title: Wollongong

text:
Wollongong là một thành phố duyên hải thuộc bang New South Wales, Úc.
Thành phố này có diện tích 572.2 km² (220.9 sq mi), dân số là 302,739 (2018) người. Thành phố thuộc vùng Illawarra của New South Wales, Australia. Wollongong năm ở dải ven biển hẹp giữa Illawarra Escarpment và Thái Bình Dương, 82 km về phía nam của Sydney.
Với dân số 198.324 người Wollongong là thành phố lớn thứ 3 tại New South Wales sau Sydney và Newcastle, và là thành phố lớn thứ 9 của Úc.
Wollongong có tiếng tầm quốc tế trong lĩnh vực nghệ thuật. Đây không phải là đáng ngạc nhiên, rất nhiều nghệ sĩ nổi tiếng qua nhiều thế kỷ đã tới Illawarra để tìm kiếm nguồn cảm hứng.

Trong số các nghệ sĩ có Arthur Streeton, Tom Roberts, Norman Lindsay, Banjo Patterson, Brett Whiteley và Eugene Von Guerard. Phòng triển lãm thành phố Wollongong là một minh chứng hùng hồn và được coi là trái tim thành phố xinh đẹp này. Đây cũng là một trong những phòng trưng bày nghệ thuật địa phương lớn nhất và đặc sắc nhất tại Úc kiến tạo nên phần nào văn hóa nơi đây. Nghệ thuật ở Wollongong không chỉ đầy tính sáng tạo mà còn luôn kích thích suy tư, liên tưởng của người thưởng thức.

Wollongong được ví như cái nôi sản sinh ra những thiên tài thơ ca, nhạc họa, thêm vào đó là những nghệ sĩ tài năng trên thế giới tới định cư như John Vander. Ông đã tổ chức lễ kỉ niệm 40 năm hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật ngay tại Wollongong và đưa danh tiếng thành phố này ngày một lên cao và vững chắc.

Wollongong Conservatorium of Music tọa lạc trên một trong những địa điểm mê hoặc nhất, Glennifer Brae Manor House. Được xây dựng vào những năm 1930 bởi nhà sáng lập sản xuất thép Sidney Hoskins, ngôi nhà với các cửa sổ theo phong cách gothic và ống khói quanh co mang đến một môi trường truyền cảm hứng cho các nhạc sĩ và nhạc sĩ vừa chớm nở. Các buổi biểu diễn ngoài trời thường được trình bày trong các khu trang viên giữa khung cảnh bao la của khu vườn thực vật. Những buổi biểu diễn thu hút một lượng lớn khán giả không chỉ vì chất lượng âm nhạc mà còn vì phong cảnh tuyệt đẹp. Dinh thự cũng phục vụ như là một trung tâm đa chức năng.

Conservatorium chỉ là một trong những trung tâm mang tính biểu tượng của Wollongong hướng tới nghệ thuật. Ngoài ra còn có trung tâm biểu diễn nghệ thuật Illawarra- nơi hội tụ những tác phẩm xuất sắc nhất nước Úc và nơi đây luôn kín lịch biểu diễn với tất cả các thể loại như opera, kịch, nhạc kịch, hài kịch, múa ba lê, hòa nhạc … mà du khách cũng như dân bản địa có thể thưởng thức quanh năm. Nhà hát Anita lịch sử tại Thirroul nằm trong khuôn viên trung tâm luôn sẵn sàng phục vụ những bản nhạc nhẹ nhàng, mang âm hưởng rất riêng chỉ có tại Wollongong.

Nền văn hóa đa dạng và phong phú của Wollongong chính là mảnh đất màu mỡ sinh ra nhiều lễ hội và các sự kiện văn hóa tuyệt vời, đầy màu sắc.

Lễ hội Viva La Gong được tổ chức thường niên là dịp để kỷ niệm và giới thiệu nghệ thuật văn hóa và trình diễn địa phương theo những cách mới lạ và sáng tạo. Các hoạt động biểu diễn cũng rất đa dạng về hình thức, từ những buổi biểu diễn độc tấu, hay bài hát, điệu nhảy đẹp mắt tới những cuộc diễu hành đường phố, hội chợ thực phẩm.

Đặc biệt, lễ hội dân gian Illawarra là một lễ hội kéo dài nhất tại Wollongong. Truyền thống tiếp nối truyền thống, tới nay từ một lễ hội địa phương đã trở thành một sự kiện được mong chờ hàng năm, thu hút hàng nghìn khách du lịch.

Ngoài ra, khách du lịch còn có thể lựa chọn thưởng thức Liên hoan nhạc Jazz Illawarra, Wollongong Eisteddfod, lễ hội Wollongong Garden…

Các vùng ngoại ô phía bắc là một thánh địa cho những người quan tâm đến nghệ thuật thị giác. Một trong những nơi nổi tiếng nhất là triển lãm nghệ thuật Article Fine tại Stanwell Park. Nhiều người trong số các nghệ sĩ xuất sắc nhất của Úc và người thợ thủ công trưng bày sản phẩm tại đây. Các phòng trưng bày nổi bật khác bao gồm Juanita Studio Gallery tại Austinmer Beach Art Galley tại Bulli, Graham Gallery tại Kembla Heights và Scarborough Fair Art Gallery & YMT Art ở các vùng ven biển phía Bắc.

Và chắc chắn không thể bỏ qua là tiệm trang sức Pd Art Gallery & Roy nằm tại Coalcliff nổi tiếng với các tác phẩm được chế tác dưới bàn tày nghệ sĩ Pauline Denney và Đồ trang sức được thiết kế bởi bậc thầy trang sức Roy Wilson. Tiệm trang sức Pd Art Gallery & Roy chắc chắn là một nơi cho tất cả mọi người thưởng thức trong khi tham quan vùng duyên hải ngoại ô phía Bắc Wollongong.

Khí hậu

Tham khảo

Thành phố của Úc
New South Wales


title: Musella

text:
Musella là một chi hiện đã biết, chứa một hay hai loài (Musella lasiocarpa, M. splendida) trong họ Chuối (Musaceae) có nguồn gốc ở vùng đông nam châu Á, bao gồm cả tây nam Trung Quốc (các tỉnh Vân Nam và Quý Châu), Việt Nam, Lào và Myanmar. Sự phân loại này đã và vẫn tiếp tục gây ra nhiều vấn đề cho các nhà phân loại học và địa vị của nó vẫn còn có mâu thuẫn ít nhiều.

Loài thực vật này về hình thức lần đầu tiên được Franchet đặt tên năm 1889. Ông đặt nó vào chi Musa, với danh pháp Musa lasiocarpa, nhưng trong phần sau ông lại đặt tên là Musella. Năm 1947, Cheesman đã kiểm tra các mẫu cây ở Kew và với các chứng cứ tìm thấy, ông đã bình luận rằng "Nó có thể là bất cứ thứ gì, nhưng có lẽ không phải là Musa, theo nghĩa đen" và tuy thế nhưng ông lại tách nó ra để cho vào chi Ensete. Trong khi lưu ý rằng nghiên cứu sâu hơn nữa có thể tìm thấy là loài thực vật này đại diện cho một chi mới thì Cheesman lại tạo ra tổ hợp Ensete lasiocarpum khi rà soát lại chi Ensete trong các văn bản của ông vào năm 1947.

Norman Simmonds (1960) đã không đồng ý với Cheesman mặc dù ông đã biết rằng biểu hiện bề ngoài của loài cây này rất giống với chi Ensete. Tuy nhiên, Simmonds cũng lưu ý rằng "cấu trúc bao hoa (của nó) là tương tự như của Musa" và "các đặc trưng bao hoa là chẩn đoán quan trọng về chi". Mặc dù rõ ràng là ông trên thực tế chưa nhìn thấy mẫu cây còn sống nhưng Simmonds vẫn thích gọi nó là Musa lasiocarpa.

Các nhà phân loại học khác cho rằng loài cây này là bất thường đối với cả Musa và Ensete. Năm 1978, C. Y. Wu đã tái tạo thuật ngữ Musella để chỉ một chi riêng rẽ. John Kress tại Viện Smithsonia có (chưa công bố) các dữ liệu về hình thái học và phân tử để củng cố địa vị của Musella như là một chi riêng rẽ. Sự xuất bản của công trình có tuyên bố rõ ràng này hiện vẫn còn phải chờ.

Năm 2002 một loài mới của chi Musella là Musella splendida, đã được miêu tả ở Việt Nam (Valmayor và Lê Đình Danh, 2002).

Tham khảo

 Cheeseman, E.E. 1947. Classification of the bananas (Phân loại chuối). Kew Bull. Số. 2: 97-106.
 Simmonds, N. W. 1962. The evolution of the banana (Tiến hóa của chuối). Longmans, Green và Co., Ltd. London. 170 pp.
 Valmayor, R.V., và Lê Đình Danh. 2002. Classification and characterization of "Musella splendida" sp. nov.(Phân loại và đặc trưng của loài "Musella splendida"). The Philippine Agricultural Scientist, 85(2): 204-209 (tái bản theo giấy phép và có ở dạng tập tin PDF tại InfoMusa, 11(2): 24-27).
Wu C.Y. 1976. Musella lasiocarpa. Iconographia Cormophytorum Sinicorum. Timus V; 580-582 (bằng tiếng Trung). Cũng có tại Florea Relpublicae Popularis Sinicaer, Tomus 16: 2, Bắc Kinh.

Liên kết ngoài
 Chi Musella

Họ Chuối
Chi thực vật


title: Gynoplistia perjucunda

text:
Gynoplistia perjucunda là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Vera de Moncayo

text:
Vera de Moncayo là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 432 người. Diện tích đô thị này là 27 ki-lô-mét vuông.Đô thị này nằm ở độ cao 626 m trên mực nước biển, cách tỉnh lỵ 80 km.

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Mỏ Cày (huyện)

text:
Mỏ Cày là một huyện cũ thuộc tỉnh Bến Tre, Việt Nam.

Huyện được biết đến với truyền thống chống giặc ngoại xâm, với 3 xã Định Thủy, Phước Hiệp, Bình Khánh là quê hương của phong trào Đồng khởi.

Địa lý
Huyện Mỏ Cày nằm ở phía tây nam tỉnh Bến Tre, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Giồng Trôm (qua sông Hàm Luông) và huyện Thạnh Phú
Phía tây giáp tỉnh Vĩnh Long (qua sông Cổ Chiên) và huyện Chợ Lách
Phía nam giáp tỉnh Trà Vinh qua sông Cổ Chiên
Phía bắc giáp thị xã Bến Tre và huyện Châu Thành qua sông Hàm Luông.

Huyện có diện tích 354,08 km², dân số năm 2009 là 276.049 người, mật độ dân số đạt 780 người/km². Đây là huyện đông dân nhất tỉnh Bến Tre lúc bấy giờ.

Lịch sử
Thời chúa Nguyễn, Mỏ Cày nằm trong tổng Tân An, châu Định Viễn. Khi Gia Long lên ngôi (1802), tổng Tân An được thăng lên thành huyện, mỗi cù lao trở thành một tổng (cù lao Minh thành tổng Tân Minh, cù lao Bảo thành tổng An Bảo) thuộc phủ Định Viễn.

Năm 1832, huyện Tân An được thăng thành huyện và đổi tên thành phủ Hoằng An thuộc trấn Vĩnh Thanh. Tổng Tân Minh thăng thành huyện Tân Minh và tổng An Bảo thăng làm huyện Bảo An. Phần đất của Mỏ Cày ngày nay thuộc huyện Tân Minh.

Đến năm 1837, phủ Hoằng An (phần trên cù lao Minh) chia thành hai huyện: Tân Minh, lỵ sở đặt tại Ba Vát và Duy Minh, lỵ sở đặt tại Cái Quao. Phần đất của Mỏ Cày ngày nay tương ứng với 7 tổng của cù lao Minh trong số 10 tổng lúc bấy giờ.

Năm 1867, Pháp chia cù lao Bảo và cù lao Minh (của tỉnh Vĩnh Long cũ) thuộc tham biện Hoằng Trị, lỵ sở đặt tại Mỏ Cày (nay thị trấn), nhưng đến cuối năm này, Hoằng Trị lại chia thành 2 sở tham biện: sở tham biện Mỏ Cày (tức cả phần đất cù lao Minh) và sở tham biện Bến Tre.

Năm 1918, tỉnh Bến Tre chia làm 4 quận. Trong đó Quận Mỏ Cày và quận Thạnh Phú nằm ở Cù lao Minh.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, huyện Mỏ Cày gồm thị trấn Mỏ Cày và 24 xã: An Định, An Thạnh, An Thới, Bình Khánh, Cẩm Sơn, Đa Phước Hội, Định Thủy, Hòa Lộc, Hương Mỹ, Khánh Thạnh Tân, Minh Đức, Ngãi Đăng, Nhuận Phú Tân, Phước Hiệp, Phước Mỹ Trung, Tân Bình, Tân Phú Tây, Tân Thành Bình, Tân Thạnh Tây, Tân Trung, Thành An, Thạnh Ngãi, Thanh Tân, Thành Thới.

Ngày 14 tháng 3 năm 1984, chia xã Bình Khánh thành hai xã lấy tên là xã Bình Khánh Đông và xã Bình Khánh Tây; chia xã Thành Thới thành hai xã lấy tên là xã Thành Thới A, và xã Thành Thới B.

Đến cuối năm 2008, huyện Mỏ Cày có thị trấn Mỏ Cày (huyện lỵ) và 26 xã: An Định, An Thạnh, An Thới, Bình Khánh Đông, Bình Khánh Tây, Cẩm Sơn, Đa Phước Hội, Định Thủy, Hòa Lộc, Hương Mỹ, Khánh Thạnh Tân, Minh Đức, Ngãi Đăng, Nhuận Phú Tân, Phước Hiệp, Phước Mỹ Trung, Tân Bình, Tân Phú Tây, Tân Thành Bình, Tân Thạnh Tây, Tân Trung, Thành An, Thạnh Ngãi, Thanh Tân, Thành Thới A, Thành Thới B.

Ngày 9 tháng 2 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định 08/NĐ-CP. Theo đó:
Thành lập xã Tân Hội thuộc huyện Mỏ Cày trên cơ sở điều chỉnh 731,267 ha diện tích tự nhiên và 6.534 nhân khẩu của xã Đa Phước Hội; 136,4 ha diện tích tự nhiên và 1.555 nhân khẩu của xã Khánh Thạnh Tân.
Thành lập huyện Mỏ Cày Bắc trên cơ sở tách 11 xã: Thanh Tân, Thạnh Ngãi, Tân Phú Tây, Tân Thành Bình, Thành An, Phước Mỹ Trung, Tân Thanh Tây, Tân Bình, Nhuận Phú Tân, Hòa Lộc, Khánh Thạnh Tân thuộc huyện Mỏ Cày và 2 xã: Hưng Khánh Trung A, Phú Mỹ thuộc huyện Chợ Lách.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, huyện Mỏ Cày còn lại 21.988,95 ha diện tích tự nhiên, 166.474 người với 17 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc (gồm 1 thị trấn và 16 xã) và được đổi tên thành huyện Mỏ Cày Nam.

Chùa
Huyện có chùa Tuyên Linh, thuộc địa phận ấp Tân Quới Đông B (ấp 7), xã Minh Đức được dựng vào năm 1861. Năm 1907, hòa thượng Khánh Hòa cho tu sửa. Năm 1924, chùa mang tên chùa Tuyên Linh. Trong các năm 1941 và 1983, chùa lại tiếp tục được trùng tu và mở rộng. Chùa có pho tượng Hộ pháp bằng đồng cao 0,70 m, ngoài vườn chùa có tháp cổ.

Con Người Mỏ Cày

 Huỳnh Thành Đạt (sinh ra tại An Định, Mỏ Cày, Bến Tre)
 Giáo Sư Phan Văn Tuộc (Sinh ra và lớn lên tại Mỏ Cày, Bến Tre), cựu học sinh trường phổ thông trung học Chê Guê Va Ra.
 Tiến Sĩ Nguyễn Thị Hồng Đăng (Sinh ra tại Định Thủy, Mỏ Cày, Bến Tre)

Xem thêm
 Mỏ Cày Bắc
 Mỏ Cày Nam

Chú thích

Liên kết ngoài

Huyện Mỏ Cày

Huyện cũ Việt Nam
Hành chính Bến Tre


title: La Varenne, Maine-et-Loire

text:
La Varenne là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 64 mét trên mực nước biển.

Dân số

source: http://www.insee.fr/fr/ffc/docs_ffc/psdc.htm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 La Varenne trên trang mạng của Maine-et-Loire
 La Varenne trên trang mạng của Institut Géographique National
 La Varenne trên trang mạng của Insee (thống kê)
 La Varenne on the Quid Web site
 Location of La Varenne on a map of France
 Map of La Varenne on Mapquest

Varenne


title: Colostethus littoralis

text:
Colostethus littoralis, hoặc Ranita Silbadora, là một loài ếch thuộc họ Dendrobatidae. Đây là loài đặc hữu của Peru. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, sông có nước theo mùa, sa mạc ôn đới, rặng san hô, và các vùng đô thị.

Tham khảo

 Monteza, J.I., Lehr, E. & Arizabal, W. 2004. Colostethus littoralis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Littoralis
Động vật lưỡng cư Peru


title: Gigny-sur-Saône

text:
Gigny-sur-Saône là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 504.Ước tính dân số năm 2007 là 519 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Phi Ngư

text:
Chòm sao Phi Ngư (chữ Hán: 飛魚, nghĩa: cá bay, tiếng La Tinh: Volans) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh con cá bay.

Chòm sao nhỏ này có diện tích 141 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 76 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.

Chòm sao Phi Ngư nằm kề các chòm sao Thuyền Để, Hội Giá, Kiếm Ngư, Sơn Án, Yển Diên.

Tên gọi

Thiên thể

Các thiên thể đáng quan tâm
 Thiên hà xoắn ốc NGC 2442 (còn có tên là Meathook), cách Trái Đất khoảng 50 triệu năm ánh sáng

 Sao biến đổi kiểu Mira S Vol, với chu kì 14 tháng, cấp sao biểu kiến của nó xê dịch trong khoảng 13,6m đến 8,6m.
 Sao đôi ε Vel, ξ Vel, γ Vel, χ Vel

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chòm sao phương nam


title: Sirsa

text:
Sirsa là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Sirsa thuộc bang Haryana, Ấn Độ.

Địa lý
Sirsa có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 205 mét (672 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sirsa có dân số 160.129 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Sirsa có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Sirsa, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Haryana


title: Chiều cao của Tổng thống Hoa Kỳ và các ứng cử viên tổng thống

text:
Một ghi chép về chiều cao của các Tổng thống Hoa Kỳ và các ứng cử viên tổng thống hữu ích trong việc đánh giá vai trò của chiều cao trong các cuộc tranh cử tổng thống. Một số quan sát viên đã ghi chú rằng những ứng cử viên cao hơn chiếm ưu thế, và cho rằng điều này là do sự ưa thích của công chúng dành cho những ứng cử viên cao hơn.

Hai Tổng thống cao nhất của Hoa Kỳ là Abraham Lincoln và Lyndon B. Johnson với chiều cao , trong khi Tổng thống thấp nhất là James Madison với chiều cao .

Joe Biden, Tổng thống hiện tại, cao , và Kamala Harris, Phó Tổng thống hiện tại, cao .

Thứ tự chiều cao của các Tổng thống Hoa Kỳ

Xu hướng
Chiều cao trung bình của 43 Tổng thống trước đây khoảng . Qua thời gian có sự tăng nhẹ, phản ánh ở sự tăng trưởng chiều cao của hầu hết dân số Hoa Kỳ, mặc dù một vài Tổng thống cao nhất sống ở thời kỳ đầu của lịch sử Hoa Kỳ. Chiều cao trung bình của nam giới Hoa Kỳ vào năm 2005 là .

Thành công trong tranh cử dựa vào chiều cao

Nhiều quan điểm cho rằng ứng cử viên cao hơn luôn luôn hoặc hầu hết đều thắng cử kể từ khi có các cuộc tranh luận Tổng thống trên truyền hình. Ví dụ một số quan điểm sau đây:

 Một bài luận vào năm 2003 của nhà báo New York Times Virginia Postrel về sự tăng trưởng chiều cao một cách nhân tạo của những trẻ em còi cọc. Cô ghi chú rằng: "Chiều cao thấp, làm tổn thương những triển vọng của một con người... Chàng trai cao thường có được những cô gái. Ứng cử viên tổng thống cao hơn hầu hết đều thắng."
 Một bài viết vào năm 1988 của Los Angeles Times trong chuyên mục thời trang về một thợ may may đồ cho những người đàn ông thấp hơn bao gồm một câu chuyện: "Stern nói ông vừa biết được rằng Dukakis cao 5'8". 'Bạn biết không', ông nói thêm, một cách thất vọng rằng 'kể từ năm 1900 người cao hơn trong 2 ứng cử viên luôn luôn thắng sao?'"
 Một cuốn sách xuất bản năm 1997 có tên How to Make Anyone Fall in Love with You thảo luận về tầm quan trọng của chiều cao: "Chiều cao thế nào? Người ta cho rằng cao hơn càng tốt, bởi vì nền văn hóa của chúng ta sùng bái chiều cao. Trong thực tế, tất cả các Tổng thống thắng cử của Hoa Kỳ kể từ năm 1900 đều là người cao hơn trong hai ứng cử viên."

 Một cuốn sách xuất bản vào năm 1975 có tên First Impressions: The Psychology of Encountering Others ghi chú: "Giày nâng chiều cao, bất kỳ ai? Một yếu tố có ảnh hưởng sâu rộng đến cách mà người ta nhận thức, ít nhất trong cộng đồng Hoa Kỳ, là chiều cao. Từ năm 1900 đến năm 1968 những người được bầu làm Tổng thống Hoa Kỳ luôn là người cao hơn trong hai ứng cử viên. (Richard Nixon thấp hơn một chút so với George McGovern)"
 Một cuốn sách xuất bản năm 1978 có tên The Psychology of Person Identification trình bày rằng: "Họ cũng nói rằng mỗi Tổng thống Hoa Kỳ thắng cử kể từ khi bước sang thế kỷ mới đều là người cao hơn trong hai ứng cử viên (Jimmy Carter là một ngoại lệ)."
 Một cuốn sách năm 1999, Survival of the Prettiest viết bởi Nancy Etcoff, lặp lại một phiên bản truyền thống trong một phần sức mạnh của chiều cao: "...Kể từ năm 1776 chỉ có [hai Tổng thống,] James Madison và Benjamin Harrison[,] có chiều cao dưới mức trung bình. Cách dễ dàng nhất để đoán được người thắng cử trong cuộc bầu cử Tổng thống Hoa Kỳ là đánh cược vào ứng cử viên cao hơn: trong thế kỷ này bạn sẽ thấy một chuỗi đánh bại liên tiếp cho đến năm 1972 khi Richard Nixon thắng George McGovern."

Một bảng so sánh về chiều cao của những người thắng và thua trong các cuộc tranh cử Tổng thống từ năm 1789 được cung cấp để đánh giá các quan điểm này.

Bảng so sánh chiều cao của các ứng cử viên Tổng thống Hoa Kỳ

{| class="wikitable sortable"
|- align="top"
! Cuộc bầu cử !! Người chiến thắng bởi phiếu Đại cử tri đoàn !!colspan="2"| Chiều cao !! Đối thủ tranh cử !!colspan="2"| Chiều cao !! data-sort-type="number" colspan="2"| Chênh lệch
|- style="background:#CFC; text-align:center;"

|- style="background:#CFC; text-align:center;"
|| 2016 || Donald Trump||
|| Hillary Clinton* ||  || 10in || 26cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 2012 || Barack Obama ||  || Mitt Romney<ref>{{chú thích báo |first= |last= |title=Obama and Romney Stack Up on BMI, Physical Fitness, and More |work=Huffington Post |page=7 |date=ngày 6 tháng 11 năm 2012 |access-date=ngày 6 tháng 2 năm 2012 |quote=height: 6'1.5, weight: 184 lbs, BMI: 23.9 |url=http://dailycaller.com/2012/09/22/romney-ryan-health-by-the-numbers-2/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121027225338/http://dailycaller.com/2012/09/22/romney-ryan-health-by-the-numbers-2/ |archivedate=ngày 27 tháng 10 năm 2012 |archive-date=2012-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027225338/http://dailycaller.com/2012/09/22/romney-ryan-health-by-the-numbers-2/ }}</ref> ||  ||data-sort-value=".5"| ½ in || 2 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 2008 || Barack Obama ||  || John McCain ||  || 4 in || 10 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 2004 || George W. Bush ||  || John Kerry ||  || 4½ in || 11 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 2000 || George W. Bush ||  ||Al Gore* ||  || 1½ in || 3 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1996 || Bill Clinton ||  || Bob Dole ||  ||data-sort-value=".5"| ½ in || 1 cm
|- style="background:#E6E6AA; text-align:center;"
| 1992 || Bill Clinton ||  || George H.W. Bush ||  || 0 in || 0 cm
|-  style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1988 || George H.W. Bush ||  || Michael Dukakis ||  || 6 in || 15 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1984 || Ronald Reagan ||  || Walter Mondale ||  || 2 in || 5 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1980 || Ronald Reagan ||  || Jimmy Carter ||  || 3½ in || 8 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1976 || Jimmy Carter ||  || Gerald Ford ||  || 2½ in || 6 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1972 || Richard Nixon ||  || George McGovern ||  || 1½ in || 3 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1968 || Richard Nixon ||  || Hubert Humphrey||  ||data-sort-value=".5"| ½ in || 2 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1964 || Lyndon B. Johnson ||  || Barry Goldwater ||  || 4½ in || 12 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1960 || John F. Kennedy ||  || Richard Nixon ||  ||data-sort-value=".5"| 1½ in || 3 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
|1956 || Dwight D. Eisenhower || ||Adlai Stevenson II||  ||data-sort-value=".5"| ½ in || 1 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1952 || Dwight D. Eisenhower ||  || Adlai Stevenson II ||  ||data-sort-value=".5"| ½ in || 1 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1948 || Harry S. Truman ||  || Thomas Dewey ||  || 1 in || 2 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1944 || Franklin D. Roosevelt ||  || Thomas Dewey ||  || 6 in || 15 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1940 || Franklin D. Roosevelt ||  || Wendell Willkie ||  ||data-sort-value=".5"| ½ in || 1 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1936 || Franklin D. Roosevelt ||  || Alfred Landon ||  || 3 in || 8 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1932 || Franklin D. Roosevelt ||  || Herbert Hoover ||  || 2½ in || 6 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1928 || Herbert Hoover ||  || Al Smith ||  ||data-sort-value=".5"| ½ in || 2 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1924 || Calvin Coolidge ||  || John W. Davis ||  || 1 in || 2 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1920 || Warren G. Harding ||  || James M. Cox ||  || 6 in || 15 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1916 || Woodrow Wilson ||  || Charles Evans Hughes ||  || 1 in || 2 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1912 || Woodrow Wilson ||  || William Howard TaftTheodore Roosevelt||5 ft 11  in5 ft 10 in || 182 cm178 cm ||data-sort-value=".5"| ½ in1 in || 2 cm2 cm
|- style="background:#cfc; text-align:center;"
| 1908 || William Howard Taft ||  ||William Jennings Bryan Lists his height as . Lists his height as . ||  ||data-sort-value=".5"| ½ in || 2 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1904 || Theodore Roosevelt ||  ||Alton B. Parker ||  || 1 in || 3 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1900 || William McKinley ||  || William Jennings Bryan ||  || 4 in || 10 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1896 || William McKinley ||  || William Jennings Bryan ||   || 4 in || 10 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1892 || Grover Cleveland ||  || Benjamin Harrison ||  || 5 in || 12 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1888 || Benjamin Harrison ||  || Grover Cleveland* ||  || 5 in || 12 cm
|- style="background:#E6E6AA; text-align:center;"
| 1884 || Grover Cleveland ||  || James G. Blaine ||  || 0 in || 0 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1880 || James A. Garfield ||  ||Winfield Hancock  ||  || 1½ in || 4 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1876 || Rutherford B. Hayes ||  || Samuel Tilden* ||  || 1½ in || 4 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1872 || Ulysses S. Grant ||   || Horace Greeley ||  || 2 in || 5 cm
|- style="background:white; text-align:center;"
| 1868 || Ulysses S. Grant ||   || Horatio Seymour ||   ||   ||   ||
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1864 || Abraham Lincoln ||  || George B. McClellan ||  || 8 in || 20 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1860 || Abraham Lincoln ||  || John C. BreckinridgeStephen A. Douglas || 6 ft 2 in5 ft 4 in || 188 cm163 cm || 2 in12 in || 5 cm30 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1856 || James Buchanan || || Millard FillmoreJohn C. Frémont || 69 in5 ft 9 in5 ft 9 in || 175 cm175 cm || 3 in3 in || 8 cm8 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1852 || Franklin Pierce ||   || Winfield Scott ||  || 7 in || 18 cm
|- style="background:#ffc; text-align:center;"
| 1848 || Zachary Taylor ||  || Lewis Cass ||  ||data-sort-value=".5"| ½ in || 1 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1844 || James K. Polk ||   || Henry Clay ||  || 5 in || 12 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1840 || William Henry Harrison ||  || Martin Van Buren ||  || 2 in || 5 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1836 || Martin Van Buren ||  || Hugh Lawson WhiteWilliam Henry Harrison || 5 ft 11 in68 in5 ft 8 in || 180 cm173 cm || 5 in2 in || 12 cm5 cm
|- style="background:#E6E6AA; text-align:center;"
| 1832 || Andrew Jackson ||  || Henry Clay ||  || 0 in || 0 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1828 || Andrew Jackson ||  || John Quincy Adams ||  || 5½ in || 14 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1824 || John Quincy Adams ||  || William H. CrawfordOne biography of Crawford describes his stature as being "considerably over six feet".  See Andrew Jackson**Henry Clay  || 6 ft 3 in73 in6 ft 1 in73 in6 ft 1 in || 191 cm185 cm185 cm || 7½ in5½ in5½ in || 20 cm14 cm14 cm
|- style="background:#fff; text-align:center;"
| 1820 || James Monroe† ||  ||   ||   ||   ||   ||
|- style="background:#fff; text-align:center;"
| 1816 || James Monroe ||  || Rufus King ||   ||   ||   ||
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1812 || James Madison ||  || DeWitt Clinton ||  || 11 in || 28 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1808 || James Madison ||  || Charles C. Pinckney ||  || 5 in || 12 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1804 || Thomas Jefferson ||  || Charles C. Pinckney ||  || 5½ in || 14 cm
|- style="background:#CFC; text-align:center;"
| 1800 || Thomas Jefferson ||  || John Adams ||  || 7½ in || 19 cm
|- style="background:#FFC; text-align:center;"
| 1796 || John Adams ||  || Thomas Jefferson ||  || 7½ in || 19 cm
|- style="background:#fff; text-align:center;"
| 1792 || George Washington†||  ||   ||  ||   ||   ||
|- style="background:#fff; text-align:center;"
| 1789 || George Washington†||  ||   ||  ||   ||   ||
|}Ghi chú:''

* Thua cuộc bầu chọn cử tri, nhưng nhận được nhiều số phiếu phổ biến hơn.

† Không có đối thủ

Thống kê
Trong 49 cuộc bầu cử mà chiều cao các ứng cử viên được biết, 26 lần các ứng cử viên cao nhất thắng cử (khoảng 53 phần trăm các cuộc bầu cử), 19 lần các ứng cử viên thấp hơn thắng cử (khoảng 39 phần trăm các cuộc bầu cử), 4 lần các ứng cử viên cao bằng nhau (khoảng 8 phần trăm các cuộc bầu cử).

Ứng cử viên cao nhất thắng 19 trong 28 cuộc bầu cử kể từ 1900 nhưng ngược lại, những cuộc tranh cử trong khoảng thời gian từ năm 1789 đến 1924, những ứng cử viên thấp hơn đã thắng cử 15 lần trong khi đó những ứng cử viên cao nhất chỉ thắng 11 lần.

Một điểm quan trọng đáng lưu ý là có ba trường hợp trong đó ứng cử viên cao nhất nhận được số phiếu phổ thông nhiều hơn người kia, thắng cử nhưng thua cuộc bầu cử của cử tri. Điều này xảy ra vào những cuộc bầu cử năm 1876, 1888 và 2000; ứng cử viên cao nhất không nhận được phiếu bầu cao nhất trong cuộc bầu cử khác mà đối thủ nhận được nhiều hơn người thắng cuộc (1824). Điều này có nghĩa rằng ứng cử viên cao nhất giành được đa số phiếu bầu phổ thông 29 lần (khoảng 59 phần trăm) và ứng cử viên thấp hơn làm điều này chỉ 16 lần (khoảng 33 phần trăm).

Những con số trên làm cho người ta tin rằng ứng cử viên cao hơn chiếm ưu thế trong cuộc bầu cử tổng thống, nhưng khoảng cách thắng thua ít hơn những gì đã được đề xuất trong các nguồn nói trên.

Những kỷ lục
Tổng thống cao nhất được bầu là Abraham Lincoln () và Lyndon B. Johnson (). Tổng thống thấp nhất là James Madison ().

Ứng cử viên cao nhất không thắng cử (cũng là cao nhất trong các ứng cử viên tổng thống) là Winfield Scott, với chiều cao  thua cuộc tranh cử năm 1852 với đối thủ Franklin Pierce, cao . Ứng cử viên cao thứ hai là John Kerry, với chiều cao . Và ứng cử viên không thắng cử thấp nhất là Stephen A. Douglas, cao . Kế đó là Martin Van Buren và Benjamin Harrison, thua cuộc tranh cử năm 1840 và 1892 và cả hai đều cao .

Khoảng cách chiều cao lớn nhất giữa hai ứng cử viên tổng thống là trong cuộc tranh cử năm 1860, Abraham Lincoln cao hơn đối thủ Stephen A. Douglas . Và khoảng cách lớn thứ hai ở trong cuộc tranh cử năm 1812, De Witt Clinton cao hơn người thắng cuộc James Madison .

Xem thêm
 Chiều cao trong chính trị
 Tổng thống Hoa Kỳ
 Danh sách Tổng thống Hoa Kỳ

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Stats: Does the taller man always win?
 The Straight Dope: Does the taller candidate always win the election?
 Presidential Timber Tends To Be Tall
 The Presidents by Height and BMI

Chính trị Hoa Kỳ
Chiều cao người


title: Hệ thống thông tin địa lý

text:
Hệ thống thông tin địa lý (Geographic Information System - gọi tắt là GIS) được hình thành vào những năm 1960 và phát triển rất rộng rãi trong 10 năm lại đây. GIS ngày nay là công cụ trợ giúp quyết định trong nhiều hoạt động kinh tế - xã hội, quốc phòng của nhiều quốc gia trên thế giới. GIS có khả năng trợ giúp các cơ quan chính phủ, các nhà quản lý, các doanh nghiệp, các cá nhân... đánh giá được hiện trạng của các quá trình, các thực thể tự nhiên, kinh tế - xã hội thông qua các chức năng thu thập, quản lý, truy vấn, phân tích và tích hợp các thông tin được gắn với một nền hình học (bản đồ) nhất quán trên cơ sở toạ độ của các dữ liệu đầu vào.

Có nhiều cách tiếp cận khác nhau khi định nghĩa GIS. Nếu xét dưới góc độ hệ thống, thì GIS có thể được hiểu như một hệ thống gồm các thành phần: con người, phần cứng, phần mềm, cơ sở dữ liệu và quy trình-kiến thức chuyên gia?, nơi tập hợp các quy định, quy phạm, tiêu chuẩn, định hướng, chủ trương ứng dụng của nhà quản lý, các kiến thức chuyên ngành và các kiến thức về công nghệ thông tin.

Khi xây dựng một hệ thống GIS ta phải quyết định xem GIS sẽ được xây dựng theo mô hình ứng dụng nào, lộ trình và phương thức tổ chức thực hiện nào. Chỉ trên cơ sở đó người ta mới quyết định xem GIS định xây dựng sẽ phải đảm đương các chức năng trợ giúp quyết định gì và cũng mới có thể có các quyết định về nội dung, cấu trúc các hợp phần còn lại của hệ thống cũng như cơ cấu tài chính cần đầu tư cho việc hình thành và phát triển hệ thống GIS. Với một xã hội có sự tham gia của người dân và quá trình quản lý thì sự đóng góp tri thức từ phía cộng đồng đang ngày càng trở nên quan trọng và càng ngày càng có vai trò không thể thiếu.

Ứng dụng
Theo cách tiếp cận truyền thống, GIS là một công cụ máy tính để lập bản đồ và phân tích các sự vật, hiện tượng thực trên Trái đất. Công nghệ GIS kết hợp các thao tác cơ sở dữ liệu thông thường (như cấu trúc hỏi đáp) và các phép phân tích thống kê, phân tích không gian. Những khả năng này phân biệt GIS với các hệ thống thông tin khác và khiến cho GIS có phạm vi ứng dụng rộng trong nhiều lĩnh vực khác nhau (phân tích các sự kiện, dự đoán tác động và hoạch định chiến lược).

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực dữ liệu không gian đã tiến những bước dài: từ hỗ trợ lập bản đồ (CAD mapping) sang hệ thống thông tin địa lý (GIS). Cho đến nay cùng với việc tích hợp các khái niệm của công nghệ thông tin như hướng đối tượng, GIS đang có bước chuyển từ cách tiếp cận cơ sở dữ liệu (database approach) sang hướng tri thức (knowledge approach).

Hệ thống thông tin địa lý là hệ thống quản lý, phân tích và hiển thị tri thức địa lý, tri thức này được thể hiện qua các tập thông tin:
 Các bản đồ: giao diện trực tuyến với dữ liệu địa lý để tra cứu, trình bày kết quả và sử dụng như là một nền thao tác với thế giới thực
 Các tập thông tin địa lý: thông tin địa lý dạng file và dạng cơ sở dữ liệu gồm các yếu tố, mạng lưới, topology, địa hình, thuộc tính
 Các mô hình xử lý: tập hợp các quy trình xử lý để phân tích tự động
 Các mô hình dữ liệu: GIS cung cấp công cụ mạnh hơn là một cơ sở dữ liệu thông thường bao gồm quy tắc và sự toàn vẹn giống như các hệ thông tin khác. Lược đồ, quy tắc và sự toàn vẹn của dữ liệu địa lý đóng vai trò rất quan trọng
 Metadata: hay tài liệu miêu tả dữ liệu, cho phép người sử dụng tổ chức, tìm hiểu và truy nhập được tới tri thức địa lý..

Các cách nhìn
Khi làm việc với hệ thống GIS có thể tiếp cận dưới các cách nhìn nhận như sau:

 Cơ sở dữ liệu địa lý (Geodatabase - theo cách gọi của ESRI): GIS là một cơ sở dữ liệu không gian chuyển tải thông tin địa lý theo quan điểm gốc của mô hình dữ liệu GIS (yếu tố, topology, mạng lưới, raster,...)
 Hình tượng hoá (Geovisualization): GIS là tập các bản đồ thông minh thể hiện các yếu tố và quan hệ giữa các yếu tố trên mặt đất. Dựa trên thông tin địa lý có thể tạo nhiều loại bản đồ và sử dụng chúng như là một cửa sổ vào trong cơ sở dữ liệu để hỗ trợ tra cứu, phân tích và biên tập thông tin.
 Xử lý (Geoprocessing): GIS là các công cụ xử lý thông tin cho phép tạo ra các thông tin mới từ thông tin đã có. Các chức năng xử lý thông tin địa lý lấy thông tin từ các tập dữ liệu đã có, áp dụng các chức năng phân tích và ghi kết quả vào một tập mới.

Xét dưới góc độ ứng dụng trong quản lý nhà nước, GIS có thể được hiểu như là một công nghệ xử lý các dữ liệu có toạ độ (bản đồ) để biến chúng thành các thông tin trợ giúp quyết định cho các nhà quản lý.

Do các ứng dụng GIS trong thực tế quản lý nhà nước có tính đa dạng và phức tạp xét cả về khía cạnh tự nhiên, xã hội lẫn khía cạnh quản lý, những năm gần đây GIS thường được hiểu như một hệ thống thông tin đa quy mô và đa tỷ lệ. Tuỳ thuộc vào nhu cầu của các người sử dụng mà hệ thống có thể phải tích hợp thông tin ở nhiều mức khác nhau, nói đúng hơn, là ở các tỷ lệ khác nhau, nói cách khác là tuỳ thuộc vào các định hướng do cơ sở tri thức đưa ra.

Cơ sở dữ liệu địa lý
Hệ thống thông tin địa lý (GIS) sử dụng cơ sở dữ liệu địa lý (geodatabase) làm dữ liệu của mình.

Các thành phần của cơ sở dữ liệu không gian bao gồm:

 Tập hợp các dữ liệu dạng vector (tập các điểm, đường và vùng)
 Tập hợp các dữ liệu dạng raster (dạng mô hình DEM hoặc ảnh)
 Tập hợp các dữ liệu dạng mạng lưới (ví dụ như đường giao thông, lưới cấp thoát nước, lưới điện...)
 Tập hợp các dữ liệu địa hình 3 chiều và bề mặt khác
 Dữ liệu đo đạc
 Dữ liệu dạng địa chỉ
 Các bảng dữ liệu là thành phần quan trọng của cơ sở dữ liệu không gian, được liên kết với các thành phần đồ họa với nhiều kiểu liên kết khác nhau.

Về khía cạnh công nghệ, hình thể, vị trí không gian của các đối tượng cần quản lý, được miêu tả bằng các dữ liệu đồ hoạ. Trong khi đó, tính chất các đối tượng này được miêu tả bằng các dữ liệu thuộc tính.

Mô hình cơ sở dữ liệu không gian không những quy định mô hình dữ liệu với các đối tượng đồ hoạ, đối tượng thuộc tính mà còn quy định liên kết giữa chúng thông qua mô hình quan hệ và định nghĩa hướng đối tượng bao gồm các tính chất như thừa kế (inherit), đóng gói (encapsulation) và đa hình (polymorphism).

Ngoài ra, cơ sở dữ liệu không gian hiện đại còn bao gồm các ràng buộc các đối tượng đồ hoạ ngay trong cơ sở dữ liệu, được gọi là topology. Lập bản đồ và phân tích địa lý không phải là kỹ thuật mới, nhưng GIS thực thi các công việc này tốt hơn và nhanh hơn các phương pháp thủ công cũ. Trước công nghệ GIS, chỉ có một số ít người có những kỹ năng cần thiết để sử dụng thông tin địa lý giúp ích cho việc giải quyết vấn đề và đưa ra các quyết định. GIS cung cấp cả khả năng hỏi đáp đơn giản và các công cụ phân tích tinh vi để cung cấp kịp thời thông tin cho những người quản lý và phân tích. Các hệ GIS hiện đại có nhiều công cụ phân tích hiệu quả, trong đó có hai công cụ quan trọng đặc biệt là phân tích liền kề và phân tích chồng xếp. Nhóm này tạo nên ứng dụng quan trọng đối với nhiều ứng dụng mang tính phân tích. Quá trình chồng xếp sử dụng một số bản đồ để sinh ra thông tin mới và các đối tượng mới. Trong nhiều trường hợp topology mới sẽ được tạo lại. Phân tích chồng xếp khá tốn thời gian và thuộc vào nhóm các ứng dụng có tính chất sâu, khi hệ thống được khai thác sử dụng ở mức độ cao hơn là được sử dụng cho từng vùng cụ thể hoặc cả nước với tỷ lệ bản đồ phù hợp. Chồng xếp là quá trình tích hợp các lớp thông tin khác nhau. Các thao tác phân tích đòi hỏi một hoặc nhiều lớp dữ liệu phải được liên kết vật lý. Sự chồng xếp này, hay liên kết không gian, có thể là sự kết hợp dữ liệu về đất, độ dốc, thảm thực vật hoặc sở hữu đất với định giá thuế.

Với nhiều thao tác trên dữ liệu địa lý, kết quả cuối cùng được hiển thị tốt nhất dưới dạng bản đồ hoặc biểu đồ. Bản đồ khá hiệu quả trong lưu giữ và trao đổi thông tin địa lý. GIS cung cấp nhiều công cụ mới để mở rộng tính nghệ thuật và khoa học của ngành bản đồ. Bản đồ hiển thị có thể được kết hợp với các bản báo cáo, hình ảnh ba chiều, ảnh chụp và những dữ liệu khác (đa phương tiện). Nhờ khả năng xử lý các tập hợp dữ liệu lớn từ các cơ sở dữ liệu phức tạp, nên GIS thích hợp với các nhiệm vụ quản lý tài nguyên môi trường. Các mô hình phức tạp cũng có thể dễ dàng cập nhật thông tin nhờ sử dụng GIS. Các lớp dữ liệu GIS có thể như hình sau:

GIS được sử dụng để cung cấp thông tin nhanh hơn và hiệu quả hơn cho các nhà hoạch định chính sách. Các cơ quan chính phủ dùng GIS trong quản lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên, trong các hoạt động quy hoạch, mô hình hoá và quan trắc.

Thông tin địa lý là những thông tin quan trọng để đưa ra những quyết định một cách nhanh chóng. Các phân tích GIS phụ thuộc vào chất lượng, giá trị và tính tương thích của các dữ liệu địa lý dạng số. Việc chia sẻ dữ liệu sẽ kích thích sự phát triển các nhu cầu về sản phẩm và dịch vụ GIS. Các nguồn dữ liệu tăng thêm nhờ sự kết hợp của GIS với GPS (hệ thống định vị toàn cầu) và công nghệ viễn thám, đã cung cấp các công cụ thu thập dữ liệu hiệu quả hơn. GIS đã được công nhận là một hệ thống với nhiều lợi ích không chỉ trong các công tác thu thập đo đạc địa lý mà còn trong các công tác điều tra tài nguyên thiên nhiên, phân tích hiện trạng và dự báo xu hướng diễn biến tài nguyên môi trường.

Tại Việt Nam công nghệ GIS cũng được thí điểm khá sớm, và đến nay đã được ứng dụng trong khá nhiều ngành như quy hoạch nông lâm nghiệp, quản lý rừng, lưu trữ tư liệu địa chất, đo đạc bản đồ, địa chính, quản lý đô thị... Tuy nhiên các ứng dụng có hiệu quả nhất mới giới hạn ở các lĩnh vực lưu trữ, in ấn các tư liệu bản đồ bằng công nghệ GIS. Các ứng dụng GIS thuộc lĩnh vực quản lý, điều hành, trợ giúp quyết định hầu như mới dừng ở mức thử nghiệm, còn cần thời gian và đầu tư mới có thể đưa vào ứng dụng chính thức.

Xem thêm

 ArcView
 MapInfo
 Tô pô học

Tham khảo


title: Hypanthidioides spinosa

text:
Hypanthidioides spinosa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Hypanthidioides
Động vật được mô tả năm 1997


title: Mối tình Paris của Kostya Gumankov (phim)

text:
Mối tình Paris của Kostya Gumankov (tiếng Nga: Парижская любовь Кости Гуманкова) là một phim tình cảm lãng mạn của đạo diễn Kosntantin Odegov, ra mắt lần đầu năm 2005.

Truyện phim chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Yury Polyakov.

Nội dung

Diễn viên

Ê-kíp

Xem thêm

 Thông tin trên Website RusKino
 Thông tin trên Website KinoPoisk
 Thông tin trên Website Kino-Teatr

Phim của Mosfilm
Phim hài Nga
Phim tình cảm Nga
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim năm 2004


title: El Pinar

text:
El Pinar là một đô thị ở tỉnh Granada, cộng đồng tự trị Andalusia, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2010 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 1011 người. Diện tích đô thị này là 38,01 ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 359 m trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Granada


title: Buthiers, Haute-Saône

text:
Buthiers là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haute-Saône

pms:Buthiers


title: Lê Văn Trung (Quyền Giáo Tông)

text:
Quyền Giáo tông Lê Văn Trung (1876-1934), thánh danh là Thượng Trung Nhựt, là một trong những nhà lãnh đạo tôn giáo Cao Đài, có những đóng góp quan trọng trong giai đoạn hình thành và phát triển của tôn giáo này.

Quyền Giáo Tông của Đạo Cao Đài có cùng cấp bậc của Đức Giáo Hoàng trong Công Giáo

Thân thế
Ông sinh ngày 10 tháng 10 năm Bính Tý (tức 25 tháng 11 năm 1876) tại làng Phước Lâm, tổng Phước Điền Trung, huyện Phước Lộc, hạt Tân An (nay thuộc xã Phước Lâm, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An. Cha ông là cụ Lê Văn Thanh mất sớm khi ông mới 3 tuổi. Ông lớn lên nhờ sự nuôi dưỡng và giáo dục của mẹ là bà Văn Thị Xuân.

Ông từng theo học tại Lycée Chasseloup Laubat Sài Gòn và tốt nghiệp vào năm 1894.

Sự nghiệp đời
Sau khi tốt nghiệp Trung học, ông được nhận vào làm thơ ký tại Dinh Thống đốc Nam Kỳ ngày 14 tháng 7 năm 1894. Ông làm việc tại đây trong 12 năm cho đến ngày 6 tháng 3 năm 1906 thì xin thôi việc để theo đuổi nghiệp chính trường.

Sau đó ông ra ứng cử và được bầu vào Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ liên tục trong 8 năm. Trong thời thời gian làm Nghị viên Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ, ông nhiều lần có những biểu hiện thỉnh cầu bênh vực cho quyền lợi của dân thuộc địa bản xứ. Điển hình là vụ Lục Hạng điền, chính phủ Pháp phân 6 hạng ruộng để đánh thuế. Ông Outrey, quyền Thống Đốc Nam Kỳ dự thảo luật thuế về Lục Hạng điền, trình ra cho Hội đồng Quản Hạt thừa nhận để đem ra áp dụng thi hành.

Ông cùng với Diệp Văn Cương, Hội đồng Quản Hạt Bến Tre đứng ra làm đầu 6 vị Hội đồng Quản Hạt người Việt, đồng phản kháng dự thảo luật nói trên, nhưng khi biểu quyết, số thăm của Hội đồng người Việt có 6, còn của người Pháp thì 10, nên bị thua thăm, và như thế thì dự luật được thông qua với đa số 10/6.

     Dù thua thăm, nhưng 6 ông cương quyết chống lại Luật Thuế Lục Hạng điền, nên tất cả sáu ông Hội đồng người Việt đều gởi đơn từ chức để phản đối.

     Năm 1911, ông cùng với bà Tổng đốc Đỗ Hữu Phương đứng ra vận động lập College des Jeunes Filles, trường nữ Trung học đầu tiên tại Sài Gòn.

Ngày 18 tháng 5 năm 1912, chính phủ Pháp ban thưởng cho ông Bắc Đẩu Bội Tinh Đệ ngũ đẳng vì những đóng góp cho nhà nước Pháp tại thuộc địa Nam Kỳ.

Năm 1914, ông được cử làm Nghị viên Hội đồng Soái phủ Đông Dương (Conseil du Gouvernement de l'Indochine, còn gọi là Hội đồng Thượng Nghị viện Đông Dương).

Kể từ năm 1920 trở đi, công việc kinh doanh của ông gặp nhiều khó khăn, đến cuối năm 1924 thì bế tắc, hoàn toàn bị lỗ lã. Ông đau buồn, bắt đầu hút thuốc phiện, thị lực yếu đi rất nhiều, chỉ thấy mọi vật lờ mờ. Được sự giới thiệu của một người họ hàng, ông bắt đầu có thiên hướng tâm linh nhiều hơn, bỏ thuốc phiện, chú ý giữ gìn sức khỏe và tu tập. Thị lực của ông dần tốt trở lại và sức khỏe phục hồi.

Sự nghiệp đạo
Theo tài liệu của tôn giáo Cao Đài thì ngày 7 tháng 1 năm 1926 (tức 23 tháng 11 năm Ất Sửu), các ông Cao Quỳnh Cư, Phạm Công Tắc đem Đại Ngọc Cơ đến nhà ông Trung để cầu cơ. Tại lần cầu cơ này, ông được nhận làm môn đồ. Từ đó, ông bắt đầu lập bàn thờ đạo tại tư gia, dốc lòng cùng với các ông Phạm Công Tắc và Cao Quỳnh Cư lo việc mở đạo.

Ngày 21 tháng 2 năm 1926, trong một buổi cầu cơ tại nhà ông Vương Quang Kỳ, một bài thơ được lưu truyền là cơ giáng của Thượng đế, trong đó có tên của 13 người, về sau được tín đồ Cao Đài xưng tụng là những tín đồ đầu tiên của đạo, với ông Ngô Văn Chiêu được tôn xưng Anh Cả. Ông Lê Văn Trung là người được xưng danh thứ 3, chỉ sau ông Ngô Văn Chiêu và ông Thượng Kỳ Thanh (Vương Quang Kỳ).

Từ đó, ông là một trong số các môn đồ tích cực đi truyền đạo khắp các tỉnh Nam Kỳ. Chính vì vậy, đêm 23 tháng 4 năm 1926 (tức 12 tháng 3 năm Bính Dần), ông được cơ bút phong làm Thượng Đầu sư, với Thánh danh là Thượng Trung Nhựt, cùng lượt với Ngọc Đầu sư Lê Văn Lịch, thánh danh Ngọc Lịch Nguyệt. Ông được xem là người được phong phẩm vị thứ 2 sau phẩm vị Giáo tông.

Dù về sau, một số tín đồ được phong chức phẩm Chưởng pháp, trên cả chức phẩm Đầu sư, nhưng trên thực tế, ông được xem như là tín đồ tiếp quản điều hành sau khi ông Ngô Văn Chiêu từ chối ngôi vị Giáo tông. Ông chính là người chủ chốt cùng 27 đệ tử Cao Đài khác, gởi Tờ Khai Đạo, kèm danh sách 247 tín đồ đầu tiên, lên Thống đốc Nam Kỳ Le Fol vào ngày 7 tháng 10 năm 1926 (tức ngày mùng 1 tháng 9 năm Bính Dần). Sau đó, ngày 15 tháng 10 năm Bính Dần (tức ngày 19 tháng 11 năm 1926), ông cùng các môn đồ chủ chốt khác tổ chức Lễ Khai Đạo rất trọng thể tại chùa Gò Kén (Tây Ninh).

Với nỗ lực phát triển đạo của các tín đồ, đạo Cao Đài nhanh chóng phát triển về số lượng. Tuy nhiên, dù đã hình thành tổ chức Hội Thánh, các tín đồ cao cấp lại có những bất đồng về cách thức nghi lễ, truyền giáo, tổ chức giáo hội. Điều này dẫn đến việc hoạt động độc lập của nhiều nhóm tín đồ khác nhau. Với sự giúp đỡ của các chức sắc cao cấp Hiệp Thiên Đài, ông đã có nhiều cố gắng ngăn chặn xu hướng ly khai của các tín đồ, cũng như đối ngoại với chính quyền, nhằm giữ gìn và phát triển nền đạo non trẻ. Trong buổi cầu cơ ngày 22 tháng 11 năm 1930, một đạo nghị định được ban ra, phong cho ông thi hành các phận sự Giáo Tông về phần xác để chính thức điều hành các hoạt động của Hội Thánh.

Với tư cách đạo đức, sự nhiệt tình của ông, các hoạt động truyền giáo ngày càng phát triển mạnh. Tổ chức Hội Thánh cũng hoàn bị dần, chặt chẽ. Về phương diện đối ngoại, với tư cách là một cựu nghị viên của Hội đồng Soái phủ Đông Dương, với Bắc đẩu bội tinh, ông đã có những tác động lớn đến chính quyền thực dân Pháp, buộc phải nới lỏng các biện pháp hạn chế sự phát triển của tôn giáo Cao Đài.

Mặc dù vậy, trong giai đoạn sơ khai, nền hành chánh đạo vẫn phụ thuộc nhiều vào các chức sắc cao cấp có tài chính lớn. Với nỗ lực của mình cùng với các đạo hữu thân tín, đặc biệt là Hộ pháp Phạm Công Tắc, ông đã cố gắng xây dựng quỹ tài chính đạo một cách độc lập, giảm dần sự phụ thuộc vào các chức sắc giàu có, vốn thiên nhiều vào xu hướng độc lập cát cứ hoặc lũng đoạn Hội Thánh. Chính những nỗ lực của ông đã góp phần không nhỏ giúp cho hình thành cơ sở để Hộ pháp Phạm Công Tắc xây dựng và phát triển mạnh mẽ Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh sau này, vượt qua các hệ phái ly khai.

Những nỗ lực trên đã làm ông lao tâm khổ trí, dẫn đến hậu quả xấu đến sức khỏe. Do quá lao lực, chỉ sau 4 năm giữ ngôi vị Giáo tông, ông lâm trọng bệnh và qua đời vào ngày 13 tháng 10 năm Giáp Tuất (tức 19 tháng 11 năm 1934) tại Giáo Tông đường Tòa Thánh Tây Ninh, hưởng thọ 59 tuổi, sau 9 năm lo việc Đạo.

Nhận định

Nhà báo, Luật sư Diệp Văn Kỳ viết ngày ngày 28 tháng 11 năm 1934, kết luận về cuộc đời ông như sau:

"Nói đến thân thế sự nghiệp của ông Lê Văn Trung tất nhiên là phải bàn đến đạo Cao Đài. Vì ông là một người sáng lập, lại là ông giáo tông. Đạo Cao Đài mà phải thì ông là công thủ. Đạo Cao Đài mà quấy thì ông lại là tội.

Song tôi còn nhớ Chương Thái Viêm, một nhà bác học Trung Hoa mỗi khi thảo luận đến các vấn đề tôn giáo đều có nói: "Thiên trung điểu tích họa giả giai nan: dấu chân của con chim bay trên không, thợ vẽ nào cũng phải chịu là khó".

Thật thế người ta muốn tìm ra cội rễ của tôn giáo thời chẳng khác nào chú thợ vẽ muốn vẽ dấu chân chim bay trên không.

Huống chi, đạo Cao Đài mới xuất hiện ở Nam Kỳ chưa đầy 9 năm. Bao nhiêu lý thuyết hình thức của Đạo hiện đương ở thời kỳ phôi thai và do cơ bút mà có thì chẳng thế chi nghị luận cho xác đáng.

Sự hoạt động của Đạo Cao Đài từ khi sáng lập đến nay không phải mỗi mỗi đều tận thiện tận mỹ. Song nếu xét thật công bình, Đạo Cao Đài chưa hề làm điều chi có hại đến nhân quần xã hội. Trái lại, Đạo Cao Đài truyền bá giỏi, tổ chức hay mà gây nên tình thân ái, đoàn kết hơn một triệu dân Nam Kỳ là một việc đáng làm, ai ai cũng nên kính phục.

Tác phẩm
Ông là tác giả nhiều bài thuyết đạo, sau được in thành các tập sách mỏng, như:

 Phương châm hành đạo (1929)
 Và nhiều thơ xướng họa cùng các vị đồng đạo.

Chú thích

Tham khảo
 Danh Nhân Đại Đạo – Đức Nguyên
 Đại Đạo Sử Cương – Trần Văn Rạng – 1972
 Tự Điển Cao Đài – Hiền Tài Nguyễn Văn Hồng

Đạo Cao Đài
L
Tín đồ đạo Cao Đài
Năm sinh thiếu
Mất năm 1934


title: Tito, Basilicata

text:
Tito là một thị trấn và đơn vị hành chính thuộc tỉnh Potenza, ở phía Nam Italia, vùng Basilicata. Nó được bao quanh bởi Abriola, Picerno, Pignola, Potenza, Sant'Angelo Le Fratte, Sasso di Castalda, Satriano di Lucania và Savoia di Lucania.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức

Thành phố và thị trấn ở Basilicata


title: Hyposmocoma flavipalpis

text:
Hyposmocoma flavipalpis là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Maui. Loài địa phương ở Haleakala, nơi nó được tim thấy ở độ cao 4,000 feet.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Mặt Mobius

text:
Mặt Mobius hay dải Mobius (Mobius band/ Mobius strip), về toán học là một khái niệm topo cơ bản về một dải chỉ có một phía và một biên. Lúc đầu chỉ như một trò chơi vì xuất xứ từ một dải băng giấy (do Mobius công bố) được dán dính 2 đầu sau khi lật ngược một đầu 1 hoặc 2 lần. Về sau các nhà toán học nâng lên thành lý thuyết, lập công thức tính toán. Không chỉ vậy, lý thuyết về dải Mobius còn được ứng dụng vào thực tế trong các lĩnh vực như: kiến trúc, xây dựng,... Ngạc nhiên hơn, dải Mobius còn được ứng dụng vào nghệ thuật, bao gồm: Âm nhạc (Bach), hội họa (M.C. Escher), điêu khắc, kim hoàn, thủ công.v.v.

Đây là một mô hình có thể dễ dàng được tạo ra bằng cách dùng một dải giấy và cho xoắn một nửa và sau đó dán hai đầu của dải với nhau để tạo thành một vòng. Trong không gian Euclid có hai loại dải Mobius tùy thuộc vào chiều xoắn: thuận chiều kim đồng hồ và ngược chiều kim đồng hồ.
<ref>{{chú thích sách
 |    author = Rainer Herges
 |      year = 2005
 |     title = Möbius, Escher, Bach – Das unendliche Band in Kunst und Wissenschaft . In: Naturwissenschaftliche Rundschau 6/58/2005
 |     pages = 301–310
 |    issn = 0028-1050
}}</ref>

 Sơ lược
Mặt Mobius được đặt theo tên nhà toán học và thiên văn học người Đức August Ferdinand Möbius tìm ra vào tháng 9 năm 1858, trong quá trình nghiên cứu các đa diện, mặc dù nhà toán học người Đức Johann Benedict Listing đã nghiên cứu nó độc lập từ trước đó ít lâu vào tháng 7 năm 1858.

Mặt Mobius không phải là một bề mặt chỉ có duy nhất một dạng hình học (tức là chỉ có một kích thước và hình dạng nhất định), chẳng hạn như dải giấy được xoắn nửa vòng như hình minh hoạ. Do đó, các nhà toán học đã nghiên cứu mặt Mobius (ngầm hiểu là Mobius đóng) như bất kỳ bề mặt nào có hình học topo tương đương với dải này.

Biên của nó là một đường cong đơn đóng, có thể là topo hình học của một vòng tròn. Điều này cho thấy có rất nhiều các phiên bản hình học của các dải Mobius như thể mỗi bề mặt này đều có một hình dạng và kích thước xác định.

Thí dụ, với bất kỳ hình chữ nhật đóng, có chiều dài L và chiều rộng W, đều có thể được dán lại để tạo một dải Mobius (bằng cách dán một cạnh với cạnh đối diện sau khi được đảo ngược 180 độ). Một trong số chúng có thể là những mô hình trơn trong không gian 3 chiều, nhưng một số khác lại không (xem phần  bên dưới). Tuy nhiên, một ví dụ khác là dải Mobius mở đầy đủ (xem phần  bên dưới). Theo hình học topo, điều này là hơi khác so với những dải Mobius đóng thông thường, trong khi bất kỳ dải Mobius đều mở và không có biên.

Không phức tạp lắm để tìm phương trình đại số cho các lời giải có hình học topo của một dải Mobius, nhưng nói chung các phương trình này không mô tả cùng một hình dạng hình học tương tự như mô hình có giấy được xoắn đã nêu trên. Đặc biệt, mô hình giấy xoắn là một bề mặt có thể khai triển được vì nó không có độ cong Gauss (độ cong toàn phần). Một hệ thống phương trình vi phân đại số mô tả mô hình loại này được xuất bản vào năm 2007 cùng với những giải pháp số đi kèm..

Đặc trưng Euler của dải Mobius là bằng 0.

 Tính chất đặc biệt của dải Mobius

Dải Mobius có một số tính chất đặc biệt như sau:

Nếu vẽ một đường bắt đầu từ 1 điểm ở giữa dải Mobius sẽ gặp lại chính nó nhưng ở phía bên kia dải này. Nếu tiếp tục đường vẽ sẽ gặp lại điểm bắt đầu và nó sẽ có đội dài gấp 2 lần chiều dài của dải ban đầu. Đường cong này liên tục duy nhất chứng tỏ rằng các dải Mobius chỉ có một biên.
Nếu cắt một dải Mobius dọc theo đường chính giữa sẽ cho ta một dải dài với đầy đủ 2 xoắn, chứ không phải là hai dải riêng biệt như ta nghĩ, kết quả là dải vừa tạo ra không còn là một dải Mobius. Điều này xảy ra bởi vì dải gốc chỉ có một cạnh nhưng cạnh này lại có chiều dài gấp đôi chiều dài của nó. Vết cắt tạo ra thêm 1 cạnh riêng biệt, mà một nửa của nó ở mỗi bên cây kéo, ta có được 1 dải mới dài hơn. Nếu cắt dải này dọc theo đường chính giữa của nó giống y như vậy lần nữa sẽ tạo ra hai dải quấn quanh nhau, đều có đầy đủ hai xoắn.
Nếu dải được cắt dọc theo chiều dài khoảng một phần ba cách từ các cạnh, nó sẽ tạo ra hai dải: Một dải Mobius nhỏ hơn - đó là dải nằm giữa, có chiều rộng bằng 1/3 và chiều dài tương tự như dải ban đầu. Còn lại là một dải dài hơn và có đầy đủ 2 xoắn - đây là dải nằm dọc suốt 2 cạnh của dải ban đầu, và nó bao gồm 1/3 chiều rộng và hai lần chiều dài của dải gốc.
Những dải tương tự khác có thể thu được bằng cách tương tự khi xoắn nó với số lần nửa vòng là hai hoặc nhiều hơn thay vì chỉ một lần như trước. Ví dụ, một dải với ba nửa xoắn, khi chia đôi theo chiều dọc, trở thành một dải gắn vào nhau tạo thành một nút chia ba. (Nếu nút thắt này được tách ra, dải được tạo thành bằng cách thêm vào 8 lần nửa xoắn sẽ tạo ra 1 nút thắt đơn.) Một dải với N nửa xoắn, khi bị chia đôi, trở thành một dải với N + 1 xoắn đầy đủ. Cho nó xoắn thêm và nối các đầu lại sẽ được hình gọi là vòng paradromic.
Một dải với một số lẻ của nửa xoắn, chẳng hạn như dải Mobius, sẽ chỉ có một mặt và một biên. Một dải xoắn một số chẵn lần sẽ có hai mặt và hai biên.
Nếu một dải với một số lẻ của nửa xoắn được chia đôi bề rộng dọc theo chiều dài của nó, nó sẽ tạo ra một dải đơn dài hơn, với nhiều gấp hai lần nửa xoắn so với bản gốc. Ngược lại, nếu một dải với một số chẵn nửa xoắn được cắt một nửa dọc theo chiều dài, nó sẽ tạo ra hai dải móc vào nhau, đều có cùng số lần xoắn như bản gốc.

 Hình học và Topo

Mặt Mobius là một tập con chính tắc trong R3 có được bằng cách tham số hoá:

trong đó  và . Công thức này cho ta dải Mobius có chiều rộng 1 đơn vị, vòng có bán kính 1 nằm trong mặt phẳng tọa độ Oxy với tâm đặt tại gốc tọa độ . Biến u thay đổi vòng quanh dải mobius trong khi v thay đổi chạy vòng quanh biên.

Trong toạ độ cầu , dải Möbius mở không biên được biểu diễn bằng công thức sau:

 Dải Mobius chữ nhật đầy trong không gian 3 chiều

Nếu một dải Mobius trơn trong không gian ba chiều được gọi là một dải Mobius dạng chữ nhật - thì nó phải được tạo ra từ việc đồng nhất hai cạnh đối diện của một hình chữ nhật – điều này xảy ra nếu tỉ lệ độ dài của hình chữ nhật lớn hơn căn bậc hai 3. (Lưu ý rằng đây là tỉ lệ với độ dài cạnh bên ngắn hơn của hình chữ nhật – tức chiều rộng). Do vậy, nếu tỉ lệ này nhỏ hơn hoặc bằng căn bậc hai của 3, một nhúng trơn của một dải Mobius chữ nhật trong không gian 3 chiều sẽ không xảy ra.
Nếu tỉ lệ độ dài tiến tới giới hạn tỉ lệ của  theo chiều giảm dần, bất kỳ dải Mobius chữ nhật trong không gian 3 chiều dường như đều tiến đến một hình dạng trong giới hạn có thể được coi như một dải của ba tam giác đều, nếu ta gấp đỉnh của một trong số chúng xuống sẽ tạo được một hình tam giác đều trong không gian 3 chiều.
Nếu có dải Mobius trong không gian 3 chiều thì nó chỉ có khả vi liên tục cấp 1 (ký hiệu là: C1), tuy nhiên, sau này các định lý của Nash-Kuiper cho thấy rằng không tồn tại giới hạn dưới của dải Mobius.

 Hình học Topo

Trong topo, dải Mobius được định nghĩa giống như hình vuông  với dòng đầu của và dòng dưới được xác định bởi quan hệ  với  như trong sơ đồ bên phải.

Một bài viết ít được sử dụng của dải Mobius là thương quỹ đạo đa tạp của một xuyến.. Một hình xuyến có thể được xây dựng như hình vuông  với các cạnh được xác định là  (nối từ trái sang phải) và  (nối từ dưới lên trên).

Nếu nó cũng được xác định bởi , thì ta sẽ có được một dải Mobius. Đường chéo của hình vuông (những điểm (x,x) có hai tọa độ giống nhau) trở thành biên của dải Mobius, và mang một cấu trúc quỹ đạo đa tạp, trong đó hình học tương ứng với "ảnh phản xạ" - trắc địa (đường thẳng) trong dải Mobius phải chiếu ra khỏi mép sau vào trong dải. Về mặt ký hiệu, nó được viết là T2/S2 – thương 2 xuyến bởi các hoạt động nhóm của nhóm đối xứng trên hai ký tự (chuyển đổi tọa độ), và nó có thể được coi là không gian cấu hình của hai điểm bất kỳ trên vòng tròn, có thể là cùng (cạnh tương ứng với các điểm là như nhau), với các đường gờ tương ứng với hai điểm đặt trên vòng tròn.

Dải Mobius là đa tạp compact hai chiều (tức là một bề mặt) có biên. Nó là một ví dụ tiêu biểu của một bề mặt không định hướng. Trong thực tế, dải Mobius là hình ảnh thu nhỏ của hiện tượng topo của sự không định hướng. Điều này là do:

 Hình dạng hai chiều (bề mặt) là những hình ít chiều nhất nên dễ hiểu là không thể định hướng được
 Dải Mobius là bề mặt duy nhất có topology với mọi tập con của tất cả các bề mặt không định hướng.

Dải Mobius cũng là một ví dụ điển hình được sử dụng để minh họa cho khái niệm toán học của không gian phân thớ chính. Cụ thể, nó là một phân thớ không tầm thường trên hình tròn S1 với một thớ là đoạn đơn vị, I = [0,1]. Chỉ cần nhìn vào cạnh của dải Mobius ta sẽ thấy 1 bó 2 điểm không tầm thường (hoặc Z2)  quanh S1.

 Đồ họa máy tính
Một cấu trúc đơn giản của dải Mobius có thể được tạo ra bởi phương pháp số hoá, bằng cách nối kết một tập các đoạn thẳng hay các trục đứng với nhau và xoắn đều theo một đường tròn hoặc elip.
Theo Charles Joseph Matthews, dải Mobius được coi là mặt 3 chiều không có độ dày. Vì thế, khi có độ dày, nó sẽ trở thành dạng lăng trụ xoắn trong không gian 3 chiều.

Ngoài ra, còn có thể dùng mô hình sau để xây dựng một mặt Mobius tổng quát:

Lấy một dải hình chữ nhật. Xoay nó xung quanh một điểm cố định không nằm trong mặt phẳng chứa nó. Tại mỗi bước, cũng xoay dải dọc theo một đường trong mặt phẳng của nó (đường thẳng chia đôi dải) và trực giao với bán kính quỹ đạo chính. Bề mặt được tạo ra như cách trên là dải Mobius.
Lấy một dải Mobius và cắt nó dọc theo đường giữa của dải. Điều này sẽ tạo thành một dải mới, được tạo thành bằng cách thêm một hình chữ nhật vào dải cũ trong khi xoay cả đầu và đuôi của hình chữ nhật đó cùng lúc. Nếu lại cắt dải mới này theo đường giữa của nó 1 lần nữa, sẽ tạo thành 2 dải lồng vào nhau.

 Dải Mobius mở
Dải Mobius mở được hình thành bằng cách xóa các biên (boundary) của dải Mobius chuẩn, được xây dựng từ tập } bằng cách xác định các điểm (0,y) và (1,1−y) với mọi

Ngoài ra, ta cũng có thể được xây dựng như một bề mặt đầy đủ, bằng cách phân chia mặt phẳng R2 trên đó xác định y trong đoạn 0 ≤ y ≤ 1 và từ (x,0) tới (-x,1) với mọi x trong R (tập hợp các số thực). Ta thấy trong không gian metric hình thành dải Mobius mở trên mặt phẳng đầy đủ (geodesically) (tức là, có độ cong Gauss bằng 0 ở khắp mọi nơi). Đây là metric duy nhất trên dải Mobius, thỏa trên cả không gian phẳng và đầy đủ.

Như các mặt phẳng và các hình trụ mở, dải Mobius mở nhận không chỉ có một metric đầy đủ chứa các độ cong hằng bằng 0, mà còn chứa metric đầy đủ các độ cong hằng âm = -1. Một cách để thấy điều này là bắt đầu với (Poincaré) mô hình nửa mặt phẳng trên của mặt phẳng hyperbol ℍ, cụ thể là ℍ = {(x,y) ∈ ℝ2  |  y > 0} với (dx2 +  dy2) / y2 được cho trong metric Riemann.

Các phép đẳng cự được định hướng bảo toàn trong metric này là tất cả các ánh xạ
 f: ℍ → ℍ có dạng f(z):= (az + b) / (cz + d) với a, b, c, d là các số thực thoả ad - bc = 1.
z là một số phức với Im(z) > 0, {z ∈ ℂ  |  Im(z) > 0}. Một phép đẳng cự đổi ngược hướng g của ℍ được là g(z):= -conj(z), với conj(z) là ký hiệu các số phức liên hợp của z. Điều này cho ta biết các ánh xạ h: ℍ → ℍ với h(z):= -2⋅conj(z) là một phép đẳng cự đổi ngược hướng của ℍ tạo ra một nhóm tuần hoàn vô hạn G của phép đẳng cự. Thương của ℍ / G của hai nhóm này có thể dễ dàng tính được là một dạng hình học của dải Mobius. Nhưng cũng dễ dàng để kiểm tra phép chia trên tạo thành một không gian đầy đủ và không compắc, với độ cong âm hằng= -1.

Không gian chứa các đường thẳng không định hướng đồng phôi với dải Mobius mở .

Đặt L(θ) là đường thẳng trong mặt phẳng toạ độ trục x dương một góc θ Với mỗi L(θ) có một họ P(θ) của tất cả các đường thẳng trong mặt phẳng đó trực giao với L(θ). Theo topo, họ các P(θ)chỉ là một đường thẳng (vì mỗi đường thẳng trong P(θ) cắt đường L(θ) tại một điểm duy nhất). Vì vậy, khi θ tăng trong phạm vi 0° ≤ θ < 180°, đường thẳng L(θ) represents a line's worth of distinct lines in the plane. Nhưng khi θ tiến tới 180°, L(180°)đồng nhất với L(0), vì vậy P(0°) và P(180°) của các đường thẳng trực giao cũng thuộc cũng một họ. Đường L(0°) khi trở thành đường L(180°) lại đi theo hướng ngược lại.

Tất cả các đường trong các mặt phẳng tương ứng với đúng một đường thẳng trong một họ P(θ), cho một θ, từ 0° ≤ θ < 180°, và P(180°) đồng nhất P(0°) nhưng theo hướng ngược lại. Điều này đảm bảo rằng không gian của tất cả các đường trong mặt phẳng – là hội của tất cả các L(θ) từ 0° ≤ θ < 180° — là một dải Mobius mở.

Các chuyển động cứng nhắc trong mặt phẳng đã cho tạo ra song ánh trong không gian đường trong mặt phẳng của chính nó, tự đồng cấu với không gian các đường thẳng. Nhưng không tồn tại metric trong không gian các đường thẳng bất biến dưới tác động của các nhóm tự đồng cấu.

Kết quả cuối cùng là các dải Mobius có một nhóm Lie tự nhiên 4 chiều tự đồng cấu (được tạo ra từ những chuyển động cứng của mặt phẳng), nhưng mức đối xứng cao không được thể hiện dưới nhóm đẳng cự của bất kỳ chuẩn đo nào.

 Dải Mobius có biên tròn

Cạnh hay biên của một dải Mobius là đồng phôi (topo tương đương) với một vòng tròn. Theo phép nhúng thường của dải trong không gian Euclide như ở trên, biên không phải là một vòng tròn. Tuy nhiên, nó có thể nhúng một dải Mobius trong không gian ba chiều để các biên là tròn như một vòng tròn. Tham khảo chi tiét hơn tại "Geometry and the imagination"..

Một cách hình học hơn để có được một phép nhúng như vậy là bắt đầu bằng một chai Klein tối thiểu nhúng trong mặt cầu 3 chiều và lấy một nửa của nó, đó là một dải Mobius được nhúng trong không gian 4 chiều; Dải này gọi là M hay có tên là '"dải Mobius Sudanese"'. (Đây là tên gọi kết hợp của 2 nhà toán học Topo, Sue Goodman và Daniel Asimov). Áp dụng phép chiếu lập thể vào M và đặt nó trong không gian 3 chiều, như có thể thấy ở đây cũng như trong các hình ảnh dưới đây. (Một số người đã không dán nhãn chính xác hình ảnh lập thể của "Sudanese" trong không gian 3 chiều, nhưng dải Sudanese thực sự hình tượng hơn như vậy, với độ đối xứng cao trong mặt phẳng Riemann: nhóm đẳng cự của nó có chứa SO(2) cùng với 1 phương trình tham số hóa phổ biến.)

Để dễ dàng thấy điều này, ta xét phép nhúng vào quả cầu S3 là một tập hợp con của R4.

Tham số hoá phép nhúng bằng  {z1(η,φ), z2(η,φ)}, với

Ở đây ta ký hiệu số phức trong R4 như trong C2. Tham số η chạy từ 0 đến π và φ là khoảng từ 0 đến 2π. Khi  | z1 |2 + | z2 |2 = 1  thì phép nhúng thuộc hoàn toàn vào S3. Biên của dãy là | z2 | = 1 (tương ứng với η=(0,π)), rõ ràng là 1 hình tròn trong không gian 3 chiều.

Để có được một phép nhúng của dải Mobius trong R3 ánh xạ S3 vào R3 thông qua một phép chiếu lập thể. Điểm chiếu có thể là bất kỳ điểm nào trên S''3 mà không nằm trên phép nhúng dải Mobius (quy tắc này không áp dụng cho tất cả những điểm chiếu thông thường). Chọn . Phép chiếu lập thể ánh xạ vòng để kết nối và bảo toàn biên của dải. Kết quả là một dải Mobius trơn được nhúng vào R3 với một cạnh tròn và không có phần tự giao.

Các dạng hình học liên quan

Một đối tượng hình học "lạ" liên quan chặt chẽ với Mobius là chai Klein. Một chai Klein có thể được tạo ra bằng cách nối hai dải Mobius lại với nhau dọc theo các cạnh của chúng. Tuy nhiên điều này lại không thể được thực hiện trong không gian Euclid ba chiều thông thường, mà không tạo nút tự giao.

Một dạng đa tạp khác liên quan tới Mobius là mặt phản xạ thực. Nếu một đĩa tròn được cắt ra khỏi mặt phản xạ thực, những gì còn lại sẽ là một dải Mobius. Hay nói cách khác, nếu dán 1 đĩa tròn vào một dải Mobius khi biết biên của nó, ta sẽ được 1 mặt phản xa thực.
Để dễ hình dung điều này, tốt nhất là bạn hãy làm biến dạng biên của dải Mobius thành 1 vòng tròn bình thường (xem ở trên). Mặt phản xạ thực, cũng như chai Klein, không thể  được tạo ra trong không gian 3 chiều mà không có nút tự giao.

Trong lý thuyết đồ thị, thang Mobius là một biểu đồ khối có liên quan chặt chẽ với dải Mobius.
Vào năm 1968, Gonzalo Vélez Jahn (UCV, Caracas, Venezuela) phát hiện ra thể ba chiều với đặc điểm Möbius đặc trưng, sau đó đã được mô tả thành vòng lăng trụ bởi Martin Gardner – sau này là khối đa diện.

Ứng dụng

Âm thanh
Một số ứng dụng kỹ thuật cho các dải Mobius như dải Mobius được áp dụng nguyên lý như băng tải kéo dài trên toàn bộ diện tích bề mặt của vành đai nên có cùng một lượng hao mòn. Chẳng hạn như băng ghi âm liên tục được thiết kế có các vòng lặp (tăng gấp đôi thời gian ghi âm). Mobius phổ biến trong sản xuất máy in vi tính trên vải và băng rôn.

Dải Mobius là không gian cấu hình của hai điểm có thứ tự trên một vòng tròn. Do đó, về mặt lý thuyết âm nhạc, không gian của tất cả các hợp hai nốt âm, được biết đến như những cặp, đều có hình dạng của một dải Mobius, điều này và khái quát đến các điểm là một ứng dụng quan trọng của lý thuyết âm nhạc.

Vật lý / điện công nghệ
Lý thuyết về Mobius ứng dụng khá rộng trong lĩnh vực vật lý, tạo ra nhiều thiết bị có tính ứng dụng cao, có thể liệt kê:

như một compact cộng hưởng với tần số cộng hưởng mà là một nửa của giống nhau xây dựng cuộn tuyến tính
như một điện trở giảm cảm ứng
như các chất siêu dẫn nhiệt độ chuyển tiếp cao
Điện trở Mobius là một phần tử mạch điện tử hủy bỏ cảm kháng của chính nó. Nikola Tesla được cấp bằng sáng chế công nghệ tương tự vào năm 1894: "cuộn nam châm điện" đã được sử dụng cùng với hệ thống phát điện toàn cầu mà không cần dây.

Hóa học / công nghệ nano
Trong hóa học cũng có nhiều ứng dụng quan trọng của Mobius:

như nút thắt phân tử với các đặc tính đặc biệt (Knotane [2], chirality)
là công cụ phân tử
như khối lượng lá graphit (nano than chì) với các đặc tính điện tử mới, như xoắn ốc từ tính
trong một loại đặc biệt của aromaticity: Mobius aromaticity
hạt tích điện trong từ trường của trái đất có thể di chuyển trên một dải Mobius
các cyclotide (protein vòng) Kalata B1, chất hoạt động của cây Oldenlandia affinis, có topo Mobius cho đường trục kết hợp của hai hay nhiều amino acid tạo thành chuỗi

Kiến trúc
Trong kiến trúc, Peter Eisenman có lẽ là người tiên phong phiên chuyển (tuy còn sơ khai) dạng Mobius vào toà nhà "Max Reinhardt Haus". Ở đây tác giả đã gọt phẳng phần tiếp đất nên đã làm hỏng tầm nhìn liên tục của hình Mobius. Mô hình toán học của dải Mobius không được đưa trực tiếp vào công trình nhưng nó lại được khái niệm hoá, và được nhìn thấy trong từng thành phần kiến trúc, chẳng hạn hệ thống ánh sáng, cầu thang và lối đi vào ra của ngôi nhà.

Xem thêm
Cross-cap (Mặt mũ chéo)
List of cycles (Chu kỳ vòng)
Loop (Vòng lặp)
Möbius transformation (Chuyển hóa Mobius)
Molecular knot (Nút phân tử)
Nghịch lý
Real projective plane (Mặt phản xạ thực)
Strange loop (Vòng lặp kỳ lạ)
Umbilic torus (Mặt xuyến Umbilic)
Chai Klein

Tham khảo

Liên kết ngoài

Kiến trúc Mobius I, Kiến trúc Mobius II

Toán học tô pô
Toán học giải trí


title: Wanquetin

text:
Wanquetin là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Wanquetin có cự ly khoảng  phía tây Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D59 và đường D7.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Martin, thế kỷ 18.
 Nhà thờ thế kỷ 19.

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 The CWGC communal cemetery
 The CWGC communal cemetery extension
 Website of the Cộng đồng các xã Val du Gy
 Wanquetin on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Martín Miguel

text:
Martín Miguel là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 183 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Magnet, Allier

text:
Magnet là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Allier


title: Eugonobapta nivosaria

text:
Eugonobapta nivosaria (tên tiếng Anh: Snowy Geometer) là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở Manitoba tới New Brunswick, phía nam đến North Carolina và Tennessee.

Sải cánh dài 21–33 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 hay tháng 5 đến tháng 7 hay tháng 8 tùy theo địa điểm. Có hai lứa trưởng thành một năm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bug Guide
Images

Eugonobapta


title: Ceratina augochloroides

text:
Ceratina augochloroides là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Ducke mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1911


title: 6396 Schleswig

text:
6396 Schleswig (1991 AO3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 1 năm 1991 bởi F. Borngen ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Bela oceanica

text:
Bela oceanica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Chú thích

Tham khảo

Bela


title: Anatrophon

text:
Anatrophon là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Các loài
Các loài thuộc chi Anatrophon bao gồm:

 Anatrophon sarmentosus (Hedley & tháng 5 năm 1908)

Chú thích

Tham khảo

Muricidae


title: Prunum bayonai

text:
Prunum bayonai là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Prunum


title: Serre-Nerpol

text:
Serre-Nerpol là một xã thuộc tỉnh Isère trong vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 400 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số là 284 người.

Tham khảo

Serrenerpol


title: Murunducaris juneae

text:
Murunducaris juneae là một loài động vật giáp xác thuộc họ Parastenocarididae. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo
 Reid, J.W. 1996. Murunducaris juneae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Murunducaris
Động vật Brasil
Động vật giáp xác nước ngọt Nam Mỹ
Động vật được mô tả năm 1994
Động vật đặc hữu Brasil


title: Kiến Phúc

text:
Nguyễn Giản Tông (chữ Hán:阮簡宗; 12 tháng 2 năm 1869 – 31 tháng 7 năm 1884), tên thật là Nguyễn Phúc Ưng Đăng (阮福膺登), là vị hoàng đế thứ bảy của triều đại nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Ông lên ngôi ngày 2 tháng 12 năm 1883, tại vị được 8 tháng thì qua đời, được truy tôn miếu hiệu là Nguyễn Giản Tông (簡宗), thuỵ hiệu Nghị Hoàng Đế (毅皇帝), ông dùng niên hiệu là Kiến Phúc (建福) nên còn được gọi là Kiến Phúc Đế (建福帝). Dưới thời vua Kiến Phúc, vào ngày 6 tháng 6 năm 1884, triều đình Huế đã kí với thực dân Pháp bản Hòa ước Giáp Thân (Hòa ước Patenôtre), có chỉnh lý một số điều so với bản Hòa ước Quý Mùi nhưng về cơ bản vẫn công nhận sự "bảo hộ" của Pháp đối với đất nước Việt Nam.

Vua Kiến Phúc chỉ làm vua được 8 tháng, và trở thành vị quân chủ yểu mệnh nhất của triều đại nhà Nguyễn, khi băng hà chỉ vừa 15 tuổi. Cái chết của ông liên hệ mật thiết đến dưỡng mẫu Học phi Nguyễn Văn Thị Hương và Phụ chánh Đại thần Nguyễn Văn Tường.

Thời trẻ
Kiến Phúc sinh vào ngày 2 tháng giêng năm Kỷ Tỵ (12 tháng 2 năm 1869) tại Huế, là con thứ ba của Kiên quốc công Nguyễn Phúc Hồng Cai (em ruột vua Tự Đức, sau tôn là Thuần Nghị Kiên Thái vương) và bà phủ thiếp Bùi Thị Thanh. Húy của ông là Nguyễn Phúc Ưng Đăng (阮福膺登), lên ngôi lấy tên là Nguyễn Phúc Hạo (阮福昊), tự Dưỡng Thiện.

Vì bác ruột của Ưng Đăng tức vua Tự Đức không thể có con, nên đã nhận ba người cháu làm con nuôi: Nguyễn Phúc Ưng Ái (sau là vua Dục Đức), Nguyễn Phúc Ưng Kỷ và Nguyễn Phúc Ưng Đăng, trong đó Ưng Kỷ (sau là vua Đồng Khánh) và Ưng Đăng là anh em ruột, đều là con của Kiên quốc công và phủ thiếp họ Bùi. Theo Quốc triều sử toát yếu thì Ưng Đăng được vua Tự Đức truyền đem vào cung, giao cho bà Học phi Nguyễn Văn Thị Hương nuôi dạy từ lúc mới 2 tuổi. Sách Đại Nam thực lục ghi nhận về tính cách của ông:
Vua từ thuở nhỏ đã hiểu biết sớm, ôn hòa, yên lặng, sạch sẽ, cẩn thận lời nói và việc làm. Khi hầu cơm, khi thăm hỏi kính cẩn giữ phận làm con. Ngày thường chỉ ưa thích sách vở, thơ văn.

Trong số ba người con nuôi, vua Tự Đức yêu mến Ưng Đăng nhất. Mùa thu năm 1882, ông được cho ra ở nhà đọc sách ở bên tả Duyệt Thị đường, gọi là Dưỡng Thiện đường. Về sau những lúc rảnh, vua lại sai đem các chương tấu ở các nha thuộc các bộ mà cắt nghĩa giảng giải để ông tập xem cho quen. Ngày 19 tháng 7 năm 1883, vua Tự Đức mất, di chúc cho sung Ưng Đăng làm hoàng tử thứ ba, đổi tên là Ưng Hỗ, nhưng vì tuổi còn nhỏ nên không thể lập làm người kế vị, mà người được chọn là Ưng Chân (tức Dục Đức). Di chiếu có đoạn nói về Ưng Đăng:

Ưng Đăng tính thận trọng dễ bảo, hầu hạ sớm hôm cẩn thận, chưa có khuyết điểm gì, nhưng tuổi còn thơ bé, học chưa thông; đương lúc khó khăn này chưa chắc đã am hiểu công việc, nên trẫm đành bỏ tình riêng mà theo mưu nghiệp lớn...

Được lập lên ngôi
Tuy nhiên Dục Đức chỉ ở ngôi được ba ngày thì đã bị các quan Phụ chánh đại thần Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết phế truất. Hoàng tử Ưng Hỗ bị chuyển ra ở quán quan xá ngoài Cửu vụ khiêm. Em trai vua Tự Đức là Hồng Dật được lập lên ngôi, tức là vua Hiệp Hòa. Ngày 29 tháng 11 năm đó, vua Hiệp Hòa mưu giết các quan Phụ chánh Đại thần thất bại và sau đó bị họ xử tử. Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết họp các quan đại thần, tôn lập Ưng Hỗ lên ngôi. Ông từ chối rằng:
Ta còn non trẻ, sợ không kham nổi công việc.
Hai người lại tâu rằng:
Đó là ý của Tiên đế, nay là mệnh trời, xin nghĩ lấy tôn miếu xã tắc làm trọng.
Rốt cục ông bị bắt phải nhận lời. Ngày 2 tháng 12 năm 1883, vua mặc áo thêu con mãng đến điện Cần Chính, lạy nhận tỷ ngọc ấn vàng truyền quốc. Vì khi đó mũ cửu long, áo bào vàng và đai ngọc chế chưa xong, đến nỗi không mặc áo bào, tấn tôn đã 3 ngày rồi cũng vẫn mặc áo thêu con mãng, và lấy niên hiệu là Kiến Phúc. Khi ấy, ông mới 15 tuổi, và mọi việc trong triều đều do hai quan Phụ chính quyết định.

Tình hình ở Bắc Kì
Lúc bấy giờ ở Bắc Kỳ, lực lượng của Hoàng Kế Viêm, Trương Quang Đản hãy còn phối hợp với quân nhà Thanh, kình chống với quân Pháp. Viên Khâm sứ Pháp ở Huế lấy điều đó ra trách cứ, khiến triều đình có dụ truyền cho hai viên tướng ấy phải về Kinh. Nhân nhượng như vậy, nhưng ít lâu sau quân Pháp vẫn tiến đánh và chiếm đoạt các tỉnh là Sơn Tây, Bắc Ninh, Hưng Hóa và Tuyên Quang.

Bảo hộ của Pháp
Ngày 18 tháng 4 (âm lịch) năm Giáp Thân (1884), Pháp ký kết hòa ước Thiên Tân (còn gọi là Hòa ước Fournier) với nhà Thanh. Đại lược rằng triều Thanh thuận rút quân đóng ở Bắc Kỳ về, và từ đấy về sau họ để cho nước Pháp được tự do xếp đặt mọi việc ở đất Việt Nam.

Thắng thế, ngày 13 tháng 5 (âm lịch) năm đó (tức ngày 6 tháng 6 năm 1884), đại diện Pháp Jules Patenôtre ký tờ hòa ước mới với triều đình nhà Nguyễn. Đó là Hòa ước Giáp Thân (1884), công nhận cuộc bảo hộ của Pháp và chia nước Việt ra làm hai khu vực là Trung Kỳ và Bắc Kỳ.

Hoàng đế yểu mệnh
Đang khi đất nước rối ren như thế, thì vua Kiến Phúc mất vào ngày 10 tháng 6 (âm lịch) năm Giáp Thân (31 tháng 7 năm 1884), hưởng dương 15 tuổi. Miếu hiệu của ông là Giản Tông (簡宗), thụy hiệu là Thiệu Đức Chí Hiếu Uyên Duệ Nghị Hoàng đế (绍德止孝渊睿毅皇帝).

Lăng của Kiến Phúc là Bồi Lăng (陪陵), ở phía trái Khiêm Lăng, tại làng Dương Xuân Thượng, phường Thủy Xuân, thành phố Huế.

Kiến Phúc mất, đáng lẽ ra con nuôi thứ hai của vua Tự Đức là ông Nguyễn Phúc Ưng Kỷ (Chánh Mông) - cũng là anh ruột của nhà vua, lên nối ngôi. Tuy nhiên bà Hoàng thái phi mẹ nuôi của ông khi vời các hoàng thân gồm Miên Định, Hồng Hưu cùng đại thần Phụ chính Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết và Phạm Thận Duật vào trong cung; đã truyền lại di chúc nhường ngôi cho Công tử Ưng Lịch (con thứ 5 của Hồng Cai song không được Tự Đức nhận làm con nuôi chính thức), lên nối ngôi.

Theo Trần Trọng Kim, hai ông Tường và Thuyết sợ lập người lớn tuổi, mình dễ mất quyền, nên mới bỏ qua ông hoàng Chánh Mông mà lập Công tử Ưng Lịch mới 12 tuổi. Đó chính là vua Hàm Nghi. Và "di chúc" của Kiến Phúc thực tế là lời từ miệng của bà Hoàng thái phi, chưa rõ thật sự vua Kiến Phúc có di chúc như thế hay không.

Nghi vấn
Sử nhà Nguyễn chép Kiến Phúc mất vì bệnh. Viên Khâm sứ Pháp Rheinart cũng cho rằng nhà vua mất vì bệnh. Ông kể:"...Cái chết của Đế [Kiến Phúc] là một cái chết tự nhiên [mort naturelle], nhưng nó đã đến một cách quá bất ngờ làm cho mọi người kinh ngạc. Đứa trẻ đáng thương đã làm vua một cách miễn cưỡng: cậu sống trong sự kinh hoàng, luôn luôn lo sợ bị một số phận như người tiền nhiệm, buồn bực, trầm mặc, trốn tránh mọi người. Trong một thời gian khá lâu cậu không dậy nổi, tôi không biết cậu có thể đứng lên mà không cần người đỡ không, từ lúc bị bệnh, nghĩa là từ ba tháng nay..."

Tuy nhiên, có lời đồn rằng nhà vua chết là do Nguyễn Văn Tường đầu độc. Sách Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam kể:"Nguyên bà Học phi Nguyễn thị (vợ vua Tự Đức) là mẹ nuôi của Kiến Phúc, tư tình với Nguyễn Văn Tường. Nhân một hôm vua bệnh, ông Tường vào thăm có trò chuyện riêng với bà, vua nghe thấy. Ông Tường thấy có thể nguy hiểm liền xuống Thái y viện bốc một thang thuốc dâng vua uống, ngày hôm sau thì vua mất..."''

Ngoài ra, còn có một số giả thuyết như sau:
- Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường giết vua Kiến Phúc, tôn một vị vua nhỏ tuổi hơn để dễ việc nắm trọn quyền bính.
- Hai Phụ chính trên cho rằng Hòa ước Giáp Thân (1884) là bất bình đẳng, nếu vua Kiến Phúc không còn nữa thì "hiệp ước sẽ mất hết hiệu lực".
- Vua Kiến Phúc và phe phái của ông tư thông với Khâm sứ Pháp ở Huế, làm trở ngại công việc chống Pháp của hai Phụ chính.

Xem thêm
 Tự Đức
 Nguyễn Văn Tường
 Tôn Thất Thuyết
 Hòa ước Giáp Thân (1884)

Sách tham khảo
Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục (chính biên, tập 36), Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1976.
 Quốc sử quán triều Nguyễn, Quốc triều sử toát yếu, Nhà Xuất bản Văn học, 2002.
Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược. Nhà Xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968.
Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội, 1992.

Và các sách đã dẫn ở mục chú thích.

Chú thích

Vua nhà Nguyễn
Vua chết trẻ
Hoàng tử Tự Đức
Vua thiếu nhi Việt Nam
Người Huế


title: Chodes

text:
Chodes is the plural version of Barret Styles in the province of Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. According to the 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 138 người. Diện tích đô thị này là 16ki-lô-mét vuông.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Neuville-en-Ferrain

text:
Neuville-en-Ferrain là một xã ở trong tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 6,18 km², dân số năm 1999 là 9527 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 40 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

INSEE
IGN

Neuvilleenferrain


title: Reinstädt

text:
Reinstädt là một đô thị thuộc huyện Saale-Holzland, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Reinstädt có diện tích 17,94 km².

Tham khảo


title: Amphithalamus

text:
Amphithalamus là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Barleeiidae.

Các loài
Các loài trong chi Amphithalamus gồm có:
 Amphithalamus albus Rolán, 1991
 Amphithalamus glabrus Simone, 1996
 Amphithalamus inclusus Carpenter, 1864
 Amphithalamus niger Rolán, 1991
 Amphithalamus rauli Rolán, 1991
 Amphithalamus vallei Aguayo & Jaume, 1947

And one species that is still spelled with the genus name as Amphitalamus:
 Amphitalamus elspethae

Chú thích

Tham khảo

Barleeiidae
Anabathridae


title: Tipula atacama

text:
Tipula atacama là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Denise Quiñones

text:
Denise Quinones, tên đầy đủ là Denise Marie Quiñones August, (sinh ngày 9 tháng 9 năm 1980 tại Puerto Rico) là một nữ hoàng sắc đẹp. Cô là người chiến thắng trong cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Puerto Rico 2001 và đại diện cho nước này tham dự cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2001 diễn ra tại Bayamon, Puerto Rico. Kết quả chung cuộc, người đẹp nước chủ nhà đã giành chiến thắng.

Dennis Quinones là Hoa hậu Hoàn vũ thứ tư của đất nước Puerto Rico.

Tham khảo

Hoa hậu Hoàn vũ
Hoa hậu Puerto Rico
Nhân vật còn sống


title: Marumba indicus

text:
Marumba indicus là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Ấn Độ.

Chú thích

Tham khảo

Marumba


title: Wikimapia

text:
Wikimapia là một ứng dụng bản đồ trực tuyến được kết hợp bởi Google Maps với hệ thống wiki cho phép người sử dụng có thể tự do thêm thông tin (dưới định dạng tin nhắn) vào mọi vùng trên thế giới. Được xây dựng bởi Aleksander Kariakin và Yevgenhi Savelyov, dự án được bắt đầu vào 24 tháng 5 năm 2006 với mục tiêu "miêu tả toàn bộ Trái Đất".

Phát triển
 Vào ngày 16 tháng 8 năm 2006, Một triệu địa điểm đã được thêm vào.
 Vào ngày 2 tháng 10 năm 2006, số lượng các địa điểm tăng lên trên 1.6 triệu.
 Số địa điểm vượt qua 2 triệu vào 22 tháng 11 năm 2006 và 3 triệu vào 8 tháng 3 năm 2007.

Ban đầu, WikiMapia không có hệ thống đăng ký thành viên và không có hệ thống quản trị. Tất cả các sửa đổi đều dưới dạng vô danh và không có ai chịu trách nhiệm về nội dung của các sửa đổi này.

WikiMapia không có liên quan đến Wikipedia và Quỹ Wikimedia, nhưng website chính thức của WikiMapia nói rằng họ được truyền cảm hứng từ Wikipedia.

Đặc trưng
Một hệ thống đăng ký được giới thiệu vào 8 tháng 10–9 tháng 10 năm 2006. Thành viên đăng ký hơn ba ngày được cho vài quyền quản trị, bao gồm quyền được di chuyển, thay đổi kích thước, xóa, hoặc bảo vệ các khu vực cần thiết. "Điểm" sẽ được thưởng cho các thành viên tích cực khi họ đóng góp, viết cảm nhận và sửa đổi các địa điểm; điểm càng nhiều, thành viên càng có quyền quản trị cao. Thành viên tích cực của Wikipedia, và thành viên liên lạc với Wikimapia trước 5 tháng 10 năm 2006, thì không cần phải trải qua thời kỳ ba ngày này.

Wikimapia cho phép thành viên thêm vào bản đồ các "Hotspot" bằng cách đánh dấu bằng các hình chữ nhật (rộng tốt đa 20 km vuông) cùng với link đến các bài có liên quan trong Wikipedia và thêm vào các thông tin về khu vực đó. Tất cả các thông tin đều có thể được sửa đổi bởi bất cứ thành viên nào như là trong mọi hệ thống Wiki khác. Liên kết sẽ được khởi động khi ai dó click vào các điểm đánh dấu này.

Một điểm đặc trưng của Wikimapia là thành phần được gọi là "car". Thành phần này giúp người xem có thể phóng to thu nhỏ bản đồ. Nó được sử dụng để xem cả bản đồ địa lý và cả ảnh vệ tinh.

WikiMapia có thể được nhúng vào bất cứ website nào. Chỉ cần mở WikiMapia, chọn phần "option", và chọn "Map on your PAGE" trong thực đơn. Người dùng sau đó chỉ cần chọn tọa độ địa điểm và sau đó WikiMapia sẽ cấp cho họ một đoạn mã HTML để họ nhúng vào site của mình.

Giấy phép và định dạng công việc
Tới 2007, trang web vẫn chưa có giấy phép người dùng cuối, hoặc giấy phép quyền sử dụng, thậm chí một số thành viên trên Wikipedia tiếng Anh còn cho rằng WikiMapia vi phạm bản quyền vì thêm các đường link tới các bài của Wikipedia vào trong nó. Ngoài ra, Wikimapia kiếm được tiền qua việc phục vụ cho Chương trình quảng cáo của Google.

Xung đột thông tin trên WikiMapia
Vì hệ thống quản trị chưa hoàn chỉnh, hiện tại đang xảy ra xung đột thông tin trên WikiMapia. Đặc biệt nóng tại các khu vực không ổn định về chính trị, các khu vực có tranh chấp giữa các quốc gia.

Mức độ tin cậy thông tin trên Wikimapia
Do tới nay Wikimapia vẫn chưa có giấy phép người dùng cuối, luật lệ chính thức và một hệ thống quản trị và kiểm duyệt hoàn chỉnh. Các thông tin trên trang này có một mức độ tin cậy rất thấp; chủ yếu chỉ có các siêu liên kết tới các bài của Wikipedia.

Tính tương thích
Một hệ thống đầu thu GPS có thể kết nối tới WikiMapia thông qua một chương trình nhúng (bản beta, tải xuống cho Windows từ trang chính WikiMapia).

Chức năng hạn chế của WikiMapia có thể có khi dùng:
 Google Earth, người sử dụng tới lớp thành phần của Google Earth ở dạng file KML
 Hầu hết các máy điện thoại hỗ trợ Java và sử dụng chương trình thứ ba như Mobile GMaps.

Xem thêm
 Google Map Maker
 Here (Nokia)
 OpenStreetMap
 Waze

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Blog chính thức
 Blog của Matt
  Wikimapia tại OpenStreetMap

Khởi đầu năm 2006
Hệ thống thông tin địa lý
Google Earth
Dịch vụ bản đồ web
Bản đồ trực tuyến
Cộng đồng wiki


title: Trung điểm

text:
Trung điểm là điểm nằm chính giữa đoạn thẳng, chia đoạn thẳng ra làm hai đoạn dài bằng nhau.

Công thức để xác định trung điểm của một đoạn thẳng trên một mặt phẳng Euclid nối điểm (x1, y1) và (x2, y2) là

Xem thêm
 Trung vị

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hoạt hình  - Các đặc điểm về trung điểm của đoạn thẳng (tiếng Anh).

Hình học
Hình học sơ cấp
Hình học afin
Hình học giải tích


title: Minh Tuyên Tông

text:
Minh Tuyên Tông (chữ Hán: 明宣宗, 25 tháng 2, 1398 – 31 tháng 1, 1435), là vị Hoàng đế thứ năm của triều đại nhà Minh trong lịch sử Trung Quốc. Ông trị vì từ năm 1425 đến 1435, tổng cộng 10 năm. Trong suốt thời đại của mình, ông chỉ dùng 1 niên hiệu là Tuyên Đức (宣德), nên sử gia thường gọi ông là Tuyên Đức Đế (宣德帝), hiệu là Trường Xuân Chân Nhân.Trong 10 năm trị vì, ông thể hiện là một vị hoàng đế đức hạnh tài năng, được các nhà sử gia đời sau gọi là “Nhân Tuyên chi trị”, nổi tiếng là vị quân vương giữ nước giữ thành, một nhân vật được đánh giá rất cao trong lịch sử Trung Hoa; ngoài ra ông còn rất nổi danh là vị hoàng đế kiêm nghệ thuật gia.

Ông kế vị và ở ngôi trong một thời kì thịnh trị của Đại Minh. Thời đại của ông và cha ông, Minh Nhân Tông Hồng Hi Hoàng đế được sử gia đời sau xưng tụng là Nhân Tuyên chi trị (仁宣之治).

Thời trẻ
Tuyên Đức Hoàng đế có tên thật là Chu Chiêm Cơ (朱瞻基), sinh ngày 25 tháng 2 năm 1398 tại Bắc Bình (Bắc Kinh sau này). Ông là đích trưởng tử của Minh Nhân Tông Hồng Hi Hoàng đế, mẹ là Thành Hiếu Chiêu Hoàng hậu Trương thị, người Hà Nam, con gái của đại thần Trương Kỳ (张麒). Ngay từ khi còn nhỏ, Tuyên Đức Đế rất say mê thơ phú và văn học.

Năm 1417, dưới thời ông nội Minh Thành Tổ Vĩnh Lạc Hoàng đế, Chu Chiêm Cơ được tấn phong Hoàng thái tôn (皇太孫). Đến khi Nhân Tông Hồng Hi Đế lên ngôi vào ngày 7 tháng 9 năm 1424, ông trở thành Hoàng thái tử.

Năm 1425, ngày 29 tháng 5, Nhân Tông Hồng Hi Hoàng đế băng hà, thái tử Chu Chiêm Cơ kế vị. Bất chấp việc thân phụ của mình từng muốn dời đô trở lại Nam Kinh, ông quyết định vẫn chọn Bắc Kinh làm kinh đô cho đất nước Trung Hoa.

Trị vì

Năm 1426, tháng 8, chú ông là Hán vương Chu Cao Hú (朱高煦) làm loạn. Hán vương vốn là người con trai được Minh Thành Tổ Vĩnh Lạc Hoàng đế yêu quý do có công cứu giá; nhưng do bất chấp quân pháp nên năm 1417 đã bị đày tới một thái ấp nhỏ ở Lạc An (Quảng Nhiêu, Sơn Đông). Khi Chu Cao Hú làm loạn, Tuyên Tông Hoàng đế đã đem 20.000 quân tấn công ông ta tại Lạc An. Chu Cao Hú bị phế làm thứ nhân và chết do bị tra tấn. Sáu trăm quan lại theo Hán vương cũng bị tử hình và 2.200 người khác bị lưu đày.

Minh Tuyên Tông trong thời gian trị vì đất nước đã ra sức chấn chỉnh thể chế cai trị, bãi miễn những quan chức “tham nhũng, phóng túng”, “không theo chế độ”, “già yếu bệnh tật”, đồng thời thực hiện các biện pháp tinh giản, dư thừa để chấn hưng nhà nước. Về việc làm, số lượng quan lại có hạn, việc thực hiện các khuyến nghị, mặc định. Tuyên Tông còn thực hiện một số biện pháp để giảm bớt khó khăn của người dân, chẳng hạn như giảm và miễn thuế, tiếp tục người tị nạn, cứu trợ thiên tai và nạn đói.

Vào năm Tuyên Đức thứ nhất (1426), Minh Tuyên Tông ra lệnh thành lập nội trường dạy học cho hoạn quan đọc sách. Tuy nhiên, mặc dù hệ thống nữ quan do Minh Thái Tổ dày công hoạch định đã bị tổn hại đôi chút từ thời tổ tiên nhưng nó vẫn phát huy vai trò của mình trong việc ngăn chặn cái ác của hoạn quan vào thời điểm này. Tuy nhiên, Tuyên Tông ra lệnh dạy cho các hoạn quan đọc sách, và vô tình mở ra cho hoạn quan nhà Minh can thiệp vào chính trị. Tiền thân, đặc biệt là sau thời Minh Thần Tông, đã khiến một số lượng lớn người dân nghèo khó ở khu vực phía bắc Thượng Quan đến tìm việc làm của triều đình. Trong 71 năm từ Vạn Lịch đến Sùng Trinh (1573-1644), có tới 30.000 hoạn quan vào cung đình. Thái giám trở thành một trong những nguyên nhân khiến nhà Minh sụp đổ, đồng thời cũng là đối tượng bị các thế hệ sau chỉ trích nặng nề nhất. Tuy nhiên, so với nhà Đường, vị hoàng đế chuyên chế của nhà Minh đã ngăn chặn việc hoàng đế bị hoạn quan kiểm soát trong nhà Minh, nói chung, hoàng đế chỉ sử dụng hoạn quan để giải quyết công việc của chính phủ và hạn chế quyền lực của các quan đại thần. Về vấn đề hoạn quan, vào đầu thời nhà Minh, hoạn quan hầu hết cống nạp từ các nước chư hầu hoặc bị dìm hàng vào các gia đình tội phạm ở nhiều nơi, trong giao tiếp ngôn ngữ có vấn đề lớn, phải giải quyết các từ khác nhau trong cùng một văn bản.

Năm Tuyên Đức thứ 3 (1428) đã  xây dựng các thành trì Vĩnh Ninh và Long Khánh để chống quân Mông Cổ quấy nhiễu.

Năm 1430, Tuyên Đức Hoàng đế ra sắc lệnh giảm thuế trên tất cả các loại ruộng đất và gửi các quan lại đi kinh lý để sắp xếp lại công việc hành chính tại các tỉnh, thực hiện chính sách kiểm soát dân sự đối với quân sự. Họ đã cố gắng để loại bỏ những điều trái với quy tắc và sự tham nhũng của những người thu thuế. Tuyên Đức Đế cũng thường ra lệnh xử lại các vụ án để cho phép hàng ngàn người dân vô tội có thể được giải phóng.

Minh Tuyên Tông trị vì trong mười năm, tập trung vào việc cai quản nội chính. Để yên quân và hỗ trợ dân chúng, Tuyên Tông đã thay đổi chính sách thập tự chinh trong thời kỳ Vĩnh Lạc và chủ động rút quân giao hảo với các bộ lạc Mông Cổ

Rút lui khỏi An Nam
Tuyên Tông cũng là người hay tham khảo ý kiến các đại thần như Dương Sĩ Kì, Dương Vinh. Ông cũng là người chủ trương rút quân khỏi Giao Chỉ, do khi đó quân Minh liên tục bị Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn đánh bại, với việc sửa đổi chính sách thảo phạt của thời kỳ Vĩnh Lạc thành chính sách hưu binh dưỡng dân, nhưng một số các đại thần của ông không đồng ý. Năm 1426, sau nhiều thất bại lớn ở Giao Chỉ mà đỉnh điểm là trận Tốt Động – Chúc Động, tổng binh Thành Sơn hầu Vương Thông gửi thư xin Tuyên Tông cấp viện binh. Tuyên Tông sai An Viễn hầu Liễu Thăng, Kiềm quốc công Mộc Thạnh đem 2 đạo viện quân sang cứu trợ. Chúa Lam Sơn là Lê Lợi sai Lê Sát, Lưu Nhân Chú đánh bại và giết Liễu Thăng trong trận Chi Lăng – Xương Giang, Trịnh Khả và Phạm Văn Xảo phá tan quân Mộc Thạnh ở ải Lê Hoa. Nhiều tướng cấp cao của Minh như Lý Khánh, Lương Minh, Thôi Tụ cũng chết cùng với khoảng 70.000 quân. Không đợi lệnh Minh Tuyên Tông, Vương Thông rút quân khỏi quận Giao Chỉ và Tuyên Tông buộc phải công nhận quyền độc lập của người Việt.

Ngoại giao
Năm 1428, Tuyên Tông đã ban cho vua Shō Hashi của Vương quốc Trung Sơn tên gia đình là Thượng (尚, Shō trong tiếng Nhật), ban cho ông tước hiệu là Lưu Cầu vương (琉球王, Jap: Ryūkyū-, Vua của Ryūkyū), và tặng ông một viên thuốc sơn mài màu đỏ với Trung Sơn (中山, Chūzan trong tiếng Nhật) được ghi bằng vàng, sau đó được đặt trên cổng Chūzonmon gần lâu đài Shurijo.

Tại phía Bắc, Tuyên Tông đã đi tuần thú biên giới với 3.000 kị binh vào năm 1428 và đã tiễu phạt các nhóm cướp cướp bóc từ Bộ lạc Uriyangkhad của Mông Cổ. Người Hán cho phép những người Mông Cổ miền đông theo Arughtai đánh nhau với các bộ lạc Oirat của Toghon ở phía tây. Bắc Kinh hàng năm nhận ngựa từ Arughtai; nhưng ông ta đã bị người Oirat đánh bại vào năm 1431 và bị giết năm 1434 khi Toghon chiếm được miền Đông Mông Cổ. Triều đình nhà Minh sau đó duy trì quan hệ hữu hảo với người Oirat. Quan hệ ngoại giao với Nhật Bản cũng được cải thiện vào năm 1432. Các quan hệ với Triều Tiên cũng tốt, ngoại trừ việc họ không đồng ý với việc phải gửi các thiếu nữ đồng trinh để sung vào hậu cung nhà Minh. Tuyên Đức Hoàng đế cũng cho phép Trịnh Hòa thực hiện thêm một chuyến đi biển nữa; nhưng những chuyến viễn thám hàng hải đó đã kết thúc vào năm 1434.

Hội đồng cơ mật gồm các Thái giám đã tăng cường củng cố quyền lực tập trung hóa bằng cách kiểm soát chính sách bí mật, và ảnh hưởng của họ còn tiếp tục gia tăng.

Năm 1428, một viên ngự sử khét tiếng là Lưu Quan đã bị xử tội đày đi khổ sai và được thay thế bằng Cố Tá, một người liêm khiết đã bãi nhiệm 43 thành viên của các đô sát viện Bắc Kinh và Nam Kinh vì bất tài. Một số quan lại làm trong các đô sát viện bị hạ cấp, bỏ tù hay đi đày, nhưng không có ai bị xử tử. Những người thay thế phải trải qua thời gian thử thách do các đô sát viện thực hiện việc kiểm tra toàn bộ thể chế hành chính của nhà Minh, bao gồm cả trong quân đội. Cùng năm, Tuyên Đức Đế đã cải cách các quy tắc quản lý chế độ cưỡng bách quân dịch, chế độ xử lý những kẻ đào tẩu. Quân đội mang tính cha truyền con nối vẫn tiếp tục tỏ ra là không hiệu quả với tinh thần bạc nhược. Các bất công lớn trong gánh nặng thuế má đã làm cho phần lớn nông dân phải bỏ trang trại ra đi trong vòng 40 năm trước đó.

Qua đời
Năm 1435, ngày 31 tháng 1, Tuyên Đức Hoàng đế băng hà tại Càn Thanh cung, thọ 37 tuổi. Thời gian trị vì tuy ngắn, nhưng thời kỳ đó được coi là thời kỳ vàng son của nhà Minh. Hoàng thái tử Chu Kỳ Trấn lên kế vị, tức Minh Anh Tông. Do khi đó Thái tử còn nhỏ, Trương Thái hậu mẹ ông đứng ra làm Nhiếp chính.

Miếu hiệu của ông là Tuyên Tông (宣宗), thụy hiệu là Hiến Thiên Sùng Đạo Anh Minh Thần Thánh Khâm Văn Chiêu Vũ Khoan Nhân Thuần Hiếu Chương Hoàng đế (憲天崇道英明神聖欽文昭武寬仁純孝章皇帝), an táng tại Cảnh lăng (景陵).

Sở thích

Tuyên Tông là Hoàng đế duy nhất của Minh triều có tài hội họa, đặc biệt, ông rất thích vẽ tranh về muông thú. Tuyên Tông rất yêu thích văn chương và nghệ thuật hội họa, công việc triều chính của ông thường đi cùng với thú vui thực hành thư pháp; ông thường ban thưởng những cận thần của mình bằng những tác phẩm thư họa do tự ông sáng tác. Những bức tranh phong cảnh, nhân vật, muông thú, hoa điểu, cỏ trùng đều là thế mạnh của vị vua này. Hầu như các tác phẩm đều lấy những hình tượng có ý nghĩa hàm ẩn trong đó như: hoa, chim, trúc v.v. Phong cách của ông chịu ảnh hưởng lớn bởi những bức tranh của văn nhân nhã sĩ các đời trước, chú trọng vào những đường nét cong và khí vận. Một số tác phẩm nghệ thuật của ông được lưu giữ trong Bảo tàng Cung điện Quốc gia và Bảo tàng Nghệ thuật Harvard. Robert D. Mowry, người phụ trách nghệ thuật Trung Quốc tại Bảo tàng Arthur M. Sackler, đã mô tả ông là "vị Hoàng đế duy nhất của nhà Minh đã thể hiện tài năng và sở thích nghệ thuật đích thực."

Nghệ thuật thư pháp của Minh Tuyên Tông được kế thừa và học hỏi rất nhiều từ Vương Hy Chi, Triệu Mạnh Phủ và một vài thư pháp gia nổi tiếng khác. Thư pháp của ông vô cùng mạnh mẽ khoáng đạt, dùng bút rất tự nhiên sảng khoái. Hậu nhân bình rằng “thư pháp xuất ra sáng sủa lộng lẫy, lại vừa tròn trịa, lấy sự chắc chắn làm điểm khởi đầu”. Đây là tác phẩm vào năm trị vì thứ 6 của vua Tuyên Đức, được ban tặng cho lang trung Trình Nam Vân; kết cấu của chữ rất gần với thư pháp của Triệu Mạnh Phủ, phản ánh khí thế cao thời đầu nhà Minh, nhưng vận bút hơi nhanh, khởi bút và thu bút không có nhiều điểm nhấn. Trình Nam Vân là quan từ thời Vĩnh Lạc, rất giỏi thư họa, nhất là chữ triện và chữ lệ. Trong “Tuyên Tông ngự chế thi tập” có ghi chép về việc Tuyên Đức năm thứ 7 tặng cho Trình Nam Vân cuốn “Thảo thư ca”, chứng tỏ Tuyên Đức vô cùng yêu mến Nam Vân.

Thời kỳ Tuyên Đức được xem là giai đoạn phát triển mạnh nhất của gốm sứ ở Trung Hoa.

Gia đình
 Thân phụ: Nhân Tông Chiêu Hoàng đế Chu Cao Sí.
 Thân mẫu: Thành Hiếu Chiêu Hoàng hậu Trương thị (诚孝昭皇后 张氏, 1379 - 1442), con gái Trương Kỳ (张麒), có anh trai là Bành Thành bá Trương Sưởng (张昶), Đô đốc Trương Thăng (张昇).

Hậu phi
 Cung Nhượng Chương Hoàng hậu (恭让章皇后, ? - 1443), tên là Hồ Thiện Tường (胡善祥), bị phế truất, sau Minh Anh Tông truy phong thụy hiệu.
 Hiếu Cung Chương Hoàng hậu Tôn thị (孝恭章皇后孫氏, 1399 - 1462), người Sơn Đông, trước phong vị Quý phi (貴妃), sau khi Hồ Hoàng hậu bị phế thì phong làm Hoàng hậu kế vị.
 Vinh Tư Hiền phi Ngô thị (榮思賢妃吴氏, 1397 - 16 tháng 1, 1462), người Đan Đồ, sau nhà Nam Minh tôn làm Hiếu Dực Ôn Huệ Thục Thận Từ Nhân Khuông Thiên Tích Thánh Chương Hoàng hậu (孝翼溫惠淑慎慈仁匡天錫聖章皇后).
 Quách tần (郭嫔), tên là Quách Ái (郭愛), Hiền nhi hữu văn (賢而有文), vào cung không lâu thì tảo mệnh. Người hiện đại thường nhầm lẫn bà là phi tần bị tuẫn táng.
 Cung Thận Phu nhân (恭慎夫人, 1410 - 1483), tên là Hàn Quế Lan (韓桂蘭), người Triều Tiên, sơ phong Cung Thuận phu nhân (恭順夫人), sau cải Thuận (順) thành Thận (慎）. Bà là em gái của Khang Huệ Trang Thục Lệ phi Hàn thị, một trong những phi tần bị tuẫn táng của Minh Thành Tổ.
 Đoan Tĩnh Quý phi Hà thị (端静贵妃何氏), tuẫn táng.
 Thuần Tĩnh Hiền phi Triệu thị (纯静贤妃赵氏), tuẫn táng.
 Trinh Thuận Huệ phi Ngô thị (贞顺惠妃吴氏), tuẫn táng.
 Trang Tĩnh Thục phi Tiêu thị (莊静淑妃焦氏), tuẫn táng.
 Trang Thuận Kính phi Tào thị (莊顺敬妃曹氏), tuẫn táng.
 Trinh Huệ Thuận phi Từ thị (贞惠顺妃徐氏), tuẫn táng.
 Cung Định Lệ phi Viên thị (恭定丽妃袁氏), tuẫn táng.
 Trinh Tĩnh Thục phi Chư thị (贞静恭妃诸氏), tuẫn táng.
 Cung Thuận Sung phi Lý thị (恭顺充妃李氏), tuẫn táng.
 Túc Hi Thành phi Hà thị (肃僖成妃何氏), tuẫn táng.
 Thục phi Lưu thị (淑妃劉氏).

Hoàng tử
 Hoàng trưởng tử Chu Kì Trấn [朱祁鎮], tức Anh Tông Duệ Hoàng đế (英宗睿皇帝), mẹ là Hiếu Cung Chương Hoàng hậu
 Hoàng thứ tử Chu Kì Ngọc [朱祁鈺], tức Đại Tông Cảnh Hoàng đế (代宗景皇帝), mẹ là Vinh Tư Hiền phi

Hoàng nữ
 Thuận Đức Công chúa (順德公主, 1420 - 1433), mẹ là Cung Nhượng Chương Hoàng hậu. Năm Chính Thống thứ 2 (1437), hạ giá lấy Thạch Cảnh (石璟)
 Vĩnh Thanh Công chúa (永清公主, ? - 1433), mẹ là Cung Nhượng Chương Hoàng hậu, mất sớm trước khi xuất giá
 Thường Đức Công chúa (常德公主, 1424 - 1470), mẹ là Hiếu Cung Chương Hoàng hậu. Năm Chính Thống thứ 5 (1440), hạ giá lấy Tiết Hoàn (薛桓)

Phim ảnh

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
The Cambridge History of China, Quyển 7, trang 285 tới 304.

Tuyên Tông, Minh
Sinh năm 1398
Mất năm 1435
Sinh năm 1399
Họa sĩ nhà Minh
Hoàng đế từ Bắc Kinh


title: Herzhorn

text:
Herzhorn là một đô thị ở huyện Steinburg, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích 12,43 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1098 người. Herxhorn nằmg gần sông Elbe, khoảng 4 km về phía đông Glückstadt, và 15 km về phía nam của Itzehoe.

Herzhorn đã là thủ phủ của Amt cũ ("nhóm đô thị") Herzhorn.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Steinburg


title: Setodes longicaudatus

text:
Setodes longicaudatus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Setodes


title: Berville-sur-Seine

text:
Berville-sur-Seine là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Berville-sur-Seine on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Gloucester, Massachusetts

text:
Gloucester, Massachusetts là một thành phố thuộc quận Essex trong tiểu bang thịnh vượng chung Massachusetts, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số 28.789 người.
Gloucester là một trung tâm quan trọng của ngành công nghiệp đánh bắt cá và mùa hè là một điểm đến phổ biến, Gloucester bao gồm một lõi đô thị phía bắc của bến cảng và các khu dân cư xa xôi hẻo lánh của Annisquam Bay View, Lanesville, Folly Cove, Magnolia, Riverdale, Gloucester Đông và Tây Gloucester.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Massachusetts
Gloucester, Massachusetts


title: Riềng Malacca

text:
Riềng malacca (danh pháp hai phần: Alpinia malaccensis) là cây thân thảo thuộc họ Gừng.

Cây mọc ven suối và dưới tán rừng thưa, có thể cao đến 4 m, ra hoa tháng 4 đến tháng 6. Hoa đẹp, có thể trồng làm cảnh, quả chín ăn được.

Cây có mặt ở Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Philippin, Trung Quốc, Việt Nam (khu vực miền núi phía Bắc và tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

M
Thực vật Việt Nam
M
M
M
M
M