title: Ban Cố

text:
, tự Mạnh Kiên (孟堅), là sử gia nổi tiếng Trung Quốc trong thế kỷ I. Ông được biết đến nhờ sách Hán thư do gia đình ông viết ra.

Gia thế
Tổ tiên nhiều đời nhà Ban Cố là quý tộc nổi tiếng từ thế kỷ III TCN ở vùng biên giới phía tây bắc với nghề chăn thả và kinh doanh bò, ngựa với quy mô tới vài nghìn con. Gia đình họ Ban buôn bán bò ngựa và khuyến khích các gia đình khác di chuyển ra vùng biên giới.

Tổ 7 đời của Ban Cố là Ban Nhất. Ban Nhất sinh ra Ban Nhũ. Từ đời tổ thứ năm của Ban Cố, họ Ban trở thành quý tộc, làm quan đến chức thái thú Thượng Cốc. Cụ nội Ban Cố là Ban Huống làm chức Tào kỵ hiệu úy thời Tây Hán. Con gái Ban Huống được vào cung làm tiệp dư của Hán Thành Đế.

Ông nội Ban Cố là Ban Trĩ làm Quảng Bình tướng thời Hán Ai Đế. Trong các anh em Ban Trĩ thì Ban Du nổi tiếng nhất về văn thơ, từng cộng tác cùng Lưu Hướng trong việc điển hiệu mật thư của triều đình.

Cha Ban Cố là Ban Bưu (班彪), một sử gia có tiếng. Ban Cố sinh năm 32 tại Phù Phong, An Lăng (nay là Hàm Dương, Thiểm Tây). Gia đình họ Ban đến đời Ban Bưu đã tích lũy được một kho sách lớn và do đó có nhiều học giả, nho sĩ qua lại mượn sách và trao đổi học vấn.

Tuổi trẻ

Ban Cố được thừa hưởng truyền thống học hành của gia đình. Năm 47, ông tới kinh đô Lạc Dương học trong nhà Thái học – nơi dành cho các con em quý tộc. Do thông minh và chăm chỉ học hành, ông trở thành một trong những người học giỏi nhất của trường.

Tuy nhiên, việc học hành của Ban Cố bị ngắt quãng do cha ông mất đột ngột năm 54. Ông phải về chịu tang 3 năm.

Đương thời khi còn sống, Ban Bưu đã thảo cuốn sử "Sử ký hậu truyện" dài hơn 100 thiên, nối tiếp Sử ký của Tư Mã Thiên. Ban Cố nung nấu quyết tâm kế tục sự nghiệp soạn sử của cha.

Soạn Hán thư
Sau khi hết tang cha, năm 58 đời Hán Minh Đế, Ban Cố bắt đầu thực hiện việc biên soạn sách Hán thư. Được 5 năm (62), có người mang việc này tố cáo cho Hán Minh Đế biết. Theo quy định đương thời, việc tự ý sửa đổi quốc sử là bất hợp pháp, do đó Ban Cố bị bắt giam.

Em Ban Cố là Ban Siêu đến Lạc Dương tìm cách biện hộ cho ông, cùng lúc đó các quan lại địa phương dâng "Hán thư" lên Hán Minh Đế. Minh Đế xem sách, tỏ ra khâm phục tài năng của Ban Cố, bèn ra lệnh cho ông ra khỏi ngục và phong làm Lan đài lệnh sử, phụ trách việc quản lý sách vở của triều đình; sau đó lại thăng làm Lang quan, chuyên hiệu đính công văn giấy tờ mật của triều đình.

Theo lệnh của Hán Minh Đế, Ban Cố tiếp tục biên soạn Hán thư. Ông cùng Trần Tông, Doãn Mẫn, Mạnh Dị soạn "Thế sự bản kỷ", sau lại viết thêm 28 thiên liệt truyện.

Công trình này của Ban Cố bắt đầu từ năm 58, qua thời Minh Đế đến thời Chương Đế, đến năm 82 mới hoàn thành, tất cả trong 25 năm. Hán thư của Ban Cố bắt đầu các sự kiện từ khi thành lập nhà Hán tới khi nhà Tân diệt vong, tất cả 230 năm, gồm 100 thiên: 12 kỷ, 8 biểu, 10 chí, 70 liệt truyện.

Tuy tiếp thu cách làm và sử liệu của Tư Mã Thiên khi viết Sử ký, Ban Cố đã tạo ra cách soạn sử riêng. Ông không đề cập các thời đại trước nhà Hán như Tư Mã Thiên mà chỉ tập trung vào viết sử về nhà Hán. Ban Cố cho rằng, thể loại kỷ truyện của Sử ký bao quát một thời kỳ quá dài, làm mờ nhạt vai trò của nhà Hán đương thời, do đó ông chỉ lựa chọn giai đoạn nhà Hán làm sách. Ban Cố viết sách trên tư tưởng độc tôn vị trí của nhà Hán trong sách, chuyển Hạng Vũ từ "Bản kỷ" trong Sử ký sang liệt truyện vì Hạng Vũ không phải vua nhà Hán. Tương tự với Vương Mãng cũng chỉ xếp vào phần liệt truyện. Ông bổ sung thêm thiên bản kỷ về Hán Huệ Đế mà Sử ký gộp vào trong bản kỷ về Lã hậu.

Về mặt tư tưởng, qua Hán thư, Ban Cố còn đề cao tư tưởng Nho giáo, ca ngợi giai cấp thống trị và bảo vệ tư tưởng của giai cấp thống trị đương thời, chỉ trích Sử ký là "vô quân vô thần". Hán thư mang tư tưởng "trung quân" đậm nét. Điều đó khiến Hán thư được triều đình tiếp nhận nồng nhiệt.

Cách viết sử chỉ tập trung về một triều đại của Ban Cố ảnh hưởng rất lớn đến đời sau. Nhiều sử gia sau ông học tập cách làm sử của ông, chỉ viết sử về một triều đại hay một giai đoạn lịch sử.

Sử gia hiện đại Hsu Mei-ling phát biểu rằng phong cách viết của Ban Cố trong các phần về địa lý đã thiết lập xu hướng cho việc thiết lập các tiết đoạn địa lý trong các văn bản lịch sử, và có thể nhất là đã khuấy động xu hướng về từ điển địa lý tại Trung Quốc cổ đại.

Tai họa
Vì có công lao, vị trí trong triều đình của Ban Cố ngày càng được củng cố. Ông đi theo Hán Chương Đế tuần thú trên toàn quốc từ năm 82 đến năm 87, tháp tùng vua làm lễ tế Thái Sơn năm 85.

Năm 88, Hán Chương Đế mất, Hán Hòa Đế lên thay. Thời Hòa đế xảy ra án Đậu Hiến khiến Ban Cố bị liên lụy.

Đậu Hiến là ngoại thích trong triều, anh của Đậu thái hậu. Mấy anh em họ Đậu cùng làm quan đại thần trong triều. Vì uy quyền của Đậu Hiến quá lớn, Hòa đế quyết định trừ khử. Năm 92, nhân dịp Đậu Hiến đi đánh Hung Nô trở về triều, Hòa đế sai hoạn quan Trịnh Chúng bất ngờ tập kích, bắt hết anh em và thủ hạ họ Đậu. Đậu Hiến phải tự sát.

Ban Cố có quan hệ mật thiết với Đậu Hiến. Khi cùng Đậu Hiến đi đánh Hung Nô, ông đã buông lỏng quản lý người nhà, để họ làm bậy. Người nhà Ban Cố có xô xát với Xung Kinh nhưng do ông có quan hệ với Đậu Hiến nên Xung Kinh đành chịu im. Khi Đậu Hiến bị xử tội, Xung Kinh mang việc trước ra tố cáo, do đó Ban Cố bị bắt giam.

Do lúc đó đã tuổi cao, sức yếu, Ban Cố không chịu nổi ngục tù và qua đời, thọ 61 tuổi.

Tác phẩm
Sau khi Ban Cố mất, em gái ông là Ban Chiêu (班昭) tiếp tục hoàn thành việc biên soạn Hán thư của ông vào năm 111. Các tập 13–20 (8 biểu đồ niên đại) và 26 (thiên văn chí) trong Hán thư được Ban Chiêu soạn, và đã trở thành mô hình cho nhiều tác phẩm khác về các triều đại sau này.

Ngoài Hán thư, Ban Cố còn để lại những tác phẩm khác.

Năm 79, Hán Chương Đế triệu tập các tiến sĩ, Nho gia đến lầu Bạch Hổ bàn luận và nghiên cứu Ngũ kinh. Sau đó Chương Đế sai Ban Cố tổng hợp các ý kiến bàn luận lại thành cuốn Bạch Hổ thông đức luận. Tư tưởng trung tâm của tác phẩm nhằm đề cao và củng cố chủ nghĩa chuyên chế trung ương tập quyền, thông qua thuyết âm dương ngũ hành để nhấn mạnh quyền lực trung tâm của hoàng đế.

Ông cũng viết một số bài thơ theo thể loại thịnh hành trong kỷ nguyên nhà Hán, gọi là phú, như "Lưỡng đô phú", "Đáp tân hí", "U thông phú". Một số bài được Tiêu Thống (Lương Chiêu Minh đế) soạn thành hợp tuyển trong Tuyển tập văn chương chọn lọc của mình trong thế kỷ VI.

Gia phả

Xem thêm
 Nhị thập tứ sử
 Hán thư

Tham khảo
 Nguyễn Thanh Hà (2009), Mười nhà sử học nổi tiếng Trung Quốc, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng

Chú thích

Sinh năm 32
Mất năm 92
Nhà sử học thời Hán
Nhân vật chính trị Tây Hán


title: Celonoptera

text:
Celonoptera là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Celonoptera mirificaria Lederer, 1862

Chú thích

Tham khảo

 Celonoptera at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Trichopterygini
Dyspteridini


title: Chadenet

text:
Chadenet là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 882 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Lozère


title: Exoneura nigrihirta

text:
Exoneura nigrihirta là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Rayment mô tả khoa học năm 1953.

Chú thích

Tham khảo

Exoneura
Động vật được mô tả năm 1953


title: Khu tự quản của Slovenia

text:
Slovenia được chia thành 211 khu tự quản (občine, số ít  občina), trong đó có 11 khu tự quản có địa vị đô thị.

Tiếng Slovenia là ngôn ngữ chính thức của tất cả các khu tự quản. Tiếng Hungary là ngôn ngữ chính thức thứ hai của 3 khu tự quản trong vùng Prekmurje là Dobrovnik (Dobrónak), Hodoš (Hodos) và Lendava (Lendva). Tiếng Ý là ngôn ngữ chính thức thứ hai của 3 khu tự quản trong vùng Slovenian Littoral là Izola (Isola), Koper (Capodistria) và Piran (Pirano).

Danh sách các khu tự quản của Slovenia
Năm 2011, Slovenia được chia thành 211 khu tự quản trong đó có 11 khu tự quản có địa vị đô thị (viết bằng chữ đậm).

Các khu đô thị tự quản

Tham khảo

Phân cấp hành chính Slovenia
Slovenia

Danh sách (Slovenia)
Slovenia
cs:Seznam slovinských měst
de:Liste der Gemeinden in Slowenien
en:Municipalities of Slovenia
es:Municipios de Eslovenia
fr:Commune de Slovénie
ko:슬로베니아의 행정 구역
it:Comuni sloveni
lt:Slovėnijos savivaldybės
hu:Szlovénia közigazgatása
nl:Gemeenten in Slovenië
ja:スロベニアの地方行政区画
pl:Miasta w Słowenii
pt:Municípios da Eslovénia
ru:Административное деление Словении
sco:Municipalities o Slovenie
sl:Seznam občin v Sloveniji
sr:Општине Словеније
sv:Lista över Sloveniens kommuner
zh:斯洛文尼亚行政区划


title: Sideridis peculiaris

text:
Sideridis peculiaris là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Kazakhstan.

Liên kết ngoài
Hadeninae (Noctuidae) collection of Siberian Zoological Museum

Chú thích

Sideridis


title: Saint-Léger-sur-Dheune

text:
Saint-Léger-sur-Dheune là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số .Ước tính dân số năm 2007 là  người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Phương pháp khối phổ

text:
Phương pháp khối phổ hay phương pháp phổ khối lượng (tiếng Anh: Mass spectrometry - MS) là một kĩ thuật dùng để đo đạc tỉ lệ khối lượng trên điện tích của ion; dùng thiết bị chuyên dụng là khối phổ kế. Kĩ thuật này có nhiều ứng dụng, bao gồm:
 Xác định các hợp chất chưa biết bằng cách dựa vào khối lượng của phân tử hợp chất hay từng phần tách riêng của nó
 Xác định kết cấu chất đồng vị của các thành phần trong hợp chất
 Xác định cấu trúc của một hợp chất bằng cách quan sát từng phần tách riêng của nó
 Định lượng lượng hợp chất trong một mẫu dùng các phương pháp khác (phương pháp phổ khối vốn không phải là định lượng)
 Nghiên cứu cơ sở của hóa học ion thể khí (ngành hóa học về ion và chất trung tính trong chân không)
 Xác định các thuộc tính vật lý, hóa học hay ngay cả sinh học của hợp chất với nhiều hướng tiếp cận khác nhau.

Một khối phổ kế là một thiết bị dùng cho phương pháp phổ khối, cho ra phổ khối lượng của một mẫu để tìm ra thành phần của nó. Có thể ion hóa mẫu và tách các ion của nó với các khối lượng khác nhau và lưu lại thông tin dựa vào việc đo đạc cường độ dòng ion. Một khối phổ kế thông thường gồm 3 phần: phần nguồn ion, phần phân tích khối lượng, và phần đo đạc.

Ví dụ về cách hoạt động
Các hóa chất khác nhau thì có khối lượng phân tử khác nhau. Dựa vào đó, khối phổ kế sẽ xác định chất hóa học nào có nằm trong mẫu. Ví dụ, muối NaCl hấp thụ năng lượng (năng lượng hấp thụ tùy theo nguồn ion, ví dụ MALDI năng lượng là tia laser) tách ra thành các phân tử tích điện, gọi là ion), trong giai đoạn đầu của phương pháp phổ khối. Các ion Na+, Cl- có trọng lượng nguyên tử khác biệt. Do chúng tích điện, nghĩa là đường đi của chúng có thể được điều khiển bằng điện trường hoặc từ trường. Các ion được đưa vào buồng gia tốc và đi qua một khe vào miếng kim loại. Một từ trường được đưa vào buồng đó. Từ trường sẽ tác động vào mỗi ion với cùng một lực và làm chệch hướng chúng về phía đầu đo. Ion nhẹ hơn sẽ bị lệnh nhiều hơn ion nặng vì theo định luật chuyển động của Newton gia tốc tỉ lệ nghịch với khối lượng của phân tử. Đầu đo sẽ xác định xem ion bị lệnh bao nhiêu, và từ giá trị đo này, tỉ lệ khối lượng-trên-điện tích của ion có thể được tính toán. Từ đó, có thể xác định được thành phần hóa học của một mẫu gốc. Trên thực tế thì hai ion Na+ và Cl- sẽ không được đo trong cùng một lần, vì các máy đo chỉ có thể nhận ra ion điện tích dương hoặc điện tích âm nên nếu máy khối phổ kế được điều chỉnh để đo các ion điện tích dương thì chỉ có ion Na+ là được nhận ra bởi máy.
.Một trong những tính năng lớn của khối phổ lượng là có thể tìm thấy cấu tạo không gian của phân tử ví dụ phân tử C7H14O2 có thể là acid hoặc ester... Và khả năng phát hiện ra hợp chất với độ nhậy cực cao từ 10−6 dến 10−12 gram. Dưới đây là một khối phổ (electrospray) của phân tử Kaempferol-rhamnose-rhamnose-glucose (m/z 741) trong loại cỏ thaliana, phân tích với 5.10−6L (nếu dùng máy MALDI thì chỉ cần 0,5.10−6L).

Ứng dụng sinh học

Khối phổ của protein

Protein và các phân mảnh peptit
Protein mà các nhà nghiên cứu sinh học quan tâm thường là sự kết hợp phức tạp của nhiều protein và phân tử khác nhau, cùng tồn tại trong một môi trường sinh học. Điều này đặt ra hai vấn đề chính. Thứ nhất, hai kĩ thuật ion hóa dùng cho các phân tử lớn chỉ làm việc tốt khi mà hỗn hợp từ các thành phần có cấu tạo gần giống, trong khi trong các mẫu sinh học, các protein khác nhau thường là có lượng khác biệt nhau lớn. Nếu hỗn hợp được ion hóa dùng phương pháp phun ion hay MALDI, thì những protein dạng mà dư thừa nhiều có xu hướng giảm tín hiệu so với những cái ít dư thừa hơn. Vấn đề thứ hai, quang phổ khối từ hỗn hợp phức tạp là rất khó để nghiên cứu do có quá nhiều thành phần phức hợp. Đó là vì với tác động của enzym, một protein tạo ra hàng loạt sản phẩm peptit.

Để giải quyết vấn đề này, hai phương pháp được sử dụng rộng rãi để phân mảnh protein, hay các sản phẩm peptit từ sự tác động của enzym. Phương pháp đầu tiên sẽ phân mảnh toàn bộ protein và được gọi là điện chuyển gel hai chiều (2-DE: two-dimensional gel electrophoresis). Phương pháp thứ hai, sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) được dùng với các phân mảnh peptit sau khi protein phân tách bởi tác động của enzym. Trong một số tình huống, có thể cần phải kết hợp cả hai phương pháp.

Các vết gel được xác định trên 2D Gel thường là thuộc về một protein. Nếu cần biết định danh của protein đó, thì có thể xem xét vết gel đó. Khối peptit kết quả từ tác động của enzym lên protein có thể được xác định bằng khối phổ dùng lấy dấu khối peptit. Nếu thông tin này không cho phép xác định danh tính của protein một cách chính xác, các peptit của nó có thể xem là thuộc về đo phổ khối tandem.

Việc xác định đặc tính của hỗn hợp protein dùng HPLC/MS còn được gọi là shotgun proteomics và mudpit. Một hỗn hợp là kết quả của sự tác động của enzym lên hỗn hợp protein sẽ được phân mảnh theo một hay hai bước bằng ghi sắc lỏng. Chất tách rửa từ giai đoạn ghi sắc có thể hoặc là trực tiếp đưa vào máy đo phổ khối thông qua ion hóa phun điện tử (ESI), hay tách ra thành một loạt các vết nhỏ để sử dụng sau này trong phân tích khối bằng MALDI.

Xác định Protein
Có 2 cách chính trong khối phổ để xác định protein.
 Lấy dấu khối peptit (PMF) dùng khối của các peptit đã phân giải làm đầu vào để tìm kiếm trong CSDL của các khối đã biết trước từ danh sách các protein đã biết. Nếu một chuỗi protein trong danh sách tham khảo trùng khớp với giá trị thử nghiệm thì có lý do để tin rằng protein đó có tồn tại trong mẫu gốc.
 Tandem MS đang trở thành một phương pháp thử nghiệm phổ biến để xác định protein. Phân ly do va chạm (CID) được dùng trong các ứng dụng chính để khởi tạo một tập các phân mảnh từ một ion peptit cụ thể. Quá trình phân tách chủ yếu dựa vào các chế phẩm phân tách để bẻ gãy liên kết peptit. Vì sự đơn giản của việc phân tách này, nó có thể dùng khối của các phân mảnh quan sát được để so trùng CSDL của các khối đã biết với một hay nhiều chuỗi peptit.

Xem thêm
 Phổ kế electron

Tham khảo

Đọc thêm
 McLafferty, F. W. and Turecek, F., Interpretation of Mass Spectra, University Science Books; 4th edition (May, 1993) ISBN 0-935702-25-3
 Tuniz, C., et al., "Accelerator Mass Spectrometry: Ultrasensitive Analysis for Global Science", CRC Press, (1998) ISBN 0-8493-4538-3
 Muzikar, P., et al., "Accelerator Mass Spectrometry in Geologic Research", Geological Society of America Bulletin v. 115 (2003) p. 643 - 654.

Liên kết ngoài
Interactive tutorial on mass spectra National High Magnetic Field Laboratory
Mass spectrometer simulation An interactive application simulating the console of a mass spectrometer
Realtime Mass Spectra simulation Tool to simulate mass spectra in the browser

Kỹ thuật khoa học
Thiết bị khoa học


title: Villeneuvette

text:
Villeneuvette là một commune thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Hérault

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Hérault


title: Beddomeia krybetes

text:
Beddomeia krybetes là một loài ốc nước ngọt rất nhỏ có mang và nắp, là động vật thân mềm chân bụng có vảy sống dưới nước thuộc họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Chú thích

Tham khảo
 Ponder, W.F. 1996. Beddomeia krybetes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Động vật chân bụng Úc
Beddomeia
Động vật sắp nguy cấp Úc
Động vật đặc hữu Úc


title: Stevens Point, Wisconsin

text:
Stevens Point là một thành phố thuộc quận Portage, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2000, dân số của thành phố này là 24551 người.

Chú thích

Tham khảo

Thành phố của Wisconsin
Quận Portage, Wisconsin


title: Teucholabis subanthracina

text:
Teucholabis subanthracina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Nữ Hướng đạo

text:
Nữ Hướng đạo (Girl Guides hay Girl Scouts) là một phong trào song hành với Hướng đạo. Khi Hướng đạo được Robert Baden-Powell thành lập vào năm 1907, ý định thành lập nó là chỉ dành cho nam. Vào đầu năm 1909, các bé gái muốn gia nhập vào các nhóm Hướng đạo. Baden-Powell bác bỏ ý nguyện này và yêu cầu em gái của ông là Agnes khởi sự một phong trào song hành dành riêng cho nữ. Những nhân vật khác có tầm ảnh hưởng gồm có Juliette Low sáng lập ra Hội Nữ Hướng đạo Mỹ, Olga Malkowska tại Ba Lan và Antoinette Butte tại Pháp.

Các chương trình đầu tiên dành cho Nữ Hướng đạo bao gồm giáo dục trẻ em nữ về kinh tế gia đình với các đề tài như dinh dưỡng, nấu ăn hoặc y tá cũng như cắm trại, đi thuyền buồm, nút dây và liên lạc bằng tín hiệu. Ngày nay, đa số các chương trình Hướng đạo và Nữ Hướng đạo thì tương tự nhau.

Trong khi đa số các tổ chức Hướng đạo trên thế giới trở thành đồng giáo dục (có nam và nữ cùng chung một đơn vị), Nữ Hướng đạo vẫn còn tồn tại một cách riêng biệt tại nhiều quốc gia để mang đến các chương trình trọng tâm nữ giới. Trên phạm vi thế giới thì Nữ Hướng đạo được Hội Nữ Hướng đạo Thế giới quản trị. Hội Nữ Hướng đạo Thế giới lãnh đạo các tổ chức thành viên tại 144 quốc gia.

Tham khảo

Xem thêm
 Danh sách thành viên của Hội Nữ Hướng đạo Thế giới

Nữ Hướng đạo

ms:Pandu Puteri
en:Girl Guides
fr:Guidisme
ko:걸스카우트
it:Guidismo
nl:Gids (scouting)
ja:ガールスカウト
pt:Bandeirantismo
zh:女童軍


title: Boson gauge

text:
Boson gauge là nhóm các hạt cơ bản trong họ Boson có nhiệm vụ thực hiện tương tác giữa các hạt, nên còn gọi là hạt truyền tương tác.

Mô hình boson gauge
Trong mô hình chuẩn, gauge boson gồm có ba dạng:
 Photon, hạt truyền tương tác điện từ
 Boson Z, hạt truyền tương tác yếu
 Gluon, hạt truyền tương tác mạnh.

Mô hình khác

Tham khảo

Boson
Vật lý hạt


title: Họ Hoa tán

text:
Họ Hoa tán (Umbelliferae) hay họ Cần tây (Apiaceae), có khi gọi là họ Cà rốt (cả hai tên gọi này đều được ICBN cho phép, nhưng tên gọi Apiaceae là mới hơn) là một họ của các loài thực vật thường là có mùi thơm với các thân cây rỗng, bao gồm các cây như mùi tây, cà rốt, thì là và các loài cây tương tự khác. Nó là một họ lớn với khoảng 430-440 chi và trên 3.700 loài đã biết. Tên gọi ban đầu Umbelliferae có nguồn gốc từ sự nở hoa trong dạng "tán" kép.

Các hoa nhỏ là đồng tâm với 5 đài hoa nhỏ, 5 cánh hoa và 5 nhị hoa.

Họ này có một số loài có độc tính cao, chẳng hạn như cây độc cần, là loài cây đã được sử dụng để hành hình Socrates và cũng được sử dụng để tẩm độc các đầu mũi tên. Nhưng họ này cũng chứa nhiều loại cây có ích lợi cao cho con người như cà rốt, mùi tây, ca rum và thì là. Nhiều loài cây trong họ này, chẳng hạn cà rốt hoang có các tính chất của estrogen (hooc môn sinh dục nữ), và được sử dụng trong y học truyền thống để kiểm soát sinh đẻ. Nổi tiếng nhất trong số loài cây dùng cho việc này là loài thì là khổng lồ đã tuyệt chủng, a ngụy (chi Ferula hay cụ thể là loài Ferula tingitana).

Các loài cây đáng chú ý là:
 Anethum graveolens - thì là (thìa là)
 Anthriscus cerefolium -  tế diệp cần
 Angelica spp. - đương quy, bạch chỉ
 Apium graveolens - cần tây
 Carum carvi - ca rum
 Centella asiatica - rau má mơ
 Conium maculatum - cần độc, sâm độc
 Coriandrum sativum - mùi ta, rau mùi
 Cuminum cyminum - thì là Ai Cập
 Daucus carota - cà rốt
 Eryngium foetidum - mùi tàu
 Foeniculum vulgare - tiểu hồi hương, tiểu hồi, thì là Trung Á, phê-nôn
 Myrrhis odorata - điềm một dược
 Oenanthe javanica - cần ta, cần nước
 Pastinaca sativa - củ cải vàng
 Petroselinum spp. - mùi tây
 Pimpinella anisum - tiểu hồi cần, anit
 Levisticum officinale - cần núi

Phân loại

Bảng dưới đây liệt kê 442 chi theo APG II thuộc về họ này, được chia theo bốn phân họ như sau:
 Họ APIACEAE
 Hermas: Có một số hỗ trợ cho vị trí là chị em của [Saniculoideae + Apioideae]
 Klotzschia: Có thể thuộc Azorelloideae hoặc Apioideae hoặc trong trục chính ngay phía trên Azorelloideae
 Platysace: Vị trí trong Mackinlayoideae lấy theo Chandler & Plunkett 2004, nhưng có lẽ không chính xác; nó có thể là chị em với các thành viên khác của Apioideae (Henwood & Hart 2001; Andersson và ctv., 2006).
 Apioideae: Khoảng 400 chi/3.200 loài
 Aciphylla
 Acronema
 Adenosciadium
 Aegokeras (bao gồm cả Olymposciadium)
 Aegopodium
 Aethusa
 Aframmi
 Afrocarum (bao gồm cả Baumiella)
 Afroligusticum
 Afrosison
 Agasyllis
 Agrocharis (bao gồm cả Caucaliopsis, Gynophyge)
 Ainsworthia
 Aletes
 Alococarpum
 Alposelinum
 Ammi: cần ami
 Ammiopsis
 Ammodaucus
 Ammoides
 Ammoselinum
 Anethum: thì là
 Angelica (bao gồm cả Callisace, Coelopleurum, Gomphopetalum, Ostericum, Physolophium, Porphyroscias, Xanthogalum): Bạch chỉ, đương quy, tiền hồ.
 Angelocarpa
 Anginon (bao gồm cả Rhyticarpus)
 Angoseseli (bao gồm cả Merinogyne)
 Anisopoda
 Anisosciadium
 Anisotome
 Annesorhiza
 X Anthrichaerophyllum
 Anthriscus: nga sâm
 Aphanopleura
 Apiastrum
 Apium (bao gồm cả Helosciadium): cần tây, cần tàu.
 Apodicarpum
 Arafoe
 Arcuatopterus
 Arracacia (bao gồm cả Nematosciadium, Velaea)
 Artedia
 Asciadium
 Astomaea (bao gồm cả Astoma, Astomatopsis)
 Astrodaucus
 Astydamia
 Athamanta (bao gồm cả Bubon)
 Aulacospermum
 Austropeucedanum
 Autumnalia
 Azilia
 Berula
 Bifora
 Bilacunaria
 Bonannia
 Bunium (bao gồm cả Buniella, Diaphycarpus, Wallrothia)
 Bupleurum: sài hồ, búp rận
 Cachrys
 Calyptrosciadium
 Capnophyllum (bao gồm cả Sclerosciadium)
 Carlesia: sơn hồi hương
 Caropsis (bao gồm cả Thorella)
 Carum
 Caucalis (bao gồm cả Ageomoron)
 Cenolophium
 Cephalopodium
 Chaerophyllopsis
 Chaerophyllum (bao gồm cả Chrysophae)
 Chaetosciadium
 Chamaele
 Chamaesciadium
 Chamaesium
 Chamarea (bao gồm cả Schlechterosciadium)
 Changium
 Chlaenosciadium
 Choritaenia
 Chuanminshen
 Chymsydia
 Cicuta: độc cần
 Cnidiocarpa
 Cnidium: giần sàng, xà sàng
 Coaxana
 Conioselinum: sơn khung
 Conium: độc sâm
 Conopodium (bao gồm cả Butinia)
 Coriandrum (bao gồm cả Coriandropsis, Keramocarpus): rau mùi, mùi, ngò, nguyên tuy.
 Cortia
 Cortiella
 Cotopaxia
 Coulterophytum
 Coxella
 Crithmum
 Cryptotaenia (bao gồm cả Lereschia): áp nhị cần, an chi
 Cuminum
 Cyathoselinum
 Cyclorhiza
 Cyclospermum (bao gồm cả Ciclospermum)
 Cymbocarpum
 Cymopterus (bao gồm cả Aulospermum, Coloptera, Coriophyllus)
 Cynosciadium
 Dactylaea
 Dasispermum (bao gồm cả Heteroptilis)
 Daucosma
 Daucus (bao gồm cả Pomelia): cà rốt
 Demavendia
 Dethawia
 Dicyclophora
 Dimorphosciadium
 Diplolophium
 Diplotaenia
 Distichoselinum
 Donnellsmithia (bao gồm cả Schiedophytum)
 Dorema
 Dracosciadium
 Ducrosia
 Dystaenia
 Echinophora
 Elaeoselinum
 Elaeosticta (bao gồm cả Muretia)
 Eleutherospermum
 Enantiophylla
 Endressia (bao gồm cả Leuceres)
 Eremodaucus
 Ergocarpon
 Erigenia
 Eriocycla (bao gồm cả Cremastosciadium, Petrosciadium)
 Eriosynaphe
 Erythroselinum
 Eurytaenia
 Exoacantha
 Falcaria
 Fergania
 Ferula (bao gồm cả Buniotrinia, Euryangium, Merwia, Narthex, Schumannia, Scorodosma, Soranthus, Talassia)
 Ferulago (bao gồm cả Lophosciadium)
 Ferulopsis
 Foeniculum: hồi hương, tiểu hồi hương, tiểu hồi
 Frommia
 Froriepia
 Fuernrohria
 Galagania (bao gồm cả Korovinia)
 Geocaryum (bao gồm cả Balansaea, Biasolettia, Freyera)
 Gingidia (bao gồm cả Gingidium)
 Glaucosciadium
 Glehnia (bao gồm cả Phellopterus): hải sa sâm, bắc sa sâm, liêu sa sâm
 Glia
 Glochidotheca (bao gồm cả Turgeniopsis)
 Gongylosciadium
 Grafia (bao gồm cả Hladnikia)
 Grammosciadium
 Guillonea
 Halosciastrum
 Haplosciadium
 Haplosphaera
 Harbouria
 Harrysmithia
 Haussknechtia
 Hellenocarum
 Heptaptera (bao gồm cả Colladonia)
 Heracleum: vũ thảo, cần dại, độc hoạt
 Heteromorpha
 Heterosciadium
 Hladnikia
 Hohenackeria (bao gồm cả Keracia)
 Horstrissea
 Hyalolaena (bao gồm cả Hymenolyma)
 Hymenolaena (bao gồm cả Renarda)
 Imperatoria
 Itasina (bao gồm cả Thunbergiella)
 Johrenia
 Johreniopsis
 Kadenia
 Kafirnigania
 Kalakia
 Kandaharia
 Karatavia
 Karnataka
 Kedarnatha
 Keraymonia
 Kitagawia
 Komarovia
 Korshinskia
 Kosopoljanskia
 Kozlovia (bao gồm cả Albertia)
 Krasnovia
 Krubera
 Kundmannia
 Ladyginia (bao gồm cả Spongiosyndesmus)
 Lagoecia
 Lalldhwojia
 Laser
 Laserpitium (bao gồm cả Siler)
 Lecokia
 Ledebouriella
 Lefebvrea
 Leibergia
 Leutea
 Levisticum: âu đương quy
 Lichtensteinia
 Lignocarpa
 Ligusticella
 Ligusticopsis
 Ligusticum: xuyên khung, cảo bản
 Lilaeopsis (bao gồm cả Crantzia)
 Limnosciadium
 Lipskya
 Lisaea
 Lomatium (bao gồm cả Cogswellia, Cusickia, Cynomarathrum, Leptotaenia)
 Lomatocarpa
 Macrosciadium
 Magadania
 Magydaris
 Malabaila
 Mandenovia
 Margotia
 Marlothiella
 Mastigosciadium
 Mathiasella
 Mediasia
 Meeboldia
 Melanosciadium
 Melanoselinum
 Merwiopsis
 Meum
 Microsciadium
 Mogoltavia
 Molopospermum
 Monizia
 Musineon
 Myrrhidendron
 Myrrhis
 Myrrhoides (bao gồm cả Physocaulis)
 Naufraga
 Neoconopodium
 Neogoezia
 Neonelsonia
 Neoparrya
 Neoturczaninovia
 Niphogeton (bao gồm cả Oreosciadium, Triphylleion, Urbanosciadium)
 Nirarathamnos
 Nothosmyrnium (bao gồm cả Macrochlaena)
 Notiosciadium
 Notopterygium: khương hoạt
 Ochotia
 Oedibasis
 Oenanthe (bao gồm cả Actinanthus, Oenosciadium, Stephanorossia, Volkensiella): cần nước, cần ta, cần trâu, cần chỉ.
 Oligocladus
 Oliveria
 Opopanax (bao gồm cả Crenosciadium)
 Oreocome
 Oreomyrrhis (bao gồm cả Caldasia)
 Oreonana (bao gồm cả Drudeophytum)
 Oreoschimperella (bao gồm cả Schimperella)
 Oreoxis
 Orlaya
 Ormopterum
 Ormosciadium
 Ormosolenia
 Orogenia
 Osmorhiza (bao gồm cả Elleimataenia, Washingtonia): hương căn
 Ottoa
 Oxypolis (bao gồm cả Tiedemannia)
 Pachyctenium
 Pachypleurum (bao gồm cả Arpitium, Gaya): hậu lăng
 Palimbia
 Pancicia
 Paraligusticum
 Paraselinum
 Parasilaus (bao gồm cả Scaphospermum)
 Pastinaca: âu phòng phong
 Pastinacopsis: băng phòng phong
 Paulita (bao gồm cả Neopaulia, Paulia)
 Pedinopetalum
 Perideridia (bao gồm cả Eulophus, Podosciadium, Taeniopleurum)
 Perissocoeleum
 Petroedmondia
 Petroselinum: mùi tây, âu cần, rau mùi tây, ngò
 Peucedanum (bao gồm cả Cynorrhiza, Opoidea)
 Phellolophium
 Phlojodicarpus
 Physospermopsis (bao gồm cả Haploseseli)
 Physospermum (bao gồm cả Danaa)
 Physotrichia
 Pilopleura
 Pimpinella (bao gồm cả Albovia, Gymnosciadium, Platyraphe, Reutera, Similisinocarum, Spiroceratium, Trachysciadium, Tragium, Tragoselinum): tiểu hồi cần, tiểu nhân sâm, phòng phong, cần hôi, băng biên
 Pinacantha
 Pinda
 Pituranthos (bao gồm cả Deverra)
 Pleurospermopsis
 Pleurospermum (bao gồm cả Pterocyclus)
 Podistera (bao gồm cả Orumbella)
 Polemannia
 Polylophium
 Polytaenia (bao gồm cả Pleiotaenia)
 Polyzygus
 Portenschlagiella (bao gồm cả Portenschlagia)
 Postiella
 Prangos (bao gồm cả Cryptodiscus, Koelzella, Neocryptodiscus)
 Prionosciadium (bao gồm cả Langlassea)
 Psammogeton
 Pseudocarum
 Pseudocymopterus
 Pseudorlaya
 Pseudoselinum
 Pseudotaenidia
 Pternopetalum (bao gồm cả Cryptotaeniopsis): cách ẩn
 Pterygopleurum
 Pteryxia
 Ptilimnium (bao gồm cả Discopleura, Harperella, Harperia)
 Ptychotis
 Pycnocycla
 Pyramidoptera
 Registaniella
 Rhabdosciadium
 Rhodosciadium (bao gồm cả Deanea)
 Rhopalosciadium
 Rhysopterus
 Ridolfia
 Rouya
 Rumia
 Rupiphila
 Rutheopsis (bao gồm cả Gliopsis, Ruthea)
 Sajanella (bao gồm cả Sajania)
 Saposhnikovia: phòng phong
 Scaligeria
 Scandia
 Scandix (bao gồm cả Scandicium)
 Schoenolaena
 Schrenkia
 Schtschurowskia
 Schulzia
 Sclerochorton
 Sclerotiaria
 Scrithacola
 Selinopsis
 Selinum
 Semenovia (bao gồm cả Neoplatytaenia, Platytaenia)
 Seseli (bao gồm cả Elaeopleurum, Libanotis, Lomatopodium, Pseudammi): tây phong cần, nham phong
 Seselopsis
 Shoshonea
 Silaum (bao gồm cả Silaus)
 Sinocarum: tiểu cần
 Sinodielsia: điền cần
 Sinolimprichtia
 Sison
 Sium
 Smyrniopsis
 Smyrnium
 Sonderina
 Spermolepis (bao gồm cả Leptocaulis)
 Sphaenolobium
 Sphaerosciadium
 Sphallerocarpus
 Sphenocarpus
 Sphenosciadium
 Spuriodaucus
 Spuriopimpinella
 Stefanoffia
 Stenocoelium
 Stewartiella
 Stoibrax (bao gồm cả Brachyapium, Tragiopsis)
 Symphyoloma
 Szovitsia
 Taenidia
 Tamamschjania
 Tauschia (bao gồm cả Deweya, Hesperogenia, Museniopsis)
 Tetrataenium
 Thamnosciadium
 Thapsia (bao gồm cả Kenopleurum)
 Thaspium
 Thecocarpus
 Tilingia
 Tinguarra
 Todaroa
 Tommasinia
 Tongoloa
 Tordyliopsis
 Tordylium (bao gồm cả Synelcosciadium)
 Torilis: tô li
 Tornabenea
 Trachydium
 Trachyspermum: khồm, hoa khồm
 Transcaucasia
 Trepocarpus
 Tricholaser
 Trigonosciadium
 Trinia (bao gồm cả Triniella)
 Trochiscanthes
 Turczaninoviella
 Turgenia
 Vanasushava
 Vicatia
 Vvedenskya
 Visnaga: vinh ga
 Xatardia
 Yabea
 Zeravschania
 Zizia
 Zosima (bao gồm cả Pichleria)
 Azorelloideae: Khoảng 21 chi/155 loài
 Asteriscium (bao gồm cả Bustillosia)
 Azorella (bao gồm cả Apleura, Microsciadium)
 Bolax
 Bowlesia
 Dichosciadium (bao gồm cả Dichopetalum)
 Dickinsia
 Diplaspis
 Diposis
 Domeykoa
 Drusa
 Eremocharis
 Gymnophyton
 Homalocarpus
 Huanaca (bao gồm cả Trisciadium)
 Laretia
 Mulinum
 Oschatzia
 Pozoa
 Schizeilema
 Spananthe
 Stilbocarpa
 Mackinlayoideae: Khoảng 10 chi/98 loài
Actinotus
Apiopetalum
Centella (bao gồm cả Trisanthus): rau má
Chlaenosciadium
Eryngium: mùi tàu, ngò tây, ngò gai
Mackinlaya
Micropleura
Pentapeltis
Schoenolaena
Xanthosia (có thể bao gồm cả Pentapeltis)
 Saniculoideae: Khoảng 10-11 chi/355 loài, chia ra làm 2 tông, với chi Phlyctidocarpa có thể thuộc về phân họ này.
 Tông Saniculeae
 Actinolema
 Alepidea
 Arctopus
 Astrantia
 Eryngium
 Hacquetia (bao gồm cả Dondia). Có thể gộp trong chi Sanicula.
 Petagnaea (đồng nghĩa: Petagnia)
 Sanicula: sanh cần
 Tông Steganotaenieae
 Polemanniopsis
 Steganotaenia
 Tông Phlyctidocarpeae
 Phlyctidocarpa.

Các chi loại khỏi họ
 Hydrocotyle
 Neosciadium
 Trachymene (bao gồm cả Uldinia, Dominia, Maidenia)

Phát sinh chủng loài
Biểu đồ dưới đây vẽ theo APG

Chú thích

Tham khảo


title: Trifurcula luteola

text:
Trifurcula luteola là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Mediterranean region in tây nam Pháp.

Sải cánh dài 5.6-6.7 mm đối với con đực. Adults were được tìm thấy ở tháng 7 và tháng 8.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nepticulidae và Opostegidae of the world

Trifurcula


title: 20863 Jamescronk

text:
20863 Jamescronk (2000 VW35) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 11 năm 2000 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20863 Jamescronk

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Cupedia cupediella

text:
Cupedia cupediella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Sardinia to Bulgaria và Hy Lạp.

Ấu trùng ăn Pistacia terebinthus. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Cupedia
Côn trùng châu Âu


title: Hệ thống hài hòa (hải quan)

text:
Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa, thường được gọi tắt là hệ thống hài hòa hoặc hệ thống HS, là hệ thống được tiêu chuẩn hóa quốc tế về tên gọi và mã số để phân loại hàng hóa được buôn bán trên phạm vi toàn thế giới của Tổ chức hải quan thế giới.

Các mã số của hệ thống hài hòa được gọi là mã HS. Trong lĩnh vực thương mại, khi cần khai báo nguồn gốc xuất xứ nhằm thu được các ưu đãi về thuế quan được áp dụng cho từng phạm trù quốc gia thì người ta đồng thời cũng thường ghi luôn mã HS để thuận tiện cho việc tính thuế tại các nước nhập khẩu.

Tại phiên họp tháng 6/2014, Hội đồng WCO đã thông qua khuyến nghị liên quan đến danh sách những chi tiết sửa đổi trong Danh mục HS, có hiệu lực vào ngày 01/01/2017 (HS 2017).Kể từ khi phiên bản HS hiện tại (HS 2012) có hiệu lực, Ủy ban HS đã sửa đổi phiên bản HS này trong gần 5 năm. HS 2017 sẽ là phiên bản thứ sáu của HS từ khi Công ước HS có hiệu lực vào năm 1983. HS 2017 sẽ có hiệu lực đối với tất cả các bên ký kết HS, ngoại trừ những sửa đổi bị phản đối. Phiên bản này gồm 234 phần sửa đổi.

Mục đích
Theo Tổ chức hải quan thế giới, Hệ thống hài hòa được sử dụng như là cơ sở cho:
 Biểu thuế suất hải quan.
 Thu thập các số liệu thống kê về thương mại quốc tế.
 Quy tắc xuất xứ.
 Thu thuế trong nước.
 Thỏa thuận thương mại (ví dụ lịch trình của Tổ chức thương mại thế giới về các nhượng bộ thuế quan) giữa các quốc gia theo các quy chế như tối huệ quốc chẳng hạn.
 Biểu thuế và thống kê vận tải.
 Điều chnh việc kiểm soát hàng hóa (ví dụ chất thải, ma túy, vũ khí hóa học, các chất phá hủy tầng ozôn, các loài sinh vật đang chịu rủi ro cao v.v)
 Các lĩnh vực của kiểm soát và thủ tục hải quan, bao gồm các rủi ro trong các lĩnh vực như đánh thuế, công nghệ thông tin và sự tuân thủ các quy chế hải quan.
Các công ty sử dụng mã HS để tính toán tổng chi phí cuối cùng của hàng nhập khẩu, đồng thời xác định các cơ hội bán hàng, tìm kiếm nguồn cung từ nước ngoài.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã số HS
Tổ chức hải quan thế giới

Tiêu chuẩn
Thương mại
Thuế quan
Thương mại quốc tế


title: Bói cá bụng trắng

text:
Bói cá bụng trắng (danh pháp hai phần: Corythornis leucogaster) là loài chim thuộc chi Corythornis, họ Bồng chanh. Loài này phân bố ở phía Tây xích đạo châu Phi.

Phân loài
Loài này có 3 phân loài:
 C. l. bowdleri
 C. l. leucogaster
 C. l. leopoldi

Chú thích

Tham khảo
 BirdLife International 2004. Alcedo leucogaster. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 24 tháng 7 năm 2007.

L
Động vật được mô tả năm 1843
Chim châu Phi Hạ Sahara


title: Clathroterebra poppei

text:
Clathroterebra poppei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clathroterebra


title: Caloptilia insidia

text:
Caloptilia insidia là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở quần đảo Marquesas.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Cam Lâm (xã)

text:
Cam Lâm là một xã thuộc huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Xã Cam Lâm có diện tích 62,14 km², dân số năm 1999 là 2.371 người, mật độ dân số đạt 38 người/km².

Chú thích

Tham khảo


title: Air Tahoma

text:
Air Tahoma (mã ICAO HMA) là hãng hàng không vận chuyển hàng hóa của Hoa Kỳ, trụ sở ở Columbus, Ohio. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay quốc tế Rickenbacker, Columbus, Ohio.

Lịch sử

Air Tahoma được Noel Rude thành lập và bắt đầu hoạt động từ năm 1996 ở San Diego, sau đó dời về Indianapolis và năm 1998 dời về Columbus. Hãng có các tuyến đường chở hàng hóa theo hợp đồng trong Hoa Kỳ cũng như tới vùng Caribbe, México, Philippines và Việt Nam thông qua hãng FedEx Express.

Các tuyến đường
Miami tới Cancun và Merida (México)
Miami tới Guatemala và San Pedro Sula (Honduras)
Subic Bay (Philippines) tới Saigon
Aguadilla (Puerto Rico) tới Port of Tây Ban Nha (Trinidad và Tobago)
San Juan (Puerto Rico) tới các nước vùng Caribbe

Đội máy bay
(Tháng 9/2007) :

8 Convair CV-580
3 Convair CV-240
1 BAe 146

Tai nạn

Ngày 13.8.2004, chuyếnbay 185 của Air Tahoma đã bị rớt khi sắp đáp xuống Sân bay quốc tế Cincinnati (chỉ cách phi đạo 1,25 dặm) khiến cho 1 nhân viên phi hành tử thương và viên phi công chính bị thương nhẹ

Tham khảo

Liên kết ngoài
Air Tahoma
Articule on Air Tahoma crashes and incidents

Hãng hàng không Hoa Kỳ
Hãng hàng không vận tải


title: Centrolene guanacarum

text:
Centrolene guanacarum là một loài ếch thuộc họ Centrolenidae.
Đây là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới và sông ngòi. Tình trạng bảo tồn của nó hiện chưa đủ thông tin.

Chú thích

Tham khảo
 Wild, E. & Lynch, J. 2004. Centrolene guanacarum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Centrolene
Động vật lưỡng cư Colombia


title: Cribrarula exmouthensis

text:
Cribrarula exmouthensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cypraeidae, họ ốc sứ

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cribrarula


title: Bệnh màng trong sơ sinh

text:
Người ta đã đạt được nhiều tiến bộ trong hiểu biết về sinh lý bệnh màng trong và vai trò đặc biệt của surfactant trong các nguyên nhân của bệnh. Tuy nhiên, bệnh màng trong vẫn còn là vấn đề lâm sàng nổi bật của các trẻ đẻ non. Tiến triển của bệnh màng trong cải thiện phần lớn nhờ vào các loại thuốc giúp trưởng thành phổi nhanh và sự phát triển của liệu pháp thay thế surfactant.

Ngày càng có nhiều trẻ đẻ non và bệnh nặng được cứu sống, tỷ lệ các biến chứng trong các trẻ đẻ non bị bệnh màng trong được cứu sống vẫn còn cao. Các biến chứng bao gồm xuất huyết nội sọ, còn ống động mạch, xuất huyết phổi, nhiễm trùng huyết và loạn sản phổi. Thường khó có thể xác định các rối loạn này là di chứng của bệnh màng trong, hoặc do điều trị hoặc do tình trạng non tháng. Trong bài này chúng ta bàn luận về các đặc điểm lâm sàng và đánh giá các trẻ bị bệnh màng trong và các tiếp cận điều trị.

Tỷ lệ mắc phải

Bệnh màng trong là một trong những nguyên nhân bệnh tật phổ biến nhất của các trẻ sơ sinh non tháng. Chẩn đoán có thể được xác định về mặt bệnh học hoặc bằng các kết quả sinh hóa của tình trạng thiếu surfactant; tuy nhiên hầu hết các trường hợp chỉ nhờ vào sự kết hợp các đặc điểm lâm sàng và kết quả x quang. Khó chẩn đoán lâm sàng bệnh màng trong ở những trẻ có trọng lượng lúc sinh cực thấp nếu không có bằng chứng sinh hóa của tình trạng thiếu surfactant.

Biểu hiện lâm sàng cổ điển của bệnh màng trong bao gồm thở rên, rút lõm, phập phồng cánh mũi, tím và tăng nhu cầu oxy cùng với các hình ảnh x quang chẩn đoán và khởi phát của các triệu chứng ngay sau sinh. Hình ảnh điển hình ở nhiều trẻ có trọng lượng lúc sinh thấp cải thiện nhờ chỉ định sớm surfactant ngoại sinh và thông khí hỗ trợ kịp thời.

Bệnh màng trong xảy ra khắp thế giới và ưu thế ở trẻ nam. Những yếu tố nguy cơ lớn nhất là tuổi thai nhỏ và cân nặng lúc sinh thấp. Những yếu tố nguy cơ khác bao gồm mẹ đái tháo đường và ngạt chu sinh. Fanaroff và cộng sự đã báo cáo 42% trẻ cân nặng từ 501 và 1500 g bị bệnh màng trong, trong đó 71% từ 501 và 750 g, 54% từ 751 và 1000 g, 36% từ 1001 và 1250 g và 22% từ 1251 và 1500 g.

Việc áp dụng các kỹ thuật sinh học phân tử, sự đóng góp của biến dị gen (đa hình thái (polymorphism), đột biến với sinh bệnh học của các rối loạn hô hấp ở sơ sinh ngày càng xuất hiện nhanh chóng. Trong những năm gần đây, đặc điểm của surfactant và các protein đặc hiệu của nó đã được phát hiện ở một số các trẻ gần đủ tháng bị các rối loạn di truyền gây ra thiếu surfactant và suy hô hấp nặng. Một ví dụ là thiếu surfactant protein B, một rối loạn di truyền lặn nhiễm sắc thể thường, dường như không đáp ứng với điều trị surfactant ngoại sinh. Thiếu surfactant protein C có nhiều biểu hiện, là di truyền trội nhiễm sắc thể thường và thường kết hợp với bệnh phổi mô kẻ.

Đột biến gene ABCA3 dường như phổ biến hơn và đã được mô tả ở những trẻ bị thiếu surfactant nặng.

Các thuốc thúc đẩy sự trưởng thành phổi
Đầu những năm 1970, Liggins trong khi nghiên cứu hiệu quả của steroid trên sự đẻ non của cừu, đã ghi nhận giảm bệnh màng trong và tăng tỷ lệ sống của các con cừu sinh non trước đó có phơi nhiễm với steroid. Những hiệu quả của những catecholamine khác nhau cũng như aminophylline và hormone tuyến giáp cũng đã được nghiên cứu; tuy nhiên; phương pháp thành công nhất tăng trưởng thành phổi thai là chỉ định corticosteroid trước sinh.

Nếu khả năng sinh non có thể xảy ra, cần phải thúc giục sự trưởng thành của phổi. Sự trưởng thành phổi tăng nhanh xảy ra với nồng độ corticosteroid ở mức stress sinh lý, qua trung gian của receptor của các protein điều hòa phát triển đặc hiệu. Steroid, khi được chỉ định cho bà mẹ ít nhất 24 đến 48 giờ trước sinh, giảm tỷ lệ mắc phải và sự trầm trọng của bệnh màng trong. Corticosteroid dường như có hiệu quả nhất trước 34 tuần tuổi thai và được chỉ định ít nhất 24 giờ và không kéo dài quá 7 ngày trước sinh. Tuy nhiên điều trị corticosteroid ít hơn 24 giờ cũng làm giảm đáng kể tử vong sơ sinh, bệnh màng trong và xuất huyết não thất, luôn luôn xem xét đến điều trị steroid trước sinh trừ trường hợp dự kiến việc sinh ngay lập tức.

Người ta ít rõ về các ảnh hưởng của những liều liên tục của corticosteroid trước sinh đến hậu quả trước mắt và lâu dài đến trẻ đẻ non. Các nghiên cứu tiền cứu đã báo cáo sự phát triển thai giảm và phát triển thần kinh kém hơn. Do đó cần phải thận trọng khi sử dụng rộng rãi điều trị nhiều liều corticosteroid.

Người ta đã chứng minh được vai trò sinh lý của các hormone tuyến giáp trong sự phát triển phổi và sự sản xuất surfactant trong việc nuôi cấy tế bào phổi của người và các động vật có vú khác. Chỉ định trước sinh hormone phóng thích thyrotropin (TRH) dường như có tác dụng hiệp lực với glucocorticoid trong việc gia tăng sự trưởng thành phổi (các hormone tuyến giáp và hormone kích thích tuyến giáp (TSH) không qua được nhau thai). Trong các thử nghiệm lâm sàng được thực hiện tại Hoa Kỳ và New Zealand, sử dụng kết hợp steroid và TRH trước sinh ban đầu có liên quan đến giảm đáng kể tỷ lệ mắc phải bệnh màng trong và loạn sản phổi. Tuy nhiên, hai nghiên cứu đa trung tâm từ Hoa Kỳ và Australia đã không chứng minh được hiệu quả hiệp lực đáng kể của điều trị phối hợp so với corticosteroid đơn thuần. Hơn nữa, các dữ liệu theo dõi lâu dài của các thử nghiệm này chứng tỏ kết quả đáng lo ngại về hậu quả phát triển thần kinh của nhóm bệnh nhân được điều trị TRH. Do đó không khuyến cáo sử dụng thường quy TRH để thúc đầy sự trưởng thành phổi.

Corticosteroid trước sinh dường như giảm tỷ lệ mắc phải xuất huyết não thất ở trẻ đẻ non. Tác dụng có lợi này không có liên quan trực tiếp đến bệnh phổi được cải thiện và có thể thứ phát do sự ổn định dòng máu não hoặc do steroid ảnh hưởng sự trưởng thành của mạch máu tích hợp trong vùng tế bào mầm (germinal matrix) hoặc cả hai. Người ta chưa tìm thấy khả năng tăng nhiễm trùng ở mẹ và con. Thật vậy, ngay cả khi sử dụng corticosteroid cho phụ nữ bị vỡ ối kéo dài, không có bằng chứng tăng nguy cơ nhiễm trùng, và tác dụng bảo vệ thần kinh của corticosteroid vẫn còn hiển nhiên. Sử dụng steroid ở mẹ có thể tăng toàn bộ bạch cầu và các neutrophil chưa trưởng thành ở trẻ em, cần xem xét vấn đề này nếu nghi ngờ nhiễm trùng sơ sinh.

Đã có những lợi ích được chứng minh từ sự kết hợp sử dụng corticosteroid trước sinh và điều trị surfactant sau sinh ở những trẻ đẻ non. Các tác dụng phối hợp cải thiện chức năng phổi. Steroid trước sinh tăng trưởng thành phổi. Những thay đổi cấu trúc này cải thiện các đặc tính sinh lý của phổi như là tăng thể tích phổi, tăng sự đàn hồi của phổi và tăng đáp ứng với điều trị surfactant ngoại sinh.

Sinh lý bệnh
Phổi của những trẻ tử vong vì bệnh màng trong có màu đỏ đồng nhất đặc trưng, về mặt đại thể giống mô gan. Xét nghiệm vi thể, đặc điểm nổi bật là xẹp phổi lan tỏa, chỉ có ít phế nang giãn rộng dễ dàng phân biệt. Một màng gồm những tế bào ưa eosin lót các khoảng trống nhìn thấy được thường là những tiểu phế quản tận và các ống phế nang. Màng đặc trưng này (do đó có tên gọi "bệnh màng trong") bao gồm lớp đệm fibrin có nguồn gốc từ máu và chứa các mảnh vỡ tế bào bong ra từ biểu mô bị tổn thương. Giai đoạn hồi phục được đặc trưng bằng sự tái sinh các tế bào phế nang, kể cả các tế bào type II, do tăng hoạt tính của surfactant.

Sự tiến triển của bệnh màng trong do sự tổng hợp surfactant bị tổn thương hoặc bị chậm lại và các chất bài tiết do một loạt các phản ứng làm bệnh càng trầm trọng trong nhiều ngày. Tổng hợp surfactant là một quá trình phức tạp phụ thuộc vào nhiều yếu tố như là pH, nhiệt độ và sự tưới máu và có thể bị tổn thương do stress vì lạnh, giảm thể tích máu, giảm oxy máu và toan máu. Các yếu tố bất lợi khác như thở oxy có nồng độ cao và do hậu quả của chấn thương áp lực và chấn thương thể tích vì thông khí hỗ trợ, có thể gây ra sự tiết của các cytokine và chemokine và làm tổn thương tiếp màng lót biểu mô phế nang, làm giảm chức năng và sự tổng hợp surfactant. Sự tiết của các protein như là fibrin vào trong khoảng phế nang làm trầm trọng thêm sự suy giảm surfactant do thúc đẩy sự bất hoạt surfactant. Suy giảm surfactant và các tình trạng kèm theo làm giảm độ đàn hồi của phổi dẫn đến giảm thông khí phế nang và mất cân bằng giữa thông khí và tưới máu.

Giảm oxy máu nặng và giảm tưới máu toàn thân do giảm cung cấp oxy dẫn đến nhiễm toan lactic do chuyển hóa kỵ khí. Giảm oxy máu và tình trạng nhiễm toan cũng do giảm tưới máu phổi hậu quả của co mạch máu phổi và hậu quả của sự tiến triển trầm trọng thêm của shunt phải-trái qua ống động mạch và lỗ bầu dục và shunt chính tại phổi.

Các vai trò tương đối của thiếu hụt surfactant và giảm tưới máu phổi trong bức tranh lâm sàng toàn cảnh thay đổi từng bệnh nhân. Hiện nay tiến triển của bệnh màng trong thay đổi nhờ sự kết hợp của liệu pháp surfactant ngoại sinh và thông khí hỗ trợ.

Đặc điểm lâm sàng
Các bệnh nhân bị bệnh màng trong biểu hiện đặc trưng ngay sau khi sinh hoặc trong vòng vài giờ sau khi sinh gồm thở nhanh, phập phồng cánh mũi, rút lõm dưới sườn và gian sườn, tím và rên thì thở ra. Tần số thở thường là đều và tăng trong giới hạn bình thường từ 30 đến 60 lần mỗi phút. Các triệu chứng thường tiến triển và bệnh nhân cần oxy bổ sung. Sự xuất hiện các cơn ngưng thở trong giai đoạn sớm này là dấu hiệu nặng có thể do không ổn định về thân nhiệt hoặc nhiễm trùng huyết nhưng thường là dấu hiệu của giảm oxy máu và suy hô hấp.

Rút lõm nổi bật do lồng ngực đàn hồi xẹp xuống khi hít vào vì trẻ tạo áp lực trong lồng ngực cao để làm giãn nở phổi kém đàn hồi. Tiếng rên thở ra điển hình là dấu hiếu sớm và biến mất sau đó. Người ta tin rằng do đóng một phần thanh môn trong kỳ thở ra và đây là cách để giữ lại không khí trong phế nang để duy trì dung tích cặn chức năng (FRC). Mặc dù những triệu chứng này là đặc trưng của bệnh màng trong sơ sinh, nhưng cũng có thể do nhiều nguyên nhân không phải từ phổi như là hạ thân nhiệt, hạ đường máu, thiếu máu hoặc đa hồng cầu, hơn nữa những nguyên nhân không phải từ phổi có thể làm phức tạp thêm diễn biến lâm sàng của bệnh màng trong.

Các triệu chứng lâm sàng khác bao gồm xanh do thiếu máu hoặc co mạch ngoại vi. Thường không ổn định về tim mạch và cần phải theo dõi sát huyết áp ở bệnh nhân bị bệnh màng trong. Điều trị toan chuyển hóa và toan hô hấp bằng bicarbonate và thông khí hỗ trợ có thể gây tụt huyết áp cần phải điều trị bù dịch hoặc hỗ trợ thuốc vận mạch hoặc cả hai.

Tím có thể bị che bởi triệu chứng xanh là hậu quả của shunt phải-trái trong bệnh màng trong và cải thiện điển hình nhờ oxy nồng độ cao và thông khí hỗ trợ. Tím đầu chi ở bàn tay và bàn chân thường thấy ở trẻ sơ sinh bình thường và không nên nhầm lẫn với tím trung tâm luôn luôn cần chẩn đoán và điều trị. Phù ngoại vi thường thấy trong bệnh màng trong không có ý nghĩa đặc hiệu trừ trường hợp kết hợp với phù thai.

Khi nghe ngực, âm thở thường lan rộng và không thể dựa vào để phản ánh các tình trạng bệnh lý. Âm thở giảm một bên (trung thất di chuyển về phía đối diện) hoặc âm thở giảm hai bên có thể chứng tỏ tràn khí màng phổi và cần phải soi đèn (transillumination) ngay lập tức. Cũng cần chụp x quang ngực để xác định vị trí ống nội khí quản nếu không khí đi vào giảm bên trái. Tiếng thổi của còn ống động mạch thường nghe được trong giai đoạn hồi phục của bệnh màng trong, khi sự đề kháng mao mạch phổi giảm dưới mức hệ thống và có shunt trái-phải. Tiếng tim mờ, xa xăm thường báo hiệu tràn khí màng ngoài tim hiếm khi cần can thiệp cấp cứu. Gõ phổi không có giá trị chẩn đoán ở trẻ đẻ non.

Một đặc tính hằng định của bệnh màng trong là khởi phát các dấu hiệu lâm sàng của bệnh sớm. Hầu hết các bệnh nhân biểu hiện các dấu hiệu và triệu chứng hoặc ở trong phòng sinh hoặc trong vòng 6 giờ đầu sau sinh. Quan sát không đầy đủ dễ dẫn đến cảm tưởng có giai đoạn không có triệu chứng trong nhiều giờ. Diễn biến lâm sàng không có biến chứng đặc trưng bởi sự tiến triển ngày càng xấu đi của các triệu chứng và nặng nhất vào ngày thừ 2 đến ngày thứ 3 và hồi phục sau 72 giờ. Điều trị bằng surfactant làm ngắn lại thời gian này. Khi quá trình của bệnh nặng cần thông khí hỗ trợ hoặc bị biến chứng dò khí (air leaks), shunt đáng kể qua còn ống động mạch hoặc các dấu hiệu sớm của bệnh loạn sản phổi, sự hồi phục có thể kéo dài nhiều ngày, nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Hầu hết các bệnh nhân bị ảnh hưởng, giai đoạn chuyển tiếp từ giai đoạn hồi phục của bệnh màng trong sang loạn sản phổi không nhận biết được về mặt lâm sàng.

Các dấu hiệu X quang
Chẩn đoán bệnh màng trong dựa vào sự kết hợp các triệu chứng lâm sàng đã mô tả trước, bằng chứng của đẻ non, loại trừ các nguyên nhân khác gây suy hô hấp và biểu hiện x quang đặc trưng. Các biểu hiện x quang đặc trưng bao gồm dạng hạt lưới lan tỏa, dạng kính mờ cổ điển, ở cả hai phế trường cùng với hình ảnh cây phế quản chồng lên. Mặc dù biểu hiện x quang của bệnh màng trong đối xứng điển hình và đồng nhất, người ta cũng đã mô tả trường hợp bất đối xứng.

Dạng hạt lưới chủ yếu do xẹp phế nang, có thể kèm theo tình trạng phù phổi. Hình ảnh cây phế quản nổi bật biểu hiện các tiểu phế quản chứa đầy khí chồng lên nền các phế nang không chứa khí. Một vùng cây phế quản khu trú có thể bình thường ở thùy dưới bên trái chồng lên bóng tim, nhưng trong bệnh màng trong chúng phân bố rộng hơn, đặc biệt ở các thùy trên. Trong những trường hợp nặng nhất có thể quan sát được trắng xóa cả hai bên phổi, mất toàn bộ bờ tim. Bóng tim bình thường hoặc hơi lớn. Bóng tim lớn nổi bật trong trường hợp ngạt lúc sinh ở những trẻ có bà mẹ bị đái tháo đường hoặc do suy tim sung huyết trong trường hợp còn ống động mạch. Sau khi được điều trị surfactant ngoại sinh, x quang ngực thường cho thấy thông khí phổi cải thiện hai bên; tuy nhiên, có thể có tình trạng bất đối xứng hai phổi.

Hình ảnh x quang của bệnh màng trong, dù điển hình hay không điển hình không thể chắc chắn để phân biệt với viêm phổi sơ sinh mà nguyên nhân phổ biến nhất là liên cầu nhóm B. Vấn đề này là nguyên nhân chính của việc sử dụng kháng sinh rộng rãi trong điều trị ban đầu của bệnh màng trong. Việc sử dụng ngày càng tăng các phương tiện hỗ trợ thông khí và tăng tỷ lệ cứu sống nhiều trẻ bị bệnh phổi nặng ngày càng nhiều đã phát hiện được nhiều trường hợp biến chứng nhờ x quang như dò khí và bệnh loạn sản phổi ở những trẻ bị bệnh. Các trẻ bị bệnh màng trong được báo cáo có bóng tuyến ức lớn hơn so với nhóm trẻ đối chứng không bị bệnh màng trong. Điều này chứng minh lý thuyết bệnh nhân bị bệnh màng trong bị giảm corticosteroid nội sinh trong đời sống thai.

Siêu âm tim bệnh nhân bị bệnh màng trong có giá trị trong chẩn đoán còn ống động mạch, để định tính mức độ tăng áp lực động mạch phổi, để đánh giá chức năng tim và để loại trừ bệnh tim bẩm sinh (ví dụ hồi lưu tỉnh mạch phổi bất thường toàn bộ tắc nghẽn).

Điều trị
Điều trị bệnh màng trong bao gồm áp dụng thận trọng các biện pháp hỗ trợ toàn thân cho điều trị surfactant và các phương tiện đặc hiệu để kiểm soát và hỗ trợ thông khi. Cần có độ ngũ nhân viên được đào tạo, tận tâm và quan tâm đến các vấn đề đặc biệt ở trẻ sơ sinh, có kỷ năng trong các thủ thuật, biết đánh giá kết quả khí máu sơ sinh.

Điều trị surfactant

Thiếu surfactant là chìa khóa trong sinh lý bệnh của bệnh màng trong, nhiều nhà nghiên cứu đã sử dụng phospholipid khí dung cho bệnh nhân bị bệnh màng trong. Trong các nghiên cứu đầu tiên người ta chỉ đạt được điều trị thành công giới hạn. Ngược lại, việc sử dụng các hợp chất surfactant tự nhiên trên súc vật thí nghiệm đã mang lại nhiều kết quả triển vọng hơn.

Vì các chế phẩm phổi nguyên vẹn không có sẵn ở Nhật Bản, Fujiwara và các cộng sự đã phát triển một hỗn hợp gồm cả hai lipid có hoạt tính bề mặt tự nhiên và tổng hợp để sử dụng cho người. Hỗn hợp như vậy cũng tạo ra được tính ổn định của phế nang nhưng ít có phản ứng đối với protein lạ như surfactant tự nhiên. Một nhóm đầu tiên gồm 10 trẻ đẻ non bị bệnh màng trong nặng không cải thiện với thông khí nhân tạo, một liều duy nhất 10 mL surfactant được bơm vào ống nội khí quản đã làm giảm ngoạn mục oxy thở vào và áp lực của máy thở. Không có bệnh nhân nào trong thử nghiệm này bị tử vong do bệnh màng trong. Tuy nhiên, trong giai đoan hồi phục có bằng chứng lâm sàng còn ống động mạch ở 9 bệnh nhân, có thể do sự giảm nhanh sự đề kháng mao mạch phổi gây ra shunt trái-phải sau khi điều trị surfactant.

Những dạng surfactant tự nhiên khác đã cho kết quả ấn tượng ở những trẻ đẻ non bị bệnh màng trong. Hallman đã sử dụng surfactant người lấy từ nước ối của những trẻ đủ tháng trong những thử nghiệm có đối chứng ở trẻ dưới 30 tuần tuổi thai đã chứng tỏ cải thiện oxy và giảm áp lực đường thở trung bình. Chế phẩm này rõ ràng không thực tế trong sử dụng lâm sàng. Trong khi đó, các thử nghiệm lâm sàng có đối chứng ngẫu nhiên đã sử dụng surfactant lấy từ rửa phế nang con bê, hiện tại được bán trên thị trường là Infasurf. Người ta sử dụng 3 mL chế phẩm surfactant này chủ yếu là phospholipid (80% phosphatidylcholine nhưng chỉ có 1% protein) bơm vào khí quản bệnh nhân đã chứng tỏ lợi ích rõ ràng.

Các thử nghiệm đa trung tâm đã sử dụng các chế phẩm tổng hợp đơn thuần và các chế phẩm hỗn hợp tự nhiên và tổng hợp. Các nghiên cứu sử dụng chế phẩm phospholipid tổng hợp không có protein, như là Exosurf, có chứa cồn là tác nhân làm lan tỏa Dipalmitoyl phosphatidylcholine khắp các bề mặt phế nang. Chế phẩm hỗn hợp surfactant sử dụng loại của Fujiwara, tinh chất phổi bê thái nhỏ có chứa protein được bổ sung dipalmitoyl phosphatidylcholine, tripalmitin và acid palmitic được bán trên thị trường là Survanta. Nhiều công thức tự nhiên có chứa phổi heo và phổi bò và các phương pháp khác nhau hiện tại đang sử dụng trên lâm sàng. Nhiều nghiên cứu đã sử dụng cách kết hợp khác nhau của dự phòng (chỉ định tại phòng sinh) và cấp cứu (chỉ định sau khi đã xác định là bệnh màng trong) tại Bắc Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.

So sánh trực tiếp giữa các chế phẩm tổng hợp và tự nhiên đã phát hiện chế phẩm tự nhiên cho đáp ứng sinh lý nhanh chóng hơn biểu hiện bằng khả năng giảm oxy thở vào và giảm áp lực máy thở. Hơn nữa, có sự giảm có ý nghĩa thống kê tỷ lệ tử vong và dò khí (tràn khí màng phổi) khi sử dụng các sản phẩm tự nhiên. Thế hệ các surfactant tổng hợp mới được tăng cường bằng các peptide giống với surfactant protein B tốt hơn so với các chế phẩm surfactant tổng hợp trước đó.

So sánh các surfactant tự nhiên đã chứng tỏ sự khác biệt vừa phải về oxygen trong những giờ đầu tiên sau điều trị, không có hiệu quả ý nghĩa về tỷ lệ bệnh tật và tỷ lệ tử vong. Mặc dù những sự khác biệt về thành phần hóa học và các phương pháp sản xuất, các công thức tại Hoa Kỳ được FDA chấp thuận cho thấy có hiệu quả lâm sàng.

Tất cả các phác đồ điều trị surfactant dường như giảm tỷ lệ dò khí và cải thiện oxy ở các trẻ đẻ non được thông khí. Nổi bật hơn, tỷ lệ tử vong từ bệnh màng trong và ngay cả tỷ lệ tử vong toàn bộ của trẻ đẻ non được thông khí được giảm một cách có ý nghĩa, đặc biệt khi sử dụng nhiều liều surfactant ở những bệnh nhân này. Chỉ định surfactant chọn lọc sớm (trong vòng 2 giờ sau sinh) cho những trẻ bị bệnh màng trong cần thông khí hỗ trợ dẫn đến giảm nguy cơ tràn khí màng phổi và khí phế thủng kẽ và nguy cơ tử vong sơ sinh và bệnh phổi mạn tính so với điều trị trì hoãn khi đã được chẩn đoán được bệnh màng trong. Hơn nữa, chiến lược này dường như giảm nhu cầu cần phải tái điều trị và nhu cầu oxy bổ sung và thông khí cơ học.

Phân tích các thử nghiệm sử dụng tiếp cận dự phòng đã chứng tỏ giảm tỷ lệ bệnh tật, giảm nguy cơ tràn khí màng phổi và giảm nguy cơ khí phế thủng mô kẽ phổi ở những trẻ dưới 30 tuần tuổi thai. Trong nhóm nghiên cứu này tỷ lệ bệnh loạn sản phổi hoặc tử vong cũng giảm. Tuy nhiên, không rõ chỉ định liều dự phòng qua nội khí quản tại phòng sinh (dự phòng) có thuận lợi nào hơn so với điều trị sau khi bệnh nhân được cấp cứu và ổn định (điều trị sớm). Điều trị dự phòng như vậy rõ ràng chỉ thích hợp cho những trẻ rất non rất dễ phát triển bệnh phổi.

Điều trị dự phòng có thể gây giảm điểm Apgar, tùy thuộc vào thời gian chỉ định chính xác và có thể kết hợp những chỉ định thêm sai lầm liên quan đến vị trí của ống nội khí quản. Hơn nữa, các tiếp cận này có thể gây ra điều trị không cần thiết cho nhiều trẻ tùy thuộc vào tuổi thai cần phải xem xét điều trị.

Ngược lại với sự cải thiện ấn tượng về tỷ lệ tử vong, tỷ lệ loạn sản phổi, xuất huyết não thất, nhiễm trùng huyết và còn ống động mạch dường như không thay đổi trong hầu hết các nghiên cứu. Một trong những quan tâm đặc biệt là điều trị surfactant không giảm đáng kể tỷ lệ mắc phải loạn sản phổi. Mặc dù những nghiên cứu riêng lẻ đã chứng tỏ giảm tỷ lệ mắc phải loạn sản phổi, những kết quả này đã không được chứng minh bằng những nghiên cứu ngẫu nhiên lớn hơn. Điều này có thể tỷ lệ sống cao do chỉ định surfactant cho trẻ rất non tháng. Hơn nữa, nhiều trẻ non tháng phát triển loạn sản phổi không có bệnh màng trong trước đó.

Khi hiệu quả của điều trị surfactant ngoại sinh hoặc tỷ lệ mắc phải của loạn sản phổi được đánh giá ở những trẻ có trọng lượng khác nhau (và tuổi thai), một mô hình rõ ràng xuất hiện. Tỷ lệ mắc phải của bệnh loạn sản phổi được giảm đáng kể ở những bệnh nhân bị bệnh màng trong sống sót có trọng lượng lúc sinh tối thiểu là 1250 g và nhận hoặc Survanta hoặc Exosurf. Có lẽ, loạn sản phổi có nhiều khả năng là hậu quả trực tiếp của chấn thương áp lực hoặc chấn thương thể tích ở những trẻ đẻ non sống.

Các dữ liệu ban đầu cho thấy tỷ lệ xuất huyết phổi tăng nhẹ kết hợp với điều trị surfactant. Tuy nhiên, phát hiện này không nhất quán trong y văn và vẫn còn bàn cãi. Tỷ lệ xuất huyết phổi đã được báo cáo lên đến 6% trong những trẻ đẻ non được điều trị surfactant ngoại sinh, xảy ra điển hình trong 72 giờ đầu tiên của cuộc sống. Nói chung những tiến triển xấu về oxy hóa và thông khí kèm với những mức độ suy tim mạch khác nhau góp phần vào những đặc điểm lâm sàng điển hình.

Một trong những khó khăn gặp phải trong việc xác định tầm quan trọng của vấn đề là thiếu tiêu chuẩn chẩn đoán chính xác. Ở những trẻ được điều trị surfactant, có khuynh hướng xuất huyết trong phế nang lan rộng ngược lại với xuất huyết phổi ở những trẻ không được điều trị với surfactant, xuất huyết thường xảy ra xuất huyết kẽ và khối máu tụ khu trú. Sự cải thiện độ đàn hồi sau khi điều trị surfactant có thể thúc đẩy tăng shunt trái-phải qua còn ống động mạch. Tăng dòng máu qua phổi gây sung huyết phổi và áp lực mao mạch tăng. Giảm khả năng đề kháng của các mao mạch phế nang và các biểu mô nâng đỡ của chúng dẫn đến phù phổi xuất huyết trong phế nang.

Garland và cộng sự đã báo cáo mối liên quan có ý nghĩa giữa xuất huyết phổi và còn ống động mạch được phát hiện lâm sàng ở những bệnh nhân được điều trị bằng surfactant. Mặc dù vai trò của còn ống động mạch trong sinh bệnh học của xuất huyết phổi đã không được chứng minh thuyết phục, các dữ liệu cũng không loại trừ còn ống động mạch là một yếu tố góp phần. Trong một thử nghiệm có đối chứng ngẫu nhiên lớn về indomethacine dự phòng trong việc ngăn ngừa xuất huyết não thất, mặc dù có sự giảm có ý nghĩa còn ống động mạch trong nhóm được điều trị, tỷ lệ xuất huyết phổi đã không thay đổi. Nghiên cứu theo dõi những bệnh nhân bị xuất huyết phổi sau khi điều trị surfactant đã cho thấy không có sự khác biệt tỷ lệ mắc phải của loạn sản phổi, viêm ruột hoại tử hoặc xuất huyết nội sọ. Hơn nữa, hậu quả lên sự phát triển thần kinh được đánh giá bằng chỉ số phát triển tinh thần của Bayley cũng có sự khác biệt.

Cần thiết có một ống nội khí quản trong điều trị surfactant. Sư cải thiện về oxy không đi kèm với sự cải thiện ngay tức thì của Paco2 nếu các cài đặt của máy thở vẫn không thay đổi 30 phút sau khi điều trị surfactant. Những dữ liệu này đã chứng minh mạnh mẽ rằng có sự tương quan thông khí tưới máu gia tăng là cơ chế đầu tiên nhờ đó surfactant cải thiện ngoạn mục Pao2 ở những trẻ đẻ non bị bệnh màng trong. Pco2 không cải thiện nhanh khi độ đàn hồi phổi không cải thiện nhanh sau khi điều trị surfactant.

Sự cải thiện ngoạn mục oxy sau khi điều trị surfactant liên quan với tăng thể tích phổi và sự ổn định của dung tích cặn chức năng (FRC). Sự cải thiện này xảy ra mặc dù độ đàn phổi của phổi chưa tăng nhanh chóng và surfactant có thể gây ra sự giãn tại chỗ của các phế nang. Tuy nhiên, nếu độ đàn hồi của phổi được đo bằng các nhịp thở tự phát hơn là các nhịp thở do máy thở hoặc các áp lực của máy thở được giảm nhanh chóng để đáp ứng với sự tăng oxy nhờ điều trị surfactant, sự gia tăng của độ đàn hồi có thể thấy.

Một số bệnh nhân không biểu hiện đáp ứng thuận lợi với điều trị surfactant như dự kiến. Những bệnh nhân đáp ứng kém dường như bị hạ huyết áp toàn thân trong khi điều trị surfactant và điều này có thể tăng shunt phải-trái và ngăn cản cải thiện oxy. Người ta đã xác định nếu trong giai đoạn đầu của bệnh màng trong cần nhu cầu nồng độ oxy cao và áp lực máy thở cao là một yếu tố nguy cơ của đáp ứng không đầy đủ. Sự bất hoạt của surfactant nội sinh và ngoại sinh có thể do sự tạo thành các chất phản ứng với oxy ở trẻ non tháng (ví dụ: superoxide, dismutase, catalase và giảm glutathione). Các nghiên cứu ở súc vật đã cho thấy chỉ cần một ít lần thở thể tích khí lưu thông lớn (tidal volume) cũng liên quan với giảm đáp ứng với điều trị surfactant. Khi dịch phù phổi giàu protein là một yếu tố nổi bật của bệnh màng trong, có thể nó sẽ ức chế hoặc giảm khả năng của surfactant làm giảm sức căng bề mặt.

Mặc dù hiệu quả, các chế phẩm surfactant hiện có chưa được lý tưởng và cần phải làm tinh khiết hơn nữa. Những surfactant này dễ bị ức chế, có nồng độ các protein thay đổi và thiếu surfactant protein A và D. Người ta đã mô tả được các gen mã hóa cho một số protein surfactant, kỹ thuật AND tái tổ hợp có thể được sử dụng để tạo các protein surfactant người. Kết hợp với các phospholipid tổng hợp, điều này sẽ tạo surfactant nhân tạo chứa protein được sử dụng rộng rãi.

Hiện tại đang tiến hành các thử nghiệm lâm sàng các surfactant protein B tổng hợp và surfactant protein C tái tổ hợp ở sơ sinh và người lớn. Surfactant protein A và surfactant protein D không cần thiết cho giảm sức căng bề mặt, có thể đóng vai trò có ý nghĩa trong đáp ứng miễn dịch bẩm sinh của phổi. Người ta cũng chưa biết việc sử dụng surfactant protein A tinh khiết hoặc surfactant protein D tái tổ hợp có vai trò điều trị trong bệnh phổi sơ sinh hay không.

Chưa có báo cáo nào về các hậu quả miễn dịch đối với các protein lạ ở những bệnh nhân được điều trị surfactant tự nhiên. Các số liệu từ số lượng lớn bệnh nhân ở Hoa Kỳ và châu Âu chứng tỏ không có tác dụng phụ lên phát triển thể chất, các triệu chứng hô hấp hoặc hậu quả đến phát triển thần kinh. Trong các thử nghiệm có đối chứng ngẫu nhiên, điều trị surfactant có liên quan đến giảm tỷ lệ tử vong hoặc tàn tật nặng lúc 1 tuổi. Hơn nữa, việc cải thiện tỷ lệ bệnh tật và tử vong nhờ điều trị surfactant là một sự tiết kiệm chi phí đáng kể.

Sự kết hợp của thế hệ surfactant mới cùng với tiếp cận các máy thở linh hoạt là vấn đề chính trong việc giải quyết các bệnh hô hấp trong tương lai. Cùng với việc tăng hiểu biết về vai trò của các surfactant protein và sự bất hoạt surfactant trong sinh lý bệnh của các trường hợp lâm sàng khác nhau sẽ rất cần thiết để đạt được cơ chế bệnh học tốt hơn trong việc điều trị các bệnh lý khác nhau.

Xem thêm
Các thuốc sử dụng phối hợp trong thở máy sơ sinh
Đánh giá chức năng phổi sơ sinh

Tham khảo
 Fanaroff and Martin’s. Respiratory Distress Syndrome and its Management. Neonatal-Perinatal Medicine. Diseases of the Fetus and Infants. Volume 2, 8th Edition, 2006. 1097-1105.

Nhi khoa
Sơ sinh
Hồi sức tích cực


title: Siralkoppa

text:
Siralkoppa là một thị xã panchayat của quận Shimoga thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Siralkoppa có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 595 mét (1952 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Siralkoppa có dân số 14.501 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Siralkoppa có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Siralkoppa, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Shimoga


title: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2010 – Khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe

text:
35 đội bóng thành viên của Liên đoàn bóng đá Bắc, Trung Mỹ và Caribe (CONCACAF) sẽ thi đấu tranh 3,5 suất tham dự vòng chung kết giải vô địch bóng đá thế giới 2010. Đội xếp thứ 4 vòng loại sẽ đấu 2 trận với đội xếp thứ 5 khu vực Nam Mỹ (CONMEBOL).

Thể thức thi đấu
Thể thức thi đấu tại vòng loại khu vực CONCACAF giống hệt như tại Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2006, trừ việc Puerto Rico tham dự tại giải lần này (ở giải năm 2006, đây là đội CONCACAF duy nhất không tham dự vòng loại), nên có 11 trận đấu ở vòng sơ loại đầu tiên thay vì 10 đội, và 13 đội được miễn vòng sơ loại đầu tiên thay vì 14 đội. Hai vòng sơ loại đầu tiên, thi đấu vào nửa đầu năm 2008, rút từ 35 đội xuống còn 24 đội rồi 12 đội. Các đội còn lại được chia vào 3 bảng bốn đội, chọn hai đội đẩu bảng vào vòng đấu loại cuối cùng. 6 đội mạnh nhất đấu vòng tròn hai lượt đi và về, sân nhà-sân khách, lấy ba đội đứng đầu giành vé vào thắng vòng chung kết. Đội hạng tư đấu trận play-off với đội hạng năm của khu vực CONMEBOL để giành vé tới Nam Phi.

Phân loại hạt giống
Thứ tự phân loại hạt giống các đội dựa vào bảng xếp hạng FIFA tại thời điểm tháng 5 năm 2007. Lễ bốc thăm diễn ra vào ngày 25 tháng 11 năm 2007 tại Durban, Nam Phi

 Nhóm A: Ba đội mạnh nhất, sẽ là các đội hạt giống tại vòng 3.
 Nhóm B: Ba đội xếp hạng từ thứ 4 đến thứ 6, sẽ là các đội hạt giống thứ 2 tại vòng 3.
 Nhóm B: Ba đội xếp hạng từ thứ 7 đến thứ 12, được vào thẳng vòng 2, và không phải gặp các đội trong top 6 tại vòng này.
 Nhóm D: St. Vincent và Grenadines, cũng được vào thẳng vòng 2, phải gặp một trong 12 đội thuốc top 12 tại vòng này.

Tại vòng 2, 13 đội có thứ hạng cao nhất của khu vực CONCACAF sẽ gặp 11 đội vượt qua vòng 1.

Vòng 1

22 đội tuyển có thứ hạng thấp nhất khu vực sẽ thi đấu vòng loại. Các đội xếp hạng từ thứ 14 tới 24 sẽ được phân cặp đấu loại với một đội xếp hạng từ thứ 25 đến 35. Các cặp đối diễn ra theo thể thức loại trực tiếp, hai lượt đi và về, sân nhà-sân khách, trừ ba cặp: Puerto Rico–Cộng hòa Dominica, Grenada–Quần đảo Virgin thuộc Hoa Kỳ và Montserrat–Suriname, mỗi cặp chỉ thi đấu một trận duy nhất do một số liên đoàn không có sân vận động đủ tiêu chuẩn của FIFA. Các đội thắng sẽ đi tiếp vào vòng 2.

|-
! colspan="5" | Bảng 1

|-
! colspan="5" | Bảng 2

|-
! colspan="5" | Bảng 3

|}

1 Belize chuyển trận sân nhà sang thi đấu tại Guatemala.

2 Cả hai trận đều thi đấu tại Bahamas.

3 Chỉ đá một trận vì thiếu sân vận động đủ tiêu chuẩn của FIFA.

4 Đá một trận tại Trinidad và Tobago vì cả hai đội đều không có sân vận động đủ tiêu chuẩn của FIFA.

5 Đá tại Hoa Kỳ vì Anguilla không có sân vận động đủ tiêu chuẩn của FIFA.

Vòng 2

Tại vòng 2, 11 đội vượt qua vòng 1 sẽ phân cặp đấu loại với 13 đội mạnh nhất khu vực. Các đội xếp hạng từ thứ 1 đến thứ 12 sẽ gặp các đội vượt qua vòng 1 cộng Saint Vincent và Grenadines. Các cặp đối diễn ra theo thể thức loại trực tiếp, hai lượt đi và về, sân nhà-sân khách.

|-
! colspan="5" | Bảng 1

|-
! colspan="5" | Bảng 2

|-
! colspan="5" | Bảng 3

|}

1 Saint Lucia chuyển trận sân nhà sang thi đấu tại Hoa Kỳ.

2 Belize mchuyển trận sân nhà sang thi đấu tại Hoa Kỳ.

3 Bahamas chuyển trận sân nhà sang thi đấu tại Jamaica.

4 Thứ tự hai lượt trận được đảo lại so với bốc thăm ban đầu

Vòng 3

12 đội tuyển vượt qua vòng 2 sẽ vào thi đấu tại vòng 3. Các đội tuyển sẽ được chia làm 3 bảng, mỗi bảng 4 đội, gặp nhau theo thể thức vòng tròn hai lượt trận đi và về, sân nhà-sân khách, để chọn ra mỗi bảng 2 đội xếp đầu vào vòng 4.

Bảng 1

Bảng 2

Bảng 3

Vòng 4

Tại vòng 4, 6 đội mạnh nhất đấu vòng tròn hai lượt đi và về, sân nhà-sân khách, lấy ba đội đứng đầu giành vé vào thắng vòng chung kết. Đội hạng tư đấu trận play-off với đội hạng năm của khu vực CONMEBOL để giành vé tới Nam Phi.

Kết quả trận Play-off với đại diện CONMEBOL

Đội hạng 4 Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2010 khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe (Costa Rica) sẽ gặp đội hạng 5 Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2010 khu vực Nam Mỹ (Uruguay) để tranh một vé tới Nam Phi. Uruguay thắng trận play-off và giành quyền dự vòng chung kết FIFA World Cup 2010 vào ngày 18 tháng 11 năm 2009.

|}

Cầu thủ ghi bàn

Chú thích:
 — Được miễn thi đấu
 X Bị loại

4 bàn

  Álvaro Saborío
  Roberto Linares
  Ronald Cerritos
  Rodolfo Zelaya

  Ricky Charles
  David Suazo
  Keon Daniel

  Michael Bradley
  Brian Ching
  Landon Donovan

3 bàn

  Armando Alonso
  Shawn Hasani Martin
  Jason Roberts
  Ramón Núñez

  Fernando Arce
  Cuauhtémoc Blanco
  Jared Borgetti
  Andrés Guardado

  Pável Pardo
  Carlos Vela
  Clifton Sandvliet
  Dwight Yorke

2 bàn

  Kerry Skepple
  Deon McCauley
  Devaun Degraff
  John Barry Nusum
  Anadale Williams
  Dwayne De Rosario
  Alejandro Alpízar
  Walter Centeno
  Andy Furtado
  Froylan Ledezma
  Roy Myrie
  Victor Núñez
  Alonso Solís
  Jaime Colomé
  Jeniel Márquez

  Jaine Valencia
  Cristian Castillo
  Julio Martínez
  Osael Romero
  William Antonio Torres
  Mario Rafael Rodríguez
  Gonzalo Romero
  Abner Trigueros
  Julio César de León
  Amado Guevara
  Wilson Palacios
  Deon Burton
  Marlon King
  Omar Bravo

  Guillermo Franco
  Peter Villegas
  Kenwin McPhee
  Raydell Schuurman
  Russell Latapy
  Kerry Baptiste
  Carlos Edwards
  Cornell Glenn
  Stern John
  Kenwyne Jones
  DaMarcus Beasley
  Carlos Bocanegra
  Conor Casey
  Charlie Davies

1 bàn

  Okeem Challenger
  George Dublin
  Gayson Gregory
  Tyio Simon
  Teran Williams
  Michael Bethel
  Demont Mitchell
  Lesly St. Fleur
  Dwayne Stanford
  Rashida Williams
  Harrison Roches
  Elroy Smith
  Tyrell Burgess
  Kwame Steede
  Rohan Lennon
  Julián de Guzmán
  Andrew Hainault
  Issey Nakajima-Farran
  Tomasz Radzinski
  Adrian Serioux
  Marshall Forbes
  Allean Grant
  Randall Azofeifa
  Junior Diaz
  Freddy Fernández
  Pablo Herrera'''
  Leonel Duarte
  Hensy Muñoz
  Allianni Urgelles
  Richard Pacquette
  Luis Alonso Anaya
  Cesar Larios

  Carlos Romeo Monteagudo
  Emerson Umaña
  Byron Bubb
  Dorset Langaigne
  Patrick Modeste
  Shane Rennie
  Jose Manuel Contreras
  Carlos Gallardo
  Marco Pappa
  Nigel Codrington
  Frantz Bertin
  Brunel Fucien
  Leonel Saint-Preux
  Alain Vubert
  Walter Martinez
  Hendry Thomas
  Melvin Valladares
  Omar Cummings
  Omar Daley
  Ricardo Fuller
  Ricardo Gardner
  Ian Goodison
  Tyrone Marshall
  Demar Phillips
  Andy Williams
  Nery Castillo
  Israel Castro
  Giovani Dos Santos
  Jonny Magallón
  Rafael Márquez
  Francisco Palencia
  Óscar Rojas

  Miguel Sabah
  Carlos Salcido
  Matías Vuoso
  Vladimir Farrell
  Anton Jongsma
  Tyrone Loran
  Angelo Zimmerman
  Jose Luis Garces
  Luis Tejada
  Chris Megaloudis
  Orlando Mitchum
  Gerard Williams
  Titus Elva
  Gilbert Nihyme
  Marlon James
  Kenzo Huur
  Melvin Valies
  Germaine Van Dijk
  Cleon Wondel
  Darryl Roberts
  Collin Samuel
  Hayden Tinto
  Gavin Glinton
  David Lowery
  Freddy Adu
  Ricardo Clark
  Kenny Cooper
  Frankie Hejduk
  Eddie Johnson
  Eddie Lewis
  Oguchi Onyewu

Phản lưới nhà

  Dario Sierra (trong trận gặp Antigua và Barbuda)
  Daryl Ferguson (trong trận gặp Hoa Kỳ)
  Tervor Lennen (trong trận gặp Mexico)

  Marvin González (trong trận gặp Mexico)
  Ricardo Osorio (trong trận gặp Honduras)
  Eugene Martha (trong trận gặp Haiti)

  Marlon Felter (trong trận gặp El Salvador)
  Derrik Garden (trong trận gặp El Salvador)
  Dwight Ferguson (trong trận gặp Grenada)

Chú thích

Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2010


title: Esthesopus praeditus

text:
Esthesopus praeditus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

Esthesopus


title: Vieux-lès-Asfeld

text:
Vieux-lès-Asfeld  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Vieuxlesasfeld


title: (52566) 1997 GP27

text:
{{DISPLAYTITLE:(52566) 1997 GP27}}

(52566) 1997 GP27 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 2 tháng 4 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 52001–53000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: USS Memphis (CL-13)

text:
USS Memphis (CL-13) là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp Omaha của Hải quân Hoa Kỳ được đưa ra hoạt động ngay sau Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Nó đã tiếp tục phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai cho đến khi ngừng hoạt động vào năm 1945 và bị tháo dỡ năm 1946.

Thiết kế và chế tạo
Là chiếc tàu chiến thứ tư của Hải quân Mỹ được đặt tên theo thành phố Memphis thuộc tiểu bang Tennessee, Memphis được đặt lườn vào ngày 14 tháng 10 năm 1920 tại Philadelphia, Pennsylvania bởi hãng William Cramp & Sons. Nó được hạ thủy vào ngày 17 tháng 4 năm 1924; được đỡ đầu bởi cô Elizabeth R. Paine, con gái ngài Thị trưởng thành phố Memphis Rowlett Paine; và được đưa ra hoạt động tại Xưởng hải quân Philadelphia vào ngày 4 tháng 2 năm 1925 dưới quyền chỉ huy của Thuyền trưởng, Đại tá Hải quân Henry E. Lackey.

Lịch sử hoạt động

Những năm giữa hai cuộc thế chiến
Vào cuối tháng 2 năm 1925, Memphis lên đường cho chuyến đi chạy thử máy tại vùng biển Caribbe. Vào ngày 13 tháng 4, chiếc tàu tuần dương tham gia lễ khánh thành đài tưởng niệm Thiếu tướng Hải quân Oliver Hazard Perry tại Port-of-Spain, Trinidad. Sáu năm sau khi Perry đánh bại lực lượng Anh tại hồ Erie vào ngày 10 tháng 9 năm 1813, vị đô đốc qua đời trên chiếc tàu frigate John Adams tại Port–of–Spain, và ông được chôn cất tại đây cho đến khi di hài được chuyển về Newport, Rhodes Island bảy năm sau đó. Vào tháng 6, Memphis tham gia cùng hạm đội tuần tiễu ngoài khơi Honolulu, Hawaii cho một chuyến đi đến Nam Thái Bình Dương vào tháng 9, viếng thăm Australia và New Zealand. Từ tháng 10 năm 1925 đến tháng 4 năm 1926, nó hoạt động tại khu vực Tây Ấn trước khi quay trở về cảng nhà tại New York.

Sau đó Memphis lên đường đi Châu Âu, đi đến ngoài khơi St. Nazaire, Pháp vào ngày 26 tháng 6, và thay phiên cho tàu tuần dương Pittsburgh trong vai trò soái hạm Tư lệnh Lực lượng Hải quân Hoa Kỳ tại châu Âu vào ngày 4 tháng 7. Nó đã hoạt động tại các vùng biển châu Âu cho đến năm 1927. Trong chuyến ghé thăm Santander, Tây Ban Nha từ ngày 31 tháng 7 đến ngày 31 tháng 8 năm 1926, con tàu được Vua Alfonso XIII viếng thăm.

Vào ngày 3 tháng 6 năm 1927, Memphis đón lên tàu Đại úy Charles A. Lindbergh và máy bay của ông tại Southampton, Anh Quốc, sau chuyến bay lịch sử không ngừng nghỉ của ông từ New York đến Paris. Ngày hôm sau, chiếc tàu tuần dương rời Cherbourg, Pháp, về đến Washington, D.C. vào ngày 11 tháng 6 để tiển lên bờ vị hành khách nổi tiếng tại Xưởng hải quân Washington. Trong thời gian còn lại của năm, nó thực hiện nhiệm vụ khảo sát dọc theo bờ biển Đại Tây Dương. Vào tháng 1 năm 1928, Memphis nằm trong thành phần hộ tống cho Tổng thống Calvin Coolidge trong một chuyến đi đến khu vực Tây Ấn. Sau bốn tháng hoạt động tại khu vực Caribbe, chiếc tàu tuần dương chuyển sang phục vụ tại khu vực Đông Thái Bình Dương.

Vào ngày 5 tháng 6 năm 1928, chiếc tàu tuần dương đi đến Balboa, Panama để hoạt động ngoài khơi khu vực Trung Mỹ cho đến tháng 5 năm 1933. Memphis đã phục vụ trong vai trò gìn giữ hòa bình tại Corinto, Nicaragua trong lễ nhậm chức của Tổng thống Juan Bautista Sacasa vào năm 1932. Trong năm năm tiếp theo, nó luân phiên các hoạt động dọc theo bờ Tây Hoa Kỳ với các chuyến tuần tra đến khu vực nhiều biến động của Tây Ấn. Sau một chuyến viếng thăm hữu nghị đến Australia vào tháng 1 năm 1938, Memphis đi đến Honolulu vào ngày 1 tháng 4 để hoạt động cùng hạm đội cho đến khi nó tham gia cuộc Duyệt binh Hạm đội Tổng thống ngoài khơi San Francisco vào ngày 12 tháng 7 năm 1939. Đến tháng 8, nó lên đường đi Alaska, hoạt động tại đây cho đến đầu năm 1941.

Chiến tranh Thế giới thứ hai
Vào lúc Hoa Kỳ sắp tham gia Chiến tranh Thế giới thứ hai, Memphis trên đường đi sang khu vực bờ Đông. Nó rời Newport vào ngày 24 tháng 4 năm 1941 để tham gia việc tuần tra trung lập tại khu vực tam giác đại dương Trinidad–mũi San Roque–quần đảo Verde, đi đến Recife, Brasil vào ngày 10 tháng 5; nó tiếp tục ở lại hoạt động tại Nam Đại Tây Dương trong hầu hết cuộc chiến tranh. Vào tháng 3 năm 1942, nó hộ tống đoàn tàu vận tải của Lục quân gồm hai tàu chuyển lực lượng đến quần đảo Ascension, nơi Trung đoàn Công binh 38 được cho đổ quân để xây dựng một sân bay như là trạm dừng cho máy bay từ Hoa Kỳ bay đến Châu Phi. Vào tháng 5, nó tuần tra gần các lối ra vào của cảng Fort-de-France, Martinique.

Vào tháng 1 năm 1943, chiếc tàu tuần dương treo cờ hiệu của Tổng thống Franklin D. Roosevelt ở ngoài khơi Bathurst, Gambia trong quá trình Hội nghị Casablanca vào các ngày 14-24 tháng 1. Tổng thống đã cùng với Thủ tướng Anh Quốc Winston Churchill phác thảo kế hoạch cho việc chiếm đóng Sicilia và Ý. Từ tháng 2 đến tháng 9, Memphis lại đảm trách nhiệm vụ tuần tra chống tàu vượt phong tỏa, chủ yếu là ngoài khơi Bahia và Recife thuộc Brazil.

Các tổng thống Juan José de Amézaga của Uruguay và Getulio Vargas của Brazil đã viếng thăm con tàu vào tháng 1 năm 1944 khi hai nước này có những hỗ trợ quý báu trong việc ngăn chặn "Khe hở Đại Tây Dương". Trong năm tiếp theo, Memphis lên đường đi châu Âu, viếng thăm Naples thuộc Ý vào ngày 16 tháng 1 năm 1945. Vào ngày 27 tháng 1, trong vai trò soái hạm của Đô đốc Harold R. Stark, Tư lệnh Lực lượng Hải quân Hoa Kỳ tại châu Âu, nó lên đường đi Valletta, Malta, địa điểm diễn ra cuộc hội nghị sơ bộ Đồng Minh chuẩn bị cho cuộc Hội nghị Yalta vào tháng 2. Trước cuối tháng 1, chiếc tàu tuần dương đón hai vị khách quan trọng: Thủy sư Đô đốc Ernest J. King và Thống tướng George C. Marshall.

Ngày 18 tháng 2, Memphis đi đến Algiers nơi Tổng thống Roosevelt có cuộc hội đàm Đồng Minh cuối cùng trước khi quay trở về Hoa Kỳ. Trong tám tháng tiếp theo, nó tiếp tục đón tiếp những nhà lãnh đạo hàng đầu. Nó tham gia lễ hội kỷ niệm một năm ngày Đồng Minh đổ bộ xuống St. Raphael và St. Tropez thuộc miền Nam nước Pháp vào ngày 15 tháng 8, và lễ hội Ngày Hải quân tại Naples, Ý vào ngày 27 tháng 10. Vào cuối tháng 11, Memphis rời Tangier đi Philadelphia, Pennsylvania, nơi nó được cho ngừng hoạt động vào ngày 17 tháng 12. Nó được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 8 tháng 1 năm 1946; rồi được bán cho hãng Patapsco Scrap Co., tại Bethlehem, Pennsylvania vào ngày 18 tháng 12 để tháo dỡ; công việc tháo dỡ được bắt đầu vào ngày 10 tháng 1 năm 1947.

Phần thưởng

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/m8/memphis-iv.htm

Lớp tàu tuần dương Omaha
Tàu tuần dương của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II


title: Fontaine-de-Vaucluse

text:
Fontaine-de-Vaucluse là một xã trong tỉnh Vaucluse thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 80 mét trên mực nước biển.

Geography
Fontaine-de-Vaucluse được xây quanh một spring, trong một thung lũng tại chân dãy núi Vaucluse, giữa Saumane và Lagnes, gần L'Isle-sur-la-Sorgue.

Tham khảo
 INSEE

Liên kết ngoài

 Photos de Fontaine de Vaucluse Gratuites
 tourism: visit of Fontaine-de-Vaucluse
 www.laSorgue.com
 Fontaine-de-Vaucluse sur le site de l'Institut Géographique National

Xã của Vaucluse


title: Argyractis

text:
Argyractis là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo


title: Số chính phương

text:
Số chính phương là số tự nhiên có căn bậc hai là một số tự nhiên, hay nói cách khác, số chính phương bằng bình phương (lũy thừa bậc 2) của một số nguyên.

Số chính phương biểu thị diện tích của một hình vuông có chiều dài cạnh bằng số tự nhiên.

Định nghĩa
Số  là một số chính phương khi và chỉ khi có thể sắp xếp  điểm thành một hình vuông:

Số chính phương là số bằng bình phương đúng của một số nguyên, hay hiểu đơn giản, số chính phương là một số tự nhiên có căn bậc hai cũng là một số tự nhiên. Số chính phương về bản chất là một số tự nhiên nào đó. Số chính phương là diện tích của một hình vuông với cạnh là số nguyên kia.

Với số nguyên bao gồm các số nguyên dương, nguyên âm và số 0.

Một số chính phương được gọi là số chính phương chẵn nếu như no là bình phương của một số chẵn, ngược lại. Một số chính phương được gọi là số chính phương lẻ nếu như nó là bình phương của một số lẻ.

Đặc điểm
Số chính phương không bao giờ tận cùng là 2, 3, 7, 8 chỉ có chữ số tận cùng là 0, 1, 4, 5, 6, 9.
Khi phân tích một số chính phương ra thừa số nguyên tố ta được các thừa số là lũy thừa của số nguyên tố với số mũ chẵn.
Số chính phương chia cho 3 luôn có số dư là 0 hoặc 1; chia cho 4 luôn dư 0 hoặc 1; số chính phương khi chia 8 luôn dư 0 hoặc 1 hoặc 4;số chính phương lẻ khi chia 8 luôn dư 1.
 Công thức để tính hiệu của hai số chính phương: a2-b2=(a-b)(a+b).
 Số ước nguyên dương của số chính phương là một số lẻ.
 Số chính phương chia hết cho số nguyên tố p thì chia hết cho p2.
 Tất cả các số chính phương có thể viết thành dãy tổng của các số lẻ tăng dần từ 1: 1; 1 + 3; 1 + 3 + 5; 1 + 3 + 5 + 7; 1 + 3 + 5 + 7 + 9;...v.v

Luật tương hỗ bậc hai

Xem thêm

 Số tự nhiên
 Số nguyên
 Số nguyên tố
 Số vô tỉ
 Số hữu tỉ
 Số đại số
 Số siêu việt
 Số thực
 Số phức
 Định lý lớn Fermat

Tham khảo

Thư mục

 Tiến sĩ Phan Đức Chính, Tôn Thân, Vũ Hữu Bình, Phạm Gia Đức, Trần Luận, 2011, Toán 6 (tập một), Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam.

Liên kết ngoài

Số nguyên
Số học sơ cấp
Tứ giác
Lý thuyết số
Chuỗi số nguyên


title: Svensen, Oregon

text:
Svensen là một cộng đồng chưa hợp nhất nằm bên sông Columbia trong Quận Clatsop, tiểu bang Oregon, Hoa Kỳ. Theo sách Các địa danh Oregon, nó được theo tên của Peter Svensen, một người định cư thời xưa. Có một bưu điện tại Svensen từ năm 1895 đến 1944.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Quận Clatsop, Oregon


title: Tillandsia didisticha

text:
Tillandsia didisticha là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Bolivia và Brasil.

Giống
 Tillandsia 'Burnt Fingers'

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009
BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

D
Thực vật Bolivia
Thực vật Brasil


title: Cernotina zanclana

text:
Cernotina zanclana là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Cernotina


title: Adeuomphalus guillei

text:
Adeuomphalus guillei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Adeuomphalus


title: Barneville-sur-Seine

text:
Barneville-sur-Seine  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Barnevillesurseine


title: Tropihypnus

text:
Tropihypnus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1905 bởi Reitter.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Tropihypnus bicarinatus Fleutiaux, 1908
 Tropihypnus bimargo (Reitter, 1896)
 Tropihypnus chatterjeei (Fleutiaux, 1928)
 Tropihypnus gardneri (Fleutiaux, 1928)
 Tropihypnus himargo Stibick, 1968
 Tropihypnus namsooa Stibick, 1968
 Tropihypnus punjabae Stibick, 1968
 Tropihypnus rungbongi Stibick, 1968
 Tropihypnus unicolor Gurjeva, 1987

Chú thích

Tham khảo

Negastriini


title: Macroglossum kleineri

text:
Macroglossum kleineri là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Sulawesi.

Chú thích

Tham khảo

Macroglossum


title: Bình Tân (định hướng)

text:
Bình Tân có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh
 Huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long
 Phường Bình Tân, thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận
 Phường Bình Tân, thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk
 Xã Bình Tân, thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An
 Xã Bình Tân, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận
 Xã Bình Tân, huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang
 Xã Bình Tân, huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước
 Xã Bình Tân, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
 Xã cũ Bình Tân thuộc huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi; nay là một phần xã Bình Tân Phú.

Xem thêm
 Xã Bình Tấn, huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp.


title: Écoust-Saint-Mein

text:
Écoust-Saint-Mein là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 The CWGC British cemetery
 The CWGC Military cemetery
 The H.A.C cemetery
 Écoust-Saint-Mein on the Quid website

Ecoustsaintmein


title: Eufriesea anisochlora

text:
Eufriesea anisochlora là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Kimsey mô tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Eufriesea
Động vật được mô tả năm 1977


title: Tillandsia lucida

text:
Tillandsia lucida là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của México.

Giống
 Tillandsia 'Discovery'

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

L
Thực vật México
Thực vật Trung Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1889


title: Gnophomyia banksiana

text:
Gnophomyia banksiana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gnophomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: (145795) 1998 RA16

text:
{{DISPLAYTITLE:(145795) 1998 RA16}}

(145795) 1998 RA16 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 14 tháng 9 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 145001–146000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Parornix asiatica

text:
Parornix asiatica là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Tajikistan và Turkmenistan.

Ấu trùng ăn Rosaceae species. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Parornix


title: 1492

text:
Năm 1492 là một năm nhuận bắt đầu vào ngày Chủ Nhật trong lịch Julius.
Christopher Columbus tìm ra châu Mỹ sau 3 năm thám hiểm.

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1492


title: Tilloy-Floriville

text:
Tilloy-Floriville là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Thị trấn này có cự ly khoảng 15 miles về phía tây nam của Abbeville.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Liên kết ngoài
 Tilloy-Floriville trên trang mạng của INSEE
 Tilloy-Floriville trên trang mạng của Quid

Tham khảo

Xã của Somme