title: Rockwell B-1 Lancer

text:
Rockwell B-1 Lancer là một loại máy bay ném bom hạng nặng siêu thanh có cánh cụp cánh xoè, được sử dụng bởi Không quân Hoa Kỳ. Nó thường được gọi là "Bone" (từ "B-One"). B-1 là một trong ba loại máy bay ném bom chiến lược phục vụ cho Không quân Hoa Kỳ, cùng với B-2 Spirit và B-52 Stratofortress, .

Phiên bản B-1A được phát triển vào đầu năm 1970, nó được dự kiến sẽ đạt vận tốc Mach 2 ở độ cao lớn, vì vậy phần vỏ của nó phải làm bằng hợp kim titan và do đó làm giá thành tăng lên tới 70 triệu đô la theo thời giá năm 1975 (tương đương gần 500 triệu đô la thời giá năm 2020). Mặt khác, hợp kim titan khi đó chỉ có duy nhất một nước chế tạo được là Liên Xô, cũng có nghĩa là Hoa Kỳ phải nhập khẩu nguyên liệu chế tạo từ Liên Xô, và nếu xảy ra chiến tranh giữa hai bên thì Mỹ sẽ không thể chế tạo tiếp B-1A. Do vậy, việc sản xuất hàng loạt B-1A đã bị hủy bỏ và chỉ có bốn nguyên mẫu được chế tạo. B-1 cũng là máy bay ném bom có khả năng mang nhiều vũ khí nhất trong tất cả các loại máy bay ném bom

Năm 1980, dự án B-1 lại được để ý đến do nó được phát hiện có khả năng đánh bom xâm nhập thấp chớp nhoáng. Do những khó khăn của việc chế tạo B-1A, các yêu cầu thiết kế đối với phiên bản B-1B đã được giảm xuống, vận tốc tối đa của B-1B chỉ đạt Mach 1,25.

B-1B đã được phê duyệt và bắt đầu phục vụ trong Không quân Hoa Kỳ vào năm 1986 như là một kiểu máy bay ném bom hạt nhân chiến lược tốc độ cao. Vào những năm 1990, nó đã được chuyển đổi sang sử dụng ném bom thông thường. B-1 được sử dụng trong chiến đấu lần đầu tiên năm 1998 trong Chiến dịch Cáo sa mạc. Nó tiếp tục hỗ trợ quân đội Mỹ và NATO ở Afghanistan và Iraq. Ra đa địa hình cho hình ảnh sai lệch cũng như không tương thích với hệ thống vũ khí mới. Máy bay được cho là có một số khả năng tàng hình, có nghĩa là nó là khó phát hiện bởi ra-đa, nhưng như Thompson nói: "Bất kỳ ra đa tốt nào cũng có thể theo dõi nó.".

Từ năm 1984 tới 2001, 10 chiếc B-1 đã bị phá hủy do tai nạn khiến 17 phi công thiệt mạng Từ 2002 tới 2019 có thêm 2 chiếc B-1 bị phá hủy do tai nạn. Tổng cộng 12 chiếc bị mất do tai nạn, chiếm 11,5% số máy bay B-1 được chế tạo.B-1 cũng là máy bay có thể so sánh về độ ngang ngửa với Tu-160 của Nga vì cả hai đều có thể mang vũ khí hạt nhân.

Các thông số kỹ thuật (B-1B)

Đặc tính chung
 Phi đội: 4 người (phi công chính, phi công phụ, sĩ quan điều khiển vũ khí tấn công, sĩ quan các hệ thống phòng vệ)
 Chiều dài: 44.5 m
 Sải cánh:
 Xòe: 41,8 m
 Cụp: 24 m
 Chiều cao: 10,4 m
 Diện tích cánh: 181,2 m²
 Tải trọng vũ khí: 56.700 kg
 Trọng lượng rỗng: 87.100 kg
 Trọng lượng chất tải: 148.000 kg
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 216.400 kg
 Động cơ: 4× động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt (turbofan) General Electric F101-GE-102
 Lực đẩy khô: 64.9 kN mỗi chiếc
 Lực đẩy lần đốt thứ hai: 136.92 kN mỗi chiếc
Nhiên liệu:38.000 L (10.000 US gal) cho thùng dầu bên trong 1-3 khoang vũ khí.

Đặc tính bay
 Tốc độ tối đa: Mach 1,25 (721 knots, 1.340 km/h ở độ cao 15.000 m)
 Bán kính chiến đấu: 9.400km (6.445 mi)
 Tầm hoạt động:
 12.000 km khi không mang vũ khí
 9.400 km khi mang 34 tấn vũ khí
 Trần bay: 18.000 m
 Chất tải cánh: 816 kg/m²
 Lực đẩy/trọng lượng: 0,38

Vũ khí
 Giá treo: 6 giá treo bên ngoài có thể mang 23.000 kg (50.000 lb) vũ khí cùng 3 khoang mang vũ khí bên trong máy bay mang được 34.000 kg (75.000 lb) bom
 Súng: Không có
 Bom:
 84× Mk-82
 84× Thủy lôi Mk-60
 30× Bom phát quang CBU-87/89/CBU-97 ** 30× CBU-103/104/105 Wind Corrected Munitions Dispenser (WCMD) CBUs
 24× Bom thong minh GBU-31 JDAM
 15× Bom thong minh GBU-38 JDAM
 48x Bom thong minh GBU-38 JDAM
 48x Bom thong minh GBU-54 JDAM
 24× Bom thong thường Mk-84
 24x Bom chiến thuật tầm xa AGM-154 JSOW
 96× hoặc 144× Bom điều khiển GBU-39
 24× Tên lửa chiến thuật tầm xa AGM-158 JASSM
 24× Bom hạt nhân chiến thuật B61
 24x Bom hạt nhân chiến lược B83

Xem thêm

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Thư mục

 Dao, James. "Much-Maligned B-1 Bomber Proves Hard to Kill." The New York Times, 1 August 2001.
 Donald, David, ed. "Rockwell B-1B". The Complete Encyclopedia of World Aircraft. New York: Barnes & Noble, 1997. .

Liên kết ngoài

 B-1B Fact Sheet on af.mil
 B-1B product page and B-1B history page on Boeing.com
 B-1 history page on NASA/Langley Research Center site
 B-1 page on GlobalSecurity.org, Detailed History, Development and Data
 B-1B Lancer in Airman Magazine's Airframe Profiles

Máy bay Rockwell
Máy bay cánh cụp cánh xòe
Máy bay ném bom chiến lược
Máy bay bốn động cơ phản lực
Máy bay trong Chiến tranh Vùng Vịnh


title: Bình Hàng Trung

text:
Bình Hàng Trung là một xã thuộc huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Xã Bình Hàng Trung có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp xã Tân Hội Trung
Phía đông giáp xã Bình Hàng Tây
Phía nam giáp sông Tiền
Phía tây giáp xã Mỹ Hội
Phía tây nam giáp thành phố Sa Đéc.

Xã có diện tích 20,49 km², dân số năm 1999 là 12.177 người, mật độ dân số đạt 594 người/km².

Hành chính
Xã được chia thành 4 ấp.

Lịch sử
Sau năm 1975, Bình Hàng Trung là một xã thuộc huyện Cao Lãnh.

Ngày 5 tháng 1 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 4-CP về việc chia huyện Cao Lãnh thành hai huyện lấy tên là huyện Cao Lãnh và huyện Tháp Mười. Xã Bình Hàng Trung thuộc huyện Cao Lãnh.

Ngày 23 tháng 2 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 13-HĐBT về việc thành lập thị xã Cao Lãnh trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích và dân số của huyện Cao Lãnh. Xã Bình Hàng Trung thuộc huyện Cao Lãnh.

Ngày 27 tháng 6 năm 1989, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 77-HĐBT về việc thành lập xã Tân Hội Trung trên cơ sở tách 1.876,95 hécta diện tích tự nhiên với 2. 512 nhân khẩu của xã Bình Hàng Trung.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Bình Hàng Trung có 3.749,01 hécta diện tích tự nhiên và 8.767 nhân khẩu.

Kinh tế - xã hội
Diện tích xã Bình Hàng Trung trải dài dọc theo bờ sông Cái Bèo. Ấp có diện tích lớn nhất là ấp 3.

Xã có một vài địa danh nhỏ như: Chợ Cũ, Bốn Miệng, Kiến Văn,...

Dân số
Khoảng 6.000 người (2020).

Giáo dục - y tế
 Trạm Y Tế Xã Bình Hàng Trung tại ấp 4
 Trường Tiểu học Bình Hàng Trung 1 ở ấp 4
 Trường THCS-THPT Nguyễn Văn Khải ở ấp 1
 Trường Tiểu học Bình Hàng Trung 2 (Điểm Chính) ở ấp 2
 Trường Tiểu học Bình Hàng Trung 2 (Điểm Đình) ở ấp 3.

Văn hóa

Di tích lịch sử
Xã có một di tích lịch sử lâu đời là chùa Bảo Lâm toạ lạc tại ấp 3.

Giao thông
Có quốc lộ 30 đi qua ấp 1 và ấp 4 ở phía nam.

Chú thích

Tham khảo


title: Higashiyamato, Tokyo

text:
Higashiyamato (tiếng Nhật: 東大和市) là một thành phố thuộc ngoại ô Tokyo, Nhật Bản.

Đến năm 2010, thành phố có dân số ước tính là 82.099 và mật độ dân số là 6.060 người/km². Tổng diện tích là 13,54 km².

Lịch sử
Thành phố được thành lập từ làng Yamato ngày 1 tháng 11 năm 1919, rồi lên thành một thị trấn ngày 3 tháng 5 năm 1954, và đổi tên là Higashiyamato để trở thành thành phố ngày 1 tháng 10 năm 1970.

Giáo dục
Các trường công lập trong thành phố.
 Trường trung học Higashiyamato
 Trường trung học Nam Higashiyamato

Tham khảo

Thành phố của Tōkyō
Tây Tokyo


title: Hyposmocoma chilonella

text:
Hyposmocoma chilonella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai, Oahu, Maui, Molokai và Hawaii.

The larvae of Các đề cửsubspecies are whitish và feed on Acacia koa, Aleurites moluccana, Cheirodendron gaudichaudii, Coprosma foliosa và other Coprosma species, Metrosideros, Pipturus, Rubus hawaiiensis và Smilax sandwicensis. They bore in dead wood or pith. The larvae of subspecies percondita probably feed on dead wood. Larvae ssp. triocellata of have been recorded boring in dead wood of Cheirodendron, Hibiscus, Pipturus, Pittosporum, Rubus hawaiiensis và Wikstroemia. Larvae of ssp. venosa bore in dead wood of Wikstroemia.

Phụ loài
Hyposmocoma chilonella chilonella Walsingham, 1907 (Kauai, Oahu, Maui, Hawaii)
Hyposmocoma chilonella percondita Walsingham, 1907 (Kauai, Hawaii)
Hyposmocoma chilonella triocellata Walsingham, 1907 (Kauai, Oahu, Molokai, Hawaii)
Hyposmocoma chilonella venosa Walsingham, 1907 (Kauai, Molokai, Hawaii)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Chirac-Bellevue

text:
Chirac-Bellevue  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Chiracbellevue


title: Triaenodes kwame

text:
Triaenodes kwame là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Triaenodes


title: Euphylidorea lutea

text:
Euphylidorea lutea là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Euphylidorea
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: 1566

text:
Năm 1566 (số La Mã: MDLXVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba  trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1566


title: Fère (tổng)

text:
Tổng La Fère là một tổng ở tỉnh Aisne trong vùng Hauts-de-France.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh La Fère thuộc quận Laon. Độ cao thay đổi từ 46 m (Deuillet) à 207 m (Saint-Gobain) với độ cao trung bình 101 m.

Hành chính

Các đơn vị cấp dưới
Tổng La Fère gồm 20 xã với dân số là 11 931 dân (dân số không tính trùng).

|-
| Achery || align="right" | 540 || align="right" | 02800 || align="right" | 02002
|-
| Andelain || align="right" | 159 || align="right" | 02800 || align="right" | 02016
|-
| Anguilcourt-le-Sart || align="right" | 268 || align="right" | 02800 || align="right" | 02017
|-
| Bertaucourt-Epourdon || align="right" | 515 || align="right" | 02800 || align="right" | 02074
|-
| Brie || align="right" | 69 || align="right" | 02870 || align="right" | 02122
|-
| Charmes || align="right" | 1 749 || align="right" | 02800 || align="right" | 02165
|-
| Courbes || align="right" | 31 || align="right" | 02800 || align="right" | 02222
|-
| Danizy || align="right" | 560 || align="right" | 02800 || align="right" | 02260
|-
| Deuillet || align="right" | 165 || align="right" | 02700 || align="right" | 02262
|-
| La Fère || align="right" | 2 817 || align="right" | 02800 || align="right" | 02304
|-
| Fourdrain || align="right" | 433 || align="right" | 02870 || align="right" | 02329
|-
| Fressancourt || align="right" | 184 || align="right" | 02800 || align="right" | 02335
|-
| Mayot || align="right" | 176 || align="right" | 02800 || align="right" | 02473
|-
| Monceau-lès-Leups || align="right" | 426 || align="right" | 02270 || align="right" | 02492
|-
| Rogécourt || align="right" | 92 || align="right" | 02800 || align="right" | 02651
|-
| Saint-Gobain || align="right" | 2 340 || align="right" | 02410 || align="right" | 02680
|-
| Saint-Nicolas-aux-Bois || align="right" | 93 || align="right" | 02410 || align="right" | 02685
|-
| Servais || align="right" | 240 || align="right" | 02700 || align="right" | 02716
|-
| Travecy || align="right" | 643 || align="right" | 02800 || align="right" | 02746
|-
| Versigny || align="right" | 431 || align="right" | 02800 || align="right" | 02788
|}

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng La Fère trên trang mạng của Insee
 plan du canton de La Fère sur Mapquest
 Vị trí của tổng La Fère trên một bưu thiếp của Pháp

Tổng của Aisne


title: Lipotriches speculina

text:
Lipotriches speculina là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1942


title: Forlì-Cesena (tỉnh)

text:
Tỉnh Forlì-Cesena (Tiếng Ý: Provincia di Forlì-Cesena) là một tỉnh ở vùng Emilia-Romagna của Ý. Tỉnh lỵ là thành phố Forlì.

Tỉnh này có diện tích 2.377 km² và tổng dân số là 371.318 người (2005). Có 30 đô thị (danh từ số ít tiếng Ý:comune) ở trong tỉnh này  , xem Các đô thị tỉnh Forlì-Cesena. Vào ngày 31 tháng 5 năm 2005, các đô thị chính xếp theo dân số là:

Các tỉnh và địa điểm giáp ranh

Theo chiều kim đồng hồ:

 tỉnh Ravenna, bắc
 Biển Adriatic, đông
 tỉnh Rimini, đông
 Republic of San Marino, nam
 tỉnh Pesaro in Marche, nam
 tỉnh Arezzo in Tuscany, tây
 tỉnh Florence/Firenze in Tuscany, tây

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Provincia di Forlì-Cesena homepage
 Tourism portal for Provincia di Forlì-Cesena

Tỉnh Forlì-Cesena
Forlì-Cesena
Forlì


title: Danh sách di sản thế giới bị đe dọa

text:
Công ước di sản thế giới theo quy định của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) vào năm 1972 cung cấp cơ sở cho việc chỉ định và quản lý các di sản thế giới. Theo điều khoản 11.4 của Công ước UNESCO, thông qua Ủy ban Di sản Thế giới, có thể đưa các địa điểm cần được bảo tồn khẩn cấp, hoặc các địa điểm cần được "hỗ trợ theo yêu cầu" của quốc gia có di sản đó vào danh sách di sản thế giới bị đe dọa. Hành động này nhằm nâng cao nhận thức của quốc tế về mối đe dọa và khuyến khích đưa ra các biện pháp nhằm khắc phục. Các mối đe dọa đến một địa danh di sản xác định chắc chắn và được chứng minh được mối đe dọa sắp xảy ra hoặc nguy hiểm tiềm năng có thể có làm ảnh hưởng đối với di sản đó.

Trong trường hợp các di sản thiên nhiên gặp nguy hiểm được xác định bao gồm sự suy giảm nghiêm trọng của quần thể một loài  có giá trị hoặc có nguy cơ bị tuyệt chủng, hoặc suy giảm về vẻ đẹp tự nhiên hay giá trị khoa học của một tài sản của con người gây ra bởi các hoạt động như khai thác gỗ, khai thác mỏ, ô nhiễm môi trường, canh tác nông nghiệp, xây dựng công trình công cộng lớn. Xác định chắc chắn nguy hiểm cho các di sản văn hóa bao gồm: xuống cấp nghiêm trọng của vật liệu xây dựng, cấu trúc, đồ trang trí hoặc sự gắn kết kiến trúc; sự mất mát về tính xác thực lịch sử, ý nghĩa văn hóa. Mối nguy hiểm tiềm năng cho các di sản hỗn hợp bao gồm các dự án phát triển, xung đột vũ trang, hệ thống quản lý không đầy đủ hoặc những thay đổi về tính pháp lý trong việc bảo vệ di sản. Trong trường hợp của các di sản văn hóa thay đổi do khí hậu, địa chất, môi trường cũng có thể được coi là mối nguy hiểm tiềm năng.

Trước khi di sản bị đưa vào Danh sách Di sản Thế giới bị đe dọa, điều kiện của nó sẽ được đánh giá và có một chương trình để có biện pháp khắc phục thông qua hợp tác với các quốc gia thành viên của UNESCO. Quyết định cuối cùng là từ phía ủy ban di sản thế giới. Hỗ trợ tài chính từ Quỹ Di sản Thế giới được phân bổ bởi Ủy ban đối với di sản bị đe dọa được liệt kê. Tình trạng bảo tồn được xem xét trên cơ sở hàng năm. Tùy thuộc vào kết quả được xem xét khách quan, Ủy ban có thể yêu cầu các biện pháp bổ sung hoặc đưa các di sản ra khỏi danh sách nếu các mối đe dọa đã không còn tồn tại hoặc có thể xem xét xoá tên khỏi Danh sách các di sản thế giới nguy hiểm và Danh sách Di sản Thế giới. Ba di sản thế giới (cũ), Thung lũng Elbe ở Dresden và Thành phố cảng Liverpool đã bị hủy bỏ niêm yết đưa ra khỏi danh sách Di sản thế giới sau khi di sản này bị đưa vào Danh sách di sản thế giới bị đe dọa, trong khi Khu bảo tồn linh dương Ả Rập đã trực tiếp bị huỷ bỏ niêm yết, đưa ra khỏi danh sách di sản thế giới. Năm 2021, có 55 địa điểm di sản (19 di sản tự nhiên, 36 di sản văn hóa) nằm trong Danh sách di sản thế giới bị đe dọa. Hầu hết các di sản này nằm tại các nước đang phát triển ở châu Á và châu Phi. Đa số các di sản có nguy cơ tuyệt chủng tự nhiên nằm ở châu Phi. Một số di sản đã được chỉ định là Di sản thế giới và Di sản thế giới bị đe dọa trong cùng một năm, như là Các xưởng diêm tiêu Humberstone và Santa Laura (2005), Nhà thờ Giáng Sinh (2012), Cảnh văn hóa của miền Nam Jerusalem, Battir (2014), Phế tích Nan Madol (2016) và mới nhất là Cảnh quan khai mỏ Rosia Montana (2021).

Trong khi một số di sản bị đe dọa đã làm rất tốt và có những nỗ lực bảo tồn, kết quả là tạo ra một sự phát triển tích cực của một số địa danh di sản như Galápagos hay Yellowstone. Một số quốc gia và các bên liên quan của Di sản thế giới đã đặt câu hỏi về thẩm quyền của Ủy ban khi tuyên bố một di sản bị đe dọa mà không có sự đồng ý của họ. Cho đến khi UNESCO thiết lập một tiền lệ vào năm 1992 đặt một số địa danh trong danh sách di sản bị đe dọa chống lại quan điểm của họ, quốc gia có di sản bị đe dọa sẽ có được gửi một chương trình về biện pháp khắc phục trước khi địa danh đó bị liệt kê trong danh sách. Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên (IUCN) ghi chú rằng UNESCO đã tham khảo danh sách Di sản thế giới bị đe dọa (mà không thực sự liệt kê các địa danh đó) trong một số trường hợp mối đe dọa có thể dễ dàng được quốc gia khắc phục. IUCN cũng lưu ý rằng, một số di sản trong danh sách di sản bị đe dọa có thể dễ dàng được giải quyết từ phía chính phủ quốc gia đó. Họ cũng lập luận rằng, việc giữ một di sản bị đe dọa trong một thời gian dài nhằm giải quyết các vấn đề và tìm kiếm các cơ chế khác để bảo tồn tốt hơn.

Dưới đây là danh sách năm 2021, các Di sản thế giới do UNESCO công nhận bị đưa vào trường hợp bị đe dọa, bên cạnh tên di sản là năm nó bị đưa vào danh sách.

Châu Á (22)

Afghanistan (2)
 Cảnh quan văn hóa Tượng phật ở Bamiyan (2003), bị Taliban hủy hoại nghiêm trọng năm 2001
 Tháp giáo đường ở Jam (2002)

Indonesia (1)
 Di sản rừng nhiệt đới ở Sumatra (2011)

Iraq (3)
 Assur (2003)
 Thành phố khảo cổ Samarra (2007)
 Hatra (2015)

Jerusalem (1)
 Thành cổ Jerusalem (1982)

Liên bang Micronesia (1)
 Nan Madol: Trung tâm nghi lễ tôn giáo Đông Micronesia (2016)

Palestine (2)
 Palestine: Vùng đất Ô liu và rượu vang – Cảnh văn hóa của miền Nam Jerusalem, Battir (2014)
 Thị trấn cổ Hebron/Al-Khalil (2017)

Quần đảo Solomon (1)
 Đông Rennell (2013)

Syria (6)
 Thành phố cổ Damascus (2013)
 Thành phố cổ Bosra (2013)
 Khu di tích Palmyra (2013)
 Thành phố cổ Aleppo (2013)
 Pháo đài Krak des Chevaliers và Qal'at Salah El-Din (2013)
 Làng cổ đại của miền Bắc Syria (2013)

Yemen (3)
 Thành phố lịch sử Zabid (2000)
 Thành phố tường thành cổ Shibam (2015)
 Thành phố cổ Sana'a (2015)

Châu Âu (5)

Áo (1)
Trung tâm lịch sử Viên (2017)

Serbia (1)
 Các đài kỉ niệm thời trung cổ ở Kosovo (2006)

Rumani (1)
 Cảnh quan khai mỏ Rosia Montana (2021)

Ukraina (2)
 Nhà thờ chính tòa Thánh Sophia và các tu viện liên quan, Kyiv Pechersk Lavra (2023)
 Trung tâm lịch sử Lviv (2023)

Châu Mỹ (7)

Bolivia (1)
 Thành phố Potosí (2014)

Hoa Kỳ (1)
 Vườn quốc gia Everglades (2010)

Honduras (1)
 Khu dự trữ sinh quyển Río Platano (2011)

Mexico (1)
 Các đảo và khu vực bảo vệ của vịnh California (2019)

Panama (1)
 Các công sự giáp vịnh Caribe của Panama: Portobelo-San Lorenzo (2012)

Peru (1)
 Di chỉ khảo cổ Chan Chan (1986)

Venezuela (1)
 Santa Ana de Coro (2005)

Châu Phi (19)

Ai Cập (1)
 Abu Mena (2001)

Côte d'Ivoire (1)
 Khu bảo tồn thiên nhiên núi Nimba (1992) (*)

Cộng hòa Dân chủ Congo (4)
 Vườn quốc gia Garamba (1996)
 Vườn quốc gia Kahuzi-Biéga (1997)
 Khu bảo tồn cuộc sống hoang dã Okapi (1997)
 Vườn quốc gia Virunga (1994)

Cộng hòa Guinée (1)
 Khu bảo tồn thiên nhiên núi Nimba (1992) (*)

Kenya (1)
 Các Vườn quốc gia Hồ Turkana (2018)

Libya (5)
 Di chỉ khảo cổ Cyrene (2016)
 Di chỉ khảo cổ Leptis Magna (2016)
 Di chỉ khảo cổ Sabratha (2016)
 Các bức vẽ trên đá ở Tadrart Acacus (2016)
 Thị trấn cổ Ghadames (2016)

Madagascar (1)
 Rừng mưa nhiệt đới ở Atsinanana (2010)

Mali (2)
 Timbuktu (2012)
 Lăng mộ của Askia (2012)

Niger (1)
 Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Aïr và Ténéré (1992)

Sénégal (1)
 Vườn quốc gia Niokolo-Koba (2007)

Tanzania (1)
 Khu bảo tồn thú săn Selous (2014)

Trung Phi (1)
 Vườn quốc gia Manovo-Gounda St. Floris (1997)

(*) là di sản chung.

Các di sản từng ở trạng thái bị đe dọa
Có tồn tại một số các di sản mà trước đây đã từng được liệt kê như là bị đe dọa, nhưng sau đó được rút ra khỏi danh sách sau khi cải tiến trong công tác quản lý và bảo tồn. Vườn quốc gia Everglades đã được liệt kê 2 lần từ 1993 đến 2007 và từ năm 2010, Khu dự trữ sinh quyển Río Platano được liệt kê từ 1996 đến 2007 và từ năm 2011. Cả hai đều hiện đang nằm trong danh sách các Di sản bị đe dọa nên được liệt kê ở mục trên.. Thời gian ở bên cạnh tên di sản là khoảng thời gian nó nằm trong danh sách bị đe dọa:

Hình ảnh

Ghi chú

Tham khảo
General

Notes

Liên kết ngoài
 UNESCO World Heritage Sites  — Trang web chính thức của UNESCO
UNESCO World Heritage Centre – World Heritage in Danger List - Trang web của UNESCO
UNESCO Heritage Centre – World Heritage List - Trang web của UNESCO
Worldheritage-Forum  -  Weblog and Information on World Heritage Issues

Bị đe dọa
Danh sách di sản thế giới


title: Vạn Ninh, Hải Nam

text:
Vạn Ninh (tiếng Trung: 万宁市, bính âm: Wànníng Shì, Hán Việt: Vạn Ninh thị) là một thành phố cấp phó địa trực thuộc tỉnh Hải Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Vạn Ninh nằm về phía đông nam của đảo Hải Nam, có diện tích 1884 km2 và dân số 550.000 người, mã số bưu chính: 571500, mã số khu 0898.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hải Nam
Thành phố tỉnh Hải Nam


title: Agdistis quagga

text:
Agdistis quagga là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Agdistis


title: Usseau, Vienne

text:
Usseau là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 18,95 km², dân số năm 2006 là 1895 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 82 m trên mực nước biển.

Hành chính

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Usseau Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Usseau trên trang mạng của INSEE
 Usseau sur le site du Quid
 Localisation d'Usseau sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan d'Usseau sur Mapquest

Tham khảo

Usseau


title: Oliva antillensis

text:
Oliva antillensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oliva


title: Cấu trúc dữ liệu

text:
Trong khoa học máy tính, cấu trúc dữ liệu là một cách lưu dữ liệu trong máy tính sao cho nó có thể được sử dụng một cách hiệu quả.<ref>Paul E. Black (ed.), entry for data structure in Dictionary of Algorithms and Data Structures. Hoa Kỳ National Institute of Standards and Technology. ngày 15 tháng 12 năm 2004. Online version Accessed ngày 21 tháng 5 năm 2009.</ref>

Trong thiết kế nhiều loại chương trình, việc chọn cấu trúc dữ liệu là vấn đề quan trọng. Kinh nghiệm trong việc xây dựng các hệ thống lớn cho thấy khó khăn của việc triển khai chương trình, chất lượng và hiệu năng của kết quả cuối cùng phụ thuộc rất nhiều vào việc chọn cấu trúc dữ liệu tốt nhất.

Mỗi loại cấu trúc dữ liệu phù hợp với một vài loại ứng dụng khác nhau, một số cấu trúc dữ liệu dành cho những công việc đặc biệt. Ví dụ, các B-tree đặc biệt phù hợp trong việc thiết kế cơ sở dữ liệu. Sau khi cấu trúc dữ liệu được chọn, người ta thường dễ nhận thấy thuật toán cần sử dụng. Đôi khi trình tự công việc diễn ra theo thứ tự ngược lại: cấu trúc dữ liệu được chọn do những bài toán quan trọng nhất định có thuật toán chạy tốt nhất với một số cấu trúc dữ liệu cụ thể. Trong cả hai trường hợp, việc lựa chọn cấu trúc dữ liệu là rất quan trọng.

Tổng quan

Thông thường, một cấu trúc dữ liệu được chọn cẩn thận sẽ cho phép thực hiện thuật toán hiệu quả hơn. Việc chọn cấu trúc dữ liệu thường bắt đầu từ chọn một cấu trúc dữ liệu trừu tượng. Một cấu trúc dữ liệu được thiết kế tốt cho phép thực hiện nhiều phép toán, sử dụng càng ít tài nguyên, thời gian xử lý và không gian bộ nhớ càng tốt. Các cấu trúc dữ liệu được triển khai bằng cách sử dụng các kiểu dữ liệu, các tham chiếu và các phép toán trên đó được cung cấp bởi một ngôn ngữ lập trình.

Tri thức đó đã dẫn đến sự nổi lên của nhiều ngôn ngữ lập trình và phương pháp thiết kế được hình thức hóa, mà trong đó, nhân tố tổ chức quan trọng là các cấu trúc dữ liệu chứ không phải các thuật toán. Đa số ngôn ngữ có một tính năng thuộc dạng hệ thống module cho phép các cấu trúc dữ liệu được tái sử dụng an toàn trong các ứng dụng khác nhau, bằng cách dùng các giao diện có điều khiển để che các chi tiết cài đặt đã được kiểm thử. Đặc biệt, các ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng như C++ và Java sử dụng lớp (class) cho mục đích này.

Vì cấu trúc dữ liệu có tính chất quyết định đối với các chương trình chuyên nghiệp nên có rất nhiều hỗ trợ về cấu trúc dữ liệu trong các thư viện chuẩn của các ngôn ngữ lập trình hiện đại, ví dụ thư viện mẫu chuẩn của C++, Java API, và Microsoft .NET Framework.

Các cấu trúc xây dựng căn bản của hầu hết các cấu trúc dữ liệu là mảng (array), bản ghi (record), tổ hợp phân biệt(?) (discriminated union), và tham chiếu (reference). Ví dụ, tham chiếu khả rỗng (có thể có giá trị null) là một kết hợp của tham chiếu và cấu trúc discriminated union, và cấu trúc dữ liệu liên kết đơn giản nhất, danh sách liên kết, được xây dựng từ các bản ghi và các tham chiếu khả rỗng.

Các nguyên tắc cơ bản

Ngôn ngữ hỗ trợ
Hầu hết hợp ngữ và những ngôn ngữ lập trình cấp thấp, chẳng hạn BCPL (Basic Combined Programming Language), không hỗ trợ sẵn cấu trúc dữ liệu. Ngôn ngữ lập trình ở cấp cao và một số hợp ngữ ở mức cao có những cú pháp hay chức năng sẵn có hỗ trợ những cấu trúc dữ liệu nhất định như là bản ghi và mảng. Ví dụ ngôn ngữ C và Pascal hỗ trợ kiểu cấu trúc và bản ghi bên cạnh hỗ trợ mảng một chiều và mảng đa chiều.

Hầu hết những ngôn ngữ lập trình đều có những thư viện có sẵn, hỗ trợ việc xây dựng cấu trúc dữ liệu, chẳng hạn bộ thư viện chuẩn C++, Java Collections Framework và .Net Framework.

 Các cấu trúc dữ liệu thường dùng
Mảng (cấu trúc dữ liệu) (array list)
Ngăn xếp (stack)
 Hàng đợi (queue)
Bảng băm (hash table)
 Danh sách liên kết (linked list)
 Cây (cấu trúc dữ liệu) (tree)
 Đồ thị (cấu trúc dữ liệu) (graph)

Xem thêm
 Danh sách các cấu trúc dữ liệu
 Mô hình dữ liệu
 Danh sách liên kết

Tham khảo

Đọc thêm
 Peter Brass, Advanced Data Structures, Cambridge University Press, 2008.
 Donald Knuth, The Art of Computer Programming, vol. 1. Addison-Wesley, 3rd edition, 1997.
 Dinesh Mehta and Sartaj Sahni Handbook of Data Structures and Applications, Chapman and Hall/CRC Press, 2007.
 Niklaus Wirth, Algorithms and Data Structures'', Prentice Hall, 1985.

Liên kết ngoài

UC Berkeley video course on data structures
Descriptions from the Dictionary of Algorithms and Data Structures
 CSE.unr.edu
 Data structures course with animations
 Data structure tutorials with animations
 An Examination of Data Structures from.NET perspective
 Schaffer, C. Data Structures and Algorithm Analysis

Khoa học máy tính


title: Dicranomyia fumipennis

text:
Dicranomyia fumipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Atuna cordata

text:
Atuna cordata là một loài thực vật thuộc họ Chrysobalanaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Atuna cordata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
c
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật được mô tả năm 1987


title: Dicronychus hedenborgii

text:
Dicronychus hedenborgii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Archisopha

text:
Archisopha là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cosmopterigidae


title: Vườn quốc gia Cottan-Bimbang

text:
Vườn quốc gia Cottan-Bimbang là một vườn quốc gia ở bang New South Wales, Úc, cách thành phố Sydney 443 km về phía bắc và cách thành phố Walcha 65 km về phía đông nam. Vườn này nằm ngang qua xa lộ Oxley Highway phía nam của Vườn quốc gia Werrikimbe. Myrtle Scrub Road là đường vòng dài 15 km ở phía tây của vườn, nối với xa lộ Oxley Highway.

Thực vật và động vật
Trước kia là một khu rừng quốc gia, vườn này có rừng bạch đàn nguyên sinh và các cây Linospadix monostachya (thuộc họ Cau) mà thổ dân địa phương gọi là cây Cottan-bimbang.
Về động vật, vườn có các loài ếch nhái có nguy cơ bị tuyệt chủng, sóc bay có túi (Petaurus australis), koala (gấu có túi) cùng nhiều loài khác.

Giải trí
Có khu picnic, khu nướng thịt (BBQ area) và các toilets công cộng ở Stockyard Creek bên xa lộ Oxley Highway và khu dọn sạch dành cho picnic ở gần sông Cells bên Myrtle Scrub Road.

Tham khảo

Vườn quốc gia New South Wales
IUCN Loại II


title: Binche

text:
Binchelà một đô thị ở tỉnh Hainaut. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006 Binche có dân số 32.409 người. Tổng diện tích là 60,66 km² với mật độ dân số là 534 người trên mỗi km². từ năm 1977, đô thị Binche đã tạo thành từ sự hợp nhất thị xã Binche với 7 đô thị khác: Bray, Buvrinnes, Epinois, Leval-Trahegnies, Péronnes-lez-Binche, Ressaix và Waudrez.

Năm 2003, Carnival Binche đã được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu phi vật thể.

Liên kết ngoài (bằng tiếng Pháp)

 Trang mạng chính thức của thành phố Binche
 Union binchoise des Étudiants de Louvain
 Patrimoine du musée International
 Rugbyclub de Binche
 La Binchoise, Belgian Brewery, Binche

Tham khảo

Đô thị của Hainaut


title: Pong (huyện)

text:
Pong () là một huyện (amphoe) của tỉnh Phayao ở phía bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ) là Song Khwae, Tha Wang Pha, Mueang Nan của tỉnh Nan, Chiang Muan, Dok Khamtai, Chun và Chiang Kham của tỉnh Phayao.

Lịch sử
Ban đầu có tên là Mueang Pong, huyện đã được đổi tên thành Ban Muang (บ้านม่วง) năm 1917. Năm 1939, huyện này lấy lại tên cũ, bỏ chữ Mueang. Năm 1952, huyện được chuyển vào tỉnh Chiang Rai, trừ phó huyện Sa-iap được tách ra và đưa vào huyện Song của Phrae. Với việc lập tỉnh Phayao năm 1977, huyện này được chuyển vào tỉnh mới.

Hành chính
Huyện này được chia thành 7 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 88 làng (muban). Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Pong nằm trên một phần của tambon Pong và Na Prang, and Ngim nằm trên một phần của tambon Ngim. Có 7 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com

Pong


title: Kalophrynus robinsoni

text:
Kalophrynus robinsoni là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Malaysia.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 van Dijk, P.P., Das, I. & Tzi Ming, L. 2004. Kalophrynus robinsoni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Amphibian and Reptiles of bán đảo Mã Lai - Kalophrynus robinsoni

Kalophrynus
Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật đặc hữu Malaysia


title: Đền Ngọc Sơn

text:
Đền Ngọc Sơn (Ngọc Sơn từ 玉山祠) là một ngôi đền thờ nằm trên đảo Ngọc của hồ Hoàn Kiếm ở Hà Nội, Việt Nam. Đây cũng là một di tích quốc gia đặc biệt của Việt Nam được xếp hạng đợt 4.

Lịch sử và Quá trình xây dựng

Đền hiện nay được xây dựng từ thế kỷ 19. Lúc đầu được gọi là chùa Ngọc Sơn (chữ Hán: 玉山), sau đổi gọi là đền Ngọc Sơn vì trong đền chỉ thờ thần Văn Xương Đế Quân là ngôi sao chủ việc văn chương khoa cử và thờ Trần Hưng Đạo, vị anh hùng có công phá quân Nguyên thế kỷ 13.

Khởi nguyên, khi vua Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long đặt tên ngôi đền đã có tại đây là Ngọc Tượng, đến đời nhà Trần đổi tên là Ngọc Sơn. Thời Trần, ngôi đền để thờ những người anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong kháng chiến chống Nguyên-Mông. Về sau lâu ngày đền ấy sụp đổ.

Đến thời Vĩnh Hựu nhà Lê (1735 - 1739), chúa Trịnh Giang đã dựng cung Khánh Thuỵ và đắp hai quả núi đất ở trên bờ phía Đông đối diện với Ngọc Sơn gọi là núi Đào Tai và Ngọc Bội. Cuối đời nhà Lê, cung Khánh Thuỵ bị Lê Chiêu Thống phá hủy một phần.

Ngày nay sau nhiều năm lịch sử diện tích Hồ Hoàn Kiếm bị đô thị hoá thu nhỏ lại gấp nhiều lần. Chỉ còn lại chứng tích cũ như Phố Cầu Gỗ khi xưa là có một cây Cầu Gỗ nằm trên con Phố Cầu Gỗ ngày nay để người dân đi lại.

Cung Khánh Thuỵ sau khi bị đổ nát một phần nhân dân trong Làng Tả Khánh lại cùng nhau dựng lên thờ tự lại trên nền đất lịch sử đó và có tên mới là Đền Khánh Thuỵ cho đến ngày nay sâu trong ngõ Hàng Hành thuộc phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm. Trong Đền Khánh Thuỵ vẫn còn lưu giữ lại một bia đá có các thông tin kết nối với di tích Ngọc Sơn khi xưa trên nền đất cũ.

Cung Khánh Thuỵ và đền Khánh Thuỵ ngày nay đều thuộc quần thể di tích Ngọc Sơn lịch sử do vậy mà vị trí Đền Khánh Thuỵ luôn quay cửa Cung về phía Đền Ngọc Sơn còn lưng thì quay ra phố Hàng Hành nên nhiều người đã không được biết đến và chưa có phương án bảo tồn cùng quần thể Ngọc Sơn.

Một nhà từ thiện tên là Tín Trai, nhân một phần nền cung cũ đã lập ra một ngôi chùa gọi là chùa Ngọc Sơn. Bài ký "Đền Ngọc Sơn đế quân" được soạn năm 1843 vào lúc nhân dịp sửa đền Quan đế thành chùa Ngọc Sơn có viết: "...Hồ Tả Vọng tên cũ gọi hồ Hoàn Kiếm là một danh thắng đất Kinh kỳ xưa. Phía bắc mặt hồ, một gò đất nổi lên rộng khoảng ba bốn sào, tương truyền là chỗ đài câu cá thời cuối Lê. Trước đây, ông Tín Trai làng Nhị Khê nhân có đền Quan Đế tại đấy bèn mở rộng sửa sang thêm gọi là chùa Ngọc Sơn...".

Ít năm sau chùa lại nhường cho một hội từ thiện đổi làm đền thờ Tam Thánh. Hội này đã bỏ gác chuông, xây lại các gian điện chính, các dãy phòng hai bên, đặt tượng Văn Xương đế quân vào thờ và đổi tên là đền Ngọc Sơn. Theo bài ký "Sửa lại miếu Văn Xương", thì "...Hiện nay đền thờ mới đã hoàn thành, phía trước kề bờ nước, làm đình Trấn Ba, ngụ ý là cột trụ đứng vững giữa làn sóng văn hóa. Bên tả, phía đông cầu Thê Húc, dựng Đài Nghiên. Lại về phía đông trên núi Độc Tôn, xây Tháp Bút, tượng trưng cho nền văn vật..."

Năm Tự Đức thứ mười tám (1865), nhà nho Nguyễn Văn Siêu đứng ra tu sửa lại đền. Đền mới sửa đắp thêm đất và xây kè đá xung quanh, xây đình Trấn Ba, bắc một cầu từ bờ Đông đi vào gọi là cầu Thê Húc.

Công trình - Kiến trúc xung quanh Đền Ngọc Sơn

Tháp Bút

Trên núi Ngọc Bội (núi Độc Tôn cũ), nhà nho Nguyễn Văn Siêu cho xây một tháp đá, đỉnh tháp hình ngọn bút lông dựng ngược, thân tháp có khắc ba chữ "Tả Thanh Thiên" (viết lên trời xanh), ngày nay thường gọi đó là Tháp Bút.

Đài Nghiên

Tiếp đến là một cửa cuốn gọi là Đài Nghiên, trên có đặt một cái nghiên mực bằng đá hình nửa quả đào bổ đôi theo chiều dọc, có hình ba con ếch đội. Trên nghiên có khắc một bài minh nói về công dụng của cái nghiên mực xét về phương diện triết học. Người đời sau ca ngợi là: "Nhất đài Phương Đình bút". Từ cổng ngoài đi vào có hai bức tường hai bên, một bên là bảng rồng, một bên là bảng hổ, tượng trưng cho hai bảng cao quý nêu tên những người thi đỗ, khiến cho các sĩ tử đi qua càng gắng công học hành. Hai bên có hai câu đối:
Bát đảo, mặc ngân hồ thủy mãn
Kình thiên, bút thế thạch phong cao.

Nghĩa là:
Tràn quanh đảo ngấn mực đầy hồ
Chạm bầu trời, thế bút ngất núi

Cầu Thê Húc

Tên cầu Thê Húc nghĩa là giữ lại ánh sáng đẹp của mặt trời. Cầu Thê Húc dẫn đến cổng đền Ngọc Sơn.

Vào thời kháng chiến chống Pháp, cầu Thê Húc cũ đã sụp đổ do thời gian. Cầu Thê Húc hiện nay được xây dựng bởi cụ Trương Văn Đa (tức Phạm Ngọc Lan), một nhà nho, đồng thời là một kiến trúc sư dưới thời Pháp thuộc.

Đắc Nguyệt Lâu
Cổng đền có tên là Đắc Nguyệt Lâu (lầu được trăng). Cổng nằm chếch dưới bóng cây đa cổ thụ, ở giữa một vùng cây cối um tùm, trông như từ dưới nước nhô lên.

Đền thờ

Đền chính gồm hai ngôi nối liền nhau, ngôi đền thứ nhất về phía Bắc thờ Trần Hưng Đạo và Văn Xương. Tượng đặt ở hậu cung trên bệ đá cao khoảng 1 m, hai bên có hai cầu thang bằng đá. Tượng Văn Xương đứng, tay cầm bút.

Trấn Ba Đình
Phía Nam có đình Trấn Ba (đình chắn sóng - ngụ ý là cột trụ đứng vững giữa làn sóng không lành mạnh trong nền văn hoá đương thời). Đình hình vuông có tám mái, mái hai tầng có 8 cột chống đỡ, bốn cột ngoài bằng đá, bốn cột trong bằng gỗ. Cột trong đình có đôi câu đối:
Kiếm hữu dư linh quang nhược thủy
Văn tòng đại khối thọ như sơn

Chữ Hán:
 劍 有 餘 靈 光 若 水
 文 從 大 塊 壽 如 山
Nghĩa là:
Kiếm sót khí thiêng ngời tựa nước
Văn cùng trời đất thọ như non.

Các nhân vật được thờ trong đền ngoài Văn Xương Đế Quân, Lã Động Tân, Quan Vân Trường, Hưng Đạo Vương, còn thờ cả Phật A-di-đà. Điều này thể hiện quan niệm Tam giáo đồng nguyên của người Việt.

Tuy là một ngôi đền kiến trúc mới, song đền Ngọc Sơn là một điển hình về không gian và tạo tác kiến trúc. Sự kết hợp giữa đền và hồ đã tạo thành một tổng thể kiến trúc Thiên - Nhân hợp nhất, tạo vẻ đẹp cổ kính, hài hoà, đăng đối cho đền và hồ, gợi nên những cảm giác chan hoà giữa con người và thiên nhiên.

Ảnh

Tham khảo

 Tuyển tập văn bia Hà Nội, quyển 2, Khoa Học Xã hội, 1978, tr. 68-69.

Liên kết ngoài
 Đền Ngọc Sơn
 Để hiểu thêm về đền Ngọc Sơn - Tháp Bút - Đài Nghiên

Đền tại Hà Nội
Hoàn Kiếm
Di tích tại Hà Nội
Di tích quốc gia Việt Nam
Đạo quán tại Hà Nội


title: Polycentropus urubici

text:
Polycentropus urubici là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Polycentropus


title: 5767 Moldun

text:
5767 Moldun (1986 RV2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 9 năm 1986 bởi E. Bowell ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5767 Moldun

Thiên thể phát hiện năm 1986
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Taranidaphne nereidum

text:
Taranidaphne nereidum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Taranidaphne


title: Burmeistera truncata

text:
Burmeistera truncata là một loài thực vật thuộc họ Campanulaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo

 Moreno, P. & Pitman, N. 2003. Burmeistera truncata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Burmeistera
Thực vật dễ tổn thương


title: Montjay, Saône-et-Loire

text:
Montjay là một xã trong tỉnh Saône-et-Loire, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté của nước Pháp, có dân số là 196 người (thời điểm 1999).

Nhân khẩu học

Tham khảo

Xã của Saône-et-Loire


title: Leptotarsus zikanellus

text:
Leptotarsus zikanellus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Live 8

text:
Live 8 là một chuỗi các buổi biểu diễn nhạc từ thiện vào tháng 7 năm 2005 tại những nước G8 và Cộng hòa Nam Phi, được tổ chức ngay trước khi hội nghị cấp cao G8 được tổ chức tại khách sạn Gleneagles, Auchterarde, Scotland từ ngày 6 đến 8 tháng 7 năm 2005. Sự kiện này còn trùng với kỉ niệm 20 năm Live Aid. Song song với cuộc vận động "Hãy biến nghèo đói thành quá khứ", tiếng Anh: Make Poverty History của Anh và lời kêu gọi hành động toàn cầu chống nghèo đói, các buổi biểu diễn có mục đích gây áp lực với các nhà lãnh đạo thế giới nhằm giảm nợ cho các nước nghèo, giúp đỡ họ phát triển. Mười buổi biểu diễn Live 8 được tổ chức đồng loạt vào ngày 2 tháng 7 và một buổi vào ngày 6 tháng 7 đã mang đến tuyên bố của các nhà lãnh đạo G8, vào 7 tháng 7 cùng năm lời cam kết tăng gấp đôi viện trợ cho châu Phi, từ 25 lên đến 50 tỉ USD vào năm 2010. Live 8 với hơn 1.000 nghệ sĩ tham gia được phát sóng trên 182 kênh truyền hình và 2.000 đài phát thanh.

Thành viên của Live Aid và Band Aid, ông Bob Geldof công bố kế hoạch này vào ngày 31 tháng 5 năm 2005. Nhiều thành viên của Live Aid sẵn sàng phục vụ cho mục tiêu này. Trước khi kế hoạch được công bố chính thức

, kéo theo một sự kiện là ’’"Live Aid 2"’’. Và bằng cách nào đó, Geldof cùng với Midge Ure đã nói rõ ràng rằng họ không nghĩ sự kiện này là giống với ’’"Live Aid"’’. Geldof nói: " Đây không phải là "Live Aid" lần thứ hai, những buổi diễn này là điểm bắt đầu của The Long Walk To Justice, là một cách để chúng tôi có thể cùng cất lên tiếng nói của mình.".

Ban tổ chức Live 8 đã trình ’’Danh sách Live 8’’ đến các nhà lãnh đạo tại hội nghị G8. Đó là danh sách những người trên khắp thế giới lên tiếng ủng hộ mục đích Biến nghèo đói thành quá khứ của Live 8.

Cùng với sự kiện này, việc một số vé xem Live 8 được bán đấu giá tại trang web eBay đã gây náo động. Geldof đã yêu cầu eBay phải loại bỏ cuộc bán đấu giá đó, thậm chí còn khuyến khích những hacker tấn công trang web. Ebay cuối cùng cũng loại bỏ những vé đó, sau vài cuộc tranh cãi.

Phần lớn DVD của chương trình Live 8 được phát hành trên toàn cầu vào ngày 7 tháng 11 năm 2005, riêng phát hành tại Hoa Kỳ được thực hiện sau một ngày, trùng hợp với ngày phát hành DVD của Live Aid vào ngày 8 tháng 11 năm 2004.

Buổi hòa nhạc

Có 10 buổi hòa nhạc tổ chức vào ngày 2 tháng 7 năm 2005, phần lớn chúng được tổ chức cùng lúc với nhau. Buổi đấu tiên được tổ chức tại Makuhari Messe, Nhật Bản, ban nhạc Rize biểu diễn. Tring phần mở đầu của buổi biểu diễn tại Philadelphia, Will Smith đã dẫn dắt khán giả ở London, Philadelphia, Berlin, Roma, Paris và Barrie, Ontario (ngoại ô Toronto) in a synchronised finger click.    Nó tượng trưng cho cái chết của trẻ em cứ mỗi 3 giây, vì nghèo đói.

Bob Geldof lúc đó ở Hyde Park, London và đã biểu diễn ’’I Don’t Like Monday’’. Một số khách mời đặc biệt xuất hiện suốt buổi diễn là Kofi Annan, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc., Bill Gates có một bài diễn văn và Nelson Mandela tại Nam Phi.

Sự kiện cuối cùng được tổ chức tại Edinburgh vào ngày 6 tháng 7 năm 2005 và có tên Edinburgh 50,000 - The Final Push. Hơn nữa, nó có phần biểu diễn của những nghệ sĩ ở buổi biểu diễn khác và là kết thúc của ’’Live 8’’.

Những sự kiện chính

 Ngày 31 tháng 5 năm 2005: Lời tuyên bố chính thức về ’’Live 8’’ của Bob Geldof.
Ngày 1 tháng 6 năm 2005: Bob Geldof kêu gọi một triệu người tới  Edinbufgh trong ’’"Long Walk to Justice"’’, vào ngày 6 tháng 7, ngày đầu tiên của hội nghị G8. Geldof ngay lập tức bị phê bình bởi đội trưởng Lothian and Borders Police Ian Dickenson về sự khuyến khích tụ tập một đám đông lớn như thế tại Endinburgh mà không có tham khảo ý kiến với chính quyền địa phương và để làm cách nào có thể chứa nhiều người như vậy.
 Ngày 3 tháng 6 năm 2005: Thủ tướng Anh Gordon Brown tuyên bố rằng sẽ không tính thuế VAT cho buổi biểu diễn tại London. Ông ước tính rằng nó sẽ thâm vào cho tổ chức 500.000 bảng Anh. Ông cũng khuyền khích lời kêu gọi hòa bình của Geldof ở cả Scotland.
 Ngày 6 tháng 6 năm 2005: Gửi tin nhắn đê nhạn được vé xem ca nhạc tại Vương quốc Anh. Có khoảng 1,5 triệu tin nhắn SMS như vậy được gửi đi.
 Ngày 7 tháng 6 năm 2005: Midge Ure tuyên bố rắng buổi biểu diễn được tổ chức tại Murrayfield Stadium ở Endinburgh, Scotland vào ngày 6 tháng 7.
 Ngày 11 tháng 6 năm 2005: Bộ trưởng tài chính G8 đồng ý xóa nợ cho 18 nước nghèo nhất thế giới.
 Ngày 14 tháng 6 năm 2005: eBay tuyên bố họ sẽ không bán vé sau khi Geldof kêu gọi mọi người tập hợp nhau chống lại trang bán đấu giá trên internet.
 Ngày 15 tháng 6 năm 2005: Peter Gabriel tuyên bố rằng ông sẽ tổ chức sáu buổi hòa nhạc Live 8 đồng thời có tên ’’ "Africa Calling"’’ với những nghệ sĩ châu Phi, chồng lại những lời phê bình của nhiều người thực hiện rằng tới lúc đó Live 8 mới chỉ có những nghệ sĩ da trắng. Sự kiện này được tổ chức tại Cornwall, tây nam England vào ngày 2 tháng 7. Nhạc sĩ người Senegal Youssou N'Dour sẽ là chủ trì của sự kiện này, người cũng biểu diễn với những nghệ sĩ châu Phi như Maryam Mursal, Salif Keita và Thomas Mapfumo.
 Ngày 16 tháng 6 năm 2005: Geldof tuyên bố rằng sẽ có 3 buổi diễn được tổ chức trong ngày 2 tháng 7, tại Johannesburg, South Africa, Makuhari Messe, Nhật Bản, và Toronto/Barrie, Canada.
 Ngày 17 tháng 6 năm 2005: lời thỉnh cầu cho những nhà lãnh đạo G8 được đưa ra.
 Ngày 21 tháng 6 năm 2005: ’’"Live 8 Canada"’’ được thông báo. Những nghệ sĩ bao gồm Bryan Adams, Barenaked Ladies, và một số khác nữa. Sự kiện này được chủ trì bởi diễn viên hài Dan Aykroyd và Tom Green. Cùng ngày, Damon Albarn, người mới chỉ trích sự vắng mặt của những nghệ sĩ châu Phi, hiện đã tường trình lại rắng rất vui về Live 8 vì họ đã đáp lại lời chỉ trích đó. Albarn của ban nhạc Blur, ban đầu cũng trong hàng ngũ của Live 8, nhưng rút khỏi sau khi kêu ca rằng sự kiên này tốn tại quá nhiều "Anglo-Saxon".
 Ngày 22 tháng 6 năm 2005: Tại Mĩ, MTV, MTV2, mtvU và VH1 đều xác nhận rằng họ phát sóng Live bắt đầu tại Noon ET. Country Music Television và VH1 Classic thì sẽ nêu bật ngày 3 tháng 7 trong phần ưa thích ở những thể loại thích xem của họ.
 Ngày 23 tháng 6 năm 2005: 35.000 vé ở Canada đã được bán hết chỉ trong 20 phút được bán trên mạng.
 Ngày 24 tháng 6 năm 2005: Live 8 Nhật Bản và Nam Phi được loan báo. Những nghệ sĩ bao gồm Do As Infinity, Björk, Good Charlotte, trong khi những tiết mục ở Johannesburg gốm có những ngôi sao châu Phi cũng như 4Peace Ensemble và Oumou Sangare.
 Ngày 27 tháng 6 năm 2005: Live 8 của Liên bang Nga tại Quảng trường Đỏ được loan báo. Những nghệ sĩ bao gồm Pet Shop Boys, The Red Elvises và Bravo.
Ngày 28 tháng 6 năm 2005: ABC nói họ sẽ phát sóng 2 giờ của sự kiện này vào 8 giờ tối ET trong ngày 2 tháng 7 vào thời gian đầu tiên.
 Ngày 2 tháng 7 năm 2005: AOL Music bắt đầu phát sóng trong mỗi thành phố và theo yêu cầu tại AOLmusic.com. Cùng ngày, cuộc diễu hành chống lại đói nghèo tại Edinburgh khởi đầu và tiếp diễn khá hòa bình, ước tính có 200,00 người tham gia vào cuộc diễu hành. Buổi biểu diễn chính bắt đầu.
 Ngày 3 tháng 7 năm 2005: Sail 8 thất bại.
 Ngày 6 tháng 7 năm 2005: xảy ra buổi hòa nhạc ở Edinburgh Edinburgh 50,000 - The Final Push.
 Ngày 8 tháng 7 năm 2005: Hội nghị G8 lấn thứ 31 kết thúc. Những nhà lãnh đạo G8 cam kết viện trợ thêm cho những nước đang phát triển 50 tỉ USD tới năm 2010, bao gồm 25 tỉ USD cho châu Phi. Cùng ngày, người tổ chức Live 8 Bob Geldof cảm ơn G8.
 Ngày 25 tháng 10 năm 2005: DVD chính thức của Live 8 châu Phi, "Africa Calling" tại Eden Project được phát hành.
 Ngày 7 tháng 11 năm 2005: Phát hành DVD chính thức Live 8 trên toàn cầu.
 Ngày 8 tháng 11 năm 2005: DVD Live 8 phát hành tại Bắc Mĩ.
 Ngày 2 tháng 7 năm 2006: MTV Networks, CTV và BBC 1 phát sóng ’’ Live 8: What a Difference a Day Makes’’ kỉ niệm một năm của cuộc biểu diễn.

Danh sách Live 8

Buổi hòa nhạc Live Aid, được tổ chức vào năm 1985, đã quyên góp được khoảng 79 triệu bảng Anh, và chúng được viện trợ cho những nước nghèo nhất thế giới.

Live 8 không phải là để gây quỹ hay tương tự, hơn thế, những người tổ chức hi vọng rằng nó gây được sự chú ý về mặt chính trị. Sự kiện này xảy ra đồng thời với hội nghị G8 2005 tại Gleneagles Hotel, Perthshire, Scotland, và ý tưởng bên dưới là trấn áp tám chính khách có mặt với những lời đề nghị của quần chúng về những diều cơ bản của chiến dịch " Make Poverty History".

Lời thỉnh cầu của hơn 30 triệu cái tên gấn như có ngay trên Internet. Có thể tìm thấy chúng tại the Live8 List page. Hàng triệu lời thỉnh cầu được viết trên giấy hay bằng e-mail đã được đưa ra.

Vé

Mặc dù đây là một buổi hòa nhạc miễn phí, 66.500 cặp vé cho buổi diễn tại Hyde Park đã được phân phát từ ngày 13 tháng 6 năm 2005 đến ngày 15 tháng 6, cho những người chiến thắng trong cuộc thi nhắn tin SMS điện thoại di động diễn ra từ thứ Hai, 6 tháng 6 năm 2005. Những người tham gia cuộc thi phải trả lời các câu hỏi trắc nghiệm bằng tin nhắn với giá 1,50 bảng Anh. Người chiến thắng sẽ được lựa chọn ngẫu nhiên từ những người đã trả lời chính xác các câu hỏi. Hơn 2 triệu tin nhắn đã được gửi đi trong suốt thời gian cuộc thi diễn ra, thu về 3 triệu bảng Anh cho ban tổ chức. Như vậy, mỗi thí sinh có khoảng một phần 28 cơ hội được sở hữu một cặp vé cho đêm diễn. 1,6 triệu bảng đầu tiên số tiền thu được sẽ được gửi đến quỹ Prince's Trust, họ sẽ tiếp tục chuyển số tiền này đến hội từ thiện " Help A London Child". Quỹ Prince's Trust vẫn thường tổ chức buổi ca nhạc thường niên Party in the Park vào tháng 7 tại Hyde Park. Tuy nhiên sự kiện này đã bị hủy bỏ vào năm 2005 để dọn đường cho Live 8. Món tiền ủng hộ 1,6 triệu bảng này được xem như là sự đền bù cho việc hủy bỏ này. Số tiền thu được còn lại sẽ được dùng để " trả cho những chi phí của Live 8, vì nó là một sự kiện miễn phí", dẫn lời website của Live 8.

Một vài người may mắn đã ngay lập tức phe lại vé trên các phiên bán đấu giá tại eBay với ý định thu lợi. Sự việc này đã nhận nhiều chỉ trích nặng nề từ phía những người tổ chức, bao gồm cả Bob Geldof. Ban đầu, eBay bào chữa cho việc họ đã để những phiên đấu giá này diễn ra, rằng không có luật pháp nào chống lại những phiên buôn bán này. Họ cũng hứa sẽ quyên góp cho Live 8 " tối thiểu cũng bằng với mức phí" mà họ có thể thu được từ các phiên buôn bán này. Rất nhiều người, vì tức giận trước việc có người lợi dụng Live 8 để thu lợi, đã đặt những mức giá ngất ngưởng lên đến hàng triệu Bảng để ép những người rao bán phải tháo bỏ buổi đấu giá của họ xuống. Sau này, có thông tin cho rằng, eBay, trước sức ép nặng nề từ chính phủ Anh, công chúng, cũng như từ chính Geldof, đã hủy bỏ toàn bộ những phiên đấu giá vé xem Live 8. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng việc phe lại vé hoàn toàn không làm ảnh hưởng đến những người mà Live 8 đang cố gắng giúp đỡ, không những thế còn đem lại cơ hội được tham dự Live 8 cho những người không kiếm được vé.

Tương tự, những tình huống căng thẳng cũng xuất hiện tại Edinburgh và Canada, cuối cùng, eBay đã phải hủy bỏ tất cả các phiên bán vé này. Trên thực tế, vào ngày 23 tháng 6 năm 2005, 35.000 vé miễn phí đã được phân phát hết veo trong vòng 20 phút cho buổi diễn tại Canada, theo Ticketmaster.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Live 8 official website.
 Hello World, the Official Live 8 book, Paul Vallely, Century books, 2005
Live 8 unofficial website. www.thelive8concert.com
Sign the Live 8 petition to Make Poverty History
Live 8 Philadelphia exclusive website.
Bob Geldof and Live 8 on Indymedia.
Live 8 global concerts under way from BBC News, 2 July 2005.
 Thousands flock to poverty march from BBC News, 2 July 2005.
Geldof unveils Live 8 show plans from BBC News, 31 May 2005.
Guardian Unlimited - Special Report: Live 8 ongoing coverage
"The organizer of Live 8 discusses his efforts to fight poverty, his relationship with Bono and his critics." Brian Braiker, Newsweek
View pictures of Live 8
Live 8 Philly Concert 360 degree panorama
Live 8 Berlin Concert 360 degree panorama
Live 8 Video Archive
Mike McCartney's Live 8 Book Launch
Live 8 Review

Phát triển quốc tế
Lễ hội rock


title: Jung Gar

text:
Jung Gar (chữ Hán giản thể: 准格尔旗, âm Hán Việt: Uy Cách Nhĩ kỳ) là một kỳ thuộc địa cấp thị Ordos, Khu tự trị Nội Mông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Kỳ này có diện tích 7692 km², dân số năm 1999 là 263.092 người, trong đó có hơn 100.000 người Hán. Chính quyền của kỳ này đóng ở trấn Tiết Gia Loan. Mã số bưu chính là 010300. Kỳ này có tài nguyên khí thiên nhiên và dầu mỏ và than đá.

Tham khảo

Ordos
Đơn vị cấp huyện Nội Mông


title: Thục (nước)

text:
Thục (蜀) hay Cổ Thục (古蜀) là một quốc gia cổ ở vùng Tứ Xuyên, Trung Quốc. Xuất phát quyền lực của nước Thục là đồng bằng Thành Đô, với lãnh thổ chủ yếu nằm ở vùng Trung và Tây bồn địa Tứ Xuyên, cũng như vùng thượng thung lũng sông Hán Thủy. Nước Thục bị Tần đánh bại vào năm 316 TCN. Khi đó kinh đô của Thục đặt tại Thành Đô.

Lịch sử
Trong lịch sử, nước Thục được nhắc đến lần đầu trong vai trò một đồng minh với nhà Chu lật đổ nhà Thương, tham gia trận Mục Dã. Trong tài liệu khảo cổ học, nước Thục thời hậu Mục Dã thể hiện một văn hóa với kỹ thuật quân sự cao, tương đương với các nước chư hầu của nhà Chu; tuy nhiên, trong những thế kỷ sau, kỹ thuật quân sự của Thục đã đình đốn, điều này được phản ánh bởi sự vắng bóng trong sử sách.

Theo truyền thuyết, một vị vua thần thoại là Tàm Tùng có công dạy dân trồng lúa, hậu duệ của Tàm Tùng là Đỗ Vũ nhân nhà Chu suy yếu đã xưng đế hiệu là Thục Vọng Đế. Sau này Vọng Đế vì thông dâm với vợ của tướng quốc Biết Linh (鳖灵), do chuyện đổ bể nên nhường ngôi cho vị tướng quốc này. Biết Linh lên ngôi hiệu là Khai Minh Đế mở ra triều đại mới, triều đại này truyền được 12 đời thì bị nước Tần tiêu diệt. Trong nửa sau của thời Xuân Thu-Chiến Quốc, văn hóa Thục chịu ảnh hưởng ngày càng nhiều từ các nền văn hóa Sở và Ba; ví dụ, Thục học theo tục táng bằng thuyền của người Ba. Các bằng chứng khảo cổ học còn cho thấy rằng Thục cũng giao lưu với các nền văn hóa ở phía Nam tại Vân Nam và Quý Châu.

Trong thời Chiến Quốc, Tần và Sở ngày càng xâm lấn vào sâu trong vùng thung lũng sông Hán Thủy. Các xung đột với Thục đã bắt đầu tăng lên một cách không tránh khỏi; Thục đánh Tần năm 387 TCN và đánh Sở năm 377 TCN.

Bị nước Tần diệt
Các bằng chứng khảo cổ học cho thấy nhiều đường sạn đạo từ Tần tới Thục đã được xây dựng trong thời Chiến Quốc, qua các vùng địa hình vô cùng hiểm trở: dãy Tần Lĩnh và . Tuy truyền thuyết cho rằng người đã xây dựng con đường sạn đạo đầu tiên -  - là vị vua Khai Minh cuối cùng (bị Tần lừa), nhưng các con đường này có lẽ đã được quân Tần xây dựng để chuẩn bị cho việc đánh chiếm bồn địa Tứ Xuyên.

Nhân việc Thục và Ba gây chiến lẫn nhau và cùng cầu cứu Tần, Tần vương xem xét khả năng nên đánh nước nào. Hai quân sư chính của Tần Huệ Vương, Trương Nghi và Tư Mã Thác, đã giữ các quan điểm trái nhau về vấn đề xâm lấn Thục. Trương Nghi tin rằng Tần đã gần với chiến thắng trong việc kiểm soát Trung Nguyên, ông cho rằng Tần nên tấn công kẻ thù truyền thống của là Hàn thì hơn là đánh Thục. Ở phía kia, Tư Mã Thác cho rằng việc xâm chiếm Thục sẽ làm tăng đáng kể nguồn lương thực cho Tần, làm nghiêng cán cân quyền lực về cho Tần. Vua Huệ Văn đã đồng ý với Tư Mã Thác và giao nhiệm vụ cho hai quân sư này chỉ huy cuộc tấn công vào Thục. Tần đánh bại Thục, giết chết vị vua Khai Minh cuối cùng, truất Thục vương đổi hiệu làm hầu.

Phục quốc bất thành
Tần biến Thục thành một quận và áp dụng một quy trình chặt chẽ để sáp nhập Thục vào Tần. Tần gửi quan chức đến trực tiếp cai trị tại Thục và chủ động khuyến khích dân di cư từ Tần tới Thục. Tuy Tần cố gắng xoa dịu dân chúng Thục bằng cách cho vua Thục cuối cùng là Thục hầu Thông tước vị Thục hầu, Thục vẫn nhiều lần nổi dậy chống Tần, và Tần lại đem quân đến dẹp.

Khi Tần Huệ Văn vương chết vào năm 311 TCN, quan Tần cai trị đất Thục là Thục tướng Trần Tráng (陈壮) đã lãnh đạo một cuộc nổi dậy chống Tần. Tư Mã Thác, Trương Nghi và Cam Mậu đã dẫn quân Tần vào Thục và dập tắt cuộc nổi loạn. Năm 301 TCN, Thục hầu Huy, con của Thông, đã nổi dậy. Tư Mã Thác dẫn quân vào Thục và dập tắt cuộc khởi nghĩa. Người lên thay Thục hầu Huy là Thục hầu Quán cũng nổi dậy chống Tần. Lần này, Trương Nhược dập tắt cuộc nổi dậy. Sau cuộc nổi dậy cuối cùng này, con cháu của các vua Khai Minh bị vĩnh viễn tước quyền lực thực sự.

Sau khi đảm bảo được quyền kiểm soát Thục, Tần dùng Thục làm một nơi lưu đày, nhà Hán sau này cũng học theo truyền thống này.

Danh sách quân chủ nước Thục
Tàm Tùng thị (蠶叢氏)

Bá Quán thị (柏灌氏)

Ngư Phù thị (魚鳧氏)

Bồ Ti thị (蒲卑氏)

Khai Minh thị (開明氏)

Xem thêm
 Thục Chế
 An Dương Vương Thục Phán
 Kim Sa (金沙)
 Tam Tinh Đôi (三星堆)
 Tần
 Thục Hán

Tham khảo

 Sage Steven F., Ancient Sichuan and the Unification of China, ISBN 0-7914-1038-2

Liên kết ngoài
 Danh sách các vua nước Thục

Lịch sử Tứ Xuyên
Các nước chư hầu Trung Quốc cổ đại
Chư hầu thời Tam Hoàng Ngũ Đế
Chư hầu nhà Hạ
Chư hầu nhà Thương
Tây Chu
Xuân Thu
Chiến Quốc


title: Föglö

text:
Föglö is an island đô thị của Åland, một lãnh thổ tự trị của Phần Lan.

Đô thị này có dân số 582 và diện tích 949,50 km² trong đó có 818,00 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 4.4 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Thụy Điển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức của Föglö

Đô thị của Åland


title: Catocala sponsalis

text:
Catocala sponsalis là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Nepal, Trung Quốc (Hồ Bắc) và miền bắc Lào.

Liên kết ngoài
Japanese moths

Chú thích

Catocala


title: Dasyhesma lepidophyllae

text:
Dasyhesma lepidophyllae là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Dasyhesma
Động vật được mô tả năm 2004


title: Dypsis basilonga

text:
Dypsis basilonga là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được (Jum. & H.Perrier) Beentje & J.Dransf. mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chi Cau tua
Thực vật được mô tả năm 1995
Thực vật Madagascar
Loài cực kỳ nguy cấp


title: 3086 Kalbaugh

text:
3086 Kalbaugh (1980 XE) là một tiểu hành tinh vành đai chính bên trong được phát hiện ngày 4 tháng 12 năm 1980 bởi E. Bowell ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3086 Kalbaugh

Được phát hiện bởi Edward Bowell
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1980


title: Oslaria

text:
Oslaria là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Oslaria pura Barnes & McDunnough, 1911
 Oslaria viridifera (Grote, [1883])

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Oslaria at funet

Hadeninae


title: Perdita xanthisma

text:
Perdita xanthisma là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1905


title: Olivella costulata

text:
Olivella costulata là một loài ốc biển cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Olivellidae, họ ốc ôliu nhỏ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Olivella


title: Pseudomyrina

text:
Pseudomyrina là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Tham khảo

Họ Bướm xanh


title: Đồng điếu phosphor

text:
Đồng điếu phosphor là một hợp kim của đồng với khoảng từ 3,5 tới 10% thiếc và một lượng đáng kể phosphor tới 1%. Phosphor được bổ sung như là tác nhân khử oxy trong quá trình nấu chảy. Các hợp kim này đáng chú ý vì độ cứng, độ bền, hệ số ma sát thấp và hạt mịn. Phosphor cũng cải thiện độ chảy loãng của hợp kim khi nóng chảy và vì thế cải thiện khả năng đúc và cải thiện các tính chất cơ khí bởi sự sắp xếp gọn các ranh giới hạt.

Sự gia tăng thêm nữa của hàm lượng phosphor dẫn tới sự hình thành của hợph chất Cu3P (phosphide đồng) rất cứng, tạo thành dạng giòn của đồng thiếc phosphor và nó có ít ứng dụng.

Đồng điếu phosphor được sử dụng làm lò xo, nhíp, bu lông và một loạt các mặt hàng khác được sử dụng trong các môi trường trong đó có yêu cầu về khả năng chóng mỏi, mòn và ăn mòn hóa học, chẳng hạn chân vịt tàu thủy trong môi trường biển. Đồng điếu phosphor cũng được sử dụng trong một số nhạc cụ bộ hơi bằng kim loại (như kèn saxophon antô A992 do Yanagisawa sản xuất) thay vì dùng đồng thau. Đồng điếu phosphor được cho là tạo ra cho các nhạc khí này bộ âm thanh phức tạp hơn so với các hợp kim đồng thau. Nó đôi khi cũng được dùng trong sản xuất các loại chũm chọe và dây cho đàn ghita, mandolin và violin v.v.

Hợp kim này cũng được dùng như là thành phần kim loại của một số tấm kim loại (cầu) giữ răng giả. Hợp kim đồng điếu phosphor cũng có thể dùng trong các mạch điện do điện trở thấp của nó.

Chú thích

Tham khảo
 Vi cấu trúc của đồng và các hợp kim đồng: Đồng điếu phosphor
NPI - Bảng dữ liệu về đồng và các hợp chất

Hợp kim của đồng
Phosphor
Phát minh của Bỉ


title: Chimarra demeter

text:
Chimarra demeter là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Côn Lôn (định hướng)

text:
Côn Lôn có thể chỉ:

 Đảo Côn Sơn: hòn đảo lớn nhất trong quần đảo Côn Đảo
 Xã Côn Lôn, huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang
 Tên gọi Mã Lai của người Việt trước đây
 Một cách đọc khác của Côn Luân


title: Lazise

text:
Lazise là một đô thị ở tỉnh Verona trong vùng Veneto của Ý, có cự ly khoảng 120 km về phía tây của Venice và khoảng 20 km về phía tây bắc của Verona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.213 người và diện tích là 65 km².

Đô thị Lazise có các frazioni (đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Colà and Pacengo.

Lazise giáp các đô thị: Bardolino, Bussolengo, Castelnuovo del Garda, Padenghe sul Garda, Pastrengovà Sirmione.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.lazisecomune.it/

Đô thị tỉnh Verona
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Cảnh Thái, Bạch Ngân

text:
Cảnh Thái (chữ Hán phồn thể: 景泰縣, chữ Hán giản thể: 景泰县) chữ Hán giản thể:) là một huyện thuộc địa cấp thị Bạch Ngân, tỉnh Cam Túc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Cảnh Thái giáp các đơn vị cấp huyện sau: phía đông (cách qua Hoàng Hà) giáp Tĩnh Viễn, Bình Xuyên; nam giáp Bạch Ngân, Cao Lan, Vĩnh Đăng; tây giáp Thiên Chúc, Cổ Lãng; bắc giáp A Lạp Thiện Tả, Trung Vệ. Huyện này có diện tích 5483 km², dân số năm 2004 là 230.000 người. Huyện lỵ đóng ở trấn Nhất Điều Sơn. Mã số bưu chính là 730400. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 6 trấn, 5 hương.
Trấn: Nhất Điều Sơn, Lư Dương, Hỉ Tuyền, Thảo Sào Than, Thượng Sa Ốc.
Hương: Ngũ Phật, Tự Than, Trung Tuyền, Chính Lộ và Mạn Thủy Than.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Huyện Cảnh Thái

Bạch Ngân
Đơn vị cấp huyện Cam Túc


title: Ngô Việt Trung

text:
Ngô Việt Trung (sinh ngày 08/05/1953) là một nhà Toán học người Việt Nam.  Ông là Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam từ 2007 tới 2013, là Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới thứ ba.

Xuất thân và sự nghiệp
Quê ông ở xã Điện Quang, Điện Bàn, Quảng Nam. Ông là con trai của Ngô Điền, nguyên đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại Campuchia trong thời kì Khmer đỏ (1979-1991).   Hồi 3 tuổi, ông bị bại liệt. Mẹ ông là y tá quân đội đã cấp cứu ông kịp thời, giữ lại được mạng sống nhưng nửa người bên trái của ông bị liệt hoàn toàn. Về sau nhờ tập luyện ông đã hồi phục nhưng chân trái vẫn bị liệt suốt đời.

Ông từng là học sinh chuyên Toán Trường trung học phổ thông Việt Đức (Hà Nội). Năm 1969, ông giành giải nhất cuộc thi học sinh giỏi Toán toàn Miền Bắc. Sau đó, ở tuổi 16, ông sang Đức học đại học về Toán.

Tại Đức, ông lấy bằng thạc sĩ năm 1974, tiến sĩ năm 1978 và tiến sĩ khoa học năm 1983 tại Đại học Martin-Luther Halle-Wittenberg.

Những năm 1983-1990, ông là phó giáo sư tại Viện Toán học Việt Nam; từ năm 1991 (40 tuổi), là giáo sư, trưởng phòng đại số và lý thuyết số Viện Toán học. Ông là giáo sư thỉnh giảng của nhiều Đại học danh tiếng ở châu Á, châu Âu.

Giáo sư Ngô Việt Trung được bầu làm viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học các nước Thế giới thứ 3 (TWAS) năm 2000 khi ông 49 tuổi. Ông là viện sĩ thứ 7 người Việt Nam, gồm: Nguyễn Văn Hiệu (Vật lý lý thuyết), Đào Vọng Đức (Vật lý lý thuyết), Nguyễn Huy Phan (Y học), Vũ Tuyên Hoàng (Nông học), Lê Dũng Tráng (Toán học), Nguyễn Văn Đạo (Cơ học), Ngô Việt Trung (Toán học). Sau Ngô Việt Trung, còn có thêm 5 nhà toán học Việt Nam nữa trở thành viện sĩ TWAS: Hà Huy Khoái (Toán học), Đào Trọng Thi (Toán học), Lê Tuấn Hoa (Toán học), Phan Quốc Khánh (Toán học) và Hoàng Xuân Phú (Toán học).

Năm 2009, ông được trao Giải thưởng Nhân tài Đất Việt trong lĩnh vực Khoa học tự nhiên về Toán học.

Năm 2017 ông được trao giải thưởng Hồ Chí Minh đợt V về khoa học và công nghệ (cùng với GS Nguyễn Tự Cường, GS Lê Tuấn Hoa) về cụm công trình "Các bất biến và cấu trúc của vành địa phương vành phân bậc".

Đóng góp
Hướng nghiên cứu chính của ông là đại số giao hoán và ứng dụng trong hình học đại số.

Một số công trình tiêu biểu:

  Nguyen, Hop Dang; Trung, Ngo Viet Depth functions of symbolic powers of homogeneous ideals. Invent. Math. 218 (2019), no. 3, 779–827.

 Terai, Naoki; Trung, Ngo Viet Cohen-Macaulayness of large powers of Stanley-Reisner ideals. Adv. Math. 229 (2012), no. 2, 711–730.

 Herzog, Jürgen; Hibi, Takayuki; Trung, Ngô Viêt Symbolic powers of monomial ideals and vertex cover algebras. Adv. Math. 210 (2007), no. 1, 304–322

  Cutkosky, S. Dale; Herzog, Jürgen; Trung, Ngô Viêt, Asymptotic behaviour of the Castelnuovo-Mumford regularity, Compositio Math. 118 (1999), no. 3, 243–261.

 Conca, Aldo; Herzog, Jürgen; Trung, Ngô Viêt; Valla, Giuseppe Diagonal subalgebras of bigraded algebras and embeddings of blow-ups of projective spaces. Amer. J. Math. 119 (1997), no. 4, 859–901.

 Aberbach, Ian M.; Huneke, Craig; Ngô Việt Trung Reduction numbers, Briançon-Skoda theorems and the depth of Rees rings. Compositio Math. 97 (1995), no. 3, 403–434.

 Bruns, Winfried; Gubeladze, Joseph; Ngô Viêt Trung Normal polytopes, triangulations, and Koszul algebras. J. Reine Angew. Math. 485 (1997), 123–160.

 Sturmfels, Bernd; Trung, Ngô Viêt; Vogel, Wolfgang Bounds on degrees of projective schemes. Math. Ann. 302 (1995), no. 3, 417–432.

 Herzog, Jürgen; Trung, Ngô Viêt Gröbner bases and multiplicity of determinantal and Pfaffian ideals. Adv. Math. 96 (1992), no. 1, 1–37.

 Trung, Ngô Viêt Positivity of mixed multiplicities. Math. Ann. 319 (2001), no. 1, 33–63.

 Minh, Nguyen Cong; Trung, Ngo Viet Cohen-Macaulayness of monomial ideals and symbolic powers of Stanley-Reisner ideals. Adv. Math. 226 (2011), no. 2, 1285–1306.

 Huneke, Craig; Trung, Ngô Viêt On the core of ideals. Compos. Math. 141 (2005), no. 1, 1–18.

 Ngô Viêt Trung Constructive characterization of the reduction numbers. Compositio Math. 137 (2003), no. 1, 99–113.

 Trung, Ngô Viêt; Valla, Giuseppe Degree bounds for the defining equations of arithmetically Cohen-Macaulay varieties. Math. Ann. 281 (1988), no. 2, 209–218.

 Schenzel, Peter; Ngô Viêt Trung; Nguyễn Tụ' Cu'ò'ng, Verallgemeinerte Cohen-Mavaulay‐Moduln, Mathematische Nachrichten 85 (1), 1978, 57-73.

 Ngô Việt Trung Reduction exponent and degree bound for the defining equations of graded rings. Proc. Amer. Math. Soc. 101 (1987), no. 2, 229–236.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nhà toán học Việt Nam
Giáo sư Việt Nam
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Người Quảng Nam


title: Padingbüttel

text:
Padingbüttel là một đô thị thuộc huyện Cuxhaven, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 9,42 km².

Land Wursten, một nước cộng hòa tự trị gồm Padingbüttel, đã được tuyên bố chủ quyền bởi Tổng giáo phận Bremen, cho đến năm 1524 nó có thể là một nước phụ thuộc được xác định. Năm 1648, Tổng giáo phận này đã được chuyển thành Lãnh địa Bremen, đầu tiên được cai trị trong một liên minh các nhân bởi Thụy Điển và từ năm 1715 bởi triều đinh Hanover. Năm 1823, lãnh địa này đã bị giải thể và thuộc bang mới của Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Cuxhaven


title: Rhinotmetus tortuosus

text:
Rhinotmetus tortuosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Rhinotmetus


title: Chemillé-sur-Indrois

text:
Chemillé-sur-Indrois là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 213 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 82-142 mét trên mực nước biển.
Sông Indrois chảy theo hướng tây qua thị trấn.

Tham khảo

Chemillesurindrois


title: Sibatania

text:
Sibatania là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cidariini


title: Lyubertsy

text:
Lyubertsy () là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Moskva Oblast. Thành phố có dân số 156.691 người (theo điều tra dân số năm 2002. Đây là thành phố lớn thứ 111 của Nga theo dân số năm 2002, còn theo điều tra năm 2010 thì đứng thứ 106. Dân số qua các năm:
Lyubertsy được lập năm 1623, và trở thành thành phố năm 1925.

Nhân vật nổi tiếng
Sergei Abeltsev, nhà chính trị
Yuri Gagarin, nhà du hành vũ trụ
Alexander Menshikov, trợ thủ của Peter Đại đế
Nikolay Rastorguyev, ca sĩ của Lyube
Boris Razinsky, cầu thủ bóng đá
Vasily Yakemenko, nhà chính trị

Tham khảo

Thành phố của Nga
Tỉnh Moskva


title: Glanbrücken

text:
Glanbrücken là một đô thị thuộc huyện Kusel, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Glanbrücken có diện tích 4,59 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 514 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Kusel


title: Splendrillia wayae

text:
Splendrillia wayae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Splendrillia


title: 339 Dorothea

text:
339 Dorothea là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó thuộc nhóm tiểu hành tinh Eos. Nó được Max Wolf phát hiện ngày 25.9.1892 ở Heidelberg, và được đặt theo tên nhà thiên văn học Mỹ Dorothea Klumpke-Roberts.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 339 Dorothea - baneparametre hos JPL Solar System Dynamics

Tiểu hành tinh vành đai chính
Tiểu hành tinh kiểu S
Tiểu hành tinh kiểu K
Thiên thể phát hiện năm 1892
Được phát hiện bởi Max Wolf


title: Phản ứng hạt nhân

text:
Phản ứng hạt nhân là một quá trình vật lý, trong đấy xảy ra tương tác mạnh của hạt nhân do  tương tác với một hạt nhân khác hoặc với một nucleon, photon..  khi hạt nhân bay vào vùng tương tác của hạt nhân kia với năng lượng đủ lớn sẽ làm phân bố lại động lượng, moment động lượng, spin, chẵn lẻ... Nếu năng lượng không đủ lớn sẽ chỉ làm lệch hướng của hai hạt nhân, quá trình đó gọi là tán xạ hạt nhân. Chính nhờ các phản ứng hạt nhân mà con người ngày càng hiểu biết sâu sắc hơn về cấu trúc vi mô của thế giới vật chất.

Quá trình hai hạt tương tác với nhau tạo thành hai hạt nhân con được mô tả dưới dạng phương trình phản ứng hạt nhân như sau:

a + A → B + b

Về nguyên tắc một phản ứng liên quan đến nhiều hơn hai hạt va chạm nhưng vì xác suất xảy ra của sự kiện đó là rất thấp nên thông thường chỉ xét đến sự tương tác của hai hạt nhân với nhau.

Phân loại phản ứng hạt nhân
Ở đây ta xét quá trình sử dụng hạt nhân tới a bắn phá hạt nhân bia A:

Cơ chế và kết quả của phản ứng hạt nhân phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Với cùng loại hạt bay tới và hạt nhân bia, cơ chế và sản phẩm của phản ứng phụ thuộc mạnh vào năng lượng của hạt tới. Với cùng hạt nhân bia hạt nhân bắn phá khác nhau sẽ theo những cơ chế phản ứng khác nhau. Vì vậy phản ứng hạt nhân được chia theo nhiều loại. Thông thường phản ứng hạt nhân được phân theo các loại sau: loại hạt tới, năng lượng hạt tới và khối lượng hạt nhân bia

a, Phân loại phản ứng hạt nhân theo hạt tới:

Tùy theo hạt a bay tới là neutron, proton, deuteron, photon hay các ion nặng các phản ứng có tên gọi là: phản ứng hạt nhân với neutron, với proton, với deuteron, phản ứng quang hạt nhân hay phản ứng hạt nhân với ion nặng.

b, Phân loại phản ứng theo năng lượng hạt vào:

Với hạt tới a và hạt nhân bia A xác định, cơ chế của phản ứng phụ thuộc rất mạnh vào năng lượng hạt tới vì vậy người ta có thể phân chia hạt nhân theo năng lượng hạt vào.

- Với neutron là hạt không tích điện, không có tương tác Coulomb giữa neutron tới và hạt nhân bia, vì vậy năng lượng neutron được phân chia như sau:

- Năng lượng bé 0 < E <1 keV

- Năng lượng trung bình 1 keV < E < 500 keV

- Năng lượng lớn  0,5 MeV < E < 10 MeV

- Năng lượng rất lớn 10< E < 50 Mev

- Năng lượng cao E> 50 MeV

- Với photon

+ Năng lượng photon tới nhỏ hơn vùng năng lượng cộng hưởng khổng lồ

+ Năng lượng hạt tới nằm trong vùng năng lượng cồng hưởng khổng lồ

+ Năng lượng sau vùng cộng hưởng khổng lồ

c, Phân loại theo số khối của hạt nhân bia

Hạt nhân nhẹ 1 <= A <= 25

Hạt nhân trung bình 25 <=  A <= 80

Hạt nhân nặng 80 <= A <= 240

d, Phân loại theo thành phần, trạng thái nội tại của hạt nhân con

Phản ứng hạt nhân thật sự

là phản ứng dẫn đến sự phân bố lại các nucleon giữa các hạt tham gia tương tác. Kết quả của phản ứng tạo thành hạt nhân mới có thành phần khác với hạt nhân trước.

Tán xạ không đàn hồi

là tương tác hạt nhân không dẫn tới sự thay đổi thành phần của các hạt tham gia tương tác mà chỉ làm thay đổi trạng thái nội tại của chúng (spin, moment động lượng...phân bố lại nucleon) được biểu diễn bằng phương trình:

a + A → A*  + a*

Tán xạ đàn hồi

là tương tác hạt nhân không có sự phân bố lại các nucleon giữa các hạt tham gia tương tác và không làm thay đổi trạng thái nội tại của chúng.

a + A → A   + a

sau tương tác hạt nhân A vẫn ở trạng thái cơ bản chỉ có hạt tới a mất một phần động năng của mình do nó truyền cho hạt nhân giật lùi

 Ứng dụng
Phản ứng hạt nhân được ứng dụng trong sản xuất điện năng (các nhà máy điện nguyên tử), trong y học (chụp X-Quang) hay trong hóa học (tạo ra các nguyên tố nhân tạo),...

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vật lý hạt nhân
Năng lượng hạt nhân
Khái niệm vật lý
Phóng xạ


title: Megacerus marginaticollis

text:
Megacerus marginaticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Megacerus


title: Gottfried Böhm

text:
Gottfried Böhm (sinh ngày 23 tháng 1 năm 1920 - mất ngày 9 tháng 6 năm 2021) là một kiến trúc sư và là một nhà điêu khắc đương đại nổi tiếng của Đức nửa sau thế kỉ 20. Ông sinh ra tại Offenbach am Main, thuộc bang Hessen, trong một gia đình có truyền thống làm kiến trúc sư. Cha của ông, Dominikus Böhm, là một kiến trúc nổi tiếng đã xây dựng một số nhà thờ ở Đức. Ông nội của ông cũng là một kiến trúc sư.

Böhm tốt nghiệp kiến trúc tại Đại học Kỹ thuật München (Technische Universität München, TUM) năm 1946. Sau đó ông theo học điêu khắc tại Cao đẳng nghệ thuật München (Akademie der Bildenden Künste München) gần đó. Năm 1947 Böhm làm việc cho cha mình cho đến khi ông này qua đời vào năm 1955. Sau đó Böhm nhận trách nhiệm quản lý hãng thiết kế. Trong thời gian này, ông còn cộng tác với "Hiệp hội Tái thiết" của thành phố Köln dưới quyền của Rudolph Schwarz. Năm 1951, Böhm sang Mỹ du lịch, tại đây ông đã gặp hai trong số những người đã truyền cảm hứng cho ông. Đó là hai kiến trúc sư nổi tiếng người Đức Ludwig Mies van der Rohe và Walter Gropius.

Từ năm 1963 ông là giáo sư giảng dạy tại trường Đại học Kỹ thuật Aachen. Năm 1976 ông được bổ nhiệm làm thành viên Viện hàn lâm Đức về xây dựng đô thị và quy hoạch không gian tiểu bang.

Trong thời gian sau đó, Böhm đã xây dựng rất nhiều công trình ở Đức, bao gồm các nhà thờ, viện bảo tàng, các trung tâm văn hóa, các nhà văn phòng, nhà ở và các căn hộ. Ông được xem như một người theo trường phái biểu hiện và cũng là một kiến trúc sư Hậu Bauhaus. Tuy nhiên, Böhm thích tự coi mình như kiến trúc sư, người làm "gạch nối" giữa quá khứ và tương lai, giữa ý tưởng và hiện thực, giữa công trình và đô thị bao quanh. Theo hướng đó, ông xem xét màu sắc, hình dáng và vật liệu của công trình trong mối quan hệ với bối cảnh xung quanh. Những công trình thời kì đầu của ông hầu hết là những khối bê tông mềm mại. Tuy nhiên đến gần đây, do sự phát triển của kĩ thuật, ông đã chuyển sang sử dụng các vật liệu hiện đại như kính, thép... trong công trình. Trong rất nhiều đồ án của mình, Böhm luôn thể hiện quan tâm đến mối quan hệ của bối cảnh đô thị, bộ lộ ý tưởng về "gạch nối" của mình.

Từ năm 1967, Böhm đã nhận được rất nhiều cách giải thưởng kiến trúc lớn của Đức cũng như của thế giới. Trong số đó có giải thưởng Huy chương Vàng kiến trúc của Viện Hàn lâm Kiến trúc Pháp năm 1982, giải thưởng Fritz Schumacher cho kiến trúc ở Hamburg, và năm 1986 giải thưởng Pritzker.

Đầu năm 2020 ông tròn 100 tuổi.

Ông qua đời vào đêm ngày 9 tháng 6 năm 2021 tại nhà riêng ở Cologne, hưởng thọ 101 tuổi.

Một số công trình thiết kế
Nhà thờ ở Neviges, 1962 Ảnh
Khu liên hợp tôn giáo gồm nhà thờ, thư viện và trung tâm thiếu niên, Köln, 1968 Ảnh
Nhà văn phòng Zublin, Stuttgart, 1985 Ảnh
Tòa thị chính ở Bensberg
Tòa nhà làm việc của chính quyền thành phố, Rheinberg
Cửa hàng ăn, Bad Kreuznach
Trung tâm dân sự, Bergisch Gladbach
Cửa hàng Peek+Cloppenburg, Berlin
Ngân hàng Deutsche của Thành phố Luxembourg

Tham khảo

 Herausgegeben von Svetlozar Raèv, Gottfried Böhm. Vorträge, Bauten, Projekte.. Karl Krämer Verlag, Stuttgart, 1988
 Wolfgang Pehnt, Gottfried Bohm, Princeton Architectural Press, 1999
 Wasmuth Verlag, Gottfried Böhm., Tübingen, Berlin, 2001

Liên kết ngoài
Trang về Gottfried Böhm của giải thưởng Pritzker

Kiến trúc sư Đức
Người đoạt giải Pritzker
Mất năm 2021


title: Osmia ogilviae

text:
Osmia ogilviae là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1932


title: Lucinasco

text:
Lucinasco là một đô thị ở tỉnh Imperia trong vùng Liguria, tọa lạc khoảng 90 km về phía tây nam của Genova và khoảng 11 km về phía tây bắc của Imperia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 268 người và diện tích là 8,2 km².

Đô thị Lucinasco có các frazione (đơn vị cấp dưới) Borgoratto.

Lucinasco giáp các đô thị sau: Borgomaro, Chiusanico, Chiusavecchia, Pontedassio, và Vasia.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Imperia


title: Ski (Na Uy)

text:
Ski là một đô thị ở hạt Akershus, Na Uy.

Ski đã được tách khỏi Kråkstad ngày 1 tháng 7 năm 1931. Phần còn lại của Kråkstad đã được sáp nhập với Ski ngày 1 tháng 1 năm 1964.

Ski nằm ở đông nam Oslo. Ski là một thị xã/thành phố (tiếng Na Uy: "by"). Bên ngoài nội ô của đô thị này là rừng. Giống như Oslo, Ski nằm ở trên khu vực kiến tạo đá cổ.

Tham khảo

Akershus
Thành phố của Na Uy


title: Mézel (tổng)

text:
Tổng Mézel là một tổng ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence trong vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Tổng này được tổ chức xung quanh Mézel ở quận Digne-les-Bains. Độ cao từ 407 m (Saint-Julien-d'Asse) đến 1 860 m (Majastres) với độ cao trung bình là 667 m.

Hành chính

Các đơn vị hành chính
Tổng Mézel gồm 8 xã với dân số 1 648 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| Beynes || align="right" | 114 || align="right" | 04270 || align="right" | 04028
|-
| Bras-d'Asse || align="right" | 395 || align="right" | 04270 || align="right" | 04031
|-
| Châteauredon || align="right" | 96 || align="right" | 04270 || align="right" | 04054
|-
| Estoublon || align="right" | 337 || align="right" | 04270 || align="right" | 04084
|-
| Majastres || align="right" | 8 || align="right" | 04270 || align="right" | 04107
|-
| Mézel || align="right" | 536 || align="right" | 04270 || align="right" | 04121
|-
| Saint-Jeannet || align="right" | 38 || align="right" | 04270 || align="right" | 04181
|-
| Saint-Julien-d'Asse || align="right" | 124 || align="right" | 04270 || align="right" | 04182
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Alpes-de-Haute-Provence
 Quận của Alpes-de-Haute-Provence
 Tổng của Alpes-de-Haute-Provence
 Xã của Alpes-de-Haute-Provence
 Danh sách các tổng ủy viên hội đồng của Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Mézel trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Mézel sur Mapquest
 Vị trí của tổng Mézel trên bản đồ nước Pháp

Mézel


title: Mehmels

text:
Mehmels là một đô thị thuộc huyện in the Schmalkalden-Meiningen trong bang Thüringen, nước Đức. Đô thị này có diện tích 6,46 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 382 người.

Tham khảo


title: (10790) 1991 XS

text:
(10790) 1991 XS là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 5 tháng 12 năm 1991.

Xem thêm
 Danh sách các tiểu hành tinh: 10001–11000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Simulamerelina

text:
Simulamerelina là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Các loài
Các loài trong chi Simulamerelina gồm có:

 Simulamerelina caribaea (d’Orbigny, 1842)
 Simulamerelina corruga (Laseron, 1956)
 Simulamerelina didyma (Watson, 1886)
 Simulamerelina mauritiana (Martens, 1880)
 Simulamerelina novemstriata Faber & Moolenbeek, 2004

Chú thích

Tham khảo
 Ponder W. F. (1985). A review of the Genera of the Rissoidae (Mollusca: Mesogastropoda: Rissoacea). Records of the Australian Museum supplement 4: 1-221 page(s): 49

Rissoidae


title: Hallucigenia

text:
Hallucigenia là một chi động vật đã tuyệt chủng được phát hiện thấy dưới dạng hóa thạch ở các kiến tạo giữa kỷ Cambri, Burgess Shale ở khu vực British Columbia, Canada. Chúng đã được đặt tên bởi Simon Conway Morris khi ông kiểm tra lại chi Burgess Shale của Charles Walcott vào năm 1979.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết

 Hallucigenia

Tham khảo

Động vật tuyệt chủng
Động vật Canada
Hóa thạch
Hallucigeniidae


title: Robert R. Williams

text:
Robert R. Williams (16.2.1886 – 2.10.1965) là nhà hóa học người Mỹ, đã khám phá ra thiamine (vitamin B1).

Cuộc đời và Sự nghiệp
Ông sinh tại Nellore, Ấn Độ, là con của một nhà truyền giáo thuộc giáo phái Baptist. Khi lên 10 tuổi, Williams cùng gia đình trở về Mỹ. Williams the học Đại học Chicago, đậu bằng cử nhân khoa học năm 1907 và thạc sĩ hóa học năm 1908.

Ông làm việc nghiên cứu trong công ty điện thoại Bell ở New York, rồi làm giám đốc công ty này trong 20 năm. Tuy hiên ông lại nghiên cứu vitamin trong thời gian rảnh rỗi. Ông đã cách ly thiamine lần đầu năm 1933 và sau đó tổng hợp vitamin B năm 1935. Merck & Company bắt đầu sản xuất thương mại thiamine từ năm 1936, dùng để trị chứng tê phù (beriberi) ở châu Á.

Giải thưởng
Giải Willard Gibbs 1938
Huy chương Perkin 1947.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Invent Now Hall of Fame profile

Sinh năm 1886
Mất năm 1965
Nhà hóa học Hoa Kỳ
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhà phát minh Quốc gia


title: Michaelophorus

text:
Michaelophorus là một chi bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Các loài trong chi này phân bố rộng khắp ở các vùng có khí hậu miền Tân nhiệt đới. Có ít thông tin về sinh thái học của chi này.

Các loài
 Michaelophorus nubilus (type)
 Michaelophorus dentiger
 Michaelophorus indentatus
 Michaelophorus margaritae
 Michaelophorus hodgesi
 Michaelophorus shafferi
 Michaelophorus bahiaensis

Chú thích

Tham khảo

Platyptiliini


title: Bệnh tâm thần

text:
Bệnh tâm thần, hay còn được gọi là rối loạn tâm thần ()  hoặc rối loạn tinh thần là một dạng bệnh lý liên quan đến tinh thần của con người.  Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự rối loạn hoạt động của não bộ dẫn đến những biến đổi bất thường về lời nói, tác phong, hành vi, cảm xúc và ý tưởng của người bệnh. Bệnh tâm thần thường gây ra tình trạng đau khổ hoặc suy giảm chức năng cá nhân đáng kể. Những đặc điểm như vậy có thể tồn tại một các dai dẳng, tái phát và thuyên giảm hoặc xảy ra dưới dạng các đợt đơn lẻ. Nhiều rối loạn đã được mô tả với các dấu hiệu và triệu chứng rất khác nhau giữa các rối loạn cụ thể. Những rối loạn như vậy có thể được chẩn đoán bởi chuyên gia sức khỏe tâm thần, thường là nhà tâm lý học lâm sàng hoặc bác sĩ tâm thần.

Nguyên nhân của rối loạn tâm thần thường không rõ ràng. Các lý thuyết có thể kết hợp những phát hiện từ một loạt các lĩnh vực. Rối loạn tâm thần thường được xác định bằng việc kết hợp các cách cư xử, cảm nhận, nhận thức hoặc suy nghĩ của một người. Điều này có thể liên quan đến các vùng hoặc chức năng cụ thể của não, thường là trong bối cảnh xã hội. Rối loạn tâm thần là một khía cạnh của sức khỏe tâm thần. Tín ngưỡng văn hóa và tôn giáo, cũng như các chuẩn mực xã hội, cần được tính đến khi chẩn đoán.

Các dịch vụ được thực hiện tại các bệnh viện tâm thần hoặc trong cộng đồng và việc đánh giá được thực hiện bởi các chuyên gia sức khỏe tâm thần như bác sĩ tâm thần, bác sĩ tâm lý, y tá tâm thần và nhân viên xã hội lâm sàng, sử dụng nhiều phương pháp khác nhau như kiểm tra tâm lý nhưng thường dựa vào quan sát và đặt câu hỏi. Các phương pháp điều trị được cung cấp bởi các chuyên gia sức khỏe tâm thần khác nhau. Liệu pháp tâm lý và các loại trị thuốc tâm thần là hai lựa chọn điều trị chính. Các phương pháp điều trị khác bao gồm thay đổi lối sống, can thiệp xã hội, hỗ trợ từ bạn bè và tự lực. Trong một số ít trường hợp, bệnh nhân có thể bị giam giữ hoặc điều trị không tự nguyện. Các chương trình phòng ngừa đã được chứng minh là làm giảm chứng trầm cảm.

Năm 2019, các rối loạn tâm thần phổ biến trên toàn cầu bao gồm trầm cảm, ảnh hưởng đến khoảng 264 triệu người, rối loạn lưỡng cực, ảnh hưởng đến khoảng 45 triệu người, sa sút trí tuệ, ảnh hưởng đến khoảng 50 triệu người và tâm thần phân liệt và các chứng loạn thần khác, ảnh hưởng đến khoảng 20 triệu người. Rối loạn phát triển thần kinh bao gồm khuyết tật trí tuệ và rối loạn phổ tự kỷ thường phát sinh ở trẻ sơ sinh hoặc trong thời thơ ấu.

Dịch tễ học

Rối loạn tâm thần là phổ biến. Trên thế giới cứ 3 người là có một người mắc bệnh (ở hầu hết các nước có tiêu chí đầy đủ) tại một thời điểm nào đó trong đời họ. Ở Hoa Kỳ 46% thõa tiêu chí của một bệnh tâm thần tại cùng một thời điểm. Một cuộc khảo sát đang diễn ra cho thấy rối loạn lo âu là phổ biến nhất trong tất cả các quốc gia trừ một quốc gia, theo sau là rối loạn tâm trạng trừ 2 quốc gia, trong khi rối loạn chất và rối loạn kiểm soát ít phổ biến. Các tỉ lệ thay đổi theo khu vực.

Một đánh giá về các khảo sát rối loạn lo âu ở nhiều đất nước khác nhau cho thấy khả năng xuất hiện trung bình trong đời họ ước tính 16,6%, ở nữ có khả năng cao hơn trung bình. Đánh giá về các khảo sát rối tâm trạng ở những quốc gia khác nhau cho thấy tỉ lệ tuổi thọ là 6,7% đối với rối loạn trầm cảm chính (cao hơn một số nghiên cứu, và ở nữ) và 0,8% rối với rối loạn lưỡng cực I.

Ở Hoa Kỳ, tần suất của rối loạn: rối loạn lo âu (28,8%), rối loạn tâm trạng (20,8%), rối loạn kiểm soát xung (24,8%) hay rối loạn sử dụng chất (14,6%).

Một nghiên cứu trên toàn châu Âu năm 2004 cho thấy rằng có khoảng một trong 4 người tại một thời điểm nào đó trong đời họ được cho là thõa các tiêu chí của ít nhất một trong các rối loạn DSM-IV, trong đó bao gồm rối loạn tâm trạng (13,9%), rối loạn lo âu (13,6%) hoặc rối loạn do cồn (5,2%). Có khoảng một trong 10 người thõa các tiêu chí trong một chu kỳ khảo sát 12 tháng. Nữ và người trẻ hơn của cả hai giới mắc nhiều chứng rối loạn hơn. Một đánh giá về khảo sát năm 2005 ở 16 nước châu Âu cho thấy 27% người châu Âu trưởng thành bị ảnh hưởng bởi ít nhất một chứng rối loạn tinh thần trong thời gian 12 tháng.

Một đánh giá quốc nghiên cứu về sự phổ biến của tâm thần phân liệt cho thấy trung bình chiếm 0,4% xảy ra trong cuộc đời; con số này thấp hơn ở những nước nghèo hơn.

Các nghiên cứu về tần suất của rối loạn nhân cách (PDs) thì ít hơn và ở quy mô nhỏ hơn, nhưng trong một cuộc khảo sát rộng rãi tại Na Uy thì thấy rằng tần suất trong 5 năm là 13,4%. Tỉ lệ các rối loạn đặc biệt dao động từ 0,8% đến 2,8%, khác nhau theo quốc gia, giới tính, mức độ giáo dục, và các yếu tố khác. Một cuộc khảo sát ở Hoa Kỳ sàng lọc một cách tình cờ đối với rối loạn nhân cách thì thấy tỉ lệ là 14,79%.

Khoảng 7% trong một mẫu trẻ em ở tuổi trước khi đến trường được chẩn đoán tâm thần trong một nghiên cứu lâm sàng, khoảng 10% trong số trẻ 1 tuổi và 2 tuổi được đánh giá và nhận thấy có các vấn đề về tình cảm/hành vi đáng quan tâm dựa trên những báo cáo của phụ huynh và bác sĩ nhi khoa.

Trong khi tỉ lệ các rối loạn tâm lý thường bằng nhau giữa nam và nữ, thì nữ có khuynh hướng có tỉ lệ cao hơn ở nhóm trầm cảm. Mỗi năm có khoảng 73 triệu phụ nữ bị ảnh hưởng của trầm cảm nặng, và tự tử xếp hạng thứ 7 trong các nguyên nhân gây tử vong trong độ tuổi 20-59. Rối loạn trầm cảm chiếm gần 41,9% bệnh về rối loạn tâm thần ở phụ nữ so với nam là 29,3%.

Theo Viện Sức khỏe Tâm thần, có khoảng 30% dân số Việt Nam mắc các bệnh rối loạn tâm thần, trong đó tỉ lệ trầm cảm chiếm 25%.

Chú thích

Đọc thêm
 Atkinson, J. (2006) Private and Public Protection: Civil Mental Health Legislation, Edinburgh, Dunedin Academic Press ISBN 1-903765-61-7

 Weller M.P.I. and Eysenck M. The Scientific Basis of Psychiatry, W.B. Saunders, London, Philadelphia, Toronto etc. 1992
 Wiencke, Markus (2006) Schizophrenie als Ergebnis von Wechselwirkungen: Georg Simmels Individualitätskonzept in der Klinischen Psychologie. In David Kim (ed.), Georg Simmel in Translation: Interdisciplinary Border-Crossings in Culture and Modernity (pp. 123–155). Cambridge Scholars Press, Cambridge, ISBN 1-84718-060-5

Liên kết ngoài
 NIMH.NIH.gov - 'Working to improve mental health through biomedical research on mind, brain, and behavior', National Institute of Mental Health (Hoa Kỳ)
 NIMHE  - 'Responsible for supporting the implementation of positive change in mental health and mental health services', National Institute for Mental Health (United Kingdom)
 International Committee of Women Leaders on Mental Health  – an international body of women political leaders founded by the World Mental Health Federation to produce positive change for citizens who struggle with mental illnesses.
 Mental Disorder In Old Age
 Psychology Dictionary
 Journal of Clinical Psychiatry
 Mental Illness Watch
 Metapsychology Online Reviews: Medications & Psychiatry

Tâm lý học
Xã hội học
Nhân quyền

Đạo đức y học
Bài cơ bản dài trung bình
Chẩn đoán tâm thần
Tâm bệnh học


title: Học viện Âm nhạc Baku

text:
Học viện Âm nhạc Hajibeyov Baku (tiếng Azerbaijan: Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyası) là một trường âm nhạc hàng đầu của Azerbaijan. Học viện được thành lập năm 1920 ở Baku và có trước đây được biết đến với tên gọi Nhạc viện Nhà nước Hajibeyov Azerbaijan.

Lịch sử
Năm 1920, nhà sáng tác nhạc Azerbaijan Uzeyir Hajibeyov khởi xướng một phong trào nhằm tuyên truyền và phổ biến nhạc cổ điển cho đại chúng. Ông đã trình bày báo cáo chi tiết cho Hội đồng Giáo dục Nhân dân Azerbaijan với đề nghị thành lập nhạc viện và đã được phê chuẩn. Do đó, Nhạc viện Nhà nước Azerbaijan đã được thành lập ngày 25 tháng 5 năm 1920. Hajibeyov đã trở thành một trong những giảng viên đầu tiên của nhạc viện này. Trong thập niên 1920, ông đã thành lập Bộ môn phương Đông duy nhất, nơi nhạc dân gian Azeri được dạy bằng cách truyền miệng truyền thống và bằng các phương pháp châu Âu. Cùng với nhà soạn nhạc Muslim Magomayev, ông đã phát triển tài liệu giảng dạy đầu tiên gọi là Các bài dân ca Azeri xuất bản năm 1927. Năm 1939, Hajibeyov được bầu làm hiệu trưởng. Năm 1991, trường được đổi tên thành Học viện Âm nhạc Hajibeyov Baku.

Trong thời kỳ Chiến tranh thế giới thứ 2, Học viện đã tổ chức hàng trăm buổi hòa nhạc phục vụ cho những đơn vị quân đội đang hồi sức tại các bệnh viện. It was enhanced with the Bulbul Specialized Secondary Music School in 1931, the Music Studio School in 1980, and the Mammadova Opera Studio in 1984. Đến năm 2002, thư viện của học viện này đã có hơn 235.000 tài liệu.

Học viện hiện có 3 khoa và 18 bộ môn. Học viện cũng đào tạo cao học, phó tiến sĩ kandidat) và tiến sĩ. Học viện có 2 phòng thí nghiệm nghiên cứu (Phòng thí nghiệm Phục hồi và Nâng cao các loại nhạc cụ cổ thành lập năm 1991 và Phòng thí nghiệm Cổ truyền Âm nhạc truyền khẩu chuyên nghiệp thành lập năm 1992).

Các cựu sinh viên nổi tiếng
Fikrat Amirov
Zulfugar Baghirov
Gara Garayev
Tofig Guliyev
Soltan Hajibeyov
Jovdat Hajiyev
Vagif Mustafazade
Muslim Magomayev
Ödön Pártos
Vladimir Shainsky
Asaf Zeynalli

Tham khảo

Công trình xây dựng Baku
Kiến trúc Stalin
Nhạc viện ở Azerbaijan
Trường đại học và cao đẳng tại Baku
Tổ chức có trụ sở tại Baku
Tổ chức nghệ thuật có trụ sở tại Azerbaijan
Trường học âm nhạc ở Azerbaijan


title: Prionolabis atrofemorata

text:
Prionolabis atrofemorata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Prionolabis
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Thích Ca Phật Đài

text:
Thích Ca Phật Đài là một quần thể kiến trúc Phật giáo lớn, cũng là một điểm tham quan du lịch và tín ngưỡng nổi tiếng ở thành phố Vũng Tàu (Việt Nam).

Khái lược
Kiến trúc Thích Ca Phật Đài nằm trên mạn sườn phía Bắc của Núi Lớn, nổi bật với bức tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni tọa thiền. Cổng lớn quay về hướng đường Trần Phú. Toàn thể khuôn viên cụm kiến trúc rộng 28 hecta, bao gồm một quần thể các chùa (Hộ pháp, Thiền Lâm, Di Lặc và Viên Thông) và các cụm vườn tượng diễn tả cuộc đời Đức Phật.

Lược sử
Cuối thập niên 1940, Đại đức Narada Maha Thera sang Việt Nam thuyết giảng giáo lý Nam tông. Khi đến Vũng Tàu, Sư gặp được ông Lê Quang Vinh, một công chức cao cấp trong chính quyền thực dân Pháp, đưa đi thăm viếng các nơi. Khi đến vùng Núi Lớn, Sư từng có ý kiến xây dựng một ngôi chùa tại vùng này.

Vào khoảng năm 1957, ông Lê Quang Vinh, bấy giờ đã hồi hưu, đã về đây khai phá vùng đất hoang vu ở bên sườn núi Lớn. Vào thời điếm này, nơi đây ít cư dân sinh sống mặc dù đã có đường trải nhựa từ Bến Đình đến Bến Đá. Ông cho dựng một ngôi chùa đơn sơ dưới chân Núi Lớn để tu hành, gọi là Thiền Lâm tự. Ông xuất gia và lấy pháp danh là Thích Giác Pháp.

Năm 1960, khi trở lại Việt Nam giảng pháp, Đại đức Narada Maha Thera đã viếng núi Lớn và đã trồng tại đây một cây Bồ đề từ một cây con ở cố đô Anuradhapura nước Tích Lan, gốc chiết từ cây Bồ đề ở Bồ Đề Đạo tràng Ấn Độ. Bấy giờ Giáo hội Tăng Già Nguyên Thủy Việt Nam đã cho trùng tu ngôi chùa Thiền Lâm, đồng thời cho cất một trai thất nhỏ dành riêng cho Đại đức Narada Maha Thera mỗi khi Sư lưu lại đây. Trong một lần lưu lại chùa Thiền Lâm, Sư góp ý nên xây dựng một bảo tháp để tôn thờ Xá lợi.

Đầu năm 1961, Giáo hội Tăng Già Nguyên Thủy Việt Nam đã tổ chức vận động quyên góp tài chính để xây dựng một khu Bảo tháp xá lợi và vườn tượng quảng diễn cuộc đời của Đức Phật. Trong quá trình vận động, nhiều tăng ni, Phật tử đã góp ý xây dựng bổ sung thêm Thích Ca Phật Đài. Ý kiến này được nhiều Phật tử ủng hộ và đóng góp thêm tài chính. Cư sĩ khảo cổ Hồ Đắc Thăng được cử làm lãnh đạo thực hiện công trình. Việc tạo tác tượng được giao cho nghệ nhân Bùi Văn Thêm, hiệu Phúc Điền, thực hiện. Học trò ông Phúc Điền là Hoàng Gia Thuận được giao đảm trách khâu mỹ thuật ở công trường.

Lễ đặt viên đá đầu tiên được tiến hành tại Bảo tháp ngày 4 tháng 6 năm 1961. Lễ khởi công xây dựng được tổ chức vào ngày 20 tháng 7 năm 1961. Sau 19 tháng thi công, lễ khánh thành được tổ chức trọng thể vào hai ngày 9 và 10 tháng 3 năm 1963 (tức ngày 14 và Rằm tháng 2 năm Quý Mão).

Năm 1970, chùa Hộ pháp được xây dựng.

Năm 1989, cụm kiến trúc Thích Ca phật Đài được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng di tích cấp Quốc gia.

Từ năm 1975, ban đầu, khu kiến trúc có thu vé tham quan. Nhưng từ năm 2001, du khách có thể đến thăm tự do.

Các kiến trúc tiêu biểu
Vẻ đẹp của Thích Ca Phật Đài chính là sự kết hợp giữa kiến trúc tôn giáo và phong cảnh thiên nhiên.
Toàn bộ khuôn viên Thích Ca Phật Đài như một vầng trăng khuyết chia thành ba cấp theo hình tháp, cao dần từ 3 m đến 29 m so với mực nước biển. Cấp 1 là Tam quan và khu vườn hoa. Cấp 2 là khu nhà mát và nhà trưng bày truyền thống. Cấp 3 là Thiền Lâm tự và khu Phật tích, bao gồm các công trình kiến trúc-điêu khắc,có rất nhiều tượng lớn nhỏ trong đó nổi bật nhất là tượng Kim Phật Tổ cao hơn 10m, bên trong có 16 viên xá lợi của Đức Phật.

Thích Ca Phật Đài
Thích Ca Phật Đài là công trình nổi bật nhất, trở thành tên chung cho cả cụm kiến trúc. Thích Ca Phật Đài, còn có tên là tượng Kim thân Phật tổ, là bức tượng lộ thiên thể hiện Đức Phật Thích Ca Mâu Ni tọa thiền, tọa lạc trước cội Bồ đề do Đại đức Narada trồng ngày 2 tháng 11 năm 1960.

Phần bệ tượng cao 7m, có bình đồ hình bát giác, tượng trưng Bát chánh đạo. Phần tượng Phật ngồi cao 6m, gồm 3 phần riêng biệt gồm tòa sen với đường kính 4m, thân tượng và đầu tượng. Tất cả được đúc bê tông cốt thép.

Ban đầu, tượng được phác thảo bằng đất sét cao 40 cm, với 20 phiên bản khác nhau. Phiên bản cuối cùng được chọn thể hiện Đức Phật đắp y kiểu Colombo, tư thế ngồi kiết già, hai bàn tay đặt ngửa trên đùi theo tư thế bắt Ấn tam muội.

Phần đài sen và thân tượng bằng bê tông cốt thép được thi công tại chỗ, riêng đầu tượng được đắp đất sét tạo khuôn tại Sài Gòn, sau đó tạo nhiều mảnh khuôn bằng xi măng rồi đưa lên Vũng Tàu để đúc đầu tượng rời bằng bê tông đặc, cuối cùng mới được nâng lên ráp vào thân. Trong thân tượng được tôn trí bằng 3 viên ngọc xá lợi vào ngày 18 tháng 8 năm 1962, cùng lúc với 13 viên xá lợi được tôn trí vào Bảo tháp.

Bảo tháp xá lợi
Bảo tháp Xá-lợi Phật hình bát giác cao 17 m, trên có búp sen, bên trong đặt 13 viên xá lợi Đức Phật do Hòa thượng Narada Maha Thera cúng dường. Bốn phía đặt bốn đỉnh lớn, trong có chứa đất mang về từ bốn Thánh địa Phật giáo ở Ấn Độ là vườn Lâm-tỳ-ni, Bồ Đề Đạo Tràng, vườn Lộc Uyển và rừng Sala Song Thọ.

Chùa Thiền Lâm

Chùa Hộ pháp

Các cụm tượng lộ thiên
 Đầu tiên là tượng đức Phật đản sanh, với 1 tay chỉ lên trời.
 Tiếp theo là hình ảnh đức Phật xuất gia với tượng thái tử Tất Đạt Đa đang xuống tóc, Bạch mã (Ngựa Kiền Trắc) và người hầu Channa Xa Nặc.
 Tiếp theo là tượng đức Phật thành đạo cao 11,6 m, trong đó có ba viên ngọc xá lợi Phật. Đường kính bệ dài 6m, tượng được khánh thành ngày 10 tháng 3 năm 1963 do nhà điêu khắc kiến trúc sư Nguyễn Lân đúc tại chỗ.
 Nhà Bát giác có tượng trưng Đức Phật chuyển pháp luân ngồi trên toà sen, năm anh em đại sỹ Kiều Trần Như ngồi nghe thuyết pháp tại Vườn Nai.
 Tiếp theo là quần thể tượng voi trắng quỳ, khỉ trắng dâng hoa quả đào tiên cho Đức Phật.
 Cuối cùng là tượng Phật nhập Niết-bàn quay về hướng Tây, cao 2,4 m, dài 12,2 m, bên dưới 9 tỳ khưu đứng chắp tay.

Một vài hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Võ Văn Tường và Huỳnh Như Phương, Các chùa ở Nam Bộ - Thích Ca Phật Đài
 Bài viết về Thích Ca Phật Đài trên website Sở Du lịch Bà Rịa Vũng Tàu
 Thích Ca Phật Đài

Chùa tại Bà Rịa – Vũng Tàu