title: P-15 Termit

text:
P-15 Termit (tiếng Nga:П-15 "Термит") là loại tên lửa chống hạm được phát triển bởi viện thiết kế Raduga của Liên Xô những năm 1950. GRAU gọi thiết kế này là 4K40, tên báo cáo trong các tài liệu của NATO là Styx hay SS-N-2 nên thường gọi thành SS-N-2 Styx. Hiện tại chúng đôi khi được gọi là Rubezh trong quân đội Nga. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã mua lại thiết kế năm 1958 và đã tạo ra các phiên bản là: HY-1, SY-1 và FL-1.

Mặc dù có kích thước lớn nhưng hàng ngàn tên lửa P-15 đã được chế tạo để gắn trên nhiều lớp tàu chiến cũng các bệ phóng trên đất liền và thậm chí được thả từ máy bay. P-15 khá thành công trong các cuộc xung đột mà nó được mang ra sử dụng.

Thiết kế
Sau chiến tranh thế giới 2, Hải quân Liên Xô sớm nhận ra tiềm năng của tên lửa hành trình trong tác chiến trên biển. So với đại bác và ngư lôi, tên lửa có tầm bắn xa hơn nhiều. Đại bác cỡ nòng trên 150mm đều rất cồng kềnh, phải là tàu chiến cỡ lớn (choán nước vài ngàn tấn) mới gắn vào được, trong khi tên lửa thì nhỏ gọn hơn nhiều, tàu nhỏ cỡ vài chục tấn cũng mang được. Ngoài ra, đạn pháo và ngư lôi thời đó chỉ có thể bay theo đường thẳng nên rất khó đánh trúng mục tiêu di động ở cự ly xa, trong khi tên lửa thì có thể được điều khiển để chuyển hướng và đuổi theo mục tiêu.

Từ những phân tích này, Liên Xô đề ra ba chương trình tên lửa chống tàu được tiến hành song song, bắt đầu vào năm 1947 gồm: Kometa (NATO gọi là AS-1 Kennel) phóng từ trên không, Shchuka phóng từ biển và Shtorm phóng từ bờ.

Năm 1955, Liên Xô bắt đầu trang bị tên lửa cho các tàu hải quân nhỏ để thay thế cho ngư lôi. Ở cự ly khoảng 35 km, một tàu tên lửa cỡ nhỏ có thể phát hiện mục tiêu như tàu tuần dương sớm hơn 15 phút trước khi bản thân nó bị lộ diện do có diện tích bộc lộ radar (RCS) nhỏ, đồng thời người ta tính toán rằng xác suất bắn trúng của tên lửa vào mục tiêu cỡ tàu tuần dương sẽ cao hơn ngư lôi khoảng 10 lần.

Phiên bản đầu tiên của P-15 có cánh cố định. Thiết kế cơ bản của tên lửa là thân hình trụ, mũi tròn, hai cánh tam giác ở giữa hai bên thân và ba đuôi định hướng xếp thành hình tam giác. Ngoài ra nó còn một khoang nhiên liệu rắn để sử dụng trong quá trình tăng tốc. Thiết kế này lấy từ mẫu tiêm kích thử nghiệm Yak-1000 năm 1951. Loại tên lửa này phải đáp ứng được tiêu chí rẻ, có thể triển khai trên các tàu tên lửa thông thông thường. Các thiết bị điện tử trong tên lửa dựa trên thiết kế tín hiệu đơn giản với một cảm biến ra đa quét hình nón. Nó được sử dụng một động cơ tên lửa đáng tin cậy với nhiên liệu axít đặc biệt cho việc phóng. Tuy nhiên nhiên liệu lỏng này có vấn đề với nhiệt độ xung quanh nó không thể phóng khi nhiệt độ vượt ra ngoài giới hạn -15/+38 °C và nhiên liệu axít sẽ ăn mòn thân tên lửa nếu để quá lâu.

Trọng lượng của tên lửa là 2.340 kg, tốc độ tối đa là 0,9 mach (khoảng 300 m/s) và tầm bắn là 40 km. Tên lửa bay ở độ cao khoảng 150-300 mét, được duy trì bởi một máy đo độ cao và con quay hồi chuyển giai đoạn đầu, kết hợp với radar chủ động giai đoạn cuối.

Đầu đạn nổ phía sau thùng nhiên liệu, để khi đâm vào mục tiêu các nhiên liệu chưa cháy hết sẽ cộng hưởng với thuốc nổ để công phá mục tiêu, kể cả khi nhiêu liệu đã dùng hết thì thùng nhiên liệu vẫn đóng vai trò bắt cháy mục tiêu với lượng khí dễ bắt cháy còn lại trong thùng nhiên liệu. Đầu đạn hình phễu nặng 500 kg, lớn hơn các đầu đạn chống hạm thông thường khác. Việc phóng thường được sự hỗ trợ của hệ thống hỗ trợ tác chiến điện tử với ra đa Garpun gắn trên tên lửa để tìm mục tiêu trong khoảng cách 5,5 đến 27 km tùy vào thuộc tính của mục tiêu. Ra đa Garpun có thể dò ra và tiêu diệt một khu trục hạm trong khoảng cách 20 km.

Hệ thống cảm biến được kích hoạt khi cách mục tiêu 11 km tên lửa sẽ bắt đầu chúi xuống 1-2° để bắt đầu lao vào mục tiêu vì nó bay cao trên mực nước biển khoảng 120–250 m. Khoảng cách tối thiểu để cảm biến có thể hoạt động lái tên lửa vào mục tiêu ít nhất là 2,75 km. Năm 1958, một phiên bản hiện đại hóa mang đầu dò hồng ngoại Kondor được thử nghiệm. Đầu dò có tầm hoạt động 10 km vào ban ngày, 5 km ban đêm và có góc quét 2,5 độ.

Mẫu P-15U đã được giới thiệu vào năm 1965 với hệ thống điện tử được nâng cấp và thay cánh cố định bằng cánh gấp để có thể chứa trong các khoang chứa nhỏ hơn. Cùng với đó là mẫu P-15T với đầu dò hồng ngoại Snegir tiên tiến hơn so với Kondor. Mẫu dùng để xuất khẩu có tên tương ứng là P-21 và P-22 tùy vào hệ thống cảm biến được trang bị tên gọi chung cho các mẫu này là P-20M

Mẫu P-15M với nhiều tính năng mới ra mắt năm 1972, nó có radar tìm mục tiêu mới có khả năng chống nhiễu tốt hơn. Tên lửa sử dụng hệ dẫn đường quán tính giai đoạn đầu thay thế con quay hồi chuyển, tầm bắn tăng lên 85 km và độ cao hành trình được giảm xuống dưới 100m nhờ một radar đo cao. Phiên bản xuất khẩu của P-15M và P-15TM tương ứng là P-26 và P-27.

Sử dụng
Tàu chiến đầu tiên được trang bị P-15 là tàu tên lửa lớp Komar thuộc dự án 183R, mỗi tàu có hai bệ phóng. Lần thử nghiệm đầu tiên của Termit diễn ra vào tháng 10/1957 trên biển Đen và tên lửa được chấp nhận đưa vào biên chế cuối những năm 1950. Khoảng thời gian từ 1958 đến 1965, có không ít hơn 112 tàu Komar được đóng, nhiều chiếc được xuất khẩu và sử dụng trong nhiều trận đánh.

Khủng hoảng tên lửa tại Cuba
Cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962 là cuộc xung đột đầu tiên mà loại tên lửa này được mang ra triển khai, các tàu tên lửa lớp Komar đã được triển khai trong kế hoạch tác chiến Anadyr (Анадырь) do Liên Xô tổ chức để giúp đỡ cho chính phủ Castro. Có ít nhất tám quả đã được lên các tàu hàng và chuyển tới Cuba, sau đó khi cuộc khủng hoảng kết thúc các tên lửa này có thể đã được để lại Cuba cùng nhiều lại vũ khí khác.

Chiến tranh Ả rập - Israel (1967)
Các tên lửa P-15 đã được Ai Cập sử dụng chống lại Israel năm 1967. 2 tàu tên lửa lớp Komar của Ai Cập đã tấn công nhanh và đánh chìm khu trục hạm Eilat của Israel với ba quả trúng mục tiêu ở cự ly 31 km.

Chiều ngày 21/10/1967, tàu khu trục INS Eilat cùng 199 thành viên thủy thủ đoàn tuần tra dọc bờ biển bán đảo Sinai. 17 giờ 25 phút, khi tàu Eilat ở cách Cảng Said khoảng 14 hải lý, 2 tàu tên lửa Komar của Ai Cập đang ở trong bến cảng đã phóng đi 4 quả tên lửa P-15. Sau khi phát hiện tên lửa, thuyền trưởng của Eilat hạ lệnh cho tàu chạy dích dắc, các pháo phòng không 40mm cũng bắn chặn các tên lửa đang bay tới, nhưng các biện pháp này đều vô ích. Quả P-15 đầu tiên bắn trúng mạn tàu ở gần khoang máy. 4 phút sau, quả thứ hai đánh trúng mạn trái tàu Eilat, chỗ khoang nồi hơi. 17 giờ 40, quả P-15 thứ ba đánh trúng phần mũi, INS Eilat vỡ đôi và chìm nhanh chóng. Quả P-15 thứ 4 không tìm thấy mục tiêu (do con tàu đã chìm) nên tự phát nổ ở gần vị trí con tàu chìm, giết chết nhiều thủy thủ đang bơi ở gần đó. 47 lính Israel đã chết, bị thương 91 người (kể cả thuyền trưởng) trong tổng cộng 199 thủy thủ đoàn.

Đây là một mốc quan trọng của chiến tranh hải quân hiện đại, lần đầu tiên các tên lửa chống hạm chứng minh được tiềm năng của chúng. nhờ Nhờ tên lửa chống hạm, những chiếc tàu Komar cỡ rất nhỏ (66,5 tấn) có thể đánh chìm chiếc khu trục hạm lớn tới 2.500 tấn, lại còn từ khoảng cách hàng chục km. Sự kiện này đã trở thành cú sốc lớn đối với chuyên gia hải quân nhiều nước. Sau đợt tấn công đó hệ thống chiến đấu tầm gần cùng hệ thống đánh lạc hướng điện tử đã được cố gắng phát triển.

Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan (1971)
Trong cuộc chiến tranh Ấn Độ - Pakistan, các tàu tên lửa lớp Osa (tàu cỡ 200 tấn, mỗi chiếc trang bị 4 quả Styx) của Ấn Độ đã tiến hành 2 cuộc tấn công rất thành công tại cảng của thành phố Karachi.

11 quả Styx đã được hải quân Ấn Độ phóng đi, trúng đích 10 quả (tỷ lệ trúng 91%), đánh chìm hoặc đánh hỏng hoàn toàn 7 tàu chiến của Pakistan, bao gồm chiếc khu trục hạm Khaibar nặng gần 3.300 tấn, khu trục hạm Shah Jahan nặng 2.500 tấn, ngoài ra còn phá hủy 2 kho chứa nhiên liệu trong bến cảng của Pakistan.

Chiến tranh Yom Kippur
Trong cuộc chiến tranh Yom Kippur, P-15 đã được thấy sử dụng bởi hải quân Ai Cập và Syria chống lại Israel nhưng không thành công do Israel đã thay toàn bộ các tàu cũ của họ bằng hạm đội các tàu tên lửa lớp Sa'ar 4 vốn nhanh, nhỏ và cơ động hơn. Dù tầm bắn của P-15 gấp đôi so với các tên lửa của Israel nhưng do hệ thống làm nhiễu ra đa khiến độ chính xác của các tên lửa này bị giảm xuống.

Chiến tranh Iran-Iraq
Trong cuộc chiến tranh Iran-Iraq năm 1980 đến năm 1988, Iran đã sử dụng các tên lửa biến thể của Trung Quốc với một số thành công. Đường bờ biển của Iran dài hơn Iraq nên dễ dàng không chế vùng vịnh Ba Tư. Các bệ phóng tên lửa có thể dễ dàng giành quyền điều khiển trên một vùng rộng lớn đặc biệt là xung quanh Hormuz Strait. Iraq cũng có một vài quả P-15 cảm biến hồng ngoại và dự định dùng chúng để chống lại Iran nhưng các tên lửa này đã bị phá hủy trước khi kịp sử dụng.

Chiến tranh vùng Vịnh
Trong cuộc chiến tranh vùng Vịnh quân đội Iraq đã bắn hai quả HY-2 vào chiếc thiết giáp hạm USS Missouri. Một quả bị tên lửa Sea Dart đánh chặn và rơi cách mũi chiếc Missouri khoảng 700 yard (640 m), quả còn lại bay trượt.

Các biến thể
 P-15 (SS-N-2A): mẫu nguyên thủy với ra đa dò tìm hoạt động trong phạm vi 40 km.
 P-15M (SS-N-2C): Mẫu dài và nặng hơn P-15 có tầm hoạt động 80 km cùng các nâng cấp nhỏ.
 P-15MC: Mẫu của Bulgaria tích hợp với hệ thống đánh lạc hướng điện tử của Bulgaria.
 P-20L: Thiết kế như một giải pháp tạm thời khi động cơ đẩy của P-50 vẫn chưa hoàn thiện. Nó trang bị một hệ thống cảm biến hồng ngoại, cánh gấp và phóng từ tàu ngầm lớp Charlie và tàu ngầm K-222.
 P-20: Mẫu nâng cấp của P-15 với hệ thống dẫn đường mới của P-20L, nhưng chỉ sử dụng chiến đấu trong tầm gần.
 P-20K: Mẫu nâng cấp của P-15 với hệ thống dẫn đường mới.
 P-20M: Mẫu phóng từ đất liền của P-20L, với cánh gấp và hệ thống dẫn đường bằng ra đa.
 P-21: P-15 với bộ cảm biến hồng ngoại.
 P-22: Là mẫu P-15M/P-20M sử dụng cho tầm dài, có cánh gấp và trang bị cảm biến hồng ngoại.

Trung Quốc đã chế tạo các phiên bản dựa trên phiên bản chính Shang Yo của mình với việc gắn hệ thống cảm biến hồng ngoại, ra đa, động cơ tên lửa hay động cơ phản lực. Các mẫu có dao động đường kính thân trong khoảng 75–80 cm và nặng 2 tấn. Với hệ thống điện tử mới để vô hiệu hóa hệ thống đánh lạc hướng điện tử, một số mẫu gắn đầu đạn nặng 250 kg và thay động cơ tên lửa bằng động cơ phản lực để tăng hiệu quả sử dụng nhiên liệu tăng tầm hoạt động lên 100 km.

Sử dụng
Các tên lửa P-15 được chế tạo và sao chép với số lượng lớn từ những năm 1960. Nó là loại tên lửa lớn, mạnh nhưng rẻ, dễ dàng chế tạo với số lượng hàng ngàn quả nên rất khó thống kê được hết nước nào đã hoặc đang sử dụng.

Tham khảo

 Slade, Stuart, The true history of Soviet anti-ship missiles, RID magazine May 1994.
 Shikavthecenko, V, 'Lightings in the sea: the Russian FACs developments' RID September 1995.

Liên kết ngoài

 SY-1 missile
 C.201 missile

Tên lửa chống hạm
Tên lửa Nga
Tên lửa hành trình chống hạm Nga
Tên lửa hành trình chống hạm Liên Xô


title: 11289 Frescobaldi

text:
11289 Frescobaldi (1991 PA2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 8 năm 1991 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 11289 Frescobaldi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Treban

text:
Treban  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

Xã của Allier


title: Billom

text:
Billom là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao tử 345-563 mét trên mực nước biển.

Đây là nơi sinh của nhà triết học Georges Bataille.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Acacia bucheri

text:
Vachellia bucheri là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Cuba.

Tham khảo

 Areces-Mallea, A.E. 1998. Acacia bucheri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 18 tháng 7 năm 2007.

B|bucheri
Thực vật Cuba


title: Stigmella sakhalinella

text:
Stigmella sakhalinella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy từ Scandinavia đến Pyrenees, Ý và Serbia, và từ Đảo Anh đến miền trung Nga, phía đông đến phần phía đông của Palearctic ecozone. Nó cũng được tìm thấy ở Cận Đông.

Sải cánh dài 4-4.6 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 5 và từ tháng 7 đến tháng 8.

Ấu trùng ăn Betula pendula, Betula pubescens và Betula utilis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl

S
Côn trùng châu Âu


title: Viktor Andriyovych Yushchenko

text:
Viktor Andriyovych Yushchenko (tiếng Ukraina: Ющенко Віктор Андрійович) là một chính khách Ukraina. Ông đắc cử Tổng thống Ukraina vào năm 2004. Ông trở thành tổng thống thứ ba của quốc gia này kể từ khi Liên Xô sụp đổ. Theo nhiều nguồn tin, ông bị nhiễm chất độc dioxin.

Trước đây ông từng đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng như: Chủ tịch ngân hàng nhà nước Ukraina, Thủ tướng Ukraina. Ông được biết đến nhiều sau sự kiện Cách mạng Cam.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Verbatim Account of the Inaugural Ceremony, ngày 23 tháng 1 năm 2005 — Official site of the parliament
  — video file of Viktor Yushchenko speaking to the Ukrainian nation
 Сandidate Viktor Yushchenko wins first round of Ukraine election (ngày 10 tháng 11 năm 2004). Rule of Law Foundation.
 Viktor Yushchenko approval rating (2000–2009)  by Razumkov Centre

Tổng thống Ukraina
Sinh năm 1954
Thủ tướng Ukraina
Nhân vật còn sống


title: Colaspidea oblonga

text:
Colaspidea oblonga là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blanchard miêu tả khoa học năm 1855.

Chú thích

Tham khảo

Colaspidea
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Hoplitis laevibullata

text:
Hoplitis laevibullata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1943.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1943


title: Amphisbatis incongruella

text:
Amphisbatis incongruella là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài khoảng 11 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 3 đến tháng 5 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng có thể ăn các loài Calluna và Thymus.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Amphisbatis incongruella at UKmoths

Amphisbatis


title: Sappada

text:
Sappada (Cimbrian: Plodn, tiếng Đức: Pladen) là một đô thị ở tỉnh Belluno trong vùng Veneto, có vị trí cách khoảng 130 km về phía bắc của Venice và khoảng 60 km về phía đông bắc của Belluno. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.339 và diện tích 62,6 km².

Sappada giáp các đô thị: Forni Avoltri, Prato Carnico, Santo Stefano di Cadore, Vigo di Cadore.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.sappada.org
 Sappada, Summer, Winter and surroundings

Đô thị tỉnh Belluno
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Gynoplistia melape

text:
Gynoplistia melape là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Quận Washita, Oklahoma

text:
Quận Washita là một quận trong tiểu bang Oklahoma, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố  . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là người .

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích ki-lô-mét vuông, trong đó có km2 là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Oklahoma


title: Tetramicra

text:
Tetramicra là một chi phong lan trong họ Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan
Thực vật Cuba


title: Mandela, Roma

text:
Mandela là một đô thị ở tỉnh Roma trong vùng Lazio, có cự ly khoảng 40 km về phía đông bắc của Roma. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 826 người và diện tích là 13,3 km².

Mandela giáp các đô thị: Anticoli Corrado, Cineto Romano, Licenza, Percile, Roccagiovine, Roviano, Saracinesco, Vicovaro.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Roma
Đô thị Thành phố trung tâm Thủ đô Roma


title: Burgstetten

text:
Burgstetten là một xã ở the huyện Rems-Murr thuộc bang Baden-Württemberg nước Đức. Đô thị này có diện tích 10,29 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 3437 người.

Tham khảo


title: Myrsine petiolata

text:
Myrsine petiolata là một loài thực vật thuộc họ Myrsinaceae. Đây là loài đặc hữu của hòn đảo Kauai ở Hawaii. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Myrsine petiolata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Myrsine
Cây Hawaii
Thực vật đặc hữu Hawaii


title: Udea aurora

text:
Udea aurora là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai và Oahu.

Ấu trùng ăn các loài Bidens. They feed between spun-together leaves. The pupa is khoảng 10 mm long.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 8, Pyraloidea

Udea
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Inquisitor interrupta

text:
Inquisitor interrupta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Inquisitor


title: Diesel sinh học

text:
Diesel sinh học là một loại nhiên liệu có tính chất tương đương với nhiên liệu dầu diesel nhưng không phải được sản xuất từ dầu mỏ mà từ dầu thực vật hay mỡ động vật. Diesel sinh học nói riêng, hay nhiên liệu sinh học nói chung, là một loại năng lượng tái tạo. Nhìn theo phương diện hóa học thì diesel sinh học là methyl este của những axít béo.

Để kỷ niệm ngày 10 tháng 8 năm 1893, ngày chiếc động cơ Diesel do Rudolf Diesel phát triển tại Ausburg tự chạy lần đầu tiên, ngày 10 tháng 8 là ngày Diesel sinh học Quốc tế (International Biodiesel Day).

Sản xuất
Để sản xuất diesel sinh học người ta pha khoảng 10% mêtanol vào dầu thực vật và dùng nhiều chất xúc tác khác nhau (đặc biệt là hiđrôxít kali, hiđrôxít natri và các ancolat). Ở áp suất thông thường và nhiệt độ vào khoảng 60 °C liên kết este của glyxêrin trong dầu thực vật bị phá hủy và các axít béo sẽ được este hóa với mêtanol. Chất glyxêrin hình thành phải được tách ra khỏi dầu diesel sinh học sau đấy.

Thông qua việc chuyển đổi este này dầu diesel sinh học có độ nhớt ít hơn dầu thực vật rất nhiều và có thể được dùng làm nhiên liệu thay thế cho dầu diesel mà không cần phải cải biến động cơ để phù hợp.

Chữ đầu tự dùng cho tất cả các methyl este từ dầu thực vật theo DIN EN 14214 là PME (có giá trị toàn châu Âu từ 2004).

Tùy theo loại của nguyên liệu cơ bản người ta còn chia ra thành:
 RME: Mêthyl este của cây cải dầu (Brassica napus) theo DIN EN 14214 (có giá trị toàn châu Âu từ 2004)
 SME: Mêthyl este của dầu cây đậu nành hay dầu cây hướng dương.
 PME: Mêthyl este của dầu dừa hay dầu hạt cau.

Bên cạnh đó còn có mêthyl este từ mỡ nhưng chỉ có những sản phẩm hoàn toàn từ dầu thực vật (PME và đặc biệt là RME) là được dùng trong các loại xe diesel hiện đại, khi được các nhà sản xuất cho phép.

Các vấn đề khi chuyển sang dùng diesel sinh học
Khi muốn chuyển sang sử dụng diesel sinh học thì chính sách thông tin của nhà sản xuất xe có thể trở thành một vấn đề lớn. Thường thì chỉ sau khi tốn nhiều thời gian kiên trì đặt câu hỏi người ta mới nhận được thông tin về việc là liệu một kiểu xe nhất định đã được cho phép dùng diesel sinh học hay không và mặc dù là diesel sinh học đã có trên thị trường từ 10 năm nay nhưng phần lớn các ô tô được sản xuất hằng loạt đều không thích nghi với diesel sinh học.

Khi dùng nhiên liệu diesel sinh học cho một xe cơ giới không thích nghi với PME, diesel sinh học sẽ phá hủy các ống dẫn nhiên liệu và các vòng đệm bằng cao su. Nguyên nhân là do diesel sinh học có tính chất hóa học của một chất làm mềm, chất cũng có trong các ống dẫn nhiên liệu và vòng đệm bằng cao su. Diesel sinh học sẽ thay thế các chất làm mềm trong các ống và vòng đệm này, vật liệu lúc đầu sẽ phồng lên, lúc này nếu dùng dầu diesel có nguồn gốc từ dầu mỏ thì dầu diesel này sẽ rửa sạch diesel sinh học. Không có chất làm mềm vật liệu sẽ cứng và bị thẩm thấu nước.

Một vấn đề khác là việc nhiên liệu đi vào nhớt động cơ tại các động cơ Diesel có bộ phun nhiên liệu trực tiếp. Vấn đề này thường xảy ra trong thời gian vận hành khi động cơ được vận hành có những thời gian chạy không tải lâu dài. Lượng nhiên liệu phun càng ít thì chất lượng phân tán của miệng phun càng giảm và vì thế có xu hướng hình thành những giọt nhiên liệu không cháy bám vào thành của xi lanh nhiều hơn và sau đó là đi vào hệ thống tuần hoàn bôi trơn. Tại đây độ bền hóa học kém của RME là một nhược điểm: RME bị phân hủy dần trong hệ tuần hoàn bôi trơn vì nhiệt độ cao tại đây, dẫn đến các chất cặn thể rắn hay ở dạng keo. Vấn đề này và tính bôi trơn kém đi của nhớt động cơ khi có nồng độ nhiên liệu cao có thể dẫn đến việc động cơ bị hao mòn nhiều hơn, vì thế mà người ta khuyên là khi vận hành bằng PME nên rút ngắn thời kỳ thay nhớt.

Một ưu điểm của PME có thể lại trở thành nhược điểm khi được sử dụng thực tế ở các loại xe cơ giới: dễ bị phân hủy bằng sinh học và đi cùng là không bền lâu. Oxy hóa và nước tích tụ sẽ làm xấu đi các tính chất của PME sau một thời gian tồn trữ. Vì thế mà PME thường ít được khuyên dùng cho các xe ít được vận hành.

Ngoài ra thì vì việc đốt cháy khác nhau nên các động cơ mới không được chứng nhận là thích nghi với PME có thể có vấn đề với các bộ phận điện tử của động cơ, những thiết bị mà đã được điều chỉnh để dùng với diesel thông thường. Đặc biệt là những xe cơ giới được trang bị bộ lọc muội than trong khí thải thường hay có vấn đề vì những hệ thống này đã được điều chỉnh trước để tăng lượng nhiên liệu phun sau mỗi 500 đến 1.000 km nhằm đốt các hạt muội than trong bộ lọc. Điều tốt và có lý nếu dùng diesel thông thường này lại trở thành điều xấu khi dùng diesel sinh học: nếu sử dụng diesel sinh học thì việc tăng lượng nhiên liệu phun sẽ làm loãng nhớt động cơ. Nếu sử dụng thuần túy diesel sinh học thì việc đốt các hạt muội than trong bộ lọc trở thành không cần thiết nữa. Vì thế trong tương lai sẽ có những thiết bị cảm biến nhiên liệu dùng để nhận biết chất lượng của nhiên liệu. Lượng và thời điểm phun nhiên liệu đều có thể được tối ưu hóa.

Kinh nghiệm trong lãnh vực xe chuyên chở cho thấy là việc sử dụng diesel sinh học nhiều năm có thể dẫn đến hư hỏng bơm nhiên liệu, đặc biệt là ở những động cơ có bộ phận bơm–phun nhiên liệu trực tiếp. Xe này tuy đã được cho phép vận hành với diesel sinh học nhưng nhà sản xuất bộ phận bơm phun (Bosch AG) thì lại không cho phép công khai dùng với RME. Người ta nói là vì phân tử RME có độ lớn khác với diesel thông thường và các phân tử RME trong các kênh dẫn tinh vi không có khả năng bôi trơn đầy đủ ở áp suất cao và vì thế là nguyên nhân dẫn đến hao mòn nhanh hơn.

Nguyên liệu cây cải dầu

Sản xuất diesel sinh học từ cây cải dầu
Với điều kiện ở châu Âu thì cây cải dầu (Brassica napus) với lượng dầu từ 40% đến 50% là cây thích hợp để dùng làm nguyên liệu sản xuất diesel sinh học. Dầu được ép ra từ cây cải dầu, phần còn lại được dùng trong công nghiệp sản xuất thức ăn cho gia súc. Trong một phản ứng hóa học đơn giản giữa dầu cải và mêtanol có sự hiện diện của một chất xúc tác, glyxêrin và mêtanol trao đổi vị trí cho nhau, tạo thành methyl este của axít béo và glyxêrin.

Ưu và nhược điểm đối với môi trường
Quy trình sản xuất không có chất thải vì tất cả các sản phẩm phụ đều có thể được tiếp tục sử dụng. Bã cây cải dầu được dùng làm thức ăn gia súc và glyxêrin có thể được tiếp tục dùng trong công nghiệp hóa (thí dụ như trong mỹ phẩm).

Thế nhưng cây cải dầu phải được trồng luân canh, tức là chỉ có thể trồng cây cải dầu trên cùng một cánh đồng từ 3 đến 5 năm một lần. Vì nguyên nhân này mà việc tiếp tục tăng sản xuất cải dầu là một việc khó khăn.

Một hạn chế khác là diện tích canh tác. Hiện nay (2006) ở Đức có hơn 1,2 triệu hecta, tức 1/10 diện tích canh tác nông nghiệp, được dùng để trồng cây cải dầu. Theo nhiều chuyên gia, việc mở rộng diện tích canh tác lên khoảng 1,5 triệu hecta là điều không thể. Do đó, tối đa nước Đức chỉ có thể sản xuất được vào khoảng 2 triệu tấn diesel sinh học. Trong khi đó nhu cầu dầu mỏ hiện nay của nước Đức là vào khoảng 130 triệu tấn hằng năm.

Ngoài ra, việc sản xuất diesel sinh học từ cây cải dầu cần dùng rất nhiều năng lượng cho phân bón và xử lý tiếp theo và vì thế tiêu hủy một phần lớn tiềm năng tiết kiệm năng lượng.

Tiềm năng thị trường của diesel sinh học
Diesel sinh học được tạo thành từ một phản ứng hóa học rất đơn giản. Diesel sinh học có nhiều ưu điểm đối với môi trường so với diesel thông thường: Diesel sinh học từ cây cải dầu phát sinh khí thải ít hơn rất nhiều so với nhiên liệu hóa thạch. Bụi trong khí thải được giảm một nửa, các hợp chất hyđrocacbon được giảm thiểu đến 40%. Diesel sinh học gần như không chứa đựng lưu huỳnh, không độc và có thể được dễ dàng phân hủy bằng sinh học. Diesel sinh học hiện nay được coi là một trong những nhiên liệu thân thiện với môi trường nhất trên thị trường. Mặc dầu hiện nay có thể mua diesel sinh học tại rất nhiều trạm xăng (riêng tại Đức là 1.900 trạm) nhưng diesel sinh học chưa được người tiêu dùng sử dụng nhiều do có nhiều nguyên nhân: Nhiều người tiêu dùng không tin tưởng vào loại nhiên liệu mới này vì không tưởng tượng được là có thể lái xe dùng một nhiên liệu hoàn toàn từ thực vật. Một vấn đề khác là rất nhiều người không biết chắc chắn là liệu ô tô của họ có thể sử dụng được diesel sinh học hay không.

Thiếu thông tin cho người tiêu dùng và các câu hỏi về hư hỏng sau này do diesel sinh học gây ra có thể là những vấn đề lớn nhất cho việc chấp nhận rộng rãi việc dùng diesel sinh học. Tại châu Âu đã nhiều lần có ý kiến cho là nên pha thêm vào nhiên liệu diesel thông thường khoảng từ 3% đến 5% diesel sinh học vì phần diesel sinh học này được coi là không có hại ngay cả cho những xe cơ giới chưa được trang bị thích hợp. Ở Pháp việc này đã được thực hiện từ lâu: Diesel thông thường được pha trộn thêm lượng diesel sinh học mà nông nghiệp nước Pháp có khả năng sản xuất. Tại Pháp chất lượng diesel thông thường có thành phần diesel sinh học là 5%, tránh được các nhược điểm kỹ thuật.

Từ đầu năm 2004 các trạm xăng ARAL và Shell ở Đức đã bắt đầu thực hiện chỉ thị 2003/30/EC của EU mà theo đó từ ngày 31 tháng 12 năm 2005 ít nhất là 2% và cho đến 31 tháng 12 năm 2010 ít nhất là 5,75% các nhiên liệu dùng để chuyên chở phải có nguồn gốc tái tạo.

Tại Áo một phần của chỉ thị của EU đã được thực hiện sớm hơn và từ ngày 1 tháng 11 năm 2005 chỉ còn có dầu diesel với 5% có nguồn gốc sinh học là được phép bán.

Các lựa chọn khác
Ngoài ra cũng cần phải nhắc đến các lựa chọn thích hợp khác cho diesel sinh học. Người ta cũng có thể sử dụng nhiên liệu dầu thực vật trực tiếp không cần phải chuyển đổi este. Tùy theo loại động cơ mà phải thay đổi một số thông số cho động cơ Diesel để điều chỉnh thích ứng với các tính chất vật lý khác đi.

Trong tương lai sẽ còn có nhiên liệu sinh khối lỏng (tiếng Anh: Biomass to Liquids) thay vì là dầu thực vật sẽ sử dụng toàn bộ khối lượng của cây như là nguồn cung cấp năng lượng. Các thử nghiệm đầu tiên với nhiên liệu sinh học tổng hợp này đã được tiến hành từ tháng 4 năm 2003 tại Đức. Loại nhiên liệu này, gọi là SunDiesel, được sản xuất từ gỗ và các loại sinh khối khác.

Đọc thêm
 Năng lượng tái tạo
 Nhiên liệu dầu thực vật

Tham khảo

 Sven Geitmann: Erneuerbare Energien und alternative Kraftstoffe (Năng lượng tái tạo và nhiên liệu lựa chọn khác), Hydrogeit Verlag, 2. Aufl., Jan.
 Spiegel special 5/2006

Liên kết ngoài
 Học cách sản xuất diesel sinh học - Một hướng dẫn tập thể về diesel sinh học (tiếng Anh)
 Quá trình biến đổi – transeste hóa dầu thực vật thành biodiesel có sự trợ giúp của siêu âm
 U.S. National Biodiesel Board (NBB) (tiếng Anh)

Nhiên liệu sinh học

Hóa chất hàng hóa


title: Xung đột về nước

text:
Với tình trạng ô nhiễm ngày một nặng và dân số ngày càng tăng, nước sạch được dự báo sẽ sớm trở thành một thứ tài nguyên quý giá không kém dầu mỏ trong thế kỷ 20. Nhưng dầu mỏ có thể thay thế bằng các loại nhiên liệu khác như điện, nhiên liệu sinh học, khí đốt..., còn nước thì không thể thay thế và trên thế giới tất cả các dân tộc đều cần đến nó để bảo đảm cuộc sống của mình, cho nên vấn đề nước trở thành chủ đề quan trọng trên các hội đàm quốc tế.

Nước trên thế giới

Lượng nước bên trong của thế giới có thể sẵn sàng sử dụng lên đến 1212 km³ tức tương tương với 3.326 m² cho mỗi đầu người mỗi năm. Lượng nước bên ngoài cũng có tầm quan trọng không kém, chiếm đến hơn 40% nước sẵn sàng sử dụng (ở Bồ Đào Nha, Luxembourg và Đức).

Sự phân bổ tuỳ theo lĩnh vực hoạt động
Sự phân bố lượng nước tiêu thụ giữa các khu vực kinh tế cũng có độ biến thiên rất lớn từ vùng này sang vùng khác. Chuyển biến theo các điều kiện tự nhiên và theo cơ cấu kinh tế và dân số chẳng hạn, ta có: Pháp (64%), tại Đức (64%), tại Hà Lan (55%) số nước sử dụng cho việc sản xuất điện năng. Còn nước được sử dụng để tưới tiêu là chính thì ta có: Hy Lạp (88%), Tây Ban Nha (72%), Bồ Đào Nha (59%). Ở các nước Bắc Âu như Phần Lan và Thụy Điển thì người ta ít dùng nước cho tưới tiêu thụ rất nhiều nước chủ yếu là cho công nghệ, chiếm tỉ lệ 66% và là 28% tổng lượng nước lấy lên.

Diện tích được tưới nước
Các con số thống kê từ các ấn phẩm của FAO cho thấy diện tích này có khuynh hướng gia tăng một cách rõ rệt mặc dầu nhiều năm trước có khuynh hướng giảm dần. Những con số liên quan đến châu Âu: Sự gia tăng diện tích tưới đã từ + 152.000 mẫu/năm vào thời gian giữ 1961-1980. và + 146.000 mẫu/năm vào thời gian giữa 1980-1996 và + 123.000 mẫu/năm trong những năm 90. Cũng như vậy, các diện tích tưới của UE đã từ mức 6,5 triệu mãu vào năm 1961 này lên đến 11,6 triệu mẫu vào năm 1996, tức tăng gấp đôi. Sự gia tăng diện tích tưới ở Pháp còn lớn hơn: + 25.000 mẫu/năm vào giữa 1961 và 1980 đã lên đến + 48.000 mẫu/năm vào giữa năm 1980, 1986 trong đó đỉnh điểm là + 59.000 mẫu vào năm 1990.

Giá trị của nguồn nước

Một bài báo của tờ The Economist hồi tháng 5 cho rằng dù nhiều nơi nước hầu như không mất tiền mua, nhưng đó là thứ giá trị nhất hành tinh. Người ta giết nhau vì "kim cương máu". Các nước phát động chiến tranh vì giành giật tài nguyên dầu mỏ. Nhưng tất cả những hàng hóa giá trị nhất trên thế giới sẽ chẳng còn ý nghĩa gì nếu thiếu nước.

Quyền con người về việc tiếp cận nước sạch

Sau hơn 15 năm tranh luận, cuối tháng 7-2010, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã bỏ phiếu công nhận tiếp cận nước sạch và điều kiện sống hợp vệ sinh là một trong những quyền căn bản của con người, với 122 phiếu ủng hộ, 44 phiếu trắng và 0 phiếu chống. Đó là một sự công nhận khá muộn màng, vì nhiều quyền cơ bản của con người được công nhận trước đó không thể tồn tại nếu không có nước. Chẳng hạn quyền được sống. Có người được xác nhận nhịn ăn suốt 2 tháng trời mà không chết, nhưng không ai có thể sống mà không uống nước trong vòng 3-4 ngày. Không chỉ tối quan trọng đối với con người, nước còn là cội nguồn của tất cả các dạng sống. Khi truy tìm sự sống ở các hành tinh khác, điều người ta quan tâm trước hết là xem hành tinh đó có nước hay không. Hoặc quyền được ăn - khoảng 1/3 hoạt động sản xuất lương thực trên thế giới cần đến việc tưới tiêu... Cho đến nay, việc thiếu tiếp cận nước sạch là vi phạm nhân quyền lớn nhất trên thế giới. Theo bà Maude Barlow - cố vấn cao cấp về nước cho Chủ tịch Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, gần 2 tỷ người sống trong các khu vực căng thẳng về nước và 3 tỷ người không có nước dùng trong vòng 1 km từ nơi ở của họ. Cứ 3,5 giây có 1 trẻ em chết do uống nước bẩn.

Vấn nạn nước ô nhiễm
Nghiên cứu của Viện Nước quốc tế Stockholm (SIWI), nước bẩn giết chết nhiều người hơn so với động đất và chiến tranh. Ước tính mỗi ngày trên thế giới có tới 5.000 trẻ em bị chết do các bệnh liên quan đến nước bẩn. Trong khi đó, theo một phúc trình của Liên Hợp Quốc năm 2006, có tới 1,1 tỷ người không tiếp cận được nước sạch và hơn 2,6 tỷ người không có điều kiện vệ sinh cơ bản. 1,5 triệu trẻ em dưới 5 tuổi và 4,43 triệu em ở độ tuổi đến trường bị chết mỗi năm do các bệnh liên quan đến nước và vệ sinh môi trường.
Một nghịch lý là người dân ở các nước nghèo phải tốn nhiều tiền cho nước sạch hơn so với các nước phát triển từ 5-10 lần. Nhiều cư dân vùng Hạ Sahara ở Châu Phi có ít hơn 20 lit nước mỗi ngày, và 2/3 không có nhà vệ sinh đạt chuẩn. Ngược lại, bình quân 1 người Anh dùng 150 lít nước/ngày trong khi người Mỹ dùng 600 lít/ngày. Cá biệt có cư dân Phoenix, Arizona (Hoa Kỳ) dùng tới 1.000 lít/ngày – gấp 100 lần so với người Mozambique. "Nước là cuộc khủng hoảng chính của hàng triệu người dễ tổn thương nhất trên thế giới", nhà môi trường Kevin Watkins nói. Phúc trình của Liên Hợp Quốc cho biết đa số các các nước đang phát triển chi ít hơn 1% GDP cho hệ thống cung cấp nước sạch cho người dân, và hầu hết hệ thống đó phục vụ cho người giàu ở đô thị. Chính vì điều này, người nghèo mất nhiều thời gian hơn để có được nước dùng. Người dân Hạ Sahara bỏ ra 40 tỷ? đóng thuế mỗi năm để đi lấy nước, tương đương 1 năm trời làm việc của tất cả người lao động ở   Pháp  ..↵

Cạn kiệt nguồn cung cấp
Thiếu nước sạch đang là một vấn đề nhức nhối, nhưng tình hình sẽ trở nên tồi tệ hơn khi thế giới hết nước sạch, và điều đó rất có thể xảy ra vì dân số ngày càng tăng trong khi nước sạch ngày càng ít đi do ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu. Cách nay 2.000 năm, chỉ có khoảng 250 triệu người trên Trái Đất, nhưng ước tính đến năm 2020, chỉ riêng Bắc Phi và Trung Đông đã có 400 triệu người. Trong khi đó, những sa mạc như Sa mạc Sahara đang ngày càng mở rộng, và các nguồn nước ngày càng cạn kiệt. Mực nước Biển Chết đã giảm xuống hơn 10m trong thế kỷ 20. Hồ Tchad giảm gần 100 m nước mỗi năm. Mực nước ngầm tại hàng triệu hecta miền bắc Trung Quốc giảm 1 m/năm, khiến việc đào giếng ngày càng tốn kém. Liên Hợp Quốc ước tính các giếng ở khu vực này phải khoan sâu 1 km hoặc hơn mới có nước sạch. Những khối băng trên dãy Himalaya, từng được mệnh danh là "tháp nước của châu Á", đang tan biến với một tốc độ báo động. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến lưu lượng nước của các con sông chính như sông Mekong (Bán đảo Đông Dương), sông Dương Tử (Trung Quốc), sông Hằng (Ấn Độ), sông Ấn (Pakistan). Ngoài ra, ô nhiễm môi trường là một hệ quả đáng sợ nhất của quá trình phát triển công nghiệp, và làm tổn hại nghiêm trọng đến nguồn cung nước sạch trên thế giới. Trung Quốc hiện là nơi bị cáo buộc gây ô nhiễm nguồn nước nhiều nhất. Sông Dương Tử ở nước này là một trong những con sông bị ô nhiễm nặng nhất thế giới. Hơn 40% trong 662 thành phố lớn của Trung Quốc không có hệ thống xử lý rác và chất thải. Ước tính của chính quyền Bắc Kinh cho biết 9/10 thành phố trong nước có hệ thống nước ngầm bị ô nhiễm, và khoảng 300 triệu người phải uống nước không an toàn.
Một báo cáo mới đây của Ngân hàng Thế giới (WB) nói rằng, đến năm 2030, nhu cầu toàn cầu đối với nước sẽ vượt quá mức cung cấp đến 40%. Hiện 2 tỷ người sống ở các nước đang căng thẳng về nước và đến năm 2025, 2/3 dân số thế giới sẽ phải sống trong những nước hoặc khu vực chịu căng thẳng về nước, trừ khi xu hướng hiện tại thay đổi. Hơn nữa, sẽ có thêm các cuộc xung đột về nước vì nguồn tài nguyên này càng ngày càng khan hiếm. Goldman Sachs ước tính tiêu thụ nước trên toàn cầu sẽ tăng gấp đôi mỗi 20 năm.

Nước trong thế kỷ 21

Cách nay 10 năm, tạp chí Fortune đã có một bài viết nổi tiếng khắp thế giới khi cho biết những công ty như Suez của Pháp (một trong 3 đại gia nước toàn cầu) đang chạy đua để giành quyền tư hữu hóa các nguồn nước ngọt lớn trên thế giới, vì những công ty này tin rằng nước đối với thế kỷ 21 thực sự là một loại "vàng xanh".

Nước - ngành công nghiệp 400 tỷ USD

Vào thời điểm đó (năm 2000), Fortune cho biết việc cung cấp loại chất lỏng "mọi người đều cần" và "ngày càng cần hơn" đang được tư hữu hóa trên khắp thế giới, từ Buenos Aires đến Atlanta hay Jakarta và tạo ra những cơ hội kinh doanh cực kỳ béo bở cho các đại gia công nghiệp. Cung cấp nước cho người dân và doanh nghiệp là một ngành công nghiệp mang về 400 tỷ USD mỗi năm. Số tiền đó tương đương 40% so với ngành dầu mỏ, và lớn hơn ngành dược phẩm toàn cầu 1/3. Chỉ tính riêng ở Hoa Kỳ, nước là một ngành công nghiệp trị giá 100 tỷ USD. Ngành công nghiệp nước đã chuyển mình mạnh mẽ từ ngành ít lợi nhuận thành một ngành được ví von là "vàng xanh". Peter Spillett, một nhà điều hành cao cấp của Thames Water, cho biết: "Ngành này rất có tiềm năng phát triển. Sẽ có chiến tranh thế giới vì nước trong tương lai, vì đó là một loại tài nguyên quý giá và có giới hạn".

Hiện ngành công nghiệp nước trên thế giới đang tập trung vào tay 3 đại gia, gồm Vivendi và Suez của Pháp, và Thames Water của Anh, nhưng thuộc sở hữu của tập đoàn Đức RWE. Năm 1993, 3 đại gia này chỉ hoạt động tại 12 nước, nhưng tính đến năm 2003, họ là nhà cung cấp nước sạch cho 56 nước. Trong đó, đại gia nổi trội nhất là Suez. Trong 30 thành phố lớn nhất mời thầu dịch vụ cung cấp nước trong giai đoạn từ 1995-2000, 20 thành phố chọn Suez. Chỉ trong năm 1999, công ty này có doanh thu 32 tỷ USD và đạt lợi nhuận 1,5 tỷ USD.

Bên cạnh việc cung cấp nước uống qua hệ thống ống nước như các đại gia Suez, Vivendi và Thames Water, các công ty tư nhân cũng thu lợi lớn từ hoạt động bán nước uống đóng chai, với doanh thu ước tính hơn 50 tỷ USD/năm. Người Hoa Kỳ ước tính chi mỗi năm 11 tỷ USD cho nước uống đóng chai, và con số này mỗi năm một tăng vì nhu cầu đối với nước uống đóng chai cũng tăng nhanh theo dân số và theo sự nóng lên của trái đất.

Năm 2006, người Hoa Kỳ tiêu thụ 37.505.242.500 lít nước uống đóng chai, tăng 9,5% so với năm 2005, trong khi lượng tiêu thụ bình quân đầu người tăng từ 115 lít lên 125 lít. Doanh số năm 2006 cũng tăng 8,5% so với năm 2005. Trong vòng 5 năm tính đến năm 2007, tăng trưởng bình quân của ngành nước đóng chai là 10%, cao hơn so với mức 6% của ngành nước ngọt. Cho đến nay, nước đóng chai là ngành tăng trưởng nhanh nhất trong các ngành công nghiệp ẩm thực trên thế giới.

Tại Bulgaria, thị trường nước đóng chai tăng trưởng tới 22% trong năm 2007. Ở Châu Mỹ Latin, ngành này đạt tăng trưởng bình quân 14%/năm trong 5 năm trước khi xảy ra khủng hoảng tài chính, trong khi thị trường Châu Á tăng trưởng bình quân 13% trong cùng kỳ. Hiện các đại gia nước uống đóng chai trên thế giới là các tên tuổi như Nestle, Pepsi Co. (với nước Aquafina), và Coca Cola. Cả ba đại gia này đều có doanh thu trên 1 tỷ USD/năm từ nước đóng chai.

Một tổ chức OPEC về nước trong tương lai

Tờ Christian Science Monitor cho rằng đã đến lúc không cần nhắc đến OPEC dầu mỏ, vì sắp tới sẽ là sự ra đời của tổ chức các nước xuất khẩu nước. Hiện có nhiều dấu hiệu cho thấy hoạt động mua bán nước đang nở rộ, và chính Ngân hàng Thế giới (WB) cũng cổ súy cho việc tư nhân hóa việc cung cấp nước, dù nhiều người chỉ trích nước là tài sản công và không nên tư nhân hóa.

Cuối những năm 1990s, Aquarius Water Transportation là công ty đầu tiên đem nước sạch từ nước này sang bán ở nước khác khi chở 2.273m3 nước ngọt sang các đảo của Hy Lạp. Năm 2000, công ty Nordic Water Supply còn chơi trội hơn khi chở tới 22.730m3 nước ngọt từ Thổ Nhĩ Kỳ sang bán cho Cộng hòa Síp]. Năm 2004, Scotland và Anh ký thỏa thuận xây dựng hệ thống dẫn nước từ Scotland sang. Những dự án tương tự cũng được triển khai để dẫn nước từ Thổ Nhĩ Kỳ sang Trung Âu và các thị trường ở Cộng hòa Síp], Hy Lạp, Ai Cập và Malta.

Các công ty ở California (Hoa Kỳ) được cho đã tạo sức ép để Nhà Trắng thêm vào điều khoản sẽ để các công ty của Hoa Kỳ cung cấp nước sạch cho người Palestine và Israel một khi đạt được thỏa thuận hòa bình. Những công ty như Global H2O Resources ở Vancouver, British Columbia (Canada) đã đầu tư rất lớn để sở hữu những nguồn nước công cộng trên thế giới. Mới đây nhất, công ty này đạt được giấy phép khai thác 21.821.232 m3 nước sạch mỗi năm trong vòng 30 năm trên hồ Sitka ở Alaska (Hoa Kỳ), một trong những hồ nước ngọt lớn nhất thế giới. A. Fred Paley, Chủ tịch Global H2O Resources, không che giấu tham vọng liên kết và mua lại những công ty nước toàn cầu khác để kiểm soát nguồn tài nguyên nước nhiều hơn, và đó là điều nhiều nhà quan sát lo ngại.

Chiến tranh vì nước

Vì là thứ giá trị nhất hành tinh, nước là đối tượng tranh giành của nhiều nước, nhiều nhóm người và nhiều cá nhân, tạo ra những xung đột cả ở cấp quốc gia và quốc tế. Từ "cạnh tranh" (rivalry) trong tiếng Anh bắt nguồn từ từ "rivalis" của tiếng Latin, nghĩa là "người dùng chung một dòng sông với người khác".

Những mâu thuẫn và xung đột vì nguồn nước

Trong thực tế, nước của nhiều con sông lớn trên thế giới như sông Mekong, sông Ấn, sông Nile, sông Amazon... được chia sẻ giữa 2 hoặc nhiều quốc gia. Lưu vực những con "sông chung" (sông chảy qua từ 2 nước trở lên) chiếm tới 45% bề mặt đất liền của trái đất, và cung cấp nước cho 40% dân số toàn cầu, đồng thời chiếm 60% lượng nước sông toàn cầu. Chính những con "sông chung" như vậy có thể tạo ra mâu thuẫn giữa các nước cùng chia sẻ chúng. Chẳng hạn, trước đây Iraq thường phàn nàn lên Liên Hợp Quốc rằng Thổ Nhĩ Kỳ đã xây đập chặn mất nguồn nước của những con sông chảy vào Iraq như sông Tigris và Euphrates. Hay ở lưu vực sông Mekong - con "sông chung" của các nước Việt Nam, Lào, Thái Lan, Campuchia, Myanma và Trung Quốc – các nước này vẫn chưa đạt được một giải pháp ổn thỏa về sử dụng dòng sông chung. Nhiều nước lên án Trung Quốc xây nhiều đập thủy điện trên thượng lưu con sông làm mực nước sông ngày càng cạn kiệt.

Khi những bất đồng về chia sẻ nguồn nước giữa các quốc gia không thể giải quyết bằng biện pháp hòa bình, rất có thể sẽ xảy ra chiến tranh. Trong lịch sử, cuộc chiến dai dẳng giữa người Israel và người Palestine được cho là một phần do tranh giành nguồn nước. Bờ Tây nằm trên một khu vực ngậm nước lớn. Thêm vào đó, Cao nguyên Golan mà Israel lấy đi từ Syria trong cuộc chiến 6 ngày năm 1967 là nơi bắt nguồn của sống Jordan và các nguồn nước đổ vào Biển Galilee. Ở một khu vực khô hạn như Trung Đông, kiểm soát nguồn nước mang tính sống còn đối với cả một dân tộc. Trận đánh Beersheba nổi tiếng trong chiến tranh thế giới thứ nhất giữa liên quân Anh- Australia-New Zealand với liên minh giữa 2 Đế chế Ottoman và Đức là trận đánh tranh giành quyền kiểm soát các nguồn nước ở Thổ Nhĩ Kỳ và Birussebi.

Trong tranh chấp các dòng sông chung, nếu các nước ở thượng lưu mạnh hơn, họ sẽ gia tăng việc kiểm soát nguồn nước bằng cách xây đập thủy điện hoặc thủy lợi, và các nước ở dưới hạ lưu chỉ biết ngậm bồ hòn làm ngọt. Nhưng nếu các nước ở hạ lưu mạnh hơn, các nước các nước trên thượng lưu có thể bị chiến tranh nếu quản lý nguồn nước không tốt. Ai Cập, một nước vùng hạ lưu hùng mạnh, đã nhiều lần dọa sẽ tiến hành chiến tranh để giải quyết mâu thuẫn xung quanh dòng sông Nile. Chỉ nhờ cả hai nước vùng thượng lưu là Sudan và Ethiopia đều bị nhấn chìn trong nội chiến và quá nghèo để có thể xây đập tích trữ nguồn nước nên chiến tranh mới chưa xảy ra. Ở lưu vực sống Euphrates, Thổ Nhĩ Kỳ có quân đội hùng mạnh hơn Syria, nhưng điều đó cũng không ngăn được người Syria nhiều lần đe dọa bạo lực.

Tuy nhiên, lịch sử cũng chứng minh rằng tranh chấp nguồn nước giữa các quốc gia hiếm khi dẫn đến chiến tranh. "Nước suy cho cùng là một nguyên nhân của hợp tác hơn là chiến tranh. Vì nó quá thiết yếu đến nổi bạn không thể chiếm đoạt nó bằng chiến tranh", Daniel Zimmer – giám đốc của Hội đồng Nước thế giới (WWC) – nói. Ông Zimmer đơn cử thỏa thuận ký kết hồi tháng 3-2008 giữa Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq và Syria về việc cùng thiết lập một Viện Nước để nghiên cứu và theo dõi các nguồn nước chung. Hay như các nước dọc theo sông Mê Công đã thành lập Ủy ban sông Mê Công (MRC) với mục đích tương tự.

Vấn đề nảy sinh khi tư hữu hoá nguồn nước

Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và nhiều định chế quốc tế khác từng cổ súy việc tư hữu hóa hệ thống nước ở các nước nghèo, bằng việc thúc ép hoặc trợ giá cho các công ty nước toàn cầu, với hy vọng sẽ làm tăng tính hiệu quả của các dịch vụ nước. Tuy nhiên, việc tư hữu hóa hệ thống nước đã vấp phải nhiều chỉ trích và cũng nhận được nhiều bài học cay đắng. Nổi bật trong số đó là trường hợp tư nhân hóa hệ thống nước ở Bolivia. Năm 1999, một consortium dẫn đầu bởi công ty Hoa Kỳ Bechtel ký 1 hợp đồng 40 năm để tăng nguồn cung và dịch vụ nước cho Cochabamba, Bolivia. Nhưng 6 tháng sau, những người biểu tình đã đánh đuổi công ty ra khỏi đất nước vì liên minh trên đã liên tục tăng giá nước khiến người dân không thể chịu nổi. Sau vụ việc này, giới chuyên môn cho rằng không nên để tài nguyên nước lọt vào tay các công ty tư nhân, vì suy cho cùng nước là một tài sản công cộng. Việc sản xuất nước uống đóng chai cũng bị phê phán mạnh mẽ. Diễn biến tương tự cũng xảy ra ở Atlanta, Georgia (Hoa Kỳ). Năm 1999, thành phố này quyết định tư nhân hóa dịch vụ nước vì thấy hệ thống nước do nhà nước quản lý xuống cấp nghiêm trọng. Tuy nhiên, đến năm 2003, chính quyền thành phố buộc phải phá vỡ hợp đồng 500 triệu USD với đại gia Suez của Pháp vì gặp tình trạng tương tự người Bolivia.

Trong thực tế, xung đột về nước trong phạm vi một nước dễ biến thành bạo lực hơn ở tầm xuyên quốc gia. Tại Darfur, quyền tiếp cận nước sạch và đất trồng là một nhân tố chính trong xung đột giữa những người nông dân da đen và dân di cư Arab. Hạn hán và hoang mạc hóa ở Bắc Darfur đã khiến những người Arab chuyển đến Nam Darfur, nơi họ xung đột với nông dân da đên. Tháng 12-2009, hàng trăm người dân ở Mumbai đã nổi dậy để phản đối việc cúp nước. Những cuộc đụng độ nảy lửa giữa họ và cảnh sát đã làm ít nhất 1 người bị giết và hàng chục người bị thương.

Tham khảo

Vấn đề môi trường liên quan tới nước
Quá tải dân số
Cung cấp nước
Thủy sản
Xung đột tài nguyên thiên nhiên

Nước và chính trị


title: Bundorf

text:
Bundorf là một đô thị ở Haßberge bang Bavaria thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Paschim Jitpur

text:
Paschim Jitpur là một thị trấn thống kê (census town) của quận Jalpaiguri thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Paschim Jitpur có dân số 13.389 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Paschim Jitpur có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Paschim Jitpur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Macronema fragile

text:
Macronema fragile là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Macronema


title: Rouperroux-le-Coquet

text:
Rouperroux-le-Coquet là một xã thuộc tỉnh Sarthe, trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 72-133 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Lý Hồng Chí

text:
Lý Hồng Chí (phồn thể: 李洪志, bính âm: Lǐ Hóng Zhì; sinh ngày 13 tháng 5 năm 1951) là người sáng lập Pháp Luân Công, hay Pháp Luân Đại Pháp, một môn khí công kết hợp luyện tập thiền định theo hệ thống triết lý riêng. Mặc dù phần nhiều được nhắc đến như một trường phái thực hành của đạo Phật, nhưng hệ thống giáo lý của Pháp Luân Công cũng bao gồm các yếu tố rút ra từ truyền thống Đạo giáo.

Ngày 13 tháng 5 năm 1992, Lý Hồng Chí công bố lần đầu về Pháp Luân Công tại thành phố Trường Xuân rồi đi khắp Trung Quốc suốt 2 năm để giảng dạy đến năm 1995. Môn khí công này ngày càng phổ biến trong những năm cuối thế kỷ 20, với số lượng lớn học viên là người thuộc giới lãnh đạo. Tuy nhiên vào năm 1999, Chính phủ Trung Quốc khởi xướng cuộc đàn áp Pháp Luân Công với tuyên bố chống lại tổ chức dị giáo đang đe dọa sự ổn định của xã hội.

Năm 1996, ông Lý Hồng Chí sang Mỹ. Năm 1998, ông trở thành công dân Hoa Kỳ và cùng gia đình định cư ở New York, Hoa Kỳ. Kể từ năm 2000, ông hiếm khi xuất hiện trước công chúng.

Tiểu sử
Ông sinh ngày 13 tháng 5 năm 1951 tại thành phố Công Chúa Lĩnh, tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Ngày 13 tháng 5 năm 1992, ông đã giới thiệu Pháp Luân Công cho công chúng tại thành phố Trường Xuân, Cát Lâm. Từ năm 1992 đến năm 1995, Lý Hồng Chí đã đi khắp Trung Quốc để giảng dạy Pháp Luân Công.

Năm 1996, Lý Hồng Chí và gia đình tới định cư ở New York, Hoa Kỳ.

Sáng lập Pháp Luân Công
Sau Đại Cách mạng Văn hóa giai cấp vô sản (hay Cách mạng văn hóa) và Cải cách mở cửa, phong trào tập luyện khí công ở Trung Quốc được hưởng ứng mạnh mẽ với khoảng 2.000 môn phái khác nhau cùng hàng chục triệu người tập luyện vào năm 1980.

Từ năm 1984 đến năm 1989, Lý Hồng Chí sáng lập Pháp Luân Công dựa trên thay đổi Pháp Luân Tu Phật Đại Pháp, đồng thời nghiên cứu và kết hợp phương thức giảng dạy của một số võ sư khí công.

Từ năm 1989 đến năm 1992, ông Chí bắt đầu dạy Pháp Luân Công cho số ít học viên. Năm 1992 tại thành phố Trường Xuân, ông bắt đầu truyền dạy ở quy mô lớn hơn. Cùng năm đó, ông Hồng Chí được công nhận là Khí công sư bởi Hiệp hội nghiên cứu khoa học Khí công Trung Quốc và Pháp Luân Công được phép truyền giảng trên toàn Trung Quốc. Từ đó, ông bắt đầu đi giảng dạy khắp Trung Quốc.

Ngày 6 tháng 5 năm 1994, ông được Hội nghiên cứu khoa học Khí công tỉnh Cát Lâm công nhận là Khí công sư lỗi lạc.

Ra nước ngoài

Năm 1995, Lý Hồng Chí tuyên bố chấm dứt giảng dạy Pháp Luân Công ở lãnh thổ Trung Quốc đại lục và bắt đầu thuyết giảng ở nước ngoài. Bắt đầu là khóa giảng tại đại sứ quán Trung Quốc ở Paris, theo lời mời của đại sứ Trung Quốc ở Pháp. Sau đó ông chuyển sang giảng dạy ở Thụy Điển.

Từ năm 1995 đến năm 1999, ông Chí giảng dạy chủ yếu tại Hoa Kỳ, Canada, Úc, New Zealand, Đức, Thụy Sĩ và Singapore; từ đó, các hiệp hội và câu lạc bộ về Pháp Luân Công bắt đầu xuất hiện ở Châu Âu, Bắc Mỹ và Úc, với các hoạt động tập trung chủ yếu vào các trường đại học.

Năm 1996, người địa phương ở thành phố Houston (thuộc tiểu bang Texas, Hoa Kỳ) gọi Lý Hồng Chí là một công dân danh dự và đại sứ thiện chí của thành phố về dịch vụ công ích chỉ vì lợi ích và phúc lợi của nhân loại .

Ngày 25 tháng 4 năm 1999, khoảng 10.000 học viên Pháp Luân Công đã đến khu vực gần Văn phòng kháng cáo Trung ương nhằm yêu cầu chấm dứt hành động đàn áp môn khí công này tại Trung Quốc và yêu cầu thả các học viên Thiên Tân. Theo Benjamin Penny, các học viên tìm cách giải quyết vấn đề bằng cách gặp lãnh đạo quốc gia và, "mặc dù rất thanh thản và lịch sự, làm rõ rằng họ sẽ không bị đối xử tồi tệ như vậy." Sau sự kiện này, Lý Hồng Chí đã nhận được nhiều sự công nhận hơn từ các thành phố ở Bắc Mỹ. Tháng 5 năm 1999, ông được chào đón tại Toronto với lời chào từ Thị trưởng thành phố Toronto và Thống đốc bang Ontario, và trong hai tháng tiếp theo cũng nhận được sự công nhận từ các thành phố Chicago và San Jose, California.

Lý Hồng Chí đã chuyển đến Hoa Kỳ vào năm 1996 với vợ và con gái, và năm 1998 đã trở thành một cư dân thường trú tại Hoa Kỳ, định cư ở New York.

Vào ngày 29 tháng 7 năm 1999, sau khi Pháp Luân Công bị cấm, Bộ Công an Trung Quốc đưa ra một loạt các cáo buộc chống lại Lý Hồng Chí, bao gồm cả việc buộc tội "làm rối loạn trật tự công cộng" và đưa ra một thông tư truy bắt ông. Vào thời điểm đó, Lý Hồng Chí đang sống ở Hoa Kỳ. Yêu cầu của chính phủ Trung Quốc đối với Interpol về việc bắt giữ ông bị bác bỏ vì lý do là "có tính chất chính trị hoặc tôn giáo" và thiếu thông tin về bất kỳ "tội nào mà ông Lý đã gây ra." Chính phủ Trung Quốc cũng đã thu hồi hộ chiếu của ông, ngăn cản ông đi tới các nước khác.

Những cuốn sách chính
Các cuốn sách chính của Lý Hồng Chí gồm:
"Pháp Luân Công Trung Quốc": xuất bản tháng 4 năm 1993 bởi Nhà Xuất bản quân sự Nghị văn, cuốn Pháp Luân Công (bản hiệu chỉnh) được xuất bản tháng 12 cùng năm.
"Chuyển Pháp Luân": Cuốn sách đầy đủ tập hợp những bài giảng chính của ông tại Trung Quốc, được xuất bản tháng 1, năm 1995 bởi nhà xuất bản Phát thanh và truyền hình Trung Quốc.

Hai cuốn sách trên là hai trong những cuốn sách được dịch ra nhiều thứ tiếng nhất trên thế giới. Hiện nay, hai cuốn sách này của Lý Hồng Chí đã được dịch ra hơn 30 thứ tiếng. Sách Chuyển Pháp Luân là sách bán chạy nhất Bắc Kinh năm 1996 và là cuốn sách bán chạy thứ 14 ở Australia, thống kê bởi ABC (Australian Broadcasting Corporation).

Các cuốn sách khác của ông cũng lần lượt được xuất bản sau đó: Tinh Tấn Yếu Chỉ I, Tinh Tấn Yếu Chỉ II, Chuyển Pháp Luân (II), Pháp Luân Đại Pháp nghĩa giải, Chuyển Pháp Luân Pháp giải,...

Giải thưởng và khen tặng
Trước khi cuộc đàn áp năm 1999 bắt đầu, ông Lý Hồng Chí đã được các giải thưởng ở Trung Quốc:
Từ ngày 10 đến 20 tháng 12 năm 1993, Ông và một số học viên tham dự Triển lãm sức khỏe châu Á, được tổ chức tại Trung tâm triển lãm quốc tế Sanyuanqiao. Nhiều giải thưởng được trao, bao gồm "Thúc đẩy Biên giới khoa học", "Giải vàng đặc biệt", và "Khí công sư được hoan nghênh nhất".
Ngày 27 tháng 12 năm 1993, Ông nhận được Bằng Danh Dự của Hội Kiến Nghĩa Dũng Vi Cơ Kim Trung Hoa, một tổ chức thành viên của Bộ Công an.
Ngày 6 tháng 5 năm 1994, ông Lý được Hội nghiên cứu khoa học Khí công tỉnh Cát Lâm công nhận là "Khí công sư lỗi lạc".
Ngày 3 tháng 8 năm 1994, thành phố Houston, Texas, Hoa Kỳ đã tuyên bố ông Lý là một "Đại sứ Thiện chí" và là một "Công dân đáng kính" vì "công tác công cộng phục vụ vì lợi ích và hạnh phúc của nhân loại".

Ngoài ra, ông Lý Hồng Chí và Pháp Luân Công đã được nhiều giải thưởng, thư công nhận và ủng hộ từ các chính phủ, tổ chức khắp thế giới (số liệu tính đến tháng 4 năm 2008 ). Ông đã được đề cử giải Nobel Hòa bình năm 2000 và 2001  và Ông đã được Quốc hội châu Âu đề cử giải thưởng Tự do tư tưởng Sakharov .

Tham khảo
Sách Pháp Luân Công (bản hiệu chỉnh)  - Cuốn sách giải thích những điều căn bản cho người mới bắt đầu tìm hiểu.
Sách Chuyển Pháp Luân - Cuốn sách tập hợp các bài giảng chính của ông Lý tại Trung Quốc.

Chú thích

Pháp Luân Công
Người Cát Lâm
Sinh năm 1951
Nhân vật bất đồng chính kiến Trung Quốc
Nhân vật còn sống
Người Trung Quốc lưu vong


title: Phân phối xác suất rời rạc

text:
Trong lý thuyết xác suất, một phân phối xác suất được gọi là rời rạc nếu nó được đặc trưng bởi một hàm khối xác suất (probability mass function). Khi đó, phân phối của một biến ngẫu nhiên X là rời rạc, và X được gọi là biến ngẫu nhiên rời rạc nếu

khi u chạy trên tập tất cả các giá trị của X.

Nếu một biến ngẫu nhiên là rời rạc, thì tập hợp tất cả các giá trị mà nó có thể nhận với xác suất khác 0 là một tập hữu hạn hoặc vô hạn đếm được, vì tổng của số lượng không đếm được các số thực dương luôn tiến đến vô cùng.

Phân phối Poisson, phân phối Bernoulli, phân phối nhị thức, phân phối hình học, và phân phối nhị thức âm nằm trong số những phân phối xác suất rời rạc thông dụng nhất.

Tham khảo

en:Probability distribution#Discrete probability distribution


title: Saint-Estève

text:
Saint-Estève là một xã trong tỉnh Pyrénées-Orientales, vùng Occitanie phía nam nước Pháp. Xã Saint-Estève nằm ở khu vực có độ cao trung bình 33 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Đông Xuyên (phường)

text:
Đông Xuyên là một phường thuộc thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý
Phường Đông Xuyên có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Mỹ Xuyên
Phía tây giáp phường Mỹ Hòa
Phía nam giáp phường Mỹ Phước
Phía bắc giáp các phường Mỹ Bình và Mỹ Hòa.

Phường có diện tích 1,20 km², dân số năm 2019 là 12.946 người, mật độ dân số đạt 10.788 người/km².

Hành chính
Phường Đông Xuyên được chia thành 4 khóm: Đông An, Đông Hưng, Đông Phú, Đông Thành.

Lịch sử
Phường Đông Xuyên được thành lập vào ngày 12 tháng 4 năm 2005 trên cơ sở 89 ha diện tích tự nhiên và 10.149 người của phường Mỹ Xuyên.

Chú thích

Tham khảo


title: Gonomomera

text:
Gonomomera là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Các loài
Gonomomera halixanta (Meyrick, 1910)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Olethreutini


title: Vương quốc Sachsen

text:
Vương quốc Sachsen (tiếng Đức: Königreich Sachsen), kéo dài từ năm 1806 và 1918, đã được một thành viên độc lập của lịch sử liên bang Napoleon thông qua- Napoleon Đức. Từ 1871 nó là một phần của Đế chế Đức. Trở thành một nhà nước tự do trong thời kì của Cộng hòa Weimar năm 1918 sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ nhất và sự thoái vị của vua Frederich Augustus III. Thủ đô là thành phố Dresden cho đến nay, nhà nước kế tục của nó là Bang tự do Sachsen.

Xem thêm
 Đế chế Đức
 Lịch sử Đức
 Chiến tranh thế giới thứ nhất
 Saxony
 Cộng hòa Weimar

Tham khảo

Cựu quốc gia châu Âu
Bang của Liên bang Rhein

Quốc gia thuộc Liên minh các quốc gia nói tiếng Đức
Lịch sử hiện đại Đức
Cựu quốc gia và lãnh thổ của Sachsen-Anhalt
Cựu vương quốc
Cựu quốc gia và lãnh thổ của Sachsen
Bang của Đế quốc Đức


title: Neikkarapatti

text:
Neikkarapatti là một thị xã panchayat của quận Dindigul thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Neikkarapatti có dân số 11.891 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Neikkarapatti có tỷ lệ 65% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 55%. Tại Neikkarapatti, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Otopharynx tetrastigma

text:
Otopharynx tetrastigma là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Malawi, Mozambique, và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Kasembe, J. 2005. Otopharynx tetrastigma. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Otopharynx


title: Orania serotina

text:
Orania serotina là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố
Loài này phân bố ở Ấn Độ Dương dọc theo Aldabra Atoll

Chú thích

Tham khảo
 Taylor, J.D. (1973). Provisional list of the mollusca of Aldabra Atoll

Liên kết ngoài
 Gastropods.com: Morula squamilirata; truy cập: 19 tháng 12 năm 2010

Orania


title: Grézolles

text:
Grézolles là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Xã của Loire


title: Eremnophanes

text:
Eremnophanes là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Empfertshausen

text:
Empfertshausen là một đô thị trong huyện Wartburg ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 4,87 km².

Tham khảo


title: Toxorhina monostyla

text:
Toxorhina monostyla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Toxorhina
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Quận Fayette, Texas

text:
Quận Fayette (tiếng Anh: Fayette County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố. Theo kết quả điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Texas


title: Les Gouttes de Dieu

text:
là một loạt manga seinen thuộc dòng manga ẩm thực của hai tác giả Agi Tadashi (nội dung) và Okimoto Shu (minh họa). Lấy chủ đề rượu vang, Les Gouttes de Dieu nói về cuộc tranh tài giữa Kanzaki Shizuku, con trai của một nhà thử rượu danh tiếng vừa qua đời, và Tomine Issei, một nhà thử rượu trẻ tài năng, nhằm tìm ra những loại rượu vang mà cha của Kanzaki đề cập tới trong di chúc của ông. Đây là một bộ manga ăn khách không chỉ ở Nhật mà còn ở quốc gia sản xuất rượu vang hàng đầu thế giới là Pháp.

Nội dung
Kanzaki Shizuku (神咲雫) là con trai của Kanzaki Yutaka (神咲豐多香), một nhà nếm rượu (thử rượu) vang nổi tiếng thế giới, tuy nhiên bản thân Shizuku lại chưa từng uống một giọt rượu vang nào. Sau khi ông Yutaka qua đời, Shizuku bất ngờ biết rằng bố mình đã để lại một di chúc theo đó tài sản khổng lồ, bao gồm một kho rượu vang quý, của ông Yutaka sẽ chỉ được trao cho người thắng trong cuộc thi tài giữa Shizuku và Tomine Issei (遠峰一青), một nhà thử rượu trẻ tuổi nhưng rất tài năng, theo đó hai người phải tìm ra được 13 loại rượu vang được mệnh danh "12 Tông đồ" và "Giọt thần thánh" ("Les Gouttes de Dieu") mà ông Yutaka đã miêu tả lại.

Mặc dù chưa từng uống rượu vang nhưng Shizuku có giác quan rất nhạy bén với rượu do được ông Yutaka dạy dỗ từ nhỏ, anh còn được sự trợ giúp của Shinohara Miyabi (紫野原みやび), một cô gái làm nghề hầu rượu (sommelier) cùng các bạn của anh ở hãng đồ uống Taio. Tuy nhiên cuộc tranh tài vẫn hết sức khó khăn với Shizuku vì đối thủ của anh, Tomine Issei, thực sự là một nhà thử rượu tài năng và yêu thích rượu vang.

Lịch sử sáng tác
Tác giả phần nội dung của Les Gouttes de Dieu là Agi Tadashi, đây thực ra là một bút danh dùng chung của hai chị em Yuko và Shin Kibayashi, phần minh họa của bộ manga do Okimoto Shu đảm nhận. Những trang đầu tiên của bộ truyện được xuất bản tại Nhật Bản vào tháng 11 năm 2004 trên tờ Weekly Morning của hãng Kodansha, sau đó Les Gouttes de Dieu được xuất bản dưới dạng tập truyện, tính cho tới năm 2009 đã có 17 tập được ra mắt công chúng. Trong vòng 3 năm (từ tháng 11 năm 2004 đến tháng 12 năm 2007), đã có hơn 500.000 tập Les Gouttes de Dieu được tiêu thụ. Bên ngoài nước Nhật, bộ truyện còn được đón nhận nồng nhiệt ở Hàn Quốc, Hồng Kông, Đài Loan và Pháp.

Từ tháng 1 năm 2009, một loạt phim truyền hình có nhan đề Kami no Shizuku với nội dung dựa theo bộ manga đã được hãng Nippon Television phát sóng tại Nhật Bản.

Toàn bộ các chi tiết về rượu vang được nhắc tới trong Les Gouttes de Dieu đều có thật và những loại rượu được các nhân vật trong truyện thưởng thức đều có thể tìm thấy trên thị trường. Nội dung truyện không chỉ mang tính giải trí mà còn cung cấp rất nhiều thông tin có ích về rượu vang cho độc giả. Người ta nhận định rằng bộ truyện đã có ảnh hưởng thực sự tới việc tiêu thụ mặt hàng rượu vang tại Nhật Bản và Hàn Quốc, theo đó ở Hàn Quốc lượng rượu vang bán ra sau khi bộ truyện được phát hành đã tăng từ 30% lên 70% trong tổng số lượng đồ uống có cồn. Sau khi một tập truyện Les Gouttes de Dieu có nhắc tới mác rượu vang Château Mont-Pérat, vốn trước đó ít được biết tới ở châu Á, một nhà nhập khẩu rượu Đài Loan đã lập tức bán được 50 thùng rượu Mont-Pérat chỉ trong vòng 2 ngày. Tương tự, loại rượu Colli di Conegliano Rosso của Umberto Cosmo đã tăng được 30% lượng bán ra khi tên của nó được nhắc tới trong Les Gouttes de Dieu. Hãng All Nippon Airways thì ghi nhận rằng họ đã phải thay đổi danh sách rượu vang phục vụ trên khoang vì nhu cầu gia tăng của khách hàng.

Tham khảo

 Les Gouttes de Dieu publications Bedetheque

Sáng tác 2004
Seinen manga
Văn hóa rượu vang
Manga năm 2004
Manga dài tập


title: Macroglossum meeki

text:
Macroglossum meeki là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chi Macroglossum.

Tham khảo

 Pinhey, E (1962): Hawk Moths of Central và Southern Africa. Longmans Southern Africa, Cape Town.

Macroglossum


title: Hydropsyche saranganica

text:
Hydropsyche saranganica là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Guatteria glauca

text:
Guatteria glauca là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Đây là loài đặc hữu của Peru.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Guatteria glauca. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Peru
Guatteria
Thực vật dễ tổn thương


title: Anoplolepis nuptialis

text:
Anoplolepis nuptialis là một loài kiến thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

 Social Insects Specialist Group 1996. Anoplolepis nuptialis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 31 tháng 7 năm 2007.

Anoplolepis
Côn trùng Nam Phi


title: Litozamia brazieri

text:
Litozamia brazieri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Litozamia


title: Cynometra gillmanii

text:
Cynometra gillmanii là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Tanzania.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Lovett, J. & Clarke, G.P. 1998. Cynometra gillmanii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

gillmanii
Thực vật Tanzania
Thực vật cực kỳ nguy cấp


title: Anopina

text:
Anopina là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Anopina ainslieana Obraztsov, 1962
Anopina bonagotoides Brown & Powell, 2000
Anopina chelatana Brown & Powell, 2000
Anopina chemsaki Brown & Powell, 2000
Anopina chipinquensis Brown & Powell, 2000
Anopina chiricahuae Brown & Powell, 2000
Anopina circumtila Brown & Powell, 2000
Anopina condata Brown & Powell, 2000
Anopina confusa Obraztsov, 1962
Anopina dentata Brown & Powell, 2000
Anopina desmatana (Walsingham, 1914)
Anopina durangoensis Brown & Powell, 2000
Anopina ednana (Kearfott, 1907)
Anopina eleonora Obraztsov, 1962
Anopina glossana Brown & Powell, 2000
Anopina gnathodentana Brown & Powell, 2000
Anopina griseana Brown & Powell, 2000
Anopina guatemalana Brown & Powell, 2000
Anopina guerrerana Obraztsov, 1962
Anopina hermana Brown & Powell, 2000
Anopina hilasma (Walsingham, 1914)
Anopina impotana Brown & Powell, 2000
Anopina incana (Walsingham, 1914)
Anopina internacionana Brown & Powell, 2000
Anopina iturbidensis Brown & Powell, 2000
Anopina macartyana Brown & Powell, 2000
Anopina macrospinana Brown & Powell, 2000
Anopina manantlana Brown & Powell, 2000
Anopina meredithi Brown & Powell, 2000
Anopina metlec Brown & Powell, 2000
Anopina minas Brown & Powell, 2000
Anopina parasema (Walsingham, 1914)
Anopina perplexa Brown & Powell, 2000
Anopina phaeopina Brown & Powell, 2000
Anopina pinana Brown & Powell, 2000
Anopina potosiensis Brown & Powell, 2000
Anopina praecisana (Walsingham, 1914)
Anopina psaeroptera (Razowski & Becker, 1986)
Anopina pseudominas Brown & Powell, 2000
Anopina pseudotilia Brown & Powell, 2000
Anopina quadritiliana Brown & Powell, 2000
Anopina revolcaderos Brown & Powell, 2000
Anopina rusiasana Brown & Powell, 2000
Anopina sacculapinana Brown & Powell, 2000
Anopina salvadorana Brown & Powell, 2000
Anopina scintillans (Walsingham, 1914)
Anopina silvertonana Obraztsov, 1962
Anopina soltera Brown & Powell, 2000
Anopina transtiliana Brown & Powell, 2000
Anopina triangulana (Kearfott, 1908)
Anopina undata (Walsingham, 1914)
Anopina unicana Brown & Powell, 2000
Anopina volcana Brown & Powell, 2000
Anopina wellingi Brown & Powell, 2000
Anopina wrighti Brown & Powell, 2000
Anopina xicotepeca Razowski & Brown, 2004
Anopina xicotepeca Razowski & Brown, 2004
Anopina yecorana Brown & Powell, 2000
Anopina yolox Brown & Powell, 2000

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Sadroc

text:
Sadroc  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Xã của Corrèze


title: Dendropsophus aperomeus

text:
Dendropsophus aperomeus là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Tham khảo

 Angulo, A., Jungfer, K.-H. & Arizabal, W. 2004. Dendropsophus aperomeus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Dendropsophus


title: Cuộc chinh phạt Ba Tư, 1796

text:
Chiến tranh Ba Tư-Nga là một cuộc chiến diễn ra giữa Đế quốc Nga và Ba Tư vào năm 1796.
Các cuộc chinh phạt Ba Tư của Catherine Đại đế, cùng với cuộc chinh phạt Ba Tư của Peter Đại đế, là một trong những cuộc chiến tranh Nga-Ba Tư trong thế kỷ 18 mà không gây bất kỳ hậu quả lâu dài cho bên tham chiến.

Những thập niên cuối của thế kỷ 18 được đánh dấu bởi những xung đột liên tục giữa hai bên. Catherine Đại đế của Nga đã lợi dụng tình hình rối ren để kiểm soát các triều đình yếu trong vùng Kavkaz. Vương quốc Gruzia đã trở thành một xứ bảo hộ của Nga trong năm 1783, khi Erekle II ký kết Hiệp ước Georgievsk, Gruzia sẽ được bảo vệ trong trường hợp Ba Tư tấn công. Các shamkhal của Tarki cũng theo gương và đã được chấp nhận bảo hộ của Nga ba năm sau đó.

Tham khảo

Lịch sử Azerbaijan
Xung đột năm 1796


title: Gondrexon

text:
Gondrexon  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 269 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Phục sinh (phim)

text:
Phục sinh (tiếng Nga: Воскресение) là bộ phim của Liên Xô theo tiểu thuyết cùng tên của văn hào Lev Nikolayevich Tolstoy, sản xuất năm 1960, do Mikhail Shvejtser đạo diễn. Phim đưa diễn viên Tamara Syomina đoạt giải nữ diễn viên xuất sắc nhất của FIPRESCI tại Liên hoan phim quốc tế Locarno năm 1962.
Phim nằm trong số nhiều bộ phim chuyển thể từ tiểu thuyết này. Mặc dù mang màu sắc hiện thực, hình ảnh các nhà dân chủ xã hội và dân túy được khắc họa như những con người lý tưởng của thời đại.

Nội dung
Maslova là con hoang của một người hầu phòng. Mẹ cô mất khi cô còn bé và cô được hai bà cô của Nekhludov nuôi dưỡng. Năm cô 16 tuổi, Nekhludow khi đó là sinh viên về thăm hai người cô của mình, và ba năm sau anh đã trở thành một sĩ quan Nga hoàng, trở về nhà và quyến rũ Maslova rồi bỏ đi. Cô gái bụng mang dạ chửa bị hai người cô của Nekhludov đuổi đi. Sau khi con chết, cô đã phải vào nhà chứa...

Diễn viên

Tamara Syomina... 	Katyusha Maslova
Yevgeni Matveyev... 	Prince Nekhludov
Pavel Massalsky... 	Presiding Judge
Viktor Kulakov... 	Member of the Court (as V. Kulakov)
Vasili Bokarev... 	Member of the Court
Lev Zolotukhin... 	Prosecutor (as L. Zolotukhin)
Vladimir Sez... 	Court Secretary (as V. Sez)
Vyacheslav Sushkevich... 	Prison Warden (as V. Sushkevich)
Nikolai Svobodin... 	Retired Colonel (as N. Svobodin)
Aleksandr Khvylya... 	Merchant (as A. Khvylya)
Aleksei Smirnov... 	Nikiforov (as A. Smirnov)
V. Vanyshev... 	Teacher
Sergei Kalinin... 	Member of Workers' Collective (as S. Kalinin)
A. Kasapov... 	Shopkeeper
Nina Samsonova... 	Bochkova

Tham khảo

Resurrection at kino-teatr.ru
Leo Tolstoi State Memorial Museum

Phim của Mosfilm
Phim Liên Xô
Phim dựa theo tác phẩm của Lev Tolstoy
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim năm 1960


title: Luy Lâu

text:
Luy Lâu (chữ Hán: 羸婁) là lỵ sở địa phương của quận Giao Chỉ, và cũng là thủ phủ của cả Giao Châu từ năm 111 TCN đến 106 TCN. Luy Lâu thời Bắc thuộc không chỉ là trung tâm chính trị, mà còn là trung tâm kinh tế-thương mại, trung tâm văn hóa-tôn giáo lớn và cổ xưa nhất của Việt Nam, là thủ phủ của Phật giáo khi mới truyền bá vào Việt Nam.

Lịch sử
Trong thời kỳ Bắc thuộc nhà Đông Ngô, Sĩ Nhiếp, một quan chức người Hán được vua Ngô cử làm thứ sử Giao Châu, ông đã cho xây dựng lại thành Luy Lâu, đặt làm trung tâm của bộ máy cai trị. Thế kỷ thứ 10, sứ quân Lý Khuê là người Siêu Loại đã đứng lên chiêu dân, lập ra một căn cứ quân sự lớn và là 1 trong 12 sứ quân mạnh nhất với tham vọng biến nơi đây thành một trung tâm của Tĩnh Hải quân.

Vị trí-Kiến trúc

Đô thị Luy Lâu nằm giữa khu vực giao nhau giữa Sông Dâu và Sông Đuống, giữa trung tâm đồng bằng châu thổ Bắc Bộ, trong đó Sông Dâu giữ vai trò trục không gian kiến trúc chính. Các công trình của đô thị chủ yếu dựng đặt, xây cất bên bờ Sông Dâu (thành lũy bên một bờ sông). Trung tâm đô thị xưa kia là tòa Thành Luy Lâu kiên cố và bề thế - trụ sở chính và căn cứ quân sự của bộ máy cai trị. Trong thành là công đường, dinh thất, nhà cửa, đồn trại, kho bãi. Mặt lũy thành là tháp canh, đồn trại, bao lấy lũy thành là hào sâu, lũy tre dày đặc nhằm bảo vệ bộ máy cai trị của phong kiến ngoại tộc.

Ngoài thành, ở hai phía Nam-Bắc là nhà ở, dinh thự, lầu gác của quan lại, quý tộc là chủ yếu, mà nay còn lại dấu tích khảo cổ và địa danh Văn Quan, Phương Quan, Mã Quan, Cánh Sở. Di tích để lại ngày nay chỉ còn một đoạn tường thành nhỏ còn sót lại, tại xã Thanh Khương, Thuận Thành, Bắc Ninh, trước mặt thành là con sông Dâu (một con sông cổ nay đã bị bồi lắng, từng nối sông Thái Bình với sông Hồng, nằm song song với sông Đuống ngày nay) làm thành hào tự nhiên. Theo nghiên cứu khảo cổ học, thành Luy Lâu hình chữ nhật, có diện tích khoảng 300m x 600m chếch theo hướng tây nam. Các công trình nổi tiếng liên quan: Lăng Sĩ Nhiếp, Chùa Dâu, Chùa Đậu, Chùa Tướng, Chùa Dàn.
THÀNH CỔ LUY LÂU

Kinh tế
Theo các nguồn sử liệu, các nước phương Tây và phương Nam muốn buôn bán, giao thiệp với Trung Quốc đều phải theo con đường Giao Chỉ. Từ trước Công Nguyên và nhất là từ thế kỷ 2-3 trở đi, ngày càng có nhiều thương nhân nước ngoài đến buôn bán ở Giao Châu và thuyền buôn của họ thường xuyên có mặt ở Luy Lâu. Những chứng tích vật chất và các nguồn tài liệu ở Luy Lâu đã khẳng định Luy Lâu thực sự từng là trung tâm thương mại lớn - một đô thị cảng mang tính quốc tế của Việt Nam thời Bắc thuộc.

Văn hóa
Tại đây, tư tưởng Nho giáo và văn hoá Hán Đường đã được truyền bá liên tục vào Việt Nam. Đây là nơi đầu tiên Sĩ Nhiếp mở trường lớp dạy chữ và văn hoá Hán. Ngoài ra Luy Lâu còn là trung tâm Phật giáo lớn và cổ xưa nhất của người Việt. Hệ thống di tích, chùa tháp quần tụ đậm đặc ở đây với trung tâm là chùa Dâu cùng nhiều nguồn di vật, tài liệu như tượng pháp, bia ký, bản khắc Cổ Châu Pháp Vân Phật bản hạnh ngữ lục và lễ hội chùa Dâu với các nghi lễ Tân Phật, rước Tứ Pháp, rước nước đã cho thấy Luy Lâu là trung tâm Phật giáo lớn và sớm nhất Việt Nam.

Luy Lâu là không gian điển hình đan xen, hỗn dung tiếp xúc, biến đổi hội tụ và kết tinh văn hoá Việt Nam cỏ với văn hoá Phật - Ấn, Nam Á và Trung Á, văn hoá Nho Lão (Trung Hoa - Đông Á) để rồi sinh thành bản sắc văn hoá Kinh Việt. Hiện nay, tỉnh Bắc Ninh đang khởi công và xây dựng trung tâm văn hóa Luy Lâu tại phường Hồ nhằm tái hiện lại một phần lịch sử của vùng đất Luy Lâu-Siêu Loại-Thuận Thành. Con đường tại thành phố Bắc Ninh mang tên địa danh Luy Lâu. Đó là đường vành đai Trung tâm văn hóa Kinh Bắc.

Xem thêm
 Chùa Dâu
 Cổ Loa
 Thành cổ Luy Lâu trên Website Bắc Ninh

Tham khảo

Lịch sử Bắc Ninh
L
Lịch sử Phật giáo Việt Nam
Địa danh cũ Việt Nam
Thuận Thành
Bắc Ninh
Phật giáo
Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 1
Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 2
Lịch sử Việt Nam
Bắc thuộc
Tứ Pháp


title: Plebeia cora

text:
Plebeia cora là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Ayala mô tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Plebeia
Động vật được mô tả năm 1999


title: Thiết quyền bá vương

text:
là một phim võ thuật của Mỹ năm 2009 do Dwight H. Little đạo diễn, Warner Bros. và Anchor Bay Entertainment phát hành. Phim được viết bởi Alan B. McElroy và dựa trên loạt trò chơi điện tử đối kháng cùng tên, với các yếu tố cốt truyện vay mượn từ ba phần game Tekken đầu. Câu chuyện kể về võ sĩ Kazama Jin và nỗ lực của anh ấy trong việc tham gia Giải đấu Nắm đấm sắt để trả thù cho mẹ mình là Kazama Jun, bằng cách đối đầu với chính cha mình là Mishima Kazuya và ông nội là Mishima Heihachi, người mà anh cho rằng phải chịu trách nhiệm cho cái chết của bà.

Phim có sự tham gia của Jon Foo, Kelly Overton, Cary-Hiroyuki Tagawa, Ian Anthony Dale, Darrin Dewitt Henson, Luke Goss, Marian Zapico, Lateef Crowder, Candîce Hillebrand, Anton Kasabov và Roger Huerta. Đặc biệt trong bộ phim còn có sự xuất hiện của Cung Lê, võ sĩ quyền cước môn Tán Thủ, Taekwondo và cũng là võ sĩ võ tổng hợp người Mỹ gốc Việt.

Phim do Crystal Sky Pictures sản xuất và công chiếu lần đầu vào ngày 5 tháng 11 năm 2009 tại Liên hoan phim AFI và phát hành tại Nhật Bản ngày 20 tháng 3 năm 2010. Phim thu về 1,7 triệu đô la trên toàn thế giới. Tekken sản sinh ra phần tiền truyện năm 2014 là Tekken 2: Kazuya's Revenge.

Diễn viên

Đón nhận
Tekken không có điểm số phê bình, nhưng có 31% đánh giá phê duyệt bởi khán giả trên Rotten Tomatoes với điểm đánh giá trung bình là 2,68/10.

Harada Katsuhiro, đạo diễn của loạt trò chơi điện tử Tekken, chỉ trích bộ phim: "Bộ phim Hollywood đó thật tồi tệ. Chúng tôi đã không thể giám sát bộ phim đó; đó là một hợp đồng tàn nhẫn. Tôi không quan tâm đến bộ phim đó." Phản ứng với những bình luận của Harada, Nick Chester của Destructoid cho biết bộ phim "không hay, nhưng 'khủng khiếp' là hơi quá đà", nói rằng bộ phim "thực hiện tốt việc cố gắng giữ đúng bộ mặt của [trò chơi]" và "những cảnh đánh nhau không tệ."

Brian Orndorf của DVD Talk đã cho bộ phim 2 trong số 5 sao, viết: "Tekken là một thất bại ở nhiều cấp độ, nhưng nó vẫn ráng tái tạo được bản chất mềm mại của các yếu tố chiến đấu, tạo ra một nỗ lực chân tay của chủ nghĩa thoát ly được bao quanh bởi kịch bản nhạt nhẽo và những màn trình diễn buồn ngủ." Ông cho rằng đạo diễn Dwight H. Little "thể hiện một loạt các phong cách và cường độ chiến đấu ấn tượng, mặc dù ông ấy hơi điên với những lựa chọn điện ảnh hợp thời đại và cách biên tập tăng động."

Paul Pritchard của DVD Verdict đã so sánh Tekken với các phim chuyển thể từ trò chơi điện tử khác, viết: "Trong một kế hoạch vĩ đại nào đó, Tekken là sự kết hợp tốt nhất củaStreet Fighter: The Ultimate Battle và Street Fighter: The Legend of Chun-Li, nhưng thiếu nét quyến rũ ngốc nghếch của  Mortal Kombat. Nếu bộ phim chịu nắm bắt nguồn gốc của nó một cách cởi mở thì có lẽ đã mang lại nhiều hứng thú hơn. Như hiện tại thì Tekken chỉ là một bộ phim hành động trung bình, không có gì để tách biệt với phần còn lại của đám đông."

Tham khảo

Liên kết mở rộng
 Tekken (2009) tại trang Internet Movie Database
 Tekken (2009)  tại trang Tekkenpedia

Phim năm 2009
Phim năm 2010
Phim Nhật Bản
Phim của Warner Bros.
Phim lấy bối cảnh ở Hoa Kỳ
Phim tiếng Anh
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2030
Phim quay tại Louisiana
Phim Mỹ
Phim hành động khoa học viễn tưởng Mỹ
Phim võ thuật khoa học viễn tưởng
Khoa học kỳ ảo
Phim phản địa đàng
Phim lấy bối cảnh ở tương lai
Phim người đóng dựa trên trò chơi điện tử
Phim cyborg


title: Triaenodes ignitus

text:
Triaenodes ignitus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Triaenodes


title: Saint-Martin-Valmeroux

text:
Saint-Martin-Valmeroux là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Martin-Valmeroux sur le site de l'Institut géographique national

Saint-Martin-Valmeroux


title: Sen

text:
Sen trong tiếng Việt có thể là:
Loài thực vật thủy sinh thuộc họ Nelumbonaceae, gồm:
Sen hồng (Nelumbo nucifera). Trong tiếng Việt, chữ "sen" thường dùng để nói về loài này.
Sen trắng (Nelumbo lutea).
Sen còn được gọi là Kim Liên, hay Liên Hoa (Làng Sen: Làng Kim Liên, Chùa Sen: Chùa Kim Liên)
Biểu tượng hoa sen trong Phật giáo.
Tên Nôm của làng Kim Liên thuộc xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, Nghệ An: làng Sen.
Họ người ở Bengal: Sen (họ người).
 Con sen: Kẻ ở, người hầu hạ, người giúp việc.
 Hoa sen còn có tên gọi khác là Liên hoa, tên tiếng anh là Lotus, xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là các khu vực Đông Nam Á, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc,...


title: Chimarra merengue

text:
Chimarra merengue là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Tipula pallidineuris

text:
Tipula pallidineuris là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Limonia vibhishana

text:
Limonia vibhishana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: La Croupte

text:
La Croupte là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 La Croupte sur le site de l'Institut géographique national

Croupte, La


title: 12583 Buckjean

text:
12583 Buckjean (1999 RC35) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 11 tháng 9 năm 1999 bởi D. K. Chesney ở High Point.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12583 Buckjean

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: 423

text:
Năm 423 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 423


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Đông Timor

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Đông Timor () là đội tuyển bóng đá cấp quốc gia của Đông Timor do Liên đoàn bóng đá Đông Timor quản lý. Trên đấu trường quốc tế, Đông Timor chưa có thành công nào. Đông Timor gia nhập FIFA vào ngày 12 tháng 9 năm 2005.

Đội tuyển Đông Timor xuất hiện ở các giải đấu quốc tế lần đầu tiên vào tháng 3 năm 2003 ở vòng loại Cúp bóng đá châu Á 2004, thua Sri Lanka 2–3 và Trung Hoa Đài Bắc 0–3.

Đội tuyển Đông Timor đã 3 lần tham dự giải vô địch bóng đá Đông Nam Á là vào các năm 2004, 2018, 2020, tuy nhiên đều không vượt qua được vòng bảng. Đội cũng đã 1 lần tham dự Cúp bóng đá Đoàn kết AFC là vào năm 2016. Tại giải năm đó, đội chỉ có một trận hòa trước Nepal và một trận thua trước Brunei, do đó dừng bước ở vòng bảng.

Theo bảng xếp hạng bóng đá FIFA công bố ngày 9 tháng 4 năm 2015, với chiến thắng 4–1 và 1–0 trước Mông Cổ tại vòng sơ loại World Cup 2018 trong tháng 3 năm 2015, Đông Timor bất ngờ tăng 33 bậc lên vị trí 152 thế giới và xếp vị trí thứ 4 Đông Nam Á sau Việt Nam (125), Philippines (139), Thái Lan (142). Đây có thể xem như bước nhảy thần kỳ của nền bóng đá Đông Timor.

Thành tích quốc tế

Giải vô địch bóng đá thế giới

Cúp bóng đá châu Á

Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á

Cúp bóng đá Đoàn kết AFC

Cúp Challenge AFC

Cầu thủ

Đội hình hiện tại

Đội hình sau khi hoàn thành vòng loại AFF Cup 2022.

Số liệu thống kê tính đến ngày 8 tháng 11 năm 2022, sau trận gặp .

Chú thích:
  = Rút lui do chấn thương
  = Đội hình sơ bộ
  = Bỏ cuộc
  = Đã chia tay đội tuyển quốc gia

Các cầu thủ nổi tiếng
Alfredo Esteves (Minnesota Thunder)
Estelio De Araujo
Francisco Lam
Antonio Ximenes
Emilio Da Silva
Nelson Silva

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đội tuyển bóng đá quốc gia Đông Timor  trên trang chủ của FIFA

Đông Timor


title: 15

text:
Năm 15 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 15

als:10er#15


title: Macrostemum distinguendum

text:
Macrostemum distinguendum là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Macrostemum


title: Oecetis scirpicula

text:
Oecetis scirpicula là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: Ernst Busch

text:
Ernst Busch có thể là:
Ernst Busch (thống chế) (1885–1945), thống chế quân đội Đức
Ernst Busch (diễn viên) (1900–1980), ca sĩ và diễn viên người Đức


title: Eucera atriventris

text:
Eucera atriventris là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Eucera
Động vật được mô tả năm 1854


title: Tiếng Yurats

text:
Tiếng Yurats hay ngôn ngữ Yurats là một ngôn ngữ trong hệ ngôn ngữ Samoyedic trước đây nói ở vùng lãnh nguyên Siberi phía tây của con sông Yenisei. Ngôn ngữ này đã tuyệt chủng ở đầu thế kỷ 19. Tiếng Yurats được chuyển đổi nhiều khi tiếp xúc với các ngôn ngữ Nenets và Enets trong hệ ngôn ngữ Samoyedic.

Tham khảo

Liên kết ngoài
UNESCO red book entry (144K)

Ngôn ngữ miền bắc Samoyedic
Ngôn ngữ tuyệt chủng của châu Á


title: Nguyễn Bá Cẩn

text:
Nguyễn Bá Cẩn (9 tháng 9 năm 1930 – 20 tháng 5 năm 2009) là cựu chính khách Việt Nam Cộng hòa. Ông từng giữ chức vụ Chủ tịch Hạ viện và Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa dưới thời Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu và Trần Văn Hương.

Thân thế và giáo dục
Ông sinh ngày 9 tháng 9 năm 1930 tại Cần Thơ trong một gia đình nông dân khá giả. Sau khi tốt nghiệp tú tài, ông nhập ngũ vào học Khóa I Sinh viên Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức năm 1951. Sau khi tốt nghiệp năm 1953, ông tiếp tục đăng ký và thi đậu vào học Khóa I Trường Quốc gia Hành chánh năm 1954 và tốt nghiệp thủ khoa ngành hành chánh của trường này năm 1957.

Sự nghiệp chính trị

Ban đầu
Khởi đầu sự nghiệp chính trị với chức vụ Quận trưởng quận Cái Bè, Định Tường năm 1958; Phó Tỉnh trưởng Định Tường năm 1959; Phó Tỉnh trưởng Phước Tuy năm 1962 rồi Phó Tỉnh trưởng Long An năm 1964.

Năm 1967 thời Đệ Nhị Cộng hòa ông đắc cử vào Quốc hội làm dân biểu tỉnh Định Tường, sau đó được cử là Đệ Nhị Phó Chủ tịch Hạ viện. Cuối năm 1967, ông liên kết với Nghị sĩ Đặng Văn Sung thuộc Liên danh Nông Công Binh tại Thượng viện thành lập Liên khối Dân chủ Xã hội lưỡng viện. Năm 1969, khối này liên kết với ông Trần Quốc Bửu, Chủ tịch Tổng liên đoàn Lao công Việt Nam, để thành lập đảng Công Nông Việt Nam, với ông Trần Quốc Bửu làm Chủ tịch, còn ông trở thành Tổng Bí thư. Tại nhiệm kỳ II (1971–1975) của Quốc hội, ông được bầu làm Chủ tịch Hạ viện.

Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa
Tháng 3 năm 1975, sau khi quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã kiểm soát được hầu hết miền Trung và cao nguyên, trước áp lực của Hoa Kỳ đòi hỏi phải có một cuộc cải tổ sâu rộng thành phần chính phủ để ổn định nội tình Miền Nam và có đủ sức mạnh để đối thoại với phía Cộng sản, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đã mời ông ra nắm chức vụ Thủ tướng, thay cho thủ tướng đương nhiệm là Trần Thiện Khiêm vừa từ chức.

Nội các chính phủ
Ngày 14 tháng 4 năm 1975, ông trình danh sách Nội các với danh xưng "Chính phủ Đoàn kết Quốc gia" lên Tổng thống Thiệu. Ông Cẩn đứng đầu Nội các có nhiều chuyên viên và chính trị gia được xem là "mạnh" nhiều lần hơn so với các nội các của Sài Gòn trước đó.
 Thủ tướng: Nguyễn Bá Cẩn
 Phó Thủ tướng: Tiến sĩ Nguyễn Văn Hảo kiêm Tổng trưởng Canh nông và Kỹ nghệ
 Phó Thủ tướng: Kỹ sư Dương Kích Nhưỡng (đặc trách Cứu trợ và Định cư)
 Phó Thủ tướng: Trần Văn Đôn (đặc trách Thanh tra) kiêm Tổng trưởng Quốc phòng
 Tổng trưởng Ngoại giao: Luật sư Vương Văn Bắc
 Tổng trưởng Nội vụ: Bửu Viên
 Tổng trưởng Tài chánh: Lê Quang Trường
 Tổng trưởng Kế hoạch: Tiến sĩ Nguyễn Tiến Hưng
 Tổng trưởng Tư pháp: Luật sư Ngô Khắc Tịnh
 Tổng trưởng Xã hội: Giáo sư Trần Văn Mãi
 Tổng trưởng Y tế: Nghị sĩ Tôn Thất Niệm
 Tổng trưởng Công chánh giao thông: Kỹ sư Nguyễn Xuân Đức
 Tổng trưởng Văn hóa: Giáo sư Nguyễn Duy Xuân
 Tổng trưởng Thông tin: Chuẩn tướng Phan Hòa Hiệp
 Bộ trưởng Phủ Thủ tướng: Nguyễn Long Châu
 các Quốc vụ khanh: Luật sư Lê Trọng Quát, Giáo sư Phạm Thái, Nguyễn Xuân Phong
và nhiều Tổng trưởng, Thứ trưởng, Cố vấn khác như Thẩm phán Huỳnh Đức Bửu, Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm, Kỹ sư Đoàn Minh Quan, Kỹ sư Nguyền Hữu Tân, Nguyễn Quang Diệp.

Cuối nhiệm kỳ và từ chức
Tuy nhiên, chỉ 1 tuần sau, khi phòng tuyến Xuân Lộc bị phá vỡ, ngày 21 tháng 4, Tổng thống Thiệu tuyên bố từ chức, nhường quyền lại cho Phó Tổng thống Trần Văn Hương. Chính phủ sụp đổ và đến ngày 25 tháng 4, thủ tướng Nguyễn Bá Cẩn cũng đệ đơn xin từ chức lên tân tổng thống nhưng được yêu cầu xử lý thường vụ đến khi có thủ tướng mới.

Những giờ phút cuối cùng trong chức vụ của mình, ông đã tường thuật lại trong cuộc phỏng vấn của nhà báo Hạnh Dương như sau:
"Vấn đề Việt Nam lúc bấy giờ là một ván bài chung của Hoa Kỳ và Pháp. Họ đã nhúng tay vào và đã sắp đặt tất cả. Họ buộc chúng ta phải đầu hàng, phải bàn giao nguyên trạng. Ngày 21 tháng 4 năm 1975, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu phải từ chức, theo Hiến pháp, ông đã bàn giao cho Phó Tổng thống Trần Văn Hương lên làm Tổng thống. Ngày 25 tháng 4 năm 1975, tôi từ chức Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa, nhưng Tổng thống Trần Văn Hương yêu cầu tôi phải ở lại tiếp tục xử lý thường vụ cho đến ngày 28 tháng 4 năm 1975 để chờ tân chính phủ."

...

"Sáng ngày 27 tháng 4 năm 1975, tôi dự phiên họp khẩn cấp và kín với Tổng thống Trần Văn Hương tại tư dinh dành cho Phó Tổng thống để thảo luận về việc Hoa Kỳ, Pháp và Cộng sản Bắc Việt buộc phải bàn giao cho tướng Dương Văn Minh. Tôi đã trình Tổng thống Trần Văn Hương rằng nếu Tổng thống tự động bàn giao cho tướng Minh thì sau nầy ngàn đời lịch sử sẽ oán trách Tổng thống! Tôi đề nghị Tổng thống Trần Văn Hương là nên trao lại quyền cho Lưỡng viện Quốc hội quyết định. Nếu Quốc hội đồng ý cho bàn giao thì Tổng thống sẽ bàn giao cho ông Dương Văn Minh và như thế Tổng thống tránh được hành động vi hiến."'''

..."Phiên họp kết thúc lúc 12 giờ trưa. Tôi vừa trở về đến dinh Thủ tướng vào lúc 12 giờ 15 thì Đại sứ Martin của Hoa Kỳ đã gọi điện thoại nói với tôi rằng "Đêm 26 tháng 4 năm 1975, Cộng sản Bắc Việt bắn hỏa tiễn vào trung tâm Sài Gòn là để cảnh cáo mà thôi. Nay Cộng sản Bắc Việt đã dàn sẵn 20 sư đoàn quanh Sài Gòn rồi và Bắc Việt đòi buộc phải bàn giao chức Tổng thống cho ông Dương Văn Minh, bất cứ người nào khác đều không được chấp thuận, và buộc phải bàn giao trước 12 giờ khuya ngày 27 tháng 4 năm 1975, nếu không thì Bắc Việt sẽ pháo kích bình địa Sài Gòn. Vậy xin Thủ tướng hãy giúp Chủ tịch Thượng viện Trần Văn Lắm triệu tập phiên họp Lưỡng viện Quốc hội khẩn cấp."..."Tôi đã chỉ thị cho hệ thống truyền thanh và truyền hình Sài Gòn cứ phát nhạc hùng và vài phút đọc lệnh triệu tập Lưỡng viện Quốc hội một cách khẩn cấp. Nhờ đó mà đêm 27 tháng 4 năm 1975 có đủ túc số hợp lệ, tức là quá bán tổng số 159 vị Dân biểu và 60 vị Nghị sĩ đã họp mặt để quyết định có đồng ý hay không việc trao quyền hành cho tướng Dương Văn Minh theo như Cộng sản Bắc Việt đã yêu cầu, nếu không thì Sài Gòn sẽ bị tấn công bình địa. Lưỡng viện Quốc hội đã biểu quyết chấp thuận và chiều ngày 28 tháng 4 năm 1975 thì Tổng thống Trần Văn Hương đã trao lại chức vụ Tổng thống cho cựu Đại tướng Dương Văn Minh."Sau khi Tổng thống Trần Văn Hương từ chức và trao quyền Tổng thống cho tướng Dương Văn Minh, cựu ngoại trưởng Vũ Văn Mẫu được mời ra giữ chức vụ thủ tướng. Cựu thủ tướng Nguyễn Bá Cẩn chính thức rời khỏi chức vụ. Tuy nhiên, tình hình Việt Nam Cộng hòa vẫn không thể vãn hồi. Chỉ 2 ngày sau, tướng Dương Văn Minh buộc phải tuyên bố đầu hàng Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Chính thể Việt Nam Cộng hòa hoàn toàn sụp đổ.

Lưu vong và qua đời
Sau khi từ chức, ông đã thu xếp cho vợ và con gái út lên chuyến bay Air France cuối cùng đi qua Paris vào ngày 26 tháng 4. Mãi 2 ngày sau, ông được Đại sứ quan Hoa Kỳ cho máy bay C-130 của quân đội Hoa Kỳ đưa qua Philippines. Trên chuyến bay này còn có cả Hoàng Đức Nhã và Phan Quang Đán, 2 chính khách kỳ cựu. Từ Philippines, nhà chức trách Hoa Kỳ đưa ông sang California. Sau khi ông đến Sacramento, vợ và con gái út của ông cũng được chính phủ Mỹ chấp thuận cho phép từ Paris nhập cư vào Hoa Kỳ để đoàn tụ.

Sau khi định cư tại miền bắc California, ban đầu ông hùn vốn mở trạm bán xăng nhỏ tại thành phố Mountain View. Tuy nhiên chỉ sau 3 tháng việc kinh doanh phải ngừng lại vì lỗ vốn. Sau đó, ông đăng ký theo học ngành điện toán khi đã 46 tuổi. Năm 1979, ông tốt nghiệp ngành lập trình (programmer) và vào làm việc tại hãng Standard Oil, về sau là Chevron Texaco Corp, công tác tại bộ phận Computer Dept mãi đến năm 1998 mới về hưu.

Thời hưu trí, ông dành thời gian để hoạt động xã hội và nhân quyền. Tháng 9 năm 2003, ông cho xuất bản tập hồi ký Đất nước tôi'' nói về cuộc đời của ông. Tháng 5 năm 2009, ông nộp hồ sơ "Thềm lục địa Việt Nam" lên Liên Hợp Quốc, khẳng định chủ quyền Việt Nam trên vùng biển Đông và các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Ông qua đời lúc 4 giờ 30 sáng ngày 20 tháng 5 năm 2009 tại Regional Medical Center, thành phố San Jose, tiểu bang California, Hoa Kỳ.

Gia đình
Tháng 12 năm 1950, trước khi vào quân trường Thủ Đức, ông lập gia đình với bà Elizabeth Nguyễn Thị Tu, một giáo dân Công giáo. Ông bà có với nhau 3 người con: 1 trai, 2 gái.

Tuy vợ là giáo dân Công giáo nhưng ông không theo đạo. Mãi đến ngày 7 tháng 12 năm 1996, sau gần 1 năm tìm hiểu giáo lý, ông mới làm Bí tích Thánh tẩy và lấy tên thánh bổn mạng là Phêrô.

Chú thích

Liên kết ngoài
Cựu Thủ tướng VNCH Nguyễn Bá Cẩn

Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa
Đảng Công Nông Việt Nam
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Mất năm 2009
Người cải sang Công giáo


title: Albentosa

text:
Albentosa là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 295 người.

http://www.albentosa.com

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: HMS Kenya (14)

text:
HMS Kenya (14) (sau đổi thành C14) là một tàu tuần dương hạng nhẹ lớp Crown Colony của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc; được đặt tên theo lãnh thổ Kenya, vốn là một thuộc địa của Đế quốc Anh khi nó được chế tạo vào cuối những năm 1930. Kenya đã hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, và sau đó là trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên cho đến khi ngừng hoạt động năm 1958 và được tháo dỡ vào năm 1962.

Thiết kế và chế tạo
Kenya được chế tạo bởi hãng Alexander Stephen and Sons tại Glasgow, Scotland. Nó được đặt lườn vào ngày 18 tháng 6 năm 1938, được hạ thủy vào ngày 18 tháng 8 năm 1939, và được đưa ra hoạt động vào ngày 27 tháng 9 năm 1940.

Lịch sử hoạt động

Chiến tranh Thế giới thứ hai
Kenya đã tham gia vào việc săn đuổi thiết giáp hạm Đức Bismarck vào tháng 5 năm 1941 trong thành phần Hải đội Tuần dương 2 thuộc Hạm đội Nhà Anh Quốc đặt căn cứ tại Scapa Flow. Vào ngày 3 tháng 6, Kenya và Aurora bất ngờ tấn công và đánh chìm tàu chở dầu Đức Belchen vốn đang tiếp tế cho tàu ngầm U-boat U-93 trong eo biển Davis.

Trong tháng 9 và tháng 10 năm 1941, Hải quân Hoàng gia đề ra kế hoạch Stonewall để ngăn chặn các tàu buôn vượt phong tỏa được tàu ngầm U-boat hộ tống đi qua vịnh Biscay tiến vào Đại Tây Dương. Sau khi hộ tống đoàn tàu vận tải Halberd đi đến Malta từ ngày 24 tháng 9 đến ngày 1 tháng 10, Kenya và Sheffield đã ngăn chặn tàu vượt phong tỏa Rio Grande đang nhắm đến Nhật Bản và được tàu ngầm U-204 hộ tống. Rio Grande đã chạy thoát, nhưng một tàu vượt phong tỏa khác, chiếc Kota Pinang, bị đánh chìm về phía Tây mũi Finisterre.

Kenya né tránh được các cuộc không kích của Đức trong các ngày 27-28 tháng 10. Nó giờ đây được mang tên lóng "The Pink Lady", do được ngụy trang bằng màu sơn hồng Mountbatten trong hoạt động đột kích các căn cứ đối phương trên đảo Vågsøy ngoài khơi bờ biển Na Uy. Màu hồng Mountbatten nó sử dụng đã hòa lẫn với màu sơn hồng mà quân Đức đánh dấu trên các quả đạn pháo của họ, ngăn trở các trinh sát Đức phân biệt đạn pháo nổ và con tàu. Lực lượng quay trở về Scapa Flow vào đầu tháng 1 năm 1942. Kenya quay trở lại nhiệm vụ hộ tống các đoàn tàu vận tải Bắc Cực từ tháng 3 đến tháng 5 năm 1942. Vào ngày 22 tháng 3, sau khi hộ tống đoàn tàu vận tải PQ12 đến Murmansk, Kenya đã chất lên tàu 10 tấn vàng dự trữ của Nga đưa về Anh để cất giữ an toàn.

Chiến tranh Triều Tiên
Sau khi Thế chiến II kết thúc, Kenya gia nhập Trạm Tây Ấn và Mỹ cùng Hải đội Tuần dương 8 vào tháng 10 năm 1946; rồi đến tháng 12 năm 1947, nó quay về Anh và được đưa về lực lượng dự bị. Vào tháng 5 năm 1949, nó hoạt động trở lại để thay thế cho chiếc HMS London tại Trạm Viễn Đông. London được cho ngừng hoạt động và tháo dỡ sau đó.

Khi Chiến tranh Triều Tiên nổ ra, Kenya đã bắn phá đảo Choda vào tháng 3 chuẩn bị cho việc đổ bộ 200 binh lính Nam Triều Tiên xuống đây. Tuy nhiên, lực lượng trên đã không có mặt.

Sau các hoạt động tuần tra khác ngoài khơi Inchon, vào ngày 11 tháng 4 Kenya được lệnh rời Sasebo truy tìm một máy bay đối phương bị bắn rơi. Nó được lệnh hủy bỏ nhiệm vụ và đi đến Kure, Nhật Bản, nơi Đại tá Hải quân Podger tiếp nhận quyền chỉ huy con tàu vào ngày 22 tháng 4. Trong tháng 5, nó chiếm lấy vị trí ngoài khơi Inchon, trải qua 10 ngày bắn phá bờ biển trong nhiều dịp khác nhau. Nhiệm vụ tuần tra và bắn phá được tiếp nối trong suốt mùa Hè, chỉ ngắt quãng bởi một chặng ghé qua Hong Kong, cho đến khi nó rời Sasebo vào ngày 25 tháng 8, đi ngang qua Hong Kong để đến Singapore cho một đợt tái trang bị. Nó rời ụ tàu vào ngày 12 tháng 11 và được tái vũ trang trước khi rời Trạm Viễn Đông vào ngày 17 tháng 11. Kenya ghé qua Malta vào ngày 10 tháng 12 và Gibraltar ba ngày sau đó trước khi về đến eo biển Anh Quốc vào ngày 16 tháng 12.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 WWII cruisers
 HMS Kenya at Uboat.net
 Images of the Fiji class

Lớp tàu tuần dương Crown Colony
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Tàu tuần dương trong Chiến tranh Lạnh
Tàu tuần dương trong Chiến tranh Triều Tiên


title: 12242 Koon

text:
12242 Koon (1988 QY) là một thiên thể Troia của Sao Mộc, trong nhóm Troia, được phát hiện vào ngày 18 tháng 8 năm 1988 bởi C. S. Shoemaker và E. M. Shoemaker tại trạm thiên văn Palomar.

Link ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12242 Koon

Thiên thể Troia của Sao Mộc (nhóm Troia)
Được phát hiện bởi Eugene M. Shoemaker
Được phát hiện bởi Carolyn S. Shoemaker
Thiên thể phát hiện năm 1988


title: Aurad

text:
Aurad là một thị xã panchayat của quận Bidar thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Aurad có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 542 mét (1778 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Aurad có dân số 16.189 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Aurad có tỷ lệ 56% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 65%, và tỷ lệ cho phái nữ là 46%. Tại Aurad, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Bidar


title: Cortes de Aragón

text:
Cortes de Aragón là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 111 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel

es:Cortes de Aragón