title: Lời cầu hôn

text:
Lời Cầu Hôn (tựa gốc tiếng AnhThe Proposal) là một bộ phim tình cảm hài hước ra mắt năm 2009, do Anne Fletcher làm đạo diễn, với sự tham gia diễn xuất của Sandra Bullock và Ryan Reynolds. Kịch bản phim do Pete Chiarelli viết. Bộ phim được công chiếu tại Bắc Mỹ vào ngày 19 tháng 6 bởi Touchstone Pictures và vào ngày 22 tháng 7 tại Anh.

Nội dung

Margaret Tate là trưởng ban biên tập của nhà xuất bản Colden Books. Những nhân viên dưới quyền rất ghét lối hành xử lạnh lùng của cô. Khi biết mình sẽ bị trục xuất về Canada cô liền ép trợ lý của mình là Andrew phải lấy cô để cô có thể nhập quốc tịch Hoa Kỳ, bù lại tương lai nghề nghiệp của Andrew sẽ được Margaret bảo đảm. Andrew đồng ý làm đám cưới với Margaret.

Cả hai người về nhà của Andrew ở Sitka, Alaska và vờ như họ là một đôi tình nhân, ở đây Margaret nhận ra gia đình Andrew nắm giữ rất nhiều công việc kinh doanh của Sitka và họ về đúng dịp mọi người chuẩn bị cho ngày sinh nhật lần thứ 90 của bà nội Andrew. Khi ở Sitka, Margaret hiểu rõ hơn về người trợ lý mà 3 năm qua cô đối xử không mấy mặn mà, Andrew cũng hiểu rõ hơn về con người Margaret và giải quyết được mâu thuẫn với người cha bấy lâu anh luôn trốn tránh.

Diễn viên
 Sandra Bullock trong vai Margaret Tate, trưởng ban biên tập của nhà xuất bản Colden Books. Vì mang quốc tịch Canada và visa đã quá hạn, cô nảy ra ý định kết hôn với người trợ lý của mình. Margaret không biết bơi và là một người mồ côi, cha mẹ cô qua đời trong một tai nạn ô tô khi cô mới 16 tuổi. Cô xăm hình đôi nhạn ở lưng kể từ sau vụ tai nạn đó.
 Ryan Reynolds trong vai Andrew Paxton, trợ lý tốt bụng của Margaret, người mong được đề bạt lên làm biên tập. Anh đồng ý làm đám cưới giả với Margaret. Andrew đã rời bỏ gia đình giàu có của mình để thực hiện giấc mơ riêng trong ngành xuất bản.
 Mary Steenburgen trong vai Grace Paxton, mẹ của Andrew.
 Craig T. Nelson trong vai Joe Paxton, bố của Andrew.
 Betty White trong vai Annie, bà nội 90 tuổi và hơi tưng tửng của Andrew. Bà yêu mến Margaret ngay khi gặp mặt, và cùng với bà Grace, hai người ủng hộ chuyện Andrew cưới Margaret.
 Denis O'Hare trong vai ngài Gilbertson, nhân viên phòng nhập cư đang điều tra về Margaret. Ông tin đám cưới của Andrew và Margaret là giả và theo dõi hành tung của cặp đôi này.

Bối cảnh
Mặc dù bộ phim lấy bối cảnh phần lớn ở Sitka, Alaska nhưng bộ phim được quay tại Cape Ann thuộc Massachusetts, chủ yếu là Rockport.

Sự đón nhận

Đón nhận từ giới phê bình
Rotten Tomatoes thông báo rằng 44% nhà phê bình cho đánh giá tích cực trong tổng số 180 bài phê bình với điểm trung bình 5.3/10. Tính đến ngày 5 tháng 6 năm 2015, trên trang IMDb bộ phim có điểm trung bình 6.7/10 với 195,974 bình chọn.

Chiếu rạp
Vào ngày công chiếu, bộ phim thu về 12.7 triệu USD tại 3,056 rạp, dẫn đầu ngày hôm đó, tiếp tục dẫn đầu cuối tuần với 34 triệu USD, vượt qua Year One, Up và The Hangover. Bộ phim thu về 317,4 triệu USD trên toàn cầu và là một trong những bộ phim thành công nhất trong sự nghiệp của Sandra Bullock, với doanh thu 163,958,031 USD riêng ở Hoa Kỳ và Canada.

Phát hành DVD & Blu-Ray
The Proposal phát hành đĩa DVD và Blu-Ray vào ngày 13 tháng 10 năm 2009 ngày 13 tháng 10 năm 2009. Sau hai tuần, bộ phim bán được 3,314,840 bản đĩa DVD thu về 54,744,965 USD.
Tháng 3 năm 2011, Phương Nam Phim phát hành DVD chính thức của bộ phim tại Việt Nam.

Giải thưởng & Đề cử
Sandra Bullock được đề cử cho giải Quả cầu vàng tại hạng mục Giải Quả cầu vàng cho nữ diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài xuất sắc nhất và nhận giải Teen Choice Award dành cho hạng mục Choice Summer: Phim lãng mạn năm 2009. Sandra Bullock còn nhận giải Nữ diễn viên xuất sắc nhất và bộ phim nhận giải Phim hài xuất sắc nhất tại People's Choice Award.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2009
Phim lãng mạn
Phim Mỹ
Phim hài lãng mạn Mỹ
Phim hài lãng mạn thập niên 2000
Phim tiếng Anh
Phim hãng Mandeville Films
Phim của Touchstone Pictures


title: Colosyta

text:
Colosyta là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Colosyta ocystolus (Meyrick, 1932)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Chelostoma minutum

text:
Chelostoma minutum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Crawford mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Chelostoma
Động vật được mô tả năm 1916


title: Chouvigny

text:
Chouvigny  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

Xã của Allier


title: Thác Bảy Nhánh

text:
Thác Bảy Nhánh là thác nước trên sông Serepôk tại vùng đất buôn N'DRêch xã Ea Huar huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam .

Thác ở cách thành phố Buôn Ma Thuột khoảng 35km về hướng Tây Bắc.

Khái quát chung
Dòng sông Sêrêpôk chảy về đây gặp một ghềnh đá lớn chia làm 7 dòng sông nhỏ chảy qua các tảng đá tạo thành 6 hòn đảo giữa các nhánh sông, vì vậy gọi là Thác Bảy Nhánh. Đứng trên cao nhìn xuống, Thác Bảy Nhánh như một bàn tay khổng lồ có bảy ngón xòe ra giữa ghềnh thác trắng xóa mà "cổ tay" là đầu thác rộng khoảng 500m, nước chảy hiền hòa êm ả quanh năm.

Thác chảy qua khu vực Bản Đôn và vườn quốc gia Yok Đôn.

Đặc điểm

Nơi rộng nhất của thác khoảng 2 km;
 Nhánh thác thứ nhất được che bởi những rặng si già.
 Nhánh thác thứ hai, ba, bốn cách "cổ tay" khoảng 25 – 30m chảy qua những ghềnh đá lớn đủ hình dạng khác nhau.
 Nhánh thác thứ năm có bãi sạn, đá cuội được nước đánh bóng, bào mòn rất xinh xắn
 Nhánh thác thứ sáu là sáu bãi cát rộng, phẳng đẹp và khoảng 2ha đất canh tác là nơi dân cư trong vùng trồng cây công nghiệp và cây ăn trái.
 Nhánh thác thứ bảy là đến rừng nguyên sinh do Vườn Quốc gia YokDon, nơi có những thảm thực vật quý hiếm.
Thác chảy luồn lách qua các tảng đá gốc rặng si già cành lá xum xuê đan xen chằng chịt.

Tại thác Bảy Nhánh có ngôi nhà sàn dài nhất DakLak với nền văn hóa cồng chiêng và các kỷ vật của Vua Săn Voi Khunsanup.

Hiện tại thác đang được công ty Du lịch Thanh Hà quản lý, khai thác. Ở đây có ngôi nhà sàn dài nhất Đắk Lắk.

Lịch sử

Dòng sông Sêrêpốk huyền thoại là hợp lưu của hai con sông Krông Ana (sông vợ) và sông Krông Nô (sông chồng), khi chảy đến địa phận xã Ea Huar, huyện Buôn Đôn, dòng sông vươn mình qua ghềnh đá tuyệt đẹp, chia thành bảy nhánh nước ôm lấy những ốc đảo màu mỡ rồi lại hợp lại trôi mình về Biển Hồ Campuchia rộng lớn. Và nơi đây cũng chính là nơi Vua săn voi Y’Thu Knul - Khunsanốp chọn làm nơi an cư lạc nghiệp tạo nên vùng đất Bản Đôn rạng danh một thời.

Thuở sinh thời, Ông Y’Thu Knul đã rất sáng suốt khi chọn những ốc đảo giữa dòng sông làm nơi sinh sống cho bà con buôn làng mình. Những ốc đảo quanh năm được phù sa bồi đắp nên trồng cây gì lên cây nấy. Sáng sáng, những chàng trai đem lao đi bắt cá, những cô gái thoăn thoắt đôi tay trỉa bắp, trẻ con thì vui chơi quanh vườn, mẹ già lại cặm cụi bên khung cửi...tất cả ai cũng hăng say với công việc của mình. Thuyền bè cột sẵn bên hông nhà, khi bắp lúa đầy thì chất lên thuyền đi đổi lấy chiêng ché, mắm muối. Khi buôn làng bị tấn công, chính dòng sông Sêrêpốk cũng góp phần ngăn bước quân thù, bảo vệ buôn làng.

Ngày nay, dù bà con buôn N’Drếch tuy không còn sinh sống trên những ốc đảo, nhưng vẫn dùng nơi đây để canh tác hoa màu, chăn nuôi phục vụ cho cuộc sống hàng ngày và là nơi để tưởng nhớ về một vị tù trưởng lỗi lạc của dân tộc M’Nông.

Đa dạng sinh học

Bao quanh dòng thác là các rừng cây với nhiều loại thực động vật.

Thực vật bao gồm:
 Nhóm 1: Hương, cà te, cẩm lai
 Nhóm 2: Căm xe, gõ
 Nhóm 3: Bằng lăng, cà chích
 cây gỗ rừng khộp (gồm các cây gỗ nhóm 4: dầu)
Động vật bao gồm: Bò, nai hoãng, voi, lợn…

Du lịch
Đây là một điểm du lịch khá hấp dẫn, mới mở cửa đón khách từ tháng 7/2000 đến nay. Thu hút được đông đảo lượng khách du lịch đến từ mọi nơi trên Thế giới.

Ảnh hưởng của công trình thủy điện
Từ cuối năm 2013, hệ thống Thủy điện đi vào hoạt động. Để tích trữ nước thủy điện đã phải chặn dòng sông Sêrêpốk dẫn dòng qua các xã khiến những nơi này thiếu trầm trọng lượng nước để sản xuất, sinh hoạt, trong đó có cả hoạt động du lịch.

Thư viện ảnh

Xem thêm
Cầu treo buôn Đôn
Vườn cảnh Trohbư
Nhà sàn cổ Bản Đôn
Mộ vua voi

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sông Sêrêpôk
Buôn Đôn
Du lịch Đắk Lắk


title: Acanthoscelides ambopygus

text:
Acanthoscelides ambopygus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Kingsolver miêu tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

A


title: Valuair

text:
Valuair Limited (tiếng Hoa: 惠旅航空; tiếng Thái: แวลูแอร์) là một hãng hàng không giá rẻ có trụ sở tại Singapore. Hãng bắt đầu hoạt động năm 2004, với tuyến bay ban đầu đi Bangkok và Hồng Kông. Hãng này khác với các hãng hàng không giá rẻ khác ở chỗ hãng vẫn cung cấp các dịch vụ tiện nghi trong chuyến bay như cho phép mang hành lý miễn phí đến 20 kg, ăn uống trên máy bay, chọn chỗ và chỗ ngồi rộng 32 inch. Hãng này đang có các chuyến bay theo lịch trình đến các thành phố lớn ở Indonesia.

Lịch sử
Valuair là hãng hàng không giá rẻ đầu tiên bắt đầu hoạt động ở Singapore, dù một số người không đồng ý như thế nếu theo các định nghĩa khác. Hãng có chuyến bay đầu tiên vào ngày 5 tháng 5 năm 2004, nguồn tài chính từ các nhà kinh doanh địa phương và có chuyên môn chuyên sâu của một cựu tổng giám đốc điều hành của hãng Singapore Airlines.

Vào ngày 24 tháng 7 năm 2005, Jetstar Asia Airways và Valuair và Qantas đã được sáp nhập để tạo ra hãng Orange Star, sự hợp nhất lớn của ngành hàng không giá rẻ đầu tiên ở Đông Nam Á. Jetstar Asia Airways và Valuair cho rằng họ sẽ tiếp tục hoạt động trên các tuyến bình thường của mình dưới nhãn hiệu riêng của họ in the meantime, với ít hoặc không có thay đổi dịch vụ do mình cung cấp. Tổng giám đốc điều hành của Qantas và chủ tịch hội đồng quản trị của Jetstar Asia Geoff Dixon làm chủ tịch của công ty mới. Tổng giám đốc điều hành của Jetstar Asia Ken Ryan được bổ nhiệm làm tổng giám đốc điều hành của cả hai hãng hàng không. Công ty mới sẽ nhận được một lượng vốn mới 50 triệu dollar Singapore, chủ yếu là từ Qantas cung cấp. Các cổ đông của Valuair, bao gồm người kỳ cựu trong ngành kinh doanh hãng hàng không Lim Chin Beng, Malaysia's Star Cruises và Asiatravel.com, hiện đã trở thành cổ đông nhỏ trong công ty được sáp nhập.

Các điểm đến

Các điểm đến hiện nay
Valuair hiện có các chuyến bay từ cơ sở của mình ở Singapore đến Jakarta, Denpasar và Surabaya, với Bangkok với thỏa thuận chia chỗ với Jetstar Asia Airways, hãng đã cắt các tuyến đi Perth, Hong Kong, Hạ Môn, Thành Đô và Bangkok, là một phần của sự hợp nhất của cả hai hãng.
Indonesia
Denpasar (Sân bay quốc tế Ngurah Rai)(khai thác từ 27.02.2006, tần suất 4 chuyến 1 tuần)
Jakarta (Sân bay quốc tế Soekarno-Hatta) (khai thác từ 23.10.2005, tần suất 21 chuyến 1 tuần)
Medan (Sân bay quốc tế Polonia) (khai thác từ 30.03.2008, tần suất 6 chuyến 1 tuần)
Surabaya (Sân bay quốc tế Juanda) (khai thác từ 23.10.2005, tần suất 6 chuyến 1 tuần)
Singapore
Singapore (Sân bay Quốc tế Changi Singapore), Trung tâm chính

Các điểm đến bị tạm dừng
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Thành Đô (Sân bay quốc tế Chengdu Shuangliu) (khai thác từ 20.04.2005 đến 30.10.2005)
Hạ Môn (Sân bay quốc tế Cao Khi Hạ Môn) (khai thác từ 25.04.2005 đến 30.10.2005)
Hồng Kông (Sân bay quốc tế Hồng Kông) (khai thác từ 07.05.2004 đến 23.10.2005)
Thái Lan
Bangkok (Sân bay quốc tế Bangkok) (khai thác từ 05.05.2004 đến T11.2005)
Australia
Perth (Sân bay Perth) (khai thác từ 01.12.2004 đến 09.10.2005)

Đội tàu bay

Đến tháng 2 năm 2008 đội tàu bay của Valuair bao gồm :

Liên kết ngoài
Valuair
Valuair Fleet Detail

Tham khảo

Hãng hàng không Singapore
Hãng hàng không giá rẻ


title: Seryda

text:
Seryda là một chi bướm đêm thuộc họ Zygaenidae.

Các loài
 Seryda anacreon (Druce, 1884)
 Seryda basirei (Druce, 1896)
 Seryda cincta Walker, 1856
 Seryda constans (H. Edwards, 1881)
 Seryda thyana (Druce, 1884)

Tham khảo

 Seryda at funet.fi

Procridinae


title: Paulina Gálvez

text:
Paulina Margarita Gálvez Pineda là người đẹp thứ hai của Colombia giành được vương miện Hoa hậu Quốc tế vào năm 1999 tại Tokyo, Nhật Bản.

Ngoài ra trong cuộc thi này, cô còn được trao giải hoa hậu ảnh.

Ghi chú

Hoa hậu Quốc tế
Hoa hậu Colombia
Nhân vật còn sống


title: Eleutherodactylus rufioculis

text:
Eleutherodactylus rufioculis là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.
Nó được tìm thấy ở Peru và có thể cả Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Rodríguez, L., Martinez, J.L., Arizabal, W. & Jungfer, K.-H. 2004. Eleutherodactylus rufioculis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

rufioculis
Động vật lưỡng cư Peru


title: Vua sư tử II: Niềm kiêu hãnh của Simba

text:
Vua sư tử II: Niềm kiêu hãnh của Simba (tiếng Anh: The Lion King II: Simba's Pride) là phần 2 của bộ phim hoạt hình nổi tiếng Vua sư tử do hãng Walt Disney sản xuất năm 1994. Phim cũng lấy bối cảnh thảo nguyên Xavana ở Châu Phi như phần 1, nhưng nội dung của nó lại xoay quanh mối tình giữa Kiara - con gái Simba và Nala với Kovu, con trai nuôi của Scar (người chú ruột và cũng là kẻ thù không đội trời chung của Simba) và được nuôi dạy bởi Zira để trả thù cho cái chết của Scar và trở thành vua,vì Kovu là người được chọn bởi Scar để trở thành vị vua tiếp theo trước khi chết.

Bộ phim không đơn thuần là một tác phẩm hoạt hình cho thiếu nhi mà còn chứa đựng nhiều tính nhân văn cao cả. Tình yêu và tấm lòng nhân hậu là sức mạnh lớn lao vượt qua mọi kẻ thù.

Tựa đề tiếng Anh
Tựa đề tiếng Anh có nghĩa là "Vua sư tử II: Bầy sư tử của Simba". Từ Pride trong tựa phim tiếng Anh không có nghĩa là "niềm tự hào hay kêu hãnh" mà có nghĩa là "bầy sư tử". "PrideLands" trong phim có nghĩa là vùng đất của bầy Simba hay vùng đất thượng đẳng và "Outlands" là vùng đất ngoại lai hay vùng đất hạ đẳng, không thuộc bầy Simba.

Tóm tắt nội dung
Sau khi lên ngôi vua, Simba và Nala cùng nhau có một đứa con gái, được đặt tên là Kiara. Cô bé tò mò, hiếu động giống như cha mình hồi nhỏ nên Simba đã phải nhờ hai người bạn già là Timon và Pumba trông chừng. Nhưng có lần Kiara đã lén trốn khỏi họ, đi lang thang một mình vào rừng. Cô bé tình cờ gặp chú sư tử đực cùng trang lứa tên Kovu, bọn trẻ làm quen qua việc cứu nhau thoát khỏi bầy cá sấu. Trong lúc chúng đang trò chuyện rất vui thì Simba kéo bầy đàn ập đến. Zira - mẹ của cậu bé Kovu (vợ của Scar) cũng xông tới, lôi con mình trở về. Hai đứa bé chỉ kịp liếc mắt tạm biệt nhau.

Kovu bị mẹ và anh chị nhồi nhét những suy nghĩ thù hận vào đầu để trả thù cho Scar cha mình. Tuổi thơ tủi cực vì mang thân phận bị trục xuất khỏi vương quốc, Kovu lớn lên chỉ với một khao khát: Giết chết vua sư tử Simba.

Ngày tháng trôi qua, cô bé Kiara ngày nào giờ đã thành thiếu nữ. Simba luôn muốn con trở thành nữ hoàng nối nghiệp mình dù Kiara có vẻ không thích điều ấy.

Zira đã sắp đặt một âm mưu hiểm độc: Mụ nổi lửa trong cánh rừng nơi công chúa Kiara dạo chơi rồi để Kovu cứu mạng cô. Mục đích của màn kịch này là để cho cậu ta lấy lòng tin của Simba. Tuy nhiên, sau này Kovu đã yêu Kiara thật lòng nên tìm cách nói toàn bộ sự thật với cô. Nhưng khi chưa kịp thực hiện ý định đó, Kovu đã mắc mưu của Zira, hại Simba suýt chết. Lần đầu tiên trong đời, Kovu chống lại mẹ và anh chị, giúp Simba chạy trốn. Anh của cậu chết khi cố đuổi theo giết vua. Zira đổ trách nhiệm lên đứa con trai út Kovu và đuổi cậu đi. Còn Simba càng ghét bỏ cậu, lưu đày cậu khỏi lãnh thổ của ông vĩnh viễn. Kovu bơ vơ không còn nơi nào để quay về. Kiara đau khổ vì người yêu bị trục xuất, cô bỏ nhà rong ruổi khắp thảo nguyên để tìm ra cậu.

Tình yêu mãnh liệt giữa Kiara và Kovu đã vượt qua mọi sự cá trở, cả hai quyết tâm đến với nhau và cùng ngăn chặn cuộc chiến giữa Simba và Zira.
Khi cuộc chiến xảy ra cân sức, bất phân thắng bại, họ trở thành cấu nối giữa hòa bình. Kiara đã nói với cha rằng: "Họ không hề khác chúng ta, họ cũng giống chúng ta. Bởi vì chúng ta là một..." Simba nhớ lại ngày xưa ông cũng từng dạy cô như thế.

Kiara đã giúp Simba và mọi người hiểu ra nếu cứ ngoan cố thì thù hận sẽ nối tiếp đời đời không dứt. Nhưng Zira quyết ám hại Simba một lần nữa. Mụ cuối cùng phải trả giá bằng cái chết của mình. Sau trận chiến, Simba thừa nhận sai lầm của ông và chấp nhận Kovu là một phần của bầy đàn, chào đón sự trở lại của nhóm sư tử bao gồm chị ruột của Kovu đã bị trục xuất trước đây. Kovu và Kiara được sống hạnh phúc bên nhau.

Thân thế của Kovu
Tuy là con của Zira nhưng Kovu không phải là con đẻ của Scar và được Scar nhận nuôi vì có vẻ như Zira đã giao phối ngoài luồng với cha đẻ bí ẩn của Kovu trong khoảng thời gian không rõ ràng theo như tiết lộ trong phim đến từ Nuka, con cả của Zira (Ban đầu, các nhà làm phim chỉ định Kovu sẽ là con ruột của Scar, tuy nhiên, Micheal Eisner đã quyết định rằng Kovu không nên có bất kỳ mối liên hệ gì đến Scar, vì nó sẽ dẫn đến sự loạn luân giữa cậu và Kiara như là " những người anh em họ đầu tiên" bởi vì Kiara sẽ phải yêu người chú họ của mình).

Có thông tin khác, theo Darrell Rooney sau đó thừa nhận rằng Kovu là một đứa trẻ mồ côi và không có mối quan hệ sinh học với Zira và Scar, thay vào đó, Kovu là con trai nuôi của cả hai. Tuy nhiên, yêu cầu này không bao giờ được trở thành hiện thực.

Nhạc phim
1."He Lives In You"-"Người ngự trị trong bạn"

2."We Are One"-Chúng ta là một

3."My Lubally"-"Khúc hát ru của ta"

4."Upendi"-"Tình yêu"

5."Not one of us"-"Không giống như chúng ta"

6."Love will find a way"-"Tình yêu sẽ tìm được lối"

7."We are one"(Respise)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 1998
Phim hoạt hình Mỹ
Phim về tuổi mới lớn của Mỹ
Phim thiếu nhi Mỹ
Vua sư tử
Phim hoạt hình năm 1998
Phim ca nhạc hoạt hình
Phim tiếng Anh
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim hoạt hình có tính kịch
Phim hoạt hình lãng mạn
Phim và người giành giải Annie
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 1990
Phim Mỹ
Phim chính kịch lãng mạn Mỹ
Phim hoạt hình phiêu lưu
Phim về động vật


title: Điện ảnh Hồng Kông

text:
Điện ảnh Hồng Kông (tiếng Trung Quốc: 香港電影 / Hương Cảng điện ảnh, tiếng Anh: Cinema of Hong Kong) hay phim điện ảnh Hồng Kông (tức phim lẻ Hồng Kông) là tên gọi ngành công nghiệp điện ảnh của Đặc khu hành chính Hồng Kông, đây một trong 4 nền điện ảnh Hoa ngữ (bao gồm: Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Đài Loan và Singapore). Do đặc điểm là thuộc địa của Anh hơn một thế kỷ, điện ảnh Hồng Kông vừa được thừa hưởng truyền thống văn hóa lâu đời của Trung Quốc, vừa được tiếp cận với nền điện ảnh phát triển của châu Âu. Cũng vì thế, điện ảnh Hồng Kông cũng phát triển từ khá sớm và trong vài chục năm trở lại đây đã là một trong các nền điện ảnh lớn nhất châu Á. Có thời gian lượng phim sản xuất mỗi năm của điện ảnh Hồng Kông chỉ thua kém điện ảnh Hollywood của Mỹ và Bollywood của Ấn Độ.

Chịu ảnh hưởng của cuộc suy thoái kinh tế giữa thập niên 1990, sự cạnh tranh từ phim của các nước khác, và sự thay đổi thể chế chính trị khi Hồng Kông được trao trả cho Trung Quốc năm 1997, điện ảnh Hồng Kông đã thoái trào so với thời hoàng kim thập niên 1990, nhưng hiện nay vẫn có một vai trò quan trọng trong nền điện ảnh thế giới nói chung.

Công nghiệp điện ảnh

Đặc điểm chính

Khác với nhiều nền điện ảnh khác, công nghiệp điện ảnh Hồng Kông không được chính phủ hỗ trợ trực tiếp về tài chính hoặc chính sách (hạn chế phim nước ngoài). Vì lý do này nền điện ảnh Hồng Kông mang tính thương mại hóa rất cao, các bộ phim được làm ra thường với tiêu chí đầu tiên là phải thu hút được công chúng, việc này giải thích cho các thể loại phim thế mạnh của điện ảnh nước này là phim võ thuật (trong đó có phim cổ trang), phim hành động hoặc phim hài. Các bộ phim làm tiếp (sequel), làm lại (remake) cũng thường xuất hiện khi các tác phẩm gốc ăn khách. Tuy nhiên dòng phim nghệ thuật kén khán giả của Hồng Kông vẫn có một số đại diện xuất sắc, tiêu biểu phải kể tới các bộ phim của đạo diễn Vương Gia Vệ, vốn rất khó thu hồi vốn (vì không hợp gu của đại bộ phận khán giả), nhưng lại thường xuyên đoạt giải thưởng tại các liên hoan phim.

Có sự du nhập của nhiều yếu tố văn hóa phương Tây, điện ảnh Hồng Kông có nhiều điểm tương tự với điện ảnh Hollywood về mặt tổ chức sản xuất và cấu tạo kịch bản, cảnh quay. Tuy vậy các thế mạnh của văn hóa Trung Quốc cũng thường được áp dụng vào phim ảnh như nghệ thuật Hí khúc, võ thuật hoặc các triết lý Nho giáo.

Các ngôi sao điện ảnh
Tính thương mại hóa cao của nền điện ảnh Hồng Kông được thể hiện qua việc cách tạo dựng các ngôi sao điện ảnh là trung tâm của các bộ phim và cả nền công nghiệp điện ảnh. Ở thời kỳ đầu, các bộ phim thường tìm cách thu hút khán giả bằng việc mời các diễn viên Hí khúc (戏曲) được công chúng yêu thích tham gia diễn xuất. Sau đó, trong khoảng 30 năm trở lại đây, các ngôi sao điện ảnh thường tạo dựng vị trí của mình từ các bộ phim truyền hình, một lĩnh vực giải trí cũng rất phát triển ở Hồng Kông.

Phần lớn các ngôi sao điện ảnh nổi tiếng nhất của Hồng Kông hiện nay đều đã từng là các ngôi sao truyền hình trong các bộ phim truyền hình dài tập của hai hãng truyền hình lớn là TVB và ATV. Một điểm khác biệt của ngành giải trí Hồng Kông nói chung là rất nhiều ngôi sao điện ảnh lại cũng là những ngôi sao nhạc Cantopop (nhạc pop tiếng Quảng Đông), điển hình là ngôi sao quá cố Trương Quốc Vinh - người đã đưa nền điện ảnh Hồng Kông lên tầm cao và mở rộng trên toàn châu Á, cùng với bốn nam diễn viên nổi tiếng Lưu Đức Hoa, Lê Minh, Trương Học Hữu và Quách Phú Thành cũng là "Tứ đại thiên vương" của Cantopop. Các ngôi sao điện ảnh này là thành tố quan trọng nhất tạo nên thành công của một bộ phim, hầu như các tác phẩm ăn khách và nổi tiếng của Hồng Kông đều phải có cặp nam nữ diễn viên chính là các ngôi sao điện ảnh nổi tiếng, có nhiều cặp diễn viên thường được "đóng đinh" diễn cặp với nhau như Lưu Đức Hoa - Trịnh Tú Văn, Lương Triều Vĩ - Trương Mạn Ngọc, Trương Quốc Vinh - Lâm Thanh Hà,... các cặp diễn viên này thường đảm bảo doanh thu cho các bộ phim và giúp các diễn viên mới có cơ hội để trở thành các ngôi sao mới.

Trong thời gian bùng nổ của điện ảnh Hồng Kông những năm 1980, chỉ trong một năm số phim các diễn viên nổi tiếng và các đạo diễn tên tuổi tham gia thực hiện có thể lên tới hai con số.

Ngân sách làm phim
Nếu so với các bộ phim của Hollywood thì ngân sách làm phim của điện ảnh Hồng Kông nhỏ hơn rất nhiều, trong đó phần lớn số tiền được dùng để trả cho các ngôi sao, những người quyết định sự thành bại của bộ phim, các ngôi sao lớn có thể được trả tới khoảng 5 triệu đô la Mỹ cho một phim họ tham gia. Đôi khi Hồng Kông cũng có những bộ phim bom tấn, nhưng có rất ít tác phẩm được đầu tư lớn như vậy trừ khi nó có sự tham gia của các ngôi sao nổi tiếng ở tầm quốc tế như Thành Long hoặc Châu Tinh Trì. Tuy ngân sách thường không lớn nhưng do chi phí sản xuất thấp, các bộ phim Hồng Kông vẫn thường có những đại cảnh đặc sắc, đặc biệt là trong các bộ phim hành động hoặc phim lịch sử vốn là sở trường của nền điện ảnh này.

Ngôn ngữ và âm thanh
Cho đến thập niên 1980, phần lớn các bộ phim Hồng Kông sử dụng tiếng Quảng Đông, ngôn ngữ chính ở đặc khu này.

Trong nhiều thập niên, các bộ phim thường được quay mà không thu tiếng động trực tiếp (quay "câm" - shot silent), phần thoại và tiếng động sẽ được thêm vào ở phần hậu kỳ. Thậm chí khi các ngôi sao chính của phim vì quá bận bịu mà không thể tự lồng tiếng cho mình được, phần thoại của họ sẽ được các diễn viên ít tên tuổi hơn đảm nhiệm. Từ cuối thập niên 1990, việc thu âm đồng bộ đã được chú trọng hơn, một phần vì số lượng phim thực hiện mỗi năm đã giảm đi nhiều và phần khác là vì thị hiếu của khán giả đã nâng cao, họ đòi hỏi những bộ phim có chất lượng tốt hơn và nếu không làm được điều này, các bộ phim Hồng Kông sẽ gặp phải đối thủ cạnh tranh rất mạnh đến từ Đại lục vốn hầu hết được thu âm trực tiếp.

Lịch sử

Từ năm 1909 đến Chiến tranh thế giới thứ hai
Trong thời kỳ này, điện ảnh Hồng Kông chỉ là một bộ phận nhỏ của nền điện ảnh nói tiếng Hoa với trung tâm điện ảnh lớn nhất đặt tại Thượng Hải. Hàng năm số phim được sản xuất tại Hồng Kông rất nhỏ, cho đến nay chỉ còn chừng 4 bộ phim Hồng Kông (trong tổng số khoảng 500 phim) sản xuất ở thời kỳ này còn được lưu giữ.

Giống như xu hướng chung của điện ảnh Trung Quốc thời kỳ đầu, các bộ phim đầu tiên của Hồng Kông có liên hệ chặt chẽ với nghệ thuật Hí khúc (戏曲) vốn là ngành nghệ thuật biểu diễn chính ở quốc gia này trong nhiều thế kỷ. Hí khúc cung cấp kịch bản gốc, diễn viên và cả các đạo diễn cho những tác phẩm điện ảnh đầu tiên.

Tác phẩm được coi là bộ phim điện ảnh đầu tiên thực hiện ở Hồng Kông là Trang Tử thí thê (莊子試妻, năm 1913), một bộ phim được đầu tư bởi một người Mỹ tên là Benjamin Brodsky và do "cha đẻ của điện ảnh Hồng Kông" Lê Dân Vĩ (黎民偉) đạo diễn. Hãng phim đầu tiên hoàn toàn do người Hoa đầu tư được thành lập năm 1923, đó là hãng Minxin Film Company của Lê Dân Vĩ và một số người họ hàng chung vốn.

Trong thập niên 1930, chính quyền Quốc Dân Đảng ra lệnh cấm các bộ phim nói tiếng Quảng Đông (vốn là ngôn ngữ chủ yếu của các bộ phim Hồng Kông) để thực hiện chính sách "Chỉ có tiếng Quan thoại". Thêm vào đó, các bộ phim võ thuật vốn rất được ưa chuộng cũng bị cấm sản xuất. Tuy vậy ngành điện ảnh Hồng Kông, vốn do thực dân Anh quản lý vẫn tiếp tục phát triển, nhiều hãng phim lớn được thành lập trong đó có Tianyi, hãng phim tiền thân của công ty điện ảnh Thiệu thị nổi tiếng sau này.

Điện ảnh Hồng Kông có thêm điều kiện phát triển khi Chiến tranh Trung-Nhật bùng nổ năm 1937. Các bộ phim về đề tài yêu nước và chống Nhật được thực hiện rất nhiều, thêm vào đó là sự củng cố về chất lượng nghệ thuật và sản xuất nhờ một lượng lớn các nhà điện ảnh và diễn viên từ trung tâm điện ảnh thời bấy giờ là Thượng Hải (bị quân Nhật chiếm năm 1937) sang Hồng Kông lánh nạn. Giai đoạn phát triển này cũng không kéo dài được lâu khi quân Nhật tiến vào Hồng Kông tháng 12 năm 1941. Không chỉ các bộ phim chống Nhật bị cấm sản xuất mà nhiều kho phim cũng bị quân đội Nhật mang ra trưng dụng để lấy Nitrate Bạc.

Từ thập niên 1940 đến thập niên 1960
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, điện ảnh Hồng Kông phục hồi nhanh chóng nhờ làn sóng di cư thứ hai của các nhà điện ảnh và diễn viên từ Trung Quốc đại lục sang lánh nạn khỏi cuộc Nội chiến Trung Quốc và nhất là sau khi những người Cộng sản giành chiến thắng trước chính quyền Quốc Dân Đảng năm 1949. Rất nhiều nhân vật xuất sắc của điện ảnh tiếng Hoa đã đổ về hòn đảo này, thêm vào đó là dòng vốn đầu tư của các nước phương Tây cho điện ảnh Hồng Kông để xuất khẩu phim sang Đông Nam Á, những yếu tố này đã góp phần thúc đẩy sự phát triển vượt bậc của nền công nghiệp điện ảnh nước này.

Do các nhà điện ảnh đến từ Đại lục vốn chủ yếu sử dụng tiếng Quan thoại, các bộ phim sử dụng tiếng Quan thoại thời kỳ này thường được đầu tư lớn hơn và cũng có chất lượng nghệ thuật cao hơn nhờ kế thừa những tinh hoa của điện ảnh tiếng Quan thoại ở Thượng Hải. Các bộ phim tiếng Quảng Đông của các nghệ sĩ địa phương chỉ được coi là các bộ phim "hạng hai". Ngoài hai thứ tiếng chính trên, từ năm 1963, nhà cầm quyền Anh Quốc cũng bắt buộc các bộ phim nói tiếng Hoa phải có thêm phụ đề tiếng Anh, vì vậy đôi khi cùng một bộ phim Hồng Kông ta có thể thấy tới hai dòng phụ đề, một dòng phụ đề tiếng Quan thoại hoặc tiếng Quảng Đông, và một dòng phụ đề tiếng Anh.

Hai hãng phim lớn ở Hồng Kông thời kỳ này là Thiệu Thị (邵氏片場) và Công ty kinh doanh điện ảnh quốc tế (國際電影懋業 - MP&GI). Năm 1964, sau cái chết của Lục Vận Đào, chủ tịch MP&GI, Thiệu Thị bắt đầu chiếm ưu thế và thực sự trở thành hãng phim đầu đàn của Hồng Kông sau khi MP&GI chấm dứt lĩnh vực sản xuất phim năm 1970.

Trong giai đoạn này, một thể loại phim mới, các bộ phim ca nhạc Hoàng Mai Điều (黃梅調, bắt nguồn từ Hí khúc), được Thiệu Thị sản xuất và trở nên phổ biến, đặc biệt là sau thành công của bộ phim Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài (梁山伯與祝英台, 1963) của đạo diễn Lý Hàn Tường. Một thể loại phim được ưa thích nữa là các bộ phim tình cảm chuyển thể từ tiểu thuyết Quỳnh Dao vốn rất được ưa chuộng lúc bấy giờ. Nhưng bước đột phá của điện ảnh Hồng Kông phải kể tới sự hoàn thiện của nghệ thuật phim võ thuật với sự hòa trộn của nghệ thuật diễn xuất, võ thuật, nghệ thuật xiếc và Hí khúc. Sự hoàn thiện về mặt nghệ thuật này gắn liền với hai đạo diễn Hồ Kim Thuyên, người thực hiện bộ phim Đại túy hiệp (大醉俠, năm 1966), Khách sạn Long Môn (龍門客棧, năm 1966), và Trương Triệt, đạo diễn của bộ phim mang tính đột phá Độc tý đao (獨臂刀, năm 1967). Thế hệ ngôi sao phim võ thuật đầu tiên cũng ra đời với các tên tuổi như Trịnh Phối Phối và Vương Vũ.

Thập niên 1970 Giai đoạn chuyển tiếp
Điện ảnh tiếng Quan thoại tiếp tục chiếm ưu thế trong thập niên 1970 ở Hồng Kông. Vào năm 1972, thậm chí không một bộ phim tiếng Quảng Đông nào được các hãng phim Hồng Kông sản xuất. Chỉ nhờ sự phát triển mạnh mẽ của truyền hình Hồng Kông với các bộ phim hài hay cổ trang bằng tiếng Quảng Đông mà nền điện ảnh bản ngữ này mới bắt đầu được phục hồi. Bước tiến đầu tiên của phim Quảng Đông là bộ phim hài ăn khách Thất thập nhị gia phòng khách (七十二家房客), bộ phim tiếng địa phương duy nhất được sản xuất năm 1973 với dàn diễn viên chủ yếu là các ngôi sao truyền hình của hãng TVB vốn cũng do Thiệu Thị đầu tư xây dựng. Một bước tiến nữa của phim tiếng Quảng Đông là bộ phim hài Quỷ mã song tinh (năm 1974) với sự góp mặt của ba ngôi sao truyền hình TVB, ba anh em Hứa Quan Văn, Hứa Quan Kiệt và Hứa Quan Anh, doanh thu bộ phim này thậm chí còn đánh bại các bộ phim tiếng Quan thoại của huyền thoại Lý Tiểu Long.

Năm 1970, lãnh đạo cao cấp của Thiệu Thị là Trâu Văn Mạn tách ra thành lập một hãng phim mới, hãng Gia Hòa. Với cách kinh doanh năng động hơn Thiệu Thị vốn đã thống trị thị trường quá lâu, Gia Hòa đã nhanh tay ký được hợp đồng với các ngôi sao lớn nhất của điện ảnh Hồng Kông lúc này là Lý Tiểu Long và anh em họ Hứa. Từ cuối thập niên 1970, Gia Hòa bắt đầu chiếm ưu thế và đã góp phần đưa Thành Long trở thành một trong những ngôi sao phim võ thuật - hài xuất sắc nhất của điện ảnh Hồng Kông. Thiệu Thị dần mất chỗ đứng của mình và cuối cùng phải tách bỏ hoàn toàn bộ phận sản xuất phim điện ảnh năm 1985 để tập trung vào mảng truyền hình.

Thập niên 1970 cũng chứng kiến sự ra đời của các thể loại phim mới ở Hồng Kông. Đó là phim cấp 3, một thể loại pha trộn giữa phim khiêu dâm và các bộ phim điện ảnh thực sự. Các bộ phim về đề tài xã hội nghiêm túc cũng được sản xuất, thêm vào đó là các bộ phim nghệ thuật của nữ đạo diễn Đường Thư Tuyền. Giai đoạn chuyển tiếp cũng chứng kiến sự hình thành của thế hệ đạo diễn Làn sóng mới Hồng Kông, những người sẽ trở thành trụ cột của điện ảnh nước này trong các thập niên sau đó.

Thập niên 1980 và đầu thập niên 1990 - Giai đoạn bùng nổ
Giai đoạn phát triển bùng nổ cả về số lượng và chất lượng nghệ thuật của điện ảnh Hồng Kông là thập niên 1980 và đầu thập niên 1990. Không chỉ chiếm lĩnh thị trường phim trong nước, phim Hồng Kông còn đủ sức cạnh tranh với phim Hollywood ở thị trường châu Á và bước đầu được biết tới ở thị trường châu Âu. Công ty tiên phong trong việc quốc tế hóa các bộ phim Hồng Kông là hãng Cinema City do diễn viên hài Mạch Gia thành lập để chuyên sản xuất các bộ phim hài - hành động có tính giải trí cao và dễ trở thành các tác phẩm ăn khách.

Hai đạo diễn và nhà sản xuất có ảnh hưởng nhất của thị trường phim Hồng Kông lúc này là Từ Khắc và Vương Tinh. Từ Khắc không chỉ nổi tiếng với loạt phim Hoàng Phi Hồng mà còn là nhà sản xuất của rất nhiều bộ phim võ thuật hay hành động ăn khách và có tính đột phá về nghệ thuật. Ngược lại Vương Tinh lại nổi danh với các bộ phim hài và ông cũng chính là người đã phát hiện và đưa Châu Tinh Trì trở thành ông vua phim hài của điện ảnh Hồng Kông.

Về mặt thể loại, thập niên 1980 chứng kiến sự phát triển vượt bậc của phim hành động và phim "xã hội đen" với các tác phẩm của đạo diễn Ngô Vũ Sâm, nhà sản xuất Đặng Quang Vinh và ngôi sao Châu Nhuận Phát. Các bộ phim kiếm hiệp cổ trang lại là nơi tỏa sáng của nam diễn viên Trịnh Thiếu Thu và nữ diễn viên Lâm Thanh Hà, còn phim hài bên cạnh Châu Tinh Trì còn có thể kể tới Chung Sở Hồng. Thành Long cũng phát triển riêng cho mình các tác phẩm thuộc thể loại hành động - hài hợp tác cùng Hồng Kim Bảo và Nguyên Bưu, đó thường đều là các tác phẩm ăn khách. Phim nghệ thuật và phim tình cảm của Hồng Kông lúc này cũng bắt đầu có những tác phẩm đặc sắc như các bộ phim của đạo diễn Quan Cẩm Bằng và Vương Gia Vệ.

Giữa thập niên 1990 đến nay
Từ giữa thập niên 1990, điện ảnh Hồng Kông lâm vào một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng khi lượng khán giả đến rạp giảm làm doanh thu giảm sút nghiêm trọng. Đến cuối thập niên này, số lượng phim đã giảm tới hơn một nửa, từ khoảng 200 phim vào đầu thập niên xuống còn chừng 100 phim.

Những nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng này có thể kể tới cuộc khủng hoảng tài chính Đông Á năm 1997 đã giáng mạnh vào nền kinh tế chung của Hồng Kông. Việc các thiết bị phát băng video trên tivi trở nên thịnh hành cũng khiến khán giả ít muốn tới rạp phim hơn. Thêm vào đó là việc sản xuất phim ồ ạt làm giảm sút chất lượng nghệ thuật và lòng tin của khán giả, cuối cùng là sự cạnh tranh của các bộ phim bom tấn đến từ Hollywood và dòng phim Hàn Quốc. Việc trở về với Đại lục năm 1997 cũng không giúp nền điện ảnh hòn đảo này phục hồi và công nghiệp điện ảnh Hồng Kông xuống đến đáy vào năm 2003. Đây có thể coi là năm đen tối nhất trong lịch sử điện ảnh Hồng Kông khi nó phải đối mặt với sự đóng cửa hàng loạt của các rạp chiếu phim do ảnh hưởng của đại dịch SARS, thêm vào đó là cái chết đột ngột của hai ngôi sao hàng đầu Trương Quốc Vinh và Mai Diễm Phương.

Để cứu ngành công nghiệp từng là niềm tự hào của Hồng Kông, chính quyền hòn đảo này đã thành lập một quỹ hỗ trợ để lần đầu tiên trực tiếp tham gia đầu tư vào điện ảnh. Các nhà điện ảnh Hồng Kông cũng nỗ lực tìm cách thoát ra khỏi khó khăn bằng các bộ phim sử dụng nhiều kỹ xảo, các phim hài kiểu mới hoặc các phim kinh dị. Một hãng phim mới, hãng Milkyway Image của đạo diễn Đỗ Kì Phong được thành lập và đã đạt được những thành công bước đầu với các bộ phim "xã hội đen" và hài. Sự trở lại của cả nền điện ảnh Hồng Kông được đánh dấu bằng thành công vang dội về doanh thu và nghệ thuật của bộ phim Vô gian đạo (và hai phần tiếp đó), một tác phẩm hình sự - "xã hội đen" kiểu mới sau này đã được đạo diễn nổi tiếng Martin Scorsese làm lại một phiên bản Hollywood với cái tên Điệp vụ Boston (The Departed, giành Giải Oscar Phim hay nhất năm 2007). Tiếp nối thành công của Vô gian đạo là hai bộ phim võ thuật - hài Đội bóng Thiếu Lâm (năm 2001) và Tuyệt đỉnh công phu (năm 2004) đều do Châu Tinh Trì viết kịch bản, đạo diễn và thủ vai chính. Đỗ Kì Phong cũng mang lại màu sắc mới cho các phim "xã hội đen" truyền thống với Hắc xã hội và Hắc xã hội: Dĩ hòa vi quý.

Hiện nay sau khi Hồng Kông trở về với Trung Quốc, ranh giới giữa hai nền điện ảnh này cũng dần bị xóa nhòa. Các tác phẩm hợp tác giữa các hãng sản xuất phim Hồng Kông với diễn viên Trung Quốc hoặc ngược lại ngày càng trở nên phổ biến và xu hướng chung là sự hình thành một nền điện ảnh Hoa ngữ mới duy nhất.

Các nhân vật nổi tiếng

Đạo diễn
Châu Tinh Trì
Đàm Diệu Minh
Đỗ Kỳ Phong
Hồ Kim Thuyên
Hứa An Hoa
Hứa Quán Văn
Quan Cẩm Bằng
Lâm Linh Đồng
Lưu Vĩ Cường
Mạch Triệu Huy
Ngô Vũ Sâm
Trần Quả
Từ Khắc
Trần Mộc Thắng
Lâm Siêu Hiền
Trịnh Bảo Thụy
Diệp Vỹ Tín
Viên Hòa Bình
Vương Gia Vệ
Vương Tinh

Nhà quay phim
Bảo Đức Huy
Đỗ Khả Phong

Diễn viên nam
Chung Tử Đơn
Châu Nhuận Phát
Châu Tinh Trì
Cổ Thiên Lạc
Đặng Quang Vinh
Địch Long
Hồng Kim Bảo
Hoàng Thu Sinh
Huỳnh Nhật Hoa
Lê Minh
Lưu Đức Hoa
Lưu Thanh Vân
Lương Gia Huy
Lương Triều Vỹ
Lý Liên Kiệt
Lý Tiểu Long
Miêu Kiều Vỹ
Mạch Gia
Nguyên Bưu
Kim Thành Vũ
Tằng Chí Vĩ
Tằng Giang
Thành Long
Trịnh Y Kiện
Trịnh Thiếu Thu
Trương Học Hữu
Trương Quốc Vinh
Quách Phú Thành
Quan Đức Huy
Lương Triều Vỹ
Ngô Kinh

Diễn viên nữ

Chung Lệ Đề
 Củng Lợi
Diệp Thiến Văn
Dương Tử Quỳnh
 Lam Khiết Anh
Lưu Gia Linh
Lý Gia Hân
Lý Thái Phụng
Mai Diễm Phương
Miêu Khả Tú
Nhạc Đế
Ông Mỹ Linh
Quan Chi Lâm
Trần Pháp Dung
Trịnh Tú Văn
Trương Mạn Ngọc
Trương Mẫn
Dương Lệ Thanh
Trịnh Du Linh
Trịnh Phối Phối
Vương Tổ Hiền
Lâm Thanh Hà

Xem thêm

 Điện ảnh Trung Quốc
 Điện ảnh Đài Loan
 Điện ảnh Singapore
 Làn sóng Hoa ngữ
 Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông
 Phim truyền hình Hồng Kông

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lưu trữ về phim Hồng Kông
 Trang web của Hội phê bình phim Hồng Kông
 Cơ sở dữ liệu phim Hồng Kông
 LoveHKFilm.com — Bài viết về các bộ phim và nhân vật điện ảnh Hồng Kông


title: 24778 Nemsu

text:
24778 Nemsu (1993 KW1) là một tiểu hành tinh vành đai chính bên trong được phát hiện ngày 24 tháng 5 năm 1993 bởi C. S. Shoemaker và D. H. Levy ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 24778 Nemsu

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Chiasmocleis panamensis

text:
Elachistocleis panamensis là một loài ếch trong họ Nhái bầu.
Nó được tìm thấy ở Colombia và Panama.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, các đồn điền, các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề, và kênh đào và mương rãnh.

Tham khảo

 Solís, F., Ibáñez, R., Jaramillo, C., Fuenmayor, Q., Renjifo, J.M. & Acosta-Galvis, A. 2004. Chiasmocleis panamensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chiasmocleis
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Panama


title: Tết Đoan ngọ

text:
Tết Đoan Ngọ hoặc Tết Đoan Dương (Hán Việt: 端午節 - Đoan Ngọ Tiết, 端陽節 - Đoan Dương Tiết) (ngày mùng 5 tháng 5 theo âm lịch Trung Quốc) là một ngày Tết truyền thống tại một số nước như Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Triều Tiên, Nhật Bản và Việt Nam. Tết Đoan Ngọ tồn tại từ lâu trong văn hóa dân gian phương Đông và có ảnh hưởng đến sinh hoạt văn hóa. Đoan nghĩa là mở đầu, Ngọ là khoảng thời gian từ 11 giờ trưa tới 1 giờ chiều, và ăn Tết Đoan Ngọ là ăn vào buổi trưa. Đoan ngọ lúc mặt trời bắt đầu ngắn nhất, ở gần trời đất nhất trùng với ngày hạ chí. Tết Đoan Ngọ còn được gọi là Tết Đoan dương. Theo triết lý y học Đông phương thì hỏa khí (thuộc dương) của trời đất và trong cơ thể của con người trong ngày Đoan ngọ đều lên đến tột bậc.

Người Việt Nam còn gọi Tết Đoan Ngọ là Tết giết sâu bọ, là ngày phát động bắt sâu bọ, tiêu diệt bớt các loài gây hại cho cây trồng trên cánh đồng, trong đó nhiều loài sâu có thể ăn được và chúng được coi như là chất bổ dưỡng.

Truyền thuyết về lịch sử ngày mùng 5 tháng năm được lưu truyền khác nhau ở Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Trung Quốc với truyền thuyết Khuất Nguyên

Theo giải thích của học giả Chu Xử trong sách "Phong Thổ Ký" thì Tết Đoan Ngọ còn được gọi là Tết Đoan Dương. Đoan Ngọ là bắt đầu giữa trưa (Đoan: mở đầu, Ngọ: giữa trưa). Còn Dương là mặt trời, là khí dương; Đoan Dương có nghĩa là bắt đầu lúc khí dương đang thịnh. Ở Trung Quốc, thời Nam Bắc triều, Tết Đoan Ngọ còn được gọi là Dục Lan tiết. Lan có nghĩa là "túi đựng tên, hình dáng của nó như cái hộp gỗ" (Tr.2881, Từ Nguyên). Đến thời nhà Minh, bùa trừ ngũ độc (Ngũ độc phù) đã trở thành vật trang sức khá phổ biến của phụ nữ, được in trên một số vật như trâm cài tóc, vòng đeo tay, đeo cổ, quạt… Một học giả thời bấy giờ là Trầm Bảng chép: "Thời trước, phụ nữ thường vẽ hình con rết (Ngô công), rắn (Xà), bò cạp (Hiết), thằn lằn (Tích dịch), cóc (Thiềm thừ) trên những cây gỗ đào gọi là ngũ độc phù và cài trên đầu làm trâm (Thoa)…" (Trích Uyển Thự Tạp ký, quyển 17, bản in năm 1593).

Vào cuối thời Chiến Quốc, có một vị đại thần nước Sở là Khuất Nguyên. Ông là vị trung thần nước Sở và còn là nhà văn hóa nổi tiếng. Tương truyền ông là tác giả bài thơ Ly tao (thuộc thể loại Sở từ) nổi tiếng trong văn hóa cổ Trung Hoa, thể hiện tâm trạng buồn vì đất nước suy vong với họa mất nước. Do can ngăn Hoài vương nên đến cuối đời, ông lại bị vua Tương Vương (người nối ngôi Sở Hoài Vương) đày ra Giang Nam (phía nam sông Dương Tử). Ông thất chí, tự cho mình là người trong sống trong thời đục, suốt ngày ca hát như người điên, làm bài phú "Hoài Sa" rồi ôm một phiến đá, gieo mình xuống sông Mịch La tự tử.
Theo truyền thuyết này, để tưởng nhớ về con người và cái chết bi ai của ông, hàng năm người ta tổ chức vào ngày mồng 5 tháng 5 là ngày Tết Đoan Ngọ ở Trung Quốc và một số nước khác ở Châu Á.

Sau này, Tết Đoan Ngọ còn được gắn thêm một tích khác nữa là tích 2 chàng Lưu – Nguyễn gặp tiên. Lưu Thần và Nguyễn Triệu là 2 người đời nhà Hán, nhân ngày Tết Đoan Dương cùng rủ nhau vào núi Thiên Thai hái thuốc, gặp hai tiên nữ kết duyên. Sau thời gian nửa năm sống nơi tiên cảnh với vợ tiên, hai người nhớ nhà đòi về. Giữ lại không được, hai tiên nữ đành đưa tiễn chồng về quê cũ. Vì thời gian ở tiên cảnh chỉ có nửa năm nhưng là mấy trăm năm ở cõi trần. Hai chàng thấy phong cảnh quê nhà đã khác xưa, người quen thì đã ra người thiên cổ, hai chàng bèn rủ nhau trở lại cõi tiên nhưng không được. Hai chàng ra đi mà không thấy trở về…

Trên thực tế, từ cuối thời Đông Hán, người ta đã tìm thấy những thư tịch sưu tầm về Tết Đoan ngọ.

Hầu hết các học giả thời đó cho rằng nguồn gốc của lễ tiết này có "liên quan" đến sự tưởng niệm thi hào nổi tiếng của nước Sở là Khuất Nguyên. Tuy nhiên các sử gia Trung Quốc lúc bấy giờ không hề đưa ra được những tư liệu cụ thể để chứng minh cho "sự liên quan" này.

Ngay trong "Sử ký" của Tư Mã Thiên (145 – 86 TCN), tác phẩm được coi là thành tựu sớm nhất, ghi chép đầy đủ nhất về lịch sử Trung Quốc cổ đại (suốt 2000 năm từ thời Hoàng Đế đến đời Hán Vũ Đế), cũng hoàn toàn không xác định được rõ thời gian tự trầm của Khuất Nguyên là vào ngày, tháng nào. Những ghi chép của Tư Mã Thiên trong "Khuất Nguyên liệt truyện" (Sử ký) chỉ là những tư liệu được thu thập từ trong dân gian.

Như vậy, theo 2 truyền thuyết trên thì mùng 5 tháng 5 có nguồn gốc từ văn hóa Trung Hoa.

Đua thuyền rồng và đeo túi thơm
Người Trung Quốc có tập tục đua thuyền vào ngày Tết Đoan Ngọ hàng năm. Đua thuyền rồng là một hoạt động náo nhiệt nhất của người Hoa. Theo tích xưa, khi nghe tin Khuất Nguyên (vị trung thần của nước Sở vào thời Chiến Quốc) khi trên đường bị đi đày nghe tin nước mất đã trầm mình xuống sông Mịch La, người dân ngay lập tức tổ chức đội thuyền chèo ra sông để cứu ông nhưng bất thành. Sau này, mỗi năm vào ngày Tết Đoan Ngọ của người Trung Quốc, họ đều tổ chức đua thuyền rồng để tưởng nhớ đến ông.

Ngoài ra, họ còn đeo túi thơm. Đây là loại túi dùng vải và chỉ ngũ sắc để may và được may thành hình quả cầu, chú cọp,... bên trong đựng các loại hương liệu như hạt mùi, hùng hoàng, hương nhu và một số loại hương liệu khác dùng để đuổi rắn rết, sâu bọ làm hại trẻ em. Người Trung Quốc quan niệm đeo túi thơm vào Tết Đoan Ngọ có thể chống bệnh tật và xua đuổi tà ma.

Ăn bánh ú
Tương truyền, sau khi Khuất Nguyên nhảy sông Mịch La tự vẫn, người dân yêu mến ông sợ cá tôm rỉa xác của ông nên đã dùng nếp và lá để gói thành bánh đem thả xuống sông cho cá ăn để bảo vệ thân xác của ông. Và từ đó xuất hiện tập tục ăn bánh ú trong ngày Tết này. Tùy mỗi vùng khác nhau mà nhân bánh nếp có thể là thịt, đỗ xanh, long nhãn, trứng mặn hay hạt dẻ nhuyễn, hạt tiêu,...

Uống rượu
Đây là loại rượu được nhiều người sử dụng trong dịp tết Đoan Ngọ, "hùng hoàng" (theo sách Bản Thảo Cương Mục) là một vị thuốc có thể giết sâu bọ và tiêu độc, dùng để pha rượu uống. Rượu hùng hoàng được làm bằng cách lên men lúa mạch với hùng hoàng, một khoáng vật màu vàng. Ngoài ra, rượu này còn được dùng để xức lên mặt, lòng bàn tay của trẻ em hoặc rưới lên các góc tường để trừ sâu độc.

Tuy diễn ra cùng ngày với Tết Đoan Ngọ Việt Nam nhưng Tết Đoan Ngọ của người Trung Quốc vẫn có những khác biệt với ý nghĩa, tập tục riêng. Đây là nét văn hóa độc đáo của một ngày lễ quan trọng trong lịch sử Trung Quốc đã được gìn giữ cho đến ngày nay.

Nhật Bản
Ngày này ban đầu được gọi là Tango no Sekku (端午の節句) từ thời Nara và được tổ chức vào ngày thứ năm của tháng năm tính theo âm lịch hay lịch Trung Quốc. Sau khi Nhật Bản chuyển đổi sang lịch Gregorian, ngày này cũng được dịch chuyển sang ngày mùng 5 tháng 5, và được coi là ngày lễ dành cho các bé trai với tên gọi
Tết Thiếu nhi (こどもの日), là một ngày đại lễ của Nhật từ năm 1948.

Đây là dịp lễ đặc biệt, người Nhật thường treo cờ cá chép (Koinobori) tượng trưng cho những bé trai khoẻ mạnh thông minh với ý nghĩa "cá vượt vũ môn" và còn trang trí các bộ áo giáp Kabuto mang theo ước nguyện của những bậc cha mẹ mong muốn cho con mình sẽ thành đạt trong cuộc sống. Cứ đến đầu tháng 5 là ở Nhật rợp trời cờ cá chép tung bay trong gió, mỗi nhà treo 3 hoặc 5 cờ, với 5 màu chủ đạo là: xanh lam, đỏ, đen, xanh lá, xanh tím. Những lá cờ Koi (cá chép) vải đầy màu sắc được treo trên mái nhà hoặc hành lang chung cư của các gia đình có con trai.

Bên trong nhà, người Nhật cho trưng bày tượng chú bé "Kintaro" (金太郎) cưỡi cá "koi" và cái áo giáp hay nón giáp samurai gọi là "yoroi kabuto" (鎧兜) hay "kabuto" (兜, 冑). Ngày xưa bên Trung Quốc có truyền thuyết là cá chép leo thác nước để được thành rồng. Câu chuyện này được truyền sang những nước chịu ảnh hưởng của Hán học như Việt Nam, Triều Tiên và Nhật Bản.

Người ta nói rằng Koi, nếu mổ sống, hoặc thậm chí nếu nấu sống, sẽ chẳng bao giờ hoảng loạn, giãy giụa và quật như một con cá khi nhảy lên khỏi mặt nước hoặc trong cát nóng, hình ảnh này cũng được thấy trong văn hóa phương Tây. Cá Koi luôn chịu đựng, chấp nhận ra đi với "nhân cách" cao đẹp và không hề hoảng sợ. Dù khi đang nằm trên thớt hoặc sắp bị cho vào lò, nó vẫn thế. Điều này gắn liền với đạo lý luân thường của các samurai là lòng dũng cảm, danh dự và cái chết. Cách hành xử này được coi là "nam tính" tại Nhật Bản (điều này gợi mở rất nhiều về lòng tự tôn của nam nhi). Vì vậy, Koi là một trong những biểu tượng quan trọng của ngày các bé trai.

Vào ngày Tết Đoan Ngọ (Tango), người Nhật làm bánh gio akumaki gói trong lá "ayame" (xương bồ) hay tre để cúng và ăn lễ Tết này.

Hàn Quốc và Triều Tiên

Hàn Quốc cũng coi ngày 5 tháng 5 âm lịch là ngày lễ theo truyền thống văn hóa của mình, gọi là Dano (단오) hay là Surit-nal (수릿날). Chưa rõ tục lệ và nguồn gốc liên quan đến ngày mùng 5 tháng 5 của người Hàn Quốc như thế nào, nhưng trong bài báo "Đừng đối đãi với di sản văn hóa như bánh mì" đăng trên báo Tuổi trẻ, trang 16, ngày 7 tháng 6 năm 2004, đã đưa tin:
Hàn Quốc đề nghị Liên Hợp Quốc công nhận Tết Đoan Ngọ vào ngày 5 tháng 5 là "di sản văn hóa phi vật thể" của Hàn Quốc.
Bài báo cũng cho biết có nhiều tờ báo Trung Quốc xem đó là việc làm xâm phạm văn hóa, nhiều học sinh thành phố Nhạc Dương (Hồ Nam) ký tên bảo vệ tết Đoan ngọ. Nhiều người Trung Quốc kiến nghị chính quyền đăng ký bản quyền di sản văn hóa. Bài báo có đoạn viết:
Dẫu mọi việc chẳng có gì để ầm ĩ; nhưng nhân vụ việc này người Trung Quốc mới thấy giá trị của văn hóa dân gian.

Việt Nam
Trong văn hóa Việt thì ngày mùng 5 tháng Năm âm lịch lại là ngày giỗ Quốc mẫu Âu Cơ. Trong dân gian đã lưu truyền câu ca dao:
Tháng Năm ngày tết Đoan Dương,
Là ngày giỗ Mẹ Việt Thường Văn Lang.
Ở vùng Đông Nam Bộ Việt Nam thì ngày mùng 5 tháng Năm còn được gọi là ngày "Vía Bà", thờ Linh sơn Thánh mẫu trên núi Bà Đen.

Ở Đồng Tháp nói riêng và các tỉnh Tây Nam Bộ nói chung, ngày mùng 5 tháng Năm âm lịch còn gọi là ngày "nước quay", vì cứ theo lệ hàng năm, nước sông Mê Kông từ thượng nguồn đổ về đến nước ta thì trở thành màu đỏ đục và có nhiều xoáy nước. Và năm nào cũng vậy, ngày này được coi là ngày bắt đầu của những mùa lũ hàng năm.

Tại Việt Nam còn coi mùng 5 tháng Năm là "Tết giết sâu bọ", vì trong giai đoạn chuyển mùa, chuyển tiết, dịch bệnh dễ phát sinh. Vào ngày này có tục "giết sâu bọ" bằng cách sáng sớm chưa ăn uống gì đã được lót dạ bằng hoa quả đương mùa và rượu nếp. Trẻ con được treo cho những túi bùa bằng vụn lúa các màu khâu thành hình trái đào, quả khế, quả quất... buộc chỉ ngũ sắc kết tua (gọi là bùa tua bùa túi), móng tay móng chân được nhuộm đỏ bằng lá móng (trừ ngón tay trỏ và ngón chân kề ngón cái), bôi hồng hoàng (một vị thuốc có màu đỏ pha vàng) vào thóp, vào ngực, vào rốn… để trừ tà ma bệnh tật. Có nơi phụ huynh bôi vôi vào cổ cho con cái lúc đi ngủ để trừ bệnh tật.

Trong tết này, các gia đình có làm lễ cúng gia tiên, cỗ cúng có cả chay lẫn mặn. Các chàng rể phải sắm quà biếu bố mẹ vợ nhân tết mồng năm, trong đó thường có mấy thứ: ngỗng, dưa hấu, hoặc đậu xanh đường cát. Học trò cũng đến tết thầy, lễ vật tuỳ tâm, đại thể cũng như trên. Ở một số vùng quê, vào giờ Ngọ (12 giờ trưa) ngày mồng 5 tháng 5, nhiều người còn đi hái lá làm thuốc, vì tin rằng lá hái trong giờ phút này dù chỉ là các lá thông thường như lá chanh, lá bưởi, kinh giới, tía tô, ngải cứu, sen vồng..., đều trở nên công hiệu hơn rất nhiều. Ở một số vùng, người dân còn có tục lệ khảo mít: một người ở dưới đất gõ vào gốc mít tra khảo, một người trèo lên cây thay mặt cây mít trả lời, với hy vọng sang năm cây cối sai quả. Tuy nhiên gần đây, những sắc thái phong tục truyền thống Việt trong lễ này không còn được xem trọng.

Tết Đoan Ngọ là Tết thu hút sự chú ý của khá nhiều người Việt Nam xưa và nay, nó chỉ đứng thứ hai sau Tết Nguyên Đán. Tục này có người cho là từ đời Xuân Thu. Khuất Nguyên (nước Sở), vì can ngăn vua Hoài Vương không được, đã uất ức ôm đá gieo mình xuống sông Mịch La mà tự vẫn. Hôm ấy đúng là mùng 5 tháng 5. Thương tiếc người trung nghĩa, mỗi năm, cứ đến ngày đó, nhân dân Trung Quốc lại làm bánh ngọt, quấn chỉ ngũ sắc bên ngoài (ý làm cho cá sợ, khỏi đớp mất) rồi bơi thuyền ra giữa sông, ném bánh xuống cúng Khuất Nguyên.

Ở Việt Nam, ít người biết chuyện Khuất Nguyên, mà chỉ coi mùng 5 tháng Năm là "Tết giết sâu bọ" - vì trong giai đoạn chuyển mùa, chuyển tiết, dịch bệnh dễ phát sinh. Người ta quan niệm, trong ngày này, các loài sâu bọ đều hoảng hốt, trốn chạy vì nhà ai cũng có bữa cỗ "giết sâu bọ" vào sáng sớm, với hoa quả đầu mùa. Đào mịn lông tơ, mận đủ mùi chua ngọt, chuối ta mập mạp, dưa hấu bổ dọc thành những chiếc thuyền rồng sơn son mịn cát lóng lánh như lân tinh, dứa còn nguyên cái mũ miện xanh rờn óng bạc, nhưng cái lòng nó vàng tươi khêu gợi. Và đương nhiên không thể thiếu món rượu nếp.

Thành lệ, cứ đến sáng sớm ngày mồng 5, người ta cho trẻ ăn hoa quả, rượu nếp, chè hạt sen, chè đỗ đen, trứng luộc, kê, bánh đa, mận, muỗm, dưa hấu, uống nước dừa... bôi hồng hoàng vào thóp đầu, vào ngực, vào rốn để giết sâu bọ. Người lớn thì uống rượu hòa ít tam thần đơn hoặc bôi phẩm hồng vào thóp đầu, vào ngực, vào rốn để trừ trùng.

Trẻ em giết sâu bọ xong khi còn ngồi trên giường, rồi rửa mặt mũi, chân tay xong bắt đầu nhuộm móng tay móng chân, đeo chỉ ngũ sắc. Em gái đến độ tuổi xâu lỗ tai cũng chọn ngày này mà xâu.

Nhiều người mua bùa chỉ đeo cho trẻ con. Bùa kết bằng chỉ ngũ sắc, kết theo hình hoa sen, quả đào, quả ớt... Lại may áo lụa mang đến các cửa chùa, cửa tĩnh in dấu vẽ bùa rồi mặc cho trẻ, có ý trừ ma tà cho khỏi quấy.

Giữa trưa hôm ấy thì làm cỗ cúng gia tiên, rồi đi hái lá mồng năm. Tục hái thuốc mồng 5 cũng bắt đầu từ giờ Ngọ, đó là giờ có Dương khí tốt nhất trong cả năm, lá cây cỏ thu hái được trong giờ đó có tác dụng chữa bệnh tốt, nhất là các chứng ngoại cảm, các chứng âm hư. Người ta hái bất kỳ loại lá gì có sẵn trong vườn, trong vùng, miễn sao đủ trăm loại, nhiều ít không kể, nhất là lá ích mẫu, lá cối xay, lá vối, ngải cứu, sả, tử tô, kinh giới, lá tre, lá bưởi, cam, chanh, quýt, mít, muỗm, hành, tỏi, gừng, chè, ổi, trầu không, sài đất, sống đời, bồ công anh, sen, vông, lạc tiên, nhọ nồi... đem về ủ rồi phơi khô, để sau đem nấu uống cho rằng uống thế thì lành.

Lại có nhiều người đi lấy lá ngải cứu, năm nào thì kết hình con thú nǎm ấy như năm Tý thì kết con chuột, năm Sửu kết con trâu, năm Dần kết con hổ... treo ở giữa cửa, để trừ ma quỷ và về sau ai có bệnh đau bụng thì dùng làm thuốc sắc uống.

Trong những tục lễ của ngày Tết Đoan Ngọ, có lẽ tục người ta chú ý nhất là tục lễ sêu - một tục lệ mang đầy tính nhân văn giữa người với người, con cháu với ông bà, cha mẹ, người bệnh với thầy thuốc, học trò với thầy giáo. Những chàng trai đã dạm vợ hoặc hỏi vợ nhưng chưa cưới thường đi sêu bố mẹ vợ nhân ngày Tết Đoan Ngọ.

Lễ sêu trong dịp này bao giờ cũng có đậu xanh mới hái vào tháng Tư, gạo nếp của vụ chiêm. Ngoài ra tháng Năm cũng là mùa ngỗng và mùa chim ngói, cùng với gạo nếp, đậu xanh, bao giờ cũng có một đôi ngỗng và một, hai chục chim ngói. Kèm thêm là cân đường cát, trái dưa hấu, nghĩa là toàn những sản phẩm trong mùa.

Chỉ những chàng rể chưa cưới vợ mới đi lễ sêu, còn những chàng rể đã cưới vợ rồi thì hết lễ sêu, nhưng trong dịp tết Đoan Ngọ, các chàng rể dù nghèo vẫn cố chạy món quà nhỏ để biếu bố, mẹ vợ. Lễ biếu này nhiều, ít tuỳ tâm và không quan trọng bằng lễ sêu.

Các ông đồ xưa dạy học thường không lấy học phí. Hàng năm vào dịp mồng 5 tháng 5, các học trò đều có đồ lễ tết thầy. Thúng gạo, đôi ngỗng, phong chè, gói bánh hoặc túi hoa quả, tùy tâm bố mẹ học trò. Những gia đình giàu có thường phong bao một số tiền. Học trò cũ đã làm nên danh vọng cũng không quên thǎm thầy vào dịp này.

Các con bệnh được các ông lang chữa khỏi bệnh, mặc dù đã trả tiền thuốc, nhưng cũng không quên ơn cứu mệnh cho mình, nên trong dịp Tết Đoan Ngọ(còn gọi là tết hái thuốc) cũng mang quà tết thầy lang. Đồ lễ cũng gồm: đậu xanh, gạo nếp, ngỗng, chim ngói... như đồ lễ học trò tết thầy học.

Dẫu qua bao biến đổi về thời cuộc, song Tết Đoan Ngọ vẫn tồn tại trong lòng người dân đất Việt như một phong tục đẹp, với ý nghĩa thiêng liêng về đạo lý làm người.

Mùng 5/5 cũng là ngày phô trương tình dân tộc bà con láng giềng không phân biệt tuổi tác, phẩm trật, vua tôi (ở Làng Phú lương chợ cầu, Quảng Điền, Thừa Thiên, Huế thời vua Quang Trung, lễ hội, 5/5 có cho tài năng thanh niên, đấu võ, nấu cơm tre, nhảy sào, đua ghe. Và có Công nương làng đôi ném chiếc bông tai, nhẫn hay 1 trang sức xuống sông cho các chàng trai tìm, ai tìm được sẽ được thưởng hay lấy công nương đó làm vợ !
Tết này rất trân trọng dưới thời Tây Sơn vì "Thiên hạ đại tín" và "Huynh đệ chi Binh" bắt đầu từ đó!
Tết Đoan Dương là của Tàu? Khác nghĩa nhưng trùng ngày vậy thôi...

Chuẩn Bị

Trước ngày Tết, người ta mua rất nhiều trái cây để cúng và ăn. Hầu hết mọi gia đình cũng mua hoặc làm rượu nếp, bánh tro.

Các hoạt động chính

Tết Đoan Ngọ là dịp người ta thường ăn tết ở nhà với gia đình. Buổi sáng sớm ngày Tết Đoan Ngọ mọi người ăn bánh tro, chè hạt sen, trái cây, và rượu nếp để giết sâu bọ, bệnh tật trong người. Thường lệ người ta ăn rượu nếp ngay sau khi ngủ dậy.

Người ta cúng lễ cho một tiết mới, mừng sự trong sáng và quang đãng.

Nhiều người tắm nước lá mùi để phòng bệnh và tẩy trừ "sâu bọ". Nhiều địa phương ở ven biển đúng giờ ngọ đi tắm biển. Tại vì ngày này, theo quan niệm dân gian, khí dương mạnh nhất trong năm, người ta cúng lễ để cầu an. Cũng theo quan niệm đó, các loại cây lá hái trong thời gian này có tác dụng chữa bệnh tốt nhất nên các thầy thuốc thường lên núi hái thuốc.

Vào dịp Tết Đoan ngọ, ai bị cảm cúm nên dùng năm loại lá là bạch đàn, xương rồng, ngũ trảo, dâu tằm ăn và sả nấu nước xông để bớt bệnh. Người ta cũng tìm mua cành xương rồng bỏ trong nhà để đuổi tà ma.

Nét ẩm thực đặc biệt

Bánh tro đã trở thành món ăn truyền thống trong dịp Tết Đoan Ngọ ở Nam Trung Bộ và Miền Nam Việt Nam. Bánh tro có nhiều tên khác nhau như bánh ú, bánh gio và bánh âm, và có vài biến thể khác nhau theo địa phương. Người ta làm bánh bằng gạo đã ngâm từ nước tro được đốt bằng củi các loại cây khô hay rơm, gói trong lá chuối. Bánh tro dễ ăn, dễ tiêu làm mát ruột, thường ăn với đường hoặc mật.

Ở miền Bắc, ngày này các gia đình thường làm các món từ vịt, đặc biệt là tiết canh vịt (nhưng những năm gần đây, sau khi có dịch cúm gia cầm thì người ta hạn chế ăn). Nhưng dường như các chợ ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ những ngày trước và trong Tết Đoan Ngọ thường rất rộn rã việc mua bán vịt sống.

Bánh tro cũng được coi là thành phần không thể thiếu trong ngày Tết này, mà hình dạng truyền thống là bánh tro hình tứ giác (tiêu biểu ở người Tày, Nùng...). Bánh thường được làm trước 1-2 ngày và cúng tổ tiên vào ngày 5 tháng 5.

Cơm rượu hay cái rượu cũng là món ăn được nhiều người ưa thích trong tết Đoan ngọ; uống rượu hoặc ăn rượu nếp để giết sâu bọ.

Chè hạt sen nấu cùng bột sắn dây và chè đậu đen có tác dụng giải nhiệt. Tiết trời đầu tháng Năm nắng nóng, dễ sinh các bệnh nhiệt trong người, chè hạt sen, chè đậu đen được nhiều gia đình lựa chọn làm món tráng miệng.

Xem thêm
 Tết Nguyên đán
 Tết Hàn thực

Chú thích

Liên kết ngoài

 Tết Đoan Ngọ bắt đầu từ giữa trưa  đăng trên Vnexpress.
 Tết Đoan Ngọ - ý nghĩa và tập tục
 Bánh tro "lên ngôi" ngày Tết Đoan Ngọ
 Tết Đoan Ngọ đi hái lá làm thuốc

Ngày lễ Việt Nam
Đoan ngọ
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Sáu
Ngày lễ Trung Quốc


title: Andrena candida

text:
Andrena candida là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1879


title: Dolicholatirus minusculus

text:
Dolicholatirus minusculus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Dolicholatirus


title: 20451 Galeotti

text:
20451 Galeotti là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1158.8443013 ngày (3.17 năm).

Nó được phát hiện ngày 15 tháng 5 năm 1999 và it has the name of an Italian Physician Doctor.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Premusia

text:
Premusia là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Eucera helvola

text:
Eucera helvola là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Klug mô tả khoa học năm 1845.

Chú thích

Tham khảo

Eucera
Động vật được mô tả năm 1845


title: Cheilotrichia brumalis

text:
Cheilotrichia brumalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Cheilotrichia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Philippe Senderos

text:
Philippe Sylvain Senderos (sinh ngày 14 tháng 2 năm 1985) là một cầu thủ bóng đá người Thụy Sĩ. Gần đây nhất anh thi đấu ở vị trí trung vệ cho Houston Dynamo ở Major League Soccer (MLS).

Senderos bắt đầu sự nghiệp tại Servette, trước khi được Arsenal chiêu mộ. Anh có 116 trận ra sân trong bảy mùa giải với đội bóng thành phố Luân Đôn, đoạt Cúp FA năm 2005. Sau khi được đem cho mượn ở Milan và Everton, anh chuyển tới Fulham theo dạng chuyển nhượng tự do vào năm 2010, nơi anh có bốn mùa giải. Senderos sau đó thi đấu tại Tây Ban Nha, Anh, Scotland, Thụy Sĩ và Hoa Kỳ.

Senderos ra mắt Đội tuyển bóng đá quốc gia Thụy Sĩ từ năm 2005, có 57 trận và ghi 5 bàn. Anh cùng đội tuyển Thụy Sĩ dự ba Giải vô địch bóng đá thế giới cũng như Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Servette
Có cha là người Tây Ban Nha, Julián Senderos, và mẹ là người Serbia, Zorica Novaković Senderos đã gia nhập vào đội trẻ của câu lạc bộ Servette. ban đầu anh chơi ở vị trí tiền đạo nhưng sau đó lại chuyển xuống Hậu vệ do anh nhận thấy mình chơi tốt ở vị trí này.

Arsenal
Senderos ký hợp đồng với Arsenal vào tháng 12 năm 2002, tuy vậy anh vẫn được giữ lại ở Servette cho tới mùa hè năm sau. mùa giải 2005-06, Senderos đã ghi bàn thắng đầu tiên của anh cho Arsenal trong trận thua 2–1 trước West Bromwich Albion, và một bàn nữa trong trận thắng 7–0 trước Middlesbrough.

A.C. Milan
Không được huấn luyện viên Arsene Wenger tin dùng. Tháng 8 năm 2008, Senderos đã gia nhập câu lạc bộ Milan theo dạng cho mượn. Anh nhanh chóng bị dính chấn thương và phải cạnh tranh với Paolo Maldini và Kakha Kaladze cho một suất trong đội hình chính, cuối cùng anh cũng được ra sân tại vòng bảng UEFA Cup, gặp S.C. Braga, trận đấu đầu tiên của anh tại Serie A là khi được vào thay người trong trận gặp Fiorentina, Trải qua nửa mùa giải. Senderos đã ra sân 14 lần ở Serie A trước khi quay trở lại Arsenal.

Everton
Senderos chỉ được ra sân 2 lần cho Arsenal tại cúp liên đoàn trong mùa giải 2009–10. Tháng 1 năm 2010, anh được Everton mượn trong phần còn lại của mùa giải. Tại Everton,anh mang áo số 23, số áo được để lại sau khi Lucas Neill rời đi. Anh thi đấu trận đầu tiên cho câu lạc bộ trong trận thắng 1–0 trên sân khách trước Wigan Athletic. Quay trở lại Arsenal vào cuối mùa giải sau khi đã thi đấu 3 trận cho Everton (2 trận ở Premier League và 1 trận ở Europa League).

Fulham
Tháng 6 năm 2010, Senderos đã ký hợp đồng có thời hạn 3 năm và chuyển đến Fulham theo dạng chuyển nhượng tự do.
vào ngày 9 tháng 8, khi đang luyện tập Senderos đã bị rách gân Achilles. Anh đã trải qua phẫu thuật và dự kiến sẽ trở lại sau 6 tháng.

Cuộc sống cá nhân
Senderos nói được 6 ngôn ngữ: Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Đức, Ý và Bồ Đào Nha. Anh trai của anh Julien là vận động viên bóng rổ chuyên nghiệp hiện đang chơi cho Meyrin Grand-Saconnex và đội tuyển Thụy Sĩ.

Trong khoảng thời gian ở Arsenal, các cổ động viên đã đặt cho anh biệt danh Swiss Tony. cái tên này bắt nguồn từ một nhân vật trong The Fast Show, và là một cách chơi chữ dựa vào quốc tịch, phong cách thi đấu giống Tony Adams của anh.

Thống kê sự nghiệp

Bàn thắng quốc tế
Scores and results list Switzerland's goal tally first.

Danh hiệu
Arsenal
Cúp FA: 2005
Emirates Cup: 2007
Amsterdam Tournament: 2005, 2007
Á quân
UEFA Champions League: 2006
Football League Cup: 2007
FA Community Shield: 2005

Chú thích

Liên kết ngoài

 Thông tin về Philippe Senderos trên trang Sporting-heroes.net

Sinh năm 1985
Nhân vật thể thao từ Genève
Nhân vật còn sống
Trung vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Thụy Sĩ
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Thụy Sĩ
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Thụy Sĩ
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Thụy Sĩ
Cầu thủ bóng đá Thụy Sĩ ở nước ngoài
Vận động viên Thụy Sĩ ở Anh
Vận động viên Thụy Sĩ ở Ý
Vận động viên Thụy Sĩ ở Tây Ban Nha
Vận động viên Thụy Sĩ ở Hoa Kỳ
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ
Cầu thủ bóng đá Servette FC
Cầu thủ bóng đá Arsenal F.C.
Cầu thủ bóng đá A.C. Milan
Cầu thủ bóng đá Everton F.C.
Cầu thủ bóng đá Fulham F.C.
Cầu thủ bóng đá Valencia CF
Cầu thủ bóng đá Aston Villa F.C.
Cầu thủ bóng đá Grasshopper Club Zürich
Cầu thủ Giải bóng đá ngoại hạng Thụy Sĩ
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá La Liga
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Người Thụy Sĩ gốc Tây Ban Nha
Người Thụy Sĩ gốc Serbia
Cầu thủ bóng đá Rangers F.C.
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Scotland
Cầu thủ bóng đá Scottish Professional Football League
Cầu thủ bóng đá Houston Dynamo
Cầu thủ bóng đá Major League Soccer
Vận động viên Thụy Sĩ ở Scotland


title: Phylidorea squalens

text:
Phylidorea squalens là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Phylidorea
Limoniidae ở vùng Palearctic
Động vật được mô tả năm 1838


title: Latebraria

text:
Latebraria là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae có ở phía nam Bắc Mỹ và Trung Mỹ.

Loài
 Latebraria amphipyroides Guénée, 1852
 Latebraria errans Walker, 1858
 Latebraria janthinula Guénée, 1852

Chú thích

Tham khảo

 Latebraria  at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database
Latebraria amphipyroides, Moth Photographers' Group
Latebraria amphipyroides, BugGuide
Latebraria

Thermesiini


title: Margovula translineata

text:
Margovula translineata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ovulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Margovula


title: Cardiophorus commiphorae

text:
Cardiophorus commiphorae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Wurst, Schimmel & Platia miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Brunellia zamorensis

text:
Brunellia zamorensis là một loài thực vật thuộc họ Brunelliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 León-Yánez, S. & Pitman, N. 2003. Brunellia zamorensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Z


title: Lomemus elegans

text:
Lomemus elegans là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Lomemus


title: Ethmiidae

text:
Ethmiidae là một họ bướm đêm kích thước nhỏ trong siêu họ Gelechioidea. Họ này đôi khi cũng bao gồm các phân họ Elachistidae hoặc Oecophoridae, được gọi là Ethmiinae.

Các chi
Có 7 chi hiện được xếp vào họ này; một số khác, ngày nay được xem là các tên đồng nghĩa (hầu hết thuộc Ethmia):
 Agrioceros
 Betroka
 Erysiptila
 Ethmia
 Macrocirca
 Pseudethmia
 Sphecodora

Pyramidobela đôi khi cũng được xếp vào họ này, nhưng nó thường thuộc họ Oecophoridae (hay phân họ Oecophorinae, nếu Ethmiidae bao gồm Oecophoridae ở dạng phân họ).

Hình ảnh

Tham khảo

 See also Gelechioidea Talk page for comparison of some approaches to gelechioid systematics và taxonomy.
  (2003): Markku Savela's Lepidoptera và some other life forms – Ethmiinae  [sic]. Version of 2003-DEC-29. Truy cập 2010-APR-21.


title: Clackamas, Oregon

text:
Clackamas là một khu thống kê trong Quận Clackamas, Oregon, Hoa Kỳ. Dân số theo điều tra dân số năm 2000 là 5.177 người. Đây là một khu ngoại ô của Portland, Oregon.

Nó là nơi có trung tâm mua sắm có tên gọi là Clackamas Town Center và Trại Withycombe, một căn cứ quân sự. Clackamas cũng có chi nhánh của Bệnh viện Kaiser Permanente.

Địa lý
Clackamas nằm ở vị trí  (45.409942, -122.560180).

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, khu thống kê này có tổng diện tích 2,1 dặm vuông Anh (5,5 km²), tất cả đều là đất

Một số đường chính đi qua Clackamas gồm có Xa lộ Oregon 212 và Xa lộ Liên tiểu bang 205.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Quận Clackamas, Oregon


title: 19263 Lavater

text:
19263 Lavater (1995 OH10) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 7 năm 1995 bởi F. Borngen ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19263 Lavater

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Copadichromis chrysonotus

text:
Copadichromis chrysonotus là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Malawi, Mozambique, và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Kazembe, J., Makocho, P. & Mailosi, A. 2005. Copadichromis chrysonotus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Copadichromis


title: Saint-Patrice-de-Claids

text:
Saint-Patrice-de-Claids là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 32 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintpatricedeclaids


title: 2506 Pirogov

text:
2506 Pirogov (1976 QG1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 26 tháng 8 năm 1976 bởi N. Chernykh ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2506 Pirogov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1976


title: 4413 Mycerinos

text:
4413 Mycerinos (4020 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4413 Mycerinos

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Ectoedemia quadrinotata

text:
Ectoedemia quadrinotata là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Kentucky và Ohio.

Sải cánh dài 4–5 mm. Có hai lứa trưởng thành một năm, làm tổ vào tháng 7 và từ cuối tháng 8 đến giữa tháng 10.

Ấu trùng ăn Carpinus caroliniana và Corylus americana. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nepticulidae of North America

Ectoedemia


title: Hydropsyche indica

text:
Hydropsyche indica là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Sisteron

text:
Sisteron (Occitan: Sisteron trong quy phạm kinh điển hay Sisteroun trong quy phạm Mistralian) là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur ở đông nam nước Pháp. Người dân ở đây được gọi là 'Sisteronnais'.

Xem thêm
 Route Napoléon

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Town of Sisteron council
 Additional town information

Xã của Alpes-de-Haute-Provence


title: 5597 Warren

text:
5597 Warren (1991 PC13) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 8 năm 1991 bởi H. E. Holt ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5597 Warren

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Vườn quốc gia Salonga

text:
Vườn quốc gia Salonga là một vườn quốc gia nằm trong lưu vực sông Congo thuộc Cộng hòa Dân chủ Congo. Đây là nơi có rừng mưa nhiệt đới lớn nhất châu Phi với diện tích 36.000 km² Về mặt hành chính, vườn quốc gia thuộc các tỉnh Mai Ndombe, Equateur, Kasaï và Sankuru.

Lịch sử
Được thành lập vào năm 1956 với tên gọi ban đầu là vườn quốc gia Tshuapa. Ranh giới như hiện tại của vườn quốc gia được thông qua sắc lệnh của tổng thống Mobutu Sese Seko năm 1970. Năm 1984, vườn quốc gia được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Tuy nhiên, do cuộc nội chiến kéo dài ở phía đông đất nước khiến vườn quốc gia này bị đe dọa và nó bị liệt vào Danh sách di sản thế giới bị đe dọa từ năm 1999.

Vườn quốc gia được quản lý bởi Viện Bảo tồn thiên nhiên Cộng hòa Dân chủ Congo và Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên kể từ năm 2015. Một sự hợp tác mạnh mẽ tồn tại giữa những người bảo vệ vườn quốc gia và người Iyaelima, với việc các ngôi làng Iyaelima được sử dụng làm đồn bảo vệ. Được biết mật độ Tinh tinh lùn cao nhất xung quanh các làng Iyaelima không gây ra mối đe dọa nào cho các loài biểu tượng của vườn quốc gia.

Địa lý
Đây là một khu rừng nhiệt đới nguyên sơ nằm trên khu vực giữa thủ đô Kinshasa và Kisangani. Trong vườn quốc gia không có đường và hầu hết chỉ có thể di chuyển bằng thuyền trên sông. Phía nam là nơi sinh sống của những Người Iyaelima có thể tiếp cận qua Sông Lokoro chảy qua trung tâm và phía bắc vườn quốc gia và sông Lula ở phía nam.

Động thực vật
Vườn quốc gia có hệ động vật phong phú gồm nhiều loài bị đe dọa như tinh tinh lùn, Khỉ Dryas, Khỉ đỏ colobus Tshuapa, Công Congo, Báo hoa mai, Voi rừng châu Phi, Cá sấu mõm dẹt. Một số loài đáng chú ý khác gồm Tê tê đuôi dài, Tê tê đất, Tê tê cây, Cầy mangut mảnh Angola, Hà mã, Beo vàng châu Phi, Lợn lông rậm, Linh dương Bongo, Linh dương lưng vàng, Linh dương Sitatunga, Hươu đùi vằn, Linh dương bụi rậm, Cheo cheo nước và Trâu rừng châu Phi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Wildlife Conservation Society
 UNESCO Salonga National Park Site
 UNESCO Natural Site Data Sheet

Salonga
Salonga
Salonga


title: 7223 Dolgorukij

text:
7223 Dolgorukij (1982 TF2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 10 năm 1982 bởi Zhuravleva, L. V., Karachkina, L. G. ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7223 Dolgorukij

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Lyudmila Zhuravlyova
Được phát hiện bởi Lyudmila Karachkina
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Toorongus minutus

text:
Toorongus minutus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Toorongus


title: Benedictus flavicalli

text:
Benedictus flavicalli là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Scherer miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Benedictus


title: Romescamps

text:
Romescamps là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 213 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Elateroidea

text:
Elateroidea là một liên họ bọ cánh cứng.

Các họ
 Anischiidae
 Artematopodidae Lacordaire, 1857 – soft-bodied plant beetles (= Eurypogonidae)
 Brachypsectridae Leconte & Horn, 1883 – Texas beetles
 Cantharidae – soldier beetles
 Cerophytidae – rare click beetles
 Drilidae Blanchard, 1845
 Elateridae – click beetles (bao gồm Ampedidae, Dicronychidae, Lissomidae, Prosternidae, Protelateridae, Pyrophoridae, Synaptidae)
 Eucnemidae Eschscholtz, 1829 – false click beetles (bao gồm Perothopidae)
 Lampyridae – firefly beetles
 Lycidae – net-winged beetles
 Omalisidae Lacordaire, 1857 (= Homalisidae, Omalysidae)
 Omethidae LeConte, 1861 – false firefly beetles
 Phengodidae LeConte 1861 – glowworm beetles (bao gồm Telegeusidae)
 Plastoceridae Crowson, 1972
 Podabrocephalidae Pic, 1930
 Rhagophthalmidae (sometimes in Phengodidae, might belong in Lampyridae)
 Rhinorhipidae Lawrence, 1988
 Throscidae Laporte, 1840 – false metallic wood-boring beetles (= Balgidae, Trixagidae)

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tree of Life - Elateroidea

Elateroidea


title: Saint-Étienne-de-Crossey

text:
Saint-Étienne-de-Crossey là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Isère

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintetiennedecrossey


title: Bulbophyllum teretibulbum

text:
Bulbophyllum teretibulbum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

teretibulbum]]

T


title: Polyptychus chinensis

text:
Polyptychus chinensis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Trung Quốc, Đài Loan và quần đảo Ryukyu.

Sự miêu tả
Sải cánh dài 92–112 mm.

Phụ loài
Polyptychus chinensis chinensis (Taiwan và miền quần đảo nam Ryukyu)
Polyptychus chinensis draconis Rothschild & Jordan, 1916 (miền trung tới tây nam Trung Quốc)
Polyptychus chinensis draconoides Mell, 1935 (miền trung tới miền đông Trung Quốc)
Polyptychus chinensis shaanxiensis Brechlin, 2008 (Thiểm Tây)

Chú thích

Tham khảo

Polyptychus


title: Melanotus jendeki

text:
Melanotus jendeki là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: 9994 Grotius

text:
9994 Grotius là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó bay quanh Mặt Trời theo chu kỳ 4.15 năm.

Được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi C. J. van Houten và I. van Houten-Groeneveld ngày photographic plates made bởi T. Gehrels, Tên chỉ định của nó là 4028 P-L. It was later renamed 9994 Grotius, to honour Hugo Grotius.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels


title: Antocha triangularis

text:
Antocha triangularis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Tôma Aquinô

text:
Thomas Aquinas (tiếng Ý: Tommaso d'Aquino, tiếng Latinh và tiếng Anh: Thomas Aquinas) (1225-1274), cũng phiên âm là Tômát Đacanh từ tiếng Pháp Thomas d'Aquin, là một tu sỹ, linh mục dòng Đa Minh người Ý và là một nhà thần học và triết học có nhiều ảnh hưởng trong truyền thống chủ nghĩa kinh viện mà trong lĩnh vực này ông cũng được gọi là "Doctor Angelicus" và "Doctor Communis". Tôma sinh ra tại lâu đài của cha mình: lâu đài Roccasecea, thuộc lãnh thổ Napoli. Phần tên "Aquinas" của tên ông là từ tên của vùng đất Aquino, vốn thuộc về gia đình ông cho đến năm 1137.

Thomas là người đề xướng quan trọng nhất của thần học tự nhiên, và là cha đẻ của học thuyết Thomas. Ông có ảnh hưởng đáng kể trong tư tưởng phương Tây, và nhiều triết học hiện đại đã được hình thành trong quá trình phát triển hoặc phản đối ý tưởng của ông, đặc biệt là trong các lĩnh vực đạo đức, luật tự nhiên, siêu hình học, và lý luận chính trị. Không giống như nhiều trường phái trong Giáo hội thời gian đó, Thomas chấp nhận một số ý tưởng do Aristotle đưa ra - người mà ông gọi là "vị Triết gia" - và ông đã cố gắng kết hợp triết học Aristotle với các nguyên tắc của Kitô giáo. Các tác phẩm của ông được biết đến nhiều nhất là Summa Theologica (Tổng luận thần học) và Summa contra Gentiles (Tổng luận chống lại dân ngoại). Bình luận của ông về Kinh Thánh và Aristotle là một phần quan trọng trong các tác phẩm của ông. Hơn nữa, ông còn nổi bật với những bài thánh ca Thánh Thể của mình, chúng đã trở thành một phần của phụng vụ Giáo hội.

Tiểu sử
Cha ông là bá tước Landulf, một dòng tộc lâu đời ở phía nam nước Ý, mẹ ông là nữ bá tước Theodora của nhà Theate, một dòng dõi quý tộc Norman. Thuở thiếu thời ông theo học tại tu viện Monte Cassino, tiếp đến ông học ở đại học Naples, khi tốt nghiệp ông đi theo học các tu sĩ dòng thánh Dominic. Các trưởng tu sĩ dòng thánh Dominic nhanh chóng nhận thấy tài năng của Thomas nên liền gửi anh tới Köln, ở đây Thomas trở thành học trò giỏi nhất và sau này là đồng nghiệp của Albertus Magnus. Ông đi theo Albert đến Paris sau đó lại cũng theo Albert quay lại Köln và trở thành giáo sư. Sau này ông còn đi nhiều nơi như Naples, Paris, Rome và nhiều nơi khác ở Ý để giảng dạy và thuyết trình trước công chúng. Ông từng được nhiều vị hoàng mời tới để trao đổi thêm (Louis VIII, Charles,…) và cuối đời ông được phong Thánh.

Sự nghiệp

Tổng quát
Với nền tảng giáo dục như vậy, các tư tưởng và nghiên cứu của Thomas không khác gì của người thầy là Albert của mình. Thonas cũng rất hâm mộ Aristotle, Platon như người thầy của mình. Thomas bản chất vốn ít nghiên cứu, tìm tòi cái mới tuy nhiên ông lại cố gắng giải thích các điều căn bản của Aristotle và một số các nhà bác học khác sao cho đúng và giao thoa với Kinh Thánh, sao cho hợp ý Chúa. Chính xác hơn thì ông muốn sử dụng các kiến thức khoa học để phục vụ cho tôn giáo nhưng ông đã không thành công.

Nói chung, Thomas Aquinas là một trong những người đi sau kế thừa tư tưởng từ các bậc tiền bối nhiều nhất. Suy nghĩ lại những gì mà Aristotle để lại, chấp nhận tư tưởng của chủ nghĩa khắc kỷ, đồng quan điểm với chủ nghĩa Platon mới, Augustin thành Hippo, Boethius và dung hợp các quan điểm của Cicero, Averroes,..., đó là những gì mà Thomas đã làm.

Đức tin và lý trí
Tuy kế thừa từ những con người xuất sắc như vậy, Thomas Aquinas lại cho thấy suy nghĩ riêng của bản thân. Đối với ngài Thomas, triết học và thần học không phải là một, chúng theo đuổi những đối tượng khác nhau. Tuy nhiên, các đối tượng này lại không có sự đối lập nào với nhau. Nếu đối tượng của triết học là nghiên cứu những chân lý của lý trí thì đối tượng của thần học là chân lý của lòng tin tôn giáo.

Từ lập trường mang tính chất dung hòa trên, Thomas đã cho rằng Thiên Chúa là khách thể cuối cùng của triết học và thần học, là nguồn gốc nền tảng của mọi chân lý.

Vì vậy, về nguyên tắc, không có sự mâu thuẫn nào giữa thần học và triết học, giữa đức tin và lý tính. Thomas còn viếtː

Ấy thế nhưng, Thomas Aquinas lại đánh giá triết học thấp hơn thần học. Triết học thấp hơn thần học giống như là lý tính của người không thể nào bằng trí tuệ của Thượng đế. Vì vậy, "để giải thoát, con người phải biết chạy trốn khỏi lý tính của mình thông qua sự mặc khải của Chúa".

Theo Thomas, mọi nhận thức đều đến từ cảm giác. Nhưng các đối tượng như Thương đế, thần linh, linh hồn lại là các đối tượng đặc biệt, đây là các đối tượng siêu nhiên, siêu cảm giác. Vì vậy, chỉ cảm giác thôi là chưa đủ. Chính vì thế, cảm giác phải được bổ sung bằng đức tin.

Nếu mâu thuẫn giữa đức tin và lý tính xuất hiện thì, theo Thomas, có dấu hiệu để một trong hai cái đã sai. Sai lầm đó sẽ thuộc về lý tính, bởi không có sai lầm nào trong sự mặc khải của Chúa.

So với các bậc tiền bối như Augustin thành Hippo, Anselm thành Canterbury hay Pierre Abélard, Thomas đã có sự phân định rõ ràng hơn giữa hai mặt lý trí và đức tin. Đồng thời, ông thể hiện rõ tính nhất nguyên của mình trong vấn đề này khi ông bác bỏ quan niệm "chân lý hai mặt" tồn tại và ông cho rằng người ta có thể dùng ly trí để làm sáng tỏ tính hợp lý của các định đề không thể chứng minh mà phải chấp nhận như những định đề tín ngưỡng. Thomas bày tỏ rằng cái làm nên giá trị của triết học không phải là tính cách của Cơ Đốc giáo mà là tính hợp lý. Sách Triết học Trung cổ châu Âu đã viết như thế này về Thomasː

Giải thích Thiên Chúa
Trước Thomas Aquinas, nhiều người cô chứng minh sự hiện hữu của Thượng đế theo chiều từ nguyên nhân đến kết quả. Đó là những nhà triết học theo cái gọi là thần học bản chất, khẳng định Thiên Chúa là một hữu thể tối cao, là đấng sáng tạo hoàn hảo, là một hiển nhiên tuyệt đối không cần phải chứng minh. Ông viết như sauː

Thiên Chúa đã được đánh giá đúng bản chất của mình. Đó là một hữu thể không thể tranh cãi và không cần giải thích. Nếu ai đó cố làm vậy với trí tuệ nhỏ bé của bản thân (tức chấp nhận rằng con người do Chúa sáng tạo ra) thì đó là điều không thể chấp nhận được.

Còn khi triết học có Thomas, mọi thứ đã bị đảo ngược lại. Étienne Gilson cho biết các luận chứng của Thomas Aquinas về Thiên Chúa là Thiên Chúa hiện hữu, rất khác so với những tiền bối của ông. Đây là cách giải thích Thiên chúa là hữu thể sáng tạo ra vạn vật (có cả con người). Cụ thể, sự hiện hữu của Thiên Chúa được chứng mình bằng năm con đường là đi tìmː
 Nguồn gốc đầu tiên của vận độngː Mọi chuyển động cần phải có động lực ban đầu nhưng cái đóng vai trò động lực, lực đẩy thì không nhất thiết phải ở trong chuyển động. Vì vậy, phải có một hữu thể là động lực của mọi vận động nhưng hữu thể đó không ở trong vận động.

 Nguyên nhân đầu tiênː Các nguyên nhân tác động trong thế giới không thể là vô cùng để mãi mãi đi từ nguyên nhân này đến nguyên nhân khác. Vì vậy, "nếu không có một nguyên nhân tác động làm giới hạn tuyệt đối cho chuỗi nguyên nhân tác động thì không thể có giới hạn cuối cùng hay giới hạn trung gian được". Nguyên nhân đầu tiên thông qua nguyên nhân trung gian hoặc qua nhiều hơn một nguyên nhân trung gian để nối liến với nguyên nhân cuối cùng. Bởi vậy, nguyên nhân đầu tiên và nguyên nhân cuối cùng thực chất là một. Vì vậy, nếu xóa bỏ nguyên nhân đầu tiên thì cũng có nghĩa là xóa bỏ nguyên nhân cuối cùng. Và nếu không xác định được giới hạn đầu tiên cho các nguyên nhân tác động thì cũng chẳng có nguyên nhân trung gian nào cả. Nếu điều đó xảy ra thì chỉ là một thế giới chết, bất động mà thực tế thì thế giới sinh sôi nảy nở không ngừng. Vì thế, không thể không có nguyên nhân đầu tiên và nguyên nhân đó chính là Thiên Chúa.
 Tính tất yếu đầu tiênː Các sự vật ở trạng thái ngẫu nhiên, vì thế "phải công nhận một hữu thể tự nó tất yếu, không phải và không cần có nguyên nhân cho sự tất yếu của nó ở bên ngoài bản thân nó. Tuy nhiên, nó lại là nguyên nhân tất yếu cho những cái khác. Hữu thể ấy mọi người gọi là Thiên Chúa.
 Thang bậc hoàn hảo nhấtː Các sự vật trong thế giới hiện hữuu trong các mức độ hoàn thiện khác nhau, nên "phải có một cái gì tuyệt đối thiện, tuyệt đối thực, tuyệt đối đẹp và có giá tri, vượt trên tất cả, và do đó, hữu thể một cách tuyệt đối. Vì vậy, phải có một hữu thể làm nguyên nhân cho hữu thể cái thiện hoàn hảo và mọi cái hoàn hảo khác cho tất cả mọi sự vật; hữu thể đó chúng ta gọi là Thiên Chúa."
 Mục đích tối caoː Tính chất hợp lý của giới tự nhiên không thể giải thích bằng những nguyên nhân tự nhiên. Vì vậy, cần tồn tại một thực thể siêu lý trí tự nhiên điềuu chính thế giới.

Nhiều học giả thế hệ sau cho rằng tính đồng kết của năm con đường chứng minh sự hiện hữu của Thiên Chúa của Thomas Aquinas đều được xây dựng trên một nền tảng hiện sinh, trên cơ sở áp dụng tính tất yếu của mối liên hệ nhân quả. Trong đó, kết quả được xem là chứng ly đối chất để khẳng định sự hiện hữu của Chúa. Còn có thể có những nhận định, đánh giá khác nhau về cách chứng minh của ông, nhưng có lẽ dễ chấp nhận hơn cả là ý kiến của Gilson ("phải khởi đầu từ một hiện hữu, vì chỉ cần chấp nhận bất cứ một nguyên do nào hợp lý trong đời sống thường nhật thì cũng đủ chứng minh cho sự hiện hữu của Thiên Chúa").

Quan điểm về vũ trụ
Nói chung, Thomas Aquinas kế thừa suy nghĩ của các nhà triết học của chủ nghĩa kinh viện. Ông cho rằng hệ thống địa tâm của Ptolemey có giá trị như các giáo điều của tôn giáo. Ông ủng hộ quan điểm trung tâm của vũ trụ là Trái Đất bất động. Mặt Trời, Mặt Trăng và 5 hành tinh gắn với những hình cầu do các tinh thần đặc biệt trấn giữ, làm xung lực để quay quanh Trái Đất. Giới hạn cuối cùng của Trái Đất là hình cầu thứ tám. Bước ra khỏi nó là nơi của Chúa trời. Con người sống ở trung tâm của vũ trụ. Mọi cái sinh ra đã hàm chứa ngay mục đích từ đầu. "Cuộc sống của sư tử không thể thiếu sự tàn bạo của bạo chúa", những thiên tai như động đất, lụt lội, bão tố, mưa đá là Chúa trời gây ra để trừng phạt con người. Nhưng trời không thể nào chừng trị con người vô tội và người gián tiếp vào thế phải chấp nhận để được sinh tồn. Những hậu quả trên phải có nguyên nhân tác động đến vũ trụ

Ý kiến về cái chung
Thomas Aquinas đã đứng trên lập trường chủ nghĩa duy thực ôn hòa để giải quyết cái chung. Theo ông, cái chung tồn tại tên ba mặtː
 Là mẫu mực lý tưởng của các sự vật cụ thể, có trước các sự vật cụ thể và tồn tại ở trong trí tuệ của Thượng đế.
 Là bản chất hiện hữu của các sự vật cụ thể.
 Là sự trừu tượng hóa các sự vật cụ thể.

Nhận thức luận
Thomas Aquinas đã tiếp thu quan niệm hình dạng của Aristotle. Theo ông, mọi nhận thức đều diễn ra trong chủ thể nhờ tiếp thu sự tác động từ hình ảnh của khách thể. Nhưng đó là sự tiếp nhận có chọn lọc. Chủ thể chỉ tiếp nhận ở khách thể những cái gì giống với chủ thể (hình ảnh về sự vật) chứ không phải mọi tồn tại về khách thể, là bản thân sự vật vì cái gia nhập vào tinh thần của chủ thể không thể là bản thân khách thể mà phải là cái đã mất đi tính vật chất, hiển hiện lên trong một hình dạng của nó. Bởi nguyên tắc tinh thần chỉ được tiếp nhận được những cái thuộc về tinh thần.

Hình dạng được Thomas Aquinas phân thành hai hình dạngː
 Hình dạng cảm tínhː Đây là hình dạng có trật tự ở bậc thấp. Nó chỉ bao bao quát sự vật với những tính chất ngẫu nhiên, bề ngoài như hình dáng, màu sắc, mùi vị, nhưng nhờ nó mà cái cảm giác trở nên cái cảm thụ tích cực.
 Hình dạng lý tínhː Đây là hình dạng có trật tự ở bậc cao. Thông qua hình dạng lý tính, con người tiếp nhận được những cái chung, cái giống với đối tượng, cái mà trong đó chứa đựng nhiều thực thể riêng biệt để xâm nhập vào bản chất của nó.

Là con trai của một nhà thần học nổi tiếng, tuy vậy tư tưởng của Thomas trong vấn đề này trở thành bước tiến lớn của triết học kinh viện. Ông quan tâm rất nhiềuu những gì Aristotle để lại mà dửng dưng trước di sản của Platon. Thế nhưng, Thomas cũng để lại khá nhiều yếu tố tiêu cực như nặng về logic hình thức, lập luận sáo rỗng, xa rời nghiên cứu có tính chất kinh nghiệm.

Lý thuyết về xã hội
Thomas Aquinas tán dương sự thống trị của nhà thờ với nhân dân. Đối với ông, cuộc sống dưới trần gian chỉ là sự chờ đợi và chuẩn bị cho cuộc sống tốt đẹp hơn ở thế giới bên kia. Vì vậy, nhiệm vụ của vương quốc trần thế là thực hiện yêu cầu chính quyền tối cao là nhà thờ và trừng phạt không thương tiếc những kẻ tà giáo.

Ảnh hưởng
Vào ngày 4 tháng 8 năm 1879, trong thông điệp Oeterni Patris, Giáo hoàng Leo XIII tuyên bố học thuyết của Thomas Aquinas là bắt buộc với mọi giáo hội Cơ Đốc giáo với tư cách "triết học duy nhất chân chính của Cơ Đốc giáo". Còn trong Giáo luật sửa đổi năm 1918, ở khoản 589 có quy định các chủng sinh phải học ít nhất hai năm triết học và bốn năm thần học theo lý thuyết của ngài Thomas mới trở thành được Linh mục. Khoản 1336 yêu cầu các giáo viên chủng viện phải lấy phương pháp và nguyên tắc của ông làm chuẩn.

Tác phẩm
Tác phẩm lớn nhất của Tôma là cuốn Summa, cuốn sách ông viết từ năm 23 tuổi cho tới lúc chết tuy mới chỉ đến phần III. Cuốn sách đã thể hiện vô cùng rõ quan điểm của Tôma, ông cho rằng mọi hiện tượng tự nhiên, theo ý Chúa, đều có giá trị riêng của nó. Ông đã cố gắng giải thích vì sao hiện tượng lại xảy ra như thế theo kiểu vì Chúa muốn như thế. Ví dụ như ông cho rằng sự giống nhau giữa các loài là bởi vì chúng được tạo ra gần nhau, Chúa đã lấy hình mẫu của con trước để tạo thành con sau.

Dưới đây là danh sách các tác phẩm của Thomasː
 Về tính vĩnh cửu của thế giới nhằm chống lại những kẻ càu nhàu
 Sự thống nhất của lý tính nhằm chống lại Averroes
 Về sự cầm quyền của các lãnh chúa
 Về sự tồn tại và bản chất (1250-1256)
 Tổng số chân lý của giáo hội Cơ Đốc giáo nhằm chống lại đa thần giáo (1259-1264)
 Giải thích biểu tượng niềm tin của các giáo đồ
 Vấn đề phép màu nhiệm
 Về sức mạnh của Chúa
 Về các thiên thần
 Về quỷ dữ
 Về các việc làm bí ẩn của giới tự nhiên
 Về số phận
 Bình luận về siêu hình học của Aristotle
 Bình luận về cuốn sách "Về tâm hồn" của Aristotle
 Bình luận về "Đạo đức của phái Nicolas

Nhận định
Có lẽ Tôma là một nhà thần học, triết học nhiều hơn là một nhà khoa học, các quan điểm của ông về các lĩnh vực này cho đến ngày nay vẫn còn được đưa ra bàn luận. Mặc dù vậy ông cũng được mệnh danh là "Thầy thuốc của dòng Dominic". Dù rằng các lập luận không đúng nhưng nó cũng (không biết bao nhiêu lần) làm sôi động nền khoa học châu Âu, là tiền đề cho các ý tưởng mới, nghiên cứu sau này.

Vì chịu ảnh hưởng rất nhiều Aristotle, triết học của Thomas có hai đặc điểm nổi bậtː
 Hệ thống tư tưởng của Thomas trở nên sinh động hơn gần gũi hơn với hiện thực. Mặc dù Vladimir Ilyich Lenin cho đó là tư tưởng kinh viện, đã giết chết sự sáng tạo của Aristotle cũng như làm bất tử hóa những cái đã chết, ông cũng đánh giá cao sự kế thừa này của Thomas bởi Aristotle đã phê phán chính người thầy của mình là Platon khi triết học của ông thấy mang tính chất bất khả tri.
 Quá dựa vào những ý kiến của Aristotle, Thomas đã không cho phép mình một sự sáng tạo thực sự. Bởi Thomas cũng như nhiều người trước đó và đương thời đều coi Aristotle là mặt trời của tri thức. Bertrand Russell đã viết về thực tế này như sauː

Danh ngôn

Sách tham khảo

 .

Ghi nhận

Đọc thêm

 Paterson, Craig & Matthew S. Pugh (eds.), Analytical Thomism: Traditions in Dialogue. Ashgate, 2006. Introduction to Thomism

 Strathern, Paul (1998). Thomas Aquinas in 90 Minutes. Chicago: I.R. Dee. 90 p. ISBN 1-56663-194-7

Chú thích

Liên kết ngoài

Tiểu sử
 St. Thomas Aquinas (pdf ) biography from Fr. Alban Butler's Lives of the Saints

 St. Thomas Aquinas article by Daniel Kennedy in Catholic Encyclopedia (1912), at NewAdvent.org
 St. Thomas Aquinas  biography by Jacques Maritain
 St. Thomas Aquinas biography by G. K. Chesterton protected by copyright outside Australia
 Vita D. Thomae Aquinatis]  a pictorial life of Aquinas from a manuscript by Otto van Veen (1610)

Về tư tưởng của ông
 Actus Essendi: An Electronic Journal on Aquinas's Doctrine of the Act of Being.
 Brown, Paterson. "Infinite Causal Regression" , Philosophical Review, 1966.
 Brown, Paterson. "St. Thomas's Doctrine of Necessary Being" , Philosophical Review, 1964.
 Instituto Teológico São Tomás de Aquino  (Portuguese)
 On the legend of St. Albert's automaton
 Aquinas on Intelligent Extra-Terrestrial Life
 Poetry of St. Thomas Aquinas
 Biography and ideas  at SWIF/University of Bari/Italy (Italian)
Postilla in Job From the Book and Special Collections Division at the Library of Congress
 Aquinas's Moral, Political and Legal Philosophy

 Thomas Aquinas at Find a Grave
 Thomistic Philosophy  Inspired by the enduring thought of Saint Thomas Aquinas
 Article on Thomism by the Jacques Maritain Center of Notre Dame University
 Thomistica.net news and newsletter devoted to the academic study of Aquinas
 Aquinas the Scholar  from The Thirteenth, the Greatest of Centuries, ch. XVII. by James Joseph Walsh
 A discussion of Aquinas on BBC Radio 4's In Our Time series 2009

Tác phẩm của ông

 Corpus Thomisticum – his complete works in
 De Rationibus Fidei/Reasons for the Faith against Muslim Objections...
 Documenta Catholica Omnia – his complete works in PDF files, in , , , , , ,
 [http://www.nd.edu/Departments/Maritain/etext/gc.htm Summa contra Gentiles Summa Theologica The Principles of Nature  On Being and Essence ()
 Catena Aurea (partial)

 Bibliotheca Thomistica IntraText: texts, concordances and frequency lists
 An Aquinas Bibliography
 Thomas Aquinas in English
 De Magistro  (On the teacher q. 11, a.1 of de Veritate'')
 Online Galleries, History of Science Collections, University of Oklahoma Libraries  High resolution images of works by Thomas Aquinas in.jpg and.tiff format.

Nhà triết học Ý
Tiến sĩ Hội Thánh
Thánh Công giáo Rôma
Sinh viên Đại học Paris
Triết gia chủ nghĩa kinh nghiệm
Sinh năm 1225
Mất năm 1274
Quý tộc Ý
Nhà biện hộ học Kitô giáo
Tu sĩ Dòng Đa Minh


title: Công An, Kinh Châu

text:
Công An (chữ Hán giản thể: 公安县, Hán Việt: Công An huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Kinh Châu, tỉnh Hồ Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Công An có diện tích 2257,5 km², dân số năm 2004 là 1,02 triệu người. Huyện Công An được chia thành các đơn vị hành chính gồm 14 trấn và 2 hương.
Trấn: Phu Hà, Dương Gia Hán, Ma Mông Khẩu, Giáp Trúc Viên, Áp Khẩu, Ngẫu Trì, Hoàng Sơn Đầu, Chương Trang Phô, Sư Tử Khẩu, Ban Trúc Đang, Mạnh Gia Khê, Nam Bình, Mao Gia Cảng.
Hương: Cam Gia Hán, Chương Điền Tự.

Tham khảo

Kinh Châu
Đơn vị cấp huyện Hồ Bắc


title: Baarin

text:
Baarin có thể là:
 Tả kỳ Baarin, thuộc địa cấp thị Xích Phong, khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.
 Hữu kỳ Baarin, thuộc địa cấp thị Xích Phong, khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.


title: Nomada furva

text:
Nomada furva là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Panzer mô tả khoa học năm 1798.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1798


title: Renea gormonti

text:
Renea gormonti là một loài động vật chân bụng trong họ Aciculidae. Nó là loài đặc hữu của Pháp.

Chú thích

Tham khảo

Gormonti
Động vật đặc hữu Pháp
Động vật được mô tả năm 1989


title: Nomada taicho

text:
Nomada taicho là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Tsuneki mô tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1973


title: Tuyên ngôn nhân quyền Hoa Kỳ

text:
Tuyên ngôn nhân quyền Hoa Kỳ là 10 tu chính án đầu tiên cho Hiến pháp Hoa Kỳ. Các tu chính án này đã được James Madison đưa ra trong một loạt các tu chính án hiến pháp vào năm 1789 tại Đại hội thứ nhất. Mười tu chính án này đã được phê chuẩn và trở thành Đạo luật Nhân quyền (hay Mười điều khoản về nhân quyền của Hiến pháp Mỹ) vào năm 1791. Các tu chính án này hạn chế quyền lực của Chính phủ liên bang, bảo vệ quyền của tất cả công dân, những người sinh sống và khách trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Trong các quyền được liệt kê  mà các tu chính án này đảm bảo có: tự do ngôn luận, tự do báo chí, và tự do tôn giáo;  quyền được mang vũ khí của người dân;  tự do hội họp; tự do kiến nghị; và các quyền không bị lục soát và tịch thu vô lý; không bị hình phạt tàn bạo và bất bình thường; và tự buộc tội do bị ép buộc. Tuyên ngôn nhân quyền cũng hạn chế quyền của Quốc hội bằng cách cấm Quốc hội ban hành luật về thành lập tôn giáo và bằng cách cấm Chính phủ liên bang tước quyền sống, quyền tự do hay tài sản của bất cứ người nào mà không thông qua tố tụng pháp luật.

Xem thêm
 Nhân quyền tại Hoa Kỳ

Chú thích

Tham khảo
 Irving Brant; The Bill of Rights: Its Origin and Meaning (1965) online version
 Ronald Hoffman and Peter J. Albert, eds. The Bill of Rights: Government Proscribed. University Press of Virginia for the United States Capitol Historical Society, 1997. 463 pp. ISBN 0-8139-1759-X  essays by scholars
 Kathleen Krull. A Kid's Guide to America's Bill of Rights (1999), 224 pp
 Robert Allen Rutland; The Birth of the Bill of Rights, 1776–1791 University of North Carolina Press, (1955) online
 Schwartz,  Bernard, Roots of the Bill of Rights, New York: Chelsea House: distributed by Scribner, 1980.  Five volume paperback edition of the two volume The Bill of Rights: a Documentary History, published in by Chelsea House in 1971.

 Labunski, Richard. James Madison and the Struggle for the Bill of Rights (2008)

Liên kết ngoài

Trang web Chính phủ Hoa Kỳ
 National Archives: The full text of the United States Bill of Rights
 Our Documents: OurDocuments.gov
 Library of Congress: Bill of Rights and related resources
 Footnote.com (partners with the National Archives): Online viewer with High-resolution image of the original document

Tư liệu liên quan
 Alexander Hamilton, Federalist, no. 84, 575–81, on opposition to the Bill of Rights
 Madison's June 1789 speech, "Amending the Constitution to include a Bill of Rights."

Tư liệu lịch sử và phân tích
 Examining the American Bill of Rights Using the Ethic of Justice
 An argument by Amherst College Professor Hadley Arkes, arguing against the Bill of Rights
 Bill of Rights Explained

Lịch sử Hoa Kỳ (1789–1849)
Hiến pháp Hoa Kỳ
Luật năm 1791

it:Bill of Rights


title: Cao Sơn (người Tày)

text:
Cao Sơn là bí danh của Nông Văn Thàn - một trong năm đội viên đầu tiên của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Thàn là một loại cây dẻo dai thường mọc ở chân vách núi đá, Cao là thanh cao, Sơn là ngọn núi. Cao Sơn - người có đức hạnh như ngọn núi cao. Tên Cao Sơn được "lấy" ra từ 2 điệu hát Then đặc sắc của người Tày là điệu Cao Sơn và điệu Lưu Thủy (Tàng Bốc, Tàng Nặm).

Chú thích

Tham khảo

Người Cao Bằng
Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh


title: Santa Cristina de la Polvorosa

text:
Santa Cristina de la Polvorosa là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 1.235 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Phrynobatrachus annulatus

text:
Phrynobatrachus annulatus là một loài ếch trong họ Petropedetidae.
Nó được tìm thấy ở Bờ Biển Ngà, Ghana, Guinea, và Liberia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Rödel, M.-O. & Schiøtz, A. 2004. Phrynobatrachus annulatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Phrynobatrachus


title: Castelnau-le-Lez

text:
Castelnau-le-Lez là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 60 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 15.229 người.

Thành phố kết nghĩa
  Plankstadt, Đức
  Argenta, Ý
  San Fernando de Henares, Tây Ban Nha

Tham khảo

Castelnaulelez


title: Edelsbach bei Feldbach

text:
Edelsbach bei Feldbach là một đô thị thuộc huyện Feldbach trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 16,05 km², dân số cuối năm 2005 là 328 người.

Tham khảo


title: Protodufourea wasbaueri

text:
Protodufourea wasbaueri là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Protodufourea
Động vật được mô tả năm 1955


title: Ceromitia arata

text:
Ceromitia arata là một loài bướm đêm thuộc họ Adelidae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Ceromitia
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Leza

text:
Leza là một đô thị trong tỉnh Álava, thuộc Xứ Basque, phía bắc Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 LEZA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia

Đô thị ở Álava


title: Beyries

text:
Beyries là một xã trong tỉnh Landes ở Aquitaine tây nam nước Pháp

Xem thêm
 Xã của tỉnh Landes

Biến động dân số

Tham khảo

Xã của Landes


title: Lasioglossum nefrens

text:
Lasioglossum nefrens là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Walker mô tả khoa học năm 1995.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1995


title: Nasa loxensis

text:
Nasa loxensis là một loài thực vật thuộc họ Loasaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Tham khảo

 Cornejo, X., Suin, L. & Pitman, N. 2004. Nasa loxensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Nasa


title: Gongora truncata

text:
Gongora truncata là một loài lan.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

truncata


title: Hylaeus damascenus

text:
Hylaeus damascenus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Magretti mô tả khoa học năm 1890.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1890