title: Đỗ Huy Nhiệm

text:
Đỗ Huy Nhiệm (杜輝任; sinh ngày 16 tháng 3 năm 1915), bút danh: Đỗ Phủ, Thiếu Lăng, là nhà thơ Việt Nam thời tiền chiến.

Cuộc đời
Đỗ Huy Nhiệm, quê gốc ở Phú Yên, nhưng sinh ra ở Nam Định. Trước ông họ Hồ, sau đổi ra họ Đỗ.

Thuở nhỏ, ông học ở Nam Định cho đến khi đỗ bằng Thành chung, rồi lên Hà Nội học tiếp cho đến khi thi đỗ Tú tài.

Khoảng năm 1941, ông vào làm ở Sở Trước bạ Hà Nội. Tháng 10 năm 1941, ông được Hoài Thanh và Hoài Chân viết bài giới thiệu trong quyển Thi nhân Việt Nam (xuất bản năm 1942).

Ông có thơ đăng trên các báo thời bấy giờ, như: Phụ nữ thời đàm, Tân thiếu niên, Tiến hóa, Văn học tạp chí, Hà Nội báo, Tiểu thuyết thứ năm, Trào phúng, Đông thanh, Đông Á, Đông Tây, Tin mới,... Ông đã xuất bản 2 tập thơ là Khúc ly tao (1934), Thiên diễm tuyệt (1936) và tập truyện Tiền kiếp (Tam kỳ thư xã xuất bản, Hà Nội, 1943).

Tháng 9 năm 1968, Đỗ Huy Nhiệm lại được Nguyễn Tấn Long và Nguyễn Hữu Trọng giới thiệu trong bộ sách Thi nhân tiền chiến, xuất bản tại Sài Gòn năm 1969.

Không rõ Đỗ Huy Nhiệm còn sống hay đã mất.

Tác phẩm
Khúc ly tao (thơ, 1934)
Thiên diễm tuyệt (thơ, 1936)
Tiền kiếp (tập truyện ngắn, Tam Kỳ thư xã Hà Nội xuất bản, 1943)

Sự nghiệp văn chương
Mặc dù được đào tạo trong môi trường tân học, nhưng Đỗ Huy Nhiệm lại chịu ảnh hưởng khá nhiều của nền văn hóa phương Đông. Trong số các nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc, ông rất say mê Đỗ Phủ, Khuất Nguyên, cho nên ông đã lấy tên và hiệu của Đỗ Phủ làm bút danh, lấy tên tập thơ (Ly tao) của Khuất Nguyên làm tên cho Khúc ly tao của mình.

Không chỉ có vậy, theo Hoài Thanh và Hoài Chân, thì những vần thơ của ông còn "phảng phất giọng Đường".

Đánh giá sự nghiệp văn chương của Đỗ Huy Nhiệm, Từ điển Văn học (bộ mới) viết đại để như sau:

Thơ ông nói về thứ tình cảm muôn thuở của con người, nhưng đã có thêm "một chút xôn xao mới" (theo Thi nhân Việt Nam). Đó là những hồi ức về tuổi thơ hồn nhiên (Tuổi thơ, Xuân hoài, Âm thầm); là sự say mê, sự đồng cảm, những giận hờn nũng nịu, và cả những tình yêu đơn phương cùng nỗi sầu chi biệt (Vạn vật, Đôi ta, Thẹn, Truyện thần tiên, Bắt đền, Thẹn lời, Nhớ, say, Đêm chia biệt, Mưa, Bóng yêu đương); là hoài niệm giữa một thiếu nữ khuê phòng với một người đã trót mang một kiếp gió mây (Kiếp gió mây), giữa người khách tài hoa phiêu lãng với nàng ca kỹ trên bến Cô Tô (Phóng lãng, Thu hoài)...Tuy nhiên, thơ ông khác với lối tả tình sướt mướt lúc bấy giờ. Đó là chỉ những lời kể chuyện tâm tình nhẹ nhàng, nỗi buồn cũng dịu nhẹ, man mác, có khi đan xen giữa hồi ức và hiện tại.

Về hình thức, thơ ông "phảng phất giọng Đường thi" (theo Thi nhân Việt Nam), nhưng câu thơ không bị gò bó bởi niêm luật, cách diễn đạt đã "tự do" hơn về câu chữ. Tuy bút pháp của ông không có gì thật mới lạ, song nó có sự mượt mà, bình dị, ít triết lý và cách diễn đạt tâm lý cũng đã khá tinh tế...

Ngoài thơ, Đỗ Huy Nhiệm còn viết văn xuôi. Tập truyện Tiền kiếp của ông gồm 9 truyện ngắn, phần lớn viết phỏng theo lối truyền kỳ. Ở đó, nhờ ông chú ý mô tả cảnh sắc thiên nhiên, phần nào khai thác được tâm lý nhân vật…nên đã tạo được một không khí vừa cổ xưa, vừa hiện đại. Cách hành văn trong tập truyện này cũng tương đối giản dị, ngắn gọn.

Thơ Đỗ Huy Nhiệm
Trong quyển Thi nhân Việt Nam, ông có ba bài thơ được tuyển giới thiệu, đó là: Đìu hiu, Hoa tủi và bài thơ sau:

Chú thích

Người Nam Định
Người Phú Yên
Nhà thơ tiền chiến
Nhà thơ Việt Nam


title: Electrophaes aggrediens

text:
Electrophaes aggrediens là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Electrophaes aggrediens on Zipcodezoo

Electrophaes


title: Dima siamensis

text:
Dima siamensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel & Platia miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Dima


title: Anthidium berbericum

text:
Anthidium berbericum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1981.

Chú thích

Tham khảo

Anthidium
Động vật được mô tả năm 1981


title: Catocala hippolyta

text:
Catocala hippolyta hoặc Catocala semirelicta hippolyta là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở California.

Sải cánh dài 72–76 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 10 tùy theo địa điểm. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn các loài Populus.

Liên kết ngoài
Species info

Chú thích

Catocala


title: Centris machadoi

text:
Centris machadoi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Azevedo & Silveira mô tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Centris
Động vật được mô tả năm 2005


title: Lasiestra

text:
Lasiestra là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: (6018) 1991 PS16

text:
{{DISPLAYTITLE:(6018) 1991 PS16}}

(6018) 1991 PS16 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 7 tháng 8 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Andrena echizenia

text:
Andrena echizenia là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Hirashima & Haneda mô tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

E
Động vật được mô tả năm 1973


title: Liên họ Bào ngư

text:
Haliotoidea là một siêu họ của ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong phân lớp Vetigastropoda (ghi nhận tại Phân loại Động vật chân bụng (Bouchet & Rocroi, 2005) ).

Các họ
Siêu họ Haliotoidea bao gồm hai họ
 Họ Haliotidae.
 Họ Temnotropidae.

Hình ảnh

Tham khảo

Sinh học biển
Vetigastropoda


title: Denice

text:
Denice là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 70 km về phía đông nam của Torino và khoảng 40 km về phía tây nam của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 206 người và diện tích là 7,4 km².

Denice giáp các đô thị: Mombaldone, Monastero Bormida, Montechiaro d'Acqui, Ponti, và Roccaverano.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Anglars-Nozac

text:
Anglars-Nozac là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 147 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Anglarsnozac


title: OpenOffice.org Base

text:
OpenOffice.org Base là một ứng dụng quản trị cơ sở dữ liệu. Hồi đầu, nó được phát hành cùng với OpenOffice.org phiên bản 2.0. Hiện nay, nó dựa trên cơ cấu cơ sở dữ liệu HSQLDB viết bằng Java.

Xem thêm
 Microsoft Access

Ghi chú

Base
Phần mềm nguồn mở
Phần mềm tự do
Hệ quản trị cơ sở dữ liệu


title: Văn Chung (định hướng)

text:
Văn Chung có thể là:
 Nhạc sĩ tiền chiến Mai Văn Chung
 Nhạc sĩ nhạc trẻ Nguyễn Văn Chung
 Nghệ sĩ cải lương, danh hài Quách Văn Chung.


title: Romeo (lớp tàu ngầm)

text:
Tàu ngầm Đề án 633 (tiếng Nga: Проекта 633 - Proyekta 633) là một trong các lớp tàu ngầm điện-diesel được Liên Xô đóng trong những năm 1950. Tàu ngầm Đề án 633 nguyên mẫu được dựa theo tàu ngầm Kiểu XXI Elektroboot U-boat của Đức trong chiến tranh thế giới thứ hai. Liên Xô thu được vài chiếc Kiểu XXI, và từ đó họ có thể nắm được chìa khóa của những công nghệ mới. Những công nghệ được áp dụng để thiết kế các tàu ngầm Đề án 611 và tàu ngầm lớp tàu ngầm Đề án 613. Những cải tiến mới trong các công nghệ này được áp dụng trên tàu ngầm Đề án 633. NATO gọi loại tàu ngầm này là lớp Romeo.

Chỉ có 20 chiếc Đề án 633 được Liên Xô đóng trong 560 chiếc theo kế hoạch trong thời gian từ tháng 10 năm 1957 đến tháng 12 năm 1961 do việc loại tàu ngầm nguyên tử đã được giới thiệu cho hải quân Liên Xô.

Với tiêu chuẩn ngày nay tàu ngầm Đề án 633 đã bị cho là lỗi thời nhưng vẫn có giá trị trong việc huấn luyện thủy thủ và có thể dùng như một phương tiện giám sát (tuần tra).

Hoạt động
Những lực lượng hải quân từng có Đề án 633 hoạt động hay vẫn hoạt động hiện nay:
 Nga hay Liên Xô từng có 20 chiếc Đề án 633 phục vụ trong hải quân. Hiện tại loại phương tiện này không còn được sử dụng nhưng vẫn có 1-2 chiếc hoạt động phục vụ cho việc huấn luyện.
 Trung Quốc có 81 chiếc Kiểu 33 (Đề án 633) được đóng trong suốt chiến tranh lạnh hầu hết đã bị tháo dỡ nhưng vẫn còn 31 chiếc hoạt động cầm chừng sử dụng cho việc huấn luyện.
 Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên (Bắc Triều Tiên) có 22 chiếc Đề án 633 tất cả được đóng ở trong nước với các bộ phận nhập từ Trung Quốc. Các bộ phận được nhập chủ yếu thông qua bờ biển phía Tây.
 Bulgaria vẫn còn 1 chiếc Đề án 633 đang hoạt động, chính là một trong 4 chiếc cuối được Liên Xô mang xuất khẩu.
 Syria đã cho ra khỏi biên chế 3 chiếc Đề án 633 được nhập khẩu từ Liên Xô.
 Ai Cập vẫn còn 4 chiếc Đề án 633 nguyên mẫu còn hoạt động và được nâng cấp theo thiết kế của Trung Quốc.
 Algeria đã cho ra khỏi biên chế 2 chiếc Đề án 633 của mình.
 Myanmar có 2 chiếc hoạt động vào năm 1998.

Tàu ngầm Đề án 633 của Trung Quốc
trong những năm 1950 dưới mối quan hệ của Nga-Trung và hiệp ước Mutual được ký kết, Liên Xô đã chuyển giao cho Trung Quốc (sau đó là Bắc Triều Tiên) các tài liệu cần thiết để đóng tàu ngầm Đề án 633 năm 1963. Một biến thể mà Trung Quốc đóng được biết dưới cái tên tàu ngầm Kiểu 33 Romeo. Có khoảng 81 chiếc Kiểu 33 được Trung Quốc đóng từ năm 1962 đến 1984 cộng với vài chiếc cho xuất khẩu. Kiểu 33 tích hợp một số cải tiến so với Đề án 633, trong đó có việc tiếng động gây ra bởi tàu giảm 20 dB. Bộ phận phát và bắt sóng âm của tàu được liên tục nâng cấp: bộ phận của Nga được thay thế bằng bộ phận của Trung Quốc (bộ phận sóng âm Kiểu 105), sau đó lại được thay bằng bộ phận sóng âm H/SQ2-262A được sản xuất bởi nhà máy Số 613. Một chiếc tàu ngầm Kiểu 33 được chỉnh sửa để có thể mang 6 tên lửa YJ-1 (CSS-N-4) SSM biến thể này được gọi là Kiểu 33G Wuhan. Hiện tại hầu hết Kiểu 33 loại này đều đưa ra khỏi biên chế chỉ còn một số chiếc còn hoạt động dùng để huấn luyện.

Vào những năm 1970, Viện thiết kế và phát triển tàu Wuhan của Trung Quốc (Viện thứ 701) đã cho đóng thử một loại tàu ngầm nâng cấp từ lớp vỏ của tàu Kiểu 33, với tên là Kiểu 35 Ming (Tàu ngầm lớp Minh). Kiểu 35 Ming có động cơ diesel-điện nâng cấp và vỏ tàu được tinh chỉnh cho nó mang tính thủy động học hơn để có tốc độ cao hơn khi lặn và gắn các thiết bị sóng âm tốt hơn H/SQ2-262 thay cho Kiểu 105 dùng trong tàu ngầm Kiểu 33. Tổng cộng có 21 chiếc lớp Ming được Trung Quốc đóng từ 1971 đến 2000 và có bốn loại được xem là biến thể của lớp Ming là ES5C, ES5D, ES5E và ES5F. Biến thể cuối cùng là ES5F có bộ phận sóng âm H/SQ2-262C chế tạo bởi nhà máy Số 613 thay thế cho H/SQ2-262 dùng trong Kiểu 33. Hiện tại có 17 chiếc tàu ngầm lớp Ming phục vụ trong hải quân Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Một trong số này đang được thử nghiệm động cơ đẩy không cần không khí mới.

Tai nạn của lớp Đề án 633 và lớp Ming
 Vào ngày 11 tháng 1 năm 1962, một tàu ngầm lớp Foxtrot (B-37) của Liên Xô nổ tung do tất cả đầu đạn của các ngư lôi trên tàu phát nổ. Chiếc Đề án 633 gần đó (chiếc S-350) cũng bị hư hại nặng do vụ nổ. 11 người trên chiếc S-350 bị tử nạn.
 Ngày 16 tháng 4 năm 2003 tất cả 70 thủy thủ trên chiếc tàu ngầm lớp Ming (Số 361) đều bị tử nạn do không thể tắt được động cơ diesel khi lặn và nó đã rút hết oxy trên tàu dẫn đến tất cả những người trên tạu bị ngạt thở.

Tham khảo
 Korabli VMF SSSR, Yu. Apalkov, Sankt Peterburg, 2003, ISBN 5-8172-0072-4
 The Encyclopedia Of Warships, From World War 2 To The Present Day, General Editor Robert Jackson.

Liên kết ngoài
 Figures about the Romeo class
 Globalsecurity.org (Type 033 Romeo)
 Globalsecurity.org (Type 033G Wuhan)
 Globalsecurity.org (Type 035 Ming)
 Sino Defense Today (Type 033 Romeo)
 Sino Defense Today (Type 035 Ming)
 Soviet Romeo class submarines - Complete Ship List (English)

Đề án 633
Tàu ngầm hải quân Nga
Tàu ngầm Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Lớp tàu ngầm của Hải quân Liên Xô và Nga
Tàu ngầm Cộng Hòa Nhân dân Trung Hoa


title: Casalnuovo Monterotaro

text:
Casalnuovo Monterotaro là một đô thị thuộc tỉnh Foggia trong vùng Puglia của Ý. Đô thị này có diện tích 48 km², dân số 1955 người.
Đô thị này giáp với các đô thị sau:
Carlantino, Casalvecchio di Puglia, Castelnuovo della Daunia, Celenza Valfortore, Colletorto, Pietramontecorvino, San Giuliano di Puglia

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Foggia


title: Steenokkerzeel

text:
Steenokkerzeel là một đô thị ở tỉnh Vlaams-Brabant. Đô thị này bao gồm các thị xã Melsbroek, Perk và Steenokkerzeel proper. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006,  Steenokkerzeel có tổng dân số 10.835 người. Tổng diện tích là 23,46 km² với mật độ dân số là 462 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức  - Chỉ bằng tiếng Hà Lan

Đô thị của Vlaams-Brabant


title: Hạ Hầu

text:
Hạ Hầu (chữ Hán: 夏侯, Bính âm: Xiàhóu) là một họ người Hoa.

Hạ Hầu là một trong 60 họ kép (gồm hai chữ) trong danh sách Bách gia tính.

Nguồn gốc
Thời Xuân Thu, nước Sở diệt nước Kỷ. Em trai Kỷ Giản Công là Công tử Đà (公子佗) chạy sang nước Lỗ lánh nạn, được Lỗ Điệu Công ban đất và tước Hạ hầu (夏侯), theo tên triều đại của Hạ Vũ (quân chủ nước Kỷ vốn là hậu nhân nhà Hạ).

Người Trung Quốc nổi tiếng
 Hạ Hầu Anh, khai quốc công thần Tây Hán.
 Hạ Hầu Thủy Xương, học giả Tây Hán.
 Hạ Hầu Thắng, đại thần, học giả Tây Hán.
 Hạ Hầu Tung, cha của Ngụy Thái Tổ Tào Tháo
 Hạ Hầu Đôn, tướng lĩnh, khai quốc công thần nước Ngụy thời Tam Quốc.
 Hạ Hầu Uyên, tướng lĩnh, khai quốc công thần nước Ngụy thời Tam Quốc.
 Hạ Hầu Huyền, học giả, đại thần nước Ngụy thời Tam Quốc.
 Hạ Hầu Thượng, tướng lĩnh nước Ngụy thời Tam Quốc.
 Hạ Hầu Mậu, tướng lĩnh nước Ngụy thời Tam Quốc.
 Hạ Hầu Bá, tướng lĩnh nước Ngụy và nước Quý Hán thời Tam Quốc.
 Thanh Lương Trừng Quan, nhà sư thời Đường, sư tổ Hoa Nghiêm tông.

Xem thêm
 Họ kép người Hoa
 Họ người Hoa

Tham khảo

Họ người Trung Quốc
Họ tên


title: 1012 Sarema

text:
1012 Sarema là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth ngày 12 tháng 1 năm 1924. Tên ban đầu của nó là 1924 PM. Nó được đặt theo tên một nhân vật trong một bài thơ của Aleksandr Pushkin, bài thơ đó lại được chuyển thể thành vở opera Sarema của Alexander von Zemlinsky.

Chú thích

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1924
Tiểu hành tinh kiểu F (Tholen)


title: Gremersdorf-Buchholz

text:
Gremersdorf-Buchholz là một đô thị tại huyện Vorpommern-Rügen (trước thuộc huyện Nordvorpommern), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Vorpommern-Rügen


title: Thénisy

text:
Thénisy là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Thénisy on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Bischbrunn

text:
Bischbrunn là một đô thị thuộc huyện Main-Spessart, bang Bayern, Đức trong Regierungsbezirk Lower Franconia (Unterfranken) bang Bayern, Đức và thuộc Verwaltungsgemeinschaft (Cộng đồng hành chính) Marktheidenfeld.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Thollet

text:
Thollet là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 29,92 km², dân số năm 2006 là 172 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 m trên mực nước biển.

Hành chính

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Thollet trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Thollet trên trang mạng của INSEE
 Thollet sur le site du Quid
 Localisation de Thollet sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Thollet sur Mapquest

Tham khảo

Thollet


title: Bresse Dombes Sud Revermont (cộng đồng)

text:
La Cộng đồng các xã Bresse Dombes Sud Revermont là một cộng đồng các xã tọa lạc ở tỉnh của Ain. Cộng đồng này được chia thành 6 xã.

Phân chia đơn vị hành chính
Cộng đồng này bao gồm các xã sau đây:
Certines
Druillat
Journans
Saint-Martin-du-Mont
Tossiat
La Tranclière

Tham khảo

Bresse Dombes Sud Revermont


title: Metrioglypha

text:
Metrioglypha là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Các loài
Metrioglypha aoriphora Diakonoff, 1973
Metrioglypha circulata (Diakonoff, 1966)
Metrioglypha confertana (Walker, 1863)
Metrioglypha crassa Diakonoff, 1973
Metrioglypha dualis Diakonoff, 1973
Metrioglypha empalinopa Diakonoff, 1973
Metrioglypha gemmarius Diakonoff, 1973
Metrioglypha habilis Diakonoff, 1973
Metrioglypha onychosema (Meyrick, 1931)
Metrioglypha phyllodes (Lower, 1899)
Metrioglypha thystas (Meyrick, 1911)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Olethreutini


title: Triaenodes loriai

text:
Triaenodes loriai là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Triaenodes


title: Bang Pla Ma (huyện)

text:
Bang Pla Ma () là một huyện (amphoe) ở phía nam của tỉnh Suphanburi, miền trung Thái Lan.
Huyện này được Phra Samut Khana Nurak thành lập năm 1897.
Tên của huyện trong tiếng Thái là tên loài cá Nibea soldado sinh sống nhiều trong khu vực huyện này.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ) là: Phak Hai và Bang Sai của tỉnh Ayutthaya, Song Phi Nong, U Thong và Mueang Suphanburi của tỉnh Suphanburi.
Sông chính ở huyện là sông Tha Chin hay sông Suphan.

Hành chính
Huyện này được chia thành 14 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 127 làng (muban). Có 4 thị trấn (thesaban tambon), và 14 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Bang Pla Ma


title: Kaladungi

text:
Kaladungi là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Nainital thuộc bang Uttaranchal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kaladungi có dân số 6126 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Kaladungi có tỷ lệ 62% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Kaladungi, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttarakhand


title: Getaria (Tây Ban Nha)

text:
Getaria  là một đô thị trong tỉnh Guipúzcoa thuộc cộng đồng tự trị Xứ Basque, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Website Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha, Tiếng Anh, Tiếng Pháp và Basque.
 GETARIA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha

Đô thị ở Gipuzkoa


title: Vetschau

text:
Vetschau là một đô thị thuộc huyện Oberspreewald-Lausitz, bang Brandenburg, Đức.

Tham khảo


title: Lợi Tân

text:
Lợi Tân có thể là:
 Huyện Lợi Tân () địa cấp thị Bạc Châu, tỉnh An Huy, Trung Quốc
 Huyện Lợi Tân () thuộc địa cấp thị Đông Dinh, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc


title: Sơn Địa Bác

text:
Quẻ Sơn Địa Bác đồ hình:::::| còn gọi là quẻ Bác (剝 bo1), là quẻ thứ 23 trong Kinh Dịch.

Nội quái là ☷ (::: 坤 kun1) Khôn hay Đất (地).
Ngoại quái là ☶ (::| 艮 gen4) Cấn hay Núi (山).

Văn Vương viết thoán từ: Bác: Bất lợi hữu du vãng.

Chu Công viết hào từ:

Sơ lục: Bác sàng dĩ túc, miệt trinh, hung.
Lục nhị: Bác sàng dĩ biện, miệt trinh, hung.
Lục tam: Bác chi, vô cữu.
Lục tứ: Bác sàng dĩ phu, hung.
Lục ngũ: Quán ngư, dĩ cung nhân sủng, vô bất lợi.
Thượng cửu: Thạc quả bất thực, quân tử đắc dư, tiểu nhân bác lư.

Giải nghĩa: Lạc dã. Tiêu điều. Đẽo gọt, lột cướp đi, không có lợi, rụng rớt, đến rồi lại đi, tản lạc, lạt lẽo nhau, xa lìa nhau, hoang vắng, buồn thảm. Lục thân băng thán chi tượng: tượng bà con thân thích xa lìa nhau.

Tham khảo

Quẻ Kinh Dịch

en:List of I Ching hexagrams 1-32


title: Phạm Công – Cúc Hoa

text:
Phạm Công – Cúc Hoa là một truyện thơ chữ Nôm trong văn học Việt Nam. Truyện thơ này gồm 4.610 câu thơ lục bát, xuất hiện khoảng từ giữa thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19. Đây là một trong những truyện thơ Nôm có số lượng câu nhiều nhất. Từ trước đến nay, tác giả của Phạm Công-Cúc Hoa vẫn bị coi là khuyết danh. Đến tận cuối năm 2009, qua một bản in khắc gỗ, người ta mới có cơ sở để xác định tác giả truyện thơ này là Dương Minh Đức Thị.

Nội dung
Phạm Công là chàng trai con nhà nghèo, phải đi làm công để nuôi cha mẹ. Cha chết, Phạm Công phải đi ăn mày để tiếp tục phụng dưỡng mẹ đến khi mẹ chết. Là người hiếu học, Phạm Công xin thụ giáo Quỷ cốc tiên sinh. Ở đây, Phạm Công được Cúc Hoa là bạn đồng môn, cũng là con gái của tri phủ, yêu thương.

Hai người cưới nhau, khi Cúc Hoa có thai thì Phạm Công lên kinh thành ứng thí. Phạm Công đã gặp nhiều gian truân khổ ải, bị quốc vương các nước khác ép lấy công chúa nhưng Phạm Công đều từ chối. Nhưng nhờ công chúa nước Triệu nhân hậu, Phạm Công được trở về quê hương làm nguyên soái, đoàn tụ cùng Cúc Hoa, họ có hai con là Nghi Xuân (con gái) và Tấn Lực (con trai).

Cúc Hoa lại không may qua đời ở tuổi 30. Phạm Công tái giá với Tào Thị và phải lên Cao Bằng làm trấn thủ. Tào Thị ở nhà ngoại tình, hành hạ, ngược đãi Nghi Xuân và Tấn Lực. Cao điểm, Thị cùng người tình bàn mưu giết hại hai con chồng, khiến hai đứa phải trốn khỏi nhà.

Trong một đêm, Cúc Hoa từ cõi âm ti hiện về gặp hai con và gửi thư tin cho Phạm Công biết. Sau ba năm trấn thủ, Phạm Công trở về đuổi Tào Thị đi. Tào Thị sau đó bị sét đánh chết. Được công chúa Xuân Dung nước Trịnh, Tề Thiên Đại Thánh và Diêm Vương giúp đỡ, Phạm Công xuống được âm ti và tìm được vợ. Cúc Hoa được tái sinh, trở lại dương thế, "vu quy" với Phạm Công. Phạm Công cũng được vua Trịnh gả công chúa Xuân Dung và nhường ngôi vua cho.

Dàn dựng

Truyện Phạm Công-Cúc Hoa được dàn dựng thành nhiều vở cải lương (soạn giả Tống Phước Phổ, với các nghệ sĩ Ái Liên, Hoa Tâm, Thanh Nga,...), kịch và phim truyền hình nhưng có lẽ nổi tiếng hơn cả là bộ phim "Phạm Công-Cúc Hoa" của đạo diễn Lưu Bạch Đàn, vào những năm 1989-90, với hai diễn viên tên tuổi lúc bấy giờ là Lý Hùng (vai Phạm Công) và Diễm Hương (vai Cúc Hoa).

Xem thêm
 Sầm Hưng
 Phạm Tải - Ngọc Hoa
 Tống Trân - Cúc Hoa
 Lưu Bình - Dương Lễ

Chú thích

Truyện thơ Việt Nam
Thơ lục bát
Tác phẩm Nôm
Nhân vật văn học Việt Nam


title: Eroge

text:
là một dạng video hay trò chơi máy tính Nhật Bản có nội dung khiêu dâm, thường mang phong cách nghệ thuật của anime dưới dạng đồ họa tĩnh, 2D hay 3D.

Các loại eroge

Hầu hết eroge là visual novel hoặc romance sim. Tuy nhiên, còn có nhiều loại hình eroge khác như:
 Thể loại video game phổ biến khác, chẳng hạn như game nhập vai, với các yếu tố khiêu dâm.
Conditioning game, trong đó nhân vật nữ, bằng cách thực hiện các loại hình tình dục, thay đổi số đo 3 vòng của mình, tạo thêm các tính năng tương tác với người chơi.
Phiên bản trò chơi truyền thống "strip", bao gồm nhưng không giới hạn mahjong, pachinko, poker, chess và blackjack. Nhiều arcade game người lớn thuộc thể loại này.
Interactive video, chủ yếu là các loại eroge chơi trên DVD player (còn gọi là DVDPG, DVD player game).
Sex simulators, đồ họa 3D.
Trò chơi tranh ghép với các ảnh nóng làm nền.
Ero-cha là một dạng quan hệ tình dục trực tuyến với một nhân vật nữ được lồng tiếng đầy đủ trong một thời gian thực. Hệ thống này sử dụng đồ họa nhân vật eroge 2D, cũng mang phong cách các game khiêu dâm là click chuột để tiến tới từng bước trong suốt cuộc quan hệ tình dục.

Eroge có thể là bishōjo game, otome game hay BL game, mặc dù bishōjo game được ưa thích hơn cả. Một số lượng nhỏ của eroge bara cũng được sản xuất, hầu hết là dōjin soft.

Xem thêm
Mô phỏng hẹn hò
Hentai
Lolicon
Shotacon
Yaoi
Yuri
Danh sách nhà sản xuất eroge
Danh sách eroge trên máy tính

Chú thích

Liên kết ngoài

Lịch sử của Eroge
Eroge: Quá khứ, Hiện tại và Tương lai
Sex Trang tin tức tổng hợp về game và eroge

Anime và manga lãng mạn
Quan hệ tình dục


title: Gibberula boyeri

text:
Gibberula boyeri là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibberula


title: Turri

text:
Turri là một đô thị ở tỉnh Medio Campidano trong vùng Sardinia của Italia, cách khoảng 60 km về phía tây bắc của Cagliari và khoảng 15 km về phía bắc của Sanluri. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 500 người và diện tích là 9,6 km².

Turri giáp các đô thị: Baradili, Baressa, Genuri, Pauli Arbarei, Setzu, Tuili, Ussaramanna.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Sardegna


title: Cryptocephalus kharazii

text:
Cryptocephalus kharazii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Berti & Rapilly miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

K


title: Can't Be Tamed (bài hát)

text:
"Can't Be Tamed" là bài hát của ca sĩ-nhạc sĩ người Mỹ, Miley Cyrus. Bài hát do Cyrus, Antonina Armato và Tim James đồng sáng tác và do Armato và James sản xuất. Ca khúc được hãng đĩa Hollywood Records phát hành vào ngày 18 tháng 5 năm 2010 như đĩa đơn chính trong album phòng thu thứ ba của cô, album Can't Be Tamed.

"Can't Be Tamed" nhận được nhiều phản ứng và đánh giá tích cực từ các nhà phê bình đương đại. Video của bài hát do Robert Hales đạo diễn. Trong video này, Cyrus cùng đoàn vũ công nhảy múa trong bảo tàng. Đầu tiên, Cyrus bị nhốt trong một cái lồng lớn, bị nhiều người chú ý; sau đó cô trốn thoát và tung hoành khắp nơi trong bảo tàng.

Tổng quan
Hollywood Records mô tả "Can't Be Tamed" như là "một bài hát tự nâng cao vị thế trong đó Miley Cyrus đã khẳng định rằng mình trở lại đúng với bản thân trong những mối quan hệ" (tiếng Anh: "a self-empowering song in which Miley asserts that she has to stay true to herself in relationships"). Bài hát sử dụng rất nhiều chất synth, trong khi đó giọng của Cyrus trong bài được chỉnh auto-tune ở một vài dòng. Leah Greenblatt của tạp chí Entertainment Weekly giải thích lời bài hát "Can't Be Tamed" nói rằng Cyrus đã thoát ra khỏi hình ảnh teen mà cô đã gây dựng trong thời gian qua, qua loạt phim Hannah Montana. Bài hát được ra mắt vào ngày 30 tháng 4 năm 2010 trên trang MySpace chính thức của Miley Cyrus; bài hát được chính thức phát thanh vào ngày 3 tháng 5 năm 2010 và được phát hành dưới dạng download nhạc số từ ngày 18 tháng 5 năm 2010.

Danh sách track
 Digital Download / CD Single
 "Can't Be Tamed" (Album Version) — 2:48

 AUS / EU 2-Track CD Single / Digital Download
 "Can't Be Tamed" (Album Version) — 2:48
 "Can't Be Tamed" (Wideboys Stadium Radio Remix) — 2:47

Xếp hạng
Vào ngày 22 tháng 5 năm 2010, "Can't Be Tamed" đứng vị trí #35 trên bảng xếp hạng Mainstream Top 40 (Pop Songs) - bảng xếp hạng độ phổ biến của các ca khúc.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Video "Can't Be Tamed" tại YouTube

Đĩa đơn năm 2010
Bài hát của Miley Cyrus
Bài hát năm 2010
Bài hát về tình dục


title: Canals, Tarn-et-Garonne

text:
Canals là một xã của tỉnh Tarn-et-Garonne, thuộc vùng Occitanie, miền nam nước Pháp.

Di tích

Xem thêm
Xã của tỉnh Tarn-et-Garonne

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Danh sách tiểu hành tinh: 18401–18500

text:
|-
| 18401 ||  || 21 tháng 11 năm 1992 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 18402 - ||  || 16 tháng 12 năm 1992 || Oohira || T. Urata
|-
| 18403 - || 1993 AG || 13 tháng 1 năm 1993 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 18404 - ||  || 20 tháng 3 năm 1993 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 18405 - ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 18406 - ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 18407 - ||  || 21 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 18408 - ||  || 21 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 18409 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 18410 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 18411 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 18412 || 1993 LX || 13 tháng 6 năm 1993 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 18413 ||  || 13 tháng 6 năm 1993 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 18414 - ||  || 20 tháng 7 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18415 - ||  || 15 tháng 8 năm 1993 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 18416 - || 1993 QW || 22 tháng 8 năm 1993 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 18417 - ||  || 20 tháng 8 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18418 - ||  || 15 tháng 10 năm 1993 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 18419 - ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18420 - ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18421 - ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18422 - ||  || 20 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18423 - ||  || 20 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18424 - || 1993 YG || 17 tháng 12 năm 1993 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18425 - || 1993 YL || 18 tháng 12 năm 1993 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18426 Maffei ||  || 18 tháng 12 năm 1993 || Sormano || E. Colzani, G. Ventre
|-
| 18427 - || 1994 AY || 4 tháng 1 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18428 - ||  || 7 tháng 1 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18429 ||  || 8 tháng 1 năm 1994 || Dynic || A. Sugie
|-
| 18430 Balzac ||  || 14 tháng 1 năm 1994 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 18431 Stazzema || 1994 BM || 16 tháng 1 năm 1994 || Cima Ekar || A. Boattini, M. Tombelli
|-
| 18432 - ||  || 13 tháng 2 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18433 - || 1994 EQ || 4 tháng 3 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18434 Mikesandras ||  || 12 tháng 3 năm 1994 || Palomar || C. S. Shoemaker, D. H. Levy
|-
| 18435 - ||  || 14 tháng 4 năm 1994 || Palomar || PCAS
|-
| 18436 - ||  || 14 tháng 4 năm 1994 || Palomar || PCAS
|-
| 18437 - || 1994 JR || 5 tháng 5 năm 1994 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 18438 - ||  || 4 tháng 5 năm 1994 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 18439 - ||  || 9 tháng 6 năm 1994 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 18440 - ||  || 8 tháng 7 năm 1994 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 18441 - || 1994 PE || 5 tháng 8 năm 1994 || San Marcello || A. Boattini, M. Tombelli
|-
| 18442 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18443 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18444 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18445 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18446 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18447 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18448 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18449 Rikwouters ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18450 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18451 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18452 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18453 - || 1994 TT || 2 tháng 10 năm 1994 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 18454 - ||  || 23 tháng 1 năm 1995 || Kiyosato || S. Otomo
|-
| 18455 - || 1995 DF || 20 tháng 2 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18456 - || 1995 ES || 8 tháng 3 năm 1995 || Kleť || Kleť
|-
| 18457 - ||  || 5 tháng 3 năm 1995 || Nyukasa || M. Hirasawa, S. Suzuki
|-
| 18458 Caesar ||  || 5 tháng 3 năm 1995 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 18459 ||  || 28 tháng 3 năm 1995 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 18460 Pecková || 1995 PG || 5 tháng 8 năm 1995 || Ondřejov || L. Šarounová
|-
| 18461 Seiichikanno || 1995 QQ || 17 tháng 8 năm 1995 || Nanyo || T. Okuni
|-
| 18462 Riccò ||  || 26 tháng 8 năm 1995 || Bologna || Osservatorio San Vittore
|-
| 18463 - ||  || 18 tháng 9 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 18464 - ||  || 19 tháng 9 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 18465 - ||  || 22 tháng 9 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 18466 - ||  || 24 tháng 9 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 18467 - ||  || 22 tháng 9 năm 1995 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 18468 - ||  || 27 tháng 10 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18469 Hakodate ||  || 20 tháng 10 năm 1995 || Chichibu || N. Sato, T. Urata
|-
| 18470 ||  || 27 tháng 10 năm 1995 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 18471 - ||  || 20 tháng 10 năm 1995 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 18472 - ||  || 12 tháng 11 năm 1995 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 18473 - ||  || 15 tháng 11 năm 1995 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 18474 ||  || 18 tháng 11 năm 1995 || Nachi-Katsuura || Y. Shimizu, T. Urata
|-
| 18475 - ||  || 27 tháng 11 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18476 - ||  || 27 tháng 11 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18477 - ||  || 16 tháng 11 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 18478 - ||  || 17 tháng 11 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 18479 - || 1995 XR || 12 tháng 12 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18480 - || 1995 YB || 17 tháng 12 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18481 - || 1995 YH || 17 tháng 12 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18482 - || 1995 YO || 19 tháng 12 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18483 - ||  || 16 tháng 12 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18484 - ||  || 27 tháng 12 năm 1995 || Haleakala || NEAT
|-
| 18485 - || 1996 AB || 1 tháng 1 năm 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18486 - ||  || 13 tháng 1 năm 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18487 ||  || 13 tháng 1 năm 1996 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 18488 - ||  || 13 tháng 1 năm 1996 || Chichibu || N. Sato, T. Urata
|-
| 18489 - ||  || 26 tháng 1 năm 1996 || Kashihara || F. Uto
|-
| 18490 - ||  || 24 tháng 1 năm 1996 || Socorro || LINEAR
|-
| 18491 - ||  || 23 tháng 2 năm 1996 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 18492 ||  || 8 tháng 4 năm 1996 || Xinglong || Beijing Schmidt CCD Asteroid Program
|-
| 18493 Demoleon ||  || 17 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18494 - ||  || 17 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18495 - ||  || 20 tháng 4 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 18496 ||  || 9 tháng 5 năm 1996 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 18497 Nevězice ||  || 11 tháng 6 năm 1996 || Kleť || M. Tichý, Z. Moravec
|-
| 18498 Cesaro || 1996 MN || 22 tháng 6 năm 1996 || Prescott || P. G. Comba
|-
| 18499 - || 1996 MR || 22 tháng 6 năm 1996 || Haleakala || NEAT
|-
| 18500 - ||  || 14 tháng 7 năm 1996 || La Silla || E. W. Elst
|-

Tham khảo


title: Pissy

text:
Pissy là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D97 và đường D182, khoảng 6 dặm Anh về phía tây nam của Amiens.

Dân số

Địa điểm nổi bật

 Nhà thờ
 Lâu đài

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Pissy trên trang mạng của INSEE
 Pissy trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Leucosyrinx mawsoni

text:
Leucosyrinx mawsoni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Leucosyrinx


title: Heterosternuta jenniferae

text:
Heterosternuta jenniferae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wolfe & Matta miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Heterosternuta


title: Điền Dương

text:
Điền Dương (tiếng Tráng: Denzyangz, chữ Hán giản thể: 田阳区, Hán Việt: Điền Dương khu, bính âm: Tiányáng Xiàn), là một quận thuộc thành phố cấp địa khu Bách Sắc của khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc. Quận này có diện tích là 2.395 km², dân số năm 2010 là 338.300 người, người Tráng chiếm 90,2%..

Các đơn vị hành chính
Điền Dương có 7 trấn và 8 hương.
Trấn: Điền Châu (田州), Na Pha (那坡), Pha Hồng (坡洪), Na Mãn (那满), Bách Dục (百育), Đầu Đường (头塘) và Ngọc Phượng (玉凤).
Hương: Bách Phong (百峰), Cầm Hoa (琴华), Động Tĩnh (洞靖), Kiều Nghiệp (桥业), Ba Biệt (巴别), Ngũ Thôn (五村), Lôi Vu (雷圩) và Khôn Bình (坤平).

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây
Bách Sắc


title: Épinay-Champlâtreux

text:
Épinay-Champlâtreux là một xã ở tỉnh Val-d’Oise, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Val-d’Oise

Tham khảo

Association of Mayors of the Val d'Oise
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
Mérimée database - Cultural heritage
Land use (IAURIF)

Xã của Val-d'Oise


title: Vallègue

text:
Vallègue  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 243 mét trên mực nước biển.

Lâu đài Vallègue là một lâu đài thời Trung cổ được Bộ Văn hóa Pháp xếp vào danh sách di tích lịch sử.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Kiều hoa xếp ba

text:
Kiều hoa xếp ba hay bò cạp, lan đất hoa trắng (danh pháp hai phần: Calanthe triplicata) là một loài địa lan.

Cây phân bố ở khu vực châu Á nhiệt đới và cận nhiệt cũng như ở Úc. Tại Việt Nam, cây có mặt ở các vùng núi trong cả nước.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

T
T
Q
V
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Fiji
Thực vật Mauritius
Thực vật Samoa
Thực vật Seychelles
Thực vật Vanuatu
Thực vật quần đảo Ryukyu
Thực vật được mô tả năm 1796
Thực vật Sulawesi
Lan Châu Á
Lan Borneo
Lan Campuchia
Lan Trung Quốc
Lan Ấn Độ
Lan Lào
Lan Madagascar
Lan Malaysia
Lan Myanmar
Lan New Guinea
Lan Queensland
Lan Sumatra
Lan Thái Lan
Lan Việt Nam
Lan Java


title: Hyphoporus kempi

text:
Hyphoporus kempi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Gschwendtner miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hyphoporus


title: Mae Mo (huyện)

text:
Mae Mo () là một huyện (amphoe) ở phía đông của tỉnh Lampang, miền bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ): Mae Tha, Mueang Lampang, Chae Hom và Ngao của tỉnh Lampang, Song và Long của tỉnh Phrae.

Lịch sử
Tiểu huyện (king amphoe) đã được thành lập vào ngày 15 tháng 4 năm 1976, khi ba tambon Ban Dong, Chang Nuea and Na Sak đã được tách ra Mueang Lampang]]. Đơn vị hành chính này đã được nâng cấp thành huyện vào ngày 16 tháng 7 năm 1984.

Hành chính
Huyện này được chia ra thành 5 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 37 làng (muban). Không có khu vực đô thị, có 5 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com

Mae Mo


title: Cazalegas

text:
Cazalegas là một đô thị trong tỉnh Toledo, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 1561 người.

Tham khảo

Đô thị ở Toledo


title: 747

text:
Năm 747 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 747


title: Cân (định hướng)

text:
Cân có thể chỉ các khái niệm:
Dụng cụ đo khối lượng: Cân (dụng cụ đo) ''
Hành động đo lường khối lượng
Đơn vị đo: khối lượng cân
Một loại khăn được dùng làm mũ cho nhân vật trong sân khấu tuồng, chèo: cân (sân khấu).


title: Champrond-en-Perchet

text:
Champrond-en-Perchet  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 204 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Champrondenperchet


title: Pyrearinus ruscus

text:
Pyrearinus ruscus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Costa miêu tả khoa học năm 1978.

Chú thích

Tham khảo

Pyrearinus


title: Sainte-Croix-du-Verdon

text:
Sainte-Croix-du-Verdon là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Saintecroixduverdon


title: Sania Mirza

text:
Sania Mirza (sinh ngày 15 tháng 11 năm 1986) là một nữ vận động viên quần vợt Ấn Độ. Cô sinh ra tại Mumbai và lớn lên ở Hyderabad. Với huấn luyện viên là cha mình, cô bắt đầu chơi quần vợt từ năm lên 6, thành vận động viên chuyên nghiệp từ năm 2003. Cô hiện là nữ vận động viên quần vợt người Ấn Độ có thứ hạng cao nhất (hạng 27 ở nội dung đánh đơn và hạng 18 ở nội dung đánh đôi trên bảng xếp hạng của WTA).

Các chức vô địch (23)

Nội dung đánh đơn (13)

Nội dung đánh đôi (11)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Huy chương quần vợt Đại hội Thể thao châu Á
Vận động viên quần vợt Đại hội Thể thao châu Á 2002
Vận động viên quần vợt Đại hội Thể thao châu Á 2006
Vận động viên quần vợt Đại hội Thể thao châu Á 2014
Vô địch Wimbledon trẻ
Vận động viên Hopman Cup
Vô địch Úc Mở rộng
Vận động viên quần vợt Thế vận hội Mùa hè 2016
Vận động viên quần vợt Thế vận hội Mùa hè 2012
Vận động viên quần vợt Thế vận hội Mùa hè 2008


title: Diabrotica olivacea

text:
Diabrotica olivacea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Diabrotica


title: Paralimnophila praesignis

text:
Paralimnophila praesignis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Paralimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Hyposmocoma bella

text:
Hyposmocoma bella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai. Loài địa phương ở Halemanu, nơi nó được tim thấy ở độ cao 4,000 feet.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Chapuisia scutellaris

text:
Chapuisia scutellaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1927.

Chú thích

Tham khảo

Chapuisia


title: Ngành Thạch tùng

text:
Ngành Thạch tùng hay ngành Thông đất (danh pháp hai phần: Lycopodiophyta, còn gọi là Lycophyta) là một nhóm thực vật có mạch trong giới thực vật. Nó cũng là nhóm thực vật có mạch cổ nhất có loài còn sinh tồn, xuất hiện khoảng 420 triệu năm trước và hiện nay bao gồm một vài loài còn sinh tồn "nguyên thủy" nhất. Các loài này sinh sản bằng cách để rơi các bào tử và có sự luân chuyển giữa các pha sinh học vĩ mô, mặc dù một số là đồng (cùng) kiểu (thạch tùng) trong khi những loài còn lại (quyển bá, thủy phỉ) là dị (khác) kiểu trong việc sản sinh bào tử. Chúng khác với các dạng thực vật có mạch khác ở chỗ chúng có các vi lá (microphyll) - các lá chỉ có một gân lá chứ không phải là các vĩ lá (megaphyll) phức tạp như ở dương xỉ và thực vật có hạt.

Hiện nay người ta công nhận khoảng 1.290 loài còn sinh tồn (Christenhusz & Byng 2016 ), được phân chia thành 3 nhóm chính trong phạm vi ngành Lycopodiophyta, đôi khi được chia tách ở cấp độ bộ (Lycopodiales, Isoetales và Selaginellales) hay lớp. Có sự khác biệt đáng kể trong việc sắp xếp các bộ còn sinh tồn vào các lớp: chúng có thể gộp chung trong 1 lớp; chúng cũng có thể xếp trong 2 lớp với Isoetales và Selaginellales nằm trong cùng một lớp; hoặc cũng có thể xếp riêng rẽ trong 3 lớp, với mỗi lớp chỉ có 1 bộ. Hệ thống sử dụng 2 lớp cho các loài còn sinh tồn là:

 Lớp Lycopodiopsida – thạch tùng và thạch sam.
 Lớp Isoetopsida – thủy phỉ, quyển bá
 Lớp † Zosterophyllopsida – lá hải rong (tuyệt chủng).

Hệ thống sử dụng 3 lớp như sau:
Lớp Lycopodiopsida – thạch tùng và thạch sam
Lớp Selaginellopsida – quyển bá
Lớp Isoetopsida – thủy phỉ

Biểu đồ phát sinh chủng loài dưới đây chỉ ra mối quan hệ có thể gần đúng nhất giữa các bộ của Lycopodiophyta.

Dưới đây là một biểu đồ phát sinh chủng lài khác chỉ ra sự tiến hóa của Lycopodiophytes. Lưu ý rằng nhóm thực vật giống như Cooksonia và lá hải rong là một bậc cận ngành của nhóm thân cây của Lycopodiophytes.

Ghi chú:
 nhóm cơ sở 1
 Sartilmania
 Uskiella
 Yunia
 nhóm cơ sở 2 (Renalioids)
 Aberlemnia
 Cooksonia crassiparietilis Yurina 1964
 Renalia
 lá hải rong cơ sở
 Adoketophyton
 Discalis
 Distichophytum
 Gumuia
 Huia
 Zosterophyllum Penhallow 1892 non Pomel 1847
 lá hải rong lõi
 Zosterophyllum llanoveranum Croft & Lang 1942
 Zosterophyllum divaricatum Gensel 1982
 Sawdoniales Kenrick & Crane 1977 [Barinophytales Høeg 1967 ex Doweld 2001 s.l.; Gosslingiales]

Các thành viên của nhóm này có lịch sử tiến hóa lâu dài và các hóa thạch phổ biến trên khắp thế giới, đặc biệt là trong các tầng than. Trên thực tế, phần lớn các chi đã biết đều tuyệt chủng. Loài Baragwanathia longifolia sinh sống trong thời gian thuộc kỷ Silur là đại diện đã có thể nhận dạng được thuộc về ngành Lycopodiophyta, trong khi một vài loài trong chi Cooksonia dường như có quan hệ họ hàng.

Các hóa thạch được gán cho ngành Lycopodiophyta lần đầu tiên xuất hiện trong kỷ Silur, cùng với một loạt các dạng thực vật có mạch khác. Phân tích phát sinh loài đặt chúng ở phần cơ sở của thực vật có mạch; chúng được phân biệt nhờ các vi lá và bởi kiểu nứt ngang của các túi bào tử (các dạng thực vật có mạch khác thì kiểu nứt là theo chiều dọc). Các túi bào tử của các loài còn sinh tồn mọc ra ở bề mặt trên của vi lá (gọi là lá bào tử). Ở một số loài, các lá bào tử này cụm lại thành cái gọi là bông cầu.

Các loài trong nhóm thông đất thuộc dạng sinh bào tử cùng kiểu nhưng các loài quyển bá và thủy phỉ lại là dạng sinh bào tử khác kiểu, với các bào tử cái lớn hơn các bào tử đực, còn các thể giao tử được hình thành hoàn toàn trong các thành bào tử.

Trong kỷ Than Đá, các loài thực vật thuộc ngành Lycopodiophyta (như Lepidodendron) tạo ra những cánh rừng lớn và chúng là nhóm chi phối đối với thực vật đất liền, với các lá mọc ra trên toàn bộ bề mặt của thân và cành, nhưng chúng sẽ rụng đi khi cây lớn hơn, chỉ để lại một cụm lá nhỏ ở trên ngọn. Các tàn tích của chúng tạo thành nhiều trầm tích hóa thạch dưới dạng than đá. Tại Fossil Park, Glasgow, Scotland, các cây thuộc ngành Lycopodiophyta đã hóa thạch có thể tìm thấy trong sa thạch. Người ta vẫn có thể thấy các vết sẹo hình thoi tại những chỗ trước đây là lá của chúng.

Các bào tử của thực vật ngành Lycopodiophyta rất dễ cháy và đã từng được sử dụng trong pháo hoa. Hiện tại, huperzin A, một hợp chất hóa học được cô lập từ một số loài thạch sam ở Trung Quốc đang được nghiên cứu như là một trong các cách thức điều trị bệnh Alzheimer.

Liên kết ngoài

Giới thiệu về Lycophyta từ Viện bảo tàng cổ sinh vật học thuộc Đại học California
Lycophytes
Các lùm cây hóa thạch
Thực vật cổ
Những loài thực vật đất liền đầu tiên

Ghi chú

Hóa thạch

Hóa thạch sống
Thực vật nguyên sinh


title: Ngawang Lobsang Gyatso

text:
La-bốc-tạng Gia-mục-thố (zh. 羅卜藏嘉穆錯, bo. blo bzang rgya mtsho བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་, sa. sumatisāgara), 1617-1682, là giáo chủ tông Cách-lỗ từ 1622-1682, giữ quyền cai trị Tây Tạng từ 1642-1682. Sư là Đạt-lại Lạt-ma thứ năm và có lẽ là vị nổi danh nhất: Sư vẫn còn được dân Tây Tạng tôn trọng gọi là "Đại sư thứ năm". Sư là vị Đạt-lai đầu tiên khởi xướng chế độ "Tăng lữ chính quyền" (zh. 僧侶政權, en. theocracy), nắm giữ quyền cai trị Tây Tạng. Kể từ đây, Đạt-lại Lạt-ma là người lĩnh đạo tinh thần tôn giáo cũng như chính trị tại Tây Tạng.

Thời đại của Sư là một khúc ngoặt lớn trong lịch sử Tây Tạng. Chiến tranh đẫm máu với các bộ lạc miền Tây Mông Cổ là những dấu hiệu chung cho thời đại này. Qua những cuộc tranh chấp, tông phái của Sư giành thắng lợi và từ đây, địa vị của một Đạt-lại Lạt-ma càng thêm vững chắc. Dưới sự chỉ huy của Sư, việc xây dựng điện Potala tại Lhasa được bắt đầu vào năm 1645. Từ 1650-1652, Sư nhận lời mời của hoàng đế sang Trung Quốc thuyết pháp. Trong những năm cuối đời, Sư lâm bệnh nặng. Cái chết của Sư được giữ bí mật 13 năm liền và sự việc này đã đem đến cho Tây Tạng rất nhiều hoạ nạn sau này.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Phật giáo Tây Tạng
Đại sư Phật giáo
Tu sĩ Phật giáo Tây Tạng


title: Megalopta aethautis

text:
Megalopta aethautis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Megalopta
Động vật được mô tả năm 1904


title: Montecarotto

text:
Montecarotto là một đô thị ở tỉnh Ancona trong vùng Marche, nằm cách 40 km về phía tây của Ancona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.163 và diện tích là 24,1 km².

Montecarotto giáp các đô thị sau: Arcevia, Belvedere Ostrense, Ostra, Ostra Vetere, Poggio San Marcello, Rosora, Serra de' Conti.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Ancona


title: Khang Hi

text:
Thanh Thánh Tổ (chữ Hán: 清聖祖; 4 tháng 5 năm 165420 tháng 12 năm 1722), Hãn hiệu Ân Hách A Mộc Cổ Lãng hãn, Tây Tạng tôn vị Văn Thù Hoàng đế (文殊皇帝), là vị hoàng đế thứ ba của nhà Thanh và cũng là hoàng đế nhà Thanh thứ hai trị vì toàn cõi Trung Quốc (từ năm 1661 đến năm 1722), tổng cộng 61 năm. Trong thời gian trị vì, ông dùng niên hiệu Khang Hi (康熙), nên thường được gọi là Khang Hi Đế (康熙帝).

Trong lịch sử nhà Thanh, Khang Hi được đánh giá là vị hoàng đế tài ba lỗi lạc nhất, là người đã thiết lập sự thịnh trị kéo dài 134 năm của nhà Thanh sau một loạt các cuộc chiến tranh và những chính sách tích cực khiến dòng họ Ái Tân Giác La giữ vững ngôi vị hoàng đế Trung nguyên. Ông được đánh giá là một trong những vị hoàng đế vĩ đại nhất lịch sử Trung Quốc và được xưng tụng là Khang Hi Đại đế (康熙大帝). Dưới thời cai trị của ông, Đế quốc Đại Thanh đã hoàn thành thống nhất và kiểm soát toàn bộ lãnh thổ Trung Hoa, Mãn Châu, Đài Loan, nhiều phần của vùng Cận Đông nước Nga, bảo hộ Mông Cổ và Triều Tiên.

Những năm cuối đời, với việc Nhị A Ca Dận Nhưng liên tục gặp vấn đề về nhân cách, đã hai lần bị phế ngôi thái tử, Khang Hi còn phải đau đầu khi các con của ông chia bè kéo cánh hòng chiếm đoạt hoàng vị, sử gọi là Cửu tử đoạt đích (九子夺嫡) và phần thắng thuộc về Tứ A Ca Dận Chân, tức Ung Chính Đế. Việc Khang Hi băng hà tại Sướng Xuân viên và việc Dận Chân kế thừa di mệnh lên ngôi đến nay vẫn còn gây tranh cãi. Tuy nhiên, Ung Chính sau khi lên ngôi đã chứng minh mình là một hoàng đế tài giỏi và siêng năng, đã kế tục và duy trì sự cường thịnh của Đại Thanh, do vậy vấn đề chính thống của ông dần trở thành một câu chuyện bên lề được đưa ra bàn luận.

Khang Hi là hoàng đế ngồi trên ngai vàng lâu nhất trong lịch sử Trung Quốc (61 năm) và là một trong những nhà cai trị tại vị lâu nhất trong lịch sử thế giới. Thời gian tại vị của ông được xem là mở đầu của Khang Càn thịnh thế (康乾盛世) kéo dài 134 năm. Cháu nội của ông, Càn Long Đế rất ngưỡng mộ ông, không dám vượt quá số năm trị vì của tổ phụ, nên đã thoái vị sau 60 năm cầm quyền để nhường ngôi cho Gia Khánh Đế.

Lên ngôi

Khang Hi tên thật là Huyền Diệp (玄燁; ), họ Ái Tân Giác La, sinh vào ngày 18 tháng 3 năm Thuận Trị thứ 11 (1654) tại Cảnh Nhân cung, Tử Cấm Thành, Bắc Kinh. Ông là con trai thứ ba của Thanh Thế Tổ Thuận Trị Hoàng đế, mẹ ông là Hiếu Khang Chương hoàng hậu Đông Giai thị, vốn là Hán quân Chính Lam kỳ, sau được nhập vào Mãn Châu Tương Hoàng kỳ.

Từ nhỏ, Huyền Diệp đã được chú ý dạy dỗ chu đáo và tỏ ra thông minh ham học, lên 5 tuổi bắt đầu học hành. Khoảng lúc này, ông bị mắc bệnh đậu mùa. Lúc đó được coi như điềm báo tử, thế nhưng ông cuối cùng lại sống sót qua khỏi, điều này đã khiến Thuận Trị ấn tượng và chú ý ông hơn. Nhà Hán học Herbert Giles ghi chép lúc đương thời, mô tả ông là một người tương đối cao và có thân hình cân đối, ông rất thích các môn thể dục hay luyện tập của phái nam và dành hẳn 3 tháng mỗi năm để thực hiện săn bắn, một loại hình vận động truyền thống của các Hoàng đế thời cổ đại. Mắt ông to và sáng bừng cả mặt, có thể thấy vài đốm nhỏ do di chứng của căn bệnh đậu mùa.

Năm Thuận Trị thứ 18 (1661), ngày 2 tháng 1 (âm lịch), Huyền Diệp mới 8 tuổi. Thuận Trị Đế mắc bệnh đậu mùa nằm liệt giường. Mẹ của Thuận Trị, cũng là bà nội của Huyền Diệp là Chiêu Thánh Hoàng thái hậu ủng hộ việc lập Huyền Diệp lên kế vị. Thuận Trị tuyên bố lấy cớ Huyền Diệp từng mắc đậu mùa mà khỏi, nên cho là điềm lành, ra chỉ bố cáo lập [Tam A Ca Huyền Diệp trở thành Hoàng thái tử], đồng thời bổ nhiệm 4 đại thần làm phụ chính là Sách Ni, Tô Khắc Tát Cáp, Át Tất Long và Ngao Bái. Ngày 6 tháng 1 (tức ngày 4 tháng 2 dương lịch) cùng năm, Thuận Trị Đế băng hà. Ngày 7 tháng 1 (tức ngày 5 tháng 2 dương lịch), Huyền Diệp đăng cơ, sang năm sau (1662) đổi niên hiệu thành Khang Hi (康熙).

Trừ Ngao Bái

Vì Khang Hi mới 8 tuổi, chính sự do 4 đại thần phụ chính lo liệu. Trong số 4 đại thần, Ngao Bái là người có nhiều chiến công nhất và được phong thưởng nhiều, nên tỏ ra ngang tàng, coi thường vua nhỏ. Sách Ni tuổi già lắm bệnh nên ngại việc, ít tham gia chính sự; Át Tất Long tính tình mềm mỏng, ngại va chạm, không muốn gây xung đột; chỉ có Tô Khắc Tát Cáp tuy ít tiếng nói nhất nhưng thẳng thắn cương trực, thường hay tranh luận với Ngao Bái.

Năm 1666, Ngao Bái giết hại Tổng đốc Trực Khang – Sơn Đông là Chu Xương Tô, Tuần phủ Vương Đăng Liên. Trước sự chuyên quyền của Ngao Bái, Tô Khắc Táp Cáp tức giận, hai người trở thành đối đầu. Tô Khắc Táp Cáp ít kinh nghiệm, lại một mình một chủ trương, không chỉ đối đầu với Ngao Bái mà còn mâu thuẫn với Sách Ni, do đó bị cô lập. Ngao Bái tìm cách vu cáo Tô Khắc Táp Cáp để buộc tội, và thúc ép Khang Hi ban lệnh xử tử. Sau khi 3 đại thần qua đời, không còn ai phản đối Ngao Bái, vì vậy ngày càng chuyên quyền. Những ai muốn tâu việc lên vua đều phải tâu qua Ngao Bái và đút lót mới được cất nhắc, bổ dụng. Ngao Bái muốn tiếp tục duy trì đường lối chỉ dùng người Mãn làm quan, hạn chế người Hán vào triều. Sự chuyên quyền của Ngao Bái khiến Khang Hi không hài lòng.

Năm 1667, Khang Hi 14 tuổi, tự mình đứng ra xem xét việc triều chính và muốn trừ bỏ Ngao Bái. Do Ngao Bái đang là phụ chính, bè cánh lại đông, chưa thể trừ bỏ ngay, nên Khang Hi bề ngoài vẫn tỏ ra kính trọng Ngao Bái, khiến ông ta càng được thể làm càn, thường cáo bệnh ốm không vào triều, khiến vua phải đến tận nhà thăm hỏi. Một lần Khang Hi tới thăm, thấy Ngao Bái không hề ốm yếu. Bỗng nhà vua phát hiện dưới đệm có con dao. Ngao Bái rất lo lắng nhưng Khang Hi lại không tỏ thái độ gì, cho rằng việc mang dao bên người là tập quán bình thường của người Mãn. Do đó Ngao Bái yên tâm không bị Khang Hi nghi ngờ.

Lấy lý do thích đánh cờ, Khang Hi triệu con của Sách Ni là Sách Ngạch Đồ vào cung để bàn kế trừ Ngao Bái. Ông phong cho Ngao Bái làm Nhất đẳng công để ông ta lơ là mất cảnh giác, mặt khác lấy cớ thích học võ nghệ để tuyển chọn nhiều người trong hàng ngũ con em thân vương làm thị vệ cho Ngao Bái. Sau đó, ông lấy cớ điều bớt những vây cánh của Ngao Bái đi làm quan ở nơi xa.

Năm 1669, khi Ngao Bái vào cung yết kiến, Khang Hi ra lệnh cho đội thị vệ thân tín bắt giữ. Ông hạ chỉ cách chức Ngao Bái, hạch ra hơn 30 đại tội. Nhưng vì Ngao Bái là Nguyên lão Tam triều, công trạng rất lớn, nhất là công cứu sống Hoàng Thái Cực và phò tá Thuận Trị lên ngôi, Khang Hi tha chết cho Ngao Bái, giam suốt đời trong ngục. Toàn bộ vây cánh của Ngao Bái bị bắt giữ, những kẻ thân tín bị xử trảm. Ngao Bái sau khi bị tống vào ngục trở nên u uất, không lâu sau lâm bệnh chết trong ngục. Khang Hi chính thức nắm quyền điều hành triều chính, khi đó ông 16 tuổi.

Hoàn thành thống nhất quốc gia

Dẹp loạn Tam phiên

Việc Khang Hi trừ bỏ Ngao Bái khiến nhiều quan lại chính trực rất vui mừng và khâm phục. Tuy trong triều đã yên nhưng tình hình bên ngoài còn nhiều việc. Lãnh thổ Trung Quốc chưa hoàn toàn được thống nhất, vẫn còn nguy cơ để lại từ cuối thời Minh: đó là "tam phiên" tức 3 vị vương từng là hàng tướng của nhà Minh gồm Bình Tây vương Ngô Tam Quế ở Vân Nam, Bình Nam vương Thượng Khả Hỷ ở Quảng Đông và Tĩnh Nam vương Cảnh Tinh Trung ở Phúc Kiến; Trịnh Thành Công vẫn chiếm giữ Đài Loan, Nga Hoàng nhiều lần gây chiến ở biên giới. Vì vậy từ khi chính thức trực tiếp nắm quyền hành, Khang Hi đã tự mình viết tấm biển "tam phiên, hà vụ, tào vận" để đặt ra nhiệm vụ giải quyết những mối lo của triều đình.

Tam phiên có địa bàn cai quản rộng lớn, thế lực ngày càng mạnh, lại là tướng cũ của nhà Minh, trở thành mối lo với nhà Thanh, do đó Khang Hi quyết tâm trừ bỏ. Tháng 3 năm 1673, Bình Nam vương Thượng Khả Hỷ tuổi cao sức yếu dâng thư lên triều đình xin được về hưu dưỡng lão và xin cho con là Thượng Chi Tín kế chức. Khang Hi nắm được cơ hội trừ bỏ, đồng ý với thỉnh cầu từ chức của Khả Hỷ, nhưng không cho Chi Tín kế vị.

Lúc đó con trai Ngô Tam Quế là Ngô Ứng Hùng đang ở Bắc Kinh đã nhanh chóng đưa tin về Vân Nam. Tháng 7 năm đó, tin tức đưa tới miền nam. Ngô Tam Quế và Cảnh Tinh Trung thấy Khang Hi đồng ý với đề nghị rút lui của Thượng Khả Hỷ, lấy làm lo lắng, đồng loạt viết thư xin cáo lão. Các đại thần cho rằng Ngô Tam Quế và Cảnh Tinh Trung không thực lòng rút lui, khuyên ông không nên phê chuẩn vì sẽ gây biến loạn.

Trong khi đó, chỉ có số ít đại thần đồng tình với ý định triệt phiên của Khang Hi như Thượng thư Bộ Hộ Mễ Tư Hàn, Thượng thư Bộ Hình Mạc Lạc, Thượng thư Bộ Binh Minh Châu. Khang Hi muốn nhân cơ hội này trừ bỏ tam phiên nên chấp thuận luôn, và sai Bác Nhĩ Khẳng, Chiết Mại Lễ tới Vân Nam, sai Lương Thanh Tiêu tới Quảng Đông, Trần Nhất Bỉnh tới Phúc Kiến để thi hành mệnh lệnh, thúc giục tam vương rời bỏ ngôi vị.

Thấy rõ ý định của Khang Hi muốn trừ bỏ mình, Ngô Tam Quế bèn cầm đầu tam vương khởi sự chống lại nhà Thanh. Tam Quế viết thư cho Phúc Kiến và Quảng Đông đề nghị cùng khởi binh với danh nghĩa "phục Minh diệt giặc", tự xưng là "thiên hạ đô chiêu thảo binh mã đại nguyên soái". Thượng Chi Tín và Cảnh Tinh Trung đều hưởng ứng. Con Trịnh Thành Công là Trịnh Tuyền cũng nhân dịp đó mang quân từ đảo Đài Loan vào đất liền đánh chiếm Ôn châu, Tuyền châu, Chương châu....

Quân nổi dậy của Ngô Tam Quế nhanh chóng chiếm giữ Nguyên châu, Thường Đức rồi tiến vào Tứ Xuyên. Tam Quế đích thân tới Thường Đức, Lễ châu chỉ huy chiến trận.

Trước thế mạnh của Tam vương, một số đại thần nhà Thanh khuyên Khang Hi theo nếp cũ của Hán Cảnh Đế từng chém Triều Thố để yên lòng Ngô vương Lưu Tỵ khi mới xảy ra loạn bảy nước, vì vậy nên chém những người đồng tình triệt phiên như Mễ Tư Hàn, Mạc Lạc và Minh Châu để làm vừa lòng Tam phiên. Nhưng Khang Hi kiên quyết phản đối chủ trương đó, vì ông đã thấy trong quá khứ sau khi Hán Cảnh Đế chém Triều Thố, Lưu Tỵ vẫn không giải binh. Vì vậy ông tuyên bố một mình chịu trách nhiệm việc triệt phiên, và lệnh bắt giam con cháu Ngô Tam Quế ở Bắc Kinh là Ngô Ưng Hùng, Ngô Thế Lâm.

Giữa lúc đó Ngô Tam Quế thông qua Đạt Lai Lạt Ma gửi thư tới Khang Hi yêu cầu cho mình được cát cứ phía nam Trường Giang.

Khang Hi bác bỏ đề nghị cát cứ nam Trường Giang của Tam Quế, ra lệnh chém Ngô Ưng Hùng và Ngô Thế Lâm. Ngô Tam Quế thúc quân tấn công 30 thành trì vùng Giang Tây. Thủ hạ của Tam Quế là Vương Bỉnh Phiên tấn công vào Thiểm Cam – hậu phương nhà Thanh. Tháng 1 năm 1675, con nuôi Ngô Tam Quế là Vương Phụ Thần đang làm Đề đốc Thiểm Tây mang quân chiếm Bình Lương. Được Vương Bính Phiên trợ giúp, Vương Phụ Thần chiếm được Thái châu, Lan Châu, Củng Xương, Định Biên. Ngô Tam Quế tuyên bố sẽ chiếm Kinh châu để tiến vào Bắc Kinh.

Trong lúc đó, Cảnh Tinh Trung và Thượng Chi Tín cũng ra quân hưởng ứng Ngô Tam Quế.

Trước tình hình biến loạn, Khang Hi vẫn bình tĩnh chỉ huy cuộc chiến. Ông xác định Ngô Tam Quế cầm đầu cuộc nổi dậy, chỉ cần tập trung lực lượng diệt Ngô Tam Quế. Vì vậy ông tận dụng mâu thuẫn giữa Cảnh Tinh Trung và Trịnh Kinh, ra chiếu gửi Quảng Đông và Phúc Kiến, chấp thuận cho Thượng Chi Tín và Cảnh Tinh Trung tiếp tục làm vương. Đồng thời, ông điều quân Thanh đánh bật quân Đài Loan bị cô lập ra khỏi đại lục.

Năm 1677, Thượng Khả Hy vì mâu thuẫn với Ngô Tam Quế, buồn bực lâm bệnh qua đời. Quân hai xứ Phúc Kiến, Quảng Đông sau khi gặp một số bất lợi bèn chấp nhận yêu cầu của Khang Hi, dâng sớ chấp nhận bãi binh. Yên được hai phía, Khang Hi tập trung lực lượng đối phó với Ngô Tam Quế. Tuy đồng ý trên giấy tờ, hai xứ này vẫn chưa chịu hoàn toàn thần phục.

Thấy vai trò quan trọng của Vương Phụ Thần trong việc giúp lực lượng Ngô Tam Quế phát triển, Khang Hi dùng sách lược vừa đánh vừa dụ. Ông sai con Phụ Thần tới hàng quân Vân Nam, rồi sai Đồ Hải mang quân tới chống Phụ Thần. Phụ Thần trúng kế điệu hổ ly sơn của Đồ Hải, bị hao binh tổn tướng. Bị quân Thanh vây hãm lâu ngày, Vương Phụ Thần hết lương phải ra hàng triều đình.

Quân Thanh chiếm lại trọng điểm Bình Lương khiến Ngô Tam Quế ở Thiểm Tây bị thất thế. Sang năm 1678, quân Thanh giành thắng lợi, đánh chiếm lại Thiểm Tây. Một số tướng lĩnh của Tam Quế là Lâm Hưng Chu, Hàn Đại Nhiệm xin hàng nhà Thanh. Cùng lúc Vương Kiệt Thư đánh bại quân Ngô ở Giang Tây và Chiết Giang khiến Cảnh Tinh Trung không còn ngoại viện, thế cùng phải xin hàng.

Thế cục đã thay đổi, Ngô Tam Quế phải rút về chỉ còn giữ được Vân Nam. Nhưng đầu năm 1678 Ngô Tam Quế vẫn cố xưng đế hiệu ở Hành Dương, đặt quốc hiệu là Chu. Chỉ 5 tháng sau Tam Quế già yếu mắc bệnh qua đời. Cháu Tam Quế là Ngô Thế Phan kế vị.

Năm 1680, Khang Hi điều 3 cánh quân tấn công Vân Nam. Ngô Thế Phan thất bại liên tiếp, quân Thanh chiếm được Côn Minh. Thế Phan bị dồn vào đường cùng, phải uống thuốc độc tự sát. Sang năm 1681, Khang Hi hoàn toàn dẹp được Vân Nam, chấm dứt loạn Tam phiên.

Chiếm Đài Loan
Sau khi dẹp xong Tam vương, Khang Hi tính tới việc thu hồi Đài Loan bị dòng họ Trịnh Thành Công chiếm trong nhiều năm.

Cha Thành Công là Trịnh Chi Long đã hàng nhà Thanh nhưng Thành Công vẫn một lòng thờ nhà Minh, không thần phục nhà Thanh. Năm 1662, Trịnh Thành Công được sự giúp sức của Hà Đình Bân (phiên dịch cho người Hà Lan), đánh đuổi người Hà Lan trên đảo, chiếm toàn bộ Đài Loan.

Sau khi Trịnh Thành Công chết, họ Trịnh truyền 3 thế hệ qua Trịnh Kinh tới Trịnh Khắc Xương vẫn giữ Đài Loan. Theo đề nghị của Tổng đốc Phúc Kiến là Diêu Khải Thánh, Khang Hi quyết định tấn công Đài Loan nhân có tranh chấp trong nội tộc họ Trịnh. Ông sai Diêu Khải Thánh đánh Đài Loan. Khải Thánh thi hành chính sách vừa đánh vừa dụ của Khang Hi, kết quả dụ được 13 vạn dân Đài Loan quy phục.

Theo sự tiến cử của Diêu Khải Thánh, Khang Hi bất chấp sự phản đối của nhiều người, sai thủ hạ cũ của Trịnh Thành Công là Thi Lang làm đề đốc thủy sư Phúc Kiến phụ trách việc đánh Đài Loan. Nhưng sau khi nhận chức, Thi Lang lại bất đồng quan điểm với Diêu Khải Thánh về việc tiến quân. Khang Hi cho Thi Lang toàn quyền quyết định việc chiến dịch đánh Đài Loan. Mùa hè năm 1683, Thi Lang ra quân một trận đánh bại quân chủ lực họ Trịnh, chiếm được Bành Hồ. Thế cùng, tháng 8 năm đó họ Trịnh xin đầu hàng.

Theo đề nghị của Thi Lang, Khang Hi xóa bỏ chủ trương bỏ Đài Loan để trao cho người Hà Lan. Ông điều quân và dân tới sống tại đảo, xây dựng các huyện Phượng Sơn, Đài Loan, Chư La trên đảo trở thành đơn vị hành chính của Trung Quốc.

Xung đột biên giới phía bắc

Xung đột với nước Nga

Trong lúc Khang Hi còn phải đánh dẹp trong nước thì quân Nga liên tiếp tấn công vùng Hắc Long Giang của Trung Quốc. Sa hoàng Nga Ivan V còn xây dựng căn cứ Yaksa để dễ bề tấn công Trung Quốc.

Đầu năm 1682, Hoàng đế Khang Hi lên biên giới xem xét tình hình để tổ chức kháng cự. Vào năm 1683, ông bổ nhiệm Tát Bố Tố làm tướng quân Hắc Long Giang tới Ái Huy triển khai phòng ngự.

Vào năm 1685, ông sai đô đốc Bành Xuân và Tát Bố Tố chia hai đường thủy bộ tấn công Yaksa, hạ được thành này và rút về Ái Huy.

Quân Nga điều đại bác từ kinh thành Moskva tới, kéo thêm viện binh từ Nerchinsk tấn công trở lại. Khang Hi lại sai Tát Bố Tố tấn công Yaksa lần thứ 2 vào năm 1686. Sau 3 tháng giao tranh ác liệt, cuối cùng hai bên đều cầm cự. Tới năm 1689, hai bên ký kết hòa ước Nerchinsk xác định biên giới 2 nước. Hòa ước này đảm bảo hòa bình cho biên giới Nga – Trung trong hơn 100 năm.

Chiến tranh với người Mông Cổ
Một mặt tấn công chính diện, mặt khác Sa hoàng còn giúp cho các tộc Mông Cổ phía bắc tấn công nhà Thanh. Do Sa hoàng ủng hộ, Cát Nhĩ Đan (Galdan, 1670 - 1697) - hãn của Chuẩn Cát Nhĩ, ngày càng lớn mạnh, thống nhất các bộ lạc Mông và năm 1690 mang quân tấn công vào Nội Mông, chỉ còn cách Bắc Kinh 90 km.

Khang Hi bèn thân chinh đi đánh Cát Nhĩ Đan, bất chấp sự phản đối của nhiều đại thần muốn cầu hòa. Hai bên giao chiến ác liệt tại Ô Lan Bố Thông. Cát Nhĩ Đan bố trí phòng thủ "thành lạc đà", dùng hàng ngàn con lạc đà trói chân nằm dưới đất, trên lưng xếp đầy hòm gỗ đựng chăn đệm ướt tạo ra bức thành dài. Nhưng sau đó thành lạc đà bị quân Thanh dùng đại bác bắn vỡ. Cát Nhĩ Đan phải phá vây bỏ chạy.

Năm 1696, Cát Nhĩ Đan lại liên kết với Sa hoàng, mang 3 vạn quân tấn công Trung Quốc lần thứ 2. Khang Hi lại thân chinh mang 10 vạn quân đi đánh, chia làm 3 cánh: Tát Bố Tố phía đông, Phí Dương Cổ chỉ huy phía tây và ông tự mình đi trung quân. Kết quả quân Thanh thắng trận, đuổi được Cát Nhĩ Đan.

Sang năm 1697, Cát Nhĩ Đan tấn công lần thứ 3. Khang Hi lại phải thân chinh một lần nữa. Lần này Cát Nhĩ Đan thất bại nặng, phải chạy về căn cứ Y Lợi, nhưng Y Lợi đã bị cháu là Sách Vọng A Na Bố Thản làm phản chiếm giữ. Cát Nhĩ Đan định chạy sang Tây Tạng nhưng đường đi bị quân Thanh ngăn trở. Nhiều thủ hạ đầu hàng quân Thanh, Cát Nhĩ Đan bèn tự vẫn chết trong tuyệt vọng.

Sau này Sách Vọng A Na Bố Thản (Tsewang Rabtan) lại mang quân chiếm Tây Tạng. Năm 1720 Khang Hi điều binh đánh đuổi Sách Vọng, hộ tống vị Đạt Lai Lạt Ma VII của Tây Tạng về nước. Từ đó nhà Thanh cử sứ thần và quân sĩ tới chiếm lĩnh vùng Tây Tạng. Từ năm 1722, Khang Hi phái quân tiến vào Urumqi, mở đầu việc chiếm giữ Tân Cương sau này.

Xây dựng đất nước

Lãnh thổ
Thời kỳ Khang Hi cai trị, lãnh thổ Trung Quốc phía đông giáp biển, phía nam giáp Đại Việt, phía tây vượt Thông Lãnh, phía bắc đến Siberia. Từ trước đến thời Khang Hi, Trung Quốc chưa từng có thời kỳ nào lãnh thổ rộng lớn, thống nhất, đa sắc tộc và được quản lý hiệu quả, lâu dài như vậy.

Chế độ quan lại
Sau khi thống nhất quốc gia, Khang Hi bắt tay vào chỉnh đốn bộ máy quan lại. Ông thực thi thưởng phạt nghiêm minh, chiêu nạp nhân tài trong toàn quốc để thu dụng.

Khang Hi luôn dậy sớm từ 3 giờ sáng làm việc. Ông không hài lòng về tình trạng quan lại tham ô, ức hiếp dân chúng. Trong những lần đi tuần thú, ông được các quan lại địa phương dâng mỹ nữ nhưng ông kiên quyết từ chối và còn trách phạt viên quan đó. Điều này được xem là hiếm có trong các vị vua Trung Quốc.

Ông rất chú trọng chỉnh đốn bộ máy chính quyền. Ông nghiêm trị những viên quan đục khoét dân như Tuần phủ Sơn Tây là Mục Nhĩ Trại, Tổng đốc Hồ Quảng là Sái Dục Vinh, Tri phủ Thái Nguyên là Triệu Phương Chiếu, Tổng đốc Lưỡng Giang là Cát Lễ giáng chức nhiều người có tội khác. Nhiều vị quan thanh liêm được ông cất nhắc.

Phát triển kinh tế
Nhằm tăng cường kiểm soát Giang Nam sau khi dẹp loạn Tam phiên, từ năm 1684 Khang Hi nhiều lần đi tuần thú vùng này. Việc đi tuần thú của Khang Hi góp phần ổn định xã hội Giang Nam và thúc đẩy kinh tế nơi đây phát triển.

 Xóa bỏ chế độ khoanh đất sản xuất: Năm 1669, Khang Hi hạ lệnh xóa bỏ chế độ khoanh đất sản xuất theo kiểu nông nô, song bị Ngao Bái ngăn trở nên không thực thi được hiệu quả. Năm 1685, ông cho thi hành lệnh này một lần nữa, nhờ vậy đất đai được trả về tay nông dân.
 Xây dựng các công trình thủy lợi: công trình thủy lợi nổi bật nhất thời Khang Hi là đê sông Hoàng Hà. Ông đã dồn tâm huyết suốt 30 năm để trị thủy dòng sông này. Ban đầu ông sai đại thần Cận Phụ vốn nổi tiếng về nghề nông lo việc này. Sau khi Cận Phụ mất, ông trực tiếp tham gia vào việc này. Trong 6 lần ông đi tuần sát xuống phía nam, lần nào cũng quan tâm tới thủy lợi sông Hoàng Hà. Việc làm thủy lợi sông Hoàng Hà đảm bảo sự thông suốt của Đại Vận Hà (kênh đào lớn từ thời Tùy), giúp vận chuyển hàng triệu tấn lương thực trong nước.
 Khuyến khích khẩn hoang: Khang Hi cho thi hành chính sách khuyến khích khai khẩn, ai có công khai khẩn thì được hưởng. Ông yêu cầu các quan lại phải thực thi, trong 5 năm phải khẩn hoang hết vùng đất do mình cai trị. Ông ra lệnh kêu gọi lưu dân tham gia sản xuất nông nghiệp, bất kể ai dù là người bản địa hay di cư đều xếp vào Bảo, Giáp để tham gia khẩn hoang. Lưu dân tham gia khẩn hoang được sở hữu một phần đất đai, do đó họ được đảm bảo chỗ ở và nguồn kiếm sống. Nhờ chính sách này, sản lượng lương thực trong nước tăng từ 527 vạn tấn lên 581 vạn tấn.
 Giảm nhẹ thuế khóa: Thấy rõ bài học mất nước của triều Minh do chính sách thuế khóa nặng nề, ông cho thi hành cải cách thuế. Trong thời gian làm vua, ông cho hủy bỏ 3 lần miễn thuế cho các địa phương, miễn thu lương thực 2 lần cho phía nam. Khi có mất mùa hoặc có chiến tranh, ông đều hạ lệnh giảm thu tiền mặt và thu lương thực. Trước đây, thuế thu theo đầu người ("đinh ngân"), nhiều người không đủ tiền nộp. Năm 1712, ông tuyên bố lấy năm trước (1711) làm năm chuẩn để tính số đinh toàn quốc, về sau nếu số đinh gia tăng cũng không phải nộp thêm. Việc này gọi là "thịnh thế tư đinh, vĩnh bất gia phú" (Thêm tráng đinh thời thịnh, mãi không tăng thuế). Chính sách này làm giảm gánh nặng cho dân, góp phần ổn định xã hội.

Cùng nhiều đóng góp tích cực, Khang Hi vẫn còn hạn chế về việc duy trì lợi ích thái quá cho những người quý tộc Mãn châu.

Với vấn đề văn hóa

Thành tựu
Khang Hi nổi tiếng là một vị hoàng đế hiền triết, văn võ song toàn, tài trí cao rộng. Vì thế ông rất chú trọng tới văn hóa. Say mê đọc sách, ham học từ nhỏ, Khang Hi tiếp tục học tập suốt đời. Mặc dù là người Mãn Châu, nhưng ông thông thạo các ngôn ngữ của các dân tộc Mãn Châu, Mông Cổ, Hán. Ông rất quan tâm tới truyền thống văn hóa cổ xưa của người Hán, đã học qua các sách Tứ Thư, Ngũ Kinh, Sử ký, Hán thư, Tư trị thông giám... và rất giỏi về thư pháp, thơ ca, văn học. Bản thân Khang Hi đặc biệt thích làm thơ, ông đã để lại cho đời hơn 1.100 bài thơ, được coi là nhà thơ có lượng tác phẩm tương đối lớn. Đa số những bài thơ của ông đều là thơ cung đình, hơn nữa còn cần mẫn và quan tâm đến dân chúng, vì vậy mà thơ của ông có một vị trí độc tôn trong văn học triều Thanh.

Ông cũng biết cách dùng văn hóa Hán để tận dụng tài năng của các tri thức người Hán giúp việc trong bộ máy chính quyền.

Khang Hi xem những tư tưởng cơ bản của Nho giáo như Tam cương ngũ thường, trung hiếu tiết nghĩa là nền tảng trị quốc. Việc áp dụng mạnh tư tưởng đó là một nguyên nhân giúp ông thống nhất quốc gia, khiến mâu thuẫn dân tộc tương đối hòa dịu. Ngoài việc giữ thông lệ khoa cử cũ, ông còn mở ra chế độ khoa cử mới, có tên là "bác học hồng từ khoa". Ông cũng thu hút những nhân tài cũ của nhà Minh vào bộ máy.

Năm 1716, ông ban lệnh soạn bộ Khang Hi tự điển gồm 42 quyển, 47.035 chữ Hán, có giá trị rất lớn. Bên cạnh đó, ông còn ra lệnh soạn "Toàn Đường thi", "Bội văn vận phủ". Ông tổ chức đo đạc trên toàn quốc và ban hành cuốn bản đồ "Hoàng dư toàn lãm đồ".

Khác với triều đình nhà Minh và các đời vua Thanh đầu tiên luôn cảnh giác với người phương Tây, Khang Hi tỏ ra cởi mở tiếp thu những thành tựu văn hóa của họ. Nhà Minh và các vua Thanh trước chỉ lợi dụng các giáo sĩ, cho vào truyền giáo nhằm học cách soạn lịch pháp và chế súng ống, ngoài ra rất dè dặt với lớp người này. Khang Hi tiếp cận sâu hơn với người phương Tây để tiếp nhận nhiều học thuật từ họ trong các lĩnh vực: toán học, y học, địa lý học, thiên văn học.

Trong triều đình, ông trọng dụng hai người Tây Dương. Người thứ nhất là Adam Schall von Bell (Thang Nhược Vọng), quốc tịch Đức, Giám đốc Đài thiên văn Bắc Kinh, được Khang Hi gọi là Thông Minh Giáo sư. Người thứ hai là Ferdinand Verbiest (Nam Hoài Nhân), người Bỉ, có khả năng luyện kim, đúc súng. Cả hai đều có những đóng góp lớn lao trong công cuộc bình định Trung Quốc của Khang Hi. Johann Adam Schall von Bell bị nhóm người Dương Quang Tiên vu cáo và bị sát hại. Sau này ông ân hận, giải oan cho giáo sĩ Johann Adam Schall và công khai thừa nhận lịch pháp phương Tây chính xác hơn lịch truyền thống của Trung Quốc.

Năm 1713, ông gửi một số thanh niên Trung Quốc sang Pháp du học. Ông biết chơi viôlông, thích sử dụng đồng hồ Tây phương. Khang Hi chân thành học hỏi các giáo sĩ phương Tây về các ngành kỷ hà học, thiên văn học. Ông tổ chức cho các nhà khoa học Trung Hoa và phương Tây cùng hợp tác biên soạn những bộ sách kiến thức hỗn hợp đông – tây về thiên văn học, số học, âm nhạc như Lịch Tượng khảo thành, Số lý tinh uẩn, Luật lữ chính nghĩa... Ông hấp thu tri thức địa đồ học phương Tây để vẽ địa đồ toàn quốc; ông so sánh y học phương Tây và với học thuật Trung Quốc. Ngoài ra ông còn tìm hiểu triết học phương Tây.

Hạn chế
Tuy có những đóng góp tích cực, Khang Hi cũng có những tì vết đối với văn hóa Trung Hoa đương thời. Nhằm bảo vệ quyền lợi riêng của quý tộc Mãn Thanh, ông đã ra tay đàn áp nhiều trí thức người Hán trong các vụ án văn chương ("văn tự ngục") khi ông cho rằng họ có lời lẽ và câu văn ảnh hưởng tới lợi ích của Đại Thanh, đã xử họ rất nặng.

Sau này, do có sự can thiệp của Giáo hội Công giáo Rôma vào phương thức truyền giáo của các giáo sĩ khiến Khang Hi bất đồng, ông bèn ra lệnh "bế quan tỏa quốc", cấm họ truyền giáo tại Trung Quốc.

Cuối đời

Cửu tử đoạt đích
Khang Hi Đế vốn đã lập con lớn Dận Nhưng làm Thái tử, song Dận Nhưng đạo đức kém, tính tình xấu xa nên ông liền phế truất. Trước ngôi thái tử bỏ trống, các hoàng tử kéo bè cánh để tranh giành ngôi thừa kế, trong đó những người có ý định tranh ngôi là Đại A ca Dận Thì, Tam A ca Dận Chỉ, Tứ A ca Dận Chân, Bát A ca Dận Tự và Thập tứ A ca Dận Trinh. Trong đó, Đại A ca vì bị tội nên bị tước đoạt vương vị, Tam A ca là người bác học không thông hiểu việc chính sự, Bát A ca uy vọng trong triều quá lớn khiến Khang Hi cảm thấy bị uy hiếp nên những người này đều bị bỏ qua. Cuộc chạy đua đến ngai vàng chỉ còn là cuộc đua giữa Dận Chân và Dận Trinh. Đây được gọi là [Cửu tử đoạt đích; 九子夺嫡].

Năm Khang Hi thứ 61 (1722), ngày 13 tháng 11 (tức ngày 20 tháng 12 dương lịch), Khang Hi Hoàng đế băng hà tại Sướng Xuân viên, Thuận Thiên phủ. Hưởng thọ 69 tuổi, ở ngôi 61 năm, là hoàng đế ở ngôi lâu nhất trong lịch sử Trung Quốc.

Tranh cãi

Các sử gia ghi nhận có nhiều ghi chép khác nhau về việc qua đời và truyền ngôi của Khang Hi Đế. Có ý kiến cho rằng ông bị Hoàng tử thứ tư Dận Chân đầu độc sát hại để lên nối ngôi. Có ý kiến cho rằng Khang Hi Đế không bị giết; ông vốn có ý định truyền ngôi cho Hoàng tử thứ 14 là Dận Trinh - trong di chiếu ông đã viết "truyền ngôi cho con trai thứ 14". Khi ông qua đời, hoàng tử thứ tư là Dận Chân đã liên kết với Tổng đốc Xuyên Thiểm Niên Canh Nghiêu và Cửu Môn Đề Đốc Long Khoa Đa sửa chữ "thập" (十 - mười) thành chữ "vu" (于 - cho), vì vậy nghĩa di chiếu hiểu là "truyền ngôi cho con trai thứ 4".

Theo Dịch Trung Thiên, cách nói trên chỉ là chuyện truyền miệng trong dân gian. Câu chuyện này đã không hiểu được quy chế vương triều Thanh, khi nói di chiếu "Truyền vị Thập tứ tử Dận Trinh" mà bị Ung Chính và Long Khoa Đa sửa chữ "thập" thành chữ "vu" như trên thành "Truyền vị vu (cho) Tứ tử Dận Chân". Theo quy chế nhà Thanh, đằng trước số thứ tự phải có chữ "hoàng" và Dận Chân phải viết là hoàng tứ tử, Dận Trinh là hoàng thập tứ tử. Như vậy di chiếu theo đúng quy chế thì ban đầu phải viết là "Truyền vị Hoàng thập tứ tử Dận Trinh", và sau bị sửa thành "Truyền vị Hoàng vu tứ tử Dận Chân", thế này thì làm sao hiểu được? Hơn nữa đây là triều Thanh, không phải triều Minh, di chiếu truyền ngôi phải được viết bằng cả tiếng Hán và tiếng Mãn. Dận Chân có thể sửa được văn bản tiếng Hán nhưng chẳng thể sửa văn bản tiếng Mãn được.

Dịch Trung Thiên cũng cho rằng Khang Hi Đế vốn đã chọn Dận Chân làm người nối nghiệp. Có những dẫn chứng sau: vào đại lễ đăng cơ 60 năm (1721), Dận Chân được cha cử đi tế Tam đại lăng - những lăng mộ tổ tiên vương thất Đại Thanh ở Thịnh Kinh. Năm thứ 61 (1722), Dận Chân thay cha tế trời ở đàn Nam Giao, ngày Đông chí. Đây là ngày lễ lớn của đất nước, một hoàng tử thay cha đi tế trời đất tổ tông thì gần như được ngầm chỉ định là người kế vị. Mùa xuân năm thứ 61, Khang Hi đi xem hoa ở vườn Viên Minh, thấy được Hoằng Lịch, con thứ tư của Dận Chân thông minh nhanh nhẹn thì mừng lắm, đem cháu về cung nuôi và tự dạy dỗ. Mọi người đều ngầm hiểu Khang Hi muốn truyền ngôi cho Dận Chân vì:"Để Hoằng Lịch làm hoàng đế thì trước hết phải để cha hắn làm hoàng đế".

Khi thái tử Dận Nhưng bị phế, ai cũng muốn dồn vào chỗ chết, Đại A ca hận Dận Nhưng tận xương, Bát A ca ở thế đối đầu với Dận Nhưng, hai người này ai làm hoàng đế thì Dận Nhưng cũng chắc chắn phải chết. Chỉ có Dận Chân đứng ra bảo vệ anh. Khang Hi không muốn mình mất đi mà Dận Nhưng bị anh em giết hại nên đánh giá cao hành động của Dận Chân, cho rằng dưới tay người này thì anh em của y sẽ không bị khổ. Thực tế thì Dận Chân sau khi làm vua đối xứ rất tốt với Dận Nhưng và gia đình y. Đây có thể là một trong những nguyên nhân làm Khang Hi muốn truyền ngôi cho Dận Chân.

Việc Khang Hi Đế không lập Thái tử rất có thể là để bảo vệ Dận Chân khỏi sự công kích của đám anh em cũng như muốn an hưởng tuổi già những năm cuối đời. Khang Hi đã sắp xếp xong: năm thứ 57 (1718), phong Dận Trinh làm Đại tướng quân vương, ra trấn thủ Tây Bắc, tách xa khỏi bè đảng Dận Tự, Dận Đường. Chức "Đại tướng quân vương" này xem thì hay, nhưng thực ra chẳng là gì: nói là tướng quân nhưng lại là vương, là vương nhưng không có phong hiệu, chỉ là vương "giả". Đây là cách sắp xếp rất tinh tế: Dận Trinh muốn ngôi báu nhưng ở xa nên chẳng thể làm gì; Dận Chân có đối thủ nên không thể kiêu ngạo; bọn Dận Tự có hy vọng nên sẽ không mạo hiểm. Và Khang Hi cũng đã để lại đường rút: nếu Dận Chân không được như nguyện thì triệu Dận Trinh về là xong. Dận Trinh là Đại tướng quân vương, nối ngôi chẳng có gì là đường đột. Dận Chân được như ý thì cũng dễ nói với Dận Trinh, dù sao cũng chỉ là vương "giả". Hơn nữa một hoàng đế mưu sâu chí xa như Khang Hi đã sắp đặt nhân sự hết: Niên Canh Nghiêu, thân tín của Dận Chân nắm giữ lương thảo của đại quân và khống chế đường về của Dận Trinh. Có họ Niên ở đó, Dận Trinh không thể bức cung đình, không thể mưu phản.

Nhận định
Đương thời, một giáo sĩ người phương Tây từng làm việc cạnh Khang Hi mô tả ông như sau:
Hoàng đế là người tầm thước, hiền từ, chín chắn, cử chỉ đoan trang. Ông có vẻ bề ngoài uy nghiêm bất kể nhìn từ phương diện nào... Ông là người ... hiểu biết rất nhiều lĩnh vực khoa học, hàng ngày đều dốc sức tìm tòi nghiên cứu, lại phải giải quyết công việc trong nước, vì thế buổi sáng và buổi tối ông đều định ra một thời gian nhất định để học tập

Khang Hi là vị vua thông minh, tài hoa, cẩn thận, cần cù, sống giản dị, tính tình khoan hòa, nhưng can đảm và cầm quân giỏi, biết lo cho dân. Hàng ngày, ông thường tự tay xử lý 300-400 bản tấu, sớ, nhiều đêm làm việc tới tận canh ba. Các sử gia Trung Hoa ví ông với Đường Thái Tông, còn các học giả phương Tây cho rằng triều đại ông rực rỡ như triều Sa hoàng Pyotr Đại đế (1682 - 1725) của nước Nga dưới Vương triều Romanov và vua Louis XIV (1638 – 1715) của nước Pháp dưới vương triều Bourbon đương thời.

Dù còn một số hạn chế, Khang Hi được đánh giá là vị Hoàng đế có nhiều thành tích chính trị và có nhiều ảnh hưởng trong lịch sử vương triều Thanh. Dưới thời cai trị của Khang Hi, vương triều Thanh mới thành lập đi vào con đường cường thịnh. Thời kỳ ông cai trị có cả thành tích văn và võ, củng cố cơ sở thống trị cho nhà Thanh một cách vững chắc. Ông đã để lại sự khai sáng cho đường lối cai trị đất nước vững vàng sang thế kỷ 18 cho người cháu nội là Càn Long, được các sử gia gọi là "Khang Càn thịnh thế".

Gia đình

 Bà nội: Hiếu Trang Hoàng thái hậu
 Thân phụ: Thanh Thế Tổ Thuận Trị Hoàng đế
 Đích mẫu: Hiếu Huệ Chương hoàng hậu Bát Nhĩ Tế Cát Đặc thị, tôn hiệu [Nhân Hiến Hoàng thái hậu; 仁憲皇太后].
 Thân mẫu: Hiếu Khang Chương Hoàng hậu Đông Giai thị, tôn hiệu [Từ Hòa Hoàng thái hậu; 慈和皇太后].

Hậu phi

Hoàng hậu

 Hiếu Thành Nhân Hoàng hậu Hách Xá Lý thị (3 tháng 2 năm 1653 – 6 tháng 6 năm 1674) là con gái của Cát Bố Lạt, nhập cung trở thành Hoàng hậu năm 1665. Qua đời do băng huyết sau khi sinh Dận Nhưng.
 Hiếu Chiêu Nhân Hoàng hậu Nữu Hỗ Lộc thị (1653 – 18 tháng 3 năm 1678) là con gái của Át Tất Long, cháu nội của Ngạch Diệc Đô. Bà nhập cung được phong làm Phi năm 1676, được sách lập làm Hoàng hậu vào năm sau và qua đời sau 6 tháng.
 Hiếu Ý Nhân Hoàng hậu Đông Giai thị (? – 24 tháng 8 năm 1689) là con gái của Đông Quốc Duy – em trai của Hiếu Khang Chương hoàng hậu và đồng thời là em họ của Khang Hi. Bà nhập cung làm Thứ phi, sau đuọc sách phong làm Quý phi trong dịp Hiếu Chiêu Hoàng hậu được lập làm Hoàng hậu, 4 năm sau thì được phong làm Hoàng Quý phi. Năm 1689, bà qua đời sau 1 ngày được lập làm Hoàng hậu.
 Hiếu Cung Nhân Hoàng hậu Ô Nhã thị (1660 – 23 tháng 5 năm 1723) là con gái của Uy Vũ () vốn xuất thân từ Bao y. Bà nhập cung làm Quan nữ tử, sau được thăng lên Đức tần rồi Đức phi. Sau khi con trai là Ung Chính lên ngôi thì được tôn làm Nhân Thọ Hoàng thái hậu.

Phi tần

 Hoàng quý phi:
 Kính Mẫn Hoàng quý phi Chương Giai thị (? – 25 tháng 7 năm 1699) là con gái của Hải Khoan () xuất thân từ Bao y. Mặc dù bà sinh được hoàng tử và hoàng nữ nhưng không có danh phận hậu phi chính thức khi còn sống mà chỉ được truy phong Mẫn phi sau khi qua đời. Sau khi Ung Chính lên ngôi thì truy thăng Hoàng quý phi do bà là mẹ của Dận Tường.
 Khác Huệ Hoàng quý phi Đông Giai thị (tháng 8 năm 1668 – 1 tháng 4 năm 1743) là con gái của Đông Quốc Duy, em gái của Hiếu Ý Hoàng hậu. Bà được phong Quý phi năm 1700. Lúc này 3 vị hoàng hậu và Ôn Hi Quý phi đã qua đời, bà trở thành người đứng đầu hậu cung. Sau này bà được tôn làm Hoàng khảo Hoàng quý phi dưới thời Ung Chính và Hoàng tổ Thọ Kì Hoàng quý thái phi dưới thời Càn Long.
 Đôn Di Hoàng quý phi Qua Nhĩ Giai thị (16 tháng 10 năm 1683 – 14 tháng 3 năm 1768) là con gái của Dụ Mãn (裕滿). Bà được phong làm Hòa tần rồi thăng làm Hòa phi, được tôn làm Hoàng khảo Quý phi dưới triều Ung Chính và Hoàng tổ Ôn Huệ Hoàng quý thái phi dưới triều Càn Long.
 Quý phi:
 Ôn Hi Quý phi Nữu Hỗ Lộc thị (? – 3 tháng 11 năm 1694) là con gái của Át Tất Long, em gái của Hiếu Chiêu Hoàng hậu. Bà được phong làm Quý phi năm 1682, được xem là sủng phi của Khang Hi.
 Phi:
 Tuệ phi Bác Nhĩ Tể Cát Đặc thị (? – 12 tháng 4 năm 1670) là con gái của Đài cát A Úc Tích thuộc Khoa Nhĩ Thấm bộ, là cháu họ của Hiếu Trang Hoàng hậu. Bà được nuôi dưỡng trong cung từ nhỏ, sau khi qua đời được truy phong làm Phi.
 Huệ phi Diệp Hách Na Lạp thị (? – 1732) nhập cung chỉ là Thứ phi, về sau phong làm Huệ tần rồi Huệ phi.
 Nghi phi Quách Lạc La thị (? – 1733) nhập cung chỉ là Thứ phi, về sau phong làm Nghi tần rồi Nghi phi, được xem là một sủng phi của Khang Hi.
 Vinh phi Mã Giai thị (1652 – 4 tháng 12 năm 1727) nhập cung khi còn nhỏ, về sau phong làm Vinh tần rồi Vinh phi.
 Bình phi Hách Xá Lý thị (? – 20 tháng 6 năm 1696) là em gái của Hiếu Thành Hoàng hậu, chỉ được truy phong Bình phi sau khi qua đời.
 Lương phi Giác Nhĩ Sát thị (? – 29 tháng 12 năm 1711) xuất thân từ Bao y, nhập cung làm Quan nữ tử, sau đó được phong đến Lương phi.
 Tuyên phi Bác Nhĩ Tế Cát Đặc thị (? – 12 tháng 9 năm 1736) là con gái của Thân vương Hoà Tháp (和塔) của Khoa Nhĩ Thấm bộ, cháu gái của Điệu phi – phi tần của Thuận Trị.
 Thành phi Đới Giai thị (? – 13 tháng 10 năm 1740) nhập cung chỉ là Thứ phi, sau được phong Thành tần rồi Thành phi.
 Thuận Ý Mật phi Vương thị (? – 16 tháng 10 năm 1744) nhập cung làm Quan nữ tử, sau được phong làm Mật tần. Được tôn làm Hoàng khảo Mật phi dưới triều Ung Chính và Hoàng tổ Thuận Ý Mật thái phi dưới triều Càn Long.
 Thuần Dụ Cần phi Trần thị (? – 20 tháng 12 năm 1753) nhập cung làm Quan nữ tử, sau được phong làm Cần tần. Được tôn làm Hoàng khảo Cần phi dưới triều Ung Chính và Hoàng tổ Thuần Dụ Cần thái phi dưới triều Càn Long.
 Định phi Vạn Lưu Ha thị (1661 – 24 tháng 5 năm 1757) nhập cung năm 13 tuổi, sau được phong Định tần, được Ung Chính tôn làm Hoàng khảo Định phi.
 Tần:
 Một trong những phi tần đầu tiên của Khang Hy, được phong Tần năm 1677:
 An tần Lý thị là con gái của Tổng binh quan Cương A Thái (剛阿泰), cháu nội của hàng tướng Lý Viễn Phương.
 Kính tần Vương Giai thị là con gái của Hộ quân Tham lĩnh Hoa Thiện (華善)
 Đoan tần Đổng thị (? – 9 tháng 9 năm 1702) là con gái của Viên ngoại lang Đổng Đạt Tề (董達齊)
 Hy tần Hách Xá Lý thị (? – 11 tháng 9 năm 1702) là con gái của Lãi Sơn (赉山)
 Sơ phong Quý nhân, được tôn Hoàng khảo Tần dưới thời Ung Chính:
 Thông tần Ô Lạp Na Lạp thị (? – 23 tháng 6 năm 1744) là con gái của Giám sinh Thường Tố Đại (常素代)
 Nhập cung làm Thứ phi, được tôn làm Hoàng khảo Quý nhân thời Ung Chính (1722), và Hoàng tổ Tần thời Càn Long (1736):
 Tương tần Cao thị (? – 28 tháng 6 năm 1746) là con gái của Cao Đình Tú (高廷秀)
 Cẩn tần Sắc Hách Đồ thị (? – 16 tháng 3 năm 1739) là con gái của Viên ngoại lang Đa Nhĩ Tế (多爾濟)
 Tĩnh tần Thạch thị (2 tháng 11 năm 1689 – 6 tháng 7 năm 1758) là con gái của Thạch Hoài Ngọc (石懷玉)
 Hi tần Trần thị (? – 2 tháng 1 năm 1737) là con gái của Trần Ngọc Khanh (陳玉卿)
 Linh tần Chương Giai thị (? – tháng 8 năm 1748) là con gái của Chủ sự bộ Hộ Tùng Viễn (叢遠)
 Mục tần Trần thị (? – tháng 12 năm 1727) là con gái của Trần Kì Sơn (陳岐山)
Quý nhân:
Quý nhân Quách Lạc La thị (? – 1717) là em gái của Nghi phi, sinh Dận Vũ và Cố Luân Khác Tĩnh Công chúa
Bố Quý nhân Triệu Giai thị (? – 1717) là con gái của Tham lĩnh Mệnh Khắc Mệnh Hách (塞克塞赫), sinh Hòa Thạc Đoan Tĩnh Công chúa.
Viên Quý nhân Viên thị (? – 12 tháng 8 năm 1719) sinh Hòa Thạc Khác Tĩnh Công chúa.
Bạch Quý nhân Trần thị là con gái của Trần Tú (陳秀), sinh 2 hoàng tử.
Y Quý nhân Dịch thị (1711 – 1785)
Quý nhân Nạp Lạt thị là con gái của Na Đan Châu (那丹珠)
Quý nhân Nạp Lạt thị là con gái của Kiêu kỵ binh Chiêu Cách (昭格), sinh Vạn Phủ và Dận Tán.
Thứ phi:
Thứ phi Nữu Hỗ Lộc thị là con gái của Tấn Bảo (晉寶), sinh 1 hoàng nữ
Thứ phi Trương thị sinh 2 hoàng nữ
Thứ phi Lưu thị sinh 1 hoàng nữ
Thứ phi Vương thị sinh 1 hoàng nữ
Ngoài ra, Khang Hi còn rất nhiều Quý nhân, Thường tại và một số phi tần không danh phận khác nhưng không có nhiều thông tin ngoại trừ họ và tước vị.

Hậu duệ

Con trai

Con gái

Con nuôi

 Cố Luân Thuần Hi Công chúa (28 tháng 10 năm 1671 – 7 tháng 12 năm 1741) là con gái trưởng của Cung Thân vương Thường Ninh, em trai của Khang Hi và Thứ Phúc tấn Tấn thị, từ nhỏ nuôi dưỡng trong cung. Năm 1690, phong Hòa Thạc Công chúa, hạ giá lấy Đài cát Ban Đệ của Khoa Nhĩ Thẩm bộ. Sang năm 1723, tấn phong Cố Luân Công chúa. Sau khi Ban Đệ qua đời thì trở về kinh sư, mất những năm Càn Long.

Trong văn hóa đại chúng

Tiểu thuyết
Trong tiểu thuyết võ hiệp Lộc đỉnh ký của nhà văn Kim Dung viết năm 1972, Khang Hi đã được xây dựng khá sát với hình tượng lịch sử, là một Hoàng đế kiệt xuất, văn võ song toàn bên cạnh nhân vật hư cấu Vi Tiểu Bảo. Tuy nhiên tác phẩm cũng có những chi tiết thực như diệt trừ Ngao Bái, dẹp Loạn Tam phiên, thu phục Đài Loan và chiến tranh với Nga, Mông Cổ.

Phim ảnh

Xem thêm
 Thuận Trị
 Ngao Bái
 Ung Chính

Tham khảo
 Thương Thánh (2011), Chính sử Trung Quốc qua các triều đại, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Nguyễn Khắc Thuần (2003), Các đời đế vương Trung Quốc, Nhà xuất bản Giáo dục
 Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, Nhà xuất bản Hà Nội
 Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 3, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Tiêu Lê (2000), Những ông vua nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Tiêu Lê, Mã Ngọc Chu, Lã Diên Đào (2004), 100 người đàn ông có ảnh hưởng đến lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia
 Jonathan, Spence. Emperor of China: Self-Portrait of K'ang-hsi. Jonathan Cape (1974) ISBN 0-224-00940-0
 Dịch Trung Thiên (2012), Luận anh hùng, Nhà xuất bản văn học

Chú thích

Liên kết ngoài

Sinh năm 1654
Mất năm 1722
Vua thế kỷ 17
Vua thế kỷ 18
Người Bắc Kinh
Văn học thời nhà Thanh


title: Val-d'Isère

text:
Val-d'Isère là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Điện xung trị liệu

text:
Điện xung trị liệu (tiếng Anh: electrotherapy) là một phương pháp điều trị trong vật lý trị liệu bằng các xung điện có tần số thấp và trung bình.

Tín hiệu xung điện là tín hiệu điện áp hay dòng điện biến đổi theo thời gian một cách rời rạc (tức không liên tục). Tín hiệu xung có thể là một dãy theo xung tuần hoàn theo thời gian với chu kỳ lặp lại, hay chỉ là một xung đơn xuất hiện một lần, có cực tính (- âm, + dương) hoặc cực tính thay đổi.

Tác dụng

Tác dụng giảm đau và giảm trương lực cơ
Dùng các dòng điện xung có cường độ tăng từ từ, tần số cao, loại dòng như Diadynamic, Trọbert, Burst - TENS... có tác dụng giảm đau rõ rệt, giảm trương lực cơ co thắt, thư giãn cơ. Tác dụng giảm đau của dòng điện xung được giải thích bằng các cơ chế sau:

 Cơ chế cổng kiểm soát: các xung động thần kinh do tác động của dòng điện xung khi đi vào tuỷ sống làm ức chế sự dẫn truyền cảm giác đau lên não, do đó làm giảm cảm giác đau.
 Cơ chế phóng thích endorphine: tác động của xung động thần kinh do dòng điện xung kích thích não giải phóng các morphine nội sinh (gọi là endorphine) nên có tác dụng giảm đau.

Tác dụng kích thích thần kinh cơ
Các dòng điện xung có tần số thấp, cường độ tăng nhanh, loại dòng như dòng tam giác, chữ nhật, AMF, giao thoa, kiểu Nga... có tác dụng kích thích thần kinh cơ, làm tăng dẫn truyền thần kinh, tăng trương lực cơ, tăng khối lượng cơ.

Chỉ định điều trị
 Giảm đau: đau lưng, đau cổ vai, đau cơ, đau thần kinh ngoại vi, đau khớp, đau chấn thương.
 Một số bệnh thần kinh vận mạch, loạn dưỡng Sudeck, bệnh Buerger, hội chứng Raynaud, thần kinh ngoại vi.
 Kích thích thần kinh cơ: giảm sức cơ, bại, liệt, kích thích cơ trơn bị liệt...
 Viêm mạn, làm lành vết thương.

Cảnh báo
Do hiện nay việc sản xuất các máy phục vụ trị liệu bằng điện hay điện từ khá nhanh và thuận lợi, nên chúng thường được quảng cáo quá mức để bán hàng.

Xem thêm
 Điện di thuốc trị liệu
 Sóng ngắn trị liệu
 Nhiệt trị liệu
 Kéo giãn cột sống

Tham khảo

Cục quân y Việt Nam - Tài liệu lớp tập huấn cán bộ chuyên ngành Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng, năm 2003.
Dương Xuân Đạm - Vật lý trị liệu đại cương-Nguyên lý và thực hành - Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, Hà nội, 2004.
Học viện quân y Việt Nam - Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng-Giáo trình giảng dạy đại học và sau đại học - Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà nội, 2004.
Hội Phục hồi chức năng Việt Nam - Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng - Nhà xuất bản Y học, Hà Nội, 1995.

Liên kết ngoài

Vật lý trị liệu
Phục hồi chức năng
Điều trị đau
Điều trị
Thuốc giảm đau


title: Grammitis basalis

text:
Grammitis basalis là một loài dương xỉ thuộc họ Polypodiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Navarrete, H. & Pitman, N. 2003. Grammitis basalis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

basalis
Thực vật đặc hữu Ecuador


title: Benthonellania agastachys

text:
Benthonellania agastachys là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Benthonellania


title: Athous samai

text:
Athous samai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Guglielmi & Platia miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Saint Kitts và Nevis

text:
Liên bang Saint Kitts và Nevis (tên gọi khác: Liên bang Saint Christopher và Nevis) là một đảo quốc nằm trong Quần đảo Leeward, Tây Ấn, nằm trong vùng Biển Caribe. Đây là một đảo quốc nhỏ nhất nằm trong cả hai danh sách của Hoa Kỳ: Danh sách các quốc gia theo diện tích và Danh sách các quốc gia theo dân số.

Thành phố thủ đô và tổng hành dinh của chính phủ Liên bang nằm trên đảo Saint Kitts. Theo ý kiến của nhiều người, tên gọi ngày nay của hòn đảo này bắt nguồn từ tiếng Tây Ban Nha ("San Cristóbal") do Christopher Columbus đặt cho.

Bang Nevis, còn có tên gọi khác "Nuestra Señora de las Nieves" (tạm dịch "Bà Tuyết của chúng tôi"), là một bang nhỏ nhất của đảo quốc này; nó nằm trên phần diện tích rộng khoảng 2 dặm (3 km) ở phía Đông - Nam Saint Kitts, cắt ngang qua con kênh có tên "The Narrows".

Theo các tài liệu lịch sử, Anguilla, một thuộc địa của thực dân Anh, từng là một phần của Liên bang, nhưng sau đó tách ra và được biết đến với tên gọi vùng lãnh thổ Saint Christopher-Nevis-Anguilla như ngày nay.

Saint Kitts và Nevis là một lãnh thổ địa lý thuộc quần đảo Leeward; giáp Saint Eustatius, Saba, Saint Barthélemy,và Saint Martin ở phía Bắc Đông Bắc; giáp Antigua và Barbuda về phía Đông Bắc; còn ở phía Đông Nam, giáp đảo quốc nhỏ, không người ở Redonda, và đảo Montserrat, khu vực thường xuyên xảy ra những đợt núi lửa lớn.

Lịch sử

Năm 1493, Cristoforo Colombo đặt chân lên đảo St. Kitts, đặt tên đảo theo tên vị thánh bổn mạng của ông ta, Cristoforo (Thánh Christopher), nhưng những người định cư từ Anh sang (1623) đã rút gọn tên gọi thành St. Kitts. Đảo này trở thành thuộc địa của Anh, thổ dân Carib bị đánh đuổi và các nô lệ Da đen được đem đến từ châu Phi. Danh từ Nevis xuất phát từ những đám mây quanh chóp đỉnh của đảo giống như tuyết (tiếng Tây Ban Nha, las nieves nghĩa là tuyết). Các đảo này bị thực dân Anh chiếm đóng vào thế kỷ 17, trở thành thuộc địa Anh từ năm 1783 (Hiệp ước Versailles).

Liên bang gồm ba đảo: St. Kitts, Nevis và Anguilla được thành lập năm 1967, nhưng sau đó Anguilla đã rút khỏi liên bang. Quốc gia này đạt được quy chế tự trị năm 1967, trở thành quốc gia độc lập thuộc Khối thịnh vượng chung Anh năm 1983.

Giá đường thế giới giảm sút làm tổn hại đến nền kinh tế trong nửa thập niên 1980. Chính phủ tìm cách giảm bớt sự phụ thuộc vào sản xuất đường của đảo quốc, đa dạng hóa nền kinh tế, khuyến khích phát triển du lịch tài chính. Năm 1990, người đứng đầu đảo Nevis loan báo ý định tách đảo này khỏi Khối thịnh vượng chung Anh năm 1992, nhưng cuộc bầu cử địa phương (tháng 6 năm 1992) đã trì hoãn ý định này. Tháng 8 năm 1998, 62% dân chúng bỏ phiếu cho việc li khai đảo Nevis, nhưng không đạt được 2/3 số phiếu yêu cầu.

Địa lý

Quốc gia liên bang gồm hai đảo St. Kitts (176 km2) và đảo Nevis (93 km2) ở quần đảo Tiểu Antilles, Trung Mỹ với diện tích 269 km2. Đảo St. Kitts có dạng gần giống hình trái xoan, ngoại trừ một dải bán đảo hẹp và dài ở phía Đông Nam; đỉnh núi cao nhất là Liamuiga (1.156 m). Đảo Nevis là một ngọn núi (Nevis Peak, 985 m) được bao bọc bởi các vỉa san hô. Một eo biển khoảng 3 km tách rời hai đảo này.

Chính trị

Đất nước này là một thành viên của Khối thịnh vượng chung Anh với Quốc vương Charles III là người đứng đầu của nhà nước, có đại diện tại St. Kitts và Nevis là một vị Toàn quyền. Thủ tướng là người đứng đầu chính phủ đắc cử khi đảng của thủ tướng chiếm đa số ở Hạ viện.

St Kitts và Nevis có một cơ quan lập pháp đơn viện, được gọi là Quốc hội. Nó bao gồm 14 thành viên: 11 thành viên đại diện dân cử (ba hòn đảo Nevis) và ba thượng nghị sĩ, những người được bổ nhiệm bởi Toàn quyền. Hai trong số các thượng nghị sĩ được bổ nhiệm theo lời đề nghị của Thủ tướng, và một theo lời đề nghị của các nhà lãnh đạo của phe đối lập. Không giống như ở các nước khác, các thượng nghị sĩ không phải là đại biểu của một Thượng viện riêng biệt. Tất cả các đại biểu quốc hội có nhiệm kỳ 5 năm. Thủ tướng và Nội các chịu trách nhiệm trước Nghị viện.

Saint Kitts và Nevis là một thành viên đầy đủ của Cộng đồng Caribbe (CARICOM) và Tổ chức Đông Caribbe (OECS).

Kinh tế

Saint Kitts và Nevis là một liên bang đảo có nền kinh tế du lịch phát triển của mình, nông nghiệp và các ngành công nghiệp sản xuất khác tương đối phát triển. Đường đã được xuất khẩu chủ yếu từ các nông trại mía địa phương, nhưng chi phí sản xuất tăng cao, giá thị trường thế giới thấp, và nỗ lực của chính phủ để giảm sự phụ thuộc vào nó đã dẫn đến một sự đa dạng hóa ngày càng tăng của ngành nông nghiệp. Năm 2005, chính phủ quyết định đóng cửa công ty đường thuộc sở hữu nhà nước, trong đó có thiệt hại kinh tế góp phần quan trọng cho sự thâm hụt ngân sách. Các đồn điền mía cũ vẫn thống trị cảnh quan quốc đảo, tuy nhiên nhiều đồn điền mía đang được đốt cháy để nhường chỗ cho phát triển đất đai, đặc biệt là ở phía bắc của hòn đảo, trong các giáo xứ Saint John Capisterre và Christchurch. Nông nghiệp, du lịch, sản xuất theo định hướng xuất khẩu, và các lĩnh vực ngân hàng ngoài khơi đang được phát triển và hiện đang tham gia vai trò lớn hơn trong nền kinh tế của đất nước. Sự phát triển của ngành du lịch đã trở thành nguồn thu ngoại tệ chính cho Saint Kitts và Nevis. Đất nước này cũng đã phát triển một ngành công nghiệp may mặc, lắp ráp thành công và một trong các ngành công nghiệp lắp ráp điện tử lớn nhất trong vùng Caribe.

St Kitts phụ thuộc vào du lịch để lái nền kinh tế của nó. Du lịch đảo đã được mở rộng từ năm 1978. Trong năm 2009, đã có 587.479 lượt khách đến Saint Kitts so với 379.473 trong năm 2007. Sự tăng trưởng này thể hiện mức tăng chỉ dưới 40% trong một khoảng thời gian 2 năm.

St Kitts và Nevis cũng mua lại vốn đầu tư nước ngoài trực tiếp từ công dân của họ bằng chương trình đầu tư, được nêu trong Luật Quốc tịch năm 1984. Các bên quan tâm có thể có được Quốc tịch nếu họ vượt qua kiểm tra lý lịch của chính phủ và thực hiện một khoản đầu tư vào sự phát triển bất động sản đã được phê duyệt.

Tính đến năm 2016, GDP của Saint Kitts và Nevis đạt 955 USD, đứng thứ 178 thế giới và đứng thứ 9 khu vực Caribe.

Hành chính

Liên bang Saint Kitts và Nevis được chia thành 14 giáo xứ. Chín giáo xứ nằm trên đảo Saint Kitts và năm trên Nevis.

Ghi chú

Liên kết ngoài

Chính phủ
 St. Kitts & Nevis - Government of Saint Kitts and Nevis official website
 Ministry of Finance - of the Saint Kitts & Nevis Federation
 Nevis Ministry of Finance  - for the Nevis Island Administration

Ban giám đốc
 SKNVibes.com Online

Du lịch

 Saint Kitts Tourism Authority - Official Site
 The Nevis Tourism Authority - Official Site
 Discover St Kitts Nevis Beaches - Personal Guide to St Kitts and Nevis by a Local.
 St. Kitts Music Festival - Official Website of the annual Music Festival

Những điều khác
 Human Development Report 2006
 St. Kitts Anglican Churches
 Hosted at the University of the West Indies - Articles and materials on Nevis secession
 Windsor University School of Medicine
 St.Kitts Paper Money
 Map of St. Kitts
 Map of Nevis
 Google Maps satellite photo of Saint Kitts and Nevis

Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Quốc gia thành viên Cộng đồng Caribe
Quân chủ liên bang
Quốc gia thành viên Khối Thịnh vượng chung Anh

Quốc gia vùng Caribe
Quốc gia Bắc Mỹ
Đảo quốc
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Cựu thuộc địa và xứ bảo hộ Anh tại châu Mỹ
Quần đảo Leeward thuộc Anh trong Thế chiến thứ hai
Khởi đầu năm 1983