title: Thánh Gióng

text:
Thánh Gióng (chữ Nôm: 聖揀), hiệu là Phù Đổng Thiên Vương (chữ Hán: 扶董天王) hay Sóc Thiên vương (朔天王), là một nhân vật trong truyền thuyết Việt Nam, một trong bốn vị thánh mà người Việt gọi là Tứ bất tử trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Ông được xem là tượng trưng cho tinh thần chống ngoại xâm và sức mạnh tuổi trẻ.

Triều đại nhà Lý, Lý Công Uẩn đã truy tôn ông là Xung Thiên Thần Vương (冲天神王). Có ý kiến cho rằng, Phù Đổng Thiên vương hay Thánh Gióng là một biến thể của Tỳ Sa Môn từ Ấn Độ.

Truyền thuyết

Việt điện u linh tập
Câu chuyện của Phù Đổng Thiên vương được ghi lại khá sớm trong hai tác phẩm chuyên sưu tầm chuyện ma quái ở Việt Nam trước thời Lê sơ là Việt điện u linh tập và Lĩnh Nam chích quái. Trong đó, Việt điện u linh tập lại phiên dịch ra thành Sóc Thiên vương hay Vệ Linh Sơn thần, khác với Phù Đổng Thiên vương.

Xét sách Thiền uyển tập anh, đời Lê Đại Hành Hoàng đế, Đại sư Khuông Việt họ Ngô thường đi chơi núi Vệ Linh ở quận Bình Lỗ, ngắm xem phong thủy, thấy cảnh trí rất đẹp nên muốn dựng từ am ở đó. Đêm mộng thấy một vị thần mình mặc áo giáp vàng, tay bên tả cầm giáp vàng, tay bên hữu xách cái bảo tháp, theo sau hơn mười người, trạng mạo cổ quái đáng sợ, đến trước bảo rằng: "Ta là Tỳ Sa Môn Đại Vương, kẻ tùy tùng đều là quỷ Dạ Xoa cả, Thiên đế có sắc bảo qua ở nước này để phù hộ cho hạ dân, với người có duyên nên mới đến đây nói chuyện".

Sư giật mình tỉnh dậy kinh hãi, nghe trong núi có tiếng hò hét, lòng rất lấy làm ghét. Sáng ngày, Sư vào núi thấy một cây rất to, cành lá rườm rà, lại có mây sắc trùm trên ngọn cây, mới bảo thợ rừng đốn xuống, quả y như trong mộng, liền khắc tượng lập đền. Năm Thiên Phúc nguyên niên [tức năm 980], quân Tống vào cướp, vua nghe đền nay linh ứng, bảo Sư đến đền cầu đảo.

Trong Việt điện u linh tập ghi nhận, truyền thuyết về Sóc Thiên vương vốn là câu chuyện dân gian có nhiều dị bản và đặc biệt không rõ thời gian nào, cũng không đề cập thời Hùng Vương như chúng ta thường biết. Theo đó chuyện kể rằng, Sóc Thiên vương sinh ở một làng kia, lúc còn nằm nôi, trong nước có giặc, vua sai sứ giả đi mộ khắp dân gian xem có ai phá được giặc thì ban cho tước lộc. Thiên vương dậy hỏi mẹ, mẹ mới bảo rõ ràng như vậy, Thiên vương nói: "Thế thì mẹ đem nhiều cơm đến đây cho con ăn".

Chốc lát ăn hết vài đấu cơm. Vài tháng sau, cao lớn hơn mười trượng, tự ra ứng mộ, Sứ giả đưa đến Kinh sư, vua trông thấy cả mừng hỏi rằng: "Bây giờ ngươi muốn xin gì?" Tâu: "Xin cho một thanh gươm dài, và một con ngựa sắt".

Vua ban cho, rồi Vương cầm gươm nhảy lên ngựa, hét lên một tiếng, xông vào trong trận, chém quân giặc chết ngổn ngang. Giặc tan rồi, bờ cõi được yên lặng. Thiên vương phi ngựa về núi Vệ Linh, trèo lên cây đa mà bay lên trời, để áo và dấu tích lại, đến nay (thời Trần) vẫn còn, người trong thôn gọi cây ấy là cây Dịch Phục. Người trong nước lấy làm lạ, lập đền thờ tế, dùng trà bánh đồ chay mà cúng, nếu có cầu khấn việc gì đều được linh ứng.

Triều nhà Lý cũng đến cầu đảo, dựng đền thờ ở làng Cảo Hương bên hồ Tây mà thờ tự. Bây giờ làm vị Phúc thần chép tại Tự Điển.

Câu chuyện này khiến các người ghi chú đời sau của sách (khoảng thời Lê trung hưng) dấy lên nghi vấn, vì nơi Sóc Thiên vương hóa vốn là nơi hóa của Đổng Thiên vương, nhưng chuyện này lại khác. Lời bình cụ thể là:
Núi Vệ Linh là nơi Đổng Thiên vương lên trời. Hà Học sĩ vịnh thơ tức là ở đấy. Truyện này chép lại khác xa với Việt Sử. Sử chép rõ đời Hùng Vương thứ sáu mà sao đây lại nói không nhớ là đời nào? Sử chép rõ là làng Phù Đổng mà sao đây lại nói không biết người thôn nào? Nhà chép việc thường nhiều sơ suất như thế. Lĩnh Nam chích quái chép việc này so với đây còn rõ hơn. Tay tả cầm giáo, tay hữu xách tháp, tự hiệu là Tỳ Sa, thì khác với bản sắc Xung Thiên. Duy giáng thế mà đuổi được giặc Ân, hiển thánh mà lui được binh Tống, có công đức với dân, không gì lớn hơn nữa; sở dĩ được hưởng nghìn trăm năm trai nghi cúng vái, hơn cả các vị thần khác mà được liệt vào hàng bất tử, có phải tình cờ mà được vậy đâu?

Lĩnh Nam chích quái
Câu chuyện về Phù Đổng Thiên vương trong Lĩnh Nam chích quái được hợp nhất với Sóc Thiên vương của Việt điện u linh tập.

Hùng Vương cậy nước mình giàu mạnh, mà chểnh mảng việc triều cận Bắc phương. Vua nhà Ân(1766 TCN - 1122 TCN) mượn cớ tuần thú sang xâm lược. Hùng Vương nghe tin, triệu tập quần thần hỏi kế công thủ. Có người phương sĩ tâu rằng: "Sao không cầu Long Vương đưa quân âm lên giúp!" Vua nghe lời, bèn lập đàn, bày vàng bạc lụa là lên trên, ăn chay, thắp hương, cầu đảo ba ngày. Trời nổi mưa to gió lớn, bỗng thấy một cụ già cao hơn chín thước, mặt vàng bụng lớn, mày râu bạc trắng, ngồi ở ngã ba đường mà cười nói ca múa. Những người trông thấy biết là kẻ phi thường, mới vào tâu vua. Vua thân hành ra vái chào, rước vào trong đàn. Cụ già không ăn uống cũng không nói năng. Vua nhân hỏi: "Nghe tin quân Bắc sang xâm lược, ta thua được thế nào, ngài có kiến văn xin bảo giúp". Cụ già ngồi im một lúc, rút thẻ ra bồi, bảo vua rằng: "Ba năm nữa giặc Bắc sẽ sang, phải nghiêm chỉnh khí giới, tinh luyện sĩ binh mà giữ nước, lại phải đi tìm bậc kỳ tài trong thiên hạ, kẻ nào phá được giặc thì phân phong tước ấp, truyền hưởng lâu dài. Nếu được người giỏi, có thể dẹp được giặc vậy".

Dứt lời, bay lên không mà đi, mới biết đó là Long Quân. Ba năm sau, người biên giới cấp báo có giặc Ân tới. Vua làm theo lời cụ già dặn, sai sứ đi khắp các nơi cầu hiền tài. Tới làng Phù Đổng, có một phú ông tuổi hơn sáu mươi, sinh được một người con trai vào giữa ngày mồng 7 tháng giêng, ba tuổi còn không biết nói, nằm ngửa không ngồi dậy được. Người mẹ nghe tin sứ giả tới mới nói dỡn rằng: "Sinh được thằng con trai này chỉ biết ăn, không biết đánh giặc để lấy thưởng của triều đình, báo đáp công bú mớm". Người con nghe thấy mẹ nói, đột nhiên bảo: "Mẹ gọi sứ giả tới đây". Người mẹ rất lấy làm kinh ngạc, kể lại với hàng xóm. Hàng xóm cả mừng, tức tốc gọi sứ giả tới. Sứ giả hỏi: "Mày là đứa trẻ mới biết nói, mời ta đến làm gì?".

Đứa trẻ nhỏm dậy bảo sứ giả rằng: "Mau về tâu với vua rèn một ngựa sắt cao mười tám thước, một thanh kiếm sắt dài bảy thước, một roi sắt và một nón sắt. Ta cưỡi ngựa đội nón ra đánh, giặc tất phải kinh bại, vua phải lo gì nữa?"

Sứ giả mừng rỡ vội về tâu vua. Vua vừa kinh vừa mừng nói rằng: "Ta không lo nữa".

Quần thần tâu: "Một người thì làm sao mà đánh bại được giặc?" Vua nổi giận nói: "Lời nói của Long Quân ngày trước không phải là ngoa, các quan chớ nghi ngờ gì nữa! Mau đi tìm năm mươi cân sắt luyện thành ngựa, kiếm, roi và nón".

Sứ giả tới gặp, người mẹ sợ hãi cho rằng tai họa đã đến, bèn bảo người con. Con cả cười bảo rằng: "Mẹ hãy đưa nhiều cơm rượu cho tôi ăn, việc đánh giặc mẹ chớ có lo". Người con lớn lên rất nhanh, ăn uống tốn rất nhiều, người mẹ cung đốn không đủ. Hàng xóm sửa soạn trâu rượu bánh quả rất nhiều mà người con ăn vẫn không no bụng. Vải lụa gấm vóc rất nhiều mà mặc vẫn không kín thân, phải đi lấy hoa lau buộc thêm vào cho kín người. Kíp đến lúc quân nhà Ân tới chân núi Trâu Sơn ở Vũ Ninh, người con duỗi chân đứng dậy cao hơn 10 thước (có chỗ nói là trượng), ngửa mũi hắt hơi liền hơn mười tiếng, rút kiếm thét lớn: "Ta là thiên tướng đây!" rồi đội nón cưỡi ngựa. Ngựa chồm lên, hí dài một tiếng mà phi như bay, nháy mắt đã tới trước quân vua, vỗ kiếm đi trước, quan quân đều theo sau, tiến sát đồn giặc. Quân giặc bỏ chạy, còn lại tên nào đều la bái kêu lạy Thiên tướng rồi cùng đến hàng phục. Ân vương bị chết ở trong trận.

Đi đến đất Sóc Sơn huyện Kim Hoa, Thiên tướng cởi áo cưỡi ngựa mà lên trời, hôm đó là ngày mồng 9 tháng 4, còn để vết tích ở hòn đá trên núi. Hùng Vương nhớ công ơn đó mới tôn là Phù Đổng Thiên vương, lập miếu thờ ở nhà cũ trong làng, lại ban cho một ngàn mẫu ruộng, sớm hôm hương lửa. Nhà Ân đời đời, 644 năm không dám ra quân.

Sau Lý Thái Tổ phong làm Xung Thiên Thần vương, lập miếu ở làng Phù Đổng cạnh chùa Kiến Sơ, lại tạc tượng ở núi Vệ Linh, xuân thu hai mùa tế lễ.

Đại Việt sử ký toàn thư
Đại Việt sử ký toàn thư phần Ngoại kỷ toàn thư, kỷ Hồng Bàng Thị ghi chép lại về Thánh Gióng như sau:
Đời Hùng Vương thứ 6, ở hương Phù Đổng, bộ Vũ Ninh có người nhà giàu, sinh một con trai, đến năm hơn ba tuổi ăn uống béo lớn nhưng không biết nói cười. Gặp lúc trong nước có tin nguy cấp, vua sai người đi tìm người có thể đánh lui được giặc (Toàn thư không ghi đây là giặc Ân như Lĩnh Nam chích quái).
Ngày hôm ấy, đứa trẻ bỗng nói được, bảo mẹ ra mời sứ giả vào, nói: "Xin cho một thanh gươm, một áo giáp sắt và một con ngựa, vua không phải lo gì". Vua ban cho gươm và ngựa, đứa trẻ liền phi ngựa vung gươm tiến lên trước, quan quân theo sau, đánh tan quân giặc ở chân núi Trâu Sơn. Bọn giặc giẫm đạp lên nhau mà chạy. Gióng đuổi theo, tới chân núi Sóc Sơn thì dừng. Đứa trẻ cởi áo giáp, phi ngựa lên trời mà đi. Vua sai sửa sang chỗ vườn nhà của đứa trẻ để lập đền thờ, tuế thời cúng tế.
Về sau, Lý Thái Tổ phong là Xung Thiên Thần vương. (Đền thờ ở cạnh chùa Kiến Sơ, hương Phù Đổng).

Ghi chép của Nguyễn Đổng Chi
Kho truyện cổ tích của nhà sưu tầm lớn Nguyễn Đổng Chi cũng ghi lại truyền thuyết này, song lại thêm một số yếu tố hoàn toàn khác.
Vào thời Hùng Vương (không ghi rõ thời nào), có một người đàn bà đã nhiều tuổi nhưng sống một thân một mình. Một hôm sáng dậy bà đi thăm nương, bỗng nhìn thấy một vết chân giẫm nát cả mấy luống cà. Bà kinh ngạc kêu lên: "Ôi! Bàn chân ai mà to thế này!". Bỗng bà cảm thấy rùng mình khi đưa bàn chân ướm thử vào dấu chân lạ. Từ đó bà mang thai. Đủ ngày tháng, bà sinh được một đứa con trai bụ bẫm đặt tên là Gióng. Nhưng thằng bé lên ba tuổi rồi mà vẫn nằm ngửa đòi ăn, không biết ngồi biết lẫy, cũng không biết nói biết cười gì cả.
Ngày ấy có giặc Ân kéo vào cướp nước ta. Giặc Ân rất hung hăng tàn ác, cầm đầu là một viên tướng tên gọi Ân vương, hình dung cổ quái dữ tợn. Chúng nó đi đến đâu là đốt phá nhà cửa, giết người cướp của đến đấy. Quân đội Hùng Vương nhiều phen xuất trận, nhưng đánh không nổi. Vua Hùng lấy làm lo lắng vội phái sứ giả đi khắp nơi trong nước tìm bậc tướng tài để giúp vua cứu nước. Một hôm sứ giả đi đến làng chú bé Gióng. Nghe tiếng loa rao nói đến việc nhà vua cầu người tài, bà mẹ Gióng đang ru con, liền bảo đùa con rằng: "Con ơi! Con của mẹ chậm đi chậm nói làm vậy, thì biết bao giờ mới đi đánh giặc giúp vua được đây!"
Không ngờ Gióng nhìn mẹ mở miệng bật lên thành tiếng: "Mẹ cho gọi sứ giả vào đây cho con!" Nói xong lại im bặt. Bà mẹ vừa mừng vừa sợ, vội đi kể chuyện với xóm giềng. Mọi người đổ tới, ai nấy cho là một sự lạ. Sau cùng một người nói: "Ta cứ đi mời sứ giả đến xem thử nó muốn cái gì".
Khi sứ giả của nhà vua bước vào nhà nhìn thấy chú bé Gióng liền hỏi rằng: "Mày là đứa trẻ lên ba mới học nói, mày định mời ta đến để làm gì?" Gióng trả lời rất chững chạc: "Về bảo với vua rèn cho ta một con ngựa sắt, một thanh gươm sắt, một giáp sắt và một nón sắt, ta sẽ đánh đuổi giặc dữ cho!"
Ai nấy đứng nghe khôn xiết lạ lùng. Cho là thần nhân xuất hiện, sứ giả lập tức phi ngựa về tâu vua. Nghe nói, Hùng Vương mừng rỡ liền ra lệnh cho thợ rèn góp tất cả sắt lại rèn ngựa, gươm, áo giáp và nón như lời xin của chú bé. Mọi thứ rèn xong nặng không thể tưởng tượng nổi. Hàng chục người mó vào thanh gươm mà không nhúc nhích. Vua Hùng phải cho hàng ngàn quân sĩ tìm mọi cách chở đến cho chú bé Gióng. Khi được tin quân sĩ khiêng ngựa sắt sắp đến làng, mẹ Gióng sợ hãi chạy về bảo con: "Con ơi! Việc nhà vua đâu phải là chuyện chơi. Hiện quân sĩ đang kéo đến ầm ầm ngoài bãi, biết làm thế nào bây giờ?"
Nghe nói thế, Gióng vụt ngồi dậy, nói: "Việc đánh giặc thì mẹ đừng lo. Nhưng mẹ phải cho con ăn thật nhiều mới được!"
Mẹ vội thổi cơm cho con ăn, nhưng nấu lên được nồi nào Gióng ngốn hết ngay nồi ấy. Mỗi lần ăn một nồi cơm thì Gióng lại lớn thêm một ít và đòi ăn thêm. Mẹ càng cho con ăn thì con lại càng lớn như thổi, bỗng chốc đã thành một chàng thanh niên khỏe mạnh. Hết gạo, bà mẹ đi kêu gọi xóm làng. Mọi người nô nức đem gạo khoai, trâu rượu, hoa quả, bánh trái đến đầy một sân. Nhưng đưa đến bao nhiêu, Gióng ăn vợi hết bấy nhiêu, mà vẫn đòi ăn không nghỉ. Sau đó, Gióng lại bảo tiếp: "Mẹ kiếm vải cho con mặc".
Người ta lại đua nhau mang vải lụa tới may áo quần cho Gióng mặc. Nhưng thân thể Gióng lớn vượt một cách kỳ lạ, áo quần vừa may xong đã thấy chật, thấy ngắn, lại phải mang vải lụa tới để chắp nối thêm. Không mấy chốc đầu Gióng đã chạm nóc nhà. Ai nấy chưa hết kinh ngạc thì vừa lúc quân sĩ đã hì hục khiêng được ngựa, gươm, áo giáp và nón sắt tới. Gióng bước ra khỏi nhà vươn vai một cái, người bỗng cao to sừng sững, chân dài hơn trượng, hét lên một tiếng như tiếng sấm: "Ta là tướng nhà Trời!"
Thế rồi Gióng mặc giáp sắt, đội nón sắt, tay cầm gươm múa quanh mấy vòng. Đoạn từ biệt mẹ và dân làng, nhảy lên lưng ngựa. Ngựa sắt bỗng chồm lên, phun thẳng ra đằng trước một luồng lửa đỏ rực. Gióng thúc chân, ngựa phi như bay, sải từng bước dài hàng chục con sào, rung chuyển cả trời đất. Chỉ trong chớp mắt, ngựa đã xông đến đồn trại giặc bấy giờ đang đóng la liệt cả mấy khu rừng. Lưỡi gươm của Gióng vung lên loang loáng như chớp giật. Quân giặc xông ra chừng nào chết chừng ấy. Ngựa thét ra lửa thiêu cháy từng dãy đồn trại, lửa thiêu luôn cả mấy khu rừng. Khói bụi mịt mù, tiếng la hét kêu khóc như ri. Nhưng tướng giặc Ân vương vẫn cố gào thét hô quân xáp tới, Gióng càng đánh càng khỏe, thây giặc nằm ngổn ngang đầy rừng. Bỗng chốc gươm gãy. Không bối rối, Gióng thuận tay nhổ những bụi tre hai bên đường quật tới tấp vào các toán giặc đang cố gắng trụ lại theo lệnh chủ tướng. Chẳng mấy chốc quân giặc đã tẩu tán khắp nơi, Ân vương bị quật chết tan xác. Bọn tàn binh giặc lạy lục xin hàng. Quân đội của Hùng Vương cũng như dân các làng chỉ còn việc xông ra trói nghiến chúng lại. Không đầy một buổi, Gióng đã trừ xong nạn nước. Lúc bấy giờ ngựa Gióng đã tiến đến chân núi Sóc Sơn. Đến đây, Gióng bèn cởi giáp bỏ nón lại, rồi cả người lẫn ngựa bay thẳng lên trời. Sau khi thắng trận, để nhớ ơn người anh hùng, vua Hùng sai lập đền thờ Gióng ở làng quê, phong làm Phù Đổng Thiên vương.
Ngày nay chúng ta còn thấy dấu vết những dãy ao tròn nối nhau kéo dài suốt từ Kim Anh, Đa Phúc cho đến Sóc Sơn, người ta bảo đó là những vết chân ngựa của Thánh Gióng. Khu rừng bị ngựa sắt phun lửa thiêu cháy nay còn mang cái tên là làng Cháy. Những cây tre mà Gióng nhổ quật vào giặc bị lửa đốt màu xanh ngả thành màu vàng và có những vết cháy lốm đốm, ngày nay giống ấy vẫn còn, người ta gọi là tre là ngà (hay đằng ngà).

Khảo dị
Câu chuyện về Phù Đổng Thiên vương, qua thời gian trở thành Thánh Gióng là kết quả của cả một quá trình thêm thắt kéo dài của dân gian. Truyện trên do Nguyễn Đổng Chi sưu tầm là một ví dụ điển hình, nó đã được thêm thắt và gần như tách biệt hẳn so với những ghi chép từ Lĩnh Nam chích quái hay cả Toàn thư. Về sau, truyện về Thánh Gióng còn được nhân dân một số địa phương vùng Bắc Ninh, Bắc Giang phát triển, thêm thắt, ghép vào một số tình tiết hoặc thần kỳ hoặc không, làm cho câu chuyện phong phú hơn. Ví dụ:

Sau khi thắng trận, Thánh Gióng đến một nơi, buộc ngựa sát vào hai cọc đá lớn ngồi nghỉ. Ngày nay một cột đá còn thấy ở làng Cựu-tự cao khoảng ba thước vòng rộng sáu tấc, xâu thẳng xuống một bệ đá tự nhiên hình bầu dục. Ngựa sắt mệt quá sủi bọt mép thành một bãi cát trắng xóa lấp lánh dưới ánh mặt trời. Bãi này nay thuộc xã Ngọc Xá, huyện Quế Võ, đặc biệt ở cách xa bờ sông, người ta gọi là Bạch-nhạn-sa.
Thánh Gióng đi qua một làng nọ ven sông Cầu, ở đây có một bà lão bán nước vối. Thánh Gióng dừng lại xin nước uống. Bà lão dâng bầu rượu. Uống xong, Thánh Gióng khen bà lão có lòng tốt, đặt tên là làng Bầu và dặn lúc nào hạn, cho phép cầu mưa sẽ linh nghiệm. Từ đấy, mỗi khi đại hạn, ở đây (nay gồm bảy làng gọi là tổng Bầu) có hội cầu mưa, người ta thường rước Thành hoàng làng lên Sóc-sơn để xin nước.

Cao Huy Đỉnh đã sưu tập rất nhiều những mẩu chuyện này trong quyển "Người anh hùng làng Dóng". Sau đây là một số dị bản truyện Thánh Gióng, những dị bản này đều mang hình thức thần tích:
Thạch tướng quân: Đời Hùng Vương, ở làng Yên Việt có hai vợ chồng hiếm con. Một hôm chồng lên núi, được thần Núi (Sơn thần nhạc phủ) báo mộng cho đá đất làm con (do mẹ đá thụ thai đã ba năm). Một hôm bỗng có tiếng sét nổ vang, phiến đá trong ao nhà họ tự nhiên nứt ra, xuất hiện một em bé. Hai vợ chồng đưa về nuôi. Bảy tuổi chưa biết nói. Bấy giờ có 50 vạn người Man cầm đầu là Lục Đinh thần tướng sang chiếm nước ta, thế rất dữ dội. Vua Hùng được thần mách, sai "xá nhân" đến Yên Việt cầu tài. Lúc đó em bé đang nằm trên giường. Người bố vỗ vào em nói: "Nước nhà có giặc vua sai xá nhân đi tìm, sao không dậy giúp nước còn ngủ mãi ư?" Thạch tướng (đứa bé) nghe nói, bèn đứng dậy mời xá nhân vào, rồi bảo về nói với vua làm cho một voi đá cao mười trượng cùng lá cờ thiên đế, sẽ dẹp xong giặc. Vua cũng sai thợ đá tạc như lời yêu cầu. Được voi và cờ, em bé vươn cao mười trượng, mặt đỏ như mặt trời mọc, nhảy lên voi cầm cờ có quân sĩ theo sau. Quân Man hồn kinh phách tán, xô nhau chạy trốn, tướng của chúng bị chém làm ba đoạn. Thắng trận, Thạch tướng quân trở về làng rồi cưỡi voi lên trời.
Lân Hồ đô thống đại vương: Một người đàn bà không chồng ở làng Đồng-bảng một hôm vào rừng kiếm củi bỗng nghe một tiếng hổ gầm, tâm thần chuyển động, có mang mười bốn tháng sinh một trai, đặt tên là Lân Hổ, cao một trượng, có sức khỏe hơn người. Bỗng có giặc từ phương Bắc tràn xuống tàn phá đến vùng Bạch-hạc. Vua nhà Trần xuống chiếu cầu bậc có tài dẹp giặc. Lân Hổ ứng mệnh bảo sứ tâu vua rèn cho mình một ngựa sắt, một roi sắt để ra trận. Được mọi thứ, Lân Hổ nhảy lên mình ngựa đánh cho giặc tan tành. Vua Trần ban cho tám chữ: "Nam phương chính khí, Bắc khấu hàn tâm" (Chính khí phương Nam làm cho giặc Bắc lạnh vía). Ông không nhận quan tước, chỉ trở về quê nuôi mẹ. Mẹ chết rồi, Lân Hổ cưỡi ngựa đi đến xã Toàn Mỹ mà hóa.
Linh Lang đại vương: Đời Lý Thái Tông có cung phi tên là Thị Sung. Một hôm đi tắm ở hồ Dâm Đàm bị một con thuồng luồng quấn vào người. Từ đấy có mang, sinh được một người con trai trên mình có hai mươi tám vết như vẩy rồng, trên ngực có bảy hàng châm óng ánh như ngọc. Vua đặt tên là Linh Lang, xây nhà cho mẹ con ở tại làng Thị Lệ trên hồ, gọi là hồ Linh Lang. Chợt có giặc Trinh Vĩnh sang xâm lăng, các tướng chống cự không nổi. Vua nghe lời thần, sai sứ đi tìm bậc thần nhân làm tướng. Đến làng Thị-lệ, Linh Lang đang nằm ngửa trên giường, bỗng nói được, bảo mẹ gọi sứ giả tới, rồi nói xin vua cha một lá cờ đỏ lớn, cán dài, và một con voi đực, sẽ dẹp yên giặc. Được mọi thứ Linh Lang cầm cờ thét lớn: "Ta là tướng nhà trời!" rồi cưỡi voi ra trận. Voi chạy như hay, cờ phất một cái thì giặc tan. Tướng giặc ngã lăn ra chết. Lúc trở về bị bệnh đậu. Sắp chết, xin vua cho đem lá cờ đỏ tung lên trời hễ cờ rơi xuống đâu thì cho lập đền thờ ở đấy. Sau đó, biến thành một con rắn bò đến hồ Dâm Đàm rồi mất.

Di sản

Anh hùng văn hóa

Trong tín ngưỡng và văn hóa của người Việt Nam hiện đại, Thánh Gióng thể hiện tinh thần và sức mạnh của người Việt trong đấu tranh chống ngoại xâm, giữ nước. Theo truyền thuyết, ông sinh ra tại làng Phù Đổng, huyện Gia Lâm và hóa thánh trên đỉnh núi Sóc ở huyện Sóc Sơn, Hà Nội.

Đại Nam Quốc sử Diễn ca (lịch sử Việt Nam dưới dạng văn vần) có đoạn:
Sáu đời Hùng vận vừa suy,
Vũ Ninh có giặc mới đi cầu tài.
Làng Phù Đổng có một người,
Sinh ra chẳng nói, chẳng cười trơ trơ.
Những ngờ oan trái bao giờ,
Nào hay thần tướng đợi chờ phong vân.
Nghe vua cầu tướng ra quân,
Thoắt ngồi, thoắt nói muôn phần khích ngang.
Lời thưa mẹ, dạ cần vương,
Lấy trung làm hiếu một đường phân minh.
Sứ về tâu trước thiên đình,
Gươm vàng, ngựa sắt đề binh tiến vào.Trận mây theo ngọn cờ đào,Ra uy sấm sét, nửa chiều giặc tan.Áo bào cởi lại Linh San,Thoắt đà thoát nợ trần hoàn lên tiên.Đền thiêng còn dấu cố viên,Sử xưa còn đó lời nguyền còn đây.Hiện nay vẫn còn đền thờ ở làng Phù Đổng, tục gọi là làng Gióng. Mỗi năm đến tháng tư làng mở hội. Người ta kể rằng những bụi tre đằng ngà ở huyện Gia Bình vì ngựa phun lửa bị cháy mới ngả màu vàng óng như thế, còn những vết chân ngựa nay thành những hồ ao liên tiếp. Người ta còn nói khi ngựa thét lửa, lửa đã thiêu cháy một làng, cho nên làng đó về sau gọi là Làng Cháy.

Lập đền tôn thờ
Thời xưa
Câu chuyện thờ tự Đổng Thiên vương được ghi chép trong Việt điện u linh tập.

Xét truyện Báo Cực chép rằng: Đời truyền Vương vốn là thần Thổ Địa chùa Kiến Sơ giáng sinh. Xưa kia Thiền sư Chí Thành ở chùa Kiến Sơ tại làng Phù Đổng có lập đền thờ Thổ Địa ở bên hữu chùa để làm nơi tụng niệm cho thanh tĩnh. Năm tháng chầy lâu, mất cả sự tích, bọn thầy tang môn không rõ chứng cứ. Thổ dân bản xứ ưa việc ma quỷ thì đốt hương khấn vái, lạm xưng là Dâm Từ. Kịp đến lúc Thiền sư Đa Bảo sửa lại chùa, cho đền thờ ấy là Dâm Từ muốn đập phá đi.

Ngày kia ở gốc cây cổ thụ nơi Thần từ có đề bài kệ rằng:Phép Phật ai gìn giữ?
Đợi nghe lời Kỳ viên.Nếu không ta vun quén,
Sớm theo chỗ khác thiên.Chớ chở Kim Cương bộ,
Dầu mật chớ lan truyền.Đầy không, trần vài đứa.
Tu Phật thành oan khiên.

Cách đó ít lâu, Thần lại ứng hiện tám câu kệ rằng:Phép Phật từ bi lớn,
Uy quang trùm mọi miền.Muôn thần đều thụ hóa,
Ba giới thảy lan tràn.Sư ta hành hiệu lệnh.
Tà quỷ ai dám trên?Nguyện thường theo thụ giới,
Lớn nhỏ hộ Kỳ viên.

Sư lấy làm lạ, mới lại thiết đàn làm chay, cúng dùng toàn đồ chay cả. Lý Thái Tổ đang lúc tiềm long, biết sư Đa Bảo là người có hạnh cao mới kết làm đàn việt. Sau khi đã chịu truyền ngôi, thân ngự đến chùa, nhà sư đón giá đi ngang qua bên chùa; Sư lớn tiếng hỏi rằng:"Phật tử, ngươi hãy thung dung mừng Tân Thiên Tử chứ?"Nghe có tiếng: "Vâng!", tức thì thấy da cây có đề bốn câu thơ rằng:Để đức càn khôn lớn,
Oai thanh lặng tám miền.Cõi âm nhờ ân huệ,
Nhuần thấm đền Xung Thiên.

Thái Tổ xem thấy liền đọc biết được ý tứ, bèn ban hiệu là Xung Thiên Thần vương; bài thơ tự nhiên biến mất. Vua lấy làm lạ, mới bảo thợ tạc tượng thần, nghi dung hùng vĩ, và tám người đứng hầu. Sơn thếp xong rồi thì làm lễ cáo thành, lại thấy ở dưới cây Đại thụ có đề bốn câu thơ:Một bát nước công đức,
Theo duyên hóa thế gian.Sáng choang còn chiếu đuốc,
Bóng tắt, nhật lên non.

Nhà sư đem bài kệ ấy tâu lên vua, nhưng Lý Thái Tổ không hiểu là nói gì. Sau triều Lý được tám đời, truyền ngôi cho nhà Trần. Chữ bát cùng chữ bát đồng âm, nhất bát như bát. Lý Huệ Tông tên là Sảm (旵), trên [là] chữ nhật, dưới [là] chữ sơn, nên gọi là nhật đăng sơn, thì ra thần diệu như thế. Niên hiệu Trùng Hưng năm đầu [năm 1285 đời Trần Nhân Tông], sắc phong Dũng Liệt Đại vương. Năm thứ 4, gia phong hai chữ Chiêu Ứng. Năm Hưng Long thứ 21 [năm 1313] đời Trần Anh Tông, gia phong hai chữ Uy Tín.

Người bình của sách khi ghi đến đây, bàn rằng:
Chùa Kiến Sơ nay ở tại làng Phù Đổng, bên đền thờ Thiên Vương, thời Xung Thiên Thần vương tức là huy hiệu Thiên vương. Việt Sử chép vua Lý Thái Tổ truy phong Xung Thiên Thần Vương, dựng miếu bên chùa Kiến Sơ, thì rõ ràng là việc của Thiên vương, mà sao đây lại chép là việc thần Thổ Địa, thì chẳng biết ra làm sao vậy.
Mấy bài kệ ở trong bản chép này, nếu chẳng là của người lão luyện bút nghiên thì cũng là của kẻ thâm thúy truyền học, chứ không phải là của kẻ thắp nhang tầm thường mà có thể xê xích muôn một vậy. Hoặc là khí tốt Đức Giang, tinh anh đúc lại làm Thiên vương mà thần là phụ thuộc vậy chăng? Ví bằng lấy Thổ Địa làm Thiên vương, tớ này chẳng dám tin chắc vậy.
Hoặc giá lại bảo: Chí Thành Thiền Sư, sau khi chết, anh khí không tan, thường giả hình ở thần Thổ Địa những thi đề đều do Chí Thành Thiền Sư làm ra cả. Xem như Dâm Từ muốn phá rồi lại không phá, lại sửa sang mà cúng lễ nữa. Ngẫm nghĩ lời thơ thì là của Thiền Sư làm ra cũng chưa biết chừng.

Đền miếu Phù Đổng đứng vào bậc nhất, bốn tổng lớn như Thắng, Đồng, Minh, Viên tuế tiết phụng tự rất là thành kính, mỗi năm đến ngày mồng 9 tháng 4 có hội, làm hội lớn của Bắc Giang. Các tổng miền thượng du ở sát núi Vệ Linh là chín tổng, mỗi khi đến lệ đại hội thì lấy đồ lỗ bộ bằng đồng thực mà nhóm lại đánh nhau để diễn lại vũ công của Thiên vương.

Đền thờ ở làng Cảo Hương làm cảnh đẹp cho Kinh đô, đến đầu năm làm lễ tế đầu Xuân thì thực là nơi đô hội của cả một phương. Am linh chói lọi, chín tầng trời hâm mộ đoái hoài, làm lặng bụi dơ mà phục hồi bờ cõi, suối trong nước lặng, nước Việt ta yên ổn vững vàng như bàn thạch Thái Sơn, thực là nhờ sức hiển tướng của Thiên vương vậy.

Ngày nay
Hội đền Gióng được tổ chức long trọng tại nhiều nơi trong đó có hai nơi: là hội Gióng ở đền Sóc, huyện Sóc Sơn vào ngày mồng 6 tháng 1 âm lịch và hội đền Phù Đổng, xã Phù Đổng huyện Gia Lâm vào ngày mồng 9 tháng 4 âm lịch đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Phong dao Kinh Bắc xưa có câu: "Mồng bảy hội Khám, mồng tám hội Dâu, Mồng chín đâu đâu cũng kéo về xem hội Gióng".

Tượng đài Thánh Gióng được khánh thành ngày 5 tháng 10 năm 2010, trên đỉnh núi Sóc, thuộc khu du lịch tâm linh đền Sóc - Chùa Non, xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn. Tượng được đặt tại nơi tương truyền rằng sau khi dẹp xong giặc Ân, cậu bé làng Phù Đổng đã cởi áo giáp, vẫy chào quê hương bay về trời.

Chú thích

Liên kết ngoài
Truyện Thánh Gióng  (tài liệu này dùng tên Dóng'')
Di tích Phù Đổng Thiên Vương

Hồng Bàng
Thần thánh Việt Nam
Người Hà Nội
Siêu anh hùng
Nhân vật truyền thuyết Việt Nam
Truyền thuyết Việt Nam
Thai mộng


title: Molophilus weringerong

text:
Molophilus weringerong là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Nông An

text:
Nông An (chữ Hán giản thể: 农安县, âm Hán Việt: Nông An huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Trường Xuân, tỉnh Cát Lâm, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 5415 km2, dân số 1,12 triệu người, mã số bưu chính 130200.

Nông An được chia thành 10 trấn và 11 hương:
Trấn: Nông An, Phục Long Tuyền, Cáp Lạp Hải, Kháo Sơn, Khai An, Nhiêu Oa, Cao Gia Điếm, Hoa Gia, Tam Thịnh Ngọc, Ba Cát Lũy.
Hương: Tiền Cương, Long Vương, Vạn Thuận, Nông Thụ Lâm, Thanh Sơn Khẩu, Hoàng Ngư Khuyên, Tân Nông, Vạn Kim Tháp, Tiểu Thành Tử.

Tham khảo

Trường Xuân
Đơn vị cấp huyện Cát Lâm


title: Sân bay quốc tế Kempegowda

text:
Sân bay quốc tế Bengaluru  là một sân bay quốc tế rộng  ở thành phố Bengaluru, Karnataka, Ấn Độ. Sân bay này nằm ở Devanahalli, cách thành phố . Sân bay này đã thay thế sân bay cũ Sân bay quốc tế HAL Bangalore. Việc xây dựng sân bay bắt đầu tháng 7 năm tháng 7 năm 2005, sau một thập kỷ trì hoãn. Người ta ước tính khánh thành vào ngày 30 tháng 2 năm 2008 nhưng do đài kiểm soát không lưu bị chậm, sân bay này đã bắt đầu hoạt động ngày 23 tháng 5 năm 2008, trước nửa đêm.

Sân bay này dự kiến sẽ được mở rộng với nhiều công trình nữa như nhà ga, đường băng, trung tâm mua sắm, giải trí.

Sân bay mới ban đầu được quy hoạch công suất 3,5 triệu lượt khách mỗi năm nhưng đã được thiết kế lại nâng lên 12 triệu lượt khách mỗi năm.

Tổng diện tích sàn khoảng 71.000 mét vuông. Nhà ga có thể phục vụ 2733 lượt khách mỗi giờ cao điểm, 30 lượt chuyến mỗi giờ. Sân bay này có thể hoạt động 24/24 h trong ngày. Có 53 quầy làm thủ tục. Sân đỗ xe giai đoạn 1 có sức chứa 2000 xe hơi.

Hiện sân bay này có 1 đường cất hạ cánh 4120 m x 45 m có thể phục vụ mọi loại máy bay, kể cả Airbus A380. Đang có kế hoạch xây đường băng thứ 2 khi số lượt khách đạt 18 triệu mỗi năm, một mốc có thể đạt năm 2013-2014.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm

Hành khách

Hàng hóa

 Blue Dart Aviation
 Cathay Pacific Cargo
 DHL Aviation operated by AeroLogic
 Ethiopian Airlines Cargo
 Etihad Cargo
 FedEx Express
 Lufthansa Cargo
 MASKargo
 Qatar Airways Cargo
 Quikjet Cargo
 Singapore Airlines Cargo

Tham khảo

Bangalore Urban
Sân bay Karnataka


title: Chavarriella

text:
Chavarriella là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae

Geometrinae


title: Hydropsyche sagittata

text:
Hydropsyche sagittata là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Ampedus melanotoides

text:
Ampedus melanotoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Brown miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Gangdong-gu

text:
Gangdong-gu (Hangul:, Hanja 江東區:, Hán Việt: Giang Đông khu) là một trong 25 quận (gu) của thủ đô Seoul, Hàn Quốc. Gangdong có nghĩa đen là "phía đông của sông (Hán)". Quận nằm ở phía đông thành phố.

Đường cao tốc Jungbu (Jungbu nghĩa đen là "Phần trung tâm") bắt đầu và đi qua Sangil-dong, nằm ở cuối phía đông của quận này. Ở Amsa-dong, có một di sản có lịch sử khoảng sáu nghìn năm. Tại nơi này, có nhiều loại đồ gốm và nhiều kiểu nhà ở. Đồ gốm tìm thấy được làm bằng gốm, sành sứ và có hình tròn, định hình vào một điểm tương tự như hình trái ngô.

Phân cấp hành chính

 Gangil-dong (강일동 江一洞) (Giang Nhất động)
 Godeok-dong (고덕동 高德洞) (Cao Đức động)
 Gil-dong (길동 吉洞) (Cát động)
 Dunchon-dong (둔촌동 遁村洞) (Tuần Thôn động)
 Myeongil-dong (명일동 明逸洞) (Minh Dật động)
 Sangil-dong (상일동 上一洞) (Thượng Nhất động)
 Seongnae-dong (성내동 城內洞) (Thành Nội động)
 Amsa-dong (암사동 岩寺洞) (Hỗ Tự động)
 Cheonho-dong (천호동 千戶洞) (Thiên Hộ động)

Giáo dục
Quận Gangdong có 25 trường tiểu học, 17 trường trung học và 12 trung học phổ thông, bao gồm trường trung học chuyên ngành (Trường trung học ngoại ngữ Hanyoung), và một trường giáo dục đặc biệt (Trường Jumong).

Vận chuyển

Đường sắt
Seoul Metro
 Tàu điện ngầm vùng thủ đô Seoul tuyến số 5
(Gwangjin-gu) ← Cheonho — Gangdong — Gil-dong — Gubeundari — Myeongil — Godeok — Sangil-dong
 Tàu điện ngầm vùng thủ đô Seoul tuyến số 5 Nhánh Macheon
Gangdong — Dunchon-dong → (Songpa-gu)
 Tàu điện ngầm Seoul tuyến số 8
Amsa — Cheonho — Văn phòng Gangdong-gu → (Songpa-gu)

Các đơn vị kết nghĩa

 Bonghwa, Hàn Quốc
 Buyeo, Hàn Quốc
 Cheongyang, Hàn Quốc
 Eumseong, Hàn Quốc
 Phong Đài, Trung Quốc
 Geochang, Hàn Quốc
 Gokseong, Hàn Quốc
 Gyeongsan, Hàn Quốc
 Hàng Châu, Trung Quốc
 Hongcheon, Hàn Quốc
 Icheon, Hàn Quốc

 Jinan, Hàn Quốc
 Kent, Mỹ
 Lobo, Philippines
 Musashino, Nhật Bản
 Tần Hoàng Đảo, Trung Quốc
 Segovia, Tây Ban Nha
 Songino Khairkhan, Mông Cổ
 Đường Sơn, Trung Quốc
 Wando, Hàn Quốc
 Yeongyang, Hàn Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang web chính thức
Trang web chính thức

Quận Gangdong


title: Euproctis marginalis

text:
Euproctis marginalis là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Úc, bao gồm Tasmania.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Euproctis
Động vật được mô tả năm 1855


title: Caouënnec-Lanvézéac

text:
Caouënnec-Lanvézéac () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Caouenneclanvezeac


title: Rewrite

text:
là một visual novel Nhật Bản phát triển bởi Key, một thương hiệu thuộc Visual Art's. Trò chơi phát hành ngày 24 tháng 6 năm 2011 trên hệ điều hành Windows của máy tính cá nhân (PC), phù hợp với mọi lứa tuổi. Rewrite là trò chơi thứ chín của Key, sau nhiều tác phẩm nổi tiếng khác như Kanon, AIR và CLANNAD. Key phát hành thêm một fan disc với nội dung mở rộng cốt truyện trong nguyên tác mang tựa Rewrite Harvest festa! vào ngày 27 tháng 7 năm 2012 cũng trên Windows. Rewrite sau đó ra mắt bản tương thích với các hệ máy cầm tay PlayStation Portable, PlayStation Vita, PlayStation 3 và PlayStation 4; ngoài ra phiên bản PlayStation Vita cho Harvest festa! cũng được sản xuất. Phiên bản tiếng Anh phân phối toàn cầu qua nền tảng Steam trên Windows do Sekai Project thực hiện đã phát hành vào năm 2021; họ cũng sẽ phát hành bản tiếng Anh của Harvest festa!. Câu chuyện xoay quanh cuộc sống của Tennouji Kotarou, một nam sinh có những khả năng phi thường cùng điều tra những điều huyền bí, siêu nhiên với năm nữ sinh học cùng trường. Quá trình điều tra đã kéo anh vào vòng xoáy một cuộc chiến giữa những triệu hồi sư sứ ma và những siêu năng lực gia đang tìm kiếm một cô gái tên là Kagari, người được ví như chiếc chìa khóa mở ra sự sống thông minh hoặc hủy diệt sự sống này trên Trái Đất. Cốt truyện của Rewrite đề cập đến nhiều học thuyết phức tạp như thuyết tiến hóa và thuyết đa thế giới, nổi bật lên thông điệp bảo vệ môi trường và sự sống của hành tinh.

Lối chơi của Rewrite đi theo một cốt truyện phân nhánh có tính tương tác với nhiều kịch bản và chủ yếu đi sâu vào nội tâm của sáu nhân vật nữ chính. Có những minigame và nhiệm vụ được thêm vào suốt quá trình chơi, và người chơi phải vượt qua toàn bộ chúng mới có thể xem là hoàn thành xong visual novel. Visual novel này cũng là dự án lớn đầu tiên của Key không có sự tham gia của nhà văn Maeda Jun, và người viết chính thay thế ông là Tanaka Romeo. Một đoạn video anime do White Fox sản xuất đã được dùng để quảng bá và đưa vào trong chính tác phẩm. Hai sự kiện lớn ở Akihabara được Key tổ chức nhằm giới thiệu visual novel rộng rãi trước công chúng. Có năm manga được chuyển thể từ Rewrite xuất bản bởi ASCII Media Works và Ichijinsha. Các hợp tuyển manga, light novel, drama CD, phát thanh internet và một artbook cũng được phát hành, cùng nhiều album âm nhạc khác. Một chuyển thể anime truyền hình dài 24 tập, được sản xuất bởi hãng phim 8bit và do Tanaka Motoki làm đạo diễn, đã phát sóng từ tháng 7 năm 2016 đến tháng 3 năm 2017.

Rewrite đứng đầu danh sách PC game bán chạy nhất toàn Nhật Bản vào thời điểm ra mắt, và hai lần nằm trong tốp 50 toàn quốc sau đó. Fan disc của nó cũng giữ ngôi vị đầu bảng doanh số ngay tháng đầu phát hành. Tác phẩm nhận được những đánh giá tích cực từ các nhà phê bình và nhà biên kịch cùng ngành. Do khác biệt trong nhân sự chế tác và nhóm phát triển đề ra mục tiêu thử thách với thể loại mới không giống phong cách trò chơi truyền thống của Key, Rewrite được nhận xét là đã dựng nên bầu không khí u ám và nặng tính triết lý, ẩn bên dưới lớp vỏ ngoài dễ thương. Những đánh giá khác cho rằng tác phẩm chưa triển khai hết được tiềm năng vốn có trong cốt truyện, và các phần truyện thiếu sự liên kết. Một trong các tác giả của Key nhìn nhận Rewrite như trò chơi mở rộng hơn nữa khả năng của họ, giúp công ty dễ dàng đạt đến các mục tiêu phát triển game mới về sau.

Cách chơi

Rewrite là một visual novel lãng mạn và kỳ ảo mà trong đó người chơi sẽ vào vai Tennouji Kotarou. Gần như toàn bộ thời gian chơi chỉ là đọc những lời tự sự và hội thoại. Văn bản trong trò chơi thường kèm theo một  nhân vật, đại diện cho người mà Kotarou đang giao tiếp, trên một họa nền; sprite có thể thay đổi thường xuyên theo biểu cảm nhân vật. Người chơi sẽ bắt gặp những CG artwork ở một số thời điểm trong kịch bản, khi đó họa nền và sprite nhân vật được thay thế bởi một họa phẩm riêng biệt, tùy tình huống. Sau khi trò chơi được hoàn thành ít nhất một lần, một tùy chọn đến trang trưng bày CG và chơi các bản nhạc nền sẽ hiện ra trên màn hình tiêu đề game. Rewrite đi theo một cốt truyện phân nhánh với nhiều cái kết khác nhau, và tùy thuộc vào những quyết định người chơi thực hiện trong suốt quá trình thưởng thức mà kịch bản sẽ tiến triển theo một hướng cụ thể.

Có tám mạch kịch bản chính để người chơi trải nghiệm, trong đó ba kịch bản sẵn có và năm kịch bản chỉ xuất hiện về sau. Visual novel thường cung cấp những tùy chọn để người chơi lựa chọn xuyên suốt kịch bản, và văn bản sẽ tạm ngưng không chạy tiếp cho đến khi người chơi đã đưa ra quyết định của mình. Đôi khi những quyết định này có thể kéo cả trò chơi đến kết thúc sớm, theo đó game sẽ đi theo một kịch bản có kết thúc phụ khác với cái kết thật sự. Để đọc được toàn bộ nội dung visual novel, người chơi phải chơi lại nhiều lần, mỗi lần lại đưa ra các lựa chọn khác nhau để câu chuyện đi tiếp theo một hướng khác. Kịch bản của ba nữ chính: Kotori, Chihaya và Lucia, sẽ hiện sẵn trong lần chơi đầu tiên. Để bước vào phần truyện của Shizuru, phần của Kotori phải được hoàn thành trước. Tương tự, để đến được kịch bản của Akane, người chơi phải đi hết mạch truyện của Chihaya. Sau khi người chơi đã đọc hết kịch bản của năm nữ chính trên, một phần mới gọi là Moon sẽ hiện ra. Và khi đã đọc xong Moon, đến lượt phần Terra được mở, đóng vai trò như một kết thúc thật sự; cả Moon và Terra đều xoay quanh nữ chính chủ chốt của Rewrite, Kagari.

Xen lẫn lối chơi thông thường, người chơi còn tiếp xúc với những minigame thông qua một hệ thống GPS trong game gọi là Mappie, bằng cách trỏ và nhấp chuột trên bản đồ. Trong hầu hết trường hợp, người chơi có thể chọn tự động lướt nhanh Mappie, nhưng đôi khi họ buộc phải vượt qua minigame này thì mới sang các sự kiện tiếp theo được. Trong hệ thống Mappie, người chơi có thể gặp gỡ nhiều người mà sẽ trở thành bạn của Kotarou, và một số người và vật dụng trong đó có thể dẫn đến những nhiệm vụ để người chơi hoàn thành. Tên những người bạn mà người chơi gặp qua và các nhiệm vụ đã hoàn thành sẽ được ghi lại trong chức năng Memory, có vai trò như cuốn từ điển bách khoa của các sự kiện. Nếu người chơi có thể hoàn thành hết 31 nhiệm vụ, một kịch bản phụ bổ sung gọi là  sẽ được mở. Oppai là một nhánh tách ra từ mạch truyện của Akane, nó chỉ là một phần hài hước không ảnh hưởng gì đến cốt truyện tổng thể. Bánh răng và kim quay ở góc trái trái màn hình trò chơi biểu hiện cho năng lực Rewrite của Kotarou. Kim dịch tới mỗi khi năng lực này được sử dụng, và tùy thuộc vào số lần kim quay mà dẫn đến một số phân cảnh nhất định. Trong gần như toàn bộ trò chơi, văn bản được hiển thị trong một hộp thoại bên dưới màn hình, nhưng khi đã bước vào phần Terra, văn bản sẽ được phủ lên toàn màn hình.

Trong Rewrite Harvest festa!, có sáu kịch bản riêng dành cho mỗi nữ chính. Ban đầu người chơi có thể bước vào các phần truyện của Kotori, Chihaya và Lucia từ màn hình lựa chọn nhân vật. Khi ba kịch bản này được hoàn thành, mạch truyện của Akane và Shizuru sẽ mở, và sau khi người chơi đọc xong hai kịch bản này, đến lượt mạch truyện của Kagari hiện ra. Sau khi hoàn thành mạch truyện của Kagari, người chơi có thể trải nghiệm một minigame nhập vai thuộc thể loại khám phá dungeon gọi là Rewrite Quest.

Tổng quan

Thiết lập
Phần chính trong cốt truyện của Rewrite diễn ra tại thành phố hư cấu Kazamatsuri ở Nhật Bản. Nhờ đẩy mạnh chính sách trồng cây và gây rừng mà cả thành phố biến thành một thiên đường xanh mát với thảm thực vật trải dài. Nam chính Tennouji Kotarou và những bạn bè của anh cùng sinh hoạt trong Câu lạc bộ Nghiên cứu Những điều huyền bí của một trường cao trung ở Kazamatsuri, và các nhân vật dành nhiều thời gian bên nhau trong phòng câu lạc bộ. Bên ngoài ngôi trường, những địa điểm thường xuyên xuất hiện là khu rừng bao quanh Kazamatsuri và nhà của Kotarou. Trong câu chuyện, Kotarou bắt gặp một không gian khác của Kazamatsuri, tại đây vạn vật mang vẻ cô tịch và bầu trời có màu xám tro. Có rất nhiều lối vào không gian này rải rác khắp thành phố. Đó là một thế giới bí mật do Gaia dựng nên, một môi trường bền vững tồn tại để hỗ trợ sự sống. Khi câu chuyện diễn ra trên Mặt Trăng, có một ngọn đồi ngập tràn hoa cúc trắng thể hiện rõ nét một Kazamatsuri bị tàn phá giữa màn đêm vô tận. Ngọn đồi này xuất hiện lại trên Trái Đất trong khu rừng Kazamatsuri.

Tại Kazamatsuri đang diễn ra một cuộc chiến tranh ngầm được xúc tiến bởi hai thế lực chính: Gaia và Guardian. Gaia, một tổ chức nằm dưới sự bảo trợ của hội bảo vệ môi trường Martel, trong đó phần lớn là những người mang tư tưởng đoạn diệt và chán ghét nhân loại có khả năng lập khế ước với sứ ma, được triệu hồi nhờ tích tụ sinh lực (hay năng lượng sống) của những triệu hồi sư. Bản thân Martel từng là nhà thờ nuôi dưỡng một nhóm thánh nữ gồm những cô gái mắc chứng khuyết tật phát triển, được đào tạo để có thể cùng xướng lên bài ca tận thế nhằm đưa Trái Đất đến hồi diệt vong. Guardian chống lại sự tàn phá của sứ ma, họ có một lực lượng gần như đều là con người sở hữu những quyền năng đặc biệt. Gaia và Guardian đặt chân đến Kazamatsuri để truy bắt một sứ ma của Trái Đất tên là Kagari, có hình dạng như một thiếu nữ đang ở lứa tuổi cao trung. Kagari, nhân vật nữ chính chủ chốt của Rewrite, có khả năng khởi động một tiến trình tái tiến hóa theo chu kỳ, nhằm tái tạo lại nền văn minh nhân loại. Tuy nhiên, tiến trình này chỉ có thể hoàn tất nhờ sử dụng năng lượng Trái Đất, và vào thời điểm mà các sự kiện trong Rewrite xảy ra, không có đủ năng lượng hiện hữu để có thể khởi động thêm một tiến trình tái tiến hóa nào khác. Gaia muốn thao túng Kagari để đảm bảo rằng nhân loại sẽ bị hủy diệt, nhưng Guardian quyết tâm tìm ra Kagari để giết chết cô, với hy vọng sự sống trên hành tinh này sẽ được tiếp diễn.

Nhân vật chính

Người chơi sẽ vào vai Tennouji Kotarou, nam chính của Rewrite. Anh là học sinh cao trung năm thứ hai có óc khôi hài và dễ hòa đồng với mọi người. Kotarou là một siêu nhân sở hữu hai năng lực chính là Rewrite và Aurora. Rewrite cho phép anh tái cấu trúc và chỉnh sửa đến mức vô tận bất kỳ bộ phận nào trên cơ thể, bao gồm cả máu, nhằm giúp bản thân trở nên mạnh mẽ hay nhanh nhẹn hơn. Mỗi lần Kotarou sử dụng năng lực Rewrite, anh cũng đồng thời làm hao tổn sinh lực của chính mình và ngày càng bị tiến gần hơn đến hình thái sứ ma. Aurora chuyển hóa năng lượng của anh để sinh ra các loại vũ khí như một thanh kiếm hoặc móng vuốt. Kotarou được mời vào Câu lạc bộ Nghiên cứu Những điều huyền bí của trường bởi hội trưởng Senri Akane, đang học năm thứ ba và được các học sinh khác biết đến như một "Phù thủy trường học" do sự huyền bí tự nhiên của cô. Là một trong những nữ chính của tác phẩm, thoạt đầu Akane không mấy quan tâm đến những vấn đề siêu nhiên của Kotarou mà cô khẳng định là mình hoàn toàn không tin, nhưng về sau chuyện bản thân cô là một triệu hồi sư cấp cao trong hàng ngũ Gaia được sáng tỏ. Akane cũng mời Ohtori Chihaya vào câu lạc bộ, đó là một nữ sinh mới chuyển đến lớp của Kotarou. Chihaya có thể lực rất tốt, nhưng khá vụng về. Chihaya, cũng là một nữ chính trong tác phẩm, luôn được bảo bọc từ nhỏ đến lớn và hiện đang sống cùng quản gia Ohtori Sakuya, người ra vẻ như là anh trai cô tại trường. Cũng như Akane, Chihaya là thành viên của Gaia và là một triệu hồi sư.

Kotarou mời ba cô gái khác tham gia Câu lạc bộ Nghiên cứu Những điều huyền bí, cũng là ba nữ chính. Người thứ nhất là Kanbe Kotori, cô bạn từ thuở nhỏ đang học chung lớp với Kotarou, nhưng ngoài anh ta ra cô có rất ít bạn thân và chỉ chịu chăm chỉ đến trường sau khi tham gia câu lạc bộ. Cô rất hiếu động và nuôi một chú chó vô cùng khỏe là Chibi-Moth. Dù cũng là một triệu hồi sư nhưng Kotori lại không có mối liên hệ nào với Gaia hay Guardian, thay vào đó cô là giáo sĩ trong một giáo phái cổ xưa của những triệu hồi sư gọi là Druid, những người tôn kính thiên nhiên và bảo vệ Kagari bằng sứ ma, cho đến khi Kagari sẵn sàng đưa ra quyết định khởi động tiến trình tái tiến hóa. Do Kotori đã lập khế ước với Druid thông qua một cây tầm gửi thần kỳ chứa đựng sức mạnh của giáo sĩ, cũng như việc tìm thấy một hố năng lượng sống trong rừng, cô có thể tự do tạo ra sứ ma mà không cần phải đánh đổi bằng sinh lực của bản thân. Kotarou gặp một học sinh năm nhất nhút nhát tên là Nakatsu Shizuru, đang là thành viên của Ủy ban Kỷ luật nhà trường, có thính giác, thị giác và khả năng đọc môi siêu đẳng. Bị mắc chứng loạn sắc tố, Shizuru phải đeo một miếng vá trắng che mắt phải màu vàng khiến cô rất ngượng ngùng khi giao tiếp; mắt trái của cô màu xanh lam. Shizuru là người của Guardian, cô có năng lực sản sinh những vật chất sinh hóa bên trong cơ thể và dùng nó để tự chữa trị vết thương của mình hay những người khác, đồng thời gây bất hoạt và xóa trí nhớ đối phương. Shizuru tham gia câu lạc bộ cùng người bạn thân của cô là Konohana Lucia, lớp trưởng của Kotarou. Lucia dễ dàng bị những trò đùa của đám con trai làm kích động và thường đấm Kotarou nhừ tử mỗi khi bị anh chọc ghẹo. Cô bị sự sạch sẽ ám ảnh và luôn luôn mang găng tay. Giống Shizuru, Lucia là thành viên của Guardian có năng lực tạo ra khí và mủ kịch độc do hậu quả từ một thí nghiệm của Guardian, khiến cô luôn phải dùng thuốc áp chế. Lucia cũng gây bước sóng hủy diệt lên những đối tượng mà cô chạm vào và làm vỡ kính từ khoảng cách xa. Ngoài những năng lực đặc hữu của riêng, cả Lucia và Shizuru đều có tốc độ, sức bật và phản xạ phi thường.

Cốt truyện
Cốt truyện của Rewrite xoay quanh nhân vật chính Tennouji Kotarou, một nam sinh cao trung đang sống ở thành phố Kazamatsuri, và câu chuyện khởi đầu từ ngày 3 tháng 10 năm 2010 trên Mặt Trăng. Kotarou rất hứng thú với những điều kỳ bí tại Kazamatsuri, đặc biệt là các ghi nhận về những động vật bí ẩn chưa được biết đến, đồng thời dành thời gian bên năm cô bạn cùng thuộc Câu lạc bộ Nghiên cứu Những điều huyền bí của trường: Kanbe Kotori, Ohtori Chihaya, Nakatsu Shizuru, Konohana Lucia và hội trưởng câu lạc bộ Senri Akane. Các thành viên câu lạc bộ trải qua những tháng ngày vui tươi, thanh bình, cùng nhau khám phá những bí ẩn siêu nhiên của thành phố Kazamatsuri. Trong khoảng thời gian này, Kotarou nảy sinh tình cảm với từng nhân vật nữ tùy theo từng mạch truyện phân nhánh được dẫn dắt bởi sự lựa chọn của người chơi. Các kịch bản đó đại diện cho những dòng thời gian khác nhau trong một cuộc chiến khốc liệt giữa Gaia và Guardian, mỗi dòng thời gian đều ẩn chứa những gợi ý rằng nhân loại không thể tránh khỏi họa diệt vong. Bên cạnh đó, quá khứ đau đớn và thân phận thật sự của các nữ chính cũng được hé lộ.

Sau khi các mạch truyện của năm nữ chính được hoàn thành, câu chuyện chuyển sang một thiết lập có bối cảnh Kazamatsuri đã bị tàn phá, trong một thế giới vừa trải qua tiến trình tái tiến hóa. Kotarou gặp Kagari của Mặt Trăng trên ngọn đồi hoa cúc. Kotarou vào thời điểm này là một thực thể thống nhất của tất cả các "Kotarou" từ tất cả dòng thời gian khác nhau mà ở đó nhân loại bị diệt vong và anh vẫn còn nắm giữ những ký ức về các sự kiện này. Kagari của Mặt Trăng đang cố gắng tìm ra cách giúp Trái Đất và nhân loại thoát khỏi sự hủy diệt, và Kotarou nỗ lực để tìm hiểu cũng như giúp đỡ cô trong khi vẫn phải chiến đấu chống lại hàng đoàn quái vật được Kashima Sakura của Gaia triệu hồi với quyết tâm tiêu diệt nhân loại bằng cách giết cho được Kagari. Kotarou và các nữ chính cùng hợp lực bảo vệ Kagari, trong khi cô cố gắng thực hiện kế hoạch duy trì sự tồn tại của nhân loại bằng cách truyền sinh lực của Mặt Trăng trở về Trái Đất. Trong quá khứ, Trái Đất đã giải phóng nguồn năng lượng này lên Mặt Trăng, tạo ra nền văn minh Mặt Trăng. Vẫn còn lại vừa đủ năng lượng và tài nguyên để khởi động một tiến trình tái tiến hóa sau cùng.

Vào trước thời điểm xảy ra câu chuyện của Rewrite, Kotarou từng là một thành viên cấp thấp của Guardian được phái đến Kazamatsuri, tại đây anh gặp Kagari lần đầu tiên. Trong một dòng thời gian, Kagari tấn công Kotarou làm anh bị trọng thương, tuy nhiên anh được cứu chữa và biến thành hình thái bán sứ ma nhờ Kotori (lúc này còn nhỏ) bằng một mảnh ruy băng của Kagari. Sự lão hóa của Kotarou cũng bị chậm lại như hệ quả tất yếu. Kotarou bị hôn mê sâu, và anh được cho uống một loại thuốc làm mất trí nhớ để xóa đi ký ức về Gaia và Guardian. Lúc anh hồi tỉnh, Kotori đã học đến sơ trung rồi, và Kotarou sau đó tốt nghiệp sơ trung cùng với Kotori. Anh lên cấp 3 rồi tham gia sinh hoạt cùng Câu lạc bộ Nghiên cứu Những điều huyền bí như đã nói, mặc dù thực ra bản thân lớn tuổi hơn khá nhiều so với các bạn của mình. Ở một dòng thời gian khác khi Kotarou bắt gặp Kagari, anh để cho cô ấy đi mà không báo cáo lại với cấp trên. Anh được điều đến những quốc gia nghèo đói và bạo loạn để tích lũy kinh nghiệm chiến đấu và dần vỡ mộng về Guardian.

Kotarou kịch liệt phản đối các chiến lược của Guardian, anh nhanh chóng trở lại Kazamatsuri và gặp Kagari một lần nữa. Cô nói với anh rằng cô phải khởi động tiến trình tái tiến hóa, nhưng vì việc này sẽ dẫn đến một thế giới chết, Kagari cần tìm ra những ký ức hạnh phúc được hình thành nhờ sự chuyển biến tích cực của sự sống trên Trái Đất, chứ không phải những ký ức bất hạnh do chiến tranh và xung đột gây nên tại nơi ấy. Dù không hoàn toàn nhận thức được mọi chuyện, Kotarou đồng ý giúp Kagari và anh hành động như một điệp viên hai mang, phá hoại cơ sở, trang thiết bị và giết hại người của cả Gaia lẫn Guardian ở Kazamatsuri. Không may, nhóm thánh nữ của Gaia cưỡng ép Kagari khởi động ngay tiến trình tái tiến hóa bằng cách cất lên bài ca tận thế. Kết quả là, thảm thực vật chôn vùi toàn bộ thành phố và Kazamatsuri bị phá hủy một phần. Kotarou xâm nhập ngôi đền của Gaia hòng ngăn bài ca lại, tại đó anh cũng giao đấu và giết một con Rồng Địa cầu do các thánh nữ triệu hồi.

Kotarou dùng năng lực Rewrite tức tốc lao đến bên Kagari đang suy kiệt. Kagari bày tỏ lòng biết ơn chân thành với Kotarou vì đã cho cô thấy những ký ức hạnh phúc, và nói rằng anh đã mang lại hy vọng cho thế giới. Cuối cùng, dù vô cùng đau đớn nhưng chính tay Kotarou đã đâm chết Kagari. Hai người hôn nhau rồi hóa thành một quả cầu ánh sáng. Sự sống trên Trái Đất vẫn được tiếp tục, nhưng thế giới phải trải qua một thời kỳ băng hà, diễn ra bên ngoài Kazamatsuri. Trong thành phố, một cây cổ thụ khổng lồ sinh trưởng 500 mét trong vòng ba năm, bên trong nó là quả cầu ánh sáng hóa thân của Kotarou và Kagari. Kotori, Chihaya, Shizuru, Lucia và Akane, giờ đang học cao trung, tìm hiểu về cây cổ thụ như việc thường lệ của Câu lạc bộ Nghiên cứu Những điều huyền bí và biến Kotarou thành một sứ ma. Anh dẫn họ lên Mặt Trăng và tại đó, trong cảnh cuối, các nhân vật đứng quanh một chồi non mọc lên từ lớp regolith cằn cỗi.

Phát triển

Rewrite là visual novel thứ chín của Key, và đây là lần đầu công ty áp dụng tỉ lệ khung hình 16:9 thay vì tỉ lệ 4:3 như các tác phẩm trước. Rewrite cũng là visual novel đầu tiên được Key sử dụng game engine Siglus của công ty mẹ Visual Art's. Hoạch định phát triển dự án dẫn dắt bởi Hinoue Itaru, kiêm chỉ đạo nghệ thuật và thiết kế nhân vật cho Rewrite. Trong thời gian Key phát triển trò chơi thứ năm của họ là Tomoyo After ~It's a Wonderful Life~ vào năm 2005, Hinoue có nhiều thì giờ rảnh rỗi hơn vì bà chỉ trợ giúp Fumio trong khâu tạo hình nhân vật, và đó là lúc Hinoue nảy ra các ý tưởng cơ bản cho Rewrite. Hinoue đã viết một bản thảo về tiền đề sơ khởi của Rewrite và trình nó lên Baba Takahiro, giám đốc Visual Art's.

Sau khi dự án được phê duyệt, Hinoue tham khảo ý kiến nhà biên kịch chính trước đây của Key là Maeda Jun về những người viết kịch bản game khác nhau có khả năng tham gia phát triển Rewrite. Tuy vậy, một trong những nhà văn Hinoue muốn góp mặt trong dự án là Tanaka Romeo, người mà bà hâm mộ sau khi chơi qua visual novel năm 2003 của FlyingShine mang tựa đề CROSS†CHANNEL, được Tanaka chấp bút. Mặc dù lúc đầu từ chối lời mời, Tanaka quyết định nhận dự án khi ông được cung cấp thời gian cần thiết để làm việc. Khi nhận dự án, Tanaka vẫn chưa biết rằng Maeda Jun đã rút khỏi vị trí biên kịch chính của Key, và ông bắt đầu chú tâm nhiều hơn khi phần việc của mình là viết sườn kịch bản cho Rewrite. Vào thời điểm đó, chỉ mới có một tác giả khác ngoài Tanaka tham gia dự án là Tonokawa Yūto của Key, người từng ghi dấu trong tác phẩm thứ sáu của công ty là Little Busters!. Tanaka được giao nhiệm vụ phác thảo toàn bộ khung kịch bản, và ngay lúc này, Baba Takahiro đề nghị rằng nên có thêm một nhân vật nữ chính nữa nhằm nâng số mạch truyện lên thành sáu, nhưng để làm điều đó họ cần thuê một nhà văn khác. Ryukishi07 của 07th Expansion, tác giả hai trò chơi nhượng quyền thương mại Higurashi no Naku Koro ni và Umineko no Naku Koro ni, đã trở thành nhà biên kịch thứ ba sau khi Baba mở lời vào cuối năm 2007 rằng Key muốn mời ông gia nhập nhóm phát triển Rewrite.

Cuối cùng, Tanaka đã viết phần kịch bản dẫn đến mạch truyện các nữ chính, kịch bản của Kotori và Akane, hai phần Moon và Terra, và kịch bản phụ Oppai. Tonokawa viết các mạch truyện của Chihaya và Shizuru, còn Ryukishi07 viết câu chuyện của Lucia. Dự định ban đầu của Takana là làm cho thời lượng kịch bản Rewrite tương đương với tựa game thứ hai của Key là AIR hồi năm 2000, nhưng vì câu chuyện cứ mở rộng ra thêm, về sau ông đã cố gắng giữ cho quy mô tác phẩm ở mức gần bằng Little Busters!. Tanaka, khi được hỏi về quá trình hình thành nên những ý tưởng và kết cấu phức tạp trong Rewrite, tiết lộ rằng ông muốn mang đến tác phẩm này thật nhiều mối liên hệ với thực tế. "Bầu không khí vui nhộn và thân thiện lúc ban đầu như Little Busters!, nhưng các vấn đề nghiêm trọng, kịch tích và huyền bí luôn là mục tiêu tôi cố gắng truyền tải trong nửa sau tác phẩm," ông trả lời. Tanaka đã trao đổi nhiều lần với Ryukishi07 về khả năng ứng dụng trơn tru các lý thuyết cơ học lượng tử sau khi hoàn tất bố cục chính của tác phẩm, bởi vì ông ấn tượng với công trình đồ sộ Umineko no Naku Koro ni cùng những giả thuyết chồng chéo trong tiền đề của Ryukishi07. Về nhân vật chủ chốt Kagari, Tanaka luôn che giấu khái niệm về cô trong suốt giai đoạn lên ý tưởng, kể cả với các nhà văn khác của Key. Chi tiết về Kagari chỉ thực sự được đưa ra trong bản thảo đúc kết đầu tiên, và đó cũng là lý do cô được giới thiệu trong các đoạn quảng cáo trước công chúng rất muộn; thay vào đó Key muốn thu hút sự tập trung vào Kotori. Tanaka cảm thấy tiếc vì Kagari là mẫu nhân vật trầm lặng, trong khi Key đã mời một diễn viên xuất sắc lồng tiếng cho cô là Hanazawa Kana.

Do Maeda Jun không tham gia sáng tác kịch bản Rewrite, Tonokawa Yūto thay thế ông giữ cho tính chất  đặc hữu của Key vẫn hòa lẫn trong tác phẩm, với sự hỗ trợ của hai tác giả còn lại vốn cũng chịu ảnh hưởng nhiều từ phong cách nakigē của Maeda. Mục tiêu của Tonokawa là viết sao cho các phần kịch bản được giao phụ trách giống nhiều nhất với Kanon, tác phẩm đầu tay của Key ra đời hơn 10 năm trước, đồng nghĩa ông đã phải đưa vào đó nhiều yếu tố gây khóc dù ban đầu chưa hình thành ý định này. Tuy nhiên, ông cũng muốn thử khả năng của mình với thể loại hành động, và bản thân yếu tố này cũng xuất hiện khá thường xuyên trong thiết lập chung của tác phẩm, từ đó dẫn đến mạch truyện kịch tính của Chihaya. Trái lại, Ryukishi07 muốn mang đến một phong cách trái ngược với những gì người ta nghĩ về Key, dù còn nhiều lưỡng lự, từ đó ông tạo ra kịch bản của Lucia với bầu không khí tăm tối và tàn bạo, gắn kết với phong cách nửa sau Rewrite do Tanaka tạo dựng tiền đề.

Rewrite đánh dấu lần đầu tiên Hinoue quay trở lại làm người duy nhất chỉ đạo nghệ thuật và thiết kế nhân vật trong một trò chơi của Key kể từ sau CLANNAD, tác phẩm thứ ba của công ty. Đồng phục các nữ sinh trong tác phẩm là những bản thiết kế cũ mà Hinoue đã sáng tạo và sử dụng trong dōjinshi (tác phẩm tự xuất bản) trước đây. Đặc biệt, Hinoue đã mất rất nhiều thời gian để vẽ các nhân vật trong Rewrite, một phần bởi thiết kế phức tạp của đồng phục, và một thực tế là hầu hết nhân vật nữ đều có mái tóc dài, ngoài ra lý do còn nằm ở việc tăng tỉ lệ khung hình. Tên của nhiều nhân vật được Hinoue đặt dựa theo hoặc lấy cảm hứng từ tên các địa danh hay ga tàu ở Osaka—nơi Key tọa lạc—và vùng lân cận. Sáu nghệ sĩ đồ họa khác làm việc trong dự án Rewrite: Torino chỉ đạo vẽ cảnh nền, Shigawa Ryou tạo hình và minh họa những con quái vật, và khâu đồ họa vi tính do Na-Ga, Shinory, Mochisuke và Tayama Minimo phụ trách. Âm nhạc trong game được sáng tác bởi hai nhà soạn nhạc chủ chốt của Key là Orito Shinji và Maeda Jun, cùng với Iuchi Maiko của I've Sound, Hosoi Sōshi và Mizutsuki Ryō. Maeda cũng tham gia trong vai trò kiểm soát chất lượng trò chơi. Dựa vào thời gian cốt truyện mở ra cùng các tình tiết sự kiện đặc trưng như lễ hội gặt mùa, Rewrite được Key xếp vào tác phẩm chủ đề mùa thu, và đây cũng là visual novel cuối cùng trong bộ bốn tác phẩm lấy chủ đề theo mùa của hãng, với khởi đầu là Kanon vào mùa đông.

Tiếp thị và phát hành

Rewrite được công bố lần đầu tiên vào ngày 1 tháng 4 năm 2008, dẫn đến một cuộc tranh luận về khả năng đó là trò đùa Cá tháng 4 thay vì thật sự là thông báo về trò chơi mới của Key. Sang ngày hôm sau, blog của Key có bài đăng xác nhận rằng quá trình sản xuất Rewrite đã bắt đầu. Ngày 1 tháng 4 năm 2010, website chính thức của Rewrite tiếp tục được cập nhật với thông báo rằng sản phẩm này sẽ là một game dành cho người lớn (eroge), nhưng đó hóa ra lại chính là trò đùa Cá tháng 4. Sau đó Key tuyên bố vào tháng 2 năm 2011 rằng họ chắc chắn sẽ không sản xuất phiên bản có cảnh quan hệ tình dục của Rewrite (trước đây Key từng làm điều đó với Little Busters! qua bản mở rộng Little Busters! Ecstasy). Đến ngày 1 tháng 4 năm 2011, Key công bố một video anime với nhạc nền là ca khúc "Rewrite" được Psychic Lover thể hiện. Video do hãng White Fox sản xuất và Tanaka Motoki làm đạo diễn. Lại một lần nữa dấy lên nhiều suy đoán về ý nghĩa thật sự của động thái này, nhưng Key giải thích vào hôm sau là video và ca khúc sẽ được dùng làm đoạn phim và bài hát mở đầu thứ hai trong visual novel Rewrite.

Key đã tổ chức một sự kiện quảng bá vào ngày 8 tháng 5 năm 2011 gọi là Rewrite Fes. ở Akihabara. Trưng bày trong hội trường sự kiện là rất nhiều tác phẩm nghệ thuật thể hiện các nhân vật trong Rewrite do Hinoue minh họa, cũng như tranh vẽ nhân vật bởi nhiều họa sĩ khác nhau từng được đăng trong website chính thức của tác phẩm. Sự kiện bao gồm tiết mục biểu diễn nhạc sống của NanosizeMir và Psychic Lover, cuộc đàm thoại trên sân khấu giữa các nhân viên phát triển Rewrite và những seiyū trong game, và phần bình luận từ nhiều học giả khác nhau thể hiện trên màn chiếu. Các nhân viên gồm Tonokawa và Ryukishi07—những người bàn về kịch bản visual novel, và Orito và Hoshi trao đổi về âm nhạc trong Rewrite. Orito cũng góp một tiết mục biểu diễn bằng cây guitar điện có trang trí hình nhân vật và biểu trưng tựa đề của Rewrite. Cây guitar sau đó được bán đấu giá trên Yahoo! Auctions vào tháng 7 năm 2011 với giá chót là 405.000 yen. Những mặt hàng quảng bá có thể mua tại sự kiện bao gồm một cuốn sổ giới thiệu Rewrite, một bộ văn phòng phẩm Rewrite, một album phối lại mang tựa Deejay Busters! chứa các bản nhạc được phối từ Little Busters! và trò chơi thứ tám của Key là Kud Wafter, và một light novel của Kanon có nhan đề  do Shimizu Mariko sáng tác và minh họa bởi ZEN.

Một bản demo game Rewrite tương đối dài được kèm theo ấn bản giới hạn của Kud Wafter phát hành ngày 25 tháng 6 năm 2010. Bản demo thứ hai có thời lượng dài hơn ra mắt trên website chính thức của Rewrite vào ngày 26 tháng 3 năm 2011. Một chương trình kiểm chuẩn miễn phí mang tựa Chihaya Rolling có thể tải về từ website chính thức của Key từ ngày 20 tháng 8 năm 2010. Chương trình này, cũng được kèm theo bản demo phát hành trước đó, có tính năng chính là Chihaya ngã lăn xuống một ngọn núi rồi va liên tục vào các tảng đá và con chó cưng Chibi-Moth của Kotori. Mục đích của chương trình là kiểm tra xem liệu máy vi tính dùng hệ điều hành Windows có thể chơi được Rewrite hay các game khác cũng dùng game engine Siglus hay không. Nếu kết quả xếp hạng D trở lên, Rewrite có thể chạy bình thường, nhưng nếu xếp hạng E, game có thể chơi tương đối ổn trừ một vài trường hợp ngoại lệ. Từ ngày 21 tháng 4 đến 9 tháng 5 năm 2011, Visual Art's nhận đơn đặt mua hai phiên bản máy tính xách tay "Rewrite Note PC": bản thường và bản AKN có thông số kỹ thuật cao hơn; AKN là ám chỉ Akane, cũng bởi Akane sử dụng một laptop tương tự trong visual novel. Bản AKN có chữ ký ngẫu nhiên của một trong ba nhân viên: Hinoue, Orito và Tonokawa, mặc dù Visual Art's cũng bán những bản AKN không có chữ ký. Bản AKN còn chứa thêm 16 hình nền Rewrite, trong khi bản thường chỉ có 9 hình nền. Máy tính xách tay này được trang bị năm mẫu âm hệ thống khác nhau, sử dụng câu thoại từ seiyū của năm nữ chính trong Rewrite: Kotori, Chihaya, Akane, Shizuru và Lucia.

Mặc dù Rewrite ban đầu được lên kế hoạch phát hành ngày 28 tháng 4 năm 2011 (ngày mà đúng bảy năm trước CLANNAD ra đời), tác phẩm đã bị hoãn lại đến ngày 24 tháng 6 năm 2011 do ảnh hưởng từ thảm họa động đất và sóng thần tháng 3. Ấn bản giới hạn này được cài đặt bằng 2 đĩa DVD dùng PC Windows, nó còn kèm theo một sách hướng dẫn chính thức dày gần 80 trang mang tựa Rewrite of the Life, một album phối lại mang tựa Soil, một CD thu lại chương trình radio trên internet Radio Rewrite, ba thẻ nguyên mẫu từ bộ thẻ bài giao đấu Weiß Schwarz, một thẻ nguyên mẫu từ Lycèe Trading Card Game, ba hộp đĩa DVD tặng thêm, và một dây đeo điện thoại di động. Hơn hai mươi đại lý phân phối có trụ sở ở Akihabara lẫn cửa hàng trực tuyến tặng thêm sản phẩm khuyến mãi đặc biệt theo chủ đề Rewrite nếu ấn bản giới hạn này được mua qua hệ thống của họ. Các mặt hàng khuyến mãi bao gồm thẻ điện thoại, thẻ quà tặng, dây đeo điện thoại, nút cài, thảm trải bàn, áp phích, dakimakura, túi tote, thảm hoa văn và khăn trải giường. Ấn bản thông thường của Rewrite phát hành ngày 30 tháng 9 năm 2011 với một họa phẩm bìa mới. Nhờ sự thành công của trò chơi, công ty Prototype công bố ngày 29 tháng 6 năm 2013 rằng họ đã có kế hoạch đưa Rewrite lên các hệ máy console PlayStation Portable (PSP) và PlayStation Vita (PS Vita). Bản tương thích với PSP của Rewrite đã được tung ra vào ngày 17 tháng 4 năm 2014; và bản tương thích với PS Vita phát hành ngày 28 tháng 8 cùng năm. Một đĩa drama CD độc quyền được tặng kèm theo hai bản phát hành với số lượng có hạn, nó là chuyển thể của một truyện ngắn có nhan đề  trích từ light novel Official Another Story Rewrite. Vào ngày 11 tháng 2 năm 2015, phiên bản trên PlayStation 3 của tác phẩm ra đời, cũng do Prototype sản xuất.

Fan disc và Rewrite+

Trong một cuộc phỏng vấn trước khi Rewrite phát hành, Tonokawa bày tỏ sự quan tâm đến việc mở rộng thêm cốt truyện nếu trò chơi được đón nhận tốt. Chỉ một thời gian ngắn sau khi Rewrite ra mắt, Tonokawa đến gặp Baba Takahiro trình bày kế hoạch, và giám đốc Visual Art's đã chấp thuận đề nghị sản xuất fan disc của ông. Với nhan đề Rewrite Harvest festa!, fan disc được phát triển bởi cùng dàn nhân viên của Rewrite, và phát hành ngày 27 tháng 7 năm 2012 dưới dạng ấn bản giới hạn trên PC Windows. Ấn bản kèm theo một đĩa nhạc nguyên bản trong fan disc mang tựa Feast, một CD thu lại Radio Rewrite, một tập sách nghệ thuật gốc, hai dây đeo điện thoại, và ba thẻ khuyến mãi lấy từ ba bộ thẻ bài tương ứng là Weiß Schwarz, Lycèe và Phantasmagoria. Các cửa hàng phân phối tiếp tục dành tặng những sản phẩm khuyến mãi đặc biệt cho những ai đặt mua qua mạng hoặc mua trực tiếp trò chơi tại trụ sở của họ ở Akihabara. Prototype đã phát hành phiên bản trên PS Vita của Harvest festa! vào ngày 18 tháng 5 năm 2017.

Kịch bản bao gồm những câu chuyện spin-off mở rộng cốt truyện của Rewrite, lễ hội gặt mùa của Kazamatsuri được viết mở rộng ở Harvest festa!, và các minigame xuất hiện trong quá trình chơi, giống như Rewrite. Độ dài kịch bản của Harvest festa! gần bằng với quy mô của Tomoyo After. Trong fan disc, Tanaka đã sửa chữa một số tình tiết mà ông phân vân từ tác phẩm gốc, sau khi đọc ý kiến do nhiều người hâm mộ gửi về; trong đó bao gồm bổ sung nhiều hơn yếu tố lãng mạn vào mạch truyện của Kotori. Fan disc cũng đánh dấu lần đầu tiên xuất hiện tạo hình chính thức của Inoue, một nhân vật phụ trợ khá quan trọng đã không được minh họa trong Rewrite. Tuy không phải là một eroge, Harvest festa! với tính chất dành tặng người hâm mộ của nó chứa nhiều cảnh nhạy cảm và một số họa phẩm quảng cáo rất gần với nội dung tình dục thật sự, ví dụ như một trang bìa tạp chí người lớn PUSH!! in hình Akane đang khỏa thân và thủ dâm; trò chơi được phân hạng dành cho người trên 15 tuổi khi phát hành. Không giống như Rewrite, Kotarou được lồng tiếng toàn bộ trong fan disc. Năm mẫu âm hệ thống dùng trong máy tính xách tay Rewrite được phát hành chung với fan disc, nhưng bổ sung câu thoại của Kagari do Hanazawa Kana thể hiện.

Để quảng cáo Harvest festa!, Good Smile Racing đã sản xuất phiên bản itasha (loại ô tô có in hình minh họa nhân vật theo phong cách anime) của chiếc Daihatsu Hijet Cargo 2008 dùng hình vẽ trong game để trang trí, và điều khiển nó xuyên Nhật Bản từ ngày 30 tháng 5 đến 26 tháng 7 năm 2012. Chiếc xe được đưa lên sàn đấu giá trực tuyến của Yahoo! Nhật Bản vào ngày 3 tháng 9 năm 2012 và bán được với giá chót 1.806.000 yen sau khi ra mức khởi điểm vỏn vẹn 1 yen. Cũng giống như đã tổ chức Rewrite Fes., Key mang đến một sự kiện quảng bá vào ngày 10 tháng 6 năm 2012 gọi là Rewrite Harvest festa! Fes. ở Akihabara. Sự kiện bao gồm tiết mục biểu diễn nhạc sống của NanosizeMir và Tada Aoi, cũng như cuộc đàm thoại trên sân khấu giữa Tonokawa và Orito, và các seiyū trong game; họa sĩ Hinoue góp mặt gián tiếp qua tiết mục kể chuyện bằng tranh do bà vẽ và ghi âm giọng mình trước đó.

Key phát hành một bản cập nhật Rewrite với nhan đề Rewrite+ vào ngày 29 tháng 7 năm 2016 dành cho Windows. Nó bao gồm nhiều cải tiến và kịch bản sửa đổi do Tanaka Romeo phụ trách, cùng những minh họa bổ sung chưa từng xuất hiện trong trò chơi gốc. Rewrite+ tích hợp phần nội dung tiêu biểu từng được thêm vào các phiên bản cầm tay trước, trong đó lồng tiếng đầy đủ cho hơn 500 nhân vật và có minh họa chính thức cho Inoue. Rewrite+ gói kèm theo Rewrite Harvest festa!, một album phối lại các bản nhạc trong Rewrite và Harvest festa! có nhan đề Selene, một CD thu lại Radio Rewrite, và một thẻ nguyên mẫu từ bộ thẻ bài giao đấu Weiß Schwarz. Ấn bản này còn tặng kèm một mẫu truyện ngắn có nhan đề  trích từ sách hướng dẫn Rewrite of the Life từng được gói cùng với ấn bản giới hạn đầu tiên của trò chơi, do Tanaka chấp bút và Hinoue minh họa; cùng một chương đặc biệt trong manga Rewrite: Side-B của Tōjō Sakana cũng từng được in trong ấn phẩm trên. Một phiên bản trò chơi trên PlayStation 4 (PS4) dành cho Rewrite nhưng tích hợp toàn bộ tính năng của Rewrite+ được Prototype phát hành vào ngày 23 tháng 3 năm 2017, với phân giải đạt mức 1080p. Phiên bản tiếng Anh của Rewrite+ đã phát hành vào ngày 17 tháng 12 năm 2021 bởi Sekai Project trên toàn cầu thông qua nền tảng Steam. Kinh phí sản xuất phiên bản này được huy động qua một chiến dịch gọi vốn cộng đồng do Sekai Project phát động trên trang web Kickstarter, với kết quả thu được hơn  từ 2.087 người ủng hộ, vượt quá mục tiêu đề ra ban đầu là . Sekai Project cũng sẽ phát hành bản tiếng Anh của Harvest festa!.

Chuyển thể

Ấn phẩm
Một chuyển thể manga minh họa bởi Tōjō Sakana với nhan đề Rewrite: Side-B bắt đầu đăng hàng tháng từ số tháng 10 năm 2010 trên tạp chí Dengeki G's Magazine của ASCII Media Works. Manga ngừng đăng từ số tháng 5 năm 2014 của tạp chí này và chuyển sang Dengeki G's Comic của cùng nhà xuất bản từ số tháng 6 năm 2014 đến số tháng 7 năm 2015. Các chương đơn trên tạp chí được tập hợp lại, và tập tankōbon đầu tiên của Side-B ra mắt ngày 27 tháng 4 năm 2011; đến ngày 27 tháng 7 năm 2015, tập thứ tám và cũng là tập cuối của loạt truyện được phát hành. Manga thứ hai, minh họa bởi Kawakami Shūichi, mang tựa Rewrite: Side-R bắt đầu đăng từ số tháng 4 năm 2011 đến số tháng 9 năm 2013 trên tạp chí Dengeki Daioh cũng do ASCII Media Works ấn hành. Tổng cộng năm tập truyện lẻ đã ra mắt từ ngày 27 tháng 6 năm 2011 đến 26 tháng 10 năm 2013. Side-B và Side-R có nghĩa là chúng phải được đọc xen kẽ như một cặp truyện. Manga thứ ba là loạt truyện hài bốn khung tranh, do Yano Miyura minh họa với tựa đề , bắt đầu đăng từ số tháng 6 năm 2011 đến số tháng 4 năm 2014 của tạp chí Manga 4-koma Palette xuất bản bởi Ichijinsha. Có hai tập Okaken e Yōkoso!! được phát hành: tập đầu vào ngày 21 tháng 7 năm 2012 và tập cuối vào ngày 22 tháng 8 năm 2014. Manga thứ tư với sự minh họa của Hazuki Yayoi, mang tựa , đăng thường kỳ trên Dengeki G's Festival! Comic từ cuốn thứ 20 đến cuốn thứ 29, được ASCII Media Works xuất bản từ ngày 26 tháng 10 năm 2011 đến 26 tháng 4 năm 2013. Có hai tập Okaken Blog được phát hành: tập đầu vào ngày 27 tháng 7 năm 2012 và tập cuối vào ngày 27 tháng 7 năm 2013, đúng một năm sau đó. Manga thứ năm bám sát kịch bản của chuyển thể anime truyền hình lấy nhan đề Rewrite: Side-Terra, do ZEN minh họa và bắt đầu đăng từ số tháng 11 năm 2016 đến số tháng 9 năm 2018 trên tạp chí Dengeki G's Comic. Bốn tập truyện Side-Terra đã phát hành từ ngày 27 tháng 9 năm 2016 đến 27 tháng 9 năm 2018 bởi ASCII Media Works.

Ngoài ra còn có các bộ hợp tuyển manga khác được ấn hành và minh họa bởi nhiều công ty và họa sĩ khác nhau. Một ấn phẩm do Taibundo xuất bản với sự minh họa của ZEN mang tựa Earth Star Comics Rewrite đã ra mắt trong tháng 9 năm 2011. Hai tập trong bộ hợp tuyển Rewrite Comic Anthology được Ichijinsha xuất bản vào tháng 9 và tháng 11 năm 2011, và tập thứ ba bổ sung phụ đề "Flower stories" sẽ ra mắt trong tháng 10 năm 2016. Enterbrain phát hành hai quyển trong tuyển tập truyện bốn khung tranh Magi-Cu 4-koma Rewrite vào tháng 12 năm 2011 và tháng 3 năm 2012. Một tuyển tập với nhan đề  đã xuất hiện trong tạp chí Comp Ace của Kadokawa Shoten và tankōbon duy nhất của tác phẩm phát hành trong tháng 10 năm 2011.

Một loạt bảy truyện ngắn với tựa , do các nhà biên kịch của Rewrite chấp bút và minh họa bởi ZEN, đã ra mắt từ số tháng 9 năm 2011 đến tháng 3 năm 2012 của Dengeki G's Magazine. Được miêu tả là những họa truyện chính thức dành cho Rewrite, các truyện ngắn này đã tập hợp thành một tập phát hành ngày 27 tháng 7 năm 2012. Ba tập của bộ sách do nhiều tác giả biên soạn mang tựa Rewrite SSS được Harvest xuất bản từ tháng 10 năm 2011 đến tháng 1 năm 2012. Bốn quyển trong một tuyển tập light novel được Paradigm xuất bản dưới ấn hiệu VA Bunko của Visual Art's mang tựa đề Rewrite Novel Anthology đã ra mắt từ tháng 11 năm 2011 đến tháng 2 năm 2012. Một artbook dày 224 trang với nhan đề  phát hành vào ngày 30 tháng 11 năm 2011 bởi ASCII Media Works. Quyển sách gồm những phần tóm tắt cốt truyện do các nhà văn của Rewrite thực hiện, thông tin về diễn viên lồng tiếng cho các nhân vật, những bài phỏng vấn nhóm phát triển game, và tiêu biểu là những họa phẩm cũ và mới dành cho visual novel được họa sĩ Hinoue Itaru tổng hợp cùng các bản vẽ phác thảo, bao gồm tài liệu về đoạn anime dùng làm phim mở đầu thứ hai của trò chơi.

Radio trên internet

Một chương trình phát thanh internet quảng bá Rewrite gọi là  đã phát sóng 70 buổi từ ngày 27 tháng 5 năm 2011 đến 28 tháng 9 năm 2012. Chương trình được phát trực tuyến vào thứ Sáu hàng tuần, do hai đài phát thanh Internet Nhật Bản là Hibiki và Onsen phối hợp sản xuất. Bộ đôi dẫn chương trình Morita Masakazu và Saitō Chiwa cũng là các diễn viên lồng tiếng cho Tennouji Kotarou và Kanbe Kotori trong trò chơi. Bảy đĩa CD biên tập toàn bộ 70 buổi phát sóng được ra mắt từ ngày 30 tháng 9 năm 2011 đến 28 tháng 8 năm 2013.

Để quảng bá cho chuyển thể anime của Rewrite, một chương trình phát thanh internet mới lấy nhan đề  đã tiếp sóng từ ngày 3 tháng 7 năm 2016 đến ngày 19 tháng 6 năm 2017 với tổng cộng 31 buổi, cũng do Morita và Saitō dẫn dắt. Chương trình được phát trực tuyến trước vào tối Chủ Nhật hàng tuần trên nền tảng trực tiếp của Niconico, và phát chính thức vào thứ Hai bởi hai đài phát thanh Internet Hibiki và Onsen. Một CD thu âm đặc biệt ra mắt lần đầu vào ngày 12 tháng 8 năm 2016 trong sự kiện Comiket 90 và bán chính thức vào ngày 28 tháng 9 cùng năm. Hai đĩa CD biên tập toàn bộ 31 buổi phát sóng đã phát hành vào các ngày 25 tháng 1 và 11 tháng 8 năm 2017.

Anime

Một chuyển thể anime truyền hình dài 24 tập do Tanaka Motoki (nghệ danh "Tensho") đạo diễn và hãng phim 8bit thực hiện. 13 tập phim đầu tiên phát sóng từ ngày 2 tháng 7 đến 24 tháng 9 năm 2016. Do sự đồ sộ về mặt tổng thể của tác phẩm và khó khăn trong việc tổng hòa đầy đủ các phần riêng lẽ vốn khác biệt lẫn nhau trong cốt truyện, những nhà chế tác đã xây dựng kịch bản các tập phim này theo một hướng đi mới, được giới thiệu như "mạch truyện thứ sáu" chưa từng được kể trong nguyên tác. 11 tập tiếp theo tiếp sóng từ ngày 14 tháng 1 đếnn 25 tháng 3 năm 2017, với kịch bản được chuyển thể từ hai phần Moon và Terra trong visual novel.

Anime được chiếu trên các kênh Tokyo MX, Gunma TV, Tochigi TV, MBS TV và BS11 cùng một số hạ tầng web khác. Bộ phim cũng được streaming trên Crunchyroll và Daisuki với phụ đề tiếng Anh, trên nền tảng video theo yêu cầu Akiba Pass với phụ đề tiếng Đức dưới sự cấp phép của Peppermint Anime, và trên Wakanim với phụ đề tiếng Pháp. Kịch bản phim do Aoshima Takashi, Takahashi Tatsuya và Ikami Takayo phụ trách với sự hợp tác của Tanaka Romeo và Kai trong quá trình biên kịch. Thiết kế nhân vật dùng trong anime do Nonaka Masayuki thể hiện dựa trên những minh họa nguyên tác của Hinoue Itaru. Tập phim đầu tiên là tập đặc biệt có thời lượng phát sóng 1 giờ, được trình chiếu trước ngày lên sóng chính thức khoảng một tuần trong một sự kiện chào mừng đặc biệt. Xê-ri được phát hành thành 13 đĩa DVD và Blu-ray biên soạn từ ngày 28 tháng 9 năm 2016 đến 27 tháng 9 năm 2017 bởi Aniplex. Crunchyroll thông báo đã cấp phép phân phối phim tại thị trường Bắc Mỹ.

Ca khúc đầu phim thứ nhất là "Philosophyz (TV animation ver.)" và ca khúc kết phim thứ nhất là , đều do Mizutani Runa của NanosizeMir trình bày. Hai nhạc phẩm này là các bản remix của hai ca khúc chủ đề trong visual novel Rewrite và Rewrite Harvest festa! nguyên tác. Ca khúc đầu phim thứ hai là "End of the World" của Kumaki Anri và ca khúc kết phim thứ hai là "Word of Dawn" của Tada Aoi. , một sáng tác không lời từ Maeda Jun, được sử dụng làm nhạc đầu phim trong các tập 15 và 16. Ca khúc đầu phim thứ ba là "Last Desire" do Kurosaki Maon thể hiện và ca khúc kết phim thứ ba là "Instincts" của Mizutani. Tập phim cuối cùng đã chọn "CANOE" của Tada, vốn là nhạc phẩm kết thúc trò chơi nguyên tác, làm ca khúc khép lại xê-ri. Toàn bộ phần nhạc nền và nhạc phẩm khác dùng trong anime được lấy nguyên mẫu từ hai album Rewrite Original SoundTrack và Feast.

Âm nhạc

Rewrite có bảy ca khúc chủ đề: hai bài mở đầu và năm bài kết thúc. Bài hát mở đầu thứ nhất là "Philosophyz" được Mizutani Runa của nhóm nhạc dōjin NanosizeMir thể hiện. Bài hát mở đầu thứ hai là "Rewrite" bởi Psychic Lover. Ca khúc kết thúc đầu tiên là  của NanosizeMir, được dùng trong kịch bản của Kotori, Chihaya và Lucia. Hai bài hát kết thúc khác là  và , đều do Yanagi Nagi trình bày. "Koibumi" dùng trong mạch truyện của Shizuru, và "Itsuwaranai Kimi e" dành cho câu chuyện của Akane. "Itsuwaranai Kimi e" cũng là nhạc phẩm chơi nền xuất hiện trong mạch truyện của Lucia. Hai ca khúc kết thúc cuối gồm  dùng trong kịch bản Moon, và "CANOE" khép lại visual novel ở phần Terra, đều được Tada Aoi thể hiện. Hai bài hát này có giai điệu tương tự nhau và dùng chung nền với bản nhạc chủ đạo , thường vang lên ở màn hình tiêu đề, được Maeda Jun sáng tác; "Watari no Uta" sử dụng bảy ngôn ngữ khác nhau pha trộn lại thành ca từ, gồm tiếng Nhật, Anh, Pháp, Ý, Bồ Đào Nha và Ả Rập.

Trong Rewrite Harvest festa!, ca khúc mở đầu là "Harvest" bởi Tada, và bài hát kết thúc là  của NanosizeMir. "Philosophyz", "Itsuwaranai Kimi e" và "Watari no Uta" cũng xuất hiện trong fan disc như những bản nhạc chơi nền. Tám nhân vật trong Rewrite có các nét chủ đạo thuộc thể loại nhạc nền—sáu nữ chính, Yoshino Haruhiko và Ohtori Sakuya. Bài của Kagari là ; bài của Kotori là ; bài của Chihaya là ; bài của Akane là ; bài của Shizuru là ; bài của Lucia là ; bài của Yoshino là "DIS is a Pain"; cuối cùng là bài của Sakuya có tựa đề .

Đĩa đơn "Philosophyz" phát hành ngày 28 tháng 1 năm 2011. Đĩa này chứa phiên bản gốc, ngắn và phối khí của "Philosophyz" và "Yami no Kanata e". Đĩa đơn "Rewrite" ra mắt ngày 27 tháng 5 năm 2011. Giống như các tác phẩm trước của Key (trừ planetarian ~Chiisana Hoshi no Yume~), một album được gói kèm theo ấn bản giới hạn của trò chơi vào ngày 24 tháng 6 năm 2011 với nhan đề Soil, trong đó biên khúc mười bài nhạc nền trong game. Soundtrack nguyên bản của Rewrite ra mắt lần đầu vào ngày 12 tháng 8 năm 2011 trong sự kiện Comiket 80 với 63 nhạc phẩm; album được bán chính thức từ ngày 28 tháng 10 năm 2011. Một album biên khúc có tên Branch phát hành ngày 29 tháng 12 năm 2011 trong sự kiện Comiket 81. Soundtrack nguyên bản của Rewrite Harvest festa!, mang tựa Feast, được tặng kèm theo fan disc vào ngày 27 tháng 7 năm 2012.

Một album phối lại với nhan đề Dye Mixture dựa theo các bản nhạc của Rewrite và Harvest festa! ra mắt ngày 29 tháng 12 năm 2012 trong sự kiện Comiket 83; sau đó được bán chính thức từ ngày 28 tháng 3 năm 2014. Một album phối lại khác là Crann Mór tái thể hiện các nhạc phẩm trong Rewrite đã phát hành ngày 29 tháng 12 năm 2015 trong sự kiện Comiket 89. Đĩa đơn của Mizutani phát hành ngày 27 tháng 7 năm 2016 dành cho bộ anime lấy tựa "Philosophyz / Sasayaka na Hajimari", gồm các phiên bản gốc, ngắn và phối khí của hai ca khúc mở và kết phim đầu tiên. Album phối lại Selene phát hành kèm theo Rewrite+ vào ngày 29 tháng 7 năm 2016 tiếp tục biến tấu các bản nhạc trong Rewrite và Harvest festa!. Hai đĩa đơn dành cho anime ra mắt ngày 21 tháng 9 năm 2016: "End of the World / Hetakuso na Uta" của Kumaki Anri và "Word of Dawn / Okiraku Kyūsai" của Tada. Một album image song nhan đề Pureness Rhapsody, thể hiện bởi Shinomiya Saya và Asaki Risa, lần lượt là các diễn viên lồng tiếng cho Chihaya và Lucia, đã phát hành ngày 29 tháng 12 năm 2016 trong sự kiện Comiket 91. Hai đĩa đơn khác dành cho anime ra mắt ngày 22 tháng 3 năm 2017: "Last Desire" của Kurosaki Maon và "Instincts" của Mizutani. Mỗi đĩa đơn và album trên đều phát hành dưới nhãn Key Sounds Label, hãng thu âm của Key.

Đón nhận

Trong năm 2011, Rewrite đã năm lần lọt vào tốp mười PC game đặt mua trước nhiều nhất toàn Nhật Bản. Trò chơi xếp hạng Chín trong tháng 1, hạng Tư trong tháng 2, hạng Ba trong tháng 3, và hai lần đứng đầu bảng trong tháng 4 và tháng 5. Rewrite trở thành PC game bán chạy nhất Nhật Bản vào thời điểm trò chơi ra mắt, tháng 6 năm 2011. Rewrite cũng đã hai lần nằm trong tốp 50 PC game có doanh số cao nhất Nhật Bản, xếp hạng #14 trong tháng 7 và hạng #29 trong tháng 8 năm 2011. Theo thông tin bán hàng công khai được đăng tải trên Gamasutra, lấy từ trang mua sắm trực tuyến Amazon Nhật Bản, Rewrite là PC game bán chạy nhất ngay trong ngày đầu tiên phát hành. Rewrite ra mắt như một sản phẩm bán tốt hàng đầu của Getchu.com, nhà phân phối chính yếu của các visual novel và sản phẩm anime nội địa, trong suốt tháng đầu phát hành, và rơi xuống hạng #30 trong tháng 7. Tác phẩm cũng là trò chơi bán chạy thứ tám trong nửa đầu năm 2011, và thứ 11 đến cuối năm. Năm 2012, Rewrite Harvest festa! ba lần nằm trong tốp 10 PC game đặt mua trước nhiều nhất toàn Nhật Bản. Trò chơi xếp hạng Sáu trong tháng 4, hạng Ba trong tháng 5, và hạng Nhất trong tháng 6. Harvest festa! đứng đầu bảng thành tích PC game cấp quốc gia phát hành trong tháng 7 năm 2012. Tuy nhiên đĩa BD đầu tiên của phiên bản anime Rewrite chỉ bán được 1.819 đơn vị trong tuần đầu phát hành, thấp nhất trong lịch sử anime chuyển thể từ các tác phẩm của Key.

Vào ngày tác phẩm ra mắt, hai nhà bán lẻ trò chơi điện tử ở Akihabara đã mở cửa sớm hai tiếng để bán Rewrite trước thời điểm phát hành chính thức. Trụ sở chính của Gamers đã chào đón một hàng dài 200 khách hàng từ 7 giờ sáng. Cửa hàng Sofmap Amusement mở cửa lúc 9 giờ sáng và trưng dụng hai dãy lầu của tòa nhà tám tầng để bán Rewrite: lầu năm được dùng để bán đại trà và nhận đặt mua trò chơi, còn lầu tám chỉ dành cho những ai đã đặt hàng trực tuyến Rewrite qua họ từ trước. Đến tháng 10 năm 2011, cả hai ấn bản giới hạn và thông thường của Rewrite được ghi nhận đã bán thành công hơn 110.000 bản. Phiên bản PSP năm 2014 ngay trong tuần đầu phát hành đã bán được 3.136 bản, trong khi thành tích tương ứng đối với phiên bản PS Vita là 4.246 bản. Key đã tổ chức một cuộc khảo sát nhân vật được yêu thích nhất từ ngày 15 đến 31 tháng 12 năm 2011 cho toàn bộ nhân vật đã xuất hiện trong tác phẩm, kể cả những cá thể thứ yếu nhất (như sứ ma). Mỗi vị trí trong tốp 3 nhân vật được yêu thích nhất sẽ nhận một hình nền vi tính tải về miễn phí, riêng hình nền cho nhân vật được yêu thích nhất được Hinoue Itaru minh họa mới hoàn toàn. Mỗi cá nhân tham gia khảo sát chỉ có thể bỏ phiếu một lần mỗi ngày cho ba nhân vật. Mặc dù Shizuru đứng đầu bảng trong thời gian đầu, Akane dần rút ngắn khoảng cách trong những ngày cuối. Và ngôi vị quán quân đã thuộc về Akane với 18.042 lượt bình chọn, đứng thứ hai là Shizuru với 16.839 phiếu và thứ ba là Lucia với 15.047 phiếu.

Đánh giá

Phiên bản PSP phát hành năm 2014 được phê bình trên tạp chí chuyên về trò chơi điện tử Nhật Bản Famitsu, với số điểm tổng cộng là 30/40 (qua bốn lượt đánh giá riêng đạt các điểm 7, 8, 8 và 7). Phiên bản PS Vita của Rewrite Harvest festa! cũng được chấm điểm bởi Famitsu, với tổng điểm là 30/40 (qua bốn lượt đánh giá riêng đạt các điểm 8, 8, 7 và 7). Mặc dù tác phẩm chứa một lượng lớn văn bản, cách câu chuyện mở ra và âm nhạc được đánh giá là có thể gây nghiện. Trang đón nhận ý kiến khách hàng của Rewrite đã nhận được hơn 3.700 thư, trong đó khoảng 3.140 đánh giá tác phẩm ở hạng 4 sao trở lên (theo mức độ hài lòng từ 1 sao đến 5 sao); trong khi tỉ lệ này ở Harvest festa! là 90/110. Một số nhận xét cho rằng mạch truyện của mỗi nữ chính thiếu tính liên kết lẫn nhau, nhưng ca ngợi khả năng dẫn dắt kịch bản của các nhà văn, cũng như sự nhất quán và hợp lý giữa các yếu tố nghe nhìn. Nhà phê bình Azuma Hiroki nhận xét "Rewrite đã có được những bước đi đáng kể trong giai đoạn chuyển dịch xu hướng văn học trong văn hóa otaku." Ông đề cao những giá trị thực về nhân sinh và môi trường của tác phẩm, đặc biệt là cách mà nhà phát triển đan cài những thông điệp truyền tải bên trong "một câu chuyện có cái nhìn dễ thương, nhưng phức tạp bởi nhiều học thuyết và không thiếu phần kịch tính hay cả sự ray rứt." Kevin Mai của Kotaku nhận xét "Rewrite có một cốt truyện thú vị với thiết lập thế giới tuyệt vời và thuyết âm mưu độc đáo," nhưng cũng "có chút tham vọng quá mức." Kevin chỉ ra sự chênh lệch chất lượng trong xây dựng kịch bản của từng nhân vật nữ chính, cho rằng các mạch truyện này "thiếu những gì chúng nên có;" bù lại ông đánh giá Terra là phần truyện được viết tốt nhất trong trò chơi. Kevin đặc biệt đánh giá cao âm nhạc trong game, gọi đó là những bản nhạc tốt nhất của Key và "[một trong những soundtrack] hay nhất mà tôi từng nghe."

Nhà văn Nasu Kinoko của hãng visual novel nổi tiếng Type-Moon trong một bài phỏng vấn vào tháng 7 năm 2012 đề cập đến Rewrite như một "tựa game kinh điển không sử dụng yếu tố H" (hentai), vốn vẫn thường thấy trong các bishōjo game, và ông cho rằng đó là một xu hướng rất tốt tác động lên visual novel nhân văn thế hệ sau. Nasu cũng bày tỏ sự tiếc nuối vì "kịch bản thú vị của game còn có thể phát triển nhiều hơn nữa," và hệ thống Mappie chưa được khai thác hữu hiệu dù đó là một "chức năng tuyệt vời." Nasu—vốn cũng là một người chịu ảnh hưởng từ Key, hay đúng hơn là từ tác phẩm trước khi công ty thật sự thành lập là ONE ~Kagayaku Kisetsu e~—tỏ lời ca ngợi Key như một nhà sản xuất hàng đầu, và việc cải tổ hệ thống trò chơi như họ đã làm với Rewrite có thể khiến nhiều hãng khác trong ngành chịu ảnh hưởng theo. Tanaka Romeo chia sẻ về tác phẩm được ông viết chính rằng, các độc giả muốn có nhiều hơn những phân đoạn có thể "cướp nước mắt" họ như với những visual novel trước của Key, dù ông cảm thấy khó khăn để đưa được nhiều hơn nữa yếu tố này vào câu chuyện. Tonokawa Yūto thừa nhận rằng cái kết của Rewrite không được xây dựng để khiến người ta khóc, vì vậy mỗi người có một ấn tượng khác nhau, tuy "chắc chắn có những đoạn [cảm động đến khóc] như vậy trong các mạch truyện riêng." Tonokawa tin tưởng rằng Rewrite đã mở rộng hơn nữa khả năng của Key, vì vậy công ty có thể dễ dàng tiến đến bất cứ mục tiêu nào họ muốn trong tương lai. Ông cũng hứa hẹn rằng những tác phẩm có sự tham gia của Tanaka và Ryukishi07 có thể sẽ tiếp tục được phát triển bên cạnh các visual novel mang phong cách truyền thống của Key.

Di sản

Một ứng dụng trò chơi thiết bị di động chạy trên hệ điều hành iOS và Android gọi là Key Collection, sản xuất bởi Index Corporation và phân phối qua Mobage, đã ra mắt trong tháng 9 năm 2013. Người chơi đặt mục tiêu thu thập các thẻ bài hiếm biểu thị nhân vật từ nhiều visual novel do Key phát triển bao gồm Rewrite, bằng cách hoàn thành nhiệm vụ trong những minigame khác nhau, và lập thành một đội. Người chơi sẽ phải huấn luyện để tăng thông số cho đội hình của mình và thậm chí có thể thách đấu với những người chơi khác.

Một trò chơi xã hội thể loại nhập vai trên điện thoại di động dành cho iOS và Android mang tựa Rewrite IgnisMemoria, sản xuất bởi Team Aeca của Visual Art's, đã ra mắt ngày 6 tháng 2 năm 2017. Trò chơi có một kịch bản hoàn toàn mới với hơn 50 mạch truyện cùng một hệ thống đối kháng theo lượt. Đội hình chiến đấu gồm ba trong số sáu nhân vật chính, tùy theo ý muốn của người chơi. Sức mạnh của nhân vật được tăng cường nhờ những thẻ bài thu thập qua một hệ thống gacha ngẫu nhiên. Người chơi có thể tự do tùy biến phòng sinh hoạt của Câu lạc bộ Nghiên cứu Những điều huyền bí và khu rừng của Kotori, nơi các nhân vật hiện diện, như một căn cứ. Ca khúc chủ đề của trò chơi là "Ignis Memory" do Kurosaki Maon thể hiện. Trò chơi chấm dứt dịch vụ vào ngày 31 tháng 12 năm 2017.

Phần đầu tiên của một visual novel trên Windows, lấy nhan đề , phát hành kèm trong hộp đĩa DVD và Blu-ray biên soạn thứ tư của bộ anime Rewrite vào ngày 21 tháng 12 năm 2016. Phần thứ hai cũng là phần cuối của visual novel này phát hành kèm trong hộp đĩa DVD và Blu-ray biên soạn thứ tám vào ngày 26 tháng 4 năm 2017. Một visual novel trên Windows khác, đóng vai trò như cái kết sau cùng của tác phẩm, lấy nhan đề Cradles Tale, phát hành kèm trong hộp đĩa DVD và Blu-ray biên soạn thứ 13 vào ngày 27 tháng 9 năm 2017. Okaken Katsudō Kiroku Gaiden do Ryukishi07 viết kịch bản, còn Cradles Tale viết bởi Tanaka Romeo; cả hai trò chơi đều được Visual Art's sản xuất.

Chú thích

Ghi chú
a.  Tiến trình này hoạt động như cơ chế cân bằng Aurora (giải thích bên dưới), ngăn sự sống đi đến điểm kết thúc bằng cách đảo ngược quy luật phát triển, tạo ra một thế giới mới tốt đẹp hơn và gỡ bỏ các mụn ủ xấu xí. Các thành viên theo chủ nghĩa hư vô của Gaia tìm đến tiến trình này với hy vọng tái dựng lại nền văn minh nhân loại. Nhà phê bình Azuma Hiroki nhận định khái niệm tái tiến hóa trong Rewrite có thể mở rộng sang phần liên quan đến thuyết tương đối rộng.b.  Thế giới song song trong vũ trụ (hay thuyết đa vũ trụ). Phát sinh khi  tràn ra khỏi bề mặt thiên thể do sự lãng phí tài nguyên của tinh cầu, phát tán lên khí quyển rồi tích tụ lại và tràn vào nhiều chiều không gian khác nhau, tạo nên thế giới song song. Nhà biên kịch Tanaka Romeo xác nhận các mạch truyện của các nhân vật nữ chính trước khi bước vào kịch bản Moon là những thế giới song song.c.   là bản thể sinh đôi của . Mặc dù bề ngoài y hệt nhau nhưng tính cách của họ hoàn toàn khác nhau.d.  Thuyết sự sống từ nguồn gốc sự sống. Nhà biên kịch Tanaka Romeo xây dựng ý tưởng dựa trên thuyết đa vũ trụ và thuyết thế giới phân nhánh, trong đó mỗi nhánh cây con tượng trưng cho những khả năng của sự sống được giả định theo nhiều cách khác nhau và đi đến những kết cục khác nhau, nhằm thăm dò khả năng tồn tại. Các nhánh con phát triển độc lập, nhưng chúng nối rễ vào một thân cây mẹ chứa đựng mọi ý niệm và khả năng có thể có, để hình thành nên một vũ trụ chung nhất, đây là "cây thế giới". Azuma Hiroki gọi khái niệm cây thế giới này có thể được ứng dụng từ thuyết tiến hóa chọn lọc.e.  Aurora được hình dung như dạng năng lượng vô hình của cực quang. Sự sống trong vũ trụ được hình thành và được tạo động lực để phát triển bởi Aurora, xuất phát từ Vụ Nổ Lớn. Sau Vụ Nổ Lớn, Trái Đất đã lặp đi lặp lại tiến trình tái tiến hóa, nhiều nền văn minh đã ra đời rồi xóa sổ như một vòng lặp. Đến thời điểm tài nguyên không còn đủ để khởi động tiến trình này nữa, Aurora được truyền lên Mặt Trăng, khai sinh nền văn minh Mặt Trăng, dù chỉ trong thời gian ngắn. Bản thân Aurora là dạng cơ bản của vật chất và sự sống, nó kết hợp với một dạng sống vô hình gọi là , hình thành nên các tầng ý thức. Azuma Hiroki liên tưởng quá trình phát triển của Aurora và dạng kết tinh linh khí của nó đến thuyết năng lượng trong tiến hóa văn minh.f.  Ký ức hạnh phúc là yếu tố then chốt để tiến trình tái tiến hóa không khởi động. Ở đây, khái niệm tiến hóa mang một ý nghĩa trừu tượng để chỉ sự thúc đẩy đến một thế giới chết bởi quá nhiều ký ức bất hạnh gây nên. Như một cơ chế tự bảo vệ, tái tiến hóa ngăn chặn một thế giới chết như thế, nhưng nó cũng làm cho nhân loại ở thời điểm hiện tại bị tuyệt diệt.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Website chính thức của Rewrite
 Website chính thức của Rewrite Harvest festa!
 Website chính thức của anime

Visual novel
Manga dài tập
Manga năm 2010
Manga năm 2011
Manga năm 2016
Manga Ichijinsha
Sản phẩm của Key
8bit
Aniplex
Crunchyroll
Anime truyền hình dài tập năm 2016
Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử năm 2011
Trò chơi điện tử năm 2012
Trò chơi điện tử phát triển ở Nhật Bản
Light novel
Seinen manga
Shōnen manga
Anime và manga chính kịch
Anime và manga lãng mạn
Anime và manga kỳ ảo
Bi kịch
Anime và manga phiêu lưu
Anime và manga huyền bí
Anime và manga hành động
Anime và manga siêu nhiên
Anime và manga chủ đề học đường
Trò chơi điện tử lãng mạn
Bishōjo game
Dengeki Comics
Dengeki Daioh
Dengeki G's Magazine
Trò chơi PlayStation 4
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi PlayStation Vita
Trò chơi PlayStation Portable


title: Anh đào Nam Kinh

text:
Anh đào Nam Kinh (danh pháp hai phần: Prunus tomentosa) là một loài anh đào bản địa của miền bắc và miền tây Trung Quốc (kể cả Tây Tạng), Triều Tiên, Mông Cổ và có thể cả ở miền bắc Ấn Độ (khu vực Jammu và Kashmir, mặc dù có lẽ ở đây chỉ gieo giống).

Đồng nghĩa
Anh đào Nam Kinh còn gọi là anh đào lông, anh đào Triều Tiên, anh đào Mãn Châu, anh đào Thượng Hải, anh đào Ando, anh đào lùn Trung Quốc, anh đào bụi Trung Quốc, anh đào bụi Hansen hoặc anh đào núi (chú ý một số loài khác cũng có tên là anh đào núi, xem thêm trang định hướng)

Danh pháp cũ của nó là Cerasus tomentosa (Thunb.) Wall. ex T.T.Yü & C.L.Li

Tên gọi của nó trong một số ngôn ngữ là: 毛樱桃 mao anh đào (tiếng Trung); ゆすらうめ yusura-ume (tiếng Nhật); 앵두나무 aeng du na mu (tiếng Triều Tiên); вишня войлочная vishnia voilochnaia tức anh đào phớt (tiếng Nga))

Miêu tả

Là loài cây bụi lá sớm rụng, hình dáng không đều, cao từ 0,3 tới 3 m (ít khi tới 4 m) và có thể hơi phình rộng hơn. Vỏ cây nhẵn nhụi, màu đen pha sắc màu đồng. Các lá mọc so le, dài 2–7 cm và rộng 1–3,5 cm, hình ôvan hay hình trứng ngược, nhọn mũi với mép lá khía răng cưa không đều, phiến lá nhăn nheo màu lục sẫm và có lông tơ che phủ ở mặt trên, các lông măng ở mặt dưới, với các cuống lá có tuyến. Các hoa màu trắng hay hồng với đài hoa đỏ tươi, nở trước hoặc cùng thời điểm khi ra lá vào mùa xuân. Chúng mọc thành cụm dày dặc trên các cuống nhỏ màu đỏ tươi, đường kính 1,5–2 cm. Quả ngọt nhưng hơi chát, đường kính 5–12 mm (ít khi tới 25 mm), màu đỏ tươi, chín vào đầu mùa hè. Loài cây này ưa nhiều nắng và mọc tự nhiên trên nhiều loại đất. Nó chịu khô hạn tốt và có khả năng chịu lạnh tới thang độ 2 (-45 °C) của USDA Hoa Kỳ.

Sử dụng
Loài cây này được trồng từ lâu theo dòng lịch sử trong vùng Đông Á để lấy hoa và quả. Nó được du nhập vào quần đảo Anh năm 1870, và Hoa Kỳ bởi Vườn ươm cây Arnold năm 1892.

Nó được gieo trồng cho nhiều mục đích. Quả ăn được, được dùng để làm nước quả, mứt hoa quả, rượu vang v.v. Nó cũng được trồng làm cây cảnh, được đánh giá cao vì hoa và quả của nó, cũng như được xén tỉa để trồng trong nghệ thuật bonsai với thân kép hay hình dáng lùn hay để mọc thẳng. Nó cũng được dùng làm gốc ghép lùn cho các loài anh đào khác. Tại Mãn Châu và trung tây Hoa Kỳ, loài cây bụi này được trồng làm hàng rào chắn gió. Trong điều kiện gieo trồng, nó phát triển tốt trong điều kiện đất hơi chua và thoát nước tốt.

Một vài giống cây trồng được chọn lọc; bao gồm 'Graebneriana' (Đức), 'Insularis' (Nhật Bản và Triều Tiên), 'Leucocarpa' (Mãn Châu; quả trắng), 'Spaethiana' (châu Âu).

Phân loại
Carl Peter Thunberg miêu tả loài cây này từ các dữ liệu trong gieo trồng thu thập được tại Nhật Bản trong giai đoạn từ tháng 8 năm 1775 tới tháng 11 năm 1776 khi ông sống tại đảo Dejima (出島) trong vịnh Nagasaki. Ông công bố miêu tả này hai lần, lần đầu trong Systema Vegetabilium của Murray, ấn bản lần thứ 14 (trang 464) vào tháng 5-6 năm 1784, và lần thứ hai trong Flora Japonica của Thunberg (trang 203) vào tháng 8 năm 1784. Ông miêu tả loài này là "fol. ovatis subtus tomentosis", để biểu thị rằng loài cây này được đặt tên từ tomentum, hay lông măng, trên mặt dưới của phiến lá. Murray ghi nhận là "Thunb. l.c.M."

Tham khảo

Anh đào
T
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Đông Bắc Á
Thực vật Triều Tiên


title: Antoingt

text:
Antoingt là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 410 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Lasioglossum admirandum

text:
Lasioglossum admirandum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Sandhouse mô tả khoa học năm 1924.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1924


title: 21924 Alyssaovaitt

text:
21924 Alyssaovaitt (1999 VN53) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 11 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21924 Alyssaovaitt

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Denting

text:
Denting là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Hasselbach, Rhein-Hunsrück

text:
Hasslebach là một đô thị ở huyện Rhein-Hunsrück, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz


title: 20607 Vernazza

text:
20607 Vernazza (tên chỉ định: 1999 RR219) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được khám phá thông qua Chương trình nghiên cứu đối tượng gần Trái Đất của đài thiên văn Lowell ở Anderson Mesa Station ở Coconino County, Arizona, ngày 4 tháng 9 năm 1999. Nó được đặt theo tên Pierre Vernazza, a planetary scientist ở European Space Research và Technology Centre.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 20001–21000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Orocrambus

text:
Orocrambus là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae. Tất cả các loài đều đặc hữu New Zealand.

Các loài
Orocrambus abditus Philpott, 1924
Orocrambus aethonellus Meyrick, 1883
Orocrambus angustipennis Zeller, 1877
Orocrambus apicellus Zeller, 1863
Orocrambus callirrhous Meyrick, 1883
Orocrambus catacaustus Meyrick, 1885
Orocrambus clarkei Philpott, 1930
Orocrambus clarkei clarkei Philpott, 1930
Orocrambus clarkei eximia Salmon, 1946
Orocrambus corruptus Butler, 1877
Orocrambus crenaeus Meyrick, 1885
Orocrambus cultus Philpott, 1917
Orocrambus cyclopicus Meyrick, 1883
Orocrambus dicrenellus Meyrick, 1883
Orocrambus enchophorus Meyrick, 1885
Orocrambus ephorus Meyrick, 1885
Orocrambus flexuosellus Doubleday in White and Doubleday, 1843
Orocrambus fugitivellus Hudson, 1950
Orocrambus geminus Patrick, 1991
Orocrambus haplotomus Meyrick, 1883
Orocrambus harpophorus Meyrick, 1883
Orocrambus heliotes Meyrick, 1888
Orocrambus heteraulus Meyrick, 1905
Orocrambus horistes Meyrick, 1902
Orocrambus isochytus Meyrick, 1888
Orocrambus jansoni Gaskin, 1975
Orocrambus lectus Philpott, 1929
Orocrambus lewisi Gaskin, 1975
Orocrambus lindsayi Gaskin, 1975
Orocrambus machaeristes Meyrick, 1905
Orocrambus melampetrus Purdie, 1884
Orocrambus melitastes Meyrick, 1909
Orocrambus mylites Meyrick, 1888
Orocrambus oppositus Philpott, 1915
Orocrambus ordishi Gaskin, 1975
Orocrambus ornatus Philpott, 1927
Orocrambus paraxenus Meyrick, 1885
Orocrambus philpotti Gaskin, 1975
Orocrambus punctellus Hudson, 1950
Orocrambus ramosellus Doubleday in White and Doubleday, 1843
Orocrambus scoparioides Philpott, 1914
Orocrambus scutatus Philpott, 1917
Orocrambus simplex Butler, 1877
Orocrambus siriellus Meyrick, 1883
Orocrambus sophronellus Meyrick, 1885
Orocrambus thymiastes Meyrick, 1901
Orocrambus tritonellus Meyrick, 1885
Orocrambus tuhualis Felder and Rogenhofer, 1875
Orocrambus ventosus Meyrick, 1920
Orocrambus vittellus Doubleday in White and Doubleday, 1843
Orocrambus vulgaris Butler, 1877
Orocrambus xanthogrammus Meyrick, 1883

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Crambini
Crambinae
Động vật đặc hữu New Zealand


title: Dipterocarpus elongatus

text:
Dipterocarpus elongatus là một loài thực vật trong họ Dipterocarpaceae, đặc hữu của Indonesia (Kalimantan và Sumatra), Malaysia (bán đảo Mã Lai, Sarawak) và Singapore. Loài này xuất hiện trong rừng sơ cấp và thứ cấp cũng như rừng đầm lầy nước ngọt.

Tham khảo

  Listed as Critically Endangered (CR A1cd+2 cd, B1+2c v2.3)

Chi Dầu


title: Brachiosaurus

text:
Brachiosaurus (phát âm ) là một chi khủng long sauropoda sống cuối kỷ Jura ở thành hệ Morrison của Bắc Mỹ. Trong tiếng Việt, chúng còn được gọi là uyển long(khủng long chi trước). Nó lần đầu tiên được mô tả bởi Elmer S. Riggs vào năm 1903 từ các hóa thạch được tìm thấy trên sông Grand Canyon (nay là sông Colorado) của phía tây Colorado, Hoa Kỳ. Riggs đã đặt tên cho khủng long Brachiosaurus altithorax, tuyên bố rằng nó là "khủng long lớn nhất được biết đến". Brachiosaurus có một cổ dài tương ứng với kích thước, hộp sọ nhỏ, tất cả đều là điển hình với Sauropoda. Tuy nhiên, tỷ lệ cơ thể của Brachiosaurus không giống như hầu hết các sauropoda. Các chi trước dài hơn chi sau, tạo thân hình nghiêng dốc, làm gợi nhớ hình dạng cơ thể tổng thể của hươu cao cổ hiện đại. Ngoài ra, trong khi đuôi sauropoda là điển hình khủng long đuôi dài, đuôi Brachiosaurus khá ngắn.

Brachiosaurus là chi dùng để đặt tên cho họ Brachiosauridae, bao gồm một số con sauropoda tương tự khác. Phần lớn những gì được biết đến bởi các nhà khoa học về Brachiosaurus trong thực tế dựa trên Giraffatitan brancai, một loài khủng long loài thuộc họ Brachiosauridae từ thành hệ Tendaguru ở Tanzania được mô tả bởi nhà cổ sinh vật học người Đức Werner Janensch như là một loài Brachiosaurus. Nghiên cứu gần đây cho thấy rằng sự khác biệt giữa các loài Brachiosaurus và Giraffatitan ở Tendaguru khá đáng kể, đủ cho thấy các mẫu vật châu Phi cần được đặt trong một chi riêng biệt. Một số loài có thể thuộc Brachiosaurus đã được mô tả từ châu Phi và châu Âu, nhưng không loài nào trong số chúng được cho là thuộc về Brachiosaurus tính tới thời điểm này.

Brachiosaurus là một trong những sauropoda hiếm trong thành hệ Morrison. Mẫu vật điển hình của B. altithorax vẫn là mẫu hoàn thiện nhất, và chỉ có một số tương đối của các mẫu vật khác được cho là thuộc về chi này. Nó là loài vật có vóc dáng cao, có thể cắt xén hoặc ăn thực vật cao 9 mét (30 ft). Không giống như các sauropoda khác, nó không phù hợp cho việc đứng trên 2 chân sau. Nó từng được sử dụng như một ví dụ về một khủng long máu lạnh do kích thước lớn và nhu cầu tương ứng đối với thức ăn, nhưng nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy nó là loài máu nóng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Expect awe-struck travelers , from the Field Museum. (O'Hare airport mount)
 Dinosaurier-info, fact-sheet with picture (in German)
 Benes, Josef. Prehistoric Animals and Plants: old-fashioned illustration of Brachiosaurus, bottom left.
 Why was Brachiosaurus that big? Short summary of a peer review paper
 Brachiosaurus at DinoData
 dB Brachiosaurus (Natural History Museum)

Khủng long Bắc Mỹ
Khủng long kỷ Jura
Họ Uyển long
Dự án Khủng long/Theo dõi