title: Đàm Thủy

text:
Đàm Thủy là một xã thuộc huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.

Địa lý
Đàm Thủy là xã cực đông của huyện Trùng Khánh, cách thành phố Cao Bằng khoảng 89 km và cách thị trấn Trùng Khánh khoảng 26 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Trung Quốc và huyện Hạ Lang
Phía tây giáp xã Chí Viễn
Phía nam giáp huyện Hạ Lang và xã Chí Viễn
Phía bắc giáp Trung Quốc.

Xã Đàm Thủy có diện tích 46,60 km², dân số năm 2019 là 5.258 người, mật độ dân số đạt 113 người/km².

Phía đông xã Đàm Thủy có thắng du lịch thác Bản Giốc nổi tiếng, nằm ở biên giới Việt - Trung.

Tỉnh lộ 206 chạy qua địa bàn xã, bắt đầu từ quốc lộ 3 ở thị trấn Quảng Uyên đến thị trấn Trùng Khánh và đến thác Bản Giốc, sau đó vòng về thị trấn Thanh Nhật của huyện Hạ Lang.

Lịch sử
Sau năm 1975, Đàm Thủy là một xã thuộc huyện Trùng Khánh.

Ngày 10 tháng 6 năm 1981, điều chỉnh một phần diện tích và dân số của xã Chí Viễn vào xã Đàm Thủy.

Đến năm 2019, xã Đàm Thủy được chia thành 20 xóm: Bản Cái, Bản Chang, Bản Dít, Bản Giốc, Bản Gun, Bản Mom, Bản Nưa, Bản Phang, Bản Thuôn, Cô Muông, Đội 1, Đội 2, Đội 3, Đồng Tâm - Bản Rạ, Háng Thoang - Dộc Mạ, Kéo Nà, Kéo Yên, Khuổi Ky, Lũng Niếc, Nà Đeng - Lũng Nọi.

Ngày 9 tháng 9 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 27/NQ-HĐND về việc:
Sáp nhập hai xóm Cô Muông, Lũng Niếc vào xóm Bản Giốc
Sáp nhập ba xóm Đội 1, Đội 2, Đội 3 thành xóm Lũng Phiắc
Sáp nhập xóm Nà Đeng - Lũng Nọi vào xóm Bản Mom
Sáp nhập hai xóm Háng Thoang - Dộc Mạ và Bản Chang thành xóm Háng Thoang
Sáp nhập xóm Bản Dít vào xóm Đồng Tâm - Bản Rạ
Sáp nhập hai xóm Bản Cái và Bản Nưa thành xóm Bồng Sơn.

Hành chính
Xã Đàm Thủy được chia thành 12 xóm: Bản Giốc, Bản Gun, Bản Mom, Bản Phang, Bản Thuôn, Bồng Sơn, Đồng Tâm - Bản Rạ, Háng Thoang, Kéo Nà, Kéo Yên, Khuổi Ky, Lũng Phiắc.

Kinh tế

Ngoài một vụ lúa mùa, nông dân xã Đàm Thủy còn trồng thêm vụ đông xuân, đưa tổng diện tích gieo trồng lúa, ngô, đậu tương, lạc... lên gần 500ha/vụ. Trên địa bàn xã Đàm Thủy có mỏ mangan Lũng Phiắc, quặng măng gan lộ thiên ngay trong những hốc đá nên thuận lợi trong việc khai thác. Do nằm trên biên giới Việt Trung nên tại xã Đàm Thủy từng xảy ra tình trạng xuất lậu khoáng sản sang Trung Quốc.

Quốc phòng
Trên địa bàn xã có đồn biên phòng Đàm Thủy nằm gần thác Bản Giốc. Đồn quản lý và bảo vệ tuyến biên giới có chiều dài 18,5 km và 60 cột mốc, gồm 2 xã biên giới là Chí Viễn và Đàm Thủy của huyện Trùng Khánh.

Du lịch
Trên địa bàn xã có hai thắng cảnh nổi tiếng là thác Bản Giốc trên sông Quây Sơn và động Ngườm Ngao
Thác Bản Giốc nằm trên biên giới Việt Nam -Trung Quốc là thác nước lớn thứ tư thế giới trong các thác nước nằm trên một đường biên giới giữa các quốc gia. và là thác nước tự nhiên lớn nhất khu vực Đông Nam Á. Thác có 3 tầng gồm nhiều ngọn thác lớn nhỏ khác nhau.Theo thống kê của Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch của tỉnh Cao Bằng, mỗi năm Việt Nam có khoảng 30.000 người đến thăm Bản Giốc, còn phía Trung Quốc đón gần 1 triệu lượt người.
Động Ngườm Ngao có chiều dài 2.144m nằm cách thác Bản Giốc 3 km thuộc bản Gun. Tên "Ngườm Ngao" theo tiếng Tày có nghĩa là "động hổ". Động được phát hiện vào năm 1921 khi các viên quan người Pháp và Việt đi thăm thác Bản Giốc. Động được hình thành cách đây 300 triệu năm trước Công nguyên và có nhiều nhũ đá và măng đá với hình thù sinh động, kì thú.

Chú thích

Xem thêm

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc


title: Ingerophrynus macrotis

text:
Ingerophrynus macrotis là một loài cóc trong họ Bufonidae. Loài này có ở Campuchia, Ấn Độ, Lào, Malaysia, Myanma, Thái Lan, Việt Nam, và có thể Trung Quốc. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đất ẩm có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Tham khảo

Ingerophrynus
Ếch Ấn Độ
Động vật lưỡng cư Myanmar
Động vật lưỡng cư Campuchia
Động vật lưỡng cư Lào
Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật lưỡng cư Thái Lan
Động vật lưỡng cư Việt Nam
Động vật được mô tả năm 1887


title: Kraichtal

text:
Kraichtal là một thị trấn ở huyện Karlsruhe, bang Baden-Württemberg, Đức. Đô thị này có diện tích 80,56 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 14.914 người.

Tham khảo


title: Astronotus

text:
Astronotus là một chi cá trong họ Cichlidae sống ở Nam Mỹ. Đây là một trong 3 chi trong tông Chaetobranchini. Chi này có 2 loài, cả hai đều sống trong lưu vực sông Amazon, một trong 2 loài này được tìm thấy trong các sông Paraná và Paraguay. Astronotus có kích thước lên đến 35 cm, và là monomorphic. Chúng ăn nhiều loài cá nhỏ hơn, giáp xác, động vật thân mềm, và các loài động vật không xương sống khác..

Loài Astronotus ocellatus phổ biến trong nhóm cá cảnh có tên gọi thương mại là "Oscar". Trong khi đó loài A. crassipinnis thì hiếm được xuất khẩu và không thường gặp trong thương mại cá cảnh.

Các loài
 Astronotus crassipinnis (Heckel, 1840).
 Astronotus ocellatus (Agassiz, 1831).

Tham khảo

Họ Cá hoàng đế


title: Zoya Anatolyevna Kosmodemyanskaya

text:
Zoya Anatolyevna Kosmodemyanskaya (tiếng Nga: Зо́я Анато́льевна Космодемья́нская) (sinh ngày 13 tháng 9 năm 1923, mất ngày 29 tháng 11 năm 1941) là người phụ nữ đầu tiên được truy tặng danh hiệu cao quý nhất của Hồng quân, Anh hùng Liên bang Xô viết.

Cuộc đời
Zoya Kosmodemyanskaya sinh ngày 13 tháng 9 năm 1923 tại làng Osino-Gay, thuộc tỉnh Tambov, Liên Xô.

Kosmodemyanskaya gia nhập Đoàn Thanh niên Cộng sản Liên Xô (Komsomol) năm 1938. Tháng 10 năm 1941, quân Đức bắt đầu tiến sát thủ đô Moskva, Zoya khi đó vẫn còn là một học sinh trung học đã tình nguyện gia nhập lực lượng du kích Liên Xô chống Đức Quốc xã. Tại làng Obukhovo gần Naro-Fominsk, Kosmodemyanskaya và một số du kích khác đã vượt tiền tuyến của Hồng quân và thâm nhập vào khu vực đang do quân Đức chiếm đóng. Cô bị bắt sống sau một cuộc đụng độ với quân đội Đức Quốc xã gần làng Petrishchevo (ngoại vi của Moskva) ngày 27 tháng 11 năm 1941.

Sau khi hồ sơ vụ án số 16440 liên quan tới vụ Zoya và đồng đội bị lộ được giải mật năm 2002, ba du kích Liên Xô Zoya Kosmodemyanskaya, Vasily Klubkov và đội trưởng của họ, Boris Krainov nhận nhiệm vụ phá hoại khu vực do quân Đức chiếm đóng. Họ được lệnh phóng hỏa các ngôi nhà trong làng Petrishchevo nơi đóng quân của lực lượng Đức Quốc xã. Theo kế hoạch, Krainov đảm nhận phần trung tâm của làng, Kosmodemyanskaya phần phía Nam còn Klubkov phần phía Bắc. Người hoàn thành nhiệm vụ đầu tiên và trở lại căn cứ trước là Krainov, Zoya cũng đã làm xong phần việc của cô, những ngọn lửa ở phía Nam ngôi làng có thể quan sát rõ từ căn cứ. Tuy nhiên Klubkov đã không thực hiện được nhiệm vụ của mình, anh ta bị quân Đức bắt, bị tra tấn và dọa giết nên phải khai ra Kosmodemyanskaya và Krainov. Điều này đã dẫn tới việc bắt giữ Zoya.

Zoya Kosmodemyanskaya bị quân Đức tra tấn và làm nhục. Thậm chí cô còn bị những người Đức lột trần ra giữa trời Đông tháng 11 ở Moskva và đánh bằng roi cao su. Nhưng Zoya không hề khai tên những người đồng đội cũng như tên thật của chính bản thân cô (Zoya nói với lính Đức hỏi cung rằng cô tên là Tanya). Zoya đã nói: "Hãy giết tao đi, tao sẽ không khai bất kỳ điều gì" (tiếng Nga: "Убейте меня, я вам ничего не скажу"). Kosmodemyanskaya bị treo cổ ngày 29 tháng 11 năm 1941. Trước khi bị hành quyết cô đã nói:

"Chúng mày có thể treo cổ tao giờ đây, nhưng tao sẽ không đơn độc. Hai trăm triệu người trên đất nước của chúng tao, chúng mày sẽ không thể treo cổ hết lên được, họ sẽ thay tao trả thù chúng mày. Hỡi những tên lính kia! Không bao lâu nữa chúng mày sẽ phải đầu hàng. Dù sao đi nữa thì chiến thắng sẽ thuộc về chúng tao!" - tiếng Nga: "Вы меня сейчас повесите, но я не одна. Нас двести миллионов, всех не перевешаете. Вам отомстят за меня. Солдаты! Пока не поздно, сдавайтесь в плен: все равно победа будет за нами!"

Vinh danh
Zoya Kosmodemyanskaya sau chiến tranh được chôn cất tại Nghĩa trang Novodevichy nổi tiếng tại Moskva.

Kosmodemyanskaya đã trở thành nữ Anh hùng Liên bang Xô viết đầu tiên, cô được truy tặng danh hiệu này ngày 16 tháng 2 năm 1942.

Nhiều đường phố, nông trường và đội hướng đạo ở Liên Xô đã lấy tên Zoya Kosmodemyanskaya. Nhiều nhà thơ, nhà văn và, họa sĩ và nhà điêu khắc đã sáng tác những tác phẩm về Zoya. Một đài tưởng niệm Zoya Kosmodemyanskaya đã được dựng lên không xa làng Petrischevo, một bức tượng khác về Zoya được đặt tại ga tàu điện ngầm Partizanskaya tại Moskva. Tên của Zoya còn được đặt cho hai tiểu hành tinh là 1793 Zoya và 2072 Kosmodemyanskaya.

Em trai của Zoya Kosmodemyanskaya, Alexander (sinh năm 1925), thượng úy Hồng quân, cũng đã hy sinh trong chiến đấu trên nước Đức ngày 13 tháng 4 năm 1945 và cũng được truy tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô năm 1945.

Bị vu khống
Trong thập niên 1980, 1990, vào thời "cải tổ" ở Liên Xô, khi phong trào "xét lại lịch sử" lên cao, một nhà văn tên là A. Zhovtis đã đăng một bài báo trên tờ "Luận chứng và sự kiện" - số 38/1991 nhằm "đính chính lại một số tình tiết trong vụ việc Zoya". Trong số 45 cũng tờ "Luận chứng sự kiện", có đăng phản hồi của bác sĩ trưởng Trung tâm y học tâm thần trẻ em A. Melnikov cùng với 2 cộng sự là S. Yureva và N. Kasmelson. Mấy bác sĩ này tuyên bố rằng trước chiến tranh, Zoya đã nhiều lần nằm điều trị ở bệnh viện Kashenko với chẩn đoán bị tâm thần phân liệt. Ngay lập tức, nhiều người coi đó là bằng chứng cho thấy Zoya bị bệnh lý tâm thần chứ không phải nữ anh hùng. Đến tháng 12/2016, một "bác sĩ tâm lý" tên là Andrey Bilzho cũng đưa lên báo những luận cứ tương tự.

Trước sự xuyên tạc và phỉ báng nhân vật lịch sử, các chuyên gia sử học đã đưa ra các bằng chứng bác bỏ những lời vu khống trên. Zoya đúng là có một thời gian nằm viện, nhưng không phải ở bệnh viện tâm thần Kashenko, mà là bệnh viện mang tên Botkin, nơi không hề có khoa tâm thần. Sau khi rời khỏi bệnh viện Botkin, Zoya tiếp tục phục hồi ở nhà nghỉ dưỡng "Sokolniki" (từ 24/1-4/3/1941). Nhà sử học Aleksandr Dyukov cho biết thêm: giấy xuất viện cho biết Zoya có thể quay lại trường học. Andrey Bilzho cũng không thể tiếp xúc được với các tài liệu lưu trữ về bệnh nhân Zoya Kosmodemyanskaya như ông này tự nhận, bởi thời gian lưu trữ bệnh án chỉ có 25 năm.

Trong bài báo vạch ra sự vu khống nữ anh hùng Zoya, tác giả đã bình luận:
"Nếu đối với một người còn sống, thì hành động (xuyên tạc) đó có thể gọi là rất đê tiện. Còn đối với một cô gái trẻ 75 năm trước đã chịu một cái chết đớn đau bởi bàn tay của quân phát xít, thì hành động đó đã được nhiều sử gia và nhà nghiên cứu gọi là sự hèn hạ"

Tham khảo

Xem thêm
Anh hùng Liên bang Xô viết

Liên kết ngoài
Câu chuyện về Zoya
Zoya Kosmodemyanskaya

Sinh năm 1923
Mất năm 1941
Anh hùng Liên Xô


title: Kampong Leaeng

text:
Huyện Kampong Leaeng () là một huyện ở tỉnh Kampong Chhnang, miền trung Campuchia.

Hành chính
Huyện này có 9 xã (khum) và 44 làng (phum).

Tham khảo

Huyện Campuchia
Tỉnh Kampong Chhnang


title: Portage, Michigan

text:
Portage, Michigan là một thành phố thuộc quận Kalamazoo trong tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số 46.292 người, khu vực thống kê đô thị Kalamazoo-Portage có dân số 326.589 người (năm 2010).
Portage tiếp giáp với ranh giới phía nam của thành phố Kalamazoo. Thành phố được thành lập từ toàn bộ thị trấn Portage cựu vào ngày 31 tháng 12 năm 1963.
Có hai trường trung học công ở Portage, Portage Trung ương và Portage Bắc. Công ty dược phẩm Pfizer cũng đã hoạt động nằm đó, trong những năm gần đây đã gây ra nhiều tranh cãi do sa thải. Portage cũng là nhà của FEMA Tổng công ty một công ty sản xuất van thủy lực.

Portage được biết đến với mạng lưới rộng lớn của công viên lịch sử và những con đường mòn được sử dụng để đi xe đạp, đi bộ, chèo thuyền, và các hoạt động giải trí khác. Kể từ khi việc tạo ra các hệ thống Bikeway Portage vào năm 1989, những con đường mòn đã mở rộng hơn 50 dặm (80 km), gấp hơn năm lần như dài như đường cao tốc của thành phố. Portage cũng có Kalamazoo Air Zoo.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Michigan
Portage, Michigan


title: Lignéville

text:
Lignéville là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 12,53 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 309 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 410 m trên mực nước biển.

Hành chính

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lignéville trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Ligneville


title: Baulny

text:
Baulny  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 206 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Buôn bán đối lưu

text:
Buôn bán đối lưu (hay mậu dịch đối lưu, thương mại đối lưu) là một phương thức giao dịch trao đổi hàng hóa, trong đó xuất khẩu kết hợp chặt chẽ với nhập khẩu, người bán đồng thời là người mua, lượng hàng giao đi có giá trị tương xứng với lượng hàng nhận về.

Mục đích của giao dịch không phải nhằm để thu ngoại tệ mà nhằm để thu về một hàng hóa khác có giá trị tương đương.

Đặc điểm của buôn bán đối lưu
 Mỗi người đều vừa là người mua, vừa là người bán.
 Việc mua bán khởi đầu lấy giá trị sử dụng làm thước đo.

Các loại hình buôn bán đối lưu
 Nghiệp vụ hàng đổi hàng (Barter): hai bên trao đổi trực tiếp với nhau những hàng hóa có trị tương đương, việc giao hàng hóa diễn ra hầu như đồng thời.
 Nghiệp vụ bù trừ (Compensation): hai bên trao đổi hàng hóa với nhau trên cơ sở ghi giá trị hàng giao và hàng nhận đến cuối kỳ hạn, hai bên mới đối chiếu sổ sách, so sánh giá trị giữa hàng giao và hàng nhận. Nếu sau khi bù trừ tiền hàng như thế, mà còn số dư thì số tiền đó được giữ lại để chi trả theo yêu cầu của bên chủ nợ về những khoản chi tiêu của bên chủ nợ tại nước bị nợ.
 Bù trừ theo thực nghĩa của nó.
 Bù trừ trước (Pre-compensation).
 Bù trừ song hành (Parallel - compensation).
 Bù trừ toàn phần (Full compensation linked purchases)
 Bù trừ một phần (Partial compensation)
 Bù trừ bằng tài khoản bảo chứng (Escro Account)
 Nghiệp vụ buôn bán có thanh toán bình hành (Clearing): hai chủ thể của quan hệ buôn bán thỏa thuận chỉ định ngân hàng thanh toán. Ngân hàng này mở tài khoản gọi là tài khoản clearing, để ghi chép tổng giá trị giá hàng giao nhận của mỗi bên. Sau một thời gian quy định, ngân hàng mới quyết toán tài khoản clearing và bên bị nợ sẽ phải trả khoản nợ bội chi mà mình đã gây ra.
 Bình hành công cộng (Public clearing).
 Bình hành tư nhân (Private clearing).
 Nghiệp vụ mua đối lưu (Counter-purchase): Để nhận được đơn hàng của nhà nhập khẩu, nhà xuất khẩu cam kết cũng sẽ mua hàng của nhà nhập khẩu đó trong tương lai như một điều kiện giao dịch.
 Nghiệp vụ chuyển nợ (Switch): Người mua chuyển nghĩa vụ thanh toán của mình cho một bên khác.
 Giao dịch bồi hoàn (Offset): Nhà xuất khẩu bán các sản phẩm của mình lấy tiền và sau đó giúp nhà nhập khẩu tìm ra những cơ hội để kiếm ngoại tệ. Òffset phổ biến nhất khi có bao gồm những sản phẩm quan trọng (VD: thiết bị quân sự)
 Nghiệp vụ mua lại sản phẩm (Buy-backs): Giao dịch mà trong đó nhà cung cấp vốn hay thiết bị đồng ý nhận sản phẩm sản xuất ra trong tương lai (nhờ vốn hay những thiết bị được đầu tư) như là khoản thanh toán.

Tham khảo

 Giáo trình kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương - Nhà xuất bảnGD 2007 - PGS Vũ Hữu Tửu.

Xem thêm

Liên kết ngoài
 Gạo xuất khẩu: Thái Lan thừa, Việt Nam thiếu
 BTA
 Hiệp Định giữa Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chủng Quốc Hoa Kỳ về Quan hệ thương mại

Thuật ngữ kinh doanh
Thương mại quốc tế
Kinh doanh
Thương mại


title: (55769) 1992 HJ5

text:
{{DISPLAYTITLE:(55769) 1992 HJ5}}

(55769) 1992 HJ5 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 24 tháng 4 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 55001–56000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Saulty

text:
Saulty là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Saulty tọa lạc cách  về phía tây nam của Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D26 và D79.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Lâu đài.
 Nhà thờ St.Léger, thế kỷ 16.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Saulty on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Conoderus yulensis

text:
Conoderus yulensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: 7165 Pendleton

text:
7165 Pendleton (1985 RH) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 9 năm 1985 bởi E. Bowell ở Anderson Mesa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 7165 Pendleton

Thiên thể phát hiện năm 1985
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 6686 Hernius

text:
6686 Hernius (1979 QC2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 8 năm 1979 bởi Lagerkvist, C.-I. ở La Silla.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 6686 Hernius

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Anthurium magnifolium

text:
Anthurium magnifolium là một loài thực vật]] thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Benavides, G. & Pitman, N. 2003. Anthurium magnifolium. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
M
Thực vật dễ tổn thương


title: Sceloenopla annulipes

text:
Sceloenopla annulipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Sceloenopla


title: Hồ Xá (định hướng)

text:
Hồ Xá có thể là:
 Thị trấn Hồ Xá của huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị, Việt Nam
 Hồ Xá, vị tướng của nhà Hồ, người đã tham gia chiến tranh với quân nhà Minh và sau đó bị bắt cùng Hồ Quý Ly, Hồ Hán Thương.


title: Castiglione Torinese

text:
Castiglione Torinese là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 11 km về phía đông bắc của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.783 người và diện tích là 14,2 km².

Đô thị Castiglione Torinese có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Cordova and Tetti Gillardi.

Castiglione Torinese giáp các đô thị: Settimo Torinese, Gassino Torinese, San Mauro Torinese, Baldissero Torinese, và Pavarolo.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comunecastiglionetorinese.it/

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Spermophagus okahandjensis

text:
Spermophagus okahandjensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Decelle miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Spermophagus


title: Anacanthobatis marmoratus

text:
Anacanthobatis marmoratus là một loài cá trong họ Anacanthobatidae. Nó được tìm thấy ngoài khơi Mozambique và Nam Phi. Môi trường sống tự nhiên của nó là biển mở.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1923


title: Tulbing

text:
Tulbing là một đô thị thuộc huyện Tulln trong bang Niederösterreich, Áo.
Tulbing is known for his great green landscape.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Gerespa

text:
Gerespa là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Bostrychoplites cornutus

text:
Bostrychoplites cornutus là một loài bọ cánh cứng trong chi Bostrychoplites.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1790
Bostrychoplites
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Cutry, Meurthe-et-Moselle

text:
Cutry là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 342 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Stigmella geimontani

text:
Stigmella geimontani là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở vùng Dachstein, một nhóm sống ở vùng núi phân bố ở phần phía đông bắc của Anpơ.

Sải cánh dài 5,5–6 mm.

Ấu trùng ăn Geum montanum.

Tham khảo

 Josef Klimesch: Beschreibung einiger neuer Nepticula-Arten (Lep., Nepticulidae). Zeitschrift des Österreichischen Entomologischen Vereins, Band 25, 1940, Seite 79-81 und 89-94, PDF Volltext Teil 1, PDF Volltext Teil 2.
 Josef Klimesch: Beiträge zur Kenntnis der Nepticulidae (Lep., Monotrysia). Zeitschrift der Arbeitsgemeinschaft Österr. Entomologen, Band 32, 1981, Seite 113-128 PDF Volltext.

Liên kết ngoài
 Fauna Europaea
 Lepiforum

G


title: Psychomyia levanidovae

text:
Psychomyia levanidovae là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Psychomyia


title: Mueang Phetchabun (huyện)

text:
Mueang Phetchabun () là huyện thủ phủ (Amphoe Mueang) của tỉnh Phetchabun, phía bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) Nong Phai, Chon Daen, Wang Pong của tỉnh Phetchabun, Noen Maprang của tỉnh Phitsanulok, Khao Kho, Lom Sak của tỉnh Phetchabun, Khon San và Nong Bua Daeng của tỉnh Chaiyaphum.

Vườn quốc gia Tat Mok(อุทยานแห่งชาติตาดหมอก) nằm ở huyện này.
Nguồn nước chính là sông Pa Sak.

Hành chính
Huyện này được chia thành 17 phó huyện (tambon). Thị xã (thesaban mueang) Phetchabun nằm hoàn toàn trên tambon Nai Mueang. Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Tha Phon và Wang Chomphu, cả hai nằm trên một phần của tambon cùng tên. Có 16 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vườn quốc gia Tat Mok

Mueang Phetchabun


title: Partamona sooretamae

text:
Partamona sooretamae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Pedro & Camargo mô tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Partamona
Động vật được mô tả năm 2003


title: Tinodes megalopompos

text:
Tinodes megalopompos là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Tinodes


title: Thạnh Mỹ (định hướng)

text:
Thạnh Mỹ có thể là một trong số các địa danh sau:

 Thị trấn Thạnh Mỹ
 Thị trấn Thạnh Mỹ, huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng
 Thị trấn Thạnh Mỹ, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam
 Xã Thạnh Mỹ
 Xã Thạnh Mỹ, huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ
 Xã Thạnh Mỹ, huyện Tân Phước, tỉnh Tiền Giang

Xem thêm
 Thạnh Mỹ Lợi
 Thạnh Mỹ Tây
 Long Thạnh Mỹ
 Mỹ Thạnh


title: Saulchery

text:
Saulchery  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Langlade, Gard

text:
Langlade là một xã trong tỉnh Gard thuộc vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã Langlade, Gard nằm ở khu vực có độ cao trung bình 90 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gard


title: Melanoxanthus hermosa

text:
Melanoxanthus hermosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1943.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Neomphaloidea

text:
Neomphaloidea là một siêu họ thuộc phân lớp Vetigastropoda (ghi nhận tại taxonomy of the Gastropoda by Bouchet & Rocroi, 2005), bao gồm một số loài ốc biển, là các động vật thân mềm chân bụng sống ở biển. Chúng thường được biết đến với tên "hydrothermal vent limpets".

Một siêu họ ngang hàng với Neomphaloidea là Lepetodriloidea, đều thuộc phân lớp Vetigastropoda.

Các họ trong Neomphaloidea
Các họ chính dưới cấp họ Neomphaloidea:
 Melanodrymiidae Salvini-Plawen & Steiner, 1995
 Neomphalidae McLean, 1981
 Peltospiridae McLean, 1989

Các họ phụ hoặc không chính thức khác:
 Helicrenion Warén & Bouchet, 1993
 Retiskenea Warén & Bouchet, 2001
 Vetulonia Dall, 1913

Chú thích

Tham khảo

Sinh học
Vetigastropoda


title: Isotes nestina

text:
Isotes nestina là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Đỗ Thích

text:
Đỗ Thích (chữ Hán: 杜釋; ?-979) là một quan viên thời nhà Đinh. Ông được ghi nhận trong chính sử Việt Nam là người đã ám sát vua Đinh Tiên Hoàng và Nam Việt vương Đinh Liễn, dẫn sự kết thúc của nhà Đinh, mở đầu nhà Tiền Lê, cũng như gây ra cái cớ cho việc xâm lược Đại Cồ Việt bất thành của nhà Tống.

Mô tả trong chính sử
Sách Đại Việt sử lược, tài liệu lịch sử sớm nhất được cho là soạn thời nhà Trần, đề cập sự kiện "Đỗ Thích giết vua" vắn tắt như sau:

{{cquote|
Mùa đông, tháng Mười một [năm Kỷ Mão 979], ban đêm vua [Đinh Tiên Hoàng] ngự tiệc thì bị Phúc hầu hoằng Đỗ Thích giết, giết luôn cả Việt vương Liễn.
|}}

Sách Đại Việt sử ký toàn thư soạn thời nhà Lê cũng mô tả tương tự:

Nguyên do Đỗ Thích giết vua, các tài liệu lịch sử thời phong kiến đều chép khi Đỗ Thích còn làm chức lại ở Đồng Quan, đêm nằm trên cầu, bỗng thấy sao sa rơi vào miệng, từ đó nảy ra ý định giết vua. Tuy nhiên, sau khi vua Đinh Tiên Hoàng và Nam Việt vương Đinh Liễn bị sát hại, triều thần đều truy lùng kẻ giết vua. Đỗ Thích phải trèo lên nằm trong máng nước ở trong cung suốt ba ngày liền chịu đói khát. Khi trời đổ mưa, Đỗ Thích thò tay hứng nước mà uống, cung nữ nhìn thấy nên đi báo. Định Quốc công Nguyễn Bặc sai người bắt xuống và đem đi chém. Theo học giả Đào Duy Anh, khi bắt được Đỗ Thích, Nguyễn Bặc cho đem chém rồi đập tan xương và cắt thịt chia cho nhân dân bắt họ phải ăn.

Sau khi Đỗ Thích chết, triều thần tôn lập Vệ vương Đinh Toàn mới 6 tuổi lên ngôi, sử gọi là Đinh đế Toàn. Tuy nhiên, triều đình rơi cuộc tranh giành quyền lực giữa Thập đạo tướng quân Lê Hoàn và các đại thần khác Nguyễn Bặc, Đinh Điền, Phạm Hạp. Cuối cùng, với sự ủng hộ của Phạm Cự Lượng và Thái hậu, Lê Hoàn giành được phần thắng, giết được cả Nguyễn Bặc, Đinh Điền, Phạm Hạp, không lâu sau tự lập làm vua, sử gọi là Đại Hành hoàng đế, mở ra triều đại mà về sau gọi là nhà Tiền Lê.

Nghi án lịch sử
Cả Đại Việt sử lược lẫn Đại Việt sử ký toàn thư đều không ghi chép gì về thân thế của Đỗ Thích. Riêng sách Khâm định Việt sử Thông giám cương mục soạn thời nhà Nguyễn có chú dựa theo dã lục rằng Đỗ Thích là người Đại Đê, huyện Thiên Bản (nay thuộc xã Đại An, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định). Sách Đại Việt sử lược chép là "Phúc hầu hoằng (福侯宏) Đỗ Thích", còn Đại Việt sử ký toàn thư và Khâm định Việt sử Thông giám cương mục thì chép là "Chi hậu nội nhân (秪候内人) Đỗ Thích". Theo các nhà nghiên cứu, Đỗ Thích có thể là một hoạn quan hoặc thị vệ phục dịch trong cung.

Sách Đại Việt sử lược lẫn Đại Việt sử ký toàn thư đều ghi chép việc xuất hiện lời sấm tiên đoán việc Đỗ Thích giết vua vào năm Thái Bình thứ 5. Tuy nhiên, gần đây, một số nhà nghiên cứu lịch sử đưa ra giả thuyết: Đỗ Thích không phải là thủ phạm giết vua. Theo nhà giáo Hoàng Đạo Thúy và một số nhà nghiên cứu hiện nay, Đỗ Thích không thể làm chuyện này. Thích chỉ là một viên hoạn quan, chức nhỏ, sức mọn, không hề có uy tín hay vây cánh. So với Thích, trong triều có các bạn của vua Đinh như Nguyễn Bặc, Đinh Điền, Lưu Cơ... đều nắm trọng quyền, đủ cả văn lẫn võ. Vì vậy ông không thể mơ tưởng việc sẽ khuất phục được các đại thần nhà Đinh để ngồi yên trên ngai vàng.

Trong cuốn "Chính sách khuyến nông dưới thời Minh Mạng". Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, Hà Nội 1996, trang 33 và 34 ghi là: "Những người viết sử xưa đơn giản hóa sự cố này: chỉ bởi một giấc mơ hão huyền mà Đỗ Thích trở thành tên sát nhân. Đằng sau Đỗ Thích còn ai không? Tại sao khi Lê Hoàn thế chân thì quân Tống lại can thiệp". Cũng theo trang 57, 58 sách trên: "Lê Hoàn giành được thế nhiếp chính đã cùng thuộc hạ mưu sự chiếm ngôi. Nếu không có công chống Tống vào năm Tân Tỵ (981) thì Lê Hoàn đã phạm tội bất trung và lịch sử vẫn giữ nguyên nghi án"Gia phả họ Đỗ ở Đại Đê, huyện Vụ Bản và sự tích đền Thảo Mã (tức đền Gạo ở xã Thanh Bình, huyện Thanh Liêm, Hà Nam) có nói tới việc Đỗ Thích có công cõng Đinh Tiên Hoàng chạy trốn khi ông bị Nam Tấn Vương đuổi.

Sử liệu đầu tiên đề cập giả thuyết “Lê Hoàn mưu sát Đinh Bộ Lĩnh” là ghi chép của Thẩm Quát trong Mộng khê bút đàm'' được viết vào năm 1093 - sớm hơn Toàn thư 400 đến 600 năm. Bộ sử này ghi như sau: “thổ nhân Lê Uy giết Liễn tự lập”. Lê Uy tức Lê Hoàn.

Trong văn hoá đại chúng

Chú thích

Tham khảo
 Tên đại nghịch thần Đỗ Thích
 Những vụ ám sát chấn động lịch sử Việt Nam (1)
 Những nghi án cung đình chấn động Việt Nam (kỳ 1)
 Kỳ 2: Bí ẩn xung quanh cái chết của vua Đinh
 Vì mộng đế vương, hoạn quan giết vua và thái tử
 Ngỡ ngàng 'vua Đinh Tiên Hoàng chết vì ăn lòng lợn'

Quan lại nhà Đinh
Hoạn quan Việt Nam
Mất năm 979
Người bị xử tử hình do kết án oan sai
Người bị thi hành án oan sai về tội giết người
Người bị kết tội mưu sát hoặc giết vua
Nghi án về tội giết người chưa có lời giải minh bạch trong lịch sử


title: (30965) 1994 XW

text:
(30965) 1994 XW là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 2 tháng 12 năm 1994.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 30001–31000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1994
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Pusiano

text:
Pusiano là một comune (municipality) in the tỉnh Como, trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 40 km về phía bắc của Milano, và khoảng 15 km về phía đông của Como. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm, 2004, đô thị này có dân số 1.225, người và diện tích là 3,2 km².

Pusiano giáp các đô thị: Canzo, Cesana Brianza, Eupilio.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Como
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Akita (thành phố)

text:
Thành phố Akita (kanji: 秋田市, kana: あきたし, Akita-shi, Hán Việt: Thu Điền thị) là tỉnh lị của tỉnh Akita ở vùng Tohoku trên đảo Honshu của Nhật Bản.

Khái quát
Thành phố có diện tích là 905,67 km², dân số là 323.996 người (ngày ngày 1 tháng 4 năm 2010), mật độ dân số là 358 người/km². Chảy qua thành phố có các sông Omono, Asahi, và Iwami.

Trên địa bàn thành phố Akita có các cơ sở lọc dầu, chế biến gỗ, gia công kim loại, dệt lụa.

Lịch sử
Thời Edo, vùng đất là thành phố Akita hiện nay là lãnh địa của các daimyō Ashina và Satake. Thành thị Kubota được xây dựng ở đây từ năm 1604.

Năm 1889 (năm Meiji thứ 22), Akita được thành lập và được hiện đại hóa.

Trong thời kì Chiến tranh thế giới II, ngày 14 tháng 8 năm 1945, thành phố Akita bị không quân Mĩ tàn phá nặng nề. 134 lượt máy bay B-29 đã oanh tạc thành phố từ nửa đêm tới tận sáng. 137 người đã bị giết chết.

Năm 1997, thành phố được công nhận là một đô thị trung tâm vùng. Tháng 1 năm 2005, hai thị trấn là Kawabe và Yuwa được nhập vào thành phố, khiến cho thành phố Akita trở thành đô thị trung tâm lớn nhất của vùng Tohoku.

Thành phố kết nghĩa

Quốc tế
  5 tháng 8 năm 1982: Lan Châu, Trung Quốc
  8 tháng 8 năm 1984: Passau, Đức
  22 tháng 1 năm 1992: Kenai, Alaska, Hoa Kỳ
  1993: St. Cloud, Minnesota, Hoa Kỳ (với Yūwa, Akita, trong đó sáp nhập vào Akita)
  29 tháng 6 năm 1992: Vladivostok, Nga

Trong nước
 Hitachiōta, Ibaraki
 Daigo, quận Kuji, Ibaraki

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức
 Trang web chính thức

 Akita

Khu định cư cảng Nhật Bản


title: Phước Chính

text:
Phước Chính là một xã thuộc huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam.

Địa lý
Xã Phước Chính nằm ở phía nam huyện Bác Ái, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Phước Trung
Phía tây giáp xã Phước Thắng
Phía nam giáp huyện Ninh Sơn và xã Phước Trung
Phía bắc giáp xã Phước Đại.

Xã có diện tích 65,14 km², dân số năm 2019 là 1.773 người, mật độ dân số đạt 27 người/km².

Lịch sử
Xã Phước Chính được thành lập vào ngày 29 tháng 8 năm 1994 trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của xã Phước Đại. Khi mới thành lập, xã thuộc huyện Ninh Sơn.

Ngày 6 tháng 11 năm 2000, huyện Ninh Sơn được chia thành hai huyện Ninh Sơn và Bác Ái, xã Phước Chính chuyển sang trực thuộc huyện Bác Ái.

Ngày 21 tháng 9 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định 147/2007/NĐ-CP. Theo đó, điều chỉnh 1.471,21 ha diện tích tự nhiên của xã Phước Chính để thành lập xã Phước Thắng mới.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Phước Chính còn lại 6.534,22 ha diện tích tự nhiên và 1.387 người.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Larajasse

text:
Larajasse là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 750 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Galaroza

text:
Galaroza là một thị trấn và đô thị ở tỉnh Huelva, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2005, thị trấn này có 1.642 dân. Năm 2007, ước dân số là 1.615 người. Thị trấn này có diện tích 22 km² và mật độ dân số 74,6 người/km². Tọa độ địa lý là 37º 55' độ vĩ bắc, 6º 42' độ kinh đông. Thị trấn này nằm ở độ cao 564m trên mực nước biển, cách tỉnh lỵ Huelva 117 km. Tại đây có Công viên tự nhiên Sierra de Aracena.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Galaroza  - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

Đô thị ở Huelva


title: Trận Tương Dương – Phàn Thành

text:
Trận Tương Dương – Phàn Thành là trận chiến thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc giữa phe Lưu Bị (người sáng lập nước Thục Hán) và Tào Tháo (người sáng lập nước Tào Ngụy) diễn ra năm 219 tại địa phận nay thuộc tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc.

Trên danh nghĩa, mặt trận Tương Dương – Phàn Thành chỉ có sự tham chiến của hai phe Ngụy-Thục nhưng có tác động gián tiếp không nhỏ của phe Ngô trong việc chi phối kết quả trận đánh.

Kết quả của trận chiến là việc bắc tiến đánh Ngụy của phe Thục thất bại nặng nề. Chủ tướng cầm đầu chiến dịch, đồng thời là một trong những nhân vật quan trọng nhất trong lịch sử thời Tam Quốc là Quan Vũ sau thất bại tại trận này tiếp tục bị đòn đánh tập hậu của quân Ngô tại căn cứ và cuối cùng bị tiêu diệt.

Hoàn cảnh
Kinh châu thời Lưu Biểu trấn giữ nguyên có 7 quận: Nam Dương, Nam Quận, Giang Hạ, Linh Lăng, Quế Dương, Trường Sa, Vũ Lăng. Qua cuộc chiến giành giật qua lại giữa 3 phe Tào - Tôn - Lưu sau trận Xích Bích, mỗi bên còn giữ một phần:
 Lưu Bị có 4 quận Linh Lăng, Quế Dương, Trường Sa, Vũ Lăng và một nửa quận Giang Hạ của Lưu Kỳ (con cả Lưu Biểu). Lưu Bị được Tôn Quyền cho mượn huyện trọng điểm Giang Lăng thuộc Nam quận, đổi lại giao phần còn lại của Giang Hạ cho Tôn Quyền. Sau đó Lưu Bị cắt mấy huyện từ các vùng đất chiếm được lập ra các quận Nghi Đô, Phòng Lăng và Công An.
 Tôn Quyền chiếm được Giang Lăng, nửa quận Giang Hạ và nửa Nam quận; sau đó cho Lưu Bị mượn phần Nam quận gồm cả Giang Lăng, thu lại Giang Hạ.
 Tào Tháo còn giữ lại quận Nam Dương và nửa Nam quận là huyện Tương Dương. Vì huyện Tương Dương đơn lẻ nên Tào Tháo nâng Tương Dương lên thành quận. Tào Tháo cũng tách ra mấy huyện lập thêm quận Nam Hương.

Sau khi Lưu Kỳ chết, Lưu Bị tiếp quản phần nửa quận Giang Hạ. Khi Lưu Bị mang quân vào đánh Tây Xuyên (212) giao 4 quận Kinh châu cho Quan Vũ trấn thủ.

Năm 214, nhân lúc Lưu Bị đã vào Tây Xuyên và điều động thêm nhiều quân cùng các tướng giỏi như Triệu Vân và Trương Phi, Tôn Quyền bèn sai Lỗ Túc và Lã Mông đánh mấy quận Kinh châu trong tay Quan Vũ và chiếm 3 quận Linh Lăng, Quế Dương, Trường Sa. Quan Vũ chỉ còn giữ được nửa quận Giang Hạ và quận Vũ Lăng. Lưu Bị ở Ích châu được tin, vội mang quân ra thành Công An thuộc quận Vũ Lăng, chuẩn bị giao chiến.

Nhưng lúc đó Tào Tháo đang chuẩn bị đánh chiếm Đông Xuyên của Trương Lỗ. Tây Xuyên bị uy hiếp. Lưu Bị không thể ở lại lâu theo đuổi cuộc chiến với Tôn Quyền, đành phải nhượng bộ Tôn Quyền, đề nghị chính thức công nhận chủ quyền 3 quận Linh Lăng, Quế Dương, Trường Sa cho Đông Ngô, xin đổi lấy Nam quận. Tôn Quyền chấp thuận giảng hòa, phân chia lại Kinh châu, lấy sông Tương Thủy làm ranh giới. Quan Vũ tiếp nhận huyện Giang Lăng thuộc Nam Quận, tướng của Tôn Quyền là Trình Phổ giao lại Giang Lăng, về giữ chức thái thú Giang Hạ. Tôn Quyền giao thêm phần nửa Nam quận cho Quan Vũ; đổi lại Quan Vũ chính thức giao lại quận Trường Sa và Quế Dương cho Tôn Quyền.

Tôn, Lưu giảng hòa và cùng quay sang tấn công lên phía bắc. Năm 219, Lưu Bị đánh chiếm Đông Xuyên (đất cũ của Trương Lỗ) từ tay Tào Tháo, còn Tôn Quyền cũng vừa tấn công Hợp Phì ở phía đông. Nhiều điều kiện thuận lợi khiến Quan Vũ mở một mặt trận bắc tiến từ Kinh châu, dù ngay trước đó quan hệ Tôn-Lưu đã bị rạn nứt nặng nề khi Quan Vũ không những từ chối lời kết thông gia của Tôn Quyền mà còn sỉ nhục họ Tôn.

Diễn biến

Quan Vũ công phá Tương-Phàn
Dù tập trung vào chiến trường Phàn Thành, Quan Vũ vẫn không quên việc phòng thủ. Ông giao lại không ít quân cho My Phương để giữ Giang Lăng và cho Phó Sĩ Nhân để giữ Công An.

Dự định của Quan Vũ là trước tiên hạ Tương Dương và Phàn Thành, sau đó sẽ ruổi dài theo quân Tào chiếm Nam Dương, tấn công vào Hứa Xương và Lạc Dương, đuổi quân Tào chạy lên phía bắc Tế Thủy. Vì vậy để có đủ binh lực bắc tiến, Quan Vũ đề nghị Thái thú 2 quận thuộc Ích châu giáp Kinh châu là Mạnh Đạt ở quận Thượng Dung và thái thú quận Phòng Lăng là Lưu Phong (con nuôi Lưu Bị) cùng ra quân đánh Ngụy. Nhưng Mạnh Đạt và Lưu Phong lấy lý do "quận trong vùng núi, có người còn chưa phục" nên từ chối ra quân phối hợp.

Lúc đó Phàn Thành do Tào Nhân trấn giữ, Tương Dương do Lã Thường đóng quân. Quan Vũ mang quân tới tấn công Phàn Thành và Tương Dương rất mạnh mẽ. Tào Nhân không mang quân ra ngoài đối địch, chỉ cố thủ trong thành. Tào Tháo lúc đó vừa thất bại ở Hán Trung rút đại quân về tới Trường An, nghe tin Phàn Thành bị uy hiếp nặng nề, vội sai Tả tướng quân Vu Cấm vốn là người được tin tưởng cùng Lập nghĩa tướng quân Bàng Đức mang 7 đạo quân đi cứu viện.
Tam Quốc diễn nghĩa kể rằng việc điều binh của Tào Tháo diễn ra khi quân Tào đã trở về tới Hứa Xương, và Quan Vũ đã đánh chiếm được quận Tương Dương.

Viện binh Ngụy bị đánh bại
Vu Cấm và Bàng Đức kéo tới Phàn Thành. Các tướng Phàn Thành nghi ngờ Bàng Đức có chủ cũ là Mã Siêu và anh họ là Bàng Nhu đang làm tướng cho Lưu Bị ở Ích châu nên sẽ không hết lòng. Nhưng Bàng Đức khẳng khái bày tỏ lòng trung thành với Tào Tháo. Tào Nhân sai Vu Cấm ra đóng ở phía bắc Phàn Thành làm thế ỷ dốc.

Quan Vũ mang quân tới đánh viện binh Vu Cấm. Bàng Đức ra trận đối địch, bắn một mũi tên trúng vào trán Quan Vũ, khiến quân sĩ dưới quyền Quan Vũ gọi Bàng Đức là Bạch mã tướng quân. Tào Nhân tạm thời yên tâm có Vu Cấm và Bàng Đức che đỡ bên ngoài. Vu Cấm không xem xét kỹ địa thế, mang quân đến chỗ trũng lập trại.

Nhưng đến tháng 8 năm đó, trời mưa đổ mưa lớn nhiều ngày. Nước sông Hán Thủy dâng cao, tràn ra ngoài đê, khiến Phàn Thành bị nước lũ vây kín. Ngoài thành, 7 đạo quân của Vu Cấm người bị chết đuối, người bỏ chạy. Vu Cấm dẫn các tướng chạy lên nơi cao quan sát thế nước nhưng không có cách nào thoát ra được. Quan Vũ dẫn quân cưỡi thuyền tới vây đánh. Vu Cấm và các tướng sĩ không thể chống cự được nên đều bị bắt.

Riêng Bàng Đức và 2 thuộc hạ thân tín vẫn ngoan cường chiến đấu từ sáng tới xế chiều, bắn hết tên lại dùng dao ác chiến với quân Quan Vũ. Không chống nổi, ba người chạy lên một chiếc thuyền nhỏ chèo về phía Phàn Thành với Tào Nhân, nhưng đi giữa dòng thì thuyền bị lật. Bàng Đức núp dưới nước một lúc thì bị quân Quan Vũ bắt sống.

Trong khi Vu Cấm sợ hãi xin quy hàng thì Bàng Đức hiên ngang không chịu quỳ. Quan Vũ dùng lời lẽ thuyết phục nhưng Bàng Đức nhất định không chịu hàng. Quan Vũ bèn sai mang Bàng Đức ra chém, còn Vu Cấm thì giải về giam ở hậu phương Giang Lăng.

Tào Nhân cầm cự
Phàn Thành và Tương Dương vô cùng nguy cấp, nhiều chỗ trong thành bị nước sông làm sói lở. Có người khuyên Tào Nhân nên lấy thuyền chạy trốn. Trong lúc Tào Nhân do dự thì Thái thú Nhữ Nam là Mãn Sủng động viên Tào Nhân rằng nước lên nhanh sẽ rút nhanh và nếu bỏ Phàn Thành thì bờ nam Hoàng Hà sẽ mất theo.

Vì vậy Tào Nhân cùng các tướng cùng ăn thề, cố sức liều chết chống trả. Tại thành Tương Dương, Lã Thường cũng cố sức cầm cự trước sức tấn công của Quan Vũ. Hai thành bị vây ngặt, hoàn toàn không liên lạc được với nhau. Trước tình thế đó, các tướng Tào khác gồm thứ sử Kinh châu là Hồ Tu, thái thú Nam Hương là Trù Phương đều đầu hàng Quan Vũ.

Tào Tháo trở về Nghiệp Thành (Ký châu), nghe tin 7 đạo quân của Vu Cấm bị tiêu diệt, hai thành bị cô lập và uy hiếp dữ dội, vô cùng hoảng sợ, bèn bàn việc thiên đô dời Hán Hiến Đế khỏi Hứa Xương. Tuy nhiên Tư Mã Ý và Tưởng Tế can ngăn, cho rằng: Tôn Quyền và Lưu Bị ngoài mặt là thân nhau (anh vợ em rể), nhưng bên trong không hòa thuận muốn thôn tính nhau và Tôn Quyền sẽ trở mặt đánh Quan Vũ; nếu dời đô sẽ làm lòng người dao động nên nhất định không nên làm.

Tào Tháo nghe theo, mới quyết định không thiên đô, sai Từ Hoảng mang quân đi cứu Phàn Thành.

Ngô-Ngụy liên minh
Đúng lúc đó thì Tôn Quyền bị Quan Vũ cự tuyệt việc thông gia, bèn nhân cơ hội Quan Vũ rời Kinh châu để lấy mấy quận Kinh châu từ phe Thục đã sai người dâng thư đến xin quy phục Tào Tháo, giúp họ Tào giáp công đánh Quan Vũ ở mặt đông.

Nhưng Tôn Quyền đề nghị Tào Tháo giữ kín ý định đánh úp Kinh châu (căn cứ của Quan Vũ) của Đông Ngô. Tào Tháo mang việc ra bàn bạc, nhiều người cho rằng nên giữ kín giúp Tôn Quyền. Riêng Đổng Chiêu không đồng tình. Ông cho rằng ngoài mặt nên hứa với Tôn Quyền giữ kín nhưng nên ngầm làm lộ thông tin, vì khi biết Tôn Quyền đánh lén, theo lẽ thường thì Quan Vũ sẽ mang quân về ngay, như vậy Phàn Thành được giải vây và Tào Ngụy được lợi ngồi nhìn Tôn Quyền và Quan Vũ giao tranh; nhưng Quan Vũ là người kiêu căng, sẽ không chịu rút ngay khỏi Phàn Thành đang bị ngập nước. Nếu trong thành không biết tin bên ngoài thì có thể thành sẽ vỡ về tay Quan Vũ. Vì vậy, Đổng Chiêu chủ trương làm lộ thông tin, báo cho Quan Vũ biết để Quan Vũ bị phân tán, mặt khác báo cho tướng sĩ trong Phàn Thành và Tương Dương biết để cố giữ thành vì Quan Vũ trước sau cũng phải về cứu hậu phương.

Tào Tháo tán đồng phân tích của Đổng Chiêu, bèn lệnh cho Từ Hoảng (tướng được cử đi cứu viện Phàn Thành) sao chép thư của Tôn Quyền ra nhiều bản, không chỉ bắn sang trại Quan Vũ mà bắn cả vào trong Phàn Thành cho quân Tào biết. Quả nhiên Quan Vũ không tin vào thư đó, cho rằng Tào Tháo lắm mưu mô, phao tin sai để lung lạc mình, nên tiếp tục công hãm thành.

Trong khi đó, quân của Tào Nhân trong thành được tin Quan Vũ sẽ bị đánh tập hậu, bỗng nhuệ khí tăng lên gấp bội, liều chết phòng thủ.

Từ Công Minh giải vây Phàn Thành
Tướng Ngô là Lã Mông dùng kế giả ốm, Tôn Quyền sai người ít tên tuổi là Lục Tốn ra thay chức, điều đó càng khiến Quan Vũ chủ quan coi thường nguy cơ từ hậu phương và điều thêm quân từ Công An và Giang Lăng lên phía bắc. Quan Vũ vốn hay yêu quý sĩ tốt nhưng lại coi thường các sĩ phu. Vì vậy hai tướng My Phương và Phó Sĩ Nhân vẫn bất mãn với ông.

Hai tướng Ngô là Lã Mông và Lục Tốn bất thần mang quân tập kích, My Phương và Phó Sĩ Nhân theo lời thư dụ của Lã Mông, không giao chiến đã đầu hàng, dâng Giang Lăng và thành Công An cho Tôn Quyền.

Quan Vũ và Từ Hoảng (tức Từ Công Minh) đều là người quận Hà Đông, từ nhỏ đã quen biết nhau và quan hệ khá tốt. Từ Hoảng không đủ binh lực giao tranh nên phải án binh bất động không dám giao chiến. Không lâu sau Tào Tháo điều thêm 12 doanh nữa đến trợ chiến cho Từ Hoảng. Ông quyết định ra quân để đánh thắng Quan Vũ.

Từ Hoảng vốn quan hệ với Quan Vũ khi Quan Vũ còn phục vụ cho Tào Tháo một thời gian. Vì vậy lúc đối trận, hai người đứng xa trò chuyện. Được một lúc, Từ Hoảng bất thần xuống ngựa đọc lệnh "chém đầu Quan Vũ lĩnh thưởng" của Tào Tháo. Quan Vũ kinh ngạc không kịp chuẩn bị tinh thần chiến đấu, bị quân Tào đánh bại một trận, thua chạy.

Từ Hoảng lại dùng kế dương đông kích tây, phao tin đánh đồn Vi Trủng nhưng kỳ thực đánh đồn Tứ Trủng. Quan Vũ mắc mưu nên bị thua to, đồn Tứ Trủng sắp vỡ, Vũ phải đích thân dẫn năm nghìn quân ra đánh, bị Từ Hoảng đánh lui. Hoảng đuổi theo phá tan quân Thục, binh sĩ bị rơi xuống sông Hán Thủy chết rất nhiều, Phàn Thành được giải vây.

Tào Tháo chưa yên tâm về Phàn Thành, lại định điều thêm Trương Liêu từ Hợp Phì tới phối hợp với Từ Hoảng, nhưng nghe tin Từ Hoảng đã đánh lui được Quan Vũ nên thôi điều binh.

Tuy cánh quân 5.000 người bị thua trên bộ nhưng thủy quân của Quan Vũ vẫn chiếm cứ Miến Thủy, Từ Hoảng không có thuyền nên không thể giao tranh trên sông nước, đành lui quân về. Tương Dương vẫn bị vây hãm. Nhưng lúc này tin Giang Lăng thất thủ truyền tới, Quan Vũ phải lập tức bỏ vòng vây Tương Dương, dẫn binh quay về Giang Lăng.

Hậu quả
Quan Vũ không những cuối cùng không hạ được Tương Dương và Phàn Thành mà còn bị thua nặng ở mặt trận phía bắc, thiệt hại rất nhiều binh sĩ. Quan Vũ kéo về mới biết My Phương, Phó Sĩ Nhân đã đầu hàng và giao nộp Công An và Giang Lăng cho Đông Ngô.

Quan Vũ không còn đường về khi đã mất căn cứ, với binh lực mỏng yếu không chống đỡ nổi sự truy kích của quân Ngô và cuối cùng bị bắt giết.

Sau trận Tương Dương Phàn Thành, Lưu Bị bị thiệt hại nặng nề nhất. Ngoài số không nhỏ binh mã Kinh châu, Lưu Bị mất hết những quận Kinh châu còn lại sau hòa ước năm 215 với Tôn Quyền. Tào Tháo vẫn giữ được bờ cõi như cũ, Tôn Quyền đoạt được nốt Vũ Lăng, Nghi Đô và nửa Nam quận từ tay Lưu Bị.

Hậu quả gián tiếp đối với Lưu Bị còn nặng nề hơn nữa do tác động cả từ phía Đông Ngô: những mâu thuẫn mới nảy sinh quanh việc truy cứu trách nhiệm về cái chết của Quan Vũ trong nội bộ phe Thục dẫn tới việc bỏ Thục theo Ngụy của Mạnh Đạt, khiến Lưu Bị sau đó mất thêm 3 quận, gồm Tây Thành, Thượng Dung thuộc Ích châu và Phòng Lăng thuộc Kinh châu (quận mới thành lập). Bản thân Lưu Bị vì mối thù mất Quan Vũ mà dốc quân đi đánh Tôn Quyền, mà hậu quả là thua tan nát, khiến chính ông lâm bệnh rồi mất không lâu sau đó.

Phân tích
Chiến dịch đánh Tương-Phàn thất bại nặng nề, tuy phe Tào Ngụy làm thất bại ý định đánh chiếm trọng điểm này của Quan Vũ cuối cùng thắng trận, nhưng đã dừng binh không tiến mà giữ nguyên bờ cõi; thiệt hại của phe Lưu Bị đến từ sự lợi dụng của Đông Ngô, cụ thể là Lã Mông và Lục Tốn, để đánh chiếm Kinh châu. Kinh châu mất khiến chiến lược đánh Thục Hán từ hai đường (Kinh châu và Ích châu) mà Long Trung đối sách của Gia Cát Lượng đã vạch ra từ đầu bị tổn thất lớn.

Từ ý nghĩa tai hại cho phe Thục Hán của việc mất Kinh châu, các sử gia bàn luận nhiều về chiến dịch Tương Dương-Phàn Thành và coi đó là nguyên nhân trực tiếp của việc mất Kinh châu, do đó đặt ra vấn đề vì sao cần phát động chiến dịch này và có nên phát động chiến dịch này hay không.

Sử gia Lã Tư Miễn cho rằng chiến dịch này nhằm phối hợp với chiến dịch đánh chiếm Hán Trung của Lưu Bị. Tuy nhiên, ý kiến phản bác căn cứ theo thời gian cho rằng điều này chưa chính xác: Lưu Bị động binh đánh Hán Trung từ cuối năm 218, chém Hạ Hầu Uyên tháng 1 năm 219 và Tào Tháo bại trận trở về Trường An vào tháng 5; nếu Quan Vũ muốn phối hợp cần ra tay cùng lúc, không thể đợi tới tận tháng 7 năm 219 như trong thực tế. Do đó, việc đánh Tương-Phàn của Quan Vũ, nói một cách tích cực là "thừa thắng tiến công", nói một cách tiêu cực là "tham lam không biết lượng sức".

Với quan điểm đó, sử gia Hà Tư Hoàn cho rằng chiến dịch này là "mạo hiểm về quân sự, không đúng thời cơ", bởi vì: Lưu Bị mới chiếm xong Ích châu (gồm cả Hán Trung cũng nằm trong đó) cần ổn định lòng dân và dưỡng sức, Quan Vũ ra quân muộn, không hề đúng với chiến thuật kẹp từ hai đường mà Gia Cát Lượng đề xướng. Quân của Quan Vũ tuy có tiếng hùng mạnh nhưng thực ra vùng lãnh thổ mà ông quản lý đã bị thu hẹp từ năm 215, nhân lực vật lực có hạn, nếu không có trận lũ thì chưa chắc đã diệt được đạo quân của Vu Cấm và Bàng Đức.

Theo sử gia Hoàng Ân Đồng, Quan Vũ ra quân vì mải mê chiến thắng, đánh giá sai tình hình, cho rằng có thể dễ dàng thắng tiếp Tào Tháo; còn tập đoàn Lưu Bị ở Ích châu không ra lệnh, cũng không ngăn cản, vì tâm lý vừa thắng ở Hán Trung, không lường được thất bại lớn, để mặc cho Quan Vũ hành động.

Vấn đề đặt ra cuối cùng: Lưu Bị không điều quân tiếp ứng cho Quan Vũ, được các sử gia lý giải vì trong Ích châu không ngờ tới điều này. Quan Vũ liên tiếp thắng trận, nhiều địa phương phía bắc đã phản Tào hàng Quan Vũ. Ngay cả khi nhận được thư báo của Tào Tháo về việc Tôn Quyền sẽ đánh úp Kinh châu, Quan Vũ vẫn không có ý định rời bỏ Tương-Phàn, nghĩa là ông vẫn không tin rằng mình sẽ bại trận; phía Lưu Bị ở Ích châu toàn nghe tin chiến thắng. Từ đó tới khi Quan Vũ bị Từ Hoảng đánh bại và chạy về Mạch Thành diễn biến quá mau chóng, Lưu Bị biết tin cũng không thể cứu ứng kịp nữa.

Các sử gia cùng thống nhất: phát động chiến dịch Tương-Phàn trong thời điểm và hoàn cảnh mà Quan Vũ đã làm là sai lầm, thất bại này Quan Vũ trực tiếp chịu trách nhiệm, Lưu Bị chịu trách nhiệm của người lãnh đạo, còn Gia Cát Lượng không phải chịu trách nhiệm.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa

Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, trận Tương Dương-Phàn Thành được mô tả từ hồi 73 tới hồi 76. Trong truyện, nhân vật Quan Vũ đánh chiếm được Tương Dương và vây hãm Phàn Thành, bị nhân vật Bàng Đức bắn tên độc trúng tay, phải nhờ danh y Hoa Đà chữa thuốc.

Nhân vật Quan Vũ còn được hư cấu là đã dùng kế gây ra trận lụt tiêu diệt viện binh của Vu Cấm. Phía Ngụy, nhân vật Vu Cấm không muốn Bàng Đức lập công nên nhiều lần ngăn cản, đến khi bị bắt đã run sợ lạy lục để được tha mạng. Còn nhân vật Bàng Đức bày tỏ lòng trung thành với phía Ngụy, không phải với Tào Nhân và các tướng sĩ ở Phàn Thành mà với Tào Tháo trước khi lên đường. Ông tự mình mang cỗ quan tài ra trận, thề tử chiến giết được Quan Vũ để bỏ xác vào đó, nếu không sẽ dùng quan tài đó để bỏ xác mình.

Tham khảo
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Lao động
 Dịch Trung Thiên (2010), Phẩm Tam Quốc, tập 2, Nhà xuất bản Công an nhân dân.

Chú thích

Phàn Thành
Tam quốc diễn nghĩa
Lịch sử Hồ Bắc


title: Quốc lộ 23

text:
Quốc lộ 23 là tuyến giao thông đường bộ nối vành đai 3 của Hà Nội với Quốc lộ 2 tại Vĩnh Phúc.

Tuyến này bắt đầu từ đầu phía Bắc cầu Thăng Long thuộc địa phận xã Võng La, huyện Đông Anh, qua huyện Mê Linh và kết thúc tại chỗ giao với Quốc lộ 2 ở địa phận xã Tiền Châu, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc.

Tham khảo

Giao thông Hà Nội
Giao thông Vĩnh Phúc
23


title: Caldazinha

text:
Caldazinha là một đô thị ở bang Goiás, Brasil. Dân số đô thị này năm 2004 ước khoảng 3.331 người.

Tham khảo

Đô thị bang Goiás


title: Chợ nổi Cà Mau

text:
Chợ nổi Cà Mau  là một chợ nổi trên sông Gành Hào, cách cầu Gành Hào khoảng hơn 200 m, thuộc địa bàn phường 8 ở trung tâm thành phố Cà Mau. Ngày trước, chợ ở giữa ngã ba chùa Bà cách đó khoảng hơn chục cây số. Xưa kia, đây là nơi tụ tập kiếm sống của người tứ xứ và bán nhiều loại hàng hóa khác nhau. Bây giờ, chợ chỉ còn bán các sản vật của miệt vườn.

Đặc điểm
 Là chợ địa phương, nhiều nhất là các ghe thuyền đến từ các vùng Ngọc Hiển, Đầm Dơi, Cái Nước, Năm Căn… đem hàng tới chợ nổi trên sông Gành Hào.
Chợ nổi Cà Mau bây giờ chỉ tập trung bán sỉ những mặt hàng nông sản tươi và rau trái được đem đến từ những miệt vườn. Ở đây hội tụ rất nhiều loại trái cây và sản vật miệt vườn như: đu đủ, xoài, ổi, chôm chôm, khóm, thơm, dừa nước, dưa gang, khế, bí, bầu, cà chua, khoai tây...
Là nơi giao thoa của cư dân vùng sông nước, nơi hội ngộ của ba con sông: Sông Tiền, sông Hậu và sông Trẹm.
Chợ còn là nơi bán một thứ rất đặc trưng là chiếu rong - những ghe chiếu đã trở thành cảm hứng để soạn giả Viễn Châu thuở nào viết nên bài ca vọng cổ Tình anh bán chiếu.
Chợ trên sông nên khách mua hàng cũng phải đi xuồng hoặc đò. Khách đi chợ chỉ cần ngồi trên con đò lướt nhẹ qua những ghe hang.
Chợ nổi Cà Mau nhóm họp trên sông suốt khoảng 3-4 giờ sáng đến chiều tối. Ở đây, người ta cũng buôn bán theo phường, hội giống như các chợ khác trên bờ.

Tham khảo

Huỳnh Minh, Cà Mau xưa, Nhà xuất bản. Thanh Niên
Nguyễn Ngọc Tư, Chợ nổi Cà Mau – Chút tình sông nước

Du lịch Cà Mau
Chợ tại Cà Mau
Cà Mau
Cà Mau (thành phố)


title: Antidesma obliquinervium

text:
Antidesma obliquinervium là một loàithực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Philippines.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Antidesma obliquinervium. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Philippines
o|Obliquinervium
Thực vật dễ tổn thương


title: Miconia santaritensis

text:
Miconia santaritensis là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Almeda mô tả khoa học đầu tiên năm 1983.

Chú thích

Liên kết ngoài

S
Thực vật được mô tả năm 1983
Thực vật Panama
Thực vật dễ tổn thương


title: 28059 Kiliaan

text:
28059 Kiliaan là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1781.0162370 ngày (4.88 năm).

Nó được phát hiện ngày 26 tháng 7 năm 1998.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Brintesia circe

text:
Brintesia circe là một loài bướm thuộc họ Nymphalidae. Loài này được tìm thấy ở Trung Âu, Nam Âu, Anatolia và Kavkaz.

Sải cánh dài 68–82 mm. The butterflies fly làm một đợt từ tháng 6 đến tháng 9.

Ấu trùng ăn nhiều loại cỏ.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1775
C
C
Côn trùng châu Âu
Bướm Iran


title: Khí hậu xích đạo

text:
Khí hậu xích đạo, còn gọi là khí hậu rừng mưa nhiệt đới, là một kiểu khí hậu với đặc trưng là nhiệt độ cao trong suốt cả năm (nhiệt độ trung bình hàng năm luôn luôn cao hơn 25°C khi đo ở độ cao ngang mực nước biển) và gần như ổn định quanh năm (biên độ dao động nhiệt độ thấp hơn 2°C), với lượng mưa dồi dào, phổ biến vào buổi chiều và ổn định ở mức trên 2.000 mm mỗi năm. Áp suất khí quyển luôn thấp và độ ẩm ướt cao. Gió là khá hiếm, ngoại trừ khi xảy ra các cơn dông hay bão có liên quan tới áp thấp cục bộ. Đất bị rửa trôi để lộ ra các lớp đất có nguồn gốc từ đá ong (laterit) có màu đỏ (do ôxít sắt II). Các khoáng chất hòa tan khác cũng bị rửa trôi theo mưa nên nói chung đất đai trong khu vực này là không giàu dinh dưỡng. Khí hậu xích đạo được ký hiệu là "Af" trong phân loại khí hậu Köppen.

Nói chung, các khu vực với kiểu khí hậu này nằm cận kề đường xích đạo, ở các vĩ độ rất thấp, với dải vĩ độ nằm trong phạm vi của đới lặng gió xích đạo (ECZ), khu vực mà các gió mậu dịch thổi theo hướng đông bắc-tây nam và đông nam - tây bắc. Các ví dụ điển hình nhất cho kiểu khí hậu xích đạo là khu vực phía bắc của rừng Amazon và Trung Phi, với các rừng cây rậm rạp gần như không thể xuyên qua. Trong khu vực với kiểu khí hậu này có hai con sông lớn chảy qua là sông Amazon với lưu lượng trung bình trên 150.000 m³/s và sông Congo với lưu lượng trung bình trên 40.000 m³/s.

Phân biệt với khí hậu nhiệt đới
Khí hậu xích đạo nói chung tương tự như khí hậu nhiệt đới nhưng không có mùa khô; các tháng đều có lượng nước mưa trung bình là trên 60 mm. Chúng có điểm chung là biên độ dao động nhiệt độ trung bình hàng năm khá thấp (ít hơn 5°C) với nhiệt độ cao. Khác biệt cơ bản là chu kỳ mưa, trong đó khí hậu nhiệt đới nói chung về tổng thể là ít đồng đều hơn và ít mãnh liệt hơn (lượng mưa không quá 2.000 mm và có mùa khô), đó là lý do tại sao các kiểu thảo nguyên xavan tồn tại trong kiểu khí hậu này, ngược lại với kiểu khí hậu xích đạo mà tính độc đáo duy nhất của nó là cơ sở của sự phát triển các rừng mưa nhiệt đới với kích thước khổng lồ.

Khu vực

Khí hậu xích đạo thường có ở những vùng có vĩ tuyến cách đường xích đạo khoảng 10 độ về phía nam và bắc. Nó tồn tại ở phần lớn các quốc gia tiếp giáp với xích đạo: khu vực ven xích đạo của châu Phi, tây nam Ấn Độ, miền nam Đông Nam Á (Indonesia, Singapore, Malaysia, Brunei, miền Nam của Thái Lan), Papua New Guinea, một phần miền đông Trung Mỹ và bắc Nam Mỹ (bao gồm miền bắc Brasil, miền nam Venezuela, đông nam và các thung lũng thấp bên trong Colombia, tây bắc Ecuador, đông bắc Peru và khu vực thuộc khiên Guiana).

Tại châu Phi, kiểu khí hậu này có tại khu vực ven xích đạo, từ vịnh Guinea ở miền nam Tây Phi tới cận kề với khu vực thuộc sừng châu Phi (bán đảo Somali), nhưng lại không bao gồm khu vực sừng châu Phi này, do gió mùa ngăn cản sự phát triển của mưa, tạo ra kiểu khí hậu sa mạc rất khô cằn với lượng mưa ít và nhiệt độ cao hơn, hoàn toàn triệt tiêu khí hậu xích đạo mà theo lý thuyết với vĩ độ như vậy phải được tạo ra.

Tính độc đáo duy nhất của châu Phi là khí hậu xích đạo cũng tồn tại tại ở một số khu vực tương đối khá xa xích đạo, chẳng hạn như ở phần phía tây của đảo Madagascar (tới 25° vĩ nam). Tại châu Mỹ khí hậu nhiệt đới cũng tồn tại ở xa đường xích đạo tới cận kề bán đảo Yucatan (khoảng 16° vĩ bắc) và một vài khu vực thuộc Guatemala, Belize và đông Panama. Các khu vực như vậy hay được gọi chung là có khí hậu cận xích đạo, do chúng vẫn có khoảng 3 tháng mùa khô, nhưng lượng mưa là rất nhiều đủ để làm cho chúng tương tự như khí hậu xích đạo cũng như khí hậu nhiệt đới.

Các địa danh
Một số địa danh đáng chú ý nằm trong khu vực này là:
  Manaus, Brasil
  Singapore
  Entebbe, Uganda
  Kuala Lumpur, Malaysia
  Bandar Seri Begawan, Brunei Darussalam
  Johor Bahru, Malaysia
  Georgetown, Malaysia
  Kuching, Malaysia
  Jakarta, Indonesia

Các ví dụ

Tham khảo

Nhiệt đới
Khí hậu
Rừng mưa


title: 14606 Hifleischer

text:
14606 Hifleischer (1998 SK125) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 14606 Hifleischer

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Khariya

text:
Khariya là một thị trấn thống kê (census town) của quận Sonbhadra thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Khariya có dân số 9836 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Khariya có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Khariya, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Polyplectropus digitaliformis

text:
Polyplectropus digitaliformis là một loài Trichoptera thuộc họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Polyplectropus


title: Patellapis murbana

text:
Patellapis murbana là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Patellapis
Động vật được mô tả năm 1931


title: Lý Nhân

text:
Lý Nhân là một huyện nằm ở phía đông tỉnh Hà Nam, Việt Nam.

Lý Nhân là nơi giàu truyền thống văn hóa cũng như lịch sử. Tại nơi đây đã phát hiện được trống đồng cổ, còn nguyên vẹn và có nhiều giá trị nghệ thuật, thuộc văn hóa Đông Sơn - đó là trống đồng Ngọc Lũ. Được phát hiện ở xã Như Trác năm 1893-1894 nhưng được đem tặng cho xã Ngọc Lũ huyện Bình Lục nên có tên là trống đồng Ngọc Lũ, nơi đây cũng là nơi phát hiện cuốn sách đồng cổ nhất Việt Nam, hiện nay nó vẫn đang được lưu giữ ở nơi đã tìm ra nó, thôn Văn An, xã Bắc Lý.

Giao thông
Huyện Lý Nhân có các tuyến đường tỉnh lộ chạy qua là: DT971, DT972, DT975.

Có các tuyến đường Quốc lộ lớn chạy qua là: Quốc Lộ 38B từ thị xã Duy Tiên đi qua Lý Nhân đến tỉnh Nam Định.

Đường cao tốc Hưng Yên – Thái Bình đi qua huyện trên tuyến đường có cầu Hưng Hà bắc qua sông Hồng tại xã Chân Lý sang thành phố Hưng Yên.

Cầu Thái Hà là một cây cầu lớn bắc qua sông Hồng nối huyện với huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình ở địa phận xã Chân Lý nằm trên đường cao tốc Hưng Yên – Thái Bình.

Địa lý
Huyện Lý Nhân nằm ở phía đông của tỉnh Hà Nam, nằm ở phía hữu ngạn sông Hồng, nằm cách thành phố Phủ Lý khoảng 24 km về phía đông, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 84 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Hưng Hà và huyện Vũ Thư thuộc tỉnh Thái Bình
Phía tây giáp thị xã Duy Tiên và huyện Bình Lục
Phía nam giáp huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định
Phía bắc giáp thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên.

Huyện Lý Nhân khu vực giữa huyện cách cuối huyện xã Hòa Hậu đến Phủ Lý là 34 km, từ TT. Vĩnh Trụ đến Phủ Lý là 13 km. Đây là huyện duy nhất của tỉnh Hà Nam không tiếp giáp thành phố Phủ Lý.

Trên địa bàn huyện có hai tôn giáo chính: Phật giáo và Thiên Chúa giáo. 15,51% dân số theo đạo Thiên Chúa.

 Huyện Lý Nhân có tuyến đường nối Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình nối với Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng trên đường đi có 2 hướng đi cầu lớn là cầu Hưng Hà (đi Hưng Yên) và cầu Thái Hà (đi Thái Bình). Theo quy hoạch của Thủ tướng chính phủ sẽ nâng cấp tuyến đường này lên đường Vành Đai 5 vùng Thủ đô.
 Huyện Lý Nhân có tuyến đường Quốc lộ 38B đi từ Quốc lộ 38A (cầu Yên Lệnh) chạy qua huyện đi đường Quốc lộ 10 Tp. Nam Định
 Có 2 tuyến đường tỉnh liên các xã là ĐT971 và ĐT972

Hành chính
Huyện Lý Nhân có 21 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Vĩnh Trụ (huyện lỵ) và 20 xã: Bắc Lý, Chân Lý, Chính Lý, Công Lý, Đạo Lý, Đức Lý, Hòa Hậu, Hợp Lý, Nguyên Lý, Nhân Bình, Nhân Chính, Nhân Khang, Nhân Mỹ, Nhân Nghĩa, Nhân Thịnh, Phú Phúc, Tiến Thắng, Trần Hưng Đạo, Văn Lý, Xuân Khê.

Lịch sử
Lý Nhân là vùng đất được hình thành từ rất sớm, ngay từ những buổi đầu dựng nước Văn Lang. Theo các dấu tích lịch sử, các thần tích, ngọc phả...cũng lưu giữ ở các đình đền trong huyện và các truyền thuyết trong dân gian, vào khoảng hơn 2000 năm trước Công nguyên đã có một bộ phận người Việt cổ từ thượng lưu sông Hồng xuôi về hạ lưu, cư trú trên các đồi đất cao ven sông, hình thành các vùng dân cư, trong đó có vùng đất Lý Nhân ngày nay.

Dưới thời Văn Lang, Lý Nhân thuộc bộ Giao Chỉ, sau này thuộc huyện Chu Diên, quận Vũ Bình, bộ Giao Chỉ.

Thời Lý, Trần thuộc châu Lỵ Nhân, lộ Đông Đô (nay thuộc Hà Nội).

Thời Lê sơ, năm Quang Thuận thứ 7 (1466), đổi tên huyện Lý Nhân thành huyện Nam Xương (đọc chệch là Nam Xang) cho khỏi trùng với phủ Lỵ Nhân.

Huyện lị trước đây đặt ở Chi Long, đến năm 1829 mới chuyển về Nga Thượng, Nga Khê, nay thuộc xã Nguyên Lý.

Năm 1832, huyện Nam Xương và Bình Lục được tách khỏi phủ Lỵ Nhân để thành lập phủ Lý Nhân thuộc tỉnh Hà Nội (tỉnh Hà Nội được thành lập năm 1831).

Ngày 21 tháng 3 năm Thành Thái thứ 2 (1890), huyện Nam Xang cùng các huyện Bình Lục, Thanh Liêm lập thành phủ Liêm Bình, thuộc tỉnh Nam Định.

Cuối năm 1890, chính quyền thực dân Pháp phân chia lại các đơn vị hành chính, bỏ cấp phủ thành lập các tỉnh mới thì Phủ Lý Nhân được tách khỏi tỉnh Hà Nội và sáp nhập thêm mấy tổng của Nam Định, thành lập tỉnh Hà Nam vào ngày 20/10/1890. Huyện Nam Xang tách khỏi Nam Định nhập vào tỉnh Hà Nam.

Ngày 31 tháng 3 năm 1923, huyện Nam Xang lấy lại tên cũ là huyện Lý Nhân.

Sau năm 1945, bỏ cấp phủ, châu, gọi chung là huyện, huyện Lý Nhân có 31 xã: Bảo Lý, Chân Lý, Chính Lý, Chung Lý, Công Lý, Đạo Lý, Đồng Lý, Đức Lý, Hòa Lý, Hồng Lý, Hợp Lý, Hùng Lý, Nguyên Lý, Nhân Bình, Nhân Chính, Nhân Đạo, Nhân Hậu, Nhân Hòa, Nhân Hưng, Nhân Khang, Nhân Long, Nhân Mỹ, Nhân Nghĩa, Nhân Phú, Nhân Phúc, Nhân Thắng, Nhân Thịnh, Nhân Tiến, Tân Lý, Văn Lý, Xuân Khê.

Ngày 27 tháng 6 năm 1972, hợp nhất xã Hồng Lý và xã Chân Lý thành một xã lấy tên là xã Chân Hồng, giải thể xã Nhân Long và sáp nhập thôn Do Đạo của xã Nhân Long vào xã Nhân Thịnh, sáp nhập thôn Thanh Nga của xã Nhân Long vào xã Nhân Phúc.

Ngày 23 tháng 2 năm 1977, hợp nhất xã Chính Lý và xã Hùng Lý thành một xã lấy tên là xã Chính Lý, hợp nhất xã Nguyên Lý và xã Hòa Lý thành một xã lấy tên là xã Nguyên Lý, hợp nhất xã Tân Lý và xã Chân Hồng thành một xã lấy tên là xã Chân Lý, hợp nhất xã Nhân Hòa và xã Nhân Hậu thành một xã lấy tên là xã Hòa Hậu.

Ngày 1 tháng 2 năm 1978, hợp nhất xã Nhân Tiến và xã Nhân Thắng thành một xã lấy tên là xã Tiến Thắng.

Ngày 27 tháng 3 năm 1978, hợp nhất xã Nhân Phú và xã Nhân Phúc thành một xã lấy tên là xã Phú Phúc, hợp nhất xã Bảo Lý và xã Chung Lý thành một xã lấy tên là xã Bắc Lý.

Ngày 13 tháng 2 năm 1987, thành lập thị trấn Vĩnh Trụ, thị trấn huyện lỵ huyện Lý Nhân trên cơ sở 175,84 ha diện tích tự nhiên và 3.518 nhân khẩu của xã Đồng Lý và 3,15 ha diện tích tự nhiên của xã Đức Lý.

Ngày 1 tháng 1 năm 2020, hợp nhất hai xã Nhân Hưng và Nhân Đạo thành xã Trần Hưng Đạo và sáp nhập xã Đồng Lý vào thị trấn Vĩnh Trụ.

Huyện Lý Nhân có 1 thị trấn và 20 xã như hiện nay.

Kinh tế - xã hội
Lý Nhân là huyện thuần nông, qua nhiều tháng năm lao động vất vả, nhân dân trong huyện đã đóng góp rất nhiều công sức, tiền của để xây dựng các công trình thủy lợi, đê, bối. Hàng trăm km đê bối sông Hồng, sông Châu Giang, sông Long Xuyên cùng hàng ngàn km mương máng sử dụng tưới tiêu phục vụ cho sản xuất nông nghiệp.

Trong sản xuất nông nghiệp, cây lúa nước có vị trí đặc biệt quan trọng đến đời sống nhân dân. Từ rất sớm người Lý Nhân đã biết tuyển chọn các loại giống lúa tốt cho năng suất cao phù hợp với vùng đất quê mình như: nếp Cái Hoa Vàng ở Mạc Thượng, Tả Hà, nếp Quýt ở Phú Đa, Tám thơm nổi tiếng. Ở chân ruộng cao có giống lúa Lốc gieo xạ trên cạn, ở ruộng chân trũng thường cấy lúa Rong gạo đỏ, cứng cây chịu ngập, chịu rét, ít sâu bệnh, năng suất lại ổn định rất thích hợp với khu vực đồng chiêm trũng.

Trong vườn, trên đất bãi người dân đã lựa chọn trồng những giống cây ăn quả quý có giá trị kinh tế như: Cam chanh, quýt cơm ở xã Văn Lý, Tảo Môn, Hồng Nhân Hậu ở xã Nhân Hậu, chuối tiêu Hồng, chuối ngự Đại Hoàng...

Người dân Lý Nhân sống chủ yếu bằng nghề làm ruộng, ngoài ra còn có một số người làm nghề thủ công và buôn bán nhỏ. Nhiều nghề thủ công truyền thống từ lâu đã phát triển trên mảnh đất này. Nghề mộc với nhiều sản phẩm độc đáo như: Giường, tủ, bàn ghế... phục vụ nhu cầu đời sống của người dân, đặc biệt nhiều công trình kiến trúc khắc từ gỗ vô cùng khéo léo và độc đáo mang bản sắc dân tộc như: đình Văn Xá (Đức Lý), Kiệu Lồng (đình Thọ Chương) nhiều đền chùa, đình đài khác cho đến nay vẫn còn tồn tại. Ngoài ra còn có nghề lụa ở Nga Khê, dệt vải ở Đại Hoàng, nghề nuôi tằm lấy tơ ở Văn Lý, nổi tiếng khắp nơi. Một số mặt hàng đã có mặt ở các tỉnh Nam Bộ.

Không thể không kể đến nghề mây tre đan cũng có từ rất sớm và khá phổ biến ở Lý Nhân đã tạo ra sản phẩm vừa bền vừa đẹp như thúng Quang Ốc, gầu giai chợ Cầu, rổ, rá ở Mạc Thượng, cót ở Thọ Chương (Đạo Lý)...từ cây mây, lũy tre gắn bó với làng quê, người Lý Nhân đã tạo ra nhiều sản phẩm có ích như cây chông, cánh ná, mũi tên giết giặc, đến các đồ gia dụng phục vụ đời sống. Bên cạnh đó còn có nghề làm bánh ở tổng Ngu Nhuế, tổng Vũ Điện có nghề thêu, nghề dệt, tổng Thổ Ốc có nghề làm may, làm gạch, thợ mộc. Ở các khu vực ven sông Hồng có nghề đánh cá, nuôi cá. Tính chung Lý Nhân có tới hơn 20 ngành nghề thủ công cổ truyền, các nghề thủ công cùng với nghề nông nghiệp trồng lúa trồng màu tạo nên nguồn sống cho nhân dân trong toàn huyện, ngoài những lúc làm đồng ruộng lúc mùa màng thì tất cả người dân đều có thể làm thêm các nghề thủ công phụ để phục vụ nhu cầu sử dụng trong gia đình hoặc bán sản phẩm cải thiện đời sống.

Văn hóa

Lễ hội đền Trần Thương
Đền Trần Thương thuộc thôn Trần Thương, xã Trần Hưng Đạo, huyện Lý Nhân.

Cũng như những nơi thờ Hưng Đạo Đại Vương khác, đền Trần Thương tổ chức lễ hội tưởng nhớ vị anh hùng dân tộc này vào ngày 20 tháng 8 âm lịch hàng năm. Dân gian có câu: Tháng Tám giỗ cha, tháng ba giỗ mẹ là để nói về hai lễ hội lớn về hai vị thánh: Đức thánh Trần (Trần Hưng Đạo), Đức thánh Mẫu (Liễu Hạnh).

Lễ hội theo quy định được tổ chức 3 ngày nhưng trên thực tế có thể dài hơn bởi vì số lượng người về lễ đăng ký dự tế khá đông nên cần thêm ngày để bố trí cho các đội tế. Mỗi ngày có 4 đến 5 đám tế, từ rằm tháng 8 đã có đoàn đến tế ở đền.

Vào ngày chính hội, phần lễ có rước kiệu, dâng hương, tế lễ, phần hội có các trò đánh cờ tướng, bơi chải, đi cầu kiều, tổ tôm điếm... Thu hút sự quan tâm của nhiều người nhất là tục thi đấu cờ tướng. Tục này diễn ra trước các trò hội. Khi tiếng trống nổi lên báo hiệu cuộc chơi thì các đấu thủ cùng dân làng đến sân đền tham dự. Làng chọn các lão làng, các chức sắc có gia phong tốt vào khai cuộc, trong đó, người cao tuổi nhất được làm chủ tế. Chủ tế làm lề cáo yết Đức Thánh Trần rồi rước bàn cờ từ hậu cung quay ra, đến trước hương án nâng bàn cờ lên vái ba vái. Sau đó, cuộc chơi bắt đầu. Hai đấu thủ mang y phục truyền thống của các tướng lĩnh đời Trần mang thanh long đao vào cuộc. Sau một tuần hương, ai thắng, người đó đoạt giải. Vãn cuộc, quân cờ cùng bàn cờ được rửa bằng nước giếng của đền và nước ngũ quả, lau chùi cẩn thận rồi đặt lên hương án. Tục chơi cờ nhằm tưởng nhớ tài thao lược quân sự của Hưng Đạo Đại Vương, rèn luyện trí tuệ, nêu cao truyền thống chống giặc ngoại xâm của ông cha ta.

Hội rước đền Trần Thương
Lễ hội đền Trần Thương là một trong ba lễ hội vùng của tỉnh Hà Nam. Lễ hội này có ý nghĩa là một cuộc hành hương về cội nguồn không chỉ đối với người dân địa phương mà đối với người dân cả nước.

Giáo dục
Các trường Trung học phổ thông:
 Trường THPT Nam Lý
 Trường THPT Lý Nhân
 Trường THPT Bắc Lý
 Trường THPT Dân lập Trần Hưng Đạo
 Trường THPT Nam Cao

Trung tâm GDNN  - GDTX Lý Nhân

Danh nhân
 Nam Cao
 Phạm Tất Đắc
 Hoàng Tùng
 Trần Chiến Thắng - Nguyên Thứ trưởng Bộ VH-TT và Du Lịch (con trai ông Hoàng Tùng)
 Nguyễn Thị Doan - Nguyên Phó chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam.
 Mai Tiến Dũng - Nguyên Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ.
 Đào Ngọc Dung - Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH.
 Huy Thục - Nhạc sĩ, đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam
 Trung tướng Vũ Xuân Thuật - Nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục hậu cần BCA
 Thiếu Tướng Nguyễn Đắc Thế - Nguyên phó tổng cục trưởng Tổng cục hậu cần BCA
 Hữu Mai - Nhà văn
 Lã Thị Lan - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Tiến Lộc. Phó chủ tịch hội doanh nhân Tp. Hồ Chí Minh. ĐB Quốc Hội khóa XIV
 Văn Thị Thanh cựu tuyển thủ nữ quốc gia. Đang là huấn luyện viên CLB nữ Phong Phú Hà Nam. Cô từng là cầu thủ xuất sắc nhất, quả bóng vàng Việt Nam 2003
 Thầy Thích Thanh Bích - phó pháp chủ GHPG Việt Nam
 Trung Tướng Nguyễn Trọng Thắng - Nguyên Cục Trưởng Cục Nhà Trường - BQP

Di tích
Đền Trần Thương (Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt, thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo) xã Trần Hưng Đạo
Đền Bà Vũ Thờ bà Vũ Thị Thiết. Di tích Quốc gia 24/3/1993 (Người con gái Nam Xương) xã Chân Lý
Khu tưởng niệm Nhà văn Nhà cách mạng Nam Cao. Xã Hòa Hậu
Chùa Lưu Ly, xã Công Lý
Đình Mạc Hạ, Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia (công nhận năm 2001), xã Công Lý
Đình Văn Xá, thuộc thôn Văn Xá, xã Đức Lý là ngôi đình có niên đại sớm nhất ở Hà Nam còn lại đến nay
Ngoài những di tích kể trên. Huyện Lý Nhân còn có 13 di tích cấp quốc gia khác...

Làng nghề
Lý Nhân là một huyện vùng chiêm trũng phía đông tỉnh Hà Nam. Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Tuy không danh tiếng hay tạo giá trị cao nhưng huyện lại có rất nhiều làng nghề và làng có nghề. Một số địa phương có các làng có nghề và nghề phụ trong đó có một số nghề bị mai một dần. Các làng nghề, nghề phụ, nghề cũ của huyện:

 Trồng chuối ngự tiến vua, cá kho niêu, dệt nhuộm ở Hòa Hậu
 Đan lưới, vó xóm Cầu Không (Bắc Lý)
 Cá con, cá giống Văn Xá (Đức Lý)
 Làm bánh đa Phúc Hạ (Hợp Lý)
Làng nghề mộc Công Xá (thị trấn Vĩnh Trụ)
 Làng nghề trồng sen Trác Nội (Trần Hưng Đạo)
 Nghề trồng sen Trần Thương (Trần Hưng Đạo)
Nghề nấu rượu, đậu phụ, chăn nuôi Phúc Thượng (Hợp Lý)
Làng nghề mộc mĩ nghệ xã Nhân Khang
Đan cót nan thôn Thọ Chương (Đạo Lý)
 Làng nghề mộc Cao Đà (Nhân Mỹ)
Có nghề xay xát thôn Chỉ Trụ (Hợp Lý)
Làng nghề mộc Thượng Vỹ (Nhân Chính)
Nghề làm bánh mì, bánh ngọt ở Chính Lý
Làng nghề mộc Mai Xá (thị trấn Vĩnh Trụ)
Làng nghề mộc xóm 6 (Xuân Khê)
Làng nghề đan tre Bảo Lý (Chân Lý)
Nghề làm bánh mì, bánh ngọt Phúc Thủy (Hợp Lý)
 Bánh đa nem làng Chều (Nguyên Lý).

Chú thích


title: Nyceryx coffaeae

text:
Nyceryx coffaeae là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở México, Belize, Guatemala và Costa Rica vào đến Nam Mỹ, nơi chúng được thấy ở Brasil, Colombia, Ecuador và Bolivia.

Sải cánh khoảng 68–69 mm.
Cá thể trưởng thành có lẽ mọc cánh quanh năm.

Ấu trùng ăn các loài Calycophyllum candidissimum.

Chú thích

Tham khảo

Nyceryx


title: Mujiaoshakua

text:
Mujiaoshakua là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hemitheini


title: Neopachysoma

text:
Neopachysoma là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.

Chú thích

Tham khảo

Họ Bọ hung


title: Storckiella vitiensis

text:
Storckiella vitiensis là một loài loài thực vật họ Đậu (Fabaceae).
Loài này chỉ có ở Fiji.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Storckiella vitiensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Storckiella
Thực vật Fiji
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Fiji


title: Tipula tanycera

text:
Tipula tanycera là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Turridae

text:
Turridae là một họ ốc trong siêu họ Conoidea.

Phân loại hiện nay

 Cryptogemma Dall, 1918
 Decollidrillia Habe & Ito, 1965
 Epidirella Iredale, 1913
 Gemmula Weinkauff, 1875
 Iotyrris Medinskaya & Sysoev, 2001
 Kuroshioturris Shuto, 1961
 Lophiotoma Casey, 1904
 Lucerapex Iredale, 1936
 Pinguigemmula McNeil, 1961
 Pleuroliria De Gregorio, 1890
 Polystira Woodring, 1928
 Pseudexomilus Powell, 1944
 Ptychosyrinx Thiele, 1925
 Turridrupa Hedley, 1922
 Turris Röding, 1798 - type genus
 Unedogemmula MacNeil, 1961
 Xenuroturris Iredale, 1929

Synonymy

 Annulaturris Powell, 1966 accepted as Turris Batsch, 1789
 Austrogemmula Laseron, 1954 accepted as Epidirella Iredale, 1913
 Bathybermudia Haas, 1949 accepted as Ptychosyrinx Thiele, 1925
 Clamturris Iredale, 1931 accepted as Xenuroturris Iredale, 1929
 Eugemmula Iredale, 1931 accepted as Gemmula Weinkauff, 1875
 Lophioturris Powell, 1964 accepted as Lophiotoma Casey, 1904
 Oxytropa Glibert, 1955 accepted as Polystira Woodring, 1928
 Pleurotoma Lamarck, 1799 accepted as Turris Batsch, 1789

Chú thích

Tham khảo

 Kilburn R. N. (1983). "Turridae (Mollusca: Gastropoda) of southern Africa and Mozambique. Part 1. Subfamily Turrinae." Ann. Natal. Mus. 25: 549–585.
 McLean J. (1971). "A revised classification of the family Turridae, with the proposal of new subfamilies, genera, and subgenera from the Eastern Pacific". Veliger 14: 114–130.
 Powell A. W. B. (1964). "The family Turridae in the Indo-Pacific. Part 1, The subfamily Turrinae". Indo-Pacific Mollusca 1: 227–345.
 Tucker J. K. (2004). "Catalog of Recent and fossil turrids (Mollusca: Gastropoda)". Zootaxa 682: 1–1295. preview
(older) Turrid Classification


title: Quận Smith, Tennessee

text:
Quận Smith là một quận thuộc tiểu bang Tennessee, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Tennessee
Quận của Appalachia


title: Dompierre-aux-Bois

text:
Dompierre-aux-Bois  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 310 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Dompierreauxbois


title: San Vincenzo

text:
San Vincenzo là một đô thị ở tỉnh Livorno ở vùng Toscana, có khoảng cách khoảng 100 km về phía tây nam của Firenze và khoảng 50 km về phía đông nam của Livorno. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.854 người và diện tích là 33,1 km².

Đô thị San Vincenzo có các frazione (đơn vị cấp dưới) San Carlo.

San Vincenzo giáp các đô thị: Campiglia Marittima, Castagneto Carducci, Piombino, Suvereto.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.san-vincenzo.li.it/
 San Vincenzo Travel Guide (english)

Đô thị tỉnh Livorno


title: Oreophryne albopunctata

text:
Oreophryne albopunctata là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Tây Papua, Indonesia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Richards, S. & Price, D. 2004. Oreophryne albopunctata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Oreophryne
Động vật lưỡng cư Tây New Guinea
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN


title: 7741 Fedoseev

text:
7741 Fedoseev (1983 RR4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 9 năm 1983, bởi L. G. Karachkina ở Đài vật lý thiên văn Crimean. Nó được đặt theo tên của Vladimir Fedoseyev (sin năm 1932).

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7741 Fedoseev

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Scheggerott

text:
Scheggerott () là một đô thị thuộc huyện Schleswig-Flensburg, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Schleswig-Flensburg


title: Bienstädt

text:
Bienstädt là một đô thị ở huyện Gotha, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 8,17 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 748 người.

Tham khảo


title: Coelogyne barbata

text:
Coelogyne barbata là một loài phong lan.

Hình ảnh

Tham khảo

[[Thể loại:Coelogyne|Coelogyne barbata}}


title: Arctesthes

text:
Arctesthes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Geometridae
Động vật đặc hữu New Zealand
Larentiinae


title: Sĩ Phú

text:
Sĩ Phú (1942 – 2000) là một ca sĩ Việt Nam nổi tiếng với những tình khúc 1954-1975.

Thân thế
Sĩ Phú tên thật là Nguyễn Sĩ Phú, sinh ngày 9 tháng 1 năm 1942 tại Bonneng Thakhet, Lào.

Ông theo gia đình di cư vào Nam năm 1954, và cư ngụ tại Sài Gòn cho đến năm 1975. Ông tốt nghiệp trung học lúc chưa đầy 16 tuổi rồi nhập học Trường Đại học Khoa học.

Năm 18 tuổi, ông đã là giáo sư trung học đệ nhất cấp (cấp 2), dạy toán và lý hoá ở hai trường Trung học La San Nghĩa Thục và Thăng Long tại Sài Gòn.

Hoạt động quân ngũ
Ông là một sĩ quan của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, gia nhập Không Quân vào năm 1962 và từng mang tới cấp hàm thiếu tá không quân. Năm 1968, Sĩ Phú bắt đầu sự nghiệp ca hát khi trình bày một nhạc phẩm trên đài truyền hình Việt Nam trong dịp kỷ niệm ngày thành lập binh chủng Không quân.

Hoạt động âm nhạc
Chỉ sau một thời gian ngắn, ông trở nên nổi tiếng với những nhạc phẩm tình cảm lãng mạn, trong số có những nhạc phẩm tiền chiến như: "Tà áo xanh", "Trở về bến mơ", "Em tôi", "Hoài cảm", "Cô láng giềng"... Đến nay một số ca khúc như "Mắt biếc", "Chuyện tình buồn", "Niệm khúc cuối", "Chiếc lá cuối cùng"... có người cho rằng không có ca sĩ nào để lại nhiều ấn tượng và cảm xúc như giọng hát của Sĩ Phú.

Mặc dù nổi tiếng, nhưng coi việc ca hát chỉ là nghề phụ, Sĩ Phú rất ít xuất hiện trong các sân khấu nhạc hội hay vũ trường ở Sài Gòn, nhưng ông thường hát trong những chương trình ca nhạc tổ chức tại Câu lạc bộ Không quân ở phi trường Tân Sơn Nhất.

Định cư ở nước ngoài
Năm 1975, Sĩ Phú rời Việt Nam định cư tại Hoa Kỳ. Ông đã tốt nghiệp ngành kỹ sư viễn thông và làm việc toàn thời gian cho một công ty Mỹ. Người chung đường đời với ông lúc bấy giờ là ca sĩ Uyên Ly.

Tại hải ngoại, ông đã đi lưu diễn ở nhiều nơi tại Canada, Úc, Pháp, Bỉ... Sau đó, trong khoảng 10 năm, Sĩ Phú hầu như không tham gia các hoạt động văn nghệ. Năm 2000, trong cuộc phỏng vấn bởi Nam Lộc trên đài Truyền hình Văn nghệ Việt Nam, ông cho biết vì "biến cố" con gái ông mất năm 1983, nên ông sinh ra chán nản và "bỏ nghề không muốn hát nữa, vì không thể nào hát nổi khi trái tim đã bị rướm máu." Đến năm 1995, ông mới tái xuất hiện trên một chương trình do trung tâm Trường Thanh sản xuất và xuất bản hai CD của ông (Tà áo xanh và Trái tim hững hờ).

Ông mất ngày 19 tháng 7 năm 2000 tại bệnh viện UCI, nam California do ung thư phổi. Trước đó ba tuần, Sĩ Phú đã cho ra mắt CD cuối cùng của mình là Còn chút gì để nhớ tại vũ trường Majestic, ở nam California.

Sau khi ông qua đời, Ngọc Lan - người bạn tri kỉ cuối đời của ông - đã gom góp những kỷ niệm viết thành hồi ký Biết bao giờ nguôi mà theo BBC: "Đó có thể nói là một sự trải nghiệm ngợi ca lòng can đảm, tình nghĩa vợ chồng sắt son và trên hết là tình yêu thương cao cả của con người với nhau, cho nhau và vì nhau."

CD, băng nhạc Sĩ Phú
Sĩ Phú: Em Đến Thăm Anh Một Chiều Mưa
Sĩ Phú: Có Tình Nào Không Phai (Diễm xưa 8) (1987)
Sĩ Phú: Ca Khúc Một Thời Vang Bóng
Sĩ Phú: Tà Áo Xanh (1995)
Sĩ Phú: Trái Tim Hững Hờ (1995)
Sĩ Phú: Chờ Em (2001)
Sĩ Phú: Còn Chút Gì Để Nhớ (2000)
Sĩ Phú: Kỷ Vật Thiên Thu (Tài liệu sống động sau cùng của Sĩ Phú.
Đài phát thanh VNCR phỏng vấn Sĩ Phú, chỉ 24 ngày trước khi vĩnh biệt
Sĩ Phú - Thời Tiếng Hát Lên Ngôi 1 (những tình khúc SP hát và ghi âm trước 1975)
Sĩ Phú - Thời Tiếng Hát Lên Ngôi 2 (những tình khúc SP hát và ghi âm trước 1975)
Sĩ Phú - Thời Tiếng Hát Lên Ngôi 3 (những tình khúc SP hát và ghi âm trước 1975)
Sĩ Phú - Thời Tiếng Hát Lên Ngôi 4 (những tình khúc SP hát và ghi âm trước 1975)
Băng nhạc Tình Ca 1: Khánh Ly, Sĩ Phú, Duy Trác, Thanh Lan (1971)
Tứ Quý: Lệ Thu, Khánh Ly, Duy Quang, Sĩ Phú (trước 1975)
Bài Tình Ca Mùa Đông: Tiếng hát Lệ Thu – Sĩ Phú
Khối tình Trương Chi: Tiếng hát Khánh Ly – Sĩ Phú (1985)
Áo lụa Hà Đông: Tiếng hát Sĩ Phú, Tuấn Ngọc, Vũ Khanh
Xin hãy rời xa: Tiếng hát Vũ Khanh, Tuấn Ngọc, Duy Trác, Sĩ Phú
Băng nhạc Tiếng hát Sĩ Phú

Các tiết mục trình diễn trên sân khấu

Trung tâm ASIA

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang web tưởng niệm Sĩ Phú do bà Ngọc Lan thực hiện.
 Sĩ Phú: Những ngày tháng cuối đời, của Trường Kỳ, VOA 15/10/2008
 Hồi ký Biết Bao Giờ Nguôi của bà Ngọc Lan.

Ca sĩ hải ngoại
Ca sĩ nhạc tiền chiến Việt Nam
Ca sĩ tình khúc 1954–1975
Sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Phi công Quân lực Việt Nam Cộng hòa


title: Xác suất hậu nghiệm

text:
Xác suất hậu nghiệm (tiếng Anh: posterior probability) của một biến cố ngẫu nhiên hoặc một mệnh đề không chắc chắn là xác suất có điều kiện mà nó nhận được khi một bằng chứng có liên quan được xét đến.

Phân bố xác suất hậu nghiệm của một biến ngẫu nhiên khi cho trước giá trị của một biến khác có thể được tính theo Định lý Bayes bằng cách nhân phân bố xác suất tiên nghiệm với hàm khả năng rồi chia cho hằng số chuẩn hóa, như sau:

thu được hàm mật độ xác suất hậu nghiệm cho biến ngẫu nhiên X nếu cho trước dữ liệu Y = y, trong đó

  là mật độ tiên nghiệm của X,
  là hàm khả năng như là một hàm của x,
  là hằng số chuẩn hóa, và
  là mật độ hậu nghiệm của X nếu cho trước dữ liệu Y = y.

Tham khảo

Thống kê Bayes