title: Led Zeppelin

text:
Led Zeppelin là một ban nhạc rock người Anh được thành lập tại London vào năm 1968. Ban nhạc bao gồm tay guitar chính Jimmy Page, giọng ca Robert Plant, tay guitar bass và keyboard John Paul Jones, tay trống John Bonham. Những âm thanh mạnh mẽ của guitar, bắt nguồn từ nhạc blues và cả tính phiêu diêu trong những album đầu tiên của họ, được coi là khởi nguồn cho âm nhạc heavy metal, cho dù âm nhạc của họ được xây dựng từ rất nhiều thể loại khác nhau, điển hình là giai điệu folk và blues.

Sau khi đổi tên nhóm từ New Yardbirds vào năm 1968, Led Zeppelin ký hợp đồng với hãng Atlantic Records với điều khoản hoạt động nghệ thuật tự do. Cho dù ban đầu chỉ nhận được những đánh giá khá dè dặt, họ vẫn có được thành công thương mại lớn từ các album Led Zeppelin (1969), Led Zeppelin II (1969), Led Zeppelin III (1970), album thứ 4 vô danh (1971), Houses of the Holy (1973) và Physical Graffiti (1975). Album thứ tư của họ với ca khúc "Stairway to Heaven" trở thành một trong những sản phẩm xuất sắc và có ảnh hưởng nhất lịch sử nhạc rock, góp phần giúp họ củng cố sự nổi tiếng của mình.

Jimmy Page là người sáng tác hầu hết các ca khúc cho Led Zeppelin, đặc biệt trong thời kỳ đầu của nhóm, trong khi Robert Plant chủ yếu phụ trách phần ca từ. Khả năng chơi keyboard trong các sáng tác của John Paul Jones sau này trở thành hạt nhân trong các hoạt động của ban nhạc khi nó ngày một mang tính trải nghiệm hơn. Nửa sau sự nghiệp của họ chứng kiến nhiều tour diễn phá kỷ lục liên tiếp, giúp họ có thêm những ghi nhận đáng kể về doanh thu cũng như bê bối. Cho dù ban nhạc vẫn có được doanh thu và thành công ổn định, sản phẩm cũng như lượng tour diễn của họ giảm dần về cuối thập niên 1970, và ban nhạc liền tuyên bố tan rã sau khi John Bonham qua đời vì ngộ độc rượu vào năm 1980. Trong những thập kỷ tiếp theo, các thành viên còn lại của Led Zeppelin theo đuổi những dự án riêng, đôi lúc tham gia vào các hoạt động tái hợp ban nhạc vào một vài thời điểm nhất định. Lần tái hợp thành công nhất của họ chính là buổi diễn tưởng niệm Ahmet Ertegun tại London vào năm 2007 với Jason Bonham thay thế cha trong vai trò tay trống của ban nhạc.

Led Zeppelin được coi là một trong những ban nhạc rock thành công và có ảnh hưởng nhất lịch sử âm nhạc. Họ cũng là một trong những nghệ sĩ âm nhạc bán đĩa nhạc chạy nhất mọi thời đại; nhiều nguồn khác nhau ước tính doanh thu kỷ lục của nhóm là 200 đến 300 triệu bản trên toàn thế giới. Với doanh số 111,5 triệu bản được RIAA chứng nhận, họ là ban nhạc bán chạy thứ ba và nghệ sĩ bán chạy thứ năm ở Mỹ. Cả chín album phòng thu của họ đều có mặt trong top 10 của Billboard 200, và 6 trong số đó đạt vị trí quán quân. Tạp chí Rolling Stone miêu tả họ là "ban nhạc mạnh mẽ nhất lịch sử", "ban nhạc vĩ đại nhất thập niên 1970" và "hiển nhiên là ban nhạc trường tồn nhất lịch sử nhạc rock". Led Zeppelin được xướng danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll vào năm 1995 với lời tựa coi họ là nghệ sĩ có ảnh hưởng lớn nhất thập niên 1970 như The Beatles trong thập niên 1960.

Lịch sử

Thành lập

Năm 1966, tay guitar tự do nổi tiếng ở London, Jimmy Page, chính thức gia nhập The Yardbirds, thay thế Paul Samwell-Smith. Page nhanh chóng chuyển từ chơi bass sang lead, tạo nên bộ đôi song tấu cùng Jeff Beck. Sau khi Beck chia tay nhóm vào tháng 10 cùng năm, ban nhạc vì quá mệt mỏi do thường xuyên đi tour và thu âm nên bắt đầu chùng xuống. Page muốn thành lập một siêu ban nhạc mới với Beck chơi guitar, Keith Moon chơi trống và John Entwistle chơi bass. 2 ca sĩ Steve Winwood và Steve Marriott đều được nhắm tới cho dự án. Ban nhạc này không bao giờ trở thành hiện thực, cho dù Page, Beck và Moon đã cùng nhau thu âm một ca khúc vào năm 1966 có tên "Beck's Bolero" với tay bass John Paul Jones.

The Yardbirds trình diễn lần cuối tại Trường đại học công nghệ Luton vào tháng 7 năm 1988 ở Bedfordshire. Họ vẫn còn lịch đi diễn tại vùng Scandinavia, vậy nên tay trống Jim McCarty và ca sĩ Keith Relf cho phép Page và cây bass Chris Dreja sử dụng tên "The Yardbirds" để hoàn tất tour diễn. Page và Dreja bắt đầu đi tìm đội hình mới. Lựa chọn đầu tiên của Page là ca sĩ Terry Reid, nhưng Reid từ chối và giới thiệu Robert Plant – ca sĩ của nhóm Band of Joy. Plant chấp nhận lời đề nghị, nhưng yêu cầu mang theo tay trống John Bonham. Jones theo lời gợi ý của vợ đã tới thế chỗ của Dreja sau khi anh này quyết định theo nghiệp nhiếp ảnh gia. Page vốn quen biết Jones từ những buổi thu âm trước đó nên ngay lập tức chấp nhận anh vào vị trí còn thiếu của ban nhạc.

Cả bốn thành viên cùng nhau chơi nhạc lần đầu tiên tại một căn phòng ở phố Gerrard, London. Page gợi ý họ chơi thử bài "Train Kept A-Rollin'" là bản jump blues được Johnny Burnette chơi theo kiểu rockabily và sau này cũng được The Yardbirds hát lại. "Ngay khi tôi nghe Bonham chơi", John nhớ lại, "tôi biết nó sẽ trở nên rất tuyệt... Chúng tôi quyết định sát cánh với nhau ngay lập tức." Trước khi đi Scandinavia, họ cùng nhau tham gia thu âm album Three Week Hero của P.J. Proby. Ca khúc "Jim's Blues" với Plant chơi harmonica chính là ca khúc đầu tiên được thu âm bởi 4 thành viên chính thức của Led Zeppelin.

Ban nhạc hoàn tất tour diễn Scandinavia dưới tên New Yardbirds, cùng nhau trình diễn lần đầu tại câu lạc bộ Gladsaxe, Đan Mạch ngày 7 tháng 9 năm 1968. Tới cuối tháng, họ bắt đầu thu âm album đầu tay, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm thu âm trực tiếp. Album được thu và hoàn tất trong 9 ngày, và Page chịu toàn bộ kinh phí. Ngay sau khi album hoàn chỉnh, ban nhạc buộc phải đổi tên sau khi Dreja gửi bức thư nhấn mạnh rằng cái tên "New Yardbirds" chỉ được phép sử dụng cho chuyến lưu diễn vùng Scandinavia. Cái tên được lựa chọn là câu nói của Moon và Entwistle từ lúc ý tưởng thành lập siêu ban nhạc cùng Page và Beck khi họ không muốn trở thành một "khí cầu hàng đầu" – một cách ví von ẩn dụ khác về thất bại thảm hại. Họ quyết định bỏ chữ "a" trong từ "lead" theo lời gợi ý của quản lý Peter Grant nhằm tránh mọi vấn đề liên quan tới cụm từ này. Từ "khí cầu" cũng được thay thế bằng từ "zeppelin" mà theo nhà báo Keith Shadwick, nó mang "sự kết hợp hoàn hảo giữa khái niệm nặng và nhẹ, giữa sự bùng cháy và uyển chuyển" trong tâm trí của Page.

Tháng 11 năm 1968, Grant giúp ban nhạc kiếm được bản hợp đồng trị giá 143.000 $ với Atlantic Records, một con số lớn chưa từng có đối với một ban nhạc mới thành lập. Atlantic vốn có nhiều thành công với những nghệ sĩ blues, soul và jazz song tới cuối thập niên 1960, họ bắt đầu quan tâm hơn tới làn sóng progressive rock. Thực tế hãng thu âm đã đồng ý ký hợp đồng với Led Zeppelin dù chưa từng gặp mặt họ. Theo hợp đồng, ban nhạc có toàn quyền trong việc quyết định thu âm hay đi tour, và họ có tiếng nói cuối cùng trong nội dung và thiết kế của mỗi album. Họ cũng có quyền quyết định hình thức quảng bá cũng như lựa chọn ca khúc nào làm đĩa đơn. Sau đó, họ thành lập nên công ty riêng có tên Superhype nhằm giữ toàn bộ bản quyền các sáng tác.

Những năm đầu: 1968–1970

Ban nhạc bắt đầu tour diễn đầu tiên của mình vòng quanh nước Anh từ ngày 4 tháng 10 năm 1968 dưới tên New Yardbirds, và tên gọi Led Zeppelin chỉ được sử dụng tại buổi diễn ở Trường đại học Surrey ở Battersea ngày 25 tháng 10. Quản lý tour Richard Cole – người sau này đóng vai trò quan trọng trong việc lưu diễn của nhóm – đã thiết kế tour diễn tại Bắc Mỹ đầu tiên của ban nhạc vào cuối năm. Album đầu tay của họ, Led Zeppelin, được phát hành trong chuyến đi tour này vào ngày 12 tháng 1 năm 1969 và đạt vị trí số 10 tại Billboard; tại Anh, nó đạt vị trí số 6. Theo cây bút Steve Erlewine, những đoạn guitar riff khó quên, nhịp mạch lạc, psychedelic blues, tính blues và groove ngẫu hứng pha trộn với nhạc folk của Anh mà album đem tới đã tạo ra "bước ngoặt quan trọng cho sự phát triển của hard rock và heavy metal."

Trong năm đầu tiên, Led Zeppelin hoàn tất 4 tour diễn tại Anh và Mỹ, rồi cho phát hành album phòng thu thứ 2 Led Zeppelin II. Hầu hết các ca khúc được thu âm tại các phòng thu dọc đường ở Bắc Mỹ, giúp họ có được thành công thương mại vượt trội so với album đầu tiên, khi giành vị trí quán quân ở cả Anh và Mỹ. Album tiếp tục phát triển phong cách blues rock, tạo nên thứ âm thanh "mạnh mẽ và dữ dội, cục cằn và trực diện" tạo nên ảnh hưởng vô cùng lớn và sau đó được thường xuyên mô phỏng lại. Steve Waksman cho rằng Led Zeppelin II chính là "điểm khởi đầu của heavy metal".

Ban nhạc muốn mỗi album là một khối thống nhất, với đầy đủ trải nghiệm về nghe nhạc chứ không phải một bản biên tập các ca khúc đi kèm với đĩa đơn. Grant vẫn giữ quan điểm sản xuất album cứng rắn, đặc biệt là ở Anh, khi chỉ dành cho một vài đài phát thanh và truyền hình chuyên về nhạc rock. Dù không có sự đồng ý của ban nhạc, một số ca khúc vẫn được phát hành dưới dạng đĩa đơn ở Mỹ. Năm 1969, ấn bản chỉnh sửa của "Whole Lotta Love" – ca khúc ở album thứ 2 – được chính thức trở thành đĩa đơn tại Mỹ. Ca khúc đạt vị trí số 4 tại Billboard vào tháng 1 năm 1970 với hơn 1 triệu bản và xây dựng nên tên tuổi vững chắc cho ban nhạc. Họ cũng ngày một lảng tránh việc xuất hiện trên truyền hình, cho rằng họ quan tâm hơn tới việc khán giả tới nghe họ như thế nào tại các buổi trình diễn trực tiếp.

Sau khi cho phát hành album thứ 2, Led Zeppelin liên tục đi tour tại Mỹ. Ban đầu họ chỉ diễn tại các hôp đêm và vũ trường, nhưng dần chuyển tới những tụ điểm đông khán giả hơn. Những buổi diễn đầu tiên của họ kéo dài tới hơn 4 giờ, với những phần mở rộng và ngẫu hứng hơn so với bản thu âm. Rất nhiều buổi diễn đó đã được ghi lại trong các tuyển tập bootleg. Cũng trong thời kỳ đi tour dày đặc này mà ban nhạc bắt đầu đón nhận nhiều lời đồn đại bên ngoài sân khấu.

Năm 1970, Page dọn tới Bron-Yr-Aur, một trang trại nhỏ ở xứ Wales để bắt đầu thu âm album Led Zeppelin III. Thành quả thu được là thứ âm nhạc mộc hơn với nhiều ảnh hưởng từ nhạc folk và âm nhạc Celtic, minh chứng cho tính đa dạng của ban nhạc. Tính acoustic của album nhận được nhiều phản ứng trái chiều, vì giới chuyên môn và khán giả đều cảm thấy bất ngờ khi ban nhạc bỗng quay lưng lại với những hòa âm điện trong 2 album trước, dẫn tới việc ban nhạc trở thành chủ đề chỉ trích của nhiều tờ báo âm nhạc. Cho dù cũng đạt vị trí quán quân ở Anh và Mỹ, song đây là album tại vị ngắn ngủi nhất trong số 5 album đầu tiên của họ. Ca khúc mở đầu "Immigrant Song" trở thành đĩa đơn tại Mỹ vào tháng 11 năm 1970 dù ban nhạc không hề mong muốn, sau đó lọt vào top 12 của bảng xếp hang Billboard.

"Ban nhạc xuất sắc nhất thế giới": 1971–1975

Tới thập niên 1970, Led Zeppelin đạt đến nấc thang mới trong thành công thương mại cũng như chuyên môn, đưa họ trở thành một trong những nghệ sĩ ảnh hưởng nhất thời điểm đó, vượt qua cả những thành tựu trước đó của họ. Hình ảnh của họ cũng có nhiều thay đổi lớn khi các thành viên sử dụng những trang phục cầu kỳ, màu sắc và tỉ mỉ hơn. Ban nhạc cũng sử dụng chiếc Boeing 720 làm chuyên cơ riêng (được đặt tên là The Starship), thường đặt trọn gói toàn bộ khách sạn (trong đó có khách sạn Continental Hyatt House, nay là Andaz West Hollywood ở Los Angeles, còn được đặt biệt danh "Riot House") và thường xuyên xuất hiện trong các câu chuyện về lối sống trụy lạc. Một trong số đó là chuyện Bonham lái xe máy dọc hành lang của Riot House, trong khi câu chuyện khác kể lại việc họ làm hỏng toàn bộ căn phòng tại Hilton Hotels & Resorts ở Tokyo, dẫn tới việc họ bị cấm cửa tới hệ thống khách sạn này mãi mãi. Cho dù Led Zeppelin bị lên án nhiều vì hành vi làm bẩn phòng khách sạn hoặc vứt tivi qua cửa sổ phòng, có nhiều ý kiến cho rằng tất cả đều là thêu dệt. Theo nhà báo Chris Welch, "những chuyến đi [của Led Zeppelin] luôn đem theo nhiều câu chuyện, nhưng có vẻ mọi người bị ám ảnh rằng ban nhạc chỉ biết nghịch ngợm phá phách và ham vui dâm dục."

Led Zeppelin cho phát hành album thứ 4 vào ngày 8 tháng 11 năm 1971. Sau những phản hồi tiêu cực của giới chuyên môn, đặc biệt đối với Led Zeppelin III, ban nhạc lần này quyết định không đặt nhan đề cho album mới, cho dù để phân biệt người hâm mộ vẫn đặt tên cho nó là Led Zeppelin IV, Vô danh, IV, hoặc là theo 4 ký tự có trên phần bìa, là Bộ tứ biểu tượng, Zoso hay Ký tự. Ngoài việc không có nhan đề, phần bìa gốc cũng không đề tên ban nhạc thỏa theo mong muốn ẩn danh của họ và để tránh việc tò mò từ báo giới. Với hơn 37 triệu đĩa bán được, Led Zeppelin IV là một trong những album bán chạy nhất lịch sử, và bồi đắp vững chắc tên tuổi của ban nhạc như một trong những ngôi sao lớn nhất thập niên 1970. Tính tới năm 2006, đã có tới 23 triệu đĩa bán chỉ riêng ở Mỹ. Ca khúc "Stairway to Heaven" cho dù chưa bao giờ được phát hành dưới dạng đĩa đơn trở thành một trong những ca khúc được yêu cầu nhiều nhất và được phát nhiều nhất trên đài phát thanh AOR FM radio. Cả nhóm sau đó liền đi tour tại Anh, châu Đại Dương, Bắc Mỹ, Nhật Bản và trở lại Anh một lần nữa trong giai đoạn từ cuối năm 1971 tới đầu năm 1973.

Album tiếp theo của họ, Houses of the Holy, được ra mắt vào tháng 3 năm 1973. Album bao gồm nhiều trải nghiệm mới của ban nhạc khi họ bắt đầu sử dụng synthesizer và mellotron. Phần bìa màu cam chủ đạo, thiết kế bởi Hipgnosis, mang hình ảnh những trẻ em không mặc quần áo bò theo Con đường của người khổng lồ ở Bắc Ireland. Cho dù hình ảnh những đứa trẻ không hiện lên rõ ràng ở phần bìa, nó vẫn gây ra những tranh cãi khi mới ra mắt. Cũng giống như album thứ tư, ban nhạc không để tên hay nhan đề lên bìa của Houses of the Holy.

Houses of the Holy giành vị trí quán quân trên toàn thế giới, và tour diễn Bắc Mỹ sau đó của họ vào năm 1973 phá vỡ liên tiếp nhiều kỷ lục về quy mô tổ chức cũng như lượng khán giả tới xem. Tại sân vận động Tampa ở Florida, họ trình diễn trước 56.800 người hâm mộ, phá kỷ lục từ buổi trình diễn của The Beatles tại sân vận động Shea năm 1965 và thu về tới 309.000 $. 3 buổi diễn cháy vé tại Madison Square Garden ở New York được quay lại thành phim tài liệu, song dự án The Song Remains the Same lại trì hoãn ngày phát hành tới tận năm 1976. Ngay trước buổi diễn cuối cùng, 180.000 $ tiền mặt mà nhóm kiếm được đã bị ăn trộm từ két sắt của khách sạn Drake, New York.

Năm 1974, Led Zeppelin tạm ngừng việc đi tour để tập trung thành lập nhãn đĩa riêng của mình có tên Swan Song Records, đặt tên theo nhan đề một ca khúc sắp ra mắt. Logo của hãng được phỏng theo bức vẽ Evening: Fall of Day (1869) của họa sĩ William Rimmer trong hình hài của thần Apollo. Logo này có thể được thấy trên nhiều đồ lưu niệm của ban nhạc, đặc biệt trên áo phông. Ngoài việc chọn Swan Song là công ty phát hành các sản phẩm của mình, hãng đĩa cũng ký thêm hợp đồng với nhiều nghệ sĩ lớn nhỏ, có thể kể tới Bad Company, The Pretty Things và Maggie Bell. Nhãn đĩa tương đối thành công trong thời gian Led Zeppelin tồn tại, song nhanh chóng tuyên bố đóng cửa chỉ 3 năm sau khi ban nhạc tan rã.

Năm 1975, Led Zeppelin cho phát hành album-kép Physical Graffiti. Đây cũng là sản phẩm đầu tiên được phát hành dưới tên hãng Swan Song. Album bao gồm 15 ca khúc mà 8 trong số đó được thu tại Headley Grange từ năm 1974, còn 7 ca khúc còn lại được thu âm thậm chí từ trước đó. Tạp chí Rolling Stone coi Physical Graffiti là "cuộc đánh cược vào sự tôn trọng nghệ thuật" của Led Zeppelin, và cho rằng những nhóm nhạc duy nhất cạnh tranh với họ danh hiệu "Ban nhạc rock xuất sắc nhất" chỉ có thể là The Rolling Stones và The Who. Album có được thành công vang dội về thương mại cũng như chuyên môn. Không lâu sau khi Physical Graffiti ra mắt, toàn bộ các album trước đó của ban nhạc đồng loạt xuất hiện trong top 200 của các bảng xếp hạng, và ban nhạc liền tiến hành đi tour Bắc Mỹ một lần nữa với việc sử dụng nhiều hiệu ứng âm thanh và ánh sáng chưa từng có. Tháng 5 năm 1975, Led Zeppelin bán hết vé 5 buổi diễn tại Earls Court ở London – vào thời điểm đó là trung tâm trình diễn lớn nhất nước Anh.

Giai đoạn đi tour gián đoạn và trở lại: 1975–1977

Sau thành công tại Earls Court, Led Zeppelin đi nghỉ và lên kế hoạch đi tour sau đó tại Mỹ, trong đó có 2 buổi diễn trong nhà tại San Francisco. Tháng 8 năm 1975, Plant cùng vợ Maureen gặp tai nạn xe hơi nghiêm trọng ở đảo Rhodes, Hi Lạp. Plant chỉ bị vỡ gót chân nhưng Maureen bị thương nặng, và chỉ may mắn mới có thể cứu sống được cô khi cô được truyền máu kịp thời. Không thể đi tour, Plant tới đảo Channel ở Jersey suốt tháng 8 và 9 để hồi phục với Bonham và Page hỗ trợ. Ban nhạc sau đó tập hợp tại Malibu, California. Trong thời gian gián đoạn bắt buộc này, họ đã tìm được những chất liệu cho album mới, Presence.

Led Zeppelin tiếp tục là tâm điểm chú ý của làng nhạc rock đương thời, giữ vững thành tích ban nhạc thành công nhất thế giới vượt trên cả The Rolling Stones. Presence được ra mắt vào tháng 3 năm 1976, đánh dấu việc âm thanh của Led Zeppelin mang tính trực diện hơn, nhiều guitar ngẫu hứng, với nhiều phần chơi acoustic và hòa âm phức tạp hơn so với các album trước. Album chỉ có được chứng chỉ Bạch kim, song lại nhận được những đánh giá rất trái chiều từ người hâm mộ cũng như báo chí, với nhiều ý kiến cho rằng ban nhạc đã tới giới hạn của chính mình. Page bắt đầu dùng heroin trong quá trình thu âm album này – một thói quen xấu ảnh hưởng tới chất lượng trình diễn trực tiếp và thu âm, cho dù bản thân Page luôn phủ nhận.

Vì chấn thương của Plant, Led Zeppelin không thể đi tour vào năm 1976. Thay vào đó, họ hoàn chỉnh được bộ phim The Song Remains the Same và cả bản soundtrack theo kèm. Bộ phim được công chiếu lần đầu tại New York ngày 20 tháng 10 năm 1976, tuy nhiên chỉ nhận được sự thờ ơ từ giới phê bình và người hâm mộ. Trái lại, bộ phim đặc biệt thành công ở Anh, nơi mà ban nhạc không đi tour từ năm 1975 vì các vấn đề thuế vụ, buộc họ phải vô cùng vất vả để thu hút lại được công chúng.

Năm 1977, Led Zeppelin trở lại đi tour vòng quanh Bắc Mỹ. Họ tiếp tục phá vỡ kỷ lục với lượng khán giả lên tới 76.229 trong buổi diễn ở Silverdome ngày 30 tháng 4. Theo Sách Kỷ lục Guinness, đây chính là buổi diễn có lượng khán giả lớn nhất từ trước tới nay. Tour diễn vô cùng thành công về doanh thu, song lại mắc phải nhiều vấn đề bên lề. Ngày 19 tháng 4, 70 người bị bắt giữ trong số 1.000 khán giả làm sập sân vận động Cincinnati Riverfront Coliseum tại 2 buổi cháy vé ở đây, trong khi còn rất nhiều người khác cố gắng vào xem bằng việc dùng đá và chai lọ ném vỡ cửa kính. Ngày 3 tháng 6, buổi diễn ở sân vận động Tampa buộc phải rút ngắn vì cơn bão bất chợt ập đến, cho dù trên vé có ghi "Dù mưa hay nắng". Đám đông trở nên hỗn loạn, dẫn tới thương vong và nhiều vụ bắt giữ.

Sau buổi diễn ngày 23 tháng 7 trong khuôn khổ Liên hoan Day on the Green tại sân vận động O.co Coliseum ở Oakland, California, Bonham và các thành viên hỗ trợ ban nhạc bị bắt giữ sau khi một nhân viên thuộc ban tổ chức của Bill Graham bị hành hung trong lúc ban nhạc trình diễn. Buổi diễn ngày hôm sau ở Oakland trở thành buổi diễn cuối cùng của Led Zeppelin tại quốc gia này. 2 ngày sau đó, khi nhận phòng tại khách sạn trong khu người Pháp ở New Orleans để chuẩn bị cho buổi diễn ngày 30 tháng 7 ở sân vận động Louisiana Superdome, Plant nhận được tin sốc khi con trai 5 tuổi của anh, Karac, qua đời vì bị sốt virus dạ dày. Phần còn lại của tour diễn lập tức bị hủy bỏ, dẫn tới nhiều nghi ngại cho tương lai của ban nhạc.

Cái chết của Bonham và tan rã: 1978–1980

Tháng 11 năm 1978, cả nhóm tiến hành thu âm tại phòng thu Polar Studios ở Stockholm, Thụy Điển. Thành quả thu được là album In Through the Out Door với nhiều âm thanh thể nghiệm, và một lần nữa nhận được những đánh giá trái chiều từ giới chuyên môn và người hâm mộ. Tuy nhiên, album vẫn giành được vị trí quán quân tại Anh và Mỹ ngay trong tuần thứ 2 kể từ ngày phát hành. Không lâu sau đó, toàn bộ những album từng được phát hành của Led Zeppelin đồng loạt trở lại Billboard 200 trong khoảng thời gian từ 27 tháng 10 tới 3 tháng 11 năm 1979.

Tháng 8 năm 1979, sau 2 buổi diễn khởi động ở Copenhagen, Led Zeppelin liền chuẩn bị cho 2 buổi diễn tại Liên hoan âm nhạc Knebworth trước khoảng 104.000 khán giả trong đêm diễn đầu tiên. Ngay lập tức một tour diễn châu Âu ngắn ngày được ban nhạc lên kế hoạch cho tháng 6 và 7 năm 1980 với nội dung đơn giản không bao gồm bất cứ đoạn solo hay ngẫu hứng kéo dài nào, Ngày 27 tháng 6 trong buổi diễn tại Nuremberg, chương trình buộc phải kết thúc giữa chừng khi Bonham ngất xỉu ngay trên sân khấu và buộc phải cấp cứu tại bệnh viện. Báo chí sau đó cho rằng việc ngất xỉu này là hậu quả của thói nghiện rượu và sử dụng chất kích thích kéo dài của anh, nhưng ban nhạc chỉ bình luận rằng anh đơn giản bị kiệt sức.

Tour diễn vòng quanh Bắc Mỹ đầu tiên của họ kể từ năm 1977 được dự định bắt đầu từ ngày 17 tháng 10 năm 1980. Ngày 24 tháng 9, Bonham được trợ lý của Led Zeppelin, Rex King, chở tới tập luyện cùng ban nhạc tại phòng thu Bray Studios. Bonham được yêu cầu nghỉ để ăn sáng, song thay vào đó anh uống 4 cốc vodka (khoảng 16 tới 24 oz.) cùng một chiếc bánh mỳ. Ngay sau khi cắn miếng bánh mỳ, anh quay sang người trợ lý và nói "bữa sáng đây". Anh tiếp tục uống rất nhiều trên đoạn đường tới phòng thu. Buổi tập kéo dài tới tận tối, và tất cả cùng nghỉ ngơi tại nhà riêng của Page, Old Mill House ở Clewer, Windsor. Khoảng nửa đêm, Bonham khi đó đã buồn ngủ, được mọi người đưa về giường. Khoảng 1:45 sáng, Benji LeFevre (quản lý tour mới của Led Zeppelin) và John Paul Jones phát hiện ra Bonham đã qua đời. Nguyên nhân cái chết được kết luận là do ngạt dung dịch trào ngược; khám nghiệm tử thi còn tìm thấy một lượng lớn ma túy trong người của anh. Bonham được hỏa táng ngày 10 tháng 10 năm 1980, và tro của anh được rải quanh nhà thờ St Michael ở Rushock, gần Droitwich, Worcestershire. Những kết luận cuối cùng về cái chết của anh được công bố qua một bản điều tra vào ngày 27 tháng 10.

Kế hoạch đi tour Bắc Mỹ của Led Zeppelin buộc phải hủy bỏ, cho dù nhiều tin đồn rằng Cozy Powell, Carmine Appice, Barriemore Barlow, Simon Kirke hay Bev Bevan sẽ được mời thay thế. Ban nhạc lập tức quyết định giải tán. Trong thông cáo báo chí chính thức ngày 4 tháng 12 năm 1980, ban nhạc viết: "Chúng tôi mong mọi người hiểu rằng sự ra đi của người bạn thân thiết, và cảm giác không thể bị chia cắt mà chúng tôi và quản lý có thể cảm nhận được, đã buộc chúng tôi phải quyết định rằng không thể tiếp tục trong tình trạng hiện nay." Dòng chữ được ký đơn giản "Led Zeppelin" khi kết thúc.

Hậu tan rã

Thập niên 1980

Sau khi Led Zeppelin tan rã, dự án cá nhân đầu tiên của một cựu thành viên là ban nhạc The Honeydrippers do Plant thành lập vào năm 1981. Họ chỉ cho phát hành 1 album duy nhất vào năm 1984. Ban nhạc có Page chơi guitar lead, ngoài ra còn có rất nhiều nghệ sĩ là bạn thân thiết của họ như Jeff Beck, Paul Shaffer và Nile Rodgers. Plant muốn tập trung xây dựng một hình ảnh hoàn toàn khác với Led Zeppelin khi muốn họ chơi nhạc standard với R&B, điển hình là bản hát lại ca khúc "Sea of Love", giành được vị trí thứ 3 tại Billboard 200 vào đầu năm 1985.

Album Coda bao gồm những bản thu và giai điệu chưa từng được phát hành của Led Zeppelin được ra mắt vào tháng 11 năm 1982. Album bao gồm 2 ca khúc thu âm trực tiếp từ buổi diễn ở Royal Albert Hall từ năm 1970, 2 ca khúc thu âm từ thời kỳ Led Zeppelin III và Houses of the Holy và 3 ca khúc từ thời kỳ In Through the Out Door. Album cũng đưa vào đoạn chơi trống của Bonham với phần hiệu ứng của Page và được đặt tên là "Bonzo's Montreux".

Ngày 13 tháng 7 năm 1985, Page, Plant và Jones tái hợp trên sân khấu của chương trình Live Aid tại sân vận động John F. Kennedy, Philadelphia bên cạnh các tay trống Tony Thompson và Phil Collins và cây bass Paul Martinez. Collins từng cộng tác với Plant trong 2 album solo đầu tiên, còn Martinez từng là thành viên nhóm Band of Joy cùng Plant và Bonham. Phần trình diễn được đánh dấu bởi việc thiếu đồng nhất do thiếu tập luyện trước giữa 2 tay trống, Page thì gặp vấn đề với chiếc guitar chỉnh dây sai tông và monitor gặp trục trặc, trong khi giọng của Plant thì bị khàn đặc. Page miêu tả buổi diễn "quá xấu hổ", trong khi Plant thì gọi đó là "sự tàn nhẫn".

3 thành viên cùng nhau tái hợp 1 lần nữa vào ngày 14 tháng 5 năm 1988 trong lễ kỷ niệm 40 năm thành lập hãng Atlantic Records với Jason Bonham chơi trống. Kết quả thu được lại là một buổi trình diễn thất vọng khác khi Plant và Page tranh cãi dữ dội việc có nên thể hiện "Stairway to Heaven" hay không, và phần chơi keyboard của Jones thậm chí còn không nghe thấy được qua chất lượng vô tuyến truyền hình. Page gọi đây là "một sự thất vọng ghê gớm" còn Plant thì nói "buổi diễn là một sai lầm".

Thập niên 1990

Led Zeppelin Boxed Set được chỉnh âm theo ý của Page ra mắt vào năm 1990, góp tăng thêm những ủng hộ đối với ban nhạc và giảm bớt những tranh cãi giữa các thành viên về việc tái hợp. Sản phẩm này bao gồm một số ca khúc chưa từng được phát hành, như bản hát lại ca khúc "Travelling Riverside Blues" của Robert Johnson. Ca khúc này đạt vị trí số 7 tại bảng xếp hạng Album Rock Tracks của Billboard. Năm 1992, "Immigrant Song"/"Hey, Hey, What Can I Do" được phát hành dưới dạng đĩa đơn tại Mỹ. Led Zeppelin Boxed Set 2 được ra mắt vào năm 1993. Hai bản box set trên tổng hợp tất cả các sản phẩm phòng thu của ban nhạc, theo kèm là một số bản thu trực tiếp quý giá.

Năm 1994, Page and Plant tái hợp trong chương trình "UnLedded" dài 90 phút của kênh MTV. Thành quả thu được là album No Quarter: Jimmy Page and Robert Plant Unledded với nhiều ca khúc của Led Zeppelin được biên tập lại, theo kèm là tour diễn vòng quanh thế giới ngay trong năm sau. Có lời đồn rằng đây là thời điểm có những rạn nứt trong lòng ban nhạc khi Jones không hề biết về kế hoạch tái hợp này.

Năm 1995, Led Zeppelin được vinh danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll bởi Steven Tyler và Joe Perry từ nhóm Aerosmith. Jason và Zoë Bonham cũng có mặt để thay mặt cho người cha đã khuất của mình. Trong buổi lễ trao giải, những rạn nứt trong lòng ban nhạc đã được khẳng định khi Jones nói: "Cám ơn những người bạn của tôi, vì cuối cùng các anh cũng nhớ tới số điện thoại của tôi!", dẫn tới những ánh mắt kinh ngạc và khó xử từ Page và Plant. Sau đó, họ cùng nhau chơi nhạc cùng Tyler và Perry, với Jason Bonham chơi trống, tiếp theo đó có sự tham gia của cả Neil Young, và lần này là Michael Lee chơi trống.

Năm 1997, Atlantic Records cho phát hành bản chỉnh sửa đĩa đơn "Whole Lotta Love" tại Anh và Mỹ. Đây cũng là đĩa đơn duy nhất mà Led Zeppelin cho phát hành tại quê hương của mình và đạt vị trí xếp hạng số 21. Tới tháng 11, họ cho ra mắt Led Zeppelin BBC Sessions với 2 đĩa được thu âm trong giai đoạn 1969 và 1971. Page and Plant tiếp tục cho phát hành sản phẩm mới có tên Walking into Clarksdale vào năm 1998 với nhiều chất liệu mới. Tuy nhiên vì doanh thu quá thất vọng, bộ đôi liền giải tán trước khi thực hiện tour diễn tại Úc.

Thập niên 2000–nay

Năm 2003, 2 DVD thu âm trực tiếp được ra mắt đó là How the West Was Won và Led Zeppelin DVD, tổng hợp những buổi trình diễn kéo dài tận 6 giờ đồng hồ và trở thành DVD bán chạy nhất lịch sử. Tháng 7 năm 2007, Atlantic/Rhino và Warner Home Video giới thiệu 3 sản phẩm mới của Led Zeppelin sẽ được đồng loạt ra mắt vào tháng 11. Đầu tiên là album tuyển tập Mothership với 24 ca khúc tiêu biểu nhất sự nghiệp ban nhạc, tiếp theo là bản chỉnh sửa album soundtrack The Song Remains the Same với nhiều chất liệu mới, và một DVD trực tiếp mới nữa. Led Zeppelin cũng cho phép người nghe thưởng thức sản phẩm của mình qua hình thức tải kỹ thuật số và trở thành ban nhạc rock lớn đầu tiên thực hiện điều này.

Ngày 10 tháng 12 năm 2007, Led Zeppelin tái hợp trong buổi diễn tưởng niệm Ahmet Ertegun tại sân vận động O2 Arena ở London, với Jason Bonham là người chơi trống toàn bộ chương trình. Theo Sách Kỷ lục Guinness năm 2009, đây chính là "Buổi diễn có số lượng người yêu cầu vé lớn nhất" với hơn 20 triệu người đăng ký mua vé qua mạng internet. Giới chuyên môn đánh giá rất cao buổi diễn và khắp nơi đều có những lời suy đoán về khả năng tái hợp chính thức của ban nhạc. Nhiều tin đồn cho rằng Page, Jones và Jason Bonham đã lên kế hoạch đi tour và chuẩn bị cho dự án mới của Led Zeppelin. Plant tiếp tục lưu diễn cùng Alison Krauss vào tháng 9 năm 2008 nên không thể đi tour cùng nhóm. Page và Jones cũng nhắm tới một số ca sĩ tên tuổi để thay thế Plant, như Steven Tyler của Aerosmith, hay Myles Kennedy của Alter Bridge, song tới tháng 1 năm 2009, họ tuyên bố dự án chính thức bị hủy bỏ. Bộ phim biên tập lại buổi diễn Celebration Day được công chiếu vào ngày 17 tháng 10 năm 2012, và được bày bán chính thức vào ngày 19 tháng 11. Bộ phim đạt doanh thu 2 triệu $ ngay trong đêm chiếu đầu tiên, và album trực tiếp theo kèm đạt vị trí số 4 và 9 lần lượt tại Anh và Mỹ. Sau khi ra mắt bộ phim, Page tiết lộ rằng ông đang thực hiện chỉnh âm lại toàn bộ danh sách đĩa nhạc của Led Zeppelin. Sản phẩm hoàn tất và ra mắt vào tháng 6 năm 2014, theo kèm nhiều bonus track.

Phong cách âm nhạc
Âm nhạc của Led Zeppelin có nguồn gốc từ nhạc blues. Những nghệ sĩ nhạc blues gạo cội người Mỹ như Muddy Waters và Skip James đều xuất hiện trong 2 album đầu tay của ban nhạc, bên cạnh phong cách country blues dễ thấy từ Howlin' Wolf. Các ca khúc được viết chủ yếu theo 12-hợp-âm-nhạc-blues trong hầu hết các album phòng thu, trong khi bản thân nhạc blues ảnh hưởng chính tới cả giai điệu lẫn ca từ của ban nhạc. Họ cũng chịu ảnh hưởng tới từ các nghệ sĩ folk kiểu mới từ Anh, Mỹ và cả âm nhạc Celtic. Nghệ sĩ guitar người Scotland Bert Jansch đã ảnh hưởng rất lớn tới Page, giúp Page chơi nhiều hơn "open tuning" cũng như tạo ra những đoạn gằn dữ dội. Ban nhạc cũng vay mượn nhiều thể loại âm nhạc khác như world music, rock 'n' roll, jazz, nhạc đồng quê, funk, soul và reggae, đặc biệt kể từ album Houses of the Holy.

Những chất liệu chính trong 2 album đầu tiên của Led Zeppelin được phát triển từ những giai điệu kinh điển của blues và folk. Phương pháp này giúp họ pha trộn giai điệu và ca từ giữa những ca khúc và ấn bản khác nhau, từ đó giúp họ định hình nên các đoạn chuyển, tạo nên những chất liệu mới song cũng khiến họ bị nhiều lời quy kết cho hành động đạo nhạc cũng như vi phạm bản quyền. Phần giai điệu thường được viết trước, đôi lúc với sự hỗ trợ của ca từ và từ đó giúp họ viết nên những ấn bản khác nhau của ca khúc. Kể từ khi chuyển tới Bron-Yr-Aur vào năm 1970, bộ đôi sáng tác Page và Plant đã chiếm vai trò chủ đạo khi Page sáng tác nên phần nhạc, chủ yếu qua chiếc đàn acoustic, trong khi Plant là người viết lời chính cho ban nhạc, Jones và Bonham bổ sung thêm các chất liệu khi chơi nháp hoặc trong phòng thu, góp phần giúp ca khúc phát triển. Vào giai đoạn sau của sự nghiệp, Page dần lùi về trong khả năng sáng tác, trong khi Jones trở nên ngày một quan trọng trong vai trò sản xuất âm nhạc khi chủ yếu sáng tác cùng keyboard. Plant đôi lúc còn viết nên phần lời trước khi Page và Bonham phát triển phần của mình.

Phần ca từ thời kỳ đầu của ban nhạc chủ yếu được xây dựng từ những chi tiết blues và folk, nhiều lúc được trộn giữa các ca khúc khác nhau. Nhiều ca khúc được viết theo những chủ đề lãng mạn, thất tình hay ham muốn tình dục vốn rất phổ thông trong nhạc pop, rock và blues. Nhiều phần ca từ, đặc biệt trong những ca khúc được xây dựng trên nhạc blues, được phỏng theo cảm hứng ghét việc kết đôi. Trong Led Zeppelin III, họ đưa thêm những yếu tố của thần bí học và thần học trong âm nhạc của mình, nhất là khi Page bắt đầu có thêm những mối quan tâm về thần thoại và lịch sử. Những yếu tố trên chủ yếu phản ánh mối quan tâm của Page tới những chuyện thần bí, dẫn tới việc quy kết các ca khúc của họ có nội dung là lời nhắn tới Satan, nhiều trong số đó bị đồn đại có chứa những thông tin ngầm, vốn luôn bị ban nhạc và giới chuyên môn bác bỏ. Susan Fast cho rằng khi Plant vẫn là người viết lời chính cho ban nhạc, nội dung của các ca khúc chủ yếu nói lên những suy nghĩ của ông về phong trào phản văn hóa thập niên 1960 ở bờ Tây nước Mỹ. Ở nửa sau sự nghiệp ban nhạc, ca từ của Plant mang nhiều nét tự sự, ít lạc quan hơn với nhiều trải nghiệm và câu chuyện cá nhân.

Theo nhà nghiên cứu âm nhạc Robert Walser, "Âm thanh của Led Zeppelin nổi bật bởi tốc độ và sức mạnh, thứ nhịp nền khác biệt, đối lập với thứ năng lượng dồn dập cùng với chất giọng rên rỉ của Robert Plant và tiếng đàn mạnh mẽ, rành rọt mà uyển chuyển của Jimmy Page". Những yếu tố trên sau này được coi là nguyên gốc của thể loại hard rock và heavy metal, và họ thường được miêu tả là "một ban nhạc heavy metal điển hình", cho dù từng thành viên luôn lảng tránh vấn đề này. Rất nhiều lời ngợi ca đã được dành cho những đoạn riff uyển chuyển kinh điển trong "Whole Lotta Love" và "The Wanton Song". Nhiều đoạn riff không được ghi đè y hệt bởi guitar, bass hay trống, thay vào đó là giai điệu và nhịp biến đổi, chẳng hạn như ca khúc "Black Dog" thậm chí đã thay hoàn toàn sang nhịp khác. Cách chơi guitar của Page pha trộn những yếu tố của nhạc blues cùng với các thể loại âm nhạc phương Đông. Cách Plant sử dụng nhịp nhàng các tiếng thét thường được so sánh với kỹ thuật của Janis Joplin. Kỹ năng chơi trống của Bonham được nhấn mạnh bởi sức mạnh, phách nhanh, đặc biệt là những nhịp cực nhanh với trống bass. Khả năng chơi bass của Jones gây chú ý qua tính giai điệu, trong khi cách chơi keyboard của ông đã bổ sung tính cổ điển cho âm nhạc của Led Zeppelin.

Page nhấn mạnh rằng ông từng muốn Led Zeppelin tạo nên thứ âm nhạc "sáng và tối". Quan điểm này trở nên rõ ràng hơn qua album Led Zeppelin III khi ban nhạc sử dụng thuần thục các nhạc cụ mộc. Nó được phát triển mạnh mẽ hơn trong album thứ tư, đặc biệt trong "Stairway to Heaven" khi ca khúc được mở đầu bằng giai điệu của guitar acoustic và kết thúc bởi tiếng trống mạnh và âm thanh các nhạc cụ điện. Càng về cuối sự nghiệp, họ càng hướng về thứ giai điệu dịu nhẹ hơn và progressive hơn qua tiếng keyboard của Jones. Họ cũng gia tăng việc xây dựng những phần nền nhạc khác nhau cùng cải tiến kỹ thuật, trong đó có thu âm đa-băng và ghi đè guitar. Sự phát triển của họ trong khai thác năng lượng cũng như tổng thể hòa âm cũng dễ thấy qua việc sản xuất từng phong cách cá nhân vượt trên bất cứ một thể loại nhạc cụ thể nào. Ian Peddie cho rằng họ "...ồn ào, mạnh mẽ và thường xuyên dữ dội, song âm nhạc của họ cũng có tính châm biếm, tự họa và tinh tế tột đỉnh."

Tôn vinh

Led Zeppelin được coi là một trong những ban nhạc rock thành công nhất, cách tân nhất và ảnh hưởng nhất lịch sử nhạc rock. Nhà phê bình Mikal Gilmore nói: "Led Zeppelin – tài năng, phức tạp, day dứt, đẹp đẽ và nguy hiểm – tạo nên một trong những đội hình và những buổi trình diễn thành công nhất của thế kỷ 20, cho dù họ luôn muốn áp đảo mọi thứ, ngay cả với chính họ."

Led Zeppelin ảnh hưởng lớn tới những ban nhạc hard rock và heavy metal, bao gồm Deep Purple, Black Sabbath, Rush, Queen và Megadeth, ngoài ra còn cả các nhóm progressive metal như Tool và Dream Theater. Họ cũng gây ảnh hưởng tới các ban nhạc punk và post-punk như Ramones và The Cult. Họ cũng mang đến những đóng góp quan trọng cho làn sóng alternative rock, gọi là "âm thanh Zeppelin" chủ đạo từ giữa thập niên 1970, được nhắc tới qua các ban nhạc The Smashing Pumpkins, Nirvana, Pearl Jam và Soundgarden. Rất nhiều nghệ sĩ khác cũng thừa nhận ảnh hưởng từ Led Zeppelin, có thể kể tới Madonna, Shakira, Lady Gaga và Katie Melua.

Led Zeppelin cũng được tôn vinh trong việc làm thay đổi bản chất của ngành công nghiệp âm nhạc, đặc biệt trong việc khai thác những album mang phong cách phương Đông (AOR), ngoài ra là phong cách arena rock. Năm 1988, John Kalodner – A&R của hãng Geffen Records – nhận xét: "Với tôi, ngay sau The Beatles, họ là ban nhạc có ảnh hưởng nhất với lịch sử âm nhạc. Họ thay đổi cách ta ghi âm lại âm nhạc, những chương trình phát thanh và cả các buổi hòa nhạc AOR. Họ thậm chí tạo nên mặc định AOR trên sóng phát thanh với "Stairway to Heaven" và có những bản hit thậm chí còn không lọt vào Top 40. Họ là những người đầu tiên trình diễn thành công tại những sân vận động khổng lồ, hầu hết đều cháy vé và không sử dụng các thiết bị hỗ trợ nào. Người ta có thể làm được như họ, nhưng không ai có thể vượt qua họ." Andrew Loog Oldham – nhà sản xuất và quản lý tour của The Rolling Stones – cũng có những nhận xét tương tự về cách mà Led Zeppelin ảnh hưởng tới ngành công nghiệp âm nhạc, cũng như cách mà những buổi hòa nhạc rock lại có thể thành công trước một lượng khán giả khổng lồ.

Một số nguồn thống kê rằng ban nhạc bán được hơn 200 triệu đĩa trên toàn thế giới, số khác lại cho rằng con số trên vượt qua mức 300 triệu, trong đó có 111,5 triệu đĩa chỉ riêng tại Mỹ. Theo RIAA, Led Zeppelin là ban nhạc có số đĩa bán chạy thứ 2, và là nghệ sĩ có số đĩa bán chạy thứ 4 tại Mỹ, và là một trong số 3 nghệ sĩ duy nhất có ít nhất 4 album đạt chứng chỉ Kim cương. Led Zeppelin cũng là một trong những nghệ sĩ có nhiều bootleg nhất lịch sử nhạc rock.

Led Zeppelin cũng là nghệ sĩ có ảnh hưởng lớn tới văn hóa quần chúng. Jim Miller, biên tập viên của ấn phẩm Rolling Stone Illustrated History of Rock & Roll, nhận xét: "Ở một mức độ nào đó, Led Zeppelin hiện thân tinh hoa của thời kỳ psychedelic thập niên 1960 khi gián tiếp đưa rock tới sự lôi cuốn nhạy cảm." Họ cũng được coi là những người đặt nền móng của phong cách cock rock nam tính và dữ dằn, cho dù vấn đề này còn gây nhiều tranh luận. Phong cách thời trang của họ cũng tạo nên nhiều cảm hứng; Simeon Lipman, quản lý phòng văn hóa quần chúng tại nhà đấu giá Christie's, bình luận: "Led Zeppelin có ảnh hưởng lớn tới ngành thời trang khi mọi thứ xung quanh họ đều trở nên cuốn hút, và công chúng đều muốn sở hữu chúng." Họ chính là những người đi đầu trào lưu tóc xù mà những nhóm glam metal thập niên 1980 như Mötley Crüe và Skid Row bắt chước. Nhiều nghệ sĩ khác phỏng theo những chi tiết trên trang phục, đồ trang sức hay kiểu tóc của Led Zeppelin, với ống xòe và áo phông chẽn điển hình như Kings of Leon, với tóc xù và áo phông bó sát điển hình như Jack White của The White Stripes, hay với chiếc khăn lụa, mũ mềm và quần bò thêu ren như Sergio Pizzorno của Kasabian.

Giải thưởng và danh hiệu

Led Zeppelin giành được vô số giải thưởng và danh hiệu xuyên suốt sự nghiệp của mình. Họ có tên tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll vào năm 1995 và Đại sảnh Danh vọng Âm nhạc Anh quốc vào năm 2006. Họ được trao Giải thưởng Âm nhạc Mỹ vào năm 2005 và Giải Âm nhạc Bắc cực vào năm 2006. Ngoài ra họ có được Giải Grammy Thành tựu trọn đời vào năm 2005, trong đó 4 album của họ được đưa vào Grammy Hall of Fame. Ban nhạc có được 5 album đạt chứng chỉ Kim cương, 14 album đa Bạch kim, 4 album Bạch kim và 1 album Vàng tại Mỹ, 5 album đa Bạch kim, 6 album Bạch kim, 1 album Vàng và 4 album Bạc tại Anh. Ngoài 5 album được góp mặt trong danh sách "500 album vĩ đại nhất", tạp chí Rolling Stone còn xếp Led Zeppelin ở vị trí số 14 trong danh sách "100 nghệ sĩ vĩ đại nhất" của họ vào năm 2004.

Năm 2005, Page được vinh dự nhận danh hiệu OBE từ Hoàng gia Anh vì những hoạt động từ thiện, và tới năm 2009, Plant được trao danh hiệu CBE vì những cống hiến cho nền âm nhạc quần chúng. Ban nhạc được xếp ở vị trí cao nhất trong danh sách "100 nghệ sĩ hard rock" của kênh VH1 cũng như danh sách "50 nghệ sĩ trình diễn trực tiếp xuất sắc nhất" của tạp chí Classic Rock. Led Zeppelin cũng là ban nhạc rock vĩ đại nhất theo bình chọn của đài BBC Radio 2. Họ được trao giải Ivor Novello cho những cống hiến cho nền âm nhạc Anh ngay năm 1977, và sau đó giải Thành tựu trọn đời vào năm 1997. Họ cũng nhận giải thưởng "Ban nhạc trình diễn xuất sắc nhất" vào năm 2008 bởi tạp chí Mojo cho lần tái hợp vào năm 2007, với lời tựa "ban nhạc rock and roll vĩ đại nhất mọi thời đại". Cả ba thành viên còn sống của Led Zeppelin (Page, Plant và Jones) đều được tôn vinh tại giải thưởng Kennedy Center Honours vào năm 2012.

Danh sách đĩa nhạc

 Led Zeppelin (1969)
 Led Zeppelin II (1969)
 Led Zeppelin III (1970)
 Led Zeppelin IV (1971)
 Houses of the Holy (1973)
 Physical Graffiti (1975)
 Presence (1976)
 In Through the Out Door (1979)
 Coda (1982)

Thành viên
 Thành viên chính thức
 Jimmy Page – guitar (1968–80; 1985, 1988, 1995, 2007).
 Robert Plant – hát chính (1968–80; 1985, 1988, 1995, 2007).
 John Paul Jones – bass, keyboard (1968–80; 1985, 1988, 1995, 2007).
 John Bonham – trống (1968–80).

 Nghệ sĩ khách mời trình diễn trực tiếp
 Tony Thompson – trống (1985).
 Phil Collins – trống (1985).
 Paul Martinez – bass (1985).
 Jason Bonham – trống (1988, 1995, 2007).
 Michael Lee – trống (1995).

Tham khảo

Ghi chú

Thư mục

 Tài liệu khác

Liên kết ngoài

 Led Zeppelin tại MySpace
 Led Zeppelin  tại Atlantic Records
  (chính thức)

The Yardbirds
Jimmy Page
Robert Plant
John Paul Jones
John Bonham
Ban nhạc thập niên 1960
Ban nhạc thập niên 1970
Người đoạt giải Grammy Thành tựu trọn đời
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll
Nghệ sĩ của Atlantic Records
Người đoạt giải Grammy
Người đoạt giải Ivor Novello
Khởi đầu năm 1968 ở Anh
Người được vinh danh tại Trung tâm Kennedy


title: Đại Đồng Thành

text:
Đại Đồng Thành là một xã thuộc thị xã Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Đại Đồng Thành nằm ở rìa phía bắc thị xã Thuận Thành, bên bờ nam sông Đuống, có vị trí địa lý:
Phía Đông giáp phường Song Hồ
Phía tây giáp xã Đình Tổ
Phía nam giáp phường Gia Đông và xã Đình Tổ
Phía bắc giáp huyện Tiên Du với ranh giới là sông Đuống.

Hành chính
Xã Đại Đồng Thành gồm các thôn: Á Lữ, Đồng Văn, Đồng Đoài và Đồng Đông.

Phần đất xã Đại Đồng Thành ngày nay (gồm các thôn Đồng Đoài, Đồng Đông, Á Lữ,...) tương ứng với phần đất các thôn Đông (Đồng Đông), thôn Đoài (Đồng Đoài), thôn Văn của xã Đại Đồng, các xã Á Lữ, Nhạn Tháp,... thuộc tổng Định Tổ huyện Siêu Loại phủ Thuận An xứ Kinh Bắc vào thời kỳ đầu nhà Nguyễn thế kỷ 19.

Văn hóa
Tại thôn Á Lữ (làng Á Lữ) có di tích lăng và đền thờ Kinh Dương Vương Lộc Tục. Đã được bộ văn hóa Thông tin công nhận và cấp bằng di tích lịch sử cấp quốc gia.

Các di tích khác như: đền nghè Đồng Đoài là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia; di tích đình Đồng Đông cũng là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Những di tích này đều gắn liền với tên tuổi của những vị tướng có công đánh giặc phương Bắc được dân làng tôn kính và thờ phụng.

Giao thông
Các tuyến, hệ thống giao thông ở xã Đại Đồng Thành:
 Tỉnh lộ 280: đoạn qua xã thuộc đường đê hữu Đuống
 Đường sông: nằm sát sông Đuống.

Kinh tế
Đại Đồng Thành là xã thuần nông, với nền kinh tế có nhiều nét nổi bật đặc biệt là phát triển làm nghề thủ công. Trong những năm trở lại đây nền kinh tế xã Đại Đồng Thành từ nền kinh tế nhỏ đã chuyển mình trở thành khu vực có mức sống cao đời sống người dân ổn định.

Chú thích

Tham khảo


title: Danh sách vua Java

text:
Dưới đây là danh sách các vua đảo Java và đảo Madura liền kề thuộc Indonesia. Danh sách bao gồm cả các tiểu quốc từ thời đầu lịch sử thành văn. Một số vị trong danh sách này vẫn tiếp tục được giữ vương hiệu khi Indonesia giành độc lập vào năm 1949.

Vua của Jawadwipa
 Diao bian (Dewawarman?) (toàn thịnh: 132)

Các vua của Tarumanagara
 Pinabahu (thế kỷ 4/5)
 Purnawarman (đầu thế kỷ 5) [cháu nội?]
 Po tuo jia (toàn thịnh: 424)
 Dwarawarman (?) (toàn thịnh: 435)

Các vua của Sunda
 Jayabhupati (toàn thịnh: 1030)
 Prabu Maharaja Wangsa (?-1357)
 Hyang Bunisora (nhiếp chính: 1357-?)
 Prabu Niskalawastu Kancana [con trai của Prabu Maharaja Wangsa]
 Rahyang Dewa Niskala [con trai]
 Sang Ratu Jayadewata (toàn thịnh: 1433?) [con trai]
 Prabu Surawisesa
 Prabu Ratudewata
 Sang Ratu Saksi
 Tohaan di Majaya
 Nusiya Mulya (khoảng: 1559/67-1579)
 Vương quốc Sunda bị tiêu diệt bởi Hồi quốc Banten

Các vua của Java cổ
 Xi mo (nữ hoàng, toàn thịnh năm 674)
 Sanna (khoảng: 700)
 Sanjaya (Rahyangta i Hara?) (toàn thịnh: 732) [cháu, con anh chị]
 Rakai Panangkaran (746-784)
 Rakai Panunggalan (784-803)
 Rakai Warak Dyah Manara (803-827)
 Dyah Gula (827-828)
 Rakai Patapan (828-847)
 Rakai Pikatan (847-855)
 Kayuwangi Dyah Lokapala (855-885)
 Dyah Tagwas (885)
 Rake Panumwangan Dyah Dewendra (885-887)
 Rake Gurunwangi Dyah Bhadra (887)
 Rake Wungkal Humalang Dyah Jbang (894-898)
 Rake Watukara, Balitung (898-khoảng 910) [con trai?]
 Rake Hino, Daksa (toàn thịnh: 913-915) [anh rể?]
 Rakai Layang, Tulodong (toàn thịnh: 919-921) [con trai của Balitung]
 Rake Pangkaya, Wawa (toàn thịnh: 927-928)
 Rake Hino, Sindok (toàn thịnh: 929-947) [cháu nội của Daksa?]
 Śri Iśanatunggawijaya (thế kỷ 10) [con trai]
 Makutawamśa Anantawikrama (?-khoảng 991) [con trai]
 Dharmawamśa Anantawikrama (khoảng: 991-1006) [con trai?]
 Airlangga 1019-1042; chết 1049 [con rể]
 Vương quốc Java bị chia thành 2 vương quốc: Janggala và Kediri

Các vua của Śailendra
 Bhanu (toàn thịnh: 732)
 Wishnu, Dharmatungga (trước 775-782) [con trai?]
 Indra, Sangramadhanamjaya (782?-812?) [con trai?]
 Samaratungga (812?-832?) [con trai]
 Balaputradewa (khoảng: 832-855) [con trai]
 Vương triều này tiếp tục cai trị Śriwijaya ở Sumatra

Các vua của Đông Java cổ
 Dewasimha (thế kỷ 7 hoặc 8)
 Gajayana (thế kỷ 8) [con trai]
 A[...]nana (toàn thịnh: 760) [cháu nội]

Các vua của Janggala
 Mapanji Garasakan (1042-1052) [con trai của Airlangga]
 Mapanji Alanjung Ahyes (1052-khoảng 1059) [anh]
 Samarotsaha (toàn thịnh: 1059) [anh]

Các vua của Kediri
 Samarawijaya (1042-?) [con trai của Airlangga]
 Jayawarsa (toàn thịnh: 1104)
 Bameśwara (toàn thịnh: 1117-1130)
 Jayabhaya (toàn thịnh: 1135-1157)
 Sarwweśwara (toàn thịnh: 1159-1161)
 Aryyeśwara (toàn thịnh: 1171-1174?)
 Kroncaryyadipa, Gandra (toàn thịnh: 1181)
 Kameśwara (toàn thịnh: 1182?-1185)
 Kertajaya, Dangdang Gendis (trước 1194-1222)
 Kediri được kế tiếp bởi Singasari 1222-1292
 Jayakatwang (1292-1293)

Các vua của Singasari
 Ken Angrok, Rajasa (1222-1227)
 Anuśapati, Panji Anengah (1227-1248) [con riêng của vợ]
 Panji Tohjaya (1248) [con trai của Ken Angrok]
 Ranggawuni, Wisnuwardhana (1248-1268) [con trai của Anuśapati]
 Kertanagara, Siwabuddha (1268-1292) [con trai]
 Jayakatwang (tiếm ngôi 1292-1293)
 Singasari trở thành Majapahit

Các vua của Majapahit
 Kertarajasa (Raden Wijaya) (1294-1309)
 Jayanagara (Kala Gemet) (1309-1328) [con trai]
 Tribhuwana Wijayatunggadewi (1328-1350) [sister]
 Rajasanagara (Hayam Wuruk) (1350-1389) [con trai]
 Wikramawardhana (Bhre Hyang Wiśesa) (1390-1429) [cháu, con anh chị]
 Suhita (1429-1447) [con gái]
 Kertawijaya (Wijayaparakramawardhana) (1447-1451) [anh]
 Rajasawardhana (Sinagara) (1451-1453) [con trai]
 Giriśawardhana (Hyang Purwawiśesa) (1456-1466) [anh]
 Singhawikramawardhana (Bhre Pandan Salas) (1466-1478) [anh]
 Girindrawardhana Ranawijaya (toàn thịnh: 1486)
 Bhatara Wijaya (toàn thịnh: 1513) [cháu nội của Rajasawardhana]
 Patih Udara (toàn thịnh: 1516) [người thuộc dòng họ quan lại]
 Majapahit bị Hồi quốc Demak tiêu diệt

Các vua của Blambangan
 Mas Sembar
 Bima Koncar [con trai]
 Menak Pentor (toàn thịnh: 1513) [con trai]
 Menak Pangseng [con trai]
 Menak Pati [con trai]
 N.N. (Santa Guna?) (?-1585/88)
 N.N. (toàn thịnh: 1588)
 N.N. (?-1597) [con trai]
 Mas Karian (?-1632; chết 1633)
 Sunan Tawangalun I (Singasari?) (1632-1639?) [hậu duệ của Bima Koncar]
 Sunan Tawangalun II (1646-1691) [con trai]
 Senapati (1691) [con trai]
 Mancanagara (1691-1692) [anh]
 Mancanapura (Dalem Agung) (1692-1697) [anh]
 Pangeran Putra (Danureja) (1697-1736) [con trai của Senapati]
 Danuningrat (1736-1763; chết 1766) [con trai]
 Pangeran Wilis (1767-1768) [anh]
 Blambangan bị Công ty Đông Ấn Hà Lan xâm lược

Các hồi vương của Hồi quốc Demak
 Pate Rodim I (Arya Sumangsang) (cuối thế kỷ 15-1504?)
 Pate Rodim II (Arya Trenggana) (khoảng: 1504-1518) [con trai]
 Pate Unus (khoảng: 1518-1521) [anh rể]
 Pate Rodim II (Arya Trenggana) (lần thứ hai, khoảng 1521-1546)
 Sunan Prawata (khoảng: 1546-1549) [con trai]
 Pangeran Kediri (khoảng: 1549-?) [cháu, con của anh chị]
 Pangeran Mas Juruh (?-1588; chết 1604) [con trai]

Các vua của Pajang
 Jaka Tingkir (khoảng: 1549-1587)
 Pangeran Benawa I (1588-1589) [con trai]
 Pangeran Benawa II (1591-1618) [con trai]
 Pajang bị sáp nhập vào Mataram

Các vua của Giri (Gresik)
 Prabhu Satmata (1485-1506)
 Sunan Dalem (1506-1545/46) [con trai]
 Sunan Seda Margi (1545/46-1548) [con trai]
 Sunan Prapen (1548-1605) [anh]
 Panembahan Kawis Gua (1605-1621) [con trai]
 Panembahan Agung (1621-1626) [con trai]
 Panembahan Mas Witana (1626-1680) [con trai]
 Giri bị Mataram và Công ty Đông Ấn Hà Lan thôn tính.

Các vua của Surabaya
 Kyai Sinuhun Ngampeldenta (Pangeran Rakhman) (khoảng: 1500)
 Pecat Tanda Terung (Pate Bubat?) (toàn thịnh: 1513?)
 Pangeran Tundungmusuh [con trai]
 Pangeran Lena [con trai]
 Pangeran Jebuk [con trai]
 Pangeran Wanakrama (Wiryakrama?) (cuối thế kỷ 16) [con trai]
 Panembahan Rama [con trai]
 Pangeran Surabaya [con trai]
 Pangeran Sunjaya [anh]
 Raden Jayalengkara (?-1625; chết 1630)
 Surabaya bị Mataram xâm lược.

Các vua của Pasuruan
 Menak Sepetak (toàn thịnh: 1513) [con trai của Patih Udara của Majapahit]
 Adipati Dengkol [con trai]
 Adipati Pekik (?-1614) [con trai của vua Surabaya]
 Ki Gede Kapulungan (nhiếp chính 1614?-1616/17)
 Pasuruan bị Hồi quốc Mataram xâm lược vào năm 1616 hoặc 1617
 Surapati, Wiranegara I (1686-1706)
 Wiranegara II (1706-1707) [con trai]
 Pasuruan bị Công ty Đông Ấn Hà Lan xâm lược

Các vua của Tuban
 Kyai Arya Papringan
 Raden Arya Rangga Lawe (khoảng: 1300) [cháu nội]
 Sira Lawe [con trai]
 Raden Arya Sira Weneng [con trai]
 Sira Lena [con trai]
 Raden Arya Dikara [con trai]
 Arya Teja [son-in-law]
 Raden Arya Wilatikta (Pate Vira) (toàn thịnh: 1513) [con trai]
 Kyai Arya Ngrasena [cháu rể]
 Kyai Arya Gegelang [con trai]
 Kyai Arya Batubang [con trai]
 Pangeran Arya Balewot [con trai]
 Pangeran Sekar Tanjung [con trai]
 Pangeran Ngangsar [anh]
 Pangeran Arya Pamalad (toàn thịnh: khoảng 1587) [con trai của Pangeran Sekar Tanjung]
 Arya Salempe [anh]
 Pangeran Dalem (?-1619) [con trai của Pangeran Arya Pamalad]
 Tuban bị Mataram xâm lược

Các vua của Cirebon
 Sunan Gunung Jati (Faletehan) (1527-1570)
 Panembahan Ratu (khoảng: 1570-1650) [chắt nội]
 Pangeran Giri Laya (khoảng: 1650-1662) [cháu nội]
 Cirebon chia thành các dòng họ Kraton Kasepuhan, Kraton Kanoman và Panembahan Cirebon

Các vua của Cirebon, Kraton Kasepuhan
 Hồi vương Sepuh I Syamsuddin (1662-1697) [con trai của Pangeran Giri Laya]
 Hồi vương Sepuh II Jamaluddin (1697-1723) [con trai]
 Hồi vương Sepuh III Muhammad Zainuddin (1723-1753) [con trai]
 Hồi vương Sepuh IV Muhammad Zainuddin (1753-1773) [con trai]
 Hồi vương Sepuh V Sapiuddin (1773-1786) [con trai]
 Hồi vương Sepuh VI (1786-1791) [anh]
 Hồi vương Sepuh VII Joharuddin (1791-1816) [con trai]
 Hồi vương Sepuh VIII Syamsuddin (1816-1819; titular Hồi vương 1819-1843) (anh)
 Titular Hồi vươngs of Kraton Kasepuhan since 1819
 Hồi vương Sepuh IX Raja Syamsuddin (1843-1853) [con trai]
 Hồi vương Sepuh Raja Dipati Satria (1853-1875) [con trai]
 Pangeran Jayawikarta (nhiếp chính-Hồi vương 1875-1880) [anh]
 Hồi vương Sepuh X Raja Atmaja (1880-1885) [anh]
 Hồi vương Sepuh XI Raja Aluda Tajularifin (1885-1942) [con trai]
 Hồi vương Sepuh XII Raja Rajaningrat (1942-1969) [con trai]
 Hồi vương Sepuh XIII Pangeran Raja Adipati Maulana Pakuningrat (1969-2010) [con trai]
 Hồi vương Sepuh XIV Arif Natiningrat (2010-) [con trai]

Các vua của Cirebon, Kraton Kanoman
 Hồi vương Anom I Badruddin (1662-1703) [con trai của Pangeran Giri Laya]
 Hồi vương Anom II (1703-1706) [con trai]
 Hồi vương Anom III Muhammad Alimuddin (1719-1732) [con trai]
 Hồi vương Anom IV Khairuddin (1744-1797) [con trai]
 Hồi vương Anom V Imanuddin (1797-1807) [con trai]
 Hồi vương Anom VI Muhammad Kamaruddin (1807-1819; titular Hồi vương 1819-1851) [con trai]
 Titular Hồi vươngs of Kraton Kanoman since 1819
 Hồi vương Anom VII Muhammad Kamaruddin (1851-1871) [con trai]
 Pangeran Raja Kaprabon (nhiếp chính-Hồi vương 1871-1879) [anh]
 Hồi vương Anom VIII Raja Dulkarnain (1879-1934) [con trai của Hồi vương Anom VII]
 Hồi vương Anom IX Nurbuat (1934-1935) [con trai]
 Hồi vương Anom X Muhammad Nurus (1935-1989) [con trai]
 Hồi vương Anom XI Muhammad Jalaluddin (1989-2002) [con trai]
 Muhammad Saladin (2002) [con trai]
 Raja Muhammad Emiruddin (2003-) [anh]

Các vua của Cirebon, dòng họ Panembahan
 Panembahan Cirebon I Muhammad Nasruddin (1662-1714) [con trai của Pangeran Giri Laya]
 Panembahan Cirebon II Muhammad Muhyiddin (1725-1731) [con trai]
 Panembahan Cirebon III Muhammad Tair Yarini Sabirin (1752-1773) [con trai]

Các vua của Cirebon, Kraton Kacirebonan
 Pangeran Arya Cirebon, Kamaruddin (1697-1723) [con trai của Hồi vương Sepuh I]
 Hồi vương Cirebon I Muhammad Akbaruddin (1723-1734) [con trai]
 Hồi vương Cirebon II Muhammad Salihuddin (1734-1758) [anh]
 Hồi vương Cirebon III Muhammad Harruddin (1758-1768) [cháu, con anh chị]
 Hồi vương Cirebon IV (1808-1810; chết 1814) [con trai của Hồi vương Anom III]

Các vua của Banten
 Hasanuddin (khoảng: 1552-1570) [con trai của Sunan Gunungjati]
 Maulana Yusup (khoảng: 1570-1580) [con trai]
 Maulana Muhammad (khoảng: 1580-1596) [con trai]
 Hồi vương Abdul Qadir (1596-1651) [con trai]
 Hồi vương Abu’lma’ali Ahmad (1638-khoảng 1650) [con trai]
 Hồi vương Ageng Tirtayasa, Abu’l Fatah (1651-1680; chết 1692) [con trai]
 Hồi vương Haji, Abdulkahar (1680-1687) [con trai]
 Abu’lfadhl Muhammad Yahya (1687-1690) [con trai]
 Abu’l Mahasin Muhammad Zainulabidin (1690-1733) [anh]
 Abu’l Fatah Muhammad Syafei (1733-1748; chết 1758) [con trai]
 Ratu Sarifah Fatima (nhiếp chính 1748-1750; chết 1751) [vợ]
 Abu’lma’ali Muhammad Wasi al-Halimin (1750-1753; chết 1760) [anh của Abu’l Fatah]
 Abu Nazar Muhammad Arif Zainal Asyekin (1753-1777) [con trai của Abu’l Fatah]
 Abu’l Mofakhir Muhammad Aliuddin I (1777-1802) [con trai]
 Abu’l Fath Muhammad Muhyuddin (1802-1805) [anh]
 Abu Nazar Muhammad Isyak (1805-1808; chết 1842) [con trai của Abu’l Mofakhir]
 Abu’l Mofakhir Muhammad Aliuddin II (1808-1810; chết 1849) [anh]
 Muhammad Tsafiuddin (1810-1811) [con trai của Abu’l Fath]
 Pangeran Ahmad (nhiếp chính 1811-1813)
 Muhammad Muhyuddin (nhiếp chính 1813-1816)
 Muhammad Rafiuddin (1816-1832; chết 1900) [con trai của Muhammad Tsafiuddin]
 Banten rơi vào ách thống trị của Hà Lan

Các vua của Mataram
 Kyai Gede Pamanahan (1558?-1584?)
 Panembahan Senapati Ingalaga (1584?-1601?) [con trai]
 Panembahan Seda ing Krapyak (1601-1613) [con trai]
 Hồi vương Agung (1613-1646) [con trai]
 Amangkurat I (1646-1677) [con trai]
 Amangkurat II (1677-1703) [con trai]
 Amangkurat III (1703-1708; chết 1733) [con trai]
 Pakubuwono I (1704-1719) [chú/bác]
 Amangkurat IV (1719-1726) [con trai]
 Pakubuwono II (1726-1749) [con trai]
 Pakubuwono III (1749-1755; của Surakarta 1755-1788) [con trai]
 Mataram bị chia thành Surakarta và Yogyakarta

Các vua của Surakarta
 Pakubuwono III (1755-1788) [con trai của Pakubuwono II của Mataram]
 Pakubuwono IV (1788-1820) [con trai]
 Pakubuwono V (1820-1823) [con trai]
 Pakubuwono VI (1823-1830; chết 1849) [con trai]
 Pakubuwono VII (1830-1858) [chú/bác]
 Pakubuwono VIII (1858-1861) [anh]
 Pakubuwono IX (1861-1893) [con trai của Pakubuwono VI]
 Pakubuwono X (1893-1939) [con trai]
 Pakubuwono XI (1939-1945) [con trai]
 Pakubuwono XII (1945-2004) [con trai]
 Tranh chấp kế vị, 2004-2009
 Pakubuwono XIII (2009-) [con trai]

Các vua của Yogyakarta
 Hamengkubuwono I (1755-1792) [con trai của Amangkurat IV của Mataram]
 Hamengkubuwono II (1792-1810) [con trai]
 Hamengkubuwono III (1810-1811) [con trai]
 Hamengkubuwono II (lần hai, 1811-1812)
 Hamengkubuwono III (lần hai, 1812-1814)
 Hamengkubuwono IV (1814-1822) [con trai]
 Hamengkubuwono V (1822-1826) [con trai]
 Hamengkubuwono II (lần ba, 1826-1828)
 Hamengkubuwono V (lần hai, 1828-1855)
 Hamengkubuwono VI (1855 -1877) [anh]
 Hamengkubuwono VII (1877-1921) [con trai]
 Hamengkubuwono VIII (1921-1939) [con trai]
 Hamengkubuwono IX (1939-1988) [con trai]
 Hamengkubuwono X (1988-) [con trai]

Các vua của Mangkunegaran
 Mangkunegara I (1757-1795) [cháu nội của Amangkurat IV của Mataram]
 Mangkunegara II (1795-1835) [cháu nội]
 Mangkunegara III (1835-1853) [cháu nội]
 Mangkunegara IV (1853-1881) [anh em họ]
 Mangkunegara V (1881-1896) [con trai]
 Mangkunegara VI (1896-1916; chết 1928) [anh]
 Mangkunegara VII (1916-1944) [con trai của Mangkunegara V]
 Mangkunegara VIII (1944-1987) [con trai]
 Mangkunegara IX (1987-) [con trai]

Các vua của Pakualaman
 Pakualam I (1812-1829) [con trai của Hamengkubuwono I of Yogyakarta]
 Pakualam II (1829-1858) [con trai]
 Pakualam III (1858-1864) [con trai]
 Pakualam IV (1864-1878) [cháu, con anh chị]
 Pakualam V (1878-1900) [chú/bác]
 Pakualam VI (1901-1902) [con trai]
 Pakualam VII (1906-1937) [con trai]
 Pakualam VIII (1937-1998) [con trai]
 Pakualam IX (1999-) [con trai]

Các vua của Kalibawang
 Mangkudiningrat (1831) [cháu nội của Hamengkubuwono II của Yogyakarta]
 Pangeran Adipati Natapraja (1831-1853) [anh]
 Bị sáp nhập vào Yogyakarta

Vua của Nangulan
 Pangeran Prabu Adiningrat (1831-1833)
 Rơi vào ách đô hộ của Hà Lan

Các vua của Madura
 Raden Lembu Peteng
 Arya Menger [con trai]
 Arya Pratikel [con trai]
 Arya Pojok [con rể]
 Ki Demung [con trai]
 Ki Pragalba (?-1531) [con trai]
 Raden Pratanu (1531-1592/96) [con trai]
 Raden Kara (1592/6-1621) [con trai]
 Pangeran Mas (1621-1624) [anh]
 Cakraningrat I (1624-1648) [con trai]
 Raden Demang Malaya Kusuma (nhiếp chính (?) 1648-1656) [anh]
 Cakraningrat II (1648-1707) [con trai của Cakraningrat I]
 Cakraningrat III (1707-1718) [con trai]
 Cakraningrat IV (1718-1745) [anh]
 Cakraningrat V (1745-1770) [con trai]
 Cakraningrat VI (1770-1780) [con trai]
 Cakraningrat VII (1780-1815) [anh]
 Cakraningrat VIII (1815-1847) [con trai]
 Cakraningrat IX (1847-1862) [con trai của Cakraningrat VI]
 Cakraningrat X (1862-1882) [con trai]
 Cakraningrat XI (1882-1885, của Bangkalan 1885-1905) [con trai của Cakraningrat VIII]
 Nhiếp chính của Bangkalan 1885-1957
 Suryanegara (1905-1918) [con trai]
 Cakraningrat XII (1918-1945) [anh]
 Muhammad Aziz Cakraningrat XIII (1948-1956) [con trai]
 R. A. Muhammad Ruslan (1956-1957) [anh]

Các vua của Sumenep
 Raden Tumenggung Kanduruwan (?-1579)
 Pangeran Ellor I (khoảng: 1579-?) [con trai]
 Pangeran Wetan (khoảng: 1600) [anh]
 Pangeran Ellor II (?-1624) [con trai]
 Kyai Mas Anggadipa (1624-?)
 Arya Yang Pati (?-1671)
 Yudanegara (1671-1684) [cháu nội của Pangeran Ellor II]
 Pulang Jiwa (1684-1702) [con rể]
 Cakranegara I (1702-1705) [con rể]
 Suderma (1705-1707) [cháu nội của Yudanegara]
 Cakranegara II (1707-1737) [con trai của Cakranegara I]
 Cakranegara III (1737-1750) [cháu, con anh chị]
 Bendara Saud (1750-1767) [con rể của Cakranegara I]
 Tirtanegara (1767-1811) [con trai]
 Natadiningrat (nhiếp chính 1804-1810) [con trai]
 Sultan Paku Nataningrat (1811-1854) [anh]
 Natakusuma (1854-1879) [con trai]
 Pangeran Pakunataningrat (nhiếp chính 1883-1901) [anh]
 Pangeran Arya Prataming Kusuma (nhiếp chính 1901-1926) [con trai]
 Tumenggung Arya Prabuwinata (nhiếp chính 1926-1929) [con trai]

Các vua của Pamekasan
 Adikara I (1685-1708) [con rể của Yudanegara của Sumanep]
 Adikara II (1708-1737) [con trai]
 Adikara III (1737-1743) [anh]
 Panembahan Mangku Adiningrat (1804-1842) [con trai của Cakraningrat VII của Madura]
 Pangeran Aria Suriokusumo (1842-1853) [cháu nội]
 Rơi vào ách đô hộ của Hà Lan

Tham khảo

 Atja & Saleh Danasasmita, Carita Parahiyangan (transkripsi, terjemahan dan catatan), Bandung: Proyek Pengembangan Permuseuman Jawa Barat 1981.
 Coedès, Georges, The Indianized States of Southeast Asia, Honolulu: University of Hawaii 1968.
 De Graaf, H.J. & Pigeaud, Th., De eerste moslimse vorstendomen op Java: studien over de staatkundige geschiedenis van de 15de en 16de eeuw (Verhandelingen van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde 69), 's-Gravenhage: M. Nijhoff 1974. ISBN 90-247-1636-5.
 Hall, D.G.E., A History of Southeast Asia. Houndmills: Macmillan 1981. ISBN 0-333-24164-9.
 Jordaan, Roy, Imagine Buddha in Prambanan, Leiden: Rijksuniversiteit te Leiden 1993. ISBN 90-ngày 73 tháng 8 năm 3084.
 Krom, N.J., Hindoe-javaansche geschiedenis, 's-Gravenhage, M. Nijhoff 1931.
 Nagtegaal, Luc, 'The legitimacy of rule in early modern Madura', in Dijk, Kees van, et al. [eds.], Across Madura Strait, Leiden: KITLV Press 1995. ISBN 90-6718-091-2.
 Noorduyn, J., 'Majapahit in the fifteenth century', Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 134 1978.
 Stokvis, A.M.H.J., Manuel d’histoire, de généalogie et de chronologie de tous les états du globe, Tome I: Asie, Afrique, Amerique, Polynésie, Leiden 1888.
 Sulendraningrat, P.S., Sejarah Cirebon, Jakarta: Balai Pustaka 1985.
 Sutherland, Heather, 'Notes on Java’s regent families', Indonesia 17 1973 and 19 1974.
 Truhart, Peter, Regents of Nations. Systematic Chronology of States and Their Political Representatives in Past and Present. A Biographical Reference Book, Part 3: Asia & Pacific Oceania, München: Saur 2003, pp. 1227–1238, 1318-1319, ISBN 3-598-21545-2.
 Werdisastra, Raden, Babad Sumanep, Pasuruan: Garoeda Buana Inda 1996.

Vua Java
J


title: Matlab (định hướng)

text:
Matlab có thể là:
MATLAB, một môi trường tính toán số và lập trình, được thiết kế bởi công ty MathWorks.
Matlab, một địa phương ở Bangladesh.


title: Chlanidota pilosa

text:
Chlanidota pilosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chlanidota


title: Parnassius imperator

text:
Imperial Apollo Parnassius imperator là một loài bướm ngày sinh sống ở vùng núi cao được tìm thấy ở Ấn Độ. Nó là loài trong chi Parnassius, họ 'Papilionidae.

 Hình ảnh

 Tham khảo

Đọc thêm
 Evans, W.H., (1932) The Identification of Indian Butterflies (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India
 Wynter-Blyth, M.A., (1957) Butterflies of the Indian Region, Bombay Natural History Society, Mumbai, India.
 Sakai S., Inaoka S., Toshiaki A., Yamaguchi S., Watanabe Y., (2002) The Parnassiology. The Parnassius Butterflies, A Study in Evolution, Kodansha, Japan. ISBN ngày 4 tháng 6 năm 124051-X
 Weiss Jean-Claude, (1999) Parnassiinae of the World'', Hillside Books, Canterbury, UK. ISBN 0-ngày 93 tháng 2 năm 2240,

Xem thêm
Papilionidae
List of butterflies of Ấn Độ
List of Butterflies of Ấn Độ (Papilionidae)

Liên kết ngoài

Parnassius


title: Lobaederus

text:
Lobaederus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1831 bởi Guérin-Méneville.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Lobaederus appendiculatus Perty, 1830
 Lobaederus fleutiauxi (Lesne, 1940)
 Lobaederus luederwaldti Carmago-Andrade, 1935
 Lobaederus monilicornis Guérin-Méneville, 1831

Chú thích

Tham khảo

Ampedini


title: Bohonal de Ibor

text:
Bohonal de Ibor là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 542 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Boran-sur-Oise

text:
Boran-sur-Oise  là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 24 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE

Boransuroise


title: (15932) 1997 XL5

text:
{{DISPLAYTITLE:(15932) 1997 XL5}}

(15932) 1997 XL5 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 2 tháng 12 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 15001–16000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Sada, Mayotte

text:
Sada là một xã thuộc tỉnh hải ngoại Mayotte của Pháp, trên Ấn Độ Dương.

Xem thêm
Commune của tỉnh Mayotte

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Mayotte


title: Polaincourt-et-Clairefontaine

text:
Polaincourt-et-Clairefontaine là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: An Lạc, thành phố Hồng Ngự

text:
An Lạc là một phường thuộc thành phố Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Phường An Lạc nằm ở phía tây thành phố Hồng Ngự, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường An Thạnh và xã Tân Hội
Các phía còn lại giáp huyện Hồng Ngự.

Phường có diện tích 7,52 km², dân số năm 2008 là 8.380 người, mật độ dân số đạt 1.115 người/km².

Lịch sử
Địa bàn phường An Lạc trước đây là một phần xã Thường Lạc, huyện Hồng Ngự.

Ngày 23 tháng 12 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định 08/NĐ-CP. Theo đó, thành lập phường An Lạc thuộc thị xã Hồng Ngự trên cơ sở điều chỉnh 751,72 ha diện tích tự nhiên và 8.380 người của xã Thường Lạc.

Ngày 18 tháng 9 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1003/NQ-UBTVQH14 thành lập thành phố Hồng Ngự trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Hồng Ngự, phường An Lạc thuộc thành phố Hồng Ngự như hiện nay.

Chú thích

Tham khảo


title: Lasioglossum nursei

text:
Lasioglossum nursei là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1926


title: Hiceteria

text:
Hiceteria là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Hiceteria heptatoma Diakonoff, 1953
Hiceteria heterogona Diakonoff, 1953
Hiceteria stannosa Diakonoff, 1953

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Archipini


title: Cuphodes melanostola

text:
Cuphodes melanostola là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Cuphodes


title: Lobophora halterata

text:
Lobophora halterata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Loài này được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 20–25 mm. Chiều dài cánh trước là 12–15 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 6. .

Ấu trùng ăn dương và dương.

Hình ảnh

Ghi chú
Mùa bướm bay ở đây là ở British Isles. Ở các khu vực phân bố khác có thể khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Vlindernet
waarneming.nl
Lepidoptera of Belgium
The Seraphim on UKmoths

Lobophora
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1767


title: Sứ mệnh (kinh doanh)

text:
Sứ mệnh của công ty là một khái niệm dùng để xác định các mục đích của công ty, những lý do công ty đó ra đời và căn cứ tồn tại, phát triển của nó. Sứ mệnh của công ty chính là bản tuyên ngôn của công ty đó đối với xã hội, nó chứng minh tính hữu ích và các ý nghĩa trong sự tồn tại của công ty đối với xã hội.

Thực chất bản tuyên bố về sứ mệnh của công ty tập trung chỉ làm sáng tỏ một vấn đề hết sức quan trọng: "công việc kinh doanh của công ty nhằm mục đích gì?". Phạm vi của bản tuyên bố về sứ mệnh thường liên quan đến sản phẩm, thị trường khách hàng công nghệ và những triết lý khác mà công ty theo đuổi. Như vậy có thể nói chính bản tuyên bố về sứ mệnh cho thấy ý nghĩa tồn tại của một tổ chức, những cái mà họ muốn trở thành, những khách hàng mà họ muốn phục vụ, những phương thức mà họ hoạt động...

Nội dung của một bản sứ mệnh
 Khách hàng: ai là người tiêu thụ các sản phẩm, dịch vụ của công ty?
 Sản phẩm hay dịch vụ cốt lõi: dịch vụ hay sản phẩm chính của công ty là gì?
 Thị trường: công ty cạnh tranh tại thị trường nào?
 Công nghệ: công nghệ có phải là mối quan tâm hàng đầu của công ty hay không?
 Sự quan tâm đối với vấn đề quan trọng khác: như sự sống còn, phát triển; khả năng sinh lời: công ty có ràng buộc với các mục tiêu kinh doanh nào khác hay không?
 Triết lý: đâu là niềm tin cơ bản, giá trị, nguyện vọng và các ưu tiên triết lý của công ty?
 Tự đánh giá về mình: những năng lực đặc biệt hoặc ưu thế cạnh tranh chủ yếu của công ty là gì?
 Mối quan tâm đối với hình ảnh cộng đồng: hình ảnh cộng đồng có là mối quan tâm chủ yếu đối với công ty hay không?
 Mối quan tâm đối với nhân viên: thái độ của công ty với nhân viên như thế nào?

Chú thích

 Hughes K. et al (2005). IT Fundamentals. Tertiary Press. Croydon, Victoria. ISBN 0-86458-488-1.

Kinh doanh
Khởi nghiệp
Thuật ngữ kinh doanh
Tuyên bố


title: Protoptila truncata

text:
Protoptila truncata là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Protoptila


title: Peal de Becerro

text:
Peal de Becerro là một đô thị trong tỉnh Jaén, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 5470 người.

Tham khảo

Đô thị ở Jaén


title: Macromphalina bouryi

text:
Macromphalina bouryi là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Vanikoridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Macromphalina
Vanikoridae


title: Himalistra

text:
Himalistra là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Himalistra arcessita Hacker & Ronkay, 1992
 Himalistra aristata Hreblay, Plante & Ronkay, 1995
 Himalistra caesia Hreblay, Plante & Ronkay, 1994
 Himalistra eriophora (Püngeler, 1901)
 Himalistra extera Hacker & Ronkay, 1992
 Himalistra fusca Hacker & Ronkay, 1992
 Himalistra hackeri Hreblay, Plante & Ronkay, 1995
 Himalistra nekrasovi Hacker & Ronkay, 1992
 Himalistra nivea Hreblay, Plante & Ronkay, 1994
 Himalistra obscura Hreblay, Plante & Ronkay, 1995
 Himalistra rubida Hreblay, Plante & Ronkay, 1995
 Himalistra tahiricola Ronkay & Hreblay, 1994
 Himalistra variabilis Hreblay, Plante & Ronkay, 1995

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Himalistra at funet

Xylenini
Cuculliinae


title: Libagon, Nam Leyte

text:
Libagon là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Nam Leyte, Philippines.

Theo thông tin điều tra dân số năm 2007 của Philipin, đô thị này có dân số 14.238.

Các đơn vị hành chính

Libagon được chia thành 14 barangay.

 Biasong
 Bogasong
 Cawayan
 Gakat
 Jubas
 Magkasag
 Mayuga
 Nahaong
 Nahulid
 Otikon
 Pangi
 Punta
 Talisay
 Tigbao

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức của Libagon
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
Sogodbay Area Tales & Images

Đô thị của Nam Leyte


title: Lambres

text:
Lambres là một xã trong vùng Hauts-de-France, thuộc tỉnh Pas-de-Calais, quận quận de Béthune, tổng Canton de Norrent-Fontes. Tọa độ địa lý của xã là 50° 37' vĩ độ bắc, 02° 23' kinh độ đông. Lambres nằm trên độ cao trung bình là 25 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 18 mét và điểm cao nhất là 49 mét. Xã có diện tích 4,37 km², dân số vào thời điểm 1999 là 937 người; mật độ dân số là 214 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Pas-de-Calais


title: Quadriptilia

text:
Quadriptilia là một chi bướm đêm thuộc họ Pterophoridae.

Các loài
Quadriptilia obscurodactyla Gielis, 1994
Quadriptilia philorectis (Meyrick, 1926)
Quadriptilia rectangulodactyla Gielis, 1994

Chú thích

Tham khảo

Platyptiliini


title: Epiphragma hirtistylatum

text:
Epiphragma hirtistylatum là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Epiphragma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Metzeral

text:
Metzeral là một xã ở tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 30,43 km², dân số năm 1999 là 1109 người. Khu vực này có độ cao 484 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Tetanolita mutatalis

text:
Tetanolita mutatalis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Puerto Rico, Bahamas, Jamaica và Cuba.

Liên kết ngoài
Moths of Jamaica

Chú thích

Tetanolita


title: (164769) 1999 AG38

text:
{{DISPLAYTITLE:(164769) 1999 AG38}}

(164769) 1999 AG38 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 9 tháng 1 năm 1999.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 164001–165000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Corynispa

text:
Corynispa là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1940.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Corynispa clavicornis (Uhmann, 1931)

Chú thích

Tham khảo

Chalepini


title: Amenmesse

text:
{{pharaon Infobox |
Image= Seti-II-StatueHead MetropolitanMuseum.png|
caption= Đầu tượng của Amenmesse, (Bảo tàng nghệ thuật Metropolitan)
|Name=Amenmesse |
Nomen= Amenmesse Được tạo bởi AmunC12-ms-s-s-S38-N29-S40 |
Prenomen=Menmire–setepenreBất diệt như Ra, người được Ra chọn<-ra:Y5-W19-i-ra:U21:n->|
Golden=Aa...-[Ipet-sut ?]O29-hatching-O49 |
Nebty=WerbiaytemipetsutNgười có phép màu kỳ diệu tại KarnakG36:D21-D58-M17-G1-M17-X1-M17-U16:Aa13-M17-Q3:X1-Q1-Z2:O49 |
Horus=Kanakht Merymaat SementawyBò đực mạnh khỏe, Ma'at yêu quý, giữ vững hai vùng đấtE1:D40-C10-U6-U32-N35:N17:N17-N21:N21 |
Reign= 1201 - 1198 TCN |
Predecessor=Merneptah |
Successor=Seti II |
Spouse= Tiya hay Tiy |
Dynasty=Vương triều thứ 19 |
Father= Merneptah hay Ramesses II (?) |
Mother= Takhat |
Children= Siptah (?)|
Died= 1198 BC |
Burial= KV10, nhưng không tìm thấy xác ướp |
}}
Amenmesse (cũng gọi là Amenmesses hay Amenmose) là vị vua thứ năm của Vương triều thứ 19 Ai Cập cổ đại, ông có thể là con của Merneptah và hoàng hậu Takhat. Một số người khác cho ông là một trong số hơn 100 người con của Ramesses II. Chúng ta biết rất ít về vua này, ông cai trị khoảng 3 hay 4 năm. Nhiều nhà Ai Cập học cho thời gian ông cai trị là 1203 đến 1200 TCN hay 1202-1199 TCN  với cũng có người cho là khoảng 1200 TCN.. Amenmesse có nghĩa là "sinh ra trong hoặc hình dáng do Amun" trong tiếng Ai Cập. Ngoài ra, tên nomen của ông có thể được thành lập với tính ngữ Heqa-waset với nghĩa "vua của Thebes". Tên hoàng gia của ông là Menmire Setepenre.

 Cướp ngôi
Có khả năng rằng ông không phải là người thừa kế Merneptah. Một số học giả như Kenneth và Jürgen von Beckerath theo quan điểm truyền thống coi Amenmesse là kẻ chiếm đoạt ngai vàng từ Seti-Merneptah, con trai Merneptah và là Thái tử, người tiếp theo sẽ kế vị trong hoàng gia. Hiện chưa rõ tại sao điều này đã xảy ra khi nào. Có văn bản rằng Amenmesse có thể đã lợi dụng một sự suy yếu tạm thời của Seti-Merneptah hoặc nắm quyền trong khi thái tử ở châu Á. Seti-Merneptah rất có thể là vua Seti II, theo truyền thống trị vì tiếp theo sau vương triều Amenmesse. Các Cartouch của ngôi mộ Seti II ở Thượng Ai Cập đã bị cố tình xoá hoàn toàn và sau đó sơn lại, cho thấy rằng sự cai trị của Seti ở Thượng Ai Cập đã tạm thời bị gián đoạn bởi các bộ hạ của người anh em cùng cha với mình. Nhầm lẫn nói chung là những đám mây che phủ vương triều Amenmesse và sự xác định trong vương triều 19 của Ai Cập. Tuy nhiên, một số lượng ngày càng tăng các nhà Ai Cập học ngày nay như Rolf Krauss và Aidan Dodson cho rằng Seti II,trong thực tế,là người kế thừa trực tiếp của Merneptah. Theo kịch bản này, Amenmesse đã không kế vị Merneptah trên ngai vàng của Ai Cập mà đúng hơn là một vị vua đối lập, người mà đã nổi loạn chiếm đoạt quyền lực trong những năm thứ 2 tới năm thứ tư của vương triều Seti II ở Thượng Ai Cập và Nubia, nơi quyền lực của ông được chứng thực. Amenmesse đã được ghi nhận nắm quyền lực tại Thebes trong năm thứ ba và thứ tư của ông. có lẽ trước đó ở Nubia nơi mà vào năm thứ 3 và thứ tư của Seti II được cho là mất. Việc bàn luận Amenmesse như là một vị vua đối thủ cũng là lý giải tốt nhất cho việc phá hủy ngôi mộ của Seti II mà là ban đầu bị cướp phá và sau đó khôi phục lại một lần nữa bởi các quan chức của Seti II. Điều này ngụ ý rằng các vương triều tương ứng của Amenmesse và Seti II song song với nhau; Seti II phải kiểm soát Thebes trong năm đầu tiên và vào năm thứ hai,trong thời gian ngôi mộ của ông được xây dựng và trang trí một phần. Sau đó, Seti đã bị lật đổ khỏi quyền lực ở Thượng Ai Cập bởi Amenmesse người mà các bộ hạ đã báng bổ ngôi mộ Seti II. Seti cuối cùng sẽ đánh bại Amenmesse -đối thủ của mình và trở về Thebes trong chiến thắng, tại đó ông ta đã ra lệnh phục hồi của ngôi mộ bị hư hỏng của mình.

Rolf Krauss, tiếp theo là Aidan Dodson, cho thấy rằng Amenmesse đã từng là một phó vương Kushite gọi là Messuwy. Đặc biệt, hai biểu trưng của Messuwy trên đền thờ Amida cho thấy một uraeus hoàng gia đã được thêm vào lông mày của ông một cách nhất quán với các vị vua khác như Horemheb, Merenptah và một số các con trai của Rameses III. Ngoài ra một dòng chữ tại đền thờ của Amada cũng gọi ông là"con trai của đức vua" nhưng điều này có thể được chỉ là một con số của bài phát biểu nhấn mạnh địa vị cao là phó vương của Messuwy dưới thời Merneptah. Tuy nhiên, Frank Yurco nhận thấy mô tả khác nhau của Messuwy trong một số ngôi đền Nubia không bao giờ bị cố tình tẩy xóa bởi các bộ hạ của Seti II của so với damnatio memoriae ngoài tất cả các mô tả về một phó vương của Kush, Kha-em-ter, người đã phục vụ là tể tướng của Amenmesse. Điều này ngụ ý mạnh mẽ rằng Seti II không có mối ác cảm chống lại Messuwy mà không chắc có thể xảy ra nếu Messuwy đã thực sự Amenmesse. Yurco cũng quan sát thấy rằng các chỉ một đồ vật từ mộ Messuwy mà xác định một pharaon chỉ mang tên là Merneptah, cha Seti II,dẫn đến kết luận Messuwy chết và được chôn trong ngôi mộ của ông tại Aniba, Nubia trong thời gian trị vì của Merneptah, và không thể là Amenmesse.

Cũng đã có được một gợi ý rằng câu chuyện "Truyện kể hai anh em", lần đầu tiên xác nhận trong thời gian trị vì của Seti II, có thể chứa một tham chiếu úp mở về cuộc xung đột giữa Amenmesse và Seti II.

Các ghi chép của một phiên tòa vào đầu vương triều của Seti II cũng đưa ra ánh sáng một số điều về vấn đề này. Papyrus Salt 124 ghi lại rằng Neferhotep, một trong các hai thợ cả của nghĩa địa el-Medina Deir, đã bị giết chết trong vương triều của Amenmesse (tên của nhà vua được viết là 'MSY' trong tài liệu). Neferhotep được thay thế bởi Paneb con trai nuôi của ông, người mà có nhiều tội ác đã bị cáo buộc bởi Amennakhte, anh trai Neferhotep trong một bản cáo trạng với những lời mạnh mẽ, và được lưu giữ trên giấy cói ở Bảo tàng Anh quốc. Nếu cáo buộc Amennakhte của có thể được tin cậy, Paneb đã đánh cắp đá cho việc trang hoàng ngôi mộ của riêng mình từ ngôi mộ Seti II trong quá trình hoàn thành nó, bên cạnh ăn trộm hoặc làm hư hỏng tài sản khác thuộc về nhà vua đó. Ngoài ra ông đã bị cáo buộc cố gắng để giết Neferhotep mặc dù đã được giáo dục bởi ông, và sau khi người thợ cả đã bị giết bởi kẻ thù mà đã hối lộ viên tể tướng Pra'emhab để chiếm đoạt vị trí của ông. Bất kể sự thật của những lời cáo buộc, rõ ràng rằng là Thebes đã trải qua thời gian rất khó khăn. Có những ám chỉ ở những nơi khác đến một cuộc chiến tranh đã xảy ra trong những năm này, nhưng nó bị che khuất bởi những từ ám chỉ này, có lẽ không nhiều hơn so với các rối loạn nội bộ và sự bất mãn. Neferhotep đã phàn nàn về các cuộc tấn công nhằm vào bản thân ông trước tể tướng Amenmose, có lẽ là một người tiền nhiệm của Pra'emhab, và rồi Amenmose đã trừng phạt Paneb. Paneb, tuy nhiên, sau đó thành công khi khiếu nại trước Mose '/' MSY 'sau đó, quyết định cắt chức Amenmose. Rõ ràng này Mose '/' MSY là một người có tầm quan trọng cao nhất ở đây, người có thể nên được xác định với nhà vua Amenmesse.

 Gia đình
Mẹ của ông được biết đến là nữ hoàng Takhat, người đã được hoặc là một người vợ nhỏ của Merneptah hoặc một người vợ hoàng gia sau của Ramesses II hoặc cả hai. Một số đã giả định rằng Twosret, vợ của Seti II, là em gái của ông, làm cho anh ta là một người anh cùng cha của Seti II. Vợ Amenmesse đã từng được cho là một phụ nữ tên Baktwerel nhưng phân tích gần đây từ ngôi mộ hoàng gia của ông chứng minh rằng bà không phải cùng thời với vị pharaon này. Như Aidan Dodson & Dyan Hilton cho rằng:

"Trái ngược với những gì đã thường được khẳng định, Nữ hoàng Baketwerel được mô tả trong ngôi mộ của Amenmesse, KV10, không thể là một người vợ của ông. Các phù điêu Nữ hoàng được nhắc đến là không quan trọng,. Được chạm khắc trong thạch cao trên các trang trí bị cắt xén của nhà vua, phản ánh sự chiếm đoạt ngôi mộ sau đó, có lẽ trong vương triều thứ 20 ".

Dodson cho rằng Baktwerel có lẽ là vợ của Ramesses IX, và rằng người phụ nữ này sau đó chiếm đoạt ngôi mộ của Amenmesse và thêm vào những cảnh và chữ khắc ở đó (Dodson 1987).

Sáu bức tượng thạch anh ban đầu được đặt dọc theo các trục hành lang hypostyle trong đền thờ Amun ở Karnak được cho là của ông, mặc dù bị tẩy xóa và ghi đè bằng tên của Seti II. Một trong những bức tượng, với dòng chữ "Người vợ cả hoàng gia Takhat", dẫn đến tranh luận rằng Takhat là vợ của Amenmesse. Amenmesse cũng được cho là đã khôi phục một miếu thờ có niên đại từ thời Thutmose III đứng trước một ngôi đền tại Tod.

Có sự nhầm lẫn về các sự kiện xung quanh cái chết của ông. Xác ướp của ông không ở giữa những người được tìm thấy trong nơi cất giấu tại Deir el Bahri, và từ sự tàn phá của ngôi mộ của ông trong Thung lũng các vị vua, nó được giả định rằng Seti II đã trả thù đối với người em trai cùng cha của mình.

 Kế cục
Amenmesse được chôn cất trong một ngôi mộ đá cắt trong Thung lũng các vị vua mà bây giờ xác định là lăng mộ KV10. Tuy nhiên, gần như tất cả các văn bản và những cảnh tượng của nó được, hoặc bị tẩy xóa, hoặc chiếm đoạt của các bộ hạ của Seti II. Không có đề cập đến Amenmesse đã được tha thứ.Dodson, Aidan.Death after Death in the Valley of the Kings. In Death and Taxes in the Ancient Near East, ed. Sara E. Orel, 53-59. Lewiston, New York: Edwin Mellen Press, 1992. Một số quan lại liên quan với Amenmesse cũng bị tấn công hoặc thay thế, đứng đầu trong số đó là Trưởng tế tối cao của Amun ở Thebes, Roma-Roy, và Kha-em-ter, một cựu phó vương của Kush.

Ngôi mộ Amenmmesse cũng đã được mở ra vào thời cổ đại. Trong khi phần còn lại của ba xác ướp được tìm thấy trong ngôi mộ này, hai phụ nữ và một người đàn ông, nó là không chắc chắn nếu có trong số này vẫn còn thuộc về Amenmesse, Takhat hoặc Baketwerel mà không cần thử nghiệm thêm nữa, cho dù họ sau đó đã xâm phạm. Tuy nhiên, nhiều khả năng rằng Seti II vẫn còn báng bổ Amenmesse kể từ đó xác ướp của ông không bao giờ tìm thấy " trong hai hố chôn giấu lớn các xác ướp hoàng gia được tìm thấy năm 1881 và 1901". Những chữ khắc còn sót lại đề cập đến tên của Takhat của cùng với các chữ khắc trên tường đề nghị rằng bà được chôn trong ngôi mộ của Amenmesse. Đồ tạo tác từ những ngôi mộ của Seti I và Rameses VI cũng được tìm thấy trong lăng mộ KV10 thêm vào sự không chắc chắn. Sau khi ông chết, Seti II cũng đã tiến hành một chiến dịch damnatio memoriae chống lại sự tưởng nhớ về tể tướng của Amenmesse, Kha-em-ter. Nhà Ai Cập học Frank Yurco lưu ý rằng các bộ hạ của Seti II đã xóa tất cả các mô tả và chữ viết của Kha-em-ter - ngay cả những gì mà Kha-em-ter đã ghi khi ông phục vụ như là một phó vương ở Nubia.

Có thể Siptah, vị pharaon kế tục Seti II, là con trai của Amenmesse và không phải của Seti II. Một bức tượng của Siptah ở München cho thấy vị pharaon ngồi trong lòng của người khác, rõ ràng của cha ông. Bức tượng của người cha, tuy nhiên, đã bị phá hủy hoàn toàn.

Rolf Krauss nhận thấy rằng có một số tương đồng giữa câu chuyện của Amenmesse và câu chuyện trong kinh thánh của Moses ở Ai Cập.

 Chú thích

Tham khảo
Cardon, Patrick D. "Amenmesse: An Egyptian Royal Head of the Nineteenth Dynasty in the Metropolitan Museum." MMJ 14 (1979): 5-14.
Dodson, Aidan. "The Takhats and Some Other Royal Ladies of the Ramesside Period." JEA 73 (1987): 224-29.
. and Dyan Hilton, "The Complete Royal Families of Ancient Egypt", Thames & Hudson, 2004.
. "Death after Death in the Valley of the Kings." In Death and Taxes in the Ancient Near East, ed. Sara E. Orel, 53-59. Lewiston, New York: Edwin Mellen Press, 1992.
. "Amenmesse in Kent, Liverpool, and Thebes." JEA 81 (1995): 115-28.
. "Messuy, Amada and Amenmesse." JARCE 34 (1997): 41-48.
Habachi, Labib. "King Amenmesse and Viziers Amenmose and Kha’emtore: Their Monuments and Place in History." MDAIK 34 (1978): 39-67.
Kitchen, Kenneth A. "The Titularies of the Ramesside Kings as Expression of Their Ideal Kingship." ASAE 71 (1987): 131-41.
Krauss, Rolf. "Untersuchungen zu König Amenmesse (1.Teil)." SAK 4 (1976): 161-99.
. "Untersuchungen zu König Amenmesse (2. Teil)." SAK 5 (1977): 131-74.
. "Untersuchungen zu König Amenmesse: Nachträge." SAK 24 (1997): 161-84.
Vandersleyen, Claude. ĽÉgypte et la Vallée du Nil. Vol. 2, De la fin de ľAncien Empire á la fin du Nouvel Empire.  Paris: Presses Universitaires de France, 1995
Wente, Edward and Charles Van Siclen III. "A Chronology of the New Kingdom." In Studies in Honor of George R. Hughes: ngày 12 tháng 1 năm 1977, 217-61. Chicago: The Oriental Institute, 1976.
Yurco, Frank Joseph. "Was Amenmesse the Viceroy of Kush, Messuwy?," JARCE 34 (1997): 49-56.
 Nos ancêtres de l'Antiquité'', 1991, Christian Settipani, p. 175

Liên kết ngoài
KV-10 at The Theban Mapping Project
Amenmesse the Real Moses

Pharaon Vương triều thứ Mười chín của Ai Cập
Năm sinh không rõ
Tân Vương quốc


title: Megachile maxillosa

text:
Megachile maxillosa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Guérin-Méneville mô tả khoa học năm 1845.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1845


title: Bruchidius varipes

text:
Bruchidius varipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1839.

Chú thích

Tham khảo

V


title: Grainville-Langannerie

text:
Grainville-Langannerie là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Grainville-Langannerie sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Peyrecave

text:
Peyrecave  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 47 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers