title: Chiến tranh Thanh – Miến

text:
Chiến tranh Thanh–Miến (; ), còn gọi là Cuộc xâm lược Miến Điện của nhà Thanh hay Chiến dịch Miến Điện của Đại Thanh, là một cuộc chiến tranh giữa Đại Thanh và Đế quốc Konbaung tại Miến Điện. Nhà Thanh dưới sự lãnh đạo của Hoàng đế Càn Long đã bốn lần tấn công Miến Điện trong các năm từ 1765 đến 1769, xem đó là một trong Thập toàn Võ công. Tuy nhiên, cuộc chiến tranh này đã lấy đi sinh mạng của 7 vạn binh sĩ nhà Thanh gồm cả bốn vị chỉ huy, có lúc lại bị coi là "một trong những đại chiến bại của Thanh triều". Miến Điện đã tự vệ thành công, tạo cơ sở cho biên giới giữa hai nước Myanma và Trung Quốc ngày nay.

Ban đầu, Càn Long tin là Miến Điện dễ đánh, nên chỉ phái quân Lục doanh đang đồn trú tại Vân Nam đi đánh. Quân Thanh sang đánh vào lúc phần lớn quân Miến Điện đang tham chiến ở Ayutthaya. Tuy nhiên, quân Miến Điện đã đánh bại hai cuộc tấn công đầu tiên của quân Thanh vào các năm 1765 và 1766 ngay tại biên giới. Cuộc xung đột quy mô khu vực đã leo thang thành chiến tranh quy mô lớn với sự huy động quân lực quy mô toàn quốc ở cả hai nước. Cuộc tấn công lần thứ ba (1767–1768) do lực lượng Bát Kỳ thiện chiến làm chủ lực gần như đã thắng lợi, khi đã thâm nhập sâu được vào miền Trung và chiếm được kinh đô Ava của Miến Điện trong vài ngày. Nhưng quân Bát Kỳ ở Hoa Bắc không quen với địa hình và dịch bệnh nhiệt đới, nên đã bị đẩy lui với tổn thất nặng nề. Rút kinh nghiệm từ việc thiếu phòng bị, Vua Hsinbyushin đã kéo phần lớn lực lượng quân Miến Điện ở Ayutthaya về vùng biên giới với Thanh. Cuộc tấn công lần thứ tư và là cuộc tấn công lớn nhất của nhà Thanh diễn ra ở vùng biên giới. Quân Thanh gần như đã bị vây kín, và cuối cùng giữa các chỉ huy chiến trường của hai bên đã đạt được nghị hòa vào tháng 12 năm 1769.

Sau đó, nhà Thanh đã bố trí lực lượng quân sự lớn ở vùng biên giới Vân Nam suốt khoảng một thập kỷ để cố gắng tiến hành một cuộc chiến tranh nữa, và đã cấm trao đổi thương mại biên giới giữa hai nước suốt hai thập kỷ. Miến Điện cũng đề phòng nhà Thanh sẽ tấn công nữa, nên đã bố trí nhiều đơn vị ở vùng biên giới. Hai mươi năm sau, khi nhà Thanh và nhà Konbaung nối lại quan hệ ngoại giao vào năm 1790, nhà Thanh đơn phương xem việc này nghĩa là Miến Điện cầu xin, và tuyên bố chiến thắng. Trớ trêu thay, kẻ được lợi chủ yếu từ cuộc chiến tranh này là người Thái. Sau khi kinh đô Ayutthaya của họ thất thủ vào tay quân Myanma tháng 4 năm 1767, họ đã tái tập hợp khi quân Miến Điện rút đi, và giành lại lãnh thổ của mình trong vòng hai năm sau đó.

Bối cảnh

Vùng lãnh thổ biên giới giữa Trung Quốc và Miến Điện không được phân định rõ ràng từ lâu. Nhà Minh bắt đầu chinh phục vùng biên viễn Vân Nam trong khoảng những năm 1380 - 1388, và dập tắt các cuộc nổi dậy của người bản xứ trong khoảng giữa thập niên 1440. Người Miến kiểm soát lãnh thổ Shan (nay là các bang Kachin, Shan và Kayah) khoảng năm 1557 khi vua Bayinnaung của triều đại Toungoo chinh phục tất cả các vương quốc của người Shan. Vùng biên giới chưa được định rõ, với các chúa mường Shan sawbwas tại miền biên cống nạp cho cả hai phía. Tình hình trở nên có lợi cho phía nhà Thanh trong thập niên 1730 khi nhà Thanh bắt đầu thắt chặt kiểm soát vùng biên giới Vân Nam, trong khi chính quyền Miến Điện gần như tan rã hoàn toàn cùng với sự sụp đổ của vương triều Toungoo.

Nhà Thanh siết chặt kiểm soát vùng biên (thập kỷ 1730)

Nhà Thanh khi bắt đầu thắt chặt vòng kiểm soát vùng biên đã gặp phải sự kháng chực quyết liệt từ phía các thủ lĩnh địa phương. Năm 1732, chính quyền Vân Nam đòi tăng thuế đã khiến cho người Shan nổi dậy mấy lần. Các thủ lĩnh Shan tuyên bố "Đất và nước này là của chúng ta. Ta tự cầy cấy mà ăn, chẳng cần gì phải cống nạp cho triều đình ngoại bang". Tháng 7 năm 1732, một đạo quân Shan chủ yếu gồm thổ binh sơn cước bao vây đồn binh nhà Thanh tại Phổ Nhĩ trong suốt 90 ngày. Chính quyền Vân Nam phản ứng quyết liệt, đưa 5.000 quân đến đánh giải vây. Vân Thanh truy đuổi mãi về phía tây, nhưng không thể dập tắt được hết sức kháng cự. Cuối cùng, tướng lĩnh Thanh phải thay đổi chiến thuật, liên minh với các chúa mường trung lập, trao chức quyền cho họ, bao gồm cả quan chức chỉ huy quân Lục Doanh và làm quan lại địa phương. Để hoàn tất thỏa hiệp, viên quan lớn thứ ba ở Vân Nam đích thân đến quận Tư Mao tổ chức buổi lễ tuyên thệ, đánh dấu việc nhà Thanh chính thức sáp nhập vùng biên. Tới giữa những năm 1730, các chúa mường vùng biên vốn cống nạp cho cả hai triều đình dần ngả về phía nhà Thanh. Tới năm 1735, năm Càn Long lên ngôi, 10 chúa mường đã theo nhà Thanh. Các tiểu quốc mà nhà Thanh sáp nhập trải từ Mogaung và Bhamo nay thuộc bang Kachin cho tới Hsenwi (Theinni) và Kengtung (Kyaingtong) nay thuộc bang Shan tới Sipsongpanna (Kyaingyun) nay là khu tự trị dân tộc Thái Tây Song Bản Nạp Vân Nam.

Trong khi nhà Thanh mở rộng kiểm soát vùng biên, triều đại Toungoo phải đương đầu với các cuộc đột kích cướp phá từ bên ngoài và các cuộc nổi loạn từ bên trong, nên không thể có hành động nào để đối phó lại. Trong suốt thập kỷ 1730, chính quyền Miến phải đối mặt với cuộc nổi dậy của người Manipuri liên tục đột kích ngày càng sâu vào vùng Thượng Miến. Năm 1740, người Mon ở Hạ Miến nổi dậy, thành lập Vương quốc Hanthawaddy Tái lập. Tới giữa thập kỷ 1740, quyền lực của vua Miến hầu như không tồn tại. Tới năm 1752, triều đại Toungoo bị quân đội từ vương quốc Hanthawaddy tái lập lật đổ và chiếm Ava.

Tới lúc đó, uy quyền vủa nhà Thanh trên vùng biên là điều không thể chối bỏ được. Năm 1752, Càn Long ban hành bản thảo Phác họa chư hầu đế quốc Thanh, theo đó tất cả các tộc "man di" dưới quyền đều phải được nghiên cứu và gửi báo cáo về triều đình.

Miến Điện tái lập ảnh hưởng (thập niên 1750-1760)

Năm 1752, một triều đại mới gọi là triều đại Konbaung nổi lên tranh giành với nhà Hanthawaddy Tái lập, và bắt đầu tiến hành thống nhất toàn bộ vương quốc vào năm 1758. Năm 1758-59, vua Alaungpaya, người sáng lập nên triều đại, đưa một đoàn quân viễn chinh tiến sâu vào lãnh thổ Shan Ngoại, (nay là các bang Kachin và miền đông và bắc bang Shan), vốn đã bị nhà Thanh sáp nhập trong vòng hơn hai thập kỷ, nhằm tái lập quyền kiểm soát của Miến Điện. (Vùng Shan Nội đã qui phục từ năm 1754). Ba trong số mười chúa mường Shan sawbwas (Mogaung, Bhamo, Hsenwi) cùng thuộc hạ của họ bỏ chạy vào Vân Nam và cầu cứu quan lại nhà Thanh đánh Miến Điện. Cháu của sawbwa Kengtung và binh lính dưới quyền cũng bỏ trốn.

Quan lại Vân Nam báo tin cho Càn Long năm 1759, và triều đình nhà Thanh nhanh chóng ban sắc lệnh tái chinh phạt. Ban đầu, quan lại Vân Nam dùng kế "dĩ man chế man", tìm cách giải quyết bằng cách hỗ trợ cho các chúa mường phản loạn. Nhưng chính sách này không mang lại kết quả. Năm 1764, một đạo quân Miến trên đường đi Xiêm, thắt chặt kiểm soát vùng biên ngoại, khiến cho các chúa mường phải khiếu nại lên với phía nhà Thanh. Để đáp lại, hoàng đế nhà Thanh bổ nhiệm Lưu Tảo, một thượng thư có uy tín từ kinh đô đến để giải quyết tình hình tại đây. Tại Côn Minh, Lưu Tảo nhận thấy việc sử dụng thổ binh Thái-Shan không có kết quả, phải dùng đến quân chính quy Lục Doanh.

Chiến dịch lần thứ nhất (1765–1766)
Đầu năm 1765, một đạo quân Miến gồm 20.000 binh lính đóng tại Kengtung, dưới sự chỉ huy của tướng Ne Myo Thihapate, xuất phát để đi đánh Xiêm. Với lực lượng chủ lực của Miến viễn chinh, Liu Tảo dùng cớ tranh chấp giữa thương gia Miến và Thanh để xâm lược Kengtung tháng 12 năm 1765. Lực lượng Thanh gồm 3.500 quân Lục Doanh, cùng với thổ binh Thái-Shan, tiến hành bao vây Kengtung nhưng không đánh lại được lực lượng quân đồn trú thiện chiến của Miến đóng tại đây dưới quyền chỉ huy của tướng Ne Myo Sithu. Quân Miến đánh phá vây và truy kích quân xâm lăng tới quận Phổ Nhĩ, rồi đánh bại họ tại đây. Tướng Ne Myo Sithu đóng lại đây một toán quân, rồi trở về Ava tháng 4 năm 1766.

Tướng Thanh Lưu Tảo bị mất mặt, tìm cách che giấu tin thất trận. Khi triều đình Thanh tỏ ra nghi ngờ, Càn Long đòi triệu hồi Lưu Tảo ngay tức khắc và giáng cấp. Thay vì phục mệnh, Lưu Tảo tự cắt cổ tự tử, dùng máu của chính mình viết "Không có cách nào báo được hoàng ân, ta đáng tội chết". Mặc dù kiểu tự tử này của quan lại nhà Thanh không phải hiếm gặp thời đó, nó cũng làm Càn Long đùng đùng nổi dận. Việc đánh dẹp quân Miên trở thành vấn đề giữ thể diện cho triều đình. Càn Long quyết định bổ nhiệm Dương Ứng Cừ, một võ quan dày dặn vùng biên cương, với nhiều năm kinh nghiệm tại Tân Cương và Lưỡng Quảng.

Chiến dịch lần thứ hai (1766–1767)

Dương Ứng Cừ đến nhiệm sở mùa hè năm 1766. Khác với cuộc viễn chinh lần trước của Lưu Tảo đánh vào Kengtung, cách rất xa vùng trung tâm Miến Điện, Dương Ứng Kỳ quyết định đánh thẳng vào vùng Thượng Miến. Ông vạch kế hoạch đưa lên ngai vàng Miến Điện một ứng cử viên được nhà Thanh ủng hộ. Kế hoạch xâm lược của quân Thanh đi qua Bhamo, xuôi dòng sông Irrawaddy để vào Ava. Quân Miến biết trước được lộ trình tiến quân của nhà Thanh và lên kế hoạch đối phó. Hsinbyushin lập mưu lừa quân Thanh tiến sâu vào lãnh thổ Miến để rồi bao vây tiêu diệt. Chỉ huy quân Miến trên chiến trường là Balamindin được lệnh bỏ Bhamo, thay vào đó đóng trại tại Kaungton, cách Bhamo vài dặm trên dòng Irrawaddy. Đồn binh Kaungton được chuẩn bị kỹ càng với binh đội pháo thủ do các pháo thủ người Pháp (bị bắt sau trận Thanlyin năm 1756) chỉ huy. Để tăng cường, một cánh quân khác do Maha Thiha Thura chỉ huy tại miền cực đông Miến Điện Kenghung (nay là Cảnh Hồng, Vân Nam), được lệnh hành binh cắt ngang qua miền bắc xứ Shan về chiến trường Bhamo.

Vây hãm tại Bhamo–Kaungton
Theo kế hoạch, quân Thanh dễ dàng chiếm được Bhamo vào tháng 12 năm 1766, và thiết lập trại lương tại đây. Quân Thanh tiếp đó vây đánh đồn binh Miến tại Kaungton. Tuy nhiên Balamindin phòng ngự chắc chắn, đánh bật các cuộc tấn công liên tiếp của quân Thanh. Cùng lúc, hai cánh quân Miến, một do Maha Sithu chỉ huy, một do Ne Myo Sithu, bao vây quân Thanh. Cánh quân của Maha Thiha Thura cũng tới nơi, đóng lại gần Bhamo để chặn đường rút về Vân Nam.

Quân Thanh lâm vào thế bế tắc, hơn nữa họ không hợp với khí hậu nhiệt đới vùng Thượng Miến. Hàng ngàn quân Thanh đổ bệnh sốt rét, tiêu chảy, lỵ. Quân Thanh báo cáo "cứ 1000 người thì có 800 người chết vì bệnh dịch, hàng trăm người khác bị ốm".

Thấy quân Thanh suy yếu trầm trọng, quân Miến mở cuộc tấn công. Đầu tiên, Ne Myo Sithu dễ dàng đánh chiếm lại Bhamo. Cánh quân chính của nhà Thanh vậy là hoàn toàn mắc kẹt trong hành lang Kaungton-Bhamo, cắt rời khỏi đường tiếp tế. Quân Miến tiếp đó đánh vào quân Thanh theo hai hướng quân của Balamindin đánh ra từ thành Kaungton, quân của Ne Myo Sithu đánh xuống từ phía bắc. Quân Thanh rút theo hướng đông, rồi rẽ lên hướng bắc, lại gặp phải một cánh quân Miến khác của Maha Thiha Thura đang đợi sẵn. Hai cánh quân Miến kia cũng bám sát, và kết quả là quân Thanh bị tiêu diệt hoàn toàn. Đạo quân của Maha Sithu đang trấn giữ sườn tây sông Irrawaddy tiến lên phía bắc Myitkyina, đánh bại các đồn binh Trung Hoa nhỏ tại biên giới. Quân Miến tiếp đó chiếm 8 tiểu vương quốc Shan thuộc Vân Nam.

Kết quả
Các đạo quân chiến thắng của Miến Điện rút về Ava đầu tháng 5 mang theo chiến lợi phẩm chiếm được gồm pháo, súng hỏa mai, tù binh. Tại Côn Minh, Tổng đốc Dương Ứng Cừ buộc phải nói dối, báo về kinh đô rằng Bhamo đã thất thủ, dân cư sở tại đã dóc tóc kiểu Mãn Thanh, rằng chỉ huy quân Miến, Ne Myo Sithu, sau khi mất 10.000 quân đã phải xin ngưng chiến. Ông gợi ý hoàng đế chấp nhận hòa ước để tái lập mậu dịch giữa hai nước. Càn Long tuy nhiên nhận ra sự giả dối trong báo cáo, và triệu Dương về kinh. Về tới nơi, Dương Ứng Cừ phải tự vẫn theo lệnh của hoàng đế.

Chiến dịch lần thứ ba (1767–1768)

Quân Thanh động binh
Sau khi bị đánh bại hai lần, hoàng đế nhà Thanh và triều thần không thể nào hiểu được một quốc gia "man di" nhỏ bé như Miến Điện lại có thể kháng cự lại uy vũ của nhà Thanh. Với Càn Long, đã đến lúc quân chính quy Mãn Thanh xung trận. Ông luôn nghi ngại khả năng tác chiến của quân Lục Doanh người Hán. Người Mãn Châu tự coi là một dân tộc chinh phục thiện chiến, còn người Hán là một sắc dân nô dịch. Càn Long ra lệnh nghiên cứu hai cuộc chinh phạt trước, và bản báo cáo càng làm tăng thêm thành kiến của ông— rằng sự yếu kém của quân Lục Doanh là nguyên nhân dẫn đến thất bại.

Năm 1767, bổ nhiệm viên tướng người Mãn Châu lão luyện là Minh Thụy, cũng là con rể, làm tổng đốc Vân Nam và Quý Châu, chỉ huy chiến dịch Miến Điện. Minh Thụy đã tham chiến chống người Thổ tại vùng tây bắc, và chỉ huy vùng đất trọng yếu Y Lê (nay thuộc Kazakhstan). Sự bổ nhiệm này có nghĩa đây không còn là việc tranh chấp biên giới mà là một cuộc chiến tranh toàn diện. Minh Thụy tới Vân Nam vào tháng 4. Một lực lượng viễn chinh gồm các binh lính tinh nhuệ Mãn Châu và Mông Cổ được cấp tốc đưa xuống từ Hoa Bắc và Mãn Châu. Trong khắp nội địa Trung Hoa các tỉnh được huy động để cung ứng tiếp liệu.. Đạo quân này được hỗ trợ bởi hàng ngàn quân Lục Doanh từ Vân Nam và thổ binh Thái-Shan. Tổng cộng đạo quân xâm lược có khoảng 50.000 quân, phần lớn là lục quân. Địa hình sơn cước và rừng rậm Miến Điện không phù hợp cho kỵ binh tác chiến. Để phòng ngừa dịch bệnh, là vấn đề mà quân Thanh giờ rất coi trọng, cuộc hành binh được hoạch địch trong mùa đông, khi mà dịch bệnh ít tràn lan nhất.

Miến Điện động binh
Miến Điện phải đương đầu với một đạo quân Trung Hoa lớn nhất từ trước đến giờ chuẩn bị xâm lược họ. Dù vậy, vua Hsinbyushin dường như không nhận thức được sự nghiêm trọng của tình hình. Trong suốt hai cuộc xâm lược trước, ông luôn luôn không chịu gọi về các đạo quân chính của Miến Điện, vốn đang chinh chiến tại Xiêm từ tháng 1 năm 1765 và bao vây kinh đô Ayutthaya từ tháng 1 năm 1766. Trong suốt năm 1767, khi quân Trung Hoa đang điều động lực lượng chuẩn bị cho cuộc viễn chinh, quân Miến Điện vẫn chỉ chú tâm vào việc đánh bại người Xiêm. Thậm chí sau khi kinh đô Xiêm đã bị chiếm vào tháng 4 năm 1767, Hsinbyushin vẫn giữ một bộ phận lớn quân đội tại Xiêm trong các tháng mùa mưa để đánh dẹp tàn quân Xiêm trong mùa đông tới. Thậm chí ông còn cho các đơn vị quân Shan và Lào giải giáp vào đầu mùa mưa năm đó.

Kết quả là khi cuộc chiến bắt đầu tháng 11 năm 1767, hệ thống phòng thủ của Miến Điện vẫn chưa được nâng cấp để đối phó với một địch thủ mạnh mẽ và quyết tâm hơn rất nhiều. Bộ chỉ huy của quân Miến vẫn giống như lần trước, Hsinbyushin vẫn chỉ định các chỉ huy lần trước để chống lại quân Trung Hoa. Maha Sithu chỉ huy đạo quân chủ lực, và là tổng chỉ huy chiến trường, với Maha Thiha Thura và Ne Myo Sithu chỉ huy hai cánh quân Miến còn lại. Balamindin lại được lệnh phòng thủ thành Kaungton. (Với đạo quân chủ lực của Miến Điện chỉ có khoảng 7000 binh, toàn bộ lực lượng Miến Điện khi bắt đầu cuộc viễn chinh lần thứ ba không thể vượt quá 20.000 quân.)

Quân Thanh tấn công
Minh Thụy dự trù tấn công theo hai gọng kìm ngay khi mùa mưa chấm dứt. Đạo quân chủ lực do chính Minh Thụy chỉ huy sẽ tiến vào Ava theo đường Hsenwi, Lashio và Hsipaw, dọc theo sông Namtu. (Đường tiến quân chính sử dụng hướng tấn công do quân Thanh truy đuổi Vĩnh Lịch Đế nhà Minh một thế kỷ trước). Đạo quân thứ hai do tướng Ngạch Nhĩ Cảnh Ngạch (額爾景額) chỉ huy, lại tiến theo hướng Bhamo. Mục tiêu chính của cả hai đạo quân là hội quân thành một gọng kìm siết chặt thủ đô Ava của người Miến. Kế hoạch của quân Miến là kìm chân đạo quân Thanh tại phía bắc Kaungton với cánh quân của Ne Myo Sithu, và đón đánh cánh quân chủ lực của quân Thanh ở miền đông bắc với hai cánh quân của Maha Sithu và Maha Thiha Thura.

Ban đầu, mọi việc tiến hành đúng theo kế hoạch của nhà Thanh. Cuộc viễn chinh bắt đầu tháng 11 năm 1767 với cánh quân phụ của quân Thanh đánh chiếm Bhamo. Chỉ trong vòng 8 ngày, cánh quân chủ lực của Minh Thụy chiếm các tiểu quốc Shan Hsenwi và Hsipaw. Minh Thụy đặt Hsenwi thành căn cứ hậu cần, để lại đây 5.000 quân bảo vệ phía sau lưng, rồi dẫn 15.000 quân về hướng Ava. Cuối tháng 12, tại đèo Goteik (phía nam Hsipaw), quân hai bên đối mặt trong một trận quyết chiến đầu tiên kể từ khi chiến dịch bắt đầu. Không chống lại được quân Thanh đông gấp hai lần, đạo quân chủ lực của Miến do Maha Sithu bị quân Bát kỳ đánh tan tác. Maha Thiha Thura cũng bị đánh lui tại Hsenwi. Tin về trận đại bại tại Goteik bay về Ava. Vua Hsinbyushin cuối cùng cũng nhận ra tình hình nguy cập, và gấp rút gọi các đạo quân viễn chinh Miến từ Xiêm về.

Sau khi đánh vỡ đạo quân chủ lực của Miến Điện, Minh Thụy xua quân tiến lên, đánh chiếm hết thị trấn này đến thị trấn khác và đến được Singu trên bờ sông Irrawaddy, chỉ cách Ava có 30 dặm về phía bắc vào đầu năm 1768. Với người Miến, tin tốt duy nhất mà họ nhận được là việc cánh quân xâm lược thứ hai ở phía bắc, vốn định theo dòng Irrawaddy hội binh với quân chủ lực của Minh Thụy, đã bị chặn đứng tại Kaungton.

Quân Miến phản công

Tại Ava, Hsinbyushin nổi danh vì không khiếp sợ trước viễn cảnh một đạo quân Trung Hoa lớn (khoảng 30.000 quân) đã đến trước cửa. Triều đình giục nhà vua bỏ trốn, nhưng nhà vua đáp lại một cách khinh miệt, rằng ông và các hoàng thân em trai, con của Alaungpaya, sẽ đánh lại quân Thanh dù có phải đơn độc chiến đấu. Thay vì phòng ngự thủ đô, Hsinbyushin bình tĩnh đưa một đạo quân thiết lập vị trí tiền tiêu ngoài Singu, bản thân ông cũng dẫn binh sĩ lên tuyến đầu chiến tuyến.

Trong khi đó, hóa ra là Minh Thụy cũng đã phải căng ra quá sức, và không có khả năng tiến sâu hơn nữa. Quân Thanh giờ ở quá xa căn cứ hậu cần chính tại Hsenwi, cách đó hàng trăm dặm ở miền thượng du Shan phía bắc. Quân du kích Miến đánh phá tuyến vận lương trong rừng của quân Thanh, ngăn trở quân Thanh tiến xa thêm. (Lực lượng du kích được tướng Teingya Minkhaung, phó tướng của Maha Thiha Thura, chỉ huy). Minh Thụy phải quay sang phòng ngự, kéo dài thời gian chờ đạo quân phía bắc đến cứu viện. Nhưng viện quân không bao giờ tới nơi, đạo quân phía bắc bị tổn thất nặng nề trong các đợt hãm thành liên tiếp đánh vào Kaungton. Chỉ huy đạo quân này, chống lệnh Minh Thụy, rút lui về Vân Nam. (Viên chỉ huy này sau bị hạ nhục và bị xử tử theo lệnh hoàng đế nhà Thanh.)

Tình hình quân Thanh trở nên bi đát. Đầu năm 1768, viện binh Miến gồm các đội binh thiện chiến từ chiến trường Xiêm bắt đầu về tới nơi. Được tăng cường bởi viện binh, hai cánh quân Miến của Maha Thiha Thura và Ne Myo Sithu đánh chiếm lại Hsenwi. Tướng chỉ huy quân Thanh tại Hsenwi tự sát. Vậy là tới tháng 3 năm 1768, cánh quân chính của nhà Thanh bị cắt đứt hoàn toàn khỏi đường tiếp tế. Hàng ngàn quân Bát kỳ, vốn là các chiến binh du mục miền thảo nguyên phương bắc dọc biên giới với Nga, nay bắt đầu chết vì bệnh sốt rét cũng như vì bị quân Miến tập kích trong cái nóng nung người ở miền trung Miến Điện. Minh Thụy không còn hy vọng tiến đánh Ava, phải tìm cách rút về Vân Nam để bảo toàn lực lượng.

Trận Maymyo
Tháng 3 năm 1768, quân Thanh bắt đầu rút lui, bị quân Miến với khoảng 10.000 bộ binh và 2.000 kỵ binh bám riết. Quân Miến định vây hãm quân Thanh bằng cách chia làm hai cánh quân. Maha Thiha Thura nay là tổng chỉ huy thay Maha Sithu. Cánh quân nhỏ hơn do Maha Sithu chỉ huy, tiếp tục truy đuổi quân Thanh trong khi cánh quân chủ lực của Maha Thiha Thura theo đường núi bất ngờ xông vào hậu quân Thanh. Bằng các cuộc hành binh được chuẩn bị kỹ lưỡng, quân Miến thành công trong việc khép vây hoàn toàn quân Thanh tại Pyinoolwin (nay là Maymyo), cách Ava 50 dặm về phía đông bắc. Sau ba ngày giao chiến đẫm máu, quân Bát kỳ bị tiêu diệt hoàn toàn. Cuộc tàn sát dữ dội đến mức quân Miến không cầm được vào chuôi gươm trơn tuột vì đẫm máu quân địch. Trong tổng số quân ban đầu gồm 30.000 người, chỉ còn 2500 sống sót và bị bắt làm tù binh. Số còn lại hoặc bị giết trên chiến trường, hoặc chết bệnh hay bị hành quyết sau khi đầu hàng. Bản thân Minh Thụy bị thương nặng. Chỉ có một nhóm nhỏ quân Thanh tìm cách phá được vòng vây chạy thoát. Tướng Thanh Minh Thụy dù có thể tẩu thoát cùng nhóm này, nhưng quyết định cắt bím tóc gửi về cho hoàng đế làm minh chứng cho sự trung thành của mình, rồi treo cổ tự sát. Kết cục, cả đoàn quân viễn chinh chỉ còn vài chục người sống sót trở về.

Chiến dịch lần thứ tư (1769)

Giữa hai chiến dịch (1768-1769)
Hoàng đế Càn Long phái Minh Thụy và quân Bát kỳ đi, tính rằng chiến thắng dễ như trở bàn tay. Nhà Thanh bắt đầu lên kế hoạch cai trị vùng đất mới được sáp nhập. Trong vòng vài tuần, triều đình không nhận được tin tức chiến trường, và rồi tin dữ cũng bay về. Hoàng đế choáng váng, hạ lệnh ngưng tất cả các hoạt động quân sự cho tới khi ông có thể quyết định được bước đi tiếp theo. Các tướng lĩnh trở về từ chiến trường khuyên can hoàng đế rằng Miến Điện không thể chinh phục được. Tuy nhiên, nhà Thanh không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc tiếp tục chiến tranh, vì thể diện quốc gia.

Càn Long quay sang một trong những quân sư tin cẩn nhất của mình Phó Hằng, chú của Minh Thụy. Trong những năm 1750, Phó Hằng là một trong số ít quan lại ủng hộ Càn Long đánh dẹp quân nổi dậy Dzungar, tại thời điểm mà đa phần mọi người đều cho rằng chiến tranh rất bất trắc. Ngày 14 tháng 4 năm 1768, triều đình thông báo Minh Thụy tử trận, và bổ nhiệm Phó Hằng làm tổng chỉ huy mới cho chiến dịch Miến Điện. Các tướng lĩnh Mãn Thanh là Agui, Aligun và Suhede được cử làm phó tướng. Cả một nhóm tướng lĩnh hàng đầu của nhà Thanh sửa soạn cho cuộc quyết chiến với Miến Điện.

Trước khi chiến sự tái diễn, phía Trung Hoa cho người dò hỏi khả năng hòa bình với triều đình Ava. Phía Miến Điện cũng đánh tin họ muốn có cơ hội thương thuyết, vì họ vẫn còn vướng chân tại Xiêm. Tuy nhiên Càn Long, được Phó Hằng khích, cương quyết cho rằng không thể hòa hoãn với Miến Điện, không thể để mất thể diện quốc gia. Mục tiêu của Càn Long là thiết lập ách cai trị của nhà Thanh lên toàn Miến Điện. Các phái đoàn cũng được cử sang Xiêm và Lào để thông báo cho họ biết ý định của phía Trung Hoa, và tìm kiếm đồng minh.

Ava giờ phải chuẩn bị cho một cuộc xâm lăng toàn diện. Hsinbyushin cho gọi gần hết binh tướng từ Xiêm về nước để đương đầu với quân Thanh. Lợi dụng quân Miến bận rộn đối phó với hiểm họa từ phía nhà Thanh, quân kháng chiến Xiêm tái chiếm Ayutthaya năm 1768, rồi tiếp tục tái chiếm tất cả các lãnh thổ trước đó mất vào tay người Miến trong các năm 1768 và 1769. Với người Miến, tất cả các thành quả mà họ phải khó nhọc mới giành được trong 3 năm trước đó (1765–1767) ở Xiêm tan thành bọt nước, mà họ không có cách nào cứu vãn được, vì bản thân họ phải chuẩn bị cho một cuộc chiến có tính chất sống còn.

Kế hoạch tác chiến của quân Thanh
Phó Hằng tới Vân Nam tháng 4 năm 1769 để chỉ huy đạo quân gồm 60 ngàn binh lính. Ông nghiêm cứu các cuộc viễn chinh trước đó của nhà Minh và quân Mông Cổ để lên kế hoạch tác chiến, theo đó quân Thanh sẽ tiến đánh theo ba mũi, qua ngả Bhamo và sông Irrawaddy. Cánh quân thứ nhất sẽ tiến đánh trực diện vào Bhamo và Kaungton, tức sẽ gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên hai cánh quân còn lại lớn hơn sẽ bỏ qua Kaungton và tiến dọc sông, mỗi cánh trên một bờ sông, tiến về Ava. Hai cánh quân này sẽ được hỗ trợ bởi các thuyền chiến dùng thủy thủ từ hạm đội Triết Giang. Để không lặp lại sai lầm của Minh Thụy, ông cho bảo vệ tuyến tiếp tế và liên lạc của mình, cũng như cho tiến quân với tốc độ phù hợp. Ông không cho tiến quân xuyên rừng qua miền đồi núi xứ Shan để tránh bị quân du kích Miến phục kích cắt đường tiếp tế. Ông cũng mang theo một đội quân đông đảo thợ mộc để xây dựng đồn lũy và chiến thuyền dọc đường tiến quân.

Kế hoạch tác chiến của quân Miến
Mục tiêu chính của quân Miến là chặn quân địch tại biên giới, ngăn cản quân Trung Hoa thọc sâu vào lãnh thổ của họ. Maha Thiha Thura là tổng chỉ huy, tiếp tục vai trò mà ông đã nắm trong nửa cuối chiến dịch trước. Vẫn như thường lệ, Balamindin chỉ huy đồn Kaungton. Tuần cuối tháng 9, ba đạo quân Miến được điều động đánh chặn ba cánh quân Thanh. Một đạo quân thứ tư được tổ chức với mục đích cắt đường tiếp tế của quân địch. Vua Hsinbyushin cũng tổ chức một hạm đội thủy quân để đánh chiến thuyền Thanh. Quân Miến giờ còn gồm cả lính hỏa mai Pháp dưới quyền chỉ huy của Pierre de Milard, tổng trấn thành Tabe ở Miến Điện, vừa quay trở về từ chiến trường Xiêm. Dựa vào hướng di chuyển quân địch, phía Miến Điện biết được đường tiến công của đạo quân xâm lược. Maha Thiha Thura cho quân ngược sông bằng thuyền về Bhamo.

Diễn biến
Khi quân Miến bắc tiến, Phó Hằng bất chấp lời khuyên của các tướng dưới quyền, quyết định không chờ tới hết mùa mưa. Đây là một hành động liều lĩnh có tính toán; ông muốn đánh nhanh trước khi quân Miến tới, đồng thời hy vọng "chướng khí sẽ không lan tràn khắp nơi." Tháng 10 năm 1768, tới cuối mùa mưa, Phó Hằng mở màn chiến dịch xâm lược lớn nhất cho tới lúc đó. Cả ba đạo quân Trung Hoa đồng loạt đánh và hạ thành Bhamo. Tiếp đó họ nam tiến, xây dựng một tòa thành lớn gần làng Shwenyaungbin, cách thành Kaungton của quân Miến 12 dặm về phía đông. Theo kế hoạch, thợ mộc Trung Hoa đóng hàng trăm thuyền chiến để đi xuôi dòng Irrawaddy.

Tuy nhiên không có kế hoạch nào thực hiện được như dự định. Một đạo quân vượt qua bờ tây sông Irrawaddy như kế hoạch, tuy nhiên chỉ huy đạo quân này không muốn tiến quá xa khỏi căn cứ của mình. Khi quân Miến bên bờ tây áp sát, quân Thanh rút về bờ đông. Tương tự như vậy, đạo quân được chỉ định tiến theo bờ đông cũng không dịch chuyển, khiến cho thủy quân Thanh bị hở sườn. Hạm đội Miến Điện ngược dòng tấn công và đánh chìm tất cả chiến thuyền Thanh. Các đạo quân Thanh giờ hợp sức đánh thành Kaungton. Nhưng sau bốn tuần liên tiếp, quân Miến Điện chống cự dũng mãnh phi thường, đánh lui hết đợt xung phong này đến đợt xung phong khác của quân Bát kỳ dũng cảm tràn lên mặt thành.

Chỉ hơn một tháng sau khi bắt đầu chiến dịch, toàn bộ quân Thanh đã bị sa lầy. Dễ đoán được là rất nhiều binh lính và thủy thủ Trung Hoa bắt đầu đổ bệnh, và bắt đầu chết hàng loạt. Bản thân Phó Hằng cũng ngã bệnh. Bi đát hơn, cánh quân Miến được lệnh cắt đường tiếp tế cũng hoàn thành nhiệm vụ, và áp lại từ phía sau quân Thanh. Tới đầu tháng 12, toàn bộ đạo quân Thanh đã bị vây kín. Quân Miến tiếp đó đánh thành Shwenyaungbin, thành này thất thủ sau một trận ác chiến. Tàn quân Thanh từ đây bỏ chạy về hướng Kaungton nơi quân Thanh đang đóng. Quân Thanh bị khóa chặt trong hành lang Shwenyaungbin và Kaungton, bị quân Miến vây kín vòng trong vòng ngoài.

Đình chiến

Bộ chỉ huy quân Thanh, sau khi đã mất 20.000 quân và một số hỏa khí, giờ muốn nghị hòa. Các tướng lĩnh Miến không muốn nhân nhượng, cho rằng quân Thanh đã bị vây như thú trong chuồng, chết đói chết khát, và chỉ cần vài ngày nữa sẽ bị tiêu diệt đến kẻ cuối cùng. Nhưng Maha Thiha Thura, người chỉ huy trận Maymyo năm 1768 tiêu diệt đạo quân Thanh của tướng Minh Thụy, nhận thấy rằng việc tận diệt một đạo quân Thanh nữa sẽ chỉ làm triều đình nhà Thanh thêm quyết tâm phục hận.

Maha Thiha Thura nói:
Các binh tướng, nếu chúng ta không cho giảng hòa, chúng sẽ tiếp tục tiến hành một cuộc xâm lược nữa. Và một khi chúng ta đánh bại đạo quân đó, chúng sẽ gửi một đạo quân nữa. Nước ta không thể cứ đánh hết đạo quân Trung Hoa này đến đạo quân Trung Hoa khác, vì ta còn nhiều việc khác phải làm. Hãy ngưng cuộc tàn sát, và để dân họ và dân ta được sống trong thái bình.

Ông chỉ ra cho các tướng rằng chiến tranh với Trung Hoa đã trở thành một cái ung nhọt mà cuối cùng sẽ làm tiêu tan đất nước. So với thiệt hại của quân Thanh, tổn thất của quân Miến ít hơn nhiều, nhưng so với tỷ trọng dân số, đây là một mất mát to lớn. Các tướng không phục, nhưng Maha Thiha Thura, dùng quyền của mình, và không thông báo với nhà vua, đòi phía Thanh phải chất nhận các điều khoản:
 Quân Thanh phải trao lại tất cả các sawbwas (chúa mường), những kẻ phản loạn, những kẻ lẩn tránh pháp luật Miến Điện và bỏ trốn vào lãnh thổ nhà Thanh;
 Nhà Thanh phải công nhận chủ quyền của Miến Điện trên các tiểu quốc Shan vốn thuộc Miến Điện;
 Tất cả tù binh chiến tranh phải được phóng thích;
 Hoàng đế Trung Hoa và nhà vua Miến Điện duy trì quan hệ hữu hảo, thường xuyên trao đổi sứ thần mang quốc thư hữu nghị và tặng phẩm.

Phía Thanh chấp nhận các điều khoản. Tại Kaungton, ngày 13 tháng 12 năm 1769 (hoặc 22 tháng 12 năm 1769), dưới một ngôi chùa 7 tháp, 14 tướng Miến và 13 tướng Thanh ký hòa ước. Quân Thanh đốt bỏ chiến thuyền và nấu chảy hỏa pháo. Hai ngày sau, quân Miến xếp hàng, bồng vũ khí nhìn theo đoàn quân Thanh đói khát rời trại, ủ rũ rời đi dọc theo thung lũng Taiping; quân Thanh bắt đầu chết đến hàng ngàn người vì đói khát trên các ngả đường rút quân.

Đoạn kết

Tại Bắc Kinh, Càn Long hoàng đế không hài lòng với bản hiệp ước, ông không chấp nhận giải thích của các tướng lĩnh Thanh rằng điều khoản thứ tư—trao đổi sứ thần đồng nghĩa với việc Miến Điện chấp nhận xưng thần và triều cống. Ông cũng không cho phép trao trả các thủ lĩnh Shan sawbwas cũng như các kẻ đào vong từ Miến Điện, và không cho phép buôn bán giữa hai nước.

Tại Ava, vua Hsinbyushin cũng hết sức giận dữ vì các tướng nghị hòa mà không thông qua mình, và xé bỏ bản hòa ước. Biết rằng nhà vua nổi giận, các đạo quân Miến không dám trở về thủ đô. Thay vào đó, tháng 1 năm 1770, họ tiến đánh Manipur nơi một cuộc nổi loạn đã diễn ra, lợi dụng việc quân Miến không rảnh tay vì còn phải chống nhau với quân Thanh. Sau ba ngày giao tranh gần Langthabal, quân nổi dậy Manipur bị đánh bại, và thủ lĩnh (raja) của họ bỏ trốn đến Assam. Quân Miến đặt người thân họ lên ngai vàng, rồi quay về. Lúc này nhà vua cũng đã nguôi giận, vì chung cuộc thì quân Miến đã chiến thắng và bảo toàn ngai vàng cho ông. Tuy nhiên, nhà vua cũng buộc vị tướng lừng danh Maha Thiha Thura, người có con gái gả cho con trai của nhà vua và là thái tử Singu, mặc một bộ quần áo đàn bà và bắt ông cùng các tướng đày đi đến các xứ Shan. Nhà vua không cho phép họ được nhìn mặt mình, ngay cả các quan thượng thư xin cho họ cũng bị đưa đi đày.

Mặc dù giao tranh chấm dứt, nhưng cuộc ngưng chiến rất mỏng manh. Không có bất kỳ điểm nào trong bản hòa ước được các phía tôn trọng. Vì phía Trung Hoa không giao lại các chúa mường phản loạn, phía Miến cũng không trả lại 2500 tù binh Thanh mà cho họ định cư ở lại. Nhà Thanh mất một số tướng lĩnh giỏi nhất thời đó, gồm Dương Ứng Cư, Minh Thụy, A Lý Cổn, và Phó Hằng (người sau này ngã bệnh chết năm 1770). Cuộc chiến tiêu tốn quốc khố nhà Thanh 9,8 triệu lạng bạc. Dẫu vậy, Càn Long cũng vẫn cho quân đóng dọc biên giới vùng Vân Nam trong suốt một thập niên kế tiếp để chuẩn bị cho một cuộc viễn chinh nữa, trong khi vẫn cấm giao thương trong suốt hai thập kỷ.

Phía Miến Điện trong nhiều năm cũng bận rộn với nguy cơ xâm lược từ Trung Hoa, và phải giữ một loạt các binh trại dọc biên giới. Tổn thất lớn lao từ cuộc chiến (so với tỷ trọng dân số) và nhu cầu canh giữ biên giới phía bắc khiến cho khả năng tiếp tục chiến sự tại chiến trường Xiêm của Miến Điện bị suy yếu. Phải mất 5 năm nữa Miến Điện mới có thể đưa một đoàn quân đi đánh Xiêm được.

Phải mất 20 năm nữa Miến Điện và Trung Hoa mới nối lại quan hệ vào năm 1790. Việc nối lại quan hệ này được trung gian bởi giới quý tộc Thái-Shan và các quan lại Vân Nam muốn tiếp tục giao thương. Miến Điện, dưới triều vua Bodawpaya, hiểu việc nối lại quan hệ này trên phương diện bình đẳng, và họ coi việc trao đổi sứ thần là một phần của nghi thức ngoại giao, chứ không phải phái đoàn triều cống. Tuy nhiên với triều đình Trung Quốc, tất cả các phái đoàn ngoại giao đều được coi là phái đoàn triều cống. Càn Long xem việc nối lại quan hệ là biểu hiện triều phục từ phía Miến Điện, và đơn phương tuyên bố chiến thắng, ghi chiến dịch Miến Điện vào sổ Thập toàn võ công của mình.

Ghi chú

Tham khảo

 </ref>

Chiến tranh liên quan tới Trung Quốc
Chiến tranh liên quan tới Myanmar
Nhà Thanh
Triều Konbaung
Lịch sử Trung Quốc
Lịch sử Myanmar
Xung đột thế kỷ 18
Xung đột năm 1765
Xung đột năm 1766
Xung đột năm 1767
Xung đột năm 1768
Xung đột năm 1769
Trung Quốc thế kỷ 18
Lịch sử Trung Quốc thời Thanh


title: Lasioglossum fratellum

text:
De bosgroefbij (Lasioglossum fratellum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1903.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1903


title: Euhesma sybilae

text:
Euhesma sybilae là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 2001.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Euhesma
Động vật được mô tả năm 2001


title: Peperomia clivigaudens

text:
Peperomia clivigaudens là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Peperomia clivigaudens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
clivigaudens


title: UTC+10:30

text:
Giờ UTC+10:30 là múi giờ cho các nơi sau đây:

Giờ chuẩn Đảo Lord Howe
Giờ mùa hè Trung Úc (Australian Central Daylight Time)
 Broken Hill, New South Wales**
 Nam Úc**

Xem thêm
Giờ tiết kiệm ánh sáng ngày

Tham khảo

Múi giờ

es:Huso horario#UTC+10:30, K†


title: Xu mật viện (Nhật Bản)

text:
là một hội đồng cố vấn cho Thiên hoàng hoạt động từ năm 1888 đến 1947. Cơ mật viện bị Hiến pháp Nhật Bản hậu chiến hiện nay buộc phải giải thể ngày 3 tháng 5 năm 1947.

Chức năng
Theo mẫu của Cơ mật viện Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, thể chế này cố vấn cho Thiên hoàng các vấn đề có tầm quan trọng to lớn bao gồm: (1) đề xuất sửa đổi Luật Hoàng thất năm 1889 và Hiến pháp Đế quốc Nhật Bản; (2) các vấn đề giải thích hiến pháp, đề xuất các luật và sắc lệnh; (3) tuyên bố thiết quân luật và tuyên chiến; (4) điều ước và các hiệp định quốc tế; (5) các vấn đề liên quan đến việc kế vị ngai vàng và tuyên bố nhiếp chính theo luật Hoàng thất; và (6) các vấn đề khác được Thiên hoàng đưa ra xem xét (nói chung là theo lời khuyên của nội các). Do đó, Xu mật viện có cả chức năng tư pháp lẫn hành pháp. Tuy vậy, hội đồng không có quyền lập pháp.

Xu mật viện Nhật Bản được thành lập theo một sắc dụ của Thiên hoàng Meiji vào ngày 28 tháng 4 năm 1888, với Chủ tịch là Ito Hirobumi, để thảo luận kỹ về bản dự thảo hiến pháp. Hiến pháp mới, mà Thiên hoàng ban hành ngày 11 tháng 2 năm 1889, có đề cập qua về Xu mật viện ở Chương 5, Điều 46: "Các Cố vấn của Xu mật viện sẽ, cho phù hợp với các điều khoản tổ chức Xú mật viện, thảo luận ký các vấn đề quan trọng của Nhà nước khi họ được Thiên hoàng tham vấn."

Cơ cấu

Xu mật viện có 1 Chủ tịch, 1 Phó Chủ tịch (dự khuyết), 12 (sau tăng lên thành 24) hội viên, 1 tổng thư ký, và 3 thư ký dự bị. Tất cả các hội viên trong Xu mật viện kể cả Chủ tịch và Phó Chủ tịch được Thiên hoàng bổ nhiệm mãn đời. Việc đề cử là qua khuyến nghị của Thủ tướng và nội các.

Ngoài 24 hội viên bổ nhiệm trên, thành phần Xu mật viện còn có Thủ tướng cùng các Bộ trưởng. Các Hoàng thân (cả shinnōke và ōke) đến tuổi trưởng thành đều có quyền tham gia trong Xu mật viện. Chủ tịch Xu mật viện có quyền triệu tập và điều hành các buổi họp.

Các buổi họp trong hoàng cung đều được giữ kín; Thiên hoàng chỉ tham dự trong khi có việc trọng đại. Đề tài thảo luận không bị hạn chế; bất cứ việc gì Thiên hoàng cần tham khảo đều có thể đem ra nghị luận.

Vai trò
Đánh giá về tầm quan trọng của Xu mật viện có nhiều bất đồng, từ việc khẳng định nó là cơ quan quyền lực tối cao trong chính quyền Minh Trị (có lẽ đúng về mặt lý thuyết và pháp lý), đến giả định rằng nó hoàn toàn không quan trọng với nền chính trị quốc gia (có lẽ cũng đúng trong giới hạn về hoạt động thực tế). Trong những năm đầu, nhiều thành viên của Xu mật viện đồng thời là thành viên của các chính phủ dân bầu; tuy vậy, trong những năm sau này, Xu mật viện thay thế về cơ bản cho các genrō và Genrōin như là một câu lạc bộ các ông già bảo thủ, thường rỗi rãi với đảng cầm quyền qua bầu cử. Sau khi Xu mật viện thách thức chính phủ bằng cách cố bác bỏ vài quyết định của chính phủ, và tự mình quyết định các chính sách đối ngoại quan trọng, rõ ràng rằng nó đã cân bằng quyền lực với chính phủ được bầu. Xu mật viện từ đó bị bỏ mặc, và nó không được tham vấn khi Nhật Bản quyết định tuyên chiến với Hoa Kỳ năm 1941.

Các chủ tịch

Tham khảo

Chú thích

Đế quốc Nhật Bản
Nhật Bản


title: Thủy sản

text:
Thủy sản là một thuật ngữ chỉ chung về những nguồn lợi, sản vật đem lại cho con người từ môi trường nước và được con người khai thác, nuôi trồng thu hoạch sử dụng làm thực phẩm, nguyên liệu hoặc bày bán trên thị trường. Trong các loại thủy sản, thông dụng nhất là hoạt động đánh bắt, nuôi trồng và khai thác các loại cá. Một số loài là cá trích, cá tuyết, cá cơm, cá ngừ, cá bơn, cá đối, tôm, cá hồi, hàu và sò điệp có năng suất khai thác cao. Trong đó ngành thủy sản có liên quan đến việc đánh bắt cá tự nhiên hoặc cá nuôi thông qua việc nuôi cá. Nuôi trồng thủy sản đã trực tiếp hoặc gián tiếp tác động lớn đến đời sống của hơn 500 triệu người ở các nước đang phát triển phụ thuộc vào nghề cá và nuôi trồng thủy sản.

Tổng quan
Theo tổ chức FAO thì việc nuôi trồng thủy sản là nuôi các thủy sinh vật trong môi trường nước ngọt và lợ/mặn, bao gồm áp dụng các kỹ thuật vào quy trình nuôi nhằm nâng cao năng suất thuộc sở hữu cá nhân hay tập thể. Trong đó, nguồn lợi thủy sản là tài nguyên sinh vật trong vùng nước tự nhiên, có giá trị kinh tế, khoa học để phát triển nghề khai thác thủy sản, bảo tồn và phát triển nguồn lợi thủy sản. Gần 90% của ngành thủy sản của thế giới được khai thác từ biển và đại dương, so với sản lượng thu được từ các vùng nước nội địa.

Hoạt động thủy sản là việc tiến hành khai thác, nuôi trồng, vận chuyển thủy sản khai thác; bảo quản, chế biến, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu thủy sản; dịch vụ trong hoạt động thủy sản, điều tra, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản. Khai thác thủy sản là việc khai thác nguồn lợi thủy sản trên biển, sông, hồ, đầm, phá và các vùng nước tự nhiên khác. Đánh bắt quá mức, bao gồm cả việc lấy cá vượt quá mức bền vững, giảm trữ lượng cá và việc làm ở nhiều vùng trên thế giới.

Đất để nuôi trồng thủy sản là đất có mặt nước nội địa, bao gồm ao, hồ, đầm, phá, sông, ngòi, kênh, rạch; đất có mặt nước ven biển; đất bãi bồi ven sông, ven biển; bãi cát, cồn cát ven biển; đất sử dụng cho kinh tế trang trại; đất phi nông nghiệp có mặt nước được giao, cho thuê để nuôi trồng thủy sản. Hầu hết các thủy sản là động thực vật hoang dã, nhưng nuôi trồng thủy sản đang gia tăng. Canh tác có thể thực hiện ở ngay các vùng ven biển, chẳng hạn như với các trang trại hàu,  nhưng hiện này vẫn thường canh tác trong vùng nước nội địa, trong các hồ, ao, bể chứa và các hình thức khác.

Phân loại thủy sản
Sự phân lại các loài thủy sản được dựa theo đặc điểm cấu tạo loài tính ăn và môi trường sống và khí hậu.
 Nhóm cá (fish): Là những động vật nuôi có đặc điểm cá rõ rệt, chúng có thể là cá nước ngọt hay cá nước lợ. Ví dụ: cá tra, cá bống tượng, cá chình,…
 Nhóm giáp xác (crustaceans): Phổ biến nhất là nhóm giáp xác mười chân, trong đó tôm và cua là các đối tượng nuôi quan trọng. Ví dụ: Tôm càng xanh, tôm sú, tôm thẻ, tôm đất, cua biển.
 Nhóm động vật thân mềm (molluscs): Gồm các loài có vỏ vôi, nhiều nhất là nhóm hai mảnh vỏ và đa số sống ở  biển (nghêu, sò huyết, hàu, ốc hương,....) và một số ít sống ở nước ngọt (trai, trai ngọc).
 Nhóm rong (Seaweeds): Là các loài thực vật bậc thấp, đơn bào, đa bào, có loài có kích thước nhỏ, nhưng cũng có loài có kích thước lớn như Chlorella, Spirulina, Chaetoceros,Sargassium (Alginate), Gracillaria…
 Nhóm bò sát (Reptilies) và lưỡng cư (Amphibians): Bò sát là các động vật bốn chân có màng ối(ví dụ: cá sấu) Lưỡng cư là những loài có thể sống cả trên cạn lẫn dưới nước (ví dụ: ếch, rắn…) được nuôi để lấy thịt, lấy da dùng làm thực phẩm hoặc dùng trong mỹ nghệ như đồi mồi (lấy vây), ếch (lấy da và thịt), cá sấu (lấy da).

Xem thêm
 Hải sản
 Ngư nghiệp
 Nuôi trồng thủy sản

Tham khảo

Thủy sản
Ngư nghiệp


title: Ludioschema cineraceus

text:
Ludioschema cineraceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Ludioschema


title: Tipula radha

text:
Tipula radha là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Piippola

text:
Piippola là một đô thị của Phần Lan.

Piippola tọa lạc tại tỉnh Oulu trong vùng Bắc Ostrobothnia. Đô thị Piippola có dân số 1.249 (2008-06-30) với diện tích là  trong đó có  là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 2,74 người trên mỗi km².

Đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan.

Piippola sẽ được hợp nhất với Kestilä, Pulkkila và Rantsila ngày 1 tháng 1 năm 2009 để lập đô thị mới Siikalatva.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Đô thị Piippola – official site

Đô thị của vùng Bắc Ostrobothnia


title: Mortoniella florica

text:
Mortoniella florica là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Mortoniella


title: Teucholabis annuloabdominalis

text:
Teucholabis annuloabdominalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Misérieux

text:
Misérieux là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Miserieux


title: Lê Đình Lý

text:
Lê Đình Lý (chữ Hán: 黎廷理; 1790 - 1858) là danh tướng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Ông là vị tướng đầu tiên của triều đại này đã tử trận trong công cuộc chiến đấu chống quân Pháp xâm lược tại Việt Nam.

Tiểu sử
Ông là người ở (thôn Vạn Thái, xã Mỹ Tài), huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. Xuất thân là con nhà nghèo khó, năm Minh Mạng thứ 10 (1829), ông đến đầu quân nhà Nguyễn.

Buổi đầu, ông được phái đến trấn Định Biên và sau đó là An Giang. Nhờ đánh dẹp được các cuộc nổi dậy ở các nơi ấy, ông được thăng cai đội.

Năm Thiệu Trị thứ nhất (1841), ông thăng vệ úy, được cử đi theo hai tướng là Phạm Văn Điển và Doãn Uẩn. Sau mấy lần đánh đuổi được quân Chân Lạp ở vùng biên giới Châu Đốc-Hà Tiên, ông được nhà vua ban cho chức lãnh binh và thưởng cho quân công một cấp.

Năm 1845, ông được bổ làm lãnh binh An Giang.

Năm 1847, ông lãnh quyền Chưởng ấn quan phòng đề đốc An Giang. Khi việc Chân Lạp đã tạm yên, ông được thăng thự Chưởng vệ, tước Thắng Công nam, được nhà vua cho khắc tên ghi công trên súng đồng Thần uy phục viễn vị thứ 5.

Năm Tự Đức thứ 4 (1851), thăng ông làm thống chế. Năm sau, bổ ông làm thự Hậu quân lĩnh chức tổng đốc Định Tường.

Năm 1858, thăng ông chức thự Đô thống phủ chưởng phủ sự. Gặp lúc tàu chiến của thực dân Pháp bắn phá ở cửa biển Đà Nẵng, ông được sung làm tổng thống tiễu bộ quân vụ đại thần, để mang quân đi chống cự.

Trong một trận đánh nhau ở Cẩm Lệ (nay là một quận của thành phố Đà Nẵng), Lê Đình Lý bị trúng đạn của quân Pháp. Thể theo ý nguyện, ông được chuyển về chữa trị ở quê nhà, nhưng được vài hôm thì mất (1858), thọ 68 tuổi, được nhà vua ban cho lễ táng trọng thể.

Năm Tự Đức thứ 32 (1879), ông được thờ trong đền Trung Nghĩa.

Dinh Lê Đính Lý và Lăng mộ của ông được con cháu phụng thờ tại quê nhà đến ngày nay.

Xem thêm
Liên quân tấn công Đà Nẵng lần thứ nhất

Chú thích

Sách tham khảo
Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam chính biên liệt truyện. Nhà xuất bản Văn Học, 2004.
Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược. Nhà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968.
Nhóm Nhân Văn Trẻ, Hỏi đáp lịch sử Việt Nam (tập 4). Nhà xuất bản Trẻ, 2007.

Người Bình Định
Võ tướng nhà Nguyễn


title: Kingianthus paradoxus

text:
Kingianthus paradoxus là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Kingianthus paradoxus . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Kingianthus
Thực vật Ecuador


title: Ceylalictus rostratus

text:
Ceylalictus rostratus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pesenko mô tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Ceylalictus
Động vật được mô tả năm 1996


title: Astratodina inermis

text:
Astratodina inermis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Loài này có ở miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Cổ bắc.

Tham khảo

Astratodina


title: Morcourt, Aisne

text:
Morcourt là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Mata de Cuéllar

text:
Mata de Cuéllar là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 301 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Idiocera acifurca

text:
Idiocera acifurca là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc và miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Idiocera
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Keminmaa

text:
Keminmaa là một đô thị Phần Lan

Đô thị này nằm ở tỉnh Lapland. Dân số là 8.889 người (năm 2003) với diện tích là 644,05 km² trong đó 17,37 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 14,2 người mỗi km².

Các làng
Hirmula, Ilmola, Itäkoski, Jokisuu, Laurila, Lautiosaari, Liedakkala, Maula, Pörhölä, Ruottala, Sompujärvi, Törmä, Viitakoski.

Tham khảo

Đô thị vùng Lapland


title: Gastrophysa

text:
Gastrophysa là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.

Các loài
 Gastrophysa cyanea Melsheimer, 1847
 Gastrophysa polygoni (Linnaeus, 1758)
 Gastrophysa viridula (De Geer, 1775)

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chrysomelini


title: Quận Pleasants, West Virginia

text:
Quận Pleasants là một quận thuộc tiểu bang West Virginia, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Quận lỵ đóng ở

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 7.514 người, 2.887 hộ gia đình, và 2.136 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 58 người trên một dặm vuông (22/kmТВ). Có 3.214 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 25 trên một dặm vuông (9/kmТВ). Cơ cấu dân tộc của cư dân sinh sống ở quận này bao gồm 98,30% người da trắng, 0,48% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,47% người Mỹ bản xứ, 0,20% ở châu Á, 0,07% từ các chủng tộc khác, và 0,49% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,37% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có 2.887 hộ, trong đó 32,70% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 60,10% là đôi vợ chồng sống với nhau, 10,40% có nữ hộ và không có chồng, và 26,00% là không lập gia đình. 22,90% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 12,30% có người sống một mình 65 tuổi hoặc cao tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,51 và cỡ gia đình trung bình là 2,93.

Trong quận, dân số đã được trải ra với 23,80% dưới độ tuổi 18, 7,80% 18-24, 28,70% 25-44, 24,80% từ 45 đến 64, và 14,90% từ 65 tuổi trở lên đã được những người. Độ tuổi trung bình là 39 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 100,20 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 96,20 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong đã đạt mức USD 32.736, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 37.795. Phái nam có thu nhập trung bình USD 31.068 so với 18.077 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 16.920 USD. Có 10,90% gia đình và 13,70% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 17,80% những người dưới 18 tuổi và 7,90% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của West Virginia


title: American Idol (mùa 8)

text:
Mùa thi thứ tám của American Idol chính thức phát sóng từ ngày 13 tháng 1, 2009. Các giám khảo Simon Cowell, Paula Abdul và Randy Jackson vẫn tiếp tục đảm nhận vai trò cũ, cùng với Ryan Seacrest. Theo phát biểu của nhà sáng lập Simon Fuller, chương trình năm nay có nhiều đổi mới, đầu tiên là việc Kara DioGuardi đã được chọn làm giám khảo thứ tư trong hội đồng giám khảo. Đồng thời ông cũng kêu gọi các phiên bản Pop Idol trên toàn cầu tăng thêm một giám khảo trên bàn giám khảo, nhằm tăng tính hấp dẫn cho chương trình.

Tại Việt Nam, chương trình được phát lần đầu trên kênh STAR World từ ngày 14 tháng 1 (chênh lệch khoảng 6 tiếng so với giờ địa phương). Vòng chung kết được kênh truyền hình HTV2 mua bản quyền phát sóng từ ngày 14 tháng 3.

Qua hơn 100.000.000 lượt bình chọn, Kris Allen đến từ Conway, Arkansas với số phiếu nhiều hơn đã vượt qua Adam Lambert để trở thành người chiến thắng năm 2009.

Khác biệt so với Mùa 7
Kevin Reilly - Chủ tịch của Fox Entertainment - tuyên bố mùa thi năm nay sẽ loại bớt những thí sinh giống "hình-mẫu-William Hung" và những màn thử giọng "nhố nhăng"; trong giai đoạn đầu chỉ để tập trung giới thiệu và tìm kiếm những ca sĩ tiềm năng. Nhịp độ của mùa thi này cũng sẽ được tăng lên, buổi công bố kết quả bình chọn và loại thí sinh chỉ diễn ra trong 30 phút, giống với định dạng chương trình từ mùa thi đầu đến mùa thi thứ 5.

Cuộc thi Idol đồng thời đã chọn thêm một nhà sản xuất mới vì Nigel Lythgoe khẳng định sẽ rời bỏ phiên bản Idol và chuyển đến làm giám khảo chính của chương trình So You Think You Can Dance và chương trình mới của Simon Fuller - Superstars of Dance.

Một thay đổi khác ở hội đồng giám khảo, lần đầu tiên, American Idol (phiên bản đầu tiên trong hệ thống Pop Idol) chiêu mộ thêm giám khảo thứ tư, nhạc sĩ và nhà sản xuất âm nhạc Kara DioGuardi. Cô từng cộng tác với các ca sĩ nổi tiếng như Celine Dion, Hilary Duff, Enrique Iglesias, Leona Lewis và Christina Aguilera. Nhiều bài hát do cô viết đã lọt vào tốp 40 của Mỹ. Kara cũng từng viết ca khúc cho các cựu thí sinh của Idol, có thể kể đến Kelly Clarkson, Carrie Underwood, David Archuleta và David Cook.

Đối với mùa thi năm nay, chương trình từ thiện Idol Gives Back sẽ không được tổ chức như thường lệ vì theo nhà tổ chức trong tình hình khủng hoảng kinh tế như hiện nay việc ra lời kêu gọi quyên góp từ khán giả có thể là rất khó và thậm chí có thể bị phản đối kịch liệt.

Các thí sinh vòng bán kết đã bị loại có thêm cơ hội vào vòng WildCard, một vòng thi xuất hiện lần đầu sau 4 mùa thi liên tiếp. Sau khi khán giả bình chọn ra 3 trong số 12 gương mặt của tuần. Hội đồng giám khảo sẽ chọn tiếp 8 trong số 27 thí sinh còn lại và cho họ thêm cơ hội tranh tài trong đêm Wild Card ngày 05 tháng 3. Khán giả tiếp tục bình chọn nhân vật mình yêu thích để họ có cơ hội chính thức bước vào vòng chung kết. Và đã có bốn người được chọn, nâng tổng số thí sinh lên con số 13. 13 thí sinh vòng chung kết là số lượng lớn nhất trong lịch sử chương trình này; sau khi công bố tên của 12 thí sinh, hội đồng giám khảo đã thay đổi quết định vào phút cuối và cho rằng 13 thí sinh năm nay là hợp lý. Người cuối cùng lọt vào vòng chung kết là Anoop Desai.

Một thay đổi khác được hé mở trong đêm công bố kết quả tuần đầu, hội đồng giám khảo có quyền cứu trợ một thí sinh bị loại do có số lượng bình chọn thấp. Quyền cứu trợ chỉ được sử dụng để giải cứu cho duy nhất một thí sinh trong suốt mùa giải. Thí sinh bị loại phải thể hiện ca khúc mình cho là tốt nhất lần cuối trong lúc hội đồng giám khảo thảo luận. Quyết định của hội đồng giám khảo được công bố ngay sau màn trình diễn của thí sinh bị loại, và phải là quyết định dựa trên sự đồng thuận của các giám khảo. Nếu thí sinh bị loại nhận được quyền giải thoát của giám khảo, thì trong đêm công bố kết quả của tuần thi kế tiếp sẽ có hai thí sinh bị loại. Sự can thiệp của hội đồng giám khảo nhằm tạo thêm cơ hội cho thí sinh chỉ có hiệu lực đến Tuần thi của tốp 5.

Giai đoạn đầu

Vòng thử giọng khu vực

Địa phương
Vòng thử giọng đã diễn ra tại các thành phố được liệt kê dưới đây:

Điều kiện dự thi yêu cầu các thí sinh có độ tuổi từ 16-28 (tính từ ngày 15 tháng 7, 2008) và có đủ quyền làm việc tại Mỹ. Những trường hợp không hợp lệ bao gồm các thí sinh cũ (đã vào tốp 40 của các mùa thi trước; trừ tốp 50 của mùa 7 nếu đủ tiêu chuẩn), và những trường hợp có hợp đồng thu âm, hợp đồng với các công ty quản lý hoặc không phải là công dân Mỹ, dân nhập cư (như dân tạm cư, người lao động có thời hạn).

Bài hát và Thí sinh thể hiện

Tốp 13 - Michael Jackson
 Lil Rounds - "The Way You Make Me Feel" (Michael Jackson)
 Scott MacIntyre - "Keep the Faith" (Michael Jackson)
 Danny Gokey - "P.Y.T. (Pretty Young Thing)" (Michael Jackson)
 Michael Sarver - "You Are Not Alone" (Michael Jackson)
 Jasmine Murray - "I'll Be There" (The Jackson 5)
 Kris Allen - "Remember the Time" (Michael Jackson)
 Allison Iraheta - "Give In to Me" (Michael Jackson)
 Anoop Desai - "Beat It" (Michael Jackson)
 Jorge Núñez - "Never Can Say Goodbye" (The Jackson 5)
 Megan Joy - "Rockin' Robin" (Michael Jackson)
 Adam Lambert - "Black or White" (Michael Jackson)
 Matt Giraud - "Human Nature" (Michael Jackson)
 Alexis Grace - "Dirty Diana" (Michael Jackson)

Bị loại: Jasmine Murray và Jorge Núñez

Các giám khảo không đồng thuận tạo thêm cơ hội cho Jasmine và Jorge.

Tốp 11 - Grand Ole Opry
Người hướng dẫn: Randy Travis
 Michael Sarver - "Ain't Goin' Down ('Til the Sun Comes Up)" (Garth Brooks)
 Allison Iraheta - "Blame It on Your Heart" (Patty Loveless)
 Kris Allen - "To Make You Feel My Love" (Garth Brooks)
 Lil Rounds - "Independence Day" (Martina McBride)
 Adam Lambert - "Ring of Fire" (Johnny Cash)
 Scott MacIntyre - "Wild Angels" (Martina McBride)
 Alexis Grace - "Jolene" (Dolly Parton)
 Danny Gokey - "Jesus, Take the Wheel" (Carrie Underwood)
 Anoop Desai - "Always on My Mind" (Brenda Lee)
 Megan Joy - "Walkin' After Midnight" (Patsy Cline)
 Matt Giraud - "So Small" (Carrie Underwood)

Nhóm 3 không an toàn: Allison Iraheta, Michael Sarver và Alexis GraceNhóm 2 không an toàn: Michael Sarver và Alexis Grace

Bị loại: Alexis Grace

Giám khảo không đồng ý giải cứu Alexis, Simon nói rằng "Nhìn chung hay... nhưng chưa đủ hay" ("It was good...but not good enough").

Tốp 10 - Kỉ niệm 50 năm thành lập Motown
Hướng dẫn: Smokey Robinson
 Matt Giraud - "Let's Get It On" (Marvin Gaye)
 Kris Allen - "How Sweet It Is (To Be Loved by You)" (Marvin Gaye)
 Scott MacIntyre - "You Can't Hurry Love" (The Supremes)
 Megan Joy - "For Once in My Life" (Stevie Wonder)
 Anoop Desai - "Ooo Baby Baby" (The Miracles)
 Michael Sarver - "Ain't Too Proud to Beg" (The Temptations)
 Lil Rounds - "(Love Is Like A) Heat Wave" (Martha và the Vandellas)
 Adam Lambert - "The Tracks of My Tears" (The Miracles)
 Danny Gokey - "Get Ready" (The Temptations)
 Allison Iraheta - "Papa Was a Rollin' Stone" (The Temptations)

Nhóm 3 không an toàn: Matt Giraud, Michael Sarver, và Scott MacIntyreNhóm 2 không an toàn: Matt Giraud và Michael Sarver

Bị loại: Michael Sarver

Giám khảo không cứu trợ Michael.

Tốp 9 - Những bài hát được tải nhiều nhất
 Anoop Desai - "Caught Up" (Usher)
 Megan Joy - "Turn Your Lights Down Low" (Bob Marley)
 Danny Gokey - "What Hurts the Most" (Rascal Flatts)
 Allison Iraheta - "Don't Speak" (No Doubt)
 Scott MacIntyre - "Just the Way You Are" (Billy Joel)
 Matt Giraud - "You Found Me" (The Fray)
 Lil Rounds - "I Surrender" (Celine Dion)
 Adam Lambert - "Play That Funky Music" (Wild Cherry)
 Kris Allen - "Ain't No Sunshine" (Bill Withers)

Nhóm 3 không an toàn: Megan Joy, Allison Iraheta, và Anoop DesaiNhóm 2 không an toàn: Megan Joy và Anoop Desai

Bị loại: Megan Joy

Simon nhấn mạnh rằng không cần phải xem xét giải cứu cô, "Khi bạn nói bạn không lo lắng, chúng tôi cũng vậy. Tôi sẽ không cố giả vờ rằng chúng tôi nỗ lực giải cứu bạn". ("When you say you don't care, nor are we. I’m not going to even pretend we’re going to contemplate saving you."

Tốp 8 - Bài hát cùng năm sinh
 Danny Gokey - "Stand by Me" (Ben E. King)
 Kris Allen - "All She Wants to Do Is Dance" (Don Henley)
 Lil Rounds - "What's Love Got to Do With It" (Tina Turner)
 Anoop Desai - "True Colors" (Cyndi Lauper)
 Scott MacIntyre - "The Search Is Over" (Survivor)
 Allison Iraheta - "I Can't Make You Love Me" (Bonnie Raitt)
 Matt Giraud - "Part-Time Lover" (Stevie Wonder)
 Adam Lambert - "Mad World" (Tears for Fears)

Nhóm 3 không an toàn: Anoop Desai, Scott MacIntyre, và Lil RoundsNhóm 2 không an toàn: Anoop Desai và Scott MacIntyre

Bị loại: Scott MacIntyre

Paula và Kara đồng ý giải cứu Scott, nhưng Simon và Randy thì không.

Tốp 7 (tuần đầu) - Bài hát trong phim
Người hướng dẫn: Quentin Tarantino
 Allison Iraheta - "I Don't Want to Miss a Thing" (Aerosmith) from Armageddon
 Anoop Desai - "(Everything I Do) I Do It for You" (Bryan Adams) from Robin Hood: Prince of Thieves
 Adam Lambert - "Born to Be Wild" (Steppenwolf) from Easy Rider
 Matt Giraud - "Have You Ever Really Loved a Woman?" (Bryan Adams) from Don Juan DeMarco
 Danny Gokey - "Endless Love" (Lionel Richie và Diana Ross) from Endless Love
 Kris Allen - "Falling Slowly" (Glen Hansard và Markéta Irglová) from Once
 Lil Rounds - "The Rose" (Bette Midler) from The Rose

Nhóm 3 không an toàn: Anoop Desai, Lil Rounds, và Matt GiraudNhóm 2 không an toàn: Matt Giraud và Lil Rounds

Phiếu bầu thấp nhất: Matt GiraudBị loại: Không ai*

*Matt Giraud có số phiếu bình chọn thấp nhất nhưng không bị loại do nhận được sự trợ giúp của các giám khảo.

 Tốp 7 (tuần hai) - Nhạc disco
 Lil Rounds - "I'm Every Woman" (Chaka Khan)
 Kris Allen - "She Works Hard for the Money" (Donna Summer)
 Danny Gokey - "September" (Earth, Wind & Fire)
 Allison Iraheta - "Hot Stuff (Donna Summer)
 Adam Lambert - "If I Can't Have You" (Yvonne Elliman)
 Matt Giraud - "Stayin' Alive" (Bee Gees)
 Anoop Desai - "Dim All the Lights" (Donna Summer)

Nhóm 3 không an toàn: Anoop Desai, Allison Iraheta, và Lil RoundsBị loại: Lil Rounds và Anoop DesaiDo tuần thi trước không có thí sinh bị loại, nên tuần này hai người có số phiếu bình chọn thấp nhất phải chia tay cuộc chơi.

 Tốp 5 - Rat Pack Standards
Người hướng dẫn: Jamie Foxx
 Kris Allen - "The Way You Look Tonight"
 Allison Iraheta - "Someone to Watch Over Me
 Matt Giraud - "My Funny Valentine"
 Danny Gokey - "Come Rain or Come Shine"
 Adam Lambert - "Feeling Good"Nhóm 3 không an toàn: Matt Giraud, Kris Allen, Adam Lambert.

Nhóm 2 không an toàn: Matt Giraud, Adam Lambert.Bị loại: Matt GiraudĐã được cứu ở vòng Top 7, Matt không được cứu ở vòng này.

 Top 4 - Nhạc rock
Người hướng dẫn: Slash

Các thí sinh hát đơn ca một ca khúc, sau đó song ca cùng thí sinh khác

 Adam Lambert - "Whole Lotta Love" (Led Zeppelin)
 Allison Iraheta - "Cry Baby" (Janis Joplin)
 Kris Allen & Danny Gokey - "Renegade" (Styx)
 Kris Allen - "Come Together" (The Beatles)
 Danny Gokey - "Dream On" (Aerosmith)
 Allison Iraheta & Adam Lambert - "Slow Ride" (Foghat)Bị loại: Allison Iraheta Tốp 3 - Bài hát thử thách/ Bài hát của thí sinh
Mỗi thí sinh sẽ hát hai ca khúc

 Danny Gokey - "Dance Little Sister" (Terence Trent D'Arby) (bài hát của Paula Abdul)
 Kris Allen - "Apologize" (OneRepublic) (Randy Jackson và Kara DioGuardi chọn bài)
 Adam Lambert - "One" (U2) (Simon Cowell lựa chọn)
 Danny Gokey - "You Are So Beautiful" (Joe Cocker)
 Kris Allen - "Heartless" (Kanye West)
 Adam Lambert - "Cryin'" (Aerosmith)Bị loại: Danny Gokey Tốp 2 - Sở thích của thí sinh/ Thử thách của Simon Fuller/ Bài ca chiến thắng

Các thí sinh sẽ thể hiện ba bài hát. Do chiến thắng trong trò chơi tung đồng xu nên Kris có quyền lựa chọn thứ tự trình diễn và anh chọn trình diễn sau Adam

 Adam Lambert - "Mad World" (Tears for Fears) - Contestant's favorite
 Kris Allen - "Ain't No Sunshine" (Bill Withers) - Contestant's favorite
 Adam Lambert - "A Change Is Gonna Come" (Sam Cooke) - Thử thách của Simon Fuller
 Kris Allen - "What's Going On" (Marvin Gaye) - Thử thách của Simon Fuller
 Adam Lambert - "No Boundaries" - Bài hát của người chiến thắng
 Kris Allen - "No Boundaries" - Bài hát của người chiến thắngChiến thắng: Kris AllenVề nhì: Adam Lambert'' Đêm công bố kết quả
Vòng chung kết mùa thi 2009 sử dụng ca khúc "Home Sweet Home" do Carrie Underwood trình bày như bài hát chia tay thí sinh bị loại.

 Bài hát tập thể
 Tốp 36/Nhóm 1: "I'm Yours" của Jason Mraz
 Tốp 36/Nhóm 2: "Closer" của Ne-Yo
 Tốp 36/Nhóm 3: "Hot N Cold" của Katy Perry
 Tốp 13: "I Want You Back/ABC Medley" của The Jackson 5
 Tốp 11: "T-R-O-U-B-L-E" của Travis Tritt
 Tốp 10: "Motown" Medley: "You Keep Me Hangin' On" của The Supremes/"You're All I Need to Get By" của Marvin Gaye và Tammi Terrell/"Ain't No Mountain High Enough" của Marvin Gaye and Tammi Terrell
 Tốp 9: "Don't Stop Believing" của Journey
 Tốp 8: "Can't Get You out of My Head" của Kylie Minogue
 Tốp 7 (tuần 1): "Maniac" của Michael Sembello trong chương trình Flashdance
 Tốp 7 (tuần 2): "Shake Your Body (Down to the Ground)" của The Jackson 5; biên đạo: Paula Abdul
 Tốp 5: "It Don't Mean a Thing (If It Ain't Got That Swing)" và "I Got Rhythm"
 Tốp 4: "School's Out" của Alice Cooper
 Tốp 3: không hát thành nhóm
 Tốp 2: "So What" của Pink

 Khác
Trong đêm công bố kết quả, ban tổ chức và nhà sản xuất có mời một số ca sĩ và nhân vật nổi tiếng đến trình diễn vừa để khuấy động bầu không khí vừa quảng bá cho ca khúc mới của chính nhân vật đó hoặc đơn thuần là giới thiệu họ. Những ca khúc này nằm trong Hot 100 và Hot Digital Songs.

 Thứ tự bị loại

1Vì ngày thứ ba 24 tháng 2 2009, Tổng thống Barack Obama đọc bài phát biểu trước Quốc hội Hoa Kỳ, nên buổi trình diễn được dời sang hôm sau và buổi công bố kết quả được dời sang thứ năm 26 tháng 2.
2Cuối ngày thi Wild Card, ban giám khảo tuyên bố Anoop Desai là thí sinh đặc biệt (thứ 13) được bước vào vòng chung kết.
3 Ngày 10 tháng 3, Simon tuyên bố tuần thi đầu tiên sẽ có hai thí sinh bị loại. Ngày 11 tháng 3, đêm công bố kết quả diễn ra với hai lượt loại thí sinh: Lượt đầu gồm Megan và Jasmine rơi vào nhóm không an toàn; Lượt hai gồm Anoop và Jorge. Kết quả, Jasmine Murray và Jorge Nuñez bị loại.
4Thứ ba 24 tháng 3, tại Nhà Trắng diễn ra phiên họp khẩn. Vì thế đêm trình diễn dời vào ngày thứ tư và đêm công bố kết quả chuyển sang thứ sáu 26.
5Tại đêm công bố kết quả bình chọn của tuần 6, hội đồng giám khảo nhất trí sử dụng quyền cứu trợ để tạo cho Matt Giraud thêm cơ hội thể hiện. Và do đó đêm công bố kết quả tuần sau (22/04) phải có hai thí sinh bị loại.

 Tranh luận
 Joanna Pacitti''', một thí sinh được chọn vào vòng bán kết, đã gây tranh cãi lớn vì trước đây cô từng ký hợp đồng với hãng A&M và Geffen Records. Tiếp đó, cô được phát hiện có "mối quan hệ cá nhân" với 19 Management. Kết quả cô bị truất quyền dự thi vòng kế, người thay thế là Felicia Barton.
 Trong tốp 11, số điện thoại bình chọn của thí sinh Alexis Grace, IDOLS-07, không do chương trình American Idol sở hữu, thay vào đó là công ty Intimate Encounters. Công ty này đã dùng làm số điện thoại cho đường dây mại dâm. Dù người dẫn chương trình Ryan Seacrest đã lớn tiếng thông báo về việc thay đổi số điện thoại sang IDOLS-36, nhưng nhiều người cho rằng việc lộn xộn số điện thoại có thể làm cho Alexis bị loại khỏi cuộc chơi.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Website chính thức của American Idol
 American Idol trên trang MTV

American Idol
Truyền hình năm 2009


title: Phyllopetalia stictica

text:
Phyllopetalia stictica là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Austropetaliidae. Nó là loài đặc hữu của Chile. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 von Ellenrieder, N. & Paulson, D. 2004. Phyllopetalia stictica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

S
Côn trùng Nam Mỹ
Động vật được mô tả năm 1858


title: Procraerus yagii

text:
Procraerus yagii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Procraerus


title: InuYasha: Ōgi-Ranbu

text:
là một trò chơi 3D tấn công trên hệ máy PlayStation 2 dựa vào bộ truyện tranh và loạt phim hoạt hình InuYasha.

Nhân vật
 InuYasha
 Kagome Higurashi
 Miroku
 Sango
 Shippo
 Sesshomaru
 Kagura
 Koga
 Kikyo
 Kohaku
 Naraku
 Demon InuYasha
 Human InuYasha
 Bankotsu

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang chính thức

Ōgi-Ranbu
Trò chơi PlayStation 2
Trò chơi điện tử năm 2005


title: Hypsiboas crepitans

text:
Hypsiboas crepitans là một loài ếch trong họ Nhái bén.
Nó được tìm thấy ở Brasil, Colombia, Guyane thuộc Pháp, Guyana, Panama, Suriname, Trinidad và Tobago, và Venezuela.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan khô, xavan ẩm, sông, sông có nước theo mùa, hồ nước ngọt, hồ nước ngọt có nước theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, suối nước ngọt, vùng đồng bằng nội địa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, các đồn điền, vườn nông thôn, các vùng đô thị, các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề, khu vực trữ nước, ao, ao nuôi trồng thủy sản, đất có tưới tiêu, và đất nông nghiệp có lụt theo mùa.

Hình ảnh

Tham khảo

 La Marca, E., Azevedo-Ramos, C., Silvano, D., Solís, F., Ibáñez, R., Jaramillo, C., Fuenmayor, Q. & Hardy, J. 2004. Hypsiboas crepitans. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2007.

crepitans


title: Dactylispa parva

text:
Dactylispa parva là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Tan miêu tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Cuộc tấn công Mumbai 2008

text:
Cuộc tấn công Mumbai năm 2008 là hơn mười vụ tấn công khủng bố bằng bom và xả súng cùng lúc được tiến hành khắp Mumbai, trung tâm thương mại của Ấn Độ ngày 26 đến 29 tháng 11 năm 2008. Đây là một cuộc tấn công được điều hợp chặt chẽ của những đội vũ trang. Những đối tượng khủng bố đã bắn súng, nổ bom vào những khách sạn hạng sang, một nhà hàng rất nổi tiếng, các bệnh viện, rạp chiếu phim, bãi biển, sân bay quốc tế và một trạm xe lửa đông người trên khắp Mumbai vào đêm Thứ Tư, gây thiệt mạng hơn 170 người. Dù một số báo cáo cho rằng một vài người Tây phương đã bị bắt làm con tin, chủ tịch Trident Hotels nói rằng không có bằng chứng khẳng định điều đó.

Theo ước lượng ban đầu của lực lượng cảnh sát, nhóm khủng bố có khoảng 10 người, tuy nhiên nhiều câu hỏi đang được đặt ra với ước tính này. Cho đến bình minh sáng Thứ Năm 27/11, phần lớn thành phố Mumbai vẫn nằm trong tình trạng thiếu an ninh. Cảnh sát và các nhóm vũ trang vẫn đấu súng tại hai khách sạn. Cuộc đấu súng chỉ kết thúc vào ngày Thứ Sáu. Theo New York Times, thực tế lực lượng khủng bố đã không nắm giữ con tin nào; tất cả những nạn nhân đều đã bị sát hại từ đầu. Nhóm khủng bố đã giả vờ đang nắm con tin để làm chậm bước tiến của lực lượng cảnh sát.

Bối cảnh

Các nhóm quá khích Hồi giáo đã tấn công thành phố lớn nhất tại Ấn Độ và riêng tại Mumbai nhiều lần trong mấy năm gần đó, kể cả một loạt nổ bom trong tháng 7/2006 gây thiệt mạng 209 người và làm 700 người bị thương. Nhiều vụ nổ bom khủng bố và cơ quan an ninh thường chỉ tập trung chú ý đến việc bảo vệ cho các địa điểm đông người như chợ, thương xá, nhà ga, rạp hát và tổ chức lập nút chặn khám xét kiểm soát giấy tờ mỗi khi có tin mật báo về âm mưu khủng bố.

Mumbai
Mumbai, tên cũ Bombay, hải cảng quan trọng nhất trên bờ biển phía tây và là trung tâm tài chính thương mại của Ấn Độ. Thành phố có 13 triệu cư dân và nếu kể cả vùng phụ cận thì đại đô thị này có tới 19 triệu người.

Tấn công

Đường vào Ấn Độ
Một số toán khủng bố đã đột nhập thành phố bằng đường biển. Trên bãi biển gần khách sạn Taj Mahal người ta đã tìm thấy nhiều xuồng cao su bơm hơi bỏ lại trong đó có một xuồng còn chứa chất nổ.

Khủng bố đánh vào Mumbai

Tối thứ tư 26/11, các toán khủng bố vũ trang súng máy đã tấn công vào Mumbai, thành phố trung tâm tài chính của Ấn Độ. Ít nhất có 7 địa điểm bị tấn công bao gồm một nhà ga xe lửa, một hàng ăn và 2 khách sạn sang trọng có nhiều ngoại kiều cư ngụ. Những cuộc chạm súng với cảnh sát chống khủng bố kéo dài suốt đêm và cho tới sáng thứ năm 27/11 quân đội còn bao vây hai khách sạn Taj Mahal rất nổi tiếng và đinh ba Oberoi nơi một số công dân Anh và Hoa Kỳ bị bắt giữ làm con tin. Đây là hai khách sạn cao cấp tại một thành phố đông người và khá giả so với các thành phố khác tại Ấn Độ.

Theo cảnh sát, bốn kẻ tình nghi khủng bố bị tiêu diệt trong lúc tẩu thoát trên xe hơi tại hai địa điểm bị tấn công, hai nghi can khác bị bắn thiệt mạng tại khách sạn Taj Mahal, và chín người vũ trang đã bị bắt. Có 3 cảnh sát thiệt mạng trong đó có chỉ huy trưởng lực lượng đặc nhiệm chống khủng bố. Một nhóm quá khích Hồi giáo ít được biết tới có tên là Deccan Mujahideen đã nhận đứng đằng sau vụ này. Đây là một tổ chức lạ, ít người nghe tên từ trước đến nay. Sau nửa đêm, rạng sáng thứ năm 27/11, lửa đã bốc cháy dữ dội và nhiều tiếng nổ đã được ghi nhận tại khách sạn Taj Mahal. Từ khách sạn nằm ven biển, người ta đã nghe những tiếng la hét và thấy khói đen bốc lên cao. Các chuyên viên cứu hỏa đã xịt nước vào ngọn lửa. Họ dùng thang để mang người ra khỏi những cửa sổ hoặc ban-công ở trên cao.

Bộ ngoại giao Israel tìm biết tin tức của khoảng 20 kiều dân Do Thái mất tích trong khi cảnh sát Mumbai nói có 4 khủng bố cố thủ ở một cao ốc tên là Nariman House, nơi có nhiều gia đình Do Thái cư ngụ. Suốt đêm các chiến binh khủng bố này đã bắn từ trong tòa nhà và đạn lạc làm chết một cặp vợ chồng và một thiếu niên. Cafe Leopold, một nhà hàng quen thuộc với khách Tây phương, cũng là một địa điểm bị tấn công. Ngoài ra một toán vũ trang đã đột nhập nhà ga xe lửa Chhatrapati Shivaji và xả súng bắn vào những hành khách đi làm về trễ đang đợi tàu.

Khủng bố nhắm vào người Anh và người Mỹ
Theo các nhân chứng, những nhóm vũ trang đã nhắm vào người ngoại quốc làm con tin, đặc biệt là người Anh và người Mỹ. Có ít nhất 200 người bị thương. Bọn khủng bố chỉ đặc biệt chú ý tìm bắt dân Anh và Mỹ. Theo lời một nhân chứng những kẻ tấn công đã đột ngột xuất hiện tại phòng tiếp khách vào lúc 10 giờ tối ngày 26/11, uy hiếp tập trung tất cả mọi người và sau khi xét hỏi giấy tờ hộ chiếu đã bắt giữ làm con tin khoảng 15 khách dân Anh và Mỹ. Theo cảnh sát, một số con tin đã bị quân khủng bố bắt tại hai khách sạn Taj Mahal và Oberoi. Theo lời kể của Ashok Patel, một công dân Anh, những người vũ trang đã xông vào khách sạn và la lớn nhiều lần: "Ai có sổ thông hành Mỹ hoặc Anh?". Từ 7 đến 15 người ngoại quốc bị bắt làm con tin tại khách sạn Taj Mahal.

Biệt kích giải cứu các con tin
Trong quân phục màu đen, các lính biệt kích Ấn Độ đã bắn chết ba tên  khủng bố tại một trong hai khách sạn bị tấn công. Họ tiến vào từng phòng tại hai khách sạn năm sao ở Mumbai để giải cứu hàng chục người còn bị kẹt lại trong cuộc tấn công. Nỗ lực giải cứu kéo dài suốt cả ngày 27/11 trong tiếng súng và tiếng nổ lớn, giữa lúc các ngọn lửa vẫn còn thấy bốc cháy từ khách sạn Taj Mahal. Một số con tin và xác người đã được đưa ra khỏi các tòa nhà.

Vào sáng sớm 27/11, các binh sĩ chính phủ đã đưa vài chục con tin ra khỏi khách sạn Oberoi. Một trong những người được giải cứu cho báo chí biết ông nhìn thấy nhiều xác chết bên trong khách sạn. Nhưng ông từ chối không cho biết thêm chi tiết, nói rằng đã hứa với cảnh sát là không cho biết tin tức gì về cuộc giải cứu trong lúc còn đang được tiến hành. Có 45 con tin đã được đưa ra khỏi khách sạn Oberoi và khoảng 35 người khác bị kẹt. Cảnh sát từ từ tiến hành cuộc giải cứu để khỏi gây nguy hại cho những người bị cầm giữ. "Sự an toàn của những người bị kẹt là điều rất quan trọng," theo lời ông A.N. Roy, một viên chức cảnh sát cao cấp. "Việc này sẽ mất thời giờ nhưng sẽ được hoàn tất mỹ mãn," ông nói.

Tình hình chưa trở lại bình thường
Sáng ngày 27/11 tình hình ở Mumbai vẫn chưa yên tĩnh. Các trường học đều được lệnh đóng cửa và nhà chức trách khuyên dân chúng đừng nên ra khỏi nhà trong khi chưa biết có thể còn những cuộc tấn công nào khác hay không. Tuy nhiên vẫn có rất đông dân chúng hiếu kỳ tập trung tới xem ở 10 địa điểm đã xảy ra các vụ tấn công đêm trước.

Người ta còn nghe thấy tiếng súng nổ ở hai khách sạn 5 sao Oberoi Trident Hotel và Taj Mahal Palace. Tại khách sạn Oberoi khoảng 100 cảnh sát đặc biệt mở cuộc hành quân giải cứu 4 hoặc 5 khách ngoại quốc bị bắt giữ làm con tin ở tầng 19. Tại khách sạn Taj Mahal thỉnh thoảng có những loạt súng máy nổ giòn và sau đó cảnh sát hộ tống hàng chục vị khách, hầu hết là người Tây phương, ra khỏi khách sạn vẫn còn lửa cháy ở một trong hai tòa nhà cao tầng. Tất cả con tin đều được giải thoát. Tại bệnh viện phụ nữ và nhi đồng Cama, toán khủng bố cũng giữ một số con tin nhưng đến sáng 27/11 tình hình đã trở lại yên tĩnh. Không rõ những kẻ tấn công đã bị giết hay rút chạy.

Sau những giờ thỉnh thoảng có tiếng súng và tiếng nổ ngày 28/11 ở Taj Mahal, một khách sạn với 565 phòng, cuộc giao tranh bùng lên vào lúc chập tối khi các lực lượng Ấn Độ khởi sự phóng lựu đạn vào khách sạn, nơi người ta tin rằng ít nhất một dân quân còn cố thủ bên trong một phòng khiêu vũ. Lính biệt kích giết chết hai tay súng cuối cùng bên trong khách sạn Oberoi gần đó trước đó trong ngày. Các viên chức an ninh nói những cuộc hành quân hầu như đã chấm dứt.

Nhóm được giải cứu từ Oberoi, nhiều người cầm sổ thông hành, gồm ít nhất hai người Mỹ, một người Anh, hai người Nhật vài người Ấn Độ. Vài người mang hành lý với cờ Canada. Một người đàn ông trong một bộ đồ làm bếp ôm một em bé. Khoảng 20 thành viên của các hãng hàng không đã được giải thoát, kể cả nhân viên của các hãng Lufthansa của Đức và Air France của Pháp.

Hậu quả

Chính quyền Mumbai nhìn nhận là hoàn toàn bị bất ngờ với vụ tấn công vì không có tin tức tình báo nào chứng tỏ có thể xảy ra một hành động phối hợp quy mô như vậy. Tổng kết có 173 người chết và 308 bị thương. Ít nhất có 11 khủng bố, 9 đã bị giết và 1 bị bắt sống. 12 cảnh sát tử nạn trong đó có Hemant Karkare, chỉ huy trưởng cảnh sát đặc biệt chống khủng bố ở Mumbai bị bắn chết trong cuộc chạm súng tại khách sạn Oberoi.

Nhiều cơ quan truyền thông Ấn Độ cho biết đã nhận được e-mail của tổ chức mang tên Deccan Mujahideen, một nhóm Hồi giáo ít ai biết đến, nhận trách nhiệm về hành động này. Nhật báo Ấn Độ phát hành tại thủ đô New Delhi hôm 27/11 đi tựa lớn nơi trang nhất: "Chiến tranh ở Mumbai".

Nạn nhân

Những biệt kích xông vào trụ sở của một nhóm Do Thái chính thống ở Mumbai tìm thấy xác của năm con tin, các viên chức giải cứu của Ấn Độ và Israel nói, giữa lúc một cuộc giao tranh mới bùng lên tại khách sạn sang trọng Taj Mahal và những lực lượng khác của Ấn Độ chấm dứt một cuộc bao vây tại một khách sạn năm sao khác. 175 người bị giết chết, kể cả 22 người ngoại quốc - trong số đó có hai người Mỹ, một người Úc, một người Nhật và một người Anh, theo lời giới hữu trách địa phương. Một người Ý và một người Đức khác cũng thiệt mạng, theo tin từ Bộ Ngoại giao các quốc gia này. Vào sẩm tối ngày 28/11, các lính biệt kích Ấn Độ xuất hiện từ trung tâm Do Thái bị bao vây với các súng trường được giơ lên trong một dấu hiệu chiến thắng, sau một ngày bao vây và các binh sĩ từ các trực thăng đổ bộ xuống bằng dây. Tuy nhiên, bên trong là năm con tin đã chết.

Một toán thuộc đơn vị y khoa khẩn cấp ZAKA của Israel vào tòa nhà sau vụ đột kích và báo cáo rằng năm con tin và hai tay súng đã thiệt mạng, một phát ngôn viên của ZAKA ở Israel nói. Nhiều báo cáo truyền thông tại địa phương, khi trích lời các viên chức quân sự hàng đầu, cũng nói rằng năm con tin và hai tay súng đã bị giết chết tại trung tâm Do Thái. Cho tới tối 28/11, ít nhất chín tay súng đã bị giết chết, một người bị bắt giữ và có tới sáu người vẫn còn ở khách sạn Taj Mahal, theo lời R.Patil, một viên chức cao cấp tại tiểu bang Maharashtra, nơi Mumbai là thủ phủ. Những người khác nói có thể chỉ có một hoặc hai tay súng còn ở bên trong.

Căng thẳng với Pakistan

Đã có những nghi ngờ về việc nước láng giềng Pakistan là nơi đặt bộ chỉ huy của bọn khủng bố. Điều này đã làm nóng lên quan hệ giữa 2 nước láng giềng vốn không êm đẹp. Pakistan đang lo ngại về khả năng Ấn Độ tấn công do căng thẳng giữa 2 bên đang ngày càng lên cao. Những kẻ khủng bố được cho là thuộc nhóm khủng bố Hồi giáo ủng hộ Pakistan là Lashkar-e-Toiba.

Việc bắt giữ các nghi can
Vào hôm 8-12, An ninh Pakistan đã bắt giữ 15 người trong đó có Zaki-ur-Rehman Lakhvi, người bị phía Ấn Độ xem là chủ mưu vụ tấn công này. Tuy nhiên, Pakistan tuyên bố sẽ không giao những nghi can bắt giữ được cho phía Ấn Độ, mà sẽ "xử lý những người bị bắt theo luật pháp Pakistan" - theo lời ngoại trưởng Pakistan Shah Mehmood Qureshi

Danh sách các tên khủng bố
Cảnh sát Ấn Độ đã công khai danh tính của mười tay súng được coi là có liên quan đến vụ khủng bố này. Trong đó có chín người đã bị giết chết, người còn lại đang được thẩm vấn.
Mười tay súng này bao gồm:
 Nasir, bí danh Abu Umar (tham gia tấn công Nariman House)
 Abu Ali (tấn công Taj Palace)
 Soheb (tấn công Taj Palace)
 Fahad Ullah (tấn công Oberoi)
 Azam Amir Kasab (lúc bị bắt còn sống, nhưng bị treo cổ ngày 21 tháng 11 năm 2012)
 Bada Abdul Rehaman (tấn công Taj Palace)
 Abdul Rehaman Chota (tấn công Oberoi)
 Ismal Khan (tấn công nhà ga CST)
 Babar Imaran (tấn công Nariman House)
 Nazir, bí danh Abu Omer (tấn công Taj Palace)

Phản ứng quốc tế
Một phát ngôn viên Nhà Trắng cho biết, "Hoa Kỳ lên án hành động khủng bố này và sẽ tiếp tục đứng bên cạnh người Ấn Độ trong giai đoạn thảm họa này. Tổng thống Bush ngỏ lời chia buồn với người Ấn Độ và những gia đình vô tội bị giết hoặc bị thương trong những vụ tấn công."

Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh cáo buộc là các "lực lượng ngoại quốc" có can dự vào cuộc tấn công này.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Two hundred Indian bloggers react to the attack on Mumbai
 Channel 4 documentary by Dan Reed – 'Terror in Mumbai'
 Video showing the way in which Indian authorities fought back against the attackers. – CNN-IBN (some Hindi, but mostly English).

Ấn Độ 2008
Mumbai
Vụ khủng bố ở Mumbai
Khủng bố Hồi giáo tại Ấn Độ
Mumbai
Bắt giữ con tin


title: Jarilla

text:
Jarilla có thể là:
 Tên địa danh:
 Tên một công xã, Jarilla, trong tỉnh Cáceres, Tay Ban Nha.
 Tên một công xã, Jarilla, trong tỉnh San Luis, Argentina.
 Tên khoa học của một chi thực vật là Jarilla trong họ Đu đủ (Caricaceae).


title: Danh sách sân bay tại Lào

text:
Đây là danh sách các sân bay của Lào:

Sân bay

Tham khảo

 Phương tiện giao thông tại Lào
 Lào

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Danh sách sân bay Lào:
 Great Circle Mapper
 FallingRain.com
 Aircraft Charter World
 The Airport Guide
 World Aero Data

Danh sách các sân bay theo quốc gia
Sân bay Lào


title: Idiusia benepictalis

text:
Idiusia là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae. Chi này chỉ gồm loài Idiusia benepictalis, thường tìm thấy ở Ấn Độ (Khasia Hills).

Chú thích

Tham khảo

Idiusia
Động vật được mô tả năm 1896


title: Nipponaphera tuba

text:
Nipponaphera tuba là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nipponaphera


title: Brieva

text:
Brieva là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 71 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Danh sách đô thị tại Álava

text:
Đến năm 2006, tỉnh Álava ở Xứ Basque (cộng đồng tự trị), Tây Ban Nha, gồm có 51 đô thị.

Xem thêm
 Antoñana
 Cicujano
 Comunion
 Erenchun

Tham khảo

Địa danh và dân số lấy từ Instituto Nacional de Estadística (INE) .

Álava


title: Hydrolagus macrophthalmus

text:
Hydrolagus macrophthalmus (tên tiếng Anh bigeye chimaera) là một loài cá thuộc họ Chimaeridae. Nó được tìm thấy ở Chile và có thể Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng biển mở.

Nguồn
 Dagit, D.D. 2005. Hydrolagus macrophthalmus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Hydrolagus
Động vật được mô tả năm 1959


title: Đại Bộ

text:
Đại Bộ có thể là:
 huyện Đại Bộ, địa cấp thị Mai Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc
 quận Đại Bộ, Hồng Kông, Trung Quốc


title: Acerra (bướm đêm)

text:
Acerra là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Acerra normalis Grote, 1874

Hình ảnh

Tham khảo

 Acerra at funet.fi

Liên kết ngoài

Hadeninae


title: Philopotamidae

text:
Philopotamidae là một họ côn trùng trong bộ Cánh lông.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Họ côn trùng


title: Gaujac, Gers

text:
Gaujac  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 303 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Bulbophyllum exiguiflorum

text:
Bulbophyllum exiguiflorum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

exiguiflorum]]

E


title: Polycentropus zaneta

text:
Polycentropus zaneta là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Polycentropus


title: Hennersdorf bei Wien

text:
Hennersdorf (or Hennersdorf bei Wien) là một thị xã thuộc huyện Mödling trong bang Niederösterreich.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Eyliac

text:
Eyliac (tiếng Occitan là Eilhac) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Eyliac trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Eyliac


title: Conflans-sur-Lanterne

text:
Conflans-sur-Lanterne là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Hylaeus personatellus

text:
Hylaeus personatellus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1915


title: Albert, Somme

text:
Albert là một thị trấn của tỉnh Somme, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp. Population: approx. 10,500 inhabitants.

Thị trấn này nằm ở trung độ giữa Amiens và Bapaume.

Biến động dân số
Les habitants d'Albert s'appellent des Albertins ou des Albertines.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Museum website
 Image of the Albert Basilica

Xã của Somme


title: Piobetta

text:
Piobetta  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 4,81 km², dân số năm 1999 là 30 người. Khu vực này có độ cao 30 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Hadena confusa

text:
Hadena confusa (tên tiếng Anh: Marbled Coronet) là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu, Bắc Phi và phía tây en Trung Á.

Sải cánh dài 27–35 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 7 và sometimes từ tháng 8 đến tháng 9 in a second generation tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn các loài Dianthus và Silene, như Silene nutans và Silene vulgaris.

Phụ loài
Hadena confusa confusa
Hadena confusa herczigi
Hadena confusa iliensis

Hình ảnh

Liên kết ngoài
ukmoths.org.uk
www.schmetterlinge-deutschlands.de
www.nic.funet.fi
Fauna Europaea

Chú thích

Hadena
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1766


title: Duruelo

text:
Duruelo là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 136 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Gymnobela ceramensis

text:
Gymnobela ceramensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Tham khảo

Liên kết ngoài

ceramensis


title: (120602) 1995 VZ1

text:
{{DISPLAYTITLE:(120602) 1995 VZ1}}

(120602) 1995 VZ1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 11 tháng 11 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 120001–121000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Sustinente

text:
Sustinente là một đô thị tại tỉnh Mantova trong vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 140 km về phía đông nam của Milano và khoảng 11 km về phía đông nam của Mantova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.286 người và diện tích là 26,3 km².

Đô thị Sustinente có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Cà Vecchia, Sacchetta, Bastia, và Caselle di Poletto.

Sustinente giáp các đô thị: Bagnolo San Vito, Gazzo Veronese, Quingentole, Quistello, Roncoferraro, San Benedetto Po, Serravalle a Po, Villimpenta.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Mantova
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Iglica gratulabunda

text:
Iglica gratulabunda là một loài ốc nước ngọt từ rất nhỏ đến nhỏ có mang và nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước thuộc họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của Áo.

Chú thích

Tham khảo

Iglica
Động vật đặc hữu Áo
Động vật được mô tả năm 1910


title: 2534 Houzeau

text:
2534 Houzeau (1931 VD) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 11 năm 1931 bởi Delporte, E. ở Uccle.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2534 Houzeau

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1931


title: 13121 Tisza

text:
13121 Tisza (1994 CN9) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 2 năm 1994 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 13121 Tisza

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Valeuil

text:
Valeuil là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 18,5 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 407 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 101 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Nguồn: INSEE  và Cassini

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Valeuil trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Site officiel de Valeuil
 Valeuil sur le site de la communauté de communes du Brantômois

Valeuil


title: Stenocora percornuta

text:
Stenocora percornuta là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Polythoridae. Loài này có ở Ecuador và Peru. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi.

Chú thích

Tham khảo
 von Ellenrieder, N. & Paulson, D. 2005. Stenocora percornuta. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Stenocora


title: Anthophora hispanica

text:
Anthophora hispanica là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Fabricius mô tả khoa học năm 1787.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1787


title: Diabrotica travassosi

text:
Diabrotica travassosi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Marques miêu tả khoa học năm 1941.

Chú thích

Tham khảo

T


title: 18106 Blume

text:
18106 Blume (2000 NX3) là một tiểu hành tinh Amor được phát hiện ngày 4 tháng 7 năm 2000 bởi Chương trình nghiên cứu đối tượng gần Trái Đất của đài thiên văn Lowell ở Đài thiên văn Lowell.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18106 Blume

018106
018106
Tiểu hành tinh được đặt tên
20000704


title: Offoy, Somme

text:
Offoy là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D17, bên bờ của sông Somme, khoảng 14 dặm Anh về phía tây nam của Saint Quentin.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Offoy trên trang mạng của INSEE
 Offoy trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Copelatus regimbarti

text:
Copelatus regimbarti là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Branden miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Achaea diplographa

text:
Achaea diplographa là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Châu Phi, bao gồm Comoros.

Chú thích

Tham khảo

D
D
Động vật được mô tả năm 1913


title: Lipotriches leucomelanura

text:
Lipotriches leucomelanura là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1935


title: Gụ lau

text:
Gụ lau hay gõ dầu, gõ sương (Danh pháp hai phần: Sindora tonkinensis) là một loài thực vật thân gỗ lớn thuộc họ Đậu. Loài này đang bị đe dọa do bị khai thác tận diệt.

Mô tả
Gụ lau là cây gỗ to, rụng lá, cao 20 - 25m hay hơn, đường kính thân 0,6-0,8m. Lá kép lông chim một lần, chẵn; lá chét 4-5 đôi, hình bầu dục-mác, dài 6–12 cm, rộng 3,5–6 cm, chất da, nhẵn; cuống lá chét dài khoảng 5mm. Lá bắn hình tam giác, dài 5 - 10mm. Lá đài phủ đầy lông nhung. Cụm hoa hình chùy, dài 10–15 cm, phủ đầy lông nhung màu vàng hung. Hoa có từ 1-3 cánh, cánh nạc, dài khoảng 8mm. Bầu có cuống ngắn, phủ đầy lông nhung; vòi cong, dài 10-15mm, nhẵn, núm hình đầu. Quả đậu, hình gần tròn hay bầu dục rộng, dài khoảng 7 cm, rộng khoảng 4 cm với một mỏ thẳng, không phủ gai, thường có 1 hạt, ít khi 2-3 hạt.

Mùa hoa vào tháng 3-5, mùa quả chính vào tháng 7-9, tái sinh bằng hạt.

Phân bố
Mọc rải rác trong các vùng rậm nhiệt đới thường xanh, ưa mưa hay mưa mùa ẩm, ở độ cao không quá 600m trên đất tốt, có tầng dày và thoát nước, phân bố tại Campuchia, Việt Nam: Quảng Ninh (Uông Bí: Yên Lập), Bắc Giang, Nghệ An (Quỳ Châu, Nghĩa Đàn), Hà Tĩnh (Kỳ Anh), Quảng Trị (Bến Hải: Vĩnh Linh), Thừa Thiên Huế (Hương Điền: sông Bồ, Thừa Lưu), Quảng Nam - Đà Nẵng, Khánh Hòa (Ninh Hòa: núi Hòn Hèo).

Giá trị
Gỗ gụ lau có màu nâu thẫm, không bị mối mọt hay mục, hơi có vân hoa. Gỗ gụ tốt, thường dùng trong xây dựng, đóng thuyền hay đồ dùng gia đình cao cấp như sập, tủ chè. Vỏ cây giàu Tannin, trước đây thường dùng để nhuộm lưới đánh cá. Hoa của cây là nguồn mật tốt cho ong.

Tình trạng
Gụ lau đang ở có nguy cơ cao bị đe dọa do tình trạng khai thác tận diệt trong những thập niên gần đây. Cây gụ lau được xếp bậc DD (Data Defficient) trong Sách đỏ IUCN, nhưng tại Việt Nam nó được phân loại là EN A1a,c,d+2d trong Sách đỏ Việt Nam 2007.

Chú thích

Tham khảo

 Sách đỏ Việt Nam, trang 252.

Liên kết ngoài
 Sinh vật rừng Việt Nam

T
Gỗ
Thực vật Việt Nam


title: Munditia serrata

text:
Munditia serrata là một ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Liotiidae. Nó được tìm thấy tại đảo Little Barrier, New Zealand.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Munditia
Động vật được mô tả năm 1908
Động vật chân bụng New Zealand


title: Sông Main

text:
Sông Main là một con sông ở Đức với chiều dài 524 km (329 dặm), đây là một trong những phụ lưu quan trọng của sông Rhein. Sông Main chảy qua các bang Bayern, Baden-Württemberg và Hessen của Đức.

Nguồn của sông Main xuất phát từ dãy núi Fichtelgebirge gọi là sông Main Trắng (Weißer Main) và ở vùng núi Frankenalb sông Main Đỏ (Roter Main). Ở Kulmbach hai dòng sông này nhập lại thành sông Main. Sông này mặc dù đổi hướng nhiều lần nhưng chủ yếu vẫn chạy hướng đông tây, dọc theo nhiều vùng núi Franken, vùng trồng nho làm rượu Franken, rồi chảy qua hai thành phố lớn Würzburg và Frankfurt. Đối diện với thành phố cổ Mainz giữa Ginsheim-Gustavsburg và Mainz-Kostheim mà thuộc Wiesbaden nó chảy vào sông Rhein.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Main River  Website on the River Main by the Tourist Board of Franconia.

Sông của Đức
Sông Bayern


Giải của Hiệp hội phê bình phim Toronto cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất là một trong các giải thưởng hàng năm của Hiệp hội phê bình phim Toronto, dành cho các nữ diễn viên đóng vai phụ trong một phim, được bầu chọn là xuất sắc nhất.

Các người đoạt giải

Thập niên 2000

Tham khảo

Giải thưởng điện ảnh
Giải thưởng điện ảnh Canada


title: Hylaeus maritimus

text:
Hylaeus maritimus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Bridwell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1910


title: Guérin, Lot-et-Garonne

text:
Guérin là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 145 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot-et-Garonne


title: La Paz (tỉnh Honduras)

text:
La Paz là một trong 18 tỉnh của Honduras, giáp biên giới với các tỉnh Morazán và La Unión của El Salvador.
Tỉnh lỵ là thành phố La Paz. Tỉnh này có diện tích 2.331 km² dân số năm 2005 ước khoảng 173.731 người.

Các đô thị

 Aguaqueterique
 Cabañas
 Cane
 Chinacla
 Guajiquiro
 La Paz
 Lauterique
 Marcala
 Mercedes de Oriente
 Opatoro
 San Antonio del Norte
 San José
 San Juan
 San Pedro de Tutule
 Santa Ana
 Santa Elena
 Santa María
 Santiago de Puringla
 Yarula

Tham khảo

Tỉnh của Honduras