title: Lockheed C-130 Hercules

text:
Lockheed C-130 Hercules là một  máy bay vận tải đa năng  hạng trung bốn động cơ tuốc bin cánh quạt không vận chiến lược của nhiều lực lượng quân sự trên toàn thế giới.Hơn 40 phiên bản và biến thể khác nhau đã và đang hoạt động ở trên 50 quốc gia và vùng lãnh thổ.Tháng 12 năm 2006 C-130 là chiếc máy bay thứ ba (sau chiếc English Electric Canberra hồi tháng 5 năm 2001 và Pháo đài bay B-52 tháng 1 năm 2005) kỷ niệm 50 năm hoạt động liên tục trong không quân Hoa Kỳ.

Có khả năng Cất hạ cánh đường băng ngắn (STOL) từ các đường băng dã chiến, C-130 ban đầu được thiết kế như một máy bay vận tải, cứu thương và vận chuyển quân. Thân có thể thay đổi khiến loại máy bay này đáp ứng được nhiều vai trò, gồm máy bay vũ trang hạng nặng, tấn công trên không, tìm kiếm và cứu hộ, nghiên cứu khoa học, nghiên cứu thời tiết, tiếp dầu trên không và máy bay cứu hoả. Các loại máy bay Hercules có thời gian chế tạo dài nhất so với bất kỳ loại máy bay quân sự nào khác trong lịch sử. Trong hơn 50 năm hoạt động, các dòng máy bay này đã tham gia vào nhiều chiến dịch quân sự, dân sự và cứu trợ nhân đạo.

Mô tả
C-130 là loại máy bay vận tải hạng trung, thân rộng với cánh nâng chính được bố trí ở phía trên thân may báy. Đồng thời cánh chính cũng là nơi thùng chứa nhiên liệu và cũng là nơi đặt 4 động cơ của máy bay. Ở khoảng giữa 2 động cơ của máy bay ở mỗi bên cánh còn có 2 móc treo các móc treo này dùng để treo 2 thùng nhiên liệu phụ hoặc thiết bị ECM, C - 130 được trang bị 1 cánh đuôi đứng lớn và cánh thăng băng đơn được bố trí ở phía trên phần đuôi của máy bay. Máy bay được trang bị 4 động cơ phản lực tuabin cánh quạt với cánh quạt 3 hoặc 4 lá tuy theo phiên bản máy bay, C - 130 được trang bị 3 bộ càng đáp với càng đáp phụ được đặt ngay dưới khoang lái của máy bay, 2 càng đáp chính được bố trí tại phía dưới của gốc cánh. C - 130 có tất cả 14 bánh đáp với 2 ở càng trước và 12 ở 2 càng sau, điểm đặc biệt là độ cao của thân máy bay so với mặt đất có thể điều chỉnh được việc này tao ra thuận lợi cho việc bốc xếp hàng hóa lên máy bay.

C - 130 được bố trí 3 cửa, 2 cửa bên thân máy bay và 1 cửa ở phía đuôi máy bay đồng thời cũng là cầu dẫn tạo thuận tiện cho các xe nâng hàng và các vũ khí tự hành có thể cơ động vào trong khoang chứa hàng của máy bay. Khoang chứa hàng của máy bay có chiều rộng 3m, phía trong được bố trí cần cẩu di động để bốc xếp hàng hóa cũng như các thiết bị điều khiển phục việc đóng mở cầu dẫn.

Ngoài thiết bị lái cơ khí, C - 130 còn được trang bị hệ thống lái điện tử (fly-by-wire). Hệ thống bay tự động (Auto pilot), cùng ra đa dẫn đường Doppler, hệ thống cảm biến cảnh báo khi bị hệ thống PK đối phương bắt bám. Máy bay được trang bị hệ thống máy tính hàng không tương tự hoặc kỹ thuật số tùy vào phiên bản của máy bay ngoài ra C - 130 còn được trang bị các hệ thống phụ trợ cho việc chỉ huy dẫn đường tác chiến điện tử và điều khiển UAV hệ thống tiếp dầu và vũ khí đối đất trên các phiên bản chuyên dùng. Máy bay cũng được trang bị hệ thống thông tin liên lạc đối đất đối không và cả thiết bị liên lạc vệ tinh, ngoài ra máy bay còn được trang bị thiết bị nhận diện địch ta. Trên phiên bản hiện đại hóa C - 130J khoang lái của máy bay các đồng hồ cơ khí và màn hình CRT đơn sắc được thay bằng các màn hình hiển thị đa chức năng LCD.

Lịch sử phát triển

Chiến tranh Triều Tiên đã cho thấy những loại máy bay vận tải thời Thế Chiến II—C-119 Flying Boxcar, C-47 Skytrain và C-46 Commando không đáp ứng được nhu cầu của chiến tranh hiện đại. Vì thế, ngày 2 tháng 2 năm 1951, Không quân Hoa Kỳ đã mở gói thầu về một loại máy bay vận tải mới cho không lực, Boeing, Douglas, Fairchild, Lockheed, Martin Company, Chase Aircraft, Airlifts Inc, North American và Northrop được mời tham gia đấu thầu. Chiếc máy bay mới phải có sức chở 92 người, hay 64 quân dù, tầm hoạt động , khả năng cất cánh từ các đường băng ngăn và dã chiến, ngoài ra phải có khả năng bay khi một động cơ ngừng hoạt động.

Fairchild, North American, Martin và Northrop từ chối tham gia. Năm công ty còn lại đưa ra tổng cộng chín bản thiết kế: Lockheed hai, Boeing một, Chase ba, Douglas ba, Airlifts Inc một. Cuộc cạnh tranh diễn ra giữa hai bản thiết kế của Lockheed (tên định danh dự án ban đầu L-206) và một mẫu thiết kế bốn động cơ cánh quạt của Douglas.
Đội thiết kế của Lockheed do Willis Hawkins lãnh đạo khởi đầu với đề xuất dày 130 trang cho loại Lockheed L-206 và hai loại động cơ cánh quạt lớn hơn khác. Hall Hibbard, phó chủ tịch và là kỹ sư trưởng của Lockheed, xem xét bản đề xuất và chuyển nó cho Kelly Johnson, người đã ghi chú sau khi xem, "Nếu ông ký bản đề xuất này, ông sẽ tiêu diệt Lockheed Company." Cả Hibbard và Johnson đều ký vào đó và công ty nhận được bản hợp đồng cho dự án với tên định danh mới Model 82 ngày 2 tháng 7 năm 1951.

Chuyến bay đầu tiên
Chuyến bay đầu tiên của nguyên mẫu YC-130 được thực hiện ngày 23 tháng 8 năm 1954 từ nhà máy của Lockheed tại Burbank, California. Chiếc máy bay, có số hiệu 53-3397, là nguyên mẫu thứ hai nhưng là chiếc đầu tiên cất cánh. Hai phi công điều khiển YC-130 là Stanley Beltz và Roy Wimmer trong chuyến bay dài 61 phút tới Căn cứ Không quân Edwards; Jack Real và Dick Stanton là kỹ sư máy. Kelly Johnson bay hộ tống trên một chiếc P2V Neptune. Các cuộc thử nghiệm tiếp theo được kéo dài cho tới 1956 thì kết thúc, C - 130 được chính thức chấp nhận đưa vào trang bị cho Không quân Hoa Kỳ và Hải quân Hoa Kỳ.

Sản xuất

Sau khi hai nguyên mẫu được hoàn thành, việc sản xuất được chuyển tới Marietta, Georgia, nơi hơn 2.000 chiếc C-130 đã được chế tạo.

Model sản xuất đầu tiên, C-130A, sử dụng động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt Allison T56 với cánh quạt ba lá. Việc giao hàng bắt đầu vào tháng 12 năm 1956.

Model C-130B
Model C-130B được hãng Lockheed Martin giới thiệu vào năm 1959, về hình dáng khí động học của phiên bản này không có gì khác biệt so với phiên bản trước đó. Điểm khác biệt nằm ở cánh máy bay, C - 130B được trang bị 1 bộ cánh nâng mới nhỏ hơn phiên bản đầu tiên nhưng có sức chịu tải lớn hơn cánh của C - 130 đời đầu tiên. Đồng thời bộ cánh mới của C - 130B cũng cho lực nâng tốt hơn, bộ cánh mới này có lực nâng 3.000 so với 2.050 lbf/mm2 của cánh máy bay C - 130 đời đầu. Đồng thời C - 130B cũng được trang bị bộ cánh quạt tạo lực đẩy 4 lá thay vì 3 lá trên C - 130 đời đầu, bộ cánh quạt tạo lực đẩy 4 là cho hiệu suất lực đẩy tăng lên và cũng hoạt động ổn định hơn bộ cánh quạt 3 lá. Cũng trên phiên bản C - 130B này máy bay được trang bị thêm 2 thùng nhiên liệu phụ đặt dưới cánh nâng chính.

Model C-130D
Model C-130D về cơ bản là máy bay C - 130B, tuy nhiên C - 130D được thiết kế để hoạt động trong điều kiên băng tuyết vì nó được sử dụng trong bộ chỉ huy phòng không Bắc Mỹ phiên bản này được thay các bánh đáp bằng các ván trượt tuyết, giúp cho máy bay có thể cất và hạ cánh trên các tảng băng ở vùng cực. Đặc biệt là bay tiếp vận cho trạm radar cảnh giới tại đảo Greenland nơi gần như quanh năm đóng băng.

Model C-130E
Model C-130E với tầm hoạt động lớn hơn đi vào phục vụ năm 1962. Phiên bản này đặc biệt nhấn mạnh tới việc tăng tầm hoạt động của máy bay, C - 130E được trang bị thêm 2 thùng dầu phụ lớn hơn 2 thùng dầu phụ của C - 130B. 2 thùng dầu phụ của C - 130E có tổng sức chứa lên tới 5000l, đồng thời C - 130E cũng được trang bị 4 động cơ tuốc bin phản lực Allison T-56-A-7A cho công xuất lớn hơn so với 2 phiên bản trước đó. C - 130E cũng được cải tiến hệ thống điện tử hàng không đặc biệt là hệ thống radar dẫn đường, thiết bị cánh báo bị hệ thống phòng không đối phương bám bắt... Máy bay còn được trang bị thêm hệ thống bẫy nhiệt có tác dụng đánh lừa đầu dò của tên lửa không đối không và đất đối không tầm nhiệt.

Máy bay tiếp dầu KC-130, ban đầu được chuyển đổi từ C-130F phục vụ trong Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ (USMC) từ năm 1958 (với tên định danh GV-1) được trang bị một thùng nhiên liệu 13.626 lít (3600 US gallon) có thể tháo rời bằng thép không rỉ bên trong khoang chở hàng. Vòi tiếp dầu lắp và phao phễu ở hai cánh có khả năng tiếp 19 lít nhiên liệu mỗi giây (tương đương 300 US mỗi phút) cho đồng thời hai máy bay khác, cho phép tiếp dầu nhanh cho nhiều máy bay bay trong đội hình, (một kiểu đội hình tiếp dầu đặc trưng cho bốn máy bay trong thời gian chưa tới 30 phút). Chiếc C-130G của Hải quân Mỹ là một nhánh của C - 130E được gia cố khung thân để tăng sức chở các loại hàng hóa hạng nặng, máy bay được thiết kế đặc biệt như vậy là vì nó chuyên dùng cho các không đoàn vận tải của hải quân.

Model C-130H

Model C-130H dùng động cơ phản lực cánh quạt Allison T56-A-15 cải tiến, phần ngoài cánh được thiết kế lại, hệ thống điện tử hiện đại hơn cũng như một số cải tiến nhỏ khác. Các model H sau này có vùng tâm cánh mới, với khả năng chống mỏi tốt hơn và cải tiến này cũng đã được áp dụng cho các model H trước đó. Model H vẫn được sử dụng rộng rãi trong Không lực Hoa Kỳ (USAF) và nhiều lực lượng không quân khác. Những chuyến giao hàng đầu tiên bắt đầu năm 1964 (cho Không quân Hoàng gia New Zealand), vẫn được chế tạo cho tới tận năm 1996. Một chiếc C-130H cải tiến đã được giới thiệu năm 1974.

Từ năm 1992 tới 1996 C-130H được Không quân Hoa Kỳ gọi là C-130H3. 3 có nghĩa là biến thể thứ ba của bản thiết kế cho loạt model H. Các cải tiến gồm buồng lái kính một phần (các thiết bị ADI và HSI), radar xung dupler APN-241 với màn hình hiển thị là màn hình CRT màu, đây là lần đầu tiên loại màn hình hiển thị này được áp dụng cho công nghiệp hàng không, thiết bị ngắm ban đêm và một hệ thống điện tử cải tiến sử dụng các Bus Switching Unit cung cấp năng lượng 'sạch' cho các yếu tố cải tiến nhạy cảm hơn.

Các model C-130K
Model tương đương để xuất khẩu sang Anh Quốc là C-130K, được Không quân Hoàng gia (RAF) gọi là Hercules C.1. C-130H-30 (Hercules C.3 trong Không quân Hoàng gia) là phiên bản kéo dài của loại Hercules cũ, thêm vào 100-inch (2.54 m) ở phía cuối buồng lái và 80-inch (2.03 m) phía sau thân. Một chiếc C-130K duy nhất đã được Met Office mua sử dụng cho các chuyến bay nghiên cứu khí tượng của họ. Chiếc máy bay này được chuyển đổi rất nhiều (đặc tính đáng chú ý nhất là thiết bị thăm dò khí tượng màu đỏ và trắng ở mũi) tới mức nó được đặt tên định danh W.2, nhằm phân biệt với loại C.1 nguyên bản. Chiếc máy bay này, được đặt tên là Snoopy, đã được cho ngừng hoạt động năm 2001. C-130K được RAF Falcons dùng để thả quân dù.

Các model và biến thể C-130 sau này

HC-130N & P là các biến thể tìm kiếm cứu hộ tầm xa được Air Rescue Service của Không lực Hoa Kỳ sử dụng. Được trang bị để triển khai lính cứu hộ đường không (PJs), thiết bị y tế, và tiếp dầu trên không cho các máy bay trực thăng chiến đấu cứu hộ (xem KC-130H), chúng thường là máy bay chỉ huy tại trận địa cho các phi vụ Tìm kiếm Cứu hộ. Các phiên bản ban đầu được trang bị hệ thống phục hồi đất đối không Fulton, được thiết kế để kéo người lên khỏi mặt đất sử dụng dây buộc từ một quả bóng khí helium. Bộ phim The Green Berets của John Wayne có cảnh quay về chức năng này. Hệ thống Fulton sau này được bỏ đi khi việc tiếp dầu trên không cho các máy bay trực thăng cho thấy an toàn và linh hoạt hơn. Bộ phim The Perfect Storm thể hiện một phi vụ Tìm kiếm cứu hộ thực sự có cảnh tiếp dầu trên không của một chiếc HC-130.

C-130R và C-130T là những model USMC của Hải quân Mỹ, cả hai đều được trang bị các thùng nhiên liệu ngoài. C-130T tương tự, nhưng có nhiều cải tiến điện tử hơn so với model R và tương thích hoàn toàn với hệ thống ngắm đêm. Trong cả hai model, máy bay USMC được trang bị động cơ Allison T-56-A-16. Các phiên bản USMC được đặt tên định danh KC-130R hay KC-130T khi được trang bị các mấu cứng hay thiết bị tiếp dầu dưới cánh.

RC-130 là phiên bản trinh sát. Một chiếc duy nhất được sử dụng bởi Không quân Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Sử dụng dân sự
Lockheed L-100 (L-382) là một biến thể dân sự, tương đương model C-130E không có mấu cứng dưới cánh hay thiết bị quân sự. L-100 cũng có hai phiên bản kéo dài: L-100-20 có thân được kéo dài thêm 8.3 ft (2.5 m) và L-100-30 được kéo dài thêm 15 ft (4.6 m). L-100 không được sử dụng nhiều trên thị trường dân sự.

Thế hệ tiếp theo
Trong thập niên 1970 Lockheed đã đề xuất một biến thể C-130 với động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt đẩy chứ không phải động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt, nhưng Không quân Mỹ thích tích năng cất cánh của loại máy bay hiện tại hơn. Trong thập niên 1980 C-130 đã được dự định thay thế bằng dự án Advanced Medium STOL Transport (Vận tải hạng trung cất hạ cánh đường băng ngắn hiện đại). Tuy nhiên, dự án này đã bị hủy bỏ và C-130 vẫn tiếp tục được chế tạo.

Model C-130J

C-130J Super Hercules là phiên bản mới nhất của dòng Hercules và là model duy nhất vẫn được chế tạo. Vẻ ngoài tương tự như những chiếc Hercules trước kia, nhưng model J là loại máy bay rất khác biệt. Máy bay được trang bị máy tính số hóa, hệ thống hiển thị trung tâm HUD cùng các màn hình hiển thị thông tin bay đa chức năng LCD, cùng các hệ thống lái điện tử fly-by-wire kỹ thuật số, hệ thống thông tin liên lạc đối không và đối đất kỹ thuật số ngoài ra máy bay còn được trang bị hệ thống dẫn đường vệ tinh GPS. Hệ thống tác chiến điện tử ECM, C - 130J sử dụng động cơ tuốc bin cánh quạt Rolls-Royce Allison AE2100 và được trang bị các cánh quạt hình đao chế tạo bằng vật liệu composite. Phi hành đoàn cũng giảm xuống chỉ còn 2 phi công, không cần hoa tiêu và kỹ sư máy. Máy bay cũng được tăng độ tin cậy, và giảm chi phí hoạt động tới 27%. C-130J cũng có thể được chế tạo với chiều dài tiêu chuẩn hay kéo dài với biến thể -30. Lockheed đã nhận được đơn hàng model J từ Không quân Hoàng gia, số lượng 25 chiếc, chuyến giao hàng đầu tiên bắt đầu năm 1999 với tên gọi Hercules C. Mk 4 (C-130J-30) và Hercules C. Mk 5 (C-130J).

Bên sử dụng lớn nhất model mới này sẽ là Không quân Mỹ, họ đang đặt hàng với số lượng ngày càng tăng, dù tới năm 2005 Hạ viện đã thông báo số lượng đặt hàng C-130J sẽ bị cắt giảm nhiều. Các bên sử dụng C-130J hiện tại là Không quân Mỹ, Thủy quân lục chiến Mỹ (KC-130J tiếp dầu), Phòng không Quốc gia Mỹ, Phòng vệ bờ biển Mỹ, Không quân Hoàng gia, Không quân Hoàng gia Australia, Không quân Đan Mạch và Không quân Italia. Tổng số lượng đặt hàng C-130J đã lên tới 186 chiếc ở thời điểm tháng 12 năm 2006.

Lockheed cũng đã đề nghị cho thuê bốn chiếc C-130J cho German Luftwaffe (Không quân Đức), lực lượng này đang chờ đợi những chiếc Airbus A400M, để sử dụng vào năm 2010, nhưng đã bị từ chối.

Không quân Ấn Độ đã đưa ra yêu cầu mua sáu chiếc C-130J. Việc mua bán được dự định kết thúc khoảng giữa năm 2007.

Một Request for Proposal (Yêu cầu đề xuất) đã được trao cho Lockheed Martin ngày 9 tháng 8 năm 2007, như một phần của chương trình mua bán nhằm thay thế những chiếc CC-130E và các model H thuộc Không quân Canada bằng 17 chiếc C-130J mới. Lockheed Martin dường như là nhà cung cấp duy nhất trong số ba công ty đã đáp ứng quy trình chào hàng và đánh giá (SOIQ). Vì thế, Lockheed Martin hiện đang trong quá trình đưa ra một gói chào chính thức. Chính phủ chờ đợi một hợp đồng sẽ được ký kết vào mùa đông năm 2007, chuyến giao hàng đầu tiên sẽ diễn ra mùa đông năm 2010. C-130J sẽ được đặt tên định danh chính thức CC-130J Hercules khi hoạt động trong các lực lượng Canada.

Không quân Hoàng gia Na Uy đã quyết định mua bốn chiếc C-130J để tăng cường khả năng vận tải khi họ phát hiện thấy những chiếc C-130 đã bốn mươi năm tuổi không thể hoạt động trong một lần thay đổi cánh.

Hoạt động

Hercules giữ kỷ lục là loại máy bay lớn nhất và năng nhất từng hạ cánh trên một tàu sân bay. Trong tháng 10 và tháng 11 năm 1963, một chiếc KC-130F (BuNo 149798), của Thủy quân lục chiến đã tiến hành 21 lần cất hạ cánh trên tàu sân bay USS Forrestal với các trọng lượng khác nhau. Phi công, trung úy James Flatley III, đã được trao huy chương Distinguished Flying Cross vì thành tích này. Các cuộc thử nghiệm rất thành công, nhưng ý tưởng bị cho là quá mạo hiểm cho các chiến dịch "Chuyển hàng trên boong tàu sân bay" (COD) hàng ngày. Thay vào đó, C-2 Greyhound đã được phát triển cho riêng mục đích này. (Chiếc Hercules sử dụng trong thử nghiệm, gần đây nhất hoạt động trong VMGR-352 tới năm 2005, hiện là một phần trong bộ sưu tập của Bảo tàng Không quân Hải quân Quốc gia tại NAS Pensacola, Florida.)

Tuy C-130 tham gia vào các chiến dịch vận chuyển và tiếp tế hàng ngày, nó cũng đã được sử dụng như một phần trong các chiến dịch tấn công:

 Biến thể MC-130 mang và triển khai loại bom thông thường lớn nhất thế giới hiện nay, bom BLU-82 "daisy cutter" và GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast bomb. Daisy cutters đã được dùng trong Chiến tranh Việt Nam để khai quang bãi đỗ cho máy bay trực thăng và loại trừ các bãi mìn. Trọng lượng và kích thước của vũ khí khiến nó không thể hay không thực tế khi chất lên các loại máy bay ném bom thông thường.
 Trong cuộc Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan năm 1965, Không quân Pakistan đã chuyển đổi nhiều chiếc máy bay thành các loại máy bay ném bom hạng nặng, và các cuộc tấn công đã được tiến hành vào các mục tiêu như cầu và nơi tập trung quân của đối phương, với một số thành công đáng kể. Không chiếc nào bị mất khi hoạt động, dù một chiếc bị hư hại nhẹ.

 Nó cũng đã được dùng trong cuộc đột kích Entebbe năm 1976 trong đó các lực lượng commando Israel đã tung ra một cuộc tấn công bất ngờ giải cứu 103 hành khách trên một chiếc máy bay chở khách bị những tên khủng bố Palestine và Đức bắt giữ tại Sân bay Entebbe, Uganda. Lực lượng cứu hộ — 200 lính, xe jeep, một chiếc Mercedes-Benz đen (làm giống chiếc xe của nhà độc tài Ugandan Idi Amin) — đã bay 4.000 km từ Israel tới Entebbe bằng năm chiếc Hercules của Không quân Israel (IAF) mà không cần tiếp dầu trên không (trên đường về, những chiếc máy bay được tiếp dầu tại Nairobi, Kenya).
 Trong cuộc Chiến tranh Falklands năm 1982, những chiếc C-130 của Không quân Argentina đã đối mặt với nguy cơ rất cao, khi tiến hành các chuyến bay tiếp tế ban ngày tới đơn vị đồn trú Argentina trên Quần đảo Falkland (Malvinas). Chỉ một chiếc thiệt hại trong cuộc chiến. Argentina cũng sử dụng hai chiếc máy bay tiếp dầu KC-130 trong cuộc chiến này, và chúng tiếp dầu cho những chiếc Skyhawk tấn công mặt đất đánh chìm tàu khu trục Anh HMS Antelope. Người Anh cũng dùng những chiếc C-130 cho các chiến dịch hậu cần của họ.
 Trong cuộc Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, những chiếc C-130 Hercules được sử dụng bởi Không quân Mỹ, Hải quân Mỹ và Lính thủy đánh bộ Mỹ, và các lực lượng không quân Australia, New Zealand, Ả Rập Xê Út, Hàn Quốc và Anh Quốc.
 Trong cuộc chiến tranh Afghanistan và để hỗ trợ cho Lực lượng Hỗ trợ An ninh Quốc tế, những chiếc C-130 Hercules đã được Australia, Bỉ, Canada, Pháp, Italia, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Hàn Quốc, Tây Ban Nha, Anh Quốc và Hoa Kỳ sử dụng.
 Trong cuộc chiến tranh Iraq năm 2003, C-130 Hercules đã được sử dụng bởi Australia, Anh Quốc và Hoa Kỳ. Sau cuộc tấn công đầu tiên, các bên sử dụng C-130 thuộc một phần của Lực lượng đa quốc gia tại Iraq dùng những chiếc C-130 hỗ trợ cho các lực lượng tại Iraq.

Một chiếc C-130T nổi bật là Fat Albert, chiếc máy bay hỗ trợ cho đội bay biểu diễn Blue Angels của Hải quân Mỹ. Dù Fat Albert hỗ trợ cho một phi đội của hải quân, nó vẫn thuộc quyền điều hành của Thủy quân lục chiến và phi đội của nó chỉ toàn người của Thủy quân lục chiến. Tại một số triển lãm hàng không có sự tham gia của đội, Fat Albert thực hiện các chuyến bay biểu diễn và thỉnh thoảng cả khả năng cất cánh hỗ trợ phản lực (JATO) của mình.

Thiệt hại trong hoạt động

C-130 nói chung là loại máy bay có độ tin cậy cao. Không quân Hoàng gia ghi nhận tỷ lệ tai nạn khoảng một chiếc trên 250.000 giờ bay trong bốn mươi năm qua, khiến nó trở thành một trong những loại máy bay an toàn nhất từng hoạt động (cùng với Vickers VC10 và Lockheed Tristar là hai loại chưa từng gặp tai nạn nào). Hôm 20/5/2009 xảy ra vụ tai nạn kinh hoàng đối với máy bay vận tải Hercules C130 tại Madiun, phía Đông Java, Indonesia đã làm 101 người thiệt mạng.

Tuy nhiên, hơn 15% số máy bay chế tạo đã mất, bao gồm 55 chiếc C-130, 4 chiếc KC-130 và 6 chiếc AC-130 của Không lực Hoa Kỳ và Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ khi hoạt động chiến đấu tại Việt Nam. Ngoài ra, 32 chiếc C-130 mà Mỹ viện trợ cho Không quân VNCH cũng bị phá hủy hoặc bị thu giữ. Tổng cộng Mỹ bị mất 97 chiếc thuộc mọi phiên bản ở Việt Nam.

Biến thể

Các biến thể quân sự đáng chú ý của C-130 bao gồm:
C-130A/B/E/F/G/H/K/T
Các kiểu vận tải chiến thuật
C-130J Super Hercules
Cầu hàng không chiến thuật, với hệ thống nâng cấp, động cơ và hệ thống điện tử mới
C-130K
Tên định danh cho máy bay Hercules C1/W2/C3 của Không quân Hoàng gia (C-130J thuộc RAF có tên gọi Hercules C.4 và Hercules C.5)
AC-130A/E/H/J/U/W
Phiên bản gunship
C-130D/D-6
Phiên bản phiên bản trang bị ván trượt hoạt động trong điều kiện băng tuyết của Không quân Hoa Kỳ / Không quân Vệ binh quốc gia
CC-130E/H/J Hercules
Định danh cho máy bay Hercules của Canada
DC-130A/E/H
Máy bay không người lái có điều khiển
EC-130
EC-130E/J Commando Solo – Phiên bản dùng cho các chiến dịch tâm lý chiến của Không quân Hoa Kỳ / Không quân Vệ binh quốc gia
EC-130E – Phiên bản Trung tâm Điều khiển và Chỉ huy Chiến trường trên không (ABCCC)
EC-130E Rivet Rider – Máy bay tác chiến tâm lý trên không
EC-130H Compass Call – Máy bay tấn công điện tử và tác chiến điện tử.
EC-130V – Phiên bản chỉ huy và cảnh báo sớm trên không (AEW&C) dành cho USCG dành cho các chiến dịch chống ma túy
GC-130
Permanently Grounded "Static Display"
HC-130
HC-130B/E/H – Model đầu dành cho tìm kiếm cứu nạn trên chiến trường
HC-130P/N Combat King – Phiên bản tìm kiếm cứu nạn trên chiến trường và tiếp liệu trên không của USAF
HC-130J Combat King II – Thế hệ tiếp theo của loại tìm kiếm cứu nạn trên chiến trường
HC-130H/J – Tìm kiếm cứu nạn trên chiến trường và giám sát tầm xa của USCG
JC-130
Phiên bản hoán cải tạm thời cho các hoạt động thử nghiệm bay
KC-130F/R/T/J
Phiên bản vận tải chiến thuật và tiếp liệu trên không của thủy quân lục chiến Mỹ
LC-130F/H/R
Phiên bản trang bị ván trượt để hoạt động ở vùng cực của Không quân Hoa Kỳ / Không quân Vệ binh quốc gia
MC-130
MC-130E/H Combat Talon I/II – Biến thể dành cho các Chiến dịch đặc biệt
MC-130W Combat Spear/Dragon Spear – Phiên bản chở dầu/gunship cho các chiến dịch đặc biệt
MC-130P Combat Shadow – Phiên bản chở dầu cho các chiến dịch đặc biệt
MC-130J Commando II (trước là Combat Shadow II) – Phiên bản chở dầu cho các chiến dịch đặc biệt thuộc Bộ chỉ huy các chiến dịch đặc biệt không quân
YMC-130H – Phiên bản sửa đổi cho chiến dịch giải cứu con tin tại Iran.
NC-130
Chuyển đổi cho hoạt động thử nghiệm
PC-130/C-130-MP
Tuần tra biển
RC-130A/S
Phiên bản trinh sát
SC-130
Tìm kiếm cứu nạn
TC-130
Huấn luyện
VC-130H
Chở VIP
WC-130A/B/E/H/J
Trinh sát thời tiết ("Hurricane Hunter") cho USAF / Bộ chỉ huy không quân dự bị

Bên sử dụng

Những chiếc còn lại

AC-130A USAF 53-3129, c.n. 3001
Chiếc Hercules đầu tiên chế tạo, được chuyển đổi theo cấu hình vũ trang hạng nặng tháng 11 năm 1967, sống sót sau khi dính đạn phòng không 37 mm trên bầu trời miền Nam Việt Nam tháng 3 năm 1973, đã được sửa chữa, và cuối cùng được Phi đội các Chiến dịch Đặc biệt 711 cho nghỉ hưu năm 1995 để trưng bày tại Bảo tàng Vũ khí Không quân, Eglin AFB, Florida. Được đặt tên "Đệ Nhất phu nhân" từ tháng 11 năm 1970.
AC-130A USAF 54-1623, c.n. 3010
Được chuyển đổi thành AC-130A bởi Ling-Temco-Vought tháng 3 năm 1968, các chiến dịch tại Đông Nam Á, được đặt tên "Ghost Rider", sau đó hoạt động trong Phi đội các Chiến dịch Đặc biệt 711, 1975-1997. Được cho nghỉ tại Dobbins AFB, Georgia, tháng 4 năm 1997. Cuối cùng được chuyển tới bảo tàng của Lockheed tại Marietta, Georgia.
AC-130A USAF 54-1626, c.n. 3013
Nguyên mẫu AC-130A nâng cấp, hoạt động tại Đông Nam Á trong biên chế Phi đội các Chiến dịch Đặc biệt 16, 1967-1972, sau đó chuyển thành cấu hình thử nghiệm JC-130A. Chuyển tới Bảo tàng Quốc gia Không quân Hoa Kỳ, Dayton, Ohio với tên gọi JC-130A năm 1976. Chuyển đổi lại theo cấu hình AC-130A cuối thập niên 1990.
AC-130A USAF 54-1630, c.n. 3017
Máy bay vận tải thuộc 314 TCW, sau đó chuyển tới Trung tâm Thử nghiệm Tên lửa Không quân, Căn cứ Không quân Hanscom, tháng 2 năm 1960, sau đó chuyển đổi thành JC-130A. Chuyển lại thành C-130A, tháng 11 năm 1967. Được Ling-Temco-Vought chuyển đổi thành AC-130A, tháng 1 năm 1968, hoạt động trong Phi đội các Chiến dịch Đặc biệt 16, được đặt tên "Mors de Coelis", sau đó "Azrael - Angel of Death". Chuyển cho 415 SOTS, Hurlburt Field, Florida, tháng 8 năm 1971, sau đó cho 711 SOS, Duke Field, Florida, tháng 11 năm 1975, vẫn giữ tên "Azrael" cho tới khi ngừng hoạt động tại Bảo tàng Quốc gia Không quân Hoa Kỳ 29 tháng 9 năm 1995.
AC-130A USAF 56-0509, c.n. 3117
Máy bay vận tải thuộc 314 TCW, 315 CN, 374 TCW; chuyển cho Ling-Temco-Vought, tháng 8 năm 1970, và chuyển đổi thành AC-130A. Hoạt động trong Phi đội các Chiến dịch Đặc biệt 1; bị hư hại tại An Lộc, miền Nam Việt Nam ngày 23 tháng 12 năm 1972; được đặt tên "Raids Kill 'Em Dead", tháng 10 năm 1974, chuyển cho Phi đội các Chiến dịch Đặc biệt 711, tháng 7 năm 1975, được đặt tên "Ultimate End", tháng 4 năm, 1994; được nhượng lại cho Hurlburt Field, Florida, tháng 10 năm 1994, và nghỉ hưu tại khu trưng bày Air Commando, tháng 5 năm 1995.
C-130A USAF 57-0453, c.n. 3160
Được giao nhiều nhiệm vụ vận tải từ 1958 tới 1991, nhiệm vụ cuối cùng với 155th TAS, 164th TAG, Memphis International Airport, Tennessee, 1976-1991, được đặt tên "Nite Train to Memphis"; chuyển cho AMARC tháng 9 năm 1991, sau đó được gửi tới Texas để chuyển đổi thành bản sao của C-130A-II 56-0528, bị máy bay chiến đấu Nga bắn hạ trên không phận Yerevan, Armenia ngày 2 tháng 9 năm 1958, khi đang thực hiện nhiệm vụ ELINT, toàn bộ phi hành đoàn thiệt mạng. Hiện được trưng bày tại National Vigilance Park, vùng đất thuộc Cơ quan An ninh Quốc gia, Fort George Meade, Maryland. Cánh quạt ba lá sau này được đổi thành kiểu bốn lá.
KC-130F USMC BuNo 149798, c.n. 3680
Được sử dụng trong các cuộc thử nghiệm cất hạ cánh trên tàu sân bay USS Forrestal tháng 10-11 năm 1963 bởi Hải quân Mỹ, nó vẫn giữ kỷ lục là chiếc máy bay lớn nhất cất cánh từ boong một tàu sân bay, và được đặt tên "Look Ma, No Hook" trong các cuộc thử nghiệm. Nghỉ hưu tại Bảo tàng Hàng không Hải quân Quốc gia, NAS Pensacola, Florida tháng 5 năm 2003.
C-130G USMC BuNo 151891, c.n. 3878
Được chuyển đổi thành EC-130G, 1966, sau đó thành máy bay thử nghiệm EC-130Q năm 1981. Thành TC-130G tháng 5 năm 1990 và được giao nhiệm vụ hỗ trợ cho đội Blue Angels, hoạt động trong "Fat Albert Airlines" từ 1991 tới 2002. Nghỉ hưu tại Bảo tàng Không quân Hải quân Quốc gia tại NAS Pensacola, Florida, tháng 11 năm 2002.
C-130H 460, c.n. 4566
Thuộc quyền điều hành của Phi đội 4 Không quân Hoàng gia Saudi, tháng 12 năm 1974, tháng 1 năm 1987. Bị cháy trên mặt đất tại sân bay Jeddah, Ả Rập Xê Út, tháng 12 năm 1989. Được phục hồi để huấn luyện mặt đất tháng 8 năm 1993, tháng 3 năm 2002. Tại Bảo tàng Căn cứ Không quân Riyadh, tháng 11 2002, được phục hồi để trưng bày.
C-130H USAF 74-1686, c.n. 4669
Máy bay vận tải thuộc 463 TAW; một trong ba bộ khung chiếc C-130H đã được chuyển đổi thành YMC-130H trong nỗ lực giải cứu các con tin ở Iran, Chiến dịch Credible Sport với rocket trang bị phía trong, nhưng sau này đã bị tháo ra khi chiến dịch bị hủy bỏ. Sau đó hoạt động trong 4950th Test Wing, rồi được tặng cho bảo tàng Robins AFB, Georgia, tháng 3 năm 1988.

Đặc điểm kỹ thuật (C-130H)

Đặc điểm chung
 Phi hành đoàn 4-6 người: ít nhất 2 phi công, một kỹ sư máy (không có trên biến thể J, được thay thế bằng chỉ huy phi đội, 1 loadmaster; ngoài ra hoa tiêu cũng thường có mặt trong phi đội
 Sức chở
 92 hành khách hay
 64 lính nhảy dù hay
 74 bệnh nhân nằm giường với 2 nhân viên y tế
 Trọng tải: 45.000 lb (20.000 kg), ngoài ra còn có thể là 2-3 xe Humvees hay một Xe bọc thép chở quân M113
 Chiều dài: 97 ft 9 in (29.8 m)
 Sải cánh: 132 ft 7 in (40.4 m)
 Chiều cao: 38 ft 3 in (11.6 m)
 Diện tích cánh: 1.745 ft² (162.1 m²)
 Trọng lượng rỗng: 83.000 lb (38.000 kg)
 Trọng lượng chất tải:  ()
 Trọng tải hữu ích: 72.000 lb (33.000 kg)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 155.000 lb (70.300 kg)
 Động cơ: 4 động cơ phản lực cánh quạt Allison T56-A-15, 4.300 shp (3.210 kW) mỗi chiếc

Đặc điểm bay

 Tốc độ tối đa: 329 knots (379 mph, 610 km/h)
 Tốc độ tiết kiệm nhiên liệu: 292 knots (336 mph, 540 km/h)
 Tầm hoạt động: 2.050 nm (2.360 mi, 3.800 km)
 Trần bay: 33.000 ft (10.000 m)
 Tốc độ bay lên:  ()
 Áp lực lên cánh:  ()
 Lực đẩy/Trọng lượng:  ()

Tai nạn

Những năm 1960 về trước
Ngày 19 tháng 9 năm 1958, một chiếc C-130A đã rơi tại Pháp sau khi đâm phải máy bay tiêm kích, có khoảng 6-15 người đã thiệt mạng.
Ngày 20 tháng 5 năm 1959, một chiếc C-130A đã đâm vào một doanh trại tại vùng Ashiya Nhật khiến 1 phi công chết 8 người dưới đất thiệt mạng.
Ngày 27 tháng 5 năm 1961, một chiếc C-130A đã bị rơi khi hạ cánh tại sân bay Ramstein vì một động cơ chết máy.
Tháng 10 năm 1961, cánh của một chiếc C-130AB đã bị phá hủy khi đang tiếp nhiên liệu tại Evreux, Pháp khi nhiên liệu bị nổ.
Ngày 8 tháng 3 năm 1962, một chiếc C-130A đã rơi vì thời tiết xấu khiến 15 người thiệt mạng tại Evreux, Pháp.
Ngày 17 tháng 5 năm 1962, một chiếc C-130A đã đâm vào núi vì thời tiết xấu tại Nairobi, Kenya làm 13 người thiệt mạng.
Ngày 26 tháng 11 năm 1962, một chiếc C-130A đã rơi tai căn cứ không quân Sewart Hoa Kỳ sau khi hai động cơ bị tắt trong huấn luyện làm 5 người chết.
Ngày 27 tháng 8 năm 1963, một chiếc C-130A bị thiêu rụi khi đang tiếp nhiên liệu tại Okinawa.
Ngày 02 tháng 5 năm 1964, một chiếc C-130A đã rơi do đi lố đường băng tại đảo Ie Shima, Nhật Bản.
Ngày 01 tháng 9 năm 1964, một chiếc C-130B đã rơi tại eo biển Malacca, Malaysia làm 5 người thiệt mạng trong cuộc đối đầu Indonesia-Malaysia.
Ngày 11 tháng 1 năm 1965, hai chiếc C-130B đã bị phá hủy khi đang thử động cơ và đâm vào nhau tại sân bay Forbes, Kansas.
Ngày 25 tháng 3 năm 1965, một chiếc C-130E đã va vào sườn núi và rơi gần Alençon, Pháp làm 7 người thiệt mạng.
Ngày 24 tháng 4 năm 1965, một chiếc C-130A đã rơi do thời tiết xấu làm chết hai động cơ tại sân bay hoàng gia Thái Lan khiến 6 người thiệt mạng.
Ngày 24 tháng 8 năm 1965, một chiếc KC-130F đã rơi khi cất cánh tại sân bay Kai Tak, Hồng Kông làm 59 người chết.
Ngày 16 tháng 9 năm 1965, một chiếc C-130B đã rơi khi các động cơ bị cháy khi đang làm nhiệm vụ chở lính nhảy dù đến địa điểm, có năm người thiệt mạng.
Ngày 18 tháng 9 năm 1965, một chiếc C-130A đâm xuống nước khi đang hạ cánh tại Qui Nhơn, Việt Nam khiến 4 người chết và 3 bị thương.
Ngày 08 tháng 12 năm 1965, một chiếc C-130A bị chết máy khi cất cánh và đâm xuống Chu Lai, Việt Nam làm 5 người bị thương.
Ngày 12 tháng 12 năm 1965, một chiếc C-130A đã rơi khi cất cánh quá nhanh tại Bitburg, Đức làm 6 người thiệt mạng.
Ngày 20 tháng 12 năm 1965, một chiếc C-130E đã rơi khi đang đến Tuy Hòa, Việt Nam làm 5 người thiệt mạng.
Ngày 06 tháng 1 năm 1966, một chiếc C-130B đã rơi khi đang đến Pleiku, Việt Nam làm 5 người thiệt mạng.
Ngày 09 tháng 1 năm 1966, một chiếc C-130B đã rơi tại An Khê, Việt Nam tổ lái 5 người còn sống sót.
Ngày 01 tháng 2 năm 1966, một chiếc KC-130F đã rơi xuống biển Đồng Hới, Việt Nam với tổ bay 6 người không ai sống sót.
Ngày 20 tháng 3 năm 1966, một chiếc C-130B đã đâm xuống vùng Svanfjellet, Na Uy làm 7 người thiệt mạng.
Ngày 26 tháng 3 năm 1966, một chiếc C-130A đã rơi lúc hạ cánh do động cơ trục trặc, tổ bay sống sót nhưng máy bay không thể sửa chữa.
Ngày 29 tháng 3 năm 1966, một chiếc C-130B đã rơi do hạ cánh không đúng vị trí tại Pleiku, Việt Nam làm 3 người chết 2 người bị thương.
Ngày 31 tháng 5 năm 1966, một chiếc C-130E đang trên đường ném bom cầu Thanh Hóa, Việt Nam đã biến mất sau khi ghi nhận được một vụ nổ lớn ở các vùng lận cận và không bao giờ được tìm ra cùng tổ bay 8 người.
Ngày 17 tháng 6 năm 1966, một chiếc C-130E đã nổ tung trên không và rơi xuống biển khi đang bay từ Việt Nam đến Okinawa toàn bộ 8 người trên máy bay thiệt mạng.
Ngày 06 tháng 9 năm 1966, một chiếc C-130E đã đâm vào núi tại Đài Loan, 8 người trên máy bay thiệt mạng.
Ngày 12 tháng 10 năm 1966, một chiếc C-130E đã rơi xuống đất vào ban đêm tại Texas, chỉ có một trong 6 người là sống sót.
Ngày 25 tháng 10 năm 1966, một chiếc C-130B đã rơi khi chạy lố đường băng tại Fort Campbell, Kentucky.
Ngày 17 tháng 2 năm 1967, một chiếc C-130B đã rơi khi đang cất cánh do cánh nâng bị hỏng và đâm xuống ruộng tại Tây Ninh, Việt Nam 5 người trên máy bay sống sót.
Ngày 16 tháng 4 năm 1967, một chiếc C-130B đã rơi khi hạ cánh tại Bảo Lộc, Việt Nam máy bay không giảm đủ tốc độ và đâm vào một ngọn đồi gần đó, 3/6 người trên máy bay thiệt mạng.
Ngày 18 tháng 4 năm 1967, một chiếc C-130E đã rơi sau khi bị sét đánh tại Zarand, Iran làm 23 người chết.
Ngày 27 tháng 4 năm 1967, một chiếc CC-130E đã rơi xuống cánh đồng sau khi cửa khoang chứa hàng bị bung ra khi đang bay tại North Battleford.
Ngày 27 tháng 4 năm 1967, một chiếc CC-130E đã rơi sau khi cất cánh, lý do không rõ nhưng có thể do cánh nâng bị hỏng.
Ngày 09 tháng 6 năm 1967, một chiếc C-130B đã bị bể và rơi gần Sài Gòn, Việt Nam không ai sống sót trong 10 người trên máy bay.
Ngày 17 tháng 6 năm 1967, một chiếc C-130B đã bị rơi khi trượt xuống một bờ kè và bốc cháy lúc cất cánh tại căn cứ Camp Radcliff, An Khê, Việt Nam 35/56 người trên máy bay thiệt mạng.
Ngày 22 tháng 6 năm 1967, một chiếc C-130E đã bị gãy cánh khi hạ cánh xuống Pope Field tại Fayetteville.
Ngày 08 tháng 10 năm 1967, một chiếc C-130B đã đâm vào núi cách sân bay Phú Bài, Huế, Việt Nam 25 km làm 23 người thiệt mạng.
Ngày 12 tháng 10 năm 1967, một chiếc C-130A đã rơi lúc cất cánh khi nó va vào một cái xe xúc cuối đường băng, 4 người trên máy bay sống sót nhưng người lái xe xúc thiệt mạng.
Ngày 15 tháng 10 năm 1967, một chiếc C-130E đã rơi tại căn cứ Khe Sanh, Việt Nam khi đang bay thấp để thả vật liệu xây dựng, 5/6 người trên máy bay thiệt mạng.
Ngày 29 tháng 12 năm 1967, một chiếc C-130E-I đã đâm vào núi gần Điện Biên Phủ, Việt Nam khi làm nhiệm vụ mang hàng tiếp tế, 11 người trên máy bay thiệt mạng.
Ngày 10 tháng 2 năm 1968, một chiếc KC-130F làm nhiệm vụ tiếp nhiên liệu và đạn dược đã rơi khi hạ cánh xuống Khe Sanh, Việt Nam 3/11 người trên máy bay sống sót.
Ngày 02 tháng 3 năm 1968, một chiếc C-130A đã rơi khi hạ cánh về đêm trong thời tiết xấu tại sân bay Phú Bài, Việt Nam 6/11 người thiệt mạng.
Ngày 03 tháng 3 năm 1968, một chiếc C-130E đã rơi tại Cam Ranh, Việt Nam khi hệ thống điện tử bị chập mạch, 6 người trên máy bay sống sót.
Ngày 13 tháng 4 năm 1968, một chiếc C-130B đã rơi tại Khe Sanh, Việt Nam lúc hạ cánh do trượt ra khỏi đường băng và đâm vào hàng loạt phương tiện dưới đất làm 1 người dưới đất thiệt mạng.
Ngày 16 tháng 4 năm 1968, một chiếc C-130A đã rơi do hạ cánh quá nhanh tại Biên Hòa, Việt Nam vì tầm nhìn hạn chế do bụi từ phi đội trực thăng đang hoạt động dưới đất thổi trên, không ai thiệt mạng.
Ngày 15 tháng 5 năm 1968, một chiếc C-130E đã rơi tại Sông Bé, Việt Nam vì bị chết máy, 7 người trên máy bay sống sót.
Ngày 22 tháng 5 năm 1968, một chiếc C-130A đã rơi gần Nong Muang, Thái Lan trong chuyến đi tuần từ Sài Gòn, 9 người trên máy bay thiệt mạng.
Ngày 19 tháng 10 năm 1968, một chiếc C-130E đã đâm vào núi gần Akhisar, Thổ Nhĩ Kỳ là 9 người thiệt mạng.
Ngày 28 tháng 11 năm 1968, một chiếc C-130B đã rơi khi hạ cánh do chạy lố đường băng tại căn cứ Tonle Cham, An Lộc.
Ngày 01 tháng 1 năm 1969, một chiếc C-130E đã rơi tại sân bay Paris-Le Bourget, Pháp, 6 người trên máy bay sống sót.
Ngày 04 tháng 2 năm 1969, một chiếc HC-130H đã rơi xuống biển ngoài khơi Đài Loan, 1/14 người trên máy bay sống sót.
Ngày 08 tháng 3 năm 1969, một chiếc C-130E đã rơi khi hạ cánh tại sân bay Đài Trung, Đài Loan, không ai trong 12 người trên máy bay sống sót.
Ngày 24 tháng 3 năm 1969, một chiếc Hercules C.1 đã rơi khi cất cánh tại Fairford, Gloucestershire, Anh do động cơ ngừng hoạt động, giết chết cả sáu người trên máy bay.

Xem thêm

Tham khảo
Chú thích

Ghi chú

Tài liệu

 Borman, Martin W. Lockheed C-130 Hercules. Marlborough, UK: Crowood Press, 1999. ISBN 978-1-86126-205-9.
 Diehl, Alan E., PhD, Former Senior USAF Safety Scientist. Silent Knights: Blowing the Whistle on Military Accidents and Their Cover-ups. Dulles, Virginia: Brassey's Inc., 2002. ISBN 1-57488-544-8.
 Donald, David, ed. "Lockheed C-130 Hercules". The Complete Encyclopedia of World Aircraft. New York: Barnes & Noble Books, 1997. ISBN 0-7607-0592-5.
 Eden, Paul. "Lockheed C-130 Hercules". Encyclopedia of Modern Military Aircraft. Luân Đôn: Amber Books, 2004. ISBN 1-904687-84-9.
 Frawley, Gerard. The International Directory of Military Aircraft, 2002/03. Fyshwick, ACT, Australia: Aerospace Publications Pty Ltd, 2002. ISBN 1-875671-55-2.
 Olausson, Lars. Lockheed Hercules Production List 1954–2011. Såtenäs, Sweden: Self-published, 27th Edition March 2009. No ISBN.
 Olausson, Lars. Lockheed Hercules Production List 1954–2012. Såtenäs, Sweden: Self-published, 28th Edition, March 2010. No ISBN.
 Reed, Chris. Lockheed C-130 Hercules and Its Variants. Atglen, Pennsylvania: Schiffer Publishing, 1999. ISBN 978-0-7643-0722-5.

Liên kết ngoài

 C-130 Hercules USAF fact sheet
 C-130 U.S. Navy fact file  and C-130 history page on Navy.mil
 C-130 page on Globalsecurity.org
 C-130 Hercules page on AviaMil.net
 C-130Hercules.net site
 C-130 systems on heyeng.com
 C-130 page on amcmuseum.org

 C-130J Hercules Tactical Transport Aircraft USA Images

C-130
KC-0130 Hercules
C-0130 Hercules
C-0130 Hercules
Máy bay tuần tra Hoa Kỳ 1950–1959
Máy bay trong chiến tranh Việt Nam
Máy bay trong Chiến tranh Vùng Vịnh
Máy bay STOL
Tiếp nhiên liệu trên không
Chữa cháy trên không
Máy bay chở dầu
Máy bay vận tải
Máy bay trinh sát
Máy bay huấn luyện
Máy bay thông dụng
Máy bay tuần tra
Máy bay bốn động cơ
Máy bay động cơ turboprop
Máy bay cánh quạt
Máy bay phản lực
Máy bay cánh trên
Máy bay động cơ tuốc bin cánh quạt


title: Providence (lớp tàu tuần dương)

text:
Lớp tàu tuần dương Providence là một lớp tàu tuần dương tên lửa điều khiển hạng nhẹ (CLG) của Hải quân Hoa Kỳ. Nguyên được chế tạo như những tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp Cleveland trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, ba chiếc Providence, Springfield và Topeka đã được xếp lại lớp vào năm 1957 và được trang bị hệ thống tên lửa đất đối không tầm xa Terrier.

Tái trang bị
Trong quá trình tái trang bị kéo dài hai năm, phần cấu trúc thượng tầng phía sau được thay đổi toàn bộ, tháo dỡ tất cả các khẩu pháo phía đuôi dành chỗ cho hai dàn phóng tên lửa Terrier hai cần và một hầm đạn chứa 120 quả tên lửa. Ba cột ăn-ten lớn cũng được trang bị để mang một loạt các hệ thống radar, dẫn đường tên lửa và liên lạc.

Providence và Springfield cũng đồng thời được cải biến thành soái hạm của hạm đội, bao gồm việc tháo dỡ hai tháp pháo  nòng đôi và một tháp pháo  ba nòng phía trước, thay thế bằng một cấu trúc thượng tầng đóng mới toàn bộ và mở rộng ra phía trước. Trong cấu hình không phải là soái hạm, Topeka giữ lại dàn vũ khí tiêu chuẩn phía trước của lớp Cleveland: ba tháp pháo  nòng đôi và hai tháp pháo  ba nòng.

Một quá trình cải biến tương tương tự cũng được tiến hành trên ba chiếc khác cùng lớp Cleveland là Galveston, Little Rock và Oklahoma City trang bị hệ thống tên lửa đất-đối-không Talos, hình thành nên lớp tàu tuần dương Galveston. Little Rock và Oklahoma City được trang bị như những soái hạm của hạm đội, nhưng Galveston thì không.

Hoạt động
Giống như những chiếc thuộc lớp Galveston, lớp Providence mắc phải những vấn ̣đề nghiêm trọng về độ ổn định do trọng lượng bên trên quá nặng của hệ thống tên lửa. Thực ra, lớp Providence ít bị ảnh hưởng do tên lửa Terrier hơn những chiếc trang bị tên lửa hạng nặng Talos. Phải sử dụng đến các trọng lượng dằn nhằm cải thiện độ ổn định. Các con tàu còn chịu ảnh hưởng của sự uốn cong lườn tàu.

Cả ba chiếc trong lớp Providence đều được cho ngừng hoạt động và đưa về lực lượng dự bị giữa những năm 1969 và 1974. Khi các tàu chiến Hoa Kỳ được tái xếp lớp vào năm 1975, Providence và Springfield được xếp lớp lại như những tàu tuần dương tên lửa (CG). Các con tàu được tên rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân giữa những năm 1974 và 1980, rồi bị tháo dỡ sau đó.

Những chiếc trong lớp

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài
 hazegray.org
 US Naval Historical Center

Lớp tàu tuần dương

Tàu tuần dương của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu tuần dương trong Chiến tranh Lạnh


title: Longitarsus gloriae

text:
Longitarsus gloriae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Doguet & Bergeal miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus


title: Colonsideridis

text:
Colonsideridis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Steffenshagen

text:
Steffenshagen là một đô thị thuộc huyện Rostock (trước thuộc huyện huyện Bad Doberan), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị này có diện tích 9,32 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 500 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rostock


title: Goniocraspedon

text:
Goniocraspedon là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
Goniocraspedon mistura Swinhoe, 1891
Goniocraspedon subdentata Schaus, 1911

Chú thích

Tham khảo
 Goniocraspedon at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Ophiderini


title: Fulgurofusus merope

text:
Fulgurofusus merope là một loài ốc biển cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fulgurofusus


title: Sør-Varanger

text:
Sør-Varanger () là một khu tự quản của Na Uy. Khu tự quản Sør-Varanger thuộc hạt Finnmark. Khu tự quản này có diện tích 3967,71 km2, dân số là 9518 người. Thủ phủ đóng tại Kirkenes. Sør-Varanger đã được tách từ đô thị Vadsø ngày 1 tháng 7 năm 1858.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Sør-Varanger climate statistics from met.no

Khu tự quản Na Uy


title: Zeacumantus diemenensis

text:
Zeacumantus diemenensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Batillariidae.

Miêu tả

Phân bố

Tham khảo

Liên kết ngoài

D
Động vật được mô tả năm 1834


title: Dayana Mendoza

text:
Dayana Mendoza, tên đầy đủ là Dayana Sabrina Mendoza Moncada (sinh ngày 1 tháng 6 năm 1986) là một người mẫu và hoa hậu đến từ Venezuela. Cô là người chiến thắng của cuộc thi Hoa hậu Venezuela 2007 và Hoa hậu Hoàn vũ 2008.

Trước cuộc thi Hoa hậu Venezuela
Dayana đã từng đi nhiều nước trên thế giới như Ý, Pháp, Mỹ, Anh, Hy Lạp, Tây Ban Nha, México, Đức trong vai trò người mẫu thời trang. Cô có thể nói được 3 thứ tiếng là tiếng Tây Ban Nha, tiếng Ý và tiếng Anh.

Người yêu đầu tiên của cô là một người Việt Nam tên Đặng Chính Thắng, giám đốc marketing của một tập đoàn resort nổi tiếng tại Nha Trang, Khánh Hoà.

Thời sinh viên thực tập, cô đã từng sang Việt Nam làm đại sứ thương hiệu cho một resort du lịch nổi tiếng tại Hòn Tằm, Nha Trang. Tại đây, cô có người yêu đầu tiên và tận hưởng một thời gian dài hạnh phúc với Mr. Đặng Chính Thắng, giám đốc marketing của Tập đoàn nơi cô đang công tác và dự định sẽ ở lại làm việc lâu dài. Nhưng sau đó, vì khoảng cách địa lý và sự khác biệt về văn hoá, Dayana tạm rời Việt Nam về lại đất nước Venezuela để tiếp tục học đại học.

Hoa hậu Venezuela 2007
Ngày 13 tháng 9 năm 2007, Dayana Mendoza (đại diện bang Amazonas) đã vượt qua 27 thí sinh khác trong đêm chung kết và đăng quang danh hiệu Hoa hậu Venezuela 2007. Theo đó, cô đã đại diện cho đất nước mình tham dự cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2008 tổ chức tại Nha Trang, Việt Nam.

Hoa hậu Hoàn vũ 2008

Trong đêm chung kết cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2008 vào ngày 14 tháng 7 năm 2008, cô đã xuất sắc vượt qua 79 thí sinh khác và giành vương miện Hoa hậu Hoàn vũ. Bên cạnh đó, cô còn đoạt giải phụ Thí sinh mặc áo dài đẹp nhất và lọt vào top 10 phần thi trang phục truyền thống. Với chiến thắng này, Dayana Mendoza đã trở thành người phụ nữ thứ năm của Venezuela đoạt ngôi vị Hoa hậu Hoàn vũ.

Trước khi đêm chung kết diễn ra, Dayana cũng được đánh giá là một trong những ứng cử viên nặng ký nhất cho chiếc vương miện hoa hậu hoàn vũ.Trong những tuần đầu, Dayana luôn đứng đầu bảng xếp hạng ở trang web, Dayana được đánh giá là có một thân hình quyến rũ nóng bỏng, số đo 3 vòng chuẩn xác của một hoa hậu: 85-58-89.Với chiều cao nổi bật (1m78),Dayana thật sự xứng đáng là một trong số những hoa hậu hoàn vũ đẹp nhất (tại một bảng xếp hạng, cô đứng thứ 3 sau Oxana 2002 và Jennifer Hawkins 2004). Cô đã đáp lại đúng với những gì 2 MC nói "người cuối cùng trong danh sách không phải là người kém cỏi nhất".Trong cả hai phần thi áo tắm và dạ hội Dayana đều xếp nhì với những số điểm hoàn hảo là áo tắm (9.327 điểm) và dạ hội (9.697 điểm).Thật không bất ngờ gì khi Dayana đăng quang danh hiệu này.

Trong nhiệm kỳ của mình, Dayana Mendoza đã chuyển đến sống tại New York với phần thưởng gồm vương miện, một căn hộ tuyệt đẹp với quyền sử dụng các nhãn hiệu thời trang nổi tiếng miễn phí trong vòng một năm. Cô cũng đã đi nhiều nơi trên thế giới để tham gia các hoạt động từ thiện và tuyên truyền ngăn chặn đại dịch HIV/AIDS. Bên cạnh đó, cô còn nhận được một học bổng trị giá 100.000 USD cho hai năm theo học Học viện Điện ảnh New York.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức Hoa hậu Venezuela (tiếng Tây Ban Nha)
 Trang web chính thức Hoa hậu Hoàn vũ
 Hoa hậu Hoàn vũ 2008 - Hoa hậu Venezuela - Phút đăng quang

Hoa hậu Hoàn vũ
Hoa hậu Venezuela
Thí sinh Hoa hậu Hoàn vũ 2008
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1986


title: Diabrotica variegata

text:
Diabrotica variegata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1887.

Chú thích

Tham khảo

V


title: Sains-Morainvillers

text:
Sains-Morainvillers là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 116 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Duyên hải Vịnh Mexico của Hoa Kỳ

text:
Vùng Duyên hải Vịnh Mexico của Hoa Kỳ bao gồm duyên hải của các tiểu bang giáp ranh Vịnh Mexico. Các tiểu bang Texas, Louisiana, Mississippi, Alabama, và Florida được biết đến là Các tiểu bang Vịnh. Tất cả các tiểu bang Vịnh Mexico nằm trong vùng Nam Hoa Kỳ.

Địa lý và khí hậu
Duyên hải Vịnh Mexico bị vô số sông chia cắt. Sông lớn nhất trong số này là Sông Mississippi. Phần lớn vùng đất dọc theo Duyên hải Vịnh Mexico là (hoặc từng là) đầm lầy. Các phần đất phía tây Duyên hải Vịnh Mexico gồm có các đảo cát chạy dài dọc ngoài khơi bờ biển và các bán đảo trong đó có Đảo Padre và Đảo Galveston. Các địa hình này bảo vệ vô số các đảo nhỏ và vịnh nhỏ. Phần trung tâm của Duyên hải Vịnh Mexico, từ Đông Texas chạy dài đến Louisiana gồm có phần lớn là đầm lầy. Về mặt địa lý, nó là một phần của đông duyên hải của Hoa Kỳ.

Vì nó nằm gần vùng nước cận nhiệt đới của Vịnh Mexico nên vùng này thường hay có bão. Lụt và bão sấm cũng thường xảy ra tại vùng này. Lốc xoáy hiếm thấy nhưng vẫn có xảy ra tại vùng này (chúng xảy ra thường xuyên hơn ở những phần đất nội địa của các tiểu bang này). Động đất thì hiếm xảy ra nhưng trận động đất 6.0 xảy ra vào ngày 10 tháng 9 năm 2006 đã gây cho vùng này 1 sự ngạc nhiên. Địa chấn có thể cảm giác được từ thành phố New Orleans đến Tampa.

Các vùng đô thị
Sau đây là 10 vùng đô thị lớn nhất dọc theo Duyên hải Vịnh Mexico của Hoa Kỳ.

Xem thêm
Địa lý Hoa Kỳ
Cán chảo Florida
Duyên hải Emerald
Tây Florida

Ghi chú

Nam Hoa Kỳ
Vùng của Hoa Kỳ
Bờ biển Hoa Kỳ
Địa mạo Florida


title: Huélaga

text:
Huélaga là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 191 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Nhân Đức

text:
Nhân Đức () là một khu (quận) của thành phố Đài Nam, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Nhân Đức nói chung có địa hình bằng phẳng. Diện tích của quận là 50,7664 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 69.938 người thuộc 24.979 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 1377,6 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đài Nam


title: Lignin

text:
Lignin, trong tiếng Việt thường đọc thành linhin hay lignhin, là một chất cao phân tử có cấu trúc vô định hình khác với xenlulo. Cho đến nay công thức của lignin vẫn chưa được xác định, các mắt xích của lignin không giống nhau. Lignin ở gỗ lá kim và gỗ lá rộng khác nhau, nhưng người ta đã kết luận rằng trong phân tử lignin có chứa các nhóm (-OH), nhóm methoxyl (-OCH3) và nhân benzen.

Trong công nghệ bột giấy người ta thường phải tìm cách loại bỏ lignin, tuy nhiên trong công nghệ ván và hàng thủ công mỹ nghệ người ta lại thường lợi dụng lignin. Người ta thường tác động lên lignin để ép, uốn ván gỗ vì lignin vô định hình nên tồn tại ở 3 trạng thái: thủy tinh (biến dạng là biến dạng đàn hồi), dẻo (biến dạng không thuận nghịch), lỏng dính. Uốn ván tức là biến lignin từ trạng thái thủy tinh sang trạng thái dẻo, nhiệt độ cần thiết cho quá trình này cần trên 200oC.

Ứng dụng khác
Hiện nay, lignin được sử dụng để sản xuất nhiên liệu, bằng cách xử lý lignin với hydro có xúc tác molybden trioxit,coban hoặc niken có nền nhôm oxit(gamma). Sản phẩm sau phản ứng là hỗn hợp ankan, anken, aren. Là 1 loại nhiên liệu sạch

Tham khảo

Bài giảng môn học khoa học gỗ - Đại học Lâm nghiệp Việt Nam - Nhà xuất bản Nông nghiệp Hà nội 2000.

Cấu tạo gỗ
Phenylpropanoid
Thực vật


title: Cheumatopsyche bohakayi

text:
Cheumatopsyche bohakayi là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Cheumatopsyche


title: Mantella laevigata

text:
Mantella laevigata (tên tiếng Anh: Climbing Mantella) là một loài ếch trong họ Mantellidae. Chúng là loài đặc hữu của Madagascar.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Nguồn
 Andreone, F. & Glaw, F. 2004. Mantella laevigata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Mantella
Động vật lưỡng cư Madagascar
Động vật đặc hữu Madagascar


title: Sagnat

text:
Sagnat là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 312 mét trên mực nước biển.

Địa lý
Là một khu vực nông trang nằm hai bên bờ sông Brézentine, cự ly khoảng  về phía tây bắc của Guéret, tại giao lộ các tuyến đường D49 và D46 với D69.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ, từ thế kỷ 12.
 Thánh giá đá ở quảng trường.

Liên kết ngoài
 Sagnat on the Quid website

Tham khảo

Xã của Creuse


title: Pollieu

text:
Pollieu là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Heinrichsberg

text:
Heinrichsberg là một đô thị ở huyện Börde thuộc bang Sachsen-Anhalt, nước Đức. Đô thị Heinrichsberg có diện tích 11,34 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 381 người.

Tham khảo

Xã và đô thị thuộc huyện Börde


title: Thế vận hội Mùa đông 1968

text:
Thế vận hội Mùa đông 1968, hay Thế vận hội Mùa đông X, được tổ chức từ 6 tháng 2 đến 18 tháng 2 năm 1968 tại Grenoble (Pháp). Tất cả có 37 quốc gia tham dự.

Các quốc gia tham dự

Môn thi đấu

Bảng tổng sắp huy chương

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thế vận hội Mùa đông 1968 tại trang của IOC

Thể thao năm 1968
1968
Thế vận hội ở Pháp
Giải đấu thể thao Grenoble
Sự kiện thể thao đa môn năm 1968
Thể thao Pháp năm 1968
Grenoble thế kỷ 20
Sự kiện thể thao đa môn mùa đông ở Pháp


title: Alvania testae

text:
Alvania testae là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Saint-Hilaire-sous-Charlieu

text:
Saint-Hilaire-sous-Charlieu là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Population

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo
 INSEE commune file

Sainthilairesouscharlieu


title: Villesèquelande

text:
Villesèquelande là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Villeséquois et Villeséquoises.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Graphique d'évolution de la population 1794-1999

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Villesèquelande trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Villesèquelande trên trang mạng của Insee
 Villesèquelande trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Villesèquelande trên bản đồ Pháp và các xã giáp ranh
 Plan de Villesèquelande sur Mapquest

Villesequelande


title: Copelatus paryphes

text:
Copelatus paryphes là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Hydropsyche malickyi

text:
Hydropsyche malickyi là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Acrocercops tetracrena

text:
Acrocercops tetracrena là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Dransfeld

text:
Dransfeld là một thị xã ở huyện Göttingen, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 28 km². Đô thị này có cự ly khoảng 12 km về phía tây của Göttingen.

Dransfeld là thủ phủ của Samtgemeinde ("đô thị tập thể") Dransfeld.

Tham khảo

Thành phố của bang Niedersachsen
Xã và đô thị ở huyện Göttingen


title: Hippeophyllum

text:
Hippeophyllum là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan


title: Dysocnemis

text:
Dysocnemis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae, hiện tại nó được coi là đồng nghĩa của Heliothis.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Heliothinae


title: Westerhever

text:
Westerhever là một đô thị thuộc huyện Nordfriesland, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Nordfriesland


title: Cathydata

text:
Cathydata là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Cathydata batina
 Cathydata schadei

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae

Geometrinae


title: Nephrotoma gracilicornis

text:
Nephrotoma gracilicornis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Bulbophyllum rhodostachys

text:
Bulbophyllum rhodostachys là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

rhodostachys]]

R


title: Walkenried

text:
Walkenried () là một đô thị của huyện Osterode, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 12,23 km². Đô thị này nằm ở phía nam Harz, cự ly khoảng 15 km về phía nam của Braunlage, và 15 km về phía tây bắc của Nordhausen.

Walkenried là thủ phủ của Samtgemeinde ("đô thị tập thể") Walkenried.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Göttingen


title: Dolichopeza anthema

text:
Dolichopeza anthema là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Amarkantak

text:
Amarkantak là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Shahdol thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Amarkantak có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 1048 mét (3438 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Amarkantak có dân số 7074 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Amarkantak có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 56%. Tại Amarkantak, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh
Du lịch ở Madhya Pradesh


title: Longitarsus linnaei

text:
Longitarsus linnaei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Duftschmid miêu tả khoa học năm 1825.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus
Bọ cánh cứng châu Á
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Melanotus bipunctatus

text:
Melanotus bipunctatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: 2159 Kukkamäki

text:
2159 Kukkamäki là một tiểu hành tinh vành đai chính do Liisi Oterma phát hiện tại Turku ngày 16.10.1941.

Tiểu hành tinh này được đặt theo tên nhà trắc địa học Phần Lan Tauno Johannes Kukkamäki (1909–1997).

Liên kết ngoài

 MPC Orbit (MPCORB) Database
 - Jet Propulsion Laboratory - Small-Body Database

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1941


title: Comitas eurina

text:
Comitas eurina là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Chú thích

Tham khảo

Comitas


title: Comberouger

text:
Comberouger là một xã của tỉnh Tarn-et-Garonne, thuộc vùng Occitanie, miền nam nước Pháp.

Các trang web và di tích

Xem thêm
Communes of Tarn-et-Garonne

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Acamptopoeum fernandezi

text:
Acamptopoeum fernandezi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Gonzalez mô tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Acamptopoeum
Động vật được mô tả năm 2004


title: Epiphragma fuscinotum

text:
Epiphragma fuscinotum là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Epiphragma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Bodri

text:
Bodri là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Bilaspur thuộc bang Chhattisgarh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bodri có dân số 13.328 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Bodri có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 50%. Tại Bodri, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Chhattisgarh


title: Legnago

text:
Legnago là một thị xã thuộc tỉnh Verona, Veneto, bắc Italia. Thị xã nằm bên sông Adige, khoảng 43 km so với Verona.

Thị xã có nhà thờ San Salvaro (thế kỷ 12), Nhà thờ Duomo thế kỷ 18, và phế tích thành thế kỷ 14.
Legnago là nơi sinh của nhà soạn nhạc Antonio Salieri (1750-1825) và nhà lịch sử nghệ thuật Giovanni Battista Cavalcaselle (1827-1897).

Tham khảo

Đô thị tỉnh Verona
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Helicopsyche poliochaeta

text:
Helicopsyche poliochaeta là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Helicopsyche


title: Chrysomima

text:
Chrysomima là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Chrysomima semilutearia (Felder & Rogenhofer, 1875)

Chú thích

Tham khảo

 Chrysomima at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Ennominae


title: Elaphriella diplax

text:
Archiminolia diplax là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Solariellidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Archiminolia
Động vật chân bụng New Zealand


title: Fontaine-la-Rivière

text:
Fontaine-la-Rivière là một xã ở tỉnh Essonne thuộc vùng Île-de-France miền bắc nước Pháp.

Theo điều tra dân số năm 1999, dân số xã này là 172.

Danh xưng cư dân địa phương Fontaine-la-Rivière trong tiếng Pháp là Fontainiens.

Tham khảo

Mayors of Essonne Association
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
Land use (IAURIF)

Xã của Essonne


title: Saotome Ranma

text:
là nhân vật chính trong bộ manga và anime Một nửa Ranma (hay còn gọi là Ranma ½), được sáng tạo bởi Takahashi Rumiko.

Giới thiệu chung
Ranma, là con trai duy nhất của Saotome Genma và Saotome Nodoka, được cha đưa đi học võ từ khoảng 2 tuổi, để bắt đầu một chuyến đi luyện võ thuật trong vòng 13 cho tới 14 năm trời.

Khi cậu vẫn là một đứa trẻ, cậu có làm bạn với Kuonji Ukyo, con gái của thợ làm bánh và cũng là một võ sĩ, mặc dù ngày đó cậu cũng không biết rằng cô là một đứa con gái. Genma đã cho Ranma hứa hôn với Ukyo để lấy chiếc xe làm bánh làm của hồi môn, nhưng thất hứa và chạy trốn mà không mang theo Ukyo như đã hứa.

Khi chuyến luyện tập này gần kết thúc, Genma đã đưa Ranma đến tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc, một nơi luôn được biết đến với hàng ngàn con suối nguyền, và nơi này cũng chỉ có vài người ở. Không biết đến điều này, và không chịu nghe hết lời cảnh báo của hướng dẫn viên du lịch, Genma đã hướng dẫn Ranma tập luyện trên chiếc cọc tre trên sông. Lúc Ranma đẩy Genma xuống suối "Gấu trúc chết chìm",Genma tức giận và đánh lại Ranma vào suối "Con gái chết chìm", hậu quả là Genma trở thành một con gấu trúc, còn Ranma lại thành một cô gái. Họ chỉ tạm thời quay về hình dạng ban đầu khi bị dội nước nóng; ngược lại, sẽ trở về hình dạng nguyền khi bị dội nước lạnh.

Trước đó, Ranma đã được cha hứa hôn với con gái của Tendo Soun, nên cậu phải miễn cưỡng theo cha về Nhật Bản. Tendo Kasumi và Tendo Nabiki, hai cô chị vì lớn tuổi hơn Ranma nên nhất quyết dồn hôn ước cho em út Tendo Akane: Akane vốn ghét con trai sẽ thích hợp với Ranma với lời nguyền biến thành con gái. Akane và Ranma dù lúc đâu vô cùng ghét nhau nhưng dần dần có tình cảm với người kia, dù luôn luôn phủ nhận.

Ranma và Genma sống nhờ vào gia đinh Tendo từ đây. Thế nhưng cuộc sống luôn gặp phải những rắc rối lớn hơn như kẻ thù cũ, yêu ma quỷ quái, thậm chí cả những vị hôn thê chưa biết và những chàng trai theo đuổi Ranma nữ.

Trước khi ra đi, Genma đã thề với vợ mình, Saotome Nodoka, sẽ khổ luyện Ranma thành một "người đàn ông trong những người đàn ông", nếu trái hẹn cả hai bố con sẽ tự Seppuku. Ranma nhận được thư mẹ trong hoàn cảnh đang trúng phải lời nguyền. Để tránh phải chết, Ranma phải dùng thân phận giả là Ranko, em họ của Akane, và thú nuôi là ông Gấu trúc (Genma).

Tính cách
Takahashi Rumiko tự giới thiệu Ranma như một nhân với nhiều tính cách như tốt bụng, rõ ràng, sáng sủa, ngay thật,thẳng thắn, bộc trực, mạnh mẽ, nghị lực, không dứt khoát, ương bướng, ranh ma và tự tin
 và bà thấy rằng tính cách nhân vật hơi có phần nhàm chán.

Bà giới thiệu về nhân vật như sau: "Với Ranma ½, tôi đã nghĩ nhiều việc phải làm với một nam/nữ với vai trò là một người đóng nhân vật chính, và từ khi ở phần hay nhất ở câu truyện trước nhân vật chính của tôi đã là một phụ nữ, tôi định sử dụng nhân vật nam lần này.Tôi đã từng lo lắng khi viết về một câu truyện với nhân vật chính là nam bởi vì hàng trăm và hàng trăm người đọc là nam, trước đó tôi đã quyết định nhân vật chính sẽ là nửa nam nửa nữ".

Từ khi mang hình dạng này, Ranma luôn cảm thấy bất an khi gặp gỡ bạn bè và người thân xung quanh mình, mặc dù cậu cũng biết quan tâm và thân thiện với mọi người. Dường như cậu luôn sử dụng những thế võ cao siêu của mình để bảo vệ người thường khỏi quái vật và kẻ xấu. Tuy nhiên, cậu lại không biết cách giao tiếp xã hội cho đúng mực và điều này lại khó mà làm cậu thấy xấu hổ vì nó.

Ranma luôn ăn nói và hành động bất cẩn mà không xét đến hậu quả mình phải gánh chịu. Cậu cũng hay lăng mạ người khác một cách huỵch toẹt để tra hỏi, hoặc để họ thấy được về thói xấu của mình. Ranma nữ cũng không thấy vui vẻ khi phải mặc đồ con gái. Cách xưng hô của cậu cũng khá suồng sã: gọi cha là "ông già", sư tổ Happosai là "lão già", hay Cologne là "mụ phù thủy già",...

Dù là "nửa nam nửa nữ", cậu vẫn vô cùng khó xử trước những vấn đề về con gái. Ranma nữ không muốn mặc đồ con gái (mặc dù về sau truyện đã phải chấp nhận), ngượng ngùng khi thấy con gái tắm, và vô cùng tức giận vì nụ hôn đầu đời là do một tên con trai làm với Ranma nữ.

Nỗi sợ
Cơn ác mộng của Ranma, thật kì lạ, lại là loài mèo. Nguyên nhân là khi xưa Genma muốn dạy con mình học Miêu Quyền đã dùng một biện pháp "vô dụng, chỉ có kẻ ngốc mới áp dụng điều này": Buộc thức ăn cho mèo quanh người Ranma và thả xuống một cái hầm chứa đầy mèo. Ranma trở nên sợ mèo không tài nào chữa nổi, chỉ cần nghe thấy tiếng mèo là đã hoảng loạn, thậm chí ngất đi.

Tuy nhiên, khi nỗi sợ của Ranma đạt tới đỉnh điểm - khi cậu bị bao vây bởi toàn mèo, hay bị nhốt chung với mèo qua lâu - Ranma cũng sẽ trở thành một "con mèo" để có thể hòa nhập được. Nói cách khác, cậu sẽ dùng được Miêu Quyền rất lợi hại, nhưng tâm trí chỉ như một con mèo: hay mất tập trung, thích ngủ, thích trèo cây, cào cây, thích bạc hà mèo,... Ranma chỉ trở lại bình thường khi trấn tĩnh lại (ngủ trong lòng ai đó cậu tin tưởng - Akane), hay bị ném xuống nước. Ranma không thể nhớ gì khi trong trạng thái "mèo".

Kẻ thù
Hibiki Ryoga là một trong những kè thù lớn nhất của Ranma. Ryoga luôn thách đấu với Ranma trong rất nhiều trận đấu xuyên suốt tập truyện, nhưng thường là khi Ryoga có một chiêu thức lợi hại mới, hoặc chỉ để tranh giành Akane khi thấy cậu có thái độ ngượng ngùng trước cô, nhưng nhiều lúc là trận đấu chỉ để rửa hận.
Mousse luôn tức giận mỗi khi thấy Shampoo chỉ luôn quan tâm đến Ranma mà không để ý tới mình, ngoài ra lời tỏ tình của cậu với Shampoo không được đáp ứng cũng là lý do mà cậu rất ghét Ranma. Cũng từ khi Shampoo chỉ thích mẫu người đàn ông mạnh mẽ, Mousse luôn tìm mọi cách để kết liễu chú rể tương lai của cô.
Kuno Tatewaki là người duy nhất trong trường không biết Ranma có thể trở thành con gái, cậu là kẻ thù lớn của Ranma khi là con trai trong trường trung học Furinkan. Khi Ranma là nữ, cậu vẫn hay gọi là "cô gái tóc bím".

Thể chất tự nhiên

Thông tin ngoài

Chuyện ngoài lề
Màu tóc của Ranma nữ trong truyện không cố định như khi là nam (chỉ có màu đen), nhưng trong anime, màu tóc của Ranma nữ đã được cố định thành đỏ.
Đuôi tóc của Ranma còn rất giống với Bankotsu trong InuYasha cũng của tác giả Takahashi Rumiko.

Chú thích

Liên kết ngoài
 The Ranma ½ Perfect Edition
 The Ranma ½ FAQ

Fictional shapeshifters
Ranma ½ characters
Fictional karateka
Nhân vật nam trong anime và manga

en:List of Ranma ½ characters#Ranma Saotome


title: Sông Mẫu Đơn

text:
Sông Mẫu Đơn hay Mẫu Đơn Giang (牡丹江) là phụ lưu lớn nhất ở trung lưu của sông Tùng Hoa. Sông này có tổng chiều dài 726 km, chảy qua 2 tỉnh Cát Lâm, Hắc Long Giang, Trung Quốc. Tại huyện Y Lan của Hắc Long Giang, sông này nhập vào sông Tùng Hoa. Từ Mẫu Đơn là cách dịch âm tiếng Mãn sang Hán ngữ, có nghĩa trong tiếng Mãn là quanh co.

Tham khảo

Mẫu Đơn
M
M


title: Huân chương Quân giải phóng Việt Nam

text:
Huân chương Quân giải phóng Việt Nam là một loại huân chương của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam), đặt ra theo Sắc lệnh số 54-SL ngày 2 tháng 2 năm 1958 của Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Theo Luật Thi đua - Khen thưởng (ban hành ngày 26 tháng 11 năm 2003) thì Huân chương Quân giải phóng Việt Nam không còn tồn tại trong thang bậc khen thưởng của Nhà nước Việt Nam.

Huân chương Quân giải phóng Việt Nam để tặng hoặc truy tặng cho quân nhân có công lao xây dựng Quân đội Nhân dân Việt Nam và chiến đấu trong thời kỳ trước Cách mạng tháng Tám năm 1945. Những quân nhân có thành tích dưới mức tiêu chuẩn thưởng Huân chương Quân giải phóng Việt Nam hạng ba thì được tặng hoặc truy tặng Huy chương Quân giải phóng Việt Nam.

Huân chương Quân giải phóng Việt Nam có 3 hạng được phân biệt bằng số vạch trên dải và cuống huân chương: hạng nhất có 3 vạch, hạng nhì có 2 vạch, hạng ba có 1 vạch. Thẩm quyền tặng, truy tặng Huân chương Quân giải phóng Việt Nam do Chủ tịch nước quyết định.

Cho đến nay, Huân chương Quân giải phóng Việt Nam chưa từng được tặng hoặc truy tặng cho bất kỳ quân nhân nào.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sắc lệnh 054/SL ngày 02-02-1958 về việc đặt Huân chương "Quân giải phóng Việt Nam", Huân chương "Chiến thắng" và Huy chương "Quân giải phóng Việt Nam", Huy chương "Chiến thắng"

Quân giải phóng Việt Nam


title: 3616 Glazunov

text:
3616 Glazunov (1984 JJ2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 5 năm 1984 bởi Zhuravleva, L. ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3616 Glazunov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1984


title: Samzhubzê

text:
Samzhubzê, ; , Hán Việt: Tang Châu Tư), là một quận và là đô thị lớn thứ hai tại khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc, đô thị có tổng số dân là 92000, nằm cách  về phía tây nam của thủ phủ của khu tự trị là Lhasa và cách  về phía tây bắc của Gyantse. Quận là thủ phủ của địa khu Xigazê. Quận nằm trên độ cao  và là nơi hợp lưu của sông Yarlung Zangbo (thượng lưu sông Brahmaputra) và sông Nyang (Nyanchue) ở miền tây Tây Tạng và từng là thủ phủ trước đây của tỉnh Ü-Tsang.

Lịch sử
Vào thế kỷ 19, Ban-thiền Lạt-ma đã có quyền thế tục tại Tu viện Tashilhunpo và ba khu vực nhỏ, nhưng không đến thị trấn Xigazê, lúc đó chịu sự quản lý của hai Dzongpön (thái thú) được cử đến từ Lhasa. Trước khi xảy ra xung đột vũ trang giữa quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc và chính quyền Tây Tạng, lãnh thổ Tây Tạng được chia thành 53 khu vực được gọi là Dzongs.

Có hai Dzongpöns trực thuộc mỗi Dzong—một cho các Lạt ma (Tse-dung) và một cho thường dân. Chúng được giao cả hai nhiệm vụ dân sự và quân sự và bình đẳng trên mọi khía cạnh, mặc dù có địa vị thấp hơn các tướng và các trú tráp đại thần người Hán trong các công việc mang tính quan trọng về quân sự. Tuy nhiên, chỉ có một hoặc hai trú tráp đại thần thay mặt cho hoàng đế Trung Hoa và thường trú tại Lhasa và chỉ huy một đơn vị quân đồn trú nhỏ, quyền lực của họ bắt đầu từ năm 1728, và dần dần giảm xuống chỉ đóng vai trò thị sát trước khi bị Đạt-lai Lạt-ma thứ 13 trục xuất vào năm. Năm 1952, một thời gian ngắn sau khi chính phủ Trung Quốc cử binh lính đến khu vực, Samzhubzê có dân số ước chừng 12.000 người, và là đô thị lớn thứ hai Tây Tạng vào lúc đó.

Địa lý
Samzhubzê nằm trên một địa thế bằng phẳng và xung quanh là những ngọn núi cao, khu vực đô thị nằm ở phía nam của sông Yarlung Zangbo, thuộc vùng phía nam của miền trung khu tự trị Tây Tạng. Bản thân khu vực đô thị của quận nằm trên độc cao , và trên diện tích của mình còn có 5 đỉnh núi cao trên .

Samzhubzê chịu ảnh hưởng của gió mùa, kiểu khí hậu lục địa ẩm núi cao (Köppen Dwb), với một mùa đông băng giá và rất khô còn mùa hè thì ấm và ẩm. Nhiệt độ tương đối ôn hòa so với cao nguyên Tây Tạng, nhiệt độ trung bình năm là 6,3 °C. Khoảng thời gian từ tháng 11 tới tháng ba, khi chênh lệch nhiệt độ ngày đêm có thể lên tới 20C. Gần hai phần ba lượng mưa trong năm tập tung từ tháng 7 đến tháng 8. Mặt trời xuất hiện quanh năm, với tổng số giờ nắng là 3248.

Hành chính
Samzhubzê có 2 nhai đạo và 10 hương.

Chú thích

Tham khảo
 Das, Sarat Chandra. 1902. Lhasa and Central Tibet. Reprint: Mehra Offset Press, Delhi. 1988. ISBN 81-86230-17-3
 Dorje, Gyurme. 1999. Footprint Tibet Handbook. 2nd Edition. Bath, England. ISBN 1-900949-33-4. Also published in Chicago, U.S.A. ISBN 0-8442-2190-2.
 Dowman, Keith. 1988. The Power-Places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide, p. 59. Routledge & Kegan Paul. London. ISBN 0-7102-1370-0 (ppk).
 Richardson, Hugh E (1984). Tibet and its History. Second Edition, Revised and Updated. Shambhala Publications, Boston. ISBN 0-87773-376-7.

Liên kết ngoài
 Fort of Shigatse in 1902, Bộ sưu tập bản đồ Perry-Castañeda
 MSN Map

Đơn vị cấp huyện Tây Tạng
Xigazê


title: Kronstadt

text:
Kronstadt (), cũng viết Kronshtadt, Cronstadt (tiếng Đức: Krone), (tiếng Phần Lan: Retusaari) là một thành phố cảng biển của Nga, nằm trên đảo Kotlin, 30 km (19 dặm) về phía tây của Saint Petersburg gần về phía đầu của vịnh Phần Lan. Thành phố nằm dưới sự quản lý của thành phố Saint Petersburg liên bang và cũng là cảng chính của nó. Trong tháng 3 năm 1921, nó là nơi xảy ra cuộc nổi loạn Kronstadt.

Theo truyền thống, đây là nơi đóng trụ sở của Hải quân Nga và căn cứ của Hạm đội Baltic của Nga được đặt tại Kronstadt bảo vệ lối tiếp cận để Saint Petersburg. Trung tâm lịch sử của thành phố và các công sự của nó là một phần của di sản thế giới Saint Petersburg và các nhóm liên quan của di tích.

Kronstadt là một nơi hành hương cho các tín đồ Kitô hữu Chính thống giáo trong nhiều năm do tưởng nhơ thánh của Thánh Gioan Kronstadt.

Thành phố kết nghĩa
Kronstadt kết nghĩa với:

 Annapolis, Hoa Kỳ
 Asipovichy, Belarus
 Xương Lê, Trung Quốc
 Dax, Pháp
 Demre, Thổ Nhĩ Kỳ
 Feodosia, Krym
 Ii, Phần Lan
 Kotka, Phần Lan
 Lư Sơn, Trung Quốc
 Marostica, Ý
 Messina, Ý
 Mühlhausen, Đức
 Nafplio, Hy Lạp
 Narva-Jõesuu, Estonia

 Nordborg (Sønderborg), Đan Mạch
 Oulu, Phần Lan
 Oxelösund, Thụy Điển
 Piła, Ba Lan
 Bình Hồ, Trung Quốc
 Põhja-Tallinn (Tallinn), Estonia
 Pudasjärvi, Phần Lan
 Sumoto, Nhật Bản
 Toulon, Pháp
 Chung Sơn, Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Lịch sử Kronstadt
 Trang web chính thức
 Bản đồ Kronstadt
 Thông tin về Kronstadt
 Quỹ phát triển quốc tế Kronstadt
 Pháo đài Kronstadt
 Pháo đài trên biển: Phần phía nam và bắc

Thành phố, thị xã thuộc Sankt-Peterburg
Di sản thế giới tại Nga
Thành phố ven biển ở Nga
Thành phố cảng ở Nga


title: Kui Buri (huyện)

text:
Kui Buri () là một huyện (amphoe) ở phía bắc của tỉnh Prachuap Khiri Khan, miền trung Thái Lan.

Lịch sử
Mueang Kui là một thành phố cổ của vương quốc Ayutthaya. Dưới thời vua Boromakot, Kui là thành phố cấp 4. Khi vua Chulalongkorn lập Monthon Phetchaburi, Kui Buri nằm trong đơn vị hành chính này. Năm 1898, tòa thị chính đã được dời đến vịnh Ko Lak và Kui Buri bị hạ cấp thành một tambon thuộc huyện Mueang Prachuap Khiri Khan. Tiểu huyện (king amphoe) Kui Buri được tái lập ngày 19 tháng 7 năm 1960 và chính thức nâng thành huyện ngày 16 tháng 7 năm 1963.

Địa lý
Các huyện giáp ranh: Sam Roi Yot về phía bắc và Mueang Prachuap Khiri Khan về phía nam. Về phía tây là vùng Tanintharyi của Myanma, về phía đông là vịnh Thái Lan.
Sông chính ở huyện này là Khlong Kui.

Hành chính
Huyện này được chia ra thành 6 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 47 làng (muban). Có hai thị trấn(thesaban tambon) within Huyện - Kui Buri nằm trên một phần của tambon Kui Buri vàKui Nuea, còn Rai Mai nằm trên một phần của tambon Sam Krathai.

Số 5 không có trong bảng này là tambon Rai Mai thuộc Sak Roi Yot.

Tham khảo

Kui Buri


title: Pythagoras

text:
Pythagoras xứ Samos (, hoặc ;  trong tiếng Hy Lạp Ionia; ), hay Py-ta-go theo phiên âm tiếng Việt, là một nhà triết học Hy Lạp Ionian cổ đại, đã có công sáng lập học phái Pythagoras. Những lời dạy của ông về chính trị và tôn giáo từng một thuở rất có tiếng tăm ở Magna Graecia, đã gây ảnh hưởng đến các triết gia lỗi lạc như Platon, Aristoteles. Và cũng chính qua những vị này mà ảnh hưởng đến triết học phương Tây nói chung. Tuy còn nhiều khuất tất xung quanh thân thế của Pythagoras, song ông có lẽ là con trai của Mnesarchus, một người thợ khắc ngọc quý trên hòn đảo Samos. Các học giả hiện đại bất đồng về học vấn và tầm ảnh hưởng của Pythagoras, nhưng nhất trí rằng, vào khoảng năm 530 TCN, ông đã lữ hành tới Croton miền nam Ý, nơi ông thu nạp nhiều đồ đệ và dạy cách sống khổ tu theo kiểu công xã dưới ngôi trường do mình thành lập.

Học thuyết được xác định một cách chắc chắn thuộc về Pythagoras là metempsychosis, hay "sự đầu thai/luân hồi của hồn". Theo đó, ông cho rằng hồn là thứ bất tử, sau khi chết đi, sẽ nhập vào cơ thể khác. Ngoài ra, ông có lẽ là người đề xướng thuyết musica universalis, cho rằng các hành tinh di chuyển theo quy luật của các phương trình toán học, vì thế cộng hưởng và tạo nên bản hòa tấu ca mà ta không thể nghe thấy. Hiện còn nhiều tranh cãi xung quanh vấn đề liệu Pythagoras có thực sự đã phát triển các học thuyết số học và nhạc lý được quy cho ông hay không, hay chúng chỉ là sáng kiến từ các học trò của ông, đặc biệt là Philolaus xứ Croton. Sau chiến thắng của Croton trước thị quốc Sybaris vào khoảng năm 510 TCN, môn phái Pythagoras mâu thuẫn với những người ủng hộ chế độ dân chủ. Cuộc xung đột đã dẫn đến việc các hội quán Pythagoras bị thiêu rụi; bản thân Pythagoras có lẽ đã bị giết trong sự biến ấy, hoặc ông đã chạy trốn kịp thời tới Metapontum và dành phần đời còn lại ở đó.

Nguồn tiểu sử

Hiện không có bất kỳ một bản thảo xác tín nào của Pythagoras còn tồn tại, và ta hầu như không biết gì về cuộc đời ông. Những nguồn sớm nhất về cuộc đời Pythagoras rất vắn tắt, mơ hồ, và thường mang dụng ý châm biếm. Nguồn sớm nhất về những giáo huấn của Pythagoras là một bài thơ châm biếm, có lẽ được viết sau khi ông qua đời bởi Xenophanes xứ Colophon, một người cùng thời với Pythagoras. Trong bài thơ, Xenophanes miêu tả cảnh Pythagoras đứng ra bênh vực một con chó đang bị đánh đập, giãi bày rằng ông nhận ra giọng nói của một người bạn quá cố trong tiếng kêu khẩn của con chó. Alcmaeon xứ Croton, một dược sĩ sống ở Croton đồng thời với khi Pythagoras lưu trú tại đó, đã hợp nhất rất nhiều giáo huấn của Pythagoras vào các trước tác của mình và cũng dường như quen biết Pythagoras. Nhà thơ Heraclitus xứ Ephesus, sinh ra ở nơi cách xa Samos vài dặm đường biển và có lẽ sống cùng thời với Pythagoras, gièm pha Pythagoras là một kẻ bịp bợm, nhận định rằng "Pythagoras, con trai của Mnesarchus, rèn luyện khả năng chiêm nghiệm hơn bao kẻ khác, và lựa chọn từ những trước tác này mà ông ta đã có thể tạo nên một trí khôn cho bản thân — [kiểu trí khôn] đểu giả tinh ranh, học lắm."

Tiểu sử

Thuở đầu

Herodotus, Isocrates, và văn tịch thuở sớm đồng thuận rằng Pythagoras là con trai của Mnesarchus, và rằng ông chào đời trên hòn đảo Samos thuộc Hy Lạp phía đông Biển Aegean. Theo như những tường thuật ấy, cha Pythagoras không phải là thổ dân của hòn đảo, mặc dù ông đã nhập tục với nơi đó, song Iamblichus lại cho rằng ông đúng là dân bản địa. Tương truyền Mnesarchus là một thợ khắc ngọc hoặc một thương nhân khá giả, song lai lịch của ông còn mơ hồ và nhiều mâu thuẫn. Mẹ Pythagoras xuất thân trong một gia đình geomoroi tại Samos. Apollonius xứ Tyana cho biết tên bà là Pythaïs. Theo lời kể của Iamblichus, bà ấy khi mang thai Pythagoras đã nghe lời sấm của nữ tư tế Pythia, rằng bà sẽ hạ sinh một cậu trai hết mực tuấn tú, khôi ngô, và phước đức cho toàn nhân loại. Aristoxenus khẳng định Pythagoras rời Samos dưới thời Polycrates cai trị, ở tuổi 40; điều này ngụ ý ông sinh năm 570 TCN. Tên của Pythagoras dường như có mối tương liên với thần Apollo của Pythia (Pūthíā); Aristippus xứ Cyrene vào thế kỷ thứ 4 TCN đã giải thích tên gọi này như sau: "Ông ấy nói [, ] sự thật thường xuyên chẳng khác nào vị Pythia [ ]".

Trong những năm hình thành của Pythagoras, Samos là một trung tâm văn hóa thịnh vượng được biết đến với những kỳ tích về kỹ thuật kiến trúc tiên tiến, bao gồm cả việc xây dựng Đường hầm Eupalinos, và văn hóa lễ hội náo nhiệt của nó. Đó là một trung tâm thương mại lớn ở Aegean, nơi các thương nhân mang hàng hóa từ vùng Cận Đông đến. Theo Christiane L. Joost-Gaugier, những thương nhân này gần như chắc chắn đã mang theo những tư tưởng và truyền thống Cận Đông. Thời thơ ấu của Pythagoras nằm trong giai đoạn nở rộ của triết học tự nhiên thời kỳ đầu của người Ionia. Ông là người cùng thời với triết gia Anaximander,Anaximenes, và nhà sử học Hecataeus, tất cả đều sống ở Miletus, bên kia biển Samos.

Xem thêm
 Cosmos
 Ex pede Herculem
 Isopsephy (gematria)
 Luýt Pythagoras
 Cây Pythagoras
 Comma Pythagoras
 Cốc Pythagoras
 Bộ ba Pythagoras
 Pythagoras (nhà điêu khắc)
 Hình học thiêng

Tham khảo

Phụ chú

Trích dẫn

Thư mục
Nguồn cổ điển

Diogenes Laërtius, Vitae philosophorum VIII (Cuộc đời của những triết gia xuất sắc), k. 200 CN, thông tin trong cuốn này trích dẫn từ một bản bình phẩm của Alexander Polyhistor —
Porphyry, Vita Pythagorae (Cuộc đời Pythagoras), k. 270 CN — Porphyry, Life of Pythagoras, dịch sang tiếng Anh bởi Kenneth Sylvan Guthrie (1920)
Iamblichus, De Vita Pythagorica (Về cuộc đời Pythagoras), k. 300 CN — Iamblichus, Life of Pythagoras , dịch sang tiếng Anh bởi Kenneth Sylvan Guthrie (1920)
Apuleius, tiếp nối bởi Aristoxenus, viết về Pythagoras trong Apologia, k. 150 CN, bao gồm câu chuyện ông được dạy dỗ bởi Zarathustra — câu chuyện cũng được đề cập bởi Clêmentê thành Alexandria.
Hierocles thành Alexandria, Golden Verses of Pythagoras, k. 430 CN

Nguồn hiện đại thứ cấp

Liên kết ngoài

"Pythagoras of Samos", Bộ lưu trữ lịch sử toán học MacTutor, Trường Toán và Thống kê, Đại học St Andrews, Scotland
"Pythagoras and the Pythagoreans, Fragments and Commentary", Dự án văn liệu sử học Arthur Fairbanks Hanover, Khoa Sử học thuộc Hanover College
"Pythagoras and the Pythagoreans", Khoa Toán học, Đại học Texas A&M
 "Pythagoras and Pythagoreanism", The Catholic Encyclopedia

Nhà toán học Hy Lạp cổ đại
Nhà hình học
Nhà triết học Hy Lạp cổ đại
Triết học âm nhạc
Mất thập niên 490 TCN
Năm 495 TCN
Năm 570 TCN
Người sáng lập tôn giáo
Người ăn chay
Người Hy Lạp cổ


title: Baliosus ferrugineus

text:
Baliosus ferrugineus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Staines miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Baliosus


title: Hüde

text:
Hüde là một đô thị thuộc the huyện Diepholz, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 24,47 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Diepholz


title: Friedrich Kirchner

text:
Friedrich Kirchner (sinh ngày 26 tháng 3 năm 1885, mất ngày 6 tháng 4 năm 1960), là một thượng tướng thiết giáp (General der Panzertruppe) của Đức Quốc xã. Ông tham gia Thế chiến thứ nhất và các cuộc tấn công vào Ba Lan (1939), Pháp (1940) và Liên Xô trong Thế chiến thứ hai.

Tham khảo

Sách

 Berger, Florian (2000). Mit Eichenlaub und Schwertern. Die höchstdekorierten Soldaten des Zweiten Weltkrieges. Selbstverlag Florian Berger. ISBN 3-9501307-0-5.
 Fellgiebel, Walther-Peer (2000). Die Träger des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939-1945. Friedburg, Germany: Podzun-Pallas. ISBN 3-7909-0284-5.
 Schaulen, Fritjof (2004). Eichenlaubträger 1940 - 1945 Zeitgeschichte in Farbe II Ihlefeld - Primozic (in German). Selent, Germany: Pour le Mérite. ISBN 3-932381-21-1.
 Scherzer, Veit (2007). Die Ritterkreuzträger 1939–1945 Die Inhaber des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939 von Heer, Luftwaffe, Kriegsmarine, Waffen-SS, Volkssturm sowie mit Deutschland verbündeter Streitkräfte nach den Unterlagen des Bundesarchives (in German). Jena, Germany: Scherzers Miltaer-Verlag. ISBN 978-3-938845-17-2.

Sinh năm 1885
Mất năm 1960
Thượng tướng Lục quân Đức Quốc Xã
Quân nhân Đức trong Thế chiến thứ nhất


title: Quân khu Côn Minh

text:
Quân khu Côn Minh là một cựu quân khu thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Thẩm quyền của quân khu là hai tỉnh Vân Nam và Quý Châu. Năm 1985, quân khu sáp nhập vào Quân khu Thành Đô

Cựu tư lệnh
Tạ Phú Trị (谢富治)（3/1955-9/1957）
Tần Cơ Vĩ (秦基伟)（9/1957-6/1971）
Vương Tất Thành (王必成)（6/1971-1/1979）
Dương Đắc Chí (杨得志)（1/1979-1/1980）
Trương Trí Tú (张铚秀)（1/1980-6/1985）

Cựu Chính ủy viên
Tạ Phú Trị (谢富治)（kiêm nhiệm，3/1955-8/1957）
Diêm Hồng Ngạn (阎红彦)（11/1959-1/1967）
kim Như Bách (金如柏)（thứ 2，11/1959.11-9/1962）
Lý Thành Phương (李成芳)（thứ 2，9/1962.09-6/1975）
Đàm Phủ Nhân (谭甫仁)（thứ 1，5/1968.05-12/1970）
Chu Hưng (周兴)（kiêm nhiệm, thứ 2，9/1971-10/1975）
Lưu Chí Kiên (刘志坚)（5/1975-1/1979；thứ 1，1/1979-10/1982）
Giả Khởi Duẫn (贾启允)（kiêm nhiệm, thứ 1，10/1975-02/1977）
An Bình Sinh (安平生)（kiêm nhiệm, thứ 1，2/1977-10/1982）
Tạ Chấn Hoa (谢振华)（10/1982-6/1985）

Tham khảo

Quân khu Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
Đơn vị quân sự thành lập thập niên 1950
Khởi đầu thập niên 1950 ở Trung Quốc
Đơn vị quân sự giải thể thập niên 1980


title: Lucidestea

text:
Lucidestea là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Các loài
Các loài trong chi Lucidestea gồm có:
 Lucidestea vitrea Laseron, 1956

Chú thích

Tham khảo
 Ponder W. F. (1985). A review of the Genera of the Rissoidae (Mollusca: Mesogastropoda: Rissoacea). Records of the Australian Museum supplement 4: 1-221 page(s): 50-51

Rissoidae


title: Sân vận động Gelora Bung Karno

text:
Sân vận động chính Gelora Bung Karno (; nghĩa đen "Sân vận động chính Khu liên hợp thể thao Bung Karno"), trước đây được gọi là Sân vận động chính Senayan và Sân vận động chính Gelora Senayan, là một sân vận động đa năng nằm ở trung tâm của Khu liên hợp thể thao Gelora Bung Karno ở Trung Jakarta, Indonesia. Sân được sử dụng chủ yếu cho các trận đấu bóng đá. Sân vận động được đặt tên theo Sukarno, Tổng thống Indonesia lúc bấy giờ, người đã đề xuất ý tưởng xây dựng khu liên hợp thể thao.

Khi được khánh thành lần đầu tiên để tổ chức Đại hội Thể thao châu Á 1962, sân vận động có sức chứa 110.000 chỗ ngồi. Sức chứa của sân đã giảm xuống hai lần sau khi cải tạo: lần đầu tiên là xuống còn 88.306 chỗ ngồi vào năm 2006 cho Cúp bóng đá châu Á 2007 và lần thứ hai là xuống còn 77.193 chỗ ngồi sau khi sân được cải tạo cho Đại hội Thể thao châu Á 2018 và Đại hội Thể thao Người khuyết tật châu Á 2018. Tại hai sự kiện thể thao này, sân đã tổ chức các buổi lễ và các nội dung thi đấu môn điền kinh. Sức chứa 88.083 chỗ ngồi của sân khiến sân trở thành sân vận động bóng đá lớn thứ 7 trên thế giới. Sau lần cải tạo gần đây nhất, khi tất cả các bậc thang trên khán đài được thay thế bằng các ghế ngồi đơn, đây là sân vận động bóng đá lớn thứ 28 trên thế giới và là sân vận động bóng đá lớn thứ 8 ở châu Á.

Lịch sử

Công việc xây dựng sân vận động được bắt đầu vào ngày 8 tháng 2 năm 1960 và hoàn thành vào ngày 21 tháng 7 năm 1962, để tổ chức Đại hội Thể thao châu Á 1962 vào tháng sau. Công việc xây dựng sân được tài trợ một phần thông qua một khoản vay đặc biệt từ Liên Xô (Nga ngày nay). Sân vận động có sức chứa ban đầu là 110.000 chỗ ngồi, sau đó đã giảm xuống còn 88.306 chỗ ngồi sau khi sân được cải tạo cho Cúp bóng đá châu Á 2007. Sân vận động này nổi tiếng với mái che hình chiếc nhẫn (được gọi là temu gelang, nghĩa là chiếc nhẫn khổng lồ), được thiết kế để che phủ cho khán giả và tăng vẻ hùng vĩ của sân vận động.

Mặc dù sân vận động này thường được biết đến với tên gọi là Sân vận động Gelora Bung Karno (Stadion Gelora Bung Karno) hoặc Sân vận động GBK, tên gọi chính thức của sân là Sân vận động chính Gelora Bung Karno (Stadion Utama Gelora Bung Karno). Các địa điểm thể thao khác trong Khu liên hợp thể thao Gelora Bung Karno cũng đều có tên gọi "Gelora Bung Karno", chẳng hạn như Cung thể thao và sân vận động phụ. Sân được gọi là Sân vận động chính Senajan (EYD: Senayan) từ khi được khánh thành cho đến khi Asiad 1962 kết thúc, khi khu liên hợp thể thao được đổi tên thành Gelora Bung Karno theo Nghị định của Tổng thống ban hành vào ngày 24 tháng 9 năm 1962, hai mươi ngày sau khi Asiad kết thúc. Trong kỷ nguyên Trật tự Mới, khu liên hợp được đổi tên thành "Khu liên hợp Gelora Senayan" và sân vận động được đổi tên thành "Sân vận động chính Gelora Senayan" vào năm 1969 theo chính sách "phi Sukarno hóa" của Tổng thống Suharto. Sau khi chế độ độc tài sụp đổ, tên gọi "Gelora Bung Karno" của khu liên hợp đã được Tổng thống Abdurrahman Wahid phục hồi lại trong một nghị định có hiệu lực từ ngày 17 tháng 1 năm 2001.

Sân vận động này là địa điểm chính của Đại hội Thể thao châu Á 2018 và Đại hội Thể thao Người khuyết tật châu Á 2018. Tại hai sự kiện thể thao này, sân đã tổ chức các buổi lễ và các nội dung thi đấu môn điền kinh. Để chuẩn bị cho hai sự kiện trên, sân đã được cải tạo toàn diện; Để đáp ứng các tiêu chuẩn của FIFA, tất cả ghế ngồi hiện có của sân vận động đã được thay thế, bao gồm cả các bậc thang trên khán đài, biến sân thành một sân vận động toàn chỗ ngồi với sức chứa 77.193 chỗ ngồi. Sân được lắp đặt ghế ngồi mới với ba màu đỏ, trắng và xám – lấy cảm hứng từ quốc kỳ Indonesia. Một hệ thống chiếu sáng LED mới với độ sáng cao hơn cũng đã được lắp đặt, với 620 đèn chiếu sáng và hệ thống chiếu sáng RGB được lắp đặt bên ngoài mặt tiền của sân vận động. Các tuyến giao thông kết nối đến sân vận động cũng được cải thiện.

Trận chung kết Perserikatan 1985 giữa Persib Bandung và PSMS Medan được tổ chức tại sân vận động đã trở thành trận đấu bóng đá nghiệp dư có số lượng khán giả dự khán cao nhất, với 150.000 khán giả đến sân. PSMS Medan đã giành chiến thắng trong trận đấu này.

Các sự kiện được tổ chức
Sân vận động GBK đã tổ chức trận chung kết Asian Cup 2007 giữa Iraq và Ả Rập Xê Út và dự kiến sẽ tổ chức trận chung kết Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới 2023. Các giải đấu khác được tổ chức tại đây là một số trận chung kết AFF Cup và trận chung kết cúp quốc nội.

Quốc tế
 Chủ nhà của Đại hội Thể thao châu Á (1962 và 2018)
 Chủ nhà của Đại hội Thể thao Người khuyết tật châu Á 2018
 Chủ nhà của Đại hội thể thao các quốc gia mới nổi 1963
 Chủ nhà của trận đấu quyền Anh giữa Muhammad Ali và Rudie Lubbers vào ngày 20 tháng 10 năm 1973
 Chủ nhà của Đại hội Thể thao Đông Nam Á (1979, 1987, 1997, và 2011)
 Chủ nhà của Giải vô địch điền kinh châu Á (1985, 1995, và 2000)
 Chủ nhà của 9 trong 10 trận đấu bảng A, các trận bán kết, trận đấu play-off tranh hạng ba, và trận chung kết tại Cúp Tiger 2002
 Chủ nhà của Giải vô địch bóng đá các câu lạc bộ ASEAN 2003
 Chủ nhà của trận bán kết lượt đi với Malaysia và trận chung kết lượt đi với Singapore tại Cúp Tiger 2004
 Chủ nhà của 5 trong 6 trận đấu bảng D, trận tứ kết giữa Ả Rập Xê Út và Uzbekistan, và trận chung kết tại Cúp bóng đá châu Á 2007
 Chủ nhà của trận bán kết lượt đi với Thái Lan tại AFF Suzuki Cup 2008
 Chủ nhà của chuyến du đấu sau mùa giải 2008 của FC Bayern München
 Chủ nhà của 5 trong 6 trận đấu bảng A, các trận bán kết lượt đi và lượt về với Philippines, và trận chung kết lượt về với Malaysia tại AFF Suzuki Cup 2010
 Chủ nhà của chuyến du đấu châu Á-Thái Bình Dương sau mùa giải 2011 của LA Galaxy
 Chủ nhà của tất cả 2 trận đấu trong chuyến du đấu sau mùa giải 2012 của Inter Milan
 Chủ nhà của chuyến du đấu châu Á trước mùa giải 2012 của Valencia CF (trận đấu duy nhất bên ngoài châu Âu của câu lạc bộ)
 Chủ nhà của chuyến du đấu châu Á trước mùa giải 2013 của Arsenal F.C.
 Chủ nhà của chuyến du đấu châu Á trước mùa giải 2013 của Liverpool F.C.
 Chủ nhà của chuyến du đấu châu Á trước mùa giải 2013 của Chelsea F.C.
 Chủ nhà của chuyến du đấu châu Á trước mùa giải 2014 của Juventus F.C.
 Chủ nhà của trận đấu Asian Dream Cup 2014 giữa Indonesia và Park Ji-sung and Friends, đội bóng gồm các cầu thủ bóng đá và người nổi tiếng, trong đó có các thành viên của Running Man
 Chủ nhà của chuyến du đấu châu Á trước mùa giải 2015 của A.S. Roma
 Chủ nhà của Giải vô địch bóng đá U-19 châu Á 2018
 Chủ nhà của các trận đấu trên sân nhà của Indonesia tại Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2018
 Chủ nhà của Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới 2023
 Chủ nhà của Liga 2 (chỉ trận đấu play-off tranh hạng ba và trận chung kết)

Kết quả giải đấu

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1979

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1987

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1997

Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2002

Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2004

Cúp bóng đá châu Á 2007

Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2008

Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2010

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2011

Giải vô địch bóng đá U-19 châu Á 2018

Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2018

Sử dụng cho các sự kiện khác

Ngoài thể thao, sân vận động còn được sử dụng cho các sự kiện khác như nghi lễ quốc gia, hội nghị chính trị, kỳ thi tuyển sinh, sự kiện tôn giáo, buổi hòa nhạc, v.v. Các sự kiện đáng chú ý bao gồm:
 Thánh lễ Công giáo do Giáo hoàng Gioan Phaolô II chủ trì, 9 tháng 10 năm 1989
 Kỷ niệm 100 năm Ngày thức tỉnh quốc gia Indonesia, 20 tháng 5 năm 2008
 Cuộc vận động chính trị cho cả bầu cử quốc hội và bầu cử tổng thống vào các năm 2004, 2009, 2014 và 2019. Chiến dịch ngày cuối cùng của cả hai ứng viên tổng thống trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2019 đã được tổ chức tại sân vận động này. Chiến dịch ngày cuối cùng của mỗi ứng viên được tổ chức lần lượt vào ngày 7 và 13 tháng 4 năm 2019. Chiến dịch ngày cuối cùng của mỗi ứng viên có sự tham gia của hơn 77.000 người ủng hộ. Chiến dịch này được coi là cuộc vận động kéo dài một ngày có số lượng người tham dự cao nhất trong lịch sử chiến dịch tranh cử tổng thống Indonesia.
 Sự kiện Giáng sinh do Nhà thờ Bethel Indonesia phối hợp tổ chức cho toàn khu từ năm 2006 đến nay (chỉ vắng mặt trong năm 2012)
 Dịch vụ Giáng sinh của Nhà thờ Tiberias Indonesia từ năm 2000 đến nay (trừ năm 2016 và 2017)
 Kỷ niệm HKBP (lần thứ 147 vào năm 2007 và lần thứ 150 vào năm 2011)
 Kỷ niệm 85 năm Nahdlatul Ulama (2011)
 Hội nghị Khalifah của Hizb ut-Tahrir Indonesia, 6 tháng 6 năm 2013
 Kỳ thi tuyển sinh của hàng nghìn ứng viên công chức Bộ Y tế Indonesia vào ngày 3 tháng 11 năm 2013
 Một trong những địa điểm ở Jakarta được sử dụng để tiêm vắc xin phòng COVID-19 với 60.000 liều vắc xin, 11 tháng 7 năm 2021

Buổi hòa nhạc
113.740

Giao thông

KRL Commuterline kết nối với sân vận động qua ga xe lửa Palmerah gần đó, trong khi MRT Jakarta kết nối với sân qua ga Istora Mandiri. Hai tuyến xe buýt của BRT TransJakarta cũng phục vụ khu liên hợp. Một phần mở rộng của LRT Đại Jakarta (hiện đang được xây dựng) cũng được lên kế hoạch phục vụ khu vực phía tây của khu liên hợp.

Hình ảnh

Xem thêm
 Danh sách sân vận động theo sức chứa
 Danh sách sân vận động châu Á theo sức chứa
 Danh sách sân vận động Đông Nam Á theo sức chứa

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của Khu liên hợp thể thao GBK (lưu trữ)

Đội tuyển bóng đá quốc gia Indonesia
Persija Jakarta
Sân vận động đa năng Indonesia
Địa điểm điền kinh Jakarta
Địa điểm bóng đá Jakarta
Địa điểm thể thao Jakarta
Địa điểm bóng đá Indonesia
Địa điểm điền kinh Indonesia
Địa điểm thể thao Indonesia
Sân vận động Cúp bóng đá châu Á
Indonesia
Sân vận động của Đại hội Thể thao châu Á
Địa điểm thể thao hoàn thành năm 1962
Kiến trúc hậu độc lập Indonesia
Địa điểm âm nhạc Indonesia
Khởi đầu năm 1962 ở Indonesia
Trung Jakarta
Địa điểm thi đấu Đại hội Thể thao châu Á 1962
Địa điểm thi đấu Đại hội Thể thao châu Á 2018
Quan hệ Indonesia – Liên Xô
Viện trợ nước ngoài của Liên Xô


title: Eupithecia dryinombra

text:
Eupithecia dryinombra,là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó là loài đặc hữu của Molokai và Hawaii.

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 7, Macrolepidoptera

Tham khảo

D
Loài đặc hữu của Hawaii


title: 1915 Quetzálcoatl

text:
1915 Quetzálcoatl là một tiểu hành tinh Amor với chu kỳ quỹ đạo 1479.7878569 ngày (4.05 năm).

Nó được phát hiện ngày 9 tháng 3 năm 1953.

Tham khảo

Tiểu hành tinh Amor
Asteroids named from Aztec mythology
Thiên thể phát hiện năm 1953


title: Birac, Gironde

text:
Birac là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 130 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Trentepohlia errans

text:
Trentepohlia errans là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Flower (đĩa đơn của Tomiko)

text:
Flower là đĩa đơn đầu tiên của Van Tomiko, phát hành sau album Farewell. Đĩa đơn đạt vị trí #10 trong vòng 6 tuần & bán được tất cả 24.230 bản(trở thành đĩa đơn bán chạy nhất của Tomiko).

Các phần trong đĩa

CD
 "Flower" (Maki Ogawa, Katsumi Ōnishi) - 4:14
 "Brave" (Tomiko Van, Katsumi Ōnishi) - 4:38
 "Flower" -Instrumental- - 4:14
 "Brave" -Instrumental- - 4:38

DVD
 "Flower" PV

Biểu diễn trên truyền hình
 2 tháng 6 năm 2006 - Music Fighter
 9 tháng 6 năm 2006 - Music Fighter

Xếp hạng
Oricon Sales Chart (Nhật Bản)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lý lịch trên Oricon
Lý lịch trên mạng Avex
Lời bài hát

Đĩa đơn của Tomiko
Đĩa đơn năm 2006


title: Fulgurofusus bermudezi

text:
Fulgurofusus bermudezi là một loài ốc biển cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fulgurofusus


title: Hà Sĩ Phu

text:
Hà Sĩ Phu (tên that: Nguyễn Xuân Tụ, sinh ngày 22 tháng 4 năm 1940 tại huyện Thuận Thành, Bắc Ninh) là một nhà khoa học tự nhiên, nhà văn, tiến sĩ người Việt Nam. Ông là người bất đồng chính kiến với chính phủ Việt Nam, là một trong bốn thành viên ban đầu của Nhóm Thân hữu Đà Lạt (ba người kia là Mai Thái Lĩnh, nhà thơ Bùi Minh Quốc và nhà văn Tiêu Dao Bảo Cự).

Tiểu sử
Sau khi lấy tú tài vào năm 1958, ông làm giáo viên phổ thông rồi tiếp tục học đại học. Nguyễn Xuân Tụ tốt nghiệp đại học ngành Sinh học năm 1965 rồi làm giảng viên Đại học Dược Hà Nội và nghiên cứu ở Viện Dược Liệu Hà Nội.

Năm 1979 ông sang Tiệp Khắc học, bảo vệ bằng phó tiến sĩ tại Praha, năm 1982 về ngành Sinh học tế bào. Sau đó ông về nước giữ chức vụ Viện phó Phân viện Đà Lạt của Viện Khoa học Việt Nam, về hưu năm 1993. Ông tham gia Hội Văn Nghệ Lâm Đồng Đà lạt năm 1987, là cộng tác viên của tạp chí Langbian từ năm 1988. Hà Sĩ Phu là ủy viên của Ban Cố vấn Hội Ái hữu tù nhân chính trị và Tôn giáo Việt Nam.

Ông bắt đầu nổi tiếng với các tác phẩm "Dắt tay nhau đi dưới tấm biển chỉ đường của trí tuệ" (1988), "Đôi điều suy nghĩ của một công dân" (1993), "Chia tay ý thức hệ" (1995).

Ông bị bắt giữ trong chuyến ra Hà Nội vào ngày 5 tháng 12 năm 1995 sau khi bài viết "Chia tay ý thức hệ" được công bố trong và ngoài nước. Ngày 6 tháng 12 tư gia của ông bị công an tỉnh Lâm Đồng lục soát, nhiều tư liệu bị tịch thu. Sau gần một năm bị bắt giữ ngày 22 tháng 8 năm 1996 ông bị tuyên án một năm tù ở vì tội "có hành vi tiết lộ bí mật nhà nước". Cùng bị xử trong phiên tòa này với Hà Sĩ Phu là Lê Hồng Hà và Nguyễn Kiến Giang.

Năm 1998 ông (và Hoàng Tiến, nhà văn Lữ Phương, Phạm Thái Thụy, Nguyễn Ngọc Tần, Thích Trí Siêu, Thích Tuệ Sỹ) được tổ chức Human Rights Watch trao tặng Giải Hellmann/Hammett.

Ngày 28 tháng 4 năm 2000 do viết thư trao đổi với 2 ông Nguyễn Gia Kiểng và Đỗ Mạnh Tri công an đã khám xét nhà riêng của ông, tịch thu máy tính cá nhân và nhiều tài liệu. Ngày 12 tháng 5 năm 2000 ông nhận 2 văn bản của công an, quy định không được phép rời nơi cư trú và buộc ông tội "phản bội tổ quốc" chiếu theo điều 72 Bộ Luật Hình sự Việt Nam. Cùng bị khởi tố với ông là ông Mai Thái Lĩnh - một nhà giáo, nguyên Phó chủ tịch Hội đồng Nhân dân Thành phố Đà Lạt.

Đầu năm 2001, mặc dù vụ án "phản bội Tổ quốc" bị hủy bỏ vì không đủ căn cứ để buộc tội, ông bị quản chế hai năm dựa theo Nghị Định 31/CP (một hình thức buộc tội không xét xử). Nhân vụ án này, nhà báo Nguyễn Như Phong (lúc đó là trung tá công an, Phó tổng biên tập báo An ninh Thế giới) đã đích thân viết một loạt ba bài báo với nhan đề "Mặt thật của một vài người mượn danh "hiền sĩ" khoác chiêu bài "dân chủ". Phản ứng lại loạt bài này, tướng Trần Độ đã nhận xét: " Đó là MẶT THẬT của cái thể chế đẻ ra những sự coi thường pháp luật, bất chấp pháp luật, trắng trợn, tuỳ tiện vu cáo, bịa đặt, tùy tiện hại dân thường, hại người lương thiện, coi thường và chế riễu lẽ phải. Đó là MẶT THẬT của một thể chế tự nhận mình là dân chủ gấp triệu lần dân chủ tư sản."

Từ khi hết hạn quản chế (tháng 2 năm 2003) đến nay, thỉnh thoảng ông vẫn bị sách nhiễu bằng cách này hay cách khác, Năm 2012, ông không được cấp hộ chiếu vì lý do thuộc diện "không được phép xuất cảnh". Mới nhất là vào ngày 20-3-2014, ông bị cơ quan An ninh điều tra tỉnh Lâm Đồng mời lên "làm việc". Phản ứng lại hành động sách nhiễu này, ông công bố một lá thư "khước từ làm việc".

Tác phẩm
Dắt tay nhau đi dưới tấm biển chỉ đường của trí tuệ (1988)
Đôi điều suy nghĩ của một công dân (1993)
Thư của Hà Sĩ Phu gửi giáo sư Phan Đình Diệu 9/1994
Chia tay ý thức hệ (1995)
Đơn khiếu nại vì bị giải quyết oan ức về nhà đất (29/03/1997)
Thư gửi Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam (10/04/1997)
Thư của Hà Sĩ Phu gửi cho Lê Hồng Hà (18/05/1998)
Thư của Hà Sĩ Phu gửi cho Bùi Minh Quốc: Nhân Một Ngày Sinh (03/10/1998)
Thư của Hà Sĩ Phu gửi cho Hoàng Minh Chính (11/1998)
Câu đối giao ca Giữa Hổ và Mèo (10/1998)
Chia vui với bác Trần Độ (01/1999)
Đơn kháng cáo (12/02/2001)
Thư ngỏ gửi Nguyễn Như Phong và công luận (01/2001)
Thư Hà Sĩ Phu gửi Đỗ Mạnh Tri (03/2000)
Thư Hà Sĩ Phu gửi Nguyễn Gia Kiểng (03/2000)
Năm MÃ nói chuyện KHUYỂN (Tản mạn về một chữ CHÓ)
Từ vụ Bauxite nghĩ về vận nước (2009)
Góp phần "giải mã" một thế hệ dấn thân (2013)

Xem thêm
Bất đồng chính kiến ở Việt Nam

Chú thích

Liên kết ngoài
Sinh năm 1940
Nhà văn Việt Nam
Nhân vật bất đồng chính kiến Việt Nam
Nhân vật còn sống
Nhóm thân hữu Đà Lạt
Hội Nhà báo độc lập Việt Nam
Thư viện (hasiphu.com)
Hasiphu.com


title: Ville-en-Vermois

text:
Ville-en-Vermois  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 228 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Villeenvermois