title: Rung chuông vàng

text:
Rung chuông vàng là một cuộc thi kiến thức dành cho sinh viên các trường đại học tại Việt Nam. Chương trình do Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) thực hiện dựa trên format gốc có tên 도전! 골든벨 (Thử thách chuông vàng, tiếng Anh: Golden Bell Challenge) phát sóng trên kênh KBS1 (Hàn Quốc). Tập đoàn công nghệ thực phẩm Orion là nhà tài trợ chính trong suốt thời gian phát sóng. Chương trình được phát sóng trên truyền hình từ ngày 4/9/2006 đến hết ngày 9/12/2012.

Ban đầu cuộc thi này dành cho các sinh viên trong cùng một trường đại học thi đấu loại với nhau, về sau chuyển sang hình thức thi đấu giữa hai trường đại học, vẫn với hình thức trả lời câu hỏi đấu loại để tìm ra người trụ lại cuối cùng. Sang năm 3 và 4, phần thi chỉ dành cho một trường đại học (như năm 1) nhưng mỗi trường sẽ có 2 người vào chung kết năm. Riêng năm 4 thì ở mỗi trường, chương trình sẽ cho một chủ đề khác nhau trong 10 câu hỏi đầu (trừ cuộc thi năm), từ câu 11 trở đi sẽ là kiến thức chung dưới dạng câu hỏi dữ kiện, hình ảnh hoặc clip.

Tính đến thời điểm lên sóng lần đầu tiên, đây là trò chơi truyền hình có số người tham dự trực tiếp đông thứ hai tại Việt Nam với 100 người (sau Đấu trường 100 với 101 người).

Luật chơi
Mỗi cuộc thi có tất cả 100 sinh viên tham gia. Các thí sinh ngồi vào một sàn thi đấu hình vuông kích thước 10x10m (có đánh số từ 1 cho tới 100) và được phát bảng trắng, bút dạ và khăn lau.

Trong cuộc chơi, sau khi nhận được câu hỏi, thí sinh viết vào bảng câu trả lời của mình; trả lời đúng được ở lại sàn thi đấu, ngược lại thí sinh sẽ bị loại và phải rời khỏi sàn thi đấu. Thí sinh còn sót lại cuối cùng được vinh danh là người xuất sắc nhất. Người trả lời đúng câu hỏi cuối cùng trở thành người thắng cuộc, được rung chuông vàng và nhận giải thưởng tiền mặt trị giá 30.000.000 VNĐ (trận chung kết là 40.000 USD trong 5 năm đầu tiên và 500.000.000 VNĐ ở năm thứ 6).

Những câu hỏi đặc biệt
Câu hỏi tình huống: Thí sinh sẽ được theo dõi một đoạn phim tình huống do các diễn viên không chuyên thực hiện và trả lời câu hỏi. Trong mỗi chương trình có tất cả 2 đoạn phim tình huống, tương ứng với 2 câu hỏi.
Câu hỏi tiếng Anh: Câu hỏi này là cuộc gặp mặt giữa các thí sinh và ông Khalid Muhmood, Giám đốc Tổ chức Giáo dục và Đào tạo Apollo Việt Nam. Giải thưởng tiền mặt của câu hỏi tiếng Anh sẽ được trao cho người xuất sắc nhất trong chương trình với trị giá là 4.800.000 VNĐ ở vòng loại và 5.000.000 VNĐ ở trận chung kết (trước năm thứ 3 là 3.500.000 VNĐ ở vòng loại và 4.000.000 VNĐ ở trận chung kết).
Việt Nam của tôi: Đây là câu hỏi về những địa danh, danh nhân lịch sử,... tại Việt Nam. Giải thưởng cho câu hỏi này là 1 chuyến đi du lịch trị giá 4.000.000 VNĐ (năm đầu tiên và chung kết năm thứ 2 là 3.000.000 VNĐ, năm thứ 3 là 6.000.000 VNĐ, năm thứ 4 là 5.000.000 VNĐ).
Tủ sách của bạn: Câu hỏi liên quan đến nội dung của cuốn sách đã được chuẩn bị sẵn, yêu cầu thí sinh phải đọc kỹ nội dung của cuốn sách. Câu hỏi này tồn tại đến hết năm thứ 3.
Câu hỏi cuối cùng: Trong câu hỏi này, thí sinh còn lại được phép chọn 1 trong 5 gói câu hỏi: Hiểu biết chung, Khoa học tự nhiên, Nghệ thuật, Văn học và Lịch sử (riêng năm thứ 4 là 3 dạng câu hỏi hình ảnh, đồ vật và con số, năm thứ 5 là 3 gói câu hỏi Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Hiểu biết chung). Sàn thi đấu sẽ được trải thảm đỏ và thí sinh sẽ bước lên thảm qua những bậc thang để tới với chiếc chuông vàng. Thí sinh sẽ ngồi dưới chuông để trả lời câu hỏi này. Đại diện của trường hoặc người dẫn chương trình sẽ là người đọc và nêu ra câu trả lời của câu hỏi. Trả lời đúng câu hỏi cuối cùng, thí sinh sẽ trở thành người chiến thắng chung cuộc với quyền được rung chiếc chuông vàng. Trong trường hợp còn lại từ 2 thí sinh trở lên, họ vẫn sẽ tiếp tục ngồi ở vị trí tương ứng trên sàn thi đấu để trả lời câu hỏi cuối cùng, đồng thời chủ đề sẽ được lựa chọn ngẫu nhiên hoặc các thí sinh sẽ thỏa thuận chọn một chủ đề; nếu như những thí sinh đó trả lời chính xác thì sẽ được chia đều giải thưởng cho nhau và cùng được rung chiếc chuông vàng. Ở năm thứ 6 thì chủ đề sẽ bị giấu đi.

Cứu trợ
Có 2 hình thức cứu trợ:
 Khi đến phần cứu trợ, những thầy cô giáo sẽ tham gia một trò chơi vận động nhỏ. Sau đó, đại diện sẽ bốc lá thăm để quyết định hệ số nhân của số điểm đạt được và đó chính là số thí sinh được quay trở lại sàn thi đấu.
 Khi chỉ còn lại 1 thí sinh duy nhất ở chặng 2 thì thí sinh đó sẽ có bảng cứu trợ. Khi gặp một câu hỏi cần giúp đỡ, thí sinh sẽ giơ bảng cứu trợ lên; những khán giả, thầy cô và 99 thí sinh bị loại sẽ ném những chiếc máy bay giấy có chứa những câu trả lời ra sàn thi đấu. Thí sinh còn lại dựa váo những chiếc máy bay giấy đó để quyết định câu trả lời. Thí sinh chỉ được phép sử dụng quyền cứu trợ 1 lần duy nhất và không được phép xin cứu trợ ở câu hỏi cuối cùng.

Cơ cấu giải thưởng
Sau mỗi trận thi, tùy thuộc vào số câu hỏi mà thí sinh đã trả lời chính xác, sẽ có giải thưởng tương đương dành cho 1 hay nhiều thí sinh còn lại. Cơ cấu giải thưởng như sau:

Năm thứ 1

Năm thứ 2

Năm thứ 3 và năm thứ 4

Năm thứ 6

Tổng quan các năm

Năm thứ nhất
Sàn thi đấu: Trong những số đầu tiên, sàn thi đấu có màu xanh dương - trắng, sau chuyển thành xanh lá - vàng.
Các yếu tố trên sân khấu: Trong hai năm đầu, đằng sau chuông là tấm pano lớn chia làm nhiều sọc màu, mỗi sọc màu có ghi các khẩu hiệu gồm: "Trụ thật lâu!", "Rung chuông mau!" và "Hỏi nhiều câu!".
Số người tham dự: 100 sinh viên đến từ 1 trường đại học (được mời) tham dự.
Cứu trợ: Mỗi trường cử ra 10 giáo viên để tham gia phần cứu trợ. Khi thấy cần cứu trợ, các thầy cô sẽ giơ tấm bảng có hình chiếc phao. Nếu đại diện bốc được một số từ 3 đến 10 thì số thí sinh được quay lại hiện trường bằng số điểm mà các thầy cô ghi được nhân với con số ghi trong lá thăm đã bốc. Nếu bốc được lá thăm có chữ "Tất cả" thì tất cả các thí sinh sẽ quay lại sàn thi đấu.
Số câu hỏi: Chương trình năm thứ nhất có tất cả 30 câu hỏi. Câu hỏi Việt Nam của tôi nằm ở câu hỏi số 20, câu quyết định 2/3 chặng đường. Tuy nhiên, từ năm thứ 2 luật được thay đổi chỉ còn 20 câu hỏi, câu hỏi "Việt Nam của tôi" từ chung kết năm đó nằm ở câu hỏi số 15.
Gala Rung chuông vàng 2007: Là chương trình giao lưu giữa các sinh viên, gồm 4 phần thi: Thiết kế bảng, Thử làm thầy cô cứu trợ, Thể hiện trước sân khấu và Góp ý cho chương trình.

Chung kết Rung chuông vàng 2007
Trận Chung kết được diễn ra tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, gồm 100 sinh viên đến từ 50 trường đại học tham dự. Phần cứu trợ được diễn ra sau câu hỏi số 15 với sự góp mặt của 50 thầy cô đến từ 50 trường.

Chương trình đã phải hoãn lại nhiều lần vì trời mưa to khiến máy phát điện bị hỏng, trường quay mất điện, ảnh hưởng đến thiết bị âm thanh, ánh sáng. Vì sự cố này nên chương trình đã ghi hình trong thời gian "kỷ lục" với 10 tiếng 15 phút, từ 17 giờ ngày 9 tháng 8 năm 2007 đến 3 giờ 15 phút ngày 10 tháng 8 năm 2007.

Chương trình được phát sóng trên VTV3 vào 21 giờ ngày 27 tháng 8 năm 2007.

Người thắng cuộc
Đây là danh sách người thắng cuộc trong năm thứ nhất (ở lại sàn thi đấu và trả lời đúng câu hỏi số 30) trong chương trình:
Thí sinh Nguyễn Thái Huy (Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh) trong vòng loại.
Thí sinh Lê Trung Đạo (Đại học Bách khoa Hà Nội) trong trận chung kết.

Năm thứ hai
Sau 6 tuần tạm dừng ghi hình và 4 tuần tạm dừng phát sóng, Rung chuông vàng đã ghi hình trở lại từ ngày 21 tháng 9 năm 2007 và phát sóng trở lại từ ngày 1 tháng 10 năm 2007 với những thay đổi như sau:
Số người tham dự: Ở năm thứ hai, có 2 trường đại học được mời tham dự. Vì vậy, mỗi trường sẽ cử ra 50 sinh viên tham dự. Trên sàn thi đấu, 50 thí sinh của mỗi trường được sắp xếp thành hai bên dựa theo màu áo cử nhân được mặc: đỏ và xanh.
Cứu trợ: Mỗi trường cử ra 5 thầy cô tham gia phần cứu trợ. Sau câu hỏi số 10 hoặc khi trên sàn thi đấu không còn thí sinh nào, các thầy cô sẽ tham gia phần cứu trợ. Hai đại diện của hai trường sẽ bốc thăm. Số thí sinh được quay lại sàn thi đấu bằng tổng của hai số được ghi trong hai lá thăm nhân với số điểm mà các thầy cô đạt được.
Số câu hỏi: Chương trình năm thứ hai đã giảm đi 1/3 số câu hỏi so với năm thứ 1, tức là chỉ còn 20 câu hỏi. Câu hỏi Việt Nam của tôi là câu hỏi giao lưu, xuất hiện sau khi các thầy cô đã cứu trợ, mỗi trường sẽ đóng một vở kịch và đưa ra câu hỏi đố 50 thí sinh của trường kia. Vì mang tính chất giao lưu, nên số thí sinh bị loại không ảnh hưởng đến phần chơi của mỗi trường và không được tính là một trong 20 câu hỏi của chương trình. Trường nào còn nhiều thí sinh hơn sẽ chiến thắng và nhận phần thưởng 3 triệu đồng.
Gala Rung chuông vàng 2008: Được tổ chức ở công viên Bách Thảo (Ba Đình, Hà Nội). 100 thí sinh được chia thành 5 đội để tham gia 4 phần thi: Trại sáng tạo, trại ấn tượng, trại khỏe và trại thông thái. Thành phần ban giám khảo của Gala Rung chuông vàng 2008 gồm nhà báo Lại Văn Sâm, ca sĩ Hồng Nhung và nhạc sĩ - ca sĩ Trần Lập.

Chung kết Rung chuông vàng 2008
Được tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) với sự tham gia của 100 sinh viên. Các thí sinh áo đỏ và xanh được xếp ngồi xen kẽ lẫn nhau như bàn cờ vua.

Chương trình được phát sóng trên VTV3 vào 22 giờ ngày 6 tháng 10 năm 2008.

Người thắng cuộc
Chương trình đã ghi nhận được 6 thí sinh vượt qua được tất cả 20 câu hỏi và rung được chuông vàng trong vòng loại năm thứ 2. Nhà vô địch trong chung kết năm thứ 2 là Vũ Quang Phát đến từ Trường Đại học Điện lực, khi vượt qua 18 câu hỏi.

Năm thứ ba
 Ở năm thứ ba, chương trình chỉ có 1 trường đại học được mời tham dự. Nhưng thay vì mặc áo cử nhân như hai năm trước, các thí sinh sẽ chuyển sang áo đồng phục đỏ và trắng, chỉ khi còn 1 thí sinh ở chặng 2 hoặc trong trận chung kết thì thí sinh mới mặc áo cử nhân. Các thí sinh cũng không ngồi trên sàn thi đấu mà đứng trên một bục đứng gồm 100 chỗ.
 Sàn thi đấu chuyển từ xanh lá - vàng thành đỏ - trắng và được áp dụng cho tới năm cuối cùng. Với việc sân khấu được thay đổi, sàn thi đấu được cắt bớt và chỉ còn mang tính tượng trưng.

Chung kết Rung chuông vàng 2009
Trận chung kết năm thứ ba được tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám vào tối ngày 13 tháng 9 năm 2009 và phát sóng vào 10 giờ sáng Chủ nhật ngày 11 tháng 10 năm 2009 với sự tham gia của 102 sinh viên, do có 4 sinh viên của Trường Đại học Ngoại thương cùng rung được chuông vàng trong 1 cuộc thi vòng loại. Các thí sinh ngồi trở lại trên sàn thi đấu như trước đây.

Người thắng cuộc
Điều bất ngờ đã xảy ra khi có tới 2 thí sinh cùng rung được chuông vàng (cùng trả lời đúng câu thứ 20) là Nguyễn Nguyễn Thái Bảo (Trường Đại học Y Dược, Đại học Huế, á quân Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 5) và Nguyễn Thị Bích Hồng (Học viện Tài chính). Vì vậy, phần thưởng trị giá 40.000 USD của trận chung kết đã được ban tổ chức chia đều cho cả hai.

Năm thứ tư
 Ở năm thứ tư, chương trình tiếp tục chỉ mời 1 trường đại học tham dự và các thí sinh sẽ tiếp tục ngồi trên sàn thi đấu. Tuy nhiên, mỗi ô trên sàn thi đấu sẽ có một cái bàn để thí sinh để bảng trên đó.
 Sân khấu được thiết kế lại với biểu tượng Khuê Văn Các màu đỏ ở phía sau chuông.
 Các hình thức cứu trợ cũng có sự đổi mới:
Với hình thức thầy cô cứu trợ: Mỗi trường cử 5 thành viên tham gia đội cứu trợ, nhưng các thành viên đó sẽ không chơi một trò chơi vận động như trước đây mà thay vào đó sẽ dự đoán số thí sinh bị loại ở mỗi câu hỏi. Đội cứu trợ được tặng trước 100 điểm trước khi bắt đầu dự đoán. Sau khi các thí sinh viết câu trả lời ở mỗi câu hỏi, đội cứu trợ sẽ dự đoán là có bao nhiêu thí sinh bị loại khỏi sàn thi đấu. Nếu chênh lệch bao nhiêu so với con số đúng thì bị trừ bấy nhiêu điểm. Nếu đội cứu trợ đoán đúng thì điểm số sẽ trở lại con số 100. Kết thúc chặng 1, số thí sinh được cứu trợ sẽ tương ứng với số điểm còn lại của đội cứu trợ.
Với hình thức dùng quyền trợ giúp: Thay vì phóng máy bay giấy, khi thí sinh dùng quyền trợ giúp này, thí sinh sẽ bốc thăm lựa chọn 3 trong số 99 thí sinh bị loại và họ sẽ đưa ra đáp án để trợ giúp cho thí sinh.

Chung kết Rung chuông vàng 2010
Cũng giống như các năm trước, trận chung kết năm này được tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám vào ngày 21 tháng 9 năm 2010 với sự tham gia của 100 sinh viên. Điểm đặc biệt là cách cứu trợ dành cho các thầy cô bằng trò chơi vận động đã quay trở lại.

Người thắng cuộc
Gala và số cuối cùng của năm thứ 4 lên sóng trong 2 tuần liên tiếp (17 và 24 tháng 10 năm 2010) với chiến thắng của Nguyễn Vũ Phong đến từ Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời là người chơi của chương trình Đấu trường 100, sau khi đạt tới mốc câu hỏi số 18. Đây cũng là lần đầu tiên có một thí sinh miền Nam giành được chiến thắng trong trận chung kết. Năm thứ 4 ghi nhận được 2 thí sinh vượt qua được tất cả các câu hỏi của chương trình.

Năm thứ năm
Sau 1 tuần tạm dừng phát sóng, Rung chuông vàng đã phát sóng trở lại vào ngày 7 tháng 11 năm 2010 với những thay đổi như sau:
 Số lượng người tham gia trong chương trình giống như năm thứ 2. Trên sàn thi đấu, các thí sinh được sắp xếp thành hai bên dựa theo màu áo đồng phục.
 Phần cứu trợ dành cho các thầy cô và thí sinh từng có ở 3 năm đầu được áp dụng trở lại.
 Nếu sau chặng 1 mà vẫn còn thí sinh trên sàn thi đấu, sẽ có giải thưởng trị giá 1 triệu đồng dành cho 1 hoặc nhiều thí sinh còn lại.

Chung kết Rung chuông vàng 2011
Cũng giống như các năm trước, trận chung kết năm này được tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám vào ngày 19 tháng 10 năm 2011 với sự tham gia của 100 sinh viên.

Người thắng cuộc
Gala và số cuối cùng của năm thứ 5 cũng đã lên sóng trong 2 tuần liên tiếp (30 tháng 10 và 6 tháng 11 năm 2011) với chiến thắng của Bùi Hồng Đức đến từ Trường Đại học Đà Lạt sau khi đạt tới mốc câu hỏi số 17. Năm thứ 5 ghi nhận được 2 thí sinh vượt qua được tất cả các câu hỏi của chương trình.

Người dẫn chương trình
 Diệp Chi (4/9/2006 - 7/8/2011)
 Lại Bắc Hải Đăng (4/9/2006 - 11/10/2009)
 Hồng Phúc (1/11/2009 - 13/6/2010, 29/8/2010 - 12/6/2011)
 Trần Ngọc (20/6/2010 - 22/8/2010, 19/6/2011 - 7/8/2011)
 Khắc Cường - Thủy Tiên (14/8/2011 - 6/11/2011)
 Minh Châu (18/12/2011 - 9/12/2012)
 Nguyên Khang (18/12/2011 - 15/1/2012)
 Anh Duy (22/1/2012 - 9/12/2012)

Phát sóng

Phát chính
 21:00 thứ 2 (4 tháng 9, 2006 - 24 tháng 12, 2007)
 22:00 thứ 2 (31 tháng 12, 2007 - 6 tháng 10, 2008)
 10:00 Chủ nhật (19 tháng 10, 2008 - 9 tháng 12, 2012)

Phát lại
 7 giờ thứ 3 trên VTV3, 17 giờ thứ 3 hoặc thứ 4 trên VTV4 (theo khung giờ các nước)
 Trên các kênh khu vực của VTV (Đà Nẵng, Huế, Cần Thơ, VTV9 (Tp. Hồ Chí Minh))

Tạm dừng ghi hình, phát sóng hoặc thay đổi khung giờ phát sóng
Trong suốt thời gian phát sóng, chương trình đã có nhiều lần phải tạm dừng hoặc thay đổi việc ghi hình và khung giờ phát sóng theo kế hoạch, chủ yếu do bị trùng vào thời điểm diễn ra các sự kiện đặc biệt. Các chương trình bị hoãn được phát sóng trở lại vào tuần kế tiếp. Cụ thể:

Tạm ngừng phát sóng
Ngày 9 tháng 6 năm 2008, do trùng với thời điểm truyền hình trực tiếp trận đấu trong Euro 2008.
Ngày 14 tháng 7 năm 2008, do trùng với buổi tường thuật cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2008.
Ngày 11 tháng 9 năm 2011, do trùng với lễ Quốc tang Nguyên Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Võ Chí Công.
Trong các giai đoạn từ ngày 3 đến 24 tháng 9 năm 2007, từ ngày 18 đến 25 tháng 10 năm 2009, ngày 31 tháng 10 năm 2010 và từ ngày 13 tháng 11 đến 11 tháng 12 năm 2011.

Thay đổi kế hoạch ghi hình
Trong trận chung kết năm thứ nhất, chương trình đã phải kéo dài thời gian ghi hình đến 03:15 ngày 10 tháng 8 năm 2007 vì thời tiết xấu khiến máy phát điện bị hỏng, trường quay mất điện và ảnh hưởng đến thiết bị âm thanh, ánh sáng.

Thay đổi giờ phát sóng do trùng với sự kiện đặc biệt
Chuyển giờ phát sóng số ngày 1 tháng 1 năm 2007 sang 22 giờ 10 phút, do trùng với thời điểm diễn ra lễ trao giải Trí tuệ Viêt Nam 2007.
Chuyển giờ phát sóng số ngày 8 tháng 10 năm 2007 sang 22 giờ 5 phút, do trùng với thời điểm diễn ra trận đấu giữa Việt Nam và UAE tại vòng sơ loại World Cup 2010.
Chuyển giờ phát sóng số ngày 31 tháng 12 năm 2007 sang 22 giờ 30 phút, do trùng với cầu truyền hình trực tiếp Nối vòng tay lớn.
Do trùng với thời điểm diễn ra trận chung kết Đường lên đỉnh Olympia các năm thứ 9, năm thứ 10, năm thứ 11, chương trình thay đổi giờ phát sóng các số ngày 17 tháng 5 năm 2009 sang 13 giờ 20 phút, số ngày 13 tháng 6 năm 2010 sang 13 giờ 35 phút, số ngày 19 tháng 6 năm 2011 sang 13 giờ.

Chuyển đổi
Sau 5 tuần tạm ngừng phát sóng, chương trình đã quay trở lại và phát sóng trên VTV9 từ ngày 18 tháng 12 năm 2011, nhưng với phiên bản dành cho học sinh Trung học phổ thông thay vì sinh viên đại học như khi VTV3 phát sóng. Đồng thời, VTV3 cũng thay thế khung giờ này bằng chương trình có series gần giống chương trình này là SV 2012.

Ảnh hưởng
Do sự thành công của Rung chuông vàng, nhiều trường Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông, Đại học,... cũng đã tự tổ chức các cuộc thi, ngoại khóa lấy tên là "Rung chuông vàng", với cách thức chơi tương tự như trên truyền hình.

Các chương trình khác

Phiên bản quốc tế
 Tại Hàn Quốc, phiên bản gốc của chương trình, độ tuổi tham dự cũng như năm thứ 6 tại Việt Nam, phát sóng trên kênh KBS1, tuy nhiên luật chơi khá khác biệt so với Việt Nam với 50 câu hỏi. Tính đến nay đã có hơn 120 người chiến thắng.
 Tại Thái Lan, chương trình có tên là Digital LG Quiz - Golden Bell do LG tài trợ, độ tuổi thi cũng như trên, với giải thưởng tối đa là 3.000.000 baht.

Chương trình liên quan
 Đấu trường 100 (VTV3, 2006 - 2015) - một chương trình khác có sự tham gia của 100 người chơi cùng lúc.
 Chuyến xe buýt kỳ thú (VTV8, 2015 - 2021)
 Trạng nguyên nhí (VTV3, 2021 - 2022)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ngôi vô địch "Rung chuông vàng" năm cuối cùng đã có chủ
Trích số đầu tiên Rung chuông vàng (4/9/2006)

Xem thêm
Danh sách các chương trình phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam
SV

Trò chơi truyền hình Việt Nam
Trò chơi truyền hình Hàn Quốc
Chương trình trò chơi truyền hình trên VTV


title: Kurtziella plumbea

text:
Kurtziella plumbea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

plumbea


title: San Luis, Pinar del Río

text:
San Luis là một đô thị ở tỉnh Pinar del Río của Cuba. Dân cư đô thị này chủ yếu sống bằng nông nghiệp: trồng thuốc lá, lúa, cây ăn quả, nuôi gia súc.

Đô thị này được chia thành các barrio Barbacoas, Barrigonas, Coloma, Llanadas, Palizadas, Río Seco, San Luis và Tirado.

Khu dân cư này được lập năm 1827, và lập đô thị năm 1879, khi nó được tách khỏi San Juan y Martínez.

Dân số
Năm 2004, đô thị San Luis có dân số 34.085. với điện tích , và mật độ dân số .

Xem thêm
Đô thị Cuba
Danh sách thành phố Cuba

Tham khảo

Thành phố của Cuba
Tỉnh Pinar del Río


title: Clermont-Ferrand

text:
Clermont-Ferrand là tỉnh lỵ của tỉnh Puy-de-Dôme, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes của nước Pháp, có dân số là 137.140 người (thời điểm 1999).

Khí hậu

Các thành phố kết nghĩa
  Norman, Hoa Kỳ
  Oviedo, Tây Ban Nha
  Braga, Bồ Đào Nha
  Regensburg, Đức
  Salford, Anh
  Aberdeen, Scotland
  Gomel, Belarus

Những người con của thành phố
 Louis Marie Babeauf, bác sĩ, chính trị gia
 Patrick Depailler, vận động viên đua ô tô
 Raphaël Géminiani, vận động viên đua xe đạp
 Gregor von Tours, giám mục của Tours
 Lolo Ferrari, diễn viên phim khiêu dâm, nữ ca sĩ
 Antoine François Marmontel, nhà soạn nhạc
 Émile Mayade, nhà tiên phong trong lĩnh vực ô tô, vận động viên đua xe
 Georges Onslow, nhà soạn nhạc
 Blaise Pascal, triết gia, nhà vật lý học và toán học
 Emile Roux, nhà khoa học, người tiên phong trên lĩnh vực vi sinh học
 Christian Sarron, vận động viên đua mô tô

Tham khảo

Clermont-Ferrand
Puy-de-Dôme
Thành phố của Pháp


title: Thẻ vàng

text:
Thẻ vàng là hình phạt cho cầu thủ bóng đá khi cầu thủ đó phạm lỗi (điều 12). Các lỗi thường thấy là câu giờ, đẩy người, kéo áo. Đội có cầu thủ vi phạm sẽ phải chịu cú đá phạt trực tiếp (nếu phạm lỗi ngoài khu vực 16m50) hoặc phạt đền từ phía đối phương (nếu phạm lỗi trong khu vực 16m50). Cầu thủ bị phạt hai thẻ vàng (theo nghĩa gián tiếp 2 thẻ vàng bằng 1 thẻ đỏ) hoặc một thẻ đỏ trực tiếp sẽ bị đuổi khỏi sân và không được thay thế bằng cầu thủ dự bị.

Lịch sử
Trước khi chiếc thẻ vàng và thẻ đỏ ra đời, mỗi khi trọng tài muốn cảnh cáo hoặc phạt nặng bằng cách truất quyền thi đấu của một cầu thủ nào có mặt trên sân, trọng tài phải gọi anh ta đến và nói: "Tôi cảnh cáo anh vì lỗi …!", rồi sau đó báo cho đội trưởng của anh ta biết.

Tuy nhiên cái khó cho trọng tài, đặc biệt đối với các trận đấu quốc tế là nhiều khi ngôn ngữ của họ sử dụng khác tiếng nói của cầu thủ trên sân thì vô cùng bất tiện và làm cho huấn luyện viên, khán giả trên sân luôn thắc mắc, không hiểu chuyện gì đã xảy ra. Có khi cầu thủ dù hiểu ý trọng tài nhưng cứ làm bộ không biết gì, khiến cuộc chơi phải dừng lại khá lâu mỗi khi án phạt được ban ra từ tiếng còi của trọng tài.

Ý tưởng bắt nguồn từ trọng tài bóng đá Anh Ken Aston. Aston đã được bổ nhiệm vào Ủy ban Trọng tài FIFA và chịu trách nhiệm cho tất cả các trọng tài tại World Cup 1966. Trong vòng tứ kết, đội tuyển Anh gặp đội tuyển Argentina tại sân vận động Wembley. Sau trận đấu, các tờ báo cho biết trọng tài Rudolf Kreitlein đã cảnh báo cả Bobby và Jack Charlton, cũng như đuổi Antonio Rattin của Argentina ra khỏi sân. Trọng tài đã không đưa ra quyết định rõ ràng trong trận đấu, và HLV người Anh Alf Ramsey đã tiếp cận FIFA sau trận đấu để làm rõ các quyết định này. Sự kiện này khiến Aston suy nghĩ về cách thức để đưa ra quyết định của trọng tài rõ ràng hơn cho cả người chơi và khán giả. Aston nhận ra rằng một chương trình mã hóa màu dựa trên nguyên tắc tương tự được sử dụng trên đèn giao thông (vàng - thận trọng, đỏ - dừng) sẽ vượt qua rào cản ngôn ngữ và làm rõ việc các cầu thủ bị cảnh cáo hoặc đuổi khỏi sân.

Đến vòng chung kết giải vô địch bóng đá thế giới 1970 tại México, FIFA đã cho áp dụng thẻ vàng và thẻ đỏ trên các sân cỏ thế giới. Sự ra đời của nó đã được nhiều người hoan nghênh, ủng hộ.

Ban đầu thẻ được làm bằng giấy, nhưng hiện nay, thẻ được làm bằng chất liệu nhựa có thể sử dụng trong điều kiện trời mưa, và chống được ẩm mốc khi tiếp xúc với mồ hôi của trọng tài. Đặc biệt, màu sắc của thẻ được làm nổi bật để có thể dễ nhìn thấy trong mọi điều kiện thời tiết. Loại thẻ này được sản xuất tại Thụy Sĩ theo tiêu chuẩn của FIFA để cung cấp cho các trọng tài quốc tế. Loại thẻ này còn có ưu điểm là ở mặt sau có chia sẵn các ô ghi thứ tự số áo của các cầu thủ, và trọng tài chỉ cần thao tác đơn giản là dùng bút chì đánh dấu vào đó.

Hậu quả
Một cầu thủ sẽ được cảnh cáo và sau đó nhận một thẻ vàng có thể tiếp tục chơi trong trận đấu. Một cảnh cáo đó là "cảnh báo đầu tiên trong một trận đấu". Nếu nhận thẻ vàng thứ hai thì hai thẻ vàng sẽ tương ứng được đổi thành một thẻ đỏ và cầu thủ đó bị đuổi khỏi sân, không được thay bằng cầu thủ dự bị. Trong một giải đấu lớn như Euro, World Cup cầu thủ bị phạt 2 thẻ vàng trong 2 trận khác nhau sẽ bị cấm thi đấu trận kế tiếp (sau trận bị phạt thẻ thứ hai). Tuy nhiên, họ có thể được xem xét xoá thẻ khi đội tuyển của họ vào đến trận bán kết. Các thẻ vàng này không được chuyển đến bất kỳ trận đấu hay giải đấu quốc tế nào khác mà chỉ được áp dụng trong giải đấu hiện tại mà đội đang tham dự.

Huấn luyện viên, cầu thủ dự bị và cổ động viên cũng có thể bị phạt thẻ vàng nếu phạm những lỗi tương tự và cũng bị áp dụng luật cấm ra sân trong trận đấu kế tiếp như cầu thủ.

Những lỗi bị phạt thẻ vàng
 Có hành vi phi thể thao.
 Có lời lẽ hoặc hành động phản đối lại quyết định của trọng tài.
 Liên tục vi phạm luật.
 Trì hoãn trận đấu (câu giờ).
 Không tuân thủ quy định về cự ly trong những quả phạt gián tiếp, trực tiếp, phạt góc, ném biên.
 Tùy tiện ra khỏi hoặc vào sân mà không có sự đồng ý của trọng tài
 Cởi áo khi thay người (chân vẫn đặt trong ranh giới sân)
 Cởi áo ăn mừng (bàn thắng) khi trận đấu vẫn đang diễn ra (chưa hết trận)
 Đòi hỏi trọng tài kiểm tra VAR quá nhiều lần.
 Tự ý vào khu vực trọng tài đang kiểm tra VAR.

Ngoại lệ
Vào ngày 22 tháng 6 năm 2006, trọng tài người Anh Graham Poll đã rút tới 3 thẻ vàng dành cho hậu vệ Josep Simunic của đội Croatia trong trận vòng bảng F giữa hai đội Croatia và Australia ở World Cup 2006. Ông Poll cảnh cáo thẻ vàng đầu tiên đối với Josep Simunic ở phút thứ 62. Ở phút 90, ông rút thẻ vàng thứ hai đối với Simunic nhưng lại không rút thẻ đỏ truất quyền thi đấu của cầu thủ này như luật quy định. 3 phút sau thẻ vàng thứ hai của Simunic, Poll thổi còi kết thúc trận đấu. Tỷ số là 2 - 2 đồng nghĩa với Croatia bị loại. Simunic nói gì đó với ông Poll và ông này tỏ vẻ rất giận dữ, đẩy anh ta ra và rút thẻ vàng thứ 3 cảnh cáo hậu vệ này. Sau đó là thẻ đỏ.

Chú thích

Liên kết ngoài

Luật bóng đá
Dụng cụ thể thao
Thuật ngữ bóng đá


title: Jane Austen

text:
Jane Austen ( ; 16 tháng 12 năm 1775 - 18 tháng 7 năm 1817) là một tiểu thuyết gia người Anh. Bà nổi tiếng với sáu cuốn tiểu thuyết lấy bối cảnh giới địa chủ trung lưu Anh vào cuối thế kỷ 18. Cốt truyện của Austen thường phản ánh tình cảnh phụ thuộc của người phụ nữ vào hôn nhân như là cứu cánh duy nhất để đảm bảo vị thế xã hội và lợi ích vật chất. Các tác phẩm của bà phê phán thể loại tiểu thuyết tình cảm nửa sau thế kỷ 18 và góp phần vào giai đoạn chuyển đổi sang chủ nghĩa văn học hiện thực thế kỷ 19. Tính châm biếm song song với tính hiện thực và phê bình xã hội đã khiến Austen được hoan nghênh và ca ngợi bởi cả công chúng và giới phê bình.

Với việc xuất bản Lý trí và tình cảm (1811), Kiêu hãnh và định kiến (1813), Trang viên Mansfield (1814), và Emma (1816), Austen đạt được một số thành công nhất định nhưng do tác phẩm đều được xuất bản ẩn danh, tên tuổi bà hoàn toàn không được biết tới khi còn tại thế. Bà còn hoàn thành hai cuốn tiểu thuyết khác - Northanger Abbey (Tu viện Northanger) và Persuasion (Thuyết phục), đều được xuất bản sau khi bà qua đời vào năm 1818 - và một cuốn còn dang dở là Sanditon. Bà cũng để lại bản thảo ba tập truyện thanh thiếu niên, cuốn tiểu thuyết sử thi ngắn Lady Susan và cuốn tiểu thuyết chưa hoàn thành The Watsons (Gia đình Watson).

Danh tiếng của Austen đến sau khi bà qua đời, với sáu cuốn tiểu thuyết đã hoàn thành hầu như chưa khi nào ngừng tái bản. Một bước chuyển biến quan trọng diễn ra vào năm 1833, khi tiểu thuyết của bà được tái bản trọn bộ trong tuyển tập của nhà xuất bản Richard Bentley, minh họa bởi Ferdinand Pickering. Tiểu thuyết Austen dần dần được đón nhận và hoan nghênh rộng rãi. Năm 1869, nửa thế kỷ sau khi bà qua đời, cháu trai bà đã xuất bản Hồi ức về Jane Austen, giới thiệu một phiên bản hấp dẫn về văn nghiệp và cuộc đời vốn được cho là bình lặng của bà tới công chúng.

Austen đã khơi nguồn cảm hứng của một số lượng lớn các tiểu luận phê bình và tuyển tập văn học. Tiểu thuyết Austen là nguyên tác chuyển thể nhiều bộ phim điện ảnh và truyền hình, tiểu thuyết, hậu truyện, tiểu thuyết cải biên, từ Pride and Prejudice năm 1940 cho đến các chế tác gần đây hơn như Sense and Sensibility (1995), Nhật ký tiểu thư Jones (2001) và  Love & Friendship (2016).

Cuộc đời

Nguồn tiểu sử
Có rất ít thông tin về cuộc đời của Austen ngoại trừ một vài lá thư còn sót lại và những ghi chú của các thành viên trong gia đình bà. Trong suốt cuộc đời, Austen có thể đã viết tới 3.000 bức thư, nhưng chỉ còn sót lại 161. Vào năm 1843, chị gái bà Cassandra đã tiêu hủy phần lớn thư từ nhận được từ Jane để ngăn chúng rơi vào tay họ hàng và đảm bảo rằng "đám cháu gái không đọc được bất kỳ lời bình luận nào, nhiều khi quá bộc trực, của Jane Austen về láng giềng hoặc các thành viên trong gia đình".

Tiểu sử đầu tiên về Austen là bản "Thông cáo tiểu sử" năm 1818 của anh trai bà, Henry Thomas Austen. Nó được in kèm với một ấn bản Northanger Abbey, bao gồm các đoạn trích từ hai bức thư, bất chấp sự phản đối của các thành viên khác trong gia đình. Các chi tiết về cuộc đời của Austen tiếp tục bị lược bỏ hoặc tô vẽ trong cuốn Hồi ức về Jane Austen của cháu trai bà xuất bản năm 1869, và trong cuốn tiểu sử của William và Richard Arthur Austen-Leigh, Jane Austen: Cuộc đời và những bức thư, xuất bản năm 1913, tất cả đều bao gồm thêm các bức thư. Gia đình và họ hàng Austen đã cố tạo dựng hình ảnh một "dì Jane tốt bụng", chân dung của một người phụ nữ có hoàn cảnh gia đình hạnh phúc và coi gia đình là cuộc sống. Tuy nhiên, các nhà viết tiểu sử hiện đại đã nghiên cứu lại các chi tiết bị lược bỏ từ các bức thư và tiểu sử gia đình trước đây, và có một số cái nhìn mới về Austen. Nhà nghiên cứu về Austen Jan Fergus cho rằng quan điểm trái ngược là khó tránh khỏi, về một Austen mệt mỏi chìm trong những bất hạnh liên tiếp, "một người phụ nữ chán nản, thất vọng bị mắc kẹt trong một gia đình hoàn toàn không dễ chịu”.

Gia đình
Jane Austen sinh ra ở Steventon, Hampshire, Anh Quốc, vào ngày 16 tháng 12 năm 1775, là con của George và Cassandra (nhũ danh Leigh) Austen. Bà sinh ra muộn hơn một tháng so với dự kiến của cha mẹ. Mùa đông năm 1776 đặc biệt khắc nghiệt nên phải đến ngày 5 tháng 4 bà mới được làm lễ rửa tội tại nhà thờ địa phương.

George Austen (1731–1805) là mục sư cai quản một vài giáo xứ Anh giáo ở Steventon và Deane ở lân cận. Ông xuất thân từ một gia đình buôn len lâu đời giàu có và đáng kính. Tuy nhiên, nhánh gia tộc của George không nhận được nhiều thừa kế và sống nghèo khổ. Ông và hai chị em gái mồ côi cha mẹ từ nhỏ và được người thân nhận nuôi. George nhập học trường St John's College, Oxford theo diện nghiên cứu sinh và có thể đã gặp Cassandra Leigh (1739–1827) tại đây. Bà xuất thân từ gia đình nam tước Leigh danh giá; cha bà là hiệu trưởng Đại học All Souls, Oxford, bà lớn lên giữa giới thân sĩ. Anh cả James của bà được thừa kế một gia tài và đất đai lớn từ bà dì Perrot và đổi họ sang Leigh-Perrot.

Nhà thờ Steventon được mô tả trong Hồi ức về Jane Austen.

Sau khi hai người đính hôn, George nhận công việc ở giáo xứ Steventon từ họ hàng. Họ kết hôn vào ngày 26 tháng 4 năm 1764 ở Bath trong một buổi lễ đơn giản, hai tháng sau khi cha của Cassandra qua đời. Thu nhập của họ rất khiêm tốn, với trợ cấp ít ỏi hàng năm của George và kỳ vọng về một khoản thừa kế nhỏ của Cassandra.

Gia đình Austens tạm trú tại giáo xứ Deane gần đó cho đến khi nhà xứ Steventon được cải tạo xong. Cassandra sinh được ba người con tại Deane: James năm 1765, George năm 1766 và Edward năm 1767.

Steventon

Năm 1768, gia đình chuyển đến cư trú ở Steventon. Tại đây Henry ra đời năm 1771, Cassandra năm 1773, tiếp theo là Francis năm 1774, và Jane năm 1775. Vào thời gian này, cậu con thứ George có biểu hiện phát triển không bình thường, có thể bị câm và điếc nên đã được gửi nuôi ở nơi khác.

Theo Honan, bầu không khí của gia đình Austen là một ngôi nhà "cởi mở, thú vị, trí thức", nơi nhiều ý tưởng khác nhau, dù có thể bất đồng về mặt chính trị hoặc xã hội, được đem ra xem xét và thảo luận. Gia đình sống dựa vào sự bảo trợ của họ hàng và đón nhiều chuyến thăm viếng của người thân. Bà Austen đã trải qua mùa hè năm 1770 ở London với các chị em chồng. Thông tin về những chuyến du lịch nước ngoài và cuộc sống thời thượng ở London của những người họ hàng này rất có thể đã giúp mở rộng tầm nhìn và cuộc sống thời niên thiếu của Jane, điều này có ảnh hưởng lớn đến cuộc đời và tác phẩm của bà sau này.

Anh họ của Cassandra Austen là Thomas Leigh đã đến thăm gia đình nhiều lần trong những thập niên 1770 và 1780, và mời Cassandra đến thăm họ ở Bath vào năm 1781. Trong khi Cassandra và Jane có mối quan hệ chị em vô cùng thân thiết, giữa Cassandra và Edward và giữa Henry và Jane cũng có mối liên kết đặc biệt."

Từ năm 1773 đến năm 1796, George Austen gia tăng thu nhập qua công việc đồng áng và dạy kèm tại nhà. Dinh cơ Austen có thu nhập hàng năm là 200 bảng Anh (32.000 bảng Anh hoặc 42.000 đô la Mỹ vào năm 2022) từ hai nguồn này. Đây là một con số rất khiêm tốn vào thời điểm bấy giờ, khi một tay thợ lành nghề như thợ rèn hoặc thợ mộc có thể kiếm được khoảng 100 bảng Anh hàng năm, còn thu nhập thông thường của một gia đình quý tộc là từ 1.000 đến 5.000 bảng Anh một năm.

Trong giai đoạn này, Austen thường xuyên đi nhà thờ, giao lưu với bạn bè và láng giềng, và đọc tiểu thuyết cho gia đình nghe vào buổi tối - thường là những tác phẩm bà tự sáng tác. Việc giao tế với láng giềng thường là khiêu vũ, có thể là ngẫu hứng ở một gia đình nào đó sau bữa tối  hoặc tại các vũ hội được tổ chức thường xuyên ở sảnh tòa thị chính. Anh trai Henry sau này nói rằng "Jane rất thích khiêu vũ và rất xuất sắc ở môn này".

Giáo dục

Năm 1783, Austen và chị gái Cassandra được gửi đến Oxford để học với bà Ann Cawley. Bà đã mang họ cùng đi khi chuyển đến Southampton vào cuối năm. Vào mùa thu, cả hai cô gái được đưa về nhà do mắc bệnh sốt phát ban và Austen thậm chí suýt mất mạng. Từ đó Austen được giáo dục tại nhà, cho đến đầu năm 1785 khi bà đi học nội trú ở Reading cùng với chị gái tại Trường nữ sinh Reading Abbey, quản lý bởi bà La Tournelle, người có tật ở chân và đam mê sân khấu. Chương trình học có thể bao gồm một ít tiếng Pháp, đánh vần, may vá, khiêu vũ và âm nhạc và có thể cả kịch nghệ. Hai chị em trở về nhà trước tháng 12 năm 1786 vì học phí gia đình Austen không kham nổi chi phí đắt đỏ. Từ sau năm 1786, Austen "không bao giờ lại sống ở bất cứ nơi nào bên ngoài gia đình".

Bà được tiếp thụ nền giáo dục qua sách vở, do cha và các anh trai James và Henry hướng dẫn. Irene Collins tin rằng Austen "đã học cùng các giáo trình như các nam sinh" mà cha bà dạy kèm. Austen có quyền tự do sử dụng thư viện của cha và cả thư viện của một người bạn của gia đình là Warren Hastings, vì vậy nguồn sách vở bà được tiếp cận rất rộng lớn và đa dạng. Cha bà cũng rất khoan dung với những thử nghiệm viết lách mà đôi khi khá mạo hiểm của Austen, và chu cấp cho cả hai chị em những loại giấy đắt tiền và các dụng cụ cần thiết khác khác để viết và vẽ.

Sân khấu gia đình là một phần thiết yếu trong nền giáo dục của Austen. Từ thời thơ ấu, gia đình và bạn bè bà đã dàn dựng trong nhà kho một loạt vở kịch bao gồm The Rivals của Richard Sheridan (1775) và Bon Ton của David Garrick . Anh cả của Austen là James viết lời mở đầu và phần kết, còn bà có thể đã tham gia vào những hoạt động này, ban đầu với tư cách là một khán giả và sau đó là một diễn viên. Hầu hết trong số này đều là hài kịch, đây là môi trường nuôi dưỡng tài năng trào phúng của Austen. Ở tuổi 12, bà lần đầu thử sức mình trong lĩnh vực soạn kịch; và đã viết ba vở kịch ngắn khi còn niên thiếu.

Juvenilia ( 1787–1793)
Từ năm mười một tuổi hoặc có thể sớm hơn, Austen đã tập sáng tác thơ và truyện ngắn để giải trí cho bản thân và gia đình. Bà đưa vào trong những tác phẩm đầu tay này các chi tiết phóng đại về cuộc sống hàng ngày và nhại lại các mô típ truyện phổ biến, với "những câu chuyện đầy ảo tưởng vô luật về quyền lực nữ giới, bằng cấp, hành vi bất chính và tinh thần cao cả", theo Janet Todd. Austen đã gom nhặt chỉnh tề hai mươi chín tác phẩm đầu tay viết từ năm 1787 đến năm 1793 vào ba cuốn sổ đóng gáy, ngày nay được gọi là Juvenilia. Bà gọi ba cuốn sổ là "Tập thứ nhất", "Tập thứ hai" và "Tập thứ ba", lưu giữ 90.000 chữ bà đã viết trong suốt thời niên thiếu. Theo học giả Richard Jenkyns, Juvenilia đầy tính "náo nhiệt" và "vô chính phủ"; được ông so sánh với tác phẩm của tiểu thuyết gia thế kỷ 18 Laurence Sterne.

Trong số này có một cuốn tiểu thuyết châm biếm bằng thư có tựa đề Love and Freindship (nguyên văn), được bà viết năm mười bốn tuổi vào năm 1790,, trong đó bà chế giễu những cuốn tiểu thuyết tình cảm nổi tiếng. Năm tiếp theo, bà viết Lịch sử nước Anh, một bản thảo dài ba mươi tư trang kèm theo mười ba bức tiểu họa màu nước do Cassandra minh họa. Cuốn Lịch sử của Austen nhại lại các thư tịch lịch sử phổ biến, đặc biệt là Lịch sử nước Anh của Oliver Goldsmith (1764). Honan suy đoán rằng không lâu sau khi viết Love and Freindship, Austen quyết định sẽ "viết để kiếm tiền, để biến những câu chuyện thành công việc chính trong cuộc sống", tức là trở thành một nhà văn chuyên nghiệp. Từ năm mười tám tuổi, Austen bắt đầu viết những tác phẩm dài và phức tạp hơn.

Vào tháng 8 năm 1792, ở tuổi mười bảy, Austen bắt đầu viết Catharine or the Bower, trước tác cho các tác phẩm thành niên sau này, đặc biệt là Northanger Abbey; tác phẩm bị bỏ dở và câu chuyện sau đó được tiếp tục trong Lady Susan. Một năm sau, cô bắt đầu viết một vở kịch ngắn dang dở, sau này được đặt là Ngài Charles Grandison hay Người đàn ông hạnh phúc, một vở hài kịch 6 màn, bà quay lại hoàn thành nó vào khoảng năm 1800. Đây là một vở hài kịch nhại lại những mẩu tóm tắt trong sách giáo khoa của cuốn tiểu thuyết đương đại yêu thích của Austen, Truyện Sir Charles Grandison (1753), của Samuel Richardson.

Khi Austen lần đầu tiên được làm cô ở tuổi mười tám, bà đã gửi tặng cháu gái mới sinh Fanny-Catherine Austen-Knight "năm mẩu truyện ngắn trong Juvenilia như là 'ý kiến và khuyến nghị về cách ứng xử của phụ nữ trẻ. Đối với Jane-Anna-Elizabeth Austen (cũng sinh năm 1793), Austen đã viết "thêm hai 'mẩu chuyện tào lao', dành tặng cho [Anna] vào ngày 2 tháng 6 năm 1793," khuyên rằng nếu cháu nghiêm túc theo dõi  thì sẽ rút ra từ đó những Hướng dẫn rất quan trọng, liên quan đến Cách ứng xử trong cuộc sống. Có bằng chứng tài liệu cho thấy Austen tiếp tục viết những mẩu chuyện này cho đến tận cuối năm 1811 (khi bà đã 36 tuổi), tặng cho cháu gái và cháu trai của bà, Anna và James Edward Austen, và còn chỉnh sửa thêm nữa cho đến năm 1814.

Trong khoảng từ 1793 đến 1795 (từ mười tám đến hai mươi tuổi), Austen viết Lady Susan, một tiểu thuyết sử thi ngắn, thường được cho là tác phẩm đầu tay tham vọng và công phu nhất của bà. Tiểu thuyết này không giống với bất kỳ tác phẩm nào khác của Austen, với giọng điệu giễu cợt hoài nghi, xoay quanh nhân vật nữ chính là một kẻ chuyên đi quyến rũ, sử dụng nhan sắc và trí thông minh để thao túng, phản bội và lợi dụng những người xung quanh. Theo Janet Todd, Austen có thể lấy cảm hứng từ cuộc đời hào nhoáng và những cuộc phiêu lưu của người chị dâu Eliza de Feuillide. Người chồng trước người Pháp của Eliza bị chém đầu năm 1794; sau đó bà kết hôn với anh trai của Jane là Henry Austen vào năm 1797.

Tom Lefroy

Năm Austen hai mươi tuổi, Tom Lefroy, một người hàng xóm, đã đến thăm viếng Steventon từ tháng 12 năm 1795 đến tháng 1 năm 1796. Ông vừa tốt nghiệp đại học và chuyển tới London để học nghề luật sư. Lefroy và Austen có thể đã làm quen tại một vũ hội hoặc một buổi xã giao láng giềng. Qua những lá thư của Austen gửi cho Cassandra, có thể thấy rằng họ nhanh chóng trở nên thân thiết.   Austen viết trong thư rằng Lefroy là một "thanh niên rất lịch lãm, đẹp trai, dễ mến". Năm ngày sau trong một bức thư khác, Austen viết rằng bà mong đợi Lefroy sẽ cầu hôn nhưng "Em sẽ từ chối anh ta, trừ khi anh ta hứa sẽ bỏ cái áo khoác trắng đi", ở dưới viết "Em sẽ trao cả tương lai vào tay Ông Tom Lefroy, người mà em sẽ không cho đồng sáu xu nào, và từ chối tất cả những người khác" (đồng sáu xu ý nói bóng gió là một tín vật tình yêu). Ngày hôm sau, Austen viết: “Sẽ đến ngày mà em tán tỉnh Tom Lefroy lần cuối và khi chị nhận được thư này, mọi chuyện đã kết thúc rồi. Nước mắt em tuôn rơi khi viết ra ý nghĩ u sầu này".

Halperin lưu ý rằng trong các bức thư Austen thường chế giễu và nhại lại các loại tiểu thuyết tình cảm lãng mạn, vì vậy một số lời lẽ nhắc đến Lefroy có thể mang ý nghĩa châm biếm. Tuy nhiên, rõ ràng là Austen đã thực sự bị thu hút bởi Lefroy và không ai trong số những người cầu hôn sau đó của bà có thể so sánh được với ông. Gia đình Lefroy đã can thiệp và bắt anh ta đi London vào cuối tháng Giêng. Cả Lefroy và Austen đều biết cuộc hôn nhân này là phi thực tế. Lefroy không có tiền, phải dựa vào một người ông chú ở Ireland chu cấp cho việc học và lập nghiệp. Sau này khi Tom Lefroy trở lại Hampshire, ông bị bắt tránh xa gia đình Austen, và hai người không bao giờ còn gặp lại nhau nữa. Vào tháng 11 năm 1798, Austen vẫn còn nghĩ đến Lefroy, như trong thư viết cho chị gái rằng bà đã uống trà với một người họ hàng nhà Lefroy, bà rất muốn hỏi thăm về ông ta nhưng mà không có cách nào gợi chuyện được.

Những bản thảo đầu tay (1796–1798)
Sau khi hoàn thành Lady Susan, Austen bắt đầu cuốn tiểu thuyết dài đầu tiên Elinor và Marianne. Chị gái bà kể lại rằng nó đã được đọc cho gia đình nghe "trước năm 1796" và cũng được kể lại qua một loạt thư từ. Không còn bản thảo gốc nào ót lại nên không có cách nào biết được bản nháp này được giữ lại bao nhiêu phần khi cuốn tiểu thuyết cuối cùng được xuất bản ẩn danh vào năm 1811 với tên gọi Sense and Sensibility.

Austen bắt đầu viết cuốn tiểu thuyết thứ hai, Ấn tượng đầu tiên (sau này được xuất bản với tên gọi Kiêu hãnh và Định kiến), vào năm 1796. Bà hoàn thành bản thảo đầu tiên vào tháng 8 năm 1797, ở tuổi 21; như tất cả các tiểu thuyết khác, Austen đã đọc tác phẩm cho gia đình nghe trong quá trình viết và nó được đón nhận nồng nhiệt. Vào thời điểm này, cha bà đã thử xuất bản một trong những cuốn tiểu thuyết tại Thomas Cadell ở London nhưng không thành. Austen có thể không biết về những nỗ lực của cha mình. Sau khi hoàn thành Ấn tượng đầu tiên, Austen quay trở lại chỉnh sửa phần lớn Elinor và Marianne từ tháng 11 năm 1797 cho đến giữa năm 1798, thay đổi nhiều nội dung và chuyển dạng tường thuật sang ngôi thứ ba, tạo ra bản nháp Sense and Sensibility gần hoàn chỉnh. Năm 1797, Austen gặp người chị họ (và cũng là chị dâu tương lai), Eliza de Feuillide, một quý tộc người Pháp có người chồng đầu tiên là Bá tước de Feuillide đã bị chém đầu trong Cách mạng Pháp, khiến bà phải chạy trốn sang Anh và sau đó kết hôn với Henry Austen. Vụ hành quyết Bá tước Feuillide do Eliza kể lại đã gây cho Austen nỗi kinh hoàng tột độ về cuộc Cách mạng, kéo dài đến hết đời bà.

Vào giữa năm 1798, sau khi hoàn thành chỉnh sửa Elinor và Marianne, Austen bắt đầu viết cuốn tiểu thuyết thứ ba với tựa đề Susan —sau này là Tu viện Northanger —một tác phẩm nhại lại dòng tiểu thuyết Gothic thịnh hành thời bấy giờ. Austen hoàn thành tác phẩm này khoảng một năm sau đó. Đầu năm 1803, Henry Austen gửi Susan đến Benjamin Crosby, một nhà xuất bản ở London, và được trả 10 bảng Anh tiền bản quyền. Crosby hứa sẽ xuất bản sớm và thậm chí còn quảng cáo cuốn sách công khai "trên báo chí", nhưng để đó không làm gì thêm. Bản thảo nằm trong tay Crosby và không được xuất bản cho đến khi Austen mua lại tác quyền vào năm 1816.

Bath và Southampton

Vào tháng 12 năm 1800, George Austen bất ngờ thông báo quyết định về hưu, rời Steventon và chuyển cả gia đình đến số 4, Sydney Place ở Bath, hạt Somerset. Điều này khiến Jane Austen bị sốc khi đột ngột phải chuyển đi xa  khỏi ngôi nhà duy nhất bà từng sống.  Điều này thể hiện qua năng suất viết lách suy giảm rõ rệt trong thời gian bà sống ở Bath. Bà có thể đã chỉnh sửa Susan, và bắt đầu rồi bỏ ngang một cuốn tiểu thuyết mới, Nhà Watson, nhưng bút lực không còn dồi dào được như giai đoạn 1795–1799. Tomalin cho rằng điều này phản ánh một hội chứng trầm cảm, nhưng Honan không đồng ý vì Austen vẫn tiếp tục viết hoặc chỉnh sửa các bản thảo đều đặn trong cả cuộc đời mình, chỉ ngoại trừ vài tháng sau khi cha bà qua đời. Người ta thường cho rằng Austen không hạnh phúc ở Bath nên bà mất hứng thú viết lách, nhưng cũng có thể là đời sống xã hội sôi động ở Bath đã khiến bà không còn nhiều thời gian để viết tiểu thuyết. Nhà phê bình Robert Irvine cho rằng Austen viết lách nhiều khi bà còn ở nông thôn có thể là do bà có nhiều thời gian rảnh rỗi, hơn là do sống ở nông thôn hạnh phúc hơn. Bên cạnh đó, Austen thường xuyên di chuyển và đi du lịch khắp miền nam nước Anh trong thời kỳ này, một hoàn cảnh không thuận lợi để viết một cuốn tiểu thuyết dài. Austen đã bán tác quyển Susan cho nhà xuất bản Crosby & Company với giá 10 bảng Anh ()  The Crosby & Company đã đăng quảng cáo Susan, nhưng không bao giờ xuất bản.

Những năm từ 1801 đến 1804 là khoảng trống đối với các học giả Austen vì Cassandra đã hủy tất cả thư từ giữa hai người trong thời kỳ này mà không rõ lý do. Vào tháng 12 năm 1802, Austen nhận được lời cầu hôn duy nhất được biết tới từ Harris Bigg-Wither. Hai chị em bà đến thăm bạn cũ là Alethea và Catherine Bigg ở gần Basingstoke. Em trai của họ, Harris Bigg-Wither, mới quay trở về nhà từ Oxford, đã cầu hôn bà và được chấp nhận. Theo mô tả của Caroline Austen, cháu gái của Jane, và Reginald Bigg-Wither, một hậu duệ của Harris, ông này không phải người hấp dẫn, có dáng vẻ to lớn, giản dị, ít nói, mắc bệnh nói lắp, hành xử thô bạo và vụng về. Tuy nhiên, Austen đã biết ông ta từ khi cả hai còn trẻ và cuộc hôn nhân sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho Austen và gia đình. Ông là người thừa kế điền sản xung quanh ngôi nhà thời thơ ấu của Austen. Với điều kiện này, Austen có thể giúp cha mẹ có một tuổi già an nhàn, cho Cassandra một nơi cư trú ổn định và hỗ trợ các anh trai trong sự nghiệp của họ. Đến sáng hôm sau, Austen nhận ra mình đã mắc sai lầm và rút lại lời chấp nhận. Không có bức thư hay nhật ký còn lại nào mô tả cảm nhận của Austen về lời cầu hôn này. Irvine mô tả Bigg-Wither là một người "...dường như khó mà cảm mến được chứ chưa nói đến việc yêu".

Năm 1814, trong một bức thư gửi cho cháu gái Fanny Knight khi được hỏi xin lời khuyên về một mối quan hệ nghiêm túc, Austen viết rằng "& và cầu xin cháu đừng đi xa hơn, & đừng nghĩ đến việc chấp nhận trừ khi cháu thực sự thích anh ta. Thà phải chịu bất cứ thứ gì cũng còn hơn kết hôn không tình yêu”. Học giả người Anh Douglas Bush đã viết rằng Austen "theo đuổi lý tưởng rằng tình yêu là mối gắn kết giữa hai vợ chồng... Tất cả các nữ anh hùng trong tiểu thuyết của bà..., tỷ lệ thuận với sự trưởng thành của họ, đều thấm thía ý nghĩa của tình yêu chân chính." Một chi tiết trong Sense and Sensibility có thể được lấy cảm hứng từ chính cuộc đời Austen là khi Elinor Dashwood chiêm nghiệm rằng "thứ tồi tệ nhất và vô phương nhất trong tất cả các tai họa, là một mối gắn kết suốt đời" với một người đàn ông không phù hợp.

Năm 1804, khi sống ở Bath, Austen bắt đầu viết tiểu thuyết Nhà Watson, xoay quanh một giáo sĩ tàn tật nghèo khổ cùng bốn cô con gái chưa chồng, nhưng cuối cùng bỏ dở. Sutherland mô tả cuốn tiểu thuyết là "một công trình về hoàn cảnh kinh tế khắc nghiệt và lệ thuộc của thân phận người phụ nữ". Honan và Tomalin cùng cho rằng Austen đã ngừng viết tiếp sau khi cha bà qua đời vào ngày 21 tháng 1 năm 1805, và có thể sự tương đồng giữa hoàn cảnh cá nhân của bà với các nhân vật đã gây cho bà những cảm xúc không hề dễ chịu.

Cái chết đột ngột của ông Austen khiến Jane, Cassandra và mẹ rơi vào tình cảnh bấp bênh. Edward, James, Henry và Francis Austen (được gọi là Frank) đã cam kết cùng đóng góp những khoản hỗ trợ hàng năm cho mẹ và các em gái. Trong bốn năm tiếp theo, cuộc sống tằn tiện phản ánh tình hình tài chính eo hẹp của họ. Họ phải sống một thời gian trong các khu nhà trọ ở Bath trước khi rời thành phố vào tháng 6 năm 1805 để đi thăm viếng gia đình ở Steventon và Godmersham. Trong những tháng mùa thu, họ chuyển đến khu nghỉ mát ven biển mới nổi lên Worthing trên bờ biển Sussex, và cư ngụ tại Stanford Cottage. Chính tại đây, người ta cho rằng Austen đã hoàn thiện bản thảo Lady Susan và thêm vào phần "Đoạn kết". Năm 1806, ba người chuyển đến Southampton sống cùng Frank Austen và người vợ mới cưới. Phần lớn thời gian này họ dành để đi thăm viếng họ hàng thân thuộc.

Vào ngày 5 tháng 4 năm 1809, khoảng ba tháng trước khi cả nhà chuyển đến Chawton, Austen đã viết một bức thư đầy giận dữ tới Richard Crosby, đề nghị gửi cho ông ta một bản thảo mới của Susan nếu cần để cuốn tiểu thuyết phải được xuất bản ngay lập tức, hoặc là ông ta phải trả lại bản gốc để bà đi tìm một nhà xuất bản khác. Crosby không định xuất bản cuốn sách nên đã gợi ý Austen mua lại bản thảo với giá 10 bảng Anh ban đầu để đi tìm nơi khác xuất bản. Tại thời điểm đó Austen không có đủ tiền, và phải đến năm 1816 bà mới có thể mua lại được bản quyền từ tay Crosby.

Chawton

Khoảng đầu năm 1809, anh trai Edward của Austen mời mẹ và các chị em gái tới sống tại ngôi nhà ở làng Chawton, thuộc khu đất Chawton House gần đó của Edward. Jane, Cassandra và mẹ chuyển đến Chawton vào ngày 7 tháng 7 năm 1809 và sống một cuộc sống yên tĩnh tại đây, không giao du nhiều mà chỉ tiếp đãi người trong gia đình thăm viếng. Theo cháu gái Anna của Austen mô tả, họ sống "yên tĩnh", "đọc sách nhiều", "bên cạnh việc nội trợ họ còn giúp đỡ người nghèo và dạy trẻ em đọc và viết."

Xuất bản sách
Giống như nhiều tác giả nữ cùng thời, Austen phải xuất bản sách ẩn danh. Thời bấy giờ, phụ nữ bị giới hạn trong vai trò làm vợ và làm mẹ, việc viết lách chỉ được coi như một thú tiêu khiển; một người phụ nữ mong muốn trở thành một nhà văn chuyên nghiệp hay bất kì một nghề nghiệp nào khác trong xã hội thì đều bị cho là mất phẩm giá, vì vậy các tác giả nữ thường phải xuất bản ẩn danh để tránh tai tiếng.

Trong thời gian ở Chawton, Austen đã xuất bản bốn cuốn tiểu thuyết được đón nhận tích cực. Thông qua anh trai Henry, nhà xuất bản Thomas Egerton đã đồng ý xuất bản Sense and Sensibility, giống như tất cả các tiểu thuyết của Austen ngoại trừ Pride and Prejudice, được xuất bản "theo đặt hàng", tức là tác giả tự chịu chi phí in ấn và rủi ro. Khi xuất bản theo đặt hàng, các nhà xuất bản sẽ ứng trước chi phí xuất bản, thu tiền bán và tính hoa hồng 10% cho mỗi cuốn sách bán được, phần còn lại trả cho tác giả. Nếu một cuốn tiểu thuyết không bán được đủ để hồi vốn thì tác giả phải chịu bù lỗ. Một phương thức khác là bán đứt bản quyền, trong đó tác giả nhận được khoản thanh toán một lần từ nhà xuất bản cho bản thảo, như đối với Kiêu hãnh và định kiến. Austen đã có trải nghiệm cay đắng khi bán đứt bản quyền Susan (bản thảo gốc của Northanger Abbey) cho nhà xuất bản Crosby & Sons với giá 10 bảng Anh nhưng không được xuất bản để rồi phải mua lại bản quyền để đem đi xuất bản ở nơi khác. Phương thức xuất bản theo số lượng độc giả đăng ký trước thì không phù hợp với Austen, vì chỉ những tác giả nổi tiếng hoặc được giới thiệu bởi nhà bảo trợ quý tộc có ảnh hưởng mới có thể đạt đủ số lượng đăng ký trước. Sense and Sensibility ra mắt vào tháng 10 năm 1811, được giới thiệu là viết bởi "một phụ nữ". Vì là xuất bản đặt hàng nên Egerton đã sử dụng loại giấy đắt tiền và yết giá ở mức 15 shilling, tương đương với £58 ở năm 2021.

Nhiều tiểu thuyết của Austen đã được dịch và xuất bản lậu ở Pháp mà không có sự đồng ý của bà. Nhà phê bình văn học Noel King nhận xét rằng việc tiểu thuyết Austen với bối cảnh cuộc sống bình nhật nước Anh lại có thể chen chân vào thị trường văn học Pháp giữa thời kỳ nở rộ của tiểu thuyết diễm tình là một điều rất đáng nể. Tuy nhiên, cũng nên lưu ý rằng phần lớn các bản dịch tiếng Pháp này thường bị cải biên và thêm thắt so với nguyên tác, thậm chí thay đổi hoàn toàn cốt truyện và nhân vật ban đầu. Cuốn tiểu thuyết đầu tiên của Austen được xuất bản chính danh ở Pháp là Thuyết phục vào năm 1821 dưới nhan đề La Famille Elliot ou L'Ancienne Inclination (Tạm dịch: Gia đình Elliot hay Xu hướng hoài cổ).

Nhiếp chính vương (sau này là George IV) say mê tiểu thuyết Austen đến mức tư dinh nào của ông cũng đều giữ một bộ. Vào tháng 11 năm 1815, Austen được thủ thư Hoàng gia James Stanier Clarke mời đến thăm dinh Nhiếp chính ở London, và còn được gợi ý đề tặng hoàng thân cuốn Emma sắp ra mắt. Tuy Austen không ưa vị Nhiếp chính vương với đầy những thói hư tật xấu nhưng bà vẫn phải miễn cưỡng chấp nhận đề nghị này. Austen cũng vô cùng khó chịu với những thư từ và lời khuyên khoa trương từ Clarke, nên đã viết một bản Đề cương một cuốn tiểu thuyết, theo Gợi ý tứ phương, để châm biếm ý tưởng "cuốn tiểu thuyết hoàn hảo" từ những gợi ý Clarke đưa ra.

Thể loại và phong cách
Các tác phẩm của Austen đã châm biếm dòng tiểu thuyết tình cảm chủ đạo nửa sau thế kỷ 18 và góp phần dịch chuyển nền văn học Anh sang chủ nghĩa hiện thực thế kỷ 19. Austen đã học hỏi phong cách hiện thực chủ nghĩa từ Samuel Richardson và Henry Fielding để tạo ra lối viết hiện thực châm biếm đặc trưng của mình.

Walter Scott chú ý rằng Austen "bài xích chủ nghĩa giật gân rác rưởi của phần lớn tiểu thuyết hiện đại - 'những tác phẩm phù phiếm chỉ để đáp ứng nhu cầu lấp đầy giá sách'". Tuy nhiên, bà cũng không hẳn xa rời hoàn toàn thể loại này, như đã thấy trong Northanger Abbey và Emma. Tương tự như William Wordsworth, người đã chỉ trích thậm tệ lối viết cường điệu kịch tính của tiểu thuyết hiện đại trong "Lời nói đầu" của quyển Lyrical Ballads (1800), Austen tách mình khỏi những tiểu thuyết thoát ly; những nguyên tắc và phá cách mà bà thể hiện cũng tương tự như ông [Wordsworth], và bà đã cho thấy rằng "tính cường điệu giảm thì chất nghệ thuật lại tăng." Bà tránh xa thể loại tiểu thuyết Gothic phổ biến bấy giờ, những câu chuyện rùng rợn mà nhân vật nữ chính thường bị mắc kẹt ở một nơi hẻo lánh, một lâu đài hoặc tu viện (có 32 tiểu thuyết từ năm 1784 đến 1818 có từ "tu viện" trong tiêu đề). Bà ám chỉ đến trope này trong Northanger Abbey, với nhân vật nữ chính, Catherine, du lịch đến một tu viện hẻo lánh. Thay vì phủ định hay chế nhạo hoàn toàn, Austen biến đổi thể loại này cho phù hợp với thực tế, ví dụ như những mô tả về phòng ốc trang nhã và tiện nghi hiện đại trái ngược với những kỳ vọng "như trong tiểu thuyết" của nữ chính. Bà cũng không phủ nhận hoàn toàn tiểu thuyết Gothic mà thay vào đó bà biến đổi các bối cảnh và tình huống, ví dụ chi tiết nhân vật nữ chính vẫn bị giam cầm, nhưng là bị giam cầm bởi những quy tắc ứng xử ngặt nghèo và cứng nhắc của phòng khiêu vũ. Theo nhà phê bình Keymer, trong Sense and Sensibility, Austen thể hiện những nhân vật có chiều sâu và động cơ phức tạp, mặc dù đây là một tác phẩm nhại tiểu thuyết diễm tình, "tâm hồn lãng mạn của Marianne phản ứng trước một thế giới đầy toan tính... với tiếng thét chính đáng của một người phụ nữ khổ đau."

Austen là tiểu thuyết gia người Anh đầu tiên áp dụng thủ pháp tường thuật gián tiếp tự do, thông qua đó, bà có khả năng trình bày trực tiếp suy nghĩ của nhân vật với người đọc mà vẫn giữ được khả năng kiểm soát câu chuyện. Phong cách này cho phép tác giả chuyển đổi linh hoạt giữa giọng điệu của người kể chuyện và của những nhân vật khác.Mái tóc được cuốn lên, và cô hầu được cho ra ngoài, và Emma ngồi nghĩ ngợi và đau khổ. Thật là một sự tình đen đủi! Thật là một sự đảo lộn hoàn toàn mọi ước vọng của nàng! Thật là một tiến triển theo một cách nàng ít mong đợi nhất!

— ví dụ về tường thuật gián tiếp tự do, Jane Austen, Emma.Theo học giả Mary Lascelles, Austen là thiên tài xây dựng ngôn ngữ và hội thoại giữa các nhân vật: "Rất ít tiểu thuyết gia có thể kỹ lưỡng hơn Jane Austen trong lời nói và suy nghĩ của các nhân vật." Đặc điểm và giọng điệu của nhân vật thể hiện qua những lời nói rải rác; "cú pháp và cách dùng từ thay vì từ vựng" được sử dụng để ám chỉ thành phần xã hội của nhân vật. Đối thoại bộc lộ tâm trạng của nhân vật — thất vọng, tức giận, hạnh phúc — mỗi người được thể hiện khác nhau thông qua các mẫu cấu trúc câu khác nhau. Ví dụ, khi Elizabeth Bennet từ chối Darcy, giọng điệu cứng nhắc và cấu trúc câu phức tạp cho thấy rằng anh thực sự đã làm cô tổn thương:Ngay từ đầu, có thể nói là ngay từ giây phút đầu tiên, của mối quen biết với anh, cách cư xử của anh đã gây cho tôi ấn tượng với niềm tin tuyệt đối về sự kiêu căng, tính tự phụ và thói ích kỷ coi thường cảm xúc của người khác, đó là cơ sở của sự không tán thành, mà từ đó dẫn tới các sự kiện tiếp theo đã tạo nên một sự ghét bỏ không gì lay chuyển được. Và tôi còn biết anh chưa được một tháng trước khi tôi cảm thấy rằng anh là người đàn ông cuối cùng trên thế giới mà tôi có thể lấy làm chồng.Các cốt truyện của Austen nhấn mạnh hoàn cảnh phụ thuộc truyền thống của phụ nữ vào hôn nhân để đảm bảo vị thế xã hội và kinh tế. Xét trên phương diện nghệ thuật, tiểu thuyết thế kỷ 18 ít nghiêm túc hơn so với thế kỷ 19, khi tiểu thuyết được coi là "phương tiện tự nhiên để thảo luận và phơi bày những điều quan trọng trong cuộc sống". Thay vì đi quá sâu vào tâm lý nhân vật, Austen thích thể hiện chúng qua lăng kính hài hước, theo nhà phê bình John Bayley. Ông cho rằng nguồn gốc của óc hóm hỉnh và châm biếm của bà chính là thái độ coi hài hước "là ơn huệ của cuộc sống". Một trong những điều làm nên danh tiếng của Austen chính là ở việc bà là người phụ nữ đầu tiên thành công trong tiểu thuyết hài kịch.

Óc hài hước của bà đến từ sự khiêm tốn và bình dị, khiến cho những nhân vật thành công nhất của bà, chẳng hạn như Elizabeth Bennet, vượt lên trên những điều tầm thường của cuộc sống, trong đó những nhân vật ngu ngốc hơn lại bị cuốn vào. Austen sử dụng chất hài kịch để khám phá tính cá thể trong cuộc sống và các mối quan hệ của người phụ nữ, và để tìm kiếm những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Bà thường kết hợp hài kịch với "cảm quan đạo đức" để tạo ra các xung đột nghệ thuật. Nhà phê bình Robert Polhemus viết, "Để hiểu được trọn vẹn tác phẩm và thành tựu của Austen, chúng ta cần nhận ra niềm đam mê sâu sắc của bà đối với cả sự kính trọng và chế nhạo... và óc hài hước của của bà thể hiện cả sự hài hòa lẫn đối lập trong tâm trí và tầm nhìn, khi bà luôn cố dung hòa những thành kiến trào phúng của mình với ý thức hướng thiện."

Đánh giá

Phản ứng đương thời
Vì các tác phẩm của Austen được xuất bản ẩn danh nên không mang lại nhiều tiếng tăm cho bà khi còn sống. Chúng khá thịnh hành nhưng ít khi được giới phê bình chú ý. Hầu hết các bài đánh giá đều ngắn gọn và tích cực, nhưng hời hợt và dè dặt, thường tập trung vào các bài học được rút ra từ câu chuyện.

Sir Walter Scott, tiểu thuyết gia hàng đầu thời bấy giờ, đã viết một bài đánh giá ẩn danh về Emma năm 1815, trong đó ông khen ngợi tính hiện thực của Austen, "nghệ thuật sao chép từ tự nhiên như nó vốn tồn tại giữa mọi nẻo đường cuộc sống, và mang đến cho độc giả, thay vì những cảnh tượng choáng ngợp từ một thế giới tưởng tượng, một sự tái hiện chính xác và ấn tượng cái thế giới đang diễn ra hàng ngày xung quanh". Một đánh giá quan trọng thời kỳ đầu khác được cho là của Richard Whately vào năm 1821, tuy Whately phủ nhận điều này, trong đó đã so sánh Austen với những ví dụ kinh điển như Homer và Shakespeare, đồng thời ca ngợi chất kịch tính trong mạch truyện. Scott và Whately đã định hình quan điểm cho hầu hết các bài phê bình Austen trong thế kỷ 19 sau đó.

Thế kỷ 19

Chủ nghĩa lãng mạn với phong cách cường điệu kịch tính là phong cách chủ đạo trong văn học thế kỷ 19 và văn học thời Victorian, các tác giả được ưa chuộng thời kỳ này là Charles Dickens hay George Eliot. Bất chấp sự khen ngợi của Walter Scott, tiểu thuyết Austen không phù hợp với mỹ quan thịnh hành của chủ nghĩa tư tưởng lãng mạn. Các tác phẩm của bà được tái bản đều đặn và có doanh số ổn định ở Anh từ những năm 1830 nhưng cũng không được coi là ăn khách.

Nhà phê bình người Pháp đầu tiên chú ý đến Austen là Philarète Chasles trong một bài tiểu luận năm 1842, cho bà là nhàm chán, bắt chước và rỗng tuếch. Austen gần như hoàn toàn bị bỏ qua ở Pháp cho đến năm 1878, khi nhà phê bình người Pháp Léon Boucher xuất bản cuốn tiểu luận Le Roman Classique en Angleterre, trong đó ông là tác giả người Pháp đầu tiên gọi Austen là một "thiên tài". Bản dịch chính xác đầu tiên tác phẩm Austen sang tiếng Pháp là bản dịch Northanger Abbey sang Catherine Moreland năm 1899 của Félix Fénéon.

Ở Anh, Austen dần dần lên ngôi cùng với sự quan tâm của giới phê bình. Triết gia và nhà phê bình văn học George Henry Lewes đã viết một loạt các bài đăng tâm huyết vào những năm 1840 và 1850. Cuối thế kỷ 19, tiểu thuyết gia Henry James đã nhiều lần nhắc đến và tán dương Austen, có lần đã xếp bà cùng với Shakespeare, Cervantes, và Henry Fielding là một trong số "những họa sĩ vẽ cuộc đời".

Việc xuất bản cuốn Hồi ức về Jane Austen của James Edward Austen-Leigh vào năm 1869 đã giới thiệu Austen với công chúng một hình ảnh "dì Jane thân yêu", một bà cô độc thân khả kính. Việc xuất bản Hồi ức đã thúc đẩy việc tái bản các tiểu thuyết của Austen. Tác giả và nhà phê bình Leslie Stephen đã đặt tên cơn sốt Austen vào những năm 1880 là "Austenolatry". Có hẳn một biệt danh để gọi những người say mê Austen là Janeites. Vào khoảng đầu thế kỷ 20, một nhóm trí thức Janeites đã phản đối trào lưu Austen, cho rằng lòng hâm mộ sâu sắc của họ không thể đánh đồng với nhiệt tâm thô thiển của quần chúng.

Đáp lại, Henry James chê bai "sự say mê đắm đuối" Austen, với làn sóng quan tâm đột biến của công chúng đã vượt quá "các giá trị nội tại" của Austen. Nhà phê bình văn học Mỹ Walton Litz cho rằng những người "anti-Janites" trong thế kỷ 19 và 20 bao gồm nhiều tác giả đình đám như Mark Twain, Henry James, Charlotte Brontë, DH Lawrence và Kingsley Amis, nhưng trong "mọi trường hợp, sự phán xét tiêu cực chỉ đơn thuần tiết lộ những hạn chế đặc biệt hoặc tính cách lập dị của nhà phê bình, chứ không mấy đả động gì được đến Jane Austen".

Thời hiện đại
Các tác phẩm của Austen thu hút mối quan tâm của một lượng đông đảo học giả. Luận án đầu tiên về Austen được xuất bản năm 1883 bởi George Pellew, một sinh viên tại Đại học Harvard. Một bài phân tích học thuật thời kỳ đầu khác là bài tiểu luận năm 1911 của học giả Shakespeare học, A.C. Bradley từ Oxford, ông đã phân các tiểu thuyết của Austen thành hai giai đoạn "sớm" và "muộn", cách phân loại này vẫn được sử dụng đến ngày nay. Sách nghiên cứu đầu tiên về Austen ở Pháp là Jane Austen của Paul và Kate Rague (1914), phân tích lý do tại sao giới phê bình và độc giả Pháp nên coi trọng Austen. Cùng năm, Léonie Villard xuất bản Jane Austen, Sa Vie et Ses Oeuvres, phát triển từ luận án Tiến sĩ, một nghiên cứu học thuật nghiêm túc đầu tiên về Austen ở Pháp. Năm 1923, R.W. Chapman xuất bản ấn bản học thuật đầu tiên của các tuyển tập Austen, đây cũng là ấn bản học thuật đầu tiên của một tiểu thuyết gia người Anh. Bản Chapman vẫn là cơ sở cho tất cả các ấn bản xuất bản tiếp theo của các tác phẩm của Austen.

Xuất bản năm 1939 Jane Austen và Phong cách nghệ thuật của Mary Lascelles đã đặt nền móng vững chắc cho ngành nghiên cứu Austen. Lascelles phân tích những cuốn sách Austen đã đọc và ảnh hưởng của chúng lên các tác phẩm, đồng thời xem xét kỹ lưỡng phong cách và "nghệ thuật kể chuyện" của Austen. Bà cũng đưa ra lo ngại rằng giới học thuật đang làm lu mờ sự công nhận chính đáng dành cho Austen bằng những lý thuyết huyền hoặc. Đây vẫn là một chủ đề tranh luận cho đến tận bây giờ.

Kể từ Thế chiến II trở đi các phương pháp tiếp cận phê bình Austen ngày một đa dạng, từ thuyết nữ quyền, cho đến thuyết hậu thuộc địa gây tranh cãi. Có sự phân tách rõ ràng giữa niềm yêu thích đại chúng đối với Austen, tiêu biểu là những người Janeites hiện đại, và các đánh giá phê bình học thuật. Năm 1994, nhà phê bình văn học Harold Bloom đã xếp Austen vào danh sách những nhà văn phương Tây vĩ đại nhất mọi thời đại.

Ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa sau năm 1949, các tác phẩm của Austen bị coi là phù phiếm và bị cấm trong giai đoạn Cách mạng Văn hóa Trung Quốc 1966-1969 vì là "tư sản đế quốc Anh". Vào cuối những năm 1970, các tác phẩm Austen được tái xuất bản ở Trung Quốc và thịnh hành đến nỗi gây nghi ngại cho giới cầm quyền vốn có thói quen gắn liền nghệ thuật với khuynh hướng chính trị.

Trong một cuộc tranh luận thời hiện đại điển hình, giáo sư phái bảo thủ người Mỹ Gene Koppel, trước sự phẫn nộ của các sinh viên văn khoa theo phái tự do, đã tuyên bố Austen và gia đình bà là người "Tories ở mức độ cao nhất", tức là những người theo đảng bảo thủ đối lập với Đảng Whigs tự do. Trong khi một số tác giả nữ quyền như Claudia Johnson và Mollie Sandock giành Austen về phía mình, Koppel cho rằng những người khác nhau phản ứng với một tác phẩm văn học theo những cách chủ quan khác nhau, như nhà triết học Hans-Georg Gadamer giải thích. Do đó, các cách diễn giải đối chọi về Austen có thể có giá trị như nhau, miễn là chúng được xây dựng dựa trên cơ sở phân tích văn bản và bối cảnh lịch sử: có thể coi Austen là một nhà nữ quyền phê phán xã hội nước Anh thời Nhiếp chính và đồng thời là một người bảo thủ đề cao các giá trị của nó.

Chuyển thể
Tiểu thuyết Austen đã truyền cảm hứng cho hàng loạt hậu truyện, tiền truyện và tác phẩm chuyển thể thuộc mọi thể loại. Từ thế kỷ 19, các thành viên trong gia đình bà đã xuất bản phần kết cho những cuốn tiểu thuyết chưa hoàn chỉnh, và tính đến năm 2000 đã có hơn 100 tác phẩm chuyển thể được xuất bản. Tiểu thuyết Austen đã được đưa lên sân khấu kịch từ những năm cuối thế kỷ 19 - đầu thể kỷ 20. Bộ phim chuyển thể đầu tiên là Pride and Prejudice do MGM sản xuất năm 1940 với sự tham gia của Laurence Olivier và Greer Garson. Các vở kịch truyền hình của BBC từ những năm 1970 được xây dựng tỉ mỉ và bám sát với cốt truyện, tinh thần và bối cảnh của nguyên tác. Nhà phê bình người Anh Robert Irvine nhấn mạnh rằng trong các bản phim chuyển thể Mỹ, bắt đầu từ phiên bản Kiêu hãnh và định kiến năm 1940, yếu tố giai cấp bị xem nhẹ và hệ thống phân cấp xã hội Anh quốc dựa trên điền sản và dòng họ đã không được người Mỹ nắm bắt đầy đủ.

Từ năm 1995, nhiều tác phẩm chuyển thể tiểu thuyết Austen đã xuất hiện, với bộ phim Sense and Sensibility của Lý An, do Emma Thompson biên kịch và thủ vai chính, bên cạnh Kate Winslet, Hugh Grant,... đã giành được giải Oscar, và bộ phim truyền hình ăn khách năm 1995 của đài BBC, Pride and Prejudice, với sự tham gia của Jennifer Ehle và Colin Firth. Những tác phẩm khác là bộ phim Kiêu hãnh và Định kiến của Anh năm 2005 do Joe Wright đạo diễn với sự tham gia của Keira Knightley và Matthew Macfadyen, theo sau là Mansfield Park, Northanger Abbey và Persuasion của ITV năm 2007, và bộ phim điện ảnh chuyển thể từ Lady Susan, Love & Friendship năm 2016 do Kate Beckinsale thủ vai chính.

Tưởng niệm

Jane Austen có mặt trên tờ 10 bảng Anh mới được phát hành vào năm 2017, thế chỗ Charles Darwin.

Vào tháng 7 năm 2017, một bức tượng của Jane Austen đã được dựng lên ở Basingstoke, Hampshire nhân kỷ niệm 200 năm ngày mất của bà.

Tác phẩm
Tiểu thuyết

 Lý trí và tình cảm (1811)
 Kiêu hãnh và định kiến (1813)
 Trang viên Mansfield (1814)
 Emma (1815)
 Northanger Abbey (1818, di cảo)
 Persuasion (1818, di cảo)
 Lady Susan (1871, di cảo)

Chưa hoàn thành

 The Watsons (1804)
 Sanditon (1817)

Các tác phẩm khác

 Sir Charles Grandison (kịch chuyển thể) (1793, 1800)
 Juvenilia Tập 1 (1787–1793)
 Juvenilia Tập 2 (1787–1793)

Tham khảo

Dẫn nguồn

Thư mục

 Alexander, Christine and Juliet McMaster, eds. The Child Writer from Austen to Woolf. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. .
 Auerbach, Emily. Searching for Jane Austen. Madison: University of Wisconsin Press, 2004.
 Austen, Jane. Catharine and Other Writings. Ed. Margaret Anne Doody and Douglas Murray. Oxford: Oxford University Press, 1993. .
 Austen, Jane. The History of England. Ed. David Starkey. Icon Books, HarperCollins Publishers, 2006. .
 Austen, Henry Thomas. "Biographical Notice of the Author". Northanger Abbey and Persuasion. London: John Murray, 1817.
 Austen-Leigh, James Edward. A Memoir of Jane Austen. 1926. Ed. R.W. Chapman. Oxford: Oxford University Press, 1967.
 Austen-Leigh, William and Richard Arthur Austen-Leigh. Jane Austen: Her Life and Letters, A Family Record. London: Smith, Elder & Co., 1913.
 Bayley, John. "Characterization in Jane Austen".  The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan Publishing Company, 1986. . 24–34
 Baker, Amy. "Caught in the Act of Greatness: Jane Austen's Characterization Of Elizabeth And Darcy By Sentence Structure In Pride and Prejudice". Explicator, Vol. 72, Issue 3, 2014. 169–178
 Brownstein, Rachel M. "Out of the Drawing Room, Onto the Lawn". Jane Austen in Hollywood. Eds. Linda Troost and Sayre Greenfield. Lexington: University Press of Kentucky, 2001 . 13–21.
 Butler, Marilyn. "History, Politics and Religion".  The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan Publishing Company, 1986. . 190–208
 Byrne, Paula. Jane Austen and the Theatre. London and New York: Continuum, 2002. .
 Cartmell, Deborah and Whelehan, Imelda, eds. The Cambridge Companion to Literature on Screen. Cambridge: Cambridge University Press, 2007. .
 Collins, Irene. Jane Austen and the Clergy. London: The Hambledon Press, 1994. .
 Copeland, Edward and Juliet McMaster, eds. The Cambridge Companion to Jane Austen. Cambridge: Cambridge University Press, 2014. .
 Doody, Margaret Anne. "The Early Short Fiction".  The Cambridge Companion to Jane Austen. Eds. Edward Copeland and Juliet McMaster. Cambridge: Cambridge University Press, 2014. . 72–86.
 Duffy, Joseph. "Criticism, 1814–1870".  The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan Publishing Company, 1986. . 93–101
 Fergus, Jan. "Biography". Jane Austen in Context. Ed. Janet Todd. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. . 3–11
 Fergus, Jan. "The Professional Woman Writer". The Cambridge Companion to Jane Austen. Eds. Edward Copeland and Juliet McMaster. Cambridge: Cambridge University Press, 2014. . 1–20.
 Gay, Penny. Jane Austen and the Theatre. Cambridge: Cambridge University Press, 2002. .
 Gilson, David. "Letter publishing history". Jane Austen in Context. Ed. Janet Todd. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. . 121–159
 Gilson, David. "Editions and Publishing History".  The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan, 1986. . 135–139
 Grey, J. David. The Jane Austen Companion. New York: Macmillan Publishing Company, 1986. .
 Grundy, Isobel. "Jane Austen and literary traditions". The Cambridge Companion to Jane Austen. Eds. Edward Copeland and Juliet McMaster. Cambridge: Cambridge University Press, 2014.  . 192–214
 Halperin, John. "Jane Austen's Lovers".  SEL: Studies in English Literature 1500–1900 Vol. 25, No. 4, Autumn, 1985. 719–720
 Harding, D.W., "Regulated Hatred: An Aspect of the Work of Jane Austen". Jane Austen: A Collection of Critical Essays. Ed. Ian Watt. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, 1963.
 Honan, Park. Jane Austen: A Life. New York: St. Martin's Press, 1987. .
 Irvine, Robert Jane Austen. London: Routledge, 2005.
 Jenkyns, Richard. A Fine Brush on Ivory: An Appreciation of Jane Austen. Oxford: Oxford University Press, 2004. .
 Johnson, Claudia. "Austen cults and cultures". The Cambridge Companion to Jane Austen. Eds. Edward Copeland and Juliet McMaster. Cambridge: Cambridge University Press, 2014. . 232–247.
 Kelly, Gary. "Education and accomplishments". Jane Austen in Context. Ed. Janet Todd. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. . 252–259
 Keymer, Thomas. "Northanger Abbey and Sense and Sensibility". The Cambridge Companion to Jane Austen. Eds. Edward Copeland and Juliet McMaster. Cambridge: Cambridge University Press, 2014. . 21–38
 Kirkham, Margaret. "Portraits". Jane Austen in Context. Ed. Janet Todd. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. . 68–82
 Lascelles, Mary. Jane Austen and Her Art. Oxford: Oxford University Press, 1966 [1939].
 Lane, Maggie. Jane Austen and Food. London: The Hambledon Press, 1995.
 Leavis, F.R. The Great Tradition: George Eliot, Henry James, Joseph Conrad. London: Chatto & Windus, 1960.
 Le Faye, Deirdre, ed. Jane Austen's Letters. Oxford: Oxford University Press, 1995. .
 Le Faye, Deirdre. "Chronology of Jane Austen's Life". The Cambridge Companion to Jane Austen. Eds. Edward Copeland and Juliet McMaster. Cambridge: Cambridge University Press, 2014. . xv–xxvi
 Le Faye, Deirdre. Jane Austen: The World of Her Novels. New York: Harry N. Abrams, 2002. .
 Le Faye, Deirdre. Jane Austen: A Family Record. Second Edition. Cambridge: Cambridge University Press, 2004. .
 Le Faye, Deirdre. "Letters". Jane Austen in Context. Ed. Janet Todd. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. . 33–40
 Le Faye, "Memoirs and Biographies". Jane Austen in Context. Ed. Janet Todd. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. . 51–58
 Litz, A. Walton. Jane Austen: A Study of Her Development. New York: Oxford University Press, 1965.
 Litz, A. Walton.  "Chronology of Composition".  The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan, 1986. . 47–62
 Lodge, David.  "Jane Austen's Novels: Form and Structure".  The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan, 1986. . 165–179
 Looser, Devoney. The Making of Jane Austen. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 2017. .
 Lynch, Deirdre Shauna. "Sequels". Jane Austen in Context. Ed. Janet Todd. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. . 160–169
 MacDonagh, Oliver. Jane Austen: Real and Imagined Worlds. New Haven: Yale University Press, 1991. .
 McMaster, Juliet. "Education".  The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan Publishing Company, 1986. . 140–142
 Miller, D.A. Jane Austen, or The Secret of Style. Princeton: Princeton University Press, 2003. .
 Nokes, David. Jane Austen: A Life. Berkeley: University of California Press, 1998. .
 Page, Norman. The Language of Jane Austen. Oxford: Blackwell, 1972. .
 Polhemus, Robert M.  "Jane Austen's Comedy".  The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan, 1986. . 60–71
 Raven, James. "Book Production". Jane Austen in Context. Ed. Janet Todd. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. . 194–203
 Raven, James. The Business of Books: Booksellers and the English Book Trade. New Haven: Yale University Press, 2007. .
 Rajan, Rajeswari. "Critical Responses, Recent". Jane Austen in Context. Ed. Janet Todd. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. . 101–10.
 Scott, Walter. "Walter Scott, an unsigned review of Emma, Quarterly Review". Jane Austen: The Critical Heritage, 1812–1870. Ed. B.C. Southam. London: Routledge and Kegan Paul, 1968. . 58–69.
 Southam, B.C. "Grandison". The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan, 1986. . 187–189
 Southam, B.C. "Criticism, 1870–1940". The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan, 1986. . 102–109
 Southam, B.C., ed. Jane Austen: The Critical Heritage, 1812–1870. Vol. 1. London: Routledge and Kegan Paul, 1968. .
 Southam, B.C., ed. Jane Austen: The Critical Heritage, 1870–1940. Vol. 2. London: Routledge and Kegan Paul, 1987. .
 Southam, B.C. "Juvenilia". The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan, 1986. . 244–255
 Stovel, Bruce. "Further reading". The Cambridge Companion to Jane Austen. Eds. Edward Copeland and Juliet McMaster. Cambridge: Cambridge University Press, 2014. . 248–266.
 Sutherland, Kathryn. "Chronology of composition and publication". Jane Austen in Context. Ed. Janet Todd. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. . 12–22
 Todd, Janet, ed. Jane Austen in Context. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. .
 Todd, Janet. The Cambridge Introduction to Jane Austen. Cambridge: Cambridge University Press, 2015. .
 Tomalin, Claire. Jane Austen: A Life. New York: Alfred A. Knopf, 1997. .
 Troost, Linda. "The Nineteenth-Century Novel on Film". The Cambridge Companion to Literature on Screen. Eds. Deborah Cartmell and Imelda Whelehan. Cambridge: Cambridge University Press, 2007. . 75–89
 Trott, Nicola. "Critical Responess, 1830–1970", Jane Austen in Context. Ed. Janet Todd. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. . 92–100
 Tucker, George Holbert. "Amateur Theatricals at Steventon". The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan, 1986. . 1–4
 Tucker, George Holbert. "Jane Austen's Family". The Jane Austen Companion. Ed. J. David Grey. New York: Macmillan, 1986. . 143–153
 Waldron, Mary. "Critical Response, early". Jane Austen in Context. Ed. Janet Todd. Cambridge: Cambridge University Press, 2005. . 83–91
 Watt, Ian. "Introduction". Jane Austen: A Collection of Critical Essays.  Ed. Ian Watt. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1963.
 Watt, Ian, ed. Jane Austen: A Collection of Critical Essays. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1963.
 Wiltshire, John. Jane Austen and the Body: The Picture of Health. Cambridge: Cambridge University Press, 1992. .

Liên kết ngoài

 Tác phẩm của Jane Austen tại Project Gutenberg
 Các tác phẩm của Jane Austen
 Các tác phẩm của Jane Austen (dạng HTML)
 Bảo tàng Jane Austen
 The Republic of Pemberley, kho tàng Jane Austen lớn nhất trên web

Nhà văn Anh
Nữ nhà văn
Tín hữu Anh giáo
Jane Austen
Mất năm 1817
Sinh năm 1775
Chết vì bệnh lao
Tiểu thuyết gia Anh
Mất thế kỷ 19 do bệnh lao
Tử vong bệnh truyền nhiễm ở Anh


title: Tetraloniella fastigiata

text:
Tetraloniella fastigiata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 2001


title: Campylomimus

text:
Campylomimus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1960 bởi G Müller.

Các loài
Chi này có các loài:
 Campylomimus brelihi Müller, 1960

Chú thích

Tham khảo

Athoini


title: Les Plans, Gard

text:
Les Plans là một xã trong vùng Occitanie. Xã Les Plans, Gard nằm ở khu vực có độ cao trung bình 175 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Plans


title: Sauze d'Oulx

text:
SauSauze d'Oulx''' là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Torino trong vùng Piemonte, ở chân núi Genevris, đô thị này cách Torino 80 km. Sauze d'Oulx có diện tích 11,7 km2, dân số theo ước tính năm 2007 của Viện thống kê quốc gia Ý là 1157 người. Cùng với Pragelato, Sestriere, Claviere, Cesana Torinese, San Sicario và Montgenèvre ở Pháp, chúng tạo thành khu vực trượt tuyết Via Lattea.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Sauze d'Oulx giáp với các đô thị:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Triệu Lộc

text:
Triệu Lộc là một xã thuộc huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa lý
Xã Triệu Lộc nằm ở phía tây huyện Hậu Lộc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Đại Lộc và xã Tiến Lộc
Phía tây giáp huyện Hoằng Hóa
Phía nam giáp huyện Hoằng Hóa
Phía bắc giáp huyện Hà Trung.

Xã Triệu Lộc có diện tích 15,91 km², dân số năm 2018 là 8.192 người, mật độ dân số đạt 515 người/km².

Quốc lộ 1 chạy qua phía đông nam xã.

Lịch sử
Địa bàn xã Triệu Lộc hiện nay trước đây vốn là hai xã Triệu Lộc và Châu Lộc.

Xã Triệu Lộc cũ trước là xã Bồ Điền, sau là xã Phú Điền thuộc huyện Mỹ Hóa, sau năm 1945, xã đổi tên thành Triệu Lộc.

Trước khi sáp nhập, xã Triệu Lộc có diện tích 9,18 km², dân số là 5.062 người, mật độ dân số đạt 551 người/km², được chia thành 8 thôn: Phú Gia, Phú Sơn, Phú Lương, Phú Thượng, Phú Thịnh, Phú Hoa, Phú Cường, Phú Xuân. Xã Châu Lộc có diện tích 6,73 km², dân số là 3.130 người, mật độ dân số đạt 465 người/km², được chia thành 7 thôn: Châu Tử 1, Châu Tử 2, Làng Nhô, Quyết Thắng, Tam Phong 1, Tam Phong 2, Tam Phong 3.

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Châu Lộc vào xã Triệu Lộc.

Hành chính
Xã Triệu Lộc được chia thành 15 thôn: Châu Tử 1, Châu Tử 2, Làng Nhô (thuộc khu tái định cư), Phú Gia, Phú Sơn, Phú Lương, Phú Thượng, Phú Thịnh, Phú Hoa, Phú Cường, Phú Xuân, Quyết Thắng, Tam Phong 1, Tam Phong 2, Tam Phong 3.

Di tích
 Đền Bà Triệu, Lăng Bà Triệu, Đình Bồ Điền ở thôn Phú Điền.

Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ  kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Lèn theo tên gọi địa phương).

Chú thích


title: Dytiscus piceus

text:
Dytiscus piceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1758.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Dytiscus


title: Bharwari

text:
Bharwari là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Kaushambi thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Bharwari có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 88 mét (288 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bharwari có dân số 14.776 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Bharwari có tỷ lệ 59% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 66%, và tỷ lệ cho phái nữ là 51%. Tại Bharwari, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Polycentropus crassicornis

text:
Polycentropus crassicornis là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Polycentropus


title: Lidón

text:
Lidón là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 75 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Les Salles-du-Gardon

text:
Les Salles-du-Gardon là một xã trong vùng Occitanie. Xã Les Salles-du-Gardon nằm ở khu vực có độ cao trung bình 300 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Sallesdugardon


title: Nothopsyche longicornis

text:
Nothopsyche longicornis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Nothopsyche


title: Leptotarsus hirsutistylus

text:
Leptotarsus hirsutistylus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Ninh Viết Giao

text:
Ninh Viết Giao (15 tháng 5 năm 1933 – 6 tháng 3 năm 2014) là một nhà nghiên cứu Văn hóa Việt Nam.

Tiểu sử
Ông sinh quán tại xã Hoằng Xuyên, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hoá. Sau khi tốt nghiệp Đại học sư phạm Văn khoa Hà Nội năm 1956, cùng một khoá với Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Cao Xuân Hạo, Nguyễn Văn Tâm, ông được phân công về dạy học ở trường cấp III Huỳnh Thúc Kháng (Nghệ An).

Ninh Viết Giao về sống, làm việc ở Xứ Nghệ "bằng cả hai tay", hai lĩnh vực là Giáo dục và sưu tầm, biên soạn văn hóa, văn nghệ dân gian. Được xem là nghề tay trái nhưng lĩnh vực sưu tầm, biên soạn văn hóa dân gian thực sự là sự nghiệp chính, đem lại những thành tựu đồ sộ và cuốn hút cả cuộc đời ông.

Ông trở thành một nhà Nghệ học bậc nhất của Việt Nam, một giáo viên phổ thông trung học được phong hàm Phó giáo sư (năm 1984), giải thưởng Nhà nước (năm 2001). Ninh Viết Giao được phong học hàm Giáo sư cấp I đặc cách từ năm 1984 cũng là một hiện tượng đến nay chưa có người thứ hai như ông, nghĩa là từ một giáo viên dạy cấp 3 không phải thuộc viện nghiên cứu hay trường đại học nào. Ông có những công trình đồ sộ bao quát gần như đủ hết các loại hình văn hóa dân gian Xứ Nghệ với số lượng đầu sách đã vượt con số 40.

Ngày 20 tháng 5 năm 2013, Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam đã tiến hành tổ chức trao huy chương và xác nhận kỷ lục "Người có nhiều công trình nghiên cứu nhất về Văn hóa Dân gian xứ Nghệ" cho PGS Ninh Viết Giao.

Ông mất ngày 6 tháng 3 năm 2014 tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.

Năm 2017, ông được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – Nghệ thuật cho tập sách "Kho tàng về xứ Nghệ" (gồm 9 tập).

Tác phẩm
 Hát phường vải (in đến lần thứ tư) (1961)
 Hát dặm Nghệ Tĩnh (2 tập)
 Kho tàng truyện kể dân gian Xứ Nghệ (4 tập)
 Kho tàng vè Xứ Nghệ (9 tập)
 Kho tàng ca dao Xứ Nghệ (2 tập)
 Truyện cổ Thái Nghệ Tĩnh
 Từ điển danh nhân xứ Nghệ
 Tục thờ thần và thần tích Nghệ An
 Nghệ Tĩnh trong Tổ quốc Việt Nam
 Thơ văn nhà Nho xứ Nghệ
 Thơ văn Xô Viết Nghệ Tĩnh
 Văn bia Nghệ An
 Câu đố Việt Nam (1958)
 Xứ Nghệ và tôi (2006), hồi kí
 Nghệ An toàn chí (Tổng chủ biên)

Ngoài các công trình trên ông còn có các tác phẩm về Hương ước Nghệ An, Văn thơ Xô Viết Nghệ Tĩnh... Một loạt công trình về địa chí văn hóa các huyện như Diễn Châu, Quỳnh Lưu, Tân Kỳ, Quỳ Hợp, Tương Dương nữa. Gần đây ông lần lượt cho ra đời các tác phẩm có tầm khái quát văn hóa dân gian Xứ Nghệ như ''Nghệ An – Lịch sử và Văn hóa, ''Nghệ Tĩnh trong Tổ quốc Việt Nam'', ''Về văn hóa dân gian Nghệ Tĩnh'', ''Về văn hóa Xứ Nghệ'',...

Chú thích

Người Thanh Hóa
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Giải thưởng Nhà nước
Nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam
Nhà văn Việt Nam


title: Leptotarsus insidiosus

text:
Leptotarsus insidiosus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Nuxia

text:
Nuxia là một chi thực vật thuộc họ Stilbaceae. Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
 Nuxia glomerulata, (C.A.Sm.) I.Verd.
 Nuxia congesta, một loại cây gỗ cứng mọc trên triền núi Kenya
 Nuxia floribunda- tên tiếng Anh: forest elder, forest nuxia hoặc wild elder

Hình ảnh

Tham khảo


title: Alvania funiculata

text:
Alvania funiculata là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: 27960 Dobiáš

text:
27960 Dobiáš (tên chỉ định: 1997 SN1) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Lenka Kotková ở Đài thiên văn Ondřejov gần Ondřejov, Cộng hòa Séc, ngày 21 tháng 9 năm 1997. Nó được đặt theo tên Václav Dobiáš, một nhà soạn nhạc người Séc nổi tiếng của thế kỉ 20.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 27001–28000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1997
Được phát hiện bởi Lenka Kotková


title: Zamia cremnophila

text:
Zamia cremnophila là một loài thực vật thuộc họ Zamiaceae. Đây là loài đặc hữu của México. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Donaldson, J.S. 2003. Zamia cremnophila. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

cremnophila
Thực vật đặc hữu Mexico
Thực vật được mô tả năm 1988


title: Nghệ rễ vàng

text:
Nghệ rễ vàng hay nghệ cà ri (danh pháp hai phần: Curcuma zanthorrhiza) là loài thực vật thuộc họ Gừng. Tên gọi địa phương tại Trung Quốc: 印尼莪术 (Ấn Ni nga thuật = nga truật Indonesia); tại Indonesia: temow / temu lawak, koneng gedeh, temu labak; tại Malaysia: temu lawas (lưu ý là Ridley mô tả loài mà ông cho là C. zedoaria). Mẫu định danh: Icones Roxburghianae 2003 (lectotype), lưu giữ tại phòng mẫu cây của Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K).

Lịch sử phân loại
William Roxburgh đề cập loài này trong danh sách năm 1814 dưới danh pháp Curcuma zanthorhiza nhưng không kèm mô tả khoa học. Năm 1820, mô tả khoa học đầu tiên được công bố trong Flora Indica xuất bản sau khi William Roxburgh mất, nhưng danh pháp trở thành Curcuma zanthorrhiza (thêm một chữ r). Năm 1839, David Nathaniel Friedrich Dietrich chỉnh sửa danh pháp thành Curcuma xanthorrhiza, nhưng không giải thích lý do; mặc dù trong tiếng Latinh chỉ có danh từ xanthos nghĩa là đá quý màu vàng kim, mà không có danh từ zanthos. Tuy nhiên, hiện nay thì danh pháp Curcuma xanthorrhiza chỉ được coi là một biến thể chính tả của danh pháp Curcuma zanthorrhiza.

Từ nguyên
Tính từ định danh zanthorrhiza / xanthorrhiza bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ ξανθός (xanthós), nghĩa là màu vàng; và ῥίζα (rhíza), nghĩa là rễ, thân rễ. Ở đây là để nói tới ruột thân rễ màu vàng của loài này.

Phân bố
Loài này có lẽ có nguồn gốc từ tây nam Ấn Độ lục địa (hiện tại không có ở miền trung và miền bắc Ấn Độ), nhưng đã du nhập vào một số nơi khác như quần đảo Andaman, Bangladesh, Borneo, Campuchia, đông nam Trung Quốc, Florida, Java, quần đảo Sunda Nhỏ, Madagascar, Malaysia bán đảo, Maluku, Myanmar, Philippines, quần đảo Santa Cruz, Sri Lanka, Sulawesi, Sumatra, Đài Loan, Thái Lan, Việt Nam, quần đảo Windward, Cộng hòa Dân chủ Congo.

Hiện nay nghệ rễ vàng được trồng ở Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Philippines. Ngoài ra, cây này cũng trồng ở Trung Quốc, Đông Dương, Barbados, Ấn Độ, Nhật Bản, Triều Tiên, Hoa Kỳ và một số nước châu Âu.

Mô tả
Cây cao đến 2 m. Thân rễ phân nhánh, phần trung tâm thuôn dài, ~8-10 × 6–8 cm, vỏ màu cam ánh nâu, ruột từ màu vàng tươi sẫm đến vàng cam hoặc đỏ cam, thơm nồng với mùi và vị như cà rốt và long não, hơi đắng; các nhánh 5-15 × 1,5–4 cm, vỏ màu cam ánh nâu, ruột màu vàng cam sẫm tới cam sẫm, phần non nhạt màu hơn; củ rễ hình elip, có ở đầu các rễ mập 1–3 mm, kích thước 3-10 × 1,5–3 cm, ở khoảng cách 5–30 cm từ thân rễ chính hay thân rễ nhánh, vỏ màu nâu, thường với nhiều rễ con, màu trắng sữa khi non, màu vàng chanh/vàng cam khi già, thơm (ít hơn thân rễ chính), vị đắng. Thân giả cao tới 70 cm, màu xanh lục, gồm các bẹ lá và bao bọc trong 4-5 lá bắc màu xanh lục, các lá bắc trong cùng dài như thân giả, các lá bắc ngoài ngắn hơn. Lưỡi bẹ nhỏ, dài 2–3 mm, 2 thùy khó thấy, như thủy tinh, màu trắng ánh lục, trong mờ, nhẵn nhụi, có lông ở mép, lông dài ~0,3-0,5 mm, ở các lá đầu tiên là dải thẳng rộng 1 mm, ở các lá cao hơn thường có hình chữ V nhưng cả hai nhánh là thẳng, tạo thành một đường cong rất tù, rộng 3 mm và có lông rung thô. Chồi lá cao tới 2 m. Lá đầu mùa 1-3, sau tới 8; cuống lá ~5–20 cm (các lá đầu tiên gần như không cuống), có rãnh, có cánh hai bên, nhẵn nhụi; phiến lá thuôn dài-hình mác đến hình elip-hình mác, 30-100 × 10–28 cm, nhẵn nhụi cả hai mặt, mặt gần trục màu xanh lục sẫm với dải vết màu từ tía đến tía sẫm hay đỏ hình lông chim rộng tới 10 mm chạy dọc hai bên gân giữa, rõ nét ở lá non và nhạt dần đi khi già, mặt xa trục màu lục nhạt, vết màu đỏ cũng nhạt hơn nhưng vẫn dễ thấy; gân giữa nhẵn nhụi, màu xanh lục đến ánh đỏ ở mặt trên, màu xanh lục mặt dưới; mép màu trắng, trong mờ, rộng ~0,7–1 mm, nhẵn nhụi; đỉnh nhọn thon, 2–3 cm, hơi có lông; đáy thon nhỏ dần, men xuống. Cụm hoa ở bên, trên chồi riêng biệt sinh ra từ thân rễ, mọc cùng với lá hoặc ngay trước đó; cuống cụm hoa 10–30 cm, đường kính 0,8–2 cm, màu xanh lục, nhẵn nhụi, bao bọc trong 4-6 lá bắc vô sinh màu xanh lục, nhẵn nhụi, các lá bắc trong cùng dài nhất và giảm dần khi ra mé ngoài; cành hoa bông thóc 15-25(-30) × 8–14 cm; lá bắc sinh sản khoảng 35, thuôn tròn-thuôn dài, màu từ xanh lục nhạt tới lục, đỉnh với ánh hồng, gần như nhẵn nhụi, ~5-6 × 4–5 cm, hợp sinh ở khoảng 1/3 phía dưới (khoảng 2 cm) với rìa của 2 lá bắc nằm cao hơn và tỏa rộng lệch ra ngoài; mào tạo thành khoảng 1/3 chiều dài phía trên của cụm hoa, lá bắc mào 10-17, thuôn dài, hình elip, màu tía hoặc hồng tới hồng ánh đỏ sẫm, ~5,5-8,5 × 2,5–4 cm, có lông ngắn cả hai mặt, lông dài 0,1-0,2 mm, đỉnh hơi có mấu nhọn, có lông, các lá bắc mào phía dưới đôi khi hữu sinh, các lá bắc mào phía trên vô sinh, các lá bắc mào ở phần đỉnh hẹp hơn nhiều. Xim hoa bọ cạp xoắn ốc với 5-7 hoa. Lá bắc con 1 mỗi hoa, ~1,5-3,5 × 0,7–2 cm (bên ngoài lớn hơn, nhỏ dần vào trong), hình trứng-hình thuyền, màu trắng, trong mờ, nhẵn nhụi nhưng đỉnh, mép và phần trên thưa lông. Hoa dài 5–6 cm, bằng lá bắc. Đài hoa màu trắng xanh, trong mờ đôi khi với ánh hồng nhạt, ~1-1,4 cm, thưa lông tơ, đỉnh 3 răng màu đỏ nhạt, chẻ một bên tới 4–5 mm. Ống tràng hoa ~3–4 cm; mặt ngoài màu vàng nhạt ở phần dưới với ánh hồng nhạt ở phần trên, nhẵn nhụi, mặt trong màu vàng, thu hẹp ở vị trí khoảng 2,3 cm phía trên bầu nhụy, phần thu hẹp rậm lông, thùy tràng lưng ~1,5-2,1 × 1,3–2 cm, hình trứng tam giác, lõm, nhẵn nhụi, màu hồng nhạt hay hồng, đỉnh có mấu nhọn dài 2–3 mm, nhạt màu hơn có lông dài 0,2-0,3 mm; các thùy tràng bên ~1,5-1,8 × 1,5-1,7 cm, hình tam giác với đỉnh thuôn tròn hơi lõm, nhẵn nhụi, màu hồng nhạt tới hồng, thường hơi xếp chồng lên nhau tại đáy. Các nhị lép bên hình trứng ngược thuôn dài, màu ánh vàng pha chút tía, ~1,3-1,7 × 0,9-1,1 cm, có lông tuyến trên phần giữa gồ lên. Cánh môi màu ánh vàng, với dải giữa sẫm màu, hình vuông, ~1,7-2 × 1,8–2 cm, 3 thùy khó thấy, thùy con trung tâm dường như nguyên, màu vàng sẫm, các thùy bên gấp lên trên, mép khía răng cưa, chẻ ~3 mm, màu vàng nhạt ở biên, màu vàng sẫm ở tâm (dải giữa màu vàng kim). Bao phấn dài ~4 mm, đáy có cựa dài ~3–4 mm, lông tuyến trên phần lưng và hai bên của bao phấn; mô vỏ bao phấn dài 3,5–4 mm, màu trắng. Chỉ nhị dài 4–5 mm, màu vàng nhạt, rộng 3,5-4,5 mm tại đáy, 2,5–3 mm tại đỉnh. Bầu nhụy ~4-5 × 3–4 mm, 3 ngăn, hơi có lông dài ~0,3 mm. Đầu nhụy màu trắng, có lông rung, thò ra từ mô vỏ bao phấn khoảng 1 mm. Tuyến trên bầu 2, màu vàng nhạt, dài 4–5 mm, đường kính 0,9–1 mm. Ra hoa tháng 4-5. Không thấy quả. 2n = 63.

Sử dụng

Nghệ rễ vàng được dùng làm thuốc. Rễ cây chứa tinh dầu (5 ml/kg), thành phần chủ yếu là các sesquiterpene. Ngoài ra còn có curcumin (ít nhất 1%, Ph. Eur.) và tinh bột. Nghệ rễ vàng chữa bệnh khó tiêu và dùng làm gia vị. Theo một bài báo, nó là một biện pháp ngăn chặn hiệu quả và thuốc trừ sâu bọ ve bét hại nấm.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 Nghệ rễ vàng Curcuma zanthorrhiza trên trang botanyvn.com
 Nghệ rễ vàng Curcuma xanthorrhiza trong Danh mục cây thuốc Việt Nam

Chú thích

Z
Thực vật được mô tả năm 1820
Cây thuốc châu Á
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Đông Nam Á


title: Selaphum (huyện)

text:
Selaphum () là một huyện (amphoe) ở phía đông của tỉnh Roi Et, đông bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là: Phanom Phrai, At Samat, Thung Khao Luang, Thawat Buri, Chiang Khwan, Pho Chai, Phon Thong và Nong Phok của tỉnh Roi Et, Kut Chum, Sai Mun và Mueang Yasothon của tỉnh Yasothon.

Lịch sử
Tiền thân của huyện là làng Ban Khao Din Bueng Don (บ้านเขาดินบึงโดน), đặt tên theo đầm lầy Bueng Don. Năm 1879, Mueang Selaphum Nikhom (เสลภูมินิคม) được thành lập. Năm 1912, tên gọi đã được đổi tên thành Selaphum, và lập thành huyện năm 1914.

Hành chính
Huyện này được chia thành 18 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 235 làng (muban). Klang là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên toàn bộ tambon Klang và một phần của tambon Na Mueang và Khwan Mueang. Có 16 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Selaphum


title: Villeneuve-lès-Charnod

text:
Villeneuve-lès-Charnod là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 65.Ước lượng dân số năm 2004 là 87.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: 6060 Doudleby

text:
6060 Doudleby (1980 DX) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 2 năm 1980 bởi nhà thiên văn học Tiệp Khắc Antonín Mrkos ở Đài thiên văn Kleť.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 6060 Doudleby

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Antonín Mrkos
Thiên thể phát hiện năm 1980


title: Gibberula abyssicola

text:
Gibberula abyssicola là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibberula


title: Trung Sơn (nước)

text:
Trung Sơn (chữ Hán: 中山 bính âm: Zhōngshān) là một nước chư hầu được dựng ở miền Nam Trung tỉnh Hà Bắc thuộc bộ Tiên Ngu giống Bạch Địch ở miền Bắc Trung Quốc trong thời Chiến Quốc.

Lịch sử
Xuất phát từ nguồn gốc bộ Tiên Ngu giống Bạch Địch nằm ở phía tây chân núi Thái Hành Sơn, năm 414 TCN Vũ Công dẫn dắt dân chúng tới định cư ở chân núi Thái Hành Sơn, lập nước Trung Sơn ở phía bắc tỉnh Hà Bắc hiện nay. Ban đầu chỉ là một nước nhỏ yếu, tới năm 407 TCN Nhạc Dương nước Ngụy mang quân san bằng thủ đô nước này. Nhưng Hoàn công đã trốn tới núi lớn tiếp tục kháng cự lại trong vòng 20 năm, phục hồi lại nước, về sau thực hiện cải cách nỗ lực trở thành nước giàu binh mạnh và mở rộng lãnh thổ, tới năm 296 TCN bị nước Triệu tiêu diệt.

Quốc gia này có nhiều yếu tố từ dân du mục có chút khác biệt so với các nước chư hầu ở Trung Nguyên, sử liệu về Trung Sơn rất ít và hiếm nên được gọi là vương quốc thần bí, từ thập niên 1970 đến 1980 ở huyện Bình Sơn gần Thạch Gia Trang, giới khảo cổ đã đào được ngôi mộ cổ của một quý tộc ở thành cổ Linh Thọ, phát hiện khá nhiều đồ làm bằng vàng, bạc đồng, ngọc và gốm sứ xa hoa tráng lệ, ngoài ra còn đào được một cột trụ dựng lều trại nguy nga phảng phất văn hoá du mục, số cổ vật này đều được đưa vào bảo tồn trong viện bảo tàng tỉnh Hà Bắc. Đặc biệt trong số di vật còn lại người ta còn phát hiện một loại rượu thời cổ đại còn y nguyên.

Danh sách quân chủ Trung Sơn
 Văn công (? TCN - 415 TCN)
 Vũ công (414 TCN - 406 TCN)
 Hoàn công (388 TCN - 340 TCN)
 Thành công (340 TCN - 328 TCN)
 Vương Thố (327 TCN - 313 TCN)
 Vương (Thiếp+Tử) Thứ (312 TCN - 299 TCN)
 Vương Thượng (298 TCN - 296 TCN)

Xem thêm
 Xuân Thu
 Chiến Quốc

Tham khảo

Các nước chư hầu Trung Quốc cổ đại
Lịch sử Hà Bắc
Hung Nô


title: Stigmella argentifasciella

text:
Stigmella argentifasciella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Ohio, Kentucky và Illinois.

Sải cánh dài 3.6-4.8 mm. There are two or possibly three generations per year. Full-grown larvae have been collected in tháng 6, tháng 8 và tháng 9.

Ấu trùng ăn Tilia americana.Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nepticulidae of North America
A taxonomic revision of the North American species of Stigmella (Lepidoptera: Nepticulidae)

A


title: Mozárbez

text:
Mozárbez là một đô thị ở tỉnh Salamanca, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 404 người.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Betusa

text:
Betusa là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Rote

text:
Đảo Rote (, cũng được viết là Roti) là một hòn đảo của Indonesia và là một phần của tỉnh Đông Nusa Tenggara của quần đảo Sunda Nhỏ. Đảo có diện tích 1.200 km² (463 sq mi). Đảo nằm 500 km (311 dặm) về phía đông bắc của bờ biển Úc và 170 km (106 dặm) về phía đông bắc của quần đảo Ashmore và Cartier. Hòn đảo này nằm về phía tây nam của hòn đảo lớn của Timor. Về phía bắc là biển Savu, và về phía nam là Biển Timor. Về phía tây là Savu và Sumba. Hòn đảo không có người Dana (còn gọi là Ndana), nằm ngay bờ biển phía nam của đảo, với diện tích 14 km² (5 dặm vuông), đảo Dana là đảo cực nam của Indonesia. Cùng với một số đảo nhỏ khác gần đó, chẳng hạn như Ndao, tạo thành Huyện Rote Ndao, theo điều tra dân số năm 2010 dân số huyện là 119.711.

Đô thị chính, tên là Baa, nằm ở phía bắc của đảo. Thị trấn có một khu vực tốt để lướt sóng ở phía nam xung quanh làng Nembralla. Có một chuyến phà hàng ngày tới đảo từ Kupang, thủ phủ của tỉnh Đông Nusa Tenggara thuộc Tây Timor.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Du lịch Indonesia, đảo Rote

Quần đảo Sunda Nhỏ
Vòng cung Banda ngoài
Địa mạo Đông Nusa Tenggara


title: Görsbach

text:
Görsbach là một đô thị ở huyện Nordhausen, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Görsbach có diện tích 9,05 km².

Tham khảo


title: Propsephus microgranulatus

text:
Propsephus microgranulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Bulbophyllum appressum

text:
Bulbophyllum appressum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

A