title: Vượn trần trụi

text:
Vượn trần trụi: Nghiên cứu của một nhà động vật học về con vật người (nguyên tác tiếng Anh: The Naked Ape: A Zoologist's Study of the Human Animal) là cuốn sách xuất bản năm 1967 của Desmond Morris, trong đó tác giả xem xét con người như một loài và so sánh con người với các loài động vật khác. Human Zoo (Vườn thú người), cuốn sách tiếp theo của Desmond Morris, xem xét hành vi của con người sống trong các đô thị, được xuất bản vào năm 1969.

Tổng quan
Cuốn sách khắc họa hành vi của loài người trong điều kiện chủ yếu buộc phải tiến hóa để phù hợp với các thách thức của cuộc sống tiền sử đặt ra trước họ trong vai trò của một thợ săn-thợ hái lượm (xem Bản chất hay giáo dưỡng). Cuốn sách đã được đăng tải nhiều kỳ trên nhật báo Daily Mirror, và đã được dịch ra 23 thứ tiếng.. Bản dịch tiếng Việt được Công ty Nhã Nam phối hợp với Nhà xuất bản Hội nhà văn Việt Nam phát hành năm 2010.

Chuyển thể điện ảnh
Bộ phim năm 1973, do Donald Driver đạo diễn, phần nào dựa vào cuốn sách, do các diễn viên là Johnny Crawford và Victoria Principal thủ vai chính. Năm 2006, một bộ phim khác cũng đã được sản xuất, cũng dựa một phần vào cuốn sách, do Daniel Mellitz viết kịch bản và đạo diễn, với Josh Wise, Chelse Swain, Sean Shanks, Amanda MacDonald, Tony LaThanh, Corbin Bernsen thủ vai. Mặc dù các kịch bản phim dựa một phần vào cuốn sách, nhưng bản thân Morris lại không dính dáng gì tới các bộ phim này, dù trực tiếp hay gián tiếp.

Xem thêm
 Xã hội sinh vật học
 Tâm lý học tiến hóa

Ghi chú

 The Illustrated Naked Ape: A Zoologist's Study of the Human Animal.  Desmond Morris. Review by Janet Dunaif-Hattis. American Anthropologist. 9/1987, Vol. 89, No. 3: 732–733.

Liên kết ngoài
 BBC news item at the 1967 book launch
 , và điểm sách

Sách năm 1967
Sách khoa học
Sách tiến hóa loài người


title: Allendorf, Saalfeld-Rudolstadt

text:
Allendorf là một đô thị thuộc huyện Saalfeld-Rudolstadt, trong bang Thüringen, nước Đức. Đô thị Allendorf, Saalfeld-Rudolstadt có diện tích 8,76 km².

Tham khảo


title: Động vật miệng nguyên sinh

text:
Động vật miệng nguyên sinh hoặc động vật nguyên khẩu (danh pháp khoa học: Protostomia) (từ tiếng Hy Lạp: miệng đầu tiên) là một đơn vị phân loại (không phân hạng) nằm giữa siêu ngành và phân giới của giới động vật. Cùng với Động vật miệng thứ sinh (Deuterostomia) chúng hợp thành nhánh Nephrozoa, chủ yếu bao gồm các động vật có thân hình đối xứng hai bên và 3 lớp mầm. Các khác biệt chính giữa động vật miệng thứ sinh và động vật miệng nguyên sinh được tìm thấy trong giai đoạn phát triển của phôi thai. Ở động vật miệng nguyên sinh thì lỗ hổng đầu tiên trong sự phát triển, lỗ phôi, trở thành miệng của động vật trong khi ở động vật miệng thứ sinh thì lỗ phôi trở thành hậu môn của động vật. Protostomia có cái mà người ta gọi là sự phân chia xoắn ốc được xác định, nghĩa là sự chết đi của các tế bào được xác định khi chúng được hình thành. Điều này là ngược lại với Deuterostomia, có sự phân chia tế bào tỏa tia và không được xác định.

Một khác biệt khác là sự hình thành của khoang cơ thể. Protostomia là dạng khoang nứt, nghĩa là một khối đặc trung bì phôi thai tách ra để tạo thành khoang cơ thể trong khi Deuterostomia là dạng khoang ruột, nghĩa là các nếp gập của ruột nguyên thủy tạo thành khoang cơ thể.
Các dữ liệu phân tử hiện tại cho rằng các động vật miệng nguyên sinh có thể được phân chia thành 3 nhóm chính như sau:
 Siêu ngành Động vật lột xác (Ecdysozoa) trong đó có động vật chân đốt (Arthropoda) và giun tròn (Nematoda).
 Siêu ngành Động vật lông rung có vòng râu sờ (Lophotrochozoa), trong đó có động vật thân mềm (Mollusca) và giun đốt (Annelida).
 Siêu ngành Trùng dẹt (Platyzoa), trong đó có giun dẹp (Platyhelminthes) và luân trùng (Rotifera).

Trong số này, hai nhóm cuối tạo thành nhóm gọi là Spiralia, bao gồm phần lớn các động vật trong đó phôi thai trải qua sự phân chia xoắn ốc.

Tiến hóa
Tổ tiên chung của động vật miệng nguyên sinh (Protostomia) và động vật miệng thứ sinh (Deuterostomia) hiển nhiên là động vật thủy sinh trông giống như giun. Hai nhánh này đã tách khỏi nhau khoảng 600 triệu năm trước. Động vật miệng nguyên sinh đã tiến hóa thành trên 1 triệu loài còn sinh tồn ngày nay, so với chỉ khoảng 60.000 loài động vật miệng thứ sinh.

Phân loại học và phát sinh loài

Động vật miệng nguyên sinh chia ra thành Ecdysozoa (bao gồm các nhóm như động vật chân khớp, sán lá); Spiralia (bao gồm các nhóm như động vật thân mềm, giun đốt, giun dẹp và luân trùng). Cây phát sinh chủng loài công bố năm 2011 được nhiều tác giả công nhận đối với động vật miệng nguyên sinh được chỉ ra dưới đây.
Nó cũng kèm theo khoảng thời gian mà các nhánh phân tỏa ra thành các nhánh mới tính bằng triệu năm trước (Ma).

Xem thêm
 Phân loại giới Động vật

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Selatosomus onerosus

text:
Selatosomus onerosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Lewis miêu tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Selatosomus


title: Hylaeus dimidiatus

text:
Hylaeus dimidiatus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Perkins mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1899


title: Collybiopsis

text:
Collybiopsis là một chi nấm trong họ Marasmiaceae of mushrooms.

Chú thích

Tham khảo

Marasmiaceae


title: Lễ cưới (người La Hủ)

text:
Lễ cưới của đồng bào dân tộc La Hủ, là rượu và một thứ "quà quý" của rừng - ("quà quý" này nhất thiết phải có thịt sóc rừng). Trò chuyện với nhau, nhà gái thấy bằng lòng thì hai bên cùng uống rượu, nhắm thịt sóc.

Sau lễ dạm là lễ hỏi, hai lễ này cách nhau khoảng bảy, tám ngày. Theo tục lệ, lễ hỏi gồm hai chai rượu và số con sóc phải là số chẵn chứ không được số lẻ, chừng 6 đến tám con. Nhà trai phải "tuân theo" số lượng con sóc của nhà gái: 6 hoặc tám con, vì theo lệ từ xưa, số sóc không được ít hơn 4 nhưng cũng không được nhiều hơn 8. Người làm mối trong lễ hỏi còn là người "đầu bếp", tự tay làm thịt sóc, trình bày các món ăn này sao cho ngon để mời nhà gái.

Khi ăn uống vui vẻ hai bên trao đổi về tiền cưới và thời gian ở rể. Trường hợp nhà rể nghèo, không có bạc trắng, thì anh phải ở lại làm rể ngay tối hôm đó. Thời gian ở rể bây giờ rút xuống còn từ 2 đến 4 năm, thời trước từ 8 đến 12 năm.

Nếu lễ ăn hỏi có số con sóc phải chẵn, thì lễ cưới quy định: đoàn đi đón dâu phải là số lẻ, trong đó có hai ông "mối" và chàng rể. Khi nhà trai đón dâu đi, ông "mối" trao tiền cưới cho nhà gái. Trên đường đi, dù có nhớ bố mẹ, cô dâu cũng không được ngoảnh lại nhìn ngôi nhà cô sinh ra và lớn lên, vì nếu vấp ngã, e sau này vợ chồng có chuyện cãi cọ không hay.

Rước dâu về đến nhà, bà mẹ chồng đã đứng đợi ở cửa. Bà lấy một nắm gạo xoa lên lưng con dâu, ngụ ý "xóa hết cỏ để con dâu không mang cỏ về, trên nương sẽ không có nhiều cỏ mọc". Lại còn tục lệ: bà mẹ chồng trồng hai cây riềng ở hai bên cửa vào nhà, rồi buộc sợi chỉ trắng qua hai cây riềng. Lúc vào nhà, cô dâu đi phía tay trái, chú rể đi phía tay phải, rồi chú rể dùng tay trái, cô dâu dùng tay phải "cắt" đứt sợi chỉ đó, bước vào nhà. Xong thủ tục này hai họ cùng nâng chén chúc những câu tốt lành và ăn uống vui vẻ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tục lệ cưới xin của dân tộc La Hủ

Nghi lễ của người La Hủ
Lễ cưới


title: Jalakandapuram

text:
Jalakandapuram là một thị xã panchayat của quận Salem thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Jalakandapuram có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 269 mét (882 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jalakandapuram có dân số 14.116 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Jalakandapuram có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Jalakandapuram, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Meristata maculata

text:
Meristata maculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bryant miêu tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Meristata


title: Amegilla cymatilis

text:
Amegilla cymatilis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Eardley mô tả khoa học năm 1994.

Loài này phân bố ở Zimbabwe.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1994


title: Lê Nam (nhà văn)

text:
Lê Nam (sinh 1978) là một nhà văn gốc Việt sinh sống tại Úc gốc Việt và là một chủ bút của nguyệt san văn học Harvard Review. Bản thân mình là người thắng giải Dylan Thomas năm 2008.

Thân thế
Địa điểm mà anh sinh là tại Rạch Giá, Kiên Giang. Cha anh là một quân nhân trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa từng bị giam học tập cải tạo sau năm 1975 nên gia đình tìm cách vượt biên bằng đường biển sang đến Malaysia rồi định cư tại Úc. Đề tài này là một nguồn cảm hứng trong những tác phẩm của anh.

Anh tham gia thi tuyển và nhận bằng luật sư tại Úc.

Đóng góp văn học
Năm 2008 anh thắng Giải Dylan Thomas (Dylan Thomas Prize) dành cho những tác phẩm Anh ngữ xuất sắc với tập truyện ngắn The Boat (Con Thuyền). Tựa của tập truyện này được lấy từ câu chuyện miêu tả cảnh ngộ của những thuyền nhân Việt Nam chạy trốn chế độ cộng sản sau năm 1975 tại Việt Nam. Ngoài một câu chuyện có tính tự truyện, tác giả cũng viết về nhiều nhân vật khác, như một bé gái ở Hiroshima, một kẻ ám sát ở Colombia, và một phụ nữ ở Tehran.

Trước đó tổ chức National Book Foundation tại Mỹ cũng tuyên dương tác giả là "5 Under 35", tức là 5 nhà văn trẻ dưới 35 tuổi có nhiều triển vọng đáng khen ngợi.

Cuốn The Boat ngoài ấn bản Anh ngữ còn có phiên bản tiếng Việt cùng được dịch sang tiếng Đức, Ý, Hòa Lan, Pháp, Phần Lan, và Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức
 Nam Lê bài tường thuật trên báo Người Việt
 Điểm sách trên nhật báo New York Times
Trích đoạn của truyện Love and Honor and Pity and Pride and Compassion and Sacrifice trên tờ The New York Times
NPR phỏng vấn Nam Lê

Người Úc gốc Việt
Nhà văn hải ngoại
Nhà văn Việt Nam
Nhân vật còn sống
Người tị nạn Việt Nam
Giáo sư gốc Việt
Sinh năm 1978
Tị nạn Việt Nam


title: Vadillo

text:
Vadillo là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 137 người.

Tham khảo

Đô thị ở Soria


title: Sumitrosis imparallela

text:
Sumitrosis imparallela là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Sumitrosis


title: (85544) 1997 WJ50

text:
{{DISPLAYTITLE:(85544) 1997 WJ50}}

(85544) 1997 WJ50 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 28 tháng 11 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 85001–86000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Samalapuram

text:
Samalapuram là một thị xã panchayat của quận Coimbatore thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Samalapuram có dân số 14.816 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Samalapuram có tỷ lệ 65% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 67%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Samalapuram, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu
Ngoại ô Coimbatore


title: Chelysida obtecta

text:
Chelysida obtecta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Chelysida


title: Selatosomus theresae

text:
Selatosomus theresae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Tarnawski miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Selatosomus


title: Staudtia pterocarpa

text:
Staudtia pterocarpa là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Đây là loài đặc hữu của São Tomé và Príncipe.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Staudtia pterocarpa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật São Tomé và Príncipe
Staudtia


title: 489 Comacina

text:
489 Comacina

489 Comacina là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Luigi Carnera phát hiện ngày 2.9.1902 ở Heidelberg, và được đặt theo tên đảo nhỏ Comacina, trong hồ Como của Ý.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1902


title: Papuagrion flavithorax

text:
Papuagrion flavithorax là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Papuagrion flavithorax được Selys miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Papuagrion


title: 4608 Wodehouse

text:
4608 Wodehouse (1988 BW3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 1 năm 1988 bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4608 Wodehouse

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1988


title: Lasioglossum ranacum

text:
Lasioglossum ranacum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1980


title: Lithoptychus incertus

text:
Lithoptychus incertus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin in Dolin, Panfilov, Ponomarenko & Pritykina miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Lithoptychus


title: Servigliano

text:
Servigliano là một đô thị ở tỉnh Ascoli Piceno ở vùng Marche, cách khoảng 60 km về phía nam của Ancona và khoảng 25 km về phía bắc của Ascoli Piceno. Đến thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số là 2.349 người và diện tích là 18,5 km².

Servigliano giáp các đô thị: Belmonte Piceno, Falerone, Monte San Martino, Monteleone di Fermo, Penna San Giovanni, Santa Vittoria in Matenano.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.serviglianoonline.it/

Đô thị tỉnh Ascoli Piceno


title: Gallmersgarten

text:
Gallmersgarten là một đô thị ở huyện Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Sân bay quốc tế Lynden Pindling

text:
Sân bay quốc tế Lynden Pindling , tên trước đây là Sân bay quốc tế Nassau, là sân bay lớn nhất ở Bahamas, cũng là cửa ngõ quốc tế lớn nhất của quốc gia này.

Đây là trung tâm hoạt động của hãng Bahamasair. Do số lượng lớn các chuyến bay kết nối với Hoa Kỳ, sân bay này có các trang thiết bị tiền kiểm đối với các chuyến bay đi Mỹ để các chuyến bay này được xem như nội địa khi đến Mỹ.

Tên sân bay này được chính thức thay đổi vào ngày 6 tháng 7 năm 2006 để tưởng nhớ Sir Lynden Oscar Pindling (22 tháng 3 năm 1930 - 25 tháng 8 năm 2000), vị thủ tướng đầu tiên của Khối thịnh vượng chung Bahamas.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sân bay quốc tế Lynden Pindling, trang mạng chính thức
 Thông tin về sân bay Bahamas Nassau

Sân bay Bahamas
Địa điểm hạ cánh tàu không gian


title: Palaeorhiza angusta

text:
Palaeorhiza angusta là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Hirashima mô tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Palaeorhiza
Động vật được mô tả năm 1975


title: Eltham

text:
Eltham () là một quận tại Nam Luân Đôn, Anh, thuộc Khu Greenwich của Luân Đôn. Elham nằm cách  về phái đông đông nam của Charing Cross. Trên Bản đồ Quy hoạch Luân Đôn, khu vực này được xác định là một trong 35 trung tâm chính của Đại Luân Đôn.
xxxxphải|thumbnail|Lâu đài Eltham

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Greenwich Council


title: Chiloglanis kalambo

text:
Chiloglanis kalambo là một loài cá thuộc họ Mochokidae. Nó là loài đặc hữu của Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông.

Chú thích

Tham khảo
 Hanssens, M & Snoeks, J. 2006. Chiloglanis kalambo. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Động vật Tanzania
K
Cá châu Phi
Cá nước ngọt châu Phi
Động vật đặc hữu Tanzania


title: Macroglossum palawana

text:
Macroglossum palawana là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Philippines (Palawan).

Chú thích

Tham khảo

Macroglossum


title: Rhodocyphella

text:
Rhodocyphella là một chi nấm trong họ Entolomataceae. Global Biodiversity Information Facility xác định nó có hai loài, R. cupuliformis và R. grisea.
Loài được thiết lập tốt Rhodocyphella cupuliformis (Berkeley & Ravenel) W.B. Cooke (1961) mọc trên cành Juniper. Mẫu điển hình được tìm thấy ở quận McIntosh, Georgia và cũng được tìm thấy ở New Zealand.

Tham khảo

Tricholomataceae


title: Mecklenburg-Vorpommern

text:
Mecklenburg-Vorpommern (, viết tắt là MV) là một bang nằm ở Đông Bắc Đức.

Bang được thành lập năm 1945, là kết quả của việc sáp nhập vùng Mecklenburg với vùng Vorpommern là vùng còn lại thuộc Đức của tỉnh Pommern thuộc Phổ sau Chiến tranh thế giới thứ 2. Năm 1952, bang được chia thành 3 tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Đức, năm 1990 được thành lập lại và trong quá trình thống nhất trở thành 1 bang của Cộng hòa Liên bang Đức. Bang giáp biển Baltic về phía Bắc, phía Tây giáp các bang Schleswig-Holstein và Niedersachsen, phía Nam giáp bang Brandenburg, phía Đông giáp tỉnh Zachodniopomorskie của Ba Lan. Bang Mecklenburg-Vorpommern được chia ra thành 6 huyện và 2 thành phố cấp huyện. Thủ phủ của bang là Schwerin. Thành phố lớn duy nhất trong số 84 đô thị của bang là thành phố vùng Rostock. Các thành phố trung tâm gần nhất là Hamburg, Stettin và Berlin. Mecklenburg Vorpommern là Bang ít dân cư nhất nước Đức.

Những ngành kinh tế chủ đạo của bang là đóng tàu và du thuyền, chế tạo máy, năng lượng tái tạo cũng như nông nghiệp và ngư nghiệp, công nghiệp thực phẩm, công nghệ sinh học và công nghệ thông tin. Ngành du lịch và chăm sóc sức khỏe đóng góp vào thu nhập quốc dân ở trên mức bình quân trong liên bang. Trường Đại học Tổng hợp Greifswald và Trường Đại học Tổng hợp Rostock là 2 trong số các trường đại học lâu đời nhất ở châu Âu. Ở các thành phố này và các thành phố khoa học có trường đại học khác ngày càng tập trung nền công nghệ mũi nhọn.

Ở Mecklenburg-Vorpommern có 3 trong số 14 vườn quốc gia của Đức và như vậy là nhiều hơn bất cứ 1 bang nào khác của Đức. Hai đảo lớn nhất của Đức là đảo Rügen và đảo Usedom nằm ở biển Baltic thuộc Vorpommern. Mecklenburg-Vorpommern là một phần của vùng Đồng bằng Bắc Đức, địa hình phần lớn là bằng phẳng, tuy nhiên, do tác động của Kỷ băng hà cuối cùng cho nên ở nhiều vùng của bang có những dãy đồi như dãy đồi Mecklenburgische Schweiz và địa hình hồ như vùng hồ Mecklenburg. Khí hậu lục địa ôn hòa vả ở vùng bờ biển thì chịu tác động hải dương của biển Baltic.

Tên gọi

Tên gọi của bang và cách phát âm

Từ  Mecklenburg  được phát âm trong ngôn ngữ giao tiếp thông thường ở đa số các vùng như Meeklenburch.

Trong thổ ngữ Xắc-xông cổ từ mikil có nghĩa là ,,lớn". Trong thế kỷ thứ 10 và 11 thì từ Mikilinborg (thành lớn) rất thông dụng. Tên này dựa vào 1 tòa thành (Burg) Mecklenburg cạnh Wismar. Trong thời kỳ Trung cổ, từ này chuyển ra thành Mekelenborch trong ngôn ngữ Bắc Đức, sau đó trong tiếng Đức là Mecklenburg.

Tên gọi Pommern có nguồn gốc Xla-vơ: Po more- ,,đất cạnh biển’’.

Tên viết tắt của bang trong ngôn ngữ giao tiếp thông thường rất thông dụng là MV và MeckPomm.

Cư dân của bang tùy theo vùng mà được gọi là người Mecklenburg hay người Vorpommern hoặc người Pommern. Thuật ngữ người Mecklenburg-Vorpommern không phổ biến.

Lịch sử hình thành

Tên gọi Mecklenburg (,,Mikelenburg") xuất hiện lần đầu tiên trong một văn bản mà Hoàng đế Otto III đã ký ở Mikelenburg. Văn bản này có nguồn gốc từ năm 995. Trong thổ ngữ Xắc-xông có từ miki có nghĩa là,,lớn". Trong thế kỷ thứ 10 và 11 thì từ Mikilinborg (thành lớn) rất thông dụng. Tên này dựa vào tòa thành (Burg) Mecklenburg. Trong thời kỳ Trung cổ từ này chuyển thành Mekelenborch trong ngôn ngữ Bắc Đức, sau đó là Meklenburg và Mecklenburg.

Tên gọi Vorpommern xuất hiện tương đối muộn (thế kỷ thứ 16/17) là tên gọi của các vùng phía Tây sông Oder của Công quốc Pommern. Tên gọi Pommern thì lại có nguồn gốc Xla-vơ:..po morje’’ = cạnh biển. Giai đoạn chính trị-địa lý này có cùng thời gian như giai đoạn của Mecklenburg. Ngay từ năm 1046 thì thân vương đầu tiên của Pommern là Zemuzil đã được biết đến. Khái niệm Pommern đã trở thành tên hiệu các vùng thống trị của Triều đại Greifen trong giai đoạn tiếp theo của thời Trung cổ.

Tên gọi,,Mecklenburg-Vorpommern’’ xuất hiện lần đầu do sự thống nhất của bang Mecklenburg lúc đó với các khu vực phía Tây của tuyến sông Oder-Neiße của tỉnh Pommern thuộc Phổ trước đây (cùng với việc tách Stettin và Swinemüde ra), trên cơ sở mệnh lệnh của chính quyền quân quản Xô viết vào đầu tháng 6 năm 1945. Ban đầu, nhiều tên gọi khác nhau được sử dụng cho vùng hành chính mới này như,,Mecklenburg-Pommern" và trước đó do sự xem nhẹ phần đất Pommern chỉ đơn giản là,,Mecklenburg’’. Tên hiệu cuối cùng theo hướng dẫn của chính quyền Xô viết được lưu hành từ 25 tháng 2 năm 1947.

Mãi tới khi được thiết lập mới là bang trong sự thay đổi phân chia khu vực- căn cứ là 3 tỉnh phía Bắc của Cộng hòa Dân chủ Đức là Rostock, Schwerin và Neubrandenburg- vào mùa thu 1990, bang lại nhận tên hiệu là Mecklenburg-Vorpommern.

Hành chính
Mecklenburg-Vorpommern bao gồm 2 thành phố độc lập là Rostock, Schwerin và các huyện: Mecklenburgische Seenplatte Nordwestmecklenburg Rostock Vorpommern-Rügen Vorpommern-Greifswald

Du lịch

Chiếc ghế bãi biển được coi là biểu tượng của Du lịch ở MV đặc biệt là ở Biển Baltic. Có rất nhiều resort, spa, khách sạn bên bờ biển. MV được bầu là địa điểm du lịch phổ biến nhất nước Đức. Kể từ năm 2012 MV đã có sự tăng trưởng vượt bậc về số lượng khách quốc tế tham quan.

Các hòn đảo như Usedom, Rugen hay Hiddensee là đầu mối du lịch ở Đức.

Chú thích

Tham khảo

Bang của Đức
Vùng cấp một Liên minh châu Âu


title: Yeste, Albacete

text:
Yeste, Albacete là một đô thị ở tỉnh Albacete nằm ở cộng đồng tự trị Castile-La Mancha của Tây Ban Nha. Đô thị Yeste, Albacete có diện tích là 511,22 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 3331 người với mật độ 6,52 người/km². Đô thị Yeste, Albacete có cự ly 132 km so với tỉnh lỵ Albacete.

Tham khảo

Đô thị ở Albacete


title: Kuschelydrus phreaticus

text:
Kuschelydrus phreaticus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Ordish miêu tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
P
Động vật được mô tả năm 1976


title: Dercetina blanchardi

text:
Dercetina blanchardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Allard miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Dercetina


title: Calvin Klein

text:
Calvin Klein là một nhãn hiệu thời trang được nhà thiết kế cùng tên Calvin Klein thành lập năm 1968. Công ty có trụ sở tại Midtown Manhattan, New York City và hiện tại do Phillips-Van Heusen (PVH) sở hữu. Giống như các thương hiệu thời trang khác, Calvin Klein nổi tiếng với biểu tượng viết tắt của tên công ty là cK.

Dấu mốc thời gian
Năm 1968, Calvin thành lập Calvin Klein Limited, một cửa hàng áo khoác trong Hotel York tại thành phố New York, với 10.000 USD.

Năm 1973, Calvin lần đầu tiên nhận được giải thưởng Coty American Fashion Critics cho 74 mảnh bộ sưu tập trang phục nữ và cũng là người nhận trẻ nhất nhận giải tại thời điểm đó.

Năm 1978, tuyên bố doanh số bán hàng của 200.000 cặp quần jean nổi tiếng trong tuần đầu tiên trên thị trường.

Năm 1990 với thành công trong việc quảng bá và kinh doanh đồ lót nam.

Vào giữa tháng 12 năm 2002, Calvin Klein Inc (CKI) đã được bán cho Phillips Van Heusen Corp.

Trong một báo cáo năm 2010 của PVH, đã ước tính doanh số bán hàng của sản phẩm Calvin Klein là 4,6 tỷ Euro.

Sản phẩm
Calvin Klein Collection
ck Calvin Klein
Calvin Klein
Calvin Klein Sport
Calvin Klein Jeans
Calvin Klein Home
 The Khaki Collection
Calvin Klein Golf
Calvin Klein Underwear
CK one Lifestyle brand
Calvin Klein Watches + Jewelry

Chú thích

Tham khảo

Nhãn hiệu quần áo
Nhãn hiệu trang phục thể thao
Đồ lót
Công ty Mỹ


title: Fuente de Santa Cruz

text:
Fuente de Santa Cruz là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 168 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Họ Cầy lỏn

text:
Họ Cầy lỏn hay họ Cầy mangut (Herpestidae) là một họ động vật có vú nhỏ trên cạn thuộc Bộ Ăn thịt, Phân bộ Dạng mèo. Nó gồm 34 loài cầy lỏn (cầy mangut), chia thành hai phân họ: Herpestinae và Mungotinae. Phân họ Herpestinae bao gồm 23 loài sinh sống ở miền nam châu Âu, châu Phi và châu Á, trong khi phân họ Mungotinae bao gồm 11 loài sinh sống ở châu Phi. Họ này có nguồn gốc từ khoảng 21,8 ± 3,6 triệu năm trước vào đầu thế Miocen, và được chuyển hóa gen thành hai dòng di truyền chính trong khoảng thời gian từ 19,1 đến 18,5 ± 3,5 triệu năm trước.

Từ nguyên
Từ "mangut" có nguồn gốc từ tên Marathi  () (phát âm là ), cõ lẽ về cơ bản từ Dravidia (cf. Telugu  (), Kannada  (). Hình thức tên tiếng Anh (từ năm 1698) cũng đã được đổi thành đuôi -goose bởi từ nguyên dân gian. Nó không có kết nối từ nguyên liên hệ nào với từ goose. Dạng số nhiều trong tiếng Anh là mongooses,<ref></ref> hay hiếm dùng, mongeese. nó cũng được phát âm là mungoose.

Mô tả
Mangut sống ở miền nam châu Á, châu Phi, và miền nam châu Âu, cũng như một số đảo Caribe và Hawaii, hải đảo, nơi chúng là loài du nhập. Có hơn ba mươi loài khác nhau, kích thước dài từ . Mangut có trọng lượng khác nhau, từ cầy mangut lùn thông thường, nặng , đến loài cầy mangut đuôi trắng bằng con mèo nặng . Một số loài chủ yếu sống một cuộc sống đơn độc, tìm kiếm thức ăn chỉ cho chính mình, trong khi những loài khác đi theo nhóm, chia sẻ thức ăn giữa các thành viên trong nhóm.

Cầy mangut đôi khi cũng là loài vật hung hăng khi nguy cấp, từng có việc một con cầy đã dũng cảm đánh trả lại 04 con sư tử con bao vây một con cầy mangut vùng đầm lầy, để trốn thoát, bất chấp việc bị bốn con sư tử vây ráp, một con cầy mangut kiên cường vẫn tìm được cách đánh bại những kẻ thù săn mồi to xác và đông đảo hơn. Sau những giây phút đầu tiên đầy khiếp đảm, cầy mangut đơn độc đã trấn tĩnh lại và tìm được cách đối phó. Dù chỉ cao không đầy 60 cm, nhưng cầy mangut đã tránh được các cuộc tấn công của bốn con sư tử bằng cách chạy lắt léo và gầm gừ đáp trả. Cầy mangut dũng cảm thậm chí còn cắn vào mũi của một trong số các con sư tử. Sau khi gây rối kẻ thù bằng chiến thuật ẩn nấp rồi nhảy xổ ra đối đầu, cầy mangut rốt cuộc tẩu thoát.

 Phân loại
Họ Cầy lỏn
Phân họ Herpestinae
Chi AtilaxAtilax paludinosusChi BdeogaleBdeogale crassicauda Bdeogale jacksoni Bdeogale nigripesChi Crossarchus Crossarchus alexandri Crossarchus ansorgei Crossarchus obscurusChi CynictisCynictis penicillataChi DologaleDologale dybowskiiChi HelogaleHelogale hirtulaHelogale parvulaChi HerpestesHerpestes brachyurus Herpestes edwardsiiHerpestes ichneumonHerpestes javanicus Herpestes naso Herpestes palustris Herpestes semitorquatus Herpestes smithii Herpestes urva Herpestes vitticollisChi IchneumiaIchneumia albicaudaChi LiberiictisLiberiictis kuhniChi MungosMungos gambianusMungos mungoChi ParacynictisParacynictis selousiChi RhynchogaleRhynchogale melleriChi SuricataSuricata suricatta''

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật có vú châu Phi
Động vật có vú châu Á


title: Giải BFCA cho dàn diễn viên xuất sắc nhất

text:
Giải BFCA cho toàn bộ vai diễn xuất sắc nhất là một trong các giải của BFCA dành cho toàn bộ vai diễn trong một phim, được bầu chọn là xuất sắc nhất. Giải này được lập từ năm 2001.

Các phim đoạt giải & được đề cử

 2001: Gosford Park
 Ocean's Eleven
 The Royal Tenenbaums
 2002: Chicago
 The Hours
 My Big Fat Greek Wedding
 2003: The Lord of the Rings: The Return of the King
 A Mighty Wind
 Love Actually
 Mystic River
 2004: Sideways
 Closer
 The Life Aquatic with Steve Zissou
 Ocean's Twelve
 2005: Crash
 Good Night, and Good Luck.
 Sin City
 Syriana
 2006: Little Miss Sunshine
 Babel
 Bobby
 The Departed
 Dreamgirls
 A Prairie Home Companion
 2007: Hairspray
 Before the Devil Knows You're Dead
 Gone Baby Gone
 Juno
 No Country for Old Men
 Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street
 2008: Milk
 The Curious Case of Benjamin Button
 The Dark Knight
 Doubt
 Rachel Getting Married

Tham khảo

Giải thưởng BFCA


title: Jawhar

text:
Jawhar là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Thane thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Jawhar có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 447 mét (1466 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jawhar có dân số 11.296 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Jawhar có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Jawhar, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Thysanoplusia

text:
Thysanoplusia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Thysanoplusia ablusa Felder, 1874
 Thysanoplusia acosmia Dufay, 1972
 Thysanoplusia anargyra Guenée, 1852
 Thysanoplusia angulum Guenée, 1852
 Thysanoplusia asapheia Dufay, 1977
 Thysanoplusia aspila Dufay, 1972
 Thysanoplusia aureopicta Ronkay & Behounek, 1996
 Thysanoplusia bipartita Snellen, 1880
 Thysanoplusia brechlini Ronkay & Behounek, 1999
 Thysanoplusia capnista Dufay, 1972
 Thysanoplusia cernyi Ronkay & Behounek, 1999
 Thysanoplusia chalcedona Hampson, 1902
 Thysanoplusia circumscripta Freyer, 1831
 Thysanoplusia clarci Hampson, 1910
 Thysanoplusia daubei Boisduval, 1840
 Thysanoplusia distalagma Hampson, 1913
 Thysanoplusia dolera Dufay, 1977
 Thysanoplusia eikeikei Bethune-Baker, 1906
 Thysanoplusia eutheia Dufay, 1972
 Thysanoplusia exquisita Felder, 1874
 Thysanoplusia flavirosea Dufay, 1972
 Thysanoplusia florina Guenée, 1852
 Thysanoplusia hemichalcea Hampson, 1913
 Thysanoplusia homoia Dufay, 1968
 Thysanoplusia ignescens Dufay, 1968
 Thysanoplusia ignicollis Dufay, 1968
 Thysanoplusia indicator Walker, [1858]
 Thysanoplusia intermixta Warren, 1913
 Thysanoplusia jonesi Ronkay & Behounek, 1996
 Thysanoplusia laportei Dufay, 1972
 Thysanoplusia mulunga Dufay, 1972
 Thysanoplusia nyei Dufay, 1972
 Thysanoplusia orichalcea - Slender Burnished Brass Fabricius, 1775
 Thysanoplusia rectilinea Wallengren, 1856
 Thysanoplusia reticulata Moore, 1882
 Thysanoplusia rostrata Fletcher, 1963
 Thysanoplusia semirosea Dufay, 1968
 Thysanoplusia spoliata Walker, [1858]
 Thysanoplusia turlini Dufay, 1978
 Thysanoplusia viettei Dufay, 1968
 Thysanoplusia violascens Hampson, 1913

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Thysanoplusia at funet.fi

Plusiinae


title: Asplundia truncata

text:
Asplundia truncata là một loài thực vật thuộc họ Cyclanthaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Tham khảo

 Montúfar, R. & Pitman, N. 2004. Asplundia truncata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Asplundia


title: Tespe

text:
Tespe là một đô thị thuộc huyện Harburg, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 24,87 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Harburg


title: Saint-Blaise, Alpes-Maritimes

text:
Saint-Blaise là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Alpes-Maritimes

Tham khảo

Saintblaise


title: Briosco

text:
Briosco là một đô thị ở tỉnh Monza và Brianza thuộc vùng Lombardia của Italia, khoảng 30 km bắc Milano. Đến thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, dân số đô thị này là 5.676 người, diện tích là 6,6 km².

Briosco giáp các đô thị: Inverigo, Veduggio con Colzano, Renate, Besana in Brianza, Giussano, Carate Brianza, Verano Brianza.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.briosco.mb.it/

Khu dân cư ở Brianza


title: Lophiotoma ruthveniana

text:
Lophiotoma ruthveniana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lophiotoma


title: Athous ziegleri

text:
Athous ziegleri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Zeising & Brunne miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Wolfersdorf, Haut-Rhin

text:
Wolfersdorf là một xã trong tỉnh Haut-Rhin, vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 3,66 km², dân số năm 1999 là 380 người. Khu vực này có độ cao 297 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Chiến tranh Minh–Việt (1407–1414)

text:
Chiến tranh Minh-Việt diễn ra từ năm 1407 đến khoảng những năm 1413-1414 là cuộc chiến tranh giữa dân tộc Đại Việt dưới sự lãnh đạo của các vị vua nhà Hậu Trần cùng tông thất và các tướng lĩnh cũ của nhà Trần với lực lượng đô hộ của nhà Minh dưới thời Minh Thành Tổ. Cuộc chiến diễn ra nhằm mục đích giành lại độc lập cho Đại Việt khi đó đã bị nhà Minh xâm chiếm và đặt thành quận Giao Chỉ và là sự tiếp nối của cuộc kháng chiến chống Minh của nhà Hồ.

Bối cảnh

Cuối thế kỷ 14, nhà nước quan liêu của quý tộc nhà Trần nắm giữ ngôi vua Đại Việt bắt đầu suy thoái. Cuộc chiến tranh kéo dài liên miên với Chiêm Thành, Ai Lao và Ngưu Hống cùng với những sách nhiễu của nhà Minh càng khiến đất nước thêm rối ren.

Năm 1400, Hồ Quý Ly giành ngôi nhà Trần lập ra nhà Hồ. Là vị vua đầu tiên của triều đại mới, Hồ Quý Ly đã tiến hành nhiều cải cách về kinh tế-xã hội và quốc phòng. Trong khoảng sáu năm, các cải cách tiến hành dồn dập cộng thêm nhiều nguyên nhân dẫn đến đất nước khủng hoảng. Bên cạnh việc loại bỏ những lực lượng trung thành với nhà Trần, nhà Hồ vẫn duy trì trong bộ máy nhà nước nhiều tôn thất quý tộc cũ.

Nhân cơ hội, vua Minh là Minh Thành Tổ ở Trung Quốc dùng chiêu bài "phù Trần diệt Hồ" đem quân sang xâm lược Đại Ngu. Nhà Hồ nhanh chóng thất bại. Thái thượng hoàng Hồ Quý Ly, vua Hồ Hán Thương, các Tướng quốc Hồ Nguyên Trừng, Hồ Quý Tỳ cùng nhiều tướng lĩnh khác bị bắt hoặc bị giết hại. Minh Thành Tổ nhanh chóng chỉ thị cho các tướng lĩnh lùng bắt con cháu họ Trần để lấy cớ là nhà Trần đã tuyệt tự để đô hộ nước Đại Ngu và biến Đại Ngu thành quận Giao Chỉ nội thuộc Trung Quốc. Đồng thời đặt ra một bộ máy cai trị hà khắc và các chính sách vơ vét, hủy diệt nền văn hóa.

Sự đô hộ của nhà Minh đã dẫn đến việc nhân dân Đại Việt nổi dậy mong muốn giành lại độc lập. Các tông thất nhà Trần đã tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân lãnh đạo cuộc kháng chiến mà được sử sách ghi chép lại với tên gọi "kỷ Hậu Trần". Ngoài ra, còn các cuộc khởi nghĩa khác được sử sách ghi lại, nhưng không đầy đủ diễn biến từ đầu đến cuối.

Trước khi nhà Hậu Trần tái lập
Dù ban đầu lấy chiêu bài "Phù Trần diệt Hồ" nhưng thực chất sau đó nhà Minh lại sai lùng bắt con cháu nhà Trần. Sau khi nhà Hồ thất bại và bộ mặt của nhà Minh lộ rõ, các cuộc nổi dậy của dân chúng Đại Việt nổ ra khắp nơi. Giữa năm 1407, nhân dân huyện Đông Lan và Trà Thanh thuộc Diễn Châu nổi dậy phá ngục, giết huyện quan. Trương Phụ và Trần Húc mang quân vào dẹp.

Tại châu Thất Nguyên (Lạng Sơn), dân tộc bản địa lập căn cứ chống quân Minh. Trương Phụ sai Cao Sĩ Văn đi đánh, đến châu Quảng Nguyên (Cao Bằng) thì bị quân khởi nghĩa giết chết. Sau Trương Phụ phái Trình Dương tăng viện mới thắng được.

Tháng 11 năm 1407, Phạm Chấn nổi dậy, lập Trần Nguyệt Hồ - một người tự xưng là tông thất nhà Trần - làm vua ở Bình Than. Tuy nhiên chỉ sau một thời gian ngắn, Trần Nguyệt Hồ bị bắt, Phạm Chấn trốn thoát và gia nhập cuộc khởi nghĩa do Trần Triệu Cơ phát động.

Tại châu Hạ Hồng, phủ Tân An, Trần Nguyên Tôn nổi dậy chống quân Minh nhưng nhanh chóng bị đánh bại. Nguyên Tôn cũng tụ tập lực lượng còn lại lui về vùng Ninh Bình ngày nay theo lực lượng của Trần Triệu Cơ.

Ngày 2 tháng 10 năm 1407, Thổ hào Thiên Trường Trần Triệu Cơ lập Nhật Nam Quận vương Trần Ngỗi (là con vua Trần Nghệ Tông, em vợ vua Hồ Quý Ly) lên làm vua ở Mô Độ, lấy theo hiệu cũ là Giản Định Đế. Từ đây, các lực lượng nổi dậy khởi nghĩa có một trung tâm lãnh đạo thống nhất và chính thống.

Cuộc chiến của nhà Hậu Trần

Rút vào Hóa châu
Tháng 11 năm 1407, quân Minh đánh vào Mô Độ, vì quân Trần mới tập hợp nên nhanh chóng bị tan vỡ. Vua Giản Định Đế phải rút vào Nghệ An. Bấy giờ có Đại Tri châu Hóa Châu là Đặng Tất giết quan lại nhà Minh, đem Hóa Châu về với nhà Hậu Trần, tự bản thân đem quân tới cần vương. Nguyễn Cảnh Chân cũng tới hội. Đặng Tất còn gửi thư gọi Phan Quý Hựu khi đó là Đồng Tri phủ Nghệ An theo về nhà Hậu Trần. Đặng Tất tiến con gái Đặng Thúy Hạnh làm Hậu phi, được phong Quốc công. Các tướng Nguyễn Cảnh Chân được phong Tham mưu Quân sự, Phan Quý Hựu được phong Thiếu bảo, Đặng Đức (em Đặng Tất) làm Tham mưu Tiên phong... Thế và lực của nhà Hậu Trần dần mạnh lên.

Tháng 12 năm 1407, Giản Định Đế sai các tướng Trần Nguyên Tôn, Trần Dương Đình, Trần Ngạn Chiêu, Phạm Chấn thu quân về Bình Than nhưng nhanh chóng bị đánh bại, phải lui về Nghệ An. Cùng tháng 12, theo đề nghị của Đặng Tất, Giản Định Đế tiến công hai phủ Nghệ An và Diễn Châu, tiêu diệt lực lượng của hai tông thất theo hàng quân Minh là Trần Thúc Dao và Trần Nhật Chiêu.

Ngày 30 tháng 1 năm 1408, tướng Minh là Tân Thành hầu Trương Phụ và Tham chính người Việt là Mạc Thúy dẫn quân tấn công phủ Diễn Châu. Quân Hậu Trần không chống nổi, rút vào Hóa Châu. Trương Phụ đuổi đến cửa biển Nhật Lệ, có Phạm Thế Căng là quan cũ của nhà Trần ra đón hàng, được Trương Phụ cho làm Tri phủ Tân Bình (Quảng Bình). Sau đó Trương Phụ rút về Đông Quan (Hà Nội) rồi mang đại quân về nước.

Đại chiến Bô Cô

Tháng 4 năm 1408, Đặng Tất rước vua Giản Định về Nghệ An. Sau đó hai tháng, Đặng Tất tiến công phủ Tân Bình. Một trận chiến xảy ra tại núi An Đại, kết cục Phạm Thế Căng cùng cháu là Phạm Đống Cao bị bắt và bị xử tử. Đối phó với khó khăn quân sự trước mắt, quân Minh tại Giao Chỉ đã không đủ dùng, Minh Thành Tổ cho phép Đô Chỉ huy sứ Tôn Toàn đem 1 vạn quân sang tăng cường. Như vậy đến đây, nhà Hậu Trần đã nắm được quân dân 5 phủ vùng Bắc Trung Bộ là Thanh Hóa, Nghệ An, Diễn Châu, Tân Bình, Thuận Hóa; tích lũy một tiềm lực quân sự khá lớn để tiến ra vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Sau một thời gian củng cố lực lượng, tháng 7 năm 1408, Quốc công nhà Hậu Trần là Đặng Tất quyết định mở một cuộc tiến công ra bắc. Đặng Tất tiến ra Trường Yên, thu thập các quan tướng, củng cố lại triều đình. Theo Minh sử, lúc này Đặng Dung đã chia quân đánh Bình Than và cửa Hàm Tử, chẹn đường đi lại tại Tam Giang. Đồng thời các châu huyện ven Đông Quan như Từ Liêm, Oai Man, Thượng Hồng, Đại Đường, Ứng Bình, Thạch Thất đều có quân nổi dậy hưởng ứng nhà Hậu Trần.

Nhà Minh nhanh chóng phản ứng. Tháng 8, Minh Thành Tổ điều các vệ quân ở Vân Nam, Quý Châu, Tứ Xuyên, Thành Đô tổng cộng hơn 4 vạn quân do Kiềm Quốc công Mộc Thạnh và Binh bộ Thượng thư Lưu Tuấn chỉ huy sang đàn áp. Lại sai các tướng ở Giao Chỉ là Hoàng Trung và Lữ Nghị chuẩn bị 2 vạn thủy quân cùng thuyền bè khí giới để dùng. Đồng thời Minh Thành Tổ cũng ban chiếu xoa dịu vua Trần để quân cứu viện có thêm thời gian.

Ngày 14 tháng 12 năm 1408, quân Hậu Trần và quân Minh đụng độ lớn ở bến Bô Cô (Nam Định). Lúc này Mộc Thạnh đem 5 vạn quân cứu viện hợp với quân Minh tại Giao Chỉ tiến công đúng thời điểm quân chủ lực của nhà Hậu Trần từ Nghệ An tiến ra.

Ngày 30 tháng 12 năm 1408, dưới sự chỉ huy của Giản Định đế và Đặng Tất, quân Hậu Trần đánh bại quân Minh một trận oanh liệt. Nhân lúc nước thủy triều lên cao, gió lớn, quân Hậu Trần đóng cọc ở sông và đắp luỹ hai bên bờ chống cự với hai cánh quân thủy bộ của địch từ giờ tỵ đến giờ thân, giết chết Thượng thư Bộ binh Lưu Tuấn, Đô đốc Lữ Nghị, Tham chính ty bố Giao Chỉ là Lưu Dục, Đô chỉ huy sứ Liễu Tông và 10 vạn quân Minh. Mộc Thạnh dẫn tàn quân chạy vào thành Cổ Lộng.

Nhà Hậu Trần rạn nứt
Giản Định đế muốn thừa cơ đánh ngay vào lấy Đông Quan, nhưng Đặng Tất lại chủ trương đánh xong số quân địch còn sót lại rồi mới tiến. Vua tôi bàn mãi chưa quyết định được, viện binh quân Minh ở Đông Quan đã tiếp ứng cho Mộc Thạnh chạy về cố thủ Đông Quan. Đặng Tất chia quân vây các thành và gửi hịch đi các lộ kêu gọi hưởng ứng đánh quân Minh.

Bàn về chiến thuật sau trận Bô Cô, các sử gia có ý kiến khác nhau. Phan Phù Tiên cho rằng:
"Đặng Tất chỉ biết hành quân là gấp mà không biết cứu Đông Đô còn gấp hơn. Đông Đô có tầm hình thế của cả nước. Chiếm được Đông Đô thì các lộ không đâu không hưởng ứng, hơn nữa hào kiệt trung châu đều ở cả đó. Bỏ nơi ấy mà không lo đánh chiếm, lại chia quân phân tán đi các xứ, vì thế hiệu lệnh không thống nhất, rốt cuộc đi đến sụp đổ là đáng lắm!"

Theo Ngô Sĩ Liên:
Vua tính kế quyết thắng nhưng Tất không theo, cố nhiên là đáng tiếc. Song có lẽ Tất liệu vua mình không phải là bậc anh hùng như [Đường] Thái Tông, mà quân thì từ xa đến, lương thực có thể không tiếp tế được, còn quân ở kinh lộ thì chưa tập hợp được, chẳng thà theo phép hơn địch gấp 10 lần thì bao vây, hơn địch gấp 5 lần thì đánh là hơn. Nếu không thế thì thành Cổ Lộng chỉ cách Bô Cô không quá nửa ngày đường sao vẫn không thể thừa thế chẻ tre mà đánh. Huống chi thành Đông Quan. Kế ấy cũng chưa lấy gì làm hỏng lắm...

Theo Ngô Thì Sĩ:
Bô Cô ở sông Thanh Quyết, theo thủy triều, đi thuyền 3 trống canh có thể đến Lạc Tràng, đi thẳng lên Đông Đô không đến một ngày, thừa trận được to ấy, mà không tán thành lời quyết định của vua Giản Định, ai chả tiếc là thất cơ. Nhưng mà Tất đã vất vả ở Bố Chính, bị Trương Phụ đuổi ở phía sau, Thế Căng ngăn ở mặt trước, mà phá được Thế Căng, lấy lại Tân Bình, mới điều động được quân ở các trấn Thuận, Quảng, Hoan, Ái, để có quân tiến đánh Đông Đô; lặn lội hàng tuần đến được Bô Cô, may mà bẻ gãy được gươm giáo của quân Điền và Kiềm. trương thanh thế quân Thanh, Nghệ, còn một bước nữa thì đến Thăng Long, nòn xa gì nữa mà phải dùng dằng không tiến. Tất cả trù tính kỹ lắm rồi, Mộc Thạnh mới sang, xa xôi nghìn dặm, quân bị đói khát mỏi mệt, thoát chết ở Bô Cô là may lắm. Còn Trương Phụ là tay cáo già, như con hổ ngồi nhìn ở Đông Đô, bây giờ là toán quân cô độc của ta xa xôi kéo đến, chưa kể thủ thắng, vạn nhất trước mặt, sau lưng đều có quân địch, ta không có quân, lương cứu viện, có phải là dẫn thân đến chỗ chết không? Cho nên thà nghỉ ngơi để mà điều độ, mới là kế vạn toàn. Tất cũng là trí tướng đấy chứ. Nếu được dùng hết mưu đồ của ông, thì người Minh cũng phải có phen khốn đốn, quyết không dám bảo nước ta không có người.

Do bất đồng về sách lược, vua Giản Định không bằng lòng với Đặng Tất và Nguyễn Cảnh Chân. Nghe theo lời gièm pha, vua Giản Định sợ uy tín của hai người quá cao, lại nghi ngờ hai tướng "có ý khác" nên tháng 3 năm 1409, vua Giản Định giết chết Đặng Tất và Nguyễn Cảnh Chân.

Hai người con của hai ông là Đặng Dung và Nguyễn Cảnh Dị bất bình vì cha bị giết oan, bỏ đi lập Trần Quý Khoáng làm vua, tức là vua Trùng Quang Đế.

Quân Minh thắng thế
Sau khi lên ngôi, Trần Quý Khoáng sai Nguyễn Súy đem quân đón Giản Định Đế để tránh sự phân tán lực lượng, tôn Giản Định làm Thượng hoàng.

Tháng 7 năm 1409, Thượng hoàng Trần Ngỗi và vua Trùng Quang chia quân hai đường đánh quân Minh. Thượng hoàng đóng ở Hạ Hồng (Ninh Giang), Trùng Quang đế đóng ở Bình Than. Quân Minh cố thủ không dám ra đánh.

Được tin Mộc Thạnh thất trận, nhà Minh điều Trương Phụ mang 47.000 quân sang cứu viện, thế quân Minh lại lên. Trần Ngỗi bỏ thuyền lên bờ, chạy về trấn Thiên Quan. Trùng Quang đế ngờ Thượng hoàng có ý tách lực lượng riêng nên sai Nguyễn Súy đuổi theo nhưng không kịp. Trương Phụ mang quân đuổi theo bắt được Trần Ngỗi và Thái bảo Trần Hy Cát, sai giải về Kim Lăng (Trung Quốc) và sát hại.

Tháng 8, Trùng Quang Đế cầm cự với Trương Phụ ở Bình Than. Vua Trần lệnh cho Đặng Dung giữ cửa Hàm Tử. Bấy giờ lương thực rất thiếu thốn, Đặng Dung chia quân đi gặt lúa sớm để cấp cho quân. Quân Minh dò biết, dùng thủy quân đánh cửa Hàm Tử, quân của Dung tan vỡ. Minh sử ghi lại Trương Phụ đánh với 20.000 quân Hậu Trần có 600 thuyền chiến, giết hơn 3.000 người, số bị chết đuối "vô số", và bắt được hơn 400 thuyền chiến.

Ngày 6/9/1409, quân Minh giao chiến với quân Hậu Trần ở cửa sông Thần Đầu. Quân Hậu Trần có đến 400 chiến thuyền, tiến đánh rất hăng hái, nhưng không đọ lại được với hỏa lực quân Minh nên phải rút lui.

Nhà Minh muốn đánh chiếm nước Việt lâu dài nên năm 1410, Tổng binh Trương Phụ sai quân mở đồn điền ở địa bàn Tuyên Quang, Thái Nguyên, Tam Giang tạo lương thực cho quân, lại cấp ruộng đất cho các thổ quan đầu hàng để họ thu tô thay cho bổng lộc, cấp ruộng đất cho quân đội để cày cấy lấy lương thực. Nhà Minh còn cấp bằng ghi công trạng cho các thổ quan đi đánh dẹp quân khởi nghĩa người Việt. Vì vậy có một bộ phận người Việt là thổ quan, hàng tướng phản bội, cùng với những kẻ nhát gan đã từng tiếp tay cho địch diệt nhà Hồ, nay lại giúp cho quân Minh chống lại Trùng Quang Đế.

Quân Minh truy kích quân Hậu Trần, đến ngày 7/2/1410 đuổi đến châu Ngọc Ma thì thổ binh người Thái cùng voi chiến đổ ra đánh. Quân Minh dùng hỏa hổ bắn voi và quản tượng, voi hoảng sợ quay đầu chạy, quân Thái tan vỡ. Đến ngày 12 tháng 2 năm 1410, quân Minh lại giao chiến với 2 vạn quân Hậu Trần tại Đông Hồ, giết 4.500 người và bắt làm tù binh 2000 người, quân nhà Trần thua phải chạy về Nghệ An.

Sau khi bắt được Trần Ngỗi, nhà Minh cho rằng việc bình định đã gần hoàn thành, nên Trương Phụ xin với vua Minh về nước, để Mộc Thạnh ở lại chỉ huy lực lượng quân Minh đã được tăng cường, đánh dẹp.

Dù rằng bị đánh lui về phía nam, nhưng lực lượng nhà Hậu Trần tiếp tục hoạt động và kiểm soát từ Nghệ An trở vào. Tháng 5 năm 1410, Trùng Quang Đế và Nguyễn Cảnh Dị đánh thắng quân của Đô đốc Giang Hạo nhà Minh ở La Châu, Hạ Hồng, thừa thắng truy kích đến bến Bình Than, đốt phá thuyền trại của quân Minh.

Tháng bảy năm 1411, Trùng Quang Đế và Nguyễn Súy chia quân đánh các cửa biển, bắt nhóm thổ quan theo quân Minh và Nguyễn Chính ở Bài Lâm, chém bêu đầu.

Trước tình hình đó, trong năm 1411, Minh Thành Tổ lại sai Trương Phụ mang quân sang tiếp viện cho Mộc Thạnh để dẹp các phong trào chống đối của người Việt một lần nữa. Nhà Minh huy động quân 6 Đô ty Tứ Xuyên, Quảng Tây, Giang Tây, Hồ Quảng, Vân Nam, Quý Châu và 14 vệ, giao cho Trương Phụ dẫn 24.000 quân tiến sang. Quân Minh tiến về phía nam, đường thủy do Trương Phụ chỉ huy, đường bộ do Mộc Thạnh chỉ huy, định đánh kẹp quân nhà Trần lại tại các căn cứ dọc các cửa sông đổ ra biển.

Tháng sáu năm 1412, Trương Phụ, Mộc Thạnh đem quân đánh Nghệ An gặp quân của Nguyễn Súy, Nguyễn Cảnh Dị, Đặng Dung ở Mô Độ vùng Ninh Bình, Nam Định. Chưa phân thắng bại thì Nguyễn Súy, Cảnh Dị rồi Hồ Bối đều bỏ chạy, Đặng Dung phải dùng thuyền nhẹ rút lui ra biển, các thành tại Thanh Hóa, Diễn Châu, Nghệ An bị chiếm.

Nỗ lực cuối cùng của nhà Hậu Trần
Sau khi bị dồn về phía Nam, đến tháng 3 năm 1413 Trùng Quang Đế mới trở lại Nghệ An với một lực lượng đã suy yếu nhiều, nhưng vẫn nuôi hy vọng phục hồi thế trận. Trương Phụ lại đánh vào Nghệ An, Trùng Quang Đế phải rút về Châu Hóa, sai Nguyễn Biểu làm sứ đi cầu phong. Nguyễn Biểu đến Nghệ An bị Trương Phụ bắt giữ, Nguyễn Biều tức giận mắng Trương Phụ và bị Phụ giết chết.

Trương Phụ được Việt gian Phan Liêu chỉ điểm cho biết nơi quân Hậu Trần ẩn náu liền quyết định đem quân vào châu Hóa.

Tháng 9 năm 1413, Trương Phụ tiến quân truy kích quân Hậu Trần. Hai bên gặp nhau ở kênh Sái Già. Quân Hậu Trần do Nguyễn Súy và Đặng Dung chỉ huy. Quân hai bên đang cầm cự nhau, Đặng Dung mai phục binh tượng, nửa đêm đánh úp doanh trại Trương Phụ. Đặng Dung nhảy lên thuyền của Trương Phụ, định bắt sống Phụ nhưng không nhận ra. Trương Phụ vội đi thuyền nhỏ trốn chạy. Quân Minh tan vỡ đến một nửa, thuyền bè, khí giới bị đốt phá gần hết. Nhưng lúc đó Nguyễn Súy không chịu hợp sức đánh. Trương Phụ thấy quân của Dung ít, quay lại đánh. Quân Đặng Dung tan chạy.

Tháng 10 năm 1413, Trương Phụ sai Đô đốc Hoàng Trung đi dò trước, chặn ở thượng lưu. Nguyễn Súy sai ba thích khách, đội cỏ xuôi dòng đến thuyền của Trương Phụ. Một người trèo lên mũi thuyền, hai người trèo lên đuôi thuyền. Trương Phụ biết được và đề phòng, bắt được hai người, giết một người, thả người kia.

Sau những nỗ lực không thành, thế lực của vua tôi Trùng Quang Đế rất suy yếu, phải bỏ trốn trước sự truy kích của quân Minh.

Tháng 11 năm 1413, Nguyễn Cảnh Dị và Đặng Dung bị Trương Phụ bắt sống. Nguyễn Cảnh Dị chửi mắng Trương Phụ nên bị giết. Trùng Quang Đế chạy sang nước Lão Qua, sau đó bị người của Trương Phụ bắt. Các tướng Hậu Trần cũng lần lượt bị bắt. Người của Thuận Hóa cũng ra hàng, từ đó nhà Hậu Trần chấm dứt.

Đầu năm 1414, vua Trùng Quang cùng các bầy tôi bị giải về Trung Quốc. Giữa đường, Trùng Quang Đế nhảy xuống nước tự vẫn. Các bầy tôi Đặng Dung, Nguyễn Súy sau đó cũng đều tự vẫn chết vì nước.

Những lực lượng chống Minh khác
Sau khi dẹp được nhà Hậu Trần, quân Minh quay sang dẹp các cuộc khởi nghĩa nhỏ khác.

Em Trùng Quang Đế là Trần Quý Tám thu thập tàn quân Hậu Trần khởi binh. Một tông thất khác cũng có tên là Trần Nguyệt Hồ (không phải Trần Nguyệt Hồ khởi nghĩa ở Bình Than năm 1407) cũng nổi dậy. Một vài cánh quân nhỏ khác hưởng ứng như Nguyễn Tông Biệt, Hoàng Thiêm Hữu.

Nông Văn Lịch ở Lạng Sơn sau khi giết được tướng người Việt là Tham chính Mạc Thúy (năm 1410) vẫn tụ tập quân lính chẹn lấp đường đi lại của quân Minh, giết được nhiều quân địch. Nhưng sau đó Nông Văn Lịch lại thông dâm với vợ của cấp dưới, binh sĩ tức giận giết chết.

Nguyễn Liễu ở Lý Nhân chiêu tập người các huyện Lục Na, Vũ Lễ đánh quân Minh trong mấy năm. Sau đó lực lượng của Trùng Quang Đế bị yếu thế, đường bị ngăn trở không thông, quân của Nguyễn Liễu bị tan vỡ dần. Tham nghị người Việt theo quân Minh là Nguyễn Huân giả vờ kết thông gia với Nguyễn Liễu rồi dụ ông đến giết chết.

Các lực lượng khởi nghĩa nhỏ nhanh chóng bị dẹp, chỉ còn vài phong trào với quy mô hẹp và không ảnh hưởng tới sự cai trị của nhà Minh như Trần Quý Tám ở Tĩnh An (Quảng Ninh), Nguyễn Tống Biệt ở Hạ Hồng,...

Lúc này nhà Minh cho rằng sự bình định ở Giao Chỉ cơ bản đã hoàn thành, nên điều Trương Phụ cùng một phần lớn đạo quân viễn chinh về nước. Việc đánh dẹp và chiếm giữ được giao lại cho các đạo quân phần nhiều gồm binh lính mộ bản xứ và có các chỉ huy là người Việt. Đây có lẽ là lý do sự chiếm đóng của nhà Minh nhanh chóng sụp đổ khi các binh lính người Việt này nổi dậy hoặc hưởng ứng các cuộc nổi dậy sau này.

Nhận định
Ngô Thì Sĩ có lời bàn:
Người Minh thống trị nước ta, tự nghĩ có thể lấy oai lực mà áp chế được; nhưng từ tháng 5 Đinh Hợi bắt được Hồ rồi, tháng 10 vua Giản Định lại lên ngôi, rồi đến vua Trùng Quang, trong 5, 6 năm, chiến tranh không thôi, mới biết là khó bình được. Bấy giờ cần quyền ban chiếu sắc, nghĩ cách úy dụ dân; nhưng mà Trương Phụ đi đến đâu, dữ hơn hổ cái, Hoàng Phúc ra mệnh lệnh rối như lông lươn, vua Minh ở xa cách, không biết dân thuộc quốc khốn khổ đến thế, bảo sao mà dân chả nhớ nước cũ, mà coi Minh là cừu thù.

Phạm Văn Sơn trong Việt Sử Toàn thư nhận xét:
Nhà Hậu Trần thất bại không phải là điều ngạc nhiên vì kiểm điểm tình trạng của mấy triều vua cuối cùng dòng Đông A, năng lực của các nhà lãnh đạo và sự kiệt quệ của nhân dân đời bấy giờ, ta thấy rõ rệt triều Trần không thể tồn tại mãi trên sân khấu chính trị Việt Nam. Nền móng đã lún, cột kèo đã mục, thì làm thế nào khỏi sự sụp đổ.
Dẫu sao, ta cũng phải ngợi khen con cháu nhà Trần đến lúc suy tàn còn có một phen quật khởi, nhưng cũng do sự sụp đổ hoàn toàn của họ Trần, ta thấy rõ lý do xã hội Việt Nam cần phải thay trò đổi cảnh, con thuyền quốc gia mỏng manh như vậy mà trao mãi cho những tay lái bất tài thì sinh mạng của những kẻ đồng hành há là rơm rác sao! Ngoài ra, nhân dân Việt Nam đã ủng hộ cuộc kháng chiến của họ Trần đến như thế cũng là hết lòng, mà họ Trần không tái tạo nổi cơ đồ thì không còn phiền trách vào đâu nữa.

Xem thêm
 Nhà Trần
 Nhà Hậu Trần
 Giản Định Đế
 Trùng Quang
 Bắc thuộc lần 4

Tham khảo
 Minh thực lục
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Ban nghiên cứ và biên soạn lịch sử Thanh Hóa. Lịch sử Thanh Hóa. Nhà xuất bản Khoa học xã hội. Hà Nội. 2000.
 Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục
 Nguyễn Khắc Thuần. Danh tướng Việt Nam - tập 4. Nhà xuất bản Giáo dục. Hà Nội. 2006.
 Việt sử tiêu án
 Việt sử toàn thư

Chú thích

Nhà Hậu Trần
Chiến tranh liên quan tới Việt Nam
Chiến tranh liên quan tới Trung Quốc
Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 4


title: Hoa Liên (thành phố)

text:
Thành phố Hoa Liên (; POJ: Hoa-liân-chhī) là thủ phủ của huyện Hoa Liên, tỉnh Đài Loan của Trung Hoa Dân Quốc. Thành phố tọa lạc bên bờ Thái Bình Dương. Dân số 110.000 người.

Tham khảo

Lịch sử

Thành phố trực thuộc huyện của Đài Loan
Hoa Liên
Thành phố của Đài Loan


title: Ostercappeln

text:
Ostercappeln là một đô thị của huyện Osnabrück, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 100,18 km². Đô thị này nằm ở Wiehengebirge, cự ly khoảng 15 km về phía đông bắc của Osnabrück.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Osnabrück


title: Boninena ogasawarae

text:
Boninena ogasawarae là một loài ốc hô hấp trên cạn, là động vật thân mềm chân bụng có phổi sống trên cạn thuộc họ Enidae.

Đây là loài đặc hữu của Nhật Bản.

Tham khảo

Enidae


title: Registro

text:
Registro là một đô thị ở bang São Paulo.

Thông tin dân số
 Tổng dân số: 53.752 người
đô thị hóa
đô thị: 43.066 (80,1%)
nông thôn: 10.686 (19,9%)
giới tính
nam giới: 26.837 (49,9%)
nữ giới: 26.915 (50,1%)
 Mật độ dân số: 75,04 habitantes por km²
 Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh até cinco anos de idade: 4,65 por mil nascimentos
 Tuổi thọ bình quân: 69,57 anos
 Tỷ lệ sinh: 2,85 số trẻ trên mỗi bà mẹ
 Tỷ lệ biết đọc biết viết: 91,40%
 Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,777
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,719
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,743
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,869

 Nguồn: điều tra dân số năm 2000 (IBGE).

Kinh tế
GDP năm 2004 là R$ 272.259.579,80 theo Cục thống kê Brasi. Cơ cấu kinh tế như sau:
 Dịch vụ: 40,79
 Thương mại 32,00
 Nông nghiệp: 13,07
 Công nghiệp: 11,04
 Xây dựng: 3,09
 Nguồn: Ministério do Trabalho e Emprego (MTE). Relação Anual de Informações Sociais (Rais). 2003

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Página da câmara
 Registro trên WikiMapia

Đô thị bang São Paulo


title: Castetnau-Camblong

text:
Castetnau-Camblong là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Paridea fasciata

text:
Paridea fasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Paridea


title: Champigny-sur-Veude

text:
Champigny-sur-Veude là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Indre-et-Loire

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Indre-et-Loire


title: Oecetis fahieni

text:
Oecetis fahieni là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: Gaaden

text:
Gaaden là một thị xã thuộc huyện Mödling trong bang Niederösterreich.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Antiporus pennifoldae

text:
Antiporus pennifoldae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Watts & Pinder miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Antiporus


title: Ille-et-Vilaine

text:
Ille-et-Vilaine là một tỉnh của Pháp, thuộc vùng hành chính Bretagne, tỉnh lỵ Rennes, bao gồm 4 quận với các quận lỵ còn lại là: Fougères, Redon, Saint-Malo.

Tham khảo

Bretagne
Tỉnh của Pháp


title: Cochliopa

text:
Cochliopa là một chi ốc nước ngọt, là các loài ốc hang động, là động vật chân bụng sống dưới nước động vật thân mềm thuộc họ Hydrobiidae.
Đừng nhầm chi này với chi ốc sống trên mặt đất, Cochlicopa.

Các loài
Các loài trong chi này gồm có:
 Cochliopa lubrica (Müller, 1774)
 Cochliopa perforata Thompson & Hershler, 1991

đồng nghĩa:
 Cochliopa texana Pilsbry, 1935 là một đồng nghĩa của Pyrgulopsis texana (Pilsbry, 1935) - Phantom cave snail

Chú thích

Hydrobiidae


title: Quận Seward, Nebraska

text:
Quận Seward là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Nebraska


title: (14394) 1990 SP15

text:
{{DISPLAYTITLE:(14394) 1990 SP15}}

(14394) 1990 SP15 là một tiểu hành tinh nằm ở rìa ngoài của vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 18 tháng 9 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Phường 3, thành phố Cao Lãnh

text:
Phường 3 là một phường thuộc thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Phường 3 nằm ở trung tâm thành phố Cao Lãnh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Cao Lãnh
Phía tây giáp Phường 2 và Phường 4
Phía nam giáp Phường 6 và xã Tịnh Thới
Phía bắc giáp huyện Cao Lãnh và phường Mỹ Phú.

Phường 3 có diện tích 3,44 km², dân số năm 2008 là 11.311 người, mật độ dân số đạt 3.280 người/km².

Hành chính
Phường 3 được chia thành 5 khóm: Mỹ Đức, Mỹ Hưng, Mỹ Long, Mỹ Phước, Mỹ Thiện.

Lịch sử
Phường 3 là một phần đất của xã Mỹ Trà cũ, là xã vùng ven thị xã Cao Lãnh (nay là thành phố Cao Lãnh).

Thị xã Cao Lãnh từng là tỉnh lỵ tỉnh Kiến Phong dưới thời Việt Nam Cộng hoà.

Sau năm 1975, thị xã Cao Lãnh trở lại thành thị trấn Cao Lãnh và là huyện lỵ của huyện Cao Lãnh.

Ngày 23 tháng 2 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 13-HĐBT về việc thành lập phường III trên cơ sở một phần đất của thị trấn Cao Lãnh cũ.

Đến năm 1986, cắt 2 ấp Mỹ Đức, Mỹ Long của xã Mỹ Trà sáp nhập vào phường 3.

Đến năm 1987, sau khi xây dựng hoàn thành trụ sở UBND phường 3 tiến hành giao trả đất cho phường 2 từ ngã tư Lê Lợi đến sông Cầu Sáng.

Đến tháng 9 năm 1986, sáp nhập ấp Mỹ Thiện của xã Mỹ Trà vào phường 3. Lý do ấp Mỹ thiện đến tháng 9 mới cắt nhập vào phường 3 do tình hình tập đoàn thiếu nợ lương thực sau khi Mỹ Trà hoàn thiện sổ sách thì ấp Mỹ Thiện chính thức nhập vào phường 3.

Ngày 16 tháng 1 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định 10/2007/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Cao Lãnh thuộc tỉnh Đồng Tháp. Phường 3 trực thuộc thành phố Cao Lãnh.

Chú thích

Tham khảo


title: Meyenheim

text:
Meyenheim là một xã ở tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 12,78 km², dân số năm 1999 là 1201 người. Khu vực này có độ cao 210 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Tipula fultonensis

text:
Tipula fultonensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc. Chúng phân bố ở miền bắc Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Luperodes apicicornis

text:
Luperodes apicicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Luperodes


title: Mont-Saint-Remy

text:
Mont-Saint-Remy  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Montsaintremy


title: Saint-Jean-de-Vaulx

text:
Saint-Jean-de-Vaulx là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Isère

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjeandevaulx


title: Hà Đản Giáp

text:
Hà Đản Giáp (chữ Hán: 河亶甲, trị vì: 1534 TCN – 1526 TCN), tên thật Tử Chỉnh (子整), là vị vua thứ 12 của nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Hà Đản Giáp là con thứ của Thái Mậu (太戊) – vua thứ 9 nhà Thương và là em của các vua Trọng Đinh và Ngoại Nhâm – vua thứ 10 và 11 nhà Thương. Khoảng năm 1535 TCN, Ngoại Nhâm qua đời, Hà Đản Giáp lên nối ngôi.

Trong thời gian Hà Đản Giáp làm vua, chính trị nhà Thương lại suy kém khiến các chư hầu không phục. Sử ký Tư Mã Thiên có đề cập đến việc biến loạn trong cung đình nhà Thương trong việc truyền ngôi giữa các con của Thái Mậu và con cháu họ. Việc tranh chấp kéo dài trong nhiều thế hệ vua nhà Thương mà sử sách không nêu chi tiết. Sử ký chỉ cho biết tranh chấp kéo dài thêm 7 đời nữa.

Trong năm đầu tiên sau khi lên ngôi, ông dời đô sang đất Tướng (相). Năm thứ 3, một bộ trưởng của ông là Bành Bá (彭伯) chinh phục được nước Phi (邳). Năm thứ 4 ông phát động một cuộc tấn công chống lại các tộc người Lam Xích (蓝夷). Trong năm thứ 5 nước Tây An (侁人) thôn tính Ban Phương (班方) nhưng sau đó bị đánh bại bởi bộ trưởng của ông là Bành Bá và Vi Bá (韦伯) nên phải cử sứ đến Thương

Khoảng năm 1526 TCN, Ngoại Nhâm qua đời. Ông ở ngôi tất cả chín năm. Con ông là Tổ Ất (祖乙) lên nối ngôi .

Giáp cốt văn khai quật tại Ân Khư ghi ông là vua thứ 11 của nhà Thương và được nối ngôi bởi em là Tổ Ất .

Xem thêm
 Trọng Đinh
 Ngoại Nhâm
 Tổ Ất

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên - Những điều chưa biết, Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, thiên:
Ân bản kỷ
 Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), Cố sự Quỳnh Lâm, Nhà xuất bản Thanh Hoá

Chú thích

Vua nhà Thương


title: Geissanthus ecuadorensis

text:
Geissanthus ecuadorensis là một loài thực vật thuộc họ Myrsinaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Geissanthus ecuadorensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Geissanthus
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Quận Forsyth, Georgia

text:
Quận Forsyth là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Cumming . Theo điều tra dân số năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 175.511 người

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Georgia
Quận của vùng đô thị Atlanta
Quận của Appalachia
Lịch sử dân quyền của người Mỹ gốc Phi


title: 12279 Laon

text:
12279 Laon (1990 WP4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 11 năm 1990 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12279 Laon

Tiểu hành tinh Gefion
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Geranomyia torta

text:
Geranomyia torta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: (35130) 1992 LQ

text:
(35130) 1992 LQ là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Gregory J. Leonard ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 3 tháng 6 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 35001–36000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Dinagapostemon orestes

text:
Dinagapostemon orestes là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Roberts & Brooks mô tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Dinagapostemon
Động vật được mô tả năm 1987


title: Athous artvinensis

text:
Athous artvinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia, Yildirim & Kesdek miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Myristica hollrungii

text:
Myristica hollrungii là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Myristica hollrungii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Papua New Guinea
hollrungii


title: Jura

text:
Jura là một danh từ có thể dùng để chỉ:
 Bang Jura, một bang của Thụy Sĩ
 Tỉnh Jura, một tỉnh của Pháp
 Kỷ Jura, một kỷ trong Đại Trung Sinh


title: Tipula phryne

text:
Tipula phryne là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Amallectis

text:
Amallectis là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Amallectis devincta Meyrick, 1917

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Cochylini


title: Protomelas triaenodon

text:
Protomelas triaenodon là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Kasembe, J. 2005. Protomelas triaenodon. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Động vật Malawi
Protomelas


title: Terebra pacei

text:
Terebra pacei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1987


title: Bugarra

text:
Bugarra là một đô thị ở comarca Los Serranos cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 40,31 km², dân số thời điểm năm 2006 là 837 người.

Tham khảo

Đô thị ở Valencia
Los Serranos
Khu dân cư ở tỉnh Valencia


title: Sparkia

text:
Sparkia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Sparkia immacula (Grote, 1883)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Sparkia at funet

Hadeninae


title: Charidotella oblectabilis

text:
Charidotella oblectabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Spaeth miêu tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Charidotella


title: Euglossa truncata

text:
Euglossa truncata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Rebêlo & Moure mô tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 1995


title: Valentina Vladimirovna Tereshkova

text:
Valentina Vladimirovna Tereshkova (; sinh 6 tháng 3 năm 1937) là một nhà du hành vũ trụ Liên Xô và là nhà nữ du hành vũ trụ đầu tiên trong lịch sử thám hiểm vũ trụ của loài người, trong chuyến bay Chayka (có nghĩa là mòng biển) trên tàu Vostok 6 vào ngày 16 tháng 6 năm 1963.

Bà sinh ra tại Bolshoye Maslennikovo, một làng nhỏ ở tỉnh Yaroslavl. Khi học xong, bà làm việc ở một nhà máy dệt, và sau đó đi học nghề kĩ sư. Bà tập luyện nhảy dù tại câu lạc bộ hàng không ở địa phương, thực hiện chuyến nhảy đầu tiên vào ngày 21 tháng 5 năm 1959 khi mới 22 tuổi. Năm 1961 bà làm thư ký cho Đoàn Thanh niên địa phương và sau đó trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Liên Xô.

Sự nghiệp trong chương trình vũ trụ của Liên Xô

Sau chuyến bay của Yuri Gagarin vào năm 1961, Sergey Korolyov, kĩ sư trưởng của chương trình vũ trụ Liên Xô, nghĩ tới việc đưa một phụ nữ lên vũ trụ. Vào ngày 16 tháng 2 năm 1962, Tereshkova được chọn vào đội nữ du hành vũ trụ. Cuối cùng năm người được chọn trong hơn bốn trăm ứng cử viên: Tatiana Kuznetsova, Irina Solovyova, Zhanna Yerkina, Valentina Ponomaryova và Tereshkova. Điều kiện tuyển chọn bao gồm ứng cử viên phải là những người từng nhảy dù dưới 30 tuổi, thấp hơn 1,70 m và cân nặng không quá 70 kg.

Tereshkova là ứng cử viên sáng giá nhất vì lý lịch "vô sản" của bà và cũng bởi vì cha bà, Vladimir Tereshkov, một sĩ quan lái xe tăng, đã hi sinh như một anh hùng trong cuộc chiến chống phát-xít Đức.

Các cuộc luyện tập bao gồm bay không trọng lượng, các cuộc kiểm tra cách li, kiểm tra li tâm, lý thuyết tên lửa, kĩ sư tàu vũ trụ, 120 chuyến nhảy dù và huấn luyện lái máy bay phản lực MiG-15UTI. Tuy nhiên, họ không tập luyện cùng với đội du hành vũ trụ thật sự và nhiệm vụ của họ cũng ngang với công việc của các nam du hành vũ trụ. Các nhà lãnh đạo Liên Xô cho rằng chuyến bay đưa phụ nữ vào vũ trụ chỉ nhằm mục đích tuyên truyền. Đích thân Nikita Khrushchyov là người lựa chọn quyết định và ông đã chọn Tereshkova trong năm người.

Vào ngày 16 tháng 6 năm 1963, bà bay vào vũ trụ trên tàu Vostok 6, trở thành người phụ nữ đầu tiên, cũng như là một thường dân đầu tiên bay vào vũ trụ. Chuyến bay này được gọi là Chayka (Ча́йка; có nghĩa là mòng biển). Bà bay quanh Trái Đất 48 vòng với gần 3 ngày trên vũ trụ. Số lần bay quanh Trái Đất của bà nhiều hơn tổng số lần của các nhà du hành vũ trụ Mỹ tính đến thời điểm đó. Công tác của bà là tiếp tục việc ghi lại nhật ký chuyến bay và chụp ảnh đường chân trời, sau được dùng để phân biệt các tầng khí trong bầu khí quyển.

Trong toàn thể chuyến bay bà ở trong tình trạng nôn mửa. Những báo cáo sau này cho thấy Korolyov không hài lòng với công việc của Tereshkova ở trên vũ trụ và không cho phép Tereshkova thực hiện một số thao tác điều khiển tàu vũ trụ như đã lên kế hoạch. Người phó của Korolyov là Vasily Mishin tuyên bố rằng Tereshkova "có tâm lý không ổn định". Sau khi hạ cánh, bà đã cho mọi người xem khẩu phần ăn của mình, để che giấu sự thật là bà đã ăn không đủ trong suốt chuyến bay. Bà bị thương khi hạ cánh và được cấp tốc gửi đến bệnh viện. Ảnh chụp bà hạ cánh với một nụ cười là được dựng lại sau này.

Vostok là chuyến bay Vostok cuối cùng và khởi hành chỉ hai ngày sau Vostok 5, chuyến bay đưa nhà du hành vũ trụ Valery Fyodorovich Bykovsky lên quỹ đạo Trái Đất trong năm ngày và hạ cánh chỉ ba giờ sau Vostok 6. Hai tàu vũ trụ này đã có lúc chỉ cách nhau 5 km trên quỹ đạo và liên lạc với nhau qua tín hiệu radio.

Mặc dù có những kế hoạch tiếp tục đưa phụ nữ lên vũ trụ, nhưng mãi đến 19 năm sau người phụ nữ thứ hai, Svetlana Yevgenyevna Savitskaya, mới lên vũ trụ, một phần do áp lực của kế hoạch Space Shuttle của Mỹ cũng với mục đích tổ chức các chuyến bay cho các nhà nữ du hành vũ trụ. Không ai trong số bốn người còn lại trong nhóm du hành của Tereshkova được thực hiện chuyến bay lên vũ trụ.

Sự nghiệp sau này
Sau chuyến bay, bà theo học tại Học viện Hàng không Zhukovsky, và tốt nghiệp với tấm bằng kĩ sư hàng không vũ trụ vào năm 1969. Cùng năm, nhóm nữ phi hành gia vũ trụ giải tán. Năm 1977 bà nhận học vị tiến sĩ.

Bà cũng tham gia chính trị: từ năm 1966 đến năm 1974, bà là thành viên của Xô viết tối cao, từ 1974 đến 1989 trong Đoàn chủ tịch của Xô viết tối cao, từ 1969 tới 1991, bà nằm trong Ban chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô. Năm 1997 bà nghỉ hưu trong lực lượng không quân và nhóm phi hành gia vũ trụ theo quyết định của tổng thống.

Sau chuyến bay Vostok 6, một câu chuyện đùa được truyền bá là bà sẽ kết hôn với Andrian Grigoryevich Nikolayev do ông là phi hành gia duy nhất độc thân ở thời điểm đó. Có nhiều tin đồn khác nhau về đám cưới này, ví dụ dưới áp lực của Khrushchyov, các nhà nghiên cứu y học muốn họ phải tiến hành các thí nghiệm về quan hệ tình dục trên vũ trụ. Nikolayev và Tereshkova kết hôn ngày 3 tháng 11 năm 1963 tại Cung điện Đám cưới Moscow. Đích thân Khrushchyov làm chủ hôn, cùng với sự tham gia của nhiều nhà lãnh đạo nhà nước và chương trình vũ trụ.

Hai người có một con gái là Elena Andrianovna (hiện nay là bác sĩ và là người đầu tiên có cả cha và mẹ từng bay vào vũ trụ), sinh năm 1964. Bà và Nikolayev li dị năm 1982, mặc dù cuộc hôn nhân của họ đã đổ vỡ trước đó khá lâu. Chồng thứ hai của bà, Yuli Shaposhnikov, mất năm 1999.

Valentina Tereshkova sau đó trở thành một thành viên chủ chốt trong chính phủ Xô viết và là một hình ảnh đại diện nổi tiếng của Liên Xô với nước ngoài. Bà là thành viên của Tổ chức Hoà bình thế giới năm 1966, thành viên của Xô viết tỉnh Yaroslavl năm 1967, thành viên của Xô viết liên bang thuộc Xô viết tối cao các nhiệm kì 1966-1970 và 1970-1974, và trúng cử vào Đoàn chủ tịch Xô viết tối cao năm 1974. Bà cũng là đại biểu của Liên Xô tại hội nghị của Liên hiệp quốc trong Năm phụ nữ quốc tế tổ chức tại Mexico City năm 1975. Bà nắm giữ các cương vị quan trọng trong Xô viết tối cao, Ủy viên Ban chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Phó chủ tịch Hiệp hội phụ nữ dân chủ quốc tế và Chủ tịch Tổ chức hữu nghị Liên Xô - Algérie.

Bà nhận được nhiều giải thưởng, danh hiệu có giá trị như: Anh hùng Liên Xô - danh hiệu cao nhất của Liên Xô, Huân chương Lenin, Huân chương Cách mạng tháng Mười, nhiều huân chương khác, các danh hiệu của nước ngoài như Huy chương vàng Hoà bình của Liên hợp quốc, Giải thưởng Quốc tế Simba vì sự tiến bộ phụ nữ. Bà cũng được các nước Tiệp Khắc, Việt Nam, Mông Cổ trao tặng các danh hiệu Anh hùng Lao động của nước mình. Một núi lửa ở phần khuất của Mặt Trăng mang tên Tereshkova.

Sau sự sụp đổ của Liên bang Xô viết, Tereshkova không còn tham gia các hoạt động chính trị một thời gian. Với uy tín vốn có của mình bà quay lại chính trường. Năm 2003, Tereshkova chạy đua vào một vị trí trong Duma Quốc gia. Năm 2007, Tereshkova được mời đến nơi ở của Thủ tướng Vladimir Putin tại Novo-Ogaryovo để tổ chức lễ kỷ niệm sinh nhật lần thứ 70 của bà.

Vào ngày 4 tháng 12 năm 2011, Tereshkova được bầu vào Nhà nước Duma, hạ viện của cơ quan lập pháp Nga, với tư cách là đại diện của tỉnh Yaroslavl và là thành viên của đảng Liên bang Nga. Trong Duma thứ 6, cùng với Yelena Mizulina, Irina Yarovaya và Andrey Skoch, bà là thành viên của ủy ban liên đảng để bảo vệ các giá trị Kitô giáo. Bàà ủng hộ việc đưa ra các sửa đổi cho phần mở đầu của Hiến pháp Nga, để thêm rằng "Chính thống là nền tảng của bản sắc văn hóa và dân tộc của Nga". Vào ngày 18 tháng 9 năm 2016, Tereshkova được bầu lại vào Đuma Quốc gia thứ 7. Bà là phó chủ tịch của Ủy ban về cấu trúc liên bang và chính quyền địa phương.

Cho đến nay, bà vẫn được mọi người kính trọng với danh hiệu nữ anh hùng Nga, và vai trò của bà trong lịch sử ngành vũ trụ của Nga, chỉ sau Yuri Gagarin và Alexei Leonov.

Xem thêm
 Svetlana Savitskaya: Người phụ nữ đầu tiên đi bộ trong không gian
 Sally Ride: Người phụ nữ Mỹ đầu tiên bay vào vũ trụ
 Christa McAuliffe và Judith Resnik trong con tàu định mệnh Challenger
 Shannon Lucid: thực hiện năm chuyến hành trình lên vũ trụ từ năm 1985 tới 1993
 Mae-Jemison: Người phụ nữ Mỹ gốc Phi đầu tiên
 Elena Kondakova: Người phụ nữ Nga đầu tiên bay trên một tàu vũ trụ của Mỹ
 Susan Helms: Người đi bộ trong không gian 9 giờ bên ngoài trạm Vũ trụ Quốc tế năm 2001
 Eileen Collins
 Sunita Williams: người phụ nữ ở lại trong không gian nhiều ngày nhất trong một chuyến đi.
 Peggy Whitson
 Anousheh Ansari: nữ du khách đầu tiên

Tham khảo

Liên kết ngoài

 BBC: Tereshkova nhận giải thưởng Người phụ nữ vĩ đại nhất thế kỉ

Nhà du hành vũ trụ Liên Xô
Nữ chính khách Liên Xô
Anh hùng Liên Xô
Nhà du hành vũ trụ Nga
Nữ chính khách Nga
Nhân vật còn sống
Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa
Sĩ quan Liên Xô
Thiếu tướng Liên bang Nga
Nữ phi hành gia


title: Agrius godarti

text:
Agrius godarti là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, được tìm thấy ở bán phần phía bắc của Úc.
Sải cánh dài khoảng 8 cm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Agrius godarti

Agrius


title: Becheln

text:
Becheln là một xã thuộc bang huyện Rhein-Lahn, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Xã này có diện tích 4,41 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 645 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Rhein-Lahn


title: Amplirhagada montalivetensis

text:
Amplirhagada montalivetensis là một loài air-breathing land snail, a terrestrial pulmonate gastropoda Molluscas trong họ Camaenidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Tham khảo

 Slack-Smith, S. 1996. Amplirhagada montalivetensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2007.

Amplirhagada
Động vật chân bụng Úc


title: Chaetocnema hygrophila

text:
Chaetocnema hygrophila là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Biondi miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Chaetocnema


title: Quận Jackson, Oklahoma

text:
Quận Jackson là một quận trong tiểu bang Oklahoma, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Altus . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là 28.439 người .

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích , trong đó có  là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ
 U.S. Highway 62
 U.S. Highway 283
 State Highway 5
 State Highway 6
 State Highway 34

Các quận giáp ranh
 Quận Greer  (bắc)
 Quận Kiowa  (đông bắc)
 Quận Tillman  (đông)
 Quận Wilbarger, Texas  (nam)
 Quận Hardeman, Texas  (tây nam)
 Quận Harmon  (tây)

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Oklahoma


title: Papilio leucotaenia

text:
Papilio leucotaenia là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Loài này có ở Burundi, Rwanda, and Uganda.

Nguồn
 Gimenez Dixon, M. 1996. Papilio leucotaenia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

L


title: Skenea diaphana

text:
Skenea diaphana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Skeneidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Skenea


title: Elattoneura pasquinii

text:
Elattoneura pasquinii là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Protoneuridae. Đây là loài đặc hữu của Ethiopia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi.

Chú thích

Tham khảo
 Clausnitzer, V. 2005. Elattoneura pasquinii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Elattoneura
Côn trùng Ethiopia


title: 4247 Grahamsmith

text:
4247 Grahamsmith (1983 WC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 11 năm 1983 bởi Ted Bowell ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4247 Grahamsmith

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Blemus discus

text:
Blemus discus là một loài bọ đất trong chi Blemus.

Xem thêm
 Danh sách các loài Carabidae

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1792
Blemus


title: Stenispa parryi

text:
Stenispa parryi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1858.

Chú thích

Tham khảo

Stenispa


title: Specula styliformis

text:
Specula styliformis là một loài động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cerithiopsidae.

Chú thích

Tham khảo

 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Specula
Động vật được mô tả năm 1908
Động vật chân bụng New Zealand


title: Sách đỏ IUCN

text:
Sách đỏ IUCN hay gọi tắt là Sách đỏ (tiếng Anh: IUCN Red List of Threatened Species hay IUCN Red List) được bắt đầu từ năm 1964, là danh sách toàn diện nhất về tình trạng bảo tồn và đa dạng của các loài động vật và thực vật trên thế giới. Nó sử dụng một bộ tiêu chí để đánh giá nguy cơ tuyệt chủng của hàng ngàn loài và phân loài. Danh sách này được giám sát bởi Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources, IUCN). Những tiêu chí này có liên quan đến tất cả các loài và tất cả các khu vực trên thế giới. Với cơ sở khoa học mạnh mẽ, Sách đỏ IUCN được công nhận là danh sách tốt nhất để điều tra đối với tình trạng đa dạng sinh học của một loài nào đó. Một loạt Sách đỏ khu vực được xuất bản bởi các quốc gia hoặc tổ chức, nhằm đánh giá nguy cơ tuyệt chủng đối với các loài trong một đơn vị quản lý.

Dựa trên các tiêu chuẩn đánh giá tình trạng các loài của IUCN, chính phủ Việt Nam cũng công bố Sách đỏ Việt Nam để hướng dẫn, thúc đẩy công tác bảo vệ tài nguyên sinh vật thiên nhiên. Đây cũng là tài liệu khoa học dược sử dụng vào việc soạn thảo và ban hành các quy định, luật pháp của Nhà nước về bảo vệ tài nguyên sinh vật thiên nhiên, tính đa dạng sinh học và môi trường sinh thái.

Danh sách đỏ của IUCN được đặt theo các tiêu chí chính xác để đánh giá nguy cơ tuyệt chủng của hàng nghìn loài và phân loài. Những tiêu chí này có liên quan đến tất cả các loài và tất cả các khu vực trên thế giới. Mục đích là để truyền đạt sự cấp bách của các vấn đề bảo tồn cho công chúng và các nhà hoạch định chính sách, cũng như giúp cộng đồng quốc tế cố gắng giảm thiểu sự tuyệt chủng của các loài. Theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) (1996), các mục tiêu chính được nêu trong Sách đỏ là (1) để cung cấp thông tin dựa trên cơ sở khoa học về tình trạng của các loài và phân loài ở cấp độ toàn cầu, (2) để thu hút sự chú ý đến tầm nhìn và tầm quan trọng của việc đa dạng sinh học đang bị đe dọa, (3) ảnh hưởng đến chính sách và quyết định của quốc gia và quốc tế và (4) để cung cấp thông tin để hướng dẫn các hành động nhằm bảo tồn đa dạng sinh học.

Những người đánh giá các loài bao gồm BirdLife International, Viện Động vật học (bộ phận nghiên cứu của Hiệp hội Động vật học Luân Đôn), Trung tâm giám sát bảo tồn thế giới và nhiều nhóm chuyên gia trong Ủy ban Sinh tồn IUCN (SSC). Nói chung, các đánh giá nghiên cứu của các tổ chức và nhóm này chiếm gần một nửa số loài trong Sách đỏ.

IUCN đặt mục tiêu có danh mục của mọi loài được đánh giá lại sau mỗi năm năm nếu có thể hoặc ít nhất là cứ sau mười năm. Điều này được thực hiện theo cách đánh giá ngang hàng thông qua các nhóm chuyên gia của Ủy ban Sinh tồn IUCN (SSC), là Cơ quan Sách đỏ chịu trách nhiệm về một loài, nhóm loài hoặc khu vực địa lý cụ thể.

Tính đến năm 2018, 26.197 loài hiện được phân loại là sắp nguy cấp, nguy cấp hoặc cực kỳ nguy cấp.

Các văn bản đã phát hành

Sách đỏ IUCN công bố văn bản năm 2004 (Sách đỏ 2009) vào ngày 17 tháng 11 năm 2004. Văn bản này đã đánh giá tất cả 38.047 loài, cùng với 2.140 phân loài, giống, chi và quần thể. Trong đó, 15.503 loài nằm trong tình trạng nguy cơ tuyệt chủng gồm 7.180 loài động vật, 8.321 loài thực vật, và 2 loài nấm.

Danh sách cũng công bố 784 loài loài tuyệt chủng được ghi nhận từ năm 1500. Như vậy là đã có thêm 18 loài tuyệt chủng so với bản danh sách năm 2000. Mỗi năm một số ít các loài tuyệt chủng lại được phát hiện và sắp xếp vào nhóm DD. Ví dụ, trong năm 2002 danh sách tuyệt chủng đã giảm xuống 759 trước khi tăng lên như hiện nay.

Phiên bản Sách đỏ năm 2008 đã được phát hành ngày 6 tháng 10 năm 2008 trong Đại hội Bảo tồn Thế giới ở Barcelona có một số sửa đổi so với phiên bản 2007 và 2006.

Sách đỏ của các loài cây bị đe dọa 1964
Sách đỏ IUCN 1964 về Các loài cây bị đe dọa sử dụng trước tiêu chí cũ của hệ thống đánh giá Sách đỏ. Cây liệt kê được trong danh sách có thể không đầy đủ, do đó có sự xuất hiện danh sách đỏ hiện nay. IUCN khuyên tốt nhất là nên để kiểm tra cả hai Sách đỏ trực tuyến và năm 1997 và nhà máy xuất bản sách đỏ.

Sách đỏ năm 2006
Trong danh sách của Sách đỏ năm 2006, đã được phát hành vào ngày 04 tháng 5 năm 2006, đánh giá 40.168 loài, cộng thêm 2.160 phân loài, giống, cá, và nhóm động vật.

Sách đỏ năm 2007
Vào ngày 12 tháng 9 năm 2007, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (IUCN) đã công bố Sách đỏ IUCN năm 2007. Trong văn bản này, họ đã đưa ra phân loại của họ về cả khỉ đột phía tây (Gorilla Gorilla) và khỉ đột sông Cross (Gorilla Gorilla diehli ) từ nguy cơ bị tuyệt chủng đến cực kỳ nguy cấp, đó là hạng mục cuối cùng trước khi bị tuyệt chủng trong tự nhiên, do Virus Ebola và những kẻ săn bắt trộm, cùng với các yếu tố khác. Russ Mittermeier, giám đốc của IUCN tại Thụy Sĩ dựa trên bộ Linh trưởng,  chuyên gia của IUCN, nói rằng có 16.306 loài đang bị đe dọa tuyệt chủng, nhiều hơn 188 loài so với năm 2006 (tổng cộng 41.415 loài trong Sách đỏ). Danh sách đỏ bao gồm đười ươi Sumatra (Pongo abelii) trong hạng mục Cực kỳ nguy cấp và đười ươi Borneo (Pongo pygmaeus) ở hạng mục Nguy cấp.

Sách đỏ năm 2008
Sách đỏ năm 2008 đã được phát hành vào ngày 6 tháng 10 năm 2008, tại Hội nghị Bảo tồn Thế giới IUCN diễn ra tại Barcelona, và đã khẳng định được một "cuộc khủng hoảng tuyệt chủng", với gần như một trong bốn động vật có vú có nguy cơ biến mất mãi mãi. Nghiên cứu này cho thấy ít nhất 1.141 trong 5.487 động vật có vú trên Trái Đất được biết là đang bị đe dọa tuyệt chủng nguy cơ rất cao, và 836 loài được liệt kê như Thiếu dữ liệu.

Sách đỏ năm 2012
Sách đỏ năm 2012 đã được phát hành ngày 19 tháng 7 năm 2012 tại Hội nghị Thượng đỉnh Bảo tồn Thiên nhiên Trái Đất Rio lần thứ 20; đã có gần 2.000 loài mới được thêm vào, với 4 loài vào danh sách tuyệt chủng, 2 danh sách khác lại được khám phá. IUCN đánh giá tổng cộng 63.837 loài trong đó tiết lộ 19.817 loài đang bị đe dọa tuyệt chủng. Với 3.947 loài được mô tả như là "cực kỳ nguy cấp" và 5.766 là "nguy hiểm", trong khi hơn 10.000 loài được liệt kê là "dễ bị tổn thương". Đe dọa 41% các loài động vật lưỡng cư, 33% các loài san hô, 30% các loài cây lá kim, 25% động vật có vú, và 13% loài chim. Danh sách đỏ IUCN đã liệt kê 132,bổ sung thêm 32 chim đang có nguy cơ tuyệt chủng hoàn toàn loài thực vật và động vật từ Ấn Độ là "Cực kỳ nguy cấp".

Các danh mục phân loại

Các loài được xếp vào 9 bậc theo các tiêu chí về mức độ đe dọa tuyệt chủng như tốc độ suy thoái (rate of decline), kích thước quần thể (population size), phạm vi phân bố (area of geographic distribution), và mức độ phân tách quần thể và khu phân bố (degree of population and distribution fragmentation).

Tuyệt chủng

Tuyệt chủng (tiếng Anh: Extinct, viết tắt EX) là một trạng thái bảo tồn của sinh vật được quy định trong Sách đỏ IUCN. Một loài hoặc dưới loài bị coi là tuyệt chủng khi có những bằng chứng chắc chắn rằng cá thể cuối cùng đã chết.

Tuyệt chủng trong tự nhiên

Tuyệt chủng trong tự nhiên (tiếng Anh: Extinct in the Wild, viết tắt EW) là một trạng thái bảo tồn của sinh vật. Một loài hoặc dưới loài bị coi là tuyệt chủng trong tự nhiên khi các cuộc khảo sát kỹ lưỡng ở sinh cảnh đã biết và hoặc sinh cảnh dự đoán, vào những thời gian thích hợp (theo ngày, mùa năm) xuyên suốt vùng phân bố lịch sử của loài đều không ghi nhận được cá thể nào còn tồn tại. Các khảo sát nên vượt khung thời gian thích hợp cho vòng sống và dạng sống của đơn vị phân loại đó. Các cá thể của loài này chỉ còn được tìm thấy với số lượng rất ít trong sinh cảnh nhân tạo và phụ thuộc hoàn toàn vào chăm sóc của con người.

Cực kỳ nguy cấp

Cực kỳ nguy cấp (tiếng Anh: Critically Endangered, viết tắt CR) là một trạng thái bảo tồn của sinh vật. Một loài hoặc nòi được coi là cực kỳ nguy cấp khi nó phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng trong tự nhiên rất cao trong một tương lai rất gần, khi quần thể loài suy giảm đến 80% hoặc diện tích phân bố chỉ còn trên khoảng 100 km².

Nguy cấp

Nguy cấp (tiếng Anh: Endangered, viết tắt EN) là một trạng thái bảo tồn của sinh vật. Một loài bị coi là Nguy cấp khi nó phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng trong tự nhiên rất cao trong một tương lai rất gần nhưng kém hơn mức cực kỳ nguy cấp.Quần thể bị suy giảm 50% hoặc diện tích phân bố còn 5000 km^2

Sắp nguy cấp

Sắp nguy cấp (tiếng Anh: Vulnerable, viết tắt VU) là một trạng thái bảo tồn của sinh vật. Một loài hoặc nòi bị đánh giá là Sắp nguy cấp khi nó không nằm trong 2 bậc CR và Nguy cấp (EN) nhưng phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng trong tự nhiên cao trong một tương lai không xa. Quần thể của chúng bị suy giảm 20% hoặc diện tích phân bố chỉ còn khoảng 20000 km^2.

Sắp bị đe dọa

Sắp bị đe dọa (tiếng Anh: Near-threatened, viết tắt NT) là một trạng thái bảo tồn của sinh vật. Một loài hoặc nòi bị đánh giá là Sắp bị đe dọa (NT) khi nó sắp phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng trong tự nhiên cao trong một tương lai không xa.

Ít quan tâm

Ít quan tâm (tiếng Anh: Least concern, viết tắt LC) là những loài ít được con người quan tâm (LC) hoặc không thỏa mãn đủ tiêu chí cần được bảo vệ trước nguy cơ tuyệt chủng.

Thiếu dữ liệu

Thiếu dữ liệu (tiếng Anh: Data deficient, viết tắt DF) là những loài vẫn còn thiếu dữ liệu về tình trạng hiện nay để cung cấp thông tin đầy đủ (DD). Tuy nhiên những loài này có thể chuyển đổi thành các cấp khác khi đã có đủ thông tin về tình trạng hiện nay của chúng.

Không được đánh giá

Không được đánh giá (tiếng Anh: Not evaluated, viết tắt NE) là những loài không được nghiên cứu nhiều do một số lý do.

Trong tiêu chí đánh giá của IUCN năm 1994 thì có 8 bậc. Bậc Ít nguy cấp (Lower Risk, LR) bao gồm 3 nhóm nhỏ là Sắp bị đe doạ, Ít quan tâm, và Phụ thuộc bảo tồn (Conservation Dependent, CD) (nay gộp vào nhóm Sắp bị đe dọa).

Khi nói đến các loài, hay phân loài đang bị đe doạ, hoặc có nguy cơ tuyệt chủng thì có nghĩa là các loài thuộc bậc CR, EN, và VU.

Có thể tuyệt chủng
Định nghĩa "Có thể tuyệt chủng" (tiếng Anh: Possibly Extinct, viết tắt PE được sử dụng bởi Birdlife International, Cơ quan Sách Đỏ cho các loài chim trong Sách Đỏ của IUCN. BirdLife International đã khuyến nghị PE trở thành một tên chính thức cho các loài có nguy cơ tuyệt chủng và hiện tại nó đã được sử dụng, cùng với "Tuyệt chủng trong tự nhiên" cho các loài có quần thể sống sót trong điều kiện nuôi nhốt nhưng có khả năng bị tuyệt chủng trong tự nhiên (ví dụ: Vẹt đuôi dài xanh).

Phiên bản

Đã có một số phiên bản có từ năm 1991 bao gồm:

 Phiên bản 1.0 (1991)
 Phiên bản 2.0 (1992)
 Phiên bản 2.1 (1993)
 Phiên bản 2.2 (1994)
 Phiên bản 2.3 (1994)
 Phiên bản 3.0 (1999)
 Phiên bản 3.1 (2001)
 Phiên bản 4 (2015)

Đối với thực vật, Sách đỏ 1997 là nguồn quan trọng nhất.

Chỉ trích

Năm 1997, Sách đỏ IUCN đã nhận sự chỉ trích với lý do bí mật xung quanh các nguồn dữ liệu của nó. Những cáo buộc này đã dẫn đến những nỗ lực của IUCN để cải thiện chất lượng tài liệu và dữ liệu của mình và đưa các đánh giá ngang hàng vào Sách Đỏ. Một bài xã luận của Nature đã lên tiếng bảo vệ sự liên quan đến Sách đỏ vào tháng 10 năm 2008.

Có ý kiến cho rằng sách đỏ của IUCN và các công trình tương tự dễ bị chính phủ và các tổ chức khác lạm dụng để đưa ra kết luận không phù hợp về tình trạng môi trường hoặc ảnh hưởng đến khai thác tài nguyên thiên nhiên.

Xem thêm
 Sách đỏ Việt Nam
 Đa dạng sinh vật Việt Nam
 Sách Đỏ khu vực
 CITES
 Tình trạng bảo tồn
 EDGE Species
 Danh sách các sinh vật theo số lượng loài
 Chỉ số Sách Đỏ
 The Sixth Extinction: An Unnatural History (sách hư cấu)
 Bảo tồn động vật hoang dã

Tham khảo

Đọc thêm
Hilton-Taylor, C. A history of the IUCN DATA Book and Redlist  .Cập nhật ngày 11 tháng 5 năm 2012.

Sách Đỏ IUCN các loài bị đe doạ, 2009. Tóm tắt thống kê. Cập nhật ngày 19 tháng 12 năm 2009.
IUCN. Danh mục và tiêu chí Sách Đỏ IUCN 1994 phiên bản 2.3. Cập nhật ngày 19 tháng 12 năm 2009.
IUCN. Danh mục và tiêu chí Sách Đỏ IUCN 2001 phiên bản 3.1. Cập nhật ngày 19 tháng 12 năm 2009.
Rodrigues, A.S.L., Pilgrim, J.D., Lamoreux, J.F., Hoffmann, M. & Brooks, T.M. 2006. Giá trị của Sách Đỏ IUCN về bảo tồn  Xu hướng sinh thái & tiến hóa 21(2): 71–76.
Sharrock, S. và Jones, M. 2009. Conserving Europe's threatened plants – Báo cáo về việc thiếu Sách Đỏ châu Âu và lập danh sách tổng hợp các cây bị đe dọa ở châu Âu. Cập nhật ngày 23 tháng 3 năm 2011.

Liên kết ngoài
  Sách Đỏ các loài bị đe dọa của IUCN - Trang chủ
 Sách đỏ Việt Nam
 Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam
 Trang web về Sinh vật Rừng Việt Nam
 Cục Bảo vệ môi trường Việt Nam

Sinh thái học
Sách đỏ
Khởi đầu năm 1963
Môi trường năm 1963
Sách đỏ IUCN


title: Đại lộ Saint-Michel

text:
Đại lộ Saint-Michel là một con phố nổi tiếng của Paris, ranh giới của Quận 5 và Quận 6. Bắt đầu từ cầu Saint-Michel và kéo dài tới đại lộ Observatoire, Saint-Michel thuộc khu phố La Tinh, tập trung nhiều sinh viên và khách du lịch. Đại lộ này còn được các sinh viên đặt cho biệt danh là Boul'Mich'.

Đại lộ Saint-Michel

Đại lộ Saint-Michel dài 1380 mét, rộng trung bình 30 mét và hơi dốc lên theo hướng từ sông Seine tới vườn Luxembourg.

Quảng trường Saint-Michel ở đầu đại lộ tập trung đông đúc du khách. Khu phố đi bộ Huchette ở hai bên đại lộ Saint-Michel, nằm cạnh sông Seine, có rất nhiều nhà hàng, quán cà phê, quán bar. Đầu đại lộ cũng có sự hiện diện của nhiều cửa hàng sách, quần áo.

Đoạn tiếp theo, trên đại lộ có nhiều công trình quan trọng: Bảo tàng Trung cổ quốc gia, quảng trường nhỏ Sorbonne nơi có trụ sở của Đại học Panthéon-Sorbonne, trung học Saint-Louis, vườn Luxembourg, Trường Mỏ. Điện Panthéon nằm cách đại lộ Saint-Michel không xa.

Lịch sử

Khu vực đại lộ Saint-Michel có một lịch sử lâu đời. Bảo tàng Trung cổ quốc gia nằm cạnh đại lộ vốn là một nhà tắm công cộng có từ thời Paris thuộc Đế chế La Mã và dinh thự Cluny được xây dựng từ thế kỷ 14.

Tới thế kỷ 19, khi Nam tước Haussmann cải tạo lại Paris, đại lộ Saint-Michel được quy hoạch đánh dấu trục Bắc-Nam bên tả ngạn. Tương tự là đại lộ Sébastopol bên hữu ngạn. Vì vậy đại lộ này còn được gọi "đại lộ Sébastopol tả ngạn" trước khi đổi tên vào năm 1864.

Vào tháng 5 năm 1968, trong cuộc biểu tình của sinh viên, nằm gần với Sorbonne, "Boul' Mich'" cũng là một trong những địa điểm chính của cuộc đối đầu giữa sinh viên và cảnh sát. Vụ việc kéo dài hơn một tháng, đại lộ bị nghẽn lại bởi các chướng ngại vật và xe thùng của cảnh sát chống bạo động.

Kéo dài tới biển

Một ứng cử viên chính trị trong cuộc tranh cử đã hứa với các cử tri là sẽ kéo dài đại lộ Saint-Michel tới tận biển. Tới thời kỳ Đệ tứ cộng hòa - 1946 đến 1958 - ứng cử viên Tổng thống Ferdinand Lop nhắc lại ý tưởng đó. Khi được hỏi, Ferdinand Lop trả lời: "Sẽ kéo dài tới tận biển, về cả hai phía".

Chú thích

Liên kết ngoài

Boulevard Saint-Michel trên trang Insecula
Le Boulevard Saint Michel trên trang L'Art Nouveau

Saint-Michel
Quận 5, Paris
Quận 6, Paris


title: 129 TCN

text:
Năm 129 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 129 TCN


title: Brunellia ovalifolia

text:
Brunellia ovalifolia là một loài thực vật thuộc họ Brunelliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Nguồn
 León-Yánez, S. & Pitman, N. 2003. Brunellia ovalifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Tham khảo

Thực vật Ecuador
O


title: Khai sáng

text:
Khai sáng  có thể đề cập đến:
Thời kỳ Khai Sáng
Khai sáng (tâm linh)
Giác ngộ - Khai sáng trong Phật giáo


title: Cleppé

text:
Cleppé là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Geography
The river Lignon du Forez flows through the commune.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Xã của Loire


title: Megapenthes lepidus

text:
Megapenthes lepidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Chaetoloma

text:
Chaetoloma là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Catocalinae


title: Helicopsyche livida

text:
Helicopsyche livida là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Helicopsyche