title: Dương Diên Chiêu

text:
Dương Diên Chiêu (chữ Hán: 杨延昭; 958 - 1014), còn được gọi là Dương Lục Lang (楊六郎), là một nhà quân sự đầu thời Bắc Tống. Ông là con trai của danh tướng Dương Nghiệp và là người lãnh đạo thứ hai của Dương gia tướng.

Tiểu sử
Diên Chiêu là con trai của Dương Nghiệp và Chiết thái quân. Nguyên danh của ông là Diên Lãng, nhưng sau đó sợ kỵ huý chữ "Lãng" của tổ tiên nhà Tống là Triệu Huyền Lãng nên Tống Chân Tông đổi lại thành Diên Chiêu. Thời thơ ấu, Dương Diên Chiêu sống trong cuộc sống bình lặng, gia giáo, và quân sự. Ông là con trai trưởng của Dương Nghiệp, tuy nhiên truyện lại ghi chép rằng ông đứng thứ sáu, nhầm lẫn biệt hiệu"Lục Lang"của ông. Nguyên thời Đường Mạt - Tống Sơ, người Hán có tập tục tính con cháu theo thứ tự của dòng họ chứ không phải gia đình, nên dù Diên Lãng là trưởng tử của Dương Nghiệp, nhưng đứng thứ sáu trong dòng họ, nên xưng "Lục Lang". Bởi Liêu hay bại trận dưới tay ông, nên cũng kêu là "Lục Lang", và cũng bởi sao Lục Lang Tinh chiếu mạng Yên Vân, nên họ đâm sợ hãi. Tuy nhiên, ông là một người trầm tĩnh, mưu lược và có tính lĩnh ngộ rất cao, thuần thục binh pháp và Dương Gia Thương. Ông sớm theo cha lập nghiệp tướng, mở đầu những ngày đầu tiên của Dương Gia Tướng. Trong số các con của Dương Nghiệp, chỉ có ông là được đánh giá cao nhất.

Phục vụ cho Bắc Tống

Thời Thái Tông
Nhờ khói lửa chiến tranh, Dương Diên Chiêu đã trở thành một vị tướng dũng cảm và đầy năng lực. Sau khi Bắc Hán hàng Tống, ông cùng cha giải giáp quy hàng Tống Thái Tông, mở đầu gia đoạn Dương Gia Tướng, bảo vệ cho mặt Bắc của nhà Tống. Vì rất quý mến tài năng, năng lực của họ Dương, Thái Tông gả cho ông Sài Quận Chúa, hoàng tộc Hậu Chu. Ông có ba người con trai, Dương Truyền Vĩnh (楊傳永), Dương Đức Trình (楊德政), và Dương Văn Quảng (楊文廣).

Ông đã được cùng cha và em trai Dương Diên Ngọc của mình đi lên biên cương, bảo vệ mặt Bắc cho nhà Tống. Sau khi Thái Tông thua trận tại Cao Lương Hà, chạy về Quan Nam, ông cùng cha hộ giá Thái Tông về ải Dịch Châu, liên tiếp đâm chết vô số tướng Liêu, trong đó còn có vài tướng hoàng thân. Giống cha là Dương Nghiệp, ông rất giỏi dùng mưu mẹo và chiến thuật, khiến quân Liêu khốn đốn trên mặt trận. Vì lẽ này mà hai cha con ông liên tiếp được thăng chức, gây nhức nhối cho không biết bao nhiêu quan tướng triều Tống.

Năm 980, Liêu Cảnh Tông nam chinh bị thua trận tại Mãn Thành, xua quân hơn 10 vạn tiến đánh Nhạn Môn Quan. Cha con ông xuất kỵ binh tiến đánh, giết chết hoàng thân Tiêu Đốt Lý, khiến quân Liêu đại bại, giữ vẹn toàn Nhạn Môn Quan, gây nên thanh thế"Dương Vô Địch"cho toàn Dương Gia Quân.

Năm 982 (tức năm Thái Bình Hưng Quốc thứ 7), Liêu Cảnh Tông băng, con trai còn nhỏ lên ngôi, Tiêu thái hậu xưng chế, lập tức phái 10 vạn quân Khiết Đan đánh Nhạn Môn Quan. Diên Chiêu theo cha trước phá quân địch, sau đánh qua đất Liêu, chém ba ngàn thủ cấp, phá 36 đài bảo, bắt sống một vạn già trẻ, năm vạn bò ngựa.

Năm 986, Tống Thái Tông phái Phan Mỹ và cha ông là Dương Nghiệp tấn công nước Liêu, tiến hành công cuộc"Ung Hy Bắc Phạt". Tuy nằm trong thiểu số bất tán đồng quan điểm, nhưng ông vẫn hăng hái đánh Liêu. Trong trận đánh thu phục Sóc Châu, dù bị thương ở khuỷu tay, ông vẫn hăng hái chiến đấu. Do sự nhút nhát sai lầm của Phan Mỹ nên toàn bộ Dương gia quân bị vây chặt ở Trần Gia Cốc. Không có viện quân Tống, toàn Dương gia quân bị tử mạng, Dương Nghiệp và Dương Diên Ngọc cùng bộ tướng hy sinh nơi sa trường, chỉ có mình ông là người duy nhất sống sót trở về.

Khi hồi triều, ông dâng sớ chỉ trích Mễ Tín, Tào Bân, Điền Trọng Tiến, Phan Mỹ, kêu oan cho Hà Hoài Phổ, làm náo động triều đình, trả hận cho cha. Tống Thái Tông vì đó mà giáng chức một loạt những quan đại thần. Dương Lục Lang từ đó trở thành người chống cột của Dương gia. Ông liên tục nhờ sứ Tống sang Liêu đòi hỏi hài cốt của cha mình, nhưng lần nào Liêu cũng viện cớ Dương Nghiệp"mồ yên mả đẹp"mà không trả lại. Kể từ đó, Dương Diên Chiêu oán thù người Liêu, cứ mong có cơ hội để đánh phá quân Liêu.

Thời Chân Tông
Vào các năm 999 và 1000, ông được Tống Chân Tông cử làm tướng để phòng bị quân Liêu, bảo vệ lãnh thổ nhà Tống. Nổi tiếng là mưu thâm kế độc, quân Liêu nhiều lần tập kích khu vực biên ải nơi ông đóng quân nhưng không tài nào đánh nổi Diên Chiêu, đổi lại còn bị thảm bại.

Toại thành, mùa đông năm 999, người Liêu xâm phạm. Phó Tiềm sợ người Liêu mà không ra quân, khi Diên Chiêu và Dương Tự (bộ tướng của ông) xin ra quân thì bị trách mắng. Phạm Đình Triệu nhận được thánh chỉ từ Biện Kinh, buộc Phó Tiềm ra quân, Tiềm chỉ phát cho 8000 quân. Đình Triệu cầu cứu Khang Bảo Duệ ở Tinh châu. Bảo Duệ đưa quân tới giúp nhưng bị quân Liêu giết chết, Đình Triệu lui về Doanh châu. Quân ít, lương thiếu, ông tổ chức dân chúng làm lính thay thế. Trời lạnh tuyết rơi, quân Liêu thì đốc thúc công thành. Ông lệnh đổ nước lên tường thành, khiến cho quân Liêu không thể công phá. Đợi Liêu quân mỏi mệt, đổi hướng sang sông Đức Lệ, ông xuất kỵ binh ra đánh, thu được hơn trăm ngàn khôi giáp, vô số khí giới, và mấy thớt ngựa tốt của quân Liêu. Người Khiết Đan rất sợ ông, còn gọi Toại thành là"Thiết Toại Thành".

Đến mùa đông năm 1000, Khiết Đan lại nam hạ, bị Dương Diên Chiêu đánh bại.

Tại Dương Sơn, huyện Từ Thủy, mùa đông năm 1001, Liêu lại nam hạ gây hấn, muốn chiếm luôn châu huyện của Tống. Ông triệt đường rút của quân Liêu nam hạ, tiêu diệt toàn bộ quân Liêu và đâm chết tướng Liêu ngay trên chiến trường, khiến cho Chân Tông nở mặt. Ông liền được sắc phong làm Đoàn Luyện Sứ.

Trong trận chiến Thiền Uyên, Tống Chân Tông ngự giá thân chinh cùng với đại quân viện trợ, ông hăng hái tích cực tham gia, mong sao nếu như thay đổi được tình thế, sẽ cùng Khấu Chuẩn tâu việc Bắc Phạt. Hai bên kịch chiến tại mặt trận Thiền Uyên. Tướng Liêu là Tiêu Thát Lãm bị bắn tên vào đầu mà chết, Liêu quân đại bại, lại bị quân Tống vây khốn, mất lương thực, tình thế không còn lợi lộc gì. Nhưng, trước đà thắng lợi, Chân Tông lại đòi hòa đàm. Thất vọng, Diên Chiêu đánh trận cuối cùng, dồn ép quân Liêu vào thế bí, phải bỏ lại ngựa và khôi giáp mà về nước. Nhưng Chân Tông vẫn cố chấp, nhất mực ký Hoà Ước Thiền Uyên. Dẫu vậy, khi về triều, Chân Tông cũng vẫn ban thưởng, khen tặng, mặc cho thái độ của Diên Chiêu lúc này đã thay đổi với hoàng đế triều Tống.

Hậu chiến và tuổi già
Từ đó trở về sau, quân Liêu được tiền của vô tận, còn quân Tống thì chán nản vì sự bôi nhọ từ chính Hoàng Đế của mình. Dương Diên Chiêu hay sinh tức giận, không lâu sau đâm ra chán nản, chỉ"ngồi chơi xơi nước"nơi biên thùy, được phong làm Mạc Châu Phòng ngự sứ, Cao Dương quan Phó Đô Bộ Thự.

Năm 1014, ông mang bệnh trong mình. Biết không còn sống lâu hơn nữa, ông hiến kế sách và sách lược giữ nước cho Chân Tông Hoàng Đế. Giống như cha ông ngày trước, ông cũng ung đúc, đào tạo con trai mình những binh thư, thương pháp, nhưng trong ba người con trai, chỉ có mỗi Dương Văn Quảng là kế thừa nghiệp binh.

Dương Diên Chiêu mất năm 1014, thọ 56 tuổi, tại Cao Dương Quan, Hà Bắc. Tống Chân Tông tiếc thương, cho táng theo lễ Hầu.

Gia đình
Dương Diên Chiêu có ba người con là Dương Truyền Vĩnh, Dương Đức Chính và Dương Văn Quảng. Hai người con trưởng chỉ giỏi tài văn chương, còn Dương Văn Quảng tiếp nối sự nghiệp cha ông, từng làm phó tướng trấn thủ biên giới Tống - Hạ, thống lĩnh Thiết Kỵ quân, cùng Địch Thanh đánh Nùng Trí Cao, thảo ra kế hoạch bắc phạt thu phục 16 châu Yên Vân, nhưng không được cân nhắc, qua đời anh hùng không đất dụng võ.

Tiểu thuyết Dương gia tướng diễn nghĩa ghi chép rằng ông có con trai là Dương Tôn Bảo, nhưng thực tế nhân vật Dương Tôn Bảo có thể không hề tồn tại. Trên một bia đá tìm thấy được ở Tân An, có ghi chép chi tiết Dương Tôn Bảo là cháu gái (chứ không phải là cháu trai) của Dương Nghiệp.

Xem thêm
 Dương gia tướng
 Dương Tái Hưng
 Dương Nghiệp
 Dương Tông Bảo

Tham khảo

Nhân vật quân sự nhà Tống
Người Thiểm Tây
Mất năm 1014
Sinh năm 958
Dương gia tướng


title: (15286) 1991 RJ22

text:
{{DISPLAYTITLE:(15286) 1991 RJ22}}

(15286) 1991 RJ22 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 15 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 15001–16000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bulbophyllum laetum

text:
Bulbophyllum laetum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

laetum]]

L


title: Balud

text:
Balud là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Masbate, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2015 của Philipin, đô thị này có dân số 38.124 người trong.

Các đơn vị hành chính

Balud được chia ra 32 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
BisaKoLonggo
Mã địa lý chuẩn của Philipin

Đô thị của Masbate


title: Radara

text:
Radara là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
 Radara subcupralis Walker, [1866]
 Radara vacillans Walker, 1862

Các loài trước đây được xếp vào chi
 Radara anartoides hiện được gọi là Cecharismena anartoides (Walker, 1865)

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Radara at funet.fi

Erebidae


title: Thời đại đồ đá

text:
Thời đại Đồ đá hay Paleolithic là một thời kỳ tiền sử kéo dài mà trong giai đoạn này đá đã được sử dụng rộng rãi để tạo ra các công cụ có cạnh sắc, đầu nhọn hoặc một mặt để đập. Thời kỳ này kéo dài khoảng gần 3.4 triệu năm, và kết thúc vào giai đoạn khoảng từ 8700 TCN tới năm 2000 TCN, cùng với sự ra đời của các công cụ bằng kim loại. Mặc dù một số công cụ đơn giản bằng các kim loại dễ uốn mà đặc biệt là vàng và đồng vốn được dùng vào mục đích trang trí đã được biết đến trong giai đoạn thời đại đồ đá, việc con người biết cách nung chảy và luyện đồng đã đánh dấu sự chấm hết của Thời đại Đồ Đá. Ở Tây Á, điều này diễn ra vào khoảng năm 3000 TCN khi đó đồng đã trở nên phổ biến. Thuật ngữ Thời đại đồ đồng được sử dụng để miêu tả thời kỳ nối tiếp thời đại Đồ đá, đồng thời nó cũng được sử dụng để miêu tả các nền văn hóa đã phát triển những công nghệ và các kỹ thuật để chế tác đồng thành công cụ thay thế cho công cụ bằng đá.

Các công cụ đá được chế tạo từ nhiều kiểu đá khác nhau. Ví dụ, đá lửa và đá phiến silic được mài sắc (hay được đẽo) để làm công cụ cắt gọt và vũ khí, trong khi đá basalt và sa thạch được dùng làm công cụ (ground stone), như đá nghiền. Gỗ, xương, vỏ sò và sừng thú cũng được sử dụng nhiều. Ở thời kỳ cuối của giai đoạn này, những trầm tích (như đất sét) được sử dụng làm đồ gốm. Nhiều cải tiến trong kỹ thuật gia công kim loại đã định rõ đặc điểm cho thời kỳ đồ đồng và thời kỳ đồ sắt.

Thời kỳ này là giai đoạn đầu tiên con người sử dụng kỹ thuật một cách rộng rãi trong tiến trình tiến hóa loài người và con người tiến từ phía các thảo nguyên ở Đông Phi về các phần còn lại của thế giới. Nó kết thúc với sự phát triển nông nghiệp, sự thuần hoá một số loài súc vật và sự nấu chảy quặng đồng để gia công kim loại. Nó được đặt thuật ngữ là tiền sử, bởi vì con người vẫn chưa bắt đầu biết viết - sự khởi đầu truyền thống của lịch sử (như sử được ghi chép).

Thuật ngữ "Thời đồ đá" được các nhà khảo cổ học sử dụng để chỉ giai đoạn tiền kim loại kéo dài này, trong đó các dụng cụ đá được sử dụng nhiều hơn bất kỳ một loại vật liệu (mềm hơn) nào khác. Nó là thời kỳ đầu tiên trong hệ thống ba thời kỳ và được chia nhỏ thêm ra thành ba giai đoạn là giai đoạn đồ đá cũ, giai đoạn đồ đá giữa và giai đoạn đồ đá mới bởi John Lubbock trong cuốn sách kinh điển của ông Những thời đại tiền sử năm 1865. Ba giai đoạn đó lại được chia nhỏ nữa. Trên thực tế, những giai đoạn tiếp theo khác biệt nhau rất lớn theo từng vùng (và theo văn hoá). Thực vậy, con người tiếp tục tiến đến các vùng mới thậm chí tới tận thời đồ kim loại vì thế tốt nhất là chỉ nói về một Thời đồ đá, thay vì nói chung Thời đồ đá.

Thời kỳ đồ đá trong khảo cổ học

Phạm vi thời gian của giai đoạn này rất mơ hồ, bị tranh cãi, và khác nhau tùy theo vùng. Trong khi không thể đưa ra được một giai đoạn "Thời kỳ đồ đá" chung cho toàn nhân loại, một số nhóm người không bao giờ phát triển kỹ thuật nấu chảy kim loại, vì vậy họ vẫn ở trong "Thời kỳ đồ đá" cho tới khi họ gặp những nền văn hóa có kỹ thuật phát triển hơn. Tuy nhiên, nói chung, mọi người tin rằng thời kỳ này đã bắt đầu vào khoảng 3 triệu năm trước, bắt đầu cùng lúc với vượn người biết chế tạo dụng cụ ở Châu Phi. Đa số những người vượn phương Nam có lẽ đã không sử dụng dụng cụ đá (mặc dầu có lẽ chúng đã được phát minh bởi Paranthropus robustus) nhưng việc nghiên cứu những di vật của họ vẫn đang để dành cho các nhà khảo cổ học nghiên cứu về giai đoạn này.

Năm 2010, các mẫu xương động vật hóa thạch được gọt đẽo từ các công cụ đồ đá được phát hiện trong thung lũng Hạ Awash ở Ethiopia. Nhóm công tác quốc tế do Shannon McPherron dẫn đầu đã phát hiện ra rằng các công cụ đồ đá cổ nhất đã từng được sử dụng có tuổi 3,4 triệu năm. Các công cụ đồ đá cổ nhất từng được biết đến đã được khai quật ở nhiều nơi thuộc Gona, Ethiopia, trong các trầm tích cổ của sông Awash. Tất cả các công cụ trong hệ tầng Busidama, nó nằm trên một bất chỉnh hợp (thiếu lớp) có tuổi từ 2,9 đến 2,7 triệu năm. Các vị trí khảo cổ cổ nhất có chứa công cụ đồ đá định tuổi được từ 2,6–2,55 triệu năm.

Vì sự phong phú của đồ vật tạo tác bằng đá, chúng thường là những di vật duy nhất còn sót lại, việc phân tích đá là cách chính và chuyên biệt để khảo sát về giai đoạn này. Nó liên quan tới việc đo đạc các công cụ bằng đá để xác định các kiểu hình thức, chức năng và kỹ thuật có liên quan của công cụ. Thường là phân tích cách đẽo đá từ nguyên liệu thô, nghiên cứu cách thức chế tác thực tế của những vật đó. Điều này cũng có thể được xem xét dựa trên khảo cổ học thực nghiệm, bằng cách cố sức tạo ra các dụng cụ tương tự. Việc này được thực hiện bởi những người tạo tác đá lửa, họ đẽo một viên đá lửa để tạo ra một công cụ bằng đá lửa.

Cách sử dụng mới của thuật ngữ

Một vấn đề với thuật ngữ này là nó ngụ ý rằng sự tiến bộ của loài người và các giai đoạn thời đại ở tiền sử chỉ được đo đạc bằng kiểu dụng cụ được sử dụng nhiều nhất ở thời gian đó, hơn là, ví dụ, kiểu tổ chức xã hội, nguồn thức ăn được khai thác, hay sự thích nghi theo các kiểu khí hậu khắc nghiệt. Đây là một sản phẩm của mức độ hiểu biết về quá khứ đã xa ở thế kỷ 19 khi hệ thống ba thời kỳ được phát triển, thời điểm mà việc tìm ra các dụng cụ tạo tác là mục đích chính của một cuộc khai quật khảo cổ. Các kỹ thuật khảo cổ hiện đại mang lại nhiều thông tin hơn và giúp chúng ta có được hiểu biết tốt hơn về thời tiền sử và nêu ra những sự phân chia rõ ràng cho thuật ngữ "Thời đồ đá" đã ngày càng lỗi thời. Hiện nay chúng ta biết rằng những thay đổi trong xã hội quá khứ trong hàng nghìn năm là rất phức tạp và liên quan tới nhiều nhân tố như sự chấp nhận nông nghiệp, định cư hay tôn giáo và rằng việc sử dụng công cụ chỉ là một dấu hiệu không mang ý nghĩa đại diện cho thực tiễn và đức tin của một xã hội.

Một vấn đề khác liên quan tới thuật ngữ Thời kỳ đồ đá là nó được tạo ra để miêu tả văn hóa khảo cổ của Châu Âu, và rằng nó không thích hợp để sử dụng trong mối quan hệ với các vùng như một số vùng ở Châu Mỹ và Châu Đại Dương, nơi những người trồng cấy hay những người săn bắt và hái lượm sử dụng công cụ bằng đá tới tận khi công cuộc thực dân hóa của người châu Âu bắt đầu. Việc chế tác kim loại là một thứ không có tầm quan trọng lớn đối với người dân ở đó và nên dùng những thuật ngữ khác để phân chia thời tiền sử ở những vùng đó. Một sự phi lý giống như vậy khi áp đặt Thời đại đồ sắt ra khắp thế giới, bởi vì sắt (không phải đồng, bạc hay vàng) không được biết tới ở châu Mỹ cho tới tận năm 1492, ở châu Đại Dương tới tận thế kỷ 17.

Tiếp sau Thời kỳ đồ đá thường là Thời kỳ đồ đồng, trong đó kỹ thuật chế tác kim loại cho phép các công cụ bằng đồng (đồng và thiếc hay các kim loại khác) trở nên nhiều hơn. Sự chuyển giao của thời đồ đá diễn ra khoảng giữa 6000 TCN và 2500 TCN đối với đa số dân cư sống tại Bắc Phi, châu Á và châu Âu. Ở một số vùng, như châu Phi Hạ Sahara, thời đại đồ đá được nối tiếp trực tiếp bởi thời đồ sắt. Mọi người thường cho rằng các vùng ở Trung Đông và Đông Nam Á đã tiến triển vượt qua kỹ thuật thời đồ đá vào khoảng năm 6000 TCN. châu Âu và phần còn lại của châu Á đã ở thời xã hội hậu đồ đá vào khoảng năm 4000 TCN. Các nền văn hóa tiền-Inca ở Nam Mỹ tiếp tục ở trình độ thời đồ đá đến tận khoảng năm 2000 TCN, khi vàng, đồng và bạc bắt đầu xuất hiện, những nơi khác xảy ra muộn hơn. Australia vẫn ở thời đồ đá tới tận thế kỷ 17.

Chúng ta cũng biết rằng sự chuyển đổi từ Thời đồ đá sang Thời đồ đồng không phải là một thời điểm rõ ràng mà lâu dài, sự chế tác vàng và đồng dần xuất hiện ở những điểm ở Thời đồ đá mới. Giai đoạn "chuyển tiếp" này được gọi là Thời đại đồ đồng đá hay Chalcolithic. Nó là một sự phát triển ngắn và mang nhiều tính địa phương bởi vì việc tạo hợp kim thiếc với đồng đã bắt đầu khá sớm, trừ khi tại những vùng không có thiếc. Ví dụ Người băng Ötzi, một xác ướp từ khoảng năm 3300 TCN có mang bên mình một cái rìu đồng và một con dao bằng đá lửa. Việc chế tạo công cụ bằng đá vẫn tiếp diễn ngay cả ở thời đại dùng đồ kim loại, có lẽ tới tận đầu thời Trung Đại. Tại châu Âu và Bắc Mỹ, những chiếc cối xay đá vẫn được dùng tốt ở thế kỷ 20, và hiện vẫn đang được dùng ở nhiều nơi trên thế giới.

Sự tiến hóa của loài người trong thời đồ đá

Thời đồ đá chiếm một khoảng thời gian rất dài, và trong thời gian đó các thay đổi lớn về khí hậu và các điều kiện sống khác đã diễn ra, nó làm ảnh hưởng tới tiến trình tiến hóa loài người. Con người tới lượt mình lại làm tiến hóa kiểu hình thái tiến triển ở hậu kỳ thời kỳ đồ đá.

Thời đại đồ đá cũ

Thời đại đồ đá cũ bắt đầu từ khoảng 2 triệu năm trước đây và kết thúc vào khoảng cuối thế Pleistocen hay 10.000 năm trước. Ở những vùng chuyển tiếp ngay sang thời đại đồ đá mới thì thời đại đồ đá cũ gồm cả thời đại đồ đá cũ trên (epipalaeolithic) - thuật ngữ áp dụng cho các khu vực ngoài đại lục Á-Âu, như Cận Đông; tương đương thời đại đồ đá giữa ở một số nơi khác tại đại lục Á-Âu; và kết thúc vào khoảng 8.000 năm trước.

Thời đại đồ đá cũ được đặc trưng bằng việc sử dụng các công cụ bằng đá được ghè đẽo, mặc dù người nguyên thủy vào thời gian đó cũng sử dụng các công cụ bằng gỗ và xương. Các sản phẩm nguồn gốc hữu cơ cũng được sử dụng làm công cụ, bao gồm da và các sợi thực vật; tuy nhiên các loại công cụ này đã không được bảo quản ở mức độ đáng kể. Theo truyền thống, thời đại đồ đá cũ được chia ra thành ba thời kỳ, là thời kỳ đồ đá cũ sớm, thời kỳ đồ đá cũ giữa và thời kỳ đồ đá cũ muộn. Các thời kỳ này đánh dấu các tiến bộ trong công nghệ và văn hóa ở các xã hội loài người nguyên thủy khác biệt.

Thời kỳ đồ đá cũ sớm

Gần cuối thế Pliocen ở châu Phi, một tổ tiên đầu tiên của người hiện đại, được gọi là Homo habilis, đã phát triển những công cụ đá đầu tiên từng được biết. Chúng là những công cụ đơn giản như các loại dao. Homo habilis được cho là đã sử dụng thành thạo công cụ thời kỳ Olduvai như các mảnh đá và lõi hạt. Công nghệ chế tạo dụng cụ đá này được đặt tên theo địa điểm hẻm vực Olduvai ở Tanzania. Những người này được cho là sống bằng cách tìm thịt thối và những loài cây dại, hơn là săn bắn con mồi. Khoảng 1,5 triệu năm trước, một chủng người tiến hóa hơn, Homo erectus, đã xuất hiện. H. erectus học cách kiểm soát lửa và chế tạo các công cụ cắt phức tạp hơn, cũng như mở rộng phạm vi sinh sống ra ngoài khu vực châu Phi đến tận châu Á, như tại các địa điểm ở Chu Khẩu Điếm Trung Quốc. 1 triệu năm trước, bằng chứng đầu tiên về loài người ở châu Âu đã xuất hiện, và họ sử dụng rìu đá tiến bộ hơn.

Thời kỳ đồ đá cũ giữa

Giai đoạn này bắt đầu khoảng 200.000 năm trước và nổi tiếng nhất vì nó là giai đoạn sinh sống của người Neanderthal (khoảng 120.000–35.000 năm trước). Các kỹ thuật chế tạo dụng cụ đá của người Neanderthal thường được gọi là tổ hợp kỹ thuật Moustier. Người Neanderthal cuối cùng biến mất khỏi ghi chép khảo cổ học, được thay thế bởi người hiện đại đầu tiên xuất hiện ở miền nam châu Phi khoảng 100.000 năm trước. Mặc dù thường được mọi người coi là nguyên thủy, vẫn có bằng chứng rằng người Neanderthal nuôi dưỡng những người già và tiến hành lễ nghi chôn chất minh chứng cho một xã hội đã được tổ chức. Bằng chứng đầu tiên của sự định cư là ở Australia khoảng 40.000 năm trước khi người hiện đại dường như đã vượt từ châu Á tới bằng cách đi từ đảo này tới đảo khác. Những dân cư trung kỳ thời kỳ đồ đá cho thấy những bằng chứng sớm nhất về nghệ thuật và một số khái niệm trừu tượng như vẽ mình bằng đất hoàng thổ.

Thời kỳ đồ đá cũ muộn

Từ khoảng 35.000 đến 10.000 năm trước (cuối thời kỳ băng hà cuối cùng) người hiện đại đã mở rộng thêm vùng sinh sống trên khắp Trái Đất trong giai đoạn hiện được coi là hậu kỳ Thời đại đá cũ.

Sau khi người hiện đại đầu tiên tới ở châu Âu kỹ thuật chế tạo dụng cụ đá khá phức tạp đã xuất hiện trong giai đoạn này, gồm các công nghiệp khảo cổ như công nghiệp Châtelperron (45.000-36.000 năm trước ngày nay), công nghiệp Aurignac (43.000-28.000 năm), công nghiệp Solutré (22.000-17.000 năm), công nghiệp Gravette (33.000-21.000 năm) và công nghiệp Madeleine (17.000 -12.000 năm).

Châu Mỹ được loài người định cư thông qua cầu lục địa Bering thời kỳ đó vẫn còn nổi trên mực nước vì nước biển lúc đó ở mức thấp. Những người này được gọi là cổ thổ dân châu Mỹ, và thời điểm sớm nhất được chấp nhận là những thời điểm của các địa điểm thuộc văn hóa Clovis, khoảng 13.500 năm trước. Trên khắp địa cẩu, các xã hội thuộc kiểu săn bắn và hái lượm nhưng bằng chứng về nét nhận dạng theo vùng bắt đầu xuất hiện với rất nhiều kiểu công cụ đá được phát triển để thích hợp cho từng môi trường sống khác nhau.

Epipalaeolithic/Thời đại đá giữa
Main articles: Epipalaeolithic, Mesolithic

Khoảng thời gian giữa điểm kết thúc của kỷ băng hà cuối cùng, từ 10.000 năm đến khoảng 6.000 năm trước có đặc trưng với sự nâng lên của mực nước biển và một nhu cầu thay đổi để thích ứng với sự thay đổi của môi trường và tìm kiếm nguồn thức ăn mới. Sự phát triển của các dụng cụ microlith đã bắt đầu để thích ứng với những thay đổi đó. Chúng xuất phát từ những công cụ thời kỳ đồ đá cũ trước đó, vì vậy xuất hiện thuật ngữ Epipalaeolithic. Tuy nhiên, ở châu Âu thuật ngữ Mesolithic (Thời đại đá giữa) lại được sử dụng, bởi vì các công cụ (và cách thức sống) được nhập cảng từ Cận Đông. Ở đó, các công cụ microlith cho phép săn bắn một cách hiệu quả hơn, trong khi những sự định cư phức tạp hơn, như Lepenski Vir đã phát triển dựa trên đánh cá. Việc thuần hóa chó thành một người bạn săn có lẽ cũng diễn ra trong giai đoạn này.

Thời đại đá mới

Thời đại đá mới (Neolithic) có đặc trưng bởi sự chấp nhận nông nghiệp (cũng được gọi là Cuộc cách mạng thời đại đá mới), sự phát triển của đồ gốm và nhiều nơi định cư phức tạp hơn như Çatal Hüyük và Jericho. Những văn hóa thời đại đá mới đầu tiên bắt đầu vào khoảng năm 8.000 TCN ở Lưỡi liềm Màu mỡ. Nông nghiệp và văn hóa dẫn tới đã mở rộng tới Địa Trung Hải, lưu vực sông Ấn, Trung Quốc, và Đông Nam Á.

Vì nhu cầu thu hoạch và chăm sóc cây cối, các dụng cụ đá để làm đất và các dụng cụ đá được chế tạo kỹ lưỡng khác trở nên phong phú hơn, gồm cả công cụ nghiền, cắt, thái và rìu. Những công trình to lớn lần đầu tiên được xây dựng, gồm cả các tháp để ở và những bức tường (ví dụ ở Jericho) và các địa điểm nghi lễ (ví dụ như bức tường đá Stonehenge). Những điều này cho thấy đã có những nguồn lực và sự cộng tác đầy đủ cho phép các nhóm người cùng thực hiện các dự án đó. Sự mở rộng thêm về sự phát triển của tầng lớp trên và hệ thống cấp bậc vẫn còn đang được bàn cãi. Bằng chứng sớm nhất về thương mại đã xuất hiện ở thời kỳ đồ đá mới với việc những người mới định cư nhập khẩu những hàng hóa từ bên ngoài với khoảng cách hàng trăm dặm.

Vật liệu văn hóa thời đồ đá

Thức ăn và đồ uống
Các nguồn thức ăn của những người săn bắn hái lượm thời kỳ đồ đá gồm cả động vật và thực vật sống trong môi trường nơi họ sống. Những người dân cư này thích ăn thịt nội tạng thú, gồm cả gan, thận và óc. Họ ăn ít đồ có nguồn gốc từ sữa hay thức ăn thực vật có nhiều carbohydrate- như các loại rau hay ngũ cốc.

Nghiên cứu hiện nay cho thấy rằng hai phần ba năng lượng cần thiết của họ có nguồn gốc động vật. Hàm lượng chất béo trong chế độ ăn được cho là tương tự như hiện nay, nhưng tỷ lệ các kiểu chất béo tiêu thụ thì lại khác biệt: tỷ lệ Omega-6 với Omega-3 là khoảng 3: 1 so với 12:1 hiện nay.

Gần cuối thời kỳ băng hà cuối cùng, 15.000 đến 9.000 năm trước, một sự tuyệt chủng trên diện rộng các loài thú có vú diễn ra ở châu Á, châu Âu, Bắc Mỹ và Australia. Đây là sự kiện tuyệt chủng Holocene đầu tiên. Thậm chí có thể điều này đã buộc loài người ở thời kỳ đó phải thay đổi thói quen ăn uống và cùng với sự xuất hiện của việc trồng cấy nông nghiệp, các loại thức ăn nguồn gốc thực vật cũng đã trở thành một phần thường thấy của chế độ ăn.

Một báo cáo ở Tạp chí National Geographic đã chỉ ra rằng "loại đồ uống có vị rượu đầu tiên có thể đã xuất hiện khi người dân thời kỳ đồ đá mới uống thứ nước quả nho dại được làm lên men bên trong các túi bằng da thú hay trong các thùng gỗ thô."

Chỗ ở và môi trường sống
Khoảng 2 triệu năm trước, Homo habilis được cho là đã xây dựng kết cấu đầu tiên do con người xây dựng lên ở Đông Phi, nó chỉ bao gồm những sự sắp đặt đơn giản các hòn đá lại với nhau để giữ các cành cây ở vị trí. Một sự sắp đặt đá thành hình tròn cũng được cho là đã xảy ra khoảng 500.000 năm trước được khám phá ở Terra Amata, gần Nice (Pháp). Nhiều địa điểm cư trú của loài người thời đồ đá cũng đã được phát hiện ở nhiều nơi trên Trái Đất, gồm:
 Một kết cấu kiểu lều bên trong một cái hang gần Grotte du Lazaret, Nice, Pháp.
 Một kết cấu có mái được chống đỡ bằng cây gỗ, được phát hiện ở Dolni Vestonice, Cộng hòa Séc, có niên đại khoảng 23.000 TCN. Các bức tường được làm bằng các khối đất sét nện và đá.

 Nhiều túp lều được làm bằng xương voi voi ma mút được tìm thấy ở Đông Âu và Siberia. Những người đã dựng những cái lều này là những thợ săn voi mammouth chuyên nghiệp. Nhiều cái tương tự đã được tìm thấy ở dọc vùng thung lũng sông Dniepr ở Ukraina, gần Chernihiv, ở Moravia (tại Cộng hòa Séc) và ở phía nam Ba Lan.
 Một cái lều bằng da thú niên đại khoảng 15.000 đến 10.000TCN (ở Magdalenian) đã được tìm thấy tại Cao nguyên Parain, Pháp.
 Các lăng mộ cự thạch, nhiều phòng và các mộ đá một phòng có chôn nhiều thanh đá lớn chồng lên nhau giống như những phiến đá lớn. Chúng được tìm thấy trên khắp châu Âu, và được xây dựng vào thời đồ đá mới. Nhiều mộ có các dụng cụ bằng đồng và bằng đá cũng đã được tìm thấy, minh họa các vấn đề cố gắng xác định các giai đoạn dựa trên kỹ thuật.

Nghệ thuật
Nghệ thuật tiền sử chỉ có thể được truy nguyên dựa vào những đồ vật còn sót lại. Âm nhạc tiền sử được suy luận ra từ những nhạc cụ được tìm thấy, trong khi nghệ thuật trên vách có thể được tìm thấy trên bất kỳ loại đá nào. Chúng được gọi là hình khắc trên đá (petroglyph) và tranh vẽ trên đá. Nghệ thuật có thể có hoặc không có chức năng tôn giáo.

Hình khắc trên đá

Hình khắc trên đá đã xuất hiện trong thời đại đồ đá mới. Một Hình khắc trên đá là một hình ảnh trừu tượng hay biểu tượng được ghi lại trên đá, thường là bởi những người tiền sử, bằng cách đục, khoét hay những cách khác lên trên những bề mặt đá tự nhiên. Chúng là kiểu thông thường nhất hay là những biều tượng trước khi có chữ viết được sử dụng để thông tin. Hình khắc trên đá đã được phát hiện ở nhiều nơi trên Trái Đất, gồm cả châu Á (Bhimbetka, Ấn Độ), Bắc Mỹ (Vườn quốc gia Thung lũng Chết), Bắc Mỹ (Cumbe Mayo, Peru), và châu Âu (Finnmark, Na Uy).

Những bức tranh đá

Những bức tranh đá được "vẽ" trên đá và được miêu tả theo kiểu tự nhiên hơn là thuật khắc đá. Ở thời đồ đá cũ, sự hiện diện của con người trong những bức tranh đá rất hiếm hoi. Đa phần chúng thể hiện các con vật: không chỉ những loài vật được sử dụng làm thức ăn mà cả những con vật thể hiện sức mạnh như tê giác hay các loài mèo to lớn (như ở Hang Chauvet). Các dấu hiệu như các chấm thỉnh thoảng cũng được vẽ. Hiếm có sự hiện diện của con người như các dấu in tay và những hình nửa người nửa thú. Hang Chauvet ở département Ardèche, ở Pháp, hiện lưu giữ những hình vẽ trong hang quan trọng nhất của thời đồ đá cũ, được vẽ vào khoảng 31.000 năm TCN. Các bức tranh trong hang Altamira ở Tây Ban Nha được vẽ vào khoảng 14.000 đến 12.000 năm TCN và có những con bò rừng bison. Gian phòng của những con bò ở Lascaux, Dordogne, Pháp là một trong những hang có tranh đá từ khoảng 15.000 đến 10.000 TCN.

Ý nghĩa của những bức tranh này hiện vẫn chưa được biết. Các hang đó đều không nằm trong khu vực có người ở, vì thế có thể chúng đã từng được dùng cho những lý do lễ nghi. Các con vật được vẽ thêm các dấu hiệu có thể là ma thuật. Những biểu tượng hình mũi tên đôi khi được coi như là được sử dụng để làm lịch hay almanac. Nhưng bằng chứng của nó thì vẫn chưa được quyết định. Công việc quan trọng nhất của thời đại đồ đá giữa là những chiến binh đang diễu hành, một bức tranh tường tại Cingle de la Mola, Castellón de la Plana ở Tây Ban Nhan niên đại vào khoảng 7.000–4.000 TCN. Kỹ thuật được sử dụng có thể là phun hay thổi các chất màu lên đá. Các bức tranh khá theo chủ nghĩa tự nhiên, mặc dù có được cách điệu hoá. Các hình ảnh không theo kiểu không gian ba chiều, thậm chí chúng còn chồng lên nhau.

Lễ nghi và Đức tin thời đồ đá
Những nghiên cứu hiện đại và sự phân tích kỹ lưỡng những đồ vật tìm thấy từ thời kỳ đồ đá chỉ ra một số lễ nghi và đức tin của con người ở thời tiền sử đó. Hiện nay mọi người tin rằng các hoạt động của con người thời tiền sử vượt xa khỏi những yêu cầu trước mắt về tìm kiếm thức ăn, đồ mặc, và nơi ở. Các nghi thức đặc biệt liên quan tới cái chết và sự chôn cất đã được tiến hành, mặc dù chắc chắn là khác biệt về cách thức và sự tiến hành ở từng nền văn hoá. Một số địa điểm thời kỳ đồ đá ở những vùng khác nhau trên thế giới cho thấy những dấu vết của sự nhảy múa, nhảy múa theo hàng và những nghi thức đầu tiên.

Những dấu vết cuộc sống thời đồ đá hiện nay
Các nhà nhân chủng học đã sử dụng nhiều bộ lạc để nghiên cứu và làm sáng tỏ cuộc sống ở thời kỳ đồ đá từng như thế nào. Những bộ lạc đó có thể thấy ở Papua New Guinea, Quần đảo Andaman và Nicobar (Ấn Độ), Châu Phi và Nam Mỹ.

Thời đồ đá trong văn hóa đại chúng
Là một thuật ngữ kiểu tiếng lóng, "Thời kỳ đồ đá" có thể được sử dụng để miêu tả một nền văn minh hiện đại hay một nhóm người sống trong các điều kiện nguyên thủy, thậm chí sự sử dụng của nó thường là không chính xác. Câu "ném bom đưa chúng trở về thời kỳ đồ đá" ngụ ý một cuộc tấn công dữ dội phá hủy toàn bộ cơ sở hạ tầng tại mục tiêu, buộc những người sống sót phải quay về sử dụng kỹ thuật nguyên thủy để tồn tại.

Hình ảnh người ở hang thường đi chung với thời kỳ đồ đá. Ví dụ một series phim tài liệu về tiến trình phát triển của con người ở thời kỳ đồ đá đã được đặt tên là Cùng đi với người ở hang, mặc dù chỉ chương trình cuối cùng là có hình ảnh con người sống trong hang. Trong khi ý tưởng rằng loài người và khủng long từng cùng tồn tại thỉnh thoảng cũng được sử dụng trong phim hoạt hình, phim và các trò chơi máy tính, như The Flintstones và One Million Years B.C., khái niệm về những động vật linh trưởng và khủng long từng tồn tại với nhau chỉ đơn giản là một điều tưởng tượng và chỉ được xem xét nghiêm túc bởi Trái Đất trẻ thuyết sáng tạo thế giới.

Một số miêu tả thời kỳ đồ đá gồm cả cuốn sách bán rất chạy là cuốn Những đứa trẻ của Trái Đất một serie sách viết bởi Jean M. Auel, được đặt ở thời đồ đá cũ và dựa rất ít vào những khám phá khảo cổ học và nhân chủng học. Bộ phim Tìm kiếm lửa năm 1981 của Jean-Jacques Annaud kể câu chuyện về một nhóm người tìm kiếm ngọn lửa đã mất của họ.

Ghi chú
  "Diet and Eating Habits in the Stone-Age," annecollins.com (accessed ngày 11 tháng 6 năm 2005).
  William Cocke, "First Wine? Archaeologist Traces Drink to Stone Age," National Geographic News, ngày 21 tháng 7 năm 2004 (accessed ngày 11 tháng 6 năm 2005).
  M. Hoover, "Art of the Paleolithic and Neolithic Eras ," from Art History Survey 1, San Antonio College (July 2001; accessed ngày 11 tháng 6 năm 2005).
 "Paleolithic, Mesolithic and Neolithic Art " (lecture 2, Rice University, Houston, TX, ngày 2 tháng 9 năm 1998; accessed ngày 11 tháng 6 năm 2005).
  Christopher L. C. E. Witcombe, "Women in the Stone Age," in the essay "The Venus of Willendorf" (accessed ngày 11 tháng 6 năm 2005).
  See note 4 above.
  Burial and mysticism in prehistory  (accessed ngày 11 tháng 6 năm 2005).

Chú thích

Xem thêm
 Tiến trình tiến hóa loài người
 Cự thạch
 Lithic reduction
 Âm nhạc tiền sử
 Chiến tranh thời tiền sử

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 The Stone Age
 Stone Age Handaxes
 Stone Age Habitats

Các thời kỳ và giai đoạn trong khảo cổ học
Tiền sử

Bài cơ bản dài


title: Hexaplex princeps

text:
Hexaplex princeps là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1833


Trượt băng tốc độ tại Thế vận hội Mùa đông 2006 (speed skating) bao gồm 12 bộ môn cho cả nam và nữ, mỗi phái thi đua trong 5 bộ môn cá nhân và 1 bộ môn đội.

Bảng huy chương

Nam

10000 m

Đội

Nữ

5000 m

Đội

Chú thích

2006
Sự kiện Thế vận hội Mùa đông 2006


title: Aspella anceps

text:
Aspella anceps là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Aspella


title: Châteauneuf-du-Rhône

text:
Châteauneuf-du-Rhône  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Châteauneuf-du-Rhône nằm ở khu vực có độ cao từ 55-335 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Chateauneufdurhone


title: Ecclisocosmoecus spinosus

text:
Ecclisocosmoecus spinosus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Ecclisocosmoecus


title: Agonum

text:
Agonum là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Harpalinae, bản địa của Bắc Phi, Cận Đông, miền Tân bắc và miền Cổ bắc, bao gồm châu Âu.

Chi is wet-loving and is well represented in Ireland, where species number exceed anywhere else in Europe.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Agonum at Fauna Europaea


title: Villanueva del Rosario, Málaga

text:
Villanueva del Rosario, Málaga là một đô thị trong tỉnh Málaga, cộng đồng tự trị Andalusia Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 44,6 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 3721 người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly 40 km so với tỉnh lỵ Málaga.

Tham khảo

Đô thị ở Málaga


title: Himalopsyche kuldschensis

text:
Himalopsyche kuldschensis là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Loài này phân bố ở Oriëntaals en het vùng cổ bắc giới.

Tham khảo

Himalopsyche


title: Hohn, Rendsburg-Eckernförde

text:
Hohn là một đô thị thuộc quận Rendsburg-Eckernförde, bang Schleswig-Holstein.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rendsburg-Eckernförde


title: 1990

text:
Sự kiện

Tháng 1

1 tháng 1
 Arnold Koller trở thành tổng thống Thụy Sĩ
 Ba Lan trở thành nước đầu tiên ở Đông Âu bãi bỏ kinh tế chủ nghĩa xã hội nhà nước và rút khỏi khối Warszawa.

1 tháng 1: VTV2 chính thức được lên sóng

Tháng 2

3 tháng 2: Andrej Lukanov trở thành thủ tướng Bulgaria
11 tháng 2: Nelson Mandela được tự do

Tháng 3

11 tháng 3: Said Mohamed Djohar được bầu làm tổng thống Comoros
14 tháng 3: Mikhail Sergeyevich Gorbachov trở thành tổng thống của Liên bang Xô viết
24 tháng 3: Islam Karimov trở thành tổng thống Uzbekistan
25 tháng 3: Bầu cử dân chủ lần đầu tiên từ hơn 40 năm nay tại Hungary
30 tháng 3: Estonia tuyên bố thành lập Cộng hòa

Tháng 4

3 tháng 4: Petar Mladenov trở thành tổng thống Bulgaria
23 tháng 4: Namibia trở thành thành viên của Liên Hợp Quốc
24 tháng 4: Nursultan Nazarbayev trở thành tổng thống của Kazakhstan

Tháng 5

4 tháng 5: Latvia tuyên bố độc lập
6 tháng 5: Giáo hoàng Gioan Phaolô II thăm Mexico.
25 tháng 5: Bầu cử quốc hội tại Myanmar

Tháng 6

13 tháng 6: Bắt đầu giật sập Bức tường Berlin
15 tháng 6: Thành lập Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
19 tháng 6: Bỉ, Cộng hòa Liên bang Đức, Hà Lan, Luxembourg và Pháp ký kết Hiệp ước Schengen
20 tháng 6: Động đất tại Iran, 40.000 đến 50.000 người chết
23 tháng 6: Cộng hòa Moldova tuyên bố chủ quyền

Tháng 7

16 tháng 7: Động đất tại Luzon, Philippines, 1621 người chết

Tháng 8

1 tháng 8: Bulgaria. Zhelyu Zhelev trở thành tổng thống
3 tháng 8: Armenia tuyên bố độc lập
22 tháng 8: São Tomé và Príncipe có Hiến pháp mới

Tháng 9

18 tháng 9: Liechtenstein trở thành thành viên của Liên Hợp Quốc

Tháng 10

3 tháng 10: Đông Đức chấm dứt tồn tại, sáp nhập vào Tây Đức
22 tháng 10: Turkmenistan tuyên bố độc lập
27 tháng 10: Saparmurat Niyazov trở thành tổng thống Turkmenistan

Tháng 11

9 tháng 11: Hiến pháp dân chủ tại Nepal

Tháng 12

5 tháng 12: Tổng thống Banglesh Hussain Mohammed Ershad bị lật đổ
11 tháng 12: Hiến pháp mới tại Bénin bắt đầu có hiệu lực
15 tháng 12: Kyrgyzstan tuyên bố chủ quyền

Sinh

Tháng 1

2 tháng 1:
Lý Xuân Ái, diễn viên, ca sĩ người Trung Quốc
Khởi My, ca sĩ Việt Nam
5 tháng 1:
Yang Yoseob, ca sĩ người Hàn Quốc của nhóm nhạc HIGHLIGHT
Mew Amazing (Lê Đức Hùng), ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam
7 tháng 1: Liam Aiken, diễn viên Mỹ
14 tháng 1: Suboi (Hàng Lâm Trang Anh), nữ ca sĩ người Việt Nam
10 tháng 1: Phan Mạnh Quỳnh, ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam
12 tháng 1: Sergey Karjakin, kiện tướng cờ vua Ukraina
13 tháng 1: Liam Hemsworth, diễn viên người Úc
27 tháng 1: Vũ Phạm Diễm My, diễn viên người Việt Nam

Tháng 2

10 tháng 2: SooYoung, ca sĩ Hàn Quốc
16 tháng 2: The Weeknd, nam ca sĩ, nhạc sĩ, nhà sản xuất thu âm Canada
18 tháng 2: Trần Thị Thùy Dung, Hoa hậu Việt Nam năm 2008
19 tháng 2: Đỗ Thụy Khanh, nữ ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam
22 tháng 2: Lâm Vlog, Youtuber người Việt Nam

Tháng 3

4 tháng 3: Andrea Bowen, nữ diễn viên Mỹ
6 tháng 3: Ronja Prince, nữ diễn viên Đức
24 tháng 3: Keisha Castle-Hughes, nữ diễn viên Úc
30 tháng 3: Lee Gikwang ca sĩ và vũ công người Hàn Quốc của nhóm nhạc HIGHLIGHT
26 tháng 3: Kim Min-seok (Xiumin), thành viên nhóm nhạc EXO

Tháng 4

4 tháng 4: Ninh Dương Lan Ngọc, nữ ca sĩ, diễn viên người Việt Nam
8 tháng 4: Kim Jonghyun, ca sĩ Hàn Quốc (mất 2017)
9 tháng 4: Kristen Stewart, nữ diễn viên Mỹ
15 tháng 4: Emma Watson, nữ diễn viên Anh
20 tháng 4:
Lộc Hàm, ca sĩ người Trung Quốc
Cao Thái Hà, diễn viên người Việt Nam

Tháng 5

1 tháng 5: Caitlin Stasey, nữ diễn viên Úc
4 tháng 5: Thùy Chi, nữ ca sĩ Việt Nam.
8 tháng 5: Tiêu Nhiên, nhà văn, môi trường học Việt Nam.
16 tháng 5: Thomas Sangster, diễn viên Anh
19 tháng 5: Lương Thu Trang, diễn viên người Việt Nam.
20 tháng 5: Nhã Phương, diễn viên người Việt Nam.
30 tháng 5: Im Yoon Ah, ca sĩ, diễn viên Hàn Quốc.

Tháng 6
12 tháng 6: Phan Minh Huyền, nữ diễn viên người Việt Nam
19 tháng 6: Băng Di, nữ ca sĩ, diễn viên người Việt Nam
28 tháng 6: Võ Hạ Trâm, nữ ca sĩ người Việt Nam

Tháng 7

11 tháng 7: Connor Paolo, diễn viên Mỹ
17 tháng 7: Mattie Stepanek, nhà thơ trữ tình Mỹ
24 tháng 7: Daveigh Chase, nữ diễn viên Mỹ
29 tháng 7:
Matt Prokop, nam diễn viên Mỹ
Shin Se-kyung, nữ diễn viên Hàn Quốc

Tháng 8

3 tháng 8: Shiraishi Shunya, nam diễn viên Nhật Bản.
12 tháng 8: Mario Balotelli, cầu thủ bóng đá Ý gốc Ghana
15 tháng 8: Jennifer Lawrence, nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
17 tháng 8: Rachel Hurd-Wood, nữ diễn viên Anh
20 tháng 8: BB Trần, diễn viên hài người Việt Nam
24 tháng 8: Elizabeth Debicki, nữ diễn viên Úc
30 tháng 8: Lưu Thị Diễm Hương, Hoa hậu Thế giới người Việt 2010

Tháng 9

7 tháng 9: Tanja Kolbe, nữ vận động viên trượt băng nghệ thuật Đức
20 tháng 9: John Tavares, vận động viên khúc côn cầu trên băng Canada

Tháng 10
7 tháng 10: Phan Thị Mơ, hoa hậu, diễn viên người Việt Nam
21 tháng 10: Ricky Rubio, cầu thủ bóng rổ Tây Ban Nha
28 tháng 10: Sam (Nguyễn Hà My), nữ diễn viên, người mẫu, người dẫn chương trình người Việt Nam
29 tháng 10: Amarna Miller, nữ diễn viên người Tây Ban Nha
31 tháng 10:
J.I.D, nữ ca sĩ rap Mỹ
Emiliano Sala, cầu thủ bóng đá (m. 2019)

Tháng 11

6 tháng 11: André Schürrle, cầu thủ bóng đá người Đức
7 tháng 11:
Rosa-Mystique Jones, nữ vận động viên điền kinh
David De Gea, cầu thủ bóng đá người Tây Ban Nha
27 tháng 11: Sarah Hyland, nữ diễn viên Mỹ
29 tháng 11: Lee Minhyuk, ca sĩ Hàn Quốc ,thành viên nhóm nhạc Btob
30 tháng 11: Magnus Carlsen, kiện tướng cờ vua Na Uy

Tháng 12

9 tháng 12: LaFee, nữ ca sĩ Đức
10 tháng 12:
Tamira Paszek, nữ vận động viên quần vợt Áo
S.T Sơn Thạch, ca sĩ nhóm nhạc Việt Nam 365
20 tháng 12: Joanna 'JoJo' Levesque, nữ ca sĩ Mỹ
22 tháng 12: Jean-Baptiste Maunier, nam ca sĩ Pháp và diễn viên
25 tháng 12: Marie Luise Stahl, nữ diễn viên Đức
12 tháng 12: Seungri, nam ca sĩ nhóm nhạc Hàn Qốc BIGBANG

?
Việt My, nữ ca sĩ người Việt Nam
Trà Ngọc Hằng, nữ ca sĩ, người mẫu người Việt Nam, á hậu Việt Nam hoàn cầu 2011

Mất

Tháng 1

1 tháng 1: Ernst Kuzorra, cầu thủ bóng đá Đức (s. 1905)
4 tháng 1: Vladimir Ussachevski, nhà soạn nhạc (s. 1911)
6 tháng 1: Hans Jaray, đạo diễn phim, tác giả (s. 1906)
6 tháng 1: Pavel Alekseyevich Cherenkov, nhà vật lý học Nga (s. 1904)
8 tháng 1: Terry-Thomas, diễn viên Anh (s. 1911)
9 tháng 1: Bazilio Olara Okello, tổng thống Uganda (s. 1929)
10 tháng 1: Ernst Engelbrecht-Greve, chính khách Đức (s. 1916)
14 tháng 1: Hellmut Haase-Altendorf, nhà soạn nhạc Đức, nghệ sĩ dương cầm (s. 1912)
16 tháng 1: Alfred Maleta, chính khách Áo (s. 1906)
17 tháng 1: Charles Hernu, chính khách Pháp (s. 1923)
19 tháng 1: Herbert Wehner, chính khách Đức (s. 1906)
20 tháng 1: Barbara Stanwyck, nữ diễn viên Mỹ (s. 1907)
21 tháng 1: Wilhelm Flitner, nhà sư phạm (s. 1889)
25 tháng 1: Ava Gardner, nữ diễn viên Mỹ (s. 1922)
26 tháng 1: Bob Gerard, đua xe Anh (s. 1914)
26 tháng 1: Lewis Mumford, triết gia (s. 1895)
26 tháng 1: Higashikuni Naruhiko, chính khách Nhật Bản, thủ tướng (s. 1887)

Tháng 2

2 tháng 2: Mel Lewis, nhạc sĩ nhạc jazz Mỹ (s. 1929)
14 tháng 2: Tony Holiday, nam ca sĩ Đức (s. 1951)
14 tháng 2: Luděk Čajka, vận động viên khúc côn cầu trên băng Séc (s. 1964)
16 tháng 2: Keith Haring, nghệ nhân Mỹ (s. 1958)
23 tháng 2: James M. Gavin, tướng Mỹ (s. 1907)
24 tháng 2: Alessandro Pertini, chính khách Ý (s. 1896)

Tháng 3

5 tháng 3: Edmund Conen, cầu thủ bóng đá Đức (s. 1914)
7 tháng 3: Carl Alvar Wirtanen, nhà thiên văn học Mỹ (s. 1910)
7 tháng 3: Claude Arrieu, nhà soạn nhạc Pháp (s. 1903)
10 tháng 3: Tseng Kwong Chi, nhiếp ảnh gia (s. 1950)
12 tháng 3: Philippe Soupault, thi sĩ Pháp, nhà văn (s. 1897)
12 tháng 3: Baldur Hönlinger, kiện tướng cờ vua Áo (s. 1905)
13 tháng 3: Karl Münchinger, nhạc trưởng Đức (s. 1915)
16 tháng 3: Fritz Ewert, cầu thủ bóng đá Đức (s. 1937)
17 tháng 3: Ric Grech, nhạc sĩ nhạc rock Anh (s. 1946)
17 tháng 3: Capucine, nữ diễn viên Pháp (s. 1931)
19 tháng 3: Leopold Neumer, cầu thủ bóng đá, (s. 1919)
22 tháng 3: Lev Yashin, thủ môn người Liên Xô, thủ môn duy nhất từng nhận Quả Bóng Vàng Châu Âu (s. 1929)
24 tháng 3: An Wang, nhà phát minh (s. 1920)
26 tháng 3: Christian Meyer-Oldenburg, nhà văn thể loại khoa học giả tưởng tiếng Đức (s. 1936)
28 tháng 3: Kurt Scharf, Giám mục Tin Lành (s. 1902)

Tháng 4

2 tháng 4: Aldo Fabrizi, diễn viên Ý, đạo diễn phim (s. 1905)
4 tháng 4: Paul Yoder, nhà soạn nhạc Mỹ, giáo sư (s. 1908)
6 tháng 4: Alfred Sohn-Rethel, nhà kinh tế học, triết gia (s. 1899)
12 tháng 4: Otto Neumann, vận động viên điền kinh Đức (s. 1902)
12 tháng 4: Luis Trenker, kiến trúc sư, diễn viên, đạo diễn phim, nhà văn (s. 1892)
13 tháng 4: Hans Reinerth, nhà khảo cổ học Đức (s. 1900)
15 tháng 4: Greta Garbo, nữ diễn viên Thụy Điển (s. 1905)
15 tháng 4: Helmut Lemke, chính khách Đức, thủ hiến của bang Schleswig-Holstein, Đức (s. 1907)
17 tháng 4: Karl Walz, chính khách Đức (s. 1900)
18 tháng 4: Friedrich Wilhelm Kraemer, ein kiến trúc sư Đức (s. 1907)
19 tháng 4: Marco Aurelio Robles Méndez, tổng thống thứ 32 của Panama (s. 1905)
22 tháng 4: Bob Davies, cầu thủ bóng rổ Mỹ (s. 1920)
23 tháng 4: Paulette Goddard, nữ diễn viên Mỹ
29 tháng 4: Max Bense, triết gia Đức, nhà văn, nhà xuất bản (s. 1910)

Tháng 5

6 tháng 5: Irmtraud Morgner, nhà văn nữ Đức (s. 1933)
8 tháng 5: Gustav Rudolf Sellner, đạo diễn phim Đức (s. 1905)
11 tháng 5: Heidemarie Hatheyer, nữ diễn viên Áo, nữ ca sĩ (s. 1918)
14 tháng 5: André Amellér, nhà soạn nhạc Pháp (s. 1912)
16 tháng 5: Jim Henson, đạo diễn phim Mỹ (s. 1936)
16 tháng 5: Sammy Davis Jr., nam ca sĩ Mỹ, nghệ sĩ múa, diễn viên (s. 1925)
18 tháng 5: Giuse Maria Trịnh Văn Căn, tổng Giám mục của Hà Nội, Hồng y Giáo chủ (s. 1921)
24 tháng 5: Julijans Vaivods, tổng Giám mục của Riga, Hồng y Giáo chủ (s. 1895)
26 tháng 5: Chris McGregor, nghệ sĩ dương cầm Nam Phi, nhà soạn nhạc (s. 1936)
27 tháng 5: Hans Bunge, đạo diễn phim, tác giả (s. 1919)
28 tháng 5: Giorgio Manganelli, nhà văn Ý, nhà văn tiểu luận, nhà báo (s. 1922)
31 tháng 5: Willy Spühler, chính khách Thụy Sĩ (s. 1902)

Tháng 6

1 tháng 6: Ernst Wilhelm Borchert, diễn viên Đức (s. 1907)
2 tháng 6: Jack Gilford, diễn viên Mỹ (s. 1907)
12 tháng 6: Georg Meistermann, họa sĩ Đức (s. 1911)
16 tháng 6: Thomas George Cowling, nhà thiên văn học Anh, nhà toán học (s. 1906)
22 tháng 6: Rocky Graziano, võ sĩ quyền Anh Mỹ (s. 1921)
23 tháng 6: Ilja Michailowitsch Frank, nhà vật lý học Nga, Giải Nobel vật lý năm 1958 (s. 1908)
25 tháng 6: Peggy Glanville-Hicks, nhà soạn nhạc Úc (s. 1912)
28 tháng 6: Herbert Jobst, nhà văn Đức (s. 1915)

Tháng 7

7 tháng 7: Hugo Makibi Enomiya-Lassalle, thầy tu dòng Tên (s. 1898)
14 tháng 7: Dagmar Dimitroff, nữ nghệ nhân (s. 1960)
18 tháng 7: Yun Bo-seon, chính khách Hàn Quốc (s. 1897)
21 tháng 7: Sergei Parajanov, đạo diễn phim (s. 1924)
22 tháng 7: Manuel Puig, nhà văn Argentina, tác giả kịch bản (s. 1932)
25 tháng 7: Jean Fourastié, nhà kinh tế học (20 (s. 1907)
26 tháng 7: Hans Aebli, nhà sư phạm Thụy Sĩ (s. 1923)
29 tháng 7: Bruno Kreisky, chính khách Áo (s. 1911)
31 tháng 7: Wilhelm Nowack, chính khách Đức (s. 1897)
31 tháng 7: Fernando Sancho, diễn viên Tây Ban Nha (s. 1916)

Tháng 8

1 tháng 8: Norbert Elias, nhà xã hội học, triết gia, thi sĩ (s. 1897)
2 tháng 8: George de Mestral, kĩ sư Thụy Sĩ (s. 1907)
3 tháng 8: Betty Amann, nữ diễn viên (s. 1905)
4 tháng 8: Heinz Frieler, chính khách Đức (s. 1927)
5 tháng 8: Ivan Blatný, thi sĩ Séc, nhà văn (s. 1919)
7 tháng 8: Gebhard Müller, thủ hiến của Baden-Württemberg, Đức (s. 1900)
12 tháng 8: Roy Williamson, nhạc sĩ (s. 1936)
15 tháng 8: Wiktor Robertowitsch Zoi, ca sĩ nhạc rock Nga (s. 1962)
16 tháng 8: Annik Saxegaard, nhà văn nữ Na Uy (s. 1905)
20 tháng 8: Rudolf Gellesch, cầu thủ bóng đá Đức (s. 1914)
20 tháng 8: Werner Lansburgh, nhà văn Đức, nhà xuất bản (s. 1912)
22 tháng 8: Rudolf Marić, kiện tướng cờ vua (s. 1927)
22 tháng 8: Luigi Dadaglio, Hồng y Giáo chủ của nhà thờ Công giáo La Mã (s. 1914)
24 tháng 8: Sergei Donatovich Dovlatov, nhà văn Nga (s. 1941)
25 tháng 8: Morley Callaghan, nhà văn Canada (s. 1903)
27 tháng 8: Stevie Ray Vaughan, nhạc sĩ nhạc blues (s. 1954)
29 tháng 8: Luigi Beccali, vận động viên điền kinh Ý, huy chương Thế Vận Hội (s. 1907)

Tháng 9

2 tháng 9: Piet Stalmeier, nhà soạn nhạc Hà Lan, nhạc trưởng (s. 1912)
3 tháng 9: Karl Mommer, chính khách Đức (s. 1910)
3 tháng 9: Mieczysław Fogg, nam ca sĩ Ba Lan (s. 1901)
4 tháng 9: Irene Dunne, nữ diễn viên (s. 1898)
5 tháng 9: Beppo Brem, diễn viên Đức (s. 1906)
7 tháng 9: Ahti Karjalainen, chính khách Phần Lan (s. 1923)
9 tháng 9: Nicola Abbagnano, triết gia Ý (s. 1901)
9 tháng 9: Samuel K. Doe, tổng thống của Liberia
11 tháng 9: Iris von Roten, nữ luật gia Thụy Sĩ, nữ nhà báo (s. 1917)
26 tháng 9: Alberto Moravia, nhà văn Ý (s. 1907)
30 tháng 9: Michel Leiris, nhà văn Pháp, nhà dân tộc học (s. 1901)
30 tháng 9: Patrick White, Giải thưởng Nobel văn học (s. 1912)

Tháng 10

1 tháng 10: John Stewart Bell, nhà vật lý học (s. 1928)
1 tháng 10: Andrzej Krzanowski, nhà soạn nhạc Ba Lan (s. 1951)
2 tháng 10: Peter Herman Adler, nhạc trưởng (s. 1899)
4 tháng 10: Erwin Bünning, nhà thực vật học Đức (s. 1906)
6 tháng 10: Juan José Arévalo, tổng thống Guatemala (s. 1905)
9 tháng 10: Georges de Rham, nhà toán học Thụy Sĩ (s. 1903)
10 tháng 10: Emil Joseph Diemer, kỳ thủ Đức (s. 1908)
10 tháng 10: Carlos Thompson, diễn viên Argentina, nhà văn (s. 1923)
13 tháng 10: Lê Đức Thọ, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Trưởng ban Tổ chức Trung ương, Cố vấn Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam (s. 1911)
13 tháng 10: Hans Freudenthal, nhà toán học Đức (s. 1905)
14 tháng 10: Leonard Bernstein, nhà soạn nhạc Mỹ, nhạc trưởng (s. 1918)
16 tháng 10: Jorge Bolet, nghệ sĩ dương cầm (s. 1914)
20 tháng 10: Joel McCrea, diễn viên (s. 1905)
22 tháng 10: Werner Jarowinsky, chính khách Đức (s. 1927)
23 tháng 10: Louis Althusser, triết gia Pháp (s. 1918)
27 tháng 10: Gerhard Wacher, chính khách Đức (s. 1916)
27 tháng 10: Jacques Demy, đạo diễn phim Pháp (s. 1931)
28 tháng 10: Sigrid Kressmann-Zschach, nữ kiến trúc sư Đức (s. 1929)
29 tháng 10: Volker von Collande, diễn viên Đức, tác giả kịch bản, đạo diễn phim (s. 1913)

Tháng 11

2 tháng 11: Eliot Porter, nhiếp ảnh gia Mỹ (s. 1901)
3 tháng 11: Mary Martin, nữ diễn viên Mỹ (s. 1913)
10 tháng 11: Ronnie Dyson, ca sĩ nhạc pop Mỹ (s. 1950)
11 tháng 11: Giannis Ritsos, nhà văn Hy Lạp (s. 1909)
12 tháng 11: Hans Jürgen Hundt, nhà khảo cổ học Đức (s. 1902)
12 tháng 11: Eve Arden, nữ diễn viên Mỹ (s. 1908)
13 tháng 11: Nico Haak, nam ca sĩ Hà Lan (s. 1939)
17 tháng 11: Robert Hofstadter, nhà vật lý học Mỹ, nhận Giải thưởng Nobel (s. 1915)
18 tháng 11: Wolfgang Büttner, diễn viên Đức (s. 1912)
19 tháng 11: Felix Lützkendorf, tác giả kịch bản Đức (s. 1906)
23 tháng 11: Roald Dahl, nhà văn (s. 1916)
24 tháng 11: Helga Feddersen, nữ diễn viên Đức (s. 1930)
24 tháng 11: Arnold Marquis, diễn viên Đức (s. 1921)
26 tháng 11: Ludwig von Moos, chính khách Thụy Sĩ (s. 1910)
28 tháng 11: Paco Godia, tay đua xe Tây Ban Nha (s. 1921)
30 tháng 11: Hilde Spiel, nữ nhà báo, nhà văn nữ (s. 1911)

Tháng 12

1 tháng 12: Octavio Antonio Beras Rojas, tổng Giám mục của Santo Domingo, Hồng y Giáo chủ (s. 1906)
1 tháng 12: Vijaya Lakshmi Pandit, nữ chính khách Ấn Độ (s. 1900)
2 tháng 12: Robert Cummings, diễn viên Mỹ (s. 1908)
2 tháng 12: Aaron Copland, nhà soạn nhạc Mỹ (s. 1900)
2 tháng 12: Sergio Corbucci, đạo diễn phim Ý (s. 1927)
7 tháng 12: Joan Bennett, nữ diễn viên Mỹ (s. 1910)
7 tháng 12: Horst Bienek, nhà văn Đức (s. 1930)
8 tháng 12: Martin Ritt, đạo diễn phim Mỹ (s. 1914)
13 tháng 12: Alice Marble, nữ vận động viên quần vợt Mỹ (s. 1913)
14 tháng 12: Friedrich Dürrenmatt, nhà văn Thụy Sĩ, nhà soạn kịch, họa sĩ (s. 1921)
15 tháng 12: Walther Hans Reinboth, họa sĩ, thi sĩ (s. 1899)
19 tháng 12: Norbert Dufourcq, nghệ sĩ đàn ống (s. 1904)
21 tháng 12: Anne-Marie Barat, nữ nghệ sĩ đàn ống Pháp (s. 1948)
21 tháng 12: Magda Julin, nữ vận động viên trượt băng nghệ thuật Thụy Điển (s. 1894)
24 tháng 12: Thorbjørn Egner, nhà văn Na Uy (s. 1912)

Giải thưởng Nobel
 Hóa học - Elias James Corey
 Văn học - Octavio Paz
 Hòa bình - Mikhail Sergeyevich Gorbachov
 Vật lý - Jerome Isaac Friedman, Henry Way Kendall, Richard Edward Taylor
 Y học - Joseph E. Murray, E. Donnall Thomas
 Kinh tế - Harry Markowitz, Merton Miller, William Sharpe

Xem thêm

 Thế giới trong năm 1990, tình trạng thế giới trong năm này

Tham khảo

0


title: Chrysolarentia squamulata

text:
Chrysolarentia squamulata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Australian Faunal Directory

S
S


title: Phan Yên báo

text:
Phan Yên báo là một trong những tờ báo Quốc ngữ đầu tiên được phát hành và cũng là tờ báo đầu tiên bị cấm phát hành tại Việt Nam. Báo do ông Diệp Văn Cương thành lập và làm Chủ nhiệm.

Phan Yên báo là một trong những tờ báo quốc ngữ ra đời sau Gia Định báo (1865) do Trương Vĩnh Ký và Huỳnh Tịnh Của chủ biên. Tương truyền, cái tên báo "Phan Yên" là một cách nói lái từ "Phiên An", một cái tên cũ của Gia Định. Nội dung Phan Yên báo tương tự như Gia Định báo, với tin địa phương và thư độc giả bằng chữ quốc ngữ, nhưng sau đó có các bài chính trị, nên chỉ sau một thời gian ngắn, báo bị chính quyền thực dân Pháp cho đóng cửa.

Thời điểm ra đời của Phan Yên báo trước đây được nhiều tài liệu ghi là năm 1868 được xác định là không hợp lý. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng không xác định được thống nhất thời điểm ra đời:

 Huỳnh Văn Tòng, "Lịch sử báo chí Việt Nam từ khởi thủy đến 1930", xuất bản năm 2000, ghi thời điểm ra đời là 1898 và đóng cửa cùng năm, khi sắc luật ngày 30 tháng 12 năm 1898 ra đời và do Phan Yên báo, đã đăng một loạt bài liên quan đến tình hình chính trị ở trong nước có ý chống đối lại sự hiện diện của người Pháp ở Việt Nam, nhất là bài "Đòn cân Archimede", tác giả là Cuồng Sĩ.
 Bằng Giang trong "Văn học quốc ngữ Nam Kỳ 1865-1930" chứng minh cả ba tờ báo quốc ngữ tư nhân đều ra đời sau đạo luật về báo chí của Nhà nước Pháp ban hành tại thuộc địa Nam Kỳ ngày 22 tháng 9 năm 1881, theo thứ tự Thông loại khoá trình, Nhựt trình Nam Kỳ, Phan Yên báo. Ông cũng ghi Phan Yên báo ra đời năm 1898, đình bản năm 1899.
 Bùi Đức Tịnh, trong "Những bước đầu của báo chí, tiểu thuyết…" ghi: "Sau Gia Định báo, năm 1898 có Phan Yên Báo do Diệp Văn Cương làm chủ nhiệm, tờ này bị cấm lưu hành không biết từ lúc nào…".
 Nguyễn Q.Thắng trong "Tiến trình Văn nghệ Miền Nam" ghi thời điểm ra đời năm 1897.
 Đỗ Quang Hưng, trong "Lịch sử báo chí Việt Nam 1865~1945" dẫn: "Phan Yên Báo xuất bản hàng tuần, số đầu tháng 12 năm 1899 chỉ ra được khoảng 7, 8 số thì bị cấm bởi loạt bài viết cho xu hướng rõ rệt: Loạt bài "Đòn câu ARCHIMÈDE" của Cuồng Sĩ..."
 Nguyên Thăng trong bài nghiên cứu đăng trên Tạp chí Sài Gòn Xưa&Nay số 3 tháng 2008, đã dẫn: "… Trong sách Chế độ báo giới Nam Kỳ (1938), ông Diệp Văn Kỳ (con của ông Diệp Văn Cương) có viết: … Tôi chỉ nhớ Phan Yên Báo xuất bản ít lâu, thì ông Tổng thống Félix Faure tạ thế, nên chỉ trong một số của báo ấy, tôi đã có dịp đọc bài ai điếu thấy câu: "Dân biên vức cũng tình thần đồng tử". Theo thông tin này thì Phan Yên báo tồn tại cho đến sau khi Tổng thống Félix Faure qua đời vào 16 tháng 2 năm 1899.
 Minh Hiền, trong bài báo "Sỹ Tải Trương Vĩnh Ký - Trên địa hạt "Nhà văn hóa" tiên phong làm báo bằng chữ quốc ngữ viết bằng văn xuôi", ghi rõ Phan Yên báo ra đời "... 9 năm sau tờ Thông Loại Khóa Trình" và là tờ báo thứ hai ở Nam Kỳ lục tỉnh. Ông cũng ghi chi tiết, đây là tuần báo, ra mắt tháng 12 năm 1898, đến tháng 2 năm 1899''', được 7 số thì bị cấm lưu hành.
 Chính Đạo, trong "Báo Tiếng Dân (1927-1943): Vài Tư Liệu Mới", ghi "Báo này vừa ra mắt thì phải đóng cửa ngay vì Nghị định ngày 30/12/1898. Điều 2 của Nghị định trên quy định rằng tất cả các báo không viết bằng Pháp ngữ phải đưa kiểm duyệt trước khi phát hành. (CAOM (Aix), GGI [AMIRAUX], d. 7717)"''.

Dù thời gian như thế nào, theo thông tin Vũ Ngự Chiêu công bố trong "Các Vua cuối nhà Nguyễn, 1883-1945", thì năm 1897, ông có vay mượn một số tiền lớn, có lẽ là dùng cho việc ra đời Phan Yên báo.

Do thời gian phát hành ngắn, trải qua nhiều biến động, cho đến ngày nay người ta không tìm thấy được bản in nào của Phan Yên báo.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Nhà báo và tờ báo quốc ngữ đầu tiên

G
Chữ Quốc ngữ
Báo chí Sài Gòn


title: 768 Struveana

text:
768 Struveana

768 Struveana là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được G. N. Neujmin phát hiện ngày 4.10.1913 ở Simeiz (Krym, Ukraina), và được đặt theo các tên 3 nhà thiên văn học Đức-Nga Friedrich Georg Wilhelm von Struve, Otto Wilhelm von Struve và Karl Hermann Struve..

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1913


title: La Chapelle-Gonaguet

text:
La Chapelle-Gonaguet (trong tiếng Occitan La Chapela de Gonaguet) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 19,07 km2, dân số năm 2007 là 1024 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 179 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Nguồn: INSEE  và Cassini

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site officiel du village de La Chapelle Gonaguet  (1300 pages d'histoire et d'actualités...)
 La Chapelle-Gonaguet trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Chapelle-Gonaguet, La


title: Alloscirtetica segmentaria

text:
Alloscirtetica segmentaria là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Brèthes mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Alloscirtetica
Động vật được mô tả năm 1910


title: AQ

text:
AQ hoặc aq có thể là:

 Nhân vật AQ trong truyện AQ chính truyện của Lỗ Tấn
 Mã quốc gia ISO 3166-1 alpha-2 của châu Nam Cực (xem .aq)
 Mã IATA của Aloha Airlines
 Chỉ số vượt khó

AQ


title: Bình Thạnh, Thủ Thừa

text:
Bình Thạnh là một xã thuộc huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An, Việt Nam.

Địa lý
Xã Bình Thạnh có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Nhị Thành
Phía tây giáp các xã Mỹ Phú và Bình An
Phía nam giáp thành phố Tân An
Phía bắc giáp thị trấn Thủ Thừa.

Xã có diện tích 11,13 km², dân số năm 1999 là 8.221 người, mật độ dân số đạt 739 người/km².

Hành chính
Xã được chia thành 5 ấp: Bình Lương 1, Bình Lương 2, Bà Phổ, Bình Cang 1, Bình Cang 2.

Lịch sử
Xã Bình Thạnh được thành lập vào ngày 14 tháng 1 năm 1983 trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của xã Bình Phong Thạnh cũ.

Chú thích


title: Quận Venango, Pennsylvania

text:
Quận Venango là một quận trong tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Pennsylvania. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km², trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Pennsylvania


title: Upothenia

text:
Upothenia là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Âm thanh và cuồng nộ

text:
"Âm thanh và cuồng nộ" (Tiếng Anh: The Sound and the Fury) xuất bản năm 1929 là tác phẩm nổi tiếng của William Faulkner (1897-1962) là một trong những bậc thầy của văn học dòng ý thức.  Đúng như cái tên của nó lấy từ câu trong vở kịch Macbeth của William Shakespeare: "Đó là một câu chuyện được kể bởi một thằng ngốc/ Đầy âm thanh và cuồng nộ, không có ý nghĩa gì cả", quả thực đã được "ba thằng khùng" kể lại với tất cả cảm nhận của nó về sự phi lý của cuộc đời.

Âm thanh và cuồng nộ được xem là một trong bốn tiểu thuyết thành công nhất của William Faulkner được viết trên nền chủ đề đen (dark theme) với hệ thống nhân vật xuất hiện như những bóng ma của quá khứ, điên dại, ngẩn ngơ trong cuộc đời thực… Thành công của tiểu thuyết Âm thanh và cuồng nộ cũng chính là thành công của tiểu thuyết Gothic miền Nam nói riêng và của dòng văn học miền Nam nói chung, góp phần không nhỏ trong trào lưu Phục hưng văn học miền Nam trong văn học Hoa Kỳ.

Một trong những đóng góp quan trọng của tiểu thuyết Gothic chính là tác động của nó đối với văn học Hoa Kỳ, hình thành nên một nhánh mới, tiểu thuyết Gothic miền Nam gắn với những tên tuổi nổi tiếng như Edgar Allan Poe, Nathaniel Hawthorne, Henry James...

Thế giới nghệ thuật của tác phẩm bị vỡ ra trong những cái nhìn khác nhau mà không thể hàn gắn và cũng đầy giới hạn. Đó là tiếng nói đa thanh của nỗi cô đơn trong thế giới hỗn loạn. Thể nghiệm ý thức cá nhân qua những tiếng nói cuồng nộ, Faulkner đã cảnh báo thảm trạng tinh thần trong xã hội: nguy cơ huỷ diệt của ý thức ở mọi cơ tầng của nó dưới áp lực của tồn sinh.

Như vậy, những thể nghiệm dòng ý thức trong "Âm thanh và cuồng nộ" đã góp phần tạo nên sức mạnh biểu hiện và chiều sâu các địa tầng ý nghĩa cho tác phẩm. Nó là một yếu tố góp phần tạo tính mở cho "Âm thanh và cuồng nộ" vẫy gọi sự khám phá của độc giả…

Cuốn sách đã được dịch ra tiếng Việt và do Nhà xuất bản Văn học và Cty Sách Bách Việt phát hành.

Tóm tắt nội dung
Cấu tạo bằng bốn độc thoại nội tâm liên tiếp thuật lại thảm  trạng suy sụp, tan vỡ của gia đình Compson, đó từng một thời quyền quý, giàu sang trong vùng Missississipi.

Các nhân vật xuất hiện trong truyện là: Ông Jason Compson, bà Caroline vợ ông ta, bốn người con: Quentin (con trưởng), cô con gái thứ hai Candace (Caddy) và hai người con trai theo thứ tự: Jason, Maury sau này được đổi tên là Benjamin (Benjy) người bị mắc bệnh chậm phát triển tâm thần, một người không đủ khả năng thiết lập được những nối kết giữa điều gì nhìn thấy, nghe được và những gì anh ta cảm nhận, gia đình người da đen ở nhà Compson có Rosbus, Dilsey vợ anh ta và những đứa con, Versh, T.P và Frony, Frony cũng có một đứa con được đặt tên là Luster.

Tấn thảm kịch lần lượt được thuật lại bởi ba người con trai Benjy (phần thứ nhất), Quentin anh sinh viên đại học Harvard trước khi tự sát chết (phần thứ hai), Jason kẻ biển lận tham lam ích kỷ (phần thứ ba) và phần cuối cùng do Dilsey người vú da đen vợ của Robus.

Phần thứ nhất của chuyện khởi đầu vào ngày 7 tháng 4 năm 1928 do Benjy kể lại đúng vào dịp sinh nhật 30 tuổi của cậu ta. Benjy không suy nghĩ mà Benjy chỉ cảm nhận bằng giác-quan của anh, Benjy kể lại những sự việc thoáng hiện trong đầu anh ta, bám víu vào hình ảnh của cô chị ruột, Caddy, của âm thanh, tiếng nói, mùi vị: "Chị Caddy có mùi như mùi cây "smelled like trees" khi Caddy còn trinh trắng, sau đó "Caddy no longer smells like trees" - "Chị Caddy không còn thơm như mùi cây nữa" khi đã lén lút trao thân cho một tình nhân - Dalton Ames, một sinh viên tại đại học Harvard - và có mang rồi sinh ra một đứa con gái được đặt trùng tên với bác ruột, Quentin.

Phần thứ hai người đọc được kéo trở lại năm 1910 - ngày 2 tháng 6, những biến cố xảy ra trong ngày cuối cùng cuộc đời của Quentin tại viện đại học Harvard, anh ta lang thang thất thểu, quay quắt trong tâm-trí những bứt rứt chất chứa từ lâu. Ở đây người đọc tìm gặp những suy-tư của một tâm-thần suy nhược, đau đớn, dằn vật với chính mình, những hình ảnh chợt hiện lên, chợt tan biến, báo hiệu trước giờ hẹn với tử thần.

Đa số là những hồi tưởng ghi nhận trong thời mới lớn lên của Quentin đặc biệt là về bản năng sinh dục (sexuality) buổi đầu của Caddy, em gái anh ta, tình yêu sâu đậm của Quentin với cô em gái; đó là Caddy vào một buổi tối trong quá khứ, là mùi thơm của hoa kim ngân trở về không ngớt, nhói đau trong suốt câu chuyện tự thuật của Quentin, là sự lầm lỗi, sự ăn năn, hình phạt và là chiếc đồng hồ mà cha anh ta đã tặng anh. Cuối cùng, Quentin đã tự tử để thoát khỏi những ám ảnh, dày vò, những thất vọng ngập tràn tâm trí…

Phần thứ ba, ngày Thứ Sáu tháng 4 năm 1928, được diễn ra trong tư tưởng của Jason, em của Quentin, anh của Benjy và là em của Caddy - cô em gái mà định mệnh là chìa khóa của tất cả quyển tiểu thuyết - một kẻ ghen tỵ, hung tợn, xảo quyệt, bần tiện, bủn xỉn.

Quentin đã tự tử chết, Caddy không còn sống chung với gia đình nữa mà buộc lòng phải đem đứa con gái về cho gia đình nuôi nấng nhưng lại cấm chỉ không được lui tới thăm nom, kể từ nay trở đi Jason gánh vác gia đình. Jason nuôi trong lòng sự thù hận vô biên với Quentin, đứa cháu gái và là con của Caddy.

Thái độ của Jason thật vô nhân đạo, thật bỉ ổi đối với Caddy. Jason lường gạt tất cả mọi người ngay cả với mẹ ruột hắn, duy nhất chỉ có Dilsey mới là người dám đương đầu với hắn.

Chuyển thể
Tiểu thuyết được chuyển thể thành bản phim năm 1959 do Martin Ritt đạo diễn, và tác phẩm âm nhạc của Robert W. Smith.

Xem thêm
 100 cuốn sách hay nhất thế kỷ 20 của Le Monde

Tham khảo

Tiểu thuyết năm 1929
Tiểu thuyết của William Faulkner
Tiểu thuyết hiện đại


title: 3123 Dunham

text:
3123 Dunham (1981 QF2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 8 năm 1981 bởi Bowell, E. ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3123 Dunham

003123
Được phát hiện bởi Edward Bowell
003123
Tiểu hành tinh được đặt tên
003123
19810830


title: Đồng tính luyến ái ở Ấn Độ

text:
Đồng tính luyến ái được coi là một đề tài cấm kỵ trong xã hội dân sự và chính phủ Ấn Độ. Bàn luận công khai về đồng tính luyến ái ở Ấn Độ bị cấm vì thực tế là không có bàn luận công khai về bất kỳ dạng tình dục nào. Tuy nhiên, những năm gần đây, thái độ đối với đồng tính luyến ái đã thay đổi một ít. Đặc biệt, có nhiều bàn luận và mô tả về đồng tính luyến ái hơn trên thông tin truyền thông và của Bollywood. Ngày 2 tháng 7 năm 2009, Tòa án cấp cao Delhi đã bỏ luật cấm quan hệ tình dục đồng giới của người lớn và quyết định rằng điều 377 của Luật hình sự Ấn Độ là mâu thuẫn với những quyền cơ bản của Hiến pháp Ấn Độ.

Tôn giáo đóng một vai trò quan trọng trong hình thành phong tục tập quán người Ấn. Trong khi đồng tính luyến ái không được đề cập rõ ràng trong các quyển kinh đạo Hindu, tôn giáo lớn nhất Ấn Độ, vài cách giải thích cho rằng tôn giáo này lên án đồng tính luyến ái. Nhiều học giả có cái nhìn khác nhau về vị trí của đồng tính luyến ái trong truyền thống tôn giáo chính của Ấn Độ. Có nhiều lập luận rằng đồng tính từng phổ biến và được chấp nhận trong xã hội Hindu ngày xưa.

Nhiều tổ chức như Naz Foundation (India) Trust, Tổ chức Kiểm soát AIDS quốc gia, Ủy ban luật Ấn Độ, Bộ Liên hiệp Sức khỏe, Ủy ban Nhân quyền Quốc gia và Ủy ban Kế hoạch Ấn Độ đã công bố rõ ràng là hỗ trợ việc bỏ cấm đồng tính luyến ái ở Ấn Độ và kêu gọi sự công bằng xã hội cho người đồng tính, song tính và hoán tính.

Năm 2013, Tòa án tối cao Ấn Độ tuyên bố tái áp dụng Điều luật 377, theo đó sẽ phạt những hành vi thú dâm và đồng tính lên tới 10 năm tù giam. Phán quyết này nhận được sự ủng hộ từ nhiều tổ chức Ấn Độ. Tờ Daily new nhận định "các tổ chức tôn giáo thường chia rẽ với nhau, nhưng họ đều đồng loạt chỉ trích đồng tính luyến ái và bày tỏ tình đoàn kết với phán quyết này". Lãnh đạo giáo hội Hindu Ấn Độ phát biểu: "Đây là một quyết định đúng đắn. Đồng tính luyến ái là chống lại nền văn minh Ấn Độ. Nó khiến chúng ta suy đồi và trở lại gần giống như động vật. Hôm nay họ nói về quan hệ tình dục đồng tính; ngày mai họ sẽ nói về quan hệ tình dục với động vật. Tòa án tối cao đã bảo vệ nền văn hóa của chúng ta." Để biện luận cho phán quyết tái hình sự hóa đồng tính, thông cáo của Hội đồng tòa án tối cao ghi:
Tòa án tối cao đã từng loại bỏ đạo đức như là một nguồn của pháp luật, bỏ qua thực tế rằng các thử nghiệm về tính hợp lý của pháp luật phải bao gồm cả giá trị về đạo đức và luân lý''

Ngày 6-9-2018, cả 5 thẩm phán của Tòa Án Tối Cao Ấn Độ đều nhất trí hủy bỏ lệnh cấm tình dục đồng giới vì vi phạm nhân quyền và gây tổn thương cho người đồng tính. Quyết định này đã được các tổ chức nhân quyền nhiệt liệt hoan nghênh. Ông Meenakshi Ganguly, giám đốc tổ chức Quan sát Nhân quyền Nam Á phát biểu:"Cảm ơn những người đã đấu tranh vì điều này và dám đối mặt với loại định kiến tồi tệ nhất. Hôm nay là ngày vui với nhân quyền".

Chú thích

LGBT
Đồng tính luyến ái
Thiên hướng tình dục


title: Vengeons

text:
Vengeons  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 358 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Simodactylus reticulatipennis

text:
Simodactylus reticulatipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Simodactylus


title: Chiropterotriton mosaueri

text:
Chiropterotriton mosaueri là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của México. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hang. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống. Vào năm 2010, loài này đã được thấy lần đầu tiên kể từ khi mô tả vào năm 1941.

Chú thích

Tham khảo
 Parra Olea, G. & Wake, D. 2004. Chiropterotriton mosaueri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chiropterotriton
Động vật đặc hữu México


title: Acalyptris lundiensis

text:
Acalyptris lundiensis là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Scoble năm 1980. Nó được tìm thấy ở Zimbabwe.

Tham khảo

Acalyptris


title: Bechstedtstraß

text:
Bechstedtstraß là một đô thị thuộc huyện Weimarer Land, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 5,73 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 281 người.

Tham khảo


title: Câu chuyện về thời gian đã mất (hoạt hình)

text:
Câu chuyện về thời gian đã mất (tiếng Nga: Сказка о потерянном времени) là một phim hoạt hình của hãng Ekran.

Nội dung
Phỏng theo nội dung một câu chuyện hài hước cùng tên của nhà văn Yevgeny Shvarts, chuyện phim kể về ba phù thủy già muốn cải lão hoàn đồng để sống lâu.

Họ đến trường học và làm phép hoán đổi, như vậy trong khi các phù thủy ở trong hình dạng những đứa trẻ thì chính bọn trẻ lại không may nằm trong hình dạng của bọn họ.

Lũ trẻ lần tìm đến khu rừng ma thuật và tìm cách quay ngược kim đồng hồ để mọi thứ trở lại như xưa, mưu đồ của các phù thủy xấu xa thế là hỏng bét.

Ê-kíp

Xem thêm

 Thông tin trên Website Animator.RU

Phim của Ekran
Phim hoạt hình Liên Xô
Phim dựa theo truyện cổ tích
Phim thiếu nhi Liên Xô
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim dựa theo tác phẩm của Yevgeny Shvarts
Phim năm 1977
Phim năm 1978
Phim năm 1979
Phim năm 1980


title: Sầm Khê

text:
Sầm Khê (chữ Hán giản thể: 岑溪市, bính âm: Cénxī Shi, âm Hán Việt: Sầm Khê thị) là một thành phố cấp huyện thuộc thuộc địa cấp thị Ngô Châu, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố Sầm Khê nằm ở đông nam của Quảng Tây, bên bờ Nghĩa Xương Giang, nơi giao lộ của quốc lộ 207 và 324. Thành phố này giáp Quảng Đông, Thương Ngô và Đằng, Ngọc Lâm. Đặc sản có gà Tam Hoàng. Thành phố này cũng là nơi sản xuất đá hoa cương.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính quyền Sầm Khê

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây


title: Đại học Belgrano

text:
Đại học Belgrano (tiếng Tây Ban Nha: Universidad de Belgrano) là một trường đại học được thành lập năm 1964, và trường hiện đang tọa lạc tại Buenos Aires, ở Belgrano neighborhood.

Trường có 8 khoa:

Kiến trúc và Quy hoạch đô thị
Luật và Khoa học chính trị
Kinh tế học
Nhân văn
Kỹ thuật và Công nghệ Máy tính
Khoa học Nông nghiệp
Ngôn ngữ và nghiên cứu nước ngoài
Khoa học y tế
Khoa học ứng dụng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức
 UB Linux User Group

Buenos Aires
Belgrano


title: Vĩnh Thái (định hướng)

text:
Vĩnh Thái có thể là:

Địa danh

Việt Nam
Xã Vĩnh Thái, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
Xã Vĩnh Thái, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị

Trung Quốc
Huyện Vĩnh Thái thuộc thành phố Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến

Niên hiệu
 Niên hiệu Vĩnh Thái của Đường Đại Tông nhà Đường
 Niên hiệu Vĩnh Thái của vua Tiêu Loan (Minh Đế) nước Nam Tề


title: Liodessus delfini

text:
Liodessus delfini là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Liodessus


title: Stygiathetis

text:
Stygiathetis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Hiện tại nó được coi là đồng nghĩa của Athetis.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae


title: Andrena vulpoides

text:
Andrena vulpoides là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

V
Động vật được mô tả năm 1967


title: Phong Thiên Tiểu Súc

text:
Quẻ Phong Thiên Tiểu Súcđồ hình |||:|| còn gọi là quẻ Tiểu Súc (小畜 xiảo chũ), là quẻ thứ 09 trong Kinh Dịch.

Nội quái là ☰ (||| 乾 qiàn) Càn hay Trời (天).
Ngoại quái là ☴ (:|| 巽 xũn) Tốn hay Gió (風).

Văn Vương viết thoán từ:
Tiểu Súc: Hanh. Mật vân bất vũ, tự ngã tây giao (小畜: 亨. 密雲不雨. 自我西郊).

Chu Công viết hào từ:
Sơ cửu: Phục tự đạo, hà kỳ cữu? Cát.
Cửu nhị: khiên phục, cát.
Cửu tam: Dư thoát bức, phu thê phản mục.
Lục tứ: hữu phu, huyết khứ, dịch xuất, vô cữu.
Cửu ngũ: Hữu phu, luyên như, phú dĩ kỳ lân.
Thượng cửu: Ký vũ, ký xử, thượng đức tái. Phụ trinh lệ. Nguyệt cơ vọng, quân tử chinh hung.

Giải nghĩa: Tắc dã. Dị đồng. Lúc bế tắc, không đồng ý nhau, cô quả, súc oán, chứa mọi oán giận, có ý trái lại, không hòa hợp, nhỏ nhen. Cầm sắt bất điệu chi tượng: tiếng đàn không hòa điệu.

Tham khảo

Quẻ Kinh Dịch

en:List of I Ching hexagrams 1-32


title: 5757 Tichá

text:
5757 Tichá là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1838.0559372 ngày (5.03 năm).

Nó được phát hiện ngày 6 tháng 5 năm 1967. Nó được đặt theo tên nhà thiên văn học Séc Jana Tichá.

Tham khảo

Được phát hiện bởi Carlos Ulrrico Cesco
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1967


title: Hydroporus angustatus

text:
Hydroporus angustatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sturm miêu tả khoa học năm 1835.

Hình ảnh

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Aethiopocassis sjoestedti

text:
Aethiopocassis sjoestedti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Spaeth miêu tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Aethiopocassis


title: Ceritoturris

text:
Ceritoturris là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Các loài
Các loài thuộc chi Ceritoturris bao gồm:

 Ceritoturris nataliae Kilburn, 1988
 Ceritoturris thailandica Robba et al., 2006
 Ceritoturris thailandis Robba et al., 2006

Chú thích

Tham khảo

Drilliidae


title: Geertruidenberg

text:
Geertruidenberg () là một thành phố ở tỉnh Noord-Brabant phía nam Hà Lan. Thành phố đặt thêo Thành Gertrude của Nivelles, được quyền thành phố năm 1213 từ công tước của Holland. Thành phố có tường thành thịnh vượng đến thế ký 15.

Ngày nay, đô thị Geertruidenberg cũng gồm các trung tâm dân cư Raamsdonk và Raamsdonksveer. Thành phố có tổng diện tích 29,86 km² và dân số 20.731 người (năm 2007).

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Gemeente Geertruidenberg (trang mạng chính thức)

Đô thị Noord-Brabant
Thành phố của Hà Lan


title: San Cebrián de Mudá

text:
San Cebrián de Mudá là một đô thị trong tỉnh Palencia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 185 người.

Tham khảo

Đô thị ở Palencia


title: Pseudoneureclipsis perses

text:
Pseudoneureclipsis perses là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Pseudoneureclipsis


title: Typhlocypris trigonella

text:
Typhlocypris trigonella là một loài động vật giáp xác thuộc họ Cyprididae. Đây là loài đặc hữu của Slovenia.

Chú thích

Tham khảo

 Sket, B. 1996. Pseudocandona trigonelia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Pseudocandona
Động vật giáp xác nước ngọt châu Âu
Động vật được mô tả năm 1938
Động vật đặc hữu Slovenia
Typhlocypris


title: Annitella apfelbecki

text:
Annitella apfelbecki là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Annitella


title: Parcem

text:
Parcem là một thị trấn thống kê (census town) của quận North Goa thuộc bang Goa, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Parcem có dân số 4320 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Parcem có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Parcem, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Goa


title: Syzygium bourdillonii

text:
Syzygium bourdillonii là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Ấn Độ. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Syzygium bourdillonii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ấn Độ
B


title: Amegilla alpha

text:
Amegilla alpha là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1904


title: Montsoreau

text:
Montsoreau () là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 36 mét trên mực nước biển.

Lâu đài Montsoreau nằm ở thị trấn.

Nhân khẩu
Nhân khẩu (Montsoreau)

Dữ liệu khí hậu

Tham khảo

Xã của Maine-et-Loire
Văn hóa Pháp
Thành phố của Pháp
Di sản thế giới tại Pháp


title: Pramollo

text:
Pramollo là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 40 km về phía tây nam của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 241 người và diện tích là 22,4 km².

Pramollo giáp các đô thị: Perrero, Pomaretto, Inverso Pinasca, San Germano Chisone, và Angrogna.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Riesa-Großenhain

text:
Riesa-Großenhain là một huyện cũ ở Bang tự do Saxony, Đức. Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: các huyện
Elbe-Elster và Oberspreewald-Lausitz ở Brandenburg, Kamenz, Meißen, Döbeln và Torgau-Oschatz.

Lịch sử
Huyện được thành lập năm 1994 thông qua việc sáp nhập hai huyện cũ Riesa và Großenhain. Tháng 8 năm 2008, huyện này được nhập vào huyện Meißen.

Địa lý
Huyện tọa lạc ở vùng đồng bằng thôn quê phía bắc đường nối thực tế giữa Leipzig và Dresden. Sông chính chảy qua khu vực là Elbe chảy qua huyện từ nam đến tây nam.

Các thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức (tiếng Đức)

Huyện của bang Sachsen


title: Acamptodaphne biconica

text:
Acamptodaphne biconica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1913
B
B


title: 3805 Goldreich

text:
3805 Goldreich (1981 DK3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 2 năm 1981 bởi Bus, S. J. ở Siding Spring.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3805 Goldreich

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Bissy-sur-Fley

text:
Bissy-sur-Fley là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 72.Dân số năm 2004 ước khoảng 89 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Basiothia medea

text:
Basiothia medea là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó phổ biến ở các khu vực sinh sống khắp vùng Ethiopia, bao gồm Madagascar. Nhưng nó không sinh sống ở vành đai rừng xích đạo. Loài này là loài di cư.

Chiều dài cánh trước là 22–25 mm. Thân màu xanh cỏ. Cánh trước có màu xanh cỏ với hai hay ba đường kẻ xanh cỏ đậm hơn.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1781
Basiothia
Động vật Cộng hòa Trung Phi
Côn trùng Angola
Côn trùng Malawi


title: Ngô Thế Vinh

text:
Ngô Thế Vinh (chữ Hán: 吳世荣, 1802 - 1856, hiệu Trúc Đường, Khúc Giang và Dương Đình) là một chính trị gia và và nhà thơ đời vua Minh Mạng và Tự Đức.

Ông quê tại xã Bái Dương, huyện Nam Chân, nay là huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định. Ông xuất thân trong một gia đình truyền thống thi thư, là dòng dõi khai quốc công thần Chương Khánh Công Ngô Từ của nhà Lê sơ, và là em ruột của Ngô Đình Thái (soạn giả sách Nam Phong giải trào).

Ông đỗ tiến sĩ năm Kỷ Sửu (Minh Mạng thứ 10, 1829), làm quan đến chức lang trung bộ Lễ. Sau khi làm giám khảo trường thi Hương ở Hà Nội, do duyệt quyển không kỹ, nên bị cách chức, ông về quê dạy học và phụng dưỡng mẹ già. Học trò nhiều người thành đạt. Vua Tự Đức thường sai Trung sứ đến nhà lấy thơ văn trước tác của ông để dâng vua xem. Sau vua lại gia ơn phục hồi học vị tiến sĩ.

Có sách chép, ông soạn tới 72 cuốn. Đồng biên soạn cuốn chuẩn định Hương Hội thi pháp. Ông đề tựa cuốn Ức Trai di tập do Dương Bá Cung soạn. Tác phẩm chủ yếu là sách giáo khoa, có tập Dương Đình thi văn tập và Trúc Đường phú tập. Ngoài ra, Ngô Thế Vinh còn biên soạn sách triết học như Trúc Đường chu dịch tùy bút, sách sử học như Tống sử học, sách về đo đạc như Khảo xích đạo bộ pháp.

Qua những tác phẩm còn lại đến ngày nay, có thể nói ông là bậc tri thức uyên bác về nhiều lãnh vực.
Ông có để lại bản dịch bài thơ "Chức cẩm hồi văn" của Tô Huệ (Trung Quốc), (gồm 40 câu thơ thất ngôn = 280 chữ) ra thơ song thất lục bát (cũng 40 câu = 280 chữ) rất hay, đến nay chưa có bản dịch nào vượt lên trên được.

Trong số những hậu duệ của Ngô Thế Vinh có Ngô Lập Chi, đậu cử nhân dưới triều nhà Nguyễn, là dịch giả cuốn Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn.

Tham khảo chính

Các tác giả văn chương Việt Nam (tập 1), Trần Mạnh Thường biên soạn. Nhà xuất bản. Văn hoá thông tin, 2008.

Tham khảo

Quan lại nhà Nguyễn
Người Nam Định
Tiến sĩ nhà Nguyễn


title: Đài Đông (thành phố)

text:
Thành phố Đài Đông (; POJ: Tâi-tang-chhī) là thủ phủ của huyện Đài Đông của tỉnh Đài Loan của Trung Hoa Dân Quốc. Thành phố tọa lạc bên bờ biển Thái Bình Dương. Diện tích: 109,76 km2, số hộ: 36.659 hộ, dân số tháng 9/2006: 110.709 người.

Lịch sử
Người Hán chưa từng định cư ở Đài Đông cho đến thế kỷ 19.

Điểm tham quan
 Viện bảo tàng Tiền sử Quốc gia (Đài Loan)

Tham khảo

Đài Đông
Thành phố trực thuộc huyện của Đài Loan
Thành phố của Đài Loan


title: Nam Thành (định hướng)

text:
Nam Thành có thể chỉ:

Việt Nam
 Phường Nam Thành, thành phố Ninh Bình, Ninh Bình
 Xã Nam Thành, huyện Yên Thành, Nghệ An
 Nam Thành Thánh thất, Thánh thất đầu tiên của đạo Cao Đài

Trung Quốc
 Nhai đạo Nam Thành (chữ Hán giản thể: 南城区, âm Hán Việt: Nam Thành khu) là một nhai đạo thuộc địa cấp thị Đông Hoàn, tỉnh Quảng Đông
 Huyện Nam Thành (tiếng Trung: 南城县, Hán Việt: Nam Thành huyện) là một huyện của địa cấp thị Phủ Châu (抚州市), tỉnh Giang Tây


title: Pugo

text:
Pugo là một đô thị hạng 5 ở tỉnh La Union, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 19.690 người trong. Đây là đô thị có diện tích nhỏ nhất trong tỉnh La Union, toạ lạc ở chân dãy núi Santo Tomas. Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp.

Các đơn vị hành chính

Pugo được chia ra 14 barangay.

 Ambalite
 Ambangonan
 Cares
 Cuenca
 Duplas
 Maoasoas Norte
 Maoasoas Sur
 Palina
 Poblacion East
 San Luis
 Saytan
 Tavora East
 Tavora Proper
 Poblacion West

Tham khảo

Liên kết ngoài
Pasyalan La Union
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2007 của Philipin

Đô thị của La Union


title: Lasioglossum frigidum

text:
Lasioglossum frigidum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Sakagami & Ebmer mô tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1996


title: Moumoulous

text:
Moumoulous là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Magny-en-Vexin (tổng)

text:
Tổng Magny-en-Vexin là một tổng, thuộc tỉnh Val-d'Oise trong vùng Île-de-France.

Các xã

Magny-en-Vexin (thủ phủ) (5 656 dân)
Saint-Gervais (893 dân)
Vétheuil (858 dân)
Saint-Clair-sur-Epte (801 dân)
Bray-et-Lû (753 dân)
Aincourt (657 dân)
Chaussy (602 dân)
La Roche-Guyon (550 dân)
Genainville (490 dân)
Villers-en-Arthies (426 dân)
Vienne-en-Arthies (352 dân)
Ambleville (350 dân)
Montreuil-sur-Epte (350 dân)
Omerville (337 dân)
La Chapelle-en-Vexin (320 dân)
Wy-dit-Joli-Village (307 dân)
Haute-Isle (296 dân)
Buhy (267 dân)
Hodent (267 dân)
Arthies (258 dân)
Saint-Cyr-en-Arthies (226 dân)
Maudétour-en-Vexin (177 dân)
Amenucourt (173 dân)
Chérence (143 dân)
Banthelu (138 dân)
Charmont (32 dân)

Tham khảo

Magny-en-Vexin


title: Hiến pháp Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 1946

text:
Hiến pháp 1946 là bản hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, được Quốc hội khóa I thông qua vào ngày 9 tháng 11 năm 1946. Do chiến tranh Đông Dương bùng nổ ngay sau khi bản hiến pháp này được thông qua nên nó chỉ có được thi hành ở các vùng nó còn chiếm giữ, vùng Pháp chiếm được thì vẫn dùng luật pháp của Pháp và sau đó là cả của Quốc gia Việt Nam.

Do tình hình chiến tranh, Hiến pháp 1946 chưa được chính thức công bố và chưa từng có hiệu lực về phương diện pháp lý. Cho đến khi ban hành Hiến pháp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà năm 1959.

Lịch sử
Ủy ban dự thảo Hiến pháp được thành lập theo Sắc lệnh số 34-SL ngày 20 tháng 9 năm 1945 gồm có 7 thành viên: Hồ Chí Minh, Vĩnh Thụy (tên của vua Bảo Đại sau khi thoái vị), Đặng Thai Mai, Vũ Trọng Khánh, Lê Văn Hiến, Nguyễn Lương Bằng, Đặng Xuân Khu (Trường Chinh) .

Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị Ủy ban giao cho Đặng Thai Mai và Vũ Trọng Khánh soạn bản dự thảo đầu tiên. Hai ông tập trung trí tuệ và sức lực phác thảo đề cương trình Ủy ban góp ý thông qua, rồi chia nhau bắt tay vào việc chấp bút chi tiết.
Giáo sư Đặng Thai Mai kể lại: “Vũ Trọng Khánh chịu trách nhiệm viết các phần quan trọng nhất, chiếm khoảng ba phần tư dự án. Tôi chỉ viết một phần tư còn lại. Sau đó, anh Khánh duyệt phần do tôi viết, rồi viết lại toàn bộ văn bản trước khi chuyển tới Võ Nguyên Giáp”.
Trong quá trình dự thảo, hai ông tranh thủ ý kiến của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, hai cụ Bùi Bằng Đoàn, Phan Kế Toại. Nhiều trí thức nổi tiếng thời đó như Luật sư Phan Anh, Luật sư Nguyễn Mạnh Tường còn cho mượn cả những văn kiện tiếng Pháp (như Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ, Hiến pháp Hoa Kỳ, Hiến pháp Pháp, …) mà Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu phải tìm để tham khảo.
Ngày 8/11/1945, Ủy ban Dự thảo họp phiên cuối cùng do Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trưởng ban chủ trì. Người đề nghị Bộ trưởng Bộ Tư pháp Vũ Trọng Khánh đọc toàn văn bản dự thảo. Tất cả 7 thành viên biểu quyết tán thành. Chủ tịch Hồ Chí Minh kết luận: “Đây là một bản dự thảo đặc sắc, ông Vũ Trọng Khánh có công đầu”. Người yêu cầu cho công bố ngay để lấy ý kiến cả nước.

Ban dự thảo Hiến pháp (Tiểu ban Hiến pháp) được Quốc hội bầu ra ngày 2 tháng 3 năm 1946 gồm có 11 thành viên: Tôn Quang Phiệt,Trần Duy Hưng, Nguyễn Thị Thục Viên, Đỗ Đức Dục (Dân chủ Đảng), Cù Huy Cận (Dân chủ Đảng), Nguyễn Đình Thi (Việt Minh), Huỳnh Bá Nhung, Trần Tấn Thọ, Nguyễn Cao Hách, Đào Hữu Dương, Phạm Gia Đỗ (4 vị thuộc Việt Nam Cách mệnh Đồng minh Hội và Việt Nam Quốc dân Đảng). Ban này tiếp tục nghiên cứu dự thảo hiến pháp.

Trong phiên họp ngày 29 tháng 10 năm 1946, Tiểu ban Hiến pháp được mở rộng thêm 10 đại biểu đại diện cho các nhóm, các vùng và đồng bào thiểu số để tu chỉnh dự thảo hiến pháp và trình ra Quốc hội ngày 2 tháng 11 năm 1946 để Quốc hội thảo luận, sửa chữa và thông qua.

Bản hiến pháp được Quốc hội thông qua vào ngày 9 tháng 11 năm 1946, tại kỳ họp thứ 2, với 240 phiếu tán thành trên tổng số 242 phiếu.
Sau đó, Quốc hội ra nghị quyết giao nhiệm vụ cho Ban Thường trực Quốc hội "cùng với chính phủ ban bố và thi hành hiến pháp khi có điều kiện", "trong thời kì chưa thi hành được Hiến pháp thì chính phủ phải dựa vào những nguyên tắc đã định trong hiến pháp để ban hành các sắc luật". Tuy nhiên, Chiến tranh Đông Dương bùng nổ vào ngày 19 tháng 12 năm 1946 đã làm việc tổ chức tổng tuyển cử bầu Nghị viện nhân dân không có điều kiện để thực hiện. Do tình hình chiến tranh, Hiến pháp 1946 chưa được chính thức công bố và chưa từng có hiệu lực về phương diện pháp lý.

Nội dung
Hiến pháp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1946 là một bản hiến văn ngắn, bao gồm lời nói đầu và 7 chương, 70 điều.

Lời nói đầu khẳng định ba nguyên tắc cơ bản của bản Hiến pháp này:
 "Đoàn kết toàn dân không phân biệt giống nòi, gái, trai, giai cấp, tôn giáo.
 "Đảm bảo các quyền tự do dân chủ.
 "''Thực hiện chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân."

Chương I quy định chính thể của Việt Nam là Dân chủ Cộng hòa

Chương II quy định nghĩa vụ và quyền lợi công dân, xác nhận sự bình đẳng về mọi phương diện của tất cả công dân Việt Nam trước pháp luật.

Chương III quy định về nghị viện nhân dân.

Chương IV quy định về chính phủ - cơ quan hành chính cao nhất của toàn quốc

Chương V quy định phương diện hành chính, bộ, tỉnh, huyện, xã; quy định về cơ quan hành chính (ủy ban hành chính và hội đồng nhân dân) các cấp.

Chương VI quy định về cơ quan tư pháp bao gồm toà án tối cao, các toà án phúc thẩm, các toà án đệ nhị cấp và sơ cấp.

Chương VII quy định về việc sửa đổi Hiến pháp, trong đó có quyền phúc quyết hiến pháp của dân.

So sánh
Quy định về việc sửa đổi Hiến pháp (Chương VII) không được kế thừa trong các bản hiến pháp sau này của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Vai trò và quyền lực của chủ tịch nước như được quy định trong Hiến pháp 1946 rất lớn: Chủ tịch nước không chịu trách nhiệm trước Quốc hội, không thể bị khởi tố trừ tội phản quốc, có thể từ chối công bố các đạo luật do Quốc hội ban hành và yêu cầu Quốc hội thảo luận lại. Đặc điểm này gần với quy định về quyền lực của tổng thống trong Hiến pháp nước Mỹ. Trong các bản hiến văn theo mô hình Xô Viết sau này của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, chủ tịch nước chỉ có chức năng nghi lễ mà ít mang tính quyền lực.

Hiến pháp 1946 công nhận các quyền cơ bản của công dân như quyền sở hữu tài sản, quyền tự do kinh doanh, quyền khiếu nại tố cáo... Ở các bản Hiến pháp sửa đổi năm 1959 và 1980, các quyền này không được quy định rõ ràng hoặc không đầy đủ. Đến bản Hiến pháp sửa đổi năm 1992 lại có nhiều điểm tương tự Hiến pháp 1946.

Điều 10 bản Hiến pháp 1946 quy định rõ ràng các quyền tự do cá nhân: "Công dân Việt Nam có quyền: tự do ngôn luận, tự do xuất bản, tự do tổ chức và hội họp, tự do tín ngưỡng, tự do cư trú, đi lại trong nước và ra nước ngoài". Đây là những quyền tự do bị hạn chế trong các bản hiến pháp sau này.

So sánh với hiến pháp của các quốc gia khác, tác giả Phạm Duy Nghĩa cho rằng nội dung Hiến pháp năm 1946 của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa "không hề có bóng dáng của Hiến pháp Liên Xô 1936", có "thái độ thượng tôn và tiếp nối truyền thống tư pháp đã có từ thời thực dân", và chứa đựng những tư tưởng dân chủ hơn hẳn hệ thống luật pháp của Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.

Đánh giá
Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng Hiến pháp 1946 phản ánh đúng tinh thần pháp quyền - "những nguyên tắc và phương thức tổ chức quyền lực sao cho lạm quyền không thể xảy ra và quyền tự do, dân chủ của nhân dân được bảo vệ". Điều đó thể hiện ở 5 điểm:
Hiến pháp đã được đặt cao hơn nhà nước. Nghị viện nhân dân không thể tự mình sửa đổi Hiến pháp. Mọi sự sửa đổi, bổ sung đều phải đưa ra toàn dân phúc quyết (Điều 70 Hiến pháp 1946).
Các quyền của người dân được Hiến pháp ghi nhận và bảo đảm thay vì được nhà nước ghi nhận và bảo đảm.
Quyền năng giữa các cơ quan nhà nước được phân chia khá rõ và nhiều cơ chế kiểm tra và giám sát lẫn nhau đã được thiết kế.
Quyền năng giữa chính quyền trung ương và chính quyền địa phương cũng được phân chia rất rõ.
Vai trò độc lập xét xử của toà án được bảo đảm. Các cơ quan khác không có quyền can thiệp.
Ông đánh giá "Hiến pháp 1946 là bản hiến pháp dân chủ, tiến bộ không kém bất kỳ bản hiến pháp nào trên thế giới".

Giáo sư Trần Ngọc Đường, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội (năm 2006), cho rằng các điểm nổi bật của Hiến pháp 1946 là: Tư tưởng của Hồ Chí Minh về nền lập hiến Việt Nam; Tư tưởng quyền lực thuộc về nhân dân; Tư tưởng pháp quyền; Những quy định về quyền con người và đảm bảo quyền công dân; Cơ chế bảo hiến; Sửa đổi hiến pháp. Theo ông, việc nghiên cứu về "quyền phúc quyết" hiến pháp của người dân trong Điều 70 Hiến pháp 1946 rất có ý nghĩa trong hoàn cảnh xây dựng Luật trưng cầu dân ý của Việt Nam.

Giáo sư Phạm Duy Nghĩa, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng Hiến pháp năm 1946 là "bản hiến văn dân chủ vào loại bậc nhất Đông Nam châu Á lúc bấy giờ" và "đã có thể là một bản khế ước tốt để ràng buộc và khống chế công bộc với lợi ích của ông chủ nhân dân". Ông tỏ ý tiếc rằng sáu mươi năm sau Việt Nam "đã không có cơ hội đi xa hơn trong chủ nghĩa lập hiến."  Theo ông, Hiến pháp 1946 vẫn phù hợp với hoàn cảnh hiện tại của Việt Nam và "vẫn còn nguyên giá trị cho một xã hội dân chủ pháp quyền ở Việt Nam".

Tiến sĩ Nguyễn Minh Tuấn, Đại học Saarland, Đức cho rằng: Điểm khác biệt và là nét độc đáo của Hiến pháp 1946 so với các bản Hiến pháp sau này là bản Hiến pháp này không theo bất kỳ một nguyên mẫu Hiến pháp nào có sẵn trong lịch sử. Sau khi cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 thành công, có một bản Hiến pháp rất nổi tiếng và có hiệu lực ở Liên Xô thời điểm đó là Hiến pháp năm 1936, nhưng chủ tịch Hồ Chí Minh - một người chịu ảnh hưởng sâu sắc của chủ nghĩa Mác - Lênin cũng không lấy bản Hiến pháp này là khuôn mẫu khi xây dựng Hiến pháp 1946. Ông cho rằng thực tế Hiến pháp 1946 đã có những yếu tố nhất định thể hiện cơ chế phân công quyền lực, kiểm soát và cân bằng quyền lực.

Đây là bản hiến pháp được soạn thảo theo tinh thần "tam quyền phân lập": lập pháp (Quốc hội), hành pháp (Chính phủ) và tư pháp (Tòa án) với ảnh hưởng của Hiến pháp Hoa Kỳ, Pháp, và hiến pháp của các nước cộng hòa khác. Điều 1 của Hiến pháp 1946 ghi rõ: "Nước Việt Nam là một nước Dân chủ Cộng hòa". Nó không hề có một điều khoản nào quy định là một đảng phái nào hay một ý thức hệ nào là độc tôn và độc quyền lãnh đạo đất nước như các bản hiến pháp sau này của Việt Nam Dân chủ Cộng hoà hay Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Tuy nhiên những giá trị của bản Hiến pháp 1946 không được vận dụng trong thực tế mà chỉ có giá trị về mặt chính trị. Bởi vì nhiều lý do khiến cho Hiến pháp 1946 không được thực thi.

Chú thích

Liên kết ngoài

Hiến pháp Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1946
Hiến pháp 1946: Nêu cao nhân quyền
Hiến pháp 1946: Thể hiện cơ chế phân công và kiểm soát quyền lực - Tiến sĩ Nguyễn Minh Tuấn, Đại học Saarland, Cộng hòa liên bang Đức

1946


title: Plagne, Ain

text:
Plagne là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Brugelette

text:
Brugelettelà một đô thị ở tỉnh Hainaut. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006 Brugelette có dân số 3.284 người. Tổng diện tích là 28,40 km² với mật độ dân số là 116 người trên mỗi km².

Tham khảo

Đô thị của Hainaut


title: Sân bay Đan Đông

text:
Sân bay Đan Đông là một sân bay ở địa cấp thị Đan Đông, tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa .

Trong Chiến tranh Triều Tiên, sân bay này từng là căn cứ chính của Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc và Không quân Nhân dân Triều Tiên, và được sử dụng để phòng thủ các tuyến tiếp tế qua sông Áp Lục đến thành phố Sinuiju của Triều Tiên và tham gia các cuộc tấn công. Máy bay của Không quân Hoa Kỳ ở khu vực được gọi là Hành lang MiG.

Ngày 29 tháng 4 năm 1985, sân bay chính thức bắt đầu hoạt động dân dụng.

Các hãng hàng không và các điểm đến
Air China (Bắc Kinh-Đại Hưng)
China Express Airlines (Trùng Khánh, Dương Châu)
China Eastern Airlines (Thượng Hải-Hồng Kiều, Uy Hải)
China Southern Airlines (Thượng Hải-Phố Đông, Thâm Quyến)
Shanghai Airlines (Thanh Đảo, Thượng Hải-Hồng Kiều, Yên Đài)

Sân bay Đan Đông đón các chuyến bay quốc tế từ đầu năm 2007.
China Southern Airlines (Seoul-Incheon)(theo mùa).

Xem thêm
Danh sách sân bay tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Tham khảo

Đan Đông
Căn cứ không quân chiến tranh Triều Tiên


title: Honeyania

text:
Honeyania là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae
Erebidae


title: Berzosa de Bureba

text:
Berzosa de Bureba là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 48 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Bắc Cảng

text:
Bắc Cảng () là một trấn của huyện Vân Lâm, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Trấn nằm ven sông Bắc Cảng và xưa kia là nơi cư trú của bộ tộc Hoanya. Trên địa bàn trấn có trụ sở của trường Đại học Y-Dược Trung Quốc và miếu Triêu Thiên Bắc Cảng nổi tiếng. Tổng diện tích của Bắc Cảng là 41,4999 km², dâm số vào tháng 8 năm 2011 là 42.701 người thuộc 15.459 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 1028,9 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Vân Lâm


title: Rawlins, Wyoming

text:
Rawlins, Wyoming là một thành phố thủ phủ của quận Carbon trong bang Wyoming, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích 7,4 km², trong đó diện tích đất là 7,4 km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, thành phố có dân số 8538 người.
Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích là 7,4 dặm vuông (19,2 km ²), tất cả nó đất.
Thành phố nằm ở khu vực có độ cao khoảng 6.800 feet (2.073 m) trên mực nước biển.
Rawlins có "khí hậu bán khô hạn (phân loại khí hậu Köppen BSK).

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Wyoming
Rawlins, Wyoming


title: Krummbek

text:
Krummbek là một đô thị thuộc huyện Plön, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Krummbek có diện tích 5,48 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 371 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Plön


title: Diplectrona fansipanella

text:
Diplectrona fansipanella là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Diplectrona


title: Michael Chang

text:
Michael Te-pei Chang (Trương Đức Bồi; phồn thể: 張德培; bính âm: Zhāng Dépéi) sinh ngày 22 tháng 2 năm 1972 tại Hoboken, New Jersey là cựu tay vợt chuyên nghiệp người Mĩ. Anh được biết đến là tay vợt trẻ nhất từng thắng giải Grand Slam khi anh thắng giải quần vợt Pháp Mở rộng năm 1989 khi mới 17 tuổi.

Được biết đến với lối đánh mạnh mẽ và tốc độ, Chang được nhiều người cho rằng là một trong những tay vợt xuất sắc của thời đại. Anh duy trì thứ hạng trong nhóm 10 tay vợt trong hệ thống ATP trong thập niên 1990, thứ hạng cao nhất là vị trí số 2 thế giới.
Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp xử lý trên sân, anh bị khán giả la ó vì không tôn trọng đối thủ ngay từ khi 17 tuổi. Trong trận CK RG năm 1989, một lần anh giao bóng "xấu", một lần đứng đỡ bóng sát ô giao bóng thể hiện sự không tôn trọng đối thủ

Chang được ghi danh tại Đại sảnh danh vọng quần vợt quốc tế.

Sự nghiệp
Chang lần đầu tiên thắng giải trẻ quốc gia khi anh mới 12 tuổi. Năm 13 tuổi anh thắng giải Fiesta Bowl 16s. Hai năm sau đó Chang thắng giải USTA Boys 18s Hardcourts and the Boys 18s Nationals và trở thành tay vợt trẻ nhất đánh thắng Paul McNamee sau 4 set tại vòng 1. 1 tháng sau anh vào bán kết giải Scottsdale, Arizona và trở thanh tay vợt trẻ nhất vào đến bán kết 1 giải thuộc hệ thống ATP. Anh vô địch giải San Francisco khi mới 16 tuổi 7 tháng.

Kỷ lục quan trọng nhất vào năm 1989 khi anh thắng giải Pháp Mở rộng khi anh mới 17 tuổi 3 tháng và trở thành tay vợt trẻ nhất từng thắng 1 giải Grand slam. Anh đã đánh bại Stefan Edberg trong 5 set đấu 6–1, 3–6, 4–6, 6–4, 6–2. Tháng 8, 1989, Chang trở thành tay vợt trẻ nhất lọt vào top 5 bảng xếp hạng ATP.

Kỉ lục

Thành tích

Grand Slam

Vô địch(1)

Á quân(3)

Masters Cup

Á quân(1)

Masters Series

Vô địch(7)

Á quân(2)

Toàn bộ

Vô địch đơn(34)

Á quân(24)

Tham khảo

Sinh năm 1972
Nhân vật còn sống
Người Mỹ gốc Hoa
Nam vận động viên quần vợt Mỹ
Tín hữu Kitô giáo Mỹ
Người Mỹ gốc Đài Loan
Vô địch Tennis Grand Slam đơn nam
Người viết hồi ký Mỹ
Vận động viên quần vợt Thế vận hội Mùa hè 2000
Vô địch Pháp Mở rộng


title: Vexillum multicostatum

text:
Vexillum (Pusia) multicostatum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo
 Sheppard, A (1984). The molluscan fauna of Chagos (Indian Ocean) and an analysis ot its broad distribution patterns. Coral Reefs 3: 43-50
 Turner H. 2001. Katalog der Familie Costellariidae Macdonald, 1860. Conchbooks. 1-100 page(s): 46

Liên kết ngoài

Vexillum


title: Molophilus verecundus

text:
Molophilus verecundus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Tyiwiphila

text:
Tyiwiphila là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1996 bởi Calder.

Các loài
Chi này có các loài:
 Tyiwiphila wubinensis Calder, 1996

Chú thích

Tham khảo

Athoini


title: 20573 Garynadler

text:
20573 Garynadler (1999 RW137) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20573 Garynadler

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999