title: Rutheni

text:
Rutheni (tiếng Latinh: Ruthenium) là một nguyên tố hóa học có ký hiệu Ru và số nguyên tử 44. Là một kim loại chuyển tiếp trong nhóm platin của bảng tuần hoàn, rutheni được tìm thấy trong các quặng platin và được sử dụng như là chất xúc tác trong một số hợp kim platin.

Lịch sử
Rutheni được nhà khoa học Nga là Karl Klaus phát hiện và cô lập năm 1844 tại Đại học Kazan, Kazan. Klaus chỉ ra rằng oxide rutheni chứa một kim loại mới và thu được 6 gam rutheni từ phần platin thô không hòa tan trong nước cường toan.

Jöns Berzelius và Gottfried Osann gần như đã phát hiện ra rutheni năm 1827. Hai người này đã kiểm tra phần cặn bã còn lại sau khi hòa tan platin thô từ dãy núi Ural trong nước cường toan. Berzelius không tìm thấy bất kỳ kim loại không thông thường nào nhưng Osann thì cho rằng ông đã tìm ra ba kim loại mới và đặt tên một trong ba kim loại này là ruthenium (cùng pluranium và polinium).

Tên gọi có nguồn gốc từ Ruthenia, một từ La tinh để chỉ Rus, một khu vực lịch sử mà ngày nay là miền tây Nga, Ukraina, Belarus, một phần Slovakia và Ba Lan. Karl Klaus đặt tên cho nguyên tố như vậy để vinh danh quê hương ông, do ông sinh ra tại Tartu, Estonia, khi đó là một phần của đế quốc Nga.

Cũng có thể là nhà hóa học Ba Lan Jędrzej Śniadecki đã cô lập được nguyên tố số 44 (ông gọi là vestium) từ quặng platin vào năm 1807. Tuy nhiên, công trình của ông đã không bao giờ được xác nhận và sau đó ông đã tự rút yêu cầu về phát kiến của mình.

Đặc trưng

Là một kim loại màu trắng, cứng, nhiều hóa trị, rutheni là thành viên của nhóm platin, có 4 biến thể kết tinh và không bị xỉn đi ở nhiệt độ bình thường, nhưng bị oxy hóa dễ dàng trong không khí để tạo thành tetraoxide rutheni (RuO4), một tác nhân oxy hóa mạnh với các tính chất tương tự như của tetraoxide osmi. Rutheni hòa tan trong kiềm nóng chảy, không bị các acid ăn mòn nhưng bị các halogen ăn mòn ở nhiệt độ cao. Một lượng nhỏ rutheni có thể làm tăng độ cứng của platin và paladi. Khả năng chống ăn mòn của titan tăng lên đáng kể nhờ bổ sung một lượng nhỏ rutheni.

Kim loại này có thể mạ thông qua mạ điện hay bằng các phương pháp phân hủy nhiệt. Một hợp kim của rutheni với molypden có tính siêu dẫn ở 10,6 K. Các trạng thái oxy hóa của rutheni nằm trong khoảng từ +1 tới +8, và trạng thái -2 cũng đã được biết đến, mặc dù các trạng thái +2, +3 và +4 là phổ biến nhất.

Phổ biến

Khai thác thông thường
Nguyên tố này nói chung được tìm thấy trong các loại quặng với các kim loại khác thuộc nhóm platin trong khu vực dãy núi Ural cũng như ở Bắc và Nam Mỹ. Những lượng nhỏ nhưng có tầm quan trọng thương mại cũng được tìm thấy trong pentlandit tách ra ở Sudbury, Ontario, Canada và trong các trầm tích pyroxenit ở Nam Phi.

Rutheni là cực hiếm và nó đứng thứ 74 về độ phổ biến trong số các kim loại trên Trái Đất. Khoảng 12 tấn rutheni được khai thác mỗi năm với tổng trữ lượng toàn thế giới khoảng 5000 tấn.

Kim loại này được cô lập ở quy mô thương mại thông qua công nghệ hóa học phức tạp trong đó hiđrô được dùng để khử ammoni rutheni chloride để sinh ra một chất bột. Chất bột đó được làm đặc chắc bằng các kỹ thuật luyện kim bột hay bằng hàn hồ quang agon.

Từ nhiên liệu hạt nhân đã sử dụng
Cũng có thể tách ra rutheni từ nhiên liệu hạt nhân đã sử dụng. Mỗi kilôgam các sản phẩm phân hạch của U235 chứa khoảng 63,44 gam các đồng vị rutheni với chu kỳ bán rã dài hơn 1 ngày. Do nhiên liệu hạt nhân đã sử dụng điển hình chứa khoảng 3% các sản phẩm phân hạch nên 1 tấn nhiên liệu hạt nhân đã sử dụng chứa khoảng 1,9 kg rutheni. Ru103 và Ru106 sẽ làm cho rutheni phân hạch có tính phóng xạ cao. Nếu như sự phân hạch diễn ra ngay lập tức thì rutheni được tạo thành từ đó sẽ có độ hoạt hóa cho Ru103 là 109 TBq g−1 và cho Ru106 là 1,52 TBq g−1.  Ru103 có chu kỳ bán rã khoảng 39 ngày nghĩa là trong phạm vi 390 ngày thì nó sẽ phân rã gần như tới trạng thái nền, đủ tốt để cho việc tái chế có thể diễn ra. Ru106 có chu kỳ bán rã khoảng 373 ngày, nghĩa là nếu nhiên liệu đã qua sử dụng để nguội trong 5 năm trước khi tái chế thì chỉ còn khoảng 3% lượng ban đầu còn đọng lại, phần còn lại đã phân rã tới trạng thái nền.

Xem thêm Khoáng vật rutheni.

Hợp chất
Các hợp chất của rutheni thường tương tự về tính chất như các hợp chất của osmi và thể hiện ít nhất 8 trạng thái oxy hóa, nhưng các trạng thái +2, +3, +4 là phổ biến nhất. Các ví dụ là oxide rutheni (IV) (Ru(IV)O2, trạng thái oxy hóa +4), ruthenat dikali (K2Ru(VI)O4, +6), perruthenat kali (KRu(VII)O4, +7) và tetroxide rutheni (Ru(VIII)O4, +8). Các hợp chất của rutheni với clo là chloride rutheni (II) (RuCl2) và chloride rutheni (III) (RuCl3).

Xem thêm Hợp chất của rutheni.

Đồng vị

Rutheni nguồn gốc tự nhiên là hỗn hợp của 7 đồng vị. Đồng vị phóng xạ ổn định nhất là Ru106 với chu kỳ bán rã 373,59 ngày, Ru103 với chu kỳ bán rã 39,26 ngày và Ru97 có chu kỳ bán rã 2,9 ngày.

Mười lăm đồng vị phóng xạ khác cũng được nêu đặc trưng với nguyên tử lượng nằm trong khoảng từ 89,93 (Ru90) tới 114,928 (Ru115). Phần lớn trong số này có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 5 phút, ngoại trừ Ru95 (1,643 giờ) và Ru105 (4,44 giờ).

Phương thức phân rã chủ yếu của các đồng vị nhẹ hơn đồng vị phổ biến nhất (Ru102) là bắt điện tử còn phương thức phân rã chủ yếu của các đồng vị nặng hơn là bức xạ beta. Sản phẩm phân rã chủ yếu của các đồng vị nhẹ hơn Ru102 là tecneti còn sản phẩm phân rã chủ yếu của các đồng vị nặng hơn là rhodi.

Hóa hữu cơ kim loại

Rutheni là kim loại rất linh hoạt, có thể dễ dàng tạo ra các hợp chất với các liên kết cacbon-rutheni, do vậy các hợp chất này có xu hướng sẫm màu hơn và phản ứng nhanh hơn so với các hợp chất của osmi. Gần đây, Anthony Hill và đồng nghiệp đã tạo ra các hợp chất của rutheni trong đó các nguyên tử bo liên kết với nguyên tử kim loại.

Hợp chất hữu cơ kim loại của rutheni dễ dàng tạo ra là RuHCl(CO)(PPh3)3. Hợp chất này có 2 dạng (màu vàng và màu hồng) là đồng nhất khi chúng hòa tan nhưng khác biệt khi ở trạng thái rắn.

Hợp chất hữu cơ kim loại tương tự như ruthenocen, bis(2,4-dimethylpentadienyl)rutheni, dễ dàng tổng hợp ở khối lượng gần định lượng được và có ứng dụng trong ngưng đọng rutheni kim loại pha hơi cũng như trong xúc tác, bao gồm tổng hợp Fischer-Tropsch đê tạo ra nhiên liệu lỏng cho ngành vận tải từ mônoxide cacbon và hiđrô.

Các chất xúc tác quan trọng dựa trên rutheni là xúc tác Grubbs và phức chất Roper.

Ngưng đọng hơi hóa học rutheni

Thách thức duy nhất phát sinh trong cố gắng phát triển các màng rutheni tinh khiết để làm chất xúc tác. Rutheni kim loại hoạt hóa các liên kết C-H và C-C, hỗ trợ sự phân cắt liên kết C-H và C-C. Nó tạo ra con đường phân hủy xúc tác tiềm năng cho mọi tiền chất ngưng đọng hơi hóa học (CVD) hữu cơ kim loại mà có thể nhất dẫn tới sự hợp nhất cacbon đáng kể. Platin, một chất xúc tác tương tự về mặt hóa học, xúc tác quá trình khử hiđrô của các hydrocarbon mạch vòng 5- và 6-thành viên thành benzen. Các dải d của rutheni nằm cao hơn các dải d của platin, nói chung dự báo các liên kết hút bám-rutheni mạnh hơn so với platin. Vì thế, rất có thể là rutheni cũng xúc tác cho quá trình khử hiđrô của các vòng hydrocarbon 5- và 6-thành viên thành benzen. Benzen bị khử hiđrô tiếp trên bề mặt rutheni thành các đoạn hydrocarbon tương tự như những gì tạo thành bởi acetylen và ethen trên bề mặt rutheni. Ngoài benzen, acetylen và ethen thì pyridin cũng bị phân hủy trên bề mặt rutheni, để lại các đoạn đã liên kết trên bề mặt.

Rutheni cũng được nghiên cứu kỹ trong khoa học bề mặt và trong các tài liệu về xúc tác do tầm quan trọng của nó như là một chất xúc tác trong công nghiệp. Có nhiều nghiên cứu về hành vi của các phân tử đơn lẻ trên rutheni trong khoa học bề mặt. Tuy nhiên, việc hiểu bản chất hành vi của mỗi phối thể một cách riêng lẻ không tương đương với việc hiểu bản chất hành vi của chúng khi đồng hút bám với nhau và cùng với tiền chất. Trong khi không có khác biệt về áp suất một cách đáng kể giữa các nghiên cứu khoa học bề mặt và CVD, nhưng thường có khoảng trống nhiệt độ giữa các nhiệt độ được báo cáo trong các nghiên cứu khoa học bề mặt và nhiệt độ phát triển CVD. Mặc cho các phức tạp này, rutheni là ứng viên tiềm năng cho việc hiểu CVD và thiết kế tiền chất của các màng xúc tác.

Các phối thể là các hợp chất ổn định theo đúng nghĩa, thời gian tiếp xúc phối thể-rutheni ngắn và nhiệt độ chất nền vừa phải giúp tối thiểu hóa sự phân hủy phối thể không mong muốn trên bề mặt. Sự hoạt hóa liên kết C-H và C-C là phụ thuộc nhiệt độ. Sự khử hút thấm bề mặt của sản phẩm cũng phụ thuộc nhiệt độ, nếu như sản phẩm không liên kết vào bề mặt rutheni. Điều này gợi ý rằng có một nhiệt độ tối ưu nào đó, mà tại đó phần lớn các phối thể ổn định độc lập có vừa đủ năng lượng nhiệt để khử hút thấm từ bề mặt màng rutheni trước khi sự hoạt hóa C-H có thể xảy ra. Ví dụ, benzen bắt đầu phân hủy trên bề mặt rutheni ở 87 °C. Tuy nhiên, phản ứng khử hiđrô không dẫn tới phân đoạn cho đến khi đạt 277 °C và sự phân đoạn trọn vẹn không quan sát thấy ở các độ bao phủ bề mặt thấp. Điều này gợi ý rằng các phân tử benzen hút bám đã cung cấp là không gần với nhau trên bề mặt và khi nhiệt độ dưới 277 °C thì phần lớn các phân tử benzen có thể không góp phần vào sự hợp nhất cacbon trên màng xúc tác. Vì thế, lưu ý cơ bản trong phát triển các màng xúc tác kim loại cho CVD, như rutheni, là sự kết hợp của thiết kế phân tử và các khía cạnh động lực học của sự phát triển theo cách thức thuận lợi nhất.

Trước khi các tiền chất hữu cơ-kim loại được khảo sát, trirutheni dodecacacbonyl (Ru3(CO)12) đã được thử nghiệm như là tiền chất CVD. Trong khi tiền chất này tạo ra các màng chất lượng tốt thì áp suất hơi lại kém, làm phức tạp hóa việc sử dụng trên thực tế của nó trong công nghệ CVD. Ruthenocen và bis(ethylcyclopentadienyl)rutheni (II) và beta-diketonat rutheni (II) đã được khảo sát tương đối kỹ. Mặc dù các tiền chất này cũng có thể tạo ra các màng tinh khiết với suất kháng thấp khi phản ứng với oxy, nhưng tốc độ phát triển lại rất thấp hay không được thông báo. Một tiền chất phát triển nhanh, cyclopentadienyl-propylcyclopentadienylrutheni (II) (RuCp(i-PrCp)), đã được nhận dạng. RuCp(i-PrCp đạt được tốc độ phát triển từ 7,5 nm/phút tới 20 nm/phút cũng như có suất kháng thấp. Tuy nhiên, nó không tạo nhân trong các oxide, loại bỏ việc sử dụng nó trong mọi ứng dụng, ngoại trừ trong các lớp hoạt động nối liền nhau bằng đồng.

Một mô hình thiết kế tiền chất nguồn đơn lẻ mới, hóa trị 0 đã được Schneider và ctv đề ra với (1,5-cyclooctadien)(toluen)Ru(0) ((1,5-COD)(toluen)Ru) và (1,3-cyclohexadien)(benzen)Ru(0) ((1,3-CHD)(benzen)Ru), cũng được thử nghiệm độc lập bởi Choi và ctv. Sử dụng (1,5-COD)(toluen)Ru, Schneider phát hiện thấy các liên kết C-H dễ dàng hoạt hóa trong 1,5-COD. Mặc dù mức hợp nhất cacbon là thấp (1-3%), nhưng tốc độ phát triển chỉ ở mức khoảng 0,28 nm/phút khi tốt nhất. Sử dụng (1,3-CHD)(benzen)Ru thì 1,3-CHD bị khử hiđrô thành benzen như dự kiến, nhưng sự đa dạng lớn của các phản ứng bề mặt có thể với sự tham dự của 2 phối thể được tạo ra trong cửa sổ quy trình hẹp, trong đó hàm lượng cacbon là thấp.

Ứng dụng
Do khả năng làm cứng platin và paladi nên rutheni được dùng trong các hợp kim platin và paladi để chế tạo các tiếp điểm điện chống mài mòn. Đôi khi nó được tạo hợp kim với vàng trong nghề kim hoàn. 0,1% rutheni được bổ sung vào titan để cải thiện khả năng chống ăn mòn của nó lên hàng trăm lần.

Rutheni cũng được sử dụng trong một số các siêu hợp kim đơn tinh thể chịu nhiệt độ cao, với các ứng dụng như các cánh của tuabin trong các động cơ phản lực.

Ngòi của bút máy cũng hay được bịt đầu bằng hợp kim chứa rutheni. Từ năm 1944 trở đi, bút máy Parker 51 có ngòi làm bằng "RU", là ngòi bằng vàng 14K với mũi bịt hợp kim chứa 96,2% rutheni và 3,8% iridi.

Rutheni cũng là chất xúc tác đa năng. Sulfide hiđrô có thể bị phân tách bằng ánh sáng với xúc tác là thể vẩn lỏng chứa các hạt CdS cùng dioxide rutheni. Điều này có thể là có ích để loại bỏ H2S từ các thiết bị tinh lọc dầu mỏ và từ các quy trình công nghệ khác trong công nghiệp.

Rutheni là thành phần của các anôt oxide kim loại hỗn hợp (MMO) được dùng để bảo vệ catôt cho các kết cấu ngầm dưới nước hay dưới đất và cho các điện cực điện phân trong các công nghệ sản xuất hóa chất như clo từ nước muối.

Các phức chất kim loại hữu cơ của rutheni như cacben và allenyliden gần đây được phát hiện như là các chất xúc tác hiệu suất cao cho hoán vị olefin với các ứng dụng quan trọng trong hóa hữu cơ và hóa dược phẩm.

Một vài phức chất rutheni hấp thụ ánh sáng trong cả dải phổ nhìn thấy và đang được nghiên cứu tích cực trong nhiều công nghệ tiềm năng trong năng lượng mặt trời. Các chất nhuộm gốc rutheni được sử dụng như là nguồn tạo điện tử trong các tế bào năng lượng mặt trời nhạy thuốc nhuộm, một hệ thống tế bào năng lượng mặt trời mới đầy triển vọng với giá thành thấp.

Sự phát huỳnh quang của một vài phức chất gốc rutheni bị oxy làm tắt, vì thế chúng được dùng làm các bộ phận trong thiết bị cảm biến quang học nhận diện oxy.

Rutheni đỏ, [(NH3)5Ru-O-Ru(NH3)4-O-Ru(NH3)5]6+, là chất biến màu sinh học được sử dụng để biến màu các phân tử nhiều anion như pectin và các acid nucleic cho kính hiển vi quang và kính hiển vi điện tử.

Đồng vị phân rã beta 106 của rutheni được sử dụng trong liệu pháp phóng xạ đối với các khối u mắt, chủ yếu là u ác tính hắc tố của lớp phủ màng mạch.

Các phức chất tâm rutheni đang được nghiên cứu để tìm kiếm các tính chất chống ung thư. Các phức chất này của rutheni, khác với các phức chất truyền thống của platin, thể hiện sự kháng lại thủy phân cao hơn và tác động chọn lọc hơn đối với các khối u. NAMI-A và KP1019 là hai loại dược phẩm đang được thử nghiệm và đánh giá lâm sàng về tác đụng chống các khối u di căn và ung thư ruột già.

Ứng dụng của màng mỏng rutheni trong vi điện tử

Gần đây, rutheni được gợi ý như là vật liệu có thể thay thế hữu ích cho các kim loại khác và các silicit trong các thành phần vi điện tử. Tetroxide rutheni (RuO4) dễ bay hơi, giống như trioxide rutheni (RuO3).  Bằng cách oxy hóa rutheni (ví dụ bằng dòng oxy plasma) thành các oxide dễ bay hơi, rutheni có thể dễ dàng tạo ra các khuôn mẫu.  Các tính chất của các oxide thông thường của rutheni làm cho nó là kim loại tương thích với các kỹ thuật xử lý bán dẫn cần thiết để sản xuất các loại thiết bị vi điện tử.

Nhằm tiếp tục thu nhỏ kích thước của thiết bị vi điện tử, các vật liệu mới là cần thiết do có sự thay đổi về kích thước. Có ba ứng dụng chính cho các màng rutheni mỏng trong vi điện tử học.

Thứ nhất là sử dụng các màng mỏng rutheni như là các điện cực ở cả hai bên của pentoxide tantal (Ta2O5) hay titanat stronti bari ((Ba, Sr)TiO3, còn gọi là BST) trong các thế hệ sau của bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động (DRAM) ba chiều. Các điện cực màng mỏng rutheni cũng có thể được phủ trên zirconat titanat chì (Pb(ZrxTi1-x)O3, hay PZT) trong kiểu khác của RAM, bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên sắt từ (FeRAM). Platin cũng được sử dụng như là các điện cực trong RAM trong các môi trường phòng thí nghiệm, nhưng rất khó tạo khuôn mẫu. Rutheni về mặt hóa học rất giống với platin, bảo tồn các chức năng của RAM, nhưng ngược lại với Pt ở chỗ dễ tạo khuôn mẫu hơn.

Thứ hai là sử dụng các màng mỏng rutheni như là các cổng kim loại trong các transitor hiệu ứng trường kim loại-oxide-bán dẫn kích thích kiểu p (p-MOSFET). Khi thay thế cho các cổng silicit bằng các cổng kim loại trong các MOSFET, tính chất quyết định của kim loại là hàm số công của nó. Hàm số công cần phù hợp với các vật liệu bao quanh. Đối với các p-MOSFET, hàm số công của rutheni là thuộc tính vật liệu tốt nhất phù hợp với các vật liệu bao quanh như HfO2, HfSiOx, HfNOx, HfSiNOx, để thu được các tính chất điện học mong muốn.

Ứng dụng ở thang độ lớn thứ ba của màng rutheni là làm tác nhân hoạt hóa tổ hợp bám dính và lớp mầm mạ điện giữa TaN và Cu trong quy trình nạm đồng đối ngẫu. Đồng có thể mạ trực tiếp trên rutheni, trái ngược với ni0trua tantal (TaN). Đồng cũng bám dính kém với TaN, nhưng tốt với Ru. Bằng cách trầm lắng một lớp rutheni trên lớp cản TaN, sự kết dính của đồng có thể được cải thiện và sự lắng đọng của lớp mầm đồng sẽ không còn là cần thiết.

Cũng có những ứng dụng khác. Năm 1990, các nhà khoa học của IBM phát hiện thấy một lớp mỏng các nguyên tử rutheni tạo ra sự móc nối phản song song mạnh giữa các lớp sắt từ cận kề, mạnh hơn so với bất kỳ nguyên tố tạo lớp không gian phi từ nào khác. Vì thế lớp rutheni đã được dùng trong thành phần đọc từ điện trở khổng lồ đầu tiên cho các đĩa cứng. Năm 2001, IBM thông báo một lớp dày 3 nguyên tử của rutheni, một cách không chính thức gọi là bụi yêu tinh, có thể cho phép tăng gấp 4 lần mật độ lưu trữ dữ liệu của các thiết bị đĩa cứng hiện tại.

Phòng ngừa
Hợp chất tetroxide rutheni (RuO4), tương tự như tetroxide osmi, là dễ bay hơi, có độc tính cao và có thể gây nổ nếu như nó tiếp xúc được với các vật liệu dễ cháy. Rutheni không đóng vai trò sinh học gì nhưng có thể làm sạm màu da người, và có thể là chất gây ung thư và tích lũy sinh học trong xương.

Tham khảo

 Phòng thí nghiệm quốc gia Los Alamos – Rutheni

Liên kết ngoài

 Nano-layer of ruthenium stabilizes magnetic sensors
 WebElements.com – Ruthenium

Nguyên tố hóa học
Kim loại chuyển tiếp
Kim loại quý

Khoáng vật tự sinh


title: I Need a Doctor

text:
"I Need a Doctor" là đĩa đơn chính thức thứ hai của Dr. Dre sau album phòng thu thứ ba và cũng là album phòng thu cuối cùng mang tên Detox. Bài hát do rapper Eminem và nữ ca sĩ Skylar Grey trình bày chính, Alex da Kid sản xuất. Vào tháng 4 năm 2011, riêng tại Mỹ, ca khúc này đã bán được 1,6 triệu bản.

Bối cảnh

Phiên bản chính thức được ra mắt trên trang chủ của Dre. Bài hát được sản xuất bởi nhà sản xuất người Anh Alex da Kid, người tham gia cộng tác viết lời cho bài hát "Love the Way You Lie" của Eminem. Kid đã tiết lộ với MTV News về những kinh nghiệm làm việc với Dre. "Thật kì diệu. Ông là một trong những nhà sản xuất mọi thời đại mà tôi yêu thích. Ai cũng biết ông cầu toàn đến thế nào: Ông đã đầu tư cho album của mình trong 11 năm ròng. Chính ông đã khích lệ tôi, tin tưởng tôi, không quản lý chi li với tôi và biến những điều tôi làm thành hiện thực, tôi không thể nào diễn tả được cảm xúc của mình. " Bài hát này có hai đoạn rap của Eminem về người thầy của mình, cảm ơn Dre vì đã tin tưởng anh từ những ngày đầu tiên và bày tỏ lòng quý mến. Bài hát kết thúc bằng đoạn rap thứ ba của Dre.

Biểu diễn

Dr. Dre, Eminem and Skylar Grey đã biểu diễn trực tiếp ca khúc tại lễ trao Giải thưởng Grammy 2011 cùng bài hợp ca "Love the Way You Lie (Part II)" do Rihanna, Adam Levine và Eminem trình bày.

Bảng xếp hạng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát của Dr. Dre
Bài hát của Eminem
Bài hát năm 2011
Đĩa đơn năm 2011
Đĩa đơn của Interscope Records
Bài hát viết bởi Eminem
Bài hát của Skylar Grey


title: Tú Mỡ

text:
Tú Mỡ, tên thật: Hồ Trọng Hiếu (1900 – 1976), là một nhà thơ trào phúng Việt Nam. Theo các nhà nghiên cứu văn học, thì với gần nửa thế kỷ cầm bút bền bỉ, ông đã có những đóng góp đáng kể đối với sự phát triển của thơ ca, đặc biệt về mặt thơ trào phúng, thời nào ông cũng là bậc thầy.

Cuộc đời
Tú Mỡ sinh ngày 14 tháng 3 năm 1900 tại phố Hàng Hòm (Hà Nội), trong một gia đình lao động nghèo ở thành thị (tiểu thủ công).

Lên 5 tuổi, ông học chữ Hán với ông nội. Khi ông nội mất, ông mới học chữ quốc ngữ với thầy giáo Quý ở phố Hàng Mành. Học được một năm, ông xin chuyển vào học trường nhà nước ở phố Hàng Bông, tiếp đến là trường ở Hàng Vôi.

Năm 14 tuổi (1914), ông đỗ đầu bằng sơ học Pháp-Việt, nên năm sau được vào học tại trường Bưởi (nay là Trung học phổ thông Chu Văn An), chung với Hoàng Ngọc Phách.

Năm 16 tuổi (1916), ông bắt đầu "mắc bệnh" làm thơ. Trong Hồi ký, ông kể lại: "...tôi quyết tâm học làm thơ. Trước hết tôi mua bộ Hán-Việt văn khảo để nghiên cứu các thể thơ ca, từ, phú, rồi mua những tập thơ của Hồ Xuân Hương, Tú Xương, Nguyễn Khuyến, Tản Đà, Trần Tuấn Khải, những tác phẩm mà tôi thích đọc nhất..."

Năm 17 tuổi (1917), ông bắt đầu yêu một cô gái 15 tuổi ở Hàng Bông, làm được bài thơ tình đầu tiên (theo thể thất ngôn bát cú) có tên là Tương tư, bị Hoàng Ngọc Phách chê là sáo...

Năm 18 tuổi, ông đỗ bằng Thành Chung và cuối năm đó, ông xin vào làm (thư ký) trong Sở Tài chính (Hà Nội) cho đến Cách mạng tháng Tám (1945).

Bước vào nghề "thầy Phán", ông sáng tác được bài thơ khôi hài đầu tiên, đó là bài Bốn cái mong của thầy Phán.

Năm 1926, ông bắt đầu có thơ đăng trên Việt Nam thanh niên tạp chí, Tứ dân tạp chí.

Sau khi gặp gỡ Nhất Linh (Nguyễn Tường Tam), được nhà văn này phát hiện năng khiếu làm thơ trào phúng của ông, năm 1932, Tú Mỡ tham gia Tự Lực văn đoàn, rồi được cử phụ trách mục Giòng nước ngược trên tờ Phong Hóa, một tờ báo chuyên về văn chương, hài hước và trào phúng của bút nhóm này.

Tháng 12 năm 1946, chiến tranh Việt-Pháp bùng nổ, Tú Mỡ lên chiến khu, tham gia kháng chiến bằng ngòi bút trào phúng sở trường quen thuộc. Thời kỳ này, Tú Mỡ ký tên là Bút Chiến Đấu. Ông giải thích: Vì thấy công cuộc kháng chiến là công cuộc nghiêm chỉnh, mình dùng bút danh để đánh địch cũng là việc làm nghiêm chỉnh,...cho nên tôi không muốn dùng bút danh cũ là Tú Mỡ. Tú Mỡ là tên đặt đùa, ý là người kế tục nhà thơ bậc thầy Tú Xương. Vả lại, hai chữ Tú Mỡ lúc này ông còn nghe gần với "đú mỡ", có vẻ không được...nghiêm túc. Và từ nay, tôi đặt thơ vào hai mục riêng: loại đánh địch là mục "Nụ cười kháng chiến", loại ca ngợi tinh thần anh dũng của quân dân là mục "Anh hùng vô tận". Theo Từ điển Văn học (bộ mới), thì trong lúc kháng chiến, có lần ông bị đối phương bắt nhưng đã tìm cách thoát được.

Tú Mỡ và Thế Lữ là đôi bạn tri kỷ lui tới với nhau, một đời.

Năm 1954, chiến tranh kết thúc, ông tiếp tục sáng tác phục vụ cuộc đấu tranh trong giai đoạn mới.

Năm 1957, ông được bầu làm Phó chủ tịch Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Việt Nam, và làm Ủy viên thường vụ Hội nhà văn Việt Nam.

Năm 1974, bà vợ tào khang chung thủy của ông mất, Tú Mỡ đã viết bài thơ Khóc Người Vợ Hiền, đáng kể là một trong những bài thơ tình hay nhất:

Bà Tú ơi! Bà Tú ơi
Té ra bà đã qua đời, thực ư?
Tôi cứ tưởng nằm mơ quái ác,
Vùng dậy là tỉnh giấc chiêm bao.
Tỉnh dậy, nào thấy đâu nào,
Nào đâu bóng dáng ra vào hôm mai…

Tú Mỡ mất lúc 13 giờ ngày 13 tháng 7 năm 1976 tại Bệnh viện Việt–Xô (Hà Nội), hưởng thọ 76 tuổi.

Hiện nay tên của ông được đặt tên cho một con phố ở quận Cầu Giấy, Hà Nội, nối từ phố Mạc Thái Tông đến đường Phạm Hùng ở cạnh sau Trung tâm Thương mại BigC Thăng Long. Đường Tú Mỡ ở Quy Nhơn, Bình Định nối đường Lê Bá Trinh đến đường Võ Thị Sáu.

Tác phẩm chính

Thơ
Giòng nước ngược: tập 1 (Đời Nay xuất bản, Hà Nội, 1934), tập 2 (Đời Nay xuất bản, Hà Nội, 1941), tập 3 (Đời Nay xuất bản, Hà Nội, 1945)
Nụ cười kháng chiến (1952)
Anh hùng vô tận (1952)
Nụ cười chính nghĩa (1958)
Bút chiến đấu (1960)
Đòn bút (1962)
Ông và cháu (tập thơ thiếu nhi, 1970)
Thơ Tú Mỡ (tập thơ tuyển, 1971)

Diễn ca, chèo, tuồng…
Rồng nan xuống nước (tuồng, 1942)
Địch vận diễn ca (diễn ca, 1949),
Trung du cười chiến thắng (thơ, chèo, hát xẩm, 1953)
Tấm Cám (chèo, 1955)
Nhà sư giết giặc (chèo, 1955)
Dân tộc vùng lên (diễn ca, 1959), vv…

Nghiên cứu
Bước đầu viết chèo (1952)

Năm 2008, Tú Mỡ toàn tập (gồm 3 tập) được xuất bản. Bộ sách do Lữ Huy Nguyên-Trần Thị Xuyến-Hồ Quốc Cường sưu tầm và biên soạn, nhà xuất bản văn học ấn hành.

Giải thưởng
Tú Mỡ đã được trao tặng các giải thưởng sau:
Năm 1951: giải nhất về thơ ca của Hội Văn nghệ Việt Nam.
Năm 1955: giải nhì về thơ ca của Hội Văn nghệ Việt Nam.
Năm 2000: được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học-nghệ thuật đợt II.

Nhận xét

Về tác giả
Theo Nguyễn Hoàng Khung, thì Tú Mỡ là người có một "tâm hồn đôn hậu, lạc quan và chan chứa tình đời".

Trong một bài viết, nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn, còn cho biết thêm rằng: "mặc dù sống trong một thế kỷ đầy biến động, song cuộc đời Tú Mỡ lại chỉ hiện ra với những đường nét đơn giản...Theo bạn bè và những người thân trong gia đình kể lại, thì cách sống của ông phải gọi là thanh bạch. Lúc nhỏ, đi học, lớn lên, đi làm nuôi gia đình. Lớn lên là một công chức mẫn cán...Đến khi được chuyển hẳn sang sáng tác, thì ông lại cặm cụi lo đọc lo viết. Mặc dù quen biết nhiều, nhưng theo Nguyễn Công Hoan, Tú Mỡ là người "thuốc lá không hút, chè tàu không nghiện, tổ tôm không biết đánh". Giữa đám người cầm bút đông đảo "đa ngôn đa sự", ông có vẻ như sống riêng ra, lấy sự siêng năng cần mẫn làm trọng, lấy cảnh gia đình yên ấm làm vui, không phiêu lưu không mơ tưởng hão huyền, tin rằng thiên đường chỉ có ở trên trần thế, được sống khỏe mạnh, lại có công việc ưa thích đã là tiên cảnh lắm rồi, còn như có gì khó chịu trước sự đời, thì đã có nụ cười hóa giải giúp!"

Về tác phẩm
Đề Tựa cho tập thơ Giòng nước ngựợc, nhà văn Khái Hưng đã liệt tập thơ này vào dòng văn chương bình dân. Còn Lê Thanh, ngay năm 1942, đã xác định rằng: "Tú Mỡ là một nhà thơ khôi hài và trào phúng".

Cũng trong năm 1942, giới thiệu Tú Mỡ trong bộ sách Nhà văn hiện đại, Vũ Ngọc Phan viết:
"Thơ mới ngày nay đã xâm chiếm gần đến đất đai của thi ca Việt Nam...làm cho những tay kiện tướng còn lại của trường thơ cũ như Trần Tuấn Khải, Tương Phố đều phải xếp bút. Tuy vậy, vẫn còn một dòng thơ cũ chảy róc rách, nước thật ngọt ngào, vì nó là thứ nước của nguồn xưa mà người Việt Nam quen uống từ lâu. Tôi muốn nói đến hai tập "Dòng nước ngược" của Tú Mỡ. Hai tập thơ này đều có cái giọng bình dân rất trong sáng. Chúng ta vốn ưa thích xưa nay: giọng cợt đùa lẳng lơ của Hồ Xuân Hương, giọng nhạo đời của Trần Tế Xương, giọng thù ứng ý nhị của Nguyễn Khắc Hiếu, giọng giao duyên tình tứ của Trần Tuấn Khải; từng ấy giọng thơ, ngày nay ta thấy cả trong hai tập thơ trào trúng của Tú Mỡ...Cũng như Tản Đà và Trần Tuấn Khải, Tú Mỡ viết rất nhiều lối, nào phong dao, nào thù ứng, nào hát xẩm, nào văn tế, nào chầu văn...mà lối nào của ông cũng đều hay cả...Thơ Tú Mỡ thật là thơ có tính các Việt Nam đặc biệt".

Năm 1965, đề cập đến Tú Mỡ, trong bộ Việt Nam văn học giản ước tân biên (Quyển 3) của GS. Phạm Thế Ngũ, có đoạn viết:
"Trong làng thơ Việt Nam sau 1932, có một cây bút không mới chút nào...vậy mà ngự trị thường xuyên trên báo 'Phong Hóa, Ngày Nay' và được độc giả thời ấy rất ham coi, đó là cây bút trào phúng Tú Mỡ"...
Sau khi phân tích và trích dẫn thơ Tú Mỡ, tác giả kết luận:
"Thơ ông chịu ảnh hưởng rõ rệt thơ cũ…từ cảm hứng đến thể cách. Ông sáng tác đủ loại: thơ Đường, phú, văn tế, lục bát, hát nói, hát xẩm, chầu văn... Nói rằng ông đã tiến hơn tiền bối thì quá đáng, song ở ông cũng đã có một lời thơ hoạt bát, cách gieo vần tài tình, giọng dí dỏm tự nhiên và biết mượn tình cười để chinh phục người ta... Sau Tú Mỡ (và đồng thời ông nữa) trên khắp các báo, người ta làm thơ trào phúng nhan nhãn, nhưng dễ chừng không ai bắt chước được tác giả "Giòng nước ngược"...

Năm 2004, đúc kết lại sự nghiệp văn chương của Tú Mỡ, Nguyễn Hoành Khung trong Tự điển Văn học (bộ mới) đã có những đánh giá đáng chú ý. Lược lại như sau:
"Những sáng tác của Tú Mỡ trước 1945, đều được tập hợp trong hai tập "Giòng nước ngược" do Tự Lực văn đoàn xuất bản. Đây là một thi phẩm có giá trị, là một trong những tác phẩm tiêu biểu của văn học Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. Chúng bao gồm nhiềiu tiểu phẩm châm biếm bằng văn vần, mang tính chất thời sự rõ rệt, thể hiện thái độ phê phán của nhà thơ đối với chế độ nửa thực dân và nửa phong kiến khi đó...Kế tục truyền thống của các nhà thơ trào phúng tiền bối: Hồ Xuân Hương, Trần Tế Xương, Nguyễn Khắc Hiếu, Trần Tuấn Khải...; ngòi bút của Tú Mỡ đã trở nên sắc sảo, tạo tiếng cười sảng khoái, táo bạo...được độc giả rất hoan nghênh. Và chính nhờ "Giòng nước ngược" mà ông nổi tiếng."Từ năm 1947, Tú Mỡ chuyên làm thơ trào phúng để đánh thực dân Pháp một cách sâu cay. Ngoài điều đó ra, thơ trong "Nụ cười kháng chiến" còn có cái sảng khoái, đầy tinh thần lạc quan của một dân tộc đang chiến đấu và tin rằng sẽ chiến thắng... Bên cạnh thơ, ông còn sáng tác diễn ca, vè, chèo, dân ca...để ca ngợi, tuyên truyền để động viên cổ vũ nhân dân"."Từ năm 1954, ngòi bút trào phúng của Tú Mỡ lại tiếp tục nhằm vào một đối phương mới, đó là Mỹ và chính quyền thân Mỹ ở miền Nam Việt Nam". Những năm cuối đời, Tú Mỡ làm nhiều thơ vui về đàn cháu nhỏ, về tình cảm gia đình về cuộc sống bản thân. Chính những chùm thơ trữ tình hài hước này càng làm nổi rõ tâm hồn đôn hậu, lạc quan và chan chứa tình đời của nhà thơ trào phúng lão thành Tú Mỡ....

Tài liệu liên quan
Tú Mỡ có mối giao tình thật đặc biệt với nhà văn Nhất Linh (Nguyễn Tường Tam) & Tự Lực văn đoàn. Ngay từ tập thơ đầu tay Giòng Nước Ngược, Tú Mỡ đã ghi bốn câu thơ đề tặng Nhất Linh: Ít lời lẽ ngang phè,
Mấy vần thơ lỗ mỗ,Tặng anh Nguyễn Tường Tam
Đáp tấm ơn tri ngộ.

Tú Mỡ kể lại:"Bốn câu thơ đó ghi lại mối tình chí thiết của tôi đối với anh bạn văn chương, người sáng lập ra Tự Lực văn đoàn, trong đó tôi đã hoạt động hơn 13 năm, từ 1932 đến 1945, thời kỳ mới vào nghề, thuở đương thì tuổi trẻ lâng lâng làm việc, hào hứng nhất. Riêng tôi, công chức viết báo nghiệp dư, ngày hai buổi tốt nhất đã cống hiến cho công sở, tôi cũng noi gương các anh hết sức tranh thủ thời gian để viết…Đối với tòa soạn, tôi tiếng là chân trong nhưng vẫn làm việc ở nhà. Tối thứ bảy, tôi đến họp với anh em. Cuộc họp rất "gia đình". Trên căn gác ấm cúng nhà số 80 đường Quan Thánh, chúng tôi quây quần, thân mật như hồi ở Ấp Thái Hà"...

..."Tự lực văn đoàn, khi ra đời chỉ có chủ định làm việc văn chương. Nhưng hoàn cảnh thúc đẩy, thời kỳ này một số anh em bước vào đường làm chính trị, dù muốn hay không muốn. Một buổi tối họp mặt, anh Tam bảo tôi: "Đã đến lúc chúng ta phải hoạt động chính trị để giành lấy chính quyền...Chúng ta cần phải vào một tổ chức cách mạng để khi thời cơ đến, sẽ đứng ra giành chính quyền. Hiện giờ anh em trong đoàn đã vào đảng Việt Cách hoạt động bí mật, anh cũng nên vào". Tôi thú thực: "Tôi không biết làm chính trị. Trước đây anh Sắc đã rủ tôi vào Thanh niên cách mạng đồng chí hội. Tôi chỉ xin đứng ngoài ủng hộ; khi cần đến việc gì tôi có thể giúp được, tôi sẵn lòng làm ngay. Bây giờ cũng vậy thôi. Anh Tam cũng không nài ép"..."Đến khi Cách mạng tháng Tám thành công, làm xong Tổng tuyển cử, thành lập chính phủ Liên hiệp, trong đó anh Tam được ghế Bộ trưởng Ngoại giao, anh Long (Nguyễn Tường Long tức nhà văn Hoàng Đạo) làm Bộ trưởng Kinh tế, tôi khấp khởi mừng Tự Lực văn đoàn có cơ hồi phục, tan rồi lại hợp. Nhưng tôi đã mừng hụt...Viết bài hồi ký này đến đây, tôi không khỏi bùi ngùi tiếc nuối!"...

Sau này, mặc dù Tú Mỡ và Nguyễn Tường Tam mỗi người mỗi ngã, nhưng tác giả Dòng nước ngược vẫn luôn nhớ đến người ơn xưa. Nhà văn Tô Hoài kể lại:"Chỉnh huấn xong ở rừng Chiêm Hóa (mùa đông 1951), tôi về tổ chức chỉnh huấn cho giới trí thức và văn nghệ sĩ...Người khó góp ý kiến, khó "đánh đổ" không phải bác Phan Khôi ương bướng, mà không ai ngờ lại là bác Tú Mỡ hiền lành, củ mỉ, ít nói. Bác ấy nói: "Nguyễn Tường Tam phản bội, là kẻ thù của dân tộc...tôi cũng thấy thế, tôi lên án. Nhưng tôi không quên được Nguyễn Tường Tam đã có ơn với tôi".
Nói thẳng là không có Nguyễn Tường Tam thì không có Tú Mỡ. Khi làm báo Phong Hóa, Nguyễn Tường Tam đã khuyến khích Tú Mỡ đi vào thơ trào phúng, cho nên mới thành Tú Mỡ...Sau cùng, Tú Mỡ đấu dịu: "Các anh phân tích thế thì tôi đã nghe ra...Chỉ lo trước một điều, quả đất tròn, biết đâu việc đời thế nào, một ngày kia ta bắt sống Nguyễn Tường Tam mà tình cờ lại có Tú Mỡ ở đấy. Xin Chính phủ đừng cử Tú Mỡ ra chém Nguyễn Tường Tam." Nghiêm nghị, Tú Mỡ nói, không nhìn ai: "Tôi đề nghị các anh như thế."

Chú thích

Sách tham khảo
Lê Thanh, Thân thế và văn chương Tú Mỡ, Hà Nội, 1942
Vũ Ngọc Phan, Nhà văn hiện đại (trọn bộ). Nhà xuất bản Sống mới, 1959.
Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học giản ước tân biên (Quyển 3). Quốc học tùng thư xuất bản, Sài Gòn, 1965.
Nguyễn Tấn Long-Nguyễn Hữu Trọng, Việt Nam thi nhân tiền chiến (Quyển hạ). Nhà xuất bản sống mới, Sài Gòn, 1969.
Nhiều tác giả, Từ điển Văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Nhiều tác giả, Cách mạng kháng chiến và đời sống văn học (1945-1954), Tập I. Nhà xuất bản Tác phẩm mới, 1984.
Tô Hoài, Cát bụi chân ai. Nhà xuất bản Hội nhà văn, 1992.
Lữ Huy Nguyên-Trần Thị Xuyến-Hồ Quốc Cường sưu tầm và biên soạn, Tú Mỡ toàn tập (3 tập). Nhà xuất bản Văn học, 2008.
Và các bài viết ở mục Liên kết ngoài.

Liên kết ngoài
Tú Mỡ-bài viết của Vương Trí Nhàn.
Nhà thơ Tú Mỡ: Chuyện thật như đùa và chuyện đùa như thật.
Tú Mỡ - Tiếng cười trong hồn thơ dân tộc.

Tự Lực văn đoàn
Nhà thơ Việt Nam
Nhà thơ tiền chiến
Soạn giả chèo
Học sinh trường Bưởi
Người Hà Nội


title: Vĩnh Đăng

text:
Vĩnh Đăng (chữ Hán phồn thể: 永登縣, chữ Hán giản thể: 永登县, âm Hán Việt: Vĩnh Đăng huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Lan Châu, tỉnh Cam Túc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Vĩnh Đăng giáp các huyện: Cao Lan, Cảnh Thái, Thanh Hải, Dân Hòa và Thiên Chúc. Huyện này có diện tích 6090 km², dân số năm 2003 là 500.000 người. Huyện lỵ đóng ở trấn Thành Quan. Mã số bưu chính là 730300. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 12 trấn, 5 hương.
 Trấn: Thành Quan, Vũ Thắng Dịch, Trung Bảo, Trung Xuyên, Liên Thành, Hà Kiều, Hồng Thành, Thượng Xuyên, Thụ Bình, Đại Đồng, Cổ Thủy, Tần Xuyên và Long Tuyền Tự.
 Hương: Bình Thành, Dân Lạc, Thông Viễn, Thất Sơn, Liễu Thụ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vĩnh Đăng

Lan Châu
Đơn vị cấp huyện Cam Túc


title: Minamoto no Yoritomo

text:
(9 tháng 5 năm 1147 - 9 tháng 2 năm 1199) là vị tướng thiết lập chế độ Mạc phủ, sáng lập "nền chính trị võ gia", khởi xướng truyền thống "thực quyền thuộc kẻ dưới" ở Nhật Bản. Ông đã để lại những dấu ấn lớn trong lịch sử phát triển của đất nước Nhật Bản. Ông là một trong những thành viên quyền lực nhất của Gia tộc Minamoto từ thời kỳ Heian. Ông là chồng của Hōjō Masako, người đóng vai trò nhiếp chính (shikken) rất quan trọng sau khi ông qua đời. Lúc trở thành người thừa kế hợp pháp của nhà Minamoto, ông đã lãnh đạo gia tộc của mình chống lại gia tộc Taira từ căn cứ chính của mình ở Kamakura, bắt đầu Chiến tranh Genpei vào năm 1180. Sau 5 năm chiến tranh, cuối cùng ông đã đánh bại được gia tộc Taira trong trận Dan- no-ura vào năm 1185. Từ đó, Yoritomo đã thiết lập được địa vị tối cao cho giai cấp samurai và xây dựng nên Mạc phủ đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản (bakufu) tại Kamakura - Mạc phủ Kamakura, chính thức mở ra thời kỳ phong kiến - phiên phiệt ở Nhật Bản, kéo dài cho đến giữa thế kỷ 19 (thời kỳ Kamakura).

Thân thế
Minamoto no Yoritomo là con trai thứ ba của Minamoto no Yoshitomo và Fujiwara Saneori. Yoshitomo là trưởng họ của gia tộc Minamoto (còn gọi là Seiwa Genji) đầy quyền lực, một chi thứ của dòng họ Nhật hoàng. Còn Saneori là con gái của dòng họ Fujiwara, một gia tộc quý phái đầy quyền lực khác.

Minamoto no Yoritomo được sinh ra tại dinh thự riêng của gia đình ông, ở phía tây của đền Atsuta, ở Atsuta, vùng Nagoya, tỉnh Owari (Seigan-ji ngày nay) thuộc Heian, kinh đô của Nhật Bản thời đó, ngày nay là thành phố Kyoto. Lúc đó ông nội của Yoritomo là Minamoto no Tameyoshi là người đứng đầu nhà Minamoto. Tên thời thơ ấu của ông là Oniwakamaru (鬼 武 丸). Gia tộc của ông là một nhánh hậu duệ của Thiên hoàng Seiwa. Nhờ gia thế như trên, khi mới 13 tuổi, Yoritomo đã được phong một chức quan hàm tòng ngũ phẩm và được phép vào chầu vua.

Năm 1156, giữa các phe phái trong triều đình nổ ra chiến tranh khắp kinh đô. Thiên hoàng Toba và con trai của ông là Thiên hoàng Go-Shirakawa đứng về phía con trai của nhiếp chính Fujiwara là Fujiwara no Tadazane, Fujiwara no Tadamichi cũng như Taira no Kiyomori (người thừa kế của gia tộc Taira vào thời điểm đó), trong khi Thiên hoàng Sutoku đứng về phía của Tadazane, con trai Fujiwara no Yorinaga. Sự kiện này được gọi là cuộc nổi loạn Hōgen.

Gia tộc Minamoto bị chia rẽ. Người đứng đầu gia tộc, Tameyoshi, đứng về phía Sutoku. Tuy nhiên, con trai của ông, Yoshitomo (cha của Yoritomo), đứng về phía Toba và Go-Shirakawa, cũng như Kiyomori. Cuối cùng, những người ủng hộ Go-Shirakawa đã giành chiến thắng trong cuộc nội chiến, do đó đảm bảo chiến thắng cho Yoshitomo và Kiyomori. Thiên hoàng Sutoku bị quản thúc tại gia, và Yorinaga chết trong trận chiến. Tameyoshi bị hành quyết bởi các lực lượng của Yoshitomo. Thiên hoàng Go-Shirakawa và Kiyomori đều là những kẻ rất tàn nhẫn. Khi đó, Yoshitomo đã tự nhận mình là người đứng của đầu gia tộc Minamoto, và Yoritomo trở thành người thừa kế của ông.

Yoritomo và gia tộc Minamoto có xuất thân từ hoàng tộc bên cha mình. Tuy nhiên, ở Kyoto, gia tộc Taira, hiện dưới sự lãnh đạo của Kiyomori, và gia tộc Minamoto, dưới sự lãnh đạo của Yoshitomo, lại bắt đầu bè phái. Năm 1159, trong triều đình Nhật Bản lại diễn ra một cuộc tranh chấp ngôi vị Nhật hoàng mà lịch sử Nhật Bản gọi đó là loạn Heiji. Bốn năm sau, Kiyomori ủng hộ Fujiwara no Michinori, còn được gọi là Shinzei. Tuy nhiên, Yoshitomo ủng hộ Fujiwara no Nobuyori. Đây được gọi là Cuộc nổi dậy Heiji. Tuy nhiên, nhà Minamoto đã không chuẩn bị kỹ lưỡng, và nhà Taira đã nắm được quyền kiểm soát Kyoto. Dinh thự của Shinzei đã bị tấn công bởi Taira; Shinzei trốn thoát, nhưng bị bắt lại và chặt đầu ngay sau đó. Nhà Taira sau đó đốt cháy cung điện của cựu Thiên hoàng, đánh bại nhà Minamoto. Yoshitomo chạy trốn khỏi thủ đô nhưng sau đó bị phản bội và bị giết bởi một thuộc hạ của ông. Vì gia tộc Minamoto đã tham gia vào cuộc tranh chấp này và cha của Yoritomo đã thua nên cả nhà Yoritomo bị bắt về kinh đô để xử trảm. Sau đó, các điều khoản trừng phạt khắc nghiệt được áp đặt cho Minamoto và các đồng minh của họ. Chỉ có ba cậu con trai nhỏ của Yoshitomo còn sống, do đó Kiyomori và gia tộc Taira khi đó hiện là những nhà lãnh đạo không thể tranh cãi của Nhật Bản. Yoritomo, người đứng đầu mới của nhà Minamoto, đã không bị Kiyomori xử tử. Các anh trai của Yoritomo, Minamoto no Noriyori và Minamoto no Yoshitsune cũng được phép sống. Yoritomo được mẹ kế của Taira no Kiyomori, kẻ chiến thắng, là thiền ni Ikenozenni xin cho được sống và chỉ bị đầy ra đảo Izu, gần vịnh Tokyo vì Yoritomo giống với người con trai đã khuất của bà.

Hai mươi năm tiếp theo, Yoritomo bị quản thúc tại Izu, song ông đã luôn quan tâm tới tình hình chính trị của Nhật Bản. Yoritomo lớn lên trong cảnh sống lưu vong. Ông kết hôn với Hōjō Masako, con gái của gia tộc Hōjō, do Hōjō Tokimasa lãnh đạo, người đồng thời cũng là kẻ quản chế ông ở Izu.

Khi ông biết được thông tin về các sự kiện diễn ra ở Kyoto. Rằng vào năm 1180, Nhật Bản lại xảy ra nạn đói và đây là một trong những ngòi nổ cho hàng loạt cuộc nổi dậy chống lại quyền lực của dòng họ Taira. Gia tộc Minamoto lại vùng lên tranh chấp với gia tộc Taira, tạo nên chiến tranh Genpei. Taira no Kiyomori trước đó tiến hành nhiều cải cách rộng rãi, nên đã làm mất lòng Nhật hoàng. Vì thế, Hoàng tử Mochihito đã gửi mật chiếu cho Yoritomo sai ông thảo phạt gia tộc Taira. Từ Izu, Yoritomo chiêu mộ binh mã và nổi dậy. Ban đầu, do quân lực còn yếu, ông đã bị thua trong một số trận đánh và phải chạy trốn. Có lần suýt bị bắt, thì ông được Kajiwara Kagetoki, một viên chỉ huy của phe Taira, tha mạng.

Sau đó, Yoritomo trốn sang Chiba. Tại đây, ông nhận được sự hỗ trợ của gia tộc Miura, nên trở nên mạnh hơn. Trong khi đó, xã hội trở nên bất ổn và đám võ sĩ thuộc hạ của nhà Taira tan rã dần. Năm 1181, nhân vật xuất chúng của gia tộc Taira là Kiyomori qua đời. Từ đó, thế lực của Yoritomo là vô địch. Đầu tiên, ông giành quyền kiểm soát vùng Kantō. Sau đó, ông cho quân đánh vào kinh đô.

Năm 1183, khi 36 tuổi, ông giành được thắng lợi hoàn toàn và giành được quyền lực độc tài quân sự về cho gia tộc Minamoto.

Cuộc đời và sự nghiệp

Năm 1180, Hoàng tử Mochihito, con trai của Thiên hoàng Go-Shirakawa, đã ra lời kêu gọi gia tộc Minamoto trên toàn Nhật Bản nổi dậy chống lại nhà Taira. Yoritomo đã tham gia vào việc này, đặc biệt là sau khi căng thẳng leo thang giữa Taira và Minamoto sau cái chết của Minamoto no Yorimasa và Hoàng tử Mochihito. Yoritomo tự lập mình là người thừa kế hợp pháp của gia tộc Minamoto và đóng ở Kamakura (nay thuộc tỉnh Kanagawa), vùng phía đông.

Tuy nhiên, không phải tất cả các thành viên của gia tộc Minamoto đều coi Yoritomo là người thừa kế hợp pháp. Chú của ông, Minamoto no Yukiie, và em họ của ông à Minamoto no Yoshinaka, đã âm mưu chống lại ông. Vào tháng 9 năm 1180, Yoritomo bị đánh bại trong trận Ishibashiyama, trận đánh lớn đầu tiên của ông, khi Ōba Kagechika dẫn đầu một cuộc tấn công nhanh vào ban đêm. Sau thất bại ở núi Ishibashiyama, Minamoto no Yoritomo chạy trốn vào vùng núi Hakone, ở lại Yugawara, sau đó trốn khỏi Manazuru-Iwa đến Awa (phía nam Chiba ngày nay). Yoritomo đã dành sáu tháng tiếp theo để xây dựng lại một đội quân mới.

Taira no Kiyomori mất vào năm 1181 và gia tộc Taira lúc này do Taira no Munemori lãnh đạo. Munemori đã cho thực hiện một chính lược tích cực hơn nhằm chống lại nhà Minamoto và tấn công các căn cứ của Minamoto từ Kyoto trong Chiến tranh Genpei. Tuy nhiên, Yoritomo phòng thủ rất tốt ở Kamakura. Hai anh em của ông là Minamoto no Yoshitsune và Minamoto no Noriyori đã đánh bại nhà Taira trong một số trận chiến, nhưng họ không thể ngăn cản Minamoto no Yoshinaka, đối thủ của Yoritomo, tiến vào Kyoto năm 1183 và đuổi theo nhà Taira về phía nam. Nhà Taira mang theo Thiên hoàng Antoku.

Năm 1184, nhà Minamoto thay thế Antoku bằng Thiên hoàng Go-Toba. Từ năm 1181 đến năm 1184, một hiệp định đình chiến trên thực tế với nhà Taira đã cho phép Yoritomo có thời gian để xây dựng một chính quyền của riêng mình, tập trung vào căn quân sự của ông ở Kamakura. Cuối cùng, ông đã chiến thắng những người anh em họ đối thủ của mình, những người đang tìm cách cướp quyền kiểm soát gia tộc từ ông, và trước Taira, những kẻ đã chịu thất bại và bị tiêu diệt hoàn toàn trong trận Dan-no-ura vào năm 1185. Yoritomo sau đó đã thiết lập quyền lực tối cao của mình đối với các samurai và Mạc phủ đầu tiên tại Kamakura, bắt đầu thời kỳ cai trị toàn cõi Nhật Bản.

Vào tháng 12 năm 1185, Go-Shirakawa trao cho Yoritomo quyền thu thuế (thuế đóng góp từ gạo) và bổ nhiệm quản lý (jito) cùng ngành an ninh (shugo). Qua đó, Thiên hoàng đã chính thức trao cho thủ lĩnh của giai cấp samurai quyền tài phán tối cao trong các vấn đề về quyền sở hữu đất đai và thu nhập có được từ nông nghiệp. Vào mùa hè năm 1189, Yoritomo xâm lược và chinh phục tỉnh Mutsu và tỉnh Dewa. Vào tháng 12 năm 1190 Yoritomo đến cư trú tại dinh thự Rokuhara của mình tại thủ đô, nơi ở cũ của gia tộc Taira khi xưa. Sau cái chết của Go-Shirakawa vào mùa xuân năm 1192, Go-Toba đã trao quyền cho Yoritomo bằng chức vụ Chinh di Đại tướng quân Sei-i Tai Shōgun (Generalissimo).

Nhờ công lao cần vương, Minamoto no Yoritomo được Nhật hoàng trao cho quyền bổ nhiệm, sa thải các chức vụ ở miền Đông. Với quyền hành này, Yoritomo đã thành công trong việc đưa người của mình vào nắm các chức vụ quan trọng ở miền Đông và tiến tới ở cả triều đình. Quan trọng hơn cả, ông đã dùng quyền này để thu phục tầng lớp võ sĩ không chỉ ở miền Đông mà cả toàn Nhật Bản. Ông đã trở thành lãnh tụ của tấng lớp võ sĩ, một tấng lớp vốn bị giới quý tộc coi thường trong thời kỳ Heian, đã trở nên có quyền lực hơn vào cuối thời kỳ này. Năm 1190, Yoritomo được phong chức Hữu cận vệ đại tướng, chỉ huy lực lượng bảo vệ Nhật hoàng. Nhưng ông sớm từ chức. Năm 1192, ông được phong chức Shogun - Chinh di đại tướng quân.

Từ đó, thủ đô của nhà nước phong kiến lãnh đạo trên thực tế của Nhật Bản được chuyển về Kamakura trong khi Kyoto chỉ còn giữ vai trò nghi lễ. Yoritomo tập hợp thuộc hạ của mình vào tháng 5 năm 1193 và tổ chức một sự kiện săn bắn lớn gọi là Fuji no Makigari. Vào ngày 16 tháng 5, cậu con trai 12 tuổi của Yoritomo là Yoriie đã bắn được con nai lần đầu tiên trong đời. Việc săn bắn sau đó đã bị hoãn lại và một lễ ăn mừng được tổ chức vào buổi tối. Yoritomo rất vui mừng trước thành tích của con trai và gửi một sứ giả đến thông báo với phu nhân của ông là Masako, nhưng Masako đã gửi sứ giả trở lại, nói rằng con trai của họ là một chiến binh và việc bắn hạ được một con nai không có gì là đáng mừng.

Sự trả thù của hai anh em nhà Soga diễn ra vào ngày 28 tháng 5 cùng năm tại sự kiện săn bắn Fuji no Makigari. Hai anh em Soga Sukenari và Soga Tokimune đã sát hại kẻ giết cha họ, Kudō Suketsune. Hai anh em đã giết được 10 người tham gia cuộc đi săn khác cho đến khi Nitta Tadatsune giết được Sukenari. Sau đó, Tokimune đột kích vào lều của Yoritomo và định tấn công Yoritomo, nhưng cuối cùng bị Gosho no Gorōmaru hạ gục, nhờ đó đã cứu Yoritomo khỏi một vụ ám sát có thể xảy ra đồng thời kết thúc cuộc thảm sát của hai anh em nhà Soga. Sau đó, Yoritomo đưa Tokimune vào để thẩm vấn và xử tử sau đó. Yoritomo xuất gia theo đạo Phật vào năm 1199. Ông nhận pháp danh là Bukōshōgendaizenmon (武皇 嘯 厚大 禅門). Ông qua đời hai ngày sau đó ở tuổi 52.

Sáng lập nên chế độ Mạc phủ
Chức Shogun thực chất chỉ là tư lệnh lực lượng quân sự tại miền Đông. Nhưng Yoritomo đã lợi dụng vị thế này để thành lập một bộ chỉ huy đồ sộ ở Kamakura, cách xa Heian ở miền Tây, để chỉ huy tầng lớp võ sĩ của Nhật Bản. Ông gọi nó là bakufu - mạc phủ. Chế độ mạc phủ đã được Yoritomo phát minh. Đặc trưng của chế độ mạc phủ là tồn tại hai tầng quyền lực chính trị. Một của Nhật hoàng và các quý tộc ở kinh đô. Và một của Shogun và tầng lớp võ sĩ. Dòng họ Nhật hoàng vẫn được tôn phù. Các chức quan tại triều đình của các dòng họ quý tộc không bị xâm phạm. Nhưng quyền lực chính trị tối thượng ở Nhật Bản lúc đó nằm trong tay giai cấp có sức mạnh nhất, đó là tầng lớp võ sĩ chứ không phải giới quý tộc. Và do đó, quyền lực chính trị trong thực tế thuộc về mạc phủ.

Sau này, các mạc phủ của các gia tộc khác cũng xuất hiện ở Nhật Bản với cấu trúc và chức năng có thể cao hơn. Song khởi đầu của chế độ mạc phủ chính là từ phát minh của Minamoto no Yoritomo.

Sáng lập nền chính trị võ gia
Tầng lớp võ sĩ Nhật Bản vốn trước đó chỉ gồm những kẻ có võ nghệ, vũ khí và có đôi chút kỹ năng công việc nên được các quý tộc và hào tộc thuê làm quản gia, làm người thu thuế và áp tải hàng hóa. Trong con mắt của giới quý tộc, các võ sĩ chỉ là những hạng võ phu và bị coi thường. Loạn lạc vào cuối thời kỳ Heian đã khiến các võ sĩ trở nên được sử dụng nhiều hơn. Kỹ năng và võ nghệ của họ nhờ thế được phát huy và có cơ hội được hoàn thiên. Nguồn lực tài chính của họ cũng khá hơn trước. Tầng lớp võ sĩ tự nhiên muốn có địa vị xã hội cao hơn và có quyền lực lớn hơn. Minamoto no Yoritomo đã giúp họ đạt được điều đó.

Yoritomo là thành viên của tầng lớp quý tộc. Khi bị dồn vào cảnh lưu đày, ông đã dựa vào tầng lớp võ sĩ để trở lại vị trí quyền lực. Và để dựa vào họ để duy trì và củng cố vị trí đã giành được của mình, ông đã gia nhập tầng lớp võ sĩ, nhận mình là lãnh tụ của tầng lớp này. Ngoại trừ các trang ấp của các quý tộc, Yoritomo với vị thế của mình đã sử dụng các võ sĩ để kiểm soát tất cả các vùng đất ở Nhật Bản. Để vị trí và quyền lực của tầng lớp võ sĩ và cũng là của chính mình không làm tầng lớp quý tộc quá khó chịu, ông đã không xâm phạm đến các quyền lợi và chức vị của các quý tộc, đồng thời đặt mạc phủ, tức đại bản doanh của ông và là bộ máy lãnh đạo của tầng lớp võ sĩ ở Kamakura, một nơi có địa hình phòng thủ tốt và xa kinh đô. Tầng lớp võ sĩ từ đây trở thành một thế lực chính trị thực sự và càng ngày càng lớn mạnh và giành được nhiều quyền lực hơn để rồi sau này trở thành thế lực chính trị tối cao ở Nhật Bản.

Khởi xướng truyền thống thực quyền thuộc kẻ dưới
Với mục đích thao túng chính trị Nhật Bản, với quyền hành được bổ nhiệm và bãi nhiệm các chức vụ ở miền Đông, Minamoto no Yoritomo đã đặt ra nhiều chức vụ chưa có tiền lệ ở Nhật Bản và đưa các võ sĩ của mình vào những chức vụ đó. Bắt đầu từ đây một chế độ cai trị đất nước mới trong đó tầng lớp quý tộc lãnh đạo các mặt về văn hóa và tôn giáo, còn tầng lớp võ sĩ lãnh đạo các mặt về chính trị và quân sự. Tầng lớp quý tộc về danh nghĩa vẫn là tầng lớp trên tầng lớp võ sĩ, nhưng lại không có nhiều quyền hạn bằng tầng lớp võ sĩ.

Ngay trong tầng lớp võ sĩ, Yoritomo không định nắm hết mọi công việc. Ông đặt ra một văn phòng trong Mạc phủ và trao cho văn phòng này quyền hành thiết kế và thực thi nhiều chính sách.

Truyền thống kẻ dưới nắm thực quyền ở Nhật Bản bắt đầu từ đây.

Ngoại hình và tính cách

Theo The Tale of Heiji, Yoritomo nhìn "trông già dặn hơn những người khác có cùng độ tuổi". Hình ảnh vị chiến binh trẻ tuổi Yoritomo xuất hiện trong cuộn tranh của The Tale of Heiji. Genpei Jōsuiki mô tả Yoritomo rằng "khuôn mặt của ông lớn và ngũ quan rất đẹp." Sứ giả của triều đình Nakahara no Yasusada, người đã gặp Yoritomo ở Kamakura vào tháng 8 năm 1183, nói rằng "ông thấp người và mặt to, dáng vẻ thanh nhã và ăn nói lịch sự." Kujō no Kanezane viết trong nhật ký Tamaha rằng "Yoritomo có sức mạnh cơ bắp, bản tính nóng nảy của ông đi kèm với sự nghiêm khắc rạch ròi và khả năng phân xử đúng sai khá công tâm."

Nhà sử học Hideo Kuroda đã cho tổ chức xem xét lại các bức chân dung và bức tượng của Minamoto no Yoritomo và đã đưa ra kết luận như sau. Khi so sánh các bức tượng của Minamoto no Yoritomo ở Higashihirozo và Hōjō Tokiyori ở Kenchō-ji, từ nét mặt đến kích thước, chúng gần như giống hệt nhau, và có bằng chứng cho thấy kariginu đã được tu sửa thành sokutai, lễ phục chính thức của tướng quân, bằng cách thêm hirao và sekitai. Kuroda lập luận rằng bức tượng ban đầu là bức tượng của Hōjō Tokiyori được điêu khắc ở Kamakura vào thế kỷ 14, nhưng sau khi bức tượng gốc của Yoritomo bị mất, một bức tượng Tokiyori đã được thay đổi đã được sử dụng để thay thế. Mặt khác, ông coi dòng chữ khắc trên bức tượng Minamoto no Yoritomo ở tỉnh Kai, Zenkō-ji là tên của người sửa chữa thay vì tên của nhà điêu khắc, và nó được thực hiện theo yêu cầu của Hōjō Masako trong quý đầu tiên của thế kỷ 13. Do đó, Kuroda kết luận rằng bức tượng này là mô tả chính xác duy nhất của Minamoto no Yoritomo.

Di sản

Theo lời của George Bailey Sansom, "Yoritomo là một người đàn ông thực sự vĩ đại ... tầm nhìn của ông ấy rất đáng chú ý, ông ấy ý thức được thực tế của việc thiết lập trật tự một cách ổn định nhằm làm phù hợp với sức mạnh đang ngày càng bành trướng của chính mình." Gia đình vợ của Yoritomo, Hōjō, nắm quyền kiểm soát sau khi ông qua đời tại Kamakura, duy trì quyền lực đối với Mạc phủ cho đến năm 1333, dưới danh hiệu shikken (chấp quyền, nhiếp chính cho shōgun), nhất là vợ ông, Hojo Masako và em vợ ông, Hojo Yoshitoki. Một trong những người anh rể của ông là Ashikaga Yoshikane. Ngôi chùa đá theo phong cách truyền thống được cho là mộ của ông vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay, nó nằm liền kề với đền Shirahata, cách nơi được cho là địa điểm của cái từng được gọi là Ōkura Bakufu tức văn phòng hành chính của Mạc phủ Kamakura một đoạn ngắn.

Điện ảnh và game.

Ông xuất hiện như một vị anh hùng trong Age of Empires II: The Age of Kings, và một vị tướng trong Total War: Shogun 2. Một nhân vật tên là "Yoritomo" xuất hiện trong Quyển 6: "The Lords of the Rising Sun" trong sê-ri sách game phiêu lưu Vùng đất huyền thoại, nơi Yoritomo là shōgun tự xưng và đang bên bờ vực của cuộc chiến tranh với Taira Kiyomori. Ông xuất hiện với tư cách là trùm cuối trong Genpei Toma Den, một trò chơi arcade do Namco tạo ra, trong đó nhân vật người chơi là Taira no Kagekiyo, một nhân vật lịch sử khác của Nhật Bản.

Ông cũng xuất hiện như một nhân vật nổi bật trong loạt phim hoạt hình sản xuất năm 2021, The Heike Story.

Năm 2022, đài truyền hình NHK đã công chiếu phim truyền hình nhiều tập "Kamakura dono no 13 nin" (鎌倉殿の13人) trong đó diễn viên Koizumi Yo đóng vai Minamoto no Yoritomo.

Chú thích

Tham khảo
 Sakaiya Taichi (2004), Mười hai người lập ra nước Nhật, Đặng Lương Mô biên dịch, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

Xem thêm

 Shogun
 Tầng lớp võ sĩ Nhật Bản
 Mạc phủ
 Mạc phủ Kamakura

Shogun Kamakura
Chính khách Nhật Bản
Thời kỳ Heian
Thời kỳ Kamakura
Sinh năm 1147
Mất năm 1199
Gia tộc Minamoto
Samurai
Người thành lập thành phố


title: Vườn quốc gia Taman Negara

text:
Taman Negara là một vườn quốc gia được thành lập vào năm 1938/1939 trên khu vực dãy Titiwangsa với cái tên ban đầu là Vườn quốc gia Vua George V. Sau khi độc lập, nó được đổi tên thành Taman Negara có nghĩa là "vườn quốc gia" trong tiếng Mã Lai. Tổng diện tích của vườn quốc gia này là 4.343 km&sup2. Vườn quốc gia này nổi tiếng khi nơi đây có một trong những khu rừng mưa nhiệt đới lâu đời nhất thế giới, ước tính lên đến 130 triệu năm tuổi. Khu rừng mưa lâu đời nhất thế giới thuộc về rừng mưa nhiệt đới Daintree ở Queensland, Úc khi ước tính nó đạt 135 - 180 triệu năm tuổi.

Vườn quốc gia Taman Negara nằm trên ba tiểu bang Pahang, Kelantan và Terengganu và được quản lý theo mỗi đạo luật riêng của từng bang. Phần diện tích lớn nhất của vườn nằm tại bang Pahang (2.477 km²), tiếp theo là Kelantan (1.043 km²) và Terengganu (853 km²)

Vườn quốc gia phát triển với mục đích trở thanh một địa điểm du lịch sinh thái nổi tiếng ở Malaysia. Tại đây có một số điểm tham quan địa chất và đa dạng sinh học. Gunung Tahan (núi Tahan) là điểm cao nhất Malaysia bán đảo (phần bán đảo Bán đảo Mã Lai của Malaysia). Đỉnh núi là địa điểm leo núi phổ biến, có thể bắt đầu khởi hành từ làng Kuala Tahan hoặc thị trấn Merapoh.

Vườn quốc gia là nhà của một số loài động vật có vú quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng bao gồm Hổ Mã Lai, khỉ đuôi dài, Bò tót Mã Lai, voi Ấn Độ; các loài chim như Trĩ sao, gà rừng lông đỏ và số ít loài Gà tiền Mã Lai. Sông Tahan được vệ để bảo tồn loài cá Mahseer (tiếng Mã Lai là kelah ikan, tên gọi chung cho các loài cá của chi Tor và Neolissochilus)

Những địa điểm hấp dẫn khác được tìm thấy gần Kuala Tahan (trụ sở của vườn quốc gia ở Pahang) bao gồm một lối đi trên các tán cây, Gua Telinga (hệ thống hang động), Lata Berkoh (thác). Du khách có thể tận hưởng cảnh quan hoang sơ của những khu rừng mưa nhiệt đới, ngắm các loài chim hay phượt rừng hay ngắm nhìn quang cảnh trên sông Tahan.

Tất cả du khách đến công viên phải có giấy phép của Bộ Động vật hoang dã và Vườn quốc gia Malaysia.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tourism Malaysia - Taman Negara
 Department of Wildlife and National Parks
 Jerantut KTM Railway Station

Taman Negara
Taman Negara


title: Ngọc Khê, Vân Nam

text:
Ngọc Khê (玉溪市) là một địa cấp thị tỉnh Vân Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Các đơn vị hành chính
Địa cấp thị Ngọc Khê quản lý các đơn vị cấp huyện sau:

Các quận
Hồng Tháp (红塔区)
Giang Xuyên 江川

Các thành phố cấp huyện
 Trừng Giang 澄江

Các huyện
 Dịch Môn 易门
 Hoa Ninh 华宁
 Thông Hải 通海
 Huyện tự trị dân tộc Di Nga Sơn (峨山彝族自治县)
 Huyện tự trị dân tộc Di-Thái-Hà Nhì Nguyên Giang (元江哈尼族彝族傣族自治县)
 Huyện tự trị dân tộc Di-Thái Tân Bình (新平彝族傣族自治县)

Chú thích

Tham khảo

Thành phố tỉnh Vân Nam
Ngọc Khê, Vân Nam


title: Phyllonorycter mariaeella

text:
Phyllonorycter mariaeella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Canada (Québec và Ontario) và Hoa Kỳ (Missouri và Michigan).

Sải cánh dài 8-8.5 mm.

Ấu trùng ăn Symphoricarpos species, bao gồm Symphoricarpos orbiculatus, Symphoricarpos symphoricarpos và Symphoricarpos vulgaris. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Liên kết ngoài
Phyllonorycter at microleps.org
mothphotographersgroup

Phyllonorycter
Động vật được mô tả năm 1875


title: Thủ tướng Myanmar

text:
Thủ tướng Myanmar là người đứng đầu chính phủ của Myanmar. Theo Hiến pháp năm 1947, Hạ viện Myanmar bầu ra Thủ tướng và Tổng thống sẽ căn cứ đó bổ nhiệm. Sau đó, theo Hiến pháp năm 1974, Thủ tướng phải là một đại biểu quốc hội và được bầu ra trong số 17 bộ trưởng. Từ năm 1988, vị trí Thủ tướng Myanmar là do Hội đồng Hòa bình và Phát triển Liên bang - cơ quan tối cao của chính quyền quân sự ở Myanmar - chọn.

Chức vụ Thủ tướng Myanmar bị bãi bỏ vào năm 2011 theo bản Hiến pháp 2008. Hiến pháp quy định rằng Tổng thống là người đứng đầu nhà nước và người đứng đầu chính phủ. Nhưng sau cuộc tổng tuyển cử năm 2015, khi Aung San Suu Kyi bị cấm trở thành Tổng thống, một vị trí được gọi là Cố vấn Nhà nước, tương tự như Thủ tướng Chính phủ, được thành lập vào ngày 6 tháng 4 năm 2016.

Ngày 1 tháng 8 năm 2021, chính quyền quân sự do Chủ tịch Hội đồng Hành chính Nhà nước (SAC) Min Aung Hlaing lãnh đạo công bố sắc lệnh thành lập chính phủ tạm quyền. Theo đó, Tổng Tư lệnh quân đội Myanmar, Thống tướng Min Aung Hlaing đảm nhận cương vị Thủ tướng, còn Phó thống tướng Soe Win làm Phó thủ tướng.

Danh sách các thủ tướng Myanmar

Ghi chú

Chính phủ Myanmar
Myanmar


title: Simmelsdorf

text:
Simmelsdorf là một đô thị ở Nürnberger Land bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Oulema elongata

text:
Oulema elongata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được White miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Oulema


title: Pseudophilautus auratus

text:
Pseudophilautus auratus là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới, và các đồn điền. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Manamendra-Arachchi, K. & Pethiyagoda, R. 2004. Philautus auratus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.
Ếch Sri Lanka
A
Động vật đặc hữu Sri Lanka


title: Đông Hưng, Nội Giang

text:
Đông Hưng () là một khu (quận) thuộc thành phố Nội Giang, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc

Nhai đạo
 Đông Hưng (东兴街道)
 Tây Lâm (西林街道)
 Tân Giang (新江街道)

Trấn
 Hồi Gia (田家镇)
 Cao Lương (高梁镇)
 Thuận Hà (顺河镇)
 Quách Bắc (郭北镇)
 Bạch Cáp (白合镇)
 Dương Gia (杨家镇)
 Thạch Tử (石子镇)
 Bôi Mộc (椑木镇)
 Thắng Lợi (胜利镇)
 Cao Kiều (高桥镇)
 Song Tài (双才镇)
 Tiểu Hà Khẩu (小河口镇)

Hương
 Thái An (太安乡)
 Đan Gia (苏家乡)
 Phú Khê (富溪乡)
 Đồng Phúc (同福乡)
 Bôi Nam (椑南乡)
 Đại Trị (大治乡)
 Liễu Kiều (柳桥乡)
 Tam Liệt (三烈乡)
 Vĩnh Đông (永东乡)
 Vĩnh Phúc (永福乡)
 Tân Điếm (新店乡)
 Song Kiều (双桥乡)
 Bình Thản (平坦乡)
 Trung Sơn (中山乡)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nội Giang
Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên


title: Conasprella mazei

text:
{{Bảng phân loại
| name = Conus mazei
| image =
| image_width = 250px
| image_caption =
| regnum = Animalia
| phylum = Mollusca
| classis = Gastropoda
| unranked_familia = nhánh Caenogastropodanhánh Hypsogastropoda clade Neogastropoda
| superfamilia = Conoidea
| familia = Conidae
| genus = Conus
| species = C. mazei| binomial = Conus mazei
| authority = Deshayes, 1874
}}Conasprella mazei''''', common name Maze's cone, là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả
Kích thước vỏ ốc khoảng very elongate with an unusually high spire. The shell color is whitish with brown dot markings that can be almost in vuông shape.

Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 59 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 152 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 549 m.

Chú thích

Tham khảo

 Conus mazei  - Information on this species

M
Động vật được mô tả năm 1874


title: Melipona salti

text:
Melipona salti là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Melipona
Động vật được mô tả năm 1932


title: Chloealtis aspasma

text:
Chloealtis aspasma là một loài côn trùng thuộc họ Acrididae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Orthopteroid Specialist Group 1996. Chloealtis aspasma. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Châu chấu
Côn trùng Bắc Mỹ
Động vật đặc hữu Hoa Kỳ
A
Động vật được mô tả năm 1919
Động vật California


title: Vexillum osiridis

text:
Vexillum osiridis là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Dickendorf

text:
Dickendorf là một đô thị thuộc huyện Altenkirchen, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Dickendorf có diện tích 1,45 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 360 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Altenkirchen


title: Lankaran

text:
Lankaran (; cũng là, Länkäran, Lencoran, và Lenkoran’) là một thành phố ở Azerbaijan, bên bờ biển Caspi, gần biên giới phía nam với Iran. Thành phố có dân số 83.300 người (tổng điều tra năm 2010). Thành phố nằm bên cạnh, nhưng độc lập khỏi Lankaran rayon.
Có những bãi biển cát gần Lankaran. Các suối nước khoáng nằm ở 12 km về phía tây của thành phố. Ngoài ra về phía tây là những tàn tích của lâu đài Ballabur, gần ngôi làng cùng tên.

Khu vực có diện tích rộng lớn của vườn quốc gia, nơi một loạt các động vật và thực vật được bảo tồn. Khu bảo tồn Nhà nước Gizil-Agach có hơn 250 loại thực vật, 30 loài cá và hơn 220 loại chim. Lankaran còn nổi tiếng với Parrotia persica. Đây là loài tự nhiên phát triển trong khu vực và có thể được nhìn thấy tại vườn quốc gia Hirkan.

Khí hậu

Thành phố kết nghĩa
Lankaran kết nghĩa với:

  Monterey, Hoa Kỳ (từ năm 2011)

Xem thêm

 Vùng trũng Lankaran

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official city webpage - (English version)
 Lankaran State University
 Soviet topographic map 1:100,000 (published in 1991)
 Satellite photo via Google Maps
 History
 Economy

Thành phố của Azerbaijan
Quận của Azerbaijan
Khu dân cư ở Azerbaijan
Khu dân cư ở biển Caspi


title: Nomia expulsa

text:
Nomia expulsa là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Nomia
Động vật được mô tả năm 1918


title: Pseudocophora uniplagiata

text:
Pseudocophora uniplagiata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

Pseudocophora


title: Zystrognophos

text:
Zystrognophos là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Bulbophyllum pubiflorum

text:
Bulbophyllum pubiflorum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

pubiflorum]]

P


title: Oryba

text:
Oryba là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

Các loài
Oryba achemenides - (Cramer 1779)
Oryba kadeni - (Schaufuss 1870)

Tham khảo

Dilophonotini


title: Tipula kamchatkensis

text:
Tipula kamchatkensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Melanotus hericeus

text:
Melanotus hericeus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Sách báo khiêu dâm

text:
Sách báo khiêu dâm là những văn hóa phẩm có thể khơi lên lòng ham muốn tình dục đối với người đọc nó.

Phân biệt và nhầm lẫn
Sự nhầm lẫn về thể loại thường xảy ra giữa sách báo khiêu dâm và những tác phẩm nghệ thuật.

Thực chất việc phân biệt sách báo khiêu dâm rất khó và chưa có một chuẩn mực chung nhất nào để phân loại nó bởi ham muốn tình dục của những người đọc rất khác nhau (Nam giới, nữ giới, người đồng tính nam, người đồng tính nữ, người mất khả năng tình dục, người vô cảm với tình dục...)

Tuỳ từng người với sự nhận thức của họ mà có thể nhầm lẫn giữa một tác phẩm nghệ thuật là sách báo khiêu dâm và ngược lại (ví dụ có người coi tranh "thời kỳ phục hưng" là "sách báo khiêu dâm").

Quan điểm ở các quốc gia
Nhiều quốc gia cấm xuất bản sách báo khiêu dâm bởi chúng vi phạm đạo đức xã hội, gây ảnh hưởng xấu đến nền tảng đạo đức - văn hóa, tạo nguy cơ gây mất an ninh của quốc gia đó (ví dụ như làm gia tăng tội phạm hiếp dâm). Hầu hết các quốc gia châu Á, châu Phi đều cấm sách báo khiêu dâm (trừ một ngoại lệ là Nhật Bản). Việt Nam cũng cấm phát hành sách báo khiêu dâm dưới mọi hình thức, mặt khác một số ISP còn ngăn chặn bằng tường lửa đối với các trang web có nội dung khiêu dâm.

Một số quốc gia khác (chủ yếu là ở châu Âu và Bắc Mỹ) thì cho phép tự do xuất bản sách báo khiêu dâm bởi cho rằng đó là quyền tự do của con người, có nhu cầu đọc, xem thì có xuất bản. Tuy nhiên các quốc gia này đều yêu cầu các loại sách báo khiêu dâm, hoặc dính dáng chút ít đến khiêu dâm thì phải có dấu hiệu riêng để các bậc phụ huynh cấm con cái mình đọc. Trên các trang web đăng tải sách báo khiêu dâm ở các nước này thường phải có phần cam kết người xem trên 18 tuổi, tuy nhiên cam kết trên này các trang web thường chỉ là hình thức, vì không thể xác minh người xem có thực sự trên 18 tuổi hay không. Do sự phát triển của internet nên hiện nay không ít trẻ em đã có thể dễ dàng tiếp cận với sách báo khiêu dâm, dẫn tới nguy cơ lớn về ảnh hưởng tiêu cực tới xã hội.

Xuất bản
Phần nhiều sách báo khiêu dâm ngày nay xuất bản qua Internet, phần còn lại in trên giấy dưới dạng tạp chí. Playboy là một tạp chí khiêu dâm nổi tiếng trên thế giới dành cho nam giới.

Tham khảo

Tình dục
Công nghệ tình dục
Công nghiệp tình dục

Khiêu dâm


title: Quận Culpeper, Virginia

text:
Quận Culpper là một quận thuộc tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 34.262 người. Quận lỵ đóng ở Culpeper.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 989 km2, trong đó có 3 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân  năm 2000, quận đã có dân số 34.262 người, 12.141 hộ gia đình, và 9.045 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 90 người trên một dặm vuông (35/km ²). Có 12.871 đơn vị nhà ở mật độ trung bình của 34 trên một dặm vuông (13/km ²). Cơ cấu điểm chủng tộc của dân cư quận gồm 78,27% người da trắng, 18,15% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,33% người Mỹ bản xứ, 0,66% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 1,15% từ các chủng tộc khác, và 1,43% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 2,50% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có được 12.141 hộ, trong đó 35,00% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 58,50% là đôi vợ chồng sống với nhau, 11,30% có nữ hộ và không có chồng, và 25,50% đã không gia đình. 20,60% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 7,90% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn là người. Cỡ hộ trung bình là 2,68 và cỡ gia đình trung bình là 3,08.

Trong quận, độ tuổi dân số đã được trải ra với 25,70% dưới độ tuổi 18, 8,10% 18-24, 31,10% 25-44, 23,30% từ 45 đến 64, và 11,90% từ 65 tuổi trở lên đã được những người. Độ tuổi trung bình là 36 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 103,30 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 103,20 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt 45.290 USD, và thu nhập trung bình cho một gia đình là 51.475 USD. Phái nam có thu nhập trung bình 36.621 Mỹ kim so với 25.985 USD cho phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 20.162 USD. Có 7,00% gia đình và 9,20% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 10,30% những người dưới 18 tuổi và 8,60% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Virginia
Vùng đô thị Washington
Quận của Bắc Virginia


title: Lasse, Pyrénées-Atlantiques

text:
Lasse, Pyrénées-Atlantiques là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques
Nafarroa Beherea


title: General Carrera (tỉnh)

text:
Tỉnh General Carrera là một tỉnh ở vùng Aisén, Chile. Thủ phủ là thị xã Chile Chico.  Tỉnh General Carrera giáp: tỉnh Coihaique, tỉnh Capitán Prat và Argentina và tỉnh Aisén. Diện tích tỉnh này là 12.406,5 ki-lô-mét vuông, dân số theo điều tra năm 2002 là 6921 người. Về mặt hành chính, tỉnh này được chia ra thành 2 đô thị.

Tham khảo

Vùng Aisén
Tỉnh của Chile


title: Braunsapis associata

text:
Braunsapis associata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Braunsapis
Động vật được mô tả năm 1961


title: 188 TCN

text:
Năm 188 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh
 Hán Cảnh Đế

Mất
 Trương Lương

Tham khảo

Năm 188 TCN


title: Osmia cerasi

text:
Osmia cerasi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1897


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Lesotho

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Lesotho là đội tuyển cấp quốc gia của Lesotho do Hiệp hội bóng đá Lesotho quản lý. Đội chưa từng tham dự giải bóng đá vô địch thế giới cũng như cúp bóng đá châu Phi.

Danh hiệu
 Vô địch Cúp COSAFA: 0
 Á quân: 2000

Thành tích tại giải vô địch thế giới
 1930 đến 1970 - Không tham dự
 1974 - Không vượt qua vòng loại
 1978 - Bỏ cuộc
 1982 - Không vượt qua vòng loại
 1986 đến 1990 - Bỏ cuộc
 1994 đến 1998 - Không tham dự
 2002 đến 2022 - Không vượt qua vòng loại

Cúp bóng đá châu Phi
 1957 đến 1972 - Không tham dự
 1974 - Không vượt qua vòng loại
 1976 - Bỏ cuộc
 1978 - Không tham dự
 1980 - Không vượt qua vòng loại
 1982 - Không vượt qua vòng loại
 1984 - Bỏ cuộc
 1986 - Không tham dự
 1988 - Bỏ cuộc
 1990 - Không tham dự
 1992 - Không tham dự
 1994 - Không vượt qua vòng loại
 1996 - Bỏ cuộc khi tham dự vòng loại
 1998 - Bị cấm tham dự vì bỏ cuộc giải năm 1996
 2000 đến 2010 - Không vượt qua vòng loại
 2012 - Không tham dự
 2013 đến 2023 - Không vượt qua vòng loại

Đội hình
Đây là đội hình sau khi hoàn thành vòng loại World Cup 2022 gặp  vào các ngày 4 và 8 tháng 9 năm 2019.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đội tuyển bóng đá quốc gia Lesotho trên trang chủ của FIFA

Lesotho


title: Cubel

text:
Cubel là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 198 người. Diện tích đô thị này là ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 1108 m trên mực nước biển.
Cubel có cự ly cách: Zaragoza 112 km. Các đô thị giáp ranh: Atea (đông bắc), Orcajo (đông bắc), Used (9 km, đông nam), Torralba de los Frailes (8 km, nam), Aldehuela de Liestos (7 km, tây nam), Abanto (7 km, tây bắc) y Pardos (5 km).

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Phavaraea poliana

text:
Phavaraea poliana là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Loài này có ở Brasil, Guyana và hạ Amazon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species page at Tree of Life project


title: Rollinia hispida

text:
Rollinia hispida là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Loài này có ở Ecuador và Peru.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Rollinia hispida. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

hispida
Thực vật dễ tổn thương


title: Caligo brasiliensis

text:
Caligo brasiliensis là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Loài này được tìm thấy ở hầu hết Nam Mỹ as various subspecies, bao gồm Brasil, Colombia, Venezuela và Ecuador. Its range extends through Trinidad, Honduras, Guatemala và Panama phía bắc đến México.

Ấu trùng của phân loài được chỉ định đã được ghi nhận trên Euterpe edulis, Musa spp. và Hedychium coronarium. Ấu trùng của phụ loài sulanus đã được ghi nhận trên loài Heliconia, Calathea và Musa.

Phụ loài
Caligo brasiliensis brasiliensis (Brazil)
Caligo brasiliensis galba (Colombia)
Caligo brasiliensis caesius (Venezuela)
Caligo brasiliensis morpheus (Ecuador, Colombia)
Caligo brasiliensis minor (Trinidad)
Caligo brasiliensis sulanus (Honduras, Guatemala, Panama, Mexico)

Chú thích

Tham khảo

http://www.mariposasmexicanas.com/caligo_brasiliensis_sulanus.htm

Brasiliensis
Động vật Brasil


title: Rouko

text:
Rouko là một tổng của tỉnh Bam ở tây bắc Burkina Faso. Thủ phủ của tổng này là thị xã Rouko. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có dân số 13.175 người.

Các thị xã và các làng
 Thị xã Rouko  Kounkoubguin  Pittenga  Raka  Rouko-Foulbé  Rilgo  Silmidougou  Yamané

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Bam


title: Hàng hóa Giffen

text:
Hàng hóa Giffen là những hàng hóa rẻ tiền mà lượng cầu về chúng tăng khi giá của chúng tăng, trái với quy luật nhu cầu. Chú ý là không phải hàng hóa rẻ tiền nào cũng là hàng hóa Giffen. Và không phải hàng hóa nào mà lượng cầu tăng khi giá tăng cũng là hàng hóa Giffen.

Giải thích tại sao một số mặt hàng rẻ tiền lại có lượng cầu tăng khi giá tăng, các nhà kinh tế học dùng khái niệm hiệu ứng thu nhập. Giả sử người tiêu dùng có thu nhập danh nghĩa (chế ước ngân sách) cố định, tiêu dùng 2 mặt hàng là X và Y trong đó X là hàng hóa Giffen và Y là hàng hóa thông thường. Khi giá của X tăng lên, thu nhập danh nghĩa không đổi nhưng thu nhập thực tế (sức mua) của người tiêu dùng giảm đi. Hàng Y trở thành một mặt hàng xa xỉ và họ sẽ giảm tiêu dùng mặt hàng này. Họ sẽ tiêu dùng nhiều hơn hàng hóa X để thay thế. Vì thế mà giá của X tăng thì lượng cấu về X lại tăng.

Robert Giffen trong thế kỷ 19 đã phát hiện ra rằng giá bánh mỳ tăng làm cho sức mua của số tiền mà những người dân nghèo có giảm đi. Những người dân nghèo đành phải giảm tiêu dùng các mặt hàng đắt tiền hơn như thịt. Và vì bánh mỳ vẫn là mặt hàng rẻ tiền nhất, nên họ đã tăng tiêu dùng bánh mỳ.

Nhiều ví dụ về hàng hóa Giffen đã được đưa ra, nhưng cũng luôn có những bác bỏ. Các nghiên cứu thống kê cho đến nay chưa đưa ra được những kết quả thuyết phục để khẳng định có hàng hóa Giffen trong thực tế. Jenssen and Miller đã phát hiện ra khi giá gạo tăng, những nông dân Trung Quốc ở tỉnh Hồ Nam tiêu dùng gạo nhiều hơn và họ cho rằng gạo là hàng hóa Giffen đối với nông dân Trung Quốc. Baruch and Karnai có một nghiên cứu trong đó kết luận không chắc chắn lắm rằng shōchū là một hàng hóa Giffen.

Tham khảo

Xem thêm
 Hàng hóa Veblen
 Quy luật nhu cầu

Nghịch lý kinh tế học
Hàng hóa


title: Sericus fujisanus

text:
Sericus fujisanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Lewis miêu tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Sericus


title: Glyphodes onychinalis

text:
Glyphodes onychinalis là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó có nguồn gốc ở khu vực Á-Phi, bao gồm Ấn Độ, Sri Lanka, Hồng Kông, Thái Lan, Indonesia, Nhật Bản, Úc (miền bắc Territory và Queensland) và New Zealand, nhưng đã được ghi nhận ở California từ năm 2000.

Sải cánh dài khoảng 15 mm. Bướm lớn có hoa văn màu nâu và màu trắng nổi bật.

Ấu trùng ăn jasmine, Nerium oleander, Gomphocarpus fruticosus và có lẽ cũng ăn cây khác.

Chú thích

O
Động vật được mô tả năm 1854
Côn trùng Tây Phi
Bướm đêm Châu Phi
Bướm đêm Nhật Bản
Bướm đêm New Zealand


title: Archon (bướm)

text:
Archon là một chi bướm ngày thuộc phân họ Parnassiiinae, họ Bướm phượng.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Archon apollinaris - (Staudinger, 1892)
 Archon apollinus - (Herbst, 1789)
 Archon bostanchii - (de Freina & Naderi, 2004)

Thức ăn
Các loài thuộc chi này ăn các loài Aristolochia.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu
 Carbonell, F., 1991. Contribution à la connaissance du genre Archon Hübner 1822: Découverte de zones de sympatrie pour Archon apollinus (Herbst) et Archon apollinaris Staudinger (Lepidoptera: Papilionidae). Linneana Belgica 13: 3-12.
 Carbonell, F. và Michel, M., 2007. Une espèce jumelle méconnue du genre Archon Hübner, 1822 (Lepidoptera, Papilionidae). Bulletin de la Société entomologique de France 112 (2), 2007: 141-150.
Nazari, V. và Sperling, F.A.H., 2007. Mitochondrial DNA divergence và phylogeography in miền tây Palaearctic Parnassiinae (Lepidoptera: Papilionidae): How many species are there? Insect Systematics & Evolution 38: 121-138. pdf

Liên kết ngoài
Tree of Life

Parnassiini


title: Dermomurex oxum

text:
Dermomurex oxum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Dermomurex


title: Valle de Matamoros

text:
Valle de Matamoros là một đô thị ở tỉnh Badajoz, cộng đồng tự trị Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2010 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 440 người. Diện tích đô thị này là 4,9 ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 609 m trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Badajoz


title: Sericanthe toupetou

text:
Sericanthe toupetou là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Loài này có ở Bờ Biển Ngà và Ghana. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Hawthorne, W. 1998. Sericanthe toupetou. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Sericanthe


title: Volvarina adrianadiae

text:
Volvarina adrianadiae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Volvarina


title: Oedostethus femoralis

text:
Oedostethus femoralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

Oedostethus


title: Nemacheilus jordanicus

text:
Nemacheilus jordanicus là một loài cá vây tia thuộc họ Balitoridae. Loài này có ở Israel, Jordan, và Syria.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Goren, M. 2005. Nemacheilus jordanicus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

J


title: Sovetskoye Shampanskoye

text:
Sovetskoye Shampanskoye ( tức 'Sâm panh Xô viết') là một nhãn hiệu chung của vang nổ sản xuất tại Liên bang Xô viết và các quốc gia kế thừa. Loại vang này thường được sản xuất bằng các giống nho Aligoté và Chardonnay.

Sau khi Liên Xô giải thể, các tập đoàn tư nhân ở Belarus, Nga và Ukraina mua quyền sử dụng nhãn hiệu "Sâm panh Xô viết" và bắt đầu sản xuất. "Sâm panh Xô viết" cho đến giờ vẫn được sản xuất bởi những tập đoàn này, sử dụng tên chung làm nhãn hiệu.

Xem thêm
 Rượu vang Nga
 Rượu vang Moldova
 Vang nổ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Essential Sparkle
 Soviet champagne
 Trademark Battles Rage Over Top Soviet Brands

Nhãn hiệu Xô Viết
Nhãn hiệu Ukraina
Rượu vang Nga
Vang nổ
Rượu vang Ukraina


title: Acrocercops pharopeda

text:
Acrocercops pharopeda là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Karnataka, Ấn Độ. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Apophylia kivuensis

text:
Apophylia kivuensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Apophylia


title: Lamprosema

text:
Lamprosema là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Lamprosema alicialis Schaus, 1927
Lamprosema alphalis (Viette, 1958)
Lamprosema anaemicalis Hampson, 1918
Lamprosema angulinea (Schaus, 1913)
Lamprosema argyropalis (Hampson, 1908)
Lamprosema atsinana Viette, 1989
Lamprosema aurantia Hampson, 1918
Lamprosema aurantifascialis (Hampson, 1896)
Lamprosema baracoalis Schaus, 1920
Lamprosema biformis (Butler, 1889)
Lamprosema bonitalis Schaus, 1927
Lamprosema brunnealis Schaus, 1920
Lamprosema brunnescens (Dyar, 1914)
Lamprosema canacealis (Walker, 1859)
Lamprosema caradocalis Schaus, 1927
Lamprosema cayugalis Schaus, 1920
Lamprosema chrysanthalis Hampson, 1918
Lamprosema clausalis (Dognin, 1910)
Lamprosema commixta (Butler, 1873)
Lamprosema crocodora (Meyrick, 1934)
Lamprosema cuprealis (Moore, 1877)
Lamprosema cyanealis (Walker, 1859)
Lamprosema didasalis (Walker, 1859)
Lamprosema discalis Warren, 1896
Lamprosema distentalis (Walker, 1866)
Lamprosema distincta (Kaye, 1901)
Lamprosema distinctifascia (Rothschild, 1916)
Lamprosema dorisalis (Walker, 1859)
Lamprosema esperanzalis (Schaus, 1912)
Lamprosema excurvalis (Hampson, 1912)
Lamprosema flaviterminalis Hampson, 1918
Lamprosema flavizonalis Hampson, 1918
Lamprosema foviferalis (Hampson, 1912)
Lamprosema fusalis Warren, 1896
Lamprosema fuscifimbrialis (Hampson, 1896)
Lamprosema guttalis (Viette, 1958)
Lamprosema haesitans (Meyrick, 1934)
Lamprosema hebitare Whalley, 1962
Lamprosema hoenei Caradja, 1932
Lamprosema infuscalis (Hampson, 1904)
Lamprosema inglorialis Hampson, 1918
Lamprosema insulicola (Fletcher T. B., 1922)
Lamprosema kingdoni (Butler, 1879)
Lamprosema ladonalis (Walker, 1859)
Lamprosema lateritialis Hampson, 1918
Lamprosema latinigralis (Hampson, 1899)
Lamprosema leucopis Hampson, 1918
Lamprosema lucillalis (Viette, 1958)
Lamprosema lunulalis Hübner, 1823
Lamprosema malticalis Schaus, 1920
Lamprosema marionalis (Walker, 1859)
Lamprosema memoralis Schaus, 1940
Lamprosema moccalis Schaus, 1920
Lamprosema nannalis (Dyar, 1914)
Lamprosema nigricostalis (Hampson, 1908)
Lamprosema niphealis (Walker, 1859)
Lamprosema niphosemalis Hampson, 1918
Lamprosema noctalis Schaus, 1920
Lamprosema nomangara (Viette, 1981)
Lamprosema ochrimarginalis (Marion, 1954)
Lamprosema oeaxalis (Walker, 1859)
Lamprosema oediproctalis Hampson, 1918
Lamprosema oxiperalis (Hampson, 1912)
Lamprosema pectinalis Hampson, 1918
Lamprosema pelealis (Walker, 1859)
Lamprosema phaleasalis (Walker, 1859)
Lamprosema platyproctalis Hampson, 1918
Lamprosema pogonotornalis Hampson, 1918
Lamprosema polysemalis (Hampson, 1897)
Lamprosema pulveralis (Marion, 1954)
Lamprosema rakotalis (Viette, 1958)
Lamprosema rubricetalis (Snellen, 1880)
Lamprosema salomonalis (Fletcher T. B., 1910)
Lamprosema santialis Schaus, 1920
Lamprosema semicostalis (Hampson, 1899)
Lamprosema sibirialis (Millière, 1879)
Lamprosema silvosalis (Swinhoe, 1906)
Lamprosema sinaloanensis Dyar, 1923
Lamprosema tampiusalis (Walker, 1859)
Lamprosema tienmushanus Caradja & Meyrick, 1935
Lamprosema tumidicostalis (Hampson, 1908)
Lamprosema variospilalis (Dognin, 1908)
Lamprosema victoriae Dyar, 1923

 Loài trước đây
Lamprosema charesalis (Walker, 1859)
Lamprosema immundalis (South in Leech & South, 1901)

Chú thích

Tham khảo

Hydririni


title: Simencourt

text:
Simencourt là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Simencourt tọa lạc  về phía tây nam của Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D7 và D67.

Dân số

Địa điểm nổi bật

 Nhà thờ St.Médard, thế kỷ 16.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Simencourt on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Monchio delle Corti

text:
Monchio delle Corti là một đô thị ở tỉnh Parma ở vùng Emilia-Romagna của Italia, tọa lạc cách khoảng100 km về phía tây của Bologna và khoảng45 km về phía tây nam của Parma. Đến thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.149 và diện tích là 69,3 km².

Đô thịMonchio delle Corti bao gồm các frazioni (đơn vị trực thuộc, làng) Aneta, Antria, Bastia, Casarola, Ceda, Cozzanello, Lugagnano Inferiore, Lugagnano Superiore, Monchio Basso, Montale, Pianadetto, Ponte Lugagnano, Prato, Riana, Rigoso, Rimagna, Ticchiano, Trecoste, Trefiumi, Trincera, Valditacca, and Vecciatica.

Monchio delle Corti tiếp giáp các đô thị sau đây: Bagnone, Comano, Corniglio, Licciana Nardi, Palanzano, Ramiseto.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.monchio-delle-corti.pr.it

Đô thị tỉnh Parma


title: Ormosia depilata

text:
Ormosia depilata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Klausen, Bernkastel-Wittlich

text:
Klausen là một đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich, trong bang Rheinland-Pfalz, Đô thị Klausen, Bernkastel-Wittlich có diện tích 9,22 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1343 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich


title: Oecetis parmata

text:
Oecetis parmata là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: HMS Princess Royal

text:
Năm tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Princess Royal (Công chúa Hoàng gia):

 HMS Princess Royal (1682) là một tàu chiến tuyến hạng hai 90 khẩu pháo hạ thủy năm 1682 dưới tên gọi HMS Ossory, lần lượt được đổi tên thành HMS Prince năm 1705, HMS Princess năm 1716 và HMS Princess Royal năm 1728. Nó bị tháo dỡ năm 1773.
 HMS Princess Royal (1739) là một tàu kho 24 khẩu pháo được mua năm 1739 và bị bán năm 1750
 HMS Princess Royal (1773) là một tàu chiến tuyến hạng hai 90 khẩu pháo hạ thủy năm 1773, được tái trang bị nâng lên 98 khẩu pháo vào năm 1800, rồi còn 74 khẩu pháo vào năm 1807 trước khi bị tháo dỡ cùng năm đó
 HMS Princess Royal (1853) là một tàu chiến tuyến chạy chân vịt hạng hai 91 khẩu pháo, thoạt tiên dự định mang tên HMS Prince Albert, được hạ thủy năm 1853 và bị bán năm 1872
 HMS Princess Royal (1911) là một tàu chiến-tuần dương lớp Lion hạ thủy năm 1911 và bị bán năm 1922.

Xem thêm
 HMS Princess
 Princess Royal là một tàu buôn Anh bị Tây Ban Nha chiếm tại eo biển Nootka.

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: Sennius cruentatus

text:
Sennius cruentatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

Sennius


title: Palmdale, California

text:
Palmdale, California là một thành phố thuộc quận Los Angeles trong tiểu bang California, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích 275,099 km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số 152.750 người, so với 116.670 năm 2000. Thành phố này thuộc Vùng Đại Los Angeles. Palmdale có Phi trường Vùng L.A. / Palmdale.

Palmdale là cộng đồng đầu tiên trong thung lũng Antelope để kết hợp như là một thành phố vào ngày 24 tháng 8 năm 1962, 47 năm sau đó, các cử tri đã được phê duyệt tạo ra một thành phố điều lệ trong Tháng Mười Một, 2009. Palmdale được tách ra từ Los Angeles bởi dãy núi San Gabriel. Palmdale là thành phố đông dân thứ 32 ở California và xếp hạng 158 quốc gia.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố ở quận Los Angeles, California
Thành phố của California


title: Gynandrobrotica conchula

text:
Gynandrobrotica conchula là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1847.

Chú thích

Tham khảo

Gynandrobrotica


title: Kim Jun-su

text:
Kim Jun-su (Hangul: 김준수; Hanja: 金俊秀; Hán-Việt: Kim Tuấn Tú; sinh ngày 15 tháng 12 năm 1986) thường được biết đến với nghệ danh Xiah, Xiah Junsu hay XIA (từ năm 2012, tại Hàn Quốc) và  (tại Nhật Bản), là một ca sĩ-nhạc sĩ, vũ công, diễn viên nhạc kịch người Hàn Quốc. Anh là cựu thành viên của nhóm nhạc TVXQ và là thành viên của nhóm nhạc JYJ.

Tiểu sử
Kim Jun-su sinh ra và lớn lên tại Gyeonggi-do, Hàn Quốc. Anh còn có một anh trai song sinh tên Kim Jun-ho (Kim Tuấn Hào), ca sĩ hoạt động chủ yếu tại Nhật Bản và Trung Quốc với nghệ danh JUNO hay ZUNO.

Jun-su học tại trường Tiểu học Neunggok, Trung học cơ sở Nunggokl, Trung học phổ thông Hwasu, sau đó chuyển sang Trung học phổ thông Hanam. Anh tốt nghiệp Trung học phổ thông cùng thành viên trong nhóm, Park Yoo-chun năm 2007. Sau đó Kim Jun-su học chuyên ngành Điện ảnh và Nhạc kịch tại Đại học Myongji, tốt nghiệp năm 2011.

Sự nghiệp âm nhạc

Trước khi ra mắt
Khi Junsu 11 tuổi, anh bắt đầu kí hợp đồng thực tập sinh với SM Entertainment sau khi tham gia buổi thử giọng hàng năm lần thứ sáu của công ty.

Năm 2002, SM Entertainment thành lập dự án R&B với thành viên là Junsu và 2 thực tập sinh khác là Eunhyuk, bạn từ nhỏ của Junsu, và Sungmin. Họ xuất hiện trong một chương trình tên "2002 Survival Audition - Heejun vs. Kangta, Battle of the Century" cùng với 3 thành viên nhóm TRAX sau này (Jay Kim, No Minwoo, Kang Jungwoo). Họ được đánh giá và hướng dẫn bởi 2 thành viên của H.O.T, Moon Hee Jun và Kangta. Kangta rất đề cao Kim Junsu trong chương trình này và nói anh có tiềm năng trở thành một giọng ca chính. Nhóm giải tán năm 2003 (cả Eunhyuk và Sungmin hai năm sau được ra mắt là thành viên nhóm Super Junior, khi Junsu được lựa chọn là thành viên của TVXQ.

2003-2009: Thành viên nhóm nhạc TVXQ
Kim Junsu là thành viên đầu tiên của TVXQ. Anh ra mắt cùng TVXQ trong một chương trình biểu diễn đặc biệt của BoA và Britney Spears. Anh chọn nghệ danh Xiah, là viết gọn của "Asia" (châu Á), phát âm như "ah-shee-ah" trong tiếng Hàn. "Xiah" thể hiện hoài bão của Junsu trở thành một ngôi sao không chỉ trong phạm vi Hàn Quốc mà vươn rộng ra toàn châu Á.

Năm 2006, anh cùng Zhang Liyin song ca trong đĩa đơn ra mắt của cô, "Timeless. Đây là bản phối lại bài hát song ca của Kelly Clarkson và Justin Guarini, thu âm năm 2003. Anh còn xuất hiện trong phần hai của video "Timeless".

Năm 2007, anh tham gia vào một dự án Anycall của Samsung, Anyband. Nhóm gồm BoA, Tablo của Epik High, và nghệ sĩ dương cầm Jin Bora. Nhóm chỉ phát hành một đĩa đơn duy nhất, "AnyBand".

Junsu viết nhạc và lời ca khúc "Nae Gyeote Sumsiur Su Ittdamyeon (White Lie)" (네 곁에 숨쉴 수 있다면), nằm trong album tiếng Hàn thứ ba của TVXQ, "O"-Jung.Ban.Hap..

Trong dự án Trick, anh sáng tác ca khúc đơn của mình "Rainy Night". Junsu viết lời ca khúc "Noeur.. Baraboda (Picture of You)" (노을..바라보다) trong album tiếng Hàn thứ tư của nhóm, Mirotic..

Trong concert Tohoshinki 4th Live Tour 2009: The Secret Code tổ chức tại Tokyo Dome, Junsu cũng có một phần biểu diễn ca khúc tiếng Nhật tự sáng tác "Xiahtic".

Junsu đã xuất hiện trên hai chương trình truyền hình cùng TVXQ, Banjun Theater và Vacation.

2010-2017: JYJ và sự nghiệp Solo

JYJ
Tháng 4 năm 2010, anh cùng hai cựu thành viên TVXQ, Kim Jaejoong và Park Yoochun, thành lập nhóm nhạc JYJ, trước đó lấy tên JUNSU/JAEJOONG/YOOCHUN, theo một thông báo của Avex Trax, công ty đại diện của bộ ba vào thời điểm đó.

Tháng 9 năm 2010, JYJ phát hành album The..., đĩa đơn tiếng Nhật đầu tiên và xếp thứ nhất trên bảng xếp hạng Oiricon. Tuy nhiên ngay sau đó, Avex đã tuyên bố đình chỉ hoạt động của nhóm tại Nhật, kể cả Kim Junsu. JYJ đã phát hành album The Beginning, album toàn cầu được hát hoàn toàn bằng tiếng Anh. Junsu cùng các thành viên trong nhóm đã quảng bá album qua chuyến lưu diễn tại Hàn Quốc, Đông Nam Á và hoa Kỳ.

Tháng 1 năm 2011, JYJ phát hành đĩa đơn tiếng hàn Their Rooms "Our Story". Junsu đã tham gia viết lời và soạn nhạc cho hai bài hát là "Mission" và "Fallen Leaves".

Ngày 25 tháng 2 năm 2013, JYJ được mời biểu diễn tại lễ nhậm chức của Tổng thống Park Geun-hye, tổ chức tại Sảnh chính tòa nhà Quốc hội, trước 70.000 người.

Tháng 4 năm 2013, JYJ tổ chức concert "The Return of JYJ", được tổ chức tại Tokyo Dome. Concert đánh dấu sự trở lại của JYJ ở Nhật Bản sau khi chấm dứt hợp đồng với công ty đại diện tại Nhật Avex năm 2010.

Solo
Sau khi Avex tiết lộ rằng TVXQ sẽ tạm dừng hoạt động một khoảng thời gian không xác định, công ty quyết định Kim Junsu sẽ ra mắt với tư cách solo ở Nhật Bản. Một đoạn teaser đã tiết lộ ca khúc tự sáng tác của anh, "Intoxication", và bài hát được đặt làm bài hát chủ đề cho đĩa đơn sắp tới của Junsu. Đĩa đơn tự sản xuất double A-side , Xiah (EP) được phát hành vào ngày 26 tháng 5 và đứng ở vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng Oricon của Nhật Bản. Hai bài hát trong đĩa đơn, "Kanashimi no Yukue" (悲しみのゆくえ) và "君がいれば ～Beautiful Love～" được sử dụng làm bài hát chủ đề cho chương trình "5nen Atono Love Letter" (５年後のラブレター Thư tình gửi 5 năm sau và "Beautiful Love ~ 君 が い れ ば ~"

Nhạc kịch
Tháng 2010, Junsu bắt đầu sự nghiệp sân khấu với vai chính trong vở nhạc kịch "Mozart".

Đời tư

Vụ kiện SM Entertainment
Cuối tháng 7 năm 2009, Xiah Junsu cùng hai thành viên khác của TVXQ —Kim Jaejoong và Micky Yoochun— cùng ký vào đơn kiện gửi lên toà án Seoul để phá vỡ hiệu lực của bản hợp đồng giữa họ với SM Entertainment. Qua luật sư, các thành viên chỉ ra rằng, hợp đồng 13 năm thực sự quá dài và tiền thù lao nhóm được hưởng quá ít so với công sức họ bỏ ra. Nếu thua kiện, theo hợp đồng, đơn phương phá bỏ hợp đồng trước thời hạn, nhóm sẽ phải đền bù gấp 2 lần số lợi nhuận dự kiến thu được từ nhóm cho phần còn lại của hợp đồng, ước tính khoảng hơn 100 tỉ won (100 triệu đô la). Vụ kiện khiến cổ phiếu của SM Entertainment giảm xuống 30% trên sàn KOSPI.

Toà án Trung tâm quận Seoul đưa ra phán quyết cuối cùng nghiêng về phía Jaejoong, Junsu và Yoochun. Toà cũng chỉ ra rằng bản hợp đồng thiếu công bằng và các thành viên không được hưởng lợi nhuận xứng đáng với công sức bỏ ra. Trong quá trình vụ việc còn diễn biến phức tạp, 3 thành viên đã được chấp nhận tạm hoãn hợp đồng với SM và tách ra hoạt động riêng lẻ.

Bóng đá

Bóng đá là niềm đam mê của Junsu. Anh cùng Kim Hyun Joong và những người bạn đã thành lập đội bóng Suwon Samsung Bluewings FC MEN. Ngày 15 tháng 6, 2011, Junsu đã thi đấu cùng những ngôi sao châu Á gồm Park Ji Sung, Lee Chu Yong, Yoon Du Jun... trong 1 trận đấu từ thiện gặp đội Navibank Sài Gòn của Việt Nam trên sân vận động Thống Nhất (TP.HCM) và anh đã chơi khá tốt.

Chuyện tình cảm
Ngày 31 tháng 12 năm 2015, Junsu và Hani, thành viên nhóm nhạc nữ EXID, được công ty quản lý của Junsu, C-Jes Entertainment, xác nhận là đã hẹn hò với nhau được 6 tháng.

Ngày 13 tháng 9 năm 2016, Banana Culture đưa ra thông báo chính thức rằng: "Hani và Junsu đã chính thức chia tay. Chúng tôi chưa biết chính xác thời điểm, nhưng lý do có vẻ là do lịch trình quá bận rộn.".

Danh sách đĩa hát

Album

Phát hành thêm

Đĩa đơn

Sáng tác

Video âm nhạc

DVD

Sự góp mặt khác

Concert và tour diễn
 XIA 1st World Tour Concert - Tarantallegra
 2012 XIA Ballad & Musical Concert with Orchestra vol.1
 XIA 2nd Asia Tour Concert - Incredible
 2013 XIA Ballad & Musical Concert with Orchestra vol.2
 2014 XIA The Best Ballad Spring Tour Concert in Japan
 2014 XIA Ballad & Musical Concert with Orchestra vol.3
 2015 XIA 3rd Asia Tour Concert - Flower
 2015 XIA 4th Asia Tour Concert - Yesterday
 2015 XIA Ballad & Musical Concert with Orchestra vol.4
 2016 XIA The Best Ballad Spring Tour Concert in Japan vol.2
 2016 XIA 5th Asia Tour Concert - Xignature
 2016 XIA Ballad & Musical Concert with Orchestra vol.5

Các vở nhạc kịch

OST

Giải thưởng

Chú thích

Liên kết ngoài

Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Vũ công Hàn Quốc
Thành viên của TVXQ
Nam diễn viên truyền hình Hàn Quốc
Nam thần tượng Hàn Quốc
Ca sĩ K-pop
Nghệ sĩ SM Entertainment
Người Gyeonggi
Nam ca sĩ Hàn Quốc thế kỷ 21
Người sinh đôi từ Hàn Quốc


title: Sả rừng

text:
Sả rừng hay sả Ấn Độ (danh pháp hai phần: Coracias benghalensis) là loài chim thuộc họ Sả rừng. Sả rừng phân bố ở châu Á, từ Iraq đến Đông Dương, nổi tiếng với điệu vũ của chim mái trong mùa sinh sản. Sả rừng không phải là loài chim di cư nhưng thỉnh thoảng chúng cũng di chuyển nơi ở theo mùa. Một số bang của Ấn Độ chọn sả rừng làm biểu tượng.

Thư viện ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Indian Roller videos, photos & sounds on the Internet Bird Collection

B
Chim châu Á
Động vật được mô tả năm 1758
B
Chim Nepal
Động vật Nam Á


title: Lasioglossum pikei

text:
Lasioglossum pikei là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Sandhouse mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1924


title: Sedan-Nord (tổng)

text:
Tổng Sedan-Nord là một tổng ở tỉnh Ardennes trong vùng Grand Est.

Hành chính

Các đơn vị hành chính
Tổng Sedan-Nord gồm 7 xã với dân số 11 198 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| La Chapelle || align="right" | 156 || align="right" | 08200 || align="right" | 08101
|-
| Fleigneux || align="right" | 201 || align="right" | 08200 || align="right" | 08170
|-
| Floing || align="right" | 2 454 || align="right" | 08200 || align="right" | 08174
|-
| Givonne || align="right" | 992 || align="right" | 08200 || align="right" | 08191
|-
| Glaire || align="right" | 935 || align="right" | 08200 || align="right" | 08194
|-
| Illy || align="right" | 422 || align="right" | 08200 || align="right" | 08232
|-
| Sedan || align="right" | 6 038 (1) || align="right" | 08200 || align="right" | 08409
|}
(1) một phần của xã

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Ardennes
 Quận của Ardennes
 Tổng của Ardennes
 Xã của Ardennes
 Danh sách tổng ủy viên hội đồng Ardennes

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Sedan-Nord trên trang mạng của Insee

 Vị trí của tổng Sedan-Nord trên bản đồ nước Pháp

Sedan-Nord


title: Oecetis hamochiensis

text:
Oecetis hamochiensis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis