title: Prophyllocnistis epidrimys

text:
Prophyllocnistis epidrimys là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Chile.

Ấu trùng ăn Drimys winteri, Drimys winteri andina và Drimys winteri chiliensis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Prophyllocnistis
Động vật được mô tả năm 1994


title: Lasioglossum atriventre

text:
Lasioglossum atriventre là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Crawford mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1906


title: Craspedoma trochoideum

text:
Craspedoma trochoideum là một loài ốc nhiệt đới có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống trên cạn thuộc họ Cyclophoridae. Đây là loài đặc hữu của Bồ Đào Nha.

Chú thích

Tham khảo
 Mollusc Specialist Group 1996. Craspedoma trochoideum . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Động vật Bồ Đào Nha
Craspedoma
Động vật đặc hữu Bồ Đào Nha


title: Xenochalepus octocostatus

text:
Xenochalepus octocostatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Xenochalepus


title: Le Mêle-sur-Sarthe

text:
Le Mêle-sur-Sarthe là một xã trong tỉnh Calvados, thuộc vùng hành chính Normandie của nước Pháp, có dân số là 778 người (thời điểm 1999).

Nhân khẩu học

Tham khảo

Xã của Calvados


title: YUME Biyori

text:
"YUME Biyori" (YUME日和 Weather of dreams) là đĩa đơn thứ 13 của Shimatani Hitomi bởi hãng ghi âm Avex Trax. Nó được ra mắt vào ngày 6 tháng 11, năm 2003. Đĩa đơn này đã đạt vị thứ #30 trên bảng xếp hạng của Oricon và bán ra 55.000 bản. Bài hát chính của đĩa đơn đã được dùng làm bài hát kết thúc cho bộ phim Doraemon: Nôbita ở vương quốc chó mèo.

Danh sách bài hát

 YUME Biyori (4:05)
 Holy Story (4:20)
 YUME Biyori (nhạc khí) (4:05)
 Holy Story (nhạc khí) (4:20)

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2003
Bài hát của Shimatani Hitomi
Soundtrack phim Doraemon
Bài hát năm 2003
Đĩa đơn được chứng nhận đĩa vàng của Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Nhật Bản


title: Corynura spadicidiventris

text:
Corynura spadicidiventris là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Alfken mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Corynura
Động vật được mô tả năm 1916


title: Trường Đại học Ngoại thương cơ sở II

text:
Trường Đại học Ngoại Thương cơ sở II (tiếng Anh: Foreign Trade University Ho Chi Minh City Campus – FTU2) là cơ sở đào tạo phía Nam của trường Trường Đại học Ngoại thương tại Hà Nội, đại học chuyên ngành kinh tế đầu ngành tại Việt Nam, thành viên của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trường được thành lập dựa trên nhu cầu đào tạo cán bộ trong lĩnh vực kinh tế và kinh doanh quốc tế của các tỉnh thành phía Nam trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế. Được thành lập theo Quyết định số 1485/GD-ĐT ngày 16 tháng 7 năm 1993 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam.

Lịch sử
Ngày 20/6/1962, theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Khoa Quan hệ Quốc tế tách khỏi Trường Đại học Kinh tế - Tài chính để thành lập Trường Cán bộ Ngoại giao - Ngoại thương trực thuộc Bộ Ngoại giao. Trường Cán bộ Ngoại giao - Ngoại thương có trụ sở đặt tại làng Láng, tỉnh Hà Đông cũ nay là phường Láng Thượng, trên khu đất của Trường Đại học Ngoại thương và Học viện Ngoại giao hiện nay.Ngày 05/8/1967, theo đề nghị của Bộ Ngoại giao và Bộ Ngoại thương, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã ký Quyết định số 123/CP 7 chia tách Trường Cán bộ Ngoại giao - Ngoại thương thành hai trường: Trường Ngoại giao (nay là Học viện Ngoại giao) trực thuộc Bộ Ngoại giao và Trường Ngoại thương thuộc Bộ Ngoại thương (nay là Bộ Công Thương). Tên hiệu chính thức của Trường Đại học Ngoại thương có từ thời gian này.

Năm 1985, Trường Đại học Ngoại thương chuyển từ Bộ Ngoại thương sang trực thuộc Bộ Đại học và Trung học Chuyên nghiệp (nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo).

Ngày 16/7/1993, xuất phát từ nhu cầu cán bộ trong lĩnh vực kinh tế và kinh doanh quốc tế của Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh thành phía Nam trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế, Cơ sở II Trường Đại học Ngoại thương tại Thành phố Hồ Chí Minh đã được thành lập theo Quyết định số 1485/GD-ĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Tuyển sinh
Trình độ đại học:
Ngành Kinh tế: chuyên ngành kinh tế đối ngoại.
Ngành Tài chính – Ngân hàng: chuyên ngành tài chính quốc tế.
Ngành Quản trị kinh doanh: chuyên ngành Quản trị kinh doanh quốc tế.
Ngành Kế toán: chuyên ngành kế toán – kiểm toán.
Trình độ thạc sĩ:
 Thạc sĩ Quản trị kinh doanh.
 Thạc sĩ Quản trị kinh doanh – điều hành cao cấp (eMBA).
Trình độ tiến sĩ:
 Tiến sĩ Quản trị kinh doanh.

Chất lượng đào tạo

Đội ngũ giảng viên
Tính đến tháng 12 năm 2015, trường có 220 giảng viên. Trong đó có 1 giáo sư, 16 phó giáo sư, 53 tiến sĩ và 150 thạc sĩ.

Báo cáo công khai tài chính

Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ, giáo viên
Trong thời gian đầu mới thành lập, Cơ sở II chỉ có 02 cán bộ hầu hết các hoạt động đều được chỉ đạo trực tiếp từ Cơ sở I Hà Nội. Điều này gây ra một số bị động nhất định trong việc triển khai công tác. Với quy mô đào tạo ngày càng tăng, Cơ sở II đã nhanh chóng củng cố cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ, giáo viên. Hiện tại, Cơ sở II có hơn 100 cán bộ, giáo viên cơ hữu hiện đang công tác tại 07 Ban và 04 Bộ môn.

Ban
Ban Kế hoạch - Tài chính;
Ban Quản lý đào tạo;
Ban Công tác chính trị & Sinh viên;
Ban Tổ chức - Hành chính;
Ban Quản trị - Thiết bị;
Ban Thông tin - Khảo thí- Thư viện;
Ban Quản lý Khoa học- Hợp tác quốc tế.

Bộ môn
Bộ môn Nghiệp vụ;
Bộ môn Cơ sở - Cơ bản;
Bộ môn Tiếng Anh;
Bộ môn Tiếng Nhật.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website của Trường Đại Học Ngoại Thương Thành phố Hồ Chí Minh

Trường Đại học Ngoại thương


title: 7390 Kundera

text:
7390 Kundera (1983 QE) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7390 Kundera

Thiên thể phát hiện năm 1983
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Casperia (bướm đêm)

text:
Casperia  là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Guarea velutina

text:
Guarea velutina là một loài thực vật thuộc họ Meliaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Pires O'Brien, J. 1998. Guarea velutina. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Brasil
Guarea
Thực vật dễ tổn thương


title: Teucholabis subargentea

text:
Teucholabis subargentea là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 12104 Chesley

text:
12104 Chesley (1998 KO6) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12104 Chesley

012104
012104
Tiểu hành tinh được đặt tên
19980522


title: Monolepta cava

text:
Monolepta cava là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Aslam miêu tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Muricopsis gofasi

text:
Muricopsis (Muricopsis) gofasi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Muricopsis


title: La Fage-Montivernoux

text:
La Fage-Montivernoux là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 1200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Lozère

ca:La Fage-Montivernoux


title: Averara

text:
Averara là một đô thị ở tỉnh Bergamo, vùng Lombardia, Italia. Đô thị này có diện tích 10,58 km2, dân số là 202 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị tỉnh Bergamo
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Vườn quốc gia Khao Sam Roi Yot

text:
Vườn quốc gia Khao Sam Roi Yot (tiếng Thái: เขาสามร้อยยอด) là một vườn quốc gia đại dương ở huyện Sam Roi Yot, tỉnh Prachuap Khiri Khan, Thái Lan. Vườn có diện tích 98,08 km², trong đó 20,88 km² là mặt biển. Vườn được thành lập năm 1966, và là vườn quốc gia biển đầu tiên của Thái Lan.

Địa lý
Tên gọi Khao Sam Roi Yot có nghĩa là "Các núi với 300 đỉnh", mô tả đúng cảnh quan của vườn quốc gia này. Các đồi đá vôi vươn lên từ bờ của Vịnh Thái Lan, với đỉnh cao nhất là Khao Krachom cao 605 m trên mực nước biển, trực tiếp từ Vịnh Thái Lan. Phần phía tây của công viên với khoảng 36,8 km2 là bãi lầy nước ngọt. Trên bờ biển có rừng ngập mặn.

Trong công viên là hai bãi biển, Hat Laem Sala và Hat Sam Phraya lớn hơn một chút gần Trụ sở Công viên tại Ban Khao Daeng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

National Park, Wildlife and Plant Conservation Department
Bangkok Post article in the land use controversies

Khao Sam Roi Yot
Địa lý tỉnh Prachuap Khiri Khan


title: Xe nâng hạ

text:
Xe nâng hạ (hay còn gọi xe nâng) là một loại xe tải công nghiệp dùng để nâng và di chuyển vật liệu, hàng hóa trên một quãng đường ngắn. Xe nâng hạ được phát triển vào đầu thế kỷ 20 bởi nhiều công ty khác nhau, bao gồm Clark, công ty sản xuất hộp số, và Yale & Towne Manufacturing, công ty sản xuất cần nâng. Kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, việc sử dụng và phát triển xe nâng đã được mở rộng trên toàn thế giới. Ngày nay, xe nâng hạ đã trở thành một thiết bị không thể thiếu trong sản xuất và kinh doanh kho bãi. Chiều cao nâng của xe nâng thường từ 3m đến 6m, chia thành hai loại khung nâng là loại thông thường và loại chui container.

Phân loại xe nâng bằng động cơ sử dụng, bao gồm xe nâng điện và xe nâng dầu, theo xe nâng thông thường hoặc xe nâng chui container

Cấu hình xe nâng rất đa dạng, bao gồm động cơ, chiều cao nâng, bộ công tác: bộ dịch ngang (side shifter), bộ gật gù, bộ dịch càng (fork positioner)

Phân loại
Xe nâng hạ được chia làm ba loại chính dựa trên các nguyên tắc từ đơn giản đến phức tạp, từ nhẹ đến nặng, từ thấp đến cao. Ba loại chính bao gồm

Xe nâng hạ bằng tay

Xe nâng hạ bằng tay là xe nâng dùng thủ công để di chuyển hàng hóa bao gồm xe nâng tay, xe đẩy tay hoặc có thể vừa di chuyển hàng hóa vừa nâng hàng hóa lên cao bao gồm các loại xe nâng tay cao. Loại xe này sử dụng hệ thống thủy lực kích bằng tay và hệ thống van xả để nâng hạ hàng hóa. Chiều cao thông thường từ mặt sàn đến càng nâng tối thiểu là 200mm. Tải trọng nâng và chiều cao nâng cho loại xe nâng bằng tay này đều rơi vào loại nhẹ và đơn giản, từ 500kg - 1000kg cho loại vừa di chuyển vừa nâng lên cao, hoặc 2500kg cho loại chỉ di chuyển chứ không nâng lên cao.

Xe nâng hạ bằng điện
Xe nâng hạ bằng điện là xe dùng ắc quy hoặc cắm điện để thay cho sức người để di chuyển hàng và nâng hàng. Nó sử dụng hai mô tơ, mô tơ di chuyển dành cho việc di chuyển, và mô tơ nâng hạ dành cho việc nâng hạ. Nếu chỉ sử dụng 1 mô tơ cho việc nâng hạ hoặc chỉ cho việc di chuyển thì người ta gọi đó là xe nâng bán tự động, vì chỉ có một nửa công năng dùng ắc quy. Nếu sử dụng cả hai mô tơ cho cả việc di chuyển và việc nâng hạ, thì người ta gọi là xe nâng tự động hoặc xe nâng điện. Tải trọng nâng và chiều cao nâng cho loại xe nâng bằng điện cao hơn xe nâng tay một chút, có thể nâng tới 2500kg với chiều cao 6m. Các loại xe này thường hay sử dụng với hệ thống giá kệ.

Xe nâng hạ bằng động cơ

Xe nâng hạ bằng động cơ đốt trong là xe dùng động cơ đốt trong để thực hiện việc di chuyển và nâng hạ. Thông thường khi sử dụng loại xe này, người ta phải sử dụng nâng dỡ và di chuyển hàng hóa với khối lượng lớn, tần suất cao mà các loại xe khác không thể đáp ứng được. Cấu tạo của xe chủ yếu bao gồm có động cơ chạy bằng nhiên liệu xăng, dầu diesel hoặc gas, khung gầm và lốp xe như cấu tạo xe ô tô, ngoài ra còn có thêm hệ thống thủy lực để nâng hàng hóa. Tải trọng của loại xe nâng bằng động cơ xuất phát có thể từ 1 tấn lên đến hàng chục tấn. Thông thường các loại xe nâng từ 5 tấn trở xuống dùng đại trà trong các nhà máy xí nghiệp, các loại xe có tải trọng từ 10 tấn trở lên dùng ở các cảng biển phục vụ cho việc nâng hạ container có trọng tải lớn.

Tham khảo

Thiết bị kỹ thuật
Vận tải
Phương tiện giao thông dùng điện
Thiết bị xây dựng


title: Anopinella aurea

text:
Anopinella aurea là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Loài này có ở Ecuador.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Systematic revision of Anopinella Powell (Lepidoptera: Tortricidae: Euliini) and phylogenetic analysis of the Apolychrosis group of genera

Anopinella


title: Manosque-Nord (tổng)

text:
Tổng Manosque-Nord là một tổng ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence trong vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Hành chính

Các đơn vị hành chính
Tổng Manosque-Nord gồm 3 xã với dân số 11 388 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| Manosque || align="right" | 8 594 (1) || align="right" | 04100 || align="right" | 04112
|-
| Saint-Martin-les-Eaux || align="right" | 104 || align="right" | 04300 || align="right" | 04190
|-
| Volx || align="right" | 2 690 || align="right" | 04130 || align="right" | 04245
|}

(1) một phần của xã.

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Alpes-de-Haute-Provence
 Quận của Alpes-de-Haute-Provence
 Tổng của Alpes-de-Haute-Provence
 Xã của Alpes-de-Haute-Provence
 Danh sách các tổng ủy viên hội đồng của Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Manosque-Nord trên trang mạng của Insee

 Vị trí của tổng Manosque-Nord trên bản đồ nước Pháp

Manosque-Nord


title: Arnèke

text:
Arnèke là một xã của tỉnh Nord, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Simena (bướm đêm)

text:
Simena là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Ems (định hướng)

text:
Ems có thể chỉ đến:

Sông Ems
Sông Ems, Hamsphire
Tàu Ems


title: Rhipidia bipectinata

text:
Rhipidia bipectinata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Tháng 5 năm 2010

text:
Tháng 5 năm 2010 bắt đầu vào thứ Bảy và kết thúc sau 31 ngày vào thứ Hai.

Chủ đề:Thời sự

Tham khảo

Tháng năm
2010-05


title: Courlon

text:
Courlon  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 340 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Vũ Lễ (định hướng)

text:
Vũ Lễ có thể là một trong các địa danh Việt Nam sau:

 Xã Vũ Lễ, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
 Xã Vũ Lễ, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình.


title: Noviercas

text:
Noviercas là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 218 người.

Tham khảo

Đô thị ở Soria


title: Crepidomenus warkolala

text:
Crepidomenus warkolala là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Calder miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Crepidomenus


title: Anoplischius egaensis

text:
Anoplischius egaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1881.

Chú thích

Tham khảo

Anoplischius


title: Mạc Thái Tông

text:
Mạc Thái Tông (chữ Hán: 莫太宗 1500 – 25 tháng 1 năm 1540 / 3 tháng 3 năm 1540) là vị Hoàng đế thứ hai của nhà Mạc trong lịch sử Việt Nam. Ông ở ngôi từ năm 1530 đến 1540, trị vì tổng cộng 10 năm.

Trong thời gian trị vì, ông chỉ dùng niên hiệu Đại Chính (大正), nên còn được gọi là Đại Chính đế (大正帝). Thời kỳ của ông được gọi là Đại Chính chi trị (大正之治).

Tiểu sử
Ông tên thật là Mạc Đăng Doanh (莫登瀛), là người quê  gốc xã Cao Đôi, huyện Bình Hà (nay là thôn Long Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách), tỉnh Hải Dương. Sử nhà Minh là Minh thực lục ghi ông tên là Mạc Phương Doanh (莫方瀛). Không rõ năm sinh năm mất, nhưng ông được xác định là con trưởng của Thái Tổ Cao Hoàng đế Mạc Đăng Dung, mẹ là con gái của Thông quận công Nguyễn Thì Ung (阮時雍).

Năm 1517, khi Mạc Đăng Dung nắm quyền lực trong triều, muốn câu kết bè phái, đã ra lệnh cho con trai Đăng Doanh nghênh thú con gái của Trần Chân làm vợ. Năm 1522 ông được phong làm Dục Mỹ hầu (毓美侯), chưởng Kim Quang điện (金光殿).

Năm 1527, khi Mạc Thái Tổ lên ngôi, ông được lập làm Thái tử. Ngày Tết Nguyên đán năm Canh Dần (1530), Mạc Thái Tổ truyền ngôi cho ông và lên làm Thái thượng hoàng, sử xưng Mạc Thái Tông.

Thái thượng hoàng lui về Tường Quang điện (祥光殿) tại quê nhà Cổ Trai, ý muốn ngao du tự tại. Tuy nhiên thực tế lúc ấy thế lực họ Lê lại đang rục rịch tự cường, Thái thượng hoàng thường xuyên giúp Thái Tông xử lý triều chính.

Đánh dẹp

Từ năm 1529, Thái An công nhà Hậu Lê là Lê Ý (黎意) khởi binh ở Thanh Hóa. Mạc Thái Tổ mang quân đi đánh bị thua trận phải rút về.

Tháng 8 năm 1530, sau khi lên ngôi, Mạc Thái Tông hội binh ở huyện Hoằng Hóa đánh Lê Ý, sai Mạc Quốc Trinh lĩnh thủy quân đi trước. Ý đón đánh được cả hai đạo quân Mạc. Mạc Thái Tông phải án binh cố thủ. Tháng 11 năm đó, Thái Tông sai Quốc Trinh ở lại cầm quân còn mình rút về kinh thành. Lê Ý thắng liền mấy trận có ý chủ quan, bị Quốc Trinh bắt được giải về kinh giết chết.

Đầu năm 1531, Nguyễn Kim khởi binh chống Mạc ở Ai Lao, mang quan về đánh Thanh Hóa. Thái Tông sai Tây quốc công Nguyễn Kính vào đánh. Nguyễn Kim đánh thắng được Nguyễn Kính hai trận, chia quân giữ các huyện. Tháng 9, trời đổ mưa nhiều, quân Mạc thừa cơ dùng thủy quân tiến đánh, quân Nguyễn Kim rối loạn phải rút về Ai Lao.

Năm 1533, Nguyễn Kim lập Lê Ninh lên ngôi tại đất Ai Lao, tức là vua Lê Trang Tông, tái lập nhà Lê Trung hưng. Hiệu úy Nguyễn Nhân Liễn khởi binh ở Thuận Hóa chống Mạc. Mạc Thái Tông sai tướng đi đánh không dẹp được.

Năm 1535, ngày 16 tháng 2 cử Hoàng quận công tức Mạc Đăng Lượng cùng em Mạc Đăng Tuấn tức Hoàng Tuấn Ngạn vào trấn thủ Hoan châu, phủ Anh Đô, huyện Nam Đường định đô tại xứ Tiên Đô (Đền Tiên Đô) vùng Đô Đặng, tổng Đặng Sơn (nay thuộc 3 xã Đặng Sơn, Nam Sơn, Bắc Sơn thuộc huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An)

Năm 1537, trấn thủ Thanh Hóa là Tây An hầu Lê Phi Thừa đánh phá tam ty nhà Mạc do Trung Hậu hầu cai quản rồi chạy sang Ai Lao đầu hàng nhà Lê. Năm 1539, quân nhà Lê từ Ai Lao chia đường đánh chiếm huyện Lôi Dương (Thanh Hóa). Đất nhà Mạc bắt đầu bị chia cắt.

Trị vì

Đối nội
Mạc Thái Tông là người chú trọng việc khoa cử. Ông mở các khoa thi đều đặn 3 năm một lần và chọn được nhiều nhân tài, điển hình là Nguyễn Thiến (đỗ đầu khoa thi năm 1532) và Nguyễn Bỉnh Khiêm (đỗ đầu năm 1535), Giáp Hải (đỗ đầu năm 1538). Đầu năm 1536, ông sai Khiêm quận công Mạc Đình Khoa tu sửa lại trường Quốc Tử Giám.

Khi mới lên ngôi, Thái Tông thấy trong nước nhiều trộm cướp bèn ra lệnh cấm dân các xứ không được mang gươm giáo, dao nhọn và binh khí đi ngoài đường. Ai trái lệnh sẽ bị trị tội. Từ đó những người buôn bán chỉ đi tay không, không phải mang khí giới tự vệ. Do đó, theo sách Đại Việt thông sử của Lê Quý Đôn, "trong vài năm trộm cướp biệt tăm, súc vật nuôi tối đến không phải dồn vào chuồng, cứ mỗi tháng một lần kiểm điểm lại".

Liên tiếp trong mấy năm được mùa, nhân dân được no đủ, trong nước được yên ổn. Sách Đại Việt Sử ký Toàn thư ghi nhận thời thịnh trị của Mạc Thái Tông: "Đêm ngủ không cần đóng cửa, ngoài đường không nhặt của rơi".

Đối ngoại
Thời Mạc Thái Tông, nhà Minh mấy lần mang quân áp sát biên giới, mượn cớ giúp nhà Lê để đánh Đại Việt. Mạc Thái Tông một mặt tăng cường phòng bị, tập luyện quân đội.

Ngày 14 tháng 5 năm 1539, ông sai Nguyễn Văn Thái và tùy tùng sang Trấn Nam Quan (鎮南關) ở Quảng Tây dâng biểu "xin hàng", biện hộ rằng Lê Ninh là con của Nguyễn Kim được dựng lên, không phải dòng dõi nhà Hậu Lê. Nhà Minh muốn để cho hai phe đánh nhau nên án binh không tiến nữa.

Qua đời
Ngày 25 tháng 1 năm 1540 tức năm Đại Chính thứ 11, Mạc Đăng Doanh qua đời, không rõ thọ bao nhiêu tuổi, thụy hiệu là Khâm Triết Văn Hoàng đế (欽哲文皇帝). Thượng hoàng Mạc Đăng Dung lập con trai Đăng Doanh là Mạc Phúc Hải lên ngôi, tức là Mạc Hiến Tông.

Gia quyến
 Cha: Thái Tổ Mạc Đăng Dung.(1483-1541)
 Mẹ: Nguyễn Thị Ngọc Tuyền (阮氏玉璇), con gái lớn của Thông quốc công Nguyễn Thì Ung (阮時雍).

Hậu phi

Hậu duệ

Nhận định
Mạc Thái Tông không phải là vị hoàng đế nhiều võ công nhưng giỏi về văn trị. Ông không có được những chiến công đánh dẹp hiển hách như vua cha Mạc Thái Tổ nhưng đã mang lại cuộc sống no ấm, yên ổn cho nhân dân Đại Việt, nhất là vùng Bắc Bộ sau nhiều năm loạn lạc, binh lửa cuối thời Lê sơ. Do sự trỗi dậy của các lực lượng ủng hộ nhà Hậu Lê, nền thái bình mà ông gây dựng không được kéo dài. Tuy nhiên, các lực lượng chống Mạc lúc đó chưa đủ mạnh, về cơ bản Mạc Thái Tông vẫn nắm quyền cai trị toàn quốc.

Những cảnh thịnh trị thời ông cai trị - khiến các sử sách của nhà Lê đối địch sau này cũng phải ghi nhận - là rất hiếm có trong lịch sử Việt Nam, ngay cả thời được coi là "hoàng kim" của chế độ phong kiến như Lê Thánh Tông cũng không thấy chép những cảnh tương tự. Điều đó được các nhà sử học hiện đại đánh giá rất cao.

Xem thêm
Nhà Mạc
Mạc Thái Tổ
Nam Bắc triều
Chúa Trịnh

Tham khảo

 Đại Việt thông sử.
 Đại Việt Sử ký Toàn thư.
 Các triều đại Việt Nam - Quỳnh Cư, Đỗ Đức Hùng, Nhà Xuất bản Thanh niên, 2001.

Thái Tông
Người Hải Dương
Họ Mạc gốc xứ Đông


title: Tipula subtilis

text:
Tipula subtilis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Tướng tư lệnh Lục quân Hoa Kỳ

text:
Trước khi chức vụ Tham mưu trưởng Lục quân Hoa Kỳ được thành lập vào năm 1903, thông thường chỉ có duy nhất một sĩ quan cao cấp nhất trong Lục quân Hoa Kỳ. Từ năm 1783, vị sĩ quan cao cấp nhất được gọi đơn giản là Senior Officer of the United States Army có nghĩa là Sĩ quan cao cấp Lục quân Hoa Kỳ, nhưng vào năm 1821 chức vụ này được thay đổi thành Commanding General of the United States Army nghĩa là Tướng Tư lệnh Lục quân Hoa Kỳ. Chức vụ này bị bãi bỏ khi chức vụ Tham mưu trưởng Lục quân Hoa Kỳ được lập ra vào năm 1903.

Danh sách các Tướng Tư lệnh Lục quân Hoa Kỳ

Tướng và Tổng tư lệnh Lục quân Lục địa

Sĩ quan cao cấp

Sĩ quan Cao cấp Lục quân Hoa Kỳ

Tướng tư lệnh

Tham khảo
 Historical Resources Branch; United States Army Center of Military History.
Eicher, John H., and Eicher, David J., Civil War High Commands, Stanford University Press, 2001, ISBN 0-8047-3641-3.

Ghi chú

Đọc thêm

Lục quân Hoa Kỳ


title: Ischyja

text:
Ischyja là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Ischyja albata Felder & Rogenhofer, 1874
 Ischyja ebusa Swinhoe, 1902
 Ischyja manlia Cramer, [1776]
 Ischyja neocherina Butler, 1877

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Ischyja at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Catocalinae


title: Pseudopristilophus longus

text:
Pseudopristilophus longus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopristilophus


title: Stöttwang

text:
Stöttwang là một đô thị ở Ostallgäu bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: 1320 Impala

text:
1320 Impala (1934 JG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 5 năm 1934 bởi C. Jackson ở Johannesburg (UO).

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1320 Impala

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1934


title: Idrac-Respaillès

text:
Idrac-Respaillès  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gers

Tham khảo

Idracrespailles


title: Hattori Hanzō

text:
Hattori Hanzō (服部半蔵 Phục Bộ Bán Tàng; 1541 – 23/12/1596), tên thật là  là một võ tướng của xứ Mikawa no kuni vào cuối thời kỳ Sengoku đầu thời kỳ Azuchi-Momoyama.

Ông là một trong 16 võ tướng đã có công giúp Tokugawa Ieyasu lên ngôi. Trong đội quân của Tokugawa, ông là người chỉ huy lực lượng đặc công ninja. Ông có biệt danh là Oni-Hanzo (quỷ Bán Tạng) vì sự tàn ác mà ông gây ra. Khi mạc phủ Tokugawa cho xây thành Edo, ông và con trai được cử làm chỉ huy lực lượng hộ vệ tại cửa thành phía Tây. Cửa này về sau được gọi là cửa Hanzō (Bán Tạng môn)

Ông hay có mặt trong những bộ truyện tranh và những tiểu thuyết giả tưởng.

Tiểu sử
Ông là con trai của Hattori Yasunaga, một nhẫn giả nổi tiếng và là người cầm đầu phái Iga (một phái ninja rất nổi tiếng của Nhật Bản). Hanzō sinh ra và nổi tiếng ở Mikawa, nhưng ông thường về Iga, nơi ở của gia đình Hanzo. Ông là một kiếm sĩ, nhà chiến thuật và cũng là một giáo sĩ. Đây chính vì Iga và Koga là hai vùng sản sinh ra nhẫn thuật và đã có hơn 70 tổ chức truyền những kỹ thuật này tại địa phương. Trên núi có những học viện lớn để dạy võ thuật. Âm Dương Đạo, một phương pháp bói toán của Trung Quốc, được Abe no Seimei truyền bá rộng rãi ở Kyoto. Làng Yagyu, nằm ở biên giới giữa Kyoto và Nara, là nơi có trường dạy kiếm. Chùa Hôzo-in tại Nara có một trường dạy đánh giáo, Hozoin-ryu. Tất cả các kỹ thuật cần thiết cho Ninjutsu đều có thể tìm thấy trong chu vi 45 dặm từ Iga. Hanzō, tham gia trận chiến đầu tiên lúc 16 tuổi, đã tham gia các trận đánh như trận ở Anegawa và Mitakagawa. Nhưng sau khi Oda Nobunaga chết vào năm 1582, Hanzō mới có những đóng góp lớn cho gia tộc Tokugawa.

Hanzō chết vào năm 1596 ở tuổi 55. Tuy nhiên, có nhiều truyền thuyết nói rằng Hanzō bị Fuuma Kotaro giết chết trong chiến trường. Con trai Hanzō cũng có tên là Masanari, nhưng được viết bằng kanji khác. Con trai của Hanzō được phong tước "Iwami-no-Kami", và cùng người của mình, đã trở thành lính bảo vệ cho lâu đài Edo. Con trai Hanzō cũng đã trở thành thành viên của bang phái Iga.

Tới ngày nay, Hanzō vẫn yên nghỉ tại Tây Niệm tự (西念寺, ở Shinjuku). Những ngôi chùa khác cũng vẫn còn giữ bộ áo giáp và cây giáo ưa thích của ông.

Tham khảo

Chiến binh Nhật Bản
Thời kỳ Sengoku
Thời kỳ Azuchi-Momoyama
Ninja
Samurai


title: Gustavus Woodson Smith

text:
Gustavus Woodson Smith (30 tháng 11 năm 1821 – 24 tháng 6 năm 1896), tên tắt là G.W. Smith, là sĩ quan quân đội Hoa Kỳ, từng tham chiến Chiến tranh Hoa Kỳ-Mexico, và lên chức đại tướng trong quân đội Liên minh miền Nam thời Nội chiến Hoa Kỳ.

Ông sinh tại Georgetown, Kentucky. Tốt nghiệp trường Võ bị West Point, học nghề kỹ sư xây cất. Sau Chiến tranh Hoa Kỳ-Mexico ông giải ngũ về làm kỹ sư cho chính phủ New York, ủy viên coi về lưu thông đường sá. Khi Nội chiến Hoa Kỳ bùng nổ, Kentucky là một trong các tiểu bang ranh giới giữa Liên bang miền Bắc và Liên minh miền Nam. Smith theo tòng quân cho miền Nam, được thăng chức đại tướng.

Khi tướng chỉ huy của ông là Joseph E. Johnston bị bắn trọng thương tại trận Seven Pines, Smith lên cầm chỉ huy Binh đoàn Potomac miền Nam chỉ mới một ngày đã bị căng thẳng thần kinh và phải nhượng chức cho tướng Robert E. Lee ngày 1 tháng 6 năm 1862.

Ông về làm Bộ trưởng Chiến tranh chính phủ miền Nam tại Richmond, Virginia. Năm 1864 ông trở lại chiến trường tại Georgia.

Smith chết tại New York City và mộ chôn tại nghĩa trang Cedar Grove, New London, Connecticut.

Tham khảo

 Eicher, John H., and Eicher, David J., Civil War High Commands, Stanford University Press, 2001, ISBN 0-8047-3641-3.

Nội chiến Hoa Kỳ
Đại tướng Hoa Kỳ


title: Bulbophyllum leontoglossum

text:
Bulbophyllum leontoglossum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

leontoglossum]]

L


title: Volvarina floresensis

text:
Volvarina floresensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Volvarina
Marginellidae


title: Giesdorf

text:
Giesdorf là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Nguyễn Văn Cường (cầu thủ bóng đá)

text:
Nguyễn Văn Cường (sinh 1966 tại Hải Phòng) là một cựu tuyển thủ quốc gia bộ môn bóng đá của Việt Nam. Thi đấu cho đội tuyển Việt Nam với vị trí thủ môn chỉ trong thời gian rất ngắn, nhưng ông được xem là một trong cầu thủ góp phần quan trọng trong sự trở lại của bóng đá Việt Nam trên đấu trường quốc tế sau năm 1975. Ông là một trong 3 cầu thủ nhận giải thưởng Quả bóng vàng Việt Nam đầu tiên vào năm 1995.

Sự nghiệp một đời
Sinh ngày 14 tháng 6 năm 1966 tại Hải Phòng, nhưng cả sự nghiệp bóng đá một đời của ông gắn bó với đất Bình Định. Sớm biểu lộ niềm đam mê bóng đá từ nhỏ, ngay từ thời còn học Trung học tại trường Trưng Vương (Quy Nhơn), ông thường xuyên nổi bật trong các giải đấu phong trào với vai trò thủ môn và tiền đạo. Đặc biệt, với vóc dáng to khỏe và khả năng bay người bắt bóng tốt, ông được các bạn thi đấu đặt cho biệt danh Cường xà lan.

Sau khi tốt nghiệp 12, do gia đình nghèo nên không đủ điều kiện đi đại học, ông phải mưu sinh bằng nghề đạp xích lô. Tuy nhiên, ông vẫn không từ bỏ niềm đam mê bóng đá, mỗi chiều đều ra bãi biển để tập luyện. Nhờ sự kiên trì, nên chỉ sau một thời gian ngắn, ông được gọi tham gia đội bóng phong trào của ngành công an rồi chuyển qua thi đấu cho đội tuyển trẻ Công nhân Nghĩa Bình. Tại đây, ông thi đấu và học hỏi rất nhiều từ thủ thành lừng danh của đội tuyển quốc gia bấy giờ là Dương Ngọc Hùng. Ông nhanh chóng trở thành thủ môn dự bị cho Dương Ngọc Hùng tại đội Công nhân Nghĩa Bình, thậm chí thay thế cho ông Hùng trong đội hình chính một thời gian khi ông Hùng gặp chấn thương.

Năm 1987, ông trở thành thủ môn chính thức của đội Công nhân Nghĩa Bình sau khi ông Dương Ngọc Hùng giải nghệ. Năm 1990, đội bóng Công nhân Nghĩa Bình bị giải thể, ông cùng 4 đồng đội khác được bổ sung vào Đội bóng đá Bình Định. Từ đó, ông gắn bó hẳn với đội bóng này trong suốt sự nghiệp cầu thủ của mình.

Do những đóng góp quan trọng của ông đối với Đội bóng đá Bình Định, đã làm cho Huấn luyện viên trưởng Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Karl Heiz Weigang chú ý. Năm 1995, ông được gọi vào đội tuyển và tham gia thi đấu tại cúp Độc Lập. Tại SEA Games 18 tại Chiang Mai (Thái Lan), ông được Huấn luyện viên trưởng Weigang giao vị trí thủ môn chính thức. Mặc dù phải thi đấu trong tình trạng tồi tệ với nhiều chấn thương, ông vẫn thi đấu xuất thần trong 2 trận đấu quyết định gặp Indonesia (thắng 1-0), và Myanmar (thắng 2-1), cứu nguy được nhiều bàn thua trông thấy, góp phần rất lớn đưa đội tuyển Việt Nam vào chung kết và giành huy chương bạc. Với thành tích này, ông được giới báo chí thể thao Việt Nam bình chọn trao tặng danh hiệu Quả bóng Bạc và Vận động viên tiêu biểu năm 1995.

Tại Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 1996, ông thi đấu tốt, bắt chính 5/6 trận, góp công lớp giúp Việt Nam giành huy chương đồng. Tuy nhiên, sau giải đấu này, phong độ của ông đột ngột sút giảm. Ông mất vị trí chính thức tại đội tuyển quốc gia về tay Nguyễn Văn Phụng và tại câu lạc bộ về tay Trần Minh Quang. Từng là người hùng của bóng đá Việt Nam, nhưng do cuộc sống khó khăn, ông phải kiếm sống qua ngày với công việc giữ xe ở chợ Quân Trấn (Quy Nhơn). Mặc dù vậy, ông vẫn tham gia luyện tập và thi đấu. Tuy trong những mùa giải sau đó phục hồi dần phong độ và thi đấu tốt, nhưng do lớn tuổi, ông ít được đưa vào sân thi đấu.

Đến mùa bóng 2001-2002, Câu lạc bộ bóng đá Bình Định được lên hạng chuyên nghiệp. Ông được cử làm Trợ lý Huấn luyện viên đội hình 2 của Câu lạc bộ, kiêm luôn cả vai thủ môn chính thức và tiền đạo dự bị. Tại giải Cúp Quốc gia 2003, ông được tham gia thi đấu và cùng đồng đội giành được cúp Quốc gia sau chiến thắng 2-1 trước đội Ngân hàng Đông Á.

Trong những mùa giải tiếp theo, thỉnh thoảng trong danh sách thi đấu của Câu lạc bộ bóng đá Bình Định vẫn đăng ký tên Nguyễn Văn Cường, dù công việc chính của ông là Huấn luyện viên thủ môn. Sự gắn bó lâu dài với Câu lạc bộ, dẫn đến một kỷ lục trớ trêu cho ông: Cầu thủ già nhất V-League. Đỉnh điểm là tại mùa giải 2008, sau khi Câu lạc bộ thanh lý hợp đồng với thủ môn Trần Minh Quang, ông phải trở lại thi đấu ở tuổi 42.

Tại mùa giải 2012, ông bị sa thải khỏi đội bóng mà ông đã gắn bó suốt sự nghiệp bóng đá của mình dù mùa giải vẫn chưa kết thúc.

Hiện tại, ông là huấn luyện viên đội tuyển U-17 của Trường Năng khiếu Thể dục thể thao Bình Định, đồng thời là đồng sáng lập Câu lạc bộ Đào tạo thủ môn Hùng Cường (ghép từ tên ông và người thầy của mình là cựu tuyển thủ Dương Ngọc Hùng, cũng là người sáng lập).

Thành tích
Cá nhân
 Quả bóng bạc Việt Nam 1995
 Vận động viên tiêu biểu năm 1995
Đội tuyển quốc gia
 Huy chương Bạc SEA Games 18
 Huy chương Đồng Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á
Cúp Quốc gia
 Vô địch mùa bóng 2003

Chú thích

Liên kết ngoài
 Nguyễn Văn Cường và kỉ niệm ở Tiger Cup 96

Người Hải Phòng
Vận động viên người Hải Phòng
Cầu thủ bóng đá nam Việt Nam
Huấn luyện viên bóng đá Việt Nam
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Bình Định
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam
Thủ môn bóng đá
Cầu thủ giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam


title: 1133

text:
Năm 1133 trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1133


title: 5032 Conradhirsh

text:
5032 Conradhirsh (1990 OO) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 7 năm 1990 bởi E. F. Helin ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5032 Conradhirsh

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: 69 (số)

text:
69 (sáu mươi chín) là một số tự nhiên, liền sau 68 và liền trước 70.

Số 69 là am duong

Tham khảo


title: 10251 Mulisch

text:
10251 Mulisch
10251 Mulisch là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1301.6191419 ngày (3.56 năm). Nó được đặt theo tên Harry Mulisch, a Dutch author.

Nó được phát hiện ngày 26 tháng 3 năm 1971.

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1971
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Desmopachria chei

text:
Desmopachria chei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được K.B.Miller miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Desmopachria


title: Bréhal

text:
Bréhal  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 69 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Conus grahami

text:
Conus grahami là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

G
Động vật được mô tả năm 1980


title: Đồng Nhân, Hoàng Nam

text:
Đồng Nhân (, ) là một thành phố cấp huyện thuộc châu tự trị dân tộc Tạng Hoàng Nam, tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc. 75% cư dân trong thành phố là người Tạng Kinh tế chủ yếu phụ thuộc vào nông nghiệp và ngành khai thác nhôm.

Trấn
 Rongwo (隆务镇, Long Vụ)
 Bao’an (保安镇, Bảo An)

Hương

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin riêng trên Tân Hoa xã

Đơn vị cấp huyện Thanh Hải
Hoàng Nam


title: Barenton-Bugny

text:
Barenton-Bugny là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Barentonbugny


title: 3717 Thorenia

text:
3717 Thorenia (1964 CG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 2 năm 1964 bởi Đài thiên văn Goethe Link ở Brooklyn.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3717 Thorenia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1964


title: Kiện hàng số 200

text:
Kiện hàng số 200 (tiếng Nga: Груз 200) là một bộ phim trinh thám, khai thác đề tài cuộc Chiến tranh Afghanistan (1978–1992) của đạo diễn Aleksey Balabanov, ra mắt lần đầu năm 2007.

Nội dung

Diễn viên

Ê-kíp

Hậu trường

Vinh danh

Xem thêm

 «Груз-200». Такого кино ещё не было. Интервью с Алексеем Балабановым // «Новая газета» (цветной выпуск) № 23, 21.06.2007
 Андрей Плахов. Все на борьбу с добром  // «Коммерсантъ» № 103 (3679), 16.06.2007
 Федоров А. В. Просто кино про 1984 год?
 Эндрю Осборн. Из России без любви: новый фильм клянёт Советский Союз // The Wall Street Journal, 21.06.2007
 Культурный шок: «Груз 200» — антикино Алексея Балабанова // «Эхо Москвы», 16.06.2007
 Михаил Делягин. Право на ложь: еще один антисоветский миф // «Ежедневный журнал», 15.06.2007

Phim do Aleksey Balabanov đạo diễn
Phim của STV
Phim về Chiến tranh Soviet tại Afghanistan
Phim tâm lý Nga
Phim hành động Nga
Phim năm 2007
Phim lấy bối cảnh năm 1984
Phim Nga


title: Thủy tiên

text:
Thủy tiên (danh pháp hai phần: Narcissus tazetta L.) là một loại thực vật thuộc Chi Thủy tiên, Họ Loa kèn đỏ (Amaryllidaceae). Loài cây này có thể dùng làm cảnh, trồng bằng cách đặt phần củ vào trong bình nước. Cây nở hoa nhỏ, có màu trắng và mùi thơm.

Củ của cây có chất alkaloid gây chóng mặt, buồn nôn, tiêu chảy, run rẩy toàn thân, hôn mê, có thể dẫn đến tử vong khi ăn phải.

Mô tả

Narcissus tazetta là một trong số những loài cao nhất trong Narcissus, và có thể cao đến 80 cm, với lá mảnh phẳng dài đến 40 cm và rộng 15 mm. Cụm hoa có khoảng 8 hoa với cánh màu trắng và nhị hoa màu vàng.

Phân loại học

Phân loài
Có 6 phân loài được chấp nhận theo World Checklist of Selected Plant Families:

 N. tazetta subsp. aureus (Jord. & Fourr.) Baker – Đông Nam Pháp, Sardinia, Tây-Bắc Ý, Algérie, Maroc
 N. tazetta subsp. canariensis (Burb.) Baker – Quần đảo Canary
 N. tazetta subsp. chinensis (M.Roem.) Masam. & Yanagih. – Đông-Nam Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc
 N. tazetta subsp. corcyrensis (Herb.) Baker – Corfu (Hy Lạp)
 N. tazetta subsp. italicus (Ker Gawl.) Baker syn. N. italicus – Địa Trung Hải từ miền Nam Phap đến Hy Lạp
 N. tazetta subsp. tazetta – phân bố rộng rãi từ Tây Địa Trung Hải đến Afghanistan

Sinh thái học
Narcissus tazetta chứa hợp chất thơm chỉ được tìm thấy ở một vài loài như hoa hồng và Acnistus arborescens, có tên gọi là orcinol dimethyl ete, chất này hầu như mũi người không phát hiện được. Các thí nghiệm trên ong mật cho thấy chúng có thể nhận dạng được.

Phân bố
Narcissus tazetta là một loài phân bố rộng rãi, chúng là loài bản địa của vùng Địa Trung Hải từ Bồ Đào Nha đến Thổ Nhĩ Kỳ. Nó cũng là loài được bản địa hóa khắp vùng Trung Đông, Trung Á, Afghanistan, Pakistan, Ấn Độ, Nepal và Bhutan, cũng như Quần đảo Canary, Trung Quốc (Phúc Kiến, Chiết Giang), Nhật Bản, Úc, Hàn Quốc, Đảo Norfolk, New Zealand, Bermuda, Mexico và Hoa Kỳ (Oregon, California, Texas, Alabama, Arkansas, Florida, Louisiana, Mississippi, Bắc Carolina, Nam Carolina, Virginia, và Tây Virginia) và Nam Mỹ.

Sử dụng
Narcissus tazetta được trồng thương mại để lấy tinh dầu, hầu hết ở miền nam Pháp. Một loài lai với Narcissus poeticus, cũng được trồng để lấy tinh dầu. Ứng dung trong y khoa gần đây là một protein có tên là lectin có tác dụng kháng vi rút cúm. Tác dụng này dựa trên cách sử dụng liều phụ thuộc. Tính chất kháng virus cho kết quả rằng nó có thể vô hiệu hóa RSV trong chu kỳ lây nhiễm và vì thế nó không thể lan rộng. Đặc tính kháng virus của nhóm lectin nhất định sẽ có tác dụng lớn hơn trong giai đoạn sớm của bệnh cảm cúm. Nó có rất ít khả năng gây độc và tiềm năng to lớn như một tác nhân kháng virus, vì vậy nó có tiềm năng để sử dụng trong nghiên cứu công nghệ sinh học trong tương lai.

Hình ảnh

Tham khảo

Văn liệu

Sách
 translated into English as

Bài báo

Cơ sở dữ liệu
 The Plant List

Liên kết ngoài

Comprehensive profile for Narcissus tazetta  hình
Trồng hoa Thủy Tiên

Cây cảnh
T
Hoa
Thực vật châu Âu
Thực vật Afghanistan
Thực vật Algérie
Thực vật Bermuda
Thực vật Hy Lạp
Thực vật Iran
Thực vật Liban
Thực vật México
Thực vật New Zealand
Thực vật Nhật Bản
Thực vật Syria
Thực vật Tây Ban Nha
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Úc
Thực vật Ý
Thực vật vườn
Thực vật Turkmenistan
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật Trung Á
Thực vật Bắc Phi
Thực vật Tây Á


title: Paraclytra

text:
Paraclytra là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1971 bởi Medvedev.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Paraclytra elegans Medvedev, 1993

Chú thích

Tham khảo

Clytrini


title: Phyllonorycter watanabei

text:
Phyllonorycter watanabei là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản (Hokkaido, Sikoku, Honshu và Kyusyu) và vùng Viễn Đông Nga.

Sải cánh dài 5.5–6 mm.

Ấu trùng ăn Pourthiaea villosa và Pyrus ussuriensis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. The mine is ptychonomous và located on the space between two veins of the lower surface of the leaf.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Đường Pasteur, Thành phố Hồ Chí Minh

text:
Đường Pasteur là một tuyến đường tại khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh.

Vị trí

Đây là tuyến đường một chiều dài khoảng 2,7 km, bắt đầu từ đường Võ Văn Kiệt ven rạch Bến Nghé thuộc Quận 1 và kết thúc tại đường Trần Quốc Toản thuộc Quận 3. Đường Pasteur và đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa là hai con đường chạy song song và lưu thông ngược chiều nhau tại khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh.

Lịch sử
Ban đầu đoạn đường từ đường Võ Văn Kiệt (Bến Chương Dương trước đây) đến đường Lê Lợi ngày nay là con kênh do người Pháp đào thông ra rạch Bến Nghé để thoát nước. Hai con đường cặp theo kênh cũng được xây dựng và đặt là đường số 24. Năm 1865, một đường được đặt tên là Olivier, và đường kia là Pellerin. Về sau người Pháp lại cho lấp kênh, hai con đường nhập thành một và mang tên đường Pellerin.

Bên cạnh đó, Sài Gòn lúc này cũng có một con đường được người Pháp đặt tên là Pasteur, là con đường nối từ bờ sông Sài Gòn đến trước cổng bệnh viện quân y (tức bệnh viện Grall, sau là nhà thương Đồn Đất và nay là Bệnh viện Nhi đồng 2).

Năm 1955, chính quyền Sài Gòn đổi tên đường Pellerin thành đường Pasteur, đổi tên đường Pasteur cũ thành đường Đồn Đất (nay là đường Thái Văn Lung). Năm 1975, chính quyền Cộng hòa Miền Nam Việt Nam đổi tên đường Pasteur thành đường Nguyễn Thị Minh Khai; nhưng đến năm 1991, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh quyết định đổi lại là Pasteur như cũ.

Ghi chú

Chú thích

Xem thêm
Đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Thành phố Hồ Chí Minh
Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh

Pasteur
Quận 1
Quận 3


title: Apataniana cornuta

text:
Apataniana cornuta là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Apataniana


title: 8592 Rubetra

text:
8592 Rubetra (1188 T-1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 3 năm 1971 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8592 Rubetra

Thiên thể phát hiện năm 1971
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cardiophorus capensis

text:
Cardiophorus capensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Laurent miêu tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Rắn hổ mang chúa

text:
Rắn hổ mang chúa (danh pháp hai phần: Ophiophagus hannah), hay hổ mang vua là loài rắn độc thuộc họ Elapidae (họ Rắn hổ), phân bố chủ yếu trong các vùng rừng rậm trải dài từ Ấn Độ đến Đông Nam Á. Loài rắn này đang bị đe dọa do mất môi trường sống và được liệt kê là loài sắp nguy cấp trong sách đỏ IUCN từ năm 2010. Hổ mang chúa là loài rắn độc dài nhất thế giới với cá thể dài nhất từng được ghi nhận là 5,85 m.

Mặc dù cụm từ "rắn hổ mang" nằm trong tên thường gọi của loài rắn này nhưng chúng không thuộc chi Naja (chi rắn hổ mang thật sự). Đây là loài duy nhất thuộc chi Ophiophagus. Con mồi của rắn hổ mang chúa chủ yếu là những loài rắn khác, thậm chí loài rắn này còn ăn thịt đồng loại. Khi con mồi chủ yếu khan hiếm, rắn hổ mang chúa sẽ ăn một vài loài nhỏ có xương sống như thằn lằn, gặm nhấm.

Rắn hổ mang chúa được đánh giá là loài nguy hiểm và đáng sợ trong phạm vi sinh sống của chúng, mặc dù loài rắn này không chủ động tấn công con người. Rắn hổ mang chúa có vị trí nổi bật trong tôn giáo, thần thoại và tín ngưỡng truyền thống dân gian tại nhiều quốc gia Nam Á và Đông Nam Á. Đây là loài vật thiêng được tôn sùng trong văn hóa Hindu giáo và là loài bò sát quốc gia của Ấn Độ.

Phân loại
Năm 1836, nhà sinh vật học người Đan Mạch Theodore Edward Cantor miêu tả bốn mẫu vật rắn hổ mang chúa lần đầu tiên với danh pháp khoa học là Hamadryas hannah, ba mẫu được bắt giữ ở Sundarbans và một mẫu ở vùng lân cận gần Kolkata. Năm 1837, danh pháp Naja bungarus được Hermann Schlegel đề xuất nhằm mô tả một mẫu động vật học về rắn hổ mang chúa trên đảo Java. Năm 1838, Cantor đề xuất danh pháp Hamadryas ophiophagus cho loài này và diễn giải rằng loài có đặc điểm răng miệng trung gian giữa hai chi Naja và Bungarus. Năm 1840, danh pháp Naia vittata được Walter Elliot đề xuất dành cho một cá thể rắn hổ mang chúa bị bắt ngoài khơi gần Chennai. Năm 1858, danh pháp Hamadryas elaps được Albert Günther đề xuất dành cho những mẫu vật rắn hổ mang chúa tại Philippines và đảo Borneo. Günther xem xét gộp chung cà hai loài N. bungarus và N. vittata thành H. elaps. Chi Ophiophagus được Günther đề xuất vào năm 1864. Danh pháp được đặt dựa tiếng Hy Lạp cổ mang nghĩa đen là con vật ăn thịt rắn. Đến năm 1882, danh pháp Naja ingens được Alexander Willem Michiel van Hasselt đề xuất dành cho một cá thể loài này bị bắt gần Tebing Tinggi tại miền bắc đảo Sumatra.

Năm 1945, Ophiophagus hannah đã được Charles Mitchill Bogert chấp nhận sử dụng làm danh pháp hợp lệ cho rắn hổ mang chúa, ông cho rằng loài rắn này khác biệt đáng kể với những loài thuộc chi Naja. Một phân tích di truyền sử dụng sắc tố tế bào b và phân tích đa gen cho biết rắn hổ mang chúa là một nhánh ban đầu của dòng dõi di truyền sản sinh ra rắn mamba, chứ không phải rắn hổ mang Naja. Một phân tích phát sinh loài từ DNA ty thể cho biết rằng mẫu vật tại tỉnh Surattani và Nakhon Si Thammarat ở miền nam Thái Lan tạo nên một nhánh khác biệt sâu sắc với mẫu vật tại miền bắc Thái Lan, gộp nhóm với mẫu vật từ Myanmar và Quảng Đông ở miền nam Trung Quốc.

Ngoại hình

Kích thước
Rắn trưởng thành đạt trung bình với chiều dài khoảng  và cân nặng khoảng . Trong lịch sử, mẫu vật dài nhất được biết đến lưu giữ tại sở thú London, phát triển chiều dài khoảng  trước khi chết nhân đạo do đúng thời điểm bùng nổ ra Chiến tranh thế giới thứ hai. Vào năm 1951, một con rắn hổ mang chúa có chiều dài  và cân nặng , được bắt sống trên bãi chơi gôn "Royal Island Club" tại Singapore và sau đó được đưa đến bảo tàng Raffles. Đến ngày 26 tháng 2 năm 1973, một con rắn được đặt tên là "Junior", nuôi nhốt tại công viên động vật học New York, chết khi đạt tuổi thọ 15 năm 7 tháng, đo lường được chiều dài  và cân nặng . Rắn hổ mang chúa là loài dị hình giới tính, với con đực lớn hơn. Theo số liệu nghiên cứu được tại rừng Agumbe, các thông số lớn nhất gồm có : rắn đực dài  và nặng , rắn cái dài  và nặng . Tại Thái Lan, từng tìm được cá thể rắn dài  và cân nặng khoảng 45 kg (77 lb). Chiều dài và khối lượng của loài rắn này phụ thuộc vào môi trường sống cùng vài yếu tố khác. Mặc dù có kích thước to lớn, rắn hổ mang chúa rất nhanh nhẹn và linh hoạt.

Vảy

Vảy rắn bao phủ toàn bộ cơ thể, cấu tạo từ keratin. Đỉnh đầu có 9 vảy cộng với một cặp vảy chẩm lớn tiếp xúc nhau nằm phía sau vảy đỉnh. Vảy mịn xếp thành hàng xiên gồm 15 hàng trên lưng dọc theo giữa cơ thể và 17 đến 19 hàng trên cổ. Dưới bụng có 240 đến 254 vảy hình bầu dục đều nhau. Dưới đuôi có 84 đến 104 vảy, xếp thành dạng đơn lẻ ở hàng trước và ghép cặp ở hàng sau. Số lượng và cách sắp xếp vảy hầu như không thay đổi sau mỗi lần thay da. Vảy trên lưng nhỏ và tròn, còn vảy dưới bụng dài, rộng, căng ra toàn bộ chiều rộng bụng rắn và xếp thành một cột duy nhất theo chiều hướng xuống.

Da và lột xác

Tùy theo môi trường sinh sống mà da rắn hổ mang chúa có màu sắc khác nhau. Thông thường, rắn sống nơi nhiều ánh sáng, vùng sông suối, ao hồ có da sáng màu; còn rắn sống nơi ít ánh sáng, vùng rừng sâu, núi cao, hang động có da tối màu. Da ở phần đầu và lưng có màu sắc biến thiên theo môi trường sống, phạm vi màu sắc từ đen chì, xám đen, ô-liu nâu đến rám nắng, xám nâu, trắng xám. Các vạch kẻ màu trắng hoặc vàng mờ nhạt chạy dọc theo chiều dài cơ thể. Phần bụng có màu kem hoặc vàng nhạt, vảy mịn. Phần cổ họng có màu vàng sáng hoặc màu kem.

Chu kỳ lột da của rắn hổ mang chúa trưởng thành khoảng 4 - 6 lần trong năm, còn rắn con lột da mỗi tháng. Dấu hiệu đầu tiên báo hiệu rắn chuẩn bị bước vào thời kỳ lột da là đôi mắt. Đôi mắt không còn trong suốt mà biến thành màu sữa đục. Đến khi đôi mắt trong trở lại là rắn bắt đầu lột xác. Rắn chà xát cơ thể mình vào bề mặt, góc cạnh thô ráp. Chúng cần khoảng 10 ngày để lột bỏ hết lớp da cũ. Ngay sau khi lột bỏ lớp da cũ, lớp da mới còn non yếu sẽ xuất hiện. Lúc này rắn tạm thời không đi săn mồi, nhất là những con mồi có khả năng chống trả cao. Khi sống gần khu dân cư, đến thời kỳ lột da, rắn hổ mang chúa sẽ tìm đến nhà dân (nhất là nhà bếp), để có nơi trú ẩn tốt, được sưởi ấm và chờ lớp da mới cứng cáp hơn.

Rắn con còn nhỏ có lớp da đen tuyền và những vạch kẻ hẹp hình chữ V màu vàng hoặc trắng. Nhìn bằng mắt thường có thể bị nhầm lẫn với loài rắn cạp nia, nhưng dễ dàng xác định nhờ vùng mang cổ có thể mở rộng của loài. Những vạch kẻ này thường mờ dần theo tuổi tác, có thể biến mất hoàn toàn, mặc dù vậy đa số rắn trưởng thành vẫn phô bày những vạch kẻ này trên da suốt đời.

Giải phẫu

Rắn hổ mang chúa trưởng thành có phần đầu tương đối ngắn, hơi phẳng và lớn. Mặc dù không có tai ngoài, nhưng chúng "nghe" bằng cách cảm nhận rung động sóng âm qua da, cộng hưởng xuyên qua hộp sọ, truyền đến xương vuông (cạnh bên xương tai), sau đó truyền vào màng nhĩ bên trong. Chúng sở hữu cặp mắt có mống mắt vàng hoặc nâu vàng bao quanh đồng tử đen tròn. Thị lực loài này khá tốt để quan sát, có thể phát hiện con mồi di chuyển cách 100 m.

Tương tự các loài rắn khác, chúng tiếp nhận tín hiệu hóa học thông qua chiếc lưỡi chẻ. Chiếc lưỡi này thu nhận các phân tử mùi hương trong không khí rồi đưa đầu lưỡi chạm vào cơ quan thụ cảm giác quan (còn gọi là cơ quan Jacobson) nằm trên vòm họng để truyền thông tin nhận được đến não bộ. Giác quan này cũng giống như khứu giác ở người. Khi phát hiện mùi vị con mồi, rắn sẽ rung động nhẹ chiếc lưỡi để nhận biết vị trí con mồi (cặp nhánh chẻ của lưỡi phát ra âm thanh). Rắn khá nhạy cảm với rung động mặt đất nhằm theo dõi con mồi.

Ở vòm họng có chứa túi cơ của tuyến nọc, làm nhiệm vụ co bóp truyền nọc độc đến răng nanh khi chúng cắn. Sau khi cắn mồi, rắn không thể nhai mà sẽ bắt đầu nuốt con mồi vào trong và tiến hành quá trình tiêu hóa nhờ axit mạnh trong dạ dày. Giống như tất cả các loài rắn khác, chúng có quai hàm linh hoạt. Bộ xương hàm được kết nối bằng các dây chằng mềm dẻo như cao su, giúp rắn mở rộng hàm để nuốt con mồi lớn hơn nhiều so với phần đầu. Với cấu trúc bộ răng proteroglyph, nghĩa là sở hữu cặp răng nanh ngắn cố định tại hàm trên, phía trước miệng.

Giống như các loài rắn hổ mang khác, hổ mang chúa có khả năng phồng mang cổ. Khi gặp nguy hiểm hoặc bị kích động, rắn hổ mang chúa sẽ bẹt các xương sườn ở cổ, căng rộng nếp gấp của lớp da mềm hai bên cổ ra bên ngoài, tạo thành hình dạng như mui xe phía trước cơ thể, giúp ngụy trang thân hình lớn hơn bình thường nhằm đe dọa đối phương. Tuy nhiên, phần mang cổ của loài rắn này hẹp hơn và dài hơn so với các loài hổ mang khác. Rắn hổ mang chúa hoang dã thường đạt tuổi thọ tối đa ước lượng khoảng 20 năm.

Phân bố và môi trường sống

Rắn hổ mang chúa phân bố trong tự nhiên tại các quốc gia Ấn Độ, Nepal, Bhutan, Bangladesh, Trung Quốc, Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam, Malaysia, Indonesia, Philippines, Singapore.

Tại bắc Ấn Độ, rắn hổ mang chúa sinh sống ở Garhwal và Kumaon, tại dãy núi Sivalik và vùng Terai thuộc Uttarakhand và Uttar Pradesh. Tại đông bắc Ấn Độ, rắn hổ mang chúa phân bố tại Tây Bengal, Sikkim, Assam, Meghalaya, Arunachal Pradesh, Nagaland, Manipur và Mizoram. Tại dãy núi Ghat Đông, chúng sinh sống ở Tamil Nadu và Andhra Pradesh đến duyên hải Odisha và cả ở Bihar và miền nam Tây Bengal, đặc biệt ở Sundarban. Tại dãy núi Ghat Tây, chúng hiện diện ở Kerala, Karnataka và Maharashtra và cả ở Gujarat. Loài này cũng xuất hiện trên đảo Baratang thuộc chuỗi Đại Andaman.

Tại Việt Nam, rắn hổ mang chúa phân bố tại các tỉnh Cao Bằng, Lào Cai, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Phú Thọ, Bắc Giang, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Phú Yên, Ninh Thuận, Gia Lai, Kon Tum, Tây Ninh, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu.

Tại Singapore, rắn hổ mang chúa tìm được tại khu bảo tồn thiên nhiên trung lưu vực, tổ hợp vườn thú Singapore, vùng Kranji (gồm có khu bảo tồn đất ngập nước Sungei Buloh, lưu vực phía tây và Sentosa) và Pulau Tekong. Loài này có thể bơi qua eo biển Johor hẹp, giáp với bán đảo Mã Lai ở phía bắc, để tiến vào Singapore.

Rắn hổ mang chúa ưa thích khu vực rải rác dọc theo hồ nước hoặc dòng suối. Chúng leo cây và bơi lội rất giỏi. Sinh cảnh của loài có phạm vi từ vùng đất thấp lên đến địa hình có độ cao vượt qua 2000 m so với mực nước biển. Gồm có rừng rậm cao nguyên, rừng mưa nhiệt đới, rừng cận nhiệt đới, rừng thưa, rừng tre, đồng cỏ, đất ngập nước, đầm lầy, rừng ngập mặn, vùng cây bụi hay khu vực nông nghiệp.

Tập tính

Chế độ ăn uống
Rắn hổ mang chúa có thể săn mồi suốt cả ngày. Hiếm khi bắt gặp chúng vào ban đêm trong khi hầu hết những loài hổ mang khác (thuộc chi Naja) lại hoạt động về đêm. Ngành bò sát học phân loại rắn hổ mang chúa là sinh vật ban ngày.

Loài này thuộc chi Ophiophagus, danh pháp này được đặt theo tiếng Hy Lạp cổ với nghĩa đen là "con vật ăn thịt rắn". Đúng như vậy, con mồi của rắn hổ mang chúa chủ yếu là những loài rắn khác, bao gồm nhiều loài rắn không độc lẫn có độc khác. Ví dụ: trăn nhỏ, rắn độc thuộc chi Naja (rắn hổ mang Ấn Độ, ...), chi Bungarus (rắn cạp nong, ...) và họ rắn nước (rắn săn chuột, rắn hoa cỏ, rắn roi thường, rắn ráo, rắn khuyết đốm,...). Vài cá thể hổ mang chúa trong nghiên cứu khá kén ăn, chúng phát triển chế độ ăn khắt khe khi chỉ ăn một loài rắn duy nhất, không ăn bất cứ loài nào khác. Khi thức ăn khan hiếm, chúng cũng có thể ăn các loài có xương sống nhỏ khác, chẳng hạn thằn lằn, chim và gặm nhấm. Trong một số trường hợp, rắn hổ mang chúa có thể "siết chặt" con mồi, ví dụ chim hay thú gặm nhắm lớn, sử dụng cơ thể bắp thịt của chúng, mặc dù những trường hợp này không phổ biến. Sau bữa ăn lớn, con rắn có thể sống trong nhiều tháng mà không cần săn mồi nhờ có một tỷ lệ trao đổi chất chậm chạp trong cơ thể.

Phòng vệ

Khi gặp nguy hiểm, rắn hổ mang chúa sẽ cố gắng trốn thoát nhanh chóng và tránh đối đầu. Tuy nhiên, nếu tiếp tục bị khiêu khích, chúng trở nên rất hung dữ. Khi đối mặt, rắn hổ mang chúa sẽ nâng phần trước (thường là 1/3) cơ thể lên (khoảng 1,5 m) và nhìn thẳng vào mắt đối thủ, phồng mang rộng, lộ rõ cặp răng nanh và rít lên ầm ĩ. Chúng có thể dễ dàng bị kích động do đối tượng tiếp cận gần hay chuyển động đột ngột. Khi nâng cơ thể lên cao, rắn hổ mang chúa vẫn có thể di chuyển nhanh về phía trước để tấn công dù ở khoảng cách xa và đối phương có thể đánh giá sai phạm vi an toàn. Chúng có khả năng giáng nhiều vết cắn trong một lần tấn công duy nhất nhưng rắn trưởng thành biết cách cắn và giữ chặt. Đó là cách thức phòng vệ của loài rắn này khi sống trong rừng rậm, ít dân cư. Do đó nạn nhân bị hổ mang chúa cắn thường là nghệ nhân thôi miên rắn.

Một số nhà khoa học tin rằng tính khí hung hãn của loài này đã bị phóng đại quá mức. Hầu hết cuộc chạm trán tại chỗ trong cuộc sống với hổ mang chúa hoang dã, con rắn xuất hiện có tính khí khá điềm tĩnh. Nhiều quan điểm ủng hộ cho rằng rắn hổ mang chúa hoang dã thường có tính khí ôn hòa, mặc dù chúng thường xuất hiện tại khu vực nhà cửa san sát hay bị tác động, nhưng rất giỏi tránh người. Nhà sinh vật học Michael Wilmer Forbes Tweedie cảm nhận rằng "khái niệm này được dựa trên xu hướng chung nhằm làm lắng dịu tất cả thuộc tính của loài rắn mà ít quan tâm đến sự thật về chúng. Phản ánh tại một thời điểm cho thấy rằng điều này phải như thế, đối với hổ mang chúa không phải hiếm, thậm chí trong khu vực dân cư, có ý thức hay vô thức, người dân phải chạm trán rắn hổ mang chúa khá thường xuyên. Nếu con rắn thực sự thường xuyên hung hăng, kết quả rắn cắn người hay xảy ra, do đó cực kỳ hiếm khi rắn hung hăng".

Khi gặp một kẻ thù tự nhiên, ví dụ như chồn mangut, loài vật có khả năng kháng nọc độc thần kinh, rắn hổ mang chúa thường cố gắng lẫn trốn. Nếu không thể làm như vậy, chúng sẽ phồng mang và phát ra tiếng rít, đôi khi giả vờ ngậm chặt miệng. Những nỗ lực này thường chứng minh rất hiệu quả, đặc biệt đối với kẻ thù nguy hiểm hơn nhiều so với loài chồn, ví dụ như các loài động vật có vú nhỏ có thể giết rắn một cách dễ dàng. Rắn hổ mang chúa có khả năng khống chế lượng nọc độc khi cắn; trong phần lớn cú cắn trả để tự vệ, chúng đều không tiết ra nọc độc.

Âm thanh

Tiếng rít của rắn hổ mang chúa có cường độ thấp hơn nhiều so với nhiều loài rắn khác. Nhiều thuyết cho rằng âm thanh mình nghe được từ rắn hổ mang chúa giống như tiếng "gầm gừ" hơn là tiếng rít. Trong khi tiếng rít của hầu hết các loài rắn có tần số khoảng từ 3.000 đến 13.000 Hz với tần số vượt trội gần 7.500 Hz, tiếng gầm gừ của rắn hổ mang chúa có tần số khoảng dưới 2500 Hz, với tần số vượt trội gần 600 Hz, thấp hơn nhiều so với tần số giọng nói người. So sánh hình thái phân tích giải phẫu học đã dẫn đến phát hiện rằng túi thừa khí quản có chức năng như các khoang cộng hưởng tần số thấp trong tiếng gầm của rắn và con mồi, loài rắn chuột vùng rừng ngập mặn, cả hai đều có thể phát ra tiếng gầm gừ tương tự như nhau.

Sinh sản

Rắn hổ mang chúa giao phối vào khoảng tháng giêng đến tháng tư. Khi di chuyển trong rừng, rắn cái tiết ra chất pheromone để thu hút rắn đực tìm đến giao phối. Nếu nhiều con rắn đực cùng xuất hiện, chúng sẽ vật lộn, ghìm cổ đối thủ để tranh bạn tình. Khi gặp được rắn cái, việc đầu tiên của rắn đực là tán tỉnh và dò xét phản ứng của đối phương. Hầu hết rắn cái đều có thói quen đề phòng những con rắn đực lớn hơn. Rắn đực thường ngửi, xoa đầu mình vào thân rắn cái để dò xét, biểu lộ ý muốn, nhằm đảm bảo an toàn. Nếu rắn cái có biểu hiện dè đặt giao phối thì rắn đực sẽ húc hoặc đẩy nhẹ vào thân rắn cái. Sau khi rắn cái ưng thuận thì cả hai sẽ bước vào quá trình giao phối. Hai con rắn quấn cơ thể vào nhau theo hình xoắn dây. Rắn cái ngẩng cao cái đầu trong khi rắn đực tiến hành giao phối. Hoạt động này thường kéo dài khoảng vài giờ.

Rắn cái mang thai khoảng từ 50 đến 59 ngày. Rắn hổ mang chúa là loài rắn duy nhất trên thế giới biết xây tổ đẻ trứng, thường diễn ra vào khoảng giữa tháng tư đến tháng bảy. Rắn cái dùng lá khô, đất vụn và nhánh cây để đắp tổ hình gò đất. Hầu hết các tổ nằm ở gốc cây, chiếc tổ cao  ở trung tâm và rộng  ở phần gốc. Rắn cái thường đẻ khoảng 20 đến 43 trứng vào tổ. Tổ gồm hai hốc, hốc thấp bên dưới dùng để chứa trứng, hốc cao bên trên là nơi rắn cái cư trú, bảo vệ trứng. Rắn cái lưu lại trong tổ cho đến lúc trứng nở, kiên trì bảo vệ gò tổ, canh gác đề phòng bất kỳ con vật lớn nào đe dọa tiến đến gần, đây là thời điểm rắn cái khá hung hăng. Quả trứng có chiều rộng từ 23 đến 33 mm, chiều dài từ 31 đến 73 mm và nặng từ 18,4 đến 40 g. Rắn cái tận dụng sức nóng của thảm lá khô, cuộn tròn ấp tổ trứng từ 51 đến 79 ngày. Nhiệt độ trong tổ thường rơi vào khoảng  với độ ẩm tương đối từ 80% đến 90%. Ngay trước khi trứng nở, bản năng thúc đẩy rắn cái rời khỏi tổ đi săn mồi, chấm dứt mọi quan hệ với rắn con. Sau một mùa giao phối, rắn cái có thể tích trữ tinh trùng rắn đực trong vài năm, sử dụng như kho lưu trữ để thụ thai cho chính mình vào mùa sau, mặc dù vậy hiện tượng này không phổ biến.

Rắn non khi mới nở trung bình dài  và nặng . Có đầy đủ tuyến nọc độc như rắn trưởng thành. Da rắn con có màu đen với các vạch vàng hoặc trắng, hình chữ V, hướng về phần đầu. Rắn con thường cảnh giác và dễ bị kích thích, chúng sẽ rất hung dữ nếu bị quấy rầy.

Nọc độc

Nọc độc của rắn hổ mang chúa chứa gồm cytotoxin và neurotoxin, bao gồm cả alpha-neurotoxin (α-Neurotoxin) và độc tố ba ngón tay (3FTx). Các thành phần độc tố khác ảnh hưởng đến tim mạch. Nọc độc hình thành trong tuyến giải phẫu có tên là tuyến nọc độc sau ổ mắt. Liều gây chết trung bình () trên chuột là 1,28 mg/kg qua đường tiêm tĩnh mạch, 1.5 to 1.7 mg/kg qua đường tiêm dưới da, 1.644 mg/kg qua đường tiêm phúc mạc. Đối với mục đích nghiên cứu, có đến 1 g nọc độc thu được qua quá trình vắt nọc.

Rắn hổ mang chúa có khả năng giáng một vết cắn tử vong và nạn nhân bị tiêm vào thân một lượng lớn nọc độc với liều khoảng 400 đến 500 mg hoặc thậm chí lên đến 7 ml. Loài rắn này có sản lượng nọc độc cao, với trung bình khoảng 420 mg trọng lượng khô ở mỗi con rắn. Theo đó, cần đủ một lượng lớn huyết thanh để đảo ngược quá trình tiến triển triệu chứng trúng độc khi bị cắn. Nọc độc tấn công hệ thần kinh trung ương của nạn nhân, dẫn đến đau nhức, mờ mắt, chóng mặt, buồn ngủ và cuối cùng tê liệt. Nếu tình trạng nghiêm trọng, chất độc tiến đến hệ tuần hoàn, nạn nhân rơi vào trạng thái hôn mê. Tử vong nhanh chóng do bị suy hô hấp. Hơn nữa, nạn nhân còn có thể suy thận theo một vài quan sát vết cắn thí nghiệm mặc dù khả năng này không phổ biến. Vết cắn của rắn hổ mang chúa có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng chỉ sau 30 phút. Ohanin, một thành phần protein trong nọc độc, gây ra hội chứng giảm sút vận động và tăng cường cảm đau ở động vật hữu nhũ. Theo ước tính, lượng nọc độc tiết ra trong một vết cắn có khả năng giết chết một con voi trưởng thành và gây tử vong cho khoảng 20 người trưởng thành nếu không được chữa trị.

Có hai loại huyết thanh kháng độc được dùng điều trị rắn cắn. Một loại huyết thanh kháng nọc đa hóa trị có nguồn gốc từ ngựa được viện Haffkine và viện Nghiên cứu và Y học Dự phòng Đức Vua tại sản xuất Ấn Độ. Loại đa hóa trị còn lại do Hội Chữ thập đỏ Thái Lan sản xuất có khả năng vô hiệu hóa nọc rắn hổ mang chúa khá hiệu quả. Tại Thái Lan, hỗn hợp pha chế từ củ nghệ theo truyền thống, được chứng minh lâm sàng có khả năng phục hồi cơ thể khá tốt, chống lại nọc rắn hổ mang chúa. Phương pháp điều trị thích hợp và trực tiếp sẽ rất quan trọng để tránh tử vong. Tiền lệ thành công được ghi nhận là một nạn nhân hồi phục và xuất viện sau 10 ngày nhờ điều trị bằng huyết thanh chính xác và chăm bệnh trong viện.

Loài rắn này hiếm khi cắn người. Không phải tất cả vết cắn đều chứa độc nhưng thường được xem là có tầm quan trọng y tế. Tỷ lệ tử vong lâm sàng biến đổi giữa các vùng miền và phụ thuộc vào nhiều yếu tố, chẳng hạn tiến bộ của y tế địa phương. Một cuộc khảo sát tại Thái Lan báo cáo có 10 ca tử vong trên tổng số 35 nạn nhân bị rắn hổ mang chúa cắn, tỷ lệ tử vong đặt ra (28%) cao hơn so với các loài rắn hổ mang khác. Một báo cáo rà soát 6 năm được công bố của Bệnh viện Nam Ấn Độ cho biết 2/3 số nạn nhân bị rắn hổ mang chúa cắn được phân vào loại "nghiêm trọng", mặc dù cuối cùng không tử vong do điều trị y tế thích hợp. Ban nghiên cứu độc tố lâm sàng tại Đại học Adelaide chỉ ra tỷ lệ tử vong do rắn hổ mang chúa cắn khi không được điều trị khoảng 50 - 60%, có nghĩa khoảng một nửa vết cắn không gây tử vong do nọc độc.

Đe dọa và bảo tồn

Ngày nay số lượng rắn hổ mang chúa sụt giảm đáng kể do mất môi trường sống tại nhiều nơi. Loài người phá rừng để khai thác gỗ, lấy đất canh tác hay mở rộng đất định cư đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh cảnh loài. Tại Trung Quốc, rắn hổ mang chúa bị săn bắt trái phép để lấy da, làm thực phẩm và đặc biệt phục vụ cho đông y. Tại Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar, chúng bị săn lùng để làm dược liệu thương mại hoặc xuất lậu sang Trung Quốc. Indonesia và Malaysia là các quốc gia xuất khẩu rắn chính để làm vật nuôi, mặc dù chúng chỉ được xuất khẩu từ bán đảo Mã Lai với số lượng nhỏ. Tại Indonesia, trên đảo Java và Bali, loài này bị săn bắt chủ yếu để cung cấp cho vườn thú và giới sưu tập quốc tế, làm thực phẩm hoặc xuất sang Trung Quốc làm dược phẩm.

Loài rắn này còn được liệt kê tại phụ lục II trong Công ước CITES. Hội thảo Dự án Ưu tiên Bảo tồn đa dạng sinh học, Đánh giá Bảo tồn và Kế hoạch Quản lý (BCPP CAMP) đã xét đánh giá cấp khu vực đối với loài này ở Ấn Độ, Trung Quốc và Việt Nam. Tại Ấn Độ, chúng được xếp là loài sắp bị đe dọa. Tại Trung Quốc, loài được đánh giá là cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ quốc gia và nguy cấp trong Sách đỏ cấp loài Trung Quốc. Tại Việt Nam, hổ mang chúa được xếp váo nhóm cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ quốc gia và là loài được bảo vệ. Nhiều khu bảo tồn được quy hoạch trong phạm vi loài có khả năng cung cấp vùng an toàn nhỏ tránh khỏi áp lực canh tác. Các biện pháp bảo tồn được thực thi để giảm tỷ lệ phá hủy môi trường sống diễn ra trong phạm vi và quản lý mức độ buôn bán rắn. Cần nghiên cứu sâu hơn và theo dõi tình trạng quần thể loài này, cũng như nghiên cứu về mức độ khai thác bền vững. Chương trình giáo dục có thể giúp giảm thiểu nạn bức hại loài này. Tại công viên quốc gia Hoàng gia Chitwan, rắn hổ mang chúa nằm trong dự án mới tập trung vào giám sát sinh thái và cung cấp giáo dục về bò sát lớn, do Tổ chức Bảo vệ Thiên nhiên Quốc gia Nepal, cơ quan quản lý công viên, cùng Hiệp hội Động vật học London điều hành.
Tại Ấn Độ, rắn hổ mang chúa được liệt kê tại Mục lục II của Đạo luật Bảo vệ Động vật hoang dã năm 1972 và ai giết loài rắn này sẽ bị phạt tù đến 6 năm. Ở tây nam Ấn Độ, dãy núi Ghat Tây chạy dọc bờ biển. Vùng đất này rộng 16.000 km2, được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới. Đây là vùng đất cực kỳ đa dạng sinh học. Ghat Tây là nơi ẩm ướt nhất hành tinh. 40% lượng nước của Ấn Độ được cung cấp cho sông, suối bắt nguồn từ Ghat Tây. Hiện Ghat Tây là nơi mà số lượng loài rắn hổ mang chúa còn nhiều nhất thế giới. Nhiều khu bảo tồn rắn hổ mang chúa được quy hoạch tại đây để bảo tồn loài rắn này. Những nỗ lực quan trọng nhất để bảo tồn loài này được thiết lập tại Trạm nghiên cứu rừng mưa Agumbe. Được thành lập do nhà nghiên cứu bò sát Rom Whitaker và tài trợ bởi quỹ "Whitley Fund for Nature", trạm hoạt động thúc đẩy bảo tồn rừng nhiệt đới khu vực, sử dụng rắn hổ mang chúa là loài biểu trưng. Trạm cung cấp cơ sở cho nghiên cứu sinh học loài này, thông tin hoạt động bảo tồn, liên quan đến sự tham gia của những tổ chức phi chính phủ địa phương, cũng như chương trình giáo dục tại trường học địa phương. Hoạt động bảo tồn rắn tại đây khá thuận lợi, do người dân bản địa rất tôn kính rắn hổ mang chúa như thần linh, không giết loài rắn này. Môi trường sống ẩm ướt, được bảo vệ nghiêm ngặt, nên rắn hổ mang chúa tại Ghat tây có điều kiện phát triển rất tốt, đạt kích thước cực đại. Giới khoa học nghiên cứu về rắn hổ mang chúa từ khắp thế giới đã đến vùng đất này và ghi nhận rắn ở đây có thể đạt kích cỡ dài gần 7m.

Tại Việt Nam, rắn hổ mang chúa thường bị bắt để ngâm rượu rắn. Chúng còn bị xem là thực phẩm có nhiều giá trị dinh dưỡng và bị săn lùng khá nhiều trong tự nhiên. Đây là loài được xếp nhóm I B trong "Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý hiếm" ban hành kèm Nghị định 06/2019/NĐ-CP của Chính phủ, hiện còn rất ít ngoài tự nhiên do bị săn bắt và buôn bán trái phép.

Trong văn hóa đại chúng

Rắn hổ mang chúa được chọn là động vật bò sát quốc gia của Ấn Độ. Tại các nước thuộc tiểu lục địa Ấn Độ, rắn hổ mang chúa được tôn thờ rộng rãi theo văn hóa Hindu giáo:
 Hai vị thần Shiva và Vishnu thường được liên hệ đến rắn hổ mang linh thiêng. Thần hủy diệt Shiva quấn một con rắn hổ mang (Vasuki) xung quanh cổ mình như sợi dây thiêng. Thần bảo hộ Vishnu thường được mô tả ở tư thế ngồi hoặc ngả lưng vào rắn thần Shesha đang cuộn mình.
 Tất cả Nāga, cư dân của thế giới ngầm, đều có hình dạng tương tự như rắn hổ mang. Shesha được xem là vua của tất cả Nāga, mang hình dạng rắn hổ mang khổng lồ có nghìn đầu. Shesha cuộn mình thành chiếc phao bồng bềnh trên biển sữa, đóng vai trò bảo vệ kiêm giường ngủ cho Vishnu. Khi Vishnu hai lần hạ phàm trong hóa thân Rama và Krishna, Shesha cũng theo hộ tống ngài trong hóa thân Lakshmana và Balarama. Shesha còn được cho là phần còn lại tiếp tục tồn tại sau khi thế giới diệt vong.
 Theo thần thoại, rắn hổ mang thần sở hữu bộ nhớ đặc biệt, hình ảnh kẻ giết rắn nằm trong mắt của con rắn đó. Về sau khi điều tra, tìm kiếm thủ phạm giết rắn thần nhằm trả thù chỉ cần nhìn vào mắt. Bởi vì tin vào thần thoại này, khi giết một con rắn hổ mang bất kỳ, phần đầu rắn sẽ bị nghiền nát hoặc đốt cháy để phá hủy đôi mắt hoàn toàn.

Tại Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia,... Đức Phật thường được minh họa trong điêu khắc, hội họa ở tư thế tọa thiền trên khúc thân cuộn của một con rắn hổ mang lớn có bảy đầu. Trong Phật giáo, lúc hoàng hậu Maya hạ sinh Đức Phật tại vườn Lâm tì ni, Ngài được hai rắn thần Naga, là Nanda và Upananda, phun nước tắm. Trong thời gian tu khổ hạnh, Đức Phật ngồi tọa thiền dưới cội Bồ đề thì mưa to gió lớn nổi lên, nước dâng cao ngập cả chỗ ngồi thiền của Ngài. Khi ấy, mãng xà vương Mucalinda trườn đến, có hình dạng rắn hổ mang bảy đầu, uốn thân mình lại thành bảy vòng tròn như bảo tọa cho Đức Phật ngồi nhập định khỏi bị ngập nước. Đồng thời, rắn thần vươn cao, phồng mang để phình to bảy cái đầu tạo thành chiếc tán che mưa cho Ngài.

Tại Myanmar, rắn hổ mang chúa thường xuất hiện trong lễ múa thôi miên rắn. Nghi lễ này mang ý nghĩa chào đón những cơn mưa gió mùa và cầu chúc mùa màng bội thu. Người thực hiện thường là một nữ tu sĩ, xăm ba chữ tượng hình và hôn lên đỉnh đầu con rắn khi kết thúc nghi lễ. Thị tộc Pakokku xăm mình bằng mực trộn với nọc độc hổ mang chúa trên cơ thể trong một tuần, điều này có khả năng bảo vệ họ khỏi những con rắn, mặc dù không có bằng chứng khoa học xác thực.

Tại đông bắc Thái Lan, ngôi làng Ban Khok Sa-Nga ở tỉnh Khon Kean nổi tiếng với hoạt động trình diễn múa thôi miên với rắn hổ mang chúa. Đây là điểm du lịch chủ yếu và du khách đến đây sẽ trả khoảng 10 baht để xem biểu diễn với rắn. Trong khi các giáo sĩ thường sử dụng rắn hổ mang chúa như nguồn năng lượng và cách thức thuyết phục khán giả về khả năng điều khiển tự nhiên qua nghìn năm, ngôi làng này đã biến múa rắn thành sự kết hợp giữa giáo dục và thương mại. Dân làng cho rằng đây là cơ hội để giáo dục công chúng về tầm quan trọng của rắn với tự nhiên. Trẻ em trong làng từ khi còn nhỏ đã được dạy dỗ cách khống chế rắn, cho chúng ăn và an toàn khi ở bên cạnh.

Tại miền nam Việt Nam, theo một số nguồn báo chí ghi nhận rắn hổ mang chúa có tên gọi địa phương là rắn hổ mây. Tại vùng Bảy Núi, tỉnh An Giang thường lưu truyền nhiều giai thoại mang đậm tính tâm linh về rắn hổ mây. Loài rắn này thường bị phóng đại về chiều dài, cân nặng trong các chuyện kể có liên quan đến nhân vật bác Ba Phi cũng như người dân tại đây. Niềm tin cho rằng rắn hổ mây to lớn cỡ cột nhà nhưng di chuyển nhanh như mây gặp gió. Có một giai thoại kể rằng rắn hổ mây nghe tụng kinh rồi xuống hang núi tu, người dân lập miếu thờ "ông Mây", tôn như linh xà. Hiện tại, miếu thờ vẫn còn tại chân núi Cô Tô, thuộc huyện Tri Tôn, An Giang.

Tham khảo

Liên kết ngoài

H
Rắn độc
Động vật bò sát Bangladesh
Động vật bò sát Campuchia
Động vật bò sát Malaysia
Động vật bò sát Philippines
Động vật bò sát Thái Lan
Rắn Việt Nam
Động vật được mô tả năm 1836
Động vật Borneo
Động vật bò sát Brunei
Động vật bò sát Hồng Kông
Động vật bò sát Myanmar
Động vật bò sát Trung Quốc
Động vật bò sát Ấn Độ
Động vật bò sát Indonesia
Động vật bò sát Lào
Động vật bò sát Nepal
Động vật bò sát Việt Nam
Họ Rắn hổ


title: Couture, Charente

text:
Couture là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nướctạo thành ranh giới phía tây xã Pháp. Xã nay có độ cao trung bình 100 mét trên mực nước biển.

Dân số

Tham khảo

Xã của Charente


title: Chloroclysta siterata

text:
Thảm đỏ-xanh (Chloroclysta siterata) là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Vlindernet
waarneming.nl
Lepidoptera of Belgium

Chloroclysta
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1767


title: Barcelona Open Banco Sabadell 2011 - Đơn

text:
Fernando Verdasco là đương kim vô địch nhưng không tham dự giải năm nay.
Rafael Nadal đánh bại David Ferrer 6–2, 6–4 trong trận chung kết để lần thứ 6 lên ngôi ở giải đấu này.

Hạt giống
8 hạt giống không phải thi đấu vòng 1 và vào thẳng vòng 2.

  Rafael Nadal (Vô địch)
  Andy Murray (bỏ cuộc vì chấn thương khuỷa tay)
  Robin Söderling (Vòng 2)
  David Ferrer (Chung kết)
  Tomáš Berdych (bỏ cuộc vì đau dạ dày)
  Jürgen Melzer (Tứ kết)
  Gaël Monfils (Tứ kết)
  Nicolás Almagro ''(Bán kết)

<li> Richard Gasquet (Vòng 3)
<li> Alexandr Dolgopolov (Vòng 1)
<li> Albert Montañés (Vòng 3)
<li> Guillermo García-López (Vòng 2)
<li> Thomaz Bellucci (Vòng 1)
<li> Kevin Anderson (Vòng 2)
<li> Milos Raonic (Vòng 3)
<li> Juan Mónaco (Vòng 2)

Vòng loại

Bốc thăm

Chung kết

Nhánh trên

Nhánh 1

Nhánh 2

Nhánh dưới

Nhánh 3

Nhánh 4

Liên kết khác
Main Draw

Tham khảo

Barcelona Open Banco Sabadell - Đơn
2011 Singles


title: Cheumatopsyche stigma

text:
Cheumatopsyche stigma là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: Sân bay Sveg

text:
Sân bay Sveg  là một sân bay ở Sveg Thụy Điển.

Hãng hàng không và tuyến bay

Tham khảo

Sân bay Thụy Điển


title: Britney (định hướng)

text:
Britney có thể đề cập đến:

Nhân vật
 Britney Spears (sinh 1981), ca sĩ người Mỹ

Tựa đề
 Britney (album), album năm 2001 của Britney Spears
 Britney: For the Record, phim tài liệu năm 2008 về Spears
 "Britney" (bài hát), bài hát năm 2002 của Busted
 "Britney's New Look," một tập năm 2008 của loạt phim truyền hình South Park

Xem thêm
 Brittany (định hướng)


title: Polycentropus harpi

text:
Polycentropus harpi là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Polycentropus


title: Acanthodes leseleuei

text:
Acanthodes leseleuei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Guérin-Méneville miêu tả khoa học năm 1844.

Chú thích

Tham khảo


title: Quận Douglas, Missouri

text:
Quận Douglas là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Quận lỵ đóng ở

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 13.084 người, 5.201 hộ gia đình, và 3.671 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 16 người trên một dặm vuông (6/kmТВ). Có 5.919 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 7 trên một dặm vuông (3/kmТВ). Cơ cấu dân tộc của cư dân sinh sống ở quận này bao gồm 96,86% người da trắng, 0,11% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,95% người Mỹ bản xứ, 0,21% châu Á, Thái Bình Dương 0,02%, 0,17% từ các chủng tộc khác, và 1,69% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. Khoảng 0,84% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. Trong số các ancestries lớn đầu tiên được báo cáo trong Douglas County là 31,3% của Mỹ, 13,2% người gốc Anh, Đức 12,3%, và 9,7% Ailen, theo điều tra dân số năm 2000.

Có 5.201 hộ, trong đó 30,10% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 60,00% là đôi vợ chồng sống với nhau, 7,20% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 29,40% là không lập gia đình. 26,10% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 13,00% có người sống một mình 65 tuổi hoặc cao tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,49 và cỡ gia đình trung bình là 2,99.

Trong dân số đã đạt mức trải ra với 25,80% dưới độ tuổi 18, 7,00% 18-24, 24,50% 25-44, 25,60% từ 45 đến 64, và 17,10% từ 65 tuổi trở lên. Độ tuổi trung bình là 40 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 96,60 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 93,30 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong đã đạt mức USD 31.335, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 36.648. Phái nam có thu nhập trung bình USD 22.706 so với 17.060 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 16.710 USD. Có 12,90% gia đình và 17,50% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 19,80% những người dưới 18 tuổi và 18,20% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Missouri


title: Bellpuig

text:
Bellpuig là một đô thị trong tỉnh Lleida, cộng đồng tự trị Cataluña Tây Ban Nha.

Hiện tại Bellpuig là đô thị quan trọng thứ ba trong vùng Urgell. Hiện tại, đô thị này được phục vụ bởi Nhà ga Đường sắt Bellpuig.

Sự kiện
Lễ hội Verge del Dolors được tổ chức hàng năm và có nhiều hoạt động tôn giáo. Phong tục này đã kéo dài suốt 300 năm.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida


title: Phong trào dân chủ Gwangju

text:
Khởi nghĩa Gwangju (tiếng Hàn: ; ), hoặc Thảm sát Gwangju, hay còn được gọi là Khởi nghĩa Dân chủ 18 tháng 5 theo UNESCO hoặc Phong Trào Dân chủ Hóa Gwangju 18 Tháng 5 (5·18 광주 민주화 운동; 五一八光州民主化運動; Ngũ Nhất Bát Quang Châu Dân chủ hóa Vận động hoặc 5·18 (18 Tháng 5; 오일팔; 五一八; chữ La Mã: Oilpal; từ Hán Việt: Ngũ Nhất Bát - vì nhắc đến ngày phong trào khởi xướng)) là cuộc nổi dậy quần chúng ở thành phố Gwangju của Hàn Quốc từ ngày 18 đến ngày 27 tháng 5 năm 1980. Ước tính có khoảng hơn 2.000 người đã thiệt mạng trong các cuộc đụng độ. Sự việc bắt đầu khi người dân Gwangju tự vũ trang bản thân bằng cách cướp các xưởng vũ khí của cục cảnh sát địa phương sau khi sinh viên trường Đại Học Chonnam biểu tình chống chính phủ độc tài quân sự của Tổng thống Chun Doo-hwan cùng luật giới nghiêm và bị cảnh sát đàn áp tàn bạo.

Tán thành hay phản đối cuộc khởi nghĩa từ lâu đã là điểm phân biệt tư tưởng bảo thủ và cực hữu với phe chính thống, cấp tiến trong những người Hàn Quốc. Các nhóm cực hữu đã cố từ chối coi đây cuộc nổi dậy, một luận điểm là vì nó nổ ra trước khi Chun Doo-hwan chính thức nhậm chức nên chỉ cuộc biểu tình sinh viên thôi thì không thể châm ngòi được; tuy nhiên Chun Doo-hwan đã trở thành trên thực  tế lãnh đạo của Hàn Quốc kể từ khi lên nắm quyền ngày 12 tháng 12 năm 1979, sau khi làm cuộc đảo chính thành công chống chính phủ trước.

Trong nhiệm kỳ tổng thống Chun-Doo-hwan, chính quyền đã gọi sự kiện là "cuộc phản loạn do những cảm tình viên cộng sản cùng đám quá khích chủ trương". Năm 1997, nghĩa trang quốc gia cùng ngày kỷ niệm và các chính sách "bồi thường và khôi phục danh dự" cho các nạn nhân được thành lập.

Năm 2011, Viện Hồ sơ Lưu trữ Khởi nghĩa Dân chủ 18 Tháng 5 chống lại Quân chính 1980 đặt ở tòa thị chính Gwangju được ghi vào Di sản Ký ức Thế giới của Tổ chức Giáo Khoa Văn Liên hợp Quốc.

Bối cảnh lịch sử
Một loạt các phong trào dân chủ dâng lên ở Hàn Quốc, bắt đầu khi Tổng thống Park Chung-hee bị ám sát ngày 26 tháng 10 năm 1979 sau 18 năm cầm quyền, để lại khoảng trống quyền lực dẫn đến bất ổn định chính trị và xã hội. Tổng thống Choi kyu-hah là hậu nhiệm không điều khiển được chính phủ nên đại tướng Chun Doo-hwan kiêm bộ trưởng Bộ Tư lệnh Cơ Vụ Quốc Quân đoạt quân quyền bằng cuộc Đảo Chính 12 Tháng 12 và cố can dự vào nội chính; tuy nhiên thì quân đội không thể tiết lộ tham vọng chính trị và không có ảnh hưởng rõ ràng với dân chính trước cuộc nội loạn quy mô lớn tháng 5 năm 1980.

Các phong trào dân chủ hóa của nước bị đàn áp trong nhiệm kỳ Park được khôi phục. Khi học kỳ mới bắt đầu tháng 3 năm 1980 giáo sư học sinh bị trục xuất do các hoạt động thân dân chủ về trường và các hội sinh viên thành lập dẫn đến biểu tình toàn quốc đòi cải cách, bao gồm chấm dứt thiết quân luật, dân chủ hóa, nhân quyền, lương tối thiểu cùng tự do báo chí. Đỉnh điểm là cuộc biểu tình chống thiết quân luật ở Ga Seoul ngày 15 tháng 5 năm 1980, có tầm 100,000 sinh viên, công dân tham gia.

Chun Doo-hwan đáp lại thi hành vài biện pháp đàn áp, ngày 17 tháng 5 buộc Nội các phải mở rộng luật giới nghiêm ra toàn quốc trước không áp dụng cho Jeju. Đại học phải đóng cửa, hoạt động chính trị bị cấm và báo chí bị thêm hạn chế. Quân lính điều động đến các khu vực trong nước để thi hành luật. Cùng ngày Bộ Tư lệnh Cơ vụ Quốc quân đột kích cuộc họp toàn quốc của các lãnh đạo hội sinh viên từ 55 trường đại học tu hội bàn nước cờ tiếp theo sau cuộc biểu tình ngày 15 tháng 5; 26 chính khách, bao gồm Kim Dae-jung bản xứ Nam Jeolla bị bắt tố kích động biểu tình.

Các xung đột theo sau tập trung ở Nam Jeolla đặc biệt ở tỉnh đô Gwangju vì các lý do địa lý, chính trị phức tạp. Các yếu tố vừa sâu sắc vừa đương thời:

Trong lịch sử Hàn biểu tình có biểu tình đối lập, đặc biệt ở Nam Jeolla, trong Cách mạng Nông dân Đông Học, Phong trào Học sinh Gwangju, Nổi loạn Yeosu-Suncheon, kháng chiến địa khu chống Nhật (1592-1958), gần đây thì trong thời kỳ Nước Cộng hòa thứ ba và thứ tư, đoạn trích dưới đây cho biết:

Dòng thời gian

18-21 tháng 5

Sáng ngày 18 tháng 5, sinh viên tụ tập ở cổng Trường Đại học Chonnam bất kể bị đóng cửa, chín giờ rưỡi tầm 200 học sinh có mặt, đối diện là 30 lính nhảy dù. Khoảng mười giờ sinh viên quân lính xung đột: học sinh ném đá, quân lính tấn công. Sau cuộc biểu tình di chuyển xuống trung tâm thành phố Geumnamno (con đường dẫn đến Văn phòng Tỉnh Nam Jeolla). Xung đột mở rộng, chiều đã đến 2000 người tham gia. Lúc đầu cảnh sát giải quyết sự việc, bốn giờ chiều Bộ Tư lệnh Chiến tranh Đặc thù cho lính nhảy dù đến tiếp quản, 686 binh sĩ từ tiểu đoàn thứ 33 và 35 của Lữ đoàn Trên không thứ bảy. Giai đoạn đàn áp tai tiếng, bạo lực bắt đầu.

Chứng nhân nói lính đánh dùi cui người biểu tình lẫn người quan sát. Nhân chứng, ảnh và tư liệu nội bộ chứng minh có dùng lưỡi lê. Kim Gyeong-cheol người đàn ông điếc 29 tuổi là nạn nhân đầu tiên, trong khi đi ngang qua hiện trường. Bởi bạo lực, công dân phẫn nộ, số người biểu tình tăng nhanh chóng, vượt 10,000 ngày 20 tháng 5.

Xung đột leo thang, quân đội nổ súng, giết không biết bao nhiêu người gần Trạm Gwangju ngày 20 tháng 5. Cùng ngày dân biểu tình đốt diệt trạm MBC địa phương đã đưa tin láo về tình hình diễn ra ở Gwangju; ví dụ, chỉ một thường dân chết. Bốn cảnh sát bị giết ở rào chắn gần Tòa nhà Chính quyền Tỉnh sau khi xe đâm thẳng vào.

Tối ngày 20 tháng 5, hàng trăm xe tắc xi dẫn đầu cuộc diễu hành lớn gồm xe buýt, xe tải và xe hơi đến Văn phòng Tỉnh gặp biểu tình, do bạo lực binh lính sớm hôm ấy mà "các tài xế dân chủ" ra góp mặt ủng hộ. Quân lính dùng hơi cay với tài xế, lôi ra khỏi xe và đánh đập, làm càng nhiều tài xế ra hiện trường giận dữ, sau khi nhiều bị hành hung khi cố giúp người bị thương và chở đến bệnh viện. Vài người bị bắn khi cố dùng xe làm vũ khí hay cản binh lính.

Bạo lực lên đỉnh điểm ngày 21 tháng 5. Một giờ chiều, quân đội nổ súng đám đông biểu tình trước Văn phòng Tỉnh Chonnam, gây thương tích. Vài người đột kích các xưởng vũ khí, trạm cảnh sát các thị trấn gần lấy súng M1 Garand và súng cac-bin. Tiếp tục chiều hôm ấy, tiếng súng nổ vang giữa quân đội, thường dân ở Quảng trường Văn phòng Tỉnh. Năm giờ rưỡi, dân quân lấy được hai khẩu súng liên thanh, bắn quân đội, buộc phải rút lui khỏi khu trung tâm.

22-25 tháng năm

Gwangju phong tỏa, thêm tàn bạo
Thời điểm ấy, mọi quân lính đã rút về khu ngoại ô, đợi viện binh. Quân đội chặn mọi lối ra vào, thông tin của thành phố. Tuy đánh nhau giữa dân quân, quân đội tạm lắng, có thêm người chết ngày 23 tháng 5, quân lính nổ súng xe buýt cố phá ra thành phố ở Jiwon-dong, 17 trong 18 hành khách bị giết. Hôm sau, binh sĩ nhận lầm các bé trai bơi ở bể chứa nước Wonje làm người cố vượt qua mà nổ súng, một chết; tiếp theo cùng ngày, quân đội phải thương vong nặng nhất khi quân sĩ bắn nhau nhầm lẫn ở Songnam-dong.

Các Ủy ban Đàm phán
Ở thành phố Gwangju "giải phóng" thì có các Ủy ban Đàm phán thành lập, của Công dân thì gồm 20 mục sư, luật sư và giáo sư, của Sinh viên thì gồm học sinh đại học. Ủy ban Công dân thương lượng với quân đội, yêu cầu thả công dân tù giam, bồi thường nạn nhân và cấm chỉ trả thù nếu dân quân giải giới. Ủy ban Sinh viên phụ trách đám tang, vận động công chúng, điều khiển giao thông, rút vũ khí và y tế.

Trật tự trong thành được duy trì tốt, nhưng việc đàm phán bị bế tắc, quân đội thúc dân quân tự giải giới ngay. Các Ủy ban Đàm phán bị chia rẽ: vài ủy ban muốn lập tức đầu hàng, vài ủy ban muốn tiếp tục đối kháng cho tới khi yêu cầu được đáp ứng. Sau bàn bạc căng thẳng phái đối kháng giành kiểm soát.

Biểu tình ở các khu vực khác
Tin cuộc đàn áp đẫm máu lan rộng, biểu tình chống chính phủ bộc phát ở các khu vực lân cận, bao gồm Hwasun, Naju, Haenam, Mokpo, Yeongam, Gangjin và Muan. Tuy biểu tình là hòa bình ở hầu hết các vùng, súng nổ ở Haenam giữa người biểu tình vũ trang và quân lính. Đến ngày 24 tháng 5 các biểu tình lặng xuống; ở Mokpo thì tiếp tục cho đến ngày 28.

26 tháng 5
Ngày 26 tháng 5, quân đội sẵn sàng vào lại Gwangju, các ủy viên Ủy ban Đàm phán Công dân nằm trên đường cố ngăn cản. Tin lan, dân quân tụ tập ở Văn phòng Tỉnh, chuẩn bị một mất một còn.

27 tháng 5
Bốn giờ sáng, lính từ năm sư đoàn vào khu trung tâm và đánh bại dân quân trong vòng 90 phút.

Thương vong

Không có thương vong được công nhận cho Khởi nghĩa Gwangju năm 1980. Số liệu chính thức Bộ Tư lệnh Luật Giới nghiêm đưa ra đặt số người chết là 144 người bạo động/thường dân, 22 lính và bốn cảnh sát, 127 người bạo động/thường dân, 109 lính và 144 cảnh sát bị thương. Những người phản bác có thể bị bắt giam vì "tung tin đồn giả".

Tuy nhiên, thương vong Gwangju tháng 5 năm 1980 có ghi chép 2,300 trên trung bình hàng tháng. Theo Hiệp hội Gia đình Mất mát 18 tháng 5, ít nhất 165 người chết giữa ngày 18 và 27 tháng 5, thêm 76 người vẫn đang mất tích, cho rằng đã mất, bao gồm 13 binh lính tử vong trong sự kiện bắn nhau giữa quân ở Songnam-dong. Số liệu cho thương vong cảnh sát khả năng cao là nhiều hơn, bởi có báo cáo vài cảnh sát quân lính bắn chết vì thả những người bạo động.

Số liệu chính thức vài người chỉ trích là quá thấp. Dựa theo báo cáo của nguồn báo nước ngoài cùng giới chỉ trích chính quyền Chun Doo-hwan thì thật ra thương vong có lẽ nằm ở mức 1,000 đến 2,000.

Hậu quả

Chính phủ coi cuộc khởi nghĩa là nổi loạn do Kim Dae-jung cùng giới ủng hộ cầm đầu. Trong các phiên tòa sau, Kim bị kết tội xử phạt chế, nhưng được giảm xuống nhờ phản đối kịch liệt quốc tế. Nhìn chung 1,394 người bị bắt giam vì có chân trong sự kiện Gwangju, 427 bị khởi tố. Bảy nhận án tử hình, 12 chịu phạt tù chung thân.

137 nạn nhân đưa đi bằng xe đẩy tay, xe tải rác chôn ở Nghĩa trang Mangweol-dong nằm ở ngoại ô Gwangju. Nghĩa trang mới được chính phủ dựng để giáo dục, kỷ niệm lịch sử Gwangju.

Khởi nghĩa Gwangju ảnh hưởng sâu sắc chính trị và lịch sử Nam Hàn. Chun Doo-hwan không được lòng dân bởi làm đảo chính quân sự, nay phái Đặc nhiệm tấn công dân lại làm hao sụt thêm sự chính đáng. Phong trào mở đường cho các cuộc vận động sau trong thập niên 80 phục hồi dân chủ Hàn Quốc, trở thành biểu tượng cho Nam Hàn đấu tranh chống chuyên chế, vì dân chủ.

Bắt đầu năm 2000, Quỹ Kỷ niệm 18 tháng 5 trao Giải thưởng Nhân quyền Gwangju hàng năm cho một người bảo vệ nhân quyền nổi tiếng tưởng nhớ cuộc khởi nghĩa.

Ngày 25 tháng 5 năm 2011, tài liệu Khởi nghĩa Gwangju được liệt làm 'Ký ức Thế giới UNESCO' (tên chính thức là 'Lưu trữ 1980 Di sản Tài liệu Nhân quyền cho Khởi nghĩa Dân chủ 18 tháng 5 chống Quân chính, ở Gwangju, Đại Hàn Dân quốc'). Sau, trở nên rõ ràng có nhu cầu khẩn thu thập, bảo quản các tài liệu một cách hệ thống. Chính quyền Gwangju quyết định thành lập Cục Lưu trữ 18 tháng 5 bằng điều lệ mang tên 'Điều lệ Quản lý về Cục Lưu trữ Phong trào Dân chủ hóa Gwangju 18 tháng 5'. Kể từ đấy, chính quyền đưa ra quyết định trùng tu tòa nhà trung tâm Công giáo Gwangju thành sở bảo quản tài liệu, bắt đầu năm 2014 và hoàn thành năm 2015.

Đánh giá lại
Tại nghĩa trang Mangwol-dong ở Gwangju nơi thi thể nạn nhân chôn cất, những người sống sót của phong trào dân chủ tổ chức lễ truy điệu hàng năm vào ngày 18 tháng 5 kể từ năm 1980 tên là Vận động tháng 5 (O-wol Undong). Nhiều cuộc biểu tình thân dân chủ thập niên 80 đòi chính thức công nhận sự thật cuộc khởi nghĩa và trừng phạt những người chịu trách nhiệm.

Việc đánh giá lại chính thức bắt đầu sau khi bầu cử tổng thống trực tiếp được khôi phục năm 1987. Năm 1988, Quốc hội mở phiên điều trần công khai về sự kiện, chính thức đổi tên thành Khởi nghĩa Gwangju.

Năm 1995, áp lực công chúng gia tăng, Quốc hội thông qua Luật Đặc biệt cho Phong trào Dân chủ hóa 18 tháng 5, cho phép truy tố những người phụ trách cuộc đảo chính 12 tháng 12 và đàn áp Khởi nghĩa Gwangju, dù luật thời hiệu đã hết hạn. Sau, năm 1996, tám chính khách bị khởi tố vì phản quốc và vụ thảm sát, năm 1997 bị xử phạt, Chun Doo-hwan nhận án tử hình, sau đổi thành tù chung thân; nguyên Tổng thống Roh Tae-Woo hậu nhiệm của Chun và đồng tham đảo chính 12 tháng 12 cũng bị xử phạt tù chung thân. Nhưng Tổng thống Kim Young-sam ân xá mọi người nhân danh hòa giải quốc gia ngày 22 tháng 12, theo lời khuyên của tổng thống đắc cử Kim Dae-jung.

Năm 1997, ngày 18 tháng 5 tuyên bố làm ngày kỷ niệm chính thức. Năm 2002, luật ban đặc quyền cho các gia đình mất mát có hiệu lực, nghĩa trang Mangwol-dong nâng lên thành nghĩa trang quốc lập.

Ngày 18 tháng 5 năm 2013, Tổng thống Park Geun-hye tham dự cuộc kỷ niệm tròn năm thứ 33 khởi nghĩa Gwangju, nói rằng "Tôi cảm nhận được nỗi đau của các thành viên gia đình và thành phố Gwangju mỗi khi viếng thăm Nghĩa trang Dân chủ 18 tháng 5 Quốc lập", và "Tôi tin rằng đạt được chế độ dân chủ tiên tiến là một cách đền đáp sự hy sinh của những người [bị giết trong cuộc thảm sát]."

Điều tra năm 2017
Tháng 5 năm 2017, Tổng thống đắc cử Moon Jae-in nguyện mở lại điều tra vai trò chính phủ Hàn trong việc đàn áp cuộc khởi nghĩa.

Tháng 2 năm 2018, có tiết lộ lần đầu tiên quân đội đã dùng máy bay trực thăng McDonnell Douglas MD 500 Defender và Bell UH-1 Iroquois bắn thường dân. Bộ trưởng Quốc phòng Song Young-moo xin lỗi.

Ngày 7 tháng 11 năm 2018, Bộ trưởng Quốc phòng Jeong Kyeong-doo xin lỗi vì vai trò quân đội Hàn trong việc đàn áp cuộc khởi nghĩa và thừa nhận quân lính có hành vi bạo lực tình dục trong cuộc đàn áp.

Kim Yong-jang là cựu tình báo viên ở Lữ đoàn Tình báo Quân sự thứ 501 của Lục quân Mỹ phát hiện là chứng nhân đầu tiên trong 39 năm vào năm 2019, trong cuộc phỏng vấn ngày 14 tháng 3 nói "ngày 21 tháng 5 năm 1980, Chun cho nổ súng gần Tòa nhà Jeonil ở trung tâm Gwangju và tai Yanglim-dong, thượng lưu Gwangju. Máy bay trực thăng tôi dùng bấy giờ nhớ là UH-1H, súng liên thanh là M60. Tôi đã làm chứng. Vả lại, đây là sự thật hiển nhiên. Sớm sau khi nguyên tổng thống đi máy bay trực thăng về Seoul, một trận nổ súng hàng loạt diễn ra trước Chính quyền Gwangju, tin đưa đến bộ quốc phòng Hoa Kỳ." Tháng 5 năm 2019, Kim lặp lại rằng Chun Doo-hwan đích thân lệnh lính bắn người biểu tình dựa trên tình báo bấy giờ và bí mật đế Gwangju ngày 21 tháng 5 năm 1980 bằng máy bay trực thăng, gặp bốn lãnh đạo quân sự gồm Chung Ho-yong người chỉ huy đặc nhiệm đương thời và Lee Jae-woo đại tá đơn vị an ninh 505 Gwangju. Kim cũng cho biết có lính nằm vùng trong người dân Gwangju là đặc công làm mất uy tín phong trào. Các binh lính "độ tuổi từ 20 đến 30, tóc ngắn, vài người đội tóc giả" và "mặt cháy vài người mặc quần áo cũ."

Ủy ban Sự thật năm 2020
Tháng 5 năm 2020, 40 năm sau cuộc khởi nghĩa, Ủy ban Sự thật Phong trào Dân chủ hóa 18 tháng 5 độc lập thành lập để điều tra việc đàn áp, dùng quân lực, theo luật pháp thông qua năm 2018 được hoạt động trong hai năm, kéo dài thêm một năm nếu cần thiết.

Trong cuộc phỏng vấn đánh dấu kỷ niệm tròn năm thứ 40, Tổng thống Moon công bố tán thành ghi giá trị, quan trọng lịch sử của Phong trào Dân chủ hóa 18 tháng 5 vào hiến pháp Hàn Quốc mới sau khi phái tự do thắng lớn trong cuộc bầu cử Quốc hội.

Văn hóa thịnh hành

Văn chương (có bản tiếng Anh)

 Human Acts (tiểu thuyết) của Han Kang
 The Old Garden (tiểu thuyết) của Hwang Sok-yong
 "I'll be right there" (tiểu thuyết) của Kyung Sook-shin
 There a Petal Silently Falls: Three Stories by Choe Yun, Columbia University Press (31 tháng 5 năm 2008).
 "The Seed of Joy" (tiểu thuyết) của William Amos

Bài nhạc

 "518-062" của D-Town (Suga sản xuất)
 "Ma City" của BTS
 "Exemplum in memoriam Kwangju" cho dàn nhạc lớn của Isang Yun

Truyền hình

 5th Republic (truyền hình nhiều tập)
 Sandglass (truyền hình nhiều tập)

Phim

 26 Years (phim)
 The Attorney
 Fork Lane
 May 18 (phim)
 Peppermint Candy
 A Petal (phim năm 1996) (chuyển thể từ truyện ngắn adapted "There a Petal Silently Falls" của Choe Yun)
 Symphonic Poem for the Beloved (DPRK Video Archive trên YouTube)
 Sunny (phim năm 2011)
 A Taxi Driver (phim năm 2017)
 The Man Standing Next
 Youth of May (2021)
Reply 1988(2015)

Video âm nhạc

 "That's My Fault" (bản Drama) của SPEED
 "It's Over" (bản Drama thứ 2) của SPEED

Xem thêm

 Biểu tình Dân chủ Bu-Ma
 Cuộc tấn công đốt phá Busan năm 1982
 Đảo chính 12 tháng 12
 Đảo chính 17 tháng 5
 Quốc phong 81
 Nghĩa trang Dân chủ Quốc gia 18 tháng 5
 Quỹ Kỷ niệm 18 tháng 5
 Thảm sát Jeju
 Thảm sát Đại học Thammasat (sự kiện diễn ra trước đó ít lâu tại Thái Lan)
 Thảm sát Paris năm 1961 (cảnh sát Pháp thảm sát người Algeria đấu tranh đòi độc lập)

Tham khảo

Trích dẫn

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 The May 18 Memorial Foundation (tiếng Hàn và tiếng Anh)
 1980: The Kwangju uprising – bài về cuộc khởi nghĩa, có bình luận về các cơ quan tự trị người dân thành lập.
 Kwangju: Citizen's response to state violence (mô-đun giáo dục AHRC HRCS)
 Kwangju: People's perseverance in seeking justice (mô-đun giáo dục AHRC HRCS)
 Kwangju: A flame of Democracy (của Sanjeewa Liyanage)
 Photo gallery
 "Lingering legacy of Korean massacre", BBC News, 18 tháng 5 năm 2005.
 "United States Government Statement on the Events in Kwangju, Republic of Korea, in May 1980" , 19 tháng 6 năm 1989
 Hwaryeohan Hyuga (A Magnificent Holiday) – trang mạng chính thức cho phim năm 2007 về Khởi nghĩa Gwangju
 "Ex-Leaders Go On Trial In Seoul" – bài bình luận Tài liệu Cherokee ngày 27 tháng 2 năm 1996 (đương thời với phiên tòa nguyên tổng thống Chun và Roh)
 Bibliography of Kwangju Uprising in English
 Trang kỷ niệm Facebook (tiếng Hàn)

Người chết vì biểu tình
Xung đột năm 1980
Vụ bê bối chính trị ở Hàn Quốc