title: Calliopsis unca

text:
Calliopsis unca là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Shinn mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Calliopsis
Động vật được mô tả năm 1967


title: Morgex

text:
Morgex là một đô thị ở vùng thung lũng Aosta của Ý. Morgex có diện tích 43 km2, dân số 1906 người.
Đô thị này giáp các đô thị sau: Courmayeur, La Salle, La Thuile, Pré-Saint-Didier.

Biến động dân số

Tham khảo

Morgex


title: Nectopsyche lahontanensis

text:
Nectopsyche lahontanensis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Nectopsyche


title: Malakoff

text:
Malakoff là một xã trong vùng đô thị Paris, thuộc tỉnh Hauts-de-Seine, vùng hành chính Île-de-France của nước Pháp, có dân số là 29.419 người (thời điểm 1999).

Tham khảo

Xã của Hauts-de-Seine


title: Sangha, Burkina Faso

text:
Sangha  là một tổng của tỉnh Koulpélogo ở phía đông Burkina Faso. Thủ phủ của tổng này là thị xã Sangha. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có dân số 53.621 người .

Các thị xã và các làng
 Sangha (8 536 dân) (thủ phủ)
 Biguimnoghin (651 dân)
 Dabodin (633 dân)
 Daboulga (700 dân)
 Dagomkom (1 828 dân)
 Diougo (1 435 dân)
 Ganzaga (636 dân)
 Goghin, Koulpélogo (1 030 dân)
 Gouadiga (1 028 dân)
 Idani (7 000 dân)
 Kandoure (515 dân)
 Kaongo (1 095 dân)
 Kombilga (2 783 dân)
 Koyenga (1 078 dân)
 Longo (2 546 dân)
 Naba-Dabogo (2 516 dân)
 Ouedogo (1 293 dân)
 Sangha-Peulh (1 408 dân)
 Sangha-Yarcé (1 446 dân)
 Sankanse (1 104 dân)
 Tabe (1 343 dân)
 Tampaologo (665 dân)
 Tankoaga (2 864 dân)
 Taram-Noaga (4 511 dân)
 Yourga (1 296 dân)
 Yourkoudghin (982 dân)

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Koulpélogo


title: Mézeray, Sarthe

text:
Mézeray là một xã trong tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire ở tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 31-93 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Đại học quốc lập Trung ương

text:
Đại học quốc lập Trung ương cũng là tên cũ của Đại học Nam Kinh.

Đại học Quốc lập Trung ương , gọi tắt là NCU, là một trường đại học nghiên cứu công lập có truyền thống lâu đời ở quận Trung Lịch, thành phố Đào Viên, Đài Loan. NCU có diện tích 62 hecta, gồm 8 đơn vị, 26 khoa, 19 viện sau đại học, 6 trung tâm nghiên cứu cấp đại học và một trung tâm nghiên cứu thống nhất, Văn phòng Trung tâm Giảng dạy (Office of Teaching Centers - OTC) và trường trung học phổ thông Trung Lịch trực thuộc. Bên cạnh đó, trường còn sở hữu Đài thiên văn Lộc Lâm (Lulin) tọa lạc trên ngọn núi Lộc Lâm Tiền (Front Lulin), cao 2.862m so với mặt nước biển, nằm gần công viên quốc gia Ngọc Sơn. Kính thiên văn tại đây là kính viễn vọng lớn nhất Đài Loan với đường kính 1m. Đài thiên văn này không chỉ là nơi quan sát, nghiên cứu thiên văn quan trọng của Đài Loan mà còn tham gia nhiều kế hoạch thiên văn quốc tế khác. NCU thực sự là một trường đại học tổng hợp với cơ sở vật chất đầy đủ về cả nghiên cứu khoa học và nhân văn. Đại học Quốc gia Tsing Hua (Thanh Hoa), Đại học Quốc gia Yangming Chiao Tung (Dương Minh Giao thông) và Đại học Quốc gia Chengchi (Chính trị) cùng nhau thành lập Hệ thống Đại học Liên kết Đài Loan. Bốn trường đại học được hưởng các thỏa thuận hợp tác như chia sẻ tài nguyên sách và các khóa học liên trường và các khoa bổ trợ.

Đại học Quốc lập Trung Ương được thành lập tại Nam Kinh năm 1915, thủ đô cũ của Trung Hoa Dân Quốc. Tiền thân của nó có thể bắt nguồn từ Trường Sư phạm Tam Giang do Trương Chi Động (Zhang Zhidong), thống đốc của Lưỡng Giang vào cuối triều đại nhà Thanh, tổ chức. Năm 1915, Trường Sư phạm Cao cấp Nam Kinh được lên kế hoạch xây dựng trên địa điểm ban đầu, tiếp theo là Đại học Quốc gia Đông Nam, Đại học Quốc gia Tôn Trung Sơn và các giai đoạn khác, và cuối cùng được đặt tên là Đại học Quốc lập Trung Ương vào tháng 5 năm 1928. Sau Nội chiến giữa Quốc dân đảng và Đảng Cộng sản, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã chia Đại học Trung ương Quốc gia thành 19 trường đại học bao gồm Đại học Nam Kinh và Đại học Đông Nam vào năm 1952. Năm 1962, Dai Yungui và các cựu sinh viên khác chuẩn bị cho việc thành lập lại Đại học Quốc lập Trung ương ở Đài Loan, và ban đầu thành lập "Viện Địa vật lý, Đại học Quốc lập Trung ương" ở Erpingshan, huyện Miêu Lật (Miaoli). Năm 1968, nó được chuyển đến thành phố Trung Lịch để khôi phục trường Đại học và đổi tên thành "Đại học Khoa học Đại học Trung tâm Quốc gia".Năm 1979, nó chính thức được đổi tên thành "Đại học Quốc lập Trung ương", tuy nhiên, do trường hoạt động trở lại muộn, vị thế của trường đại học tốt nhất trước đây của NCU đã được thay thế bằng Đại học Quốc gia Đài Loan (NTU), tuy nhiên trường vẫn tích cực hợp tác với các nghiên cứu hàng đầu khác các trường đại học.

Lịch sử thành lập

Đại học Quốc gia Trung ương (thời kỳ đại lục, trước 1949)
Tiền thân của NCU có thể bắt nguồn từ Trường Sư phạm Tam Giang được thành lập vào năm 1902. Nó được đổi tên thành Trường Sư phạm Cao cấp Lưỡng Giang vào năm 1906 và bị đóng cửa sau Cách mạng năm 1911. Năm 1915, Trường Sư phạm Quốc gia Cao cấp Nam Kinh, được thành lập trên địa điểm ban đầu của Trường Sư phạm Cao cấp Lưỡng Giang, đã được thành lập. Năm 1921, Đại học Sư phạm Cao cấp Nam Kinh được mở rộng thành Đại học Quốc gia Đông Nam, Năm 1923, Nam Cao sáp nhập vào Đông Đại, sau Đại học Quốc gia Tôn Trung Sơn (1927-1928), Đại học Giang Tô (đầu 1928) và các thời kỳ khác, chính thức mang tên "Đại học Quốc gia Đông Nam" vào tháng 5 năm 1928. Năm 1937, khi Chiến tranh chống Nhật bùng nổ ở Trung Quốc, NCU chuyển từ Nam Kinh đến Trùng Khánh (Trường Y chuyển đến Thành Đô - Tứ Xuyên). Sau khi Chiến tranh chống Nhật thắng lợi, nó chuyển về Nam Kinh. Tục ngữ có câu " Phía Bắc có Đại học Bắc Kinh, phía Nam có đại học Quốc lập Trung Ương" đã nói lên vị thế của NCU vào thời điểm đó. Vào tháng 6 năm 1927, Cai Yuanpei giữ chức hiệu trưởng Đại học Cao đẳng Trung Hoa Dân Quốc, theo gương Hệ thống Khu Đại học của Pháp, nó được tổ chức lại thành Đại học Quốc gia Tôn Trung Sơn theo thứ tự của các tỉnh phía bắc. Vào tháng 2 năm 1928, nó được lệnh đổi tên thành Đại học Giang Tô dựa theo vị trí địa lý, từ "Quốc gia" và "không đủ để làm trung tâm của đất nước, cũng không đủ để thiết lập quy mô của nền giáo dục của thủ đô" đã gây ra một "xu hướng đổi tên". Các giáo viên và sinh viên đã đình công và phản đối việc đổi tên thành "Đại học Quốc gia Nam Kinh", và gửi một lá thư cho Wu Zhihui để nhờ sự hỗ trợ, Wu Zhihui cũng đưa ra ý tưởng về "Đại học Thủ đô Quốc gia", nhưng vẫn khó đưa ra kết luận trong một thời gian. Sau đó, Ma Yuanfang, ủy viên điều hành của Tỉnh ủy Giang Tô của Quốc Dân Đảng, đã đề xuất đổi tên thành "Đại học Trung tâm Quốc gia", bởi vì từ "Trung tâm" có một vương miện vinh quang, không chỉ đánh dấu vị trí của thủ đô của đất nước, nhưng cũng đủ làm nổi bật và hình thành trung tâm văn hóa giáo dục quốc gia.
Cho đến tháng 5 năm 1928, chính phủ quốc gia chính thức đặt tên là Đại học Quốc lập Trung ương, thầy và trò cùng nhau ăn mừng. Năm 1928, các khoa và phòng ban của NCU được thành lập:

 Khoa Khoa học: Khoa Toán, Khoa Sinh học, Khoa Vật lý, Khoa Hóa học, Khoa Tâm lý học, Khoa Khoa học Trái đất.
 Khoa Y: Khoa Y học cơ bản, Khoa Y học lâm sàng;
 Khoa Luật: Khoa Chính trị, Khoa Kinh tế, Khoa Luật;
 Khoa Kinh doanh: Khoa Quản trị Kinh doanh, Khoa Quản lý Tài chính Ngân hàng, Khoa Kế toán, Khoa Thương mại Quốc tế;
 Cao đẳng Sư phạm: Khoa Giáo dục, Chuyên ngành Giáo viên, Chuyên ngành Giáo dục thể chất, Chuyên ngành Nghệ thuật;
 Trường Cao đẳng Kỹ thuật: Khoa Xây dựng, Khoa Kiến trúc, Khoa Cơ khí, Khoa Điện, Khoa Kỹ thuật Hóa học;
 Khoa nghệ thuật: Khoa tiếng Trung, Khoa ngoại ngữ, Khoa lịch sử, Khoa triết học, Khoa xã hội học;
 Trường Cao đẳng Nông nghiệp: Khoa Nông học, Khoa Trồng trọt, Khoa Sản xuất Nông nghiệp.
Năm 1932, Trường Kinh doanh NCU ở Thượng Hải trở thành Trường Kinh doanh Quốc gia Thượng Hải và Trường Y khoa NCU trở thành Trường Cao đẳng Y tế Quốc gia Thượng Hải. Năm 1935, Đại học Zhongda xây dựng lại Trường Cao đẳng Y tế Nam Kinh. Năm 1937, do Chiến tranh chống Nhật Bản, nó di chuyển về phía tây đến Shapingba, Trùng Khánh. Với sự giúp đỡ của Đại học Trùng Khánh, và trường y chuyển đến Huaxiba, Thành Đô, nhờ sự hỗ trợ của Đại học Tây Trung Quốc. Vào tháng 11 năm 1946, trường được chuyển về Nam Kinh và hoạt động trở lại. Vào thời điểm này, NCU đã thành lập bảy trường cao đẳng khoa học, y học, luật, trường học bình thường, kỹ thuật, văn học và nông nghiệp. Về số lượng, nó có nhiều khoa nhất trong cả nước; từ trường đại học đến viện nghiên cứu.

Năm 1937, Chiến tranh chống Nhật Bản của Trung Quốc bùng nổ. Vào tháng 11, NCU di chuyển về phía tây đến Shapingba, Trùng Khánh và xây dựng một tòa nhà trường học ở Songlinpo do Đại học Trùng Khánh cho mượn để tiếp tục hoạt động. Sau đó, một khuôn viên mới được xây dựng lần đầu tiên ở Baixi. Trường Y chuyển đến Huaxiba, Thành Đô và mượn tòa nhà của Đại học Tây Trung Quốc. Trong cuộc chiến tranh chống Nhật Bản, dưới lời kêu gọi của chính phủ quốc dân "một tấc sông, một tấc máu, trăm vạn thanh niên, vạn quân ", các sinh viên của Đại học Trung Đại và Đại học Trùng Khánh đã tham gia quân đội chiếm 1/3 số học sinh. Vào thời điểm đó, chính phủ lâm thời của Đại Hàn Dân Quốc do Syngman Rhee lãnh đạo tạm thời được đặt tại khuôn viên của NCU (ở phía bên phải của Bức tường Dân chủ Songlinpo). NCU thực sự là tổ chức giáo dục đại học cao nhất trong cả nước vào thời điểm đó, với quy mô vừa và lớn, đầy đủ các ngành học và đội ngũ giáo sư hùng hậu đứng đầu trong số tất cả các trường đại học trong cả nước. Năm 1941 và 1943, Bộ Giáo dục đã chọn 45 " Giáo sư do Bộ bổ nhiệm " có "danh tiếng xuất sắc và đóng góp đặc biệt", và 12 người được NCU chọn, chiếm hơn một phần tư tổng số. Và vào thời điểm đó, kinh phí của NCU tương đương với số tiền của Đại học Bắc Kinh, Thanh Hoa, Truyền thông và Chiết Giang cộng lại. Trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Nhật Bản, trong đợt tuyển sinh thống nhất của “kỳ thi chung” của các trường đại học danh tiếng trên cả nước, 2/3 thí sinh trong cả nước đã chọn NCU làm nguyện vọng 1. Đến năm 1941, NCU đã thành lập bảy trường cao đẳng (khoa học, y học, luật, đào tạo giáo viên, kỹ thuật, văn học, nông nghiệp), một viện nghiên cứu, năm mươi sáu khoa, chín khoa nghiên cứu, một trường cao đẳng cơ sở, một trường trung học trực thuộc, cũng như bệnh viện, trang trại, nhà máy, v.v.; có 183 giáo sư và phó giáo sư toàn thời gian, 39 giảng viên và 179 trợ giảng; có 3.153 sinh viên đại học và trường cung cấp tổng cộng 829 khóa học. Vào năm thứ 36 của Trung Hoa Dân Quốc, NCU có 7 học viện, 41 khoa và phòng ban, và 23 tổ chức nghiên cứu.

Vào tháng 11 năm 1946, NCU chuyển về Nam Kinh, các khoa và bộ môn của năm sau được thành lập như sau:

 Trường Khoa học: Khoa Toán, Khoa Sinh học, Khoa Vật lý, Khoa Hóa học, Khoa Tâm lý, Khoa Địa lý, Khoa Địa chất, Khoa Khí tượng;
 Khoa Y: Y khoa, Nha khoa, Chuyên khoa nha khoa, Chuyên ngành giáo viên điều dưỡng, Khoa dạy nghề kiểm tra y tế nâng cao;
 Khoa Luật: Khoa Xã hội học, Khoa Chính trị, Khoa Kinh tế, Khoa Luật, Khoa Biên giới, Nhóm Tư pháp;
 Trường Cao đẳng Sư phạm: Khoa Giáo dục, Khoa Giáo dục Thể chất, Khoa Nghệ thuật, Khoa Giáo dục Thể chất chuyên ngành;
 Đại học Kỹ thuật: Khoa Xây dựng, Khoa Thủy lợi, Khoa Kiến trúc, Khoa Cơ khí, Khoa Hàng không, Khoa Điện, Khoa Kỹ thuật Hóa học;
 Khoa nghệ thuật: Khoa tiếng Trung Quốc, Khoa ngoại ngữ, Khoa lịch sử, Khoa triết học, chuyên ngành tiếng Nga;
 Trường Cao đẳng Nông nghiệp: Khoa Nông học, Khoa Nông hóa, Khoa Kinh tế Nông nghiệp, Khoa Trồng trọt, Khoa Chăn nuôi Thú y, Khoa Lâm nghiệp, Khoa Chăn nuôi Thú y.

Đồng thời, Viện bao gồm tiếng Trung, ngoại ngữ, lịch sử, địa lý, triết học, toán học, sinh học, vật lý, hóa học, tâm lý học, luật, kinh tế chính trị, giáo dục, nông học, lâm nghiệp, kinh tế nông nghiệp, chăn nuôi và thú y, kỹ thuật dân dụng, máy móc điện, sinh lý học, Y tế công cộng và Hóa sinh và các khoa khác, ngoài ra còn có các trường mẫu giáo, trường tiểu học, trường trung học cơ sở trực thuộc, v.v.

Vào tháng 4 năm 1940, chính phủ Uông Tinh Vệ đã thành lập "Ủy ban chuẩn bị khôi phục Đại học Quốc gia Trung ương" tại Nam Kinh, đơn phương tuyên bố nối lại Đại học Quốc gia Trung ương, và nhanh chóng chuyển đến địa điểm cũ của Đại học Kim Lăng (nay là nửa phía đông). của Công viên phía Bắc của Đại học Nam Kinh. Sau chiến thắng của Chiến tranh chống Nhật Bản năm 1945, "Đại học giả Trung tâm" của Nam Kinh đã bị giải tán và Đại học Nam Kinh, đã bị giải thể, đã đàm phán với Đại học Kim Lăng.

Sự phát triển và thay đổi của NCU bị ảnh hưởng rất nhiều bởi tình hình chính trị hiện tại. Đại học Quốc gia Đông Nam trong chế độ Bắc Dương ở thời kỳ đầu của Trung Hoa Dân Quốc từng bị Quốc dân đảng coi là "thành trì của các thế lực phản động." Sau khi sáp nhập, nó trở thành Đại học Trung ương Quốc gia, trở thành cơ sở giáo dục đại học đầu tiên ở Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Luo Jialun. Sau khi ĐCSTQ thành lập, nhiều giáo viên, sinh viên và cựu sinh viên của NCU đã trốn sang Đài Loan. Đại học Quốc gia Trung ương ở Nam Kinh đã trải qua nhiều lần phân chia và thay đổi phức tạp, năm 1949 đổi tên thành Đại học Quốc gia Nam Kinh, năm sau đổi tên thành Đại học Nam Kinh. Năm 1952, khi các trường cao đẳng và khoa của Trung Quốc đại lục được điều chỉnh, Khoa Nghệ thuật và Khoa học của Đại học Nam Kinh sáp nhập với Khoa Khoa học và Nghệ thuật Tự do của Đại học Jinling và chuyển đến địa điểm Tháp Trống Jinda, trở thành Đại học Nam Kinh mới; với Trường Cao đẳng Kỹ thuật là cơ quan chính của Đại học Trung tâm cũ Sipailou Thành lập Học viện Công nghệ Nam Kinh (sau đổi tên thành Đại học Đông Nam); Trường Cao đẳng Nông nghiệp và Trường Cao đẳng Nông nghiệp Jinda hợp nhất để thành lập Trường Cao đẳng Nông nghiệp Nam Kinh. Đại học Sư phạm Nam Kinh được sáp nhập với các khoa liên quan của Đại học Kim Lăng để thành lập Đại học Sư phạm Nam Kinh, tọa lạc tại địa điểm cũ của Trường Cao đẳng Khoa học và Nghệ thuật Nữ sinh Kim Lăng; Trường Y được thành lập độc lập với tên gọi Đại học Quân y số 5, ban đầu là Trường Đại học Sư phạm Nam Kinh. được thành lập tại địa điểm cũ của Cục thứ hai của Dingjiaqiao; Khoa Lâm nghiệp sáp nhập với các khoa liên quan của một số trường đại học để thành lập Cao đẳng Hàng không Đông Trung Quốc, Cao đẳng Thủy lợi Đông Trung Quốc và Cao đẳng Lâm nghiệp Nam Kinh ở Nam Kinh; trường luật bị bãi bỏ. Vài năm sau, Đại học Quân y số 5 và Học viện Hàng không Hoa Đông chuyển đến Tây An và sáp nhập với các trường khác để tạo thành Đại học Quân y số 4 và Đại học Bách khoa Tây Bắc.

Đại học Quốc gia Trung ương (tái lập tại Đài Loan, sau năm 1949)
Sau khi thành lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Trường Yi được đặt tên là Đại học Quốc gia Nam Kinh và đã bị dỡ bỏ và chia thành 11 tổ chức giáo dục đại học kiểu Xô Viết. Sau khi chính phủ Trung Hoa Dân Quốc chuyển đến Đài Loan, nó đã nối lại trường học ở Đài Loan vào năm 1962. Khi bắt đầu nối lại, "Viện Vật lý Địa cầu, Đại học Quốc gia Trung ương" lần đầu tiên được thành lập tại Erping Mountain, Miaoli (nay là địa điểm của Đại học Quốc gia Thống nhất), và chuyển đến vào năm 1968. Từ địa điểm đến Zhongli Shuanglianpo (địa điểm hiện tại), khoa đại học đã được khôi phục và đổi tên thành "Trường Khoa học Đại học Trung ương Quốc gia". Năm 1979, nó chính thức được đổi tên thành "Đại học Quốc lập Trung ương". Hiện tại, có 8 trường cao đẳng khoa học, kỹ thuật y sinh, công nghệ thông tin, khoa học trái đất, Hakka, quản lý, kỹ thuật và văn học, 22 khoa, 51 viện nghiên cứu và hơn 40 trung tâm nghiên cứu.

Trường Trung học Trực thuộc Đại học Quốc gia Trung ương cũ được đổi tên thành Trường Trung học Trực thuộc Đại học Quốc gia Nam Kinh sau năm 1949. Sau khi trường học trở lại ở Đài Loan, Trường Trung học Quốc gia Zhongli đã được chuyển đến NCU vào tháng 10 năm 2013 và đổi tên thành Trường Trung học Phổ thông Zhongli trực thuộc Đại học Quốc lập Trung ương (gọi tắt là NCU), trở thành trường trung học đầu tiên trực thuộc NCU.

Đại học Quốc lập Trung ương ban đầu là tổ chức học tập cao nhất ở Trung Hoa Dân Quốc. Sau năm 1949, chính phủ chuyển từ Nam Kinh đến Đài Loan. Đối với chính phủ Trung Hoa Dân Quốc, vị thế học thuật và giáo dục đại học của NCU hầu như đã bị thay thế bởi Đại học Quốc gia Đài Loan (NTU). Nhiều giáo viên, sinh viên và cựu sinh viên của NCU đã đến Đài Loan vào khoảng năm 1949, và tất cả họ đều định cư tại NTU để thực hiện công việc nghiên cứu và giảng dạy học thuật, vì vậy giữa hai trường đại học có một mức độ quan hệ nhất định. Điều đáng nói là năm trong số mười cựu chủ tịch của NTU đều là cựu sinh viên của NCU. Trong số đó, Dai Yungui cũng đã chủ trì việc tái cấu trúc NTU trong nhiệm kỳ của mình với tư cách là trưởng khoa NTU.

Dưới sự nỗ lực tích cực của các giáo viên, sinh viên và cựu sinh viên của NCU, năm 1958, Bộ Giáo dục Trung Hoa Dân Quốc đã phê chuẩn việc nối lại NCU tại Đài Loan; vào tháng 5 năm 1962, thành lập "Viện Vật lý Địa cầu Đại học Trung ương Quốc gia", Mei Yiqi, Huang Jilu, Xu Baiyuan và những người khác lần lượt giữ chức chủ tịch ủy ban trù bị; vào tháng 7 cùng năm, Viện Vật lý Địa cầu của NCU chính thức được thành lập, Dai Yungui là giám đốc đầu tiên và ban đầu mượn Bảo tàng Vật lý của Đại học Quốc gia Đài Loan; năm sau, nó chuyển đến Erpingshan, Miaoli County (nay là Đại học Quốc gia Thống nhất); 1967 Chuyển đến Shuanglianpo, Zhongli City, Taoyuan County vào năm 1968 do quy mô khuôn viên nhỏ; năm 1968, nó được đổi tên "Đại học Khoa học Trung ương Quốc gia", với hai khoa Vật lý và Vật lý Khí quyển tại Khoa Đại học, với Dai Yungui là trưởng khoa; Năm 1979, tên của trường được khôi phục thành Đại học Quốc lập Trung ương, và nó được mở rộng thành một đại học tổng hợp Li Xinmin từng là tổng thống đầu tiên ở Đài Loan.

Năm 1998, việc thành lập Trường Khoa học Trái đất và Trường Thông tin và Kỹ thuật Điện đã được phê duyệt; năm 2002, nó được Bộ Giáo dục Trung Hoa Dân Quốc chọn là một trong bảy trường đại học nghiên cứu trọng điểm đầu tiên. Cao đẳng Hakka được thành lập vào năm 2003. Năm 2013, NCU đã phát triển thành một trường đại học nghiên cứu toàn diện hàng đầu tại Đài Loan.

Năm 2014, trường đã hợp nhất Khoa Khoa học Đời sống, Viện Khoa học Thần kinh và Nhận thức, Viện Sinh học Hệ thống và Tin sinh học thuộc Khoa Khoa học, Viện Kỹ thuật Y sinh thuộc Khoa Kỹ thuật và Viện Y học Dịch thuật Liên ngành. để thành lập trường Đại học Khoa Khoa học và Kỹ thuật Y tế và Khoa Khoa học và Kỹ thuật Y sinh mới là Khoa thứ tám của NCU.

Vào năm 2020, Khoa Khoa học và Kỹ thuật Vũ trụ được thành lập, là khoa đại học đầu tiên và duy nhất liên quan đến vũ trụ ở Đài Loan, mục đích là đào tạo các phi hành gia và nhà khoa học vũ trụ, những người sẽ đến NASA thực hiện các nhiệm vụ.

Hiệu trưởng

Thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc

Thời kỳ ở Đài Loan

Xem thêm
 Danh sách các trường đại học ở Đài Loan

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đại học Y khoa Trung Hoa
Các trường Y Trung Hoa
Đại học quốc lập Trung ương

Trường đại học và cao đẳng Đài Loan


title: 11 TCN

text:
Năm 11 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 11 TCN


title: Protoneura prolongata

text:
Protoneura prolongata là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Protoneuridae. Loài này có ở có thể cả Brasil và có thể cả Peru. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi.

Chú thích

Tham khảo
 von Ellenrieder, N. & Paulson, D. 2005. Protoneura prolongata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Protoneura


title: Silberhausen

text:
Silberhausen là một đô thị thuộc huyện Eichsfeld nước Đức. Đô thị này có diện tích 10,31 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 692 người.

Tham khảo


title: Shorea polyandra

text:
Shorea polyandra (tiếng Anh thường gọi là Yellow Meranti) là một loài của thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Loài này có ở Indonesia và Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Shorea polyandra. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

polyandra
Thực vật Indonesia
Thực vật Malaysia
Thực vật cực kỳ nguy cấp
Thực vật đặc hữu Borneo
Cây Borneo


title: Elbeuf

text:
Elbeuf là một xã trong vùng hành chính Normandie, thuộc tỉnh Seine-Maritime, quận Rouen, tổng Elbeuf. Tọa độ địa lý của xã là 49° 17' vĩ độ bắc, 01° 00' kinh độ đông. Elbeuf nằm trên độ cao trung bình là 50 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 2 mét và điểm cao nhất là 133 mét. Xã có diện tích 16,32 km², dân số vào thời điểm 1999 là 16.666 người; mật độ dân số là 1021 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Các thành phố kết nghĩa
  Lingen, Đức

Nhân vật nổi tiếng
 Trobador
 Auguste Houzeau (1829–1911), nhà hóa học
 Raoul Grimoin-Sanson (1860–1941), nhà phát minh
 Albert Vaguet (1865–1943), ca sĩ opera
 René Le Senne (1882–1954), triết gia
 André Maurois (1885–1967), thành viên của Viện Hàn lâm Pháp (Académie française)
 Georges Chauvel (1886–1962), nhà điêu khắc
 Raylambert (Raymond Gabriel Lambert) (1889–1967), họa sĩ
 Christian Argentin (1893–1955), diễn viên
 Marianne Hardy (sinh 1918), nữ diễn viên
 Franz-Olivier Giesbert (sinh 1949), nhà báo

Địa điểm tham quan
 Viện bảo tàng của tòa đô chính
 Nhà thờ Saint-Jean

Tham khảo

Xã của Seine-Maritime


title: Pratz, Jura

text:
Pratz là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 453.Ước lượng dân số năm 2004 là 554.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Cuzac

text:
là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Cephaloleia cognata

text:
Cephaloleia cognata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1869.

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleia


title: Lasioglossum perakense

text:
Lasioglossum perakense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1928


title: Khánh Hòa, Yên Khánh

text:
Khánh Hòa là một xã thuộc huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã Khánh Hòa nằm ở tây bắc huyện Yên Khánh, cách trung tâm thành phố Ninh Bình 5 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Khánh Phú
Phía tây và phía bắc giáp thành phố Ninh Bình
Phía nam giáp xã Khánh An.

Xã Khánh Hòa có diện tích 5,99 km², dân số là 6.895 người, mật độ dân số đạt 1.151 người/km².

Đây cũng là một xã nằm bên bờ sông Vạc.

Đây là một xã có đường quốc lộ 10 nối thành phố Ninh Bình với thị trấn Phát Diệm đi qua. Đây là địa phương có dự án Đường cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng - Quảng Ninh đi qua.

Hành chính
Xã Khánh Hòa được chia thành 10 xóm: Chợ Dầu, Chùa, Đông, Ngoại, Nội, Rậm, Thuần Đầu, Thượng 1, Thượng 2, Xuân.

Lịch sử
Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng chính phủ ban hành Quyết định 125-CP về việc sáp nhập xã Khánh Hòa thuộc huyện Yên Khánh mới giải thể vào huyện Yên Mô thành lập huyện Tam Điệp.

Ngày 4 tháng 7 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 59-CP về việc chuyển xã Khánh Hoà thuộc huyện Tam Điệp về huyện Yên Khánh mới tái lập quản lý.

Kinh tế
Chợ Dầu - Xóm Chợ - Xã Khánh Hòa là một trong 8 chợ ở Yên Khánh trong danh sách các chợ loại 1, 2, 3 ở Ninh Bình.

Chú thích

Tham khảo


title: Vicia tetrasperma

text:
Vicia tetrasperma là một loài thuộc Chi Đậu răng ngựa (Vicia). Loài cỏ này bản địa châu AAu, châu Á và Bắc Phi và có thể được tìm thấy ở các lục địa khác dưới dạng cây du nhập.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Jepson Manual Treatment
USDA Plants Profile
GRIN Species Profile
Washington Burke Museum
Missouri Plants Photo Profile
AgroAtlas Economic Plants
Photo gallery

tetrasperma


title: Utekhol

text:
Utekhol là một thị trấn thống kê (census town) của quận Raigarh thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Utekhol có dân số 7286 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Utekhol có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 69%. Tại Utekhol, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Vernaison

text:
Vernaison là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 161 mét trên mực nước biển.
Thị trấn nằm ở phía nam thành phố Lyon, hữu ngạn của sông Rhône.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Agrypnus substriatus

text:
Agrypnus substriatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Andrena salicina

text:
Andrena salicina là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1877


title: Chiến tranh Lạnh (1979–1985)

text:
Bài Chiến tranh Lạnh (1979-1985) viết về một giai đoạn bên trong cuộc Chiến tranh Lạnh từ khi Liên xô xâm lược Afghanistan năm 1979 tới khi Mikhail Gorbachev lên trở thành lãnh đạo Liên xô năm 1985.

Giai đoạn này thỉnh thoảng được gọi là cuộc "Chiến tranh Lạnh thứ hai" vì sự gia tăng căng thẳng Hoa Kỳ-Liên xô và một thanh đổi trong chính sách của phương Tây từ giảm căng thẳng sang trở nên đối đầu hơn với Liên Xô. Nhiều cuộc xung đột quân sự đã diễn ra, gồm cả cuộc chiến tranh Xô viết tại Afghanistan, vụ việc Vịnh Sidra năm 1981 và việc Hoa Kỳ xâm lược Grenada.

Các sự kiện chính

Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy Carter đã tìm cách ngăn chặn cuộc đua vũ trang với thoả thuận SALT II năm 1979, nhưng những nỗ lực của ông đã bị cắt ngang bởi những phát triển đáng ngạc nhiên: cuộc Cách mạng Hồi giáo tại Iran, Cách mạng Nicaragua, và Liên xô xâm lược Afghanistan.

Sự tức giận trong những thành phần dân chúng Iran phản đối chính quyền Shah, đã luôn sôi nổi và bị đàn áp trong cả một thế hệ, công với những cuộc cải cách của Shah, cuối cùng lên tới đỉnh điểm trong cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, và tới lượt nó lại dẫn đến một cuộc khủng hoảng con tin. Đa phần sự tức giận tại Iran hướng tới Hoa Kỳ, là nước giúp đưa Shah lên nắm quyền lực trong một cuộc đảo chính được CIA hậu thuẫn năm 1953. Trong những năm gần đây, các quan chức Hoa Kỳ đã thể hiện sự hối tiếc vì những hành động của họ trong quá khứ để dẫn tới cuộc Cách mạng Iran. Madeleine Albright năm 2000 khi thể hiện sự hối tiếc cho vai trò của CIA năm 1953, đã nói "...hiện rất dễ để thấy tại sao nhiều người Iran tiếp tục bực bội với sự can thiệp này của Mỹ vào công việc nội bộ của họ."1

Sự sụp đổ của Shah, một thành viên chủ chốt ở Trung đông, là một vấn đề khó chịu với Hoa Kỳ, và việc Carter không có khả năng giải phóng những con tin người Mỹ có lẽ đã khiến ông thua cuộc trong cuộc bầu cử năm. Trong khi Hoa Kỳ bị coi là đang ở trong thời kỳ giảm phát trong vũng lầy Việt Nam, các chính phủ ủng hộ Liên xô có bước tiến dài ra ngoài, đặc biệt trong Thế giới thứ ba. Nước Việt Nam Cộng sản đã đánh bại Hoa Kỳ, trở thành một nhà nước thống nhất dưới một chính phủ cộng sản. Các chính phủ mới ủng hộ Liên xô cũng được thành lập ở Lào, Angola, Ethiopia và những nơi khác. Những cuộc khởi nghĩa cộng sản khác cũng nhanh chóng lan ra khắp châu Phi, Đông Nam Á và Mỹ Latinh.

Margaret Thatcher trở thành Thủ tướng Anh năm 1979, và Ronald Reagan nhậm chức Tổng thống Hoa Kỳ năm 1981. Cả Reagan và Thatcher cùng bác bỏ Liên xô về những thuật ngữ hệ tư tưởng đối nghịch với những thuật ngữ hệ tư tưởng của những ngày đỉnh điểm Chiến tranh Lạnh hồi cuối thập niên 1940, với việc Reagan cam kết một cách nổi tiếng về việc mặc kệ "đế chế ma quỷ" trong "đống tro của lịch sử". Giáo hoàng John Paul II đã giúp tạo lập một sự tập trung đạo đức cho việc chống chủ nghĩa cộng sản; một chuyến thăm về quê hương Ba Lan năm 1979 khuấy động một sự nổi lên của tôn giáo và chủ nghĩa quốc gia kích động sự đối lập và có thể đã dẫn tới âm mưu ám sát ông hai năm sau đó.

"Những người tân bảo thủ" hay "bảo thủ mới" nổi lên chống lại cả sự giảm căng thẳng thời Nixon và lập trường của Đảng Dân chủ về các vấn đề quốc phòng trong thập niên 1970, đặc biệt sau sự chỉ định George McGovern năm 1972, nói rằng những người Dân chủ là nguyên nhân của sự tụt lùi trên trường quốc tế của Hoa Kỳ. Nhiều nhóm đi theo vị Thượng nghị sĩ diều hâu Henry M. "Scoop" Jackson, một đảng viên Dân chủ, và gây áp lực với Tổng thống Carter về một lập trường đối đầu hơn. Cuối cùng họ liên kết với Ronald Reagan và cánh bảo thủ Cộng hoà, những người hứa hẹn đương đầu với chủ nghĩa bành trướng của Liên xô.

Liên bang Xô viết dường như cam kết đi theo Học thuyết Brezhnev, gửi quân tới Afghanistan theo yêu cầu của chính phủ cộng sản tại đây. Cuộc xâm lược Afghanistan năm 1979 đánh dấu lần đầu tiên Liên xô gửi quân ra bên ngoài Khối hiệp ước Warsaw từ sự khởi đầu của đối trọng phương Đông này với Khối hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Việc này dẫn tới một phản ứng mau lẹ từ phương Tây: bằng cách tẩy chay Olympic mùa hè năm 1980 tại Moscow và cung cấp tài chính mạnh cho các chiến binh kháng chiến Afghanistan thông qua vị Tổng thống Pakistan Muhammad Zia-ul-Haq là người có thái độ chống cộng mạnh mẽ. Một cuộc chiến tranh du kích buồn tẻ tiếp diễn. Hoa Kỳ cung cấp cho các chiến binh mujahadeen của Afghanistan các loại vũ khí, gồm cả các tên lửa Stinger đã được dùng để bắn hạ nhiều máy bay Liên xô.

Người Mỹ cũng cung cấp vũ khí cho các chiến binh Contras tại Nicaragua, bằng tiền từ việc bán vũ khí cho Iran, gây ra một scandal chính trị Iran-Contra.

Lo ngại bởi việc Liên xô triển khai các tên lửa hạt nhân SS-20 (bắt đầu năm 1977), các đồng minh NATO vào năm 1979 đã đồng ý tiếp tục Đàm phán Giới hạn Vũ khí Chiến lược để làm giảm số lượng tên lửa hạt nhân cho các mục tiêu chiến trường, đe doạ triển khai khoảng 500 tên lửa hành trình và tên lửa Pershing II ở Tây Đức và Hà Lan trong trường hợp các cuộc đàm phán không mang lại thành công. Những cuộc đàm phán, được tổ chức tại Geneva, 30 tháng 11 năm 1981, thất bại. Việc dự định triển khai tên lửa Pershing II gặp sự chống đối mạnh mẽ của dân chúng trên khắp châu Âu, đặc biệt tại những nước dự định triển khai.2 Các tên lửa Pershing II đã được triển khai tại châu Âu từ tháng 1 năm 1984.

Việc các máy bay chiến đấu Liên xô bắn hạ chiếc máy bay chở khách số hiệu 007 của Korean Air Lines cũng làm gia tăng căng thẳng. Tuy nhiên, cuộc tập trận Able Archer 83 vào tháng 11 năm 1983, một giả lập thực tế của một cuộc chiến tranh hạt nhân có phối hợp của Tây Âu, đã gặp phải sự phản đối chính thức từ giới lãnh đạo Liên xô dù chiến dịch RYAN cho thấy điều ngược lại.

Tuy người Liên xô đã có những thành tựu to lớn trên trường quốc tế trước thập niên 1980, như việc thống nhất của đồng minh cộng sản của họ, Việt Nam (1975), và một chuỗi các cuộc cách mạng cộng sản ở Đông Nam Á, Mỹ Latinh, và châu Phi, những mối quan hệ được tăng cường với Thế giới thứ ba của họ trong thập niên 1960 và 1970 chỉ che đậy sự suy yếu về kinh tế của Liên xô so với Hoa Kỳ. Năm 1981, Khối hiệp ước Warsaw thực hiện cuộc tập trận Zapad, một màn trình diễn lớn của nhiều loại sức mạnh, nhưng để che đậy sự bất ổn chính trị tại Ba Lan. Thiết quân luật tại Ba Lan được áp dụng từ năm 1981 tới năm 1983.

Nền kinh tế Liên xô gặp phái nhiều vấn đề về cơ cấu. Cải cách đã ngừng trệ trong giai đoạn 1964-1982 và những thiếu hụt hàng hoá tiêu dùng đã trở nên lan rộng. Thập niên 1980 chứng kiến sự suy yếu của giới lãnh đạo tại Liên xô. Năm 1982, Leonid Brezhnev chết, và được thay thế trong một thời gian ngắn bởi Yuri Andropov và sau đó là Konstantin Chernenko người cũng nhanh chóng qua đời.

Văn hoá và Truyền thông
Được dẫn dắt bởi nhận thức và sự sợ hãi của dân chúng, giai đoạn 1979-1985 chứng kiến việc sản xuất nhiều bộ phim và phim truyền hình phương Tây thể hiện những hiệu ứng có thể diễn ra của một cuộc chiến tranh hạt nhân và những hậu quả của nó. Trong số đó có bộ phim rất nổi tiếng của Mỹ The Day After (1983) và bộ phim tài liệu của Anh Threads được sản xuất cùng năm. Bộ phim WarGames năm 1983 tổng hợp một nền văn hoá của tình yêu tuổi trẻ và trò chơi máy tính của thanh niên phương Tây đương thời với những nỗi sợ hãi của một cuộc diệt chủng hạt nhân. Bộ phim của Hollywood Red Dawn (1984) đánh vào nỗi sợ hãi của người Mỹ khi thể hiện một cuộc tấn công xâm lược của các lực lượng Liên xô và Cuba.

Nhiều bộ phim James Bond một lần nữa lấy bối cảnh Chiến tranh Lạnh (The Spy Who Loved Me, Moonraker, Octopussy, và đáng chú ý nhất The Living Daylights đều có bối cảnh ở đất nước Afghanistan đang bị chiến tranh tàn phá với sự đối đầu trực tiếp giữa Bond và KGB, trong khi những bộ phim như White Nights và Rocky IV khai thác những căng thẳng tạm thời trong quan hệ Xô-Mỹ.

Xem thêm
 Lịch sử Liên bang Xô viết (1953-1985)
 Lịch sử Hoa Kỳ (1980-1988)
 Biểu thời gian Chiến tranh Lạnh

Cước chú

Tham khảo
 Ball, S. J. The Cold War: An International History, 1947-1991 (1998). British perspective
 Gaddis, John Lewis. The Cold War: A New History (2005)
Long Peace: Inquiries into the History of the Cold War (1987)]
 Gaddis, John Lewis. * LaFeber, Walter. America, Russia, and the Cold War, 1945-1992 7th ed. (1993)
 Powaski, Ronald E. The Cold War: The United States and the Soviet Union, 1917-1991 (1998)
 Sivachev, Nikolai and Nikolai Yakolev, Russia and the United States (1979), by Soviet historians
 Brzezinski, Zbigniew. Power and Principle: Memoirs of the National Security Adviser, 1977-1981 (1983);
 Edmonds, Robin. Soviet Foreign Policy: The Brezhnev Years (1983)
 Mower, A. Glenn Jr. Human Rights and American Foreign Policy: The Carter and Reagan Experiences (1987),
 Smith, Gaddis. Morality, Reason and Power:American Diplomacy in the Carter Years (1986).
 Beschloss, Michael, and Strobe Talbott. At the Highest Levels:The Inside Story of the End of the Cold War (1993)
 Bialer, Seweryn and Michael Mandelbaum, eds. Gorbachev's Russia and American Foreign Policy (1988).
 Gaddis, John Lewis. The United States and the End of the Cold War: Implications, Reconsiderations, Provocations (1992)
 Garthoff, Raymond. The Great Transition:American-Soviet Relations and the End of the Cold War (1994)
 Hogan, Michael ed. The End of the Cold War. Its Meaning and Implications (1992) articles from Diplomatic History online at JSTOR
 Kyvig, David ed. Reagan and the World (1990)
 Matlock, Jack F. Autopsy of an Empire (1995) by US ambassador to Moscow
 Shultz, George P. Turmoil and Triumph: My Years as Secretary of State (1993)
 Westad, Odd Arne The Global Cold War: Third World Interventions and the Making of Our Times (2006) ISBN 0-521-85364-8
 Sasa Kubat, American hero that took down 3 soviet aircraft

Chiến tranh Lạnh theo giai đoạn
Quan hệ quốc tế năm 1979
Quan hệ quốc tế năm 1980
Quan hệ quốc tế năm 1981
Quan hệ quốc tế năm 1982
Quan hệ quốc tế năm 1983
Quan hệ quốc tế năm 1984
Quan hệ quốc tế năm 1985


title: Agrypnella

text:
Agrypnella là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Agrypnella eburnea Champion, 1895
 Agrypnella pictus (Schwarz, 1896)
 Agrypnella squamifer (Candèze, 1865)

Chú thích

Tham khảo

Họ Bổ củi


title: Paracardiophorus mastersii

text:
Paracardiophorus mastersii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được W.J. Macleay miêu tả khoa học năm 1872.

Chú thích

Tham khảo

Paracardiophorus


title: Eleutherodactylus duellmani

text:
Eleutherodactylus duellmani là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.
Nó được tìm thấy ở Colombia và Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Castro, F., Herrera, M.I., Ron, S., Coloma, L.A., Almeida, D. & Lynch, J. 2004. Eleutherodactylus duellmani. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

duellmani
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật lưỡng cư Colombia


title: Bidessonotus otrerus

text:
Bidessonotus otrerus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Young miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Bidessonotus


title: Lưu Kiến Siêu

text:
Lưu Kiến Siêu (tiếng Trung:刘建超, bính âm:Liú Jiànchāo, sinh ngày 23 tháng 2 năm 1964, người Cát Lâm) là nhà ngoại giao, chính trị gia Trung Quốc. Ông là Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX, Trưởng Ban Liên lạc Đối ngoại Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ông từng là cựu phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Tổng Giám đốc Văn phòng Thông tin Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Đại sứ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại Philippines.

Tiểu sử
Ông tốt nghiệp Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh. Sau đó ông nghiên cứu chuyên ngành quan hệ quốc tế tại Đại học Oxford 1986-1987 và sau đó bắt đầu làm việc trong Bộ Ngoại giao tại Ban phiên dịch. Ông tiếp tục giữ các vị trí khác nhau trong ngành, các đại sứ quán, trong đó có Bí thư thứ nhất của đại sứ quán Trung Quốc tại Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Irealnd 1995-1998, Tham tán tại Văn phòng Thông tin Bộ Ngoại giao 1998-2000, và Phó tổng giám đốc của Văn phòng Thông tin từ năm 2001 đến năm 2006. Ông cũng được phái đến Liêu Ninh, làm phó Bí thư thành phố cấp huyện Hưng Thành 2000-2001. Tháng 3 năm 2006, ông được bổ nhiệm làm tổng giám đốc của Văn phòng Thông tin cũng như người phát ngôn chính của Bộ Ngoại giao Trung Quốc.

Vào tháng 1 năm 2009, Mã Chiêu Húc đã đảm nhận các chức vụ của ông. Lưu sau đó đã được bổ nhiệm làm đại sứ tại Philippines (việc luân chuyển công tác, chức vụ trong ngành ngoại giao khá phổ biến). Ông đã kết hôn và có một con trai.

Xem thêm

 Danh sách Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX

Chú thích

Liên kết ngoài
Đại sứ quán Trung Quốc tại Philippines

Phát ngôn viên Trung Quốc
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX


title: Gemelina triangularis

text:
Gemelina triangularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Martins Neto & Gallego in Martins-Neto, Gallego & Mancuso miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Gemelina


title: Melanophryniscus macrogranulosus

text:
Melanophryniscus macrogranulosus là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo
 Silvano, D. & Garcia, P. 2004. Melanophryniscus macrogranulosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Melanophryniscus
Động vật đặc hữu Brasil
Động vật lưỡng cư Brasil


title: AGM-114 Hellfire

text:
AGM-114 Hellfire (Lửa Địa Ngục) là một tên lửa không-đối-đất-Đất đối đất đa nhiệm vụ, đa mục tiêu, dẫn hướng bằng laser được Mỹ sử dụng. Nó được trang bị trên các trực thăng Mỹ là chủ yếu. AGM-114 có thể chống lại xe tăng và các xe bọc thép. Nó cũng có thể làm tên lửa đất-đối-đất.Loại tên lửa này được quân đội Hoa Kỳ sử dụng từ năm 1974

Các phương tiện chiến đấu có khả năng phóng
 A-10 Thunderbolt II.
 AH-1W Cobra.
 AH-64 Apache.
 Agusta A129 Mangusta.
 Eurocopter Tiger ARH.
 Combat Boat 90.
 SH-60/MH-60R/MH-60S Seahawk.
 OH-58D Kiowa Warrior.
 P 6297 Hellfire Missile Boat.
 RAH-66 Commanche.
 MQ-1 Predator.
 MQ-9 Reaper.
 UH-60 Blackhawk.
 Westland WAH-64 Apache.
 Cessna 208.
 MQ-1C Warrior.

Các biến thể

AGM-114A Basic Hellfire.

 Mục tiêu: xe tăng, xe bọc thép.
 Tầm bắn: 8 km.
 Đầu đạn: 8 kg.
 Dài: 163 cm.
 Nặng: 45 kg.

AGM-114B/C Basic Hellfire.

 Động cơ phản lực M120E1.
 AGM-114B có hệ thống điện SAD (Safe/Arming Device).
 Giá: 25.000 USD.

AGM-114 D/E Basic Hellfire.

 Phiên bản nâng cấp của AGM-114 B/C.

Các quốc gia sử dụng

  Đài Loan

Chú thích

Tên lửa
Tên lửa Hoa Kỳ


title: Eaubonne

text:
Eaubonne là một xã ở tỉnh Val-d’Oise, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Val-d’Oise

Tham khảo

Association of Mayors of the Val d'Oise
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
Official website
Mérimée database - Cultural heritage
Land use (IAURIF)

Xã của Val-d'Oise


title: Sân bay quốc tế Sultan Iskandar Muda

text:
Sân bay quốc tế Sultan Iskandar Muda  ở Banda Aceh, Indonesia. Nó được đặt tên theo vua Hồi giáo Aceh thứ 12  Iskandar Muda.

Các hãng hàng không và các điểm đến
Adam Air (Medan)
AirAsia (Kuala Lumpur)
Garuda Indonesia (Jakarta, Medan)
Kartika Airlines (Medan)
Lion Air (Jakarta, Medan)
Sriwijaya Air (Medan)
Mandala Airlines (Medan, Jakarta)

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.angkasapura2.co.id/
Flights from Banda Aceh

Sân bay Indonesia
Sân bay Aceh


title: Andrena cinerea

text:
Andrena cinerea là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Brullé mô tả khoa học năm 1832.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1832


title: Bullia digitalis

text:
Bullia digitalis (tên tiếng Anh: finger plough shell hay finger plough snail) là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bullia
Động vật được mô tả năm 1817


title: Campoussy

text:
Campoussy là một xã ở tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 391-1144 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Bình Dư

text:
Bình Dư (chữ Hán giản thể: 平舆县, Hán Việt: Bình Dư huyện) là một huyện của địa cấp thị Trú Mã Điếm, tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1285 km2, dân số năm 2002 là 940.000 triệu người, huyện lỵ tại trấn Cổ Hoè. Huyện này được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 6 trấn, 12 hương.
Trấn: Cổ Hoè, Dương 埠, Đông Hoà Điếm, Tây Dương Điếm, Miếu Loan và Xạ Kiều.
Hương: Tân Điếm, Vạn Kim Điếm, Lý Truân, Quách Lâu, Đông Hoàng Miếu, Cao Dương Đíem, Ngọc Điếm, Thập Tự Lộ, Lão Vương Cương, Vạn Trủng, Hậu Lưu và Song Miếu.
==Tham khảo==

Trú Mã Điếm
Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)


title: Ernobius nigrinus

text:
Ernobius nigrinus là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Ernobius trong họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Ernobius


title: OTs-14 Groza

text:
OTs-14 Groza (tiếng Nga: ОЦ-14 «Гроза» - Bão táp) là loại súng trường tấn công có thiết kế bullpup của Nga. Sử dụng loại đạn cận âm 9x39mm. Nó được phát triển từ đầu những năm 1990 bởi TsKIB SOO tại Tula, Nga và được chế tạo tại Tula Arms Plant. Nó còn được biết với tên OTs-14-4A, OTs-14 Groza và Groza-4. Khẩu OTs-14 có một bản phái sinh là TKB-0239 (ТКБ-0239) hay được biết với tên Groza-1 (Гроза-1), nó sử dụng loại đạn 7.62x39mm.

Lịch sử
Việc thực hiện dự án OTs-14-4A đã được tiến hành từ tháng 12 năm 1992. Trưởng nhóm thiết kế vũ khí là Valery Telesh người chịu trách nhiệm về việc thiết kế các ống phóng lựu gắn dưới nòng súng là GP-25 và GP-30, và Yuri Lebedev. Nhóm nghiên cứu đặt ra mục tiêu về việc thiết kế một loại vũ khí kết hợp các tính năng tốt nhất để chiến đấu với cự ly gần và AKS-74U đã được chọn để làm nền tảng của thiết kế. Mẫu thử nghiệm đã được sẵn sàng để thử trong vòng ít hơn một năm và việc sản xuất được tiến hành vào đầu năm 1994. Nó được ra mắt công chúng lần đầu tiên ở triển lãm thương mại MILIPOL tại Mátxcơva vào tháng 4 năm 1994 và được Bộ nội vụ Nga thông qua ít lâu sau đó. Sự thành công của OTs-14 trong Bộ nội vụ Nga đã thu hút sự chú ý của Bộ quốc phòng Nga vốn cũng có nhu cầu về các loại vũ khí tương tự. Sau một thời gian thử nghiệm loại súng này đã được thông qua để trang bị cho lực lượng Spetsnaz, một số đơn vị lính dù và các chuyên gia trên tiền tuyến chẳng hạn như các công binh. Ý tưởng về loại vũ khí này là nó có thể sử dụng bất kỳ loại đạn nào trong bốn loại đạn: 5.45x39mm, 5.56x45mm NATO, 7.62x39mm hay 9x39mm. Tuy nhiên sau đó rút lại chỉ chế tạo các khẩu súng chuyên sử dụng loại đạn 9x39mm để phù hợp với yêu cầu của bộ nội vụ là chiến đấu tầm gần để triển khai ở Chechnya.

Thông số thiết kế

Cơ chế hoạt động
OTs-14 Groza là một loại vũ khí cầm tay nhỏ gọn có thiết kế dựa trên khẩu AKS-74U. Nó có hệ thống làm mát bằng không khí, chọn chế độ bắn, sử dụng hộp đạn rời, nạp đạn bằng khí nén với khóa nòng xoay và thiết kế bullpup.

Tính năng
OTs-14 Groza có 75% thiết kế là của khẩu AKS-74U. Các thành phần cơ bản của loại súng này được lấy trực tiếp từ khẩu AKS-74U và có một số thay đổi nhỏ, việc đơn giản hóa trên toàn bộ thiết kế khiến khẩu súng trở nên rẻ hơn đáng kể. Loại súng này có thiết kế theo kiển từng bộ phận gắn với nhau theo một khối và khẩu súng được chia ra làm bốn khối có thể ráp lại với nhau dễ dàng và các khối này cũng có thể thay bằng các khối tương ứng khác thiết kế khác nhau tùy theo nhiệm vụ. Nó sử dụng thiết kế bullpup để tăng tính cơ động và độ cân bằng. Với việc dời băng đạn ra phía sau cò súng đã giúp cho khẩu súng trở nên nhỏ hơn thích hợp với việc che giấu và thậm chí nó cũng có thể bắn bằng một tay như một khẩu súng ngắn khi cần thiết.

Nó bắn khi bolt đóng và cơ chế điểm hỏa kiểu búa đập. Nút chọn chế độ bắn cũng đồng thời là nút khóa an toàn. Loại súng này sử dụng hệ thống nhắm là điểm ruồi và thước ngắm giúp tầm bắn hiệu quả của súng là từ 50 đến 200m. Việc sử dụng ống phóng lựu sẽ có thước ngắm riêng. Loại súng này cũng có thể gắn ống nhắm PSO hay PSO-1, hoặc bộ phận nhìn trong đêm.

Phụ kiện
OTs-14 có thể gắn ống phóng lựu GP-25/30. Khi ống phóng lựu được gắn vào nó có thể được phóng bởi chính cò súng của súng chứ không cần cò súng riêng biệt. Một nút chọn nắm bên tay trái giúp xạ thủ lựa chọn là sẽ phóng lựu hay bắn đạn. Khi không gắn ống phóng lựu vị trí của nó sẽ được thay bằng một tay nắm dọc. Ống hãm thanh được tính như như phụ kiện tiêu chuẩn cho loại súng này nó có thể đóng vai trò làm một nòng súng phụ trợ có thể tháo ráp nhanh chóng và khi cần thiết có thể gắn một ống dài như nòng súng bình thường để bắn xa.

Liên kết ngoài
http://www.enemyforces.com/firearms/groza.htm
http://world.guns.ru/assault/rus/ots-14-groza-e.html
http://weapon.at.ua/load/321-1-0-815
http://www.sinopa.ee/sor/bo001/bo04av/bo04av05/oc14.htm
Bắn thử OTs-14

Súng trường tấn công
Súng trường bullpup
Súng Nga
Súng 7,62 mm


title: 27967 Beppebianchi

text:
27967 Beppebianchi (tên chỉ định: 1997 TE) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện ở Đài thiên văn San Vittore ở Bologna, Ý, ngày 1 tháng 10 năm 1997. Nó được đặt theo tên nhà thiên văn học Ý thế kỷ 19 Giuseppe Bianchi.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 27001–28000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Faeculoides leucopis

text:
Faeculoides leucopis là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở vùng núi của miền nam Ấn Độ và Sri Lanka.

Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 6 và từ tháng 10 đến tháng 12.

Sải cánh dài 10–14 mm.

Tham khảo

  2008: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 2, Taxonomy of the Belluliinae, Magninae và Parachrostiinae. Zootaxa, 1867: 1-136. Abstract & excerpt

Faeculoides


title: Parviturbo insularis

text:
Parviturbo insularis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Skeneidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Parviturbo


title: Breitenbach, Burgenland

text:
Breitenbach là một đô thị thuộc huyện Burgenland, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Breitenbach, Burgenland có diện tích 19,39 kilômét vuông, dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 343 người.

Tham khảo


title: Halictus melittoides

text:
Halictus melittoides là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1925


title: Taiwanomyia alticola

text:
Taiwanomyia alticola là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

<references>

Taiwanomyia
Taiwanomyia ở miền Ấn Độ - Mã Lai


title: Tigriagrion

text:
Tigriagrion là một chi chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Các loài
Tigriagrion omvat 1 soort:
 Tigriagrion aurantinigrum Calvert, 1909

Tham khảo

Coenagrionidae


title: Conasprella stocki

text:
Conasprella stocki là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conasprella, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website
 Tucker J.K. & Tenorio M.J. (2009) Systematic classification of Recent and fossil conoidean gastropods. Hackenheim: Conchbooks. 296 pp.
 Puillandre N., Duda T.F., Meyer C., Olivera B.M. & Bouchet P. (2015). One, four or 100 genera? A new classification of the cone snails. Journal of Molluscan Studies. 81: 1–23
 Cone Shells – Knights of the Sea

S
Động vật được mô tả năm 1990


title: Sân bay quốc tế Oradea

text:
Sân bay quốc tế Oradea  là một sân bay tọa lạc bên trong vùng đô thị Oradea tây bắc România, hạt Bihor, gần tuyến đường bộ chính và đường ray nối với Hungary. Sân bay này nằm gần đường châu Âu E60.

Các hãng hàng không và tuyến bay

 Carpatair (Timişoara)
 TAROM (Bucharest-Otopeni)
 Thuê bao: Oradea-Antalya- Oradea- từ 15.06.08-28.09.08

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Oradea Airport Flight Schedules
 Google map showing the airport

Sân bay Romania


title: Martot

text:
Martot là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Eure


title: 4193 Salanave

text:
4193 Salanave (1981 SM1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1981 bởi Brian A. Skiff và Norman G. Thomas ở trạm Anderson Mesa thuộc Đài thiên văn Lowell.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4193 Salanave

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Saint-Amans-des-Cots (tổng)

text:
Tổng Saint-Amans-des-Cots là một tổng thuộc tỉnh Aveyron trong vùng Occitanie.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Saint-Amans-des-Cots ở quận Rodez. Độ cao khu vực này dao động từ 226 m (Campouriez) đến 952 m (Huparlac) với độ cao trung bình 709 m.

Hành chính

Các đơn vị trực thuộc
Tổng Saint-Amans-des-Cots gồm 6 xã với dân số 2 242 người (điều tra dân số năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| Campouriez || align="right" | 393 || align="right" | 12460 || align="right" | 12048
|-
| Florentin-la-Capelle || align="right" | 373 || align="right" | 12140 || align="right" | 12103
|-
| Huparlac || align="right" | 237 || align="right" | 12460 || align="right" | 12116
|-
| Montézic || align="right" | 240 || align="right" | 12460 || align="right" | 12151
|-
| Saint-Amans-des-Cots || align="right" | 771 || align="right" | 12460 || align="right" | 12209
|-
| Saint-Symphorien-de-Thénières || align="right" | 228 || align="right" | 12460 || align="right" | 12250
|}

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Saint-Amans-des-Cots trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Saint-Amans-des-Cots sur Mapquest
 Vị trí của tổng Saint-Amans-des-Cots trên bản đồ Pháp

Saint-Amans-des-Cots


title: Stygobromus nortoni

text:
Stygobromus nortoni là một loài giáp xác trong họ Crangonyctidae. Chúng là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Inland Water Crustacean Specialist Group 1996. Stygobromus nortoni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.

N
Động vật Mỹ
Động vật giáp xác nước ngọt Bắc Mỹ
Động vật được mô tả năm 1969


title: Leese, Nienburg

text:
Leese là một đô thị ở huyện huyện Nienburg, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Leese, Nienburg có diện tích 29,65 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Nienburg


title: Horst, Lauenburg

text:
Horst là một đô thị thuộc huyện Lauenburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Horst, Lauenburg có diện tích 11,93 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 245 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: Panurginus corpanus

text:
Panurginus corpanus là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1972.

Chú thích

Tham khảo

Panurginus
Động vật được mô tả năm 1972


title: Phố cổ Đồng Văn

text:
Phố cổ Đồng Văn nằm ở thị trấn Đồng Văn, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang.

Khu vực trung tâm thị trấn Đồng Văn xưa thuộc tổng Đông Quan, châu Nguyên Bình, phủ Tường Vân, tỉnh Tuyên Quang và có lịch sử phát triển về kiến trúc, văn hóa hàng trăm năm. Những năm 1880, khi chiếm đóng khu vực này, người Pháp đã có những quy hoạch và để lại những điểm nhấn quan trọng về quy hoạch và kiến trúc, đặc biệt là chợ Đồng Văn, xây bằng đá trong những năm 1920 gần như còn nguyên vẹn đến ngày nay.

Kiến trúc
Thị trấn Đồng Văn nằm lọt thỏm giữa thung lũng với bốn bề núi đá bao bọc xung quanh. Khu phố cổ vẻn vẹn 40 nóc nhà nằm xếp vào nhau dưới núi đá. Buổi sớm, bức tranh phố cổ là sự pha trộn đến tài tình hai tông màu: màu vàng rực của nắng và màu xám của những ngôi nhà cổ.

Khu phố cổ được hình thành từ đầu thế kỷ 20, ban sơ chỉ có vài gia đình người Mông, người Tày và người Hoa sinh sống, dần dần có thêm nhiều cư dân địa phương khác tìm đến. Nhìn tổng thể, khu phố cổ mang đậm dấu ấn kiến trúc của người Hoa với những ngôi nhà hai tầng lợp ngói âm dương, những chiếc đèn lồng đỏ cao cao...

Đêm đến ánh đèn dầu từ mỗi chiếc bàn chỉ đủ soi lờ mờ. Trong không gian ấy đôi khi có tiếng kèn môi của chàng trai Mông trong giai điệu gọi bạn tình. Vào đêm cuối tuần, quán lại rộn ràng với những chàng trai, cô gái từ các bản được chủ quán mời về hát những bài dân ca, thể hiện những điệu múa giao duyên...

Từ trên cao nhìn xuống, bên ba dãy chợ xếp thành hình chữ U lợp ngói âm dương là hai dãy phố cổ chạy vào chân núi. Một khu dân cư chủ yếu là người Tày với hàng chục ngôi nhà cũ dựng bởi những người thợ ở Tứ Xuyên sang làm thuê và được xem như một phần quan trọng của phố cổ Đồng Văn. Theo tài liệu từ một cuộc hội thảo về phố cổ Đồng Văn thì tại khu vực này còn khoảng trên dưới 40 ngôi nhà cổ có tuổi đời trên dưới 100 năm, cá biệt có những ngôi nhà gần 200 năm như nhà ông Lương Huy Ngò, người Tày và được xây dựng từ khoảng năm 1860.

Kiến trúc ở đây phổ biến là nhà hai tầng trình tường, lợp ngói âm dương. Riêng khu vực chợ Đồng Văn, còn có nhiều nhà cổ kiểu ống để tận dụng mặt tiền như phố cổ Hà Nội. Từ năm 2006, huyện Đồng Văn đã tổ chức mỗi tháng 3 "đêm phố cổ" vào các ngày 14, 15, 16 âm lịch. Theo đó các hộ dân trong khu phố cổ đồng loạt treo đèn lồng đỏ, một số hoạt động như trưng bày thổ cẩm các dân tộc, trình diễn và bán các món ăn truyền thống của các dân tộc với kỳ vọng thu hút khách du lịch theo kiểu một phố cổ Hội An.

Bảo tồn
Hầu hết các ngôi nhà cổ ở Đồng Văn đều đang ở trong tình trạng cũ nát và xuống cấp nghiêm trọng. Cụ thể, việc dãn dân ra khỏi khu phố cổ chỉ nên áp dụng với những hộ quá đông người, đồng thời cần phải duy trì một cuộc sống bình thường của con người để bảo tồn một không gian văn hóa của nhiều dân tộc đang sống ở Đồng Văn. Nét văn hóa phi vật thể này có thể hấp dẫn du khách hơn những ngôi nhà cổ dù được gìn giữ tốt nhưng lại không gắn với sự sống, với sinh hoạt của con người.

Xem thêm
 Khu phố cổ Hà Nội
 Phố Hiến
 Phố cổ Hội An
 Cảng thị cổ Thanh Hà
 Phố cổ Thành Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hà Giang
Đồng Văn


title: Kim Thái Tổ

text:
Kim Thái Tổ (chữ Hán: 金太祖, 1 tháng 8 năm 1068 – 19 tháng 9 năm 1123) là miếu hiệu của vị hoàng đế khai quốc của nhà Kim trong lịch sử Trung Hoa, trị vì từ ngày 28 tháng 1 năm 1115 cho đến ngày 19 tháng 9 năm 1123. Tên thật của ông là Hoàn Nhan A Cốt Đả (chữ Hán: 完顏阿骨打, bính âm: Wanyan Aguda), có tên Hán là Hoàn Nhan Mân (完顏旻). Ông là người sáng lập và là vị hoàng đế đầu tiên của triều đại nhà Kim trong lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Hoàn Nhan A Cốt Đả xuất thân trong một gia đình quý tộc của tộc Nữ Chân, cháu của Hoàn Nhan Ô Cốt Nãi (完顏烏骨迺), tù trưởng bộ lạc Hoàn Nhan của người Nữ Chân vùng Hổ Thủy, con trai thứ hai của Hoàn Nhan Hặc Lý Bát (完顏劾里鉢), em trai của Hoàn Nhan Ô Nhã Thúc (完顏烏雅束). Do ảnh hưởng của những cuộc chiến tranh bộ lạc liên miên nên ngay từ nhỏ đã hình thành trong ông tinh thần thượng võ, hơn nữa ông còn nổi tiếng là một xạ thủ cừ khôi. Thời thanh niên, A Cốt Đả bắt đầu theo cha và các anh em đi chinh chiến khắp nơi, ông chiến đấu anh dũng, quả cảm, dốc lòng cho sự nghiệp thống nhất các bộ lạc Nữ Chân. Năm Càn Thống thứ chín (1109), lúc cao điểm của nạn đói hoành hành khắp nơi, A Cốt Đả đã giúp huynh trưởng là Ô Nhã Thúc thuần phục các chiến binh bị nạn đói của các bộ lạc khác để gia tăng thực lực cho bộ lạc mình. Năm Thiên Khánh thứ hai (1112), khi Thiên Tộ Đế tuần du đến Xuân Châu tụ hội cùng với tù trưởng các tộc Nữ Chân đã cư xử bất kính với A Cốt Đả và các tù trưởng khác, khiến họ vô cùng bất mãn, trong lòng nảy sinh ý định phản kháng triều Liêu.

Tháng 9 năm 1112, Hoàn Nhan A Cốt Đả không còn phụng chiếu, đồng thời bắt đầu dụng binh với các bộ lạc Nữ Chân không phục tùng.

Tháng 10 năm Thiên Khánh thứ ba (1113), huynh trưởng Ô Nhã Thúc bệnh chết, A Cốt Đả chính thức kế vị lãnh tụ liên minh các bộ lạc Nữ Chân với tên gọi Đô bột cực liệt. Ông cho xây dựng thành lũy, chuẩn bị vũ khí, huấn luyện binh mã, chờ đợi thời cơ tiến đánh nước Liêu.

Năm Thiên Khánh thứ tư (1114), A Cốt Đả nhận thấy thời cơ đã đến, trước tiên ông dẫn quân tiêu diệt và sáp nhập vương quốc Ô Nha (hậu duệ của vương quốc Bột Hải) tại thành Ô Xá (nay là Ninh An, Hắc Long Giang, Trung Quốc) vào tộc Nữ Chân của mình.

Những người tị nạn Bột Hải vẫn giữ được văn hóa và bản sắc của họ ngay cả dưới sự cai trị khắc nghiệt của nhà Liêu. Kể từ khi thủ lĩnh bộ tộc Nữ Chân (những người là hậu duệ của người Mạt Hạt từng nắm 1 phần quyền lực của Bột Hải, họ đồng thời là tiền thân của nhà Kim và nhà Thanh) là Hoàn Nhan A Cốt Đả lãnh đạo một cuộc nổi dậy chống lại nhà Liêu vào năm 1114, những người tị nạn Bột Hải với con số khổng lồ đã tham gia chiến tranh để tránh bị đánh thuế khắc nghiệt và xóa sổ văn hóa, giúp đỡ người Nữ Chân chống Liêu một cách tích cực. Người Nữ Chân tuyên bố nguồn gốc chung của người Bột Hải và Nữ Chân là từ bảy bộ lạc vật cát (勿吉), và tuyên bố: "Nữ Chân và Bột Hải là cùng một gia đình".

Sau đó Hoàn Nhan A Cốt Đả thống lĩnh toàn quân 2500 người trong tộc kéo đến đánh phá châu Ninh Giang của Liêu. Tướng Liêu là Tiêu Tự Tiên tức tốc dẫn 7000 tinh binh tập kết tại Xuất Hà Điếm nhằm ngăn chặn quân Nữ Chân, A Cốt Đả nhân lúc trời tối đã dẫn 3700 quân lén vượt sông Hỗn Đồng tập kích bất ngờ quân doanh của Liêu, khiến quân Liêu hoảng hốt tháo chạy tán loạn. Quân Nữ Chân thừa thắng truy kích, binh lực phát triển tới một vạn người, lãnh thổ được mở rộng đáng kể.

Liêu Thiên Tộ Đế ban đầu không xem Hoàn Nhan A Cốt Đả là một mối đe dọa nghiêm trọng, song các đội quân mà ông ta phái đi trấn áp Hoàn Nhan A Cốt Đả đều chiến bại.

Đầu năm 1115, để giải quyết uy hiếp từ tộc Nữ Chân, Liêu Thiên Tộ Đế hạ lệnh thân chinh, tuy nhiên quân Liêu bị quân Nữ Chân của Hoàn Nhan A Cốt Đả đánh bại ở khắp nơi.

Đầu tháng Giêng âm lịch năm Thiên Khánh thứ năm (28 tháng 1 năm 1115) Hoàn Nhan A Cốt Đả chính thức lên ngôi hoàng đế ở Hội Ninh, định quốc hiệu là "Đại Kim", đặt niên hiệu Thu Quốc, đổi tên Hoàn Nhan Mân. Tháng 9 cùng năm, ông đem quân tiến đánh trọng trấn của triều Liêu ở vùng đông bắc là Hoàng Long phủ. Liêu Thiên Tộ Đế phái hơn hai mươi vạn kỵ binh và bộ binh đến phòng thủ đông bắc, bị quân Kim đánh cho đại bại, mất sạch cả vũ khí và đồ quân dụng. Sau đại thắng, A Cốt Đả mới mở hội nghị quân sự, đề xuất lấy Ngũ Kinh của Liêu làm mục tiêu, phân binh làm hai lộ triển khai chiến tranh Kim diệt Liêu. Đến lúc này, Liêu Thiên Tộ Đế mới xem trọng sự việc, đồng thời hạ lệnh thân chinh, song quân Liêu bị quân Kim đánh bại, còn nội bộ triều Liêu lại xảy ra việc Gia Luật Chương Nô và Cao Vĩnh Xương làm phản.

Gia Luật Chương Nô đã nổi loạn tại Thượng Kinh của Liêu, mặc dù nhanh chóng bị bình định, song gây ra chia rẽ trong nội bộ Liêu.

Tháng 1 năm Liêu Thiên Khánh thứ 6 (1116), tại Đông Kinh (nay là Liêu Dương, Liêu Ninh, Trung Quốc), nguyên là vùng đất thuộc vương quốc Bột Hải khi xưa, người Bột Hải tiến hành phản kháng lại sự cai trị của nhà Liêu (đời vua Liêu Thiên Tộ Đế). Họ lên kế hoạch khởi sự giết chết hai viên quan người Liêu cai quản Đông Kinh.

Nhân dịp Đông Kinh được gia cố phòng thủ, Cao Vĩnh Xương (고영창, 高永昌) đã thừa cơ dẫn theo 3000 người Bột Hải chống lại nhà Liêu. Quân Bột Hải do Cao Vĩnh Xương chỉ huy đã đánh đuổi được hai quan viên người Liêu ở Đông Kinh là Đại Công Định và Cao Thanh Minh và chiếm thành Đông Kinh. Cao Vĩnh Xương tự mình lên ngôi hoàng đế, xưng là Đại Bột Hải Hoàng đế, lập quốc hiệu Đại Nguyên Quốc (大元國), còn gọi là Đại Bột Hải Đế Quốc (大渤海帝國), chọn niên hiệu là Long Cơ, định đô tại thành Đông Kinh (nay là Liêu Dương, Liêu Ninh, Trung Quốc). Sau đó Long Cơ hoàng đế Cao Vĩnh Xương dẫn quân Bột Hải đi công chiếm 50 châu còn lại của Đông Kinh đạo từ nhà Liêu. Toàn bộ bán đảo Liêu Đông đã rơi vào tay của Long Cơ hoàng đế Cao Vĩnh Xương.

Vua Liêu Thiên Tộ Đế phái gia nô Tiêu Hàn và Trương Lâm xuất quân Liêu chinh phạt Cao Vĩnh Xương. Long Cơ hoàng đế Cao Vĩnh Xương hướng lên phía bắc cầu viện nhà Kim (đời vua Hoàn Nhan A Cốt Đả). Hoàn Nhan A Cốt Đả đã cho quân Kim tăng viện cho Long Cơ hoàng đế Cao Vĩnh Xương và chiếm lĩnh địa khu Đông Kinh. Quân Kim thừa cơ đi vòng ra sau lưu công kích quân Liêu. Quân Liêu đại bại.

Sau đó, vào tháng 4 năm 1116, Hoàn Nhan A Cốt Đả lệnh cho Long Cơ hoàng đế Cao Vĩnh Xương phải từ bỏ đế hiệu và trở thành chư hầu cho nhà Kim. Song Long Cơ hoàng đế Cao Vĩnh Xương đã không nghe theo. Hoàn Nhan A Cốt Đả liền thừa thắng dẫn quân Kim tấn công vào Đại Nguyên Quốc (còn gọi là Đại Bột Hải Đế Quốc) của Long Cơ hoàng đế Cao Vĩnh Xương. Quân Kim nhanh chóng đánh bại quân Đại Nguyên Quốc, chiếm 50 châu của Đại Nguyên Quốc ở bán đảo Liêu Đông. Quân Kim sau đó còn đánh bại Long Cơ hoàng đế Cao Vĩnh Xương và quân Bột Hải thêm 1 trận lớn nữa.

Đến tháng 5 năm Thu Quốc thứ hai 1116, quân Đông lộ của nhà Kim đã lợi dụng đêm tối mà đánh chiếm kinh thành Đông Kinh (nay là Liêu Dương, Liêu Ninh, Trung Quốc) của Long Cơ hoàng đế Cao Vĩnh Xương. Long Cơ hoàng đế Cao Vĩnh Xương bị chém đầu trong tháng 5 năm 1116. Kể từ đó, Đông Kinh đạo với 50 châu của Đại Nguyên Quốc (Đại Bột Hải Đế Quốc), hay là của nhà Liêu trước đó, đã trở thành đất của nhà Kim. Cũng kể từ đó, một loạt phong trào phục quốc Bột Hải đã kết thúc trong thất bại.

Sau đó quân Đông lộ của nhà Kim đánh chiếm Thẩm Châu của nhà Liêu. Năm 1117, quân Kim đánh Xuân châu, quân Liêu không chiến tự bại. Trong lúc đang diễn ra chiến sự, Bắc Tống (đời vua Tống Huy Tông) liên tục phái các sứ giả Mã Chính, Triệu Lương Tự đến, cùng Kim định Hải thượng chi minh (Minh ước trên biển), liên hiệp tiến công Liêu. Năm Thiên Phụ thứ ba (1119), Liêu Thiên Tộ Đế đành phải sách phong Hoàn Nhan Mân (Hoàn Nhan A Cốt Đả) là Hoàng đế Đông Hoài quốc nhằm xoa dịu người Kim, nhưng văn bản trong sắc phong không gọi Hoàn Nhan Mân là huynh trưởng, quốc hiệu không phải là Đại Kim, do vậy ông không tiếp thụ sắc phong mà tiếp tục tiến đánh nước Liêu.

Đến năm Thiên Phụ thứ tư (1120) quân Tây lộ đánh chiếm Thượng Kinh Lâm Hoàng phủ, tướng Liêu trấn thủ là Tiêu Thát Bất Dã đầu hàng, quốc lực dần suy yếu. Đến năm 1121, nhà Liêu đã để mất một nửa lãnh thổ vào tay nhà Kim. Do vấn đề kế thừa hoàng vị, nội bộ Liêu lại phát sinh nội loạn, cuối cùng kết thúc với việc Liêu Thiên Tộ Đế giết con cả của mình là Gia Luật Ngao Lỗ Oát, song chỉ khiến cho thêm nhiều binh sĩ nhà Liêu đầu hàng nhà Kim.

Tháng 1 năm Thiên Phụ thứ sáu (1122), quân Đông lộ đánh hạ Trung Kinh Đại Định phủ, Thiên Tộ Đế chạy đến sa mạc Gobi. Đồng thời, quân Tây lộ cũng đánh hạ Tây Kinh Đại Đồng phủ, Gia Luật Đại Thạch và Lý Xử Ôn không biết tung tích của Liêu Thiên Tộ Đế nên họ lập Gia Luật Thuần làm vua ở Nam Kinh Tích Tân phủ, sử gọi là Liêu Tuyên Tông, lập ra chính quyền Bắc Liêu.

Bắc Tống phái Đồng Quán cùng những người khác nhiều lần đem quân bắc phạt Liêu, song đều bị quân Liêu đánh tan. Vua Liêu Tuyên Tông giáng Liêu Thiên Tộ Đế làm Tương Âm vương, đồng thời sai đại sứ dâng biểu cho nhà Kim xin làm phụ dung. Tuy nhiên sự chưa thành thì ông ta đã bệnh mất, vợ là Liêu Đức phi xưng chế. Đến lúc này, cha con Lý Xử Ôn nhận thấy tương lai không sáng sủa, họ trù tính tư thông với Đồng Quán của Bắc Tống, muốn đoạt lấy lãnh thổ đang do Liêu Đức phi nắm giữ rồi dâng cho Tống; hướng bắc tư thông với người Kim, tự nhận làm nội ứng; về sau bị phát hiện và ban chết. Tháng 11 năm đó, Liêu Đức phi năm lần dâng biểu cho nhà Kim, nói rằng chỉ cần cho phép lập Gia Luật Định làm Liêu đế thì điều kiện gì cũng đáp ứng. Người Kim không đồng ý, Liêu Đức phi chỉ còn cách phái binh tử thủ Cư Dung quan, song Cư Dung quan thất thủ vào tháng 11.

Bắc Tống cuối cùng phải thỉnh quân Kim đánh hạ Nam Kinh của Liêu, Bắc Liêu mất, đến lúc này Ngũ Kinh của Liêu đều bị Kim đánh hạ. Liêu Đức phi cùng các quan viên người Liêu đến nương nhờ ở chỗ Liêu Thiên Tộ Đế, song bà ta đã bị Liêu Thiên Tộ Đế giết chết. Tống và Kim trải qua hiệp thương, kết quả là quân Kim sẽ trao cho Tống một bộ phận thành thị của Yên Vân thập lục châu, đồng thời thu được tuế tệ, song cuối cùng Bắc Tống chỉ thu được các tòa thành trống không sau khi chúng bị quân Kim cướp phá tan tành.

Tháng 1 năm 1123, người Khố Mạc Hề (Kumo Xi) là Hồi Ly Bảo (Tiêu Cán) tự lập làm vua, lấy hiệu là Hề Quốc hoàng đế, đến tháng 8 cùng năm thì bị quân Liêu bình định.

Tháng 8 năm Thiên Phụ thứ bảy (1123), Hoàn Nhan A Cốt Đả qua đời khi đang trên đường trở về Kim Thượng Kinh, tại vị được 9 năm, hưởng thọ 56 tuổi. Hoàng đệ là Hoàn Nhan Ngô Khất Mãi kế vị, tức Kim Thái Tông. Sau khi ông mất, vào tháng 6 năm Thiên Hội thứ ba (1125), triều đình đặt thụy hiệu là Đại Thánh hoàng đế (大圣皇帝), tháng 12 cùng năm đổi là Đại Thánh Vũ Nguyên hoàng đế (大圣武元皇帝), miếu hiệu Thái Tổ. Tháng 10 năm Hoàng Thống thứ năm (1145), gia thụy là Ứng Càn Hưng Vận Chiêu Đức Định Công Nhân Minh Trang Hiếu Đại Thánh Vũ Nguyên hoàng đế (应乾兴运昭德定功仁明庄孝大圣武元皇帝). Thi hài của A Cốt Đả được chôn tại Duệ Lăng ở Đại Phòng Sơn bên ngoài Trung Đô ngày nay thuộc thủ đô Bắc Kinh của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Ngày 5 tháng 9 năm 2003, Cục Di sản Văn hóa Chính phủ Nhân dân Bắc Kinh đã phát biểu: vào năm 1980 tại khu lăng mộ nhà Kim trong núi Long Sơn ở vùng ngoại thành phía tây nam Bắc Kinh, chứng thực rằng đây chính là quan tài bằng đá chứa hài cốt và đồ trang sức của Hoàn Nhan A Cốt Đả.

Đối ngoại

Ngoài tài lãnh đạo quân sự phi phàm, A Cốt Đả còn là người có con mắt nhìn xa trông rộng trong lĩnh vực chính trị. Song song với chiến tranh chống Liêu, ông đã duy trì mối quan hệ tốt đẹp với các nước láng giềng nhằm ổn định thế cục trong nước và cũng là để tránh sự quấy rối từ bên ngoài, từ đó tập trung sức mạnh đánh Liêu. A Cốt Đả đã thực thi một loạt chính sách chính trị với trọng tâm "lấy dân làm gốc", do đó đã thu được hiệu quả rõ rệt.

Đối với các bộ tộc bị áp bức bóc lột và dân lành Khiết Đan, A Cốt Đả đã chọn chính sách "vỗ về", hơn nữa khích lệ họ yên tâm sản xuất, còn đối với tầng lớp quý tộc Khiết Đan, ông quán triệt chính sách "kháng cự sẽ tiêu diệt, quy phục hưởng khoan hồng". Những người không chống đối, A Cốt Đả đều miễn tội, cho họ giữ nguyên chức vụ cũ. Với những người Hán theo Liêu thì ông lại chọn chính sách thu nạp nhân tài, chọn ra những địa chủ tài giỏi và phần tử tri thức người Hán để tham gia công cuộc xây dựng chính quyền nước Kim. Đối với các nước láng giềng, A Cốt Đả đã thiết lập quan hệ tốt đẹp với Cao Ly, Tây Hạ, Bắc Tống. Những chính sách được áp dụng ngay từ sau khi lập quốc đã giúp nước Kim củng cố chính quyền và chờ thời cơ tiêu diệt triều Liêu.

A Cốt Đả tuy rất căm hận triều Liêu, nhưng đối với Nhà Tống lại có mối quan hệ tốt đẹp, lúc kiến quốc ban đầu từng có hữu ý liên hợp với Tống, chỉ tới các đời đế vương nhà Kim sau này mới đối địch với triều Tống. Theo quyển Tĩnh Khang bại sử tiên chứng ghi chép thì người con thứ hai của ông là Hoàn Nhan Tông Vọng từng nói rằng: "Thái Tổ cấm ta phạt Tống, lời nói vẫn còn bên tai". Nhà Tống theo như minh ước chỉ đòi lại vùng Yên Kinh với Tây Kinh, đại thần nước Kim là Tả Xí Cung (thời Trương Giác chống Kim bị giết) đã khuyên A Cốt Đả không nên trao trả Yên Vân thập lục châu nhưng ông vẫn làm đúng theo điều ước trả lại Yên Kinh, Trác Châu, Dịch Châu, Đàn Châu, Thuận Châu, Cảnh Châu, Kế Châu trong Yên Vân thập lục châu. Trong số đó có Cảnh Châu tuy nằm bên trong Trường Thành nhưng không thuộc mười sáu châu Yên Vân mà Thạch Kính Đường đã cắt nhường cho Liêu. Dịch Châu vào năm Thống Hòa thứ bảy nhà Liêu (989) đoạt từ bên Tống, cũng không được tính là một trong mười sáu châu. Hai châu Mạc, Doanh thì sớm được thu hồi và là trị sở phủ Hà Gian của Bắc Tống. Như vậy là bảy châu nằm trong Thái Hành Sơn thuộc tỉnh Hà Bắc, Sơn Tây gồm Yên, Trác, Đàn, Thuận, Kế, Mạc, Doanh đều được trả lại cho Tống triều. Chỉ trừ chín châu ngoài Thái Hành Sơn là Nho, Quy, Vũ, Tân, Úy, Ứng, Hoàn, Sóc, Vân còn đang bị hai nước Liêu Kim tranh đoạt nên Kim Thái Tổ không thể trao trả được.

Đối nội
Sau khi xưng đế, Hoàn Nhan A Cốt Đả bắt đầu xây dựng chính quyền quý tộc chủ nô triều Kim. Ông tích cực cải cách tệ nạn xấu trong xã hội, đồng thời phát triển kinh tế dựa trên nền tảng "nông nghiệp là gốc", khiến quyền lực ngày một củng cố. Để thiết lập quan hệ chiếm hữu nô lệ mới, trước tiên A Cốt Đả đã xác lập hoàng quyền, xây dựng nên cơ cấu quyền lực tối cao trong giai cấp thống trị trung ương, gọi là chế độ Bột cực liệt; thay đổi quân sự từ thời kỳ thị tộc nguyên thủy thành tổ chức hành chính địa phương, tăng cường mạnh mẽ tính năng động và tổ chức kỷ luật trong quân đội. Kế đến A Cốt Đả chú trọng tới luật pháp, ban hành pháp chế mới, quy định kẻ phạm tội không phân biệt sang hèn đều sẽ bị xử phạt như nhau; thực thi phạt tội và chuộc tội song song; từ bỏ tập tục nguyên thủy, nghiêm cấm kết hôn cùng họ.

Cuối cùng là phát triển sự nghiệp văn hóa. A Cốt Đả ra chiếu lệnh sáng tạo chữ viết của người Nữ Chân và ban hành toàn quốc, lịch sử gọi là "Nữ Chân đại tự"; học văn hóa tiên tiến của dân tộc Hán, coi trọng phần tử tri thức; chú trọng sưu tập các loại sách vở. Là lãnh đạo của một dân tộc du mục, liên tục bận rộn chinh chiến, song ông không hề lơ là việc phát triển kinh tế, đóng góp rất nhiều công sức cho công cuộc phát triển khu vực đông bắc và sự tiến bộ xã hội của dân tộc Nữ Chân.

Trong chiến tranh chống Liêu, A Cốt Đả cấm binh sĩ cướp bóc của dân chúng, giảm bớt thuế cho họ, từ đó được dân chúng yêu mến. Vào lúc này, A Cốt Đả một mặt thực thi chính sách "di dân thực nội", tức là đưa một bộ phận người Hán, người Khiết Đan vào đất nước mình để làm dồi dào lực lượng, lấy đó phát triển nông nghiệp; mặt khác chuyển một bộ phận người Nữ Chân trong nước ra phía ngoài nhằm mở rộng diện tích đất canh tác. Để bảo đảm thu thuế đầy đủ và binh lực dồi dào, A Cốt Đả đã thực thi rất nhiều biện pháp, hạn chế phát triển chế độ nô lệ, nghiêm cấm biến dân thường thành nô lệ.

Gia đình
 Thánh Mục hoàng hậu Đường Quát thị (聖穆皇后唐括氏).
 Con trai thứ 5, nhưng là dòng đích nên coi là con trưởng: Hoàn Nhan Tông Tuấn (完顏宗峻), tên Nữ Chân là Thằng Quả, về sau được con trai là Kim Hi Tông Hoàn Nhan Hợp Lạt tôn miếu hiệu là Huy Tông.
 Con trai thứ 7: Phong vương Hoàn Nhan Tông Triều (完顏宗朝), tên Nữ Chân là Ô Liệt (hay Liệt Bồ Dương Hổ).
 Triệu vương Hoàn Nhan Tông Kiệt (完顏宗傑), tên Nữ Chân là Một Lý Dã.
 Quang Ý hoàng hậu Bùi Mãn thị (光懿皇后裴滿氏).
 Con trai lớn, nhưng không là dòng đích nên không coi là con trưởng: Liêu vương Hoàn Nhan Tông Cán (完顏宗幹), tên Nữ Chân là Oát Bản. Thời Kim Hải Lăng Vương (con trai thứ hai của ông này) trị vì được truy tôn làm Kim Đức Tông, đến thời Kim Thế Tông bị giáng làm Liêu vương.
 Khâm Hiến hoàng hậu Hột Thạch Liệt thị (欽憲皇后紇石烈氏).
 Con trai thứ 2: Tống vương Hoàn Nhan Tông Vọng (完顏宗望), tên Nữ Chân là Oát Li Bất.
 Con trai thứ 6: Trần vương Hoàn Nhan Tông Tuyển (完顏宗雋), tên Nữ Chân là Ngoa Lỗ Quan.
 Thẩm vương Hoàn Nhan Ngoa Lỗ (完顏訛魯).
 Tuyên Hiến hoàng hậu Phó Tán thị (宣獻皇后僕散氏).
 Con trai thứ 3: Kim Duệ Tông Hoàn Nhan Tông Nghiêu (完顏宗堯), tên Nữ Chân là Ngoa Lý Đóa. Con trai ông này là Kim Thế Tông.
 Bân vương Hoàn Nhan Ngoa Lỗ Đóa (完顏訛魯朵).
 Ô Cổ Luận Nguyên phi (烏古論元妃).
 Con trai thứ 4: Lương vương Hoàn Nhan Tông Bật (完顏宗弼), tên Nữ Chân là Ngột Truật.
 Con trai thứ 8: Vệ vương Hoàn Nhan Tông Cường (完顏宗強), tên Nữ Chân là A Lỗ.
 Con trai thứ 9: Thục vương Hoàn Nhan Tông Mẫn (完顏宗敏), tên Nữ Chân là A Lỗ Bổ.
 Tiêu Sùng phi (蕭崇妃).
 Kỷ vương Hoàn Nhan Tập Nê Liệt (完顏習泥烈).
 Tức vương Hoàn Nhan Ninh Cát (完顏寧吉).
 Cử vương Hoàn Nhan Yến Tôn (完顏燕孫).
 Nương tử Độc Nô Khả (娘子獨奴可).
 Nghiệp vương Hoàn Nhan Oát Hốt (完顏斡忽).

Con gái
Trưởng công chúa Hoàn Nhan Ngột Lỗ (完颜兀鲁), gả cho Đồ Đan Cung.
Tất Quốc công chúa, gả cho Ô Cổ Luận Ngoa Luận.
Vợ của Bồ Sát Thạch Gia Nô (Bồ Sát Thạch Gia Nô là cháu của Bồ Sát Hộc Lỗ Đoản, cháu ngoại Hặc Lý Bát và A Cốt Đả).

Trong văn học
Hoàn Nhan A Cốt Đả là một nhân vật trong tác phẩm Thiên Long Bát Bộ của nhà văn Kim Dung, trong tiểu thuyết này, ông xuất hiện và gặp gỡ với Kiều Phong khi đang đánh hổ, sau đó ông dẫn Kiều Phong về bộ tộc của mình, cho ở nhờ để chữa trị bệnh tình cho A Tử, em gái A Châu (người yêu của Kiều Phong). Ông còn là một nhân vật trong tiểu thuyết kiếm hiệp Tứ đại danh bổ của nhà văn Ôn Thụy An, trong tiểu thuyết này ông là vua nước Kim có dã tâm xâm lược Nam Tống.

Tham khảo
 Herbert Franke, 1997 (I): "Chinese Texts on the Jurchen (I): a Translation of the Jurchen in the San ch'ao pei-meng hui-pien. Originally published in Zantralasiatische Studien 9. Wiesbaden, 1975. Reprinted in: Herbert Franke and Hok-lam Chan, "Studies on the Jurchens and the Chin Dynasty", Variorum Collected Series Studies: CS591, Ashgate, 1997. ISBN 0-86078-645-5.
 (CHT) The Cambridge History of China, vol. 6.
Jing-shen Tao, The Jurchen in Twelfth-Century China. University of Washington Press, 1976, ISBN 0-295-95514-7.
Guy Gavriel Kay, River of Stars là một cuốn tiểu thuyết lấy bối cảnh nước Liêu trong cuộc xâm lược của tộc Nữ Chân.

Chú thích

Vua nhà Kim
Sinh năm 1068
Mất năm 1123
Chính khách từ Cáp Nhĩ Tân


title: Athous cribratus

text:
Athous cribratus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Paradelphomyia manopi

text:
Paradelphomyia manopi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Paradelphomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Liên minh thành phố vùng Biển Baltic

text:
Liên minh thành phố vùng Biển Baltic (tiếng Anh: Union of the Baltic Cities, viết tắt là UBC) là 1 tổ chứchợp tác giữa các thành phố trong khu vực quanh Biển Baltic. Tổ chức được thành lập trong tháng 9 năm 1991 tại thành phố Gdańsk (Ba Lan).

Chủ tịch hiện nay của tổ chức là Per Bødker Andersen, thị trưởng thị xã Kolding, (Đan Mạch). Nha thư ký của Tổ chức đặt ở Gdańsk (Ba Lan).

Thành phố hội viên
Đan Mạch:
Aarhus
Copenhagen
Fredericia
Guldborgsund (thị xã)
Horsens
Køge
Kolding
Næstved
Vordingborg
Estonia:
Elva
Haapsalu
Jogeva
Jõhvi
Kärdla
Keila
Kuressaare
Maardu
Narva
Paldiski
Pärnu
Sillamäe
Tallinn
Tartu
Viljandi
Võru
Phần Lan:
Espoo
Helsinki
Järvenpää
Jyväskylä
Kemi
Kotka
Lahti
Mariehamn
Pori
Tampere
Turku
Vaasa
Đức:
Greifswald
Kiel
Lübeck
Rostock
Wismar
Latvia:
Cēsis
Jēkabpils
Jelgava
Jurmala
Liepāja
Rēzekne
Riga
Tukums
Litva:
Gargzdai
Kaunas
Klajpeda
Marijampolė
Molėtai
Palanga
Panevėžys
Šiauliai
Vilnius
Na Uy:
Bergen
Kristiansand
Ba Lan:
Chojnice
Elbląg
Gdańsk
Gdynia
Koszalin
Krynica Morska
Łeba
Malbork
Międzyzdroje
Pruszcz Gdański
Reda
Słupsk
Sopot
Szczecin
Nga:
Baltijsk
Kaliningrad
Kronshtadt
Lomonosov
Peterhof
Sestroretsk
St. Petersburg
Thụy Điển:
Gävle
Göteborg
Kalmar
Karlskrona
Karlstad
Kristianstad
Linköping
Luleå
Malmö
Nacka
Norrtälje
Nyköping
Örebro
Oskarshamn
Robertsfors
Stockholm
Sundsvall
Trelleborg
Umeå
Västervik
Växjö
Visby

Tham khảo

Liên kết ngoài
Union of the Baltic Cities

Tổ chức chính quyền địa phương
Tổ chức thành lập năm 1991


title: Platymantis papuensis

text:
Platymantis papuensis là một loài ếch trong họ Ranidae.
Nó được tìm thấy ở Indonesia và Papua New Guinea.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, phá nước ngọt ven biển, các đồn điền, vườn nông thôn, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.

Tham khảo

 Iskandar, D., Mumpuni & Richards, S. 2004. Platymantis papuensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Platymantis


title: Leptotes tenuis

text:
Leptotes tenuis là một loài lan đặc hữu to Brasil.

Hình ảnh

Tham khảo

tenuis
Thực vật Brasil


title: (164752) 1998 UR17

text:
{{DISPLAYTITLE:(164752) 1998 UR17}}

(164752) 1998 UR17 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 18 tháng 10 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 164001–165000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Dinan (quận)

text:
Quận Dinan là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Côtes-d'Armor, ở vùng Bretagne. Quận này có 12 tổng và 101 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Dinan là:
 Broons
 Caulnes
 Collinée
 Dinan-Est
 Dinan-Ouest
 Évran
 Jugon-les-Lacs
 Matignon
 Merdrignac
 Plancoët
 Plélan-le-Petit
 Ploubalay

Các xã
Các xã của quận Dinan, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Dinan trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Dinan


title: Isselbach

text:
Isselbach là một đô thị ở huyện Rhein-Lahn, bang Rheinland-Pfalz, in phía tây nước Đức.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Rhein-Lahn


title: Neumarkt-Sankt Veit

text:
Neumarkt-Sankt Veit là một đô thị thuộc huyện Mühldorf bang Bayern nước Đức.

Thành phố kết nghĩa
  Caneva, Ý (2002)

website: http://www.neumarkt-sankt-veit.de  - website: http://www.vgnsv.de

Tham khảo


title: Melanotus beameri

text:
Melanotus beameri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Quate & Quate miêu tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Obernheim-Kirchenarnbach

text:
Obernheim-Kirchenarnbach  là một đô thị thuộc huyện Südwestpfalz, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 8,62 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1849 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Südwestpfalz


title: Vriesea debilis

text:
Vriesea debilis là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
debilis


title: Karambakkudi

text:
Karambakkudi là một thị xã panchayat của quận Pudukkottai thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Karambakkudi có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 36 mét (118 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Karambakkudi có dân số 12.007 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Karambakkudi có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Karambakkudi, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Molophilus spinifex

text:
Molophilus spinifex là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Fusinus rolani

text:
Fusinus rolani là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fusinus


title: Quận Jim Wells, Texas

text:
Quận Jim Wells (tiếng Anh: Jim Wells County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Alice. Theo kết quả điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 39.326 người.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 39.326 người, 12.961 hộ gia đình, và 10.096 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 46 người cho mỗi dặm vuông (18/km ²). Có 14.819 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 17 cho mỗi dặm vuông (7/km ²). Các dân tộc ở quận gồm 77,90% người da trắng, 0,60% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,62% người Mỹ bản xứ, 0,43% người châu Á, 0,09% người đảo Thái Bình Dương, 17,93% từ các chủng tộc khác, và 2,43% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 75,71% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào.

Có 12.961 hộ, trong đó 40,20% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 58,00% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 15,20% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 22,10% là không lập gia đình. 19,70% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 9,50% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,99 và cỡ gia đình trung bình là 3,45.

Trong quận, cơ cấu tuổi dân cư quận có 31,40% ở độ tuổi dưới 18, 9,00% 18-24, 26,50% 25-44, 20,60% 45-64, và 12,40% người 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 33 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 95,20 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 91,40 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được $ 28.843, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 32,616. Nam giới có thu nhập trung bình $ 30.266 so với 17.190 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được $ 12,252. Giới 20,10% gia đình và 24,10% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 31,80% những người dưới 18 tuổi và 21,30% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Tham khảo

Quận của Texas