title: Roald Hoffmann

text:
Roald Hoffmann (sinh ngày 18 tháng 7 năm 1937) là nhà hóa học lý thuyết người Mỹ đã đoạt Giải Nobel Hóa học năm 1981. Hiện nay ông giảng dạy ở Đại học Cornell tại Ithaca, New York.

Trốn thoát khỏi Holocaust
Hoffmann sinh ra ở Złoczów, Ba Lan (nay là Ukraine) và là một thành viên trong một gia đình Do Thái. Ông được đặt tên bởi sự tôn vinh của cha ông về một nhà thám hiểm người Na Uy có tên là Roald Amundsen. Cha mẹ của ông là Clara (Rosen) là một giáo viên, và Hillel Safran là một kỹ sư xây dựng. Sau khi Đức xâm chiếm Ba Lan và chiếm đóng thị trấn, gia đình ông ta bị đưa vào trại lao động. Nơi đây, cha ông biết rất nhiều thứ như cơ sở hạ tầng, địa điểm và hiển nhiên ông trở thành một tù nhân có giá trị. Khi tình hình ngày càng trở nên căng thẳng hơn, các tù nhân bị chuyển sang các trại tập kết, gia đình Hoffmann đã hối lộ các lính gác để được cho phép chạy trốn và sau đó họ sắp xếp với một người hàng xóm Ukraine, có tên là Mykola Dyuk để cho Hoffmann, mẹ của ông, hai chú và một người dì được trú ở một phòng gác mái nhà và nhà kho của một trường học ở địa phương. Họ đã ở lại nơi đây trong vòng mười tám tháng, kể từ tháng 1 năm 1943 đến tháng 6 năm 1944. Lúc đó, Hoffmann đang ở độ tuổi từ 5-7. Trong khi đó, cha của Hoffmann vẫn ở trại lao động. Thỉnh thoảng có cơ hội, ông có thể đến thăm cha mình. Sau đó không lâu cha của Hoffmann bị tra tấn và giết chết bởi một binh lính người Đức vì ông bị cho rằng có dính líu vào một âm mưu với các bè cánh tù nhân trong trại. Khi mẹ Hoffmann nhận được tin đó, bà đã cố gắng để chứa đựng nỗi buồn của mình bằng cách viết ra cảm xúc của mình trong một quyển sổ tay mà chồng cô đã sử dụng để ghi chép về một cuốn sách giáo khoa về tương đối mà ông đã đọc. Bà sau đó đã giấu Hoffmann và giúp ông giải trí bằng cách dạy ông đọc và yêu cầu ông ghi nhớ kiến thức từ những sách địa lý được lưu trữ trong gác mái, tiếp theo bà sẽ đó Hoffmann vè những thứ ông đã được học.

Phần lớn những người còn lại trong gia đình đã chết trong Holocaust, chỉ còn lại bà ngoại của ông và một vài người khác sống sót. Họ sau đó di cư đến Hoa Kỳ trên tàu sân bay Ernie Pyle năm 1949.

Hoffmann kết hôn với Eva Börjesson vào năm 1960. Họ có hai con là Hillel Jan và Ingrid Helena. Hoffmann đã đến thăm Zolochiv cùng với người con trưởng thành của mình vào năm 2006 và phát hiện ra rằng căn gác tại chỗ mà ông đã ẩn trú năm xưa vẫn còn nguyên vẹn, nhưng nhà kho đã được tu sủa và trở thành một lớp học hóa học. Trong năm 2009, một tượng đài cho nạn nhân Holocaust được xây dựng tại Zolochiv theo sáng kiến của Hoffmann.

Các chứng chỉ giáo dục và học thuật
Hoffmann tốt nghiệp Trường Trung học Stuyvesant High School ở New York vào năm 1995, tại đây ông đã giành được học bổng khoa học Westinghouse. Ông sau đó nhận bằng cử nhân về nghệ thuật tại Đại học Columbia (Columbia College) năm 1958. Ông đã tốt nghiệp thạc sĩ về nghệ thuật năm 1960 tại Đại học Harvard. Ông đã lấy bằng tiến sĩ về triết học từ Đại học Harvard trong khi làm việc dưới sự giám sát chung của Martin Gouterman và đạt giải Nobel về Hóa học năm 1976, William N. Lipscomb, Jr. Hoffman đã làm việc về lý thuyết quỹ đạo phân tử của các phân tử đa diện. Dưới sự chỉ đạo của Lipscomb, phương pháp Extended Hückel được phát triển bởi Lawrence Lohr và Roald Hoffmann. Phương pháp này sau đó được mở rộng bởi Hoffmann. Ông đến Cornell vào năm 1965 và sinh sống ở đó, trở thành một giáo sư nổi tiếng.

Nghiên cứu khoa học
Nghiên cứu và sự tìm tòi của Hoffmann về cấu trúc điện tử của các phân tử ổn định và không ổn định và trong nghiên cứu các trạng thái chuyển tiếp trong phản ứng. Ông đã khảo sát cấu trúc và phản ứng của cả phân tử hữu cơ và vô cơ, và kiểm tra các vấn đề trong hóa học kim loại-kim loại và rắn. Hoffman đã phát triển các công cụ và phương pháp tính toán của mình như phương pháp Hückel mở rộng để xác định các phân tử quỹ đạo, mà ông đề xuất vào năm 1963. Cùng với Robert Burns Woodward, ông đã phát triển các quy tắc để làm sáng tỏ cơ chế phản ứng (các nguyên tắc của Woodward-Hoffmann). Họ nhận ra rằng các phép biến đổi hóa học có thể được dự đoán từ các đối xứng và bất đối xứng trong các electron quỹ định của các phân tử phức tạp. Các quy tắc của họ dự đoán các kết quả khác nhau, chẳng hạn như các loại sản phẩm sẽ được hình thành khi hai hợp chất được kích hoạt bằng nhiệt so với các chất được tạo ra dưới sự kích hoạt của ánh sáng. Đối với công việc nghiên cứu này, Hoffmann nhận được giải Nobel về hóa học năm 1981, chia sẻ nó với nhà hóa học người Nhật có tên là Kenichi Fukui, người đã tự mình giải quyết các vấn đề tương tự. (Woodward không có trong giải thưởng, chỉ được trao cho những người đang sống). Trong bài phát biểu ở Nobel của mình, Hoffmann đưa ra sự tương đồng isolobal để tiên đoán tính chất liên kết của hợp chất hữu cơ. Một số công việc nghiên cứu gần đây của Hoffman, với Neil Ashcroft và Vanessa Labet, là xem xét sự liên kết trong vật chất dưới áp suất cực cao."Điều gì mang lại cho tôi niềm vui lớn nhất trong công việc này? Khi chúng ta phân tách những gì diễn ra trong hydro dưới áp lực như những gì chúng ta tìm thấy ở trung tâm trái đất, hai lời giải thích một cách khôn khéo sẽ cạnh tranh với nhau... [vật lý và hóa học ]... Hydro dưới áp lực mạnh đang làm những gì mà một phân tử vô cơ ở 1 bầu khí quyển làm được! "

Nghệ thuật
Hoffmann cũng sáng tác thơ, được xuất bản thành 2 tập: "The Metamict State" (1987, ISBN 0-8130-0869-7) và "Gaps and Verges" (1990, ISBN 0-8130-0943-X), cùng viết các sách giải thích hóa học cho đại chúng. Cùng với Carl Djerassi, ông cũng viết một vở kịch mang tên "Oxygen" nói về việc khám phá ra oxy, và cũng nói đến điều mà ông cho là một nhà khoa học cùng sự quan trọng của quá trình khám phá trong khoa học.

Hoffmann cũng đóng vai chính với Don Showalter trong loạt phim video World of Chemistry (Thế giới hóa học).

Từ mùa xuân năm 2001, Hoffmann làm người điều khiển của series hàng tháng tại Cornelia Street Cafe của thành phố New York tên là "Entertaining Science," chuyên khám phá điểm gặp nhau giữa nghệ thuật và khoa học.

Hoffmann và Brian Alan đã sản xuất bìa tiếng Anh bài hát "Dedication of Love" của Wei Wei. Tiền thu nhập từ dự án này được dành cho các nạn nhân của Động đất Tứ Xuyên. Chín nghệ sĩ tham gia vào dự án này là BoA, Wei Wei, Phoebe, Rusiana Gaitana, Sonu, Ruth Sahanaya và 3 người khác từ Paris, Brasil và Oman.

Giải thưởng và Vinh dự
Hoffmann được trao Giải Nobel Hóa học năm 1981, chung với Kenichi Fukui.
Huy chương Priestley
Giải Arthur C. Cope Award về Hóa hữu cơ
Giải Hóa hữu cơ (Hội Hóa học Hoa Kỳ), 1969
Giải Hóa vô cơ (Hội Hóa học Hoa Kỳ), 1982
Giải Pimentel về giáo dục Hóa học (1996)
Giải Hóa học thuần túy (Award in Pure Chemistry)
Giải Monsanto
"Literaturpreis of the Verband der Chemischen Industrie" cho quyển sách giáo khoa "The Same and Not The Same" của ông (1997)
Giải thưởng Nhà nước về Khoa học, Hoa Kỳ
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
Hội viên Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ
Hội viên Hội Triết học Hoa Kỳ
Huy chương Kolos
Hội viên nước ngoài của Hội hoàng gia Luân Đôn
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học hoàng gia Thụy Điển
Harvard Centennial Medalist (Người nhận huy chương kỷ niệm 100 năm Harvard)
Giải James T. Grady-James H. Stack cho giải thích Hóa học
Hội viên International Academy of Quantum Molecular Science
Thành viên Ban bảo trợ Tập kỷ yếu các nhà khoa học nguyên tử .
Tháng 8 năm 2007, Hội Hóa học Hoa Kỳ đã tổ chức một hội nghị chuyên đề ở cuộc họp một năm hai lần của hội, để mừng sinh nhật thứ 70 của Hoffmann.
Cố vấn của Eli Lilly and Company, một công ty dược phẩm toàn cầu.

Tham khảo & Chú thích

Liên kết ngoài
 Nobelprize.org, Giải Nobel Hóa học 1981
Hoffmann's web site
Nobel Prize Biography
Photograph of Roald Hoffman
Roald Hoffmann profile, NNDB

Sinh năm 1937
Nhân vật còn sống
Người Mỹ gốc Do Thái
Nhà hóa học Hoa Kỳ
Nhà hóa học lý thuyết
Thi sĩ Hoa Kỳ
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người Ba Lan đoạt giải Nobel
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Cựu sinh viên Đại học Columbia
Nhà hóa học Ba Lan


title: Condillac, Drôme

text:
Condillac  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Condillac, Drôme nằm ở khu vực có độ cao từ 150-576 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Drôme


title: Quận Lincoln

text:
Quận Lincoln có thể là:
Quận Lincoln, Georgia
Quận Lincoln, Oregon
Quận Lincoln, Nevada
Quận Lincoln, Bắc Carolina


title: Hồ Tịnh Tâm

text:
Hồ Tịnh Tâm là một di tích cảnh quan được kiến tạo dưới triều Nguyễn. Dưới thời vua Thiệu Trị đây được xem là một trong 20 cảnh đẹp đất Thần Kinh.

Trước đây, hồ nguyên là vết tích của đoạn sông Kim Long chảy qua Huế. Đầu thời Gia Long, triều đình cho cải tạo một số đoạn sông và khơi dòng theo hướng khác để tạo thành Ngự Hà và hồ Ký Tế. Hai bãi nổi trong hồ này được dùng làm nơi xây dựng kho chứa thuốc súng và diêm tiêu. Năm Minh Mạng thứ 3 (1822), triều Nguyễn đã huy động tới 8000 binh lính tham gia vào việc cải tạo hồ. Năm 1838, vua Minh Mạng cho di dời hai kho sang phía đông, tái thiết nơi này thành chốn tiêu dao, giải trí và gọi là hồ Tịnh Tâm.

Mô tả
Hồ Tịnh Tâm có bình diện hình chữ nhật, chu vi gần 1500m, trên hồ có ba hòn đảo Bồng Lai, Phương Trượng và Doanh Châu. Hồ Tịnh Tâm được ngăn cách với bên ngoài bằng một vòng tường gạch. Bốn mặt có bốn cửa gồm cửa Hạ Huân ở phía nam, cửa Đông Hy ở phía bắc, cửa Xuân Quang ở phía đông và cửa Thu Nguyệt ở phía tây. Xung quanh các đảo trên hồ và dọc bờ hồ đều trồng các loại liễu trúc và các thứ hoa cỏ lạ, dưới hồ trồng sen trắng.

Đảo Bồng Lai ở phía nam hồ, chính giữa có điện Bồng Doanh. Điện có kiến trúc 3 gian 2 chái, mái trùng diêm, lợp ngói Hoàng lưu li, điện xây mặt về hướng nam, có lan can gạch bao quanh, phía trước có cửa Bồng Doanh, cầu Bồng Doanh nối đảo với bờ hồ phía nam. Phía đông điện Bồng Doanh có nhà Thủy tạ Thanh Tâm, quay mặt về hướng đông. Phía tây điện có lầu Trừng Luyện, quay mặt về hướng tây. Phía bắc là cửa và một cây cầu mang tên Hồng Cừ.

Đảo Phương Trượng: giữa có gác Nam Huân, quay mặt về hướng nam, 2 tầng, mái lợp ngói hoàng lưu li. Phía nam có cửa Bích tảo và cầu Bích tảo. Phía bắc đảo có lầu Tịnh tâm, xây mặt hướng bắc. Phía đông có nhà Hạo Nhiên (năm 1848 đổi thành Thiên Nhiên), quay mặt về hướng đông. Phía tây có hiên Dưỡng Tính quay mặt về hướng tây. Giữa hai đảo có đình Tứ Đạt nằm giữa một hệ thống hành lang mái lợp ngói gồm 44 gian, chạy nối vào cầu Bích Tảo ở phía nam và cầu Hồng Cừ ở phía bắc.
 Đảo Doanh Châu: Giữa hồ Tịnh tâm có đê Kim Oanh nối liền từ bờ đông qua bờ tây. Phía đông đê có cầu Lục Liễu, 3 gian, mái lợp ngói. Phía nam, đê gắn với một hành lang dài 56 gian, ở giữa là cầu Bạch Tần. Phía nam cầu có nhà tạ Thanh Tước để thuyền vua ngự. ở đoạn cuối phía tây của hành lang lại có nhà Khúc Tạ, thông với một nhà tạ khác, là Khúc Tạ Hà Phong qua một hành lang nhỏ dựng trên mặt nước. Phía nam nhà tạ này là đảo Doanh Châu.

Với kiểu kiến trúc cầu kỳ, tinh mỹ, hài hòa với tự nhiên, hồ Tịnh Tâm được xem là một thành tựu tiêu biểu của nghệ thuật kiến trúc cảnh quan Việt Nam thế kỷ 19.

Thơ ca
Cảnh đẹp của hồ đã tạo nguồn thi hứng và trở thành đề tài cho nhiều bài thơ, chùm thơ nổi tiếng của các vua Nguyễn như Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức... Nổi bật nhất là bài "Tịnh hồ hạ hứng", nằm trong chùm thơ ca ngợi 20 cảnh đẹp đất Thần Kinh của vua Thiệu Trị. Bài thơ này cùng với phong cảnh hồ Tịnh Tâm được vẽ vào tranh gương để treo ở các cung điện.

Tịnh hồ hạ hứng - 淨湖夏興
Trừng luyện hàm không nhất vọng xa
Thiềm nha ảnh thủy trám tinh hà
Lâu đài hoa thụ trường sinh cảnh
Thiên địa sơn hà tứ hải gia
Vũ phiến mạn giao thi hóa nhật
Thuấn cầm uyển nhĩ nhập thi ca
Y nhiên nhân trí tình vô hạn
Đồng lạc giao phu thảo vật gia.
(Thiệu Trị hoàng đế)

Chú thích

Tham khảo
Hồ Tịnh Tâm  trên trang web Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế.

Thần kinh nhị thập cảnh
Kinh thành Huế
Hệ thống thủy đạo Kinh thành Huế
Hồ tại Thừa Thiên Huế


title: Pusia

text:
Pusia là một chi (hoặc a subchi Vexillum) của ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Chi name Pusia đã trở thành đồng nghĩa của the phân chi Vexillum (Pusia) Swainson, W.A., 1840

Các loài
Các loài trong chi Pusia gồm có:

 Pusia voncoseli Poppe, Tagaro & Salisbury, 2009: this species is named Vexillum (Pusia) voncoseli in Gastropods.com

đồng nghĩa:
 Pusia amabilis : đồng nghĩa của Vexillum (Pusia) amabile (Reeve, 1845)
 Pusia aureolata : đồng nghĩa của Vexillum (Pusia) aureolatum (Reeve, 1844)
 Pusia cancellaroides Anton: đồng nghĩa của Vexillum (Pusia) cancellarioides (Anton, 1838)
 Pusia chibaensis Salisbury & Rosenberg, 1999: đồng nghĩa của Vexillum (Pusia) chibaense (Salisbury & Rosenberg, 1999)
 Pusia crocata Lam: đồng nghĩa của Vexillum (Pusia) crocatum (Lamarck, 1811)
 Pusia karpathoensis Nordsieck, 1969: đồng nghĩa của Mitromorpha karpathoensis (Nordsieck, 1969)
 Pusia multicostata : đồng nghĩa của Vexillum (Pusia) multicostatum (Broderip, 1836)
 Pusia muriculata : đồng nghĩa của Mitra (Nebularia) bernhardina (Röding, 1798)
 Pusia pardalis : đồng nghĩa của Vexillum (Pusia) pardalis (Küster, 1840)
 Pusia tuberosa : đồng nghĩa của Mitra tuberosa Reeve, 1845

Chú thích

Tham khảo

Costellariidae


title: Columbia, Missouri

text:
Columbia (phát âm tiếng Anh: ) là một thành phố thuộc tiểu bang Hoa Kỳ Missouri. Đây là quận lỵ quận Boone và là nơi toạ lạc của đại học Missouri. Thành phố ra đời năm 1821 và là tâm của vùng đô thị Columbia bao gồm năm quận. Đây là thành phố đông dân thứ tư song phát triển nhanh nhất Missouri, với dân số ước tính 123.180 người năm 2018.

Là một thành phố đại học (college town) miền Trung Tây, Columbia nổi danh về không khí chính trị "cấp tiến", nền báo chí linh động, cùng nhiều hoạt động nghệ thuật công cộng. Việc thành lập đại học Stephens (1833), viện đại học Missouri (1839), và đại học Columbia (1851) (vây quanh vùng Downtown theo mặt đông, nam, và bắc) đã biến Columbia thành một trung tâm giáo dục. Ở tâm thành phố là 8th Street (phố thứ 8) (còn gọi là Avenue of the Columns) nối sân tứ giác Francis và Jesse Hall với tòa án quận Boone và tòa thị chính thành phố. Dù ban đầu là làng quê thuần nông, hoạt động chính ở Columbia ngày nay là nuôi dưỡng trí tuệ. Đây chưa bao giờ là một trung tâm chế biến sản xuất, ngoài giáo dục, nền kinh tế còn dựa trên chăm sóc sức khỏe, bảo hiểm và phát triển công nghệ kỹ thuật. Những công ty như Shelter Insurance, Carfax, và Slackers CDs and Games, được lập ra nơi đây. Những địa điểm và hoạt động nổi bật là hội Lịch sử Tiểu bang Missouri, bảo tàng Mỹ thuật và Khảo cổ học, và festival phim True/False thường niên.

Tham khảo

Thành phố của Missouri


title: Burmeistera anderssonii

text:
Burmeistera anderssonii là một loài thực vật thuộc họ Campanulaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo

 Moreno, P. & Pitman, N. 2003. Burmeistera anderssonii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Burmeistera


title: Quận 7 (định hướng)

text:
Quận 7 có thể là:

 Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
 Quận 7, Paris, Pháp.
 Quận 7, Lyon, Pháp.
 Quận 7, Marseille, Pháp.
 Quận 7, Québec, Canada.
 Quận 7, Roma, Ý.
 Quận 7 cũ thuộc thành phố Sài Gòn trước năm 1975, nay tương ứng với một phần Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh.


title: Marmara pomonella

text:
The Apple Fruitminer (Marmara pomonella) là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Canada và Hoa Kỳ (Oregon và Maine).

Ấu trùng ăn các loài Malus (bao gồm Malus pumila và các loài Malus sylvestris) và Pyrus.

Chú thích

Tham khảo

Marmara


title: Lasioglossum transvorsum

text:
Lasioglossum transvorsum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1904


title: Bucculatrix parthenica

text:
Bucculatrix parthenica là một loài bướm đêm thuộc họ Bucculatricidae. Nó là loài bản địa của México, nhưng được đưa vào Queensland để làm thiên địch đối với loài cỏ dại Parthenium.

Sải cánh dài khoảng 5 mm. Khi trưởng thành chúng có màu trắng hoặc nâu.

Ấu trùng ăn Parthenium hysterophorus.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Australian Insects
Biology of Bucculatrix parthenica Bradley sp. n. (Lepidoptera: Bucculatricidae) và its establishment in Australia as a biological control agent for Parthenium hysterophorus (Asteraceae)

Bucculatrix


title: Hydroporus mannerheimi

text:
Hydroporus mannerheimi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1944.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Montreuil-sur-Thérain

text:
Montreuil-sur-Thérain là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 54 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Montreuilsurtherain


title: Euglossa platymera

text:
Euglossa platymera là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Dressler mô tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 1982


title: Vieilles-Maisons-sur-Joudry

text:
là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Loiret

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Loiret


title: Lloseta

text:
Lloseta là một đô thị trên đảo Mallorca, thuộc quần đảo Baleares, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Đô thị ở Mallorca


title: Casuariclystis latifascia

text:
Casuariclystis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae. Chi này chỉ gồm một loài Casuariclystis latifascia.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Casuariclystis
Động vật được mô tả năm 1866


title: Onychogomphus styx

text:
Onychogomphus styx là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Nó được tìm thấy ở Kenya, Tanzania, Uganda, Zambia, và có thể Guinea. Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng đất thấp ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Clausnitzer, V. 2005. Onychogomphus styx. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Onychogomphus


title: Lợi Xuyên

text:
Lợi Xuyên () là một thành phố cấp huyện thuộc Châu tự trị dân tộc Thổ Gia Ân Thi, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc.

Nhai đạo
 Đô Đình (都亭街道)
 Đông Thành (东城街道)

Trấn

Hương

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Hồ Bắc
Ân Thi, Hồ Bắc
Thành phố tỉnh Hồ Bắc


title: Medonia livida

text:
Medonia livida là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Medonia


title: Ampedus rubellus

text:
Ampedus rubellus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gurjeva miêu tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Hallirhotius achardi

text:
Hallirhotius achardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Hallirhotius


title: Dharchula Dehat

text:
Dharchula Dehat là một thị trấn thống kê (census town) của quận Pithoragarh thuộc bang Uttaranchal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dharchula Dehat có dân số 3738 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Dharchula Dehat có tỷ lệ 64% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 54%. Tại Dharchula Dehat, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttarakhand


title: Maytenus oleosa

text:
Maytenus oleosa (tiếng Anh Pondo Koko Tree) là một cây nhỏ, hiếm, giống cây liễu, thuộc họ Celastraceae mọc giới hạn trong các khu rừng đất thấp dọc bờ biển các tỉnh KwaZulu-Natal và Eastern Cape, đặc biệt những nơi có sông, suối. Loài này thường hay mọc cùng với Gymnosporia bachmannii. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống và vì các hoạt động nông nghiệp.

Các nỗ lực bảo tồn loài này đang diễn ra; nó là một loài được bảo vệ ở Khu bảo tồn thiên nhiên Umtamvuna và Khu bảo tồn Mkambati Game, và một số khu vực rừng cũng đã được phân ranh giới ở Transkei.

Chú thích

Tham khảo

Maytenus
Thực vật Nam Phi
Thực vật dễ tổn thương


title: Theresimima

text:
Theresimima là một chi bướm đêm thuộc họ Zygaenidae.

Các loài
 Theresimima ampellophaga (Bayle-Barelle, 1808)

Tham khảo

 Theresimima at funet.fi

Procridinae
Côn trùng châu Âu


title: Goniocraspedum

text:
Goniocraspedum là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: BSD (định hướng)

text:
BSD (Berkeley Software Distribution) là tên một hệ điều hành nguồn mở tương tự như Unix.

BSD còn có thể nhắc đến:

 Đô la Bahamas, tên một đơn vị tiền tệ với mã ISO 4217 là BSD
 Giấy phép BSD
 Màn hình xanh chết chóc (tiếng Anh: Blue Screen of Death), một vấn đề kĩ thuật trong hệ điều hành Microsoft Windows. Cũng có khi được nhắc đến với cách viết tắt BSOD
 Dracula (phim 1992)


title: Kailashpur

text:
Kailashpur là một thị trấn thống kê (census town) của quận Saharanpur thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kailashpur có dân số 9724 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Kailashpur có tỷ lệ 53% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 59%, và tỷ lệ cho phái nữ là 46%. Tại Kailashpur, 20% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Pöllau

text:
Pöllau là một đô thị thuộc huyện Hartberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 4,62 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 2121 người.

Tham khảo


title: Phyllonorycter alni

text:
Phyllonorycter alni là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. It is known Hoa Kỳ (Colorado và Maine).

Sải cánh dài khoảng 5.5 mm.

Ấu trùng ăn Alnus species, bao gồm Alnus tenuifolia. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: 12537 Kendriddle

text:
12537 Kendriddle (1998 MT34) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 6 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12537 Kendriddle

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Diabrotica marsila

text:
Diabrotica marsila là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Diabrotica


title: Calomicrus nigritarsis

text:
Calomicrus nigritarsis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Joannis miêu tả khoa học năm 1866.

Chú thích

Tham khảo

Calomicrus


title: Oides fulva

text:
Oides fulva là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1927.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: Barbus haasi

text:
Barbus haasi có tên barb cua-roig trong tiếng Catalan, hay barbo colirrojo và barbo de cola roja trong tiếng Tây Ban Nha, là một loài cá vây tia trong họ Cyprinidae.
Nó là loài cá nhỏ ở đông bắc bán đảo Iberia. Morphologically nó giống với Barbus bocagei, nhưng nhỏ hơn và hiếm khi có dài hơn 20 cm.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông và carxtơ nội địa ở nội địa Catalonia, đặc biệt ở khu vực comarca Bages.
Loài này bị đe dọa bởi mất nơi sinh sóng và du nhập các loài không bản địa như Lepomis gibbosus.

Xem thêm
 Barbus bocagei.

Hình ảnh

Tham khảo

 Crivelli, A.J. 2005. Barbus haasi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.
 Picture
 The influence of fish abundance on the otter (Lutra lutra)
 Fish Identification: Redtail barb

H


title: Phan Ngọc

text:
Phan Ngọc (1925 – 26 tháng 8 năm 2020) là một dịch giả, nhà ngôn ngữ học, nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam. Ông được xem là nhà bách khoa cuối cùng của thế hệ trí thức Việt Nam được đào tạo dưới thời Pháp thuộc; tuy vậy những công trình của ông cũng đã gây không ít tranh cãi về chất lượng học thuật. Ông nguyên là chuyên viên cao cấp tại Viện Đông Nam Á, nguyên là Chủ nhiệm bộ môn đầu tiên của Bộ môn Ngôn ngữ học, Khoa Ngữ Văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Cụm công trình về văn hóa Việt Nam của ông gồm Văn hóa Việt Nam, cách tiếp cận mới (1994) và Tìm hiểu phong cách Nguyễn Du trong Truyện Kiều (1985) đã được Nhà nước Việt Nam tặng Giải thưởng Nhà nước năm 2000.

Sự nghiệp

Phan Ngọc quê gốc ở xã Nhân Thành,  huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An trong một gia đình khoa bảng có truyền thống Nho học, cha ông là Phó bảng Phan Võ, nguyên Đốc học Phú Yên, Án sát Hà tĩnh, hàm Thượng thư Bộ Lễ. Ông sinh năm 1925 tại Tĩnh Gia, Thanh Hóa, nơi cha ông khi đó đang làm Tri phủ.

Ông có bằng tú tài vào thời Pháp thuộc, sau đó có học qua ở trường Y rồi nhập ngũ tham gia cuộc chiến chống Pháp chiến đấu trong biên chế của Sư đoàn 304, Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Từ năm 1952-1954, Phan Ngọc là Trưởng phòng Phiên dịch Bộ Giáo dục.
Từ năm 1954-1955 ông là Sĩ quan Ban Liên hiệp đình chiến. Từ năm 1955-1958 Phan Ngọc là phụ giảng tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội, tổ trưởng đầu tiên của tổ Ngôn ngữ học, đồng thời kiêm nhiệm giảng viên Văn học Trung Quốc, Lý luận văn học tại khoa Văn trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Do có liên quan tới vụ án Nhân văn - Giai phẩm, ông không được trực tiếp giảng dạy nữa mà chuyển sang làm nhân viên dịch thuật khoa Văn.

Từ năm 1980-1995 ông là chuyên viên cao cấp tại Viện nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Viện Khoa học Xã hội Việt Nam. Ông được phong học hàm Phó Giáo sư năm 1992. Phan Ngọc đã giảng dạy ở Pháp, New Zealand, Hồng Kông, Singapore và viết khoảng 200 bài nghiên cứu đăng nhiều báo và tạp chí trong và ngoài nước.

Phan Ngọc là người biết nhiều ngoại ngữ. Ông từng dịch bộ Triết học Hegel từ tiếng Đức sang tiếng Việt để phục vụ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV của Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông dịch Thần thoại Hy Lạp từ nguyên bản tiếng Hy Lạp; Spartacus từ nguyên bản tiếng Ý; Chiến tranh và hoà bình từ nguyên bản tiếng Nga; Sử ký Tư Mã Thiên, thơ Đỗ Phủ... từ nguyên bản tiếng Hán; Shakespeare từ nguyên bản tiếng Anh.

Tác phẩm

Dịch phẩm
Chuyện làng Nho, 1961
Tuyển tập kịch Sêch-xpia (Shakespeare), 1963 (dịch chung)
 Chiến tranh và hòa bình, chung nhóm dịch của Cao Xuân Hạo (bút danh Nhữ Thành)
 Đê Vit Cơpơphin (Nguyên tác: David Copperfield), 2 tập, Nhà xuất bản Văn học, 1976, 1977
 Ôlivơ Tuyt (Nguyên tác: Oliver Twist), 2 tập, Nhà xuất bản Văn học, 1986
Sử ký Tư Mã Thiên, 1964, tái bản 1988 (bút danh Nhữ Thành), tái bản có bổ sung, 1999
 Hình thái học của nghệ thuật (M. X. Kagan)
Trần trụi giữa bầy sói, 1985 (dịch cùng Xuân Oánh). (Nguyên tác: Nackt unter Wölfen của Bruno Apitz)
Hàn Phi Tử, 1990
Mỹ học (Hegel), 1800 trang, nhà xuất bản Văn Học, Hà Nội, 1999

Biên soạn
Thần thoại Hy Lạp, 1980 (ký tên Nhữ Thành)
Từ điển Anh-Việt, 1994

Nghiên cứu
Cách chữa lỗi chính tả cho học sinh, 1980
Tiếp xúc ngôn ngữ ở Đông Nam Á, 1983 (cùng Phạm Đức Dương)
Nội dung xã hội và mỹ học của tuồng đồ, 1984 (cùng Lê Ngọc Cầu)
Tìm hiểu phong cách Nguyễn Du trong Truyện Kiều, 1985
Đỗ Phủ, nhà thơ dân đen, 1990
Mẹo giải nghĩa các từ Hán Việt, 1991
Văn hóa Việt Nam và cách tiếp cận mới, 1994
Văn học xét theo văn hóa học
Cách giải thích văn học bằng ngôn ngữ học, 1995
Đỗ Phủ, nhà thơ thánh với hơn một nghìn bài thơ, 2001

Khả năng sử dụng ngoại ngữ
Phó giáo sư Phan Ngọc ngoài việc công việc dịch giả được nhiều người biết đến, ông còn có khả năng ngữ âm rất tốt. Dù chưa bao giờ tới Nga nhưng khi Phan Ngọc nghe người khác nói ngôn ngữ này, ông có thể nhận định chính xác người đó đang nói tiếng Nga vùng bắc hay nam Sông Volga, vùng phía tây hay phía đông Moskva. Theo thông tin của Báo Thanh Niên, sau Trương Vĩnh Ký Phan Ngọc là người biết nhiều ngoại ngữ nhất ở Việt Nam. Ông biết tới 12 ngoại ngữ, trong đó sử dụng thông thạo được 6 ngoại ngữ .

Năm 1976, dịch giả Phan Ngọc đã dịch  từ "Triết học Hegel" để chuẩn bị cho Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV từ nguyên bản tiếng Đức, hoàn thành vượt thời hạn 3 tháng, dù trước đó ông chưa hề biết tiếng Đức. Ông được gọi là "vua" dịch giả ở Việt Nam.

Thái độ dịch thuật
Nhưng cũng chính bản dịch Mỹ học từ Triết học Hegel của ông đã được nhà văn Phạm Thị Hoài ở Đức dùng làm minh chứng cho thái độ lựa chọn được ưa thích của một số trí thức trong nước, vừa muốn theo đúng đường lối hướng dẫn của Đảng và Nhà nước Việt Nam ("phải lấy chủ nghĩa duy vật lịch sử, phép biện chứng mác-xít và mĩ học mác-xít với hạt nhân là lý thuyết phản ánh") lại vừa muốn trình bày trí thức không chết cứng trong giáo điều, mà Phạm Thị Hoài gọi là thái độ "tuy-đúng-đường-lối-nhưng-không-giáo-điều". Cũng theo đánh giá của Phạm Thị Hoài, bản dịch này của ông đã mắc những lỗi cẩu thả, đoán mò, dịch sai, tuỳ tiện thêm, bớt,... và "gần như toàn bộ bản dịch đều sai cả".

Câu nói
 "Đối với nhà khoa học, quan trọng nhất là quyển sách để lại; còn những cái khác là phụ".

Nhận xét
 "Phan Ngọc là một nhà khoa học đồng thời là một nhà tư tưởng. Và có lẽ, ông ham trở thành một nhà tư tưởng hơn. Thậm chí một nhà lập thuyết. Bởi vậy, ông thường đẩy những vấn đề khoa học (đôi khi chưa được nghiên cứu đầy đủ) thành những "thuyết", những "luận". Tôi không dám chắc một trăm phần trăm để có thể nói rằng "thuyết bricolage" về bản sắc của văn hóa Việt Nam là đúng hay sai (tuy đôi khi trong khoa học đúng sai chưa phải là quan trọng mà quan trọng là vấn đề kích thích sự nghĩ suy của xã hội). Nhưng tôi cho rằng, ít nhất, thuyết "lắp ghép" rất đúng với cá nhân nhà lập thuyết..."_PGS-TS Đỗ Lai Thúy - Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật.
 "Những công trình đồ sộ rất khó lòng giới thiệu đầy đủ của học giả Phan Ngọc là kết quả của một đời nghiên cứu, dịch thuật, sáng tạo không biết mỏi mệt. Khi về già, thầy mới được xuất ngoại, lần đầu nhìn thấy "mây trời ngoại quốc", dự các hội nghị khoa học và thuyết trình ở các trường đại học lớn ở Paris, Bắc Kinh, Băng Cốc. Ở đấy, người ta trân trọng giới thiệu thầy là "dịch giả Shakespeare, Sử ký Tư Mã Thiên và Mỹ học Heghen" có nơi gọi thầy là "một phần viện Triết học, Văn học, Sử học cộng lại". Ở Bắc Kinh, người ta nói: "Những học giả như ông Phan Ngọc ở Trung Quốc nay không còn nữa..."_PGS.TS Nguyễn Thái Hòa - Trường ĐHSP Hà Nội.
 "Vận dụng thao tác cấu trúc vào nghiên cứu văn học, Phan Ngọc đã thể hiện một tài năng hơn người. Ông không nghiên cứu hình thức thuần túy như những con cờ trên bàn cờ văn học mà đi sâu khám phá, lý giải sức tác động, độ khúc xạ của những quan hệ hiện thực, lịch sử vào sự tạo thành của hình thức văn học. Vì thế công trình của ông thường có nội dung văn hóa, lịch sử phong phú. ở đây thể hiện sự uyên bác, lịch lãm và tài hoa của người nghiên cứu" - GS Trần Đình Sử.

 "Trong phần giới thiệu ở dạng tóm tắt nội dung dài 50 trang mở đầu bản dịch Mĩ học, Phan Ngọc trình bày một bản hướng dẫn sử dụng cái cỗ máy tư tưởng khổng lồ và có vẻ dễ gây sự cố này sao cho an toàn nhất, trên cơ sở kết hợp hai thái độ căn bản cần phải có: a) phải lấy chủ nghĩa duy vật lịch sử, phép biện chứng mác-xít và mĩ học mác-xít với hạt nhân là lý thuyết phản ánh để phê phán những khuyết điểm và hạn chế ở Hegel; b) phải nhìn nhận những đóng góp tích cực nhất định của Hegel. Sở dĩ chúng là những đóng góp đáng nghiên cứu bởi chúng chẳng những không hoàn toàn mâu thuẫn mà còn tương đối gần với chủ nghĩa duy vật lịch sử, phép biện chứng mác-xít và mĩ học mác-xít với hạt nhân là lý thuyết phản ánh. Thái độ thứ nhất là đương nhiên, không có gì cần chú ý. Nhưng thái độ thứ hai là thứ cho phép những người đỡ đầu như Phan Ngọc dường như vừa đi đúng đường lối vừa giúp cho đường lối ấy khỏi chết cứng trong giáo điều. Vị trí tuy-đúng-đường-lối-nhưng-không-giáo-điều vốn là sự lựa chọn ưa thích của giới trí thức trong nước..... Song như thế nào mặc lòng, trong trường hợp cụ thể này thì lựa chọn của Phan Ngọc khiến ông phải hiểu, trình bày và chuyển tải Hegel sao cho chúng ta đủ hình dung ra một trí tuệ tuy có những cái "trác việt" của nó nhưng đầy hạn chế không thể tự vượt qua, một trí tuệ ắt phải đi đến chỗ "bi kịch", "quái đản", "bế tắc"......Tôi xin phép khẳng định ngay rằng, đánh giá bản dịch của Phan Ngọc bằng cách so với nguyên tác là việc không đòi hỏi công sức gì đáng kể. Nếu nó chỉ có một số sai sót thì tìm ra chúng giữa gần một triệu chữ sẽ khổ công lắm. Nhưng nó không sai sót một cách khiêm tốn như vậy. Thật may là gần như toàn bộ bản dịch đều sai cả." - Phạm Thị Hoài nhận xét về bản dịch Mỹ học (2 tập) của Heghen (Nhà xuất bản Văn học).

Xem thêm
 Phan Võ

Ghi chú

Liên kết ngoài
 PSG Phan Ngọc: Học nhi bất yếm , Báo công an nhân dân.
 Quyển sách mới của ông Phan Ngọc, Báo điện tử Petrotimes.
 Phó Giáo sư Phan Ngọc: Sự uyên bác và tài hoa, Trung tâm Di sản các Nhà Khoa học Việt Nam.
 Giáo sư Phan Ngọc – Nhà khoa học của nhiều ngôn ngữ , Trường Đại học Hà Tĩnh.
 Dịch giả Phan Ngọc trong mắt "Người chép thuê": Một nhà văn hoá , Báo Công An Nhân dân, Chuyên đề An Ninh Thế giới và Văn nghệ Công An.
 Gặp "vua" dịch giả biết hàng chục ngoại ngữ, vietnamnet.
 Phạm Thị Hoài, Sấm Hegel, Talawas, 6.2002
 Thảo Hảo, Tôi nghi ngờ ông Heghen!, Báo Thể thao Văn Hoá, số 20, ngày 08/03/2002.

Người Nghệ An
Sinh năm 1925
Mất năm 2020
Dịch giả Việt Nam
Nhà ngôn ngữ học Việt Nam
P
Cựu giảng viên Đại học Sư phạm Hà Nội
Phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm
Giải thưởng Nhà nước
Cựu giảng viên Đại học Quốc gia Hà Nội


title: (18651) 1998 FP11

text:
{{DISPLAYTITLE:(18651) 1998 FP11}}

(18651) 1998 FP11 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 22 tháng 3 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 18001–19000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Quận Barbour, West Virginia

text:
Quận Barbour là một quận thuộc tiểu bang West Virginia, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 15.557 người . Quận lỵ đóng ở Philippi.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, có 15.557 người, 6.123 hộ gia đình, và 4.365 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 46 người trên một dặm vuông (18/kmТВ). Có 7.348 đơn vị nhà ở mật độ trung bình của 22 trên một dặm vuông (8/kmТВ). Các trang điểm chủng tộc của quận là 97,36% người da trắng, 0,49% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,71% người Mỹ bản xứ, 0,26% châu Á, Thái Bình Dương 0,02%, 0,12% từ các chủng tộc khác, và 1,03% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,47% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có 6.123 hộ, trong đó 30,10% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 57,20% là đôi vợ chồng ở với nhau, 10,30% có nữ hộ và không có chồng, và 28,70% là không lập gia đình. 25,10% hộ gia đình được tạo thành từ các cá nhân và 12,60% có người sống một mình 65 tuổi trở lên là ai. Cỡ hộ trung bình là 2,47 và cỡ gia đình trung bình là 2,94.

Trong quận, dân số trải rộng với 23,00% dưới độ tuổi 18, 9,40% 18-24, 26,80% 25-44, 25,20% từ 45 đến 64, và 15,60% từ 65 tuổi trở lên là những người. Độ tuổi trung bình là 39 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 96,70 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, có 92,00 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận là 24.729 USD, và thu nhập trung bình của gia đình là USD 29.722. Nam giới có thu nhập trung bình USD 24.861 so với 17.433 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 12.440 USD. 22,60% dân số và 18,40% của các gia đình có thu nhập dưới chuẩn nghèo. Trong tổng dân số, 32,00% những người dưới độ tuổi 18 và 16,70% của những người 65 tuổi trở lên đang sống dưới mức nghèo khổ.

Tham khảo

Quận của West Virginia


title: Helsinki

text:
Helsinki (; ;  ) là thủ đô, đồng thời là thành phố đông dân nhất của Phần Lan với số dân 648,650 người. Tọa lạc bên bờ vịnh Phần Lan, thành phố là trung tâm của vùng Uusimaa. Toàn khu vực đô thị Helsinki có số dân 1,268,296 người. Helsinki không chỉ là vùng tập trung đông dân cư nhất, mà còn là trung tâm chính trị, giáo dục, tài chính, văn hóa và nghiên cứu của Phần Lan. Helsinki cách Tallinn  về phía Bắc, cách Stockholm  về phía Đông, và cách Saint Petersburg  về phía Tây. Bốn thành phố này cũng có quan hệ mật thiết về mặt lịch sử với nhau.

Helsinki, cùng 3 thành phố Espoo, Vantaa, Kauniainen, và các đô thị vệ tinh, hợp thành Vùng Thủ đô. Đây thường được coi là siêu đô thị duy nhất của Phần Lan và là thành phố với số dân trên 1 triệu người nằm xa nhất về phía Bắc của thế giới. Helsinki cũng là thủ đô nằm xa nhất về cực Bắc của Liên minh châu Âu. Helsinki là thành phố lớn thứ ba của vùng Bắc Âu, sau Stockholm và Oslo. Sân bay Helsinki, nằm ở thành phố Vantaa, có nhiều chuyến bay tới cả châu Âu và châu Á.

Helsinki được chọn là World Design Capital vào năm 2012, đăng cai Thế vận hội mùa hè năm 1952, và đăng cai Eurovision lần thứ 52 năm 2007.

Helsinki là một trong những thành phố có mức sống cao nhất thế giới. Năm 2011, tạp chí Monocle của Anh xếp Helsinki là thành phố đáng sống nhất trên toàn cầu. Helsinki cũng xếp thứ 9 trong danh sách 140 thành phố có mức sống tốt nhất theo cuộc khảo sát năm 2016 của Economist Intelligence Unit.

Tên gọi

Theo một giả thuyết đưa ra năm 1630, những di dân từ vùng Hälsingland ở miền trung Thụy Điển đã đến sống ở khu vực mà hiện nay là sông Vantaa. Họ đã gọi khu vực này này là Helsingå ("sông Helsinge") rồi sau đó là làng Helsinge vào khoảng thế kỷ 14. Tuy nhiên giả thuyết này còn nhiều điểm nghi vấn, vì những nghiên cứu gần đây cho thấy những di dân đầu tiên đến khu vực này nhiều khả năng là từ vùng Uppland chứ không phải Hälsingland. Một giả thuyết khác cho rằng tên gọi của thành phố bắt nguồn từ tiếng Thụy Điển, từ helsing có nghĩa là "cái cổ", dùng để miêu tả vùng hạ lưu của sông Vantaa thu hẹp lại như một cái cổ. Nhiều thành phố trong vùng Scandinavia với địa hình tương tự cũng có những cái tên giống với Helsinki, chẳng hạn như Helsingør ở Đan Mạch hay Helsingborg ở Thụy Điển.

Năm 1548, một ngôi làng mà hiện nay là quận Vanhankaupunginkoski được thành lập với tên gọi Helsinge fors, nghĩa là "vùng thác của sông Helsinge". Dần dần, tên gọi này được rút gọn thành Helsinge hay Helsing, trước khi trở thành tên thành phố hiện nay.

Tên gọi Helsinki được dùng chính thức trong tài liệu chính phủ và báo chí Phần Lan từ năm 1819 khi Quốc hội Phần Lan quyết định dời thủ đô từ Turku về khu vực này. Nghị định dời đô được ký kết với địa điểm xác định là Helsinki, đánh dấu lần đầu tiên cái tên này được sử dụng. Trong tiếng Nga, thành phố được gọi là Gelsingfors.

Hiện nay, theo phương ngữ của Helsinki, thành phố thỉnh thoảng được gọi là Stadi (bắt nguồn từ tiếng Thụy Điển, stad nghĩa là "thành phố"). Một tên gọi thân mật khác là Hesa (viết tắt của Helsinki) nhưng không được dân địa phương sử dụng. Trong tiếng Sami, thành phố có tên là Helsset.

Lịch sử

Thời kỳ sơ khai

Người Tavastians đã sống ở khu vực hiện nay là Helsinki từ thời Đồ Sắt, chủ yếu bằng nghề săn bắn và đánh cá, tuy nhiên khó có thể khẳng định mức độ định cư của họ do thiếu bằng chứng khảo cổ. Các phân tích dựa trên hạt giống cho thấy người Tavastians đã bắt đầu trồng trọt từ thế kỷ thứ 10, trong khi các ghi chép sớm nhất về cư dân ở đây là từ thế kỷ 14. Từ cuối thế kỷ 13, khu vực này chịu sự đô hộ của Đế quốc Thụy Điển sau thành công của cuộc chinh phạt thứ 2 đã đánh bại người Tavastians.

Sự thành lập Helsinki

Vua Thụy Điển Gustav I thành lập Helsingfors năm 1550 như một thị trấn thương mại để cạnh tranh với thành phố Reval (hiện nay là Tallinn) ở phía Nam. Tuy nhiên kế hoạch này không thành công do chiến tranh, bệnh dịch và nghèo đói khiến trong nhiều năm tiếp theo Helsinki chỉ là một thị trấn nhỏ. Nạn đói năm 1710 đã giết chết phần lớn dân cư của Helsinki. Việc xây dựng pháo đài biển Suomenlinna trong thế kỷ 18 giúp tình hình khởi sắc hơn đôi chút, nhưng phải cho tới khi Nga đánh bại Thụy Điển trong chiến tranh Phần Lan và trao quyền tự trị cho thành phố thì Helsinki mới bắt đầu bước vào thời kỳ phát triển thịnh vượng. Nga đã bao vây Suomelinna, cùng một trận cháy lớn thiêu tụi một phần ba thành phố vào năm 1808.

Hoàng đế Nga Alexander I chuyển thủ đô của Phần Lan từ Turku về Helsinki năm 1812 nhằm làm giảm sự ảnh hưởng của Thụy Điển và cũng để thủ đô Phần Lan gần Saint Petersburg hơn. Sau trận hỏa hoạn lớn ở Turku năm 2827, trường đại học duy nhất lúc bấy giờ của Phần Lan là Học viện Hoàng gia Turku cũng được chuyển về Helsinki và trở thành Trường đại học Helsinki hiện nay. Sự kiện này giúp củng cố vai trò của Helsinki, đồng thời là cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển của thành phố. Ảnh hưởng của giai đoạn này vẫn còn hiện diện ở vùng nội ô Helsinki, với những tòa nhà được xây dựng theo phong cách Tân cổ điển tương tự như ở Saint Petersburg. Sự phát triển của khoa học kỹ thuật như đường sắt và công nghiệp hóa cũng góp phần thúc đẩy sự lớn mạnh của Helsinki.

Thế kỷ 20

Dù trải qua những biến động lớn như nội chiến Phần Lan và chiến tranh mùa đông với Liên Xô để lại nhiều hậu quả nặng nề, Helsinki vẫn giữ vững đà phát triển của mình. Sự kiện quan trọng nhất của giai đoạn này là Thế vận hội mùa hè được Helsinki đăng cai tổ chức năm 1952. Từ thập niên 70, Helsinki bắt đầu được đô thị hóa, dù chậm hơn phần còn lại của châu Âu nhưng cũng giúp tăng gấp 3 số dân so với trước đây. Một tuyến tàu điện ngầm cũng được xây dựng. Do phát triển trễ, Helsinki có mật độ dân cư thuộc hàng thưa nhất trong các đô thị lớn ở châu Âu.

Địa lý

Thường được gọi với cái tên "người con gái của biển Baltic", Helsinki nằm trên một rìa bán đảo lớn với 315 hòn đảo. Toàn khu vực nội ô nằm trên bán đảo Helsinginniemi (có nghĩa "bán đảo Helsinki"). Mật độ dân số trong khu vực trung tâm rất cao, có thể lên đến  như ở quận Kalio. Tuy nhiên nếu tính chung toàn thành phố, Helsinki có mật độ dân số trung bình chỉ vào khoảng . Vùng ngoại ô Helsinki chủ yếu là các khu vực dân cư thưa thớt xen kẽ rừng và công viên. Công viên trung tâm Helsinki kéo dài khoảng 10 km từ trung tâm tới tận rìa phía Bắc của thành phố. Cư dân của Helsinki sở hữu khoảng 11,000 chiếc thuyền và khoảng 14,000 héc ta diện tích mặt nước. Khoảng 60 loài cá có mặt trong các vùng hồ và vịnh biển của thành phố. Do đó, câu cá là một trong những hoạt động giải trí được ưa thích của cư dân địa phương.

Những hòn đảo lớn của Helsinki bao gồm Seurasaari, Vallisaari, Lauttasaari, và Korkeasaari. Korkeasaari cũng là nơi tọa lạc sở thú lớn nhất thành phố. Những hòn đảo quan trọng khác còn có Suomenlinna - nơi đặt pháo đài biển cùng tên, Santahamina - một căn cứ quân sự, và Isosaari. Đảo Pihlajasaari là một điểm nghỉ mát yêu thích vào mùa hè của giới đồng tính nam, giống như đảo Fire ở Thành phố New York.

Vùng đô thị

Vùng đô thị Helsinki, hay còn gọi là Vùng Thủ đô (tiếng Phần Lan: Pääkaupunkiseutu, tiếng Thụy Điển: Huvudstadsregionen) gồm bốn đô thị: Helsinki, Espoo, Vantaa, và Kauniainen. Đây được coi là siêu đô thị duy nhất ở Phần Lan. Với dân số lên tới 1,1 triệu người, đây cũng là vùng có số lượng dân cư cao nhất. Toàn Vùng Thủ đô trải rộng trên diện tích 770 kilômét vuông với mật độ dân số 1418 người/km2. Với 20% dân số của cả nước tập trung trên chỉ 0,2% diện tích mặt đất, đây là vùng có mật độ nhà ở rất cao theo mức trung bình của Phần Lan.

Ngoài bốn thành phố chính, vùng thủ đô còn có mười đô thị vệ tinh, tổng cộng rộng  với hơn 1.4 triệu dân cư, có nghĩa một phần tư dân số của toàn Phần Lan sinh sống trong khu vực này. Đây cũng là vùng có mức độ sử dụng lao động cao nhất của cả nước với xấp xỉ 750,000 việc làm. Dù có dân số đông, khu vực vẫn dành một phần lớn diện tích cho cây xanh và các hoạt động giải trí ngoài trời. Vùng đô thị Helsinki là siêu đô thị nằm xa nhất về cực Bắc của thế giới, và là thủ đô cực Bắc của Liên minh châu Âu.

Khí hậu

Helsinki có khí hậu lục địa ẩm ướt. Dù nằm gần Bắc Cực nhưng do ảnh hưởng từ biển Baltic và dòng hải lưu Bắc Đại Tây Dương, Helsinki có mùa đông ấm hơn bình thường, với nhiệt độ trung bình tháng Một và tháng Hai vào khoảng .

Nằm gần cực Nam của Phần Lan và có mức độ đô thị hóa cao, Helsinki có mùa đông ấm hơn phần còn lại của cả nước và cũng ngắn hơn. Chỉ vài lần trong năm nhiệt độ của thành phố xuống thấp hơn . Tuy nhiên, cũng như các vùng cùng vĩ độ, mùa đông Helsinki có ngày rất ngắn. Vào thời điểm giữa mùa đông, mặt trời chỉ ló dạng trong 5 giờ 48 phút, đồng thời cũng rất thấp (chỉ khoảng 6 độ từ đường chân trời vào lúc giữa trưa). Thời tiết vào mùa đông cũng âm u với nhiều mây và sương mù, khiến quang cảnh trông càng tối tăm. Mặt khác, ngày vào mùa hè lại rất dài. Giữa mùa hè, mặt trời mọc liên tục trong 18 giờ 57 phút. Người Việt Nam thường gọi đây là "đêm trắng".

Nhiệt độ trung bình từ tháng Sáu tới tháng Tám vào khoảng . Do ảnh hưởng từ hải dương, mùa hè ở Helsinki có ban ngày mát mẻ hơn và ban đêm nóng hơn so với vùng sâu trong đất liền. Nhiệt độ cao nhất trong lịch sử thành phố là , ghi nhận vào ngày 18 tháng 7 năm 1945, và thấp nhất là  vào ngày 10 tháng 1 năm 1987. Một kỷ lục không chính thức khác được ghi nhận là -35 vào tháng 12 năm 1876. Ở sân bay Helsinki, cách trung tâm thành phố 17 km về phía Bắc, nhiệt độ cao nhất được ghi nhận là  ngày 29 tháng 7 năm 2010, thấp nhất  ngày 9 tháng 1 năm 1987. Vào mùa hè, đôi khi Helsinki cũng có bão.

Kiến trúc

Khi được giao toàn quyền thiết kế khu vực trung tâm Helsinki, kiến trúc sư Carl Ludvig Engel đã thiết kế nhiều tòa nhà với phong cách Tân cổ điển. Tiêu điểm trong kế hoạch của Engel là quảng trường Thượng viện (Senate Square). Bao quanh nó là Cung điện Chính phủ (Government Palace) ở phía Đông, Đại học Helsinki ở phía Tây, và nhà thờ lớn (Helsinki Cathedral) - vốn được hoàn thành năm 1852, mười hai năm sau khi Engel qua đời - ở phía Bắc. Một tên gọi của Helsinki, "thành phố trắng phương Bắc", bắt nguồn từ giai đoạn xây dựng này.

Helsinki cũng có nhiều tòa nhà theo phong cách Tân nghệ thuật (Art Nouveau) được xây dựng vào đầu thế kỷ 20 và chịu ảnh hưởng đậm nét từ truyện cổ Kalevala. Phong cách này được thể hiện rõ ở các quận trung tâm như Katajanokka và Ullanlinna. Kiến trúc sư tiêu biểu của phong cách Tân nghệ thuật là Eliel Saarinen, người đã thiết kế Nhà ga Trung tâm Helsinki (Helsinki Central railway station). Những kiến trúc Tân cổ điển ở Helsinki thường gợi nhớ đến quang cảnh ở Leningrad và Moskva, nên chúng thường được sử dụng trong các bộ phim về Liên Xô của Hollywood thời kỳ Chiến tranh lạnh, do không thể quay trực tiếp ở Liên bang Xô Viết. Có thể kể đến các bộ phim như The Kremlin Letter (1970), Reds (1981), và Gorky Park (1983). Dù vậy, chính phủ Phần Lan không phải lúc nào cũng ủng hộ việc sản xuất những bộ phim như vậy ở thủ đô nước mình.

Alvar Aalto là một kiến trúc sư nổi tiếng với phong cách nghệ thuật ứng dụng (functionalism) có nhiều công trình ở Helsinki. Tuy nhiên, một số thiết kế của ông, như văn phòng trụ sở của công ty giấy Stora Enso và nhà hát Finlandia đã gây ra không ít nhiều tranh cãi giữa người dân thành phố. Tuy nhiên, nhiều công trình theo phong cách ứng dụng vẫn được xây dựng trên khắp Helsinki, như Sân vận động Olympic (Olympic Statium), Cung Tennis (Tennispalatsi), Cung thể thao dưới nước (Swimming Stadium), Cung Thủy tinh (Lasipalatsi), Sân thể thao Töölö (Töölö Sport Hall), và sân bay Malmi. Trong số đó, những công trình thể thao được xây dựng để dành cho Thế vận hội mùa hè năm 1940; và dù sự kiện này bị hủy do Thế chiến thứ 2, chúng vẫn đủ điều kiện để sử dụng cho Thế vận hội năm 1952. Những hạng mục này cũng đã được liệt kê như những ví dụ cho phong cách kiến trúc hiện đại bởi DoCoMoMo. Sân vận động Olympic và sân bay Malmi được xếp hạng di sản văn hóa - lịch sử cấp quốc gia của Hiệp hội Văn vật Quốc gia Phần Lan.

Việc xây dựng cao ốc bắt đầu từ thế kỷ 21, khi chính quyền thành phố nới lỏng luật nghiêm cấm xây dựng những tòa nhà chọc trời. Ở thời điểm tháng 4 năm 2017, không có tòa nhà nào ở Helsinki cao quá 100 mét, tuy nhiên một số dự án đã được xúc tiến tại các quận Pasila và Kalasatama. Một cuộc thi quốc tế nhằm chọn ra thiết kế cho ít nhất 10 nhà cao tầng ở Pasila đang diễn ra, với việc xây dựng tòa nhà đầu tiên sẽ bắt đầu trước năm 2020. Ở Kalasatama, 1 tòa nhà cao 35 tầng (130 mét) và 1 tòa cao 32 tầng (122 mét) đang được xây dựng. Các dự án xây các cao ốc 37 tầng (140 mét), 35 tầng (130 mét), 31 tầng (120 mét), và 27 tầng (100 mét) sẽ được tiến hành trong tương lai gần. Dự tính trong 10 năm tới sẽ có khoảng 15 cao ốc được xây dựng ở quận Kalasatama.

Hành chính

Cũng như các tỉnh thành khác ở Phần Lan, Tòa thị chính thành phố là nơi quyết định hầu hết các vấn đề chủ yếu của Helsinki, từ phát triển đô thị, cơ sở hạ tầng, giáo dục, cho tới chăm sóc sức khỏe và giao thông công cộng. Hội đồng thành phố được bầu mỗi bốn năm trong một cuộc bầu cử cấp quốc gia cùng với các đơn vị hành chính khác của cả nước. Hội đồng thành phố Helsinki bao gồm 85 đại biểu. Sau cuộc bầu cử năm 2017, ba đảng có số đại biểu nhiều nhất bao gồm Đảng Dân chủ xã hội (25), Đảng Liên hiệp xanh (21), và Đảng Dân chủ xã hội (12). Thị trưởng Helsinki hiện nay là ông Jan Vapaavuori.

Nhân khẩu

Với 53% dân số là phụ nữ, Helsinki có tỷ lệ nữ cao hơn trung bình của cả nước (51%). Helsinki là thành phố có mật độ dân cư cao nhất của Phần Lan, ở mức 2,739.36 người/km2. Tuổi thọ trung bình của người dân thành phố thấp hơn một chút so với bình quân quốc gia: nam 75.1 tuổi (so với 75.7 tuổi của cả nước), và nữ 81.7 tuổi (so với 82.5 tuổi của cả nước).

Dân số bắt đầu bùng nổ ở Helsinki từ những năm 1810 khi thành phố được chọn làm thủ đô thay thế cho Turku, và liên tục tăng chỉ trừ một giai đoạn ngắn do nội chiến Phần Lan. Từ sau chiến tranh thế giới thứ 2 cho tới những năm 70 của thế kỷ 20, dân số tăng nhanh do làn sóng di cư từ vùng nông thôn. Đặc biệt, trong khoảng năm 1944 cho tới năm 1969, dân số đã tăng gấp đôi từ 275,000 người  lên tới 525,600 người.

Tuy nhiên, từ những năm 60 cho tới hiện nay, mức tăng trưởng dân số đã bắt đầu chậm lại. Chi phí sinh hoạt đắt đỏ và sự thiếu hụt nhà ở đã khiến một phần lớn dân cư chuyển sang sinh sống ở các đô thị lân cận như Espoo và Vantaa. Trong vòng 60 năm, dân số của Espoo đã tăng gấp 9 lần, từ 22,874 người lên 244,353 người vào năm 2009. Trong cùng giai đoạn, Vantaa thậm chí còn chứng kiến mức tăng trưởng thần tốc hơn: từ 14,976 người năm 1950 lên 197,663 người năm 2009, tức gấp 30 lần. Sự phân bổ dân cư đã khiến các đô thị trong vùng thủ đô phải thắt chặt hợp tác với nhau trên các lĩnh vực như giao thông công cộng và xử lý rác thải. Sự thành lập Văn phòng Giao thông Khu vực Helsinki (Helsinki Regional Transport Authority - HSL) là kết quả trực tiếp từ quá trình này. Hiện nay, nhiều người dân làm việc ở Helsinki sinh sống ở các khu vực còn xa hơn trước, thậm chí ở cả các thành phố miền trung như Lohja, Hämeenlinna, và Lahti.

Ngôn ngữ

Hai ngôn ngữ chính thức của Helsinki là tiếng Phần Lan và tiếng Thụy Điển. Từ năm 1890, tiếng Phần Lan đã vượt qua tiếng Thụy Điển để trở thành ngôn ngữ mẹ đẻ được sử dụng nhiều nhất. Hiện nay, có 79.1% dân số nói tiếng Phần Lan và 5.7% nói tiếng Thụy Điển. 15.3% dân cư có tiếng mẹ đẻ không phải là một trong hai ngôn ngữ trên.

Nhập cư

Là cửa ngõ quan trọng kết nối Phần Lan với phần còn lại của thế giới, Helsinki là thành phố có số lượng dân nhập cư cao nhất của cả nước. Có hơn 140 sắc tộc khác nhau đang sinh sống tại đây, chủ yếu là Thụy Điển, Nga, Estonia, Somalia, Trung Quốc, Iraq, Tây Ban Nha, Đức, Pháp, Việt Nam, và Thổ Nhĩ Kỳ. Người dân có nguồn gốc ngoại quốc chiếm 9.5% tổng dân số, trong khi tổng số dân nhập cư chiếm 15.5%. Một nghiên cứu vào năm 2017 cho thấy có 98,269 cư dân thành phố có tiếng mẹ đẻ không phải là một trong các ngôn ngữ chính thức của Phần Lan (gồm tiếng Phần Lan, tiếng Thụy Điển và tiếng Sami). Một phần ba tổng số dân nhập cư của toàn Phần Lan hiện đang sống ở Helsinki.

Kinh tế

Toàn Vùng Thủ đô tạo ra gần một phần ba tổng GDP của Phần Lan. GDP bình quân đầu người cao hơn 1.3 lần mức trung bình của cả nước. Công nghệ thông tin hiện tại là một trong những ngành mũi nhọn của Helsinki. Các ngành công nghiệp nặng như đóng tàu, dù không còn vai trò quan trọng như trước, vẫn thuê một lượng lớn lao động và đóng góp vào thu nhập chung của thành phố.

Trong số 100 công ty lớn nhất Phần Lan, có 83 đặt trụ sở chính trong Vùng Thủ đô. Bên cạnh đó, hai phần ba trong số 200 người có mức lương cao nhất Phần Lan hiện sinh sống ở khu vực này, riêng ở Helsinki có 86 người. Thu nhập trung bình của 50 người có thu nhập cao nhất là 1.65 triệu euro.

Xem thêm
 Tampere
 Turku

Chú thích

Liên kết ngoài

Visithelsinki.fi – Official tourism website of Helsinki

Đại Helsinki
Thủ đô châu Âu
Thành phố của Phần Lan
Đô thị của vùng Uusimaa
Thành phố cảng Phần Lan
Thành phố cảng biển Baltic
Thành phố ven biển ở Phần Lan
Khởi đầu năm 1550
Châu Âu năm 1550
Phần Lan thế kỷ 16


title: AC Sparta Praha

text:
AC Sparta Praha là câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp Cộng hòa Séc, có trụ sở chính tại Praha. AC Sparta Praha được xem là một trong những câu lạc bộ nổi tiếng và thành công nhất Cộng hòa Séc, từng giành được rất nhiều danh hiệu từ các giải Tiệp Khắc và Cộng hòa Séc, thường xuyên được tham dự UEFA Champions League.

Các tên gọi trong lịch sử
 1893 – AC Královské Vinohrady
 1894 – AC Sparta
 1948 – AC Sparta Bubeneč
 1949 – Sokol Bratrství Sparta
 1951 – Sparta ČKD Praha
 1953 – TJ Spartak Praha Sokolovo
 1965 – TJ Sparta ČKD Praha
 1990 – TJ Sparta Praha
 1991 – AC Sparta Praha
 1993 - AC Sparta Praha fotbal, a.s.Thành tích trong lịch sử
Quốc nội
  Tiệp KhắcGiải hạng Nhất: Các mùa giải 1912, 1919, 1922, 1925-1926, 1926-1927, 1931-1932, 1935-1936, 1937-1938, 1938-1939, 1943-1944, 1945-1946, 1947-1948, 1952, 1954, 1964-1965, 1966-1967, 1983-1984, 1984-1985, 1986-1987, 1987-1988, 1988-1989, 1989-1990, 1990-1991, 1992-1993Cúp Quốc gia: Các mùa giải 1909, 1943, 1944, 1946, 1964, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, 1989, 1992
 Cộng hòa CzechGambrinus liga: Các mùa giải 1993-1994, 1994-1995, 1996-1997, 1997-1998, 1998-1999, 1999-2000, 2000-2001, 2002-2003, 2004-2005, 2006-2007, 2009-2010, 2013-14, 2022-23Cúp Quốc gia: Các mùa giải 1996, 2003-2004, 2005–2006, 2006–2007, 2007–2008Siêu cúp quốc gia: 2010

Quốc tếMitropa Cup: 1927, 1935, 1964Pequeña Copa del Mundo de Clubes:''' 1969

Những cựu tuyển thủ nổi tiếng

 Raymond Braine
 Bony Wilfried
 Miroslav Baranek
 Jan Berger
 Patrik Berger
 Michal Bílek
 Jaromír Blažek
 Petr Čech
 Jozef Chovanec
 Milan Fukal
 Petr Gabriel
 Zdeněk Grygera

 Ivan Hašek
 Michal Horňák
 Tomáš Hübschman
 Jiří Jarošík
 Michal Kadlec
 Jan Koller
 Radoslav Kováč
 Vratislav Lokvenc
 Pavel Nedvěd
 Oldřich Nejedlý
 Jiří Novotný
 Karel Poborský

 Zdeněk Pospěch
 Tomáš Řepka
 Tomáš Rosický
 Horst Siegl
 Libor Sionko
 Tomáš Sivok
 Tomáš Skuhravý
 Zdeněk Svoboda
 Juraj Kucka
 Andrej Kvašňák

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức /
 Fansite
 UEFA's Sparta site

Câu lạc bộ bóng đá Séc