title: Viện Sử học (Việt Nam)

text:
Viện Sử học ở Việt Nam (tên tiếng Anh: Institute of History) là cơ quan có chức năng nghiên cứu cơ bản, chuyên sâu về những vấn đề lịch sử trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, nhằm cung cấp những luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chiến lược quy hoạch; tham gia đào tạo phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực sử học của Đảng và Nhà nước. Được thành lập năm 1953, tính từ khi ra đời của tổ chức tiền thân là Ban nghiên cứu Văn học, Lịch sử, Địa lý trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng do Trường Chinh ký ngày 2 tháng 12 năm 1953 (Số 34 QĐ/TW). Năm 1954, được đổi tên thành Ban Nghiên cứu Văn học, Lịch sử, Địa lý, gọi tắt là Ban Nghiên cứu Văn – Sử – Địa. Hiện nay, Viện Sử học là cơ quan nghiên cứu Sử học hàng đầu của cả nước trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Lịch sử hình thành và phát triển
Ngày 2/12/1953, tại Chiến khu Việt Bắc, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra Quyết định thành lập Ban nghiên cứu Lịch sử – Địa lý – Văn học trực thuộc Trung ương Đảng. Ngày 4/9/1954, Trung ương Đảng và Chính phủ ra Quyết định chuyển Ban nghiên cứu Văn – Sử – Địa sang trực thuộc Bộ Giáo dục. Tổ Lịch sử được chuyển thành Phòng Lịch sử theo quyết định của Bộ Giáo dục. Năm 1959, khi Ủy ban Khoa học Nhà nước ra đời với hai bộ phận là Ban Khoa học xã hội và Ban Khoa học tự nhiên. Ban nghiên cứu Văn học – Lịch sử – Địa lý được chuyển từ Bộ Giáo dục sang Ủy ban Khoa học Nhà nước. Ngày 6/2/1960, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định thành lập Viện Sử học.

Nhiệm vụ cơ bản

 Nghiên cứu cơ bản những vấn đề lịch sử trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, nhằm làm rõ sự thật lịch sử, từ đó phát hiện những quy luật, tìm ra những bài học bổ ích, những di sản lịch sử cần kế thừa góp phần vào việc hoạch định các chính sách phát triển kinh tế, xã hội hiện tại và những dự án cho tương lai.
 Tổ chức nghiên cứu những vấn đề lý luận và phương pháp luận sử học, phê phán các quan điểm phi lịch sử hoặc bóp méo, xuyên tạc lịch sử.
 Nghiên cứu, biên soạn, giới thiệu lịch sử Việt Nam từ cổ đại đến hiện đại, nghiên cứu và giới thiệu lịch sử các nước trên thế giới.
 Kết hợp nghiên cứu với đào tạo trong lĩnh vực lịch sử; thực hiện đào tạo sau đại học theo quy định của pháp luật, tham gia phát triển nguồn nhân lực có trình độ cao theo yêu cầu của Viện Khoa học xã hội Việt Nam và các ngành các địa phương.
 Thẩm định và tham gia thẩm định về mặt khoa học các chương trình, dự án phát triển kinh tế – xã hội ở các Bộ, ngành, địa phương theo sự phân công của Viện Khoa học xã hội Việt Nam. Thực hiện các tư vấn khoa học phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Viện.

Cơ cấu tổ chức
Viện Sử học có 8 phòng nghiên cứu, tạp chí và chức năng gồm:

 Lịch sử Cổ - Trung đại Việt Nam ;
 Lịch sử Cận đại Việt Nam;
 Lịch sử Hiện đại Việt Nam;
 Lịch sử Thế giới;
 Tạp chí Nghiên cứu lịch sử;
 Lịch sử địa phương và chuyên ngành;
 Quản lý khoa học và Thư viện;
 Hành chính - Tổng hợp.

Lãnh đạo Viện qua các thời kỳ
GS. VS Trần Huy Liệu: 1960 - 1969
 GS.VS. Nguyễn Khánh Toàn: 1969 - 1980
 GS. Văn Tạo: 1980 - 1989
 GS. Nguyễn Hồng Phong: 1989 - 1998
 PGS. Cao Văn Lượng: 1998 - 2001
 PGS.TS. Trần Đức Cường: 1998 - 2004
 PGS.TS. Nguyễn Văn Nhật: 2005-2014
 PGS.TS. Đinh Quang Hải, nguyên Viện trưởng Viện Sử học (từ 2014 - 8/2020), Phó Tổng Biên tập phụ trách Tạp chí Nghiên cứu lịch sử (từ năm 2014 đến tháng 3/2016), Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử (từ tháng 3/2016 - đến nay).
 PGS.TS. Nguyễn Đức Nhuệ - Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Sử học.
 TS. Trần Thị Phương Hoa - Phó Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Sử học.

Một số nhà khoa học tiêu biểu của Viện
Trong lịch sử hình thành và phát triển của mình, nhiều cán bộ khoa học của Viện đã trở thành những chuyên gia đầu ngành của nền Sử học Việt Nam hiện đại. Có thể kể tới những gương mặt tiêu biểu sau:

Chuyên ngành Lịch sử Việt Nam cổ trung đại có các chuyên gia đầu ngành như: GS. Đào Duy Anh, GS.Văn Tân, GS.Trần Văn Giáp, GS.Nguyễn Đổng Chi, nhà nghiên cứu Hoa Bằng, PGS. Lê Văn Lan, PGS. TS Tạ Ngọc Liễn, PGS.TS Nguyễn Minh Tường, PGS.TS Trần Thị Vinh, PGS.TS Nguyễn Đức Nhuệ,... Chuyên ngành Lịch sử Việt Nam Cận - Hiện đại tiêu biểu như: GS. Trần Huy Liệu, GS.VS. Nguyễn Khánh Toàn, GS.Trần Văn Giàu, nhà nghiên cứu Minh Tranh, nhà nghiên cứu Tôn Quang Phiệt, PGS. Bùi Đình Thanh, GS. Nguyễn Công Bình, GS.Văn Tạo, GS.TS.Phạm Xuân Nam, PGS. Cao văn Lượng, PGS. Cao Văn Biền, GS. Chương Thâu, PGS.TS. Dương Kinh Quốc, PGS. Vũ Huy Phúc, PGS. Ngô Văn Hòa, Phan Trọng Báu, Nhà Sử học Dương Trung Quốc, PGS Cao Văn Lượng, PGS.TS. Trần Đức Cường, PGS.TS. Tạ Thị Thúy, PGS.TS. Nguyễn Văn Nhật, PGS.TS Đinh Quang Hải... Về lý luận và phương pháp luận khoa học lịch sử: GS. Trần Đức Thảo, GS. Nguyễn Hồng Phong...

Danh hiệu

 Năm 1980, Viện được Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam trao tặng Huân chương lao động hạng Nhất.
 Năm 2000, Viện được Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất.
 Cuối năm 2000, Viện được Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động trong thời kỳ đổi mới

Xem thêm
Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thông tin về Viện Sử học trên trang  Viện Khoa học xã hội Việt Nam

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Sử học Việt Nam
Tổ chức thành lập năm 1953


title: Rostock (định hướng)

text:
Rostock có thể là tên của:
 Thành phố Rostock, bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức
 Tỉnh Rostock trong nước Cộng hòa Dân chủ Đức
 Sebastian von Rostock, tổng Giám mục Breslau (Đức)
 Paul Rostock (1892-1965), nhà y học người Đức.


title: Euthria insulabris

text:
Euthria insulabris là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Euthria


title: Kinh tế học

text:
Kinh tế học (Tiếng Anh: economics) là môn khoa học xã hội nghiên cứu sự sản xuất, phân phối và tiêu dùng các loại hàng hóa và dịch vụ. Kinh tế học cũng nghiên cứu cách thức xã hội quản lý các nguồn tài nguyên (nguồn lực) khan hiếm của nó. Nghiên cứu kinh tế học nhằm mục đích giải thích cách thức các nền kinh tế vận động và cách tác nhân kinh tế tương tác với nhau. Các nguyên tắc kinh tế được ứng dụng trong đời sống xã hội, trong thương mại, tài chính và hành chính công, thậm chí là trong ngành tội phạm học, giáo dục, xã hội học, luật học và nhiều ngành khoa học khác.

Định nghĩa
Theo một khái niệm chung nhất, kinh tế học là một bộ môn khoa học xã hội giúp cho con người hiểu về cách thức vận hành của nền kinh tế nói chung và cách thức ứng xử của từng chủ thể tham gia vào nền kinh tế nói riêng. Vấn đề khan hiếm nguồn lực yêu cầu các nền kinh tế hay các đơn vị kinh tế phải lựa chọn. Các Nhà Kinh tế cho rằng: Kinh tế học là "khoa học của sự lựa chọn". Kinh tế học tập trung vào việc sử dụng và quản lý các nguồn lực hạn chế để đạt được thỏa mãn tối đa nhu cầu vật chất của con người. Đặc biệt, kinh tế học nghiên cứu hành vi trong sản xuất, phân phối và tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ trong thế giới có nguồn lực hạn chế.

Như vậy, kinh tế học quan tâm đến hành vi của toàn bộ nền kinh tế tổng thể và hành vi của các chủ thể riêng lẻ trong nền kinh tế, bao gồm các doanh nghiệp,hộ tiêu dùng, người lao động và chính phủ. Mỗi chủ thể kinh tế đều có mục tiêu để hướng tới, đó là tối đa hóa lợi ích kinh tế của họ. Mục tiêu của các doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận, mục tiêu của các hộ tiêu dùng là tối đa hóa mức độ tiêu dùng, mục tiêu của người lao động là tối đa hóa tiền công và mục tiêu của chính phủ là tối đa hóa lợi ích xã hội. Kinh tế học có nhiệm vụ giúp các chủ thể kinh tế giải quyết bài toán tối đa hóa lợi ích kinh tế này.

Phân loại
Lĩnh vực nghiên cứu được phân loại bằng các cách khác nhau:
Kinh tế vi mô, kinh tế vĩ mô và kinh tế thế giới là cách chia theo kinh tế học hiện đại (Modern Economics).
Kinh tế học thực chứng và kinh tế học chuẩn tắc. Kinh tế học được gọi là thực chứng khi nó nhằm mục đích giải thích các hậu quả từ những lựa chọn khác nhau dựa trên một tập hợp các giả định hay các quan sát và được gọi là chuẩn tắc khi nó nhằm đưa ra lời khuyên cần phải làm gì.
Kinh tế chính thống và kinh tế phi chính thống. Được gọi là chính thống nếu định hướng nghiên cứu tuân theo tổ hợp giả thuyết "Hợp lý – Chủ nghĩa cá thể - Cân bằng" và phi chính thống nếu chuyên theo "Định chế - Lịch sử - Cơ cấu xã hội".
Phân loại theo ngành nếu nghiên cứu kinh tế kết hợp với các ngành khoa học khác hoặc vấn đề kinh tế nằm trong phạm vi các lĩnh vực nghiên cứu khác bao gồm địa lý kinh tế, lịch sử kinh tế, kinh tế văn hóa, kinh tế công cộng, kinh tế tiền tệ, kinh tế quốc tế, kinh tế công nghiệp, kinh tế nông nghiệp, kinh tế môi trường, kinh tế tài chính, kinh tế thông tin, kinh tế lao động, luật và kinh tế, toán kinh tế, lý thuyết trò chơi, thống kê, kinh tế lượng, kế toán.

Kinh tế học vi mô
Kinh tế học vi mô nghiên cứu các quyết định của các cá nhân và doanh nghiệp và các tương tác giữa các quyết định này trên thị trường. Kinh tế học vi mô giải quyết các đơn vị cụ thể của nền kinh tế và xem xét một cách chi tiết cách thức vận hành của các đơn vị kinh tế hay các phân đoạn của nền kinh tế.

Mục tiêu của kinh tế học vi mô nhằm giải thích giá và lượng của một hàng hóa cụ thể. Kinh tế học vi mô còn nghiên cứu các quy định, thuế của chính phủ tác động đến giá và lượng hàng hóa và dịch vụ cụ thể. Chẳng hạn, kinh tế học vi mô nghiên cứu các yếu tố nhằm xác định giá và lượng xe hơi, đồng thời nghiên cứu các quy định và thuế của chính phủ tác động đến giá cả và sản lượng xe hơi trên thị trường.

Kinh tế học nghiên cứu xem xã hội quyết định các vấn đề sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào và sản xuất cho ai. Một công cụ để phân tích vấn đề này là đường giới hạn khả năng sản xuất (viết tắt: theo tiếng Anh: PPF- production possibilities frontier). Giả sử, một nền kinh tế chỉ sản xuất hai loại hàng hóa. Đường PPF chỉ ra các sản lượng khác nhau của hai loại hàng hóa. Công nghệ và nguồn lực đầu vào (như: đất đai, nguồn vốn, lao động tiềm năng) cho trước sẽ sản xuất ra một mức giới hạn tổng sản lượng đầu ra. Điểm A trên đồ thị chỉ ra rằng có một lượng FA thực phẩm và một lượng CA máy tính được sản xuất khi sản xuất ở mức hiệu quả. Cũng tương tự như vậy đối với một lượng FB thực phẩm và CB máy tính ở điểm B. Mọi điểm trên đường PPF đều chỉ ra tổng sản lượng tiềm năng tối đa của nền kinh tế, mà ở đó, sản lượng của một loại hàng hóa là tối đa tương ứng với một lượng cho trước của loại hàng hóa khác.

Sự khan hiếm chỉ ra rằng, mọi người sẵn sàng mua nhưng không thể mua ở các mức sản lượng ngoài đường PPF. Khi di chuyển dọc theo đường PPF, nếu sản xuất một loại hàng hóa nào nhiều hơn thì sản xuất một loại hàng hóa khác phải ít đi, sản lượng hai loại hàng hóa có mối quan hệ tỷ lệ nghịch. Điều này xảy ra là bởi vì để tăng sản lượng một loại hàng hóa đòi hỏi phải có sự dịch chuyển nguồn lực đầu vào để sản xuất loại hàng hóa kia. Độ dốc tại một điểm của đồ thị thể hiện sự đánh đổi giữa hai loại hàng hóa. Nó đo lường chi phí của một đơn vị tăng thêm của một loại hàng hóa khi bỏ không sản xuất một loại hàng hóa khác, đây là một ví dụ về chi phí cơ hội. Chi phí cơ hội được miêu tả như là một "mối quan hệ cơ bản giữa khan hiếm và lựa chọn". Trong kinh tế thị trường, di chuyển dọc theo một đường có thể được miêu tả như là lựa chọn xem có nên tăng sản lượng đầu ra của một loại hàng hóa trên chi phí của một loại hàng hóa khác không.

Với sự giải thích như trên, mỗi điểm trên đường PPF đều thể hiện hiệu quả sản xuất bằng cách tối đa hóa đầu ra với một sản lượng đầu vào cho trước. Một điểm ở bên trong đường PPF, ví dụ như điểm U, là có thể thực hiện được nhưng lại ở mức sản xuất không hiệu quả (bỏ phí không sử dụng các nguồn lực đầu vào). Ở mức này, đầu ra của một hoặc hai loại hàng hóa có thể tăng lên bằng cách di chuyển theo hướng đông bắc đến một điểm nằm trên đường cong. Một ví dụ cho sản xuất không hiệu quả là thất nghiệp cao trong thời kỳ suy thoái kinh tế. Mặc dù vậy, một điểm trên đường PPF không có nghĩa là đã đạt hiệu quả phân phối một cách đầy đủ nếu như nền kinh tế không sản xuất được một tập hợp các loại hàng hóa phù hợp với sự ưa thích của người tiêu dùng. Liên quan đến sự phân tích này là kiến thức được nghiên cứu trong môn kinh tế học công cộng, môn khoa học nghiên cứu làm thế nào mà một nền kinh tế có thể cải thiện sự hiệu quả của nó. Tóm lại, nhận thức về sự khan hiếm và việc một nền kinh tế sử dụng các nguồn lực như thế nào cho hiệu quả nhất là một vấn đề cốt yếu của kinh tế học.

Kinh tế học vĩ mô
Kinh tế học vĩ mô nghiên cứu nền kinh tế quốc gia và kinh tế toàn cầu, xem xét xu hướng
phát triến và phân tích biến động một cách tổng thể, toàn diện về cấu trúc của nền kinh tế và
mối quan hệ giữa các bộ phận cấu thành của nền kinh tế.

Mục tiêu phân tích của kinh tế học vĩ mô nhằm giải thích giá cả bình quân, tổng việc làm,
tổng thu nhập, tổng sản lượng sản xuất. Kinh tế học vĩ mô còn nghiên cứu các tác động của
chính phủ như thu ngân sách, chi tiêu chính phủ, thâm hụt ngân sách lên tổng việc làm và tổng thu nhập. Chẳng hạn, kinh tế học vĩ mô nghiên cứu chi phí sống bình quân của dân cư, tổng giá trị sản xuất,
thu chi ngân sách của một quốc gia.
Sự phân biệt kinh tế học vi mô và vĩ mô không có nghĩa là phải tách rời các vấn đề kinh tế một cách riêng biệt. Nhiều vấn đề liên quan đến cả hai. Chẳng hạn, sự ra đời của một sản phẩm mới. Kinh tế học vĩ mô giải thích ảnh hưởng của phát minh lên tổng chi tiêu và việc làm của toàn bộ nền kinh tế. Trong khi đó, kinh tế học vi mô giải thích các ảnh hưởng của phát minh lên giá và lượng của sản phẩm này và số người sử dụng nó.

Kinh tế học vi mô và kinh tế học vĩ mô là hai bộ phận cấu thành quan trọng của môn kinh tế học, có mối quan hệ hữu cơ với nhau. Mối quan hệ này cho thấy rằng, trong thực tiễn quản lý kinh tế, cần thiết phải giải quyết tốt các vấn đề kinh tế trên cả hai phương diện vi mô và vĩ mô. Nếu chỉ tập trung vào những vấn đề vi mô như tối đa hóa lợi nhuận của doanh nghiệp mà không có sự điều tiết của chính phủ, thì không thể có một nền kinh tế thực sự phát triển ổn định, bình đẳng và công bằng.

Kinh tế học là một nhánh của khoa học xã hội nghiên cứu sản xuất, phân phối, tiêu dùng các hàng hóa và dịch vụ. Từ "economics" (nghĩa là: kinh tế học) trong tiếng Anh (và các chữ tương tự như: "économiques" trong tiếng Pháp, "Ökonomik" trong tiếng Đức) bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp với "oikos" là "nhà" và "nomos" là "quy tắc" hay "quy luật", nghĩa là "quy tắc quản lý gia đình". Trong tiếng Việt, từ "kinh tế" là một từ Hán Việt, rút gọn từ cụm từ "kinh bang tế thế"(nghĩa là: trị nước, giúp đời) và từ "học" là một từ Hán Việt có nghĩa là "tiếp thu tri thức" thường được đi kèm sau tên các ngành khoa học (như "ngôn ngữ học","toán học"). Nội dung của khái niệm kinh tế đã mở rộng cùng với sự phát triển xã hội và nhận thức của con người. Kinh tế được xem là một lĩnh vực hoạt động của xã hội loài người trong việc tạo ra giá trị đồng thời với sự tác động của con người vào thiên nhiên nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người và xã hội. Xuất phát từ nhận thức sự phát triển những mối quan hệ trong quá trình đó đã hình thành một môn khoa học, gọi là khoa học kinh tế, gồm tập hợp các ngành khoa học được chia thành hai nhóm:

 Kinh tế học lý luận (lý thuyết kinh tế) - chuyên nghiên cứu bản chất, nội dung và quy luật phát triển chung nhất của các quá trình kinh tế.
 Kinh tế học ứng dụng – nghiên cứu những chức năng riêng biệt trong quản lý kinh tế, hay nói cách khác, xây dựng những lý thuyết và phương pháp quản lý để ứng dụng trong các ngành kinh tế riêng biệt.

Sản xuất, tiêu dùng, tiết kiệm, đầu tư, mua quà tặng hay đi du lịch... mỗi hành động của con người hiện đại đều ngầm chứa một hành vi kinh tế, vậy nên thật khó có thể đưa ra một định nghĩa kinh tế học vừa đơn giản mà lại vừa bao quát vấn đề.

Mặc dù, những cuộc thảo luận về sản xuất và phân phối đã trải qua một quá trình lịch sử lâu dài, kinh tế học được xem là một khoa học độc lập chỉ được xác định chính thức vào thời điểm xuất bản cuốn sách "Của cải của các dân tộc" viết bởi Adam Smith năm 1776. Smith dùng thuật ngữ "kinh tế chính trị" để gọi tên môn khoa học này, nhưng dần dần, thuật ngữ này đã được thay thế bằng thuật ngữ "kinh tế học" từ sau năm 1870. Ông cho rằng "sự giàu có" chỉ xuất hiện khi con người có thể sản xuất nhiều hơn với nguồn lực lao động và tài nguyên sẵn có. Như vậy, theo Smith, định nghĩa kinh tế cũng là định nghĩa về sự giàu có .

John Stuart Mill định nghĩa khoa học kinh tế là "khoa học ứng dụng của sản xuất và phân phối của cải" . Định nghĩa này được đưa vào từ điển tiếng Anh rút gọn Oxford mặc dù nó không đề cập đến vai trò quan trọng của tiêu thụ. Đối với Mill của cải được xác định như toàn bộ những vật thể có ích.

Định nghĩa được xem là bao quát nhất cho kinh tế học hiện đại do Lionel Robbins đưa ra là: "Khoa học nghiên cứu hành vi con người cũng như mối quan hệ giữa nhu cầu và nguồn lực khan hiếm, trong đó có giải pháp chọn lựa cách sử dụng" . Theo ông, sự khan hiếm nguồn lực có nghĩa là tài nguyên không đủ để thỏa mãn tất cả mọi ước muốn và nhu cầu của mọi người. Không có sự khan hiếm và các cách sử dụng nguồn lực thay thế nhau thì sẽ không có vấn đề kinh tế nào cả. Do đó, kinh tế học, giờ đây trở thành khoa học của sự lựa chọn bị ảnh hưởng như thế nào bởi các động lực khuyến khích và các nguồn lực.

Một trong các ứng dụng của kinh tế học là giải thích làm thế nào mà nền kinh tế, hay hệ thống kinh tế hoạt động và có những mối quan hệ nào giữa những người chơi (tác nhân) kinh tế trong một xã hội rộng lớn hơn. Những phương pháp phân tích vốn ban đầu là của kinh tế học, giờ đây, cũng được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác liên quan đến sự lựa chọn của con người trong các tình huống xã hội như tội phạm, giáo dục, gia đình, khoa học sức khoẻ, luật, chính trị, tôn giáo, thể chế xã hội hay chiến tranh.

Kinh tế học lý luận là phần quan trọng nhất của khoa học kinh tế, tạo ra cơ sở lý luận để phát triển kinh tế học ứng dụng. Bằng các cách tiếp cận khác nhau các nhà nghiên cứu muốn đưa ra những học thuyết hợp lý nhằm làm sáng tỏ bức tranh hoạt động kinh tế của xã hội và theo đó, sử dụng học thuyết để làm công cụ phân tích và dự đoán những xu hướng kinh tế. Các lý thuyết kinh tế được xây dựng từ các phạm trù của kinh tế như: giá trị, lao động, trao đổi, tiền tệ, tư bản v.v. Trong đó các phạm trù của kinh tế đóng vai trò như những công cụ nhận thức riêng biệt. Các quá trình kinh tế được xem là cơ bản và là đối tượng nghiên cứu của khoa học kinh tế là sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu thụ hàng hóa. Tuy nhiên nhiều sự vật, hiện tượng, quá trình mới, đã vượt khỏi khuôn khổ của các phạm trù được xác lập từ trước, làm suy yếu tính lý giải và khả năng phân tích của nhiều học thuyết. Mặt khác, các học thuyết riêng biệt cũng chỉ làm sáng tỏ phần nào đó của đời sống kinh tế mà thôi. Kinh tế học lý luận vẫn còn đang tiếp tục sửa đổi, bổ sung và phát triển. Người nhận giải thưởng Nobel Kinh tế năm 1988 Maurice Allais nhận định vấn đề phát triển kinh tế học lý luận như sau: "Cũng như vật lý học hiện nay cần một lý thuyết thống nhất về vạn vật hấp dẫn, các ngành khoa học nhân văn cần một lý thuyết thống nhất về hành vi con người" . Vấn đề đó đến nay vẫn còn là một khoảng trống trong khoa học kinh tế.

Trong kinh tế học có nhiều cách tiếp cận. Mỗi cách tiếp cận tương ứng với một góc nhìn về nền kinh tế. Các góc nhìn khác nhau nhấn mạnh các yếu tố khác nhau trong nền kinh tế. Hiện nay, có các cách tiếp cận sau:
Xem kinh tế như một hệ thống của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất. Trong đó lý thuyết nghiên cứu các biểu hiện bên ngoài của các quá trình kinh tế liên hệ chúng với bản chất xã hội trong các giai đoạn lịch sử nhất định. Cách tiếp cận này là định hướng của kinh tế chính trị Marxist.
Xem xét quan hệ nhu cầu - tài nguyên với nhận định rằng nhu cầu là vô hạn, còn tài nguyên là hữu hạn. Trên cơ sở đó lý thuyết kinh tế hướng đến việc tìm ra hiệu quả kinh tế thông qua lựa chọn hợp lý các yếu tố hay tổ hợp các yếu tố sản xuất. Cách tiếp cận này là cơ sở nghiên cứu của Kinh tế học hiện tại. Nó định hướng cho nghiên cứu vấn đề phân phối các nguồn tài nguyên khan hiếm. Quá trình phân phối trước hết đối mặt với vấn đề con người: "Ai được sử dụng gì?", sau đó là vấn đề thời gian: "Sử dụng trong hiện tại hay trong tương lai?" Trường phái kinh tế học cổ điển cho rằng thị trường là nơi có thể đưa ra một cách tối ưu quyết định ai, tài nguyên nào và khi nào sử dụng. Kể từ John Maynard Keynes, kinh tế học hiện đại được dung hòa giữa vai trò của thị trường và sự can thiệp của nhà nước.
Xem hệ thống xã hội là tập hợp các quan hệ kinh tế-xã hội mà mục đích của hệ thống đó là tăng trưởng kinh tế bền vững và thịnh vượng xã hội thông qua sử dụng hiệu quả tài nguyên và cách điều hòa hợp lý của nhà nước. Cách tiếp cận này tạo cơ sở nghiên cứu cho kinh tế học định chế.

Hiện nay vẫn chiếm ưu thế là cách tiếp cận về sự khan hiếm tài nguyên. Bởi vì các tài nguyên mà con người có thể sử dụng được là hữu hạn, cho nên con người buộc phải lựa chọn cách sử dụng chúng thế nào để đạt lợi ích lớn nhất.

Lịch sử

Các trường phái đầu tiên

Các trường phái kinh tế học cổ đại xuất hiện rất sớm từ thời các nền dân chủ Lưỡng Hà, Hy Lạp, La Mã, Ấn Độ, Trung Quốc, Ba Tư và Ả Rập. Nhiều học giả nổi tiếng như Aristotle, Chanakya, Tần Thủy Hoàng, Thomas Aquinas và Ibn Khaldun vào thế kỷ XIV. Joseph Schumpeter được xem là người khởi đầu cho giai đoạn Hậu triết học kinh viện vào khoảng thời gian từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XVII, được đánh giá là "đã tiến rất gần tới chỗ kinh tế học trở thành một khoa học thật sự", khi đã đề cập đến tiền tệ, lãi suất, thuyết giá trị trên quan điểm quy luật tự nhiên. Những khám phá của Ibn Khaldun trong cuốn Muqaddimah được Schumpeter đánh giá là người đi trước và tiến rất gần tới kinh tế học hiện đại, mặc dù các lý thuyết của ông không được biết đến nhiều cho tới tận gần đây.

Lý thuyết kinh tế là môn khoa học từ khi nó trở thành một hệ thống kiến thức về các quy luật, nguyên tắc, phương pháp, có khả năng phản ánh và điều hành sự phát triển kinh tế và xã hội. Những tư tưởng kinh tế đã bắt đầu xuất hiện ở thế kỷ XVII-XVIII, giai đoạn hình thành chủ nghĩa tư bản. Có hai nhóm học giả, là những nhà trọng thương và những người trọng nông, đã có những ảnh hưởng trực tiếp hơn đến những bước phát triển về sau này của kinh tế học. Cả hai nhóm này đều liên quan đến sự phát triển của chủ nghĩa bảo hộ nội địa và chủ nghĩa tư bản hiện đại. Trường phái kinh tế đầu tiên là chủ nghĩa trọng thương (Mercantilism) mà người đại diện của nó là Antuan Moncretien với tác phẩm "Luận bàn về kinh tế chính trị" (1615) đã đưa khái niệm này vào tập hợp thuật ngữ khoa học. Khoa học kinh tế đầu tiên phát triển từ kinh tế chính trị, tuy cuối thế kỷ XIX ở phương Tây thuật ngữ kinh tế chính trị (Political economy) đã được thay bằng thuật ngữ kinh tế học (Economics), đồng thời với sự xuất hiện nhiều học thuyết kinh tế tách các quan hệ chính trị-xã hội ra khỏi đối tượng nghiên cứu, đề xuất những phương pháp mới không liên quan đến thuyết giá trị về lao động hay quyền lợi giai cấp. Chủ nghĩa trọng thương là một học thuyết kinh tế nở rộ vào thời gian từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII trong các cuộc đàm đạo chính sự, giữa những thương gia và chính khách. Theo chủ nghĩa này thì của cải của quốc gia nên phụ thuộc vào vàng và bạc. Các quốc gia không có sẵn mỏ vàng/bạc có thể vẫn sở hữu vàng/bạc thông qua thương mại bằng cách bán hàng hóa ra nước ngoài và hạn chế nhập khẩu hàng hóa, trừ vàng/bạc. Học thuyết kêu gọi nên nhập khẩu nguyên liệu thô về để chế biến và xuất khẩu lại ra nước ngoài, và chính phủ nên đánh thuế vào hàng hóa đã chế tạo nhập khẩu từ nước ngoài cũng như cấm chế tạo hàng hóa ở các thuộc địa.

Chủ nghĩa trọng nông, một nhóm các học giả và các nhà lý luận người Pháp vào thế kỷ XVIII, đã phát triển một quan điểm xem nền kinh tế như một vòng luân chuyển của thu nhập và đầu ra; họ cho rằng lĩnh vực quan trọng của kinh tế là sản xuất chứ không phải thương mại. Người đứng đầu khuynh hướng này là François Quesnay. Trong "Biểu đồ kinh tế" của mình ông phân tích quá trình tái sản xuất xã hội và phân phối sản phẩm xã hội giữa ba thành phần giai cấp: người sản xuất, chủ đất và người phi sản xuất. Như vậy trường phái cổ điển đã chuyển hướng nghiên cứu từ lĩnh vực thương mại sang lĩnh vực sản xuất và tái sản xuất, xây dựng nền móng cho thuyết giá trị về lao động. Các nhà kinh tế cổ điển đánh giá phát triển xã hội bằng sự kết hợp hai phương diện kinh tế và xã hội. Những nhà trọng nông tin rằng chỉ có sản xuất nông nghiệp mới có thể tạo ra thặng dư rõ rệt so với chi phí, vì thế, nông nghiệp là nền tảng của của cải. Họ phản đối chính sách của những nhà trọng thương đã khuếch trường chế tạo và thương mại bằng cách bòn rút từ nông nghiệp, trong đó có thuế quan nhập khẩu. Những nhà trọng nông ủng hộ việc từ bỏ thuế đánh trên chi phí theo đơn vị hành chính sang sử dụng một loại thế duy nhất đánh trên thu nhập của chủ đất. Những sự thay đổi quan điểm về thuế bất động sản vẫn còn xuất hiện trong tư tưởng của các nhà kinh tế học sau này (ví dụ như Henry George vào một thế kỷ sau), với các quan điểm về doanh thu thuế đạt được từ những nguồn không gây méo mó thị trường. Các nhà trọng nông, nói chung, là một phía đối chọi với làn sóng của chủ nghĩa trọng thương với những quy tắc thương mại; họ ủng hộ một chính sách "laissez-faire" (tiếng Pháp: dịch: hãy cứ làm điều đó) kêu gọi sự can thiệp tối thiểu của chính phủ vào thị trường.

Kinh tế học cổ điển
Phát triển thật sự của kinh tế học bắt đầu từ trường phái cổ điển. Những công trình khoa học của những nhà kinh tế học đại diện trường phái này như "Luận bàn về thuế" (1662) của William Petty, "Biểu đồ kinh tế" (1758) của François Quesnay, "Nghiên cứu về bản chất và nguyên nhân giàu có của các quốc gia" (hay "Sự giàu có của các quốc gia") (1776) của Adam Smith, "Nguyên lý kinh tế chính trị và áp thuế" (1817) của David Ricardo.

Cuối nửa thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX từ trường phái cổ điển xuất hiện nhiều khuynh hướng khác, trong số đó có Kinh tế học tân cổ điển với các nhà khoa học Carl Menger, E. Roy Weintraub, Léon Walras, William Stanley Jevons, John Bates Clark, Alfred Marshall và Kinh tế chính trị Marx-Lenin. Trong Kinh tế tân cổ điển có trường phái Kinh tế lịch sử (V. Zombart, M.Veblen), học thuyết định chế (T. Veblen, J. Gelbrath), thuyết hiệu dụng biên (J. B. Clark, C. Menger, F. Hayek). Các nhà kinh tế tân cổ điển nghiên cứu các quá trình kinh tế cụ thể, hành vi các chủ thể kinh tế, cơ chế thị trường tự do. Theo họ nhà nước chỉ giữ vững các điều kiện để phát triển thị trường và cạnh tranh, nhưng không nên can thiệp vào hoạt động kinh tế.

Kinh tế học Marxist

Kinh tế chính trị Marx-Lenin được trình bày trong các tác phẩm lý luận như: "Tư bản" (Karl Marx), "Chống Duyring" (F. Engels), "Chủ nghĩa đế quốc là giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản" (V.I.Lenin). Trên cơ sở phân tích sự phát triển chủ nghĩa tư bản trong giai đoạn lịch sử của nó Marx đã phát triển và củng cố thuyết giá trị về lao động và xây dựng thuyết giá trị thặng dư, thuyết tích lũy và chuyển động tư bản, chỉ ra cơ chế vận động và mâu thuẫn trong xã hội tư sản.

Kinh tế học Keynesian

Trường phái Keynesian xuất hiện trong thập niên 30 của thế kỷ XX do nhà kinh tế lỗi lạc John Maynard Keynes sáng lập như một khuynh hướng độc lập với trường phái tân cổ điển. Tác phẩm "Lý thuyết cơ bản về việc làm, lãi suất và tiền tệ" của Keynes đưa ra những phương pháp điều chỉnh kinh tế từ phía nhà nước nhằm giảm mức thất nghiệp, dùng các công cụ tài chính để làm tăng hiệu quả lượng cầu hàng hóa, tăng tỷ lệ tiêu dùng.

Vào nửa đầu thập niên 50 thế kỷ XX trường phái Tân Keynesian tiếp nhận những quan điểm cơ bản của Keynes và trình bày lý thuyết tốc độ và yếu tố tăng trưởng, xây dựng mô hình tăng trưởng kinh tế. Những công trình nghiên cứu của R. Harrod, E. Domar, E. Hansen tập trung vào vấn đề kết hợp hiệu quả các yếu tố, làm sao trong điều kiện cạnh tranh tự do có thể tăng lượng sản xuất và giảm tối thiểu chi phí lao động và vốn.

Trường phái tân cổ điển với học thuyết tự do kinh doanh còn phục hưng trở lại ở thập niên 70-80 với chủ nghĩa tiền tệ. Đứng đầu học thuyết này là Milton Friedman, F. Hayek, cho rằng tiền tệ và lưu thông tiền tệ là công cụ hiệu quả của điều chỉnh và tự điều chỉnh thị trường, có khả năng đảm bảo ổn định và phát triển phi khủng hoảng kinh tế.

Quan điểm về sự kết hợp giữa điều hòa sản xuất khu vực nhà nước với kích thích tự do thị trường là khuynh hướng của chủ nghĩa tổng hợp do J. R. Hicks, P. Samuelson và những người khác lập nên trong những năm gần đây.

Các học thuyết kinh tế ra đời từ các trường phái hay khuynh hướng nổi tiếng như trường phái Áo, trường phái Chicago, trường phái Freiburg, trường phái Lausanne và trường phái Stockholm.

Degrowth - "Giảm phát triển"
Degrowth () là một học thuyết mới về chính trị, kinh tế và xã hội phong trào dựa trên thái kinh tế, chống lại người tiêu dùng và chống chủ nghĩa tư bản. Nó là cũng được coi là một điều cần thiết chiến lược kinh tế đáp ứng những giới hạn để tăng trưởng tiến thoái lưỡng nan (thấy con Đường dẫn đến Degrowth trong Overdeveloped Nước và đăng-tăng trưởng). Degrowth nhà tư tưởng và hoạt động ủng hộ cho các downscaling của sản xuất và tiêu thụ—các co của nền kinh tế—cho rằng quá mức nằm ở gốc của dài hạn vấn đề môi trường và xã hội bất bình đẳng. Chìa khóa để các khái niệm của degrowth là giảm tiêu thụ không đòi hỏi cá nhân martyring hoặc một giảm trong hạnh phúc. đúng Hơn, "degrowthists" mục đích để tối đa hóa hạnh phúc qua không phung phí, có nghĩa là làm việc chia sẻ, tốn ít khi dành thêm thời gian để nghệ thuật, âm nhạc, gia đình, thiên nhiên và văn hóa cộng đồng.

Quy luật kinh tế

Các quy luật khách quan
 Quy luật giá trị
 Quy luật cầu
 Quy luật cung
 Quy luật cung - cầu
 Quy luật ích dụng giảm biên
 Quy luật hiệu suất giảm
 Quy luật chi phí thay thế tăng
 Quy luật ảnh hưởng của tình trạng khan hiếm tài nguyên

Các quy luật kinh tế thị trường
 Xu hướng bảo toàn cân bằng của hệ thống
 Mâu thuẫn phát triển của hệ thống
 Tính chu kỳ của hệ thống
 Sức chứa biên của thị trường
 Giá trị sử dụng của hàng hóa
 Sự kích thích quyền lợi nhà sản xuất
 Phân phối thu nhập theo lao động
 Sự thay thế và tái tạo tài nguyên vật chất và tài nguyên lao động
 Hiệu quả tối ưu của sở hữu hoàn toàn.

Hệ thống kinh tế
Hệ thống kinh tế là toàn bộ những thành phần có trật tự, mang tính tổ chức, tương đối biệt lập, và có khả năng thực hiện một loạt các chức năng mà những thành phần riêng biệt của hệ thống không thể thực hiện được. Để xác định đặc điểm của một hệ thống kinh tế bất kỳ người ta dựa trên sự phân biệt các thành phần đặc trưng, tính tổ chức, cơ cấu và các chức năng. Kinh tế là một hệ thống phức tạp, nhiều cấp bậc, tự phát triển. Hai yếu tố quan trọng xây dựng nên hệ thống kinh tế là chủ thể kinh tế và môi trường định chế. Một phương pháp nghiên cứu hệ thống kinh tế là so sánh kinh tế. Đó là xu hướng phân tích kinh tế xuất hiện sau thế chiến thứ hai và gắn liền với tên tuổi các nhà kinh tế học nổi tiếng như P. Samuelson, K. Landuaer, V. Oyken, K. Polany.

Có 3 xu hướng cơ bản về phân tích hệ thống kinh tế:
 So sánh những hệ thống kinh tế trước và sau công nghiệp hóa (phân tích so sánh dọc)
 So sánh những hệ thống kinh tế trong cùng một thời đại (phân tích so sánh ngang). Ví dụ: so sánh kinh tế kế hoạch tập trung và kinh tế thị trường
 So sánh các hệ thống chuyển tiếp. Ví dụ từ kinh tế hành chính-mệnh lệnh sang kinh tế thị trường, hay kinh tế thị trường tự do sang kinh tế hỗn hợp.

Khái niệm cơ bản

Tiền

Tiền là phương tiện thanh toán khi trao đổi ở hầu hết các nền kinh tế thị trường và là một đơn vị trao đổi thể hiện giá cả. Tiền là một thiết chế xã hội, giống như ngôn ngữ. Là một trung gian trao đổi, tiền làm cho thương mại được tiến hành thuận tiện hơn. Chức năng kinh tế của tiền là trái ngược với cách thức trao đổi hàng đổi hàng (trao đổi không dùng tiền), tiền làm giảm chi phí giao dịch.

Cung và cầu

Lý thuyết cung cầu là nguyên tắc giải thích giá và lượng hàng hóa trao đổi trong một nền kinh tế thị trường. Trong kinh tế vi mô, nó đề cập đến giá và đầu ra trong điều kiện thị trường cạnh tranh hoàn hảo.

Đối với một thị trường hàng hóa cho trước, cầu là số lượng mà mọi người mua tiềm năng chuẩn bị mua tại mỗi đơn vị giá hàng hóa. Cầu được thể hiện bởi một bảng hoặc một đồ thị thể hiện mối quan hệ giữa giá và lượng cầu. Lý thuyết nhu cầu giả thiết rằng, cá nhân người tiêu dùng suy nghĩ một cách hợp lý, họ lựa chọn số lượng hàng hóa mà họ ưa thích nhất trên cơ sở giá cả, ngân sách và sở thích của họ. Thuật ngữ kinh tế học miêu tả điều này là "tối đa hóa thỏa dụng trong khả năng" (với thu nhập được xem như là khả năng). Quy luật cầu phát biểu rằng, nhìn chung, giá và lượng cầu trong một thị trường xác định là tỷ lệ nghịch. Nói cách khác, với một giá sản phẩm cao hơn, người tiêu dùng có thể và sẵn sàng mua tại mức số lượng hàng hóa thấp hơn (những biến số khác không đổi). Khi giá tăng, quyền của người mua giảm (ảnh hưởng thu nhập) và người mua mua ít hàng hóa đắt tiền hơn (ảnh hưởng thay thế). Các yếu tố khác cũng có thể ảnh hưởng đến lượng cầu, ví dụ khi thu nhập tăng thì đường cầu dịch chuyển ra ngoài.

Cung là mối liên hệ giữa giá của một loại hàng hóa và lượng hàng hóa mà người sản xuất sẵn sàng bán tại mức giá đó. Cung được thể hiện trong một bảng hoặc đường cung. Người sản xuất, giả sử, luôn muốn tối đa hóa lợi nhuận, nghĩa là họ luôn nỗ lực sản xuất tại mức sản lượng đem lại cho họ lợi nhuận cao nhất. Cung thể hiện mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa giá và lượng cung. Nói cách khác, giá càng cao thì người sản xuất càng muốn bán nhiều hơn.

Mô hình cung cầu chỉ ra rằng, giá và lượng hàng hóa thường bình ổn tại mức giá mà ở đó lượng cung bằng lượng cầu. Đó là giao điểm của đường cung và đường cầu, gọi là điểm cân bằng của thị trường.

Xem thêm
Kinh tế chính trị

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Lasioglossum cephalinotum

text:
Lasioglossum cephalinotum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1946.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1946


title: Chionea stoneana

text:
Chionea stoneana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Chionea
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Cryptolectica chrysalis

text:
Cryptolectica chrysalis là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản (Hokkaidō, Honshū) và vùng Viễn Đông Nga.

Sải cánh dài 9–11 mm.

Ấu trùng ăn Quercus mongolica và Quercus serrata. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Cryptolectica


title: Acronicta dinawa

text:
Acronicta dinawa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Queensland và Papua New Guinea.

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Image

Chú thích

Acronicta


title: Raphiptera

text:
Raphiptera là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Crambini


title: UTC+00:20

text:
Giờ UTC+0:20 được dùng tại Hà Lan từ năm 1909 đến năm 1940. Nó được biết đến như Giờ Amsterdam hay Giờ Hà Lan.

Múi giờ chính xác thực sự là GMT +0 giờ 19 phút 32,13 giây đến 17 tháng 3 năm 1937 thì nó được đơn giản hóa thành GMT +0 giờ 20 phút. Khi Đức chiếm đóng Hà Lan trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Giờ Berlin được áp dụng, và giờ này được sử dụng từ đó đến bây giờ.

=Tham khảo

Liên kết ngoài =

Xem thêm
Giờ tiết kiệm ánh sáng ngày

Múi giờ


title: Weiding, Schwandorf

text:
Weiding là một đô thị tại huyện Schwandorf bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: 20228 Jeanmarcmari

text:
20228 Jeanmarcmari (1997 XG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 12 năm 1997 bởi Khảo sát tiểu hành tinh OCA-DLR ở Caussols.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20228 Jeanmarcmari

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière sur le site de l'Institut géographique national

Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonniere


title: Cô bé Masha và chú Gấu xiếc

text:
Cô bé Masha và chú Gấu xiếc (tiếng Nga: Маша и Медведь) là loạt phim hoạt hình 3D của Nga. Bộ phim được phát sóng trong chương trình Chúc ngủ ngon, các em bé !. Bộ phim đã sử dụng chương trình Autodesk Maya để tạo hình các nhân vật, làm chuyển động nhờ sự hợp tác của hơn 30 nhân viên ở Animaccord.

Nội dung

Nhân vật chính

Masha - một cô bé 6 tuổi người Nga, có mái tóc màu vàng và đôi mắt màu lục. Masha được Oleg Kuzovkov sáng tác được dựa từ một nhân vật của câu chuyện "Cô bé quàng khăn đỏ" và một người mà ông đã nhìn thấy từ khi ông đang tắm biển vào năm 1996 ở Crimer, ông nhìn thấy một cô bé tinh nghịch như Masha. Nên ông đã sáng tác ra bộ phim "Masha và chú Gấu". Cô bé Masha mải bắt bướm thì tình cờ bước vào nhà Gấu khi Gấu đi câu cá. Từ đó, Masha biết nhà Gấu và luôn luôn gây rắc rối cho Gấu.

Gấu  - là một chú gấu làm xiếc đã giải nghệ, sống ở một ngôi nhà trên cây trong khu rừng. Ở một vài tập, khi gấu nhớ về thời thơ ấu cũng ở trong ngôi nhà đó. Trong một số tập thì Masha gọi Gấu là "Mishka" (Misa, cũng có nghĩa là "Gấu"), là tên truyền thống của các chú gấu trong truyện dân gian Nga. Gấu to lớn và là bạn tốt của Masha.

Nhân vật phụ

Thỏ  - Thỏ sống ở dưới thân của một cái cây, Chú Thỏ này thường bị Masha ôm ấp và có lúc, Thỏ còn ăn trộm cà rốt của Gấu trồng và bị Masha bắt. Có vài tập, Thỏ và Masha giúp đỡ nhau.

2 chú Sói - 2 chú Sói sống trong xe cứu thương số 3 bị cũ và cũng là bác sĩ của khu rừng. 2 chú Sói này thường bắt Ruồi ăn nhưng không bắt được, hai chú này lẻn vào nhà Gấu, ăn trộm thức ăn.

Sóc  - Sóc sống trong gốc cây đầy nấm. Có lúc những ai đi ngang qua chọc Sóc thì chú ta cầm các quả thông và ném vào người đó cho đến khi người đó bỏ đi.

Nhím  - Là con vật lạc loài nhất trong câu chuyện. Ít khi phát sóng trên các tập phim và rất tầm thường.

Những chú Giun - Thường bị Gấu lấy làm mồi để câu cá.

Ruồi - Ruồi thường bị hai chú Sói bắt về làm thức ăn nhưng luôn thoát khỏi hai chú Sói.

Rosie - Là con lợn sống trong nhà Masha. Rosie thích nghe nhạc và tắm nắng nhưng thường bị Masha chăm sóc, bồng bế. Rosie còn được mệnh danh là "Em bé của Masha".

Dê - Là thú nuôi của Masha. Mỗi khi Masha bước ra khỏi nhà thì Dê thường trốn sau gốc cây.

Chó - Là thú nuôi của Masha. Mỗi khi Masha bước ra khỏi nhà thì Chó thường chui vào chuồng.

Những chú Bướm - Chúng thường bị Masha đuổi bắt.

Gấu Himalaya  - Kẻ thù mà Gấu vô cùng ghét, luôn xuất hiện với thân hình cơ bắp và một cái tạ. Chú còn hay tìm cách để quyến rũ nàng Gấu.

Những chú Ong – Sống trong thùng của nhà Gấu, chúng rất ghét Masha vì cô bé lúc nào cũng chọc phá chúng.

Nàng Gấu - Là bạn gái của Gấu, đôi khi xuất hiện trong các tập phim.

Gấu trúc – Cháu nuôi của Gấu. Là bạn của Masha.

Dasha  - Em họ của Masha nhưng khác với Masha đôi chút là: Tóc màu trắng, có màu mắt xanh da trời và đeo mắt kính (bị cận).

Chim cánh cụt – Từng là một quả trứng lạ rơi xuống rừng. Được Gấu ấp ủ suốt ngày đêm và trở thành con nuôi của Gấu. Chim cánh cụt là bạn thân nhất của Masha.

Hổ – là đồng nghiệp và là bạn thân nhất của Gấu kể cả khi họ đã giải nghệ.

Những chú Ếch - Chúng sống ở hồ.

Những chú Cá - Chúng sống ở hồ. Thường bị Gấu Himalaya câu được.

Nhân vật khác

Vua Sư Tử - Là bạn của Gấu. Dù là vua nhưng Vua Sư Tử không kiêu ngạo và luôn sẵn sàng giúp đỡ người khác. Vua Sư Tử từng trao vương miện của mình cho Masha để tạm thời rút lại tư cách làm vua của bản thân.

Gà Trống - Là một con Gà Trống bị 2 chú Sói bắt về để có trứng ăn, sau đó thì Gà Trống đã chạy thoát khỏi 2 chú Sói trong tập phim "Bất ngờ! Bất ngờ!".

3 chú Gà - Là những thú nuôi của Masha. 3 chú Gà chỉ xuất hiện ở tập đầu tiên của phim.

Sâu - Sâu bị Masha bắt được và đã thoát khỏi Masha thành công trong tập phim "Món ăn ngon!".

Bố của Gấu - Bố của Gấu, Gấu Himalaya và Nàng Gấu, chỉ xuất hiện trong một tập phim.

Ông già Noel – Là ông già đi bằng xe để phát quà khắp nơi. Xuất hiện 1 lần trong tập phim.

Nàng tiên cá - Xuất hiện một tập khi cố gắng quấy rối chú Gấu đi bắt cá do muốn có bạn bè.

Chuồn chuồn - Xuất hiện vài lần và chơi cờ cùng với Gấu.

Những người ngoài hành tinh - Gồm 3 người với một lần rơi xuống trái đất và được Masha cùng Gấu giúp đỡ.

Mèo thám tử - Xuất hiện trong tập "Như mèo với chuột".

Chuột tinh nghịch - Xuất hiện trong tập "Như mèo với chuột".

3 chú khỉ - Xuất hiện trong tập "Trò khỉ".

Masha tiền sử - Là tổ tiên của Masha và là bạn của Gấu tiền sử, xuất hiện trong tập "Gấu tiền sử".

Gấu tiền sử - Là tổ tiên của Gấu và là bạn của Masha tiền sử, xuất hiện trong tập "Gấu tiền sử".

Cá kiếm - Là chú cá mà Gấu đã câu được.

Masha người Eskimo - Là bản sao của Masha, là người Eskimo và sống ở Greenland. Xuất hiện trong tập "Trò ảo thuật".

Phù thủy - Xuất hiện trong tập "Người giữ người tìm".

Những người lính thời chiến tranh - Xuất hiện trong tập "Thật là một trò chơi tuyệt vời".

Danh sách tập

Mùa 1

Mùa 2

Mùa 3

Chuyển thể
Trong series chuyển thể có tên Masha's Tales (dịch nghĩa "Chuyện cổ tích của Masha") có mặt trên Netflix. Trong phim Masha kể những Truyện cổ tích Nga cũng như Truyện cổ tích Grimms cho những món đồ chơi cô bé nghe. Phiên bản này được phát sóng trên Cartoon Network UK và Cartoonito vào 20 tháng 6 năm 2016. Vài tập trong phiên bản này cũng đã phát sóng trên HTV3. Bên cạnh đó có một chuyển thể khác Masha's Spooky Stories (dịch nghĩa "Chuyện ma của Masha") – được ra mắt trên Cartoonito UK và Netflix vào tháng 10 năm 2016. chiếu tại Việt Nam trên HTV3 Dream TV vào ngày 8 tháng 4 năm 2023 cửa chính thức là "Những câu chuyện kỳ bí của Masha"

Những câu chuyện cổ tích của Masha

Những câu chuyện kỳ bí của Masha

Diễn viên lồng tiếng
Trong phim có ba nhân vật có tiếng nói là Masha, cô em họ và Ông già tuyết, tuy nhiên mùa ba, nhân vật Gấu trúc cũng có nói chuyện với đề nghị múa ballet ở tập "Cả thế giới là một sân khấu". Những nhân vật còn lại chỉ sử dụng ngôn ngữ loài vật và rất ít khi phát âm.Ở hai mùa đầu, giọng của Masha ở phiên bản gốc tiếng Nga do Alina Kukushkina đảm nhận. Ở mùa ba do Varvara Sarantseva đảm nhận. Thiết kế âm thanh của chương trình, Boris Kutnevich, lồng tiếng của Gấu. Mark Kutnevich lồng giọng Thỏ.

Trong phiên bản lồng tiếng Việt phát sóng trên HTV3 và K+KIDS, Masha được lồng tiếng bởi Ái Phương, Dasha được lồng tiếng bởi Thanh Lộc (từ phần 3 phiên bản Nga thì Ngọc Quyên thay thế).

Phát sóng quốc tế

Xem thêm

Liên kết ngoài
 Статья о создании мультсериала
 Неофициальный фан-сайт мультфильма
 MashaMedvedTV trên Youtube

Phim hoạt hình Nga
Phim thiếu nhi Nga
Cặp đôi hoạt hình


title: Apamea nigrior

text:
Apamea nigrior là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở New Brunswick tới Georgia, phía tây đến Indiana, phía bắc đến Wisconsin và Ontario.

Sải cánh dài khoảng 38 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 7 tùy theo địa điểm.

Liên kết ngoài
Images
Bug Guide

Chú thích

Apamea


title: Talhoukia

text:
Talhoukia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Talhoukia feifae Wiltshire, 1986

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera generic names catalog
Talhoukia at funet

Noctuidae


title: Almadén de la Plata

text:
Almadén de la Plata là một đô thị ở tỉnh Sevilla, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số 1.696 người năm 2005 với mật độ dân số 6,6 người/km², diện tích là 256 km². Khu vực này có độ cao 450 m trên mực nước biển và có cự ly 59 km so với thành phố Sevilla.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Almadén de la Plata

Đô thị ở Sevilla


title: Caloptilia strictella

text:
Caloptilia strictella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Canada (Manitoba và Québec) và Hoa Kỳ (Maine).

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: ISO 3166-1 alpha-2

text:
Mã ISO 3166-1 alpha-2 là những mã quốc gia hai ký tự trong tiêu chuẩn ISO 3166-1 để đại diện cho quốc gia và lãnh thổ phụ thuộc. Chúng được Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế (ISO) phát hành như một phần của tiêu chuẩn ISO 3166 của tổ chức. Chúng là những mã được sử dụng nhiều nhất trong các bộ mã do ISO phát hành, và được dùng nhiều cho tên miền quốc gia cấp cao nhất (với một số thay đổi). Những mã này lần đầu xuất hiện trong bộ tiêu chuẩn ISO 3166 phiên bản đầu tiên vào năm 1974.

Việc sử dụng và ứng dụng
Những mã này được dùng trong nhiều môi trường khác nhau và cũng là một phần của những tiêu chuẩn khác. Trong một số trường hợp, chúng không được chính xác lắm.

Thi hành đầy đủ
Những mã 2 ký tự ISO 3166-1 được dùng trong:
ISO 3901 — Mã thu chuẩn quốc tế
ISO 4217 — Mã tiền tệ
ISO 6166 — Hệ thống số nhận dạng Chứng khoán quốc tế (ISIN)
ISO 7372 — Trao đổi dữ liệu thương mại (Danh mục phần tử dữ liệu thương mại)
ISO 9362 — Mã SWIFT codes (Mã nhận dạng Ngân hàng)
ISO 9375
ISO 13616 — Số tài khoản ngân hàng quốc tế
UN/LOCODE — Mã Liên hiệp quốc về Vị trí Thương mại và Vận tải, do implemented by the Ủy ban Kinh tế châu Âu của Liên hiệp quốc
Đánh dấu ngôn ngữ IETF

Thi hành không đầy đủ
Bắt đầu từ năm 1985, mã hai ký tự đã được dùng trong hệ thống phân giải tên miền làm tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD). Ngày nay, Tổ chức cấp phát số hiệu Internet gán ccTLD, đa số theo mã ISO 3166-1 alpha-2, nhưng có một số ngoại lệ (ví dụ, Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland yêu cầu bảo lưu ngoại lệ .uk cho ccTLD của họ thay vì tên gốc .gb)

Tiêu chuẩn ghi mã ST.3 của WIPO sử dụng mã alpha-2 để mã hóa các bang, những thực thể và tổ chức liên chính phủ khác (và Cơ quan Sáng chế/Thương hiệu), nhưng bao gồm một số mã thêm vào. Đối với những mã thêm vào này, xem phần Mã hiện không được phép dùng.

Mã quốc gia NATO cũng dựa trên ISO 3166-1 alpha-2.

Các thay đổi
Những thay đổi của ISO 3166-1 alpha-2 được ghi trong ISO 3166-3.

Các mã hiện nay

Bảng giải mã
Dưới đây là bảng giải mã theo màu của tất cả các yếu tố mã ISO 3166-1 alpha-2. Nhấn vào ô để xem mục tương ứng.

Yếu tố mã được gán chính thức
Dưới đây là danh sách đầy đủ những mã ISO 3166-1 alpha-2 bia dat, với ba cột:
 Alpha-2 – mã quốc gia 2 ký tự (với liên kết đến mã địa lý ISO 3166-2)
 Tên quốc gia – Tên ngắn bằng tiếng Anh được Cục Bảo trì ISO 3166 (ISO 3166/MA) sử dụng chính thức
 Ghi chú – Ghi chú không chính thức

Yếu tố mã tự gán
Những mã alpha-2 sau đây người dùng có thể tự gán: AA, từ QM đến QZ, từ XA đến XZ, và ZZ. Những yếu tố mã này tùy vào cách bố trí của người dùng nào cần thêm các tên quốc gia, vùng lãnh thổ hoặc khu vực địa lý khác vào ứng dụng ISO 3166-1 của riêng họ, và ISO 3166/MA sẽ không bao giờ dùng chúng khi cập nhật tiêu chuẩn. Ví dụ:
UN/LOCODE gán XZ cho Các cơ sở nước trên thế giới.
Tổng cục Hải quan của Bộ Tài chính Cộng hòa Trung Hoa đang kiểm soát Đài Loan chỉ định bốn mã sử dụng cá nhân cho nhu cầu thống kê của mình    :
XA – Quần đảo Ryukyu, Cộng hòa Trung Hoa chưa bao giờ xem là lãnh thổ Nhật Bản
XB – Nevis
XC – Tahiti
ZZ – các quốc gia khác

Yếu tố mã bảo lưu
Những yếu tố mã bảo lưu là những mã, tuy không phải là mã ISO 3166-1, vẫn được sử dụng cho một số ứng dụng cùng với các mã ISO 3166. ISO 3166/MA do đó bảo lưu chúng, để không dùng chúng cho những mã ISO 3166 chính thức mới, như thế sẽ tạo ra mâu thuẫn giữa tiêu chuẩn và các ứng dụng đó. Danh sách yếu tố mã bảo lưu alpha-2 được chia thành những loại sau.

Bảo lưu ngoại lệ
Những mã alpha-2 được bảo lưu ngoại lệ được bảo lưu vĩnh viễn do yêu cầu của các cơ quan thành viên ISO của quốc gia, chính phủ và tổ chức quốc tế vì chúng cần thiết cho những mục đích nào đó. ISO 3166/MA chỉ cho phép sử dụng chúng với mục đích đã đề xuất. Những mã alpha-2 sau hiện đang được bảo lưu ngoại lệ:

Ba mã sau cũng nằm trong danh sách bảo lưu ngoại lệ, cho đến khi được cập nhật từ ngày 29 tháng 3 năm 2006 đưa chúng vào mã chính thức trong tiêu chuẩn:

Bảo lưu chuyển tiếp
Một sự bảo lưu chuyển tiếp liên quan đến một mã trước đây hiện diện trong ISO 3166, nhưng đã bị xóa. Nó sẽ được duy trì ở đó như sự bảo lưu chuyển tiếp trong vòng ít nhất năm năm, phòng ngừa người dùng vẫn vần tham khảo đến thành phần cũ hoặc những hệ thống chưa được cập nhật mã mới. Những mã alpha-2 sau hiện đang được bảo lưu chuyển tiếp:

Bảo lưu mơ hồ
Những yếu tố mã alpha-2 được bảo lưu mơ hồ là những yếu tố mã được dùng để xác định những phương tiện giao thông theo như Quy ước Giao thông Đường bộ Liên hiệp quốc n ăm 1949 và 1968. Những mã này khác với những mã dùng trong ISO 3166. ISO 3166/MA hy vọng rằng những mã này cuối cùng sẽ được xóa và rằng những mã ISO 3166-1 sẽ được dùng thay thế; nhưng trong thời gian đó chúng được bảo lưu, để tránh mâu thuẫn giữa ISO 3166-1 và bản Quy ước, và để thuận tiện cho bất kỳ sự chuyển đổi nào từ mã Quy ước sang mã ISO 3166-1. Tuy nhiên, chúng có thể được gán lại bất cứ lúc nào bởi ISO 3166/MA. Những mã alpha-2 sau hiện được bảo lưu mơ hồ:

Những mã sau đã được gán lại

Ghi chú:

Mã được thông báo Tổng thư ký LHQ theo Quy ước Giao thông Đường bộ năm 1949 và/hoặc 1968
Mã được dùng cho mục đích giao thông, nhưng không được thông báo cho Tổng thư khí LHQ theo Quy ước Giao thông Đường bộ năm 1949
Mã theo Quy ước Giao thông Đường bộ năm 1949
Mã theo Quy ước Giao thông Đường bộ năm 1968
Mã này được dùng để chỉ đến cả Bolivia lẫn Botswana

Mã hiện không được phép dùng
Ngoài ra, ISO 3166/MA đã quyết định, cho đến khi giải quyết xong, không dùng những mã alpha-2 sau theo Tiêu chuẩn ST.3 của WIPO. Tuy nhiên, quyết định này không được xếp vào bảo lưu chuyển tiếp hay mơ hồ, vì những mã này không chỉ đến quốc gia, vùng lãnh thổ hoặc khu vực địa lý nào:

Chuẩn ST.3 của WIPO thực ra sử dụng EA để ghi mã cho Tổ chức Sáng chế Âu-Á. Tuy nhiên, ISO 3166/MA cho rằng không thể bảo đảm việc bảo lưu mã EA không cho dùng, vì nó đã được dùng cho mục đích hải quan đại diện cho Ceuta và Melilla. ISO 3166/MA đề nghị vào năm 1995 rằng EV được WIPO dùng với mục đích đại diện cho Tổ chức Sáng chế Âu-Á, đề nghị không được WIPO thực hiện.

Những mã đã rút ra khác
 để xem danh sách đầy đủ những mã đã rút ra

Ngoài những mã hiện được bảo lưu chuyển tiếp và FX (đang được bảo lưu ngoại lệ), những mã alpha-2 này đã được rút ra so với phiên bản đầu tiên của ISO 3166 vào năm 1974:

Xem thêm
 ISO 3166
 ISO 3166-1
 ISO 3166-1 alpha-3, mã quốc gia 3 ký tự
 ISO 3166-1 numeric, mã quốc gia 3 chữ số
 ISO 3166-2
 ISO 3166-3

Nguồn và liên kết ngoài
Tổ chức Tiêu chuẩn Quốc tế (ISO): Cơ quan Bảo trì
Danh sách các quốc gia và các yếu tố mã ISO 3166-1 alpha 2 chính thức
Bảng giải mã ISO 3166-1 alpha-2 chính thức
CIA World Factbook, Phụ lục D – Danh sách tham khảo chéo các mã dữ liệu quốc gia   (phạm vi công cộng)
Mã quốc gia trong ISO 3166 (có cả mã đã xóa)
Lịch sử thay đổi ISO 3166-1

Tham khảo

1 alpha-2
Mã quốc gia


title: Mindana substriata

text:
Mindana substriata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Mindana


title: Kinase

text:
Trong sinh hóa, kinase, một loại enzyme bổ sung nhóm photphat  PO4^3-vào các phân tử khác. Một số lượng lớn các kinase tồn tại, cung cấp phosphate đến các phân tử đích cụ thể. Quá trình này được gọi là quá trình phosphoryl hóa, trong đó chất nền thu được một nhóm phosphat và phân tử   ATP năng lượng cao tặng một nhóm phosphate. Phản ứng transesterification (hay còn gọi là phản ứng alcohol phân) này tạo ra chất nền phosphoryl hóa và ADP.

Ngược lại, nó được gọi là loại bỏ phosphoryl khi chất nền tạo phosphat hữu cơ tặng một nhóm phosphat và ADP thu được một nhóm phosphat (tạo ra chất nền khử phosphoryl và phân tử năng lượng cao ATP). Hai quá trình, phosphoryl hóa và khử phospho, xảy ra bốn lần trong quá trình đường phân.

Kinase là một phần của họ phosphotransferase (chất vận chuyển gốc phosphate) rộng hơn. Kinase không nên nhầm lẫn với phosphorylase, xúc tác cho việc thêm các nhóm phosphate vô cơ vào một chất nhận, cũng như với phosphatase (enzyme đóng vai trò gỡ bỏ gốc phosphate ra khỏi phân tử đích), loại bỏ các nhóm phosphat (khử phosphoryl).

Trạng thái phosphoryl hóa của một phân tử, cho dù đó là protein, lipid hay carbohydrate, có thể ảnh hưởng đến hoạt động, khả năng phản ứng và khả năng liên kết các phân tử khác của nó.

Do đó, kinase rất quan trọng trong chuyển hóa, tín hiệu tế bào, điều tiết protein (điều chế cộng hóa trị), vận chuyển tế bào, quá trình bài tiết và nhiều con đường tế bào khác, điều này làm cho chúng rất quan trọng đối với sinh lý của con người.

Phân loại
Một trong các nhóm kinase lớn nhất là protein kinases, đóng vai trò tác động chỉnh sửa lên chức năng hoạt động của các protein. Chính vì thế chúng được dùng rất nhiều cho các quá trình truyền tín hiệu và điều khiển phức tạp của tế bào. Ở người, các nhà khoa học đã phát hiện ra 518 loại kinases khác nhau. Chính sự đa dạng về chủng loại và chức năng này tạo ra sự tập trung nghiên cứu trong bào chế thuốc.

Nhiều loại kinases tác động lên các substrate là các phân tử nhỏ như lipid, carbohydrate, amino axít, nucleotít...) bằng cách truyền tín hiệu hay kích hoạt chúng cho các phản ứng sinh hóa trong quá trình trao đổi chất.

Tham khảo

EC 2.7.1
Enzyme


title: Stigmella aladina

text:
Stigmella aladina là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Nga (Primorskiy Kray), Trung Quốc (Hắc Long Giang) và Nhật Bản (Honshu, Kyushu).

Sải cánh dài 4.6-5.7 mm. Có hai lứa trưởng thành một năm. Con trưởng thành bay vào tháng 7-tháng 8 và một lần nữa vào mùa xuân, mặc dù lứa thứ hai chỉ thấy từ các mẫu được nuôi.

Ấu trùng ăn các loài Quercus mongolica và Quercus serrata và Quercus acutissima. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. Kén rất giống kén của loài Stigmella dentatae và Stigmella roborella.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Japanese Moths
Nepticulidae (Lepidoptera) in China, 1. Introduction và Stigmella (Schrank) feeding on Fagaceae

A


title: Chính trị học

text:
Chính trị học hay khoa học chính trị ( hay political science) là ngành khoa học xã hội liên quan đến các hệ thống quản trị và phân tích các hoạt động chính trị, tư tưởng chính trị, hiến pháp liên quan và hành vi chính trị.

Khoa học chính trị bao gồm nhiều lĩnh vực, bao gồm chính trị so sánh, kinh tế chính trị, quan hệ quốc tế, lý luận chính trị, hành chính công, chính sách công, và phương pháp chính trị.  Hơn nữa, khoa học chính trị có liên quan đến, và dựa trên các lĩnh vực kinh tế, luật, xã hội học, lịch sử, triết học, địa lý, tâm lý học / tâm thần học, nhân chủng học.

Chính trị so sánh là khoa học so sánh và giảng dạy các loại hiến pháp khác nhau, các tác nhân chính trị, lập pháp và các lĩnh vực liên quan, tất cả đều từ góc độ xâm nhập. Quan hệ quốc tế liên quan đến sự tương tác giữa các quốc gia dân tộc cũng như các tổ chức liên chính phủ và xuyên quốc gia. Lý thuyết chính trị quan tâm nhiều hơn đến sự đóng góp của các nhà tư tưởng và triết gia cổ điển và đương đại khác nhau.

Khoa học chính trị rất đa dạng về phương pháp và thu nhận nhiều phương pháp bắt nguồn từ tâm lý học, nghiên cứu xã hội và khoa học thần kinh nhận thức. Các phương pháp tiếp cận bao gồm chủ nghĩa thực chứng, chủ nghĩa diễn giải, lý thuyết lựa chọn hợp lý, chủ nghĩa hành vi, chủ nghĩa cấu trúc, chủ nghĩa hậu cấu trúc, chủ nghĩa hiện thực, thuyết định chế, và đa nguyên.  Khoa học chính trị, là một trong những ngành khoa học xã hội, sử dụng các phương pháp và kỹ thuật liên quan đến các loại câu hỏi cần tìm: các nguồn chính như tài liệu lịch sử và hồ sơ chính thức, các nguồn thứ cấp như bài báo học thuật, khảo sát, phân tích thống kê, nghiên cứu trường hợp, nghiên cứu thử nghiệm và xây dựng mô hình.

Chú thích

Đọc thêm
The Evolution of Political Science  (November 2006). APSR Centennial Volume of American Political Science Review. Apsanet.org. ngày 4 tháng 2 năm 2009.
European Political Processes: Essays and Readings (1968). [Compiled and] ed., with original essays, by Henry S. Albinski [and] Lawrence K. Pettit. Boston: Allyn and Bacon. vii, 448 p.
Goodin, R. E.; Klingemann, Hans-Dieter (1996). A New Handbook of Political Science. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-829471-9.
Klingemann, Hans-Dieter, ed. (2007) The State of Political Science in Western Europe. Opladen: Barbara Budrich Publishers. ISBN 978-3-86649-045-1.
Schramm, S. F.; Caterino, B., eds. (2006). Making Political Science Matter: Debating Knowledge, Research, and Method. New York and London: New York University Press. Making Political Science Matter. Google Books. ngày 4 tháng 2 năm 2009.
Roskin, M.; Cord, R. L.; Medeiros, J. A.; Jones, W. S. (2007). Political Science: An Introduction. 10th ed. New York: Pearson Prentice Hall. ISBN 978-0-13-242575-9 (10). ISBN 978-0-13-242575-9 (13).
Tausch, A.; Prager, F. (1993). Towards a Socio-Liberal Theory of World Development. Basingstoke: Macmillan; New York: St. Martin's Press.
Oxford Handbooks of Political Science
Noel, Hans (2010) "Ten Things Political Scientists Know that You Don’t" The Forum: Vol. 8: Iss. 3, Article 12.
Zippelius, Reinhold (2003). Geschichte der Staatsideen (=History of political Ideas), 10th ed. Munich: C.H. Beck. ISBN 3-406-49494-3.
Zippelius, Reinhold (2010). Allgemeine Staatslehre, Politikwissenschaft (=Political Science),16th ed. Munich: C.H. Beck. ISBN 978-3-406-60342-6.

Liên kết ngoài

 European Consortium for Political Research
 International Political Science Association
 International Studies Association
 IPSAPortal: Top 300 websites for Political Science
 International Association for Political Science Students
 American Political Science Association
 Midwest Political Science Association
 Graduate Institute of International and Development Studies. "Political Science Department which offers MA and PhD programmes "
 Dalmacio Negro, Political Science Emeritus Professor at CEU San Pablo University, Madrid (SPAIN)
 Political Studies Association of the UK
 PROL: Political Science Research Online (prepublished research)
 Truman State University Political Science Research Design Handbook
 A New Nation Votes: American Elections Returns 1787–1825
 Comparative Politics in Argentina & Latin America

Thuật ngữ khoa học chính trị


title: Molophilus sparus

text:
Molophilus sparus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Chi phí khả biến

text:
Chi phí khả biến (trong kinh tế học vi mô) hay Biến phí (trong kế toán quản trị) là thứ chi phí mà tỷ lệ của nó trong tổng chi phí sản xuất ra một sản phẩm sẽ thay đổi khi sản lượng thay đổi. Chi phí khả biến cùng với chi phí cố định tạo thành tổng chi phí.

Ví dụ, một hãng thuê mướn lao động để sản xuất một mặt hàng nào đó. Nếu vì lý do nhất định, hãng phải thu hẹp sản xuất (giảm sản lượng) và giãn thợ, thì chi phí về lao động trong tổng chi phí sản xuất một sản phẩm sẽ giảm đi. Ngược lại, khi hãng mở rộng sản xuất (tăng sản lượng) và thuê thêm lao động, chi phí về lao động trong tổng chi phí sản xuất một sản phẩm sẽ tăng lên.

Xem thêm
Chi phí cố định (chi phí bất biến)
Tư bản khả biến

Chú thích

Kế toán quản trị
Kinh tế sản phẩm
Chi phí


title: Byblis rorida

text:
Byblis rorida là một loài thực vật thuộc họ Byblidaceae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Tham khảo

 Conran, J.G., Lowrie, A. & Leach, G. 2000. Byblis rorida. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Byblis


title: Hoplitis villiersi

text:
Hoplitis villiersi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1950


title: Brachyvatus borrei

text:
Brachyvatus borrei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Brachyvatus


title: Buergerit

text:
Buergerit là một khoáng vật silicat vòng, có công thức hóa học là NaFe3+3Al6(BO3)3Si6O18(O,F,OH)4.

Tham khảo

Silicat vòng
Khoáng vật natri


title: Sông Pechora

text:
Sông Pechora là một con sông chảy qua nước cộng hòa tự trị Komi và vùng tự trị Nenets của Liên bang Nga. Chiều dài của nó khoảng 1.809 km, diện tích lưu vực khoảng 322.000 km².

Thủy văn
Sông này bắt nguồn từ khu vực Bắc Ural trong phần đông nam của nước cộng hòa Komi, ở phần đầu chủ yếu chảy theo hướng tây nam. Từ đầu nguồn tới cửa sông Unjia thì sông Pechora có các đặc trưng của một con sông miền núi. Tại khu vực làng Jakshi (sau khi sông Volostnitsa đổ vào) nó đổi hướng lên phía bắc và chảy theo bình nguyên Pechora tới Ustj-Usa. Sau cửa sông Usa, nó đổi hướng sang phía tây, tạo thành một đoạn gấp khúc rộng với 2 khúc cong lớn. Lòng sông ở đây đạt tới độ rộng khoảng 2 km, trong thung lũng ven sông xuất hiện các đồng cỏ bãi bồi rộng lớn. Trong khu vực Ustj-Tsiljma (sau khi các sông Pizhma và Tsiljma đổ vào) thì Pechora một lần nữa lại chảy theo hướng bắc, trong đoạn này thì các bãi bồi rộng lớn của nó bị nhiều sông nhánh chia cắt.

Ở khoảng cách khoảng 130 km tới cửa sông thì Pechora phân chia thành hai nhánh- nhánh phía đông gọi là Pechora lớn và nhánh phía tây gọi là Pechora nhỏ. Ở gần hạ lưu hơn nữa, trong khu vực Naryan-Mar thì Pechora tạo nên một vùng châu thổ có chiều rộng khoảng 45 km và sau đó nó chảy vào vịnh Pechora, một vịnh nhỏ thuộc biển Barents tại Nosovaja.

Nguồn cung cấp nước của nó là hỗn hợp, nhưng chủ yếu là do tuyết. Các trận lũ băng mùa xuân xuất hiện vào cuối tháng Tư-đầu tháng Năm, lên cao nhất vào giữa tháng Năm. Mùa hè và mùa đông thì mực nước sông xuống thấp nhất. Mực nước thấp mùa hè diễn ra vào  giữa tháng Bảy cho đến tháng Tám, thường bị gián đoạn do mưa. Lượng nước xả ra trung bình tại cửa sông là khoảng 4.100 m³/s. Sông này đóng băng từ cuối tháng Mười; sự khai thông dòng chảy bắt đầu từ thượng nguồn và luôn kèm theo các khối băng bị ùn lại.

Giao thông thủy thường xuyên có thể tới khu vực Troitsko-Pechorsk, còn về mùa xuân và mùa thu thì tới Ustj-Unjia. Các tàu biển có thể ngược dòng tới Naryan-Mar (110 km từ cửa sông).

Các sông nhánh chính có:
 Tả ngạn: Mylva Bắc, Kozhva, Izhma, Pizhma, Tsiljma và Suda
 Hữu ngạn: Ilych, Shchugor, Usa, Laja, Shapkina.

Kinh tế
Phát triển nghề đánh bắt cá, chẳng hạn như các loài cá hồi trắng như Coregonus lavaretus hay Coregonus albula.

Trong lưu vực sông Pechora người ta cũng tìm thấy các mỏ than đá, dầu mỏ và hơi đốt.

Các bến tàu chính trên sông Pechora là Narjian-Mar, Ustj-Tsiljma, Pechora.

Sách tham khảo
 Gunn G. P, Печора — золотые берега, Moskva, 1972;
 Pystin M., "Печора" Экономико-географический очерк, Syktyvkar, 1974.
 E. A. Martel, "Les abimes, les eaux souierraines, les cavernes, les sources, la spelaeologie" (B., 1884),
 Fr. Kraus, "Hohlenkunde" (B., 1894).

Tham khảo

Pechora, sông


title: Bulbophyllum lipense

text:
Bulbophyllum lipense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

lipense]]

L


title: Phyllonorycter koreana

text:
Phyllonorycter koreana là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Chúng sinh sống ở Triều Tiên.

Sải cánh dài 6-7.8 mm.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: 57 Mnemosyne

text:
57 Mnemosyne  (định danh hành tinh vi hình: 57 Mnemosyne) là một tiểu hành tinh lớn ở vành đai chính. Nó là tiểu hành tinh kiểu S do Karl T. R. Luther phát hiện ngày 22 tháng 9 năm 1859. Tên của nó được đặt bởi Martin Hoek, giám đốc Đài thiên văn Utrecht và được đặt theo tên Mnemosyne, một nữ thần nhóm Titan trong thần thoại Hy Lạp. Chu kỳ quỹ đạo của tiểu hành tinh này gần với tỷ lệ tương đương 2:1 với Sao Mộc, điều này rất hữu ích cho các phép đo nhiễu loạn để tính khối lượng của hành tinh.

Các phép trắc quang được thực hiện tại Đài quan sát Oakley trong năm 2006 đã tạo ra một đường cong ánh sáng với chu kỳ quay là  và độ lớn biên độ . Nó có khoảng cách ước tính là  và khối lượng .

Tham khảo

Liên kết ngoài

Mnemosyne
18590922
Tiểu hành tinh được đánh số
Mnemosyne
Tiểu hành tinh kiểu S (SMASS)
Tiểu hành tinh kiểu S (Tholen)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Melanotrichia kibuneana

text:
Melanotrichia kibuneana là một loài Trichoptera trong họ Xiphocentronidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Melanotrichia


title: Xylocopa similis

text:
Xylocopa similis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1874


title: Eglfing

text:
Eglfing là một đô thị ở huyện Weilheim-Schongau, bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Habropoda hakkariensis

text:
Habropoda hakkariensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schwarz & Gusenleitner mô tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Habropoda
Động vật được mô tả năm 2001


title: Terebra juanica

text:
Terebra juanica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1901


title: Gutow

text:
Gutow là một đô thị thuộc huyện Rostock (trước thuộc huyện huyện Güstrow), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị này có diện tích 23,42 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1073 người.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Rostock


title: Zanjan (định hướng)

text:
Zanjan có thể là:
Tỉnh Zanjan của Iran.
Thành phố Zanjan tỉnh lỵ của tỉnh Zanjan nói trên.


title: Nectandra pulchra

text:
Nectandra pulchra là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của Haiti. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Nectandra pulchra. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Haiti
Nectandra
Thực vật đặc hữu Haiti


title: Deronectes fosteri

text:
Deronectes fosteri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Aguilera & Ribera miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Deronectes


title: Sân bay quốc tế El Dorado

text:
Sân bay quốc tế El Dorado  là một sân bay quốc tế ở Bogotá, Colombia. Đây là sân bay lớn nhất Mỹ Latin về sản lượng hàng hóa vận chuyển với 585.598 tấn năm 2007, xếp thứ tư Mỹ Latin về lượng khách, sau Sân bay quốc tế Benito Juarez của Mêhicô và hai sân bay chính của thành phố lớn nhất Brasil là São Paulo,Sân bay quốc tế São Paulo-Guarulhos và Sân bay quốc tế Congonhas-São Paulo. Sân bay El Dorado đã phục vụ 12.763.979 lượt khách năm 2007. Sân bay này lớn nhất Colombia. Đây là trung tâm của hãng hàng không quốc gia Avianca và của hãng AeroRepública. Sân bay El Dorado có hai nhà ga.

Sân bay này được khởi công xây dựng năm 1955 và vận hành năm 1959.
Sân bay này đã được khởi công nâng cấp ngày 24 tháng 8 năm 2006 để nâng công suất phục vụ lên 16 triệu lượt khách mỗi năm.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm

Nhà ga El Dorado

Hành lang quốc nội

Hành lang quốc nội có 11 cửa.
 AIRES (Armenia, Florencia, Ibagué, Ipiales, Manizales,Medellín-Olaya Herrera, Neiva, Pasto, Popayán, Puerto Asís, Quibdó, Villavicencio, Yopal)
 EasyFly (Arauca, Armenia, Barrancabermeja, Cartago, Ibague, Neiva, Yopal)
 SATENA (Apartadó, Arauca, Buenaventura, Barranquilla, Cali, Corozal, Leticia, Medellín-Olaya Herrera, Neiva,  Pasto, Popayán, Providencia, Puerto Asis, Puerto Inírida, Puerto Carreño, Quibdó, San José del Guavire, Saravena, San Andrés Island, Valledupar, Villavicencio)

Hành lang quốc tế

Hành lang quốc tế có 9 cửa.
 AeroGal (Quito)
 Aerolíneas Argentinas (Buenos Aires-Ezeiza)
 AeroSur (Panamá City, Santa Cruz de la Sierra) [bắt đầu ngày 21 tháng 11]
 AIRES (Panama City [seasonal], Maracaibo)
 Air Canada (Toronto-Pearson)
 Air France (Paris-Charles de Gaulle)
 American Airlines (Miami)
 Avianca (Barcelona, Buenos Aires-Ezeiza, Cancun [seasonal], Caracas, Fort Lauderdale, Guayaquil, Lima, Los Angeles, Madrid, Mexico City, Miami, Montego Bay [seasonal], New York-JFK, Oranjestad, Panama City, Porlamar, Punta Cana, Quito, Saint Maarten [seasonal], Santa Cruz de la Sierra [seasonal], Santo Domingo, San Juan (PR) [seasonal], Santiago de Chile, São Paulo-Guarulhos, Washington-Dulles, Willemstad)
 SAM (Guayaquil, Oranjestad, San José (CR), Valencia, Willemstad)
 Copa Airlines (Panama City)
 Cubana de Aviación (La Habana)
 Delta Air Lines (Atlanta, New York-JFK [bắt đầu 19 tháng 8])
 Dutch Antilles Express (Willemstad)
 Iberia (Madrid)
 JetBlue Airways (Orlando)  [bắt đầu cuối năm 2008]
 LAN Airlines (Miami, Santiago de Chile)
 LAN Peru (Lima)
 Spirit Airlines (Fort Lauderdale) [bắt đầu ngày 24 tháng 7]
 TACA
 TACA Perú (Lima)
 Lacsa (San José (CR))

Nhà ga Puente Aéreo

Nhà ga Puente Aéreo dành riêng cho Avianca từ năm 1991, có 11 cửa

 Avianca (Armenia, Barrancabermeja, Barranquilla, Bucaramanga, Cali, Cartagena, Cúcuta, Ibagué, Manizales, Medellín-Cordova, Montería, Neiva, Pasto, Pereira, Popayan, Rioacha, San Andrés Island, Santa Marta, Valledupar)

Bay thuê bao

 APSA
 Avianca do Helicol đảm trách
 Searca

Các hãng hàng hóa

Nhà ga quốc nội

 AeroSucre
 AeroSur
 Colombian Air Cargo
 Cargo Express
 Líneas Aéreas Suramericanas
 Tampa Cargo
 Avianca Cargo

Nhà ga quốc tế

 AeroSucre
 ABSA
 Arrow Air
 Atlas Air
 Cargo B
 Cargolux
 Centurion Air Cargo
 Cielos del Perú
 DHL
 Fedex
 Focus Air Cargo
 Florida West International Airways
 Kalitta Air
 LAN Cargo
 Líneas Aéreas Suramericanas
 Martinair Cargo
 MasAir
 UPS
 Panavia
 Polar Air Cargo
 Tampa Cargo
 Vensecar Internacional

Tham khảo

Liên kết ngoài

   trang mạng chính thức Sân bay quốc tế El Dorado

Sân bay Colombia
Bogotá


title: Paramulia

text:
Paramulia là một chi bướm đêm thuộc họ Tortricidae.

Các loài
Paramulia laculetana Razowski & Wojtusiak, 2006

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Bảng độ tan

text:
Bảng số liệu dưới đây cung cấp một vài thông số độ tan của các hợp chất khác nhau (đa phần là chất vô cơ tan trong nước tại một nhiệt độ và áp suất dưới 1 atm, đơn vị đo: g/100 mL H2O. Các hợp chất được liệt kê theo thứ tự bảng chữ cái.

Mục lục

A

B

C

D

E

F

G

H

I

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

X

Y

Z

Tham khảo

Xem thêm
Chemicalc v4.0 – phần mềm cung cấp nhiều thông tin về độ tan các chất
 Learning, Food resources
 Kaye and Laby Online
  Chemfinder.com

Liên kết ngoài
Solubility Database - International Union of Pure and Applied Chemistry / National Institute of Standards and Technology

Dung dịch
Danh sách hóa học
Danh sách khoa học


title: Bánh bột lọc

text:
Bánh bột lọc là một loại bánh Việt Nam, có xuất xứ từ Huế. Đây là món ăn phổ biến ở Hà Nội, Nam Định, các tỉnh miền Trung từ Nghệ An đến Đà Nẵng và đặc biệt là Huế. Ở Nam Định, người ta làm bánh bột lọc với mộc nhĩ.

Biến thể

Bánh bột lọc thường được hấp hoặc luộc, và gói bằng lá chuối. Nếu gói bằng lá chuối, thì gọi là bánh bột lọc lá. Nếu không có lá chuối gói lại thì gọi là bánh bột lọc trần. Nhân bánh theo truyền thống là một con tôm nướng nguyên vỏ và một lát thịt lợn. Nhưng có một số nơi bây giờ người ta bỏ nhân vào gồm tôm không vỏ, không có mỡ lợn, chỉ có thịt lợn xay, nấm và hành tây. Ngoài bột sắn, tinh bột ngô và bột gạo cũng được thêm vào trong quá trình làm bánh bột lọc.

Cách làm

Bánh bột lọc trần được làm bằng cách cho nước sôi vào bột sắn dây, sau đó trộn và nhào cho đến khi tạo thành một khối bột mịn, mềm và đàn hồi. Sau đó, bột được chia thành các viên nhỏ và dẹt, nhân bánh được đặt ở giữa. Bột được gấp lại trên nhân và các cạnh được chụm vào nhau để dán nhân vào và tạo hình. Sau đó, chúng được hấp hoặc luộc chín trong nước sôi và để ráo. Cuối cùng là rửa lại bằng nước lạnh. Làm bánh bột lọc lá tương tự như làm bánh bột lọc trần. Bột được đặt trong lá chuối đã chần, cho một ít nhân vào giữa, sau đó cho thêm một ít bột lên trên để phủ kín nhân. Sau đó, bánh được gói chặt và buộc lại với nhau bằng những sợi lá chuối nhỏ trước khi hấp. Bất kể phương pháp nào, món bánh bột lọc vẫn có thể được đông lạnh để sử dụng cho sau này.

Tham khảo

http://otien.vnn.mn in HCM City - Bloating Fern-shaped cake - Vietnamese street food

Liên kết ngoài

Bột lọc
Ẩm thực miền Trung Việt Nam
Ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực Nam Phi
Món lợn
Bột lọc


title: 26376 Roborosa

text:
26376 Roborosa (1999 EB3) là một tiểu hành tinh from vành đai tiểu hành tinh được phát hiện ngày 11 tháng 3 năm 1999 bởi P. Pravec ở Ondrejov.

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Coptocephala unifasciata

text:
Coptocephala unifasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Scopoli miêu tả khoa học năm 1763.

Chú thích

Tham khảo

Coptocephala
Clytrini


title: Olethreutinae

text:
Olethreutinae là một phân họ bướm đêm thuộc họ Tortricidae.

Các tông
 Bactrini
 Enarmoniini
 Endotheniini
 Eucosmini
 Gatesclarkeanini
 Grapholitini
 Microcorsini
 Olethreutini

Các chi chưa xác định phân loại
Chi sau chưa được xếp vào tông:
Melanalopha

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Olethreutine Moths of the Midwestern United States, An Identification Guide Gilligan, Todd M., Donald J. Wright, and Loran D. Gibson. 2008. Ohio Biological Survey, P.O. Box 21370, Columbus, Ohio 43221-0370.
 Bugguide.net. Subfamily Olethreutinae

Tortricidae


title: Colletotrichum orbiculare

text:
Colletotrichum orbiculare là một sinh vật gây bệnh cho các loại dưa như dưa hấu, dưa gang, dưa chuột...

Liên kết ngoài
 Index Fungorum
 USDA ARS Fungal Database

Tham khảo

orbiculare
Bệnh học thực vật


title: Paraminota lamprosomoides

text:
Paraminota lamprosomoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Paraminota


title: Vũ Tuấn Đức

text:
Vũ Tuấn Đức có thể tên của:
 Nhạc sĩ, ca sĩ Vũ Tuấn Đức (sinh năm 1961)
 Nhạc sĩ, Nghệ sĩ nhân dân Vũ Tuấn Đức (sinh năm 1900)


title: 5702 Morando

text:
5702 Morando (1931 FC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 3 năm 1931 bởi M. Wolf ở Heidelberg.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 5702 Morando

Được phát hiện bởi Max Wolf
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1931


title: USS Hamlin

text:
Hai tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt tên USS Hamlin, theo tên của eo biển Hamlin gần Charleston, South Carolina:

 USS Hamlin (CVE-15) là một tàu sân bay hộ tống lớp Bogue được chuyển cho Hải quân Hoàng gia Anh năm 1942, trở thành chiếc HMS Stalker cho đến năm 1945, sau chiến tranh được bán và cải biến thành tàu buôn
 USS Hamlin (AV-15) là một tàu chở thủy phi cơ phục vụ từ năm 1944 đến năm 1947

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Melongenidae

text:
Melongenidae là họ ốc biển thuộc nhóm Neogastropoda.

Khóa phân loại
Các chi Busycon và Busycotypus từng được xếp vào họ Melongenidae. Dựa trên các nghiên cứu của Kosyan & Kantor (2004), phân họ Busyconinae đã được chuyển thành họ Buccinidae.

Hiện nay, họ Melongenidae gồm hai phân họ:
 Phân họ Melongeninae Gill, 1871 (1854) - đồng nghĩa: Cassidulidae Gray, 1854 (inv.); Galeodidae Thiele, 1925 (inv.); Volemidae Winckworth, 1945; Heligmotomidae Adegoke, 1977
 Phân họ Echinofulgurinae Petuch, 1994

Các chi
Các chi trong họ Melongenidae gồm:
 Melongena Schumacher, 1817
 Pugilina

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo


title: 1272 Gefion

text:
1272 Gefion () là một tiểu hành tinh vành đai chính from vành đai tiểu hành tinh được phát hiện ngày 10 tháng 10 năm 1931 bởi Reinmuth, K. ở Heidelberg.

Tham khảo

Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Tiểu hành tinh Gefion
Thiên thể phát hiện năm 1931
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Sân bay Oued Irara

text:
Sân bay Oued Irara , cũng được gọi là Oued Irara, là một sân bay gần Hassi Messaoud, Algérie.

Các hãng hàng không và các điểm đến
 Aigle Azur (Paris-Charles de Gaulle)
 Air Algérie (Algiers, Constantine, Oran)
 Astraeus (London-Gatwick)
 British Airways (London-Gatwick)
 Hahn Air (Madrid)

Các hãng hàng hóa
 Air Express Algeria

Tham khảo

Liên kết ngoài
Information Airport Algeria

Oued Irara


title: Bài hát Việt 2009

text:
Bài hát Việt 2009 là chương trình thứ năm của loạt chương trình Bài hát Việt do đài truyền hình Việt Nam và công ty Cát Tiên Sa phối hợp tổ chức dưới sự tài trợ của Indochina Airlines. Giống như 4 năm thi trước, mùa thi năm nay vẫn là cuộc hành trình tìm kiếm và tôn vinh những bài hát do công dân Việt Nam sáng tác.

Chương trình được tổ chức định kì hàng tháng bắt đầu từ 25 tháng 04, 2009 trên kênh VTV3. Dự định, chương trình sẽ tổ chức 8 liveshow hằng tháng để trình diễn ca khúc mới và trao giải thưởng từ tháng 05 đến tháng 12/2009; 4 đêm gala vào các tháng 04, 07, 10/2009 và tháng 02/2010. Lễ trao giải thưởng bài hát của năm sẽ tổ chức vào ngày 31 tháng 01 2010.

Khác biệt so với các năm trước

Các đêm diễn

Gala khởi động
Lên sóng: 25 tháng 04, 2009

Bài hát Việt được tái khởi động vào ngày 25/04 trong đêm gala đầu tiên quy tụ nhiều ca sĩ đã thành công với chương trình trong suốt bốn năm tổ chức và các ca sĩ khách mời đến từ các nước bạn trong khu vực Đông Nam Á. Với 17 ca khúc nổi tiếng, trong đó có 4 ca khúc bất hủ nước ngoài, ban tổ chức mong muốn tạo được ấn tượng tốt để thu hút thêm nhiều bài hát xuất sắc của các tác giả Việt Nam.

 Liveshow tháng 05 Phát sóng: 17 tháng 05

Liveshow tháng 06
Phát sóng: 28 tháng 06

Liveshow tháng 07

Gala tháng 07
Phát sóng: 26 tháng 07

Liveshow tháng 08
Phát sóng: 30 tháng 08

Liveshow tháng 09
Phát sóng: 27 tháng 09

Liveshow tháng 10

Gala tháng 10
Phát sóng: 25 tháng 10

Liveshow tháng 11
Phát sóng: 29 tháng 11

Liveshow tháng 12
Phát sóng: 27 tháng 12

Gala tháng 01

Đêm trao giải
'''''Phát sóng: 30 tháng 01, 2010

Gala tháng 02

Giải thưởng

Chú thích

Liên kết ngoài

Bài hát Việt
Truyền hình Việt Nam năm 2009


title: Giải vô địch bóng đá châu Âu 2000

text:
Giải bóng đá vô địch châu Âu 2000 hay Euro 2000 là Giải vô địch bóng đá châu Âu thứ 11 của UEFA, một giải đấu được tổ chức thường niên bốn năm một lần, giải đấu được tổ chức bởi UEFA, cơ quan điều hành bóng đá châu Âu.

Euro 2000 là giải đấu được đồng tổ chức bởi Bỉ và Hà Lan (lần đầu tiên trong lịch sử Euro) từ 10 tháng 6 đến 2 tháng 7 năm 2000. Giải đấu có sự tham gia của 16 đội tuyển quốc gia. Trong đó trừ hai nước chủ nhà Bỉ và Hà Lan, 14 đội còn lại phải vượt qua được vòng loại để tới vòng chung kết.

Pháp là đội vô địch giải đấu này, sau chiến thắng 2-1 trước Ý trong trận chung kết, bằng bàn thắng vàng. Còn Đức trở thành đội đương kim vô địch thứ ba bị loại ngay từ vòng bảng (sau lần đầu tiên vào năm 1984 cùng với Đan Mạch 1996).

Vòng loại

Vòng loại diễn ra trong suốt thời gian từ 1998 đến 1999. 49 đội tuyển được chia thành 9 bảng và gặp từng đối thủ trong mỗi bảng theo thể thức lượt đi và về (sân nhà, sân khách). 9 đội đứng đầu 9 bảng và đội thứ nhì xuất sắc nhất giành quyền vào vòng chung kết. 8 đội đứng thứ nhì còn lại sẽ chia thành 4 cặp thi đấu loại trực tiếp để quyết định 4 tấm vé cuối cùng. Bỉ và Hà Lan được miễn thi đấu vòng loại do là nước chủ nhà.

16 đội tham dự vòng chung kết

 (chủ nhà)

 (đương kim vô địch)

 (chủ nhà)

 (lần đầu tham dự)

 (lần đầu tham dự)

Danh sách cầu thủ

Phân loại hạt giống

Sân vận động

Trọng tài

Gamal Al-Ghandour ()
Günter Benkö ()
Kim Milton Nielsen ()
Graham Poll ()
Gilles Veissière ()
Markus Merk ()
Pierluigi Collina ()

Dick Jol ()
Vítor Melo Pereira ()
Hugh Dallas ()
José Garcia Aranda ()
Anders Frisk ()
Urs Meier ()

Vòng bảng
Giờ địa phương

Bảng A

|}

Bảng B

|}

Bảng C

|}

Bảng D

|}

Vòng đấu loại trực tiếp

Tứ kết

Bán kết

Chung kết

Cầu thủ ghi bàn

5 bàn
 Patrick Kluivert
 Savo Milošević
4 bàn
 Nuno Gomes
3 bàn
 Thierry Henry
 Sérgio Conceição
 Zlatko Zahovič
2 bàn
 Vladimír Šmicer
 Alan Shearer
 Youri Djorkaeff
 David Trézéguet
 Sylvian Wiltord
 Zinédine Zidane
 Filippo Inzaghi
 Francesco Totti
 Frank de Boer
 Marc Overmars
 Boudewijn Zenden
 Gaizka Mendieta
 Alfonso Pérez
 Hakan Şükür

1 bàn
 Bart Goor
 Émile Mpenza
 Karel Poborský
 Steve McManaman
 Michael Owen
 Paul Scholes
 Laurent Blanc
 Christophe Dugarry
 Mehmet Scholl
 Antonio Conte
 Alessandro Del Piero
 Marco Delvecchio
 Luigi Di Biagio
 Stefano Fiore
 Ronald de Boer
 Steffen Iversen
 Costinha
 Luís Figo
 João Pinto
 Cristian Chivu
 Ionel Ganea
 Viorel Moldovan
 Dorinel Munteanu
 Miran Pavlin

 Joseba Etxeberria
 Pedro Munitis
 Raúl
 Henrik Larsson
 Johan Mjällby
 Okan Buruk
 Ljubinko Drulović
 Dejan Govedarica
 Slobodan Komljenović
phản lưới nhà
 Dejan Govedarica (trong trận gặp Hà Lan)

Đội hình tiêu biểu của UEFA

Bảng xếp hạng giải đấu

Tham khảo

Liên kết

 Trang chủ của UEFA

2000

Bóng đá Bỉ
Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Hà Lan


title: Notovoluta

text:
Notovoluta là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Notovoluta bao gồm:

 Notovoluta baconi Wilson, 1972
 Notovoluta capricornea (Wilson, 1972)
 Notovoluta gardneri Darragh, 1983
 Notovoluta gerondiosi Bail & Limpus, 2005
 Notovoluta hoskensae Poppe, 1992
 Notovoluta kreuslerae (Angas, 1865)
 Notovoluta norwestralis Bail & Limpus, 2003
 Notovoluta occidua Cotton, 1946
 Notovoluta pseudolirata (Tate, 1888)
 Notovoluta verconis (Tate, 1892)

Chú thích

Tham khảo

Volutidae


title: Harsum

text:
Harsum là một đô thị ở huyện Hildesheim trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị Harsum có diện tích 49,93 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004 là 12.257 người. It is situated cự ly khoảng 6 km về phía bắc của Hildesheim, và 25 km về phía đông nam của Hanover.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Hildesheim


title: Paterna de Rivera

text:
Paterna de Rivera là một đô thị trong tỉnh Cádiz, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 đô thị này có dân số là 5.354 người.

Dân số

Source: INE (Spain)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Paterna de Rivera  - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

Đô thị ở Cádiz


title: Parotis

text:
Parotis là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Parotis amboinalis (Swinhoe, 1906)
Parotis angustalis (Snellen, 1895)
Parotis ankaratralis Marion, 1954
Parotis arachnealis (Walker, 1859)
Parotis athysanota (Hampson, 1912)
Parotis atlitalis (Walker, 1859)
Parotis baldersalis (Walker, 1859)
Parotis bracata (E. Hering, 1901)
Parotis brunneomarginalis (Kenrick, 1907)
Parotis chlorochroalis (Hampson, 1912)
Parotis confinis (Hampson, 1899)
Parotis costulalis (Strand, 1912)
Parotis egaealis (Walker, 1859)
Parotis fallacialis (Snellen, 1890)
Parotis fasciculata (Aurivillius, 1910) (from Tanzania)
Parotis impia (Meyrick, 1934) (from Congo & Zimbabwe)
Parotis incurvata Warren, 1896
Parotis invernalis (de Joannis, 1927) (from Mozambique)
Parotis laceritalis (Kenrick, 1907)
Parotis marginata (Hampson, 1893)
Parotis marinata (Fabricius, 1784)
Parotis minor (Pagenstecher, 1884)
Parotis nigroviridalis (Pagenstecher, 1888)
Parotis ogasawarensis (Shibuya, 1929)
Parotis pomonalis (Guenée, 1854)
Parotis prasinalis (Saalmüller, 1880)
Parotis prasinophila (Hampson, 1912)
Parotis punctiferalis (Walker, 1866)
Parotis pusillalis (Strand, 1912)
Parotis pyritalis (Hampson, 1912)
Parotis squamitibialis (Strand, 1912)
Parotis squamopedalis (Guenée, 1854)
Parotis suralis (Lederer, 1863)
Parotis triangulalis (Strand, 1912)
Parotis vernalis (Hampson, 1912)
Parotis zambesalis (Walker, 1866)

 Các loài trước đây
Parotis tricoloralis (Pagenstecher, 1888)
Parotis tritonalis (Snellen, 1895)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
Parotis at funet

Margaroniini


title: Chi Trĩ

text:
Chi Trĩ (danh pháp khoa học: Phasianus) là một chi trong họ Trĩ (Phasianidae), chứa ít nhất là một loài, với tên gọi trong tiếng Việt là trĩ đỏ hay trĩ đỏ khoang cổ, có danh pháp P. colchicus và 30 phân loài đã được ghi nhận, trong đó 29 phân loài sinh sống trong khu vực lục địa của châu Á và 1 phân loài trên đảo Đài Loan.

Từ Phasianus có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp phāsiānos, nghĩa là "(chim) của Phasis" . Sông Phasis là tên gọi cổ đại của một con sông lớn chảy qua miền tây Gruzia, hiện tại được gọi là sông Rioni.

Ba dạng trĩ trên các đảo thuộc Nhật Bản được một số chuyên gia coi là các biến thái của loài trĩ lục (P. versicolor), nhưng các tác giả khác lại coi các dạng này là một phần của tổ hợp trĩ đỏ, làm cho chi này có tổng cộng 33 phân loài.

Phân loại
Chi này bao gồm 2 loài:

Tham khảo

P


title: 16900 Lozère

text:
16900 Lozère là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1934.6180774 ngày (5.30 năm).

Nó được phát hiện ngày 27 tháng 2 năm 1998.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Scutellathous spinosus

text:
Scutellathous spinosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Scutellathous


title: 12071 Davykim

text:
12071 Davykim (1998 FV63) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12071 Davykim

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Saelices de la Sal

text:
Saelices de la Sal là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 69 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: Tiên Hà Lĩnh

text:
Tiên Hà Lĩnh (tiếng Trung: 仙霞岭) là một dãy núi tại Trung Quốc. Dãy núi này nằm ở phía tây của tỉnh Chiết Giang, phía đông bắt nguồn từ Cù Châu, Kim Hoa, Lệ Thủy; phía tây men theo ranh giới 3 tỉnh Chiết Giang, Giang Tây và Phúc Kiến. Dãy núi này dài khoảng 100 km, đỉnh núi chính là Đại Long Cương có độ cao so với mực nước biển là 1503 m.

Tham khảo

Dãy núi Trung Quốc


title: Nhũ Tử Anh

text:
Nhũ Tử Anh (chữ Hán: 孺子嬰; 5 – 25) hay Lưu Anh (劉嬰), là vị Hoàng đế cuối cùng của nhà Tây Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Lưu Anh là con trai của Quang Uy hầu Lưu Hiển – hoàng thân nhà Hán. Là Hoàng huyền tôn (cháu 5 đời) của Hán Tuyên Đế Lưu Tuân. Mẹ ông vẫn chưa rõ là ai.

Thiếu đế bị truất
Lưu Anh sinh ra khi nhà Tây Hán đã bị ngoại thích Vương Mãng thao túng trong nhiều năm. Vương Mãng lập các hoàng đế ít tuổi lên ngôi để khống chế.

Để chuẩn bị cướp ngôi nhà Hán, cuối năm 5 CN, Vương Mãng đầu độc giết Hán Bình Đế mới lên 14 tuổi. Vì Bình Đế chưa có con, Vương Mãng chọn Lưu Anh vừa ra đời chưa lâu lên ngôi vua. Do Lưu Anh còn quá nhỏ tuổi nên được gọi là Nhũ Tử Anh (đứa trẻ tên Anh).

Lúc này, Vương Chính Quân được cháu trai Vương Mãng cùng hết thẩy quần thần tấn tôn làm Thái thái hoàng thái hậu (太太皇太后). Bà nắm giữ địa vị và thực quyền tối cao trong hoàng thất lẫn triều chính của Đại Hán bấy giờ.

Trong thời gian Lưu Anh bệ hạ chỉ ở ngôi trên danh nghĩa, một số hoàng thân quốc thích nhà Hán nhận ra ý định của Vương Mãng đã khởi binh chống lại, nhưng đều bị đàn áp.

Vua Daeso của Đông Phù Dư đã yêu cầu một liên minh với nhà Hán (đời vua Nhũ Tử Anh), và tuyển đủ quân để tăng cường sức mạnh quân đội hòng tấn công Cao Câu Ly (đời vua Lưu Ly Minh Vương). Cuộc chiến tranh đầu tiên giữa Cao Câu Ly và Đông Phù Dư diễn ra vào năm 6 CN. Daeso trực tiếp dẫn dắt 50.000 quân Đông Phù Dư và quân Hán xâm nhập Cao Câu Ly, nhưng bắt buộc phải rút lui do tuyết bắt đầu rơi rất nặng.

Năm 8, Nhũ Tử Anh bị Vương Mãng phế truất và cướp ngôi hoàng đế, lập ra nhà Tân (8-23). Lúc đó Nhũ Tử Anh mới 4 tuổi, bị giáng phong làm Định An công.

Chống Lưu Huyền thất bại
Chính quyền nhà Tân mất lòng dân, nhân dân nổi dậy chống lại. Năm 23, quân khởi nghĩa Lục Lâm đánh vào Trường An giết chết Vương Mãng. Thủ lĩnh quân Lục Lâm là hoàng thân Lưu Huyền được lập lên ngôi, tức là vua Canh Thủy Đế.

Canh Thủy đế thắng được Vương Mãng nhưng sớm có tư tưởng hưởng lạc, trong khi các lực lượng chống đối từ cuối thời Vương Mãng còn nhiều. Chính quyền Canh Thủy suy yếu nhanh chóng.

Đầu năm 25, Lưu Anh lên 20 tuổi. Tướng Phương Vọng ở Bình Lăng thấy chính quyền Canh Thủy đã loạn, bèn lập ông lên ngôi để chống Lưu Huyền.

Lưu Huyền biết tin bèn sai Lý Tùng mang quân trấn áp. Phương Vọng thế yếu không chống lại được Lý Tùng. Cuối cùng cả Phương Vọng và Lưu Anh đều bị giết chết.

Lưu Anh làm vua 2 lần nhưng đều nhanh chóng bị truất đế vị.

Niên hiệu
Trong 3 năm ở ngôi, Lưu Anh có đặt 2 niên hiệu:
Cử Nhiếp (6 - 8)
Sơ Thủy (tháng 11 năm 8)

Xem thêm
 Nhà Hán
 Nhà Tân
 Khởi nghĩa Lục Lâm
 Vương Mãng
 Lưu Huyền

Tham khảo
 Tào Hồng Toại (2004), Thời niên thiếu của các bậc đế vương, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, Nhà xuất bản Hà Nội

Chú thích

Vua thiếu nhi
Vua Trung Quốc bị giết
Sinh năm 5
Mất năm 25
Hoàng đế Tây Hán


title: Omocerus coracina

text:
Omocerus coracina là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1850.

Chú thích

Tham khảo

Omocerus


title: Hypnomorphus aemulus

text:
Hypnomorphus aemulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin miêu tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Hypnomorphus


title: 2710 Veverka

text:
2710 Veverka là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1379.4413125 ngày (3.78 năm).

Nó được phát hiện ngày 23 tháng 3 năm 1982. Nó được đặt theo tên nhà thiên văn học Joseph Veverka.

Tham khảo

Được phát hiện bởi Edward Bowell
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Haasiella

text:
Haasiella là một chi nấm thuộc họ Tricholomataceae. Chi này chứa 2 loài được tìm thấy ở Europe.

Tham khảo

Xem thêm

List of Tricholomataceae genera

Liên kết ngoài

Tricholomataceae
Hygrophoraceae


title: Antopetitia

text:
Antopetitia là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Chú thích

Tham khảo

Antopetitia


title: Quận Washtenaw, Michigan

text:
Quận Washtenaw một quận thuộc tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, quận có dân số 344.791 người.
Quận được thành lập vào năm 1822 và được tổ chức như một quận vào năm 1826.
Quận Washtenaw bao gồm Ann Arbor, MI Metropolitan Statistical Area và được bao gồm trong Khu Bảo tồn Detroit-Warren-Ann, Khu Thống kê Kết hợp MI.
Quận có khu trường sở của Đại học Michigan, Đại học Eastern Michigan, Cao đẳng Cộng đồng Washtenaw và Đại học Concordia Ann Arbor.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 722 km2, trong đó có 41 km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Michigan


title: Delonix floribunda

text:
Delonix floribunda là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae. Nó chỉ được tìm thấy ở Madagascar.

It has very large flat heads of yellow flowers in late spring. It is grown as a showy ornamental in rich soil in a temperate to tropical climate. It can be propagated from seed.

Sources
 Du Puy, D. et al. 1998. Delonix floribunda. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.
Delonix floribunda

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

floribunda
Thực vật Madagascar


title: Baliosus quadrilineatus

text:
Baliosus quadrilineatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Baliosus


title: Sở Hoài vương (định hướng)

text:
Sở Hoài vương (chữ Hán:楚懷王) có thể là những nhân vật lịch sử sau:

Danh sách
Sở Hoài vương Hùng Hòe, vua nước Sở thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Sở Hoài vương Hùng Tâm, chắt của Sở Hoài vương Hùng Hòe, được Hạng Lương lập lên để tưởng nhớ Sở Hoài vương Hùng Hòe mục đích lấy danh nghĩa chống lại nhà Tần, sau được Tây Sở Bá Vương Hạng Vũ tôn là Sở Nghĩa Đế.
Sở Hoài vương Lưu Phương, phiên vương nhà Tây Hán.

Xem thêm
Hoài Vương
Trung Hoài Vương
Tương Hoài Vương
Thành Dương Hoài Vương
Lương Hoài Vương
Triệu Hoài Vương
Điệu Hoài Vương
Đức Hoài Vương
Hoài Đức vương
Sở Cung Vương
Sở Cung Hiếu Vương
Sở Mục Vũ Vương
Sở Trang Vương
Sở Khang Vương
Sở Định Vương
Sở Tương Vương
Sở Văn Vương
Sở Lệ Vương
Sở Chiêu Vương
Sở Ai Vương
Sở Bá Vương
Sở Ẩn Vương

Thụy hiệu


title: Tiết Đào

text:
Tiết Đào (chữ Hán: 薛濤; 768 - 831), tự Hồng Độ (洪度), lại có tự Hoành Độ (宏度), người Trường An, là nữ thi nhân thời nhà Đường, thường được gọi là Nữ Hiệu Thư (女校書). Bà tự mình chế ra một loại giấy nhỏ màu đào dùng để viết thơ, ảnh hưởng về sau rất lớn, dân gian gọi giấy đó là Tiết Đào tiên (薛涛笺) là vì vậy.

Tiết Đào cùng Lưu Thái Xuân, Ngư Huyền Cơ và Lý Quý Lan được xưng làm Đường triều Tứ đại nữ thi nhân (四大女诗人). Ngoài ra, bà cùng Trác Văn Quân, Hoa Nhị phu nhân và Hoàng Nga được xưng tụng là Thục trung Tứ đại tài nữ (蜀中四大才女).

Cuộc đời

Tuổi thơ
Năm Tông Đại thứ ba đời nhà Đường, tức là sau khi bình định được Loạn An Sử không lâu, thời cuộc bấp bênh, viên tiểu lại Tiết Vân (薛郧) ở kinh thành Trường An cùng vợ là Bùi phu nhân sinh được một con gái, đặt tên là [Tiết Đào].

Do bản thân Tiết Vân là người có học thức, nên Tiết Đào từ nhỏ đã được cha dạy dỗ chu đáo. Tiết Đào đã sớm bộc lộ tài năng làm thơ bẩm sinh. Đến khi 8 tuổi, Tiết Văn nhân thưởng thức dưới bóng cây ngô đồng làm ra một đoạn thơ vịnh, khi đang phân vân không rõ làm tiếp 2 câu tiếp theo như thế nào, thì Tiết Đào đọc thêm nốt 2 câu, ráp lại thành 1 bài thơ vịnh hoàn chỉnh:
{| valign="top"
|
 Nguyên văn
...
庭除一古桐
耸干入云中
枝迎南北鸟
叶送往来风
|
 Phiên âm
...
Đình trừ nhất cổ đồng,Tủng cán nhập vân trung,Chi nghênh nam bắc điểu,Diệp tống vãng lai phong.|
 Dịch nghĩa
...Sân đồng cổ một câyThân vườn cao vào mâyCành đón chim Nam BắcLá đưa gió Đông Tây.|}

Lúc đó, Tiết Vân nghĩ rằng ắt sau này con gái sẽ trở thành một nhân vật đón đến tiễn đi này nọ. Sau này, quả thực Tiết Đào đã có một cuộc sống đầy kì thú. Tiết Vân vốn là người chính trực, vì vậy đã sớm đắc tội kẻ trên, bị cách chức và đày đi nơi khác. Từ cuộc sống hoa lệ ở Trường An, bỗng chốc cả nhà phải dời đến Thành Đô. Sau đó, Tiết Vân bị điều đến Nam Chiếu và mất mạng, để lại cả nhà chỉ còn một cô con gái 14 tuổi.

Năm 16 tuổi, vì sinh kế, Tiết Đào bằng dung mạo và tài năng hơn người tinh thi văn, thông âm luật của mình bắt đầu đến các nơi ăn chơi hoan lạc, rót rượu, phú thi, đàn xướng hầu khách. Không lâu sau, bà đã là một ca kĩ cao cấp nổi danh Thành Đô, mệnh danh là một thi kĩ. Xã hội khi đó, các quan viên đều thuộc hàng khoa bảng, nên học thức phần đông không hề thấp, mà Tiết Đào rất được họ chú ý và đánh giá cao, càng cho thấy tài năng không thường của bà.

 Phủ soái Nữ hiệu thư

Năm Trinh Nguyên nguyên niên (758) thời Đường Đức Tông, triều đình mời Trung thư lệnh Vi Cao (韦皋) làm Tiết độ sứ Kiếm Nam, thống lược Tây Nam.

Vi Cao là một quan viên nho nhã cũng có tài thơ văn, ông nghe nói về tài năng xuất chúng của Tiết Đào mà còn là hậu nhân của quan chức triều đình, liền phá lệ mời bà dùng thân phận nhạc kĩ đến Soái Phủ đãi yến phú thi. Trong một lần đãi tiệc, Vi Cao mời Tiết Đào làm một bài thi phú, bà ung dung làm ra một đầu "Yết Vu sơn miếu" (谒巫山庙):

Một đầu thơ này khiến Vi Cao đánh giá cao về Tiết Đào, bản thân Tiết Đào sau khi bài thơ này được truyền tụng cũng trở thành doanh kĩ nổi tiếng ở Thành Đô. Vì có sự tín nhiệm của Vi Cao, Tiết Đào thỉnh thoảng cũng tham dự một vài việc soạn công văn. Bà viết bút pháp tinh tế, chữ đẹp lại gọn gàng, ít khi có sai sót nên luôn được Vi Cao tán thưởng.

Sau 1 năm, Vi Cao mến tài, chuẩn bị tấu xin triều đình Đường Đức Tông để Tiết Đào đảm nhiệm quan chức "Hiệu thư lang" (校書郎), là một chức vụ thuộc Bí thư tỉnh. Nhiệm vụ của Hiệu thư lang chủ yếu soạn văn bằng công tác, tuy chỉ hàm Cửu phẩm, nhưng vị thế đáng nể, theo ngạch quy định chỉ có Tiến sĩ mới làm được, các đại thi nhân như Bạch Cư Dị, Lý Thương Ẩn cùng Đỗ Mục đều từng nhậm qua chức này, hơn nữa trong lịch sử cũng chưa từng có người phụ nữ nào được đề nghị nhận chức vị này. Có thể thấy, Vi Cao đã đánh giá rất cao tài năng của Tiết Đào. Tuy vậy, việc thỉnh cầu này của Vi Cao bị khước từ, và dù chưa từng được chính thức sách phong nhưng danh hiệu [Tiết Hiệu thư; 薛校書] đã không cánh mà đến.

Khi ấy Tiết Đào vinh quang tột đỉnh, không khỏi có chút cậy sủng mà kiêu. Khi quan viên thấp muốn tiếp kiến Vi Cao, đều thông qua Tiết Đào đi cửa sau. Dù Tiết Đào không thực sự ham tài do sau đó cũng nộp lên phủ tỉnh, nhưng việc bà sôi nổi nhận của đút lót khiến Vi Cao giận dữ, đày đến Tùng Châu (nay thuộc Tứ Xuyên). Vùng đất này là biên thuỳ phía Tây Nam, dân cư thưa thớt, binh hoang mã loạn, Tiết Đào hối hận hành vi của mình, bèn viết nên 10 đầu "Thập Ly thi" (十离诗), sai người trao đến cho Vi Cao. Bút pháp tuyệt diệu của Tiết Đào thông qua bài thơ khiến Vi Cao cảm động, bèn đưa Tiết Đào trở về. Sau kiếp nạn này, Tiết Đào quyết bỏ thân phận Nhạc kỹ, sống yên ổn trong một ngôi nhà phía Tây, khu vực Hoãn Hoa khê (浣花溪) của Thành Đô.

Về sau, Vi Cao vì trấn thủ biên cương có công nên được phong làm Nam Khang quận vương (南康郡王), rời khỏi Thành Đô. Vũ Nguyên Hành (武元衡) tiếp nhiệm Kiếm Nam Tiết Độ Sứ cũng rất ngưỡng mộ tài năng của Tiết Đào. Trong suốt cuộc đời của Tiết Đào, Kiếm Nam Tiết Độ Sứ tổng cộng có 11 người thay phiên đảm nhiệm, người nào cũng vô cùng thanh lãi và kính trọng bà, địa vị của bà đã vượt xa một tuyệt sắc hồng kĩ tầm thường.

 Mối tình tỷ đệ luyến

Năm Nguyên Hòa thứ 4 (809), khi đã 42 tuổi, Tiết Đào gặp Giám sát Ngự sử Nguyên Chẩn. Từ lâu Nguyên Chẩn đã nghe tiếng lành của Tiết Đào, khi vừa đến đất Thục đã xin gặp mặt ở Tử Châu. Năm ấy Nguyên Chẩn mới 31 tuổi, kém Tiết Đào 11 tuổi, khí phách anh tuấn của Nguyên Chẩn đã khiến Tiết Đào si mê ngay từ lần gặp đầu tiên.

Dẫu đã hơn 40 tuổi, nhưng vì bẩm sinh đã có khuôn mặt hoa da phấn, thêm vào đó lại thạo việc hóa trang và ăn mặc, nên dáng điệu yêu kiều của Tiết Đào vẫn không hề thua kém mĩ nhân năm nào. Bằng vẻ lịch thiệp và sự tài năng trác tuyệt của mình, Tiết Đào đã khiến Nguyễn Chẩn rơi vào cậm bẫy màu hồng. Hai con tim đồng cảm ấy rung động với hai tấm chân tình từ hai phía. Họ đã trải qua một năm ngọt ngào và gắn bó. Thế nhưng, Nguyên Chẩn sau khi về kinh thành lại phụ bạc, đắm say nồng nàn với nàng Lưu Thái Xuân xinh đẹp trẻ trung. Tiết Đào vẫn ngày đêm mong ngóng nhưng kết quả chỉ là vô vọng. Tiết Đào thương nhớ ngày đêm, đầy cõi lòng u oán cùng mong mỏi, viết ra đầu thơ đầy ai oán "Xuân vọng từ" (春望詞) lưu truyền hậu thế.

Khi thất tình với Nguyên Chẩn, Tiết Đào thản nhiên ngậm lấy nỗi uất hận, nhưng không huyên náo đòi sống đòi chết như nữ tử thông thường. Từ đó bà đặc biệt thích mặc váy đỏ, dùng ngựa xe ồn ào náo nhiệt cười nói, nhưng thâm tâm bình thản, chán ghét sự đời. Lúc vãn niên, ở phường Bích Kê, Tiết Đào dựng Ngâm Thi lâu (吟诗楼) và sống ở đó. Khi rãnh rỗi, Tiết Đào đam mê viết những đoạn thơ nhỏ, gọi là ["Tứ ngôn tuyệt cú"; 四言絕句], luật thơ cũng thường thường chỉ viết tám câu, cho nên rất ngại dùng những tờ giấy viết thơ khổ lớn thông thường. Việc này khiến Tiết Đào nghĩ ra một biện pháp, cải biến xưởng làm giấy ở địa phương chế tạo một thứ giấy hoa thông, và một thứ giấy màu đỏ thẫm có vẽ năm sắc rất đẹp rất hợp để viết thư tình, gọi là Tiết Đào tiên (薛涛笺).

Năm Thái Hòa thứ 5 (831) vào đời Đường Văn Tông, Tiết Đào mất ở Thành Đô, hưởng thọ 65 tuổi. Khi mất, bà được Đoàn Văn Xương (段文昌) soạn mộ chí. Trên văn bia được đề trịnh trọng rằng: [Tây Xuyên Nữ hiệu thư Tiết Đào Hồng Độ chi mộ; 西川女校書薛濤洪度之墓].

 Tác phẩm
Thơ Tiết Đào tương truyền sáng tác có hơn 500 bài, đa phần thất lạc cả, hiện còn 91 bài, tập hợp trong Cẩm Giang tập (锦江集). Ở Việt Nam trước năm 1975, đã có một tập thơ dịch 85 bài của thi sĩ được in tại Sài Gòn. Có thể nói đây là tập thơ giới thiệu tương đối đầy đủ các sáng tác của Tiết Đào, gọi là: Thơ Tiết Đào (85 bài)'', Ngô Tâm Lý dịch, Sài Gòn, 1958.

Xem thêm
 Nguyên Chẩn
 Ngư Huyền Cơ
 Lưu Thái Xuân
 Lý Quý Lan
 Trác Văn Quân
 Hoa Nhị phu nhân
 Hoàng Nga

Tham khảo

 Tiết Hiệu Thư truyện

Nhà thơ Trung Quốc thời Đường
Mỹ nhân Trung Hoa
Tài nữ Trung Hoa
Sinh năm 768
Mất năm 831
Nữ giới nhà Đường