title: Lê Ngọc Hân

text:
Lê Ngọc Hân (chữ Hán: 黎玉昕, 1770 – 1799), còn gọi Công chúa Ngọc Hân hay Bắc cung Hoàng hậu, là một nhân vật lịch sử nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam thời thế kỉ 18. Bà là công chúa nhà Hậu Lê, sau trở thành Thứ hậu nhà Tây Sơn với tư cách là vợ thứ của Quang Trung hoàng đế Nguyễn Huệ – một nhân vật quân sự nổi tiếng.

Cuộc đời bà thường được thêu dệt nên thành giai thoại cuộc tình đẹp đẽ giữa bà với Nguyễn Huệ, vì bà là công chúa một triều đại lớn suy thoái, lại kết hôn với người đứng đầu Tây Sơn khi ấy đang đe dọa nền chính trị của nhà Hậu Lê. Dân gian còn lưu truyền tên gọi bà là Bà Chúa Tiên khi bà ở Phú Xuân vì dinh phủ lập ở chùa Kim Tiên.

Thân thế
Lê Ngọc Hân sinh ngày 27 tháng 4 năm Canh Dần, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 31 (1770) tại kinh thành Thăng Long . Bà là con gái thứ 9 hoặc thứ 21 của Hoàng đế khi ấy là Lê Hiển Tông.

Mẹ bà là Chiêu nghi Nguyễn Thị Huyền  (阮氏玄), là người xã Phù Ninh, tổng Hạ Dương, phủ Từ Sơn (nay là xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm, thủ đô Hà Nội), là con gái trưởng của ông Nguyễn Đình Giai, nhập cung giữ vị trí Chiêu nghi.

Gả cho Tây Sơn

Thứ cung hoàng hậu
Tháng 5 năm Cảnh Hưng thứ 47 (1786), tướng nhà Tây Sơn là Nguyễn Huệ ra Bắc với ý muốn "phù Lê diệt Trịnh". Diệt xong họ Trịnh, Nguyễn Huệ tới yết kiến Lê Hiển Tông. Do sự mai mối của tướng Bắc Hà vào hàng Tây Sơn là Nguyễn Hữu Chỉnh, Ngọc Hân vâng mệnh thành hôn cùng Nguyễn Huệ. Khi đó bà mới 16 tuổi, còn Nguyễn Huệ đã 33 tuổi và có chính thất là Phạm Thị Liên.

Vài ngày sau, Lê Hiển Tông băng hà, triều đình bàn vấn đề chọn người kế vị. Lê Ngọc Hân nghĩ anh thân hơn cháu nên ủng hộ anh là Lê Duy Cận lên ngôi, nhưng bị tông tộc nhà Lê phản đối vì muốn lập Hoàng thái tôn Lê Duy Kỳ - con của Cựu Thái tử Lê Duy Vĩ lên ngôi. Do áp lực của tông tộc, Ngọc Hân phải nghe theo. Lê Duy Kỳ được lập, tức là Lê Chiêu Thống. Ít lâu sau, bà theo Nguyễn Huệ về Thuận Hóa.

Năm Chiêu Thống thứ 2 (1788), Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế trước khi ra Bắc để diệt quân Thanh, lấy niên hiệu Quang Trung, phong Ngọc Hân làm Hữu cung Hoàng hậu (右宮皇后) do chính thất Phạm thị đã được phong làm Chính cung Hoàng hậu. Năm sau (1789), sau khi đại thắng quân Thanh, Nguyễn Huệ lại phong bà làm Bắc cung Hoàng hậu (北宮皇后).

Bà có hai con với Nguyễn Huệ là Công chúa Nguyễn Thị Ngọc Bảo (阮氏玉寶) và Hoàng tử Nguyễn Quang Đức (阮光德).

Quả phụ (Goá phụ)
Năm Quang Trung thứ 5 (1792), Nguyễn Huệ đột ngột băng hà. Sau đó, Nguyễn Quang Toản là con bà Chính cung Hoàng hậu Phạm Thị Liên  lên nối ngôi, niên hiệu là Cảnh Thịnh, vì thế sử còn gọi là Cảnh Thịnh Đế. Bùi Hoàng hậu do thân phận kế thất đã trở thành Hoàng thái hậu.

Theo bài "Danh nhân Lê Ngọc Hân" của Chu Quang Trứ, sau khi Nguyễn Huệ qua đời thì bà Lê Ngọc Hân mất quyền lực, và bà đưa con ra khỏi cung điện ở Phú Xuân, sống trong chùa Kim Tiền (Dương Xuân ở Huế) cạnh Đan Dương điện với danh nghĩa thờ chồng nuôi con. Bà gượng sống đến ngày mồng 8 tháng 11 năm Kỷ Mùi (ngày 4 tháng 12 năm 1799) thì mất, lúc đó mới 29 tuổi.

Lễ bộ Thượng thư nhà Tây Sơn là Phan Huy Ích đã phụng chỉ soạn năm bài văn tế Lê Ngọc Hân cho vua Cảnh Thịnh Đế, cho các công chúa, cho bà Nguyễn Thị Huyền, cho các tôn thất nhà Lê, và cho họ ngoại ở làng Phù Ninh. Cảnh Thịnh Đế đã đích thân đọc trước linh sàng, với thụy hiệu được truy tặng là Nhu Ý Trang Thuận Trinh Nhất Vũ Hoàng hậu (柔懿莊慎貞一武皇后). Cả năm bài văn tế trên còn được chép trong sách Dụ Am văn tập.

Và theo tộc phả họ Nguyễn Đình, khi triều Tây Sơn suy yếu, Nguyễn Phúc Ánh thừa cơ chiếm Phú Xuân, Hoàng tử Nguyễn Quang Đức mất ngày 18 tháng 11 năm Tân Dậu (23 tháng 12 năm 1801) khi mới 10 tuổi, Công chúa Ngọc Bảo cũng mất ngày 17 tháng 4 năm Nhâm Tuất (18 tháng 5 năm 1802) khi mới 12 tuổi.

Sách văn
Năm Cảnh Thịnh thứ 7 (1799), sau khi Lê Ngọc Hân qua đời, Cảnh Thịnh Đế Nguyễn Quang Toản sai Phan Huy Ích làm sách văn dâng thụy cho Ngọc Hân, toàn văn như sau:
Thượng ngôn, toàn vi nhật noãn, huy du chi thụy thải phương tân; dao yến vân thâm, nghê vũ chi chân du vĩnh bí. Kỉ diên triển kính, giản sách di phương. Khâm duy: Đại Hành Vũ hoàng hậu ngọc điện hạ, tú dục ngân hoàng, tường trưng vị sĩ. Tề mị hiệp phu nội tắc, tự huy canh kinh thất chi di âm; hoằng quang mậu thể chí nguyên, thành hóa phối tả cung chi ý phạm. Cư vũ kỳ nghi vu hoàn hải, thuế 幋 tư khánh vu bang gia. Kinh hồ phất đãi long nhiêm, bích hán chi truy bồi hữu ước; bồng đảo thúc thuyên loan ngự, trường thu chi hoan thị vô do. Ai đỗng khác phụng hiếu tư, soạn thuật tham kê lễ chế.
Cẩn thượng tôn hào, viết Nhu Ý Trang Thận Trinh Nhất Vũ Hoàng hậu. Phục vọng mặc thùy tuệ giám, quang thụ sùng xưng. Tố thập tứ niên vĩ diệp, đồng thư thiện mỹ, thức lưu uyển diễm; lịch thiên bách thế túc ung, thanh miếu chiêu minh, dụng thỏa hôn 𤌾. Tiểu tử bất thắng cảm ngộ, luyến mộ chi chí. Cẩn phụng sách văn, khấu hu dĩ văn".

Hình ảnh với hậu thế

An táng
Theo "Biệt lục" của tộc phả Nguyễn Đình, năm 1804, bà Nguyễn Thị Huyền vì thương con gái và hai cháu ngoại đều chết yểu nơi xa, nên đã thuê người vào Phú Xuân lấy hài cốt ba mẹ con Ngọc Hân đưa về bản dinh (tức dinh Thiết lâm của bà).

Ngày 16 tháng 7 năm 1804, bà cho an táng hài cốt bà Ngọc Hân, phụ chôn hoàng tử ở bên trái và công chúa ở bên phải. Nơi đó nay là bãi Cây Đại hay bãi Đầu Voi ở đầu làng Nành, xã Phù Ninh (nay là xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm, Hà Nội).

GS. Chu Quang Trứ dẫn theo Đại Nam thực lục cũng nói về việc này:
"Khoảng năm đầu Gia Long, ngụy đô đốc tên là Hài ngầm đem hài cốt mẹ con Ngọc Hân từ Phú Xuân về táng trộm ở địa phận xã Phù Ninh. Thị Huyền ngầm xây mộ, dựng đền, khắc bia giả, đổi lại họ tên để làm mất dấu tích".

Gần 50 năm sau, dưới thời Thiệu Trị, miếu bị đổ nát. Một ông tú người làng Nành nhớ công lao của Chiêu nghi họ Lê đối với dân làng đã quyên tiền tu sửa ngôi miếu. Không ngờ, có viên phó tổng cùng làng có thù riêng với ông tú, đã lên quan tố giác về việc thờ "ngụy Huệ". Triều đình Huế liền hạ lệnh triệt phá ngôi miếu, quật ba ngôi mộ, vứt hài cốt xuống sông. Ông tú kia bị trọng tội, Tổng đốc Bắc Ninh Nguyễn Đăng Giai cũng bị giáng chức .

Theo GS. Trần Quốc Vượng trong "MẤY VẤN ĐỀ VỀ VUA GIA LONG" thì:Tôi được đọc GIA PHẢ nhà họ Nguyễn ở làng Nành (nay thuộc xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm, Hà Nội) quê bà Nguyễn Thị Huyền, mẹ bà Ngọc Hân, nhũ mẫu của bà Ngọc Bình. Gia phả có đoạn chép:Bà cụ Nguyễn Thị Huyền – qua con gái là bà Ngọc Bình – có làm đơn xin cải táng mộ bà Ngọc Hân (và hai con bà) về Bắc, về quê bà. Vua Gia Long đồng ý. Tiểu sành đựng xương cốt bà Ngọc Hân được chở bằng thuyền về làng Nành và được xây mộ hẳn hoi. Mãi đến thời Thiệu Trị (1840-1847), có một tên cường hào ở làng Nành vì có sự chảnh chọe ngôi thứ gì đó với dòng họ Nguyễn nên làm đơn vu cáo họ Nguyễn đã “lợi dụng” gì đó về ngôi “mả ngụy” Ngọc Hân, cấp trên nó quan liêu hay ăn đút lót gì đó – không biết – phê vào đơn cho phép đào mả Ngọc Hân quẳng xuống sông Nhị Hồng…Hiện nay ở Gia Lâm có đền Ghềnh, tương truyền là “rất thiêng”, đấy chính là nơi hài cốt Ngọc Hân dạt vào, được dân vớt lên mai táng lại.

Em gái
Xem chi tiết: Lê Ngọc Bình
Em gái Lê Ngọc Hân là Lê Ngọc Bình, là con gái nhỏ nhất (thứ 23) của Lê Hiển Tông, là vợ của Cảnh Thịnh (con trai của vua Nguyễn Huệ). Sau khi quyền thần Bùi Đắc Tuyên bị dẹp (1795), Lê Ngọc Hân làm mối Ngọc Bình cho Cảnh Thịnh.

Sau khi nhà Tây Sơn sụp đổ, Ngọc Bình trở thành vợ vua Gia Long (tức Nguyễn Ánh), sinh được hai hoàng tử nhà Nguyễn. Trong bộ sách Quốc sử di biên do Phan Thúc Trực soạn vào năm Tự Đức thứ 4 đến thứ 5 (1851-1852) đã chép như sau:
Năm Nhâm Tuất, Gia Long năm đầu (1802)...Ngày 21 Canh Thân, Thế tổ (Gia Long) đến kinh thành Thăng Long, hào mục bắt anh em Nguyễn Quang Toản dâng lên vua...Dâng nộp bà phi Lê Thị Ngọc Bình vào trong cung vua...

Khi nhà Tây Sơn mất, trong dân gian truyền tụng câu nói về bà Ngọc Bình:
 Số đâu có số lạ lùng,Con vua lại lấy hai chồng làm vua.Năm 1941, tác giả Phạm Thường Việt, một lần nữa lại cho rằng người lấy Gia Long là Lê Ngọc Hân. Tuy nhiên, qua Quốc sử di biên và một số tư liệu khác, các nhà nghiên cứu khẳng định rằng người lấy Gia Long là Lê Ngọc Bình, em gái bà, người ít được biết đến hơn bà.

Do chị em Ngọc Hân và Ngọc Bình có nhiều điểm tương đồng: Hai bà đều là công chúa con của Lê Hiển Tông, hai bà đều sinh trưởng ở ngoài Bắc, lớn lên đều lấy chồng là hoàng đế nhà Tây Sơn, nghĩa là cả hai bà đều là "Hoàng hậu Phú Xuân". Do những điểm tương đồng căn bản đó mà những câu chuyện truyền tụng về cuộc đời hai bà, gây ra sự lầm lẫn giữa Ngọc Hân và Ngọc Bình.

 Tác phẩm
Tương truyền, bà đã viết bài Tế vua Quang Trung và Ai Tư Vãn để bày tỏ nỗi đau khổ cùng cực cũng như nỗi tiếc thương vô hạn cho người chồng anh hùng vắn số. Bài Ai Tư Vãn đặc biệt nổi tiếng hơn cả:

Gió hiu hắt, phòng tiêu lạnh lẽo,
Trước thềm lan hoa héo ron ron!
Cầu Tiên khói toả đỉnh non,
Xe rồng thăm thẳm, bóng loan rầu rầu!
Nỗi lai lịch dễ hầu than thở,
Trách nhân duyên mờ lỡ cớ sao?
Sầu sầu, thảm thảm xiết bao,
Sầu đầy giạt bể, thảm cao ngất trời!
Từ cờ thắm trỏ vời cõi Bắc,
Nghĩa tôn phò vằng vặc bóng dương,
Rút dây vâng mệnh phụ hoàng,
Thuyền lan, chèo quế thuận đường vu qui.
Trăm ngàn dặm quản chi non nước,
Chữ nghi gia mừng được phải duyên,
Sang yêu muôn đội ơn trên,
Rỡ ràng vẻ thuý, nối chen tiếng cầm.
Lượng che chở, vụng lầm nào kể,
Phận đinh ninh cặn kẽ mọi lời,
Dầu rằng non nước biến dời,
Nguồn tình ắt chẳng chút vơi đâu là.
Lòng đùm bọc thương hoa đoái cội,
Khắp tôn thân cũng đội ơn sang,
Miếu đường còn dấu chưng thường,
Tùng thu còn rậm mấy hàng xanh xanh.
Nhờ hồng phúc, đôi cành hoè quế,
Đượm hơi dương, dây rễ cùng tươi.
Non Nam lần chúc tuổi trời,
Dâng câu thiên bảo, bày lời Hoa phong.
Những ao ước trập trùng tuổi hạc,
Nguyền trăm năm ngõ được vầy vui,
Nào hay sông cạn, bể vùi,
Lòng trời tráo trở, vận người biệt ly!
Từ nắng hạ, mưa thu trái tiết,
Xót mình rồng mỏi mệt chẳng yên!
Xiết bao kinh sợ lo phiền,
Miếu thần đã đảo, thuốc tiên lại cầu.
Khắp mọi chốn đâu đâu tìm rước.
Phương pháp nào đổi được cùng chăng?
Ngán thay, máy Tạo bất bằng!
Bóng mây thoắt đã ngất chừng xe loan!
Cuộc tụ, tán, bi, hoàn kíp bấy!
Kể sum vầy đã mấy năm nay?
Lênh đênh chút phận bèo mây,
Duyên kia đã vậy, thân này nương đâu!
Trằn trọc luống đêm thâu, ngày tối,
Biết cậy ai dập nỗi bi thương?
Trong mong luống những mơ màng,
Mơ hồ bằng mộng, bàng hoàng như say.
Khi trận gió, hoa bay thấp thoáng,
Ngỡ hương trời bảng lảng còn đâu:
Vội vàng sửa áo lên chầu,
Thương ôi, quạnh quẽ trước lầu nhện chăng!
Khi bóng trăng, lá in lấp lánh,
Ngỡ tàn vàng nhớ cảnh ngự chơi:
Vội vàng dạo bước tới nơi,
Thương ơi, vắng vẻ giữa trời tuyết sa!
Tưởng phong thể xót xa đòi đoạn,
Mặt rồng sao cách dán lâu nay!
Có ai chốn ấy về đây,
Nguồn cơn xin ngỏ cho hay được lành?
Nẻo u minh khéo chia đôi ngả,
Nghĩ đòi phen, nồng nã đòi phen!
Kiếp này chưa trọn chữ duyên,
Ước xin kiếp khác vẹn tuyền lửa hương.
Nghe trước có đấng vương Thang, Võ,
Công nghiệp nhiều, tuổi thọ thêm cao;
Mà nay áo vải, cờ đào,
Giúp dân, dựng nước biết bao công trình!
Nghe rành rành trước vua Nghiêu, Thuấn,
Công đức dày, ngự vận càng lâu;
Mà này lượng cả, ơn sâu,
Móc mưa rưới khắp chín châu đượm nhuần.
Công dường ấy mà nhân dường ấy,
Cõi thọ sao hẹp bấy hoá công?
Rộng cho chuộc được tuổi rồng,
Đổi thân ắt hẳn bõ lòng tôi ngươi.
Buồn thay nhẽ! sương rơi, gió lọt,
Cảnh đìu hiu, thánh thót châu sa!
Tưởng lời di chúc thiết tha,
Khóc nào nên tiếng, thức mà cũng mê!
Buồn thay nhẽ! xuân về, hoa ở,
Mối sầu riêng ai gỡ cho xong!
Quyết liều mong vẹn chữ tòng,
Trên rường nào ngại, giữa dòng nào e.
Còn trứng nước thương vì đôi chút,
Chữ tình thâm chưa thoát được đi!
Vậy nên nấn ná đòi khi,
Hình tuy còn ở, phách thì đã theo;
Theo buổi trước ngự đèo Bồng đảo,
Theo buổi sau ngự nẻo sông Ngân,
Theo xa thôi lại theo gần,
Theo phen điện quế, theo lần nguồn hoa.
Đương theo, bỗng tiếng gà sực tỉnh,
Đau đớn thay, ấy cảnh chiêm bao!
Mơ màng thêm nỗi khát khao,
Ngọc kinh chốn ấy ngày nào tới nơi!
Tưởng thôi lại bồi hồi trong dạ,
Nguyện đồng sinh sao đã kíp phai.
Xưa sao sớm hỏi, khuya bày,
Nặng lòng vàng đá, cạn lời tóc tơ.
Giờ sao bỗng thờ ơ lặng lẽ!
Tình cô đơn, ai kẻ xét đâu?
Xưa sao gang tấc gần chầu,
Trước sân phong nguyệt, trên lầu sinh ca,
Giờ sao bỗng cách xa đôi cõi,
Tin hàn huyên khôn hỏi thăm nhanh!
Nửa cung gẫy phím cầm lành,
Nỗi con côi cút, nỗi mình bơ vơ!
Nghĩ nông nỗi, ngẩn ngơ đòi lúc,
Tiếng tử qui thêm giục lòng thương!
Não người thay cảnh tiên hương!
Dạ thường quanh quất mắt thường ngóng trông.
Trông mái đông: lá buồm xuôi ngược,
Thấy mênh mông những nước cùng mây!
Đông rồi thì lại trông tây:
Thấy non ngân ngất, thấy cây rườm rà!
Trông nam: thấy nhạn sa lác đác!
Trông bắc: thấy ngàn bạc màu sương!
Nọ trông trời đất bốn phương,
Cõi tiên khơi thẳm biết đường nào đi!
Cậy ai có phép gì tới đó,
Dâng vật thường, xin ngỏ lòng trung:
Này gương là của Hán cung,
Ơn trên xưa đã soi chung đòi ngày.
Duyên hảo hợp xót rày nên lẻ!
Bụng ai hoài vội ghẽ vì đâu?
Xin đưa gương ấy về chầu,
Ngõ soi cho tỏ gót đầu trông ơn.
Tưởng linh sảng nhơn nhơn còn dấu,
Nỗi sinh cơ có thấu cho không?
Cung xanh đang tuổi ấu sung,
Di mưu sao nỡ quên lòng đoái thương?
Gót lân chỉ mấy hàng lẩm chẩm,
Đầu mũ mao, mình tấm ái gai!
U ơ ra trước hương đài,
Tường quang cảnh ấy chua cay dường nào!
Trong sáu viện ố đào, ủ liễu,
Xác ve gầy, lỏng lẻo xiêm nghê!
Long đong xa cách hương quê,
Mong theo: lầm lối; mong về: tủi duyên!
Dưới bệ ngọc, hàng uyên vò võ,
Cất chân tay thương khó xiết chi!
Hang sâu nghe tiếng thương bi,
Kẻ sơ còn thế, huống gì người thân?
Cảnh ly biệt nhiều phần bát ngát,
Mạch sầu tuôn, ai tát cho vơi!
Càng trông càng một xa vời,
Tấc lòng thảm thiết, chín trời biết chăng?
Buồn trông trăng, trăng mờ thêm tủi:
Gương Hằng Nga đã bụi màu trong!
Nhìn gương càng thẹn tấm lòng,
Thiên duyên lạnh lẽo, đêm đông biên hà.
Buồn xem hoa, hoa buồn thêm thẹn:
Cánh hải đường đã quyện giọt sương!
Trông chim càng dễ đoạn trường:
Uyên ương chiếc bóng, phượng hoàng lẻ đôi.
Cảnh nào cũng ngùi ngùi cảnh ấy.
Tiệc vui mừng còn thấy chi đâu!
Phút giây bãi biển nương dâu,
Cuộc đời là thế, biết hầu nài sao?
Chữ tình nghĩa trời cao, đất rộng,
Nỗi đoạn trường còn sống, còn đau!
Mấy lời tâm sự trước sau,
Đôi vầng nhật nguyệt trên đầu chứng cho.

Theo ý kiến của Thuần Phong đã nói trong sách "Chinh phụ ngâm khúc giảng luận" (do Á Châu xuất bản), bài thơ này có chịu ảnh hưởng bản dịch Chinh phụ ngâm của bà Đoàn Thị Điểm.

 Trong văn hoá đại chúng
 Hình ảnh công cộng
Tên của bà được đặt cho nhiều công trình công cộng, như đường phố, trường học.

 Điện ảnh

Xem thêm
Lê Hiển Tông
Nguyễn Huệ
Nhà Tây Sơn
Lê Chiêu Thống
Lê Ngọc Bình

Tham khảoKể chuyện vua quan nhà Nguyễn - Phạm Khắc Hoè, Nhà xuất bản Thuận Hoá, 1986Danh nhân Lê Ngọc Hân - Chu Quang Trứ
 Kể chuyện người anh hùng áo vải - Phạm Trường Khang, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, 2009
 Nhà Nguyễn và những vấn đề lịch sử'' - Lê Nguyễn, Nhà xuất bản Công an nhân dân, 2009
Lê Ngọc Hân- bài của Trương Đức Quả in trong Các nữ tác gia Hán Nôm Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 2010.

Chú thích

Liên kết ngoài

Những bài viết về Ngọc Hân Đỗ Lai Thúy - Chu Quang Trứ
Nhà văn ca tụng công nghiệp của vua Quang Trung: Ngọc Hân Công Chúa

Anh thư dân tộc Việt Nam
Hoàng hậu Việt Nam
Người Hà Nội
Sinh năm 1770
Mất năm 1799
Công chúa nhà Lê trung hưng
Nhà Tây Sơn
Quang Trung


title: 560

text:
Năm 560 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất
Bắc Chu Hiếu Minh Đế

Tham khảo

Năm 560


title: Vriesea penduliflora

text:
Vriesea penduliflora là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
penduliflora


title: Planèzes

text:
Planèzes là một xã ở tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 160 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Dicronychus wittmeri

text:
Dicronychus wittmeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Dactylispa pachycera

text:
Dactylispa pachycera là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gerstäcker miêu tả khoa học năm 1871.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Soultz-sous-Forêts

text:
Soultz-sous-Forêts là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

It is the site of the European Hot Dry Rocks energy research project.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: 318 Magdalena

text:
318 Magdalena là một tiểu hành tinh lớn ở vành đai chính. Nó được Auguste Charlois phát hiện ngày 24.9.1891 ở Nice. Không biết rõ nguồn gốc tên của nó.

Năm 2005, nó đã che khuất một ngôi sao trong chòm sao Scutum, được quan sát thấy từ Úc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 318 Magdalena - baneparametre hos JPL Solar System Dynamics

Tiểu hành tinh được đặt tên
318
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1891


title: Baliosus parvulus

text:
Baliosus parvulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Baliosus


title: Ormosia profunda

text:
Ormosia profunda là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Chrysolina obscurella

text:
Chrysolina obscurella là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Suffrian miêu tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolina


title: Dactylispa rungweae

text:
Dactylispa rungweae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Sân bay Kudat

text:
Sân bay Kudat  là một sân bay ở Kudat, một thị xã ở bang Sabah thuộc Malaysia.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Malaysia Airlines
MASwings (Kota Kinabalu, Sandakan)

Xem thêm
 Danh sách sân bay Malaysia

Tham khảo

Liên kết ngoài
Short Take-Off and Landing Airports (STOL) at Malaysia Airports Holdings Berhad

Sân bay Malaysia


title: Ponthieva racemosa

text:
Ponthieva racemosa là một loài thực vật trong họ Lan. Chúng được tìm thấy ở vùng Đông nam Hoa Kỳ đến México và tropical America.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

R
R
G
P
M
P
P
G
Thực vật được mô tả năm 1788


title: Parimatidium exigua

text:
Parimatidium exigua là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Parimatidium


title: 1874 Kacivelia

text:
1874 Kacivelia (A924 RC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 9 năm 1924 bởi S. Belyavskij ở Simeis.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1874 Kacivelia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Sergei Belyavsky
Thiên thể phát hiện năm 1924


title: Hispa brachycera

text:
Hispa brachycera là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Hispa


title: Tri thức

text:
Tri thức hay kiến thức (tiếng Anh: knowledge) bao gồm những kiến thức, thông tin, sự hiểu biết, hay kỹ năng có được nhờ trải nghiệm,thông qua giáo dục hay tự học hỏi. Trong tiếng Việt, cả "tri" lẫn "thức" đều có nghĩa là biết. Tri thức có thể chỉ sự hiểu biết về một đối tượng, về mặt lý thuyết hay thực hành. Nó có thể ẩn tàng, chẳng hạn những kỹ năng hay năng lực thực hành, hay tường minh, như những hiểu biết lý thuyết về một đối tượng; nó có thể ít nhiều mang tính hình thức hay có tính hệ thống. Mặc dù có nhiều lý thuyết về tri thức, nhưng hiện không có một định nghĩa nào về tri thức được tất cả mọi người chấp nhận.

Sự thành tựu tri thức liên quan đến những quá trình nhận thức phức tạp: tri giác, truyền đạt, liên hệ, và suy luận. Trong triết học, ngành nghiên cứu về tri thức được gọi là tri thức luận.

Kiến thức có thể đề cập đến một sự hiểu biết lý thuyết hoặc thực tế về một chủ đề. Nó có thể là ẩn (như với kỹ năng thực tế hoặc chuyên môn) hoặc rõ ràng (như với sự hiểu biết lý thuyết về một chủ đề); chính thức hoặc không chính thức; có hệ thống hoặc đặc biệt. Nhà triết học Plato nổi tiếng đã chỉ ra sự cần thiết phải phân biệt giữa kiến thức và niềm tin thực sự trong tác phẩm Theaetetus, khiến nhiều người gán cho ông một định nghĩa về kiến thức là " niềm tin thực sự chính đáng ". Những khó khăn với định nghĩa này được nêu ra bởi vấn đề Gettier đã là chủ đề của cuộc tranh luận rộng rãi trong nhận thức luận trong hơn nửa thế kỷ.

Lý thuyết về tri thức
Định nghĩa về tri thức là vấn đề tranh luận đang diễn ra giữa các nhà triết học trong lĩnh vực nhận thức luận. Định nghĩa cổ điển, được mô tả nhưng cuối cùng không được Plato tán thành, chỉ định rằng một tuyên bố phải đáp ứng ba tiêu chí để được coi là kiến thức: nó phải được chứng minh, đúng dắn và tin cậy. Một số người cho rằng những điều kiện này là không đủ, như ví dụ vấn đề Gettier bị cáo buộc phải chứng minh. Có một số giải pháp thay thế được đề xuất, bao gồm các lập luận của Robert Nozick cho một yêu cầu rằng kiến thức 'theo dõi sự thật' và yêu cầu bổ sung của Simon Blackburn mà chúng tôi không muốn nói rằng những gì đáp ứng bất kỳ điều kiện nào trong số này 'thông qua một khiếm khuyết, lỗ hổng, hoặc thất bại ' có kiến thức trong đó. Richard Kirkham cho rằng định nghĩa về kiến thức của chúng ta đòi hỏi bằng chứng cho niềm tin cần có sự thật của nó.

Trái ngược với cách tiếp cận này, Ludwig Wittgenstein quan sát, theo nghịch lý Moore, người ta có thể nói "Ông tin điều đó, nhưng không phải vậy", nhưng không phải "Ông biết điều đó, nhưng không phải vậy". Ông tiếp tục lập luận rằng những điều này không tương ứng với các trạng thái tinh thần riêng biệt, mà là những cách nói riêng biệt về niềm tin. Điều khác biệt tai đây không phải là trạng thái tinh thần của người nói, mà là hoạt động mà họ tham gia. Ví dụ, trên tài khoản này, để biết rằng ấm đang sôi không phải ở trong một trạng thái tâm trí cụ thể, mà là để thực hiện một nhiệm vụ cụ thể với tuyên bố rằng ấm đang sôi. Wittgenstein đã tìm cách bỏ qua những khó khăn của định nghĩa bằng cách tìm đến cách "kiến thức" được sử dụng trong các ngôn ngữ tự nhiên. Ông thấy kiến thức là một trường hợp giống với gia đình. Theo ý tưởng này, "kiến thức" đã được xây dựng lại như một khái niệm cụm chỉ ra các tính năng có liên quan nhưng điều đó không được nắm bắt đầy đủ bởi bất kỳ định nghĩa nào.

Truyền tải tri thức

Tiếp thu kiến thức bao gồm các quá trình nhận thức phức tạp; không chỉ nhận thức và lý luận, mà còn giao tiếp.

Các biểu tượng tượng trưng có thể được sử dụng để biểu thị ý nghĩa và có thể được coi là một quá trình động. Do đó việc chuyển giao các đại diện mang tính biểu tượng có thể được xem như là một gán ghép quá trình theo đó kiến thức có thể được chuyển giao. Các hình thức giao tiếp khác bao gồm quan sát và bắt chước, trao đổi bằng lời nói và ghi âm thanh và video. Các nhà triết học về ngôn ngữ và ký hiệu học xây dựng và phân tích các lý thuyết về chuyển giao kiến thức hoặc giao tiếp.

Mặc dù nhiều người đồng ý rằng một trong những công cụ phổ biến và quan trọng nhất để chuyển giao kiến thức là viết và đọc (nhiều cách), tuy nhiên, tranh luận về tính hữu dụng của từ viết vẫn tồn tại, với một số học giả nghi ngờ về tác động của nó đối với xã hội. Trong bộ sưu tập các bài tiểu luận Technopoly, Neil Postman thể hiện lập luận chống lại việc sử dụng văn bản thông qua một đoạn trích từ tác phẩm của Plato Phaedrus (Postman, Neil (1992) Technopoly, Vintage, New York, tr.   73). Trong đoạn trích này, học giả Socrates kể lại câu chuyện về Thamus, nhà vua Ai Cập và Theuth, người phát minh ra chữ viết. Trong câu chuyện này, Theuth trình bày phát minh mới của mình "viết" cho vua Thamus, nói với Thamus rằng phát minh mới của ông "sẽ cải thiện cả trí tuệ và trí nhớ của người Ai Cập" (Postman, Neil (1992) Technopoly, Vintage, New York, tr.   74). Vua Thamus hoài nghi về phát minh mới này và từ chối nó như một công cụ hồi ức hơn là giữ lại kiến thức. Ông lập luận rằng chữ viết sẽ lây nhiễm cho người Ai Cập kiến thức giả vì họ sẽ có thể đạt được các sự kiện và câu chuyện từ một nguồn bên ngoài và sẽ không còn bị buộc phải giữ lại một lượng lớn kiến thức (Postman, Neil (1992) Technopoly, Cổ điển, New York, tr. 74).

Các lý thuyết hiện đại cổ điển về kiến thức, đặc biệt là những lý thuyết thúc đẩy chủ nghĩa kinh nghiệm có ảnh hưởng của nhà triết học John Locke, được dựa hoàn toàn hoặc rõ ràng trên một mô hình của tâm trí giống như ý tưởng với từ ngữ. Sự tương đồng giữa ngôn ngữ và ý nghĩ đã đặt nền tảng cho một quan niệm đồ họa về kiến thức trong đó tâm trí được coi là một cái bàn, một vật chứa nội dung, phải được lưu trữ với các sự kiện được giảm xuống thành chữ, số hoặc ký hiệu. Điều này tạo ra một tình huống trong đó sự liên kết không gian của các từ trên trang mang trọng lượng nhận thức rất lớn, đến nỗi các nhà giáo dục đã rất chú ý đến cấu trúc trực quan của thông tin trên trang và trong sổ ghi chép.

Các thư viện lớn ngày nay có thể có hàng triệu cuốn sách kiến thức (ngoài các tác phẩm hư cấu). Chỉ gần đây, công nghệ âm thanh và video để ghi lại kiến thức đã có sẵn và việc sử dụng chúng vẫn cần thiết bị phát lại và điện. Dạy bằng lời nói và truyền đạt kiến thức chỉ giới hạn ở những người có liên hệ với người truyền hoặc người có thể giải thích công việc bằng văn bản. Viết vẫn là phổ biến nhất và phổ biến nhất trong tất cả các hình thức ghi lại và truyền tải kiến thức. Nó không bị cản trở khi công nghệ tri thức chính của nhân loại được truyền qua các thời đại và cho tất cả các nền văn hóa và ngôn ngữ trên thế giới.

Tri thức định vị
Kiến thức định vị là kiến thức cụ thể cho một tình huống cụ thể. Nó được Donna Haraway sử dụng như một phần mở rộng của các phương pháp tiếp cận nữ quyền của "khoa học kế nhiệm" được đề xuất bởi Sandra Harding, một trong đó "cung cấp một tài khoản tốt hơn, phong phú hơn, tốt hơn về một thế giới, để sống tốt và quan trọng, phản xạ quan hệ với thực tiễn thống trị của chính chúng ta cũng như của người khác và các phần bất bình đẳng của đặc quyền và áp bức tạo nên tất cả các vị trí. "  Tình huống này một phần biến khoa học thành một câu chuyện kể, mà Arturo Escobar giải thích là "không phải hư cấu cũng không phải là sự thật." Câu chuyện kể về tình huống này là kết cấu lịch sử được dệt bằng thực tế và hư cấu, và như Escobar giải thích thêm, "ngay cả những lĩnh vực khoa học trung lập nhất cũng là những câu chuyện theo nghĩa này," nhấn mạnh rằng thay vì mục đích coi khoa học là một vấn đề tầm thường, "nó là đối xử (kể chuyện này) theo cách nghiêm túc nhất, không chịu khuất phục trước sự bí ẩn của nó là 'sự thật' hay sự hoài nghi mỉa mai phổ biến đối với nhiều nhà phê bình. "

Lập luận của Haraway bắt nguồn từ những hạn chế trong nhận thức của con người, cũng như sự quá coi trọng ý thức về tầm nhìn trong khoa học. Theo Haraway, tầm nhìn trong khoa học đã được "sử dụng để biểu thị một bước nhảy vọt ra khỏi cơ thể được đánh dấu và nhìn vào một cái nhìn chinh phục từ hư không." Đây là "cái nhìn khắc họa huyền thoại tất cả các cơ quan được đánh dấu, khiến cho thể loại không được đánh dấu khẳng định sức mạnh để nhìn và không được nhìn thấy, để thể hiện trong khi thoát khỏi đại diện."  Điều này gây ra sự hạn chế về quan điểm ở vị trí của khoa học như một người chơi tiềm năng trong việc tạo ra kiến thức, dẫn đến vị trí "nhân chứng khiêm tốn". Đây là những gì Haraway gọi là "trò lừa thần", hoặc đại diện đã nói ở trên trong khi thoát khỏi đại diện. Để tránh điều này, "Haraway tiếp tục truyền thống tư tưởng, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của chủ đề về cả trách nhiệm đạo đức và chính trị". Một số phương pháp tạo kiến thức, chẳng hạn như thử và sai, hoặc học hỏi từ kinh nghiệm, có xu hướng tạo ra kiến thức có tính tình huống cao. Kiến thức tình huống thường được nhúng trong ngôn ngữ, văn hóa hoặc truyền thống. Sự tích hợp kiến thức tình huống này là một sự ám chỉ đến cộng đồng và những nỗ lực của nó trong việc thu thập các quan điểm chủ quan vào một phương án "quan điểm từ đâu đó". Kiến thức cũng được cho là liên quan đến năng lực thừa nhận ở con người.

Mặc dù các lập luận của Haraway chủ yếu dựa trên các nghiên cứu về nữ quyền, ý tưởng này về các thế giới khác nhau, cũng như lập trường hoài nghi về kiến thức cơ bản có mặt trong các lập luận chính của chủ nghĩa hậu cấu trúc. Về cơ bản, cả hai tranh luận về sự bất ngờ của kiến thức về sự hiện diện của lịch sử; quyền lực, và địa lý, cũng như sự bác bỏ các quy tắc hoặc luật phổ quát hoặc các cấu trúc cơ bản; và ý tưởng về sức mạnh như một đặc điểm di truyền của sự khách quan hóa.

Tri thức một phần

Một môn học của nhận thức luận tập trung vào kiến thức một phần. Trong hầu hết các trường hợp, không thể hiểu một cách thấu đáo một miền thông tin; kiến thức của chúng ta luôn là không đầy đủ hoặc một phần. Hầu hết các vấn đề thực sự phải được giải quyết bằng cách tận dụng sự hiểu biết một phần về bối cảnh vấn đề và dữ liệu vấn đề, không giống như các vấn đề toán học thông thường mà người ta có thể giải quyết ở trường, nơi tất cả dữ liệu được cung cấp và người ta được hiểu đầy đủ về các công thức cần thiết để giải quyết chúng.

Ý tưởng này cũng được trình bày trong khái niệm về tính hợp lý bị ràng buộc, giả định rằng trong các tình huống thực tế, con người thường có một lượng thông tin hạn chế và đưa ra quyết định phù hợp với nó.

Kiến thức khoa học

Sự phát triển của phương pháp khoa học đã góp phần đáng kể vào cách thức có được kiến thức về thế giới vật chất và các hiện tượng của nó. Để được gọi là khoa học, một phương pháp điều tra phải dựa trên việc thu thập bằng chứng có thể quan sát và đo lường được theo các nguyên tắc cụ thể của lý luận và thử nghiệm. Phương pháp khoa học bao gồm thu thập dữ liệu thông qua quan sát và thử nghiệm, và xây dựng và kiểm tra các giả thuyết. Khoa học, và bản chất của kiến thức khoa học cũng đã trở thành chủ đề của triết học. Khi khoa học đã phát triển, kiến thức khoa học hiện nay bao gồm việc sử dụng rộng rãi hơn  trong các ngành khoa học mềm như sinh học và khoa học xã hội - được thảo luận ở nơi khác như siêu nhận thức luận, hay nhận thức di truyền, và ở một mức độ nào đó liên quan đến " lý thuyết phát triển nhận thức ". Lưu ý rằng " nhận thức luận " là nghiên cứu về kiến thức và làm thế nào nó có được. Khoa học là "quá trình được sử dụng hàng ngày để hoàn thành logic những suy nghĩ thông qua suy luận về các sự kiện được xác định bằng các thí nghiệm được tính toán." Sir Francis Bacon rất quan trọng trong sự phát triển lịch sử của phương pháp khoa học; các công trình của ông đã thiết lập và phổ biến một phương pháp quy nạp cho nghiên cứu khoa học. Câu cách ngôn nổi tiếng của ông, " kiến thức là sức mạnh ", được tìm thấy trong Thiền định Sacrae (1597).

Cho đến thời gian gần đây, ít nhất là theo truyền thống phương Tây, người ta chỉ đơn giản chấp nhận rằng kiến thức là thứ chỉ được sở hữu bởi con người - và có lẽ là con người trưởng thành ở đó. Đôi khi khái niệm có thể kéo dài đến Xã hội như vậy, như trong "kiến thức được sở hữu bởi văn hóa Coplic" (trái ngược với các thành viên riêng lẻ của nó), nhưng điều đó cũng không được đảm bảo. Cũng không bình thường để xem xét kiến thức vô thức theo bất kỳ cách có hệ thống nào cho đến khi phương pháp này được Freud phổ biến.

Các lĩnh vực sinh học khác nơi "kiến thức" có thể được cho là cư trú, bao gồm: (iii) hệ thống miễn dịch và (iv) trong DNA của mã di truyền. Xem danh sách bốn "lĩnh vực nhận thức luận": Popper, (1975); và Traill (2008: Bảng   S, p.   31) - cũng là tài liệu tham khảo của cả hai trỏ tới Niels Jerne.

Những cân nhắc như vậy dường như đòi hỏi một định nghĩa riêng về "kiến thức" để bao quát các hệ thống sinh học. Đối với các nhà sinh học, kiến thức phải có sẵn cho hệ thống, mặc dù hệ thống đó không cần phải có ý thức. Do đó, tiêu chí dường như là:

 Hệ thống này rõ ràng nên năng động và tự tổ chức (không giống như một cuốn sách chỉ ngày của riêng mình).
 Kiến thức phải tạo thành một số loại đại diện của "thế giới bên ngoài", hoặc các cách đối phó với nó (trực tiếp hoặc gián tiếp).
 Một số cách phải tồn tại để hệ thống truy cập thông tin này đủ nhanh để nó tỏ ra hữu ích.

Kiến thức khoa học có thể không liên quan đến yêu cầu về sự chắc chắn, duy trì sự hoài nghi có nghĩa là một nhà khoa học sẽ không bao giờ chắc chắn tuyệt đối khi họ đúng và khi không. Do đó, một sự trớ trêu của phương pháp khoa học đúng đắn mà người ta phải nghi ngờ ngay cả khi chính xác, với hy vọng rằng thực tiễn này sẽ dẫn đến sự hội tụ lớn hơn về sự thật nói chung.

Ý nghĩa tôn giáo của tri thức
Trong nhiều biểu hiện của Kitô giáo, như Công giáo và Anh giáo, kiến thức là một trong bảy món quà của Chúa Thánh Thần.

Cây tri thức về thiện và ác trong Cựu Ước chứa đựng kiến thức ngăn cách Con người với Thiên Chúa: "Và Chúa đã phán, Này, con người trở thành một trong chúng ta, để biết điều thiện và điều ác... " ()

Trong thuyết ngộ đạo, kiến thức thiêng liêng hoặc gnosis được hy vọng sẽ đạt được.

विद्या दान (Vidya Daan) tức là chia sẻ kiến thức là một phần chính của Daan, một nguyên lý của tất cả các tôn giáo Dharmic. Kinh thánh Ấn Độ giáo trình bày hai loại kiến thức, Paroksh Gyan và Prataksh Gyan. Paroksh Gyan (cũng đánh vần là Paroksha -Jnana) là kiến thức đã qua sử dụng: kiến thức thu được từ sách, tin đồn, v.v. Pratyaksh Gyan (cũng đánh vần là Pratyaksha-Jnana) là kiến thức được sinh ra từ kinh nghiệm trực tiếp, tức là kiến thức mà người ta tự khám phá ra. Jnana yoga ("con đường tri thức") là một trong ba loại yoga chính được giải thích bởi Krishna trong Bhagavad Gita. (Nó được so sánh và đối chiếu với Bhakti Yoga và Karma yoga.)

Trong Hồi giáo, kiến thức (tiếng Ả Rập: علم, ilm) được gán cho ý nghĩa lớn lao. "Sự hiểu biết" (al-ʿAlīm) là một trong 99 cái tên phản ánh các thuộc tính riêng biệt của Thiên Chúa. Kinh Qur'an khẳng định rằng kiến thức đến từ Thiên Chúa () và nhiều hadith khuyến khích việc tiếp thu kiến thức. Muhammad được báo cáo đã nói "Tìm kiếm kiến thức từ cái nôi đến ngôi mộ" và "Quả thật, những người hiểu biết là những người thừa kế của các nhà tiên tri". Các học giả Hồi giáo, thần học và luật gia thường được trao danh hiệu Alim, có nghĩa là "có kiến thức".

Theo truyền thống Do Thái, kiến thức (tiếng Do Thái: דעת da'ath) được coi là một trong những đặc điểm quý giá nhất mà một người có thể có được. Người Do Thái quan sát đọc ba lần một ngày trong Amidah "Hãy ủng hộ chúng tôi với kiến thức, sự hiểu biết và sự thận trọng đến từ bạn. Cao quý là bạn, Existent-One, người cung cấp kiến thức duyên dáng. " Người Tanakh tuyên bố: "Một người khôn ngoan có được sức mạnh và một người có kiến thức duy trì quyền lực" và "kiến thức được chọn hơn vàng".

Phân loại

Tri thức có 2 dạng tồn tại chính là tri thức ẩn và tri thức hiện.

 Tri thức hiện là những tri thức được giải thích và mã hóa dưới dạng văn bản, tài liệu, âm thanh, phim, ảnh,… thông qua ngôn ngữ có lời hoặc không lời, nguyên tắc hệ thống, chương trình máy tính, chuẩn mực hay các phương tiện khác. Đây là những tri thức đã được thể hiện ra ngoài và dễ dàng chuyển giao, thường được tiếp nhận qua hệ thống giáo dục và đào tạo chính quy.
 Tri thức ẩn là những tri thức thu được từ sự trải nghiệm thực tế, dạng tri thức này thường ẩn trong mỗi cá nhân và rất khó "mã hóa" và chuyển giao, thường bao gồm: niềm tin, giá trị, kinh nghiệm, bí quyết, kỹ năng... VD: Trong bóng đá, các cầu thủ chuyên nghiệp có khả năng cảm nhận bóng rất tốt. Đây là một dạng tri thức ẩn, nó nằm trong mỗi cầu thủ. Nó không thể "mã hóa" thành văn bản, không thể chuyển giao, mà người ta chỉ có thể có bằng cách tự mình luyện tập.

Các hình thức chia sẻ tri thức
Dựa vào sự phân loại tri thức, có thể chia các hình thức chia sẻ tri thức thành bốn dạng chính:

 Ẩn - Ẩn: Khi người chia sẻ và người tiếp nhận giao tiếp trực tiếp với nhau (ví dụ: học nghề, giao tiếp, giảng bài...) thì việc tiếp nhận này là từ tri thức ẩn thành tri thức ẩn. Tri thức từ người này không qua trung gian mà chuyển ngay thành tri thức của người kia.
 Ẩn - Hiện: Một người mã hóa tri thức của mình ra thành văn bản hay các hình thức hiện hữu khác thì đó lại là quá trình tri thức từ ẩn (trong đầu người đó) trở thành hiện (văn bản, tài liệu, v.v.).
 Hiện - Hiện: Tập hợp các tri thức hiện đã có để tạo ra tri thức hiện khác. Quá trình này được thể hiện qua việc sao lưu, chuyển giao hay tổng hợp dữ liệu.
 Hiện - Ẩn: Tri thức từ dạng hiện trở thành dạng ẩn. Điển hình quá trình này là việc đọc sách. Học sinh đọc sách (tri thức hiện) và rút ra được các bài học, tri thức cho mình (ẩn).

Tri thức có bốn cấp bậc:

- Nắm bắt được những hình ảnh (eikasia)

- Nhận thức những sự vật khả giác đi cùng với sự tín nhiệm vào thực tại các đối tượng nhận được từ các giác quan (pistis)

- Tri thức về những thực thể toán học qua tiến trình suy lý (dianoia)

- Tri thức trực tiếp và trực giác về ý tưởng thuần túy (noesis)

Quản trị tri thức

Quản trị tri thức xem xét tri thức như là hình thức cao hơn của quản trị thông tin trong đó thông tin đã được tập hợp, xử lý, lưu trữ, chia sẻ và sử dụng.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thuật ngữ triết học
Nhận thức luận
Giáo dục


title: Giác quan thứ sáu (phim)

text:
Giác quan thứ sáu (tiếng Anh: The Sixth Sense) là một bộ phim có yếu tố siêu nhiên, kinh dị và giật gân của Mỹ năm 1999 do M. Night Shyamalan đạo diễn và viết kịch bản. Bộ phim kể về một cậu bé có vấn đề về tâm lý sống tại Philadelphia, Pennsylvania và một bác sĩ tâm lý trẻ em cố gắng chữa bệnh cho cậu bé. Bộ phim đã khẳng định tên tuổi của Shyamalan trên tư cách đạo diễn và biên kịch, qua đó giới thiệu đặc điểm làm phim của ông đến công chúng điện ảnh, đặc biệt là những kết thúc bất ngờ.

Do Hollywood Pictures công chiếu vào ngày 6 tháng 8 năm 1999, Giác quan thứ sáu đã nhận được phản hồi tích cực; các nhà phê bình đánh giá cao phần diễn xuất (đặc biệt là của Osment, Collette và Willis), bầu không khí trong phim và cái kết bất ngờ. Đây cũng là phim có doanh thu cao thứ hai trong năm 1999 (sau Chiến tranh giữa các vì sao: Tập I – Hiểm họa bóng ma), thu về khoảng 293 triệu USD nội địa và 672 triệu USD toàn cầu. Phim còn nhận sáu đề cử giải Oscar, bao gồm Phim hay nhất, đạo diễn xuất sắc nhất cho Shyamalan, kịch bản gốc xuất sắc nhất, nam phụ xuất sắc nhất cho Osment và nữ phụ xuất sắc nhất cho Toni Collette.

Nội dung
Bộ phim bắt đầu với cảnh bác sĩ Malcolm Crowe (do Bruce Willis thủ vai), một nhà nghiên cứu tâm lý trẻ em nổi tiếng, trở về nhà với vợ sau khi được vinh danh vì những công lao trong việc giúp đỡ những đứa trẻ. Hai người phát hiện rằng không chỉ có họ ở trong nhà. Một người đàn ông gần như trần truồng với vẻ mặt hoảng sợ tên là Vincent Gray (Donnie Wahlberg) xuất hiện trước cửa nhà tắm với một khẩu súng. Anh ta nói "Tôi không muốn phải sợ thêm nữa." Cole, một nhân vật chính trong phim, sau này cũng nói như vậy. Vincent nói Crowe đã không giúp anh ta, và Malcolm nhận ra rằng Vincent là một bệnh nhân cũ của mình. Malcolm đã từng điều trị chứng hoang tưởng cho anh ta khi còn là một đứa trẻ. Vincent đã kết tội Malcolm vì không giúp được anh ta, sau đó bắn vào bụng Malcolm rồi tự tử. Cảnh phim mờ dần với hình ảnh vợ Malcolm đang cố giúp chồng mình chữa vết thương.

Mùa thu năm sau, Malcolm điều trị cho một cậu bé khác, Cole Sear (do Haley Joel Osment đóng) lên 9 tuổi, với triệu chứng như Vincent. Malcolm bắt tay vào điều trị cho cậu bé mặc dù vẫn bị ám ảnh sau sai lầm đối với Vincent. Trong lúc đó, ông bắt đầu sao nhãng đối với vợ mình, họ trở nên xa nhau hơn. Malcolm đã có được sự tin tưởng của Cole. Cole nói với ông ta một bí mật là cậu có thể nhìn thấy người chết. Ban đầu Malcolm nghi ngờ điều này, nhưng cuối cùng ông đã tin Cole nói sự thật, và Vincent có thể cũng có khả năng như Cole. Ông đề nghị Cole nói chuyện với những bóng ma, tìm hiểu mục đích của chúng và giúp đỡ chúng. Cole không tin những điều Malcolm nói vì các bóng ma luôn dọa cậu bé. Tuy nhiên sau đó Cole đã thử nói chuyện với chúng.

Cole đã nói chuyện với hồn ma của một cô bé, người xuất hiện trong phòng ngủ của cậu với vẻ đau ốm. Cậu đã tìm đến nhà của cô, Kyra Collins (Mischa Barton). Lúc đó đám tang của cô đang được tiến hành. Hồn ma của Kyra đưa cho Cole một cuốn băng, sau đó Cole đưa nó cho cha của Kyra. Cuộn băng ghi lại cảnh dì của Kyra đầu độc cô bé. Sau đó Cole đã nói với mẹ của cậu, Lynn (Toni Collette), về khả năng của mình. Mẹ của Cole đã tin cậu và tình cảm giữa họ trở nên thắm thiết hơn.

Malcolm trở về nhà, ông thấy vợ mình đang ngủ trên chiếc đi văng và bật băng hình ghi ngày cưới của họ. Malcolm nhớ lại Cole đã khuyên ông nên nói chuyện với vợ lúc bà ấy ngủ, đó là cách bà ấy sẽ lắng nghe. Sau đó Malcolm đã nói chuyện với vợ và phát hiện ra một điều không ngờ: Chính ông là người đã chết.

Diễn viên

Bruce Willis vai Bác sĩ Malcolm Crowe
Haley Joel Osment vai Cole Sear
Toni Collette vai Lynn Sear
Olivia Williams vai Anna Crowe
Donnie Wahlberg vai Vincent Grey
Glenn Fitzgerald vai Sean
Mischa Barton vai Kyra Collins
Trevor Morgan vai Tommy Tammisimo
Bruce Norris vai Ông Stanley Cunningham
Angelica Page vai Bà Collins
Greg Wood vai Ông Collins
M. Night Shyamalan vai Tiến sĩ Hill
Peter Tambakis vai Darren
Jeffrey Zubernis vai Bobby

Sản xuất
David Vogel, chủ tịch của The Walt Disney Studios sau này, đọc kịch bản gốc của Shyamalan và ngay lập tức thích nó. Dù không có sự đồng thuận của công ty, Vogel mua lại kịch bản bộ phim, mặc dù với giá cao 3 triệu đôla kèm theo điều khoản Shyamalan có thể đạo diễn bộ phim. Disney sau đó sa thải Vogel khỏi vị trí của ông tại xưởng phim, Vogel rời công ty một thời gian ngắn sau đó. Disney dường như rất ít tin tưởng vào bộ phim, hãng đã bán quyền sản xuất cho Spyglass Entertainment, trong khi giữ lại quyền phân phối và 12,5% lợi nhuận doanh thu của phim.

Màu đỏ cố tình vắng mặt trong hầu hết bộ phim, nhưng nó lại được sử dụng rõ ràng trong vài cảnh cô lập bởi "bất cứ thứ gì trong thế giới thực đều đã bị ô nhiễm bởi thế giới khác" và "để ghi nhớ những khoảnh khắc và tình huống cảm xúc thực sự bùng nổ". Mặc dù các nhà làm phim rất cẩn thận về những đầu mối tình trạng thực sự của Malcom, máy ghi hình vẫn phóng to mặt anh khi Cole nói, "Tôi thấy người chết". Trong hiệu ứng đặc biệt, các nhà làm phim đề cập ban đầu họ lo ngại rằng hành động này sẽ tiết lộ quá nhiều, nhưng vẫn để nó lại trong phim. Mặc dù là người thuận tay trái, nhưng diễn viên Bruce Willis phải học cách viết bằng tay phải để khán giả không để ý chiếc nhẫn cưới của nhân vật anh đóng đã bị mất.

Đón nhận

Doanh thu phòng vé
Giác quan thứ sáu có ngân sách sản xuất khoảng 40 triệu USD (cộng với 25 triệu USD cho áp phích và quảng cáo). Phim thu về 26,6 triệu USD trong tuần đầu ra rạp và có năm tuần đứng quán quân doanh thu phòng vé tại Hoa Kỳ. Phim thu về 293,5 triệu USD tại Hoa Kỳ và 672,8 triệu USD toàn cầu, xếp ở vị trí thứ 35 trong danh sách những bộ phim có doanh thu phòng vé cao nhất tại Hoa Kỳ tính đến tháng 4 năm 2010. Box Office Mojo ước tính Giác quan thứ sáu đã tiêu thụ hơn 57,5 triệu vé tại Hoa Kỳ. Tại Vương quốc Anh, phim được phát hành giới hạn ở chín cụm rạp, ra mắt ở vị trí thứ 8 trước khi leo lên ngôi quán quân tuần kế tiếp với suất chiếu của 430 cụm rạp.

Đánh giá chuyên môn
Giác quan thứ sáu nhận được nhiều đánh giá tích cực; Osment đặc biệt được khen ngợi bởi tài diễn xuất của mình. Rotten Tomatoes, một trang web tổng hợp đánh giá, tiết lộ rằng 85% trong 148 nhà phê bình khảo sát đã đưa ra một đánh giá tích cực; điểm trung bình là 7.6/10. Sự đồng thuận của trang web viết, "'Giác quan thứ sáu' của M. Night Shayamalan là một câu chuyện ma với tất cả phong cách của tác phẩm Hollywood cổ điển, nhưng tất cả vẫn chứa cảm giác ớn lạnh của một phim kinh dị hiện đại. Metacritic chấm 6.4/10 dựa trên 35 đánh giá.

Giải thưởng
Giác quan thứ sáu nhận được rất nhiều giải thưởng và đề cử, bao gồm sáu đề cử giải Oscar dành cho các hạng mục: Phim hay nhất, Dựng phim xuất sắc nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất, Kịch bản gốc xuất sắc nhất, nam và nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất; cùng với đó là bốn đề cử giải BAFTA nhưng không thắng hạng mục nào. Diễn viên Haley Joel Osment ngoài đề cử Oscar còn nhận đề cử cho giải sự lựa chọn của nhà phê bình điện ảnh và giải Quả cầu vàng. Tuy nhiên phim đã thắng cả ba hạng mục đề cử của giải Sự lựa chọn của Công chúng, với nam diễn viên chính Bruce Willis được vinh danh cho vai diễn của mình. Phim còn nhận bốn đề cử giải Sao Thổ, với giải thưởng thuộc về kịch bản (M. Night Shyamalan) và dựng phim (Andrew Mondshein). Nữ diễn viên phụ Toni Collette nhận đề cử Oscar và giải Sao thổ cho vai diễn xuất sắc của cô.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim giả tưởng Mỹ
Phim kinh dị Mỹ
Phim năm 1999
Phim giật gân Mỹ
Phim ma
Phim tâm lý kinh dị
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim chính kịch thập niên 1990
Phim kinh dị siêu nhiên
Nhạc nền phim của James Newton Howard


title: Thelidora

text:
Thelidora là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: 4052 Crovisier

text:
4052 Crovisier (1981 DP2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 2 năm 1981 bởi Bus, S. J. ở Siding Spring.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4052 Crovisier

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Saint-Jean-de-Védas

text:
Saint-Jean-de-Védas là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie phía nam nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Hérault

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjeandevedas


title: Quận Clark, Washington

text:
Quận Clark là một quận thuộc tiểu bang Washington, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo William Clark. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở Vancouver. Quận Clark là quận đầu tiên ở tiểu bang Washington, được lập bởi chính quyền lâm thời của Lãnh thổ Oregon vào ngày 20/8/1845.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính
  Interstate 5
  Interstate 205
  State Route 14
  State Route 500
  State Route 501
  State Route 502
  State Route 503

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của tiểu bang Washington


title: Gonomyia unicornuta

text:
Gonomyia unicornuta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Danh sách nhà kinh tế học

text:
Dưới đây là danh sách các nhà kinh tế học nổi bật được xếp theo thứ tự chữ cái, đây được xem là các chuyên gia về kinh tế

A
Diego Abad de Santillán
Daron Acemoglu
Zoltan Acs
George Akerlof
Armen Alchian
Alberto Alesina
Maurice Allais
R. G. D. Allen
Elisabeth Altmann-Gottheiner
Takeshi Amemiya
Georges Anderla
Dick Armey
Kenneth Arrow
Anthony Barnes Atkinson
David B. Audretsch
Robert Aumann

B
Dean Baker
Ludwig Bamberger
Paul A. Baran
William A. Barnett
Robert Barro
Yoram Barzel
Frederic Bastiat
Kaushik Basu
Ravi Batra
Peter Thomas Bauer
Yoram Bauman
William Baumol
Robert Dudley Baxter
Michael Baye
Gary Becker
Dwayne Benjamin
Albert Rex Bergstrom
Ben Bernanke
Jagdish Bhagwati
Mark Bils
Kenneth Binmore
Fischer Black
Olivier Blanchard
Walter Block
Eugen von Boehm-Bawerk
Peter J. Boettke
Korkut Boratav
George Borjas
Giovanni Botero
Kenneth E. Boulding
Heather Boushey
William Breit
Martin Browning
James M. Buchanan

C
Ricardo J. Caballero
Phillip D. Cagan
Bryan Caplan
David Card
Henry Charles Carey
Alfred D. Chandler, Jr.
Ha-Joon Chang
Lin Chen
Steven N. S. Cheung
Colin Clark
Gregory Clark
John Bates Clark
John Maurice Clark
Ronald Coase
Jean Baptiste Colbert
Russell W. Cooper
Antoine Augustin Cournot
Christopher Coyne
Tyler Cowen

D
Herman E. Daly
Partha Dasgupta
Paul Davidson
Hernando de Soto
Gérard Debreu
J. Bradford DeLong
Harold Demsetz
Isaac de Pinto
Pat Devine
Armando Di Filippo
Peter Diamond
Wim Duisenberg
Simeon Djankov
Maurice Dobb
Evsey Domar
Rudi Dornbusch
Giovanni Dosi
Paul Douglas
Axel Dreher
Pradeep Dubey
Jules Dupuit

E
William Easterly
Francis Ysidro Edgeworth
Ludwig Erhard
Massimo Ellul
Kenneth G. Elzinga
Friedrich Engels
Stanley Engerman
Robert F. Engle

F
Günter Faltin
Eugene Fama
Henry Fawcett
Nikolaj Prokofevich Fedorenko
Ernst Fehr
Irving Fisher
Marcus Fleming
John E. Floyd
Robert Fogel
James Foster
Robert H. Frank
Jeffrey Frankel
Bruno Frey
Benjamin M. Friedman
David D. Friedman
Milton Friedman
Ragnar Anton Kittil Frisch
Roland Fryer
Masahisa Fujita
Celso Furtado

G
James Kenneth Galbraith
John Kenneth Galbraith
A. Ronald Gallant
Norton Garfinkle
Mitja Gaspari
Leonid Gatovsky
Henry George
Nicholas Georgescu-Roegen
Silvio Gesell
Victor Ginsburgh
Edward Glaeser
Jose Antonio Gomariz
Phil Gramm
Clive Granger
Alan Greenspan
Keith Griffin
Elgin Groseclose
Dominique Guellec
Michael Grossman

H
Trygve Haavelmo
Gottfried Haberler
Steven C. Hackett
Eric Hanushek
Alvin Hansen
Mahbub ul Haq
Arnold Harberger
Tim Harford
Roy Harrod
John Harsanyi
Oliver Hart
Jerry A. Hausman
Friedrich Hayek
Henry Hazlitt
James Heckman
Eli Heckscher
Hazel Henderson
Noreena Hertz
Robert Heilbroner
John Hicks
Robert Higgs
Jack Hirshleifer
Hans Hermann Hoppe
Branko Horvat
Leonid Hurwicz

I
Otmar Issing

J
Robert A. Jarrow
William Jevons
Marshall Jevons

K
Nicholas Kaldor
Thomas Kane
Michal Kalecki
Leonid Kantorovich
Ethan Kaplan
Timothy J. Kehoe
Peter Kenen
John Maynard Keynes
Daniel Kahneman
Steve Keen
Charles Kennedy
Ibn Khaldun
Mervyn King
Robert G. King
Israel Kirzner
Lawrence Klein
Frank Knight
Nikolai Kondratiev
Tjalling Koopmans
János Kornai
Andrey Korotayev
Naum Krasner
Lawrence B. Krause
Jan Kregel
Michael Kremer
Paul Krugman
Per Krusell
Simon Kuznets
Finn E. Kydland
Srgjan Kerim
Vladimir Kvint

L
Arthur Laffer
David Laidler
Steven Landsburg
Oskar Lange
Richard Layard
Wassily Leontief
Richard Levin
David K. Levine
Steven Levitt
Evsei Liberman
Erik Lindahl
Friedrich List
John A. List
Max O. Lorenz
Pascal Lorot
Robert Lucas, Jr.
Edward Luttwak

M
Donald MacDougall
Edmond Malinvaud
Thomas Malthus
Gerard de Malynes
Ernest Mandel
N. Gregory Mankiw
Harry Markowitz
Alfred Marshall
Xavier Sala-i-Martin
Karl Marx
Eric Maskin
Richard Maybury
Deirdre McCloskey
Daniel McFadden
Lionel W. McKenzie
David McWilliams
Carl Menger
Robert C. Merton
Leo Michelis
David Miles
John Stuart Mill
Jacob Mincer
James Mirrlees
Ludwig von Mises
Franco Modigliani
Herbert Mohring
Gustave de Molinari
Michio Morishima
Dale Mortensen
Robert Mundell
Richard Murnane
Tim Murray
John Muth
Alva Myrdal
Gunnar Myrdal

N
John Forbes Nash
Richard Nelson
Nikolay Nenovsky
John von Neumann
Stephen Nickell
Douglass North

O
Bertil Ohlin
Walter Oi
Arthur Melvin Okun
Mancur Olson

P
Franz Palm
Vilfredo Pareto
Jacques Parizeau
Mohammad Hashem Pesaran
Carlota Perez
Douglas Peters
Sir William Petty
Edmund Phelps
William Phillips
Arthur Cecil Pigou
Christopher A. Pissarides
Michael Porter
Michael Polanyi
Jean-Pierre Ponssard
Richard Posner
Edward C. Prescott
Clyde V. Prestowitz Jr.
Raúl Prebisch

Q
Danny Quah
Francois Quesnay

R
Frank Plumpton Ramsey
Daniel Raymond
Ricardo Reis
George Reisman
David Ricardo
Lionel Robbins
Abraham Robinson
Paul Craig Roberts
Denis Robertson
Joan Robinson
Paul Romer
Harvey S. Rosen
Henry Rosovsky
Sherwin Rosen
Walt Whitman Rostow
Murray Rothbard
Ariel Rubinstein
Isaak Russman
Tadeusz Rybczynski
Justinian Rweyemamu

S
Jeffrey Sachs
Henri de Saint-Simon
Paul Samuelson
José Santana
Thomas J. Sargent
Jean-Baptiste Say
Louis Say
Herbert Scarf
Thomas Schelling
Helmut Schmidt
John Schmitt
Gustav von Schmoller
Theodore Schultz
Ernst Schumacher
Joseph Schumpeter
Anna Schwartz
Paul Seitz
Reinhard Selten
Amartya Sen
Nassau William Senior
Süreyya Serdengeçti
G. L. S. Shackle
Lloyd Shapley
David Shapiro
Neil Shephard
Robert Shiller
Andrei Shleifer
Martin Shubik
Ota Sik
Herbert Simon
Julian Lincoln Simon
Hans-Werner Sinn
Eugen Slutsky
Adam Smith
Andrzej Sławiński
Thomas Smith
Vernon L. Smith
Manmohan Singh
Robert Solow
Werner Sombart
Hugo F. Sonnenschein
Thomas Sowell
Michael Spence
Piero Sraffa
T. N. Srinivasan
Nicholas Stern
George Stigler
Joseph E. Stiglitz
Stanislav Gustavovich Strumilin
Lawrence Summers
Robert Summers
William Graham Sumner
Lars E. O. Svensson
Paul Sweezy
Syahrir
Edward Szczepanik

T
Alex Tabarrok
Naim Talu
Nicholas G. Tam
Yair Tauman
Frederick Taylor
Lester G. Telser
Richard Thaler
Lester Thurow
Jan Tinbergen
Jean Tirole
James Tobin
Michael Todaro
Rodrigue Tremblay
Giulio Tremonti
Jean-Claude Trichet
Robert Triffin
Gordon Tullock
Fatafehi Tupoumalohi
Anne Turgot
Amos Tversky
Laura D'Andrea Tyson

U
Kazuhide Uekusa
Hirofumi Uzawa

V
Alexander Van der Bellen
Bruno van Pottelsberghe
Eugen Varga
Hal Varian
Thorstein Veblen
William Vickrey
Jacob Viner
Robert W. Vishny
Paul Volcker

W
Léon Walras
Carl Walsh
John Glen Wardrop
James Webb
Alfred Weber
Max Weber
Mark Weisbrot
Brian Wesbury
Knut Wicksell
Philip H Wicksteed
Friedrich von Wieser
Walter E. Williams
Oliver E. Williamson
Ulrich Witt
Michael Woodford
Holbrook Working

Y
Janet Yellen
Arthur Young
Mohammad Yunus

Z
Arnold Zellner

Xem thêm
 Nhà kinh tế học
 Danh sách các thuyết gia kinh doanh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tom Coupé's list of the top 1000 contemporary economists, ranked by publication impact, at IDEAS/RePEc
 List of top 5% of contemporary economists, ranked by current research impact, at IDEAS/RePEc

Kinh tế


title: ArcGIS

text:
ArcGIS là dòng sản phẩm hỗ trợ trong hệ thống thông tin địa lý (GIS) của ESRI. Tùy mức độ đăng ký bản quyền mà ArcGIS sẽ ở dạng ArcView, ArcEditor, ArcInfo. Trong đó ArcInfo có chi phí bản quyền lớn nhất và nhiều chức năng nhất.

Các dòng họ chính
ERSI có những sản phẩm chủ yếu sau:
 ArcGIS gồm các ứng dụng chính ArcMap,ArcCatalog,ArcToolbox.
 ArcIMS dùng để đưa dữ liệu GIS lên Web
 ArcPad dùng cho các thiết bị Mobile
 ArcSDE dùng làm cầu nối truy xuất vào các hệ quản trị cơ sở dữ liệu
 ArcExplore dùng truy cập nguồn dữ liệu trên Web
 ArcGIS server hỗ trợ các chức năng bên phía server cũng như triển khai các ứng dụng qua mạng

Khả năng

ArcGIS hỗ trợ nhiều phần mở rộng gọi là các Extension, mỗi Extension hỗ trợ một số chức năng chuyên biệt như: phân tích không gian (spatial analyst), phân tích 3D (3D analyst), phân tích mạng (Network analyst), xử lý dữ liệu, thống kê không gian...

ArcGIS hỗ trợ đọc được nhiều định dạng dữ liệu khác nhau (khoảng 300 định dạng) như shapefile, geodatabase, AutoCad, Raster, Coverage,...

Ngày nay ArcGIS được sử dụng rộng rãi trong các ứng dụng trong Hệ thống thông tin địa lý như quản lý Môi trường, Đất đai, Xã hội, Kinh tế...

Ứng dụng tại Việt Nam
Dòng phần mềm ArcGIS du nhập vào Việt Nam từ những năm 90, sau các phần mềm GIS khác như MapInfo hay Geomedia. Tuy nhiên, do tính năng mạnh mẽ và nhiều công cụ hỗ trợ nên ArcGIS được bắt đầu sử dụng nhiều ở Việt Nam, đặc biệt với các hệ thống GIS lớn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 ESRI

Phần mềm hệ thống thông tin địa lý
Hoàn toàn không có nguồn tham khảo từ 2009-05-10
Hoàn toàn không có nguồn tham khảo


title: Prietella phreatophila

text:
Prietella phreatophila là một loài cá da trơn trong họ Ictaluridae. Nó là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Prietella
Động vật được mô tả năm 1954
Động vật đặc hữu México
Cá México


title: Chuyến bay 7908 của Caspian Airlines

text:
Chuyến bay 7908 của Caspian Airlines là một chuyến bay thương mại theo kế hoạch từ Tehran, Iran, đến Yerevan, Armenia, đã rơi xuống làng Jannatabad, tỉnh Qazvin, đông bắc Iran vào ngày 15 tháng 7 năm 2009. Tất cả 153 hành khách và 15 thành viên phi hành đoàn (tổng cộng 168) trên chuyến bay được thông báo đã chết.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Tehran–Iravan Flight Number 7908 Flight Crew & Passengers List – Caspian Airlines
 "Meeting Notes Moscow IAC ngày 6 tháng 7 năm 2010." ( ) Iran Civil Aviation Organization.
 "Ту-154М EP-CPG 15.07.2009."  ( ) Interstate Aviation Committee.
 Photos of EP-CPG Airliners.net
 Photos of EP-CPG  Jetphotos.net
 Aircraft Database of EP-CPG Airframes.org

Tai nạn và sự cố hàng không năm 2009
Iran năm 2009
Caspian
Caspian
Tai nạn và sự cố liên quan đến Tupolev Tu-154
Tỉnh Qazvin


title: Đuôi ngựa

text:
Đuôi ngựa hay đuôi chó hoặc roi tê (danh pháp hai phần: Rhoiptelea chiliantha) là loài duy nhất trong chi Rhoiptelea. Hệ thống APG II xếp chi Rhoiptelea vào họ của chính nó là họ Đuôi ngựa – Rhoipteleaceae, tuy nhiên APG III không còn chấp nhận họ này và đưa chi Rhoiptelea vào họ Óc chó (Juglandaceae).

Loài này được phát hiện năm 1932, được tìm thấy tại miền nam Trung Quốc (Quảng Tây, Quý Châu, Vân Nam) và miền bắc Việt Nam.

Nó là một loại cây thân gỗ lá sớm rụng cao tới 20 m và đường kính thân cây tới 60 cm, nhìn bề ngoài rất giống với cây cơi (Pterocarya tonkinensis), với các lá kép hình lông chim, mọc so le, dài 15–40 cm với 9-11 lá chét, mỗi lá chét dài 6–9 cm, mép lá có răng cưa. Hoa là loại hoa đuôi sóc phức, dài 15–30 cm, hoa cái sau khi thụ phấn sẽ phát triển thành loại quả kiên nhỏ dài 2–3 mm, với các cánh thuôn tròn dài 5–8 mm trên cả hai bên của mỗi quả. Tên gọi trong tiếng Trung của nó là 马尾树 (mã vĩ thụ = cây đuôi ngựa). Gỗ của nó được dùng trong xây dựng hay làm đồ nội thất.

Liên kết ngoài

 Hình ảnh lá và hoa (ép khô) cây đuôi ngựa
 Thực vật của Trung Quốc - Rhoiptelea chiliantha

C
Thực vật Việt Nam
Thực vật được mô tả năm 1932
Thực vật Trung Quốc


title: Microschismus columella

text:
Microschismus antennatus là một loài bướm đêm thuộc họ Alucitidae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Microschismus


title: Trần Đình Long (nhà cách mạng)

text:
Trần Đình Long (1 tháng 3 năm 1904 - 1945) là nhà hoạt động cách mạng trong phong trào cộng sản Việt Nam, là cố vấn của Ủy ban khởi nghĩa Hà Nội trong Cách mạng tháng 8 năm 1945. Ông còn là một nhà văn, nhà báo và nhà hoạt động sân khấu, với bút danh Lương Phong hoặc tên viết tắt T.Đ.L, L.P.

Hoạt động cách mạng

Thời kỳ đầu
Ông sinh ngày 1 tháng 3 năm 1904, nguyên quán làng Đồng Dụ, nay thuộc xã Tiến Thắng, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Ông sinh ra trong một gia đình có xưởng sản xuất đồ gỗ gia dụng kinh doanh tại phố Hàng Mâm, thành phố Nam Định. Học xong bậc Thành chung, ông vào làm thư ký tại Nhà máy dệt Nam Định một thời gian.

Năm 1925, Trần Đình Long sang làm thợ ảnh tại Campuchia, ở đây gặp một nhà cách mạng Việt Nam và được giác ngộ cách mạng. Tháng 6 năm 1926, ông trở về Mỹ Tho, Nam Kỳ, tham gia công tác tuyên truyền cách mạng ở địa phương. Tháng 11 năm đó, được anh trai là Trần Đình Lượng cấp kinh phí, ông sang Paris học đại học và hoạt động trong phong trào công nhân do Đảng Cộng sản Pháp lãnh đạo. Năm 1928, ông được Đảng Cộng sản Pháp giới thiệu sang học tập tại Trường đại học Cộng sản-Lao động Phương Đông (Moskva). Học khóa 1928-1931, Trần Đình Long có tên tiếng Nga là Pevơnêer, mang số thẻ học sinh 4433 và cùng khoa với 9 người Việt Nam nữa.

Trở về Việt Nam

Tốt nghiệp đại học tại Moskva, ông trở về Pháp rồi đi tàu về Việt Nam. Khi tàu vừa cập cảng Sài Gòn, ông bị mật thám Pháp bắt ngay, sau bị giải về Bắc Kỳ và giam 4 tháng vì tội vượt biên sang Nga trái phép. Được trả tự do, ông ở lại Hà Nội và bắt liên lạc với Đảng Cộng sản. Thời gian này, ông kết hôn với một cô gái Hà Nội tên Phương. Hai vợ chồng thuê lại cửa hàng kinh doanh sách báo tiến bộ nước ngoài tại 26 phố chợ Đồng Xuân để sinh sống .

Thời kỳ Mặt trận Dân chủ (1936-1939), cùng với Trần Huy Liệu, Nguyễn Thế Rục, Đặng Xuân Khu, Vân Đình, Đặng Thai Mai, Hải Triều..., ông tích cực tham gia hoạt động báo chí của Xứ ủy Bắc Kỳ một cách công khai. Ông viết bài cho các báo Le travail (Lao động), Ressemblement! (Tập Hợp), En avamt (Tiến Lên), Notre voix (Tiếng nói của chúng ta), Tin tức, Đời nay, làm chủ nhiệm báo Khỏe (chưa ra được số nào thì đã bị cấm), quản lý báo Thời Thế đến tháng 2 năm 1938 thì lại bị cấm tiếp. Tháng 8 năm 1939, khi vào Thanh Hóa phát hành báo, ông bị chính quyền bắt lần hai vì tội "đi cổ động nhân dân chống thuế". Giam giữ được một thời gian, ông lại được thả tự do vì không tìm ra chứng cứ.

Năm 1940, chính quyền Pháp lại bắt Trần Đình Long lần thứ ba vì tội danh "cộng tác với báo chí cộng sản và cổ động dân chúng chống lại chính phủ bảo hộ". Ông bị giam tại nhà tù Sơn La, cùng với Trần Huy Liệu, Tô Hiệu, Nguyễn Lương Bằng... Ở trong ngục, ông sáng tác một số vở kịch đồng thời thành lập gánh hát trong nhà giam, biểu diễn các tác phẩm có nội dung yêu nước.

Tổng khởi nghĩa
Sau khi Nhật đảo chính Pháp vào tháng 3 năm 1945, ông cùng các tù chính trị ở Sơn La được thả tự do. Về đến Hà Nội, ông liên lạc với Xứ ủy Bắc Kỳ, và được giao nhiệm vụ cố vấn cho Ủy ban Quân sự Cách mạng Hà Nội (Ủy ban khởi nghĩa). Cùng với Lê Trọng Nghĩa, ông còn là người liên lạc với Khâm sai Bắc bộ Phan Kế Toại, để đề nghị Phan Kế Toại đứng về phía Việt Minh. Sau khi Cách mạng tháng 8 thành công và nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, ông trở thành Trợ lý ngoại giao cho Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng với Tạ Quang Bửu, Bùi Lâm và Nguyễn Đức Thụy.

Cuối tháng 11 năm 1945, Trần Đình Long được Chính phủ phái cùng đại diện Việt Nam Quốc dân đảng xuống Kiến An để giải quyết tranh chấp giữa lực lượng Quốc dân đảng với Vệ quốc đoàn. Xong khi đã giải quyết êm đẹp, ông trở về Hà Nội vào chiều 24 tháng 11 năm 1945. Ngay tối hôm đó, khi đang ở nhà, ông đã bị người của Việt Nam Quốc dân đảng bắt cóc đem đi. Theo nhà sử học Nga A.Sokolov: "Trần Đình Long được xem là ứng cử viên Bộ trưởng Ngoại giao của Chính phủ Hồ Chí Minh". Sau đó, báo chí Việt Minh đã yêu cầu Quốc dân đảng thả người, tuy nhiên kể từ đó, Trần Đình Long đã hoàn toàn mất tích.

Báo Sự thật số 12, ngày 13 tháng 1 năm 1946 đã đăng bài ca ngợi Trần Đình Long, coi ông là một trí thức yêu nước nhiệt thành, một nhân tài đã đem hết sức mình vào công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Ông đã làm việc cho chính quyền mới cách mạng được đúng 100 ngày.

Cho tới hiện nay, gia đình của Trần Đình Long vẫn chưa tìm thấy tung tích thi hài ông. Người vợ của ông là bà Phương đã mang con trai tên là Trần Đình Lương vào Sài Gòn và sau đó di cư sang Úc sau năm 1975. Ông còn một người con gái là Trần Thị Phong, hiện đang sống tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Tác phẩm
Ngoài hoạt động cách mạng, Trần Đình Long còn viết nhiều tác phẩm báo chí, phóng sự, ký sự, truyện ngắn cùng một số bài hát và một số vở kịch (khi bị tù ở Sơn La). Trong thời kì làm báo ông đã viết thiên ký sự Ba năm ở nước Nga Xô Viết, phóng sự dài kỳ Một cuộc điều tra muối và truyện ngắn Một đêm u ám. Trong đó Ba năm ở nước Nga Xô Viết viết về cuộc sống của người dân ở Liên Xô trong những năm ông hoạt động ở đây, Một cuộc điều tra muối lại nói lên nỗi thống khổ của người dân làm muối vùng biển Văn Lý, Hải Hậu. Truyện ngắn Một đêm u ám phản ánh tâm trạng người trí thức trẻ được giác ngộ, bước vào con đường hoạt động cách mạng, bị kẻ địch giam cầm, tra tấn nhưng vẫn vững tâm tiếp tục lý tưởng đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Hoạt động sân khấu
Trần Đình Long đã ít nhất ba lần hoạt động sân khấu. Lần thứ nhất vào 9 tháng 2 năm 1931 tại Moskva, cùng với các lưu học sinh Việt Nam tổ chức diễn kịch ca ngợi tinh thần yêu nước của các chiến sĩ cách mạng Việt Nam, nhân dịp kỷ niệm cuộc khởi nghĩa Yên Bái. Trong thời kỳ Mặt trận Dân chủ, ông vận động một số thanh niên tham gia hoạt động văn nghệ, trực tiếp chỉ đạo và dàn dựng các tiết mục ca hát, diễn kịch kết hợp diễn thuyết với đề tài yêu nước thành chương trình biểu diễn ở một số điểm nội thành.

Tại ngục Sơn La, Trần Đình Long thành lập hẳn một đoàn kịch mang tên Gánh hát phiêu lưu, gồm toàn tù chính trị, biểu diễn kịch nói lẫn ca kịch cải lượng, tuồng, chèo... Những tác phẩm được biểu diễn là Gia đình và cách mạng của Nguyễn Văn Năng (1943), Bên đường dừng bước và Tình trong trắng của Trần Đình Long (1941), Đêm ba mươi của Văn Tân (1941), Hận Phong Khê (kịch thơ, diễn ở nhà tù Sơn La và nhà tù Chợ Chu năm 1944), Ngọn cỏ gió lùa của Hồng Trang, và đặc biệt hai tác phẩm Đồng chí du dương của Văn Tân và Khởi nghĩa Tây Sơn (chèo, diễn ở nhà tù Bá Vân vào năm 1943) với nội dung yêu nước, cách mạng, đã "chĩa thẳng mũi nhọn vào bè lũ đế quốc và phong kiến"

Chú thích

Tham khảo
 Lê Thanh Hiền (2000), Tuyển tập Trần Đình Long, Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội.
 Trần Đình Long: Đời văn - đời cách mạng, báo Hà Nội Mới điện tử, 01/09/2005.
 Trần Kiến Quốc, "Ông cố vấn" Trần Đình Long và 100 ngày với chính quyền cách mạng, báo Quân đội nhân dân điện tử, 11/10/2007.

Nhà cách mạng Việt Nam
Nhà báo Việt Nam
Cách mạng tháng Tám
Chính khách Việt Nam bị ám sát
Người Nam Định


title: Agonita seminigra

text:
Agonita seminigra là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tan & Sun miêu tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Agonita


title: Khúc Ốc Trang bá

text:
Khúc Ốc Trang Bá (chữ Hán: 曲沃莊伯; ? – 716 TCN), tên thật là Cơ Thiện (姬鱓), là một quý tộc nước Tấn - một chư hầu của nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc. Ông tham gia cuộc chiến giành ngôi vua nước Tấn cuối thế kỷ 8 TCN.

Hai lần tranh ngôi thất bại
Cơ Thiện là con của Khúc Ốc Hoàn Thúc (Cơ Thành Sư) và là cháu nội của Tấn Mục hầu – vua thứ 9 nước Tấn. Năm 731 TCN, Hoàn Thúc mất, Cơ Thiện lên cai quản Khúc Ốc.

Từ thời Hoàn Thúc, chi thứ tại Khúc Ốc đã tranh giành ngôi vua với chi trưởng ở đất Dực. Nước Tấn trong tình trạng hai chính quyền tồn tại cùng lúc.

Năm 724 TCN, Khúc Ốc Trang bá mang quân tấn công đất Dực, giết chết Tấn Hiếu hầu giành ngôi vua. Tuy nhiên cũng như Hoàn Thúc, Trang Bá ở đất Dực ít lâu lại bị người nước Tấn đánh đuổi về Khúc Ốc và lập con Hiếu hầu là Cơ Khích làm vua, tức là Tấn Ngạc hầu.

Năm 718 TCN, Tấn Ngạc hầu mất. Trang Bá Thiện nghe tin lại mang quân tấn công đất Dực để tranh ngôi vua lần thứ 2. Thiên tử nhà Chu là Hoàn vương sai Quắc công mang quân cứu nước Tấn, đánh đuổi Trang bá Thiện. Trang Bá Thiện lại chạy về Khúc Ốc, nhưng vẫn không bị truy kích. Người nước Tấn lập con Ngạc hầu là Quang lên nối ngôi, tức là Tấn Ai hầu.

Năm 716 TCN, Trang bá Thiện mất tại thành Khúc Ốc. Con ông là Cơ Xứng lên tiếp quản thành Khúc Ốc, gọi là Khúc Ốc Vũ công, sau trở thành Tấn Vũ công.

Xem thêm
 Tấn Ngạc hầu
 Khúc Ốc Hoàn Thúc
 Tấn Vũ công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tấn thế gia

Chú thích

Người nhà Chu
Mất năm 716 TCN
Vua nước Tấn


title: Nokaze (tàu khu trục Nhật)

text:
Nokaze (tiếng Nhật: 野風) là một tàu khu trục hạng nhất của Hải quân Đế quốc Nhật Bản được chế tạo ngay sau khi kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ nhất, là chiếc dẫn đầu của lớp phụ Nokaze bao gồm ba chiếc được cải tiến dựa trên lớp Minekaze. Chúng là những tàu khu trục hàng đầu của Hải quân Nhật trong những năm 1930, nhưng đã bị xem là lạc hậu vào lúc nổ ra Chiến tranh Thái Bình Dương, Nokaze hầu như chỉ đảm trách vai trò tuần tra và hộ tống cho đến khi bị tàu ngầm Mỹ đánh chìm ở phía Bắc Nha Trang thuộc Đông Dương vào ngày 20 tháng 2 năm 1945.

Thiết kế và chế tạo
Việc chế tạo lớp tàu khu trục kích thước lớn Minekaze được chấp thuận như một phần trong Chương trình Hạm đội 8-4 của Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong giai đoạn năm tài chính 1917 với chín chiếc, và năm tài chính 1918 với thêm sáu chiếc bổ sung. Tuy nhiên, ba chiếc cuối cùng trong năm tài chính 1918 được chế tạo với một thiết kế cải tiến có kiểu dáng bên ngoài khác biệt đến mức nhiều tác giả xếp chúng thành một lớp phụ riêng biệt.

Nokaze được chế tạo tại Xưởng hải quân Maizuru. Nó được đặt lườn vào ngày 16 tháng 4 năm 1921; được hạ thủy vào ngày 1 tháng 10 năm 1921; và được đưa ra hoạt động vào ngày 31 tháng 3 năm 1922.

Lịch sử hoạt động
Sau khi hoàn tất, Nokaze được điều về Quân khu Hải quân Yokosuka, nơi nó cùng với các tàu khu trục chị em Namikaze, Numakaze và Kamikaze (soái hạm) được tập trung để hình thành nên Hải đội Khu trục 1 (第一駆逐艦). Trong những năm 1938-1939, hải đội này được phân công tuần tra tại khu vực bờ biển Bắc và Trung của Trung Quốc nhằm hỗ trợ cho những nỗ lực của quân Nhật trong cuộc Chiến tranh Trung-Nhật.

Vào lúc xảy ra cuộc tấn công Trân Châu Cảng, Nokaze đặt căn cứ tại Quân khu Bảo vệ Ōminato về phía Bắc Nhật Bản, đảm trách nhiệm vụ tuần tra vùng biển ngoài khơi đảo Hokkaidō và quần đảo Kurile.

Trong khi diễn ra trận Midway vào tháng 5 năm 1942, Nokaze được phân về lực lượng dự trữ dành cho Chiến dịch quần đảo Aleut, nhưng đã không rời khỏi vùng biển nội địa Nhật Bản. Sau đó nó quay lại công tác tuần tra ngoài khơi Ōminato cho đến tháng 7 năm 1943, nơi mà khu vực tuần tra được mở rộng bao gồm hầu hết đảo Honshū về phía Nam đến tận vịnh Ise. Vào tháng 7, nó tạm thời được điều về Hạm đội 5 Hải quân Đế quốc Nhật Bản hỗ trợ cho việc triệt thoái lực lượng Nhật Bản khỏi Kiska. Sau đó Nokaze tiếp tục đặt căn cứ tại Ōminato đảm trách tuần tra và hộ tống vận tải tại vùng biển phía Bắc cho đến tháng 1 năm 1945.

Vào tháng 1 năm 1945, Nokaze được điều về Hạm đội Liên Hợp, khởi hành vào ngày 26 tháng 1 từ Moji cùng với đoàn tàu vận tải HI-91 hướng đến Singapore. Tuy nhiên, Nokaze được lệnh đi đến Quân khu Bảo vệ Mako, nơi nó gia nhập lực lượng khu trục hộ tống cho các thiết giáp hạm Ise và Hyūga. Tuy nhiên, đến ngày 15 tháng 2, sự thay đổi trong kế hoạch khiến cho Nokaze được lệnh đi đến Singapore.

Ngày 20 tháng 2 năm 1945, Nokaze trúng phải ngư lôi phóng từ tàu ngầm Mỹ USS Pargo ở về phía Bắc Nha Trang tại Đông Dương, trong biển Nam Trung Quốc, ở tọa độ . Chiếc tàu khu trục bị nổ tung và chìm với tổn thất nhân mạng lên đến 209 người. Kamikaze vớt được 21 người sống sót, trong đó có Thuyền trưởng, Thiếu tá Hải quân Tarō Ebihara. Nokaze là chiếc cuối cùng trong số 39 tàu khu trục Nhật trở thành nạn nhân của tàu ngầm Hải quân Hoa Kỳ trong cuộc chiến này.

Nokaze được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 10 tháng 4 năm 1945.

Danh sách thuyền trưởng
 Trung tá Yagoro Morita (sĩ quan trang bị trưởng): 1 tháng 12 năm 1921 - 31 tháng 3 năm 1922
 Trung tá Yagoro Morita: 31 tháng 3 năm 1922 - 1 tháng 12 năm 1924
 Thiếu tá Eitaro Ichinose: 1 tháng 12 năm 1924 - 1 tháng 12 năm 1926 (thăng Trung tá)
 Thiếu tá Fukashi Yamashita: 1 tháng 12 năm 1926 - 11 tháng 3 năm 1928
 Thiếu tá Aritomo Goto: 11 tháng 3 năm 1928 - 11 tháng 7 năm 1928
 Trung tá Tsunemitsu Yoshida: 11 tháng 7 năm 1928 - 1 tháng 11 năm 1928
 Thiếu tá Sueto Hirose: 1 tháng 11 năm 1928 - 30 tháng 11 năm 1929
 Thiếu tá Tsutomu Shibata: 30 tháng 11 năm 1929 - 1 tháng 12 năm 1930 (thăng Trung tá)
 Thiếu tá Hironosuke Ueda: 1 tháng 12 năm 1930 - 20 tháng 5 năm 1933
 Thiếu tá Katsukiyo Shinoda: 20 tháng 5 năm 1933 - 1 tháng 11 năm 1933
 Thiếu tá Ranji Oe: 1 tháng 11 năm 1933 - 22 tháng 10 năm 1934
 Thiếu tá Kan Mori: 22 tháng 10 năm 1934 - 22 tháng 5 năm 1935
 Thiếu tá Toshi Kubota: 23 tháng 5 năm 1935 - 1 tháng 12 năm 1936
 Thiếu tá Magatarou Koga: 1 tháng 12 năm 1936 - 1 tháng 12 năm 1937
 Thiếu tá Masayoshi Yoshida: 1 tháng 12 năm 1937 - 15 tháng 12 năm 1938
 Thiếu tá Shinichi Miyauchi: 15 tháng 12 năm 1938 - 4 tháng 4 năm 1940 (tử trận, được truy thăng Trung tá)
 Thiếu tá Chuzo Ujie: 4 tháng 4 năm 1940 - 15 tháng 11 năm 1940
 Thiếu tá Akifumi Kawahashi: 15 tháng 11 năm 1940 - 15 tháng 4 năm 1942
 Thiếu tá Teizo Tokiwa: 15 tháng 4 năm 1942  - 10 tháng 11 năm 1943
 Thiếu tá Taro Ebihara: 10 tháng 11 năm 1943  - 20 tháng 2 năm 1945

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

Lớp tàu khu trục Minekaze
Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương


title: Laguian-Mazous

text:
Laguian-Mazous  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 320 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Laguianmazous


title: Vadalur

text:
Vadalur là một thị xã panchayat của quận Cuddalore thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Vadalur có dân số 25.902 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Vadalur có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 61%. Tại Vadalur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Cheumatopsyche opposita

text:
Cheumatopsyche opposita là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: Taiskirchen im Innkreis

text:
Taiskirchen im Innkreis (Austro-Bavarian: Tåskira / tiếng Đức: Taiskirchen im Innkreis) là một đô thị thuộc huyện Ried im Innkreis thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 34,53 km², dân số thời điểm năm 2006 là 2404 người.

Taiskirchen nằm ở khu vực có độ cao 475 m trên mực nước biển.

Tham khảo


title: Vi khuẩn lưu huỳnh tía

text:
Vi khuẩn lưu huỳnh tía, danh pháp khoa học Chromatiales, là một nhóm Proteobacteria có khả năng quang hợp, chúng thường được gọi chung là vi khuẩn tía. Chúng là các sinh vật ưa khí, và thường được tìm thấy trong các suối nước nóng hay môi trường nước tù. Không giống như thực vật, tảo và cyanobacteria, chúng không sử dụng nước làm chất khử và cũng không sinh oxy trong quá trình quang hợp. Thay vào đó, chúng sử dụng oxy hóa hydro sulfide để tạo ra lưu huỳnh nguyên tố, sau đó, lưu huỳnh này là bị oxy hóa thành axit sulfuric.

Vi khuẩn lưu huỳnh tía được chia thành 2 họ, Chromatiaceae và Ectothiorhodospiraceae, chúng có khả năng tạo ra các hạt lưu huỳnh theo thứ tự bên trong và bên ngoài tế bào, và do đó chúng thể hiện những đặc điểm khác nhau về cấu trúc của các màng tế bào bên trong của chúng.

Vi khuẩn lưu huỳnh tía thường được tìm thấy trong các vùng được chiếu sáng nhưng thiếu oxy của các hồ các dạng chứa nước khác nơi mà hydro sulfide tích tụ, và cũng như trong các "suối lưu huỳnh" nơi mà các sự sản sinh ra hydro sulfide từ quá trình sinh học hoặc địa hóa có thể gây ra hiện tượng nở hoa của vi khuẩn lưu huỳnh tía. Các điều kiện thiếu oxy là bắt buộc đối với quá trình quang hợp; các vi khuẩn này không thể phát triển mạnh trong các môi trường oxy hóa.

Xem thêm
khi khuẩn khử lưu huỳnh
Green Lake (New York)
Anoxic event
Anoxygenic photosynthesis
Quang Hợp

Tham khảo

Vi sinh vật học


title: Lizio

text:
Lizio () là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 16,96 km², dân số năm 1999 là 737 người. Khu vực này có độ cao từ 42-163 mét trên mực nước biển.
Cư dân của Lizio danh xưng trong tiếng Pháp là Liziotais.

Tham khảo

 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan
 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
French Ministry of Culture list for Lizio
Bản đồ của Lizio trên Michelin

Xã của Morbihan


title: Microgaza corona

text:
Microgaza corona là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Solariellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Microgaza


title: Gnophomyia apicularis

text:
Gnophomyia apicularis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gnophomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Couloisy

text:
Couloisy là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 41 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Oncidium dasytyle

text:
Oncidium dasytyle là một loài phong lan đặc hữu của Brasil (Rio de Janeiro).

Hình ảnh

Tham khảo

D


title: Sukhoi Su-9

text:
Bài này nói về loại máy bay siêu thanh Su-9 "Fishpot". Còn một bài khác nói về loại máy bay tiêm kích đánh chặn cận âm cũng có tên là Su-9, xem Sukhoi Su-9 (1946).

Sukhoi Su-9 (tên ký hiệu của NATO Fishpot) là một loại máy bay tiêm kích đánh chặn 1 động cơ, bay trong mọi thời tiết, vũ khí trang bị bằng tên lửa được Liên Xô phát triển trong chiến tranh lạnh.

Phát triển
Su-9 được phát triển từ những nghiên cứu khí động học của TsAGI, trung tâm khí động học Xô Viết, trong thời gian chiến tranh Triều Tiên, nó được lựa chọn từ vài hình dạng khí động học tốt nhất được tối ưu hóa bằng các thử nghiệm trước đó cho máy bay tiêm kích phản lực. Thiết kế này bay lần đầu tiên vào năm 1956 với tên gọi mẫu thử nghiệm T-405. Su-9 được phát triển cùng lúc với Su-7 'Fitter', cả hai đều xuất hiện trước Phương Tây tại Ngày hàng không Tushino vào 24 tháng 6-1956, tại đây Su-9 bị các học giả Phương Tây gán cho cái tên là Fitter-B. Nó bắt đầu phục vụ vào năm 1959.

Tổng cộng có 1.100 chiếc Su-9 được chế tạo. Người ta tin rằng một số nhỏ Su-9 đã được nâng cấp thành mẫu Su-11 'Fishpot-C'. Không một chiếc Su-9 nào được xuất khẩu tới các quốc gia đồng minh của Liên Xô, kể cả các nước thuộc Khối Warszawa. Những chiếc Su-9 và Su-11 sau đó đã ngừng hoạt động trong thập niên 1970. Một số chiếc được giữ lại để làm phương tiện thử nghiệm hoặc cải tạo thành các dụng cụ huấn luyện, hay được sử dụng như máy bay không người lái được điều khiển từ xa. Nó bị thay thế bởi loại máy bay nâng cấp Su-11 và các loại máy bay cấp cao hơn là Su-15 'Flagon' và MiG-25 'Foxbat'.

Những hồ sơ ghi lại các trận đánh của Su-9 Fishpot, nếu có đều không được công bố. Có khả năng đó là những cuộc đánh chặn các máy bay do thám của đối phương, mà các chi tiết đã được phân loại mật, nhưng không được thừa nhận công khai.

Vào 4 tháng 9-1962, một chiếc Su-9 sửa đổi (có tên gọi là T-431 bởi phòng thiết kế) được điều khiển bởi phi công Vladimir Sergeievitch Ilyushin đã lập kỷ lục thế giới với độ cao tuyệt đối đạt 28.852 m (94.658 ft). Vào tháng 11 cùng năm Ilyushin lại đạt kỷ lục về tốc độ/độ cao duy trì liên lục trên cùng loại máy bay.

Thiết kế kỹ thuật
Bề ngoài thân và cánh đuôi của Su-9 khá giống với Su-7, nhưng Su-7 có thiết kế cánh xuôi sau, 'Fishpot' sử dụng cánh tam giác 53° với các đuôi nằm ngang truyền thống. Nó dùng động cơ Lyulka AL-7 và mũi và lối vào khí giống với Su-7. Cái mũi hình nón nhô ra chứa trong đó hệ thống radar.

Su-9 được phát triển từ một mẫu máy bay phát triển sớm với tên gọi T-3, và Su-9 có lẽ là giống T-3 nhất. Trong phòng thiết kế, Su-9 còn được biết đến với tên gọi T-43.

Cánh tam giác của Su-9 được chấp nhận do nó khiến lực kéo nhỏ hơn khi máy bay đạt chế độ bay siêu thanh. Thể tích lớn của nó cho phép tăng vừa phải khả năng chứa nhiên liệu so với Su-7. Su-9 có khả năng bay với tốc độ Mach 1.8 trên cao, và Mach 1.14 khi mang tên lửa. Tỷ lệ nhiên liệu của nó tuy còn nhỏ và bán kính hoạt động vẫn còn giới hạn. Tốc độ quay của Su-9 cao hơn Su-7 đạt 360 km/h (225 mph). Không giống như Su-7, có hệ thống điều khiển rất nặng nhưng dễ điều khiển, 'Fishpot' nhẹ hơn và hệ thống điều khiển khá nhạy, nhưng nó không hề tốt tý nào khi phi công mắc sai lầm.

Su-9 có radar gốc là R1L (tên ký hiệu của NATO là 'High Fix') trong mũi và vũ khí trang bị có 4 tên lửa không đối không điều khiển bằng tín hiệu radio K-5 (AA-1 'Alkali'). Cũng như mọi tên lửa khác, K-5 bị giới hạn trong không chiến tầm gần. Không giống như Su-7 và Su-15 sau đó, không một chiếc Su-9 nào được trang bị pháo, dù 2 giá treo trên thân được dùng để treo thùng nhiên liệu phụ vứt được.

Một phiên bản huấn luyện 2 chỗ, có tên gọi là Su-9U, được sản xuất với số lượng giới hạn (50 chiếc). Nó được NATO gán cho cái tên 'Maiden'. Nó được trang bị vũ khí đầy đủ và hệ thống radar với những màn hình hiển thị trong cả hai buồng lái, cho phép học viên thực hành mọi khía cạnh của nhiệm vụ đánh chặn, nhưng vì ghế thứ hai nên máy bay đành phải bỏ bớt nhiên liệu mang theo nên nó không nó khả năng không chiến thật sự.

Các phiên bản

T-405
Nguyên mẫu của Su-9.
Su-9
Phiên bản sản xuất chính, khoảng 1100 chiếc được chế tạo.
Su-9U
Phiên bản huấn luện, vũ khí và trang bị đầy đủ nhưng không có khả năng không chiến thực thụ, khoảng 50 chiếc.
T-431
Su-9 sửa đổi để lập các kỷ lục thế giới về độ cao tuyệt đối vào năm 1962.
Sukhoi Su-11
Phát triển từ Su-9.

Quốc gia sử dụng

Quân chủng Phòng không Xô viết

Thông số kỹ thuật (Su-9)

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1
Chiều dài: 17.37 m (57 ft 0 in)
Sải cánh: 8.43 m (27 ft 8 in)
Chiều cao: 4.88 m (16 ft 0 in)
Diện tích cánh: 34 m² (366 ft²)
Trọng lượng rỗng: 8.620 kg (19.000 lb)
Trọng lượng cất cánh: 12.250 kg (27.000 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 13.500 kg (29.700 lb)
Động cơ: 1× Lyulka AL-7, 90 kN (19.840 lbf)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: Mach 2.0, 2.135 km/h (1.325 mph)
Tầm bay: 1.125 km (340 mi)
Trần bay: 16.760 m (55.000 ft)
Vận tốc lên cao: 136.7 m/s (27.000 ft/min)
Lực nâng của cánh: 383 kg/m² (74 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0.73

Vũ khí
4x tên lửa không đối không K-5 (AA-1 'Alkali')

Tham khảo

Liên kết ngoài
SU-9 from NAPO (Novosibirsk Aircraft Production Association)
SU-9 from Global Aircraft
SU-9 from FAS

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
 Sukhoi Su-7
 Sukhoi Su-11

Máy bay có tính năng tương đương
 McDonnell F-101B Voodoo
 Convair F-102 Delta Dagger
 English Electric Lightning
 Mikoyan-Gurevich MiG-21

Xem thêm
Danh sách các máy bay chiến đấu Liên bang Xô viết và CIS

Su-09
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1960
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay tiêm kích đánh chặn
Máy bay huấn luyện
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Máy bay cánh tam giác
Máy bay chiến đấu thời kỳ chiến tranh lạnh
Máy bay chiến đấu Liên Xô và Nga
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1950
Máy bay một động cơ phản lực


title: Nepotilla triseriata

text:
Nepotilla triseriata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Conidae.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

triseriata
Động vật được mô tả năm 1909


title: Anisostena fasciata

text:
Anisostena fasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Anisostena


title: Danh sách chi của Noctuidae:O

text:
Obana
Obarza
Obdora
Obesypena
Obrima
Obroatis
Obtuscampa
Obucola
Ocalaria
Ochrocalama
Ochropleura
Ochrotrigona
Odice
Odontelia
Odontestra
Odontodes
Odontoretha
Oedebasis
Oederastria
Oederemia
Oediblemma
Oedibrya
Oedicodia
Oediconia
Oediplexia
Oenoptera
Ogdoconta
Oglasa

Oglasodes
Ogoas
Ogovia
Oidemastis
Oligarcha
Oligia
Oligonyx
Olivenebula
Olulis
Olulodes
Olybama
Olyssa
Ombrea
Omia
Ommatochila
Ommatophora
Ommatostola
Ommatostolidea
Omoptera
Omorphina
Omphalagria
Omphalestra
Omphaletis
Omphaloceps
Omphalophana
Omphaloscelis
Oncocnemis
Oncotibialis

Onevatha
Onychagrotis
Onychestra
Oortiana
Opacographa
Ophideres
Ophisma
Ophiuche
Ophiusa
Ophthalmis
Ophyx
Opigena
Oporophylla
Opotura
Opsigalea
Opsyra
Optocala
Oraesia
Orbifrons
Orbona
Orectis
Oria
Ornitopia
Oroba
Orodesma
Oromena
Oroplexia
Orosagrotis

Oroscopa
Orotermes
Orrea
Orrhodia
Orrhodiella
Orsa
Ortheaga
Orthia
Orthoclostera
Orthodes
Orthogonia
Orthogramma
Orthogrammica
Ortholeuca
Orthopha
Orthoruza
Orthosia
Orthozancla
Orthozona
Ortopla
Ortospana
Oruza
Oruzodes
Orygmophora
Osericana
Oslaria
Ossonoba
Ostacronycta

Ostha
Ostheldera
Osthelderichola
Osthopis
Otaces
Othreis
Othresypna
Outaya
Ovios
Owadaglaea
Oxaenanus
Oxicesta
Oxidercia
Oxira
Oxogona
Oxycilla
Oxycnemis
Oxygonitis
Oxylos
Oxyodes
Oxythaphora
Oxythres
Oxytrita
Oxytrypia
Ozana
Ozarba
Ozopteryx

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

O


title: Diomea

text:
Diomea là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Boletobiini


title: Vốn khả dụng

text:
Vốn khả dụng là số tiền dự trữ mà ngân hàng gửi vào cơ quản quản lý tiền tệ của quốc gia (ngân hàng trung ương, cục quản lý tiền tệ). Nó bao gồm: tiền gửi dự trữ bắt buộc, tiền gửi phục vụ thanh toán liên ngân hàng, v.v... Đây là một thước đo mức độ đảm bảo thanh khoản của các ngân hàng và là một căn cứ quan trọng để cơ quan quản lý tiền tệ thực hiện nghiệp vụ thị trường mở. Mức vốn khả dụng của một ngân hàng càng lớn đồng nghĩa với việc lượng tín dụng mà ngân hàng có thể cung cấp lớn. Thông qua việc rút bớt hay bơm thêm vốn khả dụng, cơ quan quản lý tiền tệ có thể tác động tới chênh lệch cung - cầu về dự trữ của ngân hàng, từ đó khiến ngân hàng phải điều chỉnh hành vi của mình trên thị trường vay liên ngân hàng. Lãi suất vay liên ngân hàng vì thế có thể được điều chỉnh theo ý của cơ quan quản lý tiền tệ.

Tham khảo

 Quyết định số 37/2000/QĐ-NHNN1 ngày 24 tháng 01 năm 2000 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc ban hành quy chế quản lý vốn khả dụng.
 Nguyễn Thị Hương (2007), "Nghiệp vụ thị trường mở của NHTW Hàn Quốc, " Ngân hàng Nhà nước Việt Nam-Nghiên cứu trao đổi.

Thuật ngữ tài chính


title: Sân bay quốc tế Phố Đông Thượng Hải

text:
Sân bay quốc tế Phố Đông Thượng Hải (; Tiếng Hoa: 上海浦东国际机场 pinyin: Shànghǎi Pǔdōng Guójì Jīcháng) là một sân bay tọa lạc tại phía đông của quận Phố Đông, thành phố Thượng Hải, Trung Quốc. Sân bay này được mở cửa ngày 1/10/1999 thay thế Sân bay quốc tế Hồng Kiều Thượng Hải làm vai trò là sân bay quốc tế duy nhất của Thượng Hải (kể cả các chuyến bay đi Hồng Kông và Macau). Đường băng thứ 2 được đưa vào sử dụng ngày 17/3/2005. Một nhà ga hành khách thứ 2 đang được xây dựng và dự kiến hoàn thành năm 2007. Theo quy hoạch, sân bay này sẽ có 4 nhà ga và 4 đường băng song song và có công suất thiết kế 80 triệu khách/năm.
Sân bay này là trung tâm chính của các hãng hàng không China Eastern Airlines và Shanghai Airlines và là trung tâm chính cho China Eastern Airlines và là một trung tâm quốc tế lớn cho Air China. Đây là trung tâm tư nhân Juneyao Airlines và Spring Airlines, và một trung tâm châu Á-Thái Bình Dương cho UPS và DHL. Các trung tâm DHL, Khai trương vào tháng 7 năm 2012, được cho là trung tâm chuyển phát nhanh lớn nhất ở châu Á.
Sân bay Phố Đông có hai ga hành khách chính, hai bên của ba đường băng song song. Một nhà ga hành khách thứ ba là có kế hoạch đưa vào hoạt động và năm 2015, bổ sung một nhà ga vệ tinh và hai đường băng bổ sung, nâng cao năng lực sân bay 60-80 triệu lượt khách mỗi năm, cùng với khả năng xử lý 6 triệu tấn hàng hóa vận chuyển.
Sân bay Phố Đông là một trung tâm phát triển nhanh chóng cho hành khách và vận chuyển hàng hóa. Với 3.227.914 tấn hàng thông qua trong năm 2010, sân bay là sân bay bận rộn nhất thế giới thứ ba tính theo lượng hàng thông qua. Lưu lượng khách tại sân bay Phố Đông là 40,57 triệu trong năm 2010, là sân bay bận rộn thứ ba tại Trung Quốc đại lục và bận rộn nhất thứ 20 trên thế giới. Tính đến tháng 12 năm 2011, sân bay Phố Đông là nơi có87 hãng hàng không phục vụ 194 điểm đến.
Sân bay Phố Đông được kết nối với mạng thông qua đường sắt đô thị của thành phố qua Metro Line 2 và tàu Maglev Thượng Hải. Sân bay này mở cửa 24 giờ mỗi ngày.

Hãng hàng không và tuyến bay

Hành khách

Hàng hóa

Vài chuyến bay Qantas Cargo được vận hành bởi flights are vận hành bởi Atlas Air.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Shanghai Airport website

Phố Đông
Thượng Hải


title: Diệp Văn Cương

text:
Diệp Văn Cương (1862- 1929), tự Thọ Sơn, hiệu Yên Sa, bút hiệu Cuồng Sĩ; là nhà báo, nhà giáo Việt Nam ở đầu thế kỷ 20. Ông được Vương Hồng Sển xem là nhân vật đại diện nhóm trí thức lúc bấy giờ.

Thân thế và sự nghiệp
Ông sinh tại quận Cao Lãnh thuộc tỉnh Sa Đéc (nay là thành phố Cao Lãnh, huyện Cao Lãnh và huyện Tháp Mười cùng thuộc tỉnh Đồng Tháp).

Thuở nhỏ, nhà nghèo nhưng hiếu học, ông được chính quyền thực dân Pháp ở Nam Kỳ cho đi học tại trường Giám mục d'Adran . Nhờ vậy, sau khi tốt nghiệp trung học, ông được chính quyền thực dân cấp học bổng du học ở Alger vào đầu thập niên 1880 và đỗ tú tài ở Pháp cùng với Nguyễn Trọng Quản (1865–1911).

Làm thầy vua
Thành tài về nước, Diệp Văn Cương được chính quyền thuộc địa cho theo quốc tịch Pháp và đi dạy tại Trường Chasseloup Laubat (tục danh là "Trường Bổn quốc"). Trong thời gian này, ông về cư ngụ tại gia trang riêng ở làng An Nhơn, quận Gò Vấp, hạt Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh).

Tháng 4 năm 1886, Paul Bert được cử sang làm Tổng công sứ Trung - Bắc Kỳ. Ông được mời ra Huế làm thông ngôn cho tòa Khâm sứ Huế. Cuối năm đó, ông được cử làm thầy dạy tiếng Pháp cho vua Đồng Khánh thay cho Trương Vĩnh Ký. Khoảng tháng 5 năm 1887, triều đình Huế mở trường dạy tiếng Pháp, gọi là Sở Hành Nhơn, ông được cử làm Chưởng giáo (Hiệu trưởng), hàm Kiểm thảo.<ref>Theo Quốc triều chính biên toát yếu, Kỷ Cảnh Tôn Thuần Hoàng Đế.</ref>. Ông lập gia đình với Công nữ Thiện Niệm, con của Thoại Thái vương Hồng y, em vua Dục Đức và là cô ruột của Hoàng tử Nguyễn Phúc Bửu Lân.

Giúp Bửu Lân lên ngôi
Vua Đồng Khánh mất, Cơ mật viện không dám chọn vua mới nên phải sang Tòa khâm sứ để hỏi ý kiến. Diệp Văn Cương đang làm việc tại đây (chức vụ Bí thư kiêm thông dịch viên cho Tòa Khâm) lãnh trách nhiệm thông dịch. Tương truyền, ông đã giúp cháu ruột của vợ là Hoàng tử Bửu Lân nối ngôi vua.

Sách Nguyễn Phước Tộc Thế Phả (trang 39) chép:
Cơ mật viện hỏi: "Hiện nay vua Đồng Khánh đã thăng hà, theo ý của quý Khâm sứ thì nên chọn ai kế vị?". Diệp Văn Cương dịch câu trên thành: "Nay vua Đồng Khánh đã thăng hà, lưỡng tôn cung và Cơ mật viện đồng ý chọn hoàng tử Bửu Lân lên nối ngôi, không biết ý kiến của quý Khâm sứ như thế nào?"
Nghe vậy quan Khâm sứ đáp: "Nếu lưỡng cung và Cơ mật viện đã đồng ý chọn hoàng tử Bửu Lân thì tôi xin tán thành". Câu này Diệp Văn Cương lại dịch là: "Theo ý tôi thì các quan Cơ mật nên chọn hoàng tử Bửu Lân là hơn cả".

Vào ngày 2 tháng 2 năm 1889, Bửu Lân lên ngôi đặt niên hiệu là Thành Thái. Khi đó, vị hoàng tử này mới 10 tuổi.

Phải nói thêm rằng ông là chồng bà Công Nữ Thiện Niệm, con gái Thoại Thái Vương, tức bà thiện niệm là cô ruột của vua Thành Thái và Diệp Văn Cương là dượng của vua Thành Thái.

Làm Chủ nhiệm Phan Yên báo
Sau khi Thành Thái lên ngôi, ông trở lại Sài Gòn, làm Đầu Phòng phiên dịch cho Soái phủ Nam Kỳ. Vợ ông là bà Thiện Niệm vẫn ở lại Huế. Năm 1894, bà sinh một người con trai, đặt tên là Diệp Văn Kỳ.

Khoảng cuối thập niên 1890, ông bước vào nghề báo, cộng tác với Gia Định báo, Thông loại khóa trình, Nhựt trình Nam Kỳ, và làm Chủ nhiệm tờ Phan Yên báo.

Hoạt động chính trị ở Nam KỳPhan Yên báo bị đóng cửa, ông không nản chí trong việc tham gia hoạt động chính trị. Ông ra tranh cử và trúng cử chức Ủy viên trong Hội đồng Quản hạt tỉnh Bến Tre, rồi sau đó là Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ (Conseil Colonial de la Cochinchine).

Theo Lê Nguyễn, ông cùng 5 nghị viên bản xứ trong Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ thường xuyên dùng quyền phủ quyết công khai để bảo vệ quyền lợi cho dân thuộc địa. Điển hình như kiến nghị phản đối một số thừa sai dòng tu Công giáo chiếm đất và yêu cầu nhà cầm quyền đưa ra các biện pháp luật lệ bảo vệ đất đai của dân chúng năm 1907.

Năm 1908, ông được bổ nhiệm làm biên tập tờ Gia Định báo, thay thế ông Nguyễn Văn Giàu, theo nghị định ngày 20 tháng 9 năm 1908 của Thống đốc Nam Kỳ Louis Alphonse Bonhoure..

Năm 1910, ông giúp đỡ một người bạn đồng liêu cũ ở Huế là Nguyễn Sinh Sắc vào sinh sống ở Nam Kỳ.

Khi gần tuổi hưu, ông đến dạy Sử học và Việt văn trường Chasseloup Laubat như trước.

Ông mất năm 1918.

Tác phẩm
Tác phẩm của Diệp Văn Cương có:
Syllabaire quốc ngữ (sách vần quốc ngữ) (1919)
Recueil de morale annamite (1917)
Báo Phong Hóa (dịch từ chữ Hán ra chữ quốc ngữ).

Ngoài ra theo Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, ông còn có quyển Việt Nam luân lý tập thành. Cũng theo từ điển này, thì đây là quyển sách giáo khoa luân lý đầu tiên ở Việt Nam.

Nhận xét
Trong sách Sài Gòn năm xưa, Vương Hồng Sển, viết:Người ông nẫm thấp hùng vĩ, lịch duyệt Bắc Nam, ông ngâm thi sang sảng, nói tiếng Tây rất "giòn", bình sanh sở thích hát bội, roi chầu bóng bẩy rất mực phong lưu, tuồng hát nằm lòng, cô đào anh kép phục sát đất! Vãn hát ông rước luôn đào để cả y phục và áo mão về nhà hát lại ông thưởng thức riêng.Tánh tình cứng cỏi, thẳng thắn, quen việc xưng hô chốn triều đô. Học trò rắc rắc phải gọi "Quan Lớn", nhưng thuở ấy không lấy đó làm chướng tai. Nực cười những sĩ tử trường T. qua dự thi bằng thành chung gặp ông (làm) giám khảo, chúng gọi Diệp tiên sanh bằng "ông", tiên sanh cười gằn: "Về hỏi Ch. mầy dám gọi tao bằng "ông" hay chăng, hà huống là mầy?" Tuy vậy ông không tiểu tâm và học trò trường lạ đáp trúng, ông (cũng) cho điểm tộc bực. Được chỗ hay là thường thích kiếm chuyện gây gổ với người da trắng, lấy đó làm sung sướng, và luôn luôn cử xử địch thể với quan "mẫu quốc", không nhịn bước nào. Tây tà đều ngán và lánh ông vì sợ ông làm mất mặt.Khoảng năm 1919, dạy sử học, ông lấy Sử Diễn Ca (Lê Ngọc Cát) ra bình chú, dạy Việt Văn ông đã biết đem những đoạn xuất sắc trong Kiều, Lục Vân Tiên, và Chinh Phụ Ngâm ra giải thích cũng là mới lạ...Kẻ viết bài này khi còn học lớp dưới, đã từng đứng nghe lóm ngoài cửa và ân hận không được thọ giáo cùng ông...''

Chú thích

Nhân vật lịch sử Việt Nam
Người Đồng Tháp
Người chủ báo
Nhà báo Việt Nam
Sinh năm 1862
Mất năm 1929
Họ Diệp


title: Aucha

text:
Aucha là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Aucha triphaenoides Walker, 1865
 Aucha velans Walker, [1858]
 Aucha vesta Swinhoe, 1901

Tham khảo

 Aucha at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae

Amphipyrinae


title: Giải Công dân thế giới

text:
Giải Công dân thế giới (tiếng Anh: World Citizenship Award) là một giải thưởng của Hội Nữ Hướng đạo Thế giới (WAGGGS) dành để trao tặng cho các nhân vật ở ngoài Tổ chức Phong trào Hướng đạo Thế giới có đóng góp lớn cho một thế giới tốt hơn trong ít nhất một lãnh vực: Hòa bình, Môi trường, Giáo dục, Thực phẩm dinh dưỡng, Y tế, Văn hóa và di sản. Giải này được lập từ năm 1996.

Các người đoạt giải
1996 - Nelson Mandela
1997 - Mary Robinson
1999 - Mo Mowlam
1999 - Ian Kiernan
2001 - Corazon Aquino
2001 - Tổng Giám mục Desmond Tutu
2002 - Catherine Bertini
2002 - Dr. Nafis Sadik
2005 - Công chúa Basma bint al-Talal của Jordan
2005 -  Sadako Ogata
2006 -  Bill Clinton
2007 - Stephen Lewis
2007 - Wangari Maathai
2008 - Graça Machel

Xem thêm
 Hội Nữ Hướng đạo Thế giới

Tham khảo

Hội Nữ Hướng đạo Thế giới
Giải Công dân thế giới


title: Cerithiopsis pseudomovilla

text:
Cerithiopsis pseudomovilla là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae, được tìm thấy ở Biển Caribe và Vịnh Mexico. Nó được Rolán và Espinosa miêu tả năm 1996.

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 4,7 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 0 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 20 m.

Chú thích

Tham khảo

Cerithiopsis
Động vật được mô tả năm 1996


title: Oreilla

text:
Oreilla là một xã ở tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 873 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Oreophrynella weiassipuensis

text:
Oreophrynella weiassipuensis là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Loài này có ở Brasil và Guyana.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Stuart, S.N. 2006. Oreophrynella weiassipuensis . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Oreophrynella
Động vật lưỡng cư Nam Mỹ


title: Saint-Jean-Pied-de-Port

text:
Saint-Jean-Pied-de-Port là một xã trong tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 1.417 người (thời điểm 1999). Xã nằm ngay cạnh biên giới với Tây Ban Nha.

Nhân khẩu học

Tham khảo

Xã của Pyrénées-Atlantiques
Di sản thế giới tại Pháp
Nafarroa Beherea


title: Chauvirey-le-Châtel

text:
Chauvirey-le-Châtel là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Megaloptidia saulensis

text:
Megaloptidia saulensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Engel & Brooks mô tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Megaloptidia
Động vật được mô tả năm 1998