổ vào cuộc, khi thấy có cơ hội để thắng Pháp. Napoléon tái lập một đạo quân gồm các đội quân thoát nạn ở nước Nga trở về và mộ thêm được tổng cộng khoảng 400.000 người. Liên quân Nga - Phổ đối đầu với liên quân Pháp ở trận Lützen ngày 2 tháng 5 năm 1813 và trận Bautzen ngày 20 và 21 tháng 5 năm 1813, bị thua và thiệt mất 40.000 quân. Cuộc đình chiến được ký ngày 4 tháng 6 và kéo dài tới ngày 13 tháng 8 năm 1813. Trong thời gian này, hai phe đều tìm cách tăng cường lực lượng. Phe Liên minh thuyết phục nước Áo tham gia chống Pháp. Phe Liên minh lập 2 đạo quân khoảng 800.000 người, cùng với một đội quân trừ bị chiến lược khoảng 350.000.

Về phần mình, Napoléon tập hợp được khoảng 650.000 quân ở Đức, trong đó chỉ có 250.000 dưới quyền chỉ huy trực tiếp, 120.000 dưới quyền chỉ huy của Thống chế Nicolas Oudinot và 30.000 do Thống chế Davout chỉ huy, phần còn lại là của Liên bang Rhein, Sachsen và Bayern. Vương quốc Napoli của Murat và vương quốc Ý của Eugènge de Beauharnais có một đạo quân hỗn hợp khoảng 100.000, cộng thêm 150.000 quân rút khỏi Tây Ban Nha. Tổng cộng phe Pháp có khoảng 900.000 quân, nhưng các lính Đức trong phe Pháp kém khả năng chiến đấu và có xu hướng muốn đào ngũ sang phe quân Liên minh.

Hết thời hạn đình chiến, Napoléon tấn công và thắng trận Dresden (25 - 26 tháng 8 năm 1813), dù quân Liên minh đông hơn. Tuy nhiên tới trận Leipzig, cũng gọi là Trận đánh Liên Quốc gia từ 16 tới 19 tháng 10 năm 1813 giữa 191.000 quân phe Pháp với 450.000 quân phe Liên minh (Đế quốc Áo, Vương quốc Phổ, Đế quốc Nga, Vương quốc Thụy Điển), thì Napoléon thua và buộc phải rút lui.

Trận chiến ở Pháp

Các nước Liên minh muốn chấm dứt 20 năm chiến tranh và đánh bại Napoléon mà họ gọi là "kẻ tiếm quyền". Quân Liên minh gồm 500.000 người tiến vào Pháp, trong khi Napoléon chỉ có thể huy động được một đạo quân nhỏ gồm 70.000 người. Tuy nhiên quân Pháp đã chống trả quyết liệt quân Liên minh bị chia cắt, ở từng tấc đất, đặc biệt ở các trận Champaubert (10 tháng 2 năm 1814) giữa Pháp và liên quân Áo - Nga, trận Montmirail (11 tháng 2 năm 1814) giữa Pháp với Liên quân Áo - Nga, trận Mormant (17 tháng 2 năm 1814) giữa Pháp với Liên quân Nga - Wurtemberg, và trận Montereau (18 tháng 2 năm 1814) chống Liên quân Áo - Wutemberg.

Dù thất bại ở một số trận, nhưng phe Liên minh ký Hiệp ước Chaumont ngày 8 tháng 3 năm 1814 (gồm Anh, Áo, Nga, Phổ), quyết tâm đánh bại Napoléon. Quân Liên minh tiến chiếm Paris ngày 30 tháng 3 năm 1814, do sự thông đồng của thống chế Marmont (rút lui, không chiến đấu với Liên quân). Tuy nhiên, Hoàng đế Napoléon vẫn hy vọng có thể tập hợp được 900.000 quân của mình đang ở Đức, Bỉ, Hà Lan cùng các tân binh, nhưng kế hoạch này không thực hiện được. Napoléon phải tuyên bố thoái vị ngày 6 tháng 4 năm 1814 tại Fontainebleau và bị đày tới làm hoàng đế đảo Elba. Các nước Liên minh thắng trận và Pháp họp Hội nghị Wien[18] từ 1 tháng 10 năm 1814 tới 9 tháng 6 năm 1815, quyết định trả lại biên giới của các nước châu Âu như cũ, trước khi có cuộc Cách mạng Pháp. Trước đó Liên minh và Pháp cũng đã ký Hiệp ước Paris ngày 30 tháng 5 năm 1815, trả cho Pháp biên giới nguyên trạng như trước ngày 1 tháng 1 năm 1792.

Các trận chiến với Liên minh thứ bảy
Thời kỳ chiến tranh với Liên minh thứ bảy gồm vương quốc Anh, Nga, Áo, Phổ, Thụy Điển, Hà Lan và một số nước nhỏ ở Đức, thường được gọi là Thời kỳ 100 ngày[20], kể từ 1 tháng 3 năm 1815 (khi Napoléon trở về Pháp) tới 18 tháng 6 năm 1815 (ngày Pháp thua trận Waterloo).

Napoléon lúc đó bị đày ở đảo Elba, nhưng ông ta trốn trở lại Pháp, nắm lại quyền hành từ vua Louis XVIII của Pháp. Các nước Liên minh tuyên bố đặt Napoléon ra ngoài vòng pháp luật và lập tức tập hợp một đạo quân để đánh gồm 700.000, dự trù sẽ tăng cường thêm 1 triệu nữa, cộng với sự hỗ trợ của 200.000 quân đồn trú. Trước khi Napoléon trở về, thì Pháp có một đội quân 90.000 người, Napoléon triệu tập thêm các cựu chiến binh, tổng cộng được 280.000 quân và ban bố sắc lệnh động viên 2,5 triệu quân.

Napoléon dẫn một đạo quân 124.000 người tấn công Bỉ để ngăn không cho quân Liên minh tập trung, hy vọng đẩy được quân Anh ra biển và buộc Phổ rút khỏi Liên minh. Cuộc tiến quân nhanh khiến cho Napoléon đạt được ý đồ gây bất ngờ cho địch, khiến Phổ phải rút lui trong hỗn loạn ở trận Ligny (Bỉ) ngày 16 tháng 6 năm 1815 (2 ngày trước trận quyết định Waterloo). Cùng ngày thống chế Pháp Michel Ney chận bắt các toán quân Anh do Wellesley gửi đi tiếp viện cho thống chế Phổ Blücher ở trận Quatre-Bras (gần Brussels). Tuy nhiên Thống chế Ney cũng không thể giải tỏa các vị trí bị vây hãm của Pháp. Napoléon đem đạo quân trừ bị lên phía Bắc, họp chung với Ney để truy kích Wellesley. Napoléon trao cho Thống chế Emmanuel de Grouchy giữ bên cánh hữu và ngăn không cho Phổ tập hợp lại quân sĩ, nhưng Grouchy không thể hoàn thành nhiệm vụ, dù đã đánh bại tướng Phổ Johann von Thielmann trong trận Wavre (Bỉ) ngày 18 - 19 tháng 6 năm 1815.

Khi bắt đầu trận quyết định ở Waterloo (Bỉ) ngày 18 tháng 6 năm 1815, Napoléon thúc quân tiến đánh Liên quân ở các vị trí cố thủ trong thung lũng này, nhưng tới cuối ngày quân Pháp vẫn không thể đẩy Liên quân Anh - Hannover ra khỏi các vị trí của họ. Hôm sau, khi quân Phổ tới tấn công cánh hữu của Pháp thì chiến thuật chia cắt quân Liên minh của Napoléon hoàn toàn thất bại và phải tháo chạy hỗn loạn.

Trở về Paris 3 ngày sau trận Waterloo, Napoléon buộc phải thoái vị lần thứ hai vào ngày 22 tháng 6 năm 1815 và bị phe Liên minh đày ra đảo Saint Helena trên Đại Tây Dương cho tới chết.

Các hậu quả của các cuộc chiến tranh này
Các cuộc chiến tranh của Napoléon đã có những hậu quả lớn lao trên toàn thế giới, đặc biệt ở lục địa châu Âu:
 Pháp không còn là cường quốc thống trị châu Âu như thời vua Louis XIV của Pháp
 Trong nhiều nước châu Âu, việc du nhập các lý tưởng và các tiến bộ của cuộc Cách mạng Pháp (dân chủ, bãi bỏ các đặc quyền của giới tăng lữ và quý tộc, bãi bỏ việc tra tấn, quyền bình đẳng trước pháp luật v.v.) đã để lại dấu ấn lâu dài. Các vua ở châu Âu khó tái lập chế độ quân chủ chuyên chế thời tiền Cách mạng Pháp và đôi khi buộc phải áp dụng một số cải cách (ví dụ: Bộ luật dân sự Pháp thời Napoléon, được một số nước áp dụng lâu dài, hoặc ảnh hưởng tới luật của một số nước).
 Một phong trào mới và mạnh đã xuất hiện: chủ nghĩa dân tộc đã làm thay đổi tiến trình lịch sử châu Âu, là sức mạnh giết chết các triều đại phong kiến cũ. Bản đồ châu Âu được vẽ lại hoàn toàn trong 100 năm sau các cuộc chiến này.
 Cuộc chiến ở Tây Ban Nha đã hủy hoại quân đội (hạm đội và lục quân) nước này, tình trạng trầm trọng thêm vì các cuộc cách mạng xảy ra ở các thuộc địa của Tây Ban Nha tại châu Mỹ. Tới năm 1825, hầu như toàn bộ thuộc địa của Tây Ban Nha hoặc đã độc lập hoặc đã sáp nhập vào Hoa Kỳ (các tiểu bang Florida, Louisiana) hoặc vào Vương quốc Anh (Trinidad) hay Haiti (Saint Domingue).
 Vương quốc Anh trở thành cường quốc bá chủ thế giới trên đất liền và trên biển.
 Việc Pháp chiếm đóng Hà Lan (trong thời kỳ chiến tranh) đã cho phép Pháp chiếm các thuộc địa của nước này: Tích Lan (nay là Sri Lanka), Malacca, Nam Phi, Guyana...

Xem thêm
 Cách mạng Pháp
 Napoléon Bonaparte
 Đệ nhất đế chế
 Chiến tranh Hoa Kỳ - Anh Quốc (1812)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 [1] Liên minh thứ hai
 [2] (en) Treaty of Campo-Formio (The Columbia Encyclopedia) (2001)
 [3] (fr) Texte intégral du Traité de Lunéville, par Félix de Beaujour
 [4] (fr) Le traité de la Paix d'Amiens 1998-2007 www.napoléon1er.com
 [5] (en) The bombardment of Copenhagen in 1807 by Jens Rahbek Rasmussen, translated by David Frost, British Ambassador in Copenhagen
 [6] Liên minh thứ ba
 [7] (fr) Austerlitz -Pierre Miquel - éditions Albin Michel và Trận Austerlitz
 [8] (fr) Liên minh thứ tư
 [9] (fr) La France, l'Angleterre et le Blocus continental
 [10] (fr) Dossier très complet sur la Bataille d'Eylau (Fondation Napoléon)
 [11] (en) Kingdom of Prussia: Peace Treaty of Tilsit
 [12] (fr) Liên minh thứ năm
 [13] (fr) Site du bicentenaire de la Bataille de Bailén
 [14] (en) The British Expeditionary Force to Walcheren: 1809
 [15] (fr) Liên minh thứ sáu
 [16] Trận Borodino
 [17] (fr) Bataille de Leipzig 1813
 [18] (fr) Le Congrès de Vienne et les Traités de 1815, précédés et suivis des actes diplomatiques qui s'y rattachent 1813/1814 - Amyot, Paris, 4 vol. par Léonard Chodzko
 [19] (fr) Liên minh thứ bảy
 [20] (fr) Chronologie de la France pendant les Cents-Jours (1815)
 [21] Trận Waterloo và Alessandro Barbero Waterloo
 The Napoleonic Wars Collection Website

Xung đột toàn cầu
Chiến tranh Anh-Pháp
Xung đột thập niên 1800
Xung đột thập niên 1810
Pháp thập niên 1810
Pháp thập niên 1800


title: Iulops

text:
Iulops là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Savignac-les-Églises

text:
Savignac-les-Églises là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 21,9 km², dân số năm 2004 là 934 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 111 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Savignac-les-Églises sur le site de Savignac les Eglises
 Savignac-les-Églises trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Savignac-les-Églises trên trang mạng của Insee
 Savignac-les-Églises trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Savignac-les-Églises trên bản đồ nước Pháp và các xã giáp ranh
 Plan de Savignac-les-Églises sur Mapquest

Savignac-les-Eglises


title: Diêm Thủy

text:
Diêm Thủy () là một khu (quận) của thành phố Đài Nam, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Quận có địa hình bằng phẳng, không có núi hay đồi. Diêm Thủy có diện tích 52,2455 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 đạt 26.939 người thuộc 9.983 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 515,6 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đài Nam


title: Hyposmocoma stigmatella

text:
Hyposmocoma stigmatella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Molokai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii
Hệ sinh thái Molokai


title: Taudactylus acutirostris

text:
Taudactylus acutirostris là một loài ếch trong họ Myobatrachidae. Chúng là loài đặc hữu của các suối trong rừng mưa ở vùng đất cao thuộc đông bắc Queensland, Úc.

Chú thích

Tham khảo
 McDonald, K., Cunningham, M., Alford, R. & Retallick, R. 2004. Taudactylus acutirostris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Taudactylus
Động vật lưỡng cư Queensland
Nature Conservation Act endangered biota
EPBC Act extinct biota


title: Conoderus dohrni

text:
Conoderus dohrni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Acalymma incertum

text:
Acalymma incertum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Acalymma


title: 1669

text:
Năm 1669 (Số La Mã:MDCLXIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius 10-ngày chậm hơn).

Sự kiện
 5 tháng 9: Candia đầu hàng, kết thúc Chiến tranh Crete (1645–1669)

Sinh

Mất
 Ngao Bái, Mãn Châu đệ nhất dũng sĩ dưới thời vua Thuận Trị và Khang Hi
 Henrietta Maria
 Rembrandt

Tham khảo

Năm 1669


title: Perdita atrata

text:
Perdita atrata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Cabañes de Esgueva

text:
Cabañes de Esgueva là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 243 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Breitenbach, Bas-Rhin

text:
Breitenbach là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Osmia aeruginosa

text:
Osmia aeruginosa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1988


title: HMS Gambia (48)

text:
HMS Gambia (48) (sau đổi thành C48) là một tàu tuần dương hạng nhẹ lớp Crown Colony của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc. Gambia được điều sang phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia New Zealand như là chiếc HMNZS Gambia từ năm 1943 đến năm 1946. Nó được đặt tên theo Gambia, vốn là một thuộc địa của Đế chế Anh vào lúc đó, và là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc mang cái tên này.

Thiết kế và chế tạo
Gambia được dự trù trong Dự thảo Ngân sách Hải quân 1938 và được đặt lườn vào ngày 24 tháng 7 năm 1939 tại xưởng tàu của hãng Swan Hunter ở Wallsend. Nó được hạ thủy vào ngày 30 tháng 11 năm 1940 bởi Lady Hilbery được đưa ra hoạt động vào ngày 21 tháng 2 năm 1942.

Lịch sử hoạt động

Các hoạt động ban đầu
Thoạt tiên chiếc tàu tuần dương hoạt động tại Đông Ấn cùng với Hạm đội Viễn Đông, và đã tham gia Trận Madagascar vào tháng 9 năm 1942. Sau đó nó đảm nhận nhiệm vụ bảo vệ hoạt động thương mại tại Ấn Độ Dương; rồi được lệnh quay trở về vùng biển nhà, ghé qua lãnh thổ Gambia trên đường đi, nơi những thủ lĩnh Tây Phi với lễ phục đầy đủ dẫn đầu hàng ngàn thần dân viếng thăm con tàu được đặt tên theo thuộc địa của họ.

Nó được tái trang bị tại Liverpool từ tháng 6 đến tháng 9; rồi sau đó hoạt động tuần tra chống tàu vượt vòng phong tỏa tại vùng vịnh Biscay vào tháng 12, như một phần của Chiến dịch Stonewall.

Phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia New Zealand
Vì hai tàu tuần dương của New Zealand vào lúc đó, HMNZS Leander và HMNZS Achilles, đều bị hư hại, họ quyết định thương lượng với Bộ Hải quân Anh rằng HMS Gambia sẽ được Hải quân Hoàng gia New Zealand sử dụng để hoạt động như là chiếc HMNZS Gambia. Gambia được chuyển cho Hải quân Hoàng gia New Zealand vào ngày 22 tháng 9 năm 1943.

Gambia đã phục vụ cùng Hạm đội Thái Bình Dương Anh Quốc, và đã tham gia các cuộc tấn công các vị trí của quân Nhật suốt khu vực Thái Bình Dương. Vào tháng 2 năm 1944, nó truy tìm các tàu vượt vòng phong tỏa tại vùng biển quần đảo Cocos; và hỗ trợ cho một loạt các cuộc không kích bằng tàu sân bay lên các cơ sở lọc dầu và sân bay. Nó đã hoạt động ngoài khơi Okinawa, Đài Loan và chính quốc Nhật Bản, và đã tham gia cuộc bắn phá thành phố Kamaishi vào ngày 9 tháng 8. Nó bị máy bay Nhật Bản tấn công vào lúc mệnh lệnh ngừng bắn được công bố, nên đã có vinh dự bắn một trong những phát đạn pháo cuối cùng của Thế Chiến II.

Nó đã có mặt trong vịnh Tokyo vào ngày 2 tháng 9 năm 1945 vào lúc diễn ra buổi lễ ký kết văn kiện Nhật Bản đầu hàng trên thiết giáp hạm Missouri.

Hoàn trả cho Hải quân Hoàng gia Anh
Gambia được trao trả cho Hải quân Hoàng gia tại Portsmouth vào ngày 27 tháng 3 năm 1946. Nó trải qua một đợt tái trang bị rồi hoạt động trở lại vào ngày 1 tháng 7 năm 1946 cùng Hải đội Tuần dương 5 của Hạm đội Viễn Đông. Nó quay trở về Anh vào ngày 6 tháng 1 năm 1948, và vào tháng 1 năm 1950 được phân về Hải đội Tuần dương 2 tại Địa Trung Hải, sau đó chuyển sang Hải đội Tuần dương 1 của cùng trạm này cho đến tháng 10 năm 1954. Trong năm 1953, nó cùng với con tàu chị em HMS Bermuda mang hàng tiếp tế trợ giúp cho đảo Zakynthos thuộc Hy Lạp khi nơi này chịu đựng một trận động đất nặng. Các quan chức Hy Lạp sau này đã bình luận: "Người Hy Lạp chúng tôi có truyền thống gắn bó lâu dài với Hải quân Hoàng gia, và nó sống theo mọi ước mong luôn là người đầu tiên đến giúp đỡ".

Đến năm 1955 Gambia trở thành soái hạm của Hải đội Tuần dương 4 tại Trạm Đông Ấn; và như là chiếc soái hạm sau cùng của trạm này, quay trở về Chatham vào ngày 19 tháng 9 năm 1958. Đến ngày 4 tháng 11 năm 1958, nó hoạt động trở lại trong thành phần Hải đội Tuần dương 1 tại Địa Trung Hải, rồi đến năm 1960 phục vụ tại Nam Đại Tây Dương và với Hạm đội Nhà.

Ngừng hoạt động và số phận
Gambia được cho ngừng hoạt động vào tháng 12 năm 1960, và tiếp tục ở lại lực lượng dự bị tại Portsmouth cho đến khi nó được bán cho T. W. Ward để tháo dỡ. Nó được kéo rời khỏi cảng Portsmouth vào ngày 2 tháng 12 năm 1968, và đi đến Inverkeithing để tháo dỡ vào ngày 5 tháng 12.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài
 HMS Gambia Association
 WWII cruisers
 HMS Gambia at Uboat.net

Lớp tàu tuần dương Crown Colony
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia New Zealand
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II


title: Maizilly

text:
Maizilly là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Xã của Loire


title: Anversa degli Abruzzi

text:
Anversa degli Abruzzi là một đô thị thuộc tỉnh L'Aquila trong vùng Abruzzo Ý. Đô thị này có diện tích 31 km², dân số 431 người. Các đô thị giáp ranh gồm: Bugnara, Cocullo, Ortona dei Marsi, Prezza, Scanno, Villalago.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh L'Aquila


title: Garfield (định hướng)

text:
Garfield có thể có các nghĩa sau:

Truyện tranh
Garfield, bộ truyện tranh do Jim Davis sáng tác
 Garfield (nhân vật), nhân vật chính của bộ truyện tranh
 Garfield (phim), bộ phim người đóng dựa trên bộ truyện tranh
 Garfield: Chú mèo siêu quậy, phần tiếp theo của bộ phim Garfield gốc
 Garfield Gets Real, một phim dùng kỹ xảo vi tính dựa theo truyện tranh

Nơi chốn

Garfield, Victoria

Garfield, Arkansas
Garfield, Georgia
Garfield, Kansas
Garfield, New Jersey
Garfield, New Mexico
Garfield (Pittsburgh), Pennsylvania
Garfield, Virginia, hiện nay là Springfield, Virginia
Garfield, Wisconsin
Quận Garfield, Oklahoma
Quận Garfield, Utah
Garfield Heights, Ohio
Xã Garfield, Michigan
Xã Garfield, Minnesota
Mount Garfield (New Hampshire)

Người
Brian Garfield, tiểu thuyết gia và kịch bản gia người Mỹ
Eugene Garfield, nhà khoa học người Mỹ
James A. Garfield (1831–1881), Tổng thống thứ 20 của Hoa Kỳ
John Garfield, diễn viên người Mỹ
Garfield Kennedy, nhà làm phim tài liệu và phim giả tưởng
Leon Garfield, nhà văn viết truyện giả tưởng người Anh
Richard Garfield (sinh 1966), người tạo ra trò chơi Magic: The Gathering
Sidney R. Garfield, bác sĩ người Mỹ, người thành lập hệ thống chăm sóc sức khỏe Kaiser Permanente
Sir Garfield Sobers, cầu thủ cricket

Cách dùng khác
 Trung học Garfield (định hướng)
 Beast Boy, còn được biết với tên Garfield Logan, nhân vật hư cấu trong loạt truyện DC Comics

Họ tên
Tên nơi chốn định hướng


title: 3504 Kholshevnikov

text:
3504 Kholshevnikov (1981 RV3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 9 năm 1981 bởi N. Chernykh ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3504 Kholshevnikov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Perdita maerens

text:
Perdita maerens là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Alloscirtetica escomeli

text:
Alloscirtetica escomeli là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Alloscirtetica
Động vật được mô tả năm 1926


title: Markus Rosenberg

text:
Nils Markus Rosenberg ['markɵs 'ruːsəmbærj] (sinh ngày 27 tháng 9 năm 1982) là một cầu thủ bóng đá người Thụy Điển hiện chơi cho Malmö FF. Anh có biệt danh là "Mackan" (Thông thường nó có nghĩa là Sandwich, nhưng thường là biệt danh cho những người có tên Markus).

Sự nghiệp câu lạc bộ

Thời gian đầu
Markus Rosenberg bắt đầu sự nghiệp cùng Malmo FF, nhưng mong muốn có được vị trí chính thức đã khiến anh chuyển sang Halmstads BK theo dạng cho mượn vào năm 2004.Chơi ở Halmstad anh trở thành vua phá lưới vào mùa giải 2004.Trở về Malmo, anh cũng nằm trong top những tay săn bàn hàng đầu của giải vô địch quốc gia vào mùa giài 2004-05.

Ajax
Anh gia nhập Ajax Amsterdam ở đầu mùa giải 2005-06 với mức giá 5,3 triệu Euro.Huấn luyện viên Danny Blind đã cho phép Rosenberg chơi ở đúng vị trí sở trường trong 11 trận đầu tiên.Rosenberg chơi tốt, ghi bàn đầu tiên trong trận tiếp Brøndby IF ở vòng loại UEFA Champions League, và ghi bàn đầu tiên ở giải vô địch quốc gia trong trận tiếp RBC Roosendaal. Trong mùa giải đó phong độ của anh đã có lúc giảm sút, cho tới khi Blind quyết định chuyển sang đội hình 4-4-2 với Rosenberg chơi cặp tiền đạo thay cho đội hình 4-3-3 với Rosenberg đá cao nhất như trước đó.

Dưới triều đại mới Ajax vẫn chưa có được danh hiệu này và trong kì chuyển nhượng mùa đông họ quyết định mua Klaas-Jan Huntelaar với mức giá 9 triệu Euro.Rosenberg không còn chơi ở vị trí tiền đạo giữa nữa mà chuyển sang chơi ở vị trí tiền đạo trái và với đội hình này Ajax thi đấu tốt hơn và được chơi ở trận play-offs với vị trí thứ năm của mùa giải. Ở loạt đấu play off họ thắng Feyenoord Rotterdam và FC Groningen để được dự Champions League trong mùa giải sau đó.Ajax cũng vô địch cúp KNVB ở mùa giải đó.

Rosenberg được gọi vào đội tuyển Thuỵ Điển ở World Cup 2006, nhưng không được chơi trận nào.Khi mùa giải 2006-07 khởi tranh anh không có nhiều cơ hội thi đấu trong đội hình chính thức, chủ yếu là vào sân thay Klaas-Jan Huntelaar. Anh ghi 3 bàn trong 2 trận ở cúp UEFA gặp IK Start, nhưng không thể lấy được vị trí của Hunterlaar dưới thời huấn luyện viên Henk Ten Cate.

Werder Bremen
Vào ngày 26 tháng 1 năm 2007 anh chuyển sang Bundesliga để chơi cho Werder Bremen và có trận ra mắt hai ngày sau trong trận gặp Hannover 96.Anh ghi bàn đầu tiên trong trận hoà 1-1 của Bremen trước Bayern Munich.

Vào ngày 6 tháng 7 năm 2007, Rosenberg lập cú hattrick đầu tiên cho Bremen trong trận thắng 4-1 trước Hertha Berlin.

Vào ngày 20 tháng 9 năm 2008, Rosenberg lập cú đúp trong trận đại thắng trước Bayern Munich với tỉ số 5-2. Tiếp đó vào ngày 16 tháng 3 năm 2009, Rosenberg lập cú đúp trong trận Bremen thắng VfB Stuttgart 4-0.

Bàn thắng quốc tế

Chú thích

Liên kết ngoài

 Malmö FF profile
  (archive)
  (archive)

Sinh năm 1982
Nhân vật còn sống
Vận động viên Malmö
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Thụy Điển
Cầu thủ bóng đá hạt Skåne
Cầu thủ bóng đá Malmö FF
Cầu thủ bóng đá Halmstads BK
Cầu thủ bóng đá AFC Ajax
Cầu thủ bóng đá Werder Bremen
Cầu thủ bóng đá SV Werder Bremen II
Cầu thủ bóng đá Racing de Santander
Cầu thủ bóng đá West Bromwich Albion F.C.
Cầu thủ bóng đá Allsvenskan
Cầu thủ bóng đá Eredivisie
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá La Liga
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Thụy Điển
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Thụy Điển
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2012
Cầu thủ bóng đá Thụy Điển ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Hà Lan
Vận động viên Thụy Điển ở Hà Lan
Vận động viên Thụy Điển ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức
Vận động viên Thụy Điển ở Đức
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Vận động viên Thụy Điển ở Tây Ban Nha


title: Shannonomyia feriata

text:
Shannonomyia feriata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Pseuderia

text:
Pseuderia là một chi phong lan có khoảng 19 loài phân bố từ Moluccas qua New Guinea tới Samoa và Fiji. Chi rất đa dạng ở New Guinea.

Chú thích

Tham khảo

Danh sách các chi phong lan


title: Nguyễn Tăng Long

text:
Nguyễn Tăng Long (chữ Hán: 阮增龍, 1750 - ?), là danh tướng nhà Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam.

Thân thế và sự nghiệp
Ông là người thôn Đông Thành, xã Tịnh Thọ, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Cha là ông Nguyễn Tấn Trực.

Gia nhập quân chúa Nguyễn
Năm 1768, ông gia nhập quân chúa Nguyễn.

Ngày rằm tháng Giêng năm Quý Tỵ (1773), Nguyễn Tăng Long cầm một đội kỵ bịnh tràn xuống đánh chiếm huyện lỵ Bình Sơn, rồi ngán ngữ ranh giới phủ Hòa Nghĩa (giữa Quảng Nam và Thừa Tuyên).

Cũng trong năm đó, quân Tây Sơn đánh hạ được thành Quy Nhơn, kiểm soát được các vùng đất từ Quảng Ngãi đến Bình Thuận. Nguyễn Tăng Long đến gia nhập quân Tây Sơn. Là người có công xây dựng phủ Quảng Nghĩa, là căn cứ Tây Sơn tả đạo, góp phần thiết lập triều đại Tây Sơn.

Trở thành tướng Tây Sơn
Kể từ năm 1776 đến năm 1783, quân Tây Sơn liên tục tấn công quân của chúa Nguyễn ở Gia Định. Trong thời gian này Nguyễn Tăng Long lập nhiều chiến công nên được phong làm Đô đốc Kỵ binh.

Từ năm 1784-1785, ông theo tướng Nguyễn Huệ lập chiến công tại trận Rạch Gầm-Xoài Mút.

Năm 1786, ông cùng Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ tiến quân ra Bắc. Sau khi chúa Trịnh bị đánh đổ, ông được thăng chức làm Đại Đô Đốc trấn thủ Nghệ An.

Năm Kỷ Dậu (1789), ông lại cùng vua Quang Trung (tức Nguyễn Huệ) ra Bắc, và đã đánh tan hơn 20 vạn quân nhà Thanh. Lập công, Nguyễn Tăng Long được phong tước Nghĩa Đức hầu.

Nguyễn Tăng Long có sắc phong của vua Cảnh Thịnh (nhà Tây Sơn) ban chức đô đốc, ở quê thường gọi là "Đô Miên".

Triều Cảnh Thịnh phong cho ông chức Tả Võ lâm quân,đại tướng quân.

Qua đời
Khi vua Cảnh Thịnh (Nguyễn Quang Toản) bị bắt và bị giết, ông tiếp tục cùng một số các tướng lĩnh khác lập căn cứ chống lại quân nhà Nguyễn. Ông chiến đấu cho đến ngày lâm bệnh qua đời (không rõ năm). Để tránh sự trả thù của vua Gia Long (tức chúa Nguyễn Phúc Ánh), gia tướng đã bí mật chôn cất ông và lập "mộ gió" (mộ không hài cốt) tại gò Quỹnh thôn Đông Thành, xã Tịnh Thọ, huyện Sơn Tịnh tỉnh Quảng Ngãi.

Xem thêm
 Đặng Tiến Đông
 Nguyễn Huệ
 Gò Đống Đa
 Trận Ngọc Hồi-Đống Đa

Chú thích

Liên kết ngoài
 Đô đốc Long quê ở đâu?

Võ tướng nhà Tây Sơn
Người Quảng Ngãi
Sinh năm 1750
Năm mất thiếu
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Conus xanthicus

text:
Conus xanthicus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

xanthicus


title: Dactylispa leonardi

text:
Dactylispa leonardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ritsema miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Mudersbach

text:
Mudersbach là một đô thị thuộc huyện Altenkirchen, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Mudersbach có diện tích 9,42 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 6329 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Altenkirchen


title: Dalbergia bracteolata

text:
Dalbergia bracteolata là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này có ở Kenya, Madagascar, Mozambique, và Tanzania.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Nguồn
 Du Puy, D. 1998. Dalbergia bracteolata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

B
Thực vật Madagascar
Thực vật Mozambique
Thực vật Đông Phi


title: Heterosternuta ohionis

text:
Heterosternuta ohionis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fall miêu tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Heterosternuta


title: Bulbophyllum talauense

text:
Bulbophyllum talauense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

talauense]]

T


title: Bokensdorf

text:
Bokensdorf là một đô thị thuộc huyện Gifhorn, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 14,49 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Gifhorn


title: Quận Scott, Illinois

text:
Quận Scott là một quận thuộc tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận này đã có dân số 5.537 người, 2.222 hộ gia đình, và 1.562 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 22 người trên một dặm vuông (9/kmТВ). Có 2.464 đơn vị nhà ở với mật độ bình quân 10 trên một dặm vuông (4/kmТВ). Thành phần chủng tộc của cư dân sinh sống trong quận gồm 99,46% người da trắng, 0,04% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,14% người Mỹ bản xứ, 0,13% người Mỹ gốc Á, 0,04% từ các chủng tộc khác, và 0,20% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,18% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 26,3% là người gốc Đức, 22,3% người Mỹ, 21,6% gốc Anh và 9,1% gốc Ailen theo điều tra dân số năm 2000.

Có 2.222 hộ, trong đó 33,80% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 58,30% là đôi vợ chồng sống với nhau, 8,30% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 29,70% là không lập gia đình. 26,10% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 13,80% có người sống một mình65 tuổi hoặc cao hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,47 và cỡ gia đình trung bình là 2,98.

Trong quận cơ cấu độ tuổi dân cư được trải ra với 25,10% dưới độ tuổi 18, 7,80% 18-24, 27,30% 25-44, 23,30% từ 45 đến 64, và 16,50% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 39 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 93,30 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 92,00 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt mức USD 36.566, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 42.924. Phái nam có thu nhập trung bình USD 30.099 so với 21.385 USD đối với phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 16.998 USD. Có 6,50% gia đình và 9,70% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 13,10% những người dưới 18 tuổi và 6,30% của những người 65 tuổi hoặc cao hơn.

Tham khảo

Quận của Illinois

Khởi đầu năm 1839 ở Illinois
Khu dân cư thành lập năm 1839
Vùng đô thị Jacksonville, Illinois


title: Pyrophorus canaliculatus

text:
Pyrophorus canaliculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Eschscholtz miêu tả khoa học năm 1829.

Chú thích

Tham khảo

Pyrophorus


title: Trực khuẩn than

text:
Vi khuẩn than (danh pháp khoa học: Bacillus anthracis) là một loài vi khuẩn trong chi Trực khuẩn (Bacillus) và là tác nhân gây bệnh than - một căn bệnh phổ biến của vật nuôi và đôi khi là cả con người.

Một số vi khuẩn trong những điều kiện nhất định có thể hình thành ở bên trong tế bào sinh dưỡng một cấu trúc đặc biệt bằng cách loại bớt nước, vỏ dày có canxidipicolinat, cấu trúc đó chịu được nhiệt độ cao và các chất độc hại... Cấu trúc đó gọi là nội bào tử vi khuẩn(endospore).

Đã có thời, bọn khủng bố cho nội bào tử vi khuẩn than (Bacillus anthracis) vào bì thư, gói hàng. Khi hít các bào tử này vào cơ thể, do có môi trường giàu protein, chúng nảy mầm ngay, tạo màng nhầy là chuỗi trùng hợp axit D. glutamic, có khả năng chống lại sự thực bào. Khi sinh trưởng, vi khuẩn than tiết ra protein có độc tính rất mạnh, gây sốt cao, sưng tấy và tử vong. Chỉ cần một lượng rất nhỏ bào tử của vi khuẩn than (khoảng 5.10−9 gam) đã đủ làm thiệt mạng một người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

A
Vi khuẩn được mô tả năm 1872


title: Pudasjärvi

text:
Pudasjärvi là một thành phố của Phần Lan.

Đô thị này nằm ở tỉnh Oulu trong vùng Bắc Ostrobothnia. Dân số thành phố này là 9.674 người (2003) với diện tích là 5.865,79 km² trong đó có 219,54 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 1.7 người trên mỗi km². Pudasjärvi là đô thị có diện tích lớn thứ nhì ở Phần Lan (vào thời điểm năm 2006, Rovaniemi rộng nhất).
Các kiến tạo đá cổ nhất Liên minh châu Âu nằm ở Siuruankylä, Pudasjärvi. Hai ban nhạc melodic death metal Kalmah và Eternal Tears of Sorrow được lập ở Pudasjärvi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố Pudasjärvi
the Pudasjärvi vocational school

Đô thị của vùng Bắc Ostrobothnia
Thành phố của Phần Lan


title: Zikanapis rozenorum

text:
Zikanapis rozenorum là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener, Engel & Ayala mô tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Zikanapis
Động vật được mô tả năm 2003


title: Phú Hòa, Lương Tài

text:
Phú Hòa là xã thuộc huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh.

Xã Phú Hòa gồm 14 thôn: Ngọc Thượng, Bà Khê, Tỳ Điện, Hương Chi, Phương Xá, Phương Thanh, Phương Mới, Tĩnh Xá, Mỹ Duệ, Duyện Dương, Phú văn Trên, Phú văn Dưới, Văn Trong, Văn Ngoài.
Phía Đông giáp xã An Thịnh;
Phía Tây giá xã Phá Lãng và Trừng Xá;
Phía Nam giáp xã Mỹ Hương;
Phía Bắc giáp xã Nhân Thắng và xã Vạn Ninh (Huyện Gia Bình).

Chú thích


title: Positron

text:
Positron là phản hạt của electron với khối lượng và spin bằng khối lượng và spin của electron, nhưng có điện tích trái dấu với electron. Positron là phản hạt đầu tiên được phát hiện trong thế giới các hạt vi mô.

Trong chân không, positron tồn tại rất lâu với thời gian sống cỡ 4,3×1023 năm, tuy nhiên trong môi trường, nó lại có thời gian sống khá ngắn do bị hủy cặp gần như tức thời với electron của môi trường.

Lịch sử phát hiện và nghiên cứu

Năm 1928, Paul Dirac công bố bài báo cho rằng các electron có thể có cả năng lượng dương và âm. Bài báo này giới thiệu phương trình Dirac một sự thống nhất của cơ học lượng tử, thuyết tương đối hẹp, và sau đó là khái niệm mới về Spin electron để giái thích hiệu ứng Zeeman. Paul Dirac là người đầu tiên đoán nhận về sự tồn tại của positron trên lý thuyết và rút ra được các tính chất của nó từ việc lý giải nghiệm âm của phương trình năng lượng. Vào năm 1932, Carl David Anderson đã phát hiện ra positron trong các tia vũ trụ với các tính chất hoàn toàn phù hợp với các tiên đoán của Dirac. Với phát hiện này ông đã nhận được giải Nobel vật lý năm 1936.

Anderson đã không dùng thuật ngữ positron, nhưng cho phép sử dụng nó như đề nghị của người biên tập tạp chí Physical Review mà ông gởi bài công bố phát hiện này năm 1932. Positron là dấu hiện phản vật chất đầu tiên và được phát hiện khi Anderson cho các tia bức xạ vũ trụ đi qua buồng mây và đĩa chì. Một nam châm bao quanh bộ dụng cụ này, làm cho các hạt bị uốn cong theo nhiều hướng khác nhau tùy theo điện tích của chúng. Các tia ion  bên trái theo mỗi positron để lại trên tấm ảnh với độ cong phù hợp với tỉ lệ khối lượng-điện tích của electron, nhưng khác hướng cho thấy rằng nó tích điện dương.

Anderson đã viết rằng positron có thể được phát hiện sớm hơn dựa trên công trình của Chung-Yao Chao chỉ khi nó được theo đuổi đến cùng. Frédéric và Irène Joliot-Curie ở Paris đưa ra chứng cứ về positron trên các tấm ảnh cũ khi các kết quả của Anderson được công bố, nhưng họ nhầm lẫn chúng là proton.

Positron cũng đã được phát hiện cùng lúc bởi Patrick Blackett và Giuseppe Occhialini ở Phòng thí nghiệm Cavendish Laboratory năm 1932.  Blackett và Occhialini đã hoãn công bố để tìm kiếm những dấu hiệu chắc chắn hơn, do đó Anderson trở thành người công bố phát hiện này đầu tiên.

Thuộc tính
Có thể coi positron có 3 tương tác chính:
 Tán xạ với hạt mang điện nói chung
 Tạo muon μ
 Hủy cặp với electrron để tạo ra cặp lượng tử gamma bay ngược chiều nhau

Tham khảo

Lepton
Phản hạt
Khái niệm vật lý
Hạt sơ cấp


title: Acytolepis samanga

text:
Acytolepis samanga là một loài bướm thuộc họ Lycaenidae. Đây là loài đặc hữu của Sulawesi.

Chú thích

Tham khảo

Acytolepis


title: Cheumatopsyche albofasciata

text:
Cheumatopsyche albofasciata là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: Dinklage

text:
Dinklage là một thị xã ở the huyện Vechta, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Dinklage có diện tích km². Đô thị này có cự ly khoảng 13 km về phía tây nam của Vechta, và 45 km về phía bắc của Osnabrück.

Lâu đài Dinklage đã được cho xây bởi các công tước Dersagau của Calvelage khoảng vào năm 980.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Xã và đô thị ở huyện Vechta


title: Dioxypterus binostriatus

text:
Dioxypterus binostriatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Dioxypterus


title: Bùi Danh Lưu

text:
Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Danh Lưu (1935–2010) là một chính khách Việt Nam, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải (1986 - 1996); Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (1996 - 2001).

Tiểu sử
Ông còn có tên gọi khác là Quốc Linh, sinh ngày 28 tháng 8 năm 1935, quê ở xã Đào Xá, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ, xuất thân trong một gia đình nho học.

Năm 1953, đang là học sinh phổ thông, ông tình nguyện tham gia vào Ban vận tải tiền phương phục vụ cho chiến dịch Điện Biên Phủ.

Hoạt động trong ngành Giao thông vận tải

Chiến dịch kết thúc, ông về trường học tiếp rồi được điều về Tổng cục Đường sắt làm liên lạc viên, đảm bảo giao thông trong kháng chiến chống Mỹ ở khu IV.

Năm 1970, ông cử sang Tiệp Khắc du học và về nước năm 1976 với tấm bằng Phó tiến sĩ. Ông được nhiều đơn vị thuộc Bộ Giao thông Vận tải như Ban xây dựng 67, Công trình cầu Thăng Long, Cục Công trình 1... mời ông về với đề nghị đề bạt Phó Cục trưởng. Tuy nhiên, ông đã quyết định nhận đảm nhiệm chức vụ Phó Viện trưởng Viện Kỹ thuật giao thông vận tải (tương đương Vụ phó).

Tháng 10 năm 1982, ông được thăng lên làm Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật, Trưởng phòng kỹ thuật thuộc Bộ Giao thông Vận tải. Sau đó, ông được bổ nhiệm Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải.

Tháng 6 năm 1986, ông được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam. Khi đó, Giáo sư đang đi khảo sát vùng Tây Bắc và biết được thông tin qua radio.

Tháng 12 năm 1986 trong Đại hội Đảng lần thứ VI, ông được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam và tái đắc cử trong các khóa VII, VIII sau đó.

Ông là Đại biểu Quốc hội khóa VIII 1987 – 1992).

Tháng 12 năm 1987, ông được bầu làm Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật cầu đường Việt Nam và giữ chức vụ này đến khi qua đời (2010).

Sau đó, ông được phân công làm Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (12/1996 - 2001).

Nhiệm kỳ Bộ trưởng
Trong nhiệm kỳ Bộ trưởng của mình (1986 - 1996), ông đã áp dụng nhiều chính sách trong thời kỳ Đổi mới:
 Phong trào làm đường giao thông nông thôn. Sau 10 năm, từ khi nhận chức đến khi ông rời khỏi vai trò Bộ trưởng, đã có thêm gần 1.000 xã được xóa khỏi danh sách chưa có đường ô tô tới trung tâm.
 Cơ chế "lấy đường nuôi đường" bằng chủ trương thu phí giao thông, bán đất để nuôi đường.
 Dự án cầu Mỹ Thuận, dự án đầu tiên sử dụng vốn vay ODA không hoàn lại của nước ngoài sau khi Mỹ bỏ cấm vận Việt Nam.
 Khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, theo chỉ đạo của Chính phủ, Ngành Giao thông vận tải đã tiến hành Thay đổi mô hình tổ chức theo hướng: khôi phục lại các Cục, tách chức năng quản lý nhà nước và sản xuất kinh doanh đồi với các Tổng công ty nhà nước tổ chức trong thời kỳ chiến tranh (Tổng công ty nhà nước thực hiện đồng thời cả hai chức năng ở từng khu vực).

Qua đời

Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Danh Lưu qua đời ngày 30 tháng 12 năm 2010 tại Bệnh viện Hữu Nghị Hà Nội, hưởng thọ 76 tuổi. Phần mộ của ông hiện đặt tại nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội.

Tặng thưởng
 Huân chương Độc lập hạng nhất
 Huân chương Lao động hạng nhất, hạng ba
 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng nhì
 Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng.

Chú thích

Người Phú Thọ
Tiến sĩ Việt Nam
Giáo sư Việt Nam
Kỹ sư Việt Nam
Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VIII
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VI
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì
Huân chương Lao động hạng Nhất
Huân chương Độc lập hạng Nhất
Huân chương Lao động hạng Ba
Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam


title: Sebastosema

text:
Sebastosema là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: 2336 Xinjiang

text:
2336 Xinjiang (1975 WL1) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2336 Xinjiang

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1975


title: Ceratina pubescens

text:
Ceratina pubescens là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1879


title: Papilio bootes

text:
Papilio bootes là một loài bướm phượng được tìm thấy ở Ấn Độ.

Phụ loài
Có 4 phụ loài gồm:
Papilio bootes mindoni (NE Burma)
Papilio bootes janaka (N. Burma)
Papilio bootes xamnuensis (NE Laos)
Papilio bootes ssp. (N. Vietnam)

Hình ảnh

Tham khảo

Bướm tại Ấn Độ
B


title: Oreolalax liangbeiensis

text:
Oreolalax liangbeiensis là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae. Chúng là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

Nguồn
 Liang, F. & Changyuan, Y. 2004. Oreolalax liangbeiensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

]]

L
Động vật lưỡng cư Trung Quốc


title: Caloptilia heterocosma

text:
Caloptilia heterocosma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (Assam).

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: 9900 Llull

text:
9900 Llull (1997 LL6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 6 năm 1997 bởi M. Blasco ở Mallorca.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 9900 Llull

009900
Được phát hiện bởi Manolo Blasco
Tiểu hành tinh được đặt tên
009900
19970613


title: Nibra

text:
Nibra là một thị trấn thống kê (census town) của quận Haora thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nibra có dân số 22.288 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Nibra có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 69%. Tại Nibra, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Tân Biên (định hướng)

text:
Tân Biên  có thể là một trong số các địa danh sau:

Huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh
Phường Tân Biên, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
Thị trấn Tân Biên, huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh.


title: Amietophrynus funereus

text:
Amietophrynus funereus (tên thông thường tiếng Anh là Angola toad hoặc somber toad) là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Loài này có ở Angola, Burundi, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Gabon, Rwanda, và Uganda.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 Vonesh, J., Tandy, M., Amiet, J.-L. & Fretey, T. 2004. Bufo funereus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Amietophrynus
Động vật được mô tả năm 1866


title: Haplochromis martini

text:
Haplochromis martini là một loài cá đã tuyệt chủng thuộc họ Cichlidae. Nó từng được tìm thấy ở Kenya, Tanzania, và Uganda.

Nguồn
 Kaufman, L. 1996. Haplochromis martini. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Haplochromis
Loài cực kỳ nguy cấp


title: Bang Sao Thong (huyện)

text:
Bang Sao Thong () là một huyện (Amphoe) của tỉnh Samut Prakan ở miền trung Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh là: Lat Krabang (Bangkok) về phía bắc, Bang Bo về phía đông và Bang Phli về phía tây.

Lịch sử
Phố mới Bang Phli (tiếng Thái chuyển tự Mueang Mai Bang Phli) được lập giai đoạn 1992 - 1993 để làm nơi ở cho các gia đình có thu nhập cao. Khu vực này gồm 3 tambon được tách ra từ huyện Bang Phli và lập thành tiểu huyện mới (King Amphoe) từ ngày 1/4/1995.

Phố mới có 20.000 nhà với 100.000 dân.
Theo quyết định của chính phủ Thái Lan vào ngày 15 tháng 5 năm 2007, tất cả 81 tiểu huyện đều được nâng lên thành huyện. Với việc đăng công báo ngày 24 tháng 8, việc nâng cấp này thành chính thức
.

Hành chính
Huyện này được chia thành 3 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 39 làng (muban). Bang Sao Thong là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Bang Sao Thong and Sisa Chorakhe Yai. Mỗi tambon có một Tổ chức hành chính tambon (TAO) quản lý các khu vực phi thành thị.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com

Bang Sao Thong


title: Bulbophyllum pseudopelma

text:
Bulbophyllum pseudopelma là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

pseudopelma]]

P


title: Saint-Aquilin-de-Pacy

text:
Saint-Aquilin-de-Pacy  là một xã của tỉnh Eure, thuộc vùng Normandie, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintaquilindepacy


title: Idiocera schrenkii

text:
Idiocera schrenkii là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Idiocera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Mers-les-Bains

text:
Mers-les-Bains  là một xã thuộc tỉnh Somme trong vùng Hauts-de-France miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
 Old seaside postcards
 Official town website
 Office du tourisme
 Site du Service départemental d'architecture (SDAP) sur les villas classées de Mers les Bains
 Information on Le Tréport, Eu and Mers les Bains

Xã của Somme


title: Phố Rivoli

text:
Phố Rivoli là một trong những con phố nổi tiếng ở Paris. Nằm ở trung tâm thành phố, thuộc Quận 1 và Quận 4, phố Rivoli dài gần 3 km, bắt đầu phố Sévigné rồi trải dài tới quảng trường Concorde. Phố Rivoli ngang qua rất nhiều công trình quan trọng của thành phố: Tòa thị chính, bảo tàng Louvre, Khải hoàn môn Carrousel, vườn Tuileries... và là một trong những con phố thương mại của Paris.

Lịch sử

Phố Rivoli được mở theo quyết định ngày 17 tháng nho năm X, tức 9 tháng 10 năm 1801. Tên phố được đặt theo tên thành phố Rivoli của Ý, nơi diễn ra chiến thắng của Napoléon Bonaparte trước quân đội Áo vào năm 1797.

Việc xây dựng phố Rivoli được chia làm nhiều giai đoạn. Phần đầu tiên, từ quảng trường Concorde tới phố Louvre được thực hiện từ 1806 tới 1835. Còn phần phía đông được kéo dài nhờ những cải tạo Paris thời Đệ nhị đế chế của nam tước Georges Eugène Haussmann.

Phố Rivoli

Phố Rivoli là con đường một chiều, chạy theo hướng từ Tòa thị chính tới quảng trường Concorde. Phía bên kia bảo tàng Louvre, song song với Rivoli và dọc sông Seine là đường Georges Pompidou, đường kè Tuileries và François-Mitterrand với chiều ngược lại. Mặc dù là đường một chiều, Rivoli vẫn là một trục giao thông quan trọng, nối trung tâm Paris tới quảng trường Concorde, rồi được tiếp theo bởi đại lộ Champs-Élysées tới quảng trường Charles-de-Gaulle.

Đoạn đầu phố Rivoli đi ngang qua Tòa thị chính ở bên trái, còn bên phải là cửa hàng lớn BHV. Khu vực này còn có tháp Saint-Jacques, một gác chuông theo phong cách Gothic được xây dựng vào đầu thế kỷ 16. Tiếp đó, hai bên phố có sự hiện diện của rất nhiều cửa hàng thời trang như Zara, C&A, H&M, Adidas, Etam... và cửa hàng lớn La Samaritaine. Đoạn cuối, phố Rivoli chạy bên cạnh bảo tàng Louvre rồi vườn Tuileries ở bên trái. Bên phải là dãy nhà gồm các cửa hàng cổ và ở số 228 là khách sạn đặc biệt sang trọng Meurice.

Hình ảnh

Tham khảo

 Rue de Rivoli trên trang Insecula
 La rue de Rivoli trên trang L'Art Nouveau

Liên kết ngoài

 Phố Rivoli trên trang của Bảo tàng lịch sử Paris
 La rue de Rivoli trên trang L'Art Nouveau

Đường phố Paris
Quận 1, Paris
Quận 4, Paris


title: 22656 Aaronburrows

text:
22656 Aaronburrows (1998 QV7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 8 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22656 Aaronburrows

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Metura elongatus

text:
Metura elongatus là một loài bướm đêm thuộc họ Psychidae. Nó được tìm thấy ở nửa phía đông Úc, bao gồm Tasmania.

Sải cánh dài khoảng 30 mm đối với con đực. Con đực trưởng thành có cánh đen, lông vàng cam. Con cái không có cánh.

Ấu trùng ăn nhiều loài cây khác nhau, bao gồm Conyza bonariensis, Cupressus, Epacris, Dianella brevipedunculata, Acacia dealbata, Eucalyptus, Pinus và Cotoneaster. Chúng tạo một kén tơ có bao phủ ít lá.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Metura


title: Diaphaenidea porrecta

text:
Diaphaenidea porrecta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Diaphaenidea


title: Đậu khấu Bến En

text:
Đậu khấu Bến En hay nhục đậu khấu Vân Nam (danh pháp khoa học: Myristica yunnanensis) là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Loài này có mặt tại miền Nam Trung Quốc, miền bắc Thái Lan và tại Việt Nam (vườn quốc gia Bến En, tỉnh Thanh Hóa). Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thực vật Trung Quốc
Y
Thực vật Thái Lan


title: Nelamangala

text:
Nelmangala là một thị xã panchayat của quận Bangalore Rural thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nelmangala có dân số 25.206 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Nelmangala có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 74%. Tại Nelmangala, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Bangalore Rural


title: Hesperodiaptomus augustaensis

text:
Hesperodiaptomus augustaensis là một loài động vật giáp xác trong họ Diaptomidae.

Chú thích

Tham khảo

Hesperodiaptomus
Động vật được mô tả năm 1910


title: Carlo Alberto I của Sardegna

text:
Carlo Alberto I của Sardegna (tiếng Anh: Charles Albert; 2 tháng 10 năm 1798 - 28 tháng 7 năm 1849) là Vua của Sardinia từ ngày 27 tháng 4 năm 1831 cho đến khi tuyên bố thoái vị vào ngày 23 tháng 3 năm 1849. Tên của ông được gắn liền với hiến pháp Ý đầu tiên, Quy chế Albertino và Chiến tranh giành độc lập Ý lần thứ nhất (1848–1849).

Trong Kỷ nguyên Napoléon, ông cư trú tại Pháp, nơi ông nhận được một nền giáo dục khai phóng. Với tư cách là Thân vương xứ Carignano vào năm 1821, ông đã đồng ý và sau đó rút lại sự ủng hộ của mình cho một cuộc nổi dậy tìm cách buộc Victor Emmanuel I thiết lập một chế độ quân chủ lập hiến. Ông trở thành một người bảo thủ và tham gia vào phong trào Trăm nghìn con trai của Saint Louis, nhầm giúp hoàng gia Tây Ban Nha khôi phục quyền lực của Vua Ferdinan VII.

Ông trở thành vua của Sardinia vào năm 1831 sau cái chết của người anh họ xa Carlo Felix mà không để lại người thừa kế. Với tư cách là vua, sau một thời kỳ bảo thủ ban đầu, trong đó ông ủng hộ các phong trào hợp pháp khác nhau của châu Âu, ông đã thông qua ý tưởng về một nước Ý liên bang, do Giáo hoàng lãnh đạo và giải phóng khỏi Vương tộc Habsburg vào năm 1848. Cùng năm đó, ông ban hành Quy chế Albertine, hiến pháp đầu tiên của Ý, vẫn có hiệu lực cho đến năm 1947.

Carlo Albert đã lãnh đạo lực lượng của mình chống lại quân đội Đế quốc Áo trong Chiến tranh giành độc lập Ý lần thứ nhất (1848–1849), nhưng bị Giáo hoàng Piô IX và Ferdinand II của Hai Sicilies bỏ rơi và bị đánh bại vào năm 1849 trong Trận Novara, sau đó ông thoái vị để ủng hộ con trai mình, Victor Emmanuel II. Carlo Albert chết trong quá trình lưu vong vài tháng sau đó tại thành phố Porto của Vương quốc Bồ Đào Nha.

Nỗ lực giải phóng miền Bắc Ý khỏi Áo thể hiện nỗ lực đầu tiên của Nhà Savoy nhằm thay đổi trạng thái cân bằng được thiết lập ở Bán đảo Ý sau Đại hội Viên. Những nỗ lực này đã được tiếp tục và thành công bởi con trai của ông là Victor Emmanuel II, người trở thành vị vua đầu tiên của một nước Ý thống nhất vào năm 1861.

Carlo Albert đã nhận được một số biệt danh, bao gồm "Hamlet người Ý" (do Giosuè Carducci đặt cho ông vì tính cách u ám, do dự và bí ẩn) và "Vua Hesitant" (Re Tentenna) vì ông do dự trong một thời gian dài giữa việc thiết lập chế độ quân chủ lập hiến và việc củng cố chế độ cai trị tuyệt đối.

Cuộc sống đầu đời

Ông được sinh ra tại Palazzo Carignano ở Turin vào ngày 2 tháng 10 năm 1798, với cha là Carlo Emmanuel, Thân vương xứ Carignano và mẹ là Maria Cristina xứ Sachsen. Cha của ông là chắt (hậu duệ đời thứ 4) của Tommaso Francesco của Savoia, Thân vương xứ Carignano, con trai út hợp pháp của Carlo Emmanuel I, Công tước xứ Savoy và Catalina Micaela của Tây Ban Nha và là người sáng lập ra Dòng Carignano của Nhà Savoy. Vì ông không thuộc dòng dõi chính của Nhà Savoy nên cơ hội kế vị vương quốc Sardinia khi sinh ra là rất mong manh. Mặc dù nhà vua đang trị vì, Carlo Emmanuel IV, không có con, khi ông qua đời, ngai vàng sẽ được truyền cho em trai của ông là Victor Emmanuel và sau đó là con trai của Carlo Emmanuel sau này. Sau đó trong hàng kế vị có thêm hai anh em của Carlo Emmanuel IV: Maurizio Giuseppe và Carlo Felix. Nhưng vào năm 1799, hai trong số những người thừa kế này qua đời: cậu bé Carlo Emmanuel (mới 3 tuổi) và Maurizio Giuseppe (vì bệnh sốt rét ở Sardinia).

Kỷ nguyên Napoleon
Cha của Carlo Albert, Carlo Emmanuel xứ Carignano, từng học ở Pháp và từng là sĩ quan trong quân đội Pháp. Đồng cảm với chủ nghĩa tự do, ông đến Turin vào năm 1796, sau cuộc xâm lược của Pháp năm 1796 và Vua Carlo Emmanuel IV phải lưu vong. Carlo Emmanuel xứ Carignano và vợ của ông đã tham gia chính quyền Pháp. Mặc dù vậy, cặp đôi đã được gửi đến Paris, nơi họ bị giám sát và buộc phải sống trong điều kiện tồi tệ trong một ngôi nhà ở ngoại ô. Đây là hoàn cảnh mà con cái của họ, Carlo Albert và chị gái Maria Elisabeth (sinh ngày 13 tháng 4 năm 1800), lớn lên.

Vào ngày 16 tháng 8 năm 1800, Carlo Emmanuel xứ Carignano đột ngột qua đời. Mẹ của Carlo Albert phải giao dịch với người Pháp, những người không có ý định công nhận các quyền, tước hiệu hay tài sản của bà. Tuy nhiên, bà từ chối gửi con trai của mình đến gia đình Savoy ở Sardinia để được giáo dục. Năm 1808, Maria Christina kết hôn lần thứ hai với Giuseppe Massimiliano Thibaut di Montléart, người có mối quan hệ không mấy tốt đẹp với Carlo Albert.

Khi 12 tuổi, Carlo Albert và mẹ cuối cùng đã được tiếp kiến với Hoàng đế Napoléon, người đã ban cho cậu bé tước hiệu Bá tước và một khoản tiền trợ cấp hàng năm. Vì không còn thích hợp để học ở nhà, Carlo Albert được gửi đến trường Collège Stanislas ở Paris vào năm 1812. Ông ở lại trường trong 2 năm, nhưng không đi học thường xuyên; thay vào đó, ông chỉ tham dự các kỳ thi, có vẻ như đã thành công. Trong khi đó, Albertina đã chuyển đến Geneva, nơi Carlo Albert ở cùng với mẹ từ tháng 3 năm 1812 đến tháng 12 năm 1813, và mẹ ông đã kết hôn với Mục sư Tin lành, Jean-Pierre Etienne Vaucher (1763–1841), một tín đồ của Jean-Jacques Rousseau.

Sau thất bại của Napoléon trong trận Leipzig vào tháng 10 năm 1813, gia đình rời Geneva, lo sợ sự xuất hiện của quân Áo và trở về Pháp. Đầu năm 1814, Carlo Albert đăng ký vào trường quân sự ở Bourges, với hy vọng trở thành sĩ quan trong quân đội Pháp. Ở tuổi 16 Napoléon đã phong cho ông làm trung úy Long kỵ binh vào năm 1814.

Thời kỳ đầu ở Turin (1814–1821)

Sau khi Napoléon bị đánh bại, vị vua mới Louis XVIII của Pháp đã tổ chức lễ khôi phục vương triều Bourbon ở Paris vào ngày 16 tháng 5 năm 1814. Trong số những người có mặt tại lễ hội có Nữ thân vương Maria Christina di Carignano và các con của bà là Carlo Albert và Elisabetta. Bất chấp quá khứ của họ, gia đình được đối xử tốt, mặc dù Carlo Albert phải từ bỏ tước hiệu Bá tước của Đế chế Pháp, và quân hàm mà Napoleon đã ban cho ông.

Việc tái lập hòa bình ở châu Âu có nghĩa là Carlo Albert có thể quay trở lại Turin, và ông đã được gia sư của mình, Bá tước Alessandro Di Saluzzo di Menusiglio và Albertina, khuyên nên làm như vậy. Ông rời Paris (cùng cha dượng) và đến Turin vào ngày 24 tháng 5. Tại đây, ông được đón tiếp một cách trìu mến bởi Vua Victor Emmanuel I của Sardinia (Charles IV đã thoái vị vào năm 1802) và vợ ông là Vương hậu Maria Theresa, khi sinh ra là một Nữ công tước của Habsburg. Tài sản và đất đai của ông đã được trả lại cho ông và ông được cấp cho Palazzo Carignano làm nơi cư trú. Với tình hình hiện tại của Hoàng gia (cả Victor Emmanuel và em trai Carlo Felix đều không có con trai) Carlo Albert giờ đây được cho là người thừa kế số một cho ngai vàng Sardinia.

Vì vậy, ông được chỉ định một người cố vấn để chống lại những ý tưởng tự do mà ông đã học được ở Pháp. Người đầu tiên trong số này là Bá tước Filippo Grimaldi del Poggetto, và sau khi ông ta thất bại, người tiếp theo đã được bổ nhiệm là Policarpo Cacherano d'Osasco. Mặc dù được trang bị tốt hơn cho nhiệm vụ, nhưng ông không thể ảnh hưởng đến suy nghĩ của Carlo Albert, người bắt đầu mắc chứng lo âu vào thời điểm này.

Hôn nhân và cá tính

Triều đình Sardinia nghĩ rằng hôn nhân sẽ giúp cho vị thân vương trẻ trạng thái cân bằng nội tâm. Cô dâu được chọn, được Carlo Albert chấp nhận, là con gái 16 tuổi của Ferdinando III di Toscana, Nữ đại công tước Maria Theresa, một người họ hàng của Vương hậu Maria Theresia. Carlo Albert đã đi đến Đại công quốc Toscana và sau đó đến Rome vào ngày 18 tháng 3 năm 1817 và, sau khi đính hôn 6 tháng, kết hôn với Maria Theresia vào ngày 30 tháng 9 tại Nhà thờ Florence.

Đám cưới được tổ chức sau vũ hội do đại sứ quán Sardinia ở Florence tổ chức. Sau đó, vào ngày 6 tháng 10, cặp đôi khởi hành đến Piedmont. Vào ngày 11 tháng 10, họ đến Castello del Valentino và từ đó họ chính thức tiến vào Turin.

Cô bé Maria Theresa rất nhút nhát và sùng đạo - khác hẳn với tính khí của Carlo Albert. Hai vợ chồng cư trú tại Palazzo Carignano, nơi Carlo Albert bắt đầu mời những trí thức trẻ mà ông chia sẻ những ý tưởng tự do. Những người bạn thân thiết nhất trong số những người bạn này là Santorre di Rossi de Pomarolo, Roberto d'Azeglio, Giacinto Collegno, Cesare Balbo, Guglielmo Moffa di Lisio Gribaldi và Carlo Emanuele Asinari di San Marzano.

Trong những năm này, Carlo Albert cũng bị khủng hoảng tôn giáo sâu sắc. Điều này dẫn đến một tình bạn với nhà ngoại giao Pháp Jean Louis de Douhet d'Auzers và một chuyến thăm của Thân vương đến Rome vào năm 1817 để thăm cựu quốc vương Carlo Emmanuel IV, đang cư ngụ trong một tu viện. Tuy nhiên, trong những năm sau cuộc hôn nhân của mình, Carlo Albert có quan hệ ngoài hôn nhân với một số phụ nữ, bao gồm cả Marie Caroline de Bourbon, góa phụ của Công tước xứ Berry.

Maria Theresia bị sẩy thai hai lần - lần thứ hai vào năm 1819 do tai nạn xe ngựa - nhưng sinh một con trai vào ngày 14 tháng 3 năm 1820, đó là Thái tử Victor Emmanuel, vị vua đầu tiên của nước Ý thống nhất.

Tham gia cuộc cách mạng năm 1821

Sau cuộc nổi dậy năm 1820 ở Cadiz, Vua Ferdinand VII của Tây Ban Nha buộc phải ban hành Hiến pháp Tây Ban Nha năm 1812. Nhiều người đã hy vọng sẽ xuất hiện những hiến pháp tương tự ở các quốc gia châu Âu khác. Các cuộc nổi dậy nổ ra ở Naples và Palermo. Vào ngày 6 tháng 3 năm 1821, Santorre di Rossi de Pomarolo, Giacinto Provana di Collegno, Carlo di San Marzano và Guglielmo Moffa di Lisio (tất cả các sĩ quan quân đội, quan chức hoặc con trai của các bộ trưởng) và Roberto d'Azeglio đã gặp Carlo Albert. Những người theo chủ nghĩa tự do trẻ tuổi đã sẵn sàng hành động và đã xác định hoàng tử là một kiểu nhà cai trị mới và cấp tiến của Nhà Savoy - một người sẵn sàng đoạn tuyệt với quá khứ chuyên chế.

Những kẻ âm mưu không muốn xóa bỏ Nhà Savoy, nhưng ngược lại, họ tuyên bố rằng họ hy vọng buộc nó phải thực hiện những cải cách sẽ khiến nó nhận được sự biết ơn của người dân. Trong nhiều tháng chuẩn bị, Carlos Albert đã đảm bảo với họ về sự ủng hộ của mình và vào ngày 6 tháng 3, ông xác nhận điều này, tuyên bố rằng ông ủng hộ hành động vũ trang. Họ phải gia tăng lực lượng, bao vây dinh thự của Vua Victor Emmanuel I tại Moncalieri và yêu cầu ông ban hành hiến pháp và tuyên chiến với Áo. Carlos Albert đóng vai trò trung gian giữa những kẻ chủ mưu và nhà vua.

Nhưng vào sáng ngày hôm sau, ngày 7 tháng 3, Carlos Albert đã suy nghĩ lại và thông báo cho những kẻ chủ mưu về việc này. Thật vậy, ông đã triệu tập Bộ trưởng Bộ Chiến tranh, Alessandro Di Saluzzo di Menusiglio và nói với ông rằng ông đã phát hiện ra một âm mưu cách mạng. Có một nỗ lực để ngăn chặn âm mưu, tuy nhiên, nó tiếp tục trở nên táo bạo hơn vào ngày hôm sau, với một chuyến thăm khác của di Rossi và di Marzano. Tuy nhiên, họ trở nên không chắc chắn và ra lệnh hủy bỏ cuộc nổi dậy, dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 10 tháng 3. Cùng ngày đó, Carlos Albert thấy hối hận, chạy đến Moncalieri, nơi ông đã tiết lộ mọi thứ với Victor Emmanuel I và cầu xin một sự tha thứ. Tình hình đã đến một điểm mấu chốt. Ngay trong đêm, quân đồn trú của Alessandria, do một trong những kẻ chủ mưu (Guglielmo Ansaldi) chỉ huy, đã vùng lên và giành quyền kiểm soát thành phố. Tại thời điểm này, những người cách mạng quyết định hành động, bất chấp sự từ bỏ của hoàng tử.

Chế độ nhiếp chính và Hiến pháp Tây Ban Nha

Vào ngày 11 tháng 3 năm 1821, Victor Emmanuel I đã triệu tập một cuộc họp của Hội đồng Vương quyền, trong đó Carlos Albert tham gia. Cùng với phần lớn những người có mặt, Carlos Albert đã tuyên bố sẵn sàng ban hành hiến pháp. Tuy nhiên, tin đồn lan rộng rằng sự can thiệp vũ trang nhằm khôi phục trật tự ở Ý bởi một lực lượng chung của Đế quốc Áo và Đế quốc Nga sắp xảy ra. Vì vậy, nhà vua quyết định chờ đợi, nhưng ngày hôm sau, thành Turin đã rơi vào tay quân nổi dậy. Sau đó Victor Emmanuel I yêu cầu Carlos Albert và Cesare Balbo thương lượng với Carbonari, nhưng sau đó Carbonari đã từ chối bất kỳ liên hệ nào với hai người. Tối hôm đó, khi cuộc nổi dậy vũ trang lan rộng, nhà vua thoái vị để ủng hộ em trai Carlo Felix. Tại Modena vào thời điểm đó, Carlos Albert được bổ nhiệm làm nhiếp chính.

Chỉ mới 23 tuổi, Carlos Albert nhận thấy mình có trách nhiệm giải quyết một cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng mà chính ông ta đã phải chịu trách nhiệm về việc kích động. Các bộ trưởng cũ đã bỏ rơi ông và ông buộc phải đề cử một chính phủ mới: luật sư Ferdinando dal Pozzo làm Bộ trưởng Nội vụ, tướng Emanuele Pes di Villamarina làm Bộ trưởng Bộ Chiến tranh, và Lodovico Sauli d'Igliano là Bộ Trưởng Bộ Ngoại Giao. Ông đã cố gắng thương lượng với quân nổi dậy, không có kết quả. Kinh hoàng, ông tuyên bố rằng không thể đưa ra bất kỳ quyết định nào nếu không có sự đồng ý của vị vua mới và do đó đã gửi cho Carlo Felix một bức thư kể về các sự kiện đã xảy ra và yêu cầu chỉ dẫn. Nhưng ông cũng sợ rằng mình sẽ trở thành đối tượng của sự tức giận của dân chúng nếu tiếp tục trì hoãn và vì vậy, vào ngày 13 tháng 3 năm 1821, Carlos Albert trong vài trò nhiếp chính đã công bố một tuyên bố thừa nhận Hiến pháp Tây Ban Nha, và đang chờ nhà vua phê duyệt.

Vào ngày 14 tháng 3, nhiếp chính quyết định thành lập một Junta có thể hoạt động như những người bảo vệ quốc hội. Người đứng đầu là Canon Pier Bernardo Marentini, một người theo đạo Jansenist, từng là Tổng đại diện của Tổng giáo phận Turin và đã được chọn làm Giám mục của Piacenza vào năm 1813 nhưng bị Giáo hoàng từ chối vai trò này. Carlos Albert đã thay thế bộ trưởng chiến tranh mà ông đã bổ nhiệm ngày hôm trước bằng Santorre di Rossi, thủ lĩnh của cuộc nổi dậy vũ trang. Vào ngày 15 tháng 3, trước sự chứng kiến của Junta, Carlos Albert tuyên thệ tuân theo Hiến pháp Tây Ban Nha, đã được sửa đổi với một số điều khoản theo yêu cầu của Vương hậu Maria Theresa, vợ của Victor Emmanuel I.

Trong khi đó, các đại diện của phe tự do ở Lombardy đã đến: Giorgio Pallavicino Trivulzio, Gaetano Castiglia, và Giuseppe Arconati Visconti. Họ yêu cầu Carlos Albert tuyên chiến với Áo để giải phóng Milan, nhưng hoàng tử từ chối. Thay vào đó, ông chấp nhận lời khuyên của Cesare Balbo, người đã báo cáo kỷ luật của các lực lượng vũ trang, ngăn chặn sự thái quá và thiết lập một cách vững chắc các đội quân trung thành với nhà vua. Tuy nhiên, bản thân Carlo Felix đã phản ứng rất dữ dội trước tin tức về việc thoái vị của anh trai mình, điều mà ông ta coi là một "hành động bạo lực đáng ghê tởm" và, từ Modena, anh ta đã gửi một mệnh lệnh cho Carlos Albert, yêu cầu ông đến Novara, và tuyên bố bất kỳ hành động nào được thực hiện dưới danh nghĩa của nhà vua sau khi anh trai ông thoái vị, bao gồm cả việc nhượng bộ Hiến pháp Tây Ban Nha, đều vô hiệu.

Thời kỳ phản động (1821–1831)

Vào nửa đêm ngày 21 tháng 3 năm 1821, Carlo Albert bí mật khởi hành rời khỏi Palazzo Carignano. Sự rời đi của ông không bị những người cách mạng phát hiện cho đến ngày hôm sau. Từ Rondissone, vào ngày 23 tháng 3, ông đến San Germano, từ đó ông dự định đi đến Novara, nơi vẫn trung thành với nhà vua. Tại Novara, ông ở lại trong 6 ngày trước khi một công văn được gửi từ Carlo Felix vào ngày 29, yêu cầu ông khởi hành ngay lập tức đến Tuscany.

Florence
Chiều ngày 2 tháng 4 năm 1821, Carlo Albert đến Florence. Vợ và con trai của ông, trước đó đã ở Pháp, đến Florence vào ngày 13. Cha vợ của thân vương là Đại công tước Ferdinand III đã cấp cho họ lâu đài Palazzo Pitti làm nơi cư trú. Vào tháng 5, Vua Carlo Felix, người đã tìm đến sự trợ giúp của Áo để khôi phục trật tự, đã gặp Victor Emmanuel I tại Lucca. Hai người đã thảo luận về hành vi của Carlo Albert trong một thời gian dài và mặc dù Vương hậu Maria Christina đã lên tiếng bảo vệ ông, họ quyết định rằng ông phải chịu trách nhiệm về âm mưu.

Kết quả của quyết định và hoàn cảnh này, Carlo Albert đã phải từ bỏ những ý tưởng tự do của mình - đặc biệt là khi Carlo Felix lên ý tưởng loại bỏ ông khỏi hàng kế vị và trao vương miện thẳng cho con trai của ông là Victor Emmanuel. Carlo Felix đã hỏi ý kiến của Thủ tướng Áo Klemens von Metternich về điều này, nhưng ông này đã phản đối ý tưởng của nhà vua.

Vào ngày 16 tháng 9 năm 1822, con trai đầu lòng của ông là Victor Emmanuel gần như không thoát khỏi một đám cháy trong chính cái cũi của mình, để lộ ra sự mong manh của dòng dõi kế vị Vương tộc Savoy, nhưng điều này đã chấm dứt khi đứa con trai thứ hai là Hoàng tử Ferdinand chào đời vào ngày 15 tháng 11. Ở Florence, Carlo Albert đã nuôi dưỡng nhiều sở thích văn hóa khác nhau. Ông trở thành một nhà sưu tập sách cũ, nhưng cũng quan tâm đến các tác giả đương thời, mua thơ của Alphonse de Lamartine và nhà bảo thủ Joseph de Maistre.

Tây Ban Nha phục hoàng

Vào đầu năm 1823, Louis Antoine, Công tước xứ Angoulême nắm quyền chỉ huy lực lượng viễn chinh Pháp mà các cường quốc châu Âu đã giao phó nhiệm vụ đàn áp cuộc cách mạng tự do ở Tây Ban Nha và khôi phục ngai vàng cho vua Ferdinand VII, sau khi ông bị bắt bởi các nhà cách mạng Tây Ban Nha ở Cadiz. Carlo Albert muốn thể hiện sự sám hối của mình và do đó đã yêu cầu được tham gia vào đội ngũ. Ông viết cho vua Carlo Felix về chủ đề này lần đầu tiên vào ngày 20 tháng 2 năm 1823, nhưng chỉ được phép khởi hành vào ngày 26 tháng 4.

Vào ngày 2 tháng 5, Carlo Albert lên tàu khu trục của Sardinia là Commercio tại Livorno, đến Marseilles vào ngày 7 tháng 5. Ngày hôm sau, Carlo Albert lên đường đến Boceguillas vào ngày 18. Khi đến đó, ông được bổ nhiệm vào sư đoàn của Tướng Pháp Étienne de Bordesoulle. Vào ngày 24, ông ấy đến Madrid, nơi ông ở lại cho đến ngày 2 tháng 6, và sau đó lên đường về phía Nam. Tại một cuộc đụng độ với kẻ thù trong cuộc vượt sông Sierra Morena, ông đã thể hiện lòng dũng cảm và người Pháp đã trao cho ông Bắc Đẩu Bội tinh. Ông tiến đến Córdoba, Utrera, Jerez de los Caballeros và El Puerto de Santa María, nơi ông chờ lệnh tấn công pháo đài Cadiz, Trocadero, là nơi ẩn náu cuối cùng còn sót lại của chính phủ hợp hiến Tây Ban Nha.

Vào cuối tháng 8 năm 1823, với sự hỗ trợ của hạm đội Pháp từ đường biển, quân đội đã mở một cuộc tấn công vào Trocadero. Carlo Albert đã chiến đấu ở đầu đoàn quân băng qua kênh đào - điểm vào duy nhất của pháo đài. Ông lao xuống nước cầm cờ của trung đoàn 6 vệ binh, đắp kênh và nhảy vào chiến hào của địch. Ông ấy tìm cách ngăn chặn việc các tù nhân của đối phương bị giết, và lính Pháp đã đưa cho ông những khẩu súng ngắn của một sĩ quan bị giết trong cuộc tấn công, để có thể phân biệt ông với các binh lính thông thường.

Carlo Albert ở lại vị trí của mình cho đến khi màn đêm buông xuống và ngày hôm sau ông ấy là một trong những người đầu tiên đột nhập vào Trocadero. Vua Ferdinand VII và Hoàng hậu Maria Josepha, em họ của ông, được giải thoát và ôm lấy ông trong niềm vui sướng. Vào ngày 2 tháng 9, có một cuộc diễu hành quân sự lớn, sau đó Duc d'Angoulême đã trao cho ông Huân chương Thánh Louis.

Ghé thăm Paris và trở lại Turin

Lên ngôi vua

Thời kỳ ủng hộ Áo (1831–1845)

Xung đột với Pháp của Louis Philippe

Triết lý cai trị

Cải cách và sáng kiến văn hóa

Hỗ trợ cho những kẻ phản động Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha

Đối lập với "Ý trẻ"

Cải cách luật

Bắt đầu khủng hoảng với Áo

Chủ quyền tự do (1845–1849)

Quy chế Albertine

Mùa xuân của các quốc gia

Chiến tranh giành độc lập đầu tiên của Ý

Chiến dịch ban đầu

Các sự kiện ở Milan và hiệp định đình chiến Salasco

Chiến dịch thứ hai và sự thoái vị

Lưu vong (1849)

Hành trình đến Bồ Đào Nha

Những ngày cuối cùng ở Porto

Di sản

Gia đình và con cái

Huân chương và danh dự

Tham khảo

Sinh năm 1798
Mất năm 1849
Người Ý thế kỷ 19
Thân vương xứ Savoy
Thân vương xứ Carignan
Quý tộc Turin
Vua Sardina
Vua theo đạo Công giáo Rôma
Lịch sử hiện đại Ý
Người được nhận Huân chương lông cừu vàng Tây Ban Nha
 Quân chủ thoái vị
Người Ý lưu vong
Bắc Đẩu Bội tinh hạng nhất
Vương tộc Savoy-Carignano
Vua Jerusalem


title: Anthophora dufourii

text:
Anthophora dufourii là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lepeletier mô tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1841


title: Villard-Reymond

text:
Villard-Reymond là một xã thuộc tỉnh Isère, trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 1600 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE, xã có dân số 31 người.

Tham khảo

Villardreymond


title: 3321 Dasha

text:
3321 Dasha (1975 TZ2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 10 năm 1975 bởi Chernykh, L. ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3321 Dasha

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Lyudmila Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1975


title: Perdita biparticeps

text:
Perdita biparticeps là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1896


title: Perdita guerreroensis

text:
Perdita guerreroensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Domodedovo (thành phố)

text:
Domodedovo (thành phố) () là một thành phố Nga, ở  phía nam thành phố Moscow. Thành phố này thuộc chủ thể Moskva Oblast. Thành phố có dân số . Đây là thành phố lớn thứ 301 của Nga theo dân số năm 2002.
Sân bay quốc tế Domodedovo nằm ở đây.

Địa lý
The town is located on the Moskva-Oka plain, in the center of the East European Plain, south-east of the capital, 37 km from the center of Moscow, on the Moscow – Kashira highway and the Paveletsky suburban railway line, near the federal highway, M-4 "Don". Most of the town is located to the west of the railway line. The town stretches from north to south along the railroad tracks on 26 kilometers. The climate is moderate continental, with cold, snowy winters, and warm, humid summers. The frequent passage of cyclones from the Atlantic and the Mediterranean sometimes causes an increase in cloud cover. Average mid-January temperature is about −10,5 °C, and mid-July is +17,5 °C. The average duration of the frost-free period is 130 days. Soil is alluvial, gray forest. Water resources are virtually non-existent. The main rivers that flows in the area are Rozhayka, Severka and Pakhra Rivers.

Tham khảo

Thành phố của Nga
Tỉnh Moskva


title: Hiệp Giang

text:
Hiệp Giang (chữ Hán giản thể:峡江县, âm Hán Việt: Hiệp Giang huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Cát An, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1.278,43 ki-lô-mét vuông, dân số 170.000 người. Mã số bưu chính là 331400. Chính quyền huyện đóng ở trấn Thủy Biên. Các tên gọi cũ của huyện này là Thạch Dương, Ba Khâu.

Hành chính
Hiệp Giang được chia ra làm 11 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 6 trấn, 4 hương và 1 hương dân tộc. Ngoài ra huyện này còn quản lí 1 đơn vị tương đương cấp hương khác
Trấn: Thủy Biên (水边镇), Mã Phụ (马埠镇), Ba Khâu (巴邱镇), Nhân Hoà (仁和镇), Nghiễn Khê (砚溪镇), La Điền (罗田镇)
Hương: Đồng Lâm (桐林乡), Phúc Dân (福民乡), Qua Bình (戈坪乡), Kim Giang (金江乡)
Hương dân tộc: Kim Bình (金坪民族乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Khu công nghiệp huyện Hiệp Giang (峡江县工业园区)

Ghi chú

Cát An
Đơn vị cấp huyện Giang Tây
Mãn Châu


title: Charleval, Bouches-du-Rhône

text:
Charleval là một xã ở tỉnh Bouches-du-Rhône, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở miền nam nước Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official website

Xã của Bouches-du-Rhône