title: Điều hòa không khí

text:
Điều hòa không khí hay điều hòa nhiệt độ (tiếng Anh: Air conditioning, thường viết tắt là AC hoặc A/C) là quá trình loại bỏ nhiệt và độ ẩm trong không gian trong nhà để cải thiện sự thoải mái cho người sử dụng. Máy điều hòa có thể được sử dụng trong quy mô gia dụng và thương mại. Ứng dụng phổ biến nhất của quá trình điều hòa là nhằm tăng sự tiện nghi, thoải mái của môi trường, thường dành cho con người và các động vật khác; tuy nhiên, điều hòa không khí cũng được sử dụng để làm mát và khử ẩm cho các phòng chứa thiết bị điện tử sinh nhiệt, như máy chủ máy tính, bộ khuếch đại, và để trưng bày, lưu trữ một số sản phẩm cần được bảo quản cẩn thận, như các tác phẩm nghệ thuật.

Trong cấu tạo của máy điều hòa không khí thường có quạt để phân phối không khí điều hòa đến một không gian kín khác, như tòa nhà hoặc xe hơi, để cải thiện sự thoải mái nhiệt và chất lượng không khí trong không gian kín đó. Các loại thiết bị điều hòa không khí điện sử dụng môi chất lạnh rất đa dạng, bao gồm từ các thiết bị nhỏ có thể làm mát một phòng ngủ, với trọng lượng mà một người trưởng thành có thể di chuyển được, đến các thiết bị lớn hơn được lắp đặt trên tầng  mái của các tòa tháp văn phòng và có khả năng làm mát toàn bộ tòa nhà. Thông thường, quá trình giải nhiệt được thực hiện nhờ vào chu trình làm lạnh, nhưng đôi khi sử dụng hệ thống làm mát thụ động như quá trình giải nhiệt bay hơi hoặc giải nhiệt tự do. Hệ thống điều hòa không khí cũng có thể hoạt động nhờ chất hút ẩm (là loại hóa chất loại bỏ hơi ẩm trong không khí). Một số hệ thống điều hòa không khí còn có thể thải nhiệt hoặc lưu trữ nhiệt trong các đường ống ngầm.

Trong lĩnh vực xây dựng, một hệ thống sưởi ấm, thông gió và điều hòa không khí hoàn chỉnh được gọi là hệ thống HVAC. Tính đến năm 2018, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), 1,6 tỷ thiết bị điều hòa không khí đã được lắp đặt và dự kiến sẽ tăng thành 5,6 tỷ thiết bị vào năm 2050. Trên toàn cầu, hiện nay, hệ thống điều hòa không khí chiếm  tổng năng lượng sử dụng trong các tòa nhà và việc sử dụng điều hòa không khí ngày càng tăng này sẽ thúc đẩy đáng kể nhu cầu sử dụng năng lượng. Do vậy, vào năm 2018, Liên Hợp Quốc đã kêu gọi cần cải tiến công nghệ trở nên bền vững hơn nhằm giảm thiểu biến đổi khí hậu. Làm lạnh thụ động và thông gió thụ động là kỹ thuật điều hòa không khí không sử dụng nguồn điện bên ngoài; bao gồm các thiết bị như cột hứng gió, tháp giải nhiệt bay hơi, cửa chớp che bóng chọn lọc (selective shading louvre), chúng có công dụng bổ trợ luồng không khí và sử dụng nhiệt dung của đất hoặc vữa xây.

Lịch sử

Kỹ thuật làm mát thụ động

Lịch sử
Phương pháp điều hòa không khí đã xuất hiện từ thời tiền sử. Các tòa nhà Ai Cập cổ đại sử dụng nhiều loại kỹ thuật điều hòa không khí thụ động để làm mát. Những kỹ thuật này sau đó đã trở nên phổ biến từ Bán đảo Iberia đến Bắc Phi, Trung Đông và Bắc Ấn Độ.

Kỹ thuật làm mát thụ động vẫn phổ biến cho đến thế kỷ 20, khi đó kỹ thuật này không còn hợp thời và được thay thế bằng phương pháp điều hòa bằng điện. Nhờ vào các nghiên cứu kỹ thuật của các tòa nhà kiểu truyền thống trước đây, thiết kế thụ động đang dần được hồi sinh và sửa đổi để phù hợp với thiết kế kiến trúc thế kỷ 21.

Đặc tính
Những tòa nhà sử dụng thiết kế thụ động thường ít tốn kém hơn so với những tòa nhà sử dụng hệ thống HVAC thông thường, đồng thời chi phí bảo trì cũng thấp hơn. Mặc dù kỹ thuật thụ động có thể giúp đạt được hàng chục lần trao đổi không khí mỗi giờ (air changes per hour – ACH) và giảm nhiệt độ hàng chục độ, nhưng khi đó phải tính toán đến điều kiện vi khí hậu tại địa điểm cụ thể, gây phức tạp hơn cho việc thiết kế tòa nhà. Các hệ thống làm mát thụ động hầu như không gây ra tiếng ồn (ngoại trừ hệ thống làm mát Salsabil).

Kỹ thuật

Trong điều kiện khí hậu khô nóng, có thể tạo ra hiệu ứng làm mát bay hơi bằng cách đặt nước ở cửa hút gió, sao cho gió thổi qua mặt nước và thổi vào nhà. Vì lý do này, đôi khi người ta nói rằng đài phun nước trong kiến trúc khí hậu nóng khô, giống như lò sưởi trong kiến trúc của khí hậu lạnh. Làm mát bằng bay hơi cũng giúp tăng độ ẩm cho không khí, hữu ích trong điều kiện khí hậu sa mạc khô hạn.

Con người cảm thấy mát hơn khi không khí chuyển động so với khi ở trong không khí tĩnh ở cùng nhiệt độ, bởi vì gió lùa phá vỡ vùng ranh giới không khí ấm và giúp làm bay hơi mồ hôi. Do đó, các kỹ thuật điều khiển luồng không khí liên tục rất phổ biến, như phương pháp làm mát bay hơi, chớp gió che chọn lọc, gió, đối lưu nhiệt và tích trữ nhiệt, có thể được sử dụng để tạo ra sự chênh lệch áp suất và giúp tuần hoàn không khí.

Ở những khu vực lạnh vào ban đêm hoặc một số nơi vào mùa đông, người ta áp dụng phương pháp trữ nhiệt. Nhiệt có thể được giữ trong đất hoặc vữa gạch xây; không khí được hút qua khối vữa gạch xây để làm nóng hoặc làm mát nó.

Ở những khu vực mà nhiệt độ ban đêm xuống dưới điểm đông vào mùa đông, người ta thu thập và trữ tuyết, băng trong nhà trữ băng (ice house) để sử dụng sau này khi cần làm mát. Kỹ thuật này đã có hơn 3.700 năm tuổi ở Trung Đông. Vào đầu thế kỷ XVII, những người châu Âu giàu có đã bắt đầu thực hiện việc thu hoạch băng ngoài trời trong mùa đông rồi vận chuyển và lưu trữ để sử dụng vào mùa hè; sau đó, phương pháp này dần trở nên phổ biến ở châu Âu và châu Mỹ vào cuối thế kỷ XVII. Phương pháp này sau đó đã được thay thế bằng máy làm đá chu trình nén cơ học (xem bên dưới).

Hệ thống làm mát chạy bằng nước và sức người
Quạt tay đã xuất hiện từ thời cổ đại. Những chiếc quạt lớn chạy bằng sức người đã được thiết kế sử dụng trong nhà, như quạt punkah của Ấn Độ.

Nhà phát minh người Trung Quốc Đinh Hoãn (Ding Huan, phồn thể: 丁緩) thời nhà Hán ở thế kỷ thứ II sau CN đã phát minh ra một chiếc quạt quay để điều hòa không khí, có bảy bánh xe đường kính 3 m và vận hành bởi những tù nhân. Vào năm 747, Hoàng đế Đường Huyền Tông (712–762) của nhà Đường (618–907) cho xây dựng Lương Điện (nghĩa là cung điện mát lạnh, phồn thể: 涼殿) trong hoàng cung, mà Đường Ngữ Lâm (唐語林) mô tả là có bánh xe quạt chạy bằng sức nước giúp điều hòa không khí và có dòng nước phun lên từ đài phun nước. Trong thời nhà Tống sau đó (960–1279), nhiều nguồn tài liệu đã đề cập rằng quạt quay làm mát không khí thậm chí còn được sử dụng rộng rãi hơn.

Kỹ thuật làm lạnh bằng hiện tượng chuyển pha
Sự chuyển pha dưới nhiệt độ mong muốn có thể được ứng dụng để làm lạnh đến nhiệt độ đó. Ứng dụng lâu đời nhất của phương pháp này là hiện tượng tan băng (chuyển từ pha rắn thành pha lỏng của nước), nhưng người ta cũng tiến hành thử nghiệm với những chất khác có nhiệt độ chuyển pha thấp hơn nước. Những môi chất làm lạnh được nghiên cứu từ sớm này, về cơ bản, cũng là một dạng trữ nhiệt; trong quá trình làm mát, những môi chất lạnh này được tiêu thụ hết (thu nhiệt từ môi trường) và, sau đó, cần phải được làm mát lại khi nhiệt độ ngoài trời cho phép.

Một phương pháp làm lạnh nước đá đến nhiệt độ thấp hơn điểm đóng băng của nước được thực hiện bằng cách trộn nước đá với kali nitrat (thời điểm đó được gọi là "nitre") được mô tả trong cuốn sách xuất bản năm 1558, Natural Magic (Phép thuật tự nhiên), viết bởi nhà khoa học thực nghiệm Giambattista della Porta. Giambattista della Porta cho rằng ông có trách nhiệm phải công khai những khám phá khoa học của mình và giải thích những hiện tượng "ma thuật" bằng cách sử dụng các quy luật tự nhiên; tuy nhiên, nhà phát minh người Hà Lan, Cornelis Drebbel, tự cho rằng mình là một nhà ảo thuật và giữ bí mật những tác phẩm biểu diễn của mình. Năm 1620, ông trình diễn màn ảo thuật "Biến mùa hè thành mùa đông" cho vua James I của Anh, làm lạnh một phần của Đại sảnh đường Tu viện Westminster với một hệ thống gồm máng và thùng. Francis Bacon, người đương thời với Drebbel, giống như della Porta, vốn là một người tin tưởng vào việc truyền bá kiến thức khoa học, có thể đã không có mặt tại cuộc biểu diễn ảo thuật của Drebbel, nhưng trong cuốn sách xuất bản vào cuối năm đó, ông đã mô tả cuộc biểu diễn đó là một "thí nghiệm về hiện tượng đông lạnh nhân tạo".

Năm 1758, Benjamin Franklin cùng với John Hadley, một giáo sư hóa học tại Đại học Cambridge, đã tiến hành một thí nghiệm để khám phá nguyên lý bay hơi nhằm làm lạnh nhanh một vật thể. Franklin và Hadley xác nhận rằng sự bay hơi của các chất lỏng dễ bay hơi (như cồn và ete) có thể được sử dụng để làm giảm nhiệt độ của một vật thể đến nhiệt độ thấp hơn điểm đóng băng của nước. Họ đã sử dụng bầu nhiệt kế thủy ngân làm đối tượng nghiên cứu thí nghiệm và dùng một ống thổi để tăng tốc sự bay hơi. Họ hạ nhiệt độ của bầu nhiệt kế xuống −14 °C trong khi nhiệt độ môi trường là 18 °C. Franklin lưu ý rằng ngay sau khi họ hạ nhiệt độ qua điểm đóng băng của nước (0 °C), một lớp băng mỏng hình thành trên bề mặt bầu của nhiệt kế và khi họ dừng thí nghiệm ở nhiệt độ −14 °C, khối băng dày khoảng 6 mm. Franklin kết luận: "Từ thí nghiệm này, ta có thể thấy khả năng giết một người đàn ông bằng cách đóng băng người đó giữa một ngày hè ấm áp."

Kỹ thuật làm lạnh cơ học

Quá trình truyền nhiệt từ nguồn nhiệt độ cao sang vùng nhiệt độ thấp là quá trình xảy ra tự nhiên và không cần dùng đến thiết bị đặc biệt để thực hiện. Tuy nhiên, quy trình ngược lại (truyền nhiệt từ vùng có nhiệt độ thấp sang vùng có nhiệt độ cao) không thể thực hiện được nếu không có công tác động từ bên ngoài, được sinh ra nhờ thiết bị làm lạnh. Môi chất lạnh được tuần hoàn bên trong thiết bị làm lạnh qua bốn giai đoạn gồm nén hơi, ngưng tụ, giãn nở, và bay hơi. Quá trình truyền nhiệt của môi chất lạnh được thực hiện nhờ quá trình cơ học, được gọi là làm lạnh nén hơi (vapor compression refrigeration).

Năm 1820, nhà khoa học và nhà phát minh người Anh Michael Faraday phát hiện ra rằng việc nén và hóa lỏng amonia có thể làm lạnh không khí khi dung dịch amonia bay hơi. Đến năm 1842, John Gorrie, một bác sĩ người Mỹ ở Florida, Hoa Kỳ, đã thiết kế và chế tạo một thiết bị làm mát không khí để điều trị bệnh nhân sốt vàng da. Nguyên tắc cơ bản của ông —khí được nén dưới áp suất, rồi được làm lạnh bằng cách dẫn qua các cuộn dây tỏa nhiệt bức xạ, và sau đó, khí giãn nở thể tích để hạ nhiệt độ xuống— là nguyên tắc thường được sử dụng trong tủ lạnh ngày nay. Ông được cấp bằng sáng chế đầu tiên của Hoa Kỳ về làm lạnh cơ học vào năm 1851.

Kỹ thuật làm lạnh bằng điện
Nhà phát minh người Mỹ Willis H. Carrier thường được ghi nhận là người đầu tiên phát minh ra hệ thống điều hòa không khí điện hiện đại và mở đầu ngành công nghiệp này. Sau khi tốt nghiệp Đại học Cornell, Carrier làm việc tại Công ty Buffalo Forge. Tại đây, ông bắt đầu thử nghiệm điều hòa không khí nhằm giải quyết một vấn đề cho Công ty Quang khắc và Xuất bản Sackett-Wilhelms (Sackett-Wilhelms Lithographing and Publishing Company) ở Brooklyn, New York. Khi đó, độ ẩm không khí thay đổi làm thay đổi kích thước những cuộn giấy in và dẫn đến việc in mực không còn chính xác. Máy lạnh do Carrie thiết kế hoạt động bằng cách thổi không khí qua các giàn ống lạnh để kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm trong phòng, giữ cho giấy không bị thay đổi kích thước và chất lượng in được cải thiện. Máy điều hòa không khí đầu tiên, được thiết kế và chế tạo bởi Carrier, bắt đầu vận hành lần đầu tiên vào ngày 17 tháng 7 năm 1902.

Năm 1906, Stuart Cramer, một kỹ sư dệt ở Bắc Carolina, tạo ra một thiết bị thông gió có khả năng bổ sung hơi nước vào không khí tại những nhà máy dệt. Độ ẩm giúp sợi dễ quay hơn và ít bị đứt hơn. Cramer được xem là người đầu tiên đặt tên quá trình này là "điều hòa không khí".

Đến năm 1914, Charles Gates, một triệu phú ở thành phố Minneapolis, là người sử dụng điều hòa nhiệt độ tại nhà riêng đầu tiên. Năm 1945, Robert Sherman ở thành phố Lynn, bang Massachusetts đã phát minh ra máy điều hòa không khí di động gắn cửa sổ dùng để làm mát, sưởi ấm, làm ẩm, hút ẩm và lọc không khí. Vào năm 1947, học giả người Anh, S.F. Markham viết rằng, "Máy điều hòa không khí là thứ đóng góp to lớn nhất vào nền văn minh trong thế kỷ này – và Hoa Kỳ là nước đang dẫn đầu về lĩnh vực này."

Vào cuối những năm 1960, hầu hết các ngôi nhà dân cư mới xây dựng ở Hoa Kỳ đều sử dụng máy lạnh trung tâm. Vào khoảng thời gian này, thiết bị điều hòa không khí dạng hộp cũng dần trở nên rẻ hơn, dẫn đến sự gia tăng dân số ở các bang Florida và Arizona. Tính đến năm 2015, gần 100 triệu ngôi nhà hoặc khoảng 87% hộ gia đình Hoa Kỳ đã lắp đặt hệ thống điều hòa không khí.

Sự phát triển của máy lạnh

Những máy điều hòa không khí và tủ lạnh đầu tiên sử dụng những môi chất lạnh vốn là các khí độc hoặc dễ cháy, chẳng hạn như amonia, metyl chloride hoặc propan, có thể dẫn đến tai nạn chết người khi chúng bị rò rỉ. Thomas Midgley, Jr., một nhân viên của công ty Frigidaire thuộc hãng GM, đã tạo ra khí Freon (R-12), là loại khí chlorofluorocarbon không cháy, không độc hại đầu tiên, vào năm 1928. Freon là tên nhãn hiệu thuộc sở hữu của hãng hóa chất DuPont cho các loại môi chất lạnh như chlorofluorocarbon (CFC), hydrochlorofluorocarbon (HCFC), hoặc hydrofluorocarbon (HFC). Trong tên chất làm lạnh, thông thường có thêm một số cho biết thành phần phân tử (ví dụ, R-11, R-12, R-22, R-134A). Hỗn hợp được sử dụng nhiều nhất trong việc làm mát trực tiếp cho nhà ở và các tòa nhà là hợp chất thuộc nhóm HCFC được gọi là chlorodifluoromethane (R-22).

Dichlorodifluoromethane (R-12) là hỗn hợp phổ biến nhất được sử dụng trong ô tô ở Hoa Kỳ cho đến năm 1994, khi hầu hết các mẫu xe  sau đó thay đổi thành R-134A do R-12 có khả năng làm suy giảm tầng ozone. R-11 và R-12 không còn được sản xuất ở Hoa Kỳ cho mục đích sử dụng này, nhưng vẫn được nhập khẩu và có thể được mua và sử dụng bởi các kỹ thuật viên HVAC.

Hiện nay, người ta đã phát triển các chất làm lạnh vốn an toàn với môi trường hơn những chất làm lạnh gốc chlorofluorocarbon được sử dụng vào đầu và giữa thế kỷ XX. Nhóm môi chất lạnh HCFC đang dần bị loại bỏ theo Nghị định thư Montreal và được thay thế bằng các chất HFC như R-410A, vốn không chứa clo trong phân tử. Tuy nhiên, nhóm môi chất lạnh HFC lại góp phần gây ra các vấn đề biến đổi khí hậu. Hơn nữa, những chính sách và sự ảnh hưởng chính trị của các công ty ra sức chống lại sự thay đổi này.

Năm 1995, ở Đức, những thiết bị làm lạnh sử dụng môi chất CFC bị xem là bất hợp pháp. Vào năm 2011, EPA đã quyết định ủng hộ chất làm lạnh an toàn với ozone và khí hậu cho lĩnh vực sản xuất của Hoa Kỳ. Các HFC như R-404a, R-134a và R-410a, kể từ năm 2020, sẽ được thay thế bằng HFO và chất làm lạnh hydrocarbon như R-1234ze trong các thiết bị làm lạnh cho hệ thống lạnh và điều hòa không khí thương mại, R-1234yf trong ô tô, R-32 trong khu dân cư điều hòa không khí thay thế R-22, và CO2 (R-744) trong làm lạnh thương mại. R-600 (isobutane) đã được sử dụng rộng rãi trong điện lạnh dân dụng.

Nguyên lý hoạt động

Hệ thống làm lạnh nén hơi

Trong hệ thống làm lạnh nén hơi, môi chất lạnh, như Freon, được tuần hoàn trong hệ thống các thiết bị và đường ống để trao đổi nhiệt dựa trên sự thay đổi về trạng thái. Có bốn giai đoạn chính trong chu kỳ làm lạnh nén hơi, được thể hiện trong hình minh họa.
 Giai đoạn ngưng tụ: Môi chất sau khi rời khỏi máy nén đang ở trạng thái hơi có nhiệt độ và áp suất cao. Môi chất đi vào thiết bị trao đổi nhiệt gọi là giàn ngưng tụ (condenser). Tại giàn ngưng, môi chất truyền nhiệt năng sang một chất tải nhiệt khác như không khí hoặc nước lúc này đang có nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ của môi chất. Hơi môi chất bị mất nhiệt và ngưng tụ thành dạng lỏng.
 Giai đoạn giãn nở: Môi chất đang ở trạng thái lỏng có áp suất và nhiệt độ cao, đi qua một thiết bị tiết lưu, gọi là van giãn nở nhiệt (thermal expansion valve). Môi chất giảm áp suất khi đi qua van giãn nở; một phần môi chất lỏng lập tức hóa hơi và giảm nhiệt độ.
 Giai đoạn bay hơi: Môi chất đi qua một thiết bị trao đổi nhiệt gọi là giàn bay hơi (evaporator) bao gồm nhiều cuộn ống xoắn. Môi chất chuyển trạng thái từ lỏng sang hơi, đồng thời thu nhiệt từ môi trường, tạo hiệu ứng làm lạnh.
 Giai đoạn nén hơi: Sau khi ra khỏi giàn bay hơi, môi chất đang ở trạng thái hơi có nhiệt độ và áp suất thấp. Môi chất được hút vào máy nén (compressor), tăng áp suất và nhiệt độ. Sau đó, môi chất lặp lại chu trình tuần hoàn.

Bơm nhiệt
Bơm nhiệt (heat pump) thật ra là một hệ thống làm lạnh có thể dùng cho mục đích làm lạnh và sưởi ấm. Do vậy, bơm nhiệt có thể được sử dụng trong cả mùa hè và mùa đông. Vào mùa hè, môi chất tuần hoàn theo chu trình làm lạnh nén hơi thông thường, với giàn ống xoắn trong phòng hoạt động như giàn bay hơi (thu nhiệt), còn giàn ống xoắn bên ngoài phòng hoạt động như giàn ngưng tụ (tỏa nhiệt ra môi trường). Ngược lại, vào mùa đông, môi chất tuần hoàn theo chiều ngược lại, với giàn ống xoắn trong phòng lúc này là giàn ngưng tụ (tỏa nhiệt) giúp sưởi ấm phòng. Dòng chảy môi chất tải nhiệt được đảo ngược nhờ vào một thiết bị gọi là van đảo chiều (reversing valve). Ưu điểm của hệ thống bơm nhiệt là nó có thể cung cấp tính năng làm lạnh hoặc sưởi ấm trong cùng một hệ thống, không cần phải thay đổi quá nhiều thiết bị.

Làm lạnh bay hơi

Quá trình làm mát bay hơi là phương pháp rất hiệu quả trong điều kiện khí hậu khô nóng, nhằm giúp giảm nhiệt độ của không khí lưu thông từ bên ngoài vào nhà. Kỹ thuật làm mát bay hơi thường được chia thành hai loại chính: làm mát bay hơi trực tiếp và gián tiếp. Phương pháp trực tiếp hoạt động trên nguyên tắc thổi hơi ẩm vào không khí, làm giảm nhiệt độ ở điều kiện gần đẳng enthalpy. Phương pháp này thông thường đủ cho nhu cầu làm mát ở những vùng khô nóng. Tuy nhiên, ở những vùng khí hậu ẩm, việc tăng độ ẩm không khí có thể khiến người sử dụng cảm thấy không thoải mái. Phương pháp gián tiếp sử dụng hiệu ứng bay hơi để làm mát bề mặt tiếp xúc, như những ống xoắn trao đổi nhiệt, sau đó những bề mặt này giúp làm mát không khí. Nhờ hiệu quả giảm nhiệt độ và enthalpy trong không khí, giàn lạnh bay hơi gián tiếp có thể hiệu quả trong hầu hết các điều kiện nhiệt độ.

Kiểm soát độ ẩm
Cơ thể người được làm mát tự nhiên nhờ việc đổ mồ hôi; khi đó, mồ hôi bay hơi từ da, giảm độ ẩm làm cho cơ thể cảm thấy mát mẻ hơn ở cùng nhiệt độ không khí. Máy điều hòa không khí được dùng cho sinh hoạt thường sẽ đạt được độ ẩm tương đối từ 30% đến 60%. Mục đích của việc giảm ẩm không khí là nhằm rút một phần hơi ẩm trong không khí, từ đó làm giảm dung ẩm của không khí.

Có bốn phương pháp chủ yếu để làm giảm ẩm (làm khô) không khí: phương pháp làm khô bằng dàn lạnh, bằng buồng phun, bằng máy hút ẩm, và bằng hóa chất.

Hai phương pháp đầu tiên —phương pháp làm khô bằng dàn lạnh và làm lạnh bằng buồng phun— hoạt động dựa trên nguyên tắc làm giảm nhiệt độ không khí xuống dưới điểm sương, từ đó hơi nước được ngưng tụ và tách khỏi không khí. Phương pháp đầu tiên được thực hiện bằng cách dẫn không khí cần làm khô đi qua dàn lạnh, bề mặt thiết bị được giảm nhiệt độ dưới điểm sương không khí, làm hơi nước ngưng kết trên bề mặt thiết bị. Với phương pháp làm khô bằng buồng phun, không khí được phun nước lạnh trực tiếp; nhiệt độ nước lạnh thấp hơn điểm sương không khí, nước được ngưng tụ lại trên bề mặt các giọt nước. Lúc này, các giọt nước đóng vai trò bề mặt ngưng kết hơi nước.

Phương pháp thứ ba là quá trình làm khô bằng máy hút ẩm. Trong máy hút ẩm, không khí đi qua hai giai đoạn gồm dàn lạnh và dàn ngưng (dàn nóng). Khi đi qua dàn lạnh, không khí được làm lạnh và làm khô một phần, hơi ẩm trong không khí được ngưng kết một phần rớt xuống bể hứng. Sau đó, không khí đi qua dàn ngưng để thực hiện quá trình gia nhiệt đẳng dung ẩm làm độ ẩm giảm xuống thêm nữa.

Phương pháp cuối cùng là làm khô bằng chất hút ẩm (desiccant). Chất hút ẩm là những hóa chất có ái lực cao với nước, có khả năng gắn kết và giữ những phân tử nước. Có hai quá trình chính xảy ra khi sử dụng chất hút ẩm để làm khô không khí: quá trình hấp thu (khi có phản ứng hóa học xảy ra) và quá trình hấp phụ (khi không xảy ra phản ứng hóa học). Chất hút ẩm có hai dạng là ở thể rắn và thể lỏng. Quá trình hấp thu (hay hấp thụ) xảy ra với chất hút ẩm dạng lỏng; còn ở chất hút ẩm dạng rắn, quá trình hấp phụ sẽ diễn ra, các phân tử nước sẽ được giữ lại trên bề mặt rất lớn của chất hấp phụ. Chất hút ẩm dạng lỏng thường được sử dụng là dung dịch muối calci chloride (), lithi chloride (LiCl), lithi bromide (LiBr), và triethylene glycol (TEG). Chất hút ẩm dạng rắn thường gặp là silica gel, zeolit, nhôm hoạt tính, và than hoạt tính.

Phân loại
Việc phân loại hệ thống điều hòa không khí rất phức tạp vì chúng quá đa dạng về công năng và ứng dụng trong nhiều điều kiện, mục đích sử dụng khác nhau. Người ta có thể phân loại hệ thống điều hòa không khí theo các tiêu chí như phân loại theo mục đích sử dụng, tính tập trung (cục bộ hoặc trung tâm), phương thức làm lạnh (trực tiếp hoặc gián tiếp), công suất lạnh (đơn vị kW hoặc BTU/h), môi chất làm lạnh (nước hoặc không khí), khả năng xử lý (một chiều lạnh hoặc hai chiều nóng–lạnh)...

Máy điều hòa cửa sổ

Máy điều hòa cửa sổ (tiếng Anh: Window air conditioner) là thiết bị điều hòa không khí gọn trọn bộ, dùng điều hòa không khí trong một phòng. Do gắn xuyên tường trông giống một cửa sổ nên được gọi là máy điều hòa cửa sổ. Toàn bộ các thiết bị chính —máy nén, dàn ngưng, dàn bay hơi, quạt thổi gió, quạt giải nhiệt, lọc gió, tụ điều hòa, block (lốc) điều hòa— được lắp trong cùng một vỏ gọn nhẹ. Công suất lạnh của máy điều hòa cửa sổ thường nhỏ, từ 5.000 BTU/h (2 kW) đến 24.000 BTU/h (7 kW), đủ làm mát diện tích phòng tối đa khoảng .

Trong hình là cấu tạo thiết kế một máy điều hòa cửa sổ. Thông thường, dàn lạnh sẽ đặt hướng vào trong phòng và dàn nóng sẽ hướng ra bên ngoài phòng. Quạt dàn nóng (fan) và quạt dàn lạnh (blower) được đặt đồng trục và vận hành bởi cùng một động cơ. Quạt dàn lạnh thường là loại quạt ly tâm lồng sóc để có lưu lượng gió lớn và ít tiếng ồn; trong khi đó, quạt dàn nóng là loại quạt hướng trục vì chỉ cần tạo lưu lượng gió lớn để giải nhiệt. Không khí trong phòng được hút từ bên hông máy điều hòa, trao đổi nhiệt với dàn lạnh (cooling coil) và thổi ra phía trước máy thông qua các cánh hướng. Không khí bên ngoài cũng trao đổi nhiệt với dàn ngưng hay dàn nóng (condenser coil).

Máy điều hòa cửa sổ có hai dạng chính là máy một chiều lạnh và hai chiều nóng–lạnh. Với máy hai chiều nóng–lạnh, tổ máy điều hòa cần có thêm một van đảo chiều cho phép hoán đổi chiều của dàn nóng và dàn lạnh tùy vào mùa trong năm. Vào mùa hè, dàn lạnh hướng vào trong phòng và dàn nóng ngoài trời, máy điều hòa có chức năng làm mát. Vào mùa đông, dàn lạnh lại ở bên ngoài và dàn nóng trong phòng, lúc này máy chạy ở chế độ bơm nhiệt (đã mô tả ở phần trên) và có chức năng sưởi ấm.

Máy điều hòa cửa sổ được phát minh đầu tiên bởi H.H. Schultz and J.Q. Sherman vào năm 1931 nhưng giá thành của loại này rất đắt vào thời đó (tương đương 120.000 đến 600.000 USD ngày nay cho một máy điều hòa) nên không được sử dụng phổ biến. Tuy nhiên, loại máy điều hòa cửa sổ có thiết kế nhỏ gọn giống với ngày nay có tên là "Thorne Room Air Conditioner", được phát minh sản xuất bởi hãng Thorne Motor Corporation. Kỹ sư Henry Galson sau đó đã cải tiến máy điều hòa cửa sổ để ngày càng nhỏ gọn và rẻ hơn; đến năm 1947, khoảng 43.000 máy điều hòa cửa sổ đã được bán ra và nhiều người có thể dễ dàng sở hữu loại thiết bị này.

Ưu điểm của máy điều hòa cửa sổ là gọn, dễ lắp đặt và vận hành, giá thành rẻ (do ít tốn chi phí thiết bị ống dẫn và nhân công lắp đặt), tiết kiệm năng lượng (hệ số lạnh cao). Nhược điểm của loại máy điều hòa này là công suất lạnh nhỏ (dưới 24.000 BTU/h), giảm tính mỹ quan cho thiết kế công trình, bị giới hạn về vị trí sử dụng (chỉ áp dụng cho tường bao bên ngoài, không thể dùng cho những phòng nằm sâu trong công trình).

Hệ thống điều hòa kiểu rời
Máy điều hòa không khí kiểu rời (tiếng Anh: Split-type air conditioner) còn được gọi là "máy điều hòa tách", "máy điều hòa hai hoặc nhiều mảnh", "máy điều hòa hai hoặc nhiều cụm". Điểm khác biệt giữa máy điều hòa tách và máy điều hòa cửa sổ là tổ máy điều hòa tách có dàn nóng (outdoor unit) và dàn lạnh (indoor unit) được đặt ở những vị trí khác nhau thay vì đặt chung trong một cụm thiết bị như máy điều hòa cửa sổ. Liên kết giữa hai cụm nóng–lạnh là cặp dây đồng dẫn môi chất lạnh và dây điện điều khiển. Cặp dây đồng gồm hai ống đồng chứa môi chất lạnh ở thể hơi (hơi môi chất) và thể lỏng. Ống chứa hơi môi chất thường có đường kính lớn hơn và được bọc bảo ôn cách nhiệt nhằm hạn chế hấp thu nhiệt từ môi trường và tránh hiện tượng "đổ mồ hôi" của ống đồng. Hệ thống máy điều hòa không khí kiểu rời có thể chia thành ba nhóm chính: hệ thống trung tâm, hệ thống hai cụm không ống gió, và hệ thống nhiều cụm.

Hệ thống điều hòa trung tâm
Hệ thống điều hòa trung tâm (tiếng Anh: Central air conditioning system) thường được sử dụng trong gia đình và doanh nghiệp. Hệ thống điều hòa trung tâm có dàn lạnh được đặt trong nhiều phòng, có thể là bộ xử lý không khí AHU (Air handing unit) hoặc thiết bị dàn lạnh FCU (Fan coiled unit); còn dàn nóng được đặt bên ngoài. Buồng xử lý không khí AHU được điều khiển bởi một bộ điều nhiệt (thermostat) đặt tại vị trí xa so với AHU. Người dùng có thể điều chỉnh nhiệt độ mong muốn bằng bộ điều nhiệt, từ đó bộ điều nhiệt sẽ điều khiển AHU để duy trì nhiệt độ đã cài đặt. Không khí được cấp qua AHU và sử dụng các ống gió để thổi vào các không gian cần làm mát. AHU thường được đặt cách xa các không gian cần điều hòa nhiệt độ. AHU có thể lấy không khí từ bên ngoài (gió tươi) hoặc từ trong phòng (gió hồi), thông qua các lỗ thông hơi đặt trong nhà hoặc từ các ống gió. Ngoài ra, AHU cũng có thể được đặt bên ngoài phòng, chứa dàn ngưng và được phép hút không khí bên ngoài. Khi đó, chúng được gọi là "máy điều hòa lắp mái" (rooftop unit – RTU) hoặc "máy điều hòa nguyên cụm lắp mái" (packaged rooftop unit).

Hệ thống điều hòa hai cụm

Hệ thống điều hòa hai cụm không ống gió (ductless mini-split system), hay còn gọi là "máy điều hòa hai mảnh", "máy điều hòa phòng hai cụm" (split room air conditioner), thường dùng để làm lạnh cho một phòng riêng biệt. Tên gọi tiếng Anh "mini-split" thường được dùng để chỉ những hệ thống điều hòa tách chỉ cung cấp không khí cho một phòng duy nhất, khác với hệ thống điều hòa nhiều cụm là hệ thống cho phép làm lạnh nhiều phòng (khu vục) từ một dàn nóng duy nhất. Công suất lạnh của máy điều hòa 2 cụm trong khoảng từ 9.000 BTU/h đến 36.000 BTU/h cho mỗi phòng hoặc dàn lạnh. Hệ thống điều hòa hai cụm đầu tiên được các hãng Mitsubishi Electric và Toshiba ra mắt vào năm 1954–1968 tại Nhật Bản.

Cũng giống như hệ thống điều hòa trung tâm, hệ thống điều hòa hai cụm cũng bao gồm dàn nóng đặt bên ngoài và dàn lạnh đặt trong phòng. Ưu điểm của hệ thống hai cụm là thiết kế nhỏ gọn và có thể điều chỉnh nhiệt độ khác nhau cho từng phòng riêng biệt. Ngoài ra, do không có đường ống gió, cũng giúp giảm thất thoát nhiệt so với hệ thống trung tâm. Hệ thống điều hòa hai cụm còn có ưu điểm là có nhiều kiểu dáng dàn lạnh khác nhau tùy vào nhu cầu thiết kế công trình, bao gồm loại đặt sàn, treo tường, hoặc áp trần. Với hệ thống hai cụm, dàn lạnh đặt trong nhà giúp dễ bảo trì hơn và không chịu ảnh hưởng của thời tiết. Dàn nóng, chứa máy nén, đặt ngoài trời, không gây ảnh hưởng tiếng ồn đến không gian sử dụng. Nhược điểm chủ yếu của máy điều hòa hai cụm là chi phí vận hành cao, thông thường tốn khoảng từ 1.500 đến 2.000 USD cho mỗi tấn lạnh Mỹ (tương đương 12.000 BTU/h), cao hơn 30% so với hệ thống điều hòa trung tâm. Công suất của hệ thống điều hòa hai cụm cũng không cao, tối đa 60.000 BTU/h; đồng thời việc gắn nhiều dàn nóng bên ngoài sẽ làm ảnh hưởng mỹ quan của công trình kiến trúc.

Hệ thống điều hòa nhiều cụm

Hệ thống nhiều cụm (multi-zone system) hay còn gọi là "hệ thống điều hòa kiểu ghép" (multi-split system) về cơ bản là hệ thống máy điều hòa gồm một dàn nóng cung cấp cho nhiều dàn lạnh. Hệ thống điều hòa nhiều cụm cung cấp khả năng làm lạnh và sưởi ấm lên đến 60.000 BTU cho nhiều phòng hoặc nhiều dàn lạnh đồng thời. Hệ thống điều hòa nhiều cụm lớn được gọi là hệ thống VRF (Variable Refrigerant Flow – dòng môi chất lạnh biến thiên) và thường được sử dụng trong các tòa nhà thương mại. Hệ thống điều hòa nhiều cụm không ống gió được hãng Daikin phát minh vào năm 1973 và sau đó, hệ thống VRF cũng được Daikin phát minh vào năm 1982 với tên gọi VRV (Variable Refrigerant Volume).

Cũng như hệ thống điều hòa tách hai cụm, hệ thống nhiều cụm bao gồm dàn nóng và dàn lạnh. Máy nén thường được đặt trong dàn nóng, không đặt ở dàn lạnh vì như vậy sẽ gây ồn khi vận hành và tăng kích thước dàn lạnh. Hệ thống nhiều cụm có thể có nhiều kiểu dáng dàn lạnh khác nhau, bao gồm loại đặt sàn (floor-standing), treo tường (wall-mounted), áp trần (ceiling suspended), âm trần (concealed), âm trần cassette (ceiling mounted cassette), và ống gió ngang (kiểu vệ tinh, ceiling-mounted built-in).

Hệ thống điều hòa nhiều cụm có những ưu điểm giống với hệ thống hai cụm như khả năng điều chỉnh nhiệt độ khác nhau cho các phòng riêng biệt và có thể lắp đặt nhiều kiểu dáng dàn lạnh khác nhau. Ngoài ra, hệ thống điều hòa ghép còn có ưu điểm như giảm số lượng dàn nóng giúp tăng mỹ quan công trình, đồng thời sử dụng chung điện nguồn giúp giảm chi phí lắp đặt.

Hệ thống điều hòa trung tâm nước

Hệ thống điều hòa trung tâm nước (Chilled-water air conditioning system) là hệ thống điều hòa sử dụng nước lạnh làm chất tải lạnh để làm lạnh không khí. Nước được làm lạnh xuống  bằng cụm máy làm lạnh nước, sau đó được dẫn theo đường ống đến các dàn trao đổi nhiệt như AHU và FCU để làm lạnh không khí. Hệ thống điều hòa trung tâm nước thường được dùng để làm lạnh những công trình hoặc khu vực rộng lớn như trung tâm thương mại, cao ốc văn phòng...

Hệ thống điều hòa trung tâm nước bao gồm những thiết bị chính sau:
 Máy làm lạnh nước (chiller): Là thiết bị trao đổi nhiệt để giảm nhiệt độ nước từ  xuống . Máy lạnh chiller là thiết bị nguyên cụm bao gồm máy nén, bình ngưng, bình bay hơi, van tiết lưu, và tủ điện điều khiển.
 Dàn trao đổi nhiệt (hay còn gọi là dàn lạnh) như buồng xử lý không khí AHU (Air Handling Unit) và dàn FCU (Fan Coil Unit).
 Hệ thống giải nhiệt như tháp giải nhiệt (đối với máy chiller giải nhiệt nước) hoặc dàn nóng (đối với máy chiller giải nhiệt gió).
 Hệ thống bơm —như bơm nước lạnh tuần hoàn hoặc bơm giải nhiệt— và hệ thống đường ống.

Nguyên lý hoạt động của hệ thống điều hòa trung tâm nước xoay quanh cụm máy lạnh chiller. Nước lạnh được làm lạnh trong bình bay hơi của chiller xuống . Sau đó, hệ thống bơm tuần hoàn sẽ đưa nước lạnh đến các thiết bị trao đổi nhiệt như AHU, FCU đặt tại những khu vực cần làm lạnh. Tại đây, nước hấp thu nhiệt từ không khí trong phòng, làm nhiệt độ tăng lên . Sau khi nóng lên, nước được tuần hoàn trở lại chiller để tái làm lạnh xuống  và khép kín chu trình tuần hoàn.

Theo chu trình làm lạnh, máy lạnh chiller được chia thành hai nhóm chính là chiller nén hơi và chiller hấp thụ. Chiller nén hơi (compression chiller) sử dụng máy nén để thực hiện quá trình nén tăng áp suất bên trong chiller nhằm bay hơi và ngưng tụ chất tải lạnh (nước); trong khi đó, chiller hấp thụ (absorption chiller) sử dụng nhiệt năng để thay thế máy nén thực hiện quá trình làm lạnh. Chiller nén hơi là loại chiller được sử dụng phổ biến nhất. Công suất lạnh của cụm máy lạnh chiller tùy thuộc vào loại máy nén lắp trong chiller. Chiller dùng máy nén piston tịnh tiến là loại có công suất nhỏ nhất, thông thường từ 0,5 đến 150 hp (tương đương 31,8 tấn lạnh Mỹ). Muốn nâng công suất làm lạnh, người ta sử dụng nhiều máy nén song song hoặc dùng loại chiller nhiều xi lanh (có thể lên đến 12 xi lanh). Loại công suất trung bình sử dụng máy nén xoắn ốc và máy nén trục vít, khoảng từ 50 đến 700 tấn lạnh. Loại chiller công suất lớn nhất sử dụng máy nén li tâm với công suất lạnh có thể đạt 1.000 tấn lạnh.

Theo phương pháp giải nhiệt ngưng tụ, máy làm lạnh nước chiller được chia thành hai nhóm chính là chiller giải nhiệt nước và chiller giải nhiệt gió. Chiller giải nhiệt nước (WCWC – Water-cooled water chiller) sử dụng một nguồn nước thứ cấp để hấp thu nhiệt từ nước lạnh, lúc này đang ở nhiệt độ ; nước lạnh đi qua thiết bị trao đổi nhiệt gọi là "bình ngưng". Có nhiều dạng thiết kế bình ngưng như loại ống lồng ống (double-tube), ống chùm (shell-and-tube), hoặc ống xoắn (shell-and-coil). Nước giải nhiệt thứ cấp (condenser water) có thể xả thải sau khi sử dụng; tuy nhiên, để tiết kiệm chi phí, nước giải nhiệt được tuần hoàn lại. Nước giải nhiệt thứ cấp sẽ được dẫn về tháp giải nhiệt để làm mát bằng không khí, sau đó được tuần hoàn về bình ngưng, khép kín chu trình. Đối với chiller giải nhiệt gió (ACWC – Air-cooled water chiller), người ta không cần sử dụng nước thứ cấp giải nhiệt mà thay vào đó dùng không khí để làm mát nước tải lạnh. Bình ngưng là một thiết bị trao đổi nhiệt kiểu giàn ống có cánh (finned tube coil); nước lạnh di chuyển trong ống, truyền nhiệt qua các cánh tản nhiệt ra không khí. Không khí được thổi nhờ hệ thống quạt lớn kiểu ly tâm hoặc hướng trục. Chiller giải nhiệt nước có thể làm giảm nhiệt độ thấp hơn chiller giải nhiệt khoảng , giúp hiệu quả làm lạnh của chiller giải nhiệt nước tốt hơn.

Ứng dụng
Căn cứ theo mục đích sử dụng, hệ thống điều hòa không khí được chia thành điều hòa tiện nghi (comfort) và điều hòa công nghệ (process).

Điều hòa tiện nghi

Hệ thống điều hòa tiện nghi được sử dụng nhằm cung cấp điều kiện môi trường trong nhà tương đối ổn định bất chấp những thay đổi của điều kiện thời tiết bên ngoài hoặc những nguồn nhiệt bên trong. Đối với những kiểu công trình kiến trúc khác nhau, hệ thống điều hòa tiện nghi cũng khác nhau và có thể được phân loại thành các nhóm chính sau:

 Những công trình thương mại bao gồm văn phòng, trung tâm thương mại, nhà hàng...
 Căn hộ cao tầng, như khu tập thể và chung cư.
 Những không gian công nghiệp khi cần tạo không gian mát mẻ cho người lao động.
 Ô tô, máy bay, thuyền vận chuyển hành khách hoặc thực phẩm tươi sống.
 Các tòa nhà cơ quan, bao gồm các tòa nhà chính phủ, bệnh viện, trường học...
 Các tòa nhà dân cư thấp tầng, như nhà ở đơn lẻ, nhà song lập, hoặc chung cư nhỏ.
 Các sân vận động thể thao, chẳng hạn như Sân vận động State Farm ở Arizona và ở Qatar cho FIFA World Cup 2022.

Theo nghiên cứu, phụ nữ có tỷ lệ trao đổi chất khi nghỉ ngơi (RMR) trung bình thấp hơn đáng kể so với nam giới. Việc sử dụng các hướng dẫn về RMR không chính xác để định cỡ máy điều hòa không khí có thể dẫn đến thiết bị quá khổ và kém hiệu quả hơn; đồng thời, việc chỉnh mức lạnh của hệ thống xuống quá thấp có thể làm giảm năng suất của người lao động.

Máy điều hòa trong hộ gia đình

Điều hòa không khí được sử dụng phổ biến ở Hoa Kỳ. Năm 2019, khoảng 90% số nhà một hộ gia đình mới xây có gắn máy điều hòa không khí; ở khu vực miền Nam nước Mỹ, tỉ lệ này lên đến 99%. Hiện tượng sử dụng máy điều hòa không khí phổ biến này ở Mỹ đã bắt đầu từ những năm 1960. Tính đến năm 2015, 90% hộ gia đình ở Hoa Kỳ có máy điều hòa nhiệt độ. Hoa Kỳ tiêu thụ năng lượng cho điều hòa không khí nhiều hơn so với toàn bộ còn lại của thế giới.

Ở Canada, việc sử dụng điều hòa nhiệt độ khác nhau tùy theo tỉnh bang. Năm 2013, 55% hộ gia đình Canada cho biết có gắn máy điều hòa không khí ở nhà, tỷ lệ sử dụng cao nhất ở tỉnh Manitoba (80%), đến Ontario (78%), Saskatchewan (67%), Quebec (54%) và sử dụng thấp hơn ở Đảo Hoàng tử Edward (23%), British Columbia (21%), Newfoundland và Labrador (9%). Ở Châu Âu, hệ thống điều hòa không khí ở hộ gia đình thường ít phổ biến hơn. Ở một số nước Nam Âu như Hy Lạp, những thiết bị điều hòa không khí gia đình được sử dụng ngày càng phổ biến trong những năm gần đây. Tại một quốc gia Nam Âu khác là Malta, ước tính có khoảng 55% hộ gia đình đã lắp đặt máy điều hòa không khí. Ở Trung Quốc, tỷ lệ hộ gia đình thành thị có máy điều hòa không khí đã tăng từ 8% lên 70% chỉ trong 9 năm, từ năm 1995 đến 2004. Năm 2016, người ta dự đoán đến năm 2031, sẽ có thêm 700 triệu máy điều hòa không khí trên toàn thế giới, và đến năm 2050, con số này tăng lên thành 1,6 tỉ máy điều hòa không khí mới.

Điều hòa công nghệ

Hệ thống điều hòa công nghệ, hay còn gọi là điều hòa quy trình, được sử dụng nhằm cung cấp điều kiện môi trường thích hợp cho những quy trình công nghệ, không phụ thuộc tải nhiệt và độ ẩm bên trong cũng như điều kiện thời tiết bên ngoài. Nhu cầu vận hành của quy trình công nghệ sẽ quyết định các điều kiện điều hòa không khí chứ không phải phụ thuộc vào sở thích của con người. Điều hòa không khí công nghệ bao gồm:
 Phòng thí nghiệm hóa học và sinh học
 Phòng sạch để sản xuất vi mạch tích hợp, dược phẩm, những nơi này cần có mức độ sạch không khí rất cao và kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm.
 Những trung tâm dữ liệu.
 Cơ sở vật chất phòng thí nghiệm nhân giống. Vì nhiều loài động vật thường chỉ sinh sản vào mùa xuân, nên việc nhốt chúng trong phòng có điều kiện phản chiếu ánh sáng của mùa xuân quanh năm có thể khiến chúng sinh sản quanh năm.
 Khu nấu nướng và chế biến thực phẩm.
 Phòng phẫu thuật ở bệnh viện, trong đó không khí được lọc ở mức cao để giảm nguy cơ nhiễm trùng và độ ẩm được kiểm soát để hạn chế tình trạng mất nước của bệnh nhân. Mặc dù nhiệt độ thường ở mức thoải mái, nhưng một số quy trình phẫu thuật chuyên khoa, chẳng hạn như phẫu thuật tim hở, yêu cầu nhiệt độ thấp (khoảng ).
 Môi trường công nghiệp
 Khai thác mỏ
 Nhà máy điện hạt nhân
 Những trung tâm thử nghiệm vật lý
 Các khu nuôi trồng thực vật và trang trại
 Sản xuất dệt may
 Kiểm soát vi khí hậu, như trong các thiết bị tạo ẩm và quá trình bảo quản những di sản văn hóa.

Ảnh hưởng đến sức khỏe
Cơ thể con người thường có thể tự điều chỉnh nhiệt độ. Khi quá nóng, cơ thể người sẽ sử dụng một số phương pháp để hạ nhiệt, như việc đổ mồ hôi. Nhưng sự bay hơi mồ hôi bị suy giảm mạnh khi độ ẩm không khí cao. Do vậy, không khí nóng ẩm gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe và an toàn. Trong điều kiện thời tiết nóng, máy điều hòa không khí có thể giúp ngăn ngừa đột quỵ do nhiệt (cảm nhiệt), mất nước do đổ mồ hôi nhiều và các vấn đề khác liên quan đến tăng thân nhiệt. Đợt nóng là một trong những vấn đề môi trường gây nguy hiểm cho sức khỏe con người; hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, một hiện tượng của đợt nóng thường xảy ra ở những thành phố lớn, có thể gây tác động sức khỏe đến người lớn tuổi hoặc công nhân lao động ngoài trời.

Tháp giải nhiệt không được bảo dưỡng tốt có thể dẫn đến sự phát triển và lây lan của các vi sinh vật như Legionella pneumophila, tác nhân truyền nhiễm gây ra bệnh Legionnaire. Khi tháp giải nhiệt được bảo dưỡng định kỳ sạch sẽ (thường là bằng phương pháp xử lý bằng chlor) thì có thể ngăn ngừa hoặc giảm bớt những nguy cơ này. Bang New York (Mỹ) đã hệ thống hóa các yêu cầu về đăng ký, bảo trì và thử nghiệm tháp giải nhiệt để ngăn ngừa bệnh Legionnaire.

Tác động đến môi trường

Tiêu thụ điện năng và hiệu suất
Tính đến năm 2018, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), 1,6 tỷ thiết bị điều hòa không khí đã được lắp đặt và dự kiến sẽ tăng thành 5,6 tỷ thiết bị vào năm 2050. Trên toàn cầu, hiện nay, hệ thống điều hòa không khí chiếm  tổng năng lượng sử dụng trong các tòa nhà và việc sử dụng điều hòa không khí ngày càng tăng này sẽ thúc đẩy đáng kể nhu cầu sử dụng năng lượng. Do vậy, vào năm 2018, Liên Hợp Quốc đã kêu gọi cần cải tiến công nghệ trở nên bền vững hơn nhằm giảm thiểu biến đổi khí hậu. Việc sản xuất điện dùng để vận hành máy điều hòa không khí có tác động xấu đến môi trường, như việc thải ra khí nhà kính. Theo một cuộc khảo sát của chính phủ Hoa Kỳ năm 2015, khoảng 87% ngôi nhà ở Hoa Kỳ sử dụng điều hòa không khí và 65% trong số đó có điều hòa không khí trung tâm. Hầu hết các ngôi nhà có điều hòa trung tâm đều có bộ điều nhiệt có thể lập trình được, nhưng khoảng hai phần ba số ngôi nhà có điều hòa trung tâm không sử dụng tính năng này để giảm việc tiêu thụ năng lượng.

Những giải pháp thay thế ít tiêu thụ năng lượng hơn
Người ta nghiên cứu nhiều giải pháp thay thế cho máy điều hòa không khí liên tục có khả năng tiêu thụ ít năng lượng hơn, chi phí thấp hơn và ít tác động đến môi trường hơn. Những giải pháp này bao gồm:

 Trong các tòa nhà thương mại lớn, người dùng có thể mở cửa sổ khi không khí bên ngoài đủ mát để dễ chịu hơn.
 Đặt bộ điều nhiệt ở khoảng 28 °C và cho phép công nhân mặc quần áo phù hợp với khí hậu hơn, chẳng hạn như áo thun polo và quần đùi Bermuda (quần short). Phương pháp này mang lại hiệu quả làm mát trong chương trình Cool Biz ở Nhật Bản vào năm 2005.
 Các kỹ thuật làm mát thụ động, chẳng hạn như:
 Làm mát thụ động bằng năng lượng mặt trời.
 Thông gió tự nhiên dưới và xuyên qua các tòa nhà.
 Sử dụng những cửa sổ để tạo ra hiệu ứng ống khói.
 Để không khí mát mẻ (gió lùa) vào ban đêm và đóng cửa sổ vào ban ngày.
 Sử dụng những mái che để giảm nhiệt năng mặt trời.
 Xây dựng tòa nhà hơi thấp so với mặt đất, để tận dụng sự truyền nhiệt và khối địa nhiệt mà không cần tốn điện năng.
 Bố trí cây cối, bóng râm kiến trúc, cửa sổ (và sử dụng lớp phủ cửa sổ) để giảm nhiệt năng mặt trời.
 Sử dụng những vật liệu cách nhiệt để ngăn nhiệt xâm nhập vào.
 Vật liệu xây dựng sáng màu phản xạ bức xạ hồng ngoại.
 Sử dụng quạt nếu không khí thấp hơn nhiệt độ cơ thể.
 Sử dụng các phòng ở tầng hầm vốn mát mẻ tự nhiên hơn những tầng trên.
 Làm mát nguồn nước sâu.

Tiêu thụ điện ô tô
Trong ô tô, hệ thống điều hòa không khí A/C sẽ sử dụng khoảng 4 mã lực (3 kW) công suất của động cơ, do đó làm tăng mức tiêu thụ nhiên liệu của xe.

Chất làm lạnh
Việc lựa chọn công chất (môi chất lạnh) có tác động đáng kể không chỉ đến hiệu suất của máy điều hòa không khí mà còn đối với môi trường. Hầu hết các chất làm lạnh phổ biến được sử dụng cho điều hòa không khí góp phần vào sự nóng lên toàn cầu, và nhiều chất làm lạnh khác cũng làm suy giảm tầng ozone. CFC, HCFC và HFC là những khí nhà kính mạnh khi bị rò rỉ vào khí quyển.

Việc sử dụng CFC làm chất làm lạnh đã từng rất phổ biến, gồm hai chất làm lạnh R-11 và R-12 (được bán dưới tên thương hiệu Freon-12). Chất làm lạnh Freon được sử dụng phổ biến trong thế kỷ 20 trong máy điều hòa không khí do tính chất ổn định và an toàn vượt trội của chúng. Tuy nhiên, khi những môi chất lạnh chứa chlor này được giải phóng một cách vô tình hoặc cố ý, chúng sẽ đến được tầng trên của bầu khí quyển. Khi chất làm lạnh đến tầng bình lưu, bức xạ UV của mặt trời sẽ phân cắt liên kết chlor–carbon, tạo ra gốc chlor tự do. Các gốc chlor này đóng vai trò chất xúc tác cho phản ứng phân hủy ozone (O3) thành oxy phân tử (O2), làm suy giảm tầng ozone che chắn bề mặt Trái đất khỏi bức xạ tia cực tím mạnh. Mỗi gốc chlor tự do vẫn hoạt động như một chất xúc tác cho đến khi nó liên kết với một gốc khác, tạo thành một phân tử ổn định và kết thúc phản ứng dây chuyền.

Trước năm 1994, hầu hết các hệ thống điều hòa không khí ô tô đều sử dụng R-12 làm chất làm lạnh. Nó được thay thế bằng chất làm lạnh R-134a, không có khả năng làm suy giảm tầng ozone. Các hệ thống R-12 cũ có thể được chuyển thành hệ thống R-134a bằng cách xả hoàn toàn và thay thế bộ lọc/máy sấy để loại bỏ dầu khoáng không tương thích với R-134a.

R-22 (còn được gọi là HCFC-22) có khả năng làm ấm toàn cầu cao hơn CO2 khoảng 1.800 lần. Tại Hoa Kỳ và Canada, chất tải lạnh này đã bị loại bỏ dần để sử dụng trong các thiết bị mới từ năm 2010 và sẽ ngừng hoàn toàn vào năm 2020. Mặc dù những khí này có thể được tái chế khi các thiết bị điều hòa không khí bị thải bỏ, việc đổ và rò rỉ không được kiểm soát có thể giải phóng khí trực tiếp vào bầu khí quyển.

Tại Anh, Quy định về Ozone (Ozone Regulations) có hiệu lực vào năm 2000 và cấm sử dụng các chất làm lạnh HCFC làm suy giảm tầng ozone như R22 trong các hệ thống mới. Quy định cấm sử dụng R22 làm chất lỏng "nạp thêm" để bảo dưỡng từ năm 2010 (đối với chất lỏng nguyên chất) đến năm 2015 (đối với chất lỏng tái chế). Điều này có nghĩa là thiết bị sử dụng R22 vẫn có thể hoạt động, miễn là nó không bị rò rỉ. Mặc dù R22 hiện đã bị cấm nhưng các đơn vị sử dụng môi chất lạnh này vẫn có thể được bảo dưỡng và bảo trì.

Việc sản xuất và sử dụng CFC đã bị cấm hoặc bị hạn chế nghiêm trọng do lo ngại về sự suy giảm tầng ozone (xem thêm Nghị định thư Montreal). Do những lo ngại về môi trường, bắt đầu từ ngày 14 tháng 11 năm 1994, Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (U.S. EPA) đã hạn chế việc bán, sở hữu và sử dụng chất làm lạnh chỉ cho các kỹ thuật viên được cấp phép, theo các quy tắc theo mục 608 và 609 của Đạo luật Không khí sạch (Clean Air Act).

Để thay thế cho chất làm lạnh thông thường, các khí khác, chẳng hạn như CO2 (R-744), đã được đề xuất. R-744 đang được sử dụng như một chất làm lạnh ở Châu Âu và Nhật Bản. Năm 1992, một tổ chức phi chính phủ, Greenpeace, được thúc đẩy bởi các chính sách điều hành và yêu cầu một phòng thí nghiệm ở Châu Âu tìm chất làm lạnh thay thế. Việc này dẫn đến hai lựa chọn thay thế, một là hỗn hợp pha trộn của propan (R290) và isobutan (R600a), và loại còn lại là isobutan (R600a). Vào năm 2019, UNEP đã công bố các hướng dẫn tự nguyện mới, tuy nhiên vào năm 2020, nhiều quốc gia vẫn chưa phê chuẩn Tu chính thư Kigali (Kigali Amendment) của Nghị định thư Montreal.

Chú thích

Tham khảo

Giới thiệu năm 1902
Phát minh của Hoa Kỳ
Công nghệ Ai Cập cổ đại
Công nghệ La Mã cổ đại
Tự động hóa
Phát minh của Trung Quốc
Công nghệ làm lạnh
Phát minh của Hà Lan
Công nghệ khí
Hàng gia dụng
Thiết bị
Thiết bị công nghiệp
Kỹ thuật


title: (172627) 2003 XP10

text:
là thiên thạch thuộc tiểu hành tinh vành đai được phát hiện ngày 9 tháng 12 năm 2003 bởi James Whitney Young ở Đài thiên văn Núi bàn gần Wrightwood, California.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 172627

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi James Whitney Young


title: Bocula xanthostola

text:
Bocula xanthostola là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Sri Lanka, bán đảo Mã Lai, Sumatra và Borneo.

Liên kết ngoài
 Moths of Borneo

Chú thích

Bocula
Động vật được mô tả năm 1926


title: Ronago

text:
Ronago là một đô thị ở tỉnh Como trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 45 km về phía tây bắc của Milano và khoảng 8 km về phía tây của Como, on the border with Switzerland. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.648 người và diện tích là 2,1 km².

Ronago giáp các đô thị: Chiasso (Thụy Sĩ), Drezzo, Novazzano (Thụy Sĩ), Uggiate-Trevano.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị tỉnh Como
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Liodessus cancellosus

text:
Liodessus cancellosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Liodessus


title: Divion

text:
Divion là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Website of the Agglomération de l'Artois
 The CWGC graveyard in the communal cemetery
 Divion on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Pumpkin Scissors

text:
Pumpkin Scissors (パンプキンシザーズ, Panpukin Shizāzu, tạm dịch: Kéo bí ngô) là một manga sáng tác bởi Iwanaga Ryoutarou, ban đầu được xuất bản ở Magazine GREAT năm 2002, nhưng sau đó chuyển đến Monthly Shōnen Magazine trong tháng 10 năm 2006. Bộ truyện đã được Del Rey Manga mua bản quyền và phát hành ở Bắc Mỹ như đã thông báo tại Hội nghị Comic New York (New York Comic Convention) năm 2007.

Phiên bản anime của Kéo bí ngô - được sản xuất bởi hãng Gonzo và AIC - bắt đầu phát sóng ngày 2 tháng 10 năm 2006 trên kênh Tokyo MX và kết thúc với tập 24 vào ngày 19 tháng 3 năm 2007. Loạt phim được phát sóng tại Bắc Mỹ bởi ADV Films; trong năm 2008, nó đã trở thành một trong hơn 30 thương hiệu chuyển từ ADV sang Funimation Entertainment, nhà phân phối chính của anime trên thế giới nói tiếng Anh.

Nội dung
Lấy bối cảnh giống như Tây Âu, trong đó một cuộc chiến tranh tàn khốc vừa kết thúc tương tự như hai cuộc chiến tranh thế giới đã xảy ra vào đầu thế kỷ 20, Đế chế Hoàng gia (Royal Empire) và Cộng hòa băng giá (Republic of Frost) đã tuyên bố một lệnh ngừng bắn để kết thúc cuộc chiến vô thời hạn. Đế chế bị ảnh hưởng bởi nạn đói, và bệnh dịch, những cựu chiến binh trở thành cướp, ăn trộm và các hình thức tội phạm khác, lập ra những băng nhóm để sống sót trong thời kỳ hậu chiến tranh. Để hỗ trợ cho người dân của Đế chế trong nỗ lực cứu trợ chiến tranh, Tiểu đội III quân đội Đế chế (Imperial Army State Section III), được biết đến là đơn vị Kéo bí ngô (Pumpkin Scissors), được thành lập.

Tên của nhóm là ý tưởng của một trong những sĩ quan của nhóm, Thiếu úy Alice L. Malvin. Theo cô, trong nỗ lực cứu trợ chiến tranh của họ, họ phải đối mặt với "mối đe dọa của những kẻ tham nhũng, những người tự bảo vệ mình bằng cách dựa vào sự dối trá, quyền lực, tiền bạc tương tự như vỏ của quả bí ngô, và Tiểu đội III phải hành động như một cây kéo cắt qua những lớp vỏ đó và đem lại công bằng cho người dân. Đây là một thông điệp liên tục có những gợn sóng trong suốt câu chuyện. Tuy nhiên, đơn vị liên tục bị phê phán là công cụ tuyên truyền mà chính phủ sử dụng và được xem như là một sự xúc phạm đến các nỗ lực cứu trợ của cuộc chiến trong quân đội, cũng như của công dân Đế chế. Randel Oland, một người lính kỳ cựu với một quá khứ bí ẩn tham gia hàng ngũ của họ và đơn vị bắt đầu hoạt động nghiêm túc hơn khi cốt truyện của anime bắt đầu được sáng tỏ.

Anime bao gồm năm phần đầu tiên của truyện tranh và một phần của phần 6 với một vài thay đổi. Trong thời gian kết thúc của mùa một, có một thông báo cho thấy sắp có một mùa hai.

Nhân vật
Đại uý Hunks (ハンクス)
Lồng tiếng bởi: Chou (Nhật Bản), Marty Fleck (tiếng Anh)
 Sĩ quan chỉ huy và quản trị viên của Kéo bí ngô. Ông đưa ra nhiệm vụ cho nhóm, thể hiện 1 phong thái bình tĩnh, cân bằng với thái độ nóng vội của Thiếu úy Malvin.

Thiếu úy Alice L. Malvin (アリス・L・マルヴィン)
Lồng tiếng: Itou Shizuka (Nhật Bản), Kaytha Coker (tiếng Anh)
Nữ nhân vật chính của câu chuyện. Là chỉ huy thứ hai của Kéo bí ngô. Là một người lính thiếu kinh nghiệm xuất thân quý tộc trong những học viên tốt nghiệp ở học viện ngay trước khi lệnh ngừng bắn được công bố (lệnh ngừng bắn đã được công bố ở giữa buổi lễ tốt nghiệp cho lớp của cô là các sĩ quan ở học viện quân sự). Thái độ nóng tính và thiếu thận trọng của Alice thường có xu hướng đôi khi đưa cô và cấp dưới của mình vào nguy hiểm. Cô có một ý thức mạnh mẽ về nhiệm vụ và công lý và cố gắng sống theo truyền thống quân sự của gia đình, trái với cha mình và niềm tin của chị em cho rằng cô phải luôn có hành vi nữ tính. Mặc dù là người thừa kế hiện tại của gia đình nhưng cô có thể sẽ mất vị trí này một khi em trai của cô đến tuổi trưởng thành.

Trái với cấp dưới của cô luôn luôn tham gia chiến đấu với súng ống, Alice luôn lựa chọn vũ khí là một thanh kiếm ngắn có khắc biểu tượng của gia đình cô trên đó, nhưng trong một số trường hợp đặc biệt cô thể hiện kỹ năng thực sự của mình trong trận chiến khi vung vũ khí đặc biệt của cô, một thanh kiếm kỵ binh dài 2 lưỡi được gọi là Mahne. Một đặc điểm kỳ lạ của cô là đôi khi cô cảm thấy ớn lạnh trên cổ của cô khi một cái gì đó rất tốt hoặc rất xấu sắp xảy ra, nhưng trong anime sự ớn lạnh này được biểu thị trong lần gặp gỡ đầu tiên của cô với Randel Oland. Alice đã đính hôn với một quý tộc, Lionel Taylor, người có vẻ như hỗ trợ cho những lý tưởng của cô. Tuy nhiên, có vẻ một số tình cảm giữa cô và Randel Oland là 1 bí ẩn trong suốt câu chuyện, đặc biệt là trong tập 22.

Chuẩn úy Machs (マーチス)
Lồng tiếng: Suzuki Chihiro (Nhật Bản), Blake Shepard (tiếng Anh)
Là một trong những sinh viên tốt nghiệp hàng đầu của học viện. Một số gợi ý trong tập phim cho thấy rằng anh biết phòng thủ rất tốt dựa trên võ thuật

Chuẩn úy Oreldo (オレルド)
Lồng tiếng: Toriumi Kousuke (Nhật Bản), Gray Haddock (tiếng Anh)
Người bạn thời thơ ấu của Machs, Oreldo là một người lính trẻ, đẹp trai rất cuốn hút các cô gái. Anh rất thông minh, tháo vát và là chuyên gia mở khóa. Quá khứ của anh vẫn chưa được giải thích đầy đủ, nhưng anh ta dường như là dân đường phố trước khi tham gia quân đội.

Thượng sĩ Lili Stecchin (リリ・ステッキン)
Lồng tiếng:  Ueda Kana (Nhật Bản), Monica Passley (tiếng Anh)
Cô là thành viên phục vụ lâu dài nhất của đơn vị Pumpkin Scissors. Quá khứ của cô ít được biết đến ngoại trừ 1 điều rằng cô là một phần của ban nhạc quân đội trước đây. Cô đóng vai trò phục vụ cho Đại ý Hunks và cũng chịu trách nhiệm chăm sóc Mercury. Cô cũng phấn chấn với việc  Randel được tuyển dụng vào đơn vị, do cuối cùng cuối cùng cô cũng hơn cấp bậc ai đó (ngoại trừ Mercury) và có "một thuộc hạ!".

Hạ sĩ Oland Randel (ランデル・オーランド)
Lồng tiếng: Miyake Kenta  (Nhật Bản), Adam Dudley (tiếng Anh)
Nhân vật nam chính. Một người lính đã nghỉ hưu nhưng tham gia Kéo bí ngô để hỗ trợ cho nỗ lực cứu trợ chiến tranh của họ. Anh là một thành viên của lực lượng lính chống tăng bí mật 901, về cơ bản là các binh sĩ được đào tạo để có thể tiêu diệt xe tăng của đối phương. Đơn vị này, cũng được biết đến như là "Gespenster Jäger" (tiếng Đức cho "Thợ săn ma" hay "Ghost Hunter") là một phần của "Đội 9 tàng hình"(Invisible 9). Họ được huấn luyện đặc biệt để bỏ qua sự đau đớn và sợ hãi để nghênh chiến xe tăng và xe bọc thép ở cự li gần. Trong khi họ là đơn vị bí mật, tất cả những người lái xe tăng đã được cảnh báo là phải cảnh giác với những người lính mang theo một chiếc đèn lồng màu xanh.

Mặc dù có tầm vóc ấn tượng (cao hơn sáu feet), và một cơ thể đầy vết sẹo, phần lớn thời gian Rander tỏ ra rất hiền lành và ngây thơ. Nhưng khi anh ta gặp rắc rối thì anh bật đèn màu xanh đánh dấu "901-ATT", và anh trở thành một chiến sĩ đáng sợ và tàn nhẫn. Anh có khả năng đánh bại đánh bại các đơn vị cơ giới của kẻ thù bằng khẩu súng chống tăng mm 13 của anh, được gọi là "" Súng phá cửa "" (Door knocker, tên gợi nhớ đến khẩu súng lục Thompson Contender). Sau đó anh có vẻ sử dụng một loại lưỡi kéo lớn và được sử dụng để tách các tấm kim loại bọc ngoài áo giáp của xe tăng để có thể tấn công người lái

Do phong cách thiếu thận trọng của anh trong chiến đấu hoặc sự quên đi đau đớn và sợ hãi, Randel thường xuyên nhập viện trong truyện.

Mercury (マーキュリー号)
Lồng tiếng: Ogawa Kazuki (Nhật Bản), Smokey DeLange (Tập 1-4), George Manley (Tập 7 +) (tiếng Anh)
Thường được gọi là "Merc" (Mer-kun trong phiên bản tiếng Nhật). Là chó đưa thư của Kéo bí ngô, có thói quen xấu là cắn đầu của mọi người. Nó bị giáng chức từ Hạ sĩ xuống Binh nhất do cắn một sĩ quan trong Tập 1. Mercury khá nhanh nhẹn, đáng tin cậy và nhạy cảm với những cảm xúc của đội. Phản ứng của Mercury làm cho một sĩ quan đặc biệt khó chịu (thiếu tá Connery) dẫn đến sự cố trước đó đã đề cập.

Trong khi Merc thường được xem như một con chó thân thiện với các thành viên của Kéo bí ngô, có   một số sự kiện cho thấy Mercury làm được những gì mà dân thường gọi là "một con chó quân sự" có thể làm như tước khí giới của đối phương.

Trung uý Webner (ウェブナー)
Lồng tiếng: Hiramatsu Akiko (Nhật Bản), Laurie Gallardo (tiếng Anh)
Sĩ quan phụ trách các đơn vị phát triển công nghệ của Cục tình báo quân đội

Lionel Taylor (レオニール・テイラー)
Lồng tiếng:: Miki Shinichiro (Nhật Bản), Brian Jepson (tiếng Anh)
Một quý tộc được đính hôn với Alice mặc dù ông dường như có mục đích xấu xa nào đó

Thiếu tá Connery (コネリー)
Lồng tiếng:: Shimura Tomoyuki (Nhật Bản), John Tyson (tiếng Anh)
Sĩ quan chỉ huy cho Tiểu đội I thuộc Cục tình báo quân đội. So với Đại ý Hunks, ông có một tích cách lạnh lùng. Tuy nhiên, khác với đại úy Hunks, ông có vẻ biết về những bí mật được giữ kín trong quân đội. Ông thường than phiền với đại úy Hunks về việc Tiểu đội III can thiệp vào hoạt động của Tiểu đội I I.

Wolmarf (ヴォルマルフ)
Lồng tiếng: Matsumoto Đai (Nhật Bản), Bill Wise (tiếng Anh)
Kẻ thù đầu tiên của Kéo bí ngô. Ông là một nhà lãnh đạo của đội Lính Chiến lược Hóa Học (Chemical Tactics Trooper hay CTT). Oland giết ông ta với khẩu "Súng phá cửa" của anh. Lúc trở thành một tên cướp, ông ta tự gọi mình là Grauwolfe hoặc Wolfe theo tên mã của đơn vị.
Hans (ハンス)
 Lồng tiếng: Majima Junji (Nhật Bản), Vic Mignogna (tiếng Anh)
Là 1 lính Nhiệt độ cao (High Temperature Trooper hay HTT) và là người mắc nợ tổ chức bí mật "Bánh xe Bạc" (Silver Wheel). Là một lính HTT  nên anh và đồng đội của ông đã được trao một súng phun lửa và giáp bảo vệ. Tuy nhiên bộ giáp đã không bảo vệ họ chống lại các ngọn lửa, và trên thực tế, Viện Kauplan  bao phủ lên người họ một chất lỏng ngâm với thuốc giảm đau. Sau lệnh ngừng bắn, đơn vị cởi quần áo của họ,  cơ thể Hans và đồng đội của anh đã diễn ra các phản ứng hoá học, khiến họ bị bỏng nặng, và thiệt mạng. Hans, do gặp trục trặc với bộ áo giáp, nên không bị bỏng và đã bí mật sống đưới cống ngầm từ đó.

Sản xuất

Cấp bậc trong quân đội
Các cấp bậc quân sự và các chức danh được sử dụng bởi Tiểu đội III và phần còn lại của quân đội được dựa trên cấp hiệu được sử dụng bởi quân đội Nhật Bản trước năm 1945 .

Trong quá trình thích ứng của Kéo bí ngô cho thị trường Bắc Mỹ, người phát triển xê-ri là George Manley (một cựu chiến binh của lực lượng vũ trang Hoa Kỳ) đã chọn giải thích các thứ hạng của "jun-i" bằng cách sử dụng từ "sublieutenant."  Lý luận của ông cho sự thay đổi này là một thực tế là ở các nước nói tiếng Anh, một hạ sĩ quan thường được chỉ định là một thành viên cao cấp sẵn sàng nhập ngũ và đã được đào tạo chức năng chuyên ngành như một cán bộ được mà không có "lệnh" pháp lý theo đúng theo quy định của Công ước Geneva.

Đơn vị 9 Tàng hình (Invisible 9)

Đây là kết quả các cuộc thí nghiệm bất hợp pháp với con người trong chiến tranh và vi phạm các hiệp ước quốc tế, 9 Tàng hình là nhóm quân bí mật mà sự tồn tại của họ bị chính phủ hoàng gia giấu kín. Mỗi quân đoàn có số "9" là chữ số đầu tiên của họ, mặc dù đế quốc ra lệnh cho quân đoàn không có được có chữ số đó, vì vị Hoàng đế đầu tiên đã chết vào ngày 9 Tháng 8.

Chú ý
 Có thể đoán rằng các quân đoàn khác có thể được bắt nguồn theo bảng chữ cái (ví dụ 902 = BTT, 908 = HTT và "H" là chữ cái thứ tám trong bảng chữ cái, vv)
 *Fallschirmjäger là từ tiếng Đức dùng để chỉ lính dù  trong chiến tranh thế giới lần thứ hai và hiện nay vẫn được sử dụng.

Manga và anime

Manga
Pumpkin Scissors ban đầu được xuất bản ở Magazine GREAT vào năm 2002, nhưng sau đó chuyển đến Shonen Magazine trong tháng 10 năm 2006. Truyện đã được cấp phép bởi Del Rey như đã thông báo tại New York Comic Convention 2007. Sau một thời gian dài gián đoạn, Tập 11 được phát hành tại Nhật Bản vào ngày 20 tháng 4 năm 2009.

Anime
Truyện được chuyển thể thành một bộ phim truyền hình anime của Gonzo và AIC, đạo diễn là Katsuhito Akiyama. Nhạc mở đầu là "Aoki Flamme" (蒼き炎(フランム)) bởi Yōko Takahashi, và nhạc kết thúc phim là tập "Mercury GO" (マーキュリー★ GO) bởi Kana Ueda và Yukai na Nakama-tachi trừ tập 18. Nó đã được phát sóng 24 tập trên Tokyo MX từ 2 tháng 10 năm 2006 đến 17 tháng 3 năm 2007. Nó được cấp phép bởi Funimation.]].
Bộ phim được chiếu trên Animax châu Á từ 21 tháng 5 năm 2010 đến 23 tháng 7 năm 2010, khi Truyền hình cáp Hà Nội còn chiếu  Animax.
{| class="wikitable" width="98%"
|-
! #!! Đầu đề!! Original airdate
|-
| colspan="4" bgcolor="#FF7518"|
|-

|}

Chú thích

Liên kết ngoài
  Trang web chính thức của tác giả
  Trang web chính thức của anime
  GONZO's Trang web chính thức của anime Pumpkin Scissors
 Trang web về anime Pumpkin Scissors trên Funimation

GONZO
Manga năm 2002
Anime năm 2006
Shōnen manga
Funimation
Manga dài tập
Manga năm 2014


title: Caulières

text:
Caulières là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc on the N29, khoảng 20 dặm Anh về phía tây nam của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Caulières trên trang mạng của INSEE
 Caulières trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Ancillista velesiana

text:
Ancillista velesiana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Ancillista


title: Khar Nuur

text:
Khar Nuur (, hồ đen) là một hồ nằm ở miền tây Mông Cổ trong khu vực bồn địa các hồ lớn. Nó là một phần của các hồ trước kia từng là một phần của một hồ tiền sử lớn hơn nhưng đã biến mất khoảng 5.000 năm trước khi khu vực này trở nên khô cằn hơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Har Nuur tại NASA Earth Observatory
Mục lục nghiên cứu hồ về các hồ tại Mông Cổ

Hồ Mông Cổ


title: Nguyễn Đăng Đạo

text:
Nguyễn Đăng Đạo (chữ Hán: 阮登道, 1651–1719) là một trong số rất ít trạng nguyên làm quan tới chức tể tướng thời Lê trung hưng. Ông còn có tên là Trạng Bịu.

Tiểu sử
Ông sinh năm 1651, người xã Hoài Bão (có tục danh là làng Bịu), tổng Nội Duệ (nay là thôn Hoài Thượng, xã Liên Bão, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh). Thân phụ ông là tiến sĩ Nguyễn Đăng Minh, giữ chức Quốc tử giám tế tửu trong triều Lê. Ông còn là cháu ruột của thám hoa Nguyễn Đăng Cảo, em trai Nguyễn Đăng Tuân. Ngay từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, hoạt bát.

Khoa cử
Năm 16 tuổi Nguyễn Đăng Đạo đi thi và đỗ tam trường (tú tài). Năm 19 tuổi lại đỗ đầu hương cống (cử nhân), được triều đình cho vào học tại Quốc Tử Giám. Năm Chính Hòa thứ 4 (Quý Hợi, 1683) ông thi đình và đỗ trạng nguyên lúc đó 33 tuổi.

Làm quan
Sau khi đỗ trạng, ông được triều đình giao cho giữ nhiều chức vụ quan trọng từ Đô đài ngự sử, Binh bộ Thượng thư rồi lên chức quan cao nhất là Tể tướng đời nhà Hậu Lê.

Lưỡng quốc trạng nguyên
Từ tháng 1 năm Đinh Sửu 1697 đến tháng 4 năm Mậu Dần 1698, Nguyễn Đăng Đạo đi sứ nhà Thanh Trung Quốc. Văn tài của Nguyễn Đăng Đạo đã làm kinh ngạc cả triều đình nhà Thanh cùng sứ thần các nước. Vua Thanh phong cho ông là Trạng nguyên của Bắc triều, ban mũ áo, võng lọng cho ông vinh quy về nước.

Ghi chú

Liên kết ngoài

Trạng nguyên Việt Nam
Tể tướng Việt Nam
Người Bắc Ninh
Quan lại nhà Lê trung hưng
Tiên Du
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: PPSh-41

text:
PPSh-41 (Pistolet-Pulemyot Shpagina obrazet 1941 - Súng tiểu liên của Shpagin kiểu năm 1941) là súng tiểu liên tiêu chuẩn của Hồng Quân trong Thế chiến thứ hai. Súng do kỹ sư Georgy S. Shpagin thiết kế vào năm 1941 và được chấp nhận trang bị từ tháng 12/1941. Đây chính là phiên bản đơn giản và tối ưu hóa của súng tiểu liên PPD-40 do kỹ sư Vasily A. Degtyaryov thiết kế. Nhiều ý kiến cho rằng đây là khẩu tiểu liên tốt nhất trong Thế chiến 2 bởi sự cân bằng tốt giữa tốc độ bắn, tầm bắn, độ tin cậy trong khi chi phí sản xuất lại rẻ.

PPSh-41 có thiết kế blowback, sử dụng đạn 7.62×25mm Tokarev. PPSh-41 được thiết kế nhằm đáp ứng được các tiêu chí như: dễ sử dụng, dễ sản xuất, giá thành rẻ, độ bền cao,... mà khẩu PPD-40 chưa đáp ứng được. Với hơn 6 triệu khẩu được chế tạo, PPSh-41 là loại súng tiểu liên được sản xuất nhiều nhất và cũng được công nhận là loại súng tiểu liên tốt nhất Chiến tranh thế giới thứ hai, và là biểu tượng của lính Hồng quân trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại.

Liên Xô dừng sản xuất loại súng này vào năm 1947 vì họ đã có súng trường tấn công tự động Kalashnikov (AK-47) của nhà thiết kế vũ khí Mikhail Timofeyevich Kalashnikov làm trang bị tiêu chuẩn mới cho quân đội. Từ sau năm 1948, Liên Xô tiến hành cấp giấy phép, chuyển giao công nghệ cũng như máy móc để sản xuất PPSh-41 lại cho Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, Trung Quốc, Việt Nam và một số nước xã hội chủ nghĩa khác, nên đã có thêm hàng trăm nghìn khẩu PPSh-41 được sản xuất bên ngoài lãnh thổ Liên Xô sau chiến tranh.

Lịch sử
Năm 1934, Liên Xô bắt đầu thiết kế khẩu tiểu liên PPD-34, loại súng tiểu liên này sử dụng loại đạn mới nghiên cứu là 7.62×25mm Tokarev. PPD-34 được chính thức đưa vào sử dụng trong Hồng quân từ năm 1935, nhưng chỉ trang bị một số lượng nhỏ cho lực lượng an ninh, biên phòng và Bộ Dân ủy Nội vụ NKVD của Liên Xô. Do vậy, tới năm 1940, hầu hết bộ binh Liên Xô vẫn chỉ được trang bị súng trường Mosin-Nagant. Ngoài ra, một tỷ lệ nhỏ binh lính được trang bị súng trường bán tự động SVT-40.

Trong Chiến tranh Liên Xô - Phần Lan (1939 - 1940), súng tiểu liên Suomi KP-31 của Phần Lan với ưu thế nhỏ gọn, cơ động đã chứng tỏ ưu thế khi tác chiến khu vực có không gian chật hẹp. Băng đạn trống 71 viên của nó sau đó đã được Liên Xô sao chép và sử dụng cho súng tiểu liên PPD-40 và PPSh-41

Tại những khu vực này, súng trường Mosin-Nagant, súng trường bán tự động SVT-40 và trung liên DP-28 gần như tỏ ra vô dụng trong tác chiến cự ly gần do nặng nề. Hơn nữa, súng trường Mosin-Nagant lại có tốc độ bắn quá chậm, chỉ khoảng 10 - 15 phát/phút.

Từ thực tế này, lãnh đạo Hồng quân quyết định phải trang bị số lượng lớn súng tiểu liên cho quân đội. Tuy nhiên, việc sản xuất số lượng lớn súng tiểu liên PPD-40 để trang bị cho toàn bộ quân đội gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, PPSh-41 được thiết kế nhằm đáp ứng cho việc thay thế PPD-40.

Dự án thiết kế PPSh-41 được triển khai vào giữa năm 1940 bởi Georgy Semyonovich Shpagin. Trước đó, Shpagin đã nổi tiếng trong Hồng quân khi là người đã cải tiến cơ chế nạp đạn của khẩu DShK vào năm 1938. Những nơi đầu tiên sản xuất súng là các nhà máy quân khí ở thủ đô Moskva. Đến tháng 6 năm 1941, khoảng vài trăm khẩu đã được sản xuất thử. Đến cuối năm 1941, 155.000 khẩu đã được xuất xưởng. Tới mùa xuân năm 1942, trung bình mỗi ngày có khoảng 30.000 khẩu PPSh-41 được xuất xưởng.

Đến hết cuộc chiến, hơn 6 triệu khẩu PPSh-41 đã được sản xuất (để so sánh, khẩu MP-40 của Đức Quốc xã chỉ sản xuất được hơn 1 triệu khẩu trong suốt chiến tranh).

Đặc điểm, cấu tạo và tính năng
Mọi loại súng tiểu liên trước và trong Thế chiến thứ hai đều có cấu tạo khá đơn giản. Thậm chí nếu so sánh về mức độ phức tạp trong tính toán thiết kế, súng ngắn liên thanh còn đơn giản hơn súng kíp nòng trơn. Hầu hết súng tiểu liên thời đó đều hoạt động bằng cơ cấu blowback - cơ cấu chuyển động đơn giản nhất của các loại súng bộ binh. PPSh-41 cũng như vậy.

Ngoài thiết kế đơn giản, dễ chế tạo và dễ sử dụng, PPSh-41 không đòi hỏi gia công bằng các phương pháp phức tạp và tốn kém. Hàng triệu khẩu PPSh-41 đã được sản xuất với số lượng lớn tại các nhà máy sản xuất vũ khí, kể cả khi các nhà máy này phải sơ tán ra phía sau dãy núi Ural khi phát xít Đức tràn vào xâm lược lãnh thổ Liên Xô vào năm 1941.

Đạn 7.62x25mm Tokarev có đường đạn và khả năng xuyên phá tốt hơn nhiều so với đạn 9x19mm Parabellum của Đức hoặc đạn.45 ACP (11.43x23mm) của Hoa Kỳ. Đạn là một phiên bản nâng cấp từ đạn súng ngắn 7.63×25mm Mauser. Có thể nói nền móng thành công của 7,62x25mm Tokarev là 7.63×25mm Mauser. Vỏ đạn cổ thắt, có gờ móc đạn, rất thích hợp cho các súng tự động. Đầu đạn dài, được thiết kế kỹ lưỡng cho đường đạn ngoài tốt nhất có thể. Thuốc súng là loại viên định hình bền chắc, áp suất thấp giảm chậm, tương tự như thuốc đạn súng trường chiến đấu 7.92x57mm Mauser và 7.62×54mmR. Có thể nói, đạn 7.63×25mm Mauser và 7.62×25mm Tokarev được thiết kế bằng cách rút ngắn chiều dài đạn súng trường để trở thành đạn súng ngắn.  Đạn cũng ưu việt hơn nhiều so với các loại đạn phổ biến lúc đó như 9x19mm Parabellum. Một loại đạn nổi tiếng khác là đạn 7.62×39mm M43 cũng được thiết kế theo tiêu chí rút ngắn đạn súng trường.

Với đạn 7.62×25mm Tokarev, PPSh-41 đạt tầm bắn chính xác tới 200m với nòng dài 269mm. Trong khi đó, MP-40 của Đức Quốc Xã dùng đạn 9×19mm Parabellum có nòng dài tương đương (251mm) chỉ dừng lại ở mức 100 - 150 mét. Khẩu Thompson của Mỹ dùng đạn .45 ACP với nòng dài 270mm thậm chí còn kém hơn nữa, chỉ đạt 50 - 100 mét.

Ngoài ưu thế về lượng đạn, PPSh-41 còn có tốc độ bắn lên tới 900 phát/phút, tạo ra ưu thế hỏa lực chế áp tầm gần. Điều này được củng cố bởi hộp tiếp đạn dạng trống chứa được tới 71 viên, làm tăng khả năng duy trì hỏa lực, hạn chế thời gian phải nạp lại đạn. Thời đó, trong biên chế một tiểu đội Liên Xô có từ một tới hai súng tiểu liên PPSh-41, còn lại là súng trường Mosin-Nagant, SVT-40 và súng máy hạng nhẹ Degtyarov DP. Khi xung phong, nhất là trong trường hợp tấn công vào chiến hào hoặc những địa hình chật hẹp, do súng trường chiến đấu như Mosin-Nagant bắn quá chậm, trong khi súng máy thường nặng và có độ giật tương đối cao, những binh sĩ mang các loại súng này khó có thể xoay sở đủ nhanh với các tình huống phát sinh đột ngột thường xảy ra. Súng ngắn liên thanh trong giai đoạn chưa xuất hiện súng trường tấn công là một lựa chọn tối ưu, và thực sự chúng được phát minh cho việc xung phong đánh cận chiến. Thậm chí ngày nay, các loại súng ngắn liên thanh vẫn chiếm lợi thế khi chiến đấu trong các công trình nhỏ hẹp vì nhỏ gọn, độ giật thấp.

Tuy nhiên, loại hộp tiếp đạn tròn 71 viên khá nặng, nên phải dùng thép dày 0,5mm làm vỏ để giảm trọng lượng. Vỏ hộp tiếp đạn mỏng làm hộp tiếp đạn dễ bị biến dạng do va chạm, làm kẹt lò xo xoay cần đẩy đạn. Chính lò xo này cũng khá yếu do Liên Xô lúc đó rất khan hiếm vật liệu tốt. Trong khi thiết kế súng, Shpagin khuyến cáo các binh sĩ không nên nạp đầy 71 viên để lò xo không phải làm việc hết sức, duy trì tuổi thọ. Vì súng nạp đầy băng đạn tròn 71 viên sẽ khá nặng (5,45 kg), vì vậy, loại hộp tiếp đạn cong 35 viên cho PPSh-41 đã ra đời để khắc phục nhược điểm này. Mặc dù băng đạn cong chứa được ít đạn hơn, nhưng nó nhẹ và bền hơn, việc thay băng đạn cũng nhanh và tiện hơn so với băng đạn tròn 71 viên. Mặt khác, loại hộp tiếp đạn này giúp xạ thủ thoải mái hơn, có thể dùng hộp tiếp đạn như tay cầm trước. Tuy nhiên, khả năng mang nhiều đạn của loại hộp tiếp đạn 71 viên vẫn được các binh sĩ ưa chuộng. Những người lính Hồng quân thường lắp sẵn một hộp tiếp đạn loại 71 viên vào súng trước khi xung phong hoặc thâm nhập vào những nơi chật hẹp, khi bắn hết hộp đạn 71 viên này thì họ sẽ chuyển sang dùng lần lượt các hộp đạn 35 viên được đeo sẵn bên người.

Về dáng súng, PPSh-41 vẫn mang đặc điểm từ khẩu MP-18 của Đế quốc Đức (cũ) là báng gỗ gắn liền với hộp khóa nòng, có cổ báng súng làm vị trí tay cầm sau, khiến cho tư thế ngắm không được thoải mái, chưa áp dụng thiết kế tay cầm riêng biệt như khẩu MP-40 của Đức Quốc xã hay khẩu Thompson của Hoa Kỳ. Thay vì phải có tay cầm ở phía trước cửa lắp hộp tiếp đạn để xạ thủ có thể giữ súng thoải mái, có tư thế tốt để tận dụng ưu thế đường đạn, xạ thủ PPSh-41 phải giữ tay ở vị trí dưới hộp tiếp đạn, gần cổ báng súng, hoặc giữ hộp tiếp đạn. Mặc dù nòng súng có bọc lồng thép ngoài đề phòng nguy cơ xạ thủ bị bỏng do tiếp xúc với nòng súng, nhưng không thể dùng bộ phận này thay ốp lót tay cầm trước vì nó không có chức năng cách nhiệt. Thực ra, việc bố trí tay cầm trước đối với PPSh-41 là bất khả thi vì hộp tiếp đạn hình trống khá to làm tư thế nâng súng bị vướng. Các loại súng tiểu liên thời kỳ đầu đều có máy súng rất dài. Các mẫu súng phổ biến là PPSh-41, MP-40 và Thompson M1A1 có tỷ lệ chiều dài thân súng (hộp khóa nòng của súng) - nòng súng vào khoảng 1:1, do đó khẩu súng khá dài. PPSh-41 không có thiết kế đẩy cụm cò và vị trí cầm sau về gần cửa lắp hộp tiếp đạn (kéo theo báng được đẩy về trước để duy trì chiều dài báng vừa phải) để rút ngắn chiều dài toàn bộ khẩu súng như súng tiểu liên Thompson, nên khoảng cách giữa vị trí cầm trước (nếu có) và đế báng súng tì vào vai khá xa nhau, tương đương với khoảng cách của súng trường. Khoảng cách như vậy chỉ thích hợp cho súng trường cần kiểm soát tốt góc để ngắm xa, nhưng sẽ làm giảm ưu thế linh hoạt khi chiến đấu tầm rất gần.

Thompson M1928 và M1A1 được Hoa Kỳ chấp nhận trang bị làm súng tiểu liên chủ lực của Quân đội Hoa Kỳ và họ đem viện trợ với số lượng khá lớn cho Liên Xô trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Súng Thompson có dáng súng kiểu mới khi hỗ trợ cả linh hoạt tầm gần và kiểm soát góc tầm trung. Nhưng Thompson dùng loại đạn .45 ACP có đầu đạn nặng, sơ tốc đạn thấp, đường đạn kém, nên chỉ thích hợp cho việc chiến đấu ở tầm rất gần (dưới 50 mét), trong khi PPSh-41 cho khả năng bắn chính xác tới 150 - 200 mét với loại đạn 7.62x25mm Tokarev. Thompson cũng không có tốc độ bắn cao như PPSh-41 và không lắp được hộp tiếp đạn 50 viên như ở phiên bản M1A1 Thompson . Với trọng lượng 4,9 kg (khi chưa nạp đạn) và chỉ có hộp tiếp đạn 30 viên, súng kém hơn cả PPSh-41 và MP-40 về tỉ lệ trọng lượng - tính năng chiến đấu. Những người lính Hồng quân tỏ ra không ưa thích Thompson, nếu được lựa chọn thì họ thích sử dụng PPSh hơn, hoặc nếu không thì họ cũng thích sử dụng những khẩu súng chiến lợi phẩm thu được từ quân Đức hơn (điển hình như MP-40, dù loại súng tiểu liên này tuy chưa thể sánh được với PPSh-41 nhưng nó vẫn có một số điểm vượt trội so với súng Thompson của Hoa Kỳ).

Súng tiểu liên MP-40 tiêu chuẩn của Đức Quốc Xã có dáng súng của súng ngắn liên thanh. Súng cũng có thiết kế báng và tay cầm sau tách rời nhau. Vị trí tay cầm trước chính là hộp tiếp đạn. Kiểu cầm súng này cộng với báng gập bằng thép giúp cho súng trở nên nhỏ gọn, có lợi thế trong việc chiến đấu tầm gần, nhất là khả năng xoay trở trong các khu vực chật hẹp. Đây là khẩu súng tiểu liên thành công nhất của Đức, đáp ứng tốt yêu cầu kỹ chiến thuật cơ bản của súng tiểu liên. Tuy vậy, khẩu MP-40 vẫn có những điểm yếu ở băng đạn 32 viên dễ bị kẹt, đặc biệt là khi bị ngâm bùn hoặc bị đất cát lọt vào. Một nhược điểm thường thấy nữa là khóa giữ hộp đạn của súng khá yếu, nên khi bắn thì băng đạn dễ bị tuột ra khỏi súng, hoặc súng bị kẹt đạn do mấu hộp đạn dịch chuyển ra khỏi đường tiếp đạn của khóa nòng. Trong chiến đấu thì cả 2 nhược điểm này đều đặc biệt nguy hiểm. Mặt khác, MP-40 vẫn chưa thể sánh bằng PPSh-41 về độ bền trong điều kiện khắc nghiệt, tầm bắn hiệu quả kém hơn (150 mét so với 200 mét) và tốc độ bắn cũng thấp hơn (600 phát/phút so với 900 phát/phút).

Vào mùa đông,  khi nhiệt độ lạnh gây ra băng tuyết và sương giá, MP-40 dễ bị kẹt đạn. Trong thực tế chiến đấu, đã có nhiều binh sĩ Đức bỏ khẩu MP-40 của họ để chuyển sang sử dụng những khẩu PPSh-41 của Liên Xô bị bắt được, do PPSh-41 vẫn hoạt động ổn định kể cả trong mùa đông khắc nghiệt Thậm chí một số lượng súng PPSh-41 dùng đạn 9x19mm Parabellum do Đức cải tiến đã xuất xưởng và được sử dụng ở Mặt trận phía Đông.

Năm 1943, Đại úy kỹ sư Aleksey I. Sudayev đã áp dụng dáng súng của MP-40 vào thiết kế của ông và cho ra đời khẩu tiểu liên PPS-43, một phiên bản gọn nhẹ, đơn giản, dễ sử dụng và rẻ tiền hơn so với PPSh-41, nhưng vẫn duy trì được các tính năng bắn, sự bền bỉ và độ tin cậy vốn có từ PPSh-41. Tuy nhiên, việc bỏ dây chuyền sản xuất cũ để chuyển sang dây chuyền mới sẽ làm giảm tốc độ sản xuất vũ khí trong khi tình hình chiến tranh vẫn ác liệt, vì vậy PPSh-41 vẫn tiếp tục được sản xuất cho đến hết chiến tranh, song song với khẩu PPS-43 mới hơn.

Các Quốc Gia Sử dụng

 : Sử dụng những khẩu PPSh-41 chiến lợi phẩm tịch thu từ Liên Xô và cải tiến một số ít khẩu PPSh-41 thu được sang cỡ đạn 9×19mm Parabellum. Được gọi là Mp(Maschinenpistole) 717(r)

 : Tịch thu và sử dụng trong Thế chiến II

 : Sử dụng PPSh-41 tịch thu từ Liên Xô..

 : Bắt đầu trang bị năm 1942.

 : Sử dụng PPSh-41 do Liên Xô cung cấp.

 : Tịch thu từ phát xít Đức đang sử dụng PPSh-41 của Liên Xô
 : Quân du kích Estonia đã sử dụng những khẩu PPSh-41 tịch thu và chiếm được để chống lại quân đội Liên Xô.
 : Sử dụng PPSh-41 tịch thu từ Liên Xô.
 : Sản xuất có giấy phép của Liên Xô của súng tiểu liên PPSh-41 với tên mã Kiểu 49 (Type 49).
  : Tịch thu từ quân đội Cộng Sản Bắc Triều Tiên và lẫn Trung Quốc trong Chiến tranh Triều Tiên.
 : Sản xuất PPSh-41 dưới cái tên Kiểu 50 (Type 50).
 : Quốc phòng Việt Nam nâng cấp súng tiểu liên PPSh-41 thành súng tiểu liên K-50M.  Tiểu liên K-50M được biên chế cho các đại đoàn Quân đội Nhân dân Việt Nam trong Chiến dịch Điện Biên Phủ và cho đến nay ta vẫn nâng cấp PPSh-41 thành K-50M đời mới.

Các phiên bản
Kiểu 50 (Type 50): Phiên bản PPSh-41 do Trung Quốc sản xuất lậu theo mẫu PPSh-41 của Liên Xô. Type 50 chỉ có thể dùng được loại hộp tiếp đạn cong 35 viên.
Kiểu 49 (Type 49): Phiên bản PPSh-41 do Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên sản xuất với giấy phép được cấp từ Liên Xô trong Chiến tranh Triều Tiên. Type 49 chỉ có thể sử dụng được hộp tiếp đạn tròn 71 viên.
K-50M: Phiên bản PPSh-41 được Quân đội Nhân dân Việt Nam cải tiến trực tiếp từ những khẩu PPSh-41 của Liên Xô và Type 50 của Trung Quốc được viện trợ với số lượng lớn cho ta trong Chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất và Chiến tranh Việt Nam. Có phần nòng ngắn hơn và có đầu ruồi phía trước được thiết kế theo kiểu của khẩu tiểu liên MAT-49 của Pháp. Ngoài ra còn có chuôi cầm phía sau và báng gấp. Khẩu này nhẹ hơn 500g so với PPSh-41 bản gốc. Phiên bản K-50M của Quân đội Nhân dân Việt Nam sử dụng hộp tiếp đạn cong 35 viên.
MP41(r): Phiên bản PPSh-41 bắn đạn 9×19mm Parabellum của Đức.
MP717(r): PPSh-41 bị Đức Quốc xã tịch thu, nhưng không có sự chuyển đổi cỡ đạn mà cùng sử dụng như khẩu MP-41 do Đức sản xuất.
SKL-41: Một phiên bản thể thao xuất hiện ở thị trường Đức từ năm 2008. Chỉ có chế độ bắn bán tự động, dùng đạn 9x19mm Parabellum.
PPS-50: Một phiên bản thể thao bán tự động được sản xuất tại Ý, sử dụng cỡ đạn .22LR.

Chú thích

Liên kết ngoài

17 photos of PPSh41 and its parts
Photograph of close air support anti-personnel mount
Photographs of the markings present on different variations of PPSH-41 guns and their clones.
Bắn thử PPSh-41
Giới thiệu sơ lược về PPSh

Súng Nga
Súng tiểu liên
Vũ khí Liên Xô
Vũ khí thời Thế chiến thứ hai
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam


title: 925

text:
Năm 925 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 925


title: Andrena parilis

text:
Andrena parilis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1967


title: Tetrachroa edwardsi

text:
Tetrachroa là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chỉ gồm một loài Tetrachroa edwardsi, được tìm thấy ở Queensland và New South Wales.

Sải cánh dài khoảng 100 mm. Adults are dark grey with white markings, but have a large rufous-red area on the hindwings.

Chú thích

Tham khảo

Tetrachroa
Động vật được mô tả năm 1890


title: Vụ mâu thuẫn ở tu viện Bát Nhã

text:
Vụ mâu thuẫn ở tu viện Bát Nhã xảy ra năm 2008 giữa tu viện và những tu sinh Làng Mai đang tu tập ở đây.

Bối cảnh
Tu viện Bát Nhã thuộc địa phận xã Đamb'ri, thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam, có diện tích khoảng 30 hecta, được thành lập năm 1995 bởi thượng tọa Thích Đức Nghi, viện chủ tu viện.

Tháng 2 năm 2005, thượng tọa Thích Đức Nghi đã đồng ý cho Thiền sư Thích Nhất Hạnh và tăng thân Làng Mai để xây dựng Bát Nhã thành một tăng thân và một trung tâm tu học theo pháp môn Làng Mai tại Việt Nam. Theo AFP, những tu sinh của Thích Nhất Hạnh đã chi ra gần một triệu đô la Mỹ để mua đất và mở rộng khu tu viện. Khi đó, có khoảng 400 thầy, sư cô và cư sĩ đang tu học tại đây.

Từ tháng 5 năm 2005 đến tháng 6 năm 2008, Thích Đức Nghi đã mời và bảo lãnh các nhà sư đã từng tu tại Làng Mai (trong đó có các vị gốc Việt mang quốc tịch nước ngoài) về Bát Nhã để chia sẻ pháp môn và đào tạo các vị xuất gia trẻ tu học theo mô thức Làng Mai. Thích Đức Nghi cũng đề cử một đệ tử là thầy Thích Đồng Hạnh làm phụ tá để sinh hoạt và tu học chung với tăng thân và để giúp về việc hành chánh. Trong vòng chưa đầy một năm, số lượng người trẻ về xuất gia và tập sự tu học tại Tu viện Bát Nhã đã lên đến 300 người. Thượng tọa Thích Đức Nghi có ý định xây dựng Bát Nhã thành nơi tu học cho cả ngàn tăng ni. Tuy chỉ mới thành lập được vài năm, các tăng thân đã tổ chức các khóa tu cho hàng ngàn người tại tu viện Bát Nhã và đã tham gia vào nhiều chương trình văn hóa và xã hội tại địa phương. Trong bốn năm, các nhà sư và tu sinh đã tu tập và học Phật pháp một cách yên bình.

Theo báo mạng Công an Nhân Dân, ngày 4 tháng 2 năm 2008, thiền sư Thích Nhất Hạnh cho xuất bản lá thư Làng Mai số 31 trong đó có đoạn: "Tại đất nước ta, cách tư duy trong đảng và trong chánh quyền, đường lối kinh tế của đất nước bây giờ đây đâu còn lấy chủ nghĩa Mác Xít làm khuôn vàng thước ngọc nữa. Đảng Cộng sản Việt Nam, có người đã nói, cũng nên đổi tên đi thôi, một cái tên mới như Đảng xã hội, Đảng đổi mới, Đảng dân chủ, Đảng cộng hòa, Đảng tự do, Đảng dân tộc... tên gì cũng được miễn không phải là cái tên cũ. Cái tên Đảng hiện giờ đang là một chướng ngại, gây hiểu lầm và tiếp tục nuôi dưỡng oán hận. Trong Đảng và trong guồng máy chính quyền chắc chắn đã có những vị suy nghĩ như thế mà chưa nói ra được. Có những vị trong Đảng cũng đã nghĩ tới việc thay quốc hiệu. thay vì sử dụng quốc hiệu Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, một cái tên quá dài ta có thể đổi lại là Cộng hoà Việt Nam hay tốt nhất là Việt Nam thôi…" Theo báo này đây là một trong những đề cập đến các vấn đề chính trị đưa đến đổ vỡ.

Diễn biến

Theo báo chí nước ngoài
Tháng 6 năm 2008, thượng tọa Thích Đức Nghi đổi ý, không bảo lãnh các nhà sư có quốc tịch nước ngoài và không muốn tu viện Bát Nhã tu tập theo pháp môn Làng Mai nữa. Thượng tọa muốn tăng thân tu học theo pháp môn Làng Mai phải rời Bát Nhã.

Ngày 08 tháng 08 năm 2008, công an địa phương ra công văn trục xuất 397 tu sinh khỏi tu viện vì họ không còn có sự bảo lãnh cư trú của tu viện. Nhóm tăng ni sinh phái Làng Mai tiếp tục gửi thư kiến nghị đi các nơi.

Ngày 19 tháng 11 năm 2008, một cuộc họp ở Thành phố Hồ Chí Minh với sự tham dự của đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Ban tôn giáo chính phủ đưa ra quyết định ủy quyền cho ban trị sự Phật giáo tỉnh Lâm Đồng giải quyết. Giáo hội Phật giáo ở Lâm Đồng nói họ tạm thời bảo lãnh cho các vị tăng ni sinh này ở lại cho đến khi có giải pháp sau cùng.

Ngày 27 tháng 6 năm 2009, viện chủ Thích Đức Nghi đã cho cắt điện và nước sinh hoạt. Hai ngày sau, một đám người ném đá và phân súc vật vào đại diện của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh Lâm Đồng đến điều tra vụ việc.

Đầu tháng 7, đám đông đã đến tấn công khu tu viện với búa, đập vỡ cửa sổ, làm hư hại tòa nhà và hăm dọa những người trong đó. Công an và dân quân địa phương có mặt tại hiện trường để quan sát nhưng không can thiệp với lý do đây là vấn đề nội bộ của tu viện

Theo tin của hãng AP ngày 1 tháng 8, chính quyền nói rằng vụ việc là do sự đối đầu của hai nhóm nhà sư trong tu viện, và theo lời những người ủng hộ Thích Nhất Hạnh, vài người của Thích Đức Nghi và dân địa phương thỉnh thoảng đã quấy nhiễu họ trong suốt năm qua. Cũng theo hãng tin này, chính quyền địa phương nói rằng viện chủ Thích Đức Nghi đã yêu cầu cắt điện và rằng điện đã có lại từ giữa tháng 7, nhưng theo một nhà sư ở tu viện, đến ngày 1 tháng 8 vẫn chưa có điện lại.

Ngày 20 tháng 9 năm 2009, một số thanh niên đến phá nhà cửa, ném đá, rải truyền đơn, vứt quần áo của các ni cô xuống suối. Ngày 27 tháng 9 năm 2009, một nhóm đông người đến đập phá và đuổi những người trong tu viện ra ngoài. Những người bị đuổi phải đứng dưới mưa trong vài giờ.

Ngày 30 tháng 9 năm 2009, Thích Nhất Hạnh gửi một lá thư cho Chủ tịch nước Việt Nam Nguyễn Minh Triết kêu gọi che chở cho tăng thân sau vụ Bát Nhã. Vì không có hồi âm, ngày 2 tháng 10 năm 2009, ông lại gửi một lá thư cho nhân sĩ, trí thức trong và ngoài nước kêu gọi họ "kịp thời lên tiếng để che chở cho 400 người trẻ đang bị bao vây và đàn áp tại chùa Phước Huệ ở Bảo Lộc."

Hoàng Hưng, một nhà báo ở Thành phố Hồ Chí Minh đã khởi xướng thỉnh nguyện thư yêu cầu những nhà lãnh đạo của Việt Nam cho điều tra độc lập và cho truyền thông đưa tin về vụ mâu thuẫn. Theo ông Hưng, hơn 200 người đã ký vào thỉnh nguyện thư yêu cầu Chủ tịch nước, Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội Việt Nam phải can thiệp vụ Bát Nhã. Trong những người ký tên có nguyên phó chủ tịch ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh Lê Hiếu Đằng.

Theo báo chí trong nước
Ngày 8 tháng 10, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Phương Nga khẳng định không có việc Việt Nam 'ép' 400 người tu theo pháp môn Làng Mai phải rời khỏi tu viện Bát Nhã. Bà cũng khẳng định chính quyền địa phương đã giữ an ninh không để xảy ra xô xát, đảm bảo tuyệt đối an toàn tính mạng, tài sản của công dân, rằng chính quyền địa phương cũng đã vận động phật tử Bát Nhã không xúc phạm đến các tu sinh theo pháp môn Làng Mai. Bà khẳng định vụ mâu thuẫn là sự đối đầu không bạo lực của hai giáo phái, và nhấn mạnh: "Những thông tin nói 'đã xảy ra đụng độ giữa các "sư thầy", "sư cô" tại tu viện Bát Nhã và chính quyền, làm một số người bị thương và nhiều người bị bắt...' là hoàn toàn sai sự thật"

Cung cấp thông tin cho các phóng viên trong nước và quốc tế tại buổi họp báo, chiều 11 tháng 1 năm 2010 tại Hà Nội, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tôn giáo Chính phủ, ông Nguyễn Thanh Xuân cho biết: Sau khi từ tu viện Bát Nhã về ở tạm tại chùa Phước Huệ (Lâm Đồng), đến ngày 30 tháng 12 năm 2009, những người Việt Nam tu theo pháp môn Làng Mai đã tự giác rời khỏi chùa Phước Huệ, về nơi cư trú.

Theo thông tin của Ban Tôn giáo Chính phủ, trước tháng 6 năm 2008, những người Việt Nam tu theo pháp môn Làng Mai được Thượng tọa Thích Đức Nghi, Trụ trì tu viện Bát Nhã (thị xã Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng) bảo lãnh tu tập tại cơ sở tôn giáo này theo những khóa tu ngắn ngày. Trong quá trình đó, Làng Mai đã can thiệp vào công việc nội bộ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam bằng cách tự ý bổ nhiệm Phó Trụ trì tu viện Bát Nhã; tấn phong giáo phẩm cho 1 vị từ hàm Thượng tọa lên Hòa thượng mà không qua ý kiến GHPG Việt Nam và Trụ trì tu viện. Đây cũng là việc làm trái với Hiến chương của GHPG Việt Nam và pháp luật Việt Nam.

Do bức xúc bởi việc này, ngày 1 tháng 9 năm 2008, Thượng tọa Thích Đức Nghi đã có đơn gửi GHPG Việt Nam đề nghị thôi bảo lãnh cho nhóm người trên. Giáo hội đã chấp thuận và truyền đạt ý kiến yêu cầu số tu sinh này thôi không tập trung tại Bát Nhã mà về các chùa thuộc địa phương nơi sinh sống để tu học.

Tuy nhiên, nhóm tu sinh trên đã không thực hiện vì vậy dẫn đến việc xô xát ngày 27 tháng 6 giữa số người tu theo pháp môn Làng Mai và các tăng, phật tử của tu viện Bát Nhã. Đến ngày 28 tháng 9, toàn bộ số người tu theo pháp môn Làng Mai mới rời khỏi Bát Nhã đến ở tạm tại chùa Phước Huệ (Bảo Lộc, Lâm Đồng), một số người khác trở về địa phương. Và đến ngày 30 tháng 12, số người còn lại này đã tự rời khỏi chùa Phước Huệ, về nơi cư trú. Hiện tại chính quyền địa phương chưa nắm được tất cả số lượng cũng như nơi đến cụ thể của những người này sau khi rời khỏi chùa Phước Huệ.

Cung cấp thông tin cho phóng viên về nguyên nhân dẫn đến vụ việc va chạm giữa số người tu theo pháp môn Làng Mai và các tăng, phật tử của tu viện Bát Nhã, ông Nguyễn Thanh Xuân nói: "Chính sự khác biệt về lối tu của Làng Mai với cách tu tập của tăng, phật tử của tu viện Bát Nhã theo lối truyền thống của Phật giáo Việt Nam đã dẫn đến những xung đột về văn hóa, châm ngòi cho những vụ va chạm trên".

Cũng theo ông Nguyễn Thanh Xuân, sau khi sự việc trên xảy ra, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam tại nước ngoài đã chủ động thông tin với Làng Mai trước 1 tháng trong chuyến công tác tại Pháp cuối tháng 9 đầu tháng 10 năm 2009; đề nghị được gặp Thiền sư Thích Nhất Hạnh với mục đích trao đổi, hợp tác giải quyết vụ việc.

Tuy nhiên Thiền sư Thích Nhất Hạnh từ chối với lý do đã có chương trình sang Mỹ hoạt động tôn giáo. Trong khi đó, Làng Mai còn có những thông tin sai lệch, thiếu thiện chí về vấn đề những người tu theo pháp môn Làng Mai tại tu viện Bát Nhã.

Bình luận

Thiền sư Thích Nhất Hạnh
Thiền sư Thích Nhất Hạnh phủ nhận là mình đã cố làm cho vấn đề thêm rắc rối. Trong một bức thư ngày 20 tháng 7 gửi các tu sinh ở Bát Nhã, ông ca ngợi họ vẫn giữ hòa khí và khẳng định bất cứ quan niệm nào rằng họ có mục đích chính trị đều là "ảo tưởng".

Trong một bài viết trên langmai.org, thiền sư Thích Nhất Hạnh viết:

Giáo sư Carlyle Thayer
Giáo sư Carlyle Thayer, chuyên gia về Việt Nam tại Học viện Quốc phòng Úc, trong bài phỏng vấn của RFI nhận xét có "yếu tố Trung Quốc" trong vụ mâu thuẫn này và nói rằng: "Báo chí Nhà nước tại Việt Nam đã đưa tin theo hướng sự cố Bát Nhã là vấn đề tranh chấp giữa các nhóm phật tử địa phương. Thế nhưng có thể thấy rõ bàn tay của ngành an ninh trung ương trong việc dàn dựng những hành động mạnh tay, kể cả bạo động."

Lê Hiếu Đằng
Ông Lê Hiếu Đằng, nguyên phó chủ tịch ủy ban mặt trận tổ quốc Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh, nhận xét "vụ Bát Nhã cho thấy sự "vô trách nhiệm" của chính quyền địa phương, tạo ra một "tiền lệ hết sức nguy hiểm" là bất cứ công dân nào cũng có thể bị côn đồ đe dọa, và cấp trung ương phải nhanh chóng giải quyết chuyện này."

Sư cô Chân Không
Nói chuyện với phóng viên Quốc Phương (BBC) trong cuộc phỏng vấn tại Làng Mai, Thénac, Pháp, hồi tháng 2 năm 2015, sư cô Chân Không cho biết, trong chuyến đi thứ hai về Việt Nam năm 2007, sau khi Thiền sư Thích Nhất Hạnh làm trai đàn bình đẳng chẩn tế để giải oan cho các nạn nhân chiến cuộc ở cả miền Nam, miền Trung, miền Bắc và trên toàn đất nước, thì được Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết tiếp. Trong cuộc gặp đó, Thiền sư đưa ra 10 điểm đề nghị, trong đó có:
 "Nên có một bộ công an là đủ rồi, chứ đừng nên có thêm công an tôn giáo."
 "Công an tôn giáo đi theo dõi mấy ông thầy tu với mấy ông cha cực quá, chỉ có nước Tàu với nước Việt Nam là có chuyện đó."
 "Vì câu đó mà công an họ đập tan hoang, tơi bời."
 "Mà họ đập tại vì mình cũng không chịu lo tiền, lo tiền từ Bảo Lộc cho tới Lâm Đồng."
 "Nhưng mà mình đã muốn cống hiến cho đất nước năm giới, là năm phép tu tập chánh niệm, nên sẽ phạm giới nếu mình tham nhũng (ý Sư Cô là “hối lộ”)."

Xem thêm
Thích Nhất Hạnh
Nhân quyền tại Việt Nam

Chú thích

Liên kết ngoài
HT.Thích Thiện Nhơn, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HĐTS TƯGH:Vấn đề tại tu viện Bát Nhã (TX.Bảo Lộc) phải được giải quyết thuận tình hợp lý
Nhận định của Trung ương GHPGVN về tình hình tại tu viện Bát Nhã & chùa Phước Huệ, thị xã Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng

Mâu thuẫn liên quan đến tôn giáo tại Việt Nam
Phật giáo Việt Nam
Việt Nam năm 2008
Việt Nam năm 2009
Xung đột năm 2009


title: Tillandsia kessleri

text:
Tillandsia kessleri là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của Bolivia.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009

K
Thực vật Bolivia


title: Annona atabapensis

text:
Annona atabapensis là một loài thực vật]] thuộc họ Annonaceae. Đây là loài đặc hữu của Venezuela.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Annona atabapensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Venezuela
A
Thực vật dễ tổn thương


title: Beliophorus

text:
Beliophorus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1829 bởi Eschscholtz.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Beliophorus cebrionides Eschscholtz, 1829
 Beliophorus cebrionoides Eschscholtz, 1829
 Beliophorus natalensis Schwarz
 Beliophorus viduus Boheman

Chú thích

Tham khảo

Prosternini


title: Epigomphus

text:
Epigomphus là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Tiếng Anh thường gọi là Knobtails.

Chi có các loài sau:
Epigomphus armatus
Epigomphus camelus  - Humped Knobtail
Epigomphus clavatus  - Guatemalan Knobtail
Epigomphus compactus
Epigomphus corniculatus  - Horned Knobtail
Epigomphus crepidus  - West Mexican Knobtail
Epigomphus donnellyi  - Donnelly's Knobtail
Epigomphus echeverrii  - Volcano Knobtail
Epigomphus flinti  - Flint's Knobtail
Epigomphus gibberosus
Epigomphus houghtoni  - Limón Knobtail
Epigomphus hylaeus
Epigomphus jannyae
Epigomphus llama
Epigomphus maya  - tháng 5a Knobtail
Epigomphus obtusus
Epigomphus occipitalis
Epigomphus paludosus
Epigomphus paulsoni  - Paulson's Knobtail
Epigomphus pechumani
Epigomphus quadracies
Epigomphus subobtusus
Epigomphus subquadrices
Epigomphus subsimilis  - Alajuela Knobtail
Epigomphus sulcatistyla  - Tuxtla Knobtail
Epigomphus tumefactus
Epigomphus verticicornis  - Cartago Knobtail
Epigomphus westfalli  - Westfall's Knobtail

Chú thích

Tham khảo

Gomphini


title: Spilophora tetraspilota

text:
Spilophora tetraspilota là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Spilophora


title: (23497) 1991 VG4

text:
{{DISPLAYTITLE:(23497) 1991 VG4}}

(23497) 1991 VG4 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Atsushi Sugie ở Dynic Astronomical Observatory Nhật Bản, ngày 5 tháng 11 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 23001–24000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Elegarda

text:
Elegarda là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae
Noctuinae


title: Bulbophyllum shweliense

text:
Bulbophyllum shweliense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

shweliense]]

S


title: Apsilochorema epimetheus

text:
Apsilochorema epimetheus là một loài Trichoptera thuộc họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Apsilochorema


title: Cóc núi

text:
Cóc núi (danh pháp hai phần: Ophryophryne pachyproctus) là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae.
Loài này có ở Trung Quốc, Lào, Việt Nam, và có thể cả Campuchia.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và ven sông ngòi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Lau M.W.N., Liang F., van Dijk P.P. & Swan S. 2004. Ophryophryne pachyproctus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

P
Động vật được mô tả năm 1985
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật lưỡng cư Lào
Động vật lưỡng cư Việt Nam


title: Serratifusus harasewychi

text:
Serratifusus harasewychi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Serratifusus


title: Doué-la-Fontaine

text:
Doué-la-Fontaine là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 76 mét trên mực nước biển.
Thị trấn nằm ở trung tâm Anjou, vài km so với các lâu đài ở thung lũng Loire.

Tham khảo

 INSEE commune file

Douelafontaine


title: 65 TCN

text:
Năm 65 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 65 TCN


title: Thái Trác Nghiên

text:
Thái Trác Nghiên (sinh ngày 22 tháng 11 năm 1982) là một nữ ca sĩ kiêm diễn viên người Hồng Kông. Cô là thành viên của nhóm nhạc Twins cùng với Chung Hân Đồng.

Tiểu sử
Thái Trác Nghiên sinh ra tại Vancouver, Canada. Sau đó vài năm, gia đình cô chuyển tới Hồng Kông. Cô thành thạo tiếng Quảng Đông, tiếng Anh và tiếng Phổ thông.

Sau khi tốt nghiệp trường tư Rosaryhill School, từng có nhiều ngôi sao nhạc pop theo học, cô bắt đầu công việc làm người mẫu ở Hồng Kông và được Tập đoàn Giải trí Anh Hoàng (EEG) phát hiện, sau đó cùng với Chung Hân Đồng lập nên nhóm nhạc Cantopop Twins.

Danh sách đĩa hát

Phim ảnh

Truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nữ ca sĩ Trung Quốc
Diễn viên Trung Quốc
Thần tượng Hồng Kông
Nữ diễn viên Canada thế kỷ 21
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Ca sĩ Cantopop
Nữ diễn viên Trung Quốc
Người họ Thái
Sinh năm 1982


title: Tuế nguyệt phong vân

text:
Tuế nguyệt phong vân (2007) là một bộ phim được đồng sản xuất bởi hai đài truyền hình TVB (Hồng Kông) và CCTV (Trung Hoa Đại lục). Phim kỷ niệm 10 năm ngày Hồng Kông được Anh trao trả cho Trung Quốc vào năm 1997.

Chủ đề phim xoay quanh nền công nghiệp ô tô của Trung Quốc. Phim nói về những thăng trầm của Hồng Kông trước và sau sự trao trả, từ năm 1994 đến năm 2007. Phim được thực hiện ở Hồng Kông, Bắc Kinh, Ninh Ba và Vancouver (Canada) từ đầu tháng 10 năm 2006 đến tháng 5 năm 2007.

Nội dung
Hoa Văn Hàn (Lưu Tùng Nhân), Hoa Văn Hồng (Liêu Kinh Sinh), Hoa Văn Thạc (Miêu Kiều Vĩ) đều được sinh ra ở Đại lục. Vào những năm 60, do bất ổn chính trị, Hoa Văn Hàn và Hoa Văn Thạc sang Hồng Kông, còn Hoa Văn Hồng bám trụ ở Đại lục.

Năm 1997, cuộc Khủng hoảng tài chính Đông Á khiến cho Quốc Uy, công ty thép của Hoa Văn Hàn phá sản. Con trai của ông, Hoa Chấn Bang (Lâm Phong) và Hoa Chấn Dân (Phùng Thiệu Phong), con trai của Hoa Văn Hồng đã dẹp các mâu thuẫn để cùng hợp tác. Cùng với nhau, họ quyết tâm thực hiện ước mơ ô tô của tổ tiên.

Năm 2007, những chiếc xe đầu tiên của Trung Quốc được xuất khẩu sang Mỹ. Người nhà họ Hoa tiếp tục những đóng góp to lớn vào nền công nghiệp ô tô Trung Quốc vì họ tin rằng, chỉ có ô tô mới đem đến một tương lai tốt đẹp hơn.

Diễn viên

Diễn viên chính

Diễn viên khác

Đánh giá của khán giả

Giải thưởng được đề cử
Giải của TVB lần thứ 40 (2007)
 "Phim hay nhất"
 "Nam diễn viên chính xuất sắc nhất" Lưu Tùng Nhân (Hoa Văn Hàn)
 "Nam diễn viên chính xuất sắc nhất" Miêu Kiều Vĩ (Hoa Văn Thạc)
 "Nam diễn viên chính xuất sắc nhất" Lâm Phong (Hoa Chấn Bang)
 "Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất" Ngũ Vệ Quốc (Ngụy Thiên Hành)
 "Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất" Huỳnh Thục Nghi (Hứa Trạm Ân)
 "Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất" Lương Tịnh Kì (Hoa Thanh Lâm)
 "Nhân vật được yêu thích nhất" Hoa Văn Hàn (Lưu Tùng Nhân)
 "Nhân vật được yêu thích nhất" Hoa Văn Thạc (Miêu Kiều Vĩ)
 "Nhân vật được yêu thích nhất" Ngụy Thiên Hành (Ngũ Vệ Quốc)
 "Nhân vật được yêu thích nhất" Ngụy Vĩnh Tiêu (Mã Đức Chung)

Chú thích

Liên kết ngoài
TVB.com  The Drive of Life - Official Website
CCTV Official Site The Drive of Life
K for TVB.net The Drive of Life - Episodic Synopsis and Screen Captures

Phim truyền hình Trung Quốc ra mắt năm 2007
Phim truyền hình TVB
Chương trình gốc của Đài truyền hình trung ương Trung Quốc
Phim truyền hình Hồng Kông ra mắt năm 2007
Phim truyền hình Trung Quốc kết thúc năm 2007
Phim truyền hình Hồng Kông kết thúc năm 2007


title: Bicinicco

text:
Bicinicco (tiếng Friulia Bicinins) là một đô thị ở tỉnh Udine trong vùng Friuli-Venezia Giulia thuộc Ý, có cự ly khoảng 50 km về phía tây bắc của Trieste và khoảng 15 km về phía nam của Udine. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.848 người và diện tích là 15,9 km².

Đô thị Bicinicco có các frazioni (đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Cuccana, Felettis, và Griis.

Bicinicco giáp các đô thị: Castions di Strada, Gonars, Mortegliano, Pavia di Udine, Santa Maria la Longa.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.bicinicco.ud.it/

Đô thị tỉnh Udine


title: Pursat

text:
Pursat, hay Puốc-xát, còn gọi là Phúc-túc theo sử cũ thời nhà Nguyễn, là một tỉnh của Campuchia. Bản đồ thời nhà Nguyễn còn gọi đây là trấn Gò Sặt.

Tỉnh lỵ là Pursat, huyện Sampov Meas

Tỉnh Pursat có 6 huyện:
 1501 Bakan
 1502 Kandieng
 1503 Krakor
 1504 Phnum Kravanh
 1505 Sampov Meas
 1506 Veal Veaeng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tỉnh của Campuchia


title: Megachile alopecura

text:
Megachile alopecura là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1923