title: Hang đá Long Môn

text:
Hang đá Long Môn () hay Hang động Long Môn là một trong số những ví dụ tốt nhất về nghệ thuật tạc khắc hang động Phật giáo tại Trung Quốc. Tại đây có hàng ngàn tượng Phật và các đệ tử của Đức Phật nằm cách thành phố Lạc Dương 12 km về phía nam thuộc tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Tại đây có nhiều hình ảnh, tranh vẽ, phù điêu đá được chạm khắc cả bên trong lẫn bên ngoài hang đá vôi nhân tạo của vách đá Hương Sơn (香山) và Dãy núi Long Môn chạy ở phía đông và tây. Sông Y chảy về phía bắc giữa hai dãy núi thường được gọi là Y Khuyết (伊阙, Cổng sông Y). Tên Long Môn bắt nguồn từ sự giống nhau của hai dãy đồi cản trở dòng chảy của sông Y tới cổng Trung Hoa điển hình đánh dấu lối vào phía nam của Lạc Dương. Long Môn có tới 100.000 bức tượng trong 2.345 hang động có chiều cao từ  tới . Tại đây cũng chứa 2.500 bia đá và chữ khắc, do đó nó còn được gọi là "Rừng bia cổ đại", cũng như hơn 60 ngôi chùa Phật giáo. Nằm trong một khu vực tự nhiên tuyệt đẹp, các hang động được chạm khắc vào vách đá dài  dọc theo hai bên bờ sông. Phần lớn các hang động được xây dựng vào thời nhà Đường (60%), Bắc Ngụy (30%) và thời kỳ còn lại chiếm 10%. Bắt đầu xây dựng vào năm 493 dưới thời Bắc Ngụy với sự bảo trợ của hoàng đế, gia đình quý tộc, tướng lĩnh, nhóm tôn giáo.

Vào năm 2000, hang đá Long Môn được UNESCO công nhận là Di sản thế giới như là một biểu hiện nổi bật của sự sáng tạo nghệ thuật của con người, cùng sự hoàn hảo của một loại hình nghệ thuật và sự gói gọn của tinh tế văn hóa nhà Đường ở Trung Quốc. Cùng với hang Mạc Cao và Hang đá Vân Cương thì hang đá Long Môn là một trong ba địa điểm điêu khắc cổ đại nổi tiếng nhất ở Trung Quốc.

Địa lý
Thung lũng được hình thành bởi sông Y là một nhánh của sông Lạc được bao quanh bởi hai dãy núi thấp là Tương Sơn (về phía đông) và Long Môn (về phía tây). Các hang động được hình thành trong một khu vực đá vôi dài 1 km của và được chạm khắc trên cả hai bờ sông. Hầu hết công việc được thực hiện ở bờ phía tây, trong khi bờ phía đông có số lượng nhỏ hơn, được dùng làm nơi ở cho các nhà sư.

Tại đây có khoảng 1.400 hang động với 100.000 tượng, một số trong đó có kích thước chỉ  trong khi bức tượng lớn nhất có chiều cao đến . Ngoài ra còn có 2.500 bia đá cùng 60 ngôi chùa. Những hang động lớn nhất ở bờ phía tây ghi nhận là có từ thời Bắc Ngụy, Tùy, Đường trong khi các hang động bờ phía đông hoàn toàn được xây dựng trong thời nhà Đường. Rất nhiều các tác phẩm điêu khắc và chùa Phật giáo tại đây thể hiện sự tiến bộ trong phong cách khi có nhiều tượng là hình ảnh người phụ nữ và quan lại triều đình.

Lịch sử
Trong thời kỳ Chiến Quốc, địa điểm xây dựng Long Môn từng là nơi tướng quân Bạch Khởi của nước Tần đánh bại lực lượng đồng minh nước Hàn và Ngụy. Lịch sử sớm nhất về quá trình hình thành hang đá là vào thời Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế khi ông rời đô từ Đại Đồng về Lạc Dương, nơi mang giá trị biểu tượng khi đã từng là kinh đô của 13 vương triều. Các hang động được chạm khắc các hình tượng Phật giáo trong khoảng thời gian từ 493 đến 1127, theo bốn giai đoạn riêng biệt. Giai đoạn đầu tiên bắt đầu với triều đại Bắc Ngụy (từ năm 493 đến 534). Giai đoạn thứ hai chứng kiến sự phát triển chậm của các hang động vì bị gián đoạn do xung đột trong khu vực từ giữa năm 524 đến 626, dưới triều đại nhà Tùy (581-618) và  đầu triều đại nhà Đường (618-907). Giai đoạn thứ ba, là vào thời nhà Đường khi Phật giáo ở Trung Quốc phát triển mạnh mẽ và các hang động phát triển mạnh mẽ từ năm 626 đến giữa thế kỷ thứ 8. Giai đoạn cuối cùng là giai đoạn sau của triều đại nhà Đường kéo dài đến thời cai trị của Bắc Tống đã chứng kiến sự suy giảm trong quá trình hình thành hang động Long Môn. Nó đã kết thúc do ảnh hưởng từ cuộc chiến tranh giữa triều đại nhà Kim và Nguyên.

Năm 527, các hang động Hoàng Phủ Công được hoàn thành, và nó là một hang động lớn được bảo tồn tốt ở phía nam đồi Tây. Năm 675, động chùa Phụng Tiên ở phía nam đồi Tây được hoàn thành trong thời cai trị nhà Đường, đánh dấu giai đoạn sáng tạo thứ ba ở Long Môn. Người ta ước tính rằng, có đến 60% số hang động được nhìn thấy tại Long Môn xuất hiện trong khoảng thời gian này, từ năm 626 đến năm 755. Trong thời kỳ này, ngoài các hang động với những tượng Phật có kích cỡ khác nhau, một số ngôi chùa Phật giáo cũng được xây dựng trong không gian mở với phong cảnh tuyệt đẹp nằm trong quần thể này. Tuy nhiên, những công trình này hiện chủ yếu nằm trong đống đổ nát. Trong giai đoạn này, Đường Cao Tông và Hoàng hậu Võ Tắc Thiên đã cho tăng cường công việc khi họ trị vì tại Lạc Dương.

Trong giai đoạn 1368 đến 1912, khi hai triều đại cai trị ở Trung Quốc là nhà Minh từ năm 1368 đến năm 1644, và nhà Thanh từ năm 1644 đến năm 1912, đã có sự phục hưng văn hóa và các hang động Long Môn là di tích được công nhận ở cấp quốc gia và quốc tế.

Trong Chiến tranh Trung-Nhật lần thứ hai, người Nhật đã cướp phá địa điểm này và đưa nhiều bức tượng về Nhật Bản. Nhiều hiện vật quan trọng của Long Môn hiện đang ở trong bảo tàng Nhật Bản.

Trong những năm 1940, Long Môn bị phá hoại nghiêm trọng do kết quả của tình trạng bất ổn chính trị. Với việc thành lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào năm 1949, các hang động đã được tuyên bố là khu vực được bảo vệ và đang được bảo tồn theo Hiến pháp của Trung Quốc. Cơ quan Quản lý di tích Long Môn được thành lập vào năm 1953 và trực thuộc Bộ Văn hóa. Hội đồng Nhà nước tuyên bố Long Môn là một di tích văn hóa cấp quốc gia cần được bảo vệ đặc biệt vào năm 1961. Năm 1982, nó là một trong những thắng cảnh đầu tiên cấp tỉnh được bảo vệ. Năm 1990, Văn phòng Quản lý và Bảo tồn được đổi tên thành Viện Nghiên cứu Hang đá Long Môn và chính quyền nhân dân thành phố Lạc Dương trở thành người chịu trách nhiệm quản lý di tích. Tổ chức này sau đó đổi tên thành Học viện Nghiên cứu Hang đá Long Môn vào năm 2002.

Các hiện vật chính tại Long Môn đã bị các nhà sưu tập cổ vật phương Tây săn lùng trong giai đoạn đầu thế kỷ 20, số khác thì bị phá hủy trong Đại Cách mạng Văn hóa vô sản. Hiện có hai bức tranh tường thu thập từ hang động được trưng bày tại Viện bảo tàng Mỹ thuật Metropolitan ở New York và Bảo tàng Nghệ thuật Nelson-Atkins ở Kansas.

Hang động chính

Bắc Ngụy
Động Cổ Dương: Là hang động lâu đời nhất tại Long Môn nằm ở trung tâm của đồi Tây. Nó được tạc khắc theo lệnh của Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế vào năm 478, sau khi ông đã cho rời kinh đô từ Đại Đồng về Lạc Dương. Tại đây có các tượng Phật giáo được điêu khắc rất tốt cùng 800 chữ khắc thư pháp của các tác phẩm thời Bắc Ngụy. Hang động có ba hình tượng lớn nhất với Thích Ca Mâu Ni ở giữa, hai bên là Bồ Tát. Tại đây có khoảng 800 chữ khắc, nhiều hơn bất kỳ hang động nào tại Trung Quốc.
 Động Tân Dương: Tại đây có ba hang động nhỏ hơn là Tân Dương Bắc (hang số 104), Tân Dương Trung (hang số 140) và Tân Dương Nam (hang số 159), trong đó nổi bật nhất là Tân Dương Nam với một tượng Thích Ca Mâu Ni và bốn vị Bồ Tát được xây dựng vào năm 500 và hoàn thành vào năm 523. Tại hang động này có hai bức phù điêu lớn của đám cưới hoàng gia của Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế nhưng đã bị đánh cắp vào giữa những năm 1930 và hiện được trưng bày tại Viện bảo tàng Mỹ thuật Metropolitan và Bảo tàng Nghệ thuật Nelson-Atkins.
Động Liên Hoa
Động Ngụy Tự
Động Hoàng Phủ Công

Tùy
Động Tân Dương Nam (159)

Đường
Chùa Phụng Tiên
Động Vạn Phật
Động chùa Tiềm Khê (20)
Chùa Khán Kinh
Động Đại Vạn Ngũ Phật
Động Tân Dương Bắc (104)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Danh thắng quốc gia Trung Quốc
Di sản thế giới tại Trung Quốc
Long Môn
Thánh địa Phật giáo
Lạc Dương
Địa điểm hành hương Phật giáo
Lịch sử Hà Nam (Trung Quốc)
Địa điểm khảo cổ ở Trung Quốc
Lịch sử Phật giáo


title: 1808

text:
1808 (số La Mã: MDCCCVIII) là một năm nhuận bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory.

Sự kiện
Beethoven hoàn thành bản giao hưởng số 5 và số 6.

Sinh

Mất

Xem thêm

Tham khảo


title: 21925 Supasternak

text:
21925 Supasternak (1999 VW53) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 11 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21925 Supasternak

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Auzay

text:
Auzay là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích kilômét vuông, dân số năm 2006 là người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 1-52 mét trên mực nước biển.

Danh xưng dân địa phương trong tiếng Pháp là Auzaciens .

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Auzay trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Auzay trên trang mạng của INSEE

Auzay


title: Lema cambodiae

text:
Lema cambodiae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto & Gressitt miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Lema


title: HMS Shropshire (73)

text:
HMS Shropshire (73) là một tàu tuần dương hạng nặng thuộc lớp County của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc, thuộc lớp phụ London. Hoàn tất vào năm 1929, Shropshire đã phục vụ cùng với Hải quân Hoàng gia cho đến năm 1942, khi nó được chuyển cho Hải quân Hoàng gia Australia sau tổn thất của con tàu chị em HMAS Canberra. Được đưa vào hoạt động dưới tên gọi HMAS Shropshire, nó phục vụ cùng Australia cho đến năm 1949, và bị bán để tháo dỡ vào năm 1954.

Thiết kế và chế tạo
Shropshire được đặt lườn tại xưởng đóng tàu của hãng William Beardmore and Company Ltd. ở Dalmuir thuộc Scotland vào ngày 24 tháng 2 năm 1926. Nó được hạ thủy vào ngày 5 tháng 7 năm 1928 bởi Nữ nam tước D'Arcy de Knayth và hoàn tất vào ngày 12 tháng 9 năm 1929. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Anh được đặt theo tên của thành phố Shropshire.

Lịch sử hoạt động

Phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia Anh
Shropshire phục vụ cùng Hạm đội Địa Trung Hải Anh Quốc cho đến khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra vào tháng 9 năm 1939.

Thoạt tiên nó phục vụ tại khu vực Nam Đại Tây Dương bảo vệ các tuyến đường thương mại hàng hải. Ngày 9 tháng 12 năm 1939, nó chặn chiếc tàu buôn Đức Adolf Leonhardt, vốn bị chính thủy thủ đoàn đánh đắm. Sau đó Shropshire quay trở về Anh để được tái trang bị trước khi hướng đến Ấn Độ Dương, nơi nó làm nhiệm vụ hộ tống các đoàn tàu vận tải đi lại giữa Cape Town, Durban, Mombassa và Aden. Nó cũng tham gia chiến dịch chống lại Somaliland thuộc Ý, bắn phá cả Mogadishu lẫn Kismayu trong cuộc tiến quân của Đạo quân Nam Phi từ Kenya đến Abyssinia, và đánh chìm chiếc tàu Ý Pensilvania ngoài khơi Mogadishu vào ngày 13 tháng 2. Nó tiếp tục ở lại Nam Đại Tây Dương, trải qua một đợt đại tu tại Simonstown từ tháng 3 đến tháng 6 năm 1941, rồi quay trở về nhà vào tháng 10 năm 1941 cho một đợt tái trang bị rộng rãi tại Chatham từ tháng 10 năm 1941 đến tháng 2 năm 1942 trước khi quay trở lại Nam Đại Tây Dương.

Chuyển cho Hải quân Hoàng gia Australia

Sau khi chiếc tàu tuần dương hạng nặng của Hải quân Hoàng gia Australia HMAS Canberra, một chiếc khác cũng thuộc lớp County, bị mất trong Trận chiến đảo Savo vào ngày 9 tháng 8 năm 1942, Chính phủ Anh Quốc thông báo sẽ chuyển HMS Shropshire cho Australia như một quà tặng để thay thế. Nó được gọi quay trở về từ Nam Đại Tây Dương, và được cho ngừng hoạt động tại Căn cứ Hải quân Hoàng gia Chatham vào tháng 12 năm 1942, để tái trang bị nhằm phục vụ cho Australia.

Cùng trong khoảng thời gian đó, Tổng thống Hoa Kỳ Franklin D. Roosevelt mong muốn tưởng nhớ sự mất mát của HMAS Canberra bằng cách đặt tên này cho một tàu chiến Mỹ nhằm tôn vinh nó, nên một tàu tuần dương hạng nặng đang được chế tạo thuộc lớp Baltimore, chiếc Pittsburgh, đã được đổi tên thành USS Canberra (CA-70).

Shropshire được đưa vào hoạt động cùng Hải quân Hoàng gia Australia vào ngày 20 tháng 4 năm 1943 tại Xưởng hải quân Chatham dưới tên gọi HMAS Shropshire. Cho dù Vua George VI đã thông báo rằng Shropshire sẽ được đổi tên thành Canberra, việc trùng lặp tên với một tàu chiến của Hải quân Mỹ mâu thuẫn với chính sách của Hải quân Australia. Cho dù người ta cho rằng phía Australia có thẩm quyền lớn hơn đối với cái tên này, Chính phủ Australia vẫn quyết định giữ lại cái tên cũ Shropshire, sau khi biết rằng đề nghị của Mỹ được đưa ra bởi chính Tổng thống Roosevelt. Nhiều thủy thủ Australia được phân công trên chiếc HMAS Shropshire vào đầu năm 1943 là những người còn sống sót của chiếc Canberra.

Phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia Australia
Sau đó nó đã tham gia hoạt động trong trận chiến eo biển Surigao trong khuôn khổ Trận chiến vịnh Leyte và trong Trận chiến vịnh Lingayen. HMAS Shropshire đã hiện diện trong vịnh Tokyo vào ngày 2 tháng 9 năm 1945, lúc diễn ra buổi lễ ký kết văn kiện Nhật Bản đầu hàng bên trên thiết giáp hạm USS Missouri.

Sau chiến tranh
Shropshire tiếp tục phục vụ cho đến khi được đưa về lực lượng dự bị vào ngày 10 tháng 11 năm 1949. Nó được bán cho hãng Thomas W. Ward Limited tại Sheffield ở Anh thay mặt cho hãng BISCO vào ngày 16 tháng 7 năm 1954 để tháo dỡ. Shropshire được kéo khỏi Sydney bởi chiếc tàu kéo Hà Lan Oostzee trong tháng 10 năm 1954, và bắt đầu được tháo dỡ tại xưởng tàu Dalmuir của hãng Arnott Young từ ngày 20 tháng 1 năm 1955.

Xem thêm

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

 Colledge, J. J.; Warlow, Ben (1969). Ships of the Royal Navy: the complete record of all fighting ships of the Royal Navy (Rev. ed.). London: Chatham. ISBN 978-1-86176-281-8. OCLC 67375475.
 British and Empire Warships of the Second World War, H T Lenton, Greenhill Books, ISBN 1-85367-277-7
 Conway's All the World's Fighting Ships, 1922-1946, Ed. Robert Gardiner, Naval Institute Press, ISBN 0-87021-913-8

Liên kết ngoài
 HMS Shropshire at U-boat.net
 HMAS Shropshire at U-boat.net
 Cruisers of World War II
 RAN Sea Power Centere page for HMAS Shropshire
 History of the ship as written by Stan Nicholls, an officer crewmember

Lớp tàu tuần dương London
Lớp tàu tuần dương County
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Australia
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II


title: Landes-sur-Ajon

text:
Landes-sur-Ajon là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Landes-sur-Ajon sur le site de l'Institut géographique national

Landes-sur-Ajon


title: Agabus lobonyx

text:
Agabus lobonyx là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agabus


title: Giờ ở Indonesia

text:
nhỏ|300x300px|Giờ ở Indonesia:
Indonesia được chia thành 3 múi giờ khác nhau do nước này trải rộng từ Tây sang Đông.
Giờ miền Tây Indonesia (tiếng Indonesia: Waktu Indonesia Barat - WIB) — UTC+07:00;
Giờ miền Trung Indonesia (Waktu Indonesia Tengah - WITA) — UTC+08:00;
Giờ miền Đông Indonesia (Waktu Indonesia Timur - WIT) — UTC+09:00.

Quy ước giờ mùa hè hiện không áp dụng ở bất kỳ nơi nào tại Indonesia.

Thủ đô Jakarta ở vùng giờ WIB UTC+07:00.

Hiện tại

Những múi giờ này được áp dụng kể từ ngày 1 tháng 1 năm 1988 (theo sắc lệnh tổng thống 41/1987) Trước đó, Tây và Trung Kalimantan sử dụng giờ miền Trung, trong khi Bali thuộc về giờ miền Tây (từ ngày 29 tháng 11 năm 1963).

Lịch sử
Trong thời kỳ thuộc địa, múi giờ ở Indonesia (Đông Ấn Hà Lan) được quy định như sau:

Múi giờ chuẩn (Indonesia năm 1932)

 Giờ Bắc Sumatra (NST) (UTC+06:30) được sử dụng tại Aceh, Padang và Medan.
 Giờ Trung và Đông Nam Sumatra (CSST) (UTC+07:00) được sử dụng tại Bengkulu, Palembang và Lampung.
 Giờ Java, Bali và Borneo (JBBT) (UTC+07:30) được sử dụng ở Java (Jawa), Bali, Madura và Kalimantan.
 Giờ Celebes (CBT) (UTC+08:00) được sử dụng ở Sulawesi và Quần đảo Sunda Nhỏ.
 Giờ Moluccan (MCT) (UTC+08:30) được sử dụng ở Ternate, Namlea, Ambon và Quần đảo Banda.
 Giờ Tây Irian (WIT) (UTC+09:00) được sử dụng ở Tây Irian từ ngày 1 tháng 11 năm 1932 đến hết ngày 31 tháng 8 năm 1944.
 Giờ New Guinea thuộc Hà Lan (DGT) (UTC+09:30) được sử dụng ở Tây Irian trong thời gian được đặt tên là New Guinea thuộc Hà Lan vì Hà Lan vẫn kiểm soát Tây Irian. Múi giờ được sử dụng từ ngày 1 tháng 9 năm 1944 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 1963.

Quy ước giờ mùa hè được áp dụng tại Jakarta từ ngày 1 tháng 5 năm 1948 đến 1 tháng 5 năm 1950, với độ chênh lệch so với UTC trong khi áp dụng giờ mùa hè là UTC+08:00.

Quy ước giờ mùa hè được áp dụng từ ngày 1 tháng 11 năm 1932 đến hết ngày 23 tháng 3 năm 1942 và từ ngày 23 tháng 9 năm 1945 đến hết ngày 1 tháng 1 năm 1964, ngoại trừ ở Tây Irian, đã áp dụng cho đến năm 1944. Jakarta, chỉ áp dụng quy ước giờ mùa hè từ ngày 1 tháng 5 năm 1948 đến hết ngày 1 tháng 5 năm 1950.

Từ ngày 23 tháng 3 năm 1942 đến ngày 23 tháng 9 năm 1945, tất cả các khu vực ở Indonesia ngoại trừ Tây Irian đều sử dụng Giờ tiêu chuẩn Nhật Bản (UTC+09:00) vì lợi ích của các hoạt động quân sự Nhật Bản ở Indonesia. Điều này có nghĩa là các khu vực phía tây của Indonesia áp dụng quy ước giờ mùa hè gấp đôi và các vùng trung tâm của Indonesia có giờ mùa hè trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng 1942–1945.

Đề xuất múi giờ chung

Tham khảo

Giờ ở Indonesia


title: Macrogalea infernalis

text:
Macrogalea infernalis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Macrogalea
Động vật được mô tả năm 1977


title: Cardiophorus convexithorax

text:
Cardiophorus convexithorax là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Desbrochers des Loges miêu tả khoa học năm 1869.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Stethispa unimaculata

text:
Stethispa unimaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Stethispa


Sân bay quốc tế Bạch Tháp Hô Hòa Hạo Đặc (tiếng Trung giản thể: 呼和浩特 白塔 国际 机场) ilà một sân bay ở Hohhot (Hô Hòa Hạo Đặc), Nội Mông Cổ, Trung Quốc (IATA: HET, ICAO: ZBHH). Đây là sân bay lớn nhất tại Nội Mông Cổ và nằm 14,3 km (8,9 dặm) về phía đông trung tâm thành phố Hohhot. Tên Bạch Tháp ý nghĩa của nó có nguồn gốc từ chùa Wanbu Huayanjing, một trong những điểm tham quan di tích lịch sử tại Hohhot, cách 5,6 km (3,5 dặm) về phía đông nam của sân bay.

Lịch sử và hiện nay
Sân bay được mở cửa ngày 1 tháng 10 năm 1958. Vào giữa thập niên 1980 và thập niên 1990, nó trải qua hai lần mở rộng và trong tháng 6 năm 2007 một nhà ga mới được xây dựng. Nhà ga mới có diện tích 54.499 m² với 11 thang lồng ra máy bay và có khả năng xử lý 3.000.000 hành khách mỗi năm. Hơn nữa, đường băng của sân bay cũng đã được kéo dài và chiều rộng của sân bay tăng lên để sân bay có thể cất cánh và hạ cánh của máy bay phản lực khổng lồ như Airbus A380. Sân bay này cũng phục vụ chính cho giao thông Trung Quốc vào Thế vận hội Mùa hè 2008.

Hiện nay sân bay Hohhot được kết nối với 28 thành phố trong nước bằng 26 đường hàng không, bên cạnh đó phục vụ các chuyến bay quốc tế đến Ulan Bator cũng như các chuyến bay thuê bao đến Hồng Kông, Nga và Thái Lan.

Hãng hàng không và điểm đến

Hàng hóa

Xem thêm
Danh sách các sân bay ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Tham khảo

Liên kết ngoài
Du lịch Trung Quốc
Hình ảnh sân bay

Hohhot
Bạch Tháp Hô Hòa Hạo Đặc


title: Phyllonorycter heegeriella

text:
Phyllonorycter heegeriella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở khắp châu Âu, ngoại trừ Iberian Peninsula và the bán đảo Balkan.

Sải cánh dài 6,5-8,5 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 5 và tháng 8 làm hai đợt in miền tây Europe.

Ấu trùng ăn Quercus petraea và Quercus robur. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. They create a very small lower-surface, tentiform mine. The mine is usually situated near the leaf margin or in a leaf lobe. Mines of the summer generation have one fold, those of the fall generation have a large number of fine wrinkles. The pupa is made in a cocoon. The summer cocoon is small và white và fastened to both the floor và the ceiling of the mine. The cocoon made by the autumn generation is larger, yet more delicate, và is completely free of frass.

Tham khảo

Liên kết ngoài
bladmineerders.nl
Fauna Europaea

Phyllonorycter
Côn trùng châu Âu


title: Sorcy-Bauthémont

text:
Sorcy-Bauthémont  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Sorcybauthemont


title: La Valla-en-Gier

text:
La Valla-en-Gier là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm

Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Vallaengier, La


title: Paduniella polyphemos

text:
Paduniella polyphemos là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Paduniella


title: Eulithosia composita

text:
Eulithosia composita là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Arizona.

Liên kết ngoài

Chú thích

C
Động vật được mô tả năm 1884


title: Verricourt

text:
Verricourt là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Verricourt sur le site de l'Institut géographique national
 Verricourt sur le site de l'Insee
 Verricourt sur le site du Quid
 Localisation de Verricourt sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Verricourt sur Mapquest

Verricourt


title: Auve

text:
Auve  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 162 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Mã Viện

text:
Mã Viện (, 14 TCN-49), tự Văn Uyên (文淵), người Phù Phong, Mậu Lăng (nay là huyện Phù Phong, địa cấp thị Bảo Kê, tỉnh Thiểm Tây) là một viên tướng người Hán phục vụ dưới trướng Quỳ Ngao sau quy thuận nhà Đông Hán. Người ta cũng tin rằng Mã Siêu trong thời kỳ Tam Quốc là hậu duệ của ông. Lăng mộ của ông còn ở đông bắc Hưng Bình, Thiểm Tây ngày nay. Ông còn được gọi là Phục Ba tướng quân (伏波將軍) hay Mã Phục Ba (馬伏波).

Trong lịch sử Trung Quốc, Mã Viện được xem là nhà chỉ huy quân sự tài ba, đã lập nhiều chiến thắng giúp Hán Quang Vũ Đế thống nhất đế quốc sau thời kỳ loạn Vương Mãng, chinh phục, bình định các bộ tộc xung quanh, trong đó có người Việt ở Giao Chỉ. Ông được biết đến về sự kiên trì và sự tôn trọng của ông đối với đồng nghiệp, bạn bè và thuộc cấp, cũng như tính chấp hành kỷ luật của ông. Con gái của ông sau này đã trở thành hoàng hậu của vua Hán Minh Đế - tức là Minh Đức hoàng hậu.

Trong lịch sử Việt Nam, Mã Viện được biết đến như là người đã dập tắt cuộc nổi dậy của Hai Bà Trưng và tiếp tục sự thống trị của người Hán ở Giao Chỉ.

Các chiến dịch
Trong sự nghiệp chính trị, quân sự của mình, Mã Viện đã phục vụ vua Hán Quang Vũ Đế thống nhất đế quốc và các cuộc hành quân chống lại người Việt cũng như các bộ lạc Ô Hoàn ở quận Vũ Lăng.

Đội quân của Mã Viện đã đánh bại quân đội của lãnh chúa Ngôi Hiêu (隗囂) (khoảng năm 30-33), là người kiểm soát khu vực miền đông tỉnh Cam Túc.

Năm 34-35, Mã Viện cũng tham gia bình định người Khương ở khu vực hiện nay thuộc tỉnh Cam Túc và Thanh Hải.

Một trong những chiến thắng quân sự lớn nhất của ông là việc xâm lược, bình định Giao Chỉ. Năm 40, hai chị em Trưng Trắc, Trưng Nhị khởi nghĩa chống chính quyền Hán đô hộ Giao Chỉ; hai bà được các quận Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố hưởng ứng đã thu phục 65 thành. Trưng Trắc lên ngôi vua, tức Trưng Nữ Vương. Năm 41, Hán Quang Vũ Đế sai các quận Trường Sa, Hợp Phố chuẩn bị xe thuyền, sửa cầu đường và trữ lương đi đánh Giao Chỉ. Mã Viện làm Phục Ba tướng quân, Lưu Long làm phó tướng sang đánh Giao Chỉ. Tháng 1 âm lịch năm 42, Mã Viện đem quân men theo đường biển, san núi làm đường hơn nghìn dặm, đánh nhau với Trưng Nữ Vương ở Lãng Bạc. Mã Viện thắng, tiến lên chiếm Mê Linh rồi lại đánh bại Trưng Vương ở Cấm Khê. Trưng Vương và em là Trưng Nhị đều tử trận. Mã Viện thu được Giao Chỉ, bèn tiến quân vào quận Cửu Chân đàn áp các nhóm quân còn sót của Trưng Vương. Mã Viện đi đến đâu cũng lập quận huyện, xây thành quách và đào sông tưới ruộng để dụ dỗ dân chúng. Năm 44, Mã Viện hoàn tất đàn áp đẫm máu người Việt; quân của ông cũng chết hại rất nhiều, chỉ còn 1 nửa so với lúc xuất phát. Hán Quang Vũ Đế phong Mã Viện tước Tân Tức hầu, ban cho thực ấp 3.000 hộ.

Năm 49, trong khi đem quân đi chống lại các bộ lạc Ngũ Khê ở quận Vũ Lăng (ngày nay là miền đông tỉnh Quý Châu và tây bắc tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc), Mã Viện qua đời trong một căn bệnh truyền nhiễm, cũng là bệnh đã giết chết một lượng lớn quân của ông.

Bị cáo buộc
Sau khi ông qua đời, phó tướng của ông là Cảnh Thư (耿舒), người đã từ lâu không đồng ý với chiến lược của Mã Viện, cùng với phò mã của vua Hán Quang Vũ Đế là Lương Tùng (梁松), người trước đó có hằn thù với Mã Viện, đã ngụy tạo ra nhiều chứng cứ để chống lại Mã Viện. Phần lớn các chứng cứ này ngày nay chúng ta không rõ là gì; chỉ còn hai cáo buộc cụ thể được biết.

Trong cáo buộc thứ nhất, Mã Viện được cho là người chịu trách nhiệm về bệnh truyền nhiễm, khi ông ra lệnh hành quân chống lại các bộ lạc Ô Hoàn.

Trong cáo buộc thứ hai, ông được cho là đã biển thủ ngọc trai và sừng tê giác trong các chiến dịch quân sự. Cáo buộc này có thể là sự hiểu sai về một trong các món ăn ưa thích của Mã Viện (món ông cho rằng có khả năng chống lại bệnh truyền nhiễm) là hạt ý dĩ (một loại cây thân thảo, có quả với nhân màu trắng, được trồng trọt tại miền nam Trung Quốc và miền bắc Việt Nam), thứ ông đã cho chở với số lượng lớn về kinh đô Lạc Dương.

Hán Quang Vũ Đế đã tin vào các cáo buộc này và đã tước đi thái ấp cũng như tước hầu của Mã Viện. Tới năm Kiến Sơ thứ 3 (78), Hán Chương Đế mới truy tặng Viện tước Trung Thành hầu.

Con cái
Mã Viện có bốn con trai là Mã Liêu, Mã Phòng, Mã Quang và Mã Khách Khanh. Con gái là Mã hoàng hậu của Hán Minh Đế.

Thành ngữ
Mã Viện là nguồn gốc của hai thành ngữ Trung Quốc.

 Thành ngữ thứ nhất là "da ngựa bọc thây" (馬革裹屍 - mã cách khỏa thi), có nghĩa một khi phải bỏ thân nơi chiến địa, nên lấy da ngựa bọc thây. Cụm từ này nằm trong câu nói của Mã Viện với một người bạn tên là Mạnh Ký. Câu nói đó như sau: 男兒要當死於邊野，以馬革裹屍還葬耳，何能臥床上在兒女子手中邪！ (nam nhi yếu đương tử ư biên dã, dĩ mã cách khỏa thi hoàn táng nhĩ, hà năng ngọa sàng thượng tại nhi nữ tử thủ trung tà!, bản dịch: Làm trai nên chết ở chốn biên thùy, lấy da ngựa bọc thây mà chôn mới là đáng trọng, chứ sao lại chịu nằm ở xó giường, chết ở trong tay bọn đàn bà con trẻ thì có hay gì?)
 Thành ngữ thứ hai là "vẽ hổ không thành, lại thành chó" (畫虎不成, 反類犬 - họa hổ bất thành, phản loại khuyển). Câu này liên quan đến lời khuyên răn của ông đối với các cháu của mình. Ông khuyên đừng cố gắng bắt chước nhân vật anh hùng lừng danh thời đó là Đỗ Bảo (杜保); có thể không thành anh hùng như Bảo, mà thành kẻ bỏ đi.

Xem thêm
Hai Bà Trưng
Cột đồng Mã Viện

Chú thích

Liên kết ngoài

 Đại Việt Sử Ký Ngoại Kỷ Toàn Thư, quyển III, Kỷ thuộc Đông Hán Hồ Ngọc Đức
 Nhà Hán phong Mã Viện làm Phục Ba tướng quân, Lưu Long làm Phó tướng, đốc xuất bọn Lâu Thuyền Tướng quân là Đoàn Chí, sang đánh Trưng Vương. Khâm định Việt sử Thông giám cương mục tiền biên, quyển II, trang 23

Mất năm 49
Sinh năm 14 TCN
Lịch sử Việt Nam thời Hai Bà Trưng
Nhân vật quân sự Đông Hán


title: Cây tre trăm đốt

text:
Cây tre trăm đốt là một truyện cổ tích dân gian Việt Nam và là một phần của văn học truyền khẩu truyền thống Việt Nam. Đây được xem là một trong số những câu chuyện cổ tích nổi bật nhất.

Tóm tắt nội dung
Ngày xưa có một chàng trai hiền lành, khỏe mạnh đi cày thuê cho vợ chồng ông phú hộ. Hai người này có hứa: "Con chịu khó làm lụng giúp ta, ba năm nữa ta sẽ gả con gái ta cho".

Tin vào lời hứa, anh ra sức làm việc không ngại khó nhọc. Nhưng ba năm sau, khi mà nhà ông đã có mọi thứ của cải, ông bèn trở mặt, ông đưa ra một điều kiện là phải tìm được một cây tre trăm đốt để làm nhà cưới vợ thì ông mới gả con gái cho. Vì muốn có cơ hội để cưới con gái của chủ, anh bèn lên rừng quyết tâm tìm được một cây tre trăm đốt. Tìm mãi không thấy, anh thất vọng ngồi khóc. Bỗng Bụt hiện lên và bảo anh đi tìm, chặt cho đủ 100 đốt tre rời rồi giúp anh bằng hai câu thần chú: "khắc nhập, khắc nhập!" để gắn kết 100 đốt tre rời thành một cây tre trăm đốt và "khắc xuất, khắc xuất!" để tách các đốt tre ra.

Nhờ là các khúc tre rời nên anh cũng dễ dàng gánh về làng được. Về nhà, anh cho cha vợ tương lai của mình xem cây tre trăm đốt. Không tin vào điều mắt mình nhìn thấy, ông nhà giàu sờ tay vào cây đếm từng khúc tre. Phép màu của Bụt đã hút ông dính luôn vào cây tre. Khi ông đồng ý giữ lời hứa, anh mới sực nhớ ra câu "khắc xuất" để giải thoát cho cha vợ của mình. Sợ hãi, ông phú hộ phải giữ lời hứa, gả con gái cho anh nông dân. Cuối cùng, anh và con gái ông phú hộ sống với nhau hạnh phúc mãi mãi.

Truyện tranh
Câu chuyện đã được in rất nhiều lần trong các sách tuyển tập truyện cổ tích Việt Nam.

Câu chuyện cũng được minh họa qua sách truyện tranh, ít nhất đã có 2 tập truyện tranh được phát hành:
 Cây tre trăm đốt, do Linh Nâu kể lại, Mai Hoa vẽ và do Nhà xuất bản Nhã Nam ấn hành năm 2010, 32 trang.
 Cây tre trăm đốt, do Công ty Truyện tranh Art Sign kết hợp Nhà xuất bản Giáo dục cùng Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển giáo dục Phương Nam xuất bản năm 2012. Tuy nhiên, sách truyện tranh này bị phê bình là "có những nội dung rất không hợp lý", đối thoại không mang tính cách giáo dục và mang ngôn ngữ "kiểu xì tin" .

Chú thích

Liên kết ngoài
 The story on Vietnam culture.com The Hundred Knot Bamboo
 The story

Truyện cổ tích Việt Nam
Truyện tranh Việt Nam


title: Monte San Savino

text:
Monte San Savino là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Arezzo trong vùng Toscana. Monte San Savino có diện tích 89,61 km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là 8456 người.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Monte San Savino giáp với các đô thị:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Arezzo


title: Gilze en Rijen

text:
Gilze en Rijen () là một đô thị ở phía nam Hà Lan. Đô thị này có 4 làng Rijen, Gilze, Hulten và Molenschot.
Rijen phát triển trong thế kỷ 19 nhờ các nhà máy da.

Các trung tâm dân cư
Rijen (dân số: 16.048)
Gilze (7.498)
Molenschot (1.384)
Hulten (340)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Đô thị Noord-Brabant


title: Cryphia

text:
Cryphia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Cryphia albipuncta (Barnes & McDunnough, 1910)
 Cryphia algae – Tree-Lichen Beauty (Fabricius, 1775)
 Cryphia amasina (Draudt, 1931)
 Cryphia amseli Boursin, 1952
 Cryphia amygdalina Boursin, 1963
 Cryphia cuerva (Barnes, 1907)
 Cryphia domestica – Marbled Beauty (Hufnagel, 1766)
 Cryphia ereptricula (Treitschke, 1825)
 Cryphia fascia (Smith, [1904])
 Cryphia flavidior (Barnes & McDunnough, 1911) (đồng nghĩa: Bryophila fulvisparsa Hampson, 1914)
 Cryphia flavipuncta Mustelin, 2006
 Cryphia fraudatricula (Hübner, [1803])
 Cryphia gea Boursin, 1954
 Cryphia labecula (Lederer, 1855)
 Cryphia merhaba Hacker & Fibiger, 2006
 Cryphia moeonis (Lederer, 1865)
 Cryphia muralis – Marbled Green (Forster, 1771)
 Cryphia nana (Barnes & McDunnough, 1911)
 Cryphia cây sồilandiae (Barnes & McDunnough, 1911)
 Cryphia ochsi (Boursin, 1940)
 Cryphia olivacea (Smith, 1891)
 Cryphia orthogramma Boursin, 1954
 Cryphia pallidioides Poole, 1989 (đồng nghĩa: Cryphia pallida (Bethune-Baker, 1894))
 Cryphia paulina (Staudinger, 1892)
 Cryphia petrea (Guenée, 1852)
 Cryphia petricolor (Lederer, 1869)
 Cryphia raptricula – Marbled Gray (Denis & Schiffermüller, 1775)
 Cryphia ravula (Hübner, [1813])
 Cryphia receptricula (Hübner, [1803])
 Cryphia rectilinea (Warren, 1909)
 Cryphia sarepta (Barnes, 1907)
 Cryphia seladonia (Christoph, 1885)
 Cryphia simulatricula (Guenée, 1852)
 Cryphia strobinoi Dujardin, 1972
 Cryphia tephrocharis Boursin, 1954
 Cryphia vandalusiae (Duponchel, 1842)

Former species
 Cryphia viridata is now Bryolymnia viridata (Harvey, 1876)

Hình ảnh

Tham khảo

 Cryphia at funet.fi
 Hacker, H. & Fibiger, M. (2006). "Updated list of Micronoctuidae, Noctuidae (s.l.), và Hyblaeidae species of Yemen, collected during three expeditions năm 1996, 1998 và 2000, with comments và descriptions of species." Esperiana Buchreihe zur Entomologie 12: 75-166.
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Bryophilinae


title: Spaceport America

text:
Sân bay vũ trụ Mỹ (Spaceport America, tên trước đây là Trạm không gian khu vực Tây Nam) là một sân bay vũ trụ nằm trong lưu vực del Jornada Muerto sa mạc ở tiểu bang New Mexico, Hoa Kỳ. Nó có cự ly 90 dặm (140 km) phía bắc của El Paso, 45 dặm (72 km) phía bắc của Las Cruces, 30 dặm (48 km) về phía đông của Truth or Consequences. Spaceport America chính thức được mở cửa ngày 18 tháng 10 năm 2011.
Sân bay vũ trụ  này do công ty Virgin Galactic của tỷ phú người Anh Richard Branson đầu tư xây dựng. Công ty Virgin Galactic hy vọng có thể thực hiện các chuyến bay thử nghiệm vào cuối năm 2012 và bắt đầu các chuyến bay thương mại ngay sau đó. Công ty vẫn đang phải chờ giấy phép thương mại từ Cục Hàng không Liên bang Mỹ. Hơn 450 khách hàng đã mua vé du lịch vũ trụ, trong đó có 150 người đến tham dự lễ khai trương sân bay hôm 18/10/2011.
Sân bay vũ trụ này có đường băng dài hơn 3 km và bao gồm cả nhà chứa tàu vũ trụ, trung tâm điều khiển và khu vực chuẩn bị cho khách du lịch.
Công ty Virgin Galactic phải mất 6 năm mới đạt được sự đồng thuận từ giới chức New Mexico về việc xây dựng sân bay này. Đây được xem là một dấu mốc lớn trên con đường biến giấc mơ du lịch vũ trụ thành hiện thực.
Sau khi có thông báo của hống đốc bang Richardson và thông báo của Sir Richard Branson của rằng Virgin Galactic sẽ chọn New Mexico làm nơi đóng trụ sở chính của công ty này, thống đốc và các cơ quan lập pháp New Mexico đã ban hành luật cho phép xây dựng sân bay vũ trụ thương mại đầu tiên trên thế giới vào năm 2006. Trạm không gian này được đặt tên là Sân bay vũ trụ Mỹ.
Công tác xây dựng các trạm phóng tạm thời đầu tiên tại địa điểm này bắt đầu vào ngày 04 tháng 4 năm 2006 Những hoạt động sớm của trạm không gian sử dụng cơ sở hạ tầng tạm thời này, một số của nó vay mượn từ White Sands Missile Range láng giềng. Đầu năm 2007, trạm không gian là vẫn còn trong quá trình xóa bỏ thói quan liêu và là vẫn còn ít hơn ", một ô tông kích thước 100 foot (30 m) x 25 foot (7,6 m)," một phần của các thiết bị khởi động cho người thuê nhà ra mắt đầu tiên của trạm không gian, UP Aerospace Ngày 03 Tháng Tư năm 2007, các cử tri ở nước láng giềng quận Dona Ana đã được phê duyệt, theo trưng cầu, thuế trạm không gian. Tuy nhiên, huyện trạm không gian có thể chưa được tạo ra và thuế chưa thu thập được cho đến khi hạt có chứa trạm không gian, quận Sierra, đã chấp thuận cuối cùng. Những hình ảnh đầu tiên của Cơ sở Hangar trạm không gian sau đó kế hoạch Terminal (HTF) đã được phát hành trong đầu tháng 9 năm 2007.

Tham khảo

New Mexico
Sân bay vũ trụ Hoa Kỳ

he:וירג'ין גלקטיק#בסיס החלל של החברה


title: Penia proxima

text:
Penia proxima là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel & Platia miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Penia


title: Duy tân chí sĩ

text:
Shishi (志士 hay Chí sĩ; đôi khi còn được gọi là 維新志士 Ishin-shishi hay Duy tân chí sĩ) là cụm từ được dùng để nói về các nhà hoạt động chính trị vào cuối thời Edo. Cụm từ "shishi" thường được dùng cho những người chống Mạc phủ Tokugawa, theo phong trào sonnō jōi (尊王攘夷; "Tôn Vương, Nhương Di"), các samurai ban đầu đến từ các gia tộc từ phía Tây Nam thuộc các lãnh địa Satsuma, Chōshū, và Tosa, cụm từ "shishi" cũng để chỉ những người ủng hộ Mạc phủ nhưng cũng có quan điểm sonnō jōi tương tự.

Có rất nhiều loại shishi khác nhau. Một số, như các sát thủ Kawakami Gensai, Nakamura Hanjiro, Okada Izō, và Tanaka Shinbei, lựa chọn khuynh hướng bạo lực để đấu tranh vì tư tưởng của mình. Đặc biệt, Kawakami Gensai, là sát thủ của Sakuma Shōzan, một người có tư tưởng thân phương Tây nổi tiếng thời đó. Thành phần shishi cơ bản khác, như Miyabe Teizō, lên những kế hoạch tấn công lớn mà ít quan tâm đến an toàn của dân chúng. Chính Miyabe đích thân cầm đầu kế hoạch đốt cháy Kyoto trong lễ hội Gion, nhưng đội quân Shinsengumi đã làm thất bại kế hoạch này.

Như đã nói ở trên, shishi không nhất thiết phải là những người ủng hộ việc lật đổ Mạc phủ. Shishi ở Mito chịu trách nhiệm về cái chết của đại lão Ii Naosuke, người đã ký hiệp ước bất bình đẳng với nước ngoài và đặt một cậu bé nhỏ tuổi lên ngôi Shogun. Một số đàn ông và phụ nữ Mito khác tham gia vào cuộc nổi dậy Tengu-tō vài năm sau đó. Trong khi dứt khoát là có những hành động chống lại chính phủ Shogun, họ lại không chống lại bản thân Shogun—thực tế, các shishi ở Mito, là thuộc hạ của các họ hàng của Shogun, tin rằng họ chỉ cố giúp Shogun.

Các shishi khác thiên hướng mô phạm hơn. Một ví dụ nổi tiếng là học giả Yoshida Shoin (Cát Điền Tùng Âm) ở Chōshū. Ông thành lập trường Shokason-juku, và đã đào tạo rất nhiều lãnh đạo chính phủ tương lai trong thời Minh Trị. Yoshida liên hệ với nhiều nhân vật nổi bật của thời kỳ Bakumatsu: Kawai Tsugunosuke, Katsu Kaishū, Sakuma Shōzan đã nói ở trên, và một vài người khác.

Các shishi cốt yếu đến từ Chōshū và Satsuma tiếp tục trở thành lãnh đạo của Chính phủ Minh Trị mới thành lập. Một vài người, như Ito Hirobumi (đại diện cho Trường Châu Ngũ Kiệt) và Yamagata Aritomo, vẫn là những nhân vật nổi bật trên nền chính trị và xã hội Nhật Bản cho đến những thập kỷ đầu của thế kỷ 20.

Chú thích

Tổ chức Nhật Bản
Minh Trị Duy Tân
Lịch sử Nhật Bản
Chính khách Nhật Bản


title: Colletes petalostemonis

text:
Colletes petalostemonis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Swenk mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1906


title: Sundhagen

text:
Sundhagen là một đô thị tại huyện Vorpommern-Rügen (trước thuộc huyện Nordvorpommern), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Weblinks
Wilmshagen fusion decree

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Vorpommern-Rügen


title: Montaut-les-Créneaux

text:
Montaut-les-Créneaux  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 244 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Montautlescreneaux


title: Gioia rosalesi

text:
Gioia rosalesi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Savini miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Gioia


title: Strobiderus jacobyi

text:
Strobiderus jacobyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Strobiderus


title: Đường vành đai 2

text:
Đường vành đai 2 có thể là:
 Đường vành đai 2 (Hà Nội);
 Đường vành đai 2 (Hải Phòng);
 Đường vành đai 2 (Thành phố Hồ Chí Minh);
 Đường vành đai 2 (Bắc Kinh);

Giao thông đường bộ


title: Caloreas leucobasis

text:
Caloreas leucobasis là một loài bướm đêm thuộc họ Choreutidae. Loài này có ở Bắc Mỹ, bao gồm Oregon, Quebec, Ontario, Alberta và California.
Tại Canada, con trưởng thành đã được ghi nhận từ giữa tháng 5 đến đầu tháng 7.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
mothphotographersgroup
Bug Guide

Caloreas


title: Coelioxys tarda

text:
Coelioxys tarda là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Holmberg mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1916


title: Agapetus ochripes

text:
Agapetus ochripes là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Agapetus


title: 21457 Fevig

text:
21457 Fevig (tên chỉ định: 1998 HD51) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được khám phá thông qua Chương trình nghiên cứu đối tượng gần Trái Đất của đài thiên văn Lowell ở Anderson Mesa Station ở Coconino County, Arizona, ngày 25 tháng 4 năm 1998. Nó được đặt theo tên Ronald A. Fevig, a scientist ở University of North Dakota.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 21001–22000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Pritchardia woodfordiana

text:
Pritchardia woodfordiana là một loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae.
Loài này chỉ có ở quần đảo Solomon.

Chú thích

Tham khảo

 Dowl, J.L. 1998. Pritchardia woodfordiana . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

woodfordiana
Thực vật quần đảo Solomon
Thực vật loài thiếu dữ liệu


title: Nam Phương Hoàng hậu

text:
Nam Phương (chữ Hán: 南芳皇后; 4 tháng 12 năm 1914 – 16 tháng 9 năm 1963) là hoàng hậu của Hoàng đế Bảo Đại thuộc triều đại nhà Nguyễn, đồng thời là hoàng hậu cuối cùng của chế độ phong kiến trong lịch sử Việt Nam. Việc được tấn phong hoàng hậu sau ngày cưới khiến cho bà trở thành một trong ba vị hoàng hậu nhà Nguyễn mang tước vị Hoàng hậu (皇后) ngay khi còn sống (các bà khác là Thừa Thiên Cao Hoàng hậu - chính thất của Gia Long và Lệ Thiên Anh Hoàng hậu - chính thất của Tự Đức). Riêng bà Lệ Thiên Anh là trường hợp đặc biệt, với danh phận hoàng tẩu của tân quân Hiệp Hòa được tôn huy hiệu Khiêm Hoàng hậu (謙皇后) theo cố mệnh của tiên đế Dực Tông. Bà cũng là hoàng hậu duy nhất theo đạo Công giáo trong lịch sử Việt Nam. Bà đã có công đề xướng việc thành lập và mở các trường học thuộc Dòng Đức Bà (Congrégation de Notre-Dame) tại Việt Nam vào năm 1935. Trên thực tế, qua việc Bảo Đại thoái vị hoàng đế năm 1945 để trở thành một công dân của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thì tất nhiên bà Nam Phương cũng mất đi tước vị hoàng hậu. Dù vậy, những người mộ mến và tôn kính bà vẫn gọi là "Nam Phương hoàng hậu".

Tiểu sử
Theo sách Souverains et notabilites d'Indochine do chính quyền Đông Dương soạn và sách Nguyễn Phúc tộc thế phả do Hội đồng Trị sự Nguyễn Phúc tộc biên soạn thì Nam Phương hoàng hậu sinh vào ngày 17 tháng 10 năm Giáp Dần. Cũng theo hai sách này thì ngày tháng năm Tây lịch đối ứng với ngày tháng năm nông lịch nêu trên là ngày 4 tháng 12 năm 1914. Trên mộ của Nam Phương hoàng hậu ở Pháp, ngày sinh của bà được khắc là ngày 14 tháng 11 năm 1913.

Nam Phương Hoàng hậu nhũ danh là Jeanne Mariette Nguyễn Hữu Thị Lan sinh ra tại Gò Công (nay thuộc thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang) trong một gia đình Công giáo giàu có, là con gái của ông Pierre Nguyễn Hữu Hào và bà Marie Lê Thị Bính, nguồn khác ghi tên bà là Lê Thị Bình. Ông ngoại là đại phú hộ Lê Phát Đạt, tục gọi là Huyện Sỹ. Vợ chồng ông Hào chỉ có hai con gái. Con gái lớn là Marie-Agnès Nguyễn Hữu Hào sinh năm 1903; con gái thứ hai là Jeanne Mariette Nguyễn Hữu Hào, nhưng sau này ghi trong giấy khai sinh quốc tịch Việt Nam là Nguyễn Hữu Thị Lan, còn tên theo Pháp tịch phải ghi thêm là Jeanne Mariette Thérèse.

Năm 1928, khi 25 tuổi, người chị Agnès kết hôn với nam tước Pierre Jules François Didelot (người này sinh ngày 7 tháng 8 năm 1898 tại Saint-Rémy en Bouzemont, 51 Marne, Grand Est, Pháp). Hai người có con gái đầu là Marie-Agnes Elisabeth Didelot sinh năm 1930. Nam tước Pierre Didelot từng là đại úy (capitaine) Pháo binh trong Quân đội Pháp và giám đốc thông tấn xã Havas ở Hà Nội. Vào thập niên 1930 gia đình sống ở số 177, Rue Paul Blanchy (sau năm 1954 là đường Hai Bà Trưng), Sài Gòn rồi chuyển ra số 72, đường Boulevard Carnot (đường Phan Đình Phùng), Hà Nội. Sau Chiến tranh thế giới thứ 2, Nam tước Didelot, bấy giờ thăng là đại tá được vua Bảo Đại bổ nhiệm làm Khâm mạng Hoàng triều Cương thổ.

Thời thơ ấu
Theo những bức hình chụp trên tờ báo Indochine năm 1923 thì cả hai chị em đều cao ráo hơn hẳn những người phụ nữ Việt Nam bình thường. Hai chị em ở tại biệt thự Montjoye (Lạc Sơn) của gia đình tại số 37 đường Taberd, Sài Gòn (nay là tòa lãnh sự quán Hàn Quốc) để đi học. Mỗi sáng, hai tiểu thư đi nhà thờ thì băng qua đường Lê Văn Duyệt, tới đường Bùi Thị Xuân chừng nửa cây số là tới nhà thờ Chợ Đũi. Nhà thờ này do ông Huyện Sỹ - Lê Phát Đạt (ông ngoại Nam Phương) hiến nhiều tiền của để xây dựng nên về sau gọi là Nhà thờ Huyện Sỹ..

Năm 12 tuổi, Marie-Thérèse Nguyễn Hữu Thị Lan được gửi sang Paris, Pháp theo học trường Couvent des Oiseaux, Paris trên đường rue de Ponthieu, sau đó chuyển đến trường nội trú được điều hành bởi Dòng Đức Bà theo luật Thánh Augustin tại xã Verneuil-sur-Seine, tỉnh Yvelines.

Bà Sabine Didelot, cựu học sinh của trường Couvent des Oiseaux Đà Lạt (ngày nay công trình nằm trong khuôn viên của Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Lâm Đồng) và cháu ruột đã nói về người sau này trở thành Nam Phương Hoàng Hậu như sau: ‘‘Lúc nhỏ, Mariette rất sùng đạo, thông minh, học giỏi và tế nhị.’’

Tháng 9 năm 1932, sau khi hoàn thành tú tài Pháp (tương đương với tốt nghiệp trung học), Nguyễn Hữu Thị Lan về nước trên con tàu D’Artagnan của hãng Messagerie Maritime. Vua Bảo Đại hồi loan cũng đi cùng chuyến tàu đó nhưng hai người không gặp nhau.

Hôn sự

Gặp gỡ Bảo Đại
Về Việt Nam được gần một năm, khi vua Bảo Đại lên nghỉ mát tại Đà Lạt, và được sự dàn xếp của vị Toàn Quyền Pháp Pasquier và viên Đốc lý Darles (Thị Trưởng) Đà Lạt, trong một buổi dạ tiệc tại  khách sạn La Palace Đà Lạt tại Đà Lạt do Toàn quyền Đông Dương, vợ chồng cựu Khâm sứ Trung kỳ Jean François Eugène Charles và viên Đốc lý thành phố sắp đặt, Nguyễn Hữu Thị Lan và Bảo Đại đã gặp nhau.

Vua Bảo Đại cho biết ông đã gặp Nam Phương Hoàng Hậu ở Đà Lạt, chứ không phải ở trên tàu, ông đã gặp vào cuối năm 1932:
"Vào dịp cuối năm, tôi có lưu lại vài ngày ở Đà Lạt cùng với Toàn Quyền Pasquier, trong dịp gặp ông này ở phòng khách, khách sạn Langbian Palace, ông có giới thiệu một cô gái trẻ là bạn bè của bà Charles, cô Marie Thérèse Nguyễn Hữu Hào, cô thuộc một gia đình điền chủ giàu có ở xứ Nam Kỳ. Cô cũng là người Công giáo như cha mẹ và vừa học hết chương trình học của cô ở trường Oiseaux, bên Pháp. Cô ấy 18 tuổi."

Hoàng hậu Nam Phương cũng nhắc lại:
"Hôm đó ông Darle, Đốc Lý thành phố Đà Lạt gởi giấy mời cậu Lê Phát An tôi  và tôi đến dự dạ tiệc ở Hôtel Palace. Tôi không muốn đi nhưng cậu An tôi năn nỉ và hứa với tôi là chỉ đến tham dự một chút và vái chào nhà Vua xong là về nên tôi phải đi một cách miễn cưỡng và tôi cũng chỉ trang điểm sơ sài và chỉ mặc cái áo dài bằng lụa đen mua bên Pháp thôi. Chúng tôi đến trễ nên buổi tiệc đã bắt đầu từ lâu. Cậu tôi kéo ghế định ngồi ngoài hiên thì ông Darle trông thấy, ông ta chạy đến chào chúng tôi rồi nắm tay cậu tôi kéo chúng tôi vô nhà. Vừa đi ông vừa nói: "Ông và cô phải đến bái yết Hoàng thượng mới được". Khi cánh cửa phòng khách vừa mở, tôi thấy vua Bảo Đại ngồi trên chiếc ghế bành chính giữa nhà. Ông Darle bước tới bên cạnh Vua rồi nghiêng mình cúi chào và kính cẩn nói:

-Votre Majesté, Monsieur Lê Phát An et sa nièce, Mademoiselle Marie Thérèse. (Tâu Hoàng thượng, đây là ông Lê Phát An và người cháu gái, cô Marie Thérèse)

Nhờ các nữ tu ở trường Couvent des Oiseaux từng chỉ dạy nên tôi biết phải làm gì để tỏ lòng tôn kính đối với bậc Quân Vương, vì vậy tôi đã không ngần ngại đến trước mặt Hoàng Đế, quỳ một gối và cúi đầu sát nền nhà cho đến khi thấy bàn tay cậu tôi kéo tôi dậy, tôi mới đứng lên. Vua gật đầu chào tôi đúng lúc tiếng nhạc vừa trỗi theo nhịp điệu Tango, Ngài ngỏ lời mời và dìu tôi ra sàn nhảy rồi chúng tôi bắt đầu nói chuyện. Về sau, khi đã trở thành vợ chồng, Ngài mới cho tôi biết hôm đó Ngài rất chú ý cách phục sức đơn sơ của tôi. Tôi nghĩ rằng tôi được nhà Vua lưu ý một phần do trong suốt buổi dạ tiệc chỉ có tôi là người phụ nữ Việt Nam duy nhất nói tiếng Pháp và theo hành lễ đúng cung cách lễ nghi Âu tây đối với Ngài".

Về cuộc tình duyên đó, Bảo Đại có viết trong cuốn Con rồng Việt Nam:
"Sau lần hội ngộ đầu tiên ấy, thỉnh thoảng chúng tôi lại gặp nhau để trao đổi tâm tình. Marie Thérèse thường nhắc đến những kỉ niệm ở trường Couvent des Oiseaux một cách thích thú. Cũng như tôi, Marie Thérèse rất thích thể thao và âm nhạc. Nàng có vẻ đẹp dịu dàng của người miền Nam pha một chút Tây phương. Do vậy mà tôi đã chọn từ kép Nam Phương để đặt danh hiệu cho nàng. Các vị Tiên Đế của tôi cũng thường hướng về người đàn bà miền Nam. Nếu tôi nhớ không sai thì trước Hoàng hậu Nam Phương, có đến bảy phụ nữ miền Nam đã từng là chủ nhân của Hoàng thành Huế. Khi chọn phụ nữ miền Nam làm vợ, hình như đức Tiên Đế và tôi đều nghĩ rằng trước kia đức Thế Tổ Cao Hoàng đã được nhân dân miền Nam yểm trợ trong việc khôi phục giang sơn. Chính đó là sự ràng buộc tình cảm giữa Hoàng triều Huế với người dân miền Nam".

Sau vài dịp gặp gỡ: "Một tình cảm êm dịu đã nảy sinh giữa chúng tôi. Chúng tôi đã quyết định gặp lại nhau". "Lan có một vẻ đẹp thùy mị của người con gái miền Nam, hiền lành và quyến rũ làm tôi say mê".

Khi vua Bảo Đại hỏi cưới thì gia đình Nguyễn Hữu Thị Lan ra các điều kiện:
 Nguyễn Hữu Thị Lan phải được tấn phong Chánh cung Hoàng hậu ngay trong ngày cưới.
 Được giữ nguyên đạo Công giáo, và các con khi sinh ra phải được rửa tội theo giáo luật Công giáo và giữ đạo.
 Riêng Bảo Đại thì vẫn giữ đạo cũ là Phật giáo.
 Phải được Tòa Thánh cho phép đặc biệt hai người lấy nhau và giữ hai tôn giáo khác nhau.

Một tờ báo Annam tiết lộ tin vào ngày 22 tháng 2 năm 1934 là Bảo Đại kết hôn với một cô gái theo đạo. Cả Hoàng gia rúng động và phủ quyết. Tôn Thất Đàn dự tính làm một thỉnh nguyện thư chung của tất cả quan lại cao cấp phản đối việc này, còn nghĩ đến giải pháp bắt Nam Phương phải bỏ đạo Công giáo theo đạo Phật.

Vì vậy cuộc hôn nhân giữa Bảo Đại và Nguyễn Hữu Thị Lan gặp phải rất nhiều phản đối. Trước Hoàng Tộc Triều Nguyễn, Bảo Đại đã nói: "Trẫm cưới vợ cho trẫm đâu phải cưới cho cụ Tôn Thất Hân  và Triều đình."

Hôn lễ
Hôn lễ được tổ chức ngày 20 tháng 3 năm 1934 ở Huế. Khi đó Bảo Đại đúng 21 tuổi, còn Nguyễn Hữu Thị Lan 20 tuổi.

Quyết định của Bảo Đại lấy vợ theo đạo Công giáo đã gây khủng hoảng lớn trong cả triều đình nhà Nguyễn, nơi chính quyền Pháp và Toà Thánh La Mã. Theo luật lệ của Công giáo La Mã, tín đồ không được kết hôn với người ngoại đạo, trong khi Bảo Đại không theo đạo nào cả, ông từng viết: "Ở trong cung, chỉ có một ông Trời, đó là Hoàng đế, con ông Trời" ("Au palais, il n'y avait qu'un Dieu: L'empereur, fils du ciel").

Gia đình của Nguyễn Hữu Thị Lan lo chuyện hôn nhân không thành do trở ngại tôn giáo đã khẩn cầu đến Đức Thánh Cha qua trung gian đại diện Tòa Thánh ở Đông Dương. Không lâu sau, cả nước Pháp cũng nhập cuộc bằng đường lối ngoại giao của tòa đại sứ Pháp cạnh tòa thánh. Người Pháp có đủ những yếu tố lợi về chính trị, tôn giáo trong chuyện này.

Dự định của người Pháp trong cuộc hôn nhân này chỉ là một lợi ích chính trị nhằm hóa gìải những chống đối có thể có mà chính Bảo Đại ở thời kỳ đó cũng không biết rõ được. Bảo Đại đã bị dẫn dắt vào một trò chơi chính trị của nước Pháp qua quan toàn quyền Pháp, qua trung gian ông bà Charles cũng như đại sứ Pháp Charles Roux ở Roma:

 "Nước Pháp thấy cần thiết, về mặt chính trị, phải có một chọn lựa ngay về cái người con gái có thể hoá giải các sự chống đối và đố kỵ... Trong khi đó thì tất cả các cô gái được tuyển chọn do hàng quan lại đều không có được một nền học vấn Tây Phương và sẽ không tránh được rơi vào ảnh hưởng của các bà Mẫu Hậu... Nhà vua nay thì có thể nắm biết được quyền lợi mà chính quyền muốn thực hiện về dự định này, chính là qua các người đàn bà mà những hàng quan lại chống đối cũ muốn dựa vào để kèm kẹp thái tử ra khỏi ảnh hường của người Pháp... Chúng ta sẽ lật ngược những toan tính đó và hoàng hậu tương lai mà chúng ta mong đợi sẽ là một đồng minh quan trọng để bào đảm cho sự thành công nhất định về chính trị của chúng ta ở Huế."

Theo hồi ký của Vua Bảo Đại, chỉ sau khi làm đám cưới xong, ông mới gửi thư cho Giáo hoàng Piô XI một lá thư qua trung gian người Pháp, vì thời đó nước ta chưa có liên lạc ngoại giao với Vatican. Nếu Hoàng Hậu muốn xin phép thì phải gửi thư qua các cha cố, theo hệ thống nhà đạo.

Tại Roma, qua đại sứ Chareles Roux đã tìm hết cách để cuộc hôn nhân được Giáo hoàng chấp nhận, ngay cả trong trường hợp một cuộc hôn nhân kín đáo giữa vài nhân vật trong Hoàng Gia. Phần Toà Thánh, Giáo hoàng không muốn đi ngược lại luật lệ đã quy định. Tháng Giêng năm 1934 tức là ba tháng sau khi đệ đơn lần thứ nhất xin phép Giáo hoàng không được, chính quyền bảo hộ có sáng kiến yêu cầu Nhà vua ban thưởng cho các Hồng y. Thế là Hồng y Pietro Fumasoni Biondi được trao Nam Long bội tinh đệ nhất đẳng, còn các cộng sự thì được ban thưởng bội tinh đẳng cấp thấp hơn.

Nhưng rồi cuộc hôn nhân vẫn được tiến hành dù không được phép chuẩn của Toà Thánh Vatican. Tờ Osservatore Romano, cơ quan ngôn luận của Toà Thánh cũng phủ nhận mọi tin đồn và xác nhận rằng Toà Thánh vẫn giữ lập trường như cũ và không thay đổi. Vì thế sau 63 năm khi bình luận về tin vua Bảo Đại băng hà, phái viên hãng Reuters vẫn còn nhắc lại một cuộc hôn nhân không chính thức ("Union non-officialisé")" của bà Nam Phương Hoàng Hậu.

Sau đó một bữa yến tiệc đã được tổ chức tại cung An Định với hơn 700 khách mời với viên Toàn Quyền Đông Dương và các Khâm sứ Trung Kỳ, Thống sứ Bắc Kỳ, Thống đốc Nam Kỳ. Buổi chiều hôm đám cưới, vua Bảo Đại đã mời ông bà Charles ăn bữa cơm: "Sứ mạng của công việc của họ làm đã hoàn tất, Họ sẽ lên đường trở về Paris".

Ngay ngày hôm sau, lễ tấn phong hoàng hậu được diễn ra rất trọng thể ở điện Thái Hòa. Hoàng đế phong Nguyễn Hữu Thị Lan tước vị Nam Phương Hoàng Hậu. Theo một bài viết trên tờ Ngọ Báo tại Hà Nội, Bảo Đại vốn đặt cho hiệu là Nam Hương Hoàng hậu, nhưng viên chấp sự biên sai ra chữ Quốc ngữ thành Nam Phương Hoàng hậu.

Bảo Đại kể về lễ tấn phong hoàng hậu trong hồi ký như sau:
 "Vâng, tôi đã quyết định đặt vợ tôi lên làm Hoàng Hậu trong cuộc hôn nhân này, cái chức mà chỉ dành cho mẫu hậu khi mà nhà vua đã qua đời. Mặc phẩm phục triều đình với chiếc áo choàng rộng, đi giầy hài mũi cong nhọn, chít khăn có đính những viên đá quý. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử nước Annam mà một người đàn bà đã tiến lên một mình giữa sự chào đón của triều đình... Cũng vẫn chỉ một mình, cô đã vào trong đại sảnh đã có tôi đợi ở đó, và ngồi ở một cái đôn để ở thấp hơn.

Hoàng Hậu cuối cùng trong lịch sử Việt Nam
Sự kiện Nguyễn Hữu Thị Lan được tấn phong Hoàng hậu ngay sau khi cưới là một điều hiếm hoi đối với các chính cung trong triều Nguyễn vì các đời trước mới chỉ có duy nhất Thừa Thiên Cao Hoàng hậu, chính thất của Gia Long được phong Hoàng hậu khi còn sống.
Bắt đầu từ năm 1934, triều đình nhà Nguyễn dùng từ Ngài Hoàng để thưa gởi hoặc nói về Nam Phương Hoàng Hậu.

Bảo Đại có giải thích thêm về hai chữ Nam Phương như sau: "Tôi đã chọn tên trị vì cho bà Hoàng Hậu mới là Nam Phương. Nam Phương có nghĩa là hương thơm của miền Nam (Parfume du Sud) và tôi cũng ra một chỉ dụ đặc biệt cho phép bà được phục sức màu vàng – màu dành riêng cho Hoàng Đế".Sau lễ cưới, Bảo Đại cùng Nam Phương không được ở trong Tử Cấm thành theo quyết định của Hội đồng hoàng tộc (Tôn nhân phủ). Thoạt đầu họ ở một cung điện riêng, sau này gọi là điện Kiến Trung ở gần ngay đấy nhưng vẫn là ngoài khu vực Tử Cấm thành. Bảo Đại đã van nài Hoàng Thái hậu Từ Cung và bà đã khẩn khoản xin với Tôn nhân phủ để cuộc hôn nhân này được chấp nhận. Điện Kiến Trung xây cất từ thời Khải Định, nhưng đã được sửa chữa và tân trang các tiện nghi Tây phương vào đầu triều Bảo Đại, trong đó có phòng ăn, phòng ngủ, phòng tiếp khách, phòng làm việc. Bề ngoài cung điện vẫn được giữ y nguyên như cũ, nhưng bên trong được kiến trúc sư M. Chatel thay đổi toàn diện làm cho nó mới hơn, rộng rãi, thoáng mát, vệ sinh và thực tiễn hơn.

Khi đó công việc hàng ngày của Hoàng hậu là dạy dỗ các hoàng tử, công chúa. Thỉnh thoảng bà phải cùng các quan ở Bộ Lễ bàn thảo các lễ tiệc trong cung đình, lo việc cúng giỗ các Tiên đế và đi vấn an sức khỏe các bà Tiên cung và Từ Cung Hoàng thái hậu, tức mẹ của Bảo Đại. Hoàng hậu còn tham gia các việc xã hội và từ thiện. Hàng năm bà đều tham dự các buổi phát giải thưởng cho các học sinh giỏi tổ chức tại trung tâm Accueil gần nhà Dòng Chúa Cứu Thế. Theo lời nữ sĩ Đạm Phương thì có lần Hoàng hậu yêu cầu bà soạn đơn xin phép Bộ Giáo dục thời bấy giờ đưa môn nữ công gia chánh vào học đường.

Hoàng hậu cũng xuất hiện thường xuyên bên cạnh Bảo Đại trong các nghi lễ ngoại giao như đón tiếp Thống chế Tưởng Giới Thạch của Đài Loan, Quốc Vương Soupha Vangvong nước Lào hoặc Quốc vương Sihanouk của Cao Miên... Có lần Bảo Đại tự mình lái xe hơi đi thăm Nam Vang cũng có mặt Hoàng hậu tháp tùng.

Hoàng hậu Nam Phương cũng cư xử rất khéo với mọi người tôn sùng đạo Phật trong hoàng tộc. Bà hay đi lễ chùa, có khi cho cả các con đi cùng nhưng bà cũng hạn chế đến mức tối thiểu chỉ cho dự những ngày lễ chính của đạo Phật, can ngăn không cho Thái hậu đeo bùa ở cổ tay cháu nội của bà. Bà cũng khước từ đeo vào vai túi đựng những lá bùa. Bà tham dự các buổi lễ Phật, đi thăm các lăng tẩm, luôn đứng thẳng người nhưng hai tay bao giờ cũng chắp lại ngang ngực với một thái độ kính cẩn. Nhưng bà cũng kiên quyết đòi thực hiện các biện pháp canh tân của mình.

Con cái

Hai năm sau ngày cưới, đêm ngày 4 tháng 1 năm 1936, người dân Huế nghe những tiếng súng bắn mừng báo tin Nam Phương hoàng hậu đã hạ sinh, và lờ mờ sáng lại một lần nữa 7 tiếng súng thần công làm lay động cả Hoàng Thành, báo hiệu Hoàng hậu đã sinh một Hoàng tử. Người đó chính là Đông cung Thái tử Nguyễn Phúc Bảo Long.

Nam Phương hoàng hậu cùng Bảo Đại có tất cả năm người con:
 Nguyễn Phúc Bảo Long, sinh ngày 4 tháng 1 năm 1936, tước phong Hoàng thái tử.
 Hoàng nữ Phương Mai, sinh ngày 1 tháng 8 năm 1937.
 Hoàng nữ Phương Liên, sinh ngày 2 tháng 11 năm 1938.
 Hoàng nữ Phương Dung, sinh ngày 5 tháng 2 năm 1942.
 Nguyễn Phúc Bảo Thắng, sinh ngày 9 tháng 12 năm 1943, Nhị hoàng tử.

Sau khi Bảo Đại thoái vị
Sau Cách mạng tháng Tám 1945, ngày 25 tháng 8, Chính phủ lâm thời của Hồ Chí Minh điện cho Bảo Đại yêu cầu ông ban dụ thoái vị. Ngày 30 tháng 8 1945, Bảo Đại thoái vị trong một buổi lễ long trọng ở Ngọ Môn, Huế, trao quốc ấn Hoàng đế Chi Bửu và thanh kiếm bạc nạm ngọc cho đại diện của chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là ông Trần Huy Liệu. Tháng 9 năm 1945, ông ra nhận chức "Cố vấn tối cao" trong chính phủ. Ngày 16 tháng 3 1946, ông tham gia phái đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sang thăm viếng Trung Hoa, nhưng không trở về nước. Sau ngày toàn quốc kháng chiến 19 tháng 12 1946, thực dân Pháp trở lại chiếm đóng Huế. Hoàng hậu Nam Phương rời khỏi Đại Nội ra sống ngay tại khách sạn Morin, lúc này đây khách sạn duy nhất trong kinh đô Huế để chờ đợi thời cơ sang Pháp, cũng như tránh khỏi cuộc chiến chính trị trong Đại Nội. Ngày 1 tháng 1 1947 Nam Phương hoàng hậu cùng các con sang Pháp.

Nam Phương hoàng hậu được nhiều người đánh giá là người thiết tha với đất nước. Theo tài liệu của sử gia Pháp Jean Renaud do nhà xuất bản Guy Boussac ấn hành năm 1949: Sau khi quân Pháp dựa vào thế lực của quân Anh quốc để gây hấn ở miền Nam với ý đồ tái chiếm thuộc địa Việt Nam. Lúc đó vua Bảo Đại đã thoái vị, bà Nam Phương đang ở tại Cung An Định bên bờ sông An Cựu. Đau lòng trước thảm cảnh mà đồng bào miền Nam, quê hương của bà đang trực tiếp gánh chịu, cựu Hoàng hậu Nam Phương đã gửi một thông điệp cho bạn bè ở Á châu yêu cầu họ lên tiếng tố cáo hành động xâm lăng của thực dân Pháp với lời lẽ như sau:"Kể từ tháng 3 năm 1945, nước Việt Nam đã thoát khỏi sự đô hộ của người Pháp nhưng vì lòng tham của một thiểu số thực dân Pháp với sự tiếp tay của quân đội Hoàng gia Anh nên hiện nay máu của nhân dân Việt Nam lại tiếp tục chảy trên mảnh đất vốn đã có quá nhiều đau khổ. Hành động này của thực dân Pháp là trái với chủ trương của Đồng Minh mà nước Pháp lại là một thành viên. Vậy tôi tha thiết yêu cầu những ai đã từng đau khổ vì chiến tranh hãy bày tỏ thái độ và hành động để giúp chúng tôi chấm dứt chiến tranh đang ngày đêm tàn phá đất nước tôi.Thay mặt cho hàng chục triệu phụ nữ Việt Nam, tôi thỉnh cầu tất cả bạn bè của tôi và bạn bè của nước Việt Nam hãy bênh vực cho tự do. Xin các chính phủ của khối tự do sớm can thiệp để kiến tạo một nền hòa bình công minh và chân chính và xin quý vị nhận nơi đây lòng biết ơn sâu xa của tất cả đồng bào của chúng tôi"Hoàng hậu Nam Phương cũng là người tiêu biểu trong các bà mệnh phụ, bà chủ tọa "Tuần lễ Vàng" do Việt Minh phát động tại Huế. Hôm ấy, ngày 17 tháng 9 1945, bà là người đầu tiên đến bên một cái bàn trải khăn đỏ rồi từ từ tháo hết số hàng trang sức bằng vàng đang mang trên người. Sau đó bà được gắn một huy hiệu in cờ đỏ sao vàng.

Bà là một "công dân Pháp" nhưng người ta không rõ tình trạng "công dân Pháp" của bà ra sao sau khi bà từ Pháp về Việt Nam để kết hôn với vua Bảo Đại, và kể từ sau khi vua Bảo Đại thoái vị.

Di cư
Ông Phạm Khắc Hòe, từng là Đổng lý ngự tiền văn phòng của hoàng đế Bảo Đại, từng chứng kiến Nam Phương đau lòng vì thói trăng hoa của Bảo Đại. Khi đó là khoảng năm 1946, Bảo Đại đang ở Hà Nội, do quen thói ăn chơi, cựu hoàng không chịu được thiếu thốn, nên nhờ ông Hòe về Huế gửi cho vợ một bức thư xin tiền. Chiều hôm đó khi ông Phạm Khắc Hòe đến lấy thư trả lời, hoàng hậu nhỏ nhẹ nói: "Ông Hoè! Chắc ông biết tôi rất tin ông, quý trọng ông, trước cũng như nay. Cho nên tôi muốn ông cho biết tất cả sự thật về việc ông Vĩnh Thuỵ mê con Lý (Lý Lệ Hà)". Bà cũng muốn ra Hà Nội sum họp, nhưng sợ làm tốn kém thêm cho chính phủ, lại làm cho cựu hoàng bị gò bó, nên bà bảo ông Hòe: "Thôi! Tôi đành chịu đựng riêng một mình để cho người ta vui sướng". Rồi bà gửi cho chồng số tiền mà ông ta đòi hỏi. Ông Hòe cũng kể, không biết Nam Phương viết những gì trong thư mà khi đọc, mặt Bảo Đại cứ tái dần đi.

Ít lâu sau, vào tháng 3/1946, Bảo Đại đi Trung Quốc rồi sang Hong Kong cùng Lý Lệ Hà, từ bỏ đất nước. Hoàng hậu Nam Phương đã viết cho tình địch một bức thư mà Lý Lệ Hà vẫn giữ suốt nửa thế kỷ sau: "Em Lý Lệ Hà thân quý. Chị ở xa đức cựu hoàng hàng mấy vạn dặm trùng dương, nhưng chị biết rằng em đang hết lòng hết sức chăm sóc cựu hoàng ở Hong Kong. Chị cầu mong lịch sử mai đây không buông rơi cựu hoàng, còn gặp lại nhau. Đức Từ Cung thái hậu và chị trọn kiếp nhớ ơn em. Chị Nam Phương".

Ngày 1 tháng 1 năm 1947, Nam Phương Hoàng hậu cùng các con rời Việt Nam sang Pháp. Ở đây Bà được nhận một khối tài sản lớn do cha đẻ của mình trao cho. Đó là một chung cư lớn tại Neuilly và một chung cư tai Đại lộ Opera, ngoài ra còn nhiều nhà đất ở Côngô, Marốc… Tất cả Bà chia cho các con, chỉ giữ lại một trang trại ở Chabrignac gồm 160 mẫu đất với một đàn bò gần 100 con bò và một vườn hồng lúc nào cũng nở hoa.

Tháng 8 năm 1947, đài phát thanh Việt Minh phát từ Huế một tin, thuật lại một bài đăng trên báo Continental Daily Mail ra ngày 25 tháng 7 năm 1947 tại London:
 "Các nhà chức trách Pháp đến thăm cựu Hoàng hậu Nam Phương, đề nghị bà đưa con trai bà mười ba tuổi lên ngôi. Bà không trả lời. Trong lúc các vị khách Pháp giải thích thì bà đến trước đàn dương cầm thản nhiên chơi bài Tiến quân ca, quốc ca của Việt Nam...".

Một tháng sau, tờ Echo du Vietnam tiết lộ:
 "Một kế hoạch xảo quyệt do Hội thuộc địa trình bày. Họ chủ trương khôi phục chế độ quân chủ ở An Nam. Có thể khởi đầu bằng một cuộc thoái vị trọng thể của Bảo Đại nhường ngôi cho con trai. Cựu hoàng phải thừa nhận sai lầm của bản thân, tự nguyện rút lui khỏi chính trường để mở đường cho sự hoà hợp chân thành với nước Pháp".

Một nhà báo hỏi cựu Hoàng hậu Nam Phương lúc đó đang ở Đà Lạt: "Có phải con bà sắp lên ngai vàng không?". Bà không trả lời nhưng cũng không cải chính. Thực tế Bảo Long, mùa hè năm 1947 đang sống dưới sự chăm sóc của bà ngoại tại Đà Lạt.

Ngày 12 tháng 8 tại Huế năm 1947, cựu Hoàng hậu Nam Phương quyết định rời khỏi Việt Nam, bà và các con đáp máy bay Anh để tới Hồng Kông thăm chồng. Người tình Lý Lệ Hà, thứ phi Bùi Mộng Điệp và các cô gái trẻ khác tạm lánh mặt, ít nhất trong một thời gian. Không bao lâu sau đó bà Nam Phương và các con rời Hồng Kông sang Pháp. Chuyến đi phải tạm dừng lại ở Băng Cốc chờ khắc phục những trục trặc kỹ thuật của chiếc thủy phi cơ. Do không đề phòng trước những hỏng hóc, nên sau nhiều ngày, mọi người đều phải chuyền sang đi tàu thủy cùng với hành lý.

Năm 1947 tới Pháp, trong thời gian đầu, mẹ con bà Nam Phương về Cannes, nơi có toà lâu đài Thorenc được dành cho cả gia đình. Từ đó bà Nam Phương chỉ có thể biết qua tình hình trong nước nhờ những lá thư của chị ruột là bà nam tước Didelot ở lại Sài Gòn báo tin.

Năm 1949, Bảo Đại trở về Việt Nam làm Quốc trưởng Quốc gia Việt Nam, nhưng bà Nam Phương vẫn ở bên Pháp. Những ngày nghỉ lễ, bà Nam Phương thường đi phố cùng các con để mua đồ chơi cho chúng hoặc đi xem chiếu bóng với hoàng tử Bảo Thắng, công chúa Phương Dung là hai người con nhỏ nhất. Cũng có những lúc Bảo Đại về Pháp, bà Nam Phương cùng đi với Bảo Đại tới casino để xem ông chơi baccarat hoặc roulette cho vui. Những lần có bà cùng đi, nếu được bạc thì Bảo Đại tặng hết cho bà để sắm sửa quần áo.

Nam Phương Hoàng hậu ưa thời trang của hãng Christian Dior và Balmain. Bà cũng ăn mặc sành điệu và màu tím nhạt là màu bà ưa thích nhất. Hàng ngày sinh hoạt của bà là chăm lo cho các con hay đọc sách báo hoặc ra vườn trồng hoa, tỉa lá. Buổi tối bà thích chơi dương cầm cho các con nghe.

Trong phòng bà, người ta thấy treo những bức họa của Renoir, Buffet. Bà không thích tranh lập thể của Picasso vì tâm hồn không hợp với trường phái hội họa này cũng như siêu thực. Trong nhà bà có cả một đàn chó, có một con thuộc giống Saint Bernard. Về thể thao bà có thể chơi bóng bàn, quần vợt và golf nhưng không giỏi lắm.

Ngay cả ông Bảo Đại cũng chưa bao giờ dám trách vợ về việc trai gái, vì kể từ ngày ly thân với Bảo Đại, bà Nam Phương không có một người nhân tình nào, dù là đi khiêu vũ hay đi tắm biển với một người đàn ông nào khác.

Cuối đời
Sau năm 1955, Bảo Đại để bà Nam Phương ở nhà một mình với mấy người con khi đó đã lớn, mỗi người đi làm một nơi. Về sau, bà Nam Phương rời lâu đài Thorenc ở Cannes để về sống ở lâu đài Domain de la Perche ở Chabrignac, tỉnh Corrèze, vùng Nouvelle-Aquitaine cách Paris chừng bốn năm trăm cây số.

Ngôi nhà của bà có rừng bao quanh, gồm 32 phòng, 7 phòng tắm, 5 phòng khách. Về đời sống vật chất thì bà Nam Phương không lúc nào thiếu thốn khi sống ở xứ người. Tài sản riêng do gia đình Nguyễn Hữu Hào tậu cho bà gồm một chung cư lớn tại Neuilly và ở đại lộ Opera. Ngoài ra bà còn nhiều nhà đất ở bên xứ Maroc, Congo... Những bất động sản này bà đã chia cho các con mỗi đứa một phần riêng và chỉ giữ lại trang trại ở Charbrignac, gồm 160 mẫu đất với một đàn bò gần trăm con và một vườn hồng lúc nào cũng nở hoa. Nhà của bà ở cách biệt với những nhà dân ở vùng này, vì là làng quê nên mọi người ít có dịp giao thiệp với nhau. Và đã có lần bà Nam Phương ngỏ ý được trở về Việt Nam để được an táng bên cạnh hai mộ cha mẹ ở Đà Lạt nhưng Bảo Đại và các con không đồng ý.

Dân làng Chabrignac kể rằng, bà Nam Phương giàu có, nhưng sống trầm lặng. Bao nhiêu năm chỉ thấy cựu hoàng Bảo Đại về thăm Hoàng hậu mấy lần, lần được nhớ nhất là vào dịp lễ cưới của công chúa Phương Liên kết hôn với chàng trai người Bordeaux. Buồn nản vì tình cảm của mình, bà Nam Phương chỉ sống âm thầm trong ngôi nhà vắng vẻ. Họa hoằn bà mới về thăm Paris vài ngày. Có lẽ vui nhất là dịp nghỉ hè, các con mới có dịp về thăm bà.

Những năm sau này bà Nam Phương ít đi ra ngoài và gặp gỡ ai. Cũng có đôi khi bà Nam Phương đi Paris để thăm các con đang học và làm ăn ở đó. Và ngược lại những dịp hè thì các con có về đây thăm mẹ ở ít ngày cho bà đỡ buồn. Thời gian này bà bị bệnh tim nặng làm khó thở.

Qua đời
Ngày 15 tháng 9 năm 1963, sau khi ra nắng bị cảm lại đi tắm bà bị sốt cao, bà thấy đau họng. Bác sĩ tới thăm bệnh, nói bà bị viêm họng nhẹ. Không ngờ sau đó, bà bị khó thở. Ông quản gia cùng các hầu gái đã vội chạy đi tìm bác sĩ khác ở làng bên, cách mươi cây số. Nhưng vì bệnh viện ở xa, bác sĩ không tới kịp nên bà đã ra đi vào lúc 5 giờ chiều ngày 15 tháng 9 năm 1963.

Ngoài hai người giúp việc trong nhà, không có một người ruột thịt nào có mặt bên cạnh bà trong giờ phút lâm chung. Khi đó các con bà đang đi học hoặc làm ở Paris, còn Bảo Đại sống ở miền Nam nước Pháp.

Đám tang của bà Nam Phương được cử hành theo nghi thức đạo Công giáo vào 12h trưa ngày 18 tháng 9 năm 1963. Đám tang không có sự tham gia của cựu hoàng Bảo Đại, chỉ có các Hoàng tử, Công chúa và một số bạn bè thân thiết của gia đình. Tại địa phương có vị Tỉnh trưởng và dân biểu địa phương bà Nam Phương cư ngụ tới chia buồn và dự tang lễ. Đặc biệt có sự tham dự của Công chúa Như Lý, con gái của vua Hàm Nghi. Công chúa Như Lý cũng ở gần nơi bà Nam Phương cư ngụ, nhưng khi bà Nam Phương còn sống thì bà Như Lý chưa bao giờ tới thăm, mà duy nhất lần này bà Nam Phương tạ thế Công chúa tới dự đám tang.

An táng
Linh cữu của bà Nam Phương được an táng ngay nghĩa trang Công giáo tại Chabrignac. Trên mộ của bà có tấm bia ghi những dòng chữ:

Chữ Hán:
大南南芳皇后之陵
ĐẠI NAM NAM PHƯƠNG HOÀNG HẬU CHI LĂNG
(Lăng của Hoàng hậu Nam Phương nước Đại Nam)

Chữ Pháp:
ICI REPOSE L'IMPÉRATRICE D'ANNAM NÉE MARIE THÉRÈSE NGUYEN HUU THI LAN
(Đây là nơi an nghỉ của Hoàng hậu nước An Nam, nhũ danh Maria Têrêsa Nguyễn Hữu Thị Lan)

Dưới chân mộ còn có tấm bảng khắc chữ Pháp:
ICI REPOSE L'IMPÉRATRICE NAM PHUONG NÉE JEANNE MARIETTE NGUYEN HUU HAO
(Đây là nơi an nghỉ của Hoàng hậu Nam Phương, nhũ danh Jeanne Mariette Nguyễn Hữu Hào)

Đánh giá

Theo Phạm Khắc Hòe, cựu Đổng lý Ngự tiền Văn phòng của Bảo Đại, năm 1983 đã viết trong hồi ký Từ Triều đình Huế đến Chiến khu Việt Bắc'', trong đó cũng có đoạn nói về cuộc hôn nhân của Bảo Đại:

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hoàng hậu nhà Nguyễn
Người Gò Công
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Người Pháp gốc Việt
Sinh năm 1914
Mất năm 1963
Bảo Đại


title: Louin, Deux-Sèvres

text:
Louin là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 73-160 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Deux-Sèvres


title: Sách đen chủ nghĩa cộng sản

text:
Le Livre noir du communisme: Crimes, terreur, répression (tạm dịch: Quyển sách đen của chủ nghĩa cộng sản: Tội ác, khủng bố, đàn áp) là một quyển sách liệt kê các tội ác của các chính phủ cộng sản từ xưa đến nay (1997), kể cả đàn áp dân chúng, giết người ngoài pháp luật, trục xuất, và nạn đói nhân tạo. Quyển sách được xuất bản lần đầu tiên tại Pháp vào năm 1997, sau đó được dịch ra nhiều thứ tiếng. Bản tiếng Anh được xuất bản bởi Nhà xuất bản Đại học Harvard dưới tựa The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression, đã được bán gần 1 triệu bản cho đến năm 2001. Ấn bản tiếng Đức (Das Schwarzbuch des Kommunismus) được Nhà xuất bản Piper phát hành vào năm 2004, có một chương được viết bởi Joachim Gauck vào năm 1998, mà từ 18/3/2012 là Tổng thống Đức.

Đội ngũ biên soạn cuốn sách là các nhà nghiên cứu và chuyên gia châu Âu. Họ tuyên bố đã sử dụng các tài liệu vừa được công bố lúc đó từ văn thư lưu trữ mật của KGB, cơ quan an ninh Liên Xô.

Vì đề tài cuốn sách gây tranh cãi, nên một số người đã đưa ra một số nghi vấn về kết luận cũng như các số liệu được các tác giả sử dụng.

Năm 2002 một bộ thứ hai của cuốn sách này được phát hành tại Pháp.

Các tác giả
Quyển sách được biên soạn bởi một số nhà nghiên cứu và chuyên gia châu Âu, và được chủ biên bởi Stéphane Courtois. Nhiều người trong số các tác giả như ông là những cựu đảng viên đảng cộng sản.
Stéphane Courtois là giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia (Centre national de la recherche scientifique- CNRS), cơ quan nghiên cứu lớn nhất của chính phủ Pháp.
Nicolas Werth là một nhà nghiên cứu tại Institut d'Histoire du Temps Présent (IHTP) tại Paris.
Jean-Louis Panné là một chuyên gia về phong trào Cộng sản quốc tế.
Andrzej Paczkowski là phó giám đốc Viện Nghiên cứu Chính trị của Viện hàn Lâm Khoa học Ba Lan và một thành viên trong ủy ban lưu trữ trong Bộ Nội vụ Ba Lan.
Karel Bartošek (1930–2004) là một sử gia từ Cộng hòa Séc, và là một nhà nghiên cứu tại IHTP.
Jean-Louis Margolin là một giảng viên tại Đại học Provence và là một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á.
Sylvain Boulougue là một nhà nghiên cứu tại GEODE, Đại học Paris X.
Pascal Fontaine là một nhà báo với kiến thức về Châu Mỹ La Tinh.
Rémi Kauffer là một chuyên gia về lịch sử tình báo, khủng bố, và các hoạt động bí mật.
Pierre Rigoulet là một nhà nghiên cứu tại Institut d'Histoire Sociale.
Yves Santamaria là một sử gia.

Nội dung cuốn sách
Stéphane Courtois, trong phần giới thiệu, tuyên bố rằng chủ nghĩa Cộng sản là một lý thuyết lý tưởng, tuy nhiên trong thực hành đã hình thành một thể chế chính trị mà đã đàn áp có hệ thống đến cả khủng bố người dân. Lý thuyết đó theo ông nên được xét đoán qua những kết quả thực tế. Để mà giữ vững quyền lực, Stéphane Courtois cho rằng các chế độ Cộng sản đã làm "các tội phạm tập thể thành một hệ thống chính phủ tiêu chuẩn". Theo Stéphane Courtois, mặc dù các chính phủ Cộng sản sau này không còn quá đáng như xưa, qua các tài liệu trong văn khố và những lời kể của vô số nhân chứng, Stéphane Courtois tuyên bố rằng khủng bố ngay từ đầu đã là đặc điểm của chế độ Cộng sản. Cái ý tưởng cho đó chỉ là tình cờ của nhiều tình huống rủi ro nhập lại của một vài quốc gia hay một vài thời kỳ là hoàn toàn sai lầm.

Trong phần kết luận, tác giả tuyên bố rằng: "Các chế độ cộng sản đã... biến tội ác hàng loạt thành một hình thức chính thể" và ước tính khoảng 100 triệu người đã bị giết dưới các chế độ Cộng sản, cao hơn cả dưới chế độ Đức Quốc xã là 25 triệu người.

Ước tính số nạn nhân

Courtois đã trích dẫn tổng số lượng người chết là 94 triệu người, không kể số lượng người "thiếu hụt" (giảm dân số do tỷ lệ sinh thấp hơn dự kiến). Các phân tích về số người chết do Courtois đưa ra như sau:

 65 triệu ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 20 triệu ở Liên Xô
 2 triệu ở Campuchia
 2 triệu ở Bắc Triều Tiên
 1,7 triệu ở châu Phi
 1,5 triệu ở Afghanistan
 1 triệu ở các nước Cộng sản Đông Âu
 1 triệu ở Việt Nam
 150 nghìn ở Mỹ Latinh
 10 nghìn người chết từ "kết quả từ hành động của phong trào cộng sản quốc tế và các bên Cộng sản phi quyền lực." (trang 4)

Courtois tuyên bố rằng chế độ Cộng sản có trách nhiệm cho một số lớn các ca tử vong hơn bất kỳ lý tưởng hoặc phong trào chính trị khác, bao gồm cả chủ nghĩa phát xít. Các số liệu thống kê của các nạn nhân bao gồm các vụ hành quyết, cố ý hủy diệt dân số do nạn đói, tử vong do trục xuất, giam thể xác hoặc thông qua lao động cưỡng bức.

Số liệu tử vong chính là chủ đề gây tranh cãi về cuốn sách.

Ấn bản tiếng Đức
Ấn bản tiếng Đức có thêm một chương mới về chế độ Cộng sản Đông Đức được hỗ trợ bởi Liên Xô, với tựa "Giải tỏa vấn đề Xã hội Chủ nghĩa ở DDR". Nó bao gồm 2 phụ trương: "Tội ác chính trị ở DDR" của Ehrhart Neubert và "Sự khó khăn trong cách đối xử với cảm nhận" của Joachim Gauck.

Bộ thứ hai
Năm 2002, Courtois cho xuất bản một bộ kế tiếp của Sách Đen. Nó có tựa Du passé faisons table rase!, một câu được lấy từ đoạn 1, câu thứ 5, bài hát Quốc tế ca (, ).

Nội dung
Trong cuốn này, Courtois trong 160 trang chương đầu đã tranh cãi với các nhà chỉ trích, cũng như những phản ứng và các cuộc thảo luận chống đối về bộ sách đầu: Trong khi chủ nghĩa Cộng sản ở Đông Âu được xem là một "thảm kịch to tác", ở Tây Âu, đặc biệt là trong cánh Tả Pháp được cho "thường là tốt đẹp" và được "khen ngợi". Điều này xảy ra một phần vì vai trò lịch sử của Holocaust.

Các tác giả còn lại Mart Laar, Diniu Charlanow, Liubomir Ognianow, Plamen Zwetkow, Romulus Rusan, Ilios Yannakakis và Philippe Baillet trình bày các nghiên cứu về các chế độ cộng sản và các phong trào ở Estonia, Bulgaria, Romania, Ý và Hy Lạp. Cũng được đưa vào là các lời mở đầu của ấn bản tiếng Anh ở Hoa Kỳ của Martin Malia và ấn bản tiếng Nga của Alexander Jakowlew, cựu thành viên bộ chính trị đảng Cộng sản Liên Xô và lý thuyết gia của Perestrojka. Bài sau nói về việc đối xử với quá khứ Cộng sản ở Nga từ 1990.

Thái độ đón nhận

Ủng hộ
Le Livre noir du communisme nhận nhiều ủng hộ trong một số sách báo tại Hoa Kỳ và Anh, trong đó có Times Literary Supplement, New York Times Book Review, Library Journal, Kirkus Reviews, The New Republic, National Review và The Weekly Standard.. Nhiều nhà phê bình  so sánh quyển sách với quyển Chornaya Kniga (Quyển sách đen), ghi lại các tội ác của Đức Quốc xã của các tác giả Ilya Ehrenburg và Vasily Grossman. Tuy nhiên, cụm tử "livre noir" đã được sử dụng trên cả thế kỷ tại Pháp..

Quyển sách nhận được phê bình của sử gia Tony Judt trong tờ The New York Times, Anne Applebaum, một ký giả và tác giả của quyển Gulag: A History

Chỉ trích
Cuốn sách đã gây nhiều tranh luận sôi nổi ở Pháp và một số tác giả trong cuốn sách đó lại bất đồng ý kiến với nhau về những lập luận và con số nạn nhân, và nhất là về nội dung trong phần Dẫn Nhập và Kết Luận của Stéphane Courtois. Bản thân cuốn sách và chủ biên đã chịu nhiều phê phán gay gắt từ giới học giả.

Một đồng tác giả của cuốn sách đã nhận xét: Phần Dẫn Nhập và Kết luận mà Stéphane Courtois viết, nhân danh một sử gia, lại chính là một bản cáo trạng nguy hại đối với ông ta.

Một số trí thức và chính trị gia Pháp có tên tuổi như Omer Bartov, Nicolas Werth, Jean-Louis Margolin, Annette Wievriorka, Richard Golsan  cho rằng Courtois đã đi quá lố khi cho là chế độ Stalin và Nazi của Đức Quốc xã giống nhau, đều là những hệ thống dựa trên sự khủng bố bạo tàn. Một số cho rằng Courtois đã phóng đại về sự đàn áp và bạo hành tập thể trong các chế độ Cộng sản.

Mặt khác, 3 đồng tác giả trong Sách đen cũng đã chính thức lên tiếng trước công luận phản đối Chương Dẫn Nhập của Stéphane Courtois, không chấp nhận những gì Stéphane Courtois viết để đánh đồng chính sách diệt chủng của Đức Quốc xã với sự đàn áp dưới chế độ Stalin, và những con số phóng đại phi lý của Stéphane Courtois. Nhà báo và chính khách Ulrich Rippert, một trong những người sáng lập của Đảng Công nhân xã hội chủ nghĩa Liên bang Đức và là Chủ tịch Đảng Xã hội bình đẳng (PSG) (cơ quan bảo vệ hiến pháp Đức 2005 xếp đảng này thuộc phong trào cực tả không chấp nhận chế độ dân chủ đại nghị), trên trang mạng của Đệ Tứ Quốc tế đã viết: "Với tiêu chí của một tác phẩm nghiên cứu nghiêm túc về sử học, thì cuốn Sách đen hoàn toàn vô giá trị."

Ulrich Rippert đã phê bình Courtois và nhắc nhở cho Courtois những sự kiện lịch sử như sau: Là sử gia, Courtois đã viết một câu của mình trong phần Dẫn Nhập và Kết Luận của cuốn sách [Câu "Thou shall not kill"]. Nếu chúng ta áp dụng những tiêu chuẩn của ông ta thì những tội ác phạm phải nhân danh chủ thuyết Ki Tô Giáo - từ những cuộc Thập Tự Chinh và Tòa án xử dị giáo cho đến tổ chức mạng lưới của Giáo hội Ca-tô để cứu những tội phạm Đức Quốc xã đang trốn chạy – thì, lẽ dĩ nhiên, các nhà truyền giáo Thiên Chúa giáo từ 2.000 năm trước đây đã tạo ra tổ chức khủng bố lớn nhất trong lịch sử nhân loại.

Nhà báo Pháp Gilles Perrault, viết trên tờ Le Monde diplomatique, đã chỉ trích nhóm tác giả quyển sách đã dùng những dữ liệu không đúng và ngụy tạo các con số.

Richard Joseph Golsan, Annette Wievriorka đã cáo buộc quyển sách đã xét lại lịch sử một cách xuyên tạc và cố ý làm lu mờ những ký ức tội ác của chính phủ Vichy và chủ nghĩa quốc xã. Trong phiên tòa xử tội phạm chiến tranh Maurice Papon của Đức Quốc xã, luật sư biện hộ của Papon đã dùng Sách đen làm "bằng chứng" để bào chữa cho thân chủ. Sử gia chuyên đề diệt chủng Do Thái Annette Wievriorka cho rằng quyển sách này cố ý muốn dùng chủ nghĩa cộng sản thay thế ký ức tội ác của chủ nghĩa phát xít và lãnh tội thay các tội ác của Quốc xã.

Nhà sử học J. Arch Getty chỉ ra rằng con số "100 triệu cái chết" của quyển sách phần lớn là từ các nạn đói. Ông ta cho rằng những nạn đói do sự bất ổn hoặc kém thông minh của chế độ, cũng như những cái chết có liên quan gián tiếp hoặc trực tiếp đến chính sách của chính phủ không nên được đếm vào như là sự cố sát hoặc hành quyết như trong quyển sách đã miêu tả.

Nhà báo Daniel Singer cho rằng quyển sách chỉ bàn những tiêu cực của một số chế độ cộng sản mà cố tình lờ đi những thành tựu tích cực của họ. Ông viết: "Liên Xô không chỉ có những tiêu cực, mà còn có sự vui vẻ, xây dựng, phổ cập giáo dục, và an sinh xã hội cho hàng triệu người." Ông cũng cho rằng nếu đổ những nạn đói cho chủ nghĩa cộng sản thì chủ nghĩa tư bản cũng phải chịu trách nhiệm cho đa số cái chết từ những nghèo đói trên thế giới trong thời điểm hiện tại.

Theo giáo sư tiến sĩ Noam Chomsky, các quốc gia và chính phủ tư bản cũng phải chịu trách nhiệm cho những con số nạn nhân tương tự. Ông cho rằng nếu áp dụng phương pháp luận của quyển sách này cho trường hợp Ấn Độ thì những thí nghiệm dân chủ tư sản đã gây chết chóc hơn cả một kho lịch sử của chủ nghĩa cộng sản khắp nơi trên thế giới từ năm 1917. Hơn 100 triệu cái chết đến năm 1979 và khoảng 10 triệu đến nay, đó chỉ là ở Ấn Độ, chưa tính đến nơi khác.

Giáo sư Amir Weiner của Đại học Stanford chỉ trích quyển sách đã quy trách nhiệm bạo lực vào một phía, ông nhận xét đây là một quyển sách rất hạn chế, mâu thuẫn, không nhất quán, và kích động. Điển hình, các tác giả của quyển sách đã tự nhận là biên soạn nhằm "dẫm nát lên" ý thức hệ Marxist. Phương pháp luận của quyển sách cũng có vấn đề, những sự kiện bạo lực và những cái chết tương tự hoàn toàn có thể quy cho sự thí nghiệm của chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa tư bản trong thế kỷ XIX và XX. Điển hình là quyển sách đã quy kết 1 triệu cái chết ở Việt Nam cho chủ nghĩa cộng sản, trong khi hoàn toàn lờ đi vai trò của Mỹ. Đây là những chỉ trích về phương pháp luận hạn chế, thiên vị, và vô lý của tác phẩm này.

Xem thêm
Nghị quyết 1481 của Hội đồng châu Âu
Đại nhảy vọt
Chủ nghĩa chống cộng sản
Sách đen về chủ nghĩa thực dân
Các vụ thảm sát dưới chế độ Cộng sản
Phê phán chủ nghĩa Marx
Quần đảo Gulag
The Great Terror
Mao's Great Famine
Câu chuyện Soviet
The Red Holocaust and the Germans
Sách đen về chủ nghĩa tư bản

Đọc thêm
 Nicolas Werth, Karel Bartošek, Jean-Louis Panné, Jean-Louis Margolin, Andrzej Paczkowski, Stéphane Courtois, The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression, Harvard University Press, 1999, bìa cứng, 858 trang, ISBN 0-674-07608-7
 Anne Applebaum, foreword, Paul Hollander, introduction and editor, From the Gulag to the Killing Fields: Personal Accounts of Political Violence And Repression in Communist Studies, Intercollegiate Studies Institute (17 tháng 4 năm 2006), bìa cứng, 760 trang, ISBN 1-932236-78-3

Liên kết ngoài
"Cuốn sách đen của CNCS" - BBC Tiếng Việt

Tham khảo

Cộng sản
Sách lịch sử
Sách chính trị
Sách năm 1997
Chủ nghĩa chống cộng
Sách năm 1999
Vi phạm nhân quyền
Phi cộng sản hóa


title: Propsephus mesosternalis

text:
Propsephus mesosternalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Andrena impuncta

text:
Andrena impuncta là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Kirby mô tả khoa học năm 1837.

Chú thích

Tham khảo

I
Động vật được mô tả năm 1837


title: Jütrichau

text:
Jütrichau là một đô thị thuộc huyện Anhalt-Bitterfeld, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: Amegilla sapiens

text:
Amegilla sapiens là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1911


title: Tracy-Bocage

text:
Tracy-Bocage là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tracy-Bocage sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: La Balme

text:
La Balme là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Auersthal

text:
Auersthal là một thị trấn ở huyện Gänserndorf trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 15,18 km², dân số năm 2001 là 1869người.

Tham khảo

Đô thị của Gänserndorf


title: Crystal, Minnesota

text:
Crystal, Minnesota là một thành phố thuộc quận trong tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km2, dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Tham khảo

Thành phố của Minnesota


title: 5541 Seimei

text:
5541 Seimei (1976 UH16) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 10 năm 1976 bởi Kosai và Hurukawa ở Đài thiên văn Kiso.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 5541 Seimei

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1976


title: Toreno

text:
Toreno là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 3.792 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Trần Hữu Trang

text:
{{Thông tin nhân vật
| nền = nhạc sĩ
| tên = Trần Hữu Trang
| image = TranHuuTrang.JPG
| image_size = 200px
| ghi chú ảnh = Trần Hữu Trang
| tên khai sinh = Trần Hữu Trang
| tên khác = Tư Trang
| ngày sinh = 22 tháng 2, 1906
| nơi sinh = Mỹ Tho, Liên bang Đông Dương
| ngày mất =
| nơi mất = Tây Ninh, Việt Nam Cộng hòa
| nghề nghiệp = Soạn giả
| quốc tịch =
| notable_works = Tô Ánh NguyệtĐời cô LựuLan và Điệp
| giải thưởng = Văn học nghệ thuật (1996)
}}

Trần Hữu Trang hay Tư Trang (22 tháng 2 năm 1906 - 1 tháng 10 năm 1966) là soạn giả lớn của nghệ thuật cải lương. Ông đã ghi dấu ấn trên sân khấu cải lương với những sáng tác nổi tiếng như Tô Ánh Nguyệt, Lan và Điệp, Đời cô Lựu...

Trần Hữu Trang đã được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt 1 (1996).

 Tiểu sử
Ông sinh năm 1906 tại xã Phú Kiết, huyện Chợ Gạo, tỉnh Mỹ Tho (nay thuộc tỉnh Tiền Giang) trong một gia đình nông dân. Ngay từ nhỏ ông đã say mê đàn hát. Lúc đầu ông đi theo các gánh hát làm thư ký chép vở, sau đó được Mười Giảng (tức Đặng Công Danh) hướng dẫn dạy dỗ. Ông cho ra mắt kịch bản đầu tay Lửa đỏ lòng son vào năm 1928.

Thập niên 1930, ông nổi tiếng với hàng loạt sáng tác như Tô Ánh Nguyệt (1934), Lan và Điệp (1936), nhất là Đời cô Lựu (1937). Ông cộng tác với các gánh hát Trần Đắc, Năm Phỉ, Phụng Hảo, Năm Châu. Những sáng tác sau đó Tìm hạnh phúc, Mộng hoa vương, Chị chồng tôi, Tình lụy... hay Khi người điên biết yêu - cộng tác với Năm Châu, Lê Hoài Nở - tiếp tục gây tiếng vang lớn.

Sau Cách mạng tháng 8, ông hăng hái tham gia kháng chiến, làm Chủ tịch ủy ban kháng chiến xã Phú Kiết. Năm 1947, ông trở lại hoạt động tại Sài Gòn. Năm 1954, ông lại hoạt động trong phong trào hòa bình Sài Gòn - Chợ Lớn. Năm 1960, ông tham gia Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam và được bầu làm Chủ tịch Hội Văn nghệ Giải phóng. Ông mất vào ngày 1 tháng 10 năm 1966, tại suối Cây vùng Sa Mát trong một trận bom oanh tạc của Mỹ.

Trần Hữu Trang đã được Nhà nước truy tặng Huân chương Thành đồng và Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt 1 (1996). Tên ông còn được đặt tên cho một con đường, một ngôi trường ở Thành phố Hồ Chí Minh. Tên của ông còn được đặt cho tên Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang và Giải thưởng Trần Hữu Trang - một giải thưởng lớn trong lĩnh vực cải lương.

 Sự nghiệp sáng tác
Ông khởi đầu bằng kịch bản Lửa đỏ lòng son năm 1928, tiếp theo đó là vở Tâm hồn nghệ sĩ. Những sáng tác này tuy còn nhiều non nớt nhưng đã có sự mới mẻ về hình thức lẫn nội dung, đặc biệt đưa cuộc sống đương thời vào trong sân khấu cải lương.

Thời kì thập niên 1930, tài năng nghệ thuật của ông đã đạt được nhiều thành tựu. Những vở như Đời cô Lựu, Tô Ánh Nguyệt hay Lan và Điệp không chỉ thành công ăn khách mà còn là những sáng tác xuất sắc của sân khấu cải lương trước Cách mạng. Những sáng tác của Trần Hữu Trang không thiên về tình yêu đôi lứa uớt át hay cảm hứng lãng mạn mà xoáy sâu trực diện vào hiện thực xã hội. Những sáng tác này đã phơi bày số phận những người dân bất hạnh hay đề cập đến những bi kịch của tình yêu và hôn nhân trong hoàn cảnh xã hội đương thời, do đó nó "thấm đượm giá trị tố cáo, vạch trần những tệ nạn và sự thối nát của xã hội thuộc địa, lên tiếng bênh vực những khát vọng giải phóng con người thoát khỏi mọi dây trói của lễ giáo, hủ tục, cũng như những bất công ngang trái". Với gần 30 kịch bản mang nội dung tư tưởng tiến bộ và giá trị nhân văn sâu sắc, Trần Hữu Trang là một trong những soạn giả lớn của nghệ thuật cải lương Nam Bộ.

Sau Cách mạng tháng 8, do hoàn cảnh công việc nên ông không sáng tác nhiều. Năm 1946, ông cho ra vở Hậu chiến trường và 20 năm sau, ông mới bắt tay viết kịch bản mới về người chiến sĩ cách mạng Nguyễn Văn Trỗi. Thế nhưng kịch bản đã không thể hoàn thành được.

 Tác phẩm chính
 Tô Ánh Nguyệt (1934)
 Lan và Điệp (1936)
 Đời cô Lựu (1937)
 Tìm hạnh phúc Mộng hoa vương Chị chồng tôi Tình lụy Khi người điên biết yêu (cùng với Năm Châu, Lê Hoài Nở)
 Hậu chiến trường'' (1946)

Xem thêm
 Giải thưởng Trần Hữu Trang
 Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang

Chú thích

Soạn giả cải lương
Nhà viết kịch Việt Nam
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Trần Hữu Trang
Người Mỹ Tho


title: Glyphonyx kintaroui

text:
Glyphonyx kintaroui là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Glyphonyx


title: Calamita quadrilineatus

text:
Calamita quadrilineatus là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.

Chú thích

Tham khảo
 Cox, N. & Stuart, S.N. 2004. Calamita quadrilineatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Calamita


title: Copelatus fossilis

text:
Copelatus fossilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Riha miêu tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Tupolev Tu-334

text:
Tupolev Tu-334 là một máy bay chở khách tầm ngắn tới tầm trung Nga đang được phát triển để thay thế các loại Tu-134 và Yak-42 đã lỗi thời đang hoạt động trên khắp thế giới. Khung máy bay dựa trên thân rút ngắn của loại Tu-204 và cánh cũng là phiên bản tỷ lệ nhỏ của cánh Tu-204. Tuy nhiên, không giống như Tu-204, Tu-334 có đuôi hình chữ T và các động cơ đặt hai bên thân sau thay vì dưới cánh.

Phát triển

Công việc bắt đầu với chiếc Tu-334 đầu những năm 1990, nhưng diễn ra chậm chạp vì các vấn đề vốn khi Liên bang Xô viết tan rã. Một nguyên mẫu được trưng bày năm 1995, nhưng đó chỉ hơn một chiếc máy bay giả một chút với vài hệ thống được lắp đặt. Một chiếc máy bay có thể hoạt động cất cánh lần đầu ngày 8 tháng 2 năm 1999, và cuối năm ấy, các thoả thuận được đưa ra để MiG tham gia vào việc chế tạo chiếc máy bay này.

Từ đó, việc phát triển đã chậm lại vì các vấn đề ngân sách. Ngoài ra, việc cấp giấy chứng nhận và đưa máy bay vào sản xuất hàng loạt cũng bị trì hoãn, giấy chứng nhận đầy đủ của Nga vẫn chưa được cung cấp. Theo Tupolev, tổng cộng 100 chiếc đã được quan tâm và đặt hàng; và vào ngày 31 tháng 7 năm 2008, Giám đốc Điều hành Tupolev Sergei Ilyushenkov đã thông báo việc sản xuất được dự định diễn ra không muộn hơn tháng 1 năm 2009.

Ở thời điểm tháng 12 năm 2006 có 55 đơn đặt hàng của các công ty cho Tupolev Tu-334 từ 7 hãng hàng không, gồm Atlant-Soyuz Airlines và đã có những bức thư bày tỏ sự quan tâm từ 24 hãng với số lượng dự định 297 chiếc. Đơn giá cho phiên bản thương gia dự tính khoảng $43–44 triệu.

Một trong những khách hàng cho loại máy bay này là Iran và IAIO dự định mua giấy phép lắp ráp loại máy bay này ở Iran vào năm 2011 và sản xuất chúng hoàn toàn vào năm 2015 cùng với Tu-214. Có thông báo rằng Iran dự định sản xuất hơn 130 chiếc loại này trong vòng mười năm tới. Cũng theo thông báo Nga dường như đã đưa ra giá $3 tỷ cho các giấy phép và chuyển giao kỹ thuật. Việc sản xuất loại máy bay này sẽ bắt đầu ở Iran cùng với ở Nga để đảm bảo rằng Iran có được kỹ thuật mới nhất.

Chỉ có 2 mẫu thử được sản xuất và United Aircraft Corporation quyết định ngừng dự án năm 2009 để chuyển sang tập trung các loại máy bay khác là Sukhoi Superjet 100 và Antonov An-148.

Đặc điểm kỹ thuật (Tu-334-100)
 Phi đoàn: 2
 Sức chở: 102 hành khách
 Chiều dài: 31.26 m (102 ft 6 in)
 Sải cánh: 29.77 m (97 ft 8 in)
 Chiều cao: 9.38 m (30 ft 9 in)
 Diện tích cánh: 83 m² (893 ft²)
 Trọng lượng rỗng: 30,050 kg (66,250 lb)
 Trọng lượng chất tải: kg (lb)
 Chất tải hữu ích: 12,000 kg (lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 47,900 kg (105,380 lb)
 Số lượng động cơ: 2
 Động cơ (phản lực): Ivchenko Lotarev D-436T1 hay Rolls Royce BR715-56
 Kiểu: động cơ phản lực cánh quạt đẩy
 Lực đẩy: 73.6 kN (16,500 hay 20,000 lbf)
 Tốc độ tối đa: km/h (kt, mph)
 Tốc độ tiết kiệm nhiên liệu tối đa: 820 km/h (440 kt, 510 mph)
 Tốc độ chòng trành: km/h (mph)
 Tốc độ không được vượt quá:
 Tầm hoạt động: 3150 km (2000 nm, 2300 mi)
 Trần bay: 11,100 m (36,400 ft)
 Tốc độ lên: m/s (ft/min)
 Chất tải cánh: 580 kg/m² (120 lb/ft²)
 Lực đẩy/trọng lượng: 0.31

Xem thêm
 Liên quan
 Tupolev Tu-204
 Máy bay tương tự
 ACAC ARJ21
 Airbus A318
 Antonov An-148
 Boeing 717
 Boeing 737-600
 Bombardier CRJ1000
 Bombardier CSeries
 Embraer E-jets
 Fokker F100
 Sukhoi Superjet 100
 Yakovlev Yak-42D
 Danh sách
 Danh sách máy bay chở khách
 Xem thêm

Tham khảo

Tu-0104
Máy bay chở khách Liên Xô 1990–1999
Máy bay chở khách Nga 1990–1999
Máy bay dân sự
Máy bay chở khách
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Dự án máy bay hủy bỏ của Nga


title: Rosay-sur-Lieure

text:
Rosay-sur-Lieure  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Rosaysurlieure


title: Aporia leucodice

text:
Aporia leucodice là một loài bướm ngày kích thước trung bình đến lớn thuộc họ Pieridae, có màu vàng và trắng, được tìm thấy ở Ấn Độ.

Hình ảnh

Tham khảo

 Evans, W.H. (1932) The Identification of Indian Butterflies. (ấn bản 2), Bombay Natural History Society, Mumbai, Ấn Độ
 Gaonkar, Harish (1996) Butterflies of the Western Ghats, India (bao gồm Sri Lanka) - A Biodiversity Assessment of a threatened mountain system. Journal of the Bombay Natural History Society.
 Gay,Thomas; Kehimkar,Isaac & Punetha,J.C.(1992) Common Butterflies of India. WWF-India và Oxford University Press, Mumbai, Ấn Độ.
 Kunte,Krushnamegh (2005) Butterflies of Peninsular India. Universities Press.
 Wynter-Blyth, M.A. (1957) Butterflies of the Indian Region, Bombay Natural History Society, Mumbai, Ấn Độ.

Liên kết ngoài

Aporia


title: Varese (tỉnh)

text:
Tỉnh Varese (tiếng Ý: Provincia di Varese) là một tỉnh ở vùng Lombardia của Ý. Thủ phủ là thành phố Varese.

Tỉnh này có diện tích 1.199 km², tổng dân số 812.477 người (2001). Có 141 đô thị ở tỉnh này. Vào thời điểm ngày 31 tháng 5 năm 2005, các đô thị chính với dân số như sau:

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Provincia di Varese homepage (tiếng Ý)

Varese

Tỉnh của Lombardia


title: Pseudopostega constricta

text:
Pseudopostega constricta là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó được miêu tả bởi Donald R. Davis và Jonas R. Stonis, 2007. Nó được tìm thấy ở the state of Chiapas ở miền nam México.

Chiều dài cánh trước là 3.7–5 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 6.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopostega


title: Pseudostenophylax kostjuki

text:
Pseudostenophylax kostjuki là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Pseudostenophylax


title: Litoria paraewingi

text:
Litoria paraewingi là một loài nhái cây thuộc họ Pelodryadidae.
Đây là loài đặc hữu của Úc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, hồ nước ngọt, đầm nước ngọt, khu vực trữ nước, ao, và kênh đào và mương rãnh.

Tham khảo

 Hero, J.-M., Lemckert, F. & Robertson, P. 2004. Litoria paraewingi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

P
Động vật lưỡng cư New South Wales
Động vật lưỡng cư Victoria (Úc)