title: Lộc Phương Thủy

text:
Giáo sư Tiến sĩ Lộc Phương Thủy (sinh năm 1949 tại Yên Bái), bút danh Phương Lộc, là nghiên cứu viên cao cấp chuyên ngành văn học Pháp thế kỷ 20, nguyên Trưởng ban Văn học thế giới (nay là Phòng Văn học nước ngoài) của Viện Văn học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Tiểu sử
Lộc Phương Thủy là người dân tộc Tày, một trong những dân tộc thiểu số thuộc đại gia đình các dân tộc Việt Nam. Bà sinh ngày 3 tháng 1 năm 1949 tại Yên Bái (quê quán Hưng Đạo, Thành phố Cao Bằng, Cao Bằng). Tốt nghiệp Khoa Ngữ văn trường Đại học Sư phạm Việt Bắc-Thái Nguyên năm 1970, đạt học vị tiến sĩ năm 1981, học hàm phó giáo sư năm 1996 và học hàm giáo sư năm 2006, bà trở thành một trong số hiếm hoi các nữ giáo sư Việt Nam là người dân tộc thiểu số, và là một trong hai nữ giáo sư thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam vào thời điểm bà được phong học hàm giáo sư.

Quá trình công tác
Từ năm 1970 đến năm 1977, sau khi tốt nghiệp đại học, Lộc Phương Thủy khởi đầu sự nghiệp là giảng viên Khoa Ngữ văn trường Đại học Sư phạm Việt Bắc, Thái Nguyên (nay là Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên).

Từ năm 1977 đến năm 1981 bà làm nghiên cứu sinh tại Khoa ngữ văn trường Đại học Tổng hợp Leningrat (Liên Xô cũ) và đạt học vị phó tiến sĩ (nay là tiến sĩ) với đề tài luận án văn học Công xã Paris trong kịch Pháp.

Từ năm 1982 cho tới khi nghỉ hưu theo chế độ năm 2009, Lộc Phương Thủy là cán bộ nghiên cứu của Ban Văn học thế giới (nay là Phòng Văn học nước ngoài) thuộc Viện Văn học. Bà đạt ngạch nghiên cứu viên chính năm 1994 và trở thành nghiên cứu viên cao cấp từ năm 2003 với chuyên môn chính là nghiên cứu văn học Pháp thế kỷ 20.

Ngoài công tác tại Viện Văn học, Giáo sư Lộc Phương Thủy còn tham gia giảng dạy đại học, cao học và nghiên cứu sinh tại nhiều cơ sở đào tạo như Viện Văn học, Học viện Khoa học xã hội,, trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Sư phạm thuộc Đại học Thái nguyên v.v.

Chức danh
Giáo sư Lộc Phương Thủy đã đảm nhiệm các chức danh Phó trưởng phòng Văn học thế giới (1986-2001), Trưởng phòng Văn học thế giới (từ 2001 đến khi về hưu năm 2009), Ủy viên Hội đồng Khoa học Viện Văn học (từ 1988), Thư ký Hội đồng Khoa học Viện Văn học (từ 1996), Trưởng ban thư ký biên soạn bộ Lịch sử văn học Việt Nam 10 thế kỷ thuộc công trình cấp nhà nước của Viện Văn học, Chủ tịch công đoàn Viện Văn học các khóa 1987-1989 và 1996-2000 và nhiều năm là Ủy viên thường vụ Ban chấp hành Công đoàn Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia (nay là Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam).

Từ năm 2009 đến nay bà là Ủy viên Thư ký Hội đồng chức danh Giáo sư ngành Văn học.

Thông tin thêm về đời tư
Giáo sư Tiến sĩ Lộc Phương Thủy là vợ của Giáo sư Tiến sĩ tâm lý học quân sự Nguyễn Ngọc Phú, đại tá, cán bộ giảng dạy tại Học viện Chính trị Quân sự cho đến khi nghỉ hưu năm 2009; Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Khoa học Tâm lý-Giáo dục Việt Nam nhiệm kỳ từ 2011 đến nay.

Con gái của ông bà, Phó giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Phương Ngọc (sinh năm 1972), bảo vệ luận án tiến sĩ xã hội học tại Pháp năm 2004 với đề tài Tìm về cội nguồn của nhân học ở Việt Nam. Hiện nay chị sinh sống cùng gia đình ở Pháp, giảng dạy và nghiên cứu tại trường Đại học Tổng hợp Aix-Marseille.

Tác phẩm

Sách in riêng
 Từ một góc nhìn về giao lưu văn học Việt-Pháp (1999)
 André Gide-Đời văn và tác phẩm (2002).

In chung
 Victo Huygô ở Việt Nam (1985)
 Lịch sử văn học Pháp - Thế kỷ XIX (1990)
 Lịch sử văn học Pháp - Thế kỷ XX (1992)
 Thạch Lam, văn chương và cái đẹp (1994)
 Phê bình văn học Pháp thế kỷ XX (chủ biên,1995)
 Hải Triều - Nhà lý luận tiên phong (1996, 2004)
 Những vấn đề lý luận và lịch sử văn học (2001)
 Nhìn lại văn học Việt Nam thế kỷ XX (2002)
 Bản sắc hiện đại trong các tác phẩm Vũ Trọng Phụng (2003)
 Lý luận và phê bình văn học - Đổi mới và phát triển (2005)
 Quan niệm văn chương Pháp thế kỷ XX (chủ biên, 2005)
 Lý luận - phê bình văn học thế giới thế kỷ XX, 2 tập (chủ biên, 2007)
 Văn học hậu hiện đại - Diễn giải và tiếp nhận (2013)
 Tiếp nhận văn học nghệ thuật (2013)
 Xã hội học văn học (Đồng tác giả, 2014)
 Tiếp nhận tư tưởng văn nghệ nước ngoài - Kinh nghiệm Việt Nam thời hiện đại (Đồng chủ biên, 2015)

Công trình khác
Giáo sư Lộc Phương Thủy đã đăng nhiều công trình nghiên cứu văn học hiện đại Pháp, nghiên cứu ảnh hưởng của văn học Pháp tới Việt Nam những thập niên đầu thế kỷ 20, nghiên cứu giao lưu văn học Việt-Pháp trên các tạp chí chuyên ngành như Tạp chí Nghiên cứu Văn học của Viện Văn học, Tạp chí Văn học Nước ngoài của Hội Nhà văn Việt Nam, Tạp chí Lý luận phê bình văn học, nghệ thuật'' của Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương; tham gia viết giáo trình văn học Pháp phục vụ giảng dạy đại học, cao học; các chuyên đề đào tạo nghiên cứu sinh.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Nữ giáo sư người dân tộc Tày đầu tiên của ngành văn học
 Phong tặng danh hiệu giáo sư năm 2006
 Sức bền của một nghị lực
 Hạnh phúc của nữ giáo sư Tày và "người chồng nhân dân"

Giáo sư Việt Nam
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Người Cao Bằng
Người Yên Bái
Người Tày
Sinh năm 1949
Viện Văn học (Việt Nam)


title: Đại Nghĩa (định hướng)

text:
Đại Nghĩa có thể là:

Địa danh
 Thị trấn Đại Nghĩa, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
 Xã Đại Nghĩa, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
 Xã cũ Đại Nghĩa thuộc huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ; nay là một phần xã Hợp Nhất.

Tên người
 Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa, một kỹ sư quân sự, một nhà khoa học, cũng như một nhà quản lý khoa học kỹ thuật cấp cao, hiệu trưởng đầu tiên của Đại học Bách khoa Hà Nội, cha đẻ của ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam.
 Đại Nghĩa - nam diễn viên, người dẫn chương trình sinh năm 1978, có tên thật là Bùi Đại Nghĩa.

Xem thêm
 Xã Đại Ngãi, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng


title: Acolastus granulatus

text:
Acolastus granulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Berti & Doguet miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Acolastus


title: Archives nationales

text:
Archives nationales (Viện lưu trữ quốc gia) là cơ quan lưu trữ của Chính phủ Pháp, ngoại trừ các tài liệu của Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng vì hai bộ này có cơ quan lưu trữ riêng.

Viện lưu trữ quốc gia của Pháp được thành lập năm 1790, dưới thời kỳ Cách mạng. Ngày nay cơ quan này bao gồm nhiều trụ sở. Tại Paris, Viện lưu trữ quốc gia được đặt trong hai dinh thự Soubise và Rohan. Ngoài ra, viện còn có trụ sở ở Fontainebleau và Saint-Gilles-du-Gard. Trụ sở ở Paris của Viện lưu trữ quốc gia Pháp cũng giữ vai trò một bảo tàng, năm 2007 đã đón lượt 143.827 khách thăm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chính thức của Viện lưu trữ quốc gia Pháp

Bảo tàng Paris
Quận 3, Paris


title: Dercetina shona

text:
Dercetina shona là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Dercetina


title: Nomada undulaticornis

text:
Nomada undulaticornis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1906


title: Augochlora cephalica

text:
Augochlora cephalica là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1941.

Chú thích

Tham khảo

Augochlora
Động vật được mô tả năm 1941


title: Targalla

text:
Targalla là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Targalla delatrix Guenée, 1852
 Targalla palliatrix Guenée, 1852
 Targalla plumbea Walker, 1865
 Targalla scelerata Holland, 1900
 Targalla subocellata Walker, [1863]
 Targalla suffundens Walker, [1863]

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Targalla at funet.fi

Liên kết ngoài

Euteliinae


title: Marilia alata

text:
Marilia alata là một loài Trichoptera trong họ Odontoceridae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Marilia


title: Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 2001

text:
Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu do UEFA tổ chức được tiến hành từ ngày 23 tháng 6 đến ngày 7 tháng 7 năm 2001 tại Đức.

Đức thắng Thụy Điển trong trận chung kết được tổ chức tại thành phố Ulm với tỉ số 1–0 theo luật bàn thắng vàng.

Vòng loại

Danh sách cầu thủ

Vòng bảng

Bảng A

Bảng B

Vòng đấu loại trực tiếp

Bán kết

Chung kết

Cầu thủ ghi bàn
3 bàn
 Claudia Müller
 Sandra Smisek

2 bàn

 Gitte Krogh
 Maren Meinert
 Bettina Wiegmann
 Dagny Mellgren
 Marinette Pichon
 Hanna Ljungberg
 Patrizia Panico

1 bàn

 Angela Banks
 Julie Hauge Andersson
 Christina Bonde
 Julie Rydahl Bukh
 Merete Pedersen
 Renate Lingor
 Birgit Prinz
 Petra Wimbersky
 Monica Knudsen
 Alexandra Svetlitskaya
 Stéphanie Mugneret-Béghé
 Gaelle Blouet
 Francoise Jézéquel
 Kristin Bengtsson
 Sofia Eriksson
 Linda Fagerström
 Tina Nordlund
 Jane Törnqvist
 Rita Guarino

Phản lưới nhà
 Emmanuelle Sykora (trận gặp Na Uy)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thông tin tại trang UEFA.com
UEFA Women's Euro 2001 trên RSSSF

2001
Bóng đá nữ năm 2001
Giải đấu bóng đá nữ Đức
Bóng đá nữ Đức


title: Anoplischius suturalis

text:
Anoplischius suturalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Zayas miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Anoplischius


title: Mangelia toreumata

text:
Mangelia toreumata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

toreumata
Động vật được mô tả năm 1889


title: Girardelater horaki

text:
Girardelater horaki là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Girardelater


title: L. S. Lowry

text:
L. S. Lowry là một họa sĩ người Anh, sống ở Manchester. Ông là một họa sĩ có nhãn quan đặc biệt được đánh giá rất cao trong nền hội họa Anh. Nhiều tác phẩm hội họa của ông mô tả các khu vực xung quanh Salford gần đó và gồm cả Pendlebury nơi ông đã sống và làm việc hơn 40 năm tại ngôi nhà có địa chỉ 117 Station Road, đối diện Giáo đường St. Mark's RC.Lowry là nổi tiếng về tài vẽ những cảnh đời sống ở huyện công nghiệp Tây Bắc nước Anh trong thế kỷ 20. Ông đã có một phong cách đặc trưng của bức tranh và được biết đến với cảnh quan đô thị nơi cư với số liệu của con người thường được gọi là "người đàn ông que diêm". Ông cũng vẽ bí ẩn không có dân phong cảnh, chân dung nghiền ngẫm, và các tác phẩm chưa được công bố "con rối", mà chỉ được tìm thấy sau khi ông chết.
Bởi vì sử dụng của các nhân vật cách điệu và thiếu các hiệu ứng thời tiết trong nhiều cảnh quan của ông, ông đôi khi được mô tả như là một ngây thơ 'Sunday họa sĩ' mặc dù điều này không phải là vị trí của các phòng trưng bày có retrospectives tổ chức tác phẩm của ông. Một bộ sưu tập lớn của công việc Lowry là trên màn hình công cộng thường trú tại một phòng trưng bày nghệ thuật được xây dựng cho mục đích trên Salford Quays, có tên thích hợp Lowry. Lowry bác bỏ năm danh dự trong cuộc đời của ông - bao gồm cả một phong tước hiệp sĩ vào năm 1968 và do đó giữ kỷ lục cho từ chối hầu hết các danh hiệu Anh.

Tham khảo

Sinh năm 1887
Mất năm 1976


title: Toutainville

text:
Toutainville  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Acanthodes lateralis

text:
Acanthodes lateralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo


title: Vokesimurex sobrinus

text:
Vokesimurex sobrinus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vokesimurex


title: Sphecodes kisukei

text:
Sphecodes kisukei là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Tsuneki mô tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1983


title: Pha lê

text:
Pha lê, thường được gọi là thủy tinh chì, là một loại thủy tinh trong đó chì thay thế hàm lượng calci trong một cốc thủy tinh kali thông thường. Thủy tinh chì thường chứa 18 ox40% (tính theo trọng lượng) chì (II) oxide (PbO), trong khi tinh thể chì hiện đại, trong lịch sử còn được gọi là thủy tinh đá do nguồn silica ban đầu, chứa tối thiểu 24% PbO. Pha lê được ưa chuộng  do tính chất trang trí của nó.

Được phát hiện bởi người Anh George Ravenscroft vào năm 1674, kỹ thuật thêm oxide chì (với số lượng từ 10 đến 30%) đã cải thiện sự xuất hiện của thủy tinh và làm cho nó dễ dàng hơn khi sử dụng than biển làm nhiên liệu lò.

Thuật ngữ tinh thể chì, theo kỹ thuật, không phải là một thuật ngữ chính xác để mô tả thủy tinh chì, vì là một chất rắn vô định hình, thủy tinh chì thiếu cấu trúc tinh thể. Việc sử dụng thuật ngữ pha lê chì vẫn phổ biến vì lý do lịch sử và thương mại. Nó được giữ lại từ chữ cristallo của người Venice để mô tả viên pha lê đá được bắt chước bởi thợ làm thủy tinh Murano. Quy ước đặt tên này đã được duy trì cho đến ngày nay để mô tả các sản phẩm rỗng trang trí.

Đồ thủy tinh pha lê chì trước đây được sử dụng để lưu trữ và phục vụ đồ uống, nhưng do ngộ độc chì, điều này đã trở nên hiếm gặp. Một vật liệu thay thế là thủy tinh pha lê, trong đó oxide bari, oxide kẽm hoặc oxide kali được sử dụng thay cho oxide chì. Tinh thể không chì có chỉ số khúc xạ tương tự tinh thể chì, nhưng nó nhẹ hơn và nó có sức phân tán ít hơn.

Tại Liên minh Châu Âu, việc ghi nhãn sản phẩm "pha lê" được quy định bởi Chỉ thị của Hội đồng 69/493 / EEC, quy định bốn loại, tùy thuộc vào thành phần hóa học và tính chất của vật liệu. Chỉ các sản phẩm thủy tinh chứa ít nhất 24% oxide chì mới có thể được gọi là "tinh thể chì". Các sản phẩm có ít oxide chì, hoặc các sản phẩm thủy tinh có các oxide kim loại khác được sử dụng thay cho oxide chì, phải được dán nhãn "tinh thể" hoặc "thủy tinh pha lê".

Tính chất
Việc bổ sung oxide chì vào thủy tinh làm tăng chỉ số khúc xạ của nó và làm giảm nhiệt độ làm việc và độ nhớt của nó. Các tính chất quang học hấp dẫn của thủy tinh chì là do hàm lượng cao của chì kim loại nặng. Số lượng nguyên tử chì cao cũng làm tăng mật độ của vật liệu, vì chì có trọng lượng nguyên tử rất cao là 207,2, so với 40,08 đối với calci. Mật độ của ly soda là 2,4g/cm³ hoặc thấp hơn, trong khi tinh thể chì điển hình có mật độ khoảng 3,1g/cm³  và kính chì cao có thể trên 4,0g/cm³ hoặc thậm chí lên tới 5,9g/cm³

Sự sáng chói của tinh thể chì phụ thuộc vào chỉ số khúc xạ cao gây ra bởi hàm lượng chì. Thủy tinh thông thường có chiết suất n = 1,5, trong khi việc bổ sung chì tạo ra phạm vi lên tới 1,7  hoặc 1,8. Chỉ số khúc xạ tăng cao này cũng tương quan với độ tán sắc tăng, đo mức độ mà môi trường phân tách ánh sáng thành quang phổ thành phần của nó, như trong lăng kính. Kỹ thuật cắt pha lê khai thác các tính chất này để tạo ra hiệu ứng lấp lánh rực rỡ khi mỗi khía cạnh cắt phản xạ và truyền ánh sáng qua vật thể. Chỉ số khúc xạ cao rất hữu ích cho việc chế tạo ống kính, vì có thể đạt được độ dài tiêu cự nhất định với ống kính mỏng hơn. Tuy nhiên, độ phân tán phải được hiệu chỉnh bởi các thành phần khác của hệ thống thấu kính nếu nó bị mờ.

Việc bổ sung oxide chì vào thủy tinh kali cũng làm giảm độ nhớt của nó, khiến nó lỏng hơn thủy tinh soda thông thường trên nhiệt độ làm mềm (khoảng ), với điểm làm việc là . Độ nhớt của thủy tinh thay đổi hoàn toàn theo nhiệt độ, nhưng thủy tinh chì nhỏ hơn khoảng 100 lần so với kính soda thông thường trong phạm vi nhiệt độ làm việc (lên tới ). Từ quan điểm của thợ làm kính, điều này dẫn đến hai sự phát triển thực tế. Đầu tiên, thủy tinh chì có thể được chế tạo ở nhiệt độ thấp hơn, dẫn đến việc sử dụng nó trong việc tráng men, và thứ hai, các mạch rõ ràng có thể được làm sạch khỏi bọt khí bị kẹt với độ khó thấp hơn đáng kể so với kính thông thường, cho phép chế tạo các vật thể hoàn hảo, rõ ràng.

Khi gõ, pha lê chì tạo ra âm thanh vang lên, không giống như kính thông thường. Người tiêu dùng vẫn dựa vào đặc tính này để phân biệt với kính rẻ hơn. Vì các ion kali liên kết chặt chẽ hơn trong ma trận chì-silica so với thủy tinh soda soda, nên trước đây hấp thụ nhiều năng lượng hơn khi bị tấn công. Điều này làm cho tinh thể chì dao động, do đó tạo ra âm thanh đặc trưng của nó. Chì cũng làm tăng khả năng hòa tan của thiếc, đồng và antimon, dẫn đến việc sử dụng nó trong men và men màu. Độ nhớt thấp của thủy tinh chì nóng chảy là lý do cho hàm lượng oxide chì cao trong các chất hàn thủy tinh.

Sự hiện diện của chì được sử dụng trong kính hấp thụ bức xạ gamma và tia X, được sử dụng trong việc che chắn bức xạ (ví dụ trong các ống tia catốt).

Bán kính ion cao của ion Pb 2+ làm cho nó bất động cao trong ma trận và cản trở sự di chuyển của các ion khác; Do đó, kính chì có điện trở cao, cao hơn khoảng hai bậc so với thủy tinh soda soda (10 8,5 so với 10 6,5 Ohm · cm, DC ở ). Do đó, thủy tinh chứa chì thường được sử dụng trong các thiết bị chiếu sáng.

Lịch sử
Chì có thể được đưa vào thủy tinh như là một thành phần của sự tan chảy chính hoặc được thêm vào thủy tinh không chì hoặc frit. Oxide chì được sử dụng trong thủy tinh chì có thể được lấy từ nhiều nguồn khác nhau. Ở châu Âu, galena, chì sulfide, được phổ biến rộng rãi, có thể được nung chảy để sản xuất chì kim loại. Kim loại chì sẽ được nung để tạo thành oxide chì bằng cách rang nó và cạo ra khỏi thạch cao. Trong thời trung cổ, kim loại chì có thể thu được thông qua tái chế từ các địa điểm và hệ thống ống nước La Mã bị bỏ hoang, thậm chí từ mái nhà thờ. Chì kim loại được yêu cầu về số lượng cho ly bạc, và thạch cao kết quả có thể được sử dụng trực tiếp bởi các nhà sản xuất thủy tinh. Chì cũng được sử dụng cho men chì gốm. Sự phụ thuộc lẫn nhau về vật liệu này cho thấy mối quan hệ làm việc chặt chẽ giữa thợ gốm, thợ làm kính và thợ rèn.

Kính có hàm lượng oxide chì xuất hiện lần đầu tiên ở Mesopotamia, nơi sinh của ngành công nghiệp thủy tinh. Ví dụ sớm nhất được biết đến là một mảnh thủy tinh màu xanh từ Nippur có từ năm 1400 trước Công nguyên có chứa 3,66% PbO. Thủy tinh được đề cập trong các viên đất sét từ thời Assurbanipal (668 - 631 trước Công nguyên), và một công thức cho men chì xuất hiện trong một viên thuốc Babylon năm 1700 trước Công nguyên. Một chiếc bánh sáp niêm phong màu đỏ được tìm thấy trong Cung điện Burnt tại Nimrud, từ đầu thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên, chứa 10% PbO. Những giá trị thấp này cho thấy rằng oxide chì có thể không được thêm vào một cách có ý thức và chắc chắn không được sử dụng làm tác nhân tạo dòng chính trong kính cổ.

Thủy tinh chì cũng phát triển ở Trung Quốc thời Hán (206 trước Công nguyên - 220 sau Công nguyên). Ở đó, nó được đúc để bắt chước ngọc bích, cả cho các đối tượng nghi lễ như hình lớn và nhỏ, cũng như đồ trang sức và một loạt các tàu hạn chế. Kể từ khi thủy tinh xuất hiện lần đầu tiên vào một ngày muộn như vậy ở Trung Quốc, người ta cho rằng công nghệ này đã được đưa ra dọc theo Con đường tơ lụa bởi các thợ làm kính từ Trung Đông. Sự khác biệt về thành phần cơ bản giữa phương Tây silica- natron kính và Pha Lê độc đáo của Trung Quốc, tuy nhiên, có thể chỉ ra một sự phát triển tự trị.

Ở châu Âu thời trung cổ và đầu hiện đại, thủy tinh chì được sử dụng làm nền trong kính màu, đặc biệt là khảm tesserae, men, tranh kính màu, và đồ trang sức, nơi nó được sử dụng để bắt chước đá quý. Một số nguồn văn bản mô tả thủy tinh chì tồn tại. Vào cuối thế kỷ 11 đến đầu thế kỷ 12, Routula Diversarum Artium (Danh sách các đồ thủ công Sundry), tác giả được gọi là " Theophilus Presbyter " mô tả việc sử dụng nó như đá quý giả, và tiêu đề của một chương bị mất của tác phẩm đề cập đến việc sử dụng chì trong ly. Bút danh thế kỷ 12 "13 "Heraclius" mô tả chi tiết việc sản xuất men chì và sử dụng để vẽ cửa sổ trong tác phẩm De Coloribus et artibus Romanorum (Of Hues and Crafts of the Romans). Điều này gọi thủy tinh chì là "thủy tinh Do Thái", có lẽ cho thấy sự truyền sang châu Âu. Một bản thảo được bảo quản ở Biblioteca Marciana, Venice, mô tả việc sử dụng oxide chì trong men và bao gồm các công thức để nung chì để tạo thành oxide. Kính chì là lý tưởng phù hợp cho các tàu và cửa sổ tráng men do nhiệt độ làm việc thấp hơn so với kính rừng của cơ thể.

Antonio Neri dành cuốn sách bốn L'Arte Vetraria mình ("The Art of Glass định", 1612) để lãnh đạo kính. Trong chuyên luận có hệ thống đầu tiên này trên kính, một lần nữa ông đề cập đến việc sử dụng thủy tinh chì trong men, đồ thủy tinh và để làm giả đá quý. Christopher Merrett đã dịch nó sang tiếng Anh vào năm 1662 (The Art of Glass), mở đường cho việc sản xuất thủy tinh pha lê chì tiếng Anh của George Ravenscroft.

George Ravenscroft (1618 - 1681) là người đầu tiên sản xuất đồ thủy tinh pha lê trong suốt ở quy mô công nghiệp. Là con trai của một thương gia có quan hệ mật thiết với Venice, Ravenscroft có nguồn lực văn hóa và tài chính cần thiết để cách mạng hóa thương mại thủy tinh, đặt nền tảng từ đó nước Anh vượt qua Venice và Bohemia trở thành trung tâm của ngành công nghiệp thủy tinh trong thế kỷ thứ mười tám và mười chín. Với sự trợ giúp của các nhà sản xuất thủy tinh của Venice, đặc biệt là da Costa và dưới sự bảo trợ của Công ty thờ cúng người bán kính ở Luân Đôn, Ravenscroft đã tìm cách thay thế cho Venetian cristallo. Việc ông sử dụng đá lửa làm nguồn silica đã dẫn đến thuật ngữ thủy tinh đá để mô tả những chiếc kính pha lê này, mặc dù sau đó ông đã chuyển sang dùng cát. Lúc đầu, kính của anh có xu hướng co rúm lại, phát triển một mạng lưới các vết nứt nhỏ phá hủy tính trong suốt của nó, cuối cùng đã được khắc phục bằng cách thay thế một số dòng kali với oxide chì để tan chảy, lên đến 30%. Crizzling kết quả từ sự phá hủy mạng lưới thủy tinh bởi sự dư thừa của kiềm, và có thể được gây ra bởi độ ẩm quá mức cũng như các khiếm khuyết vốn có trong thành phần thủy tinh. Ông đã được cấp bằng sáng chế bảo vệ vào năm 1673, nơi sản xuất chuyển từ nhà kính của ông ở khu vực Savoy, London, đến nơi ẩn dật của Henley-on-Thames. Năm 1676, rõ ràng đã khắc phục được vấn đề rắc rối, Ravenscroft đã được cấp quyền sử dụng con dấu đầu của một con quạ như một sự đảm bảo về chất lượng. Năm 1681, năm ông qua đời, bằng sáng chế đã hết hạn và hoạt động nhanh chóng phát triển giữa một số công ty, trong đó vào năm 1696 hai mươi bảy trong số tám mươi tám nhà kính ở Anh, đặc biệt là ở London và Bristol, đã sản xuất thủy tinh đá chứa 30% 35% PbO.

Vào thời kỳ này, thủy tinh đã được bán theo trọng lượng, và các hình thức điển hình là khá nặng và chắc chắn với trang trí tối thiểu. Đó là thành công của nó trên thị trường quốc tế, tuy nhiên, vào năm 1746, Chính phủ Anh đã đánh thuế sinh lợi theo trọng lượng. Thay vì giảm mạnh hàm lượng chì trong kính của họ, các nhà sản xuất đã phản ứng bằng cách tạo ra các hình thức trang trí cao, nhỏ hơn, tinh tế hơn, thường có thân rỗng, được các nhà sưu tập ngày nay gọi là kính Excise. Năm 1780, Chính phủ cấp cho Ireland thương mại tự do trong thủy tinh mà không phải chịu thuế. Lao động và vốn của Anh sau đó chuyển đến Dublin và Belfast, và các xưởng thủy tinh mới chuyên về kính cắt đã được lắp đặt tại Cork và Waterford. Năm 1825, thuế được đổi mới, và dần dần ngành công nghiệp đã suy giảm cho đến giữa thế kỷ XIX, khi thuế cuối cùng được bãi bỏ.

Từ thế kỷ 18, thủy tinh chì tiếng Anh đã trở nên phổ biến khắp châu Âu, và phù hợp lý tưởng với hương vị mới cho trang trí kính cắt bánh xe được hoàn thiện trên lục địa nhờ các đặc tính tương đối mềm của nó. Tại Hà Lan, các bậc thầy khắc địa phương như David Wolff và Frans Greenwood đã quy định đồ thủy tinh nhập khẩu tiếng Anh, một phong cách vẫn còn phổ biến trong suốt thế kỷ thứ mười tám. Đó là sự phổ biến ở Hà Lan khi việc sản xuất thủy tinh pha lê chì đầu tiên bắt đầu từ đó, có lẽ là kết quả của các công nhân Anh nhập khẩu. Bắt chước pha lê chì la la façononyngleterre đã gặp khó khăn về kỹ thuật, vì kết quả tốt nhất thu được với các bình được đậy trong lò đốt than, một quy trình đặc biệt của Anh yêu cầu lò nung hình nón chuyên dụng. Đến cuối thế kỷ thứ mười tám, thủy tinh pha lê đã được sản xuất tại Pháp, Hungary, Đức và Na Uy. Đến năm 1800, pha lê chì Ailen đã vượt qua kính vôi kali trên lục địa, và các trung tâm sản xuất thủy tinh truyền thống ở Bohemia bắt đầu tập trung vào kính màu thay vì cạnh tranh trực tiếp với nó.

Sự phát triển của kính chì tiếp tục trong suốt thế kỷ XX, khi vào năm 1932, các nhà khoa học tại Corning Glassworks, bang New York, đã phát triển một loại kính chì mới có độ trong quang học cao. Điều này trở thành tâm điểm của Steuben Glass Works, một bộ phận của Corning, nơi sản xuất những chiếc bình trang trí, bát và kính theo phong cách Art Deco. Pha lê chì tiếp tục được sử dụng trong các ứng dụng công nghiệp và trang trí.

Men chì
Các tính chất thông lượng và khúc xạ có giá trị cho thủy tinh chì cũng làm cho nó hấp dẫn như một loại men gốm hoặc gốm. Các men chì xuất hiện lần đầu tiên vào thế kỷ thứ nhất trước Công nguyên đến thế kỷ thứ nhất sau chiến tranh La Mã, và xảy ra gần như đồng thời ở Trung Quốc. Chúng có hàm lượng chì rất cao, 45 bóng60% PbO, với hàm lượng kiềm rất thấp, dưới 2%. Từ thời La Mã, chúng vẫn phổ biến qua các thời kỳ Byzantine và Hồi giáo ở Cận Đông, trên các tàu và gạch gốm khắp châu Âu thời trung cổ, và cho đến ngày nay. Ở Trung Quốc, các loại men tương tự đã được sử dụng từ thế kỷ thứ mười hai cho men màu trên đồ đá và trên đồ sứ từ thế kỷ thứ mười bốn. Đây có thể được áp dụng theo ba cách khác nhau. Chì có thể được thêm trực tiếp vào thân gốm dưới dạng hợp chất chì ở dạng huyền phù, từ galena (PbS), chì đỏ (Pb 3 O 4), chì trắng (2PbCO 3 · Pb (OH) 2) hoặc chì oxide (PbO). Phương pháp thứ hai liên quan đến việc trộn hợp chất chì với silica, sau đó được đặt trong huyền phù và áp dụng trực tiếp. Phương pháp thứ ba liên quan đến việc trộn hợp chất chì với silica, nghiền hỗn hợp, và đình chỉ và áp dụng nó. Phương pháp được sử dụng trên một tàu cụ thể có thể được suy luận bằng cách phân tích lớp tương tác giữa men và thân gốm bằng kính hiển vi.

Các men tráng men xuất hiện ở Iraq vào thế kỷ thứ tám sau Công nguyên. Ban đầu chứa 1122% PbO; vào thế kỷ thứ mười một men đã phát triển, thường chứa 20 sắt40% PbO và 5 sắt12% kiềm. Chúng được sử dụng trên khắp Châu Âu và Cận Đông, đặc biệt là trong kho của Iznik và tiếp tục được sử dụng cho đến ngày nay. Các men có hàm lượng chì thậm chí cao hơn xảy ra ở maiolica của Tây Ban Nha và Ý, với tới 55% PbO và thấp tới 3% kiềm. Thêm chì vào sự tan chảy cho phép sự hình thành oxide thiếc dễ dàng hơn trong men kiềm: oxide thiếc kết tủa thành tinh thể trong men khi nó nguội đi, tạo ra độ mờ đục.

Việc sử dụng men chì có một số ưu điểm so với men kiềm ngoài khả năng khúc xạ quang học lớn hơn. Các hợp chất chì trong huyền phù có thể được thêm trực tiếp vào cơ thể gốm. Các men kiềm trước tiên phải được trộn với silica và rán trước khi sử dụng, vì chúng hòa tan trong nước, đòi hỏi phải có thêm lao động. Một lớp men thành công không được bò, hoặc bong ra khỏi bề mặt gốm khi được làm mát, để lại các khu vực bằng gốm không tráng men. Chì làm giảm nguy cơ này bằng cách giảm sức căng bề mặt của men. Nó không được tạo thành, tạo thành một mạng lưới các vết nứt, gây ra khi sự co lại nhiệt của men và thân gốm không khớp nhau. Lý tưởng nhất là sự co lại của men nên nhỏ hơn 51515% so với sự co rút của cơ thể, vì các men mạnh hơn khi nén hơn khi căng. Một loại men chì cao có hệ số giãn nở tuyến tính trong khoảng từ 5 đến 7 × 10 6 / °C, so với 9 đến 10 × 10 6 / °C đối với các loại men kiềm. Những đồ gốm bằng đất nung khác nhau giữa 3 và 5 × 10 6 / °C đối với các vật thể không chứa vôi và 5 đến 7 × 10 6 / °C đối với đất sét vôi, hoặc những loại có chứa 15% 25% CaO. Do đó, sự co lại nhiệt của men chì phù hợp với gốm gần hơn so với men kiềm, khiến nó ít bị chảy nước. Một loại men cũng phải có độ nhớt đủ thấp để ngăn chặn sự hình thành lỗ kim khi các khí bị mắc kẹt thoát ra trong quá trình bắn, thường là giữa 900 mật1100   °C, nhưng không quá thấp để chạy đi. Độ nhớt tương đối thấp của men chì làm giảm nhẹ vấn đề này. Nó cũng có thể được sản xuất rẻ hơn so với men kiềm. Kính chì và men có một lịch sử lâu dài và phức tạp, và tiếp tục đóng vai trò mới trong ngành công nghiệp và công nghệ ngày nay.

Pha lê

Oxide chì được thêm vào thủy tinh nóng chảy tạo cho tinh thể chì có chỉ số khúc xạ cao hơn nhiều so với thủy tinh thường, và do đó lấp lánh lớn hơn nhiều bằng cách tăng phản xạ gương và phạm vi góc của tổng phản xạ bên trong. Thủy tinh thông thường có chiết suất n = 1,5; việc bổ sung chì tạo ra chỉ số khúc xạ lên tới 1.7. Chỉ số khúc xạ tăng cao này cũng làm tăng chỉ số tương quan của tán sắc, đo lường mức độ mà môi trường phân tách ánh sáng thành quang phổ thành phần của nó, như trong lăng kính. Sự tăng chỉ số khúc xạ này từ 1,5 đến 1,7 làm tăng đáng kể lượng ánh sáng phản xạ (theo hệ số 1,68 cho ánh sáng phản xạ theo hướng bình thường; xem phương trình Fresnel).

Trong kính cắt, đã được cắt bằng tay hoặc bằng máy với các mặt, sự hiện diện của chì cũng làm cho kính mềm hơn và dễ cắt hơn. Pha lê có thể bao gồm chì lên tới 35%, tại thời điểm đó nó có độ lấp lánh nhất.

Vấn đề an toàn
Cố vấn chính của Bộ Y tế Công cộng California tuyên bố, "trẻ em không bao giờ nên ăn hoặc uống hết đồ pha lê có chì". Các loại rượu và bình pha lê pha lê thường không được coi là có nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe, miễn là các vật phẩm này được rửa kỹ trước khi sử dụng, đồ uống không được lưu trữ trong các thùng chứa này trong hơn một vài giờ và với điều kiện là chúng không được sử dụng cho trẻ em.

Người ta đã đề xuất rằng sự liên kết lịch sử của bệnh gút với tầng lớp thượng lưu ở châu Âu và châu Mỹ, một phần là do việc sử dụng rộng rãi các bình pha lê chì để lưu trữ rượu vang và rượu whisky. Lin và cộng sự. có bằng chứng thống kê liên kết bệnh gút với nhiễm độc chì.

Các mặt hàng làm bằng thủy tinh chì có thể lọc chì vào thực phẩm và đồ uống có trong đó. Trong một nghiên cứu được thực hiện tại Đại học bang North Carolina,   lượng di chuyển chì đã được đo cho rượu vang cổng được lưu trữ trong bình tinh thể chì. Sau hai ngày, mức chì là 89   Tổ hợp / L (microgam trên lít). Sau bốn tháng, mức chì là từ 2.000 đến 5.000   Tổ hợp / L. Rượu vang trắng tăng gấp đôi hàm lượng chì trong vòng một giờ lưu trữ và tăng gấp ba lần trong vòng bốn giờ. Một số rượu được lưu trữ trong tinh thể chì trong hơn năm năm có mức chì khoảng 20.000   Tổ hợp / L. Để đưa điều này vào viễn cảnh, tiêu chuẩn hàng đầu của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ đối với nước uống là 15   Tổ hợp / L, tương đương với 15 phần tỷ. Nước ép cam quýt và đồ uống có tính acid khác lọc chì từ tinh thể hiệu quả như đồ uống có cồn. Trong các điều kiện sử dụng lặp đi lặp lại của decanter, nước rỉ chì giảm mạnh khi sử dụng ngày càng tăng. Phát hiện này là "phù hợp với lý thuyết hóa học gốm, dự đoán rằng việc lọc chì từ tinh thể là tự giới hạn theo cấp số nhân như là một chức năng tăng khoảng cách từ giao diện chất lỏng tinh thể."  Sự rò rỉ chì vẫn xảy ra, nhưng lượng nước rỉ vào một ly rượu hoặc đồ uống khác để lại trong vài giờ nhỏ hơn nhiều so với lượng chì tiêu thụ hàng ngày trong chế độ ăn uống thông thường.

Một chế độ ăn bình thường chứa khoảng 70 µg chì mỗi ngày.

Xem thêm

Tham khảo

Hợp chất thủy tinh


title: (22452) 1996 VD8

text:
{{DISPLAYTITLE:(22452) 1996 VD8}}

(22452) 1996 VD8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 3 tháng 11 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 22001–23000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: New Moon

text:
New Moon  có thể đề cập đến:
 New Moon (tiểu thuyết), của Stephenie Meyer
 The Twilight Saga: New Moon, chuyển thể phim 2009 từ tiểu thuyết
 The Twilight Saga: New Moon (soundtrack), nhạc cho phim 2009
 The New Moon
 New Moon (phim 1930)
 New Moon (phim 1940)

.....


title: Quan hệ Pháp – Việt Nam

text:
Quan hệ Pháp – Việt Nam (hoặc Quan hệ Việt–Pháp hay Quan hệ Pháp–Việt) được xem là khởi nguồn từ đầu thế kỷ XVII với công cuộc truyền giáo của các linh mục dòng Tên mà nổi bật nhất là Alexandre de Rhodes đến lãnh thổ Việt Nam. Đến cuối thế kỷ XVIII, nhờ vai trò của Giám mục Pigneau de Béhaine trong quá trình Nguyễn Ánh giành được quyền cai trị và thống nhất lãnh thổ Việt Nam đã dẫn đến những quan hệ ngoại giao đầu tiên giữa hai nước.

Từ giữa thế kỷ XIX, khi triều đình Nhà Nguyễn suy yếu, Pháp đã lợi dụng thời cơ để lập thuộc địa, chiếm quyền cai trị thực tế trên hầu hết vùng Đông Dương trong đó có Việt Nam. Quyền cai trị của người Pháp kéo dài gần 100 năm, cho đến khi người Việt Nam tận dụng được cơ hội từ tình hình chính trị thế giới để tuyên bố độc lập và sau đó là thực hiện cuộc chiến tranh trong chín năm để giành độc lập hoàn toàn.

Sau năm 1954, quan hệ Pháp-Việt luôn ở hoàn cảnh tế nhị: một phần là mối quan hệ "thù cũ bạn mới", phần khác là quan hệ khó xử với "một tên gọi, hai nước Việt Nam". Đã vậy, nhiều thuộc địa cũ được khuyến khích bởi thành quả của Việt Nam đã làm tan rã hoàn toàn đế quốc Pháp.

Những liên hệ đầu tiên

Công cuộc truyền đạo của các giáo sĩ Công giáo

Một trong những người Pháp đầu tiên đến Việt Nam là một giáo sĩ Công giáo thuộc dòng Tên là Alexandre de Rhodes,, người đến đây lần đầu tiên vào khoảng năm 1625. Trong thời gian truyền giáo ở đây, ông đã viết quyển giáo lý Phép giảng tám ngày và từ điển Việt-Bồ-La đầu tiên. Trong các tác phẩm này, ông đã sử dụng ghi chép tiếng Việt bằng mẫu tự Latinh, mở đầu cho việc hình thành chữ Quốc ngữ Việt Nam sau này.

Alexandre de Rhodes bị trục xuất khỏi Việt Nam vào năm 1645, dù vậy, khi trở lại châu Âu năm 1650, ông đã viết một báo cáo khá lạc quan về khả năng truyền giáo tại Việt Nam, cũng như việc xây dựng một giới chức giáo sĩ địa phương để tránh xảy ra một cuộc thảm sát tôn giáo như ở Nhật Bản.

Những nỗ lực của Alexander de Rhodes đã dẫn đến việc thành lập Hội Thừa sai Paris vào năm 1653, đánh dấu sự tham gia của người Công giáo Pháp như là một tổ chức truyền giáo mới ở châu Á. Năm 1658, hai giáo sĩ sáng lập hội này được Giáo hoàng Alexander VII bổ nhiệm làm giám mục là François de Pallu - Giám mục Hiệu tòa Berythe và Lambert de la Motte - Giám mục Hiệu tòa Héliopolis. Một năm sau đó, Tòa Thánh cũng cho thiết lập 2 giáo phận tông tòa ở Việt Nam, cử Giám mục de Pallu làm Đại diện Tông Tòa Đàng Ngoài và Giám mục de la Motte làm Đại diện Tông Tòa Đàng Trong. Năm 1660, một chi nhánh của Hội Thừa sai được thành lập ở Vương quốc Ayutthaya, làm cơ sở đào tạo giáo sĩ truyền giáo vào Việt Nam.

Bên cạnh đó, giới thương nhân Pháp cũng bắt đầu tìm đến thị trường Việt Nam. Năm 1680, Công ty Đông Ấn Pháp ở một kho xưởng tại Phố Hiến. Một họa sĩ nổi tiếng của Pháp thời bấy giờ là Pierre Poivre cũng đã từng đến Việt Nam vào khoảng năm 1720.

Một số ít người Pháp theo phò Chúa Nguyễn

Trong cuộc chiến tranh với quân Tây Sơn, chúa Nguyễn Ánh đã có được một sự giúp đỡ đắc lực của một giáo sĩ người Pháp là Pigneau de Béhaine, ông là Giám mục Hiệu tòa Adran, Đại diện Tông Tòa Đàng Trong, với mục tiêu tìm kiếm một điều kiện thuận lợi cho công cuộc truyền giáo tương lai. Chính Pigneau de Béhaine đã vận động Chúa Nguyễn tìm kiếm sự giúp đỡ từ nước Pháp, từ đó dẫn đến một hiệp ước giữa Chúa Nguyễn với vua Pháp Louis XVI: Hiệp ước Versailles, ký ngày 21 tháng 11 năm 1787. Dù việc hiệp ước không được thi hành, nhưng cũng đã đánh dấu hiệp ước ngoại giao chính thức đầu tiên của quan hệ Pháp - Việt.

Hiệp ước Versailles không được thực hiện do sự ngăn trở từ triều đình Pháp, vì vậy Pigneau de Béhaine đã tự vận động và bỏ tiền túi để chiêu nạp một số người Âu sang giúp đỡ cho Chúa Nguyễn, gồm cả các sĩ quan huấn luyện, xây dựng hải quân, công binh. Nhiều người được ghi chép trong sử Việt như Philippe Vannier (tên Việt: Nguyễn Văn Chấn), Jean-Baptiste Chaigneau (tên Việt: Nguyễn Văn Thắng), de Forsans (tên Việt: Lê Văn Lăng), Olivier de Puymanel (tên Việt: Nguyễn Văn Tín)... đã có đóng góp ít nhiều trong công cuộc giành quyền thống trị Việt Nam cho Chúa Nguyễn. Một số còn được phong tước Hầu sau khi Gia Long lên ngôi vua. Tuy nhiên, quan hệ Pháp-Việt cũng chỉ dừng lại ở mối quan hệ cá nhân giữa Nguyễn Ánh và người Pháp.

Đại Nam bế quan tỏa cảng

Sau cái chết của Pigneau de Béhaine rồi Gia Long, quan hệ Pháp-Việt vốn đã không mặn nồng bởi Hiệp ước Versailles 1787 bất thành với lý do từ chính nước Pháp, lại càng lạnh nhạt hơn khi vị vua nối ngôi là Minh Mạng vốn không có thiện cảm với phương Tây lẫn đạo Công giáo. Trong một nỗ lực nối lại quan hệ với triều đình Đại Nam, nhân chuyến về thăm quê của Jean-Baptiste Chaigneau năm 1819, chính phủ Pháp đã gửi một quốc thư ngoại giao đề ngày 12 tháng 10 năm 1820 đến triều đình Đại Nam, với đề nghị thi hành Hiệp ước Versailles, cho phép thành lập một tòa lãnh sự của Pháp tại Việt Nam và cử Chaigneau làm lãnh sự. Tuy nhiên, Minh Mạng cho rằng Hiệp ước Versailles không được thực hiện vì vậy không thể có hiệu lực, mặt khác không cần phải ký thương ước giữa hai chính phủ, người Đại Nam vẫn đối xử tử tế với người Pháp là đủ, ông chỉ thỏa thuận mua bán với người Pháp, nhưng không chấp nhận thành lập quan hệ ngoại giao chính thức với nước Pháp. Đã vậy, Minh Mạng vốn đã không ưa các công thần người Pháp, nay lại càng xa lánh, thậm chí phần nào thể hiện thái độ thù địch khi cho rằng Chaigneau vốn là bề tôi của mình lại tự tiện kết giao ước với chính phủ nước ngoài và làm đại diện cho chính phủ Pháp. Nhận rõ sự nghi kỵ này, Chaigneau cùng với Philippe Vannier đã đưa cả gia đình mình rời Huế vào tháng 12 năm 1824, để tránh một kết cục bi thảm có thể xảy ra như bài học Câu Tiễn - Văn Chủng xa xưa.

Trong một nỗ lực khác, ngày 12 tháng 1 năm 1825, một phái đoàn khác do hai thuyền trưởng Hyacinthe de Bougainville và Courson de la Ville-Hélio, trên 2 chiến hạm Thetis và Esperance đã đến Đà Nẵng. Mặc dù họ đã trình quốc thư ngoại giao đề ngày 28 tháng 1 năm 1824 từ vua Louis XVIII, tuy nhiên, các đại sứ này cũng không thể có một sự quan tâm phản hồi nào từ Minh Mạng. Một thời gian sau, Chaigneau, Vannier và cả phái đoàn de Bougainville đều lên đường về Pháp. Đã thế, cộng với thành kiến với đạo Công giáo, nhân việc giáo sĩ Regéreau đến cùng tàu Thetis đã đi rao giảng đạo khắp nơi, Minh Mạng bèn ra dụ cấm đạo, và truyền cho quan quân phải khám xét các tàu thuyền của ngoại quốc ra vào cửa bể. Trong dụ nói rằng:

Ông còn sai tìm nhiều giáo sĩ ở trong nước đem về kinh đô Huế để dịch sách Tây ra tiếng Việt, nhằm mục đích ngăn các giáo sĩ giảng đạo ở chốn hương thôn.

Thành kiến càng bốc cao hơn khi hàng loạt các cuộc nổi dậy ở khắp nơi đều có sự tham gia hoặc dính líu của các giáo sĩ và giáo dân, đặc biệt là với cuộc nổi dậy của Lê Văn Khôi (1833-1835) với sự cộng tác đắc lực của giáo sĩ Joseph Marchand (Cố Du). Một lần nữa, Minh Mạng lại ra dụ buộc tín đồ Công giáo phải bỏ đạo, và ai bắt được giáo sĩ đem nộp thì sẽ được thưởng. Rất nhiều giáo sĩ và giáo dân bị giết, nhiều người khác bị bức hại tàn tệ. Đây là giai đoạn mà đối với Giáo hội Công giáo, những người tín hữu bị bách hại được xem là tử đạo, mà sau này 117 người trong số đó được tuyên là Các thánh tử đạo Việt Nam.

Chỉ khi đến năm 1839, thấy rõ sự yếu thế của triều đình Đại Thanh trước Vương quốc Anh trong cuộc Chiến tranh Nha phiến lần thứ nhất, lo ngại người Pháp cũng sẽ lợi dụng lý do cấm đạo để tấn công Đại Nam, Minh Mạng đã cố gắng xây dựng một liên minh với các cường quốc châu Âu bằng cách gửi một số phái bộ sang châu Âu để dò xét tình hình với cái cớ đến Giang Lưu Ba rồi đi tàu qua Đại Tây mua đồ....

Phái đoàn sang Pháp gồm 4 người do Tôn Thất Tường dẫn đầu đến Pháp vào tháng 11 năm 1840. Phái đoàn đã đưa ra đề nghị sẽ cung cấp một sự độc quyền thương mại cho Pháp, đổi lại lời cam kết sẽ hỗ trợ quân sự nếu Đại Nam bị một cường quốc khác tấn công.

Phái đoàn được Thủ tướng và Bộ trưởng Thương mại Pháp tiếp đón, nhưng không được vua Louis-Philippe cho tiếp kiến. Lý do sự lạnh nhạt này là do phản ứng quyết liệt của Hội Thừa sai Paris. Bằng một lá thư gửi vua Pháp đề ngày 12 tháng 11 năm 1841, họ gọi triều đình Đại Nam là "kẻ thù của tôn giáo". Cộng thêm áp lực của Tòa Thánh, sứ bộ Đại Nam không thu được kết quả gì, đành phải trở về, khi về đến Huế thì Minh Mạng đã qua đời.

Miếng mồi ngon ở Đông Nam Á

Ngoại giao bằng pháo hạm

Thực ra, ngoài sự ép của lý do tôn giáo, lý do chính mà vua Pháp từ chối thiết lập quan hệ với triều đình Đại Nam là vì họ muốn nắm giữ cái cớ để có thể tấn công vào Việt Nam như cách mà người Anh đã làm ở Trung Quốc. Ngay từ cuối thập niên 1750, theo các tài liệu mà Pierre Poivre cung cấp, một sĩ quan cao cấp của Hải quân Pháp là đô đốc Charles Hector Théodat, tức Bá tước d'Estaing, đã xây dựng một kế hoạch tập kích vào Phú Xuân. Kế hoạch này dù sao cũng không được thực hiện trong những năm sau đó, mà nguyên nhân chính là do những khó khăn về tài chính của triều đình Pháp cũng như cuộc Cách mạng Pháp 1789-1799. Đây cũng chính là lý do Hiệp ước Versailles trở thành tờ giấy vô giá trị.

Sau nỗ lực ngoại giao bất thành của Đại Nam năm 1841, người Pháp hiểu rõ họ ở thế thượng phong và nắm được cái cớ để có thể tiến hành xâm lược. Năm 1843, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Pháp, François Guizot, đã gửi một đội tàu sang phía Đông, do Phó Đô đốc Jean-Baptiste Cécille và Đại tá Hải quân Leonard Charner chỉ huy, đóng tại Nam Trung Quốc để hỗ trợ người Anh. Cùng một lúc, người Pháp muốn đạt được 2 mục tiêu: thâm nhập vào Trung Quốc như cách người Anh đã làm, đồng thời cũng tìm cách tạo ra lý do để tấn công vào Việt Nam.

Không phải chờ lâu, ngày 25 tháng 2 năm 1843, nhân việc 3 giáo sĩ Pháp bị triều đình Huế xét án tử hình, Cécille đã cử chiến hạm Héroïne, do Trung tá Hải quân Félix Savin Lévêque chỉ huy, đậu ngoài khơi Đà Nẵng làm áp lực buộc triều đình Huế phải trao trả 5 giáo sĩ Pháp bị giam ở Huế. Vua Thiệu Trị bấy giờ nới lỏng các biện pháp cấm đạo nên đã đồng ý phóng thích.

Ngày 31 tháng 10 năm 1844, Giám mục Dominique Lefebvre (tên Việt là Ngãi), Giám mục hiệu tòa Isauropolis, đại diện tông tòa Giáo phận Nam Đàng Trong, bị triều đình bắt ở Cái Nhum, bị giải ra Huế và bị kết án xử tử. Nhận được tin này, Đại tá Hải quân Hoa Kỳ John Percival, chỉ huy tàu USS Constitution lập tức can thiệp, đồng thời cho người sang Trung Quốc báo tin cho đô đốc Cécille. Cécile bèn cử tàu Alcmène, do Trung tá Hải quân Fournier du Plan chỉ huy, đêm 30 tháng 5 năm 1845, neo gần lối cảng vào Đà Nẵng để cùng với tàu USS Constitution gây áp lực với triều đình Huế. Một lần nữa, triều đình Đại Nam đồng ý trao trả Giám mục Lefebvre Ngãi vào ngày 16 tháng 6 năm 1845, với điều kiện không được đặt chân lên lãnh thổ Đại Nam lần nữa.

Trong thời gian tàu Alcmène lưu đậu tại Đà Nẵng, một thành viên tháp tùng trên tàu là Jules Itier đã chụp bức ảnh đầu tiên tại Việt Nam, được biết với tên gọi Vue du fort cochinchinois de Non-Nay (Cảnh pháo đài Non-Nay của xứ Đàng Trong).

Tuy được phóng thích và lên tàu Alcmène để sang Singapore, không lâu sau, ngày 23 tháng 5 năm 1846, Giám mục Lefebvre Ngãi cùng với linh mục Duclos Lộ và ba chủng sinh, đáp tàu của một giáo dân là Matthêô Lê Văn Gẫm để trở lại Đại Nam. Ngày 6 tháng 6 năm 1846, tàu vào cửa Cần Giờ thì bị quan binh triều đình bắt giữ. Trừ linh mục Duclos Lộ chết trong tù, các giáo dân Việt bị giam tại Bến Nghé, Giám mục Lefebvre Ngãi bị giải ra Huế và một lần nữa bị kết án tử hình.

Một lần nữa người Pháp lại can thiệp. Tháng 3 năm 1847, Cécille cử 2 chiến hạm Gloire, do Đại tá Hải quân Augustin de Lapierre chỉ huy và Victorieuse do Trung tá hải quân Rigault de Genouilly sang Việt Nam. Ngày 9 tháng 4 năm 1847, Giám mục Lefebvre Ngãi một lần nữa được phóng thích. Các sĩ quan Pháp tiếp tục đưa ra yêu cầu phải bỏ dụ cấm đạo, cho phép người trong nước được tự do theo đạo mới. Trong lúc chưa ngã ngũ, ngày 15 tháng 4 năm 1847, 2 chiến hạm này lấy cớ các tàu buồn Đại Nam neo gần đấy có biểu hiện khiêu khích, đã nổ súng tấn công 6 thuyền chiến đậu trên vịnh và các đồn lũy phòng vệ bờ biển của triều Nguyễn ở Đà Nẵng. Kết quả là quân Pháp đã đánh đắm 3 chiến thuyền của Việt Nam trước khi bỏ đi

Tức giận trước hành động ngang ngược của người Pháp, Thiệu Trị ra dụ cấm người ngoại quốc vào giảng đạo và trị tội những người trong nước đi theo đạo. Có lẽ ông không nhận thức được rằng tôn giáo chỉ là cái cớ và những hành động ngang ngược của người Pháp là những hành động nắn gân sức phòng thủ của Đại Nam, mở đầu "đường lối ngoại giao pháo hạm", chuẩn bị cho hành động xâm lược về sau này.

Thiệu Trị băng hà, Tự Đức lên ngôi. Dù là một người thông minh và chăm lo chính sự, nhưng là một người bảo thủ và nhu nhược, ông không đủ sự cương quyết để canh tân đất nước như Minh Trị Thiên hoàng đã làm cho nước Nhật sau đó vài mươi năm.

Sau một thời gian ổn định tình hình trong nước, ngày 16 tháng 9 năm 1856, tàu chiến Pháp Catinat, do Trung tá Hải quân William Le Lieur, bá tước de Ville-sur-Arce, chỉ huy, sau khi đến Đà Nẵng đã ra cửa Thuận An-Huế đệ trình quốc thư ủy nhiệm của sứ thần Hoàng đế Pháp Napoléon III là Charles de Montigny, yêu cầu tự do buôn bán, tự do truyền giáo. Không đợi triều Nguyễn trả lời, ngày 26 tháng 9, Le Lieur cho tàu quay lại Đà Nẵng, nổ súng bắn vào các đồn hải phòng, và cho 50 lính đổ bộ lên bờ tấn công, phá hủy một số đồn lũy và 66 khẩu thần công, bắt đi 40 quân lính làm tù binh, và ném các thùng thuốc súng xuống biển. Sau đó, quân Pháp rút lên tàu ra ngoài khơi. Quan quân triều đình bất lực không làm gì được.

Ngày 24 tháng 10, một tàu chiến Pháp khác là Capricieuse do Trung tá Hải quân Jules Collier cũng đến hiệp trợ, một lần nữa đưa yêu cầu của Montigny. Triều đình Huế cự tuyệt. Ngày 23 tháng 1 năm 1857, tàu Marceau chở đích thân Montigny cập cảng Đà Nẵng rồi ra Huế. Một lần nữa Nhà Nguyễn kiên quyết cự tuyệt, Montigny đành bỏ về, mang theo Giám mục François Pellerin về Pháp.

Đánh giá sự yếu kém cả về chính trị lẫn quân sự của triều đình Huế, ngày 22 tháng 4 năm 1857, Napoléon III quyết định thành lập một ủy ban lấy tên "Commission de la Cochinchine" (Hội đồng Nam Kỳ) do nam tước Brenier de la Renaudiaere đứng đầu xây dựng kế hoạch đánh chiếm Việt Nam, lấy mục tiêu đầu tiên là Đà Nẵng. Tháng 7 năm 1857, Napoléon III thông qua kế hoạch. Tháng 9 năm đó, tàu Catinat vào Đà Nẵng, bí mật đón các giáo sĩ Pháp, thông qua đó một lần nữa bổ sung tin tức tình báo chuẩn bị triển khai tấn công Việt Nam. Nhân có việc 2 giáo sĩ Tây Ban Nha hoạt động trong Hội Thừa sai Paris bị triều đình Nguyễn xử tử ở Bắc Kỳ, Napoléon III và Giáo hội Pháp đã thương nghị với chính phủ Tây Ban Nha phối hợp hành động.

Pháp xâm lược Việt Nam

Đà Nẵng được người Pháp chọn làm điểm khởi đầu trong kế hoạch đánh chiếm Việt Nam, do vị trí hải cảng sâu và rộng, thuận tiện cho tàu chiến vào ra, lại nằm trên trục đường Bắc – Nam, có thể sang Lào, Căm Bốt và chỉ cách kinh đô Huế khoảng 100km, rất thuận lợi cho việc "đánh nhanh thắng nhanh" của liên quân Pháp - Tây Ban Nha (gọi tắt là Liên quân). Ngoài ra, Đà Nẵng còn có cánh đồng Nam – Ngãi để nuôi quân, còn có nhiều giáo sĩ và giáo dân thân Pháp. Đánh chiếm được Đà Nẵng, vượt đèo Hải Vân, rồi tấn công Huế; chính là con đường ngắn nhất, nhanh chóng nhất, ít hao tốn tiền của và nhân lực nhất để thực hiện được ý đồ của Pháp và Tây Ban Nha.

Tuy nhiên, phải chờ đến sau Hiệp ước Thiên Tân (28 tháng 6 năm 1858) được ký kết, quân đội Pháp ở Viễn Đông mới có thể rảnh tay chuyển sang mặt trận khác…

Cuối tháng 8 năm 1858, Liên quân do Phó Đô đốc Rigault de Genouilly chỉ huy, được lệnh phối hợp với đạo quân Tây Ban Nha do Đại tá Lanzarotte chỉ huy, gồm 14 tàu chiến Pháp, 3.000 quân lính thủy đánh bộ và 300 lính Filipino do các sĩ quan Tây Ban Nha chỉ huy, chiều tối ngày 31 tháng 8 năm 1858 đã tập kết trước cửa biển Đà Nẵng.

Sáng ngày 1 tháng 9, De Genouilly gửi tối hậu thư buộc quan Trấn thủ Đà Nẵng, trong hai giờ phải giao nộp tỉnh thành. Nhưng không đợi trả lời, đại bác của liên quân đã tập trung hỏa lực bắn tới tấp hàng trăm quả vào cửa sông Đà Nẵng và các đồn ở bán đảo Sơn Trà, sau đó, Liên quân tấn công trên bộ.

Sau một số thắng lợi bước đầu, Liên quân vấp phải sự chống trả quyết liệt và hiệu quả của quân Nam. Đặc biệt, kể từ khi Kinh lược sứ Nam Kỳ Nguyễn Tri Phương được điều về làm Tổng thống quân vụ Quảng Nam, quân Đại Nam chủ trương không đánh chính diện để tránh sức mạnh hỏa lực của đối phương, thực hiện phục kích, "vườn không, nhà trống" để cô lập và triệt đường tiếp tế và cho đắp lũy dài từ Hải Châu vào tới Phúc Ninh, Thanh Giản, để bao vây Liên quân ngoài mé biển. Với chiến lược này, Liên quân hoàn toàn bị cầm chân không thể phát triển được.

Bị hao mòn vì quân Nam tập kích, thiếu lương thực, bệnh tật không không hợp thủy thổ, dù được Giám mục Pellerin khuyên nên đem quân ra chiếm Bắc Kỳ, vì ở đó có giáo sĩ và giáo dân Thiên Chúa giáo, và những người còn tôn phù Nhà Lê nổi lên góp sức, nhưng sau khi cân nhắc, tướng De Genouilly không tán thành. Ông ta quyết định chuyển hướng tấn công. Ngày 2 tháng 2 năm 1859, chỉ để lại 1/3 số quân (khoảng 1.000 người) và 6 tàu chiến, bàn giao cho Đại tá Faucon nắm giữ, còn bao nhiêu De Genouilly cho rút hết vào Nam, mở mặt trận mới ở Gia Định.

Nam Kỳ
{{Cquote|"Saigon est un fleuve accessible à nos corvettes de guerre et à nos transports. Les troupes, en débarquant, seraient sur le point d'attaque; elles n'auraient donc ni marches à fournir ni vivres à porter. Cette opération est tout à fait dans la mesure de leur force physique....

Mais, quoi qu'il en soit, Saigon est l'entrepôt des riz qui nourrissent en partie Hue et l'armée annamite et qui doivent remonter vers le Nord; au mois de mars nous arrêterons ces riz".

Tạm dịch:

"Sài Gòn nằm trên một con sông mà chiến hạm của ta có thể vào gần một cách dễ dàng. Quân lính cũng có thể lên bộ đánh thành ngay, không phải mệt nhọc mang vác vũ khí và lương thực trên đoạn đường dài.

...

Sài Gòn là một vựa lúa, cung cấp một phần lớn lương thực cho dân chúng và binh lính ở kinh thành Huế. Thường thì khoảng vào tháng 3, thuyền chở thóc gạo sẽ chở lên phía Bắc, vì vậy chúng tôi sẽ chận số thóc gạo đó lại."|||Charles Rigault de Genouilly}}

Để thuyết phục hơn nữa, De Genouilly bồi thêm:

Kém nhận định về tình hình đối phương, quá vội vã trong việc tìm kiếm giải pháp giải quyết chiến tranh ở cả hai đầu Nam - Bắc, gặp sự phản ứng quyết liệt từ trong nước, triều đình Huế bấy giờ mới biết mình bị hớ, vội tìm cách vớt vát bằng cách cử một sứ bộ do Phan Thanh Giản đứng đầu sang Pháp đề nghị chuộc lại các 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ.

Với việc trả lại thành Vĩnh Long, triều đình Huế rất hy vọng vào giải pháp này. Tuy nhiên, họ không đánh giá đúng tham vọng của người Pháp là muốn nuốt trọn cả vùng viễn đông để tìm kiếm lợi ích lâu dài. Vì vậy, phái đoàn Phan Thanh Giản phải về nước mà không thể đạt được bất kỳ mục tiêu nào, khi vấp phải sự phản đối quyết liệt từ Bộ trưởng Hải quân và Thuộc địa Chasseloup-Laubat.

Năm 1864, Pháp đã chiếm xong Campuchia và ổn định được tình hình ở 3 tỉnh miền Đông. Họ bắt tay vào thực hiện tiếp bước tiếp theo. Ngày 20 tháng 6 năm 1867, Phó đô đốc La Grandière chỉ huy 16 chiến hạm cùng với 1.200 lính thủy đánh bộ người Pháp và 400 lính tập người Việt tập kết trước thành Vĩnh Long, đưa thư đòi kinh lược Phan Thanh Giản giao nộp thành không điều kiện, đồng thời viết thư khuyên quan quân ở hai tỉnh còn lại là An Giang và Hà Tiên phải hạ khí giới, giao nộp thành trì... Ba tỉnh còn lại của Nam Kỳ rơi vào tay người Pháp mà họ không phải nổ một phát súng hay rơi một giọt máu nào. Ngày 24 tháng 6, người Pháp hoàn toàn kiểm soát Nam Kỳ.

Bắc Kỳ

Năm 1873, Francis Garnier đã được giao phụ trách một đội viễn chinh đến Bắc Kỳ, với nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi người Pháp ở đó, sau những rắc rối gặp phải do thương nhân người Pháp Jean Dupuis. Garnier cập bến Hà Nội ngày 3 tháng 11 năm 1873, và các cuộc đàm phán không đi tới kết quả. Ngày 20 tháng 11, Garnier tiến hành một cuộc tấn công vào khu thành cổ Hà Nội và bình định vùng đồng bằng Bắc Bộ chỉ với 9 sĩ quan, 175 lính, và 2 tàu chiến.
Đội quân cờ đen chống lại sự xâm nhập của người Pháp, họ tiến hành một cuộc tấn công du kích dẫn đến cái chết của Garnier ngày 20 tháng 12 năm 1873.

Tháng 3 năm 1882, thuyền trưởng Henri Rivière một lần nữa tới Hà Nội với 3 tàu chiến, 700 lính để đòi hỏi một thỏa ước thương mại. Sau một số hành động khiêu khích, Rivière chiếm Hà Nội vào tháng 4 năm 1882. Một lần nữa, quân Cờ Đen phản công, và Rivière bị giết tháng 5 năm 1883 trong trận Cầu Giấy, dẫn đến tại Pháp sự ủng hộ gần như hoàn toàn sự can thiệp vũ trang lớn tới Việt Nam. Ngân sách đã được thông qua, một lực lượng lớn gồm 4000 lính, 29 tàu chiến (có 4 tàu chiến bọc thép trong đó) đã được gửi đi. Đô đốc Amédée Courbet đứng đầu lực lượng tới Bắc Kỳ, trong khi đô đốc Meyer sẽ hoạt động ở Trung Quốc.

Trung Kỳ

Sau một tối hậu thư không thành, vào ngày 18-19 tháng 8 năm 1883, Courbet đã cho bắn phá các công sự phòng thủ của kinh đô Huế. Các công sự đã bị chiếm vào ngày 20. Các pháo hạm Lynx và Vipère đã đến thủ đô. Ngày 25 tháng 8, triều đình Việt Nam chấp nhận ký Hòa ước Quý Mùi, 1883. Hiệp ước này công nhận sự bảo hộ của người Pháp trên các phần còn lại của Việt Nam (Trung Kì và Bắc Kì)Sondhaus, p.75: "Rear Admiral Courbet blockaded Huế in August 1883 and directed an assault on its citadel, forcing the capitulation of the emperor of Annam".

Chiến dịch Bắc Kỳ và chiến tranh Pháp Thanh

Đông Dương thuộc Pháp

Chiến tranh Đông Dương

Thời kì Chiến tranh Việt Nam
Pháp thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam Cộng hòa cấp đại sứ từ năm 1956.

Sau Hiệp định Paris, Pháp mới thiết lập quan hệ ngoại giao thành công với Việt Nam Dân chủ Cộng hoà trong ngày 12 tháng 4 năm 1973 và mở đại sứ quán tại Hà Nội.

Quan hệ Pháp-Việt hiện tại

Việt Nam là thành viên của Cộng đồng Pháp ngữ (La Francophonie).

Francois Mitterrand, vị tổng thống đầu tiên của nước Pháp thăm Việt Nam năm 1993.

Jacques Chirac, vị tổng thống thứ hai và cũng là vị tổng thống Pháp đầu tiên thăm Việt Nam tới hai lần: Lần thứ nhất là năm 1997, lần thứ hai là năm 2004.

5–7/9 năm 2016, tổng thống Pháp Francois Hollande thăm chính thức Việt Nam. Ông là vị tổng thống thứ ba và cũng là lần đầu bản thân ông Hollande thăm Việt Nam

Tổng thống thứ 25 của Pháp Emmanuel Macron''' đã đến Việt Nam năm 1998 lúc còn là sinh viên

Bắt đầu từ năm 2016, Pháp cho phép đào tạo sĩ quan quân đội Việt Nam tại các học viện quân sự Pháp. Khóa trẻ nhất hiện nay sinh năm 2001.

 Đại sứ quán, lãnh sự quán
- Tại Việt Nam:

 Hà Nội (Đại sứ quán)
 Thành phố Hồ Chí Minh (Lãnh sự quán)

- Tại Pháp:

 Paris (Đại sứ quán)

Xem thêm
 Công giáo tại Việt Nam
 Toàn quyền Đông Dương
 Liên bang Đông Dương
 Thống đốc Nam Kỳ
 Chiến tranh Đông Dương
Chú thích

Tham khảo
 Bernard, Hervé. Amiral Henri Rieunier, ministre de la marine - La vie extraordinaire d'un grand marin (1833–1918). Biarritz autoédition (2005).
 Brecher, Michael & Jonathan Wilkenfeld. A Study of Crisis. University of Michigan Press (1997). ISBN 9780472108060.
 Chapuis, Oscar. A History of Vietnam: From Hong Bang to Tu Duc. Greenwood Publishing Group (1995). ISBN 9780313296222.
 Chapuis, Oscar. The Last Emperors of Vietnam: From Tu Duc to Bao Dai. Greenwood Publishing Group (2000). ISBN 9780313311703.
 Goldstein, Erik. Wars and Peace Treaties. Routledge (1992). ISBN 9780415078221.
 Honey, P.J. Genesis of a Tragedy: The Historical Background to the Vietnam War. Benn (1968). ISBN 9780510273057.
 Kamm, Henry. Dragon Ascending: Vietnam and the Vietnamese. Arcade Publishing (1996). ISBN 9781559703062.
 Les Missions Etrangères. Trois siecles et demi d'histoire et d'aventure en Asie Editions Perrin (2008). ISBN 9782262025717.
 McLeod, Mark W. The Vietnamese Response to French Intervention, 1862-1874. Greenwood Publishing Group (1991). ISBN 9780275935627.
 Randier, Jean. La Royale. Editions MDV (2006). ISBN 2352610222.
 Sondhaus, Lawrence. Navies in Modern World History. Reaktion Books (2004). ISBN 9781861892027.
 Tạ, Văn Tài. The Vietnamese Tradition of Human Rights. Institute of East Asian Studies, University of California (1989). ISBN 9781557290021.
 Tran, Nhung Tuyet & Anthony Reid. Viet Nam: Borderless Histories. University of Wisconsin Press (2006). ISBN 9780299217747.
 Tucker, Spencer C. Vietnam''. University Press of Kentucky (1999). ISBN 0813109663.

Pháp
Việt Nam
Pháp-Việt


title: Großnaundorf

text:
Großnaundorf là một đô thị ở huyện of Bautzen, in Sachsen, Đức. Đô thị Großnaundorf có diện tích 14,98 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1067 người.

Tham khảo


title: Bắc thuộc

text:
Bắc thuộc chỉ thời kỳ Việt Nam bị đặt dưới quyền cai trị của các triều đại Trung Quốc, nghĩa là thuộc địa của Trung Quốc:

Giai đoạn Bắc thuộc từ khi Nhà Hán tiêu diệt nước Nam Việt năm 111 TCN đến khi thành lập nhà Ngô bằng việc Ngô Quyền xưng vương năm 939, cũng như giai đoạn nội thuộc nhà Minh từ khi nhà Hồ mất năm 1407 đến khi nhà Minh công nhận "An Nam" độc lập năm 1427.

Khái quát
Trong thời gian này Việt Nam bị đặt dưới quyền cai trị của các triều đình của phương Bắc như:

 Bắc thuộc lần thứ nhất (111 TCN - 40):nhà Hán lập quốc vào năm 202 TCN, đến 111 TCN chiếm Nam Việt dưới thời nhà Triệu
 Bắc thuộc lần thứ hai (43 - 541): nhà Đông Hán, Đông Ngô, Tào Ngụy, nhà Tấn, nhà Tề, nhà Lương
 Bắc thuộc lần thứ ba (602 - 939): nhà Tùy, nhà Đường, Nam Hán. Có giai đoạn Việt Nam tự trị từ 905-939
 Bắc thuộc lần thứ tư (1407-1427): nhà Minh tái chiếm lại Việt Nam

Chỉ có vài thời gian độc lập ngắn ngủi như thời kỳ Hai Bà Trưng (40-43), thời kỳ nhà Tiền Lý với nước Vạn Xuân (541-602).

Một số tài liệu khác chia thành ba thời kì. Cách chia này gộp hai thời kỳ đầu (với gián đoạn là khởi nghĩa Hai Bà Trưng) thành thời kì Bắc thuộc lần thứ nhất. Bài này sử dụng cách chia làm bốn thời kì.

Trong suốt các thời kỳ Bắc thuộc, các triều đại Trung Quốc không ngừng thực hiện đồng hóa người Việt nhằm biến Việt Nam thành một quận huyện của Trung Quốc. Dưới thời kỳ này người Việt phải đóng sưu thuế cho triều đình phía bắc. Ngoài số thuế của nhà nước, một số quan cai trị địa phương vì ở xa nên cũng bòn vét thêm của dân.

Cũng có một số quan cai trị nghiêm minh, đúng đắn, nhưng số này ít hơn. Nền văn minh Trung Quốc cũng du nhập vào Việt Nam thời kỳ này. Sĩ Nhiếp, thái thú nhà Hán (187-226) được các nhà nho thời phong kiến coi là có công truyền bá chữ nho và đạo Khổng vào Việt Nam một cách có hệ thống, được coi là người mở đầu nền nho học của giới quan lại phong kiến ở Việt Nam. Nhiều người Trung Quốc đã di cư đến Việt Nam, họ ở lại, dần dần kết hôn với người Việt và hòa nhập vào xã hội Việt Nam, và con cháu trở thành người Việt Nam.

Bắc thuộc lần thứ nhất

Dấu mốc xác định thời Bắc thuộc đầu tiên không thống nhất giữa các tài liệu xưa và nay, do quan niệm khác nhau về nước Nam Việt và nhà Triệu.

 Quan điểm thời phong kiến cho rằng nhà Triệu là triều đại chính thống của Việt Nam thì xác định khi nhà Triệu bị Hán Vũ Đế diệt năm 111 TCN là lúc bắt đầu thời Bắc thuộc.
 Quan điểm hiện đại bác bỏ nhà Triệu là triều đại chính thống của Việt Nam, bởi nhà Triệu là do Triệu Đà - một viên tướng người Hoa lập ra, tức vẫn là người Hoa cai trị người Việt giống như thời kỳ thuộc nhà Hán sau đó. Thời Bắc thuộc do vậy bắt đầu từ khi Triệu Đà diệt Âu Lạc của An Dương Vương.
 Sử cũ thường xác định An Dương Vương và nước Âu Lạc bị diệt năm 207 TCN
 Sử hiện đại căn cứ theo ghi chép của Sử ký Tư Mã Thiên là Triệu Đà diệt phía Tây nước Âu Lạc "sau khi Lã hậu mất", tức là khoảng năm 179 TCN.

Triệu Đà sau khi diệt Âu Lạc chia làm 2 quận Giao Chỉ và Cửu Chân.

Năm 111 TCN, nhà Hán diệt nhà Triệu, chiếm được Nam Việt và chia làm 6 quận là Nam Hải, Thương Ngô, Uất Lâm, Hợp Phố, Giao Chỉ, Cửu Chân, đồng thời lập thêm 3 quận mới là Chu Nhai, Đạm Nhĩ, Nhật Nam. Riêng đối với quận Nhật Nam, khi Lộ Bác Đức đánh bại nhà Triệu-Nam Việt, lãnh thổ Nam Việt chưa bao gồm quận Nhật Nam (từ Quảng Bình tới Bình Định). Quận Nhật Nam chỉ hình thành sau khi các quan cai trị bộ Giao Chỉ người Hán tiến xuống thu phục các bộ tộc phía Nam dãy Hoành Sơn

Năm 39, thái thú quận Giao Chỉ là Tô Định tàn ác, giết chồng của Trưng Trắc là Thi Sách. Nợ nước thù nhà, Hai Bà Trưng dấy binh khởi nghĩa và đã giành được 65 thành ở Lĩnh Nam. Hai Bà lên ngôi vua, kết thúc thời kỳ Bắc thuộc lần thứ nhất.

Bắc thuộc lần thứ hai

Năm 43, nhà Hán sai Phục ba tướng quân Mã Viện đem quân sang tái chiếm và đàn áp, Hai Bà Trưng chống không nổi phải rút về giữ Cấm Khê rồi tự vẫn ở sông Hát. Dân địa phương lập đền thờ ở Hát Giang.

Sự cai trị của Đông Hán tại bộ Giao Chỉ tương đối ổn định đến cuối thế kỷ 2. Nhà Hán suy yếu, năm 192 dân huyện Tượng Lâm thuộc quận Nhật Nam ở phía nam theo Khu Liên nổi dậy ly khai, lập ra nước Chăm Pa (Lâm Ấp).

Trong lúc nhà Hán suy yếu, thái thú quận Giao Chỉ là Sĩ Nhiếp dùng người nhà trấn trị các quận, trở thành người cai trị tại đây, dù sau đó trên danh nghĩa, họ Sĩ vẫn chấp nhận các thứ sử do nhà Hán rồi Đông Ngô cử sang. Một dấu mốc quan trọng thời kỳ này là việc bộ Giao Chỉ được đổi gọi là Giao Châu, trở thành 1 châu ngang hàng như các châu khác của Trung Quốc theo đề nghị của Sĩ Nhiếp và thứ sử Trương Tân.

Năm 226, Sĩ Nhiếp qua đời, nhà Đông Ngô đánh chiếm Giao Châu và chính thức cai trị. Trong chiến tranh Tam Quốc, các nước thay nhau giành quyền quản lý Giao Châu. Năm 263, Lã Hưng giết quan cai trị Đông Ngô, theo về Tào Ngụy. Tại trung nguyên năm 265 nhà Tấn diệt Ngụy, Giao Châu lại thuộc Tấn. Năm 271 Đông Ngô chiếm lại Giao Châu. Năm 280 Tấn diệt Ngô, Giao Châu trở lại thuộc Tấn.

Sau thời Tam Quốc, Giao Châu không có biến động về chủ quyền quản lý cho tới khi chấm dứt thời Bắc thuộc thứ hai.

Một số cuộc nổi dậy của người Việt thời kỳ này đều bị thất bại. Cuộc khởi nghĩa lớn nhất năm 248, ở quận Cửu Chân của anh em Triệu Quốc Đạt và Triệu Thị Trinh, sau bị Lục Dận là thứ sử Giao Châu đàn áp phải chịu thất bại. Một số cuộc nổi dậy khác của các thủ lĩnh người Việt như Lương Thạc, Lý Trường Nhân duy trì được quyền cai quản của người Việt trong vài năm.

Thời Bắc thuộc lần thứ 2 chấm dứt năm 541 khi Lý Bí khởi binh chống nhà Lương và chính thức thành lập nhà Tiền Lý cùng nước Vạn Xuân năm 544.

Bắc thuộc lần thứ ba

Thuộc Tùy - Đường
Năm 602, nhà Tùy cho quân sang xâm lược nước Vạn Xuân, Lý Phật Tử chưa đánh đã hàng, bị bắt về phương bắc rồi chết ở đó.

Năm 605, nhà Tùy đổi Giao châu thành quận Giao Chỉ và Phủ Đô hộ Giao Chỉ để cai trị Việt Nam.

Nhà Đường thay nhà Tùy bãi bỏ các quận do nhà Tùy lập ra, khôi phục lại chế độ các châu nhỏ thời Nam Bắc triều. Năm 622, nhà Đường lập Giao châu đô hộ phủ. Năm 679, nhà Đường đổi quận Giao Chỉ trở lại thành châu Giao, đặt ra Phủ Đô hộ Giao Châu.

Sau đó, nhà Đường đổi Phủ Đô hộ Giao Châu thành Phủ Đô hộ An Nam. Tên gọi An Nam trong lịch sử Việt Nam bắt đầu từ thời điểm này. Chức quan đứng đầu Phủ Đô hộ An Nam lúc đầu gọi là kinh lược sứ, sau đổi thành Tiết độ sứ. Nhà Đường lại chia Giao Châu làm 12 châu: Giao, Lục, Phúc Lộc, Phong, Thang, Trường, Chi, Vũ Nga, Vũ An, Ái, Hoan, Diễn.

Sau nhiều lần điều chỉnh, năm 866, nhà Đường đổi Phủ Đô hộ An Nam thành Tĩnh Hải quân. Tên gọi này duy trì qua thời Tự chủ của Việt Nam.

Do chính sách bóc lột nặng nề của nhà Đường, người Việt nhiều lần nổi dậy chống nhà Đường. Tiêu biểu nhất là các cuộc nổi dậy của Lý Tự Tiên và Đinh Kiến (687), Mai Thúc Loan (722), Phùng Hưng (776-791) và Dương Thanh (819-820), song đều thất bại.

Đầu thế kỷ 10, nhà Đường suy yếu nghiêm trọng vì nạn phiên trấn cát cứ (kéo dài từ sau loạn An Sử giữa thế kỷ 8) và quyền thần. Nhân lúc Tiết độ sứ Độc Cô Tổn bị điều đi chưa có người thay năm 905, hào trưởng người Việt là Khúc Thừa Dụ đã vào làm chủ thủ phủ Đại La và xác lập quyền tự chủ cho người Việt, năm 939 thì Ngô Quyền xưng vương và bên trong không còn nhận là quan Trung Quốc nữa.

Người Việt tự chủ chống sự xâm chiếm của Nam Hán
Năm 907, Khúc Thừa Dụ mất, con là Khúc Hạo lên thay tiếp tục thực hiệnTiết độ sứ. Năm 917, Khúc Hạo mất, con là Khúc Thừa Mỹ lên thay.

Năm 923/930, vua Nam Hán sai Lý Khắc Chính đem quân sang đánh, bắt được Khúc Thừa Mỹ đem về nước, Lý Khắc Chính ở lại giữ Giao Châu.

Năm 931, Dương Đình Nghệ là tướng cũ của Khúc Hạo đem quân đánh phủ thành Đại La, lại đánh tan quân Nam Hán do Trần Bảo dẫn sang cứu viện, giết Trần Bảo và tự xưng là Tiết độ sứ.

Năm 937, bộ tướng của Dương Đình Nghệ là Kiều Công Tiễn giết ông để chiếm ngôi.

Năm 938, bộ tướng khác, đồng thời là con rể Dương Đình Nghệ là Ngô Quyền đem quân giết Kiều Công Tiễn, rồi đánh tan đạo quân xâm lược Nam Hán do Lưu Hoằng Tháo dẫn đầu trên sông Bạch Đằng sang tiếp ứng cho Công Tiễn, lập ra nhà Ngô. Từ đó bắt đầu thời kỳ độc lập ổn định của Việt Nam.

Bắc thuộc lần thứ tư

Sau thời nhà Ngô đến thời nhà Đinh, Việt Nam chính thức có quốc hiệu sau ngàn năm Bắc thuộc là Đại Cồ Việt. Sang thời Lý, quốc hiệu được đổi là Đại Việt. Trong hơn 400 năm qua các triều đại Tiền Lê, Lý và Trần, Đại Việt đều đánh thắng các cuộc xâm lăng của các triều đại Trung Quốc.

Năm 1400, Hồ Quý Ly cướp ngôi nhà Trần. Năm 1406, nhà Minh đem quân sang, lấy lý do là để khôi phục nhà Trần, nhưng thực chất đã sáp nhập Việt Nam thành quận huyện của Trung Quốc và cử quan lại người Hán sang cai trị.

Năm 1407, Giản Định vương, con thứ của vua Trần Nghệ Tông xưng làm Giản Định Đế (1407-1409) để nối nghiệp nhà Trần (thành nhà Hậu Trần) và bắt đầu một cuộc khởi nghĩa chống quân Minh, đến năm 1413 thì hoàn toàn thất bại.

Năm 1418, Lê Lợi khởi nghĩa tại Lam Sơn, Thanh Hóa.

Năm 1427, cuộc khởi nghĩa thành công, kết thúc thời kỳ Bắc thuộc lần thứ tư, và mở đầu một triều đại mới của Việt Nam: nhà Hậu Lê. Theo truyền thuyết, Lê Lợi thắng do nhờ có kiếm thần của Long Quân.

So với giai đoạn một nghìn năm Bắc thuộc, thời kỳ Bắc thuộc này tuy không dài bằng, nhưng chính sách đồng hóa và bóc lột được thực hiện mạnh mẽ hơn. Nhà Minh bắt người Việt phải theo kiểu người Trung Quốc, từ cách ăn mặc, học hành, đến việc cúng tế. Các tài sản quý như người tài, sách vở, báu vật đều bị đem về Trung Quốc. Trong số đó có các cuốn sách văn học, lịch sử, binh pháp... có giá trị và đã được truyền lại từ nhiều đời, hầu hết đã trở thành thất truyền ở Đại Việt kể từ đó. Khoảng 7600 thương gia và nghệ nhân Đại Việt (trong đó có nghệ nhân chế tạo súng Hồ Nguyên Trừng, nghệ nhân kiến trúc Nguyễn An) đã bị bắt đưa sang Nam Kinh, thủ đô Trung Quốc thời bấy giờ. Ngoài ra, nhà Minh còn áp dụng hệ thống sưu cao thuế nặng (bao gồm cả thuế muối) cùng với việc đẩy mạnh khai thác các sản vật quý phục vụ việc cống nộp.

Xem thêm
 Bắc thuộc lần 1
 Bắc thuộc lần 2
 Bắc thuộc lần 3
 Bắc thuộc lần 4
 Hai Bà Trưng
 Khởi nghĩa Lương Long
 Bà Triệu
 Nhà Tiền Lý
 Vạn Xuân
 Mai Hắc Đế
 Phùng Hưng
 Họ Khúc
 Đồng hóa thời Bắc thuộc
 Danh sách các quan lại cai trị Việt Nam thời Bắc Thuộc

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Khâm định Việt sử Thông giám cương mục Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh (1991), Lịch sử Việt Nam, tập 1, Nhà xuất bản Đại học và giáo dục chuyên nghiệp
 Viện sử học (2007), Lịch sử Việt Nam, tập 3, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
 Viện Sử học (1988), Biên niên lịch sử cổ trung đại Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
 Đào Duy Anh (2005), Đất nước Việt Nam qua các đời, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, bản điện tử.
 Annam , thu thập các đoạn tài liệu Minh thực lục'' (明實錄) của nhà Minh về Đại Việt, trong đó có phần về thời kỳ bắc thuộc lần cuối.

Liên kết ngoài

Lịch sử Việt Nam theo thời kỳ
Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc
Lịch sử Việt Nam
Đế quốc Trung Hoa


title: Psaenythia monstruosa

text:
Psaenythia monstruosa là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Holmberg mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Psaenythia
Động vật được mô tả năm 1921


title: Ceriagrion olivaceum

text:
Ceriagrion olivaceum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm Loài ít quan tâm trong sách Đỏ của IUCN năm 2009.

Ceriagrion olivaceum được Laidlaw miêu tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Ceriagrion


title: Chilicola longitarsa

text:
Chilicola longitarsa là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Spinola mô tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

Chilicola
Động vật được mô tả năm 1851


title: Poppenhausen

text:
Poppenhausen là một đô thị ở huyện Schweinfurt bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Rhyacophila vallisclausae

text:
Rhyacophila vallisclausae là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Quận Effingham, Georgia

text:
Quận Effingham là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Springfield . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 37.535 người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là 52.060 người.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân  năm 2000, quận này đã có dân số 37.535 người, 13.151 hộ, và 10.494 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 78 người cho mỗi dặm vuông (30/km ²). Có 14.169 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 30 cho mỗi dặm vuông (11/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống trong quận gồm 84,66% người da trắng, 12,99% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,32% người Mỹ bản xứ, 0,45% người châu Á, 0,02% người đảo Thái Bình Dương, 0,52% từ các chủng tộc khác, và 1,04% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 1,41% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào.

Có 13.151 hộ, trong đó 43,00% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 64,30% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 11,10% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 20,20% là không lập gia đình. 16,90% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 6,00% có người sống một mình 65 tuổi trở lên. Bình quân mỗi hộ là 2,84 và cỡ gia đình trung bình là 3,18.

Trong quận có dân số là trải ra với 29,90% ở độ tuổi dưới 18, 8,20% 18-24, 32,10% 25-44, 21,70% 45-64, và 8,00% 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 34 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 98,70 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 96,20 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được 46.505 Mỹ kim, và thu nhập trung bình cho một gia đình là 50.351 đô la Mỹ. Nam giới có thu nhập trung bình 39.238 USD so với 23.814 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu người của dân cư quận đạt 18.873 đô la Mỹ. Giới 7,10% gia đình và 9,30% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 10,80% những người dưới 18 tuổi và 12,60% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Tham khảo

Quận của Georgia


title: Nothotsuga longibracteata

text:
Chi Nothotsuga là một chi thực vật trong họ Thông (Pinaceae), trong nhiều khía cạnh là trung gian giữa hai chi Keteleeria và Tsuga. Nó được phân biệt với chi Tsuga nhờ các nón lớn, mọc thẳng với các lá bắc dài, và (giống như chi Keteleeria) các nón đực mọc thành tán. Nó cũng được phân biệt với chi Keteleeria nhờ các lá ngắn hơn và các nón nhỏ hơn. Chi Nothotsuga cchỉ chứa một loài là N. longibracteata (đồng nghĩa: Tsuga longibracteata), được biết đến trong tiếng Trung là 长苞铁杉 (trường bao thiết sam- thiết sam lá bắc dài), và được tìm thấy ở khu vực đông nam Trung Quốc, thuộc miền nam Phúc Kiến, miền bắc Quảng Đông, đông bắc Quảng Tây, đông bắc Quý Châu và tây nam Hồ Nam.

Nó là cây thường xanh cao tới 30 m. Các lá phẳng, hình kim, dài 1,2–4 cm và rộng 1–2 mm, rất giống lá của Tsuga. Các nón tương tự như của Keteleeria nhưng nhỏ hơn, dài 2,5–5 cm, mọc thẳng và chín sau khoảng 6-8 tháng kể từ khi thụ phấn.

Đây là một loài cây hiếm, đang nguy cấp trong tự nhiên do việc chặt phá rừng trong quá khứ, mặc dù hiện nay nó đã được bảo vệ. Nó được phát hiện năm 1932, và ban đầu được coi là Tsuga longibracteata, mãi tới năm 1989 mới được xếp lại trong chi của chính nó khi các nghiên cứu mới chỉ ra rằng nó khác biệt với các loài khác trong chi Tsuga.

Tham khảo và liên kết ngoài
 Conifer Specialist Group (1998). Nothotsuga longibracteata. 2006 Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. IUCN 2006. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2006. Được liệt kê là nguy cấp (EN A1c v2.3) *Arboretum de Villardebelle - Ảnh các nón
CSDL Thực vật hạt trần
Thực vật Trung Hoa

Chú thích

Tham khảo

L
Thực vật đặc hữu Trung Quốc
L
Loài sắp bị đe dọa


title: Agriotes propinquus

text:
Agriotes propinquus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Agriotes


title: Khu 3

text:
Khu 3, hoặc Chiến khu 3, là một đơn vị hành chính - quân sự cũ ở vùng đồng bằng sông Hồng Việt Nam, do chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đặt ra và sử dụng từ cuối năm 1945 đến đầu năm 1948, trên cơ sở tổ chức quản lý hành chính chung cho một số tỉnh - thành phố có vị trí địa lý tiếp giáp nhau để thuận lợi cho việc chỉ đạo, chỉ huy tác chiến và xây dựng lực lượng vũ trang trong thời kỳ đầu Kháng chiến chống Pháp.

Thành lập
Theo Sắc lệnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 15 tháng 10 năm 1945, toàn quốc được phân chia lại thành 9 chiến khu. Khu 3 thuộc Bắc Bộ gồm 8 tỉnh, thành: Hưng Yên, Hải Dương, Thái Bình, Kiến An, Quảng Yên, Hải Ninh, Hải Phòng. Ông Hoàng Minh Thảo làm Khu trưởng, Lê Quang Hòa là Chính trị ủy viên.

Sau Hiệp định sơ bộ Pháp-Việt 1946, quân Pháp tiến vào miền Bắc. Để tiện chỉ đạo và phát huy khả năng độc lập tác chiến của từng địa phương, từ tháng 10 năm 1946, địa bàn các chiến khu Bắc Bộ được phân chia lại thành 6 chiến khu, trong đó, Hà Nội được tách riêng thành Khu 11. Địa bàn Khu 3 mới là 5 tỉnh Hải Dương, Hưng Yên, Hải Phòng, Kiến An, Thái Bình. Các ông Hoàng Minh Thảo và Lê Quang Hòa đều lưu nhiệm.

Tháng 7 năm 1947, địa bàn các chiến khu từ Quảng Ngãi trở ra được điều chỉnh thành thành những liên khu lâm thời do dự kiến chiến trường có thể bị chia cắt. Khu 2, Khu 3 và Khu 11 được sáp nhập lại thành Liên khu C để thuận tiện cho việc chỉ đạo. Các ông Hoàng Sâm và Lê Hiến Mai được phân công làm Liên khu trưởng và Chính trị ủy viên. Đến ngày 21 tháng 1 năm 1948, Khu 2, Khu 3 và Khu 11 chính thức sáp nhập thành Liên khu 3 gồm 12 tỉnh đồng bằng Bắc Bộ và tỉnh Hòa Bình. Ông Hoàng Sâm lưu nhiệm Liên khu trưởng, ông Lê Quang Hòa được bổ nhiệm làm Chính trị ủy viên.

Chỉ huy và Lãnh đạo qua các thời kỳ

Chú thích

Tham khảo
 Từ điển bách khoa Quân sự Việt Nam 2004

K
K
Chiến khu Việt Nam
Phân cấp hành chính Việt Nam


title: Capulus

text:
Capulus là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Capulidae.

Các loài
Các loài trong chi Capulus gồm có:

 Capulus incurvus (Gmelin, 1791)
 Capulus intortus (Lamarck, 1822)
 Capulus simplex Locard, 1898
 Capulus subcompressus Pelseneer, 1903
 Capulus ungaricus (Linnaeus, 1758)

According to the Indo-Pacific Molluscan Database (OBIS) the following species names are also in current use
 Capulus badius Dunker, 1882
 Capulus bicarinatus (Pease, 1861a)
 Capulus danieli (Crosse, 1858)
 Capulus devexus (May, 1916)
 Capulus devotus Hedley, 1904
 Capulus dilatatus A. Adams, 1860-i
 Capulus fragilis E. A. Smith, 1904
 Capulus irregularis E. A. Smith, 1895
 Capulus liberatus Pease, 1868
 Capulus japonicus A. Adams, 1861-d
 Capulus kawamurai Habe, 1992
 Capulus paleacea Menke
 Capulus spondylicola Habe, 1967
 Capulus sycophanta Garrard, 1961
 Capulus violaceus Angas, 1867

Chú thích

Tham khảo

Capulidae


title: Andrena tadzhica

text:
Andrena tadzhica là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Popov mô tả khoa học năm 1949.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1949


title: Mercer Island, Washington

text:
Mercer Island là một thành phố nằm trong quận King thuộc tiểu bang Washington, Hoa Kỳ.
Thành phố này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, thành phố có dân số người.

Lịch sử

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, thành phố có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Thông tin nhân khẩu

Kinh tế

Giáo dục

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Washington (tiểu bang)


title: Ivan IV của Nga

text:
Ivan IV Vasilyevich (tiếng Nga: Иван IV Васильевич; 25 tháng 8, 1530 – 18 tháng 3, 1584) là Đại vương công Moskva từ năm 1533 tới năm 1547. Ông là nhà cầm quyền đầu tiên của nước Nga chính thức xưng Sa hoàng (năm 1547). Trong thời gian cầm quyền kéo dài của mình ông đã chinh phục các hãn quốc Tartar và Sibir cũng như chuyển nước Nga trở thành một quốc gia đa sắc tộc và đa tôn giáo. Trong lịch sử Nga, vị Nga hoàng này đơn giản được gọi là Ivan Grozny (tiếng Nga: Иван Грозный ), và được dịch sang tiếng Việt thành Ivan Bạo Chúa, Ivan Lôi Đế, Ivan Khủng Khiếp hay Ivan Hung Đế

Ivan Lôi đế được cho là một Nga hoàng có năng lực và tài trí, nhưng ông cũng bị cho là một bạo chúa đã giết hại nhiều người trong cơn thịnh nộ của mình, bao gồm cả Hoàng tử Ivan Ivanovich. Tuy nhiên trong văn học dân gian Nga, Ivan Lôi đế không phải là bạo chúa mà là hiện thân của chính nghĩa, của người bảo vệ dân chúng khỏi bè lũ quý tộc quan lại thối nát. Người ta cho rằng Ivan Lôi đế đã tranh thủ được lòng tin của dư luận để phục vụ cho cuộc tranh đấu với các quyền thần và với tầng lớp quý tộc Nga.

Thời kỳ đầu cầm quyền
Ivan là đứa con được chờ đợi từ rất lâu của Vasili III. Khi ông mới lên ba, vua cha Vasily III qua đời vì một cái mụn biến chứng trở thành một ung nhọt chết người ở chân. Ivan được tuyên bố trở thành Đại vương công Moskva theo yêu cầu của vua cha. Ban đầu mẹ ông, Elena Glinskaya giữ vai trò nhiếp chính, nhưng bà cũng qua đời khi Ivan mới lên tám. Chức vụ nhiếp chính được các boyar thuộc nhà Shuisky nắm giữ cho tới khi Ivan nắm quyền lực năm 1544. Theo chính những bức thư của mình, ông thường cảm thấy bị bỏ rơi và bị các boyar thuộc hai dòng họ Shuisky và Belsky xúc phạm. Có lẽ những chấn thương tâm lý này góp phần khiến ông căm ghét các boyar và khiến ông bất ổn về tâm lý. Những tình cảm tiêu cực thể hiện trong những bức thư của ông có thể là một sự phản ánh tính khí gắt gỏng của ông.

Ngày 16 tháng 1 năm 1547, Ivan trở thành Nga hoàng tại đại giáo đường Uspensky khi 16 tuổi. Dù vừa xảy ra vụ Đại hoả hoạn 1547, thời kỳ đầu cầm quyền của ông là một trong những giai đoạn hiện đại hoá và cải cách trong hoà bình. Ivan xem xét lại các luật lệ (được gọi là sudebnik), tạo lập một đội quân thường trực (streltsy), thành lập nghị viện Nga đầu tiên cho các tiểu quốc phong kiến (Zemsky Sobor), hội đồng quý tộc (được gọi là Hội đồng được Lựa chọn), và xác nhận vị trí của Nhà thờ với Hội đồng Trăm Tăng hội, thống nhất các lễ nghi và các quy định giáo hội trong toàn bộ đất nước. Ông đưa ra sáng kiến tự quản tại các vùng nông thôn, chủ yếu tại Đông bắc Nga, nơi sinh sống của đa phần nông dân. Trong thời kỳ cầm quyền của ông lần đầu tiên báo in xuất hiện tại Nga (dù hai ông chủ nhà in đầu tiên người Nga Ivan Fedorov và Pyotr Mstislavets đã phải bỏ chạy khỏi Moskva tới Đại công quốc Lietuva).

Năm 1547, Hans Schlitte, luật sư của Ivan, đã đưa các thợ thủ công Đức tới làm việc tại Nga. Tuy nhiên tất cả những người này đã bị bắt giữ tại Lübeck theo yêu cầu của Ba Lan và Livonia. Các hội buôn Đức đã từ chối cảng mới được Ivan cho xây dựng trên sông Narva năm 1550 và tiếp tục giao nhận hàng hoá tới các cảng ven biển Baltic thuộc Livonia. Nước Nga vẫn bị cô lập khỏi mạng lưới thương mại đường biển.

Ivan đã thành lập các kết nối thương mại mới, mở cửa Biển Trắng và cảng Arkhangelsk cho công ty Muscovy của các thương nhân Anh. Năm 1552, ông đánh bại Hãn quốc Kazan, do quân đội nước này đã nhiều lần tàn phá vùng đông bắc Nga, và sáp nhập lãnh thổ nước này. Năm 1556, ông sáp nhập Hãn quốc Astrakhan và tiêu diệt chợ nô lệ lớn nhất trên sông Volga. Những cuộc chinh phục này đã làm phức tạp thêm sự di cư của những bộ tộc du cư từ châu Á tới châu Âu qua sông Volga và biến nước Nga trở thành một quốc gia đa sắc tộc và đa tôn giáo. Ông cho cho xây dựng đại giáo đường Thánh Basil tại kinh đô Moskva để kỷ niệm việc chinh phục Kazan. Truyền thuyết kể rằng ông ấn tượng trước kiến trúc công trình này tới mức đã cho làm mù mắt các kiến trúc sư để họ không thể xây dựng được thứ gì đẹp đẽ như thế nữa.

Những khía cạnh tiêu cực trong thời kỳ này gồm việc đưa ra áp dụng những luật lệ đầu tiên hạn chế sự di chuyển của người nông dân, cuối cùng dẫn tới tình trạng nông nô. Sự thay đổi lớn nhất trong tính cách của Ivan thường được cho là có liên quan tới lần ốm suýt chết của ông vào năm 1553 do cái chết của bà vợ đầu tiên, Anastasia Romanovna năm 1560. Ivan nghi ngờ các boyar đã đầu độc vợ mình và âm mưu lật đổ ông cùng người anh em họ, Vladimir Staritsa. Ngoài ra, trong thời kỳ ngã bệnh đó Ivan đã yêu cầu các boyar thề trung thành với người con cả của mình, khi ấy vẫn còn là một đứa trẻ. Nhiều boyar đã từ chối, vì cho rằng vị Nga hoàng không còn cơ hội sống sót. Điều này đã khiến Ivan nổi giận và càng khiến ông mất lòng tin vào họ. Sau sự kiện này nhiều người vô tội đã bị trả thù và giết hại, trong số đó có Đại giáo chủ Philip và công tước Aleksandr Gorbatyi-Shuisky.

Một vấn đề khác là việc thành lập Oprichnina năm 1565. Oprichnina là khu vực của Nga (chủ yếu là vùng đông bắc) nằm dưới quyền cai trị trực tiếp của Ivan và được duy trì an ninh bởi đội cận vệ riêng của ông, Oprichniki. Cả hệ thống Oprichnina đã bị một số nhà sử học coi là công cụ chống lại chính sách quý tộc cha truyền con nối (boyar) có truyền thống lâu dài ở Nga, những người chống lại chính sách chuyên chế Nga hoàng, trong khi những nhà sử học khác lại coi đó là một đấu hiệu bệnh hoang tưởng và sự suy sụp tinh thần của nhà vua.

Thời kỳ cuối
Nửa sau trong thời gian cầm quyền của Ivan không thành công nhiều như trước. Dù Hãn Krym là Devlet I Giray nhiều lần tàn phá vùng Moskva và thậm chí đốt cháy kinh đô Moskva năm 1571, Nga hoàng ủng hộ cuộc chinh phục người Tatar Siberia của Yermak, chấp nhận một chính sách xây dựng đế chế, dẫn ông tới việc tung ra một cuộc chiến tranh thắng lợi mở rộng về biển phía tây, đương đầu với người Thụy Điển, Litva, Ba Lan, và các hiệp sĩ Teutonic Livonia.

Trong 24 năm cuộc chiến tranh Livonia kéo dài, gây thiệt hại cả về kinh tế và quân sự với Nga và không giành được bất kỳ một lãnh thổ nào cho nước Nga. Trong thập niên 1560 sự kết hợp giữa hạn hán và nạn đói, cũng như các cuộc tấn công của Ba Lan-Litva, những cuộc xâm lược của người Tatar, và sự phong toả đường thương mại trên biển do người Thuỵ Điển, Ba Lan và Liên minh Hanseatic tiến hành đã tàn phá nước Nga. Giá lương thực tăng gấp mười lần. Bệnh dịch giết hại 10.000 người ở Novgorod. Năm 1570 bệnh dịch làm 600-1000 người chết hàng ngày tại Moskva. Vị cố vấn thân cận nhất của Ivan, công tước Andrei Kurbsky, bỏ trốn theo người Litva, dẫn đầu quân đội Litva tàn phá vùng Velikiye Luki của nước Nga. Sự phản bội này đã làm Nga hoàng Ivan rất đau đớn. Khi chính sách Oprichnina tiếp diễn, Ivan dần trở nên bất ổn định về tinh thần và ốm yếu về thể chất. Trong một tuần, ông dễ dàng chuyển từ trạng thái ăn chơi sa đoạ nhất sang việc đi cầu nguyện và ăn chay tại một tu viện xa xôi phía bắc.

Vì ông dần mất ổn định và trở nên bạo lực, những Oprichnik tại Malyuta Skuratov nhanh chóng vượt ra ngoài vòng kiểm soát và trở thành những kẻ sát nhân. Họ tàn sát các quý tộc và nông dân, bắt mọi người đi lính chiến đấu trong cuộc chiến với Livonia. Dân số sụt giảm và nạn đói kéo tới. Nơi từng là vùng giàu có nhất nước Nga đã trở thành vùng nghèo khổ nhất. Trong một cuộc tranh cãi với thành phố Novgorod giàu mạnh, Ivan đã ra lệnh cho những Oprichnik giết hại những người dân thành phố này, từ đó thành phố không bao giờ còn quay trở lại được thời kỳ thịnh vượng đó nữa. Những kẻ trung thành với ông đã đốt phá và cướp bóc thành phố cùng các làng mạc. Có thể tới 60.000 người đã bị giết hại trong vụ thảm sát Novgorod nổi tiếng năm 1570; nhiều người khác đã bị trục xuất. Con số thống kê chính thức cho thấy 1.500 quý tộc Novgorod đã bị giết hại, chưa nói tới con số tương đương những thường dân khác. Nhiều nhà nghiên cứu hiện đại ước tính số nạn nhân trong khoảng 2 tới 3.000 người. (Sau nạn đói và các bệnh dịch số dân Novgorod trong thập niên 1560 có lẽ không vượt quá 10.000-20.000 người.)

Năm 1581, Ivan đã đánh cô con dâu đang mang thai của mình vì tội mặc quần áo khiếm nhã, có thể đây là nguyên nhân khiến cô bị sẩy thai. Con trai ông, cũng tên là Ivan, khi biết tin này đã lao vào một cuộc tranh cãi nảy lửa với cha, cuộc tranh cãi kết thúc khi Ivan dùng cây gậy nhọn đánh vào đầu con mình, gây ra cái chết của người con trai (tai nạn). Sự kiện này đã được thể hiện trong bức tranh nổi tiếng của Ilya Repin, Ivan Bạo chúa và con trai Ivan vào thứ Sáu, 16 tháng 11 năm 1581 nổi tiếng hơn với tên gọi Ivan Bạo chúa giết con trai.

Qua đời và di sản

Dù nhiều người nghĩ rằng Ivan qua đời khi đang sắp xếp một bàn cờ, có lẽ đúng hơn là ông qua đời khi đang chơi cờ với Bogdan Belsky ngày 18 tháng 3 năm 1584. Khi hầm mộ của Nga hoàng Ivan được mở ra trong cuộc trùng tu hồi thập niên 1960, xác ông được xét nghiệm và phát hiện có chứa hàm lượng thủy ngân lớn, cho thấy rất có thể ông đã bị đầu độc. Các nghi vấn hiện tại tập trung vào các cố vấn của ông là Belsky và Boris Godunov (người trở thành Nga hoàng năm 1598). Ba ngày trước đó, Ivan được cho là đã định cưỡng hiếp Irina, em Godunov và là vợ của Feodor. Những tiếng kêu của bà khiến Godunov và Belsky chú ý, sau đó Ivan thả Irina, nhưng Belsky và Godunov coi mình như đã bị lĩnh án tử hình. Truyền thống cho rằng họ đã đầu độc hoặc bóp cổ Ivan đến chết vì lo sợ cho tính mạng của mình. Thủy ngân được tìm thấy trong thi thể Ivan cũng có thể liên quan tới việc điều trị bệnh giang mai, bệnh được cho là Ivan đã từng mắc phải. Ngay sau khi Ivan qua đời, đất nước đã bị tàn phá rơi vào tay người con trai bất tài và còn nhỏ tuổi của ông là Fyodor I.

Thư từ
D.S. Mirsky đã gọi Ivan là "một người viết những cuốn sách mỏng thiên tài". Các thư từ được cho là của ông đều là những kiệt tác của lĩnh vực báo chí chính trị Nga cổ (có lẽ trong cả lịch sử). Có thể chúng có quá nhiều văn bản từ Kinh Thánh và Giám mục, và ngôn ngữ nhà thờ Slav của chúng không phải luôn chính xác. Nhưng chúng luôn đầy chặt sự mỉa mai tàn nhẫn, được thể hiện qua những từ ngữ châm chọc đầy sức mạnh.

Hành động tàn bạo không hề hổ thẹn và nhà bút chiến vĩ đại đi cùng nhau trong một phút loé sáng khi ông mắng nhiếc kẻ trốn chạy Kurbsky với câu hỏi:
"Nếu anh quá chắc chắn về sự ngay thẳng của mình, sau anh lại bỏ đi mà không thích sự đoạ đày trong tầm kiểm soát của ta hơn?"

Những cú tấn công đó đã được tính toán kỹ để đưa người trao đổi thư từ với ông rơi vào một cơn cuồng loạn. "Phần của một vị bạo chúa hung tợn mắng nhiếc kẻ nạn nhân đã bỏ chạy trong khi ông tiếp tục tra tấn những ai trong tầm kiểm soát của mình có thể là đáng ghê tởm, nhưng Ivan đã hoàn thành vai trò đó với quan điểm tưởng tượng chính xác như trong các tác phẩm của Shakespear"..

Ngoài những bức thư gửi cho Kurbsky ông còn viết nhiều bức thư khác thoá mạ những kẻ dưới quyền. Bức thư nổi tiếng nhất là thư gửi Cha trưởng Tu viện Kirillo-Belozersky, trong đó ông đã thể hiện tất cả sự ác nghiệt và tàn bạo của mình về cuộc sống phè phỡn của các boyar, những thầy tu biến chất, và những người đã bị trục xuất theo lệnh của ông. Hình ảnh của ông về cuộc sống xa hoa của họ trong thành trì của sự khổ hạnh là một kiệt tác về sự mỉa mai đanh thép.

Biệt hiệu
Cái tên Bạo chúa hay Hung Đế trong tiếng Việt thường được dùng để dịch từ grozny, tên hiệu của Ivan trong tiếng Nga. Nghĩa của từ Grozny gần với nghĩa—khiến run sợ hay kinh hoàng, nguy hiểm, ghê gớm, đe doạ, hay đáng sợ. Có lẽ để dịch gần nghĩa hơn biệt hiệu này phải là Ivan Kẻ đáng sợ, hay Ivan kẻ Kinh khủng.

Xem thêm
Ivan Bạo chúa trong văn học dân gian Nga
Ivan Bạo chúa – phim của Sergei Eisenstein.
Ivan Vasilyevich đổi nghề – phim của Leonid Gaidai

Ghi chú

Tham khảo
Bobrick Benson. Ivan the Terrible. Edinburgh: Canongate Books, 1990 (hardcover, ISBN 0-86241-288-9).
Madariaga Isabel de. Ivan the Terrible. First Tsar of Russia. New Haven; London: Nhà in Đại học Yale, 2005 (bìa cứng, ISBN 0-300-09757-3); 2006 (bìa giấy, ISBN 0-300-11973-9).
Payne Robert; Romanoff Nikita. Ivan the Terrible. Lanham, MD: Nhà in Cooper Square, 2002 (bìa giấy, ISBN 0-8154-1229-0).
Henri Troyat. Ivan the Terrible. New York: Buccaneer Books, 1988 (bìa cứng, ISBN 0-88029-207-5); London: Nhà in Phoenix, 2001 (bìa giấy, ISBN 1-84212-419-6).
Ivan IV, World Book Inc, 2000. World Book Encyclopedia.

Đọc thêm
Cherniavsky Michael. "Ivan the Terrible as Renaissance Prince", Slavic Review, Tập 27, Số 2. (tháng 6 năm 1968), các trang 195–211.
Hunt Priscilla. "Ivan IV's Personal Mythology of Kingship", Slavic Review, Tập 52, số 4. (mùa đông năm 1993), các trang 769–809.
Perrie Maureen. The Image of Ivan the Terrible in Russian Folklore (Cambridge Studies in Oral and Literate Culture; 14). Cambridge: Nhà in Đại học Cambridge, 1987 (bìa cứng, ISBN 0-521-33075-0); 2002 (bìa mềm, ISBN 0-521-89100-0).
Perrie Maureen. The Cult of Ivan the Terrible in Stalin's Russia (Studies in Russian and Eastern European History and Society) . New York: Palgrave, 2001 (ISBN 0-333-65684-9).
Perrie Maureen; Pavlov Andrei. Ivan the Terrible (Profiles in Power). Harlow, UK: Longman, 2003 (bìa giấy, ISBN 0-582-09948-X).
Platt Kevin M.F.; Brandenberger, David. "Terribly Romantic, Terribly Progressive, or Terribly Tragic: Rehabilitating Ivan IV under I.V. Stalin", Russian Review, Tập 58, số 4. (tháng 10 năm 1999), các trang 635–654.

Liên kết ngoài

"Mad Monarchs" - Ivan IV
Các tổ tiên của Nga hoàng Ivan IV Vasilyevich Hung Đế (bằng tiếng Nga)

Sa hoàng Nga
Lịch sử Nga
Vương triều Ryurik
Sinh năm 1530
Mất năm 1584
Người Moskva
Tử vong do đột quỵ


title: Đới (họ)

text:
Đới (chữ Hán: 戴, Bính âm: Dai), còn phiên âm là Đái, là một họ của người Trung Quốc và Việt Nam.

Tại Trung Quốc
Họ này xếp thứ 116 trong danh sách Bách gia tính, về mức độ phổ biến họ Đái xếp thứ 96 ở Trung Quốc theo thống kê năm 2007.

Người họ Đới nổi tiếng
 Đới Lương, Thứ sử Giao Châu sau Sĩ Nhiếp.
 Đới Tử, người phát minh súng đầu tiên nhưng chưa được công nhận vì trong một lần bị lưu đày, ông đã chết trên đường về nhà. Sau này khi các nước phương Tây đã có một số tài liệu về các loại súng mà Đới Tử đã phát minh
 Đới Tiến, danh họa thời nhà Minh
 Đới Chấn, học giả thời nhà Thanh
 Đới Hi, họa sĩ thời nhà Thanh
 Đới Vọng Thư, nhà thơ Trung Quốc
 Đới Quý Đào (hay Đới Truyền Hiền), học giả và đảng viên cao cấp của Quốc dân đảng Trung Quốc đầu thế kỷ XX
 Đới Lạp, người đứng đầu lực lượng cảnh sát mật của Tưởng Giới Thạch
 Đới Tương Long, thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc
 Đới Bỉnh Quốc, nhà ngoại giao Trung Quốc
 Đới Bội Ni, ca sĩ Malaysia
 Đới Mộng Mộng, diễn viên ca sĩ.
 Đới Xuân Vinh, diễn viên Trung Quốc.
 Đới Yến Ny nữ ca sĩ, diễn viên Trung Quốc.
 Đới Manh, nữ ca sĩ Trung Quốc

Nhân vật văn học
 Đới Tung, nhân vật trong tác phẩm cổ điển Trung Quốc Thủy hử

Tại Đài Loan

 Đới Tư Dĩnh, vận động viên cầu lông

Tại Việt Nam
Dòng họ Đới có mặt tại xã Quảng Hải, xã Quảng Nhân, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa và huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội với nhiều chi họ như Đới Sỹ, Đới Ích, Đới Văn, Đới Xuân, Đới Đăng,...

Danh nhân
 Đới Đức Tuấn (bút danh TchyA), nhà văn Việt Nam thời cận đại
 Đái Duy Ban, sinh năm 1937

Tham khảo

Họ người Trung Quốc
Họ người Việt Nam


title: Mitra wareni

text:
Mitra wareni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Mitra
Động vật được mô tả năm 2009


title: Điền Thượng

text:
Điền Thượng là một xã thuộc huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Điền Thượng nằm ở phía nam của huyện Bá Thước.
Phía đông giáp xã Điền Hạ, huyện Bá Thước.
Phía nam giáp xã Thạch Lập, huyện Ngọc Lặc và xã Đồng Lương, huyện Lang Chánh.
Phía tây giáp xã Thiết Ống, huyện Bá Thước.
Phía bắc giáp xã Điền Quang, huyện Bá Thước.

Lịch sử hành chính
Xã Điền Thượng còn được gọi là Mường Tiền, thời Lê-Nguyễn là vùng đất thuộc huyện Cẩm Thủy, phủ Thiệu Thiên, Thanh Hóa. Đến năm Thành Thái thứ 16 (1904), thuộc tổng Điền Lư, châu Quan Hóa. Vào năm Khải Định thứ 10 (1925), tổng Điền Lư chuyển về châu Tân Hóa mới thành lập. Năm 1943, tổng Điền Lư trở lại thuộc huyện Cẩm Thủy. Sau Cách mạng tháng Tám (1945), tổng Điền Lư thuộc châu Tân Hóa mới tái lập, đến tháng 11 năm 1945, châu Tân Hóa đổi thành châu Bá Thước theo tên của thủ lĩnh Cầm Bá Thước trong phong trào Cần Vương.

Tháng 3 năm 1948, xã Điền Thượng lúc này là vùng đất thuộc xã Hồ Điền, huyện Bá Thước. Năm 1964, xã Hồ Điền được chia thành 4 xã là Điền Lư, Điền Quang, Điền Hạ, Điền Thượng, tên gọi Điền Thượng chính thức xuất hiện từ đây.

Khi mới thành lập, xã Điền Thượng có 5 chòm, làng: Chiềng Điền, Lâu, Bít, Bả và làng Xay Luồi. Hiện nay, xã gồm có 6 làng: Bít Bả, Lau, Chiềng Mưng, Chiềng Má, Xay, Nông.
 làng Bít là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hoá của xã. Về giáo duc, Làng Bít luôn là đầu tầu trong các thành tựu về giáo dục của xã; nơi này cũng đã sản sinh ra nhiều Tiến sỹ, Thạc sỹ, Cử nhân...cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội.Làng Bít dựa lưng vào núi Rồng, với gần 100 hộ dân. Năm 2019, sắp nhập Thành làng Bít Bả với khoảng 150 hộ dân và khoảng 350 nhân khẩu. Bít Bả đang phấn đấu để trở thành làng đầu tiên được công nhận là Làng nông thôi mới theo chương trình của Chính phủ Việt Nam [6]
.

Địa hình
Địa hình của xã tương đối bằng phẳng, vùng giáp ranh dược bao quanh bởi các dãy núi. Xã có một con sông nhỏ chảy qua, người dân thường gọi là sông Cái. Ven hai bờ sông và các thung lũng thấp là những cách đồng rộng theo kiểu bậc thang thấp.

Dân cư
Dân cư chủ yếu là người Mường, sống chủ yếu bằng canh tác đất nông nghiệp, trình độ thâm canh lúa nước ở mức khá cao. Dân sống quần cư thành làng theo kiểu người Kinh, đời sống tinh thần khá phong phú.

Tài nguyên thiên nhiên
Tài nguyên rừng khá phong phú, trữ lượng lớn. Ngoài ra còn có quặng sắt, vàng, đá vôi ...

Tham khảo

Chú thích


title: Trần Quang Lộc

text:
Trần Quang Lộc (1949 – 7 tháng 6 năm 2020) là một nhạc sĩ Việt Nam được biết đến nhiều qua hai sáng tác Về đây nghe em, Có phải em mùa thu Hà Nội.

Tiểu sử
Trần Quang Lộc sinh năm 1949, tại Gio Linh, Quảng Trị. Năm 20 tuổi, ông theo học âm nhạc tại Trường Quốc gia âm nhạc Huế và bắt đầu sáng tác vào cuối thập niên 1960. Tuyển tập nhạc đầu tiên của ông là "Hát trong dòng sông xưa" được xuất bản năm 1970.

Những bài hát của ông hầu hết đều mang sắc thái tình người, tình quê hương, như Về đây nghe em, Em còn nhớ Huế không, Có phải mùa thu Hà Nội, Chợt nghe em hát, Áo hoa,...

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông ở lại trong nước và sống tại thành phố Bà Rịa, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cho đến khi qua đời vào ngày 7 tháng 6 năm 2020 sau 6 năm chống chọi với bệnh ung thư.

Ở trong nước, các sáng tác của ông được biết đến và biểu diễn thành công qua tiếng hát của Hồng Nhung và Thu Phương.

Ở hải ngoại, các sáng tác của ông được thâu âm và trình diễn đầu tiên bởi Duy Quang, Hương Lan, Ý Lan cho Trung tâm Shotguns.

Trần Quang Lộc là một tín hữu Công giáo Roma, ông có tên thánh là Tôma.

Ca sĩ trình bày thành công
 Người được đánh giá hát thành công nhất nhạc của nhạc sĩ Trần Quang Lộc là nữ ca sĩ nhạc nhẹ của thập niên 90, Thu Phương.

Tác phẩm

Sáng tác

Áo hoa (thơ Đỗ Nguyên Kha)
Biển của đời anh (thơ Hồ Lệ Trạch)
Bong bóng bay (thơ Uyên Hà)
Bóng đổ
Bơ vơ
Câu hát tình quê
Chỉ cần
Chỉ còn bóng đổ dài
Chỉ còn tiếng thông reo
Chỉ vì em yêu anh
Cho tôi lại từ đầu
Chợt nghe em hát
Có những chiều rất lạ
Có phải em mùa thu Hà Nội? (thơ Tô Như Châu)
Đã đành ở quê người
Đã nhủ lòng tôi
Đàn trong tay người
Em còn nhớ Huế không
Em đã xa tôi
Em theo đoàn lưu dân
Gặp em mùa Giáng Sinh
Giữa tiệc đời
Gõ đàn hát chơi
Hai mươi năm tình xưa
Kể chuyện người
Lá rơi cuối chiều
Lãng du ca ( Nhạc Lã Văn Cường - Lời : Trần Quang Lộc )
Mộ trăng
 Mùa hè đi qua (thơ Hoàng Hưng)
Ngày ấy anh ở đâu
Ngày nào (thơ Nguyễn Hữu Nhật)
Ngày xưa hai đứa
Ngỡ bước chân người
Ngủ đậu
 Ngủ ngoan nhé ngày xưa
Người xa như hình bóng
Phố nắng
Quê hương xa vời
Riêng tôi nhớ người
Ru tình từ thuở nằm nôi (Thơ Tôn Nữ Trà My)
Sợi tóc để quên
Ta có những ngày
Thư cho mẹ
Tình cờ gặp nhau
Tôi đi giữa lòng quê hương
Tôi vẫn trở về
Trả lời thư em
Trên đất quê tôi
Trong cõi mịt mù phai
Trong dáng em ngồi
Trở về với mẹ ta thôi (thơ Đồng Đức Bốn)
 Về đây nghe em (thơ A Khuê)
Võng đưa tình cũ (thơ Hoàng Thị Dậu)
Về bên Chúa
 Lời nguyện cầu đêm Noel

Album nhạc
 Chợt nghe em hát (1994)
 Đã đành ở quê người - Chế Linh, Hoài Nam, Thái Châu, Trần Quang Lộc
 Phiêu bồng ca (1997)
 Thu trắng 4 (phổ thơ Thu Tuyết) (2023)
 Tình cờ gặp nhau - Thái Châu, Hương Lan, Hoài Nam

Chú giải

Chú thích

Người Quảng Trị
Nhạc sĩ tình khúc 1954–1975
Sinh năm 1949
Mất năm 2020
Nghệ sĩ Công giáo Việt Nam
Tín hữu Công giáo Việt Nam


title: Terebra crenifera

text:
Terebra crenifera là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1859


title: Oye-et-Pallet

text:
Oye-et-Pallet là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Doubs, quận Pontarlier (quận), tổng Pontarlier. Tọa độ địa lý của xã là 46° 51' vĩ độ bắc, 06° 20' kinh độ đông. Oye-et-Pallet nằm trên độ cao trung bình là 875 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 841 mét và điểm cao nhất là 1037 mét. Xã có diện tích 10.45 km², dân số vào thời điểm 2006 là 667 người; mật độ dân số là 64 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Ahmed Wali Karzai

text:
Ahmed Wali Karzai (, , 1961 – 12 tháng 7 năm 2011) là em trai cùng cha khác mẹ của tổng thống Afghanistan Hamid Karzai và là con trai của Abdul Ahad Karzai. Là người đứng đầu bộ lạc Pashtun Popalzai, ông đã được bầu vào Hội đồng tỉnh Kandahar năm 2005 và giữ chức chủ tịch Hội đồng này. Karzai trước đây sinh sống ở thành phố Chicago, Illinois, Hoa Kỳ nơi ông làm trong một nhà hàng thuộc sở hữu của gia đình. Ông đã trở lại Afghanistan sau sự kiện loại bỏ chính quyền Taliban cuối năm 2001. Ông đã bị một trong những cận vệ của mình bắn chết vào ngày 12 tháng 7 năm 2011.

Cuộc sống và sự nghiệp
Karzai sinh năm 1961 ở làng Karz, trong huyện Dand ở tỉnh Kandahar tại Afghanistan. Ông là con trai của Abdul Ahad Karzai và em trai tổng thống Afghanistan Hamid Karzai, Mahmud Karzai và Quayum Karzai. Ông đã học trường trung học Habibia ở Kabul nhưng đã không hoàn tất học hành do chiến tranh Xô Viết ở Afghanistan thập niên 1980. Ông đã di cư sang Pakistan và từ đó sang Hoa Kỳ nơi ông sinh sống khoảng 10 năm. Ông đã kết hôn và có hai con trai và ba con gái.

Tham khảo


title: Galerudolphia namibiae

text:
Galerudolphia namibiae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bolz & Wagner miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Galerudolphia


title: Glyphochilus venustulus

text:
Glyphochilus venustulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Glyphochilus


title: Salduero

text:
Salduero là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 193 người.

Tham khảo

Đô thị ở Soria


title: Ceraclea disemeiensis

text:
Ceraclea disemeiensis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera miền Cổ bắc
Ceraclea


title: Nguyên tố chu kỳ 7

text:
Chu kỳ nguyên tố 7 là hàng thứ 7 trong bảng tuần hoàn (tiêu chuẩn), giống chu kỳ 6 nó có 32 nguyên tố: 8 trong nhóm chính, 10 ở nhóm phụ và 14 nguyên tố trong nhóm Actini.

Tham khảo

Bảng tuần hoàn
Chu kỳ tuần hoàn


title: Tanorus otiosus

text:
Tanorus otiosus là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Tanorus


title: Fulgurofusus sarissophorus

text:
Fulgurofusus sarissophorus là một loài ốc biển cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fulgurofusus


title: Megachile spinarum

text:
Megachile spinarum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1937


title: Adrian, Oregon

text:
Giáo dục
 Trường tiểu học và trung học cấp II Adrian
 Trường trung học Adrian

Giao thông
Một số xa lộ bắt đầu, kết thúc hoặc đi qua Adrian:
 Xa lộ Idaho 18
Xa lộ Oregon 201
Xa lộ Oregon 452
Xa lộ Oregon 453
Xa lộ Oregon 454

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Oregon Blue Book listing for Adrian

Adrian
Adrian