title: Phạm Huy Thông

text:
Phạm Huy Thông (1916–1988) là nhà thơ, nhà giáo, và nhà khoa học xã hội Việt Nam.

Tiểu sử
Phạm Huy Thông sinh ngày 22 tháng 11 năm 1916 tại Hà Nội trong một gia đình làm nghề kinh doanh lớn, có tinh thần dân tộc . Phạm Huy Thông là hậu duệ thế hệ thứ 24 của Phạm Ngũ Lão, và là thế hệ thứ 48 của thượng thủy tổ Phạm Tu. Quê gốc của Phạm Huy Thông ở làng (Đào xá), Đào Quạt, xã Bãi Sậy, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên.

Cha ông là nhà tư sản Phạm Chân Hưng, chủ hiệu vàng Chân Hưng (quê gốc Hưng Yên), là người giàu có tiếng ở phố Hàng Bạc trước Cách mạng Tháng Tám, cũng chủ tờ báo Nông - Công - Thương, chủ tịch khu Đông Kinh Nghĩa Thục (bao gồm phố Hàng Bạc và nhiều khu phố lân cận), chủ tịch Tuần lễ vàng đầu tháng 9-1945 do Hồ Chí Minh phát động.

Ngay từ nhỏ ông đã tỏ ra là một người có trí thông minh. Mới 16 tuổi ông đã nổi tiếng tiên phong của phong trào Thơ mới, điển hình là bài Tiếng địch sông Ô. Song thơ ca không phải là niềm đam mê duy nhất.

Năm 21 tuổi, ông đỗ cử nhân Luật tại Viện Đại học Đông Dương.

Học tập tại Pháp
Năm 1937, ông sang Pháp tiếp tục theo học chương trình đào tạo trên đại học các ngành Sử, Địa, Luật, Kinh tế, Chính trị.

Năm 26 tuổi, ông lần lượt thi đỗ Tiến sĩ Luật và Thạc sĩ sử địa tại Pháp. Năm 31 tuổi, ông được phong Giáo sư giữ chức Uỷ viên hội đồng giáo dục tối cao của Pháp

Năm 1946 tại Paris, ông được chọn giúp việc Chủ tịch Hồ Chí Minh và phái đoàn chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa ở hội nghị Fontainebleau. Chính những ngày được gần gũi Hồ Chí Minh ông đã chọn cho mình con đường mà Hồ Chí Minh đang đi.

Năm 1949, ông gia nhập Đảng cộng sản Pháp. Năm 1953, ông gia nhập Đảng Lao động Việt Nam.

Năm 1952, ông phụ trách tổ chức Việt kiều hải ngoại. Cũng trong năm đó ông bị trục xuất khỏi Pháp về Sài gòn.

Đầu năm 1955, ông bị chính quyền Pháp đưa về quản thúc tại Hải Phòng.

Hoạt động tại Việt Nam
Sau khi thoát khỏi nhà tù ông đảm nhiệm cương vị hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (1956-1966), Viện trưởng Viện Khảo cổ học (1967-1988), Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại biểu Quốc hội khóa II, III.

Trong phong trào chống Nhân văn - Giai phẩm, Phạm Huy Thông cũng có bài viết phê phán nhà triết học Trần Đức Thảo trong chiến dịch đấu tố ông. . Trần Đức Thảo sau này bày tỏ: "  Cách thức tố cáo, buộc tội tôi như thế đã làm cho y sau này bị xấu mặt cả đám văn nghệ sĩ cán bộ. Bởi lúc ấy, những gì mà mỗi trí thức đã viết ra, thì đều phơi bầy cái mặt trái, mặt thật xấu xa, hèn kém của họ".

Năm 1987, ông được bầu Viện sĩ nước ngoài Viện hàn lâm Khoa học Cộng hoà Dân chủ Đức.

Ông mất trong vụ án mạng bí ẩn tại nhà riêng vào ngày 21 tháng 6 năm 1988 tại Hà Nội. Cái chết của ông khá đột ngột, gây bất ngờ với bè bạn.

Phạm Huy Thông đã thể hiện là một người đặc biệt có tài về tổ chức và kinh nghiệm lãnh đạo. Điều đó được thể hiện khi ông lãnh đạo Viện Nghiên cứu khảo cổ học nghiên cứu thành công đề tài "Thời đại các Vua Hùng dựng nước", "Khảo cổ học 10 thế kỷ sau công nguyên", "Khảo cổ học với văn minh thời Trần"... góp phần làm cho Việt Nam trở thành một quốc gia có nền khảo cổ học mạnh tại Đông Nam Á. Ngoài ra ông còn là một nhà thơ, được nhắc đến trong cuốn "Thi nhân Việt Nam" của Hoài Thanh và Hoài Chân.

Theo GS Phan Huy Lê, Phạm Huy Thông là một nhà trí thức uyên bác và tài hoa trên nhiều lĩnh vực, từ thi ca đến luật học, sử học, khảo cổ học, nhưng hình như niềm đam mê suốt đời của ông là lịch sử và chất sử thấm vào ông trên tất cả các sáng tác, nghiên cứu và hoạt động xã hội.

Năm 2000, ông được nhận giải thưởng Hồ Chí Minh về công trình nghiên cứu khảo cổ (Con Moong, trống đồng Đông Sơn và 4 bài dẫn luận thời đại Hùng Vương). Tên ông được đặt cho một con đường vòng quanh hồ Ngọc Khánh tại Hà Nội và con đường mới đẹp nhất (có cả quảng trường) tại quận Gò Vấp TP. Hồ Chí Minh.

Tác phẩm
Thơ:
 Tiếng địch sông Ô (1936)
 Con voi già
 Anh-Nga (1936)
 Tiếng sóng (1934)
 Yêu-đương (1934)

Sử học, Khảo cổ học:
 Thời đại các Vua Hùng dựng nước
 Khảo cổ học 10 thế kỷ sau công nguyên
 Khảo cổ học với văn minh thời Trần

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Hà Nội
Người Hưng Yên
Cựu sinh viên Viện Đại học Đông Dương
Đảng viên Đảng Cộng sản Pháp
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Nhà khảo cổ học Việt Nam
Nhà thơ tiền chiến
Cựu giảng viên Đại học Sư phạm Hà Nội
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Giáo sư Việt Nam
Nhà thơ Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa II
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa III
Hiệu trưởng Đại học Sư phạm Hà Nội


title: Gordonia multinervis

text:
Gordonia multinervis là một loài thực vật thuộc họ Theaceae. Loài này có ở Malaysia và Singapore. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Chua, L.S.L. 1998. Gordonia multinervis . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Gordonia
Thực vật Malaysia
Thực vật Singapore
Thực vật dễ tổn thương


title: El Burgo

text:
El Burgo là một đô thị trong tỉnh Málaga, cộng đồng tự trị Andalusia Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Málaga.

Tham khảo

Đô thị ở Málaga


title: Sevastopol

text:
Sevastopol (; ; , phiên âm tiếng Việt: Xê-va-xtô-pôn), còn gọi là Sebastopol, là một thành phố cảng nằm về phía tây nam bán đảo Krym ở phía bắc Biển Đen. Theo thống kê năm 2001 Sevastopol có 342.451 cư dân. Thành phố này khi trước là căn cứ Hạm đội Biển Đen của hải quân Liên Xô. Hiện nay đây là căn cứ của Hải quân Nga, là lãnh thổ của Nga sau sự kiện xảy ra vào năm 2014 khi Sevastopol cùng với Cộng hòa Krym ly khai khỏi Ukraina và gia nhập Liên bang Nga. Ukraina xem Sevastopol là một trong hai thành phố trực thuộc trung ương của mình còn Nga xem đây là một thành phố liên bang của mình.

Vì có địa thế rất lợi hại, Sevastopol là một cứ điểm quan trọng của hải quân. Trong Chiến tranh vùng Krym quân Anh và Pháp bao vây Sevastopol gần một năm mới hạ được thành phố này.

Sau khi Liên Xô tan rã, Sevastopol trở thành một cảng thương mại và đóng thuyền, và tiến tục phát triển mặc dầu hải quân chi phối một phần hải cảng. Trong Thế chiến thứ hai, khoa học gia Nga nghiên cứu cá heo trong biển Đen tại Sevastopol tuy lúc đầu với mục đích quân sự, nhưng ngày nay những nghiên cứu này vẫn được duy trì tại Viện Hải dương học Sevastopol.

Ngoài ra, Sevastopol cũng có bãi biển cho khách du lịch từ các nước độc lập láng giềng đến du lịch.
Thành phố này được công nhận danh hiệu Anh hùng Liên Xô, biểu trưng là Huân chương ở lá cờ và huy hiệu của thành phố.

Lịch sử

Chiến tranh Krym

Trong chiến tranh Krym, nơi này trở thành nơi bị bao vây bởi liên quân Anh - Pháp - Ottoman - Sardegna.

Sau khi thành phố này thất thủ, nhiều sử gia cho rằng Nga hoàng Nikolai I đã tự đầu độc mình.

Tình trạng chính trị
Là cảng của Hạm đội Biển Đen của hải quân Liên Xô, Sevastopol cho tới 1991 là một thành phố khép kín, ngay cả dân cư ở Krym chỉ có giấp phép mới được vào. Khi Liên Xô bị giải thể 1991, nước Nga cũng mất đi chủ quyền của thành phố này. Với hợp đồng vào năm 1997 hạm đội này được chia ra, và hải quân Nga được phép ở lại cho tới năm 2017. Vào năm 2010 hợp đồng này được gia hạn cho tới năm 2042, đổi lại lại Ukraina được mua khí đốt rẻ hơn giá thị trường. Trước năm 2014, các tàu chiến của hạm đội biển Đen Nga neo đâu chung bên cạnh hạm đội của Ukraina. Các tàu chỉ phân biệt được bằng số thuyền: tàu Ukraina bắt đầu bằng chữ U lớn, ngoài ra còn có lá cờ Xanh-Vàng. Ngày 16 tháng 3 năm 2014, người dân Sevastopol đã bỏ phiếu đề nghị được sáp nhập vào Nga, ngày 18/3/2014, Tổng thống Nga đã ký sắc lệnh chính thức sáp nhập Sevastopol vào Liên bang Nga, Sevastopol ngày nay là một thực thể của Liên bang Nga, không chịu bất kỳ một sự quản lý nào từ chính quyền Kiev và các tàu chiến hiện nay trên Sevastopol là của hạm đội biển Đen của Nga.

Năm 1994 ban đầu chỉ có dân chúng ở Krim có thể ra vào tự do, sau này cả dân Ukraina còn lại cũng như du khách ngoại quốc.

Tham khảo

Thành phố cảng biển Đen

Hải quân Nga
Thành phố Anh hùng (Liên Xô)
Thành phố ven biển ở Nga
Vùng liên bang Krym
Tranh chấp lãnh thổ của Nga
Vùng lãnh thổ tranh chấp tại châu Âu
Vùng liên bang Phía Nam
Thành phố ven biển Ukraina
Thành phố cảng ở Ukraina
Tranh chấp lãnh thổ của Ukraina
Thành phố Krym
Thành phố liên bang của Nga
Tỉnh Taurida
Hải quân Ukraina
Thành phố cảng ở Nga
Căn cứ hải quân Nga và Liên Xô
Cựu căn cứ hải quân Ukraina
Địa điểm Holocaust ở Nga
Địa điểm Holocaust ở Ukraina
Khởi đầu năm 1783 ở Nga
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Nga


title: Lasioglossum bernardinense

text:
Lasioglossum bernardinense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1936


title: Aruba

text:
Aruba ( ; ) là một hòn đảo và quốc gia, đảo dài 32 km của Antilles nhỏ trong Biển Caribe, cách 27 km về phía bắc Bán đảo Paraguaná, Bang Falcón, Venezuela. Nó nằm trong Vương quốc Hà Lan, bao gồm phần châu Âu (Hà Lan) và phần châu Mỹ-Caribe (Aruba và Antille thuộc Hà Lan). Không giống như phần lớn khu vực châu Mỹ-Caribe, Aruba có khí hậu khô và đất đai khô cằn, nhiều xương rồng. Khí hậu này đã giúp ngành du lịch vì du khách đến đảo luôn có thể trông đợi thời tiết nắng ấm. Nó có diện tích là 193 km² và nằm bên ngoài vành đai núi lửa.

Khí hậu

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Ngân hàng Trung ương Aruba
 Cơ quan Hải cảng Aruba
 Cơ quan Hàng không Aruba
 Bảo hiểm sức khỏe Aruba (AZV)
 Aruba.com - Cổng điện tử Du lịch của chính phủ
 Đại học Aruba
 Arubaplaza.com  - Thông tin chi tiết về Aruba

 Tiền giấy Aruba
 NosFM.com - Đài phát thanh bằng tiếng Papiamento

Quốc gia Caribe của Vương quốc Hà Lan
Cựu thuộc địa Hà Lan
Lãnh thổ đặc biệt của Liên minh châu Âu
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Hà Lan
Khu dân cư thành lập thế kỷ 10


title: Pararrhaptica fuscoviridis

text:
Pararrhaptica fuscoviridis là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó là loài đặc hữu của Lanai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Pararrhaptica
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Gioan Maria Phan Đình Phùng

text:
Gioan Maria Phan Đình Phùng (1891–1944) là một Giám mục của Giáo hội Công giáo tại Việt Nam. Theo tài liệu của Giáo phận, ông nguyên là Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Phát Diệm trong thời gian ngắn ngủi từ năm 1943 đến năm 1944. Ông là người Việt thứ 4 được tấn phong chức Giám mục.

Giám mục Phan Đình Phùng sinh ra trong một gia đình Công giáo tại Kim Sơn, Ninh Bình. Sau quá trình tu học kéo dài 17 năm, ông được truyền chức linh mục năm 1924. Sau khi trở thành linh mục, ông lần lượt đảm nhận các chức vụ khác nhau như giáo sư chủng viện Penang, Đại chủng viện Thượng Kiệm và trở thành giám đốc Đại chủng viện Thượng Kiệm kiêm Tổng quản Địa phận Phát Diệm.

Tòa Thánh bổ nhiệm linh mục Phan Đình Phùng làm giám mục phó địa phận Phát Diệm năm 1940. Cuối năm 1943, giám mục Nguyễn Bá Tòng trao lại địa phận cho ông để nghỉ hưu. Chưa được bao lâu, giám mục Phùng qua đời tháng 5 năm 1944.

Thân thế và tu học
Giám mục Phan Đình Phùng sinh ngày 24 tháng 12 năm 1891 tại làng Kiến Thái, giáo xứ Trì Chính, Phát Diệm (nay thuộc xã Kim Chính, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình, thuộc Hạt Đại diện Tông tòa Phát Diệm), trong một gia đình thế tộc và đạo đức theo đạo Công giáo. Ông là hậu duệ của đại thần Phan Định Tuân. Tài liệu Nam Kỳ Địa phận cho rằng ông sinh vào cuối mùa thu năm 1892. Thân phụ ông là ông Phan Văn Thược và song thân đều làm nông nhưng có gia cảnh sung túc, riêng ông Thược còn là một thầy đồ và làm thuốc có tiếng trung vùng. Phan Đình Phùng là người con thứ tư trong số 7 người con gồm 3 nam và 4 nữ. Ông cũng là con trai đầu lòng của song thân. Sau khi sinh được năm ngày, cậu bé Phùng được cử hành nghi thức Bí tích Rửa Tội.

Từ năm bảy tuổi, Phan Đình Phùng đã theo học chữ nho với phụ thân. Ba năm sau đó, linh mục Cung phụ trách Hướng đạo quyết định đưa cậu đi học trường Latinh. Sau hai năm học tại trường Latinh, năm 1907, Phan Đình Phùng nhập học tại tiểu chủng viện Phúc Nhạc. Sau quá trình học tập tại Tiểu chủng viện, tháng 3 năm 1913, cậu được gửi sang Giáo hoàng chủng viện Pénang tiếp tục thụ huấn môn Thần học. Sau ba năm du học Penang, chủng sinh Phùng được cử hành nghi thức cắt tóc và được Giám mục Địa phận yêu cầu hồi hương, phân công đảm trách chức giáo sư Tiểu chủng viện Phúc Nhạc. Năm 1921, ông vào trường sách đoán, lần lượt nhận các chức nhỏ khác.

Thời linh mục
Ngày 5 tháng 4 năm 1924, Phó tế Phan Đình Phùng thụ phong chức linh mục bởi vị chủ sự nghi thức truyền chức là Giám mục Marcou Thành. Lễ truyền chức được cử hành tại Nhà thờ chính tòa Phát Diệm. Theo nguồn tin từ Nam kỳ Địa phận ngày 27 tháng 6 năm 1940, tân linh mục được chọn làm giáo sư Tiểu chủng viện Phúc Nhạc, cho đến năm 1928 thì đảm nhận chức Giám thị Hội Chân chánh học văn và quy củ các Chủng viện. Năm 1934, ông đảm trách vai trò 'quan phát chẩn' trường Thần học. Theo nguồn tin từ giáo phận Phát Diệm, tân linh mục được đề cử làm giáo sư chủng viện Penang cho đến năm 1932, Giám mục Alexandre Marcou Thành bổ nhiệm làm giáo sư Đại chủng viện Thượng Kiệm (Phát Diệm), phụ trách môn Thần học.

Năm 1936, Giám mục Nguyễn Bá Tòng bổ nhiệm linh mục Phan Đình Phùng vào chức vụ Giám đốc Đại chủng viện Thượng Kiệm kiêm chức Tổng đại diện Hạt Đại diện Tông Tòa Phát Diệm. Ông cũng được chọn làm Giám đốc Hội Thầy Giảng và Giám đốc Dòng Mến Thánh Giá Phát Diệm. Trong thời gian đảm nhận vai trò linh mục Tổng đại diện, ông hỗ trợ giám mục Gioan Baotixita Nguyễn Bá Tòng quản lý nhà các thầy giảng, các dòng nữ tu và các công tác khác. Ông cũng đã hỗ trợ Giám mục Tòng phát triển, chấn chỉnh nhiều dòng nữ tu.

Thời kỳ giám mục
Ngày 28 tháng 5 năm 1940, Giáo hoàng bổ nhiệm linh mục Phan Đình Phùng làm Giám mục hiệu tòa Marciana, chức vụ Giám mục phó Địa phận Phát Diệm. Tân giám mục là người Việt Nam thứ tư được phong giám mục, nhưng là người đầu tiên xuất thân từ Bắc Kỳ. Tin tức về đến Giám mục chính Địa phận Nguyễn Bá Tòng qua Khâm sứ Tòa Thánh vào ngày 2 tháng 6. Tuy vậy, cho đến ngày 11 tháng 6, tông sắc bổ nhiệm vẫn chưa về đến Phát Diệm. Trong thư gửi các linh mục Phát Diệm ngày 11 tháng 6, Giám mục Tòng cho biết ông đã nộp đơn xin giám mục phó, vì nhận thấy sức khỏe mình ngày càng giảm sút và sợ đột tử (chết thình lình). Nội dung thư, Giám mục Tòng cũng bày tỏ niềm vui mừng khi vị kế vị là một giáo sĩ bản xứ Việt Nam. Giám mục Tòng cũng đã gửi thư báo tin bổ nhiệm cho Giám mục Địa phận Vĩnh Long Phêrô Máctinô Ngô Đình Thục vào ngày 12 tháng 6. Nội dung thư, Giám mục Tòng cũng loan báo sẽ chờ tông sắc giáo hoàng, sau đó mới định ngày tấn phong tân giám mục. Ông cũng đề nghị cầu nguyện cho tân chức. Giám mục Thục sau đó đề nghị các giáo hữu trong Địa phận cầu nguyện cho tân giám mục.

Lễ tấn phong Giám mục cho Giám mục Tân cử Phan Đình Phùng được tiến hành vào ngày 3 tháng 12 năm 1940, tại Phát Diệm, với vị chủ phong là Khâm sứ Tòa Thánh Antonin Drapier với sự phụ phong của hai Giám mục Nguyễn Bá Tòng, Đại diện Tông Tòa Phát Diệm và và Louis De Cooman Hành, Đại diện Tông Tòa Thanh Hóa. Khẩu hiệu Giám mục của ông là "Lạy Chúa con yêu mến Chúa". Có tài liệu ghi nhận khẩu hiệu của ông là Yêu mến Chúa là sức mạnh. Tham dự lễ tấn phong còn có Toàn quyền Đông Dương Jean Decoux và Émile Louis François Grandjean, Thống sứ Bắc Kỳ. Hơn mười nghìn giáo dân và 11 giám mục từ các địa phận khác đến dự. Theo sách Lịch Sử Giáo Phận Phát Diệm của Vinh sơn Trần Ngọc Thụ đưa ra con số 10 giám mục tham dự và con số giáo dân khoảng 4 đến 5 vạn người. Lễ tấn phong cũng là dịp Triều đình Huế trao cho Giám mục Địa phận là Gioan Baotixita Nguyễn Bá Tòng Nam Long Bội tinh và Kim khánh, chính phủ Pháp trao Bắc Đẩu Bội tinh.

Ngày 27 tháng 12 năm 1943, giám mục Phan Đình Phùng kế vị chức vụ Giám mục Đại diện Tông Tòa Phát Diệm, thay cho Giám mục Nguyễn Bá Tòng vừa nghỉ hưu. Về quản lý địa phận, ông tiếp tục theo con đường của vị tiền nhiệm là giám mục Nguyễn Bá Tòng. Ngoài nhiệm vụ giám mục, ông quyết định tự thân huấn đức chủng sinh Đại chủng viện và các nữ tu Mến Thánh giá. Về dòng tu nữ này, ông quan tâm đến việc đào tạo Tập sinh dòng và phát triển chi nhánh tu viện Mến Thánh giá tại nhiều xứ đạo trong địa phận.

Phan Đình Phùng cũng cộng tác viết bài cho báo "Linh Mục Đông Dương" (Sacerdos Indosinensis), đóng góp các bài viết có giá trị cao về giáo luật. Tuy nhiên, chỉ sau hơn 5 tháng cai quản Hạt Đại diện Tông Tòa này, ông đột ngột qua đời vào ngày 28 tháng 5 năm 1944 tại tu viện Châu Sơn, Nho Quan, hưởng thọ 53 tuổi. Nhận được tin này, giám mục Nguyễn Bá Tòng đang hưu dưỡng trở về chấp chính địa phận, trước hết tổ chức tang lễ cho cố giám mục Phan Đình Phùng. Giám mục Phùng qua đời sau khi chủ sự lễ khấn dòng cho các tu sĩ tại tu viện.

Giám mục Phan Đình Phùng được an táng trong nhà thờ chính tòa Phát Diệm, bên cạnh mộ của Giám mục Alexandre Marcou.

Nhận định
Đức ông Vinh Sơn Trần Ngọc Thụ, viết trong sách Lịch Sử Giáo Phận Phát Diệm đánh giá Giám mục Phan Đình Phùng:

Tông truyền
Giám mục Gioan Maria Phan Đình Phùng, được tấn phong giám mục năm 1940, dưới thời Giáo hoàng Piô XII, bởi:
 Giám mục Chủ phong: Khâm sứ Tòa Thánh Antonin Drapier.
 Hai giám mục Phụ phong: Gioan Baotixita Nguyễn Bá Tòng, Đại diện Tông Tòa Phát Diệm và Giám mục Louis De Cooman Hành, Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Thanh Hóa.

Tóm tắt chức vụ

Thứ tự bổ nhiệm – tấn phong giám mục

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo

 Tài liệu đánh máy của Tu viện Phước Sơn, Bình Triệu, Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh.
 Notabilitéa d’Indochine.

Sinh năm 1891
Mất năm 1944
Giám mục Công giáo người Việt
Người Ninh Bình
Người họ Phan tại Việt Nam
Tín hữu Công giáo được đặt tên đường ở Việt Nam


title: Albox

text:
Albox là một đô thị thuộc tỉnh Almería, in Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 168 km², dân số năm 2005 là 11.271 người.

Biến động dân số

Nguồn: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Official Website
  Albox  - Diputación Provincial de Almería
  Portalbox  - El Portal de la gente de Albox
  La voz de Albox  - (The voice of Albox)
  Albox - Abusos Urbanisticos Almanzora -NO

Đô thị ở Almería


title: Apamea genialis

text:
Apamea genialis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm California.

Ấu trùng ăn các loài Poaceae.

Liên kết ngoài

Chú thích

Apamea


title: Blepharida notozonae

text:
Blepharida notozonae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Furth miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Blepharida


title: Aguilar de Bureba

text:
Aguilar de Bureba là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2015 (INE), đô thị này có dân số là 68 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Rhyacophila hayachinensis

text:
Rhyacophila hayachinensis là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Melixanthus puncticollis

text:
Melixanthus puncticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Melixanthus


title: Lomaiviti (tỉnh)

text:
Lomaiviti là một trong 14 tỉnh của Fiji. Về mặt hành chính, tỉnh là một phần của Khu vực Đông và thuộc Liên minh Kubuna, một trong ba hệ thống cấp bậc tù trưởng tại Fiji. Về mặt địa lý tỉnh gồm Quần đảo Lomaiviti.

Tham khảo

Tỉnh của Fiji


title: Pseudoneureclipsis sibuyana

text:
Pseudoneureclipsis sibuyana là một loài Trichoptera thuộc họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Pseudoneureclipsis


title: Caesalpinia kavaiensis

text:
Caesalpinia kavaiensis là một loài thực vật có hoa hiếm trong họ Đậu, Fabaceae, đây là loài đặc hữu của Hawaii. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

kavaiensis
Thực vật đặc hữu Hawaii
Thực vật được mô tả năm 1867
Hệ sinh thái Oahu
Cây Hawaii


title: Höhndorf

text:
Höhndorf là một đô thị thuộc huyện Plön, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Höhndorf có diện tích 5,63 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 386 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Plön


title: Sân bay quốc tế Portland

text:
Để xem sân bay Portland, Maine, xem Portland International Jetport
For the drug PDX, see 10-propargyl-10-deazaaminopterin
PDX cũng là một nickname của thành phố Portland, Oregon

Sân bay quốc tế Portland  là sân bay lớn nhất của tiểu bang Hoa Kỳ Oregon, chiếm 90% lượt khách và hơn 90% lượng hàng hóa hàng không . Sân bay này tọa lạc tại phía Nam của sông Columbia, 6 dặm theo đường chim bay và 12 dặm theo đường mặt đất phía Đông Bắc của trung tâm Portland và được nối với thành phố bằng hệ thống đường sắt nhẹ với MAX Red Line.

PDX được kết nối với các sân bay lớn khắp Hoa Kỳ và các chuyến quốc tế đến Canada, México, Nhật Bản, Đức, và Singapore. Đây cũng là một trung tâm hàng không đến các thành phố nhỏ hơn ở Oregon, Washington, Idaho, Montana, California và Nevada. Dịch vụ General aviation được cung cấp tại PDX bằng Flightcraft. Oregon Air National Guard có một căn cứ nằm ở phía Nam của sân bay.
Sân bay này là trung tâm hoạt động của các hãng hàng không Alaska Airlines và Horizon Air, chủ yếu nằm ở Hành lang nhà ga A, B, và C.
PDX được tạp chí Condé Nast Traveler xếp hạng là sân bay hàng đầu cho du khách công vụ tháng 10 năm 2006. Sự xếp hạng này dựa trên các tiêu chí điều tra về các dịch vụ tiếp cận sân bay như đường ray, mua sắm, wifi miễn phí..

Các số liệu thống kê
 1 triệu khách mồi tháng (13,9 triệu khách năm 2005)
 18.000 chuyến bay thương mại mỗi tháng

Nhà ga
PDX bao gồm một tòa nhà ga có hình chữ "H" và được chia ra 5 hành lang (concourse). Concourse A, B, và C nằm ở phía Nam của nhà ga và concourse D và E nằm ở phía Bắc; hai phía được nối dưới các điểm kiểm tra an ninh bới các lối đi mở cửa tháng 8 năm 2005  .

Các hãng hàng không và các điểm đến
Các hãng hàng không và các điểm đến sân bay quốc tế Portland đến tháng 1/2007 theo trang web chính thức của sân bay can be checked for the latest information.

Concourse A
 Alaska Airlines
 Horizon Air (Billings, Boise, Burbank, Denver, Eugene, Fresno, Klamath Falls, Las Vegas [seasonal], Medford, North Bend/Coos Bay, Oakland, Ontario, Palm Springs [seasonal], Pasco, Pendleton, Redding, Redmond/Bend, Reno/Tahoe, Sacramento, Santa Barbara, San Diego, San Francisco, San Jose (CA), Seattle/Tacoma, Spokane, Vancouver)
 Big Sky Airlines (Missoula)

Concourse B
 Alaska Airlines (Anchorage, Boston [begins ngày 9 tháng 9 năm 2007], Denver, Las Vegas, Los Angeles, Los Cabos [seasonal], Oakland, Orange County, Orlando [begins ngày 9 tháng 9 năm 2007], Palm Springs, Phoenix, Puerto Vallarta [seasonal], Sacramento, San Diego, San Francisco, San Jose (CA))
 Horizon Air (See Concourse A)

Concourse C
 Alaska Airlines (See Concourse B)
 American Airlines (Chicago-O'Hare, Dallas/Fort Worth)
 Frontier Airlines (Denver)
 Southwest Airlines (Albuquerque, Boise, Chicago-Midway, Kansas City, Las Vegas, Oakland, Phoenix, Reno/Tahoe, Sacramento, Salt Lake City, San Jose (CA), Spokane)
 US Airways (Charlotte)
 US Airways operated by America West Airlines (Las Vegas, Philadelphia, Phoenix)

Concourse D (International)

Concourse D handles all international arrivals and the following departures:

 Continental Airlines (Houston-Intercontinental, Newark)
 Delta Air Lines (Atlanta, Cincinnati/Northern Kentucky, New York-JFK, Salt Lake City)
 Delta Connection operated by ExpressJet Airlines (Los Angeles)
 Delta Connection operated by SkyWest (Salt Lake City)
 Hawaiian Airlines (Honolulu, Kahului)
 Lufthansa (Frankfurt)
 Mexicana (Guadalajara, Mexico City)
 Northwest Airlines (Detroit, Honolulu, Minneapolis/St. Paul, Singapore, Tokyo-Narita)

Concourse E
 Air Canada
 Air Canada Jazz (Vancouver)
 JetBlue Airways (New York-JFK)
 United Airlines (Chicago-O'Hare, Denver, Los Angeles, San Francisco, Washington-Dulles)
 United Express operated by SkyWest (Eugene, Medford, Redmond/Bend, Seattle/Tacoma)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 trang web chính thức của Sân bay
 Official informational videos

Portland, Oregon
Giao thông Portland, Oregon
Portland


title: Chiusi della Verna

text:
Chiusi della Verna là một đô thị ở tỉnh Arezzo trong vùng Toscana, tọa lạc khoảng 60 km về phía đông của Florence và khoảng 25 km về phía bắc của Arezzo..

Chiusi della Verna giáp các đô thị sau: Bagno di Romagna, Bibbiena, Caprese Michelangelo, Castel Focognano, Chitignano, Pieve Santo Stefano, Poppi, Subbiano, Verghereto.

Thánh địa St. Francis nằm ở làng La Verna.

Biến động dân số

Thành phố kết nghĩa
  Helmstadt, Đức

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị tỉnh Arezzo


title: Typhon

text:
Trong thần thoại Hy Lạp, Typhon (tiếng Hy Lạp: , Tuphōn), cũng là Typheus/Typhoeus (, Tuphōeus), Typhaon (, Tuphaōn) hay Typhos (, Tuphōs) là người con cuối cùng của nữ thần Đất mẹ Gaia và thần vực thẳm vô tận Tartarus (em của Gaia). Typhon được coi như một quái thú với âm mưu lật đổ ngôi Zeus để trở thành Vua của các vị thần và loài người. Typhon được cho là một loại sinh vật to lớn nhất và hình dạng kỳ lạ nhất từng được biết đến từ trước đến nay, Typhon dáng người và hàng trăm đầu rắn khác nhau. Typhon bị hạ bởi Zeus, và bị Zeus giam cầm dưới chân Núi Etna.

Thần thoại

Theo thần thoại Hy Lạp, sau những lần thất bại trước Zeus thần Gaia vẫn không từ bỏ ý đồ lật đổ Zeus. Lần này bà đã xuống địa vực Tartarus, nơi ở của thần vực thẳm vô tận Tartarus, cũng là em trai của bà để xin một đứa con có đủ sức mạnh để lật đổ Zeus và các vị thần trên đỉnh Olympus. Typhon ra đời. Typhon to lớn đến mức hai tay vòng ra ôm được cả thế giới, ngóc đầu dậy thì chạm tới trời, mỗi bước đi thì làm mặt đất nghiêng ngả. Đã vậy Typhon lại còn kỳ dị tới mức đôi cánh đen sau lưng che được mặt trời, làm cho mặt đất âm u như địa ngục, cái đầu rồng thì thở ra lửa khiến cho mọi vật bốc cháy, một trăm cái đầu rắn của Typhon mô phỏng mọi tiếng kêu của mọi loài trên thế giới, lại còn chui rúc khắp nơi để đánh hơi, tìm kiếm thông tin, một trăm cánh tay của Typhon cầm nắm đủ mọi vũ khí, từ những ngọn núi, những cây tuyết tùng khổng lồ... Typhon tự tin đánh bại thần Zeus nên hùng hổ tiến đến đỉnh Olympus.

Trận đấu của Typhon với Zeus chia ra làm hai hiệp. Hiệp một, sau khi Typhon từ vực thẳm Tartarus bò lên khiến âm phủ rung chuyển, thần Hades thấy vậy liền bay ra, thần đâm cây trượng hai đầu của mình và toàn bộ sức lực để dìm Typhon xuống nhưng vô ích, biết mình không phải đối thủ nên thần bay lên Olympus để báo tin cho các vị thần. Các vị thần trẻ khác nghe tin thì bỏ chạy tán loạn. Thần Poseidon tức giận, ngài dùng cây đinh ba dồn nước biển lại để dìm chết Typhon nhưng nước biển mênh mông cũng không hạ gục được Typhon. Typhon vẫn hùng hổ tiến lại. Thần Zeus lao vào cuộc chiến tay đôi với nó, thần dùng sấm sét nhằm xé toạc nó ra nhưng không đủ sấm xét lại bị một trăm cái đầu rắn quấn chặt nên thần Zeus bị thua. Ngài bị Typhon rút hết gân và treo lên.

Lúc này thần Hermes bè lấy cây đàn Lia và thần mục đồng Pan cầm cây sáo tiến lại chỗ Typhon, người đánh đàn người thổi sáo tạo nên những âm thanh mê ly nên Typhon rất thích thú và ngủ gật. Thần Pan nhanh chóng giật sợi gân từ tay Typhon và đi nối lại cho thần Zeus. Thần Hermes bảo với Typhon rằng thần thợ rèn Hephaistos rất có tài nếu thả ông ta ra thì ông ta sẽ làm ra các nhạc cụ còn hay hơn nữa. Typhon đồng ý và Hephaistos được thả ra, ông ta nhanh chóng bắt tay vào rèn thêm những thanh sét với sức mạnh hủy diệt. Khi mọi việc đã thành thần Zeus lao vào Typhon lần hai. Hai bên đánh nhau long trời lở đất, bên phóng sét tung trời, bên nhả lửa thiêu rụi mọi thứ khiến cho vùng Sahara trộng lớn cháy trụi và thành một sa mạc khô cằn và nắng cháy. Khi Typhon sức cùng lực kiệt thì thần Zeus được sự giúp đỡ của Hephaistos, thần Hades, thần Poseidon đã hạ gục được Typhon. Thần Zeus quẳng Typhon về lại nơi nó sinh ra rồi lấy núi Etna đè lên để không cho Typhon thoát ra nữa. Typhon bị đẩy xuống Tartarus nhưng hàng năm Typhon vẫn nhả lửa ra báo thù khiến Etna trở thành một ngọn núi lửa. Chưa dừng lại ở đó, nó còn lấy một nữ quỷ nữa là Edchina và sinh ra một lứa con toàn những quái vật ghê ghớm khác như Cerberus, Hydra, Outher, Chimera, Ladon...

Thần Hades đã xin với thần Zeus đừng giết các con của Typhon mà hãy để chúng trở thành các thử thách cho các anh hùng sau này vượt qua.

Liên quan
Walter Burkert, Greek Religion 1985
Robert Graves, The Greek Myths, (1955) 1960, §36.1-3
Karl Kerenyi, The Gods of the Greeks 1951
Calvert Watkins, How to Kill a Dragon 1995, 448-459

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Typhoeus at Theoi

Thần thoại Hy Lạp
Rồng


title: Cỏ sữa ambovomben

text:
Cỏ sữa ambovomben (danh pháp khoa học: Euphorbia ambovombensis) là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Haevermans, T. 2004. Euphorbia ambovombensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Madagascar
A


title: Hesperoconopa melanderi

text:
Hesperoconopa melanderi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Hesperoconopa
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Manilkara cavalcantei

text:
Manilkara cavalcantei là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil, nơi chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

cavalcantei
Thực vật mô tả năm 1990
Thực vật Brasil
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật được mô tả năm 1990


title: Dypterygia scabriuscula

text:
The Bird’s Wing (Dypterygia scabriuscula) là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này được tìm thấy ở châu Âu và Tây Á.

Sải cánh dài 32–37 mm. The moths gặp ở tháng 4 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.

Sâu bướm ăn các loài Rumex và Polygonum aviculare.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Vlindernet
Lepidoptera of Belgium
Bird’s Wing on UKmoths

Chú thích

Dypterygia
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1758


title: Cardiophorus ressli

text:
Cardiophorus ressli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Coelioxys rufopicta

text:
Coelioxys rufopicta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1854


title: Oulema coalescens

text:
Oulema coalescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được White miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Oulema


title: Platianulus

text:
Platianulus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 2004 bởi Schimmel.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Platianulus albertisi (Candèze, 1880)
 Platianulus mayoaensis Schimmel, 2006
 Platianulus sanguinicollis Schimmel, 2004
 Platianulus weigeli Schimmel, 2004

Chú thích

Tham khảo

Ampedini


title: Dietlikon

text:
Dietlikon là một đô thị thuộc huyện hành chính Bülach, bang Zürich, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 4,26 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là 7.049 người.

Tham khảo

Đô thị của bang Zürich


title: Nomia callichlora

text:
Nomia callichlora là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Nomia
Động vật được mô tả năm 1911


title: Volkenschwand

text:
Volkenschwand là một đô thị thuộc huyện Kelheim, bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Quý Sửu (định hướng)

text:
Quý Sửu có thể là:
Quý Sửu, là kết hợp thứ 50 trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Quý (Thủy âm) và địa chi Sửu (bò/trâu).
Nguyễn Quý Sửu, là tuyển thủ trong Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam và Đội tuyển bóng đá Olympic Việt Nam.


title: Puigverd de Lleida

text:
Puigverd de Lleida là một đô thị trong tỉnh Lérida, cộng đồng tự trị Catalonia Tây Ban Nha. Đô thị Puigverd de Lleida có diện tích là 12,42 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 1390 người với mật độ 119,2 người/km². Đô thị Puigverd de Lleida có cự ly 14 km so với tỉnh lỵ Lérida.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida


title: Paridea nigriceps

text:
Paridea nigriceps là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev & Samoderzhenkov miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Paridea


title: Mürzzuschlag

text:
Mürzzuschlag là một đô thị thuộc huyện Mürzzuschlag bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 12,26 km², dân số thời điểm cuối năm 2008 là 670 người.
Đây là quê hương của Elfriede Jelinek, người đoạt Giải Nobel văn chương.
Đây là một địa điểm thể thao mùa Đông nổi tiếng, thị xã nằm về phía nam Viên.
Thị xã có bảo tàng thể thao mùa Đông và trượt tuyết lớn nhất thế giới.

Tham khảo

Mürzzuschlag


title: Limonia lateromacula

text:
Limonia lateromacula là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Hậu Giang

text:
Hậu Giang là một tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam.

Năm 2018, Hậu Giang là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 54 về số dân, xếp thứ 52 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 48 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 52 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 776.700 người dân, GRDP đạt 29.763 tỉ Đồng (tương ứng với 1,2926 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 38,32 triệu đồng (tương ứng với 1.664 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 7,08%.

Địa lý

Hậu Giang là tỉnh thuộc khu vực nội địa của đồng bằng sông Cửu Long. Lãnh thổ của tỉnh nằm trong tọa độ từ 9030'35 đến 10019'17 Bắc và từ 105014'03 đến 106017'57 kinh Đông. Hậu Giang là tỉnh ở trung tâm châu thổ sông Mê Kông, thuộc khu vực nội địa của Đồng bằng sông Cửu Long nên có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Sóc Trăng
Phía tây giáp tỉnh Kiên Giang
Phía nam giáp tỉnh Bạc Liêu
Phía bắc giáp thành phố Cần Thơ và tỉnh Vĩnh Long.

Tỉnh lỵ hiện nay là thành phố Vị Thanh cách Thành phố Hồ Chí Minh 240 km về phía tây nam, cách thành phố Cần Thơ 60 km theo Quốc lộ 61 và chỉ cách 40 km theo đường nối Vị Thanh – thành phố Cần Thơ

Tỉnh nằm ở hạ lưu sông Hậu, giữa một mạng lưới sông ngòi, kênh rạch chằng chịt. Hậu Giang tiếp giáp với thành phố Cần Thơ, trung tâm của vùng Tây Nam Bộ. Hậu Giang là một trong những trung tâm lúa gạo của miền Tây Nam Bộ. Tỉnh có thế mạnh về cây lúa và cây ăn quả các loại, có nguồn thủy sản phong phú, chủ yếu tôm cá nước ngọt và chăn nuôi gia súc. Sông Mái Dầm có đặc sản cá ngát nổi tiếng. Tỉnh nổi tiếng với chợ nổi Ngã Bảy và nhiều di tích lịch sử cấp quốc gia như di tích Khởi Nghĩa Nam Kỳ, di tích Liên Hiệp Đình Chiến Nam Bộ, Căn cứ Tỉnh Ủy Cần Thơ, di tích Tầm Vu, đền Bác Hồ, v.v...

Điều kiện tự nhiên

Hậu Giang là tỉnh ở Đồng bằng châu thổ sông Cửu Long, địa hình thấp trũng, độ cao trung bình dưới 2 mét so với mực nước biển. Địa hình thấp dần từ Bắc xuống Nam và từ Đông sang Tây. Khu vực ven sông Hậu cao nhất, trung bình khoảng 1 - 1,5 mét, độ cao thấp dần về phía Tây. Bề mặt địa hình bị chia cắt mạnh bởi hệ thống kênh rạch nhân tạo.

Tỉnh Hậu Giang nằm trong vòng đai nội chí tuyến Bắc bán cầu, gần xích đạo, có khí hậu nhiệt đới gió mùa, chia thành hai mùa rõ rệt. Mùa mưa có gió Tây Nam từ tháng 5 đến tháng 11, mùa khô có gió Đông Bắc từ tháng 12 đến tháng 4 hàng năm. Nhiệt độ trung bình là 27 0C không có sự chênh lệch quá lớn qua các năm. Tháng có nhiệt độ cao nhất (35 0C) là tháng 4 và thấp nhất vào tháng 12 (20,3 0C). Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 hàng năm, chiếm từ 92 - 97% lượng mưa cả năm. Lượng mưa ở Hậu Giang thuộc loại trung bình, khoảng 1800 mm/năm, lượng mưa cao nhất vào khoảng tháng 9 (250,1 mm). Ẩm độ tương đối trung bình trong năm phân hoá theo mùa một cách rõ rệt, chênh lệch độ ẩm trung bình giữa tháng ẩm nhất và tháng ít ẩm nhất khoảng 11%. Độ ẩm trung bình thấp nhất vào khoảng tháng 3 và 4 (77%) và độ ẩm trung bình trong năm là 82%.

Tỉnh Hậu Giang có một hệ thống sông ngòi kênh rạch chằng chịt với tổng chiều dài khoảng 2.300 km. Mật độ sông rạch khá lớn 1,5 km/km, vùng ven sông Hậu thuộc huyện Châu Thành lên đến 2 km/km. Hậu Giang nằm trong vùng trũng của khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long. Cấu tạo của vùng có thể chia thành hai vùng cấu trúc rõ rệt là Tầng cấu trúc dưới và Tầng cấu trúc bên, trong đó Tầng cấu trúc dưới gồm Nền đá cổ cấu tạo bằng đá Granit và các đá kết tinh khác, bên trên là đá cứng cấu tạo bằng đá trầm tích biển hoặc lục địa và các loại đá mắcma xâm nhập hoặc phun trào.

Hành chính

Tỉnh Hậu Giang có 8 đơn vị hành chính, gồm 2 thành phố, 1 thị xã và 5 huyện được chia làm 51 xã, 13 phường và 11 thị trấn.

Lịch sử

Trước năm 1976, Hậu Giang là tên gọi theo âm Hán - Việt của sông Hậu. Vùng đất thuộc tỉnh Hậu Giang ngày nay trước năm 1956 nằm rải rác thuộc tỉnh Cần Thơ và tỉnh Rạch Giá. Từ năm 1957, toàn bộ vùng đất tỉnh Hậu Giang ngày nay đều thuộc về tỉnh Cần Thơ (về phía chính quyện Việt Nam Cộng Hòa là thuộc các tỉnh Phong Dinh, Chương Thiện). Tháng 3 năm 1976, tỉnh Hậu Giang (cũ) được thành lập trên cơ sở hợp nhất ba đơn vị hành chính cấp tỉnh ngang bằng nhau trước đó là tỉnh Cần Thơ, tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ. Ngày 26 tháng 12 năm 1991, tỉnh Hậu Giang được chia thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng. Ngày 26 tháng 11 năm 2003, tỉnh Cần Thơ lại được chia thành thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương và tỉnh Hậu Giang ngày nay.

Thời Pháp thuộc
Tỉnh Hậu Giang ngày nay vào thời Pháp thuộc bao gồm quận Long Mỹ của tỉnh Rạch Giá; quận Phụng Hiệp và một phần quận Châu Thành của tỉnh Cần Thơ.

Năm 1939, quận Long Mỹ có 3 tổng là An Ninh, Thanh Tuyên, Thanh Giang. Quận Phụng Hiệp năm 1939 có 2 tổng là Định Hòa, và Định Phước. Riêng quận Châu Thành có 2 tổng là Định Bảo và Định An.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Ủy ban Kháng chiến Hành chánh Nam bộ chủ trương bỏ cấp tổng, bỏ đơn vị làng, thống nhất gọi là xã, đồng thời bỏ danh xưng quận, gọi thay thế bằng huyện. Chính quyền Việt Nam Cộng hòa đến năm 1956 cũng thống nhất dùng danh xưng là xã, tuy nhiên vẫn gọi là quận cho đến năm 1975.

Năm 1951, chính quyền Việt Minh quyết định giải thể tỉnh Rạch Giá, sáp nhập địa bàn vào các tỉnh Bạc Liêu, Cần Thơ và Sóc Trăng. Trong đó, huyện Long Mỹ được giao về cho tỉnh Cần Thơ. Tuy nhiên, việc giải thể tỉnh Rạch Giá lại không được phía chính quyền Quốc gia Việt Nam thân Pháp của Bảo Đại và sau này là chính quyền Việt Nam Cộng hòa công nhận.

Đến năm 1954, chính quyền Việt Minh lại quyết định tái lập tỉnh Rạch Giá. Tháng 10 năm 1954, huyện Long Mỹ cũng trở lại thuộc tỉnh Rạch Giá.

Giai đoạn 1956-1976

Việt Nam Cộng hòa
Sau Hiệp định Geneve năm 1954, Pháp rút, Hoa Kỳ can thiệp vào miền Nam Việt Nam, thiết lập chính thể Việt Nam Cộng hòa. Lúc này vùng đất Long Mỹ, Phụng Hiệp lại có nhiều thay đổi. Ban đầu, chính quyền Quốc gia Việt Nam và sau đó là Việt Nam Cộng hòa vẫn duy trì tên gọi tỉnh Cần Thơ như thời Pháp thuộc.

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, theo Sắc lệnh số 143-NV, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đổi tên tỉnh Cần Thơ thành tỉnh Phong Dinh.

Năm 1957, quận Long Mỹ được chính quyền Việt Nam Cộng hòa chuyển giao cho tỉnh Phong Dinh quản lý.

Ngày 12 tháng 3 năm 1960, chính quyền Ngô Đình Diệm tổ chức khánh thành Khu trù mật Vị Thanh - Hỏa Lựu.

Ngày 18 tháng 3 năm 1960, quận Long Mỹ được tách ra, thành lập một quận mới có tên là quận Đức Long. Hai quận này ban đầu đều trực thuộc tỉnh Phong Dinh.

Ngày 21 tháng 12 năm 1961, Tổng thống Việt Nam Cộng Hoà Ngô Đình Diệm ký Sắc lệnh số 244-NV thành lập tỉnh Chương Thiện, bao gồm những vùng được tách ra từ các tỉnh Phong Dinh (trước năm 1956 là tỉnh Cần Thơ), Kiên Giang (trước năm 1956 là tỉnh Rạch Giá) và Ba Xuyên (trước năm 1956 là tỉnh Sóc Trăng). Sau đó, lễ khánh thành tỉnh Chương Thiện được tổ chức trọng thể vào ngày 3 tháng 1 năm 1962. Tỉnh lỵ tỉnh Chương Thiện có tên là "Vị Thanh", do lấy theo tên xã Vị Thanh thuộc quận Đức Long là nơi đặt tỉnh lỵ.

Tỉnh Chương Thiện ban đầu bao gồm 5 quận: Đức Long, Long Mỹ, Kiên Hưng, Kiên Long, và Phước Long. Trong đó, quận Đức Long nhận thêm một số xã tách từ quận Kiên Hưng vốn trước năm 1962 thuộc tỉnh Kiên Giang nhưng lúc bấy giờ cũng chuyển sang cùng thuộc tỉnh Chương Thiện; phần đất này trước năm 1956 lại thuộc về quận Giồng Riềng của tỉnh Rạch Giá.

Ngày 18 tháng 4 năm 1963, Tổng thống Ngô Đình Diệm lại ban hành Sắc lệnh 38-NV về việc thay đổi hành chính ở tỉnh Chương Thiện. Theo đó, thành lập mới quận Kiến Thiện trên cơ sở tách một phần đất đai của các quận Phước Long và Long Mỹ, quận lỵ đặt tại Ngan Dừa. Lúc này, tỉnh Chương Thiện bao gồm 6 quận trực thuộc: Đức Long, Long Mỹ, Kiên Long, Kiên Hưng, Phước Long, Kiên Thiện.

Ngày 8 tháng 9 năm 1964, Thủ tướng chính quyền mới của Việt Nam Cộng hòa ký Sắc lệnh 254-NV quy định kể từ ngày 01 tháng 10 năm 1964 tái lập tỉnh Bạc Liêu. Lúc này, quận Phước Long trở lại thuộc tỉnh Bạc Liêu.

Kể từ đó cho đến năm 1975, tỉnh Chương Thiện còn lại 5 quận: Đức Long, Long Mỹ, Kiên Long, Kiên Hưng, Kiên Thiện.

Song song với tỉnh Chương Thiện, tại phần đất thuộc tỉnh Phong Dinh cũng có một số thay đổi hành chính.

Ngày 2 tháng 7 năm 1962, tỉnh Phong Dinh có thêm quận Khắc Nhơn, được thành lập do tách đất từ quận Châu Thành và quận Phong Phú (trước năm 1958 là quận Ô Môn) cùng tỉnh.

Ngày 20 tháng 4 năm 1964, đổi tên quận Khắc Nhơn thành quận Thuận Nhơn.

Ngày 23 tháng 4 năm 1968, lại lập thêm quận Phong Thuận, gồm các xã do tách đất từ quận Châu Thành, tỉnh Phong Dinh và quận Kế Sách, tỉnh Ba Xuyên.

Chính quyền Cộng hòa Miền Nam Việt Nam
Tuy nhiên, chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam và sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam cùng với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa không công nhận tên gọi "Phong Dinh" mà vẫn gọi theo tên cũ là tỉnh Cần Thơ.

Sau năm 1961, chính quyền Cộng hòa Miền Nam Việt Nam cũng không công nhận tên gọi "Chương Thiện" cùng với sự sắp xếp, phân chia hành chính như trên. Khu vực tỉnh Chương Thiện vẫn thuộc tỉnh Cần Thơ và tỉnh Rạch Giá chỉ đạo như cũ. Huyện Long Mỹ, thị xã Vị Thanh thuộc tỉnh Cần Thơ; các huyện Gò Quao, Giồng Riềng, Vĩnh Thuận thuộc tỉnh Rạch Giá. Riêng huyện Hồng Dân (tức huyện Phước Long cũ) vẫn thuộc tỉnh Sóc Trăng, đến tháng 11 năm 1973 thì chuyển sang thuộc tỉnh Bạc Liêu.

Cho đến năm 1966, khu vực quận Long Mỹ và quận Đức Long của Việt Nam Cộng hòa vẫn cùng thuộc địa phận huyện Long Mỹ của chính quyền Cách mạng.

Từ năm 1957, chính quyền Cách mạng cũng đặt huyện Long Mỹ thuộc tỉnh Cần Thơ nhưng giữ lại xã Vị Thanh và nhập vào huyện Giồng Riềng của tỉnh Rạch Giá.

Tháng 7 năm 1960, huyện Giồng Riềng giao xã Vị Thanh về cho huyện Long Mỹ của tỉnh Cần Thơ quản lý.

Ngày 9 tháng 3 năm 1961, chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam quyết định thành lập thị trấn Vị Thanh bao gồm khu vực chợ Cái Nhum và các ấp xung quanh, bên cạnh xã Vị Thanh.

Tháng 6 năm 1966, chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tách thị trấn Vị Thanh và một số ấp của xã Vị Thanh ra khỏi huyện Long Mỹ để thành lập thị xã Vị Thanh trực thuộc tỉnh Cần Thơ.

Bên cạnh đó, tại vùng đất tỉnh Cần Thơ, chính quyền Cộng hòa Miền Nam Việt Nam cũng không công nhận tên gọi các quận sau này do chính quyền Việt Nam Cộng hòa lập ra như Đức Long, Kiên Thiện (cùng thuộc tỉnh Chương Thiện), Thuận Nhơn, Phong Thuận (cùng thuộc tỉnh Phong Dinh).

Tháng 10 năm 1966, huyện Châu Thành thuộc tỉnh Cần Thơ được chia ra thành hai huyện là Châu Thành A và Châu Thành B.

Cuối 1967 nhập lại là Châu Thành. Sau nhiều lần chia tách rồi sáp nhập Châu Thành Vòng Cung vào Châu Thành A, Châu Thành B nhập lại là huyện Châu Thành. Trong đó, địa bàn huyện Châu Thành A lúc bấy giờ cũng chính là huyện Châu Thành A ngày nay, còn địa bàn huyện Châu Thành B chính là huyện Châu Thành cùng thuộc tỉnh Hậu Giang ngày nay.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam lúc bấy giờ vẫn duy trì hai đơn vị hành chính cấp tỉnh ngang bằng nhau là tỉnh Cần Thơ và thành phố Cần Thơ cho đến đầu năm 1976. Lúc này, chính quyền Cách mạng cũng bỏ danh xưng "quận" có từ thời Pháp thuộc và lấy danh xưng "huyện" (quận và phường dành cho các đơn vị hành chánh tương đương khi đã đô thị hóa).

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ra Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc bỏ khu, hợp tỉnh trong toàn quốc "nhằm xây dựng các tỉnh thành những đơn vị kinh tế, kế hoạch và đơn vị hành chính có khả năng giải quyết đến mức cao nhất những yêu cầu về đẩy mạnh sản xuất, tổ chức đời sống vật chất, văn hóa của nhân dân, về củng cố quốc phòng, bảo vệ trị an, và có khả năng đóng góp tốt nhất vào sự nghiệp chung của cả nước". Theo Nghị quyết này, tỉnh Vĩnh Long, tỉnh Trà Vinh, tỉnh Cần Thơ (ngoại trừ huyện Thốt Nốt), tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ sẽ hợp nhất lại thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Nhưng đến ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị lại ra Nghị quyết số 19/NQ điều chỉnh lại việc hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam cho sát với tình hình thực tế, theo đó tỉnh Cần Thơ (có cả huyện Thốt Nốt), tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ được tiến hành hợp nhất lại thành một tỉnh.

Tỉnh Hậu Giang cũ, giai đoạn 1976-1992
Theo Nghị định số 03/NĐ-76 ngày 24 tháng 2 năm 1976 và Quyết định số 17/QĐ-76 ngày 24 tháng 3 năm 1976, Chính phủ Việt Nam quyết định hợp nhất ba đơn vị hành chính cấp tỉnh ngang bằng nhau là tỉnh Sóc Trăng, tỉnh Cần Thơ và thành phố Cần Thơ để thành lập một tỉnh mới có tên là tỉnh Hậu Giang. Tỉnh lỵ khi đó lại đặt tại thành phố Cần Thơ, đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc tỉnh Hậu Giang.

Khi mới thành lập, tỉnh Hậu Giang gồm có thành phố Cần Thơ, thị xã Sóc Trăng, thị xã Vị Thanh và 11 huyện: Thốt Nốt, Ô Môn, Châu Thành, Phụng Hiệp, Long Mỹ, Kế Sách, Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, Long Phú, Thạnh Trị, Vĩnh Châu.

Ngày 15 tháng 12 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 330-CP về việc hợp nhất huyện Long Mỹ và thị xã Vị Thanh thuộc tỉnh Hậu Giang thành một đơn vị hành chính lấy tên là huyện Long Mỹ thuộc tỉnh Hậu Giang. Thị xã Vị Thanh chuyển xuống thành thị trấn Vị Thanh thuộc huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang.

Ngày 26 tháng 10 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng của ban hành Quyết định số 119-HĐBT về việc tách huyện Long Mỹ thành hai huyện Long Mỹ và huyện Mỹ Thanh thuộc tỉnh Hậu Giang.

Ngày 6 tháng 4 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng của ban hành Quyết định số 64-HĐBT về việc đổi tên huyện Mỹ Thanh thành huyện Vị Thanh thuộc tỉnh Hậu Giang.

Từ đó cho đến cuối tháng 3 năm 1992, tỉnh Hậu Giang lúc này bao gồm thành phố Cần Thơ, thị xã Sóc Trăng và 6 huyện: Thốt Nốt, Ô Môn, Châu Thành, Phụng Hiệp, Long Mỹ, Vị Thanh, Kế Sách, Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, Thạnh Trị, Long Phú, Vĩnh Châu. Tỉnh lỵ lúc đó lại là thành phố Cần Thơ trực thuộc tỉnh Hậu Giang.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội Việt Nam ban hành Nghị quyết chia tỉnh Hậu Giang thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng. Tỉnh Cần Thơ có 7 đơn vị hành chính gồm: thành phố Cần Thơ và 6 huyện: Thốt Nốt, Ô Môn, Châu Thành, Long Mỹ, Phụng Hiệp, Vị Thanh, có diện tích tự nhiên 3.022,30 km² với số dân 1.614.350 người. Tỉnh lỵ: thành phố Cần Thơ.

Tỉnh Cần Thơ cũ, giai đoạn 1992-2003
Tỉnh Cần Thơ chính thức được tái lập và đi vào hoạt động trở lại từ tháng 4 năm 1992. Tỉnh Cần Thơ lúc đó có diện tích 2.965,36 km², dân số là 1.832.045 người, bao gồm thành phố Cần Thơ và 6 huyện là Thốt Nốt, Ô Môn, Châu Thành, Long Mỹ, Phụng Hiệp, Vị Thanh. Tỉnh lỵ là thành phố Cần Thơ trực thuộc tỉnh Cần Thơ. Địa bàn tỉnh Hậu Giang ngày nay lúc đó thuộc tỉnh Cần Thơ.

Ngày 1 tháng 7 năm 1999, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 45/1999/NĐ-CP về việc thành lập thị xã Vị Thanh, đổi tên huyện Vị Thanh thành huyện Vị Thủy và thành lập các phường, xã, thị trấn thuộc thị xã Vị Thanh và huyện Vị Thủy, tỉnh Cần Thơ.

Ngày 6 tháng 11 năm 2000, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 64/2000/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Châu Thành để thành lập huyện Châu Thành A thuộc tỉnh Cần Thơ. Theo đó, tái lập huyện Châu Thành A trên cơ sở 22.139 ha diện tích tự nhiên và 163.357 nhân khẩu của huyện Châu Thành.

Từ đó cho đến cuối năm 2003, tỉnh Cần Thơ gồm 9 đơn vị hành chính trực thuộc: thành phố Cần Thơ, thị xã Vị Thanh, huyện Châu Thành, huyện Châu Thành A, huyện Phụng Hiệp, huyện Vị Thủy, huyện Long Mỹ, huyện Ô Môn, huyện Thốt Nốt.

Tỉnh Hậu Giang từ năm 2004 đến nay
Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội Việt Nam thông qua Nghị quyết số 22/2003/QH11 về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh. Theo đó, chia tỉnh Cần Thơ thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang như sau:
Thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương có diện tích tự nhiên là 138.959,99 ha và dân số hiện tại là 1.112.121 ngưười, bao gồm: diện tích và số dân của thành phố Cần Thơ cũ; huyện Ô Môn; huyện Thốt Nốt; một phần của huyện Châu Thành, bao gồm: thị trấn Cái Răng; các ấp Thạnh Mỹ, Thạnh Huề, Thạnh Thắng, Yên Hạ và 176 ha diện tích cùng với 2.216 ngưười của ấp Phú Quới thuộc xã Đông Thạnh; các ấp Thạnh Hóa, Thạnh Hưng, Thạnh Thuận, An Hưng, Thạnh Phú, Phú Khánh, Khánh Bình và 254,19 ha diện tích cùng với 1.806 người của ấp Phú Hưng thuộc xã Phú An; các ấp Phú Thành, Phú Thạnh, Phú Thuận, Phú Thuận A và 304,61 ha diện tích cùng với 1.262 người của ấp Phú Lợi thuộc xã Đông Phú; một phần của huyện Châu Thành A, bao gồm: xã Trưường Long; xã Nhơn ái; xã Nhơn Nghĩa; ấp Tân Thạnh Đông và 84,7 ha diện tích cùng với 640 người của ấp Tân Thạnh Tây thuộc xã Tân Phú Thạnh.
Tỉnh Hậu Giang có diện tích tự nhiên là 160.772,49 ha và dân số hiện tại là 766.105 người, bao gồm: diện tích và số dân của thị xã Vị Thanh; huyện Phụng Hiệp; huyện Long Mỹ; huyện Vị Thủy; phần còn lại của huyện Châu Thành và huyện Châu Thành A, trừ phần diện tích và số dân của hai huyện này đã được điều chỉnh về thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương quy định như trên. Tỉnh lỵ tỉnh Hậu Giang đặt tại thị xã Vị Thanh.

Từ ngày 1 tháng 1 năm 2004, tỉnh Hậu Giang chính thức được tái lập và đi vào hoạt động trở lại. Ban đầu, tỉnh Hậu Giang bao gồm thị xã Vị Thanh và 5 huyện: Châu Thành, Châu Thành A, Long Mỹ, Phụng Hiệp, Vị Thủy.

Ngày 26 tháng 7 năm 2005, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 98/2005/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Phụng Hiệp để thành lập thị xã Tân Hiệp, tỉnh Hậu Giang; thành lập phường, xã thuộc thị xã Tân Hiệp.

Ngày 27 tháng 10 năm 2006, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 124/2006/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính, thành lập xã, thị trấn thuộc thị xã Vị Thanh, huyện Long Mỹ; đổi tên thị xã Tân Hiệp thành thị xã Ngã Bảy, tỉnh Hậu Giang.

Ngày 23 tháng 9 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 34/NQ-CP thành lập thành phố Vị Thanh trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Vị Thanh.

Ngày 15 tháng 5 năm 2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 933/NQ-UBTVQH13 về việc thành lập thị xã Long Mỹ trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên và dân số của huyện Long Mỹ.

Ngày 19 tháng 12 năm 2019, thành phố Vị Thanh mở rộng được công nhận là đô thị loại II.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 869/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2020). Theo đó, thành lập thành phố Ngã Bảy trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Ngã Bảy.

Tỉnh Hậu Giang có 2 thành phố, 1 thị xã và 5 huyện như hiện nay.

Kinh tế

Trong 6 tháng đầu năm 2012, tình hình kinh tế xã hội tiếp tục phát triển, các nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm được tập trung chỉ đạo, triển khai thực hiện và đạt kết quả tốt, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 14,08%, trong đó thu nhập bình quân đầu người đạt 12,39 triệu đồng/người, tăng 17,5% so cùng kỳ năm 2011, tổng vốn đầu tư toàn xã hội trên địa bàn 6.251 tỷ đồng, đạt 54,8%, tổng thu ngân sách nhà nước đạt trên 3457 tỷ đồng, đạt 97% chỉ tiêu Hội đồng nhân dân tỉnh giao, tăng 29,5% so cùng kỳ, Năng suất vụ lúa Đông xuân đạt 7,1 tấn/ha, tăng 0,4 tấn/ha so với cùng kỳ, sản lượng đạt 554.182 tấn, giảm 2.156 tấn so cùng kỳ, xuống giống vụ lúa Hè Thu 77.381 ha, năng suất ước đạt 5,3 tấn/ha. Thực hiện chủ trương của Chính phủ về mua tạm trữ gạo năm 2012, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã thu mua tạm trữ 15.000 tấn gạo, đạt 100% KH.

Đến tháng 10 năm 2012, tình hình kinh tế xã hội có sự chuyển biến, các nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm được tập trung chỉ đạo, triển khai thực hiện và đạt kết quả tích cực. Giá trị sản xuất công nghiệp trong tháng thực hiện được 544,3 tỷ đồng, Tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong tháng ước thực hiện được 912,1 tỷ đồng, tổng nguồn vốn xây dựng cơ bản được phân bổ 2.753,8 tỷ đồng. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ trong tháng ước thực hiện được 2.090 tỷ đồng. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu và dịch vụ thu ngoại tệ thực hiện 26,3 triệu USD, Chỉ số giá tiêu dùng tháng 10 tăng 0,29% so với tháng trước. Tính đến ngày 24 tháng 10 năm 2012, tổng thu ngân sách trên địa bàn tỉnh thực hiện được 4.796,8 tỷ đồng, Tổng chi ngân sách trên địa bàn tỉnh thực hiện 3.535,7 tỷ đồng.

Đánh giá tình hình kinh tế xã hội trong tháng 10 năm 2012, có chuyển biến và tiếp tục phát triển, các nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm được tập trung chỉ đạo, triển khai thực hiện và đạt kết quả tích cực, nổi bật là, giá trị sản xuất công nghiệp tăng 12,6% so với tháng trước, tăng 6% so với cùng kỳ, tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng 4,1% so với tháng trước, tăng 22% so với cùng kỳ, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng 3% so với tháng trước, tăng 45,3% so cùng kỳ; tổng kim ngạch xuất và dịch vụ thu ngoại tệ tăng so với tháng trước, tăng 29,3% so với cùng kỳ, chỉ số giá tiêu dùng tăng nhưng tỉ lệ thấp hơn tháng trước và thấp hơn bình quân chung cả nước.

Năm 2019, tăng trưởng kinh tế đạt 6,5%, đặc biệt khu vực 1 có mức tăng hơn 2,7%, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo chiều hướng tốt.

Xã hội
Giáo dục

Hệ thống giáo dục tỉnh Hậu Giang bao gồm đầy đủ các cấp học, ngành học từ mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, trung cấp, cao đẳng, đại học. Tiêu biểu như trường Đại học Cần Thơ (khu Hòa An), trường Đại học Võ Trường Toản, trường cao đẳng cộng đồng Hậu Giang, trường trung cấp Luật Vị Thanh, trường trung cấp nghề Hậu Giang, trường cao đẳng nghề Trần Đại Nghĩa và các trường trung học phổ thông, trung học cơ sở, tiểu học, mầm non...Giáo dục mầm non hiện nay đã có các cơ sở ở tất cả các huyện thị, nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu xã hội. Tính đến ngày 30 tháng 9 năm 2008, toàn tỉnh Hậu Giang có 250 trường học ở các cấp phổ thông, đứng thứ 12 ở khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long.

Y tế: Tại Hậu Giang có một số bệnh viện như lớn như Bệnh viện đa khoa Hậu Giang với quy mô 500 giường, ngoài ra còn có các bệnh viện khác như Bệnh viện Sản - Nhi Hậu Giang, Bệnh viện Thành phố Vị Thanh,Bệnh viện Tâm thần tỉnh Hậu Giang, Bệnh viện Lao phổi tỉnh Hậu Giang...và nhiều cơ sở y tế tại các xã phường, thị trấn thuộc tỉnh Hậu Giang. Đến năm 2008, toàn tỉnh có 80 cơ sở khám chữa bệnh trực thuộc Sở Y tế. Trong đó có 8 bệnh viện, 8 phòng khám đa khoa khu vực và 64 trạm y tế phường xã. Tổng số giường bệnh là 1.692 giường, trong đó các bệnh viện có 1.135 giường, phòng khám đa khoa khu vực có 65 giường, trạm y tế có 492 giường, với 293 bác sĩ, 558 y sĩ, 387 y tá, 188 nữ hộ sinh, 17 dược sĩ cao cấp, 249 dược sĩ trung cấp và 2 dược tá.

Văn hoá

Tỉnh có một đài truyền hình địa phương, lớn thứ 2 ở Đồng bằng Sông Cửu Long chỉ sau Đài Phát thanh - Truyền hình Vĩnh Long và trực thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh Hậu Giang.

Dân số

Dân số trung bình năm 2021 của tỉnh Hậu Giang là 729.888 người, tăng 108 người, tương đương tăng 0,01% so với năm 2020, bao gồm dân số thành thị 204.813 người, chiếm 28,06%; dân số nông thôn 525.075 người, chiếm 71,94%; dân số nam 367.453 người, chiếm 50,34%; dân số nữ 362.435 người, chiếm 49,66%.

Theo thống kê năm 2020, tỉnh Hậu Giang có diện tích 1.621,70 km², dân số năm 2020 là 726.792 người, mật độ dân số đạt 448 người/km².

Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, dân số toàn tỉnh Hậu Giang đạt 733.017 người, mật độ dân số đạt 480 người/km². Trong đó dân số sống tại thành thị đạt gần 213.887 người, chiếm 28% dân số toàn tỉnh, dân số sống tại nông thôn đạt 519.130 người, chiếm 72% dân số. Dân số nam đạt 366.206 người, trong khi đó nữ đạt 366.811 người. Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương giảm 0,33 ‰ Đây cũng là tỉnh ít dân nhất vùng đồng bằng sông Cửu Long với hơn 733.000 dân. Tỷ lệ đô thị hóa tính đến năm 2023 đạt 30,05%.

Hậu Giang có nhiều dân tộc khác nhau cư trú trên địa bàn tỉnh. Tính đến tháng 10 năm 2009, tỉnh Hậu Giang có 7.533 hộ đồng bào dân tộc thiểu số với 35.268 khẩu, chiếm 3,16% dân số, trong đó nhiều nhất là đồng bào dân tộc Khmer với 5.537 hộ, 25.536 khẩu, đồng bào Hoa 1.977 hộ với 9.530 khẩu, các dân tộc Chăm, Ê Đê, Mường có 58 hộ với 202 khẩu.

Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, toàn tỉnh có 11 tôn giáo khác nhau đạt 152.031 người, nhiều nhất là Phật giáo đạt 116.996 người, tiếp theo là Công giáo có 16.772 người, đạo Cao Đài có 8.751 người, đạo Tin Lành có 4.226 người, Phật giáo Hòa Hảo chiếm 3.226 người, Tịnh độ cư sĩ Phật hội Việt Nam đạt 1.315 người, Đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa đạt 682 người. Còn lại các tôn giáo khác như Hồi giáo có 48 người, Minh Sư Đạo có 13 người, Minh Sư Đạo và Bà La Môn mỗi đạo chỉ có một người.

Văn hóa

Bên cạnh đó, Hậu Giang còn có các làng nghề truyền thống đa dạng và phong phú, thể hiện những nét văn hoá đặc sắc của vùng đất, con người. Đặc sản về cây ăn trái của Hậu Giang cũng được nhiều người ưa chuộng như khóm Cầu Đúc, bưởi Phú Hữu, quýt đường Long Trị....Ngoài ra, tỉnh còn có đặc sản về thủy sản, cá thác lác Vị Thanh ngon nổi tiếng khắp vùng Đồng bằng Sông Cửu Long. Tỉnh cũng có nhiều di tích văn hoá lịch sử như Căn cứ Tỉnh Ủy Cần Thơ, đền Bác Hồ, di tích Chiến thắng 75 Tiểu đoàn, di tích Tầm Vu,.... Hàng năm, mỗi khi có dịp lễ lộc, du khách các nơi tìm về không ít. Ngoài ra, còn có các lễ hội, đặc biệt là lễ hội đua ghe ngo truyền thống thu hút khá nhiều du khách đến xem.

Du lịch

Tỉnh Hậu Giang có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch, tuy nhiên vẫn còn hạn chế, Cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch còn hạn chế, chưa có sản phẩm du lịch đặc trưng. Xu hướng của khách du lịch trong nước lẫn quốc tế là tìm về với thiên nhiên, với miệt vườn sông nước, với rừng, núi, biển càng hoang sơ, ruộng đồng heo hút, chính vì lẽ đó Hậu Giang đang có nhiều dự án phát triển du lịch hướng vào xây dựng du lịch sinh thái miệt vườn kết hợp với khu vui chơi giải trí, ăn uống, nghỉ ngơi,....

Giao thông

Hệ thống giao thông Hậu Giang thuận tiện, nối liền các mạch giao thông với các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long. Trên địa bàn tỉnh, có bảy trục giao thông huyết mạch là Quốc lộ 1, Quốc lộ 61, Quốc lộ 61B, Đường Nam Sông Hậu, Quốc lộ Quản Lộ - Phụng Hiệp, đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông, đường cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng. Ngoài ra, tuyến đường bộ nối Vị Thanh-Cần Thơ, tuyến đường Bốn Tổng -Một Ngàn là cầu nối quan trọng giữa Hậu Giang, thành phố Cần Thơ với tỉnh Kiên Giang. Đường nội bộ tỉnh, gồm các tuyến 924 đến 933 với tổng chiều dài khoảng 400 km. Mạng lưới đường thủy, gồm có hai trục giao thông quốc gia kênh Xà No, kênh Quản Lộ - Phụng Hiệp. Hệ thống kênh, rạch hình thành mạng lưới đường thủy chằng chịt, trải đều địa bàn tỉnh đảm bảo cho việc vận tải thủy thuận lợi.

Năm 2020, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra tổng cộng 89 vụ tai nạn giao thông (đường bộ 87 vụ, đường thủy 02 vụ), làm chết 65 người (đường bộ 63 người, đường thủy 02 người) và làm bị thương 33 người (tập trung ở đường bộ). So với cùng kỳ năm trước giảm 05 vụ, số người chết giảm 11 người và số người bị thương giảm 02 người (tất cả tập đều tập trung ở đường bộ)

Biển số xe
Thành phố Vị Thanh: B1
Thành phố Ngã Bảy: F1
Thị xã Long Mỹ: B1, D1
Huyện Châu Thành: G1
Huyện Châu Thành A: H1
Huyện Vị Thủy: C1
Huyện Phụng Hiệp: E1
Huyện Long Mỹ: G1.

Hình ảnh

Danh nhân

Chính trị
Lê Nam Giới (sinh 1946) - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Cần Thơ (nay là tỉnh Hậu Giang và Thành phố Cần Thơ). Quê Phụng Hiệp
Trần Công Chánh (sinh 1959) - nguyên Chủ tịch UBND tỉnh, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hậu Giang. Quê ở huyện Châu Thành
Trần Quốc Trung (sinh 1960) - Nguyên Bí thư Thành ủy Cần Thơ. Quê ở huyện Phụng Hiệp
Huỳnh Thanh Tạo (sinh 1961) - Nguyên Chủ tịch HĐND tỉnh Hậu Giang. Quê ở huyện Phụng Hiệp
Trần Thanh Mẫn (sinh 1962) -  Phó Chủ tịch thường trực Quốc hội Việt Nam. Quê ở huyện Châu Thành A
Lữ Văn Hùng (sinh 1963) - Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hậu Giang. Quê ở thành phố Ngã Bảy
Huỳnh Phong Tranh (sinh 1955) - Nguyên Tổng Thanh tra Chính phủ, nguyên Chủ tịch Ủy ban Nhân Dân tỉnh Hậu Giang. Quê ở huyện Long Mỹ.
Trần Việt Trường (sinh 1971) - Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Cần Thơ. Quê ở Phụng Hiệp
Trung tướng Trần Thị Ngọc Đẹp (sinh 1960) - Nữ Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam đầu tiên, nguyên Cục trưởng Cục Xây dựng Phong trào Toàn dân Bảo vệ An ninh Tổ quốc. Quê ở Châu Thành A

Nghệ sĩ
NSND Thanh Nam (quê huyện Châu Thành)
NSND Thanh Điền (quê thành phố Vị Thanh)
Diễn viên Khả Như (quê thành phố Ngã Bảy)
Siêu mẫu Ngọc Thạch (quê thành phố Vị Thanh)

Chú thích

Tham khảo


title: Dharmavaram

text:
Dharmavaram là một thành phố và khu đô thị của quận Anantapur thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Dharmavaram có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 345 mét (1131 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dharmavaram có dân số 103.400 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Dharmavaram có tỷ lệ 56% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 65%, và tỷ lệ cho phái nữ là 46%. Tại Dharmavaram, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Andhra Pradesh


title: Trigonephra

text:
Trigonephra là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cuculliinae


title: Falsogastrallus

text:
Falsogastrallus là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Phân loài
Có 3 loài được ghi nhận trong chi Falsogastrallus:
 Falsogastrallus librinocens (Fisher, 1938) i c g
 Falsogastrallus sauteri Pic, 1914 g
 Falsogastrallus unistriatus (Zoufal, 1897) g
Data sources: i = ITIS, c = Catalogue of Life, g = GBIF, b = Bugguide.net

Chú thích

Tham khảo

Gastrallini


title: Arrigo Sacchi

text:
Arrigo Sacchi (01 tháng 4 năm 1946 tại Fusignano) là huấn luyện viên bóng đá người Ý. Ông từng làm huấn luyện viên cho đội tuyển bóng đá quốc gia Ý từ 1991-1996 và 2 lần huấn luyện cho câu lạc bộ AC Milan vào các năm 1987-1991 và 1996-1997.

Sacchi chưa bao giờ chơi bóng đá chuyên nghiệp. Trước khi trở thành huấn luyện viên bóng đá, ông là một người bán giày và chơi bóng cho vài câu lạc bộ nghiệp dư.

Sự nghiệp huấn luyện của ông thành công nhất khi ở Milan. Cúp vô địch đầu tiên của ông với câu lạc bộ Milan là Scudetto năm 1988, tiếp đó là siêu cúp Ý năm 1989. Đỉnh cao là ông giành được 2 cúp C1 vào các năm 1989 và 1990, siêu cup châu Âu và cup liên lục địa năm 1990 và 1991. Khi là huấn luyện viên đội bóng đá quốc gia Ý, ông đã giúp Ý lọt vào được trận chung kết World Cup 1994 nhưng đã bị thua đội tuyển Brasil trên chấm 11m.

Sacchi cũng từng huấn luyện cho câu lạc bộ Parma của Ý (1985-1987 và 2001), Atlético Madrid (1998-1999). Tháng 12 năm 2004, ông được bổ nhiệm làm giám đốc kỹ thuật của Real Madrid, thay cho Jorge Valdano. Tuy nhiên sau khi Real Madrid có huấn luyện viên mới Vanderlei Luxemburgo, CLB có kết quả không tốt sau trận thua kình địch F.C. Barcelona 0-3 trên sân nhà thì ông đã từ chức để nhường chỗ cho Predrag Mijatović.

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Parma
Serie C1 (1): 1985–86

Milan
Serie A (1): 1987–88
Supercoppa Italiana (1): 1988
European Champion Clubs' Cup (2): 1988–89, 1989–90
UEFA Super Cup (2): 1989, 1990
Intercontinental Cup (2): 1989, 1990

Quốc tế
Ý
World Cup: Á quân 1994

Cá nhân
Seminatore d'Oro: 1988, 1989
Huấn luyện viên của năm - Giải thưởng Bóng đá Thế giới: năm 1989
 Thứ 3 trong danh sách "Huấn luyện viên xuất sắc nhất mọi thời đại" do Tạp chí Bóng đá Pháp bình chọn: năm 2019
Thứ 6 trong danh sách "Huấn luyện viên xuất sắc nhất mọi thời đại" do Tạp chí Bóng đá Thế giới bình chọn: năm 2013
 Thứ 6 trong danh sách "Huấn luyện viên xuất sắc nhất mọi thời đại" do ESPN FC bình chọn: năm 2013
"Huấn luyện viên của năm" - Giải thưởng Bóng đá Châu Âu (Sepp Herberger): năm 1989
Huấn luyện viên của mùa bóng (Bóng đá Châu Âu): 1989–90
Sảnh Danh vọng Bóng đá Italia: 2011

Tham khảo

Huấn luyện viên bóng đá Ý
Cầu thủ bóng đá Real Madrid
Cầu thủ bóng đá A.C. Milan
Sinh năm 1946
Cầu thủ bóng đá Ý
Nhân vật còn sống
Huấn luyện viên A.C. Milan


title: Saint-Étienne-du-Valdonnez

text:
Saint-Étienne-du-Valdonnez là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp.

Tham khảo
 INSEE commune file
 Department Web site

Xã của Lozère


title: Barringtonia payensiana

text:
Barringtonia payensiana là một loài thực vật linhin thuộc họ Lecythidaceae.
Loài này chỉ có ở Malaysia.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Barringtonia payensiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 18 tháng 7 năm 2007.

P
Thực vật Malaysia
Thực vật dễ tổn thương


title: Bougy-lez-Neuville

text:
Bougy-lez-Neuville là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 116-144 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Bougylezneuville


title: 1138

text:
Năm 1138 trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất
Lý Thần Tông (vua thứ 5 nhà Lý) ở Đại Việt. Mất ngày 31 tháng 10

Tham khảo

Năm 1138


title: Nhót tây

text:
Nhót tây,tỳ bà, sơn trà Nhật Bản hay lô quất (danh pháp hai phần: Eriobotrya japonica) là một loài cây mộc, cho trái ăn được thuộc họ Rosaceae. Bản địa của cây nhót tây là miền Hoa Nam nhưng đã được trồng hơn 1.000 năm ở Nhật Bản nên tên khoa học nhắc đến nguồn gốc japonica.

Mô tả
Thân cây nhót tây ngắn, lại nhiều cành nên có dạng lùm cây to, cao đến 10 m nhưng thông thường chỉ khoảng 3–4 m.

Lá mọc so le, màu lục thẫm, cứng và dày. Viền lá có răng cưa. Mặt lá có lông, sờ thấy ráp. Lá non rậm lông tơ.

Hoa nhót tây màu trắng, đường kính khoảng 2 cm; mỗi hoa có năm cánh, mọc thành chùm từ 3 đến 10 hoa. Hoa có mùi thơm ngọt ngào, từ xa có thể ngửi thấy.

Tập tính
Cây nhót tây có đặc điểm là ra hoa vào mùa thu sang đầu mùa đông khi các cây cỏ khác bắt đầu tàn; trái bắt đầu chín vào cuối đông sang mùa xuân.

Trái nhót tây mọc thành chùm. Mỗi trái dạng tròn hay hình trứng khoảng 3–5 cm. Vỏ trái màu vàng, cam hoặc có khi phớt hồng. Thịt màu trắng, vàng hay cam, mọng nước, vị ngọt hoặc hơi chua tùy theo giống. Mỗi trái có 5 múi, khi chín có thể có 5 hột.

Dinh dưỡng

Canh tác

Sử dụng

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 Quả tỳ bà: Đặc sản Lào Cai về Hà Nội giá 85.000 đồng/kg

Tham khảo

Quả
J
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Afghanistan
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Bermuda
Thực vật México
Thực vật Nam Phi
Thực vật New Zealand
Thực vật Pakistan
Thực vật Úc
Thực vật châu Âu
Thực vật Hawaii
Thực vật Nam Mỹ
Thực vật Réunion
Thực vật Trung Mỹ
Trái cây có nguồn gốc Châu Á
Trái cây nhiệt đới
Cây trang trí
Thực vật vườn châu Á
Thực vật được sử dụng trong Đông y
Quả ăn được
Thực vật Nhật Bản


title: Piper regale

text:
Piper regale là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Piper regale. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
R


title: Cloyes-sur-Marne

text:
Cloyes-sur-Marne  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 109 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Cloyessurmarne


title: Ormosia absaroka

text:
Ormosia absaroka là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Thứ Bảy

text:
Thứ Bảy là một ngày trong tuần nằm giữa thứ Sáu và Chủ nhật. Ngày này cùng ngày chủ nhật được gọi chung là cuối tuần.

Tiếng Việt chịu ảnh hưởng từ tiếng Bồ Đào Nha vốn coi ngày này là ngày thứ bảy trong tuần lễ. Một số ngôn ngữ khác như tiếng Ả Rập, tiếng Hy Lạp, tiếng Do Thái, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ cũng gọi ngày trong tuần theo thứ tự đó.

Trong Tiếng Trung, ngày này được gọi là Tinh kỳ lục (chữ Hán: 星期六) nghĩa là kỳ sao thứ sáu. Trong tiếng Nhật và tiếng Hàn, ngày này được gọi là Thổ Diệu Nhật (Kanji/Hanja: 土曜日, Kana: どようび - do yōbi, Hangeul: 토요일 - to yo il), nghĩa là "ngày Thổ Diệu" hay "ngày Sao Thổ".

Với các ngôn ngữ Âu châu khác, tên gọi ngày Thứ Bảy có gốc từ thần thoại La Mã Saturnus, tức vị thần nông nghiệp.

Theo truyền thống Do Thái, thứ Bảy là ngày Sabat, ngày cuối tuần, ngày quan trọng nhất trong tuần, vì theo Kinh Thánh đó là ngày được Chúa chúc phúc. Trong ngày này, mọi hoạt động đều phải được nghỉ để hoàn toàn rảnh rỗi.

Liên kết ngoài
 Ngày trong tuần tiếng Việt được so sánh với ngày trong tuần tiếng Hoa và Nhật (tiếng Anh)

Tham khảo

Ngày trong tuần


title: Viễn Vọng Kính (chòm sao)

text:
Chòm sao Viễn Vọng Kính 遠望鏡, (tiếng La Tinh: Telescopium) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh kính viễn vọng.
Chòm sao này có diện tích 252 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 57 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Viễn Vọng Kính nằm kề các chòm sao Thiên Đàn, Nam Miện, Ấn Đệ An, Hiển Vi Kính, Khổng Tước, Nhân Mã.

Tên gọi

Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
 Cụm sao cầu NGC 6584
 Sao RR Tel là một sao biến đổi đặc biệt. Trong vòng 13 tháng trước năm 1945, cấp sao biểu kiến của RR Tel dao động giữa 12,5 và 15m. Sau khi bùng sáng thành tân tinh vào năm 1945, cấp sao biểu kiến của nó đặt đến 6,5m và năm năm sau, cấp sao của nó lại trở lại giá trị trước đó. Có thể đấy là hệ sao đôi, với sao lớn hơn của hệ là sao khổng lồ đỏ, sao đồng hành bay quanh đã bùng nổ thành tân tinh, vì thế chu kì biến đổi cấp sao của nó có giá trị như trước năm 1945.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chòm sao
Chòm sao phương nam


title: Kiến vương

text:
Phân họ Kiến vương, tên khoa học Dynastinae, là một phân họ bọ cánh cứng trong họ Bọ hung Scarabaeidae.

Một số loài trong phân họ này có kích thước lớn và hình dạng khủng khiếp. Các loài nổi tiếng như Chalcosoma atlas, Xylotrupes ulysses, Megasoma elephas, Oryctes nasicornis (kiến vương châu Âu, Hercules Beetle (Dynastes hercules), Bọ hung sừng chữ Y hay kabutomushi (Allomyrina dichotoma), Ox Beetle (Strategus aloeus) và Dynastes tityus.

Các tông, chi và loài đặc trưng

Agaocephalini Burmeister, 1847 (còn tranh cãi)
 Aegopsis
 Agaocephala

Cyclocephalini Laporte 1840
 Cyclocephala

Dynastini MacLeay, 1819
 Allomyrina Arrow, 1911 (bao gồm Trypoxylus)
 Allomyrina dichotoma – Japanese Rhinoceros Beetle
 Chalcosoma Hope, 1837
 Chalcosoma atlas – Atlas Beetle
 Dynastes
 Megasoma Kirby, 1825
 Xylotrupes

Hexodontini (còn tranh cãi)
 Hexodon
 Hyboschema

Oryctini Mulsant, 1842
 Coelosis Hope, 1837
 Enema (beetle) Hope,1837
 Heterogomphus Burmeister, 1847
 Megaceras Hope, 1837
 Megaceras briansaltini
 Oryctes Illiger, 1798
 Oryctes nasicornis – European Rhinoceros Beetle
 Strategus Hope, 1837
 Strategus aloeus – Ox Beetle
 Trichogomphus Burmeister, 1847

Oryctoderini
 Chalcocrates
 Oryctoderus

Pentodontini Mulsant, 1842
 Bothynus Hope, 1837
 Pentodon Hope, 1837
 Pericoptus
 Thronistes Burmeister, 1847

Phileurini Burmeister, 1847
 Homophileurus Kolbe, 1910
 Phileurus Latreille, 1807

Chú thích

Tham khảo
Endrödi S. 1985. The Dynastinae of the World. Dr. W. Junk Publishers
Dechambre (R.-P.) & Lachaume (G.) The Beetles of the World, volume 27, Chi Oryctes (Dynastidae), Hillside Books, Canterbury

Liên kết ngoài

 Họ SCARABAEIDAE
 Voila  French site on Dynastinae, illustrated.
 Photos
 Photos
 Rhinoceros Beetle at Animal Corner

D
Côn trùng làm thực phẩm


title: Trận Leuctra

text:
Trận Leuctra (hay còn đọc là Lớt) là trận đánh nổi tiếng giữa quân Thebes và quân Sparta năm 371 TCN, chiến thắng của người Thebes đã hủy hoại danh tiếng của đội hình phalanx  Sparta và thiết lập sự thống trị của Thebes trên lãnh thổ Hy Lạp cổ đại. Danh tướng Epaminondas đã dùng chiến thuật "đánh dọc sườn" (oblique order) để đập tan tác quân Sparta. Đây là một chiến thắng quyết định của quân Thebes, cho thấy sự đổi mới lớn lao của nền chiến thuật Hy Lạp cổ đại.

Trong thế kỷ IV TCN, chiến tranh diễn ra liên miên giữa các thành bang của Hy Lạp cổ đại. Sau cuộc chiến tranh Peloponnesus, Sparta và các đồng minh đã đánh bại Athens. Sau đó những cuộc chiến liên tiếp xảy ra giữa Thebes và Sparta, trận Leuctra diễn ra trong bối cảnh này, một trong những cuộc chiến tranh thành bang cuối cùng của Hy Lạp cổ đại trước khi bị quân Macedonia thôn tính. Epaminondas - vị danh tướng thắng trận tại Leuctra - trở thành nhà chiến thuật xuất sắc nhất của thời đại.

Tình hình trước trận chiến
Xứ Thebes trước khi bước vào chiến tranh với Sparta tuy có mạnh hơn trước, nhưng so với xứ Sparta thì họ cũng chưa thể xếp vào đối thủ ngang hàng. Trong các tiểu quốc của Hy Lạp ở thời bấy giờ, xét về lực lượng quân sự, Sparta luôn đứng ở vị trí nhất nhì. Chủ nghĩa quân phiệt Sparta từ lâu đã phát triển hùng mạnh. Có thể nói cả xứ Sparta là một trại lính khổng lồ, mà ở đấy tất cả các công dân tự do của Sparta phải tham gia nghĩa vụ quân sự một cách vô điều kiện. Từ 7 đến 20 tuổi, người Sparta đã buộc phải đến sống tập trung ở các trại lính, ở đấy họ được rèn luyện chu đáo về thể lực và quân sự, trong một thứ kỷ luật rất nghiêm khắc. Rồi từ 20 đến 60 tuổi, họ chính thức trở thành những người lính và gần như phải thường xuyên phục vụ trong quân ngũ.

Tất nhiên người Sparta cũng được lập gia đình, sinh con đẻ cái, nhưng để bảo đảm có được những công dân khỏe mạnh, sau này cung cấp cho quân đội những chiến binh tốt, nhà nước chỉ cho phép họ nuôi những con lành lặn, còn những trẻ ốm yếu hoặc dị dạng thì... buộc phải thủ tiêu ngay thừ lúc mới sơ sinh.

Với sự chọn lọc khắc nghiệt và đặc biệt như vậy, nhà nước Sparta đã luôn luôn có trong tay một lực lượng quân sự hùng hậu và nhờ vậy Sparta đã nhiều phen nhảy lên vũ đài của Hy Lạp với tư cách là thủ lĩnh của một liên minh, đứng ra tranh quyền bá chủ.

Khi quân đội bên sắp sửa gặp nhau ở cánh đồng  Leuctra, Leuctra là một cánh đồng gần thành phố Thebes, thuộc vùng Boeotia. Quân Sparta từ xa hành quân tới còn quân Thebes bố trí đội hình để đối phó.

Lực lượng tham chiến
Bước vào trận đánh, Sparta đã hơn hẳn đối phương ưu thế lực lượng. Họ có 10 000 bộ binh nặng và 1 000 kỵ binh.

Còn Thebes quân số chỉ có là 6 000 bộ binh và 1 000 kỵ binh

Thế trận
Quân Sparta có lực lượng đông hơn gấp rưỡi và đang trên đà chiến thắng, họ mới đánh bại cả thành bang Athens hùng mạnh. Vua Sparta là Cleombrotus I bố trí kỵ binh ở phía trước, bộ binh theo đội hình phalanx  12 hàng ngang ở phía sau, trong đó những binh lính thiện chiến nhất tập trung ở cánh phải  nhằm tạo mũi đột kích mạnh vào cánh trái của đối phương. Nhận ra cách bố trí của vua Cleombrotus I, tướng Thebes là Epaminondas đã bố trí đội hình tác chiến như sau:
Cánh trái không bố trí đội hình phalanx thông thường mà dày đặc hơn nhiều với 50 hàng ngang.
Cánh phải chỉ bố trí đội hình phalanx với 8 hàng ngang.
Toàn bộ đội hình tạo thành một tuyến nghiêng từ trái qua phải và chếch dần về phía sau.
Ý đồ chiến thuật của Epaminondas rất rõ ràng: cánh phải tìm cách kiềm chế đối phương còn cánh trái sẽ tập trung tiêu diệt quân chủ lực Sparta rồi sau đó tiêu diệt nốt cánh trái của đối phương để kết thúc trận đánh.

Diễn biến

Trận đánh mở màn bằng cuộc giao chiến của lực lượng kỵ binh với kết quả là quân Sparta bị đẩy lui. Tiếp đó, vua Cleombrotus I tung bộ binh nặng đột phá cánh phải có lực lượng mỏng của quân Thebes. Quân Thebes tuy bị đẩy lui do lực lượng yếu hơn nhưng vẫn giữ được đội hình chiến đấu để cầm cự theo đúng ý đồ của Epaminondas. Lúc này tuyến nghiêng của quân Thebes càng rõ rệt do cánh phải lùi dần về phía sau. Trong khi đó, ở cánh bên kia, với mật độ dày đặc và thiện chiến hơn, quân Thebes đã giáng cho chủ lực Sparta những đòn mạnh mẽ. Quân Sparta ở cánh phải mặc dù thiện chiến và đã cố gắng cầm cự nhưng cuối cùng vẫn tan vỡ với khoảng 1.000 binh sĩ tử thương trong đó có cả vua Cleombrotus I. Lúc này, do đội hình đã hình thành một tuyến nghiêng nên cánh trái của Epaminondas đã thực hiện được việc đánh tạt sườn cánh trái quân Sparta. Đòn đánh tạt sườn này được phối hợp bởi cuộc phản công ở chính diện và mũi kỵ binh tập hậu đã dẫn đến chiến thắng hoàn toàn của quân Thebes. Cánh trái quân Sparta chủ yếu gồm những binh sĩ trong liên minh với tinh thần chiến đấu không cao, khi thấy cánh phải bị phá vỡ đã nhanh chóng rút lui, nhường quyền kiểm soát chiến trường cho bộ đội của Epaminondas. Thiệt hại của Sparta chắc sẽ không dừng ở con số khoảng 2.000 binh sĩ nếu một đội quân Thessaly không kéo tới, họ đã thuyết phục quân Sparta rút lui có trật tự cũng như thuyết phục Thebes dừng truy kích tàn quân Sparta.

Đội thần binh Thebes
Nhiều tài liệu cho rằng, ở trận đánh Leuctra, thắng lợi của danh tướng Epaminondas trong việc đánh tan cánh phải của vua Cleombrotus I có vai trò rất quan trọng của Đội thần binh Thebes do mãnh tướng Pelopidas chỉ huy. Đây là đội quân có 300 người được chọn lọc, gồm 150 cặp đồng tính luyến ái nam. Từng cặp một được sắp xếp để chiến đấu sát cánh bên nhau và do vậy sức mạnh tăng lên đáng kể nhờ sự dũng cảm được nhân lên.

Ý nghĩa lịch sử

Với chiến bại tại Leuctra thì chủ nghĩa quân phiệt Sparta suy vong. Sau trận thắng này, danh tướng Epaminondas sẽ còn đập tan tác quân Sparta trong trận Mantinea (362 TCN). Ông hy sinh trong trận đánh này. Các nhà nghiên cứu khoa học quân sự đánh giá về trận Leuctra với những phát triển trong nghệ thuật quân sự như sau:
Epaminondas đã phối hợp hài hòa giữa thế ngăn, thế kìm và thế công trong việc lập thế trận để tạo thành một trận đánh tiêu diệt lớn.
Epaminondas đã dùng chiến thuật tập trung lực lượng, nghĩa là tập trung lực lượng ưu thế ở nơi quyết định nhằm đánh đòn quyết định cục diện trận đánh. Ghi nhận về cống hiến quân sự của Epaminondas, nhà cách mạng Friedrich Engels đã đánh giá: "Epaminondas là người đầu tiên phát hiện ra nguyên tắc chiến thuật vĩ đại, mà cho đến ngày nay nó vẫn được vận dụng để giành thắng lợi trong hầu hết các trận quyết chiến, đó là: phân phối bộ đội không đồng đều trên toàn chiến tuyến nhằm mục đích tập trung lực lượng cho đòn tấn công chủ yếu trên đoạn quyết định".
 Chiến thuật này được gọi là "đánh dọc sườn" (oblique order), giúp ông đánh tan tác quân Sparta. Thực chất theo Hoàng đế Pháp là Napoléon Bonaparte, trước thời Epaminondas, Hoàng đế Cyrus Đại Đế nước Ba Tư đã dùng chiến thuật ấy trong trận Thymbra (547 TCN). Và, ở thời kỳ cận đại, chiến thuật này trở nên danh tiếng, nhưng gắn liền với tên tuổi của một vị Đại Danh tướng (Great Captain) trong lịch sử là nhà vua Friedrich II Đại Đế nước Phổ, vị vua này đã răn dạy về chiến thuật này và giành chiến thắng hiển hách trong trận đánh lớn tại Leuthen (1757). Thực chất, chính vua Friedrich II Đai Đế đã học hỏi chiến thuật của Epaminondas trong trận đánh tại Leuctra này mà áp dụng thành công.

Tham khảo
Almanach những nền văn minh thế giới (2007), Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin.
 Christopher Duffy, Frederick the Great: A Military Life, Routledge, 1988. ISBN 0415002761.
 Nguyễn Văn Nhã, Nguyễn Văn Hùng, Những trận đánh hay trên thế giới (trước công nguyên), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 1992.
 Pierre Vidal-Naquet, Andrew Szegedy-Maszak, The Black Hunter: Forms of Thought and Forms of Society in the Greek World, JHU Press, 1998. ISBN 0801859514.
 Jay Luvaas, Frederick the Great on the Art of War, Da Capo Press, 1999. ISBN 0306809087.
 Jay Luvaas, Napoleon on the Art of War, Simon and Schuster, 2001. ISBN 0743216849.
 Peter Rybaczyk, Expert Network Time Protocol: an experience in time with NTP, Apress, 2005. ISBN 1590594843.

Chú thích

Liên kết ngoài
The Sacred Band of Thebes, from Plutarch, Life of Pelopidas, trans. John Dryden
Battles of Leuctra

Những trận đánh lớn trong lịch sử
Hy Lạp cổ đại
Lịch sử quân sự Hy Lạp
Năm 371 TCN
Xung đột thập niên 370 TCN


title: Minh Tiến, Đại Từ

text:
Minh Tiến là một xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Minh Tiến nằm ở phía bắc huyện Đại Từ, cách trung tâm huyện 20 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Phúc Lương
Phía tây giáp tỉnh Tuyên Quang
Phía nam giáp các xã Đức Lương, Phú Cường và Yên Lãng
Phía bắc giáp huyện Định Hóa.

Xã Minh Tiến có diện tích 26,13 km², dân số năm 1999 là 4.028 người, mật độ dân số đạt 154 người/km².

Tỉnh lộ 264 nối giữa hai huyện Đại Từ và Định Hóa chạy qua địa bàn xã.

Lịch sử
Sau năm 1975, Minh Tiến là một xã thuộc huyện Đại Từ.

Đến năm 2019, xã Minh Tiến được chia thành 16 xóm: Lưu Quang 1, Lưu Quang 2, Lưu Quang 3, Lưu Quang 4, Lưu Quang 5, Hòa Tiến 1, Hòa Tiến 2, Hòa Tiến 3, Hòa Tiến 4, Tân Hợp 1, Tân Hợp 2, Tân Hợp 3, Tân Hợp 4, Tân Hợp 5 và Trung Tâm, Minh Hòa.

Ngày 11 tháng 12 năm 2019, sáp nhập xóm Lưu Quang 3 vào xóm Lưu Quang 2, sáp nhập xóm Tân Hợp 1 vào xóm Trung Tâm, sáp nhập hai xóm Tân Hợp 2 và Tân Hợp 3 thành xóm Tân Hợp 1, sáp nhập hai xóm Tân Hợp 4 và Tân Hợp 5 thành xóm Tân Hợp 2, sáp nhập xóm Hòa Tiến 2 vào xóm Hòa Tiến 1, sáp nhập hai xóm Hòa Tiến 3 và Hòa Tiến 4 thành xóm Hòa Tiến 2.

Hành chính
Xã Minh Tiến được chia thành 10 xóm:
Hòa Tiến 1, Hòa Tiến 2, Lưu Quang 1, Lưu Quang 2, Lưu Quang 4, Lưu Quang 5, Minh Hòa, Tân Hợp 1, Tân Hợp 2, Trung Tâm.

Kinh tế - xã hội
Minh Tiến là một trong 19 xã ATK của tỉnh Thái Nguyên với nhiều ưu tiên trong đầu tư phát triển kinh tế - xã hội.

Đầu năm 2011, người dân đã phát hiện xã Minh Tiến có 10 cây chè cổ tại dãy núi Hồng thuộc địa phận thôn Lưu Quang. Các cây chè cổ này sinh trưởng ở khu vực rừng già, ở độ cao hơn 850m so với mực nước biển, Một số cây có đường kính gần 1m và chiều cao hơn 20m.

Chú thích

Xem thêm


title: Bulbophyllum guttulatum

text:
Bulbophyllum guttulatum (tên tiếng Anh là Small-spotted Bulbophyllum) là một loài phong lan.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

G|guttulatum]]

G


title: Đốc Ngữ

text:
Nguyễn Đức Ngữ (? – 1892) là người xã Xuân Phú, huyện Phúc Thọ, tỉnh Sơn Tây (nay là xã Xuân Đình, huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội). Ông đã có một tuổi thơ gian khó với việc phải chèo đò từ lúc còn nhỏ để giúp đỡ gia đình kiếm sống. Khi Pháp đánh Bắc Kỳ lần thứ nhất (1873), ông có mặt trong đội quân của triều đình Huế đóng ở Sơn Tây. Do chiến đấu dũng cảm, lập được nhiều chiến công, ông được thăng chức Đốc binh, từ đó có tên gọi là Đốc Ngữ.

Khi xảy ra Trận Cầu Giấy năm 1883, ông đã là một trong những người có đóng góp lớn cho trận đánh. Tháng 12 năm 1883, khi Pháp chiếm thành Sơn Tây, ông mang quân của mình đến tham gia chiến đấu dưới quyền Chánh sứ Sơn phòng kiêm Tuần phủ Hưng Hóa Nguyễn Quang Bích và Bố chánh Nguyễn Văn Giáp.

Đến 1890, sau khi Nguyễn Quang Bích mất, Đốc Ngữ đem quân đến vùng Thanh Sơn lập căn cứ riêng, rồi lần lượt mở rộng hoạt động suốt dọc hai bờ sông Hồng và sông Đà. Trong cuộc chiến đấu, Ông còn liên kết với Tống Duy Tân ở Thanh Hóa và Đề Kiều ở Rừng Già (Cẩm Khê, Phú Thọ). Nghĩa quân đã đánh nhiều trận oanh liệt, nhất là Trận Chợ Bờ. Quân Pháp giết ông ngày 7 tháng 8 năm 1892, trong một trận chiến không cân sức.

Tên ông được đặt cho một tuyến phố ở quận Ba Đình và thị xã Sơn Tây, Hà Nội. Ở Đà Nẵng có một con đường mang tên ông tại phường Hòa Cường Bắc quận Hải Châu. Ở Thành phố Hồ Chí Minh có một con đường mang tên ông tại quận 8.

Xem thêm
Khởi nghĩa Thanh Sơn
Pháp đánh thành Sơn Tây

Chú thích

Khởi nghĩa Thanh Sơn
Người Sơn Tây
Quan lại nhà Nguyễn
Người Hà Nội
Mất năm 1892


title: San José de las Lajas

text:
San José de las Lajas là một đô thị và thành phố tỉnh lị của tỉnh Mayabeque, Cuba, một tỉnh mới được tách ra từ La Habana Province năm 2011. Nó nằm ở trung tâm phía bắc của tỉnh, có xa lộ Carretera Central chạy cắt qua.

Thành phố được thành lập năm 1778.

Thông tin nhân khẩu
Năm 2004, đô thị San José de las Lajas có dân số 69.375 người. Diện tích là , với mật độ dân số là .

Đô thị này được chia thành các phường (barrio) Chávez, Cotilla, Ganuza, Independencia Norte, Independencia Sur, Jamaica, Jaula, Portugalete, San Andrés, Santa Bárbara và Tapaste.

Xem thêm
Đô thị Cuba
Danh sách thành phố Cuba

Tham khảo

Thành phố của Cuba
Đô thị tỉnh La Habana


title: Andrena collata

text:
Andrena collata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Nurse mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1904


title: Tim Cook

text:
Timothy Donald Cook (sinh ngày 1 tháng 11 năm 1960) là một nhà điều hành kinh doanh, nhà từ thiện và kỹ sư công nghiệp người Mỹ. Cook là giám đốc điều hành của Apple Inc. và trước đây từng là giám đốc điều hành của công ty dưới thời người tiền nhiệm Steve Jobs.

Cook gia nhập Apple vào tháng 3 năm 1998 với tư cách là phó chủ tịch cấp cao phụ trách các hoạt động trên toàn thế giới và sau đó là phó chủ tịch điều hành phụ trách kinh doanh và hoạt động trên toàn thế giới. Ông được bổ nhiệm làm giám đốc điều hành vào ngày 24 tháng 8 năm 2011, trước khi Jobs qua đời vào tháng 10 năm đó. Trong nhiệm kỳ giám đốc điều hành của mình, ông đã ủng hộ cho cuộc cải cách chính trị về giám sát quốc tế và trong nước, an ninh mạng, thuế doanh nghiệp, sản xuất của Mỹ và bảo vệ môi trường.

Kể từ năm 2011 khi ông tiếp quản Apple, đến năm 2022, Cook đã tăng gấp đôi doanh thu và lợi nhuận của công ty, đồng thời tăng giá trị thị trường từ 348 tỷ USD lên 3 nghìn tỷ USD.

Năm 2014, Cook trở thành giám đốc điều hành đầu tiên của một công ty nằm trong danh sách Fortune 500 công khai mình là người đồng tính. Cook cũng phục vụ trong ban giám đốc của Nike, Inc.,  National Football Foundation (NFF), và là người được ủy thác của Đại học Duke. Vào tháng 3 năm 2015, ông cho biết mình đã lên kế hoạch quyên góp toàn bộ tài sản cổ phiếu cá nhân cho tổ chức từ thiện.

Tiểu sử
Tim Cook được sinh ra ở Mobile, Alabama, Hoa Kỳ (US), và lớn lên ở gần Robertsdale, Alabama. Cha của ông, Donald, là một công nhân nhà máy đóng tàu, và mẹ của ông, Geraldine, làm việc tại một hiệu thuốc.

Tim Cook tốt nghiệp Trường Trung học Alabama, Robertsdale. Ông cũng tốt nghiệp với bằng cử nhân kỹ sư công nghiệp từ Đại học Auburn năm 1982, bằng Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh (MBA) từ Trường kinh doanh Fuqua thuộc Trường Đại học Duke năm 1988.

Sự nghiệp

Trước khi làm việc tại Apple
Sau khi tốt nghiệp Đại học Auburn, Cook đã trải qua 12 năm kinh doanh mảng máy tính cá nhân của IBM, cuối cùng là giám đốc phụ trách hoạt động của khu vực Bắc Mỹ. Trong thời gian này Cook cũng nhận được bằng MBA từ Đại học Duke, trở thành học viên của Fuqua năm 1988. Sau đó, ông từng là Giám đốc điều hành của bộ phận đại lý bán lẻ máy tính của Intelligent Electronics, và năm 1997 trở thành Phó Chủ tịch mảng dữ liệu doanh nghiệp cho Compaq trong sáu tháng.

Làm việc tại Apple
Cook được Jobs mời gia nhập Apple vào năm 1998. Trong một bài phát biểu tại Đại học Auburn, Cook cho biết ông quyết định tham gia Apple ngay sau khi gặp mặt Jobs lần đầu tiên:

Vị trí đầu tiên của ông là phó chủ tịch cấp cao của Worldwide Operations. Liên quan đến việc này, trích lời Cook: "Bạn sẽ kiểu như muốn quản lý nó giống như bạn đang kinh doanh sữa vậy. Nếu nó quá hạn sử dụng, thì bạn có một vấn đề".

Cook đóng cửa các nhà máy, nhà kho và thay thế chúng bằng các hợp đồng với các nhà sản xuất, dẫn đến kết quả làm giảm hàng tồn kho của công ty. Dự đoán tầm quan trọng của nó, nhóm của ông đã đầu tư vào giao dịch dài hạn như đầu tư trước vào bộ nhớ flash từ năm 2005 trở đi, đảm bảo cung cấp ổn định những gì sẽ trở thành thành phần quan trọng trong iPod Nano, sau đó là iPhone và iPad. Đối thủ cạnh tranh với Apple là HP, đã mô tả sự hủy bỏ dự án máy tính bảng TouchPad của họ rằng "nó đã được tạo ra từ "những bộ phận vứt đi của iPad"". Hành động của Cook đã được công nhận với việc giữ kiểm soát chi phí, kết hợp với sự hiểu biết về thiết kế và tiếp thị của công ty, tạo ra lợi nhuận khổng lồ.

Trong tháng 1 năm 2007, Cook được thăng chức để chỉ đạo các hoạt động  và đảm nhận vị trí Giám đốc điều hành vào năm 2009, trong khi Jobs vắng mặt vì lí do sức khỏe. Vào tháng 1 năm 2011, Hội đồng quản trị của Apple đã phê duyệt đợt nghỉ phép y tế lần thứ ba theo yêu cầu của Jobs. Trong thời gian đó, Cook chịu trách nhiệm cho hầu hết các hoạt động thường ngày của Apple, trong khi Jobs được thực hiện hầu hết các quyết định quan trọng.

Giám đốc điều hành của Apple (2011 - nay)

Sau khi Jobs từ chức CEO, trở thành chủ tịch của hội đồng quản trị, Cook làm Giám đốc điều hành của Apple vào ngày 24 tháng 8 năm 2011. Sáu tuần sau, vào ngày 05 Tháng 10 năm 2011, Jobs đã qua đời do biến chứng từ căn bệnh tái phát của ung thư tụy nội tiết tế bào tiểu đảo được điều trị trước đây của mình. Người cộng tác của Forbes là Robin Ferracone đã viết trong tháng 9 năm 2011: "Jobs và Cook đã tiến hành để tạo nên một quan hệ đối tác mạnh mẽ, và giải cứu công ty khỏi vòng xoáy sụp đổ của nó, thứ mà mất từ 11 tỷ USD doanh thu năm 1995 xuống còn dưới 6 tỷ USD trong năm 1998... Dưới sự lãnh đạo của họ, công ty đã có tiền đề vươn lên cột mốc 100 tỷ ngày hôm nay". Vào tháng 4 năm 2012, tạp chí TIME đã thêm Cook vào danh sách "100 người có tầm ảnh hưởng nhất thế giới" hàng năm của họ.

Ngày 29 tháng 10 năm 2012, Cook thực hiện thay đổi lớn đối với đội ngũ điều hành của công ty. Scott Forstall đã từ chức phó chủ tịch cấp cao của iOS, và trở thành cố vấn cho Cook cho đến khi ông rời khỏi công ty vào năm 2013. John Browett, phó chủ tịch cấp cao của mảng bán lẻ, đã bị sa thải sáu tháng sau khi ông bắt đầu tại Apple, khi ông nhận được 100.000 cổ phiếu trị giá 60 triệu USD. Nhiệm vụ của Forstall được chia giữa bốn giám đốc điều hành khác của Apple: phó chủ tịch cấp cao mảng thiết kế Jonathan Ive được cho là lãnh đạo đội ngũ giao diện người dùng của Apple; Craig Federighi đã trở thành người đứng đầu mới của mảng công nghệ phần mềm iOS; giám đốc dịch vụ Eddy Cue phụ trách mảng Maps và Siri; Bob Mansfield, trước đây là phó chủ tịch cấp cao mảng kỹ thuật phần cứng, trở thành người đứng đầu một nhóm phát triển công nghệ mới.

Thay đổi nhân sự của Cook xảy ra sau khi tổng kết doanh thu quý 3, khi doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng tăng ít hơn dự đoán. Một nhà bình luận nói rằng Forstall đã bị buộc phải từ chức, như Cook "Đã quyết định dứt khoát dẫn đến bất đồng chính kiến nội bộ lên cao đến mức nghiêm trọng". Kể từ khi trở thành CEO, Cook tập trung vào xây dựng một nền văn hóa hài hòa có nghĩa là "loại bỏ những người có tính cách -  những người mà Jobs dung thứ và giữ bên mình, như Forstall"; mặc dù, một nhà báo khác nói rằng "Khả năng tiên phong của Apple là sự căng thẳng và bất đồng." Ngày 28 tháng 2 năm 2014, Cook đã gây xôn xao khi ông thách thức các cổ đông "rời khỏi tập đoàn" nếu họ không đồng tình với quan điểm của công ty về sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường và biến đổi khí hậu. Vào tháng 5 năm 2016, Cook đã ghé thăm Trung Quốc để gặp gỡ chính thức chính quyền ở đây sau khi cửa hàng trực tuyến của Apple là iTunes Store và Apple Books Store bị đóng cửa vô thời hạn bởi chính phủ Trung Quốc.

Vào năm 2016, một số nhà phân tích đã so sánh Cook với cựu CEO của Microsoft  Steve Ballmer, cho rằng sự đổi mới của Apple đã suy giảm kể từ khi ông thay thế vị trí của Jobs, tương tự khi Ballmer trở thành CEO của Microsoft năm 2000. Vào tháng 12 năm 2017, Cook trở thành người diễn thuyết tại Hội nghị Internet thế giới diễn ra tại Trung Quốc.

Nghiên cứu được công bố tại Đại học Oxford đã miêu tả phong cách lãnh đạo của Cook như một khuôn mẫu điển hình của nhà sáng lập theo chủ trương ôn hòa: giải thích theo quan niệm của một nhà sáng lập, một khuynh hướng đạo đức hướng về tập thể cổ đông, và đặt trọng tâm vào tạo lợi nhuận theo cấp số nhân.

Cook đã được bổ nhiệm làm chủ tịch ban cố vấn của trường Kinh tế thuộc Đại học Thanh Hoa vào tháng 10 năm 2019 và sẽ có kì hạn trong vòng 3 năm.

An ninh Mạng

Cùng với phó chủ tịch Google là Vint Cerf và Giám đốc điều hành AT&T Randall Stephenson, Cook đã tham dự một hội nghị thượng đỉnh kín được Tổng thống Obama tổ chức vào ngày 08 tháng 8 năm 2013 liên quan đến giám sát chính phủ và Internet trong sự trỗi dậy của vụ việc Edward Snowden.

Sau vụ tấn công khủng bố tại San Bernardino, California vào tháng 12 năm 2015, khiến 14 người bị sát hại bởi Rizwan Farook và Tashfeen Malik, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã yêu cầu  Apple giúp đỡ trong việc "mở khóa" một chiếc iPhone 5C được dùng bởi Farook. Vào ngày 16 tháng 2 năm 2016, phản hồi yêu cầu của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, một tòa án liên bang đã  yêu cầu Apple tạo ra một phiên bản iOS firmware tùy chỉnh, cái mà sẽ cho phép các nhà điều tra phá vỡ các tính năng bảo mật của điện thoại. Cook đã phản hồi trong một bức thư ngỏ, trong đó ông đã cáo buộc các yêu cầu của chính phủ là "vi phạm quyền riêng tư" và có thể để lại những hậu quả khôn lường về sau.

Phong cách lãnh đạo
Coi trọng sự đa dạng

Đa dạng không chỉ là một thuật ngữ thông dụng. Thực tế, sự đa dạng về chuyên môn giữa các nhân viên có thể làm tăng doanh thu của công ty. Ý tưởng ẩn sau triết lý này là mọi người có thể có những kinh nghiệm khác nhau và công ty có thể tận dụng lợi thế từ các kinh nghiệm quý báu của mỗi cá thể để đạt được thành công. Cook thấu hiểu điều này và coi đa dạng là một nền tảng trong triết lý quản lý của mình.

Ông từng nói: "Chúng tôi muốn sự đa dạng trong suy nghĩ. Chúng tôi muốn sự đa dạng trong phong cách. Chúng tôi muốn mọi người hãy là chính họ. Và đó chính là một điều tuyệt vời ở Apple. Bạn không cần phải là một ai khác. Bạn không cần phải đeo mặt nạ khi đến văn phòng. Những điều trói buộc chúng tôi lại với nhau là những giá trị. Chúng tôi muốn làm những điều đúng đắn. Chúng tôi muốn thẳng thắn và khiêm tôn. Chúng tôi cần phải biết thú nhận sai lầm và có dũng khí để thay đổi."

Sự minh bạch là chìa khóa

Với những lời chỉ trích nặng nề về tiêu chuẩn làm việc của nhân viên Apple (đặc biệt thông qua đối tác sản xuất của họ tại Foxconn), Cook đã công khai cho cả thế giới biết về cách hoạt động của Apple. Bằng cách này, ông không chỉ tạo ra thiện chí trong văn phòng mà còn đặt ra tiêu chuẩn cho những nhà máy khác.

"Sự minh bạch của chúng tôi trong trách nhiệm với nhà cung ứng là ví dụ cho thấy giá trị của chúng tôi, và chúng tôi có thể tạo ra những điều khác biệt lớn hơn nữa. Chúng tôi muốn sự sáng tạo trong trách nhiệm với nhân viên cũng như trong các sản phẩm của mình", Tim Cook phát biểu.

Đọc thư của khách hàng

Bạn nghĩ bạn hiểu khách hàng của bạn…nhưng thực sự có phải vậy? Thậm chí là Tim Cook, người đứng đầu một công ty giá trị nhất thế giới, vẫn dành thời gian thăm các cửa hàng của công ty và đọc thư của khách hàng.

Ông cho biết: "Tôi ghé thăm các cửa hàng của chúng tôi. Bạn có thể học hỏi được nhiều điều trong một cửa hàng. Tôi nhận được rất nhiều thư điện tử, nhưng rất khác biệt khi bạn vào cửa hàng và nói chuyện trực tiếp với khách hàng. Không để bản thân tách biệt ra khỏi các vấn đề chung là rất quan trọng - có lẽ đây là điều quan trọng nhất của một CEO".

Bạn có thể chỉ làm được một vài điều tuyệt vời

Hãy xem xét đến quy mô của Apple! Công ty chỉ tạo ra một vài sản phẩm.

Ông chia sẻ: "Nếu bạn thực sự quan tâm đến Apple, bạn sẽ thấy chúng tôi có bốn loại iPod. Chúng tôi có hai loại iPhone chính. Chúng tôi có hai loại iPad và một vài máy tính Mac.  Và đó là tất cả". Vấn đề nằm ở chỗ: tập trung vào việc bạn làm tốt nhất và làm nó trong hết khả năng của bạn. Chúng tôi đã tranh luận rất nhiều về việc chúng tôi sẽ làm cái gì vì biết rằng chúng tôi chỉ có thể làm một vài thứ tuyệt vời. Cùng lúc đó, chúng tôi tiếp tục tìm tòi và khám phá một vài thứ mởi mẻ đáp ứng nhu cầu của con người trong tương lai."

Thú nhận sai lầm

"Tôi nghĩ rất nhiều người, các CEO hay các nhà quản lý cấp cao, họ luôn mắc kẹt với các ý tưởng cũ nên họ từ chối hoặc không đủ dũng cảm để thừa nhận rằng những ý tưởng đó không còn phù hợp với hiện tại. Có thể một điều tuyệt vời nhất về Steve Jobs là ông ấy có đủ dũng khí để thay đổi quyết định và suy nghĩ. Và các bạn biết đấy- đó chính là Tài Năng", Cook cho biết.

Đời tư
Cook là một người đam mê thể dục, đi bộ đường dài, đi xe đạp, và thường đến phòng tập gym. Cook được biết đến là một người đơn độc, ông sử dụng trung tâm thể dục tách biệt để đảm bảo sự riêng tư và rất ít tiết lộ công chúng biết về cuộc sống cá nhân của mình. Ông giải thích trong Tháng 10 năm 2014 rằng ông đã tìm cách để đạt được một "mức độ cơ bản của sự riêng tư"

Cook từng bị chẩn đoán nhầm là bị bệnh đa xơ cứng vào năm 1996, một sự cố khiến ông "nhìn thế giới theo một cách khác". Kể từ đó, ông tham gia gây quỹ từ thiện đều đặn để quyên tiền cho căn bệnh này. Cook sau đó nói với một tạp chí cựu sinh viên Auburn rằng các triệu chứng của ông đến từ việc " mang theo rất nhiều hành lý vô cùng nặng nề xung quanh".

Vào năm 2009, Cook nói đã đề nghị được hiến một phần gan của mình cho Jobs, vì họ có chung nhóm máu hiếm. Cook nói rằng Jobs đã hét lên rằng, "Tôi sẽ không bao giờ để anh làm vậy. Tôi sẽ không bao giờ làm việc đó."

Trong bài phát biểu năm 2010 tại Đại học Auburn, Cook nhấn mạnh tầm quan trọng đáng kể của trực giác trong quá trình ra quyết định trong cuộc sống của mình, và giải thích thêm rằng việc chuẩn bị và công việc khó khăn cũng là cần thiết để thực hiện theo trực giác.

Ngày 29 tháng 10 năm 2014, Cook công khai là người đồng tính trong một bài xã luận cho Bloomberg Business, trong đó nêu: "Tôi tự hào vì là người đồng tính và đồng tính là một trong những quà tặng vĩ đại nhất Thiên Chúa đã ban cho tôi." Cook cũng giải thích rằng ông đã được gợi mở về xu hướng tính dục của mình "trong nhiều năm" và, trong khi nhiều người ở Apple đã nhận thức được xu hướng tính dục của mình, ông muốn mọi người tập trung vào các sản phẩm và khách hàng của Apple chứ không phải là cuộc sống cá nhân của mình. Ông kết thúc bài viết của mình "Chúng ta cùng nhau lát con đường tràn ngập ánh nắng hướng về phía công lý bằng từng viên gạch một. Đây là viên gạch của tôi." Do đó, Tim Cook cũng trở thành Giám đốc điều hành đồng tính công khai đầu tiên trong danh sách Fortune 500. vào tháng 9 năm 2015, Cook đã làm rõ việc này trong The Late Show with Stephen Colbert, "Khi tôi coi trọng sự riêng tư của mình một cách đáng kể, tôi cảm thấy rằng tôi đang đánh giá nó quá cao so với những gì tôi có thể làm cho người khác, vì vậy tôi muốn nói với mọi người sự thật của mình." Vào tháng 10 năm 2019, ông đã nói về quyết định này và nhận xét nó là nhờ cộng đồng LGBTQ+ những người đã đấu tranh cho quyền lợi của mình trước ông đã mở đường cho thành công của mình; và ông cần cho những thế hệ trẻ hơn biết rằng: việc nhìn nhận bản thân là đồng tính có vai trò là một điều đặc biệt cần phải làm hơn giải quyết bất kì vấn đề nào trong đời. Ông hy vọng sự cởi mở của mình có thể giúp các thanh thiếu niên là LGBTQ+ đối mặt với vấn đề vô gia cư và tự tử, hy vọng rằng tình hình của họ sẽ trở nên tốt hơn.

Tham khảo

Apple
Tổng giám đốc điều hành
Đại học Auburn
Đại học Duke
Người Alabama
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1960
Người đồng tính nam
Người LGBT Alabama
Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ
Doanh nhân Mỹ thế kỷ 20
Doanh nhân LGBT Hoa Kỳ
Doanh nhân Mỹ thế kỷ 21
Time 100 năm 2022


title: Durrës

text:
Durrës (), về lịch sử còn gọi là Epidamnos, Durazzo () và Dyrrachium, là thành phố lớn thứ nhì và hải cảng lớn nhất của Albania. Được thành lập bởi người Hy Lạp từ Corinth và Corfu dưới tên Epidamnos năm 627 TCN, nơi đây luôn có người cư ngụ từ khi đó và là một trong những thành phố cổ nhất Albania. Về địa lý, nó nằm bên bờ biển, cách thủ đô Tirana  về phía tây.

Đây là một trong những thành phố quan trọng hàng đầu với kinh tế Albania. Durrës là nơi đặt cảng chính của Albania, cảng Durrës. Thành phố nằm ở mức xấp xỉ mực nước biển, đối diện với các thành phố cảng Bari và Brindisi của Ý. Cảng Durrës cũng là cảng hàng hóa lớn thứ 10 bên biển Adriatic với hơn 3,4 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Dấu trường Durrës là một trong những đấu trường lớn nhất trên bán đảo Balk, từng có sức chứa 20.000 người.

Tổng dân số thành phố là 175.110 người (thống kê 2011), với tổng diện tích 338,30 km². Vùng đô thị có dân số 265.330.

Xem thêm
 Trận Dyrrhachium (1081)

Tham khảo

Thành phố của Albania
Hạt Durrës
Thập niên 620 TCN
Cố đô