title: Cựu Ngũ Đại sử

text:
Cựu Ngũ Đại sử (chữ Hán: 旧五代史) là một sách lịch sử theo thể kỷ truyện trong 24 sách lịch sử Trung Quốc (Nhị thập tứ sử) do Tiết Cư Chính thời Bắc Tống viết và biên soạn, tên gốc ban đầu là "Lương Đường Tấn Hán Chu thư", tên thường gọi là "Ngũ Đại sử", Âu Dương Tu sau khi biên soạn bộ Tân Ngũ Đại sử đã lấy chữ "Cựu" (Cũ) đặt cho bộ sách này thành Cựu Ngũ Đại sử nhằm phân biệt với sách của ông.

Tổng cộng có 150 quyển, bao gồm Bản kỷ 61 quyển, Chí 12 quyển, Liệt truyện 77 quyển, không có Biểu, cả bộ sử được chia làm năm triều đại riêng biệt, bao gồm Hậu Lương 24 quyển, Hậu Đường 50 quyển, Hậu Tấn 24 quyển, Hậu Hán 11 quyển, Hậu Chu 22 quyển cộng thêm Chí 12 quyển, sách ghi chép lịch sử hưng thịnh và suy vong của 5 triều đại Hậu Lương,Hậu Đường, Hậu Tấn, Hậu Hán, Hậu Chu thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc, bắt đầu từ khi Chu Ôn kiến lập nhà Hậu Lương năm 907 đến khi Triệu Khuông Dận lên ngôi kiến lập nhà Tống năm 960.

Nội dung

Lương thư
 Lương thư nhất: Thái Tổ bản kỉ nhất - Chu Ôn
 Lương thư nhị: Thái Tổ bản kỉ nhị - Chu Ôn
 Lương thư tam: Thái Tổ bản kỉ tam - Chu Ôn
 Lương thư tứ: Thái Tổ bản kỉ tứ - Chu Ôn
 Lương thư ngũ: Thái Tổ bản kỉ ngũ - Chu Ôn
 Lương thư lục: Thái Tổ bản kỉ lục - Chu Ôn
 Lương thư thất: Thái Tổ bản kỉ thất - Chu Ôn
 Lương thư bát: Mạt Đế bản kỉ thượng - Chu Hữu Trinh
 Lương thư cửu: Mạt Đế bản kỉ trung - Chu Hữu Trinh
 Lương thư thập: Mạt Đế bản kỉ hạ - Chu Hữu Trinh
 Lương thư thập nhất: Hậu phi liệt truyện nhất - Văn Huệ Hoàng thái hậu, Nguyên Trinh Trương hoàng hậu, Trương Đức phi
 Lương thư thập nhị: Tông thất liệt truyện nhị - Quảng vương Toàn Dục, Hữu Lượng, Huệ vương Hữu Năng, Thiệu vương Hữu Hối, An vương Hữu Ninh, Mật vương Hữu Luân, Sâm vương Hữu Dụ, Bác vương Hữu Văn, thứ nhân Hữu Khuê, Phúc vương Hữu Chương, Hạ vương Hữu Ung, Kiến vương Hữu Huy, Khang vương Hữu Tư
 Lương thư thập tam Liệt truyện tam - Chu Tuyên, Chu Cẩn, Thì Phổ, Vương Sư Phạm, Lưu Tri Tuấn, Dương Sùng Bổn, Tưởng Ân, Trương Vạn Tiến
 Lương thư thập tứ: Liệt truyện tứ - La Thiệu Uy, Triệu Sưu, Vương Kha
 Lương thư thập ngũ: Liệt truyện ngũ - Hàn Kiến, Lý Hãn Chi, Phùng Hành Tập, Tôn Đức Chiêu, Triệu Khắc Dụ, Trương Thận Tư
 Lương thư thập lục: Liệt truyện lục - Cát Tùng Chu, Tạ Ngạn Chương, Hồ Chân, Trương Quy Phách, Trương Quy Hậu, Trương Quy Biện
 Lương thư thập thất: Liệt truyện thất - Thành Nhuế, Đỗ Hồng, Chung Truyền, Điền Quần, Chu Diên Thọ, Triệu Khuông Ngưng, Trương Cát, Lôi Mãn
 Lương thư thập bát: Liệt truyện bát - Trương Văn Úy, Tiết Di Củ, Trương Sách, Đỗ Hiểu, Kính Tường, Lý Chấn
 Lương thư thập cửu: Liệt truyện cửu - Thị Thúc Tông, Chu Hữu Cung, Vương Trọng Sư, Chu Trân, Lý Tư An, Đặng Quý Quân, Hoàng Văn Tĩnh, Hồ Quy, Lý Đảng, Lý Trọng Dận, Phạm Cư Thực
 Lương thư nhị thập: Liệt truyện thập - Tạ Đồng, Tư Mã Nghiệp, Lưu Hãn, Vương Kính Nhiêu, Cao Thiệu, Mã Tự Huân, Trương Tồn Kính, Khấu Ngạn Khanh
 Lương thư nhị thập nhất: Liệt truyện thập nhất - Bàng Sư Cổ, Hoắc Tồn, Phù Đạo Chiếu, Từ Hoài Ngọc, Quách Ngôn, Lý Đường Tân, Vương Kiền Dụ, Lưu Khang Nghệ, Vương Ngạn Chương, Hạ Đức Luân
 Lương thư nhị thập nhị: Liệt truyện thập nhị - Dương Sư Hậu, Ngưu Tồn Tiết, Vương Đàn
 Lương thự nhị thập tam: Liệt truyện thập tam - Lưu Tầm, Hạ Côi, Khai Hoài Anh, Vương Cảnh Nhân
 Lương thư nhị thập tứ: Liệt truyện thập tứ - Lý Thỉnh, Lô Tằng, Tôn Chất, Trương Tuấn, Trương Diễn, Đỗ Tuân Hạc, La Ẩn, Cừu Ân, Đoàn Thâm

Đường thư
 Đường thư nhất: Vũ Đế bản kỉ thượng - Lý Khắc Dụng
 Đường thư nhị: Vũ Đế bản kỉ hạ - Lý Khắc Dụng
 Đường thư tam: Trang Tông bản kỉ nhất - Lý Tồn Úc
 Đường thư tứ: Trang Tông bản kỉ nhị - Lý Tồn Úc
 Đường thư ngũ: Trang Tông bản kỉ tam - Lý Tồn Úc
 Đường thư lục: Trang Tông bản kỉ tứ - Lý Tồn Úc
 Đường thư thất: Trang Tông bản kỉ ngũ - Lý Tồn Úc
 Đường thư bát: Trang Tông bản kỉ lục - Lý Tồn Úc
 Đường thư cửu: Trang Tông bản kỉ thất - Lý Tồn Úc
 Đường thư thập: Trang Tông bản kỉ bát - Lý Tồn Úc
 Đường thư thập nhất: Minh Tông bản kỉ nhất - Lý Tự Nguyên
 Đường thư thập nhị: Minh Tông bản kỉ nhị - Lý Tự Nguyên
 Đường thư thập tam: Minh Tông bản kỉ tam - Lý Tự Nguyên
 Đường thư thập tứ: Minh Tông bản kỉ tứ - Lý Tự Nguyên
 Đường thư thập ngũ: Minh Tông bản kỉ ngũ - Lý Tự Nguyên
 Đường thư thập lục: Minh Tông bản kỉ lục - Lý Tự Nguyên
 Đường thư thập thất: Minh Tông bản kỉ thất - Lý Tự Nguyên
 Đường thư thập bát: Minh Tông bản kỉ bát - Lý Tự Nguyên
 Đường thư thập cửu: Minh Tông bản kỉ cửu - Lý Tự Nguyên
 Đường thư nhị thập: Minh Tông bản kỉ thập - Lý Tự Nguyên
 Đường thư nhị thập nhất: Mẫn Đế bản kỉ - Lý Tùng Hậu
 Đường thư nhị thập nhị: Mạt Đế bản kỉ thượng - Lý Tùng Kha
 Đường thư nhị thập tam: Mạt Đế bản kỉ trung - Lý Tùng Kha
 Đường thư nhị thập tứ: Mạt Đế bản kỉ hạ - Lý Tùng Kha
 Đường thư nhị thập ngũ: Hậu phi liệt truyện nhất - Trinh Giản Tào Thái hậu, Lưu Thái phi, Ngụy quốc phu nhân Trần thị, Thần Mẫn Lưu hoàng hậu, Hàn thục phi, Y Đức phi, Chiêu Ý Hạ hoàng hậu, Hòa Vũ Tào hoàng hậu, Tuyên Hiến Ngụy hoàng hậu, Khổng hoàng hậu, Lưu hoàng hậu
 Đường thư nhị thập lục: Tông thất liệt truyện nhị - Lý Khắc Nhượng, Lý Khắc Tu, Lý Khắc Cung, Lý Khắc Ninh
 Đường thư nhị thập thất: Tông thất liệt truyện tam - Vĩnh vương Tồn Bá, Ung vương Tồn Mĩ, Tiết vương Tồn Lễ, Tiết vương Tồn Ác, Mục vương Tồn Nghệ, Thông vương Tồn Xác, Nhã vương Tồn Kỉ, Ngụy vương Kế Ngập, Tùng Cảnh, Tần vương Tùng Vinh, Tùng Xán, Hứa vương Tùng Ích, Trọng Cát, Ung vương Trọng Mĩ
 Đường thư nhị thập bát: Liệt truyện tứ - Lý Tự Chiêu, Bùi Ước, Lý Tự Bổn, Lý Tự Ẩn
 Đường thư nhị thập cửu: Liệt truyện ngũ - Lý Tồn Tín, Lý Tồn Hiếu, Lý Tồn Tiến, Lý Tồn Chương, Lý Tồn Hiền
 Đường thư tam thập: Liệt truyện lục - Vương Dung, Vương Chiêu Hối, Vương Xứ Trực
 Đường thư tam thập nhất: Liệt truyện thất - Khang Quân Lập, Tiết Chí Cần, Sử Kiến Đường, Lý Thừa Tự, Sử Nghiễm, Cái Ngụ, Y Quảng, Lý Thừa Huân, Sử Kính Dung
 Đường thư tam thập nhị: Liệt truyện bát - Chu Đức Uy, Phù Tổn Thẩm
 Đường thư tam thập tam: Liệt truyện cửu - Quách Sùng Thao
 Đường thư tam thập tứ: Liệt truyện thập - Triệu Quang Phùng, Trịnh Giác, Thôi Hiệp, Lý Kì, Túc Khoảnh
 Đường thư tam thập ngũ: Liệt truyện thập nhất - Đinh Hội, Diêm Bảo, Phù Tập, Ô Chấn, Vương Toản, Viên Tượng Tiên, Trương Ôn, Lý Thiệu Văn
 Đường thư tam thập lục: Liệt truyện thập nhị - Lý Tập Cát, Vương Giam, Lý Kính Nghĩa, Lô Nhữ Bật, Lý Đức Hưu, Tô Tuần
 Đường thư tam thập thất: Liệt truyện thập tam - An Kim Toàn, An Nguyên Tín, An Trọng Bá, Lưu Huấn, Trương Kính Tuân, Trương Ngạn Tông, Viên Kiến Phong, Tây Phương Nghiệp, Trương Tuân Hối, Tôn Chương
 Đường thư tam thập bát: Liệt truyện thập tứ - Mạnh Phương Lập, Trương Văn Lễ, Đổng Chương
 Đường thư tam thập cửu: Liệt truyện thập ngũ - Trương Toàn Nghĩa, Chu Hữu Khiêm
 Đường thư tứ thập: Liệt truyện thập lục - Hoắc Ngạn Uy, Vương Yến Cầu, Đới Tư Viễn, Chu Hán Tân, Khổng Kình, Lưu ?, Chu Tri Dụ
 Đường thư tứ thập nhất: Liệt truyện thập thất - Lý Kiến Cập, Thạch Quân Lập, Cao Hành Khuê, Trương Đình Dụ, Vương Tư Đồng, Tác Tự Thông
 Đường thư tứ thập nhị: Liệt truyện thập bát - An Trọng Hối, Chu Hoằng Chiêu, Chu Hồng Thực, Khang Nghĩa Thành, Dược Ngạn Trù, Tống Lệnh Tuân
 Đường thư tứ thập tam: Liệt truyện thập - Đậu Lô Cách, Vi Thuyết, Lô Trình, Triệu Phượng, Lý Ngu, Nhâm Viên
 Đường thư tứ thập tứ: Liệt truyện nhị thập - Tiết Đình Khuê, Thôi Nghi, Lưu Nhạc, Phong Thuấn Khanh, Đậu Mộng Trưng, Lý Bảo Ân, Quy Ái, Khổng Mạc, Trương Văn Bảo, Trần Nghệ, Lưu Tán
 Đường thư tứ thập ngũ: Liệt truyện nhị thập nhất - Trương Hiến, Vương Chính Ngôn, Hồ Trang, Thôi Di Tôn, Mạnh Hộc, Tôn Nhạc, Trương Diên Lãng, Lưu Diên Hạo, Lưu Diên Lãng
 Đường thư tứ thập lục: Liệt truyện nhị thập nhị - Nguyên Hành Khâm, Hạ Lỗ Kì, Diêu Hồng, Lý Nghiêm, Lý Nhân Củ, Khang Tư Lập, Trương Kính Đạt
 Đường thư tứ thập thất: Liệt truyện nhị thập tam - Mã Úc, Tư Không Đĩnh, Tào Đình Ẩn, Tiêu Hi Phủ, Dược Túng Chi, Giả Phức, Mã Cảo, La Quán, Thuần Vu Yến, Trương Cách, Hứa Tịch, Chu Huyền Báo
 Đường thư tứ thập bát: Liệt truyện nhị thập tứ - Trương Thừa Nghiệp, Trương Cư Hàn, Mã Thiệu Hoành, Mạnh Hán Quỳnh
 Đường thư tứ thập cửu: Liệt truyện nhị thập ngũ - Mao Chương, Niếp Tự, Ôn Thao, Đoàn Ngưng, Khổng Khiêm, Lý Nghiệp
 Đường thư tứ ngũ thập: Liệt truyện nhị thập lục - Khang Diên Hiếu, Chu Thủ Ân, Dương Lập, Đậu Đình Uyển, Trương Kiền Chiêu, Dương Ngạn Ôn

Tấn thư
 Tấn thư nhất: Cao Tổ bản kỉ nhất - Thạch Kính Đường
 Tấn thư nhị: Cao Tổ bản kỉ nhị - Thạch Kính Đường
 Tấn thư tam: Cao Tổ bản kỉ tam - Thạch Kính Đường
 Tấn thư tứ: Cao Tổ bản kỉ tứ - Thạch Kính Đường
 Tấn thư ngũ: Cao Tổ bản kỉ ngũ - Thạch Kính Đường
 Tấn thư lục: Cao Tổ bản kỉ lục - Thạch Kính Đường
 Tấn thư thất: Thiếu Đế bản kỉ nhất - Thạch Trọng Quý
 Tấn thư bát: Thiếu Đế bản kỉ nhị - Thạch Trọng Quý
 Tấn thư cửu: Thiếu Đế bản kỉ tam - Thạch Trọng Quý
 Tấn thư thập: Thiếu Đế bản kỉ tứ - Thạch Trọng Quý
 Tấn thư thập nhất: Thiếu Đế bản kỉ ngũ - Thạch Trọng Quý
 Tấn thư thập nhị: Hậu phi liệt truyện nhất - Lý hoàng hậu, An Thái phi, Trương hoàng hậu, Phùng hoàng hậu
 Tấn thư thập tam: Tông thất liệt truyện nhị - Quảng vương Kính Uy, Hàn vương Huy, Diệm vương Trọng Dận, Quắc vương Trọng Anh, Sở vương Trọng Tín, Thọ vương Trọng Nghệ, Quỳ vương Trọng Tiến, Trần vương Trọng Cảo, Trọng Duệ, Diên Hú, Diên Bảo
 Tấn thư thập tứ: Liệt truyện tam - Cảnh Diên Quảng, Lý Ngạn Thao, Trương Hi Sùng, Vương Đình Dận, Sử Khuông Hàn, Lương Hán Ngung, Dương Tư Quyền, Doãn Huy, Lý Tùng Chương, Lý tùng Ôn, Trương Vạn Tiến
 Tấn thư thập ngũ: Liệt truyện tứ - Tang Duy Hàn, Triệu Oánh, Lưu Hu, Phùng Ngọc, Ân Bằng
 Tấn thư thập lục: Liệt truyện ngũ - Triệu Tại Lễ, Mã Toàn Tiết, Trương Quân, Hoa Ôn Kì, An Sùng Nguyễn, Dương Ngạn Tuân, Lý Thừa Ước, Lục Tư Đạc, An Nguyên Tín, Trương Lãng, Lý Đức Lưu, Điền Vũ, Lý Thừa Phúc, Tương Lý Kim
 Tấn thư thập thất: Liệt truyện lục - Phòng Tri Ôn, Vương Kiến Lập, Khang Phúc, An Ngạn Uy, Lý Chu, Trương Tùng Huấn, Lý Kế Trung, Lý Khoảnh, Chu Quang phụ, Phù Ngạn Nhiêu, La Chu Kính, Trịnh Tông
 Tấn thư thập bát: Liệt truyện thất - Diêu Nghĩ, Lã Kì, Lương Văn Củ, Sử Khuê, Bùi Hạo, Ngô Thừa Phạm, Lô Đạo, Trịnh Thao Quang, Vương Quyền, Hàn Uẩn, Lý Dịch
 Tấn thư thập cửu: Liệt truyện bát - Lô Chất, Lý Chuyên Mĩ, Lô Chiêm, Thôi Chuyết, Tiết Dung, Tào Quốc Trân, Trương Nhân Nguyện, Triệu Hi, Lý Hà, Doãn Ngọc Vũ, Trịnh Vân Tẩu
 Tấn thư nhị thập: Liệt truyện cửu - Trường Tùng Giản, Phan Hoàn, Phương Thái, Hà Kiến, Trương Đình Uẩn, Quách Diên Lỗ, Quách Kim Hải, Lưu Xứ Nhượng, Lý Quỳnh, Cao Hán Quân, Tôn Ngạn Thao, Vương Phó Chửng, Bí Quỳnh, Lý Ngạn Tuần
 Tấn thư nhị thập nhất: Liệt truyện thập - Hoàng Phủ Ngộ, Vương Thanh, Lương Hán Chương, Bạch Phụng Tiến, Lô Thuận Mật, Chu Hoàn, Thẩm Uân, Ngô Loan, Trạch Chương, Trình Phúc Uân, Quách Lân
 Tấn thư nhị thập nhị: Liệt truyện thập nhất - Khổng Sùng Bật, Trần Bảo Cực, Vương Du, Trương Kế Tộ, Trịnh Nguyễn, Hồ Nhiêu, Lưu Toại Thanh, Phòng Cảo, Mạnh Thừa Hối, Lưu Kế Huân, Trịnh Thụ Ích, Trình Tốn, Lý Úc, Trịnh Huyền Tố, Mã Trọng Tích, Trần Huyền
 Tấn thư nhị thập tam: Liệt truyện thập nhị - Phạm Diên Quang, Trương Tùng Tân, Trương Diên Bá, Dương Quang Viễn, Lư Văn Tiến, Lý Kim Toàn
 Tấn thư nhị thập tứ: Liệt truyện thập tam - An Trọng Vinh, An Tùng Tiến, Trương Ngạn Trạch, Triệu Đức Quân, Trương Lệ, Tiêu Hàn, Lưu Hi, Thôi Đình Huân

Hán thư
 Hán thư nhất: Cao Tổ bản kỉ thượng - Lưu Trí Viễn
 Hán thư nhị: Cao Tổ bản kỉ hạ - Lưu Trí Viễn
 Hán thư tam: Ẩn Đế bản kỉ thượng - Lưu Thừa Hữu
 Hán thư tứ: Ẩn Đế bản kỉ trung - Lưu Thừa Hữu
 Hán thư ngũ: Ẩn Đế bản kỉ hạ - Lưu Thừa Hữu
 Hán thư lục: Hậu phi liệt truyện nhất - Lý hoàng hậu
 Hán thư thất: Tông thất liệt truyện nhị - Ngụy vương Thừa Huấn, Trần vương Thừa Huân, Sái vương Tín, Tương Âm công Huân
 Hán thư bát: Liệt truyện tam - Vương Chu, Lưu Thẩm Giao, Vũ Hán Cầu, Trương Quán, Lý Ân, Lưu Tại Minh, Mã Vạn, Lý Ngạn Tùng, Quách Cẩn, Hoàng Phủ Lập, Bạch Tái Vinh, Trương Bằng
 Hán thư cửu:Liệt truyện tứ - Sử Hoắng Triệu, Dương Bân, Vương Cương, Lý Hồng Kiến, Diêm Tấn Khanh, Niếp Văn Tiến, Hậu Tán, Quách Doãn Minh, Lưu Thù
 Hán thư thập: Liệt truyện ngũ - Lý Tung, Tô Phùng Cát, Lý Lân, Long Mẫn, Lưu Đỉnh, Trương Doãn, Nhâm Diên Hạo
 Hán thư thập nhất: Liệt truyện lục - Đỗ Trọng Uy, Lý Thủ Trinh, Triệu Tư Oản

Chu thư
 Chu thư nhất: Thái Tổ bản kỉ nhất - Quách Uy
 Chu thư nhị: Thái Tổ bản kỉ nhị - Quách Uy
 Chu thư tam: Thái Tổ bản kỉ tam - Quách Uy
 Chu thư tứ: Thái Tổ bản kỉ tứ - Quách Uy
 Chu thư ngũ: Thế Tông bản kỉ nhất - Sài Vinh
 Chu thư lục: Thế Tông bản kỉ nhị - Sài Vinh
 Chu thư thất: Thế Tông bản kỉ tam - Sài Vinh
 Chu thư bát: Thế Tông bản kỉ tứ - Sài Vinh
 Chu thư cửu: Thế Tông bản kỉ ngũ - Sài Vinh
 Chu thư thập: Thế Tông bản kỉ lục - Sài Vinh
 Chu thư thập nhất: Cung Đế bản kỉ - Sài Tông Huấn
 Chu thư thập nhị: Hậu phi liệt truyện nhất - Thánh Mục Sài hoàng hậu, Dương thục phi, Trương quý phi, Đổng Đức phi, Trịnh Huệ Lưu hoàng hậu, Tuyên Ý Phù hoàng hậu
 Chu thư thập tam: Tông thất liệt truyện nhị - Diệm vương Động, ? Vương Tín, Việt vương Tông Nghị, Tào vương Tông Nhượng, Kỉ vương Hi Cẩn, Kì vương Hi Hối
 Chu thư thập tứ: Liệt truyện tam - Cao Hành Chu, An Thẩm Kì, An Thẩm Huy, An Thẩm Tín, Lý Tùng Mẫn, Trịnh Nhân Hối, Trương Ngạn Thành, An Thúc Thiên, Tống Ngạn Quân
 Chu thư thập ngũ: Liệt truyện tứ - Vương Ân, Hà Phúc Tiến, Lưu Từ, Vương Tiến, Sử Ngạn Siêu, Sử Ý, Vương Lệnh Ôn, Chu Mật, Lý Hoài Trung, Bạch Văn Kha, Bạch Diên Ngộ, Đường Cảnh Tư
 Chu thư thập lục: Liệt truyện ngũ - Triệu Huy, Vương Thủ Ân, Khổng Tri Tuấn, Vương Kế Hoằng, Phùng Huy, Cao Doãn Quyền, Chiết Tùng Nguyễn, Vương Nhiêu, Tôn Phương Gián
 Chu thư thập thất: Liệt truyện lục - Phùng Đạo
 Chu thư thập bát: Liệt truyện thất - Lô Văn Kỉ, Mã Duệ Tôn, Hòa Ngưng, Tô Vũ Khuê, Cảnh Phạm
 Chu thư thập cửu: Liệt truyện bát - Vương Phác, Dương Ngưng Thức, Tiết Nhân Khiêm, Tiêu Nguyên, Lô Tổn, Vương Nhân Dụ, Bùi Vũ, Đoàn Hu Nghiêu, Tư Đồ Hủ, Biên Úy, Vương Mẫn
 Chu thư nhị thập: Liệt truyện cửu - Thường Tư, Địch Quang Nghiệp, Tào Anh, Lý Ngạn Quần, Lý Huy, Lý Kiến Sùng, Vương Trọng Duệ, Tôn Hán Anh, Hứa Thiên, Triệu Phượng, Tề Tàng Trân, Vương Hoàn, Trương Ngạn Siêu, Trương Dĩnh, Lưu Nhân Thiệm
 Chu thư nhị thập nhất: Liệt truyện thập - Vương Tuấn, Mộ Dung Ngạn Siêu, Diêm Hoằng Lỗ, Thôi Chu Độ
 Chu thư nhị thập nhị: Liệt truyện thập nhất - Lưu Hão, Trương Hãng, Trương Khả Phục, Vu Đức Thần, Vương Diên, Thân Văn Bỉnh, Hỗ Tái, Lưu Cổn, Cổ Vĩ, Triệu Diên Nghĩa, Thẩm Cấu, Lý Tri Tổn, Tôn Thịnh

Liệt truyện
 Thế tập liệt truyện nhất - Lý Mậu Trinh, Cao Vạn Hưng, Hàn Tốn, Lý Nhân Phúc
 Thế tập liệt truyện nhị - Cao Quý Hưng, Mã Ân, Lưu Ngôn, Tiền Lưu
 Tiếm ngụy liệt truyện nhất - Dương Hành Mật, Lý Biện, Vương Thẩm Tri
 Tiếm ngụy liệt truyện nhị - Lưu Thủ Quang, Lưu Trắc, Lưu Sùng
 Tiếm ngụy liệt truyện tam - Vương Kiến, Mạnh Tri Tường
 Ngoại quốc liệt truyện nhất - Khiết Đan
 Ngoại quốc liệt truyện nhị - Thổ Phồn, Hồi Cốt, Cao Ly, Bột Hải Mạt Hạt, Hắc Thủy Mạt Hạt, Tân La, Đảng Hạng, Côn Minh bộ lạc, Vu Điền, Chiêm Thành, Tăng Ca Man

Chí
 Chí nhất - Thiên văn chí
 Chí nhị - Lịch chí
 Chí tam - Ngũ hành chí
 Chí tứ - Lễ chí thượng
 Chí ngũ - Lễ chí hạ
 Chí lục - Nhạc chí thượng
 Chí thất - Nhạc chí hạ
 Chí bát - Thực hóa chí
 Chí cửu - Hình pháp chí
 Chí thập - Tuyển cử chí
 Chí thập nhất - Chức quan chí
 Chí thập nhị - Quận huyện chí

Xem thêm
Nhị thập tứ sử

Tham khảo

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nhị thập ngũ sử (giản thể/phồn thể)
 Toàn văn Cựu Ngũ đại sử：(giản thể)

Sách lịch sử
Các văn bản lịch sử Trung Quốc
Ngũ đại Thập quốc
Văn học nhà Tống


title: Parornix

text:
Parornix là một chi bướm đêm thuộc họ Gracillariidae.

Các loài
Parornix acuta Triberti, 1980
Parornix alni Kumata, 1965
Parornix alpicola (Wocke, 1877)
Parornix alta (Braun, 1925)
Parornix altaica Noreika & Bidzilya, 2006
Parornix ampliatella (Stainton, 1850)
Parornix anglicella (Stainton, 1850)
Parornix anguliferella (Zeller, 1847)
Parornix arbitrella (Dietz, 1907)
Parornix arbutifoliella (Dietz, 1907)
Parornix asiatica Noreika, 1991
Parornix atripalpella Wahlström, 1979
Parornix betulae (Stainton, 1854)
Parornix bifurca Triberti, 1998
Parornix boreasella (Clemens, 1864)
Parornix carpinella (Frey, 1863)
Parornix compressa Triberti, 1990
Parornix compsumpta Triberti, 1987
Parornix concussa (Meyrick, 1933)
Parornix conspicuella (Dietz, 1907)
Parornix cotoneasterella Kuznetzov, 1978
Parornix crataegifoliella (Clemens, 1860)
Parornix devoniella (Stainton, 1850)
Parornix dubitella (Dietz, 1907)
Parornix ermolaevi Kuznetzov, 1979
Parornix errantella (Walsingham, 1897)
Parornix extrema Kuznetzov & Baryschnikova, 2003
Parornix fagivora (Frey, 1861)
Parornix festinella (Clemens, 1860)
Parornix finitimella (Zeller, 1850)
Parornix fragilella Triberti, 1981
Parornix fumidella Kuznetzov, 1979
Parornix geminatella (Packard, 1869)
Parornix hastata Triberti, 1990
Parornix impressipenella (Bilimek, 1867)
Parornix incerta Triberti, 1982
Parornix innotata (Walsingham, 1907)
Parornix inusitatumella (Chambers, 1873)
Parornix kalmiella (Dietz, 1907)
Parornix kugitangi Noreika, 1991
Parornix kumatai Ermolaev, 1993
Parornix loganella (Stainton, 1848)
Parornix loricata Triberti, 1998
Parornix maliphaga Kuznetzov, 1979
Parornix maura Triberti, 1998
Parornix melanotella (Dietz, 1907)
Parornix micrura Walsingham, 1914
Parornix minor Kumata, 1965
Parornix mixta (Triberti, 1980)
Parornix multimaculata (Matsumura, 1931)
Parornix obliterella (Dietz, 1907)
Parornix oculata (Triberti, 1979)
Parornix ornatella Triberti, 1981
Parornix peregrinaella (Darlington, 1949)
Parornix persicella Danilevsky, 1955
Parornix petiolella (Frey, 1863)
Parornix polygrammella (Wocke, 1862)
Parornix preciosella (Dietz, 1907)
Parornix quadripunctella (Clemens, 1861)
Parornix retrusella Kuznetzov, 1979
Parornix scoticella (Stainton, 1850)
Parornix spiraeifoliella (Braun, 1918)
Parornix strobivorella (Dietz, 1907)
Parornix subfinitimella Kuznetzov, 1956
Parornix szocsi (Gozmány, 1952)
Parornix tenella (Rebel, 1919)
Parornix texanella (Busck, 1906)
Parornix torquillella (Zeller, 1850)
Parornix traugotti Svensson, 1976
Parornix trepidella (Clemens, 1860)
Parornix turcmeniella Kuznetzov, 1956
Parornix vicinella (Dietz, 1907)

Chú thích

Tham khảo

Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)

Gracillariidae


title: Windows Contacts

text:
Windows Contacts là trình quản lý thông tin liên lạc trong Windows Vista thay thế phần lớn các chức năng của Windows Address Book. Windows Mail được tích hợp với chương trình này. Windows Contacts sử dụng định dạng XML mới trong đó mỗi thông tin liên lạc là một tệp có dạng individual.contact, và có thể lưu các thông tin liên lạc khác, bao gồm cả ảnh. Ngoài ra chương trình còn cung cấp các API để các ứng dụng bên thứ ba sử dụng trong việc lưu trữ các thông tin tùy chọn. Các định dạng được hỗ trợ bao gồm *.wab, *.vcf (vCard) and *.csv.

Tệp Windows Contacts mẫu
Sau đây là tệp mẫu chứa thông tin về một người:

Windows Contact 1.0:
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<c:contact xmlns:c="http://schemas.microsoft.com/Contact"
	xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"
	xmlns:MSP2P="http://schemas.microsoft.com/Contact/Extended/MSP2P" c:Version="1">
	<c:Gender>Male</c:Gender>
	<c:CreationDate>2009-04-01T14:20:31Z</c:CreationDate>
	<c:Extended xsi:nil="true" />
	<c:ContactIDCollection>
		<c:ContactID c:ElementID="f38b1a9b-08b1-409a-b8e3-e0b9ba4be1c3">
			<c:Value>5e26d97a-572b-4aea-8ee2-d225070acba0</c:Value>
		</c:ContactID>
	</c:ContactIDCollection>
	<c:EmailAddressCollection>
		<c:EmailAddress c:ElementID="ee53fca8-a876-48fb-ac92-ce30a3ce0b65">
			<c:Type>SMTP</c:Type>
			<c:Address>forrestgump@forrestgump.com</c:Address>
			<c:LabelCollection>
				<c:Label>Preferred</c:Label>
			</c:LabelCollection>
		</c:EmailAddress>
		<c:EmailAddress c:ElementID="0b86ff5c-4201-460b-9eae-bc5d79dfe66d"
			xsi:nil="true" />
	</c:EmailAddressCollection>
	<c:NameCollection>
		<c:Name c:ElementID="3aec1c79-ea8d-4ce4-b204-94246502e9d0">
			<c:FormattedName>Gump, Forrest</c:FormattedName>
			<c:FamilyName>Gump</c:FamilyName>
			<c:GivenName>Forrest</c:GivenName>
		</c:Name>
	</c:NameCollection>
	<c:PhysicalAddressCollection>
		<c:PhysicalAddress c:ElementID="d63a50ea-bf80-45b1-a293-73345b58adcd">
			<c:Country>United States of America</c:Country>
			<c:PostalCode>30314</c:PostalCode>
			<c:Region>LA</c:Region>
			<c:Locality>Baytown</c:Locality>
			<c:Street>100 Waters Edge</c:Street>
			<c:LabelCollection>
				<c:Label>Business</c:Label>
			</c:LabelCollection>
		</c:PhysicalAddress>
		<c:PhysicalAddress c:ElementID="c3c677a9-5b9d-40f5-9de2-9ad83b4ef646">
			<c:Country>United States of America</c:Country>
			<c:PostalCode>30314</c:PostalCode>
			<c:Region>LA</c:Region>
			<c:Locality>Baytown</c:Locality>
			<c:Street>102 Waters Edge</c:Street>
			<c:LabelCollection>
				<c:Label>Personal</c:Label>
			</c:LabelCollection>
		</c:PhysicalAddress>
	</c:PhysicalAddressCollection>
	<c:PhoneNumberCollection>
		<c:PhoneNumber c:ElementID="1031f375-5317-4b15-af90-3e5b65437596">
			<c:Number>(111) 555-1212</c:Number>
			<c:LabelCollection>
				<c:Label>Voice</c:Label>
				<c:Label>Business</c:Label>
			</c:LabelCollection>
		</c:PhoneNumber>
		<c:PhoneNumber c:ElementID="f939f8df-87e3-487d-9382-fde63ac3d13a">
			<c:Number>(111) 555-1215</c:Number>
			<c:LabelCollection>
				<c:Label>Voice</c:Label>
				<c:Label>Personal</c:Label>
			</c:LabelCollection>
		</c:PhoneNumber>
	</c:PhoneNumberCollection>
	<c:UrlCollection>
		<c:Url c:ElementID="10791e0a-02a1-4c7a-8b13-707cee38dafe">
			<c:Value>http://www.bubbagumpshrimp.com</c:Value>
			<c:LabelCollection>
				<c:Label>Business</c:Label>
			</c:LabelCollection>
		</c:Url>
		<c:Url c:ElementID="06ed7300-0d3e-4bf0-8dc5-f3e06248d896">
			<c:Value>http://www.forrestgump.com</c:Value>
			<c:LabelCollection>
				<c:Label>Personal</c:Label>
			</c:LabelCollection>
		</c:Url>
	</c:UrlCollection>
	<c:PositionCollection>
		<c:Position c:ElementID="f192d6ef-31bd-4e4e-910e-77aa47734698">
			<c:Department>Shrimp Department</c:Department>
			<c:JobTitle>Shrimp Man</c:JobTitle>
			<c:Company>Bubba Gump Shrimp Co.</c:Company>
			<c:LabelCollection>
				<c:Label>Business</c:Label>
			</c:LabelCollection>
		</c:Position>
	</c:PositionCollection>
	<c:PhotoCollection>
		<c:Photo c:ElementID="eb855b4d-e556-4dbb-ad00-527021e761a9">
			<c:LabelCollection>
				<c:Label>UserTile</c:Label>
			</c:LabelCollection>
		</c:Photo>
	</c:PhotoCollection>
</c:contact>

Mã XML có thể đơn giản hơn nếu có thông tin trùng lặp.
Ví dụ nếu địa chỉ doanh nghiệp và địa chỉ nhà trùng nhau, tệp có thể đơn giản hơn bằng cách trỏ các giá trị Label Businessvà Label Personal về PhysicalAddress:
<c:PhysicalAddressCollection>
	<c:PhysicalAddress c:ElementID="d63a50ea-bf80-45b1-a293-73345b58adcd">
		<c:Country>United States of America</c:Country>
		<c:PostalCode>30314</c:PostalCode>
		<c:Region>LA</c:Region>
		<c:Locality>Baytown</c:Locality>
		<c:Street>100 Waters Edge</c:Street>
		<c:LabelCollection>
			<c:Label>Business</c:Label>
			<c:Label>Personal</c:Label>
		</c:LabelCollection>
	</c:PhysicalAddress>
</c:PhysicalAddressCollection>

Tham khảo

Liên kết ngoài
About Windows Contacts and the XML Format

Contacts


title: Lontzen

text:
Lontzen là một đô thị thuộc tỉnh Liège. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Lontzen có tổng dân số 5.071 người. Tổng diện tích là 28,73 km² với mật độ dân số 177 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức (bằng tiếng Đức và tiếng Pháp only)

Đô thị của Liège
Đô thị của Cộng đồng nói tiếng Đức


title: (43849) 1993 RB11

text:
{{DISPLAYTITLE:(43849) 1993 RB11}}

(43849) 1993 RB11 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne và Eric Walter Elst ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 14 tháng 9 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 43001–44000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bulimulus darwini

text:
Bulimulus darwini là một loài ốc nhiệt đới hô hấp trên cạn, là động vật thân mềm chân bụng có phổi thuộc phân họ Bulimulinae.

Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới and vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Nó bị đe dọa do mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo
 Parent, C. 2003. Bulimulus darwini. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Bulimulus
Động vật đặc hữu quần đảo Galápagos


title: The Gift (album của Susan Boyle)

text:
The Gift là album thứ hai của ca sĩ Susan Boyle người Scotland, được phát hành ngày 8 tháng 11 năm 2010. Boyle nói album mang âm hưởng thập niên 1960 "bởi đó là thời đại [của cô]".

Đón nhận

Thành công thương mại
Tại Hoa Kỳ, album xuất hiện ở vị trí dẫn đầu của Billboard 200 với doanh số tuần đầu tiên là 318.000 bản. Trong tuần tiếp theo, album vẫn giữ vững vị trí này với doanh số cao hơn cả tuần đầu tiên, 325.000 bản. Tuần thứ ba, album rơi xuống vị trí 3 với doanh số 263.000, nhưng trở lại vị trí quán quân ở tuần thứ tư và thứ năm, với doanh số lần lượt là 272.000 và 243.000 bản.

Album đã đạt vị trí quán quân trên UK Albums Chart với 102.000 bản trong tuần phát hành đầu tiên. Tại Canada, album đạt vị trí #3, bán được 13.000 bản trong tuần đầu tiên.

Đánh giá chuyên môn

Album nhận được những đánh giá khác nhau từ các nhà phê bình. Theo đánh giá của Metacritic, album nhận được 59 điểm (tối đa 100) dựa trên 4 đánh giá.

Danh sách bài hát

Xếp hạng

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận và doanh số

Lịch sử phát hành

Tham khảo

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-
|}

Album của Susan Boyle
Album năm 2010
Album của Columbia Records
Album Giáng Sinh năm 2010
Album Giáng Sinh của nghệ sĩ Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Conus sugimotonis

text:
Conus sugimotonis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

S
Động vật được mô tả năm 1928


title: Grandchamp-le-Château

text:
Grandchamp-le-Château est là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Grandchamp-le-Château sur le site de l'Institut géographique national

Grandchamp-le-Château


title: Phylloicus major

text:
Phylloicus major là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Phylloicus


title: Dercetina braekeli

text:
Dercetina braekeli là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Dercetina


title: Le Plessis-Brion

text:
Le Plessis-Brion là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 333-59 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Plessisbrion


title: Cryptocephalus macellus

text:
Cryptocephalus macellus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Suffrian miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

M


title: 6575 Slavov

text:
6575 Slavov (1978 PJ2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 8 năm 1978 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6575 Slavov

Thiên thể phát hiện năm 1978
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Đảo Song Tử Tây

text:
Song Tử Tây (tiếng Anh: Southwest Cay, tiếng Philippines: Pugad, , Hán Việt: Nam Tử đảo) là một cồn san hô thuộc cụm Song Tử, quần đảo Trường Sa. Việt Nam hiện đang quản lý Đảo Song Tử Tây, được phân chia hành chính thành xã Song Tử Tây, huyện Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa (tọa độ địa lí ghi trên bia chủ quyền đảo Song Tử Tây là ). Đảo Song Tử Tây cách bán đảo Cam Ranh 318 hải lý, cách đảo Đá Nam 2,6 hải lý về hướng Tây Nam, cách đảo Song Tử Đông 3 km và có thể nhìn thấy đảo này ở đường chân trời.

Ngoài Việt Nam, Trung Quốc, Đài Loan (Trung Hoa Dân quốc), và Philippines cũng tuyên bố chủ quyền đối với đảo.

Đặc điểm
Đảo Song Tử Tây có hình bầu dục chạy theo hướng Đông Bắc - Tây Nam, với chiều dài 698m và chiều rộng 295m.

Đảo ban đầu có diện tích tự nhiên khoảng 12 hecta, là đảo lớn thứ sáu trong số các đảo tại quần đảo Trường Sa, và là đảo lớn thứ hai do Việt Nam quản lý, sau đảo Trường Sa. Khi thủy triều xuống thấp nhất, đảo cao từ 3,2-4m, xung quanh là thềm san hô bao bọc. Thềm đá san hô của đảo rộng khoảng 0.45 km2.

Vành đá san hô bao quanh đảo nổi một phần khi thủy triều lên. Đây đã từng là nơi đẻ trứng của chim và được phủ bởi cây và phân chim.

Theo Trung tâm nghiên cứu Quốc tế và Chiến lược (CSIS, Hoa Kỳ) thì từ năm 2014 Việt Nam bắt đầu nạo vét nền san hô, xây dựng một âu tàu và bồi đắp thêm khoảng 3 hecta cho đảo Song Tử Tây. Theo hình ảnh vệ tinh Landsat-7 (NASA), diện tích đất nổi của đảo sau khi bồi đắp vào khoảng 19 ha (0.19 km2).

Môi trường
Trên đảo có giếng nước lợ sử dụng được và nhiều cây xanh. Cây xanh trên đảo khá đa dạng, trong đó có phong ba, bão táp, mu, keo lá tràm, nhàu, phi lao, bàng vuông, tra...

Đảo trồng được các loại cây ăn trái nguồn gốc từ đất liền cũng như nhiều loại rau và tự túc được rau xanh quanh năm. Trên đảo còn chăn nuôi bò, lợn, chó, gà, vịt...

Ngày 18 tháng 12 năm 2021, bão Rai đã đổ bộ vào đảo Song Tử Tây và gây thiệt hại lớn. Cơn bão đã làm tốc mái trên 500m2 ngói, hỏng 15 tấm pin năng lượng mặt trời, tốc mái trên 400m2 vườn và sập 1 vườn tăng gia; khoảng 90% cây cối trên đảo bị bật gốc và gãy đổ; 2 trạm đo gió thủ công và trạm đo gió tự động đều lần lượt bị gãy đổ, một số nơi bị mất điện sinh hoạt.

Cơ sở hạ tầng
Việt Nam dựng ngọn hải đăng đầu tiên trên quần đảo Trường Sa tại đây vào tháng 10 năm 1993. Đây là hải đăng cấp 1, thuộc hệ thống bảo đảm an toàn hàng hải quốc tế.

Đảo đã được mở rộng đáng kể về diện tích, xây dựng thêm các công trình phòng ngự, tiếp tế, công sự chiến đấu cũng như các công trình dân sự. Âu tàu của đảo có sức chứa 80-100 tàu cá vào tránh gió bão và tham gia các dịch vụ trên biển. Làng chài trên đảo có thể bảo đảm cùng lúc cho 400 ngư dân ăn nghỉ tại đây. Trên đảo còn có trạm bảo dưỡng kỹ thuật có khả năng sửa chữa tàu thuyền cho ngư dân.

Bệnh xá Song Tử Tây được xây mới lại trên nền bệnh xá cũ với diện tích 1000m2. Bệnh xá có 1 phòng mổ, 4 phòng bệnh và 8 phòng chức năng: Phòng cấp cứu, X-quang, siêu âm, điện tim, xét nghiệm máu, phòng nội soi Tai Mũi Họng, phòng điều trị bệnh lý giảm áp…

Trường tiểu học xã Song Tử Tây là cơ giáo dục tiểu học và mầm non duy nhất trên đảo, học sinh muốn học tiếp phải chuyển vào đất liền. Đặc biệt, đảo có Tượng đài Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, chùa Song Tử Tây nằm sát biển. Trên đảo còn có một trạm khí tượng thủy văn và một sân đỗ trực thăng.

Lịch sử
Năm 1933, chính quyền Pháp chính thức sáp nhập một số đảo chính và các đảo phụ thuộc của chúng ở Trường Sa - bao gồm cả các đảo Song Tử Đông và Song Tử Tây - vào tỉnh Bà Rịa của thuộc địa Nam Kỳ, Đông Dương thuộc Pháp.

Năm 1956, Việt Nam Cộng hòa ra đời và cử tàu đi thị sát quần đảo Trường Sa, trong đó có Song Tử Tây. Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Ngô Đình Diệm đã ký Sắc lệnh số 143-NV về việc đổi tên các tỉnh thành miền Nam Việt Nam, quy định quần đảo Trường Sa thuộc tỉnh Phước Tuy.

Năm 1963, Hải quân Việt Nam Cộng hòa đưa ba tàu là HQ-404 Hương Giang, HQ-01 Chi Lăng và HQ-09 Kì Hòa ra xây dựng lại bia chủ quyền Việt Nam tại một số đảo thuộc Trường Sa. Sách Trắng năm 1975 về quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa của Bộ Ngoại giao Việt Nam Cộng hòa nêu rõ ngày xây dựng lại bia chủ quyền ở 6 đảo: ngày 19-5-1963 ở đảo Trường Sa; ngày 20-5-1963 ở đảo An Bang; ngày 22-5-1963, ở đảo Thị Tứ và Loại Ta; ngày 24-5-1963 ở đảo Song Tử Đông và đảo Song Tử Tây.

Năm 1970 Philippines đã tổ chức chiếm giữ đảo Song Tử Đông, đảo Thị Tứ, đảo Loại Ta và 4 đảo nữa. Theo Domingo Tucay, năm 1970 là một trung úy trẻ tham gia cuộc hành quân đó kể lại, họ mang theo mật lệnh, được dặn đến tọa độ nhất định mới được mở ra. Có 7 đảo, bãi hoàn toàn hoang vắng, họ chiếm đóng dễ dàng.

Ngày 6 tháng 9 năm 1973, chính quyền Việt Nam Cộng hòa ban hành Nghị định số 420-BNV/HCĐP/26 quy định các đảo Trường Sa, An Bang, Itu Aba, Song Tử Đông, Song Tử Tây, Loại Ta, Thị Tứ, Nam Ai, Sinh Tồn và các đảo phụ cận thuộc vào xã Phước Hải, quận Đất Đỏ, tỉnh Phước Tuy.

Sau khi quần đảo Hoàng Sa thất thủ thì vào ngày 30 tháng 1 năm 1974, chính quyền Việt Nam cộng hòa quyết định tiến hành chiến dịch Trần Hưng Đạo 48 đưa quân ra đồn trú và tăng cường phòng thủ ở các đảo của quần đảo Trường Sa. Các tàu HQ 07 Đống Đa và HQ 405 Tiền Giang do đại tá Nguyễn Văn May đưa quân đổ bộ lên đảo Song Tử Tây vào ngày 2 tháng 1 năm 1974. Từ tháng 4 đến tháng 12 năm 1974, Hải quân Việt Nam Cộng hòa hoàn tất việc xây dựng hệ thống phòng thủ trên đảo.

Ngày 11 tháng 4 năm 1975, các lực lượng của Hải quân nhân dân Việt Nam bí mật xuất phát từ Đà Nẵng và chọn đảo Song Tử Tây làm mục tiêu giải phóng đầu tiên từ tay Việt Nam Cộng hòa.

Rạng sáng 14 tháng 4 năm 1975, Đội 1 đặc công hải quân, dưới sự chỉ huy của Nguyễn Ngọc Quế, đội trưởng (Đoàn 126) chia làm 3 mũi, bí mật đổ bộ, nổ súng và giải phóng đảo Song Tử Tây.

Năm 2007, Chính phủ Việt Nam ban hành nghị định 65/2007/NĐ-CP thành lập xã Song Tử Tây thuộc huyện Trường Sa trên cơ sở đảo Song Tử Tây và các đảo, đá, bãi phụ cận.

Hình ảnh

Chú thích

Xem thêm
Biến cố đảo Song Tử Tây

Liên kết ngoài
Song Tử Tây những ngày vui hơn Tết, Báo Quân đội Nhân dân, 10/01/2008
Chuyện ở Song Tử Tây, Báo điện tử Đài tiếng nói Việt Nam, 13/01/2008
Trở lại đảo Song Tử Tây anh hùng, Báo Tiền Phong, 20/06/2007
Ba câu chuyện nhỏ của lính Trường Sa - Chuyện về đàn bò độc nhất vô nhị, Báo Tuổi Trẻ, 13/05/2004

Quần đảo Trường Sa


title: (8988) 1979 MA4

text:
{{DISPLAYTITLE:(8988) 1979 MA4}}

(8988) 1979 MA4 là mộtn Outer Main-Belt Hành tinh vi hình. Nó được phát hiện bởi Eleanor F. Helin và Schelte J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring gần Coonabarabran, New South Wales, Úc, ngày 25 tháng 6 năm 1979.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1979
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Aptopus peregrinus

text:
Aptopus peregrinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

Aptopus


title: Agapetus jiriensis

text:
Agapetus jiriensis là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Agapetus


title: Monolepta beiraensis

text:
Monolepta beiraensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Balasan

text:
Balasan là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Iloilo, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 25.474 người trong 5.109 hộ.

Các đơn vị hành chính
Balasan được chia ra 23 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Iloilo


title: Adelphagrotis indeterminata

text:
Adelphagrotis indeterminata là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở British Columbia tới California.

Sải cánh dài 30–40 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 10, with a few records từ tháng 5 đến tháng 7.

Ấu trùng ăn lá của flowering trees và shrubs.

Phụ loài
Adelphagrotis indeterminata indeterminata
Adelphagrotis indeterminata innotablis

Liên kết ngoài
Bug Guide

Chú thích

Adelphagrotis


title: Acalyptris bispinata

text:
Acalyptris bispinata là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Scoble năm 1980. Nó được tìm thấy ở Nam Phi (Nó đã dược miêu tả ở the Kruger National Park in Transvaal).

Tham khảo

Acalyptris


title: Gonophora lineata

text:
Gonophora lineata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Gonophora


title: Torrijos, Marinduque

text:
Torrijos là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Marinduque, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 28.000 người trong 5.641 hộ.

Các đơn vị hành chính

Torrijos được chia ra 25 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
Total Population by Province, City, Municipality and Barangay as of ngày 1 tháng 8 năm 2007

Đô thị của Marinduque


title: Cosmopterix sinelinea

text:
Cosmopterix sinelinea là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở miền nam Carolina.
Con trưởng thành được ghi nhận vào tháng 8.

Tham khảo

Cosmopterix


title: Monoplistes

text:
Monoplistes là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.

Chú thích

Tham khảo

Deltochilini


title: Lasioglossum noctivaga

text:
Lasioglossum noctivaga là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Linsley & MacSwain mô tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1962


title: Couilly-Pont-aux-Dames

text:
Couilly-Pont-aux-Dames là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Colliaciens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 1,897.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Couilly-Pont-aux-Dames
Map of Couilly-Pont-aux-Dames on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Gergovia petiti

text:
Gergovia petiti là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gergovia


title: Orestia sierrana

text:
Orestia sierrana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Heyden miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Orestia


title: Lý Lan

text:
Lý Lan (sinh ngày 16 tháng 7 năm 1957) là một nữ nhà văn, nhà thơ và dịch giả người Việt Nam.

Tiểu sử
Lý Lan sinh ra tại Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương. Quê mẹ ở Lái Thiêu, quê cha ở Triều Dương, Sán Đầu, Quảng Đông, Trung Quốc. 8 năm đầu đời Lý Lan sống ở quê mẹ, sau khi mẹ mất thì gia đình về Chợ Lớn định cư.

Lý Lan học khoảng 1 năm ở trường làng, nửa năm ở trường Trung Chánh, và Tiểu học Chợ Quán, Trung học Gia Long, trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, và cao học (M.A.) Anh văn ở Đại học Wake Forest (Hoa Kỳ).

Từ năm 1980 Lý Lan bắt đầu dạy ở trường Trung học Cần Giuộc (Long An), năm 1984 chuyển về trường Trung học Hùng Vương, Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1991 chuyển qua trường Trung học Lê Hồng Phong, năm 1995 sang dạy ở Trường Đại học Văn Lang đến năm 1997 thì nghỉ dạy.

Lý Lan lập gia đình với Mart Stewart, một người Mỹ và hiện định cư ở cả hai nơi, Hoa Kỳ và Việt Nam.

Tác phẩm
Truyện dài đầu tay của Lý Lan là Chàng nghệ sĩ in trên báo Tuổi Trẻ và được viết trong hoàn cảnh chưa đầy đủ giải thưởng (năm 1978). Lan tiếp tục viết và đăng truyện trên báo Tuổi Trẻ, Văn Nghệ Giải Phóng, Khăn Quàng Đỏ.

Tập truyện ngắn đầu tay Cỏ Hát (in chung với Trần Thùy Mai) xuất bản năm 1983 (Nhà xuất bản Tác phẩm Mới, Hà Nội). Tập truyện thiếu nhi Ngôi Nhà Trong Cỏ (Nhà xuất bản Kim Đồng, Hà Nội, 1984) được giải thưởng văn học thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tập thơ Là Mình (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 2005) được giải thưởng thơ Hội Nhà Văn Thành phố Hồ Chí Minh.

Tùy bút Cổng trường mở ra của Lý Lan được in trong Sách giáo khoa lớp 7, tập 1 của Việt Nam.

Harry Potter
Lý Lan là người đã được Nhà xuất bản Trẻ giao công việc dịch bộ truyện Harry Potter  qua tiếng Việt. Với ngôn từ phong phú của mình, Lý Lan đã khiến cho Harry Potter để lại dấu ấn đậm nét trong người đọc Việt Nam. Công việc dịch truyện Harry Potter không phải là đơn giản, bởi câu chuyện chứa đựng nhiều từ tiếng Anh rất khó xác định nghĩa. Nhưng, Lý Lan đã dịch một cách khá chính xác và nhanh chóng tìm ra trong kho tàng của tiếng Việt nghĩa phù hợp cho những từ tiếng Anh đó.

Tuy nhiên cũng có một số cách chơi chữ trong Harry Potter mà Lý Lan đã bỏ qua hoặc không thể chuyển tải bằng tiếng Việt, hoặc một số trường hợp dịch sai. Đôi lúc lạm dụng việc dịch các câu thần chú sang tiếng Việt ở tập 7 quá nhiều.

Một số từ khó trong Harry Potter mà Lý Lan dịch:

Lý Lan luôn hợp tác cùng với Nhà xuất bản Trẻ để dịch và cho ra mắt bản tiếng Việt với thời gian nhanh nhất, thể hiện qua việc vừa dịch vừa phát hành bằng các tập sách mỏng (từ tập 1 đến tập 5) và phát hành tập 6 chỉ trong 40 ngày sau bản tiếng Anh. Tuy nhiên, do áp lực thời gian, đã có những sai sót khi dịch. Ví dụ như, trong vài tập đầu của tập nhỏ tập 5, Lý Lan đã dịch Harry Potter and the Order of Phoenix là Harry Potter và Mệnh lệnh Phượng hoàng, sau khi dịch tới các phần sau, cô mới dịch theo đúng ý nghĩa của tác giả là Harry Potter và Hội Phượng hoàng. Hay trong tập 6, Lý Lan chỉ dịch 25 chương đầu còn 5 chương sau lại do Hương Lan dịch, nên hai giọng văn có phần không ăn khớp với nhau.... tuy vậy Lý Lan luôn cho ra những tác phẩm khiến lòng người rung động như (Cổng trường mở ra, Chút lãng mạn trong mưa, Khi nhà văn khóc...)

Các tác phẩm đã xuất bản
Ngôi nhà trong cỏ (Nhà xuất bản Kim Đồng, Hà Nội, 1984)
Nơi Bình Yên Chim Hót (Nhà xuất bản Cà Mau, Cà Mau, 1986)
Chút Lãng Mạn Trong Mưa (Nhà xuất bản Trẻ, TP HCM, 1987)
Hội Lồng Đèn (Nhà xuất bản Kim Đồng, Hà Nội, 1991)
Chiêm Bao Thấy Núi (Nhà xuất bản Trẻ, TP HCM, 1991)
Truyện (in chung với Nguyễn Thị Minh Ngọc và Nguyễn Hải Chí, Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 1992)
Những Người Lớn (Nhà xuất bản Kim Đồng, Hà Nội, 1992)
Mưa Chuồn Chuồn (Nhà xuất bản Kim Đồng, Hà Nội, 1993)
Chân Dung Người Hoa (Nhà xuất bản Văn Hoá, Hà Nội, 1994)
Đất Khách, (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 1995)
Lệ Mai, (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 1998)
Thơ (in chung với Thanh Nguyên và Lưu Thị Lương, (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 1998)
Sài Gòn Chợ Lớn Rong Chơi (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 1998)
Khi Nhà Văn Khóc, (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 1999)
Dặm Đường Lang Thang, (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 1999)
Dị Mộng (Nhà xuất bản Trẻ, TP HCM, 2000)
Quán Bạn (in chung với Thanh Nguyên, Lưu Thị Lương và Chim Trắng, Nhà xuất bản Trẻ, TP HCM, 2001)
Một Góc Phố Tàu (Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội, 2001)
Ba Người và Ba Con Vật (Nhà xuất bản Kim Đồng, Hà Nội, 2002)
Là Mình, (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 2005)
Người Đàn Bà Kể Chuyện, (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 2006)
Miên Man Tùy Bút, (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 2007)
Bí mật giữa tôi và thằn lằn đen (Nhà xuất bản Văn nghệ, 2008)
Tiểu Thuyết Đàn Bà, (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 2008)
Cổng trường mở ra, (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 2009)
Hồi Xuân, (Nhà xuất bản Văn Nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 2009)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Blog cá nhân của Lý Lan
Các tác phẩm và phê bình về Lý Lan
Phỏng vấn với Lý Lan (tiếng Anh)

Người Bình Dương
Người Việt gốc Hoa
Nhà văn Việt Nam thời kỳ từ 1976
Dịch giả Việt Nam
Harry Potter dịch


title: Saint-Pierre-le-Vieux, Vendée

text:
Saint-Pierre-le-Vieux là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 23,19 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 926 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 9 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Pierre-le-Vieux trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Saint-Pierre-le-Vieux trên trang mạng của INSEE
 Saint-Pierre-le-Vieux trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Saint-Pierre-le-Vieux trên bản đồ nước Pháp
 Plan de Saint-Pierre-le-Vieux sur Mapquest

Saint-Pierre-le-Vieux


title: Mèo núi Trung Hoa

text:
Mèo núi Trung Hoa, còn gọi là mèo rừng Trung Hoa hay mèo xá lị là một loài mèo đặc hữu miền tây Trung Quốc. Nó được IUCN xem là loài dễ thương tổn từ năm 2002, do số lượng cá thể sinh sản ít hơn 10.000 con.

Nó từng mang tên F. silvestris bieti, một phân loài mèo rừng, nhưng nghiên cứu di truyền năm 2007 cho thấy đây là một loài riêng biệt.

Đặc điểm
Mèo núi Trung Hoa có lông màu cát. Có những sọc tối màu trên mặt và chân. Chóp tai màu đen. Sọ mèo núi Trung Hoa khá rộng, và giữa những ngón chân có lông mọc dài. Lông bụng nhạt màu. Trên đuôi có vòng lông đen. Chóp đuôi cũng màu đen. Chiều dài đầu-mình là , cộng với cái đuôi dài . Mèo trưởng thành nặng từ .

Phân bố và môi trường sống
Mèo núi Trung Hoa là loài đặc hữu Trung Quốc, sống ở rìa đông bắc cao nguyên Thanh Tạng. Nó chỉ có mặt ở đông Thanh Hải và tây bắc Tứ Xuyên.
Nó sống trên vùng đồng cỏ cao nguyên, lãnh nguyên núi cao, rừng cây bụi núi cao và rừng cây hạt trần có độ cao . Chúng vắng mặt ở môi trường hoang mạc hay rừng cây rậm rạp.

Sinh thái và hành vi
Mèo núi Trung Hoa hoạt động chủ yếu về đêm, săn pika, động vật gặm nhấm và chim. Mùa giao phối là từ tháng 1 đến tháng 3. Mèo cái đẻ ra hai đến bốn mèo con, thường trong một cái hang khuất tầm nhìn.

Cho tới năm 2007, loài này chỉ được biết đến từ 6 cá thể, đều sống trong vườn thú. Sau đó, những bức ảnh mèo núi Trung Hoa hoang dã đầu tiên được công bố.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật có vú Trung Quốc
Động vật có vú châu Á
Động vật được mô tả năm 1892


title: Eleutherodactylus auriculatoides

text:
Eleutherodactylus auriculatoides là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.
Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Dominica và có thể cả Haiti.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Hedges, B., Inchaustegui, S., Hernandez, M. & Powell, R. 2004. Eleutherodactylus auriculatoides. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

auriculatoides
Động vật đặc hữu Cộng hòa Dominica


title: Gia tộc Taira

text:
Taira (平) (Bình) là một gia tộc Nhật Bản.

Trong lịch sử Nhật Bản, cùng với Minamoto, Taira là một gia tộc cha truyền con nối được Thiên hoàng ban tên từ thời Heian cho các cựu thành viên hoàng tộc khi họ trở thành dân thường. Gia tộc Taira thường được gọi là Heishi (平氏, "Bình thị") hay Heike (平家 (Bình gia), sử dụng cách đọc tiếng Trung của ký tự này, thành âm hei.

Là hậu duệ của hoàng tộc, một vài người cháu nội của Thiên hoàng Kammu lần đầu được ban cái tên Taira năm 825 hay muộn hơn. Sau đó, con cháu của Thiên hoàng Nimmyō, Thiên hoàng Montoku, và Thiên hoàng Kōkō cũng được ban họ này. Đặc trưng các chi từ các Thiên hoàng này được thể hiện bằng thụy hiệu của Thiên hoàng trước chữ Heishi. Vd: Kammu Heishi.

Nhà Taira là một trong bốn gia tộc quan trọng thống trị nền chính trị Nhật Bản suốt thời Heian (794-1185) – ba nhà còn lại là Fujiwara, Tachibana và Minamoto.

Chi Kammu Heishi, ra đời năm 889 từ Taira no Takamochi (cháu gọi Thiên hoàng thứ 50 Kammu bằng cụ, trị vì 781-806), là chi mạnh nhất và giàu ảnh hưởng nhất vào cuối thời Heian với Taira no Kiyomori cuối cùng trở thành samurai đầu tiên chi phối việc triều chính trong lịch sử Nhật Bản.

Chắt nội của Heishi Takamochi, Taira no Korihira, chuyển đến tỉnh Ise (giờ là một phần của tỉnh Mie) và lập ra một dòng daimyo lớn. Masamori, cháu nội ông; và Tadamori, chắt nội, theo thứ tự, trở thành những người ủng hộ trung thành với Pháp hoàng Shirakawa và Toba. Taira no Kiyomori, con trai và người thừa kế của Tadamori, lên đến chức daijō daijin (Thái Chính Đại Thần) sau chiến thắng của ông trong loạn Hōgen (1156) và loạn Heiji (1160). Kiyomori đưa đứa cháu con nhỏ của mình lên ngôi, tức Thiên hoàng Antoku năm 1180, một hành động dẫn đến Chiến tranh Genpei (1180-85), hay chiến tranh Taira-Minamoto.

Các con trai của Kiyomori, những người cuối cùng của chi Kanmu Heishi cuối cùng bị quân đội của Minamoto no Yoritomo tiêu diệt trong trận Dan-no-Ura, trận đánh cuối cùng trong chiến tranh Genpei. Câu chuyện về sự hưng thịnh và suy vong của dòng họ Taira, hình tượng Kiyomori, cuộc chiến Dan-no-Ura bên bờ vịnh Shimonoseki được tái họa lại trong tác phẩm khuyết danh Heike Monogatari.

Chi Kammu Heishi này có nhiều chi khác bao gồm Hōjō, Chiba, Miura và Hatakeyama.

Một chi Kammu Heishi khác: Takamune-ō (804-867), con cả của Kazurahara-Shinnō (786-853) và cháu nội của Thiên hoàng Kammu, nhận kabane (họ) Taira no Ason năm 825. Do đó có 2 chi Kammu Heishi, một là hậu duệ của Takamune và một từ đứa cháu trai của ông, Takamochi (con cả Hoàng tử Takami).

Gia tộc Oda dưới thời Oda Nobunaga (1534-1582) tuyên bố mình là hậu duệ của nhà Taira, qua Taira no Chikazane, cháu nội của Taira no Shigemori (1138-1179).

Xem thêm
 Tên người Nhật

Tham khảo

T


title: The Ballad of Ho Chi Minh

text:
The Ballad of Ho Chi Minh là tên 1 bài hát do nhạc sĩ Ewan MacColl sáng tác về Hồ Chí Minh. Bài hát có tên tiếng Việt là Bài ca Hồ Chí Minh. Bài hát được sáng tác vào khoảng năm 1954 và đã được nhiều người thể hiện. Có tới 7 thứ tiếng khác nhau để thể hiện bài hát này.

Hoàn cảnh sáng tác
Vào đêm nghe tin Pháp đã để mất quyền kiểm soát Điện Biên Phủ (7/5/1954), Ewan MacColl đã nói với những người bạn của mình: ...Tại sao chiến thắng đặc biệt có ý nghĩa này lại xảy ra ở Việt Nam mà không phải ở một mảnh đất thuộc địa nào khác? Gần đây, tôi đã được đọc một cuốn sách quý, gồm nhiều bài viết của một số giáo sư sử học phương Đông và Pháp, Italia... Ca ngợi một nhân vật vĩ đại của thế kỷ XX. Đó là Cụ Hồ Chí Minh, nhà lãnh tụ vừa dẫn dắt nhân dân Việt Nam làm nên chiến thắng kiệt xuất Điện Biên Phủ....

Những cảm hứng nghệ thuật viết 1 tác phẩm về Hồ Chí Minh đã đến với ông sau khi đọc xong quyển sách trên. Và ông đã lý giải về nhịp điệu bài hát chính là làn điệu dân ca cổ Saxon, ông đã dùng để nói lên đây là tình cảm của người dân nước Anh dành cho vị chủ tịch này .

Bài hát sau này đã nhanh chóng được lưu truyền khắp nước Việt Nam, ở Pháp và các tầng lớp phản chiến khác. Bài ca càng ngày càng được dịch ra nhiều thứ tiếng và lan truyền khắp thế giới .

Trong đêm khai mạc Đại hội liên hoan quốc tế ca hát phản kháng chiến tranh tại La Habana, Cuba năm 1967, Ewan MacColl đã biểu diễn bài hát này cùng nữ nghệ sĩ Peggy Seeger, người bạn đời của ông và đã nhận được hàng tràng vỗ tay đề nghị biểu diễn lại.

Khi Đại hội liên hoan quốc tế ca hát phản kháng (1967) kết thúc vợ chồng Ewan Maccoll đã trao tặng bản nhạc Bài ca Hồ Chí Minh và ngoài bìa có ghi mấy câu thơ:

Trên đời có những vật không thể thay đổi
Có những con chim không khuất phục bao giờ
Có những tên người sống mãi với thời gian
Hồ Chí Minh.

Ca sĩ Quang Hưng là người đầu tiên dịch và mang Bài ca Hồ Chí Minh với điệp khúc "Hồ... Hố... Hồ Chí Minh" nổi tiếng về biểu diễn tại Việt Nam sau khi được chính Ewan MacColl dạy hát tiếng Anh. Quang Hưng nói: Tôi xúc động đến trào nước mắt khi nghe bài hát ca ngợi Bác Hồ của một nhạc sĩ nước ngoài sống cách xa ta nửa vòng trái đất. Hàng ngàn thính giả đã lặng đi khi nghe MacColl hát đến đoạn..."Hồ Chí Minh - mùa xuân, chứa chan muôn niềm tin, người từ chân lý sinh ra, vì thế giới hòa bình, người hiến dâng đời mình. Hồ, Hồ, Hồ Chí Minh". Hồ Chí Minh là một cái tên Việt Nam khắc sâu trong lòng bạn bè thế giới. Những người yêu hòa bình trên khắp các vùng đất tôi đi qua đều dành cho Việt Nam một tình cảm nồng hậu, một trái tim cảm thông và sự sẻ chia tận cùng. Ngay lúc ấy, tôi nghĩ về Tổ quốc, về Bác Hồ kính yêu, về đồng bào mình đang ngày đêm chiến đấu giành lấy độc lập, tự do. MacColl hát Tiến về Sài Gòn, tôi hát bài hát ca ngợi Bác Hồ do anh sáng tác, chúng tôi như hòa làm một.

Cũng như bài ca The Ballad of Stalin viết về Stalin, mà MacColl cũng sáng tác trong thời gian này, cả 2 bài hát không thành công lắm trong sự nghiệp sáng tác của ông, nhưng có thời được biết nhiều riêng trong các quốc gia, quê hương của 2 lãnh tụ.

Lời bài hát

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bản nhạc bài hát
 Nghe bài hát online .
"BÀI CA HỒ CHÍ MINH" | VTV24
Bài ca Hồ Chí Minh

Lời bài hát gốc bằng  .

Bài hát về Hồ Chí Minh


title: Anostirus parumcostatus

text:
Anostirus parumcostatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Buysson miêu tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Anostirus


title: Toại Xuyên

text:
Toại Xuyên () là một huyện thuộc địa cấp thị Cát An, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc. Đây là một trong những nơi sản xuất kim quất (quả quất vàng) lớn nhất tại Trung Quốc.

Hành chính
Toại Xuyên được chia ra làm 23 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 12 trấn và 11 hương. Ngoài ra huyện này còn quản lí 3 đơn vị tương đương cấp hương khác
Trấn: Tuyền Giang (泉江镇), Vu Điền (雩田镇), Bích Châu (碧洲镇), Thảo Lâm (草林镇), Đồi Tử Tiền (堆子前镇), Tả An (左安镇), Cao Bình (高坪镇), Đại Phần (大汾镇), Nha Tiền (衙前镇), Hòa Nguyên (禾源镇), Thang Hồ (汤湖镇), Mai Giang (枚江镇)
Hương: Châu Điền (珠田乡), Cân Thạch (巾石乡), Đại Khanh (大坑乡), Song Kiều (双桥乡), Tân Giang (新江乡), Ngũ Đầu Giang (五斗江乡), Tây Khê (西溪乡), Nam Giang (南江乡), Hoàng Khanh (黄坑乡), Đái Gia Phố (戴家埔乡), Doanh Bàn Vu (营盘圩乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Khu công nghiệp huyện Toại Xuyên (遂川县工业园区)
Lâm trường: Ngũ Chỉ Phong (五指峰林场), Vân Lĩnh (云岭林场)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  [www.suichuan.gov.cn/ Trang thông tin chính thức]

Đơn vị cấp huyện Giang Tây
Cát An


title: 2919 Dali

text:
2919 Dali là một tiểu hành tinh Themis nhỏ được phát hiện bởi Schelte J. Bus vào năm 1981. Nó được đặt theo tên Salvador Dalí, một nghệ sĩ siêu thực Tây Ban Nha. Nó có chu kỳ quay quanh Mặt Trời là 5 năm 218 ngày.

Tham khảo

Tiểu hành tinh Themis
Salvador Dalí
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Champvans, Haute-Saône

text:
Champvans là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Bruchidius pygomaculatus

text:
Bruchidius pygomaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Arora miêu tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Dương Trực Nguyên

text:
Dương Trực Nguyên (1468-1509) là danh thần nhà Lê sơ trong lịch sử Việt Nam. Ông là thành viên hội Tao đàn Nhị thập bát Tú.

Sự nghiệp
Dương Trực Nguyên người làng Thượng Phúc, trấn Sơn Nam (nay là huyện Thường Tín thuộc thành phố Hà Nội).

Năm 1490 đời Lê Thánh Tông, ông đỗ Nhị giáp tiến sĩ khi 23 tuổi. Năm 1492, ông được phong làm Hiệu lý Viện hàn lâm rồi đổi sang làm Hiến sát Hải Dương.

Được ít lâu, vì ông làm trái ý vua Thánh Tông nên phải xuống chức cũ. Do có tài văn thơ, ông trở thành một trong 28 vị trong hội thơ Tao Đàn do vua Lê Thánh Tông là "nguyên súy".

Thời Lê Hiến Tông, ông được thăng làm Cấp sự trung Lại khoa. Do liêm khiết, ông được tăng lương. Ít lâu sau, ông được thăng làm Phủ doãn phủ Phụng Thiên (Hà Nội), rồi Hữu thị lang Bộ Hình.

Năm 1502, ông đổi sang làm Tả thị lang Bộ Binh coi việc thi ở điện.

Cuối năm 1502, ông được thăng làm Thị lang Bộ Lễ, kiêm coi việc ở Viện Hàn lâm.

Đầu năm 1505 thời Lê Uy Mục, ông đổi sang Bộ Hộ, kiêm việc ở Chiêu văn quán.

Cuối năm 1509, Giản Tu công Lê Oanh cùng tướng Nguyễn Văn Lang khởi binh ở Thanh Hoa chống lại vua Uy Mục. Khi quân nổi dậy tiến đến gần kinh thành Thăng Long, ông được lệnh cùng tướng Lê Vũ mang quân ra chống lại.

Khi đối trận với quân Nguyễn Văn Lang, quân triều đình bị thua. Lê Vũ tử trận, ông cùng các tướng Phạm Thịnh, Trần Năng tiếp tục chiến đấu, nhưng cuối cùng cả ba người đều bị tử trận tại Châu Cầu. Năm đó ông 42 tuổi.

Lê Oanh tiến vào kinh thành giết Lê Uy Mục và lên ngôi, trở thành vua Lê Tương Dực.

Năm 1512, triều đình Lê Tương Dực truy tặng ông làm Ngự sử đài trung đô ngự sử, được phong làm phúc thần, nhân dân địa phương thờ cúng.

Xem thêm
 Lê Uy Mục
 Lê Tương Dực
 Nguyễn Văn Lang

Tham khảo
 Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục
 Đại Việt sử ký toàn thư

Chú thích

Quan lại nhà Lê sơ
Người Hà Nội
Hoàng giáp Việt Nam
Tiến sĩ nhà Hậu Lê


title: Villiappally

text:
Villiappally là một thị trấn thống kê (census town) của quận Kozhikode thuộc bang Kerala, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Villiappally có dân số 31.763 người. Phái nam chiếm 48% tổng số dân và phái nữ chiếm 52%. Villiappally có tỷ lệ 81% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 85%, và tỷ lệ cho phái nữ là 78%. Tại Villiappally, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Kerala


title: Xác ướp

text:
Xác ướp là một người hoặc động vật có da với các cơ quan đã được bảo quản bằng cách tiếp xúc cố ý hoặc ngẫu nhiên với hóa chất, ở nhiệt độ cực lạnh (vùng núi cao hoặc 2 địa cực), độ ẩm rất thấp, hoặc thiếu không khí khi cơ thể đang chìm trong đầm lầy, khi đó quá trinh phân huỷ cơ thể sẽ bị ức chế hoặc dừng hẳn. Một số tác giả giới hạn xác ướp chỉ với việc ướp xác dùng các hóa chất, nhưng thuật ngữ này đã được sử dụng từ năm 1615.

Xác ướp của người và các động vật khác đã được tìm thấy trên toàn thế giới, cả hai được xem như là một quá trình bảo tồn tự nhiên nhờ các điều kiện bất thường của thiên nhiên, được xem là hiện vật văn hóa, có giá trị lịch sử và khảo cổ lớn. Hơn một triệu xác ướp động vật được tìm thấy ở Ai Cập, trong đó có nhiều mèo. Một trong những xác ướp tự nhiên lâu đời nhất là một cái đầu người bị cắt đứt vào khoảng 6.000 năm trước, được tìm thấy vào năm 1936 tại địa điểm có tên là Inca Cueva, Nam Mĩ.

Ngoài các xác ướp nổi tiếng của Ai Cập cổ đại, ướp xác có chủ đích là một phong tục của nhiều nền văn hóa cổ đại trong khu vực Nam Mỹ và Châu Á có khí hậu khô, hanh. Hiện nay có khoảng hơn 1.000 xác ướp đã được tìm thấy ở Tân Cương, Trung Quốc. Các xác ướp cổ nhất được ướp bằng quy trình là một đứa trẻ, một trong những xác ướp Chinchorro tìm thấy trong thung lũng Camarones, Chile có niên đại khoảng năm 5.050 trước Công nguyên.

Từ nguyên

Từ mummy trong tiếng Anh có nguồn gốc từ tiếng Latin thời Trung Cổ là mumia, một từ mượn trong tiếng Ả Rập là từ mūmiyyah (مومية), có nghĩa "bitum". (Bởi vì da của những xác ướp không được bọc bị đen đi nên trước kia mọi người cho rằng người Ai Cập cổ đã dùng bitum trong quá trình ướp xác. Nhựa đường và hắc ín là những dạng khác của bitum.) Từ này trong tiếng Ả Rập cũng được mượn từ trong tiếng Ba Tư là từ mūmiya, có nghĩa "bitum"; nó lại liên quan tới một từ khác trong tiếng Ba Tư, mūm, có nghĩa "sáp". (Các nhà sử học Ai Cập cổ đại ghi nhận rằng người Ba Tư thỉnh thoảng ướp xác các vị vua và các nhà quý tộc trong sáp ong, dù hành động này chưa bao giờ được ghi chép tại Ai Cập).

Các kiểu xác ướp

Các xác ướp được bảo quản theo "nghi thức" có chủ định
Các xác ướp nổi tiếng nhất là những xác được ướp một cách có chủ định với mục đích bảo quản cụ thể, đặc biệt là những xác ướp Ai Cập cổ đại. Văn hóa Ai Cập tin rằng thân thể là nơi trú ngụ cho linh hồn, người Ai Cập gọi là: Ka và đó là phần chủ chốt của con người trong kiếp sau. Tại Ai Cập, xác được ướp theo cách mổ bụng, bỏ đi nhiều phần nội tạng. Sau đó thân thể được bao phủ bằng natron, để tăng tốc quá trình khử nước, làm bốc hơi hết hơi nước, độ ẩm cơ thể, và ngăn chặn phân huỷ.

Tại Trung Quốc, các thân xác được bọc trong quan tài bằng cây bách và những loại thảo mộc có dược tính khác.

Các xác ướp được bảo quản tự nhiên
Các xác ướp được hình thành như là kết quả của một quá trình trong điều kiện môi trường tự nhiên, như rất lạnh (người băng Ötzi), axít (người Tollund) hay được làm khô tự nhiên đã được tìm thấy ở nhiều nơi trên thế giới. Một số xác được bảo quản trong tình trạng rất tốt trong điều kiện tự nhiên và có niên đại từ thời Inca ở Peru.

Các xác ướp ở Ai Cập cổ đại

Xác ướp này ban đầu được cho là của một người phụ nữ sống ở thời kỳ Ai Cập thuộc La Mã. Sau khi chụp X quang người ta mới biết đây là xác ướp của một nam vũ công.

Ở Ai Cập, người chết ban đầu không được ướp xác theo quy trình từng được sử dụng trong triều đại đầu tiên. Lúc đầu người chết được bỏ trong những giỏ sậy và vùi xuống cát. Cát khô nóng làm cho xác người khô đi nhanh chóng, ngăn chặn sự phân huỷ. Sau này, họ bắt đầu xây dựng những hầm mộ bằng gỗ, và những quy trình ướp xác kỹ lưỡng hơn bắt đầu được phát triển để đảm bảo rằng xác chết sẽ không bị phân huỷ ở kiếp sau. Những người được ướp xác được đặt ở nơi yên nghỉ cuối cùng theo một tập hợp những nghi thức và tục lệ.

Những cá nhân đầu tiên "được ướp xác" có niên đại từ khoảng năm 3300 TCN, dù đó không phải là những xác ướp nổi tiếng như Rameses II hay Seti I. Xác ướp này hiện vẫn chưa chính thức được biết là của ai, đang được trưng bày trong Viện bảo tàng Anh và đã được đặt tên hiệu là 'Ginger' bởi vì xác có mái tóc đỏ. Ginger được chôn trong cát nóng xa mạc, có lẽ được chồng đá lên trên để ngăn thân thể bị chó rừng xâm hại. Những điều kiện thời tiết khô và nóng, đã sấy khô và bảo quản xác. Ginger được chôn với một số chậu gốm, có lẽ trước kia để đựng thức ăn và nước uống để linh hồn sử dụng trên đường đi đến thế giới bên kia. Không có những ghi chép nào về tôn giáo ở thời đại đó, nhưng có lẽ nó cũng giống với tôn giáo Ai Cập về sau này ở một số điểm. Các điều kiện thời tiết sa mạc là một sự thực về cuộc sống và cái chết, vì thế, trong bất kỳ trường hợp nào, một số sự bảo quản thân thể có thể là tự nhiên.

Từ triều đại Ai Cập đầu tiên về sau này, những người cổ đại Ai Cập hiển nhiên tìm cách giữ gìn thể xác của người chết, nhờ thế linh hồn của họ có một thân thể hướng dẫn họ tới kiếp sau.

Người Ai Cập cũng mở rộng cả việc ướp xác cho những con vật. Những con vật linh thiêng dành cho thờ cúng như cò quăm, diều hâu, cá sấu và mèo được ướp xác với số lượng lên tới hàng triệu.

Hoàn cảnh lịch sử của các xác ướp Ai Cập cổ đại
Thời tiết khô ở Ai Cập luôn góp phần giúp đỡ vào việc bảo quản các xác ướp, vì đây là một trong những vùng khô nhất thế giới. Ở thời trước khi xuất hiện các vương triều, nhiều thân thể đã trở thành các "xác ướp tự nhiên". Những thân thể bị chôn xuống vẫn có thể được tìm thấy sau nhiều thế hệ và được bảo quản trong tình trạng tốt. Những xác khô được bảo quản tốt không phải là thứ được xã hội coi là thẩm mỹ, vì thế họ bắt đầu thay đổi lại quá trình ướp xác và quấn xác người trong những dải vải lanh rất chặt. Cùng lúc ấy, họ bắt đầu bỏ đi những phần nội tạng để đảm bảo rằng xác ướp không bị phân huỷ từ bên trong, và sẽ tiếp tục hiện diện được trước thượng đế cũng như các thế hệ tương lai. Người Ai Cập không cho đó là sự khủng khiếp hay sự rùng rợn. Cái chết cũng có nghĩa đẹp. Các xác ướp tiếp tục được chuẩn bị và quấn lại thành một gói đẹp đẽ giống như ở thời Thiên chúa giáo.

Các xác ướp Ai Cập với tư cách nghệ thuật cổ đại
Việc nghiên cứu ướp xác người với mục đích giữ gìn xác rất khác biệt so với việc nghiên cứu ướp xác với mục đích nghệ thuật. Những xác ướp ban đầu phản ánh kiểu cách của thời các triều đại. Những xác ướp sau này có thể được phân loại theo tiến trình thay đổi văn hoá khi các nước khác chinh phục Ai Cập (nghĩa là Nubia, Hy Lạp) và áp đặt một số ảnh hưởng nghệ thuật. Những xác ướp rất muộn về sau này, ở thời Rôma và Thiên chúa giáo (tới năm 250) trên thực tế có một bức tranh vẽ lại khuôn mặt lúc sống trên một vùng phẳng bên trên mặt người chết. Những xác ướp "có chân dung" đó được coi là những bức chân dung ở trình độ cao nhất thời Rôma.
 Xem Viện bảo tàng Nghệ thuật Thủ đô (Metropolitan Museum of Art), hay tìm: Triển lãm đặc biệt về "Những khuôn năm thời cổ đại" MMoA năm 2001 (MMoA "Ancient Faces" Special exhibit 2001).

Quá trình ướp xác của người Ai Cập

Herodotus, người chứng kiến việc ướp xác Ai Cập cổ đại
Herodotus, sử gia nổi tiếng Hy Lạp cổ đại, sống vào thế kỷ thứ 5 TCN, được mệnh danh là "Cha đẻ của môn sử học." Ông chu du nhiều nơi và thu thập các nguồn sử liệu để viết nên quyển sách lịch sử "Historial", ông từng đến Ai Cập vào khoảng năm 450 TCN và đã chứng kiến việc ướp xác của người Ai Cập bấy giờ. Theo Herodotus:

Quy trình ướp xác
Những người ướp xác có trách nhiệm bảo quản xác người chết. Không chỉ làm việc dựa trên sự hiểu biết của họ về giải phẫu người, mà còn phải thực hiện các nghi lễ theo từng giai đoạn trong quá trình ướp. Rất đáng chú ý rằng chính người Ai Cập coi việc ướp xác là linh thiêng và bí mật vì thế họ không ghi chép lại quá trình thực hiện của mình mà chỉ có những ghi chép của những người quan sát bên ngoài.

Ngay sau khi một người chết, thân thể họ nhanh chóng được đưa tới cho những người ướp xác để ngăn chặn sự thối rữa sớm. Một quá trình ướp xác tiêu biểu tốn 70 ngày trong đó những người thợ lành nghề phải chạy đua để hoàn thành xây dựng lăng mộ.

Bước đầu tiên trong quá trình ướp xác của người Ai Cập cổ đại là bỏ tất cả các cơ quan nội tạng thường có xu hướng thối rữa sớm nhất. Não được lấy ra bằng cách đập vỡ xương ở cuối mũi bằng một cái đục và nhét một cái móc đặc biệt vào lỗ mũi đến tận sọ. Sau đó ngoáy cái móc để làm vỡ não. Não đã lỏng được rót ra ngoài sọ qua đường mũi bằng cách nghiêng sọ sang từng phía một.

Những người ướp xác cũng bỏ dạ dày, gan, phổi và ruột thông qua một vết rạch nhỏ bên trái bụng. Theo Herodotus, người rạch bụng sau đó sẽ bị đuổi ra ngoài, vì họ cho rằng thân thể con người là một vật linh thiêng vì thế việc gây hại đến nó là tội ác. Trái tim vẫn được đặt chỗ cũ bởi vì người Ai Cập cho nó là trung tâm của thể xác. Các phần nội tạng bị lấy ra từ bụng được cất vào một trong cái gọi là canopic jar (bình kín), làm theo kiểu bốn người con trai của Horus, để bảo vệ các nội tạng, và đặt nó vào trong mộ trong thời gian diễn ra nghi lễ chôn cất. Bốn chiếc bình kín tạo hình thek bốn người con của thần Horus là: Thần Imsety đầu người bảo vệ buồng gan, Thần Qebehsenuef đầu chim ưng bảo vệ bộ ruột, Thần Hapy khỉ đầu chó bảo vệ hai lá phổi, và Thần Duamutef đầu chó rừng bảo vệ dạ dày. Bốn chiếc bình được đựng trong một chiếc rương đặc biệt gọi là rương canopic. Người Ai Cập cổ đại tin rằng người chết cũng cần nội tạng để sống ở thế giới bên kia. Bởi vì lúc ấy con người vẫn chưa biết đến chức năng của não, nên nó bị bỏ đi. Ở các triều đại sau này, những cơ quan nội tạng trong bụng được xử lý, gói lại rồi lại được nhét vào trong xác nhưng các canopic jar không được sử dụng tới vẫn được đặt vào trong mộ. Cụ thể là từ khoảng những năm 1100 TCN, chiếc rương canopic trong mộ của Nữ hoàng Nodjmet hoàn toàn trống rỗng, bởi nội tạng đã được ướp và đặt lại luôn vào cơ thể của bà.

Sau đó xác được tắm bằng rượu cọ. Nhờ nồng độ cồn cao của nó, nó sẽ tiêu diệt đa số vi khuẩn đã bắt đầu sinh sôi trong xác chết ở thời gian đó. Vi khuẩn làm phân hủy xác chết, việc tắm xác bằng rượu cọ giúp ngăn chặn việc phân hủy  do vi khuẩn gây ra.

Sau đó, mọi hơi ẩm phải bị loại trừ khỏi xác bằng cách nhét những túi lanh đựng natron (một kiểu muối có ở trên bờ Hồ Wadi Natrun) vào trong ổ bụng thông qua đường rạch. Phần còn lại của xác sau đó được phủ đầy natron và đặt ở chỗ nóng. Kết quả là xác khô đi, nhưng vẫn giữ được hình hài. Một miếng kim loại có hình Con mắt của Horus (gọi là wedjat) được đặt lên trên vết rạch ở bụng để gắn nó lại về hình thức.

Cuối cùng, xác được bọc bằng nhiều tấm vải lanh, một số tấm có gắn bùa chú để giúp người chết trên đường đi sang thế giới bên kia. Sau nhiều công đoạn bọc, xác được phủ bằng nhựa thông nóng, trước khi lại bọc tiếp. Lớp nhựa để đảm bảo các lớp lớp lanh sẽ nằm yên vị. Có lẽ nhựa được pha trộn thêm hương liệu và nhựa thơm.

Để bảo vệ xác chết tốt hơn nữa, những bùa chú được đặt ở những vị trí đặc biệt của xác giữa các lớp bọc. Chúng gồm:
 Ankh
 Scarab
 Djed-Djed pillar
 Pectoral

Những nghi lễ chôn cất của người Ai Cập

Cuối cùng xác ướp sẽ được chôn theo nhiều cách tương xứng với vị thế xã hội của người chết. Những cá nhân thuộc tầng lớp thấp chỉ được ướp xác một cách đơn giản và bỏ vào một hầm mộ sơ sài hay bên rìa của một hầm mộ lớn. Những người ở tầng lớp trên sẽ được chôn cất rất kỹ lưỡng trong hầm mộ có trang trí, dù có lẽ không phải là quan tài đá. Những người ở cấp bậc cao nhất, như các pharaon, sẽ được chôn trong quan tài nhiều lớp và quách đá, và thường được trau chuốt rất tỉ mỉ. Có lẽ lễ nghi chôn cất quan trọng nhất là lễ mở miệng. Một thầy tế chạm vào miệng xác ướp hay quan tài bằng những vật linh thiêng như chiếc rìu, cái móc, làm hành động mô phỏng như mở miệng xác ướp. Người Ai Cập cổ đại tin rằng hành động đó sẽ giúp xác ướp có thể thở và nói chuyện trong cuộc sống tiếp sau.

Trong lăng mộ KV62 của Tutankhamun có một bức tranh tường vẽ cảnh Tể tướng Ay đang thực hiện nghi thức mở miệng cho xác ướp Tutankhamun quá cố.

Các xác ướp ở những nền văn minh khác

Xác ướp không chỉ là nét độc đáo riêng chỉ có ở Ai Cập, tập tục ướp xác đã xuất hiện ở nhiều nền văn minh khác nhau trên thế giới, mỗi nơi lại có một nét riêng. Rất nhiều xác ướp đã được phát hiện, trong số đó còn có những xác ướp do bàn tay của tự nhiên tạo ra, không do mục đích của con người.

Một số nền văn minh cũng thực hiện nghệ thuật ướp xác:

 Aztec
 Inca, (xem Xác ướp Juanita), một hành động cũng được những bộ tộc bị họ chinh phục chấp nhận, ví dụ Chachapoyas
 Nhật Bản, xem liên kết ngoài Buddhist mummies in Japan, PubMed.
 Tây Tạng, ướp xác để vinh danh những người đạt tới mức cao nhất của khai sáng
 Thiên chúa giáo; trong nhiều thế kỷ, những người chết được ướp xác, dù trong những thời Giáo hoàng gần đây không còn được thực hiện nữa.

Trung Quốc

Các xác ướp từ các triều đại khác nhau trong lịch sử Trung Quốc đã được tìm thấy ở nhiều địa điểm khác nhau trên khắp lãnh thổ nước này. Đa số chúng là các xác ướp không có chủ ý, chỉ vô tình trở thành xác ướp do điều kiện chôn cất đặc biệt. Hầu hết các địa điểm phát hiện xác ướp ở Trung Quốc được phát hiện rất khó để bảo quản xác, do khí hậu ấm áp, ẩm thấp của chúng. Điều này làm cho việc phục hồi xác ướp trở nên vô cùng khó khăn, vì việc tiếp xúc với môi trường không khí có thể khiến xác ướp bị phân hủy trong thời gian ngắn.

Một trong số những xác ướp nổi tiếng ở Trung Quốc là xác ướp Tân Truy phu nhân (Xin Zhui), hay còn gọi là Quý bà Đại, phu nhân Đại. Xác ướp được tình cờ phát hiện năm 1970 tại Trường Sa, tỉnh Hồ Nam trong một ngôi mộ lớn. Thi thể của bà được bảo quản hoàn hảo, được bọc trong 20 lớp lụa, lồng vào sáu quan tài được trang trí, ngoài ra còn được phủ chiếu tre và vô số  đồ mai táng chôn theo, xung quanh quan tài chất khoảng 5 tấn than gỗ. Chính than có tính hút ẩm đã giữ cho môi trường xung quanh quan tài luôn khô ráo, không bị vi khuẩn nấm mốc tác động, ngoài ra lụa quấn xác cũng được cho là có tác dụng trong việc bảo quản thi hài. Việc chôn cất hoành tráng cho thấy địa vị xã hội của người được chôn cất. Qua nghiên cứu phân tích người ta biết được Tân Truy phu nhân là vợ một vị quan đời nhà Hán, bà mất khoảng năm 168 TCN khi khoảng năm mươi tuổi. Xác được bảo quản hoàn hảo (nguyên vẹn tóc,các đặc điểm gương mặt, làm da trắng và nội tạng) tới mức người ta có thể tiến hành khám nghiệm tử thi, tìm hiểu nguyên nhân cái chết của bà.

Người Trung Quốc cổ đại tin rằng ngọc thạch, ngọc bích là những loại đá có quyền năng bảo quản thi thể người chết. Nhiều bậc vua chúa, vương gia,hoàng tộc sau khi chết được táng trong một bộ quần áo bằng ngọc bích kết chỉ vàng. Mặc dù ngọc thạch hay ngọc bích chẳng có công dụng thần kỳ như vậy.  Những bộ quần áo bằng ngọc cầu kì tinh xảo và rất tốn kém, chúng đã tồn tại qua hai thiên niên kỷ đến tận ngày nay, trong khi thân xác người chết bên trong đã tiêu tan từ lâu.

Các xác ướp Trung Quốc theo kiểu Ấn-Âu đã được tìm thấy ở lưu vực Tarim có niên đại sớm từ năm 1800 TCN và cho thấy sự tiếp xúc từ rất sớm giữa Đông và Tây. Có ý kiến cho rằng những xác ướp còn lại đó có thể là tác phẩm của những vị tổ tiên người Tochari thuộc hệ ngôn ngữ Ấn-Âu hiện vẫn đang được sử dụng tại Lưu vực Tarim (Tân Cương ở Trung Quốc ngày nay) đến tận thế kỷ thứ 8 (xem Con đường tơ lụa, phần nói về người Tochari).

Một xác ướp cổ được đặt tên là "người Yingpan đẹp trai" đã được tìm thấy ở tỉnh Tân Cương xa xôi phía tây bắc Trung Quốc. Theo Tân Hoa Xã, những nhà khảo cổ từ Viện khảo cổ Tân Cương đã tìm thấy xác ướp này khi họ mở một quan tài trong một nghĩa địa có niên đại từ 1.900 năm. Xác ướp có mái tóc dày màu nâu, mặt và thân teo lại, da xám và nâu. Râu, lông mày và lông mi có thể thấy rõ ràng, trang phục của xác ướp vẫn còn nguyên vẹn kể cả màu sắc sáng của chúng.

Người đàn ông này, được cho là đã sống ở thời Đông Hán (25 - 220), cao 1.8 mét (gần sáu feet) và có lẽ đã chết khi 25 tuổi. Quan tài của anh ta có những hình vẽ màu bên ngoài, được khám phá cùng với 150 mộ cổ có niên đại thời Đông Hán tại Yingpan gần Lop Nur ở Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương. Chiếc quan tài này cùng năm cái khác đã được chở đến Urumqi, thủ phủ vùng và được giữ trong viện, ở tình trạng đóng kín trong nhiều năm. Xác ướp được cho là rất quan trọng cho việc nghiên cứu những trao đổi kinh tế và văn hoá giữa Trung Quốc và các nước phương Tây thời trước.

"Người Yingpan đẹp trai" được cho là có thể so sánh được với "Người đẹp Lâu Lan," một xác ướp nữ 3.800 năm tuổi được tìm thấy năm 1980 tại châu thổ Tiebanhe, khoảng 200 kilômét phía đông Yingpan. Lâu Lan là một vương quốc cổ nằm dọc theo Con đường tơ lụa Trung Quốc tại Tân Cương.

Xác của lãnh tụ Mao Trạch Đông cũng được đem ướp và trưng bày ở Nhà kỷ niệm Mao Chủ tịch ở Bắc Kinh.

Philippines
Các Xác ướp Lửa, còn gọi là các Xác ướp Kabayan, được phát hiện
dọc theo sườn núi Kabayan, Benguet, bắc Philippines. Các nhà khoa học tin rằng việc ướp xác này bắt đầu từ khoảng thời gian 1200 đến 1500 và được chôn cất trong các hang động. Những người khác tin rằng quá trình ướp xác bắt đầu từ năm 2000 TCN. Điều làm cho Xác ướp Lửa trở nên độc đáo là quá trình ướp xác của chúng. Việc ướp xác đó bắt đầu ngay trước khi một người chết, người đó sẽ tiêu hóa một thức uống rất mặn. Sau khi chết, xác chết được rửa sạch và đốt lửa hong khô, khiến chất lỏng trong cơ thể bốc hơi. Khói được thổi vào miệng để làm khô cơ thể bên trong và các cơ quan nội tạng. Cuối cùng, các loại thảo mộc được cọ xát lên xác chết. Các xác ướp sau đó được đặt trong một quan tài làm bằng gỗ thông và được đặt để yên nghỉ trong các hầm đá, hang động tự nhiên hoặc các hốc chôn người. Việc thực hành ướp xác đó kết thúc khi người Tây Ban Nha xâm chiếm Philippines vào thế kỷ 16.

Iran

Tính đến năm 2012, ít nhất tám xác ướp người đã được phát hiện ở Mỏ muối Douzlakh tại Chehr Abad, tây bắc Iran. Do được bảo quản bởi muối, những thi thể này được gọi chung là "Saltmen" (Người muối). Thử nghiệm Carbon phóng xạ được tiến hành năm 2008 cho biết những xác ướp Saltmen có niên đại vào khoảng năm 400 TCN. Muối đã ướp những cái xác này một cách tự nhiên.

Mexico

Các xác ướp ở Bảo tàng El Museo de las Momias, Guanajuato, Mexico, được khai quật từ năm 1865 đến năm 1958 ở nghĩa địa lớn của thành phố. Đại dịch tả năm 1829-1951 đã làm chết nhiều người, những cái xác được chôn dưới nghĩa địa đã trở thành xác ướp một cách tự nhiên, do điều kiện địa chất đặc biệt, được gọi là các xác ướp Guanajuato. Chúng được trưng bày ở Bảo tàng El Museo de las Momias, trong số đó còn có xác ướp một bào thai được tuyên bố là xác ướp người nhỏ nhất thế giới.

Xác ướp Phương Tây

Người Phương Tây ướp xác để bảo quản xác ướp trước khi chôn cất chứ không có ý định ướp xác lâu dài.

Anh
Tháng 5, năm 1983, hai người thợ đào than bùn phát hiện đầu lâu của một người phụ nữ trong một đầm lầy than bùn ở Cheshire, Anh. Nghi ngờ đây là một vụ giết người phi tang xác, người ta bắt đầu điều tra. Peter Reyn-Bardt, một người đàn ông 57 tuổi ở địa phương, đã bị nghi ngờ giết người vợ ngoại tình của mình, Malika de Fernandez, và dìm xác bà xuống đầm lầy. Cuối cùng ông ta đã ra tự thú rằng chính mình đã giết vợ vào năm 1961. Tuy nhiên sau khi đem thử nghiệm Carbon phóng xạ, các chuyên gia vô cùng bất ngờ vì cái đầu lâu có niên đại vào thế kỷ thứ 3. Đầu lâu xác ướp 1700 tuổi này được đặt tên là Lindow Woman (Người phụ nữ Lindow), được cho là người bị đem ra hiến tế trong một nghi lễ tôn giáo nào đó của các tộc người thời cổ. Cũng tại một đầm lầy than bùn ở Cheshire, một năm sau người ta phát hiện xác ướp Lindow Man.

Năm 1984, những người thợ khai thác than bùn đã tìm thấy xác ướp một người đàn ông ở làng Lindow Moss, Cheshire, Anh, được gọi là Lindow Man (Người đàn ông Lindow). Cái xác nhanh chóng trở nên nổi tiếng, nhờ được bảo quản trong than bùn nên nguyên vẹn hình hài, nội tạng, và trở thành xác ướp một cách tự nhiên. Các nhà khoa học sau khám nghiệm đã xác định ông ta chết vào khoảng thế kỷ 1 TCN, ở độ tuổi 25-30, người này có sức khỏe tốt, tuy nhiên trong cơ thể có nhiều giun. Các chất còn lại trong dạ dày còn cho biết bữa ăn cuối cùng của ông ta là một hỗn hợp giàu chất xơ bao gồm ngũ cốc, cám và mẫu bánh mì hơi cháy. Các móng tay được trau chuốt chứng tỏ ông ta không phải lao động chân tay lúc còn sống. Nguyên nhân cái chết chứng minh rằng ông ta bị hiến tế cho thần linh, hoặc là vật hiến tế cho một nghi lễ tôn giáo nào đó, và không loại trừ khả năng là một tội phạm bị tử hình. Việc phát hiện xác ướp Lindow Man được coi là một trong những khám phá khảo cổ quan trọng nhất thập niên 1980

Cả hai xác ướp Lindow Man và Lindow Woman đều là các xác ướp đầm lầy, và đều là nận nhân của sự hiến tế người.

Đan Mạch

Năm 1879, tại một đầm lầy ở Jutland, Đan Mạch, người ta tìm thấy xác ướp một người phụ nữ còn nguyên vẹn, được gọi là Huldremose Woman (Người đàn bà Huldremose). Các chuyên gia xác định được đây là xác của một người phụ nữ sống vào khoảng giữa 160 TCN đến 340 SCN, xác được bảo quản nhờ axit trong than bùn, tóc và da vẫn còn nguyên, trong khoang sọ vẫn còn dấu vết của não. Trong khi hầu hết mọi xác ướp trong đầm lầy than bùn đều trần truồng, thì Huldremose Woman lại được mặc trang phục cầu kỳ gồm  áo choàng không tay bằng da cừu non, váy ngắn kẻ ô và còn có khăn trùm đầu. Ngoài ra cạnh bà ta còn tìm thấy một chiếc lược sừng cùng một sợi dây đeo có hai hạt hổ phách. Điều đó chứng tỏ địa vị xã hội quan trọng của bà ta. Chân bà ta bị gãy nhưng đã có dấu hiệu lành hẳn trước khi bà ta chết. Sau khi phân tích và khám nghiệm, các chuyên gia phát hiện bữa ăn cuối cùng của Huldremose Woman là bánh mì lúa mạch đen. Không rõ cánh tay phải của bà ta bị cắt đứt trước hay sau khi chết.

Greenland

Đảo Greenland nằm gần cực Bắc có khí hậu khô và lạnh buốt, điều kiện môi trường tuyệt vời để bảo quản xác. Xác ướp của sáu phụ nữ và hai trẻ em người Inuit được phát hiện trên một chỏm núi cheo leo ở Greenland năm 1972. Chúng được gọi là các xác ướp Eskimo hay Xác ướp Greenland, thuộc về những người Inuit sinh sống ở vùng cận Bắc Cực của Bắc Mỹ, những người này được xác định là đã chết vào khoảng năm 1475. Khí hậu khô và lạnh buốt đã sấy khô những cái xác, những bộ trang phục bằng da hải cẩu vẫn còn nguyên vẹn.

Công chúa Ba Tư giả
Năm 2000, một trường hợp tưởng như hết sức phi thường được phát hiện ở Pakistan, một xác ướp được bảo quản vô cùng hoàn hảo. Xác ướp được cho là của một công chúa Ba Tư, có liên quan đến vua Cambyses II, được ướp xác bởi những người thợ ướp xác Ai Cập chuyên nghiệp vào khoảng năm 500 TCN. Dường như đó đã là một trong những phát hiện tuyệt vời nhất của nhân loại. Tuy nhiên sự thật nhanh chóng bị phơi bày, các chuyên gia sớm nhận ra đây chỉ là một xác ướp được làm giả ở thời hiện đại, chỉ mới hai năm trước đó, người phụ nữ bị ướp xác có thể đã bị sát hại để lấy xác.

Christian Friedrich von Kahlbutz

Christian Friedrich von Kahlbutz (1651 - 1702) là một hiệp sĩ người Đức, người được cho là đã gây ra nhiều vụ hãm hiếp trinh nữ. Trước khi chết ông thề rằng nếu ông có tội thì cơ thể ông sẽ không phân hủy. Và thực tế đã chứng minh tội lỗi của ông. Xác ướp của Kahlbutz trong tình trạng bảo quản khá tốt mặc dù hầu như không có thủ thuật ướp xác nào được thực hiện trên cơ thể ông.

Đoàn thám hiểm Franklin

Năm 1845, John Franklin cùng đoàn thám hiểm của ông rời nước Anh trên hai con tàu, hướng đến vùng Bắc Cực thuộc Canada. Mục đích của đoàn thám hiểm là vượt qua hành lang Tây Bắc, vùng biển thông từ Đại Tây Dương qua Thái Bình Dương, phía Bắc Canada, vùng biển mà chưa một tàu bè nào trước đó có thể vượt qua được. Tuy nhiên, hai con tàu của đoàn đã bị mắc kẹt vào băng trong eo biển Victoria gần đảo King William ở Bắc Cực Canada. Toàn bộ thám hiểm, trong đó có Franklin, đã bị mất tích. Đoàn thám hiểm của Franklin một đi không trở lại.

Rất nhiều cuộc tìm kiếm khai quật đã được tiến hành suốt từ năm 1848 đến tận thế kỉ XXI, người ta đã dần phát hiện ra tung tích và những gì còn sót lại của đoàn thám hiểm, các thành viên trong đoàn chết dần do khí hậu khắc nghiệt, thiếu lương thực và bệnh tật. Năm 1984, trên đảo Beechey thuộc Canada, người ta đã phát hiện ngôi mộ của ba thủy thủ xấu số trong đoàn thám hiểm. Xác của họ đã trở thành xác ướp một cách tự nhiên do được chôn trong lớp băng lạnh giá, được bảo quản cực tốt.

Ba xác ướp được phát hiện thuộc về John Torrington, John Hartnell và William Braine. Khi nhìn thấy xác ướp John Torrington, những người khai quật đã phải thốt lên: "Trông ông ta như đang ngủ vậy!". Một hàm lượng chì rất lớn được phát hiện trong các mẫu tóc và móng tay của các xác ướp trên, cho thấy họ qua đời do nhiễm độc chì, suy dinh dưỡng nặng và viêm phổi.

Xem hình ảnh về xác ướp John Torrington ở liên kết này

Xác ướp Việt Nam

Tại Việt Nam có hai xác tự ướp tại chùa Đậu của hai thiền sư Vũ Khắc Minh và Vũ Khắc Trường từ thế kỷ 17, sư Chuyết Chuyết ở chùa Phật Tích... Các xác ướp này được tạo thành bằng cách bó sơn ta rồi quang dầu ra ngoài chính thi hài các nhà sư. Thủ thuật ướp xác này gọi là tượng táng hoặc thiền táng, và xác ướp các vị sư kiểu này được gọi nhục thân xá lợi, ở Trung Quốc cũng ghi nhận trường hợp nhục thân của Lục Tổ Huệ Năng. Ngoài xác ướp các vị thiền sư trên người ta còn phát hiện nhiều xác ướp còn khá nguyên vẹn như: xác ướp vua Lê Dụ Tông ở Thanh Hoá, xác ướp Xuân Thới Thượng ở Thành phố Hồ Chí Minh, xác ướp phát hiên tại vườn đào Nhật Tân ở Hà Nội...

Xác ướp Xóm Cải được phát hiện trong một ngôi mộ hợp chất quy mô lớn tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh, năm 1994. Đây là một trong số những xác ướp nguyên vẹn nhất trong số các xác ướp đã được phát hiện tại Việt Nam. Được xác định là bà Trần Thị Hiệu, hoàng thân quốc thích triều Nguyễn. Bà mất khoảng năm 1869 khi khoảng 50-60 tuổi. Xác ướp của bà vãn còn nguyên phần tóc sau đầu và làn da sẫm màu, cùng nhiều hiện vật đã được phát hiện. Hiện xác đang được trưng bày ở Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh.

Gần đây hơn là Chủ tịch Hồ Chí Minh được các chuyên gia Liên Xô ướp theo phương pháp hiện đại và được bảo quản lạnh tại lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Hà Nội. Đây là xác ướp thứ ba của các lãnh tụ cộng sản, sau Lenin (1924), và Stalin (1953).

Các xác ướp tự nhiên
Xác ướp một cách tự nhiên tương đối hiếm, vì nó yêu cầu phải có một số điều kiện đặc biệt, tuy nhiên những xác ướp này lại là một trong những xác ướp cổ nhất từng biết. Xác ướp cổ đại nổi tiếng nhất là người băng Ötzi, bị đóng băng trong một dòng sông băng ở Ötztal Alps khoảng năm 3300 TCN và được tìm thấy năm 1991. Một xác ướp thậm chí còn cổ hơn nhưng ở tình trạng bảo quản kém hơn được tìm thấy tại hang Spirit, Nevada năm 1940 và có niên đại carbon khoảng năm 7400 TCN.

Anh Quốc, Ireland, Đức, Hà Lan và Đan Mạch đều tìm thấy một số xác đầm lầy, xác ướp của những người bị rơi vào những đầm lầy rêu hiển nhiên là bị sát hại hay hiến tế theo nghi lễ. Trong những trường hợp đó, tính axít của nước, nhiệt độ lạnh và môi trường yếm khí đã làm da xác chết xạm lại và giữ gìn bộ xương. Các xác ướp đó được bảo vệ tốt, da và các phần nội tạng cũng như xương vẫn còn nguyên; thậm chí có thể xác định được cả bữa ăn cuối cùng của họ thông qua những thứ tìm thấy trong dạ dày.

Năm 1972, tám xác ướp được bảo quản rất tốt được tìm thấy trong một khu định cư đã bị bỏ hoang của người Inuit được gọi là Qilakitsoq, ở Greenland. "Các xác ướp Greenland" gồm một đứa trẻ sáu tháng tuổi, một đứa trẻ bốn tuổi, và sáu phụ nữ ở những độ tuổi khác nhau, và đã chết khoảng 500 năm trước. Xác của họ được ướp một cách tự nhiên ở nhiệt độ dưới không và gió khô trong hang nơi họ được tìm ra.

Một số những xác ướp được bảo quản tốt nhất có niên đại từ giai đoạn Inca ở Peru khoảng 500 năm trước, nơi trẻ em được đem ra hiến tế trong các nghi lễ và được đặt trên đỉnh các ngọn núi ở dãy Andes. Khí hậu lạnh và khô đã bảo quản các xác chết còn nguyên vẹn trong hàng thế kỷ.

Nhục thân xá lợi

Xác ướp ở những giai đoạn gần đây
Các xác ướp đã trở thành đối tượng được chú ý nghiên cứu nhiều ở phương Tây từ khi chúng được các nhà khảo cổ học tìm ra với số lượng lớn. Những nhà quý tộc thế kỷ 19 thường thỏa mãn nhu cầu tiêu khiển của mình bằng cách mua các xác ướp, bỏ lớp bọc ngoài và đem ra trưng bày. Việc đem ra trưng bày đã làm hủy hoại nhiều xác ướp vì chúng rất dễ bị phân hủy khi tiếp xúc với không khí.

Trong thập niên 1830 Jeremy Bentham, người sáng lập thuyết vị lợi, đã để lại những hướng dẫn trong di chúc để tạo ra một kiểu xác ướp hiện đại. Ông yêu cầu rằng thể xác mình phải được đem ra trưng bày nhằm minh họa làm cách nào sự "kinh hãi đối với giải phẫu bắt nguồn từ sự ngu dốt"; một khi đã được đem ra trưng bày và thuyết trình, ông yêu cầu rằng các phần thân thể của ông phải được giữ lại, gồm cả bộ xương (trừ xương sọ, vì ông đã có kế hoạch khác cho nó), thân thể của ông phải được mặc quần áo ông thường mặc và "ngồi trên một cái ghế tôi thường ngồi với dáng điệu lúc còn sống tôi thường ngồi khi suy nghĩ." Thân thể của ông, được lắp một cái đầu sáp vì cái đầu được chuẩn bị riêng theo yêu cầu của ông, hiện được trưng bày tại Đại học London.

Các xác ướp Ai Cập được các bảo tàng khắp thế giới săn lùng trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 và chiếm đa số trong những xác ướp được trưng bày hiện nay. Những ví dụ nổi tiếng nhất là tại Viện bảo tàng Ai Cập ở Cairo, tại Viện bảo tàng Ägyptisches ở Berlin và tại Viện bảo tàng Anh ở Luân Đôn. Thành phố Luxor Ai Cập cũng là nơi có Viện bảo tàng ướp xác. Những phần xác ướp còn lại được cho rằng của Ramesses I được đưa vào "Viện bảo tàng liều mạng" (Daredevil Museum) gần Thác Niagara ở Hoa Kỳ–biên giới Canada; những ghi chép cho thấy rằng xác ướp đó đã được bán cho một người Canada năm 1860 và được trưng bày cùng với những vật khác như một con bê hai đầu trong gần 140 năm, cho tới khi một viện bảo tàng ở Atlanta, Georgia, vốn đã thu thập được xác ướp cùng với một số đồ vật khác, xác định rằng đây là xác ướp của một nhân vật hoàng gia và trả lại nó cho Hội đồng tối cao cổ vật Ai Cập. Hiện xác ướp này được trưng bày tại Viện bảo tàng Luxor.

Các xác ướp cũng được cho là có các tính năng y khoa, và đã được bán như dược liệu theo nhiều hình thức. Ở hình bên trái, Emad Mousa, xác ướp Ai Cập của các vị thánh bảo hộ sinh sản rất nổi tiếng trong lịch sử văn hóa Ai Cập. Tuy nhiên, chúng không được sử dụng làm nhiên liệu cho đầu máy hơi nước, ý tưởng xuất phát từ một trò đùa của Mark Twain. Dù vậy, trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, các dải lanh bọc xác ướp được đem ra chế tạo thành giấy.

Khoa học cũng đã có chú ý tới các xác ướp. Tiến sĩ Bob Brier, một nhà Ai Cập học, là nhà khoa học hiện đại đầu tiên tái tạo thành công một xác ướp theo phương pháp Ai Cập. Các xác ướp đã được sử dụng trong y khoa, để xác định mức phóng xạ mà máy chụp cắt lớp (CAT scan) có thể hoạt động mà không gây hại quá nhiều tới người sống. Trên thực tế, các xác ướp có thể được nghiên cứu mà không cần phải dỡ bỏ lớp bọc ngoài bằng cách sử dụng máy chụp cắt lớp và tia-X để tạo ra một bức ảnh về những gì có bên trong.

Các xác ướp rất hữu ích cho các nhà nghiên cứu sinh vật học và các nhà khảo cổ học, vì chúng cung cấp nhiều thông tin giá trị về sức khỏe và tuổi thọ của những người đó. Đặc biệt, các xác ướp đã chứng minh rằng thậm chí từ 5.000 năm trước, con người đã giống hệt với người ngày nay về giải phẫu học. Điều này có một ý nghĩa quan trọng trong việc nghiên cứu tiến trình phát triển loài người.

Các nhà khoa học quan tâm tới nhân bản vô tính (cloning) DNA của các xác ướp gần đây đã thông báo về những phát hiện ra DNA có thể nhân bản được trong một xác ướp Ai Cập có niên đại từ khoảng năm 400 TCN. Dù phân tích tóc của các xác ướp Ai Cập cổ đại từ thời cuối Middle Kingdom đã cho thấy bằng chứng của một chế độ ăn kiêng ổn định [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=10091248&itool=iconabstr, Các xác ướp Ai Cập cổ đại từ khoảng năm 3200 TCN cho thấy những dấu hiệu của bệnh thiếu máu nghiêm trọng và rối loạn chức năng máu (hemolitic dosorder) .

Các nghệ sĩ cũng sử dụng các xác ướp vào cuối thập niên 1800, làm một kiểu sơn. Màu sơn hơi nâu được gọi là "Caput Mortum", tiếng Latin của từ "Đầu người chết", được chế tạo từ những lớp bọc xác ướp.

Năm 1975, một tổ chức bí truyền với cái tên Summum đã đưa ra "ướp xác hiện đại," một kiểu ướp xác mà Summum cho rằng sử dụng các kỹ thuật hiện đại cùng với những cách thức cổ. Summum đã được trình chiếu trên National Geographic và British Broadcasting Corporation và thậm chí còn được đề cập tới trong cuốn sách, Nghiên cứu khoa học về các xác ướp của Arthur C. Aufderheide. Summum đã ướp xác nhiều con vật như chim, mèo và chó. Con người đã được ướp xác từ rất sớm khi họ còn đang phát triển quy trình của mình và nhiều người đã dàn xếp thoả thuận cá nhân "trước khi cần thiết".

Tháng 3 năm 2006, xác của thầy tu Hy Lạp chính thống Vissarion Korkoliacos được tìm thấy còn nguyên vẹn trong hầm mộ của ông, sau mười lăm năm chôn cất. Sự kiện này đã gây tranh cãi giữa những người tin vào một phép lạ và những người cho rằng đó chỉ đơn thuần là một sự ướp xác tự nhiên. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học hiện nay vẫn chưa thể đưa ra kết luận và vì thế bất kỳ ý kiến tranh luận nào về việc này cũng chưa thể được coi là chân lý.

Các xác ướp trong tiểu thuyết
Trong thế kỷ 20, các phim kinh dị và các phương tiện truyền thông đại chúng khác truyền bá khái niệm về một lời nguyền gắn liền với các xác ướp. Những bộ phim thể hiện niềm tin đó gồm bộ phim năm 1932 tên The Mummy (Xác ướp) với diễn viên chính Boris Karloff, cũng như hai phiên bản khác tiếp sau, một năm 1959 và một phim khác năm 1999. Sự tin tưởng vào những lời nguyền của xác ướp nảy sinh một phần từ lời nguyền được cho là có ở bên trong lăng mộ Tutankhamun.

Các xác ướp nổi tiếng

Từ Ai Cập
 Sáu xác ướp trong sa mạc ở Gebelein, có niên đại khoảng năm 3300 TCN. Trong số đó có xác ướp Ginger, hiện đang trưng bày ở Bảo tàng Anh
 Xác ướp vua Seqenenre Tao
 Xác ướp vua Tutankhamun, bằng chứng sinh học lâu đời nhất về bệnh sốt rét.
 Xác ướp vua Ramesses I
 Xác ướp vua Amenhotep III
 Xác ướp vua Thutmosis I
 Xác ướp vua Thutmosis II
 Xác ướp nữ tư tế Nesperennub
 Xác ướp vua Ramesses II
 Xác ướp vua Seti I
 Xác ướp ở lăng mộ KV60, được xác định là của Nữ hoàng Hatshepsut
 Xác ướp của Nesyamun
 Xác ướp quan Tể tướng Yuya và phu nhân Tjuyu, họ là cha mẹ của Nữ hoàng Tiye. Xác ướp của Yuya có nhiều nét giống người ngoại quốc, nhiều khả năng ông là người Syria
 Xác ướp Zagreb
 Xác ướp "Quý bà trẻ" (Younger Lady), được xác định là mẹ ruột của Tutankhamun thông qua DNA
 Xác ướp "Bà già" (Elder Lady), được cho là của Nữ hoàng Tiye, vợ vua Amenhotep III.

 Xác ướp Gào thét (Screaming Mummy), được cho là của Hoàng tử Pentawer, con trai vua Ramesses III.
 Xác ướp Nữ hoàng Ahmose-Nefertari, mẹ của vua Amenhotep I

 Xác ướp Công nương Rai, bảo mẫu của Nữ hoàng Ahmose-Nefertari.

Khác
 Người phụ nữ Huldremose
 Người phụ nữ Lindow
 Người đàn ông Lindow
 Người phụ nữ Elling
 Trần Thị Hiệu
 Người băng Ötzi
 Lê Dụ Tông
 Tollund Man
 Jeremy Bentham
 Christian Friedrich von Kahlbutz
 Vladimir Ilyich Lenin
 Hồ Chí Minh
 Eva Peron
 Loung Pordaeng
 Mao Trạch Đông
 Vissarion Korkoliacos
 Kim Il-sung
 Kim Jong-il
 Hugo Chávez

Xem thêm
 Chân dung các xác ướp Fayum
 Plastination
 Jeremy Bentham
 Thi thể đầm lầy
 Người băng Ötzi
 Lễ mở miệng
 Công chúa Ba Tư giả
 Xác ướp Chinchorro
 Xác ướp Trachodon
 Xác ướp 1770

Chú thích

Sách
 barbra sex, Elizabeth Wayland. 1999. The Mummies of Ürümchi. 1999. London. Pan Books. Also: W. W. Norton & Company. ISBN 0-393-04521-8.
 Budge, E.A.Wallis. 1925. The Mummy, A Handbook of Egyptian Funerary Archaeology. Dover Publ. Inc., New York, Dover Ed. 1989, (512 pgs.) ISBN 0-486-25928-5.
 Davis-Kimball, Jeannine, with Behan, Mona. 2002. Warrior Women: An Archaeologist’s Search for History’s Hidden Heroines. Warner Books, New York. First Trade Printing, 2003. ISBN 0-446-67983-6.
 Mallory, J. P. and Mair, Victor H. 2000. The Tarim Mummies: Ancient China and the Mystery of the Earliest Peoples from the West. Thames & Hudson. London. 2000. ISBN 0-500-05101-1.
 Pringle, Heather. 2001. Mummy Congress: Science, Obssession, and the Everlasting Dead. Penguin Books. ISBN 0-14-028669-1.
 Taylor, Jhomo H. 2004. Mummy: the inside story. The British Museum Press. ISBN 0-7141-1962-8.

Trên mạng
 Mummies  at Answers.com.
 Mummies at Howstuffworks.com.
 The Straight Dope on mummies supposedly being used as a fuel source
 The Straight Dope on claims that Egyptian mummies show evidence of cocaine use

Liên kết ngoài

 Mummies from the Smithsonian Institute.
 Rameses: Wrath of God or Man? at Discovery Channel
 Clickable Mummy
 Cat Mummies
 U.S. Museum to Return Ramses I Mummy to Egypt, an article from the National Geographic website
 The "Auto-Icon of Jeremy Bentham , from a University College London website
 Summum Mummification Information

Khảo cổ học các xác chết
Tập tục chôn cất
Kiểu đồ tạo tác Ai Cập


title: Sale, Alessandria

text:
Sale là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 90 km về phía đông của Torino và khoảng 15 km về phía đông bắc của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.253 người và diện tích là 44,7 km².

Sale giáp các đô thị: Alessandria, Alluvioni Cambiò, Castelnuovo Scrivia, Guazzora, Isola Sant'Antonio, Piovera, và Tortona.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Thiện Thiện, Turfan

text:
Thiện Thiện (; ) là một huyện của địa cấp thị Turfan, khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc.

Hành chính
Huyện Thiện Thiện được chia thành 10 đơn vị hành chính cấp hương, bao gồm 7 trấn, 2 hương và 1 hương dân tộc. Ngoài ra còn có 2 đơn vị ngang cấp hương khác.
Trấn: Thiện Thiện (鄯善镇), Thất Khắc Đài (七克台镇), Hoả Xa Trạm (火车站镇), Liên Mộc Thấm (连木沁镇), Lỗ Khắc Thấm (鲁克沁镇), Phích Triển (辟展镇), Địch Khảm (迪坎镇)
Hương: Thổ Dục Câu (吐峪沟乡), Đạt Lãng Khảm (达朗坎乡)
Hương dân tộc: Hương dân tộc Hồi-Đông Ba Trát (东巴扎回族乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Khu mỏ quặng Nam Sơn (南山矿区)
Khu vườn ươm (园艺场)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Tân Cương
Turfan


title: Mario Capecchi

text:
Mario Renato Capecchi (sinh 6 tháng 10 1937) là một nhà di truyền học người Mỹ gốc Ý và là một trong những người được giải Nobel Y học năm 2007. Hiện nay ông là Giáo sư về di truyền học con người và sinh học thuộc khoa y Đại học Utah.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Howard Hughes Medical Institute biography
 Eccles Institute of Human Genetics biography
 University of Utah biography
 Interviews with Mario Capecchi from Dolan DNA Learning Center's DNA Interactive
 Capecchi animation from Dolan DNA Learning Center's DNA from the Beginning

Sinh năm 1937
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người Ý đoạt giải Nobel
Cựu học sinh Đại học Harvard
Giáo sư Đại học Utah
Người đoạt giải Wolf về Y học
Nhân vật còn sống
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Nhà phát minh Ý
Nhà sinh học Hoa Kỳ


title: Dicranomyia nairobii

text:
Dicranomyia nairobii là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Colaspoides subovata

text:
Colaspoides subovata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Colaspoides


title: Nguyệt Xứng

text:
Nguyệt Xứng (zh. 月稱, sa. candrakīrti, bo. zla ba grags pa ཟླ་བ་གྲགས་པ་), tk. 6/7, được xem là Luận sư quan trọng nhất trong tông Trung quán sau Long Thụ. Sư quê ở Nam Ấn, xuất gia từ lúc nhỏ tuổi. Nhân lúc đọc tác phẩm của Long Thụ, Sư bỗng hiểu ý. Sau, Sư trở thành viện trưởng của Na-lan-đà và viết nhiều bài luận chú giải về các tác phẩm của Long Thụ. Các tác phẩm quan trọng của Sư là Minh cú luận (zh. 明句論, còn nguyên bản Phạn ngữ), Nhập trung quán luận (zh. 入中觀論). Tương truyền rằng, trong một cuộc hành trình truyền Pháp về hướng Nam, Sư đã giáo hoá rất nhiều người. Sư sống rất thọ, nhưng chắc chắn là không thọ đến 300 (!) tuổi như sử sách Tây Tạng thuật lại.

Các tác phẩm còn lưu lại của Sư (trích):
Minh cú luận (sa. prasannapadā), gọi đủ là Trung quán minh cú luận (sa. madhyamakavṛtti-prasannapadā), tác phẩm chú giải Trung quán luận (sa. madhyamaka-śāstra) của Long Thụ (sa. nāgārjuna) duy nhất bằng nguyên văn Phạn ngữ, bản Tạng ngữ cũng còn;
Nhập trung quán luận (sa. madhyamakāvatāra), chỉ còn bản Tạng ngữ;
Nhập trung luận thích (sa. madhyamakāvatāra-bhāṣya), chỉ còn bản Tạng ngữ;
Nhân duyên tâm luận thích (sa. pratītyasamutpāda-hṛdaya-vṛtti), một tác phẩm chú giải Nhân duyên tâm luận tụng (sa. pratītyasamutpāda-hṛdaya-kārikā), được xem là của Long Thụ, chỉ còn bản Tạng ngữ;
Thất thập không tính luận thích (sa. śūnyatā-saptativṛtti), chú giải Thất thập không tính luận (sa. śūnyatā-saptati) của Long Thụ. Long Thụ (và Parahita) cũng có soạn một tác phẩm dưới tên này. Chỉ còn bản Tạng ngữ;
Lục thập tụng như lý luận thích (sa. yukti-ṣaṣṭhikā-vṛtti), luận giải Lục thập tụng như lý luận (sa. yukti-ṣaṣṭhikā), một tác phẩm được xem là của Long Thụ, chỉ còn bản Tạng ngữ;
Bồ Tát du-già hành tứ bách luận thích (sa. bodhisattvayogācāra-catuḥśataka-ṭīkā), chú thích bộ Tứ bách luận (sa. catuḥśataka) của Thánh Thiên (sa. āryadeva), chỉ còn bản Tạng ngữ;
Trung quán luận tụng (sa. madhyamaka-śāstra-stuti).

Chú thích

Tham khảo
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
Thích Thanh Từ: Thiền sư Trung Hoa I-III. TP HCM 1990, 1995.
Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.

Đại sư Phật giáo
Trung quán tông
Tăng sĩ Ấn Độ
Nhà văn Phật giáo Đại thừa


title: Panurginus turcomanicus

text:
Panurginus turcomanicus là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Popov mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Panurginus
Động vật được mô tả năm 1936


title: Crosita bogutensis

text:
Crosita bogutensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Crosita


title: Trachyscelida robusta

text:
Trachyscelida robusta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Trachyscelida


title: Montaigu, Vendée

text:
Montaigu là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 3,03 km², dân số năm 2006 là 4822 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 48 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site officiel de la commune de Montaigu
 Site de la Cộng đồng các xã Terres de Montaigu
 Office de Tourisme  Pays de Montaigu
 Syndicat Mixte  Montaigu - Rocherservière
 Montaigu trên trang mạng Viện địa lý quốc gia

Xã của Vendée


title: Gonomyia reclinata

text:
Gonomyia reclinata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Agrypnus anathesinus

text:
Agrypnus anathesinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus