title: Gōjū-ryū

text:
là một trong những hệ phái karate truyền thống của người Okinawa, với đặc trưng là sự phối hợp các kỹ thuật mang cả tính cương và nhu. Cả hai khái niệm cương và nhu đều xuất phát từ cuốn sách võ thuật cổ từng được các võ sư bậc thầy người Okinawa dùng trong suốt thế kỷ 19-20, Bubishi (tiếng Trung: 武備志; bính âm: Wǔbèi Zhì).[1] Gō (mang nghĩa Hán Việt là "cương"), muốn nói đến những kỹ thuật bàn tay nắm hoặc những đòn tấn công tuyến tính; jū, (Hán Việt là "nhu"), là những kỹ thuật bàn tay mở hoặc những chuyển động vòng cung. Gōjū-ryū kết hợp cả hai cách di chuyển tròn và thẳng trong các bài tập, các đòn tấn công tính "cương" như đòn đá và đấm được kết hợp với kỹ thuật bàn tay mở như các đòn đỡ, tấn công, khống chế đối thủ (gồm cả cả những đòn khóa, bắt/chụp, quật ngã, ném).

Phần quan trọng nhất trong việc thể hiện các bài kata là cách sử dụng đúng hơi thở, đặc biệt là trong Sanchin (hơi thở phải gắt, nhanh và mạnh) và Tensho kata (hơi thở nhẹ nhàng và tự nhiên) đây là hai bài kata nền tảng của Goju-ryu về khí công. Gōjū-ryū rèn luyện cả sức mạnh và sức bền cho cơ thể thông qua tập các kỹ thuật căn bản (tự điều chỉnh khoảng cách, kỹ thuật khóa/bắt, cách tạo, vận dụng lực...) và  đối luyện.

Quá trình lịch sử
Nguồn gốc phát triển Gōjū-ryū phải truy ngược về ngài Higaonna Kanryō, (1853–1916), là cư dân bản địa Naha, Okinawa. Higaonna đã bắt đầu học tập phong cách  Shuri-te từ khi còn là một  đứa trẻ. Vào năm 1867,  dưới sự chỉ dạy của bậc đại sư Arakaki Seishō ông bắt đầu luyện tập võ thuật (ông được tập La Hán Quyền).

Năm 1870, Arakaki đến Bắc Kinh để làm phiên dịch viên cho vương quốc Lưu Cầu. Ông đã dặn dò Higaonna phải đến học ở bậc thầy Kojo Taitei.

Nhờ có sự giúp đỡ của thầy Taitei và gia đình một người bằng hữu, Higaonna cuối cùng đã tìm ra được một con đường an toàn đến Trung Quốc, ông cũng tự tạo cho mình một nơi ở và bắt đầu dạy võ. Năm 1873 ông rời khỏi Phúc Châu tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc và bắt đầu hành trình học hỏi các môn võ thuật Trung Hoa cổ truyền khác nhau .
trái|nhỏ|Higaonna Kanryō, circa early 1900s
Năm 1877, ông bắt đầu học thầy Ryū Ryū Ko được xem như người sáng lập Ming He Quan (鳴鶴拳bính âm: Míng hè  quán).

Higaonna trở về Okinawa vào năm1882, ông tiếp tục nghề gia đình là bán củi  trong khi cùng lúc mở một nơi dạy võ thuật, ông đã kết hợp cả hai tính chất cương và nhu (gō-no (hard) và jū-no (soft) kenpō) trong cùng 1 hệ thống. Phong cách Higaonna được biết như Naha-te. Lịch sử của Gōjū-kai nhắc đến Chinese Nanpa Shorin-ken như là một khuynh hướng ảnh hưởng đến phong cách này.

Higaonna Kanryō vào năm 1905 đã dạy võ thuật theo 2 cách khác nhau tùy theo thành phần võ sinh: ông dạy Naha-te theo phương thức hạ sát đối phương, còn tại trường trung học thuong mại Naha, ông dạy karate  như một môn rèn luyện thể chất, trí tuệ và đạo đức.

Môn sinh nổi trội nhất của Higaonna là Chōjun Miyagi (1888–1953), ông là con của một gia đình kinh doanh giàu có tại Naha.  Miyagi tập luyện võ thuật lần đầu tiên do bậc thầy Arakaki chỉ dạy vào năm 11 tuổi. Đến năm 14 tuổi, ông tiếp nhận sự huấn luyện của thầy Higaonna liên tục trong suốt 15 năm đến khi đại sư Higaonna mất năm 1916.

Năm 1915 Miyagi bạn của mình là Gokenki đến Phúc Châu để tìm thầy của Higaonna. Họ sống và học tập tại đó trong vài năm, còn ngoi trường cũ của thầy họ đã bị phá hủy vì Boxer Rebellion. Ngay khi họ trở về, đại sư Higaonna liền mất. Miyagi  cùng môn đồ khác của đại sư Higaonna tiếp tục dạy học, ông đã đưa ra bài kata Tensho được ông biến thể lại từ bài Rokkishu của Fujian White Crane.

Người học trò lớn nhất là Juhatsu Kyoda đã thành lập một trường gọi là Tōon-ryū (Tōon là cách viết khác trong tiếng Hán tên của thầy mình- Higaonna, Tōon-ryū nghĩa là "trường phái Higaonna"), tiếp tục bảo tồn trường phái của thầy ở Naha-te.

In 1929 delegates from around Japan were meeting in Kyoto for the All Japan Martial Arts Demonstration. Miyagi was unable to attend, and so he in turn asked his top student Jin’an Shinsato to go. While Shinsato was there, one of the other demonstrators asked him the name of the martial art he practiced. At this time, Miyagi had not yet named his style. Not wanting to be embarrassed, Shinsato improvised the name hanko-ryu ("half-hard style"). On his return to Okinawa Prefecture, he reported this incident to Chōjun Miyagi, who decided on the name Gōjū-ryū ("hard soft style") as a name for his style. Chojun Miyagi took the name from a line of the poem Hakku Kenpo, which roughly means: "The eight laws of the fist," and describes the eight precepts of the martial arts. This poem was part of the Bubishi and reads, Ho wa Gōjū wa Donto su "the way of inhaling and exhaling is hardness and softness," or "everything in the universe inhales soft and exhales hard."

In March 1934, Miyagi wrote Karate-do Gaisetsu ("Outline of Karate-do (Chinese Hand Way)"), to introduce karate-do and to provide a general explanation of its history, philosophy, and application. This handwritten monograph is one of the few written works composed by Miyagi himself.

Miyagi's house was destroyed during World War II. In 1950, several of his students began working to build a house and dojo for him in Naha, which they completed in 1951. In 1952, they came up with the idea of creating an organization to promote the growth of Gōjū-ryū. This organization was called Gōjū-ryū Shinkokai ("Association to Promote Gōjū-ryū"). The founding members were Seko Higa, Keiyo Matanbashi, Jinsei Kamiya, and Genkai Nakaima.

There are two years that define the way Gōjū-ryū has been considered by the Japanese establishment: the first, 1933, is the year Gōjū-ryū was officially recognized as a budō in Japan by Dai Nippon Butoku Kai, in other words, it was recognized as a modern martial art, or gendai budō. The second year, 1998, is the year the Dai Nippon Butoku kai  recognized Gōjū-ryū Karate-do as an ancient form of martial art (koryū) and as a bujutsu. This recognition as a koryū bujutsu shows a change in how Japanese society sees the relationships between Japan, Okinawa and China. Until 1998, only martial arts practiced in mainland Japan by samurai had been accepted as koryu bujutsu.

Nguyên lý
Miyagi tin rằng mục đích cuối cùng của karate-do là xây dựng nhân cách, vượt qua nỗi đau bản thân và tìm sự tự do cho linh hồn.

He stated that it was important to balance training for self-defense with "training the mind, or cultivating the precept karate-do ni sente nashi ('there is no first strike in karate')"; he also emphasized the importance of "cultivating intellect before strength".

Miyagi chose the name Goju-ryu ("go" meaning "hard" and "ju" meaning "soft"), to emphasize that his style integrated both "hard" and "soft" styles. Goju applies not just to karate, but to life in general; only hardness or only softness will not enable one "to deal effectively with the fluctuations of life". When blocking, "the body is soft and inhaling"; when striking, the body is "hard and exhaling".

Kata
Gōjū-ryū có 12 bài kata nền tảng: gekisai (dai ichi & dai ni), saifa, seiyunchin, seisan, saipai, shisochin, sanseiru, kururunfa, sanchin, tensho, và suparenpai.

Morio Higaonna đã viết "Karate bắt đầu và kết thúc bằng kata". Kata is the essence and foundation of karate and it represents the accumulation of more than 1000 years of knowledge. Formed by numerous masters throughout the ages through dedicated training and research, the kata are like a map to guide us, and as such should never be changed or tampered with."

Almost all of the kata have a corresponding bunkai oyo, a prearranged two-person fighting drill. These drills help the student to understand the applications of the kata, establish proper rhythm/flow, to practice constant attack/defense, and to safely practice dangerous moves on a partner.

Kihongata
Kihongata nghĩa là những bài kata căn bản. Trong Gōjū-ryū, sanchin-kata là bài  nền tảng cho tất cả bài kata khác vì nó dạy những căn bản trong di chuyển, kỹ thuật, phát lực và cách thở căn bản từ qigong. Nó cũng là phần tập căn bản cho sự dẻo dai của cơ thể. Phiên bản Sanchin-kata đầu tiên (sanchin kata dai-ichi) được xem như Kihongata.

Gekisai
Gekisai (kanji: 撃砕; katakana: ゲキサイ) nghĩa là tấn công và phá hủy. Những bài kata này được tạo ra do Chojun Miyagi và Nagamine Shoshin khoảng những năm 1940 và được dùng cho học sinh trung học hay những người mới nhằm mang lại nền tảng về hệ thống kỹ thuật cơ bản cũng như   tự vệ Gekisai kata bị ảnh hưởng mạnh bởi phong cách Shuri-te mà Miyagi học từ Anko Itosu.

Võ sinh đầu tiên phải được học gekisai dai ichi và kế tiếp là gekisai dai ni. Điểm khác nhau chính giữa dai ichi and dai ni là dai ni hướng dẫn kỹ thuật bàn tay mở và các tấn mới. Trong bài gekesai dai ni võ sinh học tấn neko ashi dachi, và mawashe uke.

Saifa
Saifa (Kanji: 砕破; Katakana: サイファ) means "smash and tear". Saifa has its origins in China, and was brought to Okinawa by Higashionna. It contains quick whipping motions, hammerfists, and back fist strikes; it particularly emphasizes moving off-line from an opponent's main force, while simultaneously closing distance and exploding through them. This is usually the first advanced Gōjū-ryū kata the students learn in most goju kaiha, after gekisai dai ichi and gekisai dai ni.

Sanchin
Sanchin (Kanji: 三戦; Katakana: サンチン) means "three battles". This kata is a sort of moving meditation, whose purpose is to unify the mind, body and spirit. The techniques are performed very slowly so that the student masters precise movements, breathing, stance/posture, internal strength, and stability of both mind and body.

Sanchin is the foundation for all other kata, and is generally considered to be the most important kata to master. When new students came to Miyagi, he would often train them for three to five years before introducing them to sanchin. He would make them train very hard, and many of them quit before learning sanchin. Those that remained would focus almost exclusively on sanchin for two to three years. Miyagi's sanchin training was very harsh, and students would often leave practice with bruises from him checking their stance.

Tensho
Tensho (Kanji: 転掌; Katakana: テンショウ). Like sanchin, tensho is a form of moving meditation; tensho combines hard dynamic tension with soft flowing hand movements, and concentrates strength in the tanden. Tensho can be considered the ju (soft) counterpart of the sanchins go (hard) style.

 Kaishugata
Kaishugata means a "kata with open hands." This is more advanced than Heishugata. Kaishugata serves as a "combat application reference" kata and is open to vast interpretation (Bunkai) of its movements' purpose (hence, "open hands").
 Seiyunchin (kanji: 制引戦; katakana: セイユンチン (attack, conquer, suppress; also referred to as "to control and pull into battle"): Seiunchin kata demonstrates the use of techniques to unbalance, throw and grapple, contains close-quartered striking, sweeps, take-downs and throws.
 Shisōchin - Kanji: 四向戦- Katakana: シソーチン ("to destroy in four directions" or "fight in four directions"): It integrates powerful linear attacks (shotei zuki) and circular movements and blocks. It was the favorite kata of the late Miyagi.
 Sanseirū - Kanji: 三十六手 - Katakana: サンセイルー (36 Hands): The kata teaches how to move around the opponent in close quarters fights, and emphasizes the destruction of the opponent's mobility by means of kanzetsu geri.
 Seipai - Kanji: 十八手 - Katakana: セイパイ (18 Hands): Seipai incorporates both the four directional movements and 45° angular attacks and implements techniques for both long distance and close quarter combat. This was a Seikichi Toguchi's specialty kata.
 Kururunfa - Kanji: 久留頓破 - Katakana: クルルンファー (holding on long and striking suddenly): Its techniques are based on the Chinese Praying Mantis style. It was Ei'ichi Miyazato's specialty kata.
 Seisan - Kanji: 十三手 - Katakana: セイサン (13 Hands): Seisan is thought to be one of the oldest kata that is widely practiced among other Naha-te schools. Other ryuha also practice this kata or other versions of it.
 Suparimpei''' - Kanji: 壱百零八 - Katakana: スーパーリンペイ (108 Hands): Also known as Pechurin, it is the most advanced Gōjū-ryū kata. Initially it had three levels to master (Go, Chu, and Jo), later Miyagi left only one, the highest, "Jo" level. This was a Meitoku Yagi's, Masanobu Shinjo, and Morio Higaonna's specialty kata.

 Fukyugata
Năm 1940, General Hajime Hayakawa (早川 元), thống đốc Okinawa, đã triệu tập Karate-Do Special Committee, thành lập bởi Ishihara Shochoku (Chủ tịch), Miyagi Chojun, Kamiya Jinsei, Shinzato Jinan, Miyasato Koji, Tokuda Anbun, Kinjo Kensei, Kyan Shinei, and Nagamine Shoshin. Mục đích là tạo ra những bài kata Okinawa để dạy giáo dục thể chất, những bài mang tính căn bản và trở thành một môn võ thuật hoàn toàn độc lập để dạy cho trẻ em tại trường học. Mục đích của họ không chỉ chuẩn hóa karate cho người Nhật, mà họ còn mong muốn phổ biến cả kendo và judo.

Bài kata này không phải là kata truyền thống của Gōjū-ryū; thay vào đó, nó được xem như những bài cải tiến, nó đơn giản đủ để dạy thành một môn giáo dục thể chất, độc lập với phong cách của các bậc thầy.

Nagamine Shoshin (Matsubayashi Shorin-Ryū) và Miyagi Chojun đã phát triển fukyugata dai ichi, đây là một phần của khung chương trình Matsubayashi Shorin Ryu hiện tại và sau này phát triển thêm fukyugata dai ni, là một phần trong chương trình hiện tại của Gōjū-ryū nhưng mang tên khác là gekisai dai ichi. Vài Gōjū-ryū dojos vẫn tập fukyugata dai ichi. Miyagi cũng tạo ra bài gekisai dai ni, nhưng chỉ truyền dạy trong Gōjū-ryū con cháu dòng họ.

 In popular culture
Gōjū-ryū là phong cách Karate được dạy bởi ông Miyagi trong bộ phim The Karate Kid.

 Ghi chú

Tham khảo

 Đọc thêm
 Sells, John; "The Okinawans", Black Belt Magazine'', October 1977

 Kane, Lawrence A.; Wilder, Kris (2005). The Way of Kata: A Comprehensive Guide to Deciphering Martial Applications. YMAA Publication Center Inc. .
 McCarthy, Patrick (1995). The Bible of Karate: Bubishi. Tuttle Publishing. .
 McCarthy, Patrick (1999). Ancient Okinawan Martial Arts. Vol. 1. Tuttle Publishing. .
 McCarthy, Patrick; Lee, Mike (1987). Classical Kata of Okinawan Karate (2nd ed.). Black Belt Communications. .
 Nardi, Thomas J. (June 1985). "Learning Goju-Ryu Karate from the Source: Chojun Miyagi". Black Belt Magazine 23 (6): 28–32; 126–129.
 Okami, Paul (January 1983). "The Long and Winding Road: History of Goju-Ryu From Its Origin in China to Its Demise(?) in New York City". Black Belt Magazine 21 (1): 70–77.
 Toguchi, Seikichi (1976). Okinawan Goju-Ryu. Black Belt Communications. .
 Toguchi, Seikichi (2001). Okinawan Goju-Ryu II: Advanced Techniques of Shorei-Kan Karate. Black Belt Communications. .
 Wilder, Kris (2007). The Way of Sanchin Kata: The Application of Power. YMAA Publication Center Inc. .

Liên kết ngoài
 International Okinawan Gōjū-ryū Karate-dō Federation (IOGKF)
 IOGKF-USA
 Okinawa Goju Ryu Kenkyukai
 Okinawa Goju-ryu Karatedo Kyokai

Gōjū-ryū
Karate


title: Tarvasjoki

text:
Tarvasjoki () là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Tây Nam Phần Lan. Đô thị này có dân số 1.941 (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 102,51 km² trong đó có 0,35 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 19 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Các làng ở Tarvasjoki
Eura, Horrinen, Hungerla, Jauhola, Juva, Kallela, Karhula, Killala, Kirkonkylä, Kättylä, Liedonperä, Mäentaka, Satopää, Seppälä, Suitsula, Suurila, Takamaa, Tiensuu, Tuomarla, Tuorila, Tyllilä, Yrjöntylä.

Nhân vật nổi tiếng quê Tarvasjoki
Gustaf Mauritz Armfelt: sinh ra ở Juva, Tarvasjoki

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.tarvasjoki.fi/ - Trang mạng chính thức (bằng tiếng Phần Lan)


title: Dưa vàng

text:
Dưa vàng là tên của một số giống cây trồng của loài dưa có tên khoa học là Cucumis melo, một loài thuộc họ Cucurbitaceae. Dưa vàng có khối lượng dao động từ 0,5 đến 5 kg (0 đến 11 lb). Ban đầu, thuật ngữ "cantaloupe" chỉ ám chỉ đến các loại dưa có thịt màu cam và không có mạng lưới từ châu Âu, nhưng ngày nay nó có thể ám chỉ đến bất kỳ loại dưa nào có thịt màu cam thuộc loài "C. melo".

Ý nghĩa từ và nguồn gốc
Tên "cantaloupe" được xuất phát vào thế kỷ 18 thông qua từ tiếng Pháp "cantaloup" từ vùng Cantus của Cantalupo, tiếng Ý (Cantalupo in Sabina), trước đây là một đô thị thuộc quyền quản lý của giáo hoàng gần Rome, sau khi quả dưa được giới thiệu từ Armenia. Quả dưa này được đề cập đầu tiên trong văn học tiếng Anh vào năm 1739. Dưa vàng có khả năng cao là có nguồn gốc từ một vùng từ Nam Á đến Châu Phi. Sau đó, nó được giới thiệu vào châu Âu và vào khoảng năm 1890, trở thành một loại cây trồng thương mại tại Hoa Kỳ.

Từ "melon" có nguồn gốc từ việc sử dụng trong tiếng Pháp cổ "meloun" trong thế kỷ 13, và từ tiếng Latinh trung cổ "melonem", một loại bí ngô. Đây là một trong những cây trồng đầu tiên được thuần hóa và trồng trọt.

Tên gọi spanspek trong tiếng Anh Nam Phi được cho là bắt nguồn từ tiếng Afrikaans "Spaanse spek" (thịt xông khói Tây Ban Nha); theo truyền thống, Sir Harry Smith, thống đốc của Cape Colony vào thế kỷ 19, ăn thịt xông khói và trứng trong bữa sáng, trong khi vợ sinh ra tại Tây Ban Nha của ông, Juana María de los Dolores de León Smith, thích ăn dưa vàng, vì vậy người Nam Phi đã đặt cho loại trái cây mang tên spanspek (thịt xông khói Tây Ban Nha). Tuy nhiên, tên gọi này có vẻ xuất hiện trước gia đình Smith và có từ thế kỷ 18 ở Đông Ấn Hà Lan: J. van Donselaar viết vào năm 1770, "Spaansch-spek là tên gọi cho hình dạng mà sinh trưởng ở Suriname, vì vỏ dày và thịt ít, nên không được tiêu thụ nhiều."

Các giống dưa vàng

Dưa vàng châu Âu
Dưa vàng châu Âu (tiếng Anh: European cantaloupe) được dùng để chỉ loài Cucumis melo cantalupensis. Vỏ quả có gân mờ với thịt và hương vị thơm ngọt, vỏ màu xanh xám trông khá khác với giống dưa vàng Bắc Mỹ.

Dưa vàng Bắc Mỹ

Dưa vàng Bắc Mỹ (North American cantaloupe, muskmelon hay rock melon) được dùng để chỉ loài Cucumis melo reticulatus. Vỏ quả loại này có dạng lưới, quả hình tròn, thịt quả ngọt. Chúng phổ biến ở Hoa Kỳ, Mexico và một số vùng của Canada, là một giống khác với dưa lưới dù cũng có vỏ dạng lưới.

Sản xuất
Năm 2016, sản lượng dưa toàn cầu bao gồm cả dưa vàng đạt 31,2 triệu tấn, trong đó Trung Quốc chiếm 51% tổng sản lượng toàn thế giới (15,9 triệu tấn). Các quốc gia trồng dưa vàng quan trọng khác là Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Ai Cập và Ấn Độ, sản xuất lần lượt từ 1 đến 1,9 triệu tấn.

California trồng 75% dưa vàng ở Mỹ.

Sử dụng
Dưa vàng được ăn tươi hoặc dùng làm món xa lát hay ăn tráng miệng cùng kem lạnh hoặc bánh trứng. Những miếng dưa được bọc trong prosciutto là một món ăn khai vị của người Ý. Hạt có thể ăn được và có thể được sấy khô để sử dụng như một món ăn nhẹ.

Vì bề mặt của dưa đỏ có thể chứa vi khuẩn có hại - đặc biệt là vi khuẩn Salmonella - nên dưa cần được rửa và chà kỹ bên ngoài trước khi gọt vỏ, cắt và tiêu thụ. Trái cây nên được bảo quản lạnh sau khi cắt và tiêu thụ trong vòng ba ngày để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm Salmonella hoặc các vi khuẩn gây bệnh khác.

Vào năm 1943, một quả dưa vàng bị mốc ở chợ Peoria, Illinois được phát hiện có chứa chủng nấm mốc có năng suất cao nhất để sản xuất penicillin, sau một cuộc tìm kiếm trên toàn thế giới.

Dinh dưỡng
Dưa vàng chưa chín chứa 90% nước, 8% cacbohydrat, 0.8% protein và 0,2% chất béo, cung cấp  và 2020 μg beta-Carotene trên mỗi 100 gam. Dưa tươi là một nguồn phong phú (20% hoặc nhiều hơn Giá trị hàng ngày (DV)) vitamin C (44% DV) và vitamin A (21% DV), với các chất dinh dưỡng khác với lượng không đáng kể (dưới 10% DV) (xem bảng).

Hình ảnh

Xem thêm
Quả dưa

Chú thích

Tham khảo

 Ensminger, Audrey H (1995). The Concise Encyclopedia of Foods & Nutrition. CRC Press: ISBN 0849344557.
 Melons and Watermelons in the Classical Era, Alfred C. Andrews, Osiris, Vol. 12, (1956), tr. 368–375
 Cantaloupe - Origin - Encyclopedia II

M
Quả
Trái cây có nguồn gốc Châu Á
Dưa


title: Terebra corrugata

text:
Terebra corrugata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1822


title: Quận Cass, Iowa

text:
Quận Cass là một quận thuộc tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Atlantic. Quận được đặt tên theo Lewis Cass, ứng cử viên Cộng hòa chạy đua vào chức tổng thống.
Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 13.956 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích , trong đó có  là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Xa lộ chính

 Interstate 80
 U.S. Highway 6
 U.S. Highway 71
 Iowa Highway 48
 Iowa Highway 83
 Iowa Highway 92
 Iowa Highway 148
 Iowa Highway 173

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Iowa


title: Trigonostemon arboreus

text:
Trigonostemon arboreus là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Kochummen, K.M. 1998. Trigonostemon arboreus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
a
Thực vật dễ tổn thương


title: Eloeophila fuscoanalis

text:
Eloeophila fuscoanalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Eloeophila
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Nymphius friedmani

text:
Nymphius friedmani là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Nymphius


title: Christiane Martel

text:
Christiane Martel, tên khai sinh là Christiane Magnani (sinh năm 1932 tại Paris) là một nữ hoàng sắc đẹp người Pháp. Bà là Hoa hậu Hoàn vũ 1953.

Bà là người Pháp đầu tiên đăng quang danh hiệu Hoa hậu Hoàn vũ. Bà cũng là người phụ nữ đầu tiên và cho đến bây giờ của nước Pháp đoạt vương miện Hoa hậu Hoàn vũ mà không phải là người giữ danh hiệu Hoa hậu Pháp. Sau khi đăng quang, bà đã trở thành một nữ diễn viên thành công.

Christiane có một cuộc hôn nhân chóng vánh với Ronnie Marengo. Sau đó, bà lấy Miguel Alemán Velasco, thống đốc bang Veracruz và là con trai của Miguel Alemán Valdés, cựu tổng thống México. Hiện nay bà đang sống tại bang Veracruz, Mexico cùng chồng, ba con gái và một con trai.

Bà xuất hiện trong cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ các năm 1993 và 2007 được tổ chức tại Mexico.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hoa hậu Hoàn vũ
Người mẫu Pháp
Người Paris
Người Pháp gốc Ý
Nữ diễn viên điện ảnh Pháp
Sinh năm 1936
Nhân vật còn sống


title: 18775 Donaldeng

text:
18775 Donaldeng (1999 JD39) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 5 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18775 Donaldeng

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Vọng Hoa

text:
Vọng Hoa (chữ Hán giản thể: 望花区, âm Hán Việt: Vọng Hoa khu) là một quận của địa cấp thị Phủ Thuận, tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Vọng Hoa có diện tích 214 km², dân số 380.000 người. Mã số bưu chính của Vọng Hoa là 113001. Chính quyền nhân dân quận đóng ở số 3, đường Đan Đông. Quận Vọng Hoa được chia thành 10 nhai đạo biện sự xứ, 1 trấn.
Nhai đạo biện sự xứ: Kiến Thiết, Ngũ Lão Truân, Cổ Thành Tử, Diễn Võ, Phác Truân, Quang Minh, Hòa Bình, Công Nông, Điền Truân, Tân Dân.
Trấn: Tháp Dục.
Hương:.
Hương dân tộc Vinh Hưng

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Phủ Thuận


title: Grenay, Pas-de-Calais

text:
Grenay là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Twin town
 Ballyshannon, Co. Donegal, Ireland

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Official town website
 CWGC cemetery
 Website of the Communaupole de Lens-Liévin
 Grenay on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Sathria

text:
Sathria là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Sathria internitalis (Guenée, 1854)
Sathria onophasalis (Walker, 1859)
Sathria simmialis (Walker, 1859)

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Asciodini


title: Hàng không năm 1988

text:
Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1988

Các sự kiện

Chuyến bay đầu tiên
Tháng 4
 21 tháng 4 - Boeing 747-400

Tháng 6
 14 tháng 6 - Schweizer 330
 28 tháng 6 - Sukhoi Su-35

Tháng 7
 12 tháng 7 - Scaled Composites/Beechcraft Model 143 Triumph, cũng là lần thử nghiệm bay chính thức đầu tiên của động cơ phản lực cánh quạt đẩy Williams International FJ44.
 14 tháng 7 - Socata TBM700

Tháng 10
 15 tháng 10 - Eurocopter EC 135
 27 tháng 10 - ATR-72

Tháng 12
 9 tháng 12 - JAS 39 Gripen
 21 tháng 12 - Antonov An-225 Mriya

Bắt đầu hoạt động
Tháng 4
 29 tháng 4 - Airbus A320 trong British Airways

Tham khảo


title: Phân tích tần suất

text:
Trong phân tích mật mã, phép phân tích tần suất là phương pháp thường dùng để phân tích mật mã cổ điển, bằng cách tính tần suất các ký tự hoặc nhóm ký tự trong bản mã và so sánh với tần suất thực tế trong các văn bản thường.

Nguyên lý của phân tích tần suất dựa trên một thực tế là trong mỗi ngôn ngữ, mỗi ký tự trong bảng chữ cái có một tần suất xuất hiện nhất định. Tần suất này càng rõ ràng khi văn bản phân tích càng dài. Ví dụ trong tiếng Anh, E, T, A và O là những chữ cái xuất hiện nhiều nhất, trong khi Z, Q và X lại rất hiếm hoi. Tương tự, ta có TH, ER, ON, và AN là các nhóm ký tự phổ thông nhất, còn SS, EE, TT, và FF là các bộ đôi ký tự lặp xuất hiện nhiều nhất. "ETAOIN SHRDLU" là 12 ký tự có tần suất cao nhất trong một văn bản tiếng Anh thông thường.

Trong một số bản mã, khi một vài đặc trưng ngôn ngữ được tìm thấy, rất có thể nó có thể bị phá vỡ bằng tấn công chỉ từ bản mã.

Phân tích tần suất cho mật mã đơn giản

Lịch sử và ứng dụng

Phương pháp phân tích tần suất được biết đến đầu tiên là trong cuốn Sổ tay phương pháp giải mã của nhà thông thái Ả-rập Al-Kindi vào thế kỷ thứ 9. Ông nhận ra rằng trong kinh Koran, mỗi chữ cái Ả rập đều có một tần suất xác định, điều tương tự cũng xảy ra trong các ngôn ngữ khác.

Trong văn học

Tham khảo

 Helen Fouché Gaines, "Cryptanalysis", 1939, Dover. ISBN 0-486-20097-3
 Abraham Sinkov, "Elementary Cryptanalysis: A Mathematical Approach", The Mathematical Association of America, 1966. ISBN 0-88385-622-0.

Liên kết ngoài
 Free tools to analyse texts: Frequency Analysis Tool (with source code)
 Statistical Distributions of English Text
 Statistical Distributions of Czech Text
 Free Online Character Frequency Analyzer
 Character and Syllable frequencies of 33 languages and a portable tool to create frequency and syllable distributions

Phân tích mật mã
Tấn công mật mã


title: Rhyacophila esorima

text:
Rhyacophila esorima là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Dicronychus militaris

text:
Dicronychus militaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Cantalupo Ligure

text:
Cantalupo Ligure là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 110 km về phía đông nam của Torino và khoảng 40 km về phía đông nam của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 552 người và diện tích là 24 km².

Đô thị Cantalupo Ligure có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Pallavicino, Borgo Adorno, Pessinate, Semega, Campana, Zebedassi, Besante, Arborelle, Colonne, Pertuso, Prato, Merlassino, và Costa Merlassino.

Cantalupo Ligure giáp các đô thị: Albera Ligure, Borghetto di Borbera, Dernice, Montacuto, Roccaforte Ligure, và Rocchetta Ligure.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Tetragonula biroi

text:
Tetragonula biroi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Tetragonula
Động vật được mô tả năm 1898


title: Sân bay quốc tế Belgorod

text:
Sân bay quốc tế Belgorod ()  là một sân bay ở Nga, cách Belgorod 4 km về phía bắc. Sân bay này phục vụ các máy bay cỡ vừa (như Tu-154, Il-76). Sân bay này có thể hoạt động 24 h trong ngày. Sân bay này được thiết lập năm 1954.

Các hãng hàng không và các điểm đến
Aeroflot (Moskva-Sheremetyevo)
Aeroflot-Nord (Moskva-Sheremetyevo)
Gazpromavia (Moskva-Vnukovo, Novy Urengoy)
KrasAir (Norilsk)
UTair (Moskva-Vnukovo, Samara, Surgut)

Liên kết ngoài
  Sân bay quốc tế Belgorod

Tham khảo

Belgorod
Sân bay xây dưới thời Liên Xô


title: Stigmella polydoxa

text:
Stigmella polydoxa là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Sri Lanka.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nepticulidae và Opostegidae of the world

P


title: 26971 Sezimovo Ústí

text:
26971 Sezimovo Ústí là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1601.3130767 ngày (4.38 năm).

Nó được phát hiện ngày 25 tháng 9 năm 1997.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: 1062

text:
Năm 1062 trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất
20 tháng 5: Bao Công (sinh 999)

Tham khảo

Năm 1062


title: Africophilus montalentii

text:
Africophilus montalentii là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sanfilippo & Franciscolo miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Africophilus


title: Liguria

text:
Liguria (,  [liˈgyːrja]) là một vùng ven biển miền tây bắc Ý; thủ phủ vùng là Genoa. Đây là một điểm đến nổi tiếng với khách du lịch vì những bãi biển, thị trấn và nền ẩm thực của nó.

Địa lý

Liguria giáp với Pháp (Provence-Alpes-Côte d'Azur) về phía tây, Piedmont về phía bắc, Emilia-Romagna và Toscana về phía đông. Ngoài khơi là biển Liguria. Vùng đất hẹp này có cả biển và núi (dãy Alps và Appennini). Một vài ngọn núi cao trên , điểm cao nhất là đỉnh núi Monte Saccarello ().

Lãnh thổ vùng kéo dài theo hình vòng cung từ Ventimiglia đến La Spezia.  là núi/núi cao (65% tổng diện tích) và  là đồi (35%). Các khu bảo tồn tự nhiên chiếm 12% diện tích toàn vùng, tức . Chúng gồm một khu bảo tồn quốc gia, sáu vườn tự nhiên lớn, hai vườn nhỏ và sáu khu bảo tồn tự nhiên.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official Region website
 Map of Webcams in Liguria

Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Vùng của Ý


title: Yên Mô

text:
Yên Mô là một huyện vùng trũng nằm ở phía nam tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

Địa lý

Vị trí địa lý
Huyện Yên Mô nằm ở phía nam của tỉnh Ninh Bình, cách thành phố Ninh Bình 17 km về phía nam, cách trung tâm thủ đô Hà Nội 110 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Kim Sơn và huyện Yên Khánh
Phía tây giáp thành phố Tam Điệp và thị xã Bỉm Sơn, tỉnh Thanh Hóa
Phía nam giáp huyện Hà Trung và huyện Nga Sơn thuộc tỉnh Thanh Hóa
Phía bắc giáp huyện Hoa Lư.

Huyện Yên Mô là khu vực vùng kinh tế tổng hợp dịch vụ du lịch, nông nghiệp, công nghiệp, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Ninh Bình. Là vùng trọng điểm khai thác phát triển du lịch của tỉnh, có tiềm năng phát triển các loại hình du lịch văn hoá; du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng gắn với cảnh quan thiên nhiên đa dạng, hệ thống di tích và truyền thống lịch sử lâu đời. Là đầu mối giao thông quan trọng kết nối Ninh Bình với tỉnh Thanh Hóa.

Địa hình
Yên Mô nằm ở phía Nam tỉnh Ninh Bình, địa hình cơ bản chia làm hai vùng:
 Địa hình vùng đồng bằng xen kẽ vùng chiêm trũng chiếm phần lớn diện tích của huyện ở phía Bắc.
 Địa hình vùng núi đá vôi, bán sơn địa phân bố ở các xã Yên Đồng, Yên Thành, Yên Thắng, Yên Thái, Yên Mạc, Yên Lâm (đây cũng là một phần của dãy núi Tam Điệp). Trong đó Yên Đồng là xã có nhiều địa hình núi nhất với một số đỉnh cao trên 200 mét.

Khí hậu
Với đặc điểm là khí hậu nhiệt đới gió mùa hải dương. Về mùa đông dãy núi thấp Tam Điệp nằm ở phía nam chặn đứng và phần nào tụ gió mùa đông bắc mùa đông tràn về nên trong khoảng đầu mùa đông đón nhận được những cơn mưa lượng khá hơn so với vùng lân cận (đây là đặc điểm chung của khí hậu sườn phía Bắc các dãy núi nói chung, dãy núi càng cao thì bản chất này càng thể hiện rõ nét và sâu sắc). Mùa đông nhiệt độ xuống thấp với nhiệt độ trung bình tháng thấp nhất là dưới 17 °C trong tháng 1. Nửa đầu mùa đông từ tháng 11 đến tháng 2 là kiểu thời tiết khô hanh, nửa cuối mùa đông là kiểu thời tiết nồm ẩm giao mùa vào tháng 2 đến tháng 4, lượng nồm ẩm cao hay thấp phụ thuộc vào gió mùa đông bắc cuối mùa thường lệch đông mang hơi ẩm. Độ ẩm cao nhất trong thời gian này có thể đạt tuyệt đối nếu đồng thời kết hợp được các yếu tố sau: gió mùa đông bắc lệch đông, nhiệt độ ngày hôm đó từ lạnh mà tăng dần lên và đang trong khoảng 18 - 26 °C trong đó nhiệt độ 22 °C  là thích hợp nhất cho hiện tượng ngưng tụ ẩm từ lạnh sang nóng. Hiện tượng nồm ẩm sẽ tự mất đi khi nhiệt độ không khí không thích hợp (dưới 16 °C hoặc trên 28 °C). Đây cũng là kiểu thời tiết đặc trưng của huyện nói riêng và khu Đông Bắc Bộ nói chung vào tháng 2 đến tháng 4. Mùa hè từ tháng 5 đến tháng 10 với gió mùa thịnh hành là hướng gió đông nam mang nhiều hơi ẩm từ biển mát mẻ hơn và mưa nhiều, thời kỳ đầu mùa hạ từ tháng 5 đến tháng 7 xen kẽ vào đó là những đợt gió mùa tây nam hay còn gọi là phơn tràn sang rất nóng và khô với nhiệt độ cao nhất có thể lên tới trên 40 °C.

Hành chính
Huyện Yên Mô có 17 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Yên Thịnh (huyện lỵ) và 16 xã: Khánh Dương, Khánh Thịnh, Khánh Thượng, Mai Sơn, Yên Đồng, Yên Hòa, Yên Hưng, Yên Lâm, Yên Mạc, Yên Mỹ, Yên Nhân, Yên Phong, Yên Từ, Yên Thái, Yên Thành, Yên Thắng.

Lịch sử
Huyện Yên Mô được hình thành từ rất sớm. Theo kết quả khảo cổ, vùng đất cổ Yên Mô đã có con người sinh sống cách ngày nay hàng vạn năm. Thời nhà Trần gọi là Mô Độ, thời thuộc Minh Yên Mô thuộc châu Trường Yên. Thời vua Lê Thánh Tông (1460- 1469) Yên Mô thuộc phủ Trường Yên. Đầu thế kỷ XIX, thời nhà Nguyễn vẫn gọi là Yên Mô, gồm 8 tổng với 59 xã, thôn, phường, trang, trại. Năm Minh Mạng thứ 19 (1838), cắt tổng Thần Phù thuộc huyện Nga Sơn, Thanh Hoá về huyện Yên Mô thuộc Phủ Yên Khánh tỉnh Ninh Bình.

Trước cách mạng tháng 8 năm 1945, huyện Yên Mô gồm 9 tổng với 65 xã, thôn: Tổng Yên Mô 10 xã, thôn; tổng Khánh Đàm (Yên Khánh): 9 xã thôn; Tổng Bạch Liên: 9 xã, thôn; Tổng Thổ Mật: 6 xã, thôn; Tổng Thần Phù: 8 xã, thôn; Tổng Yên Vân: 4 xã, thôn

Năm 1948 – 1949 hợp nhất các xã quy mô nhỏ thành lập 8 xã có quy mô lớn: Yên Lạc, Yên Mạc, Yên Nhân, Yên Phong, Yên Sơn, Yên Thái, Yên Thắng, Yên Thành.

Năm 1956, sau cải cách ruộng đất chia tách 8 xã thành lập 14 xã mới: Yên Bình, Yên Đồng, Yên Hòa, Yên Lạc, Yên Lâm, Yên Mạc, Yên Mỹ, Yên Nhân, Yên Phong, Yên Phú, Yên Sơn, Yên Thái, Yên Thắng, Yên Thành. Tháng 5 – 1961, xã Yên Lạc sáp nhập vào huyện Yên Khánh (nay là xã Khánh Hồng), ba xã Khánh Dương, Khánh Thịnh, Khánh Thượng thuộc huyện Yên Khánh sáp nhập vào huyện Yên Mô. Huyện Yên Mô vào thời điểm 1961 gồm 16 xã: Khánh Dương, Khánh Thịnh, Khánh Thượng, Yên Bình, Yên Đồng, Yên Hòa, Yên Lâm, Yên Mạc, Yên Mỹ, Yên Nhân, Yên Phong, Yên Phú, Yên Sơn, Yên Thái, Yên Thắng, Yên Thành.

Ngày 28 tháng 1 năm 1967, thành lập thị trấn nông trường Đồng Giao trực thuộc huyện Yên Mô.

Ngày 23 tháng 2 năm 1974, giải thể thị trấn nông trường Đồng Giao, thành lập thị trấn Tam Điệp trực thuộc tỉnh Ninh Bình.

Ngày 23 tháng 2 năm 1977, sáp nhập thôn Liên Phương của xã Yên Từ vào xã Yên Nhân, sáp nhập thôn Bình Minh của xã Yên Từ vào xã Yên Phong, sáp nhập thôn Hưng Hiền của xã Yên Phú và xóm Trại Lão của xã Yên Thành vào xã Yên Mỹ, sáp nhập xóm Đông Thôn của xã Yên Thái vào xã Yên Lâm, sáp nhập xóm Giang Khương của xã Yên Thái vào xã Yên Thành, sáp nhập thôn Lam Sơn của xã Yên Hòa vào xã Khánh Thượng.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, huyện Yên Mô hợp nhất với huyện Kim Sơn thành huyện mới lấy tên là huyện Tam Điệp, với huyện lỵ là thị trấn Tam Điệp, thuộc tỉnh Hà Nam Ninh.

Năm 1982, thị trấn Tam Điệp và 2 xã Yên Bình, Yên Sơn tách khỏi huyện Tam Điệp để trở thành thị xã Tam Điệp (nay là thành phố Tam Điệp).

Ngày 10 tháng 1 năm 1984, chia xã Yên Phong thành 2 xã lấy tên là xã Yên Phong và xã Yên Từ.

Quyết định số 59-CP ngày 4 tháng 7 năm 1994 của Chính phủ, sáp nhập thôn Đông Thôn của xã Yên Lâm vào xã Yên Thái; tách 10 xã thuộc huyện Yên Khánh trước đây để tái lập huyện Yên Khánh, huyện Tam Điệp đổi lại tên cũ là huyện Yên Mô, gồm 15 xã: Khánh Dương, Khánh Thịnh, Khánh Thượng, Yên Đồng, Yên Hòa, Yên Lâm, Yên Mạc, Yên Mỹ, Yên Nhân, Yên Phong, Yên Phú, Yên Thái, Yên Thắng, Yên Thành, Yên Từ.

Ngày 7 tháng 6 năm 1997, thành lập thị trấn Yên Thịnh, thị trấn huyện lỵ huyện Yên Mô trên cơ sở 56,2 ha diện tích tự nhiên và 1.347 nhân khẩu của xã Yên Phú; 99,32 ha diện tích tự nhiên và 2.776 nhân khẩu của xã Khánh Thịnh.

Ngày 4 tháng 8 năm 2000, tách thôn Hưng Hiền thuộc xã Yên Mỹ để thành lập xã Yên Hưng; chia xã Khánh Thượng thành 2 xã Khánh Thượng và Mai Sơn.

Ngày 28 tháng 11 năm 2012, theo Nghị quyết 80/NQ-CP của Chính phủ, sáp nhập toàn bộ 397,97 ha diện tích tự nhiên, 3.288 nhân khẩu của xã Yên Phú và 159,76 ha diện tích tự nhiên, 1.233 nhân khẩu của xã Khánh Thịnh về thị trấn Yên Thịnh quản lý.

Huyện Yên Mô có 1 thị trấn và 16 xã như hiện nay.

Kinh tế

Làng nghề
Huyện có rất nhiều làng nghề truyền thống, làng nghề, làng có nghề, nghề phụ. Các làng nghề ở Yên Mô chủ yếu là làng nghề chế biến, đan dệt cói chiếm tới 9 làng (riêng xã Yên Lâm có tới 4 làng). Trong số những làng nghề tại huyện thì có tới 11 làng nghề là làng nghề truyền thống. Các làng nghề truyền thống, làng nghề, làng có nghề, nghề phụ tại huyện:

 Chế biến cói Ngọc Lâm (Yên Lâm)
 Chế biến cói Đông Yên (Yên Lâm)
 Bún, bánh, thực phẩm Yên Thịnh (Khánh Dương)
 Chế biến cói, đan bèo Nộn Khê (Yên Từ)
 Chế biến cói Yên Mô Càn (Yên Mạc)
 Chế biến cói Tây Sơn (Yên Mạc)
 Nghề làm gốm sứ Bạch Liên (Yên Thành)
 Chế biến cói Đông Đoài (Yên Lâm)
 Chế biến cói Hồng Phong (Yên Mạc)
 Nghề xây dựng, thợ nề Bình Hải (Yên Nhân)
 Chế biến cói Phù Sa (Yên Lâm)
 Chế biến cói xóm 3 (Khánh Thịnh)
 Nghề làm nem quả, nem chua Yên Mạc.

Chợ
Yên Mô có các chợ sau là được xếp hạng chợ loại 2, 3 ở Ninh Bình:
 Chợ Bến: Thôn Lam Sơn, xã Khánh Thượng
 Chợ Bút: Thôn Đông Sơn, xã Yên Mạc
 Chợ Chấp: Thôn Hưng Hiền, xã Yên Mỹ
 Chợ Lồng: xã Yên Phong và xã Yên Phong
 Chợ Ngò: Phố Trung Yên, thị trấn Yên Thịnh
 Chợ Nuốn Khê: Thôn Nộn Khê, xã Yên Từ
 Chợ Tu: Phố Tu, xã Yên Thắng.

Dân số

Huyện Yên Mô có diện tích 146,10 km², dân số năm 2021 là 121.086 người, mật độ dân số đạt 829 người/km².

Huyện Yên Mô có diện tích 146,10 km², dân số năm 2020 là 119.995 người, mật độ dân số đạt 821 người/km².

Huyện Yên Mô có diện tích 144,74 km², dân số năm 2019 là 118.469 người, mật độ dân số đạt 819 người/km².

Yên Mô có khoảng 10% dân số theo đạo Thiên Chúa.

Văn hóa - du lịch

Thắng cảnh
Yên Mô có hồ Đồng Thái, động Mã Tiên, hang Trời, cửa biển Thần Phù và Sân golf Yên Thắng là những điểm đến du lịch rất hấp dẫn.
Hồ Đồng Thái là một hồ nước ngọt nằm trên địa bàn xã Yên Đồng, Yên Thái huyện Yên Mô tỉnh Ninh Bình. Toàn bộ hồ có diện tích 2185 ha trong đó có 380 ha được quy hoạch thành khu du lịch nghỉ dưỡng cao cấp. Đây là hồ nước lớn nhất Ninh Bình với nhiều loài động thực vật quý hiếm. Hồ Đồng Thái là một hồ rộng với hình dạng bị cắt xẻ nhiều. Bờ hồ nằm uốn lượn tạo ra nhiều "bán đảo" với nhiều thung lũng đẹp, diện tích từ 2 - 10 ha, Các thung lũng là khu rừng nguyên sơ với nhiều loại động, thực vật hoang dã. Phần lớn thung lũng có bề mặt bằng phẳng, rất thuận lợi xây dựng các khu vui chơi, giải trí hoà quyện với thiên nhiên.

Sân golf Hoàng Gia là một sân golf với tổng diện tích gần 3.000 ha, Toàn bộ dự án được thiết kế và xây dựng bởi P+Z Development PTE và Golf Corp gồm các chuyên gia đến từ Mỹ, Úc, Scotland, Philippin... cùng với các kỹ sư Việt Nam thực hiện. Trung tâm liên hợp du lịch và thể thao sân golf 54 lỗ hồ Yên Thắng có địa thế thuận lợi, từ khi dự án này đi vào hoạt động đem lại nguồn thu lớn cho ngân sách địa phương, giải quyết việc làm, chuyển cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang du lịch dịch vụ. Đây cũng sẽ là địa điểm du lịch và giải trí chất lượng cao.
Cửa Thần Phù là tên một địa danh lịch sử xa xưa gắn với nhiều truyền thuyết, thuộc xã Yên Lâm. Tại đây còn đền thờ Áp Lãng. Đây là ngôi đền cổ có kiến trúc đơn giản, giống một ngôi nhà cổ. Lễ hội đền diễn ra vào ngày 6/1 âm lịch hàng năm. Chùa Thần Phù là một ngôi chùa nhỏ, kiến trúc đơn giản thuộc thôn Thần Phù, xã Yên Lâm, đình Phù Sa: cách đền Áp Lãng 1 km, đây là di tích văn hóa duy nhất ở cửa biển Thần Phù được xếp hạng di tích quốc gia. Đình thờ Triệu Việt Vương.

Động Mã Tiên nằm ở vùng núi xã Yên Đồng. Đến động phải đi thuyền qua hồ Đồng Thái vào chân núi. Men theo gần 100 bậc đá, bên sườn núi để đến cửa động. Cửa động cao đến 15 m, rộng 10 m, trông giống miệng của con cá khổng lồ. Nền hang ở động trũng xuống, không phẳng với nhiều khối đá lớn nhỏ, đặc biệt có những tảng đá lớn nhấp nhô như một đàn voi đang nô đùa. Từ nền hang đi qua một cửa hang hẹp sẽ bước lên tầng 2 của động với 5 buồng hang. Mỗi buồng hang là một cảnh sắc khác nhau, đầy mới lạ gắn với những truyền thuyết như: Bàn tay tiên, Giếng ngọc. Động Mã Tiên cũng có rất nhiều đền, chùa, miếu mạo mang yếu tố tâm linh gắn với những lễ hội dân gian đặc sắc.

Di tích, lễ hội
 Di tích lịch sử: Yên Mô có 12 di tích lịch sử văn hoá được xếp hạng, trong đó có đền Hậu Trần, đền Năn, đình Phù Sa, Đình Làng Nộn Khê, đê Hồng Đức Yên Mạc, còn nhiều nhất là chùa.
 Lễ hội: Yên Mô có một số lễ hội, như Lễ hội Báo Bản ở làng Nộn Khê (Yên Từ, vào 12, 13, 14 tháng Giêng ÂL); Hội làng ở Yên Mô Thượng - Yên Mạc; chùa Nam (Tự Long Uẩn) Yên Mô Thượng - Yên Mạc; Chùa Bắc (Tự Phượng Trình) Yên Mô Thượng - Yên Mạc; chùa Cống (Quảng Phúc, Yên Phong); đền Triệu (Quảng Từ, Yên Từ); đền Bình Hải (Yên Nhân), Đền Hậu Trần thờ hai vua nhà Hậu Trần ở Bồ Xuyên (Yên Thành) v.v...
 Các tòa thành cổ: Thành Thiên Phúc do Lê Hoàn xây dựng ở xã Yên Thắng; thành nhà Hồ do Hồ Quý Ly xây dựng ở xã Yên Thắng, thành nhà Mạc ở xã Mai Sơn và thành Lưu Thủ, xã Yên Đồng có từ thời Hùng Vương.

Ẩm thực
Ốc núi Yên Mô: Sau những cơn mưa rào, từ những quả núi đất Yên Mô sẽ thấy ốc bò lổm ngổm trên những mỏm đá hay núp dưới những cành khô. Ốc núi chuyên ăn lá cây, rễ cây trong mùa mưa, đã tích trữ đầy chất dinh dưỡng đủ để trú thân đến hết mùa hè khô hạn nên rất mập mạp và béo tốt. Ốc này ăn lá cây nên rất sạch, khá nhiều lá cây thuốc được ốc ăn vào nên được cho rất là bổ.
Nem Yên Mạc cùng với rượu nếp Yên Lâm đã tạo nên cái duyên "bầu rượu, nắm nem" đi vào thứ ẩm thực từ lâu, là đặc sản chợ Bút Yên Mạc (Nem Yên Mạc, Gái Yên Đồng). Ngày nay, nem Yên Mạc đã vươn xa, có mặt ở nhiều khách sạn, nhà hàng cả trong và ngoài tỉnh. Nem Yên Mạc do được tinh chế khá công phu, sợi nem nhỏ, đỏ hồng, rời, tươi ướp với gia vị và lá ổi tàu để được hàng tuần, nên trong ngày tết không chỉ ở Ninh Bình, mà cả người từ các tỉnh lân cận tìm về mua.
Giò Trứng Nộn Khê là một món ăn được chế biến từ thịt lợn và trứng vịt luộc, gói chặt, luộc kĩ rồi ép chặt. Khi ăn, xắt từng khoanh, mỗi khoanh có hình "hoa trứng", trông đẹp mắt, ăn rất ngon miệng. Trước kia, Giò Trứng chỉ được làm trong dịp Tết Nguyên đán. Ngày nay, có nhiều cửa hàng tại Làng Nộn Khê có sản xuất loại giò này để bán cho các khách hàng gần xa...

Giao thông

Đường bộ
Yên Mô có 3 km quốc lộ 1 chạy qua xã Mai Sơn, quốc lộ 12B chạy dài từ Kim Sơn qua trung tâm huyện nối với Tam Điệp và các tỉnh Tây Bắc. Trên địa bàn huyện cũng có 2 tỉnh lộ là 480 (nối Quốc lộ 1 tới Tân Thành, Kim Sơn) và tỉnh lộ 480B (nối thị trấn Yên Thịnh tới xã Lai Thành, Kim Sơn). Đồng thời, nơi đây cũng là điểm cuối của đường cao tốc Cao Bồ – Mai Sơn và điểm đầu của đường cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45 đi qua.

Đường thủy
Theo Quyết định số: 2179/ QĐ-UBND ngày 17 tháng 9 năm 2007 của UBND tỉnh Ninh Bình V/v phê duyệt Quy hoạch giao thông đường thủy nội địa tỉnh Ninh Bình đến năm 2015 và định hướng phát triển đến năm 2020 thì Yên Mô có các cảng và các bến đò đường thủy sau:
 Cảng Bút: xã Yên Mạc huyện Yên Mô
 Cảng Lạc Hiền: xã Yên Phú, huyện Yên Mô
 Cảng Cầu Rào: xã Yên Phong, huyện Yên Mô
 Các bến cảng sông khác: bến Cầu Tràng, bến Đức Hậu, bến Phương Nại, bến Cầu Hội, bến Chợ Tu, bến Chợ Bến, bến cầu Ghềnh, bến cầu Lồng, Bến cầu Giang Khương, bến cầu Đằng, Bến Trinh Nữ, bến Khương Thượng.

Dưới đây là danh sách các bến đò ở Yên Mô:

Danh nhân
Yên Mô là quê hương của nhiều danh nhân tiêu biểu như: Trần Triệu Cơ, Ninh Tốn, Vũ Phạm Khải, Phạm Thận Duật, Tạ Uyên, Vũ Xuân Hồng, Nguyễn Thị Thanh...

Đại Nam nhất thống chí có nói đến "Trường Yên thất hào", bảy người Ninh Bình nổi danh đời Lê. Đó là Hiển trung đại phu Hoàng Trọng Cung người huyện Yên Khánh, Tham nghị Nguyễn Tử Dự người Giá Hộ (Hoa Lư), Thừa chính Nguyễn Đoan Tước người Phúc Am (thành phố Ninh Bình), Thị độc Ninh Tốn, người Côi Trì (Yên Mỹ, Yên Mô), Hiến phó sứ Nguyễn Đình Chí, người Bồ Xuyên (Yên Thành, Yên Mô), Thiêm sự Trịnh Xuân người Yên Liêu (Khánh Thịnh, Yên Mô) và Tham chính Phạm Kiêm Huyền người Thiên Trì (Yên Mạc, Yên Mô).

Kết nghĩa
 Huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu

Chú thích

Xem thêm
 Lễ hội Báo bản làng Nộn Khê

Liên kết ngoài
 website huyện Yên Mô
 Huyện Yên Mô trên Cổng thông tin điện tử Ninh Bình


title: Níjar

text:
Níjar là một đô thị ở tỉnh Almería, Andalusia, Tây Ban Nha. Đô thị này nằm ở phía đông Almería, ở Sierra de Alhamilla và bên bờ đông nam Địa Trung Hải, ở Campo de Níjar.

Níjar có diện tích 599,8 km², là đô thị có diện tích lớn nhất ở Tây Ban Nha. Dân số là 17.824 người (2002).
Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp và du lịch.

Biến động dân số

Nguồn: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Níjar - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
  Níjar  - Diputación Provincial de Almería

Đô thị ở Almería


title: Bài toán Waring

text:
Trong lý thuyết số, bài toán Waring hỏi rằng có phải mỗi số tự nhiên k đều có một số nguyên dương s sao cho mỗi số tự nhiên đều có thể viết thành tổng của tối đa s lũy thừa bậc k của số tự nhiên nhỏ hơn. Ví dụ chẳng hạn, mỗi số tự nhiên có thể viết thành tổng của tối đa 4 số chính phương, 9 số lập phương, hoặc 19 lũy thừa bậc 4. Bài toán được phát biểu bởi Edward Waring vào năm 1770, sau này được đặt theo tên ông. Lời giải của bài toán, nay được biết đến là định lý Hilbert–Waring, được đưa bởi Hilbert trong 1909..

Quan hệ với định lý 4 số chính phương của Lagrange
Lâu trước khi Waring phát biểu bài toán, Diophantus đã đặt ra câu hỏi liệu mọi số nguyên dương có thể viết thành tổng của bốn số chính phương lớn hơn hoặc bằng không. Câu hỏi này sau được biến thành giả thuyết Bachet, sau bản biên dịch Diophantus của Claude Gaspard Bachet de Méziriac vào năm 1621,và nó được giải bởi Joseph-Louis Lagrange trong bài định lý bốn số chính phương của ông trong 1770. Cũng cùng năm 1770, Waring đặt ra bài toán trên.

Giá trị g(k)
Với mỗi , gọi  là số  nhỏ nhất sao cho ta chỉ cần s số lũy thừa bậc  của số tự nhiên để biểu diễn tất cả các số nguyên dương. Mọi số nguyên dương đều là lũy thừa bậc 1 của chính nó nên . Sau một vài tính toán ta sẽ có được: số 7 cần 4 số chính phương, số 23 cần 9 số lập phương và số 79 thì cần 19 lũy thừa bậc bốn; các ví dụ này cho thấy , , và . Waring giả thuyết các giá trị 4, 9, 19 trên quả thực là giá trị cần tìm.

Định lý bốn số chính phương Lagrange trong 1770 phát biểu rằng mọi số tự nhiên là tổng của bốn số chính phương. Nói cách khác, định lý tương đương với .

Sau đó, nhiều bài chứng minh rất phức tạp đã đặt thêm các giá trị cận cho bài toán. Để lấy ví dụ, Liouville chứng minh rằng giá trị  không quá 53. Hardy và Littlewood chứng minh rằng mọi số đủ lớn là tổng của tối đa 19 lũy thừa bậc bốn.

Chứng minh  được đưa bởi Wieferich và  A. J. Kempner trong khoảng thời gian từ 1909 đến 1912 , Chứng minh  được đưa bởi R. Balasubramanian, F. Dress, và J.-M. Deshouillers trong 1986 ,  trong 1964 bởi Chen Jingrun, và  trong 1940 bởi Pillai.

Ký hiệu  và  tương ứng là phần nguyên và phần lẻ của số thực dương . Cho  và ta chỉ được phép dùng  và  để biểu diễn ; số phần tử tối thiểu để biểu diễn là  cho  và  cho . Có nghĩa là  phải lớn ít nhất . Tính chất được phát hiện bởi J. A. Euler, con trai của Leonhard Euler, vào khoảng 1772. Sau đó, Dickson, Pillai, Rubugunday, Niven và nhiều người khác đã chứng minh rằng

Không có giá trị  được biết sao cho . Mahler chứng minh chỉ có hữu hạn số  như vậy, và Kubina và Wunderlich chứng minh rằng nếu tồn tại thì giá trị  phải thỏa mãn . Do đó nay người ta giả thuyết rằng số k đó không bao giờ tồn tại, nghĩa là  với mọi số nguyên dương .

Các giá trị đầu của  là:
 1, 4, 9, 19, 37, 73, 143, 279, 548, 1079, 2132, 4223, 8384, 16673, 33203, 66190, 132055, 263619, 526502, 1051899, ... .

Giá trị G(k)
Từ bài viết của Hardy và Littlewood, một giá trị khác G(k) được nghiên cứu cùng với g(k).  G(k) được định nghĩa là số nguyên dương s nhỏ nhất sao cho mọi số nguyên đủ lớn có thể viết thành tổng của tối đa s lũy thừa bậc k của số nguyên dương. Nghiễm nhiên G(1) = 1. Bởi số chính phương đồng dư với 0, 1, hoặc 4 (mod 8), không số nguyên nào đồng dư với 7 (mod 8) có thể viết thành tổng của 3 số  chính phương, chỉ ra rằng . Bởi  với mọi k, ta có được . Davenport chứng minh rằng   trong 1939 bằng cách chứng minh mọi số nguyên đồng dư với 1 đến 14 mod 16 có thể thành tổng của 14 lũy thừa bậc bốn (Vaughan trong 1985 và trong 1989 giảm số 14 xuống còn 13 và 12 tương ứng). Giá trị chính xác của G(k) vẫn chưa được tính cho các giá trị k khác, nhưng tồn tại các cận.

Cận dưới cho G(k)

Giá trị G(k) lớn hơn hoặc bằng với
 {|
| 2r+2 || nếu k = 2r với r ≥ 2, hoặc k = 3 × 2r;
|-
| pr+1 || nếu p là số nguyên tố lẻ và k = pr(p − 1);
|-
| (pr+1 − 1)/2   || nếu p là số nguyên tố lẻ và k = pr(p − 1)/2;
|-
| k + 1 || với mọi số nguyên k lớn hơn 1.
|}

Nếu không có ràng buộc đồng dư thì theo hàm mật độ, giá trị G(k) nên bằng với .

Cận trên cho G(k)
G(3) ít nhất bằng 4 (bởi số lập dương đồng dư với 0, 1 hoặc −1 mod 9); với các số nhỏ hơn 1.3,  là số cuối cùng cần 6 số lập phương để biểu diễn, và số các số giữa N và 2N cần 5 số lập phương giảm đi khi N lớn với tốc độ đủ nhanh khiến người ta tin rằng ; giá trị lớn nhất hiện nay được biết không phải tổng của 4 số lập phương là ,, các tác giả cho rằng đây có thể là giá trị lớn nhất và sau đó mọi số đều có thể biểu diễn thành tổng của 4 số lập phương. Cận trên  được đưa bởi Linnik trong 1943. (Mọi số nguyên không âm cần tối đa 9 số lập phương, và số nguyên lớn nhất cần 9, 8, 7, 6 và 5 số lập phương được giả thuyết là 239, 454, 8042,  và , tương ứng.)

 là số lớn nhất cần 17 lũy thừa bậc bốn (được Deshouillers, Hennecart và Landreau chứng minh trong 2000 rằng tất cả các số nằm giữa  và 10245 cần tối đa 16 số, sau đó Kawada, Wooley và Deshouillers mở rộng kết quả năm 1939 của  Davenport để chứng minh rằng mọi số nằm trên 10220 không cần nhiều hơn 16 số). Các số dưới dạng 31·16n luôn cần 16 lũy thừa bậc 4.

 là số cuối cùng nhỏ hơn 1.3 mà cần 10 lũy thừa bậc 5, và  là số cuối cùng nhỏ hơn 1.3 mà cần 11 lũy thừa bậc 5.

Cận trên ở bên phải với  được đưa bởi Vaughan và Wooley.

Sử dụng phương pháp Hardy-Littlewood đã được cải tiến, I. M. Vinogradov xuất bản một số thay đổi dẫn tới kết quả

trong 1947 và sau đó cải tiến thêm thành,

với một số hằng số C và số k đủ lớn trong 1959.

Áp dụng dạng p-adic của phương pháp Hardy–Littlewood–Ramanujan–Vinogradov để ước tính tổng lượng giác, trong đó các số hạng là các số có ước nguyên tố nhỏ, trong 1985 Anatolii Alexeevitch Karatsuba thu về được ước lượng mới cho hàm Hardy  (cho ):

Một số cải tiến được thêm vào bởi Vaughan trong 1989.

Wooley sau đó đặt ra rằng với một số hằng số C,

Xem thêm

 Bài toán Waring-Goldbach yêu cầu biểu diễn một số là tổng của các lũy thừa của số nguyên tố.
 Tổng của ba số lập phương thảo luận về việc biểu diễn một số nguyên thành tổng của ba số lập phương khác (không nhất thiết phải dương).
 Bài toán tổng của bốn số lập phương hỏi xem liệu mọi số hữu tỉ có thể viết thành tổng của bốn số lập phương hữu tỉ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lý thuyết số
Vấn đề mở trong lý thuyết số


title: Metalimnobia hedone

text:
Metalimnobia hedone là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Metalimnobia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Cattleya alaorii

text:
Cattleya alaorii, thường được biết đến với tên the Laelia alaorii, là một loài lan đặc hữu của Brasil (Bahia). Nó được phát hiện vào thập niên 1970 trên vùng núi gần Itabuna, Bahia.

Hình ảnh

Tham khảo

alaorii
alaorii


title: Agallas

text:
Agallas là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Agallas có diện tích 44,61 km2, dân số năm 2008 là 165 người.

Biến động dân số
Biến động dân số Agallas trong thế kỷ 20.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Paranapiacaba

text:
Paranapiacaba là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1958 bởi Bechyne.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Paranapiacaba admirationis (Olivier, 1808)
 Paranapiacaba allomorpha (Bechyne, 1956)
 Paranapiacaba amplexa (Erichson, 1847)
 Paranapiacaba angustofasciata (Bowditch, 1911)
 Paranapiacaba aragua Bechyne, 1997
 Paranapiacaba bicolor (Jacoby, 1886)
 Paranapiacaba biseriata (Gahan, 1891)
 Paranapiacaba bistrigata (Gahan, 1891)
 Paranapiacaba chevrolati (Harold, 1875)
 Paranapiacaba connexa (Leconte, 1865)
 Paranapiacaba costalimai (Marques, 1941)
 Paranapiacaba decemverrucata (Gahan, 1891)
 Paranapiacaba diametralis (Bechyne, 1956)
 Paranapiacaba dorsoplagiata Jacoby, 1967
 Paranapiacaba duodecemmaculata (Klug, 1829)
 Paranapiacaba farri (Blake, 1965)
 Paranapiacaba fasciata (Kirsch, 1883)
 Paranapiacaba fasciatipennis Gahan, 1891
 Paranapiacaba femorata (Jacoby, 1887)
 Paranapiacaba funesta (Jacoby, 1887)
 Paranapiacaba fuscomarginata (Jacoby, 1878)
 Paranapiacaba galera (Bechyne, 1956)
 Paranapiacaba guyanensis (Bowditch, 1912)
 Paranapiacaba hispaniolae (Blake, 1963)
 Paranapiacaba humeralis (Gahan, 1891)
 Paranapiacaba illa (Bechyne, 1958)
 Paranapiacaba inclusa (Jacoby, 1887)
 Paranapiacaba interruptolineata (Baly, 1889)
 Paranapiacaba irregularis (Jacoby, 1887)
 Paranapiacaba javelia (Bechyne, 1956)
 Paranapiacaba lateritia (Jacoby, 1887)
 Paranapiacaba maculatipennis (Baly, 1891)
 Paranapiacaba marginicollis (Gahan, 1891)
 Paranapiacaba marginipennis (Bowditch, 1925)
 Paranapiacaba melanospila (Gahan, 1891)
 Paranapiacaba metastigma (Bechyne, 1956)
 Paranapiacaba morretesi (Bechyne & Bechyne, 1969)
 Paranapiacaba nigrina (Jacoby, 1887)
 Paranapiacaba ohausi (Bechyne & Bechyne, 1962)
 Paranapiacaba paranacita (Bechyne, 1956)
 Paranapiacaba pereirai Bechyne, 1958
 Paranapiacaba piceicollis (Baly, 1886)
 Paranapiacaba prolongata (Jacoby, 1882)
 Paranapiacaba reichei (Gahan, 1891)
 Paranapiacaba reitteri (Baly, 1890)
 Paranapiacaba requenai Bechyne, 1997
 Paranapiacaba romani (Weise, 1921)
 Paranapiacaba rufofasciata (Jacoby, 1887)
 Paranapiacaba seraphina (Bechyne, 1956)
 Paranapiacaba significata (Gahan, 1891)
 Paranapiacaba spectanda (Baly, 1886)
 Paranapiacaba subirregularis (Bechyne & Bechyne, 1962)
 Paranapiacaba subsignata (Jacoby, 1887)
 Paranapiacaba teinturieri (Allard, 1894)
 Paranapiacaba tricincta (Say, 1824)
 Paranapiacaba unicincta (Bowditch, 1911)
 Paranapiacaba v-nigrum (Jacoby, 1887)
 Paranapiacaba volxemi (Baly, 1889)
 Paranapiacaba waterhousei (Jacoby, 1878)

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: Limnorimarga limonioides

text:
Limnorimarga limonioides là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Limnorimarga
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Boadilla del Camino

text:
Boadilla del Camino là một đô thị trong tỉnh Palencia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 166 người.

Tham khảo

Đô thị ở Palencia


title: Thông tấn xã Việt Nam

text:
Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) là hãng thông tấn Quốc gia trực thuộc Chính phủ Việt Nam và là cơ quan thông tin chính thức của Nhà nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. TTXVN liên tục cung cấp những thông tin đề cập đến các vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, khoa học và công nghệ của Việt Nam và thế giới. TTXVN phản ánh quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và nhà nước Việt Nam về những vấn đề thời sự lớn trong nước, khu vực và trên thế giới.

Giới thiệu

TTXVN có trụ sở chính ở số 5 Lý Thường Kiệt, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Ngoài ra, TTXVN còn có Cơ quan đại diện tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, cùng mạng lưới các cơ quan thường trú ở 63/63 tỉnh thành trong nước và 30 phân xã ở nước ngoài được bố trí khắp 5 châu lục. Tin của TTXVN bao gồm nhiều thể loại, và có một số bài được dùng đồng loạt trên các báo in của Việt Nam vì được coi là thông tin chính thức.

Ngày 6 tháng 9 năm 1945 được coi là Ngày truyền thống của TTXVN (lúc đó mang tên Việt Nam Thông tấn xã). Đây là ngày VNTTX chính thức phát đi bản Tuyên ngôn độc lập và danh sách thành viên Chính phủ Lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bằng 3 thứ tiếng Việt, Anh và Pháp. Bản tin này được phát từ Đài phát sóng vô tuyến Bạch Mai (Hà Nội) ra toàn quốc và toàn thế giới.

TTXVN đã được Nhà nước tặng thưởng: Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh (2 lần), Huân chương Độc lập Hạng nhất, Huân chương Kháng chiến hạng nhất, Huân chương Thành đồng Tổ quốc hạng Nhất, Huân chương Giải phóng hạng Nhất và nhiều huân, huy chương cao quý khác của Việt Nam và nước ngoài. TTXVN là cơ quan báo chí duy nhất ở Việt Nam được phong tặng hai danh hiệu Anh hùng: Anh hùng lao động thời kỳ đổi mới và Anh hùng các lực lượng vũ trang nhân dân trong thời kỳ kháng chiến cứu quốc.

TTXVN là thành viên Tổ chức Thông tấn xã các nước Không liên kết (NANAP), thành viên Tổ chức các thông tấn xã châu Á, Thái Bình Dương (OANA) và là Ủy viên Ban Chấp hành OANA, thành viên Tổ chức các hãng thông tấn thế giới. TTXVN hiện có quan hệ hợp tác song phương và đa phương với gần 40 hãng thông tấn và tổ chức báo chí lớn trên thế giới như AFP, Reuters, AP, ITAR-TASS, RIA Novosti, Tân Hoa xã, Yonhap, Kyodo News, Prensa Latina, Antara, Notimex, TNA, Bernama, KPL, APS, MAP, AKP, OANA, AsiaNet...

Trải qua hơn sáu thập kỷ hành trình cùng đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày nay TTXVN đã trở thành một trung tâm thông tin quốc gia tin cậy của Đảng và Nhà nước, một hãng thông tấn có uy tín trong khu vực, hướng tới xây dựng thành tập đoàn truyền thông. TTXVN không ngừng phát triển các hình thức truyền tin đa dạng: trang thông tin, tin truyền thanh, tin truyền hình, báo giấy, báo mạng…

Lịch sử hình thành và phát triển
Tiền thân của Thông tấn xã Việt Nam là Nha Thông tin (Bộ Thông tin, Tuyên truyền).
23 tháng 8 năm 1945, ngày làm việc đầu tiên.
15 tháng 9 năm 1945, phát sóng bản Tuyên ngôn Độc lập và danh sách thành viên Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.
1946, đặt văn phòng đại diện tại Bangkok (Thái Lan).
6 tháng 1 năm 1946, ra bản tin tiếng Pháp.
Tháng 8 năm 1946, ra bản tin tiếng Anh.
20 giờ, 19 tháng 12 năm 1946, phát "Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến" của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Lên chiến khu Việt Bắc, thực hiện tiêu thổ kháng chiến.
Tháng 3 năm 1947, ra bản tin tiếng Hoa "Việt Nam Tân Văn" tại Cao Bằng. Bản tin này chấm dứt sau khoảng 1 năm hoạt động.
1948, đặt văn phòng đại diện tại Rangoon (Miến Điện).
1949, nhận tin của các hãng thông tấn như TASS (Liên Xô) và Tân Hoa xã (Trung Quốc).
1952, đặt các phân xã nước ngoài lần lượt ở Bắc Kinh (Trung Quốc), Moskva (Liên Xô) và Paris (Pháp).
Tháng 10 năm 1954, Hà Nội được giải phóng, VNTTX đặt trụ sở tại số 5 phố Lý Thường Kiệt.
1955, trở thành cơ quan trực thuộc Chính phủ.
12 tháng 10 năm 1960, Thông tấn xã Giải phóng (TTXGP) được thành lập tại chiến khu Dương Minh Châu, miền Đông Nam Bộ.
Tháng 3 năm 1973, đổi tên thành Thông tấn xã Việt Nam.
1975, kết thúc 2 cuộc chiến tranh Đông Dương và chiến tranh Việt Nam, với gần 260 phóng viên và nhân viên của VNTTX và TTXGP đã tử nạn trong lúc làm nhiệm vụ.
1976 và 1977, hợp nhất VNTTX và TTXGP.
Ngày 7 tháng 6 năm 2010: Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã ấn nút kích hoạt và đánh dấu sự ra đời chính thức của Truyền hình Thông tấn - kênh truyền hình thông tin thời sự chính luận đầu tiên tại Việt Nam.
Từ ngày 9 tháng 9 năm 2019, di chuyển trụ sở Truyền hình Thông tấn sang 33 Lê Thánh Tông, Hoàn Kiếm, Hà Nội. Đồng thời, kênh truyền hình TTXVN đổi tên kênh truyền hình thành VNews nhưng logo TTXVN vẫn được sử dụng cho logo chính.

Ban lãnh đạo đương nhiệm
Tổng Giám đốc: Vũ Việt Trang
Phó Tổng Giám đốc:
Nguyễn Tuấn Hùng
Đoàn Thị Tuyết Nhung
Nguyễn Thị Sự

Các ấn phẩm
Thông tấn xã Việt Nam thường được viết tắt trên các bản tin, ấn phẩm là TTXVN (; ; tiếng Tây Ban Nha: AVN; ; ). Các bản tin thời sự phát trực tuyến trên trang web news.vnanet.vn và hàng chục ấn phẩm khác như:

Các bản tin hàng ngày
Tin thời sự trong nước
Tin thế giới
Tin nhanh
Tài liệu Tham khảo Đặc biệt
Tin Tham khảo Thế giới
Tin Kinh tế Tham khảo
Tin Kinh tế Việt Nam và Thế giới
Tin tiếng Anh
Tin tiếng Pháp
Tin tiếng Tây Ban Nha
Tin tiếng Trung

Các bản tin chuyên đề tuần, tháng và quý
Tin Kinh tế Việt Nam và Thế giới chủ nhật
Thông tin tư liệu (3 số/tuần)
Tin Kinh tế quốc tế
Tin Tham khảo Thế giới Chủ Nhật
Dư luận thế giới
Tài liệu tham khảo chuyên đề (tháng)
Các vấn đề quốc tế

Các báo và tạp chí
Báo ảnh Dân tộc và Miền núi
Báo Tin tức
Thể thao & Văn hóa
Việt Nam News (en)
Le Courrier du Vietnam (Quotidien)
Báo Ảnh Việt Nam (với 7 ngôn ngữ: Việt, Trung, Nga, Anh, Pháp, Nhật, Tây Ban Nha)
Báo điện tử Vietnamplus (Vietnam+)

Ảnh thông tấn
Hàng trăm bức ảnh thời sự trong nước và quốc tế - thông tin bằng hình ảnh của TTXVN được phát hàng ngày trên website của TTXVN.

Kênh Truyền hình Thông tấn (VNews)
Phát sóng 24/24h, Kênh truyền hình Thông tấn (VNews) là kênh truyền hình chuyên biệt về tin tức, thời sự của TTXVN. VNews là Kênh truyền hình thiết yếu của quốc gia (Nghị định 06/2016/NĐ-CP), với hệ thống các bản tin thời sự đầu giờ và nhiều chuyên mục về các lĩnh vực chính trị, ngoại giao, đối ngoại, kinh tế, xã hội, văn hóa, thể thao và phổ biến kiến thức trong nước và quốc tế.

Kênh Truyền hình Thông tấn phát trên hệ thống truyền hình số mặt đất DVB-T2, truyền hình cáp, truyền hình vệ tinh, truyền hình trực tuyến (IPTV) và truyền hình Internet (AVG).

Website Truyền hình Thông tấn đăng tải Tin tức nhanh - mới - nóng nhất đang diễn ra về: kinh tế, chính trị, xã hội, thế giới, giáo dục, thể thao, văn hóa, giải trí, công nghệ.tại địa chỉ: https://vnews.gov.vn/

Sản phẩm của Nhà Xuất bản Thông tấn
Sách chuyên khảo liên quan đến thông tin, tuyên truyền đường lối, chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước.

Cơ cấu tổ chức

Đơn vị tham mưu, chức năng
Ban Thư ký Biên tập và Quan hệ đối ngoại
Ban Tổ chức - Cán bộ
Ban Kế hoạch - Tài chính
Văn phòng

Đơn vị phục vụ thông tin

 Trung tâm Kỹ thuật Thông tấn
 Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ Thông tấn
 Trung tâm Phát triển truyền thông Thông tấn
 Trung tâm Hợp tác quốc tế Thông tấn

Đơn vị biên tập
Ban biên tập tin trong nước
Ban biên tập tin thế giới
Ban biên tập tin đối ngoại
Ban biên tập tin kinh tế
Ban biên tập ảnh
Trung tâm Truyền hình Thông tấn (VNews)
Trung tâm Thông tin Tư liệu và Đồ họa

Đơn vị khu vực

 Cơ quan TTXVN khu vực miền Trung - Tây Nguyên
 Cơ quan TTXVN khu vực phía Nam

Báo chí, xuất bản

 Báo Tin tức
 Báo Điện tử VietnamPlus
 Báo Thể thao & Văn hóa
 Báo ảnh Dân tộc & Miền núi
 Báo Ảnh Việt Nam
 Báo Việt Nam News
 Báo Le Courrier du Vietnam
 Tạp chí Vietnam Law & Legal Forum
 Nhà Xuất bản Thông tấn

Tổng Giám đốc các thời kỳ
Trần Kim Xuyến: TGĐ TTXVN 1945 - 1947
Hoàng Tuấn: TGĐ TTXVN 1962 - 1965
Đào Tùng: TGĐ TTXVN 1977 - 1990
Đỗ Phượng: TGĐ TTXVN 1990 - 1996
Hồ Tiến Nghị: TGĐ TTXVN 1996 - 2001
Lê Quốc Trung: TGĐ TTXVN 2001 - 2006
Nguyễn Quốc Uy: TGĐ TTXVN 2006 - 2008
Trần Mai Hưởng: TGĐ TTXVN 2009 - 2011
Nguyễn Đức Lợi: TGĐ TTXVN 2011 - 2021
Vũ Việt Trang: TGĐ TTXVN 2021 - nay

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang thông tin dịch vụ TTXVN

Kênh tin tức
Kênh truyền hình Việt Nam
Kênh địa phương
Chính phủ Việt Nam
Báo chí Việt Nam
Hãng thông tấn
Truyền thông đại chúng Việt Nam
Truyền thông Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Thông tấn xã Việt Nam
Khởi đầu năm 1945 ở Việt Nam


title: Helichrysum balfourii

text:
Helichrysum balfourii là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Yemen.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Miller, A. 2004. Helichrysum balfourii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

B
Thực vật Yemen


title: Quận Griggs, North Dakota

text:
Quận Griggs là một quận thuộc tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Cooperstown. Quận được đặt tên theo Alexander Griggs. Dân số theo điều tra năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người 2420.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 1854 km2, trong đó có 20 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của North Dakota

Khu dân cư thành lập năm 1882
Lãnh thổ Dakota 1882


title: Định lý Tverberg

text:
Trong hình học rời rạc, định lý Tverberg, nêu ra bởi , khẳng định rằng một số đủ lớn các điểm trong không gian Euclide d chiều đều có thể chia thành r tập hợp con có bao lồi giao nhau. Cụ thể là, với mọi tập hợp chứa

điểm, đều tồn tại một điểm x (không nhất thiết trong số các điểm đã cho) và một cách phân chia các điểm đã cho thành r tập hợp con, sao cho x nằm trong bao lồi của tất cả các tập hợp con. Phân chia cho bởi định lý này gọi là phân chia Tverberg.

Ví dụ
Khi r = 2, định lý Tverberg khẳng định rằng d + 2 điểm bất kì đều có thể chia thành 2 tập con có bao lồi giao nhau; trường hợp riêng này gọi là định lý Radon. Trong trường hợp này, khi các điểm nằm trong vị trí tổng quát, tồn tại duy nhất một cách phân chia.

Trường hợp r = 3 và d = 2 khẳng định rằng bảy điểm bất kì trên mặt phẳng đều có thể được chia thành ba tập hợp con có bao lồi giao nhau. Hình minh họa là một ví dụ của trường hợp này khi bảy điểm là đỉnh của một thất giác đều. Có thể thấy từ ví dụ đó là có nhiều phân chia Tverberg khác nhau cho cùng một tập hợp điểm. Bảy điểm này có thể được chia theo bảy cách khác nhau, chính là cách trong hình vẽ xoay đi các hướng khác nhau.

Tham khảo

Tham khảo

Hình học lồi
Hình học rời rạc
T
Bao lồi


title: Erosaria bellatrix

text:
Erosaria bellatrix là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cypraeidae, họ ốc sứ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Erosaria


title: Lapidostenus tarbinskyi

text:
Lapidostenus tarbinskyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin in Dolin, Panfilov, Ponomarenko & Pritykina miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Lapidostenus


title: Philobota pilipes

text:
Philobota pilipes là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Loài này có ở Lãnh thổ Thủ đô Úc, New South Wales, Queensland, Nam Úc và Victoria.

Ấu trùng ăn các loài Poaceae. Chúng sống trong một tổ kén nằm dọc trong đất.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Philobota


title: Tipula macrolaboides

text:
Tipula macrolaboides là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Eudrepanulatrix

text:
Eudrepanulatrix là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Eudrepanulatrix rectifascia (Hulst, 1896)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Eudrepanulatrix at funet

Caberini


title: Athis (chi bướm)

text:
Athis là một chi bướm đêm thuộc họ Castniidae. Chúng được mô tả bởi Hübner vào năm 1819.

Các loài
 Athis ahala (Druce, 1896)
 Athis amalthaea (Druce, 1890)
 Athis bogota (Strand, 1912)
 Athis clitarcha (Westwood, 1877)
 Athis delecta (Schaus, 1911)
 Athis flavimaculata (Miller, 1972)
 Athis fuscorubra (Houlbert, 1917)
 Athis hechtiae (Dyar, 1910)
 Athis inca (Walker, 1854)
 Athis palatinus (Cramer, [1777])
 Athis axaqua González & Fernández Yépez, 1992
 Athis rutila (R. Felder, 1874)
 Athis superba (Strand, 1912)
 Athis therapon (Kollar, 1839)
 Athis thysanete (Dyar, 1912)
 Athis pinchoni (Pierre, 2003)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Castniidae


title: Saint-Germain-des-Vaux

text:
Saint-Germain-des-Vaux  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 30 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintgermaindesvaux


title: Myanmar National Airlines

text:
Myanmar Airways Corporation là hãng hàng không quốc gia Myanmar, đóng ở Yangon. Hãng này có các chuyến bay theo lịch trình đến các thành phố chính của Miến Điện. Trụ sở của hãng ở Sân bay quốc tế Yangon.

Hãng này được chính phủ Miến Điện lập năm 1948 sau khi độc lập, tên ban đầu là Union of Burma Airways. Tên được đổi thành Burma Airways tháng 12 năm 1972, và đổi thành Myanmar Airways ngày 1 tháng 4 năm 1989 sau khi quốc gia này đổi tên từ Burma thành Myanmar. Các tuyến quốc tế được chuyển qua cho Myanmar Airways International, thành lập năm 1993.

Destinations
Vào May 2007, Myanmar Airways operates scheduled passenger flights within Myanmar to:

Ann
Bagan (Sân bay Nyaung U)
Bhamo (Sân bay Banmaw)
Bokepyin (Sân bay Bokepyin)
Dawei (Sân bay Dawei)
Heho (Sân bay Heho)
Hommalin (Sân bay Hommalin)
Kawthaung (Sân bay Kawthaung)
Kyaingtong (Sân bay Kyaingtong)
Kyauk Htu (Sân bay Kyauk Htu)
Kyauk Pyu (Sân bay Kyauk Pyu)
Lashio (Sân bay Lashio)
Loikaw (Sân bay Loikaw)
Magway (Sân bay Magway)
Mandalay (Sân bay quốc tế Mandalay)
Mawlamyine (Sân bay Mawlamyine)
Monghsat (Sân bay Monghsat)
Monywa (Sân bay Monywa)
Myeik (Sân bay Myeik)
Myitkyina (Sân bay Myitkyina)
Naypyidaw (Sân bay Naypyidaw)
Pakokku (Sân bay Pakokku)
Pathein (Sân bay Pathein)
Putao (Sân bay Putao)
Sittwe (Sân bay Sittwe)
Tachilek (Sân bay Tachilek)
Thandwe (Sân bay Thandwe)
Toungoo (Sân bay Toungoo)
Yangon (Sân bay quốc tế Yangon)

Ngoài ra, Myanmar Airways còn có các chuyến bay thuê bao đến các điểm sau:

quần đảo Coco (Sân bay quần đảo Coco)
Hpa-An (Sân bay Hpa-An)
Pyay (Sân bay Pyay)

Đội tàu bay

Vào thời điểm tháng 7 năm 2007, Myanmar Airways có các máy bay sau:

2 Fokker F27-600
3 Fokker F28-4000
1 ATR42-200

Liên kết ngoài
  Myanmar Airways
  Myanmar Airways

Tham khảo

Hãng hàng không Myanmar
Khởi đầu năm 1948 ở Châu Á


title: Adicella otos

text:
Adicella otos là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Adicella


title: Béthune (định hướng)

text:
Béthune hay Bethune có thể là một trong các địa danh sau đây:

Thị trấn Béthune tại Pháp
Huyện (arrondissement) Béthune tại Pháp
Bethune, Colorado tại Hoa Kỳ
Bethune, South Carolina tại Hoa Kỳ
Bethune, Saskatchewan tại Canada

Bethune hay Béthune cũng còn là họ của nhiều người sau đây:
 Alexander Bethune
 Angus Bethune (chính khách)
 Angus Bethune (trao đổi lông thú)
 Conon de Béthune
 Donald Bethune
 Eberhard của Béthune
 Edwin Bethune
 George Washington Bethune
 Gordon Bethune
 James Bethune
 James Lindesay-Bethune, Bá tước của Lindsay
 Jean-Baptiste de Bethune, kiến trúc sư Bỉ
 John Elliot Drinkwater Bethune
 Lauchlin Bethune
 Louise Blanchard Bethune
 Mary Bethune Abbott
 Mary McLeod Bethune
 Maximilien I de Béthune, Công tước của Sully
 Norman Bethune, bác sĩ người Canada
 Norman Bethune, Sr.
 Reginald Lindesay-Bethune, Bá tước của Lindsay
 Zina Bethune

Ngoài ra còn có các trường sau đây mang tên Bethune:
 Bethune College tại Ấn Độ
 Đại học Bethune-Cookman tại Florida
 Dr Norman Bethune Collegiate Institute tại Toronto, Ontario, Canada


title: Le Menoux

text:
Le Menoux là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 5,58 km², dân số thời điểm năm 1999 là 438 người. Khu vực này có độ cao trung bình 160 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Indre


title: Trung (khu vực)

text:
Chung-guyŏk (Hán Việt: Trung khu vực) là một trong 19 đơn vị hành chính của thủ đô Bình Nhưỡng tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Khu vực nằm ở trung tâm của thành phố, giữa sông Potong (Phổ Thông) và sông Đại Đồng (Taedong), giáp với khu vực Moranbong ở phía bắc, giáp với khu vực Potonggang ở phía tây bắc, và giáp với khu vực Pyongchon ở phía nam.

Tổng quan
Với vị trí là trung tâm của Bình Nhưỡng, khu vực là nơi có nhiều tòa nhà quan trọng nhất của thành phố. Quảng trường Kim Nhật Thành nổi tiếng nằm trên địa phận của khu vực dọc theo bờ sông Đại Đồng, cùng với Nhân dân đại học tập đường, tức thư viện quốc gia của Bắc Triều Tiên. Mặc dù Trung khu vực đã từng là trung tâm lịch sử của Bình Nhưỡng song nó hầu như đã bị tàn phá hoàn toàn trong chiến tranh Triều Tiên sau những vụ ném bom của không lực Hoa Kỳ. Tuy nhiên, một số vết tích của thành phố cũ vẫn có thể nhận diện được, và khu vực là nơi có một số "báu vật quốc gia", bao gồm Potongmun (Phổ Thông Môn) và Taedongmun (Đại Đồng Môn) được xây dựng lại, tháp chuông Bình Nhưỡng, Đình Ryongwang (Luyện Quang đình), điện Sungryong và điện Sungin. Các tòa nhà khác trên địa bàn là khách sạn Koryo, khách sạn Taedonggang, Cửa hàng bách hóa số 1 Bình Nhưỡng, Bảo tàng tem quốc gia Triều Tiên, cung Thiếu nhi Trung ương Bình Nhưỡng và rạp chiếu bóng Taedongmun.

Hệ thống tàu điện ngầm Bình Nhưỡng chạy qua khu vực và dừng lại ở các ga Yonggwang, Ponghwa, và Sungri.

Các văn phòng điều hành của chính phủ Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và các cơ sở kinh tế cấp trung ương nằm trên địa phận của khu vực. Trên địa bàn cũng có trụ sở của Ủy ban Trung ương Đảng Lao động Triều Tiên.

Tham khảo

Quận Bình Nhưỡng


title: Eswatini

text:
Eswatini (phát âm: "Ét-xờ-va-ti-ni"; tiếng Swazi: eSwatini ), tên chính thức là Vương quốc Eswatini (; ), cũng được biết với tên cũ Swaziland (phát âm: "Xờ-va-di-len", ; ), là một quốc gia thuộc khu vực châu Phi. Đây là một quốc gia có diện tích tương đối nhỏ và không giáp biển. Nước này giáp với Nam Phi về ba phía bắc, tây, nam và giáp với Mozambique về phía đông. Tên gọi của đất nước này được đặt theo cái tên "Swazi", một ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Bantu ở miền nam châu Phi.

Eswatini giành được độc lập từ Anh vào ngày 6 tháng 9 năm 1968. Hiện nay nước này là một quốc gia theo chế độ quân chủ chuyên chế. Nước này đang phải đối mặt với nhiều vấn đề xã hội nghiêm trọng, đặc biệt là đói nghèo và đại dịch HIV/AIDS. Tính đến năm 2018, Eswatini có tuổi thọ thấp thứ 12 trên thế giới, ở mức 58 tuổi. Dân số của Eswatini là dân số trẻ, với độ tuổi trung bình là 20,5 tuổi và những người từ 14 tuổi trở xuống chiếm 37,5% tổng dân số cả nước. Tỷ lệ tăng dân số hiện nay là 1,2%.

Eswatini là một quốc gia đang phát triển với nền kinh tế nhỏ. Với GDP bình quân đầu người là 4.145,97 đô la, nó được phân loại là một quốc gia có thu nhập trung bình thấp. Là thành viên của Liên minh Hải quan Nam Phi (SACU) và Thị trường chung Đông và Nam Phi (COMESA), đối tác thương mại địa phương chính của nó là Nam Phi. Các đối tác thương mại lớn ở nước ngoài của Eswatini là Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu. Phần lớn việc làm của đất nước được cung cấp bởi các lĩnh vực nông nghiệp và sản xuất. Eswatini là thành viên của Cộng đồng phát triển Nam Phi (SADC), Liên minh châu Phi, Khối Thịnh vượng chung Anh và Liên Hợp Quốc.

Quốc hiệu
Ngày 19 tháng 4 năm 2018, Quốc vương Mswati III thông báo thay đổi tên của Vương quốc Swaziland thành Vương quốc Eswatini, vào dịp kỷ niệm 50 năm ngày eSwatini giành độc lập. Tên gọi mới Eswatini có nghĩa là "vùng đất của người Swazi" trong tiếng Swazi. Theo lập luận của quốc vương Mswati III, tên cũ "Swaziland" dễ gây nhầm lẫn với "Switzerland" - tên tiếng Anh của nước Thụy Sĩ.

Lịch sử
Các vật cho thấy hoạt động của con người có từ thời đồ đá cũ, khoảng 200.000 năm trước, đã được tìm thấy ở Eswatini. Những bức tranh nghệ thuật trên đá thời tiền sử có niên đại từ c. 27.000 năm trước, đến gần thế kỷ 19, có thể được tìm thấy ở nhiều nơi trên khắp đất nước.

Cư dân Swazi (thế kỷ 18 - 19)
Cư dân đầu tiên xuất hiện tại Eswatini là những bộ tộc Khoisan sống bằng nghề săn bắn. Sau đó, một dòng người Bantu rất lớn đã tràn vào vùng đất này. Bằng chứng về sự phát triển của ngành trồng trọt cũng như sử dụng công cụ bằng sắt đã được phát hiện và xác định vào khoảng thế kỷ IV. Bên cạnh đó, những tổ tiên của người Sotho và Nguni cũng đến đây trong khoảng thời gian trước thế kỷ XI.

Những người định cư Swazi, sau đó được gọi là Ngwane (hoặc bakaNgwane) trước khi đến Eswatini, đã được định cư trên bờ sông Pongola. Trước đó, họ đã định cư ở khu vực sông Tembe gần Maputo, Mozambique ngày nay. Tiếp tục xung đột với người Ndwandwe đã đẩy họ ra xa hơn về phía bắc, với Ngwane III thành lập thủ đô của mình tại Shiselweni dưới chân đồi Mhlosheni.

Dưới thời Sobhuza I, người Ngwane cuối cùng đã thành lập thủ đô của họ tại Zombodze ở vùng trung tâm của Eswatini ngày nay. Trong quá trình này, họ đã chinh phục và kết hợp các gia tộc lâu đời của đất nước được biết đến với tên Swazi là Emakhandzambili.

Quyền tự trị của nhà nước Swazi chịu ảnh hưởng của sự cai trị của Anh và Hà Lan ở miền nam châu Phi trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Năm 1881, chính phủ Anh đã ký một công ước công nhận nền độc lập của Swazi bất chấp cuộc tranh giành châu Phi đang diễn ra vào thời điểm đó. Sự độc lập này cũng được công nhận trong Công ước Luân Đôn năm 1884.

Lịch sử hiện tại
Vào những năm 1890, nước Cộng hòa Transvaal tuyên bố chủ quyền đối với Eswatini nhưng chưa kịp thiết lập chế độ cai trị tại đây thì cuộc Chiến tranh Boer thứ hai (1899–1902) giữa hai nước cộng hòa của người Boer và người Anh nổ ra. Kết quả người Boer thất bại và Eswatini được đặt dưới chế độ bảo hộ của Liên Hiệp Anh. Nước này giành được độc lập và trở thành một thành viên của Khối thịnh vượng chung Anh vào ngày 6 tháng 9 năm 1968. Từ đó đến nay, Eswatini là một nước theo chế độ quân chủ chuyên chế.

Năm 2011, Swaziland bị khủng hoảng kinh tế, do các khoản thu SACU giảm. Điều này khiến chính phủ yêu cầu một khoản vay từ nước láng giềng Nam Phi. Tuy nhiên, họ không đồng ý với các điều kiện của khoản vay, trong đó bao gồm các cải cách chính trị.

Trong thời gian này, đã có áp lực gia tăng đối với chính phủ Eswatini để thực hiện nhiều cải cách. Các cuộc biểu tình công khai của các tổ chức dân sự và công đoàn trở nên phổ biến hơn. Bắt đầu từ năm 2012, những cải tiến trong biên lai SACU đã giảm bớt áp lực tài khóa đối với chính phủ Swazi. Một quốc hội mới, lần thứ hai kể từ khi ban hành hiến pháp, đã được bầu vào ngày 20 tháng 9 năm 2013. Vào thời điểm này, nhà vua tái bổ nhiệm Sibusiso Dlamini làm thủ tướng lần thứ ba.

Chính trị

Theo thể chế Quân chủ Nghị viện, Eswatini theo chế độ lưỡng viện, (từ năm 1973).

Hiến pháp được ban hành năm 1968, năm 1973 không có hiệu lực; sau đó là các bản Hiến pháp năm 1978, 1992; năm 1996 ban hành Hiến pháp mới.

Vua bổ nhiệm Thủ tướng và các thành viên Nội các. Giúp việc cho Vua có Thượng nghị viện gồm 30 thành viên và Hạ nghị viện gồm 65 thành viên. Trong Thượng nghị viện cũng như trong Hạ Nghị viện đều có 10 thành viên do vua bổ nhiệm. Mỗi cộng đồng, trong số 40 cộng đồng bộ lạc lâu đời, bầu 2 thành viên vào cử tri đoàn. 10 thành viên của cử tri đoàn trở thành thượng nghị sĩ. 40 thành viên của cử tri đoàn trở thành hạ nghị sĩ. Không có các đảng chính trị từ năm 1973.

Quân chủ

Người đứng đầu nhà nước là nhà vua hay Ngwenyama (tiếng Việt: Sư tử), hiện là Vua Mswati III, người lên ngôi năm 1986 sau cái chết của cha mình là vua Sobhuza II năm 1982 và một thời kỳ trị vì. Theo hiến pháp của đất nước, Ingwenyama là biểu tượng của sự thống nhất và vĩnh cửu của quốc gia Eswatini.

Theo truyền thống, nhà vua trị vì cùng với mẹ của mình, Ndlovukati (tiếng Việt: Voi). Trước đây được coi là nguyên thủ quốc gia và sau này là nguyên thủ tinh thần, với quyền lực thực sự đối trọng với nhà vua, nhưng, dưới triều đại Sobhuza II, vai trò của Ndlovukati chỉ mang tính biểu tượng.

Nghị viện
Quốc hội lưỡng viện Eswatini, hay Libandla, bao gồm Thượng viện (30 ghế; 10 thành viên do Hạ viện bổ nhiệm và 20 quốc vương bổ nhiệm; phục vụ nhiệm kỳ 5 năm) và Hạ viện (65 ghế; 10 thành viên được chỉ định bởi quốc vương và 55 người được bầu bằng phiếu phổ thông, để phục vụ nhiệm kỳ năm năm). Cuộc bầu cử được tổ chức năm năm một lần sau khi nhà vua giải tán quốc hội. Cuộc bầu cử cuối cùng được tổ chức vào ngày 18 tháng 8 và ngày 21 tháng 9 năm 2018. Việc bỏ phiếu được thực hiện theo cách không đảng phái. Tất cả các thủ tục bầu cử được giám sát bởi Ủy ban bầu cử và biên giới.

Văn hóa chính trị
Khi độc lập của Swaziland vào ngày 6 tháng 9 năm 1968, Swaziland đã thông qua một hiến pháp theo kiểu Westminster. Vào ngày 12 tháng 4 năm 1973, Vua Sobhuza II đã bãi bỏ nó bằng sắc lệnh, đảm nhận quyền lực tối cao trong tất cả các vấn đề hành pháp, tư pháp và lập pháp. Cuộc bầu cử ngoài đảng đầu tiên cho Hạ viện được tổ chức vào năm 1978, và chúng được tiến hành dưới tinkhundla với tư cách là khu vực bầu cử do Nhà vua quyết định, và thành lập Ủy ban bầu cử do Nhà vua chỉ định để giám sát việc bầu cử.

Cho đến cuộc bầu cử năm 1993, việc bầu cử là không bí mật, cử tri không được đăng ký và họ không bầu đại diện trực tiếp. Thay vào đó, các cử tri đã bầu một trường đại học bầu cử bằng cách đi qua một cổng được chỉ định cho ứng cử viên được lựa chọn. Sau đó, một ủy ban đánh giá hiến pháp đã được Vua Mswati III bổ nhiệm vào tháng 7 năm 1996, bao gồm các thủ lĩnh, nhà hoạt động chính trị và đoàn viên để xem xét đệ trình công khai và dự thảo đề xuất cho một hiến pháp mới.

Bầu cử

Việc bầu cử sơ bộ cũng diễn ra ở cấp trưởng. Đó là bằng cách bỏ phiếu kín. Trong các cuộc bầu cử sơ bộ, các cử tri được trao cơ hội bầu thành viên của ủy ban điều hành (Bucopho) cho chức vụ lãnh đạo cụ thể đó. Các thành viên đầy tham vọng của quốc hội và Trưởng khu vực bầu cử cũng được bầu từ mỗi chức vụ lãnh đạo. Cuộc bầu cử thứ cấp và cuối cùng diễn ra tại các khu vực bầu cử khác nhau được gọi là Tinkhundla.

Các ứng cử viên đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ trong các chức vụ trưởng được coi là ứng cử viên cho các cuộc bầu cử thứ cấp ở cấp độ inkhundla hoặc khu vực bầu cử. Những người được đề cử với số phiếu đa số trở thành người chiến thắng và họ trở thành thành viên của quốc hội hoặc người đứng đầu khu vực bầu cử.

Quan hệ ngoại giao

Eswatini là thành viên của Liên Hợp Quốc, Khối Thịnh vượng chung Anh, Liên minh châu Phi, Thị trường chung Đông và Nam Phi và Cộng đồng phát triển Nam Phi. Eswatini lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào ngày 21 tháng 5 năm 2013.

Tư pháp
Hệ thống tư pháp ở Eswatini là một hệ thống kép. Hiến pháp năm 2006 đã thiết lập một hệ thống tòa án dựa trên mô hình phương Tây bao gồm bốn Tòa án sơ thẩm khu vực, Tòa án tối cao và Tòa án phúc thẩm (Tòa án tối cao), độc lập với quyền kiểm soát ngai vàng. Ngoài ra, các tòa án truyền thống (Tòa án Eswatini hoặc Tòa án phong tục) xử lý các vi phạm nhỏ và vi phạm luật và tập quán truyền thống của người Swazi. Các thẩm phán được chỉ định bởi nhà vua và thường là người nước ngoài từ Nam Phi. Tòa án tối cao, thay thế cho Tòa phúc thẩm trước đó, bao gồm Chánh án và ít nhất bốn thẩm phán Tòa án tối cao khác. Tòa án tối cao bao gồm Chánh án và ít nhất bốn thẩm phán Tòa án tối cao.

Chánh án

 1967–1970: Sir Isadore Victor Elgan
 1998–2002: Stanley Sapire
 2002–2007: Jacobus Annandale (quyền)
 2007–2010: Richard Banda
 2010–2015: Michael Ramodibedi
 2015–nay: Bheki Maphalala

Quân đội

Quân đội Eswatini (Lực lượng phòng vệ Umbutfo Eswatini) được sử dụng chủ yếu trong các cuộc biểu tình trong nước, với một số nhiệm vụ biên giới và hải quan. Quân đội chưa bao giờ tham gia vào một cuộc xung đột nước ngoài. Nhà vua là Tổng tư lệnh của Lực lượng Quốc phòng và là Bộ trưởng thực chất của Bộ Quốc phòng.

Có khoảng 3.000 binh sĩ trong lực lượng quốc phòng, với quân đội là thành phần lớn nhất. Có một lực lượng không quân nhỏ, chủ yếu được sử dụng để vận chuyển nhà vua cũng như hàng hóa và nhân viên, khảo sát đất đai với chức năng tìm kiếm cứu nạn và huy động trong trường hợp khẩn cấp quốc gia.

Địa lý và động thực vật

Eswatini có diện tích khoảng 17.364 km, hơi nhỏ hơn bang New Jersey của Hoa Kỳ. Nó giáp với tỉnh Mpumalanga của Nam Phi ở phía bắc, tây và nam và với Mozambique ở phía nam. Một phần của vùng Thượng veld, phía tây đất nước, là khu vực có rừng. Vùng Trung veld có những ngọn đồi và thung lũng; và vùng Nam veld với các loại cây bụi. Bốn dòng sông lớn nhất của Eswatini là Komati, Usutu, Mbuluzi và Ngwavuma. Điểm thấp nhất là lòng sông Usutu, và điểm cao nhất là đỉnh Emlembe cao 1.862 m.

Khí hậu
Eswatini có khí hậu từ nhiệt đới đến cận ôn đới. Mưa chủ yếu rơi vào mùa hè. Mùa đông là mùa khô. Lượng mưa hàng năm cao nhất ở Thợng veld, giữa 1.000 và 2.000 mm (39,4 và 78,7 in) tùy theo năm. Càng về phía đông, mưa càng ít, với Lowveld ghi 500 đến 900 mm (19,7 đến 35,4 in) mỗi năm. Biến động về nhiệt độ cũng liên quan đến độ cao của các vùng khác nhau. Nhiệt độ của vùng Thượng veld ôn hòa và hiếm khi nóng một cách khó chịu, trong khi Hạ veld có thể ghi nhận nhiệt độ khoảng 40 °C (104 °F) vào mùa hè.

Biến đổi khí hậu ở Eswatini chủ yếu thể hiện rõ ở việc thay đổi lượng mưa - bao gồm cả sự biến đổi, hạn hán kéo dài và cường độ bão tăng cao. Đổi lại, điều này dẫn đến sa mạc hóa, tăng sự mất an ninh lương thực và giảm dòng chảy của sông. Mặc dù chịu trách nhiệm cho một phần không đáng kể trong tổng lượng khí thải nhà kính toàn cầu, Eswatini dễ bị ảnh hưởng bởi tác động của biến đổi khí hậu. Chính phủ Eswatini đã bày tỏ lo ngại rằng biến đổi khí hậu đang làm trầm trọng thêm các thách thức xã hội hiện tại như nghèo đói, tỷ lệ nhiễm HIV cao và mất an ninh lương thực và sẽ hạn chế mạnh mẽ khả năng phát triển của đất nước, theo Tầm nhìn năm 2022. Về mặt kinh tế, biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng xấu đến Eswatini. Ví dụ, hạn hán 2015-2016 làm giảm xuất khẩu sản xuất đường và nước giải khát tập trung (xuất khẩu kinh tế lớn nhất của Eswatini). Nhiều mặt hàng xuất khẩu chính của Eswatini là các sản phẩm nông nghiệp thô và do đó dễ bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu.

Biến đổi khí hậu
Biến đổi khí hậu ở Eswatini chủ yếu thể hiện rõ ở việc thay đổi lượng mưa - bao gồm cả sự biến đổi, hạn hán kéo dài và cường độ bão tăng cao. Đổi lại, điều này dẫn đến sa mạc hóa, tăng sự mất an ninh lương thực và giảm dòng chảy của sông. Mặc dù chịu trách nhiệm cho một phần không đáng kể trong tổng lượng khí thải nhà kính toàn cầu, Eswatini dễ bị ảnh hưởng bởi tác động của biến đổi khí hậu. Chính phủ Eswatini đã bày tỏ lo ngại rằng biến đổi khí hậu đang làm trầm trọng thêm các thách thức xã hội hiện tại như nghèo đói, tỷ lệ nhiễm HIV cao và mất an ninh lương thực và sẽ hạn chế mạnh mẽ khả năng phát triển của đất nước, theo Tầm nhìn 2022. Về mặt kinh tế, biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng xấu đến Eswatini.. Ví dụ, hạn hán 2015-2016 làm giảm xuất khẩu sản xuất đường và nước giải khát tập trung (xuất khẩu kinh tế lớn nhất của Eswatini). Nhiều mặt hàng xuất khẩu chính của Eswatini là các sản phẩm nông nghiệp thô và do đó dễ bị ảnh hưởng bởi khí hậu thay đổi.

Hệ động thực vật
Có 507 loài chim ở Eswatini, bao gồm 11 loài bị đe dọa toàn cầu và bốn loài được giới thiệu, và 107 loài động vật có vú đặc hữu ở Eswatini, bao gồm tê giác đen cực kỳ nguy cấp ở miền Nam và bảy loài nguy cấp hoặc đang bị đe doạ khác. Các khu vực được bảo vệ của Eswatini bao gồm bảy khu bảo tồn thiên nhiên, bốn khu bảo tồn biên giới và ba khu bảo tồn động vật hoang dã hoặc trò chơi. Công viên quốc gia hoàng gia Hlane, công viên lớn nhất ở Eswatini, rất phong phú về đời sống của loài chim, bao gồm kền kền lưng trắng, kền kền mặt trắng và kền kền mũi đất, những chim săn mồi như đại bàng võ, dơi, và đại bàng dài, và nơi làm tổ cực nam của cò marabou.

Hệ động vật tự nhiên của Eswatini đã bị suy giảm nghiêm trọng trong những năm gần đây vì sự hủy hoại môi trường sống do sự lây lan của quần thể người và các loài đại diện như linh dương, hà mã, tê giác, hươu cao cổ và ngựa vằn được tìm thấy phần lớn trong các khu bảo tồn. Tuy nhiên, những động vật có vú nhỏ hơn như khỉ đầu chó, khỉ, chó rừng và cầy mangut vẫn có thể gặp phải và một số loại rắn có phân bố rộng. Cá sấu cũng phổ biến ở các dòng sông Lowveld. Cuộc sống của chim rất phong phú trong mỗi môi trường sống và bao gồm cả quần thể cư trú và di cư (sinh sản và không giao phối).

Phân chia hành chính

Eswatini được chia thành bốn vùng: Hhohho, Lubombo, Manzini và Shiselweni. Trong mỗi vùng, có một số tinkhundla (số ít là inkhundla). Các khu vực được quản lý bởi một quản trị vùng, được hỗ trợ bởi các thành viên được bầu trong mỗi inkhundla.

Chính quyền địa phương được chia thành các hội đồng nông thôn và thành thị có cấu trúc khác nhau tùy thuộc vào mức độ phát triển trong khu vực. Mặc dù có các cấu trúc chính trị khác nhau đối với chính quyền địa phương, nhưng hiệu quả của các hội đồng đô thị là các đô thị và các hội đồng nông thôn là tinkhundla. Có mười hai đô thị và 55 tinkhundla.

Có ba cấp chính quyền trong khu vực đô thị và chúng là các hội đồng thành phố, hội đồng thị trấn và ủy ban thị trấn. Biến thể này xem xét kích thước của thị trấn hoặc thành phố. Tương tự, có ba tầng ở khu vực nông thôn là chính quyền khu vực ở cấp khu vực, tinkhundla và trưởng. Các quyết định được đưa ra bởi hội đồng đầy đủ dựa trên các khuyến nghị của các tiểu ban khác nhau. Thư ký thị trấn là cố vấn trưởng trong mỗi hội đồng hội đồng địa phương hoặc ủy ban thị trấn.

Kinh tế

Kinh tế Eswatini khá đa dạng, nhưng là một nền kinh tế nhỏ và nhìn chung còn khá lạc hậu. Hơn 70% dân số của Eswatini sống ở nông thôn và sống bằng nghề trồng trọt. Hạn hán khi xảy ra thường gây ra nạn đói và đe dọa đến cuộc sống của rất nhiều người. Tỉ lệ thất nghiệp của nước này cũng khá cao, lên tới 40% và có tới 70% dân số nước này sống dưới mức 1 dollar Mỹ một ngày. Số lượng việc làm mới không đáp ứng đủ nhu cầu việc làm của người dân. Gia tăng dân số tại nước này càng làm gia tăng áp lực lên những nguồn tài nguyên và các dịch vụ xã hội như giáo dục và y tế. Những năm qua, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Eswatini không ổn định và khá bấp bênh. Năm 2006, tốc độ tăng trưởng kinh tế của nước này là 1,2%.

Nền kinh tế Eswatini dựa một phần khá lớn vào ngành sản xuất nước ngọt, xuất khẩu đường, vải sợi, hoa quả đóng hộp. Các mặt hàng nhập khẩu chính của nước này là máy móc, thiết bị, hóa chất và nhiên liệu. Eswatini là nhà sản xuất đường lớn thứ tư ở châu Phi và đứng thứ 25 trên thế giới. Điều này cho thấy sự tập trung to lớn của ngành để tiếp tục phát triển kinh tế. GDP của Eswatini là 8,621 tỷ đô la Mỹ trong năm 2014 dựa trên ngang giá sức mua và trong đó 7,2% là từ ngành nông nghiệp và của ngành đó, mía và các sản phẩm đường có tác động lớn nhất đến GDP. Theo World CIA Factbook, bột gỗ và mía là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Eswatini cho đến khi nhà sản xuất bột gỗ đóng cửa vào tháng 1 năm 2010. Điều này khiến ngành mía đường trở thành mặt hàng xuất khẩu chính duy nhất. Công ty lớn

nhất sản xuất đường ở Eswatini là Tập đoàn Đường Hoàng gia Swaziland (RSSC) và nó sản xuất ít hơn hai phần ba tổng lượng đường trong cả nước và tạo ra hơn 3.000 việc làm cho người dân Eswatini. RSSC bao gồm hai nhà sản xuất máy nghiền đường chính là Mhlume và Simunye, sản xuất 430.000 tấn mía kết hợp mỗi mùa. Nhà sản xuất mía lớn thứ ba là Công ty Bất động sản Tambankulu (bất động sản đường độc lập lớn nhất) và nó sản xuất 62.000 tấn đường hàng năm trên 3.816 ha đất.

Các đối tác xuất khẩu lớn nhất của Eswatini là Cộng đồng phát triển Nam Phi (SADC) và Liên minh châu Âu. SADC là một nhóm gồm nhiều quốc gia Nam Phi đã hợp tác với nhau để cố gắng cải thiện tình trạng kinh tế xã hội cá nhân của họ. Trong năm 2014-2015, sản lượng đường của Eswatini là 680.881 tấn và trong số này khoảng 355.000 tấn đường đã được chuyển đến Liên minh châu Âu, lớn hơn bất kỳ đối tác xuất khẩu nào khác. Một đối tác thương mại khác của Eswatini là Hoa Kỳ nơi họ vận chuyển 34.000 tấn đường trong năm 2014-2015 theo Hạn ngạch thuế quan. Những con số này tăng lên từ những năm qua và tiếp tục tăng. Sản lượng dự kiến dựa trên dự đoán dự báo bài 2015-2016 là Eswatini sẽ sản xuất 705.000 tấn, một kỷ lục mới của quốc gia có thể được quy cho sự gia tăng đất có sẵn cho canh tác đường. Trong số này dự đoán, khoảng 390.000 tấn sẽ được chuyển đến Liên minh châu Âu như một phần của Thỏa thuận đối tác kinh tế mới (EPA). Thỏa thuận mới này giữa EU và SADC có nghĩa là các thành viên như Eswatini có thể bán đường của họ trên cơ sở miễn thuế và hạn ngạch.

Xã hội

Nhân khẩu

Dân tộc chủ yếu sinh sống tại Eswatini là người Swazi. Bên cạnh đó còn có một số người Zulu và người da trắng thiểu số có gốc Anh và Hà Lan. Tiếng Swazi và tiếng Anh là hai ngôn ngữ chính thức ở Eswatini. Tiếng Zulu và tiếng Tsonga được nói bởi những người dân thuộc các bộ tộc thiểu số này.

Theo số liệu tháng 7 năm 2007, dân số của Swaziland là 1.113.066 người. Eswatini là một trong số rất ít nước tại châu Phi có tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên âm. Năm 2007, tốc độ gia tăng dân số của nước này là -0,337%. Nguyên nhân là do tỉ lệ tử tại Eswatini quá cao, chủ yếu là do sự lan tràn của đại dịch HIV/AIDS. Tính đến năm 2013, nước này đã có tới 27.36% người trưởng thành bị nhiễm AIDS, một con số cao đến mức khó tin. Đại dịch AIDS đang trở thành một thảm họa sống còn tại đất nước này.

Ngôn ngữ

SiSwati (còn được gọi là Swati, Swazi hoặc Siswati) là một ngôn ngữ Bantu của nhóm Nguni, được nói ở Eswatini và Nam Phi. Nó có 2,5 triệu người nói và được dạy trong trường học. Đây là ngôn ngữ chính thức của Eswatini, cùng với tiếng Anh và là một trong những ngôn ngữ chính thức của Nam Phi. Tiếng Anh là phương tiện giao tiếp trong trường học và trong việc tiến hành kinh doanh bao gồm cả báo chí.

Khoảng 76.000 người trong nước nói tiếng Zulu. Tiếng Tsonga, được nói bởi nhiều người trong khu vực được nói bởi khoảng 19.000 người ở Eswatini. Tiếng Nam Phi cũng được nói bởi một số cư dân. Tiếng Bồ Đào Nha đã được giới thiệu như một ngôn ngữ thứ ba trong các trường học, do cộng đồng lớn những người nói tiếng Bồ Đào Nha từ Mozambique hoặc Bắc và Trung Bồ Đào Nha.

Tôn giáo

82,70% dân số theo Kitô giáo, làm cho nó là tôn giáo phổ biến nhất ở Eswatini. Anh giáo, Tin Lành, chiếm đa số trong các Kitô hữu (40%), tiếp theo là Công giáo La Mã 20% dân số.

Vào ngày 18 tháng 7 năm 2012, Ellinah Wamukoya được bầu làm Giám mục Anh giáo của Swaziland, trở thành người phụ nữ đầu tiên làm giám mục ở Châu Phi. 15% dân số theo các tín ngưỡng truyền thống. Cũng có một số lượng nhỏ hơn các tôn giáo ngoài Kitô giáo trong cả nước như Hồi giáo (0,95%), Đức tin Bahá'í (0,5%), và Ấn Độ giáo (0,15%). Có 14 gia đình Do Thái vào năm 2013.

Vương quốc Eswatini không công nhận các cuộc hôn nhân phi dân sự như hợp đồng hôn nhân theo nghi thức Hồi giáo.

Y tế
Tính đến năm 2016, Eswatini có tỷ lệ nhiễm HIV cao nhất trong số những người trưởng thành từ 15 đến 49 tuổi trên thế giới (27,2%, hơn 1/4 tổng số người trưởng trành trong nhóm này). Hiện tại, quốc gia này cũng đang bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19. Nhiều loại bệnh truyền nhiễm như bệnh lao vẫn là vấn đề nan giải. Mặc dù sự viện trợ từ quốc tế đáng kể, chính phủ không tài trợ đầy đủ cho ngành y tế. Các y tá bây giờ và một lần nữa tham gia vào các cuộc biểu tình về điều kiện làm việc tồi tệ, hết thuốc, tất cả đều làm suy yếu chất lượng sức khỏe. Có 16 bác sĩ/100.000 người vào đầu những năm 2000.

Giáo dục

Giáo dục ở Eswatini bắt đầu bằng giáo dục mầm non cho trẻ sơ sinh, giáo dục tiểu học, trung học cơ sở và giáo dục phổ thông (GET), và các trường đại học và cao đẳng ở cấp đại học. Giáo dục mầm non thường dành cho trẻ em từ 5 tuổi trở xuống; sau đó học sinh có thể đăng ký vào một trường tiểu học ở bất cứ đâu trong cả nước. Ở Eswatini, các trung tâm chăm sóc và giáo dục mầm non (ECCE) ở dạng trường mầm non hoặc điểm chăm sóc cộng đồng (NCP). Ở trong nước, 21,6% trẻ em ở độ tuổi mẫu giáo được tiếp cận với giáo dục mầm non.

Giáo dục đại học
Đại học Eswatini, Đại học Nazarene Nam Phi và Đại học Thiên chúa giáo Swaziland (SCU) là những tổ chức cung cấp giáo dục đại học trong nước. Một khuôn viên của Đại học Công nghệ Sáng tạo Limkokwing có thể được tìm thấy tại Sidvwashini (Sidwashini), một vùng ngoại ô của thủ đô Mbabane. Trường Cao đẳng Sư phạm Ngwane và Trường Cao đẳng William Pitcher là những trường cao đẳng giảng dạy của đất nước. Có Trường Cao đẳng Trợ lý Điều dưỡng tại Siteki.

Đại học Eswatini là trường đại học quốc gia, được thành lập năm 1982 theo luật của quốc hội, và có trụ sở tại Kwaluseni với các cơ sở bổ sung tại Mbabane và Luyengo. Đại học Nazarene Nam Phi (SANU) được thành lập năm 2010 với tư cách sáp nhập Trường Cao đẳng Điều dưỡng Nazarene, Trường Cao đẳng Thần học và Trường Cao đẳng Sư phạm Nazarene; nó nằm ở Manzini bên cạnh Bệnh viện Tưởng niệm Raleigh Fitkin. Đây là trường đại học sản sinh ra nhiều y tá nhất cả nước. Một trường đại học có ba khoa trong đó một trường tại Siteki là khoa Thần học và hai trường còn lại được tìm thấy ở Manzini.

Trung tâm đào tạo kỹ thuật chính ở Eswatini là Đại học Công nghệ Swaziland (SCOT) dự kiến sẽ trở thành một trường đại học hoàn chỉnh. Nó nhằm mục đích cung cấp đào tạo chất lượng cao trong nghiên cứu công nghệ và kinh doanh phối hợp với các lĩnh vực thương mại, công nghiệp và công cộng. Các tổ chức kỹ thuật và dạy nghề khác bao gồm Học viện đào tạo nghề và thương mại Gwamile ở Matsapha, Trung tâm đào tạo và công nghiệp Manzini (MITC) tại Manzini, Trung tâm đào tạo kỹ năng nông nghiệp Nhlangano và Trung tâm đào tạo công nghiệp Siteki.

Ngoài các tổ chức này, vương quốc còn có Viện Quản lý và Hành chính công Swaziland (SIMPA) và Viện Quản lý Phát triển (IDM). SIMPA là một học viện quản lý và phát triển thuộc sở hữu của chính phủ và IDM là một tổ chức khu vực tại Botswana, Lesotho và Eswatini, cung cấp đào tạo, tư vấn và nghiên cứu về quản lý. Trường đại học quản lý Poole của Đại học bang Bắc Carolina là một trường chị em của SIMPA. Trung tâm quản lý Mananga được thành lập tại Ezulwini với tư cách là Trung tâm quản lý nông nghiệp Mananga vào năm 1972 như là một trung tâm phát triển quản lý quốc tế cung cấp đào tạo cho các nhà quản lý cấp trung và cấp cao.

Hình ảnh

Xem thêm

 Lesotho
 Nam Phi
 Mozambique

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Government of the Kingdom of Swaziland
 Swaziland từ UCB Libraries GovPubs

 eSwatini từ BBC News

 Key Development Forecasts for Swaziland từ International Futures
 Government of Eswatini
 Welcome to Eswatini | The Kingdom of Eswatini (Official Eswatini tourism website)

Quốc gia Nam Phi
Quốc gia thành viên Khối Thịnh vượng chung Anh
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Quốc gia châu Phi
Quốc gia nội lục
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Chế độ quân chủ Thịnh vượng chung
Quốc gia thành viên Liên minh châu Phi
Vương quốc


title: Bertrix

text:
Bertrix là một đô thị của Bỉ. Đô thị này nằm ở tỉnh Luxembourg, vùng Wallonie.

Ngày 1 tháng 1 năm 2007, đô thị này có diện tích 137.7 km², dân số 8.164 người với mật độ dân số 59,3 người trên mỗi km².

Bertrix kết nghĩa với Charmes, Pháp (từ năm 1968), Rusca Montana (România) (từ năm 1990) và Church Point, Louisiana (Hoa Kỳ) (từ năm 1992).

Bertrix có nhà ga xe lửa nằm ở phía đông của thị xã, với các tuyến tàu nối Libramont, Dinant và Virton.

Tham khảo

Đô thị của tỉnh Luxemburg