title: Saissac

text:
Saissac (tiếng Occitan: Saissac) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie. Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Saissagais.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site officiel de la Ville de Saissac
 Saissac trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Saissac trên trang mạng của Insee
 Saissac trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Saissac trên bản đồ Pháp và các xã giáp ranh
 Plan de Saissac sur Mapquest

Saissac


title: Le Chay

text:
Le Chay là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Le Chay nằm ở khu vực có độ cao từ 2-21 mét trên mực nước biển. Le Chay có diện tích 12,01 ki-lô-mét vuông.

Tham khảo

 INSEE commune file

Chay


title: Phạm Kiệt

text:
Phạm Kiệt, tên thật là Phạm Quang Khanh (1910-1975), quê ở xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi; là nhà cách mạng Việt Nam, có đóng góp quan trọng đặc biệt trong Chiến thắng Điện Biên Phủ của Việt Nam, Đại biểu Quốc hội Việt Nam các khóa III, IV; Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam; nguyên Thứ trưởng Bộ Công an, Tư lệnh kiêm Chính ủy Lực lượng Công an nhân dân vũ trang.

Tiểu sử
Phạm Kiệt tham gia Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội từ năm 1929. Tháng 6 năm 1931, bị thực dân Pháp bắt, kết án tù chung thân, đày đi Buôn Ma Thuật. Năm 1943, được trả tự do.

Ông đã lãnh đạo, xây dựng và là đội trưởng đầu tiên đội du kích Ba Tơ; tham gia lãnh đạo khởi nghĩa Ba Tơ (ngày 11 tháng 3 năm 1945) . Tháng 8 năm 1945, ông là Ủy viên Ủy ban Khởi nghĩa và lãnh đạo giành chính quyền ở tỉnh Quảng Ngãi.

 Năm 1946, ông là đại đoàn trưởng đại đoàn 31 thuộc khu 5.
 Năm 1953 đến năm 1960, ông là Cục phó, rồi Cục trưởng Cục bảo vệ thuộc Tổng cục Chính trị, Bộ Công an Việt Nam.
 Năm 1954, trong chiến dịch Điện Biên Phủ, cùng với nhiệm vụ phụ trách công tác bảo vệ, ông đã được Đại tướng Võ Nguyên Giáp cử đi kiểm tra công tác chuẩn bị chiến trường ở phía Đông Bắc. Ông đã đến tận nơi, kiểm tra trận địa pháo binh, phát hiện sự nguy hiểm bố trí pháo binh dã chiến tại một địa bàn tương đối bằng phẳng. Ông đã đề nghị Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp thay đổi phương châm tác chiến từ "đánh nhanh thắng nhanh" sang "đánh chắc tiến chắc". Quan điểm không "đánh nhanh thắng nhanh, vì đánh nhanh tất sẽ…thua, mà đánh chắc tiến chắc, đánh như thế mới có thể thắng" mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp đang nung nấu trong lòng, nhận được sự đóng góp qua điện thoại của tướng Phạm Kiệt, đã được Đại tướng hết sức tâm đắc và đã quyết định thay đổi cách đánh Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ mang lại chiến thắng lịch sử cho dân tộc ta.
 Năm 1961, ông là Tư lệnh kiêm Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Lực lượng Công an nhân dân vũ trang, hàm Thiếu tướng. Năm 1971, ông là Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Năm 1974, ông là Trung tướng, Tư lệnh kiêm Chính ủy Lực lượng Công an vũ trang.

Năm (1961-1975) Tư lệnh kiêm Chính ủy Công an nhân dân vũ trang, Trung tướng, Thứ trưởng Bộ công an.

Tôn vinh
Ông được tặng Huân chương Hồ Chí Minh,năm 2012 ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân;và một số trường phổ thông trung học tại huyện Ba Tơ (đặt tại Xã Ba Vì), huyện Sơn Hà (Trường Trung hoc phổ thông Phạm Kiệt được xây dựng tại xã Sơn Kỳ) thuộc tỉnh Quảng Ngãi được mang tên ông . Nhà Lưu niệm Trung tướng Phạm Kiệt đặt tại xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh do Bộ Chỉ huy Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi đầu tư xây dựng.

Chú thích

Người Quảng Ngãi
Cao trào kháng Nhật
Khởi nghĩa Ba Tơ
Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam đã mất
Thứ trưởng Bộ Công an (Việt Nam)
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa III
Huân chương Hồ Chí Minh
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IV
Người họ Phạm tại Việt Nam có gốc họ Mạc
Tư lệnh Bộ đội Biên phòng Việt Nam


title: Đập Aswan

text:
Aswan là thành phố nằm gần thác nước lớn đầu tiên trên sông Nile ở Ai Cập. Người ta xây dựng hai đập dạng chữ V trên đoạn này gồm đập mới có tên đập Aswan trên (; transliterated: as-Sad al-'Aly), và đập cũ tên đập Aswan hay đập Aswan dưới. Mục đích của các công trình này là ngăn lũ trên sông Nile, phát điện và cung cấp nước tưới cho nông nghiệp. Đập Aswan cách Cairo khoảng 1000 km về phía thượng nguồn, còn đập Aswan mới nằm phía trên đập cũ 4 km.

Nếu không có các công trình này, sông Nile có thể gây lũ lụt hàng năm trong suốt mùa hè, khi các dòng nước từ Đông Phi đổ vào dòng sông nó đã từng gây ngập lụt trong quá khứ. Các trận lũ này mang chất dinh dưỡng và khoáng chất làm cho đất hai bên sông Nile màu mỡ nên rất thuận lợi cho trồng trọt. Khi dân số dọc theo dòng sông tăng lên, người dân cần phải khống chế dòng nước lũ để bảo vệ đất đai và các cánh đồng bông. Trong những năm nước dâng cao, toàn bộ mùa vụ có thể bị tàn phá, còn những năm nước thấp thì gây ra hạn hán và đói.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Sayed El-Sayed and Gert L. van Dijken 'The southeastern Mediterranean ecosystem revisited: Thirty years after the construction of the Aswan High Dam.'

 Aswan High Dam
 Old Aswan Dam
 Info on the Aswan Dam

Aswan
Tỉnh Aswan
Sông Nin
Kiến trúc 1970
Đập đắp đá
Đập trọng lực
Đập tại Ai Cập
Hồ Nasser
Nubia
Nhà máy thủy điện Ai Cập


title: Staphorst

text:
Staphorst là một đô thị ở tỉnh Overijssel phía đông Hà Lan.
Các làng của Staphorst và láng giềng miền nam Rouveen của ông xuất hiện khi các nhà sư thế kỷ 13 đã bắt đầu đưa những đầm lầy và đầm lầy vào văn hóa.
Tất cả các trang trại được xây dựng dọc theo con đường dài qua khu vực đầm lầy. Do đó một hàng nông trại dài đã được xây dựng, trở thành ngôi làng lâu năm Staphorst-Rouveen dài 11 km (7 dặm). Hiện tượng này được gọi là tiếng Hà Lan: lintbebouwing (đô thị hoá dải băng). Ở nhiều vùng của Hà Lan, kiểu thôn này khá phổ biến, ví dụ: Vriezenveen, các làng dọc theo các đê sông ở Hà Lan, các khu bảo tồn được gọi là các hải cảng ở các tỉnh Drenthe và Groningen, cũng như các khu vực của Đức đối diện với biên giới.

Tham khảo

Đô thị Overijssel
Thành phố của Hà Lan
Kop van Overijssel
Salland


title: Laruscade

text:
Laruscade  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Xã của Gironde


title: 4803 Birkle

text:
4803 Birkle (1989 XA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 12 năm 1989 bởi Baur, J. M. ở Chions.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4803 Birkle

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Domenico Maria Novara da Ferrara

text:
Domenico Maria Novara da Ferrara (1454-1504) là nhà thiên văn học và là giáo sư tại Đại học Bologna trong 21 năm. Ông còn là một nhà chiêm tinh.

Sau khi qua đời, ông trở nên nổi tiếng nhờ từng là thầy giáo của Nicolaus Copernicus. Ban đầu Copernicus là học trò của Novara và sau đó trở thành cộng sự của ông. Novara tuyên bố ông từng là học trò của nhà thiên văn học nổi tiếng Regiomontanus, người từng theo học Georg Purbach.

Phần lớn các tác phẩm của Novara đều đã thất lạc, trừ một số niên lịch chiêm tinh mà ông viết cho trường đại học. Tuy nhiên, trong tác phẩm Về chuyển động quay của các thiên thể (De revolutionibus orbium coelestium) của Copernicus (xuất bản năm 1543, rất lâu sau khi Novaro qua đời) có viết vào ngày 9 tháng 3 năm 1497 Novara đã chứng kiến Copernicus tiến hành những quan sát đầu tiên. Novara tin rằng những phát hiện của ông sẽ làm lung lay hệ thống địa tâm của Ptolemy

Tham khảo

Novara, Domenico
Novara, Domenico
Novara, Domenico
Nhà thiên văn học Ý


title: Yên Thái, Yên Mô

text:
Yên Thái là một xã miền núi nằm ở phía nam huyện Yên Mô tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã Yên Thái nằm ở phía nam huyện Yên Mô, cách trung tâm thành phố Ninh Bình 28 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Yên Lâm
Phía nam giáp tỉnh Thanh Hóa
Phía tây giáp xã Yên Đồng
Phía bắc giáp xã Yên Thành và xã Yên Mạc.

Xã Yên Thái có diện tích 10,24 km², dân số năm 2019 là 5.513 người, mật độ dân số đạt 538 người/km².

Văn hóa
Yên Thái cũng có đền Vua Lê Đại Hành, tương truyền nơi đây xưa có thành Thiên Phúc do Lê Hoàn xây dựng và khi Ngô Nhật Khánh đưa Chiêm Thành tấn công thành này đã bị bão dìm chết ở cửa biển Thần Phù, gần khu vực này. Đây cũng là xã được công nhận Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân ở Ninh Bình.

Yên Thái là quê hương của anh hùng Dương Văn Thanh, Thượng tá, cử nhân khoa học quân sự, nguyên Phó Trung đoàn trưởng không quân 910. Anh là liệt sĩ, phi công duy nhất được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong thời kỳ đổi mới. Dương Văn Thanh, sinh năm 1958 ở xã Yên Thái, Yên Mô, Ninh Bình. Năm 1976, ông trúng tuyển phi công và được đào tạo ở Trường sĩ quan không quân khi anh mới 18 tuổi, trở thành học viên giỏi năm năm liền, tốt nghiệp xuất sắc trong kỳ thi cuối năm 1981 và được nhà trường tuyển dụng để đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ và trở thành giảng viên.

Xã Yên Thái nằm bên tuyến kênh Nhà Lê, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang và được xem là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.

Chú thích

Danh mục địa danh các đơn vị hành chính thể hiện trên bản đồ - Địa danh hành chính thể hiện trên bản đồ tỉnh Ninh Bình

Tham khảo


title: (24924) 1997 EY45

text:
{{DISPLAYTITLE:(24924) 1997 EY45}}

(24924) 1997 EY45 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 15 tháng 3 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Vrilletta blaisdelli

text:
Vrilletta blaisdelli là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Vrilletta


title: 7150 McKellar

text:
7150 McKellar (tên chỉ định: 1929 TD1) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Clyde Tombaugh ở Đài thiên văn Lowell ở Flagstaff, Arizona, ngày 11 tháng 10 năm 1929. Nó được đặt theo tên Andrew McKellar, một nhà thiên văn học Canada.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1929
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cardiophorus kooskooskiensis

text:
Cardiophorus kooskooskiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Lanchester miêu tả khoa học năm 1971.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Beinasco

text:
Beinasco là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 11 km về phía tây nam của Torino, nước Ý.

Beinasco giáp các đô thị: Torino, Orbassano và Nichelino.

Quá trình biến động dân số

Twin towns
 Piatra Neamt, România

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.beinasco.to.it/

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Octavio Paz

text:
Octavio Paz Lozano (31 tháng 3 năm 1914 - 19 tháng 4 năm 1998) là nhà thơ, nhà văn México đoạt giải Nobel Văn học năm 1990.

Tiểu sử
Octavio Paz sinh tại Thành phố Mexico. Là con một nhà báo nổi tiếng (Octavio Paz Solórzano), ông từ nhỏ đã đọc các tác phẩm của văn học thế giới, mười tuổi đã in thơ, 19 tuổi xuất bản tập thơ Luna Silvestre (Trăng hoang) khi đang học luật tại Đại học Quốc gia Mexico. 22 tuổi, ông sang Tây Ban Nha hoạt động xã hội, viết bài chống phát xít; năm 1939 trở về México viết báo và đấu tranh cho quyền lợi người lao động. Năm 1943, ông sang nghiên cứu văn hóa Mỹ với tư cách nghiên cứu sinh được học bổng của tổ chức Guggenheim. Thời kỳ này, Paz cho ra đời những tập thơ trữ tình đầy chất trí tuệ, hình tượng ẩn dụ như Raiz del hombre (Cội rễ con người), Entre la piedra y flora (Giữa đá và hoa), Libretad bajo palabra (Tự do dưới lời thề)...

Năm 1945, ông bắt đầu hoạt động ngoại giao ở Liên Hợp Quốc, làm đại sứ tại Pháp, Nhật Bản, Ấn Độ... Năm 1968, ông từ chức để phản đối chính quyền Mexico đàn áp sinh viên, trở về nước tiếp tục viết văn. Năm 1972, Octavio Paz trở thành thành viên Viện Hàn lâm Mexico; năm 1981 được trao giải Miguel de Cervantes. Năm 1984 nhà nước Mexico tổ chức mừng thọ ông kéo dài 5 ngày liên tục. Paz là nhà văn viết nhiều về những vấn đề của văn hóa, văn học, những suy ngẫm của ông được viết bằng một ngôn ngữ phóng khoáng, mang đậm chất thơ ca, hướng về quá khứ lịch sử và cuộc sống của ngày hôm nay. Ông được đánh giá là một trong những nhà thơ uy tín nhất viết bằng tiếng Tây Ban Nha.

Ông được tặng Giải Jerusalem năm 1977, Giải văn học quốc tế Neustadt năm 1982, Giải Hòa bình của ngành kinh doanh sách Đức năm 1984. Năm 1990, ông được trao giải Nobel với toàn thể 15 phiếu đồng tình, một điều chưa từng thấy trong lịch sử giải. Paz mất tại Thành phố Mexico.

Tác phẩm
 Luna silvestre (Vầng trăng màu ánh bạc, 1933), thơ
 Raiz del hombre (Cội rễ con người, 1937), thơ
 Entre la piedra y flora (Giữa đá và hoa, 1941), thơ
 A la orilla del mundo (Nơi tận cùng thế giới, 1942),
 Libretad bajo palabra (Tự do dưới lời thề, 1948), thơ
 El laberinto de la soledad (Mê cung của nỗi cô đơn, 1950), biên khảo
 Aguila o sol (Chim đại bàng hay mặt trời, 1951), thơ
 El arco y la lira (Cây cung và đàn Lyre, 1956), biên khảo về thơ
 Las peras del olmo (Bóng mát cây du, 1957), phê bình văn học
 Piedra del sol (Đá mặt trời, 1957), trường ca
 Salamandra (1962), thơ
 Corriente alterna (Dòng điện xoay chiều, 1967), tiểu luận
 Blanco (1967), thơ
 East slope (Miền dốc phía Đông, 1968), thơ
 El castillo de la pureza (Lâu đài thanh khiết, 1968), tiểu luận
 Ladera Este (Bờ phía Đông, 1969), thơ
 La centena (Lúa mạch, 1969), thơ
 Posdata (Những dòng tái bút, 1970), khảo cứu
 Topoemas (Các hình thể, 1971), thơ
 Los hijos del limo (Những đứa trẻ bùn lầy, 1974), tiểu luận
 El mono gramatico (Nhà ngữ pháp khỉ, 1974), thơ
 Pasado en claro (1975), thơ
 Vuelta (1976), thơ
 Prueba del nueve (1985), thơ
 El fuego de cada día (1989), thơ

Một số bài thơ

Chú thích

Tham khảo
Nhà thơ giải Nobel 1900 - 2006. Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội, 2006.

Liên kết ngoài
 Octavio Paz's complete poems and essays from Vuelta magazine and literary criticism on his work (Spanish)
 Nobel museum biography and list of works
 Boletin Octavio Paz
 "Octavio Paz" The Art of Poetry No. 42 Summer 1991 The Paris Review
 Nobel lecture
 Recorded in Washington D.C. on ngày 18 tháng 10 năm 1988. Video (1 Hr)
 Pegasos biography

Nhà thơ México
Nhà văn Mexico
Người đoạt giải Nobel Văn học
Người Thành phố México
Cựu sinh viên Đại học California tại Berkeley
Mất năm 1998


title: Dinh I

text:
Dinh I là một công trình kiến trúc tại thành phố Đà Lạt, Việt Nam. Dinh I được một triệu phú người Pháp tên là Robert Clément Bourgery xây dựng vào năm 1940 trên một ngọn đồi, độ cao 1550m có rừng thông bao quanh. Diện tích khu vực khoảng 60 ha. Khi vua Bảo Đại quay lại nắm quyền, thấy nơi đây yên tĩnh và đẹp nên mua lại vào năm 1949 và sửa sang lại. Dinh I là một công trình kiến trúc độc đáo, dáng vẻ cổ kính.

Đến thời tổng thống Ngô Đình Diệm, Dinh I được sửa sang lại, làm thêm đường hầm, hai bên có phòng làm việc của các phụ tá và sĩ quan… Sau khi Ngô Đình Diệm bị ám sát, Dinh I vẫn được dùng làm nơi nghỉ mát của các nguyên thủ quốc gia kế tiếp của chế độ Sài Gòn cho đến năm 1975.

Tham khảo

Công trình kiến trúc Pháp tại Đà Lạt
Bảo Đại


title: Jashpur nagar

text:
Jashpur nagar là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Jashpur thuộc bang Chhattisgarh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jashpur nagar có dân số 20.190 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Jashpur nagar có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Jashpur nagar, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Chhattisgarh


title: Tillandsia multicaulis

text:
Tillandsia multicaulis là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Costa Rica và México.

Giống
 Tillandsia 'Wildfire'
 xVrieslandsia 'Blazing Tropics'
 xVrieslandsia 'Golden Touch'
 xVrieslandsia 'Spiraling Flame'
 xVrieslandsia 'Swamp Fire'

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

An Annotated Checklist of the Bromeliaceae of Costa Rica truy cập 3 tháng 11 năm 2009
Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

M
Thực vật Costa Rica
Thực vật México
Thực vật Trung Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1941


title: Vinacafe

text:
Vinacafé là một thương hiệu sản phẩm cà phê hòa tan, đồng thời cũng là tên hiệu thường dùng để chỉ Công ty Cổ phần Vinacafé Biên Hòa. Đây là một trong những thương hiệu sản phẩm và doanh nghiệp nổi tiếng hàng đầu tại Việt Nam.

Lịch sử

Nhà máy cà phê Coronel
Năm 1969, một nghiệp chủ người Pháp là Marcel Coronel, có vợ người Việt là bà Trần Thị Khánh, đã cho khởi công xây dựng Nhà máy Cà phê Coronel tại Khu Kỹ nghệ Biên Hòa với mục đích giảm thiểu chi phí vận chuyển cà phê về Pháp.

Nhà máy được thiết kế với công suất sản xuất 80 tấn cà phê hòa tan/năm, với toàn bộ các máy móc thiết bị được nhập khẩu từ Đức, là nhà máy chế biến cà phê hòa tan đầu tiên trong toàn bộ khu vực các nước Đông Dương. Tuy nhiên, cho đến tận năm 1975, nhà máy vẫn chưa chạy thử thành công do máy móc, thiết bị không đồng bộ, lao động kỹ thuật tại Việt Nam còn thiếu và hoàn cảnh chiến tranh đang đến hồi ác liệt.

Nhà máy cà phê Biên Hòa
Sau tháng 4 năm 1975, Chính phủ Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam quốc hữu hóa Nhà máy Cà phê Coronel. Sau khi Việt Nam thống nhất, Nhà máy Cà phê Coronel được đổi tên thành Nhà máy Cà phê Biên Hòa và được giao cho Tổng cục Công nghệ Thực phẩm quản lý.

Sau khi tiếp nhận nhà máy, các kỹ sư Việt Nam đã tìm cách khắc phục sự thiếu đồng bộ và đưa vào vận hành thành công dây chuyền sản xuất cà phê hòa tan. Tháng 4 năm 1977, mẻ cà phê hòa tan đầu tiên ra lò, đánh dấu cột mốc quan trọng: Việt Nam sản xuất thành công cà phê hòa tan. Một năm sau đó, theo Nghị Định thư Việt Nam ký kết với các nước trong khối Xã hội Chủ nghĩa về hàng đổi hàng, từ 1978, Nhà máy Cà phê Biên Hòa bắt đầu xuất khẩu cà phê hòa tan đến Liên Xô và các nước Đông Âu.

Năm 1982, Nhà máy Cà phê Biên Hòa được chuyển cho Bộ Công nghiệp Thực phẩm quản lý, là thành viên của Liên hiệp các xí nghiệp sữa - cà phê - bánh kẹo. Đến năm 1992, Nhà máy lại tách khỏi Liên hiệp các xí nghiệp sữa - cà phê - bánh kẹo, trở thành doanh nghiệp nhà nước độc lập, do Bộ Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm trực tiếp quản lý.

Cũng trong thời gian này, sau khi Việt Nam thực hiện chính sách đổi mới và mở cửa giao thương với phương Tây, gia đình Marcel Coronel - Trần Thị Khánh có vài lần xin phép nhận lại nhà máy cà phê hòa tan của mình nhưng không thành công do không thể tháo rời máy móc, thiết bị cũ để mang đi nơi khác, trong khi chi phí bảo quản trong thời gian dài mà các cơ quan quản lý của Việt Nam đưa ra là rất lớn.

Năm 1998, Nhà máy xây dựng thêm một dây chuyền sản xuất cà phê hòa tan công nghệ sấy phun. Dây chuyền này có công suất thiết kế 800 tấn cà phê hòa tan/ năm, lớn gấp 10 lần Nhà máy cà phê Coronel cũ.

Công ty Cổ phần Vinacafé Biên Hòa
Ngày 29 tháng 12 năm 2004, Nhà máy cà phê Biên Hòa chuyển đổi từ doanh nghiệp nhà nước sang công ty cổ phần. Do thương hiệu Vinacafé đã nổi tiếng tại Việt Nam và được nhiều khách hàng nước ngoài biết đến, các cổ đông sáng lập (hầu hết là những người của Nhà máy Cà phê Biên Hòa) đã đặt tên mới cho công ty là Công ty Cổ phần Vinacafé Biên Hòa, tên viết tắt là Vinacafé Biên Hòa.

Đến ngày 20 tháng 12 năm 2013, Tổng Công ty Cà phê Việt Nam - cổ đông Nhà nước lớn nhất tại Vinacafé đã bán lại phần lớn cổ phiếu tại Vinacafé của mình. Hiện nay, 90% cổ phần của Vinacafé Biên Hòa nằm trong ba tổ chức là Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan (Masan Consumer) với 53,2%, sau đó là Quỹ Gaoling (Gaoling Fund) (23,3%) và Tổng Công ty Cà phê Việt Nam (12,8%).

Sản phẩm

Cà phê
 Cà phê hòa tan 3 trong 1 – Vinacafé Gold Original
 Cà phê sữa uống liền – Vinacafé Chất Sài Gòn Cà Phê Sữa Đá
 Cà phê hòa tan 3 trong 1 – Wake-up Café Sài Gòn
 Cà phê hòa tan 3 trong 1 – Wake-up Café Hương Chồn
 Cà phê hòa tan 2 trong 1 Phil Café Việt
 Wake-up Cà phê hòa tan đen đá Việt Nam
 Wake-up Cà phê hòa tan nâu đá Việt Nam

Ngũ cốc
 Sữa hạt ngũ cốc B’fast
 Thực phẩm bổ sung – Sữa hạt ngũ cốc B’fast Canxi
 Thực phẩm bổ sung – Sữa lúa mạch có canxi B’fast

Nước tăng lực
 Thực phẩm bổ sung – Nước tăng lực vị cà phê Wake-up Coffee 247
 Thực phẩm bổ sung – Nước tăng lực Compact hương vị Cherry
 Thực phẩm bổ sung – Nước tăng lực Compact hương vị Táo Xanh
 Thực phẩm bổ sung – Nước tăng lực Compact hương vị Kiwi Vàng

Công ty Cổ phần Vinacafé Biên Hòa: Khu công nghiệp Biên Hòa 1, phường An Bình, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.

Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan: Tầng 12, tòa nhà MPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, phường Bến Nghé, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Thương hiệu Vinacafé

Xuất ngoại
Ngay sau khi sản xuất thành công mẻ cà phê hòa tan đầu tiên, sản phẩm chủ yếu của Nhà máy Cà phê Biên Hòa vẫn là các sản phẩm cà phê sơ chế do thói quen sử dụng cà phê xay của người Việt Nam. Các sản phẩm cà phê hòa tan chủ yếu chỉ dùng xuất khẩu sang Liên Xô và các nước Đông Âu. Bấy giờ, các sản phẩm cà phê chế biến của nhà máy hoàn toàn chưa có thương hiệu riêng.

Mãi đến năm 1983, nhãn hiệu "Vinacafé", với ý nghĩa cà phê do Việt Nam sản xuất, bắt đầu xuất hiện trên bao bì các sản phẩm cà phê hòa tan xuất khẩu sang thị trường Đông Âu. Việc gắn nhãn xuất xứ hàng hóa này đánh dấu thời điểm ra đời của thương hiệu Vinacafé.

Trong nước

Mặc dù sử dụng nhãn hiệu "Vinacafé" trên các sản phẩm xuất khẩu, các sản phẩm trong nước vẫn dùng các nhãn hiệu của Liên hiệp các xí nghiệp sữa-cà phê-bánh kẹo. Cuối thập niên 1980, các đơn đặt hàng cà phê hòa tan Vinacafé ngày càng giảm theo tốc độ tan rã của Liên Xô và khối Đông Âu. Năm 1990, Vinacafé chính thức quay trở lại thị trường Việt Nam dù trước đó một số sản phẩm của Nhà máy Cà phê Biên Hòa đã được tiêu thụ ở thị trường này. Bấy giờ, người dùng Việt Nam vẫn giữ thói quen uống cà phê rang xay pha phin, chưa thông dụng thói quen sử dụng cà phê hòa tan.

Vì vậy, Nhà máy đã tung ra thị trường sản phẩm Cà phê hòa tan 3 trong 1 Vinacafé, với thành phần đường và bột kem trộn với cà phê hòa tan, đóng sẵn từng gói nhỏ, đánh vào phân khúc thị trường người dùng có thói quen uống cà phê với sữa mà không phải chờ cà phê nhỏ giọt qua phin. Sự thành công của sản phẩm, trong đó có không ít sự truyền bá từ những người đã từng lao động và học tập tại Đông Âu về nước, đã giúp nhãn hiệu Vinacafé nhanh chóng chiếm lĩnh được thị trường cà phê hòa tan trong nước.

Định vị thương hiệu
Với sự thành công của các sản phẩm Cà phê hòa tan đã giúp nhãn hiệu Vinacafé trở nên phổ biến. Trong giai đoạn hội nhập quốc tế, thương hiệu đã được Nhà máy Cà phê Biên Hòa đăng ký sở hữu trí tuệ tại Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới.

Chú thích

Xem thêm
Nescafé

Liên kết ngoài
 Trang chủ của Vinacafé

Công ty cổ phần Việt Nam
Công ty cà phê Việt Nam
Khởi đầu năm 1969
Nhãn hiệu Việt Nam
Công ty thực phẩm Việt Nam
Khởi đầu năm 1969 ở Việt Nam
Nhãn hiệu cà phê


title: Thế kỷ 1

text:
Thế kỷ 1 là khoảng thời gian tính từ thời điểm năm 1 đến hết năm 100, nghĩa là bằng 100 năm, trong lịch Gregory.

Tham khảo

01
1


title: Người Mông Cổ

text:
Mông Cổ (, Mongolchuud, ) định nghĩa là một hay một vài dân tộc, hiện nay chủ yếu cư trú tại Trung Quốc, Mông Cổ và Nga. Ước tính có khoảng 11 triệu người Mông Cổ.

Định nghĩa
Người Mông Cổ có thể chia thành người Đông Mông Cổ và người Tây Mông Cổ. Với một quan niệm rộng hơn, "người Mông Cổ" có thể bao gồm tất cả những dân tộc nói một trong các ngôn ngữ Mông Cổ, như người Kalmyk ở Liên bang Nga.

Cái tên "Mông Cổ", xuất hiện lần đầu trong sử sách nhà Đường vào thế kỷ thứ 8; và dùng để gọi bộ tộc Thất Vi, nhưng sau đó từ này chỉ nổi lên vào cuối thế kỷ 11 dưới sự thống trị của Khiết Đan. Sau khi nhà Liêu sụp đổ vào năm 1125, các dân tộc Mông Cổ trở thành một bộ tộc lãnh đạo trên thảo nguyên và cũng có sức mạnh tại miền bắc Trung Quốc. Tuy nhiên, người Mông Cổ đã trở nên suy yếu với các cuộc chiến tranh với nhà Kim và các dân tộc Tatar. Vào thế kỷ 13, từ Mông Cổ đã phát triển thành một khái niệm rộng bao trùm một nhóm lớn gồm các bộ tộc nói các ngôn ngữ Mông Cổ và Turk thống nhất lại dưới sự chỉ huy của Thành Cát Tư Hãn.

Ngôn ngữ

Nguồn gốc rõ ràng của nhóm ngôn ngữ Mông Cổ và các bộ tộc liên quan vẫn chưa thống nhất. Một số nhà nghiên cứu đưa ra liên hệ với các nhóm ngôn ngữ như Tungus và Turk, là những nhóm ngôn ngữ thường cùng với nhóm ngôn ngữ Mông Cổ nằm trong một nhóm lớn hơn gọi là Hệ ngôn ngữ Altai, mặc dù đây vẫn là vấn đề tranh cãi.

Phân bố

Ngày nay, người gốc Mông Cổ sống tại Trung Quốc (chủ yếu là Nội Mông Cổ), Mông Cổ, Nga và một vài quốc gia Trung Á khác. Sự phân biệt giữa các bộ tộc và dân tộc tùy thuộc vào các quốc gia. Người Tumed, Thổ, Ordos, Bargut (hay Barga), Altai Uriankhai, Buryat, Dörböd (Dörvöd, Dörbed), Torguud, Dariganga, Üzemchin (hay Üzümchin), Bayid, Khoton, Myangad (Mingad), Zakhchin (Zakchin), Darkhad, và Oirats (hay Öölds hoặc Ölöts) đều được tính là các bộ tộc Mông Cổ.

Mông Cổ
Dân cư Mông Cổ hiện nay gồm 92,6% là người Mông Cổ, xấp xỉ 2,8 triệu người. Từ thời Trung cổ đến thời Cận đại người Khalkha, Uriankhai và Buryat được tính là Người Đông Mông Cổ trong khi người Oirat, sống chủ yếu tại khu vực Altay là người Tây Mông Cổ.

Trung Quốc

Theo thống kê năm 2000 của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, có 5,8 triệu người Mông Cổ tại nước này. Hầu hết trong số họ sống tại Nội Mông Cổ, sau đó là tỉnh Liêu Ninh. Một số người Mông Cổ khác cũng sống ở những nơi gần hai khu vực này. Các dân tộc nói một ngôn ngữ Mông Cổ khác là Daur, Thổ tộc, Đông Hương, Bảo An, và một số nhóm người Yugur. Những dân tộc này không được phân loại chính thức là người Mông Cổ mà được công nhận là các dân tộc riêng rẽ tại Trung Quốc.

Nga

Tại Nga, người Buriat thuộc nhóm Đông Mông Cổ. Nhóm Tây Mông Cổ gồm có người Oirats tại vùng Altay thuộc Nga và người Kalmyk ở phía bắc của biển Caspi, nơi họ chiếm đến 53.3% dân cư của cộng hòa Kalmykia thuộc Nga. Người Tuva và người Altay có quan hệ văn hóa gần gũi với người Mông Cổ, nhưng họ nói một ngôn ngữ Turk. Tất cả các nhóm này có tổng dân số khoảng 1 triệu người.

Những nơi khác
Người Mông Cổ cũng có mặt tại Tây Âu và Bắc Mỹ, Hàn Quốc và những nơi khác.

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Downloadable article: "Evidence that a West-East admixed population lived in the Tarim Basin as early as the early Bronze Age" Li et al. BMC Biology 2010, 8:15.
 Хойт С.К. Последние данные по локализации и численности ойрат  // Проблемы этногенеза и этнической культуры тюрко-монгольских народов. Вып. 2. Элиста: Изд-во КГУ, 2008. стр. 136-157.
 Ethnic groups of Mongolia
 Ethnic map of Mongolia

Mông Cổ


title: Đại dịch hạch Marseille

text:
Đại dịch hạch tại Marseille là một trong những vụ bùng phát lớn của dịch hạch châu Âu xảy ra vào thế kỷ 18. Lây nhiễm đến dân cư thành phố Marseille, Pháp vào năm 1720, căn bệnh đã giết chết 100.000 người trong thành phố và các tỉnh lân cận. Tuy nhiên, Marseille nhanh chóng phục hồi khỏi cuộc đại bùng phát bệnh dịch. Hoạt động kinh tế chỉ mất vài năm để phục hồi, nhờ hoạt động thương mại mở rộng đến Tây Indies và Mỹ Latinh. Đến thời điểm năm 1765, mức dân số tăng đã đạt lại số nhân khẩu trước năm 1720.

Chú thích

Tham khảo

Marseille


title: Sadali

text:
Sadali là một đô thị ở tỉnh Cagliari, đảo Sardinia của Italia. Tại thời điểm năm 2006, đô thị này có dân số 1.054 và diện tích là 4.988 km² với mật độ 21,13 người/km².

Sadali giáp các đô thị: Esterzili, Nurri, Seui (Province of Ogliastra), Seulo, and Villanova Tulo.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cagliari


title: Romorantin-Lanthenay

text:
Romorantin-Lanthenay là một xã trong tỉnh Loir-et-Cher, thuộc vùng hành chính Centre-Val de Loire của nước Pháp, có dân số là 18.350 người (thời điểm 1999).

Nhân khẩu học

Các thành phố kết nghĩa
  Long Eaton, Vương quốc Anh
  Langen (Hessen), Đức

Những người con của thành phố
 Claude de France
 Alfred Cornu mất tại đây năm 1902.

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher
Quận lỵ của Pháp


title: Halle, Vlaams-Brabant

text:
Halle () là một thành phố và đô thị ở huyện (arrondissement) Halle-Vilvoorde củae tỉnh Vlaams-Brabant.  Thành phố  tọa lạc bên kênh đào Brussels-Charleroi và phía Flanders của biên giới ngôn ngữ tách Flanders và Wallonia.  Thành phố  cũng giáp Pajottenland về phía tây.  Ngôn ngữ chính thức của Halle là tiếng Hà Lan.

Đô thị Halle gồm thành phố Halle và các thị xã Buizingen và Lembeek.  Các thị xã giáp ranh là: Pepingen, Sint-Pieters-Leeuw, Beersel, Braine-l'Alleud, Braine-le-Château, và Tubize.

Tham khảo

 Clement, Raymond & Decreton, Jan: "Halle: een Bourgondisch feest", Lannoo, Tielt, 1991, 144 pp., ISBN 90-209-2024-3.

Thành phố  kết nghĩa

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức Chỉ bằng tiếng Hà Lan

Đô thị của Vlaams-Brabant


title: Aglophus modestus

text:
Aglophus modestus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Aglophus


title: Agrypnus lineatellus

text:
Agrypnus lineatellus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được W.J. Macleay miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Basiothia aureata

text:
Basiothia aureata là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở wooded habitats từ Liberia tới Kenya ở phía đông và tới Angola, Zambia và Zimbabwe in the south.
Chiều dài cánh trước từ 20–23 mm. Đầu và mình màu nâu hơi đỏ còn bụng được tô điểm bởi các điểm vàng. Cánh trước màu nây hơi đỏ.
Ấu trùng ăn Impatiens.

Chú thích

Tham khảo

Basiothia
Côn trùng Angola


title: Aroga velocella

text:
Aroga velocella là một loài bướm đêm thuộc họ Gelechiidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu, ngoại trừ Ireland, Iceland và Croatia.

Sải cánh dài 14–19 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 5 and một lần nữa vào tháng 8. Có hai lứa trưởng thành một năm.

Ấu trùng ăn Rumex acetosella.

Tham khảo

Liên kết ngoài
UKmoths
Fauna Europaea

Aroga


title: Giải Salem

text:
Giải Salem là một giải thưởng mang tên nhà toán học Raphael Salem, do người vợ góa của ông lập ra. Giải này được trao hàng năm cho một nhà toán học trẻ có công trình nghiên cứu xuất sắc trong lãnh vực chuyên môn của Salem, chủ yếu là chuỗi Fourier.

Những người đoạt giải

Tham khảo

Liên kết ngoài
Các người đoạt giải tới năm 2003
Danh sách các người đoạt giải Salem-Phòng thí nghiệm Đại học Rouen
Người đoạt giải năm 2010

Giải thưởng toán học
Tổ chức thành lập năm 1968


title: Mã Đằng

text:
Mã Đằng (chữ Hán phồn thể: 馬騰, chữ Hán giản thể: 马腾; 154-212), tên tự là Thọ Thành (寿成), là một tướng lĩnh và chư hầu quân phiệt vào cuối thời nhà Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc, lực lượng quân phiệt của ông cát cứ ở vùng đất Tây Lương cùng với Hàn Toại. Ông đã tham gia các cuộc chiến tranh giành giữa quân phiệt cuối thời Đông Hán. Mã Đằng là cha của Mã Siêu, danh tướng thời Đông Hán và là một trong Ngũ hổ tướng của nhà Thục Hán.

Thân thế
Mã Đằng tự là Thọ Thành, là hậu duệ của Phục Ba tướng quân Mã Viện – công thần thời Hán Quang Vũ Đế. Ông chào đời tại tại Phù Phong, Mậu Lăng, thuộc Thiểm Tây.

Tam Quốc chí cho biết: Cha Mã Đằng là Mã Túc, tự Tử Thạc sống thời Hán Hoàn Đế, làm quan huyện úy các huyện Lan Can, Thiên Thủy (Thiên Thủy Lan Kiền úy), sau đó vì mắc tội nên bị mất chức quan này. Mã Túc lưu lạc đến Lũng Tây, sống cùng với người Khương. Vì gia cảnh bần hàn, không có vợ con nên ông phải lấy vợ người Khương và sinh ra Mã Đằng.

Vì sinh trưởng trong một gia đình quý tộc đã sa sút, có một người cha lưu lạc, gia cảnh bần hàn nên Mã Đằng thuở nhỏ nghèo hèn không có một chút sản nghiệp hay tài sản gì. Nguồn thu nhập chính của ông đó là bằng sức lao động của mình ông thường này vào núi Chương (Chương sơn) để đốn củi sau đó gùi đến các thị thành dưới chân núi để kiếm tiền và lấy đó làm kế sinh nhai.

Mặc dù xuất thân trong hoàn cảnh gia đình sa sút nhưng ông vẫn là dòng dõi cao quý, chính vì vậy ông có ngoại hình khác người như: "mình cao hơn tám thước, thân thể vạm vỡ, mặt mũi kỳ dị khác thường" đồng thời ông có nhân cách, khí độ cao quý với "tính nết hiền hậu, được mọi người kính nể".

Tam Quốc diễn nghĩa cũng thống nhất chép giống chính sử rằng Mã Đằng mình cao tám thước, tướng mạo hùng dũng, tính nết hiền hậu, ai cũng kính trọng.

Tam Quốc chí cũng cho biết vì dung mạo khác thường và khí độ hiên ngang này mà sau đó khi có chiến loạn, ông đã tình nguyện gia nhập quân đội để dẹp loạn và "người ở Châu quận thấy Đằng khác thường, cho làm Tòng sự, để cai quản binh lính". Đồng thời sau này con trai trưởng của ông là Mã Siêu cũng có một dung mạo đẹp đẽ và được người đời xưng tặng là "Cẩm Mã Siêu".

Chinh chiến

Tòng quân và thăng tiến
Cuộc đời chinh chiến của ông bắt đầu khi ông còn trẻ. Cuối thời Hán Linh Đế, vùng Lương Châu có biến loạn. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc Thứ sử Lương châu là Cảnh Bỉ sử dụng thuộc hạ của mình để cai trị trong vùng, nhưng người này lại là "kẻ gian hoạt" nên đã gây bất bình trong dân chúng. Người dân trong vùng này đã kết hợp cùng các tộc người Đê, Khương đứng lên nổi dậy chống lại chính sách của địa phương.

Chính quyền vùng Lương Châu lập tức chiêu mộ những thanh niên mạnh khoẻ xung vào quân ngũ, để đánh dẹp loạn. Lúc đó, Mã Đằng ra ứng mộ tình nguuyện tham gia quân đội. Nhà tuyển trạch thấy Đằng khác thường, cho làm Tòng sự, để cai quản binh lính.

Trong những cuộc dẹp loạn, Mã Đằng đã lập được công lớn vì vậy Mã Đằng được thăng từ Tòng sự lên làm Quân Tư mã dưới trướng của Cảnh Bỉ. Sau đó chính quyền xem xét công lại thấy chưa xứng đáng nên mới đổi làm Thiên tướng quân, sau đó tiếp tục thăng chức lên Chinh Tây tướng quân, thường đóng quân ở khoảng Thiên, Lũng và đến giữa niên hiệu Sơ Bình, được bái làm Chinh Đông tướng quân.

Xây dựng lực lượng
Trong thời gian Mã Đằng được thăng tiến, ông cũng đã bắt đầu tập hợp lực lượng, xây dựng cơ nghiệp riêng cho mình. Ông đã ý thức được việc phụ thuộc vào chính quyền nhà Hán sẽ gây cho mình gặp nhiều khó khăn trong việc xây dựng cơ nghiệp.

Thời gian Mã Đằng là Chinh Tây tướng quân, bấy giờ, ở Tây châu thiếu thốn lương thực trầm trọng, Mã Đằng dâng biểu báo cáo tình hình binh lương rất thiếu thốn đồng thời xin lấy lương thảo ở Trì Dương, rồi chuyển đến đóng binh ở bờ đê phía đầu thành Trường Bình.

Tướng quân Vương Thừa đang đóng quân ở đây lo sợ sự hiện diện của lực lượng quân đội của Mã Đằng sẽ uy hiếp trực tiếp đến bản thân ông ta nên đã bất ngờ tấn công doanh luỹ của Mã Đằng. Khi đó, Mã Đằng vì bất ngờ nên không phòng bị, chính vì thế thua trận và phải bỏ chạy về phía tây.

Rút kinh nghiệm từ thất bại đó, ông đã tập hợp lực lượng tại chỗ ở xứ Tam Phụ để khởi sự, đóng trú cát cứ, "không phục tùng phương Đông nữa". Không những vậy, ông còn kết nghĩa anh em với Thái thú Tây Kinh là Trấn Tây tướng quân Hàn Toại ở vùng này để tạo thế liên minh, tăng cường lực lượng.

Khởi sự và xâm nhập Trường An
Tướng Tây Lương là Hàn Toại và Biện Chương khởi binh ở Tây châu, cát cứ chống lại triều đình. Năm 186, Hàn Toại mang vài chục vạn quân đánh quận Lũng Tây, thu hàng thái thú Lý Tương Như rồi cùng nhau đánh giết Cảnh Bỉ. Cảnh Bỉ chết, Mã Đằng thiết lập liên minh với Hàn Toại.

Có Mã Đằng tham gia, lực lượng Hàn Toại càng mạnh. Năm 188, ông cùng Hàn Toại mang quân bao vây Trần Thương. Hán Linh Đế sai Hoàng Phủ Tung và Đổng Trác huy động rất nhiều quân đến mới giải vây được. Mã Đằng và Hàn Toại rút quân về.

Năm 189, Hán Linh Đế chết, Hán Thiếu Đế lên thay. Thái thú Tây Lương là Đổng Trác được Hà Tiến triệu vào Lạc Dương dẹp hoạn quan, nhân Hà Tiến chết đã trở thành người thao túng nhà Hán.

Mã Đằng và Hàn Toại ở Lương châu bất bình với Đổng Trác bèn khởi binh chống lại. Lưu Yên làm Châu mục Ích châu ở Tây Xuyên có ý định ly khai triều đình, bèn hưởng ứng với Mã Đằng. Tam Quốc chí cho biết: "Hàn Toại và Mã Đằng khởi loạn ở Quan Trung mấy lần cùng cha Chương là Yên trao đổi tin tức qua lại". Lưu Yên nhân đó ngầm sai người vào Trường An sai con là Lưu Đản và Lưu Phạm làm nội ứng. Việc bị lộ, Đổng Trác bèn giết chết Lưu Đảng và Lưu Phạm rồi mang quân ra đối địch, đánh tan liên quân Ích – Lương của Mã Đằng và Lưu Yên.

Sau thất bại đó, Lưu Yên cố thủ ở Tây Xuyên, Mã Đằng theo lời dụ của Đổng Trác, quy phục nhà Hán, nhận lời cùng đánh các chư hầu Sơn Đông.

Tam Quốc chí cho biết: "Khi ấy Chinh Tây tướng quân Mã Đằng làm phản đóng binh ở Mi huyện, Yên phái Phạm cùng với Đằng kết mưu, dẫn binh tập kích Trường An. Mưu của Phạm bị tiết lộ, Phạm vội chạy về Hoè Lý, Đằng bại trận, phải lui về Lương Châu, Phạm bị giết tức thì, Trác lại bắt Đản đem hành hình.

Tam Quốc chí cũng dẫn lại ghi chép của Anh hùng ký: "Phạm từ Trường An trốn đến doanh trại của Mã Đằng, lại tới chỗ Yên xin binh. Yên phái Hiệu uý Tôn Triệu dẫn binh đến trợ giúp, bị đánh bại ở Trường An".

Đổng Trác bị các chư hầu do Viên Thiệu cầm đầu đánh tới Lạc Dương, thua chạy về Trường An. Năm 192, Mã Đằng cùng Hàn Toại khởi hành mang quân vào Trường An theo họ Đổng, thì Đổng Trác đã bị Lã Bố giết chết. Bộ tướng của Trác là Lý Thôi đánh đuổi Lã Bố, chiếm Trường An, giữ Hán Hiến Đế, phong cho Mã Đằng làm Chinh tây tướng quân sai giữ huyện Mi, Hàn Toại làm Trấn tây tướng quân sai giữ Kim Thành.

Sau đó Mã Đằng và Hàn Toại lại bất bình với Lý Thôi, mang quân tập kích Trường An nhưng bị Lý Thôi đánh bại, phải rút về Lương châu. Tam Quốc chí chép: "Sau Đằng đánh úp Trường An, bị thua trận phải trốn chạy, lui binh về giữ Lương Châu".

Xung đột với Hàn Toại
Khi cát cứ ở Lương Châu, Mã Đằng và Hàn Toại ban đầu rất thân thiết, sau lại cho bộ khúc thâm nhập đất của nhau, đổi thành thù địch. Mã Đằng đánh Hàn Toại, Hàn Toại bỏ chạy, sau đó lại họp binh quay lại đánh Mã Đằng, giết vợ con Mã Đằng, liên quân không hoà giải nổi.

Lý Thôi và Quách Dĩ thất bại, Hán Hiến Đế lọt vào tay Tào Tháo, được Tào Tháo đưa về Hứa Xương. Tào Tháo sai Tư lệ hiệu úy Chung Do và Lương châu mục Vi Đoan đến hòa giải hai bên, Chung Do viết thư cho ông và Hàn Toại, trình bày lợi hại, khuyên nên quy phục triều đình. Mã Đằng và Hàn Toại nghe theo và do có mọi người khuyên can, cả hai người lại giảng hòa như cũ.

Mã Đằng được trưng tập về đóng binh ở Hoè Lý, đổi làm Tiền tướng quân, ban cho giả tiết, phong tước Hoè Lý hầu. Vùng đóng quân của Mã Đằng phía Bắc có rợ Hồ, phía Đông có quân Bạch kỵ, nhân lực dồi dào, Mã Đằng thực hiện chính sách vỗ về các dân tộc thiểu số để tập hợp lực lượng, nâng cao uy thế, cũng cố địa vị của mình "đãi kẻ sỹ tiến người hiền, xót thương cứu giúp dân chúng, đất Tam Phụ được yên ổn nên rất ái mộ Đằng".

Để đền đáp ơn của triều đình, Mã Đằng sai con cả là Mã Siêu cùng bộ tướng Bàng Đức theo Chung Do đến Bình Dương cùng đánh lực lượng nổi dậy của Quách Viện và Cao Can, giành được thắng lợi vang dội.

Chết ở Hứa Xương
Năm 208, Tào Tháo muốn đi đánh Kinh châu nhưng không yên tâm về Mã, Hàn. Vì vậy trước khi xuống miền nam đánh Kinh châu, Tào Tháo đã nhân danh Hán Hiến Đế triệu Mã Đằng về Nghiệp Thành, ngoài mặt là phong chức nhưng kỳ thực để chia cắt với Hàn Toại. Tào Tháo sai Trương Ký đi dụ, bắt ông phải bỏ thuộc hạ mà thần phục. Mã Đằng đã hứa theo nhưng lại do dự. Trương Ký sợ Mã Đằng gây biến, bèn sai các huyện sắm đủ lương thực, đem hai nghìn thạch lương ra ngoài thành trao cho quân, làm như sắp điều quân đánh Lương châu. Mã Đằng bất đắc dĩ phải đồng ý, chuyển cả gia thuộc hơn 200 nhân khẩu về kinh cư trú ở Nghiệp thành. Tào Tháo phong con ông là Mã Siêu làm Thiên tướng quân, Đô Đình hầu, cho thay cha quản lý quân đội dưới quyền.

Tam Quốc chí chép: "Năm Kiến An thứ mười, Đằng được vời về kinh làm Vệ uý, Đằng nghĩ mình tuổi đã cao, mới xin vào làm Túc vệ. Đến khi Đằng về kinh, nhân việc ấy mới xuống chiếu ban cho Siêu làm Thiên tướng quân, sai nắm quân sĩ trong doanh của Đằng. Lại phong cho em trai Siêu là Hưu làm Phụng xa Đô uý, em trai Hưu là Thiết làm Kỵ Đô uý, dời cả gia thuộc khỏi xứ ấy đến ở huyện Nghiệp, chỉ còn mình Siêu ở lại mà thôi

Năm 211, Tào Tháo phái Tư Lệ hiệu uý Chung Do và Chinh tây Hộ quân Hạ Hầu Uyên đi đánh Trương Lỗ ở Đông Xuyên. Các tướng ở Tây Lương, trong đó có Mã Siêu và Hàn Toại, thấy Tào Tháo không đánh họ ở chỗ gần mà đánh Trương Lỗ ở xa, nghi ngờ rằng Tào Tháo sẽ đánh mình, bèn cùng nhau khởi binh chống Tào Tháo, chiếm cứ Đồng Quan. Tào Tháo khởi binh đi đánh Mã Siêu.

Năm 212, Tào Tháo dẹp xong Mã Siêu trở về Hứa Xương, nhân danh Hiến Đế hạ lệnh giết chết Mã Đằng, tru di tam tộc, giết hết những người cùng họ ở kinh thành. Năm đó Mã Đằng 58 tuổi.

Như vậy, theo sử sách thì gia tộc của Mã Đằng hơn hai trăm nhân khẩu không ai trốn thoát, chỉ có Mã Siêu và Mã Đại rút về Lũng Thượng thì mới tránh được họa sát thân. Trong thời gian gần đây đã có nghiên cứu chứng minh được còn một số hậu duệ trực hệ của Mã Đằng, Mã Siêu là Mã Kháng chạy thoát được sang Ba Tư và định cư ở Armenia. Gia tộc Mamikonean của Mã Kháng có đóng góp nhất định trong lịch sử Armenia.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Tác phẩm Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung mô tả Mã Đằng là trung thần nhà Hán, ít xảy ra những lần trở mặt qua lại với các thế lực chư hầu đương thời. Mã Đằng xuất hiện ở hồi 10 khi khởi binh đánh Trường An chống Lý Thôi, nhân danh giúp Hán Hiến Đế.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa, Mã Đằng được tái hiện là một nhân vật có tham vọng chính trị lớn. Mã Đằng vốn có "Chí khí lớn" không cam tâm "ở xó Tây Lương hẻo lánh" này mãi. Khi Đổng Trác chuyên quyền, ông ta cũng từng hội quân tham gia đánh Đổng Trác. Khi Lý Thôi, Quách Dĩ làm loạn triều chính, Mã Đằng cùng với Hàn Toại từng mang quân đánh vào kinh thành Trường An với danh nghĩa cứu vua Hán (vào năm 194 Công nguyên) nhưng trên thực tế là có ý định xâm nhập Trung Nguyên giống Đổng Trác. Trong lần này Mã Đằng đã mật kết với một số quan lại trong triều đình như Thị trung Mã Vũ, Gián nghị đại phu Chủng Thiệu, Tá Trung lang tướng Lưu Phạm làm nội ứng để đảo chính nhưng không thành.

Tiếp đến, trong sự kiện "Chiếu thư trong đai ngọc" (Y đái chiếu) Mã Đằng cùng với Đổng Thừa, Vương Tử Phục, Lưu Bị, Cát Bình… cả thảy hơn mười người cùng nhau âm mưu ám hại Tào Tháo, để nhân đó dẫn quân thâm nhập Trung Nguyên. Mã Đằng vào triều, thấy Tào Tháo chuyên quyền, cùng Đổng Thừa, Lưu Bị bàn mưu giết Tào Tháo. Nhưng lúc đó, Lưu Bị đi xa đánh Viên Thuật, Đổng Thừa không làm nên việc gì, ở Tây Lương lại có nhiều việc nên Mã Đằng lại phải trở về Tây Lương. Sau này kế hoạch này thất bại, Đổng Thừa, Vương Tử Phục, Cát Bình... Đều bị Tào Tháo giết chết.

Trước đó, khi Viên Thiệu tập hợp chư hầu đánh Đổng Trác, Mã Đằng cũng là một lộ quân tham gia trong danh sách hội thề, cùng 16 chư hầu khác. Trên thực tế Mã Đằng không đến hội quân với chư hầu dưới cờ Viên Thiệu.

Năm 211, theo kế của Tuân Du, Tào Tháo lấy danh nghĩa thiên tử triệu Mã Đằng về triều phong làm Chinh Nam tướng quân để phối hợp cùng với quân Tào đánh Đông Ngô nhưng thực chất là để cô lập và ám hại Mã Đằng. Sau khi nhận được chiếu thư triệu ông về kinh thành, Mã Đằng bàn bạc với Mã Siêu và cháu là Mã Đại, sai Mã Siêu thống lĩnh quân Khương phòng thủ Tây Lương, đích thân dẫn năm nghìn quân Tây Lương, sai Mã Hưu, Mã Thiết làm tiên phong, Mã Đại dẫn một nghìn quân đi sau tiếp ứng, từ từ kéo sang Hứa Xương, đóng quân cách kinh đô hai mươi dặm. Tào Tháo sai quan Thị lang Hoàng Khuê làm Hành quân tham mưu để tiếp đãi và thương lượng với Mã Đằng.

Hoàng Khuê vốn bất mãn với Tào Tháo, lại biết được Mã Đằng từng tham gia vào vụ mưu sát Tào Tháo trước đó nên đã tiết lộ ý định của Tào Tháo cho Mã Đằng đồng thời bàn kế phối hợp mưu hại Tào Tháo. Vợ lẽ của Hoàng Khuê là Lý Xuân Hương dò biết được kế hoạch đã tiết lộ cho tình nhân của mình là Miêu Trạch (em vợ cả của Hoàng Khuê), Miêu Trạch lập tức mật báo cho Tào Tháo kế hoạch này, đổi lại xin Tào Tháo cho phép Miêu Trạch được cưới Xuân Hương. Tào Tháo biết được kế hoạch này lập tức bắt giam cả nhà Hoàng Khuê, ra lệnh cho Tào Hồng, Hứa Chử, Từ Hoảng, Hạ Hầu Uyên dàn quân phục kích Mã Đằng.

Mã Đằng trúng kế rơi vào trận phục kích, quân Tây Lương bị cung tên sát hại, Tào Hồng dẫn quân đánh chính diện, cánh trái có Hứa Chử, cánh phải là Hạ Hầu Uyên, mé sau là Từ Hoảng đuổi đến cắt đôi quân mã Tây Lương, vây chặt ba cha con Mã Đằng vào giữa. Mã Đằng liều chết chống cự nhưng nhanh chóng bị khống chế, Mã Thiết bị trúng tên chết, Mã Đằng và Mã Hưu cùng bị thương nặng, lại trúng tên nên ngã ngựa nên bị bắt. Tào Tháo giết hai cha con Mã Đằng cùng với Hoàng Khuê bêu đầu thị chúng, lại chém luôn Miêu Trạch, Lý Xuân Hương (với lý do "tiểu nhân, bất nghĩa") đồng thời chiêu an quân mã Tây Lương và phong tỏa các cửa ải bắt Mã Đại.

Cái chết của Mã Đằng theo lời kể của La Quán Trung, là nguyên nhân khiến Mã Siêu khởi binh chống Tào Tháo để báo cừu thù. Theo đó, Khi Mã Siêu ở lại Tây Lương, đêm ngủ mơ thấy mình nằm trên vùng đất có tuyết, một đàn hổ đến ăn thịt, giật mình tỉnh dậy, trong bụng hồ nghi lắm, liền hợp cả tướng tá lại, nói rõ chuyện trong mộng và đó là bối cảnh khởi đầu của trận Đồng Quan trong lịch sử Trung Quốc.

Tuy vậy hư cấu này hoàn toàn trái ngược với chính sử khi Mã Siêu khởi binh chống lại triều đình thì Mã Đằng đang cư trú ở Nghiệp Thành và đang giữ chức Túc vệ trong triều đình.

Xem thêm
Đổng Trác
Mã Siêu
Hàn Toại
Lưu Yên
Trương Ký

Tham khảo
 Tam Quốc chí, Trần Thọ, Bùi Tùng Chi ghi chú, các thiên:
 Quan Trương Mã Hoàng Triệu truyện
 Lưu Tư Mã Lương Trương Ôn Giả truyện
 Tam Quốc diễn nghĩa, nguyên tác: La Quán Trung, người dịch: Phan Kế Bính
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Lao động
 Trần Văn Đức (2008), Khổng Minh Gia Cát Lượng đại truyện, Nhà xuất bản Văn học
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng

Chú thích

Nhân vật quân sự Đông Hán
Quân phiệt cuối đời Hán
Sinh năm 156
Mất năm 212
Năm sinh không rõ
Mất năm 211
Người bị xử tử hình từ Cam Túc
Nhân vật quân sự Tam Quốc


title: Melanotus albertisi

text:
Melanotus albertisi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Lệch khúc xạ

text:
Lệch khúc xạ là hiện tượng có sự khác nhau về khúc xạ giữa hai mắt, có thể là một mắt bị cận thị còn mắt kia viễn thị hoặc cả hai mắt cùng cận cùng viễn nhưng khác nhau về mức độ. Đôi khi một mắt bình thường còn mắt kia bị cận, viễn hoặc loạn thị, điều đó có thể gây ra nhược thị do thị lực ở mắt có tật khúc xạ lớn hơn phát triển không bình thường.

Tham khảo

Thị giác
Nhãn khoa


title: Dicranomyia perserena

text:
Dicranomyia perserena là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Anacamptis papilionacea

text:
Anacamptis papilionacea là một loài lan. It is thường được biết đến với tên Butterfly orchid.

Hình ảnh

Tham khảo

papilionacea


title: Ghatanji

text:
Ghatanji là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Yavatmal thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Ghatanji có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 274 mét (898 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ghatanji có dân số 19.347 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Ghatanji có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Ghatanji, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Edward Norton

text:
Edward Harrison Norton (sinh ngày 18 tháng 8 năm 1969) là một diễn viên kiêm đạo diễn và nhà sản xuất phim người Mỹ.

Tiểu sử
Edward Norton sinh ra tại Boston nhưng lớn lên ở Columbia, tiểu bang Maryland. Mẹ là giáo viên tiếng Anh, mất năm 1997, bố là luật sư từng làm việc cho chính quyền Jimmy Carter và ông ngoại James Rouse là một kiến trúc sư nổi tiếng, từng tham gia quy hoạch thành phố Columbia.

Norton tốt nghiệp cử nhân khoa Lịch sử đại học Yale năm 1991, sau đó làm việc một thời gian tại Osaka, Nhật Bản trong công ty của ông ngoại, Enterprise Foundation. Trong thời gian theo học tại Yale, Edward Norton theo học dự thính một vài lớp học về Nghệ thuật và từ đây đã nảy sinh mong muốn được trở thành diễn viên. Cho tới năm 1996, anh làm việc tại New York và có tham gia diễn xuất trên sân khấu Broadway.

Sự nghiệp
Sự nghiệp điện ảnh của Edward Norton bắt đầu từ năm 1996 khi anh vượt qua 2000 thí sinh khác để được vào vai Aaron Stampler, một bệnh nhân tâm thần phân liệt trong bộ phim Primal Fear với sự tham gia của Richard Gere. Với vai diễn này, Edward Norton đã nhận được giải Quả cầu vàng (Golden Globe) và đề cử Oscar cho diễn viên phụ xuất sắc nhất. Năm 1998, Norton lại một lần nữa nhận đề cử Oscar, lần này là cho diễn viên chính xuất sắc nhất với vai một tên Quốc xã mới (néo-nazi) trong bộ phim American History X. Sự nghiệp của anh còn được đánh dấu bởi hai bộ phim được giới bình luận đánh giá cao, Fight Club (đạo diễn David Fincher, với Brad Pitt) và 25th Hour (đạo diễn Spike Lee).

Với tư cách là đạo diễn, Edward Norton cho ra mắt khán giả bộ phim Keeping the Faith mà anh đồng thời là nhà sản xuất.

Các phim tham gia

Điện ảnh

Truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1969
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên sân khấu Mỹ
Nhà hoạt động xã hội Hoa Kỳ
Cựu sinh viên Đại học Yale
Đạo diễn điện ảnh Mỹ
Người Mỹ gốc Anh
Nhà sản xuất phim Mỹ
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất
Nam biên kịch Mỹ


title: Fierville-les-Parcs

text:
Fierville-les-Parcs là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Fierville-les-Parcs sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Ravenea lakatra

text:
Ravenea lakatra là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được (Jum.) Beentje miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ravenea
Thực vật được mô tả năm 1994
Thực vật Madagascar
Thực vật cực kỳ nguy cấp Châu Phi


title: Quận Taylor, Texas

text:
200px|phải|nhỏ|Một người lính đứng bên con đại bàng đầu hói ở Tòa án quận Taylor

Quận Taylor (tiếng Anh:Taylor County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Abilene, Texas. Taylor được đặt tên theo Edward Taylor, George Taylor, và James Taylor, ba anh em chết trong trận Alamo. Theo kết quả điều tra dân số năm  2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 126.555 người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Texas


title: Thông tấn xã Yonhap

text:
Thông tấn xã Yonhap (tiếng Hàn: 연합, hanja: 聯合, âm Hán Việt: Liên hiệp) là thông tấn xã duy nhất của Hàn Quốc, trụ sở đặt thủ đô Seoul. Cơ quan truyền tin này cung cấp tin tức quốc nội và quốc tế qua nhiều dạng: ấn phẩm báo chí, truyền hình cùng và các dạng truyền thông khác ở Hàn Quốc.

Yohap được lập ngày 19 tháng 12 năm 1980 khi hai hãng Hapdong (합동통신; 合同通信, âm Hán Việt Hiệp Đồng thông tín) và Orient Press (동양통신; 東洋通信, Đông Dương thông tín) nhập làm một theo mô hình Thông tấn xã Kyodo của Nhật Bản. Yonhap có hợp đồng cộng tác với 65 thông tấn xã nước ngoài. Đặc biệt là Yonhap cũng có thỏa thuận với Thông tấn xã KCNA của Bắc Triều Tiên, ký năm 2002. Đây là cửa ngõ duy nhất của KCNA với thông tấn xã nước ngoài.

Yonhap có bản tin trên mạng Internet bằng các ngoại ngữ: tiếng Anh, Hoa, Nhật, Tây Ban Nha, Ả Rập và Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức bằng tiếng Anh của Yonhap

Báo chí phát hành ở Hàn Quốc
Hãng thông tấn
Công ty truyền thông đại chúng thành lập năm 1980
Khởi đầu năm 1980 ở Hàn Quốc
Truyền thông đại chúng Seoul


title: Witzeeze

text:
Witzeeze là một đô thị thuộc huyện Lauenburg, trong bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị Witzeeze có diện tích 10,46 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 930 người.

Tham khảo

Đô thị ở Schleswig-Holstein
Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: Phylloicus flinti

text:
Phylloicus flinti là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Phylloicus


title: Nomada nigroflavida

text:
Nomada nigroflavida là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Gribodo mô tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1894


title: Malleret

text:
Malleret là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 716 mét trên mực nước biển.

Địa lý
Thị trân có cự ly khoảng  về phía đông nam Aubusson, tại giao lộ các tuyến đường D29 và D18.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.John, từ thế kỷ 13.
 Lâu đài tại Segourzat.
 Thập tự bằng đá thế kỷ 16.
 Phế tích lâu đài tại Galmaud.

Liên kết ngoài
Malleret on the Quid website

Tham khảo

Xã của Creuse


title: Lagos, Pyrénées-Atlantiques

text:
Lagos, Pyrénées-Atlantiques là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Hình ý quyền (võ Thiếu Lâm)

text:
Xem các nghĩa khác của "Hình ý quyền" tại Hình ý quyền (định hướng)
Hình ý quyền (tiếng Anh phiên âm từ tiếng Hoa là Xing Yi Quan., còn có tên khác là Lục hợp quyền, xuất xứ từ Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam, có đặc điểm là thế quyền nhanh gọn, gấp gáp, nghiêm ngặt, mạnh bạo so với các môn quyền của trường phái Đạo gia chủ ôn nhu trầm ổn, dìu dặt và khoan thai.

Bài viết này không đề cập đến bài Hình ý quyền (Võ Đang) mà là bài Hình ý quyền còn gọi là Tâm Ý Lục hợp quyền và đôi khi lầm lẫn với tên bài Tâm ý bả cũng của Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam.

Nguồn gốc và danh xưng
Hình ý quyền "hình, thần kiêm bị". Hình ý quyền là một loại quyền trong võ thuật, còn gọi là "tâm ý quyền", "tâm ý lục hợp quyền" hoặc vắn tắt là "Lục hợp quyền".
Về tên gọi của Hình ý quyền cũng có nhiều cách nói khác nhau: có người cho rằng vì loại quyền này yêu cầu "tâm, ý thành ở bên trong, tay chân cơ thể hình ở bên ngoài ", ngoại hình và nội ý phải thống nhất cao độ, do đó mới đặt tên là "Hình ý quyền".
Có người lại cho rằng loại quyền này có ý tượng hình, lấy phép làm quyền, biểu hiện sự đặc sắc của nhiều loại động vật như hổ thì dũng mãnh, khỉ thì nhanh nhẹn, v.v.. mà thành tên.
Từ đây, bắt đầu có sự nhập nhằng về tên gọi của chúng giữa Hình ý quyền và Hình ý linh thú quyền lại cũng được diễn dịch là Hình ý quyền mà lẽ ra nên gọi chính xác là Tượng hình quyền vì các loại quyền thuật này mô phỏng các động tác của các loài động vật hoang dã trong thiên nhiên.

Về nguồn gốc của Hình ý quyền, theo Jacques Nguyễn Quí và Dufresne Thomas  khảo chứng thì do Cơ Long Phong (có chỗ gọi là Cơ Long Phụng, vì hai chữ Phong và Phụng viết dễ lẫn nhau) người Bồ Châu tỉnh Sơn Tây (Trung Quốc) sáng tác ra, cho tới nay đã có hơn 300 năm lịch sử. Tuy vậy lại có người bảo do Nhạc Phi thời nhà Nam Tống sáng tác ra.

Đầu đời Thanh, Hình ý quyền được truyền bá rất rộng rãi ở Sơn Tây, Hà Nam, Hà Bắc (Trung Quốc). Gần trăm năm nay, danh thủ nối nhau. Năm 1914, nhà Hình ý quyền là Hách Ân Quang qua thăm Nhật Bản dạy cho các học sinh du học ở Nhật, do đó đã đưa Hình ý quyền giới thiệu ra nước ngoài. Hiện nay Hình ý quyền không chỉ phát triển ở các nơi trên cả nước, mà ở Đông Nam Á, Nhật Bản, Châu Mỹ... cũng đều có tập luyện Hình ý quyền đồng thời còn có cả đoàn thể và báo chí chyên môn.
Xem thêm Các thuyết khác về Hình ý quyền

Đặc trưng kỹ pháp

Hình ý quyền lấy ngũ hành quyền (phác, bằng, toản, pháo, hoành tức bổ, hất, chọc, đập, gạt) và thập nhị hình quyền (quyền 12 hình tức long, hổ, hầu, mã, kê, yến, xà, đà, thai, ưng, hùng, báo tức rồng, hổ, khỉ, ngựa, gà, én, rắn, kỳ đà, la, ưng, gấu, báo) làm gốc quyền cơ bản.Về trang pháp thì lấy "tam thế thức" mã, cung, hư bộ làm gốc. Đây chính là Hình ý Linh thú quyền (Xing Yi Animal Fist) sau này của Võ Đang phái.

Các bài múa đơn luyện có: Ngũ Hành liên hoàn, Tạp thức chùy Bát thức quyền, Tứ bả quyền, Thập nhị hồng trùy, Xuất nhập động, Ngũ hành tương sinh, Long hổ đấu, Bát tự công, Thượng trung hạ bát thủ.

Về đối luyện quyền thì có Tam Thủ pháo, Ngũ Hoa Pháp, An Thân Pháo, Cửu Sáo Hoàn. Luyện tập khí giới lấy đao, thương, kiếm, côn làm chủ; phần lớn lấy tam hợp, lục hợp, liên hoàn, tam tài để gọi tên.

Các lưu phái
Một dải Hà Nam lưu hành Hình ý quyền phần lớn gọi là "Tâm ý quyền". Quyền pháp lấy "thập đại hình" (mười hình lớn là long, hổ, kê, ưng, xà, mã, miêu, hầu, dao, yến tức rồng, hổ, gà, ưng, rắn, ngựa, mèo, khỉ, diều, én) và "tứ quyền bát thức" làm quyền pháp cơ bản. Về trang pháp có Kê thoái trang (tấn chân gà), Ưng hùng trang (tấn ưng gấu). Bài bản đơn luyện thì có Long hổ đấu thập hình hợp nhất (mười hình hợp nhất), Thượng trung hạ tứ bả (bốn ngón (quyền) trên, giữa, dưới) v.v.. Đây chính là Hình ý Linh thú quyền lưu truyền ở miền Nam Trung Hoa sau này giống Hình ý linh thú quyền Võ Đang phái.

Các nơi lưu hành Hình ý quyền trừ nội dung có chỗ khác nhau ra, về mặt phong cách cũng có chỗ đặc sắc riêng.

Hình ý quyền ở một dải Hà Bắc quyền thế thư triển, ổn mạnh chắc chắn. Hình ý quyền lưu hành ở Sơn Tây thế quyền gấp gáp, kình lực tinh kéo.

Hình ý quyền ở một dải Hà Nam thì thế quyền dũng mãnh, khí thế hùng hậu.

Hình ý quyền có các đặc điểm sau: Giản dị gọn gàng, chất phác thực tế, tự nhiên. Về động tác thì phần lớn là đến thẳng đi thẳng, một co một duỗi, tiết tấu rõ ràng, chất phác thực tế không có hoa hòe hoa sói, có cái đẹp ở chỗ tự nhiên.

Đặc trưng quyền pháp
Động tác nghiêm mật gấp gáp, "ra tay như dũa thép, xuống tay như câu liêm", "hai khuỷu không lìa sườn, hai(bàn) tay không lìa tâm (tim)"; khi phát quyền thì vặn, quấn, đục, xoay, với thân pháp, bộ pháp kết hợp chặt chẽ, toàn thân trên dưới giống như đang vặn thừng không chút lơi lỏng.

Trầm tĩnh, ổn định mau lẹ, thân ngay bộ, vững. Yêu cầu ngực nở bụng thực, khí trầm đang điền, cương mà không cứng đờ, nhu mà không mềm xèo, kình lực thi triển trầm thực.

Mau lẹ hoàn chỉnh. Hình ý quyền yêu cầu "lục hợp" tức là tâm hợp ý, ý hợp khí, khí hợp lực (gọi là nội tam hợp), vai và háng hợp, khuỷu và gối hợp, tay và chân hợp (gọi là ngoại tam hợp).

Về động tác thì cường điệu phép (pháp) thân trên, tay chân cùng đến, một phát là đến, một tấc (đã) là trước (ý muỗn chỉ tốc độ và độ dài hơn đòn của đối phương). Trong "quyền phổ" có ghi: "Nổi như gió, rơi như tên, đánh ngã (đối thủ) rồi vẫn hiềm còn chậm".

Hình ý quyền coi trọng tam tiết, bát yếu. Tam tiết (ba đốt) là: đốt ngọn nổi, đốt giữa theo, đốt gốc đẩy.

Kể về toàn thân thì đầu và tay (chi trên) là đốt ngọn, thân mình là đốt giữa, chi dưới (chân) là đốt gốc.

Ngay một bộ phận cơ thể cũng có thể chia nhỏ ra thành ba đốt. Lấy tay làm ví dụ, khi ra đòn nắm tay là đốt ngọn, cẳng tay (dưới) cả khuỷu là đốt giữa, cánh tay trên với vai là đốt gốc. Thể hiện tam tiết cốt để đảm bảo toàn thân hoàn chỉnh thành một thể thống nhất, nội ngoại hợp nhất.

Yếu lý quyền pháp
Tám điều cần (bát yếu) là:
Đỉnh: (đẩy lên trên, tức là "đầu phải đảy lên chỏm, chưởng phải đẩy ra trước, lưỡi phải đảy lên hàm ếch, để nối hai mạch nhâm, đốc").
Khâu: khép vào, "vai phải khép, mu bàn chân bàn tay phải khép, (hai) hàm răng phải khép").
Viên: là tròn, tức là "ngực, lưng, hổ khẩu khớp nối ngón tay cái và ngón tay trỏ phải tròn".
Mẫn::là nhạy, tức tâm phải nhạy; chân phải nhạy; tay phải nhạy".
Bão: là ôm giữ, tức là "đan điền phải giữ (khí), tâm phải giữ ý sáng suốt, hai khuỷu phải giữ (sườn)".
Thùy: chúc đầu xuống, xuôi xuống, tức vai phải xuôi, khuỷu tay phải xuôi, khí phải xuôi" -- thuận.
Khúc: là gập lại, tức là "cánh tay gập, chận phải gập, cổ tay phải gập".
Đỉnh: là cứng cỏi tức "kình (lực) phải cứng cỏi, xương sống phải cứng thẳng, đầu gối phải thẳng cứng".

Có như thế mới bảo đảm được các bộ vị, tư thế của thân thể thi triển chính xác.

Đấu pháp
Hình ý quyền còn bao hàm cả lý luận về giao đấu và nội dung kỹ thuật chiến thuật phong phú. Nó nhấn mạnh dám đánh sẽ thắng, ý thức chiến đấu dũng cảm xông lên. quyền phổ dạy: "Ngộ địch hữu chủ, lâm nguy bất cụ" ("Gặp địch giữ chủ động, gặp nguy chẳng sợ").

Về tư tưởng chiến thuật, có chủ chương mau lẹ đột ngột, tự ta làm chủ, khi giao đấu thì "thừa cơ bất bị nhi công chi, do cơ bất ý nhi xuất chi" (tức "thừa cơ (họ) không chuẩn bị mà tấn công, do cơ hội (họ) không để ý mà ra đòn"), về mặt kỹ thuật công phòng hình ý quyền đề xướng "cận đả khoái công" (đánh gần, tấn công nhanh): "Tiến là né, né là tiến, bắt tất cầu xa".

Hình ý quyền chủ chương bảy ngọn quyền đầu, vai, khuỷu, tay, háng, gối, chân đều cùng dùng, gặp đâu cũng phát đòn "xa thì dùng tay, gần thì dùng khuỷu; xa nữa dùng chân, gần hơn dùng gối". Đồng thời còn yêu cầu kết hợp hư thực, biết mình biết người, thức cơ mà làm, không nên câu nệ kỹ thuật thành chương pháp, làm thế nào để "quyền mà không có quyền, có ý mà không cố ý, không cố ý tức là ý thật" mới được coi là công phu thượng thừa.

Trong lý luận chiếu đấu của Hình ý quyền có sáu nguyên tắc tức là công (sự khéo léo, xảo diệu), thuận(tự nhiên), dũng (quyết đoán), tật (mau lẹ, đột ngột), lang (không nương tay, chẳng dung tình), chân (khiến địch không sao trốn thoát), sáu cách này gọi là "sáu phương ảo diệu".

Phương pháp huấn luyện
Hình ý quyền chú trọng huấn luyện sức lực.

Công phu bước một là "xây dựng cơ bản, khỏe mạnh thân thể, kiến cho xương cốt rắn như sắt đá", về kỹ thuật đề cao tạo cơ bản thật tốt gọi là công phu "minh kình" (kình lực rõ).

Bước hai yêu cầu luyện "ám kình và hóa kình công phu" (công phu có kình lực ngầm và hóa giải kình lực) yêu cầu toàn thân hoàn chỉnh, cương nhu giúp nhau, tinh thần tập trung, hình thần hợp nhất, lấy ý dẫn dắt cơ thể, lấy khí phát lực. (Theo chu trình cao của công phu là "dùng tâm điều ý, dùng ý dẫn khí, dùng khí thúc kình, dùng kình phát lực").

Có thể thấy Hình ý quyền đối với các công năng sinh lý của các bộ phận trong cơ thể đều có yêu cầu tương đối cao.

Động tác Hình ý quyền ngay ngắn, không dựa dẫm, phép đánh có thể nhu có thể cương, người có thể chất khác nhau đều có thể tùy sức mình mà tập luyện. Những năm lại đây cũng được chọn dùng vào thể dục y học chữa bệnh.

Các thuyết khác về Hình ý quyền

Nguồn gốc
Có nhận thức rằng Hình ý quyền là một trong ba môn võ hiện được xếp trong Nội Gia mà truyền thuyết cho xuất phát từ núi Võ Đang. Song sự thật là Hình ý Quyền, lúc đầu mang tên Lục Hợp Quyền, bắt nguồn từ Cơ Tế Khả, biệt danh Long Phong (1602-1683), người tỉnh Sơn Tây. Tài liệu có ghi lại là Cơ Tế Khả có viếng chùa Thiếu Lâm. Hiện nay tại chùa vẫn còn lưu truyền bài Tâm ý bả, với đòn thế rất giống môn Hình ý hiện đại.

Cơ Tế Khả có hai người học trò là Tào Kế Võ và Trịnh lão sư.
Tào Kế Võ là một vị tướng dưới triều Hoàng đế Khánh Hy (1662-1772), và dạy cho hai anh em Đới Long Bang (khoảng 1713-1802) và Đới Lăng Bang, người thuộc tỉnh Sơn Tây.

Còn Trịnh Lão sư dạy cho Mã Học Lể (khoảng 1715-1790), người tỉnh Hà Nam.

Từ hai nhân vật Đới Long Bang và Mã Học Lể, môn phái Hình ý này chia thành ba chi nhánh.

Từ Mã Học Lể bắt nguồn chi phái Hà Nam, lấy tên Tâm ý Lục Hợp Quyền. Ông chỉ truyền dạy cho người đạo Hồi. Lự Khao Cao (1873-1963) là người đầu tiên dạy ngoài giới Hồi giáo.

Đới Long Bang dạy hai con trai là Văn Lương và Văn Huân, và Lý Lạc Năng (khoảng 1808- 1890), biệt danh Năng Nhiên.

Đới Văn Lương và Đới Văn Huân chỉ dạy trong gia đình, và cho con trai. Cho tới Đới Khôi (1874-1951), vì không có con trai nên mới chịu truyền ra ngoài dòng tộc. Nhờ vậy chi phái Sơn Tây, mang danh là Tâm ý Quyền, mới được phổ biến sau nầy.

Lý Lạc Năng sau khi học với Đới Long Bang, trở về Hà Bắc và thâu học trò tại đây. Từ đó bắt nguồn chi phái Hà Bắc, với tên là Hình ý Quyền. Chi nhánh nầy được nhiều người theo học và được biết hơn hai chi phái kia.

Vào cuối thế kỷ thứ 19, Lý Tồn Nghĩa (1847-1921) và Lưu Vỹ Tường thành lập với hai võ sư Thái Cực quyền và Bát Quái Chưởng, môn Nội Gia Quyền. Từ đây bắt đầu sự lầm lẫn với môn Nội Gia xưa ghi lại bởi Hoàng Tông Hy (1610-1695), và người ta đều nghĩ là Nội Gia bao gồm ba môn Hình ý Quyền, Thái Cực quyền và Bát Quái Chưởng!

Đặc điểm
Chiến đấu pháp của Hình ý quyền có thể tóm gọn trong hai câu: "Mạn công trực thủ, hậu phát tiên chí" (tấn công nhanh trên đường thẳng, đi sau tới trước), "Thiếp thân kháo đả, dĩ đoản chế trường" (Đến sát thân địch vừa hất vừa đánh, dùng đòn ngắn thắng đòn dài).

Vì môn đồ Hình ý quyền chuyên đánh trên đường thẳng, nhập vào trung môn (chánh diện), nên không cho địch thủ có cơ hội phát triển đòn công và tuy ra đòn sau nhưng đòn lại tới trước. Khi tới sát địch thì hất hay đánh. Chi phái Hà Nam chuyên về hất. Nhưng lúc địch thủ nhanh hơn, thì môn sinh Hình ý quyền chạy tấn công bên hông.

Kình lực được phát huy qua sự phối hợp giữa bộ tiến, eo xoay, cột xương sống trôi lên sụp xuống và đòn tay đánh tới.

Tuy là môn phái miền Bắc Trung Quốc nhưng sử dụng nhiều đòn tay hơn đòn đá. Đòn đá lại không quá bụng. Đòn thế lúc phát thì có kình.
Chi phái Hà Bắc đòn thế ngắn gọn, đơn giản dựa trên 17 thế căn bản là Ngũ Hành quyền và Thập nhị Hình quyền. Những bài quyền có Ngũ hành liên hoàn quyền, Thập nhị hình quyền, Tạp thức trùy, Tứ bả quyền, Thập nhị hồng trùy...

Chi phái Sơn Tây giống chi nhánh Hà Bắc hơn. Chương trình huấn luyện bao gồm Ngũ hành quyền, Thập đại hình, Giao tế tứ bả, Ngũ thãng hạp thế...

Chi nhánh Hà Nam thì khác hẳn hai hệ phái trên, đòn thế rộng hơn, mạnh bạo hơn, căn bản chỉ có Thập đại Hình Quyền. quyền thuật có những bài Thập đại hình, Tứ bả trùy...

Và phải nói tới môn ý quyền (còn có tên là Đại Thành Quyền), sáng lập do Vương Hương Chai (khoảng 1885-1963) trên nền tảng Hà Bắc Hình ý quyền pha lẩn với vài môn võ khác. Môn nầy không có bài quyền, và rất chú trọng tới phần ý hơn là phần Hình, nên đặc biệt luyện tập Trạm thung (môn sinh đứng bất động giữ một tư thế và hít thở).

Tham khảo
Hình Ý quyền - Nguồn gốc và các chi phái của Jacques Nguyễn Quí và Thomas Dufresne

Một vài khảo sát

Hình ý quyền là môn võ miền Bắc Trung Quốc, có nguồn gốc từ chùa Thiếu Lâm tại tỉnh Hà Nam, với nhiều đòn tay hơn đòn chân, đòn thế đơn giản và mạnh bạo. Môn nầy không có liên quan lịch sử với môn Nội Gia quyền ghi lại bởi Hoàng Tông Hy vào thế kỷ thứ 17, như hiện nay nhiều võ sư lầm tưởng.

Hình ý quyền mà thật ra phải gọi đúng tên của nó là Lục Hợp Quyền là một môn quyền của Thiếu Lâm mà ban đầu xuất xứ được lưu truyền khắp dải Sơn Đông, Hà Bắc. Lục Hợp có nghĩa là: Nội tam hợp (Ý - Khí - Lực), và Ngoại tam hợp (Thân - Thủ - Bộ). Môn này sau này được lưu truyền trong phái Thiếu Lâm Vy Đà Môn của dòng họ Vạn Lại nổi tiếng khắp vùng Hoa Bắc Trung Hoa.

Môn Hình ý quyền này, tức là Lục Hợp Quyền, được lưu truyền rằng có một tên khác là Tâm ý Bả (không nên lầm lẫn với bài Tâm ý Quyền khác nữa cũng được sáng tạo và truyền dạy tại Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam) được truyền dạy bảo mật trong các Thiền phòng và các tu viện của chùa Thiếu Lâm tại Tung Sơn, Hà Nam.

Bài Tâm ý Bả này là một trong những bài quyền xuất hiện rất sớm tại chùa Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam từ khi chùa mới được thành lập vào thời nhà Bắc Ngụy (386-534) dưới triều Hiếu Văn Đế (471-499).

Nội dung của bài Lục Hợp Quyền, hay Tâm ý Bả, rất hợp với phong thái và nội dung của giáo pháp Thiếu Lâm quyền đề cao sự hòa hợp Thân-Tâm trong nội dung giáo lý của Phật giáo Thiền tông.

Còn Hình ý quyền (mà có lẽ là Hình ý Linh thú quyền) tương truyền do Nhạc Phi (), một danh tướng thời Nam Tống sáng tác và Hình ý quyền của Trương Tam Phong sư tổ Võ Đang Phái không biết có khác gì với Hình ý Linh thú quyền tức là Tượng Hình Quyền đang được lưu truyền trong dân gian bắt chước theo các bộ dạng mô phỏng và cách điệu lên các động tác của các loại động vật giống như Ngũ Hình quyền (Long, Xà, Hổ, Báo, Hạc) của Thiếu Lâm vậy.

Ngoài ra còn có nhiều lưu phái Hình ý quyền được lưu truyền trong dân gian lẽ ra phải gọi đúng tên của chúng là Hình ý Linh thú quyền hay chính xác hơn là Tượng Hình Quyền vì các dạng quyền thức của chúng được mô phỏng theo động tác của các loài động vật hoang dã trong thiên nhiên .

Sau đây là trích đoạn Lục Hợp Quyền trong tác phẩm Lục Hợp Quyền, Lục Hợp Đao, Lục Hợp Thương của phái Vy Đà Môn (Thiếu Lâm) do cố võ sư Vạn Lại Thanh thủ tác Trung văn, dịch giả Hương Giang, nhà xuất bản Tủ Sách Võ thuật xuất bản tại Sài Gòn trước năm 1975 để bạn đọc tham khảo thêm và mở rộng đường dư luận. Nguyên văn như sau:

"...
Luận về Lục Hợp Quyền

Lục Hợp quyền là của Vy Đà Môn thuộc Thiếu Lâm phái, nên cũng có tên là Vy Đà quyền, nhưng sở dĩ gọi là Lục Hợp quyền vì có Nội tam hợp và Ngoại tam hợp.

Nội tam hợp gồm Tinh, Thần, Khí, Ngoại tam hợp gồm Thủ, Nhãn, Thân. Nội ngoại có tương hợp thì mới có thể luyện quyền mà chế thắng đối phương. Lại còn cần có sự hợp nhất của Ngũ hành và Tứ tiêu mới có thể thành công. Ngũ hành gồm Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; Tứ tiêu thì răng gọi là Cốt tiêu, lưỡi gọi là nội tiêu, lỗ chân lông trên toàn thân gọi là Huyết tiêu, ngón chân ngón tay gọi là Cân tiêu.

Có người nói rằng, Lục hợp là Nhãn hợp với Tâm, Tâm hợp với Khí, Khí hợp với Thân, Thân hợp với Thủ, Thủ hợp với Cước, Cước hợp với Khóa (cái háng). Nhưng như vậy chẳng qua cũng chỉ là nói về ý nghĩa của Lục hợp mà thôi.

Nay có người nói tới Bát thức của vũ công, tức là nói về Nhĩ, Mục, Thủ, Túc. Luyện vũ công là phải luyện Bát thức. Bát thức lại phân làm Thượng tứ thức và Hạ tứ thức, tức là nói về chân và tay. Thượng tứ thức là Lũ Đả Đằng Phong, Hạ tứ thức là Thích Đàm Tảo Quải.
Quyền cước Bát thức cũng lại là Bát hình. Bát hình là Miêu xuyên, Cẩu thiểm, Thố cổn, Ưng phiên, Tùng tử linh, Tế hung xảo, Diêu tử phiên thân, và Đọa tử cước.

Bát thức của ngành võ công như Bát pháp của ngành văn. Nhưng đến trình độ nào thì sử dụng được Bát pháp của ngành văn, cũng như tới trình độ nào thì vận dụng được Bát thức của ngành võ ? Ấy là phải như bậc văn thánh là Khổng Phu Tử và bậc võ thánh là Nhạc Vũ Mục vậy.

Lục hợp quyền của môn phái Vy Đà là môn quyền thuật có thể luyện tập bằng bất cứ bộ phận nào trên thân thể. Môn phái Vy Đà là có tất cả 24 bí thuật quyền cước, bí thuật thông dụng chỉ chừng bảy tám, trong đó Lục hợp quyền là căn bản công phu nhất.

Cuối đời Thanh, người có công phu tinh luyện về môn quyền này là Thần Thương Lưu Kính Viễn tiên sinh ở Thương châu Hà Bắc. Môn quyền này còn có Xích cừu liên quyền, là một thể thức Hầu quyền, khi luyện tập, hai người cùng luyện cùng đấu, một tay mà phân làm ba tay, phạm vi ứng dụng thật rộng lớn.

Môn phái Vy Đà căn cứ theo Tam Tài, Ngũ hành, Thất tinh, Bát quái, Cửu quan, lại dựa theo Bát phong của trời, Bát biến của đất, Bát thức của người (Bát thức gồm 2 tay, 2 chân, 2 tai, 2 mắt) mà nghiên cứu. Phép đánh thì có Bát đả, Bát phong, Bát bế, Bát tiến, Bát thoái, Bát cố, Bát thức và Bát biến, tổng cộng là 64 phép. Thêm vào đỏ còn có lục bả tổng quyền pháp. Về môn khí giới thì có Lục hợp đao pháp, song kiếm, đơn câu, là những phép mà các môn phái khác chưa có. Phép động thủ thì có Lục tuyện thối, gồm Khổn thối, Liên thối, Chuyển hoàn thối, Tiệt thối, Xước thối và Liêu âm thối. Những phép này đều là tinh túy của môn phái Vy Đà.

Lục hợp quyền phổ chép lại dưới đây gồm 24 mục, có thể xen hình vẽ mà tập luyện, ích lợi không phải là ít vậy.

..."

Trong Thiếu Lâm quyền Phổ của chùa Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam  thì lại trưng bày ra nguyên bản bài Tâm ý Bả lại có nội dung đường quyền khác với bản Lục Hợp quyền này khá nhiều. Song xem kỹ lại, ta cũng có thể nhận ra những nét chính cơ bản vẫn là phong cách quyền pháp của Phật gia chủ về phép đánh nghiêm ngặt, chặt chẽ trong các động tác, cường dương ngoại tráng, thế đánh gấp rút, thần thái uy nghi khác hẳn với phong thái tiêu diêu nhàn nhã và tự tại của các đường quyền thuộc trường phái Đạo gia, thật là đúng với câu ngạn ngữ dân gian được lưu truyền trong thiên hạ ở Trung Hoa xưa và nay "Bắc có Thiếu Lâm, nam có Võ Đang ", quả nhiên y như là một trời một vực cách nhau xa lắm.

Chú thích

Xem thêm
Võ thuật
Võ Thiếu Lâm
Tượng Hình Quyền
Võ Đang Phái
Nga Mi Võ Phái
Thái cực quyền
Bát quái chưởng

Liên kết ngoài
Phim Hình ý quyền Linh Thú
Film Wutang Xing Yi Quan (phim tài liệu Hình ý quyền của Võ Đang phái)
Phim Hình ý quyền (Lục Hợp quyền Thiếu Lâm)

Võ thuật Trung Hoa
Đạo giáo
Wushu


title: Tiếng Hy Lạp hiện đại

text:
Tiếng Hy Lạp hiện đại (, ,  hoặc ), thường được người nói gọi đơn giản là tiếng Hy Lạp (, ), gọi chung là các phương ngữ của tiếng Hy Lạp được nói trong thời kỳ hiện đại và bao gồm cả hình thức chuẩn hóa chính thức của nhóm ngôn ngữ đôi khi được gọi là tiếng Hy Lạp hiện đại chuẩn. Sự kết thúc của thời kỳ Hy Lạp Trung đại và sự khởi đầu của Hy Lạp hiện đại thường được gán một cách tượng trưng cho sự sụp đổ của Đế quốc Byzantine vào năm 1453, mặc dù ngày đó không có ranh giới ngôn ngữ rõ ràng và nhiều đặc điểm đặc trưng của ngôn ngữ hiện đại phát sinh từ nhiều thế kỷ trước, bắt đầu khoảng thế kỷ thứ tư công nguyên.

Trong thời gian dài, ngôn ngữ tồn tại trong tình trạng diglossia với các phương ngữ nói trong khu vực tồn tại song song ở Hy Lạp với các dạng viết cổ xưa hơn, như với các phương ngữ bản địa và học thức (Dimotiki và Katharevousa) tồn tại trong suốt thế kỷ 19 và 20.

Phương ngữ
Các phương ngữ Hy Lạp hiện đại bao gồm Demotic, Katharevousa, Pontus, Cappadocia, Mariupol, Nam Ý, Yāwān và Tsakonia.

Demotic
Nói đúng ra, bình dân () chỉ đến tất cả các phương ngữ phổ biến của tiếng Hy Lạp hiện đại tiến hóa theo một con đường chung từ tiếng Hy Lạp Koine và đã duy trì sự thông hiểu lẫn nhau ở mức độ cao đến nay. Như trong các bài thơ Ptochoprodromic và Digenis Acritas, tiếng Hy Lạp Bình Dân là thổ ngữ đã có từ trước thế kỷ 11 và được gọi là ngôn ngữ "La Mã" của người Hy Lạp Byzantine, đáng chú ý là ở Hy Lạp bán đảo, các đảo Hy Lạp, ven biển Tiểu Á, Constantinople và Síp.

Ngày nay, dạng chuẩn hoá của tiếng Hy Lạp Bình Dân là ngôn ngữ chính thức của Cộng hòa Hy Lạp và Síp, và được gọi là "Tiếng Hy Lạp hiện đại chuẩn", hay đơn giản hơn là "tiếng Hy Lạp", "tiếng Hy Lạp hiện đại" hoặc "tiếng Bình Dân".

Tiếng Hy Lạp Bình Dân bao gồm nhiều biến thể khu vực khác nhau với sự khác biệt nhỏ về ngôn ngữ, chủ yếu là về âm vị và từ vựng. Do mức độ thông hiểu lẫn nhau cao của nhóm này, các nhà ngôn ngữ học Hy Lạp gọi chúng là "thổ ngữ" của một "phương ngữ Bình Dân" rộng hơn, được gọi là "tiếng Hy Lạp Koine hiện đại" ( - 'Neo-Hellenic'). Tuy nhiên, hầu hết các nhà ngôn ngữ học nói tiếng Anh đều gọi chúng là "phương ngữ", chỉ nhấn mạnh mức độ biến đổi khi cần thiết. Các phương ngữ Hy Lạp Bình Dân được chia thành hai nhóm chính, miền Bắc và miền Nam.

Tiếng Hy Lạp Bình Dân đã chính thức được dạy bằng chữ Hy Lạp đơn âm phù hiệu từ năm 1982. Chữ đa âm phù hiệu vẫn phổ biến trong giới trí thức.

Katharevousa
Katharevousa (Κθρεύ) là một phương ngữ xã hội bán nhân tạo được quảng bá vào thế kỷ 19, là nền tảng của nhà nước Hy Lạp hiện đại, như một sự thỏa hiệp giữa Tiếng Hy Lạp cổ đại và tiếng Bình Dân hiện đại. Nó là ngôn ngữ chính thức của tiếng Hy Lạp hiện đại cho đến năm 1976.

Tiếng Katharevousa được viết bằng chữ Hy Lạp đa âm phù hiệu. Ngoài ra, trong khi tiếng Hy Lạp Bình Dân chứa các từ mượn từ tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Ý, tiếng Latinh và các ngôn ngữ khác, phần lớn chúng đã bị thanh trừng từ tiếng Katharevousa.

Pontus

Tiếng Pontus (τΠτ) ban đầu được nói dọc theo bờ biển Biển Đen ở Thổ Nhĩ Kỳ, khu vực được gọi là Pontus, cho đến khi hầu hết người nói của nó bị giết hoặc chuyển đến Hy Lạp hiện đại trong cuộc diệt chủng Pontus (1919, 1921), sau đó là trao đổi dân cư giữa Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ năm 1923. (Một số lượng nhỏ người Hồi giáo nói tiếng Hy Lạp Pontus đã thoát khỏi những sự kiện này và vẫn cư trú tại các ngôi làng Pontus của Thổ Nhĩ Kỳ). Nó đến từ tiếng Hy Lạp Koine và bảo tồn các đặc điểm của tiếng Hy Lạp Ionia do các thuộc địa cổ đại của khu vực. Tiếng Pontus đã phát triển thành một phương ngữ riêng biệt từ tiếng Hy Lạp Bình Dân do kết quả của sự cô lập khu vực với dòng tộc chính Hy Lạp sau cuộc Thập tự chinh thứ tư phân chia Đế quốc Byzantine thành các vương quốc riêng biệt (xem Đế quốc Trapezous).

Cappadocia
Cappadocia (αππδ) là một phương ngữ Hy Lạp ở miền trung Thổ Nhĩ Kỳ có cùng số phận với tiếng Pontus; người nói của nó định cư ở lục địa Hy Lạp sau cuộc diệt chủng Hy Lạp (1919-1921) và cuộc trao đổi dân cư giữa Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 1923. Tiếng Hy Lạp Cappadocia chuyển hướng từ các phương ngữ Hy Lạp Byzantine, bắt đầu với các cuộc chinh phạt của Thổ Nhĩ Kỳ ở Trung Á trong thế kỷ 11 và 12, và do đó đã phát triển một số đặc điểm cơ bản, như không còn giống danh từ. Tuy nó bị cô lập khỏi các cuộc chinh phạt thập tự chinh (Cuộc thập tự chinh thứ tư) và ảnh hưởng của người Venice sau này ở bờ biển Hy Lạp nhưng nó vẫn giữ các từ ngữ Hy Lạp cổ đại cho nhiều từ được thay thế bằng từ ngôn ngữ Rôman trong tiếng Hy Lạp Bình Dân. Nhà thơ Rumi, tên gọi có nghĩa là "La Mã", chỉ đến nơi cư trú của ông trong số những người nói tiếng Hy Lạp "La Mã" của Cappadocia, đã viết một vài bài thơ bằng tiếng Hy Lạp Cappadocia, một trong những minh chứng sớm nhất của phương ngữ này.

Mariupol
Rumeíka (Ρωμαίικα) hay tiếng Hy Lạp Mariupol là một phương ngữ được nói ở khoảng 17 ngôi làng xung quanh bờ biển phía bắc của Biển Azov ở miền nam Ukraina và Nga. Tiếng Hy Lạp Mariupol có liên quan chặt chẽ với tiếng Hy Lạp Pontus và phát triển từ phương ngữ tiếng Hy Lạp được nói ở Krym, một phần của Đế quốc Byzantine và sau đó là Đế quốc Trapezous Pontus, cho đến khi nhà nước này rơi vào tay Ottoman năm 1461. Sau đó, nhà nước Hy Lạp Crimea tiếp tục tồn tại với tư cách là Công quốc Theodoro Hy Lạp độc lập. Cư dân Crimea nói tiếng Hy Lạp được Ekaterina II Đại đế mời đến tái định cư tại thành phố mới Mariupol sau Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1768-1774) để thoát khỏi Crimea do Hồi giáo thống trị. Các đặc điểm chính của tiếng Mariupol có những điểm tương đồng nhất định với cả tiếng Pontus (ví dụ: thiếu sự tổng hợp nguyên âm -ía, éa) và các phương ngữ miền bắc của phương ngữ cốt lõi (ví dụ như thanh âm miền bắc).

Nam Ý

Nam Ý hoặc Italia (Κτω) bao gồm cả hai phương ngữ Calabria và Griko, được nói bởi khoảng 15 ngôi làng ở vùng Calabria và Apulia. Phương ngữ Nam Ý là dấu vết sống cuối cùng của các yếu tố Hy Lạp ở miền Nam nước Ý đã từng hình thành Magna Graecia. Nguồn gốc của nó có thể từ những người định cư Hy Lạp Dorian đã xâm chiếm khu vực từ Sparta và Korinthos vào năm 700 trước Công nguyên.

Nó đã nhận được ảnh hưởng đáng kể của Hy Lạp Koine thông qua người thực dân Hy Lạp Byzantine, người đã đưa ngôn ngữ Hy Lạp trở lại cho khu vực, bắt đầu từ cuộc chinh phạt Ý của Justinianus I vào thời cổ đại và tiếp tục qua thời Trung cổ. Phuong ngữ Griko và Dometic có thể thông hiểu lẫn nhau ở một mức độ nào đó, nhưng trước đây có một số đặc điểm chung với tiếng Tsakonia.

Yawan
Yawan là một ngôn ngữ gần như biến mất của người Do Thái Rôman. Ngôn ngữ này đã bị suy giảm trong nhiều thế kỷ cho đến khi hầu hết người nói của nó bị giết trong Holocaust. Sau đó, ngôn ngữ này chủ yếu được gìn giữ bởi những người Rôman di cư còn lại đến Israel, nơi nó bị thay thế bởi tiếng Do Thái hiện đại.

Tsakonia
Tiếng Tsakonia () được nói ở dạng đầy đủ ngày nay chỉ ở một số ít làng xung quanh thị trấn Leonidio thuộc vùng Arcadia ở Nam Peloponnesos, và một phần được nói xa hơn trong khu vực. Tiếng Tsakonia phát triển trực tiếp từ tiếng Laconia (Spartan cổ đại) và do đó có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp Doric.

Nó có đầu vào hạn chế từ tiếng Hy Lạp Koine và khác biệt đáng kể và không thông hiểu lẫn nhau với các phương ngữ Hy Lạp khác (như tiếng Hy Lạp Bình Dân và tiếng Hy Lạp Pontus). Một số nhà ngôn ngữ học coi nó là một ngôn ngữ riêng biệt vì điều này.

Chữ viết
Tiếng Hy Lạp hiện đại được viết theo bảng chữ cái Hy Lạp, có 24 chữ cái, mỗi chữ cái có chữ hoa và chữ thường (nhỏ). Ngoài ra, kí tự sigma còn có một dạng cuối đặc biệt. Có hai ký hiệu phụ, các dấu nhọn chỉ trọng âm và các dấu tách đôi biểu thị kí tự nguyên âm tuy không phải là một phần của một kí tự kếp hợp. Tiếng Hy Lạp có một phép chính tả lịch sử và ngữ âm hỗn hợp, trong đó cách viết lịch sử được sử dụng nếu cách phát âm của chúng phù hợp với cách sử dụng hiện đại. Sự tương ứng giữa các âm vị phụ âm và tự vị phần lớn là thống nhất, nhưng một số nguyên âm có thể được viết theo nhiều cách. Vì vậy, đọc thì dễ nhưng viết thì khó.

Một số kí hiệu dấu phụ được sử dụng cho đến năm 1982, khi chúng được chính thức bị bỏ trong chính tả tiếng Hy Lạp vì không còn tương ứng với cách phát âm hiện đại của ngôn ngữ này. Chữ viết đơn âm phù hiệu ngày nay được sử dụng trong bối cảnh chính thức, trong trường học và cho hầu hết các mục đích viết hàng ngày ở Hy Lạp. Chữ viết đa âm phù hiệu, bên cạnh đang được sử dụng cho các phương ngữ cũ của tiếng Hy Lạp, vẫn được sử dụng trong in ấn sách, đặc biệt đối với mục đích học thuật và nghệ thuật, và trong sử dụng hàng ngày bởi một số tác giả bảo thủ và người già. Giáo hội Chính thống Hy Lạp tiếp tục sử dụng đa âm phù hiệu và Christodoulos của Athens muộn và Thượng hội đồng thánh của Giáo hội Hy Lạp đã yêu cầu đưa đa âm phù hiệu làm chữ viết chính thức trở lại.

Cú pháp và hình thái

Tiếng Hy Lạp hiện đại phần lớn là một ngôn ngữ tổng hợp. Tiếng Hy Lạp hiện đại và tiếng Albania là hai ngôn ngữ Ấn-Âu hiện đại duy nhất giữ được dạng thụ động tổng hợp (dạng thụ động Bắc German là một sự đổi mới gần đây dựa trên một đại từ phản thân ngữ pháp hoá).

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Portal for the Greek Language (modern & ancient) of the Center for the Greek Language
 Hellenic National Corpus  of the Institute for Language & Speech Processing
 Audio example of Modern Greek

Khóa học

 Khóa học trực tuyến "Filoglossia" của ILSP
 Khóa học trực tuyến tiếng Hy Lạp "Tiếng Hy Lạp của Đài phát thanh" từ đài phát thanh Síp CyBC phát bằng tiếng Anh, 105 bài học với các tệp âm thanh thực

Từ điển và chú giải

 Từ điển tiếng Anh Hy Lạp Georgacas cho văn học Hy Lạp hiện đại
 Từ điển Triantafyllides cho tiếng Hy Lạp hiện đại tiêu chuẩn (Lexicon của Koine Hy Lạp hiện đại)
 Thuật ngữ Hy Lạp - Anh hiện đại
 Từ điển tiếng Anh Hy Lạp (tiếng Hy Lạp hiện đại)

Ngữ pháp

 Minh họa ngữ pháp Hy Lạp hiện đại

Viện

 Trang web chính thức của Trung tâm Ngôn ngữ Hy Lạp
 Viện nghiên cứu Hy Lạp hiện đại của Quỹ Manolis Triandaphyllidis tại Đại học Aristotle ở Thessaloniki
 Trung tâm nghiên cứu các phương ngữ và thành ngữ Hy Lạp hiện đại của Học viện Athens (hiện đại)
 Hiệp hội Ngôn ngữ học Síp (CyLing)
 Viện xử lý ngôn ngữ

Ngôn ngữ tại Hy Lạp
Ngôn ngữ tại Síp
Ngôn ngữ tại Ý
Ngôn ngữ tại Albania
Ngôn ngữ tại Thổ Nhĩ Kỳ


title: Anaxagorea

text:
Anaxagorea là một chi thực vật thuộc họ Annonaceae.

Chi này chứa các loài cây gỗ nhỏ hay cây bụi. Cụm hoa mọc ở đầu cành, đối diện với lá, ở trong hay ngoài nách lá, tụ lại thành chùm hay 1 hoa. Hoa có cuống. Đế hoa lồi. Lá đài 3, mở bằng mảnh vỏ (xếp van), hợp tại gốc. Cánh hoa 6, mọc thành 2 vòng, mỗi vòng xếp van, thẳng đứng tới trải phẳng, gần đều hay các cánh ngoài to hơn một chút. Nhị hoa nhiều, tất cả đều là nhị sinh sản, nhưng đôi khi các nhị bên trong có thể tiêu giảm thành nhị lép; các ngăn bao phấn từ thẳng tới thuôn dài; các mô liên kết nhọn đột ngột tại đỉnh. Lá noãn từ ít tới nhiều; 2 noãn trên mỗi lá noãn; đầu nhụy hình gần cầu hay thuôn dài. Quả có lá noãn rời; các quả đơn lá noãn hình cuống dài hay hình chùy, nứt. Hạt 1 hay 2 trên mỗi quả đơn lá noãn, màu đen và rất bóng, không áo hạt.

Các nghiên cứu phân tử và hình thái học chỉ ra rằng Anaxagorea có quan hệ chị-em với phần còn lại của họ Na.

Các loài
Chi này có khoảng 27 loài, sinh sống trong khu vực nhiệt đới châu Á và châu Mỹ; 1 loài tại Việt Nam.

Danh sách các loài như sau (A. radiata là một loài ít được biết đến, rất có thể thuộc về A. javanica):

 Anaxagorea acuminata
 Anaxagorea allenii
 Anaxagorea angustifolia
 Anaxagorea borneensis
 Anaxagorea brachycarpa
 Anaxagorea brevipedicellata
 Anaxagorea brevipes
 Anaxagorea crassipetala
 Anaxagorea dolichocarpa
 Anaxagorea floribunda
 Anaxagorea fruticosus (Có thể chỉ là đồng nghĩa của Anaxagorea luzonensis).
 Anaxagorea gigantophylla
 Anaxagorea guatemalensis
 Anaxagorea inundata
 Anaxagorea javanica
 Anaxagorea luzonensis: Quả đầu ngỗng, mông hao tử. Loài này là loài duy nhất có ở Việt Nam.
 Anaxagorea macrantha
 Anaxagorea manausensis
 Anaxagorea pachypetala
 Anaxagorea panamensis
 Anaxagorea petiolata
 Anaxagorea phaeocarpa
 Anaxagorea prinoides - Loài điển hình của chi.
 Anaxagorea radiata (đồng nghĩa: Anaxagorea javanica var. tripetala)
 Anaxagorea rheophytica
 Anaxagorea rufa
 Anaxagorea silvatica

Ghi chú

Tham khảo


title: Torricella Sicura

text:
Torricella Sicura là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Teramo trong vùng Abruzzo. Torricella Sicura có diện tích 54 km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là 2724 người.
Các đơn vị dân cư: Abetemozzo, Antanemuccio, Borgonovo, Colle Fiorito, Colle Sansonesco, Corvacchiano, Costumi, Faognano, Fornaci, Galliano, Ginepri, Ioanella, Magliano, Morricone, Pastignano, Piano Grande, Poggio Rattieri, Poggio Valle, Prognetto, San Felice, San Pietro ad Azzano, Santa Chiara, Santo Stefano, Scorzone, Tizzano, Valle Piola, Villa Popolo, Villa Riccio, Villa Tofo.

Đô thị Torricella Sicura giáp với các đô thị:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Teramo


title: 21775 Tsiganis

text:
21775 Tsiganis (tên chỉ định: 1999 RC221) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được khám phá thông qua Chương trình nghiên cứu đối tượng gần Trái Đất của đài thiên văn Lowell ở Anderson Mesa Station ở Coconino County, Arizona, ngày 5 tháng 9 năm 1999. Nó được đặt theo tên Kleomenis Tsiganis, a scientist ở University of Thessaloniki.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 21001–22000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Insolentipalpus

text:
Insolentipalpus là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Boca

text:
Boca là một đô thị ở tỉnh Novara ở vùng Piedmont của Ý, tọa lạc cách 90 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 30 km về phía tây bắc của Novara. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.195 người và diện tích là 9,6 km².

Đô thị Boca có các frazioni (đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Marello, Fuino, Ronchetto, Baraggia, và Pianorosa.

Boca giáp các đô thị: Cavallirio, Cureggio, Grignasco, Maggiora, Prato Sesia, và Valduggia.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.bocaitaly.com

Đô thị tỉnh Novara
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: 5736 Sanford

text:
5736 Sanford (1989 LW) là một tiểu hành tinh vành đai chính được Eleanor F. Helin phát hiện vào ngày 6 tháng 6, năm 1989 tạo Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5736 Sanford

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Gesté

text:
Gesté là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 48-104 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Maine-et-Loire


title: 16059 Marybuda

text:
16059 Marybuda (1999 JV86) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 5 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16059 Marybuda

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Alvania stocki

text:
Alvania stocki là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: 1535 Päijänne

text:
1535 Päijänne là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 2057.4959234 ngày (5.63 năm).

Nó được phát hiện 9 tháng 9 năm 1939.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1939


title: Chũ

text:
Chũ là thị trấn huyện lỵ của huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Chũ nằm ở trung tâm huyện Lục Ngạn, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Hồng Giang và xã Tân Lập
Phía tây giáp xã Trù Hựu
Phía nam giáp xã Nam Dương
Phía bắc giáp xã Thanh Hải.

Thị trấn Chũ có diện tích 12,84 km², dân số năm 2018 là 14.625 người, mật độ dân số đạt 1.139 người/km².

Thị trấn Chũ nằm cạnh sông Chũ, dân cư chủ yếu là người địa phương vùng lân cận đến cư trú.

Lịch sử
Thị trấn Chũ được thành lập vào ngày 20 tháng 7 năm 1957 trên cơ sở tách phố Chũ thuộc xã Trù Hựu.

Ngày 7 tháng 10 năm 1995, thị trấn được mở rộng trên cơ sở sáp nhập diện tích tự nhiên 184 ha diện tích tự nhiên và 844 người thuộc xã Trù Hựu (gồm làng Chũ, làng Nhật Đức và các hộ dân cư thuộc xã Trù Hựu đang sống xen cư trên địa bàn thị trấn Chũ).

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thị trấn Chũ có 319 ha diện tích tự nhiên và 6.087 người.

Ngày 5 tháng 6 năm 2013, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 567/QĐ-BXD công nhận thị trấn Chũ mở rộng (gồm thị trấn Chũ, xã Nghĩa Hồ và một phần các xã: Quý Sơn, Thanh Hải, Trù Hựu và Nam Dương) là đô thị loại IV.

Ngày 9 tháng 7 năm 2020, HĐND tỉnh Bắc Giang ban hành Nghị quyết số 13/NQ-HĐND về việc đổi tên thôn Minh Khai thành tổ dân phố Minh Khai 1.

Đến năm 2018, thị trấn Chũ có diện tích 2,70 km², dân số là 7.743 người, mật độ dân số đạt 2.868 người/km², gồm 11 khu phố: Làng Chũ, Quang Trung, Hà Thị, Nhật Đức, Minh Khai, Dốc Đồn, Lê Hồng Phong, Lê Duẩn, Trần Phú, Lê Lợi.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 813/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Bắc Giang (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ 10,14 km² diện tích tự nhiên và 6.882 người của xã Nghĩa Hồ vào thị trấn Chũ.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Đô thị Việt Nam loại IV
Huyện lỵ Việt Nam


title: Melanotus beshkenticus

text:
Melanotus beshkenticus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin & Latifi miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Granulina vanhareni

text:
Granulina vanhareni là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Granulina


title: Anania hortulata

text:
Anania hortulata là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu và Bắc Mỹ.

Sải cánh dài 24–28 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Stachys và Mint. The adults có ở Nettle.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Small Magpie at UKmoths

Động vật được mô tả năm 1758
Anania
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Idiocera shannoni

text:
Idiocera shannoni là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Idiocera
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Kim cương kinh

text:
Kim cương bát-nhã-ba-la-mật-đa kinh  (zh. 金剛般若波羅密多經, sa. vajracchedikā-prajñāpāramitā-sūtra), là một bộ kinh quan trọng thuộc hệ Bát-nhã-ba-la-mật-đa kinh, được lưu truyền rộng rãi vùng Đông Á. Kinh còn mang những tên ngắn khác là Kim cương kinh,  Kim cương bát-nhã kinh

Truyền bản
Hiện có sáu bản dịch của kinh này trong Hán tạng.
 Kim cương bát-nhã-ba-la-mật kinh (金剛般若波羅蜜經), Cưu-ma-la-thập dịch
 Kim cương năng đoạn bát-nhã-ba-la-mật kinh (金剛能斷般若波羅蜜經), Đạt-ma-cấp-đa dịch
 Kim cương bát-nhã-ba-la-mật kinh (金剛般若波羅蜜經), Chân Đế dịch.
 Kim cương bát-nhã-ba-la-mật kinh (金剛般若波羅蜜經), Bồ-đề-lưu-chi dịch.
 Năng đoạn kim cương phần (能斷金剛分), hội thứ 9 của bộ Đại bát-nhã kinh, Huyền Trang dịch.
 Phật thuyết năng đoạn kim cương bát-nhã-ba-la-mật-đa kinh (佛說能斷金剛般若波羅蜜多經), Nghĩa Tịnh dịch.

Phạn bản của kinh này đã được Edward Conze dịch và chú giải. Trong tất cả các bản Hán dịch thì bản của Cưu-ma-la-thập là nổi danh nhất, được dịch sang tiếng Việt nhiều nhất.

Tên Phạn Vajracchedikā Prajñāpāramitā đã được tìm thấy và xác nhận ở nhiều bản dịch, thứ nhất là bản Hán của Đạt-ma-cấp-đa, sau là bản dịch tiếng Tây Tạng và trong tác phẩm Tập Bồ Tát học luận của Tịch Thiên. Nhà Ấn Độ học Max Müller gọi ngắn là Diamond Sutra, ta cũng thường gặp tên ngắn là kinh Kim cương. Nguyên nghĩa của tên Phạn là "Bài kinh về một loại Bát-nhã-ba-la-mật-đa [sắc bén] có khả năng cắt đứt cả kim cương".

Nội dung kinh
Bộ kinh này bao gồm một cuộc đàm luận giữa Phật và tôn giả Tu-bồ-đề, và như đã thấy trong các bộ kinh Bát-nhã khác, nhiều đoạn văn được dùng để nhấn mạnh công đức khi hành giả trì tụng kinh này. Có lẽ đây là điểm then chốt giải thích sự phổ biến và ảnh hưởng lớn của kinh này tại Đông, Đông Nam Á.

Kinh văn chỉ tập trung vào một vài điểm giáo lý quan trọng và chúng được giải thích triệt để. Những điểm này cụ thể như sau:

1. Hành giả không nên nhìn nhận một "tự ngã" (sa. ātman), một "chúng sinh" (sa. sattva), một "linh hồn" (sa. jīva, thọ mệnh giả) hoặc một "cá nhân" (sa. pudgala, bổ-đặc-già-la) nào cả.

यावन्तः सुभूते सत्त्वाः सत्त्वधातौ सत्त्वसंग्रहेण संगृहीता अण्डजा वा जरायुजा वा संस्वेदजा वौपपादुका वा रूपिणो वारूपिणो वा संज्ञिनो वासंज्ञिनो वा नैव संज्ञिनो नासंज्ञिनो वा यावन् कश्चित् सत्त्वधातुप्रज्ञप्यमानः प्रज्ञप्यते । ते च [MM21] मया सर्वेऽनुपधिशेषे निर्वाणधातौ परिनिर्वापयितव्याः। एवमपरिमाणानपि सत्त्वान्परिनिर्वाप्य न कश्चित् सत्त्वः परिनिर्वापितो भवति। तत् कस्य हेतोः। सचेत् सुभूते बोधिसत्त्वस्य सत्त्वसंज्ञा प्रवर्तेत न स बोधिसत्त्व इति वक्तव्यः। तत् कस्य हेतोः। न स सुभूते बोधिसत्त्वो वक्तव्यो यस्यात्मसंज्ञा प्रवर्तेत सत्त्वसंज्ञा वा जीवसंज्ञा वा पुद्गलसंज्ञा वा प्रवर्तेत।

Tu-bồ-đề, chừng nào còn chúng sinh trong cõi chúng sinh, được tóm lại bằng từ "chúng sinh", hoặc sinh từ trứng, hoặc sinh từ bào thai, hoặc sinh từ chỗ ẩm thấp, hoặc sinh từ sự biến hoá, hoặc có thân sắc, hoặc không có thân sắc, hoặc có thụ tưởng hoặc không có thụ tưởng, hoặc không có thụ tưởng mà cũng không phải không có thụ tưởng, chừng nào còn một ai có thể được nhận thức trong cõi chúng sinh được nhận thức — tất cả chúng sinh ấy đều được Ta dẫn đến cõi vô dư y niết-bàn. Dù đã dẫn vô lượng chúng sinh đến niết-bàn như thế nhưng không một chúng sinh nào được dẫn đến niết-bàn cả.

Vì sao? Tu-bồ-đề, vì được nói rằng: Nếu Bồ Tát còn có thụ tưởng "chúng sinh" thì ông ta không phải là Bồ Tát. Vì sao? Người mang thụ tưởng "tự ngã" — Tu-bồ-đề —, mang thụ tưởng "chúng sinh" hoặc mang thụ tưởng "sĩ phu" hoặc một thụ tưởng "bổ-đặc-già-la", người ấy không được gọi là Bồ Tát.

2. Hành giả không nên nhìn nhận bất cứ một pháp, một thật thể bên ngoài nào vì hoàn toàn không có một pháp nào có thể được nhận thức cả. Và dĩ nhiên, điều này cũng có giá trị cho một phi pháp.

पुनरपरं भगवानायुष्मन्तं सुभूतिम् एतदवोचत्। तत् किं मन्यसे सुभूते अस्ति स कश्चिद्धर्मो यस्तथागतेनानुत्तरा सम्यक्सम्बोधिरित्यभिसम्बुद्धः कश्चिद् वा धर्मस्तथागतेन देशितः।
एवमुक्त आयुष्मान् सुभूतिर्भगवन्तमेतदवोचत्। यथाहं भगवन् भगवतो भाषितस्यार्थमाजानामि नास्ति स कश्चिद्धर्मो यस्तथागतेनानुत्तरा सम्यक्सम्बोधिरित्यभिसम्बुद्धो नास्ति धर्मो यस्तथागतेन देशितः।
तत् कस्य हेतोः। योऽसौ तथागतेन धर्मोऽभिसम्बुद्धो देशितो वाग्राह्यः (vā + agrāhyaḥ) सोऽनभिलप्यः। न स धर्मो नाधर्मः।
तत् कस्य हेतोः। असंस्कृतप्रभाविता ह्यार्यपुद्गलाः।

Và Thế Tôn lại nói tiếp với Tôn giả Tu-bồ-đề: Ông nghĩ như thế nào Tu-bồ-đề? Có một pháp nào được Như Lai chứng đắc gọi là "Vô Thượng Chính Đẳng Chính Giác" hoặc có một pháp nào đó được Như Lai thuyết hay không?

Sau khi nghe hỏi như vậy, Tôn giả Tu-bồ-đề ứng đáp Như Lai như sau: Bạch Thế Tôn, như Con hiểu ý nghĩa của những gì Thế Tôn dạy thì không có pháp nào được Như Lai chứng đắc gọi là "Vô Thượng Chính Đẳng Chính Giác", không có một pháp nào đó được Như Lai thuyết dạy cả.

Vì sao? Vì ngay pháp được Như Lai chứng ngộ và thuyết giảng không thể nắm bắt và không thể thuyết giảng. Nó không phải pháp, cũng không phải phi pháp.

Vì sao? Vì các thánh nhân xuất hiện trên cơ sở vô vi.

3. Hành giả không nên để tâm lưu trú ở bất cứ nơi nào.

तस्मात्तर्हि सुभूते बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेनैवमप्रतिष्ठितं चित्तमुत्पादयितव्यं यन्न क्वचित्प्रतिष्ठितं चित्तमुत्पादयितव्यं न रूपप्रतिष्ठितं चित्तमुत्पादयितव्यं न शब्दगन्धरसस्प्रष्टव्यधर्मप्रतिष्ठितं चित्तमुत्पादयितव्यम्।

Thế nên, Tu-bồ-đề, Bồ Tát Ma-ha-tát nên phát triển một tâm thức không nương tựa, nên phát triển một tâm thức không nương tựa bất cứ nơi nào, nên phát triển một tâm thức không nương tựa vào sắc, nên phát triển một tâm thức không nương tựa vào thanh, hương, vị, xúc, pháp.

Tương truyền là khi nghe câu "nên phát triển một tâm thức không nương tựa, nên phát triển một tâm thức không nương tựa bất cứ nơi nào" (Ưng vô sở trụ nhi sinh kì tâm 應無所住而生其心) thì Lục tổ Huệ Năng có ngộ nhập, sau đó đến Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn thụ giáo.

Điểm nổi bật của kinh này là cách dùng phương pháp nghịch lý để trình bày vấn đề: Mỗi khái niệm được nêu ra đều có phần đối đãi tương ưng:

तत्किं मन्यसे सुभूते रूपकायपरिनिष्पत्त्या तथागतो द्रष्टव्यः। सुभूतिराह। नो हीदं भगवन्न रूपकायपरिनिष्पत्त्या तथागतो द्रष्टव्यः। तत्कस्य हेतोः। रूपकायपरिनिष्पत्ती रूपकायपरिनिष्पत्तिरिति भगवन् अपरिनिष्पत्तिरेषा तथागतेन भाषिता। तेनोच्यते रूपकायपरिनिष्पत्तिरिति।

Tu-bồ-đề, Ông nghĩ thế nào, Như Lai có thể được thấy qua sự toàn hảo của sắc thân? Tu-bồ-đề nói: Thưa Thế Tôn, không thể được như vậy. Như Lai không thể được thấy qua sự toàn hảo của sắc thân. Vì sao? Thế Tôn, sự toàn hảo của sắc thân được Như Lai dạy dưới danh "sự toàn hảo của sắc thân" chính là "phi toàn hảo", thế mới được gọi là "sự toàn hảo của sắc thân".

Câu kệ cuối bài kinh nguyên văn tiếng Phạn có khác bản dịch của Cưu-ma-la-thập đôi chút. Phạn bản cho 9 vi dụ, trong khi bản Hán chỉ có 6:

Bản Phạn:

तारका तिमिरं दीपो मायावश्यायबुद्बुदं। सुपिनं विद्युदभ्रं च एवं द्रष्टव्यं संस्कृतं।
Như sao đêm, như mắt loạn, như ngọn đèn, như huyễn thuật, như sương mai, như bọt nước, như cơn mộng, như ánh chớp, như đám mây — những gì hữu vi nên được quán chiếu như vậy.

Bản Hán:

一切有爲法
如夢幻泡影
如露亦如電
應作如是觀

Nhất thiết hữu vi pháp
Như mộng huyễn bào ảnh
Như lộ diệc như điện
Ưng tác như thị quán.

Tất cả pháp hữu vi
Như mộng ảo,bọt nước
Như sương sa, điện chớp
Nên quán sát như vậy.

Tham khảo

 Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
 Vajracchedikā Prajñāpāramitā, ed. and transl. Edward Conze, Roma 1974 (SOR XIII).
 Conze, Edward
The Perfection of Wisdom in Eight Thousand Lines & Its Verse Summary (second printing, with corrections). Berkeley, California, 1975.
The Prajñāpāramitā Literature, 2nd Ed, Tokyo 1978 (Bibliographia Philologica Buddhica, Series Maior 1).

Liên kết ngoài
Kinh Kim Cương Bát Nhã Ba La Mật --- Nhà xuất bản Tôn giáo
 Kinh Kim cương bát nhã ba la mật - HT Thích Trí Quang dịch giải
 Ebook bình giải Kinh Kim Cương - tác giả Osho
 Nguyên bản tiếng Phạn, Latinh hoá

Triết lý Phật giáo
Phật học
Kinh văn Phật giáo Đại thừa
Trung Quốc thế kỷ 9


title: 6224 El Goresy

text:
6224 El Goresy (1981 EK8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 3 năm 1981 bởi S. J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring trong khóa học thuộc Khảo sát tiểu hành tinh Schmidt-Caltech vương quốc Anh.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Barcus

text:
Barcus () là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Aquitaine ở tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 328 mét trên mực nước biển.

Xã nằm trong tỉnh cũ Soule.

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài

 BARKOXE in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Saint-Cyr-en-Pail

text:
Saint-Cyr-en-Pail là một xã của tỉnh Mayenne, thuộc vùng Pays de la Loire, tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Mayenne

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintcyrenpail


title: Rhyacophila porntipae

text:
Rhyacophila porntipae là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Varize, Moselle

text:
Varize là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Boulay-Moselle, tổng Boulay-Moselle. Tọa độ địa lý của xã là 49° 08' vĩ độ bắc, 06° 27' kinh độ đông. Varize nằm trên độ cao trung bình là 225 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 205 mét và điểm cao nhất là 347 mét. Xã có diện tích 13,87 km², dân số vào thời điểm 2005 là 488 người; mật độ dân số là 35 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle