title: Tam Điệp

text:
Tam Điệp là một thành phố thuộc tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

Thành phố Tam Điệp là một địa danh cổ, nằm bên dãy núi Tam Điệp hùng vĩ, nơi có nhiều di chỉ khảo cổ học từ thời tiền sử và cũng là vùng đất có vị trí quan trọng về quân sự qua các thời kỳ lịch sử. Hiện Tam Điệp vẫn giữ vị trí tiền trạm của miền Bắc, là nơi đặt trụ sở Quân đoàn 1, một Binh đoàn chủ lực của lực lượng quân đội nhân dân Việt Nam. Tam Điệp còn được gọi là thành phố hoa đào, thủ phủ của thương hiệu đào phai Tam Điệp và các đặc sản khác như chè Trại Quang Sỏi và dứa Đồng Giao.

Địa lý

Vị trí địa lý

Thành phố Tam Điệp nằm ở phía tây nam của tỉnh Ninh Bình, nằm cách thành phố Ninh Bình khoảng 14 km về phía tây nam, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 105 km, cách trung tâm thành phố Hải Phòng khoảng 165 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Yên Mô
Phía tây giáp huyện Nho Quan và huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa
Phía nam giáp thị xã Bỉm Sơn và huyện Hà Trung thuộc tỉnh Thanh Hóa
Phía bắc giáp huyện Hoa Lư.

Đây là địa phương có tuyến Đường cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45 đi qua đang được xây dựng.

Thành phố Tam Điệp nằm ở vị trí cửa ngõ phía Tây Nam của tỉnh, có vị trí chiến lược quan trọng cả về kinh tế - xã hội và quốc phòng của Việt Nam nói chung và của tỉnh Ninh Bình nói riêng; là một trong ba vùng kinh tế trọng điểm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Ninh Bình, thành phố có nhiều tiềm năng lợi thế, đặc biệt là lợi thế trong phát triển công nghiệp, dịch vụ, du lịch, phát triển đô thị.

Trên địa bàn thành phố có hai tôn giáo chính: Phật giáo và Thiên Chúa giáo. 10% dân số theo đạo Thiên Chúa.

Điều kiện tự nhiên
Tam Điệp có địa hình phức tạp. Vùng đồi núi tập trung nhiều ở rìa phía Tây thành phố thuộc dãy núi Tam Điệp. Một số khu vực phía Bắc có núi nằm xen kẽ đồng bằng, một phần thuộc dãy núi Tràng An. Khu vực núi Tam Điệp chứa đựng nhiều tiềm năng khoáng sản như đá vôi, đất sét, quặng.

Sông lớn nhất qua Tam Điệp là sông Bến Đang chảy dọc rìa phía đông với chiều dài khoảng 10 km. Thành phố cũng có một số con suối điển hình như: Suối Tam Điệp dài 2 km, chảy qua các phường Tây Sơn, Trung Sơn rồi đổ vào hồ Yên Thắng. Suối Đền Rồng dài 10 km, chảy từ xã Phú Long Nho Quan qua Quang Sơn, Nam Sơn rồi đổ vào sông Tam Điệp ở Bỉm Sơn.

Tam Điệp có 8 hồ nước gồm hồ Yên Thắng chung với huyện Yên Mô và 7 hồ khác là hồ Mùa Thu, hồ Lồng Đèn, hồ Núi Vá, hồ Mang Cá, hồ Bống, hồ Lỳ và hồ Sòng Cầu.

Hành chính

Thành phố Tam Điệp có 9 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 6 phường: Bắc Sơn, Nam Sơn, Tân Bình, Tây Sơn, Trung Sơn, Yên Bình và 3 xã: Đông Sơn, Quang Sơn, Yên Sơn.

Lịch sử

Lịch sử vùng đất Tam Điệp
Tam Điệp là một vùng đất cổ, những dấu tích người tiền sử ở dãy núi Tam Điệp cho thấy từ xa xưa nơi đây đã là một cái nôi của loài người. Tam Điệp nằm ở vùng giao thoa giữa các khu vực: Tây Bắc, đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ. Đặc điểm đó đã tạo ra một nền văn hóa tương đối năng động, mang đặc trưng khác biệt trên nền tảng văn minh châu thổ sông Hồng. Đây là vùng đất phù sa cổ ven chân núi có con người cư trú từ rất sớm. Các nhà khảo cổ học đã phát hiện trầm tích ở Núi Ba thuộc nền văn hóa Tràng An thời kỳ đồ đá cũ và một số hang động ở Tam Điệp có di chỉ cư trú của con người thời văn hoá Hoà Bình.

Về mặt quân sự, Tam Điệp giữ một vị trí quan trọng vì đèo Ba Dội nằm trong dãy Tam Điệp trước đây là một cửa giao thông hiểm yếu giữa Ninh Bình và Thanh Hóa, dùng đường bộ từ Thăng Long vào Thanh Hóa hay từ Đàng Trong ra Đàng Ngoài, đều phải vượt đèo này. Hiện tại, nơi đây là đại bản doanh của Quân đoàn 1 - Binh đoàn Quyết Thắng, là một trong bốn binh đoàn chủ lực của quân đội nhân dân Việt Nam. Ngoài ra còn đơn vị quân đội khác đóng quân trên địa bàn thành phố là Lữ đoàn công binh 279 ở phường Nam Sơn.

Thời thuộc nhà Hán, đèo Tam Điệp được gọi là Cửu Chân Quan, là cửa ải giữa quận Cửu Chân và quận Giao Chỉ. Sau khi cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng thất bại, căn cứ Cấm Khê mất, một số nghĩa quân lui xuống vùng Tam Điệp - Thần Phù để tiếp tục cuộc chiến đấu. Đầu thế kỷ 10, Dương Đình Nghệ và Ngô Quyền đã dựa vào sự hiểm trở của Tam Điệp để xây dựng và bảo vệ lực lượng ở Thanh Hóa, rồi tiến ra đánh bại quân xâm lược Nam Hán ở thành Đại La và sông Bạch Đằng. Trong cuộc kháng chiến chống quân Mông- Nguyên, triều đình nhà Trần đã sử dụng bức trường thành Tam Điệp để bảo vệ hậu phương Ái Châu - Diễn Châu và làm chỗ dựa cho căn cứ Thiên Trường - Trường Yên. Năm 1527, nhà Mạc thay nhà Hậu Lê. Nhà Mạc tách lấy hai phủ Trường Yên và Thiên Quan của thừa tuyên Sơn Nam làm Thanh Hoa ngoại trấn. Vì lúc ấy, nhà Mạc chiếm giữ từ dãy núi Tam Điệp trở ra Bắc để chống lại nhà Hậu Lê. Vua Lê Trang Tông đã đắp lũy ở Tam Điệp để chống quân Mạc.

Vùng đất Tam Điệp là phòng tuyến kháng chiến của triều đại Tây Sơn thế kỷ 18, mảnh đất gắn với tên tuổi của anh hùng Quang Trung trong sự nghiệp giải phóng Thăng Long. Do ở vào vị trí chiến lược ra Bắc vào Nam, vùng đất này đã chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử oai hùng của dân tộc mà dấu tích lịch sử còn để lại trong các địa danh và di tích. Hệ thống các di tích lịch sử - văn hóa ở Tam Điệp gắn liền với tín ngưỡng thờ phụng vua Quang Trung.

Cũng như các vùng miền núi Ninh Bình, Dãy núi đá vôi ở Tam Điệp tạo ra nhiều hang động kỳ thú như: động Trà Tu, động Tam Giao. Một yếu tố khác vô cùng quan trọng, góp phần không nhỏ làm nên diện mạo đa dạng, phong phú của văn hoá Ninh Bình, đó là sự lưu lại dấu ấn văn hoá của các tao nhân mặc khách khi qua vùng sơn thanh thủy tú này. Các đế vương, công hầu, khanh tướng, danh nhân văn hoá lớn về đây, xếp gương, đề bút, sông núi hoá thành thi ca như bài "Cửu Chân Quan" của Ngô Thì Sĩ và tấm bia khắc bài thơ "Quá Tam Điệp sơn" của vua Thiệu Trị làm năm 1842 khi đi tuần du qua núi Tam Điệp... Nhân cách bác học và phẩm cách văn hoá lớn của các danh nhân đó đã thấm đẫm vào tầng văn hoá địa phương, được nhân dân tiếp thụ, sáng tạo, làm giàu thêm sắc thái văn hoá Ninh Bình.

Lịch sử đô thị Tam Điệp
Ngày 28 tháng 1 năm 1967, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định Quyết định 27-NV. Theo đó, thành lập thị trấn nông trường Đồng Giao thuộc huyện Yên Mô.

Ngày 23 tháng 2 năm 1974, thị trấn Tam Điệp được thành lập trực thuộc tỉnh Ninh Bình, gồm các khu vực cơ quan, xí nghiệp đóng trên đất nông trường Đồng Giao ở dọc quốc lộ 1, nông trường Đồng Giao, nông trường Tam Điệp, hợp tác xã Mùa Thu (xã Yên Đồng, huyện Yên Mô) và hợp tác xã Quang Sỏi (xã Yên Sơn, huyện Yên Mô).

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, tỉnh Ninh Bình hợp nhất với tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam Ninh, thị trấn Tam Điệp trực thuộc tỉnh Hà Nam Ninh.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 125-CP. Theo đó, hợp nhất huyện Yên Mô, 10 xã của huyện Yên Khánh và thị trấn Tam Điệp thành huyện Tam Điệp.

Sau khi hợp nhất, huyện Tam Điệp có thị trấn Tam Điệp (huyện lỵ) và 26 xã: Yên Bình, Yên Sơn, Khánh Thượng, Khánh Dương, Khánh Thịnh, Yên Thắng, Yên Hòa, Yên Phong, Yên Từ, Yên Thành, Yên Mỹ, Yên Nhân, Yên Mạc, Yên Lâm, Yên Thái, Yên Đồng, Khánh Hòa, Khánh Phú, Khánh An, Khánh Cư, Khánh Vân, Khánh Ninh, Khánh Hải, Khánh Lợi, Khánh Tiên, Khánh Thiện.

Ngày 17 tháng 12 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 200-HĐBT. Theo đó, tách thị trấn Tam Điệp và hai xã Yên Bình, Yên Sơn thuộc huyện Tam Điệp để thành lập thị xã Tam Điệp.

Sau khi thành lập, thị xã Tam Điệp có 7 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 3 phường: Bắc Sơn, Nam Sơn, Trung Sơn và 4 xã: Quang Sơn, Yên Bình, Yên Sơn, Đông Sơn.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, tỉnh Ninh Bình được tái lập từ tỉnh Hà Nam Ninh cũ, thị xã Tam Điệp trực thuộc tỉnh Ninh Bình.

Ngày 9 tháng 4 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 62/2007/NĐ-CP. Theo đó:
 Thành lập phường Tân Bình trên cơ sở điều chỉnh 751,80 ha diện tích tự nhiên và 5.205 người của xã Yên Bình.
 Thành lập phường Tây Sơn trên cơ sở điều chỉnh 186,55 ha diện tích tự nhiên và 2.736 người của xã Quang Sơn; 37,71 ha diện tích tự nhiên và 1.429 người của phường Nam Sơn; 46,76 ha diện tích tự nhiên và 853 người của phường Bắc Sơn.

Từ đó, thị xã Tam Điệp có 5 phường và 4 xã trực thuộc.

Ngày 31 tháng 7 năm 2012, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 708/QĐ-BXD công nhận thị xã Tam Điệp là đô thị loại III trực thuộc tỉnh Ninh Bình.

Ngày 10 tháng 4 năm 2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 904/NQ-UBTVQH13 về việc thành lập phường Yên Bình thuộc thị xã Tam Điệp và thành lập thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình.

Sau khi thành lập, thành phố Tam Điệp có 10.497,9 ha diện tích tự nhiên và 104.175 người với 9 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 6 phường và 3 xã.

Kinh tế - xã hội

Kinh tế

Công nghiệp

Tam Điệp là đô thị công nghiệp theo quy hoạch của Ninh Bình. Sau 30 năm kể từ ngày thành lập, Tam Điệp đã trở thành đô thị công nghiệp loại III với 2 khu công nghiệp Tam Điệp 1 và Tam Điệp 2, 10 nhà máy công nghiệp tập trung, 184 doanh nghiệp và cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp… Tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm từ 19 - 25% và đang có sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ theo hướng tăng tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng (75%), dịch vụ (21%), nông nghiệp (4%).

Tiềm năng - thế mạnh
Công nghiệp Tam Điệp nổi bật với ngành công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng và chế biến nông sản. Với lợi thế về tài nguyên khoáng sản như đá vôi, đôlômit, đất sét, than bùn... và năng lực sản xuất của các chủ thể kinh tế hiện tại như các nhà máy xi măng Hướng Dương, Tam Điệp, The Vissai, Công ty cổ phần bê tông thép Ninh Bình..., Tam Điệp có lợi thế khá lớn về sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng với các sản phẩm như: xi măng, gạch gói, thép xây dựng, bê tông đúc sẵn...

Thành phố Tam Điệp thuộc miền núi, nơi có trữ lượng đá vôi lớn dùng cho công nghiệp xi măng và vật liệu xây dựng, hiện tại thị xã có khu công nghiệp Tam Điệp 1 với diện tích 450 ha đã hoạt động và khu công nghiệp Tam Điệp 2. Năm 2010, giá trị sản xuất công nghiệp của Tam Điệp ước đạt 3.558 tỷ đồng, tăng 54% so với năm 2005, giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh tăng tới 266%. Tam Điệp phấn đấu đến năm 2015, giá trị sản xuất công nghiệp - xây dựng đạt 8.970 tỷ đồng, Tổng giá trị sản xuất đạt trên 12.000 tỷ đồng, đưa tỷ trọng công nghiệp - xây dựng chiếm 70% trong cơ cấu kinh tế của toàn thị xã.

Công nghiệp - vật liệu xây dựng
Công nghiệp vật liệu xây dựng là ngành kinh tế nổi trội của Tam Điệp, đặc biệt là công nghiệp sản xuất xi măng. Trên địa bàn thành phố có các cơ sở sản xuất lớn như:
Nhà máy xi măng Tam Điệp thuộc Công ty xi măng Tam Điệp là thành viên của Tổng Công ty công nghiệp xi măng Việt Nam được xây dựng trên địa bàn xã Quang Sơn, cách thủ đô Hà Nội 110 km về phía nam, cách Quốc lộ 1 1,5 km về phía tây. Nhà máy xi măng Tam điệp có công xuất 1,4 triệu tấn /năm, sản phẩm của nhà máy bao gồm Xi măng PC50, PCB40, PCB30 và Cliker Pcp40, Pcp50.
Nhà máy xi măng Hướng Dương công suất 1,8 triệu tấn /1 năm thuộc Công ty cổ phần xi măng Hướng Dương là doanh nghiệp tư nhân có trụ sở và dây chuyền sản xuất nằm trên diện tích 27 ha thuộc địa bàn phường Nam Sơn.
Nhà máy cán thép Tam Điệp công suất 36 vạn tấn/năm.
Công ty cổ phần sản xuất vật liệu xây lắp Tam Điệp: Sản xuất vật liệu xây dựng và nghiền xi măng; Xây dựng công trình.
Công ty giầy Adora: với 100% vốn Đài Loan, thuộc tập đoàn giầy Hongfu chuyên sản xuất các loại giầy thể thao của các hãng nổi tiếng thế giới (Nike, Conveser...). Công ty hiện nay có 9 nhà xưởng, dảm bảo công ăn việc làm ổn định, thu nhập hấp dẫn cho trên 7000 công nhân.
Nhà máy may mặc xuất khẩu PHOENIX
Công ty thép KYOEI Việt Nam là doanh nghiệp FDI với 100% vốn đầu tư từ Nhật Bản (3 Cổ đông lớn: Tập đoàn thép Kyoei Japan, Tập đoàn Metal One Corporation và Tập đoàn Thép Marubeni - Itochu Inc). KSVC đi vào sản xuất từ tháng 3 năm 2012 với dây chuyền sản xuất hiện đại do hãng VAI POMINI – ITALIA cung cấp với 100% thiết bị mới của các hãng hàng đầu thế giới. Nhà máy có công suất 300.000 tấn/năm, hiện đang cung cấp cho thị trường các loại thép xây dựng chất lượng cao: Thép cuộn từ ф6 đến ф8, thép thanh vằn từ ф10 đến ф40. Tính đến hết tháng 12 năm 2013, KSVC đã vươn lên đứng thứ 4 tại thị trường miền Bắc với sản lượng bán hàng đạt 200.000 tấn/năm. Trong năm 2014, KSVC khởi công xây dựng "Nhà máy Luyện, Cán thép chất lượng cao" có công suất 500.000 tấn/năm tại Khu Công nghiệp Khánh Phú, huyện Yên Khánh, Ninh Bình, nâng tổng công suất của KSVC lên hơn 1 triệu tấn, trở thành đơn vị sản xuất thép có quy mô lớn thứ 2 miền Bắc.
Khu công nghiệp Tam Điệp 1 và 2: nhà máy giày da xuất khẩu, Nhà máy sản xuất dụng cụ Y tế, Nhà máy gạch Vườn Chanh, Nhà máy gạch Tam Điệp...
Các doanh nghiệp khác: Công ty sản xuất vật liệu giao thông 529, Doanh nghiệp tư nhân Việt Thắng, Công ty khí công nghiệp Ninh Bình, Công ty vật liệu nổ Công nghiệp Bắc Trung bộ, Xí nghiệp Bê tông Bưu điện 3, Công ty Công nghiệp Hóa chất mỏ Bắc Trung Bộ - MICCO, Đoàn Địa chất thủy văn - Địa chất công trình 47.

Công nghiệp chế biến thực phẩm

Công ty cổ phần thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao là một trong những doanh nghiệp chế biến nông sản thực phẩm lớn nhất tại Việt Nam được thành lập từ ngày 26/12/1955 từ thị trấn nông trường Đồng Giao. Nhà máy chế biến rau quả xuất khẩu của Công ty thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao với công suất 10.000 tấn sản phẩm/năm, dây chuyền nước dứa cô đặc 5.000 tấn/năm. Với diện tích canh tác hơn 5.500 hecta, thâm canh nhiều loại rau quả nhiệt đới như: dứa, cam, quýt, đu đủ, vải nhãn, na,ớt, lạc tiên... Tại đây còn trồng và canh tác nhiều loại cây có sản lượng cao như dưa chuột, ngô rau, măng, đậu co ve và nhiều cây ăn trái có chất lượng cao.

Khu công nghiệp Tam Điệp
Tam Điệp có 2 khu công nghiệp tập trung trong danh sách 7 khu công nghiệp chính ở Ninh Bình:
Khu công nghiệp Tam Điệp 1 có diện tích: 121 ha. Đây là khu công nghiệp đa ngành, gồm công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, dệt may, gia công chế biến nông sản, thực phẩm...
Khu công nghiệp Tam Điệp 2 cách trung tâm Thành phố Ninh Bình 15 km, cách trung tâm thành phố Tam Điệp 3 km. Khu công nghiệp Tam Điệp 2 có diện tích: 357 ha, là khu công nghiệp đa ngành, gồm chế tạo cơ khí, may mặc, vật liệu xây dựng, chế biến nông lâm sản.

Dịch vụ

Chợ
Tam Điệp có các chợ sau là được xếp hạng chợ loại 2, 3 ở Ninh Bình:

Chợ Đồng Giao hay còn được người dân ở đây gọi là Chợ sáng là chợ trung tâm của Thành phố Tam Điệp. Nằm ngay trên QL.1, chợ Đồng Giao hàng ngày có rất nhiều người đến mua sắm với nhiều mặt hàng đa dạng.
Siêu thị;
Hệ thống các siêu thị phát triển khá đồng bộ như:

Ngân hàng

Hệ thống ATM:
 Vietinbank (Đường Đồng Giao, Cổng CS1 Trường Cao đẳng Việt Xô; Nhà máy xi măng Tam Điệp; Nhà máy giày da xuất khẩu)
 AgriBank (Đường Quang Trung, trước PGD Ngân hàng; Đền Dâu)
 BIDV (Đường Quang Trung; Đường Trần Phú)
 MB Bank (Khách sạn Xanh - cạnh siêu thị Viettel)
 TECHCOMBANK (Siêu thị Đồng Giao)
Giáo dục
Trên địa bàn Tam Điệp có 8 trường Tiểu học, 7 Trường Trung học cơ sở, 2 Trường THPT, 1 trung tâm giáo dục thường xuyên, 1 Trường Trung cấp, 3 Trường Cao đẳng:
Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Xây dựng Việt Xô (Dự kiến nâng cấp lên Trường Đại học)
Trường Cao đẳng nghề Cơ giới Ninh Bình (Dự kiến nâng cấp lên Trường Đại học)
Trường Cao đẳng nghề số 13 -Tổng cục hậu cần
Trường Trung cấp nghề số 14 -Quân đoàn I
Trường Trung học phổ thông Nguyễn Huệ, Ninh Bình - được thành lập năm 1980, là trường PTTH đạt chuẩn Quốc gia đầu tiên của Ninh Bình. Hàng năm có 100% học sinh đỗ tốt nghiệp. Vào năm 2009 trường thuộc Top 100 trường THPT có tỉ lệ đỗ Đại học cao trên Toàn quốc. Là lá cờ đầu trong khối thpt của cả tỉnh, chỉ đứng sau trường chuyên Lương Văn Tụy.
Trường THPT Ngô Thì Nhậm, trước là trường Bán công của Thành phố. Sau đó trường đã được cho phép chuyển sang hệ công lập.
Y tế
Thành phố có 3 Bệnh viện, 1 trạm xá quân đội và 9 trung tâm y tế xã phường và hàng chục các phòng khám, điểm khám chữa bệnh khác.
 Bệnh viện Đa khoa thành phố Tam Điệp (Tổ 10 Phường Bắc Sơn)

 Bệnh viện Điều dưỡng phục hồi chức năng Ninh Bình (phường Tân Bình)
 Bệnh viện Chỉnh hình Tam Điệp (Tổ 2, phường Trung Sơn)
 Bệnh viện Quân y 145 (Dốc Diệm, Phường Trung Sơn)
 Các Trung tâm y tế xã/phường.
 Nông lâm nghiệp

Thành phố có diện tích lớn đất Feralit đỏ, vàng thích hợp trồng cây công nghiệp và ăn quả. Nông trường Đồng Giao là doanh nghiệp nhà nước đóng tại địa bàn có nhiệm vụ sản xuất và chế biến nông sản. Sản phẩm đặc trưng của Công ty Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao trồng trọt và chế biến các loại rau quả đóng hộp và rau quả tươi phục vụ nhu cầu tiêu dùng nội địa và xuất khẩu như dứa Đồng Giao, lạc, vải, ngô, đu đủ, ớt...

Tam Điệp cũng có làng nghề trồng đào Đông Sơn nổi tiếng với thương hiệu đào phai Tam Điệp cung cấp cho thị trường miền Bắc và Bắc Trung Bộ.

Trên địa bàn thành phố năm 2014 có gần 224 trang trại với nhiều loại hình trồng trọt, chăn nuôi kết hợp đạt hiệu quả kinh tế cao với diện tích sử dụng gần 1.000 ha, trở thành địa phương phát triển mô hình trang trại lớn nhất tỉnh. Các trang trại ở Tam Điệp đã thu hút hơn 5.000 lao động có việc làm thường xuyên và hàng nghìn lao động thời vụ như chăm sóc, thu hoạch các loại cây trồng.

Đặc sản
Dứa Đồng Giao là thương hiệu nông sản của vùng đất Tam Điệp, Ninh Bình. Quả dứa Đồng Giao có mặt trong sách Top 50 trái cây đặc sản nổi tiếng nhất Việt Nam, đã được Cục Sở hữu trí tuệ bảo hộ chỉ dẫn địa lý  Dứa Đồng Giao cùng với cá rô Tổng Trường, dê núi và cơm cháy Ninh Bình được coi là những đặc sản ẩm thực tiêu biểu của Ninh Bình.
Ốc núi Tam Điệp: là một loại đặc sản ẩm thực đặc trưng của thành phố này. Loài ốc núi khá hiếm, chỉ có ở vùng núi Nho Quan, Tam Điệp, Yên Mô, chúng sống vùi mình trong đất, trong kẽ đá các khu núi đá vôi, từ tháng 4 tới tháng 8, sau những trận mưa, chúng mới xuất hiện. Vào buổi sáng, chúng bò ra vách núi kiếm ăn, thức ăn của chúng là cỏ hoang và thảo dược trên vách đá.
Tam Điệp còn có một số đặc sản làng nghề khác như: hoa đào Đông Sơn là thủ phủ của thương hiệu đào phai Tam Điệp, nông trường chè Trại Quang Sỏi.

Dân số

Thành phố Tam Điệp có diện tích 104,98 km², dân số năm 2022 là 63.827 người, mật độ dân số đạt 608 người/km².

Thành phố Tam Điệp có diện tích 104,93 km², dân số năm 2021 là 64.644 người, mật độ dân số đạt 616 người/km².

Thành phố Tam Điệp có diện tích 104,98 km², dân số năm 2019 là 62.866 người, mật độ dân số đạt 604 người/km².

Quy hoạch

Định hướng quy hoạch
Tam Điệp lấy trục Quốc lộ 1 là trục chính Đông Bắc - Tây Nam của đô thị; trục quốc lộ 12B và đường Đồng Giao là trục chính Đông Nam - Tây Bắc của Đô thị.
Quy hoạch đường Đồng Giao từ Quốc lộ 1 đến Công viên động vật hoang dã Quốc gia và rừng Cúc Phương là trục cảnh quan chính của đô thị.
Hướng phát triển: 2 bên trục Quốc lộ 1, tỉnh lộ 480D, quốc lộ 12B, quốc lộ 21B một phần xã Quang Sơn, Đông Sơn.

Đô thị
Là thành phố miền núi nhưng Tam Điệp có lợi thế là đường Quốc lộ 1, quốc lộ 12B, quốc lộ 21B, cao tốc và Đường sắt Bắc Nam đi qua. Với những lợi thế đó Tam Điệp đang phát triển vươn lên trở thành một đô thị trung tâm vùng Nam Bắc Bộ. Một số công trình đô thị đặc trưng của thành phố:

Các công trình, dự án đang được triển khai:
 Công trình dân dụng công nghiệp: Khu đô thị mới tây Đồng Giao; Khách sạn Hồ Yên Thắng;
 Công trình giao thông: cầu vượt đường sắt tại Ngoặt Kéo; Dự án nâng cấp Quốc lộ 1 đoạn ngã 3 chợ chiều đến Dốc Xây; Dự án đại lộ Đồng Giao; Quốc lộ 12B. Các dự án nâng cấp hệ thống đường đô thị như: đường Quyết Thắng; đường Lê Hồng Phong; đường Kim Đồng; đường Vạn Xuân; đường Lê Đại Hành; đường Ngọc Hồi; đường Trần Hưng Đạo.

Quảng trường Quang Trung
Ngày 21 tháng 12 năm 2013, thành phố Tam Điệp đã tổ chức Hội thảo Lựa chọn địa điểm và xây dựng Quảng trường tượng đài Hoàng đế Quang Trung. Đây cũng là quảng trường trung tâm thành phố Tam Điệp tương lai.

Với tổng diện tích Quy hoạch khoảng 1.000.000 m2. Quần thể Quảng trường Hoàng Đế Quang Trung được xây dựng bao gồm các hạng mục:
 Tượng đài
 Quảng trường
 Đền thờ
 Công viên
 Đường giao thông

Du lịch

Phòng tuyến Tam Điệp

Tam Điệp là địa danh lịch sử gắn liền với chiến thắng lịch sử của nghĩa quân nhà Tây Sơn trong sự nghiệp giải phóng Thăng Long. Nơi đây còn lưu giữ nhiều chứng tích lịch sử văn hóa.

Quần thể di tích Phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn thuộc thành phố Tam Điệp được công nhận gồm 2 cụm di tích:
 Cụm A có các di tích: Đèo Tam Điệp (đèo Ba Dội), Kẽm Đó, luỹ Ông Ninh, đoạn đường Thiên lý cũ.
 Cụm B có các di tích: có luỹ Quèn Thờ.

Ngoài ra còn phải kể đến hệ thống núi đá vôi của quần thể di sản thế giới Tràng An nằm trên các phường Tân Bình và xã Yên Sơn.

Di tích khảo cổ
Tam Điệp cũng là vùng đất cổ với hàng loạt các di chỉ khảo cổ học được khai quật là:
Di tích khảo cổ học núi Ba (phường Bắc Sơn) là nơi xuất lộ những khối trầm tích cổ sinh cách đây khoảng 300.000 năm cùng một số hang động có dấu ấn của cư dân văn hóa Hòa Bình cách ngày nay trên dưới 10.000 năm.
Di tích khảo cổ học Thung Lang (phường Nam Sơn) tại đây đã tìm thấy răng người Homo Erectus cách đây khoảng 30.000 năm thuộc nền văn hóa Tràng An cùng một số dấu ấn cho thấy có sự xuất hiện của cư dân cách đây trên dưới 10.000 năm thuộc văn hóa Hòa Bình.
Di tích khảo cổ học hang Đáo (xã Đông Sơn) nơi đây có tìm thấy những công cụ đồ đá của cư dân văn hóa Hòa Bình.
Di tích khảo cổ học hang Yên Ngựa (phường Trung Sơn) xuất lộ dấu ấn cư dân văn hóa Hòa Bình.
Di tích khảo cổ học hang Dẹ (phường Nam Sơn) có dấu ấn của cư dân văn hóa Hòa Bình ở giai đoạn sớm trên 10.000 năm.
Di tích khảo cổ học núi hang Sáo (xã Quang Sơn) là hang động và mái đá có dấu ấn của cư dân văn hóa Hòa Bình và cư dân văn hóa Đa Bút sống cách ngày nay từ 5.000 đến 10.000 năm.
Cụm di tích khảo cổ học hang ốc; Núi ốp thuộc quần thể danh thắng Tràng An (xã Yên Sơn) xuất lộ dấu ấn cư dân văn hóa Đa Bút và cư dân văn hóa Đông Sơn.
Di tích khảo cổ học hang Khỉ (xã Đông Sơn) xuất lộ một số mảnh gốm cùng vỏ nhuyễn thể trên bề mặt nơi đây có dấu ấn văn hóa Đa Bút.
Di tích khảo cổ học núi Hai (phường Bắc Sơn) xuất lộ rất nhiều gốm và xương động vật thuộc thời đại kim khí cách đây khoảng 3.000 năm.

Các di tích khác
Bảo tàng Binh đoàn Quyết Thắng: là bảo tàng lịch sử quân sự, trưng bày, tuyên truyền giới thiệu các tài liệu, hiện vật có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, phản ánh quá trình xây dựng, chiến đấu, trưởng thành của Binh đoàn Quyết thắng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
 Sân golf Yên Thắng được xây dựng ở xã Đông Sơn xã Yên Thắng với quy mô 54 lỗ hứa hẹn trở thành khu du lịch giải trí chất lượng cao ở miền Bắc. Hiện thành phố cũng đang xây dựng hạ tầng khu vui chơi giải trí trung tâm của khu du lịch hồ Đồng Thái nằm ở vùng giáp ranh giới với huyện Yên Mô.
Đồi Dù Resort: Khu du lịch đồi Dù được xây dựng tại phía bắc bờ hồ Yên Thắng, thuộc địa phận phường Trung Sơn, gồm có nhà nghỉ sinh thái, câu cá, chòi ăn uống, khuôn viên, bể nuôi cá sấu...
Đình Quang Hiển: Đình Quang Hiển thuộc phường Tân Bình thờ ba nhân vật chính là Hoàng Tín Công, Hoàng Đại Công, Hoàng Thống Công là những vị tướng dưới thời Hùng Vương được sắc phong là Thành hoàng làng. Tại đây vẫn còn nhiều di tích mang đậm dấu ấn lịch sử như tấm bia đá ghi việc Thiếu bảo Từ Quận công, tước Đông Sơn hầu mở núi làm đường, bắc cầu, lập chợ tại khu núi Ông – hang Phật – quèn Ma cho thấy vào khoảng thế kỷ thứ XVI nơi đây đã có cư dân đông đúc, bán buôn sầm uất và cũng là nơi có nhiều doanh trại quân đội đóng. Khu di tích này là những thắng cảnh của địa phương, là tư liệu quý để các nhà nghiên cứu tìm hiểu về lịch sử xã hội vùng Tam Điệp, Yên Mô, Ninh Bình vào giai đoạn Nam – Bắc triều trong thế kỷ thứ XVI.
Khu di tích chùa Quang Sơn - đền Mẫu Thượng thuộc địa phận thôn Tân Thượng, xã Quang Sơn, là công trình kiến trúc Phật giáo nổi tiếng ở thành phố Tam Điệp. Trong một trận đánh Lê Lợi bị giặc Minh đuổi tới khu vực Đồng Giao thì gặp xác một người phụ nữ đã bị mối xông, vua vội đắp đất mà không để ý quân giặc đã đuổi tới gần. Tình thế cấp bách vua vội nấp vào gốc cây đa rất to ở gần đó. Giặc có con chó săn rất giỏi tìm người, trận đánh nào chúng cũng cho chó đi theo và chưa khi nào nó tìm sai. Đến gần gốc cây đa nơi vua Lê Lợi đang nấp, bất ngờ từ trong gốc đa có một con cáo chạy ra, đánh lạc hướng quân địch; nhờ vậy vua Lê Lợi được cứu thoát. Vua cho rằng chính vong hồn của người phụ nữ vừa được nhà Vua lấp đã hoá thành con cáo để cứu mình nên cho quân lập đền thờ hồ ly phu nhân và phong cho cô gái là “Bạch Diện Sơn Tinh công chúa” để ghi nhớ ơn cứu mạng. Từ đó nhân dân trong vùng Tam Điệp truyền tụng nhau và đến đây lễ rất đông, đền thuộc địa phận thôn Tân Thượng xã Quang Sơn nên thường gọi là đền Mẫu thượng, hiện nay vẫn còn ở thành phố Tam Điệp.. Đền Mẫu Thượng còn thờ Mẫu Liễu Hạnh, Mẫu Thượng Ngàn, Mẫu Thoải, đức thánh Trần, ông Hoàng Bảy, ông Hoàng Ba, Ông Hoàng Mười…
Chùa Lý Nhân: Chùa Lý Nhân thuộc địa phận thôn Lý Nhân, phường Yên Bình. Chùa thờ Phật, hệ thống tượng thờ trong chùa được bài trí tại tòa Thượng điện và tòa Tiền đường. Chùa là nơi giảng đạo cho các tăng ni, phật tử, là nơi sinh hoạt văn hoá tôn giáo cho nhân dân trong phường và các vùng lân cận.
Nhóm di tích phía Tây Nam của Quần thể danh thắng Tràng An trên địa bàn Tam Điệp có các di tích; Núi ốc; Núi ốp; Đồi Ông Cẩm (xã Yên Sơn) thuộc giai đoạn Văn hóa Đông Sơn cách ngày nay khoảng 2.000 năm xa hơn nữa về phía Tây Nam có di tích Núi Một; di tích Núi Hai (phường Bắc Sơn, thành phố Tam Điệp), thuộc giai đoạn trước Văn hóa Đông Sơn có niên đại cách ngày nay khoảng 3.000 năm cho thấy nhóm cư dân cổ ở Tràng An có quan hệ qua lại với nhóm cư dân ở khu vực đồi núi đá vôi Tam Điệp.

Kết nghĩa
 Thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu, Việt Nam.

Hình ảnh

Giao thông
Thành phố là đầu mối giao thông cửa ngõ của vùng Bắc Trung Bộ và vùng đồng bằng Sông Hồng, có hệ thống giao thông đối ngoại thuận lợi:
Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm thành phố với tổng chiều dài khoảng 11 km;
Quốc lộ 12B dài 7,1 km từ Cồn Nổi qua Tam Điệp đi Nho Quan - Hòa Bình;
Quốc lộ 21B từ Thịnh Long vượt sông Đáy qua Kim Sơn đến Tam Điệp;
Đường cao tốc Bắc Nam đoạn Mai Sơn - Quốc lộ 45 đi qua Tam Điệp;
Tuyến đường sắt Bắc - Nam với tổng chiều dài khoảng 11 km và có 2 nhà ga để vận chuyển hàng hóa là ga Ghềnh và ga Đồng Giao.

Chú thích

Liên kết ngoài
   Cổng thông tin điện tử thành phố Tam Điệp
 Tam Điệp - Đô thị công nghiệp
Thị xã Tam Điệp  trên Cổng thông tin điện tử Ninh Bình
Tam Điệp - cửa ải xung yếu trong lịch sử dân tộc, Đăng Vinh, Báo điện tử Quân đội nhân dân, QĐND - Thứ Hai, 26/05/2008, 21:10 (GMT+7)

Đô thị Việt Nam loại III


title: Dioxypterus fasciatus

text:
Dioxypterus fasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Dioxypterus


title: Hồ Carlyle

text:
Hồ Carlyle là một hồ chứa nhân tạo nằm phần lớn ở hạt Clinton, Illinois, với một phần nhỏ nằm ở trong các hạt Bond và Fayette. Đây là hồ nhân tạo lớn nhất ở Illinois và là hồ lớn nhất nằm trọn trong một bang.

Hồ này được Quân đoàn Kỹ sư Mỹ tạo ra sau khi xây đập Carlyle ngăn sông Kaskaskia, để tạo ra một hồ chứa có độ cao  136 trên mực nước biển. Khu vực Southern Illinois nơi hồ này đang tọa lạc khá bằng phẳng. Việc xây dựng con đập đã bắt đầu vào ngày 18 tháng 10 năm 1958 và khánh thành ngày 3 tháng 6 năm 1967.

Xung quanh hồ này có Công viên Bang Eldon Hazlet, Công viên Bang South Shore, và Khu vực quản lý đời sống hoang dã hồ Carlyle.

Hồ Carlyle này kiểm soát lũ lụt và có mực nước thay đổi theo mùa. Hồ này không phải là nơi phù hợp cho các hoạt động vui chơi giải trí như bơi lội vì bùn lầy.

Hồ này được nhiều người câu cá, chèo thuyền sử dụng. Nơi đây hàng năm có các cuộc thi bắt cá và thả.
Hồ được chia ra hai nửa không bằng nhau bằng một đường đắp cao dành cho xe lửa với chiều dài 6 km và 5 cây cầu thuộc đường sắt Burlington Northern Santa Fe. 600 mồ mả đã được di dời khỏi 7 nghĩa địa và có 69 giếng dầu đã được đậy nắp lại trước khi khu vực ngày nay là lòng hồ bị ngập trong nước. Hồ tiếp tục được Quân đoàn kỹ sư Mỹ quản lý.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Hồ Carlyle – Quân đoàn kỹ sư Mỹ
History
Fishing Guide  (Nguồn về chiều sâu và bờ hồ)

Hồ quận Bond, Illinois
Hồ quận Clinton, Illinois
Hồ quận Fayette, Illinois
Hồ ở Illinois


title: Gerena

text:
Gerena là một đô thị tại tỉnh Sevilla ở phía tây của cộng đồng tự trị Andalusia, phía nam Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với Sevilla.

Tham khảo

Đô thị ở Sevilla


title: Nesogordonia papaverifera

text:
Nesogordonia papaverifera là một loài thực vật có hoa. Theo truyền thống nó nằm trong họ Sterculiaceae, nó nằm trong Malvaceae mở rộng theo APG và hầu hết các hệ thống phân loại.

Nó được tìm thấy ở Bénin, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Congo, Bờ Biển Ngà, Gabon, Ghana, Liberia, Nigeria, và Sierra Leone.
Nó trở nên hiếm do mất môi trường sống.

Tham khảo

 African Regional Workshop (Conservation & Sustainable Management of Trees, Zimbabwe) 1998. Nesogordonia papaverifera. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 19 tháng 7 năm 2007.

Nesogordonia
Thực vật dễ tổn thương


title: Lavarone

text:
Lavarone là một đô thị ở tỉnh Trento ở vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý, tọa lạc cách 20 km về phía đông nam của Trento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.109 người và diện tích là 26,3 km².

Đô thị Lavarone có các frazioni (đơn vị trực thuộcs): Chiesa, Cappella, Gionghi, Masetti, Villanova, Longhi, Magrè, Slaghenaufi, Masi di Sotto, Bertoldi, Nicolussi, Piccoli, Oseli, Gasperi, Lanzino, Albertini, Rocchetti, Malga Laghetto, Stengheli, Azzolini and Lenzi.

Lavarone giáp các đô thị: Caldonazzo, Luserna, Folgaria, Pedemonte, Levico Terme và Lastebasse.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang nhà đô thị này

Đô thị Trentino


title: Pachyderes

text:
Pachyderes là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1834 bởi Guérin-Méneville.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Pachyderes apicalis Candèze, 1865
 Pachyderes bakeri Fleutiaux, 1940
 Pachyderes borneensis Fleutiaux, 1940
 Pachyderes coccineus Candèze, 1859
 Pachyderes demangei Fleutiaux, 1918
 Pachyderes diehli Bouwer, 1992
 Pachyderes dorsalis Fleutiaux, 1940
 Pachyderes macrothorax Wiedemann, 1823
 Pachyderes malaysianus Schimmel, 2006
 Pachyderes minor Candèze, 1889
 Pachyderes niger Candèze, 1878
 Pachyderes philippinus Fleutiaux, 1940
 Pachyderes pusillus Schimmel, 2006
 Pachyderes ruficollis Guérin-Méneville, 1834
 Pachyderes similis Fleutiaux, 1940
 Pachyderes suginoi Arimoto, 1993
 Pachyderes vitalisi Fleutiaux, 1928

Chú thích

Tham khảo

Conoderini


title: Nomada yakushimensis

text:
Nomada yakushimensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mitai, Ikudome & Tadauchi mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 2007


title: Trình Tiểu Đông

text:
Trình Tiểu Đông (tiếng Trung: 程小東, tiếng Anh: Tony Ching Siu-Tung, sinh ngày 31 tháng 10 năm 1953) là một nhà làm phim kiêm nhà chỉ đạo võ thuật người Hồng Kông gốc Hoa. Trong vai trò diễn viên, chỉ đạo võ thuật, đạo diễn và nhà sản xuất, Trình Tiểu Đông là một trong những nhân vật quan trọng của phim võ thuật Hồng Kông kể từ thập niên 1980. Ông là đạo diễn của nhiều phim võ thuật được đánh giá cao như Thiện nữ u hồn hay Tiếu ngạo giang hồ: Đông Phương Bất Bại, Trình còn là chỉ đạo võ thuật của nhiều bộ phim Hồng Kông nổi tiếng khác như Đội bóng Thiếu Lâm, Tân Long môn khách sạn hay các bộ phim võ hiệp của Trương Nghệ Mưu như Anh hùng, Thập diện mai phục và Hoàng kim giáp.

Tiểu sử
Có cha là đạo diễn của hãng Thiệu Thị huynh đệ và được học võ thuật cũng như Kinh kịch từ thuở nhỏ, Trình Tiểu Đông bắt đầu tham gia ngành công nghiệp điện ảnh từ rất sớm với một vai nhỏ trong bộ phim võ hiệp nổi tiếng Đại túy hiệp (大醉俠, 1966) của đạo diễn Hồ Kim Thuyên. Sau nhiều năm đảm nhận vai trò chỉ đạo hành động, Trình Tiểu Đông được giao đạo diễn bộ phim đầu tiên vào năm 1982 có tên Sinh tử quyết (生死決) với nhân vật chính do ngôi sao Lưu Tùng Nhân thủ vai. Trình Tiểu Đông đồng thời cũng là biên kịch của bộ phim do hãng Gia Hòa sản xuất này. Sau thành công của Sinh tử quyết, Trình Tiểu Đông quay lại với công việc chỉ đạo hành động, ông là chỉ đạo hành động của nhiều bộ phim Hồng Kông xuất sắc trong thập niên 1980 như Đao mã đán (刀馬旦, 1986) của Từ Khắc hay Bản sắc anh hùng 2 (英雄本色 2, 1987) của Ngô Vũ Sâm.

Cũng trong năm 1987, Trình Tiểu Đông đạo diễn bộ phim nổi tiếng Thiến nữ u hồn (倩女幽魂), một tác phẩm pha trộn của nhiều thể loại từ võ thuật, tình cảm tới kinh dị. Thiến nữ u hồn được coi là một trong những đại diện xuất sắc nhất của Hồng Kông thập niên 1980. Tiếp nối thành công của bộ phim này, Trình Tiểu Đông tiếp tục được nhà sản xuất Từ Khắc mời đạo diễn Thiến nữ u hồn 2 và Thiến nữ u hồn 3. Ông còn đạo diễn một bộ phim kiếm hiệp nổi tiếng khác do Từ Khắc sản xuất là Tiếu ngạo giang hồ: Đông Phương Bất Bại (笑傲江湖之東方不敗, 1991).

Trong thập niên 1990, tuy đạt được một số thành công trong vai trò đạo diễn nhưng Trình Tiểu Đông vẫn giành phần lớn thời gian của mình để tham gia chỉ đạo hành động cho phim của các đạo diễn khác. Trình Tiểu Đông là chỉ đạo võ thuật cho nhiều bộ phim nổi tiếng của Chu Tinh Trì như Lộc Đỉnh ký (鹿鼎記, 1992), Tân Tây du ký (倩女幽魂, 1995) hay Đội bóng Thiếu Lâm (少林足球, 2001), ông cũng được Trương Nghệ Mưu mời làm chỉ đạo võ thuật cho tất cả các phim võ hiệp của đạo diễn là Anh hùng, Thập diện mai phục và Hoàng kim giáp.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đạo diễn phim Hồng Kông
Nhà sản xuất phim Hồng Kông
Chỉ đạo hành động Hồng Kông
Sinh năm 1953
Nhân vật còn sống


title: Aráp

text:
Aráp là một bộ chiêng quý của người Ba Na và người Gia Rai ở Việt Nam. Nhiều dân tộc ở Tây nguyên cũng sử dụng bộ chiêng này với tên gọi khác nhau. Người Ca dong gọi là h'leng goong, người Rơ măm gọi là guông t'gạt, người Stră gọi là guông chiêng...

Người Giơ Rai thường dùng chiêng Aráp trong các điệu múa, trong đó không thể thiếu các vòng múa xoang. Bộ chiêng này có hai nhóm (giữ nhiệm vụ và chơi giai điệu). Những chiếc có núm thường được làm hợp kim pha vàng và bạc, giữ nhiệm vụ đệm. Chúng là 3 chiếc cồng có tên gọi là: ania (chiếc lớn nhất), chiêl (chiếc vừa) và pớt (chiếc nhỏ nhất).

Ngoài ra còn 4 chiếc không có núm, để chơi giai điệu. Tính từ chiếc lớn nhất đến chiếc nhỏ nhất có tên gọi như sau: dinh (hay dớt), pơ yong (hay knah hich), knah pơkha hnue và knah pơkha ayao.

Do nhu cầu phong phú hóa giai điệu và hòa âm, người ta còn nhiều chiếc chiêng khác để tăng bè, nhưng luôn cân đối số lượng chiêng giữa phần đệm và phân giai điệu. Nếu tăng phân giai điệu thì tăng số lượng chiêng đệm và ngược lại. Nếu không về cơ bản chúng gồm những chiếc chiêng kế trên.

Cách đánh chiêng có thể khác nhau, mỗi người đánh 1 chiêng bằng dùi có đầu bịt vải hoặc đoạn gỗ dài 15 cm hay đánh nắm tay... Cường độ âm thanh mỗi chiêng phát ra phải đều nhau và bao giờ cũng có người chỉ huy dàn chiêng, phân công nhiệm vụ cho từng người. Này dùng tiếng chiêng của mình làm chuẩn cho cả dàn đánh theo, có khi là giai điệu chính nhưng cũng có lúc là bè điệu. Người chỉ huy chính là linh hồn của những nhạc công sử dụng dàn chiêng.

Tham khảo

Nhạc cụ dân tộc Việt Nam
Tây Nguyên


title: Đền của những câu khắc

text:
Ngôi đền của những câu khắc là một trong những kim tự tháp bực thang có cấu trúc lớn nhất tại Trung Mỹ được xây dựng bởi người Maya, ở khu bao tồn di tích Maya Palenque nằm tại bang Chiapas, México ngày nay. Kiến trúc của ngôi đền cụ thể được thiết kế dành cho đài tưởng niệm K'inich Janaab' Pakal, một ajaw cai trị xứ Palenque hơn 70 năm trong thế kỷ thứ bảy. Nó được xây trong những năm cuối cùng của ajaw K’inich Janaab’ Pakal và được hoàn thành bởi người con trai ông Kʼinich Kan Bahlam II. Ngôi đền có ý nghĩa rất quan trọng với công việc nghiên cứu về Maya cổ đại, bởi lẽ, rất nhiều những bản khắc chữ tượng hình được tìm thấy trên các cột trụ và hầm mộ của Pakal.

Tham khảo

Tham khảo

Kim tự tháp châu Mỹ
Kiến trúc Maya
Kiến trúc cổ đại
Kim tự tháp ở México
Địa lý México


title: John McEnroe

text:
John Patrick McEnroe, Jr. (sinh 16 tháng 2 năm 1959) là cựu vận động viên quần vợt chuyên nghiệp số một thế giới đến từ Hoa Kỳ. Trong suốt sự nghiệp của mình, ông thắng bảy giải danh hiệu đơn Grand Slam (ba tại Wimbledon và bốn tại US Open), chín giải đánh đôi nam Grand Slam, và một giải đánh đôi hỗn hợp Grand Slam.

Tham khảo

Đọc thêm

Video
 The Wimbledon Collection - Legends of Wimbledon - John McEnroe Standing Room Only, DVD Release Date: 21 tháng 9 năm 2004, Run Time: 52 phút, ASIN: B0002HOD9U
 The Wimbledon Collection - The Classic Match - Borg vs. McEnroe 1981 Final Standing Room Only, DVD Release Date: 21 tháng 9 năm 2004, Run Time: 210 phút, ASIN: B0002HODAE
 The Wimbledon Collection - The Classic Match - Borg vs. McEnroe 1980 Final Standing Room Only, DVD Release Date: 21 tháng 9 năm 2004, Run Time: 240 phút; ASIN: B0002HOEK8
 Charlie Rose with John McEnroe (4 tháng 2 năm 1999) Charlie Rose, DVD Release Date: 18 tháng 9 năm 2006, ASIN: B000IU3342

Liên kết ngoài

 International Tennis Hall of Fame
 Official Wimbledon website profile
 BBC profile

 John McEnroe's ESPN Bio

Sinh năm 1959
Nhân vật còn sống
Nam vận động viên quần vợt Mỹ
Vô địch Tennis Grand Slam đơn nam
Người Mỹ gốc Ireland
Người dẫn talkshow truyền hình Mỹ
Vận động viên Hopman Cup
Vô địch Wimbledon
Vô địch Mỹ Mở rộng
Vô địch Roland-Garros trẻ
Chủ trì trò chơi truyền hình Mỹ
Tranh cãi ở Hoa Kỳ
Vô địch Pháp Mở rộng


title: Rollinia centrantha

text:
Rollinia centrantha là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Loài này có ở Ecuador và có thể cả Peru.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Rollinia centrantha. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

centrantha


title: Dolichopeza fokiensis

text:
Dolichopeza fokiensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Megachile diligens

text:
Megachile diligens là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1879


title: Chimarrhodella peruviana

text:
Chimarrhodella peruviana là một loài Trichoptera thuộc họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarrhodella


title: Gabyna

text:
Gabyna là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Hyriodes

text:
Hyriodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae


title: Seeburg, Göttingen

text:
Seeburg là một đô thị thuộc huyện Göttingen, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 13,44 km². Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1627 người. Đô thị này có hai làng Seeburg và Bernshausen. Seeburg nằm bên hồ Seeburger và thuộc Eichsfeld.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Göttingen


title: Brachychiton velutinosus

text:
Brachychiton velutinosus là một loài thực vật có hoa thuộc họ Sterculiaceae.
Loài này có ở Úc và Papua New Guinea.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 Eddowes, P.J. 1998. Brachychiton velutinosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

V
Thực vật Papua New Guinea
Thực vật Queensland


title: Rúp Nga

text:
Đồng rúp Nga hay đơn giản là rúp ( rubl, số nhiều  rubli; tiếng Anh: ruble hay rouble), ký hiệu ₽, là tiền tệ của Liên bang Nga và bốn nước cộng hòa tự trị: Abkhazia, Nam Ossetia, DPR và LPR. Trước đây, đồng rúp cũng là tiền tệ của Liên Xô và Đế quốc Nga trước khi các quốc gia này tan rã. Đồng rúp được chia thành 100 kopek, , số nhiều:  hay . Mã ISO 4217 là RUB; mã trước đây là RUR, nói về đồng rúp Nga trước thời điểm đặt tên năm 1998 (1 RUB = 1000 RUR).

Hiện tại, đã có biểu tượng chính thức cho đồng rúp, đó chính là  ₽, dù руб hiện cũng đang được sử dụng. Trước đây đã có nhiều biểu tượng đã được đề xuất, bao gồm cả: "РР" (kirin cho "RR"), một "R" với hai dấu gạch ngang (giống như đồng peso Philipin) và một "Р" với một dấu gạch ngang.

RUR (1992 - 1998)

Giới thiệu
Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991, một vùng tiền tệ chung được gọi là "vùng rúp" được thiết lập trong khu vực Cộng đồng các Quốc gia Độc lập và các quốc gia lân cận. Đồng Rúp Nga ra đời vào ngày 14 tháng 7 năm 1992

với tỷ lệ 1 SUR = 1 RUR.

Mệnh giá (1992 - 1993)

Tiền xu (1992 - 1998)
Gồm có các mệnh giá: 1, 5, 10, 20, 50, 100 rúp.

Tiền giấy
Tiền giấy trong giai đoạn này là 50, 100, 200, 500, 1000, 5000 và 10000 rúp. Trong đó các tờ 5000 và 10000 rúp được phát hành dưới cái tên mới: "Банк России" (Ngân hàng nước Nga). Còn các mệnh giá từ 50 đến 1000 rúp đều phát hành dưới cái tên cũ: "Билет Государственного Банка СССР" (Tiền giấy Ngân hàng Nhà nước Liên Xô).

Mệnh giá (1993 - 1995)

Mệnh giá (1995 - 1998)
Đây là tiền giấy có nhiều điểm tương đồng về thiết kế với các loại tiền giấy RUB sau này. Tên chính thức của loạt thiết kế này là Thành phố và các tượng đài.

RUB (1998 - nay)

Giới thiệu
Sự mất giá nghiêm trọng của đồng rúp cũ (RUR) đã khiến cho nước Nga phải tiến hành một cuộc đổi tiền từ ngày 1/1/1998 với tỷ giá 1000 RUR = 1 RUB.

Tiền xu
Gồm có các mệnh giá: 1, 5, 10, 50 kopek, 1, 2, 5, 10 rúp.

Tiền giấy

Giới thiệu
Tiền giấy gồm các mệnh giá: 5, 10, 50, 100, 500, 1000 và 5000 rúp. Các mệnh giá 200 và 2000 rúp được bổ sung vào năm 2017. Đã có 3 lần thay đổi thiết kế: 2001, 2004 và 2010 (2011). Tờ 1000 rúp cũ được chuyển thành đồng xu 1 rúp mới.

Mệnh giá

2001

2004

2010 - 2011

2017

Tiền lưu niệm

In ấn
Hầu hết các mệnh giá đều được in tại Công ty Cổ phần "Xưởng in quốc gia - Goznak" (tiếng Nga: Акционерное общество «Гозна́к» - Объединение государственных предприятий и организаций по производству государственных знаков).

Sự cố

Ảnh khỏa thân trên tờ 100 rúp
Ngày 8/7/2014, Đại biểu Duma Quốc gia, Đồng chí Roman Khudyakov đã phát hiện bức tượng thần Apollo cưỡi chiến xa tứ mã trên vòm của nhà hát Bolshoi trên tờ 100 rúp có chứa hình ảnh khiêu dâm, trong khi hình ảnh trên chỉ dành cho người trên 18 tuổi. Sau khi phát hiện điều bất cập, ông đã gửi bức thư cho Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga Elvira Nabiullina để thay đổi thiết kế của tờ tiền. Ông cũng hứa rằng: trong năm 2020 tới sẽ có một phiên bản thay đổi thiết kế của tờ 100 rúp trên.

Sự cố Bán đảo Krym
Ngày 13/10/2017, Ngân hàng Quốc gia Ukraina (NBU) ra công văn, theo đó cấm các ngân hàng trong nước, tổ chức tài chính, bưu điện, địa điểm thương mại, dịch vụ, địa điểm du lịch và nhân dân Ukraina dùng và thanh toán các tờ tiền của Nga có chứa hình ảnh của bán đảo Krym, vốn bị Ukraina và các nước phương Tây tố cáo là "sáp nhập bất hợp pháp". NBU cũng cấm sử dụng các loại tiền trên trong các hoạt động tài chính, đổi ngoại tệ và ngân hàng quốc tế. Krym xuất hiện trên 2 mệnh giá và 3 thời gian phát hành - đó là tờ 100 rúp năm 2015/2018 và tờ 200 rúp năm 2017.

Tham khảo

Xem thêm

Tiền tệ châu Âu
Ký hiệu tiền tệ
Kinh tế Nga
Tiền tệ châu Á
Kinh tế Liên Xô


title: Crepidodera aureola

text:
Crepidodera lamina là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Foudras miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1860
Crepidodera
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Thái Tân

text:
Thái Tân là một xã thuộc huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương, Việt Nam.

Địa lý
Xã Thái Tân nằm ở rìa phía Tây của huyện Nam Sách, bên bờ đông của sông Thái Bình, có vị trí địa lý:
Phía nam và phía đông nam giáp xã Minh Tân
Phía đông nam giáp xã Hồng Phong
Phía đông giáp xã Nam Hồng
Phía đông bắc giáp xã An Sơn
Phía bắc và phía tây bắc giáp sông Thái Bình
Phía tây nam giáp huyện Cẩm Giàng.

Hành chính
Xã Thái Tân được chia thành 5 thôn: An Dật, Tân Thắng, Bình Giang, Chu Đậu ( 周 稌 ) (hoặc đọc là Chu Đồ: "lúa nếp nhà Chu"), Mạc Cầu.

Lịch sử
Vào khoảng đầu thời nhà Hậu Lê cho đến thời nhà Nguyễn, vùng đất xã Thái Tân ngày nay thuộc huyện Thanh Lâm phủ Nam Sách trấn Hải Dương. Đầu thế kỷ 19, vùng này là đất thuộc các tổng An Dật (các thôn An Dật, Mạc Cầu) và tổng Thượng Triệt (các thôn Bình Giang, Chu Đậu) huyện Thanh Lâm phủ Nam Sách trấn Hải Dương (sau đổi là tỉnh Hải Dương nhà Nguyễn vào năm 1831). Theo cuốn Tên làng xã Việt Nam đầu thế kỷ 19 thì:
Tổng An Dật gồm 7 xã: An Dật, Mạc Cầu, Quan San (Quan Sơn), Nhuế Sơn, An Giới, Dục Kỳ, Dục Trị (nay thuộc địa bàn các xã Thái Tân và An Sơn).
Tổng Thượng Triệt gồm 9 xã: Thượng Triệt, Uông Thượng, Uông Hạ, Mạc Xá, Đặng Xá (tức Mỹ Xá), Hùng Thắng, Chu Đậu, Đông Giang, Nam Giang (Đông Giang và Nam Giang nay là Bình Giang (Tổng Thượng Triệt nay thuộc địa bàn các xã Thái Tân và Minh Tân).

Ngay từ thời nhà Trần và nhà Hậu Lê (khoảng thế kỷ 13 đến thế kỷ 18) làng Chu Đậu, cùng với làng Mỹ Xá (Đặng Xá) bên cạnh, đã là một làng nghề đồ gốm rất nổi tiếng. Gốm Chu Đậu đã lan tỏa đến cả các nước châu Âu, trở thành dòng gốm sứ nổi tiếng khắp thế giới.

Chú thích

Tham khảo


title: Thestor penningtoni

text:
Pennington’s Skolly (Thestor penningtoni) là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm xanh. Nó được tìm thấy ở Nam Phi, nơi nó được tìm thấy ở West Cape, from the Swartberg Pass along the Great Swartberg, Elandsberg phía bắc of Seweweekspoort, the Keeromsberg và Waboomsberg, cũng như the Hex River Mountains.

Sải cánh dài 26–37 mm đối với con đực và 32–41 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ cuối tháng 10 đến tháng 11. Có một lức một năm.

Chú thích

Tham khảo

Thestor
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Werneria iboundji

text:
Werneria iboundji là một loài cóc trong họ Bufonidae. Chúng là loài đặc hữu của Gabon.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất nơi sống.

Nguồn
 Pauwels, O. 2006. Werneria iboundji. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

I
Động vật đặc hữu Gabon


title: Tipula hermannia

text:
Tipula hermannia là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Giới hạn Atterberg

text:
Giới hạn Atterberg là một thông số cơ bản biểu thị tính chất của đất hạt mịn. Dựa vào hàm lượng nước có trong đất mà chia ra 4 trạng thái đất: cứng, nửa cứng, dẻo, nhão. Ở các trạng thái này, tính chất, ứng xử của đất khác nhau rất nhiều do vậy ảnh hưởng lớn đến công tác làm đất. Cách xác định các trạng thái được căn cứ vào sự thay đổi trong cách ứng xử của đất. Giới hạn Atterberg có thể dùng để phân biệt nhiều loại cát bột và đất sét.
Các giới hạn này do một nhà hóa học người Thụy Điển là Albert Atterberg đặt ra và sau đó được Arthur Casagrande chỉnh sửa.

Các loại thí nghiệm

Giới hạn co ngót
Giới hạn co ngót (SL) là hàm lượng nước của mẫu mà sau đó mẫu sẽ không giảm thể tích nữa cho dù độ ẩm có giảm thêm. Thí nghiệm để xác định chỉ tiêu này được quy định trong ASTM D427. Tuy nhiên chỉ tiêu giới hạn co ngót không được sử dụng rộng rãi như các chỉ tiêu giới hạn dẻo và giới hạn nhão.

Giới hạn dẻo
Giới hạn dẻo (PL) là hàm lượng nước mà tại đó đất bắt đầu chuyển từ trạng thái cứng sang thể hiện tính chất dẻo. Thí nghiệm xác định chỉ tiêu này là vê thỏi đất thành sợi có đường kính khoảng 3mm đến khi sợi đất bị đứt thành 2 hoặc nhiều đoạn. Độ ẩm ứng với thời điểm đứt gãy là giới hạn dẻo.

Giới hạn nhão

Giới hạn nhão (LL) là hàm lượng nước khi đất chuyển từ trạng thái dẻo sang trạng thái nhão.
Thí nghiệm xác định chỉ số dẻo nguyên thủy là của Atterberg: trộn mẫu đất trong một chén sứ đáy tròn đường kính 10–12 cm. Dùng dao trộn cắt qua mẫu đất một đường rãnh. Sau đó đập chén vào lòng bàn tay nhiều lần cho đến khi hai mép đất khép lại. Nhưng thí nghiệm như thế không đàm bảo tính đồng nhất, sau này Casagrande tiêu chuẩn hóa thiết bị thí nghiệm: chén sứ được thay bằng chén kim loại, dao rạch có hình dáng chuẩn khiến cho kích thước của đường rãnh luôn cố định. Chén đựng mẫu được thả rơi trên tấm đệm cao su từ độ cao 10mm cho đến khi hai mép rãnh khép lại đến khoảng cách 13mm (1/2 inch). Độ ẩm đất khi hai mép đất khép lại như trên tại nhát đập thứ 25 được xem là giới hạn nhão.

Các chỉ số
Từ các chỉ số thí nghiệm người ta có thể sử dụng theo nhiều cách, có thể dùng để phân loại đất vì mối liên hệ chặt chẽ giữa các giới hạn và các tính chất của đất như: khả năng chịu nén, độ thấm, cường độ. Ngoài ra người ta còn đặt ra các chỉ số sau

Chỉ số dẻo
Chỉ số dẻo (PI) cho biết độ dẻo của đất. Chỉ số dẻo là khoảng hàm lượng nước chứa trong đất mà trong khoảng đó đất thể hiện tính dẻo, được tính bằng hiệu số giữa giới hạn nhão và giới hạn dẻo:

Đất có chỉ số dẻo cao thường là đất sét, ngược lại thường là cát bột.
% hạt sét nói lên điều gì?

Chỉ số nhão
Chỉ số nhão đo độ chứa nước tự nhiên so với các giới hạn. Nó được tính bằng tỉ số của hiệu số hàm lượng nước tự nhiên W, giới hạn dẻo, giới hạn nhão:

Tham khảo

 Bài giảng đại học Washington
 Tính chát vật lý của đất--Cơ khí

Thí nghiệm đất


title: Ypsolopha electropa

text:
Ypsolopha electropa là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở Bắc Mỹ.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha


title: Christopher Doyle

text:
Christopher Doyle (, sinh ngày 2 tháng 5 năm 1952) là một nhà quay phim người Úc sống và làm việc chủ yếu tại Hồng Kông. Doyle được biết tới nhiều nhất qua các bộ phim ông quay cho đạo diễn Vương Gia Vệ, bên cạnh đó ông cũng là nhà quay phim của nhiều bộ phim nổi tiếng khác của điện ảnh Hồng Kông. Trong sự nghiệp của mình, Christopher Doyle đã giành rất nhiều giải thưởng tại các giải thưởng, liên hoan phim của Hồng Kông và Đài Loan như Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông hay Giải Kim Mã. Ông cũng từng được trao giải kỹ thuật tại Liên hoan phim Cannes và Liên hoan phim Venezia.

Tiểu sử
Christopher Doyle sinh năm 1952 tại Sydney, Úc tuy nhiên ông sống và làm việc chủ yếu tại Hồng Kông, nơi ông coi là nhà của mình. Ông bắt đầu sự nghiệp năm 1983 với một bộ phim của điện ảnh Đài Loan có tựa đề That Day at the Beach. Năm 1990, ông bắt đầu mối hợp tác lâu dài và thành công với đạo diễn Vương Gia Vệ khi đảm nhiệm vị trí quay phim cho bộ phim thứ hai của đạo diễn Vương là A Phi chính truyện. Sau A Phi chính truyện, Doyle tiếp tục hợp tác với Vương Gia Vệ trong tất cả các phim điện ảnh của đạo diễn này trong thời gian từ 1991 tới 2007 và đã giành được rất nhiều giải thưởng cho hạng mục Quay phim xuất sắc nhất ở các giải Kim Mã, HKFA và Kim Tử Kinh nhờ các tác phẩm này. Bên cạnh mối hợp tác với Vương Gia Vệ, Doyle còn tham gia quay một số tác phẩm nổi tiếng khác của Hồng Kông như Anh hùng (2002) của đạo diễn Trương Nghệ Mưu hay Nếu như yêu (2005) của đạo diễn Trần Khả Tân.

Bên ngoài Hồng Kông, Christopher Doyle đôi khi cũng đảm nhận việc quay phim cho một số phim của Hollywood như Người Mỹ trầm lặng (The Quiet American, 2002) của đạo diễn Phillip Noyce hay Paranoid Park (2007) của đạo diễn Gus Van Sant. Ông còn được mời vào vai trò đạo diễn phần Porte de Choisy của phim Paris, je t'aime thực hiện tại Paris năm 2006. Bộ phim duy nhất cho tới nay Doyle đảm nhiệm vai trò đạo diễn (kiêm biên kịch) là Away with Words (1999).

Phim tham gia

Với Vương Gia Vệ
 A Phi chính truyện (1991)
 Trùng Khánh Sâm Lâm (1994)
 Đông Tà Tây Độc (1994)
 Đọa loạc thiên sứ (1995)
 Xuân quang xạ tiết (1997)
 Tâm trạng khi yêu (2000)
 2046 (2004)
 Eros (phần The Hand, 2004)

Tác phẩm khác
 Đạp huyết tầm mai (2015) - đạo diễn Ông Tử Quang
 Paranoid Park (2007) - đạo diễn Gus Van Sant
 Dumplings (2006) - đạo diễn Trần Quả
 Invisible Waves (2006) - đạo diễn Pen-Ek Ratanaruang
 Lady in the Water (2006) - đạo diễn M. Night Shyamalan
 The White Countess (2005) - đạo diễn James Ivory
 Three... Extremes (2004) - đạo diễn Trần Quả
 Green Tea (2003) - đạo diễn Trương Nguyên
 Last Life in the Universe (2003) - đạo diễn Pen-Ek Ratanaruang
 Vô gian đạo (2002) - đạo diễn Lưu Vỹ Cường, Mạch Triệu Huy
 Anh hùng (2002) - đạo diễn Trương Nghệ Mưu
 Người Mỹ trầm lặng (2002) - đạo diễn Phillip Noyce
 Tam canh (2002) - đạo diễn Trần Khả Tân
 Rabbit-Proof Fence (2002) - đạo diễn Phillip Noyce
 Made (2001) - đạo diễn Jon Favreau
 Liberty Heights (1999) - đạo diễn Barry Levinson
 Away with Words (1999) - đạo diễn Christopher Doyle
 Psycho (1998) - đạo diễn Gus Van Sant
 First Love: The Litter on the Breeze (1997) - đạo diễn Cát Dân Huy
 Motel Cactus (1997) - đạo diễn Ki-Yong Park
 4 Faces of Eve (1996)
 Yang ± Yin: Gender in Chinese Cinema (1996) - đạo diễn Quan Cẩm Bằng
 Temptress Moon (1996) - đạo diễn Trần Khải Ca
 The Peony Pavilion (1995) - đạo diễn Chen Kuo-fu
 Red Rose White Rose (1994) - đạo diễn Quan Cẩm Bằng
 The Red Lotus Society (1994) - đạo diễn Lại Thanh Xuyên
 The Peach Blossom Land (1992) - đạo diễn Lại Thanh Xuyên
 Mary from Beijing (1992) - đạo diễn Trương Ngải Gia
 Her Beautiful Life Lies (1989) - đạo diễn Khu Đinh Bình
 My Heart Is That Eternal Rose (1987) - đạo diễn Đàm Gia Minh
 Soul (1986) - đạo diễn Kei Shu
 Noir et Blanc (1986) - đạo diễn Claire Devers
 That Day, on the Beach (1983) - đạo diễn Dương Đức Xương

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1952
Nhà quay phim Úc
Nhà quay phim Hồng Kông
Nhân vật còn sống
Đạo diễn phim người Úc
Đạo diễn phim Hồng Kông
Nam diễn viên từ Sydney
Nam diễn viên điện ảnh Hồng Kông


title: Monolepta bagamanica

text:
Monolepta bagamanica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Castigaleu

text:
Castigaleu là một đô thị trong tỉnh Huesca, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 115 người.

Tham khảo

Đô thị ở Huesca