title: Nyctiplanctus farris

text:
Nyctiplanctus farris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blake miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Nyctiplanctus


title: Gespanna

text:
Bematha là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

en:Gespanna


title: Megachile buchwaldi

text:
Megachile buchwaldi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1943.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1943


title: Pentateucha curiosa

text:
Pentateucha curiosa là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Nepal, đông bắc Ấn Độ, tây nam Trung Quốc (Vân Nam), miền bắc Thái Lan và Miền Bắc Việt Nam.

Sải cánh khoảng 104 mm. Cá thể trưởng thành mọc cánh vào tháng 1 in Vietnam and từ giữa tháng 12 tới giữa tháng 2 miền bắc Thái Lan.

Ấu trùng có lẽ ăn các loài Ilex (bao gồm Ilex triflora).

Chú thích

Tham khảo

Pentateucha


title: Hyposmocoma quadripunctata

text:
Hyposmocoma quadripunctata là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Ectoedemia luisae

text:
Ectoedemia luisae là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Ấu trùng ăn Hypericum calycinum. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl

Ectoedemia
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ


title: Nicole Linkletter

text:
Nicole Linkletter (sinh 27 tháng 2 năm 1985) là một người mẫu nước Mỹ, người chiến thắng cuộc thi America's Next Top Model mùa thứ năm.

Tiểu sử
Linkletter tốt nghiệp Trường Trung học Grand Forks vào 2003, và đã tham dự Đại học North Dakota tại Grand Forks và Cloud State University ở St Cloud, Minnesota như một tiếp thị lớn;hiện cô đang học ở California State University Northridge. Cô đã từng làm việc tại Victoria's Secret và cửa hàng Old Navy

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Mỹ gốc Thụy Điển
Người mẫu Mỹ
America's Next Top Model


title: Lãnh thổ Oregon

text:
Lãnh thổ Oregon (tiếng Anh: Territory of Oregon) từng là một lãnh thổ hợp nhất có tổ chức của Hoa Kỳ, tồn tại từ ngày 14 tháng 8 năm 1848 cho đến 14 tháng 2 năm 1859 khi phần tây nam của lãnh thổ được phép gia nhập vào liên bang để trở thành tiểu bang Oregon. Ban đầu bị một số quốc gia tuyên bố chủ quyền (xem thêm Xứ Oregon), vùng này được phân chia giữa Hoa Kỳ và Vương quốc Anh vào năm 1846. Khi thành lập, lãnh thổ này bao trùm một khu vực mà ngày nay là các tiểu bang Oregon, Washington, và Idaho cũng như một phần của các tiểu bang Wyoming và Montana. Thủ phủ lãnh thổ ban đầu đặt tại Oregon City, sau đó là Salem, theo sau ngắn ngủi là Corvallis, và cuối cùng là Salem - thủ phủ của chính quyền tiểu bang Oregon ngày nay.

Bối cảnh

Ban đầu vùng này có người bản địa Mỹ sinh sống. Nó được biết đến với tên gọi Xứ Oregon sau khi người châu Âu khám phá ra vùng đất này lần đầu tiên bằng đường biển. Cuộc thám hiểm đầu tiên có ghi chép do người Tây Ban Nha thực hiện vào năm 1776. Các tàu thuyền của người Anh và người Mỹ có ghé qua vùng này trong một vài năm. Sau này, cuộc thám hiểm bằng đường bộ của Alexander Mackenzie và cuộc thám hiểm của Lewis và Clark song song với các hoạt động mua bán da thủ trong vùng đã tạo ra tiền đề cho các tuyên bố chủ quyền của các cường quốc châu Âu và Hoa Kỳ.

Các cuộc xung đột này đưa đến một số hiệp định ra đời trong đó có Hiệp định 1818, thiết lập một thỏa hiệp "cùng chiếm đóng" giữa Hoa Kỳ và Vương quốc Anh đối với vùng này bao gồm các phần đất của các tiểu bang ngày nay là Idaho, Oregon, Washington, Wyoming, và Montana cũng như tỉnh bang British Columbia của Canada.

Thành lập

Trong thời kỳ cùng chiếm đóng giữa Hoa Kỳ và Vương quốc Anh, ngoài hoạt động của các dân tộc bản địa Mỹ, đa số hoạt động trong vùng là buôn bán da thú do công ty Hudson's Bay của Anh thống trị. Theo thời gian, một số người đánh bẫy bắt đầu định cư trong vùng và bắt đầu làm nông nghiệp. Các hội truyền giáo cũng bắt đầu tìm đến vào thập niên 1830. Một số người định cư cũng bắt đầu đến đây vào cuối thập niên 1830. Các cổ xe ngựa chất đầy đồ và người bắt đầu băng qua đường mòn Oregon vào năm 1841. Vào thời gian đó, không có chính quyền tồn tại tại Xứ Oregon.

Một nhóm người định cư tại thung lũng Willamette bắt đầu họp vào năm 1841 để thảo luận việc tổ chức một chính quyền cho khu vực này. Các cuộc thảo luận xưa nhất có liên quan về việc thành lập chính quyền được tổ chức tại một khu trại chung của người bản địa Mỹ và người đi khai hoang và sau đó là một thị trấn được biết tên là Champoeg, Oregon. Các cuộc hop đầu tiên tại Champoeg dần dân đưa đến thêm các cuộc thảo luận và đến năm 1843 thì Chính quyền Lâm thời Oregon ra đời. Năm 1846, tranh chấp ranh giới Oregon giữa Hoa Kỳ và Vương quốc Anh được giải quyết qua việc ký kết Hiệp định Oregon. Người Anh được quyền làm chủ một mình đối với phần đất phía bắc vĩ tuyến 49 bắc và tất cả Đảo Vancouver và Hoa Kỳ được phần đất ở phía nam vĩ tuyến.

Chính phủ liên bang Hoa Kỳ không tổ chức chính quyền trên phần đất của họ trong vùng này khoảng 2 năm cho đến khi tin về vụ thảm sát Whitman đến tai Quốc hội Hoa Kỳ. Chính phủ liền giúp đỡ mọi điều kiện để tổ chức vùng này thành một lãnh thổ của Hoa Kỳ. Ngày 14 tháng 8 năm 1848, Quốc hội thông qua đạo luật thành lập Chính quyền Lãnh thổ Oregon. Lãnh thổ Oregon ban đầu bao trùm tất cả các tiểu bang ngày nay là Idaho, Oregon và Washington cũng như một phần của các tiểu bang ngày nay là Montana và Wyoming nằm ở phía tây đường phân thủy lục địa. Nó kéo dài từ vĩ tuyến 42 độ Bắc (ranh giới của Hiệp định Adams-Onis năm 1819) đi về phía nam đến vĩ tuyến 49. Oregon City, Oregon được đặt làm thủ phủ đầu tiên.

Chính quyền
Chính quyền lãnh thổ gồm có một thống đốc, một trưởng cảnh sát tư pháp, một trưởng lãnh thổ vụ, một biện lý, và một tòa án tối cao gồm ba quan tòa. Các quan toà của tòa án tối cao cũng đảm nhiệm trách nhiệm như các quan tòa xử án cấp thấp vì họ có thể di chuyển để xử án khắp lãnh thổ. Tất cả các chức vụ này đều do Tổng thống Hoa Kỳ bổ nhiệm. The two-chamber Oregon Territorial Legislature was responsible for passing laws, with seats in both the upper-chamber council and lower-chamber house of representatives filled by local elections held each year.

Trở thành tiểu bang
Oregon City phục vụ như lỵ sở chính quyền từ năm 1848 đến 1851, theo sau là Salem từ 1851 đến 1855. Corvallis phục vụ ngắn ngủi trong vai trò thủ phủ vào năm 1855 nhưng sau đó thì thủ phủ lại quay trở về thành phố Salem vĩnh viễn. Năm 1853, phần đất nằm ở phía bắc hạ nguồn sông Columbia và phía bắc vĩ tuyến 46 ở phía đông con sông được tổ chức thành Lãnh thổ Washington. Hội nghị Hiến pháp Oregon được tổ chức vào năm 1857 để thảo ra một bản hiến pháp, chuản bị để trở thành một tiểu bang. Các đại biểu hội nghị chấp thuận bản thảo hiến pháp vào tháng 9 và sau đó dân chúng chấp thuận bản hiến pháp vào tháng 11.

Ngày 14 tháng 2 năm 1859, lãnh thổ gia nhập liên bang thành tiểu bang Oregon. Phần đất phía đông còn lại của lãnh thổ (các phần đất mà ngày nay là miền nam của Idaho và miền tây của Wyoming) được đưa vào Lãnh thổ Washington.

Tiến hóa lãnh thổ của Oregon
Sự tiến hóa lãnh thổ của Hoa Kỳ
Lãnh thổ quốc tế mà sau này trở thành một phần của Lãnh thổ Oregon:
Xứ Oregon, 1818–1846
Chính quyền Lâm thời Oregon, 1843–1849
Các lãnh thổ của Hoa Kỳ mà bao trùm phần đất trước đây là một phần của Lãnh thổ Oregon:
Tiểu bang Deseret, 1849–1850 (không hợp pháp)
Lãnh thổ Washington, 1853–1889
Lãnh thổ Jefferson, 1859–1861 (không hợp pháp)
Lãnh thổ Nebraska, 1854–1867
Lãnh thổ Dakota, 1861–1889
Lãnh thổ Idaho, 1863–1890
Lãnh thổ Montana, 1864–1889
Lãnh thổ Wyoming, 1868–1890
Các tiểu bang Hoa Kỳ mà bao trùm phần đất từng là một phần của Lãnh thổ Oregon:
Oregon, 1859
Montana, 1889
Washington, 1889
Idaho, 1890
Wyoming, 1890

Xem thêm
 Hiệp ước Oregon
 Tranh chấp biên giới Oregon

Tham khảo

Oregon
Oregon


title: 151 TCN

text:
Năm 151 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 151 TCN


title: Épila

text:
Épila là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số năm 2005 ước khoảng 4.100 người. Épila nằm ở độ cao 336 m trên mực nước biển, cách tỉnh lỵ 43 km. Diện tích là 194,32 km², mật độ dân số 21,88 người/km²

John I của Castile sinh ra ở Épila.

Tham khảo

infohostal.com guide

Epila


title: Eleutherodactylus deinops

text:
Eleutherodactylus deinops là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Castro, F., Herrera, M.I. & Lynch, J. 2004. Eleutherodactylus deinops. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

deinops
Động vật lưỡng cư Colombia


title: Tambre

text:
Tambre là một đô thị ở tỉnh Belluno trong vùng Veneto, có vị trí cách khoảng 80 km về phía bắc của Venice và khoảng 15 km về phía đông của Belluno. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.501 và diện tích 45,6 km².

Đô thị Tambre có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là thôn làng) All'O',Broz, Civit, Pianon Sant'Anna, Fullin, Val Turcana, Tambruz, Lavina,Pian Cansiglio, và Valdenogher.

Tambre giáp các đô thị: Aviano, Barcis, Budoia, Caneva, Chies d'Alpago, Farra d'Alpago, Fregona, Polcenigo, Puos d'Alpago.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.tambre.bl.it

Đô thị tỉnh Belluno
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Inoue Sadae

text:
(ngày 5 tháng 11 năm 1886 - ngày 26 tháng 10 năm 1961) là tướng của Đế quốc Nhật Bản trong Chiến tranh Thế giới thứ 2. Ông đã chỉ huy quân đội Nhật Bản trong trận Angaur.

Tiểu sử
Inoue sinh ra tại tỉnh Kumamoto, là con trai thứ ba của một cảnh sát, tuy nhiên hộ khẩu thường trú của ông là ở tỉnh Kochi. Ông theo học trường Sĩ quan dự bị và đã tốt nghiệp khóa 20 của Trường Sĩ quan Lục quân (Đế quốc Nhật Bản) năm 1908. Ông được giao chỉ huy Trung đoàn 44 bộ binh IJA, và tham gia vào cuộc nội chiến Siberi chống lại các lực lượng Bolshevik ở miền đông nước Nga. Khi bắt đầu chiến tranh Trung Nhật lần thứ, Inoue chỉ huy Trung đoàn 5 IJA.

Thăng tiến dần trên con đường binh nghiệp, Inoue được thăng chức Thiếu tướng vào tháng 3 năm 1939 và chỉ huy Sư đoàn 33 IJA. Năm 1942, ông chuyển đến trụ sở quân đội Nhật Bản tại Đài Loan. Inoue được thăng chức Trung tướng vào năm 1942 và từ năm 1942 đến năm 1943 thống lĩnh Sư đoàn 69 IJA, đồn trú ở tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc.

Ông chỉ huy Sư đoàn 14 IJA năm 1943, đồn trú tại Mãn Châu. Tuy nhiên, với tình hình chiến tranh Thái Bình Dương càng lúc xấu đi về phía Nhật Bản, Sư đoàn 14 được điều đến hỗ trợ cho các quân đoàn Nam Phương quân, và tướng Tōjō Hideki giao cho ông nhiệm vụ phòng thủ Palau. Cả hai tướng Tojo và Inoue biết rằng Sư đoàn 14 IJA không thể giữ nổi quân đảo này, trong khi quân Đồng Minh với lực lượng vượt trội hơn, nhưng chính phủ Nhật Bản nhận định rằng quần đảo này quan trọng và lệnh phải bảo vệ nó cho đến chết, và sẽ cho quân Đồng Minh một chiến thắng Pyrrhic và sẽ điều này có lợi cho Nhật Bản trong cuộc chiến tranh Thái Bình Dương.
Hai trận đánh lớn đã diễn ra ở Palau dưới sự chỉ huy của Inoue: trận Angaur và trận Peleiu. Cả hai phía đều thương vong, tổn thất nặng nề, nhận thấy địa hình ở đây tốt, Inoue đã ra lệnh tấn công liều chết đến các đơn vị.

Sau chiến tranh, Inoue đã bị bắt bởi chính quyền chiếm đóng Mĩ và bị dẫn độ về Guam, nơi ông bị kết tội B và C cho tội ác chiến tranh. Ông lãnh án tù chung thân năm 1951.

Năm 1953, ông được thả. Năm 1961, ông qua đời tại Nhật Bản, thọ 75 tuổi.

Tham khảo

Sách

Liên kết ngoài

Bloody beaches – The Marines at Peleliu
Nhật ký quốc tế lịch sử hải quân

Người Kumamoto
Trung tướng Lục quân Đế quốc Nhật Bản


title: Nguyễn Cư Trinh

text:
Nguyễn Cư Trinh (chữ Hán: 阮居貞, 1716-1767), tên thật là Nguyễn Đăng Nghi, húy là Thịnh, tự là Cư Trinh, hiệu là Đạm Am, Đường Qua và Hạo Nhiên. Ông là danh tướng, danh sĩ thời chúa Võ vương Nguyễn Phúc Khoát và Định vương Nguyễn Phúc Thuần. Được biết đến là vị tướng trấn giữ biên cương miền Nam và góp phần to lớn trong công cuộc Nam tiến của các chúa Nguyễn, ông nổi tiếng là người liêm chính, giỏi việc chính trị, doanh điền, ngoại giao và có phong độ của một trạnh thần (bầy tôi dám can ngăn).

Thân thế
Nguyễn Cư Trinh là người ở xã An Hòa, tổng An Hòa, huyện Hương Trà, phủ Triệu Phong. xứ Thuận Hóa, nay là phường An Hòa, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Tổ tiên xa là người họ Trịnh tên là Trịnh Cam, gốc người phường Phù Lưu, huyện Thiên Lộc, phủ Đức Quang, xứ Nghệ An (nay là huyện Can Lộc, Hà Tĩnh), từng làm quan dưới triều Lê đến chức Binh bộ Thượng thư. Khi nhà Mạc lên ngôi thay nhà Lê, Trịnh Cam lánh vào Thanh Hóa chiêu mộ quân giúp nhà Hậu Lê, nhưng việc chưa thành thì mất.

Cha Nguyễn Cư Trinh là ông Nguyễn Đăng Đệ thuộc đời thứ 7, vốn nổi tiếng về tài văn chương, thi đỗ sinh đồ, làm Tri huyện Minh Linh, phủ Quảng Bình, xứ Thuận Hóa (nay thuộc Quảng Trị), được chúa Minh Vương Nguyễn Phúc Chu mến tài ban cho quốc tính (được mang họ Nguyễn).

Là con út trong gia đình có truyền thống văn học, ngay từ nhỏ Nguyễn Cư Trinh cùng anh họ là Nguyễn Đăng Trình, đều đã nổi tiếng hay chữ. Sau này, khi Nguyễn Phúc Khoát lên ngôi chúa, những luật lệ đều do Nguyễn Đăng Thịnh đặt ra mà văn từ thì đều do Nguyễn Cư Trinh thảo .

Sự nghiệp

Đường quan lộ
Ông lúc còn nhỏ đã biết làm văn, khi đi thi Hương, đỗ sinh đồ

Năm ông 18 tuổi, ông được sung làm Huấn đạo

Năm Canh Thân 1740, ông thi đỗ hương cống và được bổ làm Tri phủ phủ Triệu Phong

Năm Tân Dậu 1741, ông được sung làm Văn chức

Năm Canh Ngọ 1750, ông được phong làm Tuần phủ phủ Quảng Ngãi tước Nghi Biểu Hầu

Năm Quý Dậu 1753, ông được bổ làm Ký lục dinh Bố Chính. Cùng năm này, ông được triệu làm tham mưu, cùng Thống suất Thiện Chính chinh phạt Chân Lạp.

Năm Ất Dậu 1765, ông được triệu về Kinh nhận trách nhiệm tại bộ Lại

Năm Đinh Hợi 1767, ông bị bệnh mà mất, hưởng dương 51 tuổi. Là một vị quan giỏi, ông được triều đình truy phong và sắc phong nhiều mỹ hiệu khác nhau.

Chinh phạt Chân Lạp
Theo Đại Nam Thực Lực, vì việc triều Chân Lạp thường xuyên hiếp đáp và quấy nhiễu người Côn Man định cư tại Chân Lạp, nên triều Việt quyết định chinh phạt Chân Lạp. Cuộc chinh phạt này bắt đầu từ năm 1753 và kết thúc vào năm 1756 dẫn đến việc quốc vương Chân Lạp Nặc Nguyên thua trận và dâng hai phủ Tầm Bôn và Lôi Lạt để tạ tội với triều Việt.

Trong cuộc chinh phạt này, Nguyễn Cư Trinh đã dâng sớ tâu kế "tằm ăn dâu", khuyên Chúa nhận hai phủ mới và cho người Côn Man được định cư tại khu vực biên giới Việt - Chân Lạp để ngăn chặn việc Chân Lạp tái diễn gây hấn nơi biên giới. Sự thành công của cuộc chinh phạt này đã đóng góp phần to lớn trong công cuộc Nam tiến của các chúa Nguyễn.

Phò Chúa trị nước
Sau khoảng 11 năm trấn giữ biên cương phía Nam, năm Ất Dậu (1765), Nguyễn Cư Trinh được chúa Định Vương Nguyễn Phúc Thuần triệu về kinh nhậm chức trong bộ Lại.

Năm Ất Dậu (1765) Nguyễn Phúc Thuần lên nối ngôi chúa, quyền thần Trương Phúc Loan ỷ thế lộng quyền. Sách Đại Nam thực lục chép:

Nguyễn Cư Trinh nói: "Chốn triều đình bàn việc đã có định chế, Phúc Loan sao dám vô lễ như thế, sắp muốn chuyên quyền chăng? Trong nước sinh loạn tất là người ấy". Phúc Loan giận lắm nhưng e sợ, không dám làm gì.

Nghiệp văn

Tác phẩm

Sáng tác bằng chữ Nôm của ông có vè Sãi vãi và Quảng Ngãi thập nhị cảnh. Thơ chữ Hán của ông có Đạm Am thi tập (chưa tìm thấy) và mười bài họa Hà Tiên thập cảnh vịnh của Mạc Thiên Tứ. Ngoài ra ông còn để lại một số thư điều trần gửi chúa Nguyễn và thư đáp lại thư của cha con họ Mạc.

Từ điển văn học (bộ mới) cho biết: Tác phẩm của Nguyễn Cư Trinh một phần được Lê Quý Đôn dẫn ra trong Phủ biên tạp lục, Kiến văn tiểu lục và được Phạm Nguyễn Du chép trong Nam hành ký đắc tập. Có lẽ số thơ văn chữ Hán được ghi lại trong các sách trên là một phần của Đạm am thi tập hiện chưa tìm thấy.

Và cũng trong sách trên có nhận xét:

Toàn bộ sự nghiệp văn học của ông gắn với tâm sự và chí khí kinh bang tế thế, gắn với cuộc đời hoạt động của ông. Một số bài thơ có khí vị lối thơ biên tái, vừa phấn phát sôi nổi, hùng tráng; vừa lắng động, trầm tĩnh, bi hoài. Một số bài khác thì lại phản ánh tâm sự cô đơn, phiền muộn của một người đầy lòng ưu ái, thấy rõ tình hình thối nát của tập đoàn phong kiến Đàng Trong, thấu hiểu cảnh sống cơ cực, đau khổ của người dân, muốn "bàn nói mưu ngay, lẽ phải, nhưng đều không được theo" (Lê Quý Đôn)..

Hậu duệ
Một người cháu của Nguyễn Cư Trinh tên là Nguyễn Cư Sỹ được ca ngợi "Hiếu hạnh khả phúng" (hiếu hạnh đáng làm gương) trong sách Đại Nam liệt truyện. Năm 1822, cha của Cư Sỹ là Nguyễn Cư Tuấn làm Cai bạ doanh Quảng Trị, mắc tội tham tang. Cư Sỹ xin thay hình phạt cho cha, sau được vua Minh Mạng khen ngợi, tha tội. Nguyễn Cư Sỹ sau làm quan Bố chính ở Gia Định.

Lời tâm huyết
Sách Đại Nam thực lục (Tiền biên, quyển 10) chép sự việc này như sau:

"Mùa đông, tháng 10 năm Tân Mùi (1751), Nguyễn Cư Trinh (khi ấy đang giữ chức Tuần phủ Quảng Ngãi) có dâng một bức thư nói về tình trạng khốn đốn của dân gian. Ông cho rằng:

Dân là gốc của nước, gốc không bền vững thì nước chẳng thể yên, cho nên nếu ngày thường không chăm dùng ân huệ để cốt kết lòng người, thì đến khi có việc xảy ra, còn mong chờ vào đâu? Trộm nghĩ, thói tệ bạc chất chứa trong dân gian đã nhiều, nếu cứ thủ thường như cũ, không biết tùy thời thêm bớt và thiết lập kỷ cương, thì một ấp cũng khó giữ được, huống chi một nước. Nay, có ba việc gây tệ hại cho dân là nuôi lính, nuôi voi và nộp tiền án kiện, chưa kể những sự nhũng nhiễu khác không sao kể xiết...

Ông (Nguyễn Cư Trinh) lại trình thêm bốn thói tệ khác:
Một là: Chức quan đặt ra ở các phủ và các huyện là chức lo việc trị dân, thế mà gần đây không được giao trách nhiệm gì, chỉ sai khám hỏi, kiện tụng. Vậy, xin từ nay trở đi, các thứ thuế, hết thảy đều giao cho quan tri huyện biên thu rồi chuyển nạp cho quan ở Quảng Nam, cốt để tránh phiền nhiễu cho dân.
Hai là: Xưa nay, các quan ở phủ và huyện chỉ trông cậy vào sự tra hỏi, bắt bớ mà kiếm lộc. Nay, xin định lệ cấp bổng lộc thường xuyên cho họ, đồng thời, căn cứ vào sự thanh liêm hay tham lam, sự siêng năng hay lười biếng của họ để tiến hành thăng giáng hoặc truất bỏ quan chức.
Ba là: Dân lậu có hai hạng. Một hạng trốn thuế mà đi lang thang, một hạng ví quá cơ hàn mà phải phiêu bạt. Nay, nếu không chia đẳng hạng, hết thảy đều bắt ghi tên vào sổ để thu thuế, thì tất nhiên chúng sẽ sợ hãi rồi chạy trốn vào rừng rú, xã dân ở lại mà phải đóng thay thì họ chịu sao nổi. Vậy, xin xét cho kĩ, dân lậu nào còn có cái sinh nhai thì thu thuế như lệ thường, còn những ai đói rét khốn cùng thì cho miễn và tùy cách mà vỗ về nuôi nấng để cứu lấy dân nghèo.
Bốn là: Nên để cho dân được yên, không nên khuấy động họ, vì yên thì dễ trị, khuấy động thì dễ sinh loạn. Nay, nếu cứ sai người đi săn bắn ở núi rừng, hết đòi gà lại đòi ngựa, bọn chúng không hề theo ý tốt của bề trên mà chỉ lo quấy rối nhân dân các địa phương, bọn giả mạo ấy đi đến đâu là ở đó náo loạn, thì người ta oán hận là điều không sao tránh khỏi. Vậy, từ nay nếu có sai người đi thì cấp giấy tờ để họ trình quan địa phương xét, kẻ nào nhiễu dân thì phải trị, có thế may ra dân mới được yên.
Thư ấy dâng lên nhưng không được Chúa trả lời."<ref>Chép theo Nguyễn Khắc Thuần, Việt sử giai thoại (Tập 7), Nhà xuất bản Giáo dục, 1998, tr. 74</ref>

Ghi công
Năm Đinh Hợi (1767) ông bệnh và mất, hưởng dương 51 tuổi, được truy tặng Tá lý công thần, Vinh lộc đại phu, thụy Văn Định.

Đến đời Minh Mạng, ông được truy tặng là Khai quốc Công thần, tước Nghi Biểu Hầu (儀表侯), Hiệp biên đại học sĩ, cho thờ ở Thái miếu (新明侯).
Khi làm Tuần phủ Quảng Ngãi, ông có công đánh dẹp cuộc nổi dậy của bộ lạc người Hré ở Đá Vách  vào năm Canh Ngọ 1750, nhưng võ công đáng kể hơn cả chính là khi ông được nhận trọng trách trấn giữ biên cương Miền Nam từ năm Quý Dậu 1753 cho đến năm Kỷ Mão 1759. Nhờ kế sách "dĩ man công man" và "tàm thực", ông đã khéo léo thu cả miền đồng bằng sông Cửu Long về cho Đại Việt.

Học giả Vương Hồng Sển sau kể chuyện Nguyễn Cư Trinh, một vị tướng văn võ toàn tài, đã có công mở cõi, ông còn viết:Nguyễn Cư Trinh lại rất có công về cuộc phòng thủ lâu dài.Ông giỏi phương pháp "dĩ địch chế địch" nên đặt người Côn Man thủ Tây Ninh và Hồng Ngự...Về mặt thủy đạo, ông sai lập đồn hai bên sông Cửu Long gần biên giới...để làm hậu thuẫn.Ông Cư Trinh lại rất giàu sáng kiến. Ông lo tổ chức sự an ninh vùng đất mới, đảm bảo sự thông thương buôn bán trên vùng rạch hồ...Nguyễn Cư Trinh còn là một văn nhơn tài tử, ông thường ngâm vịnh, sang Phương Thành (Hà Tiên) nhập Chiêu Anh Các xướng họa cùng Mạc Thiên Tứ. Hai người rất là tương đắc, Thiên Tứ có ra mười bài "Hà Tiên thập cảnh vịnh" (nay còn truyền tụng). Cư Trinh có họa đủ mười bài.
Kể lại trong Nam, đời ấy công nghiệp lớn nhất có hai ông: Nguyễn Cư Trinh và Mạc Thiên Tứ. Ông trước cầm binh ra trận, thi phú tài tình; Ông sau giỏi ngón ngoại giao và văn chương tao nhã. Cả hai mở rộng bờ cõi Miền Nam cho chúng ta được hưởng ngày rày.

Sách Hợp tuyển thơ văn Việt Nam có đoạn:
Nguyễn Cư Trinh có công trong việc ổn định bờ cõi nước nhà...Ông dùng binh cương quyết, nhưng khi đạt được mục đích quân sự thì dùng chính sách khoan hồng nhân đạo, đồng thời chăm lo mở mang sinh kế cho nhân dân, nên đạt kết quả chắc chắn và lâu dài. Ông bênh vực kỷ cương Nho giáo chống lại các thứ mê tín thịnh hành lúc bấy giờ. Vào cuối đời, ông dâng sớ tố cáo tệ quan trường nhũng nhiễu do sự chấp chính của quyền thần Trương Phúc Loan...

Tước / Thụy hiệu / Mỹ hiệu
Dưới đây là danh sách các tước / thụy hiệu / mỹ hiệu mà Nghi Biểu hầu Nguyễn Cư Trinh đã được phong hoặc truy phong qua các triều đại.
được phong năm Canh Ngọ 1750
 Nghi Biểu Hầu
 tiếng Hán: 儀表侯
 tiếng Anh: the Marquis of Manifest Rectitude
 tiếng Việt: phong cho ông tước là vị Hầu khuôn phép, chuẩn tắc
 được truy phong khi mất, năm Đinh Hợi 1767
 Tá lý công thần chính trị Thượng Khanh, thụy Văn Định
 tiếng Hán: 佐理工臣正治上卿, 謚文定
 tiếng Anh: His Senior Minister, the Exalted Court Civil Official, posthumously named Principled Statesman
 tiếng Việt: phong cho ông mỹ hiệu quan Thượng Khanh, vị công thần đã hỗ trợ việc trị nước, với thụy hiệu là vị quan với ngôn từ ngay thẳng chánh trực
 được sắc phong năm Thiệu Trị 7 (Đinh Mùi 1847) - bản 1, miếu Hội đồng, Vĩnh Long
 Tế văn khuông võ, Khai quốc công thần, Vinh lộc đại phu, Hiệp biện Đại học sĩ, lãnh Lại Bộ Thượng Thư, thụy Văn Khác, Tân Minh Hầu, Nguyễn phủ quân Trung Đẳng Thần
 tiếng Hán: 濟文匡武, 開國功臣, 榮祿大夫, 協辨大學士, 領吏部尚書, 謚文恪, 新明侯, 阮府君中等神
 tiếng Anh: Rectifier of Civil Orders & Refiner of Military Matters, Dynasty Founding Minister, Grand Master for Glorious Happiness, Assistant Grand Secretary in the Grand Secretariat, and Grand Secretary of the Ministry of Personnel, posthumously named Prudent Statesman, The Marquis of Reinvigorated Intelligence, and Mid-Rank Deity with surname Nguyen
 tiếng Việt: phong cho ông mỹ hiệu Nâng giúp ban Văn chỉnh đốn ban Võ, công thần dựng nên đất nước, đại phu được thưởng hưởng các vinh lộc, chức Hiệp biện Đại học sĩ, kiêm chức Thượng thư Bộ Lại, với thụy hiệu là vị quan với ngôn từ thận trọng, và truy thêm một tước cho ông là một vị hầu với những tư tưởng trị nước sáng suốt, và phong ông là vị thần bậc trung họ Nguyễn trong các miếu thờ
 được sắc phong năm Thiệu Trị 7 (Đinh Mùi 1847) - bản 2, miếu Hội đồng, Vĩnh Long - tặng thêm 2 mỹ tự Gia mô
 Tế văn khuông võ, Gia mô Khai quốc công thần, Vinh lộc đại phu, Hiệp biện Đại học sĩ, lãnh Lại Bộ Thượng Thư, thụy Văn Khác, Tân Minh Hầu, Nguyễn phủ quân Trung Đẳng Thần
 tiếng Hán: 濟文匡武, 嘉謨開國功臣, 榮祿大夫, 協辨大學士, 領吏部尚書, 謚文恪, 新明侯, 阮府君中等神
 tiếng Anh: Rectifier of Civil Orders & Refiner of Military Matters, Dynasty Founding Strategist & Minister, Grand Master for Glorious Happiness, Assistant Grand Secretary in the Grand Secretariat, and Grand Secretary of the Ministry of Personnel, posthumously named Prudent Statesman, The Marquis of Reinvigorated Intelligence, and Mid-Rank Deity with surname Nguyen
 tiếng Việt: phong cho ông mỹ hiệu Nâng giúp ban Văn chỉnh đốn ban Võ, nhà chiến lược gia và công thần dựng nên đất nước, đại phu được thưởng hưởng các vinh lộc, chức Hiệp biện Đại học sĩ, kiêm chức Thượng thư Bộ Lại, với thụy hiệu là vị quan với ngôn từ thận trọng, và truy thêm một tước cho ông là một vị hầu với những tư tưởng trị nước sáng suốt, và phong ông là vị thần bậc trung họ Nguyễn trong các miếu thờ
 được sắc phong năm Tự Đức 3 (Canh Tuất 1850), miếu Hội đồng, Vĩnh Long  - tặng thêm 4 mỹ tự Vĩ tích Quang ý
 Tế văn khuông võ, Gia mô Vĩ tích Quang ý Khai quốc công thần, Vinh lộc đại phu, Hiệp biện Đại học sĩ, lãnh Lại Bộ Thượng Thư, thụy Văn Khác, Tân Minh Hầu, Nguyễn phủ quân Trung Đẳng Thần
 tiếng Hán: 濟文匡武, 嘉謨偉績光懿開國功臣, 榮祿大夫, 協辨大學士, 領吏部尚書, 謚文恪, 新明侯, 阮府君中等神
 tiếng Anh: Rectifier of Civil Orders & Refiner of Military Matters, Grand Merit & Exemplary Dynasty Founding Strategist & Minister, Grand Master for Glorious Happiness, Assistant Grand Secretary in the Grand Secretariat, and Grand Secretary of the Ministry of Personnel, posthumously named Prudent Statesman, The Marquis of Reinvigorated Intelligence, and Mid-Rank Deity with surname Nguyen
 tiếng Việt: phong cho ông mỹ hiệu Nâng giúp ban Văn chỉnh đốn ban Võ, nhà chiến lược gia và công thần mẫu mực, công lao to lớn trong việc dựng nên đất nước, đại phu được thưởng hưởng các vinh lộc, chức Hiệp biện Đại học sĩ, kiêm chức Thượng thư Bộ Lại, với thụy hiệu là vị quan với ngôn từ thận trọng, và truy thêm một tước cho ông là một vị hầu với những tư tưởng trị nước sáng suốt, và phong ông là vị thần bậc trung họ Nguyễn trong các miếu thờ

Thông tin thêm
Khu mộ Nguyễn Cư Trinh ở xã Lộc Sơn, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế và đã được Bộ Văn hóa và Thông tin Việt Nam xếp hạng di tích quốc gia theo quyết định số 05/1999/QĐ/BVHTT ngày 12 tháng 1 năm 1998.

Tên ông được đặt cho một phường thuộc Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Ngoài ra, nhiều đường phố tại các đô thị Việt Nam cũng đặt theo tên ông.

Chú thích

Liên kết ngoài

Võ tướng chúa Nguyễn
Sinh năm 1716
Mất năm 1767
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Người Đàng Trong
Hầu tước nhà Lê trung hưng


title: Golferenzo

text:
Golferenzo là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 60 km về phía nam của Milan và khoảng 25 km về phía đông nam của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 239 người và diện tích là 4,3 km².

Golferenzo giáp các đô thị sau: Montecalvo Versiggia, Nibbiano, Santa Maria della Versa, Volpara.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Multiferroics

text:
Multiferroics là tên một loại vật liệu (tên gọi xuất phát từ thuật ngữ tiếng Anh, và chưa có một thuật ngữ chính xác trong tiếng Việt) tổ hợp với nhiều tính chất trong cùng một pha của vật liệu. Trong tên gọi, multi có nghĩa là đa, nhiều; ferroic mang ý nghĩa của các tính chất ferro (sắt) như sắt từ, sắt điện,... Các tính chất sắt là các thuộc tính căn bản, nhưng đôi khi multiferroics cũng bao gồm cả các tính chất thứ cấp kiểu phản sắt (ví dụ như phản sắt từ, phản sắt điện, hay feri từ..) .

Lịch sử
Khái niệm multiferroics lần đầu tiên được Hans Smid sử dụng năm 1994 trong xuất bản của mình trên tạp chí Ferroelectrics . Trong bài báo này, Hans Schid đã sử dụng định nghĩa multiferroics như một vật liệu đơn pha nhưng có đồng thời hai hoặc nhiều hơn các tính chất ferroic. Ngày nay, khái niệm multiferroics đã được mở rộng ra các loại vật liệu mà mang trong mình bất kỳ một kiểu trật tự từ, hay điện hay cơ đàn hồi ở trật tự xa. Trên thực tế, loại vật liệu có tính chất như vậy đã được nghiên cứu từ năm những năm 1960 . Và lĩnh vực này được ra đời với từ khóa chung là các hệ từ-điện (magnetoelectric) . Nhưng sau khi ra đời, lĩnh vực này hầu như ít được quan tâm, và chỉ thực sự trở nên sôi động trở lại vào năm 2003 với nhiều phát hiện về độ phân cực lớn trong các màng mỏng epitaxy BiFeO3  và phát hiện về liên kết điện - từ mạnh trong các vật liệu TbMnO3 và TbMn2O5. Và hiện nay, multiferroics đang là một lĩnh vực nghiên cứu sôi nổi trong vật lý chất rắn và khoa học vật liệu do khả năng tạo ra nhiều vật liệu tổ hợp mang nhiều tính chất lý thú cả về mặt khoa học cơ bản, cũng như ứng dụng trong công nghệ mới.

Tính đối xứng và các loại tính chất multiferroics

Hiệu ứng trật tự điện tích

Là một hiệu ứng bắt nguồn cho các trạng thái multiferroic. Hiệu ứng trật tự điện tích là hiệu ứng mà các điện tử dẫn bị định xứ mạnh tại điểm chuyển pha loại 1. Hiệu ứng này thường xảy ra trong một hợp chất chứa các iôn pha trộn nhiều hóa trị, cùng với những thăng giáng mạnh về từ tính. Các ion này tạo ra sự phân cực do sự phân bố không đồng nhất các điện tích, tạo ra tính sắt điện. Nếu có thêm sự có mặt của các ion từ tính, sẽ tạo ra một liên kết mạnh giữa sắt điện và sắt từ, và tạo ra sự định xứ mạnh của điện tử.

Hiệu ứng trật tự điện tích xảy ra phổ biến ở các perovskite  mà ở đó tính chất sắt điện, sắt từ có thể đồng thời tồn tại, cộng với các hiện tượng chuyển pha dẫn đến sự thay đổi tính chất dẫn của vật liệu. Một ví dụ điển về hiện tượng trật tự điện tích trong các vật liệu multiferroics là xảy ra trong LuFe2O4  mà tính chất sắt điện xảy ra ở dưới 330 K, đồng thời tính feri từ cũng xuất hiện dưới nhiệt độ 240 K.

Multiferroics vô hiệu quả hình học

Tính sắt điện bị điều khiển bởi từ tính

Multiferroics cặp cô độc

Hiệu ứng điện từ
Là một tính chất nội tại quan trọng của các multiferroics mà ở đó, tính sắt từ và sắt điện ngoài việc liên kết mạnh với nhau, còn có sự ảnh hưởng chéo giữa sắt từ - điện trường, sắt điện - từ trường. Hiệu ứng này có thể là tuyến tính hoặc phi tuyến, và phụ thuộc vào nhiệt độ. Hiệu ứng này có thể được viết dưới dạng tensơ độ phân cực và từ độ:

Ứng dụng
Về mặt thực chất, multiferroics là một dạng vật liệu tổ hợp mà điển hình là tổ hợp các tính chất sắt điện-từ, do đó vật liệu ở dạng khối được khai thác cho các ứng dụng như các cảm biến đo từ trường xoay chiều với độ nhạy cao, các thiết bị phát siêu âm điều chỉnh điện từ, hay các bộ lọc, các bộ dao động hoặc bộ dịch pha mà ở đó các tính chất cộng hưởng từ (sắt từ, feri từ, phản sắt từ...) bị điều khiển bởi điện trường thay vì từ trường .

Đối với các vật liệu dạng màng mỏng, các thông số trật tự liên kết sắt điện và sắt từ có thể khai thác để phát triển các linh kiện spintronics (ví dụ như các cảm biến TMR, hay spin valve... với các chức năng được điều khiển bằng điện trường. Một linh kiện TMR điển hình kiểu này chứa 2 lớp vật liệu sắt từ, ngăn cách bởi một lớp rào thế (dày cỡ 2 nm) là vật liệu multiferroics . Khi dòng điện tử phân cực spin truyền qua hàng rào thế, nó sẽ bị điều khiển bởi điện trường và do đó hiệu ứng từ điện trở của hệ màng sẽ có thể được điều khiển bằng điện trường thay vì từ trường. Những linh kiện kiểu này sẽ rất hữu ích cho việc tạo ra các phần tử nhớ nhiều trạng thái, mà ở đó dữ liệu có thể được lưu trữ bởi cả độ phân cực điện và từ.

Tham khảo

Xem thêm
 Sắt từ
 Sắt điện
 Phản sắt từ
 Phản sắt điện
 Feri từ

Liên kết ngoài
 Multiferroics materials at the National Physical Laboratory
 Functional Perovskite Superlattices

Vật lý chất rắn
Khoa học vật liệu
Vật lý vật chất ngưng tụ
Từ học


title: Công giáo

text:
Công giáo là một thuật ngữ rộng được sử dụng đặc biệt trong ngữ cảnh Kitô giáo, xuất phát từ chữ Hy Lạp  (katholikos) có nghĩa "chung" hay "phổ quát". Như vậy thuật ngữ Công giáo hay Đại công trong tiếng Việt được dùng để dịch chữ καθολικός, catholicus hoặc catholique, với ý nghĩa đó là đạo chung, đạo phổ quát, đón nhận mọi người, chứ không riêng cho dân tộc hay quốc gia nào. Công giáo được dùng với một số nghĩa như sau:
 Do ảnh hưởng lịch sử và hiện tại của Giáo hội Công giáo Rôma, "Công giáo" thường được dùng để chỉ hệ thống niềm tin tôn giáo của giáo hội.
 Sau cuộc Đại Ly giáo năm 1054, Đông phương dần thường được gọi là Chính thống giáo trong khi Tây phương gắn với tên gọi Công giáo.
 Thuật ngữ này cũng được dùng để đề cập đến các giáo hội Công giáo về bản chất qua việc họ tuyên bố giữ niềm tin Công giáo và có tính tông truyền như Giáo hội Chính thống giáo Đông phương, Giáo hội chính thức của Anh hay các Giáo hội Công giáo Cổ và một số giáo hội khác.
 Được dùng để phân biệt giáo hội Kitô giáo tiên khởi (Duy nhất, Thánh thiện, Thiên Chúa Giáo và Tông truyền) với các nhóm lạc giáo.

"Duy nhất, Thánh thiện, Công giáo và Tông truyền"
Văn kiện sớm nhất sử dụng thuật từ "Giáo hội Công giáo" được tìm thấy trong thư của thánh Ignatius thành Antiochia gửi các tín hữu ở Smyrna vào năm 107. Khi kêu gọi các Kitô hữu giữ vững sự hiệp nhất với giám mục của mình, ông viết: "Ở đâu có giám mục hiện diện, là ở đó có cộng đoàn; cũng thế, ở đâu có Chúa Giêsu Kitô, là ở đó có Giáo hội Công giáo".

Từ Công giáo được sử dụng kể từ đó để chỉ giáo hội duy nhất, nguyên thủy của Chúa Kitô, do Chúa Kitô sáng lập và được các Tông đồ lưu truyền, và xuất hiện trong các Kinh Tin Kính Kitô giáo, đáng chú ý là Kinh Tin Kính của các Tông đồ và Kinh Tin Kính Nicea. Vì vậy, nhiều người theo Kitô giáo tuyên bố mang danh hiệu "công giáo". Những người này có thể được chia thành 2 nhóm:
 Các giáo hội như Công giáo Rôma, Chính thống giáo Đông phương và Chính thống giáo Đông phương phi Chalcedon, Công giáo Cổ (Old Catholic, gồm cả Công giáo Thượng cổ Ancient Catholic), Công giáo Độc lập và Công giáo Anh tuyên bố có tính tông truyền từ giáo hội tiên khởi; và
 Các giáo hội tin rằng họ là hậu duệ tinh thần của các Tông đồ mà không cần có nguồn gốc tổ chức từ giáo hội lịch sử.

Nhìn chung, từ "công giáo" thường được các thành viên của nhóm đầu dùng để chỉ chính họ. Thành viên của nhóm sau thường không tự gọi mình là công giáo, mặc dù họ vẫn xem mình là một phần của giáo hội "công giáo" vô hình.

Các tín đồ Kitô giáo của hầu hết các giáo phái, trong đó có hầu hết các giáo phái Tin Lành, xác nhận niềm tin vào Giáo hội Duy nhất, Thánh thiện, Công giáo và Tông truyền. Đối với những người Tin Lành, mà hầu hết tự xem là hậu duệ tinh thần của các Tông đồ (nhóm thứ 2 nhắc tới ở trên), sự xác định rõ ràng này cho thấy niềm tin của họ vào sự hợp nhất cuối cùng của mọi giáo hội dưới một Thiên Chúa và Đấng Cứu Độ duy nhất, hơn là một giáo hội hợp nhất hữu hình. Trong cách dùng này, công giáo thường được viết với chữ "c" thường; đây cũng là cách viết được dùng trong Kinh Tin Kính Nicea và Kinh Tin Kính của các Tông đồ.

Các giáo hội tuyên bố mình là "Công giáo"

Giáo hội Công giáo Rôma

Giáo hội Công giáo Rôma là giáo hội lớn nhất trong số các nhóm tự gọi mình là Công giáo. Một số người cũng dùng cách gọi "Công giáo Rôma" để đề cập tới thành phần chiếm đa số trong giáo hội và theo nghi thức Latinh, là Giáo hội Latinh. Như trên có đề cập, thuật ngữ "Công giáo" thường được dùng để nói về "Công giáo Rôma". Từ "Rôma" dùng để chỉ vai trò trung tâm của Giáo hoàng Rôma đối với giáo hội này và theo định nghĩa mọi tín đồ Công giáo Rôma có sự hiệp thông trọn vẹn với vị Giáo hoàng này khi là thành phần của Giáo hội Latinh (Tây phương) chiếm đa số hay thuộc 22 Giáo hội Công giáo Đông phương nhỏ hơn, chấp nhận "quyền bính trọn vẹn. tối cao, phổ quát trên Hội thánh" của Giáo hoàng tại Rôma (Điều 882 Giáo lý Hội thánh Công giáo).

Các nhóm Công giáo khác
Trong Kitô giáo Tây phương các nhóm chính tự xem là "Công giáo" mà không có sự hiệp thông đầy đủ với Giáo hoàng là Giáo hội Công giáo Thượng cổ (Ancient Catholic, Giáo hội Công giáo Cổ tại Hà Lan), các Giáo hội Công giáo Cổ (Old Catholic, tách khỏi Giáo hội Công giáo Rôma năm 1870), Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc, các Giáo hội Công giáo Độc lập (Independent Catholic) như các nhóm ở Philippines, Brazil, Ba Lan và một số thành phần của Anh giáo (Thượng Giáo hội hay Công giáo Anh). Các nhóm này giữ các niềm tin tinh thần và thực hành nghi lễ tôn giáo tương tự như Công giáo Rôma nghi lễ La-tinh mà từ đó họ xuất phát, nhưng từ chối địa vị và thẩm quyền của Giáo hoàng. Một số nhóm Công giáo Truyền thống chủ nghĩa không chấp nhận một phần hoặc toàn bộ các cải cách của Công đồng Vatican II cũng ở tình trạng tương tự.

Các sách nhập môn về Anh giáo thường đề cập đến đặc tính của truyền thống Anh giáo là bao gồm cả "Công giáo và Cải cách", Anh giáo (Anglicanism) về thực hành có thể được chia thành 2 cánh chính: Thượng Giáo hội (High Church), còn được gọi là Công giáo Anh (Anglo-Catholicism), và Hạ Giáo hội (Low Church), còn được gọi là trường phái Tin lành. Mặc dù tất cả các thành tố bên trong Anh giáo đều áp dụng các tín điều như nhau nhưng Anh giáo Hạ Giáo hội xem chữ "Công giáo" theo ý nghĩa lý tưởng, còn Anh giáo Thượng Giáo hội xem đó là tên gọi cho toàn thể Giáo hội hoàn vũ mà họ là một bộ phận cùng với Công giáo Rôma và các giáo hội Chính thống giáo.

Công giáo Anh giữ nhiều nét giống với nghi lễ La-tinh của Công giáo Rôma cũng như nhiều yếu tố tinh thần có liên quan, như niềm tin và thực hành 7 bí tích, tin vào sự Hiện diện thực sự của Chúa Kitô trong Tiệc thánh, tôn kính Nữ Đồng trinh Maria và các thánh, gọi người đã được truyền chức là "linh mục" – được xưng hô là "cha" – mặc lễ phục trong các nghi thức lễ nhà thờ, và đôi khi gọi hy lễ Tạ ơn là lễ "Missa". Cánh Công giáo Anh của Anh giáo phát triển chủ yếu vào thế kỷ thứ 19 và có liên hệ mạnh mẽ với Phong trào Oxford. Hai người lãnh đạo nổi bật của phong trào, John Henry Newman và Henry Edward Manning, vốn đều là giáo sĩ Anh giáo, sau này gia nhập Giáo hội Công giáo Rôma và trở thành Hồng y.

Một vài giáo hội Chính thống giáo Đông phương và Chính thống giáo Đông phương phi Chalcedon tự xem là giáo hội Công giáo chân thực và hoàn vũ, và xem các giáo hội khác cùng hệ thống hoặc các giáo hội Công giáo Tây phương là lạc giáo và rời bỏ Giáo hội Duy nhất, Thánh thiện, Công giáo và Tông truyền. Thượng phụ của các giáo hội Chính thống giáo này là các tổng giám mục độc lập, nghĩa là mỗi vị không bị một vị khác giám sát trực tiếp khác (mặc dù vẫn ở dưới quyền, tuỳ theo truyền thống riêng của họ, của hội đồng giám mục hoặc quyết định chung của các thượng phụ cùng hiệp thông với nhau).

Bốn đặc tính của Giáo hội: Duy nhất, Thánh thiện, Công giáo, Tông truyền

Xem thêm
 Bốn đặc tính của Giáo hội (Duy nhất, Thánh thiện, Công giáo, Tông truyền)
 Phong trào Đại kết
 Kitô giáo theo quốc gia

Chú thích

Liên kết ngoài

Thuật ngữ Kitô giáo
Giáo hội học
Tín hữu Công giáo
Giáo hội Công giáo Rôma
Thuật ngữ tôn giáo


title: Rhyacophila zhungpa

text:
Rhyacophila zhungpa là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Nội năng

text:
Trong nhiệt động lực học, nội năng (U) của một hệ là năng lượng chứa trong hệ, không bao gồm động năng chuyển động của hệ và thế năng của hệ do trường lực bên ngoài. Nó chỉ tính đến việc tăng và giảm năng lượng của hệ xảy ra do thay đổi trạng thái bên trong. Nói cách khác, nội năng là tổng động năng và thế năng của các phân tử cấu tạo nên vật. Nhiệt độ của vật càng cao thì nhiệt năng của vật càng lớn.

Nội năng của hệ có thể bị thay đổi bằng sự truyền nhiệt hoặc bằng cách tác dụng công. Nhiệt lượng là số đo độ biến thiên nội năng trong quá trình truyền nhiệt:

Biểu thức tính nhiệt lượng:

Trong đó:

Q: nhiệt lượng tỏa ra hay thu vào

m: khối lượng (kg)

c: nhiệt dung riêng của chất (J/kg.K)

: độ biến thiên nhiệt độ (K)

Khi truyền vật chất bị ngăn cản bởi tường chứa không thấm, hệ được xem là hệ kín. Khi đó định luật I nhiệt động lực học cho rằng sự tăng nội năng bằng với tổng nhiệt được thêm vào cộng công tác đụng vào hệ bởi môi trường xung quanh. Nếu tường chứa không cho cả vật chất và năng lượng đi qua, hệ được xem là bị cô lập và nội năng không thể bị thay đổi. Định luật I nhiệt động lực học có thể được coi là xác lập sự tồn tại của nội năng.

Nội năng là một trong hai hàm trạng thái cốt yếu của biến trạng thái của một hệ nhiệt động lực học.

Mô tả và định nghĩa
Nội năng  của một trạng thái được cho của hệ được xác định theo nội năng của trạng thái tiêu chuẩn của hệ, bằng cách cộng sự truyền năng lượng vĩ mô mà đi kèm với sự thay đổi trạng thái từ trạng thái tham chiếu đến trạng thái đã cho:

với  là chênh lệch giữa nội năng của trạng thái đã cho và trạng thái tham chiếu,
và  là các loại năng lượng khác nhau được truyền vào hệ theo các bước từ trạng thái tham chiếu đến trạng thái đã cho.
Nó là năng lượng cần có để tạo ra trạng thái đã cho từ trạng thái tham chiếu.

Từ một quan điểm vi mô không tương đối, nó có thể được chia thành thế năng vi mô (tnvm), , và động năng vi mô (dnvm), , hợp thành:

Thế năng vi mô của hệ có được bằng tổng chuyển động của toàn bộ hạt của hệ so với một trọng tâm, bất kể nó là chuyển động của nguyên tử, phân tử, nguyên tử hạt nhân, hạt electron, hay các hạt khác. Các thành phần số học cấu thành thế năng vi mô là các liên kết hạn hóa học và nguyên tử, và trường lực vật lý trong hệ, như là điện cảm ứng bên trong hoặc mô men lưỡng cực từ, cũng như năng lượng biến dạng của bật rắn (ứng suất-sức căng). Thường thì việc chia thành động năng và thế năng vi mô nằm ngoài phạm vi nhiệt động lực học vĩ mô.

Nội năng trong khí lý tưởng
Nội năng của n mol khí lý tưởng có dạng: . Trong đó  là nhiệt dung mol đẳng tích của khí, T là nhiệt độ (K)

Xem thêm
 Nhiệt năng

Tham khảo

Nhiệt động lực học
Năng lượng
Khái niệm vật lý
Cơ học thống kê


title: Rắn độc

text:
Rắn độc là các loài rắn có nọc độc, chúng sử dụng nước bọt, chất độc tiết qua những chiếc nanh trong miệng chúng để làm tê liệt hoặc giết con mồi (ngược lại, đa số loài rắn không độc xiết con mồi đến chết). Nọc độc rắn có thể là độc tố thần kinh hoặc độc tố máu. Độc tố thần kinh tấn công hệ thần kinh trong khi độc tố máu tấn công hệ tuần hoàn. Rắn độc gồm một vài họ và không có sự phân chia chính thức dùng trong phân loại. Rắn độc thuộc các họ Elapidae, Viperidae, Hydrophiidae, và Atractaspididae (và một số từ họ Colubridae) là loài rắn có nọc độc lớn.

Rắn độc sử dụng độc tố máu thường có nanh tiết chất độc ở trước miệng, giúp chúng dễ dàng tiêm thẳng chất độc vào nạn nhân. Rắn sử dụng độc tố thần kinh, như loài rắn cây đước độc tính cao, có nanh nằm ở phía sau miệng đồng thời nanh cong về phía sau. Điều này gây khó khăn cho rắn để sử dụng nọc cũng như cho các nhà khoa học muốn lấy chúng.

Trong số khoảng 3.500 loài rắn trên thế giới, khoảng 600 có nọc độc. Rắn độc bao gồm một số họ rắn và không hình thành một nhóm phân loại duy nhất. Điều này đã được giải thích có nghĩa là nọc độc ở rắn có nguồn gốc nhiều hơn một lần như là kết quả của sự tiến hóa hội tụ. Bằng chứng gần đây đã được trình bày giả thuyết Toxicofera.

Một số loài rắn độc tiêu biểu
Chỉ số  được sử dụng để so sánh mức độ độc của nọc các loài rắn, với chỉ số càng nhỏ thì rắn càng độc. Có 4 phương pháp đã được sử dụng để đo bao gồm tiêm dưới da, tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp và tiêm phúc mạc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Venomous snakes and outdoor workers Bite-prevention and treatment information for outdoor workers.

Động vật nguy hiểm
Phân bộ Rắn

no:Slanger#Giftslanger


title: Cầu Nhật Tân

text:
Cầu Nhật Tân là một cây cầu tại thủ đô Hà Nội, đây là cây cầu dây văng lớn nhất Việt Nam hiện tại được xây dựng với tổng mức đầu tư hơn 13.626 tỷ đồng nằm trong tổng số 7 cầu bắc qua sông Hồng đoạn Hà Nội trong AH 1077 nối quận Tây Hồ với huyện Đông Anh, kết cấu nhịp của cầu chính theo dạng cầu dây văng nhiều nhịp với 5 trụ tháp hình thoi và 6 nhịp dây văng, bắt đầu tại phường Phú Thượng, quận Tây Hồ đến điểm cuối giao với quốc lộ 5 tại km 7+100, xã Vĩnh Ngọc, huyện Đông Anh. Cầu được khởi công ngày 7 tháng 3 năm 2009, ngay sau khi hoàn thành cầu Thanh Trì và hoàn thành nhân kỷ niệm giải phóng miền Nam 23 năm. Theo dự án, cầu được kết cấu kiểu dây văng liên tục bê tông cốt thép dự ứng lực, thi công bằng phương án đúc hẫng cân bằng. Cầu Nhật Tân được khánh thành vào ngày 4/1/2015, đồng bộ với đường Nhật Tân - Nội Bài tạo nên một tuyến cao tốc nội đô hiện đại, rút ngắn thời gian di chuyển từ Cảng hàng không quốc tế Nội Bài tới trung tâm Hà Nội. Cầu được xem là biểu tượng mới của Thành phố Hà Nội với 5 nhịp dây văng tượng trưng cho 5 cửa ô, và cũng tượng trưng cho 5 cánh hoa đào của làng đào Nhật Tân - Thành phố Hà Nội.

Mặt cầu rộng 43,2 m với 8 làn xe cho cả hai chiều, chia thành 4 làn xe cơ giới, 2 làn xe máy, 2 làn xe buýt phân cách giữa, đường dành cho người đi bộ. Cầu dài 3,9 km và có đường dẫn 5,27 km, trong đó phần chính của cầu qua sông dài 2,5 km.

Vì cầu được xây dựng dưới sự tư vấn thiết kế và giám sát thi công của các đơn vị đến từ Nhật Bản, và cũng vì 5 trụ cầu tượng trưng cho 5 cánh hoa anh đào Nhật Bản, tượng trưng cho mối quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Nhật Bản, nên Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam trong thời điểm đó - ông Hiroshi Fukada - cũng đã đưa ra ý kiến đổi tên cầu thành "cầu hữu nghị Việt - Nhật".

Xem thêm

Chú thích

Liên kết ngoài
 Thông báo về việc hướng dẫn đảm bảo an toàn giao thông khi thông xe cầu Nhật Tân và đường nối sân bay Nội Bài đến cầu Nhật Tân  Sở Giao thông Vận tải Hà Nội cập nhật 1-1-2015
 “Nhat Tan Bridge (Vietnam-Japan Friendship Bridge) Construction Project”  tháng 8 năm 2010
 Ký hợp đồng thi công Gói thầu số 5, dự án xây dựng đường nối từ cầu Nhật Tân đến sân bay Nội Bài Viện chiến lược và Phát triển GTVT, Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam cập nhật 02/10/2012 14:4 GMT+7 Theo Cienco 4
 Thủ tướng cho phép xây dựng cầu Nhật Tân dạng dây văng Đoàn Loan, VnExpress 21/1/2006 | 09:36 GMT+7
 Đệ trình phương án cầu Nhật Tân dây văng lên Thủ tướng Đoàn Loan, VnExpress 24/8/2005 | 11:10 GMT+7
 Nhiều kiến trúc sư ủng hộ cầu Nhật Tân dây văng Đoàn Loan, VnExpress 8/8/2005 | 18:27 GMT+7
 Cầu Nhật Tân: Chưa thống nhất dây võng hay dây văng Đoàn Loan, VnExpress 1/7/2004 | 17:13 GMT+7
"Hoa đào" mới ở Nhật Tân
Ký hợp đồng gói thầu lớn nhất dự án cầu Nhật Tân (TTXVN/VIETNAM+) LÚC: 23/08/09 20:07

Cầu dây văng tại Việt Nam
Nhật Tân
Quan hệ Nhật Bản – Việt Nam


title: Melanotus substriatus

text:
Melanotus substriatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Tovomita weberbaueri

text:
Tovomita weberbaueri là một loài thực vật có hoa thuộc họ Clusiaceae.
Loài này chỉ có ở Peru.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Tovomita weberbaueri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

w
Thực vật Peru
Thực vật dễ tổn thương


title: Hàng không năm 1937

text:
Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1937:

Các sự kiện

Tháng 3
 5 tháng 3 - Imperial Airways mở căn cứ thủy phi cơ ở Hythe, Hampshire.

Tháng 4
 9 tháng 4 - Kamikaze máy bay Nhật Bản đầu tiên hạ cánh xuống Sân bay Croydon ở London - đây cũng là chiếc máy bay đầu tiên của Nhật đến châu Âu.
 12 tháng 4 - Ngài Frank Whittle thực hiện những cuộc thử nghiệm dưới đất của động cơ phản lực của máy bay tại nhà máy British Thomson-Houston ở Rugby, Anh.
 26 tháng 4 - Máy bay ném bom của Quân đoàn Condor thuộc Không quân Đức tấn công Guernica.
 30 tháng 4 - Chiến hạm España của phái bảo hoàng Tây Ban Nha bị đánh đắm bởi lực lượng cộng hòa.

Tháng 5
 6 tháng 5 - Khí cầu zeppelin của Đức bị tai nạn trong sự kiện Hindenburg do cháy và bị phá hủy khi đang cố neo lại ở Cảng hàng không hải quân Lakehurst ở Lakehurst, New Jersey.

Tháng 6
 18 tháng 6-20, Valery Chkalov, G.F.Baidukov, A.V.Belyakov bay từ Moskva đến Vancouver, Washington, Mỹ qua Bắc cực.

Tháng 7
 3 tháng 7, Amelia Earhart và hoa tiêu là Fred Noonan biến mất trong một chuyến bay từ Lae, New Guinea đến Đảo Howland, và họ không bao giờ được tìm thấy.
 3 tháng 7-6 - Pan Am và Hàng không Đế quốc Anh cùng khảo sát đường bay của thủy phi cơ để chuẩn bị cho các chuyến bay thương mại xuyên Đại Tây Dương sau đó.
 12 tháng 7-14 - Mikhail Gromov, A. B. Yumashev, và S. A. Danilin thiết lập một kỷ lục thế giới mới về khoảng cách là 10.148 km (6.303 miles) từ Moskva đến San Jacinto, California, Mỹ qua Bắc cực.

Tháng 8
 15 tháng 8 - Lufthansa bắt đầu dùng thủy phi cơ phục vụ trong các chuyến bay giữa Açores và New York với sự giúp đỡ của tàu tiếp nhiên liệu được đặt trên tuyến đường bay.

Tháng 11
16 tháng 11 - Một chiếc Junkers Ju 52 của hãng Sabena trên đường đi từ Köln đến London ngang qua Brussels gặp tai nạn gần Ostende, Bỉ với 11 hành khách trên máy bay. Tất cả đều tử nạn, trong đó có Đại công tước xứ Hesse, phu nhân đang có mang 8 tháng và 2 đứa con nhỏ.

Chuyến bay đầu tiên
Tháng 1
 13 tháng 1 - Fairey Fulmar

Tháng 2
 9 tháng 2 - Blackburn Skua

Tháng 3
 Miles Magister
 10 tháng 3 - Hawker Henley

Tháng 5
 7 tháng 5 - Lockheed XC-35
 20 tháng 5 - de Havilland Albatross
 Arado Ar 196

Tháng 6
 18 tháng 6 - de Havilland Don
 19 tháng 6 - Airspeed Oxford
 22 tháng 6 - de Havilland Moth Minor

Tháng 7
 27 tháng 7 - Short Mayo thủy phi cơ / thuyền
 27 tháng 7 - Focke-Wulf Fw 200 mẫu thử nghiệm D-AERE
 29 tháng 7 - Lockheed Model 14 Super Electra

Tháng 8
 11 tháng 8 - Boulton Paul Defiant mẫu thử nghiệm K 8310

Tháng 9
 1 tháng 9 - Bell YFM-1 Airacuda

Tháng 10
 16 tháng 10 - Short S.25 K 4774, mẫu thử nghiệm của Short Sunderland

Tháng 12
 Brewster B-139, mẫu thử nghiệm của Brewster Buffalo
 24 tháng 12 - Macchi C.200

Bắt đầu phục vụ
Tháng 2
 Gloster Gladiator trong Phi đội số 3 và Phi đội số 72 Không quân Hoàng gia

Tháng 3
 9 tháng 3 - Armstrong Whitworth Whitley trong Phi đội số 10 Không quân Hoàng gia
 Bristol Blenheim trong Phi đội số 114 Không quân Hoàng gia

Tháng 4
 Vickers Wellesley
 Junkers Ju 87 trong I/StG 162
 16 tháng 4 - Supermarine Stranraer

Tháng 5
 20 tháng 5 - Fairey Battle trong Phi đội số 63 Không quân Hoàng gia

Tháng 10
 Miles Magister
 TBD Devastator trong phi đội VT-3 trên tàu sân bay USS Saratoga

Tháng 11
 Airspeed Oxford

Tháng 12
 SB2U Vindicator trong phi đội VB-3 trên tàu sân bay USS Saratoga

Tham khảo

Hàng không năm 1937


title: Heteropneustes

text:
Heteropneustes là một chi cá da trơn, được một số tác giả xếp trong họ Clariidae, nhưng một số tác giả khác coi là thuộc họ riêng của chính nó là Heteropneustidae (đều thuộc bộ Siluriformes).

Số loài
Hiện nay người ta công nhận chi này có 5 loài, bao gồm:
 Heteropneustes fossilis (Bloch, 1794): Phân bố rộng rãi ở Nam Á.
 Heteropneustes kemratensis (Fowler, 1937): Có nguồn gốc từ các lưu vực sông Mekong, Chao Phraya, và sông Tapi
 Heteropneustes longipectoralis Rema Devi & Raghunathan, 1999: Ấn Độ
 Heteropneustes microps (Günther, 1864): Sri Lanka, có ghi nhận tại Ấn Độ.
 Heteropneustes nani Hossain, Sarker, Sharifuzzaman & Chowdhury, 2013: Phát hiện và mô tả năm 2013 tại Bangladesh.

Đặc điểm
Thân của các loài trong chi này dài và chắc với một cái đầu rất dẹt. Chúng có một túi khí có vai trò như một lá phổi kéo dài từ khoang mang. Vây lưng ngắn và không có gai vây. Vây ngực nối với một tuyến nọc độc và được coi là nguy hiểm. Không giống phần lớn các loài trong họ Clariidae, các loài thuộc chi Heteropneustes không có cơ quan đường rối (labyrinth) đặc trưng của họ này.

H. fossilis được tìm thấy chủ yếu trong ao, mương, đầm lầy và đầm lầy, nhưng đôi khi hiện diện ở những con sông bùn. Nó có thể chịu nước hơi lợ. Nó là loài ăn tạp, sinh sản ở các vùng nước được giới hạn trong các tháng gió mùa, nhưng có thể sinh sản trong ao, ao bỏ hoang, và mương khi đủ nước mưa tích tụ.

Các loài này đều đẻ trứng; chúng có khả năng sinh sống thành các cặp riêng.

Hình ảnh

Chú thích

Cá Nam Á


title: Symphitoneuria lacsiensis

text:
Symphitoneuria lacsiensis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Symphitoneuria


title: Đánh giá tác động môi trường

text:
Đánh giá môi trường là đánh giá các hậu quả môi trường (tích cực lẫn tiêu cực) của một kế hoạch, chính sách, chương trình, hoặc các dự án thực tế trước khi quyết định tiến hành thực hiện hay không. Trong bối cảnh này, thuật ngữ "Đánh giá tác động môi trường" (EIA hay DTM) thường được sử dụng khi áp dụng cho các dự án thực tế của các cá nhân hoặc công ty và thuật ngữ "đánh giá môi trường chiến lược" (SEA) áp dụng cho các chính sách, kế hoạch và chương trình thường được các cơ quan nhà nước thực hiện.

Mục đích của việc đánh giá này để chắc rằng các nhà ra quyết định quan tâm đến các tác động của dự án đếm môi trường khi quyết định thực hiện dự án đó không. Tổ chức quốc tế về Đánh giá tác động môi trường (IAIA) đưa ra định nghĩa về việc đánh giá tác động môi trường gồm các công việc như "xác định, dự đoán, đánh giá và giảm thiểu các ảnh hưởng của việc phát triển dự án đến các yếu tố sinh học, xã hội và các yếu tố liên quan khác trước khi đưa ra quyết định quan trọng và thực hiện những cam kết.

Đánh giá môi trường có thể được điều chỉnh bởi các quy tắc về thủ tục hành chính liên quan đến sự tham gia của cộng đồng và tài liệu về việc đưa ra quyết định và có thể bị xem xét lại theo luật pháp.ĐTM đặc biệt ở chỗ chúng không yêu cầu tuân thủ một kết quả về môi trường đã định trước, nhưng họ yêu cầu các nhà ra quyết định phải tính đến các giá trị môi trường trong các quyết định của mình kết hợp cùng với việc khảo sát lấy ý kiến của người dân để đưa ra quyết định phù hợp nhất.

Lịch sử hình thành
Các đánh giá tác động môi trường được bắt đầu vào những năm 60 của thế kỉ 20, như là một phần của việc nâng cao nhận thức cho người dân về vấn đề môi trường.Đánh giá tác động môi trường liên quan đến đánh giá kỹ thuật nhằm góp phần vào việc ra quyết định sao cho khách quan hơn. Tại Hoa Kỳ, các đánh giá tác động môi trường đã đạt được vị thế chính thức vào năm 1969, với việc ban hành Đạo luật về Chính sách Môi trường Quốc gia. ĐTM đã được sử dụng ngày càng nhiều trên thế giới. Số lượng các "Đánh giá môi trường" nộp hàng năm "đã vượt qua rất nhiều số Báo cáo Tác động Môi trường nghiêm ngặt hơn (EIS)." Đánh giá Môi trường là một “bản báo cáo tác động môi trường nghiêm ngặt thu nhỏ” được thiết kế để cung cấp đầy đủ thông tin để cho phép cơ quan quyết định cho dù việc soạn thảo Báo cáo Tác động Môi trường (EIS) là cần thiết. "ĐTM là một hoạt động được thực hiện để tìm ra các tác động có thể xảy ra trước khi tiến hành dự án, qua đó có thể dự trù hết các khả năng rủi ro, làm cơ sở đưa ra quyết định cho nhà đầu tư hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Phương pháp thực hiện
Có sẵn các phương pháp đánh giá cụ thể và các ngành công nghiệp cụ thể như:

 Sản phẩm công nghiệp - Phân tích vòng đời đời sống (LCA) được sử dụng để xác định và đánh giá tác động của các sản phẩm công nghiệp đối với môi trường. Các ĐTM này xem xét các hoạt động liên quan đến việc khai thác nguyên vật liệu, phụ liệu, thiết bị; sản xuất, sử dụng, thải bỏ và các thiết bị phụ trợ.
 Thực vật biến đổi gen - Các phương pháp cụ thể có sẵn để thực hiện ĐTM sinh vật biến đổi gen bao gồm GMP-RAM và INOVA
 Logic mờ - Các phương pháp ĐTM cần dữ liệu đo lường để ước tính các giá trị của các chỉ số tác động. Tuy nhiên, nhiều tác động môi trường không thể định lượng được, Ví dụ: Chất lượng cảnh quan, chất lượng cuộc sống và sự chấp nhận của xã hội. Thay vào đó là thông tin từ ĐTM tương tự, đánh giá của chuyên gia và ý kiến cộng đồng được sử dụng. Các phương pháp lý luận gần đúng được gọi là logic mờ có thể được sử dụng. Một cách tiếp cận số học mờ cũng đã được đề xuất  và được thực hiện bằng cách sử dụng một công cụ phần mềm (TDEIA)

Sự phát triển
Vào cuối dự án, một cuộc kiểm toán đánh giá độ chính xác của ĐTM bằng cách so sánh các tác động thực tế với dự đoán. Mục tiêu là làm cho ĐTM trong tương lai trở nên hợp lệ, có giá trị và hiệu quả. Hai vấn đề chính là:

 Khoa học - để kiểm tra tính chính xác của dự đoán và giải thích lỗi
 Quản lý - để đánh giá sự thành công của việc giảm nhẹ tác động giảm

Việc kiểm tra có thể được thực hiện như một đánh giá khắt khe về giả thuyết không hoặc với cách tiếp cận đơn giản hơn so với những gì đã xảy ra với dự đoán trong tài liệu ĐTM.

Sau khi ĐTM, các nguyên tắc phòng ngừa gây ô nhiễm có thể được áp dụng để quyết định có nên từ chối, sửa đổi hay yêu cầu nghiêm ngặt về trách nhiệm pháp lý hoặc bảo hiểm đối với một dự án, dựa trên các tác hại được dự đoán.

Đánh giá môi trường trên thế giới

Úc
Lịch sử phát triển của ĐTM ở Úc có thể liên quan đến việc ban hành Đạo luật Chính sách Môi trường Quốc gia Hoa Kỳ (NEPA) vào năm 1970, điều này làm cho việc soạn thảo các báo cáo tác động môi trường là một yêu cầu cần thiệt. Tại Úc, người ta có thể nói rằng các thủ tục ĐTM đã được giới thiệu ở cấp Tiểu bang trước Quốc hội (liên bang), với đa số các bang có quan điểm khác nhau với Khối thịnh vượng chung. Một trong những bang tiên phong là New South Wales, Ủy ban Kiểm soát Ô nhiễm Nhà nước đã đưa ra hướng dẫn ĐTM vào năm 1974. Ở cấp Liên bang, sau đó đã được thông qua Đạo luật Bảo vệ Môi trường (Tác động của Các Đề xuất) năm 1974. Bảo vệ Môi trường Và Đạo luật Bảo tồn Đa dạng sinh học năm 1999 (EPBC) đã thay thế Đạo luật Bảo vệ Môi trường (Tác động của Các Đề xuất) năm 1974 và là phần trung tâm hiện tại cho EIA ở Úc trên cấp độ Liên bang (liên bang). Một điểm quan trọng cần lưu ý là Đạo luật Khối thịnh vượng chung này không ảnh hưởng đến tính hợp lệ của việc đánh giá và phê duyệt môi trường và phát triển của Bang và Khu vực; thay vì EPBC chạy song song với Hệ thống Bang / Lãnh thổ. Sự chồng chéo giữa các yêu cầu của liên bang và tiểu bang được giải quyết thông qua các hiệp định song phương hoặc một lần kiểm định các quy trình của nhà nước theo quy định của Đạo luật EPBC.

Cấp Thịnh vượng chung
Đạo luật EPBC cung cấp một khung pháp lý để bảo vệ và quản lý các hệ thực vật, động vật, cộng đồng sinh thái và các địa điểm di sản quan trọng quốc gia và quốc tế - được định nghĩa trong Đạo luật EPBC là những vấn đề 'tầm quan trọng về môi trường quốc gia'. Sau đây là tám vấn đề 'ý nghĩa môi trường quốc gia' mà EPBC ACT áp dụng:

 Di sản thế giới
 Di sản Quốc gia
 Các vùng đất ngập nước Ramsar có ý nghĩa quốc tế
 Các loài bị đe dọa và cộng đồng sinh thái
 Các loài di cư được bảo vệ theo các hiệp định quốc tế
 Môi trường biển của Khối thịnh vượng chung
 Hành động hạt nhân (bao gồm khai thác urani)
 Di sản quốc gia.

Ngoài ra, Đạo luật EPBC nhằm mục đích cung cấp một quá trình đánh giá và phê duyệt quốc gia một cách hợp lý cho các hoạt động. Các hoạt động này có thể do Liên bang, hoặc các đại lý, bất cứ nơi nào trên thế giới hoặc các hoạt động trên đất thuộc Khối Thịnh vượng chung; Và các hoạt động được liệt kê như là có "tác động đáng kể" đối với các vấn đề "tầm quan trọng về môi trường quốc gia".

Đạo luật EPBC bắt đầu khi một người (một người đề xuất) muốn một hành động (được gọi là 'đề xuất' hoặc 'dự án') được đánh giá về các tác động môi trường theo Đạo luật EPBC, người đó phải chuyển dự án tới Bộ Môi trường, Nước, Di sản và Nghệ thuật (Australia). "Giới thiệu" này sau đó được công bố cho công chúng, cũng như các tiểu bang, lãnh thổ và Bộ trưởng Liên bang liên quan, để bình luận xem dự án này có ảnh hưởng đáng kể đến các vấn đề có ý nghĩa về môi trường quốc gia hay không. Bộ Môi trường, Nước, Di sản và Nghệ thuật đánh giá quá trình và đưa ra khuyến nghị với Bộ trưởng hoặc đại biểu về tính khả thi. Quyết định cuối cùng về quyết định vẫn còn của Bộ trưởng, mà không phải chỉ dựa trên các vấn đề "tầm quan trọng về môi trường quốc gia" mà còn phải xem xét tác động xã hội và kinh tế của dự án.

Bộ trưởng Môi trường Úc không thể can thiệp vào một đề nghị nếu nó không có tác động đáng kể lên một trong tám vấn đề 'tầm quan trọng về môi trường quốc gia' mặc dù có thể có những tác động môi trường không mong muốn khác. Điều này chủ yếu là do sự phân chia quyền hạn giữa các bang và chính phủ liên bang.Do đó Bộ trưởng Môi trường Úc không thể làm đảo lộn quyết định của nhà nước.

Có hình phạt dân sự và hình sự nghiêm ngặt đối với hành vi vi phạm Đạo luật EPBC. Tùy thuộc vào loại vi phạm, hình phạt dân sự (tối đa) có thể lên đến 550.000 đô la Mỹ cho một cá nhân và 5,5 triệu đô la cho một công ty, hoặc hình phạt hình sự (tối đa) là bảy năm tù và/hoặc hình phạt là 46.200 đô la.

Cấp Tiểu Bang và Lãnh Thổ

Australian Capital Territory (ACT)
Các quy định về ĐTM trong các cơ quan thuộc Bộ trong ACT được tìm thấy trong Chương 7 và 8 của Đạo luật Quy hoạch và Phát triển 2007 (ACT). ĐTM ở ACT đã được quản lý trước đây với sự trợ giúp của Phần 4 của Đạo luật Đất đai (Quy hoạch và Môi trường) năm 1991 (Land Act) và Kế hoạch Lãnh thổ (kế hoạch sử dụng đất).  Lưu ý rằng một số ĐTM có thể xảy ra trong ACT trên đất thuộc Khối thịnh vượng chung theo Đạo luật EPBC (Cth). Các điều khoản tiếp theo của Đạo Luật Quản lý Đất đai và Luật Quản lý Đất đai năm 1988 (Cth) của Úc có thể áp dụng đặc biệt đối với đất đai quốc gia và "khu vực được chỉ định".

New South Wales (NSW)
Tại New South Wales, Đạo luật Đánh giá Hoạch định Môi trường 1979 (EPA) thiết lập ba lộ trình cho ĐTM. Phần đầu tiên nằm trong Phần 5.1 của EPAA, cung cấp cho EIA các dự án 'Hạ tầng đáng kể của Nhà nước'. (Từ tháng 6 năm 2011, Phần này thay thế phần 3A, trước đây đã bao gồm ĐTM cho các dự án lớn). Thứ hai là theo Phần 4 của Đạo luật liên quan đến kiểm soát phát triển. Nếu một dự án không yêu cầu phê duyệt theo Phần 3A hoặc Phần 4, thì nó có thể bị bắt bởi con đường thứ ba, Phần 5 liên quan đến đánh giá tác động môi trường.

Northern Territory (NT)
Quá trình ĐTM ở Lãnh thổ phía Bắc chủ yếu được quản lý theo Đạo luật Đánh giá Môi trường (EAA). [15] Mặc dù EAA là công cụ chính cho ĐTM ở Lãnh thổ Bắc, nhưng có thêm các điều khoản cho các đề xuất trong Đạo luật Yêu cầu 1985 (NT). [13]

Queensland (QLD)
Có bốn quy trình ĐTM chính ở Queensland. Thứ nhất, theo Đạo luật Kế hoạch Tổng hợp năm 1997 (IPA) cho các dự án phát triển khác ngoài khai thác mỏ. Thứ hai, theo Đạo luật Bảo vệ Môi trường năm 1994 (Đạo luật EP) đối với một số hoạt động khai thác mỏ và dầu khí. Thứ ba, theo Đạo luật của Tổ chức Phát triển và Phát triển Nhà nước năm 1971 (Đạo luật Phát triển Nhà nước) cho "các dự án quan trọng". Cuối cùng, Luật Bảo vệ Môi trường và Bảo tồn Đa dạng sinh học năm 1999 (Cth) cho "các hành động có kiểm soát".

Nam Úc (SA)
Công cụ quản lý địa phương cho ĐTM ở Nam Úc là Đạo luật Phát triển năm 1993. Có thể có ba mức độ đánh giá theo Đạo luật dưới dạng một báo cáo về tác động môi trường (EIS), một báo cáo về môi trường công cộng (PER) hoặc một Báo cáo Phát triển (DR)).

Tasmania (TAS)
Ở Tasmania, một hệ thống pháp luật hợp nhất được sử dụng để điều chỉnh quá trình phát triển và phê duyệt, hệ thống này là một hỗn hợp của Đạo luật Quản lý Môi trường và Kiểm soát Ô nhiễm 1994 (EMPCA), Quy hoạch sử dụng đất và Phê duyệt Đạo luật năm 1993 (LUPAA), Chính sách Nhà nước và Dự án Đạo luật 1993 (SPPA), và Đạo luật Tòa án Giải quyết Khiếu kiện về Quản lý Tài nguyên và Kế hoạch năm 1993.

Victoria (VIC)
Quá trình ĐTM ở Victoria liên quan đến Đạo luật Hiệu quả Môi trường năm 1978 và Hướng dẫn của Bộ về Đánh giá các Ảnh hưởng về Môi trường (được thực hiện theo Điều 10 của Đạo luật EE).

Tây Úc (WA)
Đạo luật Bảo vệ Môi trường năm 1986 (Phần 4) cung cấp khuôn khổ pháp lý cho quá trình ĐTM ở Tây Úc. Đạo luật EPA giám sát các đề xuất quy hoạch và phát triển và đánh giá những tác động có thể có của họ đối với môi trường.

Canada
Trong Hội Những người bạn của Oldman River Society v. Canada (Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải), (SCC 1992) La Forest J của Toà án tối cao Canada đã mô tả các đánh giá tác động môi trường theo phạm vi thẩm quyền của liên bang phù hợp với các vấn đề môi trường,

"Đánh giá tác động môi trường là hình thức đơn giản nhất, một công cụ lập kế hoạch mà hiện nay được coi là một thành phần không thể tách rời của việc đưa ra quyết định đúng đắn"

"Các khái niệm cơ bản đằng sau đánh giá môi trường chỉ đơn giản nói rằng: (1) xác định sớm và đánh giá tất cả các hậu quả môi trường tiềm ẩn của một cam kết được đề xuất (2) ra quyết định rằng cả hai Đảm bảo sự đầy đủ của quá trình này và hòa hợp, trong phạm vi tối đa có thể, sự phát triển của người đề xuất với việc bảo vệ và bảo vệ môi trường. "

La Forest đề cập đến (Jeffrey 1989, 1.2.1.4) và (Emond 1978, trang 5) mô tả "các đánh giá về môi trường như là một công cụ lập kế hoạch với cả việc thu thập thông tin và một thành phần đưa ra quyết định" cung cấp "... cơ sở khách quan cho việc cấp hoặc từ chối chấp thuận cho một sự phát triển đề xuất. "

Công ước La Forest đã giải thích mối quan tâm của ông về những gợi ý của Bill C-45 về quyền điều hướng của các công trình giao thông công cộng đối với các hồ và sông ngòi trái với các vụ kiện trước đây (La Forest & 1973 178-80)

Đạo luật đánh giá môi trường Canada năm 2012 (CEAA 2012) "và các quy định của nó thiết lập cơ sở lập pháp cho việc thực hành liên bang về đánh giá môi trường ở hầu hết các khu vực của Canada.".CEAA 2012 có hiệu lực July 6 năm 2012 và thay thế cho Đạo luật Đánh giá Môi trường Canada (1995). EA được định nghĩa là công cụ lập kế hoạch để xác định, hiểu, đánh giá và giảm nhẹ tác động môi trường của một dự án, nếu có thể.

Tham khảo

Đọc thêm
Petts, J. (ed), Handbook of Environmental Impact Assessment Vol 1 & 2, Blackwell, Oxford ISBN 0-632-04772-0
 Environmental Impact Assessment Review (1980 -), Elsevier
 Glasson, J; Therivel, R; Chadwick A, Introduction to Environmental Impact Assessment, (2005) Routledge, London
 Carroll, B. and Turpin T. Environmental impact assessment handbook, second edition (2009) Thomas Telford Ltd, ISBN 978-0-7277-3509-6
 Hanna, k; ''Environmental Impact Assessment: Practice and Participation" (2009)Second edition, Oxford

Liên kết ngoài
 European Commission - EIA website
 European Commission - IA TOOLS website on Impact Assessment Tools
 Environmental Impact Assessment at the University of Sydney
 International Association for Impact Assessment (IAIA)
 Dutch Commission for EIA
 UNU Open Educational Resource on EIA: A Course Module, Wiki and Instructional Guide
 Environmental Impact Review Legal Updates

Kinh tế học bền vững
Thiết kế môi trường

Luật môi trường
Giám sát môi trường
Khái niệm khoa học xã hội môi trường
Thiết kế bền vững
Phát triển bền vững
Môi trường


title: Thiên Bình (chòm sao)

text:
Thiên Bình (hay còn gọi Thiên Xứng, Hán ngữ: 天秤/天稱, ♎, trong ngôn ngữ một số nước phương Tây và tiếng Latinh là Libra để chỉ cái cân đĩa) là một chòm sao trong hoàng đạo. Nó là một chòm sao khá mờ và không có ngôi sao nào có độ sáng cấp một, nằm giữa Xử Nữ về phía tây và Thiên Yết về phía đông. Như tên gọi của các sao sáng hơn cả, nó là một phần trong các vuốt của Bọ Cạp.

Các đặc trưng nổi bật
Các ngôi sao sáng nhất trong Thiên Bình tạo ra một hình tứ giác:
 α Librae, Zubenelgenubi ("vuốt phía nam"), là sao đôi thấy được;
 β Librae, Zubeneschamali ("vuốt phía bắc");
 γ Librae, Zubenelakrab ("vuốt của bọ cạp");
 σ Librae, là sao đôi biến thể.

α và β Librae là đòn cân, còn γ và σ là đĩa cân.

σ Librae trước đây được coi là γ Scorpii mặc dù nó nằm trong ranh giới của Thiên Bình. Nó đã không được đặt lại tên là σ Librae cho tới tận năm 1851 (bởi Benjamin A. Gould).

Huyền thoại
Chòm sao này nguyên thủy được coi là tạo thành một phần vuốt của con bọ cạp (Bọ Cạp), là cung chiêm tinh xuất hiện muộn nhất và là cung duy nhất không có đại diện tượng trưng là các thực thể sống. Trong thần thoại Hy Lạp sau này, chòm sao khi quan sát nó riêng rẽ thì lờ mờ giống như bộ cân đĩa và được miêu tả như là cái cân được giữ bởi nữ thần công lý Astraea.

Bởi vì Thiên Bình nguyên thủy là một phần của Xử Nữ (Virgo) (như là cái cân), và trước đó là của Thiên Hạt, nên nó đã không phải là một thực thể rõ rệt mà cung hoàng đạo đã được đặt tên theo. Vị trí của nó có thể bị chiếm bởi Mục Phu, là chòm sao gần nhất đối với hoàng đạo. Do vị trí của Mục Phu (Boötes) cần phải được giữ trên hoàng đạo là bị khuyết, nó có thể cùng với Đại Hùng, Thiên Long (Draco) và Tiểu Hùng, cũng trong Thiên Bình, dẫn tới huyền thoại về các quả táo của Hesperides, một trong Mười hai kỳ công của Hercules.

Các ngôi sao
Các sao có tên chính xác:
 Zubenelgenubi [Zuben Elgenubi] hay Kiffa Australis [Elkhiffa australis] (8/α1 Lib, 9/α2 Lib) – sao đôi 5,15 và 2,75.
 الزبن الجنوبي az-zuban al-janūbiyy Vuốt phía nam (của con bọ cạp)
 ? al-kiffah al-janūbiyy Đĩa cân phía nam (của cái cân)
 Zubeneschamali [Zuben Eschamali, Zuben el Chamali, Zubenesch, Zubenelg] hay Kiffa Borealis (27/β Lib) 2,61.
 الزبن الشمالي  az-zuban aš-šamāliyy Vuốt phía bắc (của con bọ cạp)
 ? al-kiffah aš-šamāliyy Đĩa cân phía bắc (của cái cân).
 Zuben Elakrab [Zuben (el) Hakrabi, Zuben Hakraki] (38/γ Lib) 3,91.
 زبن العقرب  zuban al-caqrab Vuốt của bọ cạp.
 Zuben Elakribi hay Mulu-lizi (xem γ Lib) (19/δ Lib) 4,91.
 Zuben Hakrabi [Zuban Alakrab] (xem γ Lib) (η Lib) 5,41.
 21/ν Lib (hay Zuben Hakrabim, xem γ Lib) 5,19.
 Brachium hay Cornu (hay Zuben el Genubi, xem α Lib; hay Zuben Hakrabi, xem γ Lib; hay Ankaa, xem α Phe) (2/σ Lib) 3,29 — sao đôi biến thể.

Các sao theo danh pháp Bayer:
 ε Lib 4,92; ζ Lib 5,53; θ Lib 4,13; ι Lib 4,54; κ Lib 4,75; λ Lib 5,04; μ Lib 5,32; ξ1 Lib 5,78; ξ2 Lib 5,48; ο Lib 6,14; τ Lib 3,66; υ Lib 3,60

Các sao theo danh pháp Flamsteed:
 2 Lib 6,22; 4 Lib 5,70; 5 Lib 6,33; 11 Lib 4,93; 12 Lib 5,27; 16 Lib 4,47; 17 Lib 6,61; 18 Lib 5,88; 22 Lib 6,41; 23 Lib 6,47 – has a planet; 25 Lib 6,07; 26 Lib 6,18; 28 Lib 6,16; 30 Lib 6,46; 32 Lib 5,64; 33 Lib 6,69; 34 Lib 5,82; 36 Lib 5,13; 37 Lib 4,61; 41 Lib 5,36; 42 Lib 4,97; 47 Lib 5,95; 48 Lib 4,95; 49 Lib 5,47; 50 Lib 5,53

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Libra

Chòm sao
Chòm sao phương nam
Chòm sao theo Ptolemy


title: HMS Capetown (D88)

text:
HMS Capetown (D88) là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp tàu tuần dương C của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc, được chế tạo trong giai đoạn cuối Chiến tranh Thế giới thứ nhất, và thuộc lớp phụ Carlise, vốn còn bao gồm HMS Carlisle, HMS Cairo, HMS Calcutta và HMS Colombo, khác biệt so với các lớp phụ trước đó, khi được bổ sung một "mũi tàu đánh cá" nâng mũi tàu lên cao hơn để đi biển tốt hơn, cũng như không có các tháp chỉ huy hỏa lực. Tên của nó được đặt theo thành phố Cape Town của Nam Phi, và nó là chiếc tàu duy nhất của Hải quân Hoàng gia được mang cái tên này.

Capetown được đặt lườn tại xưởng đóng tàu Cammell Laird ở Birkenhead vào ngày 23 tháng 2 năm 1917. Nó được hạ thủy vào ngày 28 tháng 6 năm 1918, được đưa đến xưởng tàu Pembroke để tiếp tục hoàn tất việc trang bị, một quá trình kéo dài đến tận tháng 2 năm 1922. Capetown được đưa ra hoạt động quá trễ để có thể tham gia Thế Chiến I, nhưng đã phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Giống như đa số các tàu chị em, thoạt tiên nó được phân về Địa Trung Hải và sau đó là đến biển Đỏ.

Capetown trải qua phần lớn thời gian trong quãng đời hoạt động của nó cùng với Hạm đội Viễn Đông, bao gồm một giai đoạn giữa hai cuộc thế chiến từ tháng 7 năm 1934 đến tháng 8 năm 1938, khi nó quay trở về Anh để được tái trang bị. Nó tái gia nhập Ham đội Địa Trung Hải vào tháng 8 năm 1940. Trong khi được bố trí tại biển Đỏ, nó trúng phải ngư lôi của xuồng máy phóng ngư lôi Ý MAS 213 ngoài khơi Massawa vào ngày 6 tháng 4 năm 1941 và bị hư hại nặng. Bảy thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng trong trận này. Sau một năm sửa chữa tại Bombay, nó phục vụ cùng Hạm đội Viễn Đông cho đến năm 1943. Sau đó nó quay về Anh Quốc và gia nhập Hạm đội Nhà.

Capetown sống sót qua cuộc chiến tranh. Nó bị bán để tháo dỡ vào ngày 5 tháng 4 năm 1946. Nó được kéo đến xưởng tàu của Ward tại Preston để tháo dỡ vào ngày 2 tháng 6 năm 1946.

Tham khảo

 Colledge, J. J.; Warlow, Ben (1969). Ships of the Royal Navy: the complete record of all fighting ships of the Royal Navy (Rev. ed.). London: Chatham. ISBN 978-1-86176-281-8. OCLC 67375475.
 Jane's Fighting Ships of World War One (1919), Jane's Publishing Company

Lớp tàu tuần dương C
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu tuần dương trong Thế Chiến I
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II


title: Dolichopeza perpulchra

text:
Dolichopeza perpulchra là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Matag-ob

text:
Matag-ob là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Leyte, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 17.527 người trong 3.523 hộ.

Các đơn vị hành chính

Matag-ob được chia ra 21 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Leyte


title: Minmi (khủng long)

text:
Minmi, được đặt tên theo Minmi Crossing, Úc (nơi nó được tìm thấy), là một chi giáp long sống trong thời gian đầu kỷ Phấn Trắng, khoảng 119-113 triệu năm trước. Loài chuẩn, M. paravertebra, được mô tả bởi Ralph Molnar năm 1980.

Trước đây, nó đang nắm giữ kỷ lục về chi khủng long tên ngắn nhất,nhưng hiện nay kỉ lục đó thuộc về Yi, một chi Scansoriopterygidae được mô tả năm 2015. Hai mẫu vật tốt của Minmi đã được mô tả, bao gồm một bộ xương hoàn chỉnh chủ yếu, và một số các mảnh vỡ có thể liên quan đến chi này.

Phát hiện và loài
Minmi đã được tìm thấy gần Minmi Crossing, trong thời gian hình thành Bungil, gần Roma, Queensland, Úc. Nó đã được mô tả lần đầu vào năm 1980 bởi Ralph E. Molnar, cũng là người đã đặt tên loài điển hình và cũng là loài duy nhất.

Hình dáng
Minmi là một ankylosaurian, đi bằng bốn chân, với chân sau đã được lớn hơn chân trước, một cổ ngắn và rộng một hộp sọ với một não rất nhỏ. Những con khủng long dài khoảng 2 m (6,6 ft) dài và cao 1 m (3 ft) đến vai. Minmi có thể di chuyển tương đối chậm trên bốn chân, được xác định bởi các nhà khoa học từ các bài hát hóa thạch, qua đó ước tính khối lượng và chiều dài chân của nó.

Chú thích

Tham khảo

Ankylosauria
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Khủng long châu Úc
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Triplectides obsoletus

text:
Triplectides obsoletus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Triplectides


title: Suturoglypta albella

text:
Suturoglypta albella là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Suturoglypta


title: Nghĩa Lâm, Nghĩa Đàn

text:
Nghĩa Lâm là một xã vùng cao của huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An. Vị trí địa lý thuộc Đông Bắc, cách trung tâm huyện 15 km. Phía Bắc giáp xã: Xuân Bình - Như Xuân - Thanh Hóa, phía Nam giáp xã Nghĩa Minh, phía Tây giáp xã Nghĩa Sơn, phía Đông giáp xã Nghĩa Lạc.

Diện tích đất tự nhiên: 3.042 ha,

Dân số 6.674 người với 1.341 hộ

Gồm 4 dân tộc anh em là Thanh, Thái, Thổ, Kinh. Đồng bào dân tộc thiểu số chiểm 49%

Kinh tế về đất đai

Tổng diện tích tự nhiên là 3.042 ha được phân bố:

- Đất nông nghiệp: 1.183,7 ha

- Đất vườn: 156,9 ha

- Đất Lâm nghiệp: 805,9 ha

- Đất chuyên dùng: 541,63 ha

- Đất ở: 34,77 ha

- Đất nghĩa địa: 21,9 ha

- Đất chưa sử dụng: 476,53 ha

Nguồn nước và thời tiết và khí hậu
Xã Nghĩa Lâm có 10,3 ha mặt nước ao hồ nuôi trồng thủy sản, trong đó chủ yếu kết hợp lấy nước cho diện tích lúa 105 ha và kết hợp nuôi trồng thủy sản.

Trong những năm trở lại đây, thời tiết xảy ra thất thường, hạn hán, nắng nóng gay gắt. Lượng mưa hàng năm chưa đáp ứng cho sinh hoạt và sản xuất. Nhiệt độ trung bình hàng năm tăng, thời tiết xảy ra phức tạp làm ảnh hưởng đến sản xuất lâm nghiệp của xã nhà.

Tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ
Đất sản xuất gạch ngói có 10 ha có thể khai thác thời gian 20 năm nữa, mỗi năm cho ra lò 10 triệu viên. Có nghề mộc, xây, ép dầu lạc, làm miến, bún, hương, dịch vụ hàng hoá. Có khả năng xây dựng là nghề truyền thống.

Nguồn lực xã hội
- Mật độ dân số 220 người/km2

- Về lao động: Tổng lao động toàn xã là 2.560lao động

+ Lao động nữ: 1.330 người

+ Lao động nam: 1.230 người

Tham khảo


title: La Neuveville-devant-Lépanges

text:
La Neuveville-devant-Lépanges là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 8,77 km², dân số năm 1999 là 357 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 430 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 La Neuveville-devant-Lépanges trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

La Neuveville-devant-Lépanges


title: 9 tháng 7

text:
Ngày 9 tháng 7 là ngày thứ 190 (191 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 175 ngày trong năm.

Sự kiện
 455 – Tổng tư lệnh quân đội La Mã Avitus lên ngôi hoàng đế Đế quốc Tây La Mã tại Toulouse.
869 – Một trận động đất có cường độ 8,6Ms kéo theo sóng thần tấn công khu vực quanh Sendai, Nhật Bản.
1762 – Hoàng hậu Ekaterina II được tôn làm Nữ hoàng Nga, chồng của bà là Sa hoàng Pyotr III bị bắt giam do lập trường thân Phổ.
1805 – Ottoman ra sắc chỉ chính thức phong Muhammad Ali làm tổng đốc của Ai Cập, triều đại của ông và hậu duệ cai trị Ai Cập cho đến năm 1952.
1815 – Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord trở thành Thủ tướng Pháp đầu tiên, ông cũng kiêm nhiệm chức vụ Bộ trưởng Bộ ngoại giao.
1877 – Giải Vô địch Wimbledon đầu tiên khởi tranh, hiện là giải lâu đời nhất và có uy tín nhất của môn quần vợt.
1926 – Thời kỳ quân phiệt: Quốc dân Cách mệnh Quân cử hành hội thề tại Quảng Châu, phát động Chiến tranh Bắc phạt nhằm tiêu diệt Chính phủ Bắc Dương.
1940 – Sugihara Chiune bắt đầu phát hành thị thực quá cảnh Nhật Bản cho người tị nạn Do Thái tại Litva.
1944 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Các lực lượng Hoa Kỳ chiếm đảo Saipan thuộc Quần đảo Mariana từ Nhật Bản.
1958 – Một trận lở đất lớn gây ra một cơn sóng thần tại fjord ở Vịnh Lituya, Alaska, Hoa Kỳ. Nó di chuyển với tốc độ hơn 150 km/h với độ cao nhất khoảng 90m. Là cơn sóng thần cao nhất được ghi nhận. Tầm ảnh hưởng có nơi cao đến 524m.
1981 – Nintendo phát hành trò chơi Donkey Kong, trong đó có sự ra mắt của Mario, một trong những nhân vật nổi tiếng nhất trong lịch sử video game.
2002 – Hội nghị thượng đỉnh lần thứ nhất của Liên minh châu Phi khai mạc tại Durban, Nam Phi.
2011 - Nam Sudan tách ra khỏi Sudan và trở thành một quốc gia độc lập sau cuộc Nội chiến Sudan lần thứ hai.

Sinh
 1218 - Trần Thái Tông, quân chủ khai quốc nhà Trần (m. 1277)
 1511 - Dorothea của Saxe-Lauenburg, nữ hoàng Đan Mạch và Na Uy (m. 1571)
 1577 - Thomas West, đệ tam nam tước De La Warr (m. 1618)
 1578 - Ferdinand II của Thánh chế La Mã (m. 1637)
 1654 - Thiên hoàng Reigen của Nhật Bản (m. 1732)
 1909 - Pavle Đurišić, chỉ huy quân Chetnik Montenegro (m. 1945)
 1912 - Nguyễn Văn Cừ, Tổng Bí thư Ban Chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (m. 1941)

Mất
 1850 – Báb, nhà sáng lập người Ba Tư của tôn giáo Bábí (s. 1819)
 1953 – Nguyễn Thị Năm (Cát Hanh Long)

Những ngày lễ và kỉ niệm

Tham khảo

Tháng bảy
Ngày trong năm


title: Xylocopa longespinosa

text:
Xylocopa longespinosa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Enderlein mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1903


title: Động vật lưỡng cư

text:
Động vật lưỡng cư (danh pháp khoa học: Amphibian) là một lớp động vật có xương sống máu lạnh. Tất cả các loài lưỡng cư hiện đại đều là phân nhánh Lissamphibia của nhóm lớn Amphibian này. Động vật lưỡng cư phải trải qua quá trình biến thái từ ấu trùng sống dưới nước tới dạng trưởng thành có phổi thở không khí, mặc dù vài loài đã phát triển qua nhiều giai đoạn khác nhau để bảo vệ hoặc bỏ qua giai đoạn ấu trùng ở trong nước dễ gặp nguy hiểm. Da được dùng như cơ quan hô hấp phụ, một số loài kỳ giông và ếch thiếu phổi phụ thuộc hoàn toàn vào da. Động vật lưỡng cư có hình dáng giống bò sát, nhưng bò sát, cùng với chim và động vật có vú, là các loài động vật có màng ối và không cần có nước để sinh sản. Trong những thập kỷ gần đây, đã có sự suy giảm số lượng của nhiều loài lưỡng cư trên toàn cầu.

Các động vật lưỡng cư đầu tiên phát triển trong giai đoạn từ kỷ Devon từ cá vây tay với phổi và vây chân, đây là đặc điểm hữu ích trong việc thích nghi với đất khô. Chúng phát triển đa dạng và trở thành nhóm thống trị trong suốt kỷ Cacbon và kỷ Permi, nhưng sau đó đã được thay thế bằng các loài bò sát và động vật có xương sống khác. Theo thời gian, động vật lưỡng cư đã giảm kích thước và mức độ đa dạng, chỉ để lại lớp hiện đại Lissamphibia.

Ba bộ hiện đại của động vật lưỡng cư là Anura (ếch và cóc), Caudata / Urodela (kỳ giông), và Gymnophiona / Apoda (bộ không chân). Số lượng các loài động vật lưỡng cư được biết đến là khoảng 7.000, trong đó gần 90% là các loài ếch nhái. Các động vật lưỡng cư nhỏ nhất (và có xương sống) trên thế giới là loài ếch ở New Guinea (Paedophryne amauensis) với chiều dài chỉ 7,7 mm. Các động vật lưỡng cư còn tồn tại lớn nhất là kỳ giông khổng lồ Trung Quốc (Andrias davidianus), dài đến 1,8 m, nhưng vẫn còn rất nhỏ so với loài tuyệt chủng Prionosuchus ở kỷ Permi tại Brazil, dài 9 m. Các nghiên cứu về động vật lưỡng cư được gọi là batrachology, trong khi các nghiên cứu của cả hai loài bò sát và lưỡng cư được gọi là herpetology.

Tiến hóa

Nhóm chính động vật lưỡng cư đầu tiên đã phát triển vào kỷ Devon, cách nay khoảng 370 triệu năm, từ Sarcopterygii tương tự như cá vây tay và cá phổi hiện đại, chúng đã tiến hóa các vây thùy giống chân nhiều đốt với các ngón cho phép chúng lê dọc theo đáy biển. Một vài loài cá đã phát triển phổi nguyên thủy giúp chúng hít thởi không khí trong các hồ tù đọng của đầm lầy kỷ Devon có oxy thấp. Chúng cũng có thể sử dụng các vây thùy mạnh mẽ của chúng để đưa cơ thể chúng lên khỏi mặt nước và "đi" trên đất khô trong trường hợp cần thiết. Cuối cùng vây xương của chúng có thể đã tiến hóa thành các chi và chúng có thể trở thành tổ tiên của tất cả các loài động vật bốn chân, bao gồm lưỡng cư hiện đại, bò sát, chim, và thú. Thay vì có thể trườn trên đất, nhiều loài cá dạng bốn chân tiền sử này vẫn mất nhiều thời gian của chúng sống dưới nước. Chúng đã bắt đầu phát triển phổi, nhưng vẫn thở qua mang là chủ yếu.

Ichthyostega là một trong những nhóm lưỡng cư nguyên thủy đầu tiên có hai lỗ mũi và phổi hoạt động hiệu quả. Nó có 4 chi, cổ, một đuôi có vây và hộp sọ rất giống với nhóm cá vây thùy Eusthenopteron. Động vật lưỡng cư tiến hóa thích nghi với môi trường cho phép chúng rời khỏi môi trường nước trong thời gian dài. Phổi của chúng được cải tiến và khung xương của chúng trở nên nặng và chắc hơn, có khả năng chịu đựng cùng với sự gia tăng trọng lượng khi chúng sống trên đất liền. Chúng đã phát triển "tay" và "chân" với 4 hoặc 5 ngón; da của chúng biến đổi để có thể duy trì các chất dịch và chống khô. Xương hyomandibula của cá ở vùng xương móng nằm phía sau mang đã giảm bớt về kích thước và trở thành bệ đỡ cho tai động vật lưỡng cư, một đặc điểm thích nghi cần thiết cho các động vật sống trên cạn. Mối quan hệ giữa động vật lưỡng cư và cá teleost là cấu trúc đa nếp gấp của răng và các cặp xương chẩm ở phía sau đầu, ngoài ra, các đặc điểm này không thể tìm thấy bất kỳ nơi đâu trong giới động vật.

Vào cuối kỷ Devon (cách nay 360 triệu năm), biển, sông và hồ được lấp đầy các sinh vật trong khi đất liền chủ yếu là các thực vật thời kỳ đầu mà không có động vật có xương sống, mặc dù một số nhóm như Ichthyostega, có thể thỉnh thoảng chúng cũng ra khỏi môi trường nước. Người ta cho rằng chúng có thể đã trườn bằng 2 chi trước, để kéo phần sau của chúng tương tự như cách mà voi biển làm. Vào đầu kỷ Cacbon (cách nay 360 đến 345 triệu năm), khí hậu trở nên ướt và nóng. Các đầm lầy mở rộng với sự phát triển của rêu, dương xỉ, horsetail và calamites. Các động vật chân khớp thở bằng không khí đã tiến hóa và xâm chiếm đất liền, trên đất liền chúng là nguồn cung cấp thức ăn cho các động vật lưỡng cư ăn thịt và bắt đầu cho sự thích nghi môi trường trên cạn. Không có động vật bốn chân nào khác trên đất liền và các động vật lưỡng cư nằm trên mắc xích cao nhất của chuỗi thức ăn, nằm ở vị trí sinh thái hiện tại của cá sấu. Mặc dù đã có các chi và khả năng hít thở không khí, hầu hết chúng vẫn có cơ thể thon dài và đuôi khỏe. Chúng là các loài săn mồi hàng đầu trên đất liền, đôi khi chiều dài chúng đạt đến vài mét, chúng săn các côn trùng lớn của thời kỳ này và một số loài cá trong nước. Chúng vẫn cần phải trở lại môi trường nước để đẻ trứng không vỏ, và thậm chí các loài lưỡng cư hiện đại nhất có giai đoạn ấu trùng hoàn toàn trong môi trường nước với mang giống như tổ tiên cá của chúng. Sự phát triển trứng có màng ối, là màng chống khô, cho phép bò sát sinh sản trên cạn và cho phép chúng thống trị hệ sinh thái trong giai đoạn sau đó.

Trong suốt kỷ Trias (cách nay 250 đến 200 triệu năm), bò sát đã bắt đầu cạnh tranh với động vật lưỡng cư, làm cho sự sụt giảm về kích thước và độ quan trọng của động vật lưỡng cư trong sinh quyển. Theo dữ liệu hóa thạch, Lissamphibia, là nhóm bao gồm tất cả các động vật lưỡng cư hiện đại và là nhánh duy nhất còn sinh tồn, có thể đã rẽ nhánh từ các nhóm đã tuyệt chủng là Temnospondyli và Lepospondyli vào một thời điểm giữa Cacbon muộn và Trias sớm. Sự tương đối hiếm các bằng chứng hóa thạch gây khó khăn trong việc xác định chính xác thời điểm rẽ nhánh, nhưng nghiên cứu phân tử gần đây nhất dựa trên multilocus sequence typing, đề xuất rằng động vật lưỡng cư xuất hiện từ Cacbon muộn/Pecmi sớm.

Mối quan hệ giữa nguồn gốc và tiến hóa giữa 3 nhóm chính của động vật lưỡng cư là vấn đề vẫn còn tranh cãi. Một nghiên cứu phát sinh loài phân tử năm 2005 dựa trên việc phân tích rDNA đề nghị rằng kỳ giông và ếch giun có quan hệ gần hơn so với các loài trong bộ không đuôi. Nó cũng cho thấy rằng sự phân nhánh của 3 nhóm này đã diễn ra trong Đại Cổ sinh (Paleozoi) hoặc đầu Đại Trung sinh (Mesozoi) (cách nay khoảng 250 triệu năm), trước khi siêu lục địa Pangaea tan rã và ngay sau khi sự phân nhánh của chính từ các vây thùy. Sự diễn ra ngắn trong giai đoạn này, và sự phân nhánh nhanh chóng có thể làm cho sự khan hiếm tương đối của các hóa thạch lưỡng cư nguyên thủy. Có một khoảng trống lớn về hóa thạch nhưng sự phát hiện ra ếch nguyên thủy vào Permi sớm ở Texas năm 2008 đã cung cấp một liên kết bị mất đi với những đặc điểm của ếch hiện đại. Phân tích phân tử đề nghị rằng sự phân nhánh ếch-kỳ giông đã diễn ra sớm hơn so với các bằng chứng cổ sinh vật.

Do chúng tiến hóa từ cá phổi, động vật lưỡng cư phải thích nghi với việc sống trên cạn bao gồm cả việc phát triển các công cụ cần thiết cho việc di chuyển mới. Trong nước, việc chuyển động của đuôi theo phương ngang giúp chúng tiến về phía trước, nhưng trên cạn cơ chế khác biệt. Cột sống, các chi, gen chân tay và cơ bắp phải cần đủ khỏe để nâng chúng lên khỏi mặt đất để vận động và ăn. Con trưởng thành trên cạn bắt đầu thoái hóa hệ thống đường biên của chúng và thích nghi hệ cảm giác của chúng để nhận được kích thích qua môi trường không khí. Chúng cần phát triển những phương pháp mới để điều chỉnh thân nhiệt để đối phó với sự dao động nhiệt độ môi trường xung quanh. Chúng đã phát triển các thói quen thích hợp với sinh sản trong môi trường trên cạn. Da của chúng tiếp xúc với các tia cực tím mà trước kia các tia này bị hấp thụ] trong môi trường nước. Do vậy, da đã bị thay đổi để có thể bảo vệ tốt hơn và chống sự mất nước quá nhiều.

Phân loại
Từ "Amphibia" xuất phát từ tiếng Hy Lạp cổ đại ἀμφίβιος (amphíbios), có nghĩa là "hai kiểu sống", ἀμφί nghĩa là "hai kiểu" và βιος nghĩa là "cuộc sống". Thuật ngữ này ban đầu được sử dụng như một tính từ chung cho tất cả động vật có thể sống cả trên mặt đất hoặc dưới nước, trong đó có hải cẩu và rái cá. Theo truyền thống, lớp lưỡng cư gồm tất cả các động vật xương sống bốn chân không có màng ối. Amphibia theo nghĩa rộng nhất (sensu lato) được chia thành ba phân lớp, hai trong số đó đã tuyệt chủng:
 Phân lớp Labyrinthodontia† (nhóm đa dạng vào Đại Cổ Sinh và đầu Đại Trung Sinh)
 Phân lớp Lepospondyli† (nhóm vào Đại Cổ Sinh, đôi khi được đặt trong Labyrinthodontia, có lẽ là họ hàng gần của động vật có màng ối hơn Lissamphibia)
 Phân lớp Lissamphibia: bao gồm tất cả các động vật lưỡng cư hiện đại, bao gồm ếch nhái, kỳ giông, sa giông và các động vật lưỡng cư không chân.
 Bộ Anura (ếch nhái và cóc): từ kỷ Jura đến nay - 6200 loài trong 53 họ.
 Bộ Caudata (kỳ giông và sa giông): từ kỷ Jura đến nay - 652 loài trong 9 họ.
 Bộ Gymnophiona (ếch giun): từ kỷ Jura đến nay - 192 loài trong 10 họ.

Số lượng các loài trong mỗi nhóm tùy thuộc vào hệ thống phân loại. Có hai hệ thống phân loại phổ biến là AmphibiaWeb, Đại học California (Berkeley), và phân loại của nhà bò sát học Darrel Frost và Bảo tàng lịch sử tự nhiên Hoa Kỳ. Số loài theo Frost và tổng số loài đã được biết đến vào khoảng 7.000, trong đó có 90% thuộc bộ Không đuôi (hay ếch-nhái).

Với việc phân loại phát sinh loài, các đơn vị phân loại Labyrinthodontia đã được loại bỏ vì nó là một nhóm cận ngành mà không có tính năng độc đáo rõ nét ngoài đặc điểm nguyên thủy được chia sẻ chung. Phân loại thay đổi theo sự phát sinh loài được tác giả ưa thích và cho dù họ sử dụng một gốc dựa trên phân loại hoặc dựa trên chia nút. Theo truyền thống, động vật lưỡng cư là một lớp được định nghĩa là tất cả động vật bốn chân với một giai đoạn ấu trùng, trong khi các nhóm bao gồm tổ tiên chung của tất cả các loài lưỡng cư còn đang tồn tại (ếch, kỳ giông và các loài lưỡng cư không chân) và tất cả phân hệ của chúng được gọi là Lissamphibia. Các phát sinh loài của động vật lưỡng cư Paleozoi là không chắc chắn, và Lissamphibia có thể nằm trong nhóm đã tuyệt chủng, như Temnospondyli (theo truyền thống được đặt trong lớp con Labyrinthodontia) hoặc Lepospondyli. Điều này có nghĩa rằng những người ủng hộ cho danh pháp phát sinh loài đã loại bỏ một số lượng lớn các nhóm động vật lưỡng cư tetrapod trong kỷ Devon và kỷ Cacbon trước đây đã được đưa vào phân loại của Linnaeus, và đưa vào một chỗ khác trong phân loại tiến hóa. Nếu tổ tiên chung của lưỡng cư và động vật có màng ối được bao gồm trong Amphibia, nó sẽ trở thành một nhóm cận ngành.

Tất cả các loài lưỡng cư hiện đại có trong phân lớp Lissamphibia, thường được coi là một nhánh, gồm một nhóm các loài đã tiến hóa từ một tổ tiên chung. Ba loài hiện đại là Anura (ếch và cóc), Caudata (hoặc Urodela, kỳ giông), và Gymnophiona (hoặc Apoda, các loài lưỡng cư không chân). Người ta cho rằng loài kỳ giông phát sinh một cách riêng biệt từ một tổ tiên giống Temnospondyli, và thậm chí là các loài lưỡng cư không chân là nhóm gần gũi của động vật lưỡng cư biến từ bò sát, và do đó thuộc họ các động vật có màng ối. Mặc dù các hóa thạch của một số ếch nhái cổ đại với các đặc tính nguyên thủy được biết đến, loài ếch nhái lâu đời nhất là Prosalirus bitis, từ thành hệ Kayenta kỷ Jura ở Arizona. Về mặt giải phẫu nó rất giống với loài ếch hiện đại. Loài lưỡng cư không chân lâu đời nhất được biết đến là một loài ở đầu kỷ Jura, Eocaecilia micropodia và cũng từ Arizona. Sa giông sớm nhất là Beiyanerpeton jianpingensis từ kỷ Jura ở đông bắc Trung Quốc.

Các tác giả bất đầu rằng Salientia là một siêu bộ gồm bộ Anura, hay Anura là một phân bộ của bộ Salientia. Lissamphibia theo truyền thống chia làm ba bộ, họ bề ngoài giống kỳ giông, Albanerpetontidae, nay được xem là một phần Lissamphibia cùng với Salientia. Thêm vào đó, Salientia gồm cả ba bộ lưỡng cư hiện đại cộng với chi tiền ếch kỷ Trias, Triadobatrachus.

Đặc điểm
Liên lớp động vật bốn chân (Tetrapoda) được chia thành 4 lớp gồm các loài động vật có 4 chi. Bò sát, chim và thú là các động vật có màng ối, trứng của chúng được đẻ ra ngoài hoặc mang trong cơ thể con cái và được bao bọc xung quanh bởi nhiều màng, một vài trong số đó vẫn chưa thể hiểu hết được. Thiếu các màng này, động vật lưỡng cư cần có các vực nước để sinh sản, mặc dù vài loài đã phát triển qua nhiều giai đoạn khác nhau để bảo vệ hoặc bỏ qua giai đoạn ấu trùng ở trong nước dễ bị tổn thương. Chúng không có mặt ở biển trừ một hoặc 2 loài ếch sống trong vùng nước lợ của các đầm lầy ngập mặn. Trên đất liền, các động vật lưỡng cư sống giới hạn trong các môi trường ẩm ướt do chúng cần phải giữ cho da của chúng ẩm.

Động vật lưỡng cư (và cả động vật có xương sống) nhỏ nhất trên thế giới là loài Paedophryne amauensis trong họ microhylidae ở New Guinea được phát hiện năm 2012. Nó có chiều dài trung bình  và nó thuộc chi có đến 4 trong số 10 loài ếch nhỏ nhát thế giới. Loài động vật lưỡng cư lớn nhất còn sinh tồn là Andrias davidianus, với chiều dài  nhưng loài này lại nhỏ hơn nhiều so với loài đã tuyệt chủng trong chi Prionosuchus với chiều dài lên đến . Loài tuyệt chủng này giống như cá sấu sống cách nay 270 triệu năm từ Permi giữa ở Brazil. Loài ếch lớn nhất là ếch Goliath châu Phi (Conraua goliath), với chiều dài có thể lên đến  và cân nặng .

Động vật lưỡng cư là các loài động vật có xương sống máu lạnh, chúng không thể duy trì thân nhiệt qua các quá trình nội sinh lý. Tốc độ trao đổi chất của chúng thấp và kết quả là máu và năng lượng cần thiết của cũng bị giới hạn. Ở con trưởng thành, chúng có các tuyến lệ và mắt 1 mí có thể di chuyển, và hầu hết các loài có tai có thể cảm nhận được máy bay hoặc rung động mặt đất. Lưỡi của chúng có cơ, mà ở một số loài chúng có thể nhô ra ngoài. Động vật lưỡng cư hiện đại có đốt sống được hóa xương hoàn toàn với các lớp đệm nối khớp. Xương sườn của chúng thường ngắn và có thể bị nhầm lẫn với đốt sống. Hộp sọ của chúng hầu hết là rộng và ngắn, và thường không được hóa xương hoàn chỉnh. Da của chúng chứa ít keratin và không có vảy, ngoài một vài vảy giống như cá ở các loài Gymnophiona nhất định. Da của chúng chứa nhiều tuyến nhờn và ở một vài loài có các tuyến độc. Tim của động vật lưỡng cư có 3 ngăn, 2 tâm nhĩ và 1 tâm thất. Chúng có bàng quang và các chất thải gốc nitơ được tiết ra chủ yếu ở dạng nước tiểu. Hầu hết động vật lưỡng cư đẻ trứng trong nước và ấu trùng trong nước phải trải qua giai đoạn biến thái để trở thành con trưởng thành sống trên cạn. Động vật lưỡng cư thở bằng phương thức bơm, không khí đầu tiên được đẩy xuống khu vực hầu họng qua lỗ mũi. Sau đó lớp màng hậu họng đóng lại và không khí được đẩy vào phổi bằng cách thắt cổ họng. Một phương thức khác là trao đổi khí qua da.

Bộ Không đuôi (Anura)

Bộ Anura (từ tiếng Hy Lạp Cổ đại a(n)- nghĩa là "thiếu" và oura nghĩa là "đuôi") gồm có ếch, nhái và cóc. Chúng thường có chân sau rất dài, chân trước ngắn hơn, ngón chân có màng không móng, không có đuôi, mắt lớn và da có các tuyến nhầy. Các thành viên trong bộ có da trơn được gọi là ếch, trong khi các thành viên có da sần được biết tới như cóc. Quy tắc này không được dùng trong phân loại và cũng có nhiều ngoại lệ. Thành viên trong họ Bufonidae được gọi là "cóc thực sự". Kích thước của bộ không đuôi từ ếch Goliath (Conraua goliath) dài tới  của Tây Phi đến Paedophryne amauensis chỉ dài - sống ở Papua New Guinea được mô tả năm 2012, cũng là động vật có xương sống nhỏ nhất được biết đến. Mặc dù đa số các loài sống cả dưới nước và đất ẩm, một số chuyên biệt hóa để sống trên cây hay trong sa mạc. Bộ này được tìm thấy toàn thế giới trừ vùng cực.

Bộ Có đuôi (Caudata)

Bộ Caudata (tiếng Latin cauda nghĩa là "đuôi") bao gồm các loài kỳ giông, sa giông và cá cóc-có cơ thể thuôn dài, phổi kém phát triển và hầu hết có hình dạng giống thằn lằn. Chúng không có quan hệ họ hàng gì gần với thằn lằn. Chúng có da trần không vảy, thiếu móng vuốt, đuôi thường dẹp và đôi khi có dạng vây. Chúng có kích thước từ Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc (Andrias davidianus), đã được báo cáo dài , đến loài kỳ giông Thorius pennatulus từ Mexico hiếm khi dài quá . Bộ không đuôi phân bố rộng rãi ở vùng Holarctic tại bắc bán cầu. Họ Plethodontidae được tìm thấy ở Trung Mỹ và bắc Nam Mỹ tại lưu vực sông Amazon. Urodela là tên đôi khi được dùng cho tất cả các loài thuộc bộ có đuôi còn sinh tồn. Nhiều họ trong bộ này kéo dài tình trạng thơ ấu như không đặt được sự biến thái hoàn toàn hay vẫn giữ các đặc tính của ấu trùng cả khi trưởng thành. Hầu hết dài dưới . Khi ở trên mặt đất, chúng dùng hầu hết thời gian trong ngày để ẩn trốn dưới các tảng đá hoặc gỗ hoặc thảm thực vật dày.

Bộ Không chân (Gymnophiona)

Bộ Gymnophiona (tiếng Hy Lạp gymnos nghĩa là "trần trụi, khỏa thân" và ophis nghĩa là "rắn") hay Apoda (tiếng Latin an- nghĩa là "thiếu" và tiếng Hy Lạp poda nghĩa là "chân") gồm các loài ếch giun. Đây là những động vật có thân dài, không chân có hình dạng giống rắn hay giun. Chiều dài cá thể trưởng thành từ 8 tới 75 xentimét (3 tới 30 inch) với ngoại lệ là Ếch giun Thomson (Caecilia thompsoni) có thể đạt chiều dài . Ếch giun có một đôi mắt thô sơ được da phủ lên, đôi mắt này có thể chỉ phân biệt được sự khác biệt về cường độ ánh sáng. Nó cũng có một đôi tua ngắn gần mắt có chức năng về xúc giác và khứu giác. Hầu hết ếch giun sống trong các hang dưới đất ẩm, nhưng cũng có một số sống thủy sinh. Hầu hết các loài đẻ con trong hang và khi trứng nở ra chúng đưa ấu trùng đến vực nước. Số khác ấp trứng và ấu trùng trải qua quá trình biến thái trước khi trứng nở. Số ít loài nuôi con ấu trùng bằng các chất tiết khi chúng còn ở trong vòi trứng. Ếch giun sống ở vùng nhiệt đới châu Phi, châu Á, Trung và Nam Mỹ.

Sinh sản

Việc sinh sản của hầu hết lưỡng cư cần nước ngọt mặc dù một số đẻ trứng trên đất và dùng nhiều cách để giữ ẩm. Số ít (ví dụ Fejervarya raja) có thể sống ở nước lợ nhưng không có lưỡng cư biển thật sự. Có các báo cáo về những quần thể lưỡng cư đột nhiên xâm lấn vùng nước mặn. Như vụ xâm lấn Biển Đen của loài lai tự nhiên của Pelophylax esculentus báo cáo năm 2010.

Nghiên cứu
Ngành nghiên cứu lưỡng cư được gọi là lưỡng cư học (batrachology). Lưỡng cư học là một phần của ngành động vật học rộng hơn nhưng lưỡng cư học ít khi được học riêng. Nghiên cứu phần này có thể liên quan đến phân loại, hình thái, hành vi, sinh thái hay hóa sinh của động vật. Kết quả nghiên cứu thường được công bố và phát hành trên các tạp chí sinh học.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Nhóm chuyên gia động vật lưỡng cư

 Tra cứu động vật lưỡng cư trên SVRVN

Lưỡng cư

Bài cơ bản dài


title: La Chapelle-d'Angillon

text:
La Chapelle-d’Angillon là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Photo of Alain-Fournier’s family home
Official website of the château
Chapelle-d’Angillon La Chapelle-d’Angillon on the Quid website

Ghi chú
This article is based on the equivalent article from the French Wikipedia, consulted 18 tháng 4 năm 2009.

Chapelledangillon


title: Perdita leucosticta

text:
Perdita leucosticta là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Hydroporus melsheimeri

text:
Hydroporus melsheimeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fall miêu tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Panilleuse

text:
Panilleuse  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: (58576) 1997 RQ9

text:
{{DISPLAYTITLE:(58576) 1997 RQ9}}

(58576) 1997 RQ9 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 4 tháng 9 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 58001–59000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Rhyacophila macrorrhiza

text:
Rhyacophila macrorrhiza là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Pachycoa

text:
Pachycoa là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Haterumelater schembrii

text:
Haterumelater schembrii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Haterumelater


title: Benevello

text:
Benevello là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 60 km về phía đông nam của Torino và khoảng 50 km về phía đông bắc của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 451 người và diện tích 5,4 km².

Benevello giáp các đô thị: Alba, Borgomale, Diano d'Alba, Lequio Berriavà Rodello.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Hydroglyphus crassifrons

text:
Hydroglyphus crassifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroglyphus


title: Trentepohlia tenuicercus

text:
Trentepohlia tenuicercus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Australasia