title: Nam Đại Dương

text:
Nam Đại Dương (chữ Hán: 南大洋) còn gọi là Nam Băng Dương (南冰洋) là đại dương nhỏ nằm xa nhất về phía nam của đại dương thế giới, nhìn chung nó nằm ở phía nam vĩ tuyến 60°S và bao quanh châu Nam Cực. Với chiều rộng 20,3 triệu km2, tương đương với diện tích của Nga và Ấn Độ cộng lại. Bờ biển kéo dài gần 18.000 km.- Đây là đại dương lớn thứ tư trong số năm đại dương trên Trái Đất, lớn hơn Bắc Băng Dương và nhỏ hơn Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương. Đới đại dương nơi đây có sự pha trộn của dòng chảy lạnh về phía bắc từ vùng Nam Cực và dòng chảy ấm hơn của vùng cận Nam Cực. Các nhà lập bản đồ của Hiệp hội Địa lý Quốc gia Hoa Kỳ chính thức công nhận đại dương này kể từ ngày 8/6/2021.

Thuyền trưởng James Cook bằng chuyến hành trình của mình vào thập niên 1770 đã chứng minh vùng cực Nam của địa cầu có nước bao quanh. Kể từ đó, các nhà địa lý đã không chấp nhận ranh giới phía bắc của Nam Đại Dương hoặc thậm chí là sự tồn tại của đại dương này; thay vào đó họ nhận định nó là một phần của Thái Bình Dương, Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương. Cách nhìn nhận này vẫn là chính sách chính thức hiện tại của Tổ chức Thủy văn Quốc tế (IHO) bởi đợt sửa đổi năm 2000 về những định nghĩa bao gồm Nam Đại Dương là vùng nước nằm phía nam vĩ tuyến 60°N vẫn chưa được thông qua. Một số ý kiến khác cho rằng đới hội tụ Nam Cực biến động theo mùa là ranh giới tự nhiên của Nam Đại Dương.

Định nghĩa và sử dụng
Trước thời điểm Hội Thủy văn Quốc tế (IHB), tiền thân của IHO, nhóm họp hội nghị quốc tế đầu tiên vào ngày 24 tháng 7 năm 1919, ranh giới cũng như tên gọi của các biển và đại dương chưa đạt đồng thuận trên bình diện quốc tế. Sau đó IHO đã công bố những điều này trong tài liệu Giới hạn của biển và đại dương (Limits of Oceans and Seas) với ấn bản đầu tiên năm 1928. Kể từ ấn bản này, ranh giới phía Bắc của Nam Đại Dương đã dịch chuyển dần xuống phía Nam; tới năm 1953 thì nó đã không còn được công bố chính thức và các cơ quan thủy văn địa phương được quyền tự quyết giới hạn của riêng mình. Trong đợt sửa đổi năm 2000, IHO công nhận đại dương này và định nghĩa nó là vùng nước phía nam vĩ tuyến 60°N, tuy nhiên điều này lại không chính thức được thông qua bởi sự bế tắc trong những vấn đề khác như là những tranh cãi liên quan tới tên gọi biển Nhật Bản. Dù vậy định nghĩa của IHO năm 2000 đã lưu hành trong ấn bản dự thảo năm 2002 và được một số tổ chức trong và ngoài IHO sử dụng ví dụ như Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ, và Merriam-Webster, một công ty chuyên xuất bản từ điển. Giới chức Úc nhận định vị trí của Nam Đại Dương là nằm ngay phía Nam nước Úc.

Nhân Ngày Đại dương Thế giới, Hội Địa lý Quốc gia Hoa Kỳ đã chính thức công nhận đại dương này vào ngày mùng 8 tháng 6 năm 2021. Trước đó, họ đã mô tả nó (nếu có) bằng kiểu chữ khác so với các đại dương còn lại và thể hiện Thái Bình Dương, Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương mở rộng đến châu Nam Cực cả trên bản đồ in và trực tuyến. Hema Maps và GeoNova là hai trong số các nhà xuất bản bản đồ có sử dụng thuật ngữ Nam Đại Dương.

Các định nghĩa trước thế kỷ 20
"Nam Đại Dương" hay "Nam Băng Dương" (Đại dương băng phía Nam) là một cái tên lỗi thời của phía Nam Thái Bình Dương. Vasco Núñez de Balboa, người châu Âu đầu tiên quan sát Thái Bình Dương, là tác giả tên gọi do ông tiếp cận đại dương này từ phía Bắc. "Biển phía Nam" (hay biển phương Nam) là một tên đồng nghĩa ít cổ xưa hơn. Một đạo luật của Quốc hội Anh năm 1745 đã lập ra một giải thưởng cho chuyến khám phá từ Hành lang Tây Bắc tới "Đại dương phía Tây và Nam của châu Mỹ".

Các tác giả sử dụng thuật ngữ "Nam Đại Dương" để đặt tên cho vùng nước bao quanh vùng cực Nam còn bí ẩn áp dụng những giới hạn khác nhau. Những tường thuật về cuộc hành trình thứ hai của James Cook ngụ ý New Caledonia tiếp giáp với đại dương này. Từ điển Địa lý của Peacock năm 1795 thì mô tả nó nằm "về phía Nam châu Mỹ và châu Phi". Vào năm 1796 John Payne đã lấy vĩ tuyến 40 làm giới hạn phía Bắc; còn cuốn Edinburgh Gazeteer năm 1927 thì dùng vĩ tuyến 50. Trong tác phẩm Family Magazine năm 1835, "Đại dương phía Nam Lớn" được phân thành "Đại dương phía Nam" (Nam Đại Dương) và "Đại Dương Antarctick [sic]" dọc theo vòng Nam Cực với giới hạn phía Bắc của Nam Đại Dương là đường nối liền mũi Sừng, mũi Hảo Vọng, vùng đất Van Diemen (Tasmania ngày nay) và miền Nam New Zealand.

Đạo luật Nam Úc năm 1834 của Vương quốc Anh đã mô tả vùng nước nằm dưới giới hạn phía Nam của thuộc địa mới Nam Úc là "Nam Đại Dương". Luật Hội đồng Lập pháp của thuộc địa Victoria năm 1881 phân định một phần của phân khu Bairnsdale là "dọc từ biên giới với New South Wales tới Nam Đại Dương".

Mô tả năm 1928

Trong ấn bản đầu tiên năm 1928 của tài liệu "Giới hạn của biển và đại dương", những vùng đất giới hạn Nam Đại Dương là: Nam Mỹ, châu Phi, Australia, đảo Broughton, New Zealand ở phía Bắc và châu Nam Cực ở phía Nam.

Cụ thể, ranh giới phía Bắc chạy từ mũi Sừng ở Nam Mỹ theo hướng Đông qua mũi Agulhas ở châu Phi, mũi Leeuwin ở Tây Úc, dọc đường bờ biển phía Nam lục địa Úc tới mũi Otway thuộc tiểu bang Victoria, rồi xuống phía Nam vượt qua eo biển Bass tới mũi Wickham ở đảo King, sau đó chạy dọc đường bờ biển phía Tây đảo King tới mũi Grim, Tasmania. Tiếp theo giới hạn đi theo đường bờ biển phía Tây Tasmania hướng xuống phía Nam tới mũi Đông Nam, rồi chuyển hướng Đông tới đảo Broughton, New Zealand trước khi quay trở lại mũi Sừng.

Mô tả năm 1937
Trong ấn bản năm 1937 của tài liệu Giới hạn của biển và đại dương, giới hạn phía Bắc của Nam Đại Dương đã dịch chuyển xuống phía Nam và đa phần không còn tiếp giáp với các đại lục.

Ở ấn bản thứ hai, Nam Đại Dương mở rộng từ châu Nam Cực lên phía Bắc tới vĩ tuyến 40°N trong khoảng từ mũi Agulhas ở châu Phi (kinh tuyến 20°) đến mũi Leeuwin ở Tây Úc (115°Đ); còn ở khoảng từ đảo Auckland, New Zealand (165 hay 166°Đ) tới mũi Sừng ở Nam Mỹ (67°T), Nam Đại Dương mở rộng đến vĩ tuyến 55°N.

Mô tả năm 1953
Trong ấn bản thứ ba năm 1953 không có sự xuất hiện của Nam Đại Dương kèm theo một ghi chú như sau (tạm dịch):
{{quote|
Nam Cực Dương (Antarctic Ocean), Nam Đại Dương (Southern Ocean) hay Nam Băng Dương đã bị loại ra khỏi tài liệu này bởi phần đông ý kiến nhận được kể từ lần phát hành ấn bản thứ hai năm 1937 cho rằng không tồn tại lý lẽ thực tế để áp dụng thuật ngữ "đại dương" cho vùng nước này, ranh giới phía bắc của nó là khó xác định do sự biến đổi theo mùa. Bởi vậy giới hạn của Thái Bình Dương, Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương mở rộng xuống phía nam tới lục địa Nam Cực.Do đó, những cơ quan thủy văn phát hành tài liệu riêng về khu vực này được quyền tự quyết giới hạn phía bắc của riêng mình (Anh sử dụng vĩ tuyến 55° Nam.)
|sign=|source=}}

Như vậy, trong tài liệu năm 1953 của IHO, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương mở rộng thêm xuống phía Nam. Những điểm mới khác là Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương tiếp giáp nhau tại kinh tuyến đi qua mũi Đông Nam (~ 147°Đ) và giới hạn phía Nam của Vịnh Đại Úc và biển Tasman dịch lên phía Bắc.

 Mô tả (dự thảo) năm 2002

Sau một quãng thời gian dài, tới năm 2000 IHO lật lại vấn đề Nam Đại Dương với một cuộc khảo sát. Có 28 trong tống số 68 nước thành viên hưởng ứng và tất cả đều đồng ý định nghĩa lại đại dương này ngoại trừ Argentina, phản ánh tầm quan trọng của các dòng hải lưu mà các nhà hải dương học đã đặt ra. Đề xuất tên gọi Southern Ocean (Nam Đại Dương) giành phần thắng với 18 phiếu, nhiều hơn Antarctic Ocean (Nam Cực Dương). Một nửa số phiếu ủng hộ định nghĩa giới hạn phía bắc của đại dương là tại vĩ tuyến 60°N (vĩ tuyến này không đi qua vùng đất nào); nửa còn lại thiên về những định nghĩa khác, đa phần chọn vĩ tuyến 50°N, số ít thì xa hơn về phía bắc lấy vĩ tuyến 35°N.

Dự thảo ấn bản thứ tư tài liệu Giới hạn của biển và đại dương đã lưu hành tới các nước thành viên của IHO trong tháng 8 năm 2002 (đôi khi ấn bản này được gọi là "ấn bản 2000"). Tuy nhiên tài liệu này chưa được công bố do mối quan ngại của một số nước liên quan tới các vấn đề tên gọi của các khu vực trên thế giới, chủ yếu là tranh cãi về tên gọi biển Nhật Bản, và ngoài ra còn có những thay đổi khác, 60 biến được đặt tên mới và ngay cả tên của tài liệu cũng đã thay đổi. Australia thể hiện sự dè dặt với giới hạn của Nam Đại Dương. Về mặt chính thức thì ấn bản thứ ba vẫn chưa được thay thế.

Dù vậy, định nghĩa trong ấn bản thứ tư đã được nhiều quốc gia, nhà khoa học và tổ chức như Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ và Merriam-Webster sử dụng. Một số cơ quan thủy văn các nước tự chọn giới hạn cho riêng mình, ví dụ như Vương quốc Anh lấy vĩ tuyến 55°N. Các tổ chức khác ưa giới hạn xa hơn về phía bắc.Encyclopædia Britannica mô tả Nam Đại Dương mở rộng lên phía bắc tới Nam Mỹ và coi đới hội tụ Nam Cực có ý nghĩa to lớn; thế nhưng tài liệu này cũng lại mô tả Ấn Độ Dương mở rộng về phía nam tới lục địa Nam Cực, một sự mâu thuẫn.

Vài nguồn khác như Hiệp hội Địa lý Quốc gia Hoa Kỳ thể hiện Đại Tây Dương, Thái Bình Dương, và Ấn Độ Dương mở rộng tới lục địa Nam Cực trên bản đồ, dù cho những bài viết trên trang web của hiệp hội đã bắt đầu nhắc đến tên gọi Nam Đại Dương.

Ở Úc (hay Australia), những chuyên gia bản đồ định nghĩa Nam Đại Dương bao gồm toàn bộ vùng nước nằm giữa châu Nam Cực và đường bờ biển phía nam Australia và New Zealand. Mô tả này về cơ bản là giống với ấn bản đầu tiên tài liệu của IHO và cũng có thể xem là giống ấn bản thứ hai; ở ấn bản thứ hai Vịnh Đại Úc được mô tả là thực thể địa lý nằm giữa đường bờ biển Australia và Nam Đại Dương. Trên bản đồ duyên hải Tasmania và Nam Úc, phần biển được gán cho tên gọi Nam Đại Dương, trong khi mũi Leeuwin ở Tây Úc được xem là điểm mà tại đó Ấn Độ Dương và Nam Đại Dương tiếp xúc nhau.

Trong ấn bản dự thảo 2002 có một thay đổi căn bản so với các ấn bản 1928-1953, đó là việc IHO mô tả 'biển' là một phân vùng nằm trong ranh giới của 'đại dương'. Thay đổi này của IHO dẫn tới sự thống nhất nguyên tắc biển nằm trong đại dương mà một số tài liệu trước đó đã thông qua áp dụng (như là World Fact Book của CIA). Một ví dụ, biển Tasman nằm giữa Australia và New Zealand đã được IHO xem là một phần của Thái Bình Dương kể từ ấn bản dự thảo 2002, còn trước đó thì không.

Việc nhìn nhận biển là phân vùng của đại dương giúp tránh được sự cần thiết phải làm gián đoạn ranh giới phía bắc của Nam Đại Dương tại eo biển Drake và biển Scotia, những vùng nước mở rộng xuống dưới vĩ tuyến 60°N. Điều này cũng đồng nghĩa với việc các biển đã được đặt tên từ lâu xung quanh châu Nam Cực sẽ tự động là một phần của Nam Đại Dương (những biển này bị loại bỏ trong ấn bản năm 1953).

 Lịch sử thám hiểm
 Các cuộc thám hiểm vùng Nam Cực

Vào tháng 12 năm 1839, một đoàn thám hiểm gồm tàu chiến  và , thuyền buồm  (brig: thuyền hai cột buồm), Relief (full-rigged ship: thuyền ba cột buồm trở lên), Sea Gull và  (schooner: thuyền buồm dọc), đã khởi hành từ Sydney, Australia như một phần kế hoạch thám hiểm của Mỹ được sự chỉ đạo của hải quân nước này (đôi khi còn gọi là "cuộc thám hiểm Wilkes"). Đoàn thuyền tiến vào Nam Đại Dương, hay khi đó gọi là đại dương Nam Cực, và thông báo về việc khám phá "lục địa Nam Cực phía tây quần đảo Balleny" vào ngày 25 tháng 1 năm 1840. Phần châu Nam Cực đó về sau đã được đặt tên là "Vùng đất Wilkes" và tên gọi này vẫn còn duy trì cho tới ngày nay.

Nhà thám hiểm James Clark Ross đã di chuyển qua vùng biển mà ngày nay được biết đến với tên gọi biển Ross và khám phá ra đảo Ross vào năm 1841 (cả biển và đảo đều đặt theo tên nhân vật này). Ông đã đi dọc theo một bức tường băng khổng lồ mà về sau được gọi là thềm băng Ross. Các ngọn núi Erebus và Terror được đặt theo tên của hai chiếc thuyền trong chuyến thám hiểm của ông: HMS Erebus và Terror.

Cuộc thám hiểm Endurance năm 1914 do Ernest Shackleton dẫn đầu có mục tiêu vượt lục địa Nam Cực qua điểm cực Nam, nhưng con tàu Endurance của đoàn đã bị mắc kẹt và ép vỡ bởi những khối băng trước cả khi họ đổ bộ lên đất liền. Sau chuyến hành trình tới đảo Elephant, Shackleton và năm người khác đã vượt Nam Đại Dương bằng một chiếc thuyền gọi là James Caird và họ đã tới được Nam Georgia.

Vào năm 1946, chuẩn đô đốc hải quân Hoa Kỳ Richard Evelyn Byrd và hơn 4.700 quân nhân đã tới vùng Nam Cực trong một chuyến viễn chinh được gọi là Chiến dịch Highjump. Dù chuyến đi được thông báo tới công chúng là sứ mệnh khoa học, những chi tiết đã được giữ bí mật và có thể trên thực tế đây là một cuộc huấn luyện hoặc sát hạch quân sự. Số trang thiết bị quân sự là nhiều bất thường, gồm một tàu sân bay, một số lượng tàu ngầm, tàu hỗ trợ, lính xung kích và xe quân sự. Chuyến đi dự kiến kéo dài tám tháng nhưng đã bất ngờ kết thúc chỉ sau hai tháng. Không có lời giải thích thực sự nào cho việc kết thúc sớm được chính thức đưa ra.

Thuyền trưởng Finn Ronne, cán bộ điều hành của Byrd, đã quay trở lại châu Nam Cực trong chuyến viễn chinh vào năm 1947-1948 với sự hỗ trợ của hải quân, ba máy bay, và những chú chó. Phần lớn vùng đất Palmer và đường bờ biển Weddell đã được khám phá và vẽ bản đồ nhờ chuyến đi cùng việc nhận dạng thềm băng Ronne. Ronne đã di chuyển quãng đường 3.600 dặm bằng ván trượt và xe chó kéo, nhiều hơn bất kỳ nhà thám hiểm nào khác trong lịch sử. Cuộc thám hiểm nghiên cứu vùng Nam Cực Ronne (RARE) đã khám phá đường bờ biển chưa được biết đến cuối cùng trên thế giới và là chuyến thám hiểm vùng Nam Cực đầu tiên có nữ giới tham gia.

 Lịch sử gần đây

Hiệp ước Nam Cực được ký vào ngày 1 tháng 12 năm 1959 và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 23 tháng 6 năm 1961. Các điều khoản của hiệp ước hạn chế hoạt động quân sự ở vùng Nam Cực nhằm hỗ trợ nghiên cứu khoa học.

Người đầu tiên vượt biển tới châu Nam Cực một mình là David Henry Lewis người New Zealand vào năm 1972. Phương tiện của Lewis là một chiếc thuyền buồm sắt có tên Ice Bird.

Emilio Marcos de Palma sinh gần vịnh Hope vào ngày 7 tháng 1 năm 1978 là người đầu tiên sinh ra ở lục địa Nam Cực đồng thời là người sinh tại địa điểm xa về phía nam nhất trong lịch sử.Explorer là một chiếc tàu du lịch vận hành bởi nhà thám hiểm người Thụy Điển Lars-Eric Lindblad. Cuộc hành trình tới châu Nam Cực của Explorer năm 1969 được xem như tiên phong cho ngành du lịch biển tại khu vực này hiện nay.Scope of Antarctic Tourism — A Background Presentation , IAATO official website. Đây là tàu du lịch đầu tiên được thiết kế để di chuyển trên vùng nước băng giá của Nam Đại Dương và cũng là con tàu đầu tiên chìm tại đại dương này sau khi va phải một vật thể chìm không xác định (theo báo cáo là băng) vào ngày 23 tháng 11 năm 2007. Chiếc tàu đã bị bỏ lại tại vùng biển gần quần đảo Nam Shetland, khu vực thường giông tố nhưng khi đó thời tiết là đẹp. Hải quân Chile xác nhận tàu chìm tại tọa độ xấp xỉ 62° 24′ Nam, 57° 16′ Tây, ở độ sâu khoảng 600 m.MV EXPLORER Cruise Ship Sinking In South Atlantic , The Shipping Times, ngày 23 tháng 11 năm 2007. Không có nạn nhân thiệt mạng trong vụ tai nạn.

 Địa lý

Là đại dương trẻ nhất về mặt địa chất, Nam Đại Dương hình thành khi châu Nam Cực và Nam Mỹ tách xa nhau, mở ra eo biển Drake vào khoảng 30 triệu năm trước. Sự ngăn cách giữa các lục địa cho phép hải lưu vòng Nam Cực hình thành.

Với giới hạn phía bắc tại vĩ tuyến 60°N, Nam Đại Dương không tiếp giáp với lục địa nào ở phía bắc, thay vào đó là ba đại dương Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương và Đại Tây Dương.

Một lý do để nhận định Nam Đại Dương là một đại dương tách biệt xuất phát từ thực tế hầu khắp phần nước của nó ngăn cách với phần nước của các đại dương khác. Nước dịch chuyển xung quanh Nam Đại Dương với tốc độ khá nhanh do hải lưu vòng Nam Cực tồn tại quanh châu Nam Cực. Vùng nước Nam Đại Dương phía nam New Zealand giống với vùng nước phía nam Nam Mỹ hơn là vùng nước ở Thái Bình Dương.

Nam Đại Dương là một đại dương sâu. Hầu khắp đại dương có độ sâu từ 4.000 đến 5.000 m (13.000 đến 16.000 ft) và chỉ có một số ít nơi là nước nông. Điểm sâu nhất của đại dương nằm tại đoạn cuối của rãnh Nam Sandwich; tọa độ 60°00'N, 024°T với độ sâu . Thềm lục địa Nam Cực nhìn chung là hẹp và sâu bất thường. Rìa của nó nằm tại độ sâu , độ sâu trung bình là  trong khi trung bình toàn cầu chỉ khoảng .

Vào tháng 3, băng bao phủ một diện tích tối thiểu 2,6 triệu km² quanh lục địa Nam Cực, đến tháng chín con số này tăng lên tối đa 18,8 triệu (km²), gấp hơn 7 lần. Diện tích băng biển biến động chủ yếu là do mùa.

 Các phân vùng của Nam Đại Dương
Phân vùng của đại dương là những vùng đặc trưng về mặt địa lý như "biển", "eo biển", "vịnh", "kênh nước". Nam Đại Dương có nhiều phân vùng được định nghĩa trong dự thảo ấn bản thứ tư tài liệu Giới hạn của biển và đại dương năm 2002 của IHO, theo chiều kim đồng hồ quanh châu Nam Cực gồm có (trong ngoặc là số đồ thị của IHO) biển Weddell (10.1), biển Lazarev (10.2), biển Riiser-Larsen (10.3), biển Cosmonauts (10.4), biển Cooperation (10.5), biển Davis (10.6), vịnh Tryoshinikova (10.6.1), biển Mawson (10.7), biển Dumont D'Urville (10.8), biển Somov (10.9), biển Ross (10.10), vịnh McMurdo (10.10.1), biển Amundsen (10.11), biển Bellingshausen (10.12), một phần eo biển Drake (10.13), eo biển Bransfield (10.14) và một phần biển Scotia (4.2). Một số biển không được tính trong tài liệu năm 1953 của IHO như "biển Consmonauts", "biển Cooperation", và "biển Somov" đã có mặt vì đa phần các biển này được đặt tên từ năm 1962 trở về sau. Vài tổ chức địa lý và atlas hàng đầu không áp dụng ba cái tên này, như ấn bản thứ 10 World Atlas 2014 của Hiệp hội Địa lý Quốc gia Mỹ và ấn bản thứ 12 Times Atlas of the World 2014 của Anh; tuy nhiên các bản đồ của Nga và Liên Xô thì có sử dụng.

 Tài nguyên thiên nhiên

Nam Đại Dương hầu như chắc chắn chứa một lượng lớn, có thể là khổng lồ, các mỏ dầu và khí thiên nhiên ở rìa lục địa. Sa khoáng – sự tích tụ các khoáng vật có giá trị như vàng, và hòn mangan được dự kiến hiện hữu ở Nam Đại Dương.

Các tảng băng trôi hình thành mỗi năm trên Nam Đại Dương chứa đủ lượng nước ngọt đáp ứng nhu cầu của toàn bộ con người trên Trái Đất trong vài năm. Trong nhiều thập kỷ đã có những đề xuất kéo những tảng băng trôi ở Nam Đại Dương đến những vùng phương Bắc khô cằn (như Úc) để khai thác, nhưng chưa thực hiện được hoặc không thành công.

 Nguy hiểm tự nhiên
Băng trôi có thể xuất hiện vào bất kỳ thời điểm nào trong năm trên khắp đại dương với một số tảng băng có thể cao tới hàng trăm mét. Các tảng nhỏ hơn (dày từ 0,5 đến 1 m) cũng gây ra những vấn đề cho tàu thuyền. Thềm lục địa sâu có đáy trầm tích băng rất khác nhau trên một khoảng cách nhỏ.

Từ lâu các thủy thủ đã biết đến sự nguy hiểm của vùng biển từ vĩ tuyến 40 đến vĩ tuyến 70, sóng cao cùng gió mạnh liên tục thổi khắp trên đại dương do không bị vùng đất lớn nào cản trở, thêm vào đó băng trôi, đặc biệt từ tháng 5 đến tháng 10, càng khiến nơi đây trở nên thêm nguy hiểm. Nguồn lực tìm kiếm cứu hộ là khan hiếm do mức độ hẻo lánh và xa cách.

 Hải dương học

 Hải lưu vòng Nam Cực và đới hội tụ Nam Cực

Hải lưu vòng Nam Cực chuyển động không ngừng theo hướng Đông tạo thành một vòng lặp kín có chiều dài 21.000 (km) (13.000 dặm). Đây là hải lưu lớn nhất thế giới với lưu lượng nước lên tới khoảng 100-150 triệu m³/s.

Một vài quy trình hoạt động dọc duyên hải châu Nam Cực đã tạo ra những loại khối nước đặc trưng ở Nam Đại Dương mà không nơi nào khác có. Một trong số đó là khối nước đáy Nam Cực; một vùng nước rất lạnh, nặng và mặn hình thành dưới lớp băng biển.

Liên đới với hải lưu vòng là đới hội tụ Nam Cực quanh châu Nam Cực, đây là nơi mà dòng chảy lạnh từ vùng Nam Cực lên phương Bắc gặp phần nước tương đối ấm của vùng cận Nam Cực. Nước của vùng Nam Cực chủ yếu chìm xuống dưới nước của vùng cận Nam Cực, sự pha trộn và nước trồi tạo ra một vùng có dinh dưỡng rất cao, tạo điều kiện cho sự tồn tại của một số loại sinh vật như thực vật phù du, động vật giáp xác chân chèo (copepoda) và Euphausia superba (moi lân Nam Cực). Chuỗi thức ăn hệ quả hỗ trợ sự sống cho cá, cá voi, hải cẩu, chim cánh cụt, hải âu mày đen và vô số loài khác.

Đới hội tụ Nam Cực được xem là ranh giới tự nhiên tốt nhất hạn định sự mở rộng lên phía bắc của Nam Đại Dương.

 Nước trồi
Hiện tượng nước trồi quy mô lớn được phát hiện thấy ở Nam Đại Dương. Gió Tây mạnh thổi quanh châu Nam Cực về phía đông làm dạt một lượng nước đáng kể lên phía bắc. Đây thực tế là một dạng nước trồi đới bờ. Bởi không có lục địa nào ở dải vĩ độ giữa Nam Mỹ và cực Bắc của bán đảo Nam Cực, một số phần nước nằm ở độ sâu lớn bị cuốn lên trên. Trong nhiều mô hình số và những tổng hợp quan sát, nước trồi ở Nam Đại Dương điển hình cho những phương thức chủ yếu khiến cho phần nước nặng sâu ở dưới bị vận chuyển lên bề mặt. Hiện tượng nước trồi do gió, tuy nông hơn, cũng được tìm thấy ở ngoài khơi duyên hải phía tây Bắc và Nam Mỹ, Tây Bắc và Đông Nam châu Phi, và Tây Nam và Đông Bắc Australia, tất cả đều có liên đới với hoàn lưu áp cao cận nhiệt đại dương.

 Hoàn lưu Ross và Weddell

Ross và Weddell là hai hoàn lưu tồn tại trong lòng Nam Đại Dương. Vị trí của chúng tương ứng tại biển Ross và biển Weddell và cả hai đều chuyển động theo chiều kim đồng hồ. Các hoàn lưu này hình thành do sự tương tác giữa hải lưu vòng Nam Cực và thềm lục địa Nam Cực.

Ở vùng trung tâm hoàn lưu Ross có băng biển duy trì. Có một vài bằng chứng chỉ ra hiện tượng ấm lên toàn cầu đã làm giảm phần nào độ mặn trong nước của hoàn lưu Ross kể từ thập niên 1950.

Vùng trung tâm hoàn lưu Weddell có năng suất rất cao nhờ phần nước lạnh giàu dinh dưỡng phía dưới bị cuốn lên bề mặt bởi hiện tượng nước trồi.

 Khí hậu
Nhiệt độ nước biển Nam Đại Dương dao động từ -2 đến 10 °C (28 đến 50 °F). Các cơn bão xoáy di chuyển về phía đông xung quanh lục địa Nam Cực và thường trở nên rất mạnh do sự tương phản nhiệt độ giữa vùng đóng băng và vùng ngoài đại dương. Xét về mặt trung bình, khu vực đại dương từ khoảng vĩ tuyến 40° Nam tới vòng Nam Cực là nơi có gió mạnh nhất trên Trái Đất. Vào mùa đông đại dương đóng băng; ở phần Thái Bình Dương băng lan tới vĩ tuyến 65° Nam còn ở phần Đại Tây Dương là vĩ tuyến 55° Nam, nhiệt độ nước bề mặt xuống dưới 0 °C. Tuy nhiên tại một số điểm ven biển, gió mạnh thổi liên tục từ lục địa Nam Cực đã giữ cho đường bờ biển không bị đóng băng trong suốt mùa đông.

 Sự đa dạng sinh học

Nhiều loài động vật biển khác nhau tồn tại và dựa trực tiếp hay gián tiếp vào thực vật phù du ở Nam Đại Dương. Các loài động vật biển Nam Cực gồm có chim cánh cụt, cá voi xanh, cá voi sát thủ, mực khổng lồ và hải cẩu lông mao. Chim cánh cụt hoàng đế là loại chim cánh cụt duy nhất sinh sản vào mùa đông ở châu Nam Cực, trong khi chim cánh cụt Adélie sinh sản ở vùng xa về phía nam hơn bất kỳ loại chim cánh cụt nào khác. Chim cánh cụt Rockhopper có đôi mắt màu đỏ, lông mày vàng, mỏ màu cam cùng những chiếc lông nhọn trên đầu. Cánh cụt vua, quai mũ, và Gentoo cũng sinh sản ở vùng Nam Cực.

Vào thế kỷ 18 và 19, hải cẩu lông mao Nam Cực bị các nước Mỹ và Anh săn bắt rất nhiều để lấy da. Hải cẩu Weddell, một loại "hải cẩu thực sự", được đặt theo tên của Sir James Weddell, trưởng đoàn thám hiểm săn hải cẩu người Anh ở biển Weddell. Moi lân Nam Cực thường tập hợp thành bầy lớn là loài chủ chốt của hệ sinh thái Nam Đại Dương đồng thời là nguồn thức ăn quan trọng cho cá voi, hải cẩu, mực, cá (notothenioidei), chim cánh cụt, hải âu mày đen và nhiều loài chim khác.

Cộng đồng sinh vật dưới đáy biển Nam Đại Dương phong phú và đông đúc. Do môi trường đáy biển rất tương đồng khắp quanh vùng Nam Cực, có thể tìm thấy hàng trăm loài ở mọi hướng quanh lục địa, phổ biến còn có những loài vật khổng lồ sống ở vùng nước sâu.

Một cuộc điều tra sự sống dưới biển với sự tham gia của khoảng 500 nhà nghiên cứu được tiến hành trong năm địa cực quốc tế đã tiết lộ một số kết quả đáng chú ý. Có hơn 235 sinh vật biển sống ở cả hai vùng cực; một số loại động vật biển có vú và chim thực hiện những chuyến hành trình khứ hồi thường niên. Đáng ngạc nhiên hơn là những dạng sống nhỏ như hải sâm và các loài sên bơi tự do cũng được tìm thấy ở cả hai đại dương vùng cực. Những nhân tố khác nhau có thể hỗ trợ cho sự phân bố của chúng như: nhiệt độ nước ở dưới sâu là khá đồng nhất giữa các vùng cực và xích đạo với mức chênh lệch không quá 5 °C và những hệ thống hải lưu lớn hay "băng tải dưới biển" đã vận chuyển trứng và ấu trùng.

 Các loài chim

Vùng bờ biển nhiều đá của lục địa Nam Cực cùng những hòn đảo ngoài khơi cung cấp không gian cư ngụ, làm tổ cho hơn 100 triệu con chim vào mỗi mùa xuân. Có thể kể ra một vài loài như hải âu mày đen, petrel, chim cướp biển, mòng biển và họ nhàn. Anthus antarcticus chuyên ăn sâu bọ là loài đặc hữu của nhóm đảo Nam Georgia và một số hòn đảo nhỏ xung quanh. Những con vịt nước ngọt cũng cư ngụ tại Nam Georgia và quần đảo Kerguelen.

Tất cả những con chim cánh cụt không bay được đều hiện diện ở Nam bán cầu với khu vực tập trung đông nhất là tại hoặc xung quanh châu Nam Cực. Bốn trong số 18 loài chim cánh cụt sống và sinh sản ở lục địa Nam Cực và những hòn đảo ngoài khơi gần đó. Bốn loài khác sống trên những hòn đảo tọa lạc ở vùng cận Nam Cực. Chim cánh cụt hoàng đế có bộ lông bốn lớp dày giúp giữ ấm cơ thể. Chúng là loài động vật duy nhất ở vùng Nam Cực sinh sản trong mùa đông.

 Cá
Có rất ít loài cá sinh sống ở Nam Đại Dương. Họ Channichthyidae, hay còn gọi là cá máu trắng, duy nhất phát hiện thấy ở đại dương này. Sở dĩ có tên cá máu trắng là do trong máu của chúng thiếu hemoglobin (huyết sắc tố), hệ quả làm máu trở nên không màu. Champsocephalus gunnari, một loài thuộc họ Channichthyidae, là một trong những loài cá phổ biến nhất ở vùng nước ven bờ có độ sâu nhỏ hơn ; tuy nhiên chúng từng bị đánh bắt quá mức trong những thập niên 1970 và 1980. Những bầy cá băng (Notothenioidei) dành cả ngày dưới đáy biển, đến đêm thì chúng ngoi lên tầng nước cao hơn để ăn phiêu sinh vật và các loài cá nhỏ.

Chi Dissostichus có hai loài, Dissostichus mawsoni và Dissostichus eleginoides. Cả hai sống ở dưới đáy có độ sâu dao động từ 100–3.000 m (328–9.843 ft) và có thể sinh trưởng tới chiều dài 2 m (7 ft), cân nặng 100 kg (220 lb) cùng tuổi thọ 45 năm. Trong khi loài Dissostichus mawsoni sống gần lục địa Nam Cực thì loài Dissostichus eleginoides lại sống ở vùng nước cận Nam Cực tương đối ấm hơn. Để đối phó với nhiệt độ nước biển thấp quanh lục địa Nam Cực, loài Dissostichus mawsoni sở hữu protein chống đông trong máu và mô. Đây đều là những loài cá có giá trị thương mại và việc đánh bắt quá mức bất hợp pháp đã khiến số lượng của chúng giảm xuống.

Một nhóm cá phong phú khác là chi Notothenia, những loài thuộc chi này cũng sở hữu protein chống đông trong cơ thể như Dissostichus mawsoni.

 Động vật có vú

Có bảy loài động vật chân màng cư ngụ ở châu Nam Cực. Lớn nhất là chi Hải tượng (Mirounga leonina), những loài thuộc chi này có thể nặng tới 4 tấn (8.818 lb), trong khi những con cái của loài nhỏ nhất, hải cẩu lông mao Nam Cực (Arctocephalus gazella), có cân nặng chỉ 150 kg (331 lb). Hai loại này sống ở phía bắc vùng nước đóng băng và sinh sản trên bãi biển với số lượng mỗi nhóm tầm một hai con đực và nhiều con cái. Có bốn loài khác có thể sống trên lớp băng bề mặt biển. Hải cẩu ăn cua (Lobodon carcinophagus) và hải cẩu Weddell (Leptonychotes weddellii) sinh sản theo bầy đàn còn hải cẩu báo và (Hydrurga leptonyx) hải cẩu Ross (Ommatophoca rossii) sống đơn độc. Hải cẩu sinh sản trên băng hoặc trên đất liền, còn lại chúng dành phần lớn thời gian hoạt động và săn mồi dưới lớp băng biển, trong nước tương đối ấm có nhiệt độ ổn định dao động nhỏ ở khoảng gần 1 °C.

Bốn loại hải cẩu cư ngụ trên những khối băng quanh châu Nam Cực được cho là chiếm khoảng 50% hoặc hơn tổng số hải cẩu trên thế giới. Với số lượng khoảng 15 triệu con, hải cẩu ăn của là một trong số những loài động vật đông nhất trên hành tinh. Sư tử biển New Zealand (Phocarctos hookeri), một trong những loài động vật chân màng hiếm nhất và phân bổ hẹp nhất, hầu như chỉ sinh sản ở quần đảo Auckland thuộc vùng cận Nam Cực, dù phạm vi phân bổ của chúng từng là rộng hơn. Hải cẩu Weddell sinh sống ở vùng xa về phía nam nhất trong số tất cả các loài có vú cố định nơi đây.

Có 10 loài thuộc bộ cá voi được tìm thấy ở Nam Đại Dương, sáu thuộc phân bộ cá voi tấm sừng hàm và bốn thuộc phân bộ cá voi có răng. Loài lớn nhất trong số này là cá voi xanh (Balaenoptera musculus) với chiều dài khoảng 30 m (98 ft) và cân nặng 173 tấn. Phần lớn trong số này là loài di trú, chúng di chuyển tới vùng biển nhiệt đới trong quãng thời gian mùa đông ở vùng Nam Cực.

 Động vật chân khớp
Con người đã tìm thấy năm loài moi lân, những sinh vật giáp xác nhỏ bơi tự do, ở Nam Đại Dương. Moi lân Nam Cực (Euphausia superba) là một trong số những loài động vật dồi dào nhất trên Trái Đất với tổng trọng lượng (sinh khối) cỡ khoảng 500 triệu tấn. Mỗi cá thể của loài này dài 6 cm (2,4 in) và nặng 1 gram (0,035 oz). Những bầy moi lân với mật độ 30.000 cá thể trên một m³ (35 ft m³) có thể trải dài hàng km và làm nước biển chuyển màu đỏ. Ban ngày chúng thường ở dưới sâu, tới ban đêm thì ngoi lên để ăn phiêu sinh vật. Sự tồn vong của rất nhiều loài động vật lớn phụ thuộc vào moi lân. Vào mùa đông khi mà thức ăn trở nên khan hiếm, moi lân Nam Cực trưởng thành có thể quay trở lại giai đoạn chưa trưởng thành, dùng chính cơ thể bản thân làm nguồn dinh dưỡng.

Nhiều loài giáp xác sống dưới đáy có chu kỳ sinh sản không theo mùa. Glyptonotus antarcticus là một loài giáp xác chân đều sống dưới đáy lớn bất thường, đạt tới chiều dài 20 cm (8 in) và cân nặng 70 gram (2,47 oz). Các loài thuộc bộ Amphipoda (động vật chân sóng bên) tập trung ở các lớp trầm tích mềm và ăn nhiều loại thức ăn từ tảo cho tới những loại động vật khác.

Nhện biển là một nhóm động vật thường gặp. Những loài này di chuyển chậm, đôi khi phát triển tới cỡ bàn tay người. Thức ăn của chúng là san hô, bọt biển, và động vật hình rêu.

 Động vật không xương sống
Có nhiều loài động vật thân mềm thủy sinh hiện diện ở Nam Đại Dương. Loài Adamussium colbecki thuộc lớp thân mềm hai mảnh vỏ thường được tìm thấy tại độ sâu nhỏ hơn 100 m và loài Laternula elliptica cũng sống ở vùng nước nông trên những bề mặt bùn cát. Có khoảng 70 loài động vật chân đầu tồn tại ở Nam Đại Dương, lớn nhất trong số đó là những loài thuộc chi mực khổng lồ (Architeuthis) với chiều dài con cái ước tính tối đa khoảng 13 m (43 ft); chúng là loài động vật không xương sống lớn thứ hai thế giới còn tồn tại, chỉ xếp sau loài Mesonychoteuthis hamiltoni cũng sinh sống ở Nam Đại Dương. Mực gần như chiếm toàn bộ khẩu phần ăn của Thalassarche chrysostoma (hải âu mày đen đầu xám) và cá nhà táng, đặc biệt loài Onykia ingens là mồi ngon của rất nhiều loại động vật khác nhau.

Chi Abatus thuộc lớp cầu gai thường đào bới những lớp trầm tích và ăn các chất dinh dưỡng mà chúng tìm được. Vùng nước Nam Cực tồn tại hai loài thuộc họ Salpidae phổ biến là Salpa thompsoni và Ihlea racovitzai. Salpa thompsoni được tìm thấy ở những nơi nước đóng băng, còn Ihlea racovitzai thì thấy tại những vùng vĩ độ cao, gần băng. Bởi giá trị dinh dưỡng thấp, chúng thường chỉ là mồi của cá. Những loài động vật lớn hơn như chim và động vật có vú ở biển chỉ lựa chọn chúng làm con mồi khi những nguồn thức ăn khác trở nên khan hiếm.

Bọt biển Nam Cực là những loài sống dai và nhạy cảm với những sự biến đổi của môi trường do đặc tính của cộng đồng vi sinh vật cộng sinh bên trong chúng. Điều này khiến chúng trở nên có chức năng như dấu hiệu thông báo tình trạng sức khỏe môi trường.

 Môi trường
 Các vấn đề hiện tại
Sự gia tăng bức xạ tia cực tím từ mặt trời – hậu quả của lỗ thủng ozon Nam Cực, đã làm suy giảm hiệu suất của thực vật phù du tới 15% và làm tổn thương DNA của một số loài cá. Việc đánh bắt hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không bị kiểm soát, đặc biệt là loài Dissostichus eleginoides bị đánh bắt ước tính gấp năm đến sáu lần vượt mức quy định, rất có thể ảnh hưởng tới tính bền vững của các loài. Cách thức đánh bắt cá bằng dây dài (longline fishing) gây tỉ lệ tử vong cao cho các loài chim biển.

 Các hiệp ước quốc tế
Tất cả mọi hiệp ước quốc tế về các đại dương trên thế giới đều ứng dụng cho Nam Đại Dương. Ngoài ra vùng này còn đặt dưới các hiệp định đặc biệt sau:
 Khu bảo tồn cá voi Nam Đại Dương của Ủy ban săn bắt cá voi quốc tế (IWC), nghiêm cấm săn bắt cá voi vì mục đích thương mại ở vùng biển phía nam vĩ tuyến 40°N (giữa kinh tuyến 50 và 130°T là phía nam vĩ tuyến 60°N). Nhật Bản thường xuyên không công nhận điều khoản này vì khu bảo tồn vi phạm hiến chương của IWC. Bởi phạm vi khu vực chỉ giới hạn đánh bắt cá voi thương mại, một hạm đội Nhật Bản đã tiến hành cuộc săn cá voi thường niên tại vùng này liên quan tới giấy phép và mục đích săn bắt. Vào ngày 31 tháng 3 năm 2014, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) ra phán quyết về chương trình đánh bắt cá voi của Nhật Bản mà nước này từ lâu luôn khẳng định vì mục đích khoa học, là vỏ bọc che giấu mục đích thương mại và ngừng cấp mọi giấy phép.
 Công ước về bảo tồn hải cẩu Nam Cực, một phần của Hệ thống Hiệp ước Nam Cực, được ký kết tại thời điểm kết thúc hội nghị đa phương tại London vào ngày 11 tháng 2 năm 1972.
 Công ước về bảo tồn sinh vật biển Nam Cực (CCAMLR), một phần của Hệ thống Hiệp ước Nam Cực''. Công ước này có hiệu lực từ ngày 7 tháng 4 năm 1982, mục tiêu là bảo tồn sinh vật biển và tính toàn vẹn của môi trường tại và gần châu Nam Cực. Phần lớn công ước liên quan tới vấn đề sự gia tăng hoạt động đánh bắt moi lân ở Nam Đại Dương có thể có tác động nghiêm trọng tới những quần thể sinh vật biển sống phụ thuộc vào nguồn thức ăn là moi lân. Công ước này áp dụng cho khu vực nằm về phía nam đới hội tụ Nam Cực cũng như vĩ tuyến 60°N.

Nhiều quốc gia phản đối hoạt động thăm dò và khai thác nguồn tài nguyên khoáng vật ở khu vực phía nam đới hội tụ Nam Cực. Hiệp ước Nam Cực áp dụng cho vùng nằm dưới vĩ tuyến 60°N, ngăn cấm những yêu cầu mới về chủ quyền lãnh thổ ở châu Nam Cực.

Tổng quan về kinh tế
Giai đoạn từ ngày 1 tháng 7 năm 1998 tới 30 tháng 6 năm 1999, sản lượng hải sản đánh bắt là 119.898 tấn, 85% trong số đó là moi lân và 14% là Dissostichus eleginoides (một loài cá). Các hiệp ước có hiệu lực từ cuối năm 1999 nhằm làm giảm hoạt động đánh bắt bất hợp pháp, không báo cáo và vô trật tự. Lượng Dissostichus eleginoides khai thác trong vụ 1998-1999 là vượt quá từ năm đến sáu lần so với mức quy định.

Các cảng và cầu cảng

Các cảng lớn còn vận hành bao gồm tại: trạm Rothera, trạm Palmer, Villa Las Estrellas, cơ sở Esperanza, trạm Mawson, trạm McMurdo, và những bãi đậu tàu ngoài khơi châu Nam Cực.

Có một số ít cảng hay cầu cảng tọa lạc ở vùng bờ biển phía nam Nam Đại Dương. Tình trạng đóng băng khiến cho hầu khắp khu ven biển chỉ có thể sử dụng trong giai đoạn giữa hè, thậm chí cả khi đó cũng cần thiết phải có những con tàu phá băng hộ tống. Hầu hết cảng biển Nam Cực được điều hành bởi các trạm nghiên cứu của chính phủ và không tiếp nhận tàu tư nhân hay thương mại trừ trường hợp khẩn cấp. Tàu ở bất kỳ cảng nào phía nam vĩ độ 60°N đều phải chịu sự kiểm tra từ những quan sát viên của hiệp ước Nam Cực.

Cảng nằm xa về phía nam nhất là tại trạm McMurdo, tọa độ . Vịnh Winter Quarters tạo thành một bến cảng nhỏ tọa lạc ở cực Nam đảo Ross; một cầu tàu băng nổi giứp cảng này có thể hoạt động vào mùa hè. Những nhân viên của chiến dịch Deep Freeze đã xây dựng cầu tàu băng đầu tiên tại trạm McMurdo vào năm 1973.

Dựa theo mô tả ban đầu của IHO năm 1928 về Nam Đại Dương (và mô tả năm 1937 nếu vịnh Đại Úc được xem là một bộ phận), các cảng và cầu cảng của Úc nằm giữa mũi Leeuwin và mũi Otway cũng sẽ được nhận định là ở đại dương này. Chúng bao gồm: Albany, Thevenard, cảng Lincoln, Whyalla, cảng Augusta, cảng Adelaide, Portland, Warrnambool, và bến cảng Macquarie.

Nam Đại Dương cũng là nơi có các cuộc đua thuyền được tổ chức, như Volvo Ocean Race, Velux 5 Oceans Race, Vendée Globe, Jules Verne Trophy và Global Challenge.

Chú thích

Xem thêm
 Châu Nam Cực
 Hệ thống hiệp ước châu Nam Cực

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Các bài của CIA World Factbook  về Nam Đại Dương.
 Đại dương thứ năm  tại Geography.About.com
 Chuyến khám phá lớn nhất ở Nam Đại dương

Nam Đại Dương
Đại dương
Châu Nam Cực
Bài cơ bản dài trung bình
Địa hình Nam Đại Dương


title: Xanthorhoini

text:
Xanthorhoini là một tribe của geometer moths under phân họ Larentiinae.

Recognized genera
 Acodia Rosenstock, 1885
 Austrocidaria Dugdale, 1971
 Camptogramma Stephens, 1831
 Catarhoe Herbulot, 1951
 Chrysolarentia Butler, 1882
 Costaconvexa Agenjo, 1949
 Disclisioprocta Wallengren, 1861
 Enchoria Hulst, 1896
 Epirrhoe Hübner, 1825
 Epyaxa Meyrick, 1883
 Euphyia Hübner, 1825
 Glaucorhoe Herbulot, 1951
 Herreshoffia Sperry, 1949
 Juxtephria Viidalepp, 1976
 Loxofidonia Packard, 1876
 Orthonama Hübner, 1825
 Protorhoe Herbulot, 1951
 Psychophora Kirby, 1824
 Scotopteryx Hübner, 1825
 Xanthorhoe Hübner, [1825]
 Zenophleps Hulst, 1896

Chú thích

Tham khảo

 Funet.fi
 BioLib.cz

Geometridae


title: ĐN

text:
ĐN hay đn có thể là từ viết tắt của:

Đà Nẵng (tỉnh)
Đồng Nai (tỉnh)
định nghĩa

ĐN


title: Colletes cariniger

text:
Colletes cariniger là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1903


title: Argia extranea

text:
Argia extranea là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Argia extranea is in 1861 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hagen.

Chú thích

Tham khảo

Argia


title: Ứng suất nén

text:
Ứng suất nén là trạng thái ứng suất khi vật liệu bị tác động ép chặt. Trường hợp đơn giản của sự ép là lực ép đơn gây ra bởi phản lực tác động, lực đẩy. Sức bền nén của vật liệu luôn cao hơn sức bền kéo của vật liệu đó, tuy nhiên hình thể lại quan trọng để phân tích khi ứng suất nén đạt đến giới hạn cong vênh.

Với những vật liệu dẻo, khi chịu ứng suất nén thường biến dạng méo mó, nhưng với các vật liệu có tính dòn thì khi vượt sức chịu đựng sẽ gây vỡ vụn.

Tham khảo

Cơ học
Cơ tính
Ứng suất
Khoa học vật liệu


title: Boursières

text:
Boursières là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Metz-le-Comte

text:
Metz-le-Comte là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 165. Vào ngày 1 tháng 1 năm 2006, dân số ước tính là 190 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: Sieverodonetsk

text:
Sievierodonetsk ( ; , ), hay còn được gọi là Severodonetsk (), là một thành phố ở tỉnh Luhansk , miền đông Ukraina . Nó nằm ở phía đông bắc của bờ trái của sông Donets và cách trung tâm hành chính của tỉnh, Luhansk khoảng 110 km (68 mi) về phía tây bắc . Sievierodonetsk đối mặt với Lysychansk lân cận bên kia sông. Thành phố, có tên bắt nguồn từ con sông nói trên, có dân số 99.067 (ước tính năm 2022), khiến nó trở thành thành phố đông dân thứ hai trong vùng. Kể từ tháng 6 năm 2022, nó đã bị Nga chiếm đóng và quản lý về mặt quân sự .

Trước chiến tranh, Sievierodonetsk có một số nhà máy cũng như nhà máy hóa chất Azot. Ngoài ra còn có một sân bay cách 6km (3,7 dặm) về phía nam của thành phố.

Sievierodonetsk từng là trung tâm hành chính của tỉnh Luhansk từ năm 2014 đến năm 2022, do thành phố Luhansk nằm dưới sự kiểm soát của phe ly khai thân Nga khi bắt đầu chiến tranh ở Donbas . Trong cuộc xâm lược của Nga vào Ukraina , Sievierodonetsk đã bị quân Nga tấn công dữ dội và là nơi đi đầu trong mặt trận chiến sự ở Donbas , dẫn đến thành phố bị phá hủy trên diện rộng, bao gồm cả các khu dân cư. Đến ngày 25 tháng 6 năm 2022, thành phố đã bị quân Nga và lực lượng ly khai chiếm hoàn toàn, với các nhà chức trách Ukraine tuyên bố rằng dân số là khoảng 10.000 người, tương đương 10% dân số trước chiến tranh.

Tên gọi
Theo một trong các phiên bản, thành phố có tên từ Donets. Có tên tiếng Nga trên đó, (Сѣверный Донецъ, m: Северский Донець) tên thành phố trong tiếng Nga là Severodonetsk . Trong một tài khoản khác, tên này xuất phát từ vị trí của thành phố, nằm ở phía bắc của ngân hàng Donets.

Tên tiếng Ukraina của thành phố có một lịch sử khá phức tạp. Sắc lệnh của Đoàn chủ tịch Xô viết tối cao của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina ngày 27 tháng 1 năm 1950, "Về việc đổi tên khu định cư kiểu đô thị Lyskhimstroi của Lysychansk Raion thuộc Tỉnh Voroshilovgrad" đã được ban hành bằng tiếng Nga, và tên của thành phố được chỉ định là Severodonetsk , sau này được dịch sang tiếng Ukraina là Sievierodonetsk . Tuy nhiên, cách viết này là sai trong tiếng Ukraina và cách viết tên thành phố trong nhiều nguồn (từ điển, bản đồ và tài liệu chính thức) đã được sửa, nhưng nó vẫn chưa được sửa ở cấp chính thức. Đồng thời, tên Sieverodonetsk đã được sử dụng trong thông báo về việc phân bổ khu định cư cho loại thành phố có ý nghĩa cấp quận.

Theo cách đánh vần năm 1993 (tại Mục 108), tên của thành phố là Siverskodonetsk , tương ứng với từ nguyên (từ Siverskyi Donets). Tên này đã được đưa vào bách khoa toàn thư và sách tham khảo thời Xô Viết. Một số nhà ngôn ngữ học Ukraine cũng đứng trên các nguyên tắc tương tự. Một số ấn phẩm tiếng Ukraina hiện đại cũng sử dụng tên Siverodonetsk , dựa trên logic tương tự như từ "nói tiếng Ukraina". Đồng thời, tên chính thức là Sieverodonetsk, sẽ công bằng nếu nó được áp dụng cho một thành phố ở Nga, thay vào đó, quy tắc liên quan đến việc chuyển ngữ từ tiếng Nga sang tiếng Ukraina, đã được áp dụng bất hợp pháp cho một thành phố ở chính Ukraine. Trong Bách khoa toàn thư Ukraina , tên chính của thành phố là Siverskodonetske , trong khi các cách viết khác là Sieverodonetske và Pivnichnodonetske.

Trong tài liệu quy phạm pháp luật " Phân loại các đối tượng của hệ thống hành chính-lãnh thổ của Ukraina", thành phố được phân loại là Si v e rodonetsk và tên nói trên đã được sử dụng trong các tài liệu chính thức khác trong những năm gần đây . Cho đến giữa năm 1990, cách viết Sieverodonetsk phổ biến trên các dấu hiệu của các tổ chức trong chính thành phố, nhưng Severodonetsk và Sievierodonetsk cũng được sử dụng.

Lịch sử

Nền tảng và thời kỳ Xô Viết
Nền tảng của Sievierodonetsk hiện đại được kết nối chặt chẽ với việc bắt đầu xây dựng Nhà máy phân bón nitơ Lysychansk trong giới hạn của Lysychansk, Tỉnh Donetsk, Ukraina SSR , Liên Xô vào năm 1934. Bản thân Donets đã được kết hợp với Lysychansk. Khu định cư đầu tiên của công nhân trên công trường được gọi là ‘’’Lyskhimstroi’’’ ( tiếng Ukraina : Лисхімстрої , tiếng Nga : Лисхимстрой), gần Donets. Vào tháng 9 năm 1935, ngôi trường đầu tiên được mở tại khu định cư, một nhà máy gạch silicat bắt đầu sản xuất và ba ngôi nhà hai tầng dân cư đầu tiên được xây dựng. Năm 1940, có 47 ngôi nhà, một trường học, một câu lạc bộ, một trường mẫu giáo, một nhà trẻ và 10 tòa nhà của một nhà máy hóa chất ở Lyskhimstroi.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai , Lyskhimstroi và các khu vực lân cận (nằm trong mặt trận Đông Âu) bị Phát xít Đức chiếm đóng vào ngày 11 tháng 7 năm 1942. Ngày 1 tháng 2 năm 1943, nó bị Sư đoàn bộ binh cận vệ 41 và Lữ đoàn xe tăng 110 của Hồng quân chiếm lại . Công việc khôi phục và mở rộng Nhà máy Phân đạm Lysychansk bắt đầu vào ngày 10 tháng 12 năm 1943 và đến năm 1946, kho nhà ở trước chiến tranh đã được khôi phục hoàn toàn, lên tới 17.000 mét vuông. Một sân bay phía nam Lyskhimstroi bắt đầu hoạt động vào tháng 5 năm 1948; nó đã trải qua những cuộc cải tạo lớn vào đầu những năm 1960.

Bốn tên mới được đề xuất cho khu định cư vào năm 1950: Svetlograd, Komsomolsk-on-Donets, Mendeleevsk và Severodonetsk. Cuối cùng nó đã được đổi tên thành cái sau, theo tên của Seversky Donets. Severodonetsk sẽ nhận được tình trạng của một khu định cư đô thị cùng năm. Vào ngày 1 tháng 1 năm 1951, Nhà máy Phân đạm Lysychansk sẽ sản xuất sản lượng amoni nitrat đầu tiên.

Một tờ báo địa phương có tên Đường lối cộng sản ( tiếng Ukraina : Комуністичний шлях , tiếng Nga : Коммунистический путь ), sau đổi tên thành Severodonetsk News ( tiếng Ukraina : Сєвєродонецькі вісті , tiếng Nga : Северодонецкие вести ), được xuất bản tại thành phố từ ngày 2 tháng 4 năm 1965 đến đầu năm 2019.

Thời kỳ Ukraina độc lập

Chiến tranh Donbas

Trong cuộc chiến ở Donbas , thành phố đã bị chiếm vào cuối tháng 5 năm 2014 bởi các lực lượng thân Nga kết hợp, với tổng số lên tới 1.000 người. Cuộc bầu cử tổng thống Ukraine năm 2014 không được tổ chức tại thành phố do chính quyền ly khai không cho phép mở các địa điểm bỏ phiếu và phần lớn tài sản của Ủy ban Bầu cử Trung ương Ukraina đã bị đánh cắp hoặc phá hủy. Vào ngày 22 tháng 7 năm 2014, các lực lượng Ukraina đã giành lại quyền kiểm soát thành phố. Giao tranh dữ dội tiếp tục diễn ra xung quanh thành phố trong một số ngày; vào ngày 23 tháng 7 năm 2014, Vệ binh Quốc gia Ukraina và Quân đội Ukraina đã đưa ra một tuyên bố cho biết họ đang "tiếp tục làm sạch Sievierodonetsk".

Một cây cầu bắc qua sông Siverskyi Donets đã bị hư hại nghiêm trọng trong chiến tranh vào năm 2014; nó được mở cửa trở lại vào tháng 12 năm 2016. Liên minh Châu Âu đã đóng góp 93,8% kinh phí cho việc trùng tu cây cầu.

Vào năm 2016, Verkhovna Rada đã đề xuất chính thức đổi tên thành phố Siverskodonetsk , thay đổi từ ngoại lệ tiếng Nga thành phiên bản tiếng Ukraina với ý nghĩa tương tự.

Nga xâm lược Ukraina

Trong mặt trận Donbas của cuộc xâm lược Ukraina của Nga , Sievierodonetsk đã trở thành trung tâm của các cuộc giao tranh dữ dội và sự chú ý của giới truyền thông. Vào tháng 5, các lực lượng Nga đã đặt Sievierodonetsk làm trọng tâm chính trong nỗ lực chiếm tỉnh Luhansk. Vào ngày 31 tháng 5, thị trưởng thành phố tuyên bố rằng các lực lượng Nga đã giành quyền kiểm soát một nửa thành phố.  Đến ngày 14 tháng 6, lực lượng Nga đã kiểm soát 80% thành phố và cắt đứt mọi lối thoát. Ngày 24 tháng 6, chính phủ Ukraina ra lệnh cho các lực lượng của họ rút khỏi Sievierodonetsk.

Vào ngày 26 tháng 6, Người phát ngôn Bộ trưởng Quốc phòng Nga, Trung tướng Igor Konashenkov tuyên bố Dân quân Cộng Hòa Nhân dân Luhansk và Lực lượng Vũ trang Nga đã "giải phóng hoàn toàn các thành phố Severodonetsk và Borovskoye cũng như các địa phương đông dân cư Voronovo và Sirotino ở Cộng hòa Nhân dân Luhansk".

Nhân khẩu học

Dân tộc của cư dân thành phố theo điều tra dân số Ukraina năm 2001 :

 Người Ukraina: 59%
 Người Nga: 38,7%
 Người Belarus: 0,6%
 Khác: 1,7%

Kinh tế
Các ngành hóa chất trước đây hoạt động ở Sievierdonetsk bao gồm:

• " Azot " – một trong những nhà máy hóa chất lớn nhất ở châu Âu.

• Khimpostavschik, một doanh nghiệp tư nhân.

• Himexele.

Thể thao
Giải vô địch Ukraine đầu tiên ở môn Khúc côn cầu được tổ chức tại Sievierodonetsk vào tháng 2 năm 2012. Azot Severodonetsk , một câu lạc bộ bandy có trụ sở tại thành phố, đã giành chiến thắng trong giải đấu.

Thành phố kết nghĩa

Sievierodonetsk kết nghĩa với các đô thị sau:
 Jelenia Góra, Ba Lan
 Rivne, Ukraina

Những người nổi tiếng
Những cư dân sinh ra Sieverodonetsk bao gồm:

• Irina Antanasijević (sinh 1965), nhà triết học , nhà phê bình văn học và dịch giả người Nga-Serbia

• Nikolay Davydenko (sinh 1981), vận động viên quần vợt chuyên nghiệp đã nghỉ hưu

• Pavel Gubarev (sinh năm 1983), cựu chỉ huy Dân quân Nhân dân Donetsk và đồng sáng lập Câu lạc bộ Những người Yêu nước Nổi giận

• Serhiy Haidai (sinh năm 1975), doanh nhân và cựu lãnh đạo Cục quản lý dân sự-quân sự khu vực Luhansk

• Yuriy Hritsyna (sinh năm 1971), huấn luyện viên bóng đá chuyên nghiệp và cựu cầu thủ

• Yosip Kurlat (1927–2000), nhà văn và dịch giả thiếu nhi

• Snejana Onopka (sinh 1986), người mẫu thời trang Ukraina

• Valentin Pukhalsky (1887–1981), nhà điêu khắc Liên Xô

• Borys Romanov (sinh 1949), họa sĩ thiết kế đồ họa

• Kurt Schmid (sinh 1942), nhạc trưởng và nhà soạn nhạc người Áo

• Dmytro Semenenko (sinh 1988), vận động viên cử tạ người Ukraina

• Svitlana Talan (sinh 1960), tiểu thuyết gia

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Ukraina
Tỉnh Luhansk
Sieverodonetsk


title: Ancistroides

text:
Ancistroides là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài


title: Piscinas

text:
Piscinas là một đô thị ở tỉnh Sud Sardegna trong vùng Sardinia, có cự ly khoảng 40 km về phía tây nam của Cagliari và khoảng 15 km về phía đông nam của Carbonia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 850 người và diện tích là 14 km².

Piscinas giáp các đô thị: Giba, Masainas, Santadi, Teulada, Tratalias, Villaperuccio.

Biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Sardegna


title: Pseudoeurycea tlilicxitl

text:
Pseudoeurycea tlilicxitl là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của México.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Wake, D. 2006. Pseudoeurycea tlilicxitl. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Động vật đặc hữu México
Pseudoeurycea
Động vật lưỡng cư México


title: Augochloropsis juani

text:
Augochloropsis juani là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Augochloropsis
Động vật được mô tả năm 1910


title: Nitō-ryū

text:
Nitō-ryū (二刀流, âm Hán Việt: nhị đao lưu) là danh từ tổng hợp để chỉ kỹ thuật dụng kiếm, tấn công và phòng thủ hợp nhất bằng cách vận dụng hai thanh kiếm trên hai tay tả hữu. Kỹ thuật này còn được gọi là Nitō Kenpō (二刀剣法, nhị đao kiếm pháp) trong võ học Nhật Bản. Danh từ này còn được dùng để chỉ kỹ thuật vận dụng hai loại vũ khí khác bằng ở hai tay tả hữu. Danh từ này đối lập với Ittō-ryū (nhất đao lưu), kỹ thuật dụng một thanh kiếm bằng cả hai tay, vốn là thường thức trong kiếm thuật Nhật Bản.

Song kiếm Nhật Bản

Hình thức cơ bản nhất của các phái song kiếm Nhật Bản là cầm kiếm chính (kiếm dài, Honzashi) bằng tay thuận và kiếm phụ (kiếm ngắn, Wakizashi) ở tay còn lại. Kiếm Nhật vốn dài và nặng, được chế tạo với mục đích cầm bằng hai tay nên kỹ thuật đánh song kiếm bằng kiếm Nhật rất khó hội đắc. Vì vậy có rất ít lưu phái tập trung chủ yếu vào lối đánh song kiếm. Trong cả nghìn phái kiếm Nhật tự cổ chí kim, chỉ có vài lưu phái là truyền thụ kỹ thuật này. Trong Kendō, môn thể thao phát sinh từ kiếm thuật Nhật Bản cổ cũng thấy có nhiều Kendōka sử dụng song kiếm. Cũng có phái kiếm Ittō-ryū ban đầu tập luyện song kiếm cho quen tay rồi sau trở lại cầm một kiếm bằng hai tay.
Kỹ thuật đánh song kiếm chủ yếu được truyền dạy trong các phái võ nghệ cổ, có phái dạy cầm kiếm chính bằng tay thuận và cũng có phái cầm kiếm chính bằng tay nghịch. Cũng có một số ít lưu phái sử dụng cả hai kiếm phụ (Wakizashi) ở cả hai tay. Ngoài ra còn thấy có thuật đánh Jitte ở cả hai tay như song kiếm hoặc dùng hai lưỡi hái cùng lúc. Trong Shurikenjutsu cũng tồn tại một loại kỹ thuật cầm kiếm ở một tay và tay nghịch cầm Shuriken.
Trong các lưu phái lấy kỹ thuật đánh song kiếm làm trọng tâm thì có phái Niten Ichi-ryū do Miyamoto Musashi sáng lập là nổi tiếng nhất. Ngoài ra, lịch sử còn ghi nhận Nitta Yoshisada, một võ tướng sống vào thời Kamakura cũng là một đại cao thủ sử dụng song kiếm. Trong Taiheiki (Thái bình ký) có những đoạn miêu tả Nitta hai tay cầm hai đại kiếm chém rơi tên bắn về phía mình. Trong các phái võ cổ ở Okinawa, nơi chịu nhiều ảnh hưởng của Trung Hoa và Đông Nam Á, còn thấy có những kỹ thuật đánh Sai và Tonfa ở cả hai tay.

Song kiếm các nước

Tương tự Nhật Bản, người châu Âu cũng có kỹ thuật đánh hai kiếm, tay phải cầm kiếm Rapier và tay trái cầm đoản kiếm Main-gauche. Nhìn từ góc độ của kiếm Tây (Fencing) và Kendō thì kỹ thuật này khá kỳ dị, nhưng sự kết hợp giữa Rapier và Main-gauche lại cực kỳ phổ biến ở phương Tây. Kỹ thuật này thường thấy ở Ý trong thời kỳ phục hưng. Nguyên lai, kỹ thuật đánh kiếm của phương Tây coi thanh kiếm ở tay phải để tấn công, còn tay trái cầm khiên để phòng thủ nên kỹ thuật song kiếm với kiếm ngắn ở tay trái cũng không trái với lối suy nghĩ của người Tây. Hơn nữa, lối đánh này chủ yếu dùng đòn đâm nên có ưu điểm dễ phòng ngự hơn đòn chém. Đoản kiếm Main-gauche thường có đốc kiếm lớn hoặc đốc kiếm dạng móc như Jitte nên khi đỡ kiếm của đối phương thì không còn linh hoạt được nữa. Lợi điểm của lối đánh song kiếm với một tay cầm kiếm ngắn là có thể kiểm soát tình huống ở khoảng cách xa và gần, nhất là khi hai đấu thủ đang ở khoảng cách xa, bất ngờ tăng tốc tiếp cận nhau thì dù nhát đánh thứ nhất bằng kiếm dài không thành công cũng có thể ra đòn tiếp theo bằng kiếm ngắn.
Trung Hoa cũng có kỹ thuật đánh song kiếm, song đao, ở Đông Nam Á cũng thấy có những kỹ thuật đánh hai gậy, hai đoản kiếm hay hai trường kiếm trong các môn võ Sillat và Eskrima.

Song kiếm Nhật Bản trong thể thao

Trong Kendō, Nitō-ryū được thừa nhận trong các giải đấu chính thức, và nó cũng được gỡ bỏ lệnh cấm từ năm 1992 trong các giải đấu học sinh. Trong thi đấu, kiếm ngắn Kodachi chủ yếu được dùng để đỡ và gạt kiếm của đối phương và kiếm dài Tachi dùng để đánh vào người đối phương, ghi điểm. Về cơ bản thì đòn đánh vào người đối phương bằng kiếm ngắn Kodachi không được xem là đòn đánh hiệu lực. Nói một cách kỹ càng thì đòn đánh bằng Kodachi vẫn được xem là đòn đánh hiệu lực, nhưng vì phạm vi tấn công hẹp nên rất khó để ra đòn hoàn hảo bằng Kodachi nên không được xem là đòn đánh hiệu lực. Mặt khác, kiếm dài Tachi của các đấu sĩ Nitō-ryū cũng ngắn hơn kiếm bình thường nên đòn đâm ngực đối với đấu sĩ Nitō-ryū không được thừa nhận từ năm Heisei thứ 7 (1995) theo luật sửa đổi.

Nitō-ryū trong tiếng Nhật

Nitō-ryū, ngoài nghĩa là phái song kiếm, lối đánh hai kiếm thì từ này còn mang ý nghĩa "lưỡng thê", "lưỡng cư", "xăng pha nhớt" trong cảm giác của người Nhật. Nitō-ryū còn là ẩn ngữ, tiếng lóng chỉ người đồng tính (nhất là nam). Nitō-ryū cũng dùng để chỉ người thích uống rượu và ăn đồ ngọt, vì phần đông người thích uống rượu thì ngán đồ ngọt.
Trong bóng chày, người ta cũng gọi các tuyển thủ đánh bóng được cả hai tay (Switch hitter), tuyển thủ làm nhiệm vụ ném bóng kiêm bắt bóng là Nitō-ryū.

Các phái song kiếm tồn tại đến ngày nay

 Niten Ichi-ryū (dạy chính là song kiếm)
 Musashi Enmei-ryū
 Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū
 Shinkage-ryū
 Shingyōtō-ryū
 Ryūgō-ryū
 Kageyama-ryū
 Ōishi Shinkage-ryū
 Tokuei Sō-ryū
 Shibukawa-ryū
 Shindō Musō-ryū Jōjutsu
 Komagawa Kaishin-ryū
 Daitō-ryū (phái này chủ yếu dạy Hiệp khí Nhu thuật)
 Yagyū Shingan-ryū
 Tendō-ryū
 Ikkaku-ryū
 Asayama Ichiden-ryū

Tham khảo

Võ thuật Nhật Bản


title: Rhynchina

text:
Rhynchina là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
 Rhynchina inornata Butler, 1886
 Rhynchina pionealis Guenée, 1854

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Rhynchina at funet.fi

Erebidae


title: Vũ Hồn

text:
Vũ Hồn (chữ Hán: 武浑, chữ bên tả là bộ thủy, chữ bên hữu là bộ quân ghép lại là chữ Hồn 浑 với nghĩa là hồn hậu; nết tốt đẹp; 804 - 853) là quan nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc. Ông từng giữ chức An Nam Kinh lược sứ - người cai quản vùng An Nam đô hộ phủ thuộc thời Đường (bao gồm từ Hà Tĩnh trở ra Bắc và một phần Quảng Tây).

Ông sinh ngày 8 tháng 1 năm 804 và mất ngày mùng 3 tháng 12 năm 853.

Tiểu sử
Vũ Hồn sinh năm 804 có cha là Vũ Huy (武輝, một quan chức nhà Đường, người làng Mã Kỳ, huyện Long Khê, phủ Thường Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc) và mẹ là người ấp Mạn Nhuế, huyện Thanh Lâm, thuộc An Nam đô hộ phủ (nay là xã Mạn Nhuế, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương).

Vũ Hồn tuổi trẻ đã học rộng tài cao, đỗ Tiến sĩ Nho học (進士) lúc mới 16 tuổi tại Trung Quốc (thuộc loại đỗ đại khoa trẻ nhất khoa bảng Trung Quốc), vua Đường coi ông là nhân tài bậc nhất. Sau khi thi đậu, ông trải giữ các chức quan của nhà Đường: Lễ bộ tả Thị lang, Đô đài Ngự sử, Giao Châu Thứ sử, rồi An Nam Kinh lược sứ.

Đại Việt Sử ký Toàn thư viết: "Tân Dậu, 841, (Đường Vũ Tông Viêm, Hội Xương năm thứ 1). Vua Đường xuống chiếu lấy Vũ Hồn làm Kinh lược sứ thay Hàn Ước".

Sách Tư trị thông giám (資治通鑑), soạn thời nhà Tống, quyển 247, mục chép về năm Hội Xương thứ ba (843) có đoạn viết: 安南经略使武浑役将士治城, 将士作乱, 烧城楼, 劫府库. 浑奔广州, 监军段士则抚安乱众. Dịch nghĩa: An Nam kinh lược sứ Vũ Hồn sai tướng sĩ sửa thành, tướng sĩ làm loạn, đốt thành lũy, cướp kho phủ. Hồn chạy sang Quảng Châu, giám quân Đoàn Sĩ Tắc dụ yên những người nổi loạn.

Sau đó Vũ Hồn từ quan lúc mới 39 tuổi, lập ấp và dạy học tại vùng đất Lập Trạch, huyện Đường An (làng Mộ Trạch ngày nay).

Năm 853, Vũ Hồn mất. Sau khi mất ông được vua Đường sắc phong là Thượng đẳng phúc thần, dân vùng Lập Trạch tôn ông làm Thành hoàng và được thờ đến ngày nay.

Tham khảo

Tư trị Thông giám  quyển 247.
Đại Việt Sử ký Toàn thư
Làng Mộ Trạch

Liên kết ngoài
Trang chủ dòng họ Vũ - Võ Việt Nam

An Nam Kinh lược sứ
Người họ Vũ tại Trung Quốc
Người họ Vũ tại Việt Nam


title: Pola, Oriental Mindoro

text:
Pola là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Oriental Mindoro, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 31.938 người trong 6.400 hộ.

Pola là nơi sinh của Noli de Castro và Ejay Falcon.

Barangay

Pola được chia thành 23 barangay.

 Bacauan
 Bacungan
 Batuhan
 Bayanan
 Biga
 Buhay Na Tubig
 Calubasanhon
 Calima
 Casiligan
 Malibago
 Maluanluan
 Matulatula
 Pahilahan
 Panikihan
 Zone I (Pob.)
 Zone II (Pob.)
 Pula
 Puting Cacao
 Tagbakin
 Tagumpay
 Tiguihan
 Campamento
 Misong

Tham khảo

Liên kết ngoài

Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Oriental Mindoro


title: Leptonema heppneri

text:
Leptonema heppneri là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Leptonema (Hydropsychidae)


title: Megachile finschi

text:
Megachile finschi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1911


title: Sputnik

text:
Sputnik là một loạt các tàu không gian không người lái do Liên bang Xô Viết phóng lên không gian vào cuối những năm 1950 để thử nghiệm khả năng hoạt động của các vệ tinh tự nhiên.

Tên gọi "Спутник" trong tiếng Nga có nghĩa là "người đồng hành," và "vệ tinh." phát âm tiếng Nga là , phát âm phổ biến theo tiếng Anh là  hoặc .

Sputnik 1 là vệ tinh nhân tạo đầu tiên trên thế giới  được Liên bang Xô Viết phóng lên quỹ đạo vào ngày 4 tháng 10 năm 1957.

Sputnik 2 được phóng lên vào ngày 3 tháng 11 năm 1957 và mang theo một sinh vật đầu tiên là một con chó tên là Laika.

Xem thêm
 Sergei Pavlovich Koroliov - kỹ sư trưởng của Sputnik
 Donald B. Gillies - một trong những người tính toán quỹ đạo của Sputnik I.

Chú thích

Liên kết ngoài
 1958 Video Newsreel of Russian Exhibition of Sputnik III
 Ray data and Sputnik shock since 1957 - Sputnik over "America" - "new frontier". Sputnik 1 provokes in the "USA" by a very special orbit
 Sputnik 1

Vệ tinh nhân tạo

Từ gốc Nga
Ngành không gian Liên Xô
Phát minh của Nga
Phát minh của Liên Xô


title: Olivella vitilia

text:
Olivella vitilia là một loài ốc biển cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Olivellidae, họ ốc ôliu nhỏ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Olivella


title: Leucania herrichii

text:
Leucania herrichii là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Bulgaria, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, Israel, Liban, Syria, Jordan the Levant, Iran và Turkmenistan.

Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 11. Có một lứa một năm.

Ấu trùng có thể ăn các loài Gramineae khác nhau.

Liên kết ngoài
 Hadeninae of Israel

Chú thích

H


title: Montelongo

text:
Montelongo là một đô thị ở tỉnh Campobasso trong vùng Molise thuộc nước Ý, có vị trí cách khoảng 30 km về phía đông bắc của Campobasso. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 456 người và diện tích là 12,7 km².

Montelongo giáp các đô thị: Bonefro, Montorio nei Frentani, Rotello, Santa Croce di Magliano.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Campobasso


title: Le Theil-de-Bretagne

text:
Le Theil-de-Bretagne () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Le Theil-de-Bretagne được gọi là Theillais.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Le Theil-de-Bretagne

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Purpuradusta oryzaeformis

text:
Purpuradusta oryzaeformis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cypraeidae, họ ốc sứ

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Purpuradusta


title: Anomoeotes separatula

text:
Anomoeotes separatula là một loài bướm đêm thuộc họ Anomoeotidae. Loài này có ở Guinea Xích Đạo.

Chú thích

Tham khảo

Anomoeotes


title: Sievert (đơn vị)

text:
Sievert, ký hiệu: Sv, theo Hệ đo lường quốc tế là đơn vị đo lượng hấp thụ bức xạ ion hóa có tác dụng gây tổn hại. Đơn vị được đặt tên theo tên của Maximilian Rolf Sievert, một nhà vật lý y tế Thụy Điển nổi tiếng với công việc đo liều lượng phóng xạ và nghiên cứu về ảnh hưởng sinh học của phóng xạ. Sievert còn có 1 đơn vị tương đương là rem (Roentgen equivalent man - Roentgren tương ứng với người), theo đó 1 Sv = 100 rem.

Định nghĩa
Một sievert là lượng hấp thụ bức xạ ion hóa tương đương 1 gray có tác dụng gây tổn hại.

Các ước số-bội số của sievert

Các tiền tố kết hợp với đơn vị sievert

Bảng chuyển đổi giá trị giữa các ước số-bội số khác nhau

Các triệu chứng nhiễm phóng xạ

Các triệu chứng cấp tính (liều nhận được trong vòng một ngày):

 0 - 0,25 Sv (0 - 250 mSv): Không có
 0,25 - 1 Sv (250 - 1000 mSv): Một số người cảm thấy buồn nôn và mất cảm giác ngon miệng, tủy xương, hạch bạch huyết, lá lách bị hư hỏng.
 1 - 3 Sv (1000 - 3000 mSv): buồn nôn từ nhẹ đến nặng, mất cảm giác ngon miệng, tủy xương nhiễm trùng nghiêm trọng hơn, hạch, lá lách bị thiệt hại, khả năng phục hồi có thể xảy ra nhưng không được bảo đảm.
 3 - 6 Sv (3000 - 6000 mSv): buồn nôn nặng, chán ăn, xuất huyết, nhiễm trùng, tiêu chảy, bong tróc, da vô sinh, tử vong nếu không được điều trị.
 6 - 10 Sv (6000 - 10000 mSv): Các triệu chứng trên cộng với suy giảm hệ thống thần kinh trung ương, dự kiến sẽ tử vong.
 Trên 10 Sv (10.000 mSv): mất sức và chết.

Xem thêm
 Nhiễm xạ cấp tính
 Phóng xạ
 Gray
 Becơren

Tham khảo

Đơn vị dẫn xuất trong SI
Đơn vị đo phóng xạ
Phóng xạ


title: Uperoleia martini

text:
Uperoleia martini (tên tiếng Anh: Martin's Toadlet) là một loài ếch thuộc họ Myobatrachidae.
Đây là loài đặc hữu của Úc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo
 Gillespie, G., Robertson, P., Littlejohn, M. & Lemckert, F. 2004. Uperoleia martini. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Thể loại

Uperoleia
Động vật lưỡng cư New South Wales
Động vật lưỡng cư Victoria (Úc)


title: Andrena varicornis

text:
Andrena varicornis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

V
Động vật được mô tả năm 1895


title: Cormaranche-en-Bugey

text:
Cormaranche-en-Bugey là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Cormorancheenbugey


title: 1399 Teneriffa

text:
1399 Teneriffa (1936 QY) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 8 năm 1936 bởi K. Reinmuth ở Heidelberg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1399 Teneriffa

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1936


Giải Hòa bình của ngành kinh doanh sách Đức () là một giải thưởng hòa bình quốc tế của "Hiệp hội kinh doanh sách Đức" (Börsenverein des Deutschen Buchhandels) dành cho những người "có đóng góp xuất sắc trong lãnh vực văn học, khoa học và nghệ thuật nhằm thực hiện lý tưởng hòa bình" Khoản tiền thưởng hiện nay của giải là 25.000 €.

Ban giám khảo hiện nay gồm các thành viên sau đây: Wolfgang Frühwald, Gottfried Honnefelder, Klaus-Dieter Lehmann, Jutta Limbach, Heinrich Riethmüller, Werner Spies, Uwe Timm, Christina Weiss và Karl-Peter Winters.

Giải được thành lập năm 1949 và được trao hàng năm từ năm 1950 ở Hamburg dưới tên "Giải Hòa bình của các nhà xuất bản sách Đức", từ năm 1951 giải mang tên hiện nay và do "Hiệp hội kinh doanh sách Đức" trao trong kỳ Hội chợ sách Frankfurt, hội chợ sách quốc tế lớn nhất của Đức.

Lễ trao giải hiện nay diễn ra tại Nhà thờ thánh Phao lô ở Frankfurt am Main. Theo truyền thống, tổng thống Đức và các nhân vật lãnh đạo chính trị, văn hóa cùng các nhà ngoại giao thường đến dự buổi lễ trao giải. Đài truyền hình ZDF TV phát hình trực tiếp buổi lễ này.

Những người đoạt giải (người khen ngợi)

2010 – 2019
2011 –  Boualem Sansal (Peter von Matt)
2010 –  David Grossman (Joachim Gauck)

2000 – 2009

2009 –  Claudio Magris (Karl Schlögel)
2008 –  Anselm Kiefer (Werner Spies)
2007 –  Saul Friedländer (Wolfgang Frühwald)
2006 –  Wolf Lepenies (Andrei Pleşu)
2005 –  Orhan Pamuk (Joachim Sartorius)
2004 –  Péter Esterházy (Michael Naumann)
2003 –  Susan Sontag (Ivan Nagel)
2002 –  Chinua Achebe (Theodor Berchem)
2001 –  Jürgen Habermas (Jan Philipp Reemtsma)
2000 –  Assia Djebar (Barbara Frischmuth)

1990 – 1999

1999 –  Fritz Stern (Bronisław Geremek)
1998 –  Martin Walser (Frank Schirrmacher)
1997 –  Yaşar Kemal (Günter Grass)
1996 –  Mario Vargas Llosa (Jorge Semprún)
1995 –  Annemarie Schimmel (Roman Herzog)
1994 –  Jorge Semprún (Wolf Lepenies)
1993 –  Friedrich Schorlemmer (Richard von Weizsäcker)
1992 –  Amos Oz (Siegfried Lenz)
1991 –  György Konrád (Jorge Semprún)
1990 –  Karl Dedecius (Heinrich Olschowsky)

1980 – 1989
1989 –  Václav Havel (André Glucksmann)
1988 –  Siegfried Lenz (Yohanan Meroz)
1987 –  Hans Jonas (Robert Spaemann)
1986 –  Władysław Bartoszewski (Hans Maier)
1985 –  Teddy Kollek (Manfred Rommel)
1984 –  Octavio Paz (Richard von Weizsäcker)
1983 –  Manès Sperber (Siegfried Lenz)
1982 –  George F. Kennan (Carl Friedrich von Weizsäcker)
1981 –  Lev Kopelev (Marion Gräfin Dönhoff)
1980 –  Ernesto Cardenal (Johann Baptist Metz)

1970 – 1979

1979 –  Yehudi Menuhin (Pierre Bertaux)
1978 –  Astrid Lindgren (Gerold Ummo Becker và Frederik Hetmann)
1977 –  Leszek Kołakowski (Gesine Schwan)
1976 –  Max Frisch (Hartmut von Hentig)
1975 –  Alfred Grosser (Paul Frank)
1974 –  Frère Roger, trưởng tu viện Taizé (không)
1973 – Câu lạc bộ Rome (Nello Celio)
1972 –  Janusz Korczak (posthumous) (Hartmut von Hentig)
1971 –  Marion Gräfin Dönhoff (Alfred Grosser)
1970 –  Alva Myrdal và Gunnar Myrdal (cùng với) (Karl Kaiser)

1960 – 1969

1969 –  Alexander Mitscherlich (Heinz Kohut)
1968 –  Léopold Sédar Senghor (François Bondy)
1967 –  Ernst Bloch (Werner Maihofer)
1966 –  Augustin Bea và  W. A. Visser 't Hooft (cùng với) (Paul Mikat)
1965 –  Nelly Sachs (Werner Weber)
1964 –  Gabriel Marcel (Carlo Schmid)
1963 –  Carl Friedrich von Weizsäcker (Georg Picht)
1962 –  Paul Tillich (Otto Dibelius)
1961 –  Sarvepalli Radhakrishnan (Ernst Benz)
1960 –  Victor Gollancz (Heinrich Lübke)

1950 – 1959
1959 –  Theodor Heuss (Benno Reifenberg)
1958 –  Karl Jaspers (Hannah Arendt)
1957 –  Thornton Wilder (Carl Jacob Burckhardt)
1956 –  Reinhold Schneider (Werner Bergengruen)
1955 –  Hermann Hesse (Richard Benz)
1954 –  Carl Jacob Burckhardt (Theodor Heuss)
1953 –  Martin Buber (Albrecht Goes)
1952 –  Romano Guardini (Ernst Reuter)
1951 –  Albert Schweitzer (Theodor Heuss)
1950 –  Max Tau (Adolf Grimme)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Der Friedenspreis des Deutschen Buchhandels

Giải thưởng hòa bình
Giải thưởng văn hóa
Giải thưởng Đức
Tổ chức thành lập năm 1949


title: Aloeides penningtoni

text:
Pennington’s Copper (Aloeides penningtoni) là một bướm ngày thuộc họ Lycaenidae. Loài này có ở Nam Phi, nơi nó được tìm thấy ở phía bắc East Cape và các chân đồi ở Drakensberg tới các vùng trung du KwaZulu-Natal và các khu rừng Ngoye và Enseleni.

Sải cánh từ 26–31 mm đối với con đực và 28–34 mm đối với con cái. Có vài lứa trong các tháng ấm hơn. Cá thể trưởng thành mọc cánh từ tháng 8 tới tháng 6 đỉnh điểm vào tháng 11 và tháng 2.

Chú thích

Tham khảo

Aloeides
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Melanoxanthus arcuatus

text:
Melanoxanthus arcuatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Cuiseaux

text:
Cuiseaux là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số .Ước tính dân số năm 2007 là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Đập Gordon

text:
Đập sông Gordon hay còn gọi là đập Gordon là một đập vòng cung kép trên sông Gordon ở Tasmania. Nó có độ cao 140 m, và là đập cao nhất ở Tasmania và cao thứ 5 ở Úc.

Độ cao cột nước từ đập đến nhà máy phát điện Gordon là 183 m, nhà máy này cung cấp khoảng 13% lượng điện cho Tasmania.

Tham khảo

Công trình xây dựng ở Tasmania
Đập ở Úc
Tây Nam Tasmania
Đập vòng cung

de:Lake Gordon (Australien)


title: Javeta palawana

text:
Javeta palawana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1960.

Chú thích

Tham khảo

Javeta


title: Linkebeek

text:
Linkebeek () là một đô thị trong tỉnh Vlaams-Brabant, in Flanders, một trong ba vùng của Bỉ. Đô thị này chỉ bao gồm thị xã Linkebeek proper. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006,  Linkebeek có tổng dân số 4.759 người. Tổng diện tích là 4,15 km² với mật độ dân số là 1.147 người trên mỗi km².

Ngôn ngữ chính thức là tiếng Hà Lan (như ở những nơi khác ở Flanders). Năm 1954, quyền ngôn ngữ đã được trao cho cộng đồng nói tiếng Pháp (chiếm 30% theo điều tra năm 1947). Họ có quyền yêu cầu dịch các tài liệu của chính quyền cũng như được học tiểu học dạy bằng tiếng Pháp.

Dân địa phương nổi tiếng
 Herman Teirlinck, nhà văn (1879-1967)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức  - Thông tin bằng bằng tiếng Hà Lan và tiếng Pháp

Đô thị của Vlaams-Brabant


title: Hydaticus major

text:
Hydaticus major là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydaticus


title: Aureille

text:
Aureille là một xã ở tỉnh Bouches-du-Rhône, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur ở miền nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Bouches-du-Rhône


title: Großheringen

text:
Großheringen là một đô thị thuộc huyện Weimarer Land, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 700 người.

Tham khảo


title: Medebach

text:
Medebach là một thị xã ở huyện Hochsauerland, bang Nordrhein-Westfalen, nước Đức. Đô thị Medebach có diện tích 126,05 km².
Medebach có cự ly khoảng 15 km về phía đông của Winterberg, 17 km về phía tây nam của Korbach và 45 km về phía bắc của Marburg.

Các đô thị giáp ranh=
 Hallenberg
 Korbach
 Lichtenfels
 Willingen
 Winterberg

Các khu vực dân cư=
Medebach bao gồm các khu dân cư:

Đô thị kết nghĩa
  Locminé (Pháp)
  Worbis (Đức)

Cư dân nổi bật
Henricus de Medebeke
Caspar Vopelius
Wilhelm Hohoff
Hermann Bergenthal
Josef Bergenthal

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính thức

Thị trấn ở Nordrhein-Westfalen


title: Revilla Vallejera

text:
Revilla Vallejera là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 119 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Cole & Dylan Sprouse

text:
Bài viết này về sự nghiệp và hoạt động của hai diễn viên người Mỹ. Để biết chi tiết từng cá nhân, vui lòng tham khảo Cole Sprouse và Dylan Sprouse.

Dylan Thomas Sprouse và Cole Mitchell Sprouse (sinh ngày 4 tháng 8 năm 1992) là diễn viên người Mỹ. Cả hai là cặp sinh đôi và được gọi là Anh em nhà Sprouse. Vai diễn đầu tiên trên màn ảnh rộng của cả hai là bộ phim hài năm 1999, Big Daddy mà cả hai đóng cặp cùng với diễn viên hài Adam Sandler. Sau đó cả hai cũng tham gia các vai diễn trong các bộ phim hài sitcom hoặc phim định dạng DVD như I Saw Mommy Kissing Santa Claus và Just for Kicks.

Từ năm 2005 tới năm 2008, cả hai đóng vai chính trong bộ sitcom của đài Disney là "Cuộc sống thượng hạng của Zack và Cody". Sau sự thành công của sitcom, giới truyền thông gọi họ là "kẻ đánh cắp trái tim" và "sức hút lạ kì" đối với khán giả trước lứa tuổi teen và khán giả tuổi teen. Năm kế tiếp, cả hai khai trương dòng sản phẩm thương hiệu "Anh em nhà Sprouse" bao gồm quần áo, sách và tạp chí. Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh bị hủy bỏ vào năm 2008, ngoại trừ dòng quần áo. "Cuộc sống thượng hạng của Zack và Cody" sau đó được sản xuất phần tiếp theo là "Cuộc sống thượng hạng trên tàu" vào năm 2008, cả hai vẫn tiếp tục với diễn Zack và Cody. "Cuộc sống thượng hạng trên tàu" là chương trình dành cho lứa tuổi thiếu nhi/tuổi teen được theo dõi nhiều nhất trong hai năm 2008 và năm 2009. Bộ sitcom kết thúc vào tháng năm 2011. Cả hai cũng tham giá bộ phim The Suite Life được công chiếu vào tháng 3 cùng năm. Cả hai bắt đầu thử sức với những thể loại nghệ thuật mang hơi hướng nhà hát như The Kings of Appletown vào năm 2009.

Dylan và Cole là 2 trong số những ngôi sao tuổi thiếu nhi giàu có nhất còn sống trong năm 2007, vào năm 2010, cả hai là diễn viên thiếu niên của Disney được trả thù lao cao nhất, họ kiếm được $40,000 đôla Mỹ mỗi tập. MSN cũng thông báo về việc cuối thập niên 2000, cả hai là cặp sinh đôi giàu có nhất trên thế giới. Năm 2010, cả hai được nhận vào Đại học New York. Tuy nhiên họ là trì hoãn việc nhập học trong 1 năm và tham gia theo học từ năm 2011 tới năm 2015. Cả Dylan và Cole đều nói rằng họ có mong muốn sẽ theo học thêm diễn xuất sau khi học xong đại học.

Năm 2018, Cole thủ vai Jughead Jones thuộc series phim truyền hình tên Riverdale trong khi Dylan là đồng sở hữu và người ủ bia của All-Wise Meadery ở Williamsburg, New York.

Thời thơ ấu
Cả hai được sinh ra ở một bệnh viện nhỏ tên Clinica Tanganelli ở Arezzo, Ý với ba là ông Matthew Sprouse còn mẹ là bà Melanie Wright, cả hai quen biết và yêu nhau trong khi cùng công tác tại một trường dạy tiếng Anh ở Toscana. Dylan được đặt theo tên của nhà thơ người Welsh tên Dylan Thomas còn Cole được đặt theo tên của ca sĩ nhạc jazz và nghệ sĩ chơi dương cầm tên Nat King Cole. Dylan ra đời trước Cole 15 phút, cả hai đều có tổ tiên người Đức. Cả hai chuyển về Mỹ sinh sống sau bốn tháng ra đời, định cư tại quê nhà của ba mẹ ở Long Beach, California. Một phần tiền thù lao của cả hai được trích ra để mua căn nhà tại Calabasas, California, hiện tại gia đình họ vẫn sống ở đó từ mùa hè năm 2012.

Diễn xuất
Cả hai bắt đầu đi đóng phim từ lúc 8 tháng tuổi do gợi ý từ bà ngoại là bà Jonine Booth Wright, cũng là diễn viên và giáo viên dạy diễn xuất. Cặp sinh đôi xuất hiện lần đầu tiên trong quảng cáo tã trẻ em xuất hiện trên tivi chỉ vài giây. Như những cặp sinh đôi khác, cả hai thường phải thay phiên nhau diễn cùng một vai, do luật lao động ở California chỉ cho phép diễn viên nhí được ghi hình trong một khoảng thời gian nhất định trong ngày. Việc tuyển các cặp sinh đôi giúp cho việc quay phim suôn sẻ hơn. Từ lúc 8 tháng tuổi, cả hai cùng diễn xuất 1 vai là Patrick Kelly trong series phim Grace Under Fire của đài ABC.

Năm 1999, cặp đôi thủ vai diễn trên màn ảnh lớn đầu tiên trong đời trong bộ phim Big Daddy, thủ vai cậu bé 5 tuổi tên Julian được vai Sonny Koufax do Adam Sandler thủ vai nhận nuôi. Mặc dù bộ phim nhận được nhiều ý kiến khác nhau, cả hai được đề cử nhiều giải thưởng khác nhau cho vai Julian. Tuy nhiên họ lại không thắng một giải nào. Cùng năm đó, cả hai góp một vai nhỏ trong bộ phim kinh dị kì bí tên The Astronaut's Wife. Sau khi Big Daddy được công chiếu, sự nghiệp diễn xuất của cả hai bị hoãn lại và họ không nhận được bất cứ vai nào nữa. Đầu những năm thập niên 2000, cả hai xuất hiện trong tập phim của The Nightmare Room và That '70s Show, cũng như trên Mad TV và thủ vai trong bộ phim The Master of Disguise và bộ phim Eight Crazy Nights của Adam Sandler. Cole cũng xuất hiện trên show truyền hình Friends thủ vai con trai tên Ben của Ross Geller vào năm 2001; vai này lại không được đóng luân phiên với Dylan.

Cả hai cùng xuất hiện trong phim I Saw Mommy Kissing Santa Claus và Just for Kicks, cả hai đều là phim được ra mắt dưới định dạng DVD. Nhà phê bình David Nusair của Reel Film Reviews nói rằng diễn xuất của cả hai trong Just for Kicks "không hề là những diễn viên nhí tệ nhất mà tôi từng biết...nhưng họ để lại rất nhiều tò mò". Dylan và Cole sau đó được chọn cho series "Cuộc sống thượng hạng của Zack và Cody" của Disney, cả hai thủ vai cặp sinh đôi Zack và Cody Martin. Series được ra mắt vào tháng 3 năm 2005 và đạt rating cao. Tham gia Disney, cả hai cũng được ghi danh vào nhóm 11 thành viên tên Disney Channel Circle of Stars, cả hai cũng góp giọng cho bài hát "A Dream is a Wish Your Heart Makes" cùng với những thành viên khác, video của bài hát cũng được phát hành là phần đặc biệt của phim "Lọ Lem" của Disney. Cả hai cũng tham gia vào Disney Games.

Cả hai từng thủ một vai là Jeremiah trong bộ phim độc lập tên The Heart Is Deceitful Above All Things. Bộ phim được sản xuất vào năm 2004 nhưng không được ra rạp cho đến tháng 3 năm 2006, doanh thu thu được từ bộ phim sau khi được chiếu ở 3 rạp ở Mỹ là 29,000 đôla Mỹ. Harvey Karten khen ngợi diễn xuất của cả hai, và Tamara Straus của San Francisco Chronicle là "thánh cứu thế của bộ phim". Năm 2007, cả hai ghi hình cho bộ phim A Modern Twin Story: The Prince and the Pauper. Carrie của Common Sense Media nói rằng "là một câu chuyện khá chậm cho fan của Zack và Cody".Cả hai cũng tham gia lồng tiếng cho bộ phim hoạt hình Holidaze: The Christmas That Almost Didn't Happen cùng với Brenda Song và Emily Osment. Dylan lồng tiền cho vai Shasta của phim "Snow Buddies" của Disney. Cả hai anh em cũng tham gia diễn xuất cho bộ phim chính kịch tên The Kings of Appletown, dựa trên quyển sách "Cuộc phiêu lưu của Tom Sawyer". Bộ phim được đạo diễn bởi Bobby Moresco và được biên kịch bởi Amanda Moreso. Được ghi hình ở New Braunfels, bang Texas, bộ phim được dự định sẽ ra rạp vào mùa đông năm 2008. Kings of Appletown được ra mắt giới hạn vào ngày 12 tháng 12 năm 2009 và được công chiếu chính thức ở Liên hoan phim Newport Beach vào tháng 4 năm 2011.

Cả hai xuất hiện trên bìa tạp chí tháng 5 năm 2009 của tạp chí People, với ấn bản đặc biệt 80 trang dành cho "The Suite Life on Deck". Cả hai bắt đầu ghi hình cho Modern Twain Story vào mùa hè năm 2009. Bộ phim mới đầu được đặt tên là "Sivilized" và được xem là phiên bản hiện đại của Huckleberry Finn. Tuy nhiên, vào giữa năm 2010, Dylan lại thông báo rằng cả hai sẽ không tham gia bộ phim. Cả hai lại trở thành gương mặt đại diện của hãng sữa chua trẻ em Dannon Danimals vào năm 2009; hợp đồng được tiếp tục kí vào năm 2010. Cả hai cũng kí hợp đồng đại diện với hãng Nintendo DS vào tháng 8 năm 2010.

Từ đầu tới giữa năm 2011, Dylan và Cole không tham gia bất kì bộ phim nào và tập trung vào việc học cũng như nghệ thuật và nhiếp ảnh. Tuy nhiên, Dylan lại khẳng định rằngccar hai sẽ theo tiếp tục nghiệp diễn xuất trong lúc theo học đại học. Dylan và Cole được quản lý dưới trướng William Morris Endeavor vào năm 2011.

Tháng 1 năm 2016, Cole được nhận vai Jughead Jones trong series phim tuổi teen Riverdale của The CW, dựa trên cuốn Archie.

Thương hiệu Sprouse Bros
Năm 2005, cả hai kí hợp đồng hợp tác kinh doanh với Dualstar Entertainment sản xuất thương hiệu Sprouse Bros hướng tới thị trường thiếu nhi và tuổi teen, bao gồm quần áo, truyện tranh và tạp chí, cũng như sản phẩm chăm sóc cá nhân và dòng quần áo thể thao. Dylan nói rằng thương hiệu hướng tới việc "thâm nhập nhóm đối tượng khách hàng mọt sách và cool ngầu" cũng như "hấp dẫn mọi người". Tạp chí hướng tới đối tượng độc giả là các cậu bé được in ấn và ra mắt bởi Dualstar và Leisure Publishing LLC vào năm 2006 được gọi là "Mật mã anh em nhà Sprouse". Simon & Schuster Inc xuất bản hai tập của series sách tên Anh em nhà Sprouse, 47 R.O.N.I.N, được mô tả là phiên bản James Bonds hoặc đặc vụ của anh em nhà Sprous; series sách cũng được tiếp tục. Vào năm 2008, cả hai chấm dứt hợp tác với hãng Dualstar của chị em nhà Olsen, nhưng tiếp tục bày bán dòng thời trang của mình. Các mặt hàng quần áo được bán online cho tới tháng 3 năm 2012 thì dừng hoạt động.

Cuộc sống riêng tư
Dylan từng nói rằng trải nghiệm nổi tiếng sau sự thành công của "Cuộc sống thượng hạng của Zack và Cody" "khá đáng sợ, và mọi việc diễn ra quá nhanh" và "chả có gì xảy ra lúc đó ngoài việc ghi hình cho series", Dylan cũng nói rằng mình rất hào hứng với những kế hoạch tương lai. Trong lúc quay phim, cả hai đều học gia sư 3 tiếng một ngày trên phim trường và nói rằng cả hai đều "nhận được điểm A và bằng danh dự". Trong năm cuối cấp, cả hai theo học lớp Sắp đặt cao cấp. Dylan học Tâm Lý học và tiếng Tây Ban Nha, trong khi Cole học Tâm Lý học và chính trị.

Gia đình của cả hai có 3 chú chó là Bubba là của chung của cả hai; Pinky của ba và Curry của người mẹ kế. Diễn viên từng hợp tác mà họ yêu thích nhất là Adam Sandler. Dylan nói rằng Adam "là hình mẫu trong việc diễn xuất", họ đã học được rất nhiều bí kíp diễn xuất hài kịch từ Adam. Giữa năm 2010, Dylan ra mắt trang web để đăng các thành quả nghệ thuật của mình tên Sprouse Arts và giữa năm 2011, Cole cũng cho ra mắt website nhiếp ảnh tên Cole Sprouse Photography.

Năm 2010, cả hai được Đại học New York nhận vào học. Mới đầu cả hai quyết định nhập học như dự định vào mùa thu năm 2010, tuy nhiên họ quyết định hoãn lại 1 năm. Mới đầu, Dylan muốn học chú trọng ở mảng studio nghệ thuật và một chút liên quan tới môn kinh tế trong khi Cole chú trọng ngành sản xuất phim truyền hình và một chút trong mảng nhạc kịch. Thay vào đó, họ đều theo học ở Trường Cá nhân học Gallatin. Cole chú tâm tới mảng nhân văn và khảo cổ học trong khi đó Dylan lại học mảng thiết kế game. Năm 2011, Dylan được bầu chọn là trưởng nhóm của hội học sinh phía Bắc Third Avenue ở ĐH New York. Cả hai đều tốt nghiệp vào tháng 5 năm 2015; cả hai nói với tờ Entertainment trong cuộc phỏng vấn rằng họ cùng nhau nhận bằng trong buổi lễ ra trường.

Năm 2012, Dylan và Cole được chỉ định làm đại sứ cho tổ chức Koyamada. Cả hai đến Nhật Bản với Shin Koyamada để truyền cảm hứng tới giới trẻ Nhật Bản trong việc phát triển bản thân và xây dựng lại Nhật Bản là một xã hội cũng như thắt chặt tình bạn bè và anh em hữu nghị giữa Nhật Bản và Mỹ vào tháng 8 năm 2011.

Năm 2013, Dylan làm việc ở nhà hàng New York City, đây là kết quả của việc muốn trải nghiệm nhiều thứ, "làm việc trong môi trường lạ giúp tôi giao tiếp với mọi người thay vì nhốt mình trong nhà".

Từ năm 2014, Dylan cũng làm công việc phê bình giải Super Smash Bros.

Đầu năm 2017, Dylan thông báo mình đồng sở hữu cùng với hai cộng sự khai trương All-Wise Meadery ở Williamsburg thuộc Brooklyn, New York, Dylan làm ủ bia. Dylan cũng nói rằng mình là 1 Heathen từ năm 15 tuổi.

Tham khảo

Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên thiếu nhi Mỹ
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Sinh năm 1992
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nhân vật còn sống
Người Mỹ gốc Đức


title: Souspierre

text:
Souspierre  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Drôme

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Drôme


title: Pontarion

text:
Pontarion là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 443 mét trên mực nước biển.

Địa lý
Xã này nằm bên bờ sông Thaurion, cự ly  về phía nam Guéret, tại giao lộ các tuyến đường D13, D10, D940 và D941.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Blaise, từ thế kỷ 13.
 Lâu đài thế kỷ 15.
 Bảo tàng Maurice Lecante.

Liên kết ngoài
 Pontarion on the Quid website

Tham khảo

Xã của Creuse


title: Litotelater rotundicollis

text:
Litotelater rotundicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Litotelater


title: Perdita cushmani

text:
Perdita cushmani là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Tiền Giang (định hướng)

text:
Tiền Giang có thể chỉ:

Sông Tiền
Tỉnh Tiền Giang, được thành lập trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Mỹ Tho và Gò Công cũ.


title: Emiliano Insúa

text:
Emiliano Adrian Insúa Zapata (sinh ngày 7 tháng 1 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá người Argentina hiện đang chơi ở vị trí hậu vệ trái.Anh hiện đang đầu quân cho câu lạc bộ VfB Stuttgart ở giải Bundesliga.

Sự nghiệp
Insua bắt đầu sự nghiệp chơi bóng cùng đội trẻ của Pinocho ở Argentina rồi sau đó chuyển tới đội bóng ở Buenos Aires, Boca Juniors.Hậu vệ trái này không được đá một trận nào cho đội một nhưng lại nhận được sự quan tâm từ Liverpool.Hậu vệ này đồng ý một bản hợp đồng cho mượn có thời hạn 18 tháng với đội bóng vùng Merseyside vào ngày 28 tháng 11 năm 2006, bắt đầu thời hạn cho mượn từ tháng 1.Insua ngay lập tức gây ấn tượng và có trận ra mắt vào ngày 28 tháng 4 năm 2007 trong trận tiếp Portsmouth
.Tuy nhiên anh chỉ có thêm đúng một lần ra sân nữa ở mùa giải đó.

Cầu thủ này đã được triệu tập vào đội U20 Argentina ở giải U20 Nam Mĩ, chơi 3 trận và kết thúc giải ở vị trí thứ nhì, và anh cũng chơi cho đội U20 ở giải U20 thế giới. Ở giải này anh chơi 7 trận và giúp Argentina lên ngôi vô địch sau khi đánh bại Cộng hoà Séc ở trận chung kết vào ngày 22 tháng 7 năm 2007.

Bản hợp đồng cho mượn của anh được ký kết thành bản hợp đồng chính thức vào tháng 8 năm 2007 và Gabriel Paletta chuyển về Boca Juniors.Mùa giải tiếp đó Insua chỉ có thêm 3 lần chơi ở đội một nhưng có được thành công khi dưới sự dẫn dắt của Gary Ablett đã vô địch giải trẻ cùng các cầu thủ trẻ khác của Liverpool.Màn trình diễn của anh đã đủ gây ấn tượng với Rafael Benítez để ông đề nghị với anh một bản hợp đồng mới. Insua ký hợp đồng 3 năm vào ngày 2 tháng 7 năm 2008.Insua được trao số áo 22 ở mùa giải 2008-09.Vào tháng 12 năm 2008 Insua có cơ hội để chơi một số trận đấu của Liverpool khi Fábio Aurélio bị chấn thương và Andrea Dossena gây thất vọng. Cơ hội lớn nhất của anh đến vào ngày 21 tháng 12 năm 2008 trong trận tiếp Arsenal.Insua đã gây ấn tượng tốt khiến nhiều cổ động viên Liverpool tin anh là sự lựa chọn số 1 cho hành lang trái.

Vào ngày 5 tháng 1 năm 2009, Liverpool cho biết Emiliano có thể tham dự giải trẻ Nam Mĩ 2009 ở Venezuela, có nghĩa anh sẽ lỡ một số trận đấu ở giải Ngoại hạng Anh, bao gồm cả trận gặp kình địch Chelsea.Tuy nhiên, Argentina chỉ về đích ở giữa vòng bảng, có nghĩa họ đã bỏ lỡ cơ hội để bảo vệ ngôi vô địch. Trở lại Liverpool, và sau khi có một số trận đấu cùng đội dự bị, Insua trở thành một cầu thủ được đánh giá cao trong đội hình của Liverpool.

Thống kê

Đội tuyển quốc gia

Danh hiệu

Argentina
Vô địch
Giải U20 2007 thế giới
Về nhì
Giải U20 Nam Mĩ

Liverpool
Vô địch
Giải trẻ:2008
Về nhì
Premier League 2008-09

Tham khảo

Xem thêm

Website chính thức của Liverpool
Website LFCHistory.net

Cầu thủ bóng đá Argentina
Cầu thủ bóng đá Boca Juniors
Cầu thủ bóng đá Premier League
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Liverpool F.C.
Người Buenos Aires
Cầu thủ bóng đá Sporting Clube de Portugal
Cầu thủ bóng đá Atlético de Madrid
Cầu thủ bóng đá Rayo Vallecano
Cầu thủ bóng đá VfB Stuttgart
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Argentina
Cầu thủ bóng đá nam Argentina ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu thủ bóng đá Bundesliga


title: Brezolles

text:
Brezolles  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 162 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Saint-Denis-d'Anjou

text:
Saint-Denis-d'Anjou là một xã của tỉnh Mayenne, thuộc vùng Pays de la Loire, tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Mayenne

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintdenisdanjou


title: Rhabdopterus montalbanus

text:
Rhabdopterus montalbanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Rhabdopterus


title: Waldhof-Falkenstein

text:
Waldhof-Falkenstein là một đô thị ở huyện Bitburg-Prüm, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Waldhof-Falkenstein có diện tích 3,01 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 38 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Autol

text:
Autol tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 85,28 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 4.359 người với mật độ 51,11 người/km². Đô thị này có cự ly 58 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja


title: Quán rượu

text:
Quán rượu hay tửu quán hay quán bia, quán nhậu là một địa điểm kinh doanh nơi mọi người tụ tập để uống đồ uống có cồn (rượu, bia) và có thể được phục vụ thức ăn (mồi nhậu). Và, trong một số trường hợp, quán rượu là nơi thực khách có thể được ngủ lại vì đã say bí tỉ không thể ra về.

Ở Phương Tây, một quán trọ có thể là một quán rượu và có cấp giấy phép. Từ này xuất phát từ tiếng Latinh là taberna và tiếng Hy Lạp ταβέρνα /quán rượu, có ý nghĩa ban đầu là một nhà kho hoặc nhà xưởng. Trong tiếng Anh, các quán rượu là những cơ sở phục vụ rượu vang trong khi các quán trọ phục vụ bia, rượu nói chung. Theo thời gian, từ quán rượu và quán trọ trở nên hoán đổi cho nhau và đồng nghĩa với nhau. Người Mỹ uống rất nhiều rượu rum là giá rẻ. Năm 1770, bình quân đầu người tiêu thụ khoảng 3,7 lít rượu mạnh chưng cất mỗi năm và đã tăng lên 5,2 gallon vào năm 1830 đó là tổng số tiêu thụ không bao gồm bia hoặc rượu táo. Sau này khối lượng rượu mạnh tiêu thụ giảm, nhưng khối lượng bia đã tăng phổ biến.

Tham khảo

 Conroy, David W. In Public Houses: Drink and the Revolution of Authority in Colonial Massachusetts (1995)
 Duis, Perry.  The saloon: public drinking in Chicago and Boston, 1880-1920? (1975) 416 pages; wide-ranging scholarly history  excerpt and text search
 Earle, Alice Morse. Stage-coach and tavern days (1922), heavily illustrated full text online at Google
 Gottlieb, David. "The Neighborhood Tavern and the Cocktail Lounge a Study of Class Differences." American Journal of Sociology, Vol. 62, No. 6 (May, 1957), pp. 559–562  in JSTOR, Chicago in 1950s
 Gusfield, Joseph R. "Passage To Play: Rituals of Drinking Time in American Society," in Constructive Drinking: Perspectives on Drink from Anthropology, ed. Mary Douglas (1987), 73–90.
 Heron, Craig. Booze: A Distilled History (2003), on Canada
 Kingsdale, Jon M. "The 'Poor Man's Club': Social Functions of the Urban Working-Class Saloon," American Quarterly, Vol. 25, No. 4 (Oct., 1973), pp. 472–489

Xem thêm
 Nhậu
 Say rượu
 Nghiện rượu

Nhà hàng theo loại


title: Scotia Plaza

text:
Scotia là một tòa nhà cao tầng tại Toronto, Canada. Tòa nhà này được xây xong năm 1988, cao 275 m, có 68 tầng. Đến năm 2008, đây là tòa nhà cao thứ 64 thế giới.

Tham khảo

Nhà chọc trời Toronto


title: Modem

text:
Modem    (viết tắt từ modulator and demodulator) hay bộ điều giải, là một thiết bị điều chế sóng tín hiệu tương tự để mã hóa dữ liệu số, và giải điều chế tín hiệu mang để giải mã tín hiệu số.
Một ví dụ quen thuộc nhất của modem băng tần tiếng nói là chuyển tín hiệu số '1' và '0' của máy tính thành âm thanh mà nó có thể truyền qua dây điện thoại của Plain Old Telephone Systems (POTS), và khi nhận được ở đầu kia, nó sẽ chuyển âm thanh đó trở về tín hiệu '1' và '0'. Modem thường được phân loại bằng lượng dữ liệu truyền nhận trong một khoảng thời gian, thường được tính bằng đơn vị bit trên giây, hoặc "bps".

Người dùng Internet thường dùng các loại modem nhanh hơn, chủ yếu là modem cáp đồng trục và modem ADSL. Trong viễn thông, "radio modem" truyền tuần tự dữ liệu với tốc độ rất cao qua kết nối sóng viba. Một vài loại modem sóng viba truyền nhận với tốc độ hơn một trăm triệu bps. Modem cáp quang truyền dữ liệu qua cáp quang. Hầu hết các kết nối dữ liệu liên lục địa hiện tại dùng cáp quang để truyền dữ liệu qua các đường cáp dưới đáy biển. Các modem cáp quang có tốc độ truyền dữ liệu đạt hàng tỉ (1x109) bps.

Tham khảo

 Upgrading and Repairing PCs - 16th Edition - Scott Mueller

Liên kết ngoài
 Installing, testing, troubleshooting & tweaking modems
 v.92
 Digicom site
 Columbia University - Protocols Explained
 Costmo Modem Site
 How Stuff Works - Modems
 International Telecommunications Union ITU: Data communication over the telephone network
 ModemHelp.org
 Modem-Help.co.uk
 Basic handshakes & modulations - V.22, V.22bis, V.32 and V.34 handshakes
 Modem Tutorial - what is a modem  - How modems can be applied for machine telemetry applications
 Federal Communications Commission TELECOMMUNICATION: PART 64_MISCELLANEOUS RULES RELATING TO COMMON CARRIERS

Mạng
Physical layer protocols
Logical Link Control
Thiết bị ngoại vi máy tính
Phát minh của Hoa Kỳ


title: Sân bay San Sebastián

text:
Sân bay San Sebastián  là sân bay phục vụ San Sebastián ở Xứ Basque, Tây Ban Nha. Sân bay này có 1 đường băng dài 1754 m bề mặt nhựa đường.

Các hãng hàng không và các tuyến bay
Hiện có các hãng hàng không sau đây đang hoạt động ở sân bay này:
Iberia (Madrid)
Air Nostrum (Barcelona, Madrid, Málaga, Sevilla)

Tham khảo

Liên kết ngoài
San Sebastián Airport (official site)

Sân bay Xứ Basque


title: Wilwisheim

text:
Wilwisheim là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Gibberula hernandezi

text:
Gibberula hernandezi là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibberula


title: Dactylispa chanchala

text:
Dactylispa chanchala là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Basu & Saha miêu tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Tyra (định hướng)

text:
Tyra có thể là một trong các khái niệm sau:

Con người
Tyra Banks, siêu mẫu và người dẫn chương trình truyền hình Mỹ
Tyra Banxxx, diễn viên trong phim tình dục
Tyra Bolling, ca sĩ Mỹ với nghệ danh "Tyra" hay "Tyra B"
Tyra Ferrell, diễn viên Mỹ
Tyra Hunter, công dân chuyển đổi giới tính của Mỹ
Tyra Naha, thành viên gia đình Hopi potters
Charlie Tyra, cầu thủ bóng chày Mỹ
Thomas Tyra, nhà soạn nhạc và giảng viên người Mỹ

Truyền thông
The Tyra Banks Show, chương trình giao lưu (talkshow) của người dẫn chương trình Tyra Banks, còn gọi là chương trình Tyra

Khác
Tyra West - F3 pipeline, đường ống dẫn khí thiên nhiên dài 100 km nối liền Đan Mạch và Hà Lan
Tyra (Třinec), một ngôi làng gần Třinec, Cộng hoà Czech, hiện tại nằm trong quyền quản lý của tỉnh này
Tyra Nordbo, một nhân vật trong loạt truyện ngắn the Man-Kzin War

Xem thêm
Tyras
Tira


title: Bruges, Gironde

text:
Bruges là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp, phía bắc Bordeaux. Dân số năm 2005 là 14.013 người.

Dân địa phương nổi bật
 Anthony Moura-Komenan footballer

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Labidochromis freibergi

text:
Labidochromis freibergi là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Nguồn
 Kasembe, J. 2005. Labidochromis freibergi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Malawi
Labidochromis


title: Procambarus nueces

text:
Procambarus nueces, sometimes called the Nueces crayfish, là một loài tôm sông trong họ Cambaridae. Nó là loài đặc hữu của the Atascosa River in Atascosa County, Texas. It was được mô tả from four individuals, and only two further individuals have been found since.

Chú thích

Tham khảo

Procambarus
Động vật được mô tả năm 1995


title: Camposano

text:
Camposano là một đô thị ở tỉnh Napoli ở vùng Campania, cách khoảng 25 km về phía đông bắc của Napoli. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.389 người và diện tích là 3,3 km².

Đô thị Camposano bao gồm frazione (đơn vị cấp dưới) Faibano.

Camposano giáp các đô thị: Cicciano, Cimitile, Comiziano, Nola.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.camposano.na.it/

Comune của tỉnh Napoli
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Saint-Moreil

text:
Saint-Moreil  là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 430 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmoreil


title: Rousson, Gard

text:
Rousson là một xã trong vùng Occitanie. Xã Rousson, Gard nằm ở khu vực có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.

Points of interest
Jardins ethnobotaniques de la Gardie

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Gard


title: Cardioglossa gracilis

text:
Cardioglossa gracilis là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Loài này có ở Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Guinea Xích Đạo, Gabon, Nigeria, và có thể cả Cộng hòa Congo.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 Amiet, J.-L. & Burger, M. 2004. Cardioglossa gracilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Cardioglossa


title: Urbanus dorantes

text:
Urbanus dorantes là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy ở Argentina, phía bắc through Trung Mỹ, México, and the West Indies to miền nam Texas and peninsular Florida. Strays can be found as far phía bắc as miền bắc California, miền nam Arizona, miền nam Missouri and miền nam Georgia.

Sải cánh dài 37–51 mm. There are three to four generations throughout the year in miền nam Florida and miền nam Texas.

Ấu trùng ăn various legumes, bao gồm wild and cultivated Phaseolus species, Desmodium and blue peas Clitoria. Adults feed on flower nectar from various plants, bao gồm shepherd's needle, lantana, trilisa, ironweed and bougainvillea.

Phân loài
Urbanus dorantes dorantes (Texas, Mexico, Surinam, Brazil, Colombia, Venezuela)
Urbanus dorantes santiago (Brazil, Jamaica, Haiti, Venezuela, Cuba, Grenada)
Urbanus dorantes obscurus (Guadeloupe, Dominica, Martinique, Saba, Antigua, Grenada, Barbados)
Urbanus dorantes galapagensis (Galapagos)
Urbanus dorantes calafia (Mexico (Baja California))
Urbanus dorantes cramptoni (Antilles, Puerto Rico)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Butterflies and Moths of North America
Bug Guide

D
D
Động vật được mô tả năm 1790


title: Ozodicera placata

text:
Ozodicera placata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Ozodicera


title: Dicranomyia troglophila

text:
Dicranomyia troglophila là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Montgaroult

text:
Montgaroult là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Orne