title: Hypatia

text:
Hypatia (sinh  350-370; mất 415) là một triết gia Triết Học Hy Lạp, nhà thiên văn học, và nhà toán học người Hy Lạp, ở Alexandria, Ai Cập, khi đó là một phần của Đế quốc Đông La Mã. Bà là một nhà tư tưởng lớn thuộc trường phái Tân Plato ở Alexandria, nơi bà dạy về triết học và thiên văn học. Bà là nhà toán học nữ đầu tiên có cuộc đời được ghi chép xác đáng. Hypatia nổi tiếng trong thời đại của bà như một người thầy vĩ đại và là một nhà cố vấn thông thái.

Hypatia là một người ngoại giáo, nhưng bà rất khoan dung đối với những người Kitô giáo và đã từng dạy dỗ nhiều học trò Kitô giáo, bao gồm Synesius, sau này là Tổng giám mục Ptolemais. Các tài liệu cổ ghi lại rằng Hypatia được nhiều người ngoại giáo và người Kitô giáo yêu mến và bà có ảnh hưởng lớn đối với giới tinh hoa chính trị ở Alexandria. Tuy nhiên đến cuối đời, chính bà trở thành nạn nhân của các mâu thuẫn chính trị. Tháng 3 năm 415 sau công nguyên, Hypatia bị sát hại dã man bởi một đám đông người Kitô giáo

Vụ sát hạt Hypatia đã gây chấn động cả đế quốc, khiến bà được coi như một "người tử vì triết học", dẫn tới việc những người theo trường phái Tân Plato sau này như Damascius càng trở nên nhiệt thành chống Kitô giáo. Đến thời trung cổ, Hypatia được coi là biểu tượng của đức hạnh Kitô giáo và các học giả tin rằng bà là khởi nguồn của truyền thuyết về Thánh Catherine của Alexandria. Trong Thời đại Khai sáng, bà trở thành một biểu tượng của sự chống đối Nhà thờ Công giáo. Vào thế kỷ 19, trong văn học châu Âu, đặc biệt là cuốn tiểu thuyết Hypatia năm 1853 của Charles Kingsley, đã ca tụng bà là "triết gia Hy Lạp cuối cùng". Trong thế kỷ 20, Hypatia được coi là một biểu tượng cho cuộc vận động đòi quyền lợi cho phụ nữ, tiền thân của phong trào nữ quyền. Kể từ cuối thế kỷ 20, cái chết của Hypatia nhiều khi được gắn với sự phá hủy của Thư viện Alexandria, mặc dù trong lịch sử thực tế, thư viện đã không còn tồn tại ở thời của Hypatia.

Cuộc đời

Sinh ra và lớn lên

Hypatia là con gái của nhà toán học Theon thành Alexandria (k. 335 - k. 405 sau Công nguyên). Theo nhà sử học cổ điển Edward J. Watts, Theon là hiệu trưởng một một trường học tên là "Mouseion", được mô phỏng theo học viện Mouseion thời Hy Lạp hóa, vốn đã bị giải thể từ năm 260 sau Công nguyên. Trường học của Theon là một nơi danh giá và bảo thủ. Theon không chấp nhận những quan điểm của Iamblichus và tự hào về việc giảng dạy theo đường lối Tân Plato thuần túy của Plotinian. Mặc dù ông được coi là một nhà toán học lớn vào thời điểm đó, nhưng theo tiêu chuẩn hiện đại, các công trình của ông có thể coi là "nhỏ nhặt", "vụn vặt" và "không sáng tạo". Thành tựu chính của ông là biên soạn một phiên bản mới của bộ Cơ sở của Euclid, trong đó ông đã sửa chữa các lỗi ghi chép do tam sao thất bản qua suốt gần 700 năm. Ấn bản Cơ sở của Euclid của Theon trở thành phiên bản sách giáo khoa được sử dụng rộng rãi nhất trong nhiều thế kỷ và gần như đã thay thế hoàn toàn tất cả các phiên bản khác.

Mẹ của Hypatia không được đề cập trong các nguồn còn tồn tại. Năm sinh chính xác của Hypatia vẫn đang bị tranh cãi, được đề xuất trong khoảng từ 350 đến 370. Nhiều học giả đồng ý với suy luận của Richard Hoche rằng Hypatia được sinh ra vào khoảng năm 370. Theo một mô tả về Hypatia từ tác phẩm đã thất truyền Life of Isidore của nhà sử học tân Plato Damascius (k. 458 - k. 538), được lưu trữ ở khoản mục về bà trong Suda, một cuốn bách khoa toàn thư Byzantine thế kỷ thứ mười, Hypatia đã phát triển rực rỡ dưới triều đại Arcadius. Hoche lập luận rằng mô tả của Damascius về vẻ đẹp bên ngoài của Hypatia ám chỉ rằng bà nhiều nhất là 30 tuổi vào thời điểm đó, và năm 370 là 30 năm trước thời kỳ trị vì của Arcadius. Ngược lại, các giả thuyết cho rằng bà sinh ra sớm nhất là năm 350 dựa trên ngữ điệu của nhà biên niên sử John Malalas (khoảng 491 - 578), ám chỉ bà như một người lớn tuổi ở thời điểm bà qua đời vào năm 415. Robert Penella lập luận rằng cả hai giả thuyết đều có cơ sở không đáng tin cậy, vì thế mà năm sinh của bà tốt nhất nên để trống.

Sự nghiệp
Hypatia là một triết gia theo trường phái Tân Plato, nhưng giống như cha mình, bà không đồng ý với những diễn giải của Iamblichus mà đi theo thuyết Tân Plato nguyên thủy của Plotinus. Triết học Alexandria rất nổi tiếng vào lúc bấy giờ và Alexandria được coi là một trong những kinh đô triết học của thế giới Hy -La, chỉ sau Athens. Hypatia có học trò đến từ khắp vùng Địa Trung Hải. Theo Damascius, bà dạy về các tác phẩm của Plato và Aristotle. Ông cũng nói rằng bà thường đi dạo ở Alexandria, khoác áo tribon, một loại áo choàng gắn liền với hình ảnh các triết gia, và thường giảng những bài diễn thuyết đầy ngẫu hứng trước công chúng.

Theo Watts, hai nhánh của triết học Tân Plato đã được dạy ở Alexandria vào cuối thế kỷ thứ tư. Đầu tiên là chủ nghĩa Tân Plato ngoại giáo được dạy tại Serapeum, chịu ảnh hưởng rất lớn từ những lời giảng của Iamblichus. Nhánh thứ hai trung hòa hơn và ít mang tính, được tiếp thu bởi Hypatia và cha bà Theon, dựa trên những lời dạy của Plotinus. Mặc dù bản thân Hypatia là người ngoại đạo, bà rất khoan dung đối với những người Cơ đốc giáo.  Trên thực tế, mọi học trò được biết đến của bà đều là người Cơ đốc giáo. Một trong những học trò nổi bật nhất của bà là Synesius thành Cyrene,, sau này trở thành giám mục Ptolemais (hiện ở miền đông Libya) vào năm 410. Synesius tiếp tục trao đổi thư từ với Hypatia và bảy lá thư còn tồn tại của ông ta là nguồn thông tin chính về sự nghiệp của bà. Trong một lá thư viết vào khoảng năm 395 cho người bạn Herculianus của mình, Synesius mô tả Hypatia là "... một người rất nổi tiếng, danh tiếng của bà thật đáng kinh ngạc. Bản thân chúng tôi quả quyết rằng, bà chính là người nắm giữ những bí ẩn của triết học."

Nhà sử học Cơ đốc giáo Socrates thành Constantinople, một người cùng thời với Hypatia, đã mô tả bà trong cuốn Lịch sử Giáo hội của mình:  Philostorgius, một nhà sử học Kitô giáo khác, cũng là một người cùng thời Hypatia, nói rằng bà đã vượt xa cha mình trong toán học, và nhà ngôn ngữ học Hesychius thành Alexandria đã ghi lại rằng, giống như cha mình, bà cũng là một nhà thiên văn học xuất chúng. Damascius viết rằng Hypatia "có sắc đẹp phi thường và hình thể cân đối", nhưng không có thêm gì khác được biết về ngoại hình của bà và không có mô tả cổ nào về bà tồn tại. Damascius nói rằng Hypatia là một trinh nữ trong suốt cuộc đời và rằng, khi một trong những người đàn ông tới tham dự bài giảng cố gắng tán tỉnh bà, bà đã chơi đàn lia để đánh tan dục vọng của hắn. Khi hắn vẫn không chịu từ bỏ đeo đuổi bà, bà đã từ chối hắn thẳng thừng, quăng cho hắn xem một miếng vải kinh nguyệt đầy máu và tuyên bố: "Đây mới là những gì ông thực sự yêu, chàng trai trẻ, chứ ông không yêu cái đẹp vì chính bản thân nó." Damascius nói thêm rằng chàng trai trẻ bị tổn thương đến nỗi anh ta từ bỏ ham muốn của mình ngay lập tức.

Cái chết

Bối cảnh

Từ 382 - 412, giám mục Alexandria là Theophilus. Theophilus là người phản đối mạnh mẽ chủ nghĩa Tân Plato và vào năm 391, ông đã phá hủy Serapeum. Mặc dù vậy, Theophilus đã rất khoan dung đối với trường học của Hypatia và có vẻ đã xem bà như là một đồng minh của mình. Theophilus đã hậu thuẫn cho một học sinh của Hypatia, Synesius, trở thành giám mục. Theophilus cũng cho phép bản thân Hypatia có mối quan hệ gần gũi với các quận trưởng La Mã và các chính khách nổi bật khác. Nhờ vào đó, Hypatia trở nên cực kỳ nổi tiếng với người dân Alexandria và có một ảnh hưởng sâu sắc tới tình hình chính trị.

Theophilus đột ngột qua đời vào năm 412. Một cuộc đấu tranh quyền lực dữ dội đối với giáo phận đã nổ ra giữa Cyril, cháu trai của Theophilus và đối thủ là Timothy. Cyril đã chiến thắng và ngay lập tức bắt đầu trừng phạt những người đã ủng hộ Timothy. Trường học của Hypatia cũng bị liên lụy. Trong một bức thư viết cho Hypatia năm 413, Synesius yêu cầu bà can thiệp với tư cách hai cá nhân bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột dân sự đang diễn ra ở Alexandria. Ông nhấn mạnh rằng: "Bạn luôn luôn nắm giữ sức mạnh và bạn có thể mang lại điều tốt lành bằng cách sử dụng sức mạnh đó." Ông cũng nhắc nhở bà rằng bà đã dạy ông một triết gia Tân Plato phải có các tiêu chuẩn đạo đức cao nhất trong đời sống chính trị và hành động vì lợi ích của đồng bào họ.

Năm 414, Cyril đã đóng cửa tất cả các giáo đường ở Alexandria, tịch thu tất cả tài sản thuộc về người Do Thái và trục xuất tất cả người Do Thái ra khỏi thành phố. Orestes, quận trưởng La Mã của Alexandria, cũng là bạn thân của Hypatia và là một người cải đạo gần đây theo Cơ đốc giáo, đã bị xúc phạm bởi hành động của Cyril và gửi tấu chương hạch tội ông tới Hoàng đế.   Xung đột leo thang và một cuộc bạo loạn nổ ra, trong đó parabalani, một nhóm giáo sĩ Kitô giáo dưới quyền của Cyril, suýt giết chết Orestes. Như hình phạt, Orestes bắt Ammonius, vị tu sĩ đã khởi đầu cuộc bạo loạn, bị tra tấn công khai đến chết. Mâu thuẫn của Cyril và Orestes tiếp tục gia tăng. Orestes thường tìm đến Hypatia để xin những lời khuyên thông thái từ bà, bởi vì bà được cả người ngoại đạo và người Kito giáo yêu mến, và không hề tham dự vào các cuộc xung đột tôn giáo.

Bất chấp danh tiếng của Hypatia, Cyril và các đồng minh đã cố gắng tìm cách làm mất uy tín và bôi nhọ bà. Theo Socrates Scholasticus, có những tin đồn cáo buộc Hypatia đã cản trở việc Orestes hòa giải với Cyril. Những tin đồn khác lan rộng trong dân chúng Christian Alexandria thời bấy giờ vẫn còn được lưu lại trong các tác phẩm của một giám mục Coptic Ai Cập, John thành Nikiû, ở thế kỉ 7, trong cuốn Biên niên sử của ông cáo buộc rằng Hypatia đã tham gia vào các nghi lễ thực hành đạo satan và đã cố tình cản trở ảnh hưởng của nhà thờ đối với Orestes:  Và vào những ngày này, ở Alexandria xuất hiện một nữ triết gia, một kẻ dị giáo tên là Hypatia, ả luôn nhiệt thành với ma thuật, chiêm tinh và nhạc cụ, và đã mê hoặc được nhiều người bằng những mưu ma chước quỷ. Và vị thống đốc của thành phố tôn sùng ả hết mực; vì ả đã dùng ma thuật để bảo hộ hắn. Và hắn ta không còn đến nhà thờ như là một thói quen... Và không chỉ thế, hắn đã giúp ả dụ dỗ thêm nhiều tín đồ, và chính hắn ta còn chứa chấp những kẻ không tin Chúa trong nhà.

Bị sát hại

Theo Socrates Scholasticus, trong mùa Chay Ki tô giáo, tháng ba 415, một đám đông của các Kitô hữu dưới sự lãnh đạo của một người tên là Peter, đã chặn đường xe ngựa của Hypatia trên đường bà về nhà. Họ kéo bà vào một tòa nhà được gọi là Kaisarion, một ngôi đền ngoại giáo cũ ở Alexandria đã được chuyển đổi thành một nhà thờ Thiên chúa giáo. Ở đó, đám đông đã lột trần Hypatia và giết bà bằng cách sử dụng các mảnh ostraka, có thể được dịch là "ngói lợp" hoặc "vỏ hàu". Damascius nói thêm rằng họ cũng móc mắt của bà. Họ xé xác bà thành từng mảnh và kéo tứ chi của bà qua thị trấn đến một nơi gọi là Cinarion, rồi thiêu chúng. Theo Watts, điều này phù hợp với cách thức truyền thống mà người Alexandria mang thi thể của "những tên tội phạm xấu xa nhất" ra bên ngoài rìa thành phố để hỏa thiêu như một cách thanh tẩy cho thành phố.  Mặc dù Socrates Scholasticus không bao giờ chỉ rõ những kẻ sát hại Hypatia, chúng thường được coi là thành viên của parabalani. Christopher Haas nghi ngờ về điều này và cho rằng những kẻ giết người có nhiều khả năng là "một đám đông cư sĩ Alexandrian".

Socrates Scholasticus cho rằng vụ giết người của Hypatia hoàn toàn mang động cơ chính trị và không đề cập đến việc Hypatia là một người ngoại giáo có liên quan gì đến cái chết của bà. Thay vào đó, ông lý giải rằng "bà ấy đã trở thành nạn nhân của sự ghen ghét chính trị mà vào thời điểm đó đã trở nên thắng thế. Vì bà ấy thường xuyên nói chuyện với Orestes, cộng đồng Kitô giáo xem bà như kẻ đã ngăn cản Orestes hòa giải với giám mục." Socrates Scholasticus lên án một cách dứt khoát các hành động của đám đông, tuyên bố, "Chắc chắn không có gì có thể đi ngược lại tinh thần của Kitô giáo hơn là việc cho phép các vụ thảm sát, gây gổ và trao đổi kiểu đó."

Hậu quả
Cái chết của Hypatia đã gây nên một làn sóng dữ dội lan khắp đế quốc. Trong nhiều thế kỷ, địa vị của các triết gia được coi là bất khả xâm phạm, kể cả trong những tình huống bạo lực vẫn thi thoảng xảy ra ở các thành phố La Mã, và việc một nữ triết gia bị sát hại tập thể được xem như một dấu hiệu cực kì "nguy hiểm và hỗn loạn" cho nền tảng xã hội. Mặc dù không có bằng chứng cụ thể nào cho thấy Cyril có liên quan tới vụ sát hại Hypatia, người ta tin rằng chính ông ta là người đứng đằng sau vụ việc. Kể cả khi Cyril không trực tiếp ra lệnh, chiến dịch bôi nhọ của ông ta chống lại Hypatia đã kích động nó. Hội đồng thành phố Alexandrian cảm thấy bất an về hành vi của Cyril  và gửi một sứ giả đưa tin đến Constantinople. Cố vấn của Theodosius II đã mở một cuộc điều tra để xác định vai trò của Cyril trong vụ giết người.

Cuộc điều tra đã dẫn đến việc các hoàng đế Honorius và Theodosius II ban hành một sắc lệnh vào mùa thu năm 416, trong đó cố gắng tước bỏ parabalani khỏi tay Cyril và đặt đội quân này dưới quyền kiểm soát của Orestes. Sắc lệnh đã hạn chế parabalani khỏi việc tham dự "bất kỳ hoạt động công cộng nào" hoặc bước vào "nơi hội họp của một hội đồng thành phố hoặc phòng xử án." Nó cũng hạn chế nghiêm ngặt việc tuyển mộ thêm  bằng cách giới hạn tổng số parabalani không quá năm trăm. Cyril bị cho là đã phải mua chuộc một trong những quan chức của Theodosius II để trốn tội. Watts cho rằng vụ sát hại Hypatia là bước ngoặt trong cuộc chiến giành quyền lực của Cyril. Hypatia đã từng là mắt xích quan trọng giúp phe đối lập của Orestes chống lại Cyril, cho nên sau khi bà qua đời, nó nhanh chóng tan rã. Hai năm sau, Cyril đã lật ngược thành công đạo luật đặt parabalani dưới sự kiểm soát của Orestes và vào đầu những năm 420, Cyril đã nắm quyền thống trị hội đồng thành phố Alexandrian.

Tác phẩm
Hypatia được mô tả như một thiên tài toàn diện, nhưng bà có lẽ thiên về là một người thầy và nhà phê bình nhiều hơn là một nhà cải cách. Không có bằng chứng nào cho thấy Hypatia từng công bố bất kỳ công trình độc lập nào về triết học và bà dường như không thực hiện bất kỳ phát hiện toán học đột phá nào. Trong thời kỳ của Hypatia, các học giả bảo tồn các tác phẩm toán học cổ điển và nhận xét về chúng để phát triển lập luận của họ, thay vì xuất bản các tác phẩm mới. Điều này gợi ý rằng việc đóng cửa Mouseion và Serapeum bị phá hoại có thể khiến Hypatia và cha bà tập trung mọi nỗ lực vào việc bảo tồn sách toán học giúp chúng đến được với học trò của mình. Suda cho rằng tất cả các tác phẩm của Hypatia đã bị mất, nhưng các học giả hiện đại đã xác định được một số tác phẩm của bà còn tồn tại.  Hypatia viết bằng tiếng Hy Lạp, ngôn ngữ được sử dụng bởi hầu hết những người có học ở Đông Địa Trung Hải vào thời điểm đó. Trong thời cổ đại, thiên văn học được xem như có bản chất là toán học, và không có sự phân biệt giữa toán học và số học hay thiên văn học và chiêm tinh học.

Hypatia hiện được xác định là đã biên tập phiên bản hiện tại của cuốn III bộ  Almagest của Ptolemy, và đóng góp cải tiến một số thuật toán cần thiết cho tính toán thiên văn. Nhà cổ điển học Alan Cameron nói thêm rằng có thể Hypatia có thể đã biên tập không chỉ Quyển III mà là toàn bộ chín cuốn sách còn tồn tại của Almagest.

Hypatia đã viết bình luận về bộ Arithmetica gồm mười ba tập của Diophantus (khoảng năm 250 sau Công nguyên), với lời giải cho hơn 100 bài toán bằng phương pháp đại số. Bà cũng đã viết bình luận về chuyên luận của Apollonius người Pergaeus về cách phân chia hình nón, nhưng bài viết này hiện không còn tồn tại. Bà cũng đã lập ra một "Bảng đo thiên văn ";  đây có thể là một phiên bản mới của Bảng tiện dụng của Ptolemaios hoặc là nằm trong bình luận về Almagest đã nói ở trên. Để bình luận về phần toán nâng cao của Apollonius hay lập bảng đo thiên văn yêu cầu phải có một trình độ toán học rất cao. Vì thế, hầu hết các học giả ngày nay công nhận rằng Hypatia phải là một trong những nhà toán học hàng đầu thời đó.

Một trong những lá thư của Synesius có chi tiết rằng Hypatia đã dạy ông chế tạo một chiếc thước trắc tinh bằng bạc để làm quà cho một vị quan chức. Thước trắc tinh là một công cụ dùng để tính ngày và giờ dựa trên vị trí của các ngôi sao và hành tinh, hoặc cũng có thể được sử dụng để dự đoán vị trí các ngôi sao và hành tinh vào bất kỳ ngày nào. Nhiều người hiểu lầm từ lá thư của Synesius rằng Hypatia đã phát minh ra chiếc máy này, nhưng trên thực tế, thước trắc tinh đã có mặt từ ít nhất 500 năm trước khi Hypatia ra đời. Ngữ điệu của Synesius chỉ ra rằng Hypatia không phải người thiết kế hay chế tạo thước trắc tinh, mà đóng vai trò là người hướng dẫn và tư vấn giúp ông chế tạo nó.

Trong một bức thư khác, Synesius thỉnh cầu Hypatia chế tạo giúp ông một "ống thủy văn", một thiết bị hiện được gọi là tỷ trọng kế, dùng để xác định mật độ hoặc trọng lượng riêng của chất lỏng. Từ lá thư này, nhiều người cho rằng Hypatia đã phát minh ra tỷ trọng kế. Tuy nhiên, chi tiết Synesius mô tả kĩ lưỡng công cụ này cho Hypatia cho thấy rằng ông nghĩ là bà chưa hề biết đến thiết bị này, nhưng tin tưởng bà có thể phục dựng nó dựa qua lời mô tả.

Tuy tên tuổi Hypatia thường được tác giả hiện đại gắn với nhiều phát minh khác nhau, nhưng phần lớn trong số đó không có bằng chứng thực tế. Booth kết luận: "Danh tiếng thời nay của Hypatia như một nhà triết học, nhà toán học, nhà thiên văn học và nhà phát minh cơ học, không phù hợp với số lượng chứng cứ còn sót lại về các công trình của bà. Hoặc có thể là do hiện nay chúng ta vẫn chưa thể tìm được đầy đủ các chứng cứ hợp lí."

Di sản

Thời cổ đại
Hypatia không phải là người ngoại đạo cuối cùng hay là triết gia Tân Plato cuối cùng. Triết học Tân Plato và ngoại giáo vẫn tồn tại trong nhiều thế kỷ sau khi bà qua đời. Booth lưu ý rằng một số lượng lớn các học đường mới đã được xây dựng tại Kom el Dikka, Alexandria không lâu sau cái chết của Hypatia, cho thấy triết học rõ ràng vẫn được giảng dạy tại Alexandrian. Trên thực tế, chủ nghĩa Tân Plato phát triển mạnh ở khắp phía đông Địa Trung Hải trong suốt 200 năm tiếp theo, với các nhà triết học như Hierocles thành Alexandria, John Philoponus, Simplicius thành Cilicia và Olympiodorus trẻ tiếp tục thực hiện các quan sát thiên văn, dạy toán và viết phê bình về các tác phẩm của Plato và Aristotle. Booth chỉ ra rằng Hypatia thậm chí không phải là nữ triết gia Tân Plato cuối cùng. Những nữ triết gia Tân Plato đáng chú ý tiếp sau bà có thể kể đến như: Aedesia, Asclepigenia và Theodora thành Emesa.

Tuy nhiên, theo Watts, Hypatia không có người thừa kế được chỉ định, không có hôn phối hay con cái và cái chết đột ngột của bà không chỉ khiến di sản của bà không được bảo vệ mà còn gây ra phản ứng dữ dội đối với toàn bộ lý tưởng bà. Hypatia, với lòng khoan dung đối với các học trò Kitô giáo và sẵn sàng hợp tác với các nhà lãnh đạo Kitô giáo, đã hy vọng thành lập một tiền lệ rằng chủ nghĩa Tân Plato và Kitô giáo có thể cùng tồn tại hòa bình và hợp tác. Nhưng không may, cái chết của bà và việc chính quyền Kitô giáo thất bại trong việc đem những kẻ sát nhân ra công lí đã hủy hoại hoàn toàn triển vọng này. Theo đó, những triết gia  Tân Plato sau này như Damascius đã coi  những giám mục Kitô giáo như "những kẻ nguy hiểm, đố kị và phản triết học." Hypatia được xem là một người "tử vì triết học" và vụ sát hại bà đã khiến các triết gia ngày càng hướng về ngoại giáo  và giúp tạo ra một ý thức hệ phi chủ lưu giữa các triết gia như những nhà ngoại giáo truyền thống đối lập với Kitô giáo chủ lưu. Do đó, trong khi cái chết của Hypatia không đặt dấu chấm hết cho toàn bộ triết học Tân Plato, Watts cho rằng nó đã kết thúc một thời kì mang tính đa dạng đặc biệt trong trường phái này.

Ngay sau khi Hypatia bị sát hại, một lá thư chống Kitô giáo giả danh bà xuất hiện. Damascius "lo rằng họ đã cố lợi dụng vụ bê bối về cái chết của Hypatia", và quy trách nhiệm cái chết của bà cho Tổng giám mục Cyril và vây cánh của ông ta. Một đoạn văn từ Cuộc đời Isidore của Damascius, được bảo tồn ở Suda, đã kết luận rằng vụ giết người của Hypatia là do sự đố kị của Cyril với "trí tuệ siêu việt của bà, đặc biệt là trong lĩnh vực thiên văn học". Lời kể của Damascius về vụ sát hại Hypatia là nguồn lịch sử duy nhất quy trách nhiệm trực tiếp cho Tổng giám mục Cyril. Đồng thời, Damascius cũng không hoàn toàn hướng về Hypatia; ông mô tả bà không hơn gì một người Cynic lang thang, và so sánh bà với thầy dạy của mình là Isidore thành Alexandria, nhận xét rằng "Isidorus vượt xa Hypatia, không chỉ như là một người đàn ông vượt qua phụ nữ, mà theo cách một triết gia chân chính vượt qua một nhà hình học thuần túy."

Thời trung đại

Cái chết của Hypatia có điểm tương đồng như như các vị tử đạo Kitô giáo ở Alexandria, những người đã bị kéo lê trên đường phố trong cuộc bức hại Decian năm 250. Nhiều nét trong cuộc sống của Hypatia cũng phù hợp với hình mẫu của một vị tử đạo Kitô giáo, đặc biệt là sự đồng trinh trọn đời của bà. Vào đầu thời Trung cổ, những người Kitô giáo đã đưa cái chết của Hypatia vào trong câu chuyện về các vị tử đạo ở Decian và bà trở thành một phần trong truyền thuyết về Thánh Catherine của Alexandria, một vị tử đạo đồng trinh thông thái và có học vấn uyên bác. Khởi đầu sớm nhất cho việc thờ phụng Thánh Catherine là từ thế kỷ thứ tám, khoảng ba trăm năm sau cái chết của Hypatia. Một câu chuyện kể rằng Thánh Catherine đã đối mặt với năm mươi nhà triết học ngoại giáo đang tìm cách khiến bà cải đạo, nhưng ngược lại bà đã khiến tất cả họ cải sang Cơ đốc giáo thông qua tài hùng biện của mình. Một truyền thuyết khác kể rằng Thánh Catherine từng là học trò của Athanasius thành Alexandria.

Cuốn bách khoa toàn thư Byzantine Suda có một mục rất dài về Hypatia, trong đó tóm tắt hai dị bản khác nhau về cuộc đời bà. Mười một dòng đầu tiên lấy từ một nguồn và phần còn lại lấy từ Cuộc đời Isidore của Damascius. Đoạn thứ nhất có thể được lấy từ Onomatolos của Hesychius, trong đó có đoạn bà là "vợ của Isidore Triết gia" (hiển nhiên chỉ Isidore thành Alexandria). Watts cho rằng điều này rất khó hiểu vì Isidore thành Alexandria được sinh ra sau cái chết của Hypatia, và không có triết gia nào tên Isidora sống cùng thời với Hypatia được biết đến. Nó cũng mâu thuẫn với lời kể của Damascius được trích dẫn trong cùng mục đó rằng Hypatia là một trinh nữ trọn đời. Watts cho rằng ai đó có lẽ đã hiểu nhầm ý nghĩa của từ gynē được Damascius sử dụng để mô tả Hypatia trong Cuộc đời Isidore, vì từ đó có thể có nghĩa là "phụ nữ" hoặc "vợ".

Nhà thông thái Byzantine Photios ( 810/820 - 893) đã đưa cả hai dị bản về Hypatia của Damascius và Socrates Scholasticus vào trong cuốn Bibliotheke của ông. Photios đã bình luận về danh tiếng của Hypatia với tư cách một học giả, nhưng không đề cập đến cái chết của bà, có thể cho thấy rằng ông nhìn nhận sự nghiệp học thuật của bà đáng chú ý hơn. Nhà thông thái Eudokia Makrembolitissa (1021-1096), người vợ thứ hai của hoàng đế Byzantine Constantine X Doukas, được ca tụng bởi nhà sử học Nicephorus Gregoras như là một "Hypatia thứ hai".

Thời kỳ đầu hiện đại

Học giả Thần giáo người Anh thế kỷ thứ mười tám John Toland đã dùng cái chết của Hypatia làm cơ sở cho cuộc chiến chống Công giáo của mình, Hypatia: Hoặc Câu chuyện về người phụ nữ đẹp nhất, thẳng thắn nhất, ham học hỏi nhất và hoàn hảo toàn diện; người đã bị xé thành từng mảnh bởi các giáo sĩ Alexandria, để làm thỏa mãn lòng hư vinh và tàn ác của vị Tổng Giám mục, kẻ đã được tôn vinh một cách không xứng đáng là Thánh Cyril. Để đặt cái chết của Hypatia theo chiều hướng tồi tệ nhất có thể, Toland đã thay đổi câu chuyện và đưa ra thêm các chi tiết không tìm thấy trong bất kỳ nguồn sử liệu nào. Năm 1721, Thomas Lewis đã viết một bài trả đũa nhằm bảo vệ Cyril mang tên Câu chuyện về Hypatia, vị nữ hiệu trưởng tai tiếng nhất thành Alexandria: đã bị xử tử và bị xé nát thành từng mảnh bởi dân chúng, để bảo vệ Thánh Cyril và các giáo sĩ Alexandria từ góc nhìn của ông Toland. Lewis đã bỏ qua lời kể của Damascius với lí do không đáng tin và tác giả là "một kẻ vô đạo", và lập luận rằng Socrates Scholasticus là "một người Thanh giáo" luôn luôn có thành kiến chống lại Cyril.

Voltaire, trong tác phẩm Examen important de Milord Bolingbroke ou le tombeau de fanatisme (Sự xét lại nghiêm túc của Ngài Bolingbroke hay Nấm mồ của thói cuồng tín, 1736) đã nói về Hypatia như một người tin vào "quy luật tự nhiên hợp lý" và "năng lực tư duy thoát ra khỏi giáo điều" và mô tả cái chết của bà là "một vụ giết người man rợ gây ra bởi lũ chó săn của Cyril, với sự ủng hộ của những kẻ cuồng tín". Sau đó, trong một mục của cuốn Từ điển Triết học (1772), Voltaire lại miêu tả Hypatia là một thiên tài Thần giáo tự nhiên với suy nghĩ tự do đã bị sát hại dã man bởi các tín đồ Kitô giáo ngu dốt và lầm lạc. Hầu hết các mục đều không nói về bản thân Hypatia mà thay vào đó tranh cãi về việc Cyril có trách nhiệm trong cái chết của bà hay không. Voltaire kết luận với nhận xét mỉa mai rằng "Người ta không thể lột trần một đàn bà đẹp ra để rồi giết hại nàng."

Trong tác phẩm đồ sộ Lịch sử về sự suy tàn và sụp đổ của đế chế La Mã, nhà sử học người Anh Edward Gibbon bàn về quan điểm có tính định hướng của Toland và Voltaire  đã khắc họa Cyril như là đầu sỏ duy nhất của mọi tội ác ở Alexandria vào đầu thế kỷ thứ năm. Ông sử dụng vụ sát hại Hypatia như bằng chứng hỗ trợ cho luận điểm của mình rằng sự trỗi dậy của Kitô giáo đã thúc đẩy sự suy tàn của Đế chế La Mã. Ông nhận xét về việc Cyril tiếp tục được vinh danh như một vị thánh Kitô giáo, rằng "những kẻ mê tín [Kitô giáo] có lẽ ưa thích chuộc tội bằng máu tươi của một vị trinh nữ, hơn là phải quay lưng lại với một vị thánh." Đáp trả những lời buộc tội này, các tác giả Công giáo, cũng như một số tác giả Tin lành người Pháp, kịch liệt bảo vệ quan điểm rằng Cyril hoàn toàn vô tội và Peter Người đọc kinh sách mới là kẻ duy nhất phải chịu trách nhiệm. Trong cuộc tranh cãi gay gắt này, bản thân Hypatia có xu hướng bị phớt lờ, người ta tập trung hơn nhiều vào câu hỏi liệu Peter Người đọc kinh sách đã hành động một mình hay theo lệnh của Cyril.

Thế kỷ 19
 Vào thế kỷ 19, các tác giả văn học châu Âu đã tìm đến huyền thoại về Hypatia theo sự trỗi dậy của chủ nghĩa tân Hy Lạp hóa, một phong trào lãng mạn hóa Hy Lạp cổ đại và các giá trị Hy Lạp. Mối quan tâm đến "huyền thoại văn học Hypatia" bắt đầu tăng lên. Bài luận Ipazia ovvero delle Filosofie (Hypatia hay về Triết học) năm 1827 của Diodata Saluzzo Roero còn đề xuất rằng Cyril thực ra đã cảm hóa Hypatia cải đạo sang Kitô giáo, và bà đã bị giết hại bởi một linh mục ''phản đạo".

Trong các tác phẩm Hypatie (1852) và Hypathie et Cyrille (1857), nhà thơ người Pháp Charles Leconte de Lisle đã khắc họa Hypatia như là mẫu mực của "chân lí và cái đẹp bị hãm hại", là một phụ nữ sinh ra nhầm thời, một nạn nhân của quy luật lịch sử và sự tàn bạo của Kitô giáo.   Cuốn tiểu thuyết năm 1853 của Charles Kingsley, Hypatia; Hoặc, Kẻ thù mới với khuôn mặt cũ ban đầu được dự định là một chuyên luận lịch sử,nhưng cuối cùng lại trở thành tác phẩm lãng mạn thời Victoria điển hình với thông điệp chống Công giáo, đã miêu tả Hypatia như một "nhân vật nữ chính mong manh, tự phụ và gợi cảm" với "tâm hồn của Plato và thân thể của Aphrodite".

Tiểu thuyết của Kingsley cực kì nổi tiếng; nó đã được dịch sang nhiều ngôn ngữ châu Âu và vẫn được in liên tục trong suốt thế kỷ 19. Nó phổ biến cái nhìn lãng mạn về Hypatia như là "vẻ đẹp Hy Lạp cuối cùng" và nhanh chóng được chuyển thể thành nhiều tác phẩm sân khấu, và truyền cảm hứng cho nhiều tác phẩm hội họa và nhiếp ảnh.

Cùng thời điểm đó, các nhà triết học và các nhà khoa học châu Âu đã mô tả Hypatia như là đại diện cuối cùng của khoa học và tinh thần tự do truy cầu tri thức trước khi bắt đầu "đêm trường trung cổ." Năm 1843, các tác giả người Đức Soldan và Heppe đã tranh luận trong cuốn sách có ảnh hưởng lớn của họ Lịch sử các phiên tòa xét xử phù thủy rằng Hypatia có thể là, "phù thủy" nổi tiếng đầu tiên bị xử tử bởi thế lực Kitô giáo.

Hypatia được vinh danh như một nhà thiên văn học bằng việc được đặt tên cho 238 Hypatia, một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện vào năm 1884. Miệng núi lửa mặt trăng Hypatia cũng được đặt theo tên bà, cùng với các miệng núi lửa được đặt theo tên của cha bà là Theon.

Thế kỷ 20
 Năm 1908, nhà văn người Mỹ Elbert Hubbard đã xuất bản một cuốn tiểu sử giả tưởng về Hypatia như là một phần trong loạt tác phẩm Những chuyến đi đến Ngôi nhà của những người thầy vĩ đại.  Mặc dù có hình thức tiểu sử, cuốn sách gần như được hư cấu hoàn toàn, với sự thể hiện Hypatia theo hình mẫu của một phụ nữ hiện đại. Bức vẽ minh họa bìa của cuốn sách, vẽ bởi Jules Maurice Gaspard, với hình ảnh một phụ nữ trẻ xinh đẹp với mái tóc gợn sóng vấn lên theo phong cách cổ điển, hiện đã trở hình ảnh tiêu biểu và được lưu truyền rộng rãi nhất về Hypatia.

Cùng khoảng thời gian đó, cuộc đời và cái chết của Hypatia bắt đầu được nhìn nhận dưới quan điểm của phong trào quyền phụ nữ. Tác giả Carlo Pascal vào năm 1908 đã lên tiếng rằng vụ sát hại Hypatia là một hành động chống nữ quyền và có tác động tiêu cực đến cách đối xử với phụ nữ, cũng như sự suy tàn của nền văn minh Địa Trung Hải nói chung. Dora Russell, vợ của Bertrand Russell, đã xuất bản một cuốn sách nói về sự thiếu hụt trong nền giáo dục phụ nữ được hưởng và bất bình đẳng với tiêu đề Hypatia hoặc Phụ nữ và tri thức vào năm 1925. Phần mở đầu giải thích về tiêu đề bà đã chọn: " Hypatia là một giảng viên đại học đã bị các chức sắc Giáo hội bài xích và bị các tín đồ Kitô giáo xé nát thành từng mảnh. Đây có lẽ sẽ là số phận của cuốn sách này." Cái chết của Hypatia trở thành biểu tượng đối với một số nhà sử học. Ví dụ, Kathleen Wider đề xuất rằng vụ sát hại Hypatia đánh dấu sự kết thúc của thời cổ đại, và Stephen Greenblatt nhận thấy rằng vụ sát hại bà đã "đánh dấu sự sụp đổ của sinh hoạt trí thức tại Alexandria". Mặt khác, Christian Wildberg lưu ý rằng triết học Hy Lạp hóa vẫn tiếp tục phát triển trong thế kỷ 5 và 6, có thể cho đến tận thời đại của Justinian I.

Những quan niệm sai lầm về Hypatia tiếp tục sinh sôi nảy nở trong suốt cuối thế kỷ 20. Nhiều tác giả hay chương trình giáo khoa đã sử dụng cuốn tiểu sử giả tưởng của Hubbard như một nguồn chính thống về cuộc đời Hypatia. Tập thứ mười ba và cuối cùng của sê-ri PBS năm 1980 của Carl Sagan Cosmos: A Personal Voyage (Tạm dịch: Vũ trụ: Một chuyến du hành cá nhân) có nhắc đến một phiên bản hư cấu về cái chết của Hypatia, rằng điều này đã dẫn đến việc "Thư viện vĩ đại Alexandria" bị đốt cháy bởi đạo quân Kitô giáo. Trên thực tế, mặc dù những người Kitô giáo do Theophilus lãnh đạo đã phá hủy Serapeum vào năm 391 sau Công nguyên, Thư viện Alexandria đã không hề còn sót lại chút nào từ trước khi Hypatia ra đời.

Hypatia trở thành một hình mẫu cho những người phụ nữ hiện đại thông minh. Nhiều tạp chí, thư viện và dự án về nữ quyền đã được đặt theo tên của bà. Cuộc đời và cái chết của bà được nhắc đến và tái hiện trong nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật về nữ quyền.

Thế kỉ 21
Cuộc đời của Hypatia tiếp tục được sử dụng trong nhiều tác phẩm giả tưởng bởi các tác giả ở nhiều quốc gia và ngôn ngữ. Trong tiểu thuyết Baudolino năm 2002 của Umberto Eco, một nhóm nữ môn đồ của Hypatia đã chạy trốn sau vụ sát hại bà và thành lập một cộng đồng phụ nữ "cố gắng gìn giữ những điều được dạy... [sống] tách biệt khỏi thế giới, để tìm lại những gì Hypatia đã thực sự nói." Cuốn tiểu thuyết Holy Murder năm 2006 của Charlotte Kramer: Cái chết của Hypatia ở Alexandria miêu tả Cyril như một nhân vật phản diện điển hình và Hypatia là một người xuất sắc và được yêu mến, đã làm bẽ mặt Cyril bằng cách chứng minh rằng bà hiểu biết về thánh thư Kitô giáo hơn ông ta. Cuốn tiểu thuyết Flow Down Like Silver (2009) của Ki Longfellow đã hư cấu một câu chuyện chi tiết giải thích tại sao Hypatia bắt đầu dạy học. Cuốn tiểu thuyết Azazeel (2012) của Youssef Ziedan mô tả vụ giết hại dã man của Hypatia qua con mắt của nhà sư Hypa, người chứng kiến vụ việc. Trong The Plot to Save Socrates (2006) của Paul Levinson và các phần tiếp theo của nó Unburning Alexandria và Chronica, Hypatia hóa ra là một người du hành thời gian đến từ Hoa Kỳ thế kỷ hai mươi mốt.

Bộ phim Agora năm 2009, do Alejandro Amenábar đạo diễn và Rachel Weisz đóng vai Hypatia, giả tưởng về những năm cuối đời của Hypatia, Bộ phim chỉ trích những nguyên lí Kitô giáo đương đại, đã có tác động to lớn đến quan niệm phổ biến về Hypatia, chú trọng vào các nghiên cứu về thiên văn học và cơ học của Hypatia hơn là triết lý của bà, và đưa ra những khó khăn mà Hypatia gặp phải khi là một nữ học giả trong xã hội Kitô giáo. Tuy nhiên, bộ phim chứa đựng rất nhiều chi tiết không chính xác về lịch sử.

Ghi chú

Dẫn nguồn

Thư mục
 Archer, William (2013), The Theatrical World For 1893–1897, HardPress, ISBN 978-1-314-50827-7
 Banev, Krastu (2015), Theophilus of Alexandria and the First Origenist Controversy: Rhetoric and Power, Oxford, England: Oxford University Press, ISBN 978-0-19-872754-5
 Belenkiy, Ari (1 tháng 4 năm 2010), "An astronomical murder?", Astronomy & Geophysics 51 (2): 2.9–2.13, Bibcode:2010A&G....51b...9B, doi:10.1111/j.1468-4004.2010.51209.x
 Booth, Charlotte (2017), Hypatia: Mathematician, Philosopher, Myth, London: Fonthill Media, ISBN 978-1-78155-546-0
 Bradley, Michael John (2006), The Birth of Mathematics: Ancient Times to 1300, New York City: Infobase Publishing, ISBN 978-0-8160-5423-7
 Bregman, Jay (1982),  Brown, Peter, biên tập, Synesius of Cyrene: Philosopher-Bishop, The Transformation of the Classical Heritage, Berkeley: University of California Press, ISBN 978-0-520-04192-9
 Cameron, Alan; Long, Jacqueline; Sherry, Lee (1993), Barbarians and Politics at the Court of Arcadius, Berkeley and Los Angeles: University of California Press, ISBN 978-0-520-06550-5
 Cameron, Alan (2016), “Hypatia: Life, Death, and Works”, Wandering Poets and Other Essays on Late Greek Literature and Philosophy, Oxford, England: Oxford University Press, ISBN 978-0-19-026894-7
 Cohen, Martin (2008), Philosophical Tales: Being an Alternative History Revealing the Characters, the Plots, and the Hidden Scenes that Make Up the True Story of Philosophy, New York City and London: Wiley-Blackwell, ISBN 978-1405140379
 Curta, Florin; Holt, Andrew (2017), Great Events in Religion: An Encyclopedia of Pivotal Events in Religious History, 1: Prehistory to AD 600, Santa Barbara, CA: ABC-CLIO, ISBN 978-1-4408-4598-7
 Castner, Catherine J. (2010), "Hypatia",  trong Gagarin, Michael; Fantham, Elaine, The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome, 1: Academy-Bible, Oxford, England: Oxford University Press, tr. 49–51, ISBN 978-0-19-538839-8
 Deakin, M. A. B. (1992), “Hypatia of Alexandria” (PDF), History of Mathematics Section, Function 16 (1): 17–22
 Deakin, Michael A. B. (1994), "Hypatia and her mathematics", American Mathematical Monthly 101 (3): 234–243, JSTOR 2975600, MR 1264003, doi:10.2307/2975600
 Deakin, Michael A. B. (2007), Hypatia of Alexandria: Mathematician and Martyr, Amherst, NY: Prometheus Books, ISBN 978-1-59102-520-7
 Deakin, Michael (2012), “Hypatia”, Encyclopædia Britannica
 Dzielska, Maria (1996), Hypatia of Alexandria, Cambridge, MA: Harvard University Press, ISBN 978-0-674-43776-0
 Dzielska, Maria (2008), “Learned women in the Alexandrian scholarship and society of late Hellenism”,  trong el-Abbadi, Mostafa; Fathallah, Omnia Mounir, What Happened to the Ancient Library of Alexandria?, Leiden, The Netherlands: Brill, tr. 129–148, ISBN 978-9004165458
 Edwards, Catharine (1999), Roman Presences: Receptions of Rome in European Culture, 1789-1945, Cambridge, England: Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-59197-3
 Emmer, Michele (2012), Imagine Math: Between Culture and Mathematics, New York City: Springer, ISBN 978-8847024274
 Engels, David (2009), "Zwischen Philosophie und Religion: Weibliche Intellektuelle in Spätantike und Islam",  trong Groß, Dominik, Gender schafft Wissen, Wissenschaft Gender? Geschlechtsspezifische Unterscheidungen Rollenzuschreibungen im Wandel der Zeit (PDF), Kassel University Press, tr. 97–124, ISBN 978-3-89958-449-3
 Haas, Christopher (1997), Alexandria in Late Antiquity: Topography and Social Conflict, Baltimore, MS and London: The Johns Hopkins University Press, ISBN 978-0-8018-5377-7
 Hoche, Richard (tháng 1 năm 1860), “XV. Hypatia, die tochter Theons” (PDF), Philologus (bằng tiếng German) 15 (1–3): 435–474, doi:10.1524/phil.1860.15.13.435  Bảo trì CS1: Ngôn ngữ không rõ (link)
 Knorr, Wilbur (1989), "III.11: On Hypatia of Alexandria", Studies in Ancient and Medieval Geometry, Boston: Birkhäuser, tr. 753–804, ISBN 978-0-8176-3387-5, doi:10.1007/978-1-4612-3690-0_27
 Macqueen-Pope, Walter (1948), Haymarket: theatre of perfection, Allen
 Mark, Joshua J. (17 tháng 2 năm 2014), “Historical Accuracy in the Film Agora”, Ancient History Encyclopedia (ancient.eu)
 Novak, Ralph Martin, Jr. (2010), Christianity and the Roman Empire: Background Texts, Harrisburg, PA: Bloomsbury Publishing, tr. 239–240, ISBN 978-1-56338-347-2
 Oakes, Elizabeth H. (2007), "Hypatia", Encyclopedia of World Scientists, New York City: Infobase Publishing, tr. 364, ISBN 9781438118826
 Pasachoff, Naomi; Pasachoff, Jay M. (2007), "Hypatia",  trong Trimble, Virginia; Williams, Thomas R.; Bracher, Katherine; Jarrell, Richard; Marché, Jordan D.; Ragep, F. Jamil, Biographical Encyclopedia of Astronomers, New York City: Springer, ISBN 978-0387304007
 Penella, Robert J. (1984), "When was Hypatia born?", Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte 33 (1): 126–128, JSTOR 4435877
 Riedweg, Christoph (2005) [2002], Pythagoras: His Life, Teachings, and Influence, Ithaca, NY: Cornell University Press, ISBN 978-0-8014-7452-1
 Rosser, Sue Vilhauser (2008), Women, Science, and Myth: Gender Beliefs from Antiquity to the Present, Santa Barbara, California: ABC-CLIO, ISBN 978-1598840957
 Theodore, Jonathan (2016), The Modern Cultural Myth of the Decline and Fall of the Roman Empire, Manchester, England: Palgrave, Macmillan, ISBN 978-1-137-56997-4
 Waithe, Mary Ellen (1987), Ancient Women Philosophers: 600 B.C.–500 A. D 1, Dordrecht, The Netherlands: Martinus Nijhoff Publishers, ISBN 978-90-247-3368-2
 Walsh, Christine (2007), The Cult of St Katherine of Alexandria in Early Medieval Europe, Ashgate Publishing, Ltd., ISBN 978-0-7546-5861-0
 Watts, Edward J. (2008) [2006], City and School in Late Antique Athens and Alexandria, Berkeley and Los Angeles: University of California Press, ISBN 978-0520258167
 Watts, Edward J. (2017), Hypatia: The Life and Legend of an Ancient Philosopher, Oxford, England: Oxford University Press, ISBN 978-0190659141
 Wessel, Susan (2004), Cyril of Alexandria and the Nestorian Controversy: The Making of a Saint and of a Heretic, Oxford Early Christian Studies, Oxford, England: Oxford University Press, ISBN 978-0-19-926846-7
 Whitfield, Bryan J. (Summer 1995), “The Beauty of Reasoning: A Reexamination of Hypatia and Alexandria” (PDF), The Mathematics Educator 6 (1): 14–21, Bản gốc  (PDF) lưu trữ ngày 2 tháng 9 năm 2006, truy cập ngày 17 tháng 4 năm 2010
 Benedetto, Canio; Isola, Stefano; Russo, Lucio (31 tháng 1 năm 2017), "Dating Hypatia's birth: a probabilistic model", Mathematics and Mechanics of Complex Systems (Berkeley, CA: Mathematical Sciences Publishers) 5 (1): 19–40, doi:10.2140/memocs.2017.5.19

Liên kết ngoài

 International Society for Neoplatonic Studies
 Socrates of Constantinople, Ecclesiastical History, VII.15, at the Internet Archive
  Socrates of Constantinople, Ecclesiastical History, VII.15 (pp. 760–761), at the Documenta Catholica Omnia

Nhà toán học nữ
Nhà phát minh nữ
Nhà toán học Hy Lạp cổ đại
Nhà thiên văn học Hy Lạp cổ đại
Người Hy Lạp thế kỷ 4
Người Ai Cập thế kỷ 5
Người Ai Cập thế kỷ 4
Mất năm 415
Sinh thế kỷ 4
Nhà triết học Hy Lạp cổ đại


title: Poirieria actinophora

text:
Poirieria actinophora là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Poirieria


title: Megachile rotundata

text:
Megachile rotundata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Fabricius mô tả khoa học năm 1793.
Đây là một loài ong châu Âu đã được du nhậpđến các khu vực khác nhau trên thế giới. Là một loài ong đơn độc, chúng không xây dựng các quần thể hoặc lưu trữ mật ong, nhưng là một loài thụ phấn rất hiệu quả của cỏ linh lăng, cà rốt, các loại rau khác và một số loại trái cây. Bởi vì điều này, nông dân thường sử dụng M. rotundata như một công cụ hỗ trợ thụ phấn bằng cách phân phối M. rotundata preupae xung quanh cây trồng của họ. Mỗi con cái xây tổ của riêng mình, tổ được xây dựng trong những cây cổ thụ hoặc các hang trong gỗ. Là một con ong cắt lá, những tổ này được lót bằng những chiếc lá cắt. Những con ong này ăn phấn hoa và mật hoa và hiển thị dị hình tình dục. Loài này đã được biết là cắn và đốt, tuy nhiên nó không gây nguy hiểm chung trừ khi nó bị đe dọa hoặc gây hại và vết chích của nó được mô tả là đau đớn bằng một nửa loài ong mật.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1793
Côn trùng thụ phấn


title: Voué

text:
Voué là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Voué sur le site de l'Institut géographique national
 Voué sur le site de l'Insee
 Voué sur le site du Quid
 Localisation de Voué sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Voué sur Mapquest

Voue


title: Priapina

text:
Priapina là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1887 bởi Jacoby.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Priapina cintula (Motschulsky, 1866)

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: Patellapis sigiriella

text:
Patellapis sigiriella là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Patellapis
Động vật được mô tả năm 1911


title: Valdelacasa

text:
Valdelacasa là một đô thị ở tỉnh Salamanca, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 320 người.

==Tham khảo==

Đô thị ở Salamanca


title: Nguyễn Thanh Sơn (định hướng)

text:
Nguyễn Thanh Sơn có thể chỉ một trong số các nhân vật sau đây:

Nguyễn Văn Tây, bí danh Thanh Sơn, nguyên Bí thư Xứ uỷ Nam Kỳ Đảng Cộng sản Đông Dương, Thứ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Nguyễn Thanh Sơn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Bí thư Tỉnh ủy Kiên Giang.
Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ.
Nguyễn Thanh Sơn, nhà ngoại giao, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam.
Nguyễn Thanh Sơn, huấn luyện viên trưởng câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp Becamex Bình Dương mùa giải V.League 2014, V.League 2015.
Nguyễn Thanh Sơn, sinh năm 1991, diễn viên truyền hình, kịch nói Việt Nam, được biết đến qua phim Mùi cỏ cháy, Cả một đời ân oán, Tình yêu và tham vọng, Nàng dâu Order,...
Nguyễn Thanh Sơn, Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam (2020), hiện giữ chức vụ Phó Cục trưởng Cục Đối ngoại, Bộ Công an (Việt Nam).
Nguyễn Thanh Sơn, Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam (2021), hiện giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Công an Trung ương


title: Karo (huyện)

text:
Huyện Karo là một huyện (kabupaten) thuộc tỉnh Bắc Sumatra, Indonesia. Huyện lỵ đóng ở Kabanjahe. Huyện có diện tích km2, sân số theo điều tra năm 2000 là 279.470 người. 60,99% huyện là rừng bao phủ.. Tại huyện này, tiếng Batak Karo được nói cùng tiếng Indonesia. GDP đầu người năm 2005 là 11,65 rupiad Indonesia, tương đương 1200 USD, 74% dân số làm nghề nông, ngành nông nghiệp chiếm 60% GDP Ngành thứ nhì là công việc chính quyền, chiếm 11% GDP khu vực..

Các đơn vị hành chính
Huyện gồm có phó huyện hành chính (kecamatan) sau:

 Barusjahe
 Berastagi
 Dolat Rakyat
 Juhar
 Kabanjahe
 Kuta Buluh
 Laubaleng
 Mardingding
 Merdeka
 Merek
 Munte
 Naman Teran
 Payung
 Simpang Empat
 Tiga Binanga
 Tiga Panah
 Tiganderket

Tham khảo

Huyện của Bắc Sumatera
Bắc Sumatra


title: Gualtieri Sicaminò

text:
Gualtieri Sicaminò là một đô thị ở tỉnh Messina trong vùng Sicilia của Italia, có vị trí cách khoảng 170 km về phía đông của Palermo và vào khoảng 20 km về phía tây của Messina. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.923 người và diện tích là 14,4 km².

Gualtieri Sicaminò giáp các đô thị: Condrò, Pace del Mela, San Pier Niceto, Santa Lucia del Mela.

Quá trình thay đổi dân số

Ghi chú

Đô thị tỉnh Messina
Đô thị Thành phố trung tâm Messina


title: Thénorgues

text:
Thénorgues  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Thenorgues


title: Zola Predosa

text:
Zola Predosa là một đô thị thuộc tỉnh Bologna trong vùng Emilia-Romagna nước Ý. Đô thị này có diện tích 37 km², dân số 15.105 người.
Đô thị này có làng trực thuộc: Gessi, Gesso, Ponte Ronca, Riale, Rivabella, Madonna dei Prati di Tomba, Lavino, Tombe.
Đô thị này giáp các đô thị sau: Anzola dell'Emilia, Bologna, Casalecchio di Reno, Crespellano, Monte San Pietro, Sasso Marconi.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Bologna


title: Leioproctus lanceolatus

text:
Leioproctus lanceolatus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Houston mô tả khoa học năm 1990.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1990


title: Lübbow

text:
Lübbow là một đô thị của huyện Lüchow-Dannenberg, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 19,52 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Lüchow-Dannenberg


title: Cidnopus

text:
Cidnopus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1859 bởi Thomson.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Cidnopus aeruginosus (A. G. Olivier, 1790)
 Cidnopus crassipes (Schwarz, 1900)
 Cidnopus hubeiensis Kishii & Jiang, 1996
 Cidnopus koltzei (Reitter, 1895)
 Cidnopus macedonicus Cate & Platia, 1989
 Cidnopus marginellus (Perris, 1864)
 Cidnopus marginipennis (Lewis, 1894)
 Cidnopus obienesis (Cherepanov, 1966)
 Cidnopus parallelus (Motschulsky, 1860)
 Cidnopus pilosus (Leske, 1785)
 Cidnopus platiai Mertlik, 1996
 Cidnopus pseudopilosus Platia & Gudenzi, 1985
 Cidnopus ruzenae (Laibner, 1977)
 Cidnopus schurmanni Platia & Gudenzi, 1998
 Cidnopus scutellaris Dolin, 2003
 Cidnopus turcicus Platia, 2004

Chú thích

Tham khảo

Dendrometrini


title: Đổi mới công nghệ

text:
Đổi mới công nghệ là việc thay thế một phần chính hay toàn bộ công nghệ đang sử dụng bằng một công nghệ khác tiến tiến hơn, hiệu quả hơn. Đổi mới công nghệ có thể nhằm tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả của quá trình sản xuất hoặc có thể nhằm tạo ra một sản phẩm, dịch vụ mới phục vụ thị trường.

Đổi mới công nghệ có thể là đưa ra hoặc ứng dụng những công nghệ hoàn toàn mới chưa có trên thị trường công nghệ hoặc là thay đổi cơ bản công nghệ hiện có.

Có 5 trường hợp đổi mới công nghệ:
 Đưa ra sản phẩm mới.
 Đưa ra một phương pháp sản xuất mới hoặc thương mại mới.
 Chinh phục thị trường mới.
 Sử dụng nguồn nguyên liệu mới.
 Tổ chức mới đơn vị sản xuất.

Tham khảo

Công nghệ
Kinh tế


title: Chrysolina lucida

text:
Chrysolina lucida là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Olivier miêu tả khoa học năm 1807.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolina


title: Helicopsyche haurapango

text:
Helicopsyche haurapango là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Helicopsyche


title: Quận Teton, Wyoming

text:
Quận Teton là một quận thuộc tiểu bang Wyoming, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Jackson. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 21.294 ngườ. Quận Teton có khu vực trượt tuyết Jackson Hole. Ngoài ra, quận có toàn bộ vườn quốc gia Grand Teton và 40,4% diện tích vườn quốc gia Yellowstone, gồm hơn 96,6% diện tích mặt nước (phần lớn ở hồ Yellowstone).
Quận có thu nhập bình quân đầu người cao nhất Hoa Kỳ với mức 132.728 USD, vượt Manhattan với mức 120.790 USD.
Quận Teton thuộc khu vực thống kê tiểu đô thị Jackson, WY-ID.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 4008 km2, trong đó có 214 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Wyoming


title: Nonsard-Lamarche

text:
Nonsard-Lamarche  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 280 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Nonsardlamarche


title: 25584 Zhangnelson

text:
25584 Zhangnelson (tên chỉ định: 1999 XO221) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 15 tháng 12 năm 1999. Nó được đặt theo tên Nelson Zhang, a Chinese high school student whose computer science project won second place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Syrrusoides

text:
Syrrusoides là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Syrrusoides lecordieri Laporte, 1972
 Syrrusoides viettei Laporte, 1972

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Syrrusoides at funet

Hadeninae


title: Chryseis

text:
Trong Thần thoại Hy Lạp, Chryseis (, , ) là một thiếu nữ sống ở thành Troia, con gái của Chryses (người trông coi điện thờ thần Apollo). Tên của cô trong Iliad, có nghĩa đơn giản là "con gái của Chryses", sau này các nhà văn đã viết tên thật của cô là Astynome ().

Chryseis đã bị bắt đi để làm phần thưởng cho Agamemnon, thủ lĩnh người Hy Lạp. Cha cô đến tận lều của Agamemnon để xin chuộc con gái. Nhưng Agamemnon không những không trả lại con gái cho Chryses mà còn lăng mạ ông. Quá uất hận vì bị đối xử tàn nhẫn, Chryses cầu xin thần Apollo trừng phạt quân Hy Lạp. Thần Apollo liền bắn cung tới tấp vào phía doanh trại Hy Lạp. Những mũi tên mà mắt thường không nhìn thấy đó đã đem đến doanh trại một dịch bệnh đáng sợ. Agamemnon hết sức lo lắng. Achilles khuyên Agamemnon nên trả lại Chryseis diễm lệ cho cha cô. Agamemnon đồng ý nhưng với điều kiện là ông sẽ tước đoạt cô nữ tì Briseis của Achilles. Thế là nảy ra cuộc tranh cãi giữa Agamemnon và Achilles. Cuối cùng, Achilles đã không thể kìm nổi sự tức giận, anh quyết định rời bỏ quân đội Hy Lạp.

Xem thêm
 202 Chryseïs

Tham khảo

Thần thoại Hy Lạp
Nhân vật Iliad
Phụ nữ thần thoại Hy Lạp
Người trong chiến tranh thành Troia
Nhân vật trong thần thoại Hy Lạp
Người Troia


title: Scamboneura plumbea

text:
Scamboneura plumbea là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Scamboneura


title: Andrena platydepressa

text:
Andrena platydepressa là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Tadauchi & Xu mô tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1995


title: Euhesma australis

text:
Euhesma australis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Euhesma
Động vật được mô tả năm 1965


title: Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ

text:
Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ (, viết tắt: AMNH) là một bảo tàng lịch sử tự nhiên nằm ở Upper West Side, Manhattan, New York, Hoa Kỳ. Đây là một trong những bảo tàng lớn nhất thế giới với tổ hợp 25 tòa nhà gồm 46 gian trưng bày, phòng nghiên cứu và thư viện. AMNH có bộ sưu tập hơn 32 triệu hiện vật và đội ngũ nhân viên nghiên cứu trên 200 người, bảo tàng cũng thường xuyên tài trợ mỗi năm cho hơn 100 chuyến khảo sát thực địa.

Lịch sử

Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ được thành lập năm 1869 với cơ sở ban đầu là tòa nhà Arsenal nằm tại Central Park. AMNH ra đời nhờ nỗ lực vận động của nhà khoa học Louis Agassiz thuộc Đại học Harvard, người đã thuyết phục thành công thống đốc New York John Thompson Hoffman ký quyết định thành lập bảo tàng vào ngày 6 tháng 4 năm 1869. Tới năm 1877 AMNH được chuyển về địa điểm hiện nay với tòa nhà chính được xây dựng từ năm 1874 đến 1877 theo thiết kế kiểu Gothic của Calvert Vaux và J. Wrey Mould. Sau đó bảo tàng còn tiếp tục được mở rộng nhiều lần cho tới thập niên 1930.

Được thành lập từ năm 1880, thư viện của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ hiện lưu giữ trên 450.000 tài liệu khác nhau trong đó có nhiều tài liệu có từ thế kỷ 15 thuộc vào loại hiếm nhất trên thế giới.

Trưng bày

Lịch sử tiến hóa của loài người được giới thiệu tại gian trưng bày Bernard and Anne Spitzer Hall of Human Origins. Đây là nơi duy nhất trên nước Mỹ trưng bày chuyên sâu về lịch sử tiến hóa của loài người với nhiều hiện vật nổi tiếng như bộ xương hóa thạch "Lucy" (3,2 triệu năm tuổi), "Turkana Boy" (1,7 triệu năm tuổi) và một mẫu của "người vượn Bắc Kinh". Gian trưng bày còn có các bản sao những bức tranh trên vách đá Dordogne, Pháp ra đời cách đây khoảng 26.000 năm và được coi là một trong những tác phẩm nghệ thuật đầu tiên của loài người.

Gian Harry Frank Guggenheim Hall of Minerals của bảo tàng là nơi trưng bày các mẫu đá quý và khoáng vật hiếm. Tại đây có nhiều hiện vật nổi tiếng như viên ngọc lục bảo Patricia Emerald nặng 632 carat (126 gam), viên xa-phia Star of India nặng 536 carat hay khối topaz nặng 270 kg có tên Brazilian Princess. Năm 1964 viên đá quý Star of India từng bị đánh cắp khỏi bảo tàng nhưng sau đó đã được tìm thấy và đưa trở lại AMNH.

Gian trưng bày nổi tiếng nhất của AMNH là Theodore Roosevelt Memorial Hall nơi lưu giữ bộ sưu tập hóa thạch khủng long và các loài thú đã tuyệt chủng. Chỉ có một phần nhỏ của bộ sưu tập được giới thiệu trước công chúng, phần còn lại chủ yếu được cất giữ tại tòa nhà 10 tầng Childs Frick Building. Trong các mẫu hóa thạch nổi tiếng trưng bày tại đây phải kể tới hóa thạch gần như nguyên vẹn bộ xương khủng long Tyrannosaurus rex hay hóa thạch voi ma mút Mammuthus.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 AMNH - Trang web chính thức

Hoa Kỳ

Bảo tàng New York
Khởi đầu năm 1874


title: Arabriga

text:
Arabriga là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Catocalinae


title: 663 Gerlinde

text:
663 Gerlinde

663 Gerlinde là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được August Kopff phát hiện ngày 24.6.1908 ở Heidelberg và được đặt theo tên Gerline, tên họ của phụ nữ Đức

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1908


title: La Glacerie

text:
La Glacerie  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 110 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Glacerie


title: Ludioschema testaceipennis

text:
Ludioschema testaceipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Ludioschema


title: Audrieu

text:
Audrieu là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Xã của Calvados


title: Sainte-Pôle

text:
Sainte-Pôle  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintepole


title: Quận Abbeville, South Carolina

text:
Quận Abbeville là một quận trong tiểu bang Nam Carolina. Theo điều tra dân số năm 2000, quận có dân số 26.167 người; năm 2005, Cục điều tra dân số Hoa Kỳ ước tính dân số là 26.133 người  Quận lỵ đóng ở Abbeville.

Địa lý
The county seat of Abbeville County is Abbeville, SC. Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 511 dặm Anh vuông (1.324 km²), trong đó, 508 dặm Anh vuông (1.316 km²) là diện tích đất và 3 dặm Anh vuông (8 km²) trong tổng diện tích (0,59%) là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh
Quận Greenville, South Carolina - Bắc
Quận Anderson, South Carolina - Bắc
Quận Laurens, South Carolina - Đông bắc
Quận Greenwood, South Carolina - Đông
Quận McCormick, South Carolina - Đông nam
Quận Elbert, Georgia - Tây

Khu bảo tồn quốc gia
Rừng quốc gia Sumter (một phần)

Thông tin nhân khẩu
Theo cuộc điều tra dân số tiến hành năm 2000, quận này có dân số 26.167 người, 10.131 hộ, và 7.284 gia đình sinh sống trong quận này. Mật độ dân số là 52 người trên mỗi dặm Anh vuông (20/km²). Đã có 11.656 đơn vị nhà ở với một mật độ bình quân là 23 trên mỗi dặm Anh vuông (9/km²).  Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 68,33% người da trắng, 30,29% người da đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 0,10% người thổ dân châu Mỹ, 0,23% người gốc châu Á, 0,03% người các đảo Thái Bình Dương, 0,31% từ các chủng tộc khác, và 0,71% từ hai hay nhiều chủng tộc.  0,83% dân số là người Hispanic hoặc người Latin thuộc bất cứ chủng tộc nào. 22,1% were of American, 9,7% người Ireland, 6,7% English, 5,5% German và 5,3% Scotch-Irish theo kết quả điều tra dân số năm 2000.

Có 10,131 hộ trong đó có 31,70% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 52,20% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 15,30% có một chủ hộ là nữ không có chồng sống cùng, và 28,10% là không gia đình. 25,30% trong tất cả các hộ gồm các cá nhân và 11,30% có người sinh sống một mình và có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Quy mô trung bình của hộ là 2,51 còn quy mô trung bình của gia đình là 3,00,

Cơ cấu độ tuổi dân cư quận này như sau 25,30% dưới độ tuổi 18, 9,50% từ 18 đến 24, 26,70% từ 25 đến 44, 23,80% từ 45 đến 64, và 14,70% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Độ tuổi trung bình là 37 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 92,10 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 88,00 nam giới.

Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $32.635, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $38.847, Nam giới có thu nhập bình quân $30.452 so với mức thu nhập $21.045 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của quận là $15.370, Khoảng 10,10% gia đình và 13,70% dân số sống dưới ngưỡng nghèo, bao gồm 17,20% những người có độ tuổi 18 và 16,90% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Abbeville County's Official Website
 Abbeville County Development Board
 Greater Abbeville Chamber of Commerce

A


title: Cột sắt Delhi

text:
Cột sắt Delhi là một cây cột sắt được đúc vào thế kỷ thứ 5, do Kumara Gupta I thuộc triều Gupta, cai trị bắc Ấn Độ trong giai đoạn 320-540, dựng lên. Ban đầu cột này là một phần thuộc đền Muttra, với thần tượng Garuda trên đỉnh. Tuy nhiên sau khi ngôi đền Hindu này bị Qutb-ud-din Aybak phá huỷ để xây dựng Qutub Minar và đền thờ Hồi giáo Quwwat-ul-Islam, nó là phần duy nhất còn sót lại. Qutub được xây dựng xung quanh cột.

Cột có những dòng chữ cho thấy nó đã được dựng lên làm cột cờ để bày tỏ lòng thành kính tới vị thần Vishnu của đạo Hindu, và tưởng nhớ vị vua Gupta là Chandragupta II (375-413). Được làm từ 98% sắt rèn không hoàn toàn tinh khiết, nó cao 7.21 m và có đường kính 0.41 m. Cột này là minh chứng cho kỹ năng tinh xảo của thợ rèn Ấn Độ cổ xưa trong xử lý thành phần và gia công thép. Nó đã lôi cuốn sự chú ý của các nhà khảo cổ học và nhà luyện kim bởi vì nó đã chống chịu được rỉ sét trong 1600 năm, dù điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Một hàng rào đã được dựng lên quanh cột để ngăn người dân theo tín ngưỡng truyền thống tới đứng dựa vào cột vòng tay ra phía sau ôm lấy nó để lấy hên.

Các phân tích khoa học

Các nhà luyện kim ở Kanpur IIT cho rằng, và họ cũng đã khám phá ra hợp chất này, một lớp mỏng "misawite", một hỗn hợp gồm sắt, oxy, và hydro, đã bảo vệ cột sắt không bị gỉ. Lớp bảo vệ đã hình thành trong ba năm kể từ khi cột được dựng lên và từ đó ngày càng trở nên dày thêm. Theo R. Balasubramaniam của IIT, sau 1600 năm, lớp này chỉ tăng thêm một phần hai mươi milimét.

Trong một báo cáo trên tờ Current Science, Balasubramaniam nói lớp bảo vệ được hình thành nhờ xúc tác với sự hiện diện của một khối lượng lớn phospho trong sắt — lượng phospho này lớn hơn 1% so với chưa tới 0.05% trong thép hiện nay. Lượng phospho nhiều là kết quả của quá trình xử lý thép đặc biệt và duy nhất do người Ấn Độ cổ thực hiện, họ biến quặng sắt thành thép bằng cách vùi nó trong than. Những lò luyện kim ngày nay dùng đá vôi thay cho than, chế tạo ra xỉ nóng chảy và gang sau này biến thành thép. Trong quá trình xử lý hiện đại đa phần phospho bị xỉ lấy đi.

Tuyên bố rằng cột sắt là "một minh chứng sống cho trình độ tinh xảo của những nhà luyện kim Ấn Độ cổ", Balasubramaniam nói rằng "lược đồ động lực" (kinetic scheme) mà nhóm ông phát triển để dự đoán sự tăng thêm của lớp bảo vệ có thể hữu ích để làm mô hình tính toán quá trình rỉ sét trong thời gian dài của các container chứa chất thải hạt nhân.

Một lý thuyết khác cho rằng lý do cột có thể chống lại được rỉ sét vì độ dày của nó, cho phép Mặt Trời hun nóng cột trong thời gian ban ngày tới mức đủ để làm bay hơi hơi nước hay sương trên bề mặt. Nhiệt tích luỹ được cũng giữ cho bề mặt cột khô vào ban đêm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vì sao trụ sắt Delhi không gỉ?
Bí ẩn trụ sắt không gỉ

Bí ẩn công nghệ
Di sản thế giới tại Ấn Độ
Công trình xây dựng Ấn Độ
Delhi
Sắt


title: Ceratrichia

text:
Ceratrichia là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erionotini


title: Kagerō (lớp tàu khu trục)

text:
Lớp tàu khu trục Kagerō (tiếng Nhật: 陽炎型駆逐艦, Kagerō-gata Kuchikukan) là một lớp bao gồm mười chín tàu khu trục hạng nhất đã phục vụ cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Hải quân Nhật gọi chúng là Tàu khu trục Kiểu A (甲型駆逐艦, Kō-gata Kuchikukan) theo tên kế hoạch của lớp tàu này.

Mô tả
Những chiếc trong lớp Kagerō được trang bị sáu khẩu Hải pháo 127 mm/50 Loại 3 và tám ống phóng ngư lôi 610 mm dành cho kiểu ngư lôi "Long Lance". Vào lúc hoàn tất, các tàu khu trục này tương đương hoặc tốt hơn những tàu tương tự trong hải quân các nước khác; chỉ có việc thiếu sót thiết bị radar là gây trở ngại cho một thiết kế ưu việt. Giống như đa số các tàu chiến trước Thế Chiến II, lớp Kagerō thoạt tiên yếu kém về vũ khí chống tàu ngầm và phòng không. Trong quá trình chiến tranh, khiếm khuyết này được bù đắp, khi khả năng mang mìn sâu tăng lên 36 quả và bổ sung thêm bốn máy phóng mìn sâu; vũ khí phòng không cũng được tăng cường dần dần, từ bốn khẩu pháo 25 mm Kiểu 96 phòng không vào lúc bắt đầu chiến tranh lên đến 28 khẩu vào lúc chiến tranh kết thúc.

Lớp Kagerō bị tiêu hao rất nặng nề trong chiến tranh, khi 18 trong tổng số 19 chiếc trong lớp bị mất: sáu chiếc bởi các cuộc không kích, năm chiếc bởi các cuộc tấn công bằng tàu ngầm, năm chiếc do đối đầu với các lượng tàu nổi, một chiếc bởi thủy lôi và hai chiếc còn lại do sự phối hợp giữa mìn và không kích. Yukikaze là chiếc duy nhất thuộc lớp Kagerō còn sống sót sau chiến tranh.

Những chiếc trong lớp

Xem thêm

Liên kết ngoài
 "Kagerō class" at CombinedFleet.com
 "KAGERŌ Class Notes by Allyn Nevitt"

Tham khảo

 , History of Pacific War Vol.64 Mutsuki class destroyer, Gakken (Japan), May 2008, ISBN 4-05-605091-2
 Collection of writings by Sizuo Fukui Vol.5, Stories of Japanese Destroyers, Kōjinsha (Japan) 1993, ISBN 4-7698-0611-6
 Model Art Extra No.340, Drawings of Imperial Japanese Naval Vessels Part-1, Model Art Co. Ltd. (Japan), October 1989, Book code 08734-10
 Daiji Katagiri, Ship Name Chronicles of the Imperial Japanese Navy Combined Fleet, Kōjinsha (Japan), June 1988, ISBN 4-7698-0386-9
 The Maru Special, Japanese Naval Vessels No.41 Japanese Destroyers I, Ushio Shobō (Japan), July 1980, Book code 68343-42

Lớp tàu khu trục


title: Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia trung học phổ thông (Việt Nam)

text:
Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia trung học phổ thông (viết tắt là Kỳ thi HSGQG) là kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia dành cho học sinh bậc trung học phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức vào tháng 12 hằng năm. Trong đó 32 học sinh đạt điểm cao nhất trong kỳ thi này ở một vài bộ môn được Bộ Giáo dục và Đào tạo triệu tập tại Hà Nội, Việt Nam để thi thêm vòng 2 để lựa chọn các học sinh vào đội tuyển Quốc gia Việt Nam tham dự các cuộc thi Olympic khu vực và quốc tế.

Những học sinh đạt giải Nhất, Nhì, Ba được tuyển thẳng vào các trường đại học và có cơ hội được học bổng cho các năm học. Những học sinh đạt giải Khuyến khích được xét tuyển thẳng vào các trường cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp. Kỳ thi này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc đánh giá chất lượng học tập giữa học sinh các tỉnh thành ở Việt Nam.

Mục tiêu và đối tượng dự thi
Đối tượng dự thi là học sinh đang là học sinh bậc trung học phổ thông ở Việt Nam đã tham gia kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp cơ sở (tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và một số trường trung học phổ thông chuyên thuộc các trường đại học) và được chọn vào đội tuyển của đơn vị dự thi. Đối với kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, đội tuyển mỗi môn thi của từng đơn vị dự thi có tối đa 06 thí sinh (Hà Nội tối đa 12 thí sinh). Các đội tuyển có không dưới 06 thí sinh dự thi (Hà Nội không dưới 12 thí sinh) và có 80% số thí sinh trở lên đoạt giải trong 02 kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia liên tiếp ngay trước năm tổ chức kỳ thi, được Bộ Giáo dục và Đào tạo xét tăng đến tối đa 10 thí sinh (Hà Nội tối đa 20 thí sinh).

Theo quy chế của Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, kỳ thi có những mục tiêu sau:
Thi chọn học sinh giỏi nhằm động viên, khuyến khích người dạy và người học phát huy "năng lực sáng tạo", dạy giỏi, học tốt.
Góp phần thúc đẩy việc cải tiến, nâng cao chất lượng dạy và học, chất lượng công tác quản lý, chỉ đạo của các cấp quản lý giáo dục.
Phát hiện người học có năng khiếu về môn học để tạo nguồn bồi dưỡng, thực hiện mục tiêu đào tạo nhân tài cho địa phương, đất nước.
Chọn học sinh giỏi cấp quốc gia bậc học trung học phổ thông của Việt Nam.
Chọn đội tuyển dự thi Olympic quốc tế trong số những người đạt giải cao nhất.

Cán bộ coi thi và giám khảo
Cán bộ coi thi là các giáo viên trung học phổ thông của các tỉnh và thanh tra của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Cán bộ coi thi tỉnh này được cử đi coi thi tỉnh khác.

Trưởng ban là lãnh đạo Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục; phó Trưởng ban là Phó Cục trưởng Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục hoặc lãnh đạo Vụ Giáo dục Trung học; các giám khảo là các chuyên gia khoa học, chuyên viên, giảng viên có uy tín khoa học và năng lực chuyên môn ở một số đại học, học viện, trường đại học, cơ quan, cơ sở giáo dục ở Trung ương. Mỗi môn thi có một Trưởng môn chấm thi phụ trách.

Hình thức
Nội dung thi được thực hiện theo hướng dẫn nội dung dạy học các môn chuyên của các trường trung học phổ thông chuyên do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, áp dụng từ năm học 2001 – 2002.

Trên thực tế, nội dung thi các môn khoa học tự nhiên đạt tới trình độ rất sâu (tương đương với các kiến thức ở bậc đại học) và gần như không liên quan đến kiến thức phổ thông. Ví dụ ở môn thi Hoá học, học sinh sẽ phải biết đến những kiến thức như cấu tạo chất, hoá phân tích,... là những kiến thức hoá học chuyên ngành ở bậc đại học. Sở dĩ nội dung thi như vậy vì để đáp ứng với yêu cầu chất lượng thí sinh tham gia thi các kỳ thi chọn đội tuyển Olympic khu vực và quốc tế, cũng như bước đầu cho học sinh làm quen với nội dung thi ở các kỳ thi lớn hơn.

Kỳ thi được tổ chức thi tại đơn vị dự thi hoặc các đơn vị dự thi liên kết tổ chức thi chung tại một địa điểm.

Môn thi
 Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, Ngoại ngữ (Tiếng Anh, Tiếng Pháp, Tiếng Nga, Tiếng Trung Quốc): Thang điểm 20.
 Toán, Tin học: Thang điểm 40.
 Vật lí, Hóa học, Sinh học: Thang điểm 42 (40 điểm thi viết và 2 điểm thi thực hành).

Thời gian
Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia trung học phổ thông Việt Nam có 3 buổi thi, trong đó:
 Các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí: 1 buổi thi.
 Các môn Toán, Tin học, Ngoại ngữ: 2 buổi thi.
 Các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học: 3 buổi thi.

Các môn thi Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí có 1 bài thi viết duy nhất. Môn thi Toán có 2 bài thi viết. Môn thi Tin học có 2 bài thi trên máy tính. Môn thi Ngoại ngữ (Tiếng Anh, Tiếng Nga, Tiếng Pháp, Tiếng Trung Quốc) có 1 bài thi viết và 1 bài thi nói kiểm tra 4 kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết. Các môn thi Vật lí, Hóa học, Sinh học có 2 bài thi viết và 1 bài thi thực hành (vào năm học 2021-2022, phần thi thực hành bị lược bỏ do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19).

Thời gian làm bài thi là 180 phút.

Chia bảng đơn vị dự thi (từ trước năm 2006)
Từ 2006 trở về trước, các đơn vị dự thi được sắp xếp vào hai bảng A và B. Bảng A được dành cho cho đơn vị có truyền thống bồi dưỡng học sinh giỏi, bảng B được dành cho các đơn vị còn lại. Đề thi bảng A nói chung khó hơn đề thi bảng B. Hiện nay, để bảo đảm tính công bằng và để chọn ra học sinh thực sự giỏi, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã huỷ bỏ cơ chế chia bảng. Tất cả các thí sinh ở các tỉnh thành đều làm chung một đề.

Danh sách chia bảng cụ thể như sau:

 Bảng A, gồm: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Giang, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hoà, Đồng Nai, Đại học Khoa học tự nhiên (ĐHQG Hà Nội), Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Ngoại ngữ (ĐHQG Hà Nội), Đại học Vinh, Đại học Huế, Trường Phổ thông Năng khiếu (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh).
 Bảng B, gồm: Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Kạn, Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, Tuyên Quang, Lai Châu, Sơn La, Hoà Bình, Gia Lai, Kon Tum, Đak Lak, Lâm Đồng, Ninh Thuận, Bình Thuận, Tây Ninh, Bình Dương, Bình Phước, Bến Tre, Bạc Liêu, Cà Mau, Bà Rịa – Vũng Tàu, Long An, Tiền Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp, An Giang, Trà Vinh, Vĩnh Long, Sóc Trăng, Kiên Giang, Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc.

Riêng môn Tin học:
 Bảng A, chỉ bao gồm: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Nam Định, Thanh Hoá, Thừa Thiên Huế, Đại học Khoa học tự nhiên (ĐHQG Hà Nội), Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Phổ thông Năng khiếu (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), Đại học Huế, Đại học Vinh (nếu có).
 Bảng B, gồm: Các đơn vị đăng ký thi còn lại.

Bê bối
Vì thí sinh đoạt giải được xét tuyển thẳng vào các trường đại học và có nhiều quyền lợi khác thế nên đã có nhiều vụ việc gian lận trong kì thi, điển hình như sự việc can thiệp vào kết quả chấm thi HSGQG đầu năm 2019 đã dấy lên sự lo ngại lớn đối với dư luận và thí sinh. Trên thực tế sau khi điều tra, vụ việc can thiệp vào kết quả thi HSGQG đã có từ năm 2017 hoặc có thể sớm hơn nữa.

Kết quả việc kiểm tra xác suất chấm lần một của 27 bài thi HSGQG năm 2017 cho thấy, giám khảo chưa chấm bài thi độc lập theo quy định, việc cộng điểm trên bài thi không đúng. Như bài thi số phách 4114 (môn Sinh học), điểm câu 1 ghi không đúng, khiến cho tổng điểm bài thi thực tế là 18,75 điểm nhưng được ghi là 19 điểm; bài thi số phách 5606 (môn Lịch sử) câu 6 được ghi là 2,5 điểm nhưng điểm thực tế chỉ là 2,25 điểm. Tại môn Lịch sử, số phách 5209 và số phách 5325 có phiếu điểm thống nhất cùng là 13,75 nhưng in từ máy tính ra lại là 14 điểm,...

Qua kiểm tra xác suất bốn bài thi có điểm thay đổi sau khi phúc khảo (hai bài môn Hóa học, hai bài môn Sinh học) cho thấy, không có biên bản mở, kiểm tra túi bài thi theo quy định; biên bản tổ chấm ghi không đúng với thực tế của việc tăng điểm bài thi.

Bài thi mã phách 04363402 của thí sinh tỉnh Thanh Hóa từ không có giải, sau khi phúc khảo được tăng điểm và đoạt giải Ba (từ 11,5 điểm tăng lên 12,5 điểm). Trong biên bản chấm phúc khảo, nguyên nhân tăng điểm được cho là cộng nhầm điểm, nhưng khi kiểm tra thì không phải cộng nhầm mà giám khảo cho thêm điểm thành phần vào bài thi bằng mực tím. Riêng câu 6 tăng 0,5 điểm mà không rõ phần nào.  Một bài thi khác có mã phách 04400325 của thí sinh tại Hà Nội từ 9,25 lên 10,5 điểm với lý do là cộng nhầm.

Ngoài ra, tại một số địa phương, người ra đề đề xuất và hội đồng ra đề thi nhưng lại tham gia bồi dưỡng, tập huấn cho đội tuyển dự thi của các tỉnh, thành phố. Điều này có thể làm các thí sinh ở tỉnh khác bất lợi hơn vì "không biết trước đề".

Một số đơn vị mời các thầy cô giáo hoặc đưa học sinh trong đội tuyển về Hà Nội để ôn tập trước khi thi, gây ra thắc mắc hoặc băn khoăn, nghi ngại trong dư luận về tính khách quan, công bằng của công tác tổ chức thi và kết quả thi.

Giải thưởng
Có các giải thưởng sau: giải Nhất, giải Nhì, giải Ba và giải Khuyến khích. Người đạt các giải Nhất, Nhì, Ba trong kỳ thi này được Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam cấp bằng chứng nhận Học sinh giỏi cấp quốc gia trung học phổ thông.

Những thí sinh tham gia kì thi chọn đội tuyển Olympic quốc tế được miễn xét tốt nghiệp và tuyển thẳng vào bất kì trường đại học nào với môn thi phù hợp.

Những thí sinh đạt giải Nhất, Nhì, Ba trong kỳ thi này được đăng kí xét tuyển thẳng vào trường đại học có khối ngành phù hợp với môn đã dự thi và được cộng điểm thi trong kỳ thi THPT quốc gia, nay là kỳ thi tốt nghiệp THPT. Những thí sinh đạt giải Khuyến khích trong kỳ thi này được đăng kí xét tuyển thẳng vào trường cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp nào có khối ngành phù hợp với môn đã dự thi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kết quả thi học sinh giỏi quốc gia năm 2009
Kết quả thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm 2008
Công văn hướng dẫn tổ chức thi HSGQG 2020

Thi cử tại Việt Nam
Hệ thống giáo dục Việt Nam
Cuộc thi khoa học


title: Nhà thờ thánh Lambert, Rosmalen

text:
Nhà thờ thánh Lambert (Tiếng Hà Lan: Sint-Lambertuskerk) là một nhà thờ thuộc Rosmalen, phía Nam Hà Lan. Tên của nhà thờ được đặt theo Lambertus van Maastricht, giám mục Maastricht vào thế kỷ 8.

Nhà thờ thánh Lambert đầu tiên bằng gỗ xuất hiện vào năm 1300. Tới 1430, nhà thờ được xây lại bằng đá Tuff, một chất liệu phổ biến thời kỳ này và có được hình dáng như ngày nay. Sau 1629, nhà thờ thánh Lambert trở thành một nhà thờ Tin Lành. Sau đó, nó còn được sử dụng cho cơ quan hành chính thị xã và nhà lao. Đến 1823 nhà thờ thánh Lambert trở thành nhà thờ Công giáo.

Tham khảo

's-Hertogenbosch
Nhà thờ ở Noord-Brabant
Công trình xây dựng 's-Hertogenbosch


title: Drusus hackeri

text:
Drusus hackeri là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Drusus


title: Dicranomyia helmsi

text:
Dicranomyia helmsi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Peipin

text:
Peipin là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Xã của Alpes-de-Haute-Provence


title: Hydropsyche bassi

text:
Hydropsyche bassi là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Hydropsyche


title: Vexillum monsecourorum

text:
Vexillum monsecourorum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Giáo hoàng Sylvestrô III

text:
Sylvestrô III (Latinh: Sylveter III) sinh tại Rôma được kể như là vị giáo hoàng thứ 146.

Ông không có tên trong niên giám tòa thánh năm 1861. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông kéo dài từ ngày 20 tháng 1 cho tới ngày 10 tháng 2 năm 1045.

Ông sinh tại Rôma vào khoảng năm 1000.

Tháng 9 năm 1044, một cuộc nổi dậy chống dòng họ Tusculanô do dòng họ Stêphanô điều khiển, dòng họ này là một chi nhánh của những người Crescentius có thế lực, đối thủ của những người Tusculanô – cưỡng bức ông phải trốn khỏi Rô-ma.

Được dòng họ Stêphanô thúc đẩy người Rôma đã bầu Gioan, giám mục Sabina vào tháng 1 năm 1045 khi kết thúc một cuộc tranh cãi dữ dội. Ông được đăng quang ngày 13 hoặc 20 tháng 1 năm 1045.

Ông trở thành Giáo hoàng thay thế Benedict IX, nhưng bị truất phế – tại vị chỉ được 5 ngày sau khi đắc cử – do sự can thiệp của bá tước Tuscolo, chính Tuscolo đưa Đức Benedict về lại Rôma. Dù có lần ông bị Đức Benedictus IX phạt vạ tuyệt thông như một Giáo hoàng giả, Giáo hội vẫn liệt kê ngài vào danh sách Giáo hoàng hợp pháp.

Do nhiệm kỳ Giáo hoàng rất ngắn của ông, chỉ có ba tuần, ông có nhiệm kỳ Giáo hoàng ngắn thứ sáu trong toàn bộ lịch sử chức Giáo hoàng. Sở dĩ có thời gian ngắn ngủi này là do ông thoái vị vì sự tranh cãi đang thịnh hành trong lúc bầu ông. Người ta không biết gì về cái chết của Đức Silvester III.

Tuy nhiên, có nguồn cho rằng ông mất vào năm 1046, một năm sau khi thoái vị.

Chú thích

Tham khảo
 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.

S
Sinh năm 1000
Mất năm 1063
Giáo hoàng người Ý
Mất thập niên 1060


title: Acygnatha

text:
Acygnatha là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Thuận Bình (định hướng)

text:
Thuận Bình có thể là:

Địa danh
 Xã Thuận Bình, huyện Thạnh Hóa, tỉnh Long An, Việt Nam
 Huyện Thuận Bình thuộc địa cấp thị Bảo Định, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc

Nhân danh
 Thuận Bình, niên hiệu của vua Lê Trung Tông nhà Hậu Lê.


title: Aeolus gaudichaudi

text:
Aeolus gaudichaudi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Guerin-Meneville miêu tả khoa học năm 1838.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|10|30}}

Aeolus


title: Nola cereella

text:
Nola cereella là một loài bướm đêm thuộc họ Nolidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, specifically in đông nam parts of Hoa Kỳ, from Texas to Florida, và phía bắc đến New York. From North America its range extends southward through Puerto Rico và Surinam down to Argentina.

Sải cánh dài 12–18 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 7 đến tháng 9 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Sorghum vulgare.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bug Guide

Nola
Côn trùng México


title: Hundsangen

text:
Hundsangen là một đô thị trong huyện Westerwald bang Rheinland-Pfalz thuộc nước Đức. Đô thị Hundsangen có diện tích 7,63 km², dân số là 2124 người (31/12/2006).

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Westerwald


title: Malcolm Browne

text:
Malcolm W. Browne (17 tháng 4 năm 1931 – 27 tháng 8 năm 2012) là một nhà báo và nhà nhiếp ảnh người Mỹ giành Giải thưởng Pulitzer. Bức ảnh nổi tiếng nhất của Browne là ảnh chụp cảnh tự thiêu của hòa thượng Thích Quảng Đức năm 1963.

Ban đầu Browne là một nhà hóa học nhưng tham gia quân dịch vào cuối cuộc Chiến tranh Triều Tiên, ông được giao làm việc cho tờ báo Stars and Stripes, bản dành cho khu vực Thái Bình Dương. Sau đó, ông gia nhập Associated Press và làm việc tại Baltimore từ năm 1959 đến năm 1961 và sau đó làm trưởng đại diện ở Đông Dương. Ông là một trong những nhà báo đầu tiên thường trú đưa tin về chiến tranh Việt Nam.

Năm 1968, ông trở thành nhà báo của The New York Times, và đến năm 1972 là đại diện của tờ báo ở khu vực Nam Mỹ. Năm 1977, ông làm cho tạp chí Discover, rồi trở lại Times năm 1985. Năm 1991, một lần nữa ông lại làm phóng viên chiến trường ở Iraq trong Chiến tranh Vùng vịnh 1991.

Giải thưởng và danh hiệu

 Giải Ảnh Báo chí Thế giới (World Press Photo) (1963)
 Giải Pulitzer cho bài báo quốc tế (1964)
 Giải George Polk
 Giải Câu lạc bộ Báo chí nước ngoài (Overseas Press Club Award)

Tác phẩm
 Browne, Malcolm W. Muddy Boots and Red Socks, Random House: New York, 1993, ISBN 0-8129-6352-0 (hồi ký)
 Saigon's Finale (bài báo viết về quân đội Mỹ thua trận tại Việt Nam)
 The New Face of War (Bobbs-Merrill, Indianapolis, 1965) ISBN 055325894X.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Malcolm Browne  trả lời phỏng vấn của Charlie Rose, 1995.

Sinh năm 1931
Mất năm 2012
Người đoạt giải Pulitzer
Nhà báo Mỹ
Nhiếp ảnh Việt Nam
Lính Lục quân Hoa Kỳ
Người Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam


title: Tuyệt thực

text:
Tuyệt thực (tuyệt thực là chữ Hán việt, "tuyệt" nghĩa là chấm dứt còn "thực" nghĩa là ăn, tuyệt thực là chấm dứt việc ăn). Thông thường tuyệt thực là một cách biểu tình tạo áp lực không có vũ lực. Những người tham gia sẽ nhịn ăn để lên án chống lại chính trị hoặc để khích động người dân. Mục đích của các cuộc tuyệt thực là nhằm thay đổi các chính sách của quốc gia.

Các cuộc tuyệt thực thường là chỉ uống nước để có thể sống qua ngày nhưng không ăn gì hết. Các cuộc tuyệt thực phải được diễn ra trước công chúng và công khai nếu không thì sẽ không có tác dụng. Trong trường hợp những người tham gia cuộc tuyệt thực bị bắt giam. Chính phủ sẽ bắt họ ăn (ép ăn) để nhằm mục đích chống lại và kết thúc cuộc tuyệt thực.

Thời kỳ đầu
Tuyệt thực là một cách được dùng để chống lại sự không công bằng ở Ireland trước công nguyên, thời đó nó được biết tới bằng cái tên Troscadh hoặc Cealachan. Nó được viết chi tiết trong quyền công thời đó, và một số luật lề được làm theo. Những người dùng phương pháp tuyệt thực thường nhịn ăn trước cửa nhà của những người gây nên cuộc tuyệt thực. Các nhà thông thái suy luận họ làm vậy vì tầm quan trọng của sự mến khách trong xã hội là không nhỏ và nếu có người chết trước cửa thì người chủ nhà bị coi như là mất danh dự. Một số người khác nói rằng các cuộc tuyệt thực chỉ kéo dài trong vòng một ngày, vì chưa có tài liệu nào nói về những người tham gia cuộc tuyệt thực mà chết ở Ireland trước công nguyên. Các cuộc tuyệt thực thời đó đa số vì bị nợ hoặc đòi lại quyền lợi đã bị đánh mất. Một số truyền thuyết nói về thánh Patrick, thánh bảo hộ của Ireland, đã từng dùng tuyệt thực.

Ở Ấn Độ, truyền thống nhịn ăn để phán đối, khi những người tham gia (đa số là người bị mắc nợ) nhịn ăn ở trước cửa một ông trùm hoặc đảng viên nào đó trước công chúng để đòi quyền công bằng. Truyền thống này đã bị hủy bỏ bởi chính phủ Ấn Độ vào năm 1861; điều này nói lên sự thịnh hành của các cuộc tuyệt thực trước khi bị cấm, hoặc ít nhất là nhiều người biết về nó. Truyền thống này của người Ấn Độ là rất cổ xưa, bắt nguồn từ khoảng năm 750 tới 400 trước công nguyên. Nó được tài liệu nhắc tời qua cuốn thơ Valmiki Ramayana, được viết vào khoảng những năm đó. Tuyệt thực được nhắc tới một cách rõ ràng hơn trong cuốn Ayodhya Kanda, (cuốn thứ hai trong cuốn Ramayana), trong chương Sarga 103. Bharata đã hỏi người bị lưu đày tên, Rama, trở về để thống trị vương quốc. Bharata thử nhiều cách để thuyết phục Rama nhưng vô hiệu lực. Cuối cùng Baharata quyết định dùng cách tuyệt thực. Ông gọi người đánh xe ngựa, Sumantra, mang tới cho ông cỏ Kusha, một loại cỏ linh thiêng đối với người Ấn Độ (Sumantra đã không làm vậy thì đang mải mê nhìn mặt của Rama, vì vậy Bharata phải tự lấy cho mình). Ông tuyệt thực trước mặt Rama nhưng Rama chẳng mấy chốc đã thuyết phục ông từ bỏ ý định đó. Rama nhắn tới tuyệt thực là một truyền thống của cuốn brahmanas.

Chú thích

Xem thêm
  Tuyệt thực ở Israel và Hoa Kỳ
 Infoshop News  – Tuyệt thực Palestinian
 Women’s Suffrage
 How Long Can You Go Without Food? Hunger strikes 101, Slate magazine, ngày 10 tháng 6 năm 2004
 Scandal of force-fed prisoners Những người tuyệt thực bị bắt ăn ngày 8 tháng 1 năm 2006)
 Guantanamo and Medical Ethics, JURIST
  Tuyệt thực để lên tiếng cầu cứu của thế giới bởi người dân Darfur, Sudan.
Mahatma Gandhi and India
Brains, Courage, Integrity
 ACTivist Magazine Fast for Peace 2003
 Turkey Country Reports on Human Rights Practices – 2004

Nhịn ăn
Bất tuân dân sự
Phương thức phản kháng
Đình công


title: Herzberg, Ostprignitz-Ruppin

text:
Herzberg là một đô thị thuộc huyện Ostprignitz-Ruppin, bang Brandenburg, Đức. Đô thị Herzberg, Ostprignitz-Ruppin có diện tích 18,57 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 667 người.

Tham khảo


title: Orophea uniflora

text:
Orophea uniflora là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Đây là loài đặc hữu của Ấn Độ. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Orophea uniflora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ấn Độ
Orophea
Thực vật dễ tổn thương


title: Tân Bình (tỉnh)

text:
Tân Bình là tên một tỉnh cũ từng tồn tại một thời gian ngắn tại Việt Nam. Địa bàn tỉnh này tương ứng với một phần Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay.

Lịch sử
Ngày 11 tháng 5 năm 1944, Toàn quyền Đông Dương ký nghị định tách một số vùng (nằm kế cận Khu Sài Gòn - Chợ Lớn) của tỉnh Gia Định; bao gồm: Toàn bộ tổng Dương Hòa Thượng (có bảy làng: Bình Hưng Hòa, Phú Nhuận, Tân Sơn Nhì, Tân Sơn Hoà, Tân Hòa, Vĩnh Lộc và Phú Thọ Hoà) của quận Gò Vấp, năm làng (Hanh Thông Xã, Hanh Thông Tây, Bình Hòa Xã, Thạnh Mỹ Tây và An Hội) thuộc tổng Bình Trị Thượng, quận Gò Vấp, năm làng thuộc tổng Bình Trị Hạ (Tân Thuận Đông, Tân Quy Đông, Phú Mỹ Tây, Phước Long Đông và Phú Xuân Hội) cùng một phần làng Long Đức Đông thuộc tổng Dương Hòa Hạ của quận Nhà Bè và một phần làng An Khánh Xã thuộc tổng An Bình của quận Thủ Đức; để lập tỉnh Tân Bình. Tỉnh lỵ tỉnh Tân Bình đặt tại làng Phú Nhuận. Tỉnh này chì có duy nhất quận Châu Thành lập ngày 19 tháng 9 năm 1944, không có tổng trực thuộc, được chia ra ba khu vực quản lý: Gia Định, Thủ Thiêm và Nhà Bè. Tỉnh Tân Bình tồn tại đến khi Cách mạng tháng 8 năm 1945 nổ ra thì tan rã trên thực tế. Sau khi người Pháp tái chiếm Nam Bộ cũng không tái lập lại tỉnh Tân Bình, vì vậy tỉnh xem như bị giải thể.

Chú thích

Tham khảo

Hành chính Thành phố Hồ Chí Minh
Tỉnh cũ Việt Nam


title: Buritizal

text:
Buritizal là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 20º11'28" độ vĩ nam và kinh độ 47º42'30" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 855 m. Dân số năm 2004 ước tính là 3.611 người. Buritizal có diện tích 266,3 km².

Địa lý

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000
Tổng dân số: 3.674
Dân số thành thị: 2.903
Dân số nông thôn: 771
 Nam giới: 1.870
 Nữ giới: 1.804
Mật độ dân số (người/km²): 13,80

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 15,41

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 71,46

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,15

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 91,07%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,777
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,696
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,774
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,862
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi
 Ribeirão da Bandeira
 Ribeirão Ponte Nova
 Ribeirão do Pari
 Córrego Buritis

Các xa lộ
 SP-330

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Página da câmara

Đô thị bang São Paulo


title: Miraja

text:
Perrotia là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erionotini

en:Miraja


title: Anolacia mauritiana

text:
Anolacia mauritiana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Anolacia
Động vật được mô tả năm 1830


title: Teucholabis jaliscana

text:
Teucholabis jaliscana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Quận Jackson, Florida

text:
Quận Jackson là một quận thuộc tiểu bang Florida, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Marianna.
Dân số theo điều tra năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 49746 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 2470 km2, trong đó có 100 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Florida

Lãnh thổ Florida 1822
Khu dân cư thành lập năm 1822
Bắc Florida


title: Cumbria

text:
Cumbria là một hạt phi đô thị ở tây bắ của Anh. Hạt có diện tích  km², dân số người. Hạt và Hội đồng hạt Cumbria, chính quyền địa phương, được thiết lập vào năm 1974 sau khi thông qua Đạo luật Chính quyền địa phương 1972. Giải quyết lớn nhất của Cumbria và thị trấn quận là Carlisle. Nó bao gồm sáu quận, huyện, và trong năm 2008 đã có dân số gần một nửa triệu người. Cumbria là một trong các hạt dân cư thưa thớt nhất ở Vương quốc Anh, với 73,4 người trên một  km² (190/sq mi). Mặc dù vậy, Borough Barrow-Furness-, ở phía nam, có mật độ dân số hơn mười hai lần tại 921/ km² (2,385.3 / sq mi).

Cumbria, hạt nghi lễ lớn nhất thứ ba quận ở Anh theo khu vực, được bao bọc phía bắc khu vực của hội đồng Scotland Dumfries và Galloway, về phía tây vùng biển Ireland, ở phía nam của Lancashire, phía Đông Nam của Bắc Yorkshire, và phía đông bởi County Durham và Northumberland.

Một hạt chủ yếu là nông thôn, Cumbria chứa hồ District và vườn quốc gia Lake District, được coi là một trong những khu vực nổi bật nhất của Anh của vẻ đẹp tự nhiên, phục vụ là nguồn cảm hứng cho các nghệ sĩ, nhà văn và nhạc sĩ. Cumbria là miền núi, và nó có chứa tất cả các đỉnh cao ở Anh trong vòng 900 m (3.000 ft) trên mực nước biển, với Scafell Pike 978 mét (3.209 ft) là điểm cao nhất của nước Anh. An, vùng cao khu vực ven biển và nông thôn, di sản của Cumbria được đặc trưng bởi cuộc xâm lược, di cư và giải quyết, cũng như các trận chiến và những cuộc đụng độ giữa Anh và Scotland. Di tích lịch sử ở Cumbria lâu đài Carlisle, tu viện Furness, và tường Hadria.

Tham khảo

Hạt không thuộc vùng đô thị

North West England


title: Calomicrus rottenbergi

text:
Calomicrus rottenbergi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ragusa miêu tả khoa học năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

Calomicrus


title: Villar del Olmo

text:
Villar del Olmo là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị Villar del Olmo có diện tích 28 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 2150 người. Đô thị Villar del Olmo nằm ở khu vực có độ cao 675 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Cộng đồng Madrid


title: Geranomyia hirudinis

text:
Geranomyia hirudinis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Coupetz

text:
Coupetz  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 112 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Nymphius pravei

text:
Nymphius pravei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacobson miêu tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Nymphius


title: Ocytes

text:
Ocytes là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Họ Bướm nhảy


title: Polymorphanisus angustipennis

text:
Polymorphanisus angustipennis là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Polymorphanisus


title: Xã hội mở

text:
Khái niệm Xã hội mở (tiếng Anh: open society) được Henri Bergson (1859 - 1941) dùng đầu tiên năm 1932. Nhưng phải chờ hơn 10 năm sau, đến năm 1943, khi Karl Popper (1902 - 1992), nhà triết học khoa học, cho xuất bản cuốn "Xã hội mở và những kẻ thù của nó" thì thuật ngữ này mới trở nên phổ biến.
Trong đó, Karl Popper nhận định, không ai có thể đạt tới chân lý cuối cùng, lý tưởng về một xã hội hoàn hảo cũng không thể thực hiện, vì thế, nhân loại phải chấp nhận ưu tiên thứ hai, đó là mô hình xã hội không hoàn hảo nhưng nó có khả năng cải tạo khôn cùng, mà ông gọi là "xã hội mở", được đánh dấu bằng một thái độ phê phán đối với truyền thống.

Trong các xã hội mở, chính phủ được mong đợi là sẽ đáp ứng (responsive) và khoan dung, và các cơ chế chính trị phải minh bạch và linh hoạt. Những người ủng hộ cho rằng nó đối ngược với "xã hội đóng".

Tổng quan
Xã hội mở là một mô hình xã hội của Karl Popper theo truyền thống của chủ nghĩa tự do, với mục đích phát triển "các khả năng phê phán của con người". Quyền lực của nhà nước nên được chia sẻ càng nhiều càng tốt để ngăn chặn lạm dụng quyền lực. ý tưởng Popper về một xã hội cởi mở liên quan chặt chẽ đến mô hình chính phủ dân chủ, tuy nhiên không nên được hiểu đó là quyền lực của đa số, mà là khả năng, lật đổ một chính phủ một cách bất bạo động. Xã hội mở một mặt, đối đầu với xã hội laissez-faire, mặt khác, với chế độ độc tài toàn trị, một "xã hội khép kín" với một chủ nghĩa tập thể không tưởng mà Popper mỉa mai gọi là "thiên đường trên trái đất", vì chính nó đã tuyên truyền như vậy.

Ủng hộ
Nó được nhà kinh tế học Friedrich Hayek (1899 - 1992) ủng hộ và đề xuất một nền kinh tế toàn cầu của xã hội mở dựa trên "Laissez-faire" (tiếng Pháp, hàm nghĩa là "tự do kinh doanh", hoặc "tùy nghi hành động, không có sự can thiệp") và coi thi trường là một bộ phận hợp thành của xã hội mở.

Phát triển
Hiện nay, "xã hội mở" được George Soros (1930 - đang sống) phát triển trên cả bình diện lý luận lẫn thực tiễn. Trên bình diện lý luận, ông đã "nỗ lực đặt nền móng cho xã hội mở toàn cầu" qua hai tác phẩm: Cuộc khủng hoảng của chủ nghĩa tư bản - xã hội mở bị hiểm nguy (1998) và Xã hội mở - Cải cách chủ nghĩa tư bản toàn cầu (2008). Trên bình diện thực tiễn, ông sáng lập Quỹ Xã hội Mở, với tham vọng từng bước hiện thực hóa mô hình xã hội mở trên phạm vi toàn thể giới.

Liên kết ngoài
 Xã hội mở và những kẻ thù của nó   talawas, Nguyễn Quang A dịch
 George Soros

Tham khảo

Triết học
Chủ nghĩa tự do
Khái niệm xã hội


title: Ragusa

text:
Ragusa có thể là:

 Ragusa, Ý, thành phố ở tỉnh Ragusa của Ý
 Tỉnh Ragusa, Ý
 Tên lịch sử của thành phố Dubrovnik, Croatia
 Cộng hòa Ragusa, một quốc gia ở Dalmatia
 Vincenzo Ragusa, nhà điêu khắc người Ý (1841-1927)
 Ragusa (ngựa), một loại ngựa đua


title: Tipulamima festiva

text:
Tipulamima festiva là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được biết đến ở Cộng hòa Congo, Cameroon và Gabon.

Chú thích

Tham khảo

Tipulamima
Động vật Cộng hòa Congo
Động vật Gabon
Côn trùng Cameroon


title: Villemontais

text:
Villemontais là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Xã của Loire


title: Séricourt

text:
Séricourt là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Norde-Pas-de-Calais của Pháp.

Địa lý
Séricourt tọa lạc  phía tây Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D82 và D104.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Martin, thế kỷ 16.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
 INSEE
 IGN

Liên kết ngoài
 Séricourt on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Serratovolva minabeensis

text:
Serratovolva minabeensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ovulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Serratovolva


title: Styringomyia stuckenbergi

text:
Styringomyia stuckenbergi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Styringomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Sân bay Chamonate

text:
Sân bay Chamonate  là một sân bay ở Copiapó, Chile. Sân bay này có 1 đường băng dài 1660 m bề mặt nhựa đường.
Sân bay này được mở vào tháng 1 năm 2005 và đã thay thế sân bay cũ Chamonate.

Sân bay này có một đường băng dài 2200 m, cho phép phục vụ bay Airbus A319 và máy bay Airbus A320 và một nhà ga 3100 m² và bãi đậu xe cho 170 xe.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Hiện có các hãng hàng không sau đang hoạt động tại sân bay này:
LAN Airlines (La Serena, Santiago)
Sky Airline (Antofagasta, El Salvador, Iquique, Santiago)

Tham khảo

Sân bay Chile
Vùng Atacama
Danh sách sân bay


title: Andrena caprimulga

text:
Andrena caprimulga là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1975


title: Megapenthes badius

text:
Megapenthes badius là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Murex altispira

text:
Murex altispira, tiếng Anh thường gọi là Caltrop murex, là một loài ốc biển săn mồi cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Chú thích

Tham khảo

Murex


title: Leucosyrinx verrillii

text:
Leucosyrinx verrillii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả
Kích thước vỏ ốc khoảng 23 mm and 38 mm.

Phân bố
Loài này phân bố ở vùng biển Châu Âu dọc theo British Isles và the Bay of Biscay, ở Đại Tây Dương dọc theo Açores, Cape Verde, Maroc; từ North Carolina to Brasil, in Vịnh Mexico, Biển Caribe và Tiểu Antilles.

Chú thích

Tham khảo
 Bouchet P. & Warén A. (1980). Revision of the North-East Atlantic bathyal and abyssal Turridae (Mollusca: Gastropoda). Journal of Molluscan Studies Suppl. 8: 1-119
 Gofas, S.; Le Renard, J.; Bouchet, P. (2001). Mollusca, in: Costello, M.J. et al. (Ed.) (2001). European register of marine species: a check-list of the marine species in châu Âu and a bibliography of guides to their identification. Collection Patrimoines Naturels, 50: pp. 180–213
 Rolán E., 2005. Malacological Fauna From The Cape Verde Archipelago. Part 1, Polyplacophora and Gastropoda.
 Rosenberg, G., F. Moretzsohn, and E. F. García. 2009. Gastropoda (Mollusca) of the Gulf of Mexico, Pp. 579–699 in Felder, D.L. and D.K. Camp (eds.), Gulf of Mexico–Origins, Waters, and Biota. Biodiversity. Texas A&M Press, College Station, Texas

Liên kết ngoài

Leucosyrinx