Cướp biển vùng Caribbean: Lời nguyền của tàu Ngọc Trai Đen là bộ phim phiêu lưu - giả tưởng Mỹ năm 2003, là phần đầu trong loạt phim dựa trên chuyến thám hiểm Cướp biển vùng Caribe tại công viên giải trí Disney. Bộ phim được đạo diễn và sản xuất bởi Gore Verbinski và Jerry Bruckheimer. Câu chuyện dựa trên việc anh thợ rèn Will Turner (Orlando Bloom) và tên hải tặc thuyền trưởng Jack Sparrow (Johnny Depp) với ý định giải cứu Elizabeth Swann (Keira Knightley) đang bị bắt cóc bởi nhóm thủy thủ bị nguyền rủa trên con thuyền Ngọc Trai Đen được chỉ huy bởi Hector Barbossa (Geoffrey Rush).

Jay Wolpert phát triển kịch bản dựa trên chuyến thám hiểm thực tế tại công viên giải trí vào năm 2001 và được Stuart Beattie viết lại vào đầu năm 2002. Trong khoảng thời gian đó, nhà sản xuất Jerry Bruckheimer bắt đầu tham gia vào dự án phim; ông đã kêu Ted Elliott và Terry Rossio soạn thảo kịch bản, thêm lời nguyền siêu nhiên vào nội dung phim. Phim bắt đầu quay từ tháng 10 năm 2002 tới tháng 3 năm 2003 tại đảo Saint Vincent và Grenadines và dựng cảnh tại Los Angeles, California.

Lễ công chiếu được tổ chức tại Khu nghỉ dưỡng Disneyland, Anaheim, California vào ngày 28 tháng 6 năm 2003. Lời nguyền thuyền Ngọc Trai Đen đạt được doanh thu ngoài dự kiến với nhiều lời phê bình tích cực và doanh thu đạt trên toàn cầu là $653 triệu. Bộ phim trở thành phần đầu trong loạt phim Cướp biển vùng Caribbean với các phần tiếp theo. Bộ phim được đề cử năm giải Oscar, bao gồm giải diễn viên nam xuất sắc nhất cho Johnny Depp.

Cốt truyện

Câu chuyện bắt đầu khi ngài Thủ hiến Weatherby Swann (Jonathan Pryce) và cô con gái 12 tuổi Elizabeth trên đường đến Cảng Hoàng Gia, Jamaica, thuyền của họ đã gặp một con thuyền đắm với một người sống sót duy nhất là cậu bé Will Turner. Elizabeth giấu chiếc huy hiệu vàng mà Will đang đeo trong lúc mê man, cô bé sợ rằng nó sẽ chỉ điểm ra cậu bé là một tên cướp biển. Cô bé chợt thoáng thấy con thuyền ma, chiếc Ngọc Trai Đen.

Tám năm sau, Đại úy James Norrington (Jack Davenport) thuộc đội Hải quân Hoàng gia được thăng cấp lên hàm Thiếu tướng. Ông ta cầu hôn Elizabeth (Keira Knightley), tuy nhiên cô đã ngất xỉu rơi xuống biển trước khi kịp trả lời. Chiếc huy hiệu vàng phát ra tín hiệu khi nó chạm mặt nước.

Tên hải tặc Thuyền trưởng Jack Sparrow (Johnny Depp) đến Cảng Hoàng Gia để trưng dụng thuyền. Anh ta đã cứu Elizabeth, nhưng Norrington phát hiện ra Jack là cướp biển và định bắt giữ anh. Jack nhanh chóng bắt Elizabeth làm con tin để chạy thoát rồi anh ta trốn trong xưởng rèn và chạm trán Will Turner (Orlando Bloom), đang là người học nghề. Jack bị đánh ngất xỉu rồi bị tống giam chờ treo cổ vào ngày hôm sau. Đêm đó con thuyền Ngọc Trai Đen tấn công Cảng Hoàng Gia dựa vào tín hiệu của chiếc huy hiệu. Elizabeth bị bắt giữ và bị đưa lên con thuyền. Không muốn bị lộ là con gái của Thủ hiến, Elizabeth đã nói với Thuyền trưởng Hector Barbossa (Geoffrey Rush) rằng họ của cô là Turner. Cô đã đàm phán đổi chiếc huy hiệu lấy việc dừng tấn công Cảng Hoàng Gia. Barbossa đồng ý nhưng đã dùng kẽ hở trong thỏa hiệp để bắt giữ Elizabeth vì ông ta tin rằng cô là chìa khóa hóa giải lời nguyền mà họ đang mang.

Vì rất yêu Elizabeth, Will đã đề nghị thỏa thuận với Jack Sparrow truy tìm chiếc Ngọc Trai Đen, nhưng Norrington từ chối với lý do: "Bọn hải tặc tấn công pháo đài đã bỏ Sparrow lại trong tù, do đó chúng không phải là người của hắn". Thay vào đó ông ta cho rằng bọn hải tặc sẽ làm theo lẽ thông thường, đó là điều mà Will không đồng ý và phan búa vào bàn bản đồ rồi nói: "Bấy nhiêu đó là chưa đủ!". Norrington yêu cầu Will không được can thiệp vào vì anh ta chỉ là một thợ rèn. Will thuyết phục Jack đi cứu Elizabeth đổi lại anh ta sẽ được tự do. Sau khi biết họ của Will là Turner, Jack đồng ý vì tin rằng anh ta có thể dùng Will để đòi lại con thuyền Ngọc Trai Đen. Will và Jack trưng dụng con thuyền HMS Interceptor và tuyển mộ thủy thủ đoàn ở Tortuga với sự giúp đỡ của người bạn cũ, Joshamee Gibbs (Kevin McNally). Họ ra khơi hướng tới đảo Isla de Muerta, vì Jack cho rằng bọn hải tặc sẽ đến đó để giải lời nguyền.

Will tìm hiểu ra được Jack từng là thuyền trưởng của chiếc Ngọc Trai Đen, nhưng khi Jack chia sẻ về chiếc rương chứa vàng Aztec, thuyền phó Barbossa đã nổi loạn và bỏ rơi anh ta trên đảo hoang. Jack trốn thoát ba ngày sau đó. Bọn hải tặc tiêu xài số vàng và nhận ra nó là lời nguyền, biến chúng thành những bộ xương người chỉ hiện hình dưới ánh trăng. Lời nguyền có thể bị phá bỏ nếu hoàn trả toàn bộ vàng và cho máu của thủy thủ nào không chạm vào số vàng trong rương. William "Bootstrap Bill" Turner, người duy nhất ủng hộ Jack, đã trao đồng vàng cho Will Turner - con trai ông vì muốn đám thủy thủ bị nguyền rủa. Barbossa đã trói Bootstrap vào khẩu đại bác và bắn ông ta xuống biển để xem máu của ông ta có phá bỏ lời nguyền hay không; người nào đó mang dòng máu Turner phải thay thế chỗ của ông ta.

Tại đảo Isla de Muerta, Barbossa cho rằng Elizabeth là con của Bootstrap, hòa đồng tiền vàng vào máu của cô và ném nó vào trong chiếc rương — lời nguyền vẫn còn. Sau khi lên đảo, Will nghi ngờ Jack và đánh anh ta ngất xỉu. Will giải cứu Elizabeth và họ bỏ trốn về chiếc Interceptor, bỏ lại Jack đằng sau. Jack thỏa thuận với Barbossa — anh ta tiết lộ về con của Bootstrap Bill để lấy chiếc Ngọc Trai Đen. Cuộc dàn xếp của Jack trở nên vô nghĩa khi Barbossa nhắc lại việc mất con thuyền Ngọc Trai Đen là vì thái độ quá dễ dãi của anh ta. Barbossa truy kích và tấn công chiếc Interceptor. Barbossa giành thắng lợi trong việc đánh chìm và bắt sống thủy thủ đoàn của chiếc Interceptor. Will tiết lộ anh là con của Bootstrap Bill và ra yêu cầu trả tự do cho Elizabeth và thủy thủ đoàn nếu không anh ta sẽ tự sát và gieo mình xuống biển làm hỏng kế hoạch giải lời nguyền của Barbossa. Barbossa đồng ý và lợi dụng kẽ hở lần nữa, bỏ rơi Elizabeth và Jack trên hòn đảo mà Jack bị bỏ rơi mười năm trước. Will bị giải đến đảo Isla de Muerta, Barbossa định giết anh ta để phá lời nguyền. Trên hòn đảo xa xôi, Elizabeth phát hiện ra cách mà Jack trốn thoát: hòn đảo được bọn buôn rượu dùng để chứa rượu Rum.

Elizabeth đốt trụi kho chứa rượu để tạo đám lửa tín hiệu và Norrington phát hiện ra. Cô đã thuyết phục Norrington giải cứu Will bằng việc chấp thuận cưới ông ta. Quay lại đảo Isla de Muerta, Norrington chuẩn bị cuộc phục kích trong khi Jack thuyết phục Barbossa thiết lập một liên minh. Jack thuyết phục ông ta trì hoãn việc giải lời nguyền cho đến khi họ chiếm được thuyền Dauntless. Kế hoạch của Jack bị hỏng khi Barbossa ra lệnh cho lính của ông tấn công thuyền Dauntless từ dưới nước. Elizabeth thâm nhập thuyền Ngọc Trai Đen và giải thoát cho thủy thủ đoàn của Jack. Cô cố kêu gọi thủy thủ tham chiến, nhưng họ bỏ chạy với thuyền Ngọc Trai Đen trong khi Elizabeth hướng về đảo để hỗ trợ Will. Elizabeth cứu Will trong khi Jack đánh nhau với Barbossa.

Norrington phát hiện ra thuyền của ông bị tấn công và ra lệnh binh lính quay về thuyền. Họ trở về thuyền kịp lúc, trong khi Jack và Will trả hai chiếc huy hiệu về lại chiếc rương để giải lời nguyền. Khi Barbossa tính giết Elizabeth, Jack bắn Barbossa. Barbossa cho rằng Jack đã lãng phí phát súng, nhưng Will lên tiếng về vị trí của anh đứng gần chiếc rương với con dao cùng hai chiếc huy hiệu vấy máu. Anh thả chúng về rương. Barbossa chết vì vết thương quá nặng. Bọn hải tặc bên ngoài cũng đầu hàng vì đã nhận ra rằng chúng không còn bất tử.

Tại Cảng Hoàng Gia, Jack chuẩn bị bị hành hình. Cho rằng Jack xứng đáng được sống, Will cố gắng cứu Jack khi thấy con vẹt của Cotton. Cả hai bị bắt giữ, Norrington nói rằng Will đã quên mất mình là ai. Jack lùi lại và bơi về thuyền Ngọc Trai Đen đã được sửa chữa mới lại. Will được tha và được phép cưới Elizabeth vì anh đã làm ra thanh kiếm tuyệt vời và Norrington mong anh sẽ cống hiến hết mình cho ông. Khi được hỏi về Jack, Norrington nghĩ rằng nên cho Jack một ngày để tự ra đi trước khi mở cuộc truy đuổi. Thủy thủ đoàn giải cứu Jack, thay vì lấy đi con thuyền, Annamaria nhường lại cho anh vị trí thuyền trưởng. Bộ phim kết thúc khi Jack nhìn vào chiếc la bàn và hát bài "Cuộc đời hải tặc dành cho tôi".

Trong cảnh hậu kết, chúng ta sẽ thấy xác của thuyền trưởng Barbossa và con khỉ Jack của ông ta. Sau khi thấy cái rương, khỉ Jack mò lên và lấy đồng vàng có dính máu. Con khỉ trở thành bộ xương và mỉm cười, thét lên và nhảy chồm vào màn ảnh.

Diễn viên tham gia
Johnny Depp trong vai thuyền trưởng Jack Sparrow: một tên cướp biển lập dị được biết đến với dáng đi nghênh ngang hơi nghiêng một bên cùng với giọng nói lắp và cử chỉ phủi tay kỳ lạ. Anh ta trở nên nổi tiếng nhờ vào câu chuyện phịa về việc trốn thoát khỏi đảo hoang. Anh quyết tâm giành lại con thuyền Ngọc Trai Đen mà anh ta đánh mất mười năm trước. Vai diễn theo dự định được viết dành cho Hugh Jackman bởi vì cái tên "Jack Sparrow"; tuy nhiên, anh không được nổi tiếng bên ngoài Australia, do đó hãng Disney quyết định chọn Depp cho vai Jack.<ref>McKay, Holly (2010, December 1. "Jack Sparrow Was Named After Hugh Jackman, Not Intended for Johnny Depp" Fox News. Truy cập ngày 2 tháng 12 năm 2010.</ref> Depp cho biết nội dung rất hay: khó khăn hơn việc tìm ra kho báu, thủy thủ đoàn của thuyền Ngọc Trai Đen phải hoàn trả lại nó để giải lời nguyền; bên cạnh còn có cuộc nổi loạn trên thuyền. Lúc bắt đầu, theo lời của Bruckheimer, Sparrow giống như "Burt Lancaster lúc trẻ, một tên cướp biển vênh váo". Trong lần đầu diễn thử, Depp ngạc nhiên khi diễn viên và đoàn làm phim biểu diễn theo phong cách rất lạ. Sau khi tìm hiểu về cướp biển thế kỷ 18, Depp so sánh họ như những nghệ sĩ nhạc rock hiện đại và quyết định thể hiện phong cách giống Keith Richards. Mặc dù Verbinski và Bruckheimer rất tin tưởng Depp, một phần là vì có Bloom, người sẽ miêu tả phong cách Errol Flynn, Ban giám đốc của hãng Disney rất lúng túng, họ hỏi Depp nhân vật này giống như gã say rượu hay đồng tính, và ngay cả Michael Eisner sau khi xem cũng cho rằng: "Anh ấy đang làm hỏng bộ phim này!". Depp phản biện: "Nhìn này, đây là lựa chọn của tôi. Anh tin vào tài của tôi mà. Hoặc là tin tôi hoặc là cắt vai diễn của tôi đi".
Geoffrey Rush trong vai Thuyền trưởng Hector Barbossa: thuyền trưởng của tàu Ngọc Trai Đen, ông là thuyền phó của Jack Sparrow trước khi ông ta nổi loạn chống lại Jack mười năm trước. Ông ta và thủy thủ đoàn trộm vàng Aztec bị nguyền rủa, do đó họ bị nguyền phải sống mãi không thể chết. Verbinski mời Rush cho vai diễn Barbossa, bởi vì ông biết Rush không đóng vai diễn quá phức tạp, mà là vai diễn có tính cách độc ác đơn thuần sẽ phù hợp với cốt truyện hơn.
Orlando Bloom trong vai Will Turner: một anh học nghề thợ rèn ở Cảng Hoàng Gia, đem lòng yêu Elizabeth Swann. Will đấu tranh tư tưởng về việc cha anh, "Bootstrap" Bill, là một tên hải tặc, cũng không thể cảm nhận được anh có phải là người tốt hay không. Bloom đọc kịch bản sau Geoffrey Rush, người đóng cùng anh trong phim Ned Kelly, cũng là người đề nghị anh tham gia phim.
Keira Knightley trong vai Elizabeth Swann: con gái của Thủ Hiến Weatherby Swann, Elizabeth tỏ ra rất thích thú với hải tặc từ lúc còn nhỏ. Lúc tàu Ngọc Trai Đen tấn công Cảng Hoàng Gia, cô đã nói họ mình là Turner và gây nhầm lẫn cô chính là con của "Bootstrap" Bill. Cô cũng yêu Will Turner. Elizabeth từ bỏ hình ảnh "thiếu nữ buồn bã" và thay đổi tính cách của mình thành một hải tặc cao quý. Knightley tham gia là một sự bất ngờ của Verbinski; ông không hề xem diễn xuất của cô trong phim Khuất phục nó như Beckham và rất ấn tượng sau buổi thử giọng của cô.
Jack Davenport trong vai Thiếu tướng Norrington: Một viên sĩ quan trong Hải quân Hoàng Gia, anh cũng có tình cảm với Elizabeth, có thái độ không ưa mấy hải tặc. Trong đầu bộ phim, anh nhận xét rằng Jack Sparrow là "tên cướp biển tệ hại nhất mà ta từng nghe nói".
Jonathan Pryce trong vai Thủ Hiến Weatherby Swann: Thủ Hiến xứ Jamaica, được bố trí tại Cảng Hoàng Gia, và là cha của Elizabeth Swann. Đạo diễn đã thuyết phục Tom Wilkinson nhận vai diễn, nhưng nó lại thuộc về Pryce, người mà Depp rất ngưỡng mộ.
Lee Arenberg trong vai Pintel: tên hải tặc trên tàu Ngọc Trai Đen. Anh ta và Ragetti mặc đồ phụ nữ để đánh lạc hướng quân của Norrington giúp cho đám hải tặc bị mắc lời nguyền thâm nhập tàu Dauntless vào cuối bộ phim. Anh ta và Ragetti đã nói nhiều thông tin về cướp biển.
Mackenzie Crook trong vai Ragetti: là hải tặc trên tàu Ngọc Trai Đen, bạn của Pintel, với con mắt gỗ giả hay bị rớt ra.
Kevin McNally trong vai Joshamee Gibbs: là bạn và đồng thuyền phó của Jack Sparrow, ông cũng từng phục vụ trong Hải quân Hoàng Gia. Ông luôn là người kể truyền thuyết về Jack Sparrow.
Zoe Saldana trong vai Anamaria: Nữ hải tặc đồng ý tham gia với Will Turner và Mr. Gibbs để có cơ hội hỏi tội Jack Sparrow về tội trộm thuyền của cô. Jack hứa trả cô bằng chiếc Interceptor trong nỗ lực làm dịu bớt cơn giận của cô.
David Bailie trong vai Cotton: Một thủy thủ đã bị cắt mất lưỡi, bị câm và phải nhờ con vẹt nói hộ mình. Ông sống ở Tortuga cho đến khi Jack và Will thuê ông để đi cứu Elizabeth.
Greg Ellis trong vai Theodore Groves: Viên sĩ quan Hải quân Hoàng Gia làm việc dưới quyền của Thiếu tướng James Norrington.

Quá trình sản xuất
Phát triển
Trong giai đoạn đầu những năm 1990, hai nhà viết kịch bản Ted Elliott và Terry Rossio bắt đầu nghĩ về dòng phim cướp biển kết hợp với các hiện tượng thần bí. Hãng Disney đã thuê Jay Wolpert viết kịch bản dựa trên chuyến tham quan năm 2001 và các câu chuyện của Brigham Taylor, Michael Haynes và Josh Harmon. Câu chuyện nói về Will Turner, một người gác tù đã thả Sparrow để giải cứu Elizabeth, đang bị bắt giữ đòi tiền chuộc bởi thuyền trưởng Blackheart. Hãng phim không chắc chắn trong việc xuất bản bộ phim ra rạp chiếu hoặc ra băng video. Hãng dự tính mời Matthew McConaughey vào vai Sparrow bởi vì sự tương đồng của anh với Burt Lancaster, người đã truyền cảm hứng cho tính cách của nhân vật này. Nếu họ chọn sản xuất nó ra video gia đình, Christopher Walken hoặc Cary Elwes sẽ là sự lựa chọn đầu tiên. Stuart Beattie được mời về viết lại kịch bản vào tháng 3 năm 2002, bởi vì sự hiểu biết của ông về Hải tặc.

Khi Dick Cook cố thuyết phục nhà sản xuất Jerry Bruckheimer tham gia vào kế hoạch, ông đã bác ngay kịch bản vì ông cho rằng nó chỉ là một "bộ phim cướp biển đơn thuần"." Sau đó tháng 3 năm 2002, ông mời Elliott and Rossio, người đã đề nghị tạo ra lời nguyền siêu nhiên– như nó được giới thiệu trong đoạn mở đầu của chuyến tham quan– để làm cốt truyện cho bộ phim. Vào tháng 5 năm 2002, Gore Verbinski đăng ký làm đạo diễn cho phim Cướp biển vùng Ca-ri-bê. Ông rất hứng thú với ý tưởng dùng kỷ xảo hiện đại để khôi phục lại thể loại vốn đã mất tích sau bộ phim Thời kỳ vàng son của Hollywood và gợi nhớ lại ký ức tuổi thơ về chuyến tham quan, ông cảm giác rằng bộ phim là cơ hội để tỏ lòng ngưỡng mộ về giai thoại "vui vẻ và đáng sợ" của nó.

Mặc dù Cook là một người hưởng ứng nhiệt tình kế hoạch lấy chuyến tham quan tại Disney làm nền cho phim, nhưng sự thất bại của bộ phim Gấu miền quê đã làm cho Michael Eisner muốn dừng việc sản xuất phim Cướp biển vùng Ca-ri-bê. Tuy nhiên, Verbinski yêu cầu các họa sĩ tiếp tục tiến trình làm phim, và khi Eisner đến tham quan, vị giám đốc rất ngạc nhiên với những thành quả đó. Như việc gợi nhớ lại trong cuốn DisneyWar, Eisner cân nhắc về việc "Tại sao kinh phí lại cao như thế?" Bruckheimer trả lời, "Những bộ phim cạnh tranh có kinh phí 150 triệu đô-la Mỹ," ý nói đến những thương hiệu như Chúa tể những chiếc nhẫn và Ma trận. Eisner đồng tình, nhưng với những dấu hiệu liên quan đến công viên giải trí, Eisner yêu cầu Verbinski và Bruckheimer cắt bỏ một số cảnh liên quan đến chuyến tham quan trong kịch bản, như cảnh lúc Sparrow và Turner vào trong hang qua một thác nước.

Dựng phim và thiết kế
Verbinski không muốn bộ phim trở nên lãng mạn hóa: ông muốn nó có cảm giác như giả tưởng lịch sử. Đa số diễn viên nam đeo kính áp tròng và bộ phận giả. Depp thì đeo kính áp tròng như đeo kính râm, trong khi Rush và Lee Arenberg phải đeo kính áp tròng mờ để tạo nên hình ảnh những nhân vật đáng sợ. Mackenzie Crook phải mang hai kính áp tròng để diễn vai tên hải tặc có mắt gỗ: một tròng mềm, và một tròng cứng phòng trường hợp nó lồi ra. Thêm vào đó, răng sâu và làn da dơ dáy của họ cũng phải nhuộm, Depp phải đeo răng vàng giả, mà anh ấy quên tháo ra khi kết thúc phim. Depp phải dùng khẩu súng thật được làm vào năm 1760 tại Luân Đôn, đoàn làm phim phải mua nó từ một tay buôn ở Connecticut. Đoàn cũng phải bỏ ra năm tháng để tạo cái hang nơi mà Barbossa và thủy thủ đoàn Ngọc Trai Đen cố giải lời nguyền, với 5 feet nước, 882 đồng vàng Aztec, và một số cổ vật bằng vàng để tạo sự hoành tráng cho kho báu. Đoàn cũng tạo ra khu rừng tại Cảng Hoàng Gia ở Rancho Palos Verdes, California, và cung điện của Thủ Hiến Swann tại Bãi biển Manhattan. Một trận hỏa hoạn xảy ra vào tháng 9 năm 2002, gây thiệt hại 525,000 đô-la Mỹ, không ai bị thương.
Các nhà làm phim chọn St. Vincent làm điểm quay phim chính, bởi vì nó có bờ biển yên tĩnh nhất mà họ cần, họ đã phải xây ba cây cầu cảng và một cảnh nền tại Cảng Hoàng Gia và Tortuga. Quan trọng nhất vẫn là ba chiếc thuyền trong phim: tàu Ngọc Trai Đen, tàu Dauntless và tàu Interceptor. Với lý do ngân quỹ, các con tàu được làm trên xưởng tàu, với sáu ngày chiến đấu trên đại dương giữa tàu Ngọc Trai Đen và chiếc Interceptor. Chiếc Dauntless và chiếc Ngọc Trai Đen được làm trên xà lan, với công nghệ tái tạo hình ảnh để hoàn thành kết cấu. Tàu Ngọc Trai Đen đồng thời được làm tại nhà chứa máy bay Spruce Goose, để điều chỉnh sương mù và ánh sáng. Chiếc Interceptor được sửa lại từ chiếc Lady Washington, một chiếc bản sao từ thuyền buồm ở Aberdeen, Washington, được sơn lại trước chuyến hải trình 40 ngày bắt đầu vào ngày 2 tháng 12 năm 2002, đến địa điểm vào ngày 12 tháng 1 năm 2003. Một bức họa cũng được vẽ dành cho cảnh bão

Buổi diễn bắt đầu vào ngày 9 tháng 10 năm 2002 và hoàn tất vào tháng 3 năm 2003. Việc dựng phim nhanh bị ảnh hưởng bởi hai tình huống: trong lúc Jack Sparrow trộm chiếc Interceptor, ba sợi dây thừng buộc vào chiếc Dauntless không sứt ra ngay, mà đến khi nó bung ra, mấy mảnh vụn trúng vào đầu gối của Depp, may là anh ấy không bị thương, tai nạn đơn thuần làm cho Sparrow giống như đang cúi xuống trong phim. Tình huống vui hơn trong tai nạn là khi chiếc thuyền mà Sparrow dùng, chìm ngay khi đến Cảng Hoàng Gia. Vào tháng 10, đoàn tiếp tục quay cảnh phim tại Rancho Palos Verdes, vào tháng 12 họ lại tiếp tục tại Saint Vincent and the Grenadines và vào tháng 1 họ lại quay tiếp cảnh trong hang ở Los Angeles. Elliott và Rossio thường hay thay đổi kịch bản lúc dựng cảnh, thêm vào một số phần như việc Gibbs (Kevin McNally) kể cho Will cánh mà Sparrow nói về việc trốn thoát khỏi đảo – buộc một cặp rùa lại với nhau bằng sợi dây đính bằng tóc của Jack – và Pryce viết về không khí chiến đấu để tạo sự đồng cảm cho khán giả.

Bởi vì thời lượng chặt chẽ của buổi quay phim, Industrial Light & Magic bắt tay ngay vào việc dựng kỹ xảo hình ảnh. Không những phải tạo kỹ xảo về những bộ xương dưới ánh trăng, đoàn làm phim cũng phải dùng kỹ xảo tái tạo của vi tính để làm cho hình dạng của bộ xương phải phù hợp với tính cách nhân vật và lối biểu diễn của các nam diễn viên. Mỗi cảnh quay bộ xương phải được làm hai lần: một bản với phong cách diễn của họ, và một bản khác không có họ để thêm vào mấy bộ xương, Verbinski đã tạo ra một đoạn phim đầy óc thẩm mỹ khi ra lệnh quay bằng camera cầm tay. Các diễn viên phải đóng lại cảnh phim lần nữa tại sàn xử lý hình ảnh. Với các cảnh quay phải hoàn thành trong bốn tháng trước khi công chiếu, Verbinski phải ngồi biên tập lại 18 giờ một ngày, và ngồi xem xét lại hơn 600 cảnh quay hiệu ứng, ông đã phải loại hơn 250 cảnh quay đơn thuần vì nó bị dính ảnh của những chiếc thuyền hiện đại trong đó.

Nhạc phim
Verbinski làm việc với Klaus Badelt với Hans Zimmer cho phần nhạc phim, họ phải chỉ huy dàn nhạc 15 người để nhanh chóng hoàn thành nó. Alan Silvestri, người đã cộng tác với Verbinski trong phim Săn chuột và Người Mê-xi-cô, đáng lẽ ra sẽ là người được chọn, nhưng Bruckheimer quyết định làm việc với đội của Zimmer vì ông rất tin tưởng ở họ, và Silvestri vui vẻ ra đi trước khi ông bắt tay vào việc sản xuất.

Đón nhận
Công chiếu
Bộ phim đạt được doanh thu rất thành công. Trước khi công chiếu, nhiều nhà báo tin rằng bộ phim Cướp biển vùng Ca-ri-bê sẽ thất bại. Thể loại cướp biển chưa bao giờ thành công nhiều năm nay, với phim Đảo chết chóc (năm 1995) là một ví dụ điển hình. Bộ phim chủ yếu dựa trên chuyến tham quan tại Disneyland, với Johnny Depp - người nổi tiếng đóng những phim kinh dị, vốn rất ít được biết đến trong những vai nam chính. Hãng Walt Disney đã rất mạo hiểm khi cho phép sản xuất thể loại phim PG-13 đầu tiên của hãng, khi một trong những người điều hành lưu ý về bộ phim vì nó làm ảnh hưởng mạnh đến đứa con 5 tuổi của cô. Dù sao, hãng cũng rất tự tin khi thêm vào tên phim Lời nguyền Ngọc Trai Đen để phòng trường hợp cho phần tiếp theo, và cũng để hấp dẫn những trẻ lớn hơn. Verbinski không thích tiêu đề mới vì bộ phim nói về vàng Aztec hơn là con thuyền bị nguyền rủa, do đó ông đã yêu cầu làm cho tiêu đề khó đọc trong áp phích quảng cáo. Sự tin tưởng của họ được đền đáp: Cướp biển vùng Ca-ri-bê: Lời nguyền tàu Ngọc Trai Đen mở màn với vị trí số 1, đạt doanh thu 46,630,690 đô-la Mỹ trong tuần công chiếu đầu tiên và 70,625,971 đô-la Mỹ sau ngày thứ Tư công chiếu. Cuối cùng nó đạt tổng doanh thu toàn cầu là 654,264,015 đô-la Mỹ (305,413,918 đô-la Mỹ tại thị trường nội địa và 348,850,097 đô-la Mỹ ở hải ngoại), trở thành phim thứ 4 có doanh thu cao nhất năm 2003.

Phê bình
Rotten Tomatoes công bố tỷ lệ 78% trong 196 mẫu phê bình tích cực cho bộ phim giúp nó đạt được mức trung bình là 7.1/10. Tại trang Metacritic đưa ra mức trung bình trọng số bộ phim đạt được 64 điểm trên 100 dựa trên 40 bài phê bình. Alan Morrison của tờ Empire đưa ra nhận xét đây là "bộ phim bom tấn hay nhất của mùa hè" dành cho tất cả các cảnh quay mặc dù ông thấy thất vọng trong cảnh phiêu lưu kiêm lãng mạn trong phim. Roger Ebert khen ngợi diễn xuất của Depp và Rush, "Có thể nói rằng [Depp's] diễn xuất rất thật đến từng chi tiết. Chưa từng có tên cướp biển, hay một người nào, như người trong phim... cách diễn của anh đáng để đời." Tuy nhiên, ông cho rằng bộ phim quá dài dòng, Kenneth Turan chia sẻ lời phê bình tiêu cực về bộ phim, cho rằng phim "tập trung quá nhiều vào các diễn viên phụ and và những cảnh phiêu lưu đồ sộ", tuy vậy ông vẫn rất thích lối diễn xuất của Depp.

Các thành tựu
Nhờ vào vai diễn thuyền trưởng Jack Sparrow, Johnny Depp thắng giải Nam diễn viên chính xuất sắc nhất tại giải Screen Actors Guild Awards, giải MTV Movie và giải Empire, anh cũng được đề cử tại giải Golden Globe, giải BAFTA Awards, và giải 76th Academy Awards, trong đó bộ phim Lời nguyền tàu Ngọc Trai Đen được đề cử cho giải Hóa trang, Biên tập âm thanh, Hòa âm và Hiệu ứng hình ảnh. Lời nguyền tàu Ngọc Trai Đen'' cũng thắng các giải khác như Phục trang/tóc xuất sắc nhất tại giải BAFTA Awards, Hóa trang xuất sắc nhất tại Saturn Award, giải Biên tập âm thanh tại Golden Reel Award, hai giải Hiệu ứng hình ảnh tại VES Award, và giải Phim được ưu chuộng nhất tại People's Choice Awards.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl at the Pirates of the Caribbean wiki
 Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl Nhiều khung

Phim năm 2003
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim hành động Mỹ
Phim phiêu lưu Mỹ
Phim giả tưởng Mỹ
Phim phiêu lưu tưởng tượng của Mỹ
Phim phiêu lưu kỳ ảo
Phim hãng Walt Disney
Phim của Walt Disney Pictures
Phim do Jerry Bruckheimer sản xuất
Nhạc nền phim của Hans Zimmer
Lời nguyền tàu Ngọc Trai Đen
Công nghệ ghi hình chuyển động trong điện ảnh
Phim sử dụng công nghệ CGI
Phim về chuyến đi biển
Phim lấy bối cảnh trên tàu thủy
Phim lấy bối cảnh trên các đảo
Phim hành động thập niên 2000
Phim phiêu lưu thập niên 2000
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim về cướp biển


title: 21804 Václavneumann

text:
21804 Václavneumann là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 2852.3825242 ngày (7.81 năm).

Nó được phát hiện ngày 4 tháng 10 năm 1999.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: 22701 Cyannaskye

text:
22701 Cyannaskye (1998 RO38) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 9 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22701 Cyannaskye

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Thẻ SIM (điện thoại)

text:
SIM (viết tắt của Subscriber Identity Module, tạm dịch: module nhận dạng chủ thuê bao) là một mạch tích hợp IC có khả năng lưu trữ an toàn thông tin người đăng ký thuê bao quốc tế (International Mobile Subscriber Identity IMSI) bao gồm số thuê bao, và các thông tin liên quan để xác định và chứng thực người chủ thuê bao trên thiết bị di động. Ngoài ra, nhiều thẻ SIM cũng có khả năng lưu trữ thêm những thông tin liên lạc. SIM luôn được sử dụng trong các điện thoại sử dụng công nghệ GSM; đối với các điện thoại dùng công nghệ CDMA chỉ cần thêm các tai nghe hỗ trợ LTE. Thẻ SIM cũng được sử dụng trong các điện thoại vệ tinh, đồng hồ thông minh, máy tính hoặc cả camera.

Một thuê bao di động bao gồm thiết bị di động đầu cuối và một thẻ SIM. Nhờ có SIM mà người dùng có thể thay đổi ĐTDĐ dễ dàng, không cần đến sự hỗ trợ của nhà cung cấp dịch vụ di động.

Thẻ SIM có bốn loại kích thước: loại lớn (1FF), loại nhỏ (2FF), loại micro (3FF), loại nano (4-FF). ID-1 SIM có kích thước bằng chiếc thẻ tín dụng, xuất hiện ở thời kỳ đầu khi mạng di động mới ra đời, dùng với các máy di động đời cũ. Còn Plug-in SIM là loại mà ngày nay ta thường dùng.

Ngoài chức năng chính là nhận dạng thuê bao di động (đặc trưng bởi số IMSI – International Mobile Subscriber Identity), SIM còn chứa các dữ liệu khác của thuê bao như các mã số PIN, PIN2, PUK, PUK2, số của trung tâm dịch vụ nhắn tin SMS, danh bạ điện thoại… Các loại SIM đời cũ lưu được 125 số điện thoại, SIM thông thường cho phép lưu đến 250 số điện thoại, Super SIM có thể lưu 750 số điện thoại.

Lịch sử
Thế hệ SIM đầu tiên - full-size SIM (1FF) - được sản xuất và đưa vào sử dụng vào năm 1991.

Tại Việt Nam
Ở Việt Nam hiện tại có 5 mạng sử dụng công nghệ này Mobifone, Vinaphone, Viettel, Vietnamobile và Gtel.

Mạng di động dùng công nghệ WCDMA (Wideband CDMA) cũng dùng thẻ SIM ở Việt Nam hiện nay đó là S-Fone, mạng này đều có 2 hình thức sử dụng là trực tiếp máy, và thẻ sim.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Điện thoại di động
Thẻ thông minh
Phát minh của Hoa Kỳ
Phát minh của Đức


title: Ambulyx suluensis

text:
Ambulyx suluensis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Philippines.

Chú thích

Tham khảo

Ambulyx


title: Les Champs-de-Losque

text:
Les Champs-de-Losque  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 15 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Champsdelosque


title: Contrada, Campania

text:
Contrada (AV) là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Avellino trong vùng Campania của Ý. Contrada (AV) có diện tích km2, dân số là người (thời điểm ngày 1/5/2009).

Tham khảo

Đô thị tỉnh Avellino
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Aulacophora vietnamica

text:
Aulacophora vietnamica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Erinnyis domingonis

text:
Erinnyis domingonis là một loài bướm đêm nhỏ thuộc họ Sphingidae. Nó sống ở phần phía bắc của Nam Mỹ và có thể kéo dài về phía bắc như Texas. Người ta ít biết về loài này, kể cả loại cây chủ mà nó sinh sống.

Phân loại
It is now considered a synonym of Erinnyis obscura.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Life Cycle

Erinnyis


title: Quận Wayne, Indiana

text:
Quận Wayne là một quận thuộc tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Indiana


title: Đại Vận Hà

text:
Đại Vận Hà (), cũng được biết đến với cái tên Kinh Hàng Đại Vận Hà () là kênh đào hay sông nhân tạo cổ đại trên thế giới. Kênh này vượt qua các thành phố và tỉnh ở Trung Hoa lục địa là Bắc Kinh, Thiên Tân, Hà Bắc, Sơn Đông, Giang Tô và Chiết Giang. Phần cổ xưa nhất của kênh đào này có niên đại thế kỷ 5 TCN.

Lịch sử

Sơ kỳ
Khái niệm kênh đào đã có từ cuối thời kỳ Xuân Thu (722-481 TCN), khi Ngô vương Phù Sai, vị vua của nước Ngô (ngày nay nằm trong địa phận Tô Châu), đem quân đội tiến về phía bắc để xâm chiếm các vương quốc khác. Ông ra lệnh đào kênh để vận chuyển binh lính, kênh này được gọi là Hàn Câu.

Đoạn kênh đào đầu tiên nằm gần Dương Châu, Giang Tô để dẫn nước của sông Dương Tử (Trường Giang) về phía bắc nối vào sông Hoài. Theo một đoạn trong một cuốn sách của Khổng Tử, nó đã được xây dựng vào khoảng năm 486 TCN. Đây là đoạn cổ nhất của kênh đào này. Đoạn này đã được sửa chữa và mở rộng vào thế kỷ 3.

Thời nhà Tùy
Đại Vận Hà đã được kéo dài thêm vào thời kỳ nhà Tùy (581-618). Năm 604, Tùy Dạng đế của nhà Tùy đã rời bỏ Trường An (ngày nay là Tây An) để chuyển kinh đô tới Lạc Dương. Năm 605, vị hoàng đế này giao công việc mở rộng, kéo dài Đại Vận Hà cho Vũ Văn Khải, để nối liền Trác Quận (nay là Bắc Kinh) với Hàng Châu.

Công việc này kéo dài trong 6 năm để liên kết 5 hệ thống sông vào Đại Vận Hà. Khi hoàn thành, nó nối liền các sông Hải Hà, Hoàng Hà, sông Hoài, Tiền Đường và Trường Giang. Phần phía nam, nằm giữa Dương Tử và Hàng Châu, được đặt tên là Giang Nam Hà (江南河). Phần trung tâm của Đại Vận Hà kéo dài từ Dương Châu tới Lạc Dương. Nó có thể được chia thành hai phần. Phần nằm giữa sông Dương Tử và sông Hoài được gọi là Sơn Dương Độc (山阳渎), phần lớn trong đó được xây dựng lại trên con kênh cũ. Phần thứ hai được gọi là Thông Tế Cừ (通济渠), nối liền Hoàng Hà với Hoài Hà. Phần phía bắc của Đại Vận Hà, được đặt tên là Vĩnh Tế Cừ (永济渠). Nó nối liền Bắc Kinh và Lạc Dương, và đã từng được sử dụng để vận chuyển quân lương cho cuộc chiến tranh Tùy-Cao Câu Ly. Tổng chiều dài của hệ thống kênh đào này vào thời kỳ đó là khoảng 2.500 km.

Các thời kỳ sau

Sau loạn An Sử (755-763) trong thời kỳ nhà Đường (618-907), nền kinh tế của miền bắc Trung Quốc đã bị tổn hại nghiêm trọng và không thể phục hồi lại do các cuộc chiến cũng như lũ lụt thường xuyên của sông Hoàng Hà. Đại Vận Hà là con đường chính để vận chuyển ngũ cốc từ khu vực đồng bằng châu thổ Trường Giang tới Hoa Bắc. Thành phố Khai Phong đã là trạm trung chuyển chính trên tuyến đường thủy này, và do đó nó đã lớn mạnh dần lên để sau đó trở thành kinh đô của nhà Tống (960-1279).

Trong thời kỳ nhà Nguyên (1271-1368), kinh đô của Trung Quốc chuyển về Đại Đô (Bắc Kinh) và do vậy nhu cầu cho Đại Vận Hà chảy về phía tây tới Khai Phong và Lạc Dương đã bị giảm mạnh. Kênh đào này sau đó đã được chuyển hướng theo đường tắt tại tỉnh Sơn Đông trong những năm từ 1280 tới 1283. Nó đã ngắn đi tới 700 km và tổng chiều dài khi đó còn khoảng 1.800 km. Kể từ đó thì lộ trình của Đại Vận Hà đã không thay đổi nhiều.

Toàn bộ kênh đào này đã được hoàng đế Minh Thành Tổ cho cải tạo, xây dựng lại vào khoảng những năm 1411 tới 1415 (niên hiệu Vĩnh Lạc). Trong vòng khoảng 400 năm kế tiếp, nó đã được duy trì khá tốt như là huyết mạch chính để vận chuyển lương thực từ lưu vực sông Dương Tử tới Bắc Kinh.

Năm 1855, sông Hoàng Hà lại gây ngập lụt và đổi dòng về phía Sơn Đông, và nó cắt đứt lộ trình của Đại Vận Hà. Do các khó khăn để vượt qua các nền đất bùn cát của sông Hoàng Hà, cùng sự phát triển của vận tải biển, cũng như sự đưa vào khai thác các tuyến đường sắt Thiên Tân-Phố Khẩu và Bắc Kinh-Hán Khẩu, nên các phần phía bắc và phía nam của kênh đào này đã không được nối liền với nhau nữa.

Điều này làm giảm mạnh vai trò của kênh đào. Nhiều đoạn của nó đã không được tu sửa nữa và một số đoạn bị tắc nghẽn do bùn lầy. Sau khi nhà nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa ra đời năm 1949, trước nhu cầu phát triển kinh tế, chính quyền nước này đã cho tiến hành các công việc tái thiết Đại Vận Hà. Hiện tại, đoạn từ Tế Ninh tới Hàng Châu tàu bè có thể qua lại được.

Lộ trình
Đại Vận Hà bắt đầu ở phía bắc tại Bắc Kinh và kết thúc ở phía nam gần Hàng Châu, Chiết Giang với chiều dài tổng cộng khoảng 1.794 km (1.115 dặm). Nó chảy qua Bắc Kinh, Thiên Tân, Hà Bắc, Sơn Đông, Giang Tô và Chiết Giang, nối liền các sông Tiền Đường Giang, Dương Tử, Hoài Hà, Hoàng Hà và Hải Hà. Thông thường người ta chia nó thành 7 đoạn. Từ phía nam tới phía bắc chúng lần lượt được gọi là Giang Nam vận hà, Lý vận hà, Trung vận hà, Lỗ vận hà, Nam vận hà, Bắc vận hà và Thông Huệ hà.

Giang Nam vận hà
Đoạn phía nam của Đại Vận Hà, "Giang Nam vận hà", bắt đầu từ Hàng Châu thuộc tỉnh Chiết Giang, tại đây nó nối liền vào sông Tiền Đường, tới Trấn Giang thuộc tỉnh Giang Tô để nối vào sông Dương Tử. Sau khi chảy qua Hàng Châu, kênh đào này vượt qua phần bờ phía đông của Thái Hồ, bao quanh trên hành trình của nó là thành phố xinh đẹp Tô Châu, và sau đó di chuyển nói chung theo hướng tây bắc qua các vùng đất màu mỡ của Giang Tô tới Trấn Giang trên bờ sông Dương Tử. Ở đoạn phía nam, độ dốc là khá thấp và nhiều nước (từ mức 2,1 m (7 ft) khi nước thấp và tới 3, 4 m (11 ft), đôi khi tới 4 m (13 ft) khi nước cao). Giữa Tô Châu và Trấn Giang thì chiều rộng của kênh đào thường là trên 30 m (100 ft), và ở nhiều nơi thì các bờ của nó được ốp đá. Các bờ này cũng được nối liền bằng nhiều cầu đá đẹp, hai bên bờ của nó có nhiều chùa chiền cao lớn. Độ dài của đoạn này khoảng 330 km.

Lý vận hà
Trong khu vực Trấn Giang-Hàng Châu, kênh đào này vượt qua sông Dương Tử. Trấn Giang nằm ở bờ nam sông Dương Tử, còn Dương Châu nằm ở bờ bắc. Xa hơn về phía bắc, đoạn của Đại Vận Hà nằm giữa Trấn Giang và Hoài An được gọi là "Lý vận hà". Trong đoạn này, dòng chảy rất mạnh, làm cho nó rất khó vượt ngang qua ở đoạn thượng lưu về phía bắc. Tại Thanh Giang phổ (Hoài An), nó vượt qua một lòng sông cạn, sự đánh dấu dòng chảy của sông Dương Tử trước năm 1855. Đoạn kênh này đi men bờ của một số hồ và được cấp nước từ sông Hoài Hà thông qua hồ Hồng Trạch. Các vùng đất ở phía tây kênh đào nằm cao hơn kênh đào này trong khi các vùng đất ở phía đông lại thấp hơn kênh đào. Hai khu vực này được gọi tương ứng là Thượng hà (trên sông) và Hạ hà (dưới sông). Các đập nước trông buồn tẻ mở về phía Hạ hà – một trong những khu vực sản xuất nhiều lúa gạo nhất của Trung Quốc – dùng để xả nước dư thừa trong mùa lũ. Độ dài của đoạn này khoảng 170 km.

Trung vận hà
Đoạn tiếp theo, từ Hoài An tới hồ Vi Sơn, được gọi là "Trung vận hà", tức đoạn kênh giữa. Nó được cấp nước bởi các con sông trong khu vực và chảy theo con đường uốn khúc nguyên thủy của nó. Trong khu vực này nó vượt qua hồ Lạc Mã (gần Tú Thiên, Giang Tô). Trong khu vực này có nhiều mỏ than nằm cận kề Đại Vận Hà. Độ dài của đoạn này khoảng 186 km.

Lỗ vận hà
Từ hồ Vi Sơn, kênh đào này chảy vào tỉnh Sơn Đông. Đoạn kênh đào chảy qua tỉnh Sơn Đông được gọi là "Lỗ vận hà" ("Lỗ" là tên gọi khác của tỉnh Sơn Đông). Giữa Hoài An và dòng chảy hiện nay của Hoàng Hà thì kênh đào này có hướng bắc tây bắc, men theo các cao nguyên của tỉnh Sơn Đông. Kênh đào này vượt qua một loạt các phá, các hồ Vi Sơn, Chiêu Dương, Độc Sơn và Nam Dương. Bốn hồ này tạo thành một nguồn nước liên tục trong mùa hè, đôi khi được gọi là Nam Tứ hồ.

Ở phía bắc của hồ Nam Dương, trên bờ đông của kênh đào này là thành phố Tế Ninh. Khúc Phụ, quê hương của Khổng Tử, nằm cách kênh đào này khoảng 60 km. Xa hơn về phía bắc, khoảng 30 km về phía bắc của Tế Ninh, cao độ lớn nhất của kênh đào này đạt được tại thị trấn Nam Vượng, tại đây đáy của kênh đào nằm ở độ cao 38,5 m trên mực nước biển. Tại đây, sông Văn Hà chảy vào kênh từ phía đông, cung cấp nước cho cả phần phía nam lẫn phần phía bắc của kênh. Khoảng 48 km (30 dặm) xa hơn nữa về phía bắc, nó vượt qua hồ Đông Bình, và đây đã là sông Hoàng Hà. Chỗ vượt ngang qua sông Hoàng Hà về phía bắc của luồng chảy này là rất khó khăn, và chỉ có thể thực hiện được khi mực nước sông Hoàng Hà đủ lớn. Nói chung, nước sông Hoàng Hà hoặc là quá thấp hoặc dòng chảy là quá mạnh để có thể vượt ngang qua.

Bỏ lại đoạn vượt ngang sông Hoàng Hà ở phía sau, Đại Vận Hà vượt qua các vùng đất nông thôn miền đồi nhiều rừng gỗ ở phía tây Đông Bình và phía đông Liêu Thành. Tại Lâm Thanh, Đại Vận Hà chảy vào tỉnh Hà Bắc. Độ dài của đoạn này khoảng 380 km.

Nam vận hà
Đoạn thứ năm của Đại Vận Hà kéo dài từ Lâm Thanh tới Thiên Tân với tên gọi "Nam vận hà". Nó không phải là đoạn phía nam của Đại Vận Hà mà có tên gọi như vậy là do nó ở phía nam Thiên Tân. Tại Lâm Thanh nó nối vuông góc với sông Vệ Hà tại khu vực giữa của thành phố này. Vì thế, đoạn này còn được gọi là "Vệ vận hà". Từ Hoài An tới Lâm Thanh, một khoảng cách khoảng trên 485 km (300 dặm), giao thông thủy là rất khó khăn và sự cung cấp nước thường là thiếu. Các khác biệt ở mức 6–9 m (20–30 ft), được tạo ra nhờ các đập nước mà trên đó thuyền bè đang tháo dỡ hàng hóa của mình được kéo bằng tời. Phía dưới chỗ giao nhau với sông Vệ, kênh đào này chia sẻ lòng sông với nó và nó lại trở thành thuận lợi cho giao thông.

Đại Vận Hà vượt qua phía đông tỉnh Hà Bắc đoạn giữa Đức Châu và Thương Châu, nhận nước từ sông Tử Nha Hà trong khu vực Qingxian và nước của sông Đại Thanh Hà trong khu vực huyện Tĩnh Hải. Cuối cùng, kênh đào này nối liền các sông Vĩnh Định Hà và Bạch Hà tại Thiên Tân để tạo ra sông Hải Hà. Độ dài của đoạn này khoảng 524 km.

Bắc vận hà và Thông Huệ hà
Từ Thiên Tân, kênh đào chạy theo hướng tây bắc. Đoạn này chia sẻ dòng chảy với sông Bạch Hà với tên gọi "Bắc vận hà" do nó nằm ở phía bắc Thiên Tân.

Cuối cùng, 80 km từ Thiên Tân, nó chạy tới Thông Châu tại đây nó lại nối với sông Bạch Hà. Thông Châu cách Bắc Kinh 20 km về phía đông nam. Trong thời kỳ nhà Nguyên, một kênh đào khác, Thông Huệ hà, đã nối Thông Châu với Bắc Kinh. Vào thời gian đó, tàu thuyền có thể đi thông suốt từ Hàng Châu tới hồ Hậu Hải thuộc Bắc Kinh. Tuy nhiên, vào thời kỳ nhà Minh và nhà Thanh, mực nước trong Thông Huệ hà đã giảm xuống và tàu thuyền không thể đi từ Thông Châu tới Bắc Kinh. Vì thế, Thông Châu đã trở thành điểm cuối cùng ở phía bắc cho tàu thuyền của Đại Vận Hà, và có thể coi nó là một nhà ga chính. Hàng hóa từ miền nam được tháo dỡ tại Thông Châu và vận chuyển tới Bắc Kinh bằng đường bộ. Độ dài của đoạn này khoảng 206 km.

Chiều dài và cao độ
Theo các tác phẩm của Père Gandar, tổng chiều dài của Đại Vận Hà là 3.630 lý, hay khoảng 1.930 km (1.200 dặm Anh). Tính toán một cách thô sơ, chỉ tính đến các khúc uốn cong chính của Đại Vận Hà cho con số khoảng 1.380 km (850 dặm). Giá trị hay được trích dẫn trong các tài liệu của Trung Quốc là 1.794 km.

Cao độ của đáy Đại Vận Hà tại một số điểm kiểm soát là:
 Hàng Châu: 1 m
 Nam Vượng, Khương Câu: 38,5m
 Thiên Tân: 1 m
 Dương Thôn: 0,8 m
 Thông Châu: 21m
 Bắc Kinh: 27m. Nước chảy từ Bắc Kinh tới Thiên Tân, từ Nam Vượng tới Thiên Tân, và từ Nam Vượng tới Dương Châu. Mực nước trong Giang Nam vận hà là gần với mực nước biển.

Sử dụng

Vận tải
Trong các thời kỳ Nguyên (1271-1368), Minh (1368-1644) và Thanh (1644-1911), Đại Vận Hà là huyết mạch chính giữa miền bắc và miền nam Trung Quốc và là cực kỳ quan trọng trong việc vận chuyển lương thực tới Bắc Kinh. Mặc dù chủ yếu là vận chuyển ngũ cốc, nhưng đường giao thông thủy này cũng được dùng cho việc chuyên chở các mặt hàng khác. Khu vực xung quanh Đại Vận Hà cuối cùng đã phát triển thành một vành đai kinh tế-thương mại quan trọng. Các ghi chép cho thấy mỗi năm có trên 8.000 tàu thuyền vận chuyển từ 4-6 triệu đảm (200.000 – 300.000 tấn) ngũ cốc tới Bắc Kinh . Sự thuận tiện của đường giao thông này cũng cho phép các vị quân vương đi tuần thú về miền nam Trung Quốc. Thời kỳ nhà Thanh, các vị hoàng đế như Khang Hi và Càn Long đã thực hiện 12 chuyến đi về phương nam, trong đó 11 chuyến đi đạt tới điểm cuối cùng tại Hàng Châu.

Đại Vận Hà cũng là cầu nối cho các trao đổi văn hóa giữa miền bắc và miền nam Trung Hoa. Nó cũng đã gây ấn tượng mạnh đối với một số người châu Âu đầu tiên đặt chân tới Trung Hoa. Marco Polo đã kể lại chi tiết các cầu cong của Đại Vận Hà cũng như các nhà kho và hoạt động thương mại thịnh vượng vào thế kỷ 13. Nhà truyền giáo nổi tiếng của Kitô giáo là Matteo Ricci cũng đã du lịch từ Nam Kinh tới Bắc Kinh theo kênh đào này vào cuối thế kỷ 16.

Đoạn phía bắc của Đại Vận Hà hiện tại ít được sử dụng như là cách thức nối liền giữa miền bắc và miền nam. Nó đã được xây dựng kém, cẩu thả và chở nặng nước sông nhiều bùn của Hoàng Hà. Trong những năm gần đây, do nhu cầu sử dụng nước tăng nhanh nên đoạn này gần như khô cạn. Các đoạn trung tâm và phía nam của Đại Vận Hà, từ Tế Ninh tới Hàng Châu được duy trì khá tốt và được sử dụng nhiều để chuyên chở than từ các mỏ than tại tỉnh Sơn Đông và phía bắc tỉnh Giang Tô tới khu vực đồng bằng châu thổ sông Dương Tử, làm giảm nhẹ đáng kể sự quá tải của tuyến đường sắt Kinh Hỗ (từ Bắc Kinh tới Thượng Hải).

Lộ trình phía đông của Dự án Nam thủy Bắc điều
Đại Vận Hà hiện nay đang trong giai đoạn nâng cấp và sẽ được sử dụng như là lộ trình phía đông (đông tuyến) của Dự án Nam thủy Bắc điều. Nước từ sông Dương Tử sẽ được bơm vào kênh tại khu vực thành phố Giang Độ. Sau đó nước được liên tục bơm dọc theo kênh tới hồ Đông Bình, tại đây nước có thể chảy xuống tới Thiên Tân và Bắc Kinh. Công việc xây dựng lộ trình phía đông này đã chính thức bắt đầu ngày 27 tháng 12 năm 2002, và theo dự kiến nước sẽ chảy tới Bắc Kinh vào năm 2012. Thách thức về mặt kỹ thuật của lộ trình này là việc xây dựng các đường ống ngầm dưới lòng sông Hoàng Hà. Ngoài ra, sự ô nhiễm nước trong Đại Vận Hà cũng là vấn đề nghiêm trọng. Thành công của lộ trình phía đông sẽ cần có sự vệ sinh sạch sẽ toàn diện của hệ thống nước trong kênh, vì thế, ảnh hưởng sinh thái của lộ trình phía đông này là vô cùng tích cực.

Xem thêm
 Linh Cừ
 Dự án Nam thủy Bắc điều

Liên kết ngoài
 Bản đồ Đại Vận Hà

Chú thích

Tham khảo

Địa lý Trung Quốc
Lịch sử kinh tế Trung Quốc
Nhà Tùy
Di sản thế giới tại Trung Quốc
Kênh đào Trung Quốc


title: Bairo

text:
Bairo là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 35 km về phía bắc của Torino, nước Ý.

Bairo giáp các đô thị: Castellamonte, Torre Canavese, Agliè, và Ozegna.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Callipta iranica

text:
Callipta iranica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Callipta


title: Protoptila uruguayensis

text:
Protoptila uruguayensis là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Protoptila


title: Giffaumont-Champaubert

text:
Giffaumont-Champaubert  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 134 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Giffaumontchampaubert


title: Vauciennes, Oise

text:
Vauciennes là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 118 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Steinbach, Wartburg

text:
Steinbach là một đô thị trong huyện Wartburg ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 15,06 km².

Tham khảo


title: Chu Ân

text:
Chu Nhân (chữ Hán: 周殷), không rõ năm sinh năm mất, không rõ người ở đâu, là nhân vật lịch sử Trung Quốc, từng tham gia chiến tranh Hán Sở.

Cuộc đời và sự nghiệp
Sử cũ ghi chép về Chu Ân rất ít ỏi, chỉ biết ông là Đại tư mã của nhà Tây Sở.

Năm 204 TCN, Cửu Giang vương Anh Bố quy hàng nhà Hán, Hạng vương sai Hạng Bá thu lấy quân đội Cửu Giang, giết sạch vợ con của Bố, rồi sai Ân đồn trú ở đấy. Năm 202 TCN, Anh Bố và Lưu Giả quay lại Cửu Giang, thuyết phục Ân hàng Hán; ông nghe theo, đem quân đội Cửu Giang tham gia trận Cai Hạ.

Không còn ghi chép nào khác về Chu Ân.

Tham khảo
 Sử ký quyển 97, liệt truyện 31 – Kình Bố

Chú thích

Nhân vật quân sự Tây Sở
Năm sinh không rõ
Năm mất không rõ


title: Megachile albimarginalis

text:
Megachile albimarginalis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Rebmann mô tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1970


title: Ptiloglossa concinna

text:
Ptiloglossa concinna là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Ptiloglossa
Động vật được mô tả năm 1987


title: Leptispa perforata

text:
Leptispa perforata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Leptispa


title: West Bend, Wisconsin

text:
West Bend là một thành phố thuộc quận Washington, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2000, dân số của thành phố này là 28152 người.

Chú thích

Tham khảo

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Wisconsin
Quận Washington, Wisconsin
West Bend, Wisconsin


title: Tinodes ventralis

text:
Tinodes ventralis là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Tinodes


title: Coriano

text:
Coriano là một đô thị ở tỉnh Rimini. Năm 2007 Coriano có dân số khoảng 9.733 người.

Biến động dân số

Các frazioni
Coriano (Pedrolara và Passano)
Sant'Andrea in Besanigo (Puglie)
Ospedaletto (Pian della Pieve, San Patrignano, Fienile, Monte Tauro, Vecciano, Vallecchio, Cavallino)
Cerasolo (Cerasolo Ausa)
Mulazzano.

Liên kết ngoài
Du lịch Coriano
Tòa thị chính Coriano

Tham khảo

Đô thị tỉnh Rimini


title: Weinmannia jelskii

text:
Weinmannia jelskii là một loài thực vật thuộc họ Cunoniaceae đặc hữu của Peru.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Weinmannia jelskii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Peru
Weinmannia
Thực vật dễ tổn thương


title: Ranzo

text:
Ranzo là một đô thị ở tỉnh Imperia trong vùng Liguria, tọa lạc khoảng 80 km về phía tây nam của Genova và khoảng 20 km về phía bắc của Imperia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 546 người và diện tích là 11,7 km².

Ranzo giáp các đô thị sau: Aquila di Arroscia, Borghetto d'Arroscia, Casanova Lerrone, Nasino, và Onzo.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Imperia


title: Loepa

text:
Loepa là một chi bướm đêm thuộc họ Saturniidae.

Các loài
Loepa anthera Jordan, 1911
Loepa katinka (Westwood, 1848)
Loepa megacore Jordan, 1911
Loepa miranda Moore, 1865
Loepa sikkima (Moore, [1866])

Tham khảo

Liên kết ngoài
Loepa at funet

Saturniini


title: Pegognaga

text:
Pegognaga là một đô thị tại tỉnh Mantova trong vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 140 km về phía đông nam của Milano và khoảng 20 km về phía nam của Mantova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.862 người và diện tích là 46,7 km².

Đô thị Pegognaga có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Galvagnina, Polesine, và Sacca.

Pegognaga giáp các đô thị: Gonzaga, Moglia, Motteggiana, San Benedetto Po, Suzzara.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.pegognaga.mn.it/

Đô thị tỉnh Mantova
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: House of Dreams: Sáng bừng sức sống

text:
Sáng bừng sức sống là chương trình đầu tiên của loạt chương trình truyền hình thực tế House of Dreams do Đài truyền hình Việt Nam phối hợp sản xuất với Galaxy Studio và Early Risers Media Group. Năm thí sinh cuối cùng vượt qua những thử thách chương trình đặt ra để đào tạo và huấn luyện sẽ hợp thành một nhóm nhạc nữ năm thành viên bắt đầu hoạt động chuyên nghiệp trong thị trường âm nhạc Việt Nam dưới sự quản lý của công ty Early Risers. Phần thưởng dành cho nhóm nhạc mới bao gồm: một hợp đồng quản lý độc quyền với Early Risers với thời hạn 5 năm; cùng thực hiện album đầu tay với nhạc sĩ Dương Khắc Linh; các phiếu tập luyện hạng VIP tại California Yoga and Fitness Center tổng trị giá $10.000; cùng nhiều quà tặng khác.

Chương trình dự kiến ra mắt khán giả lần đầu trên sóng kênh Thanh Thiếu Niên VTV6 vào ngày 12 tháng 06, 2011. Sau đó, lần lượt các đài địa phương sẽ tiếp sóng, trong đó nổi bật có kênh âm nhạc YanTV. Mùa thi đầu sẽ bao gồm 12 số phát sóng với 15 thí sinh vào vòng chung khảo.

Thành phần ban giám khảo bao gồm: ca sĩ Hồng Nhung, biên đạo múa Y Thanh và Anh Tuấn, biên tập viên và nhà sản xuất âm nhạc. Đội ngũ huấn luyện chuyên môn bao gồm nhạc sĩ Dương Khắc Linh, ca sĩ Thanh Bùi, Bảo Lan và Hương Giang của nhóm Năm Dòng Kẻ, đạo diễn Charlie Nguyễn và Lê Thanh Sơn...

Theo kết quả, Hồng Nhung, Thanh Trúc, Linh Chi, Hải Lê và Thu Trang chính thức trở thành thành viên nhóm nhạc nữ X5 (thay cho tên Yo! Girls như đã định). Họ nhận được toàn bộ giải thưởng của chương trình. Không lâu sau Thu Trang tuyên bố rút lui do không đạt được đồng thuận ký kết hợp đồng với công ty quản lý, Mai Phương được chọn thay thế.

Sau nhiều lần thay đổi thành viên và vẫn không thành công, nhóm quyết định tan rã. Trong số 5 thành viên chiến thắng cuộc thi chỉ có Thanh Trúc (nghệ danh: Gil Lê) vẫn hoạt động trên sự nghiệp ca hát,diễn viên,MC cũng như làm VJ thành công nhất ở thời điểm này.

Định dạng

Vòng thử giọng
Vòng thử giọng được tổ chức tại bốn thành phố lớn với địa điểm và thời gian theo bảng dưới:

Vòng loại
30 thí sinh tập trung tại Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 29/05/2011 cho phần gặp gỡ lần đầu với những người sẽ đào tạo và huấn luyện họ trong khoảng thời gian sắp tới. Các thí sinh được chia thành sáu nhóm để trình bày bài hát tập thể và sau đó là trình diễn cá nhân. Khoảng thời gian này được ghi hình và phát trên YouTube trước khi chương trình chính thức lên sóng của VTV6. Sau vòng này, 15 gương mặt sẽ được chọn.

Vòng chung khảo
Các thí sinh lần lượt bị loại qua từng tập. Năm người trụ lại cuối cùng sẽ thắng cuộc và được hợp thành nhóm nhạc thần tượng nữ.

Tổng kết

Tập 1
Lên sóng: 12 tháng 06

Vòng thử giọng ở bốn khu vực Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ và Đà Nẵng được tóm gọn. Sau vòng này, 30 cô gái được chọn và bay vào Thành phố Hồ Chí Minh chuẩn bị cho vòng bán kết. Tiếp đến, 15 người bị loại và 15 người còn lại bước vào cuộc chơi chính.

Tập 2 - Nhóm nhạc biểu diễn
Lên sóng: 19 tháng 06

Nhóm an toàn: Bí Mật (Mỹ Hương, Hồng Nhung, Kim Phụng, Mai Phương & Hải Yến)
Nhóm nguy hiểm: Thanh Trúc, Lê Na, Trúc Anh
Bị loại: Trần Trúc Anh

Tập 3 - Bài hát tiếng Anh
Lên sóng: 26 tháng 06

Nhóm an toàn: Đam Mê (Linh Chi, Lê Na, Hồng Nhung, Mai Phương & Thu Phương)
Nhóm nguy hiểm: Mỹ Hương, Kim Phụng, Thanh Trúc
Bị loại: Lê Hoàng Kim Phụng

Tập 4 - Vũ đạo
Lên sóng: 03 tháng 07

Nhóm an toàn: Bùng Nổ (Thanh Hằng, Mai Phương, Thu Trang, & Thanh Trúc)
Nhóm nguy hiểm: Phương Linh, Thu Phương, Thanh Thảo
Bị loại: Nguyễn Thị Thanh Thảo

Tập 5 - Acoustic
Lên sóng: 10 tháng 07

Nhóm an toàn: Mộc (Linh Chi, Hải Lê & Thu Trang)
Nhóm nguy hiểm: Mỹ Hương, Lê Na, Thanh Trúc
Bị loại: Phạm Trần Mỹ Hương

Tập 6 - Acapella
Lên sóng: 17 tháng 07

Nhóm an toàn: Ngẫu Nhiên (Phương Linh, Mai Phương, Linh Chi & Thanh Trúc)
Nhóm nguy hiểm: Hồng Nhung, Lê Na, Thu Phương
Bị loại: Nguyễn Thị Lê Na

Tập 7 - Nhạc Dance
Lên sóng: 24 tháng 07

Nhóm an toàn: Thời Gian (Hải Yến, Hải Lê & Thu Trang)
Nhóm nguy hiểm: Thanh Trúc, Thu Phương, Hồng Nhung
Bị loại: (không có)

Tập 8 - Party/Hip-Hop & Dance
Lên sóng: 31 tháng 07

Nhóm an toàn: Bão Cát (Thanh Trúc, Hải Lê & Thanh Hằng)
Nhóm nguy hiểm: (không có)
Bị loại:

Tập 9
Lên sóng: 07 tháng 08

Nhóm an toàn:
Nhóm nguy hiểm: phương linh, thanh trúc, thu phươngBị loại:phương linhKhách mời:

 Tập 10 Lên sóng: 14 tháng 08

Nhóm an toàn:
Nhóm nguy hiểm:
Bị loại:
Khách mời:

Tập 11
Lên sóng: 21 tháng 08

Nhóm an toàn:
Nhóm nguy hiểm:Thu Phương, Thanh Trúc, Hải YếnBị loại:Thu Phương Tập 12 Lên sóng: 28 tháng 08

Nhóm an toàn:
Nhóm nguy hiểm:
Bị loại:

Thí sinh

Thứ tự bị loại

 Những thí sinh hợp thành nhóm nhạc chiến thắng
 Những thí sinh bị loại trong gala chung kết
 Thí sinh hoàn thành xuất sắc thử thách và giành được quyền an toàn
 Thí sinh hoàn thành xuất sắc thử thách, nhưng rơi vào vòng nguy hiểm
 Thí sinh hoàn thành xuất sắc thử thách và bị loại
 Thí sinh rơi vào nhóm nguy hiểm
 Thí sinh rơi vào nhóm nguy hiểm và bị loại
 Thí sinh có số phiếu bình chọn thấp nhất nhưng không bị loại

 Ở tập 8, không có thí sinh nào rơi vào nhóm nguy hiểm của tập trước bị loại. Đồng thời, cũng không có thí sinh rơi vào nhóm nguy hiểm của tuần.
 Từ tập 9, quyền đặc cách của nhóm thí sinh xuất sắc không còn hiệu lực. Cũng trong tập này, không có nhóm hát nào được giám khảo bầu chọn trình diễn xuất sắc nhất.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Website chính thức của House of Dreams
 Kênh phát sóng trên YouTube
 Fansite tại trang Facebook
 Trang tin tức

Truyền hình thực tế
Cuộc thi âm nhạc
Phim truyền hình Việt Nam ra mắt năm 2011


title: Ernobius gigas

text:
Ernobius gigas là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Ernobius trong họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Ernobius


title: Stenocarsia

text:
Stenocarsia là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
 Stenocarsia metaplatys Hampson, 1926
 Stenocarsia sthenoptera Swinhoe, 1895

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Stenocarsia at funet.fi

Erebidae


title: Khovd (tỉnh)

text:
Khovd () là một trong 21 aimag (tỉnh) của Mông Cổ, nằm tại phía tây của đất nước. Tỉnh lị có cùng tên là Khovd. Khovd cách thủ đô Ulan Bator xấp xỉ 1.580 km. Tỉnh được coi là một nơi hẻo lánh tại Mông Cổ. Tên của tỉnh được lấy theo con sông Khovd trên địa bàn. Phía bắc giáp các tỉnh Bayan-Ölgii và Uvs, phía nam và phía tây giáp khu tự trị Tân Cương của Trung Quốc, phía đông giáp các tỉnh Zavkhan và Govi-Altai.

Dân cư
Khovd có một thành phần dân cư đa văn hóa. Địa bàn tỉnh là nơi cư trú của hơn 17 dân tộc hay sắc tộc khác nhau. Mỗi cộng đồng này lại có những nơi cư trú truyền thống và được trang trí họa tiết khác nhau, y phục, văn học, mỹ thuật và âm nhạc cùng các nét văn hóa khác cũng  có sự riêng biệt. Khovd có một thiểu số đáng kể người Kazakh-Mông Cổ nói cả hai ngôn ngữ Kazakh và Mông Cổ.

Dân số tỉnh Khovd đã ngừng tăng trưởng vào năm 1991, sau đó số người di cư ra khỏi địa bàn tỉnh (xấp xỉ 20.000 trong thời kỳ 1992-2004) chiếm tỷ lệ cao so với số trẻ sinh ra do vậy dân số tỉnh chỉ dao động quanh mức 87.000 – 92.000 người.

Khí hậu
Khovd có một chu kỳ khí hậu nổi tiếng là khắc nhiệt, nhiệt độ có thể lên cao tới 40 °C (104 °F) và có thể xuống thấp −30 °C (−22 °F). Thời tiết khô hanh và lượng mưa hàng năm khá thấp.

Giao thông
Sân bay Khovd (HVD/ZMKD) có hai đường băng, trong đó một đường băng đã được trải nhựa, sân bay có các đường bay thường kỳ đi và đến thủ đô Ulan Bator, Mörön, và Bulgan.

Kinh tế
Khu vực xung quanh thành phố tỉnh lị nổi tiếng toàn Mông Cổ với loại nông sản dưa hấu.

Có một kế hoạch đập thủy điện khá lớn sẽ được xây dựng mà theo lý thuyết sẽ cung cấp đủ điện năng cho ba tỉnh miền cực tây là (Uvs, Bayan-Ölgii, và Khovd). Hiện nay, thành phố Khovd được nối hệ thống điện của Nga.

Hành chính

Tỉnh lị Khovd về mặt địa lý thuộc về sum Buyant, nhưng được quản lý riêng rẽ với tên sum Jargalant.

* - Tỉnh lị Khovd

Tham khảo
 Natalia Rudaya, Pavel Tarasov, Nadezhda Dorofeyuk... Holocene environments and climate in the Mongolian Altai reconstructed from the Hoton-Nur pollen and diatom records: a step towards better understanding climate dynamics in Central Asia // Quaternary Science Reviews
 Expedition trip to the North-West Mongolia, Tomsk State University and the University of Hovd, cooperation. Video.

Tỉnh của Mông Cổ
Khovd


title: Aschaffenburg

text:
Aschaffenburg là một thành phố trong bang Bayern, Đức. Thành phố có diện tích 62,47 km², dân số là 68.776 người. Thành phố này là thủ phủ huyện Aschaffenburg nhưng không thuộc huyện này.

Tham khảo

Hạ Franken
Thành phố của bang Bayern


title: Kon Tum

text:
Kon Tum là một tỉnh nằm ở phía bắc Tây Nguyên, Việt Nam.

Năm 2018, Kon Tum là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 61 về số dân, xếp thứ 59 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 53 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 28 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 535.000 người dân, số liệu kinh tế - xã hội thống kê GRDP đạt 20.057 tỉ Đồng (tương ứng với 0,8711 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 37,49 triệu đồng (tương ứng với 1.628 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 8,10%.

Địa lý
Tỉnh lỵ của Kon Tum là thành phố Kon Tum cách Thành phố Hồ Chí Minh 654 km về phía Bắc, cách thành phố Đà Nẵng 320 km về phía Nam và cách thủ đô Hà Nội 1.095 km(theo Google Map) km về phía Nam.
Tỉnh Kon Tum nằm ở ngã ba Đông Dương, phần lớn nằm ở phía Tây dãy Trường Sơn, có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp tỉnh Quảng Nam với chiều dài ranh giới 142 km
Phía nam giáp tỉnh Gia Lai với chiều dài ranh giới 203 km
Phía đông giáp tỉnh Quảng Ngãi với chiều dài ranh giới dài 74 km
Phía tây giáp các tỉnh Sekong, Attapeu của Lào (154,222 km) và Ratanakiri của Campuchia (138,691 km).

Kon Tum cũng là tỉnh có diện tích lớn thứ 8 trong số 63 tỉnh thành Việt Nam.

Địa hình

Địa hình Kon Tum chủ yếu là đồi núi, chiếm khoảng 2/5 diện tích toàn tỉnh, bao gồm những đồi núi liền dải có độ dốc 150 trở lên. Địa hình núi cao liền dải phân bố chủ yếu ở phía bắc - tây bắc chạy sang phía đông tỉnh Kon Tum, đa dạng với gò đồi, núi, cao nguyên và vùng trũng xen kẽ nhau khá phức tạp, tạo ra những cảnh quan phong phú, đa dạng vừa mang tính đặc thù của tiểu vùng, vừa mang tính đan xen và hoà nhập, Kon Tum có độ cao trung bình từ 500 mét đến 700 mét, riêng phía Bắc có độ cao từ 800 mét - 1.200 mét, đặc biệt có đỉnh Ngọc Linh cao nhất với độ cao 2.596 mét.

Khí hậu
Khí hậu Kon Tum có nét chung của khí hậu vùng nhiệt đới gió mùa của phía Nam Việt Nam, lại mang tính chất của khí hậu cao nguyên. Khí hậu Kon Tum chia thành 2 mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khô. Trong đó, mùa mưa thường bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 11, mùa khô từ tháng 12 đến tháng 3 năm sau. Lượng mưa trung bình hàng năm vào khoảng 2.121 mm, lượng mưa năm cao nhất 2.260 mm, năm thấp nhất 1.234 mm, ba tháng 7, 8, 9 có lượng mưa cao nhất. Mùa khô, gió chủ yếu theo hướng đông bắc, nhưng vào mùa mưa, gió chủ yếu theo hướng tây nam. Nhiệt độ có sự chênh lệch đáng kể giữa các khu vực trong tỉnh, khu vực miền núi cao trải dài phía Đông Bắc gồm các huyện Kon Plong, Tu Mơ Rông và Đăk Glei thời tiết mát mẻ và ôn hòa, trong khi đó khu vực đất thấp phía Tây Nam như huyện Ia H'Drai, Sa Thầy và thung lũng thành phố Kon Tum thời tiết nóng và oi ả hơn.

Tài nguyên
Kon Tum nằm trên khối nâng Kon Tum, vì vậy rất đa dạng về cấu trúc địa chất và khoáng sản. Trên địa bàn có 21 phân vị địa tầng và 19 phức hệ mắc ma đã được các nhà địa chất nghiên cứu xác lập, hàng loạt các loại hình khoáng sản như sắt, crôm, vàng, nguyên liệu chịu lửa, đá quý, bán quý, kim loại phóng xạ, đất hiếm, nguyên liệu phục vụ sản xuất vật liệu xây dựng,... đã được phát hiện.

Rừng Kon Tum phần lớn là rừng nguyên sinh có nhiều gỗ quý như cẩm lai, dáng hương, pơ mu, thông… tỉnh Kon Tum có khoảng hơn 300 loài thực vật, thuộc hơn 180 chi và 75 họ thực vật có hoa. Động vật nơi đây cũng rất phong phú, đa dạng, trong có nhiều loài hiếm, bao gồm chim có 165 loài, 40 họ, 13 bộ, đủ hầu hết các loài chim. Thú có 88 loài, 26 họ, 10 bộ, chiếm 88% loài thú ở Tây Nguyên. Bên cạnh các loài thú, Kon Tum còn có nhiều loại chim quý cần được bảo vệ như công, trĩ sao, gà lôi lông tía và gà lôi vằn.

Lịch sử

Vùng đất sơ khai của các bộ tộc tự trị

Về nguồn gốc tên gọi "Kon Tum", theo ngôn ngữ Ba Na thì Kon là làng, Tum là hồ, chỉ tên gọi một ngôi làng gần một hồ nước cạnh dòng sông Đăk Bla mà hiện nay là làng Kon Kơ Nâm ở thành phố Kon Tum.

Vùng đất Kon Tum ngày xưa là vùng đất hoang vắng, đất rộng, người thưa với sự sinh sống của các dân tộc bản địa gồm Xơ Đăng, Bana, Gia Rai,Giẻ Triêng, Brâu, Rơ Măm. Mỗi dân tộc gắn với một vùng cư trú khác nhau. Thiết chế xã hội cổ truyền của người dân bản địa nơi đây là tổ chức làng (kon), mang tính biệt lập, do một già làng là người có uy tín nhất trong làng, đứng đầu. Đất rộng người thưa, cách biệt với bên ngoài bởi rừng rậm và núi non hiểm trở, các làng bản địa là những xã hội thu nhỏ, chưa có một chính quyền liên minh trong khi chính quyền các quốc gia hùng mạnh xung quanh như Đại Việt, Chân Lạp, Chiêm Thành, Vạn Tượng chưa vươn tầm kiểm soát đến đây.

Tuy nhiên, do vị trí vùng đệm giữa Chiêm Thành và Chân Lạp, các bộ tộc tại Kon Tum thường trở thành mục tiêu các cuộc cướp bóc và buôn bán nô lệ. Mãi đến thế kỷ 12, sau khi đánh bại được Chân Lạp, Chiêm Thành mới toàn quyền ảnh hưởng trên toàn vùng Tây Nguyên, đặc quyền đô hộ lên vùng này.

Năm 1471, sau khi vua Lê Thánh Tông chinh phạt Chiêm Thành, đẩy lùi chính quyền Chiêm Thành về phía Nam (tương ứng vùng từ Khánh Hòa đến Bình Thuận ngày nay), đã cử các sứ thần thu phục các bộ tộc ở Tây Nguyên và sáp nhập vùng đất này vào lãnh thổ của Đại Việt.

Mặc dù vậy, do chủ yếu tập trung thiết lập chính quyền trên các vùng đất mới ở duyên hải, triều đình Đại Việt chưa thực sự thiết lập quyền kiểm soát. Các cư dân bản địa vẫn được tự trị và hòa hợp hơn với người Kinh, vốn chịu ảnh hưởng văn hóa lên án việc cướp bóc và bắt nô lệ. Các quan viên được bổ chức trấn nhậm, chủ yếu chỉ mang tính hình thức khẳng định chủ quyền. Năm 1540, triều đình Lê Trung hưng từ bổ Bùi Tá Hán làm tuần tiết xứ Nam - Ngãi được kiêm quản luôn cả các dân tộc miền núi (Trung Sơn - Tây Nguyên).

Mãi đến phong trào khởi nghĩa Tây Sơn (1771-1786), ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ cử nhiều sứ giả đến tăng cường quan hệ hợp tác đồng minh với các bộ tộc vùng này nhằm tạo một hậu cứ vững chắc làm bàn đạp tiến xuống duyên hải, đồng thời mộ quân và tài lực phục vụ cho chiến tranh.

Bước chân các nhà truyền giáo và quá trình thực dân
Thời Thiệu Trị, năm 1840, triều đình Huế cho lập Bok Seam, một người Bana làm quan cai trị các bộ tộc Tây Nguyên, đồng thời cho phép người Kinh và bộ tộc được phép tự do quan hệ mua bán, trao đổi.

Trong thời gian này, các giáo sĩ Thiên chúa giáo cũng tìm cách mở đường lên cao nguyên để truyền đạo, trong đó có cả Kon Tum. Lịch sử Giáo hội Công giáo tại Việt Nam ghi nhận, sau chuyến mở đường năm 1848, 2 linh mục Pháp và 7 thầy giảng người Việt đã đến Kon Tum và đặt cơ sở tôn giáo tại đây vào năm 1850. Hai trong 4 trung tâm truyền giáo đầu tiên được đặt ở vùng Kon Tum ngày nay: Kon Kơ Xâm (do linh mục Combes phụ trách, truyền giáo bộ tộc Bahnar-Jơlơng) và Kon Trang (do linh mục Dourisboure phụ trách, truyền giáo bộ tộc Xơ Đăng).

Sau khi nắm được toàn quyền thực dân ở Đại Nam, người Pháp bắt đầu mở rộng quyền kiểm soát và tiến lên khai thác vùng Tây Nguyên. Năm 1888, một nhà phiêu lưu người Pháp là Mayréna xin phép chính quyền Pháp đi thám hiểm khu vực Tây Nguyên để thỏa thuận với các dân tộc thiểu số ở đây và được Toàn quyền Đông Dương lúc đó là Ernest Constans chấp thuận. Bằng các tiểu xảo, Mayréna đã thu phục được một số bộ tộc thiểu số (cụ thể là hai dân tộc Ba Na và Xơ Đăng) và thành lập ra Vương quốc Sedang với Mayréna làm vua, lấy hiệu là Vua Marie đệ nhất, vua Sedang. Thủ đô của Vương quốc Sedang tại làng Long Răng, hiện nay là làng Kon Gu, xã Ngok Wang, huyện Đăk Hà tỉnh Kon Tum, lấy tên là Pelei Agna hay thành phố vĩ đại, một số nguồn nói rằng tên thủ đô của vương quốc Sedang là Maria Pelei.

Sau đó, Mayréna quay về Quy Nhơn và thuyết phục chính quyền thực dân Pháp mua lại vương quốc Sedang. Sau khi Pháp từ chối đề nghị này, Mayréna sang Hồng Kông với ý định bán lại vương quốc Sedang cho người Anh. Nhân dịp này, công sứ Quy Nhơn Guiomar đã tìm cách ngăn chặn Mayréna trở về, đồng thời đặt quyền kiểm soát Tây Nguyên, dưới quyền công sứ Quy Nhơn. Năm 1892, chính quyền thực dân Pháp cho đặt tòa đại lý hành chính Kon Tum, do một giáo sĩ người Pháp là Vialleton (tên Việt: Truyền) phụ trách, trực thuộc tòa công sứ Bình Định.

Thời Pháp thuộc

Ngày 4 tháng 7 năm 1904, chính quyền thực dân Pháp thành lập tỉnh Plei Ku Der, do một công sứ Pháp là Leon Plantié nắm quyền cai trị, gồm hai tòa đại lý hành chính mới thành lập là Kon Tum (trước đây thuộc Bình Định) và Cheo Reo (trước đây thuộc Phú Yên). Ngày 25 tháng 4 năm 1907, chính quyền thực dân Pháp lại bãi bỏ tỉnh Plei Ku Der. Toàn bộ đất đai của tỉnh Plei Ku Der gồm hai tòa đại lý hành chính Kon Tum và Cheo Reo được sáp nhập trở lại hai tỉnh Bình Định và Phú Yên như trước đó. Ở tòa đại lý Kon Tum, viên đại lý đầu tiên là Guenot.

Ngày 9 tháng 2 năm 1913, chính quyền thực dân Pháp chính thức thành lập tỉnh Kon Tum, bao gồm đại lý hành chính Kon Tum tách ra từ Bình Định, đại lý hành chính Cheo Reo tách ra từ Phú Yên, và đại lý hành chính Buôn Ma Thuột. Năm 1917, Pháp thành lập tòa đại lý hành chính An Khê, gồm huyện Tân An và khu vực người dân tộc thiểu số đặt dưới quyền cai trị của công sứ Kon Tum. Ngày 2 tháng 7 năm 1923, thành lập tỉnh Đắk Lắk trên cơ sở tách đại lý Buôn Ma Thuột khỏi tỉnh Kon Tum.

Ngày 3 tháng 12 năm 1929, thời công sứ Jerusalemy (người kế nhiệm Colas), thị xã Kon Tum được thành lập, trên thực tế chỉ là thị trấn, gồm tổng Tân Hương và một số làng dân tộc thiểu số phụ cận. Ngày 25 tháng 5 năm 1932, tách đại lý Pleiku ra khỏi tỉnh Kon Tum để thành lập tỉnh Pleiku. Đến ngày 9 tháng 8 năm 1943, đại lý hành chính An Khê được tách khỏi tỉnh Kon Tum, sáp nhập vào tỉnh Pleiku. Lúc này tỉnh Kon Tum chỉ còn lại tổng Tân Hương và toàn bộ đất đai vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Ngày 3 tháng 2 năm 1929, theo nghị định của Khâm sứ Trung Kỳ, tổng Tân Hương được lập thành thị trấn Kon Tum, từ đó thị trấn Kon Tum trở thành tỉnh lị của tỉnh Kon Tum, do viên công sứ Jerusalemy (1929 - 1931) đứng đầu. Từ năm 1931, người lên thay ông này là đại uý Guenin.

Trong chiến tranh giành độc lập

Sau Cách mạng tháng 8, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã tổ chức lại tỉnh Kon Tum thành 4 đơn vị hành chính gồm các huyện Đăk Glei, Đăk Tô, Konplong và thị xã Kon Tum. Ngày 26 tháng 6 năm 1946, người Pháp tái chiếm lại Kon Tum và sau đó trao lại quyền kiểm soát về danh nghĩa cho Quốc gia Việt Nam (thành lập năm 1949) để thành lập Hoàng triều cương thổ. Trên thực tế, bộ máy cai trị tại đây vẫn trên cơ sở hành chính cũ của người Pháp.

Về phía chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tỉnh Kon Tum chịu sự quản lý chỉ đạo về hành chính của Xứ ủy Trung Kỳ và Phân ban vận động quốc dân thiểu số Nam Trung Bộ. Tháng 1 năm 1947, Phân khu 15 thành lập, trong đó nòng cốt là tỉnh Kon Tum và các huyện miền Tây của hai tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi. Trên thực tế, tổ chức hành chính của tỉnh Kon Tum vẫn giữ nguyên, nhưng chịu sự quản lý và chi phối của Phân khu 15 về hoạt động quân sự. Tháng 8 năm 1947, Khu 15 Tây Nguyên được thành lập, tỉnh Kon Tum là một trong những đơn vị hành chính trực thuộc Khu 15. Tháng 3 năm 1950, theo chủ trương của Liên Khu ủy V, tỉnh Kon Tum và Gia Lai được sáp nhập thành tỉnh Gia - Kon. Tháng 10 năm 1951, theo quyết định của Liên Khu ủy V, tỉnh Kon Tum và các huyện phía tây Quảng Ngãi hợp nhất thành Mặt trận miền Tây. Tháng 2 năm 1954, Kon Tum là tỉnh đầu tiên và duy nhất ở Tây Nguyên hoàn toàn đặt dưới quyền kiểm soát của Việt Minh. Một thời gian sau, Mặt trận miền Tây cũng được giải thể.

Hệ thống 2 chính quyền trong Chiến tranh Việt Nam

Sau khi Hiệp định Giơnevơ được ký kết, phía Quốc gia Việt Nam tiếp quản Kon Tum. Năm 1958 dưới thời Việt Nam Cộng hòa, bộ máy hành chính tỉnh Kon Tum được chia thành tòa hành chính Kon Tum - bộ máy hành chính cấp tỉnh, bên dưới gồm các quận Kon Tum, Đăk Tô, Konplong và Đăk Sút.

Năm 1958, Việt Nam Cộng hòa thành lập quận Toumơrông. Năm 1959, tiếp tục lập thêm quận Chương Nghĩa. Năm 1960, quận Konplong bị xóa bỏ. Năm 1961, tỉnh Kon Tum còn lại 4 đơn vị hành chính cấp quận là Kon Tum, Đăk Tô, Đăk Sút, Toumơrông.

Năm 1972, Việt Nam Cộng hòa đổi tên chi khu Đăk Pét thành quận Đăk Sút để mở rộng chức năng về hành chính. Sau chiến dịch xuân - hè năm 1972, quân Giải phóng miền Nam Việt Nam giải phóng Đăk Tô - Tân Cảnh và đại bộ phận các vùng nông thôn, vùng kiểm soát của Việt Nam Cộng hòa bị thu hẹp đáng kể. Quận lỵ Đăk Tô phải chuyển về đèo Sao Mai; các chi khu Đăk Pét, Măng Đen, Măng Buk bị cô lập giữa vùng kiểm soát của quân Giải phóng. Lực lượng Việt Nam Cộng hòa chỉ còn tập trung phần lớn tại khu vực thành phố Kon Tum.

Năm 1974, quân Giải phóng tấn công tiêu diệt hoàn toàn các chi khu Đăk Pét, Măng Đen, Măng Buk. Tận dụng thời cơ thắng lớn ở Buôn Ma Thuột, ngày 16 tháng 3 năm 1975, quân giải phóng và dân chúng trong tỉnh đã nổi dậy tấn công vào đầu não của Việt Nam Cộng hòa ở nội thị, chiếm được thị xã và toàn tỉnh Kon Tum.

Sau khi Việt Nam thống nhất
Tháng 10 năm 1975, tỉnh Kon Tum sáp nhập với tỉnh Gia Lai thành tỉnh Gia Lai - Kon Tum. Lúc này, trên địa bàn tỉnh Kon Tum cũ có thị xã Kon Tum và 3 huyện: Đăk Glei, Đăk Tô và Kon Plông.

Ngày 10 tháng 10 năm 1978, thành lập huyện Sa Thầy trên cơ sở tách 4 xã thuộc huyện Đăk Tô và 1 xã thuộc thị xã Kon Tum.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tỉnh Kon Tum được tái lập trên cơ sở chia tách tỉnh Gia Lai - Kon Tum thành 2 tỉnh mới: Gia Lai và Kon Tum.

Khi tách ra, tỉnh có 5 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm thị xã Kon Tum (tỉnh lỵ) và 4 huyện: Đăk Glei, Đăk Tô, Kon Plông và Sa Thầy.

Ngày 15 tháng 10 năm 1991, thành lập huyện Ngọc Hồi trên cơ sở tách 3 xã thuộc Sa Thầy, 1 xã thuộc huyện Đăk Tô và 1 xã thuộc huyện Đăk Glei.

Ngày 24 tháng 3 năm 1994, thành lập huyện Đăk Hà trên cơ sở tách 4 xã thuộc thị xã Kon Tum và 2 xã thuộc huyện Đăk Tô.

Ngày 31 tháng 1 năm 2002, chia huyện Kon Plông thành 2 huyện: Kon Plông và Kon Rẫy.

Ngày 9 tháng 6 năm 2005, chia huyện Đăk Tô thành 2 huyện: Đăk Tô và Tu Mơ Rông.

Ngày 14 tháng 9 năm 2009, chuyển thị xã Kon Tum thành phố Kon Tum.

Từ đó, tỉnh Kon Tum có 9 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm thành phố Kon Tum (tỉnh lỵ) và 8 huyện: Đăk Glei, Đăk Hà, Đăk Tô, Kon Plông, Kon Rẫy, Ngọc Hồi, Sa Thầy, Tu Mơ Rông.

Ngày 11 tháng 3 năm 2015, thành lập huyện Ia H'Drai trên cơ sở tách 3 xã thuộc huyện Sa Thầy.

Tỉnh Kon Tum có 1 thành phố và 9 huyện như hiện nay.

Hành chính
Tỉnh Kon Tum có 10 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 1 thành phố và 9 huyện với 102 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 7 thị trấn, 10 phường và 85 xã.

Kinh tế - xã hội

Kon Tum có điều kiện hình thành các cửa khẩu, mở rộng hợp tác quốc tế về phía Tây. Kon Tum có đường Quốc lộ 14 nối với các tỉnh Tây Nguyên và Quảng Nam, đường 40 đi Atôpư (Lào).

Giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2010, cơ cấu kinh tế chuyển đổi cơ bản tiến bộ, công nghiệp xây dựng đạt 32%, nông, lâm nghiệp 25%, dịch vụ 43%, GDP bình quân đầu người đạt 507 USD, nhu cầu vốn đầu tư cả thời kỳ 476,6 triệu USD. Tình hình xuất nhập khẩu đến năm 2010 đạt 70 triệu USD. Đồng thời năm 2010 có 50.000 lượt khách du lịch, trong đó có 10.000 khách nước ngoài.

Năm 2012, năm thứ hai triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Kon Tum lần thứ XIV. Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 13,77% so với cả nước. Trong đó, các ngành nông - lâm - thủy sản tăng 7,3%, ngành công nghiệp - xây dựng tăng 17,49%, ngành dịch vụ tăng 18,34% và chỉ số giá tiêu dùng tăng 9,88%. Thu ngân sách trên địa bàn đạt 1.632,2 tỷ đồng, vượt 0,5% so với kế hoạch. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 38,2%, đồng thời giải quyết việc làm cho khoảng 6.200 lao động, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp xuống dưới 5%. Thu nhập bình quân đầu người đạt 22,12 triệu đồng, và tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 22,77%.

Ước tính đến cuối năm 2012, toàn tỉnh có 13.794 hợp tác xã, tăng 504 so với năm 2011. Danh thu bình quân của Hợp tác xã năm 2012 ước đạt 1,74 tỷ đồng/HTX/Năm, Lợi nhuận bình quân của hợp tác xã đạt 370,87 triệu đồng/HTX/Năm. Thu nhập bình quân của các xã viên hợp tác xã ước đạt 18,26 triệu đồng/xã viên/năm. Thu nhập của lao động thường xuyên trong các hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã ước đạt 17,83 triệu đồng/lao động/năm.

Tỉnh Kon Tum đã thực hiện đẩy mạnh phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn và sản phẩm chủ lực của tỉnh như Sâm Ngọc Linh, rau hoa xứ lạnh, nuôi cá tầm, cá hồi... gắn với tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Tỉnh phấn đấu trong năm 2013, thu ngân sách nhà nước tại địa bàn đạt trên 1.830 tỷ đồng và kim ngạch xuất khẩu đạt trên 100 triệu USD.

Giáo dục
Tính đến thời điểm ngày 30 tháng 9 năm 2011, trên địa bàn toàn tỉnh Kon Tum có 259 trường học ở cấp phổ trong đó có Trung học phổ thông có 14 trường, Trung học cơ sở có 94 trường, Tiểu học có 131 trường, trung học có 10 trường, có 10 trường phổ thông cơ sở, bên cạnh đó còn có 108 trường mẫu giáo. Với hệ thống trường học như thế, nền giáo dục trong địa bàn Tỉnh Kon Tum cũng tương đối hoàn chỉnh, góp phần giảm thiểu nạn mù chữ trong địa bàn tỉnh.

Y tế
Theo thống kê về y tế năm 2011, trên địa bàn toàn tỉnh Kon Tum có 121 cơ sở khám chữa bệnh trực thuộc Sở Y tế. Trong đó có 4 Bệnh viện, 13 Phòng khám đa khoa khu vực, 97 Trạm Y tế phường xã, và 1 Bệnh viện Điều dưỡng - Phục hồi chức năng. Toàn tỉnh có 1770 giường bệnh và 354 bác sĩ, 350 y sĩ, 694 y tá. Nổi bật là Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kom Tum, với nỗ lực không ngừng của Y - Bác sĩ tại bệnh viện, đã hạn chế được tình trạng bệnh nhân phải chuyến tuyến đến các bệnh viện tuyến trên như: Bệnh viện Chợ Rẫy (Hồ Chí Minh), Bệnh viện Đà Nẵng (Đà Nẵng), Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội).

Dân cư

Theo thống kê năm 2020, tỉnh Kon Tum có diện tích 9.674,18 km², dân số năm 2020 là 561.742 người, mật độ dân số đạt 58 người/km².

Theo kết quả điều tra ngày 1 tháng 4 năm 1999, tỉnh Kon Tum có 316.600 người. Toàn tỉnh có 25 dân tộc, trong đó đông nhất là dân tộc Kinh có 145.681 người chiếm 46,36%. Các dân tộc thiểu số gồm dân tộc Xơ Đăng có 78.741 người, chiếm 25,05%. dân tộc Ba Na có 37.519 người, chiếm 11,94%. dân tộc Giẻ- Triêng có 25.463 người, chiếm 8,1%. dân tộc Gia Rai có 15.887 người, chiếm 5,05%. các dân tộc khác chiếm 3,5 %.

Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, dân số toàn tỉnh Kon Tum đạt 540.438 người, mật độ dân số đạt 55 người/km².Trong đó dân số sống tại thành thị đạt gần 172.712 người, chiếm 32% dân số toàn tỉnh, dân số sống tại nông thôn đạt 367.726 người, chiếm 68% dân số. Dân số nam đạt 271.619 người, trong khi đó nữ đạt 268.819 người. Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương tăng 2,28 ‰ Tỷ lệ đô thị hóa tính đến năm 2022 đạt 40%. Đây cũng là tỉnh ít dân nhất vùng Tây Nguyên với hơn 540.000 dân.

Theo thống kê của tổng cục thống kê Việt Nam, tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2009, toàn tỉnh Kon Tum có 42 dân tộc cùng người nước ngoài sinh sống. Trong đó dân tộc kinh có 201.153 người, người Xơ Đăng có 104.759 người, người Ba Na có 53.997 người, Người Giẻ Triêng có 31.644 người, người Gia Rai có 20.606 người, người Mường có 5.386 người, Người Thái có 4.249 người, Người Tày có 2.630, cùng các dân tộc ít người khác như Nùng, Hrê, Brâu, Rơ Măm...

Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, Toàn tỉnh Kon Tum có 5 Tôn giáo khác nhau chiếm 262.856 người. Trong đó, nhiều nhất là Công giáo có 218.511 người, Phật giáo có 26.012 người, Tin Lành có 17.744 người, cùng các tôn khác như Cao Đài có 499 người, Đạo Bahá'í có 15 người, Đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa có bốn người, cuối cùng là Hồi giáo chỉ có một người.

Du lịch
Kon Tum có nhiều cảnh quan tự nhiên như hồ Ya ly, rừng thông Măng Đen, khu bãi đá thiên nhiên Km 23, thác Đắk Nung, suối nước nóng Đăk Tô và các khu rừng đặc dụng, khu bảo tồn thiên nhiên… có khả năng hình thành các khu du lịch cảnh quan, an dưỡng. Các cảnh quan sinh thái này có thể kết hợp với các di tích lịch sử cách mạng như di tích cách mạng ngục Kon Tum, ngục Đăk Glei, di tích chiến thắng Đăk Tô - Tân Cảnh, chiến thắng Plei Kần, chiến thắng Măng Đen… các làng văn hoá truyền thống bản địa tạo thành các cung, tuyến du lịch sinh thái - nhân văn.

Giao thông
Có quốc lộ 14, quốc lộ 14C, quốc lộ 24, quốc lộ 40 đi qua.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thông tin điện tử của UBND tỉnh Kon Tum
 Sở giáo dục Kon Tum


title: Coelioxys rhinosa

text:
Coelioxys rhinosa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1911


title: Hối phiếu

text:
Hối phiếu (Bill of exchange, draft) là mệnh lệnh trả tiền vô điều kiện dưới dạng văn bản do một người ký phát (gọi là người ký phát hối phiếu: drawer) cho một người khác (gọi là người thụ tạo: drawee), yêu cầu người này ngay khi nhìn thấy hối phiếu hoặc vào một ngày cụ thể nhất định hoặc vào một ngày có thể xác định trong tương lai phải trả một số tiền nhất định cho người đó hoặc theo lệnh của người này trả cho người khác hoặc trả cho người cầm phiếu (gọi chung là người được trả tiền: payees).

Phân loại hối phiếu

Căn cứ vào thời hạn thanh toán

 Hối phiếu trả ngay: Là hối phiếu mà người trả tiền phải thanh toán ngay khi nhìn thấy hối phiếu (thường là sau hai ngày làm việc).
 Hối phiếu trả sau, hối phiếu có kỳ hạn (usance bill) quy định sau một thời gian nhất định (có thể là sau một thời hạn nhất định kể từ ngày ký phát hối phiếu, sau ngày chấp nhận hối phiếu, sau ngày ký trên vận đơn B/L thì sẽ được thanh toán.

Căn cứ vào chứng từ kèm theo hối phiếu

 Hối phiếu trơn: Là hối phiếu mà việc thanh toán tiền trên hối phiếu này không kèm theo chứng từ thương mại. Thường được sử dụng để thu cước phí vận tải, đòi nợ cũ...
 Hối phiếu kèm chứng từ: Là loại hối phiếu được gửi kèm theo chứng từ thương mại đến người có nghĩa vụ trả tiền. Thường được sử dụng trong hình thức D/P (Nhờ thu kèm chứng từ) để thu tiền người mua dùm người bán.

Căn cứ vào tính chất chuyển nhượng của hối phiếu

 Hối phiếu đích danh: Là loại hối phiếu ghi rõ tên người thụ hưởng, loại hối phiếu này không thể chuyển nhượng bằng nguyên tắc ký hậu
 Hối phiếu theo lệnh: Là loại hối phiếu yêu cầu người thanh toán trả tiền theo lệnh của người thụ hưởng hối phiếu. Hối phiếu theo lệnh được chuyển nhượng bằng hình thức ký hậu theo luật định.

Căn cứ vào chủ thể ký phát hối phiếu

 Hối phiếu thương mại: Là hối phiếu do người xuất khẩu ký phát đòi tiền người nhập khẩu, liên quan đến nghiệp vụ thanh toán hàng hoá xuất khẩu hoặc cung ứng dịch vụ.
 Hối phiếu Ngân hàng: Là hối phiếu do Ngân hàng phát hành lệnh cho Ngân hàng đại lý của mình thanh toán tiền nhất định cho người thụ hưởng được chỉ định trên hối phiếu (loại hối phiếu này không thể chuyển nhượng).

Tham khảo

Công cụ chuyển nhượng
Hệ thống thanh toán
Tài chính

bg:Менителница
en:Negotiable instrument
hr:Mjenica
it:Cambiale
sr:Меница


title: Joinville

text:
Joinville là một thành phố Brasil. Thành phố Joinville thuộc bang Santa Catarina. Dân số theo điều tra năm 2010 của Viện Địa lý và Thống kê Brasil là 497.331 người. Đây là thành phố đông dân thứ 41 của Brasil.

Tham khảo

Joinville
Bang Santa Catarina
Thành phố của Brasil
Đô thị bang Santa Catarina


title: Chimarra septifera

text:
Chimarra septifera là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Sargstedt

text:
Sargstedt là một đô thị thuộc huyện Harz, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Sargstedt có diện tích 11,88 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 734 người.

Tham khảo


title: Andicola

text:
Andicola là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cuculliinae


title: Quers

text:
Quers là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Mouroux

text:
Mouroux là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là the Mourousiens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official site
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Mouroux on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Trichocolletes multipectinatus

text:
Trichocolletes multipectinatus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Houston mô tả khoa học năm 1990.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Trichocolletes
Động vật được mô tả năm 1990


title: DirectX

text:
Microsoft DirectX là một tập hợp các giao diện lập trình ứng dụng (API) để xử lý các nhiệm vụ liên quan đến đa phương tiện, đặc biệt là chương trình trò chơi và video trên nền tảng của Microsoft. Ban đầu, tên của những API này tất cả đều bắt đầu với Direct, chẳng hạn như Direct3D, DirectDraw, DirectMusic, DirectPlay, DirectSound, và vân vân. Tên gọi DirectX được đặt ra làm thuật ngữ vắn tắt cho tất cả các API (chữ X thay cho các tên API cụ thể) và nhanh chóng trở thành tên của tập hợp này. Khi Microsoft sau đó đặt ra để phát triển một game console, X được sử dụng như là cơ sở của tên Xbox để ám chỉ rằng giao diện điều khiển của nó dựa trên công nghệ DirectX. Chữ X ban đầu đã được tiến tới trong việc đặt tên các API được thiết kế cho Xbox như XInput và Cross-platform Audio Creation Tool (XACT), trong khi các mẫu DirectX đã được tiếp tục cho Windows API như Direct2D và DirectWrite.

Direct3D (API đồ họa 3D trong DirectX) được sử dụng rộng rãi trong việc phát triển trò chơi điện tử cho Microsoft Windows, Microsoft Xbox, và Microsoft Xbox 360. Direct3D cũng được sử dụng bởi phần mềm ứng dụng khác cho các tác vụ hình dung và đồ họa công việc như kỹ thuật CAD / CAM. Do Direct3D là thành phần công bố công khai rộng rãi nhất của DirectX, người ta thường xem tên gọi "DirectX" và "Direct3D" được sử dụng thay thế cho nhau.

Bộ phát triển phần mềm DirectX (SDK) bao gồm các thư viện thời gian chạy ở dạng nhị phân tái phân phối được, cùng với tài liệu đi kèm và file tiêu đề để sử dụng trong mã hóa. Ban đầu, chỉ có các thời gian chạy được cài đặt cho trò chơi hoặc ngoại lệ bởi người sử dụng. Windows 95 không khởi động với DirectX, nhưng DirectX đã được đưa vào Windows 95 OEM Service Release 2. Windows 98 và Windows NT 4.0 cả hai đều có DirectX, và các phiên bản Windows được phát hành kể từ đó. Microsoft cho phép tải về SDK miễn phí. Trong khi các thời gian chạy (runtime) là độc quyền, phần mềm nguồn đóng, mã nguồn được cung cấp cho hầu hết các mẫu SDK.

Direct3D 9Ex, Direct3D 10, và Direct3D 11 chỉ có sẵn cho Windows Vista và Windows 7 bởi vì mỗi phiên bản mới đã được xây dựng để phụ thuộc vào Windows Display Driver Model mới được giới thiệu cho Windows Vista. Kiến trúc đồ họa Vista/WDDM mới bao gồm một trình quản lý bộ nhớ video mới hỗ trợ ảo hóa phần cứng đồ họa cho nhiều ứng dụng và các dịch vụ như Desktop Window Manager.

Xem thêm

OpenGL
Simple DirectMedia Layer
Comparison of OpenGL and Direct3D
Graphics Device Interface (GDI)
Graphics pipeline
DxDiag
DirectX plugin
ActiveX

Tham khảo

Liên kết ngoài

Microsoft's DirectX developer site
The State of DirectX 10 - Image Quality & Performance

AMD talks about technical changes in DX11

Giao diện lập trình ứng dụng
Giao diện lập trình ứng dụng Microsoft
 DirectX
Virtual reality
Thực tế ảo


title: Glossoloma martinianum

text:
Glossoloma martinianum là một thực vật loài thuộc họ Gesneriaceae. Nghiên cứu gần đây đã dời nó khỏi chi Alloplectus.

Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Ghi chú

Tham khảo
  (2005): A monograph of Alloplectus (Gesneriaceae). Selbyana 25(2): 182-209. HTML abstract

Glossoloma
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Ecuador


title: Indigofera marmorata

text:
Indigofera marmorata là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Yemen.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Miller, A. 2004. Indigofera marmorata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

M
Thực vật Yemen


title: Dạng thuốc

text:
Dạng thuốc là hình thức trình bày đặc biệt của dược chất để đưa dược chất vào cơ thể. Dạng thuốc được bào chế để phát huy tối đa hiệu lực chữa bệnh, tiện lợi trong sử dụng và bảo quản.

Phân loại dạng thuốc
Theo thể chất:
Các dạng thuốc thể rắn (thuốc bột, thuốc viên)
Các dạng thuốc thể mềm (thuốc cao, thuốc mỡ, gel)
Các dạng thuốc thể lỏng (dung dịch, hỗn dịch, nhũ dịch, xiro)

Theo đường dùng:
Các dạng thuốc uống (viên, bột, dung dịch, nhũ dịch, hỗn dịch)
Các dạng thuốc tiêm (dung dịch, hỗn dịch, nhũ dịch, bột pha tiêm, dịch truyền)
Các dạng thuốc dùng ngoài (thuốc bôi trên da, thuốc nhỏ lên niêm mạc, thuốc súc miệng)
Các dạng thuốc đặt vào các hốc tự nhiên trên cơ thể (thuốc đặt hậu môn, thuốc trứng đặt âm đạo...)

Dung dịch thuốc
Dung dịch thuốc là những chế phẩm lỏng, được điều chế bằng cách hoà tan một hay nhiều dược chất, trong một dung môi hoặc một hỗn hợp dung môi. Dung dịch thuốc có thể dùng bằng đường uống hay bằng đường tiêm hay dùng ngoài.

Các dung môi hay dùng là: các dạng dung dịch nước, cồn hay dung dịch dầu.

Ưu điểm của dạng thuốc này là thuốc ngấm nhanh, tác dụng nhanh hơn các dạng thuốc rắn và không gây kích ứng khi tiếp xúc với niêm mạc. Hơn nữa, dược chất được hoà tan trong dung môi nên có thể bào chế ở dạng thuốc giọt, rất tiện dùng cho người già và trẻ nhỏ.

Nhược điểm của dạng thuốc này là thường kém bền vững, nên không thể bảo quản lâu dài. Việc chia liều kém chính xác hơn dạng thuốc rắn. Vận chuyển gặp nhiều khó khăn do dung dịch thuốc được đóng gói cồng kềnh và dễ vỡ.

Liều dùng được chia theo muỗng cà phê (5ml) hay muỗng canh (15ml).

Không nên dùng dạng thuốc này để uống các dạng thuốc viên hay hoà tan các dạng thuốc bột để tránh tương kỵ hoá học.

Một số dung dịch thuốc uống và dùng ngoài:
 Dung dịch thuốc nước là dạng thuốc được điều chế bằng cách hòa tan một hay nhiều dược chất trong dúng môi nước.
 Siro thuốc là dạng thuốc lỏng, sánh và có chứa tỷ lệ đường cao (56 - 64%), được điều chế bằng cách hòa tan dược chất, dung dịch dược chất trong siro đơn hoặc hòa tan đường trong dung dich dược chất, dùng để uống.
Ưu điểm: Dạng thuốc này giúp che giấu được mùi vị khó chịu của thuốc nên tiện dùng cho trẻ em. Tỷ lệ đường cao nên thuốc có thể bảo quản được lâu và cũng có giá trị dinh dưỡng.

Nhược điểm: Hấp thu chậm do độ nhớt cao, do đó cần pha loãng hay uống kèm với nước nếu muốn tăng tốc độ hấp thụ.

Liều dùng: Dạng thuốc này được phân liều theo muỗng cà phê hay muỗng canh.
 Elixir là dạng thuốc lỏng, chứa một hay nhiều dược chất, thường chứa một tỉ lệ lớn ethanol và saccharose hoặc polyalcol (như glycerin) cùng một số chất phụ thích hợp (như chất bảo quản chống nấm mốc..). Ví dụ như: elixir paracetamol, elixir phenobarbitan,..
 Dung dịch cồn thuốc là dạng thuốc dùng trong hoặc dùng ngoài, gồm một hay nhiều dược chất hòa tan hoàn toàn trong ethanol.
 Dung dịch dầu.
 Nước thơm.
 Potio
 Dung dịch cao phân tử và dung dịch keo.

Hỗn dịch
Hỗn dịch là dạng thuốc lỏng để uống, tiêm hay dùng ngoài có chứa dược chất rắn không hòa tan ở dạng hạt rất nhỏ (đường kinh ≥ 0,1μm) được phân tán đồng đều trong chất lỏng là môi trường phân tán (chất dẫn).

Các chất dẫn thường gặp: nước, nước thơm, dung dịch dược chất...

Ưu điểm: hạn chế được nhược điểm của một số dược chất khi hoà tan kém bền vững hoặc có mùi vị khó uống và gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hoá.

Cần lắc kỹ trước khi sử dụng.

Nhũ tương
Nhũ tương là dạng thuốc lỏng chứa các tiểu phân lỏng phân tán trong một chất lỏng khác không đồng tan. Có thể dùng để uống, tiêm hay dùng ngoài. Nhũ tương dạng lỏng dùng để uống gọi là nhũ dịch.

Ưu điểm: Che giấu mùi vị khó chịu của thuốc, giảm tác dụng gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hoá của dược chất. Nhũ tương dùng đường tiêm không gây tắc mạch như các thuốc tiêm dạng dầu.

Cần lắc kỹ trước khi sử dụng.

Thuốc viên
Có nhiều dạng thuốc viên: viên nang, viên nén, viên bao, viên ngậm, viên đặt dưới lưỡi, viên sủi, viên nhai, viên tác dụng kéo dài.

Viên nang
Viên nang hay viên con nhộng là dạng thuốc rắn hay mềm được phân liều chính xác và được bào chế dưới dạng thích hợp (dung dịch, bột, hạt) đựng trong vỏ nang làm bằng gelatin hay tinh bột. Với dạng bào chế này, thuốc có thể che giấu được mùi vị khó chịu, làm cho thuốc dễ uống, tránh được các tác động bên ngoài, bảo vệ thuốc không bị dịch vị phá huỷ. Vì vậy, không nên nhai để tránh làm hỏng vỏ nang, không tách bỏ vỏ nang để lấy phần dược chất bên trong để uống. Riêng đối với người lớn tuổi, phản xạ nuốt có thể giảm và có hiện tượng giảm tiết nên khi uống, ngậm viên thuốc trong miệng để làm mềm vỏ nang rồi nuốt với nước nhằm tránh hiện tượng thuốc dính ở thực quản.

Viên nén
Viên nén có nhiều hình dạng, kích thước; có thể được điều chế bằng cách nén một hay nhiều dược chất. Mỗi viên nén là một đơn vị liều, do đó rất dễ sử dụng, dễ vận chuyển và dễ bảo quản. Tốt nhất là nên uống vơi nhiều nước (nước đun sôi để nguội, khoảng 150ml). Tuy nhiên, viên nén có tác dụng chậm hơn thuốc tiêm, khó uống đối với trẻ em, người lớn tuổi, người đang bị hôn mê.

Viên bao
Viên bao là dạng thuốc ở dạng viên nén được bao thêm một lớp màng thích hợp nhằm mục đích che giấu mùi vị khó chịu của dược chất, tránh được các tác động bên ngoài, bảo vệ thuốc không bị dịch vị phá huỷ, hay kiểm soát sự giải phóng dược chất (giúp giải phóng thuốc chậm).

Viên ngậm
Viên ngậm thường được dùng để sát khuẩn, chông viêm trong khoang miệng. Dược chất được phóng thích từ từ.

Viên ngậm dưới lưỡi
Viên ngậm dưới lưỡi thường được dùng khi cần tác dụng nhanh của thuốc hoặc tránh sự phân huỷ ở dịch vị và ở gan. Dược chất phải được phóng thích nhanh, và nhanh chóng cho tác dụng toàn thân.

Viên sủi

Viên sủi bọt là một trong những dạng viên pha dung dịch hay hỗn dịch với sự giải phóng khí (CO2 hoặc O2) dùng để uống hoặc dùng ngoài nhằm tăng sinh khả dụng.
một số ưu nhược điểm:
 Ưu điểm: Dùng thích hợp cho những người khó nuốt viên nén, giảm kích ứng niêm mạc cho một số dược chất, tăng sinh khả dụng cho một số viên nén, che giấu mùi vị,
 Nhược điểm: Viên phải được điều chế và bảo quản trong điều kiện tránh ẩm do chứa một lượng muối kiềm khá lớn (natri carbonat, natri hydrocarbonat, kali carbonat) nên viên sủi không dùng cho người kiêng muối, một số trường hợp viên sủi gây kiềm hoá máu làm ảnh hưởng đến hấp thu một số chất
 Thành phần viên sủi gồm dược chất và tá dược:
 Dược chất đóng vai trò quan trọng nhất.
 Các tá dược:
 Tạo phản ứng sủi bọt.
 Tốc độ tan ảnh hưởng tốc độ rã (khác với viên nén quy ước)
Tá dược trơn có vai trò lớn trong đảm bảo độ bền cơ học, dược động học của viên

 Một số lưu ý: Với những người bị cao huyết áp có thể vẫn dùng thuốc viên sủi được dù đã có khuyến cáo nếu sử dụng muối tạo khí là KHCO3, vì kali trong máu có vai trò hạ áp. Mặt khác acid sử dụng là vitamin C (ascorbic) để tạo khí có vai trò làm bền vững thành mạch, ổn định huyết áp. Hai loại tá dược: KHCO3 và ascorbic được sử dụng nhiều trong bào chế viên sủi cho người cao huyết áp.

Viên nhai

Viên tác dụng kéo dài
Viên tác dụng kéo dài thường chứa lượng dược chất cao hơn bình thường và giải phóng từ từ lượng dược chất này trong đường tiêu hoá để kéo dài tác dụng của thuốc, giảm số lần sử dụng thuốc. Thường sinh khả dụng của dạng thuốc này, phụ thuộc nhiều vào thời gian lưu trú tại dạ dày vì nếu thuốc nằm tại dạ dày lâu qua thì vỏ bao sẽ rã ngay dưới tác dụng của dịch vị và ngược lại. Do đó, để đảm bảo tác dụng của thuốc, nên uống xa bữa ăn trừ những thuốc kích ứng dạ dày.

Thuốc tiêm truyền
Thuốc tiêm truyền là dung dịch nước,hoặc nhũ tương dầu trong nước vô khẩn, không cóp gây sốt,không có nội độc tố vi khuẩn và thường đẳng trương với máu, không có chứa chất bảo quản diệt vi khuẩn, dùng để tiêm vào tĩnh mạch với liều lượng lớn và tốc độ chậm

Dung dịch tiêm truyền bù nước, chất điện giải
Loại dung dịch này có tác dụng bù nước, điều hòa các chất điện giái.

Dung dịch tiêm truyền cung cấp năng lượng
Có tác dụng nuôi dưỡng, cung cấp năng lượng cho cơ thể như dung dịch glucose, đạm thủy phân(plasmosan) amino acid (mỏriamin, klinitamin).

Dung dịch tiêm truyền để tái lập thăng bằng kiềm -toan

Dung dịch keo và chất thay thế máu
Loại dung dịch này chủ yếu là các dung dịch keo thân nước, chúng có tác dụng là giữ được lâu trong máu hơn là các dung dịch khác. Nhờ đó mà duy trì được huyết áp an toàn và chống được hiện tượng trụy mạch

Hiện nay, người ta hay dùng dung dịch Dextran phân tử lượng 70.000 pha với nồng độ 5-6% trong nước.

Các dung dịch thuốc
Là loại dung dịch có tác dụng để điều trị bệnh như dung dịch acid glutamic 1% điều trị amoni trong huyết áp cao, rối loạn chức năng gan;manitol, sorbitol 10-20% và ure 20-30% chữa phù não

Dung dịch tiêm truyền các chất tái tạo tổ chức
Đây là các loại dịch thủy phân Protein hoặc dung dịch các amino acid nguyên chất. tác dụng của các loại dung dịch này là dùng cho các trường hợp suy dinh dưỡng, đặc biệt hiệu quả là suy dinh dưỡng của trẻ em.

Ngoài cách phân loại trên, trong thực tế người ta còn có cách phân loại khác dựa vào áp suất thẩm thấu của các dung dịch và được chia ra hai loại:

− Dung dịch đẳng trương: Dung dịch dẳng trương là dung dịch có áp suất thẩm thấu của huyết tương (7,4 atm), có độ hạ băng điểm bằng độ hạ băng điểm của huyết tương(D = -0,52 °C) và không làm thay đổi thể tích hồng cầu trong nghiệm pháp hemantocrit

Tham khảo

Dược khoa
Thuốc


title: Siaugues-Sainte-Marie

text:
Siaugues-Sainte-Marie là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số người.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Bạo lực LGBT

text:
Bạo lực đối với người đồng tính, song tính và hoán tính (LGBT) là hành động của cá nhân hoặc một nhóm người hoặc sự thi hành luật đối với những người được coi là vi phạm tiêu chuẩn dị tính luyến ái hoặc chuẩn mực giới tính và tình dục.

Tội thù ghét đối với người LGBT thường xảy ra vì thủ phạm ghê sợ đồng tính luyến ái. Hành động bạo lực cũng có thể bị qui kết là do xã hội. Nhiều nhóm tôn giáo cũng như những tư tưởng cực đoan lên án đồng tính và cho rằng đồng tính liên quan đến sự mềm yếu, bệnh hoạn, nữ tính và sai trái. Hành động bạo lực do quan niệm của thủ phạm về tình dục có thể dẫn đến giết người. Cũng có thể là do tôn giáo, văn hóa.

Chú thích

Thiên hướng tình dục và xã hội
Quyền LGBT
Hành vi bạo lực chống lại người LGBT


title: Apotrigona nebulata

text:
Apotrigona nebulata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Apotrigona
Động vật được mô tả năm 1854


title: Philobota ellenella

text:
Philobota ellenella là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó được tìm thấy ở Lãnh thổ Thủ đô Úc, New South Wales và Victoria.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Philobota
Oecophorinae


title: Pico da Neblina

text:
Pico da Neblina là một núi ở bang Amazonas, Brasil. Đây là núi cao nhất Brasil, với độ cao 2.994 mét so với mặt nước biển.

Chú thích

Tham khảo


title: Cryptocephalus obliteratifer

text:
Cryptocephalus obliteratifer là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

O


title: Gia phả học

text:
Gia phả học là môn học nghiên cứu về gia phả.

Môn học này đang được phát triển ở khắp nơi trên thế giới. Lý do là ngày càng có nhiều người trong xã hội, trong gia đình nhận thấy gia phả là tài liệu quý báu cho nhiều ngành học. Một Tông đồ, một Gia phả, một Phả ký, một Phổ truyền dù đơn sơ hay súc tích cũng đều trở nên những tài liệu quý báu cho nhà xã hội học, nhà sử học về sau. Nó còn có thể hữu dụng cho những nghiên cứu về tâm lý, về di truyền học, huyết học, y học. Một lý do nữa là với tiến bộ của công nghệ, kỹ thuật ghi chép, sưu tầm những tin tức, tra cứu lịch sử... càng ngày càng thuận lợi hơn.

Việc phổ biến gia phả giới hạn trong vòng gia đình, tông tộc hay mở rộng ra trên Internet cho công chúng trong phạm vi rộng khắp đã làm cho nhiều người băn khoăn về vấn đề bí mật cá nhân. Lợi điểm của việc phổ biến rộng rãi là nhiều người có thể biết đến, có thể tìm ra một sự nối kết, có ý hướng sử dụng nó vào những mục đích nghiêm chỉnh - hướng thiện, như bổ sung kiến thức cho văn hóa, cho lịch sử.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Gia phả
Gia phả học
Khoa học bổ trợ của lịch sử
Quan hệ họ hàng và nguồn gốc


title: Saint-Martin-Lacaussade

text:
Saint-Martin-Lacaussade  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 23 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmartinlacaussade


title: Brandizzo

text:
Brandizzo là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 15 km về phía đông bắc của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 7.820 người và diện tích là 6,4 km².

Brandizzo giáp các đô thị: Chivasso, Volpiano, Settimo Torinese, và San Raffaele Cimena.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.brandizzo.to.it/

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Chợ Bo-bae

text:
Chợ Bo–bae (tiếng Thái: โบ๊เบ๊, phát âm là Bô-bế, người Việt quen gọi là chợ Bò bé, hoặc chợ Bò bê) là chợ bán buôn lớn ở Bangkok và là khu phức hợp mua sắm, vui chơi giải trí, khách sạn, nhà hàng cao cấp, khu trung tâm thương mại. Bên cạnh chợ Bo-bae là Trung tâm thương mại Bo-bae (Bobae Tower)

Vị trí
Chợ Bo-bae nằm gần ga Hua Lom Pong, trên đường Krung Kasem. Chợ nằm cách trung tâm mua sắm Maboonkrong (MBK): 1,3 km nằm trên đường Krung Kasem. Chợ cách trung tâm mua sắm  Siam Square 1,6 km, Siam Paragon 1,7 km, cách trung tâm sách Chula 1,7 km và cách chợ Pratunam 2,3 km.

Chợ nằm ở một vị trí thuận lợi và là chợ nằm trong cung đường tham quan của khách du lịch thuận tiện. Các điểm tham quan và các khu trung tâm mua sắm, các siêu thị, tượng đài, chùa nằm trong bán kính rất gần, thuận tiện cho việc tham quan kết hợp mua sắm, bao gồm:
Trok Rong Phlathu
Wat Chamni Hatthakan
Sangkanjanawani
Cục Phát triển năng lượng
MBK Complex
Parusakkawan Palace
Tượng thờ vua Chulalongkorn
Bảo tàng quốc gia
Chula Book Center
Chợ Pratunam
No Hands
India Hut
Shabala
Thong Ki Restaurant
Si Fo Restaurant
Da Mimi
Chi Bang Restaurant
Coca Suki
Wat Baromnivat
Medical Science School
Hua Chiew University
Wat Chai Mongkhon
Jindarat Ground
Taphatsadin Ground
Công viên 4 mùa  (Four Seasons Park)
Công viên Rommaneenard
Sanam Luang

Miêu tả
Chợ Bo – Bea : Chợ là chợ sỉ, bán hầu hết rất nhiều mặt hàng và là thị trường xuất khẩu chủ yếu của Thái như quần áo, hàng gia dụng, hàng kim khí điện máy.
Trung tâm thương mại Bo Bea; cũng là trung tâm bán sỉ và là thị trường cung cấp hàng hóa cho nước ngoài, chợ rất ít người dân địa phương mà nhiều nhất vẫn là những thương lái đến từ nước ngoài và khách du lịch. Có tất cả hơn 700 gian hàng trong trung tâm thương mại này, chợ bán hàng kim khí điện máy chiếm đa số và quần áo, vải vóc và các sản phẩm điện tử cao cấp. Chợ hầu hết là khách hàng đến từ Nga; một số cửa hàng  trong trung tâm thương mại này được viết bằng tiếng Nga là chủ yếu. Trung tâm thương mại còn là khu khách sạn nhà hàng cao cấp 4-5 sao như: Prince Palace Hotel

Tham khảo

Ts. Đỗ Quốc Thông, Giáo trình địa lý du lịch thế giới -
Trần Vĩnh Bảo – Thái Lan –  Một vòng các nước  – Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin.

Chú thích

Liên kết ngoài
Chợ Bo Bae
Chợ Bobae và Trung tâm thương mại Bobae

Bo-bae
Địa điểm du lịch Bangkok


title: Aalst (huyện)

text:
Huyện Aalst (; ) là một trong 6 huyện hành chính ở tỉnh Đông Flanders, Bỉ. Huyện này tạo thành huyện Dendermonde tư pháp cùng với các huyện Dendermonde và Sint-Niklaas.

Lịch sử

Huyện Aalst được thành lập năm 1818 thông qua việc sáp nhập tổng Aalst từ huyện Dendermonde với các tổng Geraardsbergen, Herzele, Ninove và Zottegem từ huyện Oudenaarde. Khi biên giới ngôn ngữ đã được xác định vào năm 1963, một phần của đô thị Twee Akren lúc đó ở huyện Soignies đã được nhập vào huyện này.

Trong năm 1977, đô thị Sint-Maria-Oudenhove lúc đó đã được sáp nhập với các đô thị Zottegem và Brakel.

Các đô thị

Huyện hành chính Aalst bao gồm các đô thị sau:
 Aalst
 Denderleeuw
 Erpe-Mere
 Geraardsbergen
 Haaltert
 Herzele
 Lede
 Ninove
 Sint-Lievens-Houtem
 Zottegem

Tham khảo

Aalst
Aalst


title: Rupilia ruficollis

text:
Rupilia ruficollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Clark miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

Rupilia