title: Hội đồng khu tự quản

text:
Một hội đồng khu tự quản (tiếng Anh: municipal corporation) là một định nghĩa pháp lý chỉ một cơ quan chính quyền địa phương bao gồm các đơn vị hành chánh (nhưng không nhất thiết phải giới hạn) thành phố, quận, thị trấn, xã, làng.

Việc hợp nhất khu tự quản xảy ra khi các đơn vị hành chính như thế trở thành các thực thể tự quản theo luật của bang, tỉnh mà nó nằm trong đó. Thường thì sự hợp nhất khu tự quản được bắt đầu bằng một sự cho phép hay công nhận từ chính quyền cấp cao hơn; hoặc là chính quyền địa phương đó tự công bố một bản hiến chương cho khu tự quản của mình.

Tại Vương quốc Anh, trừ "Hội đồng Tự quản Thành phố London", thuật từ này không còn phổ biến nữa nhưng khái niệm của nó vẫn còn là tâm điểm của chính quyền địa phương tại Vương quốc Anh cũng như các cựu thuộc địa của Vương quốc Anh, ví dụ như Ấn Độ và Canada.

Hiến chương khu tự quản
Một hiến chương thành phố hay hiến chương thị trấn (thường được gọi là hiến chương khu tự quản) là một văn bản pháp lý để thành lập một khu tự quản như thành phố hay thị trấn. Khái niệm này được phát triển tại châu Âu trong thời trung đại và được xem là một phiên bản hiến pháp của một khu tự quản.

Theo truyền thống, một hiến chương khi được chấp thuận sẽ cho phép một khu định cư và cư dân của nó đặc quyền thị thành dưới chế độ phong kiến. Người dân sống trong các "thị trấn có hiến chương" là "tư sản", đối ngược với "nông nô" sống trong các ngôi làng. Thị trấn thường thường là "tự do" theo ý nghĩa rằng chúng được bảo vệ trực tiếp bởi vua và không phụ thuộc vào một lãnh chúa phong kiến địa phương.

Ngày nay, tiến trình chấp thuận hiến chương được định đoạn bởi thể chế chính phủ hay chính quyền tiểu bang hoặc bang. Trong các quốc gia quân chủ, các hiến pháp vẫn thường do hoàng gia hay đại diện của chính phủ thay mặt hoàng gia ban hoặc cấp. Tại các quốc gia liên bang, việc ban cấp hiến chương có thể nằm trong thẩm quyền của chính quyền cấp thấp, ví dụ như chính quyền tiểu bang hoặc bang hay chính quyền tỉnh.

Xem thêm
Khu chưa hợp nhất
Thành phố tại Hoa Kỳ
Nơi ấn định cho điều tra dân số

Tham khảo

Hành chính
Chính quyền địa phương tại Hoa Kỳ
Điều lệ chính trị
Dạng thực thể kinh doanh
Quy hoạch đô thị
Chính quyền địa phương Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Savignac-Mona

text:
Savignac-Mona  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gers

Tham khảo

Savignacmona


title: Molophilus memnon

text:
Molophilus memnon là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Lescout

text:
Lescout là một xã trong tỉnh Tarn thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 171 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Tarn


title: Carpi, Modena

text:
Carpi là một đô thị (comune) ở tỉnh Modena, vùng Emilia-Romagna của Ý. Đô thị Carpi (Modena) có diện tích km2, dân số thời điểm 31 tháng 5 năm 2005 là 64.056 người. Thị xã là một trung tâm hoạt động công nghiệp, thủ công và trao đổi văn hóa và thương mại. Việc thiết lập nhà thờ St. Mary tại lâu đài Carpi bởi vua Lombard Aistulf đã là bước đầu tiền tạo lập khu định cư ở khu vực này. Từ năm 1319 đến 1525, khu vực này thuộc cai trị của dòng họ Pio, sau thời kỳ này là nhà Este thuộc lãnh địa Modena.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Modena
Lâu đài Ý


title: Solpke

text:
Solpke là một đô thị thuộc huyện Altmarkkreis Salzwedel, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị thuộc huyện Altmarkkreis Salzwedel


title: Khởi động máy tính

text:
Trong máy tính, khởi động máy tính hay boot máy tính (booting) là một quá trình tải hay tự mồi (bootstrapping) để khởi động sự làm việc của hệ điều hành khi người dùng bật một hệ thống máy tính. Một trình tự khởi động (boot sequence) là một tập hợp các lệnh ban đầu được máy tính thực hiện khi nó được khởi động. Trình khởi động (bootloader) sẽ nạp hệ điều hành chính vào máy tính để hoạt động.

Tên gọi
Boot là từ ngắn gọn của từ bootstrap (hay bootstrap load, bootstrapping) và có nguồn gốc từ thành ngữ pull oneself up by one's bootstraps (theo từ nguyên học) Việc sử dụng kéo sự chú ý đến các yêu cầu đó, nếu phần mềm trước tiên được tải lên một máy tính bằng phần mềm khác đang chạy trên máy tính, một số cơ chế phải tồn tại để tải các phần mềm ban đầu vào máy tính. Các máy tính ban đầu đã sử dụng một loạt các phương pháp ad-hoc để có được một chương trình nhỏ vào bộ nhớ để giải quyết vấn đề này. Việc phát minh ra bộ nhớ chỉ đọc (ROM) của nhiều loại hình giải quyết nghịch lý này bằng cách cho phép các máy tính sẽ được xuất xưởng với một chương trình khởi động lên mà không thể bị xóa. Tăng trưởng trong khả năng của ROM đã cho phép ngày càng nhiều quy trình xây dựng khởi động được thực hiện.

Trình nạp khởi động (Boot loader)

Các hệ thống tính toán hoạt động được nhờ bộ xử lý trung tâm (hay một tập hợp các bộ xử lý), chỉ có thể thực thi các đoạn mã ở bộ nhớ điều hành, được biết đến với tên gọi là bộ nhớ hệ thống, với nhiều loại tùy thuộc vào công nghệ sản xuất như: ROM (Read-Only Memory - bộ nhớ chỉ đọc), hay RAM (Random Access Memory - bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên). Mã của các hệ điều hành, các chương trình ứng dụng và dữ liệu hiện nay thường được lưu trữ trên các bộ nhớ bền, bộ nhớ ngoại vi, hay bộ nhớ thứ cấp. Các ví dụ của các loại bộ nhớ đó là: hard disk (ổ cứng), CD, USB, đĩa mềm. Khi một máy tính được bật, ban đầu nó dựa hoàn toàn vào các mã và dữ liệu nằm trên những phần có sẵn của bản đồ bộ nhớ hệ thống, như ROM, NVRAM hay CMOS RAM. Các đoạn mã và dữ liệu "cứng" được lưu trữ trên bản đồ bộ nhớ hệ thống này là những hướng dẫn cần thiết tối thiểu để truy nhập vào những thiết bị cứng ngoại vi và nạp vào bộ nhớ hệ thống tất cả những phần cần thiết của hệ điều hành. Có thể nói trong khoảng thời gian khởi động máy tính, hệ thống máy tính không có hệ điều hành nào trong bộ nhớ trong. Tuy nhiên, nếu chỉ có phần cứng máy tính không thôi (vi xử lý hay bộ nhớ hệ thống) thì không thể thực hiện được những thao tác phức tạp để nạp các tệp tin chương trình từ hệ thống lưu trữ vào bộ nhớ, mà đây vốn là một trong những tác vụ quan trọng nhất.

Chương trình giúp bắt đầu một chuỗi các lệnh được kết thúc bằng việc toàn bộ hệ điều hành được nạp vào hệ thống gọi là "bootstrap loader". Những nhà thiết kế máy tính thời kỳ đầu đã từng có ý tưởng: trước khi một máy tính ở trạng thái hoạt động hoạt động, nó phải trải qua một giai đoạn khởi động hay "mồi". Do đó, để thiết lập trạng thái hoạt động cho hệ thống máy tính, một chương trình đặc biệt, dung lượng nhỏ, gọi là "trình nạp khởi động" (tiếng Anh: "bootstrap loader" hay "bootstrap" hay "boot loader"), sẽ được thực thi trước tiên. Chương trình này chỉ có nhiệm vụ duy nhất là nạp các phần mềm khác để hệ điều hành có thể bắt đầu hoạt động. Thường thì trình nạp khởi động gồm nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn là một chương trình nhỏ hơn được thực hiện tuần tự, sau khi chương trình này kết thúc sẽ gọi tiếp đến chương trình kia, cho đến khi chương trình cuối cùng nạp hệ điều hành.

Những máy tính thời kỳ đầu có một dãy công tắc chuyển mạch (toggle switch) ở bảng điều khiển cho phép người điều hành có thể nhập bằng tay những lệnh khởi động bằng dưới dạng các số hệ nhị phân vào bộ nhớ trước khi chuyển tiếp điều khiển cho CPU. Trình nạp khởi động sau đó sẽ đọc hệ điều hành từ một bộ nhớ ngoài như băng đục lỗ, thẻ đục lỗ, hay đĩa nhớ.

Mã giả với ngôn ngữ Assembly mô tả một quá trình nạp hệ thống đơn giản gồm 8 bước:

 0: Đặt thanh ghi P là 8
 1: Kiểm tra thiết bị đọc băng đục lỗ sẵn sàng chưa
 2: Nếu chưa sẵn sàng, nhảy đến 1
 3: Đọc 1 byte từ băng đục lỗ vào bộ lưu
 4: Nếu kết thúc băng, nhảy đến 8
 5: Lưu bộ lưu vào địa chỉ trong thanh ghi P
 6: Tăng thanh ghi P lên
 7: Nhảy đến 1

Một ví dụ liên quan dựa trên một trình nạp hệ thống trong một máy tính cá nhân của tập đoàn Nicolet Instrumet vào những năm 1970. Lưu ý: các byte trong bước thứ hai (bước số 1) được đọc từ băng đục lỗ theo chiều ngược.

 0: Đặt thanh ghi P là 106
 1: Kiểm tra thiết bị đọc băng đục lỗ sẵn sàng chưa
 2: Nếu chưa sẵn sàng, nhảy đến 1
 3: Đọc 1 byte từ băng đục lỗ vào bộ lưu
 4: Lưu bộ lưu vào địa chỉ trong thanh ghi P
 5: Giảm thanh ghi P
 6: Nhảy đến 1

Các loại boot

Boot đa năng (multi-boot)
Gồm các thành phần Hiren's Boot, mini Windows/Windows PE, Norton Ghost, Dos Programs,...

Boot cài đặt Windows

Boot chạy Windows
Có khả năng khởi động windows, tệp có thể nằm ở ổ C: và có tên "win.com" (chỉ có ở phiên bản trước như windows 1 - windows 7)

Hướng dẫn tạo khả năng boot

Cho ổ cứng trong máy

Cho USB và ổ cứng gắn ngoài

Tham khảo

Liên kết ngoài

Máy tính khởi động như thế nào
Giới thiệu về bootloader cho người điều hành ATmega
Làm thế nào GRUB ăn khớp với sự bố trí trong ổ cứng của PC
Khởi động với Grub

Booting
BIOS


title: Pecos, Texas

text:
Pecos là thành phố lớn nhất và là quận lỵ của quận Reeves, Texas, Hoa Kỳ  Nó nằm ở thung lũng sông ở bờ phía tây của sông Pecos ở rìa phía đông của sa mạc Chihuahuan và vùng Trans-Pecos phía tây của Texas và gần biên giới phía nam của New Mexico. Dân số là 9.501 vào điều tra dân số năm 2000. Thành phố là một trung tâm thương mại khu vực sản xuất dầu và khí và nông nghiệp. Pecos tuyên bố là nơi đầu tiên của rodeo đầu tiên của thế giới vào ngày 4 tháng 7 năm 1883.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, thành phố này có dân số 9.501 người, 3.168 hộ, và 2.455 gia đình sống trong thành phố. Mật độ dân số là 1,300.1 người mỗi dặm vuông (501.8/km ²). Có 3.681 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 503.7/sq mi (194.4/km ²). Cơ cấu dân tộc của dân cư sinh sống ở đây gồm 76,32% người da trắng, 2,45% người Mỹ gốc Phi, 0,46% người Mỹ bản xứ, 0,47% người châu Á, 0,01% người đảo Thái Bình Dương, 18,06% từ các chủng tộc khác, và 2,22% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. Người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào chiếm 79,57% dân số.

Có 3.168 hộ, trong đó 39,9% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 59,0% là đôi vợ chồng sống với nhau, 14,9% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 22,5% đã không có gia đình. 20,4% các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 9,6% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,97 và cỡ gia đình trung bình là 3,47.

Trong thành phố có dân số với độ tuổi là 32,5% ở độ tuổi dưới 18, 8,7% 18-24, 24,2% 25-44, 21,7% 45-64, và 13,0% 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 33 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 93,3 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, có 89,0 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong thành phố là 24.943 USD, và thu nhập trung bình cho một gia đình là 26.376 Mỹ kim. Nam giới có thu nhập trung bình $ 25.867 so với 13.874 đô la Mỹ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho thành phố là 11.857 $. Giới 23,4% gia đình và 27,1% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 36,0% những người dưới 18 tuổi và 15,6% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Tham khảo

Quận Reeves, Texas
Thành phố của Texas


title: (39704) 1996 TG15

text:
{{DISPLAYTITLE:(39704) 1996 TG15}}

(39704) 1996 TG15 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 9 tháng 10 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 39001–40000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Phụ Tân

text:
Phụ Tân (tiếng Trung: 阜新市 bính âm: Fùxīn shì, Hán-Việt: Phụ Tân thị) là một địa cấp thị của tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc.

Phụ Tân có các đơn vị cấp huyện sau:
Quận: Hải Châu (海州区), Tân Khâu (新邱区), Thái Bình (太平区), Thanh Hà Môn (清河门区), Tế Hà (细河区)
Huyện: Chương Vũ (彰武县)
Huyện tự trị dân tộc Mông Cổ Phụ Tân (阜新蒙古族自治县)

Tham khảo

Thành phố tỉnh Liêu Ninh


title: Pachybrachis vermicularis

text:
Pachybrachis vermicularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Suffrian miêu tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Pachybrachis


title: Acalymma subaeneum

text:
Acalymma subaeneum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1887.

Chú thích

Tham khảo

Acalymma


title: Liên đoàn bóng đá Aruba

text:
Liên đoàn bóng đá Aruba (, AVB) là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Aruba, bao gồm bóng đá nghiệp dư, chuyên nghiệp, các đội tuyển quốc gia và đội tuyển trẻ, bổ nhiệm trọng tài, tổ chức các giải bóng đá. Trụ sở Liên đoàn đặt tại Tổ hợp thể thao Frans Figaroa ở thành phố Noord. Liên đoàn quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia nam và các đội U20, U17. Dù được thành lập từ năm 1932 nhưng đến năm 1988 Liên đoàn mới gia nhập FIFA và CONCACAF.

Các giải bóng đá chuyên nghiệp
Liên đoàn tổ chức giải bóng đá chuyên nghiệp ở Aruba gồm giải Ngoại hạng với 10 đội bóng, các giải cấp thấp hơn là Hạng nhất, Hạng nhì. Ngoài ra Liên đoàn còn tổ chức giải bóng đá nữ và bóng đá trẻ (U20).

Từ năm 2005 Liên đoàn tổ chức Cúp bóng đá Aruba dành cho các đội bóng ở cả ba hạng đấu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ  của liên đoàn
 Aruba  trên trang chủ FIFA

Aruba
Bóng đá Aruba


title: Ludersdorf-Wilfersdorf

text:
Ludersdorf-Wilfersdorf là một đô thị thuộc huyện Weiz thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 12,82 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 1898 người.

Tham khảo


title: Cerithium munitum

text:
Cerithium munitum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.

Miêu tả

Phân bố
The distribution của Cerithium munitum bao gồms miền tây miền trung Thái Bình Dương.
 Indonesia
 Guam

Chú thích

Tham khảo

M


title: Andrena yunnanica

text:
Andrena yunnanica là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Xu & Tadauchi mô tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Y
Động vật được mô tả năm 2002


title: Lyria poppei

text:
Lyria poppei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lyria


title: Megalopta nigriventris

text:
Megalopta nigriventris là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Megalopta
Động vật được mô tả năm 1926


title: 10501 Ardmacha

text:
10501 Ardmacha (1987 OT) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 7 năm 1987 bởi E. F. Helin ở Palomar.

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 10501 Ardmacha

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Thiên thể phát hiện năm 1987


title: Sơn Dương

text:
Sơn Dương là một huyện miền núi thuộc tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Sơn Dương nằm ở phía nam của tỉnh Tuyên Quang, huyện lỵ của huyện là thị trấn Sơn Dương, nằm cách thành phố Tuyên Quang khoảng 30 km về phía nam, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 103 km về phía bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Đại Từ và huyện Định Hóa thuộc tỉnh Thái Nguyên
Phía tây giáp huyện Đoan Hùng và huyện Phù Ninh thuộc tỉnh Phú Thọ
Phía nam giáp huyện Lập Thạch, huyện Sông Lô và huyện Tam Đảo thuộc tỉnh Vĩnh Phúc
Phía bắc giáp thành phố Tuyên Quang và huyện Yên Sơn.

Huyện Sơn Dương diện tích 790,62 km², dân số là 182.030 người.

Điểm cao nhất của huyện Sơn Dương là núi Lịch với độ cao gần 1km.

Hành chính
Huyện Sơn Dương có 31 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Sơn Dương (huyện lỵ) và 30 xã: Bình Yên, Cấp Tiến, Chi Thiết, Đại Phú, Đông Lợi, Đồng Quý, Đông Thọ, Hào Phú, Hồng Lạc, Hợp Hòa, Hợp Thành, Kháng Nhật, Lương Thiện, Minh Thanh, Ninh Lai, Phú Lương, Phúc Ứng, Quyết Thắng, Sơn Nam, Tam Đa, Tân Thanh, Tân Trào, Thiện Kế, Thương Ấm, Trung Yên, Trường Sinh, Tú Thịnh, Văn Phú, Vân Sơn, Vĩnh Lợi.

Lịch sử
Trải qua các thời kỳ lịch sử, huyện Sơn Dương có nhiều thay đổi về địa giới, hành chính. Khi nhà nước Văn Lang ra đời, Sơn Dương thuộc bộ Văn Lang. Dưới chế độ Bắc thuộc, Sơn Dương trực thuộc các phủ, quận do thống trị phương Bắc lập ra.

Huyện Sơn Dương ngày nay được sáp nhập từ hai huyện: Để Giang và Đăng Đạo. Cả hai huyện từ thời Lý - Trần - Lê Sơ đến trước năm 1833, thuộc phủ Đoan Hùng, trấn Sơn Tây.

Huyện Sơn Dương, đời Trần gọi là huyện Đáy Giang thuộc lộ Quốc Oai. Thời thuộc Minh gọi là huyện Để Giang (để là đáy, giang là sông). Đến thời Lê, năm Quang Thuận thứ 10 (1469) sáp nhập vào phủ Đoan Hùng, trấn Sơn Tây. Đến thời Lê Trung Hưng đổi tên thành huyện Sơn Dương, bao gồm có 9 tổng: Ất Sơn, Yên Lịch, Lương Viên, Đồng Chương, Linh Xuyên, Mẫn Hóa, Hội Kế, Hữu Vu, Gia Mông (Từ xã Tuân Lộ ngày nay đến hết các xã hạ huyện Sơn Dương).

Huyện Đăng Đạo thời thuộc Minh là huyện Đương Đạo, phủ Tuyên Hóa. Năm Quang Thuận thứ 10 (1469) nhập vào phủ Đoan Hùng. Năm Minh Mệnh thứ nhất (1820) đổi tên thành huyện Đăng Đạo, phủ Đoan Hùng, trấn Sơn Tây. Gồm 7 tổng: Kim Quan Thượng, Khang Lực, Tứ Lân, Phượng Liễn, Hồng La, Bắc Hoàng, Đồng Liêu (từ xã Phúc Ứng ngày nay đến các xã thượng huyện Sơn Dương và một số xã của huyện Yên Sơn). Năm Minh Mệnh thứ 14 (1833) sáp nhập huyện Đăng Đạo vào huyện Sơn Dương.

Ngày 18 tháng 4 năm 1888, Thống sứ Bắc Kỳ tách huyện Sơn Dương ra khỏi tỉnh Sơn Tây nhập vào tỉnh Tuyên Quang, (tỉnh Tuyên Quang được thành lập năm 1831).

Năm 1891, tỉnh Tuyên Quang bị xóa bỏ, các đơn vị hành chính của tỉnh Tuyên Quang được chia vào đạo quan binh 2 và đạo quan binh 3.

Năm 1900, tỉnh Tuyên Quang được tái lập, Sơn Dương dưới quyền quản lý nhà nước trực tiếp của tỉnh Tuyên Quang.

Ngày 10 tháng 3 năm 1945, cuộc khởi nghĩa ở đình Thanh La (xã Minh Thanh, huyện Sơn Dương ngày nay), tiến đánh giải phóng đồn Đăng châu, thành lập Châu Tự Do, bao gồm các xã vùng thượng huyện Sơn Dương; các xã vùng hạ huyện Sơn Dương gọi là châu Kháng Địch.

Năm 1946, châu Tự Do và châu Kháng Địch sáp nhập lại thành huyện Sơn Dương.

Năm 1976, Tuyên Quang và Hà Giang được sáp nhập thành tỉnh Hà Tuyên. Sơn Dương trở thành một trong những huyện trọng điểm kinh tế của Hà Tuyên.

Năm 1991, Hà Tuyên được chia thành hai tỉnh: Tuyên Quang và Hà Giang, Sơn Dương là đơn vị hành chính thuộc Tuyên Quang, bao gồm thị trấn nông trường Tân Trào và 33 xã: Bình Yên, Cấp Tiến, Chi Thiết, Đại Phú, Đông Lợi, Đồng Quý, Đông Thọ, Hào Phú, Hồng Lạc, Hợp Hòa, Hợp Thành, Kháng Nhật, Kỳ Lâm, Lâm Xuyên, Lương Thiện, Minh Thanh, Ninh Lai, Phú Lương, Phúc Ứng, Quyết Thắng, Sơn Nam, Tam Đa, Tân Trào, Thanh Phát, Thiện Kế, Thương Ấm, Trung Yên, Trường Sinh, Tú Thịnh, Tuân Lộ, Văn Phú, Vân Sơn, Vĩnh Lợi.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, thành lập thị trấn Sơn Dương, thị trấn huyện lỵ huyện Sơn Dương trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Kỳ Lâm.

Ngày 15 tháng 7 năm 1999, giải thể thị trấn nông trường Tân Trào. Dân cư thuộc thị trấn nông trường hiện đang sinh sống trên địa bàn các xã Minh Thanh, Tú Thịnh, Phúc Ứng, Bình Yên, Thượng Ấm, Tân Trào và thị trấn Sơn Dương được giao về các xã và thị trấn nói trên quản lý.

Ngày 1 tháng 1 năm 2020, sáp nhập 2 xã: Tuân Lộ và Thanh Phát thành xã Tân Thanh, sáp nhập 2 xã: Sầm Dương và Lâm Xuyên thành xã Trường Sinh.

Huyện Sơn Dương có 1 thị trấn và 30 xã như hiện nay.

Kinh tế
Chủ yếu thu nhập của người dân quanh đây là trồng cây công nghiệp ngắn ngày (trồng mía phục vụ nhà máy đường sơn dương) và một phần trồng cây công nghiệp (trồng rừng).

Di tích
Huyện có di tích lịch sử là chiến khu Tân Trào. Tân Trào cũng là tên của một nông trường chè và một nhà máy chế biến chè của huyện.

Đình Tân Trào: Một ngôi đền nhỏ thờ thần sông, núi của làng Tân Lập. Đình được dựng vào năm Quý Hợi (1923) theo kiểu nhà sàn cột gỗ, ba gian, hai chái, mái nhà lợp lá cọ, sàn lát ván.

Chú thích


title: Roccamandolfi

text:
Roccamandolfi là một đô thị ở tỉnh Isernia trong vùng Molise, có cự ly khoảng 25 km về phía tây nam của Campobasso và khoảng 15 km về phía đông nam của Isernia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.058 và diện tích là 53,9 km².

Roccamandolfi giáp các đô thị: Cantalupo nel Sannio, Castelpizzuto, Gallo Matese, Letino, Longano, San Gregorio Matese, San Massimo, Santa Maria del Molise.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Isernia


title: Pyesia laticornis

text:
Pyesia laticornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Germar miêu tả khoa học năm 1824.

Chú thích

Tham khảo

Pyesia


title: Đại học De La Salle, Manila

text:
Đại học De La Salle (La Salle Taft, hay La Salle) là một trường đại học tư thục thuộc Giáo hội Công giáo Rôma do các sư huynh Dòng La San điều hành; tọa lạc tại Đại lộ Taft, quận Malate của thủ đô Manila, Philippines. Trường được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 1911 bởi các sư huynh Dòng La San Philippines ở Calle Nozaleda, Paco, Manila theo đề xướng của tổng giám mục Jeremiah James Harty. Năm 1921, trường được dời về vị trí hiện nay tại số 2401, Đại lộ Taft. Trường đặc biệt dành riêng cho nam sinh cho đến năm 1973 thì có cả nữ sinh. Trường đào tạo các chương trình đại học trong lĩnh vực: kinh doanh, kinh tế, kỹ thuật, khoa học, giáo dục tổng quát (liberal arts), sư phạm và máy tính. Đây là một thành viên của Hệ thống Đại học ASEAN.

Tham khảo

Xem thêm

 Đại Học Saint Benilde

Manila
De La Salle-Manila
Giáo dục Philippines
Hệ thống đại học ASEAN
Đại học Công giáo tại Philippines
Đ


title: Rhyacophila ebria

text:
Rhyacophila ebria là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Rhyacophila


title: Cuộc vây hãm Odawara (1561)

text:
Cuộc vây hãm Odawara năm 1561, là trận đánh trong thời kỳ Sengoku ở Nhật Bản, là trận đánh đầu tiên trong các cuộc vây hãm sau này sẽ hạ thủ lâu đài chính của gia tộc Hōjō.

Uesugi Kenshin đang ở cao điểm cho chiến dịch chống lại nhà Hōjō, ông đã chiếm được vài lâu đài của họ. Năm 1561 ông bao vây lâu đài Odawara của nhà Hōjō. Quân Uesugi đã đột phá được tuyến phòng thủ, đốt cháy được thành phố. Nhưng chính tòa lâu đài thì không chinh phục nổi; Kenshin rút lui sau hai tháng bao vây. Lý do là vì thiếu quân lương tiếp tế, và việc Takeda Shingen, kẻ thù truyền kiếp của Kenshin lại xuất hiện, đang đe dọa lãnh địa của ông.

Cuộc vây hãm đầu tiên lâu đài Odawara kết thúc.

Tham khảo

Turnbull, Stephen (1998). 'The Samurai Sourcebook'. London: Cassell & Co.

Năm 1561
Chiến trận ở Nhật Bản
Thời kỳ Sengoku
Trận đánh trong thời kỳ Chiến quốc Nhật Bản
Xung đột năm 1561


title: Augochloropsis imperialis

text:
Augochloropsis imperialis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Augochloropsis
Động vật được mô tả năm 1903


title: 24387 Trettel

text:
24387 Trettel (tên chỉ định: 2000 AB174) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 7 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Stephen Jerome Trettel, an American high school student whose electrical và mechanical engineering project won first place ở the 2008 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Salmiech

text:
Salmiech  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Xã của Aveyron


title: Le Sap

text:
Le Sap là một xã trong tỉnh Orne, thuộc vùng hành chính Normandie của nước Pháp, có dân số là 939 người (thời điểm 1999).

Nhân khẩu học

Tham khảo

Xã của Orne


title: Lithophane adipel

text:
Lithophane adipel là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở từ đông nam Hoa Kỳ phía bắc đến Canada, từ các tỉnh biển và các bang đông bắc qua phía tây đến trung bộ Alberta. Tại Alberta, nó chỉ được tìm thấy ở Redwater sands. Một số tác giả xem nó là phân loài của Lithophane lepida.

Sải cánh dài khoảng 42 mm.

Chú thích

Tham khảo
Species info

Liên kết ngoài
==Chú thích==


title: Laura Dundovic

text:
Laura Dundovic (sinh ngày 16 tháng 9 năm 1987 ở Sydney, Úc) là hoa hậu Úc 2008 và đại diện cho Úc tham dự Hoa hậu Hoàn vũ 2008 tại Nha Trang, Việt Nam. Tại đêm chung kết cô đã lọt vào top 10 của cuộc thi. Cô là người gốc Croatia.

Chú thích

Sinh năm 1987
Nhân vật còn sống
Người Sydney


title: Hespera nitididorsata

text:
Hespera nitididorsata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Wang miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Hespera


title: Aphileus lucanoides

text:
Aphileus lucanoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Aphileus


title: La Baume

text:
La Baume là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Geography

It is situated in the High Savoy between Thonon-les-Bains và Morzine. The name La Baume comes from Balma meaning grotto in pre-latin.

Administration

The Mayor of La Baume since March 2008 has been Serge Coffy.

Demography

Places of interest

The 'Barrage du Jotty', is a dam of the lake of Le Jotty shared by the communes of La Vernaz and La Baume.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Agapetus lindus

text:
Agapetus lindus là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Agapetus


title: Lethrinops christyi

text:
Lethrinops christyi là một loài cá thuộc họ Cichlidae, đặc hữu của Malawi, môi trường sống tự nhiên của nó là các hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

Lethrinops
Động vật Malawi


title: Lông

text:
Lông là những sợi cấu tạo từ chất sừng, được mọc ở trên da của loài động vật có vú.

Lông được đặt các tên gọi khác nhau tùy thuộc vào vị trí mọc. Trên đầu, nó được gọi là tóc để bảo vệ đầu. Ở mặt nam giới trưởng thành, nó được gọi là râu. Lông có thể có nhiều màu tùy thuộc chủng tộc hay cá nhân; bao gồm màu đen, màu vàng, màu nâu. Những người già thường có tóc hay râu chuyển sang màu trắng, gọi là tóc bạc hay râu bạc.

Cấu trúc
Tóc là cấu trúc sừng hình sợi dài, dẫn xuất của biểu bì da, bao phủ da đầu của người. Tóc có thành phần chủ yếu là chất sừng keratin chiếm trên 70%, calci, giàu biotin, kẽm, lưu huỳnh và nitơ. Màu và dạng của tóc chính là một dấu hiệu nhân chủng học quan trọng. Tóc có thể mang màu đen, nâu, vàng, hung, bạch kim, đỏ... có thể thẳng, xoăn, uốn sóng...

Màu sắc tóc
Màu sắc tóc do sắc tố melanin có trong tóc quyết định và mang tính chất di truyền. Với thời gian, lượng sắc tố đó sẽ giảm đi và phân số các hạt sắc tố cũng có sự biến đổi. Đây chính là lý do tóc bị bạc. Cũng có trường hợp tóc bị mất sắc số, như những người bị bệnh bạch tạng. Tóc mọc dài do các tế bào nang tóc sinh sản thường xuyên. Những sợi tóc chỉ tồn tại một thời gian rồi rụng, với nam giới trung bình 2 năm, ở nữ giới lâu hơn, khoảng 4 đến 5 năm. Ở mỗi người, trung bình khoảng 50 đến 100 sợi tóc rụng mỗi ngày.

Vòng đời của tóc
Có ba giai đoạn chính:

 Giai đoạn tăng trưởng (anagen): tóc được hình thành và nhú ra khỏi đầu thoát của tuyến dầu quanh nang tóc. Thân tóc xuất hiện và hoàn thiện quá trình sừng hóa phía ngoài. Giai đoạn tăng trưởng kéo dài 2-4 năm ở đàn ông và 3-7 năm ở phụ nữ. Tóc mọc 0,3-0,4mm một ngày và tối đa là 1 cm trong một tháng.
 Giai đoạn dừng tăng trưởng (catagen): trong suốt giai đoạn này, tóc trải qua hàng loạt những thay đổi. Tất cả mọi hoạt động tăng trưởng trong tế bào bầu tóc ngừng lại và co về phía trước. Sự tổng hợp melanin cũng dừng lại. Phần sâu nhất của nang tóc sẽ thoái hóa trong từ 2 đến 3 tuần.
 Giai đoạn thoái hóa (telogen): kéo dài 2-4 tháng. Nang tóc giờ đây chỉ còn là một bộ phận không hoạt động. Bộ phận sinh trưởng nằm sâu dưới lớp da,chân tóc tách khỏi nang bây giờ đã co lại, bắt đầu rụng đi và nhường chỗ cho giai đoạn tăng trưởng của sợi tóc mới, vòng đời mới của tóc bắt đầu.

Chất dinh dưỡng cần cho tóc
 Biotin: được biết tới như vitamin H – rất quan trọng đối với việc phát triển tóc mới, tạo chân tóc khoẻ mạnh và hỗ trợ quá trình tạo tế bào tóc nhanh.
 Vitamin B: bao gồm vitamin B1, B2, B3, B5, B6, B12. B3 và B6 giúp giảm rụng tóc, B5 tăng độ ẩm của tóc, giúp tóc mềm mại. Vitamin B còn có khả năng giúp cơ thể giảm bớt tác hại của stress lên tóc
 Silica: hay silcon là chất dinh dưỡng cần cho cơ thể, đặc biệt là tóc và móng. Có thể bổ sung silica từ các loại đậu, rau quả
 Sắt: giúp cho tóc mọc nhanh
 Kẽm: giúp tóc mọc dày, sợi tóc khỏe, giúp các tế bào ở nang tóc nhận biết sự có mặt của các hormone kích thích tóc tăng trưởng
 Vitamin E
 Vitamin D

Bệnh thường gặp ở tóc

Rụng tóc
Việc rụng tóc xảy ra trong giai đoạn này có thể diễn ra liên tục hay kèm theo việc nhường chỗ cho một sợi tóc mới phát triển phía dưới. Ngay cả một lực kéo rất nhẹ có thể nhổ tóc được mà không hề gây đau đớn, hoàn toàn ngược lại với tóc khi đang ở trong giai đoạn tăng trưởng. Thông thường mỗi người có khoảng 100.000 sợi tóc trên da đầu của mình và tốc độ rụng tóc tương đồng với tốc độ mọc tóc nên số lượng tóc trên đầu gần như duy trì nguyên vẹn.

Tham khảo

Sách chuyên khảo
 Iyengar, B. (1998). The hair follicle is a specialized UV receptor in human skin? Bio Signals Recep, 7(3), 188–194.
 Jablonski, N.G. (2006). Skin: a natural history. Berkley, CA: University of Califiornia Press.
 Rogers, Alan R.; Iltis, David & Wooding, Stephen (2004), "Genetic variation at the MC1R locus and the time since loss of human body hair", Current Anthropology 45 (1): 105–108.
 Tishkoff, S.A. (1996). Global patterns of linkage disequilibrium at the CD4 locus and modern human origins. Science. 271(5254), 1380–1387.

Liên kết ngoài

 How to measure the diameter of your own hair using a laser pointer
 Instant insight
Answers to several questions related to hair from curious kids
How to measure the diameter of your own hair using a laser pointer
Instant insight outlining the chemistry of hair from the Royal Society of Chemistry
Wiktionary "hairsbreadth"
 Tại sao tóc lại bạc

Lớp Thú
Lông
Lông và tóc người


title: Gynoplistia lobulifera

text:
Gynoplistia lobulifera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Arunamalaia banderdewaensis

text:
Arunamalaia là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae. Chi này chỉ gồm loài Arunamalaia banderdewaensis, thường thấy ở Ấn Độ (Arunachal Pradesh).

Chú thích

Tham khảo

Arunamalaia


title: Hợp cốc

text:
Hợp cốc là huyệt vị trên phần mu bàn tay người, thuộc đường kinh đại tràng (thủ dương minh đại tràng kinh).

Vị trí
Khép ngón cái vào ngón trỏ, huyệt Hợp cốc là điểm nằm ngay trên đỉnh của gò cơ nơi hổ khẩu bàn tay. Giữa xương bàn tay thứ nhất và xương bàn tay thứ hai, trong cơ của xương bàn tay thứ nhất, dưới sâu là đầu cơ ngón tay cái, có mạng lưới tĩnh mạch bàn tay, có phân chi nông thần kinh xương cổ tay, dưới sâu có dây thần kinh của xương bàn tay và ngón cái.

Tác dụng
Bấm huyệt Hợp cốc có thể chữa các chứng như mắt mệt, ù tai, cao huyết áp, đau răng, đau họng. Khi châm cứu điều trị cảm mạo nhưng không có mồ hôi thì người ta kết hợp châm cứu huyệt Hợp cốc. Huyệt này còn được dùng để bấm chữa nôn khi đi tàu xe, chữa đau đầu do ngộ độc rượu.

Trong võ thuật, người ta dùng Hợp cốc như là một sinh huyệt, dùng để hồi sinh con người sau khi bị điểm, đả ngất. Hợp cốc, Nhân trung, Thần đạo, Đại chùy là những huyệt vị tối quan trọng khi một võ sư giảng giải về cứu tỉnh cho võ sinh. Những huyệt vị này cũng có thể được dùng để cứu tỉnh người khi bị ngất do các nguyên nhân khác. Ngược lại trong võ thuật khi điểm được vào huyệt này cũng có thể gây đau chóng mặt, bàn tay tê liệt không thể cử động, thâm chí có thể gây tàn phế.

Tham khảo

Kinh đại tràng
Huyệt vị
Châm cứu học
Đông y


title: Egg an der Günz

text:
Egg an der Günz là một đô thị ở huyện Unterallgäu bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Xanthopenthes deliquescus

text:
Xanthopenthes deliquescus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Xanthopenthes


title: Dzerzhinsk, Nga

text:
Dzerzhinsk, Nga (tiếng Nga: Дзержинск) là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Nizhny Novgorod Oblast. Thành phố có dân số 261.334 người (theo điều tra dân số năm 2002. Đây là thành phố lớn thứ 72 của Nga theo dân số năm 2002.

Tham khảo

Thành phố của Nga
Tỉnh Nizhny Novgorod
Thành phố Liên Xô


title: Nusbaum

text:
Nusbaum là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Phú Minh (xã)

text:
Phú Minh là một xã nằm ở phía nam của huyện Sóc Sơn, Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý
Xã Phú Minh có vị trí địa lý:
 Phía Bắc giáp với Sân bay Quốc tế Nội Bài.
 Phía Nam giáp với huyện Đông Anh
 Phía Tây giáp với xã Phú Cường
 Phía Đông giáp với xã Phù Lỗ
Dân cư xã sống tập trung tại 3 thôn: thôn Đoài, thôn Đông, thôn Thắng Lợi và 3 khu dân cư dọc theo Quốc lộ 2.

Người dân Phú Minh sống chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Hiện nay, cùng với những thay đổi từ nghị quyết XX của Đảng bộ xã Phú Minh và sự phấn đấu của nhân dân trong xã mà xã Phú Minh đã thay đổi nhiều. Hiện nay, đường làng ngõ xóm đã được làm bằng gạch và bê tông. Đời sống của nhân dân cũng được cải thiện đáng kể. Năm 2008 cả xã có hơn 80 con em đỗ vào các trường đại học và cao đẳng.
 Sự kiện: Ngày 29 tháng 4 năm 2017, xã Tổ chức kỉ niệm thành Đoàn TNCS của Xã Phú Minh. (2017-2022)

Tham khảo


title: Rhyacophila xayide

text:
Rhyacophila xayide là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Tinodes dehadawate

text:
Tinodes dehadawate là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Tinodes


title: Eugenia myriantha

text:
Eugenia myriantha là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Kochummen, K.M. 1998. Eugenia myriantha. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
M


title: Manado

text:
Manado là thủ phủ của tỉnh Sulawesi Utara của Indonesia. Manado nằm ở vịnh Manado, bao quanh bởi các khu vực núi non. Thành phố có dân số khoảng 600.000 người. Về mặt hành chính, Manado được chia ra làm 5 quận: Wenang, Sario, Malalayang, Molas, and Mapanget.

Lịch sử

Công ty Đông Ấn Hà Lan đã xây dựng một pháo đài ở Manado năm 1658. như các vùng khác ở Đông Indonesia, Manado đã trải qua thời gian bị các nhà truyền đạo Hà Lan bao gồm Riedel và Schwarz truyền Kitô giáo. Hoàng thân Java Diponegoro bị lưu đày ở Manado bởi chính phủ Hà Lan năm 1830. Nhà sinh vật học người Anh Alfred Wallace đã thăm Manado năm 1859, và đã ca ngợi vẻ đẹp đô thị này. Thành phố này bị bom của Đồng Minh phá hoại trong Thế chiến 2. Năm 1958, trụ sở của phong trào phiến quân Permesta được dời đến Manado. Khi Permesta đối đầu với chính phủ bằng các yêu sách cải tổ chính trị, khu vực và kinh tế, Jakarta đã trả lời bằng cách dội bom thành phố tháng 2 năm 1958 và xâu lược thành phố tháng 6 năm 1958.

Du lịch
Là thành phố lớn nhất khu vực này, Monado là điểm trung chuyển du lịch chính của du khách. Sân bay quốc tế Sam Ratulangi của Monado là một trong những cửa ngõ chính của Indonesia với 15.000 khách quốc tế đến quốc gia này thông qua sân bay này năm 2005.Các điểm tham quan xung quanh bao gồm Hồ Tondano, Núi lửa Lokon, Núi lửa Klabat và Núi lửa Mahawu.

Ngôn ngữ
Ngôn ngữ được dân địa phương sử dụng ở Manado và phụ cận được gọi là Manado Malay.

Tham khảo

Ministry of Tourism and Culture Republic of Indonesia - Visitors Arrivals to Indonesia 2000 - 2005

Liên kết ngoài

Khu dân cư ở Bắc Sulawesi
Thành phố của Indonesia
Tỉnh lỵ Indonesia
Huyện lỵ Indonesia


title: Azuragrion granti

text:
Azuragrion granti là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Coenagrionidae. Đây là loài đặc hữu của Yemen. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi, hồ nước ngọt có nước theo mùa, đầm nước ngọt, và ao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 Boudot, J.-P. & Wranik, W. 2005. Azuragrion granti. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Azuragrion


title: Platypria bakeri

text:
Platypria bakeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Platypria


title: Beauchemin

text:
Beauchemin là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 317 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Ceratina ridleyi

text:
Ceratina ridleyi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1910


title: Les Istres-et-Bury

text:
Les Istres-et-Bury  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 84 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Istresetbury


title: Vierville-sur-Mer

text:
Vierville-sur-Mer là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site officiel de la commune
 Vierville-sur-Mer sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Stall, Bezirk Spittal an der Drau

text:
Stall là một thị xã ở huyện Spittal an der Drau bang Carinthia, Áo. Đô thị này có diện tích 96,41 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2005 là 1868 người.

Tham khảo

Đô thị của Kärnten


title: Molophilus wataganensis

text:
Molophilus wataganensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Thygater micheneri

text:
Thygater micheneri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Thygater
Động vật được mô tả năm 1967


title: La Genevroye

text:
La Genevroye là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 336 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Genevroye


title: Frosinone

text:
Frosinone là một đô thị ở vùng Lazio, Italia, là tỉnh lỵ của tỉnh Frosinone. Thành phố này có vị trí cách khoảng 75 km về phía đông nam của Roma gần đường A1 Roma-Napoli Autostrada.

Frosinone nằm trên một ngọn đồi nhìn ra thung lũng sông Sacco bao quanh bởi các dãy núi Ernici và Lepini. Thành phố này là quê hương của các dòng họ Gesuale, Ferrante, Pollo vào thế kỷ 18.

Tham khảo


title: Mesmont, Côte-d'Or

text:
Mesmont là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 448 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: 11202 Teddunham

text:
11202 Teddunham (1999 FA10) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11202 Teddunham

011202
19990322
011202
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: 23315 Navinbrian

text:
23315 Navinbrian là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1957.4273684 ngày (5.36 năm).

Nó được phát hiện ngày 19 tháng 1 năm 2001.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2001


title: USS New Orleans

text:
Năm tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt tên USS New Orleans, theo tên thành phố New Orleans, Louisiana:

 USS New Orleans (1815) là một tàu chiến tuyến đặt lườn năm 1815 nhưng chưa bao giờ hoàn tất cho đến khi bị bán năm 1883
 USS New Orleans (CL-22) là một tàu tuần dương bảo vệ New Orleans(1896) đã phục vụ trong Chiến tranh Tây Ban Nha-Hoa Kỳ và Thế Chiến I
 USS New Orleans (CA-32) là chiếc dẫn đầu của lớp tàu tuần dương hạng nặng New Orleans (1931) đã phục vụ suốt Thế Chiến II
 USS New Orleans (LPH-11) là một tàu tấn công đổ bộ lớp Iwo Jima đưa ra hoạt động năm 1968, ngừng hoạt động năm 1997 và đánh chìm như ṃ̀t mục tiêu năm 2010
 USS New Orleans (LPD-18) là một tàu cảng đổ bộ lớp San Antonio đưa ra hoạt động năm 2007 và hiện vẫn đang phục vụ

Ngoài ra:
 CSS New Orleans là một khẩu đội pháo nổi trên sông Mississippi của phe Liên minh trong cuộc Nội chiến Hoa Kỳ

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: 23204 Arditkroni

text:
23204 Arditkroni là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1297.1240202 ngày (3.55 năm).

Nó được phát hiện ngày 27 tháng 9 năm 2000.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Conus magnottei

text:
Conus magnottei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 14 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 2 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 2 m.

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

M
Động vật được mô tả năm 1987


title: Seebach, Ortenau

text:
Seebach là một thị xã ở huyện Ortenau trong bang Baden-Württemberg nước Đức. Đô thị Seebach, Ortenau có diện tích 19,05 km².

Tham khảo


title: Arthezé

text:
Arthezé là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 32-85 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Quận Wayne, Ohio

text:
Quận Wayne là một quận thuộc tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Ohio.
Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Ohio


title: Chiến tranh Peloponnisos

text:
Chiến tranh Peloponnisos, 431 đến 404 TCN, là một cuộc chiến giữa các thành bang Hy Lạp cổ đại. Liên minh Peloponnisos được lãnh đạo bởi thành bang Sparta đã đánh bại liên minh Delos do Athens dẫn đầu. Các nhà sử học thường chia nó thành ba giai đoạn. Trong giai đoạn đầu tiên, cuộc chiến Archidamius, Sparta phát động cuộc xâm lược Attica lặp đi lặp lại, trong khi Athena phát lợi dụng sức mạnh hải quân để tấn công bờ biển Peloponnesus cố gắng ngăn chặn các dấu hiệu bất ổn trong đế chế, giai đoạn này của cuộc chiến được quyết định năm 421, với hiệp ước hòa bình Nicias. Tuy nhiên hiệp ước đó không có tác dụng được bao lâu khi một cuộc chiến mới lại xảy ra ở Peloponnisos. Sự đối đầu giữa Sparta và một liên minh của Athena là Argos vào năm 418 TCN lại làm bùng lên cuộc chiến. Tại Mantinea, Sparta đã đánh bại liên quân Athen và liên minh của họ. Chiến tranh lại tiếp tục, và Alcibiades đã lên nắm quyền lực tại Athena. Năm 415 TCN Alcibiades đã thuyết phục Quốc hội Athen gửi một lực lượng viễn chinh lớn để tấn công Syracusus ở Sicilia, cuộc xâm lược hoàn toàn thất bại khi toàn bộ lực lượng trên bị tiêu diệt, trong năm 413 TCN. Điều này mở ra giai đoạn cuối của cuộc chiến, thường được gọi là cuộc chiến Decelea, hoặc chiến tranh Ionia. Trong giai đoạn này, Sparta được sự hỗ trợ từ Ba Tư, hỗ trợ các cuộc nổi loạn ở các bang chịu sự ảnh hưởng của Athen ở biển Aegea và Ionia, phá hoại đế chế Athen, và, cuối cùng, lấy đi sự uy quyền của thành phố hải quân. Việc phá tan hạm đội Athen ở Aegospotami đã đánh dấu sự kết thúc cuộc chiến, và Athen đã đầu hàng ngay trong năm sau.

Cuộc chiến phần nào giúp định hình lại thế giới Hy Lạp cổ đại. Trên mức độ quan hệ quốc tế, Athen, thành bang hùng mạnh nhất ở Hy Lạp trước cuộc chiến đã suy sụp hoàn toàn kéo theo cả chế độ dân chủ, trong khi Sparta trở thành thành bang hùng mạnh nhất Hy Lạp. Các tổn thất kinh tế của cuộc chiến đã được cảm nhận trên khắp Hy Lạp; đói nghèo trở nên phổ biến rộng rãi trong Peloponnesus, trong khi Athena thấy bản thân hoàn toàn bị tàn phá, và không bao giờ lấy lại được sự thịnh vượng trước. Cuộc chiến đã rèn được sự tinh vi hơn cho xã hội Hy Lạp, xung đột giữa dân chủ Athena và chủ nghĩa quân phiệt Sparta, mỗi trong số đó ủng hộ thân thiết các phe phái chính trị trong phạm vi bang khác, cuộc nội chiến xảy ra phổ biến trong thế giới Hy Lạp.

Tham khảo

Tham khảo

 Bagnall, Nigel. The Peloponnesian War: Athens, Sparta, And The Struggle For Greece. New York: Thomas Dunne Books, 2006 (hardcover, ISBN 0-312-34215-2).
 Cawkwell, G.L. Thucydides and the Peloponnesian War. London: Routledge, 1997 (hardcover, ISBN 0-415-16430-3; paperback, ISBN 0-415-16552-0).
 Hanson, Victor Davis. A War Like No Other: How the Athenians and Spartans Fought the Peloponnesian War. New York: Random House, 2005 (hardcover, ISBN 1-4000-6095-8); New York: Random House, 2006 (paperback, ISBN 0-8129-6970-7).
 Heftner, Herbert. Der oligarchische Umsturz des Jahres 411 v. Chr. und die Herrschaft der Vierhundert in Athen: Quellenkritische und historische Untersuchungen. Frankfurt am Main: Peter Lang, 2001 (ISBN 3-631-37970-6).
 Hutchinson, Godfrey. Attrition: Aspects of Command in the Peloponnesian War. Stroud, Gloucestershire, UK: Tempus Publishing, 2006 (hardcover, ISBN 1-86227-323-5).
 Kagan, Donald:
 The Outbreak of the Peloponnesian War. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1969 (hardcover, ISBN 0-8014-0501-7); 1989 (paperback, ISBN 0-8014-9556-3).
 The Archidamian War. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1974 (hardcover, ISBN 0-8014-0889-X); 1990 (paperback, ISBN 0-8014-9714-0).
 The Peace of Nicias and the Sicilian Expedition. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1981 (hardcover, ISBN 0-8014-1367-2); 1991 (paperback, ISBN 0-8014-9940-2).
 The Fall of the Athenian Empire. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1987 (hardcover, ISBN 0-8014-1935-2); 1991 (paperback, ISBN 0-8014-9984-4).
 The Peloponnesian War. New York: Viking, 2003 (hardcover, ISBN 0-670-03211-5); New York: Penguin, 2004 (paperback, ISBN 0-14-200437-5); a one-volume version of his earlier tetralogy.
 Kallet, Lisa. Money and the Corrosion of Power in Thucydides: The Sicilian Expedition and its Aftermath. Berkeley: University of California Press, 2001 (hardcover, ISBN 0-520-22984-3).
 Krentz, Peter. The Thirty at Athens. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1982 (hardcover, ISBN 0-8014-1450-4).
 The Landmark Thucydides: A Comprehensive Guide to the Peloponnesian War, edited by Robert B. Strassler. New York: The Free Press, 1996 (hardcover, ISBN 0-684-82815-4); 1998 (paperback, ISBN 0-684-82790-5).

Liên kết ngoài

 LibriVox: The History of the Peloponnesian War (Public Domain Audiobooks in the USA - 20:57:23 hours, at least 603.7 MB)
 Richard Crawley, The History of the Peloponnesian War (Translation of Thukydides' books – in Project Gutenberg)
 Cuộc chiến Peloponnesus
 Chiến tranh Peloponnesus tại Lycurgus.org

Hy Lạp cổ đại


title: Sceloenopla fraterna

text:
Sceloenopla fraterna là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Sceloenopla


title: Nguyên Thái Tông

text:
Nguyên Thái Tông (chữ Hán:元太宗) có thể là những vị khả hãn Mông Cổ sau:

Danh sách
Nguyên Thái Tông Bột Nhi Chỉ Cân Oa Khoát Đài
Bắc Nguyên Thái Tông Thoát Thoát Bất Hoa

Xem thêm
Thái Tông
Hán Thái Tông
Lương Thái Tông
Tống Thái Tông
Lý Thái Tông
Kim Thái Tông

Miếu hiệu


title: Parvathipuram

text:
Parvathipuram là một thành phố và khu đô thị của quận Vizianagaram thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Parvathipuram có dân số 49.692 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Parvathipuram có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 57%. Tại Parvathipuram, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Andhra Pradesh


title: Maillezais (tổng)

text:
Tổng Maillezais là một tổng, nằm ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire.

Các xã
Tổng Maillezais bao gồm các xã sau:
 Maillezais (thủ phủ): 934 người (1999)
 Benet: 3 202 người (1999)
 Bouillé-Courdault: 457 người (2004)
 Damvix: 705 người (1999)
 Doix: 793 người (1999)
 Liez: 225 người (1999)
 Maillé: 730 người (2004)
 Le Mazeau: 439 người (1999)
 Saint-Pierre-le-Vieux: 922 người (2005)
 Saint-Sigismond: 326 người (2004)
 Vix: 1 684 người (2005)

Tham khảo

Maillezais


title: 11537 Guericke

text:
11537 Guericke (1992 HY6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 4 năm 1992 bởi F. Borngen ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11537 Guericke

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Megachile barkeri

text:
Megachile barkeri là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1920


title: Nyctiophylax sarug

text:
Nyctiophylax sarug là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Nyctiophylax


title: Kỷ bá Mỗi Vong

text:
Kỷ bá Mỗi Vong (chữ Hán: 杞伯每亡), là vị vua thứ năm của nước Kỷ - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông tên tự là Mỗi Vong. Kỷ bá Mỗi Vong không được sử sách đề cập mà được giới sử học Trung Quốc xác định qua kết quả khảo cổ vào các thời Đạo Quang, Quang Tự nhà Thanh và thời hiện đại trong thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21. Các cổ vật bằng đồng được khai quật tại Tân Thái với các chữ khắc (kim văn) đề cập tới Kỷ bá Mỗi Vong.

Không rõ ông quan hệ thế nào với các vua Kỷ trước và sau. Sử ký ghi: sau Kỷ Mưu Thú công tới con là Kỷ Vũ công.

Xem thêm
 Kỷ (nước)
 Kỷ Vũ công
 Kỷ Mưu Thú công

Tham khảo

Vua nước Kỷ
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: 7117 Claudius

text:
7117 Claudius (1988 CA1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 2 năm 1988 bởi F. Borngen ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7117 Claudius

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Freimut Börngen
Thiên thể phát hiện năm 1988


title: Cassida algirica

text:
Cassida algirica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lucas miêu tả khoa học năm 1849.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Nicrophorus sausai

text:
{{Bảng phân loại
| name = Nicrophorus sausai
| image =
| image_caption =
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| ordo = Coleoptera
| familia = Silphidae
| subfamilia = Nicrophorinae
| tribus = Nicrophorini
| genus = Nicrophorus
| species = N. sausai
| binomial = Nicrophorus sausai| binomial_authority = Růžička, Háva & Schneider, 2000
}}Nicrophorus sausai''' là một loài bọ cánh cứng trong họ Silphidae được miêu tả bởi Jan Růžička, Jirí Háva và J. Schneider in 2000.

Tham khảo

http://collections2.eeb.uconn.edu/nicroweb/PDFs/Sikes_et_al_2002.pdf

Nicrophorus


title: Hydropsyche malassanka

text:
Hydropsyche malassanka là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Aspitates orciferaria

text:
Aspitates orciferaria là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Loài này có ở vùng vực của dãy núi Ural và miền bắc của Bắc Mỹ.

Phụ loài
Aspitates orciferaria orciferaria
Aspitates orciferaria baffinensis (Munroe, 1963)
Aspitates orciferaria churchillensis (Munroe, 1963)
Aspitates orciferaria occidentalis (Munroe, 1963)

Chú thích

Tham khảo

Aspitates
Động vật được mô tả năm 1862
Aspitatini
Bướm đêm Châu Âu
Bướm đêm Bắc Mỹ


title: Cát (định hướng)

text:
Cát có thể là tên của:
 Cát, một loại vật chất.
 Huyện Cát, một huyện thuộc địa cấp thị Lâm Phần, tỉnh Sơn Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
 Họ Cát, họ người Á Đông.
 Tên gọi tắt của tỉnh Cát Lâm, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.


title: Corbarieu

text:
Corbarieu là một xã của tỉnh Tarn-et-Garonne, thuộc vùng Occitanie, miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Tarn-et-Garonne

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Asota circularis

text:
Asota circularis là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Papua New Guinea.

Liên kết ngoài
 Species info

Chú thích

Asota


title: Melanotus carbonarius

text:
Melanotus carbonarius là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Rubik's 360

text:
Rubik's 360 là phát minh mới của nhà phát minh Ernõ Rubik, được trình làng lần đầu vào ngày 5 tháng 2 năm 2009 tại Hội chợ đồ chơi Quốc tế Nuremberg. Đây là phiên bản Rubik duy nhất không thể tháo ra để giải.

Cách chơi
Đồ chơi này gồm hai quả cầu rỗng đồng tâm được lồng vào nhau. Quả cầu trong có đục 2 lỗ. Quả cầu ngoài có tám cái núm và được gắn vào chân đế. Trong số đó có 2 núm dùng để di chuyển hai quả cầu (chủ yếu là xoay), sáu núm còn lại được tô bởi 6 màu khác nhau để chứa 6 viên bi có màu tương ứng.
Trò chơi bắt đầu khi 6 viên bi nằm ở trong quả cầu trong. Để chơi, người chơi phải xoay 2 quả cầu để đưa các viên bi về đúng vị trí các núm ở quả cầu ngoài. Nếu cả sáu viên đều nằm đúng vị trí thì quá trình giải kết thúc.

Tham khảo

Trò chơi trí tuệ
Lập phương Rubik
Đồ chơi giáo dục
Trò chơi đố
Phát minh của Hungary


title: Cyrtonota lateralis

text:
Cyrtonota lateralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1758.

Chú thích

Tham khảo

Cyrtonota


title: Liêu Hóa

text:
Liêu Hóa (, ? – 264), tên cũ là Liêu Thuần (廖淳), tự Nguyên Kiệm (元儉), là tướng lĩnh Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời
Liêu Hóa vốn là một thư lại ở Kinh Châu, theo Quan Vũ khi đã trung tuần. Sau khi Quan Vũ thất bại ở trận Phàn Thành, Liêu Hóa bị quân Đông Ngô bắt được. Để trở về với chủ mình là Lưu Bị, ông đã dàn dựng và khiến cho mọi người tin rằng ông đã chết. Thực ra, ông đã đưa mẹ ông chạy thẳng về phía tây, và gặp Lưu Bị khi đó đang dẫn quân đánh Đông Ngô báo thù cho Quan Vũ.

Sau khi Lưu Bị mất ở thành Bạch Đế, Hóa làm cố vấn cho thừa tướng Gia Cát Lượng.

Liêu Hóa sau đó đã tham gia nhiều trận đánh trong chiến dịch Bắc phạt.

Sau khi Hậu chủ hàng Ngụy, Liêu Hóa bị áp về Lạc Dương, nhưng được nửa đường thì mất.

Trong Tam quốc diễn nghĩa
Trong Tam Quốc diễn nghĩa, Liêu Hóa từng tham gia khởi nghĩa Khăn Vàng. Khi Trương Giác chết, Liêu Hóa lên núi làm sơn tặc.

Sau này khi Quan Vũ bỏ Tào Tháo về với Lưu Bị. Tào Tháo nghe tin thì đuổi theo tiễn Quan Vũ. Quan Vũ cho đoàn xe My phu nhân và Cam phu nhân đi trước rồi ở lại chặn Tào Tháo. Tào Tháo tặng Quan Vũ chiến bào và Quan Vũ tiếp tục hành trình. Lúc này đoàn xe bị bọn sơn tặc của Liêu Hóa bắt. Liêu Hóa bất ngờ chuyện này và thấy thuộc hạ định làm nhục nhị tẩu thì giết chúng đi. Liêu Hóa hỏi quân lính mới biết là Quan Vũ về với Lưu Bị, đây là nhị tẩu. Bọn thuộc hạ của Liêu Hóa đòi giết vợ Lưu Bị thì Liêu Hóa giết nốt đi và đưa đoàn xe trả lại cho Quan Vũ. Quan Vũ rất cảm kích. Liêu Hóa xin theo hầu Quan Vũ nhưng Quan Vũ từ chối. Liêu Hóa đành trở về.

Lúc Lưu Bị và Quan Vũ, Trương Phi đóng quân tại Nhữ Nam, Liêu Hóa đến đầu quân và được Quan Vũ đón nhận. Từ đây ông trở thành tướng lĩnh của Quan Vũ và lập công cho Lưu Dự Châu (Lưu Bị).

Khi Quan Vũ bị vây ở trận Phàn Thành, đã sai Liêu Hóa đến Thượng Dung cầu cứu Lưu Phong, Mạnh Đạt. Nhưng Lưu, Mạnh đã từ chối đưa quân đến tiếp viện. Liêu Hóa tức giận chửi mắng một hồi rồi về Thành Đô cầu cứu Hán Trung Vương.

Hán Trung Vương ra lệnh xử tử Lưu Phong và lên ngôi vua, lập ra Thục Hán. Lưu Bị mang quân đánh Đông Ngô báo thù cho Quan Vũ. Liêu Hóa có tham chiến, đánh tan hơn 40 trại tại Kinh Châu, băng qua Hồ Khẩu, đến Nam Củng. Trong chương 81, La Quán Trung khi nêu các tướng tham gia chuẩn bị trận chiến phạt Ngô của Lưu Bị thì đã viết tên Liêu Hóa thành Liêu Thuần (tên thật). Các dịch giả khi dịch sang tiếng Việt đã dịch sai thành Trương Thuần như một nhân vật mới.

Liêu Hóa tham gia nhiều trận đánh trong chiến dịch Bắc phạt của Khổng Minh.

Năm 263, tướng Ngụy là Chung Hội và Đặng Ngải đánh Hán Trung của nước Thục. Lúc thành bị phá thì các tướng Thục lần lượt tự sát, số thì xông ra ngoài tử chiến. Liêu Hóa cũng tuốt kiếm tự vẫn, giữ lòng trung thành với đất nước, không hàng địch nhưng không thành . Về sau vì lo lắng nên qua đời.

Tham khảo

 三國演義 第八十一回
 Trần Thọ, Bùi Tùng Chi, Tam Quốc chí, Thục thư, Tông Dự truyện, phụ chép Liệu Hóa.

Năm sinh không rõ
Mất năm 264
Nhân vật quân sự Thục Hán
Người Hồ Bắc
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Nhân vật chính trị Tam Quốc


title: 3184 Raab

text:
3184 Raab (1949 QC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 8 năm 1949 bởi E. L. Johnson ở Johannesburg (UO).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3184 Raab

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1949


title: 15329 Sabena

text:
15329 Sabena (1993 SN7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 9 năm 1993 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15329 Sabena

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Honerath

text:
Honerath là một đô thị thuộc huyện Ahrweiler, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Honerath có diện tích 2,01 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 210 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz


title: Sân bay quốc tế Ministro Victor Konder

text:
Sân bay quốc tế Ministro Victor Konder  () là một sân bay ở thành phố Navegantes, bang Santa Catarina ở Brasil. Sân bay này cũng có tên Sân bay quốc tế Navegantes ().

Các hãng hàng không và các điểm đến
Gol Transportes Aéreos (São Paulo-Congonhas)
TAM Airlines (São Paulo-Congonhas)

Xem thêm
Danh sách sân bay Brasil

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Aeroporto Internacional de Navegantes - Ministro Victor Konder  tại INFRAERO

Ministro Victor Konder


title: Tipula mitophora

text:
Tipula mitophora là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Feillens

text:
Feillens là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: 1199 Geldonia

text:
1199 Geldonia (1931 RF) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 9 năm 1931 bởi Eugène Joseph Delporte ở Uccle. Nó được đặt theo tên Latin của Jodoigne, nơi sinh của Eugène Joseph Delporte.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1199 Geldonia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1931


title: Nghĩa Thành (định hướng)

text:
Nghĩa Thành có thể là:

 Phường Nghĩa Thành, thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông
 Xã Nghĩa Thành, huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
 Xã Nghĩa Thành, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định
 Xã Nghĩa Thành, huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An.


title: Báo đốm

text:
Báo đốm (danh pháp khoa học: Panthera onca) là một trong năm loài lớn nhất của Họ Mèo bên cạnh sư tử, hổ, báo hoa mai và báo tuyết, và loài duy nhất trong số năm loài này có nguồn gốc từ khu vực châu Mỹ. Phạm vi hiện tại của báo đốm kéo dài từ Tây Nam Hoa Kỳ và Mexico ở Bắc Mỹ, qua phần lớn Trung Mỹ, và phía nam đến Paraguay và miền bắc Argentina ở Nam Mỹ. Mặc dù có những cá thể riêng biệt hiện đang sống ở phía tây Hoa Kỳ, loài này phần lớn đã bị tuyệt chủng khỏi Hoa Kỳ kể từ đầu thế kỷ 20. Chúng được liệt kê là loài sắp bị đe dọa trong Sách Đỏ IUCN; và số lượng của chúng đang giảm dần. Các mối đe dọa bao gồm bị mất và phân mảnh môi trường sống. Báo đốm còn là loài mèo lớn nhất châu Mỹ, và là loài có kích thước lớn thứ ba trong Họ Mèo (chỉ sau hổ và sư tử), chúng là loài mèo có lực cắn mạnh nhất và có phương pháp tấn công vào đầu nạn nhân thay vì cổ họng.

Mặc dù báo đốm có ngoại hình gần giống như báo hoa mai (leopard) và có quan hệ họ hàng gần với loài này, chúng cũng rất giỏi leo trèo, nhưng có các tập tính gần với hổ hơn (nhất là tập tính thích nước). Sự khác biệt dễ nhận thấy giữa báo đốm và báo hoa mai ở chỗ là chúng có kích thước lớn hơn và chắc nịch hơn, ngoài ra các khoanh đốm của báo đốm to hơn và bên trong khoanh đốm có các chấm đen vì vậy mới gọi là báo "đốm", chúng cũng có cặp chân ngắn và lùn hơn, đuôi ngắn hơn so với loài báo hoa mai vốn có thân hình dong dỏng cao và đuôi dài hơn, các khoanh đốm của báo hoa mai chụm lại giống như hình bông hoa mai.

Báo đốm sống trên một loạt các địa hình có rừng và những nơi có không gian mở, nhưng môi trường sống ưa thích của chúng là rừng lá rộng ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới, đầm lầy và các khu vực nhiều cây cối. Báo đốm thích bơi lội và phần lớn là loài săn mồi đơn độc, tấn công mục tiêu theo kiểu tận dụng cơ hội, rình rập và phục kích, là động vật đứng đầu chuỗi thức ăn ở nơi mà chúng sinh sống. Là một loài chủ chốt, chúng đóng một vai trò quan trọng trong việc ổn định hệ sinh thái và điều chỉnh quần thể con mồi.

Trong khi thương mại quốc tế về báo đốm hoặc các bộ phận cơ thể của chúng bị cấm khai thác, những cá thể vẫn thường xuyên bị giết, đặc biệt là trong các cuộc xung đột với chủ trang trại và nông dân ở Nam Mỹ. Mặc dù số lượng có giảm, phạm vi của chúng vẫn còn lớn. Với sự phân bố lịch sử của chúng, loài báo đốm đã nổi bật trong thần thoại của nhiều nền văn hóa bản địa Mỹ, bao gồm cả những văn minh Maya và Aztec.

Từ nguyên
Trong tiếng Anh, từ 'jaguar''' được cho là có nguồn gốc từ tiếng Tupian (một ngôn ngữ Nam Mỹ) yaguara, có nghĩa là "thú săn mồi". Từ này được nhập vào tiếng Anh có lẽ thông qua ngôn ngữ thương mại của người Amazon Tupinambá, thông qua tiếng Bồ Đào Nha jaguar.. Tên nguyên thủy và có gốc hoàn toàn bản xứ của loài này là yaguareté, nghĩa là "thú dữ tợn thực sự", với hậu tố -eté có nghĩa là "thực sự". Kỳ lạ thay là từ jaguar có nghĩa là "chó" trong tiếng Guarani (một ngôn ngữ Nam Mỹ nữa đã giúp tạo nên tên loài này). Jaguar cũng là tước hiệu của hoàng tử hay công chúa hay của vua đang cai trị của người Maya chẳng hạn như của bộ tộc Lenca.

Trong tiếng Tây Ban Nha của Mexico, biệt danh của nó là el tigre: Người Tây Ban Nha thế kỷ 16 không có từ bản địa trong ngôn ngữ của họ cho loài báo đốm, nhỏ hơn một con sư tử, nhưng lớn hơn một con báo, cũng chưa từng gặp nó ở Cựu Thế giới, và được đặt tên như vậy nó theo sau con hổ, vì sự hung dữ của nó đã được biết đến với chúng thông qua các tác phẩm La Mã và văn học nổi tiếng trong thời Phục hưng.

Onca là onça của Bồ Đào Nha, với cây tuyết tùng rơi vì lý do đánh máy, được tìm thấy trong tiếng Anh là ounce cho báo tuyết, Panthera uncia. Nó bắt nguồn từ tiếng Latin lyncea lynx, với chữ L nhầm lẫn với bài viết xác định (tiếng Ý lonza, tiếng Pháp cổ)

Do hoa văn trên người nó tương đối giống loài báo hoa mai, thể hình gần giống loài hổ, và rất nhiều người châu Mỹ chưa từng nhìn thấy hổ và báo hoa mai chính cống, nên đã gọi nó là Hổ châu Mỹ (Amerikanischer Tiger) hoặc Báo châu Mỹ. Hai cái tên này được sử dụng đến tận ngày nay. Ở Mỹ, chúng cũng thường được gọi là hổ châu Mỹ để phân biệt với những con báo Mỹ nhỏ hơn hoặc báo sư tử, mà cũng đã được tìm thấy ở Louisiana vào thời điểm đó.

Tiến hóa

Báo đốm là thành viên Tân Thế giới duy nhất còn tồn tại của chi Panthera. Kết quả phân tích DNA cho thấy sư tử, hổ, báo hoa mai, báo đốm, báo tuyết và báo gấm có chung một tổ tiên, và nhóm này có từ sáu đến mười triệu năm tuổi; hồ sơ hóa thạch chỉ ra sự xuất hiện của Panthera chỉ hai đến 3,8 triệu năm trước. Panthera được cho là đã phát triển ở châu Á. Loài báo đốm được cho là đã chuyển hướng từ một tổ tiên chung của loài Panthera ít nhất 1,5 triệu năm trước và đã xâm nhập vào lục địa Mỹ ở Pleistocene sớm qua Beringia, cây cầu trên đất liền từng bắc qua eo biển Bering. Kết quả phân tích DNA ti thể của báo đốm cho thấy dòng dõi của loài đã tiến hóa từ 280.000 đến 510.000 năm trước.

Các nghiên cứu phát sinh gen nói chung đã chỉ ra rằng báo đốm (Neofelis nebulosa) là cơ sở cho nhóm này. Vị trí của các loài còn lại khác nhau giữa các nghiên cứu và có hiệu quả chưa được giải quyết.

Dựa trên bằng chứng hình thái học, nhà động vật học người Anh Reginald Innes Pocock kết luận rằng loài báo đốm có liên quan chặt chẽ nhất với báo hoa.
Tuy nhiên, bằng chứng DNA là không thuyết phục và vị trí của báo đốm so với các loài khác thay đổi giữa các nghiên cứu. Hóa thạch của các loài Panthera đã tuyệt chủng, như báo đốm châu Âu (Panthera gombaszoegensis) và sư tử Bắc Mỹ (Panthera atrox), cho thấy đặc điểm của cả sư tử và báo đốm.

Phân loài
Năm 1758, Carl Linnaeus đã mô tả con báo đốm trong tác phẩm Systema Naturae và đặt cho nó cái tên khoa học Felis onca. Trong thế kỷ 19 và 20, một số mẫu vật báo đốm đã hình thành cơ sở cho các mô tả phân loài. Năm 1939, Reginald Innes Pocock đã công nhận tám phân loài dựa trên nguồn gốc địa lý và hình thái hộp sọ của các mẫu vật này. Pocock đã không có quyền truy cập vào các mẫu vật động vật học đủ để đánh giá phê bình tình trạng phân loài của chúng, nhưng bày tỏ nghi ngờ về tình trạng của một số loài. Sau này xem xét công việc của mình đề nghị chỉ có ba phân loài nên được công nhận. Mô tả của P. o. palustris dựa trên hộp sọ hóa thạch. Tác giả của các loài động vật có vú trên thế giới liệt kê chín phân loài và cả P. o. palustris hoặc P. o. paraguensis riêng biệt.

Kết quả nghiên cứu hình thái và di truyền học cho thấy một biến thể phía nam clinal giữa các quần thể, nhưng không có bằng chứng cho sự khác biệt phân loài. Một nghiên cứu chi tiết hơn sau đó đã xác nhận cấu trúc số lượng dự đoán trong quần thể báo đốm ở Colombia.

Những người đánh giá Sách Đỏ IUCN cho các loài và thành viên của Nhóm Chuyên gia thú họ Mèo không công nhận bất kỳ phân loài báo đốm nào là hợp lệ. Bảng dưới đây dựa trên phân loại trước đây của các loài được cung cấp trong các loài động vật có vú trên thế giới.

Đặc điểm

Báo đốm là một loài động vật nhỏ gọn và cơ bắp. Đây là loài mèo lớn nhất có nguồn gốc từ châu Mỹ và lớn thứ ba trên thế giới, chỉ sau kích thước của hổ và sư tử. Bộ lông của nó thường có màu vàng hung, nhưng có màu từ nâu đỏ, đối với hầu hết cơ thể. Vùng bụng có màu trắng. Bộ lông được phủ bằng những khoanh đốm để ngụy trang dưới ánh sáng mờ ảo của môi trường sống trong rừng. Các đốm và hình dạng của chúng khác nhau giữa các loài báo đốm riêng lẻ: khoanh đốm có thể bao gồm một hoặc một vài hoa thị. Các đốm trên đầu và cổ nói chung là khá lớn, cũng như các đốm trên đuôi, nơi chúng có thể hợp nhất để tạo thành một dải. Báo đốm rừng thường tối hơn và nhỏ hơn đáng kể so với những con ở khu vực mở, có thể là do số lượng nhỏ con mồi ăn cỏ lớn trong khu vực rừng.

Kích thước và trọng lượng của chúng thay đổi đáng kể: trọng lượng thường nằm trong khoảng 56-96 kg (123-212 lb). Những con đực to lớn đặc biệt đã được ghi nhận có trọng lượng lên tới 158 kg (348 lb). Con cái nhỏ nhất nặng khoảng 36 kg (79 lb). Con cái thường nhỏ hơn 10-20% so với con đực. Chiều dài, từ mũi đến cuối đuôi, thay đổi từ 1,12 đến 1,85 m (3,7 đến 6,1 ft). Báo đốm có đuôi ngắn nhất trong số loài con mèo lớn, dài 45 đến 75 cm (18 đến 30 in). Chân cũng ngắn, nhưng rắn chắc và mạnh mẽ, ngắn hơn đáng kể khi so sánh với một con hổ nhỏ hoặc sư tử trong một phạm vi trọng lượng tương tự. Báo đốm đứng cao 63 đến 76 cm (25 đến 30 in) tính từ vai.

Sự thay đổi kích thước hơn nữa đã được quan sát giữa các khu vực và môi trường sống, với kích thước có xu hướng tăng dần từ Bắc xuống Nam. Báo đốm Mexico trong Khu dự trữ sinh quyển Chamela-Cuixmala trên bờ biển Thái Bình Dương chỉ nặng khoảng 50 kg (110 lb), có kích thước tương đương một con báo sư tử. Báo đốm Nam Mỹ ở Venezuela hoặc Brazil lớn hơn nhiều với trọng lượng trung bình khoảng 95 kg (209 lb) ở con đực và khoảng 56-78 kg (123-172 lb) ở con cái.

Một cấu trúc chân tay ngắn và chắc nịch làm cho báo đốm trở nên cừ khôi trong việc leo trèo, bò và bơi. Đầu chắc và bộ hàm cực kỳ mạnh mẽ, nó có lực cắn mạnh nhất trong các loài họ mèo, hơn cả hổ và sư tử. Một con báo đốm nặng 100 kg (220 lb) có thể cắn với lực 503,6 kgf (1.110 lbf) ở răng nanh và 705,8 kgf (1.556 lbf) ở rãnh răng cưa. Điều này cho phép nó xuyên thủng da của các loài bò sát và mai rùa. Một nghiên cứu so sánh về lực cắn được điều chỉnh theo kích thước cơ thể đã xếp nó là thú họ mèo hàng đầu, bên cạnh báo gấm và trước cả hổ và sư tử. Đã có một báo cáo rằng "một con báo đốm có thể kéo một con bò 800 lb (360 kg) 25 ft (7.6 m) trong hàm của nó và nghiền nát cả những khúc xương nặng nhất".

Mặc dù báo đốm gần giống với báo hoa, nhưng nó thường rắn chắc và nặng hơn, và hai loài động vật có thể được phân biệt bằng các khoanh đốm của chúng: các khoanh đốm trên bộ lông của báo đốm lớn hơn, số lượng ít hơn, thường tối hơn và có các đường dày hơn và các đốm nhỏ ở giữa mà báo hoa mai thiếu. Báo đốm cũng có đầu tròn hơn và chân ngắn hơn so với báo hoa.

Sự khác biệt về màu sắc

Nếu báo bị nhiễm hắc tố thì nó có thể sinh ra các báo con hoàn toàn đen (mặc dù khi nhìn gần vẫn thấy các đốm). Các con này được gọi là báo đen, nhưng đây không phải là một loài riêng biệt. Hình thái màu đen ít phổ biến hơn hình thái đốm, ước tính xảy ra ở khoảng 6% số lượng báo đốm Nam Mỹ. Ở vùng Sierra Madre Occidental của Mexico, con báo đốm có lông đen đầu tiên được ghi nhận vào năm 2004. Báo đốm đen cũng được chụp ảnh ở Khu bảo tồn sinh học Alberto Manuel Brenes của Costa Rica, trên vùng núi của Cordillera de Talamanca, trong Vườn quốc gia Barbilla và ở phía đông Panama.

Một số bằng chứng chỉ ra rằng các alen hắc tố chiếm ưu thế và được hỗ trợ bởi chọn lọc tự nhiên. Các hình thức màu đen có thể là một ví dụ về lợi thế dị hợp tử; trong điều kiện nuôi nhốt chưa được kết luận về điều này. Báo đốm hắc tố (hay báo đốm "đen") xuất hiện chủ yếu ở các vùng của Nam Mỹ, và hầu như không được biết đến trong các quần thể hoang dã cư trú ở khu vực cận nhiệt đới và ôn đới của Bắc Mỹ; chúng chưa bao giờ được ghi nhận ở phía bắc Isthmus of Tehugeepec của Mexico.

Các cá thể bạch tạng cực hiếm, đôi khi được gọi là báo đốm trắng, cũng xảy ra giữa các loài báo đốm, như với những con mèo lớn khác. Như thường lệ với nhiễm bạch tố trong tự nhiên, lựa chọn giữ tần số gần với tốc độ đột biến.

Phân bố

Hiện tại, phạm vi của loài báo đốm kéo dài từ Mexico qua Trung Mỹ đến Nam Mỹ, bao gồm phần lớn vùng rừng mưa Amazon của Brazil. Các quốc gia nằm trong phạm vi này là Argentina, Belize, Bolivia, Colombia, Costa Rica (đặc biệt trên Bán đảo Osa), Ecuador, Guiana thuộc Pháp, Guatemala, Guyana, Honduras, Nicaragua, Panama, Paraguay, Peru, Suriname, Hoa Kỳ và Venezuela. Nó hiện đã tuyệt chủng cục bộ ở El Salvador và Uruguay.

Báo đốm đã là một con mèo Mỹ kể từ khi đi qua cầu Beringia trong thế Pleistocene; tổ tiên ban đầu của chúng là Panthera onca augusta, nó lớn hơn những con báo đương đại. Nó xuất hiện trong Khu bảo tồn Động vật hoang dã Cockscomb rộng 400 km² ở Belize, Khu dự trữ sinh quyển Sian Ka'an có diện tích 5.300 km² ở Mexico, vườn quốc gia Manu rộng khoảng 15.000 km² ở Peru, Công viên quốc gia Xingu rộng khoảng 26.000 km² ở Brazil và nhiều khu bảo tồn khác trên khắp phạm vi của nó ở Brazil.

Việc đưa Hoa Kỳ vào danh sách dựa trên những lần nhìn thấy thường xuyên ở phía tây nam, đặc biệt là ở Arizona, New Mexico và Texas. . Có những bức vẽ bằng đá được tạo bởi Hopi, Anasazi và Pueblo trên khắp các vùng sa mạc và chaparral. Có những ghi chép về con thú được bán với tấm da của nó ở vùng lân cận San Antonio, Texas với giá 18 đô la vào giữa thế kỷ 19 và có những ghi chép từ trước khi California là một tiểu bang phù hợp với những mô tả về con báo này.

Vào đầu thế kỷ 20, phạm vi của loài báo đốm kéo dài đến tận phía bắc như Grand Canyon và có thể cả Colorado, và xa về phía tây như Monterey ở Bắc California. Báo đốm là một loài được bảo vệ ở Hoa Kỳ theo Đạo luật về các loài có nguy cơ tuyệt chủng, đã ngăn chặn việc bắn con vật để lấy da của nó. Da của báo đốm cũng bị chính phủ Hoa Kỳ coi là hàng lậu bất hợp pháp và mặt khác, người Mỹ đã ngừng mặc áo khoác lông làm từ xương chậu của báo khi công dân nhận thức được hoàn cảnh quốc tế của chúng. Thật không may, việc ngừng săn bắn đã đến quá muộn để cứu quần thể báo đốm khỏi bị suy giảm và không có chú báo con nào được sinh ra ở phía bên kia biên giới México - Hoa Kỳ trong nhiều thế hệ.

Vào năm 1996 và từ năm 2004 trở đi, các hướng dẫn viên săn bắn và các quan chức động vật hoang dã ở Arizona đã chụp ảnh và ghi lại những con báo đốm ở phía nam của bang. Từ năm 2004 đến 2007, hai hoặc ba con báo đốm đã được báo cáo bởi các nhà nghiên cứu xung quanh Khu bảo tồn động vật hoang dã quốc gia Buenos Aires ở miền nam Arizona. Một trong số chúng, được gọi là 'Macho B', đã được chụp ảnh trước đó vào năm 1996 trong khu vực. Để bất kỳ quần thể báo đốm nào ở Mỹ phát triển mạnh, việc bảo vệ chúng khỏi bị săn giết, một số lượng con mồi dồi dào và kết nối với quần thể ở Mexico là điều cần thiết. Vào tháng 2 năm 2009, một con báo đốm nặng 53,5 kg (118 lb) đã bị bắt, thu thanh và phát hành tại một khu vực phía tây nam của thành phố Tucson, Arizona; đây là phía bắc xa hơn so với dự kiến trước đây và đại diện cho một dấu hiệu có thể có một quần thể báo đốm sinh sản vĩnh viễn ở phía nam Arizona. Con vật sau đó được xác nhận là cùng một cá thể đực ('Macho B') được chụp vào năm 2004. Vào ngày 2 tháng 3 năm 2009, Macho B đã bị bắt lại và tiêu hủy sau khi nó được phát hiện đang bị suy thận; Con vật được cho là 16 tuổi, già hơn bất kỳ con báo đốm hoang dã nào được biết đến.

Hoàn thành bức tường biên giới Hoa Kỳ-Mexico như đề xuất hiện tại sẽ làm giảm khả năng sống sót của bất kỳ cá thể nào đang sống tại Hoa Kỳ, bằng cách giảm dòng gen với quần thể Mexico và ngăn chặn sự mở rộng về phía bắc của loài này. Phạm vi lịch sử của loài này bao gồm phần lớn nửa phía nam của Hoa Kỳ, và ở phía nam mở rộng ra xa hơn nhiều về phía Nam và bao phủ hầu hết lục địa Nam Mỹ. Tổng cộng, phạm vi phía bắc của nó đã rút xuống 1.000 km (620 mi) về phía nam và phạm vi phía nam bị rút đi 2.000 km (1.200 mi) về phía bắc. Hóa thạch kỷ băng hà của loài báo đốm, có niên đại từ 40.000 đến 11.500 năm trước, đã được phát hiện ở Hoa Kỳ, bao gồm một số tại một địa điểm quan trọng ở phía bắc như Missouri. Bằng chứng hóa thạch cho thấy những con báo đốm nặng tới 190 kg (420 lb), lớn hơn nhiều so với mức trung bình đương thời của chúng.

Môi trường sống của mèo thường bao gồm các khu rừng mưa nhiệt đới ở Trung và Nam Mỹ, vùng đất ngập nước mở, ngập nước theo mùa và địa hình đồng cỏ khô. Trong số những môi trường sống này, báo đốm rất thích sống trong rừng rậm; báo đã mất phạm vi phân bố nhanh nhất ở những vùng có môi trường khô hơn, như pampas ở Argentina, đồng cỏ khô cằn ở Mexico và tây nam Hoa Kỳ. Báo đốm trải rộng trên các khu rừng rụng lá nhiệt đới, cận nhiệt đới và khô (bao gồm, trong lịch sử, rừng sồi ở Hoa Kỳ). Báo đốm thích sống gần sông, đầm lầy và trong rừng nhiệt đới dày đặc với độ phủ dày để rình rập con mồi. Báo đốm đã được tìm thấy ở độ cao tới 3.800 m, nhưng chúng thường tránh sống ở những khu rừng trên núi và không được tìm thấy ở cao nguyên trung tâm Mexico hoặc Andes. Loài báo đốm ưa thích môi trường sống thường là đầm lầy và khu vực nhiều cây cối, nhưng báo đốm cũng sống trong các bụi rậm và sa mạc. Sự phổ biến rộng rãi của báo đốm Mỹ không có nghĩa là chúng không phải đối diện họa diệt chủng trong tương lai gần. Ở một số khu vực, số lượng của chúng này đang bị suy giảm, chủ yếu là do bị mất nơi sống, đặc biệt là trong các rừng mưa nhiệt đới và những khu vực có đồng cỏ bị chuyển thành đất gieo trồng.

Sinh thái học
Vai trò sinh thái
Báo đốm trưởng thành là một loài động vật ăn thịt đầu bảng, có nghĩa là nó tồn tại ở đầu chuỗi thức ăn và không bị săn bắt trong tự nhiên. Báo đốm cũng được gọi là một loài chủ chốt, vì nó được giả định, thông qua việc kiểm soát mức độ số lượng của con mồi như động vật có vú ăn cỏ và ăn hạt, chúng sẽ duy trì tính toàn vẹn cấu trúc của hệ thống rừng. Tuy nhiên, việc xác định chính xác những loài có ảnh hưởng như loài báo đốm đối với hệ sinh thái là khó khăn, bởi vì dữ liệu phải được so sánh từ các khu vực mà loài này vắng mặt cũng như môi trường sống hiện tại của nó, trong khi kiểm soát tác động của hoạt động của con người. Người ta chấp nhận rằng các loài con mồi cỡ trung bình trải qua sự gia tăng số lượng trong trường hợp không có các loài săn mồi chủ chốt, và điều này đã được đưa ra giả thuyết là có tác động tiêu cực xếp tầng. Tuy nhiên, công việc thực địa đã cho thấy điều này có thể là biến thiên tự nhiên và sự gia tăng số lượng có thể không được duy trì. Do đó, giả thuyết động vật ăn thịt chủ chốt không được tất cả các nhà khoa học chấp nhận.

Báo đốm cũng có ảnh hưởng đến các loài săn mồi khác. Báo đốm và báo sư tử, là loài mèo lớn khác của Nam Mỹ, nhưng là lớn nhất ở Trung hoặc Bắc Mỹ, thường là đối xứng (các loài liên quan có chung lãnh thổ chồng chéo) và thường được nghiên cứu cùng nhau. Báo đốm có xu hướng bắt con mồi lớn hơn, thường trên 22 kg (49 lb) và báo sư tử lại nhỏ hơn, thường từ 2 đến 22 kg (4,4 đến 48,5 lb), làm giảm kích thước của chúng sau này. Tình huống này có thể là lợi thế cho báo đốm. Chúng săn được những con mồi lớn, bao gồm khả năng bắt được con mồi nhỏ hơn, có thể mang lại lợi thế cho loài báo đốm trong cảnh quan thay đổi của con người; trong khi cả hai được phân loại là loài bị đe dọa, báo sư tử có phân bố dòng lớn hơn đáng kể. Tùy thuộc vào sự sẵn có của con mồi, báo sư tử và báo đốm thậm chí có thể chia sẻ nguồn thức ăn của chúng.

Sinh sản và vòng đời

Con cái đạt đến độ chín về tình dục ở khoảng hai tuổi và con đực ở ba hoặc bốn tuổi. Báo đốm có thể giao phối suốt năm trong tự nhiên, với sự sinh nở tăng lên khi con mồi dồi dào. Nghiên cứu về báo đốm đực nuôi nhốt ủng hộ giả thuyết giao phối quanh năm, không có sự thay đổi theo mùa trong đặc điểm tinh dịch và chất lượng xuất tinh; thành công trong sinh sản thấp cũng đã được quan sát thấy trong điều kiện nuôi nhốt.

Độ dài thế hệ của báo đốm là 9,8 năm..
Động dục ở con cái là 6-17 ngày trong chu kỳ 37 ngày và con cái sẽ thu hút con đực với các dấu hiệu mùi hương nước tiểu và tăng khả năng phát âm. Cả hai giới sẽ có phạm vi rộng hơn bình thường trong thời gian "tán tỉnh". Các cặp tách biệt sau khi giao phối và con cái sẽ đảm nhận tất cả việc nuôi con non. Thời gian mang thai kéo dài 91-111 ngày; con cái có thể sinh ra tới bốn con, và phổ biến nhất là hai con. Báo cái sẽ không tha thứ cho sự hiện diện của con đực sau khi sinh con, để tránh nguy cơ con đực giết những con báo con; hành vi này cũng được tìm thấy ở loài hổ. Vào năm 2001, một con báo đốm đực đã giết chết và ăn thịt một phần hai con trong vườn quốc gia Emas. Thử nghiệm quan hệ cha con DNA của các mẫu máu cho thấy rằng con đực giết chết và ăn 2 con non này là cha con. Hai trường hợp giết con non đã được ghi nhận ở phía bắc Pantanal vào năm 2013.

Báo con lúc mới sinh ra chưa thể mở mắt, chúng đạt được thị lực sau hai tuần. Đàn con được cai sữa lúc ba tháng, nhưng vẫn ở lại nơi trú ẩn trong sáu tháng trước khi rời đi để cùng mẹ đi săn. Chúng sẽ tiếp tục ở với mẹ mình trong một đến hai năm trước khi rời đi để thiết lập một lãnh thổ cho riêng mình. Những con đực đầu tiên là những cá thể đi trước, chen lấn với những đồng loại lớn tuổi hơn cho đến khi chúng thành công trong việc tìm một lãnh thổ riêng, lãnh thổ này có thể đạt tới 25–150 km², phụ thuộc vào mức độ tập trung của các con mồi. Tuổi thọ điển hình trong tự nhiên được ước tính vào khoảng 12-15 năm; trong điều kiện nuôi nhốt, báo đốm có thể sống tới 23 năm, khiến nó nằm trong số những con mèo sống lâu nhất.

Tập tính xã hội

Giống như hầu hết các loài thú họ mèo, báo đốm sống đơn độc ngoại trừ những con báo mẹ sống với con của mình. Cá thể trưởng thành thường chỉ gặp nhau để tán tỉnh và giao phối (mặc dù xã hội hóa không giới hạn đã được quan sát theo giai thoại) và tự mình tạo ra các lãnh thổ rộng lớn. Các lãnh thổ của con cái, có kích thước từ 25 đến 40 km2, có thể chồng lên nhau, nhưng các cá thể thường tránh nhau. Phạm vi con đực chiếm diện tích gấp đôi, thay đổi kích thước với sự sẵn có của không gian và không chồng chéo. Lãnh thổ của một con đực có thể chứa những con cái khác. Báo đốm sử dụng các vết cào, nước tiểu và phân để đánh dấu lãnh thổ của nó.

Giống như những con mèo lớn khác, báo đốm có khả năng gầm và làm như vậy để cảnh báo các đối thủ cạnh tranh lãnh thổ và giao phối; những cuộc tấn công dữ dội giữa các cá thể đã được quan sát trong tự nhiên. Tiếng gầm của chúng thường giống như tiếng ho lặp đi lặp lại, và chúng cũng có thể phát ra tiếng kêu và tiếng càu nhàu. Chiến đấu giao phối giữa những con đực xảy ra, nhưng rất hiếm, và hành vi tránh xâm lược đã được quan sát thấy trong tự nhiên. Khi nó xảy ra, xung đột thường xảy ra trên lãnh thổ: phạm vi của một con đực có thể bao gồm cả hai hoặc ba con cái và nó sẽ không chịu đựng được sự xâm nhập của những con đực trưởng thành khác.

Báo đốm thường được mô tả là loài ăn đêm, nhưng cụ thể hơn là crepuscular (hoạt động cao điểm vào khoảng bình minh và hoàng hôn). Cả hai giới tính đều săn mồi lúc này, nhưng con đực đi xa hơn mỗi ngày so với con cái, phù hợp với lãnh thổ rộng lớn hơn của chúng. Báo đốm có thể săn mồi vào ban ngày nếu con mồi có sẵn và là một loài mèo tương đối năng động, tiêu tốn tới 50-60 phần trăm thời gian hoạt động. Bản chất khó nắm bắt của loài báo đốm và không thể tiếp cận được phần lớn môi trường sống ưa thích của nó khiến nó trở thành một loài động vật khó quan sát, chứ đừng nói đến việc nghiên cứu.

Chế độ ăn

Giống như tất cả các con mèo, báo đốm là một động vật ăn thịt bắt buộc, chỉ ăn thịt. Báo đốm Mỹ là những kẻ săn mồi cô độc, chúng không đi săn với những con báo khác ngoài mùa sinh sản. Chúng là một thợ săn cơ hội và chế độ ăn uống của nó rất đa dạng, bao gồm ít nhất 87 loài. Quai hàm đặc biệt khỏe cho phép báo đốm phát triển phương pháp giết con mồi khác với các loài khác thuộc họ nhà mèo: nó cắn trực tiếp qua hộp sọ của con mồi giữa hai tai để đưa một vết cắn chí mạng vào não. Loài báo đốm có thể săn hầu như bất kỳ động vật có xương sống trên cạn hoặc ven sông nào được tìm thấy ở Trung hoặc Nam Mỹ, ngoại trừ những con cá sấu lớn như cá sấu caiman đen. Báo đốm là loài bơi lội tốt và sẽ lặn dưới nước để bắt rùa và cá thường xuyên. Vết cắn mạnh giúp chúng cắn xuyên mai rùa Podocnemis unifilis và rùa chân vàng Chelonoidis denticulatus. Báo đốm là một loài nói chung về chế độ ăn uống đa dạng hơn so với anh em của chúng ở Cựu Thế giới: vùng nhiệt đới châu Mỹ có sự đa dạng cao về động vật nhỏ nhưng số lượng tương đối thấp và sự đa dạng của loài động vật móng guốc lớn mà chi này ưa thích. Chúng thường xuyên ăn thịt caimans trưởng thành, ngoại trừ caimans đen, hươu, chuột lang nước, lợn vòi, lợn lòi Pecari, chó, cáo xám Nam Mỹ, và đôi khi cả trăn anaconda. Tuy nhiên, nó săn được bất kỳ loài động vật nhỏ nào có sẵn, bao gồm ếch, chuột, chim (chủ yếu là các loài sống trên mặt đất như cracidae), cá, lười, khỉ và rùa. Một nghiên cứu được thực hiện tại Khu bảo tồn động vật hoang dã lưu vực Cockscomb ở Belize đã tiết lộ rằng chế độ ăn của báo đốm ở đó bao gồm chủ yếu là Tatu và paca. Một số loài báo đốm cũng săn gia súc cũng như thú nuôi trong gia đình. El Jefe, một trong số ít những con báo đốm được báo cáo ở Hoa Kỳ, cũng đã được phát hiện đã giết và ăn thịt gấu đen Bắc Mỹ, do suy ra từ những sợi lông được tìm thấy trong phân của nó và xác chết được tiêu thụ một phần của một con gấu đen với những vết đâm đặc biệt vào hộp sọ của nó do báo đốm để lại. Điều này chỉ ra rằng báo đốm có thể đã từng săn gấu đen khi loài này vẫn còn tồn tại trong khu vực. Gấu mặt ngắn Andes cũng được biết là thường tránh báo đốm, vì chúng đôi khi có thể được chọn là đối tượng săn mồi của báo.

Có bằng chứng cho thấy báo đốm trong tự nhiên đã tiêu thụ rễ của thực vật Banisteriopsis caapi.

Mặc dù báo đốm thường sử dụng phương thức cắn vào cổ họng và làm nghẹt thở sâu cho nạn nhân điển hình ở chi Panthera, đôi khi chúng sử dụng một phương pháp giết mồi khác hoàn toàn so với họ hàng của chúng: chúng dùng hàm đâm thẳng qua xương thái dương của hộp sọ giữa 2 tai của con mồi (đặc biệt là chuột lang nước) bằng răng nanh, và xuyên não. Đây có thể là một sự thích ứng để "bẻ khóa" mai rùa; Sau sự tuyệt chủng của Pleistocen muộn, các loài bò sát có mai cứng như rùa sẽ tạo thành một nguồn thức ăn dồi dào cho loài báo đốm. Những cú cắn vào hộp sọ được sử dụng với động vật có vú nói riêng; với các loài bò sát như caiman, báo đốm có thể nhảy lên lưng con mồi và cắt đốt sống cổ, làm bất động mục tiêu. Khi tấn công rùa biển, bao gồm cả rùa da nặng trung bình khoảng 385 kg (849 lb), khi chúng cố gắng làm tổ trên các bãi biển, báo đốm sẽ cắn vào đầu, thường làm đứt đầu con mồi, trước khi kéo nó ra để ăn. Được biết, trong khi săn ngựa, một con báo đốm có thể nhảy lên lưng chúng, đặt một chân lên mõm và một chân khác sau gáy và sau đó vặn, trật khớp cổ. Người dân địa phương đã báo cáo rằng khi săn một cặp ngựa đi với nhau, báo đốm sẽ giết một con ngựa và sau đó kéo nó trong khi con ngựa còn lại vẫn còn sống bị kéo đi. Với những con mồi như những con chó nhỏ hơn, một cú tát với vuốt sắc vào hộp sọ có thể đủ để giết chết nó.

Báo đốm là một kẻ săn mồi rình rập hơn là một kẻ săn mồi rượt đuổi. Chúng có thể chạy nhanh tới 70 km/h nhưng không bền, nên chúng thường kiên trì rình mồi và ít khi tham gia vào các cuộc đua dài hơi. Báo đốm sẽ đi chậm xuống ở những con đường trong rừng, lắng nghe và rình rập con mồi trước khi lao tới hoặc phục kích. Báo đốm thường tấn công từ bụi rậm và thường là từ điểm mù của mục tiêu với một cú đẩy nhanh; Khả năng phục kích của loài này được coi là gần như vô song trong vương quốc động vật. Cuộc phục kích có thể bao gồm nhảy xuống nước nếu con mồi đang ở dưới nước, vì một con báo đốm khá có khả năng giết mồi khi bơi; sức mạnh của nó có thể kiểm chứng từ một ghi nhận về một cái xác to của một con bò cái được nó kéo lên từ nước lên một cái cây để tránh nước lũ.

Khi giết chết con mồi, con báo đốm sẽ kéo xác đến một chỗ an toàn hoặc nơi kín đáo khác. Nó bắt đầu ăn ở cổ và ngực, thay vì ở giữa. Tim và phổi được tiêu thụ, tiếp theo là vai. Nhu cầu thức ăn hàng ngày của một con báo nặng 34 kg (75 lb), ở mức cực thấp của phạm vi trọng lượng của loài, được ước tính là 1,4 kg (3,1 lb). Đối với cá thể nuôi nhốt trong phạm vi 50–60 kg (110-130 lb), ăn hơn 2 kg (4,4 lb) thịt mỗi ngày được khuyến nghị. Trong tự nhiên, tiêu thụ tự nhiên là thất thường hơn; báo đốm tiêu tốn năng lượng đáng kể trong việc bắt và giết con mồi, và chúng có thể tiêu thụ tới 25 kg (55 lb) thịt trong một lần cho ăn, sau đó có thể nhịn ăn vài ngày.

Tấn công con người
Không giống như tất cả các loài trong chi Panthera khác, báo đốm rất hiếm khi tấn công con người. Tuy nhiên, các cuộc tấn công của báo đốm dường như đang gia tăng với sự xâm lấn ngày càng tăng của con người vào môi trường sống của chúng và giảm số lượng con mồi. Đôi khi báo đốm trong điều kiện nuôi nhốt tấn công những người bảo vệ vườn thú. Ngoài ra, có vẻ như các cuộc tấn công vào con người đã phổ biến hơn trong quá khứ, ít nhất là sau khi những người chinh phục đến châu Mỹ, đến mức loài báo đốm có tiếng tăm đáng sợ ở châu Mỹ, gần giống với sư tử và hổ ở Cựu Thế giới. Tuy nhiên, ngay cả trong thời đại đó, con mồi chính của báo đốm là chuột lang nước chứ không phải con người và Charles Darwin đã báo cáo một câu nói của người thổ dân châu Mỹ bản địa rằng mọi người sẽ không phải sợ báo đốm quá nhiều, miễn là chuột lang nước rất phong phú.

Ghi chép chính thức đầu tiên về một con báo đốm giết người ở Brazil là vào tháng 6 năm 2008.
Hai đứa trẻ bị báo đốm tấn công ở Guyana.
Báo đốm là loài ít có khả năng giết và ăn thịt người nhất trong số các loài mèo lớn, và phần lớn các cuộc tấn công xảy ra khi nó bị dồn vào thế bí hoặc bị thương.

Những đe dọa

Số lượng báo đốm đang giảm nhanh chóng. Loài này được liệt kê là sắp bị đe dọa trong Sách đỏ IUCN. Việc mất các phần trong phạm vi của nó, bao gồm việc tuyệt chủng khỏi các khu vực phía bắc lịch sử và sự phân mảnh ngày càng tăng của phạm vi còn lại, đã góp phần vào tình trạng này. Sự sụt giảm đặc biệt đáng kể đã xảy ra vào những năm 1960, khi hơn 15.000 con báo đốm bị giết để lấy da ở vùng Amazon thuộc Brazil hàng năm; Công ước về buôn bán quốc tế các loài có nguy cơ tuyệt chủng năm 1973 đã dẫn đến sự sụt giảm mạnh trong thương mại da. Công việc chi tiết được thực hiện dưới sự bảo trợ của Hiệp hội bảo tồn động vật hoang dã cho thấy loài này đã mất 37% trong phạm vi lịch sử của nó, với tình trạng chưa được biết đến trong thêm 18% phạm vi toàn cầu. Đáng khích lệ hơn, xác suất sống sót lâu dài được coi là cao ở 70% phạm vi còn lại của nó, đặc biệt là trong lưu vực sông Amazon và Gran Chaco và Pantanal liền kề.

Những rủi ro lớn đối với loài báo đốm bao gồm phá rừng trên môi trường sống của nó, tăng sự cạnh tranh về thức ăn với con người, đặc biệt là trong môi trường khô và không sinh sản, săn trộm, bão ở khu vực phía bắc của phạm vi và hành vi của những người chăn nuôi sẽ thường giết con báo nơi nó ăn thịt gia súc. Khi thích nghi với con mồi, báo đốm đã được chứng minh là chọn gia súc như một phần lớn trong khẩu phần ăn của nó; Trong khi giải phóng mặt bằng để chăn thả là một vấn đề đối với loài này, quần thể báo đốm có thể đã tăng lên khi đàn gia súc lần đầu tiên được đưa vào Nam Mỹ, vì các cá thể báo đã tận dụng cơ sở con mồi mới. Sự sẵn sàng săn vật nuôi này của chúng đã khiến các chủ trang trại thuê những người săn báo đốm toàn thời gian.

Da của những con mèo hoang dã và các động vật có vú khác đã được đánh giá cao bởi ngành buôn bán lông thú trong nhiều thập kỷ. Từ đầu thế kỷ 20 những con báo đốm đã bị săn bắn với số lượng lớn, nhưng việc thu hoạch quá mức và hủy hoại môi trường sống đã làm giảm tính sẵn có và khiến các thợ săn và thương nhân chuyển dần sang các loài nhỏ hơn vào những năm 1960. Thương mại quốc tế của da báo đốm có sự bùng nổ lớn nhất giữa cuối Thế chiến thứ hai và đầu năm 1970, do nền kinh tế đang phát triển và thiếu các quy định. Từ năm 1967 trở đi, các quy định được đưa ra bởi luật pháp quốc gia và các thỏa thuận quốc tế đã làm giảm thương mại quốc tế được báo cáo từ mức cao tới 13000 da vào năm 1967, qua 7000 da vào năm 1969, cho đến khi nó trở nên không đáng kể sau năm 1976, mặc dù buôn bán và buôn lậu bất hợp pháp vẫn tiếp tục là một vấn đề. Trong giai đoạn này, các nhà xuất khẩu lớn nhất là Brazil và Paraguay, và các nhà nhập khẩu lớn nhất là Mỹ và Đức.

Bảo tồn

Báo đốm được liệt kê trong Phụ lục I của Công ước I, có nghĩa là tất cả các giao dịch quốc tế về báo đốm hoặc các bộ phận cơ thể của chúng đều bị cấm. Săn bắn báo đốm bị cấm ở Argentina, Brazil, Colombia, Guiana thuộc Pháp, Honduras, Nicaragua, Panama, Paraguay, Suriname, Hoa Kỳ và Venezuela. Săn bắn báo đốm bị hạn chế ở Guatemala và Peru. Săn bắn giải trí vẫn được phép ở Bolivia và nó không được bảo vệ ở Ecuador hoặc Guyana.

Đơn vị bảo tồn báo đốm
Bảo tồn báo đốm rất phức tạp vì phạm vi rộng lớn của loài này trải rộng trên 18 quốc gia với các chính sách và quy định khác nhau. Các khu vực cụ thể có tầm quan trọng cao đối với bảo tồn báo đốm, cái gọi là "Đơn vị bảo tồn báo đốm" (JCU) đã được xác định vào năm 2000. Đây là những khu vực rộng lớn có ít nhất 50 con báo đốm. Mỗi đơn vị được đánh giá và đánh giá trên cơ sở kích thước, khả năng kết nối, chất lượng môi trường sống cho cả loài báo đốm và con mồi và tình trạng quần thể báo đốm. Theo cách đó, 51 đơn vị bảo tồn báo đốm được xác định ở 36 khu vực địa lý là khu vực ưu tiên để bảo tồn báo đốm bao gồm:

Sierra Madre của Mexico
các khu rừng nhiệt đới Selva Maya trải dài trên Mexico, Belize và Guatemala
rừng ẩm Chocó-Darién từ Honduras, Panama đến Colombia
Sierra de Tamaulipas
Llanos Venezuela
lưu vực phía bắc Cerrado và Amazon ở Brazil
Tỉnh Misiones ở Argentina
Các nghiên cứu gần đây nhấn mạnh rằng để duy trì sự trao đổi mạnh mẽ giữa nhóm gen báo đốm cần thiết cho việc duy trì loài, điều quan trọng là môi trường sống của báo đốm phải được kết nối với nhau. Để tạo điều kiện cho điều này, một dự án mới, Paseo del Jaguar, đã được thành lập để kết nối một số điểm nóng của báo đốm.

Năm 1986, Khu bảo tồn Động vật hoang dã lưu vực Cockscomb được thành lập ở Belize là khu vực được bảo vệ đầu tiên trên thế giới để bảo tồn loài báo đốm..

Do không thể tiếp cận được phần lớn phạm vi của loài, đặc biệt là trung tâm Amazon, việc ước tính số lượng báo đốm là khó khăn. Các nhà nghiên cứu thường tập trung vào các sinh vật đặc biệt, do đó phân tích toàn loài là rất ít. Vào năm 1991, 600-1.000 (tổng số cao nhất) được ước tính đang sống ở Belize. Một năm trước đó, 125-180 con báo đốm được ước tính sống ở Khu dự trữ sinh quyển Calakmul 4.000 km2 (2400-mi2) của Mexico, với 350 cá thể khác ở bang Chiapas. Khu dự trữ sinh quyển Maya liền kề ở Guatemala, với diện tích 15.000 km2 (9.000 mi2), có thể có 465 động vật hoang dã. Công việc sử dụng từ xa GPS vào năm 2003 và 2004 đã tìm thấy mật độ chỉ sáu đến bảy con báo đốm trên 100 km2 ở khu vực Pantanal quan trọng, so với 10 đến 11 bằng phương pháp truyền thống; điều này cho thấy các phương pháp lấy mẫu được sử dụng rộng rãi có thể làm tăng số lượng báo thực tế.

Phương pháp tiếp cận
Trong việc thiết lập các khu bảo tồn, các nỗ lực nói chung cũng phải tập trung vào các khu vực xung quanh, vì báo đốm không có khả năng giới hạn trong một khu bảo tồn, đặc biệt là nếu số lượng đang tăng. Thái độ của con người trong các khu vực xung quanh khu bảo tồn và luật pháp và các quy định để ngăn chặn nạn săn trộm là rất cần thiết để làm cho các khu vực bảo tồn có hiệu quả.

Để ước tính kích thước quần thể trong các khu vực cụ thể và theo dõi từng con báo đốm, bẫy camera và thiết bị theo dõi động vật hoang dã từ xa được sử dụng rộng rãi, và phân có thể được tìm kiếm với sự trợ giúp của chó dò để nghiên cứu sức khỏe và chế độ ăn của báo đốm. Những nỗ lực bảo tồn hiện nay thường tập trung vào việc giáo dục chủ trang trại và thúc đẩy du lịch sinh thái. Báo đốm thường được định nghĩa là một loài bảo trợ - phạm vi nơi trú ẩn và yêu cầu môi trường sống của nó đủ rộng để nếu được bảo vệ, nhiều loài khác trong phạm vi nhỏ hơn cũng sẽ được bảo vệ. Các loài bảo trợ đóng vai trò là "liên kết di động" ở quy mô cảnh quan, trong trường hợp của báo đốm thông qua việc săn mồi. Do đó, các tổ chức bảo tồn có thể tập trung vào việc cung cấp môi trường sống kết nối khả thi cho loài báo đốm, với kiến thức mà các loài khác cũng sẽ được hưởng lợi.

Thiết lập du lịch sinh thái đang được sử dụng để tạo ra sự quan tâm của công chúng đối với các động vật có sức lôi cuốn như báo đốm, đồng thời tạo ra doanh thu có thể được sử dụng trong các nỗ lực bảo tồn. Các cuộc kiểm toán được thực hiện ở châu Phi đã chỉ ra rằng du lịch sinh thái đã giúp bảo tồn mèo châu Phi. Cũng như mèo lớn châu Phi, mối quan tâm chính trong du lịch sinh thái báo đốm là không gian sinh sống đáng kể mà loài này yêu cầu, vì vậy nếu du lịch sinh thái được sử dụng để hỗ trợ bảo tồn báo đốm, một số cân nhắc cần được giữ nguyên như thế nào về hệ sinh thái hiện tại sẽ được giữ nguyên, hoặc làm thế nào các hệ sinh thái mới đủ lớn để hỗ trợ cho một quần thể báo đốm đang phát triển sẽ được đưa vào sử dụng.

Hoa Kỳ
Con mèo duy nhất còn tồn tại ở Bắc Mỹ gầm lên, con báo đốm được Thomas Jefferson ghi lại là một động vật của châu Mỹ vào năm 1799. Báo đốm vẫn thỉnh thoảng được nhìn thấy ở Arizona và New Mexico, chẳng hạn như El Jefe, thúc đẩy hành động bảo tồn của nó bởi các nhà chức trách. Ví dụ, vào ngày 20 tháng 8 năm 2012, USFWS đã đề xuất dành 838.232 mẫu Anh ở Arizona và New Mexico - một khu vực rộng hơn đảo Rhode - là môi trường sống quan trọng của loài báo đốm.

Trong thần thoại và văn hóa

Thời kỳ tiền Colombo
Vào thời kỳ tiền Colombo ở Trung và Nam Mỹ, báo đốm là biểu tượng của sức mạnh và quyền lực. Trong số các nền văn hóa Andes, một giáo phái báo đốm được phổ biến bởi văn minh Chavín đầu tiên đã được chấp nhận trên hầu hết những gì ngày nay là Peru vào năm 900 trước Công nguyên. Văn minh Moche sau này của miền bắc Peru đã sử dụng báo đốm như một biểu tượng quyền lực trong nhiều đồ gốm của họ. Trong tôn giáo của Muisca, người sinh sống ở vùng Altiplano Cundiboyacense mát mẻ ở Andes thuộc Colombia, báo đốm được coi là một con vật linh thiêng và trong các nghi lễ tôn giáo của họ, người dân mặc áo da báo. Da được giao dịch với các dân tộc vùng thấp của vùng nhiệt đới Llanos Orientales. Tên của zipa Nemequene được bắt nguồn từ các từ Muysccubun nymy và quyne, có nghĩa là "lực lượng của báo đốm".

Ở Trung bộ châu Mỹ, văn minh Olmec, một nền văn minh sớm và có ảnh hưởng của vùng Bờ biển vùng Vịnh gần như cùng thời với Chavín hồi đã phát triển một mô típ "tượng trưng" khác nhau của các tác phẩm điêu khắc và tượng nhỏ thể hiện loài báo đốm cách điệu hoặc con người có đặc điểm của loài báo đốm. Trong nền văn minh Maya sau này, báo đốm được cho là tạo điều kiện liên lạc giữa người sống và người chết và để bảo vệ gia đình hoàng gia. Người Maya coi những con mèo mạnh mẽ này là bạn đồng hành của chúng trong thế giới tâm linh, và một số nhà cai trị Maya đã mang những cái tên kết hợp từ tiếng Maya cho báo đốm (b'alam trong nhiều ngôn ngữ của người Maya). Balam (Jaguar) vẫn là họ chung của Maya, và đó cũng là tên của Chilam Balam, một tác giả huyền thoại được cho là Maya thế kỷ 17 và 18 đã bảo vệ nhiều kiến thức quan trọng. Nền văn minh Aztec đã chia sẻ hình ảnh này của báo đốm với tư cách là đại diện của người cai trị và là một chiến binh. Người Aztec đã thành lập một lớp chiến binh ưu tú được gọi là Hiệp sĩ báo đốm. Trong thần thoại Aztec, báo đốm được coi là động vật vật tổ của vị thần mạnh mẽ Tezcatlipoca.

Văn hóa đương đại
Báo đốm và tên của nó được sử dụng rộng rãi như một biểu tượng trong văn hóa đương đại. Nó là động vật quốc gia của Guyana, và được đặc trưng trong huy hiệu của nó. Lá cờ của Sở Amazonas, một phần của Colombia, có hình bóng con báo đốm đen đang lao về phía một thợ săn. Con báo đốm cũng xuất hiện trong tiền giấy của Brasil. Báo đốm cũng là một vật cố định phổ biến trong thần thoại của nhiều nền văn hóa bản địa đương đại ở Nam Mỹ, thường được miêu tả là sinh vật mang lại cho con người sức mạnh của lửa.

Tên tiếng Anh jaguar'' của báo đốm được sử dụng rộng rãi như một tên sản phẩm, nổi bật nhất cho một thương hiệu xe hơi sang trọng của Anh. Tên này đã được thông qua bởi nhượng quyền thương mại thể thao, bao gồm cả Jaguars của NFL và câu lạc bộ bóng đá Mexico Chiapas F.C. Huy chương của liên đoàn quốc gia Argentina trong liên đoàn bóng bầu dục có một con báo đốm; tuy nhiên, vì một lỗi của nhà báo, đội tuyển quốc gia của đất nước có biệt danh là Los Pumas. Theo tinh thần của văn hóa Maya cổ đại, Thế vận hội Mùa hè 1968 tại thành phố Mexico đã thông qua một con báo đốm đỏ là linh vật Olympic chính thức đầu tiên.

Hình ảnh

Chú thích

Chi Báo
Sách đỏ
Động vật có vú Guatemala
Động vật có vú Costa Rica
Động vật có vú México
Động vật có vú Mỹ
Động vật có vú Venezuela
Động vật được mô tả năm 1758
Động vật có vú Belize
Động vật có vú Honduras
Động vật có vú Bắc Mỹ
Động vật có vú Nam Mỹ


title: Montamy

text:
Montamy là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Montamy sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Chrysolina baronii

text:
Chrysolina baronii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Daccordi miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolina


title: Atractosomus carinatus

text:
Atractosomus carinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Atractosomus


title: Latirus rhodostoma

text:
Latirus rhodostoma là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Latirus