title: Nhà tù Hỏa Lò

text:
Nhà tù Hỏa Lò hay nhà pha Hỏa Lò là một nhà tù do thực dân Pháp xây dựng trên khu đất xưa thuộc làng Hỏa Lò, nay có địa chỉ: số 1 phố Hỏa Lò, phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Nhà tù Hỏa Lò là một địa danh nổi tiếng bởi từng là nơi giam giữ rất nhiều nhà cách mạng lớn của Việt Nam trong Chiến tranh Đông Dương và phi công Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam. Địa danh được Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch ra quyết định số 1543-QĐ/VH ngày 18/6/1997 công nhận là di tích lịch sử.

Quá trình lịch sử

Thời Pháp thuộc
Nhà tù này được thực dân Pháp xây năm 1896 ở khu đất thuộc làng Hỏa Lò (chuyên làm các loại ấm đất, siêu đất và các loại hoả lò bằng đất, đem bán khắp kinh kỳ) lúc đó là ngoại vi thành phố với quy mô lớn và kiên cố vào loại bậc nhất ở Đông Dương, có tổng diện tích là 12.908m2. Đây là ngục thất trung ương của cả hai xứ Trung và Bắc Kỳ. Tên tiếng Pháp của nhà tù này là Maison Centrale tiếng Việt là Nhà tù Trung ương, lúc bấy giờ thường gọi là Ngục thất Hà Nội.

Nhà tù Hỏa Lò được chia thành bốn khu (A, B, C và D).

Khu A và B dành cho phạm nhân đang được cứu xét và phạm nhân nguy hiểm.
Khu C giam giữ phạm nhân người Pháp hoặc người ngoại quốc.
Khu D là nơi câu cấm phạm nhân bị án tử hình chờ ngày duyệt y hoặc giảm án.

Bao quanh nhà tù là một bức tường xây kiên cố bằng đá cao 4m, dày 0,5m, trên cắm mảnh chai và chăng dây điện áp cao thế để ngăn cản tù nhân vượt ngục.

Năm 1899 nhà tù Hỏa Lò xây dựng chưa hoàn thiện, nhưng đã phải đưa vào sử dụng ngay vì việc thực dân Pháp bắt hàng loạt người yêu nước đấu tranh chống lại chúng. Những năm sau đó, nhà tù thường xuyên được cải tạo, sửa chữa, tăng thêm diện tích các phòng giam...

Với tính chất là nhà giam, nhà pháp lý, nhà trừng giới, nhà tù Hỏa Lò được thực dân Pháp trang bị hết sức tối tân với các công cụ dùng cho các hình phạt nặng nề và hiểm độc nhất với tù nhân, đặc biệt các tù nhân là những chiến sĩ yêu nước và cách mạng Việt Nam.

Nơi đây từng giam phần đông là tù phạm chính trị, những người ái quốc chống lại chính quyền thực dân Pháp và số ít là tù thường phạm và tù ngoại kiều.

Với những người bị án tối đa 5 năm hoặc án chém thì thực dân Pháp cho giam giữ ở nhà tù Hỏa Lò, còn những người bị kết án từ 5 năm trở lên chúng chuyển đi nhà tù Sơn La, nhà tù Côn Đảo và một số nhà tù khác.

Tại đây, nhà cầm quyền thực dân cho áp dụng một chế độ nhà tù hà khắc, dùng mọi thủ đoạn cực hình tra tấn, đánh đập dã man và giam cầm hàng vạn lượt chiến sĩ yêu nước và các nhà cách mạng Việt Nam. Nhiều nhà cách mạng đã phải hy sinh, nhưng ý chí cách mạng và tinh thần yêu nước không hề khuất phục. Họ đã biến nhà tù thành trường học, nơi giác ngộ tuyên truyền đường lối cách mạng của Đảng.

Những sự kiện nổi bật
• Sự kiện Nguyễn Văn Viên - người chủ mưu vụ ám sát Bazin ngày 9 tháng 2 năm 1929 cùng nhiều đảng viên Việt Nam Quốc dân Đảng bị truy bắt, sáu tháng sau sa lưới và bị giải vào Hỏa Lò. Ông tự nhận đã ra tay giết Alfred François Bazin khi khai cung với chánh hội đồng đề hình Brides. Nguyễn Văn Viên sau đó đã tự tử trong xà lim của ngục Hỏa Lò..

• Sự kiện Nhật đảo chính Pháp - Đêm ngày 9/3/1945, bỗng nhiên đèn điện toàn thành phố vụt tắt, tiếng đại bác nổ rồi đến những tràng liên thanh không ngớt. Ngoài sân nhà tù, tiếng chân người chạy huỳnh huỵch, các chiến sỹ cộng sản đều vui mừng, đập tường gọi nhau:

- Anh em ơi! Nhật - Pháp bắn nhau rồi!

Khoảng 11 giờ đêm ngày 9/3/1945, quân Nhật chiếm Nhà tù Hỏa Lò. Lúc này, toàn bộ hệ thống quản lý từ giám ngục, giám thị, lính canh, viên chức của Pháp đều hoảng loạn. Lập tức ở các buồng giam có những cuộc trao đổi của các đảng viên cộng sản để nhận định tình hình và xác định phương thức hành động. Các trại đều thống nhất chủ trương: “Kiên quyết giữ vững lập trường, khí tiết của người cộng sản, triệt để tranh thủ lúc tình hình còn đang rối ren, quân Nhật chưa vững chân, đây là thời cơ có một không hai, cần chủ động tìm và tạo mọi cơ hội khẩn trương vượt ngục "

... Bỗng chốc mọi kỷ cương của nhà tù bị đảo lộn. Các giám thị và quan chức Pháp cùng gia đình bị dồn vào trong một khu, giám thị người Việt không còn dám nghênh ngang. Chủ trương cụ thể tiếp theo là: Ai có điều kiện trốn vào lúc nào thì chủ động khôn khéo tận dụng, ưu tiên bố trí cho các đồng chí bị án nặng ra trước... Từ những nhận định và chủ trương trên, với khát khao được tự do để tiếp tục sự nghiệp hoạt động cách  mạng, hàng trăm chiến sỹ cộng sản đã nắm bắt và lợi dụng thời cơ, bằng nhiều hình thức vượt ngục, thoát khỏi nhà tù Hỏa Lò vào dịp xảy ra sự kiện tháng 3/1945 này.

Các chiến sĩ cách mạng đã tổ chức đấu tranh kêu oan, đòi ân xá, trà trộn với tù thường phạm, kết hợp với tổ chức và người thân cải trang trà trộn người thăm nuôi... nhiều tốp tổ chức "thăng thiên", "độn thổ" vượt ngục. Chỉ tính trong các đêm từ 12 đến 20-3, đã có gần trăm tù chính trị "thăng thiên" qua tường thoát ra ngoài, trên 100 tù chính trị đã vượt ngục theo đường cống ngầm. Những ngày sau đó, lính Nhật có nới lỏng hơn, cho người nhà đến thăm tù nhân khá đông, kẻ ra người vào thăm nuôi khá lộn xộn. Lợi dụng tình hình này, tổ chức đã bí mật tuồn những bộ quần áo thường, cho anh chị em tù chính trị cải trang, trà trộn với đoàn người vào thăm nuôi, trốn thoát ra ngoài bằng đường cổng chính. Sau khi thoát khỏi nhà tù Hỏa Lò, các chiến sỹ cộng sản nhanh chóng trở về các địa phương, khẩn trương tổ chức chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa giành chính quyền Tháng Tám năm 1945.

Thời kỳ 1954 đến nay

Từ sau ngày hoà bình lập lại (10/10/1954), Hỏa Lò là nhà tù của chế độ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhà tù được đổi tên là “Trại giam phạm nhân Hà Nội” và giao cho Ủy ban Quân quản Hà Nội, trực thuộc quyền quản lý của Công an thành phố.

Sự kiện nổi bật: Trong thời kỳ những năm 1964 đến năm 1973 của Chiến tranh Việt Nam: đây là nơi giam giữ những phi công Mỹ còn sống cho đến sau Hiệp định Paris 1973. Các tù binh phi công Mỹ gọi ngục Hỏa Lò là "Hanoi Hilton". Trong các tù binh Mỹ bị bắt, nổi tiếng nhất sau này là Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ John McCain.

Ngoài ra, nhà tù Hỏa Lò còn là nơi giam giữ những người được cho là gián điệp của Việt Nam Cộng hòa phái ra để phá hoại miền Bắc thời đất nước chia cắt và cũng là nơi giam giữ những người bị cho là liên quan đến những vụ án Xét lại chống Đảng sau năm 1954 tại miền Bắc.

Thời kháng chiến chống Mỹ

Hỏa Lò là một địa điểm được Quân đội Bắc Việt Nam sử dụng để giam giữ, tra tấn và thẩm vấn những quân nhân bị bắt, hầu hết là phi công Mỹ bị bắn hạ trong các cuộc ném bom. Mặc dù Bắc Việt Nam là một bên ký kết Công ước Geneva lần thứ ba năm 1949, yêu cầu "đối xử tử tế và nhân đạo" đối với các tù nhân chiến tranh, các phương pháp tra tấn dã man đã được sử dụng, chẳng hạn như trói dây, sắt, đánh đập và biệt giam kéo dài. Khi các tù nhân chiến tranh được trả tự do khỏi nhà tù này và các nhà tù khác của Bắc Việt Nam dưới thời chính quyền Johnson, lời khai của họ cho thấy sự lạm dụng tù nhân chiến tranh một cách phổ biến và có hệ thống. Có sự tham gia của các sĩ quan Cuba trong việc thiết kế cũng như trực tiếp thực hành các hình thức tra tấn.

Về việc đối xử tại Hỏa Lò và các nhà tù khác, Bắc Việt phản bác bằng cách tuyên bố rằng các tù nhân được đối xử tốt và theo Công ước Geneva. Trong năm 1969, họ đã phát đi một loạt phát biểu của các tù nhân Mỹ nhằm ủng hộ quan điểm này. Bắc Việt cũng khẳng định rằng các nhà tù của họ không tồi tệ hơn các nhà tù dành cho tù binh chiến tranh và tù nhân chính trị ở miền Nam Việt Nam, chẳng hạn như nhà tù Côn Đảo cũng như sự ngược đãi của Bắc Việt Nam đối với các tù nhân Nam Việt Nam và những người bất đồng chính kiến của họ.

Sau chiến tranh
Sau khi thực hiện Hiệp định Hòa bình Paris năm 1973, cả Hoa Kỳ và các đồng minh của họ chưa bao giờ chính thức buộc tội Bắc Việt Nam về các tội ác chiến tranh được cho là đã gây ra ở đó. Vào những năm 2000, chính phủ Việt Nam đã có quan điểm cho rằng các tù nhân bị tra tấn tại Hỏa Lò và các địa điểm khác trong chiến tranh là bịa đặt, nhưng Việt Nam muốn bỏ qua vấn đề này như một phần của việc thiết lập quan hệ tốt hơn với Hoa Kỳ. Ông Trần Trọng Duyệt, một cai ngục tại Hỏa Lò bắt đầu từ năm 1968 và là chỉ huy của nó trong ba năm cuối của cuộc chiến, khẳng định vào năm 2008 rằng không có tù nhân nào bị tra tấn. Tuy nhiên, lời kể của các nhân chứng của quân nhân Mỹ đưa ra một lời kể khác về việc họ bị giam cầm.

Năm 1993, để đáp ứng nhu cầu phát triển của Thủ đô, Nhà nước Việt Nam quyết định: một phần của nhà tù Hỏa Lò được sử dụng để xây dựng cao ốc thương mại với tên Tháp Hà Nội - "Hanoi Tower". Khu trại giam hiện chuyển xuống khu vực Xuân Phương, Cầu Diễn, Nam Từ Liêm, Hà Nội mang tên là Trại tạm giam số 1 của Công an Thành phố Hà Nội. Ngày nay, Hỏa Lò chỉ còn lại một phần khoảng hơn 2.000 m2 tiếp giáp đường phố Hỏa Lò được bảo tồn, tôn tạo thành Khu Lưu niệm Nhà tù Hỏa Lò.

Tại khu Lưu niệm này có đài tưởng niệm các chiến sỹ yêu nước, cách mạng đã hy sinh tại nhà tù Hỏa Lò, mô hình tái tạo hình ảnh các chiến sĩ cách mạng trong lao tù, chiếc máy chém mà thực dân Pháp đã dùng để hành quyết các chiến sĩ yêu nước, cách mạng và hệ thống trưng bày nhiều hiện vật, hình ảnh tư liệu quý.

Nhà tù Hỏa Lò vừa là minh chứng về sự hy sinh, chịu đựng gian khổ, tinh thần đấu tranh kiên cường, bất khuất trước kẻ thù của các chiến sĩ cách mạng Việt Nam, vừa là bản án tố cáo chế độ nhà tù man rợ của chế độ thực dân Pháp trong thời kỳ đô hộ ở Việt Nam.

Hiện nay, di tích nhà tù Hỏa Lò đã trở thành “Địa chỉ đỏ”, nơi giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng tới mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ của Thủ đô và cả nước;  nơi thu hút đông khách trong nước và quốc tế đến tham quan, nghiên cứu và học tập.

Thư viện ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

 Hệ thống trưng bày thường xuyên (Khu di tích lịch sử nhà tù Hỏa Lò)
 Giới thiệu nhà tù Hỏa Lò (Khu di tích lịch sử nhà tù Hỏa Lò)
 Chế độ giam giữ tù nhân chính trị (Khu di tích lịch sử nhà tù Hỏa Lò)
  Người tù trẻ nhất Hỏa Lò và ký ức nơi 'địa ngục trần gian (baotintuc.vn)
 Cuộc đại vượt ngục Hỏa Lò
 Vượt ngục Hỏa Lò, tháng 3/1945 (phần 1) (Khu di tích lịch sử nhà tù Hỏa Lò)
 Vượt ngục Hỏa Lò, tháng 3/1945 - Phần 2 (Khu di tích lịch sử nhà tù Hỏa Lò)
  70 năm cuộc “Đại vượt ngục Hỏa Lò” và cuộc hội ngộ các cựu tù Hỏa Lò với các thế hệ trẻ (Báo Nhân Dân)
Lịch sử trại giam Hoả Lò
 Hồ sơ một cuộc chuyển tù
 Kế hoạch G93
 Vì sao phải xây "Hoả Lò mới"?
 Hành trình chọn đất xây trại mới

Nhà tù tại Việt Nam
Di tích tại Hà Nội
Hoàn Kiếm
Công trình kiến trúc Pháp tại Hà Nội
Bảo tàng tại Hà Nội
John McCain
Tra tấn ở Việt Nam
Công trình kiến trúc đã bị phá dỡ tại Việt Nam


title: Mannersdorf am Leithagebirge

text:
Mannersdorf am Leithagebirge là một đô thị ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 29,8 km², dân số năm 2001 là 3731 người. Đô thị này thuộc huyện Bruck an der Leitha trong bang Niederösterreich.

Tham khảo

Liên kết ngoài

The municipal website  of Mannersdorf am Leithagebirge (in German)
Article from the "aeiou" online Austrian encyclopedia  (in German)

Đô thị của Niederösterreich


title: 7439 Tetsufuse

text:
7439 Tetsufuse (1994 XG1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 12 năm 1994 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7439 Tetsufuse

Thiên thể phát hiện năm 1994
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hoàng Lê nhất thống chí

text:
Hoàng Lê nhất thống chí (chữ Hán: 皇黎一統志), hay An Nam nhất thống chí (chữ Hán: 安南一統志), hay Lê quý ngoại sử (chữ Hán: 黎季外史) là cuốn tiểu thuyết văn xuôi viết bằng chữ Hán, nằm trong bộ Ngô gia văn phái tùng thư của các tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì ở làng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, Hà Nội.

Tác giả
Đây là một cuốn tiểu thuyết lịch sử viết theo lối chương hồi, ghi chép về sự thống nhất vương triều nhà Lê vào thời điểm Tây Sơn diệt Trịnh trả lại Bắc Hà cho Vua Lê đến khi Nguyễn Ánh đánh bại Tây Sơn, thống nhất cả nước. Đây là tác phẩm viết theo thể chí - một lối văn ghi chép sự vật, sự việc, do một số tác giả kế tục nhau viết, trong những thời điểm khác nhau. Được sáng tác trong khoảng thời gian dài từ cuối Triều Lê sang đầu Triều Nguyễn (cuối thế kỉ XVIII, đầu thế kỉ XIX). Toàn bộ tác phẩm gồm có 17 hồi.

Bảy hồi đầu tiên là phần chính biên do Ngô Thì Chí viết, mười hồi tiếp theo là phần tục biên, trong đó có 7 hồi được cho là Ngô Thì Du viết, còn 3 hồi cuối cùng viết có tính chất chắp vá, lại có cả những sự việc thời Tự Đức, tương truyền do Ngô Thì Thuyết (có người đọc là Thiến), còn các nhà nghiên cứu cho là có thể của một tác giả vô danh khác.

Văn bản
Hiện nay bản gốc chữ Hán không còn, và cũng chưa được khắc in. Người ta sưu tầm được tất cả 12 dị bản Hoàng Lê nhất thống chí bằng chữ Hán đều ở dạng viết tay:
 sáu bản của Thư viện Viện Nghiên cứu Hán Nôm, mang các ký hiệu
 A. 22/1- 2 (tiêu đề Hoàng Lê nhất thống chí. Học Tống Công trứ, Trưng Phủ Công tục);
 A. 883 (in ảnh trên giấy tây, tiêu đề Lê quý ngoại sử. Sơn Nam Thành Oanh huyện Tả Thanh Oai Thiêm thư Ngô Thì Thuyến soạn, Long phi Kỷ Hợi niên (1899) hạ lục nguyệt thập ngũ nhật. Hàn lâm viện Thị độc sung Bắc kỳ Thống sứ phủ thực thụ đệ ngũ hạng Lục sự Nguyễn Hữu Thường phụng lục);
 Vhv. 1542/1-2(tiêu đề An Nam nhất thống chí, bản này cùng loại với bản do Nguyễn Hữu Thường chép); Vhv. 1296 (tiêu đề Hoàng Lê nhất thống chí); Vhv. 1534/- 2 (tiêu đề Hoàng Lê nhất thống chí, có dấu ấn của Hoàng Xuân Hãn);
 Vhv. 1534/b (tiêu đề Hoàng Lê nhất thống chí. Chỉ có 8 hồi đầu, hồi thứ 8 đang chép dở), một bản của Thư viện Quốc gia Hà Nội (tiêu đề An Nam nhất thống chí, chỉ có 7 hồi đầu);
 bốn bản của Thư viện Hiệp hội châu Á Paris, mang các ký hiệu
 HM. 2224(7) (tiêu đề An nam nhất thống chí, chép từ sách Ngô gia văn phái. Tập 7. Quyển 19-20, phần Học Tống Công di thảo);
 HM. 2134 (tiêu đề Hoàng Lê nhất thống chí Học Tống Công trứ, Trương Phủ Công tục: bản này chép từ bản A.22 của Viện Nghiên cứu Hán Nôm);
 Ms. b.21 (tiêu đề Hoàng Lê nhất thống chí Gia Long tam niên Giáp Tý (1804) quý đông sóc, Lê Cảnh Hưng Quý Mùi khoa Tiến sĩ Tả Thanh Oai nhân Ngô Thì Nhậm biên tập (tiêu đề An Nam nhất thống chí, Thiêm thư binh chương Học Tốn Công di thảo; đây là sách của Fonds Demiéville).

Nội dung
Tác phẩm được viết dưới dạng chương hồi, gồm 17 hồi. Tác phẩm chủ yếu phản ánh cuộc tranh chấp quyền lực giữa các tập đoàn phong kiến thời Lê mạt và phong trào Tây Sơn.

Tác phẩm miêu tả khoảng hơn 30 năm cuối thế kỷ 18, từ khi Trịnh Sâm lên ngôi chúa (1767) đến lúc Nguyễn Ánh lên ngôi vua (1802). Đây chính là giai đoạn rất nhiều biến động trong lịch sử Việt Nam, cả cơ cấu xã hội phong kiến cùng những hình thái ý thức, tư tưởng, đạo đức... hầu như bị đảo lộn và lay chuyển tận gốc.

Các nhân vật chính

Giá trị
Hoàng Lê nhất thống chí là tác phẩm văn xuôi đầu tiên có quy mô lớn của một bộ sử thi. Tác phẩm có giá trị cả về mặt văn học và sử học.

Sử học
Đây là tác phẩm văn học có một số tình tiết hư cấu, tuy nhiên tác giả là người đương thời nên đã mô tả khá sinh động về những biến động trong xã hội phong kiến cuối thế kỷ 18. Những nhân vật thuộc tầng lớp trên của xã hội phong kiến không còn là những thần tượng thiêng liêng, tôn quý mà là hiện hữu của sự suy bại. Trong triều đình, vua không ra vua, phủ liêu, chúa không ra chúa. Vua Cảnh Hưng cam chịu sống bạc nhược, Trịnh Tông trở thành con rối của đám kiêu binh; Lê Chiêu Thống bị nhân dân căm ghét vì bán nước và luồn cúi trước tướng Tôn Sĩ Nghị nhà Thanh; hình ảnh giám quốc Lê Duy Cận được mô tả là "bị thịt trong túi da".

Ngoài triều, quan lại, tướng tá nhiều người tráo trở bất lương, không còn giữ đạo vua tôi. Mai Doãn Khuê vừa bày mưu cho kiêu binh xong lại đi tố cáo, Nguyễn Cảnh Thước công khai đòi tiền mãi lộ và lột áo bào của vua Chiêu Thống trên đường chạy trốn.

Hoàng Lê nhất thống chí còn phản ánh phần nào cuộc sống của nhân dân thời Lê mạt: cuộc sống không có trật tự, không an toàn, không ấm no trước nạn binh hỏa và nạn đói.

Một phần lớn nội dung tác phẩm phản ánh khá đậm nét về nhà Tây Sơn. Dù đứng trên lập trường ủng hộ nhà Hậu Lê đối lập, các tác giả dành nhiều sự trang trọng đối với lực lượng Tây Sơn mà tiêu biểu là Nguyễn Huệ. Ông được mô tả là một "anh hùng hào kiệt", "dũng mãnh và có tài cầm quân". Trận Ngọc Hồi-Đống Đa đánh đuổi quân Thanh cũng được tác phẩm phản ánh khá chi tiết.

Văn học
Hoàng Lê nhất thống chí là tác phẩm tự sự lịch sử. Trên thực tế, tác phẩm không giữ nguyên thi pháp cổ điển của thể loại như mô tả ngoại hình nhân vật theo lối tượng trưng, ước lệ, mà có những đặc điểm được các nhà nghiên cứu đánh giá là đậm sắc thái của Việt Nam.

Ngôn ngữ trong tác phẩm là ngôn ngữ động, mang phong cách lối nói dân gian giàu hình tượng, đôi khi có khoa trương, phóng đại hài hước, không bị gò bó theo khuôn của Hán học, vì vậy nội dung có sức hấp dẫn đặc biệt. Các nhà nghiên cứu đánh giá rất cao giá trị nghệ thuật của đoạn đối thoại giữa Nguyễn Hữu Chỉnh và người em rể.

Thành công lớn nhất của tiểu thuyết này là xây dựng được những nhân vật điển hình đa dạng, vừa khái quát vừa sâu sắc. Nhân vật lịch sử có đời sống nội tâm phức tạp và số phận cụ thể trong tổng hòa các mối quan hệ xã hội.

Dịch thuật
Sách đã được dịch và xuất bản nhiều lần. Theo trình tự thời gian có: bản dịch của Cát Thành 1912, Ngô Tất Tố 1942 (tái bản 1958), bản dịch của Nguyễn Đăng Tấn - Nguyễn Công Liên xuất bản năm 1950 dưới tiêu đề Hậu Lê thống chí, bản dịch của Nguyễn Đức Vân và Kiều Thu Hoạch xuất bản năm 1964, tái bản vào năm 1970; 1984; 1987 và được nhà xuất bản Giáo dục xuất bản nhưng ở thể chọn lọc dùng trong nhà trường. Tuy nhiên, những bản dịch trên đều không trung thành với nguyên tác, nếu không kể đến bản dịch của nhóm Nguyễn Đức Vân và Kiều Thu Hoạch.

Bản dịch của Ngô Tất Tố có lời văn lưu loát được nhiều người thưởng thức, nhưng chỉ là bản dịch thoát, một số câu hoặc đoạn bị bỏ hẳn không dịch. Ngoài việc thêm bớt, sửa chữa văn từ, dịch giả còn bố cục lại tác phẩm, chia từ 17 hồi thành 21 chương, làm cho tác phẩm giống một bản phóng tác.

Nhóm Nguyễn Đức Vân và Kiều Thu Hoạch đã dịch lại tác phẩm trong những năm 1960 trên tinh thần trung thành với nguyên tác. Bản dịch Hoàng Lê nhất thống chí được xuất bản năm 1964, sau đó tái bản lần 2 năm 1970, lần 3 năm 1984 và lần 4 năm 1987. Hiện tại bản dịch này cũng là bản dịch cho văn bản cùng tên in trong sách giáo khoa Ngữ Văn 9 của chương trình giáo dục trung học cơ sở hiện hành.

Xem thêm
 Ngô gia văn phái

Tham khảo
 Ngô gia văn phái (1987), Hoàng Lê nhất thống chí, Nhà xuất bản Văn học. Kiều Thu Hoạch, Nguyễn Đức Vân dịch; Kiều Thu Hoạch giới thiệu.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tiểu thuyết lịch sử Việt Nam
Ngô gia văn phái
Văn học Hà Nội
Tiểu thuyết Việt Nam


title: Osternienburger Land

text:
Osternienburger Land là một đô thị ở huyện Anhalt-Bitterfeld, bang Saxony-Anhalt, Đức. Đô thị này được lập ngày 1 tháng 1 năm 2010 thông qua việc sáp nhập các đô thị Chörau, Diebzig, Dornbock, Drosa, Elsnigk, Großpaschleben, Kleinpaschleben, Libbesdorf, Micheln, Osternienburg, Reppichau, Trinum, Wulfen và Zabitz.

Tham khảo


title: Neorapana grandis

text:
Neorapana grandis là một loài ốc biển nhiệt đới săn mồi cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Phân bố
Đây là loài đặc hữu của Ecuador, cụ thể là quần đảo Galapagos.

Miêu tả
Kích thước vỏ ốc khoảng 60 tới 90 mm (2½ tới 3½ inch), với gân xoắn có vảy nâu.

Tham khảo

 A. Myra Keen, Sea shells of tropical west America, 1971, Stanford University Press, Stanford, California

Neorapana
Động vật đặc hữu quần đảo Galápagos
Động vật được mô tả năm 1835


title: Guttet-Feschel

text:
Guttet-Feschel là một đô thị trong huyện Leuk, bang Valais, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là người.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Valais


title: Aporocosmus lamprodeta

text:
Aporocosmus là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae. Chi này chỉ gồm một loài Aporocosmus lamprodeta, thường được tìm thấy ở New Guinea và Australia.

Chú thích

Tham khảo

Aporocosmus
Động vật được mô tả năm 1886


title: Quận Hancock, Iowa

text:
Quận Hancock là một quận thuộc tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Garner. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Iowa


title: Torpes, Saône-et-Loire

text:
Torpes là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 364.Ước tính dân số năm 2007 là 387 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Hadeninae

text:
Hadeninae là một phân họ bướm đêm trong họ Noctuidae. Những ranh giới giữa nhóm này và Condicinae và Noctuinae vẫn chưa được biết rõ ràng, và còn một vài phần bị trùng lắp cho đến năm 2006. Một số loài thuộc phân họ Eriopinae và Psaphidinae ở đây là tông Eriopini và Psaphidini, vì vậy phân họ Eriopinae thậm chí chưa được nhận dạng là một tông riêng biệt theo nhiều nguồn tài liệu.

Phân loại

 Acerra
 Acherdoa
 Achytonix
 Acopa
 Acrapex
 Admetovis
 Aeologramma
 Afotella
 Agrotisia
 Amolita
 Anateinoma - Ipimorphini?
 Annaphila
 Anorthodes - Amphipyrinae?
 Anycteola
 Apaustis - Ipimorphini?
 Apospasta
 Axenus
 Barybela - Amphipyrinae?
 Bathytricha - Amphipyrinae?
 Borbotana - Amphipyrinae?
 Bornolis
 Bryolymnia - Ipimorphini?
 Busseola
 Callixena - Amphipyrinae?
 Calophasidia - Amphipyrinae?
 Carelis
 Cephalospargeta
 Checupa
 Chytonix
 Clethrorasa
 Conicofrontia
 Corythurus
 Cosmodes - Amphipyrinae?
 Crocigrapha
 Cropia
 Dargida
 Dasygaster
 Data - Amphipyrinae?
 Dictyestra
 Diplonephra
 Dipterygina - Amphipyrinae?
 Draudtia
 Dyrzela
 Eccleta - Amphipyrinae?

 Elusa
 Emarginea
 Emariannia
 Eremaula - Amphipyrinae?
 Eremochroa - Amphipyrinae?
 Escaria
 Eviridemas
 Faronta
 Feliniopsis - Amphipyrinae?
 Fota
 Fotella
 Gloanna
 Gonodes - Ipimorphini?
 Hadenella
 Haemerosia - Ipimorphini?
 Hemibryomima
 Heminocloa
 Hemioslaria
 Himella
 Homoanarta
 Hypoperigea - Amphipyrinae?
 Iambia
 Janthinea - Ipimorphini?
 Lignispalta
 Lophocalama - Amphipyrinae?
 Magusa - Amphipyrinae?
 Manga
 Marilopteryx
 Metopiora
 Micrathetis - Amphipyrinae?
 Minofala
 Miracavira
 Mudaria - Amphipyrinae?
 Musothyma - Amphipyrinae?
 Nacopa
 Narthecophora
 Nephelodes
 Neumoegenia
 Ogdoconta
 Pachythrix - Amphipyrinae?
 Pansemna - Amphipyrinae?
 Paradiopa
 Paromphale - Amphipyrinae?

 Persectania
 Phosphila
 Phuphena
 Platyprosopa - Amphipyrinae?
 Pseudenargia
 Podagra
 Poecopa
 Poeonoma
 Prochloridea
 Prometopus - Amphipyrinae?
 Properigea
 Prospalta
 Prothrinax
 Protoperigea - Amphipyrinae?
 Pseudanarta
 Pseudanthoecia
 Pseudobryomima
 Pseudoedaleosia - Amphipyrinae?
 Pyrois - Amphipyrinae?
 Sasunaga - Amphipyrinae?
 Sciomesa
 Scotogramma
 Sesamia
 Sparkia
 Speia
 Speocropia
 Stenopterygia - Amphipyrinae?
 Stibaera
 Syntheta - Amphipyrinae?
 Thegalea - Amphipyrinae?
 Thurberiphaga
 Tiracola
 Trichocerapoda
 Trichoclea
 Trichocosmia
 Tridentifrons
 Tridepia
 Tringilburra - Amphipyrinae?
 Trudestra
 Walterella
 Xylostola
 Yepcalphis
 Zotheca

Chú thích

Tham khảo


title: Khoa học kỹ thuật Đại Việt thời Lê sơ

text:
Khoa học kỹ thuật Đại Việt thời Lê Sơ phản ánh các thành tựu về khoa học tự nhiên như toán học, y học, thiên văn học và lịch pháp nước Đại Việt từ năm 1428 đến năm 1527.

Toán học
Môn toán thời Lê Sơ được triều đình khá coi trọng. Trên thực tế, việc xây cất cung điện, đền chùa, chế tạo vũ khí cũng như làm cơ sở cho các môn khoa học khác như thiên văn học, luôn đòi hỏi phải tính toán.

Toán học thời kỳ này là toán học ứng dụng, với trình độ giải quyết các phép tính lập phương, khai bình phương, sai phân, tích phân và còn mang nhiều cách tính theo lối dân gian.

Hai nhà toán học thời Lê sơ là Lương Thế Vinh và Vũ Hữu.

Lương Thế Vinh được gọi là Trạng Lường. Ông đã bỏ ra nhiều thời gian đo đạc, tính toán ruộng đất trên thực địa, rồi rút ra những quy tắc chung để truyền dạy cho đời. Tác phẩm ông để lại là Đại thành Toán pháp.

Vũ Hữu được đánh giá là nhà toán học xuất sắc nhất thế kỷ 15. Tác phẩm Lập thành toán pháp cùng phương pháp đo tính ruộng đất của ông được phổ biến ra cả nước. Có lần Vũ Hữu tính toán số gạch cần thiết để tu bổ các cổng thành Thăng Long mà số gạch vừa đủ, không thừa, không thiếu một viên nào.

Môn toán được sĩ tử theo học khá phổ biến và có sức hấp dẫn đối với nhiều người trong xã hội. Năm 1506, vua Lê Uy Mục mở kỳ thi toán ở sân điện Giảng Võ, có tới 3 vạn người tới dự thi. Triều đình lấy đỗ 1519 người, trong đó 144 người đỗ loại giỏi. Theo Lịch sử Việt Nam, viện sử học , nhà Lê tổ chức thi toán 10 năm 1 lần. Tuy nhiên, theo Khâm định Việt sử Thông giám cương mục, các kì thi Toán được ghi chép lại trong giai đoạn Lê sơ được tổ chức vào các năm 1437, 1472, và 1505, lệnh cho thi toán 15 năm một lần.

Y học
Cơ quan đứng đầu triều đình về y học là Thái y viện chuyên lo chữa bệnh cho các thành viên trong cung đình. Đối với nhân dân, thường có các lang y ở các làng quê hành nghề chữa khám tư.

Lê Thánh Tông đề ra quy định giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm và khám nghiệm pháp y khá nghiêm ngặt trong Luật Hồng Đức. Theo quy định, các nạn nhân bị chết trên đường mà thân thể có thương tích thì quan địa phương phải cho khám nghiệm pháp y rồi mới được chôn cất. Đồng thời, Lê Thánh Tông còn nghiêm cấm bán thịt hoặc chế biến thức ăn từ thịt thiu thối.

Hai nhà y học trong thời kỳ này là Phan Phu Tiên (đồng thời là nhà sử học) và Trạng nguyên Nguyễn Trực.

Phan Phu Tiên là tác giả sách Bản thảo thực vật toản yếu. Nội dung sách bao gồm các biện pháp chữa bệnh, nhưng chú trọng đến chế độ ăn uống hơn cả. Ông kê ra hơn 400 loại thức ăn động vật và thực vật ở Đại Việt và các công dụng của các loại thức ăn đó.

Nguyễn Trực có tác phẩm để lại là Bảo anh lương phương (Phương thuốc hay để bảo vệ trẻ nhỏ) viết xong năm 1455. Nguyễn Trực đã nêu ra 5 phép khám bệnh cho trẻ em, đi sâu vào bệnh đậu mùa và liệt kê 114 vị thuốc chữa bệnh này.

Thiên văn, lịch pháp và thủy văn
Cơ quan phụ trách công việc này trong triều đình là Thái sử viện. Người đứng đầu Thái sử viện là Thái sử lệnh, bên dưới có Thái sử thừa, Linh đài lang, thái chức và Chưởng lịch. Sang thời Lê Thánh Tông, cơ quan này đổi gọi là Tư thiên giám, với chức năng xem diễn biến thời tiết, thấy các "điềm lành" và "tai dị" được suy luận và làm tờ tấu trình.

Quan niệm của người Việt Nam thế kỷ 15 vẫn xem các hiện tượng gió, mưa, sương, tuyết… đều do sự vận hành của trăng sao, tức là khí hậu thuộc về môn thiên văn. Do đó công việc làm lịch, quan sát thiên văn và thủy văn vẫn được đặt chung trong một cơ quan như thời nhà Trần trước đây.

Người Việt ở nước ngoài
Có hai nhà khoa học lớn của Việt Nam thế kỷ 15 là Hồ Nguyên Trừng và Nguyễn An, nhưng không phục vụ được cho đất nước mà vì hoàn cảnh lịch sử đã bị bắt sang Trung Quốc, phục vụ cho nhà Minh.

Hồ Nguyên Trừng là hoàng tử nhà Hồ, anh vua Hồ Hán Thương. Ông bị bắt sang Trung Quốc khi nhà Hồ thất bại. Tại Trung Quốc, ông đã chế ra súng Thần công gồm ba loại: đại, trung tiểu.

Nguyễn An là kiến trúc sư, xây dựng nhiều công trình ở Cố Cung Bắc Kinh và hệ thống cống, đập trên sông Hoàng Hà.

Xem thêm
 Nhà Hậu Lê
Thương mại Đại Việt thời Lê Sơ

Tham khảo
 Viện sử học (2007), Lịch sử Việt Nam, tập 3, Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Chú thích

Lịch sử Việt Nam thời Lê sơ


title: Bure-les-Templiers

text:
Bure-les-Templiers  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 315 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Burelestempliers


title: Zorochros dermestoides

text:
Zorochros dermestoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Herbst miêu tả khoa học năm 1806.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1806


title: Acraea barberi

text:
Acraea barberi (tên tiếng Anh: Barber’s Acraea) là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó chỉ được tìm thấy ở vùng thảo nguyên rừng đồi ở Gauteng, tỉnh Limpopo và tỉnh Tây Bắc.

Sải cánh dài 55–66 mm đối với con đực và 60–72 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 10 đến tháng 12 đỉnh điểm vào tháng 10 và tháng 2.

Ấu trùng ăn Adenia glauca.

Tham khảo

Acraea
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Waldrohrbach

text:
Waldrohrbach là một đô thị thuộc huyện Südliche Weinstraße, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 5,9 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 410 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Südliche Weinstraße


title: Dioxypterus makirensis

text:
Dioxypterus makirensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Montrouzier miêu tả khoa học năm 1855.

Chú thích

Tham khảo

Dioxypterus


title: Alsheim

text:
Alsheim là một xã thuộc huyện Alzey-Worms, bang Rheinland-Pfalz, nước Đức. Xã Alsheim có diện tích 15,54 km².

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Alzey-Worms


title: Moriat

text:
Moriat  là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 460 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Puy-de-Dôme


title: King

text:
King  có thể đề cập đến:
Martin Luther King
Stephen King
King City, Oregon

Xem thêm
Vương

en:King


title: Kellenbach

text:
Kellenbach là một đô thị thuộc huyện Bad Kreuznach trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Kellenbach có diện tích 8,34 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 285 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bad Kreuznach


title: Vincelles, Marne

text:
Vincelles là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 88 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Cheissoux

text:
Cheissoux () là một xã của tỉnh Haute-Vienne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Vienne

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Haute-Vienne


title: Eufriesea dressleri

text:
Eufriesea dressleri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Kimsey mô tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Eufriesea
Động vật được mô tả năm 1977


title: Bufonaria crumena

text:
Bufonaria crumena là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Bursidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Dautzenberg, Ph. (1929). Contribution à l'étude de la faune de Madagascar: Mollusca marina testacea. Faune des colonies françaises, III(fasc. 4). Société d'Editions géographiques, maritimes et coloniales: Paris. 321-636, plates IV-VII pp
 Drivas, J. & M. Jay (1988). Coquillages de La Réunion et de l'île Maurice
 Steyn, D.G. & Lussi, M. (1998) Marine Shells of South Africa. An Illustrated Collector’s Guide to Beached Shells. Ekogilde Publishers, Hartebeespoort, South Africa, ii + 264 pp. page(s): 72

C
Động vật được mô tả năm 1816


title: Trung Quốc (khu vực)

text:
Trung Quốc (; ) là tổng hợp của nhiều quốc gia và nền văn hóa đã từng tồn tại và nối tiếp nhau tại Đông Á lục địa, từ cách đây ít nhất 3.500 năm. Trung Quốc ngày nay, có thể được coi như có một hay nhiều nền văn minh khác nhau, nằm trên một hay nhiều quốc gia khác nhau, sử dụng một hay nhiều ngôn ngữ khác nhau.

Với một trong những giai đoạn văn minh liên tục dài nhất của thế giới và hệ thống chữ viết tiếp tục được dùng cho đến ngày nay, lịch sử Trung Quốc đặc trưng bởi những chia tách và thống nhất lặp đi lặp lại qua các thời kỳ hòa bình xen kẽ chiến tranh, trên một lãnh thổ đầy biến động. Lãnh thổ Trung Quốc bành trướng ra xung quanh từ một vùng đất chính tại Bình nguyên Hoa Bắc và lan ra tận các vùng phía Đông, Đông Bắc, và Trung Á. Trong hàng thế kỷ, Đế quốc Trung Hoa cũng là một trong những nền văn minh với kỹ thuật và khoa học tiên tiến nhất, và có ảnh hưởng văn hóa lớn trong khu vực Đông Á.

Tuy nhiên từ thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, ảnh hưởng kinh tế, chính trị, quân sự của Trung Quốc giảm sút nhiều do tác động của sức mạnh phương Tây cũng như sức mạnh khu vực của Nhật Bản. Cuối thế kỷ XIX nhiều khu vực tại Trung Quốc đã bị cắt hoặc nhường cho nước ngoài làm tô giới, nhượng địa, thuộc địa và phần lớn nước này bị Nhật xâm chiếm vào Chiến tranh thế giới thứ hai và người Nhật đã tách lãnh thổ Mãn châu ra khỏi Trung Quốc, dựng nên chính phủ Mãn Châu Quốc. Chế độ quân chủ tại Trung Quốc chấm dứt và Trung Hoa Dân Quốc (THDQ) ra đời năm 1912 dưới sự lãnh đạo của Tôn Dật Tiên; tuy nhiên Trung Quốc trong suốt bốn thập kỷ của THDQ đã hỗn loạn vì kiểu lãnh đạo quân phiệt, Chiến tranh Trung-Nhật lần II và nội chiến giữa Quốc Dân Đảng và Cộng sản Đảng.

Đảng Cộng sản Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Mao Trạch Đông sau khi giành chiến thắng đã thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào năm 1949, đẩy chính phủ Trung Hoa Dân Quốc ra đảo Đài Loan là hòn đảo vốn thuộc quyền quản lý của họ sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai.

Tên gọi

Trung Hoa
Xem chi tiết về tên gọi "Trung Quốc" và "Trung Hoa" trong bài Các tên gọi của Trung Quốc.

Trung Quốc, có nghĩa là "quốc gia Trung tâm" hay "vương quốc ở trung tâm". Tên gọi này không chỉ mang ý nghĩa Trung Quốc ở giữa các nước khác mà còn thể hiện Trung Quốc là ở trung tâm "thiên hạ", có văn hóa và sức mạnh nổi trội hơn các dân tộc và quốc gia xung quanh.

Tên gọi Trung Quốc đã không được dùng thống nhất trong suốt lịch sử Trung Quốc, và thể hiện sắc thái văn hóa và chính trị. Vào thời Xuân Thu, nó được dùng để mô tả về mặt chính trị các nước xuất phát từ nhà Tây Chu, nằm trong châu thổ Hoàng Hà, không tính các nước như Sở dọc theo Trường Giang và Tần ở phía tây. Tuy nhiên vào thời nhà Hán, Sở và Tần kết nối vào Trung Quốc và được coi là một bộ phận của "Trung Quốc mới". Và theo dòng lịch sử, tên gọi này dần ổn định và chỉ toàn bộ lãnh thổ dưới sự cai trị của chính quyền đế quốc trung ương.

Tên gọi "Trung Quốc" trong các ngôn ngữ Tây phương

Tiếng Anh và nhiều thứ tiếng khác dùng tên China (và tiền tố Sino-), mà nhiều người coi là tên xuất phát từ tên "nhà Tần" (Qin) là triều đại đầu tiên đã thống nhất Trung Quốc, mặc dù vẫn còn nhiều chi tiết cần làm rõ thậm chí nguồn gốc của nó còn nhiều tranh cãi. Mặc dù thực tế nhà Tần chỉ tồn tại rất ngắn và thường bị coi là cực kỳ tàn bạo, nhưng nó đã xác lập một kiểu chữ viết thống nhất tại Trung Quốc và gọi người nắm quyền tối cao của Trung Quốc là "Hoàng đế". Kể từ thời nhà Tần trở đi, những thương nhân trên Con đường tơ lụa đã sử dụng tên gọi "China". Ngoài ra còn nhiều thuyết khác về nguồn gốc của từ này.

Trong bất kể trường hợp nào, từ China đã đi vào nhiều ngôn ngữ theo Con đường tơ lụa trước khi nó truyền tới châu Âu và nước Anh. Từ China của phương Tây đã được người Nhật chuyển tự thành Chi Na và dùng từ thế kỷ XIX, và trở thành một từ có tính chất tiêu cực trong tiếng Nhật.

Tên gọi China theo nghĩa hẹp chỉ Trung Quốc bản thổ, hoặc Trung Quốc bản thổ cùng với Mãn Châu, Nội Mông, Tây Tạng và Tân Cương, một kết hợp đồng nghĩa với thực thể chính trị Trung Quốc vào thế kỷ XX và XXI; biên giới giữa các khu vực này không nhất thiết phải đúng theo ranh giới các tỉnh Trung Quốc. Trong nhiều văn cảnh khác nhau, "Trung Quốc" thường được dùng để chỉ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa hay Đại lục Trung Quốc, trong khi "Đài Loan" được dùng cho Trung Hoa Dân Quốc. Bình thường, trong văn cảnh kinh tế hay kinh doanh, "Đại Trung Hoa địa khu" dùng để chỉ Đại lục Trung Quốc, Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan.

Các nhà Trung Quốc học thường dùng Chinese theo một nghĩa hẹp gần với cách dùng kinh điển của "Trung Quốc", hoặc để chỉ sắc dân "Hán", là sắc dân chiếm đại đa số tại Đại lục Trung Quốc.

Trong một số trường hợp thì tên gọi "Trung Quốc đại lục" rất thích hợp để chỉ Trung Quốc, đặc biệt khi để phân biệt với các khu vực có thể chế chính trị khác biệt như Hồng Kông, Ma Cao và các lãnh thổ do Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) quản lý.

Lịch sử
Bài chính: Lịch sử Trung Quốc, Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc (1912-1949; 1949-nay tại Đài Loan), Lịch sử Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (1949-nay).

Trung Quốc là một trong những cái nôi văn minh nhân loại sớm nhất. Văn minh Trung Quốc cũng là một trong số ít các nền văn minh, cùng với Lưỡng Hà cổ (người Sumer), Ấn Độ (Văn minh lưu vực sông Ấn Độ), Maya và Ai Cập Cổ đại, tự tạo ra chữ viết riêng.

Triều đại đầu tiên theo các thư tịch lịch sử Trung Quốc là nhà Hạ; tuy nhiên chưa có bằng chứng khảo cổ học kiểm chứng được sự tồn tại của triều đại này (khi Trung Quốc tăng trưởng kinh tế và cải cách chính trị đồng thời có đủ nhân lực và trí lực để theo đuổi mạnh mẽ hơn nhằm minh chứng về một lịch sử cổ đại, có một số di chỉ đá mới được đưa ra cũng như một vài bằng chứng được gom lại theo thời gian, thể hiện rõ bản sắc, sự thuần nhất và niềm tự hào dân tộc, hay nói cách khác là thể hiện chủ nghĩa dân tộc và chủ nghĩa đại Hán tộc). Triều đại đầu tiên chắc chắn tồn tại là nhà Thương, định cư dọc theo lưu vực Hoàng Hà, vào khoảng thế kỷ XVIII đến thế kỷ XII TCN. Nhà Thương bị nhà Chu lật đổ (thế kỷ XII đến thế kỷ V TCN), đến lượt nhà Chu lại bị yếu dần do mất quyền cai quản các lãnh thổ nhỏ hơn cho các công hầu bá tước; cuối cùng, vào thời Xuân Thu, nhiều nước chư hầu đã trỗi dậy và liên tiếp giao chiến, và chỉ coi triều đình nhà Chu là trung tâm quyền lực trên danh nghĩa. Cuối cùng Tần Thủy Hoàng đã thâu tóm tất cả các quốc gia và tự xưng là hoàng đế vào năm 221 TCN, lập ra nhà Tần, quốc gia Trung Quốc thống nhất về thể chế chính trị, chữ viết và có một ngôn ngữ chính thống đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc.

Tuy nhiên, triều đại này không tồn tại lâu do nó quá độc đoán và tàn bạo và đã tiến hành "đốt sách chôn nho" trên cả nước (đốt hết sách vở và giết những người theo nho giáo) nhằm ngăn chặn những ý đồ tranh giành quyền lực của hoàng đế từ trứng nước, để giữ độc quyền tư tưởng, và để thống nhất chữ viết cho dễ quản lý. Sau khi nhà Tần sụp đổ vào năm 207 TCN thì đến thời nhà Hán kéo dài đến năm 220 CN. Sau đó lại đến thời kỳ phân tranh khi các lãnh tụ địa phương nổi lên, tự xưng "Thiên tử" và tuyên bố Thiên mệnh đã thay đổi. Vào năm 580, Trung Quốc tái thống nhất dưới thời nhà Tùy. Vào thời nhà Đường và nhà Tống, Trung Quốc đã đi vào thời hoàng kim của nó. Trong một thời gian dài, đặc biệt giữa thế kỷ thứ VII và XIV, Trung Quốc là một trong những nền văn minh tiên tiến nhất trên thế giới về kỹ thuật, văn chương, và nghệ thuật. Nhà Tống cuối cùng bị rơi vào tay quân xâm lược Mông Cổ năm 1279. Đại hãn Mông Cổ là Hốt Tất Liệt lập ra nhà Nguyên. Về sau một thủ lĩnh nông dân là Chu Nguyên Chương đánh đuổi chính quyền người Mông Cổ năm 1368 và lập ra nhà Minh, kéo dài tới năm 1644. Sau đó người Mãn Châu từ phía đông bắc kéo xuống thay thế nhà Minh, lập ra nhà Thanh, kéo dài đến vị hoàng đế cuối cùng là Phổ Nghi thoái vị vào năm 1912.

Đặc điểm của phong kiến Trung Quốc là các triều đại thường lật đổ nhau trong bể máu và giai cấp giành được quyền lãnh đạo thường phải áp dụng các biện pháp đặc biệt để duy trì quyền lực của họ và kiềm chế triều đại bị lật đổ. Chẳng hạn như nhà Thanh của người Mãn Châu sau khi chiếm được Trung Quốc thường áp dụng các chính sách hạn chế việc người Mãn Châu bị hòa lẫn vào biển người Hán vì dân họ ít. Tuy thế, những biện pháp đó đã tỏ ra không hiệu quả và người Mãn Châu cuối cùng vẫn bị văn hóa Trung Quốc đồng hóa.

Vào thế kỷ thứ XVIII, Trung Quốc đã đạt được những tiến bộ đáng kể về công nghệ so với các dân tộc ở Trung Á mà họ gây chiến hàng thế kỷ, tuy nhiên lại tụt hậu hẳn so với châu Âu. Điều này đã hình thành cục diện của thế kỷ XIX trong đó Trung Quốc đứng ở thế phòng thủ trước chủ nghĩa đế quốc châu Âu trong khi đó lại thể hiện sự bành trướng đế quốc trước Trung Á.

Tuy nhiên nguyên nhân chính của sự sụp đổ của đế quốc Trung Hoa không phải do tác động của châu Âu và Mỹ, như các nhà sử học theo chủ thuyết vị chủng phương Tây vẫn hằng tin tưởng, mà có thể là kết quả của một loạt các biến động nghiêm trọng bên trong, trong số đó phải kể đến cuộc nổi dậy mang tên Thái Bình Thiên Quốc kéo dài từ 1851 đến 1862. Mặc dù cuối cùng lực lượng này cũng bị lực lượng triều đình dập tắt, cuộc nội chiến này là một trong số những cuộc chiến đẫm máu nhất trong lịch sử loài người - ít nhất hai mươi triệu người bị chết (hơn tổng số người chết trong Chiến tranh thế giới thứ nhất). Trước khi xảy ra nội chiến này cũng có một số cuộc khởi nghĩa của những người theo Hồi giáo, đặc biệt là ở vùng Trung Á. Sau đó, một cuộc khởi nghĩa lớn cũng nổ ra mặc dù tương đối nhỏ so với nội chiến Thái Bình Thiên Quốc đẫm máu. Cuộc khởi nghĩa này được gọi là khởi nghĩa Nghĩa Hòa Đoàn với mục đích đuổi người phương Tây ra khỏi Trung Quốc. Tuy đồng tình thậm chí có ủng hộ quân khởi nghĩa,Từ Hi Thái hậu lại giúp các lực lượng nước ngoài dập tắt cuộc khởi nghĩa này.

Năm 1912, sau một thời gian dài suy sụp, chế độ phong kiến Trung Quốc cuối cùng sụp đổ hẳn và Tôn Trung Sơn thuộc Quốc Dân Đảng thành lập Trung Hoa Dân Quốc (THDQ). Ba thập kỷ sau đó là giai đoạn không thống nhất — thời kỳ Quân phiệt cát cứ, Chiến tranh Trung-Nhật, và Nội chiến Trung Quốc. Nội chiến Trung Quốc chấm dứt vào năm 1949 và Đảng Cộng sản Trung Quốc nắm được đại lục Trung Quốc. ĐCSTQ lập ra một nhà nước cộng sản—nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (CHNDTH)— tự xem là nhà nước kế tục của Trung Hoa Dân Quốc. Trong khi đó, chính quyền THDQ do Tưởng Giới Thạch lãnh đạo thì rút ra đảo Đài Loan, nơi mà họ tiếp tục được khối phương Tây và Liên Hợp Quốc công nhận là chính quyền hợp pháp của toàn Trung Quốc mãi tới thập niên 1970, sau đó hầu hết các nước và Liên Hợp Quốc chuyển sang công nhận CHNDTH.

Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và Bồ Đào Nha đã lần lượt trao trả hai nhượng địa là Hồng Kông và Ma Cao ở bờ biển phía đông nam về cho Cộng hòa nhân dân Trung Hoa vào 1997 và 1999. "Trung Quốc" trong văn cảnh ngày nay thường chỉ lãnh thổ của CHNDTH, hay "Đại lục Trung Quốc", mà không tính Hồng Kông và Ma Cao.

CHNDTH và THDQ (từ năm 1949 đến nay) không công nhận ngoại giao lẫn nhau, vì hai bên đều tự cho là chính quyền kế tục hợp pháp của THDQ (thời Tôn Trung Sơn) bao gồm cả Đại lục và Đài Loan, CHNDTH liên tục phản đối những người theo phong trào đòi độc lập cho Đài Loan. Những tranh cãi chủ yếu xoay quanh bản chất và giới hạn của khái niệm "Trung Quốc", khả năng tái thống nhất Trung Quốc và vị thế chính trị Đài Loan.
Các chủ đề liên quan: Niên đại lịch sử Trung Quốc, Các triều đại phong kiến Trung Quốc, Lịch sử Hồng Kông, Lịch sử Ma Cao, Lịch sử Đài Loan.

Lịch sử chính trị
Bài chính: Chính trị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Chính trị Đài Loan, Vị thế chính trị Đài Loan
Trước khi nhà Tần thống nhất vào năm 221 TCN, "Trung Quốc" chưa hề tồn tại như một thực thể gắn kết. Văn minh Trung Quốc hình thành từ nhiều văn minh các nước khác nhau, các nước này do các vương, công tước, hầu tước, hay bá tước trị vì. Mặc dù vẫn có một ông vua nhà Chu nắm giữ quyền lực trung ương trên danh nghĩa, và chủ nghĩa bá quyền đôi lúc có ảnh hưởng nhất định, trên thực tế mỗi nước là một thực thể chính trị độc lập. Đây cũng là thời điểm mà triết lý Nho giáo cũng như tư tưởng của các triết gia khác có ảnh hưởng đáng kể đến tư tưởng chính trị-triết lý Trung Quốc.

Sau khi nhà Tần thống nhất Trung Quốc, khi đó người đứng đầu Trung Quốc được gọi là hoàng đế và một hệ thống hành chính trung ương tập quyền quan liêu được thiết lập. Sau khi nhà Tần sụp đổ, Trung Quốc lại có khoảng 13 triều đại khác nhau tiếp tục hệ thống các vương quốc, công quốc, hầu quốc, và bá quốc. Lãnh thổ Trung Quốc khi đó mở rộng hoặc thu hẹp theo sức mạnh của mỗi triều đại. Hoàng đế nắm quyền lực tối thượng, toàn năng và là người đứng đầu về chính trị và tôn giáo của Trung Quốc. Hoàng đế cũng thường tham khảo ý kiến các quan văn võ, đặc biệt là quan đại thần. Quyền lực chính trị đôi khi rơi vào tay các quan lại cao cấp, hoạn quan, hay họ hàng hoàng đế.

Quan hệ chính trị với các nước chư hầu xung quanh được củng cố thông qua các hình thức kết hôn với người hoàng tộc nước ngoài, hỗ trợ quân sự, điều ước, và ràng buộc về chính trị (trên danh nghĩa phải chịu thần phục và thụ phong vương nếu không sẽ bị cấm vận hoặc chịu họa chiến tranh).

Lạc Dương, Trường An, Nam Kinh, và Bắc Kinh từng là thủ đô của Trung Quốc trong lịch sử. Tiếng Trung Quốc khi đó là ngôn ngữ chính thức được sử dụng trong các văn bản của triều đình, còn vào thời người Mông Cổ và Mãn Châu vào Trung Quốc thì tiếng Mông Cổ và tiếng Mãn Châu cũng được coi là ngôn ngữ chính thức dùng trong văn thư của triều đình.

Vào 1 tháng 1 năm 1912, Trung Hoa Dân Quốc (THDQ) được thành lập, sự chấm dứt của Đế chế nhà Thanh. Tôn Trung Sơn và [nhóm] lãnh đạo Quốc Dân Đảng được công bố là tổng thống lâm thời của Nhà nước cộng hòa. Tuy nhiên, Viên Thế Khải, cựu đại thần nhà Thanh đào ngũ theo cách mạng, sau đó đã thương thuyết để Tôn Dật Tiên bước sang bên nhường quyền cho họ Viên. Viên Thế Khải lên làm đại tổng thống, sau đó xưng đế; tuy nhiên, ông ta chết sớm trước khi thực sự nắm trọn vẹn quyền lực trên khắp Trung Hoa.

Sau khi họ Viên sụp đổ, Trung Quốc lại phân rã về chính trị với một chính phủ đặt tại Bắc Kinh được quốc tế công nhận nhưng không có thực quyền. Các Thủ lĩnh quân sự địa phương ở các vùng khác nhau thực sự nắm quyền lực trong vùng đất cát cứ của họ.

Vào cuối thập niên 1920, Quốc dân Đảng do Tưởng Giới Thạch lãnh đạo đã tái thống nhất Trung Quốc và dời đô về Nam Kinh đồng thời thi hành kế hoạch cải tổ chính trị do Tôn Trung Sơn vạch ra nhằm đưa Trung Quốc thành một quốc gia hiện đại, dân chủ. Cả Quốc dân Đảng và Cộng sản Đảng đều chủ trương chế độ đơn đảng và chịu ảnh hưởng từ chủ nghĩa Lenin.

Năm 1945, Hồng quân Liên Xô đã đánh tan quân Nhật, giải phóng vùng Đông Bắc Trung Quốc, xóa bỏ Chính quyền Mãn châu quốc, bàn giao lại Vua Phổ Nghi cho phía Cộng sản Trung Quốc và qua đó xóa bỏ cố gắng cuối cùng của giới quý tộc nhà Mãn Thanh ly khai nhằm giành độc lập dân tộc cho người Mãn.

Năm 1947, hiến pháp THDQ ra đời nhưng do nội chiến giữa hai phe Quốc Dân Đảng và Cộng sản Đảng nên trên thực tế hiến pháp này không được đưa vào thực thi trên đại lục Trung Quốc.

Đầu năm 1950, ĐCSTQ đánh bại QDĐTQ và chính phủ THDQ phải dời ra đảo Đài Loan. Vào cuối thập niên 1970, Đài Loan mới bắt đầu thực hiện đầy đủ kiểu chính trị dân chủ đại diện đa đảng với sự tham gia tương đối tích cực của mọi thành phần xã hội. Tuy nhiên không như xu hướng của các nền dân chủ khác là phân chia chính trị theo hai thái cực bảo thủ-tự do, phân chia hiện tại ở THDQ chủ yếu là thống nhất với Trung Quốc về lâu dài hay là theo đuổi một nền độc lập thực sự.

Trong khi đó tại Đại lục, Mao Trạch Đông, lãnh tụ của ĐCSTQ tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (CHNDTH) vào ngày 1 tháng 10 năm 1949 tại Bắc Kinh. Chính quyền này kiểm soát chặt chẽ mọi mặt của đời sống. Tuy nhiên, kể từ sau 1978, những cải tổ đã được đề xướng và mang lại một sự cởi mở đáng kể đối với nhiều khía cạnh của đời sống xã hội, chủ yếu trên các lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật, và văn hóa. Đặc biệt là sự thay đổi về chính sách đối ngoại, từ chỗ chủ trương dùng vũ lực giải quyết vấn đề, Trung Quốc đã chuyển sang chính sách đàm phán thương lượng, tạo sự tin cậy vào "sự trỗi dậy hòa bình của Trung Quốc" để hướng tới một nước lớn, tuân thủ pháp luật quốc tế và là nhân tố hòa bình ổn định an ninh khu vực.

 Địa lý Trung Quốc

 Đồi núi

Hầu như 67% diện tích Trung Quốc là cao nguyên và núi cao; ở phía tây, cao nguyên Thanh Hải - Tây Tạng chiếm hơn 25% diện tích đất nước. Tuy độ cao trung bình của cao nguyên này là 4000m, thế nhưng từ bề mặt có các hồ nằm rải rác đó đây các dãy núi vươn cao tới hơn 6000m. Trong số 12 đỉnh núi cao nhất thế giới, Trung Quốc có đến tám đỉnh. Dọc theo ven rìa phía bắc của cao nguyên Thanh Hải - Tây Tạng là dãy núi Côn Luân. Ven ría phía nam là dãy Himalaya (Hi Mã Lạp Sơn), tạo thành biên giới giữa Trung Quốc và Nepal. Các đỉnh núi cao có tuyết phủ quanh năm. Băng giá và nhiều loại băng tích đã khắc họa nên quang cảnh núi cao kì thú.

 Các vùng đất thấp và sa mạc

Chỉ gần 25% lãnh thổ Trung Quốc nằm ở độ cao dưới 500m. Bình nguyên Hoa Bắc, chủ yếu nằm thấp hơn dưới 100m, là khu vực đất thấp rộng nhất ở Trung Quốc. Đồng bằng này được tạo thành bởi phù sa lắng đọng của Hoàng Hà. Các đồng bằng thấp khác của Trung Quốc chỉ có ở dọc trung lưu, hạ lưu Trường Giang và ở một vùng châu thổ có diện tích nhỏ hơn nhiều là châu thổ Châu Giang.

Khu vực tây - bắc của Trung Quốc là miền đất của các vùng sa mạc, chiếm trên 20% tổng số diện tích đất bằng phẳng của đất nước. Sa mạc cát lớn nhất Trung Quốc là sa mạc Taklamakan. Con đường tơ lụa chạy ven rìa phía bắc sa mạc này. Một số thương gia đã bị lạc trong hành trình vì bão cát và cái đói khát làm cho họ hoang mang.

 Sông ngòi

Trung Quốc có nhiều sông, nhưng cho đến nay Trường Giang và Hoàng Hà vẫn là những con sông quan trọng nhất. Chúng bắt nguồn từ cao nguyên Thanh Tạng và có dòng chảy nhìn chung đổ về phía đông.

Trường Giang là con sông dài nhất Trung Quốc với chiều dài 6380 km. Đoạn thượng nguồn trên cao nguyên, dốc đổ nên nước sông chảy siết. Sông phải len qua những hẻm núi sâu và hẹp nên có nhiều ghềnh đá. Sau khi chảy qua các dãy núi nằm ở phía đông của Đập Tam Hiệp nổi tiếng, con sông bắt đầu xuôi về miền đồng bằng. Lòng sông tỏa rộng, chảy quanh co, uốn khúc qua miền đồng bằng bằng phẳng. Vùng châu thổ bao la của Trường Giang trải rộng từ Nam Kinh đến biển Hoa Đông.

Hoàng Hà là sông dài thứ hai ở Trung Quốc, đo được 5464 km. Ở vùng thượng lưu, sông chảy qua những hẻm núi sâu trước khi lượn quanh thành một vòng cung khổng lồ ôm lấy cao nguyên Hoàng Thổ. Đoạn sông này cuốn theo lượng đất vàng dưới dạng phù sa trên hành trình ra biển. Với nguồn đất đó, Hoàng Hà là con sông nặng phù sa nhất thế giới; mỗi năm tải tới 1,6 tỷ tấn phù sa. Ở hạ lưu lòng sông bị bồi cao nên có đoạn lòng sông còn cao hơn vùng đồng bằng xung quanh đến 10m. Địa hình tiêu biểu của bình nguyên Hoa Bắc là hệ thống đê điều dài 700 km chạy dọc hai bên bờ Hoàng Hà.

Hoàng Hà đổ ra biển ở Bột Hải, tuy nhiên vì lũ lụt cửa sông không cố định mà đã thay đổi nhiều lần. Lụt lớn từng gây thiệt hại lớn đến sinh mạng và nông nghiệp; khi đã mất mùa thì nạn đói hoành hành. Vì lẽ đó mà Hoàng Hà còn được gọi là "Nỗi buồn của Trung Hoa."

 Lãnh thổ Xem bài chính: Phân cấp hành chính Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Phân cấp hành chính Trung Hoa Dân Quốc, Lịch sử phân chia hành chính Trung Quốc

Đại thể lịch sử

Vào thời nhà Chu, lãnh thổ Trung Quốc chỉ là vùng đất quanh Hoàng Hà. Sau khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc, lãnh thổ đã mở rộng tối đa về xung quanh, nhất là vào thời nhà Đường, Nguyên, và Thanh. Nhà Thanh thì lấy luôn các vùng đất thuộc Viễn Đông Nga và Trung Á ngày nay (phía tây Tân Cương).

Người Trung Quốc thường coi hoàng đế Trung Quốc là bá chủ thiên hạ và các dân tộc "man, di, nhung, địch" xung quanh là chư hầu. Do vậy, một số quốc vương các nước xung quanh cùng với thái thú các địa phương thường phái sứ thần sang triều cống cho các Hoàng đế Trung Quốc để tỏ ý chịu sự ràng buộc của nước lớn, vua tiểu quốc chỉ có được tính chính danh khi được hoàng đế Trung Quốc phong vương. Kể từ cuối thế kỷ XIX, những quan hệ kiểu này đã không còn tồn tại nữa do Trung Quốc đã mất đi uy lực bá chủ của mình.

Nhà Thanh sau đó đã sáp nhập quê hương của họ (Mãn Châu) nằm ở phía bắc ngoài Vạn lý trường thành là ranh giới với Trung Quốc bản bộ vào Trung Quốc. Năm 1683 sau khi Vương quốc Đông Ninh do Trịnh Thành Công lập nên tuyên bố đầu hàng, Đài Loan và quần đảo Bành Hồ đã bị sáp nhập vào đế chế nhà Thanh. Ban đầu Đài Loan chỉ được coi như một châu, sau đó thành hai châu và sau nữa thành một tỉnh. Sau đó Đài Loan được nhường cho Nhật Bản sau chiến tranh Trung-Nhật lần thứ nhất năm 1895. Kết thúc chiến tranh Trung-Nhật lần hai năm 1945, Nhật Bản mất chủ quyền lãnh thổ hòn đảo này theo Hiệp ước San Francisco, và chủ quyền quần đảo này thuộc về Trung Hoa Dân Quốc. Sau này, chủ quyền Đài Loan luôn là vấn đề gây tranh cãi giữa CHNDTH và những người theo phong trào đòi độc lập cho Đài Loan.
Các chủ đề liên quan: Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc & Tây Tạng.

Các đơn vị hành chính trong lịch sử
Các đơn vị hành chính cấp cao của Trung Quốc thay đổi tùy theo từng chế độ hành chính trong lịch sử. Đơn vị cấp cao gồm có đạo hay lộ và tỉnh. Dưới đó thì có các phủ, châu, sảnh, quận, khu và huyện. Cách phân chia hành chính hiện nay là địa cấp thị hay thành phố trực thuộc tỉnh (cấp địa khu), huyện cấp thị hay thành phố cấp huyện, trấn hay thị trấn và hương, tương đương cấp xã ở Việt Nam.

Trong lịch sử, các triều đại Trung Quốc đều đặt kinh đô tại vùng đất trung tâm lịch sử của Trung Quốc với tên gọi chính xác về mặt chính trị là Trung Quốc bản thổ (vì tên gọi này không tính đến các vùng đất mà nó không quản lý như Mông Cổ hay Đài Loan). Nhiều triều đại còn thể hiện tư tưởng bành trướng khi đánh chiếm các vùng đất xung quanh như như Nội Mông Cổ, Mãn Châu, Tân Cương, và Tây Tạng. Nhà Thanh do người Mãn Châu lập ra cũng như các chính thể sau đó là Trung Hoa Dân Quốc và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cũng củng cố việc sáp nhập các lãnh thổ này vào Trung Quốc. Biên giới chia cắt các lãnh thổ này trước đây tương đối mơ hồ và không gắn với cách phân chia hành chính hiện nay. Trung Quốc bản bộ thường được coi là bao bọc bởi Trường Thành và dọc theo viền cao nguyên Thanh Tạng; Mãn Châu và Nội Mông Cổ nằm ở phía bắc của Vạn Lý Trường Thành, và biên giới giữa hai vùng này có thể là biên giới hiện tại giữa Nội Mông Cổ và các tỉnh đông bắc Trung Quốc, hoặc biên giới lịch sử của Mãn Châu quốc vào Chiến tranh thế giới thứ hai; ranh giới của Tân Cương vẫn là Khu tự trị dân tộc Uyghur (Duy Ngô Nhĩ) Tân Cương ngày nay; còn Tây Tạng lịch sử thì coi như bao phủ gần như toàn bộ cao nguyên Thanh Tạng. Theo truyền thống, Trung Quốc được chia thành hai miền Bắc và Nam, với ranh giới địa lý là sông Hoài và dãy Tần Lĩnh.

Con người
Bài chính: Các dân tộc trong lịch sử Trung Quốc, Các dân tộc Trung Quốc.

Tại Trung Quốc có 56 dân tộc, trong đó đông nhất là người Hán, là dân tộc với sắc thái ngôn ngữ và văn hóa có nhiều khác biệt vì thực ra là kết hợp của nhiều dân tộc khác nhau được coi là cùng chia sẻ một thứ ngôn ngữ và văn hóa. Trong lịch sử Trung Quốc, nhiều dân tộc bị các dân tộc xung quanh đồng hóa hoặc biến mất không để lại dấu tích. Một số dân tộc khác biệt lập lọt vào trong vùng sinh sống của dân tộc Hán đã bị Hán hóa và được coi là người Hán, khiến cho dân tộc này trở nên đông một cách đáng kể; và trong cộng đồng người Hán thực ra có nhiều người được coi là người Hán nhưng có truyền thống văn hóa và đặc điểm ngôn ngữ khác hẳn. Thêm vào đó trong lịch sử cũng có nhiều sắc dân vốn là người ngoại tộc đã làm thay đổi văn hóa và ngôn ngữ của sắc dân Hán như trường hợp người Mãn Châu bắt đàn ông người Hán phải để tóc đuôi sam. Đôi khi người ta dùng thuật ngữ dân tộc Trung Hoa để chỉ người Trung Quốc nói chung.

Chính phủ nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa hiện chính thức công nhận tổng cộng 56 dân tộc, trong đó người Hán chiếm đa số. Với số dân hiện nay là 1,43 tỉ người trên tổng số dân toàn thế giới là 7.45 tỉ, Trung Quốc là nơi có xấp xỉ 19% loài người đang sinh sống.

Vào thời Mao Trạch Đông, tình hình phát triển dân số không được kiểm soát tốt đã khiến cho số dân Trung Quốc bùng nổ nhanh chóng và đạt đến con số 1,43 tỉ người hiện nay. Để giải quyết vấn nạn này, chính phủ CHNDTH đã áp dụng một chính sách kế hoạch hóa gia đình dưới tên gọi chính sách một con.

Người Hán nói các thứ tiếng mà các nhà ngôn ngữ học hiện đại coi là những ngôn ngữ hoàn toàn khác biệt, tuy nhiên tại Trung Quốc nhiều người coi đấy là các phương ngôn của tiếng Trung Quốc. Tuy có nhiều ngôn ngữ nói khác nhau nhưng kể từ đầu thế kỷ XX, người Trung Quốc bắt đầu dùng chung một chuẩn viết là "Bạch thoại" được dựa chủ yếu trên văn phạm và từ vựng của Phổ thông thoại là ngôn ngữ nói được dùng làm chuẩn. Ngoài ra từ hàng ngàn năm nay giới trí thức Trung Quốc dùng một chuẩn viết chung là Văn ngôn. Ngày nay Văn ngôn không còn là cách viết thông dụng nữa, tuy nhiên trong chương trình học nó vẫn tiếp tục được dạy và như vậy người Trung Quốc bình thường ở một góc độ nào đó có thể đọc hiểu được. Không như Phổ thông thoại, các ngôn ngữ nói khác chỉ được nói mà không có cách viết.

Văn hóa
Xem bài chính: Văn hóa Trung Quốc.

Tôn giáo
Xem bài chính: Tôn giáo Trung Quốc.
Tại Trung Quốc, tín đồ của các tôn giáo không được xác định rõ ràng. Nhưng trên thực tế từ nhiều nguồn nghiên cứu về văn hóa và tôn giáo Trung Hoa thì đại đa số người dân vẫn còn giữ phong tục thờ cúng tổ tiên do ảnh hưởng của Khổng giáo, cũng như kết hợp với Phật giáo và Đạo giáo trở thành "Tam giáo đồng nguyên" (hoặc "Tôn giáo cổ truyền Trung Hoa" mà Phật giáo Đại Thừa giữ vai trò chính), số còn lại theo những tôn giáo chính sau với tỉ lệ chỉ mang tính ước lượng có thể không chính xác:
 Đạo giáo, hay Lão giáo: xuất hiện dưới nhiều trạng thái khác biệt và khó phân ranh rõ ràng với những tôn giáo khác nên người ta không nắm rõ số người theo. Theo các tài liệu gần đây nhất thì có khoảng 400 triệu người (30% tổng dân số) theo Đạo giáo.
 Phật giáo: khoảng 8% (quy y Tam Bảo), bắt đầu du nhập vào Trung Quốc khoảng từ thế kỷ thứ nhất Công nguyên. Số người theo chủ yếu là Đại thừa, còn Tiểu thừa thì không đáng kể. Ngoài ra, còn có những người theo Phật giáo Tây Tạng, chủ yếu tại Tây Tạng và Nội Mông Cổ. Con số thực của số lượng Phật tử trên danh nghĩa có thể đạt trên 660 triệu đến 1 tỷ người (50% - 80%). Nhờ vậy mà Trung Quốc đương nhiên trở thành quốc gia Phật giáo đông dân nhất.
 Cơ Đốc giáo: khoảng 1 đến 4% tùy nguồn, một số nhánh của đạo này được truyền rải rác vào Trung Quốc thành nhiều đợt bắt đầu từ thế kỷ thứ VIII. Ngoài ra còn có những người Trung Quốc gốc Nga ở phía bắc và tây bắc Trung Quốc theo Chính Thống giáo với số lượng tương đối nhỏ.
 Nho giáo: không rõ số người theo, đây là tôn giáo xuất phát từ Khổng Tử mà các triều đại Trung Quốc cố gắng truyền bá theo chiều hướng có lợi cho chính quyền, tuy nhiên theo nhiều học giả thì bản chất của nó không phải như vậy.
 Hồi giáo: 1% đến 2%, có ở Tân Cương và các vùng có người dân tộc thiểu số theo Hồi giáo sinh sống rải rác. Đạo này phát triển mạnh vào thời nhà Nguyên (1271-1368).
 Tôn giáo cổ truyền Trung Quốc: tôn giáo đa thần của phần lớn dân Trung Quốc trước năm 1949, là kiểu tín ngưỡng pha trộn giữa một số trường phái Đạo giáo và Phật giáo và các tín ngưỡng khác.

Ngoài ra còn có Pháp Luân Công là một phương pháp tập luyện tinh thần rất phổ biến tại Trung Quốc trong thập niên 90. Theo thống kê của chính phủ có khoảng 70-100 triệu người.

Nghệ thuật, học thuật, và văn học

Người Trung Quốc cũng chế ra nhiều nhạc cụ, như cổ tranh, sáo, và nhị hồ, và được phổ biến khắp Đông và Đông Nam Á, đặc biệt những vùng trong phạm vi ảnh hưởng của Trung Quốc. Sanh là một thành phần cơ bản trong các loại nhạc cụ có giăm kèm tự do (free-reed instrument) phương Tây.

Chữ Trung Quốc có nhiều biến thể và cách viết trong suốt lịch sử Trung Quốc, và đến giữa thế kỷ XX được "giản thể hóa" tại đại lục Trung Quốc. Thư pháp là loại hình nghệ thuật chính tại Trung Quốc, được nhiều người xem là trên cả hội họa và âm nhạc. Vì thường gắn với chủ nhân là những quan lại-học giả ưu tú, nên những tác phẩm thư pháp sau đó đã được thương mại hóa, trong đó những tác phẩm của các nghệ sĩ nổi tiếng được đánh giá cao.

Trung Quốc có nhiều phong cảnh đẹp và là nguồn cảm hứng cho rất nhiều tác phẩm lớn của nghệ thuật Trung Quốc. Xem chi tiết trong bài Hội họa Trung Quốc.

Thư pháp và bồn tài đều là những loại hình nghệ thuật có độ tuổi hàng nghìn năm đã được phổ biến sang Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam.

Trong hàng thế kỷ, sự tiến bộ kinh tế và xã hội Trung Quốc có được là nhờ chất lượng cao của khoa cử phong kiến. Điều này dẫn tới chế độ lựa chọn nhân tài, mặc dù trên thực tế chỉ có đàn ông và những người có cuộc sống tương đối mới có thể tham dự các kỳ thi này, cũng như đòi hỏi một sự học hành chuyên cần. Đây là hệ thống khác hẳn so với hệ thống quý tộc theo huyết thống ở phương Tây. Các kỳ thi này đòi hỏi các thí sinh phải viết các bài luận cũng như chứng minh khả năng thông hiểu các sách vở kinh điển của Nho giáo. Những người vượt qua được kỳ thi cao nhất trở thành các quan lại-học giả ưu tú gọi các tiến sĩ. Học vị tiến sĩ có vị trí kinh tế-chính trị rất được coi trọng tại Trung Quốc và các nước xung quanh.

Văn học Trung Quốc đã có một lịch sử phát triển lâu dài do kỹ thuật in ấn có từ thời nhà Tống. Trước đó, các cổ thư và sách về tôn giáo và y học chủ yếu được viết bằng bút lông (trước đó nữa thì viết trên giáp cốt hay trên giấy tre) rồi phát hành. Hàng chục nghìn văn thư cổ vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay, từ các văn bản bằng giáp cốt văn tới các chỉ dụ nhà Thanh, được phát hiện mỗi ngày.

Các triết gia, tác gia và thi sĩ Trung Quốc phần lớn rất được coi trọng và có vai trò quan trọng trong việc duy trì và phổ biến văn hóa của Trung Quốc. Một số học giả khác, cũng được ghi nhận vì dám xả thân cho quyền lợi quần chúng cho dù có trái với ý của chính quyền.

Khoa học và kỹ thuật

Trong số những thành tựu về khoa học của Trung Quốc phải kể đến la bàn, thuốc súng, kỹ thuật làm giấy và kỹ thuật in ấn. Đây được coi là tứ đại phát minh. Ngoài ra cũng phải kể đến các phát minh như bàn tính, cung tên, bàn đạp ngựa, sơn mài, bánh lái, địa chấn ký, sành sứ, tiền giấy.

Những địa hạt nghiên cứu kỹ thuật khác:
 Toán học: các ứng dụng toán học của Trung Quốc thời xưa là kiến trúc và địa lý. Số π đã được nhà toán học Tổ Xung Chi tính chính xác đến số thứ 7 từ thế kỷ thứ V. Hệ Thập phân đã được dùng ở Trung Quốc từ thế kỷ XIV TCN. Tam giác Pascal được nhà toán học Lưu Dương Huy tìm ra từ lâu trước khi Blaise Pascal ra đời.
 Sinh học: các nghiên cứu sinh học tương đối phát triển, và các ghi chép lịch sử vẫn còn được tra cứu cho đến ngày nay như dược điển về các cây thuốc.
 Y học: Y học Trung Quốc và phẫu thuật đã phát triển cao tại nhiều thời điểm khác nhau trong lịch sử, và nhiều lĩnh vực vẫn còn được xem là nổi bật. Chúng tiếp tục giữ vai trò lớn mạnh trong cộng đồng y học quốc tế, và cũng đã được phương Tây công nhận như các phương pháp trị liệu bổ sung và thay thế trong vài thập niên gần đây. Một thí dụ là khoa châm cứu, mặc dù được coi như một phương pháp y học tại Trung Quốc và các nước xung quanh, nhưng lại từng là đề tài gây tranh luận tại phương Tây. Tuy nhiên, khoa khám nghiệm tử thi đã không được chấp nhận (ở Trung Quốc), vì người ta cho rằng không nên xâm phạm xác chết. Dù thế, nhiều bác sĩ không tin điều này đã tăng cường sự hiểu biết về giải phẫu học.
 Thuật giả kim là hóa học theo trường phái Đạo giáo, rất khác với hóa học hiện đại.
 Thiên văn Trung Quốc và các chòm sao đã thường được dùng cho bói toán.
 Các phát minh quân sự bao gồm cung tên, bàn đạp ngựa, hơi độc, hơi cay (làm từ bột chanh), các bản đồ giải vây dùng cho kế hoạch đánh trận, diều chở người, hỏa tiễn, thuốc súng, thuốc nổ, các dạng sơ khai của súng ngắn, và súng thần công.

Các chủ đề khác
 Văn minh Trung Hoa
 Nho giáo
 Danh sách các chủ đề về Trung Quốc
 Danh sách nhà văn Trung Quốc
 Tên người Trung Quốc
 Tiếng Trung Quốc
 Chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc, những học thuyết, phong trào và tư tưởng văn hóa, sử địa, và chính trị cho rằng văn hóa, con người và lãnh thổ Trung Quốc là thống nhất và thuần nhất.
 Môi trường tại Trung Quốc
 Gấu trúc
 Chủ nghĩa đế quốc tại châu Á
 Lịch sử quân sự Trung Quốc
 Hoa kiều
 Thuật phong thủy
 Cờ tướng
 Shanghai woman
 Danh sách các trận đánh Trung Quốc
 Chủ nghĩa bành trướng Trung Quốc

Xem thêm
 Đạo Phật tại Trung Quốc
 Đạo Hồi tại Trung Quốc
 Thần thoại Trung Quốc
 Nghệ thuật Trung Quốc
 Nghệ thuật cắt giấy Trung Quốc
 Thơ ca Trung Quốc
 Hội họa Trung Quốc
 Âm nhạc Trung Quốc
 Danh sách các tỉnh Trung Quốc
 Đơn vị hành chính Trung Quốc
 Phong trào dân chủ Trung Quốc

Đọc thêm
 Lê Giang, Các triều đại Trung Hoa, Nhà xuất bản Văn học, 2003
 Korotayev A., Malkov A., Khaltourina D. Introduction to Social Macrodynamics: Secular Cycles and Millennial Trends. Moscow: URSS, 2006. ISBN 5-484-00559-0  (Chapter 2: Historical Population Dynamics in China).

Chú thích

Liên kết ngoài

Tiếng Anh:
 1911 EB China
 China Digital Times
 China History Forums!
 Institute of Chinese Studies
 The Opposite End of China (Xinjiang, China Blog)
 Mondophoto.net  - 4200 photos of China
 China Overview and Introduction  - General Information

Tiếng Việt
 Bách khoa thư về Trung Quốc - Do Đài Phát thanh quốc tế Trung Quốc xây dựng
 Ban Việt ngữ - Đài phát thanh Quốc tế Trung Quốc
 Trung Quốc-Bộ Văn hóa thông tin Việt Nam
 văn hóa xã hội Trung Quốc

Lịch sử Trung Quốc


title: Colias phicomone

text:
Colias phicomone là một loài bướm thuộc họ Pieridae. Chúng được tìm thấy ở núi Cantabria, Pyrenees, núi Carpathia và Anpơ. Nó bay ở độ cao từ 900 - 2800 mét.

Sải cánh dài 40–50 mm. Chúng bay từ tháng 6 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.
Ấu trùng ăn các loài Fabaceae.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Butterflies of Europa

Colias
Côn trùng châu Âu


title: Apophylia asahinai

text:
Apophylia asahinai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chujo miêu tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Apophylia


title: 8573 Ivanka

text:
8573 Ivanka (1996 VQ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 11 năm 1996 bởi Klet ở Klet.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8573 Ivanka

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Bulbophyllum sandersonii

text:
Bulbophyllum sandersonii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

Liên kết ngoài

sandersonii]]

S


title: Uperoleia talpa

text:
Uperoleia talpa là một loài ếch thuộc họ Myobatrachidae.
Đây là loài đặc hữu của Úc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan khô và đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp.

Tham khảo

 Hero, J.-M. & Roberts, D. 2004. Uperoleia talpa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Thể loại

Uperoleia
Động vật lưỡng cư Tây Úc


title: Olivella fortunei

text:
Olivella fortunei là một loài ốc biển cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Olivellidae, họ ốc ôliu nhỏ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Olivella


title: Le Gué-d'Alleré

text:
Le Gué-d'Alleré là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 8 mét trên mực nước biển.

Dân số

Tham khảo

 INSEE commune file

Liên kết ngoài
 Le Gué-d'Alleré trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia Pháp
 Le Gué-d'Alleré in the INSEE site
 Gue-d'Allere Le Gué-d'Alleré trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Le Gué-d'Alleré trên bản đồ nước Pháp

Xã của Charente-Maritime


title: Erdesbach

text:
Erdesbach là một đô thị thuộc huyện Kusel, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Erdesbach có diện tích 3,94 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 628 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Kusel


title: Olivella bitleri

text:
Olivella bitleri là một loài ốc biển cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Olivellidae, họ ốc ôliu nhỏ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Olivella


title: Hiệp định về chống bán phá giá

text:
Hiệp định về Chống bán Phá giá là một trong những hiệp định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) được ký kết tại Vòng đàm phán Uruguay.

Tên đầy đủ của Hiệp định là Hiệp định về việc Thực thi Điều VI của Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại 1994 (GATT 1994). Điều VI của GATT 1994 cho phép các thành viên có biện pháp chống lại hành vi bán phá giá. Hiệp định về Chống bán Phá giá quy định chi tiết các điều kiện để các thành viên WTO có thể thực hiện các biện pháp như vậy. Cả Hiệp định và Điều VI được sử dụng cùng nhau để điều chỉnh các biện pháp chống bán phá giá.

Điều kiện áp dụng
Định nghĩa đầy đủ của hành vi bán phá giá được quy định trong Hiệp định. Nói một cách vắn tắt, đó là hành vi của một công ty bán một mặt hàng xuất khẩu thấp hơn giá thông thường mà họ bán mặt hàng đó tại thị trường trong nước. Để áp dụng biện pháp chống bán phá giá, nước nhập khẩu là thành viên WTO phải chứng minh được ba điều kiện sau:
Có hành động bán phá giá: được tính bằng độ chênh lệch giữa giá của mặt hàng nhập khẩu với giá của mặt hàng tương tự bán tại thị trường của nước xuất khẩu (gọi là biên độ phá giá).
Có thiệt hại vật chất đối với ngành sản xuất của nước nhập khẩu đang cạnh tranh trực tiếp với hàng nhập khẩu.
Hành động bán phá giá là nguyên nhân gây ra thiệt hại vật chất, hoặc đe dọa gây ra thiệt hại vật chất nêu trên.

Biện pháp áp dụng
Khi thỏa mãn được ba điều kiện trên, Hiệp định cho phép thành viên WTO được phép áp dụng biện pháp chống bán phá giá với mặt hàng nhập khẩu bị điều tra. Các biện pháp này thường là áp thêm một khoản thuế nhập khẩu đối với sản phẩm bị coi là bán phá giá nhằm đưa mức giá của sản phẩm đó xấp xỉ với "giá trị thông thường" của nó hoặc để khắc phục thiệt hại đối với ngành sản xuất của nước nhập khẩu. Các biện pháp này nếu trong điều kiện bình thường là những hành vi vi phạm các nguyên tắc của WTO về ràng buộc thuế suất nhập khẩu và không phân biệt đối xử hàng nhập khẩu. Tuy nhiên, biện pháp chống  bán phá giá chỉ mang tính tạm thời nhằm loại trừ ảnh hưởng tiêu cực của hàng hoá nhập khẩu phá giá trên thị trường quốc gia nhập khẩu vì vậy các quốc gia chỉ được phép áp dụng thuế chống bán phá giá đối với hàng hoá nhập khẩu thời hạn nhất định - tối đa là 5 năm.

Miễn trừ
Điều tra chống bán phá giá sẽ kết thúc ngay lập tức mà không đưa ra biện pháp chống bán phá giá nào nếu cơ quan chức năng xác định rằng biên độ phá giá không đáng kể (nhỏ hơn 2% giá xuất khẩu). Điều tra cũng chấm dứt nếu khối lượng hàng bán phá giá là không đáng kể (khối lượng hàng phá giá từ một nước bị điều tra nhỏ hơn 3% tổng nhập khẩu, đồng thời tổng khối lượng hàng phá giá từ tất cả các nước bị điều tra nhỏ hơn 7% tổng nhập khẩu).

Cơ quan theo dõi
Hiệp định cũng quy định các thành viên phải báo cáo chi tiết ngay lập tức cho Ủy ban phụ trách các Hành động Chống bán Phá giá của WTO khi họ bắt đầu tiến hành điều tra sơ bộ cũng như khi đưa ra kết luận cuối cùng. Họ cũng phải báo cáo tổng kết hai lần mỗi năm cho Ủy ban tất cả những cuộc điều tra của họ. Khi có sự tranh cãi, các thành viên được khuyến khích tiến hành tham vấn lẫn nhau. Nếu tham vấn không đạt được kết quả, họ có thể sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO để giải quyết và phải chấp nhận kết quả giải quyết theo cơ chế này.

Xem thêm

 Hiệp định về trợ cấp và các biện pháp đối kháng (SCM)
 Hiệp định về biện pháp tự vệ (Hiệp định SG)
 Hiệp định về Trợ cấp và Các biện pháp đối kháng (Agreement on Subsidies and Countervailing Measures)

Tham khảo

Tổ chức Thương mại Thế giới


title: Favartia cecalupoi

text:
Favartia cecalupoi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Favartia


title: Castellarano

text:
Castellarano là một đô thị ở tỉnh Reggio Emilia trong vùng Emilia-Romagna, có vị trí cách khoảng 45 km về phía tây của Bologna và khoảng 20 km về phía đông nam của Reggio Emilia. Tại thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 13.407 và diện tích 57,5 km².

Đô thị Castellarano có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Ca' de Grimaldi, Ca' de Ravazzini, Cadiroggio, Case Ferri, Castello La Croce, Farneto di Sotto, Le Ville, Montebabbio, Pradivia, Roteglia, Scuole, and Telarolo.

Castellarano giáp các đô thị: Baiso, Casalgrande, Prignano sulla Secchia, Sassuolo, Scandiano, Viano.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.castellarano.re.it/

Đô thị tỉnh Reggio Emilia


title: 3083 OAFA

text:
3083 OAFA (1974 MH) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 6 năm 1974 bởi Felix Aguilar Observatory ở El Leoncito.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3083 OAFA

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1974
Tiểu hành tinh Flora
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Donald Rumsfeld

text:
Donald Henry Rumsfeld (9 tháng 7 năm 1932 – 29 tháng 6 năm 2021) là một chính trị gia, viên chức chính phủ, và doanh nhân người Mỹ, từng giữ chức vụ Bộ trưởng Quốc phòng từ 1975 đến 1977 dưới thời Gerald Ford, và từ 2001 đến 2006 dưới thời George W. Bush. Ông là người trẻ nhất và người già thứ hai từng giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng. Ngoài ra, Rumsfeld còn là nghị sĩ cho Illinois (1963–1969), giám đốc Văn phòng Cơ hội Kinh tế (1969–1970), cố vấn tổng thống (1969–1973), Đại diện thường trực tại NATO (1973–1974), và Chánh văn phòng Nhà Trắng (1974–1975). Giữa hai nhiệm kỳ làm Bộ trưởng Quốc phòng, ông từng giữ ghế CEO và chủ tịch của một số công ty.

Sinh ra tại Illinois, Rumsfeld theo học ở Đại học Princeton, tốt nghiệp năm 1954 với bằng cử nhân khoa học chính trị. Sau khi phục vụ trong Hải quân trong vòng ba năm, ông bắt đầu chiến dịch tranh cử vào Hạ viện từ khu vực quốc hội thứ 13 của Illinois và thắng năm 1962 ở tuổi 30. Khi ở trong quốc hội, ông là một trong những người tiên phong cho Đạo luật Tự do Thông tin. Năm 1969, Rumsfeld chấp nhận quyết định của Tổng thống Richard Nixon và đứng đầu Văn phòng Cơ hội Kinh tế; ông cũng chỉ đạo Chương trình Bình ổn Kinh tế trước khi được chọn làm đại sứ NATO. Tháng 8 năm 1974, Rumsfeld trở về Washington và làm cố vấn cho Tổng thống Ford. Sau khi Ford bổ nhiệm ông làm Bộ trưởng Quốc phòng năm 1975, Rumsfeld chọn một nhân viên trẻ tuổi của ông, Dick Cheney, kế nhiệm chức cố vấn. Khi Ford thua cuộc tranh cử năm 1976, Rumsfeld trở về đời sống tài chính và kinh doanh tư nhân, và trở thành giám đốc và CEO của công ty dược phẩm G. D. Searle & Company. Từ năm 1990 đến 1993, ông giữ chức CEO của General Instrument, và từ 1997 đến 2001, chủ tịch của Gilead Sciences.

Tháng 1 năm 2001, Rumsfeld được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng lần thứ hai bởi Tổng thống George W. Bush. Trong chiếc ghế đó, Rumsfeld giữ vai trò then chốt trong cuộc xâm lăng Afghanistan và Iraq. Trước và sau Chiến tranh Iraq, ông khẳng định Iraq có một chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt; thế nhưng không có bằng chứng nào được tìm thấy. Một báo cáo Tổng thanh tra Lầu Năm Góc ghi nhận chính sách của Rumsfeld đã giúp "phát triển, tạo ra, và phát tán những đánh giá tình báo lệch lạc về mối quan hệ giữa Iraq và al Qaida cho các quan chức cấp cao, bao gồm một số kết luận mâu thuẫn với sự đồng thuận của Cộng đồng Tình báo". Nhiệm kỳ Rumsfeld gây nhiều tranh cãi với việc sử dụng tra tấn và bê bối tra tấn và lạm dụng tù nhân Abu Ghraib. Rumsfeld dần mất vị thế chính trị của mình và từ chức cuối năm 2006. Sau khi về hưu, ông xuất bản một cuốn tự truyện, Known and Unknown: A Memoir, cùng với Rumsfeld's Rules: Leadership Lessons in Business, Politics, War, and Life. Ông mất ngày 29 tháng 6 năm 2021, ở tuổi 88.

Thời niên thiếu và giáo dục

Donald Henry Rumsfeld sinh ngày 9 tháng 7 năm 1932, ở Chicago, Illinois, con trai của Jeannette Kearsley (họ cũ Husted) và George Donald Rumsfeld. Cha ông có nguồn gốc từ một gia đình Đức di cư trong thập niên 1870 từ Weyhe đến Lower Saxony, nhưng Donald thời trẻ đôi khi bị chọc là có nét "Thụy Sĩ". Lớn lên tại Winnetka, Illinois, Rumsfeld trở thành một Hướng đạo sinh Đại bàng năm 1949 và nhận Giải thưởng Hướng đạo sinh Đại bàng Xuất sắc và Giải thưởng Trâu Bạc năm 2006. Từ 1943 đến 1945, Rumsfeld sống tại Coronado, California, trong khi cha ông đóng quân trên một tàu khu trục giữa Thái Bình Dương trong Thế chiến thứ hai. Ông làm quản lâm Nông trại Hướng đạo sinh Philmont năm 1949.

Rumsfeld theo học tại Trường Baker Demonstration, rồi tốt nghiệp tại Trường Trung học New Trier. Ông theo học Đại học Princeton với học bổng NROTC và học thuật một phần. Ông tốt nghiệp năm 1954 với bằng A.B. trong khoa học chính trị với luận án "Vụ tịch thu thép năm 1952 và Tác động của nó lên quyền lực tổng thống". Trong thời gian tại Princeton, ông là một đô vật nghiệp dư thành công, trở thành đội trưởng đô vật của trường. Cũng trong quãng thời gian này, ông là bạn với Frank Carlucci, cũng là Bộ trưởng Quốc phòng tương lai.

Rumsfeld cưới Joyce P. Pierson ngày 27 tháng 12 năm 1954. Họ có ba người con, sáu người cháu và một người chắt. Ông theo học Trường Luật Đại học Case Western Reserve và Trung tâm Luật Đại học Georgetown, nhưng không nhận bằng ở cả hai trường.

Tham khảo

Rumsfield, Donald
Cựu sinh viên Đại học Princeton
Sinh năm 1932
Mất năm 2021
Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống
Nhà văn Mỹ thế kỷ 21
Người viết hồi ký Mỹ
Người Mỹ gốc Đức
Sĩ quan Hải quân Hoa Kỳ
Chính khách Mỹ thế kỷ 20
Người Chicago
Chính khách Mỹ thế kỷ 21


title: Gindou

text:
Gindou là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Bulbophyllum bliteum

text:
Bulbophyllum bliteum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

B


title: Sidhpur

text:
Sidhpur là một thành phố và khu đô thị của quận Patan thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sidhpur có dân số 53.581 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Sidhpur có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Sidhpur, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Gujarat


title: Trần Đăng Khoa

text:
Trần Đăng Khoa có thể là tên của một trong số những người sau:
Trần Đăng Khoa - Nhà thơ, nhà báo
Trần Đăng Khoa - Bộ trưởng đầu tiên của Bộ Giao thông Công chính, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, cựu phó Tổng thư ký Đảng Dân chủ Việt Nam
Trần Đăng Khoa, sinh năm 1970, cựu Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần đầu tư địa ốc Đại Quang Minh


title: Phyllodesma americana

text:
Phyllodesma americana là một loài bướm đêm thuộc họ Lasiocampidae. Nó được tìm thấy ở Nova Scotia to Georgia, phía tây through Texas to California, phía bắc đến British Columbia và Yukon.

Sải cánh dài 29–49 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 3 đến tháng 9 làm hai đợt in the south. Ở miền đông Ontario, Cá thể trưởng thành mọc cánh từ tháng 5 đến tháng 7. The flight season in Ohio is từ tháng 4 đến tháng 8. Có một lứa một năm in phần phía bắc của the range.

Ấu trùng ăn lá các loài Alnus, Betula, Quercus, Populus, Salix, Ceanothus velutinus, Chrysolepis chrysophylla và Rosoideae.

Phân loài
Phyllodesma americana rockiesensis
Phyllodesma americana borealis
Phyllodesma americana alascensis
Phyllodesma americana californica
Phyllodesma americana dyari
Phyllodesma americana celsivolans

Chú thích

Tham khảo

Bug Guide
Images
Moths of North Dakota

A
Động vật Mỹ
F
Động vật được mô tả năm 1841


title: Molophilus carstensis

text:
Molophilus carstensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: 5862 Sakanoue

text:
5862 Sakanoue (1983 AB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 1 năm 1983 bởi T. Seki ở Geisei.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 5862 Sakanoue

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Paolo Rossi

text:
Paolo Rossi (23 tháng 9 năm 1956 - 9 tháng 12 năm 2020) là cựu cầu thủ bóng đá Ý. Năm 1982, ông đã cùng đội tuyển Ý giành chức vô địch World Cup 1982, ghi được 6 bàn thắng trong giải, giành danh hiệu Vua phá lưới và Cầu thủ xuất sắc nhất. Cùng năm đó, ông giành được danh hiệu Quả Bóng Vàng.

Sự nghiệp

Giai đoạn ban đầu
Rossi sinh tại Santa Lucia, thuộc tỉnh Prato, vùng Tuscany.

Rossi đá trận đầu tiên tại một giải bóng đá chuyên nghiệp của Ý trong màu áo Como, nơi mà câu lạc bộ Juventus đã chuyển ông đến để học hỏi thêm kinh nghiệm sau khi ông trải qua ba phẫu thuật ở đầu gối.

Sự nghiệp của ông có một bước ngoặt khi ông chuyển sang khoác áo Vicenza (còn có tên Lanerossi Vicenza). Mùa bóng 1976-77, bằng tài năng của mình Rossi đã giúp đội bóng thăng hạng, lên chơi ở Serie A, giải đấu cao nhất của bóng đá Ý. Mùa bóng tiếp theo Rossi ghi được 24 bàn thắng và được chọn vào đội tuyển quốc gia do huấn luyện viên Enzo Bearzot dẫn dắt để tham dự World Cup 1978. Rossi đã thể hiện được sự trưởng thành trong giải đấu này.

Lúc này Rossi thuộc về sở hữu của cả hai câu lạc bộ Juventus và Vicenza. Khi hai câu lạc bộ đàm phán về vấn đề chuyển nhượng, Lanerossi Vicenza đã đề nghị mức giá gây sốc là hơn 2,6 tỉ lire để mua hẳn Rossi, khiến ông trở thành vận động viên đắt giá nhất nước Ý tính tới thời điểm đó. Năm 1979 Vicenza bị xuống hạng, chơi ở Serie B, và ông được Perugia mượn.

Scandal
Tại Perugia ông dính vào một vụ scandal cá cược nổi tiếng (Totonero), và hậu quả là Rossi bị cấm thi đấu trong 3 năm, sau giảm xuống còn 2 năm. Tuy nhiên, Rossi luôn khẳng định mình vô tội và là nạn nhân của sự bất công. Trong cuốn sách của Rossi (Ho fatto piangere il Brasile), một nhân chứng buộc tội ông năm 1980 đã thừa nhận rằng những lời buộc tội ông vào lúc đó là nguỵ tạo.

World Cup 1982

Rossi quay trở lại đúng vào thời điểm diễn ra World Cup 1982, nhưng các nhà báo Ý và các tifosi lo ngại rằng ông không có được phong độ tốt. Tình hình có vẻ đúng trong 3 trận đầu tiên của Ý ở vòng đấu bảng, khi ông được ví là một bóng ma vật vờ trên sân cỏ.

Tuy nhiên Bearzot vẫn tín nhiệm sử dụng Rossi trong vòng đấu bảng ở vòng hai. Đội Ý phải đối đầu với đương kim vô địch Argentina và Brasil, đội bóng được hâm mộ nhất và một ứng cử viên vô địch nặng ký với các cầu thủ đẳng cấp thế giới trong đội hình như Sócrates, Zico, và Falcão. Sau khi vượt qua Argentina 2-1, Rossi đã lập một hat-trick đưa Ý vượt qua Brasil 3-2 để vào bán kết gặp Ba Lan. Ông tiếp tục ghi cả hai bàn thắng ở trận bán kết, đưa Ý vào chung kết. Ông là người mở tỉ số trận chung kết để rồi cuối cùng Ý vượt qua Đức 3-1, giành ngôi vô địch World Cup lần thứ ba.

Các cổ động viên Ý treo các băng rôn tôn vinh ông là "Cầu thủ của trận đấu". Màn trình diễn của Rossi tại Tây Ban Nha giúp ông có được danh hiệu Quả bóng vàng châu Âu và Cầu thủ xuất sắc nhất năm của tạp chí World Soccer trong năm 1982.

Giai đoạn cuối

Sau năm 1982 Rossi chơi cho Juventus, giành được 1 Cúp C2 châu Âu (1984) và 1 Cúp C1 châu Âu (1985). Sau khi rời Juventus, ông chuyển tới AC Milan. Tại đây ông được nhớ tới với 2 bàn thắng trong trận derby trước Inter Milan. Tuy nhiên từ đây phong độ của Rossi dần đi xuống. Ông kết thúc sự nghiệp tại Hellas Verona năm 1987.

Trong sự nghiệp Rossi đã ghi tổng cộng 20 bàn thắng trong 48 trận cho đội tuyển Ý.

Sau khi giải nghệ và qua đời
Sau khi giải nghệ, ông trở thành thầu xây dựng, cùng hợp tác với đồng đội cũ Giancarlo Salvi. Năm 1990, ông đắc cử phó chủ tịch câu lạc bộ A.S. Pescina Valle del Giovenco ở giải hạng Ba quốc gia Lega Pro Prima Divisione. Sau đó, ông còn làm bình luận viên thể thao cho các kênh Sky, Mediaset Premium, và Rai Sport. Ông qua đời ngày 9 tháng 12 vì bệnh ung thư phổi.

Vinh danh
Rossi được Pelé lựa chọn là một trong 125 cầu thủ còn sống vĩ đại nhất vào tháng 3 năm 2004.

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Vicenza
Serie B: 1976–77

Juventus
Serie A: 1981–82, 1983–84
Coppa Italia: 1982–83
European Cup Winners' Cup: 1983–84
UEFA Super Cup: 1984
European Cup: 1984–85

Đội tuyển quốc gia
Đội tuyển Ý
FIFA World Cup: 1982

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ của Paolo Rossi

Quả bóng vàng châu Âu
Vua phá lưới World Cup
FIFA 100
Cầu thủ bóng đá A.C. Milan
Cầu thủ bóng đá Juventus
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Ý
Cầu thủ bóng đá Ý
Người Prato
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá A.C. Perugia Calcio
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1978
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1982
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1986
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Ý


title: Chulpan Khamatova

text:
Chulpan Nailevna Khamatova (tiếng Tatar: Чулпан Наил кызы Хаматова, tiếng Nga: Чулпан Наилевна Хаматова) là một nữ diễn viên sân khấu, điện ảnh Nga.

Tiểu sử và sự nghiệp

Vai diễn trên sân khấu

Nhà hát

Nhà hát Đương đại
 1999 — «Ba người bạn» Erich Maria Remarque — Patricia Holman
 2001 — «Ba chị em» Anton Chekhov — Irina
 2003 — «Мамапапасынсобака» Biljana Srbljanović — Andrya
 2004 — «Cơn bão» Aleksandr Ostrovsky — Katerina
 2005 — «Голая пионерка» M. B. Kononov — Masha Mukhina
 2006 — «Антоний&Клеопатра. Версия» Oleg Bogaev, Кирилл Серебренников по мотивам Уильяма Шекспира — Клеопатра
 2008 «Ba chị em» Anton Chekhov — Masha
 2011 — «Враги: история любви» И. Б. Зингера — Маша

Các nhà hát khác
 1995 — О. Михайлов, «Мечты маленького Робинзона» (Театр Луны п/р С. Проханова) — Пятница
 1995 — С. Проханов, «Фанта-инфанта» (Театр Луны п/р С. Проханова) — Фанта
 1996 — Г. Слуцки, «Поза эмигранта» (Театр А. Чехова) — Катя
 1997 — Bernard Slade, «Чествование» (Театр А. Чехова) — Санни
 2000 — Ф. Гудрич, А. Хаккет, «Дневник Анны Франк» (РАМТ) — Анна Франк
 2003 — Шекспир, «Двенадцатая ночь» (Perchtoldsdofer Sommerspiele, Австрия) — Виола
 2008 — В. Шукшин «Рассказы Шукшина» (Государственный театр наций) — 9 ролей
 2009 — Н. Карамзин «Бедная Лиза» (Государственный театр наций) — Лиза

Dự án khác

Chiến dịch quảng cáo
 2005 — снялась для рекламных плакатов часов «Романсон»
 2009 — снялась в телевизионной рекламе банка «ВТБ 24»
 2009 — снялась для каталога косметики «Faberlic»
 2009 — снялась для рекламных плакатов сети аптек «36,6»
 2009 — реклама нового автомобиля Toyota Prius
Осенью 2008 года Чулпан Хаматова приняла участие в масштабном фотопроекте Алексея Никишина «В роли себя».

Lồng tiếng
 2001 — «Львиная доля»

Thu âm
 2000 — Русский бунт: Маша Миронова
 2005 — Аудиокниги: Спектакль по роману Ф. М. Достоевского «Преступление и наказание»: Соня Мармеладова (2005 апрель)
 2008 — Про Федота-стрельца, удалого молодца: Маруся
 2010 — Аудиокнига Маленький принц: цветы

Phim đã tham gia
 Vùng đất của những kẻ điếc (1998)... Rita
 Tuvalu (1999)... Eva
 Hỡi nước Anh (2000)
 Good Bye, Lenin ! (2003)... Y tá Lara
 Những đứa trẻ phố Arbat (2004)... Varya Ivanova
 Garpastum (2005)... Anitsa
 Bác sĩ Zhivago (2005)... Lara
 Tình yêu ở Kaliningrad (2006)... Nadezhda
 Elysium (2010)... Cherubina de Gabriak
 Dostoyevsky (2011)... Maria Dmitryevna Isayeva

Vinh danh

Xem thêm

 IMDb
 Website chính thức
 Блог Чулпан Хаматовой  на сайте snob.ru
  Благотворительный Фонд Чулпан Хаматовой и Дины Корзун «Подари жизнь»
 Чулпан Хаматова на сайте peoples.ru
 Чулпан Хаматова, «Актёры советского кино»
 Thông tin trên trang Kino-Teatr

Nữ diễn viên sân khấu Nga
Nữ diễn viên điện ảnh Nga
Nữ diễn viên truyền hình Nga
Nghệ sĩ nhân dân Liên bang Nga
Sinh năm 1975
Nhân vật còn sống


title: 9180 Samsagan

text:
9180 Samsagan (1991 GQ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 4 năm 1991 bởi E. F. Helin ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9180 Samsagan

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: 23008 Rebeccajohns

text:
23008 Rebeccajohns (1999 VA149) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 11 năm 1999, bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 23008 Rebeccajohns

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 1339

text:
Năm 1339 (Số La Mã: MCCCXXXIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

 Giáo hoàng đối lập Alexanđê V (d. 1410)

Mất
 19 tháng 9 – Thiên hoàng Go-Daigo Nhật Bản (b. 1288)

Tham khảo

Năm 1339


title: Giải vô địch bóng đá thế giới 2006 (Bảng G)

text:
Dưới đây là thông tin chi tiết về các trận đấu trong khuôn khổ bảng G - Giải vô địch bóng đá thế giới 2006, là một trong tám bảng đấu thuộc World Cup 2006. Trận đầu tiên của bảng diễn ra vào ngày 13 tháng 6, 2006, và hai trận đấu cuối cùng được đá vào ngày 23 tháng 6.

Bảng xếp hạng
Múi giờ địa phương là UTC+2.

Hàn Quốc v Togo

Pháp v Thụy Sĩ

Pháp v Hàn Quốc

Togo v Thụy Sĩ

Togo v Pháp

Thụy Sĩ v Hàn Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Web của FIFA

G


title: Paratriarius denotata

text:
Paratriarius denotata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gahan miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Paratriarius


title: Lugos

text:
Lugos là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Lacconectus ritsemae

text:
Lacconectus ritsemae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1883.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Lacconectus


title: Bartolomé Masó, Cuba

text:
Bartolomé Masó là một thành phố, đơn vị hành chính cấp hạt ở tỉnh Granma của Cuba.

Dân số
Năm 2004, dân số của Bartolomé Masó là 53.024 người. Diện tích của đô thị này là , với mật độ dân số .

Tham khảo

Thành phố của Cuba


title: Crotalarieae

text:
Crotalarieae là một tông thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Tông này gồm các chi:

 Aspalathus L.
 Bolusia Benth.
 Calobota Eckl. & Zeyh.
 Crotalaria L.
 Lebeckia  Thunb.
 Lotononis (DC.) Eckl. & Zeyh.
 Pearsonia Dummer
 Rafnia Thunb.
 Robynsiophyton R.Wilczek
 Rothia Pers.
 Spartidium Pomel
 Wiborgia Thunb.
 Wiborgiella Boatwr. & B.-E. van Wyk

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: USS Idaho

text:
Bốn tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt tên USS Idaho nhằm vinh danh tiểu bang Idaho.

 USS Idaho (1864) là một tàu xà-lúp gỗ chạy hơi nước, sau được cải biến thành tàu buồm
 USS Idaho (BB-24) là một thiết giáp hạm lớp Mississippi hạ thủy năm 1905 và được bán cho Hy Lạp năm 1914
 USS Idaho (SP-545) là một xuồng máy được Hải quân trưng dụng năm 1917, hoàn trả cho chủ sở hữu năm 1918
 USS Idaho (BB-42) là một thiết giáp hạm lớp New Mexico hạ thủy năm 1917, hoạt động trong Thế Chiến II, và bị bán để tháo dỡ năm 1947

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Usenet

text:
Một hệ thống thông tin toàn cầu dưới dạng diễn đàn thảo luận (còn được gọi là "Newsgroup") về tất cả các lĩnh vực của đời sống và bất cứ ai cũng có thể tham gia là những có thể giới thiệu một cách cơ bản nhất khi nói đến Usenet (từ viết tắt của tiếng Anh: "Unix User Network").

Chức năng hoạt động
Giống như các bảng tin như chúng ta thường gặp ở các siêu thị, Usenet đã xuất hiện và thực sự phát triển và trở nên thông dụng. Vượt trội hơn nếu như việc giao tiếp thông qua bảng tin chỉ là sự thông báo chia sẻ thông tin một chiều thì với Usenet điều này đã được khắc phục một cách hoàn hảo. Sự phản hồi và trao đổi thông tin được giữ nguyên trạng thái như cách mà người chia sẻ ban đầu đưa ra. Đây cũng chính là cách thức mà Usenet rút ra được từ ngành công nghiệp báo chí.

Tuy nhiên, một đặc điểm quan trọng không được giống với một tòa soạn báo, đó là Usenet không có bộ phận chọn lọc cũng như phân loại, tổng hợp thông tin. Sự kiểm duyệt cũng có nhưng vẫn được coi là trường hợp ngoại lệ và quyết định của phần nhiều những người tham gia trong diễn đàn vẫn đóng vai trò quan trọng hơn rất nhiều.

Hơn nữa, số lượng người tham gia đông đảo và tốc độ truyền đạt thông tin vô cùng nhanh chóng trở thành những ưu điểm vượt trội giúp cho Usenet ngày một trở nên phổ biến. Với nhiều đề tài khác nhau, Usenet là nơi tập trung với một con số khổng lồ các diễn đàn thu hút sự tham gia cũng như nhiều luồng ý kiến từ hàng ngàn máy chủ của các quốc gia khác nhau trên toàn thế giới. Vì thế sự kiểm duyệt lại càng trở thành vấn đề khó khăn khó giải quyết đối với Usenet.

Sử dụng
Người muốn tham gia sử dụng Usenet cần Newsreader, một phần mềm tương đối đơn giản cài đặt trên máy tính. Bên cạnh đó người ta cũng có thể truy cập qua e-mail hoặc một trang web tương ứng nhưng tất nhiên cũng có phần nào sự hạn chế khi tham gia đóng góp ý kiến trên các diễn đàn của Usenet.

Lịch sử
Được biết đến như các Usenet đầu tiên là Steve Bellovin, Jim Ellis, Tom Truscott tại Hoa Kỳ (1979) khi họ kết nối thành công giữa 2 máy Unix giữa trường 2 trường đại học trong các lễ rửa tội. Mạng ARPANET và Internet ngày nay chính là sự nâng cao từ ý tưởng ban đầu này.

Sự phê bình
Usenet cho phép người sử dụng, tham gia các diễn đàn có thể diễn đạt thông tin với nhiều hình thức phong phú như âm nhạc, film và phần mềm có bản quyền. Như đã nói ở trên, việc quản lý là vô cùng phức tạp. Các nhà cung cấp Usenet thương mại thường xuyên bị nghi ngờ khi truyền tải các bộ dữ liệu lớn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Usenet FAQ

U
U
Tiêu chuẩn Internet
Văn hóa Internet


title: Coelioxys weyrauchi

text:
Coelioxys weyrauchi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1951.

Chú thích

Tham khảo

W
Động vật được mô tả năm 1951


title: Đắk Song

text:
Đắk Song là một huyện thuộc tỉnh Đắk Nông, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Đắk Song nằm ở trung tâm tỉnh Đắk Nông, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các huyện Đắk Glong và Krông Nô
Phía tây giáp huyện Tuy Đức
Phía nam giáp thành phố Gia Nghĩa
Phía bắc giáp huyện Đắk Mil và Campuchia.

Huyện có diện tích 807,76 km², dân số năm 2007 là 46.382 người, mật độ dân số đạt 57 người/km².

Huyện lỵ của huyện là thị trấn Đức An nằm trên quốc lộ 14, cách thành phố Gia Nghĩa 36 km về phía bắc và cách thành phố Buôn Ma Thuột 86 km về phía tây nam.

Hành chính
Huyện Đắk Song có 9 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm thị trấn Đức An và 8 xã: Đắk Hòa, Đắk Môl, Đắk N'Drung, Nam Bình, Nâm N'Jang, Thuận Hà, Thuận Hạnh, Trường Xuân.

Lịch sử
Huyện Đắk Song được thành lập vào ngày 21 tháng 6 năm 2001 trên cơ sở tách 2 xã: Trường Xuân, Đắk Rung thuộc huyện Đắk Nông và 3 xã: Thuận Hạnh, Đăk Môl, Đắk Song thuộc huyện Đắk Mil.

Khi mới thành lập, huyện thuộc tỉnh Đắk Lắk, bao gồm 5 xã: Đắk Môl, Đắk Rung, Đắk Song (huyện lỵ), Thuận Hạnh và Trường Xuân.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ban hành Nghị quyết 22/2003/QH11 chia tỉnh Đắk Lắk thành 2 tỉnh: Đắk Lắk và Đắk Nông, huyện Đắk Song thuộc tỉnh Đắk Nông.

Ngày 6 tháng 6 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 70/2005/NĐ-CP về việc:
Thành lập xã Nâm N'Jang trên cơ sở 17.086 ha diện tích tự nhiên và 5.449 nhân khẩu của xã Đắk Rung
Đổi tên xã Đắk Rung thành xã Đắk N'Drung.

Ngày 22 tháng 11 năm 2006, thành lập xã Đắk Hòa trên cơ sở điều chỉnh 11.509 ha diện tích tự nhiên và 3.070 người của xã Đắk Môl.

Ngày 18 tháng 10 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định 155/2007/NĐ-CP. Theo đó:
Thành lập thị trấn Đức An (thị trấn huyện lỵ huyện Đắk Song) trên cơ sở điều chỉnh 768 ha diện tích tự nhiên và 3.180 người của xã Đắk Song, 525 ha diện tích tự nhiên và 1.143 người của xã Nâm N'Jang
Thành lập xã Thuận Hà trên cơ sở điều chỉnh 2.448 ha diện tích tự nhiên và 2.743 người của xã Đắk Song, 390 ha diện tích tự nhiên và 188 người của xã Đắk N'Drung, 2.805 ha diện tích tự nhiên và 722 người của xã Thuận Hạnh.
Đổi tên xã Đắk Song thành xã Nam Bình.

Huyện Đắk Song có 1 thị trấn và 8 xã như hiện nay.

Chú thích

Liên kết ngoài

Huyện biên giới Việt Nam với Campuchia


title: Enydra

text:
Enydra là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae
Erebidae


title: Chaumont (quận)

text:
Quận Chaumont là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Haute-Marne, ở vùng Grand Est. Quận này có 11 tổng và 160 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Chaumont là:
 Andelot-Blancheville
 Arc-en-Barrois
 Bourmont
 Châteauvillain
 Chaumont-Nord
 Chaumont-Sud
 Clefmont
 Juzennecourt
 Nogent
 Saint-Blin
 Vignory

Các xã
Các xã của quận Chaumont, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chaumont trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Chaumont


title: Carbonate, Como

text:
Carbonate là một đô thị ở tỉnh Como trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 30 km về phía tây bắc của Milano và khoảng 20 km về phía tây nam của Como. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.757 người và diện tích là 5,2 km².

Đô thị Carbonate có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Cascina Cipollina, Cascina Abbondanza, Moneta, và La Pinetina.

Carbonate giáp các đô thị: Appiano Gentile, Gorla Maggiore, Locate Varesino, Lurago Marinone, Mozzate, Tradate.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.carbonate.co.it

Đô thị tỉnh Como
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Perdita stenopyga

text:
Perdita stenopyga là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964