title: Tôn giáo

text:
Tôn giáo hay đạo (tiếng Anh: religion; chữ Hán: 宗 教) có thể được định nghĩa là một hệ thống các văn hoá, tín ngưỡng, đức tin bao gồm các hành vi và hành động được chỉ định cụ thể, các quan niệm về thế giới, thể hiện thông qua các kinh sách, khải thị, các địa điểm linh thiêng, lời tiên tri, quan niệm đạo đức, hoặc tổ chức, liên quan đến nhân loại với các yếu tố siêu nhiên, siêu việt hoặc tâm linh. Tuy nhiên, hiện tại chưa có sự đồng thuận học thuật về những gì chính xác cấu thành một tôn giáo.

Các tôn giáo khác nhau có thể chứa hoặc không chứa nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm các yếu tố thần thánh, những điều thiêng liêng, tín ngưỡng, một thế lực hoặc nhiều thế lực siêu nhiên hoặc "một số thế lực siêu việt tạo ra các chuẩn mực và sức mạnh cho phần còn lại của cuộc đời ". Các hoạt động tôn giáo có thể bao gồm các nghi lễ, bài giảng, lễ kỷ niệm hay biểu hiện sự tôn kính (các vị Thần, Thánh, Phật), tế tự, lễ hội, nhập hồn, lễ nhập đạo, dịch vụ tang lễ, dịch vụ hôn nhân, thiền, cầu nguyện, âm nhạc, nghệ thuật, múa, dịch vụ công cộng, hoặc các khía cạnh khác của văn hóa con người. Các tôn giáo có lịch sử và các kinh sách thiêng liêng, có thể được bảo tồn trong các thánh thư, các biểu tượng và thánh địa, nhằm mục đích chủ yếu là tạo ra ý nghĩa cho cuộc sống. Tôn giáo có thể chứa những câu chuyện tượng trưng, đôi khi được những người tin theo cho là đúng, có mục đích phụ là giải thích nguồn gốc của sự sống, vũ trụ và những thứ khác. Theo truyền thống, đức tin, cùng với lý trí, đã được coi là một nguồn gốc của các niềm tin tôn giáo.

Có khoảng 10.000 tôn giáo khác nhau trên toàn thế giới, nhưng khoảng 84% dân số thế giới theo một trong năm nhóm tôn giáo lớn nhất, đó là Kitô giáo, Hồi giáo, Ấn Độ giáo, Phật giáo và các dạng tôn giáo dân gian. Các nhân khẩu học không tôn giáo bao gồm những người không liên kết với bất kỳ tôn giáo cụ thể nào, những người Vô thần hoặc Bất khả tri. Trong khi số lượng những người không có tôn giáo cụ thể càng ngày càng tăng trên toàn cầu, nhiều người trong số những người không theo tôn giáo cụ thể nào vẫn có nhiều niềm tin tôn giáo khác nhau.

Nghiên cứu về tôn giáo bao gồm nhiều ngành học, bao gồm Thần học, tôn giáo so sánh và nghiên cứu khoa học xã hội. Các lý thuyết về tôn giáo đưa ra các giải thích khác nhau về nguồn gốc và hoạt động của tôn giáo, bao gồm các nền tảng bản thể học của các thực thể tôn giáo và niềm tin.

Từ nguyên
Tôn giáo trong tiếng Việt có nguồn gốc từ chữ Hán: 宗敎, vốn đọc là "tông giáo". Sau vì kị húy tên vua Nguyễn Phúc Miên Tông của nhà Nguyễn mà đọc thành "tôn giáo", rồi được sử dụng phổ biến đến tận bây giờ.

Trong tiếng Anh, tôn giáo là Religion - xuất phát từ tiếng Latinh cổ điển: Religio, được ghi lại từ thế kỉ 1 TCN vào cuối thời Cộng hòa La Mã, mang ý nghĩa là "tuân thủ một cách nghiêm ngặt và thành khẩn các phong tục và lễ nghi truyền thống ". Trong bối cảnh thế tục, Religio có nghĩa là "sự tận tâm, ý thức về quyền, nghĩa vụ đạo đức hay trách nhiệm đối với mọi vật, mọi hành động"; trong bối cảnh tâm linh, nó cũng có nghĩa là cảm giác "kính sợ và lo lắng" do các vị thần và linh hồn gây ra.

Bổn phận và sự gắn kết giữa con người với thần linh, xét trên một phương diện nào đó, là một cách thức để giúp con người sống và tồn tại với sức mạnh siêu nhiên từ đó tạo ra lợi ích cho vạn vật và con người. Tôn giáo đôi khi đồng nghĩa với tín ngưỡng, thường được định nghĩa là niềm tin vào những gì siêu nhiên, thiêng liêng hay thần thánh, cũng như những đạo lý, lễ nghi, tục lệ và tổ chức liên quan đến niềm tin đó. Những ý niệm cơ bản về tôn giáo chia thế giới thành hai phần: Thiêng liêng và Trần tục. Trần tục là những gì bình thường trong cuộc sống con người, còn Thiêng liêng là cái siêu nhiên, thần thánh. Đứng trước sự Thiêng liêng, con người sử dụng lễ nghi để bày tỏ sự tôn kính, sùng bái và đó chính là cơ sở của tôn giáo. Trong nghĩa tổng quát nhất, có quan điểm đã định nghĩa tôn giáo là kết quả của tất cả các câu trả lời để giải thích nguồn gốc, quan hệ giữa nhân loại và vũ trụ; những câu hỏi về mục đích, ý nghĩa cuối cùng của sự tồn tại. Chính vì thế những tư tưởng tôn giáo thường mang tính triết học. Số tôn giáo được hình thành từ xưa đến nay được xem là vô số, có nhiều hình thức trong những nền văn hóa và quan điểm cá nhân khác nhau. Tuy thế, ngày nay trên thế giới chỉ có một số tôn giáo lớn được nhiều người theo hơn những tôn giáo khác.

Các khái niệm

Tín ngưỡng tôn giáo là niềm tin và sự sùng bái thần thánh hay các quyền lực vô biên, siêu nhiên, vào cuộc sống sau khi đã mất..., tóm lại, là những phát biểu mà vì đó các thành viên của một tôn giáo nào đó gắn bó vào đó. Tín ngưỡng thường phát sinh khi một lãnh tụ tinh thần khẳng định một số hiểu biết đặc biệt về chân lý thần thánh và tổ chức tín đồ của mình. Cũng có quan điểm cho rằng, tín ngưỡng tôn giáo là hoạt động tôn giáo ít hay không có điểm chung với các tổ chức tôn giáo khác trong một xã hội cụ thể. Theo quan điểm này thì tín ngưỡng là một cái gì đó hoàn toàn mới, nó có thể là kết quả của sự truyền bá quan điểm tôn giáo từ một xã hội này sang một xã hội khác, nơi mà nó chưa từng có tiền lệ. Do vậy khi mới hình thành, tín ngưỡng thường chưa được chính thức hóa và hay có mâu thuẫn với xã hội, nếu tiếp tục phát triển, tín ngưỡng sẽ trở nên có tổ chức, nghi lễ chặt chẽ hơn và có thể trở thành tôn giáo. Tuy nhiên tín ngưỡng tôn giáo không phải là các giáo phái, giáo phái là những nhóm ly khai với giáo hội hay tổ chức tôn giáo truyền thống của nó còn tín ngưỡng thì hoàn toàn mới. Tôn giáo là những hệ thống tín ngưỡng thường tìm câu trả lời cho những khái niệm sau:

 Thượng đế - Siêu việt tính hay bản chất của tồn tại (hoặc cái được loài người nhận thức là tồn tại) trong mối tương quan với con người;
 Tạo hóa, những tín ngưỡng về nguồn gốc của vũ trụ, Trái Đất, sự sống, và nhân loại;
 Thần thánh, những tín ngưỡng về sự tồn tại (hay không tồn tại) và bản chất của thần thánh (hay Ông Trời), những gì linh thiên hay siêu phàm;
 Những tín ngưỡng về cách liên lạc với thần thánh, vật linh thiêng, những người khác, loài vật, thế giới tự nhiên xung quanh ta và với chúng ta;
 Những tín ngưỡng về bản chất đạo lý và đạo đức, như đạo đức khách quan và đạo đức tương đối;
 Những cách để nhận dạng và ca tụng những kinh nghiệm giá trị;
 Việc tìm ra trọn vẹn về lĩnh vực nhu cầu và thèm muốn;
 Sự tìm ra mục đích của sự sống, và nhận dạng các mục tiêu trong đời;
 Tìm ra một cơ cấu đạo lý, và định nghĩa những hành vi "thiện" (tốt) và "ác" (xấu);
 Những tín ngưỡng về những trạng thái tồn tại khác như thiên đàng, địa ngục, hay Niết bàn và cách chuẩn bị vào những cõi này;
 Những giải thích và sự hiểu biết về điều ác và đau khổ, và viết về thiện ác.

Thông thường, những tôn giáo khác nhau và những phe không tôn giáo đều có câu trả lời khác nhau về các khái niệm trên, và nhiều tôn giáo có nhiều trả lời cho mỗi khái niệm.

Ngoài nghĩa rộng về tôn giáo trên, có nhiều cách sử dụng cũng như nhiều nghĩa của từ "tôn giáo." Một số lối giải thích như sau:
 Một cách định nghĩa, đôi khi được gọi là "lối theo chức năng", định nghĩa tôn giáo là bất cứ hệ thống tín ngưỡng và phong tục nào có chức năng đề cập đến những câu hỏi căn bản về đặc tính con người, đạo đức, sự chiết
 và sự tồn tại của thần thánh (nếu có). Định nghĩa rộng ngày bao gồm mọi hệ thống tín ngưỡng, kể cả những hệ thống không tin tưởng vào thần thánh nào, những hệ thống đơn thần, những hệ thống đa thần và những hệ thống không đề cập đến vấn đề này vì không có chứng cớ.
 Cách định nghĩa thứ hai, đôi khi được gọi là "lối theo hình thể", định nghĩa tôn giáo là bất cứ hệ thống tín ngưỡng nào xác nhận những điều không thể quan sát một cách khoa học được, và chỉ dựa vào chức trách hay kinh nghiệm với thần thánh. Nghĩa này hẹp hơn phân biệt "tôn giáo" với chủ nghĩa duy lý, chủ nghĩa nhân bản thế tục, thuyết vô thần, triết khách quan và thuyết bất khả tri, vì những hệ thống này không dựa vào chức trách hay kinh nghiệm nhưng dựa vào cách hiểu theo khoa học.
 Cách định nghĩa thứ ba, đôi khi được gọi là "lối theo chứng cớ vật chất", định nghĩa tôn giáo là những tín ngưỡng về nhân quả mà Occam's Razor loại trừ vì chúng chấp nhận những nguyên nhân quá phức tạp để giải thích những chứng cớ vật chất. Theo nghĩa này, những hệ thống không phải là tôn giáo là những hệ thống không tin tưởng vào những nguyên nhân phức tạp hơn cần thiết để giải thích những chứng cớ vật chất. Những người theo quan điểm này tự xưng là "bất tôn giáo", nhưng cũng có người tôn giáo nhìn nhận rằng "tín ngưỡng" và "khoa học" là hai cách hoàn toàn khác nhau để đi đến chân lý. Quan điểm này bị bác bỏ bởi những người xem rằng những giải thích siêu hình là cần thiết để giải thích các hiện tượng tự nhiên một cách căn bản.
 Cách định nghĩa thứ tư, đôi khi được gọi là "lối tổ chức", định nghĩa tôn giáo là các hội đoàn, tín ngưỡng, tổ chức, phong tục, và luật đạo đức chính thức của tất cả các tôn giáo chính có tổ chức. Nghĩa này đặt "tôn giáo" vào một vị trí trái ngược với "tinh thần", cho nên không bao gồm những luận điệu của "tinh thần" về việc tiếp xúc, phục vụ, hay tôn thờ thần thánh.
 Tôn giáo là nền của chánh trị, là cánh tay nối dài của kẻ cầm quyền, là pháp luật đàn áp người nghèo, là thuốc phiện của nhân dân, là thứ cứu rỗi tâm hồn của những người khốn cùng trong xã hội.

Lịch sử

Nếu không kể những chứng tích khảo cổ học cho thấy niềm tin tôn giáo về cuộc sống sau khi chết có từ rất xa xưa, khi mà người ta chôn đồ tùy táng cùng với người chết thì ít nhất cách đây 40.000 năm, tổ tiên con người đã có niềm tin tôn giáo và tham gia các nghi lễ tôn giáo. Trong các xã hội săn bắn và hái lượm, phổ biến là thuyết vật linh, cho rằng vật thể trong thế giới tự nhiên được phú cho nhận thức và tác động đến đời sống con người. Biển cả, núi cao, gió và thậm chí cả cây cối...cũng có thể được coi là những thế lực có tính chất thần thánh sinh ra và chi phối đời sống con người. Xã hội săn bắn, hái lượm có tổ chức chưa phức tạp nên đời sống tôn giáo chủ yếu tồn tại trong gia đình. Địa vị pháp sư (shaman) có thể được trao cho một người như là lãnh tụ tôn giáo nhưng hoạt động này không phải chiếm toàn bộ thời gian của người đó.

Sang đến giai đoạn xã hội trồng trọt và chăn nuôi, niềm tin thần thánh là nguyên nhân hình thành thế giới dần dần được phát triển. Một hệ thống văn hóa đạo đức được ủng hộ bằng việc công nhận thần thánh đồng thời tôn giáo vượt qua khỏi phạm vi gia đình và thường gắn chặt với chính trị, lãnh tụ xã hội thường được xem là vua và tăng lữ như các Pharaoh Ai Cập.

Trước Cách mạng Công nghiệp, tôn giáo đã rất phát triển và là thể chế xã hội vô cùng quan trọng ở khắp các lục địa. Đây cũng là lúc các tôn giáo có nhiều xung đột với nhau: Kitô giáo với Hồi giáo qua nhiều cuộc Thập tự chinh; Ấn Độ giáo xung đột với Phật giáo và về cơ bản đã loại trừ tôn giáo này ra khỏi miền đất phát tích của nó vào thế kỷ 13; người Hồi giáo chinh phục và truyền bá tôn giáo của mình đến những vùng khác...

Từ khi Cách mạng Công nghiệp nổ ra, những tiến bộ của khoa học kỹ thuật đã khiến cho ảnh hưởng của tôn giáo không còn mạnh mẽ như trước, tôn giáo dần bị tách rời khỏi nhà nước. Trong đời sống xã hội, khoa học cũng dần thay thế cho tôn giáo, chẳng hạn một người khi gặp bệnh tật tìm đến bác sĩ nhiều hơn là tu sỹ. Tuy vậy, thậm chí ngay cả cho đến nay, nhiều phong trào tôn giáo mới vẫn tiếp tục phát triển.

Hoạt động

Những phong tục dựa vào tín ngưỡng tôn giáo thường gồm có:

 Cầu nguyện
 Thờ phụng
 Họp mặt thường lệ với những người khác đồng tôn giáo
 Viên chức tôn giáo để lãnh đạo hay giúp đỡ những tín đồ, như nhà tu, mục sư, tăng lữ...
 Nghi lễ và phong tục đặc biệt trong tín ngưỡng
 Cách giữ gìn niềm tin vào những điều răn trong kinh sách và những tục lệ của tôn giáo đó
 Luật lệ ứng xử ngoài đời phù hợp với tín ngưỡng (đạo lý), như Mười điều răn trong Cựu Ước, đặt ra từ tín ngưỡng chứ không phải do tín ngưỡng định nghĩa, và đạo lý thường được tôn trọng đến địa vị giáo luật (luật pháp) và được các tín đồ thi hành
 Việc duy trì và học tập những kinh sách ghi chép những tín ngưỡng cơ bản của tôn giáo.

Những tín đồ của một tôn giáo thường họp mặt để làm lễ, đọc hay tụng kinh, cầu nguyện, thờ phụng, và giúp đỡ tinh thần lẫn nhau. Tuy nhiên, cầu nguyện và ngồi thiền một mình cũng thường được xem là quan trọng, cũng như sống theo tín ngưỡng ngoài đời hay với những người không theo đạo đó. Đây thường là một chức năng của tôn giáo đó.

Các tôn giáo chính
Niềm tin và thực tiễn tôn giáo vô cùng đa dạng và có rất nhiều tôn giáo trên thế giới ngày nay, có tôn giáo chỉ hạn chế trong một vùng địa lý không lớn nhưng có những tôn giáo có thể gọi là tôn giáo thế giới với nhiều triệu tín đồ ở khắp nơi trên thế giới. Nói chung có khoảng 87 phần trăm dân số thế giới đang gắn bó với một tôn giáo nào đó; chỉ có khoảng 13 phần trăm là không tôn giáo.

(Nguồn số liệu theo Adherents.com, riêng số lượng tín đồ Khổng giáo theo Macionis.)

Việc thống kê số liệu tín đồ của từng tôn giáo rất phức tạp và nhiều phương pháp khác nhau do đó các nguồn số liệu có thể cho kết quả khác nhau đáng kể, tuy vậy nó cung cấp cái nhìn tương đối về quy mô của các tôn giáo đặc biệt là trong tương quan với nhau.

 Kitô giáo: với ba nhánh chính là Công giáo, Chính thống giáo và Tin Lành, là tôn giáo có số lượng tín đồ đông nhất trên thế giới, trên 3,4 tỷ tín đồ, chủ yếu ở Bắc Mỹ, Mỹ Latinh, châu Âu và rải rác ở nhiều nơi khác trên thế giới. Kitô giáo bắt nguồn từ Do Thái giáo ở Trung Đông và do Giê-su sáng lập. Kitô giáo theo thuyết độc thần thể hiện ở quan điểm về Thiên Chúa Ba Ngôi: Đức Chúa Cha - Đấng Tạo hóa; Đức Chúa Con (Jesus Christ) - Đấng Chuộc tội và Đức Chúa Thánh Thần - Đấng Thánh hoá. Jesus Christ bị hành hình, đóng đinh trên cây thập tự, từ đó cây thập tự trở thành biểu tượng thiêng liêng của tín đồ Kitô giáo và theo niềm tin của tín đồ Kitô giáo, Chúa phục sinh là bằng chứng về việc Jesus là Con Thiên Chúa, Jesus được phái đến để chịu chết vì tội lỗi nhân loại gây ra. Con người không chỉ là tôi tớ của Chúa, kẻ được cứu rỗi, mà còn là con của Chúa, do vậy con người có bổn phận noi gương Chúa trong tình yêu cuộc sống, tình yêu đồng loại, con người phải sống thánh thiện và đạt đến cuộc sống vĩnh hằng. Từ khi ra đời và trong giai đoạn đầu, Kitô giáo bị ngược đãi, đàn áp nhưng dần dần đã được truyền bá rộng rãi trên thế giới. Đây là một trong những tôn giáo lớn nhất trên thế giới và là tôn giáo có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến nền văn minh phương Tây.
 Hồi giáo: là tôn giáo có số lượng tín đồ đông thứ hai trên thế giới, với khoảng 1,8 tỷ tín đồ, chủ yếu tập trung ở Trung Đông, Bắc Phi, Trung Á và rải rác ở khắp nơi trên Trái Đất. Hồi giáo ra đời vào thế kỷ thứ VII, do Muhammad sáng lập. Cũng như Ki-tô giáo, Hồi giáo thờ phụng một vị Thượng đế duy nhất, không công nhận có những thần thánh nào khác. Nhưng đạo Hồi khác biệt ở chỗ: Muhammad được tín đồ coi là Đấng Tiên tri, sứ giả của Thượng đế chứ không phải là Chúa như Giê-su đối với người Kitô giáo (Hồi giáo cũng chỉ nhìn nhận Giê-su là Đấng Tiên tri chứ không nhìn nhận ông là Chúa). Hồi giáo coi Muhammad là Đấng tiên tri cuối cùng và hoàn thiện nhất, sau các Đấng tiên tri trước đó là Adam, Abraham, Moses và Giê-su. Vai trò của Muhammad là ghi lại lời của Thượng đế và kinh Koran được các tín đồ coi là lời răn của Thượng đế Chí Tôn. Cũng giống Kitô giáo, Hồi giáo tin rằng có địa ngục, thiên đàng và ngày phán xét, mọi người có trách nhiệm giải thích trước Thượng đế về những việc làm của mình trên trần thế. Tín đồ Hồi giáo cũng thừa nhận trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ đức tin, chống lại mọi đe dọa và trong một số trường hợp, giáo lý này của Hồi giáo được sử dụng để biện minh cho các cuộc thánh chiến.
 Ấn Độ giáo: được coi là một trong những tôn giáo lâu đời nhất trên thế giới, bắt nguồn từ Ấn Độ khoảng 1500 năm trước Công nguyên. Khác với Kitô giáo và Hồi giáo, Ấn Độ giáo không liên kết với đời sống của một cá nhân nào, hay nói cách khác, không có người sáng lập. Qua hàng ngàn năm, Ấn Độ giáo và xã hội Ấn Độ với hệ thống đẳng cấp đan quyện, gắn bó chặt chẽ với nhau đến mức người ta không thể dễ dàng mô tả riêng biệt, cũng chính vì thế mà Ấn Độ giáo khó truyền bá đến các xã hội khác. Thế nhưng đến nay, Ấn Độ giáo vẫn có khoảng 900 triệu tín đồ chủ yếu ở Ấn Độ, Pakistan và ở nhiều nơi khác trên thế giới với số lượng ít. Trong Ấn Độ giáo, công lý sau cùng không phải thuộc về vị thần tối cao mà thông qua chu kỳ tái sinh theo luật nhân quả. Mọi hành động của con người đều dẫn đến kết quả tinh thần trực tiếp, đó chính là nghiệp chướng (karma), đời sống chính đáng khiến cho tinh thần được hoàn thiện, ngược lại sẽ làm cho tinh thần suy đồi. Trạng thái cực lạc (nirvana) là sự hoàn thiện tinh thần, trong đó linh hồn được sẵn sàng cho việc tái sinh một cách hoàn hảo.

 Phật giáo: cũng có nguồn gốc từ Ấn Độ và khởi nguồn khoảng 500 năm trước Công nguyên. Tôn giáo này có nhiều phương diện giống với Ấn Độ giáo nhưng gắn với cuộc đời của người sáng lập - Đức Phật Thích Ca (Siddartha Gautama). Phật giáo là tôn giáo lớn trên thế giới, hiện có khoảng 365 triệu tín đồ chính thức (đã làm lễ Quy y Tam bảo). Phật giáo chủ yếu tập trung ở Châu Á và đang lan truyền khắp thế giới. Sau nhiều năm chu du và thiền định, Siddartha Gautama đạt đến trạng thái giác ngộ (bodhi), Ngài trở thành Phật, hiểu được bản chất của đời sống và biết con đường dẫn đến hạnh phúc thực sự. Tương tự như Ấn Độ giáo, Phật giáo cho rằng có kiếp luân hồi, nhân quả, mọi hành động của con người đều dẫn đến kết quả sẽ nhận được: hoặc là thiện (dẫn đến sự hoàn thiện tinh thần, sẽ nhận được quả thiện) hoặc là ác (dẫn đến sự suy đồi tinh thần,sẽ nhận được quả ác) nhưng khác nhau về bản chất. Cốt lõi là thoát khỏi hoàn toàn sinh tử, khổ đau, không còn bị tác động bởi nghiệp. Vũ trụ có trật tự mà không có vị thần tối cao thực hiện công lý cuối cùng (hay nói cách khác toàn thể Vũ trụ đều là Chân như của Phật tính - Pháp thân của Phật khắp mọi nơi. Mọi sự tồn tại của con người đều có khổ đau và muốn đạt đến sự bình an về tinh thần, Phật giáo phủ nhận mọi hình thức vui thú vật chất - hưởng dục, làm giảm các ham muốn về vật chất hay thể xác. Phật giáo cũng là tôn giáo đầu tiên đưa ra hệ thống phẩm cấp tu hành.
 Nho giáo: hình thành ở Trung Quốc và do Đức Khổng Tử (551 - 479 trước Công nguyên) sáng lập. Có ít nguồn số liệu thống kê về các tín đồ Nho giáo nhưng ước tính có hơn 150 triệu người là tín đồ của tôn giáo này và số người chịu ảnh hưởng còn nhiều hơn nữa  chủ yếu tập trung ở Trung Quốc, Đông Bắc Á, Việt Nam, Singapore. Cũng như Phật giáo, Nho giáo quan tâm sâu sắc đến những đau khổ trên thế giới nhưng phương cách cứu rỗi, thay vì thủ tiêu ham muốn, là sống theo những nguyên tắc cụ thể về hạnh kiểm, đạo đức. Nho giáo đề cao nhân tính (jen), đạo đức luôn có vị trí cao hơn tư lợi, đạo đức của cá nhân tạo ra gia đình vững chắc và gia đình vững chắc trở thành nền tảng của xã hội vững mạnh. Không giống nhiều tôn giáo khác, Nho giáo không hướng con người vào tương lai mà hướng vào đời sống thực tại một cách có đạo đức trong xã hội có kỷ cương, trật tự. Trong Nho giáo, không có khái niệm rõ ràng về sự thiêng liêng, người ta có thể cho rằng Nho giáo xét cho cùng không phải là tôn giáo thuần túy mà đúng ra là nghiên cứu lịch sử Trung Hoa có kỷ cương...Nhưng cũng có điểm giống với tôn giáo là tập hợp niềm tin và hành lễ phấn đấu đạt cái thiện và tạo ra sự đoàn kết xã hội.
 Do Thái giáo: cũng hình thành ở vùng Trung Đông như Hồi giáo và Kitô giáo vào thời kỳ Đồ Sắt (khoảng 2000 năm trước Công nguyên). Mặc dù chỉ có khoảng 14 triệu tín đồ, chủ yếu ở Israel, Mỹ và châu Âu nhưng Do Thái giáo là một tôn giáo quan trọng vì đã tạo nền tảng lịch sử cho sự hình thành của Kitô giáo và Hồi giáo. Do Thái giáo do Abraham, tổ phụ và là nhà tiên tri của người Do Thái sáng lập. Do Thái giáo cũng theo thuyết độc thần, chỉ công nhận một mình Đức Chúa toàn năng. Điểm khác biệt của Do Thái giáo là mối quan hệ đặc biệt với Chúa, qua đó người Do Thái là "dân tộc được chọn" thông qua Giao ước (covenant). Giao ước được thể hiện dưới dạng như pháp luật và tập trung vào Mười điều răn Chúa tiết lộ cho Tiên Tri Moses, nhà tiên tri đã dẫn dắt dân tộc Do Thái ra khỏi ách nô lệ Ai Cập. Do Thái giáo coi năm quyển đầu tiên của bộ kinh mà đối với người Kitô giáo chính là Kinh Thánh Cựu ước là Thánh thư - lịch sử cũng như pháp luật của mình. Do Thái giáo cũng không hướng đến thế giới bên kia mà xem quá khứ là nguồn hướng dẫn hiện tại và tương lai. Người Do Thái phục tùng ý Chúa bằng cách thực hiện đầy đủ tinh thần cũng như lời văn của Thánh thư thì một ngày kia, Chúa sẽ phái sứ giả mang thiên đàng xuống Trái Đất. Giê-su được coi chính là sứ giả đó, nhưng người Do Thái không công nhận ông, vì Jesus đã chịu chết khốn cực chứ không vinh hiển như ý tưởng của họ theo lời thánh thư.

Sự khác nhau giữa các tôn giáo

Số thần thánh
 Những tôn giáo độc thần chỉ tin vào một thần thánh. Trong những tôn giáo này có Đạo Do Thái, Sikh giáo, Kitô giáo, Hồi giáo, và Đạo Bahá'í.
 Đại đa số các tín đồ Kitô giáo tin vào giáo lý Ba Ngôi, nói rằng có một Chúa trời hiện hữu trong ba ngôi vị. (Hầu hết các nhánh trong Kitô giáo tin vào điều này, trừ một vài nhánh nhỏ như Nhân chứng Giêhôva hay các nhóm đã tồn tại trong quá khứ như phái Sabellius, phái Arius.)
 Một số giáo phái của Ấn Độ Giáo hay thường bị gọi nhầm là theo độc thần luận, nhưng thật sự là thuộc về toàn thần luận.
 Các tôn giáo đơn nhất thần tin rằng có nhiều thần thánh với nhiều tính chất khác nhau, nhưng chỉ có một thần là cao hơn hết. Trong các tôn giáo này gồm có những nhánh của Ấn Độ giáo (đặc biệt là hai nhánh Shiva và Vishnu) tin vào thiên thần, quỷ thần, deva (chư thiên), asura (atula, phi thiên), hay các thần thánh khác trong đó có một thần cao hơn hết;
 Những tôn giáo đa thần như Tôn giáo Hy Lạp - La Mã, cũng như một số tín ngưỡng vật linh như ở châu Phi tin tưởng vào nhiều thần thánh;
 Những tôn giáo phiếm thần tin rằng mọi vật trong thiên nhiên điều liên quan đến nhau và không thể tách rời nhau. Những tôn giáo này gồm có: những trường phái phiếm thần của nhánh Shiva và Vishnu trong Ấn Độ giáo, Thần đạo của Nhật Bản, và một vài tín ngưỡng về vạn vật hữu linh.
 Những tôn giáo không thần (như Đạo Phật, Nho giáo) không nói gì về sự hiện hữu hay không hiện hữu của thần thánh;
 Những tôn giáo vô thần (như Kì na giáo và Phật giáo) không tin tưởng vào thần thánh nào. Phật giáo không tin có một đấng sáng tạo tối thượng nào, các thần thánh thì có tồn tại nhưng các vị thần này cũng chỉ là một chúng sinh trong vũ trụ, sức mạnh và tuổi thọ của họ vẫn có giới hạn chứ không phải là đấng toàn năng bất tử.
 Những người bất khả tri thường nói rằng họ không biết được số thần thánh là không, một, hay nhiều.

Giới tính thần thánh
 Một số tín đồ cho rằng thần thánh của họ không có giới tính, có cả tính chất nam lẫn nữ;
 Một số tín đồ cho rằng thần thánh của họ không có giới tính, nhưng có nhiều tính chất nam.
 Một số tín đồ khác cho rằng thần thánh của họ không có giới tính, nhưng có nhiều tính chất nữ.
 Một số tôn giáo giáo cho rằng thần thánh của họ là nam hoặc nữ, như trong các tôn giáo thần thoại truyền thống.

Nguồn kinh sách

 Các văn bản thiêng liêng cung cấp căn cứ cho các tín đồ xem các văn bản đó có thẩm quyền, được linh truyền, linh hứng và/hoặc không thể sai lầm. Ví dụ như kinh Coran, kinh Vệ Đà, kinh Aqdas (Kitáb-i-Aqdas) và Kinh thánh;
 Các nhà tiên tri cung cấp căn cứ cho các tín đồ xem những người tiên tri đó có khả năng thông hiểu đặc biệt hoặc có khả năng tương giao cá nhân trực tiếp với đấng thiêng liêng. Ví dụ như Giêsu, Môsê, Bahá'u'lláh và Môhamét;
 Khoa học và lý trí cung cấp căn cứ cho các tín đồ xem khoa học và lý trí có khả năng trả lời cho nhiều nghi vấn nền tảng của tôn giáo. Ví dụ như chủ nghĩa Nhân bản thế tục và thuyết Vô thần;
 Truyền thống cung cấp căn cứ cho các tín đồ xem tập quán của tổ tiên là đặc biệt quan trọng và là nguồn cội của chân lý thiêng liêng. Ví dụ như Saman giáo (vu ngưỡng) và một số khía cạnh của Thần đạo;
 Kinh nghiệm cá nhân cung cấp căn cứ cho các tín đồ tin rằng họ có tiếp xúc cá nhân trực tiếp với Thượng đế hay thần thánh, hoặc một sự kiện cụ thể nào đó có tầm quan trọng đối với họ về mặt tôn giáo.

Cấu trúc tổ chức
 Những tôn giáo có tổ chức trung ương thành lập một tổ chức có cơ cấu nhằm để phát triển và giữ gìn sự trong sạch của niềm tin và giúp đỡ tín đồ sống theo đạo. Những tôn giáo này gồm có Giáo hội Công giáo Rôma, Hồi giáo lúc ban đầu và Đạo Do Thái theo phái Chasidut;
 Những tôn giáo không có tổ chức trung ương thường phát triển độc lập với nhau, cho nên các niềm tin và phong tục rất phong phú. Những tôn giáo này gồm có Ấn Độ giáo, các thần thoại của các nước Hy Lạp và Ai Cập cổ và các đạo ngẫu tượng mới như Wicca hay Ásatrú.
 Những tôn giáo không có tổ chức trung ương nhưng có những giới luật, kinh sách để chế định hành vi của tín đồ, ví dụ như Phật giáo

Giáo lý
 Những tôn giáo chú trọng lối sống và việc tham gia trong các tục lệ, lễ nghi và thái độ của các tín đồ. Những tôn giáo này có đạo Do Thái theo phái Chasidut và nhiều truyền thống hữu linh.
 Những tôn giáo có triết lý tinh thần chú trọng vào việc thực hành để dẫn đến hạnh phúc trong đời và ít quan tâm đến thần linh hay đấng tối cao như đạo Phật, đạo Lão và Nho giáo. Một số tôn giáo khác như Ấn Độ giáo chú trọng những điều này nhưng vẫn tin tưởng vào một thần thánh tối cao trong nhiều hình thể.
 Những tôn giáo chú trọng việc giữ gìn mối quan hệ đúng đắn với thần thánh, có thể bằng quan hệ cá nhân (như đạo Tin lành), bằng cách tuân theo các ý định của thần thánh (như Hồi giáo) hay bằng cách sám hối và tha thứ tội lỗi (như Kitô giáo truyền thống).

Sau khi chết
 Ấn Độ giáo tin rằng loài người sẽ mãi mãi đầu thai cho đến khi họ đến trạng thái giải thoát (Moksha), được hợp nhất với thần (Vishnu hay Shiva) và họ tin vào thuyết quả báo; vì thế, đạo này không tin vào việc bị đọa đày vĩnh viễn sau khi chết vì chúng ta có cơ hội chuộc tội trong các kiếp sau cho đến khi được giải thoát. Tuy thế, nhiều tín đồ tin rằng có một nơi trời trừng trị những kẻ ác trước khi được đầu thai.
 Đạo Phật theo hệ phái Nam Tông cho rằng nghiệp của một người khiến người đó liên tục phải sinh ra rồi chết đi (luân hồi) trong các cõi sống, nghiệp xấu thì bị luân hồi vào cõi khổ (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), nghiệp tốt thì được luân hồi vào cõi lành (nhân giới, thiên giới)  . Để chấm dứt luân hồi thì phải tu tập phá tan "Vô minh"  đạt đến trạng thái Niết bàn (Niết bàn của Phật giáo là một trạng thái hạnh phúc đỉnh cao, giác ngộ giải thoát, an lạc  phi điều kiện, không còn các nỗi khổ, niềm đau và nguyên nhân gây tạo ra chúng, không bị giới hạn bởi không gian và thời gian và do đó không còn bị biến hoại, chi phối bởi cuộc sống vô thường); hệ phái Bắc Tông thì cũng có quan điểm tương tự. Sau khi chết con người tiếp tục tái sanh luân hồi, tuy nhiên khác với Nam Tông ở chỗ: thời gian để tái sanh giữa 2 hệ phái là khác nhau, Nam Tông cho rằng sau khi chết con người lập tức tái sanh, Bắc Tông cho rằng thời gian tái sanh sau khi chết có thể kéo dài nhiều nhất 49 ngày.
 Kitô giáo và Hồi giáo có khái niệm Thiên đàng và Địa ngục, và Chúa trời là người định đoạt số phận vĩnh cửu của chúng ta. Trừ điều này, các đạo này có nhiều khái niệm khác nhau.
 Công giáo Rôma và đạo Tin lành truyền thống tin rằng mỗi người sẽ được cứu rỗi bằng cách đặt niềm tin vào Chúa trời và sự cứu chuộc của Chúa Giêsu. Công giáo còn tin rằng linh hồn con người cần được thanh luyện cho những tội lỗi mà họ đã phạm nhưng chưa sám hối khi còn sống, trước khi được đưa lên thiên đàng.
 Một số tín đồ Kitô giáo khác tin rằng mỗi người tự chọn thiên đàng và địa ngục riêng của họ: nếu một người chọn sống trong một "địa ngục trần gian", họ sẽ tiếp tục chọn điều đó sau khi chết, Chúa trời sẽ cho họ toại nguyện: bị xa cách Chúa trời và niềm hạnh phúc. Ngược lại, những người mưu cầu thiên đàng tại trần gian sẽ tiếp tục mưu cầu thiên đàng sau khi chết, Chúa trời cũng sẽ cho họ toại nguyện: gần gũi với Chúa trời và hạnh phúc.
 Dưới hầu hết các tín ngưỡng truyền thống của Hồi giáo, Chúa trời xét xử chúng ta trong việc trung thành với năm cột trụ của Hồi giáo, trong đó có việc công nhận Chúa trời, Môhamét, và sống theo các điều lệ của Chúa trời về Công lý, Tín ngưỡng, và Từ bi, và thưởng chúng ta tùy theo các việc ta làm trên thế gian.
 Đạo Do Thái thì nói người chết sẽ được sống lại vào ngày phán xét.
 Đạo Bahá'í tin rằng linh hồn của một người sẽ được đến cõi linh hồn của Chúa trời sau khi chết cho đến khi nó gặp Chúa trời.
 Đạo Cao Đài cho rằng một linh hồn sẽ trở về với Thượng đế sau khi chết nếu lúc còn sống linh hồn ấy đã sống một cuộc đời thánh thiện và ngược lại nếu lúc sống làm những điều xấu sẽ bị đọa nơi địa ngục.
 Đạo Rastafari tin vào bất tử vật chất. Một khi thần Haile Selassie gọi họ về châu Phi để phán xét, họ sẽ được sống mãi mãi với Ngài trong thân thể của họ trong thế giới này.
 Nhân Chứng Giêhôva tin rằng cho đến ngày tận thế, những người chết đang trong trạng thái ngủ, không nghe được lời cầu nguyện hay can thiệp vào các chuyện trên đời. Sau khi Satan bịt kín sau ngày tận thế, 144.000 người được chọn sẽ lên thiên đàng để thống trị với chúa Giêsu. Mọi người khác sẽ được phục sinh và được trường sinh bất tử trong địa đàng trên Trái Đất, nay được phục hồi. Sau 1000 năm, Satan sẽ được thả ra và được phép cám dỗ loài người một lần nữa. Những người bị cám dỗ vào tội lỗi sẽ bị chết vĩnh viễn với Satan, và Chúa trời sẽ trở thành người thống trị mới.

Tôn giáo và khoa học

Quan điểm về tôn giáo và khoa học có thể đi từ thái cực cái nọ phủ nhận cái kia cho đến dung hòa hơn. Ở thái cực này, một số người cho rằng những hiểu biết tôn giáo có thể trả lời mọi câu hỏi liên quan đến vũ trụ và đời sống con người. Ở thái cực khác một số người lại cho rằng những hiểu biết tôn giáo là mê tín, phi lý, hoang đường, chỉ có khoa học mới đưa ra được câu trả lời đúng đắn. Ở giữa hai thái cực, có quan điểm coi tôn giáo và khoa học dùng các phương pháp, hay nói đúng hơn, trả lời cho các câu hỏi khác nhau để tìm đến Chân lý và kiến thức đồng thời bổ sung cho nhau. Tôn giáo dùng những phương pháp dựa theo sự hiểu biết chủ quan của trực giác cá nhân và kinh nghiệm và/hoặc căn cứ vào chức trách của các kinh sách hay người được xem là tiên tri. Khoa học, trái lại, dùng phương pháp khoa học, một quá trình khách quan để điều tra nghiên cứu dựa theo chứng cớ vật chất, dùng các hiện tượng có thể quan sát và xác minh được. Tương tự, có hai loại câu hỏi mà tôn giáo và khoa học cố gắng trả lời: những câu hỏi về các hiện tượng có thể quan sát và xác minh được (như các luật vật lý, hay cách hành xử của con người) và những câu hỏi về các hiện tượng không thể quan sát được và việc đánh giá về giá trị, ý nghĩa, mục đích (như làm sao có các luật vật lý, thế nào là "thiện" và "ác"). Quan điểm này có thể được minh họa bằng những lời Hồng y Barberini đã từng nói với Galileo: "Anh dạy cho mọi người biết bầu trời di chuyển như thế nào; còn chúng tôi dạy cho mọi người biết cách lên trời". Nói cách khác, "thế giới này hoạt động ra sao là vấn đề khoa học, nhưng tại sao chúng ta và phần vũ trụ còn lại nói chung lại tồn tại là vấn đề khoa học không sao giải thích được."

Cặp từ "tôn giáo và khoa học" lần đầu xuất hiện vào thế kỷ 19. Mối quan hệ này được miêu tả khác nhau như 'xung đột', 'hòa hợp', 'phức tạp', 'độc lập khỏi nhau'. Từ phương Tây, các triết gia thời Khai sáng phổ biến luận thuyết xung đột về mối quan hệ giữa khoa học và tôn giáo. Tuy nhiên, ngày nay đa số các sử gia về khoa học đã bác bỏ luận thuyết này. Trong lịch sử, Công giáo có vai trò quan trọng bảo trợ cho sự phát triển của khoa học hiện đại.

Tôn giáo và chính trị

Trong lịch sử, tôn giáo thường đi song song với chính trị. Các hoàng đế Trung Quốc lấy căn cứ quyền của họ từ Thiên mệnh (天命). Giáo hội Công giáo Rôma đã thống trị phần lớn châu Âu cho đến cuộc Cải cách Tin lành. Đến Thời đại Ánh sáng vào thế kỷ 18 tại châu Âu, nhiều triết gia tin vào việc tách biệt giữa giáo hội và nhà nước (separation of church and state). Hiện nay tôn giáo đóng nhiều vai trò khác nhau tại nhiều nơi trên thế giới:

 Tôn giáo độc lập: tại một số quốc gia như Hoa Kỳ, Canada, Pháp, Việt Nam... hiến pháp tách biệt giáo hội và nhà nước. Các quốc gia này thường cho phép người dân tự do tín ngưỡng, nhưng không công nhận bất cứ tôn giáo nào để khỏi bị xem là thiên vị. Tuy nhiên, tại Hoa Kỳ, khi một tổng thống nhậm chức, tổng thống phải đặt tay lên cuốn kinh thánh để tuyên thệ.
 Quốc giáo: Một số quốc gia có một quốc giáo, một tôn giáo được nhà nước công nhận là chính thức và nhận thuế từ dân, tuy nhiên người dân vẫn được phép tự do tín ngưỡng. Trong các nước này gồm có một số nước Hồi giáo, Công giáo và những nước như Thái Lan (Phật giáo), Anh (Anh giáo). Tuy nhiên, các viên chức quốc giáo không có địa vị quan trọng trong chính quyền, trừ quốc trưởng.
 Thần quyền: Tại một số quốc gia, điển hình là Iran và Tòa thánh Vatican, tôn giáo và chính quyền là một. Các viên chức quan trọng trong tôn giáo cũng là viên chức trong chính quyền.

Xem thêm
 Tín ngưỡng
 Không tôn giáo
 Khoa luận giáo

Tham khảo
 Macionis John J., Xã hội học, Nhà xuất bản Thống kê (1987)
 Schaefer Richard T., Xã hội học, Nhà xuất bản Thống kê (2005)
 Almanach những nền văn minh thế giới, Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin (tái bản, bổ sung lần 1 năm 2007)

Chú thích

Liên kết ngoài

Tín ngưỡng
Nhân văn học
Văn hóa
Bài viết chủ đề chính
Sinh hoạt


title: Dolichopeza adela

text:
Dolichopeza adela là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Villeneuve-d'Olmes

text:
Villeneuve-d'Olmes  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Villeneuvedolmes


title: Lasioglossum abietum

text:
Lasioglossum abietum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1936


title: Pomachilius granulipennis

text:
Pomachilius granulipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Pomachilius


title: (9363) 1992 GR

text:
(9363) 1992 GR là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 3 tháng 4 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Chonnae

text:
Chonnae (Hán Việt: Xuyên Nội là một huyện thuộc tỉnh Kangwon tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Khu vực huyện nguyên là một phần của Munchon, song đã được tách ra thành một huyện riêng biệt từ năm 1952.

Chonnae giáp với biển Nhật Bản ở phía đông. Phần lớn diện tích là đồi núi, song ở khu vực ven biển đông bắc có địa hình bằng phẳng. Dòng nước chính trên địa bàn là sông Chontan. 70% diện tích của huyện là đất rừng.

Ở phía đông bắc huyện, ngành kinh tế chính là nông nghiệp. Các loại ngũ cốc chính là lúa gạo, ngô và đậu tương; nuôi tằm và trồng cây ăn quả cũng phát triển. Ngành khai khoáng địa phương chủ yếu là khai thác đá vôi và than antraxit.

Năm 2008, dân số toàn huyện Chonnae là 85.123 người (39.602 nam và 45 521 nữ), trong đó, dân cư đô thị có 57.908 người (68%) và dân số nông thôn là 27.215 (32%).

Xem thêm
Phân cấp hành chính Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Kangwon


title: Gaja-la-Selve

text:
Gaja-la-Selve là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Gajanais.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Gaja-la-Selve trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Gaja-la-Selve


title: Leutersdorf, Schmalkalden-Meiningen

text:
Leutersdorf là một đô thị thuộc huyện in the Schmalkalden-Meiningen trong bang Thüringen, nước Đức. Đô thị này có diện tích 8,39 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 281 người.

Tham khảo


title: Rath

text:
Rath là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Hamirpur thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Rath có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 165 mét (541 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Rath có dân số 55.938 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Rath có tỷ lệ 61% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 50%. Tại Rath, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Parimatidium bicoloricornis

text:
Parimatidium bicoloricornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Parimatidium


title: Sân bay quốc tế Tbilisi

text:
Sân bay quốc tế Tbilisi ()  là sân bay quốc tế chính ở Gruzia, gần thủ đô Tbilisi.

Tháng 2 năm 2007, việc xây dựng lại đã hoàn tất. Dự án này bao gồm xây một nhà ga mới, bãi đỗ xe, nâng cấp bãi đỗ máy bay, đường lăn, đường cất hạ cánh và các thiết bị mặt đất. Một tuyến đường ray nối sân bay này với thành phố cũng được xây dựng với nhà ga đường sắt nằm đối diện với sân bay này. Đại lộ
George W. Bush nối sân bay này với trung tâm Tbilisi.

Tổng chi phí thực hiện dự án là 90 triệu dollar Mỹ. Năng lực phục vụ của sân bay này là 2,8 triệu lượt khách mỗi năm..

Năm 2007, số lượt khách tăn 8,5% và số lượt chuyến tăng 18,7%..

Các hãng hàng không và các tuyến điểm

 Aeroflot (Moscow-Sheremetyevo)
 Aerosvit (Kyiv-Boryspil)
 AirBaltic (Riga)
 Arkia Israel Airlines (Tel Aviv)
 Austrian Airlines (Vienna)
 Azerbaijan Airlines (Baku)
 Belavia (Minsk)
 bmi (London-Heathrow)
 Czech Airlines (Prague)
 DonbassAero (Donetsk)
 Dniproavia (Dnipro)
 FlyLal (Vilnius)
 Georgian Airways (Amsterdam, Athens, Baku, Batumi, Dubai, Frankfurt, Kyiv-Boryspil, Minsk, Moscow-Domodedovo, Paris-Charles de Gaulle, Tel Aviv, Vienna)
 Georgian National Airlines (Almaty, Dnipro, Kyiv-Boryspil, Kyiv-Zhuliany, Odessa)
 LOT Polish Airlines (Warsaw)
 Lufthansa (Munich)
 Lviv Airlines (Lviv)
 S7 Airlines (Moscow-Domodedovo)
 TAM Air (Kyiv-Boryspil, Tashkent)
 Turkish Airlines (Istanbul-Atatürk)
 Ukraine International Airlines (Kyiv-Boryspil)
 UM Airlines (Kyiv-Boryspil)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức của Sân bay quốc tế Tbilisi
 Tbilisi International Airport Information and Pictures

Sân bay Gruzia
Tbilisi
Sân bay xây dưới thời Liên Xô


title: Sebastian Boenisch

text:
Sebastian Boenisch (sinh ngày 1 tháng 2 năm 1987 ở Gliwice) là một cầu thủ bóng đá người Đức gốc Ba Lan hiện đang chơi cho Werder Bremen, chủ yếu là ở vị trí hậu vệ trái.

Sự nghiệp
Boenisch có trận ra mắt cho Schalke 04 vào ngày 11 tháng 2 năm 2006.Anh vào sân ở phút 86 trong trận thắng 7-4 ở sân nhà trước Bayer Leverkusen.Trận đấu còn lại anh ra sân ở mùa giải đó là trận thắng 2-1 trước RCD Espanyol ở UEFA Cup.

Vào ngày 1 tháng 9 năm 2007, anh chuyển tới Werder Bremen.

Thi đấu quốc tế
Anh cũng có trận ra mắt trong màu áo đội tuyển U-21 vào năm đó.Cầu thủ sinh ở Ba Lan lưỡng lự không biết nên chơi cho đội tuyển nơi anh sinh ra hay đội tuyển Đức, vào ngày 8 tháng 6 năm 2009 anh nói: "Tôi luôn muốn chơi cho đội tuyển Ba Lan, tôi đã nói như vậy trước Euro 2008.Nhưng tôi không muốn chơi cho đội B của Ba Lan, hoặc đội trẻ." Bởi vậy vào tháng 6 năm 2009, huấn luyện viên đội tuyển Ba Lan Leo Beenhakker quyết định gọi anh vào đội hình cho trận giao hữu vào ngày 12 tháng tám với đội tuyển Hy Lạp.Tuy nhiên vào lúc ấy, Boenisch lại đổi ý và anh nói không muốn khoác áo đội tuyển Ba Lan, và quyết định chơi cho đội U-21 Đức.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Đội tuyển quốc gia

Danh hiệu

Werder Bremen
Bundesliga: Về nhì: 2007–08
UEFA Cup: Về nhì: 2008–09
Cúp bóng đá Đức: 2009

U-21 Đức
Giải vô địch U-21 châu Âu 2009: Vô địch

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Player profile on 90minut.pl

Sinh năm 1987
Cầu thủ bóng đá nam Đức
Cầu thủ bóng đá Werder Bremen
Cầu thủ bóng đá FC Schalke 04
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Bayer Leverkusen
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá nam Ba Lan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Ba Lan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Đức
Người Đức gốc Ba Lan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Đức


title: Samjiyon

text:
Samjiyon (Hán Việt: Tam Trì Uyên, nghĩa là ba hồ sâu) là một thành phố của tỉnh Ryanggang tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.

Lịch sử
Tên của thành phố có nguồn gốc từ ba hồ trong thành phố. Samjiyon nằm gần núi Trường Bạch (Paektu, Bạch Đầu), và nếu đi máy bay đến thành phố sẽ nhìn thấy ngọn núi ở trên không.

Sân bay Samjiyon phục vụ cho Không quân Nhân dân Triều Tiên và hãng hàng không quốc gia Air Koryo hoạt động theo lịch trình và thuê bao dịch vụ. Năm 2005, sân bay được đóng cửa để nâng cấp, và một phần kinh phí là của tập đoàn Hyundai.
Air Koryo: Bình Nhưỡng, Wonsan và Chongjin.

Samjiyŏn có một khu nghỉ dưỡng và là điểm đến của cả hai nhà lãnh đạo nước Triều Tiên là Kim Nhật Thành và Kim Chính Nhật đều cho xây các khu nhà phức hợp tại đây, chỉ có thể tiếp cận cung điện này bằng một tuyến tàu hết sức đặc biệt.

Năm 2008, dân số toàn thành phố Tam Trì Uyên là 31.471 người (14.738 nam và 16.733 nữ), trong đó, dân cư đô thị là 25.558 người (81,2%) còn dân cư nông thôn là 5.913 người (19,8%).

Xem thêm
Phân cấp hành chính Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên

Tham khảo

Ryanggang


title: Chi Hoàng liên

text:
Chi Hoàng liên (danh pháp khoa học Coptis) là một chi của khoảng 10–15 loài thực vật có hoa trong họ Mao lương (Ranunculaceae), có nguồn gốc ở châu Á và Bắc Mỹ.

Một số loài
Coptis aspleniifolia
Coptis chinensis - hoàng liên Trung Quốc, gia liên
 Coptis chinensis thứ brevisepala hoàng liên đài hoa ngắn
 Coptis chinensis thứ chinensis hoàng liên (nguyên chủng), kê trảo, vị liên
Coptis deltoidea - hoàng liên lá tam giác
Coptis groenlandica
Coptis japonica
Coptis laciniata
Coptis occidentalis
Coptis omeiensis - hoàng liên Nga Mi, dã liên, phượng vĩ liên
Coptis quinquefolia - hoàng liên năm lá, ngũ diệp hoàng liên
Coptis quinquesecta - hoàng liên chân gà, ngũ liệt hoàng liên
Coptis tectoides- vân liên
Coptis teeta- vàng đắng, hoàng liên, hoàng liên Vân Nam, hoàng đằng. Cần lưu ý là một số loài trong chi Fibraurea thuộc họ Tiết dê (Menispermaceae) cùng bộ Mao lương cũng có tên gọi là hoàng đằng hay nam hoàng liên. Tên gọi hoàng đằng còn là tên gọi của một họ thực vật khác là Gelsemiaceae thuộc bộ Long đởm (Gentianales).
Coptis trifolia

Sử dụng
Hoạt chất chính trong các loài hoàng liên này là berberine, do vậy các loài hoàng liên này đều có thể sử dụng làm thuốc.

Coptis teeta được sử dụng như là một loài cây thuốc trong khu vực Himalaya của Ấn Độ, trong vai trò của một loại thuốc điều trị chứng khó tiêu. Tại Việt Nam và Trung Quốc người ta cũng dùng hoàng liên làm thuốc với các tác dụng kháng vi khuẩn đối với một số loài trong các chi Streptococcus, Neisseria, Staphylococcus, Shigella hay kháng virus, chống nấm (Leptospira spp.), hạ huyết áp, tác dụng nội tiết trong vai trò của chất kháng adrenaline, với hệ mật: lợi mật và có thể làm tăng việc tạo nên mật cũng như làm giảm dộ dính của mật, tác dụng lên hệ thần kinh trung ương. Berberine khi dùng liều nhỏ có tác dụng kích thích vỏ não, nhưng liều lớn lại tăng sự ức chế hoạt động của vỏ não v.v.

Liên kết ngoài

Thực vật Bắc Mỹ: Coptis
Thực vật Trung Quốc: Coptis

Hoàng liên, chi
Thảo mộc
Thực vật được sử dụng trong Đông y


title: Tracy-le-Val

text:
Tracy-le-Val là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 63 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Tracyleval


title: Onoba scythei

text:
Onoba scythei là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Onoba


title: Theilheim

text:
Theilheim là một đô thị trong huyện Würzburg bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Obolcola

text:
Obolcola là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Rehburg-Loccum

text:
Rehburg-Loccum là một đô thị có cự ly 50 km về phía tây bắc Hanover và thuộc huyện Nienburg trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Rehburg-Loccum có diện tích 99,99 km².

Rehburg-Loccum giáp hồ Steinhude. Các thành phố gần nhất là Wunstorf và Neustadt ở huyện Hanover, Petershagen/Weser ở huyện Minden-Lübbecke/Nordrhein-Westfalen, Landesbergen ở huyện Nienburg, và Niedernwöhren, Sachsenhagen ở huyện Schaumburg.

Các khu vực dân cư
Rehberg-Loccum được lập năm 1974 từ thành phố Rehburg và các làng kế bên Loccum, Münchehagen, Bad Rehburg, và Winzlar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Thành phố Rehburg-Loccum
 Dinosaur Park Münchehagen

Thành phố của bang Niedersachsen
Xã và đô thị ở huyện Nienburg


title: Tepuihyla talbergae

text:
Tepuihyla talbergae là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Guyana. Loài này chỉ thấy ở địa điểm điển hình là "Kaieteur Falls, 366m asl (05° 10'N; 59° 28'W), Mazaruni-Potaro District, Guyana" (Duellman and Yoshpa 1996). Tuy nhiên có thể nó phân bố rộng rãi hơn.

Chú thích

Tham khảo
 Reynolds, R., Hoogmoed, M., MacCulloch, R. & Gaucher, P. 2004. Tepuihyla talbergae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tepuihyla
Động vật đặc hữu Guyana
Động vật lưỡng cư Guyana


title: Allodessus bistrigatus

text:
Allodessus bistrigatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Clark miêu tả khoa học năm 1862.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Allodessus


title: Le Bessat

text:
Le Bessat là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Bessat


title: Lịch sử Thế vận hội (phim hoạt hình)

text:
Lịch sử Thế vận hội (tiếng Nga: Олимпионики) là một bộ phim hoạt hình của đạo diễn Fyodor Khitruk.

Nội dung
Truyện phim là sự tái hiện lịch sử Thế vận hội Athens dưới góc nhìn hài hước.

Ê-kíp

Xem thêm

 Thông tin trên Website Animator.RU

Phim của Fyodor Khitruk
Phim của Soyuzmultfilm
Phim hoạt hình Liên Xô
Phim thiếu nhi Liên Xô
Phim thể thao Liên Xô
Phim thể thao
Phim năm 1982


title: Perdita morula

text:
Perdita morula là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1980


title: Miêu Lật

text:
Huyện Miêu Lật là một huyện ở phía tây Đài Loan. Cái tên Miêu Lật được tạo thành từ hai từ tiếng Khách Gia, miêu (貓 mèo) và ly (狸, hay lửng-một loài chó hoang giống như gấu trúc), đọc gần giống như Pali (Bari) trong tiếng của thổ dân Taokas. Huyện lỵ là thành phố Miêu Lật, còn được gọi là phố núi, đây là một địa điểm dã ngoại do có nhiều ngọn núi xung quanh.

Hành chính

Huyện Miêu Lật được chia thành 2 thành phố, 5 hương thành thị, 10 hương nông thôn và 1 hương bản địa vùng núi. Huyện Miêu Lật có hương thành thị đứng thứ hai sau huyện Chương Hóa. Thành phố Miêu Lật là quận lỵ của Chính quyền huyện Miêu Lật và Hội đồng huyện Miêu Lật.

Xem thêm

Tỉnh Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
Vị thế chính trị của Đài Loan
Đài Loan độc lập
Trung Hoa Đài Bắc
Tỉnh Đài Loan (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
Quốc Dân Đảng Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang thông tin chính thức

Miêu Lật
Huyện Đài Loan


title: Drapetes variegatus

text:
Drapetes variegatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Bonvouloir miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Drapetes


title: Đông Ninh, Mẫu Đơn Giang

text:
Đông Ninh (chữ Hán giản thể: 东宁市) âm Hán Việt: Đông Ninh thị) là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Mẫu Đơn Giang, tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tên cũ là Đông Ninh Thính. Thành phố này giáp với khu vực viễn đông của Nga, có diện tích 7368 km², dân số 210.000 người. Mã số bưu chính của Đông Ninh là 157200. Chính quyền nhân dân thành phố Đông Ninh đóng tại trấn Đông Ninh. Thành phố này được chia thành 5 trấn, 1 trấn dân tộc, 4 hương. Các đơn vị này được chia ra 150 thôn hành chính.
Trấn: Đông Ninh, Tuy Dương, Lão Hắc Sơn, Đại Đỗ Xuyên, Đạo Hà.
Trấn dân tộc Triều Tiên Tam Xóa Khẩu.
Hương: Cộng Hòa, Kim Hán, Hoàng Nê Hà, Nam Thiên Môn.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hắc Long Giang
Mẫu Đơn Giang


title: Beauvais-sur-Matha

text:
Beauvais-sur-Matha là một xã trong tỉnh Charente-Maritime Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Beauvais-sur-Matha nằm ở khu vực có độ cao trung bình 135 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Beauvaissurmatha


title: Octhispa rustica

text:
Octhispa rustica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Octhispa


title: Paizay-le-Sec

text:
Paizay-le-Sec là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 34,65 km², dân số năm 2006 là 418 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 133 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Paizay-le-Sec Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Le patois de Chauvigny (René Lemoine, Joël Dumonteil 2009)

Tham khảo

Paizay-le-Sec


title: Temnora nephele

text:
Temnora nephele là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Cameroon, Gabon, Cộng hòa Congo và Nigeria.

Chiều dài cánh trước khoảng 21 mm đối với con đực và 23 mm đối với con cái. Nó rất giống loài Temnora reutlingeri reutlingeri.

Chú thích

Tham khảo

Temnora
Động vật Gabon
Côn trùng Cameroon
Côn trùng Tây Phi


title: Hawker Typhoon

text:
Chiếc Typhoon là một kiểu máy bay tiêm kích-bom Anh Quốc một chỗ ngồi, được sản xuất bởi Hawker Aircraft bắt đầu từ năm 1941. Mặc dù nó được dự định để thay thế cho chiếc Hawker Hurricane trong vai trò máy bay tiêm kích đánh chặn, chiếc Typhoon trải qua một thời kỳ thai nghén thiết kế kéo dài, và sau đó trở thành một trong những chiếc máy bay tấn công mặt đất thành công nhất của Thế Chiến II. Trong Không quân Hoàng gia, chiếc Typhoon được gọi tên lóng là Tiffy.

Thiết kế và phát triển
Ngay cả trước khi chiếc Hurricane đầu tiên lăn bánh ra khỏi dây chuyền sản xuất vào tháng 3 năm 1937, Sidney Camm đã chuyển sang thiết kế kiểu sẽ thay thế nó trong tương lai như là một dự án riêng. Đó là một chiếc máy bay lớn được thiết kế quanh một động cơ Napier Sabre lớn tương đương. Công việc này tỏ ra hữu ích khi Hawker nhận được một yêu cầu ký hiệu F.18/37 vào tháng 1 năm 1938 từ Bộ Hàng không Anh, về một chiếc máy bay tiêm kích dựa trên kiểu động cơ Napier Sabre hoặc Rolls-Royce Vulture. Các động cơ này được thiết kế giống nhau ở chỗ đều là kiểu 24 xy lanh tạo ra công suất 2.000 mã lực (1,5 MW), và khác biệt chủ yếu là cách bố trí các xy lanh - hình chữ H trên động cơ Sabre hay khối chữ X trên động cơ Vulture.

Hai kiểu máy bay được tạo ra được biết đến như là "R" và "N" (dựa trên nhà sản xuất động cơ) và rất giống nhau - kiểu R gắn động cơ Vulture có dạng mũi tròn và một bộ tản nhiệt dưới bụng, trong khi kiểu N gắn động cơ Sabre có nắp động cơ phẳng hơn và bộ tản nhiệt bên dưới "cằm". Thiết kế căn bản của cả hai kiểu tiếp tục truyền thống của Hawker sử dụng các kỹ thuật cấu trúc cũ; phần thân trước làm bằng thép hàn như chiếc Hurricane, và thiết kế sử dụng một cánh lớn có sải cánh 12 m (40 ft) khá dày hơn so với các thiết kế khác như chiếc Spitfire. Camm cũng dành nhiều thời gian cho những phần còn lại của chiếc máy bay; nó có cấu trúc nữa-thân đơn từ buồng lái trở về sau, kết nối bằng đinh tán, và càng đáp có khoảng cách vệt bánh rộng. Thay vì có một nóc buồng lái dạng trượt hay mở lên, Typhoon lại có một cửa bên hông.

Chiếc kiểu R cất cánh lần đầu vào tháng 10 năm 1939, và Không quân Hoàng gia rất bị ấn tượng về nó nên đã đặt hàng 1.000 chiếc như là Tornado. Nhiều vấn đề, đáng kể là hiệu ứng nén mà trước đây Hawker chưa từng thấy, làm chậm đi việc đưa nó vào hoạt động. Thêm vào đó, chiếc máy bay cũng có tính năng lên cao đáng thất vọng, có nghĩa là nó không thể thay thế được chiếc Spitfire trong vai trò tiêm kích đánh chặn. Vào tháng 2 năm 1940, chiếc kiểu N đầu tiên, giờ đây được gọi là Typhoon, được giao hàng. Không quân Hoàng gia cũng đặt hàng một số lượng lớn, nhưng chuyển việc sản xuất sang cho Gloster Aircraft vốn không có thiết kế nào được sản xuất vào lúc đó. Giống như chiếc Tornado, chiếc Typhoon nhanh chóng bộc lộ những vấn đề của chính nó, bao gồm sự rung động do động cơ làm cho lớp phủ cánh bị bong ra.

Sau đó Không quân Hoàng gia ngừng mọi công việc trên hai kiểu này vào tháng 5 năm 1940 để Hawker có thể tập trung vào riêng chiếc Hurricane trong quá trình Trận đánh Anh Quốc. Đây là cuộc chạm trán đầu tiên với sự hủy bỏ của kiểu thiết kế này. Một số công việc có quy mô nhỏ được tiếp tục, với những thay đổi nhằm làm cho thân máy bay suôn thẳng hơn và áp dụng một kiểu cánh mỏng hơn, cũng như những kiểu động cơ thay thế to bố trí hình tròn. Đến tháng 10, áp lực từ phía Không quân Hoàng gia được giảm nhẹ và công việc được cho phép tiếp tục trên cả hai thiết kế ban đầu.

Chiếc Tornado sản xuất hằng loạt đầu tiên được giao hàng vào đầu năm 1941, và nó trình diễn một tốc độ tối đa chưa từng nghe thấy lên đến 425 dặm mỗi giờ khi mang đầy đủ vũ khí. Nhưng đây lại là chiếc Tornado cuối cùng. Trong khi các dây chuyền sản xuất đang xếp hàng sẵn sàng, kế hoạch động cơ Vulture bất ngờ bị Rolls-Royce chấm dứt và chiếc Tornado bị bỏ lại mà không có động cơ. Dù sao, chiếc Typhoon vẫn còn có tính năng bay "đủ tốt" để đảm bảo việc sản xuất. Chiếc sản xuất hằng loạt đầu tiên phiên bản Mk IA được giao hàng vào tháng 5 năm 1941, trang bị 12 khẩu súng máy Browning 0,303 in, nhưng nó được nhanh chóng tiếp nối bằng phiên bản Mk IB với bốn khẩu pháo pháo Hispano 20 mm.

Tóm tắt các thay đổi kỹ thuật

Là một máy bay được Không quân Hoàng gia Anh sử dụng hàng đầu trong Thế Chiến II, Typhoon là kiểu máy bay hiếm hoi chỉ xuất hiện ở phiên bản Mark I. Tuy vậy chiếc Typhoon được cải biến và nâng cấp thường xuyên, đến nỗi máy bay sản xuất năm 1945 nhìn khác xa chiếc máy bay chế tạo năm 1942. Sau ngày D, vì sự tiêu hao Typhoon ngày càng gia tăng, một số máy bay cũ hơn được đem ra khỏi kho và đại tu. Có thể thấy được một chiếc số hiệu cũ R7771, một kiểu Typhoon chế tạo đầu tiên vào năm 1942 với nóc buồng lái kiểu "cửa xe hơi", pháo không phẳng... xuất hiện tại tuyến đầu trong phi đoàn 182 vào tháng 2 năm 1945 với nóc buồng lái dạng "giọt nước", đế rocket và các tính năng đời sau.

Các thay đổi quan trọng nhất và dễ nhận thấy được liệt kê dưới đây:
 Thay thế phần sau của nóc buồng lái từ tấm kim loại sang bằng kính; tấm vỏ giáp che đầu phi công đổi sang dạng tam giác; những cửa sổ hông được gắn kính chống đạn. Bắt đầu từ giữa đến cuối năm 1941 từ chiếc thứ 163 được sản xuất số hiệu R7803; những máy bay sản xuất trước đó được nhanh chóng rút ra và cải tiến.
 Các ống xả dài hơn, tháng 11 năm 1941.
 Cửa buồng lái bên trái được đóng kín (tháng 11 năm 1941). (Cả hai cải tiến được thực hiện trong một nỗ lực làm giảm nhẹ việc rò rỉ carbon monoxit vào buồng lái.)
 12 khẩu súng máy M1919 Browning 0,303 in (Typhoon Ia) được thay thế bởi 4 pháo Hispano-Suiza HS.404 20 mm (Typhoon IB).
 Đai thép được gắn bên trong phần thân sau chỗ nối giữa thân và cánh ổn định (tháng 9 năm 1942). (giải pháp tạm thời; được thay thế bằng Mod 286.)
 Mod 286; 20 thanh nối hợp kim hình chữ nhật tăng cường được đinh tán bên ngoài chỗ nối giữa thân và cánh ổn định. Giải pháp vĩnh viễn được thiết kế nhằm giảm nhẹ sự hỏng cấu trúc thân sau trong khi bay (tháng 12 năm 1942 - tháng 3 năm 1943). Mọi chiếc Typhoon không có cải tiến này được rút ra khỏi phục vụ và cải tiến. Được áp dụng vào dây chuyền sản xuất từ chiếc thứ 820 ký kiệu EJ902.
 Thay thế miếng cân bằng trọng lượng bên ngoài bánh lái đuôi bằng miếng cân bằng trọng lượng bên trong khi thiết kế lại bánh lái (giữa năm 1942).
 Nắp chụp nòng pháo tháo rời được.
 Bổ sung đế bom có khả năng mang bom 500 lb (tháng 10 năm 1942). Được sử dụng trước tiên bởi phi đoàn 181, và đến giữa năm 1943 mọi chiếc Typhoon sản xuất ra đều có khả năng mang bom.
 Bánh đáp sau to hơn, làm bằng cao su đặc có rãnh "chống rung" (tháng 3 năm 1943). Thiết kế giúp cho những chiếc Typhoon mang bom nặng hơn dễ xoay trở trên mặt đất. Được trang bị từ chiếc Typhoon sản xuất thứ 1.001 số hiệu EK238.
 Khe thoát vỏ đạn pháo được kéo dài thêm. (Để vỏ đạn không chạm phải bom)
 Bánh đáp chính được gia cố. (Mở ra hẹp hơn các bánh đáp trước đây và các "nan hoa" phẳng và dày hơn.)
 Phanh đĩa to hơn. (Nguyên thủy trên những chiếc "Bombphoon", sau đó gắn trên mọi chiếc Typhoon cải tiến)
 Gương chiếu hậu làm bằng kính Perspex trên nóc buồng lái kiểu "cửa xe hơi". (Không thành công; gương có xu hướng rung động.)
 Máy ảnh được chuyển vị trí từ mép trước phía ngoài cánh trái sang bên dưới nắp động cơ bên phải. (Có xu hướng rung theo động cơ.)
 Nắp chụp ống xả động cơ. (Bị hủy bỏ sau khi nhận thấy rằng ít mang lại lợi ích cho tính năng bay.)
 Cần ăn-ten qua cấu trúc nóc buồng lái phía sau được thay bằng ăn-ten dạng "cáp" trên thân sau. (Những chiếc Typhoon "cửa xe hơi" đời sau.)
 Cánh "ướt" mang được thùng nhiên liệu phụ 45 gallon vứt được hình trụ. (Đầu năm 1943)
 Thiết kế lại miếng cân bằng trọng lượng bên trong bánh lái độ cao nhằm giảm nhẹ sự hư hỏng thân sau do rung động (từ tháng 5 năm 1943 trở đi).
 Nóc buồng lái kiểu "cửa xe hơi" được thay thế bằng kiểu "bọt nước" một tấm trượt ra phía sau (từ giữa năm 1943). Cải biến cho tất cả những máy bay hiện có, chiếc Typhoon đầu tiên được thực hiện mang số hiệu R8843 DJ-S được lái bởi Trung tá Không quân Hoàng gia New Zealand Desmond J. Scott, Chỉ huy trưởng Phi đoàn Tangmere từ tháng 9 năm 1943. Từ tháng 11 năm 1943, tất cả những chiếc máy bay sản xuất, khởi đầu với chiếc số hiệu JR333, đều được trang bị. Với kiểu nóc buồng lái mới, vỏ giáp bảo vệ đầu phi công được thiết kế lại và loại bỏ đèn nhận diện phía sau cần ăn-ten. Thêm vào đó, hai cửa thông gió nhỏ được bổ sung thêm phía dưới buồng lái dưới cửa radio bên trái, trong khi một cửa sổ tròn nhỏ phía trước bên trái dưới buồng lái bị loại bỏ.
 Ăn-ten hệ thống IFF trên đuôi thân được thay thế bằng ăn-ten kiểu "lưỡi lê" bên dưới phần giữa cánh.
 Các đế mang rocket "Mark I" bằng thép được trang bị lần đầu tiên cho phi đoàn 181 vào tháng 10 năm 1943. Kiểu đế nhôm "Mark III" bắt đầu được sử dụng vào tháng 12 năm 1944.
 Các nắp chụp đèn hạ cánh trong suốt trên mép trước cánh được loại bỏ trên mọi máy bay vũ trang rocket, thay bằng các nắp kim loại. Sau này mọi chiếc Typhoon đều được sản xuất mà không có đèn hạ cánh.
 Bộ cánh quạt bốn cánh của de Havilland hay Rotol được trang bị vào đầu năm 1944.
 Kiểu đuôi Tempest lớn hơn bắt đầu được trang bị từ tháng 6 năm 1944 trở đi. Nguyên được trang bị cho những chiếc "Bombphoon" có thể mang 1.000 lb bom, nhưng từ loạt sản xuất MN mọi chiếc Typhoon đều có đuôi lớn hơn.

Lịch sử hoạt động
Vào thời gian này những chiếc Spitfire V đang phải đối đầu với những chiếc Focke-Wulf Fw 190 tiên tiến trong chiến đấu và chịu tổn thất nặng, kết quả không tránh được là chiếc Typhoon được vội vã đưa đến các phi đoàn hoạt động (các phi đoàn 56 và 609) để chống lại chiếc máy bay Đức mới. Buồn thay, quyết định này là một thảm họa thật sự, và nhiều chiếc Typhoon bị mất vì những lý do bí ẩn. Một lần nữa lại có dư luận đòi dẹp bỏ chiếc Typhoon.

Nguyên nhân của những hỏng hóc tại cánh đuôi sau này được nhận diện được chỉ nhờ một phi công, anh đã xoay xở sống sót được quay trở về để kể lại câu chuyện của anh. Vấn đề được khám phá là gây ra bởi hiện tượng giảm sức chịu đựng kim loại của cánh nâng cân bằng khối lượng, là do hiện tượng rung động cánh nâng xảy ra và lên đến cực điểm khi máy bay thoát ra khỏi cú bổ nhào. Bổ nhào là cú cơ động được phi công lái Fw 190 ưa chuộng để thoát ra khỏi không chiến, vì nó có ưu thế tốc độ rõ ràng so với chiếc Spitfire. Đối chọi lại chiếc Typhoon kiểu cơ động này sẽ là tự sát dành cho phi công Fw, nhưng vấn đề rung động lại làm trở ngược thế cờ.

Như là một giải pháp tạm thời, những thanh nối hình chữ nhật tăng cường được đinh tán vào chung quanh chỗ nối giữa thân và cánh ổn định, ngay vị trí bị hỏng hóc. Những thanh nối nầy được giữ lại trên tất cả phiên bản Typhoon sau này. Những vấn đề rò rỉ khí thải vào trong buồng lái và nồng độ carbon monoxit cao khiến phi công Typhoon buộc phải sử dụng oxy ngay cả khi bay ở cao độ thấp. Động cơ Sabre cũng liên tục là nguồn gốc của sự cố, đặc biệt là rất khó khởi động máy khi trời lạnh. Nhờ những nỗ lực của các phi công hoạt động như chỉ huy phi đoàn 609 Roland Beamont, chiếc Typhoon tiếp tục được phát triển cho dù có những khiếm khuyết trong thiết kế.

Trong khoảng thời gian cuối năm 1942 đến đầu năm 1943, các phi đoàn Typhoon tại bờ biển Nam cuối cùng cũng phản công hiệu quả các cuộc tấn công "ném rồi chạy" ban đêm tầm thấp của Không quân Đức, bắn rơi được hai chục hay hơn máy bay tiêm kích-bom Fw 190. Hai chiếc máy bay tiêm kích-bom Messerschmitt Me 210 đầu tiên bị bắn rơi tại Anh quốc là bởi Typhoon vào cuối năm 1942, và trong các cuộc tấn công ban ngày của Không quân Đức vào London ngày 20 tháng 1 năm 1943, năm chiếc Fw 190 bị Typhoon tiêu diệt.

Ngay khi chiếc máy bay được đưa vào sử dụng, người ta nhận thấy là hình dạng của chiếc Typhoon trông giống như chiếc Fw190 từ một số góc nhìn, và sự tương tự này gây ra nhiều hơn một lần sự cố "bắn nhầm" từ pháo phòng không Đồng Minh và các máy bay khác. Điều này đã đưa đến việc sơn các sọc đen trắng dễ nhận thấy dưới cánh chiếc Typhoon, một điểm báo trước ký hiệu sơn sẽ được phe Đồng Minh áp dụng trong ngày D.

Mãi cho đến tận năm 1943 mà nhiều vấn đề với khung máy bay và động cơ mới giải quyết được. Lúc này nhu cầu về một kiểu máy bay tiêm kích thuần túy không còn quan trọng và thiết kế được chuyển sang một kiểu máy bay tiêm kích-bom, giống như chiếc Hurricane đã từng đảm nhiệm. Động cơ mạnh mẽ cho phép chiếc máy bay mang được hai bom 450 kg (1.000 lb), tương đương với một chiếc máy bay ném bom hạng nhẹ vài năm trước đó. Những máy bay trang bị bom được đặt tên lóng là "Bombphoon", và được đưa vào hoạt động tại phi đoàn 181 thành lập vào tháng 9 năm 1942.

Tuy vậy chiếc Typhoon lại nổi tiếng hơn khi được trang bị bốn rocket "60 lb" RP-3 dưới mỗi cánh, và được gọi là "Rocketphoon". Vào tháng 10 năm 1943, phi đoàn 181 thực hiện cuộc tấn công bằng rocket với chiếc Typhoon lần đầu tiên. Cho dù đầu đạn rocket không chính xác và đòi hỏi kỹ năng khá để có thể ngắm đúng, hỏa lực tuyệt đối của một chiếc Typhoon duy nhất tương đương với hỏa lực bên mạn của một tàu khu trục. Tốc độ tối đa của chiếc Typhoon giảm đi khoảng 15 mph do các đế gắn rocket dưới cánh không vứt bỏ được. Đến cuối năm 1943, 18 phi đoàn Typhoon trang bị rocket đã tạo nên hạt nhân của Không lực Chiến thuật 2 của Không quân Hoàng gia Anh trong vai trò tấn công mặt đất tại châu Âu.

Bất kể sự kém chính xác, những rocket (được hỗ trợ bằng bốn khẩu pháo 20 mm của chiếc Typhoon) đem lại hiệu quả rất cao trên nhiều loại mục tiêu, như các loại xe quân sự không bọc thép, xe vận tải, tàu hỏa và các tàu thuyền nhỏ. Cho dù người ta kỳ vọng điều lớn lao trên những xe tăng bọc thép hạng nặng của Quân đội Đức, những quả rocket cần đánh trúng vào lớp vỏ bọc mỏng trên ngăn động cơ hay vào xích mới thực sự gây ra hiệu quả tiêu diệt. Phân tích những chiếc tăng bị tiêu diệt sau trận đánh Normandy cho thấy tỉ lệ bắn trúng của rocket từ trên không chỉ đạt được 4%.

Phiên bản Mk IB (được cải tiến vào cuối năm 1943 với bộ cánh quạt bốn cánh và nóc buồng lái dạng "giọt nước" làm bằng kính perspex) dù sao cũng hoạt động nổi bật trong năm 1944 và trong Trận chiến Normandy.

Đến ngày D vào tháng 6 năm 1944, Không quân Hoàng gia có 26 phi đoàn Typhoon IB hoạt động. Chiếc máy bay được chứng minh là máy bay tấn công chiến thuật có hiệu quả nhất của Không quân Hoàng gia trong cả nhiệm vụ không kích can thiệp vào các mục tiêu liên lạc và vận tải sâu trong lãnh thổ Tây Bắc châu Âu trước cuộc tấn công, cũng như hỗ trợ trực tiếp lực lượng Đồng Minh trên bộ sau Ngày D.

Vào ngày 7 tháng 8, quân Đức phản công tại Mortain đe dọa mũi tấn công của Patton từ bãi đổ bộ, bị đẩy lui bởi những chiếc Typhoon của Không lực Chiến thuật 2, với khoảng 81 xe cộ bị hủy diệt hay hư hại. Tại khu vực Vire, nơi Tập đoàn quân Anh bị tấn công, những chiếc Typhoon đã bay 294 phi vụ trong vòng một ngày, bắn 2.088 rockets và thả 80 tấn bom. Vào ngày 24 tháng 10 năm 1944, Không đoàn 146 Typhoon tấn công một tòa nhà tại Dordrecht nơi ban tham mưu Tập đoàn quân 15 Đức đang họp, giết 17 sĩ quan tham mưu và 55 sĩ quan khác.

Để đảm trách vai trò trinh sát hình ảnh chiến thuật, chiếc Typhoon FR IB được phát triển vào đầu năm 1945. Trong phiên bản này hai khẩu pháo phía trong được tháo bỏ thay vào chỗ đó đó là ba máy ảnh F.24. Khung máy bay rung động làm cho những bức ảnh chụp được thường không đạt chất lượng. Sau một thời gian phục vụ trong phi đoàn 268 từ tháng 7 năm 1944, chiếc FR IB được rút khỏi hoạt động từ tháng 1 năm 1945. Một chiếc Typhoon còn được cải biến thành chiếc nguyên mẫu tiêm kích bay đêm, kiểu NF.Mk IB, trang bị radar A.I. (Airborne Interception, đánh chặn trên không), buồng lái bay đêm đặc biệt và các cải tiến khác. Cũng trong năm 1943, năm chiếc Typhoon số hiệu R8889, R8891, R8925, DN323 và EJ906 được cải biến theo tiêu chuẩn "Nhiệt đới hóa" gắn thêm một bộ lọc khí phía sau khung tản nhiệt chính. Những chiếc R8891, DN323 và EJ906 được thử nghiệm tại Ai Cập bởi phi đoàn 451 Không quân Hoàng gia Australia trong năm 1943.

Vào ngày 3 tháng 5 năm 1945, các tàu chiến Đức Cap Arcona, Thielbek và Deutschland bị đánh chìm sau bốn đợt tấn công khác nhau bởi những chiếc Hawker Typhoon 1B của Không quân Hoàng gia thuộc Liên đội 83, Không lực Chiến thuật 2: đợt một do phi đoàn 184 trú đóng tại Hustedt, đợt hai do phi đoàn 198 trú đóng tại Plantlünne dưới sự chỉ huy của Trung tá John Robert Baldwin, đợt ba do phi đoàn 263 trú đóng tại Ahlhorn (Großenkneten) dưới sự chỉ huy của Thiếu tá Martin T. S. Rumbold và đợt ba do phi đoàn 197 dưới sự chỉ huy của Thiếu tá K.J. Harding cùng trú đóng tại Ahlhorn.

"Ách" Typhoon có thành tích cao nhất là Trung tá John Robert Baldwin, đã bắn rơi được 15 máy bay đối phương trong giai đoạn 1942 - 1944.

Tổng cộng đã có 3.330 chiếc Typhoon được chế tạo, tất cả đều hoàn toàn do hãng Gloster.

Hawker đã phát triển một phiên bản cải tiến của Typhoon, chiếc Typhoon II, nhưng những sự khác biệt giữa nó và Typhoon Mk I lớn đến mức nó là một máy bay hoàn toàn khác biệt, sau đó nó được đặt lại tên là Hawker Tempest.

Các nước sử dụng

Không quân Hoàng gia Canada

Không quân Hoàng gia New Zealand

Không quân Hoàng gia Anh

Đặc điểm kỹ thuật (Typhoon Mk Ib)

Đặc tính chung
 Đội bay: 01 người
 Chiều dài: 9, 73 m (31 ft 11 in)
 Sải cánh: 12,67 m (41 ft 7 in)
 Chiều cao: 4,66 m (15 ft 4 in)
 Diện tích bề mặt cánh: 23,13 m² (249 ft²)
 Lực nâng của cánh: 223,5 kg/m² (45,8 lb/ft²)
 Trọng lượng không tải: 4.445 kg (9.800 lb)
 Trọng lượng có tải: 5.170 kg (11.400 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 6.340 kg (13.980 lb)
 Động cơ: 1 x động cơ Napier Sabre IIC H-24 làm mát bằng nước, công suất 2.260 mã lực (1.685 kW)

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 650 km/h (405 mph) ở 5.485 m (18.000 ft)
 Tầm bay tối đa: 980 km (610 mi)
 Trần bay: 10.400 m (34.000 ft)
 Tốc độ lên cao: 13,4 m/s (2.630 ft/min)
 Tỉ lệ công suất/khối lượng: 0,33 kW/kg (0,20 hp/lb)

Vũ khí
 4 x pháo Hispano-Suiza HS.404 20 mm
 2 x bom 454 kg (1.000 lb)
 8 x rocket RP-3 75 mm (3 in)

Tham khảo

 The Illustrated Encyclopedia of Aircraft, Vol. 9, Issue 106. Birkenhead, UK: Aerospace Publishing/Orbis Publishing, kh. 1981-1985. p. 2120.
 197 Typhoon Squadron // Homepage
 Clarke, R.M. Hawker Typhoon Portfolio. Cobham, Surrey, UK: Brooklands Books Ltd., 1987. ISBN 1-86982-617-5.
 Darling, Kev. Hawker Typhoon, Tempest and Sea Fury. Ramsgate, Marlborough, Wiltshire, UK: The Crowood Press Ltd., 2003. ISBN 1-86126-620-0.
 Halliday, Hugh A. Typhoon and Tempest: the Canadian Story. Charlottesville, VA: Howell Press, 2000. ISBN 0-92102-206-9.
 Mason, Francis K. The Hawker Typhoon In Aircraft in Profile, Volume 4. Windsor, Berkshire, UK: Profile Publications Ltd., 1966. ISBN 1-85383-013-4.
 ---------. The Hawker Typhoon and Tempest. Bourne End, Buckinghamshire, UK: Aston Publications, 1988. ISBN 0-946627-19-3.
 Rawlings, John D. R. Fighter Squadrons of the RAF and their Aircraft. Somerton, UK: Crecy Books, 1993. ISBN 0-947554-24-6.
 Reed, Arthur and Beamont, Roland. Typhoon and Tempest at War. Shepperton, Surrey, UK: Ian Allan, 1974. ISBN 0-7110-0542-7.
 Rimell, Ken. Through the Lens: The Typhoon at War, A Pictorial Tribute. Storrington, West Sussex, UK: Historic Military Press, 2002. ISBN 1-901313-14-X.
 Scutts, Jerry. Typhoon/Tempest in Action (Aircraft in Action series, No. 102). Carrollton, TX: Squadron/Signal Publications, 1990. ISBN 0-89744-723-2.
 Shores, Christopher. Ground Attack Aircraft of World War Two. London: Macdonald and Jane's, 1977. ISBN 0-356-08338-1.
 Thomas, Chris. Typhoon and Tempest Aces of World War 2. Botley, Oxford, UK: Osprey Publishing, 1999. ISBN 1-85532-779-1.
 ----------. Hawker Typhoon, Warpaint Series No.5. Husborne Crawley, Bedfordshire, UK; Hall Park Books Ltd. No year of publication. No ISBN.
 Thomas, Chris and Kit, Mister. Hawker Typhoon. Paris, France: Éditions Atlas, 1980. No ISBN. (French)
 Thomas, Chris and Shores, Christopher. The Typhoon and Tempest Story. London: Arms and Armour Press, 1988. ISBN 0-85368-878-6.
 Townshend Bickers, Richard. Hawker Typhoon: The Combat History. Ramsgate, Marlborough, Wiltshire, UK: The Crowood Press Ltd., 1999. ISBN 1-85310-908-8.
 The Unofficial Homepage of 439 Tiger Squadron

Liên kết ngoài
Video at youtube of Hawker Typhoons firing 60lb rockets in combat
Video at youtube of Hawker Typhoons in combat and "bombing up"

Nội dung liên quan

Máy bay liên quan
 Hawker Tempest
 Hawker Fury
 Hawker Sea Fury
 Hawker Tornado

Máy bay tương tự
 Hawker Tornado

Trình tự thiết kế
Hurricane - Henley - Typhoon - Tornado - Tempest

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Anh Quốc
 Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II
 Danh sách máy bay tiêm kích

Typhoon
Máy bay quân sự Anh thập niên 1940
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay cường kích
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt
Máy bay cường kích Anh


title: Laillé

text:
Laillé () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Laillé được gọi là Lailléens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Laillé

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Teratornithidae

text:
Teratorns (từ tiếng Hy Lạp Teratornis, 'chim quái vật') là một loại chim săn mồi rất lớn đã sinh sống ở Nam Mỹ và Bắc Mỹ từ Thế Miocen đến Thế Pleistocen. Chúng có liên hệ với Chim điêu nhưng chúng thuộc về một họ khác. Chúng bao gồm một số chim biết bay lớn nhất. Cho đến nay có 4 loài được xác định:

Teratornis merriami (Miller, 1909). Cho đến nay đây là loài được biết nhiều nhất. Hơn 1000 tiêu bản đã được phát hiện, phần lớn từ La Brea Tar Pits. Chúng cao 75 cm với sải cánh khoảng 3,5 đến 3,8 mét, và nặng khoảng 15 kg. Chúng tuyệt chủng cuối Pleistocene, khoảng 10.000 năm trước đây.
Aiolornis incredibilis (Howard, 1952), trước đây gọilà incredibilis Teratornis. Loài này ít được biết đến; chúng được tìm thấy từ Nevada và California bao gồm một số xương cánh và một phần của mỏ.

Chú thích

Tham khảo

Chim Kỷ Đệ Tứ
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Arçon

text:
Arçon là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Meisenthal

text:
Meisenthal là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Insuliectinus

text:
Insuliectinus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1984 bởi Kishii.

Các loài
Chi này có các loài:
 Insuliectinus amami Kishii, 1984

Chú thích

Tham khảo

Pomachiliini


title: Fleutiauxellus houwau

text:
Fleutiauxellus houwau là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Fleutiauxellus


title: Tetrataxis salicifolia

text:
Tetrataxis salicifolia là một loài thực vật thuộc họ họ Bằng lăng. Đây là loài đặc hữu của Mauritius. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Thực vật Mauritius
Tetrataxis
Thực vật cực kỳ nguy cấp


title: Agrostis goughensis

text:
Agrostis goughensis là một loài cỏ thuộc họ Poaceae. Loài này có ở đảo Gough.

Chú thích

Tham khảo
 Jakubowsky, G. 2003. Agrostis goughensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Agrostis


title: Manduca lamasi

text:
Manduca lamasi là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Peru.

Chú thích

Tham khảo

Manduca


title: Zeiraphera improbana

text:
The Larch Needleworm Moth (Zeiraphera improbana) là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Loài này có ở Bắc Mỹ.

Sải cánh dài khoảng 19 mm.

Ấu trùng ăn Larix species.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Image of Adult

Zeiraphera
Động vật được mô tả năm 1863


title: Nomada maculipennis

text:
Nomada maculipennis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cameron mô tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1902


title: Semiotus jansoni

text:
Semiotus jansoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Semiotus


title: Hylaeus amiculus

text:
Hylaeus amiculus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1879


title: Libnotes rhanteria

text:
Libnotes rhanteria là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Podosesia surodes

text:
Podosesia surodes là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được biết đến ở Malawi.

Chú thích

Tham khảo

Podosesia
Côn trùng Malawi


title: Japonitata coomani

text:
Japonitata coomani là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Japonitata


title: Lamellitrochus carinatus

text:
Lamellitrochus carinatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Solariellidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 2.9 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 60 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 200 m.

Chú thích

Tham khảo

Lamellitrochus


title: Bắc Tháp

text:
Bắc Tháp chữ Hán giản thể: 北塔区, âm Hán Việt: Bắc Tháp khu) là một quận thuộc địa cấp thị Thiệu Dương, tỉnh Hồ Nam, Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 95 km², dân số 82.000 người. Về mặt hành chính, quận được chia thành 2 nhai đạo, 3 hương.
Nhai đạo: Tân Than Trấn, Trạng nguyên Châu.
Hương: Điền Giang, Trà Nguyên Đầu, Trần Gia Kiều.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Giới thiệu Bắc Tháp, Thiệu Dương

Thiệu Dương
Đơn vị cấp huyện Hồ Nam


title: Crasville, Eure

text:
Crasville  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Hylaeus fuscipennis

text:
Hylaeus fuscipennis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1879


title: Sclerolobium pilgerianum

text:
Sclerolobium pilgerianum là một loài loài thực vật họ Đậu (Fabaceae).
Loài này chỉ có ở Brasil.

Chú thích

Tham khảo

 Vaz, A.M.S. 1998. Sclerolobium pilgerianum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Sclerolobium
Thực vật Brasil


title: Pradières

text:
Pradières  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Pradieres


title: Huia cavitympanum

text:
Huia cavitympanum là một loài ếch trong họ Ranidae.
Nó được tìm thấy ở hòn đảo Borneo. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và torrential sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Phát ra siêu âm
H. cavitympanum là loài ếch duy nhất phát ra âm âm thanh ở mức siêu âm. Những con ếch có màng nhĩ lõm ở mặt bên của hộp sọ, với to tương tự như một ống tai động vật có vú.
Chúng dùng siêu âm để liên hệ với nhau trong môi trường nước thác ồn ào.

Xem thêm
Odorrana tormota

Tham khảo

 Inger, R., Iskandar, D., Das, I., Stuebing, R., Lakim, M., Yambun, P. & Mumpuni 2004. Huia cavitympanum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

http://www.sciencedaily.com/releases/2009/05/090508192231.htm

Huia
Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật lưỡng cư Indonesia


title: Mulbagal

text:
Mulbagal là một thị xã của quận Kolar thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Mulbagal có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 827 mét (2713 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mulbagal có dân số 44.031 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Mulbagal có tỷ lệ 61% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 67%, và tỷ lệ cho phái nữ là 54%. Tại Mulbagal, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Kolar


title: Thánh đạo

text:
Đừng nhầm lẫn với Thánh giáoThánh đạo (zh. 聖道, sa. ārya-mārga, pi. ariya-magga) là Đạo xuất thế, con đường xuất thế bao gồm bốn cấp bậc. Mỗi cấp lại được phân biệt là: Thánh nhân (sa. ārya-pudgala) đi trên đạo và Thánh quả (sa. phala) của đạo đó. Bốn cấp của đạo xuất thế là:
Dự lưu (sa. śrotāpana), người mới nhập dòng;
Nhất lai (sa. sakṛḍāgāmin), người tái sinh trở lại thế gian này một lần nữa;
Bất hoàn (sa. anāgāmin), người không bao giờ trở lại thế gian này nữa; và
A-la-hán (sa. arhat).

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Triết lý Phật giáo


title: Cryptocephalus flexuosus

text:
Cryptocephalus flexuosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Krynicki miêu tả khoa học năm 1834.

Chú thích

Tham khảo

F


title: Euglossa hugonis

text:
Euglossa hugonis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 1989


title: Eßlingen

text:
Eßlingen là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: (26091) 1987 RL1

text:
{{DISPLAYTITLE:(26091) 1987 RL1}}

(26091) 1987 RL1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 13 tháng 9 năm 1987.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 26001–27000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1987
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lasioglossum peraustrale

text:
Lasioglossum peraustrale là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1904.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1904


title: Dragunov SVU

text:
Dragunov SVU (Tiếng Nga: Снайперская винтовка укороченная, Snayperskaya Vintovka Ukorochennaya, súng bắn tỉa ngắn) hay còn gọi là OTs-03 (ОЦ-03) là súng bắn tỉa có thiết kế bullpup có thiết kế phát triển từ khẩu Dragunov SVD. Thiết kế này được phát triển bởi TSKIB SOO (một phần của Konstruktorskoe Buro Priborostroeniya). Khẩu SVU lần đầu tiên được nhìn thấy sử dụng là trong cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ nhất.

Phát triển
Dragunov SVU được bắt đầu phát triển từ những năm 1990, nhằm để đáp ứng với các nhu cầu của lực lượng an ninh trong Bộ Nội vụ Nga để có thể tác chiến và tăng độ cơ động trong địa hình đô thị so với khẩu Dragunov SVD quá dài, như đội OMON. Thiết kế của SVU nhanh chóng được thông qua, nhưng các chủ thầu cũng yêu cầu phát triển một loại tương tự có thể bắn tự động, từ đó nhà sản xuất đã phát triển thêm phiên bản SVU-A.

Hình dáng và tính năng
Theo kế hoạch ban đầu, các nhà thiết kế chỉ hiện đại hóa một chút khẩu Dragunov SVD cũ kỹ. Tuy nhiên, khi thiết kế hoàn chỉnh ra đời, thì hầu hết các chi tiết cũng như nguyên lý hoạt động của loại súng "cải tiến" này đã hoàn toàn thay đổi. Chính vì vậy tên gọi mới SVU đã được đặt cho dòng súng mới này.

Một bộ phận chống giật được gắn vào hấp thụ đến 40% lực phản lực khi bắn và bán súng có phần đuôi đàn hồi với một dãy lò xo áp vào xạ thủ. Tiếng động khi bắn cũng giảm xuống đáng kể khi gắn thêm bộ phận hãm thanh có thể giảm âm thanh xuống mức 150 decibel giúp bảo vệ tai của xạ thủ và tăng khả năng chống bị phát hiện ở tầm xa.

Một điểm khác biệt chính nữa của SVU và SVD là băng đạn của SVU được chuyển ra phía sau tay cầm cò súng và thay băng tay cầm có 4 khe nắm cùng với nòng súng ngắn hơn 100 cm khiến cho SVU trở thành một loại súng bắn tỉa có trọng tâm hoàn hảo trong các loại súng.

Vào năm 1991, Bộ Nội vụ Nga yêu cầu tạo ra một mẫu SVU có khả năng bắn tự động, các nhà thiết kế đã cho ra đời mẫu SVU-A. Khác với SVU nguyên thủy chỉ có chế độ bắn bán tự động, thì SVU-A có bổ sung thêm chế độ bắn hoàn toàn tự động. Tuy nhiên, thường chế độ này chỉ được sử dụng khi mà xạ thủ gặp nguy hiểm trong tầm gần. Trọng tâm của loại súng này được bổ sung khi gắn thêm chân chống phía trước. Cùng với băng đạn 20 đến 30 viên làm tăng khả năng tác chiến khi sử dụng chế độ tự động và ống nhắm trên khẩu SVU-A có thể tháo ra để thay các ống khác thích hợp hơn trong khi xạ thủ không thể làm việc này với SVU.

Cho dù khẩu SVU có điểm ruồi nhưng nó có thể sử dụng được hầu hết các loại ống nhắm do Nga sản xuất. Tuy nhiên, loại ống nhắm PSO-1 là loại được thường xuyên sử dụng nhất vì nó có rất nhiều đặc tính hữu dụng cho các xạ thủ như khả năng nhìn trong đêm, khả năng tính khoảng cách đến mục tiêu với số khoảng cách ở phía dưới bên phải, thước đo tốc độ và hướng gió, và điểm ngắm chữ V tính bù độ cong của đường đạn.

SVU còn được thiết kế loại chân chống có thể điều chỉnh và bộ phận chống chớp sáng, có thể gắn lưỡi lê hay đèn pin. tầm bắn của SVU lên tới 1800 m do chiều dài nòng súng không thua kém nhiều loại súng bắn tỉa khác mà chỉ được giảm bớt phần báng súng phía sau và đưa tay cầm lên phía trước.(hầu hết các khẩu súng bắn tỉa hiện đại có tầm hiệu quả trên 1000 m) và tốc độ bắn ở chế độ tự động là 30 viên/phút còn ở chế độ bắn tỉa là 5 viên/phút.

Các nước sử dụng
 : Được sử dụng bởi Bộ Nội vụ Nga.
 : Một số được nhập khẩu trước khi lật đổ chính phủ Ali Abdullah Saleh

Liên kết ngoài
Rifles N Guns
Modern Firearms
WeaponPlace.ru - tại Nga

Súng ngắm
Súng bullpup
Súng trường thiện xạ
Súng bắn tỉa bán tự động
Súng trường bán tự động
Súng Nga
Súng sử dụng đạn 7.62×54mmR


title: Banga

text:
Banga là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Nawanshahr thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Địa lý
Banga có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 237 mét (777 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Banga có dân số 18.892 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Banga có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 73%. Tại Banga, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Montsûrs

text:
Montsûrs  là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 89 mét trên mực nước biển.

Địa điểm nổi tiếng
Arboretum de Montsûrs

Tham khảo

Xã của Mayenne


title: Neadmete okutanii

text:
Neadmete okutanii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Neadmete


title: Aubigny-sur-Nère

text:
Aubigny-sur-Nère là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Thị trấn kết nghĩa
  Haddington, East Lothian, Vương quốc Anh
  Plopana, România
  Oxford, Mississippi, Mỹ
  Vlotho, Đức
  Villeneuve-de-la-Raho

Xem thêm
Sologne
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Official town website
Regional Tourism website
Site of the Aéroclub d'Aubigny-sur-Nère
Aubigny-sur-Nère on the departement website
SISTER CITIES: OXFORD AND AUBIGNY
Aubigny-sur-Nère on the Quid website

Ghi chú
This article is based on the original and the equivalent article from the French Wikipedia, consulted 18 tháng 4 năm 2009.

Aubignysurnere


title: Sân Đại Triều Nghi (Hoàng thành Huế)

text:
Sân Đại Triều Nghi (𡓏大朝儀) hay Sân Chầu  là khoảng sân rộng trước Điện Thái Hòa nơi các quan đứng chầu trong các buổi đại thiết triều của triều đình nhà Nguyễn.

Điện, cùng với sân chầu, là địa điểm được dùng cho các buổi triều nghi quan trọng của triều đình như: lễ Đăng Quang, sinh nhật vua, những buổi đón tiếp sứ thần chính thức và các buổi đại triều được tổ chức 2 lần vào ngày mồng 1 và 15 âm lịch hàng tháng. Vào những dịp này, nhà vua ngồi uy nghiêm trên ngai vàng trong Điện Thái Hòa. Chỉ các quan Tứ trụ và những hoàng thân quốc thích của nhà vua mới được phép vào điện diện kiến. Các quan khác có mặt đông đủ và đứng xếp hàng ở sân Đại triều theo cấp bậc và thứ hạng từ nhất phẩm đến cửu phẩm, quan văn đứng bên trái, quan võ đứng bên phải. Tất cả các vị trí đều được đánh dấu trên hai dãy đá đặt trước sân chầu.

Vị trí
Điện Thái Hòa và sân đại triều nằm ngay trên đường xuyên tâm Hoàng Thành nhìn thẳng ra cửa Ngọ Môn trong kinh thành Huế. Đây chính là khu vực quan trọng nhất và là địa điểm tham quan đặc sắc nhất trong cung đình Huế sau Ngọ Môn.

Lịch sử xây dựng
Sân đại triều xây dựng cùng lúc với Điện Thái Hòa, tức là vào năm 1805. Một năm sau đó, vua Gia Long làm lễ trong Điện Thái Hòa.

Miêu tả

Sân Đại Triều Nghi khá rộng, được lát hoàn toàn bằng đá Thanh và được chia bậc. Lúc bấy giờ sân đại triều nghi chia làm 2 bậc: Bậc trên dành cho các quan văn, quan võ ấn quan (từ hàng tam phẩm trở lên chánh nhất phẩm). Hai bên sân có hai hàng trụ đá đề rõ phẩm trật để cho các quan xem đó mà sắp hàng cho thứ tự gọi là Phẩm Sơn.

Dưới cùng, gần cầu Trung Đạo còn một hàng nữa dành cho các kỳ cựu hương lão, thích lý đến chầu trong những dịp khánh tiết. Với cách chia của sân Đại Triều Nghi, có thể nhận biết thứ bậc vua quan triều Nguyễn lúc bấy giờ. Hai góc sân có hai con kỳ lân bằng đồng thiếp vàng để trong lồng gương bằng gỗ sơn vàng. Hai con Kỳ Lân được trang trí ở hai góc sân có ý nghĩa là đời thái bình, đồng thời nó cũng là một biểu tượng nhắc nhở sự nghiêm chỉnh giữa chốn triều nghi. Kỳ Lân này hiện nay còn khá nguyên vẹn.

Khi yến tiệc, hội nghị, thiết triều thì vua đội mũ cửu long, mặc hoàng bào, lưng đeo đai, tay cầm hốt trầm quế, chân đi hia, uy nghi ngồi trên ngai vàng. Các quan tứ trụ và những hoàng thân, quốc thích được đứng hai bên trong điện. Bên ngoài sân Đại Triều Nghi, toàn bộ các quan đều sắp hàng đứng ở ngoài sân theo phẩm trật như đã nêu trên.

Giá trị
Sân Đại Triều Nghị không mang giá trị về mặt kiến trúc trừ kỳ lân phía trước sân. Tuy nhiên, xét về mặt vai trò lịch sử, sân là nơi chứng kiến sự hưng thịnh và suy vong của 13 đời vua triều Nguyễn. Ngày nay, sân là sân khấu ngoài trời để biểu diễn nhã nhạc cung đình Huế, là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa của kinh thành Huế.

Xem thêm
 Điện Thái Hòa

Tham khảo

 Nguyễn Đắc Xuân, Hỏi đáp về triều Nguyễn và Huế xưa, Nhà xuất bản Trẻ, 2001.
 Nguyễn Đắc Xuân, Qua Pháp tìm về Huế xưa.

Liên kết ngoài
 http://www.hueworldheritage.org.vn/quanthe/hoangthanh/Dienthaihoa.asp

Hoàng thành Huế


title: Hydroglyphus vitchumwii

text:
Hydroglyphus vitchumwii là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Gschwendtner miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroglyphus


title: Austroglanis gilli

text:
The clanwilliam rock-catfish (Austroglanis gilli) là một loài cá thuộc họ Bagridae. Nó là loài đặc hữu của Nam Phi.

Nguồn
 Skelton, P. 1996. Austroglanis gilli. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Austroglanis


title: Chimarra simpliciforma

text:
Chimarra simpliciforma là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Chalepus modestus

text:
Chalepus modestus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Chalepus


title: Flamarens

text:
Flamarens  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao 77-212 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Habropoda morrisoni

text:
Habropoda morrisoni là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Habropoda
Động vật được mô tả năm 1878


title: Rindgea

text:
Rindgea là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Chú thích

Tham khảo

Họ Bướm xanh


title: Tipula enderleinana

text:
Tipula enderleinana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Epiphragma cordillerense

text:
Epiphragma cordillerense là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Epiphragma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Rila

text:
Rila (, ) là một dãy núi ở tây nam Bulgaria, là dãy núi cao nhất Bulgaria và toàn Balkan, với đỉnh cao nhất là Musala (2.925 m). Đây cũng dãy núi cao thứ sáu châu Âu (nếu mỗi khối núi chỉ được đại diện bởi đỉnh cao nhất), sau Kavkaz, Alps, Sierra Nevada, Pyrénées và Núi Etna. Hơn một phần ba dãy núi nằm trong vườn quốc gia Rila, phần còn lại nằm trong vườn tự nhiên tu viện Rila.

Tên dãy núi được cho là xuất phát từ con sông cùng tên, bắt nguồn từ động từ "рыти" ("bới đất") trong tiếng Bulgaria cổ.

Rila có nhiều hồ băng (khoảng 200) và suối nước nóng. Một vài trong số những con sông dài nhất Balkan bắt nguồn từ Rila, gồm Maritsa, Iskar và Mesta. Đây cũng là nơi Bảy Hồ Rila tọa lạc.

Về văn hóa, Rila được biết đến với tu viện Rila, tu viện lớn nhất Bulgaria, được thành lập vào thế kỷ 10 bởi Thánh John của Rila.

Tham khảo

Dãy núi Bulgaria
Rila


title: Limnephilus atercus

text:
Limnephilus atercus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Limnephilus


title: Parviturbo elegantulus

text:
Parviturbo elegantulus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Skeneidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Parviturbo


title: Quảng Yên (tỉnh)

text:
Quảng Yên là một tỉnh cũ ở phía đông Bắc Bộ, Việt Nam. Tỉnh lị là thị xã Quảng Yên bên bờ sông Chanh, nay là thị xã Quảng Yên thuộc tỉnh Quảng Ninh.

Lịch sử

Tỉnh Quảng Yên được thành lập năm 1831, dưới thời Minh Mạng. Trước đó, nó là trấn An Bang thuộc Đông Đạo thời Lê, trấn An Quảng cuối thời Lê đầu thời Nguyễn. Còn gọi không chính thức là tỉnh Đông.

Năm 1906, tách phủ Hải Ninh khỏi tỉnh Quảng Yên lập thành tỉnh Hải Ninh.

Ngày 21 tháng 1 năm 1949, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu I công nhận huyện Hoành Bồ gồm 10 xã thuộc tỉnh Quảng Yên.

Ngày 5 tháng 10 năm 1949, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu I lại tách huyện Hoành Bồ khỏi tỉnh Quảng Yên, nhập vào Đặc khu Hồng Gai.

Ngày 7 tháng 11 năm 1949, sáp nhập hai huyện Nam Sách, Kinh Môn thuộc tỉnh Hải Dương và huyện Thủy Nguyên thuộc tỉnh Kiến An vào tỉnh Quảng Yên.

Đầu năm 1950, tỉnh Quảng Yên thuộc Liên khu Việt Bắc (1949 - 1956) và gồm 8 huyện: Chí Linh, Đông Triều, Yên Hưng, Cát Hải, Sơn Động, Kinh Môn, Nam Sách, Thủy Nguyên.

Ngày 4 tháng 3 năm 1950, huyện Thủy Nguyên được sáp nhập trở lại tỉnh Kiến An.

Ngày 22 tháng 2 năm 1955, tỉnh Quảng Yên và Đặc khu Hồng Gai hợp nhất thành khu Hồng Quảng. Khi đó 3 huyện Chí Linh, Kinh Môn, Nam Sách trả về tỉnh Hải Dương, còn huyện Sơn Động trả về tỉnh Bắc Giang.

Ngày 30 tháng 10 năm 1963, khu Hồng Quảng lại sáp nhập với tỉnh Hải Ninh thành tỉnh Quảng Ninh ngày nay.

Hành chính

Hành chính trước Nguyễn
 Thời Lý Thái Tổ gọi là châu Tĩnh Yên
 Thời Trần gọi là lộ Hải Đông, lộ An Bang
 Thời Lê Trung Hưng gọi là xứ An Quảng

Hành chính thời Nguyễn
Đến năm 1822, thời vua Minh Mạng (1822), xứ An Quảng được gọi là trấn Quảng Yên.

Trấn Quảng Yên năm 1831 đổi thành tỉnh Quảng Yên gồm 1 phủ là phủ Hải Đông có 3 châu: Vân Đồn, Tiên Yên, Vạn Ninh và 3 huyện: Yên Hưng, Hoành Bồ, Hoa Phong:

 Châu Vân Đồn trước năm Minh Mạng 17 (1836) là tổng Vân Hải huyện Hoa Phong
 Châu Tiên Yên gồm 6 tổngː
 Tổng Hà Môn: Cẩm Phả, Hà Gián, Tiên Yên, Đại Dực,...
 3 tổng Đồn Độ, Bắc Lãng, Hậu Cơ Đình Lập: phố Đình Lập, Kiên Mộc, Bình Xá, phố Đà Than, phố Nam Sơn, phố Đại Lực, phố Đồng Tông
 Tổng Vô Ngại có 4 làng xãː Vô Ngại, Tình Húc, Lục Hồn, Hiếu Dụ
 Tổng Kiến Duyên hay Kiến Diên 建延, có 4 làng xãː Kiến Duyên, Đồng Tông, Đồng Tâm, Hoành Mô.
 Châu Vạn Ninh gồm 3 tổngː
 Tổng Bát Trang 八庄 hay còn gọi là Bát Tràng, có 9 làng xãː Bắc Nham (北岩), Tuy Lai (綏來), Hoằng Mông, Thượng Lại (上賴), Mông Sơn (蒙山), Cổ Hoằng (古弘), Vụ Khê (務溪), Tiêu Sơn (標山), Đông Sơn (東山)
 Tổng Vạn Ninh có các làng xãː Vạn Ninh, Ninh Dương, Bán Cầu Thượng, Đoan Vượng (端旺, tức Đoan Tĩnh), Đa Mang, An Lương (安良), An Lương (phố), Vạn Xuân, Cây Đa, An Lạc, Xuân Lạn, Vĩnh Ninh
 Tổng Hà Môn là các làng xã cửa biển và hải đảo, có 19 làng xãː Đàm Hà, Dung Quốc, Hà Cối, Mã Tê, Mã Tề (phố), Lăng Khê, Na Tiền Đoài (那前, Na-Xeon), Na Tiền Đông (那前), Hà Quất Đoài, Hà Quất Đông, Đại Hoàng, Đại Hoàng (phố), Thanh Lãng, Trà Cổ, Đông Giang (東江), Mễ Sơn (米山, Mi-shan), Vạn Vĩ (澫尾 hay 萬尾, Van-Mie), Mi Sơn (楣山), An Lương (phường Công Ngư, sau thành Vạn Công (萬公), Minh Quí (明盎?).

Năm 1832, tách phủ Hải Đông thành 2 phủ:
 Phủ Sơn Định có châu Vân Đồn và 3 huyện: Yên Hưng, Hoành Bồ, Hoa Phong
 Phủ Hải Ninh có 2 châu: Tiên Yên và Vạn Ninh.

Các làng xã bị mất về lãnh thổ Trung Quốc sau Công ước Pháp Thanh 1887

Công ước Pháp-Thanh 1887, cắt nhiều vùng đất thuộc phủ Hải Ninh của Việt Nam sang Trung Quốc, gồmː
 Đất nguyên của châu Tiên Yên là các xãː Kiến Diên, Đồng Tông thuộc tổng Kiến Duyên
 Đất nguyên của châu Vạn Ninhː
 Tổng Bát Tràng gồm các xã: Bắc Nham, Hoàng Mộng, Tuy Lai, Nật Sơn, Thượng Lại, Cổ Hoằng và Vụ Khê
 Tổng Vạn Ninh gồm xã An Lương, phố An Lương
 Tổng Hà Môn gồm xã Vạn Công An Lương (mũi Bạch Long Vĩ), Mễ Sơn (Mi-shan), Vạn Vĩ (Van-mie), Mi Sơn, xã Minh Quí (hay Quý Minh 贵明).

Tỉnh Hải Ninh thời Pháp thuộc
Theo thống kê năm 1891 của Cao ủy Bắc Kỳ, Hải Ninh gồm có hai châu Hà Cối, Tiên Yên. Châu Hà Côi gồm có các tổng Ninh Hải, Vạn Ninh, Hà Môn, Bát Trang. Châu Tiên Yên có các tổng Hà Thanh, Đôn Đạt, Kiến Duyên, Hậu Cơ, Bắc Lăng. Vạn Xuân là tên một làng thuộc tổng Vạn Ninh. Tổng Vạn Ninh gồm có các làng Vạn Xuân, Xuân Lạng, Xuân Ninh, Ninh Dương, Vạn Ninh, Đoan Tĩnh, Phục Thiên và Hòa Lạc. Hòa Lạc là tên nguyên thủy của Móng Cái.

Theo Ngô Vi Liễn đầu thế kỷ 20 tỉnh Hải Ninh cóː
 Bang tá Đình Lập có tổng Hậu Cơ gồm các xã: Bắc Xá, Bính Xá, Đình Lập, Kiên Mộc.
 Châu Bình Liêu có 2 tổngː
 Tổng Bình Liêu, gồm các xãː Lục Hồn, Tình Húc Động, Vô Ngại
 Tổng Kiến Diên, gồm các xãː Hoành Mô, Đồng Tâm, Đồng Văn.
 Châu Móng Cái có 3 tổngː
 Tổng Bát Tràng (Bát Trang) gồm các xãː Tam Mài (Tấn Mai, 進枚), Tràng Vĩnh (撞榮), Thán Phún (攤𤂫), Lộc Phù (碌扶)
 Tổng Vạn Ninh gồm các xãː Đoan Tĩnh, Cốt Động, Cốt Động Nùng, Ninh Dương, Vạn Ninh, Vĩnh Thực, Vĩnh Thực Nùng
 Tổng Ninh Hải gồm các xãː Vạn Xuân, Lục Lâm (Tục Lãm), Xuân Lạn, Xuân Lạn Nùng, Hòa Lạc, Xuân Ninh, Bình Ngọc, Trà Cổ.
 Châu Tiên Yên có 3 tổngː
 Tổng Bắc Lãng, gồm các xã: Bắc Lãng, Châu Sơn, Điền Xá, Hà Lậu, Phong Dụ
 Tổng Hà Thanh, gồm các xã: Dực Yên Nùng, Đại Dực, Đại Dực Động
 Tổng Hải Yên, gồm các xã: Hải Lãng, Hải Lãng Động, Tiên Yên, Yên Than, Mũi Chùa (Pointe Pagode).

Tỉnh Quảng Yên thời Pháp thuộc
Bản đồ năm 1890 cho thấy

 Huyện Yên Hưng
 Huyện Ngieu Phong
 Huyện Hoàng Bồ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tỉnh cũ Việt Nam
Hành chính Quảng Ninh


title: Pouançay

text:
Pouançay là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 5,46 km², dân số năm 2006 là 243 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 54 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Pouançay Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Pouancay


title: Tipula kwanhsienana

text:
Tipula kwanhsienana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Cybister puncticollis

text:
Cybister puncticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Brullé miêu tả khoa học năm 1837.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Cybister


title: Montils

text:
Montils là một xã ở tỉnh Charente-Maritime thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xã của tỉnh Charente-Maritime

Tham khảo

Xã của Charente-Maritime


title: Terradillos

text:
Terradillos là một đô thị ở tỉnh Salamanca, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số 3430 người (2008). Diện tích là 33,11 km2. Trong thời La Mã cổ đại, tên gọi địa danh này là Viminatium.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Hemidromodes

text:
Hemidromodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Microloxiini


title: Mérillac

text:
Mérillac () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Geography
The commune is traversed by the Meu river.

Dân số
Người dân ở Mérillac được gọi là Mérillaciens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Mérillac

Merillac


title: Voronezh

text:
Voronezh (tiếng Nga: Воронеж) là một thành phố lớn ở tây nam Nga, cách Ukraina không xa. Nó nằm ở 2 bên bờ của sông Voronezh, cách 12km từ nơi con sông chảy vào sông Đông. Voronezh là trung tâm hành chính của tỉnh Voronezh. Thành phố này là một trung tâm điều hành của tuyến đường sắt Đông Nam (kết nối phần châu Âu của Nga với Ural và Siberi, Kavkaz và Ukraina), cũng như trung tâm của đại lộ Don (Moskva-Rostov-on-Don). Dân số: 848.752 (điều tra dân số năm 2002); 886.844 (điều tra dân số năm 1989); 660.000 (1970); 447.000 (1959); 344.000 (1939); 120.000 (1926). Thành phố được chia thành 6 khu hành chính: Kominternovsky, Leninsky, Levoberezhny, Sovetsky, Tsentralny, và Zheleznodorozhny.

Nhiệt độ

Ghi chú

Liên kết

Voronezh State University - City page
Voronezh.Net City site
Voronezh City Аdvertising
Voronezh News
Big Voronezh forum "U Antona"
Voronezh city churches
Site about old Voronezh

Thành phố và thị trấn ở tỉnh Voronezh

Khởi đầu năm 1586
Tỉnh Voronezh (Đế quốc Nga)


title: Anathallis graveolens

text:
Anathallis graveolens là một loài lan.

Tham khảo

graveolens


title: Phú Châu (định hướng)

text:
Phú Châu có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Phú Châu, huyện Ba Vì, Hà Nội.
 Xã Phú Châu, huyện Đông Hưng, Thái Bình.
 Huyện cũ Phú Châu thuộc tỉnh An Giang, tương ứng với huyện An Phú và thị xã Tân Châu ngày nay.