title: Mạc Mậu Hợp

text:
Mạc Mục Tông (chữ Hán: 莫穆宗 1560 – tháng 1 năm 1593) tên thật là Mạc Mậu Hợp là vị hoàng đế Đại Việt thứ năm của nhà Mạc thời Nam – Bắc triều trong lịch sử Việt Nam. Ông lên ngôi năm 1562 lúc mới 2 tuổi và qua đó trở thành vua trẻ thứ hai lúc lên ngôi. Ông trị vì cho đến khi truyền ngôi cho con là Mạc Toàn năm 1592, tổng cộng 30 năm.

Lên ngôi lúc còn rất nhỏ, thời kì trị vì đầu của Mạc Mậu Hợp được Khiêm vương Mạc Kính Điển nhiếp chính, đối trọng được với họ Trịnh đang phò nhà Lê Trung hưng ở phía Nam. Nhưng sau khi Khiêm vương mất, nhà Mạc do Mạc Mậu Hợp nắm dần suy yếu và thời kì của ông chứng kiến sự suy vong trực tiếp của triều đại nhà Mạc. Khi quân Nam triều dưới sự chỉ huy của Trịnh Tùng bắc tiến, Mạc Mậu Hợp thua chạy, đánh mất thành Đông Kinh. Sau đó, ông bị quân Nam triều bắt khi đang giả làm sư và bị Trịnh Tùng xử tử.

Nhà Mạc khởi nghiệp từ năm 1527 thời Thái Tổ Mạc Đăng Dung đến 1592 đời Mạc Mậu Hợp mới tạm ngừng, vừa đúng 65 năm ở ngôi ngự trị suốt cả miền Bắc, lấy thành Đông Kinh làm kinh đô. Duy từ cái chết của Mạc Mậu Hợp năm 1593 trở đi, con cháu họ Mạc bắt đầu suy tàn, phải rời khỏi Thăng Long để lên chiếm cứ từ Trung du và duyên hải miền Bắc lên đến Cao Bằng cho tới 1677 thì bị diệt hẳn.

Lên ngôi
Nguyên quán Mạc Mậu Hợp là người xã Cao Đôi, huyện Bình Hà (nay là thôn Long Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương). Ông sinh năm 1560, là con trưởng của Mạc Tuyên Tông.

Do Mạc Tuyên Tông bị bệnh đậu mùa mất khi Mạc Mậu Hợp mới lên 2 tuổi đã được Khiêm vương Mạc Kính Điển là phụ chính đưa lên ngôi tháng 1 năm 1562. Lúc này triều chính vẫn do hai ông chú là Mạc Kính Điển và Mạc Đôn Nhượng phụ tá. Mậu Hợp lên ngôi lấy niên hiệu là Thuần Phúc thứ nhất.

Khiêm Vương phụ chính
Lợi dụng cái chết của Mạc Tuyên Tông, con nối ngôi còn thơ dại, còn Mạc Kính Điển, một đại thần trụ cột của triều Mạc đã cao tuổi, phía Lê–Trịnh Nam triều lại liên tiếp mở những cuộc tấn công vào các vùng Trường Yên, Yên Sơn Nam. Kính Điển lại phải thân chinh đốc binh mã chống Lê–Trịnh. Kính Điển tổ chức những trận đánh thọc sâu vào Thanh Hoa (tên cũ của Thanh Hóa) buộc Thái sư phụ chính của Nam triều là Trịnh Kiểm phải lui quân về giữ Tây Đô (Thanh Hóa). Tháng 9 năm 1566, Trịnh Kiểm lại xuất quân đánh vào vùng Tây Nam. Tháng 7 năm 1567, Trịnh Kiểm lại thúc quân đánh vào vùng Sơn Nam cướp thóc lúa nhưng bị Kính Điển đánh mạnh lại phải lui quân về Thanh Hoa. Cuối năm đó, Trịnh Kiểm ốm nặng, phải trao quyền cho con là Trịnh Cối và Trịnh Tùng nối giữ chức Thái Quốc công giúp Lê Anh Tông và giao Nguyễn Hoàng trấn thủ cả Thuận Hóa và Quảng Nam.

Đầu năm 1570, Trịnh Kiểm chết, anh em Trịnh Cối và Trịnh Tùng tranh quyền. Thấy triều Lê Anh Tông lục đục, quan Bố Chính là Lập quận công Mạc Lập Bạo đem quân về đầu hàng Mạc Mậu Hợp. Mạc Kính Điển nhân thế đem hơn 10 vạn quân đánh thẳng vào Thanh Hoa, cuộc tấn công Lê - Trịnh lúc này của nhà Mạc kéo dài suốt năm 1570 nhưng vẫn chưa phân thắng bại. Trước thế tấn công quyết liệt của Mạc Kính Điển, bị kẹp giữa quân Mạc và quân Trịnh Tùng, Trịnh Cối không chống nổi, liền đem vợ con cùng nhiều tướng lĩnh khác của triều Lê Anh Tông chạy về với nhà Mạc. Trịnh Tùng cầm quân Nam triều cầm cự được với quân Mạc. Cuối năm 1570, Kính Điển vì thiếu lương lại rút quân về Đông Kinh. Lúc này Lê Anh Tông phải trao quyền binh cho Trịnh Tùng và đưa Tùng lên chức Thái úy Trưởng Quốc công vào năm 1571.

Nam triều lúc bấy giờ chỉ giữ được mỗi Thanh Hóa, Kính Điển đem binh vào đánh Nghệ An nên phía nam sông Lam trở vào Quảng Nam đều thuộc nhà Mạc. Tuy nhiên, nhà Mạc sau đó đánh mất Thuận Hóa, Quảng Nam vì xa cách nên không thể cứu ứng, tướng Mạc Lập Bạo gặp phải địch thủ lớn là Nguyễn Hoàng bị thua trận chết. Mặc dù Nguyễn Quyện và Hoàng quận công Mạc Đăng Lượng đánh thắng quân Lê nhiều lần ở Nghệ An nhưng vì địa thế cách trở, xa Đông Kinh ở Bắc Bộ không tiếp ứng được nên cuối cùng quân chủ lực của Mạc lại phải rút đi, quân Mạc lại yếu thế trước quân Trịnh. Lê-Trịnh được yên phía nam nhờ sức của Nguyễn Hoàng. Nhà Mạc mất hẳn phía nam và chỉ còn kiểm soát Bắc Hà. Trong những năm tiếp theo, Mạc Kính Điển nhiều lần nam tiến nhưng không thu lại được kết quả gì.

Tháng 10 năm 1580, Mạc Kính Điển lâm bệnh mất sau 34 năm phụ chính (1547-1580) cho các ấu chúa nhà Mạc.

Bỏ bê chính sự
Khi Mạc Kính Điển mất, Mạc Mậu Hợp đã trưởng thành. Ông trao quyền Trung doanh Tổng súy Ứng vương cho một ông chú khác là Mạc Đôn Nhượng (em út của Mạc Kính Điển). Song Mạc Đôn Nhượng vốn là người nhu nhược, thiếu tính quyết đoán nên từ ngày được bổ nhiệm (1580) đến 1583 không xuất quân đánh dẹp, trễ nải việc quân, việc triều chính cũng không quán xuyến được như thời Mạc Kính Điển.

Trong khi đó thì Mạc Mậu Hợp lại sống xa hoa, kiêu ngạo, hay nghe xiểm nịnh, thường ít lắng nghe lời bàn luận, khuyên can của các bậc lương thần. Vì thế nhiều trọng thần kể cả văn và võ muốn cáo quan về hưu, Mạc Mậu Hợp phải buộc họ mới chịu ở lại. Quan Thái bảo Giáp Trưng từng khuyên Mạc Mậu Hợp "Trí túc bất nhục" (Biết đủ thì không nhục), song Mạc Mậu Hợp không nghe theo nên Giáp Trưng xin về. Mậu Hợp cố giữ lại, Giáp Trưng tâu:
"Tiên Hoàng thường xử: Niên túi tiện quy".
Mạc Mậu Hợp không thể lưu được. Đông các Học sĩ Nguyễn Văn Nhuận cũng có lần đã mạnh bạo tâu với Mậu Hợp:
"Nếu mọi việc, việc gì cũng không cốt ở sự thực mà chỉ chuộng hư văn, hạ thần sợ rằng việc trong thiên hạ sẽ dồn tới số không hết thảy".
Dù được các đại thần có những lời bàn chí lý nhưng Mạc Mậu Hợp không để tâm. Vì thế việc triều chính của nhà Mạc ngày càng sa sút.

Làm mất Bắc triều
Trong một thời gian khá dài từ cuộc tranh chấp giữa anh em họ Trịnh, quân Nam không đủ khả năng tấn công ra bắc. Tuy nhiên sau khi Mạc Kính Điển mất, quân Nam triều bắt đầu phản công trở lại và dần dần chiếm ưu thế trên chiến trường. Mạc Mậu Hợp không chú trọng tới chính sự càng khiến tinh thần quân bắc kém đi.

Kinh thành khói lửa
Cuối năm 1591, Trịnh Tùng khởi đại quân, chia thành nhiều đội đánh ra bắc. Mạc Mậu Hợp huy động toàn quân Bắc triều từ 4 trấn được hơn 10 vạn người, hội Hiệp Thượng, Hiệp Hạ để quyết chiến với quân Nam Triều. Mậu Hợp sai Mạc Ngọc Liễn giữ Tây đạo, Nguyễn Quyện giữ Nam đạo, bọn Ngạn quận công, Thủy quận công chỉ huy binh mã Đông đạo; Đương quận công, Xuyên quận công chỉ huy binh mã Bắc đạo; Khuông Định công, Tân quận công chỉ huy binh mã 4 vệ. Mạc Đăng Lượng đưa hàng vạn quân chỉ một đêm đã đào sông và lập nhiều thành lũy ở vùng Duyên Hà (nay là Hậu Tái, Thái Bình), gọi là "Sông nhà Mạc" và "Nhất dạ Thành". Còn tự mình đích thân đốc suất trung quân; hậu đội thì trong có các tông thất họ Mạc và các tướng túc vệ ở Đông đạo đi sau tiếp chiến.

Ngày 27 tháng 12 năm 1591, quân Mạc đi đến Phấn Thượng gặp quân Lê-Trịnh, cùng dàn trận. Mạc Ngọc Liễn bên phải, Nguyễn Quyện bên trái. Hai bên đánh nhau to suốt từ hôm đó sang tận đầu năm sau, tới ngày 3 tháng 1 năm 1592, quân Mạc thua trận. Mạc Mậu Hợp bỏ kinh thành chạy sang Bồ Đề, để Mạc Ngọc Liễn và các tướng ở lại chống giữ. Ngọc Liễn lĩnh quân bản bộ giữ từ cửa Bảo Khánh tới cửa Nhật Chiêu, Trần Bách Niên và Bùi Văn Khuê giữ từ Cầu Da tới Cầu Dền; Nguyễn Quyện giữ từ Mạc Xá sang phía đông kinh thành.

Ngày 6 tháng 1, hai bên hỗn chiến một trận ác liệt nữa. Trịnh Tùng tiến đến gò tập bắn (Giảng Võ, Hà Nội) bày trận, chia đường cho các tướng tiến đánh. Trần Bách Niên và Bùi Văn Khuê thua trận bỏ chạy, Nguyễn Quyện đặt phục binh không kịp trỗi dậy nên bị bắt; Mạc Ngọc Liễn cô thế phải bỏ lũy rút lui. Thành Đông Kinh thất thủ. Mậu Hợp thu nhặt tàn quân giữ ở sông Hồng để cố thủ. Trịnh Tùng tuy đánh thắng liên tục nhưng do lực lượng chưa đủ nên đành lui về Thanh Hóa; lại hỏi kế của Nguyễn Quyện. Nguyễn Quyện tìm cách hoãn binh để giúp họ Mạc, nên khuyên sang phẳng lũy đất thành khiến cho nhà Mạc dù có quay về cũng không còn gì để làm căn cứ được nữa. Trịnh Tùng nghe theo, liền hạ lệnh quân sĩ trong mấy ngày liền phát hết bụi rậm gai góc, cày lấp hào rãnh, phá thành thành đất bằng.

Mạc Mậu Hợp thấy quân Nam rút, cho rằng quân Nam yếu. Khi trở về kinh thành, ông lại hưởng lạc như cũ, không lo lắng việc phòng chống quân Nam và tổ chức phản công.

Ham sắc hại mình
Nguyên lão tướng Nguyễn Quyện sinh được hai con gái. Con gái lớn là Hoàng hậu Nguyễn Thị của Mạc Mậu Hợp, con gái thứ Nguyễn Thị Niên là vợ tướng Bùi Văn Khuê. Tháng 8 năm 1592, Nguyễn Thị Niên vào cung thăm chị, Mạc Mậu Hợp thấy sắc đẹp của thị Niên nên muốn chiếm đoạt, bèn triệu vào phòng để giữ lại trong cung tới sáng rồi giữ luôn, dự định triệu Bùi Văn Khuê về kinh để giết. Nguyễn Thị Niên sợ hãi bèn sai người hầu cận mật chạy đi báo cho Bùi Văn Khuê. Bùi Văn Khuê biết chuyện, bèn dẫn quân bản bộ về giữ hạt Gia Viễn, không theo mệnh lệnh của triều đình. Mậu Hợp mấy lần vời cũng không tới, bèn sai tướng dẫn quân tới hỏi tội Văn Khuê.

Tháng 10 năm 1592, Bùi Văn Khuê trưng binh chống giữ, và sai con trai chạy tới hành doanh, yết kiến phủ Trịnh Tùng, khóc lóc tố cáo sự tình, xin đầu hàng và xin cho quân cứu viện. Thế là Bùi Văn Khuê cùng cánh quân thủy, vốn là sở trường của quân Mạc, về hàng Nam triều. Trịnh Tùng bèn sai Hoàng Đình Ái dẫn một đạo quân đi trước, để cứu Bùi Văn Khuê và khởi đại binh theo sau. Một đại tướng khác là Trần Bách Niên thất vọng vì Mạc Mậu Hợp cũng sang hàng Nam triều. Liên tiếp hơn 10 tướng Mạc sang hàng Lê. Tình hình nhà Mạc ngày càng nguy cấp, khi đó trong triều chỉ còn trông cậy vào một mình Mạc Ngọc Liễn.

Ngày 14 tháng 11, quân Nam triều chia hai đường thủy bộ cùng đánh từ Hát Giang. Mạc Ngọc Liễn dàn chiến thuyền chống cự, trồng cột gỗ dưới lòng sông, đắp lũy trên bờ cố thủ. Trận chiến diễn ra ác liệt từ ngày 4 đến 14 tháng 12 năm 1592. Tới ngày 14 tháng 12 lũy quân Mạc bị quân Nam triều phá, Ngọc Liễn bỏ thuyền chạy về núi Tam Đảo, quân Mạc tan vỡ.

Lập con thay ngôi
Ngày 14 tháng 11 (âm lịch), Trịnh Tùng đích thân đốc bộ binh, thừa thế đuổi dài, thủy quân cũng thuận dòng xuôi xuống, tới cửa Nam kinh thành Đông Kinh, đóng tại bến Sa Thảo, bắt được hơn nghìn chiến thuyền, kể cả lớn nhỏ. Đêm đó, Mạc Mậu Hợp bỏ kinh thành Đông Kinh chạy trốn sang Kim Thành (Hải Dương). Hoàng tộc họ Mạc lần lượt tìm đường bỏ trốn, trong khi hàng loạt tướng sĩ nhà Mạc theo nhau đầu hàng quân Nam triều. Từ đây quân của nhà Mạc hết phần chiến đấu, từ sông Hồng trở về Bắc quân sĩ kéo nhau ra quy thuận Nam triều. Ngày hôm sau đó, Trịnh Tùng hạ lệnh đem hơn 300 chiến thuyền đánh phá huyện Kim Thành. Mậu Hợp phải bỏ thành trốn chạy, quân Nam triều thu được rất nhiều vàng bạc của cải, đồ dùng, bắt được Thái hậu nhà Mạc giải về Đông Kinh, khi đến sông Bồ Đề, Thái hậu vì quá sợ mà chết.

Ngày 25 tháng 11 (âm lịch), Mạc Mậu Hợp dựng con trai là Mạc Toàn làm vua để giữ việc nước, đổi niên hiệu là "Vũ An" năm thứ nhất, còn bản thân tự làm tướng, quản đốc binh mã chống giữ quân Nam triều. Tuy nhiên tới lúc đó chính sự nhà Mạc đã không thể cứu vãn được nữa, quân Nam triều đánh quá gấp, trong khi quân đội nhà Mạc thì đã tan rã, nhiều người đã đầu hàng. Đầu tháng 12 (âm lịch), Trịnh Tùng chia quân đánh các ngả, phá tan quân của một hoàng thân nhà Mạc là Mạc Kính Chỉ, thu được vô số khí giới và sai quân đi truy lùng bắt Mậu Hợp.

Làm sư chẳng thoát
Khi Trịnh Tùng từ sông Tranh về Thăng Long, nghe có người báo rằng Mạc Mậu Hợp cạo đầu làm sư, ẩn ở chùa Mô Khuê hạt Phượng Nhãn. Trịnh Tùng bèn sai Nguyễn Đình Luận và Lưu Chản dẫn quân đi tìm bắt. Dân địa phương cho biết:
Hôm nọ Mậu Hợp giả làm ông sư, đến ẩn ở đây, đến nay đã 11 ngày.
Quân Nam bèn tìm đến chùa. Lúc đó Mạc Mậu Hợp đang nghiễm nhiên ngồi xếp bằng tròn, gạn hỏi thì Mậu Hợp ấm ớ đáp rằng:
Bần tăng tu hành từ hồi còn trẻ tuổi ở am mây này; chén muối, đĩa rau hàng ngày trai dưỡng; thắp hương thờ phật, công đức chuyên làm.

Quân Nam triều thấy nhà sư nói hoạt bát khiêm tốn, biết là Mậu Hợp, bèn bắt giữ. Ông tự liệu không thể thoát được, bèn thú thực và nói rằng:
Mấy ngày trước đây, tôi chạy trốn ẩn núp trong rừng rậm, đã quá đói khát, dám xin cho một bình rượu uống cho đã.
Quân sĩ bèn cho bình rượu. Sau khi Mậu Hợp uống thỏa thích, ngậm ngùi than rằng:
Nghiệp chướng quá sâu! Nay cầu làm một người dân thường, cũng không thể được. Tội lỗi chỉ vì tổ tiên đã làm sự giết vua cướp ngôi, đến nỗi con cháu ngày nay phải mắc tội nặng như vầy. Mong tướng sĩ dẫn tôi đến trước Hoàng đế, để bầy tỏ thực tình. Đó là lòng tôi rất mong muốn!
Quân Nam triều bèn sai dùng voi chở Mậu Hợp và 2 kỹ nữ, giải về Thăng Long. Khi ông tới trước hành doanh, Trịnh Tùng sai dàn binh mã cực kỳ uy nghiêm, rồi mới cho dẫn Mậu Hợp vào yết kiến. Mậu Hợp lễ dập đầu phủ phục ở ngoài sân. Trịnh Tùng truyền hỏi tới 3 lần, Mậu Hợp vì quá sợ, cứ ấm ớ không thể đáp được, Trịnh Tùng bèn sai dẫn ra ngoài cửa quân, giam tù tại đây.

Tất cả các quan văn võ của Nam triều đều bàn:
Chiếu điều luật, những kẻ phạm tội thoán thí, thì xử theo luật "lăng trì", để làm gương cho mọi người, và đúng phép nước; lại đem thủ cấp tế cáo nhà Tôn miếu, để rửa sỉ nhục của Tiên vương, và bớt cơn giận của thần nhân.
Trịnh Tùng thấy Mạc Mậu Hợp về hàng, không nỡ gia cực hình, bèn sai đem treo sống Mậu Hợp 3 ngày, rồi chém đầu tại bãi cát Bồ Đề, đem thủ cấp dâng lên vua Lê Thế Tông tại hành tại Vạn Lại ở Thanh Hoa, đem đóng đinh vào hai con mắt, rồi bêu ra ngoài chợ. Con trai ông là Toàn đặt niên hiệu là "Vũ An", nhưng không được lòng người, thế cô ngầm trốn, không lâu sau cũng bị quân Nam triều bắt được, đem chém đầu tại bến Thảo Tân.

Mạc Mậu Hợp ở ngôi vua cộng 29 năm, thọ 30 tuổi. Theo các sử sách chính thống của Việt Nam, vì ông bị giết và sau khi ông chết, nhà Mạc cũng mất nên không được đặt miếu hiệu và thụy hiệu. Tuy nhiên, theo công trình nghiên cứu của GS TSKH Phan Đăng Nhật, miếu hiệu của Mạc Mậu Hợp là Mục Tông, thụy hiệu đầy đủ là "Anh Tổ Tĩnh Hoàng đế" (英祖靜皇帝).

Sự thất thế của Mạc Mậu Hợp trước hết là sống xa hoa, cái sai lầm căn bản là kiêu ngạo nên ít chịu nghe lời bàn về việc quân cũng như việc triều chính của các bậc lương thần, rồi sau đó là dùng Mạc Đôn Nhượng – một con người thiếu bản lĩnh, nhu nhược – làm phụ chính nên dẫn tới sự thất bại.

Tuy nhiên, sau cái chết của cha con ông, nhà Mạc không mất hẳn mà vẫn cát cứ tại Cao Bằng thêm hơn 80 năm nữa.

Theo gia phả họ Ngô Mạc Vĩnh Phúc và tâm linh thì ngài Mạc Mậu Hợp thực tế không phải bị bắt ở Chùa Bồ đề sau đưa về Thanh Hóa hành hình đóng đinh vào mắt... như sử nhà Lê đã ghi, thực chất đó là người giả, xác giả được dựng rồi phao tin lên; vua Mạc Mậu Hợp không bị bắt, không dễ bị bắt như vậy... Bên thắng cuộc đương thời, các sử gia Lê-Trịnh viết vậy là để đánh sập ý chí Quan quân, Võ tướng nhà Mạc muốn phục hưng triều Mạc... Các bậc Tiên đế khuyên con cháu họ Mạc hãy tìm ngài linh thiêng xưa ở ẩn các chùa vùng xứ Kinh Bắc.

Việc thi cử
Trong thời gian làm vua, nối theo nề nếp của cha ông, Mạc Mậu Hợp mở tất cả bảy khoa thi. Khoa thi năm 1568 chọn Vũ Hữu Chính thủ khoa, 1571 chọn thủ khoa Nguyễn Mẫn, 1574 chọn Vũ Văn Khuê, 1577 chọn Vũ Giới, 1580 chọn Đỗ Cung và khoa thi 1583 chọn thủ khoa là Đỗ Tuấn Ngạn.

Ngay cả khi chiến sự ác liệt ở kinh thành, mùa hè năm 1592 ông vẫn mở khoa thi Cử nhân ở bến Bồ Đề, lấy Phạm Hữu Năng và 16 người trúng tuyển.

Gia quyến
Mẹ Mạc Mậu Hợp được xác định là vợ thứ của Mạc Tuyên Tông, năm 1600 bị quân Lê-Trịnh giết khi cùng Mạc Kính Cung cố gắng khôi phục nhà Mạc.

Ông có một hoàng hậu là con gái của lão tướng Nguyễn Quyện. Cũng theo Đại Việt sử ký toàn thư, ngoài Vũ An đế Mạc Toàn, Mạc Mậu Hợp còn một người con lớn tuổi hơn, cùng tham gia việc khôi phục kinh thành Thăng Long năm 1600 với mẹ ông và Mạc Kính Cung.

Bị tru di cửu tộc, một họ thành bốn mươi họ

Ly tán
Sau khi triều Mạc bị diệt, họ Mạc không chỉ bị "tru di tam tộc" mà bị truy sát đến cửu tộc. Họ Mạc buộc lòng ly tán khắp nơi, lên Cao Bằng, Thái Nguyên, vào tận Quảng Nam, Quảng Ngãi và phải thay tên đổi họ mới mong sống được. Nhưng đổi như thế nào khi con cháu họ Mạc đã phiêu tán khắp nơi? Đổi họ nhưng phải làm sao giữ gìn gốc tích để đời sau còn biết cội nguồn tìm về.

Trong cơn nguy cấp, họ Mạc đã tìm thấy phương lược khá vẹn toàn, để dẫu có qua hàng trăm năm vẫn nhận lại được họ gốc của mình. Cách đổi họ này được xem là diệu kế: "khử túc bất khử thủ", nghĩa là: "bỏ chân không bỏ đầu". Theo đó, Mạc trong chữ Hán có bộ "thảo đầu". Họ Mạc đã đổi thành hàng chục họ khác bằng cách lấy họ Lê, Hoàng, Phạm, Thái, Nguyễn, Đoàn, Lều, Bế, Ma, Hà, Vũ, Thạch, Bùi Duy, Hoàng Duy... và ghi thêm "bộ thảo" trên đầu các chữ Lê, Hoàng, Phạm, Thái... để làm dấu đó là họ Mạc. Theo tài liệu "Việc cải đổi danh tính họ Mạc" của tác giả Hoàng Lê, tại các địa phương Hà Nội, Nam Định, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Bình có họ Hoàng mang bộ "thảo đầu" trên chữ Hoàng thì đó chính là họ Mạc. Tương tự là họ Hoàng, họ Thái ở Đô lương (Nghệ An), Phạm (Nam Định), Lều, Thạch (Hà Nội), Hà, Vũ (Thái Bình), Hoa (Hải Phòng), Bế, Ma (Cao Bằng), Đoàn (Bắc Giang), Nguyễn, Trần Đăng (Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình)... Cũng theo tác giả Hoàng Lê, họ Mạc còn đổi họ bằng cách giữ chữ Đăng trong Mạc Đăng Dung, vua Thái Tổ của triều Mạc, làm chữ lót, hình thành nên các họ như: Lê Đăng, Hoàng Đăng, Phạm Đăng, Phan Đăng, Thạch Đăng, Bùi Đăng, Trần Đăng, Nguyễn Đăng... đều là họ Mạc.

Ông Mạc Như Thiết, tộc trưởng họ Mạc ở làng Cổ Trai, cho biết truy cứu gia phả các dòng họ đã tìm thấy ít nhất 50 họ gốc là họ Mạc. Vì vậy chủ tịch hội đồng Mạc tộc Việt Nam là ông Thái Khắc Việt, phó chủ tịch là các ông Hoàng Văn Kế, Hoàng Trần Hòa, Trần Đăng Úy... Họ Thái và họ Hoàng, họ Trần Đăng của ba vị này đều là họ Mạc.

Tuy chúa Trịnh vẫn không buông tha, cuộc truy sát trả thù không hề chấm dứt nhưng ở làng Cổ Trai, xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, Hải Phòng (nơi phát tích vương triều nhà Mạc), các cụ tiền bối bấy giờ nhận định tai ương rồi cũng phải qua, nên cố gắng bằng mọi cách phải giữ lấy họ mình để sau này hậu duệ họ Mạc cứ theo gia phả mà về nhận họ, đúng hơn là phải đổi sang họ Trần để tạm yên, đến khi tình hình lắng xuống thì lại trở về họ Mạc.

Đoàn tụ
Ông Mạc Như Thiết xác nhận có câu sấm Trạng Trình về chuyện trùng phùng hội ngộ của họ Mạc: "Đó là hai câu tiên tri được khắc ở nhà thờ họ Lều tại Thường Tín (Hà Nội) và lưu truyền trong dân gian:

Bây giờ đúng vậy, con cháu nhà Mạc về nhận gốc ngày càng đông, có đến 50 họ với hơn 500 chi họ, chung sức chung lòng lo toan mọi việc lớn nhỏ. Như công trình Di tích lịch sử quốc gia Vương triều nhà Mạc được Nhà nước cấp kinh phí xây dựng 200 tỷ đồng, họ Mạc ở khắp nơi đóng góp thêm 80 tỷ đồng để hoàn thành và phục hồi Điện Sùng Đức Long động sau năm 1527 Mạc Thái Tổ lên ngôi truy tôn thủy tổ Trạng nguyên Mạc Hiển Tích Hồng phúc Đại vương và Lưỡng quốc Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi Kiến thủy Khâm minh Văn Hoàng đế. Đó là tấm lòng con cháu đối với công lao tiền nhân.

Xem thêm
Chúa Trịnh
Mạc Kính Điển
Mạc Kính Chỉ
Mạc Kính Cung
Mạc Kính Khoan
Mạc Kính Vũ
Nguyễn Kính
Mạc Ngọc Liễn
Mạc Đăng Lượng

Chú thích

Tham khảo

 Các triều đại Việt Nam - Quỳnh Cư, Đỗ Đức Hùng, Nhà Xuất bản Thanh niên, 2001.
 Vương thất hậu duệ dữ phản loạn giả (Việt Nam Mạc thị gia tộc dữ Trung Quốc quan hệ nghiên cứu) Tác giả: Ngưu Quân Khải. Thế giới đồ thư xuất bản công ty, 11/2012 - Đông Nam Á nghiên cứu chúng thư ISBN 9787510054129
 Nhà Mạc với 3 thời kỳ lịch sử và 12 đời vua  Văn hiến Việt Nam: Dân tộc - Hội nhập - Nhân văn GS TSKH Phan Đăng Nhật | Thứ Sáu, 10/10/2014 07:25 GMT +7

Mậu Hợp
Người Hải Dương
Vua thiếu nhi Việt Nam
Vua Việt Nam bị giết
Mất năm 1592
Sinh năm 1560
An Nam đô thống sứ
Người tham gia chiến dịch quân sự trong thời kỳ Lê-Mạc phân tranh


title: Platiana brevisoides

text:
Platiana brevisoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel & Platia miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Platiana


title: Bathanalia straeleni

text:
Bathanalia straeleni là một loài ốc nước ngọt nhiệt đới có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước thuộc họ Thiaridae.

Loài này có ở Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Tanzania, và Zambia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo

Bathanalia
Động vật được mô tả năm 1953


title: Distichodus petersii

text:
Distichodus petersii là một loài cá thuộc họ Distichodontidae. Chúng là loài đặc hữu của Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông.

Chú thích

Tham khảo

 Hanssens, M. 2005. Distichodus petersii . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Động vật Tanzania
P
Động vật được mô tả năm 1896
Động vật đặc hữu Tanzania


title: Smicridea catherinae

text:
Smicridea catherinae là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Smicridea


title: Bigger (bài hát của Backstreet Boys)

text:
"Bigger" là đĩa đơn thứ hai từ album phòng thu thứ bảy của Backstreet Boys, This Is Us. Ca khúc do Max Martin đồng sáng tác và sản xuất.

Danh sách track
 CD Single
 "Bigger" (Main) - 3:15
 "Bigger" (Instrumental) - 3:15

 Digital Download (2-Track)
 "Bigger" — 3:15
 "Straight Through My Heart" (Dave Aude Club) — 6:39

 Digital Download (4-Track)
 "Bigger" — 3:15
 "Straight Through My Heart" (Jason Nevins Mixshow Remix) — 5:35
 "On Without You" — 3:36
 "Bigger" (Video) — 3:22

Bảng xếp hạng

Chú thích

Bài hát của Backstreet Boys
Đĩa đơn năm 2009
Pop ballad
Bài hát năm 2009
Bài hát sản xuất bởi Max Martin
Bài hát sản xuất bởi Shellback (nhà sản xuất)
Bài hát viết bởi Max Martin
Bài hát viết bởi Shellback (nhà sản xuất)
Đĩa đơn của Jive Records


title: Aljaraque

text:
Aljaraque là một thành phố ở tỉnh Huelva, Tây Ban Nha. Theo cuộc điều tra dân số năm 2005, thành phố này có dân số 14.846 người.

Dân cư

Source: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Aljaraque - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

Đô thị ở Huelva


title: José Rizal

text:
José Rizal (19 tháng 6 năm 1861 – 30 tháng 12 năm 1896) là nhà thơ, thầy thuốc và nhà hoạt động dân chủ của Philippines. Ngày mất của ông được chính thức chọn là một trong những ngày nghỉ lễ chính thức của quốc gia Philippines.

Gia đình và nền tảng giáo dục.

Sinh năm 1861 trong 1 gia đình giàu có tại tỉnh Laguna. Mẹ ông là người có học thức, giỏi tiếng Tây Ban Nha nên ông được giáo dục chu đáo. Vì tư tưởng bất phục nhà nước thực dân, gia đình ông bị quản thúc, mẹ ông bị giam lỏng lúc ông 10 tuổi.

Ông là con cháu đời thứ năm của Domingo Lam-co - một thương nhân Phúc Kiến di cư sang Philippines từ giữa thế kỉ 17. Lam-co kết hôn cùng Inez de la Rosa, một người Sangley sinh trưởng và có gốc gác tại đảo Luzon.

Sau khi hoàn tất giáo dục đại học ở trong nước, ông ra nước ngoài, học tại Tây Ban Nha (trường Universidad Central de Madrid), Pháp (University of Paris) và Đức (trường Ruprecht Karl University of Heidelberg), và hoàn thành 2 luận án tiến sĩ về y học.

Trước tác và hoạt động trong thời kì đầu.

Từ nhỏ, ông tỏ ra là nhân vật có tài năng. Năm 8 tuổi đã có những bài thơ đầu tay. Năm 18 tuổi đã có bài thơ Gửi thanh niên Philippin phản ánh tư tưởng yêu nước trong thời kì đầu của mình. Năm 19 tuổi, ông đã có tiếng tăm trong giới học sinh.

Bài thơ Gửi thanh niên Philippines viết năm 1879 phản ánh tư tưởng yêu nước trong thời kì đầu của ông:

"Hỡi hy vọng của Tổ quốc!

Hãy đấu tranh cho tương lai tươi sáng Philippines!"

Ông viết cuốn Đừng đụng vào tôi (Noli Me Tángere) vào năm 1887 nhằm vạch trần tội ác của thực dân Tây Ban Nha và chế độ Giueexu cay nghiệt giai cấp thống trị. Trong tác phẩm này, ông ngây thơ tin rằng Tây Ban Nha rồi sẽ trao trả độc lập cho dân tộc ông (dân tộc Philippines). Tác phẩm này được đánh giá là sự phản ánh tư tưởng của giai cấp tư sản Philippines yếu đuối và ôn hòa.

Tổ chức Liên minh Philippines.
Được Rizal thành lập năm 1892 và có uy tín cũng như cơ sở cả trong giai cấp tư sản cũng như trong quần chúng. Tổ chức này đề ra nhiệm vụ đấu tranh gồm mấy đặc điểm sau:

 Thống nhất toàn quần đảo thành một quốc gia.
 Chống bạo lực và bất công.
 Phát triển giáo dục, công nghiệp, nông nghiệp và buôn bán.
 Thi hành cải cách.

Rizal là thủ lĩnh trong Liên minh đứng về phái ôn hòa. Ông phản đối đấu tranh bạo lực, không tin vào lực lượng của quần chúng nhân dân, chỉ chú trọng hoạt động trong giới trí thức. Ông tin rằng những biện pháp giáo dục sẽ cải thiện đời sống nhân dân và tưởng rằng con đường cải cách do Tây Ban Nha mang lại là con đường duy nhất đúng cho một nhà nước Philippines tự do độc lập trong tương lai. Các phần tử trí thức tin tưởng và hưởng ứng nhiệt tình chủ trương của Rizal, tham gia Liên minh khá đông.

Giai đoạn cuối của đời hoạt động.
Ngay sau một vài hoạt động lớn của Liên minh, Rizal bị bắt và chịu án lưu đày. Andrés Bonifacio, khi này đã thành lập Katipunan vẫn coi Katipunan là một bộ phận của Liên minh. Tuy nhiên, những ý định củng cố để Liên minh mang tính cấp tiến hơn, cách mạng hơn của Bonifacio gặp thất bại do Liên minh chỉ chủ trương cải cách ôn hòa. Tuy bị án lưu đày nhưng Rizal vẫn được Katipunan mời lãnh đạo khởi nghĩa khi tổ chức này của Bonifacio quyết định rằng sẽ tranh đấu bằng con đường bạo lực, và Rizal từ chối lời mời này. Rizal rời khỏi Philippines nhưng trên đường sang Tây Ban Nha, ông bị bắt và chịu những cáo buộc về tội tổ chức và cổ vũ phong trào khởi nghĩa của tổ chức Katipunan. Ông bị giải về Philippines và chịu án tử hình vào ngày 30-12-1896. Thi hài của ông được chôn cất tại một nơi bí mật, 17 năm sau người ta mới đưa về Luneta và có một đốt xương sống của ông được người ta đựng trong hộp kính để trưng bày tại Bảo tàng Rizal ở Fort Santiago, và nghe đồn, đây là đoạn xương bị trúng đạn khi ông bị xử bắn. Ngày mất của ông được chính thức chọn là một trong những ngày lễ chính thức quốc gia của Philippines.

Di sản.
Tên ông được đặt cho một công viên ở thủ đô Malina của Philippin, công viên Rizal. Đây là một công viên đô thị thuộc hàng lớn nhất châu Á. Công viên rộng 58 hecta, trước có tên gọi là Luneta, sau đó mang tên Rizal. Đây là một trong những không gian xanh thư giãn nổi tiếng nhất của Manila trong suốt 200 năm qua. Trong công viên có bức tượng Rizal được đúc bằng đồng và đá hoa cương cao 12,6 mét. Đây cũng là nơi lưu giữ thi hài của Rizal và được những người lính canh gác ngày đêm. Bức tượng đặt cách nơi ông bị xử bắn chỉ vài mét. Phía trước bức tượng là vạch mốc “Kilômet số 0”, điểm bắt đầu để đo mọi khoảng cách ở Philippines. Trên Đài tưởng niệm ở công viên này có chép bài thơ “Mi Ultimo Adiós "(tiếng Tây Ban Nha, nghĩa tiếng Việt là Lời tạm biệt cuối cùng của tôi) của Rizal.

Tác phẩm văn học.
Jose Rizal để lại nhiều bài thơ như: Gửi thanh niên Philippines, Gửi Philippin, Quà tặng thành phố của tôi, Bài hát của Maria Clara, Gửi Josephine, Những ký ức về thành phố của tôi, Gửi Trinh nữ Mari, Bài thánh ca Talisay, Ca khúc tình yêu, Cảm hứng đầu tiên, Một bông hoa giữa các bông hoa, Tạm biệt Leonor, Lời tạm biệt cuối cùng của tôi… Có những bài ông viết từ năm lên 8 tuổi bằng tiếng Tagalog như:  Tiếng mẹ đẻ của chúng ta, Tuổi trẻ của tôi (“Sa Aking mga Kabata”). Tagalog là ngôn ngữ Austronesian, với khoảng 57 triệu người ở Philippines sử dụng, đặc biệt là ở Manila, miền Trung và phía nam của đảo Luzon, và cũng có trên các đảo Lubang, Marinduque và một số nơi khác.

Lời tạm biệt cuối cùng của tôi.
Bài thơ “Lời tạm biệt cuối cùng của tôi”, là một bài thơ tuyệt mệnh của Jose Rizal, được ông viết bằng tiếng Tây Ban Nha, vào trước ngày người ta thi hành án tử hình ông vào ngày 30 tháng 12 năm 1896.

Chiều ngày 29-12-1896, một ngày trước khi bị hành hình, Jose Rizal đã được mẹ ông là Teodora Alonzo, chị Lucia, Josefa, Trinidad, Maria và Narcisa cùng hai đứa cháu vào thăm. Khi họ chuẩn bị ra về, Rizal nói với Trinidad bằng tiếng Anh rằng có vật gì đó trong bếp cồn nhỏ (cocinilla). Chiếc bếp đã được người lính gác trao cho Narcisa khi mấy người trong gia đình đã lên xe ngựa của họ ở trong sân. Về nhà, các cô gái nhà Rizal đã lấy trong bếp cồn ra mấy mẩu giấy gấp lại. Trên đó có viết một bài thơ không dấu, không tiêu đề và không ghi ngày tháng, gồm 14 khổ thơ 5 dòng. Các cô gái nhà Rizal sao chép các bản sao của bài thơ và gửi cho bạn bè của Rizal ở trong và ngoài nước.

Rizal không đặt tiêu đề cho bài thơ này. Năm 1897, người bạn của ông là Mariano Ponce tại Hồng Kông đã in bài thơ với tiêu đề "Mi Ultimo Pensamiento". Cha Mariano Dacanay, người đã nhận được một bản sao của bài thơ, ông công bố trong phát hành lần đầu trên La Independencia ra ngày 25 tháng 9 năm 1898 với tiêu đề "Ultimo Adiós' ". Sau đó, bài thơ được phổ biến với tiêu đề tiếng Tây Ban Nha là "Mi Ultimo Adiós''' ", nghĩa tiếng Anh là “'My Last Farewell”, nghĩa tiếng Việt là “Lời tạm biệt cuối cùng của tôi''”.  Chả hay.

Xem thêm
 Cách mạng Philippines

Tham khảo

Nhà thơ Philippines
Nhà cách mạng Philippines
Người Philippines gốc Hoa
Người thế kỷ 19
Người bị Giáo hội Công giáo Rôma phạt vạ tuyệt thông
Họa sĩ thế kỷ 19
Mất năm 1896
Người Philippines lưu vong
Người ủng hộ bất bạo động


title: 20772 Brittajones

text:
20772 Brittajones (2000 QL182) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 8 năm 2000 by the Lewis Daly thuộc Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20772 Brittajones

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Atarba tungurahuensis

text:
Atarba tungurahuensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Atarba
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Ceylonthelphusa savitriae

text:
Ceylonthelphusa savitriae là một loài giáp xác trong họ Parathelphusidae.

Chú thích

Tham khảo

Ceylonthelphusa
Động vật được mô tả năm 2005


title: 923

text:
Năm 923 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
 Hậu Đường Trang Tông diệt nhà Hậu Lương tại Trung Quốc.

Sinh

Mất

 15 tháng 11 – Vương Ngạn Chương, danh tướng nhà Hậu Lương thời Ngũ đại Thập quốc.

Tham khảo

Năm 923


title: Groß Disnack

text:
Groß Disnack là một đô thị thuộc huyện Lauenburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Groß Disnack có diện tích 5,99 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 85 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: 22939 Handlin

text:
22939 Handlin (1999 TU173) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 10 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22939 Handlin

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Thomas Mann

text:
Paul Thomas Mann ( ,  ; ; 6 tháng 6 năm 1875 – 12 tháng 8 năm 1955) là một tiểu thuyết gia, nhà văn viết truyện ngắn, nhà phê bình xã hội, nhà từ thiện và người viết tiểu luận người Đức. Ông đã đoạt Giải Nobel Văn học vào năm 1929. Những cuốn tiểu thuyết ngắn và tiểu thuyết sử thi mang tính châm biếm và biểu tượng cao của ông được chú ý vì có cái nhìn sâu sắc về tâm lý của người nghệ sĩ và trí thức.

Mann là thành viên của gia đình Mann (thuộc tầng lớp Hanseat), và ông đã mô tả gia đình của ông cũng như tầng lớp này qua cuốn tiểu thuyết đầu tiên, Gia đình Buddenbrook. Anh trai của ông là nhà văn cấp tiến Heinrich Mann và ba trong số 6 người con của Mann – Erika Mann, Klaus Mann và Golo Mann – đã trở thành những nhà văn Đức nổi tiếng. Khi Adolf Hitler lên nắm quyền vào năm 1933, Mann chạy trốn sang Thụy Sĩ. Khi Thế chiến II nổ ra vào năm 1939, ông chuyển tới Hoa Kỳ, rồi trở lại Thụy Sĩ vào năm 1952.

Tiểu sử
Thomas Mann sinh ở Lübeck, Đức, là con trai thứ hai của Thomas Johann Heinrich Mann (thương gia và thành viên Hội đồng thành phố), và Júlia da Silva Bruhns (một người Brasil sang Đức năm lên 7 tuổi). Thomas có anh trai tên là Heinrich, cũng là một nhà văn nổi tiếng, một em trai và hai em gái. Thời nhỏ gia đình Mann sống sung túc, các con được học hành đến nới đến chốn. Năm 1891, cha Thomas Mann mất vì bệnh ung thư. Theo di chúc của cha ông, gia đình bán công ty và nhà ở Lübeck, mẹ ông và các con chỉ sống bằng tiền gửi tiết kiệm. Từ đây cả gia đình chuyển đến sống ở München - một trung tâm văn hóa và tri thức của nước Đức. Năm 19 tuổi Thomas Mann đã bắt đầu viết báo nhưng luôn mơ ước trở thành nhà văn như anh trai mình. Những truyện ngắn đầu tiên của ông in trong tập Der kleine Herr Friedemann (Ngài Friedemann bé nhỏ) xuất bản năm 1898. Năm 1901, Mann xuất bản tiểu thuyết đầu tiên Buddenbrooks - Verfall einer Familie (Gia đình Buddenbrook) - kể về sự suy sụp của một gia đình ba đời buôn bán ở Lübeck trong bối cảnh cạnh tranh của chủ nghĩa đế quốc. Bộ tiểu thuyết đặc sắc này đã mang lại cho ông giải Nobel năm 1929.

Thomas Mann là nhà văn có tư tưởng nhân đạo dân chủ tư sản, chống phát xít, đại diện cho truyền thống tốt đẹp của dân tộc Đức. Ông tập trung miêu tả quá trình suy sụp của giai cấp tư sản với một ngòi bút hiện thực, mỉa mai, chú trọng phân tích tâm lý, đi sâu vào các khía cạnh bệnh hoạn, cái phù du và cái chết. Văn của Mann chính xác, từ ngữ gọt giũa kĩ lưỡng, đòi hỏi người đọc phải tập trung suy nghĩ, ông dùng nhiều từ ngữ nước ngoài, sử dụng nhiều kiến thức về triết học, tôn giáo, lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, y học, xã hội học, phân tâm học.

Năm 1905, Thomas Mann cưới vợ, sinh 6 người con (trong đó có ba người sau này cũng trở thành nhà văn). Cuộc hôn nhân không phải là cách giải quyết cho ông về vấn đề đồng tính luyến ái. Đó cũng là một đề tài mà Mann say mê thể hiện trong sáng tác của mình, tiêu biểu là Der Tod in Venedig (Chết ở Venice, 1913) - một trong những truyện dài xuất sắc nhất của văn chương thế giới.

Chiến tranh thế giới thứ nhất đã đẩy nhà văn vào một cuộc khủng hoảng tinh thần trầm trọng. Ông viết tập ký 600 trang Betrachtungen eines Unpolitischen (Những suy ngẫm ngoài chính trị, 1918) trong thời gian này. Sau chiến tranh ông trở lại với văn học nghệ thuật, hoàn thành một trong những đỉnh cao sáng tác của mình là Der Zauberberg (Núi thần). Năm 1929 ông được nhận giải Nobel, chủ yếu vì bộ tiểu thuyết vĩ đại Buddenbrooks - Verfall einer Familie.

Từ những năm 1930, Thomas Mann tích cực tham gia các hoạt động chính trị, chống chủ nghĩa phát xít.

Những sách vở của ông không bị đụng tới trong chiến dịch đốt sách báo ở Đức vào ngày 10 tháng 5 năm 1933, mặc dù sách của anh ông Heinrich và con ông Klaus đã bị tiêu hủy.. Tuy nhiên ông đã quyết định bỏ nước ra đi. Ban đầu ông tới Sanary-sur-Merở Pháp, và bị bệnh trầm cảm. Sau đó ông dọn tới Thụy Sĩ ở gần thành phố Zürich. Tuy nhiên ông không còn đi lại được dễ dàng vì sổ hộ chiếu của ông hết hạn, và từ tháng 8 năm 1933, các nhân vật trí thức Đức đi tị nạn không còn được công nhận quốc tịch Đức nữa. Năm 1938 ông sang Mỹ và trở thành công dân Mỹ (1944). Sau chiến tranh ông về thăm cả Đông và Tây Đức, được đón tiếp long trọng nhưng ông không ở lại Đức mà sang định cư ở Zürich (Thụy Sĩ) cho đến khi mất.

Những năm cuối đời, Thomas Mann tiếp tục sáng tác những tác phẩm lớn dựa vào đề tài lịch sử. Sau khi qua đời, sáng tác của Thomas Mann tiếp tục nhận được sự đánh giá rất cao, đặc biệt là của nhà thơ Rainer Maria Rilke.

Ngoài giải Nobel, ông được cả Đông và Tây Đức trao tặng giải Goethe năm 1949 và bằng danh dự của Đại học Oxford và Đại học Cambridge.

Tác phẩm

 Der kleine Herr Friedemann (Ngài Friedemann bé nhỏ, 1898), tập truyện
 Buddenbrooks - Verfall einer Familie (Gia đình Buddenbrook, 1901), tiểu thuyết
 Tristan (1903), tập truyện
 Tonio Kröger (1903), truyện
 Fiorenza (1905), kịch 1 hồi
 Der Tod in Venedig (Chết ở Venice, 1913), truyện ngắn
 Betrachtungen eines Unpolitischen (Những suy ngẫm ngoài chính trị, 1918), tập kí
 Von deutscher Republik (Nền dân chủ Đức, 1922), tiểu luận
 Goethe und Tolstoi (Goethe và Tolstoi, 1923), tiểu luận
 Der Zauberberg (Núi Thần, 1924), tiểu thuyết
 Mario und der Zauberer (Mario và người phù thủy, 1929), truyện
 Joseph und seine Brüder (Joseph và những người anh em), bộ tiểu thuyết, 4 tập
 Die Geschichten Jaakobs (Những câu chuyện của Jaakobs, 1933)
 Der junge Joseph (Joseph trẻ tuổi, 1934)
 Joseph in Ägypten (Joseph ở Ai Cập, 1936)
 Joseph, der Ernährer (Joseph, người nuôi sống, 1943),
 Lotte in Weimar (Lotte ở Weimar, 1939), tiểu thuyết
 Doktor Faustus (Bác sĩ Faustus, 1947), tiểu thuyết
 Der Erwählte (Người được lựa chọn, 1951), tiểu thuyết
 Versuchuber Tschechow (Tiểu luận về Trekhov, 1954), tiểu luận
 Die Betrogene: Erzählung (Thiên nga đen, 1954), truyện
 Bekenntnisse des Hochstaplers Felix Krull. Der Memoiren erster Teil'' (Lời thú nhận của tay lừa đảo Felix Krull, 1954), tiểu thuyết

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tác phẩm Thomas Mann ở Dự án Gutenberg
 Literatur von und über Thomas Mann im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek
 Thomas Mann-Figurenlexikon online

Nhà văn Đức
Nhà văn đồng tính
Người đoạt giải Nobel Văn học
Người Mỹ gốc Đức
Người Đức di cư tới Hoa Kỳ
Sinh năm 1875
Mất năm 1955
Người Đức đoạt giải Nobel
Người song tính nam
Nhà văn song tính


title: Sphecodes transversus

text:
Sphecodes transversus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1919


title: Kocaeli (tỉnh)

text:
Kocaeli là một tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ. Tỉnh lỵ là İzmit, đôi khi cũng được gọi là Kocaeli. Đô thị lớn nhất tỉnh này là Gebze. Mã giao thông là 41. Tỉnh này nằm ở vùng cực đông của Biển Marmara, bên vịnh İzmit. Thành phố tỉnh lỵ có bến cảng tự nhiên lớn, nơi đây có căn cứ của Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ.

Các thành phố

Dân số Kocaeli năm 2000

Các huyện

Tỉnh Kocaeli được chia thành 7 đơn vị cấp huyện (huyện lỵ bôi đậm):
 Derince
 Gebze
 Gölcük
 İzmit
 Kandıra
 Karamürsel
 Körfez

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Kocaeli Weather Forecast Information
 About Kocaeli

Tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Cardiophorus lundbergi

text:
Cardiophorus lundbergi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Miconia imitans

text:
Miconia imitans là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.

Chú thích

Liên kết ngoài

I
Thực vật được mô tả năm 1975
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Lacépède, Lot-et-Garonne

text:
Lacépède là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 172 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot-et-Garonne


title: Schwissel

text:
Schwissel là một đô thị ở huyện Segeberg, bang Schleswig-Holstein Segeberg, ở bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị Schwissel có diện tích 4,44 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 224 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Segeberg


title: Giáo hoàng Grêgôriô I

text:
Giáo hoàng Grêgôriô I (Latinh: Gregorius I), thường được biết đến là Thánh Grêgôriô Cả, là vị giáo hoàng thứ 64 của Giáo hội Công giáo. Cùng với Giáo hoàng Lêôn I, ông được suy tôn là Giáo hoàng cả và được phong thánh sau khi qua đời. Grêgôriô được nâng lên một vị trí ngang hàng với Thánh Augúttinô, Thánh Ambrôsiô và Thánh Giêrônimô như một trong bốn vị tiến sĩ nòng cốt của Giáo hội Tây Phương. (Xét về thời gian, Giáo hoàng Grêgôriô thuộc giai đoạn ba, nhưng được xếp vào "tứ trụ" Giáo hội Tây phương do ảnh hưởng lớn lao của ông). Là người của hành động song ông cũng viết nhiều sách thần học theo tư tưởng của thánh Ambrôsiô và thánh Augúttinô. Cả một thời trung cổ rồi sẽ sống theo thần học của ông, một học thuyết có phần vắn tắt nhưng khỏe khoắn.

Ông là người đã tái khẳng định quyền của Giáo hoàng về mặt dân sự, khởi đầu cho thời kỳ "năng quyền thế tục" của Giáo hoàng. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng vào năm 590 và ở ngôi trong 13 năm 6 tháng 10 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định rằng triều đại của ông bắt đầu vào ngày 3 tháng 9 năm 590 và kết thúc vào ngày 12 tháng 3 năm 604.

Thời niên thiếu
Truyền thống cho rằng, Giáo hoàng Gregorius Cả được sinh vào khoảng năm 540 tại Rôma trong gia đình quý tộc Anicia, một gia đình giàu sang có địa vị. Gia đình ông rất đạo đức, mẹ ông là bà Silvia, 2 dì là nữ tu và là thánh, Giáo hội đã tôn phong. Lịch sử ghi lại ngay từ buổi thiếu thời, ông đã tỏ ra là một đứa bé rất thông minh, tài trí và có lòng đạo đức tuyệt vời.

Càng lớn lên, ông càng học giỏi, mưu lược và có tài lãnh đạo, vì thế càng lúc ông càng bước lên những nấc thang cao của danh vọng trần gian. Giáo hoàng Gregorius được đi học để làm quan. Là người rất thành công trong con đường học vấn, ông được bổ nhiệm làm công chức cao cấp thành Roma và được làm đến quan tổng trấn. Năm 30 tuổi, ông đã là một luật sư có tên tuổi ở pháp đình Roma.

Trước khi làm giáo hoàng
Đến năm 35 tuổi (575), khi cha qua đời, nhân cơ hội đó ông từ bỏ mọi chức vụ và bán hết tài sản, biến dinh thự của mình thành một tu viện và dùng uy tín của mình ông lập thêm sáu tu viện trên các phần đất của ông ở Sicilia. Ông trở thành một đan sĩ tu trên đồi Celio. Nơi ngày nay có nhà thờ San Gêgôriô, ông đặt lên một Bề Trên, còn mình chỉ là tu sĩ thường mà thôi. Luật dòng ở Tu Viện Thánh Anrê này có lẽ là luật Thánh Benedict (Biển Đức)? Vì ông chịu ảnh hưởng vị Tổ Phụ này, sau chính ông đã viết hạnh Thánh Benedict.

Sau đó, ông được Giáo hoàng Benedict I truyền chức phó tế. Giáo hoàng Pelagius II ra lệnh cho ông phải chịu chức "Phó Tế miền", phụ trách một trong 7 khu vực của Roma. Ba năm sau, Gregori được Giáo hoàng Pelagiô tấn phong Giám mục hiệu tòa Syracusa. Từ năm 579 – 585, ông được gửi đến Constantinopolis làm đặc sứ của Giáo hoàng. (ở đây uy tín người rất lớn, Hoàng Đế Mauriciô đã xin người Rửa Tội cho hoàng tử). Hết nhiệm kỳ 7 năm, ông trở về làm Bí thư của Giáo hoàng.

Được bầu làm giáo hoàng

Năm 590, Giáo hoàng Pelagiô II qua đời, Gregori được thượng viện, hàng giáo sĩ và giáo dân đồng ý cử ông làm đấng kế vị dù ngoài ý muốn của ông. Với một tầm vóc bé nhỏ, ốm yếu, diễn đạt kém, hết sức nhún nhường nhưng ông đã làm được những việc thật phi thường. Grêgôriô sống trong giai đoạn luôn luôn có bất hòa vì sự xâm lăng của phe Lombard và vì những tương giao khó khăn với Giáo hội Đông Phương.

Khi ông lên ngôi Giáo hoàng năm 590, thì tình hình rất khó khăn và đe dọa quá nhiều. Nơi thì người Lombarđô vây hãm, nơi thì Byzancia bỏ rơi. Khi Rôma bị tấn công, chính ông là người đến chất vấn vua Lombard. Nước Ý làm mồi cho cướp phá, bạo hành không phải chỉ do người Lombarđô mà hằng năm đều có những thành bị thiêu rụi, đường sá mất an ninh, hàng bầy tù nhân bị biến thành nô lệ, đi dài dài, "thòng lọng đeo cổ như chó". Ở miền Bắc, Tổng Giám mục Aquilê, lấy lý do là Roma quá khoan dung đối với lạc giáo Đơn Tính, không chịu hiệp thông với Giáo hoàng nữa, và cuộc ly khai gây cho Giáo hội vô số phiền hà. Ngay Roma cũng ¾ bỏ hoang, từ tháng 11/589 tai họa đếm không siết: nước sông Tibrô dâng lên, kho lẫm hôi thối, bệnh dịch hạch nổ ra kinh khủng, một trong những nạn nhân đầu tiên là chính Giáo hoàng Pêlagiô II.

Một sử gia Anh Giáo đã viết: "Không thể nào tưởng tượng được những gì sẽ xảy ra trong thời Trung Cổ-thật lộn xộn, vô trật tự-nếu không có triều đại giáo hoàng; và nói về giáo hoàng của thời trung cổ, vị cha chung đích thực là Đức Grêgôriô Cả."

Trên ngai tòa Thánh Phêrô 14 năm, ông đã nỗ lực xây dựng Hội Thánh trong nhiều lãnh vực: chú giải thánh kinh, phục hưng bình ca và phụng vụ. Ngoài ra, Đức Giáo hoàng Grêgoriô cũng đặc biệt lưu tâm đến những vấn đề xã hội và những tiến bộ khoa học kỹ thuật. Grêgoriô có cái nhìn sâu sắc và nhìn rộng khắp trên mọi lãnh vực. Vì thế, triều đại Giáo hoàng của ông là một triều đại hài hòa giữa đạo và đời. Nhiều sử gia khi viết về đời sống và hoàn cảnh xã hội dưới thời Grêgoriô đã không ngần ngại ghi 4 chữ sau đây:" hoàng kim thời đại.

Vai trò Giám mục Rôma
Là Giám mục Roma, ông dành phần lớn thời giờ cho dân của mình, giảng mỗi Chúa Nhật, tổ chức tiếp tế, kích thích nhiệt tình của công chức, canh chừng, kiểm soát cảnh sát và tòa án, xây mới, trùng tu và làm đẹp các Vương cung thánh đường. Tại Roma còn kỷ niệm việc ông chấm dứt dịch hạch bằng bảy cuộc kiệu, xuất phát từ bảy khu vực tập trung tại nhà thờ Đức Bà Cả.

Gregory I cách chức các linh mục bất xứng, cấm không được lấy tiền khi phục vụ, và ông lấy tất cả quỹ riêng của Giáo hoàng để chuộc các tù nhân bị phe Lombard bắt và săn sóc những người Do Thái bị bách hại và các nạn nhân của nạn dịch tễ cũng như nạn đói kém.

Ông phân phát áo quần, thực phẩm, tổ chức "Cứu Trợ Công giáo" có quản lý, có kiểm tra, có đăng ký, nhưng hết sức quảng đại, một nhân chứng đã viết về thời đại người rằng: "Giáo hội giống như một kho lẫm mở toang cửa".

Củng cố quyền giáo hoàng

Quan niệm của ông về vai trò của Kitô giáo và của Giáo hoàng, không có gì mới, đó là quan niệm của Thánh Âu Tinh. Tất cả các nguyên tắc lớn của Thánh Âu Tinh, nhất là trong cuốn "Thành Trì Thiên Chúa", đều thấy trong sự nghiệp của Thánh Grêgôriô, chẳng những trên bình diện tinh thần, mà cả trên bình diện hành động nữa. Làm việc cho Thành Trì trần thế vì Thành Trì Thiên Chúa phục vụ nhân loại, vì lời hứa đời đời mà nhân loại mang trong mình, thay đổi lịch sử để Triều Đại Thiên Chúa mau đến … Đó là nền tảng mọi hoạt động chính trị và xã hội của người những hoạt động ấy luôn do những ưu tư về quyền lợi tinh thần hướng dẫn.

Ông đã hoạt động rất nhiều trong việc củng cố quyền Giáo hoàng ở Tây phương. Là lãnh tụ chính trị, do thời cuộc đòi hỏi, trong khi nước Ý trở nên vô Chính phủ, ông đương đầu với quân Lombardô thương lượng, bàn bạc với Hoàng Đế: "Tôi tự hỏi: thời buổi này làm Giáo hoàng là lãnh đạo binh thần, hay làm làm vua trần thế?" Ý thức về sứ mạng của mình, Giáo hoàng đòi để Tông Tòa được can thiệp vào tất cả thế giới Kitô giáo, thư từ với các Giám mục xứ Gaule và Tây Ban Nha (Thánh Lêanđrô là bạn của ông) chỉ định các đại diện Tông Tòa ở Arles và ở Carthagô, nắm lại miền Thượng Ý, từ tay những người ly giáo xứ Aquilê.

Khắp Tây Phương đều nghe tiếng Giáo hoàng, mà từ hơn một thế kỷ nay họ quen nghe rất yếu ớt. Ông có ảnh hưởng rất lớn tại Đông phương, mặc dầu ông không đòi quyền kiểm soát Giáo hội Đông phương. Ông tìm cách can thiệp ngăn cản Giám mục Constantinôpôli nhận tước hiệu "Thượng Phụ Chung".

Vị Giáo trưởng thành Constantinopolis tự xưng là "Giám mục toàn cầu." Điều đó làm cho Grégoire tức giận; ông phủ nhận tước hiệu ấy, cho là "danh từ xấu xa, ngạo mạn,".Vì điều này xúc phạm tới Thượng Quyền Roma. Thượng quyền này các đấng tiền nhiệm ông đã biết bảo vệ Thánh Lêô Cả đã biểu dương đầy nghị lực. Công nghiệp của Giáo hoàng Grêgôriô Cả là làm cho Thượng Quyền ấy được hiện diện trong thế gian như một thực tại sống động, sáp nhập vào cuộc sống hàng ngày của người dồng thời.

Thiết lập quan hệ với các vương quốc và truyền giáo
Gregory đã thiết lập những mối dây liên hệ giữa Giáo hội và các vương quốc (trong đó có hoàng hậu người Francs là Brunehaut), khuếch trương nỗ lực truyền giáo và thiết lập phụng vụ Rôma.

Người Lombarđô là những người đầu tiên mà Giáo hoàng Grêgôriô muốn chinh phục. Sống dưới sự đe dọa của họ, ông không nói lời gì có vẻ hận thù với họ. Gregory không chấp nhận tham dự vào một công trình nhằm hủy diệt một cách có hệ thống, các cơ sở của họ. Có lúc như mùa hè 592, ông phải thương thuyết với quân xâm lược Lombarđô để chúng rút quân – những tác giả viết hạnh của ông mô tả như cảnh Giáo hoàng Lêô Cả ngăn Attila – điều này khiến ông bị Byzancia tố cáo là phản quốc, ông cũng bất chấp.

Trong việc này, ông có một đồng minh và là cố vấn cho hoàng hậu Thêôđêlinđa nàng công chúa người Bavaria Công giáo vợ của Atauricus. Bà hoàng hậu này rất được lòng dân Lombarđô, vì lòng tốt của bà, nên sau khi chồng mất (năm 592), họ đã đề nghị bà lấy người sẽ lên làm vua của họ, là Agilulf, quận công xứ Turinô. Ông này theo giáo phái Arius, nhưng bà đã thuyết phục chồng trở lại Công giáo (603). Tuy triều đại này chưa làm cho dân Lombarđô trở lại, nhưng các hoàng tử và công chúa sinh ra được rửa tội theo Công giáo, hoàng hậu cho xây nhiều nhà thờ Công giáo (nhất là nhà thờ Monza còn giữ kỷ niệm của bà). Bà thường xuyên thư từ với Grêgôriô. Và Giáo hoàng gửi cho bà những ống đầy dầu lấy từ các đèn đốt trên mộ các thánh Tử Đạo.

Chính nhờ bà, sau này Thánh Côlômbanô đã xây Tu Viện cuối cùng của người ở Ý. Có lẽ Thánh Grêgôriô đã muốn tạo ra một Vương Quốc Lombarđô Công giáo ở Ý, như kiểu Vương Quốc Franc ở xứ Gaule, nhưng người qua đời trước khi dự án ấy thực hiện. Sau khi người qua đời năm 604, triều thiên xứ Pavia tuần tự sang tay các vua Ariô và các vua Công giáo. Thế kỷ VII, vương quyền mới được tổ chức, bắt các quận công thần phục, cũng là thế kỷ người Lombanđô trở lại. Lần đầu, năm 653 với người cháu của bà Thêôđêlinđa, rồi vĩnh viễn dân Lombarđô gia nhập Giáo hội. Và nước Ý phủ đầy Vương cung thánh đường và Tu Viện, dần dần cơ cấu Nhà nước được thay đổi, để dân chiếm đóng và bị chiếm đóng hội nhập làm một. Chính sách của Grêgôriô đến thế kỷ VIII đã được hoàn toàn đem ra áp dụng, dưới triều Liutpranđô (712–744)

Với người Franc, Grêgôriô thường thư từ với vua Chilđêbertô II (con bà Brunehaut) khuyến khích đẩy mạnh việc Tin Mừng Hóa nông thôn. Ở Tây Ban Nha, năm 589, Rêcarêđô (em Thánh Hermênêgilđô) đã trở lại Công giáo khi lên ngôi. Grêgôriô, muốn nghi dấu ấn của Tòa Thánh, đã gửi đặc sứ, thư từ, quà tặng đến nhà vua.

Với nước Anh, Vừa lên ngôi Giáo hoàng, Grêgorio đã tiếp sứ thần từ Anh (Britannia) qua, trình bày việc dân Anglo-Saxon muốn theo đạo Công giáo. Phái đoàn này có lẽ do hoàng hậu công giáo Bertha, cháu vua Clovis, vợ vua Ethelbert xứ Kent. Việc đầu tiên, Giáo hoàng Gregorius đặt ra là đào tạo ngay tại Roma trong các đan viện một số thanh niên Anglo-Saxon bị bắt làm nô lệ ở Marseille nay được trả tự do để phái về quê giảng đạo, nhưng thất bại.

Mùa xuân năm 596, ông cử thánh Augustino (Âu Tinh) viện phụ (605) - một đan sĩ Biển Đức, cùng 40 đan sĩ đi truyền giáo: đến hoán cải người Angle và người Saxon ở Anh Quốc. Ban đầu, thánh Augustino và các bạn nghe nói về những khó khăn và nguy hiểm của cuộc hành trình nên sợ hãi, phải chịu bỏ dở công việc, trở về Ý, khi vừa bước chân lên miền nam nước Pháp. Nhưng được Giáo hoàng an ủi, khuyến khích và đặt thánh Augustino làm đan viện phụ.

Thánh Augustino và các bạn lại lên đường. Lễ phục sinh năm 597, thánh Augustino và các bạn tới đảo Thanet, gần thành Ramsgate. Công cuộc truyền giáo đạt được nhiều kết quả. Không bao lâu, vua Aethelbert của xứ Kent đã rửa tội. Giáo hoàng đã rất phất khởi gởi tặng Thánh Âu Tinh dây Pallium, biểu hiệu chức Tổng Giám mục và loan báo ý định của ông thiết lập hàng giáo phẩm tương lai với hai Toà Tổng Giám mục kiểm soát là Canterbury và Eboraci (York ngày nay), mỗi tòa có 12 tòa Giám mục.

Từ trên giường bệnh Giáo hoàng Grêgôriô gởi cho Tổng Giám mục Âu Tinh những huấn thị về phương pháp phải theo, rất thông minh, rất cương quyết, rất hợp lý, tóm tắt tất cả chiến lược của Giáo hội trong việc Tin Mừng hóa:

Cách hành động này rất khôn ngoan, Giáo hội sẽ áp dụng khắp nơi, nhất là các tu sĩ người Anh sẽ đem áp dụng tại Đức. Các đan sĩ Ái Nhĩ Lan hoặc Celtic (Xen-tơ), do các thánh Adian và Cuthbert hướng dẫn, đã giúp hoán cải toàn thể nước Anh. Chỉ trong vài chục năm (597-680) bảy nước thuộc Anh đã tòng giáo. Không bao lâu, Anh Quốc đã gửi các nhà truyền giáo đi khắp Âu Châu, như một đan sĩ Dòng Biển Đức là Willebrord, nổi tiếng là vị Tông Đồ cho người Hòa Lan đã được đặt làm Giám mục cho phần đất này vào năm 695.

Thiết lập phụng vụ Rôma
Truyền thuyết cho rằng đúng vào thời điểm dịch bệnh ở Roma giảm xuống, một Thiên Thần đã hiện ra với ông trên một lâu đài, nơi đó được gọi là Lâu đài Thiên Thần.

Ông nổi tiếng vì những cải cách phụng vụ, và củng cố sự tôn trọng học thuyết. Người ta đang tranh luận xem có phải chính ông là người chịu trách nhiệm phần lớn nhạc bình ca hay không. Giáo hoàng Grêgôriô Cả ra lệnh thêm Halêluia mùa Phục Sinh

Gregory cả đã ban hành cantum anni circuli nobile edidit. Chúng ta chỉ biết được Gregory thông qua thầy phó tế Jean (850) viết tiểu sử của ông, còn tất cả thì đều rất mù mờ. Bản tiểu sử của Jean cũng được viết sau thời đại của Gregory hai thế kỷ, trong đó ông viết:

Mặc dù không thể biết khả năng trong lĩnh vực âm nhạc của Gregory I như thế nào nhưng chúng ta có thể biết:
 Tại công đồng năm 595, ông đã quy định cách hát Kyrie eleison (bài ca cũ).
 Ông là người đã nới rộng cách hát Halleluia (trước đây chỉ được hát trong mùa Phục Sinh) trong các mùa khác nữa, nhất là mùa thường niên.
Xuất bản cantatorium gồm có hai phần: Libri antiphonales và Libri responsales.
Bắt đầu quan trọng tiếng hát thanh tao của các bé trai trong thánh lễ.

Các tác phẩm

Các tác phẩm chú giải Tin Mừng, sách Egiêkien, Luân Lý, Mục Vụ về bổn phận linh mục, Đối Thoại, các sách luận về Phụng Vụ. Ông được xem là tác giả của Sacramentarium Gregorianum hay ít ra do chính ông ra lệnh sưu tập. Sách phụng vụ này đã được áp dụng tại Rôma.

Gregory còn để lại 848 thư đề cập đến nhiều vấn đề khác nhau, một số sách chú giải và mục vụ với lối văn bình dị, hay đối câu đối chữ. (đối với thời kỳ suy thoái đó: người viết không hay bằng Thánh Lêô Cả). Tác phẩm thần học của ông là phản ảnh truyền thống các giáo phụ và rất được dùng ở thời Trung cổ. Các phẩm này trình bày, nhất là, một lợi ích trong thần học tu đức và trong mục vụ: Moralia in Job (Nền đạo đức trong sách Gióp).

Liber regulae pastoralis (Sách luật mục vụ).Cuốn sách của ông "Cách Chăm Sóc Mục Vụ" nói về nhiệm vụ và đặc tính của một Giám mục, đã được đọc trong bao thế kỷ sau khi ông qua đời. Gregory diễn tả vị Giám mục chính yếu như một y sĩ mà nhiệm vụ chính là rao giảng và duy trì kỷ luật. Trong các bài giảng thực tế của mình, Grêgôriô có tài áp dụng phúc âm hàng ngày vào nhu cầu đời sống của giáo dân.

Con người
Ông là một người thẳng tính và kiên quyết.làm việc không biết mệt, luôn bận rộn đọc thư cho thư ký viết, tiếp mọi người, vận động, viết sách. Gregorius I lưu tâm đến sự thăng tiến trong đời sống đạo nhưng ông cũng luôn nhắm phát triển xã hội sao cho phù hợp với đà tiến của văn minh tiến bộ.

Sức khỏe người rất yếu, ông rất hổ thẹn vì không thể giữ luật ăn chay, vì ăn chay thì ông bị ngất sỉu. Vậy mà ông làm việc hơn một người khoẻ mạnh! Tính tình sinh động, ông được mọi người yêu quý, trí khôn sáng suốt, xét người và phán đoán tình hình nhanh chóng, không lẫn bác ái với yếu đuối, hi vọng với ảo tưởng, nghệ thuật cai trị của ông là một ơn tự nhiên.

Tuy làm Giáo hoàng, nhưng ông sống giản dị, khiêm tốn và yêu thương người nghèo. Ông luôn tâm niệm lời Chúa Giêsu:" Sống hiền lành và khiêm nhượng " "Sống để phục vụ, chứ không để được hầu hạ ". Grêgoriô luôn tự xưng mình là đầy tớ của các đầy tớ Chúa. Một trong những câu thời danh của thánh Grêgôriô là đã nói lên lòng yêu mến Thiên Chúa và mục đích của đời sống: "Con người được tạo dựng nên để thờ phượng chiêm ngưởng Thiên Chúa, luôn luôn đi tìm kiếm hình ảnh của Ngài và ước mong được sống trong sự cao cả của tình yêu thương của Ngài." Trong một bài giảng phúc âm, ông nói: "Nói cho cùng có lẽ không khó để người ta từ bỏ của cải, nhưng chắc chắn là thật khó để từ bỏ chính mình. Khước từ những gì mình có là chuyện nhỏ; nhưng khước từ cái tôi của mình, đó mới thật đáng kể".

Những cải tổ của thánh Gregory thật vĩ đại nên Giáo hội đã kính nhớ với từ "Magnus" sau tên của ông, "Cao cả". Ông đã mạnh dạn cải tổ việc cai trị Giáo hội, tổ chức việc chống lại gia đình vua Lombards, chống trả bọn lạc giáo ở Tây Ban Nha và Bắc Phi châu.Ông thành công trong việc truyền bá Tin Mừng cho Dân Lombard (Ý), Visigoth (Tây Ban Nha).

Ông qua đời ngày 12/3/604, và xác thánh được đem vào Vương cung thánh đường Thánh Phêrô. Bia mộ của ông đã gọi người là "Vị Tổng Tài của Thiên Chúa". Năm 1298, Giáo hoàng Bonifaciô VIII đã tôn phong ông lên bậc tiến sĩ Hội Thánh.

Chú thích

Tham khảo

 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.VietCatholic News (02/09/2005)
 Thánh Gregorius Cả, Simon HoaDalat
 Gương các thánh tháng 9, Dongcong.net
 Trích Gương Thánh Nhân - ns Người Tín Hữu online)(Nhóm Tinh Thần nhuận chính lại theo Patron Saint và Santi-Beati-Testimoni)
 Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
 Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.

Giáo hoàng
G
Sinh năm 540
Mất năm 604
Giáo hoàng người Ý
Giáo phụ
Nhà ngoại giao Tòa Thánh
Nhà thần học Kitô giáo
Thánh Chính Thống giáo Đông phương


title: Prometopidia

text:
Prometopidia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Caravel

text:
Caravel là loại tàu thám hiểm do vua Henrique nước Bồ phát minh với 2 hay 3 buồm tam giác cùng thủy thủ đoàn 20 người và chở khoảng vài chục tấn hàng, được dùng trong việc thám hiểm Châu Phi.

Lịch sử
Từ giữa thế kỉ 15, do yêu cầu phát triển nên các thương nhân châu Âu cần rất nhiều vàng bạc, nguyên liệu và thị trường mới. Nhưng từ thế kỉ 16 con đường giao lưu buôn bán từ châu Âu sang châu Á qua tây Á và Địa Trung Hải lại đồ đệ

Trước thể kỷ 15 ngành hàng hải Âu châu bị hạn chế vì loại thuyền không có sức vượt sóng ra khơi xa. Thuyền thời Trung cổ chỉ có một cột buồm căng một cánh buồm vuông với trọng tải không hơn 200 tấn. Với kỹ thuật bấy giờ thuyền biển không có khả năng chịu lực khi gặp sóng lớn và gió ngược hướng.

Khoảng năm 1450 người Bồ Đào Nha dưới triều vua Henrique, tạo loại thuyền mới dựa theo mẫu thuyền đánh cá địa phương kết hợp cùng kiểu thuyền carabus thời xưa. Loại thuyền mới này có trọng tải hơn 150 tấn, cắm ba cột buồm, dùng buồm hình tam giác nên dễ điều khiển hơn, có thể đi ngược hướng gió.

Với kích thước nhỏ hơn và sống thuyền nông hơn nên caravel có thể di chuyển vào vùng nước cạn hoặc ngược dòng sông xa hơn lên thượng lưu. Đặc biệt nhất là cánh buồm tam giác khiến thuyền dễ lái. Khi dùng buồm vuông thì thuyền có thể đạt tốc độ cao, đi rất nhanh. Với những ưu điểm đó, caravel được ưa chuộng cho dù khoang thuyền tương đối nhỏ.

Ngành hàng hải Âu châu từ đó phát triển mạnh cùng những chuyến thám hiểm của hai nước Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha sang vùng Viễn Đông.

Chú thích

Thuyền buồm
Loại tàu
Phát minh của Bồ Đào Nha
Phát minh của Tây Ban Nha


title: Babelomurex lischkeanus

text:
Babelomurex lischkeanus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Babelomurex
Động vật được mô tả năm 1882


title: Silesis fleutiauxi

text:
Silesis fleutiauxi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Silesis


title: Tritonium submuricatum

text:
Tritonium submuricatum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1862


title: Tipula saginata

text:
Tipula saginata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Trentepohlia amphinipha

text:
Trentepohlia amphinipha là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Nattenheim

text:
Nattenheim là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Le Bocasse

text:
Le Bocasse là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
A website about Bocasse
Le Bocasse on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Sự biến Tây An

text:
Sự biến Tây An là cuộc binh biến bắt giữ Tưởng Giới Thạch tại Tây An do Trương Học Lương và Dương Hổ Thành thực hiện, nhằm gây áp lực buộc Tưởng hợp tác với Đảng Cộng sản chống Đế quốc Nhật Bản vào ngày 12 tháng 12 năm 1936, khi Tưởng đến Tây An. Sự biến Tây An gây chấn động thế giới đương thời.

Bối cảnh
Tháng 9 năm 1931, Đế quốc Nhật Bản bắt đầu tiến hành xâm lược Trung Quốc, cho đến mùa hè năm 1935, quân Nhật đã chiếm được vùng Đông Bắc Trung Quốc và 1,5 triệu quân Nhật đã được điều tới Trung Quốc, gây hấn khắp nơi. Trong hoàn cảnh dầu sôi lửa bỏng như vậy, Tưởng Giới Thạch vẫn chỉ hướng toàn lực về Hồng quân, coi cộng sản là đại thù của Trung Hoa và chủ trương diệt cộng trước, chống Nhật sau.

Diễn biến
Ngày 4 tháng 12 năm 1936, Tưởng Giới Thạch tới Tây An đốc chiến, ra lệnh cho hai tướng Trương Học Lương và Dương Hổ Thành lập tức tiến công Diên An, đại bản doanh của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Do chịu ảnh hưởng của phong trào chống Nhật, hai tướng Trương Học Lương, Dương Hổ Thành tìm cách trì hoãn việc tiến công và thỉnh cầu Tưởng Giới Thạch đình chỉ nội chiến, cùng Đảng Cộng sản kháng chiến chống quân Nhật. Nhưng lời thỉnh cầu này bị Tưởng Giới Thạch cự tuyệt.

Tối ngày 12 tháng 12 năm 1936, hai tướng Trương Học Lương và Dương Hổ Thành bất ngờ cho quân bao vây, dùng vũ lực bắt sống Tưởng Giới Thạch. Sau đó, hai tướng Trương Học Lương và Dương Hổ Thành đã ra tuyên bố giải tán Tổng bộ chỉ huy tiễu phỉ Tây Bắc, thành lập Ủy ban Quân sự lâm thời Liên quân Tây Bắc kháng Nhật do Trương Học Lương làm Chủ tịch, Dương Hổ Thành làm Phó chủ tịch. Đồng thời hai người đã gửi điện thông báo cho Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và gửi kiến nghị tới Chính phủ Trung ương Quốc Dân đảng yêu cầu: cải tổ chính phủ, đình chỉ nội chiến, cùng nhau kháng Nhật, thực hiện dân chủ .

Ngày 16 tháng 12, Chính phủ Quốc dân đảng ở Nam Kinh hạ lệnh thảo phạt Trương, Dương giải cứu Tưởng Ủy viên trưởng.

Sau khi nhận được điện của Trương, Dương báo tin về cuộc chính biến, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã cử Chu Ân Lai dẫn đầu một đoàn đại biểu đến Tây An để hòa giải và thuyết phục Trương, Dương phóng thích Tưởng, nếu Tưởng đồng ý chung sức chống Nhật.

Ngày 22 tháng 12, Tống Mỹ Linh bay tới Tây An, tiến hành các cuộc đàm phán với Trương, Dương. Ngày 24 tháng 12, Tưởng buộc phải chấp nhận: đình chiến nghị hòa, liên Cộng kháng Nhật, phóng thích chính trị phạm... Ngày 25 tháng 12, Tưởng Giới Thạch được trả tự do và đích thân Trương Học Lương đưa Tưởng bay về Nam Kinh. Sự biến Tây An kết thúc.

Sau sự biến

Số phận Trương Học Lương
Sau khi Trương Học Lương đến Nam Kinh, theo lệnh của Tưởng Giới Thạch, tòa án quân sự Quốc dân đảng đã xử phạt Trương Học Lương 10 năm tù.

Ngày 7 tháng 7 năm 1937, Sự kiện Lư Câu Kiều bùng nổ. Trương Học Lương viết thư cho Tưởng Giới Thạch, mong muốn góp sức bảo vệ đất nước. Nhưng họ Tưởng chỉ yêu cầu Trương Học Lương viết thư nói với quân đoàn Đông Bắc phục tùng sự lãnh đạo của Tưởng là được.

Tháng 6 năm 1946, khi Trương Học Lương đã ở tù đủ 10 năm, Tưởng Giới Thạch hủy bỏ hiệp định hiệp thương chính trị, phát động cuộc nội chiến chống Cộng. Và cho người ngỏ với Trương Học Lương là điều kiện để có thể trả tự do là: Trương Học Lương thừa nhận sự biến Tây An là mắc mưu Đảng Cộng sản và sau khi được thả ra, Trương Học Lương không được ra nước ngoài. Nhưng họ Trương đã từ chối.

Tháng 11 năm 1946, Trương Học Lương được đặc vụ Tưởng Giới Thạch áp giải ra Đài Loan vì họ Tưởng không muốn Trương Học Lương ở lại Hoa Lục để được phe cộng trả ơn cho công của Trương, đã bắt cóc Tưởng khiến Tưởng không thể tiếp tục công cuộc diệt cộng trong lúc Hồng quân rất yếu sau cuộc Vạn lý Trường chinh.

Đầu năm 1949, Tưởng Giới Thạch tuyên bố từ chức, Lý Tôn Nhân thay chức Tổng thống và ra lệnh thả Trương, Dương và một số tù chính trị khác. Nhưng do Tưởng Giới Thạch còn quá nhiều quyền lực nên mệnh lệnh của Lý Tôn Nhân đã không được thực hiện.

Trương Học Lương tiếp tục bị giam lỏng cho đến năm 1975, mới được tổng thống Lý Đăng Huy cho hoàn toàn tự do, ông sang sống tại Hoa Kỳ, chết ở Hawaii năm 2001 khi 102 tuổi.

Số phận Dương Hổ Thành
Sau khi về tới Nam Kinh, Tưởng ra mật lệnh bắt tướng Dương Hổ Thành, còn đang ở Tây An.

Nghe tin báo, Dương Hổ Thành trốn ra nước ngoài và sống lưu vong tại Pháp. Khi xảy ra Sự kiện Lư Câu Kiều, từ Pháp, Dương Hổ Thành gửi thư cho Tưởng Giới Thạch xin được trở về để tham gia kháng chiến chống Nhật, nhưng bị họ Tưởng cự tuyệt. Bất chấp nguy hiểm, tháng 11 năm 1937, Dương Hổ Thành trở về Trung Quốc. Vừa đặt chân tới Quảng Châu, Dương Hổ Thành bị đặc vụ Tưởng Giới Thạch bắt giam. Tháng 1 năm 1946, tại Hội nghị Hiệp thương chính trị khai mạc tại Trùng Khánh, Mao Trạch Đông, Trưởng đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đề xuất với Tưởng Giới Thạch trả tự do cho hai tướng Trương Học Lương và Dương Hổ Thành, nhưng bị Tưởng từ chối.

Tháng 9 năm 1949, trước khi chạy ra Đài Loan, Tưởng Giới Thạch đã hạ lệnh cho Mao Nhân Phượng thủ tiêu Dương Hổ Thành, không để rơi vào tay Cộng sản. Nhận mật lệnh, Mao Nhân Phượng đã cho giết cả nhà Dương Hổ Thành (gồm con trai Dương Chí Trung và một cháu gái chín tuổi) và kể cả gia đình viên bí thư riêng Tống Kỳ Vân.

Ngày 16 tháng 12 năm 1949, Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã gửi điện chia buồn tới gia quyến tướng Dương Hổ Thành. Ngày 15 tháng 1 năm 1950, Đặng Tiểu Bình, Lưu Bá Thừa cùng ban lãnh đạo và nhân dân thành phố Trùng Khánh đã tổ chức lễ truy điệu tướng Dương Hổ Thành. Sau đó, hài cốt của ông được đưa về an táng tại quê nhà thuộc trấn Vĩ Khúc, huyện Nam Trường An, thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây.

Năm 1968, mười chín năm sau vụ sát hại tướng Dương Hổ Thành, vụ án đã được Tòa án nhân dân Trung Quốc đưa ra xét xử tại Bắc Kinh.

Chú thích

Liên kết ngoài
27 Án oan trong các triều đại Trung Quốc-7

Chính trị Trung Quốc
Nội chiến Trung Quốc
Lịch sử Thiểm Tây


title: Avittonia

text:
Avittonia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Catocalinae


title: USS Mississippi

text:
Năm tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ đã mang tên USS Mississippi, được đặt tên theo tiểu bang Mississippi hoặc sông Mississippi:
 , một tàu frigate hơi nước từng hoạt động trong Chiến tranh Hoa Kỳ–México và bị mất trong Nội chiến Hoa Kỳ
 , một thiết giáp hạm tiền-dreadnought đồng thời là chiếc dẫn đầu của lớp Mississippi, từng hoạt động trước Thế Chiến I và sau đó được đem bán cho Hy Lạp
 , một thiết giáp hạm dreadnought lớp New Mexico từng hoạt động trong Thế chiến II
 , một tàu tuần dương mang tên lửa dẫn đường chạy bằng năng lượng hạt nhân lớp Virginia
 , một tàu ngầm tấn công lớp Virginia được đưa vào hoạt động năm 2012

Xem thêm
 , tên gọi chung dùng cho một số tàu kéo của Công binh Lục quân Hoa Kỳ
 , một tàu chiến bọc sắt được dự định đóng của Hải quân Liên minh miền Nam Hoa Kỳ
 CSS Mississippi, một tàu pháo bọc sắt được dự định đóng của Liên minh miền Nam Hoa Kỳ, cuối cùng nó được hoàn thiện với tên gọi

Tên gọi tàu thủy Hải quân Hoa Kỳ
Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Perdita kiowi

text:
Perdita kiowi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Griswold mô tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1988


title: Moxico (tỉnh)

text:
Moxico là tỉnh lớn nhất của Angola, giáp biên giới với tỉnh Katanga của CHDC Congo và các tỉnh Bắc-Tây Zambia và Tây Zambia của Zambia. Tỉnh này có diện tích 223.023 km² và dân số khoảng 230.000 người. Luena là tỉnh lỵ.

Moxico là nơi sinh của lãnh đạo nổi dậy UNITA Jonas Savimbi. Moxico sau này là một trong các căn cứ hoạt động chính của Savimbi trong cuộc nội chiến Angola.

Moxico có vườn quốc gia Cameia ở đô thị Cameia.

Các đô thị ở Moxico gồm:

Alto Zambeze
Bundas
Camanongue
Cameia
Léua
Luau
Luacano
Luchazes
Moxico (đô thị)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Angola.uk.org

Tỉnh của Angola
Tỉnh Moxico


title: 25674 Kevinellis

text:
25674 Kevinellis (tên chỉ định: 2000 AT99) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 5 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Kevin Michael Ellis, an American high school student whose computer science project won first place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Beauvais-sur-Tescou

text:
Beauvais-sur-Tescou là một xã trong tỉnh Tarn thuộc vùng Occitanie of miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 140 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Tarn


title: Ormosia beatifica

text:
Ormosia beatifica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Nénigan

text:
Nénigan là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 287 mét trên mực nước biển.

Sông Gesse tạo thành toàn bộ ranh giới phía đông, sông Gimone tạo thành toàn bộ ranh giới phía tây.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: InuYasha: Jidai o Koeru Omoi

text:
hay được biết đến với tên Love that Transcends Time là bộ phim đầu tiên của bốn bộ phim về InuYasha với đạo diễn phim là Shinohara Toshiya và Sumisawa Katsuyuki viết kịch bản

Nhiều ý kiến cho rằng các nhân vật trong movie vẽ không giống với các nhân vật trong loạt anime phát sóng trên truyền hình, mà giống với cách vẽ của manga hơn, lý do là trong nhóm thiết kế nhân vật có sự công tác của Motohashi Hideyuki, người thiết kế nhân vật cho các anime Fushigi Yūgi, A-ko the Versus, và Ayashi no Ceres. Bộ movie ra mắt ở Nhật Bản vào ngày 16 tháng 12 năm 2001 và ở Hoa Kỳ vào ngày 7 tháng 9 năm 2004. Bộ movie ra mắt vào lúc tập 54 và 55 phát sóng, nhưng bối cảnh của bộ movie có lẽ diễn ra sau tập 54 một chút, vì trong movie Khuyển Dạ Xoa có sử dụng chiêu Bộc lưu phá, một chiêu thức mà anh học được trong tập 54.

Cốt truyện
Inu no Taishou, cha của Inu Yasha và Sesshomaru đã đánh bại một yêu quái ngài của Trung Hoa tên là Hyōga cách đây 200 năm và phong ấn con ông ta, Menōmaru. Tuy nhiên một mảng ngọc Tứ Hồn đã giải phóng cho Menōmaru và y bắt đầu tìm cơ hội trả thù cho cha mình, đồng thời tìm cách đoạt lại sức mạnh của cha mà Inu no Taishou đã phong ấn. Y cùng với hai thuộc hạ là Hari và Ruri bắt đầu tìm cách tấn công nhóm của Inu Yasha. Ruri tạo ra một Phong huyệt giống như Phong huyệt trên tay Miroku và sau đó hai người dùng Phong huyệt đấu với nhau, trong khi đó Menōmaru yểm bùa Kirara và Hari điều khiển Kirara chống lại Sango và nhóm Inu Yasha.

Khi Menōmaru đã hấp thu được sức mạnh của tổ tiên và cha y (bị Inu no Taishou phong ấn), y trở thành một Hyōga mới và mạnh hơn cả cha mình, vì Menōmaru đã hấp thu sức mạnh của cha cũng như sức mạnh tích tụ lại qua các thế hệ của dòng họ y. Y bắt đầu âm mưu thay đổi các thời gian và không gian, hấp thu hàng nghìn linh hồn của con người để y có thể hoàn toàn hòa nhập bản thân với sức mạnh của các gia tộc. Điều này khiến Kagome hoàn toàn bị y điều khiển, cô làm bị thương Kaede và truy lùng Inu Yasha. Vừa lúc Inu Yasha đi qua một cây cầu, anh nhìn thấy Kikyo nhưng kỳ thực đó là Kagome đang mặc bộ đồ pháp sư miko, vì vậy trông cô hệt như Kikyo. Kagome cố cảnh báo Inu Yasha về việc cô bị yểm bùa, nhưng Inu Yasha không nghe thấy. Sau đó hai người lại gần nhau và Menōmaru điều khiển Kagome ôm lấy Inu Yasha để gài bẫy anh, sau đó đâm Inu Yasha với những móng vuốt ma thuật trong tay Kagome. Inu Yasha nhanh chóng nhận thức được âm mưu của Menōmaru, anh rút chạy và Kagome đuổi theo, nhưng may mắn là cô lấy lại tỉnh táo trong chốc lát và bảo Inu Yasha chạy đi. Sau đó, khi Inu Yasha nghe mọi người kể lại mọi chuyện, anh nổi điên lên và quay lại giải cứu Kagome. Nhưng rồi anh bị Kagome bắn dính vào gốc cây cổ thụ thần thánh, hệt như Kikyo đã làm cách đây 50 năm. Kagome tỉnh lại và òa khóc trước những việc mình làm. Ngay lúc đó Kikyo xuất hiện, mỉa mai về những việc Kagome đã làm, nói rằng nguyên nhân của tất cả mọi thứ là do Kagome không thuộc về thời Chiến Quốc, vì vậy cô phải quay trở về thế giới của mình. Nói là làm, Kikyo đẩy Kagome xuống chiếc giếng Thực Cốt, và Kagome kẹt ở thế giới hiện đại do ảnh hưởng của Menōmaru đối với thời gian và không gian đã khiến những chiếc rễ cây khổng lồ mọc lên tại chiếc giếng; nói cách khác là Kagome không dùng chiếc giếng để đi về thời Chiến Quốc được nữa.

Sau khi bị đẩy về thời hiện đại, Kagome bước ra khoảnh sân đầy tuyết phủ và tiến tới cây cổ thụ thần thánh, nơi Inuyasha bị phong ấn 5 thế kỷ trước. Cô bỗng nhìn thấy anh đang ngồi ở đó, vẫn còn bất tỉnh sau khi bị Kagome bắn. Khi Kagome bước tới gần Inu Yasha, một bông tuyết rơi xuống và xóa nhòa hình ảnh của anh trong mắt Kagome. Điều này khiến cô nhận ra rằng, một khi mình không quay về thời Chiến Quốc được nữa thì cô cũng không còn cơ hội gặp lại Inu Yasha. Đến đây cô đổ sụp xuống và òa khóc. Sau đó Kagome đứng dậy, áp bàn tay của mình vào cây cổ thụ, và cô bỗng nghe thấy giọng nói của Inu Yasha. Hai người sau đó nhận ra rằng mình có thể liên lạc với nhau bằng ý nghĩ, thông qua cây cổ thụ thần thánh. Khi Inu Yasha hỏi: "Cô có sợ không ?", Kagome trở nên bực bội, cô nói rằng đó không phải là lý do cô bị kẹt ở thời hiện đại. Nhưng rồi, Kagome chợt nhớ về cuộc nói chuyện với Kikyo và cuối cùng, cô thừa nhận là mình thật sự rất sợ. Sau đó Kagome nhìn thấy Inu Yasha, lúc này đã tỉnh táo trở lại. Cô nói rằng cô cảm thấy rất bất lực và vô vọng, vì cô đã làm tổn thương anh nên "chắc là sẽ tốt hơn nếu tôi không ở bên cạnh mọi người". Ngay lúc đó, Inu Yasha đứng dậy, bảo rằng Kagome không được nói như thế. Anh bước lại gần Kagome, bỏ ngoài tai mọi lời khuyên của cô về việc vết thương của anh sẽ trở nặng nếu như anh làm như vậy, dang tay ôm chặt Kagome vào lòng và nói: "Tôi cần em... em không hiểu sao ?" Việc này khiến Kagome bật khóc, cô gục đầu vào người Inu Yasha nức nở: "Cảm ơn anh... Inu Yasha".

Kagome sau đó quay về thực tại và cô quyết định tìm cách trở về thời Chiến Quốc, nhưng chiếc giếng cổ đã bị những rễ cây chặn lại. Kagome chạy tới cây cổ thụ nhờ Inu Yasha giúp đỡ, và được anh đề nghị thử sử dụng mũi tên thanh tẩy. Thế là Kagome chạy đi lấy cung tên từ của ông mình, và lấy từ một lỗ hổng trên thân cây cổ thụ - nơi Inu Yasha bị bắn dính vào đó - một mũi tên. Vừa lúc đó, mẹ của Kagome xuất hiện, đưa cho cô bộ đồng phục mới và chúc cô lên đường may mắn. Sau đó, Kagome tới chỗ chiếc giếng và dùng mũi tên của mình phá hủy những chiếc rễ cây chặn đường chiếc giếng cổ, vừa lúc Inu Yasha tiến lại gần chiếc giếng, định bụng sẽ dùng Thiết Toái nha phá nó. Điều này khiến cho Inu Yasha cũng bị vạ lây bởi sức công phá của mũi tên, và cũng khiến anh và Kagome cãi nhau một trận kinh hoàng. Vừa lúc đó, Myōga xuất hiện, ngăn hai người lại và nói rằng cả hai phải nhanh chóng tiêu diệt Menōmaru, lúc này sắp trở thành một Hyōga mới.

Sesshomaru sau đó xuất hiện, và anh nhanh chóng nhận ra rằng em trai mình đang đánh nhau với cựu thù của cha, nhưng anh quyết định không can thiệp vào trận đánh. Sau đó anh gặp Kikyo, và lần đầu tiên trong loạt anime, hai người đối thoại với nhau. Qua cuộc đối thoại, ta thấy Kikyo biết Sesshomaru là anh của Inu Yasha, còn Sesshomaru cũng biết mối quan hệ giữa Kikyo và Inu Yasha (bằng chứng là anh nói với Jaken và Rin rằng Kikyo chẳng qua chỉ là một miko đã chết). Sau đó Sesshomaru bỏ đi sau khi đe dọa rằng chỉ có anh mới là kẻ sẽ tiêu diệt Inu Yasha.

Quay trở lại trận đánh của Sango và Miroku, lúc này Vân Mẫu đã thoát hỏi bùa yểm của Menōmaru, và cùng với Sango tiêu diệt Hari. Còn Ruri dùng mũi lao của mình mở rộng Phong huyệt hòng hút Miroku vào trong, nhưng rốt cuộc cô bị chính Phong huyệt của mình giết chết. Sau đó, cả nhóm tập hợp lại với nhau và củng hợp sức tấn công Menōmaru. Lúc này, Menōmaru đã trở thành một Hyōga mới có sức mạnh khủng khiếp hơn cả cha mình. Sau một trận đánh quyết liệt, cuối cùng y cũng đã bị tiêu diệt bởi Bộc lưu phá của Inu Yasha kết hợp với mũi tên thanh tẩy của Kagome.

Thông tin về phim
 Phát hành: ngày 16 tháng 12 năm 2001
 Đạo diễn: Shinohara Toshiya
 Biên kịch: Sumisawa Katsuyuki
 Nhạc: Wada Kaoru
 Thiết kế nhân vật: Motohashi Hideyuki và Hishinuma Yoshihito
 Bài hát trong phim: "no more words"
 Lời: Hamasaki Ayumi, Nhạc: CREA + D-A-I, Sửa chữa: Suzuki Naoto + tasuku, Thể hiện: Hamasaki Ayumi

Chú thích: Đạo diễn Shinohara Toshiya từng là người thực hiện các anime như Lupin III - Memory of Blaze - Tokyo Crisis TV Special hay Gundam Wing (cùng thực hiện với Sumisawa Katsuyuki và Wada Kaoru.

 Inu Yasha/Khuyển Dạ Xoa - Yamaguchi Kappei/ Richard Ian Cox
 Higurashi Kagome/ Nhật Mộ Li - Yukino Satsuki/ Moneca Stori
 Shippō/Thất Bảo - Watanabe Kumiko/ Jillian Michaels
 Miroku/Di Lặc pháp sư - Tsujitani Kōji/ Kirby Morrow
 Sango/San Hô - Kuwashima Houko/ Kelly Sheridan
 Minh Gia - Ogata Kenichi/ Paul Dobson
 Kikyo/Cát Cánh - Hidaka Noriko/ Willow Johnson
 Sesshomaru/Sát Sinh Hoàn - Narita Ken/ David Kaye
 Jaken/Tà Kiến - Nagashima Yûichi/ Don Brown
 Rin/Tiểu Linh - Noto Mamiko/ Brenna O'Brien
 Kaede/Phụng lão lão - Kyōda Hisako/ Pam Hyatt
 Hachi - Nakajima Toshihiko/ Terry Klassen
 Menomaru - Seki Tomokazu/ Vincent Gale
 Ruri - Shiina Hekiru/ Venus Terzo
 Hari - Kawakami Tomoko/ Lalainia Lindbjerg
 Higurashi Sota/Nhật Mộ Thảo Thái - Nakagawa Akiko/ Saffron Henderson
 Mẹ của Kagome - Dodo Asako/ Cathy Weseluck
 Ông của Kagome - Suzuki Katsumi/ French Tickner

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Inuyasha the Movies Trang web chính thức của VIZ Media về các movie của Inu Yasha

Phim anime
Inu Yasha
Phim Nhật Bản
Phim tiếng Nhật
Anime và manga kỳ ảo
Phim năm 2001

ja:犬夜叉 (映画)#犬夜叉 時代を越える想い