title: Ngữ hệ Ấn-Âu

text:
Ngữ hệ Ấn-Âu là một ngữ hệ lớn có nguồn gốc từ Tây và Nam đại lục Á-Âu. Nó bao gồm hầu hết ngôn ngữ của châu Âu cùng với các ngôn ngữ ở sơn nguyên Iran và miền bắc tiểu lục địa Ấn Độ. Một số ngôn ngữ Ấn-Âu, chẳng hạn như tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Tây Ban Nha đã lan rộng nhờ làn sóng thuộc địa hóa của người châu Âu và hiện được sử dụng trên khắp thế giới. Hệ Ấn-Âu được chia thành nhiều nhánh, lớn nhất phải kể đến đó là các nhóm Ấn-Iran, German, Rôman và Balt-Slav. Các ngôn ngữ có số người nói lớn nhất là tiếng Tây Ban Nha, tiếng Anh, tiếng Hindustan (tiếng Hindi/Urdu), tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Bengal, tiếng Marathi, tiếng Punjab và tiếng Nga (mỗi thứ tiếng có hơn 100 triệu người nói). Tiếng Đức, Pháp, Ý và Ba Tư đều có hơn 50 triệu người nói. Tổng cộng, 46% dân số thế giới (3,2 tỷ người) có tiếng mẹ đẻ là ngôn ngữ Ấn-Âu, đông đảo nhất so với bất kỳ ngữ hệ nào khác. Theo ước tính của Ethnologue, có khoảng 445 ngôn ngữ Ấn-Âu đang được sử dụng, hơn 2/3 (313) trong số đó thuộc nhánh Ấn-Iran.

Tất cả các ngôn ngữ Ấn-Âu đều bắt nguồn từ một ngôn ngữ mẹ duy nhất, gọi là tiếng Ấn-Âu nguyên thủy, từng được nói ở một thời điểm nào đó thuộc thời đại đồ đá mới. Urheimat (hay còn dịch là quê nhà ngôn ngữ, tức là nơi ngữ hệ đó phát tích) chính xác của tiếng Ấn-Âu hiện vẫn đang là chủ đề của nhiều học thuyết cạnh tranh. Trong số đó thì thuyết Kurgan đang rất được đề cao, cho rằng nơi phát tích hệ Ấn-Âu tọa lạc tại vùng thảo nguyên Pontus–Caspi và gắn liền với văn hóa Yamna có niên đại khoảng 3.000 năm TCN. Trước thời điểm phát minh ra chữ viết, hệ Ấn-Âu đã lan rộng và phân tách thành các nhánh, phân bố khắp châu Âu, Tây và Nam Á. Văn liệu độc lập của ngôn ngữ Ấn-Âu manh nha xuất hiện vào thời kỳ đồ đồng dưới dạng tiếng Hy Lạp Mycenaea và các ngôn ngữ Tiểu Á như tiếng Hitti và tiếng Luwia. Tuy vậy, manh mối Ấn-Âu lâu đời nhất được phát hiện lại là một số từ và tên riêng tiếng Hitti được ghi xen kẽ trong các văn bản tiếng Akkad cổ đại tại di chỉ Kültepe của dân tộc Assyria miền đông Tiểu Á vào thế kỷ 20 TCN. Mặc dù người Ấn-Âu cổ hơn không để lại bất kỳ văn liệu nào, ta vẫn có thể biết được một số khía cạnh đời sống văn minh của họ, nhờ vào sự so sánh các văn hóa hậu duệ và phục nguyên văn hóa nguyên thủy đó.

Hệ Ấn-Âu có ý nghĩa rất quan trọng đối với lĩnh vực ngôn ngữ học lịch sử vì nó sở hữu lịch sử được ghi chép cổ thứ hai so với bất kỳ hệ nào được biết đến, chỉ đứng sau ngữ hệ Phi-Á với tiếng Ai Cập và các ngôn ngữ Semit còn cổ hơn rất nhiều. Phân tích mối liên hệ giữa các ngôn ngữ Ấn-Âu và phục dựng lại căn nguyên của chúng là trọng tâm cho sự phát triển phương pháp luận ngành ngôn ngữ học lịch sử, đưa lĩnh vực này thành một ngành khoa học hàn lâm thật sự vào thế kỷ XIX.

Hệ Ấn-Âu hiện không có liên hệ với bất kỳ ngữ hệ nào khác, mặc dù một số đề xuất gây tranh cãi vẫn đã được đưa ra.

Lịch sử ngôn ngữ học Ấn-Âu

Vào thế kỷ XVI, những người châu Âu đi đến tiểu lục địa Ấn Độ bắt đầu nhận ra những nét tương tự giữa các ngôn ngữ Ấn-Arya, Iran, và châu Âu. Năm 1583, nhà truyền giáo Dòng Tên người Anh Thomas Stephens tại Goa đã viết một lá thư cho người thân (không được công bố cho tới tận thế kỷ XX), mà trong đó ông đề cập đến sự tương đồng giữa ngôn ngữ Ấn Độ (đặc biệt là tiếng Phạn) với tiếng Hy Lạp và tiếng Latinh.

Filippo Sassetti, một nhà buôn sinh ra tại Florence năm 1540, cũng nhận thấy điều tương tự khi đi đến Ấn Độ. Năm 1585, ông ghi nhận một số sự tương đồng từ vựng giữa tiếng Phạn và tiếng Ý (gồm devaḥ/dio "chúa", sarpaḥ/serpe "rắn", sapta/sette "bảy", aṣṭa/otto "tám", và nava/nove "chín"). Tuy nhiên, quan sát của Stephens và Sassetti đã không dẫn đến nghiên cứu chuyên sâu hơn nào.

Năm 1647, học giả và nhà ngôn ngữ học người Hà Lan Marcus Zuerius van Boxhorn chú ý đến nét tương tự ở một số ngôn ngữ châu Á và châu Âu nhất định, và cho rằng chúng xuất phát một ngôn ngữ chung gọi là Scythia. Các ngôn ngữ trong giả thuyết của ông gồm tiếng Hà Lan, tiếng Albania, tiếng Hy Lạp, tiếng Latinh, tiếng Ba Tư, và tiếng Đức, sau đó cho thêm vào các ngôn ngữ Slav, các ngôn ngữ Celt, và các ngôn ngữ gốc Balt. Ý kiến của Van Boxhorn không phổ biến và cũng không giúp khuyến khích nghiên cứu sâu hơn.

Thomas Young lần đầu tiên sử dụng thuật ngữ Indo-European năm 1813, dựa trên phân bố địa lý của hệ này: từ Tây Âu tới Bắc Ấn Độ. Từ đồng nghĩa Indo-Germanic (Ấn-German, Idg. hay IdG.), xuất hiện năm 1810 bằng tiếng Pháp (indo-germanique) trong nghiên cứu của Conrad Malte-Brun; thuật ngữ này hiện bị xem là lỗi thời và ít phổ biến hơn Indo-European, dù trong tiếng Đức indogermanisch vẫn là thuật ngữ chuẩn.

Phân loại

Ngữ hệ Ấn-Âu được chia thành 10 nhánh chính, được liệt kê dưới đây theo thứ tự bảng chữ cái:
 Nhánh Albania được chứng thực từ thế kỷ XIII; phát triển từ tiếng proto-Albania phái sinh từ một ngôn ngữ Balkan cổ nào đó, có giả thuyết cho rằng là tiếng Illyria; tuy nhiên, bằng chứng cho giả thuyết này không đủ để đi đến kết luận.
 Nhánh Anatolia từng được nói ở vùng Tiểu Á và tuyệt chủng vào hậu kỳ cổ điển, được chứng thực bằng một số từ tiếng Luwia/Hitti xen kẽ trong các văn bản viết bằng tiếng Assyria cổ từ thế kỷ thứ 20 và 19 TCN, gần đây hơn là các bản khắc Hitti có niên đại khoảng 1650 TCN.
 Nhánh Armenia được chứng thực đầu thế kỷ thứ 5.
 Nhánh Balt-Slav, được hầu hết các học giả nghiên cứu Ấn-Âu tạo thành cùng một đơn vị nhánh duy nhất, trong khi một số ít các nhà ngôn học cho rằng điểm tương đồng giữa các ngôn ngữ này chỉ là do sự tiếp xúc và vay mượn.
 Phân nhánh Slav (phát triển từ tiếng Proto-Slavic) được chứng thực từ thế kỷ thứ 9 (có lẽ sớm hơn) trong các văn bản tiếng Slavic Giáo hội cổ. Các ngôn ngữ Slavic hiện bao gồm: tiếng Bungary, tiếng Nga, tiếng Ba Lan, tiếng Séc, tiếng Slovakia, tiếng Silesia, tiếng Kashubia, tiếng Macedonia, tiếng Serbo-Croatia (Tiếng Bosnia, Tiếng Croatia, Tiếng Montenegro, Tiếng Serbia), tiếng Sorbia, tiếng Slovenia, tiếng Ukraina, tiếng Belarus và tiếng Rusyn.
 Phân nhánh Balt được chứng thực từ thế kỷ XIV; các ngôn ngữ của nhánh này vẫn giữ nhiều đặc điểm rất cổ xưa của tiếng Ấn-Âu nguyên thủy (PIE) nếu so sánh với các nhánh khác. Các ngôn ngữ Balt hiện bao gồm tiếng Lithuania và tiếng Latvia.
 Nhánh Celt (phát triển từ tiếng Proto-Celt) được chứng thực từ thế kỷ thứ 6 TCN với các bản khắc tiếng Lepontic có niên đại sớm nhất là vào thế kỷ thứ 7 TCN; các bản khắc tiếng Celtiberi từ thế kỷ thứ 2 TCN; các bản khắc Ogham của người Ireland nguyên thủy từ thế kỷ 4 hoặc 5 CN và các bản khắc sớm nhất trong tiếng Wales Cổ từ thế kỷ 7 CN. Các ngôn ngữ Celt hiện bao gồm: tiếng Wales, tiếng Cornwall, tiếng Breton, tiếng Gaelic Scotland, tiếng Ireland và tiếng Manx.
 Nhánh German (phát triển từ tiếng Proto-German) được chứng thực sớm nhất trong các bản khắc chữ runic từ khoảng thế kỷ thứ 2; các văn bản mạch lạc sớm nhất của tiếng Goth từ thế kỷ 4 và các bản thảo cổ của người Anh từ khoảng thế kỷ thứ 8. Nhóm này hiện bao gồm các thứ tiếng như: tiếng Anh, tiếng Frisia, tiếng Đức, tiếng Hà Lan, tiếng Scotland, tiếng Đan Mạch, tiếng Thụy Điển, tiếng Na Uy, tiếng Afrikaans, tiếng Yiddish, tiếng Hạ Đức, tiếng Iceland và tiếng Faroe.
 Nhánh Hellen và tiếng Hy Lạp (phát triển từ tiếng Proto-Hellen) được chứng thực bởi các ghi chép rời rạc trong tiếng Hy Lạp Mycenaea giữa năm 1450-1350 TCN. Văn bản của Homeros có niên đại rất cổ vào thế kỷ thứ 8 TCN.
 Nhánh Ấn-Iran được chứng thực vào khoảng những năm 1400 TCN, là hậu duệ của tiếng Proto-Ấn-Iran (có niên đại vào cuối thiên niên kỷ thứ 3 TCN).
 Phân nhánh Ấn-Arya (bao gồm cả tiếng Dardic) được chứng thực từ khoảng những năm 1400 TCN trong các văn bản Hitti từ Tiểu Á với các dấu vết từ vựng Ấn-Arya; các bản khắc kim thạch từ thế kỷ thứ 3 TCN dưới dạng tiếng Prakrit (Chỉ dụ của Ashoka). Tiếng Rigveda tương truyền là được lưu giữ nguyên vẹn thông qua tục truyền khẩu, có niên đại từ khoảng giữa thiên niên kỷ thứ 2 TCN dưới dạng tiếng Phạn Vệ Đà. Nhánh này bao gồm một loạt các ngôn ngữ hiện đại phân bố khắp Bắc Ấn Độ, Nam Pakistan và Bangladesh, hiện bao gồm các thứ tiếng như: tiếng Hindustani, tiếng Bengal, tiếng Odia, tiếng Assam, tiếng Punjab, tiếng Kashmir, tiếng Gujarat, tiếng Marathi, tiếng Sindhi và tiếng Nepal, tiếng Sinhala của Sri Lanka và tiếng Dhivehi của Maldives và Minicoy.
 Phân nhánh Iran được chứng thực từ khoảng năm 1000 TCN dưới dạng tiếng Avesta và các bản khắc kim thạch từ năm 520 TCN dưới dạng chữ Ba Tư Cổ (chữ khắc Behistun). Nhóm này hiện bao gồm tiếng Ba Tư, tiếng Ossetia, tiếng Pashto và tiếng Kurd.
 Phân nhánh Nuristan (bao gồm tiếng Kamkata-vari, Vasi-vari, Askunu, Waigali, Tregami và Zemiaki).
 Nhánh Italy (phát triển từ tiếng Proto-Ý), được chứng thực từ thế kỷ thứ 7 TCN. Nhóm này bao gồm nhiều ngôn ngữ đã tuyệt chủng như tiếng Osco-Umbria cổ, tiếng Falisci, cũng như tiếng Latinh và hậu duệ là các ngôn ngữ Rôman, chẳng hạn như tiếng Ý, tiếng Venice, tiếng Galicia, tiếng Sardinia, tiếng Neapolitan, tiếng Sicily, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp, tiếng Romansh, tiếng Occitan, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Rumani và tiếng Catalan/Valencia.
 Nhánh Tochari, có lẽ liên hệ với văn hóa Afanasevo ở Nam Siberi. Hai ngôn ngữ của nhánh này từng tồn tại đó là tiếng Turfani và Kuche (hoặc tiếng Tochari A và B), được chứng thực từ khoảng thế kỷ thứ 6 đến thế kỷ thứ 9. Các ngôn ngữ này bị mai một dưới sự cai trị của Vương quốc Hồi Cốt và có lẽ đã tuyệt chủng hoàn toàn vào thế kỷ 10 CN.

Ngoài mười nhánh cổ điển được liệt kê ở trên, một số ngôn ngữ và nhóm ngôn ngữ Ấn-Âu đã tuyệt chủng, ít được biết đến hơn đã tồn tại hoặc được đề xuất là đã tồn tại:
 Tiếng Bỉ Cổ: ngôn ngữ giả định liên kết với vùng văn hóa Nordwestblock được đề xuất. có giả thuyết cho rằng nó có quan hệ với nhánh Italic (Gốc Ý) hoặc nhánh Venetic, và có các đặc điểm âm vị gần giống với tiếng Lusitania.
 Tiếng Cimmeria: có lẽ là một ngôn ngữ thuộc nhánh Iran, hoặc Thrace, hoặc Celt
 Tiếng Dacia: có lẽ có quan hệ rất gần với tiếng Thrace
 Tiếng Elymia: Ngôn ngữ được nói bởi người Elymia, một trong số ba tộc người bản địa (tức là tiền-Hy Lạp và tiền-Punic) của đảo Sicily. Chưa chắc là nó thuộc hệ Ấn-Âu, nhưng có giả thuyết liên hệ nó với nhánh Italic hoặc Anatolia (Tiểu Á).
 Ngữ tộc Illyria: có lẽ có quan hệ với tiếng Albania, Messapia, hoặc cả hai
 Tiếng Liburnia: xếp loại đang bị nghi ngờ, nhiều đặc điểm chung với Venetic, Illyria, và Ấn-Hitti, thể hiện các đặc điểm chuyển biến lớn từ Tiền-Ấn-Âu
 Tiếng Liguria: có lẽ có quan hệ gần hoặc thuộc nhánh Celt.
 Lusitanian: có lẽ có quan hệ gần hoặc thuộc nhánh Celt, Liguria, hoặc Italic
 Tiếng Macedon Cổ: được đề xuất là có quan hệ với tiếng Hy Lạp.
 Tiếng Messapia: chưa được giải mã hoàn toàn
 Tiếng Paionia: ngôn ngữ tuyệt chủng từng được nói ở miền bắc Macedon
 Tiếng Phrygia: ngôn ngữ của người Phrygia cổ
 Tiếng Sicel: ngôn ngữ của người Sicel cổ (Tiếng Hy Lạp: Sikeloi, tiếng La-tinh: Siculi), một trong số ba tộc người bản địa (tức là tiền-Hy Lạp và tiền-Punic) của đảo Sicily. Được đề xuất là có liên hệ với La-tinh hoặc proto-Illyria (Tiền-Ấn-Âu) ở giai đoạn sớm hơn.
 Tiếng Sorothapt: một ngôn ngữ Iberia được đề xuất, tiền-Celt
 Tiếng Thrace: có lẽ bao gồm cả tiếng Dacia
 Tiếng Venetic: chia sẻ nhiều điểm tương đồng với tiếng La-tinh và các ngôn ngữ gốc Ý, ngoài ra còn có thêm các đặc điểm giống với German và Celt.

Các ngôn ngữ satem và centum

Việc phân chia các ngôn ngữ Ấn-Âu thành các nhóm satem và centum được nhà ngôn ngữ học Peter von Bradke đưa ra vào năm 1890, mặc dù Karl Brugmann đã đề xuất một kiểu phân loại tương tự vào năm 1886. Ở các ngôn ngữ satem, bao gồm nhánh Balto-Slav và Ấn-Iran, cũng như (về hầu hết các khía cạnh) Albania và Armenia, các âm ngạc mềm bị ngạc cứng hóa của Proto-Ấn-Âu được phục dựng vẫn khác biệt và thường bị xát hóa, trong khi các âm ngạc mềm-môi hòa lẫn với 'các âm ngạc mềm thường'. Ở các ngôn ngữ centum, các âm ngạc mềm bị ngạc cứng hóa này hòa lẫn với các ngạc mềm thường, trong khi các âm ngạc mềm-môi vẫn khác biệt. Ví dụ như từ "một trăm" trong tiếng Avesta (satem) và tiếng Latinh (centum) — âm ngạc mềm bị ngạc cứng hóa ban đầu đã biến thành âm [s] xát ở Avesta, nhưng thành âm ngạc mềm [k] thường ở Latinh.

Đặc điểm này không phải là sự phân tách theo phả hệ, sự phân chia centum–satem thường được coi là kết quả của những thay đổi lan rộng trên các nhánh phương ngữ PIE trên một khu vực địa lý cụ thể; đường đồng ngữ centum–satem giao với một số đường đồng ngữ khác đánh dấu sự khác biệt giữa các đối tượng địa lý trong các nhánh IE sớm. Có thể là các nhánh centum trên thực tế phản ánh tình trạng ban đầu của tiếng PIE, và chỉ các nhánh satem chia sẻ một loạt các đổi mới, ảnh hưởng đến tất cả các khu vực ngoại vi của liên tục phương ngữ PIE. Kortlandt đề xuất rằng tổ tiên của tiếng Balt và Slav đã bị satem hóa trước khi bị ảnh hưởng bởi tây Ấn-Âu.

Phát triển

Proto Ấn-Âu/Ấn-Âu nguyên thủy

Tiếng Proto-Ấn-Âu (PIE) được đề xuất là tổ tiên chung được tái tạo của các ngôn ngữ Ấn-Âu, được nói bởi người Proto-Ấn-Âu (sắc tộc ngôn ngữ). Từ những năm 1960, kiến thức về tiếng Anatolia đã đủ chắc chắn để thiết lập mối quan hệ của nó với PIE. Sử dụng phương pháp nội phục dựng, một giai đoạn trước đó, gọi là Tiền Proto-Ấn-Âu, đã được đề xuất.

PIE là một ngôn ngữ biến tố, trong đó các mối quan hệ ngữ pháp giữa các từ được báo hiệu thông qua các hình vị biến tố (thường ở cuối một từ). Từ gốc của PIE là những hình vị cơ bản mang một ý nghĩa từ vựng. Các hậu tố được thêm vào để tạo thành các thân từ, và bằng cách thêm vào các phần cuối, chúng lại tạo thành các từ biến tố (danh từ hoặc động từ). Hệ thống động từ Ấn-Âu được phục dựng rất phức tạp và giống như danh từ, thể hiện tính biến âm sắc.

Đa dạng hóa
Về mặt lịch sử, sự đa dạng hóa ngôn ngữ mẹ thành các nhánh ngôn ngữ con chưa được chứng thực. Tuy vậy, dòng thời gian của sự tiến hóa của các ngôn ngữ con hầu như không còn gì để bàn cãi, bất kể câu hỏi về nguồn gốc Ấn-Âu.

Sử dụng phương pháp phân tích toán học vay mượn từ sinh học tiến hóa, Don Ringe và Tandy Warnow đề xuất cây tiến hóa của các nhánh Ấn-Âu sau đây:
Tiền-Anatolia (trước 3500 TCN)
Tiền-Tocharia
Tiền-Italia và Tiền-Celt (trước 2500 TCN)
Tiền-Armenia và Tiền-Hy Lạp (sau 2500 TCN)
Proto-Ấn-Iran (2000 TCN)
Tiền-German và Tiền-Balt-Slav; proto-German khoảng 500 TCN

David Anthony đề xuất trình tự sau:
Tiền-Anatolia (4200 TCN)
Tiền-Tocharia (3700 TCN)
Tiền-German (3300 TCN)
Tiền-Italia và Tiền-Celt (3000 TCN)
Tiền-Armenia (2800 TCN)
Tiền-Balt-Slav (2800 TCN)
Tiền-Hy Lạp (2500 TCN)
Proto-Ấn-Iran (2200 TCN); tách ra giữa Iran và Cổ Ấn 1800 TCN

Các thay đổi về âm vị

Khi tiếng Proto-Ấn-Âu (PIE) bắt đầu phân tách thành các nhánh con, hệ thống âm thanh của nó cũng bắt đầu thay đổi theo các quy luật âm thanh khác nhau, được minh chứng trong các ngôn ngữ con sau này.

Hệ thống âm vị PIE rất phức tạp, sở hữu 15 phụ âm dừng, bao gồm sự phân biệt bất thường giữa ba âm kêu là các âm dừng vô thanh, hữu thanh và "hữu thanh bật hơi", và sự phân biệt bất thường giữa ba loại phụ âm ngạc mềm (âm loại k) là "âm vòm" ḱ ǵ ǵh, "ngạc mềm thường" k g gh và ngạc mềm-môi kʷ gʷ gʷh. (Tính chính xác của các thuật ngữ âm vòm và ngạc mềm thường còn bị tranh cãi) Tất cả các ngôn ngữ con đều tiêu giảm số lượng khác biệt giữa các âm thanh này theo những con đường khác nhau.

Ví dụ tiếng Anh thuộc ngữ tộc German, thể hiện các thay đổi ngữ âm sau đây:

So sánh sự chia động từ

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|-
! rowspan="2" |Các phân nhóm lớn
! rowspan="2" |Hellen
! colspan="2" |Ấn-Iran
! rowspan="2" |Italy
! rowspan="2" |Celt
! rowspan="2" |Armenia
! rowspan="2" |German
! colspan="2" |Balt-Slav
! rowspan="2" |Albania
|-
!Ấn-Arya
!Iran
!Balt
!Slav
|-
! Các đại biểu cổ của từng nhóm
!Tiếng Hy Lạp cổ
!Tiếng Phạn Vệ Đà
!Tiếng Avesta
!Tiếng Latinh
!Tiếng Ireland cổ
!Tiếng Armenia Cổ điển
!Tiếng Goth
!Tiếng Phổ cổ
!Tiếng Slav Giáo hội cổ
!Tiếng Albania cổ
|-
! Tôi (1st sg.)
|phérō
| bʰárāmi
| barā
|ferō
| biru; berim
| berem
| baíra /bɛra/
| *bera
| berǫ
| *berja
|-
! Bạn (2nd sg.)
| phéreis
| bʰárasi
| barahi
| fers
| biri; berir
| beres
| baíris
| *bera
| bereši
| *berje
|-
! Anh ấy/Cô ấy/Nó (3rd sg.)
| phérei
| bʰárati
| baraiti
| fert
| berid
| berē
| baíriþ
| *bera
| beretъ
| *berjet
|-
! Hai ta (1st dual)
| —
| bʰárāvas
| barāvahi
| —
| —
| —
| baíros
|—
| berevě
|—
|-
! Hai bạn (2nd dual)
| phéreton
| bʰárathas
| —
| —
| —
| —
| baírats
|—
| bereta
|—
|-
! Hai bọn họ (3rd dual)
| phéreton
| bʰáratas
| baratō
| —
| —
| —
| —
|—
| berete
|—
|-
! Chúng tôi (1st pl.)
| phéromen
| bʰárāmas
| barāmahi
| ferimus
| bermai
| beremkʿ
| baíram
| *beramai
| beremъ
| *berjame
|-
! Các bạn (2nd pl.)
| phérete
| bʰáratha
| baraϑa
| fertis
| beirthe
| berēkʿ
| baíriþ
| *beratei
| berete
| *berjeju
|-
! Bọn họ (3rd pl.)
| phérousi
| bʰáranti
| barəṇti
| ferunt
| berait
| beren
| baírand
| *bera
| berǫtъ
| *berjanti
|-
! Các đại biểu hiện đại của từng nhóm
!Tiếng Hy Lạp
!Tiếng Hindustani
!Tiếng Ba Tư
!Tiếng Bồ Đào Nha
!Tiếng Ireland
!Tiếng Armenia
!Tiếng Đức
!Tiếng Litva
!Tiếng Slovene
!Tiếng Albania
|-
! Tôi (1st sg.)
| férno
| (ma͠i) bʰarūm̥
| (man) {mi}baram
| {con}firo
|beirim
| berum em; g'perem
| (ich) {ge}bäre
| beriu
| bérem
| (unë) bie
|-
! Bạn (2nd sg.)
| férnis
| (tū) bʰarē
| (tu) {mi}bari
| {con}feres
| beirir
| berum es; g'peres
| (du) {ge}bierst
| beri
| béreš
| (ti) bie
|-
! Anh ấy/Cô ấy/Nó (3rd sg.)
| férni
| (ye/vo) bʰarē
| (ān) {mi}barad
| {con}fere
| beiridh
| berum ē; g'perē
| (er/sie/es) {ge}biert
| beria
| bére
| (ai/ajo) bie
|-
! Hai ta (1st dual)
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
| beriava
| béreva
|—
|-
! Hai bạn (2nd dual)
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|beriata
|béreta
|—
|-
! Hai bọn họ (3rd dual)
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
| beria
| béreta
|—
|-
! Chúng tôi (1st pl.)
| férnume
| (ham) bʰarēm̥
| (mā) {mi}barim
| {con}ferimos
| beirimid; beiream
| berum enkʿ; g'perenkʿ
| (wir) {ge}bären
| beriame
| béremo
| (ne) biem
|-
! Các bạn (2nd pl.)
| férnete
| (tum) bʰaro
| (šomā) {mi}barid
| {con}feris
| beirthidh
| berum ekʿ; g'perekʿ
| (ihr) {ge}bärt
| beriate
| bérete
| (ju) bini
|-
! Bọn họ (3rd pl.)
| férnun
| (ye/vo) bʰarēm̥
| (ānān) {mi}barand
| {con}ferem
| beirid
| berum en; g'peren
| (sie) {ge}bären
| beria
| bérejo; berọ́
| (ata/ato) bien
|}

Xem thêm

 Chia động từ
 Con ngựa, Bánh xe, và Ngôn ngữ (sách)
 Hệ từ Ấn-Âu
 Các định luật âm Ấn-Âu
 Ấn-Âu học
 Ngữ hệ Ấn-Semit (giả thuyết)
 Ngữ hệ Ấn-Ural (giả thuyết)
 Ngữ hệ Âu-Á (giả thuyết)
 Ngữ hệ
 Danh sách các ngôn ngữ Ấn-Âu
 Gốc Proto-Ấn-Âu
 Tôn giáo Proto-Ấn-Âu

Tham khảo

Trích dẫn

Dẫn nguồn

Liên kết ngoài

Các cơ sở dữ liệu

 .

 glottothèque - Ancient Indo-European Grammars online, một tuyển tập các video dẫn nhập vào các ngôn ngữ Ấn-Âu Cổ sản xuất bởi Đại học Göttingen

Từ vựng

Ngữ hệ
Ấn-Âu


title: Cooper's Hill Cheese-Rolling and Wake

text:
Lễ hội lăn phomat (Cheese rolling festival) là một trong những lễ hội “điên khùng” nhất thế giới và khiến bất kì ai tham dự cũng không thể quên. Lễ hội có từ thế kỉ 15 và diễn ra thường niên ở đồi Cooper (Anh) vào dịp Bank Holiday mùa xuân (thứ hai cuối cùng của tháng 5). Hình thức lễ hội là biến tấu từ nghi thức thả cho các vật lăn xuống từ đỉnh đồi như bụi cây đang cháy, bánh kẹo để chào đón năm mới và cầu cho mùa màng tốt tươi từ xa xưa. Cách thức chơi rất đơn giản. Một tảng phô mai Gloucester (một loại phô mai cứng có hình dạng như bánh xe, nặng khoảng 3–4 kg) được bọc trong vỏ gỗ, trang trí bằng ruy băng tròn khổng lồ được thả lăn xuống chân đồi dốc, người chơi đuổi theo được miếng phô mai sẽ là người thắng cuộc. Tưởng chừng như dễ ăn, nhưng bạn có biết vận tốc của miếng phô mai có thể đạt đến 112 km/h không? Vì thế để giành chiến thắng, bạn sẽ phải chạy thục mạng cùng với nhiều người khác từ trên một ngọn đồi rất dốc để nhặt được nó. Theo quy định của sự kiện này, có khoảng 20 người tham gia.

Để đảm bảo an toàn cho người chơi, nhiều năm nay BTC đã thay thế miếng phô mai bằng miếng bọt biển để làm giảm tốc độ lăn. Dù bị trượt ngã, lăn dài trên các vũng bùn đất khi mãi chạy theo những miếng phô mai này, nhưng những người tham gia vẫn rất hào hứng. Giải thưởng cho người thắng cuộc là miếng phô mai nặng 3–4 kg. Lễ hội nổi tiếng với những âm thanh náo động, những tiếng hút sáo và cả những tai nạn nhỏ do chạy quá nhanh từ đỉnh đồi dốc 200 mét. Nhiều lần, cảnh sát khu vực đã cảnh cáo ban tổ chức lễ hội vì sự ồn ào do những người tham gia gây ra nhưng bất thành, lễ hội vẫn được tổ chức đều đặn hàng năm. Bên cạnh sự nguy hiểm đến từ vụ va chạm, những người tham gia cũng khó tránh khỏi các tai nạn chí mạng khác khi lăn từ trên dốc xuống như gãy xương, trật đốt sống cổ, … Cảnh sát ở Anh đã từng muốn cấm việc tổ chức sự kiện này song những người tham gia đã từ chối và tiếp tục tổ chức nó vào ngày 28 tháng 5 thường niên.

Mặc dù do phải lăn lộn theo, nhiều người bị thương nhưng hầu hết mọi người đều cảm thấy vui vẻ.

Tham khảo

Thể thao Anh
Gloucester
Phong tục tập quán


title: Le Pont-Chrétien-Chabenet

text:
Le Pont-Chrétien-Chabenet là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 9,03 km², dân số thời điểm năm 1999 là 880 người. Khu vực này có độ cao trung bình 100 mét trên mực nước biển.
Sông Bouzanne chảy theo hướng tây qua khu vực phía bắc thị trấn, sau đó đổ vào sông Creuse, tạo thành ranh giới phía tây nam.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Indre


title: Neopasites fulviventris

text:
Neopasites fulviventris là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Neopasites
Động vật được mô tả năm 1878


title: Papilio maroni

text:
Papilio maroni (còn được gọi là bướm phượng Maron) là một loài bướm ngày trong họ Bướm phượng. Nó có nguồn gốc từ Guiana thuộc Pháp. Nó được coi là một phân loài của Papilio chiansiades.

Mô tả
Papilio maroni là một loài bướm lớn. Kích thước cánh của chúng dao động từ 52 mm đến 55 mm.

Phân bố
Papilio maroni chỉ được tìm thấy ở Guiana thuộc Pháp. Đã có nhiều ghi chép về loài này sinh sống quanh St. Laurent, trên sông Maroni.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật Guyane thuộc Pháp


title: (6917) 1993 FR2

text:
{{DISPLAYTITLE:(6917) 1993 FR2}}

(6917) 1993 FR2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Satoru Otomo ở Takane, Yamanashi, Nhật Bản, ngày 29 tháng 3 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Satoru Otomo
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Xylocopa albinotum

text:
Xylocopa albinotum là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Matsumura mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1926


title: Broomfield

text:
Broomfield có thể là:
Broomfield, Essex
Broomfield, Colorado
Broomfield, Sommerset
Broomfield, Kent
Broomfield, Herne Bay


title: Belonchamp

text:
Belonchamp là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Tamsweg (huyện)

text:
Bezirk Tamsweg là một huyện hành chính (Bezirk) ở bang Salzburg, Áo.

Huyện này có diện tích 1.019,69 km², với dân số 21.283 người (15 tháng 5 năm 2001), và mật độ dân số 21 người trên mỗi km². Trung tâm hành chính huyện là Tamsweg.

 Nguồn: Statistik Austria

Phân chia hành chính
Huyện này được chia thành 15 đô thị, three của m are phố thị (market town).

Phố thị
 Mauterndorf (1.850)
 Sankt Michael im Lungau (3.590)
 Tamsweg (5.936)

Các đô thị
 Göriach (371)
 Lessach (575)
 Mariapfarr (2.213)
 Muhr (631)
 Ramingstein (1.388)
 Sankt Andrä im Lungau (738)
 Sankt Margarethen im Lungau (771)
 Thomatal (341)
 Tweng (310)
 Unternberg (984)
 Weißpriach (335)
 Zederhaus (1.250)

(dân số thời điểm ngày 15 tháng 5 năm 2001)

==Tham khảo==

Salzburg (bang)
Huyện của Áo


title: 9775 Joeferguson

text:
9775 Joeferguson (1993 OH12) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 7 năm 1993 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9775 Joeferguson

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Rhyacophila davao

text:
Rhyacophila davao là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Strongylognathus huberi

text:
Strongylognathus huberi là một loài côn trùng thuộc họ Formicidae. Loài này có ở Ý và Thụy Sĩ.

Chú thích

Tham khảo
 Social Insects Specialist Group 1996. Strongylognathus huberi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Strongylognathus
Động vật cánh màng châu Âu


title: Iklehra

text:
Iklehra là một thị trấn thống kê (census town) của quận Chhindwara thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Iklehra có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 457 mét (1499 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Iklehra có dân số 9206 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Iklehra có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 58%. Tại Iklehra, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Agrypnus bifasciatus

text:
Agrypnus bifasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Clathroterebra iola

text:
Clathroterebra iola là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clathroterebra


title: Tilloloy

text:
Tilloloy là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Situated in the far về phía đông của the department, some 29 miles về phía đồng nam của Amiens, trên tuyến N17.

Dân số

Địa điểm đáng chú ý
 Nhà thờ, là chủ đề một bức tranh của nghệ sĩ Maurice Denis.
 Lâu đài thế kỷ 17.

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Liên kết ngoài
 Tilloloy trên trang mạng của INSEE
 Tilloloy trên trang mạng của Quid

Tham khảo

Xã của Somme


title: Ginoles

text:
Ginoles là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Ginolais.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ginoles trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Ginoles


title: Lý Quảng

text:
Lý Quảng (chữ Hán: 李廣, phiên âm Wade–Giles: Li Kuang, bính âm: Li Guang, ? - 119 TCN), còn có biệt danh là Phi tướng quân (飛將軍), là một võ tướng dưới thời nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc, người Lũng Tây, nổi tiếng là biệt tài cưỡi ngựa bắn cung. Theo ghi chép trong bộ Sử ký của Tư Mã Thiên thì Lý Quảng là con cháu của Lý Tín và là tổ tiên của các vị vua nhà Đường (theo Cựu và Tân Đường thư). Trong khoảng thời gian cầm quân của mình, Lý Quảng nhiều lần tham gia các chiến dịch chống lại bộ tộc Hung Nô ở miền bắc Trung Quốc. Năm 119 TCN, do sơ suất trong một lần ra trận giao tranh với Hung Nô nên ông hội quân trễ với các cánh quân khác và vô tình tạo điều kiện cho thiền vu Hung Nô trốn thoát, nên bị đưa ra xét xử. Do cho đó là một sự sỉ nhục, Lý Quảng đã tự sát.

Tổ tiên

Theo Tân Đường Thư, phần Tông thất thế hệ biểu thì tổ tiên của Lý Quảng chính là Lão Tử, người được cho là đã sáng lập ra Đạo giáo. Còn theo Sử ký Tư Mã Thiên, Lý Quảng là con cháu của Lý Tín, danh tướng có công trong việc thống nhất Trung Quốc dưới thời nhà Tần. Ban đầu gia đình ông sinh sống ở vùng Hòe Lý, sau dời đến huyện Thanh Kỉ. Từ nhỏ Lý Quảng đã được học bắn cung và học được biệt tài này.

Tòng quân và thăng tiến

Năm 166 TCN, quân Hung Nô xâm phạm vùng biên giới nhà Hán, đánh vào Tiêu Quan. Lý Quảng bèn xin gia nhập quân đội cùng đánh quân Hồ. Nhờ tài năng của mình, Lý Quảng ngay từ lúc đầu đã lập được nhiều công trạng nên được phong làm Lang trung lệnh, sau thăng làm Võ kị thường thị, hưởng lương 800 hộc. Hán Văn Đế cảm phục tài năng của ông, có lần đã bảo

Tiếc thay, ngươi không gặp thời! Nếu ngươi sinh thời Cao Đế thì làm chức Vạn hộ hầu chẳng cần phải nói.

Sang thời Hán Cảnh Đế, Lý Quảng được bổ nhiệm làm đô úy quận Lũng Tây. Năm 154 TCN, khi bảy nước chư hầu tạo phản, Lý Quảng đi theo đại tướng Chu Á Phu dẹp loạn, đánh bại liên quân Ngô Sở. Tuy nhiên do trong trận đánh này, Lý Quảng lại nhận ấn tướng quân của Lương Vương nên triều đình quyết định không thăng thưởng của ông, đổi sang làm thái thú quận Thượng Cốc để chống Hung Nô. Một thời gian sau, do lời khuyên của Công Tôn Hồn Da nên Hán Cảnh Đế quyết định chuyển ông sang làm thái thú Thượng Quận.

Giao tranh với Hung Nô ở Mã Ấp

Sang thời Hán Vũ Đế, Lý Quảng được thăng lên chức Vệ úy cung Vị Ương. Sang năm 133 TCN, để chuẩn bị gây chiến với Hung Nô, Hán Vũ đế theo ý kiến của đại thần Vương Khôi, quyết định sử dụng chính sách lợi dụng tài vật để dẫn dụ Hung Nô ra quân trước, sai Lý Quảng làm Phiêu kị tướng quân, Công Tôn Hạ làm Kinh Xa tướng quân, Hàn An Quốc làm Hộ quân dẫn 30 vạn quân mai phục ở sơn cốc gần khu vực Mã Ấp. Tuy nhiên về sau do thiền vu biết được ý đồ của nhà Hán nên rút quân. Lý Quảng đành trở về mà vẫn chưa lập được công.

Thoát khỏi tay Hung Nô

Sang năm 129 TCN, Lý Quảng lại được lệnh ra trận chống Hung Nô, cùng với Công Tôn Ngao, Công Tôn Hạ và Vệ Thanh. Cánh quân của ông tiến vào vùng Nhạn Môn nhưng bị quân Hung Nô đánh tan. Thiền vu Y Trĩ Tà biết ông là người giỏi nên ra lệnh chỉ được bắt sống.

Khi quân Hung Nô bắt được Lý Quảng (lúc đó đã bị thương), chúng cho đặt ông vào giữa hai con ngựa, ràng dây để đặt ông nằm. Khi đi hơn mười dặm, Lý Quảng bèn giả vờ chết, và liếc nhìn thấy tên lính Hung Nô cưỡi một con ngựa hay. Chợp thời cơ, Lý Quảng liền nhảy tót lên con ngựa đó, đẩy tên lính xuống và giật lấy cung của hắn, sau đó chạy về phía nam vài mươi dặm thì bị quân Hung Nô đuổi theo. Lý Quảng vừa chạy vừa lấy cung của tên Hồ bắn các quân kỵ đuổi theo, vì thế được thoát.

Mất chức và phục chức

Sau khi Lý Quảng về kinh, triều đình giao Quảng cho các quan xét tội. Các quan cho rằng số người và ngựa của Lý Quảng chết và lạc mất nhiều, bản thân ông bị giặc bắt sống nên kết án chém đầu. Ông bèn đem tiền ra chuộc mạng nên được về làm dân thường.

Nhà của Lý Quảng ở gần nhà người cháu của Dĩnh Âm hầu Quán Anh. Hai người từ khi về quê thường cùng nhau vào trong núi săn bắn. Một lần khi về đến đình Bá Lăng, viên úy Bá Lăng say, quát Quảng dừng lại. Người cưỡi ngựa theo Quảng nói thân thế của ông nhưng viên úy vẫn một mực giữ ông ngủ lại dưới đình.

Mấy năm sau, Hung Nô lại dẫn quân đánh Hán, giết quan thái thú Liêu Tây, đánh bại quân của tướng Hàn An Quốc. Hán Vũ Đế bèn gọi ông về triều là thái thú Hữu Bắc Bình. Ông bèn xin cho viên úy Bá Lăng cùng di, khi y tới Lý Quảng sai chém chết. Từ khi Lý Quảng ra Bắc Bình, quân Hung Nô hoảng sợ không dám đến nữa.

Trong thời gian đó, có lần Lý Quảng đi săn, thấy tảng đá ở trong cỏ, tưởng là con hổ, ông dương cung bắn đến khi kiểm tra thì ra là một tảng đá nhưng mũi tên của ông bắn vào đã ngập tảng đá.

Tự sát

Mấy năm sau, Hán Vũ Đế phong Lý Quảng làm chức Lang trung lệnh thay cho Thạch Kiến vừa mất.

Năm 123 TCN, Lý Quảng lại được lệnh ra đánh Hung Nô nhưng không lập được công.

Sang năm 121 TCN, Hán Vũ Đế lại cử Lý Quảng cùng Vệ Thanh và Hoắc Khứ Bệnh. Cánh quân của ông gồm 4000 quân kị được lệnh tiến ra Hữu Bắc Bình, cùng đi với Bác Vọng hầu Trương Khiên nhưng khác đường. Khi đi được độ vài trăm dặm, Lý Quảng giao tranh với 40 vạn quân của Tả Hiền Vương Hung Nô. Thấy quân lính hoảng sợ, Lý Quảng sai con là Lý Cảm ra đánh, Lý Cảm cho rằng quân Hồ dễ đối phó, do đó quân sĩ yên lòng.

Lý Quảng cho bày trận đánh Hung Nô nhưng chưa gì thì tên đã gần hết mà quân lính cũng thiệt hại nhiều. Ông bèn ra lệnh cho quân cứ giương cung chứ đừng bắn. Rồi Quảng thân cầm nỏ đại hoàng bắn các tì tướng của giặc, giết được mấy tên.

Sang ngày hôm sau, nhờ sự giúp đỡ của Trương Khiên, Lý Quảng ra sức đánh Hung Nô, buộc chúng giải vây rút lui. Nhưng quân của Lý Quảng cũng mất gần hết, ông buộc lòng phải lui về.

Năm 119 TCN, Hán Vũ Đế lại ra quân đánh Hung Nô. Lý Quảng nhiều lần tự xin đi. Hán Vũ Đế thấy ông già nên ban đầu không cho, sau mới thuận, nhưng lại bảo Vệ Thanh không được cho ông đối địch với Hung Nô.

Khi đưa quân ra ngoài cửa ải, đại tướng Vệ Thanh biết nơi Thiền Vu Hung Nô đóng, bèn thân hành đem tinh binh đi đánh, sai Lý Quảng đem quân đi đường phía Đông quanh co và xa. Lý Quảng bèn xin đi tiên phong.

Bấy giờ tướng Công Tôn Ngao lại vừa mất tước, đi theo Vệ Thanh. Thanh muốn cùng Ngao sang đánh Thiền Vu cho nên mới đổi tiền tướng quân Quảng vào việc khác, do đó ông không nghe lời Lý Quảng, sai người đưa thư cho Lý Quảng bảo mau đem quân về phía đông. Lý Quảng tức giận không thèm từ giã, đem quân ra lối phía đông, nhưng vì không có người dẫn đường có khi lạc cả lối, nên đến sau.

Vệ Thanh ra quân thắng trận nhưng không bắt được thiền vu đành trở về, gặp quân của Lý Quảng. Vệ Thanh sai viên trưởng sử đem rượu và lương khô cho ông và hỏi về việc lạc đường. Nhưng ông chưa kịp trình, Vệ Thanh đã đòi các tướng dưới quyền Lý Quảng đến lấy cung. Lý Quảng bảo sẽ tự đến. Sau đó ông bảo người dưới quyền

 Quảng này từ khi kết tóc đánh nhau với Hung Nô, lớn, nhỏ hơn bảy mươi trận. Nay được may mắn theo đại tướng quân đi, giáp chiến với quân của Thiền Vu, mà đại tướng quân lại bắt Quảng phải đem quân đi lối vòng xa, rồi lạc mất đường? Đó há chẳng phải tại trời sao? Vả chăng Quảng ngoài sáu mươi rồi, dù sao cũng không thể mặt mũi nào nhìn bọn thư lại lần nữa!

Sau đó ông rút gươm tự tử. Từ lúc tòng quân năm 165 TCN đến lúc mất năm 119 TCN, Lý Quảng hoạt động 46 năm, thọ hơn 60 tuổi.

Con cháu

Lý Quảng có ba người con trai là Lý Đương Hộ, Lý Tiêu và Lý Cảm. Lý Đương Hộ và Lý Tiêu đều mất sớm, Lý Đương Hộ có một người con là Lý Lăng.

Không bao lâu sau khi Lý Quảng mất, Lý Cảm oán Vệ Thanh đã làm cho cha mình tự sát, bèn đánh Vệ Thanh bị thương. Ít lâu sau, Cảm theo Hán Vũ Đế đem quân lên đất Ung, tới cung Cam Tuyền đi săn, bị cháu Vệ Thanh là Hoắc Khứ Bệnh giết chết. Hán Vũ Đế không muốn làm lớn chuyện nên nói dối rằng Cảm bị nai húc chết.

Về sau Lý Lăng đem quân giao chiến với Hung Nô thất bại, bèn đầu hàng Hung Nô. Hán Vũ Đế giết mẹ và vợ con của Lý Lăng. Từ đó nhà họ Lý sa sút. Đến đời Đông Hán, con cháu của Lý Quảng là Lý Quyết được nhận chức Đại tư mã. Nhà họ Lý sinh sống ở vùng Lũng Tây qua nhiều năm sau.

Năm 618, khi lập ra nhà Đường, Lý Uyên đã tự xưng mình là con cháu của Lý Quảng, nhưng không có bằng chứng chứng minh.

Đánh giá

Lý Quảng anh dũng thiện chiến, khiến quân giặc phải khiếp sợ, do đó ông có biệt danh là Phi tướng quân (tướng quân bay).

Tư Mã Thiên trong sử ký đánh giá cao tư cách và tài năng của Lý Quảng, mô tả ông là một người cao lớn, tay dài như tay vượn, tính tình dũng cảm, thanh liêm, được tiền thưởng là chia ngay cho người dưới, ăn uống chung với quân lính, trong nhà thường không có của cải thừa. Ngoài ra ông thường lấy việc bắn tên để tiêu khiển.

Ở cuối phần liệt truyện về Lý Quảng, Tư Mã Thiên nhận xét
Sách dạy rằng: "Thân mình mà chính, không ra lệnh người ta cũng làm. Thân mình mà không chính, dù ra lệnh cũng không ai theo!". Đó phải chăng là chuyện Lý tướng quân!. Tôi xem Lý tướng quân chất phác như người nhà quê, miệng nói chẳng nên lời. Đến khi chết trong thiên hạ quen hay không quen, đều hết sức thương xót. Đó là vì lòng trung thực của ông làm cho tướng sĩ tin yêu. Tục ngữ có câu: "Đào mận không nói, dưới gốc tự nhiên thành đường!". Câu ấy tuy nói việc nhỏ, có thể hiểu ra lẽ lớn vậy

Thi nhân Vương Xương Linh thời nhà Đường có bài thơ khen ngợi Lý Quảng:
Tần thời minh nguyệt Hán thời quan
Vạn lý trường chinh nhân vị hoàn
Đãn sử Long thành phi tướng tại
Bất giao Hồ mã độ Âm san.
Dịch nghĩa:

Vẫn là vầng trăng sáng của đời Tần và quan ải của đời Hán,
Mà người chinh chiến nơi nghìn dặm vẫn chưa trở về.
Nếu như có vị phi tướng ở tại Long Thành,
Thì sẽ không cho ngựa Hồ vượt qua núi Âm sơn.

Ngoài ra, trong bộ tiểu thuyết nổi tiếng Thủy Hử, tác giả cũng đã xây dựng một hình tượng nhân vật thiện xạ giỏi bắn tên là Hoa Vinh, so sánh tài năng của y với ông qua biệt danh Tiểu Lý Quảng.

Tuy nhiên trong Sử Ký lại nêu một số việc này làm kì quặc của Lý Quảng như giết đình úy Bá Lăng chỉ vì ông ta cấm mình đi đêm, dụ hàng hơn tám trăm người rồi lừa họ giết cả trong một ngày... Ngoài ra trong cuộc đời cầm quân, Lý Quảng rất ít khi lập công trạng, mà thường thất bại, hao quân tổn tướng. Về việc này, sử gia Tư Mã Quang đánh giá ông thua kém với Trình Bất Thức cũng là tướng đương thời, tuy không lập công nhưng cũng không bại. Trình Bất Thức cũng từng nói:

Cách chỉ huy quân của Lý Quảng rất giản dị, nhưng nếu quân địch đột nhiên phạm vào, thì không lấy gì chống lại. Có điều quân lính họ sung sướng, thoải mái đều vui lòng chết cho tướng. Quân của ta tuy phiền nhiễu, nhưng quân địch không phạm nổi ta.

Các tướng lĩnh thời cổ thường chủ trương trị quân phải nghiêm minh thì quân mới phục, nhưng Lý Quảng thì ngược lại, luôn khoan dung với cấp dưới của mình, đến nỗi quân không chia ra bộ, ngũ; không bày thành thế trận; đóng đồn gần những nơi sẵn nước, sẵn cỏ, ai nấy đều cho là tiện; đêm không đánh cồng để tự vệ; trong quân doanh giảm giấy tờ, sổ sách, trái hẳn với Trình Bất Thức trong quân chia ra bộ, khoe, hàng ngũ; đóng dinh, bày trận phân minh; đêm đánh cồng; các viên lại coi sổ sách quân lính rất rõ ràng, lính không được nghỉ ngơi. Các tướng lĩnh và nhà quân sự đời sau cũng cho việc cầm quân của Lý Quảng là tối kị của binh gia và chỉ trích cách làm này của ông, điển hình là Hoàng Thuần Diệu đời nhà Minh.

Gia tộc
 Hậu duệ:
 Trưởng tử,Lý Đương Hộ, mất khi còn trẻ.
 Lý Tiêu, mất sớm.
 Lý Cảm, là đứa con trai duy nhất còn sống sót của ông và vợ cả nên  được Lý Quảng thương yêu, chiều chuộng nên tính ngông cuồng, ngạo mạn, hống hách. Nhân lúc Lý Quảng mất, sỉ nhục và tát Vệ Thanh nên làm Hoắc Khứ Bệnh ghi thù và nhân lúc đi săn giết chết. Hán Vũ Đế sợ mọi chuyện bại lộ nên kêu là Lý Cảm do bị nai húc mà chết.
 Cháu nội:
 Lý Lăng, thừa hưởng chức Trường Bình Hầu do ông nội, cha và các chú đều đã chết hết. Sau đó, được cử đi bình định hung nô, nhưng giao chiến không lại nên xin hàng. Điều đó khiến Hán Vũ Đế tức giận nên ra lệnh trảm lập quyết mẹ và vợ con của Lý Lăng, nhưng Lý Quyết may mắn thoát chết.
 Cháu cố:
 Lý Quyết, con trai Lý Lăng, vì đi chơi cùng bè bạn mà thoát nạn, sau đó vì bà nội và mẹ đều đã mất, bố thì lại xin đầu hàng quân địch, nên có chí tiến thủ cao,sau đó lập công lớn và ở chức Đại Tư Mã ở những đầu năm Đông Hán.

Xem thêm
Lão Tử
Vệ Thanh
Hán Vũ Đế
Trình Bất Thức
Hoa Vinh
Lý Lăng
Chiến tranh Hán-Hung Nô
Lý Cảm
Nhà Đường

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, vols , , ,
Hán thư, vols , ,
Tư trị thông giám, vols , 19
Tân Đường thư, 70

Chú thích

Năm sinh không rõ
Mất năm 119 TCN
Nhân vật quân sự Tây Hán
Người tự sát
Mất thập niên 110 TCN
Năm 119 TCN


title: Girardelater surigaoensis

text:
Girardelater surigaoensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Girardelater


title: Rajella sadowskii

text:
Rajella sadowskii là một loài cá thuộc họ Rajidae. Nó được tìm thấy ở Brasil và Chile. Nơi sống tự nhiên của chúng là vùng biển mở.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Lamilla, J. 2004. Rajella sadowskii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy nhập 3 tháng 8 năm 2007.

S
Động vật được mô tả năm 1974


title: Goyang

text:
Goyang (Hán Việt: Cao Dương) là một thành phố thuộc tỉnh Gyeonggi ở phía bắc của Hàn Quốc. Nó là một phần của Khu vực Thủ đô Seoul, đưa Goyang trở thành một trong những đô thị vệ tinh của Seoul. Đây là một trong những thành phố lớn nhất trong vùng thủ đô Seoul với dân số hơn 1 triệu người. Ilsan, một thành phố được quy hoạch, nằm ở các quận Ilsandong-gu và Ilsanseo-gu của Goyang, được kết nối với Seoul thông qua tuyến xe điện ngầm Seoul 3. Nó cũng bao gồm Deogyang-gu gần Seoul hơn. Goyang giáp với Seoul về phía tây bắc, những bức tường của pháo đài núi Bukhan nằm dọc một phần nhỏ của địa giới này.

Một số tổ chức giáo dục chuyên nghiệp được đặt tại Goyang. Chúng bao gồm Cao đẳng Hợp tác xã nông nghiệp, Đại học Không gian Hàn Quốc, Đại học Luật và Kinh doanh Quốc tế.

Trong thể thao, thành phố này là quê hương của đội khúc côn cầu trên băng châu Á High1. Đội bóng đá Challengers League Goyang Citizen FC và đội bóng rổ Hàn Quốc Goyang Orion Orions cũng có trụ sở tại thành phố.

Các đơn vị hành chính

Thành phố được chia thành 3 gu (quận)

Người nổi tiếng đến từ Goyang
 Do Kyung-soo – ca sĩ, diễn viên và thành viên của Exo
 Heo Young-ji – ca sĩ, và cựu thành viên của Kara
 JB – ca sĩ và trưởng nhóm của Got7
 Jang Mi-ran – vận động viên cử tạ
 Jeon So-min – nữ diễn viên, người mẫu và nghệ sĩ hài
 Kang Min-hyuk – tay trống, ca sĩ, nhạc sĩ, diễn viên và thành viên của CNBLUE
 Kim Da-som – ca sĩ, nữ diễn viên và cựu thành viên của Sistar
 Kim Hyun-joo – nữ diễn viên
Kỳ Hoàng hậu – hoàng hậu của triều đại nhà Nguyên
 Kwon Yu-ri – ca sĩ và thành viên của Girls' Generation
 Lee Do-hyun – nam diễn viên
 Lee Jun-ho – ca sĩ, nhạc sĩ, vũ công, nhà soạn nhạc, diễn viên và thành viên của 2PM
 Lee Jung-shin – nhạc sĩ, tay bass, ca sĩ, rapper, diễn viên và thành viên của CNBLUE
 Junsu - ca sĩ, nhạc sĩ, diễn viên, thành viên của JYJ và cựu thành viên của DBSK
 Eunhyuk - rapper, vũ công, ca sĩ, thành viên của Super Junior
 Sungmin – ca sĩ, nhạc sĩ, diễn viên và thành viên của Super Junior
 Young K – tay bass, ca sĩ, rapper và thành viên của Day6
 Qri – ca sĩ, nữ diễn viên, trưởng nhóm và thành viên của T-ara và nhóm nhỏ QBS
 RM – rapper và trưởng nhóm của BTS
 Song Ji-hyo – nữ diễn viên
 Yoon Doo-joon – ca sĩ, diễn viên và thành viên của Highlight
 Yuju – ca sĩ và thành viên của GFriend
 Park Ye-eun – ca sĩ và cựu thành viên của Wonder Girls
 Yoo Ki-hyun – ca sĩ và thành viên của Monsta X
 Jung Woo-young – ca sĩ và thành viên của Ateez
 Kwon Eun-bi - cựu thành viên của IZ*ONE
 Choi Yoo-jung - cựu thành viên của I.O.I

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Official Website of Goyang City
 The Official Website of Goyang City Council

Thành phố của Gyeonggi


title: Cộng hòa Xô viết Kuban–Biển Đen

text:
Cộng hòa Xô viết Kuban-Biển Đen là một phần của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga, được thành lập ngày 30 tháng 5 năm 1918. Cộng hòa Xô viết Kuban-Biển Đen thành lập từ sự hợp nhất của Cộng hòa Xô viết Kuban và Cộng hòa Xô viết Biển Đen. Đến ngày 6 tháng 7 năm 1918, Cộng hòa Xô viết Kuban-Biển Đen được sáp nhập vào Cộng hòa Xô viết Bắc Kavkaz.

Xem thêm
Cộng hòa Xô viết Biển Đen
Cộng hòa Xô viết Kuban
Cộng hòa Xô viết Bắc Caucasian

Tham khảo

Kuban - Biển Đen, Cộng hòa Xô viết
Lịch sử Kuban


title: Esparragosa de la Serena

text:
Esparragosa de la Serena là một đô thị trong tỉnh Badajoz, Extremadura, Tây Ban Nha. Dân số 1.108 người và diện tích 21.66 km².

Tham khảo

Đô thị ở Badajoz


title: Inoue Orihime

text:
Inoue Orihime (井上 織姫 Tỉnh Thượng Chức Cơ) là một nhân vật hư cấu trong loạt anime và manga Bleach được tạo ra bởi Tite Kubo. Cô là bạn học và bạn thân của Kurosaki Ichigo, nhân vật chính của loạt. Giống như những người bạn khác của Ichigo, cô cũng nhanh chóng phát huy năng lực tâm linh của riêng mình sau khi Ichigo trở thành một Shinigami. Trong suốt câu chuyện của Bleach, cô biết được nhiệm vụ của Ichigo là một Shinigami và quyết định đi cùng với anh khi Ichigo đi đến Soul Society để cứu Kuchiki Rukia.

Bên cạnh manga và anime, Orihime cũng xuất hiện trong các phương tiện truyền thông khác từ Bleach bao gồm các trò chơi điện tử và phim hoạt hình. Nhân vật Orihime rất được phổ biến giữa các độc giả của manga kể từ khi cô được giới thiệu và được xếp hạng cao trong tất cả các cuộc thăm dò về các nhân vật phổ biến của bộ loạt. Ngoài ra, rất nhiều hàng hóa đã được phát triển dựa trên Orihime như là tượng và dây chuyền. Ấn phẩm từ manga, anime và phương tiện truyền thông khác cũng đã nhận xét về tính cách của cô với hầu hết các ca ngợi về sự phát triển những đặc điểm của cô trong Bleach.

Sáng tạo và khái niệm
Cùng với Kurosaki Ichigo, Orihime có khuôn mặt khó vẽ nhất theo Tite Kubo. Với tầm quan trọng của cô trong manga, Kubo muốn vẽ cô nhiều hơn vì do đó, sẽ dễ vẽ hơn . Khi Kubo được yêu cầu thực hiện một bìa truyện với một nhân vật nữ trong thời gian Giáng sinh, Kubo ban đầu nghĩ rằng nên sử dụng Kuchiki Rukia. Tuy nhiên, ông sau đó thay đổi bằng cách chuyển sang sử dụng Orihime vì ông nghĩ Orihime là phù hợp hơn cho vai trò đó . Cô có chức năng như là vai nữ thứ hai sau Soul Society arc, được công nhận khi nhân vật của cô đã được đặc trưng cùng với một lãnh đạo nữ khác từ từ Weekly Shonen Jump trong một bìa báo đặc biệt của Shonen Jump . Stephanie Sheh. Nữ diễn viên lồng tiếng Anh của Orihime, thấy Orihime là một nhân vật "đòi hỏi phải khéo léo" vì lồng tiếng cho cô là một thách thức để tìm một sự cân bằng với giọng nói của mình như là mặc dù đôi khi có vẻ ditzy, trong các thời điểm khác thì cô ấy rất mạnh mẽ .

Orihime Inoue là mắt nâu (mà dường như thay đổi màu sắc vài lần) và mái tóc dài màu nâu nhạt với những kẹp tóc phía sau mắt. Cô ấy hầu như không cởi bỏ kẹp tóc của mình, trừ khi ngủ, khi chúng được mặc trong bộ nhớ của anh trai cô, và các biểu hiện của sức mạnh năng lượng tâm linh của cô, Shun Shun Rikka . Trong anime thì mắt cô màu xám, không phải màu nâu trong manga.

Phác thảo nhân vật

Tính cách
Orihime thân thiện, hài hước, nhạy cảm, và tốt bụng. Cô ấy đúng ra là ngây thơ và thiếu khả năng cần thiết, do đó mâu thuẫn với số điểm cao ở trường . Ngoài ra, theo Tatsuki, Orihime có kỹ năng chiến đấu hạng đai đen . Phong cách nấu ăn của cô có thể được mô tả là rất tệ, ghê tởm, hoặc thường xuyên lạ lùng đến mức ngoài Rangiku Matsumoto, không ai nghĩ rằng nó ngon cả, và là một trong những trường hợp buồn cười phổ biến đùa trong loạt . Orihime có xu hướng rơi vào các tình huống khác nhau mà không cần suy nghĩ, đôi khi dẫn đến sự lúng túng hay thậm chí là cả những hậu quả nguy hiểm. Cô cũng có xu hướng là có một trí tưởng tượng hoạt động quá mức và suy nghĩ về các viễn cảnh không có vẻ hợp lý. Ngoài Matsumoto Rangiku và có thể là Tsukabishi Tessai, không có ai chia sẻ thị hiếu này của Orihime. Thực phẩm yêu thích của cô là đậu đỏ, và cô ấy thích đặt bơ vào khoai lang. Cô rất thích pho mát và bơ phần lớn thời gian, đặc biệt là trét bơ vào khoai tây nướng. Cô cũng thích bánh (đôi khi nhưng không phải luôn luôn), gạo và kem (khi ăn uống trong anime). Cô ấy có xu hướng thích nói nhiều và quên đi những gì cô ấy đang suy nghĩ hay mơ tưởng về. Cô có mái tóc dài để vinh danh Arisawa Tatsuki vì có lần bảo vệ cô .

Orihime có tình cảm với nhân vật chính Kurosaki Ichigo . Điều này đã khiến cô ghen tuông về mối quan hệ của Ichigo và Kuchiki Rukia mặc dù phải chia sẻ tình bạn và sự ngưỡng mộ với cả hai . Thông qua việc mở rộng vai trò của cô trong manga, Orihime đã có nhiều hạnh phúc và vui vẻ tại mở đầu của Bleach, nhưng sau đó lại phải đối phó với tình cảm không xứng đáng và tủi thân bên trong . Orihime sống ở thị trấn Karakura, nơi câu chuyện diễn ra, và được hỗ trợ bởi người thân sống ở nơi khác. Trước đây, cô sống với anh trai của cô, Sora, người lớn hơn cô 15 tuổi. Cô và anh trai đều được nuôi dưỡng bởi cha mẹ không muốn những đứa con khác nhau. Khi Sora 18 tuổi, anh đã bỏ đi với Orihime, lúc đó mới 3 tuổi, và nuôi cô kể từ đó. Trong 9 năm trời, Orihime và Sora sống trong sự hòa hợp cho đến một ngày, Sora bị thương trong một tai nạn và qua đời .

Năng lực

Sức mạnh của Orihime là các , bao gồm 6 sinh vật giống tiên nằm trong cột tóc của cô (hình dạng như là 6 cánh hoa, mỗi người là 2 cánh trên mỗi nhánh) khi không hoạt động.

Các tiên được biểu hiện của sức mạnh tâm linh riêng biệt của Orihime, đều có các hình dáng và nhân cách riêng biệt, và tên mỗi người là tên của một bông hoa. Kỹ thuật niệm chú của cô có liên quan đến việc thao tác Shun Shun Rikka thành 3 nhóm khác nhau. Mặc dù Orihime ban đầu chỉ cần hát một câu thần chú để sử dụng các kỹ thuật của cô, việc tiếp tục đào tạo các thao tác này là không cần thiết. Câu thần chú của cô bao gồm nêu lên tên của các thành viên tham gia, theo sau là tên kỹ thuật và cụm từ , một tham chiếu đến bản chất của sức mạnh tâm linh của Orihime. Do sức mạnh của cô được thúc đẩy bởi những cảm xúc của mình hơn là năng lượng tâm linh, giới hạn duy nhất để hiển thị nó là sự tự tin của chính cô; bất kỳ sự tự nghi ngờ sẽ làm suy yếu khả năng của cô và có thể làm cho chúng thất bại.

 là kỹ thuật phòng thủ của Orihime. Thần chú này là sự sắp xếp , , và  thành hình tam giác, tạo thành một rào cản có khả năng đẩy lùi bất cứ mọi thứ. Tuy nhiên nó rõ ràng có những hạn chế là khi một trong các Espada, Yammy làm tan vỡ nó với một ngón tay.

 là kỹ thuật tấn công của Orihime. Câu thần chú này triệu tập , người sẽ tạo thành một rào cản mỏng ở hai sườn của ông và cắt qua kẻ thù giống như một thanh kiếm. Tuy nhiên, khi Tsubaki bị phá hủy bởi một arrancar, Orihime không thể sử dụng kỹ thuật này cho đến khi Tsubaki được hồi sinh . Koten Zanshun là khả năng ít hiệu quả nhất của Orihime, không phải vì thiếu sức mạnh, nhưng là vì bản chất hòa bình của chính cô.

 là kỹ thuật chữa thương của Orihime, mặc dù nó đã vượt quá xa cách chữa thương đơn giản. Thần chú này triệu tập  và  để hình thành một rào cản hình bầu dục bọc lấy bất cứ thứ gì hoặc bất cứ ai mà Orihime mong muốn . Trong khi hoạt động, rào cản sẽ cản phá tất cả các sự kiện tiêu cực xảy ra bên trong. Dù vết thương có mở rộng thế nào đi chăng nữa (sử dụng trên các sinh vật sống, vật vô tri vô giác), các rào cản có thể khôi phục lại nó để làm việc đầy đủ. Lúc đầu, đây được cho là sự thao tác không-thời gian, mặc dù sau này, Sosuke Aizen nói rằng đó cô có thể chọn bất kỳ sự kiện nào, và hoàn toàn loại bỏ nó khỏi lịch sử. Điều này đã được chứng minh khi Orihime phục hồi lại cánh tay bị chặt đứt gần một tuần của Grimmjow Jaegerjaquez. Khi cái nhìn sâu sắc của Orhime về cách sức mạnh này mở rộng phạm vi, ảnh hưởng của nó càng trở nên mạnh mẽ. Cô thậm chí còn có khả năng làm sống lại người chết. Đây là khía cạnh của quyền lực của cô khiến Sosuke Aizen chọn cô vì lợi ích của riêng mình, mặc dù Aizen nói rằng nó "vi phạm các lĩnh vực của các vị thần."

Cốt truyện tổng quan
Sau khi Kurosaki Ichigo có được sức mạnh Shinigami, sự tương tác với bạn cùng lớp của anh bắt đầu có tác dụng phụ không lường trước được. Orihime, sau khi được cứu thoát khỏi Hollow của người anh trai bởi Ichigo, thấy mình có được các Shun Shun Rikka, 6 linh hồn sống trong dây buộc tóc của cô và giúp cô trong các tình huống chiến đấu . Sau khi Kuchiki Rukia được đưa trở lại Soul Society để bị xử tử, Orihime gia nhập nhóm của Ichigo và một số bạn cùng lớp của cô trong một nỗ lực để cứu Rukia . Khi đến Soul Society, nhóm của họ bị phân tán, và Orihime lang thang trong thành phố với Ishida Uryū. Orihime bị bắt bởi Shinigami Aramaki Makizō, một Shinigami của Đội 11, nhưng sau đó được giải cứu bởi đội trưởng Zaraki Kenpachi . Sau khi Rukia được cứu bởi Ichigo, nhóm trở lại với thế giới con người .

Ngay sau khi xử lý các Bount, Arrancar bắt đầu xâm chiếm thị trấn Karakura. Trong một trận đánh với Espada Yammy, thành phần tấn công của Shun Shun Rikka bị phá hủy, làm cho Orihime không thể giúp đỡ trong các cuộc chiến sắp tới . Sau khi phải đứng ngoài cuộc xâm lược Arrancar thứ hai, Tsubaki đã được phục hồi bởi Ushōda Hachigen và Orihime đi đến Soul Society để đào tạo cho các cuộc tấn công tiếp theo . Trong khi đi lại giữa hai cảnh giới, cô bị chặn lại bởi Ulquiorra Cifer, người đã đe dọa giết Ichigo và bạn bè của cô, trừ khi Orihime đồng ý đi đến Hueco Mundo . Orihime đồng ý và bỏ đến Hueco Mundo .

Khi cô đi đến căn cứ của Arrancar ở Hueco Mundo, Orihime được giới thiệu với Sosuke Aizen, một cựu Shinigami và là lãnh đạo hiện tại của Arrancar . Aizen giải thích rằng ông dự định sử dụng Shun Shun Rikka của cô để khôi phục lại , mặc dù cô quyết định sử dụng sức mạnh của mình để tiêu diệt quả cầu. Trước khi cô có thể hành động theo kế hoạch của mình, Ichigo và một nhóm khác đến ở Hueco Mundo để cứu cô . Khi Ichigo bị đánh bại vì phải đối mặt với Ulquiorra, Grimmjow Jeagerjaques, vì muốn chiến đấu với Ichigo, đã giải phóng Orihime từ nơi giam giữ để cô ấy có thể chữa thương cho anh . Ichigo giao chiến với Grimmjow và cuối cùng chiến thắng. Họ sau đó bị tấn công bởi Nnoitora Jiruga, nhưng sau cái chết của Nnoitora dưới bàn tay của Kenpachi, Orihime bị bắt một lần nữa . Ichigo vội vã chạy đến vị trí của cô, và giao tranh với Ulquiorra, nhưng lại một lần nữa bị đánh bại. Ngay sau đó, cô hét lên kêu Ichigo để giúp đỡ, khiến anh phải chuyển đổi thành một hình thức Hollow mới và đánh bại Ulquiorra. Ulquiorra bắt đầu biến thành tro bụi khi anh ta hỏi Orihime nếu cô sợ của anh ta. Orihime, sau khi nói rằng anh ta không phải là kẻ đáng sợ, cố gắng để nắm được bàn tay của Ulquiorra nhưng cuối cùng Ulquiorra biến mất. Khi Ichigo trở về thế giới của con người, Orihime ở lại phía sau để chữa lành cho Uryu bị thương.

Sau khi Aizen bị đánh bại, Orihime trở về để sống một cuộc sống bình thường cho đến khi Uryu bị tấn công và bị thương nặng bởi một con người với sức mạnh siêu nhiên. Cô nói với cha của Uryu rằng người đó có khả năng nhắm các mục tiêu khác có sức mạnh và cảnh báo rằng cô hoặc bạn bè khác của cô có thể bị tấn công tiếp theo. Cô sau này phải đối mặt với Tsukishima, một trong những người tấn công Uryu và cấp dưới Shishigawara, cuối cùng bị Tsukishima đâm với Fullbring củatrước khi bỏ đi. Khi Ichigo và Chad đến để giúp đỡ, Orihime phủ nhận các sự cố xảy ra.

Xuất hiện trong các phương tiện khác

Nhân vật của cô đã trở nên nổi tiếng khác ngay cả trong số những người không phải fan hâm mộ nhờ một hình ảnh động looped ngắn của Orihime là đang xoay một "tỏi tây" (Negi, hoặc hành xứ Wales) trong "Ievan Polkka". Được biết đến như là Loituma Girl, 5 khung hình được sử dụng trong phim hoạt hình ngắn được lấy từ tập phim thứ 2 trong anime . Orihime xuất hiện trong cả Bleach: Memories of Nobody và Bleach: The DiamondDust Rebellion, mặc dù chỉ là trong một vai trò nhỏ . Cô cũng xuất hiện trong các trò chơi điện tử của Bleach như là một nhân vật chơi được trong Heat the Soul . Orihime cũng là ngôi sao cùng với Kuchiki Rukia trong Bleach Beat Collection Season 2 với ca khúc solo "La La La" và bài hát song ca "Holy Fight" .

Đánh giá
Tại Seiyū Awards đầu tiên vào tháng 3 năm 2007, Matsuoka Yuki là một trong những người chiến thắng trong thể loại "Nữ diễn viên xuất sắc nhất trong vai trò hỗ trợ" cho vai diễn là Orihime . Nhân vật của Orihime đã nhận được sự đón nhận của độc giả manga, đứng thứ 5 trong cuộc bình chọn nhân vật phổ biến đầu tiên . Cô không xuất hiện trong nhóm top ten từ vị trí thứ hai (xếp hạng thứ 12), nhưng trong cuộc bình chọn thứ 3, cô xếp hạng thứ 10, và trong 8 năm gần đây nhất, vượt qua Kira Izuru với 123 phiếu bầu . Các loại sản phẩm cũng đã được phát hành dựa trên nhân vật của Orihime như búp bê, dây chuyền và tượng nhỏ . Kẹp tóc dựa trên các đoạn tóc của cô cũng đã được phát hành cho cosplay .

Các ấn phẩm khác nhau cho manga, anime và các phương tiện truyền thông khác đã nhận xét về nhân vật của Orihime, thêm lời khen ngợi cho sự phát triển và những đặc điểm của cô. Nhà văn Jarred Pine của Mania Entertainment thích sự phát triển của Orihime trong vol đầu tiên của manga là cuộc gặp gỡ của cô với Hollow của anh trai cô đã tạo thêm "chiều khác" cho nhân vật của cô hơn là miêu tả cô là một "cô gái ngực lớn" khi cô bước đầu được giới thiệu . Mặc dù Carlos Santos từ Anime News Network (ANN) thấy tính cách của cô là khuôn mẫu do cách cô ấy sử dụng sức mạnh của mình, ông lưu ý rằng (như mỗi nhân vật), cô rất thú vị vì tính cách cô ấy có . D. F. Smith từ IGN phàn nàn về sự xuất hiện của Orihime khi cô cùng với bạn bè của mình cứu Kuchiki Rukia vì hầu hết trong số họ chỉ hài hước và rất lặp đi lặp lại . Stephanie Sheh được đánh giá là một trong những diễn viên lồng tiếng tốt nhất từ Viz Media bởi Carl Kimlinger từ ANN . Carlos Alexandre từ popcultureshock.com cũng ca ngợi công việc của Sheh, lưu ý rằng cô ấy đã làm cho một giải thích tốt cho nhân vật của Orihime .

Ghi chú

Liên kết ngoài

Nhân vật trong Bleach
Nhân vật mồ côi trong anime và manga
Nhân vật anime và manga sử dụng phép thuật
Nhân vật truyện tranh được giới thiệu vào năm 2001
Nhân vật nữ trong anime và manga

de:Liste der Bleach-Charaktere#Orihime Inoue


title: Geranomyia circipunctata

text:
Geranomyia circipunctata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2010

text:
Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2010, tên gọi chính thức là Giải bóng đá Cúp Quốc gia - Nhựa Hoa Sen 2010 vì lý do tài trợ, là mùa giải thứ 18 của Giải bóng đá Cúp Quốc gia do Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức. Diễn ra từ ngày 23 tháng 1 đến 28 tháng 8 năm 2010, giải đấu có sự góp mặt của 14 đội thuộc giải Vô địch quốc gia và 12 đội thuộc giải Hạng Nhất quốc gia. Đây là năm đầu tiên tập đoàn Hoa Sen trở thành nhà tài trợ chính cho giải đấu.

Thể thức thi đấu
Giải đấu áp dụng luật thi đấu của FIFA và các quy chế, quy định của Liên đoàn bóng đá Việt Nam.

Các đội đá loại trực tiếp 1 lượt trận, nếu hoà sau 2 hiệp chính sẽ thi đá luân lưu 11 mét để xác định đội thắng (không có hiệp phụ). Không có trận tranh hạng ba, hai đội thua ở bán kết cùng xếp thứ ba. Đội đoạt cúp vô địch sẽ tham dự trận tranh Siêu cúp Quốc gia và đại diện Việt Nam tham dự Cúp AFC 2011.

Các đội tham dự
Có tất cả 26 câu lạc bộ tham dự, bao gồm 14 đội V-League và 12 đội hạng Nhất. Các đội có tên được in đậm được miễn thi đấu vòng 1/16, vào thẳng vòng 1/8.

14 câu lạc bộ V-League

Becamex Bình Dương
Đồng Tâm Long An
Megastar Nam Định
Hoàng Anh Gia Lai
Hoà Phát Hà Nội
Khatoco Khánh Hòa
Navibank Sài Gòn
SHB Đà Nẵng
Tập đoàn Cao su Đồng Tháp
Hà Nội T&T
Sông Lam Nghệ An
Lam Sơn Thanh Hóa
Xi măng Hải Phòng
Xi măng The Vissai Ninh Bình

12 câu lạc bộ hạng Nhất

An Giang
SQC Bình Định
Thành Phố Cần Thơ
Đồng Nai Berjaya
Huda Huế
Hà Nội ACB
Quảng Nam
Than Quảng Ninh
Xi măng Fico Tây Ninh
Hải Nhân Tiền Giang
Thành phố Hồ Chí Minh
Viettel

Sơ đồ thi đấu

Vòng 1/16

Vòng 1/8

Tứ kết

Bán kết

Chung kết

Thống kê

Tiền thưởng
Đội vô địch: Sông Lam Nghệ An, giải thưởng: Cúp, huy chương vàng và 350 triệu đồng.
Đội á quân: Hoàng Anh Gia Lai, giải thưởng: Huy chương bạc và 200 triệu đồng
Hai đội hạng ba: SHB Đà Nẵng và Megastar Nam Định, giải thưởng: Huy chương đồng và 100 triệu đồng/đội.

Cầu thủ ghi bàn

Chú thích

Xem thêm
Giải bóng đá vô địch quốc gia 2010
Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Việt Nam 2010
Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia 2010
Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia 2010
Siêu cúp bóng đá Việt Nam 2010

Liên kết ngoài
RSSSF.com

2010
Bóng đá, cúp


title: Verneuil-sous-Coucy

text:
Verneuil-sous-Coucy  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Verneuilsouscoucy


title: Neocrepidodera

text:
Neocrepidodera là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1911 bởi Heikertinger.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Neocrepidodera adelinae Binaghi, 1947
 Neocrepidodera albanica Mohr, 1965
 Neocrepidodera arunachalensis (Basu, 1991)
 Neocrepidodera basalis K. Daniel, 1900
 Neocrepidodera brevicollis J. Daniel, 1904
 Neocrepidodera carolinae Baselga & Novoa, 2005
 Neocrepidodera chinensis (Gruev, 1981)
 Neocrepidodera corpulenta Kutschera, 1860
 Neocrepidodera crassicornis Faldermann, 1837
 Neocrepidodera cyanescens Duftschmid, 1825
 Neocrepidodera cyanipennis Kutschera, 1860
 Neocrepidodera danahina (Basu, 1991)
 Neocrepidodera femorata Gyllenhal, 1813
 Neocrepidodera ferruginea Scopoli, 1763
 Neocrepidodera fulva Kimoto, 1991
 Neocrepidodera gruevi (Kimoto, 1983)
 Neocrepidodera himalayana (Medvedev & Sprecher-Uebersax, 1997)
 Neocrepidodera impressa Fabricius, 1801
 Neocrepidodera interpunctata Motschulsky, 1859
 Neocrepidodera irrorata (Medvedev, 1997)
 Neocrepidodera konstantinovi Baselga, 2006
 Neocrepidodera ligurica J. Daniel, 1904
 Neocrepidodera manipurensis (Basu, 1991)
 Neocrepidodera melanopus Kutschera, 1860
 Neocrepidodera melanostoma Redtenbacher, 1849
 Neocrepidodera motschulskii (Konstantinov, 1991)
 Neocrepidodera motschulskii Konstantinov, 1991
 Neocrepidodera nepalica (Medvedev, 1990)
 Neocrepidodera nigritula Gyllenhal, 1813
 Neocrepidodera nobilis J. Daniel, 1904
 Neocrepidodera norica Weise, 1890
 Neocrepidodera obirensis Ganglbauer, 1897
 Neocrepidodera ohkawai Takizawa, 2002
 Neocrepidodera peirolerii Kutschera, 1860
 Neocrepidodera precaria Baselga & Novoa, 2005
 Neocrepidodera puncticollis Reitter, 1879
 Neocrepidodera rhaetica Kutschera, 1860
 Neocrepidodera satoi Takizawa, 2002
 Neocrepidodera simplicipes Kutschera, 1860
 Neocrepidodera spectabilis J. Daniel, 1904
 Neocrepidodera springeri Heikertinger, 1923
 Neocrepidodera taiwana (Kimoto, 1996)
 Neocrepidodera thoracica (Medvedev, 1990)
 Neocrepidodera transsilvanica Fuss, 1864
 Neocrepidodera transversa Marsham, 1802
 Neocrepidodera wittmeri (Medvedev, 1997)

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: Limnophila lepida

text:
Limnophila lepida là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Danville, Illinois

text:
Danville là một thành phố quận lỵ Vermilion ở tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Thành phố này thuộc quận Vermilion. Thành phố có diện tích km2, dân số là 33.027 người (thời điểm năm 2010). Đây là thành phố lớn thứ 14 bang, bên ngoài vùng đô thị Chicago.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Illinois
Danville, Illinois


title: Molophilus brumby

text:
Molophilus brumby là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Ptychohyla zophodes

text:
Ptychohyla zophodes là một loài ếch trong họ Nhái bén. Chúng là loài đặc hữu của México.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Santos-Barrera, G. 2004. Ptychohyla zophodes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Ptychohyla
Động vật lưỡng cư México
Động vật đặc hữu México


title: Quận Clay, Minnesota

text:
Quận Clay là một quận Minnesota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người .

Địa lý
Theo Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích tổng cộng km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Quận giáp ranh

Xa lộ

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Minnesota


title: Diloma bicanaliculata

text:
Diloma bicanaliculata, common name the knobbed top shell, là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển, trong họ Trochidae, họ ốc đụn.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

B
Động vật chân bụng New Zealand


title: Ctenicera manisi

text:
Ctenicera manisi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Lane miêu tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Ctenicera


title: Crimolois

text:
Crimolois  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 208-229 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Bardleregulier


title: Giáo dục cao đẳng

text:
Giáo dục cao đẳng, bậc cao đẳng, hệ cao đẳng, hay cao đẳng là một hệ đào tạo trong giáo dục đại học của nhiều nước trên thế giới; phân biệt với "bậc đại học" và "bậc sau đại học" vốn cũng thuộc giáo dục đại học. Giáo dục cao đẳng thường diễn ra trong các trường cao đẳng; tuy vậy, các đại học và trường đại học cũng thường có cả hệ cao đẳng. Viện Từ điển học và Bách khoa Toàn thư Việt Nam định nghĩa "cao đẳng" là:"cấp học thuộc giáo dục đại học, tuyển chọn những người có bằng trung học phổ thông hoặc tương đương, đào tạo trong thời gian ba năm. Người tốt nghiệp cao đẳng có khả năng hoạt động thực hành nghề nghiệp trong các quy trình công nghệ không quá phức tạp, với trình độ giới hạn về lý thuyết."

Trình độ cao đẳng chỉ phù hợp với những công việc không đòi hỏi chuyên môn quá cao, những người theo học cao đẳng có thể vì một số lý do nhất định.

Chú thích

Giáo dục đại học


title: Caenaugochlora wilmattae

text:
Caenaugochlora wilmattae là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Caenaugochlora
Động vật được mô tả năm 1912


title: Tegeticula yuccasella

text:
The Yucca Moth (Tegeticula yuccasella) là một loài bướm đêm thuộc họ Prodoxidae. Loài này được tìm thấy ở Bắc Mỹ from Texas up to Southern Canada.

Sải cánh dài 18–27 mm.
Ấu trùng ăn các loài sau:
Yucca filamentosa
Yucca smalliana
Yucca flaccida
Yucca glauca
Yucca arkansana
Yucca constricta
Yucca rupicola
Yucca pallida
Yucca reverchoni
Yucca aloifolia

Tham khảo

Liên kết ngoài
 University of Alberta E.H. Strickland Entomological Museum: Tegeticula yuccasella
 Olle Pellmyr: Keys to species of the Tegeticula yuccasella complex
 Markku Savela: Lepidoptera and some other life forms

Tegeticula


title: Saint-Genest-de-Contest

text:
Saint-Genest-de-Contest là một xã thuộc tỉnh Tar trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 281 mét trên mực nước biển.

Sông Dadou tạo thành ranh giới phía bắc thị trấn.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Tarn


title: Idiocera lobatostylata

text:
Idiocera lobatostylata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Idiocera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Limnephilus lucensis

text:
Limnephilus lucensis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Limnephilus


title: Rajasansi

text:
Rajasansi là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Amritsar thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Rajasansi có dân số 12.131 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Rajasansi có tỷ lệ 54% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 58%, và tỷ lệ cho phái nữ là 51%. Tại Rajasansi, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Macrostemum tuberosum

text:
Macrostemum tuberosum là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Macrostemum


title: Crepidomenus taeniatus

text:
Crepidomenus taeniatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1842.

Chú thích

Tham khảo

Crepidomenus


title: 3444 Stepanian

text:
3444 Stepanian (1980 RJ2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 9 năm 1980 bởi N. Chernykh ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3444 Stepanian

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1980


title: Setodes parichkrita

text:
Setodes parichkrita là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Setodes


title: Chùa Thiên Mụ

text:
Chùa Thiên Mụ hay còn gọi là chùa Linh Mụ là một ngôi chùa cổ nằm trên đồi Hà Khê, tả ngạn sông Hương, cách trung tâm thành phố Huế (Việt Nam) khoảng 5 km về phía tây. Chùa Thiên Mụ chính thức khởi lập năm Tân Sửu (1601), đời chúa Tiên Nguyễn Hoàng - vị chúa Nguyễn đầu tiên ở Đàng Trong.

Lịch sử

Trước thời điểm khởi lập chùa, trên đồi Hà Khê có ngôi chùa cũng mang tên Thiên Mỗ hoặc Thiên Mẫu, là một ngôi chùa của người Chăm1.

Truyền thuyết kể rằng, khi chúa Nguyễn Hoàng vào làm Trấn thủ xứ Thuận Hóa kiêm trấn thủ Quảng Nam, ông đã đích thân đi xem xét địa thế ở đây nhằm chuẩn bị cho mưu đồ mở mang cơ nghiệp, xây dựng giang sơn cho dòng họ Nguyễn sau này. Trong một lần rong ruổi vó ngựa dọc bờ sông Hương ngược lên đầu nguồn, ông bắt gặp một ngọn đồi nhỏ nhô lên bên dòng nước trong xanh uốn khúc, thế đất như hình một con rồng đang quay đầu nhìn lại, ngọn đồi này có tên là đồi Hà Khê.

Người dân địa phương cho biết, nơi đây ban đêm thường có một bà lão mặc áo đỏ quần lục xuất hiện trên đồi, nói với mọi người: "Rồi đây sẽ có một vị chân chúa đến lập chùa để tụ linh khí, làm bền long mạch, cho nước Nam hùng mạnh". Vì thế, nơi đây còn được gọi là Thiên Mụ Sơn 2.

Tư tưởng lớn của chúa Nguyễn Hoàng dường như cùng bắt nhịp được với ý nguyện của dân chúng. Nguyễn Hoàng cả mừng, vào năm 1601 đã cho dựng một ngôi chùa trên đồi, ngoảnh mặt ra sông Hương, đặt tên là "Thiên Mụ".

Tên gọi
Dựa theo huyền thoại, đồng thời căn cứ hình dạng Hán tự từng ghi trên bao tài liệu cấu tạo bằng nhiều chất liệu, đủ khẳng định rằng trong tên Thiên Mụ, ngữ tố "Thiên" có nghĩa là "Trời".

Năm 1862, dưới thời vua Tự Đức, để cầu mong có con nối dõi, nhà vua sợ chữ "Thiên" phạm đến Trời nên cho đổi từ "Thiên Mụ" thành "Linh Mụ" (hay "Bà mụ linh thiêng").

Vấn đề kiêng cữ như đã nêu chỉ diễn tiến từ năm Nhâm Tuất (1862) cho tới năm Kỷ Tỵ (1869). Sau đó, người dân thoải mái gọi hai tên: chùa Thiên Mụ và chùa Linh Mụ.

Vì rằng từ "Linh" đồng nghĩa với "Thiêng", âm người Huế khi nói "Thiên" nghe tựa "Thiêng" nên khi người Huế nói "Linh Mụ", "Thiên Mụ" hay "Thiêng Mụ" thì người nghe đều hiểu là muốn nhắc đến ngôi chùa này.

Một số người còn đặt tên cho chùa là Tiên Mụ (hay "Bà mụ thần tiên"). Cách gọi này không được giới nghiên cứu chấp nhận.

Kiến trúc

Chùa Thiên Mụ chính thức khởi lập năm Tân Sửu (1601), đời chúa Tiên - Nguyễn Hoàng.

Dưới thời chúa Quốc - Nguyễn Phúc Chu (1691-1725) theo đà phát triển và hưng thịnh của Phật giáo xứ Đàng Trong, chùa được xây dựng lại quy mô hơn. Năm 1710, chúa Quốc cho đúc một chiếc chuông lớn, nặng tới trên hai tấn, gọi là Đại Hồng Chung, có khắc một bài minh trên đó. Đến năm 1714, chúa Quốc lại cho đại trùng tu chùa với hàng chục công trình kiến trúc hết sức quy mô như điện Thiên Vương, điện Đại Hùng, nhà Thuyết Pháp, lầu Tàng Kinh, phòng Tăng, nhà Thiền... mà nhiều công trình trong số đó ngày nay không còn nữa. Chúa Quốc còn đích thân viết bài văn, khắc vào bia lớn (cao 2m60, rộng 1m2) nói về việc xây dựng các công trình kiến trúc ở đây, việc cho người sang Trung Quốc mua hơn 1000 bộ kinh Phật đưa về đặt tại lầu Tàng Kinh, ca tụng triết lý của đạo Phật, ghi rõ sự tích Hòa thượng Thạch Liêm - người có công lớn trong việc giúp chúa Nguyễn chấn hưng Phật giáo ở Đàng Trong. Bia được đặt trên lưng một con rùa đá rất lớn, trang trí đơn sơ nhưng tuyệt đẹp.

Với cảnh đẹp tự nhiên và quy mô được mở rộng ngay từ thời đó, chùa Thiên Mụ đã trở thành ngôi chùa đẹp nhất xứ Đàng Trong. Trải qua bao biến cố lịch sử, chùa Thiên Mụ đã từng được dùng làm đàn Tế Đất dưới triều Tây Sơn (khoảng năm 1788), rồi được trùng tu tái thiết nhiều lần dưới triều các vua nhà Nguyễn.

Năm 1844, nhân dịp mừng lễ "bát thọ" của bà Thuận Thiên Cao Hoàng hậu (vợ vua Gia Long, bà nội của vua Thiệu Trị), vua Thiệu Trị kiến trúc lại ngôi chùa một cách quy mô hơn: xây thêm một ngôi tháp bát giác gọi là Từ Nhân (sau đổi là Phước Duyên), đình Hương Nguyện và dựng 2 tấm bia ghi lại việc dựng tháp, đình và các bài thơ văn của nhà vua.

Tháp Phước Duyên

Tháp Phước Duyên là một biểu tượng nổi tiếng gắn liền với chùa Thiên Mụ. Tháp cao 21 m, gồm 7 tầng, được xây dựng ở phía trước chùa vào năm 1844. Mỗi tầng tháp đều có thờ tượng Phật. Bên trong có cầu thang hình xoắn ốc dẫn lên tầng trên cùng, nơi trước đây có thờ tượng Phật bằng vàng. Phía trước tháp là đình Hương Nguyện, trên nóc đặt Pháp luân (bánh xe Phật pháp, biểu tượng Phật giáo. Pháp luân đặt trên đình Hương Nguyện quay khi gió thổi).

Trận bão năm 1904 đã tàn phá chùa nặng nề. Nhiều công trình bị hư hỏng, trong đó đình Hương Nguyện bị sụp đổ hoàn toàn (nay vẫn còn dấu tích). Năm 1907, vua Thành Thái cho xây dựng lại, nhưng chùa không còn được to lớn như trước nữa. Hai bên tháp có hai nhà tứ giác, đặt hai tấm bia đời Thiệu Trị. Sâu vào bên trong là hai nhà lục giác, một nhà để bia và một nhà để quả chuông đúc đời chúa Nguyễn Phúc Chu.

Chùa Thiên Mụ được xếp vào 20 thắng cảnh đất Thần Kinh với bài thơ Thiên Mụ chung thanh do đích thân vua Thiệu Trị sáng tác và được ghi vào bia đá dựng gần cổng chùa.

Qua nhiều đợt tu sửa lớn nhỏ, ngoài những công trình kiến trúc như tháp Phước Duyên, điện Đại Hùng, điện Địa Tạng, điện Quan Âm... cùng bia đá, chuông đồng, chùa Thiên Mụ ngày nay còn là nơi có nhiều cổ vật quý giá không chỉ về mặt lịch sử mà còn cả về nghệ thuật. Những bức tượng Hộ pháp, tượng Thập Vương, tượng Phật Di Lặc, tượng Tam Thế Phật... hay những hoành phi, câu đối ở đây đều ghi dấu những thời kỳ lịch sử vàng son của chùa Thiên Mụ.

Trong khuôn viên của chùa là cả một vườn hoa cỏ được chăm sóc vun trồng hàng ngày. Ở đó, hòn non bộ của vị tổ nghề hát tuồng Việt Nam là Đào Tấn được đặt gần chiếc xe ô tô - di vật của cố Hòa thượng Thích Quảng Đức để lại trước khi châm lửa tự thiêu để phản đối chính sách đàn áp Phật giáo của chế độ Ngô Đình Diệm năm 1963.

Cuối khu vườn là khu mộ tháp của cố Hòa thượng Thích Đôn Hậu, vị trụ trì nổi tiếng của chùa Thiên Mụ, người đã cống hiến cả cuộc đời mình cho những hoạt động ích đạo giúp đời.

Hình ảnh

Tham khảo

Ô châu cận lục của Dương Văn An, năm 1553. Các bản dịch của Bùi Lương, Nhà xuất bản Văn Hoá Á Châu, Sài Gòn, 1961; hoặc của Trịnh Khắc Mạnh và Nguyễn Văn Nguyên, Nhà xuất bản Khoa Học Xã hội, Hà Nội, 1997.
 Sổ tay văn hoá Việt Nam, Đặng Đức Siêu, Nhà Xuất Bản Lao động Năm 2006.

Chú thích
Năm 1915, tạp chí Bulletin des Amis du Vieux Huê (BAVH) đăng bài viết của công sứ A. Bonhomme với dòng titre nguyên văn: Thien Mu pagoda..
Huyền thoại đó được ghi thư tịch sớm nhất vào năm Ất Hợi 1696 bởi hoà thượng Thạch Liêm tức Thích Đại Sán, một thiền sư Trung Hoa, trong sách Hải ngoại kỷ sự. Sách này đã được Nguyễn Phương và Nguyễn Duy Bột dịch, Viện Đại học Huế xuất bản năm 1963.
Những kỷ lục Phật giáo khẳng định nền văn hóa Việt

Xem thêm
 Quần thể di tích Cố đô Huế

Liên kết ngoài

Thiên Mụ
Thần kinh nhị thập cảnh
Di tích ngoài Kinh Thành Huế
Lịch sử Đàng Trong


title: Saint-Denis-les-Ponts

text:
Saint-Denis-les-Ponts  là một xã của tỉnh Eure-et-Loir, thuộc vùng Centre-Val de Loire, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure-et-Loir

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintdenislesponts


title: Anoplischius ebeninus

text:
Anoplischius ebeninus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Steinheil miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Anoplischius


title: Saint-Georges, Cantal

text:
Saint-Georges là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Georges sur le site de l'Institut géographique national
 Club de Football de Saint-Georges

Saint-Georges


title: Quận Becker, Minnesota

text:
Quận Becker là một quận Minnesota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Detroit Lakes. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 30.000 người .

Địa lý
Theo Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích tổng cộng 3743 km2, trong đó có 349 km2 là diện tích mặt nước.

Quận giáp ranh
Quận Mahnomen (bắc)
Quận Clearwater (đông bắc)
Quận Hubbard (đông bắc)
Quận Wadena (đông nam)
Quận Otter Tail (nam)
Quận Clay (tây)
Quận Norman (tây bắc)

Xa lộ

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, đã có 30.000 người, 11.844 hộ gia đình, và 8.184 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 23 người trên một dặm vuông (9/km ²). Có 16.612 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 13 trên một dặm vuông (5/km ²). ơ cấu chủng tộc của dân cư quận bao gồm 89,35% người da trắng, 0,19% da đen hay Mỹ gốc Phi, 7,52% người Mỹ bản xứ, 0,36% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 0,24% từ các chủng tộc khác, và 2,32% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,77% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 32,2% là gốc Đức, 26,0% và 5,2% lần lượt là gốc Na Uy và Thụy Điển, theo điều tra dân số năm 2000.

Có 11.844 hộ, trong đó 31,30% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 57,10% là đôi vợ chồng sống với nhau, 7,90% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 30,90% là các gia đình không. 26,90% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 12,60% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn là người. Cỡ hộ trung bình là 2,49 và cỡ gia đình trung bình là 3.02.

Trong quận, độ tuổi dân cư được trải ra với 26,60% dưới độ tuổi 18,% 7,10 18-24,% 24,90 25-44,% 24,90 45-64, và 16,40% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 39 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 99,40 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, có 97,80 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt 34.797 đô la Mỹ, và thu nhập trung bình cho một gia đình là 41.807 USD. Phái nam có thu nhập trung bình 29.641 USD so với 20.693 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 17.085 USD. Giới 8,50% gia đình và 12,20% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 16,40% những người dưới 18 tuổi và 11,80% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Minnesota


title: Conoidea

text:
Conoidea là một liên họ ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong phân bộ Hypsogastropoda.

Các họ
Các họ và phân họ trong liên họ này gồm:
 Clavatulidae Clay, 1853
 Conidae Rafinesque, 1815
 Coninae - cone snails
 Clathurellinae
 Conorbiinae
 Mangeliinae
 Oenopotinae
 Raphitominae
 Drilliidae Olsson, 1964
 Pseudomelatomidae Morrison, 1964
 Strictispiridae McLean, 1971
 Terebridae Mörch, 1852 - auger shells
 Turridae H. Adams & A. Adams, 1853 (1838) - turrids

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm

 Kantor Y. I. & Taylor J. D. (2000). "Formation of marginal radular teeth in Conoidea (Neogastropoda) and the evolution of the hypodermic envenomation mechanism". Journal of Zoology 252(2): 251–262. doi:10.1111/j.1469-7998.2000.tb00620.x
 Taylor J. D., Kantor Y. I. & Sysoev A. V. (1993). "Foregut anatomy, feeding mechanisms, relationships and classification of Conoidea (Toxoglossa) (Gastropoda)". Bull. Nat. Hist. Mus. (Zool.) 59: 125–169.

Neogastropoda


title: Ophraea majalis

text:
Ophraea majalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Ophraea


title: Sapouy

text:
Sapouy là một tổng của tỉnh Ziro ở phía nam Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Sapouy. Dân số năm 2006 là 54.618 người.

Các thị xã và các làng

Sapouy 6187 (thủ phủ)
Balogo	1612
Baouiga	822
Baouiga-Yorgo	612
Bassawarga	548
Bouem	307
Bougagnonon	840
Boulou	752
Boom	233
Boro	1101
Diallo	570
Diaré	834
Dianzoé	587
Faro	925
Idiou	552
Guirsé	265
Gallo	1159
Kada	546
Kation	735
Kouli	293
Koutera	836
Konon	387
Nadonon	621
Ladiga	308
Latian	1073
Lou	678
Nabilpaga-Yorga	239
Napo-Nabilpaga	1035
Nébrou	1051
Nékrou	936
Néliri	1235
Obonon	1330
Ouayalguin	59
Poun	558
Santio	1033
Sobaka	584
Souboré	649
Souli	264
Sia	465
Tiaré	2012
Tiakouré	268
Tiabien-Kasso	682
Tiana	433
Tiaburo	571
Tiabien	1023
Tiagao	806
Yilou	437
Zavara	577

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Ziro

de:
en: Department
it:


title: Acanthoscelides ruficollis

text:
Acanthoscelides ruficollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

R


title: 4740 Veniamina

text:
4740 Veniamina (1985 UV4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 10 năm 1985 bởi L. V. Zhuravleva ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4740 Veniamina

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Settefrati

text:
Settefrati là một đô thị ở tỉnh Frosinone trong vùng Lazio, có vị trí cách khoảng 120 km về phía đông của Roma và khoảng 40 km về phía đông của Frosinone. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 843 người và diện tích là 50,6 km².

Settefrati giáp các đô thị: Barrea, Civitella Alfedena, Gallinaro, Opi, Picinisco, San Donato Val di Comino.

Settefrati là một sister city of Stamford, Connecticut.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Frosinone
Lâu đài Ý


title: Boophis rappiodes

text:
Boophis rappiodes là một loài ếch trong họ Mantellidae. Chúng là loài đặc hữu của Madagascar.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Tham khảo

 Vences, M. & Glaw, F. 2004. Boophis rappiodes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Boophis
Động vật lưỡng cư Madagascar
Động vật đặc hữu Madagascar


title: Silesis mutabilis

text:
Silesis mutabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Bates miêu tả khoa học năm 1866.

Chú thích

Tham khảo

Silesis


title: Viplaix

text:
Viplaix  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

Xã của Allier


title: 2921 Sophocles

text:
2921 Sophocles là một tiểu hành tinh [[vành đai chính, được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels in 1960. Nó được đặt theo tên Sophocles, ancient Greek tragic dramatist.

Little is known about Sophocles beyond its orbital parameters và its 4.8-hour period of rotation.

Sophocles
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Mescherin

text:
Mescherin là một đô thị thuộc huyện Uckermark, bang Brandenburg, Đức.

Tham khảo


title: Bướm phượng cánh chim chấm liền

text:
Bướm phượng cánh chim chấm liền, tên khoa học Troides helena, là một loài bướm ngày thuộc họ Papilionidae. Nó thường phân bố ở dạnh thương mại trong hoang dã do nó độ phổ biến của nó đối với các nhà sưu tập bướm. Loài này có 15 phụ loài.

Đặc điểm sinh học

Cánh trước của cả hai giới đều là màu đen với tĩnh mạch thường có hình lưỡi với những vệt xám, dễ thấy nhiều ở các con cái. Các cánh dưới có những vệt vàng với tĩnh mạch và viền đen. Ngoài ra, những con cái có một loạt đầy đủ các đốm đen khá lớn ở cánh sau, trong khi con đực chỉ có một hoặc một vài điểm đốm

Loài này có khả năng bay xa và ở độ cao đáng kể, cách bay khá giống chim để xua đuổi những loài ăn thịt, nó được nhìn thấy ở khu vực rừng cũng như trong công viên và các khu vườn đô thị. Thích uống mật hoa và đẻ trứng trên cây có độc thuộc họ Mộc hương nam nhằm tự vệ.Trong tự nhiên, các cây chủ này cũng có thể được tìm thấy trong các khu rừng rậm và núi thấp. Do đó chúng thường được tìm thấy quanh những bụi cây này.

Phân bố
Đây là loài bướm ngày lớn nhất ở Ấn Độ. Nó phân bố rộng rãi và thường tìm thấy ở trong các khu rừng.
Loài này được tìm thấy ở Nepal, Ấn Độ, Bangladesh, Myanmar, bán đảo và đông Malaysia, Indonesia, Lào, Campuchia, Thái Lan, Việt Nam, phía nam Trung Quốc bao gồm Hải Nam, và Hồng Kông.
Tại Ấn Độ loài này phân bố ở đông nam quốc gia, gồm Sikkim, Tây Bengal và Orissa. Nó cũng được tìm thấy ở quần đảo Andaman và Nicobar.
Tại quần đảo Indonesia, loài này được tìm thấy ở Sumatra, Nias, Enggano, Java, Bawean, Kangean Islands, Bali, Lombok, Sumbawa, Bunguran (Natuna), Sulawesi, Butung, Tukangbesi, Kalimantan và Brunei.
Tại Hồng Kông, do đây là giới hạn phía bắc của phạm vi phân bố, loài này không phổ biến, chỉ ghi nhận được một số lượng ổn định ở ba địa điểm (khu vực xung quanh Po Lo Che (Sai Kung), đường Shan Liu (Tai Po) và vườn thực vật và nông trang Kadoorie ở Tân Giới. Loài này cũng được tìm thấy ở đảo Lantau và đảo Hồng Kông.
Tại Thái Lan, loài Troides helena có thể tìm thấy ở Kaeng Bang Rachan tại nguồn sông Wang Thong.

Tình trạng

Cây thực phẩm
Ấu trùng ăn cây Aristolochia indica, Aristolochia tagala và Bragantia wallichi. Một loài cây ấu trùng ăn Aristolochia tagala đã được trồng ở nông trại Kadoorie và đường Shan Liu tại Hong Kong để duy trì số lượng loài này.

Phụ loài
T. h. antileuca Rothschild, 1908
T. h. bunguranensis Ohya, 1982
T. h. cerberus (C. & R. Felder, 1865)
T. h. demeter Rumbucher & Schäffler, 2005
T. h. dempoensis Deslisle, 1993
T. h. euthycrates Fruhstorfer, 1913
T. h. ferrari Tytler, 1926
T. h. hahneli Rumbucher & Schäffler, 2005
T. h. heliconoides (Moore, 1877)
T. h. hephaestus (Felder, 1865) Bướm phượng cánh sau vàng
T. h. hermes Hayami, 1991
T. h. hypnos Rumbucher & Schäffler, 2005
T. h. isara Rothschild, 1908
T. h. mopa Rothschild, 1908
T. h. mosychlus Fruhstorfer, 1913
T. h. neoris Rothschild, 1908
T. h. nereides Fruhstorfer, 1906
T. h. nereis (Doherty, 1891)
T. h. orientis Parrott, 1991
T. h. propinquus Rothschild, 1895
T. h. rayae Deslisle, 1991
T. h. sagittatus Fruhstorfer, 1896
T. h. spilotia Rothschild, 1908
T. h. sugimotoi Hanafusa, 1992
T. h. typhaon Rothschild, 1908
T. h. venus Hayami, 1991

Hình ảnh

Cước chú

Tham khảo
 (1985) Threatened Swallowtail Butterflies of the World. IUCN. ISBN 2-88032-603-6
 (1932) The Identification of Indian Butterflies. (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India
.(1992) Common Butterflies of India. WWF-India and Oxford University Press, Mumbai, India.
 (1994) Butterflies of Sikkim Himalaya and their Natural History.
 (2005) Butterflies of Peninsular India. Universities Press.
 (1957) Butterflies of the Indian Region, Bombay Natural History Society, Mumbai, India.

Liên kết ngoài

Specimen images
ARKive  Photos, Video and More Information

Động vật được mô tả năm 1758
H
Bướm tại Ấn Độ
Bướm Indonesia


title: Dicladispa kraatzi

text:
Dicladispa kraatzi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Dicladispa


title: Euxoa chimoensis

text:
Euxoa chimoensis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Quebec và Labrador. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở three specimens. It is considered rare, but there là một possibility it is not rare in the coastal miền đông arctic.

It is sometimes treated as a subspecies của Euxoa macleani.

Con trưởng thành bay vào tháng 7.

The larvae probably eat leaves, và are probably polyphagous.

Liên kết ngoài
Species info
A Synopsis of the westermanni Group of the Chi Euxoa Hbn. (Lepidoptera: Noctuidae) With Descriptions of Two New Species

Chú thích

Euxoa


title: Phòng Ảnh Windows

text:
Phòng Ảnh Windows () là công cụ quản lý ảnh, thêm từ khóa, và chỉnh sửa hình ảnh được Microsoft xuất bản trong bộ chương trình Windows Essentials.

Trong Windows Vista, các slideshow trình diễn hình ảnh với các bộ chủ để chuyển hình mượt chỉ có trong bản Home Premium và Ultimate. Vào thời đó, một phiên bản nâng cấp của Phòng Ảnh có trong bộ Windows Live mang tên Windows Live Photo Gallery, có thể được cài đặt thông qua Windows Live Installer, bao gồm các chức năng mới như biểu đồ thống kê lượng màu của một tấm hình, tự động thêm từ khóa trong khi nhập ảnh và tải chúng lên Windows Live Spaces hoặc Flickr.

Phòng Ảnh Windows bị loại bỏ khỏi Windows 7 bởi chương trình có tính năng cao hơn là Windows Live Photo Gallery trong Windows Live Essentials. Windows Live Photo Gallery được đổi tên thành Phòng Ảnh Windows vào năm 2012.

Xem thêm
 Chức năng mới của Windows Vista
 Windows Live Photo Gallery
 So sánh các trình xem ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ Phòng Ảnh Windows
 PIX team blog

Thành phần Windows
Phần mềm hình ảnh
Quản lý hình ảnh
Thành phần Windows ngừng phát triển
Chia sẻ ảnh
Windows Live

el:Συλλογή φωτογραφιών του Windows Live


title: Takaoka, Toyama

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Toyama, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Toyama
Khu định cư cảng Nhật Bản


title: Vườn quốc gia Erawan

text:
Vườn quốc gia Erawan là vườn quốc gia rộng 550  km² ở miền tây Thái Lan, tọa lạc tại Tỉnh Kanchanaburi, Amphoe Si Sawat tại xã (tambon) Tha Kradan. Được thành lập năm 1975, là vườn quốc gia thứ 12 của Thái Lan.

Điểm thu hút chủ yếu của khu vườn quốc gia này là các thác nước Erawan,  một thác nước đặt tên theo erawan, một loại voi trắng 3 đầu trong truyền thuyết Hindu. Các thác 7 tần khác được cho là giống với erawan.

Có 4 động trong khu vườn này là: Mi, Rua, Wang Bahdan, và Phartat.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cục bảo tồn thực vật và động vật hoang giã quốc gia Thái Lan

Vườn quốc gia Thái Lan
Địa lý tỉnh Kanchanaburi
IUCN Loại II
Thác nước Thái Lan
Điểm tham quan ở tỉnh Kanchanaburi


title: Podeonius castelnaui

text:
Podeonius castelnaui là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Podeonius


title: Réthoville

text:
Réthoville  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 27 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Saint-Jean-Chambre

text:
Saint-Jean-Chambre  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Saintjeanchambre


title: Montanuy

text:
Montanuy là một đô thị trong tỉnh Huesca, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 308 người.

Tham khảo

Đô thị ở Huesca


title: Hyposmocoma dorsella

text:
Hyposmocoma dorsella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu. Loài địa phương ở núi Waianae, nơi nó được tim thấy ở độ cao 3,000 feet.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Castroserracín

text:
Castroserracín là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 50 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: La Harengère

text:
La Harengère  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Harengere


title: Chi Lăng Bắc

text:
Chi Lăng Bắc là xã nằm ở phía Nam huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, Việt Nam.

Vị trí địa lý
Tiếp giáp với xã Tứ Cường, Cao Thắng, Ngũ Hùng, Chi Lăng Nam của huyện Thanh Miện tỉnh Hải Dương và xã Quang Hưng huyện Phù Cừ tỉnh Hưng Yên.

Hành chính
Xã được chia thành 3 thôn phân bố trong 8 xóm, từ xóm 1 đến xóm 8. Hiện xã có 2116 hộ, có 8216 người.
Thôn Phương Khê
Thôn Tào Khê
Thôn Phú Khê

Kinh tế
Chi Lăng Bắc là 1 xã có sự phát triển kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp là chính. Diện tích đất trồng trọt vẫn còn cao, tỉ lệ này chiếm khoảng 70% diện tích đất sản xuất của xã. Chiến lược phát triển kinh tế chủ yếu dựa vào sự phát triển của nông nghiệp. Ngoài ra nghề thủ công nghiệp vẫn duy trì và phát triển như: làm bánh đa, mây giang xiên, rèn.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Oberhambach

text:
Oberhambach là một đô thị thuộc huyện Birkenfeld, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 5,11 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Birkenfeld


title: Bãi tuốc bin gió Middelgrunden

text:
Bãi tuốc bin gió Middelgrunden là một bãi tuốc bin gió ngoài khơi của Đan Mạch, trong eo biển Oresund, ở độ sâu từ 4 tới 8 m, cách Copenhagen 2 tới 3 km.

Bãi tuốc bin gió này được xây dựng năm 2000 và vận hành từ năm 2001, với 20 tuốc bin gió, mỗi cái có công suất 2 MW, tổng cộng là 40 MW, lúc đó là bãi tuốc bin gió ngoài khơi lớn nhất thế giới.

Bãi tuốc bin gió này cung cấp trên 3% điện năng cho thành phố Copenhagen.

Lịch sử
Năm 1996, Phòng Năng lượng và Môi trường Copenhagen bắt đầu lập dự án, sau khi Middelgrunden được đưa vào danh sách các địa điểm có thể xây dựng bãi tuốc bin gió ngoài khơi theo Kế hoạch hành động của Đan Mạch. Ban đầu, địa điểm này bị "Hội bảo tồn thiên nhiên Đan Mạch" phản đối, nhưng sau khi thương lượng, hội đã đồng ý. Cùng với Phòng Năng lượng và Môi trường Copenhagen, một nhóm nhà đầu tư nhỏ địa phương lập ra Hợp tác xã tuốc bin gió Middelgrunden và hợp tác với Phòng Năng lượng Copenhagen - một cơ quan phục vụ công cộng - để cùng xây dựng bãi này. Tổng số tiền xây dựng hết 44 triệu euro tức 328 triệu DKK thời đó, do mỗi bên bỏ ra 50% vốn.

Xem thêm
 Bãi tuốc bin gió Horns Rev

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Middelgrunden Wind Turbine Cooperative (English page)
 Middelgrundens hjemmeside
 Online information om møllens kapacitet

Tuốc bin gió
Năng lượng tái tạo
Kinh tế Đan Mạch


title: Cluses

text:
Cluses là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài

Cluses official website
Gazetteer Entry for Cluses

Xã của Haute-Savoie


title: Tipula armata

text:
Tipula armata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: 1718 Namibia

text:
1718 Namibia (1942 RX) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 1718 Namibia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1942


title: Teucholabis fulvinota

text:
Teucholabis fulvinota là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Aulamorphus pictus

text:
Aulamorphus pictus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Aulamorphus


title: Neocorynura papallactensis

text:
Neocorynura papallactensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Engel mô tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Neocorynura
Động vật được mô tả năm 1999