title: Dò mìn (trò chơi)

text:
Dò mìn hay gỡ bom (tiếng Anh: Minesweeper) là một trò chơi giải đố trên máy tính dành cho một người chơi. Trò chơi bao gồm một "bãi mìn" là những ô vuông có thể chứa "mìn", và người chơi cần phải dựa vào những con số thể hiện số mìn xung quanh để mở hết tất cả những ô vuông trống mà không kích nổ quả mìn nào. Trò chơi được xây dựng như một chương trình giải trí cài đặt trên hệ điều hành Microsoft Windows. Tuy vậy, nó được cho là bắt nguồn từ trò chơi Cube (năm 1973).

Hiện nay, trò chơi Dò mìn rất phổ biến. Ngoài Windows, trò chơi còn có trong Linux (như KMines (giao diện KDE) và gnomine (giao diện GNOME). Nhờ quy luật đơn giản, nhiều biến thể của trò chơi cũng được phát hành như Dò mìn 3D, Minesweeper X, và Crossmines.

Cách chơi

Mục tiêu
Trong Dò mìn, người chơi phải mở được tất cả các ô không có mìn trên một bảng ô vuông, đồng thời không được kích nổ bất cứ một quả mìn nào. Trò chơi được xếp hạng bằng thời gian hoàn thành, vì vậy việc hoàn thành trò chơi trong thời gian sớm nhất cũng là một mục tiêu quan trọng đối với người chơi đã thành thạo.

Luật chơi
 Người chơi khởi đầu với một bảng ô vuông trống thể hiện "bãi mìn".
 Click chuột vào một ô vuông trong bảng. Nếu không may trúng phải ô có mìn (điều này thường xảy ra với người mới chơi) thì trò chơi kết thúc. Ngược lại, nếu ô đó không có mìn, một vùng các ô sẽ được mở ra cùng với những con số. Số trên một ô là lượng mìn trong 8 ô nằm quanh với ô đó.
 Nếu chắc chắn một ô có mìn, người chơi có thể đánh dấu vào ô đó với hình lá cờ bằng cách click chuột phải.
 Nếu những ô lân cận của một ô đã có đủ số mìn mà vẫn còn các ô trống khác thì những ô đó không có mìn.
 Trò chơi kết thúc với phần thắng dành cho người chơi nếu mở được tất cả các ô không có mìn.

Chiến thuật

Trò chơi chia làm ba trình độ:
 Dễ (Beginner): bảng ô vuông 8 × 8 (9 × 9 từ bản Microsoft Windows XP trở đi) trên đó rải 10 quả mìn
 Trung bình (Intermediate): bảng ô vuông 16 × 16 trên đó rải 40 quả mìn
 Khó (Expert): bảng ô vuông 30 × 16 trên đó rải 99 quả mìn
Ngoài ra còn có phần tùy chọn cho phép người chơi tự chọn kích thước bảng và số mìn.

Người chơi được cho biết thêm số mìn còn lại trên bảng, được tính bằng cách lấy số mìn ban đầu trừ đi số lá cờ đã đặt (số mìn có thể hiển thị là số âm nếu người chơi đặt quá nhiều lá cờ).

Trong một số phiên bản của Dò mìn, nếu người chơi đã đánh dấu với lá cờ đủ số mìn quanh một ô số, người chơi có thể click chuột vào ô số đó để mở hết tất cả những ô trống còn lại chưa mở nhằm tăng tốc độ chơi, thủ thuật này được gọi là mở một loạt (tiếng Anh: chording) (điều này không ngăn chặn người chơi đánh dấu sai và kích nổ mìn).

Đa số những phiên bản của trò chơi sẽ đảm bảo rằng ô đầu tiên người chơi mở ra sẽ không có mìn để tránh việc kết thúc trò chơi quá sớm, một số phiên bản khác mở thêm những ô xung quanh nó để hỗ trợ người mới chơi tiếp tục. Vì vậy, việc mở ô đầu tiên tại vị trí nào trên bảng sẽ ảnh hưởng đến tiến độ chơi của người chơi.

Tính chất
 Tính logic: Trò chơi dựa trên cơ sở tính toán sự phân phối (trong không gian) các quả mìn dựa trên dữ kiện là các con số hiện ra (chỉ số lượng quả mìn kề với một ô).
 Tính ngẫu nhiên: Trong một số trường hợp, không thể xác định chính xác vị trí của mìn chỉ dựa vào những con số gợi ý; do đó trò chơi mang tính may rủi. Bên cạnh đó, một số người chơi còn thắng trực tiếp ngay với 1 click chuột đối với những ván có số lượng mìn thưa thớt (đặc biệt trong trình độ Beginner - dễ).

Biến thể
Trò chơi Dò mìn còn có một số biến thể như sau:
 3D Minesweeper với bãi mìn 3 chiều, phần mềm tự do chạy trên Linux.
 HexMines, trò chơi dò mìn với ô hình lục giác, tải về miễn phí, chạy trên Windows và OS/2.
 Nonosweeper, trò chơi dò mìn dựa trên nonogram. Gợi ý trong trò chơi là phân bố số quả mìn trên một hàng (hoặc một cột), thay vì số quả mìn xung quanh một ô nhất định.

Thi đấu
Trong Dò mìn, người chơi thi đấu với nhau để hoàn thành trò chơi trong thời gian sớm nhất có thể. Người chơi cần phải sử dụng nhiều chiến thuật để giảm thời gian suy nghĩ và thao tác như ghi nhớ quy luật xuất hiện số, mở một loạt một cách hiệu quả hoặc hạn chế đặt lá cờ. Một phương pháp hữu dụng trong Dò mìn là "Nhấp chuột 1.5 lần" (tiếng Anh: 1.5 click), khi mà người chơi đặt một lá cờ rồi mở một loạt ô số bên cạnh ngay lập tức.

Nhiều cộng đồng Dò mìn xuất hiện và tổ chức các cuộc thi đấu Dò mìn ở quy mô quốc gia và quốc tế trên các nền tảng mạng xã hội và trang web thi đấu chính thức như minesweepergame.com. Năm 2014, Sách Kỷ lục Guinness ghi nhận kỉ lục hoàn thành cả ba độ khó Dò mìn nhanh nhất là 38,65 giây bởi Kamil Murański.

Tham khảo

 Further information available online at Richard Kaye's Minesweeper pages.

Trò chơi trên Windows
Bài toán NP-đủ
Trò chơi trên Linux


title: Kalophrynus nubicola

text:
Kalophrynus nubicola là một loài ếch trong họ Nhái bầu.
Nó được tìm thấy ở Malaysia và có thể cả Brunei.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Nguồn
 Inger, R., Iskandar, D., Das, I., Stuebing, R., Lakim, M., Yambun, P. & Mumpuni 2004. Kalophrynus nubicola. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Nubicola


title: Gnadau

text:
Gnadau là một đô thị thuộc huyện Salzland, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: HMS Kent (54)

text:
HMS Kent (54) là một tàu tuần dương hạng nặng thuộc lớp County của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc và là chiếc dẫn đầu cho lớp phụ Kent. Nó đã tham gia hoạt động trong suốt Chiến tranh Thế giới thứ hai cho đến khi được tháo dỡ vào năm 1948.

Thiết kế và chế tạo
Kent được chế tạo bởi Xưởng đóng tàu Chatham tại Chatham, Medway, được đặt lườn vào ngày 15 tháng 11 năm 1924. Nó được hạ thủy vào ngày 16 tháng 3 năm 1926, và đưa ra hoạt động vào ngày 25 tháng 6 năm 1928.

Lịch sử hoạt động

Giữa hai cuộc thế chiến
Năm 1928, Kent được Nữ bá tước Stanhope đưa vào hoạt động như là soái hạm của Hải đội Tuần dương 5 tại China Station, đi đến Hong Kong sáu tuần sau khi bắt đầu hoạt động. Vào năm 1937, Kent quay trở về Chatham trải qua một đợt tái trang bị lớn, bao gồm việc bổ sung một đai giáp bê tông dày 114 mm (4,5 inch) được mở rộng 1,8 m (6 ft) bên dưới mực nước, và một lớp giáp trong dày 102 mm (4 inch) tăng cường cho các ngăn của phòng nồi hơi. Các khẩu pháo phòng không QF 2 pounder (40 mm) pom-pom được thay bằng tháp pháo bốn nòng. Sau khi tái trang bị, vào năm 1938, chiếc tàu tuần dương trở lại Viễn Đông.

Chiến tranh Thế giới thứ hai
Vào tháng 12 năm 1939, Kent được chuyển sang Hải đội Tuần dương 4, tiến hành các cuộc tuần tra chống cướp tàu buôn tại khu vực Đông Ấn rồi được chuyển sang nhiệm vụ hộ tống các đoàn tàu vận tải tại Ấn Độ Dương vào đầu năm 1940.

Sau khi Ý tuyên chiến, chiếc tàu tuần dương được bố trí đến Hạm đội Địa Trung Hải, đi đến Alexandria vào tháng 8 năm 1940 cùng với Hải đội Tuần dương 3. Ngày 17 tháng 8 năm 1940 Kent cùng với mười hai tàu khu trục tiến hành bắn phá cuác vị trí của Ý chung quanh pháo đài Bardia.

Ngày 15 tháng 9 năm 1940, Kent cùng với thiết giáp hạm HMS Valiant, tàu sân bay HMS Illustrious và bảy tàu khu trục rời Alexandria. Ngày hôm sau, trong khi ngoài khơi phía nam đảo Crete, lực lượng được tăng cường thêm các tàu tuần dương phòng không HMS Calcutta và HMS Coventry. Lực lượng này di chuyển về phía Benghazi, và trong đêm 16-17 tháng 9 năm 1940, máy bay của Illustrious đã thả mìn xuống cảng Benghazi. Chúng cũng tấn công các tàu bè trong cảng bằng ngư lôi. Phía Ý bị mất hai tàu khu trục và ai tàu buôn.

Trong khi quay trở về căn cứ sau cuộc tấn công này, Kent và hai tàu khu trục được cho tách ra để bắn phá Bardia. Trong đêm 17-18 tháng 9 năm 1940, Kent bị trúng một ngư lôi vào phía đuôi tàu bởi những máy bay ném bom-ngư lôi dẫn đầu bởi Carlo Emanuele Buscaglia. Nó được các tàu khu trục kéo trở về căn cứ với rất nhiều khó khăn. Nó trải qua các sửa chữa tạm thời tại Alexandria vào ngày 19 tháng 9 cho phép nó có thể quay trở về Anh Quốc.

Công việc sửa chữa rộng rãi được thực hiện tại Xưởng tàu Devonport, và tình hình càng tệ hại hơn khi Kent trúng phải một quả bom đang khi trong ụ tàu. Công việc sửa chữa hoàn tất kịp lúc cho nó hoạt động trở lại vào tháng 9 năm 1941, khi nó gia nhập Hải đội Tuần dương 1 như một phần của Hạm đội Nhà để hộ tống các đoàn tàu vận tải đi đến miền Bắc nước Nga. Từ đó cho đến năm 1944, nó tuần tra lại các lối vào Đại Tây Dương từ phía Bắc và hộ tống hơn 18 đoàn tàu vận tải đến Nga.

Vào năm 1944, chiếc tàu tuần dương tham gia nhiều hoạt động ngoài khơi bờ biển Na Uy, trước tiên là nhằm đánh lạc hướng sự chú ý của Hitler khỏi khu vực Normandy. Vào ngày 14 tháng 11 năm 1944, hoạt động như là soái hạm của Chuẩn Đô đốc Rhoderick McGrigor, cùng với tàu tuần dương hạng nhẹ HMS Bellona và các tàu khu trục HMS Myngs, HMS Zambesi, HMS Verulam và HMCS Algonquin, Kent đánh phá các tàu bè đối phương phía Đông Nam Egersund, Na Uy. Lực lượng đã đánh chặn một đoàn tàu vận tải Đức ngoài khơi vũng biển Lister, bốn tàu hàng được hộ tống bởi M.416, M.427, Uj.1221, Uj.1223, Uj.1713 và một chiếc Uj khác không xác định. Bắt đầu khai hỏa lúc 23 giờ 00, họ đã đánh chìm hai tàu hàng và tất cả các tàu hộ tống ngoại trừ chiếc không được xác định. Chiến thắng này là hoạt động tác chiến cuối cùng của con tàu.

Vào cuối năm 1944, Kent va chạm với một tàu chở dầu. Sau khi được sửa chữa tại Clydeside, nó được giữ lại Gareloch như soái hạm của lực lượng dự bị. Vào tháng 10 năm 1946, nó được chuyển đến Chatham đảm trách vai trò soái hạm của lực lượng dự bị tại đây. Vào mùa Hè năm 1947, vũ khí của nó được tháo dỡ và nó được sử dụng trong thử nghiệm mục tiêu.

Cuối cùng, nó được bán cho BISCO vào ngày 22 tháng 1 năm 1948, và được cho kéo đến Troon vào ngày 31 tháng 1 để được tháo dỡ bởi hãng West of Scotland Shipbreakers.

Tham khảo
 British and Empire Warships of the Second World War, H T Lenton, Greenhill Books, ISBN 1-85367-277-7
 Conway's All the World's Fighting Ships, 1922-1946, Ed. Robert Gardiner, Naval Institute Press, ISBN 0-87021-913-8
 Colledge, J. J.; Warlow, Ben (1969). Ships of the Royal Navy: the complete record of all fighting ships of the Royal Navy (Rev. ed.). London: Chatham. ISBN 978-1-86176-281-8. OCLC 67375475.
 HMS Kent at U-boat.net
 HMS Kent at battleships-cruisers.co.uk
 History of HMS Kent

Lớp tàu tuần dương Kent
Lớp tàu tuần dương County
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Tàu được đóng tại Chatham


title: Xylopteryx

text:
Xylopteryx là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Boarmiini


title: Crithe gofasi

text:
Crithe gofasi là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crithe


title: Basse-Terre

text:
Basse-Terre () là một thị xã của tỉnh hải ngoại Guadeloupe của Pháp thuộc nhóm đảo Tiểu Antilles. Đây cũng là thủ phủ của Guadeloupe. Đô thị này nằm trên đảo Basse-Terre, nửa phía tây của Guadeloupe.

Mặc dù là thủ đô hành chính nhưng Basse-Terre chỉ là đô thị lớn thứ hai ở Guadeloupe sau Pointe-à-Pitre. Khu vực đô thị của nó có dân số 44.864 người vào năm 2012 (11.534 người sống khu vực nội thị)

Địa lý
Basse-Terre nằm ở góc phía tây nam của phần Basse-Terre của đảo Guadeloupe, nằm cách 100 km về phía bắc của Dominica và cách 450 km về phía đông nam của Puerto Rico. Thị xã này nằm dưới chân của núi lửa Soufrière và được kết nối với phần còn lại của hòn đảo bằng ba con đường chính:
 Quốc lộ 1: Đi ra khỏi thị xã ở phía nam trên bờ biển và tiếp tục chạy vào trong đất liền để tới Gourbeyre, sau đó chạy xung quanh bờ biển để tới Pointe-à-Pitre ở Grande-Terre.
 Quốc lộ 2: Con đường đi về phía bắc dọc theo bờ biển và tiếp tục đi theo ven biển để hợp với quốc lộ 1 tại Baie-Mahault
 Quốc lộ 3: Xuyên suốt chiều dài của thị xã và đi vào đất liền tới Saint-Claude.

Basse-Terre có một trạm hàng hải tiếp nhận tàu du lịch và có dịch vụ phà đến Îles des Saintes.

Những người con của thành phố
 Marie-José Perec, nữ vận động viên điền kinh, huy chương Thế Vận Hội

Tham khảo

Thủ đô Caribe
Xã của Guadeloupe


title: Güster

text:
Güster là một đô thị thuộc huyện Lauenburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Güster có diện tích 7,78 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1210 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: Amblycerus vitis

text:
Amblycerus vitis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Schaeffer miêu tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Amblycerus


title: Ceyroux

text:
Ceyroux là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Creuse

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ceyroux on the Quid website

Xã của Creuse


title: Sa Hà

text:
Sa Hà () là một thành phố cấp huyện của địa cấp thị Hình Đài, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc.

Nhai đạo
 Đáp Liên (褡裢街道)
 Kiều Đông (桥东街道)
 Kiều Tây (桥西街道)
 Tán Thiện (赞善街道)
 Chu Trang (周庄街道)

Trấn
 Sa Hà (沙河城镇)
 Tân Thành (新城镇)
 Bạch Tháp (白塔镇)
 Thập Lý Đình (十里亭镇)
 Kỳ Thôn (綦村镇)

Hương
 Lưu Thôn (留村乡)
 Sách Tĩnh (册井乡)
 Lưu Thạch Cương (刘石岗乡)
 Sài Quan (柴关乡)
 Thiền Phòng (蝉房乡)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Hà Bắc
Hình Đài
Thành phố tỉnh Hà Bắc


title: Theopea louwerensi

text:
Theopea louwerensi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jolivet miêu tả khoa học năm 1951.

Chú thích

Tham khảo

Theopea


title: Dicranomyia aperta

text:
Dicranomyia aperta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở Chúng phân bố ở miền Cổ bắc và miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Aralidium

text:
Aralidium là một chi trong họ Torricelliaceae, phân bố chủ yếu ở khu vực Đông Nam Á như Malaysia và Indonesia. Nó chia sẻ nhiều đặc trưng của cả hai họ Cam tùng (Araliaceae) và Sơn thù du (Cornaceae). Theo phân loại của hệ thống Cronquist thì chi này được xếp vào Họ Cuồng cuồng, nhưng theo phân loại của hệ thống APG II năm 2003 thì chi này lại được xếp vào họ riêng của chính nó, giống như trong hệ thống APG năm 1998, với danh pháp Aralidiaceae (Philipson và Stone, 1980). Nhưng với điều khoản cho rằng "Một vài họ là đơn chi và có thể hợp nhất khi các mối quan hệ nhóm chị-em được hỗ trợ tốt đã được xác lập.". Mối quan hệ như vậy đã được thiết lập cho các chi này vào năm 2004, tạo ra mô tả hiện tại của họ Torricelliaceae. Trên website của IPNI, người ta ghi nhận 3 danh pháp ở cấp độ loài cho chi này là Aralidium dentatum Miq., 1861 ở Sumatra, Aralidium integrifolium Heine, 1951 ở Borneo và Aralidium pinnatifidum Miq., 1855 ở Malacca. Website của Watson L. và Dallwitz M.J. lại chỉ ghi nhận 1 loài cho chi này nhưng không nói rõ là loài nào.

Tham khảo và ghi chú

Thực vật Sumatra
Thực vật Thái Lan
Chi hoa tán đơn loài


title: Subdischidesia

text:
Subdischidesia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Leioproctus eremitulus

text:
Leioproctus eremitulus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Houston mô tả khoa học năm 1990.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1990


title: (85985) 1999 JW

text:
(85985) 1999 JW là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 5 tháng 5 năm 1999.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 85001–86000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Benorylate

text:
Benorylate là hợp chất của paracetamol và một ester của aspirin. Nó được sử dụng như một thuốc chống viêm và hạ sốt. Trong điều trị sốt ở trẻ em, nó có tác dụng kém hơn paracetamol và aspirin khi dùng riêng rẽ. Do benorylate bị biến đổi thành aspirin nên nó không được dùng cho trẻ em có liên quan đến hội chứng Reye.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thuốc chống viêm không steroid


title: Anthophora kristenseni

text:
Anthophora kristenseni là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1915


title: Clanis schwartzi

text:
Clanis schwartzi là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở miền trung và miền nam Trung Quốc tới miền bắc Lào và miền bắc Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1993


title: Nassarius pullus

text:
Nassarius pullus, tên tiếng Anh: Black Nassa; Olive Dog Whelk; Ribbed Dog Whelk, là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.

Miêu tả
Kích thước vỏ ốc khoảng 10 mm và 25 mm

Phân bố
Loài này phân bố ở Ấn Độ Dương dọc theo Madagascar và Tanzania và ở Tây Thái Bình Dương dọc theo Philippines.

Chú thích

Tham khảo
 Dautzenberg, Ph. (1929). Mollusques testacés marins de Madagascar. Faune des Colonies Francaises, Tome III
 Spry, J.F. (1961). The sea shells of Dar es Salaam: Gastropods. Tanganyika Notes and Records 56

Liên kết ngoài
 Gastropods.com: Nassarius (Plicarcularia) pullus; truy cập: 29 tháng 12 năm 2010

Động vật được mô tả năm 1758
Nassarius


title: 16555 Nagaomasami

text:
16555 Nagaomasami (1991 US3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 10 năm 1991 bởi K. Endate và K. Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16555 Nagaomasami

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Castelnuovo Bocca d'Adda

text:
Castelnuovo Bocca d'Adda là một đô thị ở tỉnh Lodi trong vùng Lombardia của Italia, cách khoảng 70 km về phía đông nam của Milano và khoảng 35 km về phía đông nam của Lodi. Tại thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.726 người và diện tích là 20,4 km².

Castelnuovo Bocca d'Adda giáp các đô thị: Crotta d'Adda, Maccastorna, Meleti, Monticelli d'Ongina, Caselle Landi, Caorso.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Lodi


title: Lịch sử Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

text:
Trong nhiều thập kỷ, trên quan điểm chính trị, Cộng hòa nhân dân Trung Hoa từng được biết đến là một thực thể chính trị đồng nghĩa với Trung Quốc lục địa. Về mặt lịch sử, cái tên đó bao hàm những giai đoạn lịch sử gần đây nhất trong lịch sử Trung Quốc nối tiếp sau các chế độ phong kiến kéo dài hàng nghìn năm và nền Cộng hoà. Kỷ nguyên chính thức khởi đầu tại Trung Quốc vào ngày 1 tháng 10 năm 1949, sau một chiến thắng toàn diện trong Nội chiến Trung Quốc, Mao Trạch Đông tuyên bố thành lập nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa trên Quảng trường Thiên An Môn. Kỷ nguyên hiện được gọi là Lịch sử Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Vì thế, giai đoạn lịch sử này kéo dài từ năm 1949 đến hiện nay và bao gồm cả những thập kỷ tranh chấp chính trị, kinh tế và cải cách xã hội, cũng như nhiều phong trào gây ảnh hưởng cả bên trong cũng như trên phạm vi quốc tế.

Quá độ sang Chủ nghĩa Xã hội của Mao Trạch Đông (1949-1976)

Sau cuộc Nội chiến Trung Quốc (國共内戰) và thắng lợi của các lực lượng Mao Trạch Đông (毛澤東) trước Quốc Dân Đảng (國民黨) của Tưởng Giới Thạch (蔣介石), khiến Tưởng phải bỏ chạy tới Đài Loan(台灣), Mao Trạch Đông tuyên bố thành lập nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ngày 1 tháng 10 năm 1949. Mục tiêu đầu tiên của Mao là thay đổi toàn bộ hệ thống sở hữu đất đai và những cuộc cải cách ruộng đất rộng lớn. Hệ thống sở hữu đất theo kiểu chủ đất phong kiến Trung Quốc cũ cùng những người nông dân làm thuê được thay thế bởi một hệ thống phân chia công bằng hơn có chú ý tới những người nông dân nghèo khổ. Mao nhấn mạnh tới cuộc đấu tranh giai cấp, 1953 ông đã thúc đẩy thực hiện nhiều chiến dịch tiêu diệt tầng lớp chủ đất và tư sản cũ. Đầu tư nước ngoài cũng bị bãi bỏ.

Mao Trạch Đông tin rằng chủ nghĩa xã hội sẽ giành chiến thắng trước mọi lý thuyết xã hội khác. Sau thành công của Kế hoạch Năm năm dựa trên khuôn mẫu Xô viết với nền kinh tế quản lý tập trung hóa hoàn toàn, Mao Trạch Đông đưa ra những dự án đầy tham vọng về Đại nhảy vọt năm 1957, bắt đầu một quá trình chưa từng có nhằm tập trung hóa sản xuất tại các vùng nông thôn. Cùng với các vụ thiên tai, sự chấm dứt viện trợ kinh tế từ phía Liên Xô và một hệ thống quản lý sản xuất cực thô sơ, Đại nhảy vọt kết thúc với nạn đói, trong thời gian đó 20 triệu người đã chết vì nạn đói hoặc thiếu ăn. Sự thất bại của Mao với cuộc Đại nhảy vọt khiến ông mất dần quyền lực trong chính phủ, quyền lực rơi vào tay Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình.

Ở thời Mao Trạch Đông, sự thống nhất và chủ quyền của Trung Quốc lần đầu tiên trong khoảng thời gian một thế kỷ đã được đảm bảo, và những sự phát triển hạ tầng, công nghiệp, chăm sóc y tế, cũng như giáo dục, đã làm tăng tiêu chuẩn sống của người dân thường Trung Quốc. các chiến dịch như Đại nhảy vọt và Cách mạng Văn hoá chủ yếu có mục đích thúc đẩy sự phát triển và "thanh lọc" nền văn hoá, dù những hậu quả của hai chiến dịch đó là to lớn cả về kinh tế và con người, chúng vẫn để lại một "nền tảng" cho quá trình xây dựng và phát triển kinh tế về sau này. Các con số thống kê về số người chết do các chiến dịch của Mao Trạch Đông, có nguyên nhân từ các thảm họa thiên nhiên, nạn đói và các hậu quả hỗn loạn chính trị khác trong thời cầm quyền của Tưởng Giới Thạch.

Để củng cố tính chính thống chủ nghĩa xã hội và tiêu diệt các "nhân tố cũ" của Trung Quốc, cùng lúc ấy đạt được một số mục đích chính trị, Mao Trạch Đông đã bắt đầu cho thực hiện Cách mạng Văn hoá năm 1967. Chiến dịch này ảnh hưởng tới mọi mặt đời sống Trung Quốc. Các nhóm Hồng Vệ Binh hàng ngày đi hô khẩu hiệu và kể lại các câu nói của Mao Trạch Đông, cũng như truy quét các "tàn dư lạc hậu" trên các đường phố và nhiều công dân bị coi là phản cách mạng. Giáo dục và vận tải công cộng hầu như bị đình chỉ toàn bộ. Nhiều lãnh đạo chính trị nổi bật gồm cả Lưu Thiếu Kỳ và Đặng Tiểu Bình, bị thanh trừng và bị coi là "những kẻ theo tư bản". Chiến dịch này chỉ hoàn toàn chấm dứt cùng với cái chết của Mao Trạch Đông năm 1976.

Sự nổi lên của Đặng Tiểu Bình và các cuộc Cải cách Kinh tế (1976-1989)

Cái chết của Mao Trạch Đông kéo theo cuộc đấu tranh giành quyền lực giữa Bè lũ bốn tên, Hoa Quốc Phong, và Đặng Tiểu Bình. Cuối cùng, Đặng Tiểu Bình lên nắm quyền lãnh đạo tối cao Trung Quốc vào năm 1980. Tại phiên họp toàn thể lần thứ ba của Đại hội toàn quốc Đảng cộng sản Trung Quốc lần thứ 11, Đặng Tiểu Bình bắt đầu đưa Trung Quốc theo con đường Cải cách Khai phóng (改革開放), các chính sách này bắt đầu bằng việc phi tập thể hóa nông thôn, tiếp đó là các cải cách trong công nghiệp nhằm mục tiêu giảm quản lý tập trung từ chính phủ trong lĩnh vực này. Về vấn đề di sản của Mao Trạch Đông, Đặng Tiểu Bình đưa ra câu nói nổi tiếng "7 phần tốt, 3 phần xấu", và tránh lên án Mao. Đặng Tiểu Bình bảo vệ ý tưởng về Các đặc khu kinh tế (SEZ's), những vùng cho phép đầu tư nước ngoài được rót trực tiếp mà không bị cản trở hay quản lý từ phía chính phủ, hoạt động dựa trên hệ thống tư bản. Đặng Tiểu Bình nhấn mạnh tầm quan trọng của công nghiệp nhẹ coi đó là bước đệm cần thiết cho việc phát triển những ngành công nghiệp nặng của đất nước.

Những người ủng hộ cải cách đưa ra bằng chứng về sự phát triển ở mức độ cao ở các lĩnh vực tiêu dùng và xuất khẩu của nền kinh tế, sự hình thành một tầng lớp trung lưu thành thị chiếm tới 15% dân số, mức sống cao hơn (thể hiện qua sự tăng trưởng ngoạn mục của mức GDP trên đầu người, chi tiêu tiêu dùng, tuổi thọ, tỷ lệ biết chữ, và tổng mức sản xuất lương thực) và ở mức rộng lớn hơn là các quyền con người và tự do cho người dân thường Trung Quốc, coi đó là minh chứng cho sự thành công của các cuộc cải cách.

Dù tiêu chuẩn cuộc sống đã được cải thiện rõ rệt trong thập kỷ 1980, những cuộc cải cách của Đặng Tiểu Bình vẫn bị chỉ trích rộng rãi. Những người bảo thủ cho rằng một lần nữa Đặng Tiểu Bình lại mở cửa Trung Quốc cho những điều xấu xa từ bên ngoài, và người dân quá thiên về tư duy vật chất, trong khi những người theo chủ trương tự do chỉ trích Đặng Tiểu Bình về lập trường cứng rắn của ông trong lĩnh vực chính trị. Các lực lượng tự do đã bắt đầu bày tỏ thái độ phản kháng bằng nhiều cách khác nhau chống lại thế lực lãnh đạo, và đã dẫn tới Sự kiện Thiên An Môn năm 1989 khiến chính phủ Trung Quốc bị quốc tế lên án. Những chỉ trích về các cuộc cải cách kinh tế, cả trong và ngoài Trung Quốc cho rằng cải cách đã gây ra bất bình đẳng giàu nghèo, ô nhiễm môi trường, tham nhũng tràn lan, thất nghiệp tăng cao, cùng với đó là tình trạng giãn thợ tại các doanh nghiệp nhà nước làm ăn kém hiệu quả cũng như các ảnh hưởng văn hóa xấu khác. Vì thế họ tin rằng văn hóa Trung Hoa đã bị sai lạc, người nghèo trở thành một tầng lớp vô hy vọng bên dưới, và rằng sự ổn định xã hội đang bị đe doạ. Họ cũng tin rằng nhiều cuộc cải cách chính trị, như những động thái chuẩn bị cho những cuộc bầu cử toàn dân, đã không bao giờ trở thành hiện thực. Dù có những quan điểm trái ngược như vậy, hiện nay quan điểm thông thường của người dân với Mao đã có một số cải thiện, ít nhất cũng ở bề ngoài; những hình ảnh về Mao và các chủ đề liên quan tới Mao đã trở thành một thứ mốt, thường được sử dụng trên các mặt hàng mới. Tuy nhiên, con đường hiện đại hóa và tiến tới cải cách kinh tế theo hướng thị trường mà Trung Quốc đã bắt đầu theo đuổi từ đầu thập kỷ 1980 có lẽ không thể đảo ngược. Thậm chí những người chỉ trích những cải cách kinh tế cũng không muốn quay trở lại với cuộc sống hai thập kỷ trước kia, dù sao vẫn cần phải đưa ra một số biện pháp sửa đổi nhằm giảm bớt các ảnh hưởng tiêu cực trên các vấn đề xã hội, một kết quả khác của các cuộc cải cách hiện tại.

Sự phát triển của quyền lực kinh tế ở thế hệ thứ ba (1989-2002)

Sau vụ Thiên An Môn, Đặng Tiểu Bình rút về hậu trường. Trong khi vẫn nắm quyền kiểm soát tối cao, ông chuyển quyền lực sang thế hệ lãnh đạo thứ ba cho Giang Trạch Dân. Dù bị cấm vận thương mại từ bên ngoài, tăng trưởng kinh tế đã một lần nữa đạt mức cao vào giữa thập niên 1990. Các cải cách kinh tế vi mô của Giang Trạch Dân phát triển hơn nữa học thuyết "Chủ nghĩa xã hội kiểu Trung Quốc" của Đặng Tiểu Bình. Cùng lúc đó, giai đoạn cầm quyền của Giang Trạch Dân cũng là thời gian phát triển của nạn tham nhũng trong mọi lĩnh vực đời sống. Thất nghiệp ở mức cao khi các doanh nghiệp nhà nước kém hiệu quả bị đóng cửa dọn đường cho các liên doanh mới, cả trong nước và nước ngoài, làm ăn hiệu quả hơn. Hệ thống an sinh xã hội kém cỏi trước kia được đặt trước một thử thách thật sự. Giang Trạch Dân cũng chú tâm tới những phát triển khoa học và công nghệ trong lĩnh vực thám hiểm vũ trụ. Để đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ của một số dân đông đảo, Đập Tam Hiệp được xây dựng, kéo theo một số lượng đông đảo những kẻ ủng hộ lẫn chỉ trích. Ô nhiễm môi trường đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng khi thủ đô Bắc Kinh luôn phải hứng chịu các trận bão cát hậu quả của việc sa mạc hoá.

Thập niên 1990 cũng chứng kiến sự trở lại của hai thuộc địa nước ngoài, Hồng Kông từ tay người Anh năm 1997, và Ma Cao từ Bồ Đào Nha năm 1999. Hồng Kông và Ma Cao tiếp tục được hưởng quyền tự chủ lớn, và có hệ thống kinh tế độc lập của riêng mình. Giang Trạch Dân và Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã có những cuộc viếng thăm cấp quốc gia lẫn nhau, nhưng Quan hệ Trung-Mỹ đã nảy sinh nhiều bất đồng lớn trong giai đoạn cuối thập kỷ này. Hoa Kỳ đã ném bom nhầm vào Đại sứ quán Trung Quốc tại Belgrade năm 1999 do các thông tin tình báo sai lệch. Bên trong Hoa Kỳ, Cox Report cho rằng Trung Quốc đã ăn trộm nhiều thông tin quân sự tối mật từ Hoa Kỳ. Và vào năm 2001, một máy bay do thám Hoa Kỳ đã va chạm với một máy bay chiến đấu Trung Quốc, khiến dân chúng nước này tức giận và căm ghét Hoa Kỳ.

Trên lĩnh vực chính trị, Trung Quốc một lần nữa lại bị lên án vì cấm đoán Pháp Luân Công năm 1999. Những người phản kháng của phong trào tinh thần này ngồi im lặng bên ngoài Trung Nam Hải, yêu cầu đối thoại với những nhà lãnh đạo Trung Quốc. Giang Trạch Dân coi đó là sự đe dọa đối với độc quyền chính trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc, và đặt ra ngoài vòng pháp luật tất cả mọi nhóm đối lập, trong khi sử dụng các thông tin đại chúng để tuyên truyền rằng đó là sự thờ cúng ma quỷ.

Trái lại, các chính sách kinh tế của Thủ tướng Chu Dung Cơ khiến Trung Quốc vẫn giữ được ổn định và phát triển trong cuộc Khủng hoảng tài chính châu Á. Tăng trưởng kinh tế đạt mức bình quân 8% một năm, giảm sút năm 1998 do hậu quả những trận lũ lụt tại sông Dương Tử. Sau một thập kỷ đàm phán, cuối cùng Trung Quốc đã được chấp nhận gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới. Tiêu chuẩn sống của người dân đã được cải thiện nhiều với sự tái xuất hiện của tầng lớp trung lưu, dù hố chênh lệch giữa nông thôn và thành thị vẫn còn là vấn đề. Sự chênh lệch giàu nghèo giữa phía Đông và phía Tây tiếp tục nới rộng, buộc chính phủ phải đưa ra chương trình "phát triển phía Tây", với các dự án đầy tham vọng như Đường sắt Thanh Hải-Tây Tạng. Chi phí giáo dục đang ở mức cao hơn bao giờ hết. Tham nhũng tiếp tục lan tràn dù các chiến dịch chống tham nhũng của Thủ tướng Chu Dung Cơ đã tuyên án tử hình nhiều quan chức.

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (2002-2013)

Cuộc khủng hoảng lớn nhất tầng lớp lãnh đạo mới của Trung Quốc do Hồ Cẩm Đào lãnh đạo phải đối mặt trong thế kỷ 21 là vấn đề về sức khỏe cộng đồng với đại dịch SARS. Lập trường của Trung Quốc trong cuộc chiến chống khủng bố khiến nước này trở nên gần gũi hơn với Hoa Kỳ, nhưng đã bị chỉ trích khi đàn áp những người theo chủ nghĩa ly khai tại Tân Cương. Kinh tế tiếp tục tăng trưởng ở mức hai con số và sự phát triển tại các vùng nông thôn đã trở thành mục tiêu quan trọng của chính phủ. Kiểm duyệt thông tin và vị thế chính trị cũng như tương lai Đài Loan vẫn còn chưa chắc chắn. Kinh tế tiếp tục tăng trưởng khi Hồng Kông và Thượng Hải ngày càng mở rộng và Bắc Kinh tổ chức thành công Thế vận hội Mùa hè 2008.

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa hiện nay (2013-hiện nay)

Ngày 15 tháng 11 năm 2012, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa 18 đã tiến hành phiên họp đầu tiên sau đại hội Đảng Cộng sản lần thứ 18 và quyết định bầu Tập Cận Bình làm Tổng Bí thư BCH Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trung Quốc. Ngày 14 tháng 3 năm 2013, ông được bầu làm Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, kết thúc quá trình chuyển giao quyền lực ở quốc gia đông dân nhất thế giới.

Tập Cận Bình là người ủng hộ phát triển kinh tế thị trường, nhưng khá thận trọng về cải cách chính trị; phát triển Trung Quốc với việc duy trì sự lãnh đạo của đảng cộng sản và việc cần thiết duy trì ổn định xã hội. Quan điểm chung của Tập Cận Bình về người làm "quan" là: "Mỗi cán bộ chính quyền cần phải luôn luôn ghi nhớ: quyền lực của chính quyền nhân dân bắt nguồn từ nhân dân, phải đại biểu cho lợi ích của nhân dân, phải vì nhân dân mưu lợi ích".

Chiến dịch cải cách chống tham nhũng mang tên "Đả hồ diệt ruồi" do Chủ tịch Tập Cận Bình phát động nhận được khen ngợi của nhân dân Trung Hoa, nhưng do các lực cản từ khủng hoảng kinh tế nên uy tín chính trị của Tập Cận Bình đang bị thách thức.

Tới đầu thế kỷ 21, với trên 1,3 tỷ dân, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã trở thành một nhân tố quan trọng trong tương lai thế giới. Năm 2015, Trung Quốc đã vượt Hoa Kỳ để trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới tính theo sức mua tương đương. Nước này đang tiếp tục theo đuổi Giấc mộng Trung Quốc, mục tiêu là trở thành siêu cường số 1 thế giới, giành lại địa vị mà văn minh Trung Hoa từng có được trong quá khứ.

Tham khảo

Xem thêm
 Bảng thời gian Lịch sử Trung Quốc
 Lịch sử các nước và quốc gia hiện nay
 Lịch sử Hồng Kông
 Lịch sử Ma Cao

Liên kết ngoài


title: Limnophila rubida

text:
Limnophila rubida là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Neukyhna

text:
Neukyhna là một đô thị trong huyện Nordsachsen, bang tự do Sachsen, nước Đức. Đô thị Neukyhna có diện tích 40,25 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 2534 người

Tham khảo


title: Quy tắc Markovnikov

text:
Trong hóa học, quy tắc Markovnikov là một quan sát dựa trên quy tắc Zaitsev. Nó được nhà hóa học người Nga V. V. Markovnikov phát biểu năm 1870 . Trong các phản ứng hóa học được thấy cụ thể trong hóa hữu cơ, quy tắc này phát biểu rằng với sự bổ sung (cộng) của H-X vào anken, thì nguyên tử hiđrô (H) sẽ gắn với nguyên tử cacbon nào có ít thành phần thay thế gốc ankyl hơn (nguyên tử cacbon bậc thấp) còn nhóm halide (X) sẽ gắn với nguyên tử cacbon nào có nhiều thành phần thay thế gốc ankyl hơn (nguyên tử cacbon bậc cao).

Điều tương tự là đúng khi anken phản ứng với nước trong một phản ứng cộng để tạo thành rượu. Nhóm hydroxyl (OH) liên kết với nguyên tử cacbon với số lượng liên kết cacbon-cacbon cao hơn, trong khi nguyên tử hiđrô liên kết với nguyên tử cacbon ở đầu kia của liên kết đôi (với nhiều liên kết cacbon-hiđrô hơn).

Nền tảng hóa học của quy tắc Markovnikov là sự hình thành của cacbocation ổn định nhất trong phản ứng cộng. Sự bổ sung của hiđrô vào một nguyên tử cacbon trong anken tạo ra một điện tích dương trên nguyên tử cacbon kia, tạo ra một cacbocation trung gian. Cacbocation càng bị thay thế nhiều hơn (các liên kết mà nó có với cacbon hay với các thành phần thay thế cung cấp điện tử là nhiều hơn) thì nó càng ổn định, do cảm ứng. Sản phẩm chính của phản ứng cộng sẽ là chất được tạo thành từ chất trung gian ổn định hơn. Vì thế, sản phẩm chính của phản ứng cộng HX (trong đó X là nguyên tử nào đó có độ âm điện cao hơn H) vào anken sẽ có nguyên tử hiđrô ở vị trí ít bị thay thế hơn và thành phần X ở vị trí bị thay thế nhiều hơn. Tuy nhiên, một điều quan trọng cần lưu ý là cacbocation ít bị thay thế và kém ổn định hơn cũng được tạo ra ở một mức độ nào đó và sẽ được dùng để tạo ra sản phẩm phụ với trật tự gắn của hiđrô và X là ngược lại.

Quy tắc này có thể phát biểu nôm na như sau: "Kẻ giàu càng giàu thêm còn kẻ nghèo càng nghèo hơn". Nguyên tử cacbon giàu thành phần thay thế sẽ thu được nhiều thành phần thay thế hơn còn nguyên tử cacbon với nhiều hiđrô sẽ nhận thêm hiđrô trong nhiều phản ứng cộng của các hợp chất hữu cơ.

Ngữ cảnh lịch sử
Một trong những phản ứng mà Markovnikov dựa quy tắc của ông vào đó (thực hiện lần đầu tiên năm 1865) là phản ứng của iodide hiđrô (HI) với bromide vinyl (CH2=CH-Br). Trong biểu lộ khác của quy tắc của ông, ông đã quan sát thấy nguyên tử halogen (I) bổ sung thêm vào nguyên tử cacbon đã có sẵn nguyên tử halogen. Phản ứng thủy phân halide của sản phẩm tạo ra từ phản ứng ban đầu với oxide bạc (Ag2O) ẩm để tạo ra etanal chứng minh cho kiểu thay thế 1,1.

Người ta nhận thấy rằng ấn bản ban đầu năm 1870 của Markovnikov là cẩu thả và tự bản thân ông cũng không thực hiện nhiều công việc thực nghiệm. Bản thân quy tắc này chỉ xuất hiện như là chú giải trong trang thứ tư của bài báo 26 trang, điều đó lý giải tại sao quy tắc của ông phải mất 60 năm để trở nên nổi tiếng.

Phản quy tắc Markovnikov
Cơ chế tránh cacbocation trung gian có thể phản ứng thông qua cơ chế khác, đó là chọn lọc cấu trúc, ngược lại với những gì mà quy tắc Markovnikov dự đoán, chẳng hạn như phản ứng cộng gốc tự do. Những phản ứng như thế được gọi là phản Markovnikov, do nguyên tử halogen sẽ bổ sung vào nguyên tử cacbon có ít thành phần thay thế hơn. Một lần nữa, tương tự như điện tích dương, gốc tự do là ổn định nhất khi nằm ở vị trí được thay thế nhiều hơn.

Cách thức phản ứng phản Markovnikov được mở rộng cho các phản ứng hóa học khác hơn là chỉ có trong mỗi phản ứng cộng cho các anken. Một biểu thị của phản Markovnikov được quan sát trong phản ứng hydrat hóa của phenyl acetylen, trong đó với xúc tác là vàng (Au) sẽ cho sản phẩm là axetophenon thông thường, nhưng với xúc tác đặc biệt là rutheni thì đồng phân cấu trúc khác là 2-phenylaxetalđehyt:

Cách thức phản ứng phản Markovnikov cũng có thể được biểu lộ trong các phản ứng tái sắp xếp nhất định nào đó. Trong xúc tác chloride titan (IV) (TiCl4) phản ứng thế ái lực hạt nhân chính thức tại đồng phân lập thể (enantiomer) 1 trong sơ đồ dưới đây thì hai sản phẩm racemic được tạo ra là 2a và 2b :

Sự phân bố sản phẩm này có thể được giải thích bằng giả thuyết cho rằng sự mất đi nhóm hydroxy trong 1 tạo ra cacbocation A bậc ba và nó được sắp xếp lại thành cacbocation bậc hai B' dường như ít thu hút hơn. Clo có thể tiếp cận trung tâm này từ hai mặt dẫn tới sự tạo ra hỗn hợp được ghi nhận lại của các đồng phân.

Tham khảo

Hóa hữu cơ


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Nam Tư

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Nam Tư là đội tuyển cấp quốc gia của Vương quốc Nam Tư (1918-1941, từ 1918 tới 1929 là Vương quốc Serb, Croat và Sloven), Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư (1943-1992). Đội được Hiệp hội bóng đá Nam Tư quản lý.

Trận thi đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển Nam Tư là trận gặp đội tuyển Tiệp Khắc vào năm 1920 và trận thi đấu quốc tế cuối cùng của đội là trận gặp đội tuyển Hà Lan vào năm 1992. Thành tích tốt nhất của đội cho đến nay là hai lần vị trí thứ tư World Cup giành được vào các năm 1930 và 1962 cùng với 2 ngôi vị á quân của Euro giành được vào các năm 1960 và 1968.

Danh hiệu
  Vô địch châu Âu: 0
 Á quân: 1960; 1968
Bóng đá nam tại Olympic:
  1960
  1948; 1952; 1956
  1984

Giải vô địch bóng đá thế giới

Giải vô địch bóng đá châu Âu

Đội tuyển quốc gia sau khi Nam Tư giải thể

Các đội kế nhiệm

liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Former_Yugoslavia_Flag_Map_(With_Kosovo).png|phải|nhỏ|300x300px

Chú thích

Nam Tư
Bóng đá Nam Tư
Khởi đầu năm 1920 ở châu Âu

bóng đá


title: Sankt Thomas, Grieskirchen

text:
Sankt Thomas là một đô thị ở huyện Grieskirchen bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 6,1 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 466 người.

Tham khảo


title: Chiến dịch Cockpit

text:
Chiến dịch Cockpit là một loạt các cuộc không kích được thực hiện bởi lực lượng hải quân Đồng Minh (các lực lượng đặc nhiệm 69 và 70) vào ngày 19 tháng 4 năm 1944. Lực lượng được huy động bao gồm 22 tàu chiến, hai hàng không mẫu hạm, thuộc nhiều quốc gia: Hải quân Hoàng gia Anh, Hải quân Hoàng gia Úc, Hải quân Hoàng gia Hà Lan, Hải quân Hoàng gia New Zealand, và Hải quân Hoa Kỳ. Mục tiêu là các hải cảng và cơ sở lọc dầu của Nhật trên đảo Sabang (cực Bắc đảo Sumatra).

Bối cảnh
Nhằm mục đích đánh lạc hướng quân Nhật trước chiến dịch tại Hollandia (hiện nay là Jayapura), quân Mỹ yêu cầu lực lượng Đồng Minh cùng phối hợp tiến hành các cuộc không kích trên đảo Sumatra. Cùng lúc đó, Đô đốc Somerville, Tư lệnh Hạm đội Viễn Đông (Anh Quốc), đã lựa chọn Sabang làm nơi để bắt đầu chiến dịch xâm nhập vào eo biển Malacca, bởi vị trí chiến lược này có thể đặt các trạm radar, sân bay cũng như hải cảng. Vào thời điểm này, quân Nhật tại Miến Điện đang phải chịu áp lực nặng nề của quân Đồng Minh và thiếu thốn về mọi mặt. Do đó, cuộc không kích được mong đợi sẽ làm trầm trọng hơn tình hình của quân Nhật tại đây đồng thời sẽ hỗ trợ cho Tập đoàn quân 14 của Anh. Bên cạnh đó, những kinh nghiệm thu thập bởi Hải quân Hoàng gia Anh và đặc biệt là các đơn vị trực thuộc Không lực Hải quân Hoàng gia có được kinh nghiệm khi phối hợp với các đơn vị của Hải quân Mỹ trong chiến dịch sẽ có ích cho các chiến dịch sau này trong thành phần Hạm đội Thái Bình Dương (Anh Quốc).

Chiến dịch trở nên khả thi bởi những sự tăng cường sức mạnh của tàu khu trục cần thiết để có thể hộ tống các soái hạm.

Diễn biến
Chiến dịch bắt đầu vào lúc 5 giờ 30 phút sáng ngày 19 tháng 4, với 17 máy bay ném bom Barracuda và 13 máy bay tiêm kích Corsair xuất phát từ tàu HMS Illustrious và 29 máy bay ném bom Dauntless và Avenger và 24 máy bay tiêm kích Hellcat xuất phát từ tàu USS Saratoga. Đợt tấn công này thành công rực rỡ, quân Nhật hoàn toàn bị bất ngờ và không có một chiếc máy bay tiêm kích đánh chặn nào cất cánh. Hải cảng Sabang và sân bay Lho Nga gần đó đều bị bom đánh trúng. Hai thương thuyền cùng bị bắn phá và hai tàu khu trục cùng với một tàu hộ tống bốc cháy. 30 máy bay bị phá hủy ở sân bay và kho xăng bị chìm trong lửa sau khi bị trúng một quả bom 1000 cân Anh. Các nhà máy điện, doanh trại và trạm thông tin bị hư hại nặng. Tin tình báo từ tàu ngầm HMS Tactician cho thấy lửa bùng cháy dữ dội nhiều giờ trên hải cảng sau khi cuộc oanh tạc diễn ra.

Về phía quân Đồng Minh chỉ có 12 máy bay bị trúng hỏa lực cao xạ đối phương; tất cả đều trở về được tàu sân bay sau trận oanh kích.

Kết quả
Quân Nhật bị bất ngờ và thành công của chiến dịch là rõ ràng; Somerville đã tuyên bố người Nhật "đã bị mắc bẫy trong chính chiếc áo kimono của họ". Những tổn thất cơ sở đóng tàu và nhiên liệu ở đây đã khiến cho việc phòng thủ của quân Nhật ở Arakan bị trì hoãn. Chiến dịch oanh tạc tiếp theo sau được thực hiện ở Surabaya, Java vào tháng 5 năm 1944, mang tên Chiến dịch Transom.

Lực lượng Đồng Minh
Lực lượng Đặc nhiệm 69:
Các thiết giáp hạm HMS Queen Elizabeth (soái hạm của Đô đốc James Somerville, Tổng tư lệnh Hạm đội Viễn Đông (Anh Quốc)), HMS Valiant và Richelieu của Hải quân Pháp; các tàu tuần dương HMS Newcastle (soái hạm của Chuẩn Đô Đốc A. D. Reid, Tư lệnh Hải đội tuần dương 4), HMS Nigeria, HMS Ceylon, HMNZS Gambia và HNLMS Tromp; các tàu khu trục HMS Rotherham, HMS Racehorse, HMS Penn, HMS Petard, HMAS Quiberon, Napier, Nepal và Nizam cùng HNLMS Van Galen của Hải quân Hoàng gia Hà Lan.

Lực lượng Đặc nhiệm 70:
Tàu chiến-tuần dương HMS Renown (soái hạm của Phó Đô Đốc A. J. Power, Phó tư lệnh Hạm đội Viễn Đông); các hàng không mẫu hạm HMS Illustrious (soái hạm của Chuẩn Đô Đốc Clement Moody, tư lệnh lực lượng tàu sân bay) và USS Saratoga; tàu tuần dương HMS London; các tàu khu trục HMS Quilliam, HMSQueenborough, HMS Quadrant, USS Dunlap, USS Cummings và USS Fanning.

Tham khảo

Chiến dịch ném bom Đông Nam Á (1944-1945)


title: Rieux-Minervois

text:
Rieux-Minervois (en occitan Rius de Menerbés) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Mérinvillois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Rieux-Minervois trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Trang mạng chính thức de la Mairie de Rieux-Minervois

Rieux-Minervois


title: Aignes-et-Puypéroux

text:
Aignes-et-Puypéroux  là một xã ở tỉnh Charente phía tây nước Pháp. Xã này có diện tích 12,99 km², dân số năm 1999 là 269 người. Khu vực này có độ cao trung bình 141 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Charente

Chú thích
 INSEE commune file

Tham khảo

Aignesetpuyperoux


title: Triaenodes proserpina

text:
Triaenodes proserpina là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Triaenodes


title: Van 't Hoff

text:
Van 't Hoff có thể dẫn tới:

Jacobus Henricus van 't Hoff (1852-1911), nhà hóa học Hà Lan
hệ số Van 't Hoff, tỉ lệ hòa tan
phương trình Van 't Hoff
Robert van 't Hoff (1887-1979) kiến trúc sư và nhà thiết kế nội thất Đức.

Tên đệm


title: Joaquima

text:
Joaquima là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Joaquima tricolora Razowski & Becker, 1999

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Isotes tetraspilota

text:
Isotes tetraspilota là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Comoé (tỉnh)

text:
Comoé là một trong 45 tỉnh của Burkina Faso, tọa lạc ở vùng Cascades. Tỉnh lỵ là Banfora. Dân số tỉnh Comoé năm 2006 là 400.534 người.

Comoé được chia thành 9 tổng:

Tham khảo

Tỉnh của Burkina Faso
Tỉnh Comoé


title: Ecnomus viganus

text:
Ecnomus viganus là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus


title: Thygater aethiops

text:
Thygater aethiops là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Thygater
Động vật được mô tả năm 1854


title: Ceriagrion sinense

text:
Ceriagrion sinense là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Ceriagrion sinense được Asahina miêu tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Ceriagrion


title: Khai (huyện)

text:
Khai huyện (chữ Hán giản thể:开县, Hán Việt: Khai huyện) là một huyện cũ thuộc thành phố trực thuộc trung ương Trùng Khánh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 3959 km2, dân số năm 2006 là 1.540.000 người. Năm 1373, vua (năm Hồng Vũ thứ 6) nhà Minh đã lập Khai huyện trên cơ sở huyện Khai Giang. Về mặt hành chính, huyện này được chia ra thành 28 trấn và 27 hương. Năm 2016, toàn bộ huyện Khai chuyển thành quận Khai Châu trực thuộc Trùng Khánh.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Trùng Khánh


title: 12975 Efremov

text:
12975 Efremov (1973 SY5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 9 năm 1973 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean. Nó được đặt theo tên the Russian palaeontologist Ivan Yefremov.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12975 Efremov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Lâm Văn Thê

text:
Lâm Văn Thê (1922-1990), Thượng tướng Công an nhân dân Việt Nam, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an Việt Nam.

Tiểu sử
Thượng tướng Lâm Văn Thê, bí danh Ba Hương, còn gọi là "Cò Hương"; sinh năm 1922 tại làng An Trạch, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu (Ngày nay thuộc thành phố Cà Mau, Tỉnh Cà Mau)
Xuất thân từ gia đình nông dân nghèo, sớm giác ngộ cách mạng, tham gia hoạt động cách mạng năm 16 tuổi tại làng An Trạch, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu.

Quá trình hoạt động cách mạng
Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông dương ngày 15-04-1945

Trước ngày khởi nghĩa tháng 8 năm 1945, ông làm công tác thanh niên, phụ trách Thanh niên Tiền phong xã An Trạch

Năm 1946- 1947: Bí thư chi bộ xã An Trạch. Được bầu huyện ủy viên Giá Rai,

Năm 1948-1951: Ủy viên Ban thường vụ huyện ủy, Bí thư huyện ủy, chủ tịch Ủy ban Kháng chiến hành chánh huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu.

Công tác trong ngành công an
Năm 1952, sau đại hội Đảng bộ tỉnh Bạc Liêu, ông được bầu vô Thường vụ Tỉnh ủy phụ trách Trưởng ty Công an tỉnh Bạc Liêu. Sau hiệp định đình chiến, các cơ quan ra công khai, nên dân chúng biết ông Ba Hương là trưởng ty Công an tỉnh.Bạc Liêu. Từ đây ông được gọi là ông "Cò Hương"

Sau Hiệp định đình chiến, tập kết chuyển quân, ông được Liên Tỉnh ủy miền Tây điều về Rạch Giá phụ trách Bí thư Tỉnh ủy Rạch Giá (nay là Kiên Giang) từ tháng 10 năm 1954 đến năm 1959.

Năm 1960: Ông được đề bạt ủy viên Thường vụ Liên tỉnh ủy miền Tây, đặc trách an ninh.

Tháng 3 năm 1962, Liên tỉnh miền Tây được đổi tên gọi là Khu Tây Nam bộ tức Khu 9. Khu ủy Khu 9 được tăng cường, gồm 10 người: Nguyễn Thành Thơ, Bí thư; Trần Văn Bình, phó bí thư; ủy viên thường vụ là Lâm Văn Thê tức Ba Hương và Vũ Đình Liệu; 6 ủy viên là Trần Văn Long (bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh), Phan Công Cương (Bí thư Tỉnh ủy Cần Thơ), Nguyễn Việt Châu (bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long), Dương Minh Cảnh (bí thư Tỉnh ủy Sóc Trăng), Phan Ngọc Sến (bí thư Tỉnh ủy Cà Mau), La Lâm Gia (phó bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh)

Với vị trí Thường vụ Khu ủy, Trưởng ban An ninh, ông là người trực tiếp tổ chức và chỉ đạo ban an ninh các tỉnh miền Tây xây dựng mạng lưới an ninh nhân dân, mạng lưới điệp báo chống tình báo địch, bảo vệ căn cứ cách mạng, bảo vệ phong trào quần chúng đấu tranh với địch.

1968-1975: Ông được rút về Trung ương Cục miền Nam làm Phó ban An ninh (Trường ban An ninh TW Cục là ông Phạm Thái Bường)

Sau ngày Giải phóng miền Nam Việt Nam, ông về tiếp quản Bộ Nội vụ chế độ Sài Gòn, công tác tại thành phố Hồ Chí Minh

Năm 1976-1978: Ông làm Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Từ năm 1979 đến năm 1982 ông là Phó Bí thư Đặc khu ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Đặc khu Vũng Tàu- Côn Đảo. Bí thư là Ông Đoàn Hồng Đoàn (Lê Quang Thành - Tư Thành).

Năm 1982, ông Ba Hương được bầu ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Kiên Giang. Đây là lần thứ 2, ông Ba Hương làm Bí thư Kiên Giang (tức Rạch Giá), vùng đất mà ông gắn bó từ sau hiệp định đình chiến 1954.

Năm 1987, ông được Nhà nước giao trọng trách Thứ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) kiêm Giám đốc Sở Công an Thành phố Hồ Chí Minh. Ông phụ trách nhiệm vụ này cho đến lúc trở bệnh, đi điều trị một thời gian rồi mất.

Ông mất ngày 09-11-1990 tại thành phố Hồ Chí Minh vì chứng ung thư phổi

Danh hiệu Tôn vinh
Huân chương Quân công Hạng Nhất
Huân chương Kháng chiến lâu dài Hạng Nhì
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ Hạng Nhất
Huy chương "Vì An ninh Tổ quốc" do Hội đồng Bộ trưởng cấp.
Huy chương "Bảo vệ An ninh Tổ quốc" do Bộ Nội vụ cấp.
Huân chương Hồ Chí Minh
Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng
Anh hùng lực lượng vũ trang

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Chúng tôi làm đặc san "Cimexcol trả giá đắt" - Báo Công an nhân dân, Chuyên đề An Ninh Thế giới và Văn nghệ Công an, 10:30, 24/11/2006.

Người Bạc Liêu
Người Cà Mau
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Thứ trưởng Bộ Công an (Việt Nam)
Thượng tướng Công an nhân dân Việt Nam đã mất
Huân chương Quân công
Huân chương Kháng chiến
Huân chương Hồ Chí Minh
Bí thư Tỉnh ủy Kiên Giang
Bí thư Tỉnh ủy Rạch Giá


title: Callistola bruijnii

text:
Callistola bruijnii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Callistola


title: Sainte-Marie-des-Champs

text:
Sainte-Marie-des-Champs là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Sainte-Marie-des-Champs on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Helius obliteratus

text:
Helius obliteratus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Franekeradeel

text:
Franekeradeel () là một độ thị ở tỉnh Friesland, Hà Lan. Đô thị này được lập năm 1984 thông qua việc sáp nhập đô thị Franekeradeel trước với thành phố Franeker và một số khu vực của đô thị Barradeel.

Các trung tâm dân cư
Achlum, Boer, Dongjum, Firdgum, Franeker, Herbaijum, Hitzum, Klooster-Lidlum, Oosterbierum, Peins, Pietersbierum, Ried, Schalsum, Sexbierum, Tzum, Tzummarum, Zweins.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị cũ Friesland


title: Euxoa eruta

text:
Euxoa eruta là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Ý, Tây Ban Nha, Pháp, Đức, Đan Mạch, Fennoscandia, Áo, Thụy Sĩ, Hungary, Bulgaria, Cộng hòa Séc, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, Belarus, vùng Baltic, Xibia và từ miền trung Asia up to dãy núi Altay.

Sải cánh dài 29–38 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 9.

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
Swedish Moths
lepidoptera.pl

Chú thích

Euxoa
Côn trùng châu Âu


title: La Canourgue

text:
La Canourgue là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 563 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Gallery

Xã của Lozère


title: Trường mẫu giáo

text:
Trường mẫu giáo hay trường mầm non () là hệ thống chương trình giáo dục dành cho trẻ mầm non dựa trên các hoạt động chơi, ca hát, các hoạt động thực tế như vẽ tranh và tương tác xã hội như một phần trong quá trình chuyển tiếp từ nhà tới trường học (trường tiểu học). Những tổ chức như vậy ban đầu được lập ra vào cuối thế kỷ 18 ở Bavaria và Strasbourg để phục vụ cho những trẻ có cha mẹ đi làm xa, không làm việc tại nhà.

Tên gọi
Thuật ngữ Kindergarten (Tiếng Anh: , ; tiếng Đức ) được đặt ra bởi Friedrich Fröbel người Đức với cách tiếp cận giáo dục trong giai đoạn đầu đời, từ đó tạo ảnh hưởng trên toàn thế giới. Ngày nay, thuật ngữ này được sử dụng ở nhiều quốc gia để mô tả đa dạng các tổ chức giáo dục và không gian học tập cho trẻ từ 1 đến 7 tuổi, dựa trên nhiều phương pháp giảng dạy.

Định nghĩa

Theo quy định của Bộ Giáo dục Việt Nam, trường mẫu giáo là cơ sở giáo dục mầm non nhận trẻ em từ ba tuổi đến sáu tuổi. Trường mầm non là cơ sở kết hợp nhà trẻ và mẫu giáo, nhận trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi.

Tại Việt Nam, trường mầm non là đơn vị cơ sở của giáo dục mầm non trong hệ thống giáo dục quốc dân. Trường đảm nhận việc nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em nhằm giúp trẻ em hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách; chuẩn bị cho trẻ em vào lớp 1.

Trẻ em được tổ chức theo nhóm trẻ hoặc lớp mẫu giáo. Đối với nhóm trẻ: trẻ em từ 3 tháng tuổi đến 36 tháng tuổi được tổ chức thành các nhóm trẻ. Số trẻ tối đa trong một nhóm trẻ được quy định như sau:
Nhóm trẻ từ 3 đến 12 tháng tuổi: 15 trẻ;
Nhóm trẻ từ 13 đến 24 tháng tuổi: 20 trẻ;
Nhóm trẻ từ 25 đến 36 tháng tuổi: 25 trẻ.

Đối với lớp mẫu giáo: Trẻ em từ ba tuổi đến sáu tuổi được tổ chức thành các lớp mẫu giáo. Số trẻ tối đa trong một lớp mẫu giáo được quy định như sau:
Lớp mẫu giáo 3- 4 tuổi: 25 trẻ;
Lớp mẫu giáo 4-5 tuổi: 30 trẻ;
Lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi: 35 trẻ.

Lịch sử

Năm 1779, Johann Friedrich Oberlin và Louise Scheppler thành lập tại Strasbourg một cơ sở đầu tiên để chăm sóc và giáo dục cho trẻ trong độ tuổi mầm non có cha mẹ đi vắng cả ngày. Gần như cùng thời gian này, năm 1780, các cơ sở tương tự nhận giữ trẻ được mở ra tại Bavaria. Năm 1802, công chúa Pauline zur Lippe đã thành lập một trung tâm giữ trẻ tại Detmold, thủ đô của Thân vương quốc Lippe, Đức (nay thuộc bang North Rhine-Westphalia).

Năm 1816, Robert Owen, một triết gia và nhà sư phạm đã mở ngôi trường đầu tiên tại Anh và có lẽ là nhà trẻ đầu tiền trên thế giới tại New Lanark, Scotland. Việc kết hợp sự may rủi với các nhà máy xay nghiền thuộc hợp tác xã, Owen muốn những đứa trẻ được giáo dục đạo đức tốt để phù hợp với công việc. Hệ thống của ông đã thành công trong việc tạo ra những đứa trẻ ngoan ngoãn với khả năng đọc viết và tính toán cơ bản

Samuel Wilderspin mở nhà trẻ đầu tiên của mình tại London năm 1819, và tiếp tục thành lập thêm hàng trăm trường sau đó. Ông đã xuất bản nhiều tài liệu về lĩnh vực này và công trình nghiên cứu của ông đã trở thành mô hình cho các trường mầm non trên khắp nước Anh và xa hơn nữa. Hoạt động chơi là một phần quan trọng trong hệ thống giáo dục của Wilderspin. Ông có công với việc phát minh ra sân chơi cho trẻ em. Năm 1823, Wilderspin cho xuất bản cuốn On the Importance of Educating the Infant Poor trên nền tảng trường học. Ông bắt đầu làm việc cho Infant School Society vào năm sau để thông báo với mọi người quan điểm của mình. Ngoài ra ông còn viết cuốn sách The Infant System, for developing the physical, intellectual, and moral powers of all children from 1 to seven years of age.

Châu Âu

Năm 1816, Owen mở trường mẫu giáo đầu tiên tại Newlandak, Scotland.

Năm 1837, Friedrich Fröbel tổ chức một cơ sở vui chơi cho trẻ em tại công quốc Swabia, Bad Blankenburg, Đức.
Năm 1840, cơ sở được đặt tên là "Kindergarten" có nghĩa là "vườn trẻ em", phản ánh niềm tin của ông Fröbel rằng trẻ em nên được nuôi dưỡng và chăm sóc tự nhiên "như những cái cây trong vườn". Đây là trường mẫu giáo đầu tiên trên thế giới.
Trường mẫu giáo ở Đức không phải là một phần của hệ thống trường học hiện tại, không giống như Hoa Kỳ.
Ở Đức, một Kindergarten (vườn trẻ) là một cơ sở chăm sóc trẻ mẫu giáo thường từ ít nhất ba tuổi. Ngược lại, Kinderkrippe (máng trẻ hoặc giường trẻ) hoặc Krippe là nơi chăm sóc trẻ em trước khi chúng vào Mẫu giáo (9 tuần đến khoảng ba tuổi), Kindertagesstätte, nghĩa đen là "địa điểm chăm sóc trẻ em hàng ngày", thường được gọi ngắn gọn là Kita là một thuật ngữ dành cho bất kỳ cơ sở chăm sóc ban ngày nào cho trẻ mẫu giáo.

Ở Pháp, trường mầm non được gọi là école maternelle (tiếng Pháp nghĩa là "trường mẫu giáo", nghĩa đen là "trường mẹ"). Các trường mẫu giáo miễn phí có sẵn trên toàn quốc, chào đón trẻ em từ 3 đến 6 tuổi (mặc dù ở nhiều nơi, trẻ em dưới ba tuổi có thể không được cấp chỗ). Các lứa tuổi được chia thành phần lớn (grande (GS: 5 tuổi), phần trung bình (MS: 4 tuổi), phần nhỏ (PS: 3 tuổi) và phần bé nhỏ (TPS: 2 tuổi). Nó đã trở thành bắt buộc vào năm 2018 cho tất cả trẻ em từ 3 tuổi. Ngay cả trước khi có luật năm 2018, hầu hết tất cả trẻ em từ 3 đến 5 tuổi đều tham dự école maternelle, là giai đoạn giáo dục chính quy theo quy định của Bộ Giáo dục Quốc gia.

Bắc Mỹ

Năm 1838, nhà trẻ đầu tiên tại Hoa Kỳ được thành lập bởi học trò của Frobel là Louisa Frankenberg tại Columbus, Ohio.
Năm 1856, Margarethe Schurz, vợ của Thượng nghị sĩ Carl Schurz thành lập First Kindergarten tại Watertown, Wisconsin; tòa nhà dùng làm trường học hiện nằm trong khuôn viên của Bảo tàng Octagon House Museum. Năm 1873 chuyển thành trường công.

Trường mẫu giáo Bắc Mỹ thường là một phần của hệ thống giáo dục tiểu học K-12. Trường mẫu giáo được xếp vàp năm đầu tiên của giáo dục chính quy. Các trường mẫu giáo tại Ontario và Wisconsin được chia thành hai cấp: Mẫu giáo cơ sở và Mẫu giáo nâng cao (JK và SK). Không giống như Pháp, trường mẫu giáo được gọi là  la motherselle  trong tiếng Pháp vùng Ontario. Khi trẻ em hoàn thành bậc mẫu giáo sẽ lên lớp 1.

Châu Á

Ở Ấn Độ, trường mẫu giáo được chia thành hai phần: Mẫu giáo cấp thấp (LKG) và Mẫu giáo cấp cao (UKG). Sau khi hoàn thành lớp mẫu giáo, trẻ em bước vào lớp 1 tiểu học. Hầu hết các trường mẫu giáo là trường tư thục. Trẻ em trong độ tuổi từ 2 đến 2 tuổi rưỡi vào nhà trông trẻ (bộ phận thuộc trường mẫu giáo).

Đại lục
 Tháng 2 năm 1898, mục sư Vi Ngọc Chấn thuộc Giáo hội Trưởng lão nước Anh đã đến đảo Cổ Lãng Tự, thành phố Hạ Môn, tỉnh Phúc Kiến để truyền giáo cùng với vợ, có tên tiếng Trung Quốc là Vi Ái Li.
 Năm 1898, một lớp dạy trẻ được mở tại Tòa nhà Mục vụ, số 35 đường Cổ Tân, Cổ Lãng Tự có tên "Lớp Liên Nhi" (Liên Nhi Ban, 怜儿班). Sau khi xây dựng cùng một vị trí trên đảo (số 83 đường Vĩnh Xuân), lớp học được đặt tên là Hoài Đức Ấu Trĩ Viên, là trường mẫu giáo sớm nhất tại Trung Quốc. Học sinh là trẻ em theo Kitô giáo từ 4 đến 6 tuổi. Nội dung và hình thức giáo dục trẻ chủ yếu dựa theo phương pháp giáo dục của Friedrich Fröbel và Montessori, dụng cụ học tập như đồ chơi gỗ Gabe hầu hết là vận chuyển từ Anh sang.
 Vào tháng 11 năm 1933, được đổi tên thành Ấu Trĩ Viên Tư lập Hoài Đức. Vào tháng 12 năm 1941, đảo Cổ Lãng Tự bị Nhật chiếm đóng, toàn bộ trường bị người Nhật tiếp quản, đổi tên thành Cổ Lãng Tự Ấu Trĩ Viên. Giám hiệu và giáo viên được phía Nhật Bản tuyển dụng lại. Giáo dục, cuộc sống và các hoạt động của học sinh mẫu giáo được sắp xếp theo quy định của phía Nhật Bản. Sau chiến thắng của Chiến tranh Trung – Nhật, mục sư Bạch Lệ Chí của Giáo hội Trưởng lão Anh đã tiếp quản trường và khôi phục tên ban đầu. Nay đổi tên thành trường mẫu giáo Nhật Quang Cổ Lãng Tự Thành phố Hạ Môn (厦门市鼓浪屿日光幼儿园).
 Tháng 1 năm 1901, chính phủ nhà Thanh thành lập nhà trẻ của người Mãn bằng việc ban bố Chương trình Mông Dưỡng Viện của triều đình và chương trình luật giáo dục gia đình  quy định rõ "lấy Mông Dưỡng Viện để hỗ trợ quá trình giáo dục trong gia đình", đánh dấu chính phủ Trung Quốc chính thức bắt đầu có hệ thống mẫu giáo.
 Tháng 11 năm 1922, Bộ Giáo dục của Chính phủ Bắc Dương đã công bố "Lệnh cải cách hệ thống trường học" và thay đổi Mông Dưỡng Viện (蒙养院) thành Ấu Trĩ Viên (幼稚园; "vườn trẻ").
 Năm 1951, Bộ Giáo dục nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ủy thác cho Đại học Sư phạm Bắc Kinh soạn thảo Hướng dẫn công tác giáo dục mẫu giáo, kể từ đó đại đa số các Ấu trĩ viên (幼稚园; 幼稚園) đã được đổi tên thành Ấu nhi viên (幼兒園; 幼儿园). Một số học giả tin rằng việc thay đổi tên “幼儿园” có thể do thông dụng với người dân hơn chữ "幼稚园" tương đối phức tạp và khó viết.

Ngày 1 tháng 12 năm 1897, trường mẫu giáo đầu tiên ở Đài Loan trong thời kỳ phát xít Nhật chiếm đóng. Kể từ khi ông Cao Mộng Hùng (蔡夢熊), đại diện Hội giáo dục thành phố Đài Nam có chuyến thăm Nhật Bản, nhận thấy rằng Nhật Bản có hệ thống giáo dục mầm non. Do đó, sau khi trở về Đài Loan, ông đã mời những người quyền lực của Đài Loan và Nhật Bản tới dự lễ thành lập trường mẫu giáo Miếu Quan Đế (關帝廟幼稚園) tại miếu Võ Tự Điển, Lục Hòa Đường. Học sinh chủ yếu là con cái của quan lại giàu có, bé trai chiếm 2/3, nhưng do thiếu giáo viên và tài chính, trường bị đóng cửa vào tháng 10 năm 1900. Kể từ đó, các trường mẫu giáo tư nhân trên khắp Đài Loan cũng đã nhiều lần gặp vướng mắc.
Trường mẫu giáo thành phố Tân Trúc (新竹市立幼稚園) là trường mẫu giáo duy nhất tại Đài Loan còn mở tới ngày nay (thành lập vào ngày 15 tháng 8 năm 1923 tại số 334, đường Bắc Môn).
Ngày 14 tháng 3 năm 1905, phủ Tổng đốc Đài Loan công bố "Quy trình trường mẫu giáo tư lập". Năm 1921, công bố "Quy trình trường mẫu giáo công lập" nhắm phát triển hệ thống giáo dục mầm non tại Đài Loan.
Năm 2011, chính quyền Đài Loan công bố "Luật chăm sóc và giáo dục trẻ nhỏ" . Và chính thức bắt đầu vào ngày 1 tháng 1 năm 2012, tích hợp nhà trẻ và mẫu giáo, thống nhất thay thế từ gốc Ấu nhi viên và Ấu trĩ viên bằng Ấu nhi sở (托兒所) làm mục tiêu giáo dục. Mặc dù vậy, người dân Đài Loan thường sử dụng "Ấu trĩ viên" do thuận miệng hơn.

Trường mẫu giáo đầu tiên của Hàn Quốc được cho là thành lập vào năm 1909. Tuy nhiên, nếu quay ngược lại thời điểm trường mẫu giáo Busan vào năm 1897, đây là một trường mẫu giáo cho người Nhật tại bán đảo Triều Tiên, lịch sử chính thức được bắt đầu từ khi trường mẫu giáo Nanam được thành lập vào năm 1909. Sau đó, trường mẫu giáo Chungdong được thành lập năm 1910 và trường mẫu giáo Kyungsung năm 1913.

Theo dự án khảo cứu Giáo dục Mới và những nhà tiên phong diễn ra vào ngày 18 tháng 11 năm 2018 tại TP.HCM, từ năm 1942 – 1943, lớp mẫu giáo thực nghiệm đầu tiên tại Hà Nội ra đời ứng dụng phương pháp Montessori với thành phần giáo viên ban đầu xuất thân từ Hội hướng đạo sinh. Lớp học do vợ chồng họa sĩ Trịnh Hữu Ngọc và Nguyễn Thị Khang thành lập và thương gia Nguyễn Sơn Hà hỗ trợ tài chính. Theo phương pháp giáo dục Montessori, mỗi đứa trẻ là cá thể riêng biệt cần được tôn trọng để phát triển tùy theo khả năng của mình, được tự do, tự lập lựa chọn hoạt động học tập.
Tiếp đó là Bách Thảo, trường mẫu giáo tư thục đầu tiên dành cho người Việt được vợ chồng Lê Thị Tuất và Nguyễn Phước Vĩnh Bang thành lập vào năm 1946, theo phương pháp Giáo dục mới (Progressive Education, tên gọi chung cho những trường phái giáo dục tiến bộ nổi lên vào những năm 1940, như Montessori, Decroly, Steiner…)
Khi Chiến tranh Đông Dương nổ ra, trường học ngừng hoạt động, giáo sư Vĩnh Bang sau đó đến Thụy Sĩ vào năm 1948 để học tâm lý giáo dục, trở thành cộng sự đắc lực của nhà tâm lý học nổi tiếng Jean Piaget. Giáo sư Vĩnh Bang là một học giả Việt hiếm hoi trong lĩnh vực tâm lý học sư phạm được công nhận và kính trọng bởi cộng đồng học thuật quốc tế. Học trò của giáo sư tại Thụy Sĩ bày tỏ ngạc nhiên khi nhóm nghiên cứu từ Việt Nam chưa biết đến ông.

Hình ảnh

Tham khảo

Trường học
Dạng trường học


title: 10387 Bepicolombo

text:
10387 Bepicolombo (1996 UQ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 10 năm 1996 bởi P. Sicoli và F. Manca ở Sormano.

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10387 Bepicolombo
 Sormano Astronomical Observatory - Citations of MPs discovered ở Sormano

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Lasioglossum parapastinum

text:
Lasioglossum parapastinum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1940


title: Pagolle

text:
Pagolle () là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
 PAGOLA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) (in Spanish)

Xã của Pyrénées-Atlantiques
Nafarroa Beherea


title: Penia ohirai

text:
Penia ohirai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin & Suzuki miêu tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Penia


title: Viktor Yakovlevich Bunyakovsky

text:
Viktor Yakovlevich Bunyakovsky (; , Bar, Đế quốc Nga (nay thuộc Ukraina) – , St. Petersburg) là một nhà toán học người Ukraina, là một thành viên và sau này là chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Nga.

Tiểu sử
Viktor Yakovlevich Bunyakovsky, được coi là một nhà toán học của thế kỉ 19, đã được sinh ra ở Bar, Đế quốc Nga năm 1804. Viktor Yakolevich Bunyakovsky là con trai của Đại tá Yakov Vasilievich Bunyakovsky.

Viktor Yakovlevich Bunyakovsky được học khóa học toán đầu tiên ở nhà của một người bạn của cha mình, Count Alexander Tormasov ở St. Petersburg. Năm 1820, ông cùng với con trai của Count Alexander Tormasov đi đến một trường đại học ở Coburg và sau đó là lên Sorbonne ở Paris, Pháp để học toán. Tại Sorbonne, Bunyakovsky đã có cơ hội tham dự các bài giảng của Laplace, Poussin, Fourier và một số người khác. Ông đã dành phần lớn thời gian học tập và nghiên cứu toán học và vật lý với Cauchy.

Năm 1824, Bunyakovsky nhận được bằng cử nhân của Sorbonne ở Paris, Pháp. Ông đã viết ba luận án dưới sự giám sát của Cauchy tại Sorbonne ở Paris, Pháp như của Spring, 1825:
 Chuyển động quay trong một trung kháng của một tập hợp các tấm dày ổn định và xác định đường viền xung quanh một trục nghiêng đối với đường chân trời;
 Việc xác định các vector bán kính chuyển động elip của hành tinh;
 Sự truyền nhiệt trong chất rắn.
Ông đã thành công luận án về cơ học lý thuyết và vật lý toán học, và nhận bằng tiến sĩ dưới sự giám sát của Cauchy tại Sorbonne ở Paris, Pháp.

Bunyakovsky trở lại St. Petersburg vào năm 1826 và bắt đầu giảng dạy và nghiên cứu, mà ông theo đuổi trong cuộc sống của mình. Ngoài các khóa học đại học trong toán học phân tích, phương trình vi phân, và lý thuyết xác suất, ông cũng đã tích cực trong việc chuẩn bị đề cương bài giảng và hướng dẫn giảng dạy cho các trường học và các học viện quân sự của Nga. Ông giảng về toán học và cơ khí tại Cadet Corps đầu tiên (sau này là Học viện Hải quân) và Học viện Truyền thông tại St. Petersburg, Nga. Từ 1846-1880, ông là giáo sư tại Đại học St. Petersburg ở St. Petersburg, Nga.
Bên cạnh trách nhiệm giảng dạy của mình, có những đóng góp khoa học Bunyakovsky quan trọng trong lý thuyết số và lý thuyết xác suất. Lợi ích khoa học của ông bao gồm:
 Vật lý toán học
 Vật lý chất cô đặc
 Phân tích toán học
 Số thuyết
 Lý thuyết xác suất và các ứng dụng của nó
 phương trình vi phân
 toán học Actuarial
 Toán học với sự tập trung vào các thuật ngữ toán học
Ông làm việc trong cơ học lý thuyết và lý thuyết số, và được ghi bằng một phát hiện sớm các bất đẳng thức Cauchy-Schwarz, chứng minh nó cho các trường hợp vô hạn chiều trong năm 1859, nhiều năm trước khi Hermann Schwarz nghiên cứu về chủ đề này.

Viktor Bunyakovsky là tác giả của cuốn sách có tựa đề:. "Các nền tảng của lý thuyết toán học xác suất", được xuất bản vào năm 1846. Viktor Bunyakovsky xuất bản khoảng 150 công trình nghiên cứu.

Viktor Bunyakovsky đã trở thành một thành viên của các tổ chức tiền thân của Viện Hàn lâm Khoa học Nga. Ông được đặt tên là một phụ trợ trong toán học (1828), một Viện bất thường (1830), và một Viện chuẩn (1841). Ông được bầu vào chức vụ Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Nga vào năm 1864. Ông là Phó Chủ tịch của trường khoa học St-Petersburg được 25 năm (1864-1889). Trong năm 1875, trường khoa học St. Petersburg đã ban hành một huy chương và thành lập một giải thưởng, mang tên Viktor Bunyakovsky của, cho nghiên cứu toán học xuất sắc của mình.

Viktor Bunyakovsky được biết đến như là một trong những người sáng lập của trường khoa học St-Petersburg suy nghĩ về lý thuyết số và lý thuyết xác suất.

Vinh danh
Hội nghị quốc tế Bunyakovsky đã được tiến hành tại thành phố Kiev ở Ukraine vào năm 2004, và một tour du lịch đến Bar đã được tổ chức cho tất cả những người tham gia hội nghị.

Đã có một con đường mang tên ông, Viktor Bunyakovsky ở Bar, Ukraine.

Sách
 Bounjakowsky W., «Mémoires de l’Académie des sciences de St-Pétersbourg. 7 série», 1859, t. 1, № 9.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhà toán học Nga
Nhà toán học thế kỷ 19
Sinh năm 1804
Mất năm 1889
Nhà phát minh Nga


title: Thiên đỉnh

text:
phải|nhỏ|Sơ đồ cho thấy mối liên hệ giữa thiên đỉnh, thiên để và một số loại đường chân trời khác nhau. Chú ý rằng thiên đỉnh là điểm đối diện với thiên để.
Trong thiên văn học, thiên đỉnh (gốc chữ Hán: 天頂) được hiểu nôm na là điểm trên bầu trời thẳng đỉnh đầu người quan sát. Chính xác hơn, các cách định nghĩa sau đều tương đương:
 Nó là điểm có độ cao bằng +90 độ.
 Nó là cực đỉnh của hệ tọa độ chân trời.
 Nó là điểm cắt giữa thiên cầu và đường nối từ tâm Trái Đất qua vị trí người quan sát trên bề mặt Trái Đất.

Các tính chất
 Điểm đối diện với thiên đỉnh trên thiên cầu gọi là thiên để.
 Đường kinh tuyến trời đi qua thiên đỉnh, thiên để và hai thiên cực (bắc–nam).

Mặt Trời nhìn từ Trái Đất và thiên đỉnh

Trong hệ tọa độ chân trời, góc thiên đỉnh là góc giữa phương thẳng đứng và vị trí của một thiên thể và là góc phụ với góc cao, tức là góc so với phương nằm ngang (chân trời). Nếu góc thiên đỉnh của Mặt Trời bằng 0°, Mặt Trời ở cao 90° trên đỉnh đầu và ta nói là Mặt Trời lên thiên đỉnh.

Trên Trái Đất, những người quan sát nằm trong khu vực giữa chí tuyến Nam và chí tuyến Bắc (bao gồm cả xích đạo) sẽ quan sát được hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh mỗi năm hai lần. Những người quan sát nằm đúng tại hai đường chí tuyến chỉ quan sát được một lần trong năm Mặt Trời ở thiên đỉnh (vào ngày đông chí với chí tuyến Nam và ngày hạ chí với chí tuyến Bắc). Các quan sát viên nằm ở vĩ độ cao hơn chí tuyến Bắc hay thấp hơn chí tuyến Nam sẽ không bao giờ quan sát được Mặt Trời đi qua thiên đỉnh. Địa điểm nơi Mặt Trời lên thiên đỉnh được gọi là hạ điểm Mặt Trời. Mặt Trời lên thiên đỉnh ở chí tuyến Bắc vào ngày 22 tháng 6 (hạ chí) và ở chí tuyến Nam vào ngày 22 tháng 12 (đông chí). Ở xích đạo, Mặt Trời lên thiên đỉnh hai lần trong năm, vào ngày 21 tháng 3 (xuân phân) và 23 tháng 9 (thu phân).

Người Hồi giáo dựa vào việc quan sát bóng của các vật trên mặt đất để tìm ra hướng thiêng qibla đến thánh địa Mecca khi Mặt Trời đi qua thiên đỉnh tại thánh địa vào các ngày 27–28 tháng 5 và 15–16 tháng 7.

Xem thêm
 Thiên để
 Thiên cực

Tham khảo

Hệ tọa độ thiên văn
Thuật ngữ thiên văn học


title: 2812 Scaltriti

text:
2812 Scaltriti (1981 FN) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 3 năm 1981 bởi E. Bowell ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2812 Scaltriti

Được phát hiện bởi Edward Bowell
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Hemipyxis parva

text:
Hemipyxis parva là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wang miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Hemipyxis


title: Quận

text:
Quận là một loại đơn vị hành chính địa phương. Danh xưng "quận" bắt nguồn từ Trung Quốc, trong lịch sử đã từng được sử dụng ở cả Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản và Việt Nam. Ngày nay, quận chỉ còn được dùng để chỉ một loại đơn vị hành chính cấp 2 ở Việt Nam, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và Hàn Quốc. Trong nhiều tài liệu tiếng Anh, từ "district" được xem là có nghĩa tương đương với "quận".

Lịch sử
Danh xưng "quận" (chữ Hán: 郡) được sử dụng để chỉ đơn vị hành chính đầu tiên ở nước Tần cuối thời kỳ Chiến Quốc, sau Biến pháp Thương Ưởng. Ban đầu, quận mang ý nghĩa như một đơn vị hành chính quân sự ở vùng biên cương, khác với huyện chỉ đơn thuần là những đơn vị hành chính nội địa. Sách Sử ký có ghi chép thời Tần Vũ vương, Tả thừa tướng Cam Mậu đánh chiếm đất Nghi Dương của nước Hàn, đặt thành quận huyện.

Khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc, đã xóa bỏ chế độ phong kiến từ của nhà Chu, chia toàn quốc thành 36 quận, sau tăng lên thành 40 quận. Dưới cấp quận là huyện. Nhà Hán kế thừa phân cấp hành chính này (nhà Hán còn thành lập "quốc" để phong cho các hoàng thất chư hầu, nên còn gọi là "chính sách Quận - Quốc"), từ đó lan dần đến các quốc gia ảnh hưởng lịch sử văn hóa Hán như Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam. Tuy nhiên, từ nhà Đường về sau, danh xưng "quận" không còn được sử dụng để chỉ đơn vị hành chính. Thời Tống, dân gian đôi khi vẫn dùng danh xưng "quận" để chỉ đơn vị hành chính cấp châu. Thời Minh - Thanh, giới sĩ nhân thường dùng danh xưng "quận" để chỉ đơn vị hành chính cấp phủ.

Trong lịch sử, Nhật Bản cũng từng dùng danh xưng "quận" để chỉ một cấp đơn vị hành chính. Danh xưng này sử dụng đến năm 1942 thị bị bãi bỏ. Tuy nhiên, tại thuộc địa Đài Loan, đơn vị hành chính cấp quận vẫn được tiếp tục sử dụng cho đến tận năm 1945.

Ngày nay, đơn vị hành chính quận chỉ còn sử dụng ở Việt Nam, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và Hàn Quốc, đều dùng để chỉ đơn vị hành chính cấp 2. Ở Việt Nam, quận là đơn vị hành chính đô thị, nhưng tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và Hàn Quốc, quận (Hangul: 군, Kun) là đơn vị hành chính nông thôn.

Việt Nam

Ở Việt Nam, quận là đơn vị hành chính của thành phố trực thuộc trung ương. Đơn vị hành chính ngoại thành ngang cấp quận thì được gọi là huyện. Ví dụ như quận Ninh Kiều là một khu nội thành của thành phố trực thuộc trung ương Cần Thơ và Cờ Đỏ là một vùng ngoại thành cũng của Cần Thơ.

Trước năm 1975 tại miền nam dưới thời Việt Nam Cộng hòa, tất cả các đơn vị hành chính cấp thấp ngay dưới đơn vị hành chính tỉnh đều được gọi là quận, không phân biệt vùng thành thị hay nông thôn. Ví dụ quận Sa Đéc thuộc tỉnh Sa Đéc là quận thành thị gồm phần đất của Thành phố Sa Đéc bây giờ, và quận Đức Thành là quận nông thôn thuộc huyện Lai Vung của tỉnh Đồng Tháp ngày nay. Còn cấp quận dưới thị xã là quận đô thị, giống như thị xã Cần Thơ gồm 2 quận là: Quận I và Quận II, hai Quận này ngày nay là Quận Ninh Kiều và một phần hai Quận Bình Thủy và Cái Răng, thành phố Cần Thơ.

Hoa Kỳ

Ở Hoa Kỳ, các đơn vị hành chính theo thứ tự cấp bậc như sau: dưới quốc gia Hoa Kỳ là các tiểu bang, dưới mỗi tiểu bang là quận (county). Ví dụ, nơi đông người Việt nhất ở Hoa Kỳ được gọi là Quận Cam (Orange County), một khu vực rộng lớn có trên 30 thành phố. Đôi khi thuật từ "quận" cũng được dùng để dịch từ district trong tiếng Anh.

Một ví dụ là District of Columbia, thường được dịch là "Quận Columbia", tức là thủ đô Washington D.C. của Hoa Kỳ. Tuy nhiên cách dịch này không chính xác bởi vì Washington D.C. không lệ thuộc bất kỳ một tiểu bang nào hay lãnh thổ nào và thường thì nó được xem ngang cấp với các tiểu bang của Hoa Kỳ vì thế trường hợp này District of Columbia nên dịch là Đặc khu Columbia.

Trung Quốc

Tại Trung Quốc, tương đương của một quận ở Việt Nam được gọi là "khu" (chữ Hán: 区; Hán-Việt: khu) và tương đương của một huyện được gọi là "huyện" (县; huyện, huyền). Khác với Việt Nam, chỉ có thành phố trực thuộc trung ương mới có đơn vị quận, Trung Quốc là quốc gia có rất nhiều thành phố lớn tuy không phải là thành phố trực thuộc trung ương nhưng đủ rộng lớn để có thể thành lập các đơn vị hành chính cấp quận. Ví dụ như thành phố Quế Lâm ở Khu tự trị Quảng Tây, Trung Hoa cũng có các đơn vị hành chính như Thành phố Hồ Chí Minh ở Việt Nam.

Nhật Bản
Quận là khu vực hành chính dưới đô đạo phủ huyện được thiết lập từ năm 1878, thông thường quản lý một số địa phương tự trị đinh hoặc thôn. Địa phương tự trị cấp thành phố thì không thuộc quyền quản lý của quận. Tuy nhiên, Nhật Bản đã bỏ chế độ quận từ năm 1926, hiện thời quận chỉ biểu thị địa danh mà không có chức năng quản lý.

Xem thêm
Phân cấp hành chính Việt Nam

Ghi chú

Liên kết ngoài
Nghị định của Chính phủ số 15/2007/NĐ-CP ngày 26 tháng 1 năm 2007 "Về phân loại đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp huyện"

Phân vùng quốc gia châu Á
Phân cấp hành chính


title: Don (thú)

text:
Don hay đon hay còn gọi là nhím đuôi dài (tên khoa học: Atherurus macrourus) là loài động vật gặm nhấm thuộc họ Nhím. Loài này phân bố ở Trung Quốc, Ấn Độ, Lào, Malaysia, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam. Don là động vật ăn đêm, thường gặp ở các khu rừng tại vùng núi nhiệt đới và cận nhiệt đới. Mỗi hang don thường có 5 cá thể. Don mẹ thường sinh 2 lứa mỗi năm sau thời gian mang thai khoảng 100 ngày đến 110 ngày, mỗi lứa một con.

Chú thích

Tham khảo
Woods C. A. và C. W. Kilpatrick. 2005. Hystricognathi. Tr. 1538–1600 trong Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference (Ấn bản lần 3) D. E. Wilson và D. M. Reeder chủ biên. Nhà in Viện Smithsonian, Washington D.C.

M
Động vật gặm nhấm Malaysia
Động vật gặm nhấm Myanmar
Động vật gặm nhấm Thái Lan
Động vật gặm nhấm Trung Quốc
Động vật gặm nhấm Việt Nam
Động vật được mô tả năm 1758
Động vật gặm nhấm Ấn Độ
Động vật gặm nhấm Lào


title: Monte Porzio

text:
Monte Porzio là một đô thị ở tỉnh Pesaro và Urbino trong vùng Marche, nằm cách 40 km về phía tây của Ancona và khoảng 30 km về phía đông nam của Pesaro. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.398 và diện tích là 18,4 km².

Monte Porzio giáp các đô thị sau: Corinaldo, Mondavio, Monterado, Orciano di Pesaro, San Costanzo, San Giorgio di Pesaro.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pesaro và Urbino


title: Calais ruteri

text:
Calais ruteri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Calais (chi bổ củi)


title: Neckeropsis

text:
Neckeropsis là một chi thực vật thuộc họ Neckeraceae. Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
 Neckeropsis pocsii, Enroth & Magill

Chú thích

Tham khảo


title: Klaus an der Pyhrnbahn

text:
Klaus an der Pyhrnbahn là một đô thị ở huyện Kirchdorf an der Krems bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 108 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 1165 người.

Tham khảo


title: 10828 Tomjones

text:
10828 Tomjones (1993 TE5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 10 năm 1993 bởi Spacewatch ở Kitt Peak. The asteroidđược đặt tên theo tên của Thomas David Jones, NASA astronaut và planetary scientist.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Polyplectropus anakgugur

text:
Polyplectropus anakgugur là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Polyplectropus


title: Quận 5

text:
Quận 5 là một quận nội thành thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Quận 5 cùng với Quận 6 còn được gọi chung là Chợ Lớn, khu trung tâm thương mại lớn nhất của người Hoa ở Việt Nam.

Địa lý

Quận 5 nằm ở trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Quận 1 (với ranh giới là đường Nguyễn Văn Cừ) và Quận 4 (qua một đoạn nhỏ kênh Bến Nghé)
Phía tây giáp Quận 6 với ranh giới là các tuyến đường Nguyễn Thị Nhỏ, Ngô Nhân Tịnh, Lê Quang Sung và bến xe Chợ Lớn
Phía nam giáp Quận 8 với ranh giới là kênh Tàu Hủ
Phía bắc giáp Quận 10 và Quận 11 với ranh giới là các tuyến đường Hùng Vương và Nguyễn Chí Thanh.

Quận có diện tích 4,27 km², dân số năm 2019 là 159.073 người, mật độ dân số đạt 37.254 người/km².

Hành chính
Quận 5 có 14 phường: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 và 14.

Lịch sử
Địa giới hành chính Quận 5 trước và sau năm 1959 đều khác nhau hoàn toàn.

Thời phong kiến
Lịch sử Quận 5 ngày nay gắn liền với sự hình thành, phát triển của khu vực Chợ Lớn và lịch sử hơn 300 năm Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1623, chúa Nguyễn Phúc Nguyên (chúa Sãi) cho thành lập đồn thu thuế Brai Konor (đồn Sài Gòn) tại Quận 5. Như vậy địa danh Sài Gòn nghĩa hẹp là để chỉ Quận 5.

Năm 1820, vùng đất này thuộc huyện Tân Long, phủ Tân Bình, trấn Phiên An. Năm 1836 thuộc huyện Tân Long, tỉnh Gia Định. Sau thuộc thành phố Chợ Lớn, tỉnh Chợ Lớn.

Thời Pháp thuộc
Ngày 27 tháng 4 năm 1931, Tổng thống Pháp ký sắc lệnh hợp nhất thành phố Sài Gòn và thành phố Chợ Lớn thành một đơn vị hành chính mới gọi là Khu (một số tài liệu gọi là "Địa phương") Sài Gòn - Chợ Lớn (Région Saigon - Cholon ou Région de Saigon - Cholon).

Ngày 31 tháng 8 năm 1933, Khu Sài Gòn - Chợ Lớn thành lập thêm quận 5. Quận 5 khi đó thuộc khu vực thành phố Chợ Lớn cũ trước năm 1931, ngày nay thuộc địa giới Quận 6, Quận 8 và Quận 11 của Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 30 tháng 6 năm 1951, Thủ tướng chính quyền Quốc gia Việt Nam ký sắc lệnh số 311-cab/SG đổi tên Khu Sài Gòn - Chợ Lớn thành Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn. Lúc này, Quận 5 thuộc Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn.

Thời Việt Nam Cộng hòa
Theo sắc lệnh số 143/NV ngày 22 tháng 10 năm 1956 của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm, Đô thành Sài Gòn - Chợ Lớn đổi tên thành Đô thành Sài Gòn. Khi đó, Quận 5 lại thuộc Đô thành Sài Gòn.

Ngày 27 tháng 3 năm 1959, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ban hành Nghị định số 110-NV về việc phân chia sáu quận đang có thành tám quận mới: Nhứt, Nhì, Ba, Tư, Năm, Sáu, Bảy và Tám (trừ ba quận: Nhứt, Nhì, Ba giữ nguyên, các quận còn lại đều đổi tên và thay đổi địa giới hành chính). Lúc này, Quận 5 (Quận Năm) trùng với địa giới Quận 7 và phần địa giới thuộc Quận 4 cũ, phía bắc Kênh Tàu Hủ. Năm 1959, Quận Năm có 06 phường: An Đông, Chợ Quán, Trung ương, Minh Mạng, Nguyễn Tri Phương, Phú Thọ.

Năm 1962, Quận Năm giải thể phường Trung ương; lập mới năm phường: Đồng Khánh, Hồng Bàng, Khổng Tử, Nguyễn Huỳnh Đức và Trang Tử. Như thế lúc này quận có 10 phường.

Năm 1969, tách đất của ba quận: Ba, Năm và Sáu, để lập mới quận Mười với 04 phường (Minh Mạng, Nguyễn Tri Phương, Phan Thanh Giản, Chí Hòa) và quận Mười Một với 04 phường (Phú Thọ, Bình Thới, Cầu Tre, Phú Thọ Hòa). Như thế Quận Năm còn 07 phường.

Năm 1974, lập thêm phường Nguyễn Trãi tại Quận Năm, lúc này Quận có 08 phường. Cho đến ngày 29 tháng 4 năm 1975, Quận 5 (Quận Năm) gồm 08 phường: An Đông, Chợ Quán, Đồng Khánh, Hồng Bàng, Khổng Tử, Nguyễn Huỳnh Đức, Nguyễn Trãi, Trang Tử.

Từ năm 1975 đến nay
Sau khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tiếp quản Đô thành Sài Gòn và các vùng lân cận vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, ngày 3 tháng 5 năm 1975 thành phố Sài Gòn - Gia Định được thành lập. Lúc này, Quận 5 (Quận Năm) thuộc Thành phố Sài Gòn - Gia Định cho đến tháng 7 năm 1976. Đồng thời, có những điều chỉnh do phường hiện hữu có diện tích quá nhỏ hoặc tương đối ít dân cư, trong đó sáp nhập Phường Hồng Bàng vào Phường Nguyễn Trãi và sáp nhập Phường Khổng Tử vào Phường Trang Tử. Như thế lúc này còn 06 phường.

Ngày 20 tháng 5 năm 1976, tổ chức hành chánh thành phố Sài Gòn - Gia Định được sắp xếp lần hai (theo quyết định số 301/UB ngày 20 tháng 5 năm 1976 của Ủy ban nhân dân Cách mạng thành phố Sài Gòn - Gia Định). Theo đó, vẫn giữ nguyên Quận 5 cũ có từ trước đó. Lúc này, các phường cũ đều giải thể, lập các phường mới có diện tích, dân số nhỏ hơn và mang tên số. Quận 5 bao gồm 24 phường và đánh số từ 1 đến 24.

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá VI, kỳ họp thứ 1 chính thức đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Quận 5 trở thành quận trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 26 tháng 4 năm 1986, theo Quyết định số 51-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng về việc giải thể 24 phường hiện hữu để thay thế bằng 15 phường mới và đánh số từ 1 đến 15:
Sáp nhập 2 phường: 19 và 20 thành phường 1.
Giải thể 3 phường: 21, 22, 23 và 24 để thành lập 3 phường: 2, 3 và 4.
Sáp nhập 2 phường: 17 và 18 thành phường 5.
Giải thể 3 phường: 13 cũ, 14 cũ và 16 cũ để thành lập 2 phường: 6 và 7.
Giải thể 3 phường: 11 cũ, 12 cũ và 15 cũ để thành lập 2 phường: 8 và 9.
Giải thể 3 phường: 7 cũ, 8 cũ và 9 cũ để thành lập 2 phường: 10 và 11.
Giải thể 7 phường: 1 cũ, 2 cũ, 3 cũ, 4 cũ, 5 cũ, 6 cũ và 10 cũ để thành lập 4 phường: 12, 13, 14 và 15.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2021). Theo đó, sáp nhập Phường 15 vào Phường 12.

Quận 5 có 14 phường như hiện nay.
Quận 5 nằm trong danh sách các quận của Thành phố Hồ Chí Minh dưới 7 km2, dân số dưới 300.000 người, phải sáp nhập trước năm 2025.

Thông tin thêm về các phường
Phường Chợ Quán cũ: các phường 1, 2, 3 và 4 hiện nay
Phường Nguyễn Huỳnh Đức cũ: các phường 5 và 6 hiện nay
Phường Đồng Khánh cũ: Phường 7 hiện nay
Phường An Đông cũ: các phường 8 và 9 hiện nay
Phường Nguyễn Trãi cũ: các phường 10 và 11 hiện nay
Phường Hồng Bàng cũ: Phường 12 hiện nay
Phường Khổng Tử cũ: Phường 13 hiện nay
Phường Trang Tử cũ: Phường 14 hiện nay

Xã hội

Y tế
Quận 5 là nơi tọa lạc của các bệnh viện lớn và nổi tiếng như Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y Dược và rất nhiều bệnh viện lớn nhỏ khác như:
Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới
Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình
Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương Thành phố Hồ Chí Minh
Bệnh viện An Bình
Bệnh viện Nguyễn Trãi
Bệnh viện Nguyễn Tri Phương
Bệnh viện Hùng Vương
Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch

Giáo dục
Quận 5 là nơi tọa lạc của các trường trung học nổi tiếng như Trường Phổ thông Năng khiếu, THPT chuyên Lê Hồng Phong, cũng như các trường đại học lớn.

Các trường Đại học:

 Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh
 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
 Trường Đại học Sài Gòn (tiền thân là Trường Cao đẳng Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh)
 Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
 Trường Đại học Sư phạm Thể dục Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh (tiền thân là trường Sư phạm Thể dục Miền Nam)
 Trường Đại học Hùng Vương Thành phố Hồ Chí Minh.

Văn hóa - du lịch

Thành ngữ
Ăn Quận 5, nằm Quận 3, la cà Quận Nhất, trấn lột Quận Tư.
Giao thừa ra Quận Nhất, Nguyên Tiêu về Quận 5.
Quận 5 lộng lẫy dáng hào hoa.
Sài Gòn có ông bánh bao, Quận Năm có bà há cảo.

Món ăn đặc trưng

1. Vịt quay, đặc biệt là vịt quay Bắc Kinh.

2. Bánh bao nhiều màu sắc, bánh bao Cả Cần

3. Dimsum, há cảo, sủi cảo, hoành thánh

4. Gà hấp muối mỡ (gà Lão Mã)

5. Hủ tiếu sa tế nai

6. Mỳ xào Phúc Kiến (xào tôm, xào hải sản, xào bò...) xào giòn, xào mềm, mỳ vịt tiềm.

7. Đậu phụ thối

8. Chân gà hấp tàu xì

9. Phật nhảy tường

10. Các loại chè: chè mè đen, chè trứng hồng trà, chè đu đủ tiềm, chè ỷ, đậu hũ hạnh nhân, quy linh cao, bo bo sữa Hồng Kông...

Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật
Di tích cấp quốc gia:
 Khu trại giam bệnh viện Chợ Quán (nơi đồng chí Trần Phú hy sinh)
 Nhà số 5 đường Châu Văn Liêm (nơi đồng chí Nguyễn Tất Thành ở trước khi ra đi tìm đường cứu nước)
 Hội quán Nghĩa Nhuận.
 Hội quán Tuệ Thành (Chùa Bà).
 Hội quán Nghĩa An (Miếu Quan Đế hay Chùa Ông).
 Hội quán Lệ Châu (Nhà thờ tổ thợ bạc).
 Hội quán Quỳnh Phủ.
 Hội quán Hà Chương.
 Hội quán Ôn Lăng.
 Đình Minh Hương Gia Thạnh.
 Miếu Nhị Phủ (Chùa Ông Bổn).
Di tích cấp Thành phố:
 Chùa Thiên Tôn.
 Đình Tân Kiểng.
 Hội quán Phước An.
 Từ đường họ Lý.
 Từ đường Phước Kiến (trong khuôn viên Bệnh viện Nguyễn Trãi).

Du lịch
Các hoạt động du lịch đặc trưng ở Quận 5 là xem biểu diễn Lân sư rồng, biểu diễn võ thuật như múa kiếm, đao, thương... ca múa hát, thắp đèn trời, treo đèn lồng, đố đèn, đấu giá đèn lồng, dán câu đối, thả cá, đi lễ chùa, đi mua sắm quần áo, đồ gia dụng, đi ăn uống, đi massage thư giãn, viết thư pháp/vẽ tranh/triển lãm tranh, thi đánh cờ...
Quận 5 thu hút du lịch nhất là vào các đêm trăng rằm, đặc biệt là Tết Nguyên Tiêu.

Một số địa điểm nổi tiếng thu hút du khách trong và ngoài nước:
Khách sạn 5 sao Windsor Plaza
Khu phố cổ Hải Thượng Lãn Ông (kinh doanh thuốc Bắc, vàng mã)
Công viên nước Đại Thế Giới
Trung tâm Văn hóa Quận 5, được xây dựng trên nền khu Đại Thế Giới nổi tiếng trước năm 1975 (nơi tổ chức lễ hội Tết Nguyên tiêu hằng năm của Thành phố Hồ Chí Minh)
Chợ Kim Biên
Chợ An Đông, được xây dựng năm 1954

Giao thông

Đường phố
An BìnhAn Dương VươngAn ĐiềmBà TriệuBãi SậyBạch VânBùi Hữu NghĩaCao ĐạtChâu Văn LiêmChiêu Anh CácDương Tử GiangĐào TấnĐặng Thái ThânĐỗ Ngọc ThạnhĐỗ Văn SửuGia PhúGò CôngHà Tôn QuyềnHàm TửHải Thượng Lãn ÔngHọc LạcHồng BàngHùng VươngHuỳnh Mẫn ĐạtKim BiênKý HòaLão TửLê Hồng PhongLê Quang ĐịnhLê Quang SungLương Nhữ HọcLưu Xuân TínLý Thường KiệtMạc CửuMạc Thiên TíchNghĩa ThụcNgô Gia TựNgô Nhân TịnhNgô QuyềnNguyễn An KhươngNguyễn ÁnNguyễn BiểuNguyễn Duy DươngNguyễn KimNguyễn ThiNguyễn Thị NhỏNguyễn Thời TrungNguyễn TrãiNguyễn Tri PhươngNguyễn Văn CừNguyễn Văn ĐừngNhiêu TâmPhan Huy ChúPhan Phú TiênPhan Văn KhỏePhan Văn TrịPhạm BânPhạm ĐônPhạm Hữu ChíPhó Cơ ĐiềuPhú ĐịnhPhú GiáoPhú HữuPhù Đổng Thiên VươngPhùng HưngPhước HưngSư Vạn HạnhTản ĐàTạ UyênTân HàngTân HưngTân ThànhThuận KiềuTống Duy TânTrang TửTrần Bình TrọngTrần Chánh ChiếuTrần ĐiệnTrần HòaTrần Hưng ĐạoTrần PhúTrần Tuấn KhảiTrần Tướng CôngTrần Xuân HòaTriệu Quang PhụcTrịnh Hoài ĐứcVạn KiếpVạn TượngVõ Trường ToảnVõ Văn KiệtVũ Chí HiếuXóm ChỉXóm VôiYết Kiêu

Dự án "Bảo tồn và cải tạo khu phố cổ Chợ Lớn" rộng 68 hecta, trải dài trên Quận 5 và Quận 6 đang được thảo luận và lấy ý kiến nhân dân.

Tên đường của quận 5 trước năm 1975
Bến Hàm Tử, Lê Quang Liêm nay là đường Võ Văn KiệtĐại lộ Đồng Khánh nay là đường Trần Hưng Đạo BĐại lộ Nguyễn Hoàng nay là đường Trần PhúĐại lộ Thành Thái nay là đường An Dương VươngĐại lộ Pétrus Ký nay là đường Lê Hồng PhongĐường Nguyễn Huỳnh Đức nay là đường Trần Tuấn KhảiĐường Bùi Duy Thanh nay là đường Nguyễn Văn ĐừngĐường Châu Văn Tiếp nay là đường Trần Xuân HòaĐường Ngô Quyền, Triệu Đà nay là đường Ngô QuyềnĐại lộ Nguyễn Văn Thoại nay là đường Lý Thường KiệtĐại lộ Trần Hoàng Quân nay là đại lộ Nguyễn Chí ThanhĐại lộ Tổng Đốc Phương nay là đường Châu Văn LiêmĐại lộ Khổng Tử, Trần Thanh Cần nay là đường Hải Thượng Lãn ÔngĐường Nguyễn Văn Thạch nay là đường Nguyễn ThiĐường Lý Thành Nguyên nay là đường Đỗ Ngọc ThạnhĐại lộ Tôn Thọ Tường nay là đường Tạ UyênBến Dương Công Trừng nay là đường Nguyễn Thị NhỏĐường Mạnh Tử nay là đường Dương Tử GiangĐại lộ Minh Mạng nay là đường Ngô Gia TựBến Nguyễn Văn Thành nay là đường Phan Văn Khỏe

Xem thêm
Đại Thế giới
Chợ Lớn
người Hoa
Thành phố Hồ Chí Minh
Lịch sử Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh
Lịch sử hành chính Thành phố Hồ Chí Minh

Chú thích


title: Guilberville

text:
Guilberville  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 149 mét trên mực nước biển. Dân số năm 2006 là 908 người.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Phùng Quốc Chương

text:
<noinclude>

Phùng Quốc Chương (phồn thể: 馮國璋, giản thể: 冯国璋, 1859–1919), tự Hoa Phủ (華甫) hay Hoa Phù (華符) là một quân phiệt và chính khách có ảnh hưởng quan trọng trong những năm đầu của chính quyền Trung Hoa Dân Quốc. Ông được xem là người có tác động rất lớn cho việc hình thành Trực Lệ quân, một nhánh trong tập đoàn quân phiệt Bắc Dương kiểm soát khu vực Hoa Bắc trong thời kỳ hỗn chiến khi mà các lãnh chúa giành nhau quyền kiểm soát ở các khu vực. Ông cũng từng đảm nhận các cương vị như Đại Tổng thống và Phó Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc.

Thời niên thiếu

Phùng Quốc Chương sinh ra trong một gia đình nông dân ở Hà Gian, Hà Bắc (khi ấy là "Trực Lệ"). Gia đình ông rơi vào hoàn cảnh khó khăn, phải bán đi tài sản cho con cái đi học; tuy nhiên, là con thứ tư, Phùng không thể hoàn tất việc học vì không trả được chi phí. Ông được cho là đã phải mưu sinh bằng cách chơi violin trong những rạp hát tồi tàn.

Sự nghiệp ban đầu
Không còn lựa chọn khác, Phùng nhập ngũ, rồi gia nhập Tân quân mà về sau trở thành quân Bắc Dương dưới quyền Viên Thế Khải. Phùng biểu hiện rất tốt và được một viên chỉ huy tiểu đoàn chú ý, viên này sau đó giới thiệu ông vào trường quân sự Bảo Định. Tại Bảo Định, ông kết giao với nhiều bạn bè và đồng minh sau này. Năm 1895, Phùng sang Tokyo phục vụ với tư cách tùy viên quân sự và được Viên Thế Khải chú ý, bắt đầu lôi kéo ông vào phe cánh của ông ta trong quân Bắc Dương. Tuy nhiên, khi Viên bị các quý tộc Mãn Châu ép về hưu do lo ngại quyền lực của ông ta, Phùng vẫn giữ quan hệ tốt với cả hai bên.

Tháng 10 năm 1911, sau khi Khởi nghĩa Vũ Xương bùng nổ, Triều đình nhà Thanh ra lệnh cho ông trấn áp khởi nghĩa ở Vũ Hán. Phùng cho quân Bắc Dương án binh bất động đến khi Viên Thế Khải được phục chức, rồi tiến quân chiếm lại Hán Khẩu và Hán Dương từ tay quân cách mạng trong trận Dương Hạ. Trong trận đánh, ông ra lệnh san bằng Hán Khẩu. Sau đó, theo lệnh Viên Thế Khải, Phùng dừng đánh Vũ Xương. Viên sau đó đàm phán với phe cách mạng, buộc Hoàng đế cuối cùng Phổ Nghi thoái vị và năm 1912 trở thành Tổng thống lâm thời Trung Hoa Dân Quốc vừa thành lập. Phùng theo Viên gia nhập chính phủ mới và được vinh danh cho những cống hiến của mình trong Cách mạng Tân Hợi dù ông từng tích cực đàn áp khởi nghĩa.

Chính trị
Phùng rời bỏ Viên Thế Khải khi ông ta mưu khôi phục đế chế. Viên phong cho Phùng tước Công, nhưng Phùng từ chối. Sau đó Viên phái một đô đốc ám sát Phùng nhưng viên đô đốc thất bại và bị xử tử. Phùng rời đến Nam Kinh và gia nhập lực lượng phản Viên. Tên ông bị bỏ ra ngoài trong di chúc của Viên.

Phùng sau đó trở thành Phó tổng thống dưới thời Lê Nguyên Hồng. Trong khi Trương Huân chiếm Bắc Kinh, Phùng là Đại Tổng thống lâm thời, rồi Đại Tổng thống chính thức sau khi Lê từ nhiệm.

Ông tuyên thệ làm Đại Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc ngày 1 tháng 8 năm 1917 nhưng tính hợp hiến của vị trí này bị thách thức vì Quốc dân Đại hội không được triệu tập để công nhận ông.

Ngày 14 tháng 8, Trung Hoa tham gia Thế chiến I bên phe Đồng minh sau khi những bằng chứng về sự ủng hộ của Đế quốc Đức với cuộc chính biến Trương Huân bị lộ, cũng như những nỗ lực vận động của Thủ tướng Đoàn Kỳ Thụy. Ông gửi khoảng 135.000 lính trong các tiểu đoàn công binh tới Mặt trận phía Tây, Lưỡng Hà và Đông Phi thuộc Đức. Quân đội được gửi tới Nga để hỗ trợ quân Đồng minh. Tôn Dật Tiên thành lập chính phủ đối lập ở Quảng Châu trong tháng 9 năm 1917 và cũng tuyên chiến cùng tháng đó sau khi thất bại trong việc nhận được sự ủng hộ của quốc tế. Phùng muốn giải quyết hòa bình xung đột Nam-Bắc nhưng Đoàn phản đối và từ chức. Do áp lực từ phe An Huy, ông phục vị Thủ tướng cho Đoàn. Phùng hoàn tất nhiệm kỳ 5 năm do Viên bắt đầu năm 1913 vào ngày 10 tháng 10 năm 1918 và chết ở Bắc Kinh vì bệnh.

Xem thêm
Danh sách quân phiệt
Thời kỳ quân phiệt
Trực hệ
Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc

Chú thích

Tham khảo

|-

Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc
Tướng Trung Hoa Dân Quốc

Quân phiệt Trung Hoa Dân Quốc
Sinh năm 1859
Mất năm 1919
Chính khách từ Thương Châu, Hà Bắc


title: Phạm Hồng Thái

text:
Phạm Hồng Thái, tên khai sinh là Phạm Thành Tích (chữ Hán: 范鴻泰; 14 tháng 5, 1895 – 19 tháng 6, 1924), là một nhà hoạt động trong Phong trào Đông Du và là người đặt bom ám sát Toàn quyền Đông Dương Martial Merlin vào ngày 19 tháng 6 năm 1924.

Tiểu sử

Tên thật của ông là Phạm Thành Tích (范成績), quê ở Nghệ An, là con quan Huấn đạo Phạm Thành Mỹ. Ông cùng với một nhóm thanh niên có tâm huyết theo Vương Thúc Oánh (thành viên Việt Nam Quang phục Hội) vượt biên qua Xiêm (Thái Lan) rồi sang Quảng Châu (Trung Quốc) khoảng cuối năm 1918. Tháng 4 năm 1924, ông gia nhập tổ chức Tâm Tâm Xã do Hồ Tùng Mậu và Lê Hồng Sơn thành lập. Nhóm này chủ trương bạo động.

Ám sát Toàn quyền Đông Dương

Ngày 19 tháng 6 năm 1924, sau khi viết bảng cáo trạng tố cáo tội ác của thực dân Pháp đến nhân dân toàn thế giới, ông giả dạng ký giả vào Khách sạn Victoria tại tô giới Sa Diện ở Quảng Châu để ám sát toàn quyền Đông Dương Martial Henri Merlin. Merlin lúc bấy giờ đang trên chuyến công du sang Nhật để điều đình việc trục xuất các nhà cách mạng Việt Nam. Trên đường từ Nhật về Đông Dương, Merlin dừng lại thăm khu tô giới của Pháp ở Quảng Châu và định dự tiệc đêm 19 tháng 6 năm 1924. Tổ chức Tâm Tâm Xã muốn giết viên thực dân này để gây thanh thế. Vì ông được sự hỗ trợ của Lê Hồng Sơn nên đã nhận nhiệm vụ thực hiện sứ mạng này. Trong bữa tiệc ông đã quăng một quả lựu đạn được ngụy trang trong một chiếc máy ảnh vào giữa bàn tiệc. Tuy nhiên vụ mưu sát không thành, Merlin chỉ bị thương nhẹ và thoát chết, dù vậy có năm doanh nhân Pháp tử thương là Pelletier, Rougeau, Gérin và vợ chồng Desmarets. Phạm Hồng Thái thoát được khỏi khách sạn nhưng bị truy đuổi gắt gao. Vì không muốn bị bắt nên ông đã nhảy xuống dòng Châu Giang và bị nước cuốn trôi vì kiệt sức. Sự kiện này được nêu tên gọi "Tiếng bom Sa Diện", đã làm chấn động thời sự trong vùng.

Ông được người Trung Quốc an táng tại nghĩa trang liệt sĩ Hoàng Hoa Cương ở Quảng Châu.

Hay tin ông hy sinh, Trần Huy Liệu lúc đó đang làm báo ở Sài Gòn đã cảm khái:
Ngồi trông non nước dạ không đànhNên nhắc đồng cân chữ tử sinh
Một tiếng lôi đình kinh vũ trụTấm gương trung nghĩa động thần linhChiếc thân đã gửi cho dòng nước
Trong sử còn ghi mãi tính danhHết chuyện thương cho đồ chó chết
Chết mà như bác chết quang vinh.

Vinh danh
Có nhiều đường phố hoặc trường học ở các địa phương Việt Nam được đặt theo tên ông để vinh danh, như tại:
 Phường Bến Thành, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
 Trước 1975: đường Phạm Hồng Thái của tỉnh Gia Định là một đoạn đường Trường Chinh, quận Tân Bình ngày nay, bắt đầu từ ngã tư Bảy Hiền.
 Phường Vĩnh Thanh Vân, thành phố Rạch Giá, Kiên Giang
 Phường 7, thành phố Vũng Tàu, Bà Rịa - Vũng Tàu
 Phường Đoàn Kết, thị xã Ayun Pa, Gia Lai
 Phường Vĩnh Ninh, thành phố Huế
 Phường Đồng Phú, thành phố Đồng Hới, Quảng Bình
 Phường Vân Giang, thành phố Ninh Bình, Ninh Bình
 Phường Quang Trung, thị xã Sơn Tây, Hà Nội
 Trường Trung học phổ thông Phạm Hồng Thái, phường Cống Vị, quận Ba Đình, Hà Nội.

Hậu duệ
Phạm Hồng Thái là chú ruột của Trung tướng Phạm Hồng Sơn, một sĩ quan cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tham khảo

"Thực hành Lịch sử 9" (Việt Nam những sự kiện lịch sử)
Lê Tùng Minh. Phan Bội Châu, nhà cách mạng tiêu biểu... Houston, TX: Hoa Lư, 2000.

Liên kết ngoài
Nguyễn Trần Thảo Anh, Gặp người con trai liệt sĩ Phạm Hồng Thái

Sinh năm 1896
Mất năm 1924
Người Nghệ An
Nhà cách mạng Việt Nam
Việt Nam Quang phục Hội
Tâm Tâm Xã
Người tự sát
Người họ Phạm tại Việt Nam có gốc họ Mạc


title: Cerophysa sitihasmah

text:
Cerophysa sitihasmah là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Cerophysa


title: Sigogne

text:
Sigogne là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 79 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Charente

Xã của Charente


title: Ectopatria pelosticta

text:
Ectopatria pelosticta là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở New South Wales, Queensland, Nam Úc và Tây Úc.

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Chú thích

Ectopatria


title: Mandanici

text:
Malvagna là một đô thị ở tỉnh Messina trong vùng Sicilia của Italia, có vị trí cách khoảng 150 km về phía đông của Palermo và vào khoảng 50 km về phía tây nam của Messina. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 899 người và diện tích là 6,9 km².

Malvagna giáp các đô thị: Castiglione di Sicilia, Francavilla di Sicilia, Mojo Alcantara, Montalbano Elicona, Roccella Valdemone.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Messina
Đô thị Thành phố trung tâm Messina


title: Mangelia inusitata

text:
Mangelia inusitata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

inusitata
Động vật được mô tả năm 1999