title: Kali

text:
Kali (bắt nguồn từ tiếng Neo-Latin: kalium, danh pháp IUPAC: potassium) là nguyên tố hoá học ký hiệu K, số thứ tự 19 trong bảng tuần hoàn. Kali còn gọi là bồ tạt (mặc dù bồ tạt để chỉ tới kali carbonat K2CO3 thì chính xác hơn) hay potassium. Kali nguyên tố là kim loại kiềm mềm, có màu trắng bạc dễ bị oxi nhanh trong không khí và phản ứng rất mạnh với nước tạo ra một lượng nhiệt đủ để đốt cháy lượng hydro sinh ra trong phản ứng này. Kali cháy có ngọn lửa màu hoa cà.

Kali và natri có tính chất hóa học rất giống nhau, đều là những nguyên tố nhóm IA trong bảng tuần hoàn. Chúng có cùng mức năng lượng ion hóa thứ nhất, khi được kích hoạt thì nguyên tử của hai nguyên tố này sẽ cho đi electron ngoài cùng duy nhất. Dù là hai nguyên tố khác nhau, nhưng kali và natri có thể kết hợp với những anion giống nhau để tạo nên những muối có tính chất tương tự, điều này đã được nghi ngờ từ năm 1702, và được chứng minh năm 1807 khi kali và natri được cô lập một cách độc lập từ các muối khác nhau bằng cách điện phân. Kali tồn tại trong tự nhiên ở dạng các muối ion. Do đó, nó được tìm thấy ở dạng hòa tan trong nước biển (với khoảng 0,04% kali theo khối lượng), và nguyên tố này có mặt trong nhiều khoáng vật.

Hầu hết các ứng dụng trong công nghiệp của kali là nhờ vào khả năng hòa tan tương đối cao của các hợp chất kali trong nước như bánh xà phòng kali. Kim loại kali chỉ có một vài ứng dụng đặc biệt, như là nguyên tố được thay thế cho natri kim loại trong hầu hết các phản ứng hóa học.

Các ion kali có vai trò cần thiết cho chức năng của mọi tế bào sống. Sự khuếch tán ion kali xuyên màng tế bào thần kinh cho phép hoạt động dẫn truyền thần kinh diễn ra bình thường. Sự suy giảm kali trong động vật, bao gồm cả con người, dẫn đến rối loạn các chức năng khác nhau của tim. Cơ thể phản ứng với lượng kali trong chế độ ăn uống, làm tăng nồng độ kali huyết thanh, với sự chuyển đổi kali từ bên ngoài đến bên trong tế bào và tăng thải kali qua thận.

Kali tích lũy trong các tế bào thực vật, và do đó trái cây tươi và rau là những nguồn cung cấp lượng kali tốt cho cơ thể. Sự tồn tại trong thực vật khiến ban đầu kali được cô lập từ potash (các dạng tro của thực vật), nên kali trong tiếng Anh được đặt tên theo hợp chất này. Cũng vì lý do trên nên những vụ canh tác sản lượng lớn đã làm cạn kiệt nguồn kali trong đất một cách nhanh chóng, khiến phân bón nông nghiệp tiêu thụ đến 95% hóa chất chứa kali được sản xuất trên toàn cầu. Ngược lại, ngoại trừ một vài cây chịu mặn đặc biệt, hầu hết thực vật không thể dung nạp ion natri, dẫn đến hệ quả hàm lượng natri thấp trong cơ thể.

Lịch sử
Không phải các muối kali hay natri (với tư cách tách biệt với các loại muối hóa học khác) đã từng được biết đến trong thời kỳ La Mã, và tên gọi Latin của nguyên tố này không phải gốc Latin cổ điển mà là Tân Latin. Tên Latin kalium được chọn từ từ "alkali" đã được chuyển tự từ  al-qalyah nghĩa là "tro thực vật". Thuật ngữ alkali phát âm tương tự trong tiếng Anh cũng có cùng gốc này (kali trong tiếng Ả Rập chuẩn hiện đại là بوتاسيوم būtāsyūm).

Tên tiếng Anh của nguyên tố này là potassium bắt nguồn từ từ "potash", đề cập đến 1 phương pháp mà theo đó potash thu được bằng cách lọc sạch tro gỗ hoặc lá cây và làm bay hơi dung dịch trong một cái nồi. Potash về bản chất là một hỗn hợp muối kali do thực vật có chứa một ít hoặc không có hàm lượng natri, và phần còn lại của khoáng chất trong thực vật bao gồm các muối calci có tính hòa tan tương đối thấp. Trong khi kali đã từng được sử dụng từ thời kỳ cổ đại, nhưng nó không được biết đến trong suốt bề dày lịch sử là một chất khác biệt về cơ bản với các muối natri. Georg Ernst Stahl đã thu được bằng chứng thực nghiệm cho phép ông kết luận sự khác biệt của các muốn natri và kali vào năm 1702, và Henri Louis Duhamel du Monceau đã có thể chứng minh sự khác biệt này vào năm 1736. Thành phần hóa học chính xác của các hợp chất natri và kali, và trạng thái nguyên tố natri và kali đã không được biết đến, và do đó Antoine Lavoisier đã không xếp alkali vào trong danh sách các nguyên tố hóa học của ông năm 1789.

Kim loại kali đã được Sir Humphry Davy phát hiện năm 1807, ông tách nó ra từ kali hydroxide (KOH). Kim loại kiềm này là kim loại đầu tiên được điều chế bằng điện phân muối nóng chảy với một pin Volta được phát hiện mới nhất. Kali là kim loại đầu tiên được điều chế bằng phương pháp điện phân. Cùng năm đó, Davy đã thông báo về việc tách natri kim loại từ một dẫn xuất khoáng vật (Natri hydroxide, NaOH, hay lye) chứ không phải muối thực vật cũng bằng kỹ thuật tương tự, và ông đã minh họa rằng các nguyên tố tách ra từ các muối này là khác nhau. Mặc dù việc sản xuất kim loại kali và natri đã cho thấy rằng chúng là các nguyên tố nhưng phải mất một khoảng thời gian trước khi đề xuất này được công nhận rộng rãi.

Trong một thời gian dài các ứng dụng potash chỉ dùng trong việc sản xuất thủy tinh, thuốc tẩy và xà phòng. Xà phòng kali từ mỡ động vật và dầu thực vật có giá rất cao, do chúng có khuynh hướng hòa tan nhiều hơn trong nước và mềm hơn, nên được gọi là xà phòng mềm. Phát hiện của Justus Liebig năm 1840 cho thấy rằng kali là nguyên tố cần thiết cho thực vật và hầu hết loại đất đều thiếu kali đã làm gia tăng nhu cầu các muối kali. Tro gỗ từ các loại cây linh sam ban đầu được sử dụng như một nguồn cung cấp muối kali ở dạng phân bón, nhưng với việc phát hiện năm 1868 về các mỏ chứa kali chloride gần Staßfurt, Đức thì sản lượng phân bón kali bắt đầu được sản xuất ở quy mô công nghiệp. Các mỏ potash khác dần được phát hiện, và vào thập niên 1960 Canada trở thành nước sản xuất nguồn kali chính trên thị trường quốc tế.

Tính chất

Vật lý
Kali là kim loại nhẹ thứ 2 sau lithi. Nó là chất rắn mềm có điểm nóng chảy thấp và có thể dùng dao để cắt dễ dàng. Vết mới cắt của kali có màu bạc, nhưng ngay lập tức sẽ lu mờ chuyển sang màu xám sau khi tiếp xúc với không khí, nên nó phải được bảo quản trong dầu mỏ hay dầu lửa. Trong thí nghiệm với ngọn lửa, kali và các hợp chất của nó phát ra màu hoa cà với đỉnh bức xạ ở bước sóng 766,5 nm (xem đoạn phim bên dưới.)
Cấu trúc nguyên tử

Nguyên tử Kali có 19 proton và 19 electron, với đồng vị bền có 20 neutron. Bán kính nguyên tử trung bình 2,77 Å, Vm là 45,46 cm³/mol. Cấu hình điện tử của Kali như sau:

Hóa học

Các nguyên tử kali có 19 electron nhiều hơn 1 electron so với trạng thái bền vững của khí trơ gần nhất argon. Nguyên tử kali trong trường hợp này dễ mất 1 nguyên tử ngoài cùng hơn là kiếm thêm 1 nữa để đạt trang thái bền; tuy nhiên, các ion K– cũng được biết đến. Do mức năng lượng ion hóa thứ nhất thấp (418,8 kJ/mol) nguyên tử kali dễ dàng mất đi 1 electron và oxy hóa thành cation K+. Quá trình này cần ít năng lượng đến nỗi kali dễ dàng bị oxy hóa bởi oxy trong khí quyển. Ngược lại, mức năng lượng ion hóa thứ hai rất cao (3052 kJ/mol), do phải loại bỏ 2 electron khi phá vỡ trạng thái bền vững của cấu hình khí hiếm. Do đó, kali không sẵn sàng để tạo thành các hợp chất ở trạng thái oxy hóa +2 (hoặc cao hơn).

Kali phản ứng với oxy trong không khí tạo thành kali peroxide và phản ứng với nước tạo thành kali hydroxide. Phản ứng của kali với nước rất nguy hiểm vì tính mãnh liệt của phản ứng và việc tạo ra khí hydro trong phản ứng. Khí hydro tiếp tục phản ứng với oxy trong khí quyển tạo thành nước, lượng nước này lại tiếp tục phản ứng với kali dư. Phản ứng này chỉ cần sự có mặt của một ít nước; vì vậy kali và hợp kim lỏng của nó với natri là NaK là những chất hút ẩm mạnh có thể được dùng để làm khô các dung môi trước khi đưa vào chưng cất.

Do tính nhạy cảm của kali với nước và không khí, các phản ứng chỉ có thể xảy ra trong khí quyển trơ như khí argon dùng công nghệ chân không. Kali không phản ứng với hầu hết hydrocarbon như dầu khoáng hoặc kerosene. Nó dễ hòa tan trong ammoniac lỏng với nồng độ lên đến 480 ppm ở 0 °C. Tùy theo nồng độ, các dung dịch ammoniac sẽ có màu xanh dương đến vàng, và độ dẫn điện của chúng tương tự như độ dẫn điện của kim loại lỏng. Ở dạng dung dịch tinh khiết, ammoniac phản ứng chậm với kali tạo thành KNH2, nhưng phản ứng này được tăng tốc khi thêm một lượng nhỏ muối của các kim loại chuyển tiếp. Bởi vì kali có thể khử các muối thành kim loại, kali thường được dùng làm chất khử trong việc sản xuất các kim loại từ các muối của chúng bằng phương pháp Rieke. Ví dụ, dùng kali làm chất khử để điều chế magnesi bằng phương pháp Rieke từ magnesi chloride:

MgCl2 + 2 K → Mg + 2 KCl

Hợp chất

Kali chỉ có một trạng thái oxy hóa phổ biến là +1. Kim loại kali là chất phản ứng mạnh do nó dễ dàng bị oxy hóa tạo ra cation K+. Khi bị oxy hóa nó rất bền và khó bị khử trở lại thành kim loại.

Kali hydroxide dễ dàng phản ứng với carbon dioxide tạo ra kali carbonat, và được dùng để loại các tạp chất khí trong không khí. Nhìn chung, các hợp chất kali hòa tan trong nước rất tốt, do năng lượng hydrat hóa của ion K+ cao. Ion kali không màu khi tan trong nước và rất khó kết tủa; nó có thể kết tủa với natri tetraphenylborat, acid hexachloroplatinic, và natri cobaltinitrit.

Kali oxy hóa nhanh hơn hầu hết các kim loại và tạo thành các oxide với các liên kết oxy-oxy, cũng giống như các kim loại kiềm khác trừ lithi. Có ba loại oxide được hình thành trong phản ứng này gồm kali oxide, kali peroxide, và kali superoxide, gồm 3 kiểu ion gốc oxy khác nhau: oxide (), peroxide (), và superoxide (). Hai hợp chất sau, đặc biệt là superoxide thì hiếm gặp và chỉ được tạo ra trong phản ứng với các kim loại có tính dương điện cao; các hợp chất này chứa các liên kết oxy-oxy. Tất cả các hợp chất kali hai phân tử đã được biết đến phản ứng rất mãnh liệt với nước tạo thành kali hydroxide, đây là hợp chất có tính kiềm rất mạnh và 1,21 kg chất kiềm này có thể hòa tan trong khoảng 1 lít nước.

Các hợp chất kali phân li mạnh và hầu hết chúng có thể hòa tan trong nước. Các dạng chính tồn tại trong nước là các hợp chất phức [K(H2O)n]+ với n = 6 và 7. Một ít muối của nó hòa tan kém trong nước như kali tetraphenylborat, kali hexachloroplatinat, và kali cobaltinitrit.

Đồng vị
Có 24 đồng vị của kali đã được biết, trong đó có 3 đồng vị có trong tự nhiên: K39 (93,3%), K40 (0,01%) và K41 (6,7%). Đồng vị tự nhiên K40 có chu kỳ bán rã 1,250×109 năm và phân rã thành Ar40 (11,2%) bằng cách bắt điện tử và bằng bức xạ positron, cũng như phân rã thành đồng vị ổn định Ca40 (88,8%) bằng bức xạ beta.

Sự phân rã của K40 thành Ar40 thông thường được sử dụng làm phương pháp đánh giá tuổi các loại đá. Phương pháp đánh giá tuổi bằng tỷ lệ K/Ar phụ thuộc vào giả thiết rằng các loại đá không chứa agon ở thời điểm tạo ra nó và mọi agon do phóng xạ sinh ra sau đó (Ar40) về mặt lượng là được bảo toàn, tức là một hệ thống kín. Các khoáng chất được xác định tuổi bằng cách đo mật độ của kali cũng như lượng Ar40 do phóng xạ sinh ra đã được tích lũy. Các khoáng chất phù hợp để xác định tuổi là biotit, muscôvit, và plutonit/hocblen biến chất, cũng như fenspat núi lửa; toàn bộ các mẫu đá từ nham thạch núi lửa và đá xâm nhập nông có thể được xác định tuổi nếu chúng chưa bị thay thế. Ngoài ra, các đồng vị kali còn được sử dụng như là chất đánh dấu vết trong nghiên cứu thời tiết. Chúng cũng được sử dụng trong các nghiên cứu về chu trình vận chuyển các chất dinh dưỡng vì kali là chất dinh dưỡng đa lượng cần thiết cho sự sống.

K40 có trong kali tự nhiên (và vì thế có trong các sản phẩm muối thương mại) trong một lượng vừa đủ đến mức một túi lớn của các chất này có thể sử dụng như nguồn phóng xạ cho các minh họa trong lớp học. Ở người và động vật khỏe mạnh, 40K là một nguồn phóng xạ lớn nhất thậm chí còn hơn cả 14C. Trong cơ thể một người nặng 70 kg có khoảng 4.400 hạt nhân 40K phân rã mỗi giây. Mức độ phân rã của kali tự nhiên là 31 Bq/g.

Sự phổ biến

Kali được hình thành trong vũ trụ bởi quá trình tổng hợp hạt nhân từ các nguyên tử nhẹ hơn. Dạng bền của kali được tạo ra trong các vụ nổ siêu tân tinh bằng quá trình đốt cháy oxy. Kim loại kali không tồn tại trong tự nhiên do độ hoạt động mạnh của nó với nước. Ở dạng hợp chất, nguyên tố này chiếm khoảng 2,4% trọng lượng lớp vỏ Trái Đất và là nguyên tố phổ biến thứ bảy trong lớp này, tương đương với natri là 1,8%.. Trong nước biển, nồng độ của kali là 0,39 g/L rất thấp so với natri là 10,8 g/L.

Orthoclase (feldspar kali KAlSi3O8) là một khoáng vật tạo đá phổ biến. Ví dụ như trong đá granit chứa 5% kali, hàm lượng này cao hơn hàm lượng trung bình của kali trong vỏ Trái Đất. Sylvit (KCl), carnallit (KCl·MgCl2·6(H2O)), kainit (MgSO4·KCl·3H2O) và langbeinite (MgSO4·K2SO4)) là các khoáng vật được tìm thấy ở dạng các đá bay hơi của các hồ và nền biển cổ trên khắp thế giới. Các mỏ này thường có sự phân lớp bắt đầu với lớp ít hòa tan nằm dưới đáy và lớp hòa tan nhất nằm ở trên mặt. Các mỏ dạng trứng (kali nitrat) được hình thành từ sự phân rã các khoáng vật hữu cơ trong đới tiếp xúc với khí quyển, hầu hết là trong các hang động; do khả năng hòa tan cao trong nước của chất này nên việc hình thành các mỏ lớn cần có các điều kiện môi trường đặc biệt.

Sản xuất thương mại

Các muối kali như carnallit, langbeinit, polyhalit, và sylvit tạo nên các mỏ lớn trong các hồ và đáy biển cổ, làm cho việc khai thác các muối kali trong các môi trường này là khả thi về mặt thương mại. Nguồn chủ yếu của kali được khai thác ở Canada, Nga, Belarus, Đức, Israel, Hoa Kỳ, Jordan và nhiều nơi khác nữa trên thế giới. Mỏ đầu tiên được khai thác nằm gần Staßfurt, Đức, nhưng dãi phân bố mỏ này kéo dài từ Đại Anh qua Đức và đến tận Ba Lan. Chúng nằm trong tầng Zechstein và tích tụ vào kỷ Permi giữa đến muộn. Mỏ lớn nhất từng được phát hiện ở độ sâu khoảng hơn 900 mét dưới bề mặt của Saskatchewan, Canada. Các mỏ này nằm trong Loạt Elk Point hình thành vào Devon giữa. Saskatchewan, nơi có nhiều mỏ lớn được khai thác từ thập niên 1960, đã đi tiên phong trong việc sử dụng phương pháp đóng băng cát ước (hệ tầng Blairmore) để khai thác dạng trục trong chúng (in order to drive mine shafts through them). Nước trong Biển Chết được Israel và Jordan dùng để sản xuất kali, trong khi nồng độ trong các đại dương thông thường quá thấp để có thể sản xuất thương mại với giá hiện thời.

Nhiều phương pháp được sử dụng để tách các muối kali ra khỏi các hợp chất có mặt magnesi và natri. Phương pháp được sử dụng nhiều nhất là kết tủa một số hợp chất dựa vào khải năng hòa tan khác nhau của các muối ở những nhiệt độ khác nhau. Tách tĩnh điện của hỗ hợp các muối dưới lòng đất cũng được sử dụng trong một số mỏ. Các chất thải magnesi và natri tách ra hoặc được chứa dưới lòng đất hoặc chất thành các đống xỉ. Hầu hết các khoáng sản kali được khai thác qua quá trình xử lý sẽ cho ra sản phẩm cuối cùng là kali chloride. Ngành công nghiệp khoáng chú trọng đến kali chloride hoặc ở dạng potash, hoặc MOP đơn giản.

Kim loại kali nguyên chất có thể được điều chế bằng phương pháp điện phân các hydroxide của nó theo quy trình đã được Davy điều chỉnh một chút. Mặc dù quá trình điện phân đã được phát triển và sử dụng ở quy mô công nghiệp trong thập niên 1920, phương pháp nhiệt bằng cách phản ứng của natri với kali chloride trong một phản ứng cân bằng hóa học trở thành phương pháp chủ yếu trong thập niên 1950. Việc sản xuất các hợp kim kali natri có thể thực hiện được bằng cách thay đổi thời gian phản ứng và lượng natri được sử dụng trong phản ứng. Công nghệ Griesheimer sử dụng phản ứng giữa kali fluoride với calci carbide cũng được sử dụng để sản xuất kali.
Na + KCl → NaCl + K (phương pháp nhiệt)
2 KF + CaC2 → 2K + CaF2 + 2 C (công nghệ Griesheimer)

Kim loại kali cấp chất thử (chỉ thị) có giá khoảng 22 USD/kg) năm 2010 khi mua với số lượng lớn (hàng tấn). Việc buôn bán chất này không ổn định do khó khăn trong việc bảo quản kim loại này. Nó phải được lưu trữ trong điều kiệu không khí chứa toàn khí trơ hoặc dầu khoáng gốc khan để chống việc tạo thành các lớp kali superoxide bọc trên bề mặt của nó. Loại oxide này là một chất nổ nhạy với áp lực nó sẽ nổ khi bị trầy xước. Khi nổ thường sẽ sinh ra ngọn lửa rất khó dập tắt.

Vai trò sinh học

Chức năng sinh học

Kali là nguyên tố phổ biến thứ 8 hoặc 9 theo khối lượng (0,2%) trong cơ thể người, vì vậy một người trưởng thành có cân nặng 60 kg chứa khoảng 120 g kali. Cơ thể người có nhiều kali giống như lưu huỳnh và chlor, và chỉ có các khoáng chất chính như calci và phosphor là dồi dào nhất.

Các cation kali có vai trò quan trọng trong các tế bào thần kinh (não và thần kinh), và trong việc ảnh hưởng đến sự cân bằng thẩm thấu giữa các tế bào và dịch kẽ (ngoại bào chất) với sự phân bố của chúng trong tất cả các môi trường trung gian ở tất cả động vật (không phải ở tất cả thực vật) bằng cách bơm được gọi là Na+/K+-ATPase. Sự bơm ion này sử dụng ATP để bơm 3 ion natri ra khỏi tế bào và 2 ion kali vào bên trong tế bào, do vậy nó tạo ra một gradient điện hóa trên tất cả màng tế bào. Ngoài ra, các kênh ion kali có tính chọn lọc cao có vai trò quan trọng trong sự phân cực, ví dụ trong các nơron, sau khi một điện thế hoạt động được kích hoạt. Kênh ion kali đã được giải quyết gần đây nhất là KirBac3.1, đưa ra tổng cộng 5 kênh ion kali (KcsA, KirBac1.1, KirBac3.1, KvAP, và MthK) có cấu trúc xác định. Tất cả năm kênh đều từ các loài sinh vật nhân sơ.

Kali có thể nhận dạng được thông qua vị của nó do nó tác động vào 3 trong số năm loại của vị giác nhưng tùy thuộc vào nồng độ. Các ion kali trong dung dịch loãng có vị ngọt, cho phép có nồng độ trung bình trong sữa và nước ép trái cây, trong khi nồng độ cao hơn sẽ làm tăng vị đắng do tính kiềm, và cuối cùng là vị mặn. Sự kết hợp của vị đắng và mặn trong các dung dịch có nhiều kali bổ sung trong các đồ uống làm cho chúng có vị ngon là một thách thức.

Màng phân cực
Kali cũng có vai trò quan trọng trong chống co cơ và việc gởi tất cả các xung động thần kinh ở động vật qua các tiềm năng hành động (Action potential). Do bản chất của tính điện và hóa của chúng, các ion K+ lớn hơn các ion Na+, và các kênh và các bơm ion trong các màng tế bào có thể phân biệt giữa hai loại ion này, bơm chủ động hay cho phép đi qua thụ động một trong hai ion đồng thời ngăn cản ion còn lại.

Sự thiếu hụt kali trong các dung dịch trong cơ thể có thể gây ra các tình trạng có thể tử vong như thiếu kali máu, đặc biệt gây nôn mửa, tiêu chảy, và/hoặc tăng bài tiết niệu đạo. Các triệu chứng thiếu hụt kali gồm yếu cơ, liệt ruột, bất thường ECG (điệm tâm đồ), giảm phản xạ và trong các trường hợp nghiêm trọng có thể gây liệt hô hấp, alkalosis và rối loạn nhịp tim.

Lọc và bài tiết
Kali là một khoáng chất thiết yếu trong cơ thể con người; nó là cation chính bên trong các tế bào động vật, và do đó nó co vai trò quan trọng trong việc duy trì chất dịch và cân bằng điện giải trong cơ thể. Natri cấu thành nên hầu hết các cation trong plasma máu ở dãy tham chiếu vào khoảng 145 mmol/L (3,345 g)(1 mmol/L = 1mEq/L), và kali cấu thành nên hầu hết các cation dung dịch tế bào với mức khoảng 150 mmol/L (4,8 g). Plasma được lọc qua cầu thận của các quả thận mơi một lượng lớn với khoảng 180 lit/ngày. Do vậy mỗi ngày có 602 g natri và 33 g kali được lọc. Chỉ có 1–10 g natri và 1–4 g kali có thể có trong thức ăn phải được tái hấp thu. Natri phải được tái hấp thu theo cách giữ một lượng máu chính xác và áp suất thẩm thấu đúng; kali phải được tái hấp thu theo cách nào đó để giữ cho nồng độ huyết thanh càng gần với 4,8 mmol/L (khoảng 0,190 g/L) càng có thể. Các bơm natri trong thận phải luôn hoạt động để bảo tồn natri. Kali đôi khi cũng phải được bảo tồn, nhưng khi lượng kali trong plasma máu rất nhỏ và hồ kali trong các tế bào lớn khoảng 30 lần, tình hình không phải là quá nghiêm trọng đối với kali. Vì kali được di chuyển một cách thụ động ngược chiều với natri để đạt cân bằng Donnan (không thực tế), nước tiểu có thể không bao giờ chìm dưới nồng độ của kali trong huyết thanh trừ khi thỉnh thoảng có việc tiết nước chủ động vào giai đoạn cuối của quá trình. Kali được tiết ra hai lần và tái hấp thụ 3 lần trước khi nước tiểu đi đến các ống thu gom. Ở điểm đó, nó thường xuyên có nồng độ kali như plasma. Cuối quá trình, kali được tiết ra một lần nữa nếu nồng độ huyết thanh quá cao.

Nếu kali bị loại bỏ từ thức ăn, vẫn có sự đào thải từ thận với khoảng 200 mg ngày khi huyết thanh giảm 3,0–3,5 mmol/L trong khoảng 1 tuần, và có thể không bao giờ bị cắt giảm hoàn toàn, gây ra hạ kali máu và thậm chí là tử vong.

Kali di chuyển một cách thụ động qua các lỗ rỗng của màng tế bào. Khi các ion di chuyển qua các bơm, có một cổng trong các bơm ở mỗi mặt của màng tế bào và chỉ có một cổng có thể mở vào một thời điểm. Kết quả là có khoảng 100 ion bị đẩy qua trong 1 giây. Các lỗ rỗng chỉ có 1 cổng, và chỉ có một loại ion có thể đi qua với số lượng 10 triệu đến 100 triệu ion mỗi giây. Các lỗ chân lông cần calci để mở ra mặc dù người ta nghĩ rằng calci hoạt động ngược lại bằng cách khóa ít nhất một trong số các lỗ rỗng. Các nhóm carbonyl bên trong lỗ rỗng trên các amino acid bắt chước hydrat hóa nước diễn ra trong dung môi nước bởi bản chất tích điện tĩnh điện trên 4 nhóm carbonyl bên trong lỗ rỗng.

Trong khẩu phần ăn

Cung cấp vừa đủ
Cung cấp vừa đủ lượng kali để hỗ trợ sự sống có thể qua việc ăn nhiều loại thực phẩm. Những trường hợp thiếu kali rõ ràng (như các triệu chứng, dấu hiện và hàm lượng nguyên tố trong máu thấp hơn bình thường) thì hiếm gặp ở những cá thể khỏe mạnh. Các loài thực phẩm giàu kali như khoai, rau mùi tây, mơ khô, sữa khô, sô cô la, nhiều loại hạt (đặc biệt là hạnh nhân và hồ trăn), khoai tây, măng, chuối, bơ, nước dừa, đậu nành, và cám, mặc dù nó cũng có với một lượng vừa đủ trong hầu hết trái cây, rau, thịt và cá.

Cung cấp tối đa
Các nghiên cứu dịch tễ học và các nghiên cứu ở động vật về bệnh cao huyết áp chỉ ra rằng khẩu phần ăn có nhiều kali có thể giảm nguy cơ cao huyết áp và đột quỵ (theo một cơ chế độc lập về huyết áp), và việc thiếu hụt kali kết hợp với không cung cấp đủ thiamin đã tạo ra bệnh tim ở chuột. Có một vài tranh cãi liên quan đến lượng cung cấp kali tối đa trong khẩu phần ăn. Ví dụ, các hướng dẫn năm 2004 của Viện Y học Hoa Kỳ (Institute of Medicine) chỉ ra rằng DRI (Dietary reference intake) 4.000 mg kali (100 mEq), mặc dù hầu hết người Mỹ tiêu thụ chỉ phân nửa lượng trên mỗi ngày, điều này có thể làm cho họ thiếu kali liên quan đến hướng dẫn trên. Tương tự như thế, ở các nước EU đặc biệt là ở Đức và Ý, kali cung cấp không đủ là khác phổ biến. Các nhà nghiên cứu người Ý, trong một báo cáo năm 2011 khi phân tích rằng khi cung cấp một lượng kali cao hơn 1,64 g mỗi ngày có sự liên hệ với việc giảm 21% nguy cơ đột quỵ.

Dược phẩm và bệnh tật

Lượng Kali trong máu người bình thường là nằm trong khoảng 3,5-5,0 mmol\l. Dưới 3,5 sẽ bị chứng giảm kali huyết, trên 5,0 sẽ tăng kali máu. Cả hai khả năng đều có khả năng dẫn đến tử vong.

Bổ sung kali ở dạng dược phẩm được sử dụng phổ biến nhất trong việc kết hợp với loop diuretic và thiazide, các phân loại lợi tiểu giúp tống ra khõi cơ thể natri và nước, nhưng tác dụng phụ cũng gây ra mất kali trong nước tiểu. Nhiều cách bổ sung ở dạng dược phẩm và không phải dược phẩm cũng có mặt. Các muối kali như kali chloride có thể cho hòa tan vào nước, nhưng vị đắng/mặn của các dung dịch có hàm lượng ion kali cao làm cho có cảm giác ngon miệng do việc bổ sung chất lỏng có nồng độ cao khó mà tạo ra được. Những liều bổ sung dạng thuốc đặc biệt dao động từ 10 mmol (400 mg, bằng khoảng 1 cốc sữa hoặc một cốc cam ép 180ml) đến 20 mmol (800 mg) một liều. Các muối kali cũng có ở dạng viên nén hoặc viên nang, dùng cho mục đích điều trị cho phép kali thoát một cách chậm chạp ra khỏi viên thuốc, vì hàm lượng các ion kali rất cao có thể giết chết các mô, và làm tổn thương đến niên mạc dạ dày hoặc niêm mạc ruột. Vì lý do này, các viên thuốc bổ sung kali không kê theo toa bị giới hạn đến 99 mg kali theo luật của Hoa Kỳ.

Ứng dụng

Phân bón

Các ion kali là thành phần thiết yếu trong dinh dưỡng thực vật và được tìm thấy trong hầu hết các loại đất. Chúng được dùng làm phân bón cho nông nghiệp, trồng trọt và thủy canh ở dạng kali chloride (KCl), kali sulfat (), hoăc nitrat (). Phân bón nông nghiệp tiêu thụ 95% các hóa phẩm của kali trên toàn cầu, và khoảng 90% kali được cung cấp ở dạng KCl. Thành phần kali trong hầu hết thực vật dao động từ 0,5% đến 2% khối lượng các vụ mùa, thường ở dạng . Các vụ mùa năng suất cao phụ thuộc vào lượng phân bón để bổ sung cho lượng kali mất đi do thực vật hấp thu. Hầu hết phân bón chứa kali chloride, trong khi kali sulfat được dùng cho các vụ mùa nhạy cảm với chloride hoặc vụ mùa cần lượng lưu huỳnh cao hơn. Kali sulfat được tạo ra chủ yếu bằng sự phân giải các khoáng phức của kainit (MgSO4·KCl·3H2O) và langbeinit (MgSO4·K2SO4). Chỉ có rất ít phân bón chứa kali nitrat. Trong năm 2005, khoảng 93% sản lượng kali trên thế giới đã được tiêu thụ bởi các ngành công nghiệp phân bón.

Thực phẩm
Cation kali là dưỡng chất thiết yếu cho con người và sức khỏe. Kali chloride được dùng thay thế cho muối ăn nhằm giảm lượng cung cấp natri để kiểm soát bệnh cao huyết áp. USDA liệt kê pa tê cà chua, nước cam, củ cải đường, đậu trắng, cà chua, chuối và nhiều nguồn thức ăn khác cung cấp kali được xếp theo mức độ giảm dầm hàm lượng kali.

Kali natri tartrate (KNaC4H4O6, Rochelle salt) là một thành phần chính của bột nở; nó cũng được sử dụng trong các gương mạ bạc. Kali bromat () là một chất oxy hóa mạnh (E924), được dùng để tăng độ dẻo và độ nở cao của bột bánh mì. Kali bisulfit () được dùng làm chất bảo quản thực phẩm, như trong rượu vang và bia (nhưng không có trong thịt). Nó cũng được sử dụng để tẩy trong dệt-nhuộm và thuộc da.

Công nghiệp
Các chất hóa học kali chính là kali hydroxide, kali carbonat, kali sulfat, và kali chloride. Hàng triệu tấn các hợp chất này được sản xuất mỗi năm.

Kali hydroxide  là một base mạnh, được dùng ở mức độ công nghiệp để trung hòa các acid mạnh và yếu, để khống chế pH và để sản xuất các muối kali. Nó cũng được dùng để làm bánh xà phòng từ mỡ và dầu trong công nghiệp tẩy rửa và trong các phản ứng thủy phân như các este.

Kali nitrat (KNO3) được lấy từ các nguồn tự nhiên như guano và evaporit hoặc được sản xuất từ công nghệ Haber; nó là một chất oxy hóa trong thuốc súng (thuốc súng đen) và là một loại phân bón quan trọng. Kali cyanide (KCN) được dùng trong công nghiệp để hòa tan đồng và các kim loại quý, đặc biệt là bạc và vàng, bằng cách tạo ra ở dạng phức chất. Những ứng dụng của nó gồm khai thác vàng, mạ điện, và đúc điện (electroforming) của các kim loại này; nó cũng được dùng trong tổng hợp hữu cơ để tạo ra nitriles. Kali carbonat ( hay potash) được dùng trong sản xuất thủy tinh, xà phòng, ống phóng màn hình màu, đèn huỳnh quan, dệt nhuộm và chất tạo màu. Kali permanganat (KMnO4) là một chất oxy hóa, có tính tẩy mạnh và được sử dụng trong sản xuất saccharin. Kali chlorat (KClO3) được cho vào vật liệu nổ. Kali bromide (KBr) đước đây được sử dụng làm thuốc an thầnh và trong nhiếp ảnh.

Kali cromat (K2CrO4) được dùng trong mực, nhuộm, chất tạo màu (màu vàng đỏ sáng); trong chất nổ và pháo hoa; trong thuộc da, trong giấy bẫy ruồi và diêm an toàn, tất cả các ứng dụng trên do tính chất của ion cromat hơn là các ion kali.

Hợp kim NaK với điểm nóng chảy thấp và sức căng bề mặt cao được dùng làm chất làm mát trong một số lò phản ứng hạt nhân nhanh và vệ tinh ra đa RORSAT của Liên Xô.

Ứng dụng thích hợp khác

Các hợp chất kali quá phổ biến đến nổi có hàng ngàn ứng dụng nhỏ tại chỗ. Chất rắn màu cam superoxide KO2 là nguồn cung cấp oxy tiện lợi và là chất hấp thụ carbon dioxide. Nó được sử dụng rộng rãi trong hệ thống thông khí mỏ, các tàu ngầm và tàu không gian do nó chứa ít thể tích hơn oxy khí.
 4 KO2 + 2 CO2 → 2 K2CO3 + 3 O2

Kali cobaltinitrit  được dùng làm chất tạo màu của các họa sĩ với tên gọi Aureolin hay Coban vàng.

Trong phòng thí nghiệm
Hợp kim của natri và kali, NaK ở dạng chất lỏng được dùng làm chất trung gian truyền nhiệt và làm chất hút ẩm để tạo ra một môi trường không khí khô. Nó có thể được sử dụng trong phản ứng chưng cất. Hợp kim gồm 12% Na, 47% K và 41% Cs có nhiệt độ nóng chảy −78 °C, thấp nhất trong tất cả các hợp chất kim loại.

Kali kim loại được dùng ở nhiều dạng khác nhau trong từ kế.

Cảnh báo

Kali nguyên chất phản ứng mãnh liệt với nước và hơi ẩm. Do vậy, nó cần được bảo quản trong dầu khoáng hay dầu lửa và cần phải hết sức thận trọng khi làm việc với nó.

2 K (s) + 2 H2O (l) → 2 KOH (aq) + H2↑ (g)

Phản ứng này rất mãnh liệt và giải phóng ra một lượng nhiệt đủ để đốt cháy hydro được tạo ra. Nó có thể chuyển sang nổ nếu có mặt oxy. Kali hydroxide là một chất kiềm mạnh có thể gây bỏng da. Bột kali mịn sẽ cháy trong không khí ở nhiệt độ phòng. Kim loại dạng khối sẽ cháy trong không khí nếu được nung nóng. Do nó có tỷ trọng 0,89 g/cm³, nên đối kali nổi trên nước làm cho nó tiếp xúc với oxy trong khí quyển. Nhiều chất chữa cháy phổ biến, bao gồm cả nước, cũng không có tác dụng hoặc làm đám cháy kali trở nên dữ dội hơn. Nitơ, argon, natri chloride (muối ăn), natri carbonat (tro sô-da), và silic dioxide (cát) có thể dập cháy nếu chúng khô (không chứa nước). Một số chất chữa cháy dạng bột khô nhóm D (natri chloride, natri carbonat, T.E.C.) được thiết kế riêng cho chữa cháy kim loại cũng hiệu quả. Các chất này lấy đi oxy của đám cháy và làm lạnh kim loại kali.

Kali phản ứng mãnh liệt với các halogen và sẽ phát nổ nếu có mặt brom. Nó cũng phản ứng nổ với acid sulfuric. Việc đốt kali sẽ tạo ra peroxide và superoxide. Các peroxide này có thể phản ứng một cách mãnh liệt với các hợp chất hữu cơ như các loại dầu. Cả per-oxide va super-oxide có thể phản ứng nổ với kali kim loại.

Do kali phản ứng với hơi nước trong không khí nên nó thường được bảo quản trong các loại dầu khoán anhydrous hoặc kerosen. Không giống lithi và natri, tuy nhiên kali không thể bảo quản trong dầu lâu hơn 6 tháng trừ khi trong môi trường không khí trơ (không có oxy) hoặc môi trường chân không. Sau thời gian cất giữ lâu dài trong không khí, các peroxide nhạy với sốc có thể hình thành trên kim loại và dưới nắp của thùng chứa, và có thể nổ khi mở nắp.

Do tính chất hoạt động cao của kim loại kali, nó phải được vận chuyển một cách cực kỳ cẩn thận, phải có bảo vệ toàn bộ da và mắt và có bộ phận chống nổ cách li giữa người và kim loại. Uống một lượng lớn các hợp chất kali có thể dẫn đến chứng tăng kali máu làm ảnh hưởng mạnh đến hệ tim mạch. Kali chloride được dùng ở Hoa Kỳ cho việc hành quyết bằng cách tiêm.

Tham khảo

Danh mục tài liệu

 National Nutrient Database  trên Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ

Liên kết ngoài

 Kali: the essentials - WebElements.com
 EnvironmentalChemistry.com – Kali
 Kali- Los Alamos National Laboratory
 Kali (Kali) tại The Periodic Table of Videos

Chất khoáng dinh dưỡng
Chất chống ẩm
Kim loại kiềm
Nguyên tố hóa học


title: Melle, Oost-Vlaanderen

text:
Melle là một đô thị ở tỉnh Oost-Vlaanderen, Bỉ. Đô thị này bao gồm các làng Gontrode và Melle proper. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm  2011 Melle có tổng dân số 10.873 người. Tổng diện tích là 15.21 km² với mật độ dân số là 715 người trên mỗi km².

Melle gồm 3 khu vực dân cư: Melle-Centre, Melle-Vogelhoek and Gontrode (sáp nhập năm 1976).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Melle (tiếng Hà Lan)

Đô thị của Oost-Vlaanderen


title: Nomada kincaidiana

text:
Nomada kincaidiana là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1903


title: Minh Thư (ca sĩ)

text:
{{Infobox musical artist
|Name = Minh Thư
|Img =Minhthu.jpg
|Img_cap = Minh Thư sau đêm diễn
|Landscape = No
|Birth name = Nguyễn Thị Minh Thư
|Born =
|Origin = Thành phố Hồ Chí Minh,
|Genre = Rock alternative, ballad
|Occupation = Ca sĩ, nhạc sĩ
|Instrument = HátGuitar
Chịu ảnh hưởng Gwen Stefani, Sheryl Crow
Học tập THPT Minh Khai (1998-2001) Đại học HUFLIT
Từng tham gianhóm Ước mơ xanh
|Associated_acts = Lam Trường
|Years_active =2003 - hiện tại
|Label = House of Indies, Thái Lan
|URL = www.minhthudori.com
}}
Minh Thư (tên đầy đủ: Nguyễn Thị Minh Thư, sinh ngày 29 tháng 12 năm 1983 tại Thành phố Hồ Chí Minh) là một ca sĩ và nhạc sĩ sáng tác theo khuynh hướng nhạc rock. Cô được nhiều người biết đến trong vai trò thí sinh Sao mai điểm hẹn 2006, vai trò nhà soạn nhạc cho bộ phim truyền hình ăn khách Bỗng dưng muốn khóc. Ngoài ra, mọi người còn nhắc đến mối quan hệ cậu-cháu giữa cô và ca sĩ Lam Trường.

Tiểu sử

Minh Thư sinh ra và lớn lên tại Thành phố Hồ Chí Minh, trong một gia đình 5 thành viên: gồm ba, mẹ và 2 em gái. Minh Thư đã từng theo học trường THPT Minh Khai trong 3 năm 1998-2001, sau đó cô tiếp tục học tại trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học.

Khởi đầu chuyên nghiệp
Minh Thư lần đầu tiên xuất hiện trên sân khấu truyền hình cùng người cậu ruột, Lam Trường, trong đêm chung kết cuộc thi Hoa hậu báo Tiền Phong 2001. Tiếp đến năm 2003, cô đăng ký tham gia chương trình  Yo! cùng ước mơ xanh do Đài Truyền hình Việt Nam và Công ty Điền Quân Sản Xuất. Tham gia cùng với cô còn có những ca sĩ có tên tuổi hiện tại như: Tóc Tiên, Viết Thanh, Nam Cường; rồi họ tập hợp nhau lại thành nhóm hát Ước mơ xanh nhưng tan rã không lâu sau đó.

Năm 2004, Minh Thư tham gia cuộc thi Tiếng hát Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh 2004 và lọt vào vòng chung kết với vị trí xếp hạng thứ tư.

Với chất giọng đặc biệt, Minh Thư định hướng cho mình theo dòng nhạc pop không êm ả mà pha vào chút Rock, chút gào thét, ồn ào. Minh Thư cũng đã có cho mình nhiều sáng tác tạo được ấn tượng. Đặc biệt, cô là người biên tập nhạc chính cho bộ phim truyền hình "Bỗng Dưng Muốn Khóc" rất ăn khách trong thời gian vừa qua.

Với cuộc thi Sao Mai điểm hẹn 2006, Minh Thư đã thật sự tạo được ấn tượng tốt khi được hội đồng giám khảo đánh giá cao ngay từ vòng loại. Nhờ vào phần trình diễn hết mình trong các ca khúc sôi động, vẻ ngoài lôi cuốn. Sau khi tham gia những cuộc thi âm nhạc, cô được khán giả biết đến nhiều hơn và bên cạnh đó, cô cũng gây được chú ý khi là một trong những ca sĩ đầu tiên ở Việt Nam đi theo con đường singer- song writer (ca sĩ- nhạc sĩ). Cô còn viết nhạc cho các bộ phim như: Bỗng dưng muốn khóc, Những thiên thần áo trắng, Hotboy nổi loạn, Vợ tôi là số 1, Lệ phí tình yêu, Vừa đi vừa khóc.

Âm nhạc

Cuộc thi tài năng
Yo! Cùng ước mơ xanh (2003)
Tiếng hát truyền hình 2004
Sao mai điểm hẹn 2006

Album
 Vol 1: Em mong vậy thôi (2005)
 Vol 2: Yêu anh nhiều hơn (2007)
 Vol 3: Listen (ra mắt 01/08/2009)

Những hit của Minh Thư
Hãy quên đi buồn đau
Người tình đã xa
Tình em mãi trao về anh (với Lam Trường)
Em không hề khóc
Tình pha lê
Cô đơn mình em
Em mong vậy thôi
Tuổi 20
Yêu anh nhiều hơn
Wondering
Níu kéo
Em nhớ anh
Bàn tay trắng
Chợt yêu
Bỗng dưng muốn khóc
Giây phút này (với Lam Trường)
Thời gian đôi ta
Tình yêu ban mai
Lạnh giá
Ngày cuối đông
Qua rồi
Như khi bắt đầu
Ấy
Vấn vương
Why
Nắng

Truyền thông

Phim truyện

Truyền hình

Quảng cáo
Minh Thư được mời tham gia quảng cáo cho thương hiệu YoMost. Năm 2006, cô góp mặt vào quảng cáo cho dòng xe Yamaha Classicco với bài hát chủ đề Nào ta hãy bay lên cao và quảng bá Vietnammobile trên báo vào năm 2009.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Người lao động Online - "Liên hoan âm nhạc quốc tế Pattaya: Cuộc chơi chuyên nghiệp", bài và ảnh: Thùy Trang, ngày: 21/03/2009. Cập nhật: 20/06/2009.
 Người lao động Online - "Cộng hưởng từ khán giả", bài và ảnh: Thùy Trang, ngày: 23/03/2009. Cập nhật: 20/06/2009.
 Người lao động Online - "Nghề hát có quá nhiều áp lực", bài: Thùy Trang, ngày: 15/03/2009. Cập nhật: 20/06/2009.

Cựu học sinh Áo Tím - Gia Long - Minh Khai
Nhạc sĩ nhạc trẻ
Ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam
Người Thành phố Hồ Chí Minh


title: Austrostelis zebrata

text:
Austrostelis zebrata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Austrostelis
Động vật được mô tả năm 1905


title: Dompnac

text:
Dompnac  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Xã của Ardèche


title: Belloliva exquisita

text:
Belloliva exquisita là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Belloliva


title: 1693

text:
Năm 1693 (Số La Mã:MDCXCIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1693


title: (16468) 1990 HW1

text:
{{DISPLAYTITLE:(16468) 1990 HW1}}

(16468) 1990 HW1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 27 tháng 4 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 16001–17000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Durfort, Ariège

text:
Durfort  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Chrysonoma fascialis

text:
Chrysonoma fascialis là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó được tìm thấy ở Úc và Papua New Guinea.

Sải cánh dài khoảng 20 mm. Con trưởng thành có cánh trước màu vàng, mỗi cánh có ba dải nâu đậm. Cánh sau màu nâu.

Ấu trùng ăn là các loài Eucalyptus and Lophostemon.

Chú thích

Tham khảo

Chrysonoma


title: Bulbophyllum bittnerianum

text:
Bulbophyllum bittnerianum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

Liên kết ngoài

B


title: Saint-Romain-sur-Cher

text:
Saint-Romain-sur-Cher là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintromainsurcher


title: La Garde-Freinet

text:
La Garde-Freinet là một xã, thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, Pháp. Xã này có diện tích 76,64 km², dân số năm 2006 là 1771 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 60-674 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Site de la mairie
 Office de Tourisme
 Plan de La Garde Freinet
 Site complet sur La Garde-Freinet
 Site personnel sur La Garde-Freinet

Garde-Freinet, La


title: Quảng Trung, Ba Đồn

text:
Quảng Trung là một xã thuộc thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã Quảng Trung nằm ven sông Gianh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các xã Quảng Tân và Quảng Hải
Phía tây giáp xã Quảng Tiên
Phía nam giáp các xã Quảng Sơn và Quảng Thủy
Phía bắc giáp huyện Quảng Trạch với ranh giới là sông Gianh.

Xã Quảng Trung có diện tích 6,79 km², dân số năm 2019 là 5.559 người, mật độ dân số đạt 818 người/km².

Hành chính
Xã Quảng Trung được chia thành 4 thôn: Thượng Thôn, Trung Thôn, Biểu lệ, Công Hòa.

Lịch sử
Trước đây, xã Quảng Trung thuộc huyện Quảng Trạch.

Từ ngày 20 tháng 12 năm 2013, xã trực thuộc thị xã Ba Đồn như hiện nay.

Danh nhân
Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên

Chú thích

Tham khảo


title: Mimizan

text:
Mimizan, trong tiếng gascon Mamisan, là một xã ở tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Pháp. Mimizan có dân số 6707 (năm 2006), diện tích 114,83 km2.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng bảo tàng Mimizan
 Trang mạng chính thức văn phòng du lịch
 Công viên vùng Landes de Gascogne
 Site de la Cộng đồng các xã de Mimizan

Xã của Landes
Di sản thế giới tại Pháp


title: Quintanar de la Sierra

text:
Quintanar de la Sierra là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 1.896 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Sakamoto Ryōma

text:
(3/1/1836 – 10/12/1867) là một nhà lãnh đạo phong trào chống đối Mạc Phủ Tokugawa trong thời kỳ Bakumatsu tại Nhật Bản. Ông còn sử dụng tên khác là Saitani Umetarou trong khi hoạt động bí mật chống lại Mạc Phủ.

Những năm đầu
Ryouma sinh ra tại Kouchi, phiên Tosa (ngày nay là Quận Kouchi, tỉnh Shikoku). Theo lịch đúng của Nhật Bản, đó là năm thứ 6 niên hiệu Tempo. Gia đình ông nhiều đời có truyền thống bán rượu và đủ giàu có để mua được hạng võ sĩ thương nhân, cấp bậc thấp nhất trong hệ thống samurai Nhật Bản lúc bấy giờ. Khi bị bắt nạt ở trường lúc còn nhỏ, Ryoma đã được chị gái mình gửi vào học tại một võ đường. Tới lúc trưởng thành, ông trở thành một bậc thầy kiếm thuật. Năm 1853, ông tới Edo trong vai trò môn đệ của Chiba Sadakichi, một đại sư của dòng kiếm đạo Hokushin Ittō-ryū, khi Đô đốc hải quân Matthew C. Perry đưa Con tàu đen tới Nhật Bản, đưa đất nước này thoát khỏi thời kỳ ngủ vùi suốt nhiều thế kỷ. Ryouma bắt đầu cảm thấy chán nản với những phần tử cực đoan ủng hộ Sonno Joi (Tôn Vương Nhương Di) trong nội bộ tầng lớp võ sĩ. Ông được thu nhận vào Đảng Cần Vương Tosa, một phe chống đối Mạc Phủ ở phiên Tosa do Takechi Hanpeita đứng đầu, nhưng bị buộc phải thoát phiên khi âm mưu tiếm đoạt quyền lực ở Tosa bị bại lộ.

Thời kỳ Mạc mạt
Khi đang là một lãng sĩ (ronin), Ryouma đã quyết định ám sát Katsu Kaishu, một viên chức cấp cao trong Mạc Phủ và là người ủng hộ hiện đại hóa và phương tây hóa. Tuy nhiên, Katsu Kaishu ngược lại đã thuyết phục được Ryoma về sự vô ích của việc chống lại sức mạnh của ngoại bang và về một kế hoạch lâu dài nhằm cường hóa quân đội Nhật Bản. Thay vì giết chết Katsu Kaishu, Ryouma trở thành trợ lý và nhận sự bảo hộ của ông ta.

Năm 1864, khi Mạc Phủ bắt đầu giai đoạn truy bắt phản quân, Ryouma chạy trốn tới Kagoshima phiên Satsuma, nơi sau này đã trở thành đầu não phong trào chống lại Mạc Phủ. Ryouma đã bí mật làm người trung gian đàm phán liên minh giữa phiên Choushu và phiên Satsuma. Hai phiên này đã từng là kẻ thù của nhau trước kia, và vị trí của Ryouma là một "người đứng giữa" đã nhận được sự tin tưởng từ cả hai phía.

Ryouma thường được coi là "cha đẻ của Hải quân Nhật hiện đại" trong vai trò là người sáng lập một lực lượng hải quân hoàn toàn mới (với sự giúp đỡ của phương Tây) giúp Satsuma và Choushu có đủ thực lực chống lại lực lượng hải quân của Mạc Phủ. Ryouma đã lập được một hải đội riêng và công ty thương mại Kameyamashachu với sự giúp đỡ của phiên Satsuma. Sau này Kameyamashachu trở thành Kaientai.

Những chiến thắng liên tiếp của phiên Choushu trước quân đội Mạc Phủ năm 1866 và sự sụp đổ sắp xảy ra của Mạc Phủ đã làm cho Ryoma trở thành một người có giá trị với phiên Tosa. Ryouma được nghênh đón trở về Kouchi. Phiên Tosa muốn sắp đặt một cuộc đàm phán giữa Mạc Phủ và Thiên Hoàng, điều có thể ngăn cản sức mạnh của Liên minh Choushu – Satsuma đang đe dọa lật đổ Mạc Phủ và nhân cơ hội đó, trở thành một trong những lực lượng mới tại Nhật Bản. Ông đóng vai trò quan trọng trong những cuộc đàm phán liên tiếp đã dẫn tới sự trao trả quyền lực tự nguyện của Tướng Quân Tokugawa Yoshinobu năm 1867, theo đó Nhật Bản bắt đầu Minh Trị Duy Tân.

Ryouma đã bị ám sát ở tuổi 31 (theo âm lịch cũ ông sinh ngày 15/11/1835 và mất đúng ngày sinh của mình năm 1867) ở quán trọ Oumiya tại Kyoto, không lâu trước khi Minh Trị Duy Tân bắt đầu. Điều tra ban đầu buộc tội những thành viên của Shinsengumi về cái chết của Ryouma và Nakaoka Shintarou (và người đứng đầu Shinsengumi là Kondou Isami đã phải chịu trách nhiệm trước điều đó), nhưng một thành viên Tá Mạc khác, Imai Nobuo của nhóm Mimawarigumi đã thừa nhận tội giết người vào năm 1870. Mặc dù Sasaka Tadasaburou và Imai Nobuo đã nhận tội, nhưng những kẻ sát nhân thật sự chưa bao giờ bị trừng phạt và kết tội.

Di sản
Ryouma là một người nhìn xa trông rộng, đã hình dung được một Nhật Bản không còn chế độ phong kiến. Ông đã đọc và được mở mang tầm nhìn bởi những gì đã xảy ra ở Mỹ, nơi "tất cả mọi người đều bình đẳng". Ông nhận ra rằng để đuổi kịp những tiến bộ về công nghệ của thế giới, Nhật Bản phải tự mình thay đổi để tránh trở thành thuộc địa hoặc bị chia cắt thành từng mảnh nhỏ như Trung Quốc.

Vinh danh
Ngày 15/11/2003, sân bay Kouchi đã được đổi tên thành sân bay Kōchi Ryōma để tôn vinh ông. Một bảo tàng tưởng niệm Sakamoto Ryoma cũng được mở ở Kouchi.

Văn hóa đại chúng
Những tấm ảnh của Ryouma, bao gồm tượng đài của ông trên bờ biển Katsurahama, xuất hiện trong bộ phim Cây cầu Harimaya, được quay tại tỉnh Kouchi. Sakamoto xuất hiện trong phim hoạt hình Peacemaker Kurogane, được lồng tiếng bởi Masashi Ebara và trong series truyền hình mạng Bakumatsu Kikansetsu Irohanihoheto, được lồng tiếng bởi Koichi Yamadera. Sakamoto xuất hiện trong phim truyền hình Nhật Bản Jin, do diễn viên Masaaki Uchino thủ vai.

Sakamoto xuất hiện trong manga Kaze Hikaru và nhắc đến trong một chapter mới của manga Thám tử lừng danh Conan Tập 70 phiên bản mới của nxb Kim Đồng.Trong truyện, các đồ vật của ông bị Kid (1412) đánh cắp nhưng đã bị Conan Edogawa phát hiện. Sakamoto xuất hiện trong truyện tranh lịch sử nổi tiếng, Shura no Toki (ngoại truyện của Shura no Mon hay Truyền nhân Atula), sau đó đã được dựng thành anime, Mutsuen Meiryu Gaiden: Shura no Toki. Nhân vật của ông được lồng tiếng bởi Endo Akifumi. Trong bộ truyện này, ông được miêu tả là người có hoài bão lớn lao, luôn mong muốn Nhật Bản canh tân để hùng cường.

Trong Gintama, Sakamoto là lãnh đạo của Kaientai, mà cũng là tên của tập đoàn hiện đại đầu tiên ở Nhật Bản được thành lập bởi Ryoma. Anh  là một người tốt bụng, lạc quan ngay cả trong tình huống nguy hiểm nhất. Mặc dù có vẻ hơi ngơ ngẩn và mắc chứng say tàu xe, nhưng Sakamoto lại là một thương gia cực kỳ thành công trong vũ trụ. Anh ta tin rằng thương mại chính là cách bảo vệ đất nước. Trong serie Kamen Rider Ghost, Ryouma là một trong 15 linh hồn danh nhân hỗ trợ cho các Kamen Rider chiến đấu, trong đó Ryouma mang số hiệu 09.

Trong tựa game Fate/Grand Order, Sakamoto Ryouma là một Servant của Fujimaru Ritsuka, có thể được triệu hồi vào hai trường phái Rider và Lancer. Đồng hành với Ryouma là một cô gái thần bí tự gọi mình là Oryou-san. Cô ấy có thể là hoá thân của Orochi, hoặc là cô con gái bị giam cầm của Sáng Thế Thần Izanagi.

Mở rộng

 Kōchi Sakamoto Ryōma Memorial Museum
 National Diet Library biography & photo
 Japan Mint: Sakamoto Ryoma 2007 Proof Coin Set

Tham khảo

Sinh năm 1835
Mất năm 1867
Samurai
Thời kỳ Edo
Minh Trị Duy Tân
Doanh nhân người Nhật
Kiếm sĩ Nhật Bản
Sinh năm 1836


title: Aphthona kaszabi

text:
Aphthona kaszabi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kral miêu tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Aphthona


title: 7032 Hitchcock

text:
7032 Hitchcock (1994 VC2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 11 năm 1994 bởi Yoshisada Shimizu và Yoshisada Shimizu ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura. Nó được đặt theo tên famous director Alfred Hitchcock.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 7032 Hitchcock

Thiên thể phát hiện năm 1994
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Palazzo Canavese

text:
Palazzo Canavese là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 50 km về phía đông bắc của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 826 người và diện tích là 5,1 km².

Palazzo Canavese giáp các đô thị: Bollengo, Piverone, Magnano, Albiano d'Ivrea, và Azeglio.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Molophilus lyratus

text:
Molophilus lyratus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Lupinus smithianus

text:
Lupinus smithianus là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao.

Chú thích

Tham khảo
 Neill, D. & Pitman, N. 2004. Lupinus smithianus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

S|smithianus
Thực vật Ecuador


title: Bỉm Sơn

text:
Bỉm Sơn là một thị xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Thị xã Bỉm Sơn được xác định là trung tâm kinh tế của vùng kinh tế động lực, đồng thời là cửa ngõ phía bắc tỉnh Thanh Hóa.

Địa lý
Thị xã Bỉm Sơn nằm ở phía bắc tỉnh Thanh Hoá, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Nga Sơn và huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
Phía tây và phía nam giáp huyện Hà Trung
Phía bắc giáp thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình.

Thị xã Bỉm Sơn nằm ở tọa độ 20°18’ – 20°20’ vĩ độ Bắc và 105°55’ – 106°05’ kinh độ Đông. Bỉm Sơn cách thủ đô Hà Nội 120 km về phía nam, cách thành phố Thanh Hóa 34 km về phía bắc, nằm trên mạng lưới giao thông vận tải thuận lợi với tuyến đường sắt Bắc - Nam, Quốc lộ 1 chạy qua, tạo nên mối giao thương rộng lớn với các tỉnh trong vùng và các trung tâm kinh tế lớn của cả nước.

Thị xã Bỉm Sơn có diện tích 63,86 km², dân số năm 2019 là 58.378 người, mật độ dân số đạt 914 người/km².

Địa hình
Bỉm Sơn là vùng đất thấp dần từ Tây sang Đông. Tuy diện tích không rộng nhưng Bỉm Sơn vừa có vùng đồng bằng, vùng núi đá, vùng đồi và sông suối.
Vùng đồi núi có diện tích 50,97 km², chiếm 76,3%.
Vùng đồng bằng có diện tích 15,19 km², chiếm 23,7%

Khí hậu
Nhiệt độ trung bình hằng năm là 23,60 °C
Lượng mưa trung bình đạt 1.514 mm/năm
Độ ẩm không khí trung bình 80%.

Tài nguyên thiên nhiên

Tài nguyên đất
Thị xã Bỉm Sơn có 2 nhóm đất chính là đất phù sa, đất xám Feralit, cụ thể:
Đất phù sa: 999,22 ha, trong đó:
Đất phù sa chua Glây nặng: nằm 6 vùng địa hình thấp trũng; diện tích: 126,26 ha, phân bố tập trung ở phường Đông Sơn và xã Quang Trung, phù hợp với phát triển trồng lúa nước, nuôi trồng thủy sản
Đất phù sa biến đổi Glây nặng: diện tích 872,96 ha, phân bố ở các địa hình vàn, vàn cao, thuận lợi cho việc trồng lúa, màu và cây công nghiệp hàng năm, khả năng tăng vụ khá cao.
Diện tích đất xám: 4.193,93 ha, gồm các loại:
Đất xám Feralit đá lẫn nông 3.535,86 ha
Đất xám Feralit đá lẫn sâu 658,07 ha. Độ dày tầng đất khá thuận lợi cho cây công nghiệp dài ngày, ngắn ngày phát triển.

Tài nguyên khoáng sản
Bỉm Sơn có khoáng sản chủ yếu là đá vôi, đá sét. Trong đó:
Đá vôi (mỏ Yên Duyên): trữ lượng 3.000 triệu tấn, diện tích phân bố: 1000 ha
Đá phiến sét (mỏ Cổ Đam): trữ lượng 60 triệu tấn, diện tích phân bố: 200 ha
Sét xi măng (mỏ Tam Diên): trữ lượng 240 triệu tấn, diện tích phân bố: 200 ha
Đất san lấp (Thung Cớn): trữ lượng 3,5 triệu tấn, diện tích phân bố: 100 ha
Hai mỏ sét để sản xuất gạch ngói (phường Đông Sơn): trữ lượng 19 triệu tấn, diện tích 30 ha.

Tài nguyên nước
Hệ hống sông ngòi, ao, hồ của Bỉm Sơn gồm sông suối ngắn và nhỏ, nguồn nước mặt nghèo nàn biến động thất thường theo mùa: mùa mưa ngập úng, mùa khô thiếu nước.

Các suối: suối Sòng, Chín Giếng, Cổ Đam, Khe Gỗ, 3 voi, Khe Cạn đều đổ ra sông Hoạt, qua kênh Tam Điệp.

Tổng lưu lượng nước về mùa lũ: 1.685.000 m³/ngày đêm, về mùa kiệt: 9.513 m³/ngày đêm.

Nước ngầm khá phong phú, do địa hình đá vôi, Bỉm Sơn có nhiều hang động, sông suối ngầm có thể cung cấp nước cho cả thị xã, kết quả thăm dò 56 km² khu vực thị xã Bỉm Sơn (đoàn địa chất 47) được Hội đồng Trữ lượng nước quốc gia thông qua khẳng định: khu vực nước Bỉm Sơn có trữ lượng nước ngầm thuộc cấp A + B = 41.300 m³/ngày đêm.

Tài nguyên rừng
Rừng Bỉm Sơn chủ yếu là rừng trồng, thực vật tự nhiên trên núi đá chủ yếu là cây lùm bụi, cây gỗ mọc rải rác không có trữ lượng, diện tích: 1.141,57 ha.

Động vật rừng nghèo nàn, chủ yếu là một vài loài bò sát và chồn, cáo trên núi đá.

Lịch sử

Địa bàn thị xã Bỉm Sơn ngày nay vốn là một vùng đất ở phía bắc huyện Hà Trung.

Ngày 8 tháng 3 năm 1967, thành lập thị trấn nông trường Hà Trung trực thuộc huyện Hà Trung.

Ngày 29 tháng 6 năm 1977, thành thị trấn Bỉm Sơn trực thuộc tỉnh Thanh Hóa trên cơ sở một phần các xã Hà Dương và Hà Lan thuộc huyện Hà Trung, nhằm hỗ trợ cho Nhà máy Xi măng Bỉm Sơn – nhà máy sản xuất xi măng lớn nhất Việt Nam lúc bấy giờ.

Ngày 18 tháng 12 năm 1981, thị xã Bỉm Sơn được thành lập, bao gồm thị trấn Bỉm Sơn, thị trấn nông trường Hà Trung và 2 xã Quang Trung, Hà Lan thuộc huyện Trung Sơn (hợp nhất từ 2 huyện Hà Trung và Nga Sơn).

Ngày 29 tháng 9 năm 1983, thành lập 3 phường: Ba Đình, Lam Sơn, Ngọc Trạo trên cơ sở giải thể thị trấn Bỉm Sơn.

Ngày 4 tháng 4 năm 1991, thành lập phường Bắc Sơn trên cơ sở thị trấn nông trường Hà Trung vừa giải thể và một phần phường Ba Đình.

Ngày 11 tháng 4 năm 2002, thành lập phường Đông Sơn trên cơ sở 1.931,1 ha diện tích tự nhiên và 8.650 nhân khẩu của phường Lam Sơn.

Ngày 8 tháng 12 năm 2009, thành lập phường Phú Sơn trên cơ sở điều chỉnh 287,85 ha diện tích tự nhiên và 7.163 nhân khẩu của xã Quang Trung.

Ngày 29 tháng 5 năm 2015, Bộ trưởng Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 601/QĐ-BXD công nhận thị xã Bỉm Sơn là đô thị loại III trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

Ngày 1 tháng 12 năm 2019, sáp nhập xã Hà Lan vào phường Đông Sơn.

Thị xã Bỉm Sơn có 6 phường và 1 xã trực thuộc như hiện nay.

Hành chính
Thị xã Bỉm Sơn có 7 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 6 phường: Ba Đình, Bắc Sơn, Đông Sơn, Lam Sơn, Ngọc Trạo, Phú Sơn và 1 xã: Quang Trung.

Kinh tế - xã hội
Thị xã Bỉm Sơn là một mũi nhọn phát triển công nghiệp của xứ Thanh. Năm 2021 tổng giá trị sản xuất địa bàn ước đạt trên 29.511 tỷ đồng, bằng 100,2% kế hoạch, tăng 15,9% so cùng kỳ.
Trong đó, Công nghiệp – Xây dựng duy trì tốc độ tăng trưởng 18,4%, giá trị sản xuất ước đạt 21.811 tỷ đồng.
Thương mại – Dịch vụ đạt 7.480 tỷ đồng, tăng 9,7% so với cùng kỳ.
Nông – lâm – thủy sản tăng 3,4% so với cùng kỳ.
Tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn ước đạt 6.383 tỷ đồng

Các công ty, xí nghiệp lớn trên địa bàn thị xã:
Công ty Cổ phần xi măng Bỉm Sơn là doanh nghiệp trọng điểm của tỉnh đóng trên địa bàn thị xã. Công ty với tiền thân là Nhà máy xi măng Bỉm Sơn được thành lập vào ngày 4 - 3 - 1980.. Ngày 01/05/2006 chuyển đổi thành Công ty cổ phần xi măng Bỉm Sơn. Công suất của nhà máy là 4 triệu tấn/năm. Là đơn vị anh hùng thời kỳ đổi mới.
Nhà máy ô tô VEAM được xây dựng trên địa bàn phường Bắc Sơn, thị xã Bỉm Sơn. Công ty chính thức đi vào hoạt động ngày 28/9/2009. Công suất thiết kế là 33.000 xe/năm.
Công ty LILAMA5 trên địa bàn phường Ba Đình.
Công ty cổ phần Xây lắp và cơ giới 15 (LICOGI 15) trên địa bàn phường Ba Đình.
Nhà máy xi măng Long Sơn lớn nhất tỉnh Thanh Hoá.
Nhà máy may xuất khẩu thể thao Vaude.
Nhà máy chiết suất ga.
Nhà máy sản xuất kết cấu thép YADA.
Nhà máy sản xuất bánh kẹo Tràng An.
Nhà máy gạch Long Thành.
Nhà máy may KH Vina.
Công ty TNHH DS Hi-tech Vina.
Nhà máy gạch Ba Lan.

Thị xã Bỉm Sơn có 2 khu công nghiệp là Bỉm Sơn A rộng 308 Ha và Bỉm Sơn B rộng 222 Ha và đươc quy hoạch mở rộng lên 1.000Ha . Với lợi thế nằm cạnh Quốc lộ 1 và đường cao tốc Bắc - Nam chạy qua gần khu công nghiệp, tương lai Bỉm Sơn sẽ thu hút dòng vốn FDI đầu tư rất lớn.

Các dự án FDI sẽ và đang triển khai hiện tại:
 Nhà máy sản xuất vật liệu trang trí INTCO vốn 25 triệu đô
 2 dự án nhà máy sản xuất găng tay y tế của Tập đoàn Shandong INTCO vốn gần 270 triệu đô
 Nhà máy Sản xuất lốp ô tô Radial tổng mức đầu tư 1.300 tỷ đồng
 Dự án Nhà máy sản xuất phụ liệu may mặc với tổng mức đầu tư trên 450 tỷ đồng.

Đô thị
Thị xã Bỉm Sơn khá chậm trong việc phát triển đô thị, tiềm năm hiện chưa tương xứng với việc phát triển kinh tế. Trên địa bàn thị xã không có nhiều khu đô thị mà chủ yếu là khu dân cư cũ và khu dân cư được cải tạo.

Các dự án khu đô thị đang được triển khai và sắp triển khai:

 Khu đô thị TNR Bỉm Sơn có diện tích 26 ha
 Khu đô thị phía nam Bỉm Sơn diện tích 180 ha
 Khu đô thị tây Quốc lộ 1 xã Quang Trung diện tích 23 ha
 Khu Đô thị phía Tây đường Bà Triệu, phường Bắc Sơn
 Khu dân cư khu vực Nhà máy gạch Viglacera cũ phường Lam Sơn.

Giao thông
Thị xã Bỉm Sơn là đầu mối kết nối với các vùng kinh tế trọng điểm miền Bắc và miền Trung:

 Quốc lộ 1A chạy qua thị xã dài 10 km
 Đường sắt Bắc Nam chạy qua ga Bỉm Sơn. Ga Bỉm Sơn là một ga lớn, bao gồm cả ga hành khách và ga hàng hoá, có nhánh rẽ vào Nhà máy Xi măng Bỉm Sơn
 Đường cao tốc Bắc Nam đang xây dựng cách thị xã chỉ 4km và có đường nhánh lên xuống kết nối với cao tốc
 Các trục đường chính như: Trần Phú, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi,... Đường vào khu công nghiệp phía đông thị xã.

Giáo dục
Thị xã Bỉm Sơn là một trong những vùng "đất học" của tỉnh Thanh Hóa. Trường THPT Bỉm Sơn thường có tỉ lệ đậu đại học hàng năm chỉ xếp sau Trường THPT chuyên Lam Sơn trong tỉnh.

Trong những năm gần đây, tỉ lệ học sinh Bỉm Sơn đỗ vào các trường đại học đạt trên 40%, riêng năm 2006 đạt 62%.

Trên địa bàn thị xã có Phân hiệu trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội (trước đây là Trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường Miền Trung) và cơ sở 2 của Trường Cao đẳng nghề LILAMA 1.

Văn hóa

Lễ hội

Lễ hội Sòng Sơn - Ba Dội

Lễ hội Sòng Sơn - Ba Dội được tổ chức hàng năm để thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh - một trong tứ bất tử được nhân dân ta tôn thờ. Ngoài ra, cũng là thời điểm nhân dân thị xã tỏ lòng nhớ ơn tới vị hoàng đế ảo vải Quang Trung. Tại nơi đây, năm 1789, Nguyễn Huệ đã cùng Ngô Thì Nhậm, Ngô Văn Sở đã dừng chân để tập kết quân lương, chiêu mộ binh lính, trước khi tiến ra bắc đánh bại 29 vạn quân Thanh. Trong dân gian còn có câu:hay:

Lễ hội Đền Sòng thường diễn ra từ ngày mùng 10/2 đến hết tháng 3 âm lịch hàng năm. Nhưng đông vui nhất là ngày 26/2, tương truyền là ngày Thánh Mẫu hạ giới.

Lễ hội đền thờ bát Hải Long Vương
Đền thờ bát Hải Long Vương là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Lễ hội được tổ chức vào 24 - 8 âm lịch.

Di tích, danh thắng

Đèo Ba Dội

Đèo Ba Dội (hay còn gọi là đèo Tam Điệp) nằm giữa 2 tỉnh Thanh Hóa và Ninh Bình. Đèo Ba Dội đã được công nhận là di tích cấp quốc gia.

Hồ Cánh Chim
Hồ Cánh Chim có diện tích 201.000m2 và 33.000m3 nước trữ lượng. Sở dĩ có tên là Cánh Chim vì đứng trên đèo Ba Dội nhìn xuống, hồ có dáng một con chim đang vút cánh bay cao. Hồ Cánh Chim là một danh thắng được xếp hạng cấp quốc gia.

Quần thể động Cửa Buồng
Hệ thống động Cửa Buồng gồm 3 động: động Cô Tiên, động Đào Nguyên và động Cửa Buồng, nằm giữa 2 núi Tượng Sơn và Điểu Sơn (núi hình con voi và núi hình con chim). Nhiều danh nhân đã từng tới đây và để lại dấu ấn của mình.

Năm 1408, Nguyễn Trãi trên đường tìm minh chủ Lê Lợi đã qua đây và viết ở phiến đá giữa cửa động chữ Trãi (廌) theo lối chữ triện, đến nay vẫn còn.

Hải Thượng Lãn Ông cũng có bài thơ ca ngợi cảnh sắc động Đào Nguyên:

Trong dân gian còn lưu truyền về Nguyễn Huệ khi đưa đại binh ra Bắc đã cho tổ chức các cuộc nghị bàn kế sách giải phóng Thăng Long tại đây, và cũng chính nơi đây Nguyễn Huệ đã được thần báo mộng phải tiến quân nhanh ra Bắc mới mong thắng trận. Khi trở về Phú Xuân, qua vùng đất này, Nguyễn Huệ đã có hai câu đối để cảm ơn thánh nhân, hiện nay hai câu đối đó vẫn còn lưu giữ tại đền Cây Vải (hay còn gọi là đền Bà Giếng Tiên, thuộc khu phố Nghĩa Môn, phường Lam Sơn). Hệ thống động Cửa Buồng được xếp hạng là di tích cấp quốc gia.

Chú thích

Xem thêm

Cổng thông tin điện tử thị xã Bỉm Sơn

Đô thị Việt Nam loại III


title: Tư Mã Nhương Thư

text:
Tư Mã Nhương Thư là danh tướng nước Tề thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Hoa, người được ví như "Khương Công tái thế".

Tư Mã Nhương Thư vốn có tên là Điền Nhương Thư, nhân làm quan đến chức đại tư mã nên được gọi là Tư Mã Nhương Thư.

Thân thế
Theo Sử ký, Tư Mã Nhương Thư vốn họ Điền - vương thất xa của các quân vương Tề. Lúc bấy giờ, Tề là một nước yếu, các nước Tấn và Yên khởi binh lần lượt xâm phạm 2 đất A Chân và Hà Thượng. Nhìn nhận được tài năng và đức độ phi thường của ông, thừa tướng nhà Tề là Án Anh đã tiến cử ông với vua Tề Cảnh Công, Án Anh thưa rằng:

"Người này về mặt văn có thể làm cho dân chúng theo mình, về mặt võ có thể làm cho quân địch sợ uy".

Ông được vua Tề phong làm tướng quân. Trong quá trình cải tổ quân đội, vua Tề theo ý ông phong Trang Giả làm giám quân, Tư Mã Nhương Thư hẹn Trang Giả phải đến quân doanh đúng giờ nhưng vì Trang Giả vốn là người kiêu ngạo, không phục Nhương Thư nên đến muộn. Vì thế Trang Giả bị Nhương Thư chém đầu, nêu gương cho ba quân. Vua Tề Cảnh Công cho người cầm cờ tiết đến tha cho Giả. Nhương Thư liền nói:

"Quân sĩ đã ở trong quân ngũ thì có lúc không cần nghe lệnh của vua."

Sứ giả phi ngựa, cầm cờ tiết vào quân doanh, lại phạm vào quân luật không được phi ngựa trong quân doanh. Vì thế, Tư Mã Nhương Thư chém ngựa và phá xe sứ giả vào, đuổi sứ giả trở về.  Ông là người đối đãi quân sĩ hết sức tốt đẹp, tử tế. Những lúc hành quân, ông thân hành thăm hỏi, vỗ về họ, thậm chí còn mang hết tiền lương, bổng lộc của mình để chia cho sĩ tốt, cùng hưởng lương thực như họ, luôn nhiệt tình giúp đỡ họ lúc ốm đau mệt mỏi. Nhờ thế, uy tín của ông trong doanh rất lớn. Điều này vô tình lại là một mối đe dọa với uy danh của Tề công.

Quân Tấn, Yên khi nghe quân Tề sĩ khí rất thịnh thì liền bãi binh. Nhương Thư dẫn quân thu hồi lại tất cả đất đai bị chiếm về với Tề, giúp cho sức mạnh của nước Tề hay Khương Tề (vì lúc này các vua nước Tề đều mang họ Khương và họ đều là con cháu của Khương Thái Công) thêm phần củng cố.  Sau đó ông được Tề Cảnh Công phong chức Tư mã, từ đó, gia tộc ông cải sang họ Tư Mã.  Nắm được tính đa nghi của vua Tề, các đại phu Bào thị (鲍), Cao thị (高) và Quốc thị (国) liền dèm pha, nói xấu ông trước Tề Công, nên ông bị vua ghét bỏ, ít lâu sau, ông lâm bệnh nặng và qua đời.

Di sản
Cuộc đời của ông là bi kịch được tạo ra bởi đấu đá chính trị và quan niệm nghi kỵ những công thần có ''công cao quá chủ'' tồn tại xuyên suốt lịch sử phong kiến Á Đông. Tuy vậy, những di sản ông để lại cho hậu thế thì sẽ trường tồn. Tác phẩm ''Tư Mã binh pháp'' của ông, mặc dù trước lúc ông lâm chung vẫn chưa hoàn chỉnh, nhưng vẫn được xem là một trong nhưng bộ binh thư nổi tiếng nhất thời bấy giờ. Về sau, khi vị vua của nước Tề hay Điền Tề (sở dĩ gọi vậy vì sau khi Tề Cảnh Công mất thì các vị vua họ Khương đời sau của nước Tề đều bị quyền thần thao túng quyền hành, sau cùng họ Điền đã phế vị vua cuối cùng của Khương Tề  và họ Điền chiếm luôn nước Tề rồi sai sứ thần sang xin thiên tử nhà Chu sắc phong làm chư hầu mới, nhưng vẫn giữ nguyên quốc hiệu là Tề, bởi vậy mà sử còn gọi là nước Điền Tề để phân biệt với Khương Tề) là Tề Uy Vương Điền Nhân lên ngôi, đã ra sức tiêu diệt cả ba họ Bào-Cao-Quốc, đồng thời giải nỗi oan khuất cho Nhương Thư. Cùng với đó, Uy Vương cho người tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện bộ binh pháp của họ Tư Mã, gọi là Chiến luật.

Hậu duệ
Có thuyết cho rằng, sau khi Tư Mã Nhương Như qua đời, các con cháu của ông vì sợ bị thanh trừng nên đã rời khỏi nước Tề và đi di tán khắp Trung Nguyên. Phần đông trong số đó chạy đến Tần, vì đây là nước cách xa Tề nhất và là quốc gia hùng mạnh hàng đầu thời bấy giờ. Họ tập trung lại ở vùng Hạ Dương, có nhiều đời làm tướng ở đất Tần. Các hậu duệ đời sau đều noi theo tấm gương oanh liệt của tổ tiên mà trở thành những nhân vật lẫy lừng trong lịch sử Trung Hoa:

Tư Mã Thác (司馬錯), tướng lĩnh nước Tần  thời kỳ Chiến Quốc.

Tư Mã Cận (司馬靳), tướng lĩnh nước Tần cuối thời kỳ Chiến Quốc, phó tướng của Vũ An quân Bạch Khởi và là cháu nội của Tư Mã Thác.

Tư Mã Hân (司馬欣), danh tướng thời Tần mạt và Tây Sở.

Tư Mã Tương Như (司馬相如; 179 TCN - 117 TCN),  thi nhân văn sĩ rất đa tài, văn hay, đàn giỏi đời Tây Hán.

Tư Mã Thiên (司馬遷; 145 TCN – 86 TCN), nhà sử học nổi tiếng thời Tây Hán, tác giả của bộ Sử ký- bộ chính sử đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc.

Tư Mã Ý (司馬懿; 179 – 7 tháng 9, 251), tự Trọng Đạt (仲達), là nhà chính trị, nhà quân sự kiệt xuất phục vụ nước Tào Ngụy thời kỳ Tam Quốc.

Các vua nhà Tấn, bắt đầu từ Tư Mã Viêm(司馬炎), là con trai của Tư Mã Chiêu và là cháu nội của Tư Mã Ý.

Tư Mã Quang (司馬光; 1019–1086), tự Quân Thật 君實, hiệu Vu Tẩu 迂叟, thừa tướng nhà Tống.

Liên kết ngoài

Năm sinh không rõ
Năm mất không rõ
Nước Tề
Nhân vật chính trị Xuân Thu
Nhân vật quân sự Xuân Thu
Người Sơn Đông
Năm sinh thiếu
Nhà văn nhà Chu


title: Nectandra leucocome

text:
Nectandra leucocome là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Nectandra leucocome. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Nectandra
Thực vật đặc hữu Mexico
Thực vật Chiapas


title: Giáo dục trực tuyến

text:
Giáo dục trực tuyến (hay còn gọi là e-learning) là phương thức học ảo thông qua một thiết bị nối mạng đối với một máy chủ ở nơi khác có lưu giữ sẵn bài giảng điện tử và phần mềm cần thiết để có thể hỏi/yêu cầu/ra đề cho học sinh học trực tuyến từ xa. Giáo viên có thể truyền tải hình ảnh và âm thanh qua đường truyền băng thông rộng hoặc kết nối không dây (WiFi, WiMAX), mạng nội bộ (LAN). Mở rộng ra, các cá nhân hay các tổ chức đều có thể tự lập ra một trường học trực tuyến (e-school) mà nơi đó vẫn nhận đào tạo học viên, đóng học phí và có các bài kiểm tra như các trường học khác.

Ưu điểm

Giáo dục trực tuyến cho phép đào tạo mọi lúc mọi nơi, truyền đạt kiến thức theo yêu cầu, thông tin đáp ứng nhanh chóng. Học viên có thể truy cập các khoá học bất kỳ nơi đâu như văn phòng làm việc, tại nhà, tại những điểm Internet công cộng, 24 giờ một ngày, 7 ngày trong tuần.

Tiết kiệm chi phí: Giúp giảm khoảng 60% chi phí bao gồm chi phí đi lại và chi phí tổ chức địa điểm. Học viên chỉ tốn chi phí trong việc đăng ký khoá học và có thể đăng ký nhiều khoá học mà họ cần.

Tiết kiệm thời gian: giúp giảm thời gian đào tạo từ 20-40% so với phương pháp giảng dạy truyền thống nhờ hạn chế sự phân tán và thời gian đi lại.

Uyển chuyển và linh động: Học viên có thể chọn lựa những khoá học có sự chỉ dẫn của giảng viên trực tuyến hoặc khoá học tự tương tác (Interactive Self-pace Course), tự điều chỉnh tốc độ học theo khả năng và có thể nâng cao kiến thức thông qua những thư viện trực tuyến

Tối ưu: Nội dung truyền tải nhất quán. Các tổ chức có thể đồng thời cung cấp nhiều ngành học, khóa học cũng như cấp độ học khác nhau giúp học viên dễ dàng lựa chọn

Hệ thống hóa: E-learning dễ dàng tạo và cho phép học viên tham gia học, dễ dàng theo dõi tiến độ học tập, và kết quả học tập của học viên. Với khả năng tạo những bài đánh giá, người quản lý dễ dàng biết được nhân viên nào đã tham gia học, khi nào họ hoàn tất khoá học, làm thế nào họ thực hiện và mức độ phát triển của họ.

Nhược điểm
 Vấn đề cảm xúc và không gian tạo sự ấn tượng cho người học
 Tương tác trực tiếp với người dùng bị hạn chế
Hạn chế một số người dùng không sử dụng điện thoại thông minh, máy tính,...

Tham khảo

Liên kết ngoài

 UNESCO Guide To Measuring Information And Communication Technologies (ICT) In Education
 European Foundation for Quality in eLearning (EFQUEL)


title: Chợ nổi Ngã Năm

text:
Chợ nổi Ngã Năm là chợ nổi ở phường 1, thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng. Chợ nổi Ngã Năm là giao điểm của năm con sông đi năm ngả: Cà Mau, Vĩnh Quới, Long Mỹ, Thạnh Trị, Phụng Hiệp.

Chợ nổi Ngã Năm là một trong những chợ nổi đã có từ lâu đời và hiếm hoi còn tồn tại ở miền Tây. Đây được xem là chợ nổi "thuần miền Tây" nhất khi vẫn còn giữ nguyên được nét sinh hoạt trên sông đặc trưng duy nhất tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Đặc điểm
Hoạt động từ rất sớm và có phần sung túc.
Thông thường chợ nổi có khoảng 200 ghe, xuồng lớn nhỏ mua bán tấp nập, nhưng vào những ngày giáp Tết con số này có thể lên tới 300-400 chiếc.
Vẫn giữ được nét sinh hoạt đặc trưng văn hoá của chợ nổi khu vực đồng bằng Nam Bộ.
Cây bẹo là hình thức quảng cáo đặc trưng tại các chợ nổi dùng để treo những hàng trên ghe lên cao để khách hàng tìm đến mua. Thông thường cây bẹo được làm bằng tre và treo đứng. Nhưng cây bẹo treo ngang là nét riêng mà bạn chỉ có thể nhìn thấy ở chợ nổi Ngã Năm.
Là nơi neo đậu chờ lấy hàng hóa của thương lái đến từ nhiều vùng miền, do đó, vốn dĩ nhìn cảnh chợ rất tấp nập và lúc nào cũng đông người, chợ hoạt động suốt ngày.
Chính giao thông tại 3 tỉnh này còn nhiều hạn chế thì việc giao lưu hàng hóa tại chợ Ngã Năm có phần thuận tiện hơn để từ chợ, hàng hóa rẽ về các vùng xa xôi của mạn nam sông Hậu và cả bán đảo Cà Mau.
Là chợ phát triển rất mạnh và đóng vai trò khá quan trọng cho việc vừa là chợ, vừa là nơi trung chuyển vừa là vựa lúa gạo cho cả đồng bằng trù phú.

Phát triển du lịch
Do hệ thống đường bộ từ Phú Lộc về chưa hoàn thành, nên lượng du khách đến với chợ nổi Ngã Năm còn bị hạn chế. Điều này đã khiến cho chợ này là chợ duy nhất không có khách du lịch so với tất cả chợ nổi khác. Điều này khiến cho chợ vừa ưu điểm vừa gặp rất nhiều hạn chế, ưu điểm là chợ vẫn giữ nét hoang sơ vốn có, giữ được cái hồn vốn có của chợ nổi, hạn chế là chợ không thu hút khách du lịch. Hiện nay tỉnh Sóc Trăng đang định hướng phát triển chợ nổi Ngã Năm trở thành điểm du lịch sinh thái cộng đồng nên chợ đã dần cải thiện, lượng khách du lịch đã tăng đáng kể.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Du lịch Sóc Trăng
Chợ tại Sóc Trăng
Ngã Năm
Ngã Năm


title: Adenomera marmorata

text:
Leptodactylus marmoratus là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và vườn nông thôn.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Tham khảo

 Potsch de Carvalho-e-Silva, S. & Moreira, G. 2004. Adenomera marmorata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Adenomera
Động vật đặc hữu Brasil


title: Erro, Navarre

text:
Erro, Navarre là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Pamplona.

Tham khảo

Đô thị ở Navarre
Khu dân cư ở Navarre


title: Hyphoporus anitae

text:
Hyphoporus anitae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Vazirani miêu tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hyphoporus


title: Gehée

text:
Gehée là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 22,75 km², dân số thời điểm năm 1999 là 301 người. Khu vực này có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

 INSEE commune file

Gehee


title: Lasioglossum chiwense

text:
Lasioglossum chiwense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1931


title: Hard Candy (album của Madonna)

text:
Hard Candy là album phòng thu thứ 11 của ca sĩ người Mỹ Madonna, phát hành ngày 19 tháng 4 năm 2008, bởi Warner Bros. Records. Đây là album phòng thu cuối cùng mà Madonna làm việc cho hãng đĩa, kết thúc mối quan hệ hợp tác trong âm nhạc kéo dài 25 năm. Madonna bắt đầu thực hiện album vào đầu năm 2007, với sự tham gia của Justin Timberlake, Timbaland, The Neptunes và Nate "Danja" Hills. Đây là một bản thu âm mang hơi hướng R&B, với dance-pop làm cốt lõi. Nhóm Pet Shop Boys ban đầu cũng được liên lạc để ngỏ ý hợp tác với Madonna, theo lời mời của Warner Bros., nhưng sau đó họ đã thay đổi quyết định và rút lại lời mời.

Madonna quan tâm đến việc hợp tác với Timberlake sau khi nghe album FutureSex/LoveSounds (2006) của anh. Họ bắt tay sản xuất vài bài hát cho album, với cơ sở là những bản thu nháp từ Pharrell Williams. Theo Madonna, Hard Candy mang nhiều khía cạnh của một album tự truyện. Tuy nhiên, nó chỉ xảy đến khi cô thực hiện một phần album. Bước đầu, Madonna muốn thực hiện hình ảnh Đức Bà Đen cho ảnh bìa album, nhưng sau đó cô đã thay đổi quyết định bởi những tranh cãi có thể nổ ra. Thay vào đó, nó mang tên Hard Candy, đại diện cho hai trạng thái khác nhau, giữa cứng cỏi và ngọt ngào.

Album nhìn chung nhận được những phản ứng tích cực từ giới chuyên môn, mặc dù một số nhà phê bình đương đại cho rằng âm nhạc của Madonna đang bị thị trường hóa quá mức. Ngay sau khi phát hành, Hard Candy đứng đầu bảng xếp hạng tại hơn 37 quốc gia, bao gồm Hoa Kỳ, Úc, Canada, Pháp, Đức, Nhật Bản, Tây Ban Nha và Vương quốc Anh cũng như là album bán chạy thứ 11 thế giới năm 2008. Tính đến nay, nó đã bán được hơn 4 triệu bản.

Ba đĩa đơn đã được phát hành từ album. Đĩa đơn đầu tiên, "4 Minutes", trở thành một những bản hit thành công nhất năm 2008 trên toàn cầu, đứng đầu các bảng xếp hạng ở 21 quốc gia và trở thành đĩa đơn thứ 37 của Madonna lọt vào top 10 trên Billboard Hot 100. Những đĩa đơn còn lại như "Give It 2 Me" và "Miles Away" đều gặt hái những thành công thương mại đáng kể. Để quảng bá album, Madonna thực hiện những buổi trình diễn tiếp thị nhỏ, ở 3 thành phố khác nhau. Ngoài ra, một chuyến lưu diễn lớn để quảng bá cho Hard Candy mang tên Sticky & Sweet Tour (2008-2009), đã trở thành tour diễn có doanh thu cao nhất từ trước đến nay bởi một nữ nghệ sĩ hát đơn.

Tổng quan
Đĩa đơn đầu tiên của album mang tên "4 Minutes" được phát hành ngày 24 tháng 3 năm 2008 với sự góp mặt của Justin Timberlake và Timbaland đã đạt #1 tại các bảng xếp hạng thế giới, Anh Quốc, Canada, châu Âu và đạt hạng #3 tại Mỹ.

Theo Madonna, cô quyết định đặt tên album là Hard Candy đơn giản chỉ bởi cô thích kẹo ngọt. Cô nói rằng: "Tựa đề của album là sự kết hợp của những điều đối lập: sự khắc nghiệt, cứng rắn và vị ngọt ngào. Nó giống như kiểu tôi sẽ đá vào mông bạn nhưng điều đó lại khiến bạn cảm thấy hài lòng. Và dĩ nhiên, tôi cũng thích kẹo nữa. Kẹo càng cứng thì hương vị càng ngọt ngào".

Bìa album được chụp và thiết kế bởi nhiếp ảnh gia Steven Klein. Madonna mặc một bộ bikini màu đen, thè lưỡi liếm sợi dây da đen và đeo một chiếc thắt lưng kiểu võ sĩ quyền Anh, trong đó có các dòng chữ "Give It To Me" "M-Dolla", "M". Nền là một màu hồng của kẹo. Có ý kiến cho rằng Madonna trong bìa album theo kiểu khiêu khích như vậy như hình ảnh một phụ nữ tuổi 50 đang cố duy trì sự khêu gợi.

Phong cách nhạc
Madonna hứa hẹn rằng cô sẽ đưa âm hưởng của nhạc hip-hop vào album mới của mình, trong khi tiếp tục duy trì thể loại nhạc pop-dance "thấu tận trong tim". Stuart Price, nhà sản xuất của Confessions on a Dance Floor nói rằng Hard Candy đã chuyển sang phương hướng thành thị. The Sun trích dẫn một nguồn tin nói rằng: "...album không hoàn toàn là hip-hop vì có sự góp mặt của những nhà sản xuất ở đủ mọi thể loại. Đây có thể là một trong dự án nhiều tham vọng nhất của Madonna từ trước đến nay".

Album có sự góp giọng của bốn nam ca sĩ người Mỹ là Justin Timberlake, Kanye West, Timbaland và Pharrell Williams. Việc sản xuất thực hiện bởi Timbaland, Justin, The Neptunes, Nate "Danja" Hill và cả Madonna.

Phê bình
Hard Candy nhận được nhiều đánh giá thuận lợi từ giới phê bình chuyên nghiệp. Tạp chí khó tính Rolling Stone đã chấm 4/5 sao với lời nhận xét rằng cả một đội ngũ sáng tác lừng danh của nền công nghiệp âm nhạc Mỹ sẽ giúp Madonna tiếp tục trở lại vị trí của một nữ hoàng dòng nhạc disco thành thị. Theo hãng thông tấn Reuters thì đây là "một món quà chia tay đầy bất ngờ của Madonna với đối tác lâu năm-Warner Bros".

Tuy nhiên All Music Guide lại cho rằng đây là album tẻ nhạt nhất trong sự nghiệp của Madonna. Các ca khúc trong album do Timbaland và Pharrell sản xuất dường như đã thấy ở Nelly Furtado, Britney Spears và Gwen Stefani.

Danh sách bài hát

Chú ý
  nghĩa là đồng sản xuất
  nghĩa là hỗ trợ sản xuất
  nghĩa là người phối nhạc và hỗ trợ sản xuất

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Thành công trên các bảng xếp hạng

Chứng nhận

!scope="row"|Chile (IFPI)
|Vàng
|7,500
|-

!scope="row"|Thổ Nhĩ Kỳ (Mü-YAP)
|Vàng
|3,000
|-

!scope="row"|Toàn cầu
|
|4,000,000

Tham khảo

Liên kết ngoài
Madonna.com > Discography > Hard Candy
Madonna Hard Candy Reviews  Metacritic.com

Album của Madonna
Album quán quân Billboard 200
Album năm 2008
Album nhạc dance-pop
Album của Warner Bros. Records
Album sản xuất bởi Timbaland


title: Uckerland

text:
Uckerland là một đô thị ở huyện Uckermark, bang Brandenburg, Đức. Đô thị này có diện tích 166,19 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 3341 người.

Tham khảo


title: Mitra lienardi

text:
Mitra lienardi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố
Chúng phân bố ở Ấn Độ Dương dọc theo vùng bể Mascarene

Chú thích

Tham khảo
 Drivas, J. & M. Jay (1988). Coquillages de La Réunion et de l'île Maurice

Liên kết ngoài

Mitra


title: Megapenthes dolosus

text:
Megapenthes dolosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Brown miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Zoila

text:
Zoila là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cypraeidae, họ ốc sứ

Các loài
Các loài thuộc chi Zoila bao gồm:

 Zoila decipiens (E.A. Smith, 1880)
 Zoila eludens L. Raybaudi, 1991
 Zoila friendii (J. E. Gray, 1831)
 Zoila jeaniana (Cate, 1968)
 Zoila ketyana (L. Raybaudi, 1978)
 Zoila marginata (Gaskoin, 1849)
 Zoila mariellae L. Raybaudi, 1983
 Zoila orientalis Raybaudi, 1985
 Zoila perlae Lopez & Chiang, 1975
 Zoila rosselli
 Zoila thersites (Gaskoin, 1849)
 Zoila venusta (G.B. Sowerby, 1847)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Họ Ốc sứ


title: Ptinus lichenum

text:
Ptinus lichenum là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Ptinus trong họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

lichenum


title: Encyclia flava

text:
{{Bảng phân loại
| image = Orkideo1.jpg
| regnum = Plantae
| unranked_divisio = Angiospermae
| unranked_classis = Monocots
| ordo = Asparagales
| familia = Orchidaceae
| subfamilia = Epidendroideae
| tribus = Epidendreae
| subtribus = Laeliinae
| alliance = Cattleya
| genus = Encyclia
| species = E. flava
| binomial = Encyclia flava
| binomial_authority = (Lindl.) Porto & Brade
| synonyms = {{collapsible list| bullets = true
| Epidendrum flavum Lindl. (Basionym)
| Epidendrum amictum Linden & Rchb.f.
| Epidendrum conchichilum Barb.Rodr.
| Epidendrum linearifolioides Kraenzl.
| Encyclia amicta (Linden & Rchb.f.) Schltr.
| Encyclia conchichila (Barb.Rodr.) Porto & Brade
| Encyclia linearifolioides (Kraenzl.) Hoehne
| Encyclia bicornuta Brade
| Encyclia linearifolioides var. fuscosepala (Hoehne) Hoehne
| Encyclia microxanthina Fowlie
}}
| name = Encyclia flava}}Encyclia flava là một loài lan. Số nhiễm sắc thể lưỡng bội của E. flava là 2n'' = 40.

Footnotes and Liên kết ngoài

Hình ảnh

Liên kết ngoài

flava


title: Rudiano

text:
Rudiano là một đô thị thuộc tỉnh Brescia trong vùng Lombardia ở Ý. Đô thị này có diện tích 9 km², dân số 4601 người.

Đô thị này giáp với các đô thị sau: Calcio (Italie), Chiari, Pumenengo, Roccafranca, Urago d'Oglio.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Rémilly, Moselle

text:
Rémilly (Moselle) là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Pange. Tọa độ địa lý của xã là 49° 00' vĩ độ bắc, 06° 23' kinh độ đông. Rémilly (Moselle) nằm trên độ cao trung bình là 225 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 220 mét và điểm cao nhất là 312 mét. Xã có diện tích 18,94 km², dân số vào thời điểm 1999 là 1813 người; mật độ dân số là 95 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Stenagostus rosti

text:
Stenagostus rosti là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Stenagostus


title: Cardiophorus munitus

text:
Cardiophorus munitus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: MedlinePlus

text:
MedlinePlus là một trang web miễn phí cung cấp thông tin về y tế của người tiêu dùng dành cho các bệnh nhân, gia đình, và các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc y tế. Trang web tập hợp thông tin từ United States National Library of Medicine (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ), National Institutes of Health (NIH) (Viện Y tế Quốc gia), từ các cơ quan chính phủ khác của Hoa Kỳ, và các tổ chức liên quan đến y tế. Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ phát hành và duy trì trang web. MedlinePlus còn có một phiên bản khác là MedlinePlus en español dùng để cung cấp nhữg nội dung tương tự cho cộng đồng nói tiếng Tây Ban Nha và một trang web tối ưu hóa hiển thị trên điện thoại di động bằng cả tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha. Hơn 150 triệu người trên khắp thế giới sử dụng MedlinePlus mỗi năm.

Nội dung:
 Thông tin y tế và Bách khoa toàn thư Y khoa về hàng trăm bệnh, tình trạng, và các vấn đề chăm sóc sức khỏe.
 Thông tin về dược phẩm
 Thông tin về thảo dược và chế độ dinh dưỡng bổ sung
 A Từ điển y khoa
 Những bài viết về tin tức y tế từ Reuters, HealthDay và các thông cáo báo chí của các tổ chức y tế lớn.
 Danh bạ các bác sĩ, nha sĩ, bệnh viện, phòng khám, và các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe khác.
 Video của các thủ tục phẫu thuật and Video giải phẫu
 Các hướng dẫn Y tế sử dụng hình ảnh động và âm thanh để giải thích các điều kiện và thủ tục.
 MedlinePlus Connect, một dịch vụ kết nối các bệnh nhân hoặc các nhà cung cấp trong hệ thống hồ sơ y tế điện tử (EHR) với những thông tin liên quan của MedlinePlus về tình trạng hoặc dược phẩm.
 Dành cho điện thoại di động truy cập .

Chú thích

Tham khảo
 MedlinePlus,"MedlinePlus Statistics". Available from http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/usestatistics.html
 Miller N, Lacroix EM, Backus J. The making of Medlineplus. Public Libraries. 2001 Mar-Apr;40(2):111-3.
 Miller N, Tyler RJ, Backus JEB. MedlinePlus: The National Library of Medicine brings quality information to health consumers. Library Trends [Internet]. 2004 Fall[cited 2009 Jun 8];53(2):375-88. Available from: http://www.nlm.nih.gov/pubs/staffpubs/lo/LibraryTrends_fall2004.pdf
 ACSI Scores for U.S. Federal Government 2010. Available from http://www.theacsi.org/index.php?option=com_content&task=view&id=238&Itemid=261

Liên kết ngoài
 MedlinePlus:  http://medlineplus.gov/
 MedlinePlus en español:  http://medlineplus.gov/spanish/
 MedlinePlus Quality Guidelines:  http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/criteria.html
 Articles about MedlinePlus:  http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/bibliography.html
 MedlinePlus Mobile: http://m.medlineplus.gov/

Website Mỹ


title: Calaina

text:
Calaina là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Schauffus miêu tả khoa học năm 1887.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Calaina admirabilis (Schaufuss, 1887)

Chú thích

Tham khảo

Galerucini


title: Motta de' Conti

text:
Motta de' Conti là một đô thị ở tỉnh Vercelli trong vùng Piedmont thuộc Ý, có cự ly khoảng 70 km về phía đông của Torino và khoảng 15 km về phía đông nam của Vercelli. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 851 người và diện tích là 11,8 km².

Đô thị Motta de' Conti có các frazioni (đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Mantie.

Motta de' Conti giáp các đô thị: Candia Lomellina, Caresana, Casale Monferrato, Langosco, và Villanova Monferrato.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Vercelli
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Lucélia

text:
Lucélia là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 21º43'13" độ vĩ nam và kinh độ 51º01'08" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 438 m. Dân số năm 2004 ước tính là 18.569 người.

Địa lý

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000
Tổng dân số: 18.316
Dân số thành thị: 15.698
Dân số nông thôn: 2.618
 Nam giới: 9.472
 Nữ giới: 8.844
 Mật độ dân số (người/km²): 58,24
 Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 16,25
 Tuổi thọ bình quân (tuổi): 71,01
 Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 1,98
 Tỷ lệ biết đọc biết viết: 88,58%
Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,782
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,701
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,767
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,878
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi

 Ribeirão do Pavão

Các xa lộ

 SP-294

Liên kết ngoài
 Lucélia
 Trang mạng của đô thị

Tham khảo

Lucelia


title: Großhart

text:
Großhart là một đô thị thuộc huyện Hartberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 10,64 km², dân số thời điểm năm 2005 là 637 người.

Tham khảo


title: Ypsolopha fujimotoi

text:
Ypsolopha fujimotoi là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở Nhật Bản.

Sải cánh dài khoảng 25 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha


title: Bulbophyllum racemosum

text:
Bulbophyllum racemosum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

racemosum]]

R


title: Atrichius

text:
Atrichius là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.

Chú thích

Tham khảo

Họ Bọ hung


title: Couy

text:
Couy là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Couy on the Quid website

Ghi chú

Xã của Cher


title: Chryseofusus westralis

text:
Chryseofusus westralis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chryseofusus


title: Germania (biểu tượng)

text:
Germania là hiện thân và biểu tượng của đế quốc Đức cũng như toàn thể nước Đức, đây là hình tượng phổ biến nhất liên quan đến các cuộc cách mạng năm 1848, sau đó là Đế chế Đức. Germania thường được gọi là "Reichsschwert" (Nữ hoàng và thanh kiếm). Cô là đôi khi được miêu tả là như là mang theo hoặc đeo vương miện Hoàng gia của Thánh chế La Mã (vòng nguyệt quế). Cô thường được mô tả như một cô gái trẻ, tóc hung, mặc áo giáp, tóc dài chảy xuống, luôn mang theo một thanh gươm và tấm khiên theo phong cách thời trung cổ. Đôi khi, lá chắn mang hình ảnh của một con đại bàng đen. Trước-1871, cô được thể hiện giữ lá cờ đen-đỏ-vàng của Đức hiện đại, nhưng trong sau năm 1871 miêu tả, cô được thể hiện là người giữ lá cờ đen- trắng -đỏ của Đế chế Đức.

Tham khảo

 Lionel Gossman. "Making of a Romantic Icon: The Religious Context of Friedrich Overbeck’s ‘Italia und Germania.’" American Philosophical Society, 2007. ISBN 0871699753.
 Germania Briefmarken

Đức
Biểu tượng quốc gia Đức


title: Landres

text:
Landres  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 305 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Aspidimorpha chlorina

text:
Aspidimorpha chlorina là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Aspidimorpha


title: Trận Kōshū-Katsunuma

text:
là trận đánh giữa phe bảo hoàng và Mạc phủ Tokugawa trong Chiến tranh Boshin ở Nhật Bản. Trận đánh này tiếp theo Trận Toba-Fushimi ngày 29 tháng 3 năm 1868 (lịch Gregori).

Mở đầu
Sau khi đánh bại quân đội Mạc phủ Tokugawa trong Trận Toba-Fushimi, quân triều đình (bao gồm quân đội phong kiến của Chōshū, Satsuma và Tosa) chia làm ba đội, tiến về phía Đông Bắc đến sào huyệt của nhà Tokugawa tại Edo trên ba đường chính: Tōkaidō (đường), Nakasendō và Hokurikudō.

Trong khi đó, Kondō Isami, chỉ huy của Shinsengumi, sau khi rút lui lực lượng còn lại khỏi Trận Toba-Fushimi về Edo, gặp chỉ huy quân đội Shogun Katsu Kaishū. Kondō cho ra đời một đơn vị mới dựa trên số quân còn sống sót của Shinsengumi, gọi là Koyo Chimbutai, rời Edo ngày 1 tháng 3.

Trận đánh
Quân triều đình đầu tiên đến tòa thành Kofu, Yamanashi của Mạc phủ, và chiếm nó dù gặp một chút khó khăn. Quân triều đình gặp quân Mạc phủ trong trận Katsunuma (này là một phần của Kōshū, Yamanashi) ngày 29 tháng 3. Đối mặt với đội quân đông gấp 10 lần, quân Mạc phủ bị đánh bại với thương vong 179 người. Những người sống sót, bao gồm Kondō, cố chạy về Aizu qua tỉnh Sagami, vẫn do những hatamoto trung thành với nhà Tokugawa kiểm soát.

Kết quả
Kondō Isami suýt nữa thì chạy thoát được, nhưng sớm bị bắt lại sau đó tại Nagareyama, Chiba. Ông bị chính quyền mới chém đầu tại Itabashi ít lâu sau đó. Trận Kōshū-Katsunuma là hành động quân sự lớn cuối cùng ở trung tâm Honshū trong chiến tranh Boshin, và cái chết của Kondō Isami lại càng làm những người ủng hộ Tokugawa thêm mất nhuệ khí, góp phần vào việc thành Edo đầu hàng mà không đổ máu năm sau đó.

Đọc thêm
Aikawa Tsukasa and Kikuchi Akira. Shinsengumi Jitsuroku. Tōkyō: Chikuma-Shōbō, 1996.
Kikuchi Akira. Shinsengumi Hyakuichi no Nazo. Tōkyō: Shin Jinbutsu Ōraisha, 2000.
Nagakura Shinpachi. Shinsengumi Tenmatsu-ki. Tōkyō: Shin Jinbutsu Ōraisha, 2003
Shinsengumi Saitō Hajime no Nazo. Tōkyō: Shin Jinbutsu Ōraisha, 2003.
Yamakawa Kenjirō. Aizu Boshin Senshi. Tōkyō: Tōkyō Daigaku Shuppankai, 1931.

Tham khảo

Chiến trận ở Nhật Bản
Chiến tranh Boshin
Minh Trị Duy Tân
Thời kỳ Minh Trị
Xung đột năm 1868


title: Platypelis

text:
Platypelis là một chi động vật lưỡng cư trong họ Nhái bầu, thuộc bộ Anura. Chi này có 10 loài và 50% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.

Hình ảnh

Tham khảo

Họ Nhái bầu
Động vật lưỡng cư châu Phi
Động vật đặc hữu Madagascar


title: Shivli

text:
Shivli là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Kanpur Dehat thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Shivli có dân số 7830 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Shivli có tỷ lệ 69% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Shivli, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Lùng Thẩn

text:
Lùng Thẩn là một xã thuộc huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Lử Thẩn và Lùng Sui.

Địa lý
Xã Lùng Thẩn nằm ở phía đông nam huyện Si Ma Cai, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Bắc Hà
Phía tây giáp xã Cán Cấu và xã Sán Chải
Phía nam giáp huyện Bắc Hà
Phía bắc giáp tỉnh Hà Giang.

Xã Lùng Thẩn có diện tích 35,78 km², dân số năm 2019 là 4.480 người, mật độ dân số đạt 125 người/km².

Lịch sử
Địa bàn xã Lùng Thẩn hiện nay trước đây vốn là ba xã: Lùng Sán, Seng Sui và Lử Thẩn thuộc huyện Bắc Hà.

Ngày 15 tháng 11 năm 1966, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 197-QĐ. Theo đó, chia huyện Bắc Hà thành hai huyện Bắc Hà và Si Ma Cai, các xã Lùng Sán, Seng Sui và Lử Thẩn thuộc huyện Si Ma Cai.

Ngày 17 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 168-CP. Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của huyện Si Ma Cai trở lại huyện Bắc Hà, các xã Lùng Sán, Seng Sui và Lử Thẩn thuộc huyện Bắc Hà.

Ngày 28 tháng 5 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 205-CP. Theo đó, sáp nhập hai xã Lùng Sán và Seng Sui thành xã Lùng Sui.

Ngày 18 tháng 8 năm 2000, Chính phủ ban hành Nghị định số 36/2000/NĐ-CP. Theo đó, hai xã Lùng Sui và Lử Thẩn thuộc huyện Si Ma Cai vừa tái lập từ huyện Bắc Hà.

Trước khi sáp nhập, xã Lùng Sui có diện tích 20,45 km², dân số là 2.459 người, mật độ dân số đạt 120 người/km². Xã Lử Thẩn có diện tích 15,33 km², dân số 2.021 người, mật độ dân số đạt 132 người/km².

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 896/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Lào Cai (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Lùng Sui và Lử Thẩn thành xã Lùng Thẩn.

Chú thích

Xem thêm


title: 8907 Takaji

text:
8907 Takaji (1995 WM5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 11 năm 1995 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8907 Takaji

Thiên thể phát hiện năm 1995
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Dicranomyia nathalinae

text:
Dicranomyia nathalinae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: (5452) 1937 NN

text:
(5452) 1937 NN là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Cyril V. Jackson ở Đài thiên văn Union ở Johannesburg, South Africa, ngày 5 tháng 7 năm 1937.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1937
Được phát hiện bởi Cyril V. Jackson
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Parapoynx diminutalis

text:
Parapoynx diminutalis là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó là loài đặc hữu của south-Đông Á, bao gồm Bắc Úc, Queensland và New South Wales ở Úc, but has since been được tìm thấy ở United Kingdom và Hoa Kỳ.

Sải cánh dài khoảng 20 mm.

Ấu trùng ăn các loài Hydrilla.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Australian Caterpillars

Parapoynx


title: Thyreus axillaris

text:
Thyreus axillaris là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Thyreus
Động vật được mô tả năm 1903


title: Quốc lộ 63

text:
Quốc lộ 63 là con đường nối liền 2 tỉnh Kiên Giang và Cà Mau, dài 110 km. Đường với quy mô đường cấp V đồng bằng bề mặt rải nhựa rộng trung bình 5-6m.

Quốc lộ 63 bắt đầu tại ngã ba Tắc Cậu, giao với quốc lộ 61, thị trấn Minh Lương, huyện Châu Thành, đi qua các huyện An Biên, U Minh Thượng, Vĩnh Thuận (tỉnh Kiên Giang), Thới Bình (tỉnh Cà Mau) và kết thúc tại phường 5, thành phố Cà Mau (tỉnh Cà Mau), giao với Quốc lộ 1A đoạn trong thành phố Cà Mau gồm 2 phần là đường Ngô Quyền và đường Phan Ngọc Hiển.

Hiện nay đoạn đường vành đai 2 thành phố Cà Mau đoạn từ đường Nguyễn Trãi đến đường Trần Hưng Đạo đang thay thế vai trò đường tránh quốc lộ 63. Quốc lộ 63 qua kênh Quản Lộ Phụng Hiệp bằng Cầu Phụng Hiệp 6 làn xe. Tương lai đoạn quốc lộ 63 mới sẽ được kéo dài theo vành đai 2 đến giao với Quốc lộ 1A mới (nhánh N1 của đường tránh Cà Mau).

Trên quốc lộ 63 có phà Tắc Cậu - Xẻo Rô cách ngã ba Tắc Cậu 4 km, phà đi qua hai con sông là sông Cái Lớn và sông Cái Bé. Hiện nay trên tuyến Quốc lộ 63 đã có thể thông toàn bộ thông qua đoạn đi trùng với đường Hàng lang ven biển phía Nam, vượt sông Cái Lớn và Cái Bé bằng cầu Cái Lớn và Cầu Cái Bé.

Năm 2022, đã hơn 10 năm kể từ khi cử tri tỉnh Cà Mau nhận đường quyết định mở rộng đường từ cấp V lên cấp IV nhưng Bộ GTVT đã từ chối cấp vốn, dẫn đến đoạn đường trở nên tồi tệ, không được duy tu bảo dưỡng, ngập nước và mất an toàn giao thông. Cuối năm 2022 đã hoàn thành được đoạn thảm lại nhựa mặt đường đoạn trong nội ô thành phố Cà Mau.

Tham khảo

 Quốc lộ 63 qua Cà Mau bị “bỏ quên” hơn 10 năm, Bộ Giao thông vận tải nói gì? - Nhịp sống kinh tế Việt Nam & Thế giới (vneconomy.vn)

63
Giao thông Cà Mau
Giao thông Kiên Giang


title: Splendrillia falsa

text:
Splendrillia falsa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Splendrillia


title: Tabanera de Cerrato

text:
Tabanera de Cerrato là một đô thị trong tỉnh Palencia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 148 người.

Tham khảo

Đô thị ở Palencia


title: Chilocoristes mohamedsaidi

text:
Chilocoristes mohamedsaidi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Chilocoristes


title: Hưng Long, Bình Chánh

text:
Hưng Long là một xã thuộc huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hưng Long nằm ở phía nam huyện Bình Chánh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Đa Phước và xã Qui Đức
Phía tây giáp xã Tân Quý Tây và xã An Phú Tây
Phía nam giáp tỉnh Long An và xã Qui Đức
Phía bắc giáp xã Phong Phú và Quận 8.

Xã có diện tích 12,97 km², dân số năm 2021 là 27.073 người,  mật độ dân số đạt 2.087 người/km².

Lịch sử
Dưới thời Pháp thuộc, Hưng Long là một làng thuộc tổng Phước Điền Thượng, quận Cần Giuộc, tỉnh Chợ Lớn. Đến thời Việt Nam Cộng hòa, tỉnh Chợ Lớn giải thể, quận Cần Giuộc thuộc tỉnh Long An; riêng ba xã Hưng Long, Qui Đức và Tân Quý Tây được sáp nhập vào quận Bình Chánh mới thành lập thuộc tỉnh Gia Định. Từ năm 1976, xã Hưng Long thuộc huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

Di tích
Di tích lịch sử Rạch Già tại ấp 6 xã Hưng Long đã được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố theo Quyết định số 4344/QĐ-UBND ngày 13/10/2008.

Chú thích

Tham khảo


title: Golinhac

text:
Golinhac  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Xã của Aveyron


title: Florilegus affinis

text:
Florilegus affinis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Florilegus
Động vật được mô tả năm 1970


title: Dâu gia xoan

text:
Dâu gia xoan hay dâu da xoan, giâu gia xoan, giâu gia nhà, giâu gia thơm, xoan nhừ (danh pháp hai phần: Spondias lakonensis) là loài cây thuộc họ Đào lộn hột.

Cây dâu gia xoan phân bố ở Trung Quốc (Hải Nam), Thái Lan, Lào, Việt Nam. Tại Việt Nam, loài này phân bố từ Hà Giang đến Đăk Lăk và được trồng ở nhiều nơi khác.

Dâu gia xoan là cây gỗ nhỏ đến trung bình, cao 10 m đến 20 m, mọc trong và ven rừng thường xanh. Quả chua, ăn được, hạt cho dầu.

Chú thích

Tham khảo

L
L


title: Vexillum coronatum

text:
Vexillum coronatum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Quận White, Arkansas

text:
Quận White là một quận thuộc tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Arkansas

Vùng đô thị Little Rock–North Little Rock–Conway
Khởi đầu năm 1835 ở Lãnh thổ Arkansas
Khu dân cư thành lập năm 1835