title: Thái hậu

text:
Thái hậu (chữ Hán: 太后; tiếng Anh: Queen Dowager, Queen Mother, Empress Dowager hoặc Empress Mother) là một tước hiệu, danh từ để chỉ đến mẹ hoặc bà nội của vua tại các quốc gia Hán quyển gồm Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Tôn hiệu Thái hậu, qua phân định giữa ["Hoàng"; 皇] và ["Vương"; 王] được chia ra làm hai tước hiệu chính:
 Hoàng thái hậu (Empress Dowager hoặc Empress Mother): dành cho mẹ của các Hoàng đế.
 Vương thái hậu (Queen Dowager hoặc Queen Mother): dành cho mẹ của các Quốc vương.

Ngoài ra, ["Thái hậu"] cũng là dạng viết tắt của tước hiệu Thái hoàng thái hậu.

Từ nguyên
Khái luận về xuất xứ của danh xưng Thái hậu được đề cập trong Sự vật khởi nguyên (事物紀原) của Cao Thừa (高承) thời nhà Tống:「"Sử ký - Tần bản kỷ viết: Chiêu vương mẫu Mị thị, hiệu Tuyên Thái hậu. Từ đó Vương mẫu đều gọi như vậy"; 《史記秦本紀》曰：昭王母羋氏，號宣太后。王母於是始以為稱。」.

Theo đó, thời Tiên Tần, khi Tần Chiêu Tương vương tôn mẹ là Mị thị làm Tuyên Thái hậu, thì khi đó mới có danh vị Thái hậu dùng để gọi mẹ của quân vương. Về sau, Triệu Hiếu Thành vương cũng theo cách của nhà Tần, tôn xưng mẹ ruột Hiếu Uy Thái hậu. Thời Tần vương Chính tại vị, Hoa Dương Thái hậu là tổ mẫu của Quốc vương, nhưng vẫn như cũ được gọi là Thái hậu, có thể thấy vào lúc này chưa có những tôn hiệu cụ thể cho các Tổ mẫu Thái hậu của Quốc vương. Vào thời nhà Tần, khi Tần vương Chính lên ngôi Hoàng đế, đã quy định mẹ của Hoàng đế gọi là 「Hoàng thái hậu」. Song khi đó Hoa Dương Thái hậu đã qua đời, còn mẹ của Thủy Hoàng là Triệu Cơ khi ấy cũng đã qua đời trước khi ông xưng Đế, và Thủy Hoàng chỉ có thể truy tôn bà làm Đế Thái hậu (帝太后). Từ thời nhà Hán, tôn vị quy định của Hoàng thái hậu rất chặt chẽ, và người đầu tiên trở thành Hoàng thái hậu khi còn sống là Lữ hậu - Hoàng hậu của Hán Cao Tổ Lưu Bang.

Chữ 「Thái; 太」, cũng giống chữ 「Đại; 大」, đều mang ý nghĩa to lớn, cộng thêm tư tưởng "Lấy hiếu vị Thiên" đã khiến địa vị của các Thái hậu rất đặc biệt trong triều đình của các quốc gia Đông Á, bao trùm và có khả năng ảnh hưởng đến Hoàng đế. Điều này đã khiến xuất hiện các hiện tượng Thái hậu chuyên quyền, Lâm triều công khai nhiếp chính, có ảnh hưởng sâu rộng trong văn hóa và lịch sử, mà điển hình là Từ Hi Hoàng thái hậu.

Các nước khác

Tại Châu Âu
Tại Châu Âu, các góa phụ Vương hậu hoặc Hoàng hậu đều được gọi theo tước hiệu kèm 「Dowager」. Từ "Dowager" này, căn cứ theo bộ sách từ điển bách khoa năm 1902, The New International Encyclopædia, họ có giải thích:
「"DOWAGER (OF. douagiere, from douage, dower, from douer, doer, Fr. douer, It., Lat. dotare, to endow, from Lat. dos, dower). A widow with a dower (q.v.). A title commonly applied only to the widows of persons of high rank. The Queen dowager in Great Britain, as the widow of the King, enjoys most of the privileges which belonged to her as Queen consort; but it is not high treason to conspire her death, because the succession to the crown is not thereby endangered"」.
 DOWAGER, một góa phụ với của cải mà chồng để lại (Dower), nó chỉ dùng như một tước hiệu cho các góa phụ của đàn ông có địa vị cao. Còn như "Queen dowager" tại nước Anh (nguyên văn gọi Great Britain), vì là góa phụ của một Quốc vương (King), nên họ thừa hưởng các nghi lễ như hồi các bà còn là "Queen consort" (có thể dịch là Vương hậu); nhưng khi âm mưu giết các vị này thì người đó sẽ không bị phán "High treason", vì những người thừa kế (hay tại vị) không bị nguy hiểm tính mạng.

Có thể thấy kể từ khi là góa phụ, các vị Queen cùng Empress chỉ là "Dowager", nên họ không có chuyện càng cao thì hiển nhiên càng lớn như Thái hoàng thái hậu của Đông Á, do vậy họ cũng không được thêm kiểu "Thái hoàng" hay "Thái vương" trước tước hiệu góa phụ của mình. Địa vị của các "Dowager" tại Châu Âu đơn thuần chỉ là góa phụ, và dù họ vì từng là Queen hay Empress mà được tôn trọng, nhưng tính mạng của họ không còn là mối bận tâm lớn nhất nữa, và đôi khi họ cũng không phải lúc nào cũng được hưởng quyền lợi. Cũng có cách gọi đảo "Dowager" lên trước, như 「Dowager Queen」. Những đãi ngộ tiếp tục chỉ được duy trì khi họ có thân phận là mẹ của Tân vương, và lúc này họ thường sẽ được gọi là 「"Queen Mother"」 hay 「"Empress Mother"」, tương đương Vương thái hậu cùng Hoàng thái hậu nếu xét theo tước hiệu triều đại Đông Á.

Do các tước hiệu phụ nữ Châu Âu phần lớn là những tước hiệu nhã xưng (Courtesy title), họ chỉ có được khi hôn nhân, do đó chỉ 「Những người từng là Queen hay Empress mới được gọi thành Queen Dowager (Queen Mother) hay Empress Dowager (hay Empress Mother)」.

Điều ở trên hết sức quan trọng, vì địa vị của Thái hậu ở Châu Âu không phải lúc nào cũng là "mẹ" hay "bà nội" của quân chủ như các triều đại Đông Á. Các triều đại Đông Á dùng quan niệm đanh thép trong phép truyền ngôi là 「Cha truyền con nối」, nên dù "Thái hậu" có liên hệ máu mủ hay không thì vị quân chủ được truyền kế vị đều phải xem họ như mẹ cả trên pháp lý, ví dụ cho chuyện này có trường hợp Hiếu Chiêu Thượng Quan hoàng hậu thời Hán Tuyên Đế (Tuyên Đế nhận Hán Chiêu Đế làm Tự phụ); cùng Từ An Hoàng thái hậu - Từ Hi Hoàng thái hậu thời Quang Tự (Quang Tự nhận Hàm Phong làm Tự phụ). Dĩ nhiên cũng có ngoại lệ, khi quốc chủ muốn tôn dòng dõi cha mẹ hơn bình thường, có Đại lễ nghị của nhà Minh. Thế nhưng trong đại đa số trường hợp thì các triều đại Đông Á đều xem "Cha truyền con nối" làm trọng, vị quân chủ kế nhiệm đều phải có "thân phận" là con của người tiền nhiệm, hay người tiền nhiệm trước đó nữa.

Ngược lại với Đông Á, bởi vì một vị "Queen (Empress) góa phụ" chỉ đơn giản là hôn phối của quân chủ tiền nhiệm, rất nhiều vị "Thái hậu" tại Châu Âu lại không có liên hệ mẹ con hoặc máu mủ với vị quân chủ kế nhiệm, mà điển hình là Elizabeth Woodville thời Henry VII nhà Tudor và Queen Adelheid thời Victoria của Anh. Những người là mẹ ruột của nhà Vua tại Châu Âu, nếu họ chưa từng là Queen hay Empress thì vào thời điểm người con trai lên ngôi Vua, bản thân họ không thể được tôn xưng những danh xưng "Queen (Empress) dowager" tương ứng được. Tuy nhiên, địa vị 「"Mẹ ruột của nhà Vua"」 cũng khiến họ có cơ hội được hưởng các đãi ngộ và sự tôn trọng tuyệt đối trong triều đình của vị Vua ấy, thậm chí có thể vượt trên các "Thái hậu", đây cũng là điểm mấu chốt khiến Châu Âu coi trọng liên hệ thực tế hơn là liên hệ pháp lý. Ví dụ điển hình của chuyện này là Elizabeth Woodville cùng Lady Margaret Beaufort, một là mẹ vợ của Quốc vương Henry VII và người còn lại là mẹ ruột của Quốc vương. Vì là góa phụ của Edward IV của Anh, Elizabeth Woodville được gọi là Thái hậu, tức "Queen dowager", nhưng bà mau chóng bị Henry VII gạt đi khỏi triều đình để tôn mẹ ruột là Lady Margaret Beaufort lên trên, tuy rằng vì vấn đề thân phận dựa vào hôn phối mà Lady Margaret vẫn phải dưới Vương hậu Elizabeth xứ York. Thời kỳ Henry VII, Lady Margaret được hưởng một danh xưng nhằm nhấn mạnh địa vị "mẹ Vua" của bà, là 「My Lady the King's Mother」, có thể được hiểu theo tiếng Việt thành 「"Đức bà Vương mẫu"」 hay 「"Đức bà, Thân mẫu của nhà Vua"」.

Cũng có khi các vị Vua quá phụ thuộc vào mẹ cũng như tôn trọng mẹ, không để các bà chỉ là "góa phụ", nên có nhiều hành động nâng cao địa vị vượt cả vợ mình. Trường hợp này có Quốc vương Karl XI của Thụy Điển đối với mẹ mình, Hedwig Eleonora xứ Holstein-Gottorp. Khi đó ông đã có Queen là Ulrika Eleonora của Đan Mạch, nhưng ông vẫn để mẹ mình là "The Queen" duy nhất, cùng tôn xưng 「Her Majesty the Queen, My Dear Lady Mother」, cháu trai bà là Karl XII gọi bà là 「"My Gracious Lady Grandmother"」. Caterina de' Medici qua 3 đời con đều làm Quốc vương của Vương quốc Pháp, sở dĩ bà vẫn giữ được địa vị là vì bà có danh nghĩa nhiếp chính, tức 「Gouvernante de France」, và tiếp tục duy trì sự ảnh hưởng của mình qua quyền lực thực tế. Có thể nói "đặc quyền" của các Thái hậu tại Châu Âu được quyết định qua bởi bà ấy có được tín nhiệm bởi con trai hay không, có quan hệ máu mủ với Tân vương hay không.

Khu vực Trung Nam Á

Tại các nước theo Hồi giáo như Đế quốc Ottoman hay Đế quốc Mughal, các mẹ của quốc chủ đều được tôn xưng địa vị tuyệt đối. Và vì hai quốc gia này dùng danh xưng bản ngữ, cũng như được phiên dịch qua tiếng Anh, đều tương đương "Hoàng đế" cùng "Hoàng hậu", nên các thân mẫu của quốc chủ đều có thể dịch thoải mái ra thành "Hoàng thái hậu" tương tự các triều đại Đông Á.

Tại chế độ của Đế quốc Ottoman, 「Valide Sultan; والده سلطان」, "Mẹ của Sultan" hay "Quốc mẫu", là danh hiệu dành cho những người mẹ còn sống của các Sultan đang trị vì. Và cũng như các triều đại Đông Á, thì danh xưng này như một tước hiệu độc lập và có địa vị trong hoàng thất rất cụ thể, họ thường là đứng đầu của cả hậu cung chứ không chỉ là "góa phụ" như Châu Âu, đồng thời chỉ những mẹ ruột của các vị Sultan mới có được danh xưng này. Và cũng như các triều đại Đông Á xem trọng Nho giáo, lấy chữ "Hiếu" làm đầu và rất coi trọng người mẹ, các vị Sultan theo Hồi giáo cũng xem trọng quyền lợi của mẹ mình. Từ những quan niệm đó, các vị Valide Sultan cũng có quyền hành tuyệt đối trong triều đình, họ đứng trên tất cả phụ nữ trong hậu cung, và khi Sultan còn nhỏ hoặc quá phụ thuộc vào họ thì họ hoàn toàn có thể can thiệp chính trị. Và cho dù 「"Sultan"; والده」 được dùng không chỉ mẹ, chị em, con gái của Sultan, mà một số Hậu phi của Sultan cũng được dùng danh xưng này kèm theo tên hiệu riêng. Từ sau thế kỉ 17, hậu cung Ottoman có danh hiệu riêng cho Hậu phi như "Kadin", thì "Sultan" chỉ còn dùng cho mẹ của Sultan cùng chị em hoặc con gái của Sultan mà thôi. Các Valide Sultan cũng là những người phụ nữ duy nhất không phải con gái Sultan mà vẫn có danh xưng này.

Chế độ của Đế quốc Mughal, có danh hiệu 「Padshah Begum; پادشاہ بیگم」 không chỉ dùng cho vợ cả của Hoàng đế, mà là chị em gái, hoặc là mẹ của Hoàng đế, chỉ cần người giữ danh hiệu này còn sống thì sẽ đi theo kể từ khi ban phong, sau khi người đó qua đời thì huy hiệu này mới giao cho người kế nhiệm (giống trường hợp tước hiệu Tawananna). Ngoại trừ "Padshah Begum" thì không còn danh hiệu đặc thù địa vị nữ quyến nào tồn tại trong hoàng tộc Mughal. Thường thấy nhất, từ Chính thê, Thứ thê, Thị thiếp đến con gái của Hoàng đế đều có thành tố Begum sau tên hiệu chính thức, ngoài ra còn có Bai, Mahal, Nazuk Badan,... Tuy nhiên, đa phần lớn trong lịch sử Mughal, gia phong tước hiệu cho Thê thiếp hoặc Đế mẫu chỉ là mỹ hiệu tùy hứng mà không có thứ tự như chế độ Ottoman. Ví dụ Hamida Banu Begum, mẹ của Hoàng đế Akbar, được con trai dâng tôn hiệu 「Maryam Makani」, có nghĩa là "Đức mẹ của hai Thế giới", mẹ của Hoàng đế Shah Jahan là Jagat Gosain được tôn xưng 「Bilqis Makani」, có nghĩa là "Quý phu nhân của nơi Thần thánh Pure Abodes", lại như Hoàng hậu Nur Jahan của Hoàng đế Jahangir ban đầu có phong hiệu 「Nur Mahal」 có nghĩa là "Ánh sáng của Hoàng cung", sau lại chuyển thành như hiện tại có nghĩa "Ánh sáng của Thế giới",... Những tước hiệu này hoàn toàn không có quy luật về địa vị, đơn giản là mỹ hiệu. Ngoài những danh hiệu ảnh hưởng từ văn hóa Hồi giáo và Ba Tư, thì tại Ấn Độ cũng có những danh hiệu xuất phát từ ngôn ngữ bản địa, trong đó có 「Rajamata; राजमाता」 có nghĩa là "Đức bà Vương mẫu", dành cho mẹ của một vị Vua mang tước Vương trong văn hóa Ấn Độ là Raja (có nghĩa là King) hay Maharaja (có nghĩa King of Kings hoặc Great King). Tại các triều đại Ba Tư như nhà Safavid và nhà Qajar, mẹ của một vị Shah thường được gọi là 「Mahd-i Ulya; مهد علیا」.

Cũng như văn hóa Đông Á vì xem trọng chữ "Hiếu" mà để người mẹ lên trên, văn hóa Hồi giáo cùng bản địa Ấn Độ cũng đều xem trọng quyền lợi của người mẹ, đặc biệt là mẹ của các vị Vua chúa có "Quân quyền", do đó trong lịch sử Đế quốc Ottoman cùng Mughal đều có các Thái hậu can dự chính sự, Đế quốc Ottoman còn phải trải qua thời kỳ Nữ hậu chuyên chính được gọi là 「Kadınlar saltanatı」, khi không chỉ các Thái hậu mà các Hoàng hậu cùng Công chúa hoàng gia cũng dùng địa vị "Sultan" can dự chính sự. Bản thân danh hiệu "Mahd-i Ulya" của mẹ các vị Shah nhà Safavid và Qajar được hiểu là "Sublime Cradle", tức "Cái nôi hùng vĩ", tôn vinh vai trò của một người mẹ.

Vùng văn hóa khác
Vùng văn hóa Đông Nam Á như Miến Điện, Thái Lan cùng Campuchia đều có ngôn ngữ bản địa mạnh, việc gia phong vị hiệu không chỉ thay đổi theo từng quốc gia mà là từng triều đại của mỗi quốc gia. Nhìn chung, các người vợ của Quốc vương đều xuất thân từ vương thất, dù từng là Vương hậu hay chưa, sau khi có con trai là Tân vương kế nhiệm liền sẽ có tôn hiệu đặc thù mà đa phần là huy hiệu với ý nghĩa tôn vinh, hoặc là tên riêng của bà.

Xét ví dụ về trường hợp vương thất Thái Lan, có rất nhiều cấp bậc dành cho Vương hậu, ngoài Chính hậu còn có Thứ hậu, các Vương phi chính thức có địa vị cao và Thứ phi cùng Ngự thiếp có địa vị thấp đều được quy định rõ ràng. Vương hậu Saovabha Phongsri, bà từng là 「"Somdet Phra Nang Chao Saovabha Phongsri Phra Boromma Rajini Nat"; สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ」, sau khi con trai kế nhiệm liền được dâng danh hiệu 「Borommarachini; พระบรมราชชนนี」 có nghĩa tương đương "Vương mẫu bệ hạ" hay "Đức bà Vương mẫu", khẳng định địa vị mẹ của Quốc vương. Nếu không phải Vương hậu mà là Vương phi có con trai kế thừa Vương vị, như trường hợp của Srinagarindra, thì bà sẽ được dâng tôn hiệu 「Borommaratchachonnani; บรมราชชนนี」. Tại vương thất Miến Điện, tuy rằng có xuất hiện danh từ ám chỉ Thái hậu là 「Pwa Saw; ဖွားစော」, nhưng tôn hiệu của một Vương mẫu lịch sử Miến Điện lại không có một danh từ cụ thể mà thường là mỹ tự, đôi khi là tên thật, hoặc biệt danh và phổ biến nhất là huy hiệu khi trở thành Vương hậu. Ví dụ như mẹ của Quốc vương Alaungpaya là Đức bà Saw Nyein Oo, sau khi con trai lên ngôi được tôn danh xưng danh hiệu 「Maha Devi; မဟာဒေဝီ」 - trong đó "Maha" nghĩa là vĩ đại, còn "Devi" là một mỹ tôn trong văn hóa Ấn Độ mang nghĩa nữ thần. Lại như mẹ của các Quốc vương Naungdawgyi, Hsinbyushin và Bodawpaya, Đức bà Yun San, bà có đầy đủ tôn xưng kể từ khi trở thành Chính hậu của Alaungpaya là Maha Mingalar Yadanar Dhipati Thirirajasanda Devi (မဟာမင်္ဂလာရတနာဓိပတိသီရိရာဇာစန္ဒာဒေဝီ), nhưng hay được gọi tắt thành 「Sanda Devi; စန္ဒာဒေဝီ」.

Tại Châu Phi, các Thái hậu, "Vương mẫu" hoặc "Vua bà" có vai trò rất lớn trong các Bộ quốc hoặc Vương quốc, đặc biệt là với người Akan, đây được cho là tàn dư chế độ mẫu hệ. Tại những vùng đất bị ảnh hưởng bởi văn hóa Akan như Ghana, luôn có một vị nắm giữ vai trò Thái hậu bên cạnh bộ máy cai trị chính thức. Vai trò của một Thái hậu rất to lớn, có toàn quyền ảnh hưởng lên cách cai trị của một vị Vua của Bộ quốc hoặc Vương quốc mà không bị ngăn cản, ví dụ nổi tiếng có bà Yaa Asantewaa. Trong ngôn ngữ Akan, Thái hậu được gọi là 「Ohemaa」 - có nghĩa là "Nữ chúa tể" hay "Vua bà", và vai trò của các Thái hậu người Akan được khuếch trương nhất khi họ có thể song hành ngang vai vế với vị Vua. Tại ngôn ngữ Benin thì Thái hậu được gọi là 「Iyoba」 - có nghĩa là "Đức bà mẹ Vua", về ý nghĩa thì họ giúp đỡ con trai mình trên ngai vàng, danh hiệu này được sinh ra kể từ khi tranh chấp quyền lực của Vua Esigie và ông được mẹ là Idia bảo hộ.

Nhân vật đáng chú ý
Thế giới Khổng giáo

Thế giới Cơ Đốc giáo

Vùng văn hóa khác

Xem thêm
 Thái phi
 Hậu cung Nhà Thanh
 Phi tần
 Tần Tuyên Thái hậu

Chú thích

Tham khảo
 Sự vật khởi nguyên
 The New International Encyclopedia
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Hán thư và Hậu Hán thư
 Minh sử
 Thanh sử cảo

Tước hiệu hoàng gia


title: 7687 Matthias

text:
(7687) Matthias (2099 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten và Ingrid van Houten-Groeneveld.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày (7687) Matthias
 JPL orbit diagram
 (7687) Matthias ở AstDyS

Xem thêm
 Vành đai tiểu hành tinh
 :Thể loại:Tiểu hành tinh
 Danh sách tiểu hành tinh
 Ý nghĩa tên gọi tiểu hành tinh
 Hành tinh dạng nhỏ

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Gymnobela homeotata

text:
Gymnobela homeotata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Tham khảo

http://data.gbif.org/species/16170780

Liên kết ngoài

homeotata


title: Turritella broderipiana

text:
Turritella broderipiana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turritellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turritella


title: Trichopilia

text:
Trichopilia, viết tắt trong thương mại là Trpla., là một chi lan gồm khoảng 30 loài bản địa của Trung Mỹ và Nam Mỹ.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Danh sách các chi phong lan


title: Parisii

text:
Parisii là những người Gaulois từng sống tại khu vực thành phố Paris. Tên của thành phố Paris xuất phát từ chữ « Civitas Parisiorum » trong tiếng La Tinh, có nghĩa là Thành trì của người Parisii. Còn nguồn gốc tên của người Parisii không được chắc chắn.

Khu vực Paris có sự xuất hiện của con người từ rất sớm. Năm 4.200 trước Công Nguyên, con người đã sinh sống thường xuyên ở đây. Tại điểm hợp lưu của sông Seine và sông Marne, một khu vực phì nhiêu màu mỡ, những người Parisii xây dựng nên thành trì của mình. Khoảng năm 100 trước Công Nguyên, đã có những đồng tiền vàng của người Parisii xuất hiện. Nhưng nếu so sánh với những thành phố lớn phía phía Đông như Alexandria, Babylone thì nơi đây chỉ là một thành trì nhỏ.

Năm 53 trước Công Nguyên, Julius Caesar, với mục đích xâm lược xứ Gaule, đã chọn địa điểm này để triệu tập hội nghị những người Gaulois. Vercingétorix, con trai một thủ lĩnh người Gaulois, đã kêu gọi liên minh để chống lại những người La Mã. Người Parisii nằm trong số những người đầu tiên đáp ứng lời kêu gọi đó. Năm 52 trước Công Nguyên, quân đội người Parisii với tám ngàn binh lính tới tham gia trận chiến.

Lãnh địa của người Parisii là nơi xảy ra các trận chiến cuối cùng giữa người Gaulois và quân đội La Mã. Trận Lutetia, quân đội Lê dương La Mã với 24.000 lính đã chiến thắng. Khu vực Paris thuộc về Đế quốc La Mã, thành phố Lutetia được xây dựng nên. Đến khoảng năm 300 thì Lutetia được đổi tên thành Paris.

Xem thêm
Lịch sử Paris
Biên niên sử Paris

Tham khảo

Parisii - Parisiens

Gaulois
Lịch sử Paris
Dân tộc Gallia
Dân tộc Celt lịch sử


title: Smerinthus ocellata

text:
Smerinthus ocellatus, được biết đến với tên gọi Bướm đêm mắt đại bàng, là một loài bướm đêm châu Âu thuộc họ Sphingidae.

Các đốm mắt không thể nhìn thấy ở vị trí nghỉ ngơi, nơi mà các cánh trước bao gồm chúng. Chúng được hiển thị khi cảm thấy bị đe dọa loài sâu bướm, và có thể giật mình một động vật ăn thịt săn mồi, tạo cho con bướm có cơ hội thoát.

Sải cánh con trưởng thành dài .

Phụ loài
Smerinthus ocellata ocellata
Smerinthus ocellata atlanticus Austaut, 1890 (confined to the Atlas Mountains và their surrounding lowlands, from Morocco to Tunisia. It is also found on Sardegna và Corse)

Xem thêm
Smerinthus cerisyi
Smerinthus jamaicensis

Chú thích

Smerinthus
Động vật được mô tả năm 1758
Côn trùng châu Âu


title: Montguyon

text:
Montguyon là một xã ở tỉnh Charente-Maritime thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xã của tỉnh Charente-Maritime

Tham khảo

Xã của Charente-Maritime


title: Geversdorf

text:
Geversdorf là một đô thị thuộc huyện Cuxhaven, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 21,62 km².

Geversdorf đã thuộc Tổng giáo phận Bremen, thành lập năm 1180. Năm 1648, Tổng giáo phận đã được chuyển sang cho Lãnh địa công tước Bremen, ban đầu được cai quản bằng một liên minh cá nhân bởi Hoàng gia Thụy Điển - bị gián đoạn bởi sự chiếm đóng của Đan Mạch (1712-1715) - và từ năm 1715 bời Vương quốc Hanover. Vương quốc Hanover đã hợp nhất lãnh địa vào một liên minh thật sự và lãnh thổ Ducal, bao gồm cảđã trở thành một bộ phận của bang mới được lập năm 1823.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Cuxhaven


title: Giáo phận Phú Cường

text:
Giáo phận Phú Cường (tiếng Latin: Dioecesis Phucuongensis) là một giáo phận Công giáo Rôma tại Việt Nam. Địa giới giáo phận rộng 9.543 km², tương ứng các tỉnh Tây Ninh, Bình Dương (trừ thành phố Dĩ An), thị xã Bình Long, huyện Hớn Quản, Chơn Thành và Lộc Ninh, 1 phần huyện Bù Đốp của tỉnh Bình Phước, và huyện Củ Chi của Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2017, giáo phận có khoảng 157.008 giáo dân (chiếm khoảng 3,9% dân số) trong tổng số dân trên địa bàn là 3.997.581 người, 163 linh mục và 105 giáo xứ, 07 giáo họ và 13 giáo điểm.

Giám mục quản lý giáo phận từ năm 2012 là Giuse Nguyễn Tấn Tước.

Lịch sử
Lịch sử giáo phận ghi nhận lần đầu với ghi chép của linh mục Adrien Launay "Tại Lai-thiu (Lái Thiêu), năm 1747 có 400 giáo hữu". Khoảng 40 năm sau, tháng 7 năm 1789, Giám mục Bá Đa Lộc chuyển Chủng viện ở Chantaburi (Thái Lan) về Lái Thiêu (chừng 40 chủng sinh) và cử thừa sai Boisserand làm giám đốc. Sự kiện này có thể xem như ở vùng địa phận Phú Cường thời bấy giờ đã có nhiều họ đạo thuộc Giáo phận Đàng Trong. Sau gần 100 năm phát triển, vùng Phú Cường đã thành lập nhiều cơ sở, giáo xứ như Lái Thiêu, Búng, Tân Quy, Tha La, Brơ-Lam… thuộc Giáo phận Tây Đàng Trong.

Ngày 14 tháng 10 năm 1965, Giáo hoàng Phaolô VI ra Sắc chỉ "In Animo Nostro", cắt năm tỉnh Bình Dương, Bình Long, Phước Thành, Hậu Nghĩa và Tây Ninh thuộc Tổng giáo phận Sài Gòn để thành lập Giáo phận mới Phú Cường và đặt Giám mục Giuse Phạm Văn Thiên làm giám mục tiên khởi.

Địa giới giáo phận: phía bắc và phía tây giáp Hạt Phủ doãn Tông tòa Kampong Cham (Campuchia), phía nam giáp giáo phận Mỹ Tho và tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, phía đông bắc giáp giáo phận Ban Mê Thuột, phía đông giáp giáo phận Xuân Lộc.

Các giáo hạt
Hạt Bến Cát :11 giáo xứ (TX. Bến Cát, Bàu Bàng, Dầu Tiếng)
Giáo xứ Bến Cát
Giáo xứ Cây Trường
Giáo xứ Dầu Tiếng
Giáo xứ Hưng Hòa
Giáo xứ Lai Khê
Giáo xứ Lai Uyên
Giáo xứ Long Hòa (Thị Tính)
Giáo xứ Minh Hòa
Giáo xứ Minh Thạnh
Giáo xứ Rạch Kiến
Giáo xứ Thới Hòa
Hạt Bình Long :28 giáo xứ (TX. Bình Long, TX. Chơn Thành, Hớn Quản, Lộc Ninh)
Giáo xứ An Khương
Giáo xứ  Bình Long
Giáo xứ Chơn Thành
Giáo xứ Đồng Tâm
Giáo xứ Lộc Hiệp
Giáo xứ Lộc Hòa
Giáo xứ Lộc Ninh
Giáo xứ Lộc Quang
Giáo xứ Lộc Tấn
Giáo xứ Lộc Thạnh
Giáo xứ Lộc Thiện
Giáo xứ Minh Đức
Giáo xứ Minh Hưng
Giáo xứ Minh Long
Giáo xứ Minh Lập
Giáo xứ Mỹ Hưng
Giáo xứ Nha Bích
Giáo xứ Phú Lương
Giáo xứ Phước An
Giáo xứ Quản Lợi
Giáo xứ Tân Châu
Giáo xứ Tân Hiệp
Giáo xứ Tân Hưng
Giáo xứ Tân Khai
Giáo xứ Tân Quan
Giáo xứ Tân Thành
Giáo xứ Thanh An
Giáo xứ Tích Thiện
Hạt Củ Chi : 13 giáo xứ (toàn huyện Củ Chi, TP. Hồ Chí Minh)
Giáo xứ Bắc Đoàn
Giáo xứ Bắc Hà
Giáo xứ Bình Nguyên
Giáo xứ Củ Chi
Giáo xứ Lô 6
Giáo xứ Mỹ Khánh
Giáo xứ Phú Hòa Đông
Giáo xứ Sơn Lộc
Giáo xứ Tân Quy
Giáo xứ Tân Thạnh Đông
Giáo xứ Tân Thông
Giáo xứ Tha La
Giáo xứ Trảng Bàng
Hạt Lạc An: 12 giáo xứ (TX. Tân Uyên, Bắc Tân Uyên)
Giáo xứ Biên Hà
Giáo xứ Cảnh Lâm
Giáo xứ Hiếu Liêm
Giáo xứ Hoàng Châu
Giáo xứ Hội Nghĩa
Giáo xứ Lực Điền
Giáo xứ Mỹ Vân
Giáo xứ Ngọc Đồng
Giáo xứ Tân Kim Bảng
Giáo xứ Tân Lập
Giáo xứ Thượng Phúc
Giáo xứ Võng Phan
Hạt Phước Thành: 10 giáo xứ (Phú Giáo)
Giáo xứ An Linh
Giáo xứ Bào Ao
Giáo xứ Cây Cam
Giáo xứ Kỉnh Nhượng
Giáo xứ Lễ Trang
Giáo xứ Nước Vàng
Giáo xứ Phước Hòa
Giáo xứ Phước Vĩnh
Giáo xứ Tân Hiệp
Giáo xứ Vĩnh Hòa
Hạt Phú Cường: 16 giáo xứ (TP. Thủ Dầu Một, TP. Thuận An)
Giáo xứ An Phú
Giáo xứ Bà Lụa
Giáo xứ Bà Trà
Giáo xứ Bến Sắn
Giáo xứ Bình Hòa
Giáo xứ Bình Sơn
Giáo xứ Búng
Giáo xứ Chánh Thiện
Giáo xứ Chánh Tòa
Giáo xứ Lái Thiêu
Giáo xứ Mỹ Hảo
Giáo xứ Phú Long
Giáo xứ Phú Lợi
Giáo xứ Tân Định
Giáo xứ Thánh Giuse
Giáo xứ Vinh Sơn
Hạt Tây Ninh: 22 giáo xứ (toàn tỉnh Tây Ninh)
Giáo xứ Bến Trường
Giáo xứ Cao Xá
Giáo xứ Gò Dầu
Giáo xứ Hảo Đước
Giáo xứ Hiệp Thạch
Giáo xứ Hòa Thạnh
Giáo xứ Kiên Long
Giáo xứ Long Bình
Giáo xứ Phong Cốc
Giáo xứ Phú Ninh
Giáo xứ Phước Điền
Giáo xứ Phước Minh
Giáo xứ Suối Dây
Giáo xứ Suối Đá
Giáo xứ Tân Hội
Giáo xứ Tân Nghĩa
Giáo xứ Tây Ninh
Giáo xứ Thánh Linh
Giáo xứ Thánh Mẫu
Giáo xứ Thánh Mẫu Hòa Bình
Giáo xứ Thánh Tuân
Giáo xứ Vinh Sơn

Các danh địa giáo phận

Nhà thờ chính tòa và Tòa Giám mục
Nhà thờ Trái tim Đức mẹ Cực sạch ở Thủ Dầu Một được chỉ định là Nhà thờ chính tòa của giáo phận này.

Tòa giám mục giáo phận đặt tại số 104 Lạc Long Quân, Phường Phú Cường, Thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

Thánh địa hành hương

Các nhà thờ và tu viện lớn

Các đời giám mục quản nhiệm

Ghi chú:
: Giám mục chính tòa
: Giám mục phó, phụ tá hoặc Giám quản tông tòa, Đại diện tông tòa

Xem thêm
 Danh sách Giáo phận Công giáo Việt Nam theo số giáo dân
 Danh sách Giáo phận Công giáo Việt Nam theo số giáo xứ
 Danh sách Giáo phận Công giáo Việt Nam theo số linh mục
 Danh sách Giáo phận Công giáo Việt Nam theo diện tích
 Công giáo tại Việt Nam

Chú thích

Tham khảo

Phú Cường


title: LAN Cargo

text:
LATAM Cargo Chile (trước đây là  LAN Cargo S.A) là hãng hàng không vận chuyển hàng hóa, trụ sở ở Santiago, Chile. LATAM Cargo Chile là hãng phụ thuộc của LAN Airlines, đảm nhận việc vận chuyển hàng hóa trong châu Mỹ. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay quốc tế Comodoro Arturo Merino Benítez, Santiago.

Lịch sử

Hãng được thành lập năm 1929 dựa trên phân ban vận chuyển hàng hóa của "LAN Chile", Ladeco và "Fast Air". Hãng cộng tác chặt chẽ với các hãng hàng không chở hàng hóa khác trong nhóm, ABSA - Aerolinhas Brasileiras, Florida West International Airways và MasAir.

Đội máy bay
(Tháng 3/2007):

Tham khảo

Liên kết ngoài
 LAN Cargo

Hãng hàng không Chile
Hãng hàng không vận tải


title: Mikadotrochus beyrichii

text:
Mikadotrochus beyrichii là một loài ốc biển trong họ Pleurotomariidae.

Phân bố
M. beyrichii là loài đặc hữu của Nhật Bản.

Chú thích

Tham khảo

Mikadotrochus


title: Nannotrigona chapadana

text:
Nannotrigona chapadana là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 1938.

Chú thích

Tham khảo

Nannotrigona
Động vật được mô tả năm 1938


title: Triều Tiên Thuần Tổ

text:
Triều Tiên Thuần Tổ (chữ Hán: 朝鮮純祖; Hangul: 조선 순조; 29 tháng 7 năm 1790 - 13 tháng 12 năm 1834) là vị Quốc vương thứ 23 của nhà Triều Tiên. Ông cai trị từ năm 1800 - 1834, tổng cộng 34 năm.

Thời đại trị vì của ông xảy ra Lưỡng Châu đại loạn (兩西大亂), hay còn gọi là Hồng Cảnh Lai chi loạn (洪景來之亂), do một quân phiệt là Hồng Cảnh Lai (洪景來) khởi sự ở Bình An đạo và Hoàng Hải đạo, diễn ra vào năm 1811. Cuộc bạo loạn diễn ra trong nhiều tháng, cuối cùng bị dẹp yên nhưng để lại hậu quả kinh khủng cho tình hình kinh tế và chính trị của Triều Tiên, sau một thời gian dài suy thoái.

Cuộc đời
Thuần Tổ tên thật là Lý Công (李玜, 이공), tên tự là Công Bảo (公寶), hiệu Thuần Trai (純齋); sinh vào ngày 18 tháng 6 (tức ngày 29 tháng 7 dương lịch), vào năm 1790. Ông là con trai út của Triều Tiên Chính Tổ Lý Toán, mẹ là Tuy tần Phác thị. Người anh cả của ông là Văn Hiếu Thế tử vì mất sớm nên Chính Tổ đã chọn ông vào vị trí Vương thế tử để nối ngôi.

Năm 1800, ngày 28 tháng 6, Chính Tổ thăng hà. Vương thế tử lên ngôi ngay linh cữu, khi ấy vừa tròn 11 tuổi. Do còn trẻ, ông được Tằng tổ mẫu là Trinh Thuần Vương hậu Kim thị thay quyền nhiếp chính, tự xưng Đại vương đại phi (大王大妃). Trong thời gian bà nhiếp chính, đã xảy ra Tân Dậu tà ngục (辛酉邪獄) đàn áp tàn khốc rất nhiều người theo đạo Thiên Chúa giáo. Đến năm 1803, vào tháng 12, Đại vương đại phi quyết định quy chánh, trả quyền lực về cho Thuần Tổ. Khi ấy nhà vua đã đủ trưởng thành, có thể tự quyền cai trị.

Năm 1834, ngày 13 tháng 11 (tức ngày 13 tháng 12 dương lịch), nhà vua qua đời tại Khánh Hi cung (慶熙宮), Hội Tường điện (會祥殿), hưởng thọ 44 tuổi. Miếu hiệu ban đầu là Thuần Tông (純宗), thụy hiệu Tuyên Khác đại vương (宣恪大王). Ban đầu được an táng tại Nhân lăng (仁陵), gần với Trường lăng (长陵) của Triều Tiên Nhân Tổ. Nhưng do sau này Triều Tiên Triết Tông thấy lăng tẩm không hợp phong thủy nên đã rời sang gần Hiến lăng (献陵) của Triều Tiên Thái Tông.

Về sau, Triều Tiên Cao Tông truy phong ông là Thuần Tổ Túc Hoàng đế (純祖肅皇帝).

Gia đình
 Thân phụ: Triều Tiên Chính Tổ Lý Toán.
 Đích mẫu: Hiếu Ý Vương hậu Kim thị (孝懿王后金氏, 1753 - 1821), người ở Thanh Phong. Con gái của Thanh Nguyện phủ viện quân Kim Thời Mặc (金時默, 김시묵) với Đường Thành phủ phu nhân họ Hồng ở Nam Dương (唐城府夫人南陽洪氏). Khi còn nhỏ, Vương hậu nhận Thuần Tổ làm con của mình, nuôi dưỡng ông trong cung riêng. Khi Thuần Tổ lên ngôi, tôn đích mẫu làm Vương đại phi (王大妃) và phụng dưỡng hiếu thuận.
 Thân mẫu: Hiển Mục Tuy tần Phác thị (顯穆綏嬪朴氏, 1770 - 1822), người ở Phan Nam. Con gái của Tặng Lĩnh Nghị chính Phác Chuẩn Nguyên (朴準源, 박준원) và Tặng Trinh Kính phu nhân Nguyên thị. Sơ phong là Tuy tần (綏嬪), sau khi Thuần Tổ đăng vị thì tôn làm Gia Thuận Cung (嘉順宮).
 Hậu cung:
 Thuần Nguyên Vương hậu Kim thị (純元王后金氏, 1789 - 1857), người ở An Đông. Con gái của Vĩnh An phủ viện quân Kim Tổ Thuần (永安府院君金祖淳), và Thanh Dương phủ phu nhân họ Thẩm ở Thanh Tùng (靑陽府夫人靑松沈氏).
 Thục nghi Phác thị (淑儀朴氏), người ở Mật Dương.

Hậu duệ

Vương tử
 Hiếu Minh Thế tử (孝明世子, 1809 -1830), tên Lý Thái (李旲), sau được truy phong làm Dực Tông đại vương (翼宗大王), mẹ là Thuần Nguyên Vương hậu. Ông lấy Thần Trinh Vương hậu Triệu thị ở Phong Nhưỡng (神貞王后趙氏), sinh ra Triều Tiên Hiến Tông.
 Đại quân (大君), mẹ là Thuần Nguyên Vương hậu. Sinh vào năm 1820 và chết trong năm đó.
 Triều Tiên Triết Tông Lý Biện (李昪), con trai của Toàn Khê Đại viện quân Lý Khoáng (李壙) và Long Thành phủ đại phu nhân Liêm thị ở Long Đàm (龍城府大夫人龍潭廉氏). Ông là hậu duệ của Trang Hiến Thế tử Lý Huyên, thông qua người con của Thế tử là Ân Ngạn quân (恩彦君).

Vương nữ
 Minh Uẩn công chúa (明溫公主, 1810 - 1832), mẹ là Thuần Nguyên Vương hậu. Hạ giá lấy Đông Ninh úy Kim Hiền Căn (金賢根).
 Vĩnh Uẩn ông chúa (永溫翁主, 1817 - 1829), mẹ là Thục nghi Phác thị. Chết yểu.
 Phúc Uẩn công chúa (福溫公主, 1818 - 1832), mẹ là Thuần Nguyên Vương hậu. Hạ giá lấy Xương Ninh úy Kim Bỉnh Trù (金炳疇).
 Đức Uẩn công chúa (德溫公主, 1822 - 1844), mẹ là Thuần Nguyên Vương hậu. Hạ giá lấy Nam Ninh úy Doãn Nghi Thiện (尹宜善).

Thụy hiệu
 宣恪淵德顯道景仁純禧體聖凝命欽光錫慶繼天配極隆元敦休懿行昭倫熙化浚烈大中至正洪勳哲謨乾始泰亨昌運弘基高明博厚剛健粹精啓統垂曆功裕範文安武靖英敬成孝大王
 Tuyên Khác Uyên Đức Hiển Đạo Cảnh Nhân Thuần Hi Thể Thánh Ngưng Mệnh Khâm Quang Tích Khương Kế Thiên Phối Cực Long Nguyên Đôn Hưu Ý Hành Chiêu Luân Hi Hóa Tuấn Liệt Đại Trung Chí Chính Hồng Huân Triết Mô Càn Thủy Thái Hanh Xương Vận Hoằng Cơ Cao Minh Bác Hậu Cương Kiện Túy Tinh Khải Thống Thùy Lịch Công Dụ Phạm Văn An Võ Tĩnh Anh Kính Thành Hiếu Đại Vương
 Seongak Yeondeok Hyeondo Gyeongin Sunhui Cheseong Eungmyeong Heumgwang Seokgyeong Gyecheon Baegeuk Yungwon Donhyu Euihaeng Soyun Huihwa Junryeol Daejung Jijeong Honghun Cheolmo Geonsi Taehyeong Changun Honggi Gomyeong Bakhu Ganggeon Sujeong Gyetong Suryeok Gongyu Beommun Anmu Jeongryeong Gyeongseong-hyo Daewang

Chú thích

Tham khảo

 Triều Tiên vương triều thực lục - [朝鮮王朝實錄]
 Thuần Tổ đại vương truyện

Thuần Tổ
Mất năm 1834
Sinh năm 1790


title: (69428) 1996 EA3

text:
{{DISPLAYTITLE:(69428) 1996 EA3}}

(69428) 1996 EA3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 9 tháng 3 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 69001–70000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Vouécourt

text:
Vouécourt là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 288 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Long Thắng

text:
Long Thắng là một xã thuộc huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Xã Long Thắng nằm ở phía đông huyện Lai Vung, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Vĩnh Long
Phía tây giáp Tân Hòa và xã Vĩnh Thới
Phía nam giáp xã Định Hòa
Phía bắc giáp thành phố Sa Đéc và các xã Hòa Long, Hòa Thành.

Xã có diện tích 31,2 km², dân số năm 2009 là 13.385 người, mật độ dân số đạt 429 người/km².

Hành chính
Xã Long Thắng được chia thành 5 ấp: Hòa Bình, Hòa Ninh, Long An, Long Định, Thành Tấn.

Lịch sử
Tương truyền thời Nguyễn Ánh còn lưu lạc trong dân gian đã từng đặt chân đến nhiều vùng đất ở Nam Bộ, những địa danh đó đều được đặt tên "Long", trong số đó có Long Thắng. Nguyễn Ánh từng trú ẩn ở Chùa Bửu Hưng tránh quân Tây Sơn vào khoảng thời gian 1775 - 1776. Về sau khi ông lên ngôi đã sắc phong cho chùa. Ngoài ra ông từng cho lập một căn cứ đóng quân tại ấp Long Định, xã Long Thắng, được gọi là Bảo Tiền, nằm ở vị trí trọng điểm. Ngày nay Bảo Tiền chỉ còn là phế tích.

Ngày 27 tháng 12 năm 1980, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 382-CP, chia xã Hoà Thắng, huyện Lấp Vò thành hai xã lấy tên là xã Hoà Long và xã Long Thắng.

Ngày 5 tháng 1 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 4-CP, đổi tên huyện Lấp Vò thành huyện Thạnh Hưng, xã Hoà Thắng thuộc huyện Thạnh Hưng.

Theo Quyết định số 77-HĐBT ngày 27 tháng 6 năm 1989, xã Long Thắng thuộc huyện Lai Vung.

Xã hội

Y tế
Trên địa bàn xã Long Thắng có Trạm y tế xã Long Thắng.

Giáo dục
Một số cơ sở giáo dục trên địa bàn xã Long Thắng:
 Trường THCS Long Thắng
 Trường Tiểu học Long Thắng 1
 Trường Tiểu học Long Thắng 2
 Trường Mẫu giáo Long Thắng.

Văn hóa

Di tích
 Chùa Bửu Hưng (tục gọi là chùa Cả Cát) tọa lạc tại xã Long Thắng, huyện Lai Vung. Đây là một ngôi chùa cổ có giá trị lịch sử và nghệ thuật cao, đã được công nhận là "Di tích quốc gia" vào ngày 3 tháng 8 năm 2007.
 Di tích Bảo Tiền, người Pháp gọi là Citadelle Lavium có nghĩa là Thành Lai Vung

Đặc sản
Cà na Long Thắng.

Ở đây có câu ca dao:
      Long Thắng là xứ quê mùa
Đi thăm cháu ngoại cho vùa cà na.

Ảnh

Chú thích

Tham khảo


title: Oberfell

text:
Oberfell là một đô thị ở district of Mayen-Koblenz bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Oberfell có diện tích 5,57 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Mayen-Koblenz


title: Thạnh Trị (xã), Thạnh Trị

text:
Thạnh Trị là một xã thuộc huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng, Việt Nam.

Địa lý
Xã Thạnh Trị nằm ở trung tâm huyện Thạnh Trị, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Tuân Tức
Phía tây giáp xã Vĩnh Thành
Phía nam giáp các thị trấn Phú Lộc và Hưng Lợi
Phía bắc giáp xã Thạnh Tân.

Xã có diện tích 35,16 km², dân số năm 1999 là 9.107 người, mật độ dân số đạt 259 người/km².

Lịch sử
Ngày 7 tháng 7 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 111-HĐBT. Theo đó, chia xã Thạnh Trị thành hai xã lấy tên là xã Thạnh Trị và xã Thạnh Tân.

Chú thích

Tham khảo


title: Lacon ruber

text:
Lacon ruber là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Perty miêu tả khoa học năm 1830.

Chú thích

Tham khảo

Lacon


title: Hội Toán học Việt Nam

text:
Hội Toán học Việt Nam (tiếng Anh: Vietnam Mathematicial Society - viết tắt: VMS) là một cộng đồng về nghiên cứu toán học ở Việt Nam.

Được thành lập vào ngày 15 tháng 8 năm 1966 bởi giáo sư Lê Văn Thiêm, tới nay hội đã có gần 1000 thành viên. Hội Toán học Việt Nam cũng là đơn vị chủ quản của Giải thưởng Lê Văn Thiêm - giải thưởng nhằm vinh danh các cá nhân có sự đóng góp lớn cho ngành toán học Việt Nam.

Lãnh đạo Hội Toán học hiện nay
Lãnh đạo Hội nhiệm kì 2023-2028:
 Chủ tịch: GS.TSKH. Vũ Hoàng Linh, Hiệu trưởng trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG HN.
 Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký:
 Các phó chủ tịch:
 GS.TS. Nguyễn Hữu Dư, nguyên GĐ ĐH Viện Nghiên cứu Cao cấp về Toán, trường ĐHKHTN, ĐHQG HN
PGS.TS. Đinh Thanh Đức, Phó Hiệu trưởng trường ĐH Qui Nhơn
GS.TSKH. Phùng Hồ Hải, Viện trưởng Viện Toán học, Viện Hàn lâm KH và CN VN
 GS. TSKH. Phạm Thế Long, nguyên Giám đốc Học viện Kỹ thuật quân sự
 GS.TSKH. Đỗ Đức Thái Trưởng Khoa Toán Tin, trường Đại học Sư phạm Hà Nội
GS.TS. Đặng Đức Trọng, nguyên trưởng Khoa Toán Tin, trường ĐHKHTN, ĐHQG TP Hồ Chí Minh

 Phó tổng thư ký:
 TS. Đoàn Trung Cường, Phó Viện trưởng Viện Toán học, Viện Hàn lâm KH và CN VN

Lãnh đạo Hội Toán học các khoá trước
 Khóa 1 (1966 – 1988)
 Chủ tịch sáng lập: Giáo sư Lê Văn Thiêm
 Tổng thư ký: Giáo sư Hoàng Tụy
 Các phó chủ tích:
 Giáo sư Nguyễn Thúc Hào
 Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn
 Khóa 2 (1988 – 1994)
 Chủ tịch: Giáo sư Nguyễn Đình Trí
 Tổng thư ký: Giáo sư Đỗ Long Vân
 Khóa 3 (1994 – 1999) và khoá 4 (1999 – 2004)
 Chủ tịch: Giáo sư Đỗ Long Vân
 Tổng thư ký: Giáo sư Phạm Thế Long
 Khoá 5 (2004 – 2008)
 Chủ tịch: Giáo sư Phạm Thế Long
 Tổng thư ký: Giáo sư Lê Tuấn Hoa
 Khóa 6 (2008 – 2013)
 Chủ tịch: Giáo sư Lê Tuấn Hoa
 Tổng thư ký: Giáo sư Nguyễn Hữu Dư
Khóa 7 (2013 – 2018)
 Chủ tịch: Giáo sư Nguyễn Hữu Dư
 Tổng thư ký: Giáo sư Phùng Hồ Hải

 Khóa 7 (2013 – 2018)
 Chủ tịch: Giáo sư Ngô Việt Trung
 Tổng thư ký: Giáo sư Vũ Hoàng Linh

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang chủ Hội Toán học Việt Nam
Trang web Viện Toán học Việt Nam
 Trang web IMU, International Mathematical Union, Hội liên hiệp Toán học quốc tế

T
Hội toán học


title: 9749 Van den Eijnde

text:
9749 Van den Eijnde (1989 GC1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 4 năm 1989 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9749 Van den Eijnde

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Gójar

text:
Gójar là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 4946 người.

Tham khảo

Đô thị ở Granada


title: Brachyruca apicicornis

text:
Brachyruca apicicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Brachyruca


title: Prays ruficeps

text:
Prays ruficeps là một loài bướm đêm thuộc họ Yponomeutidae. Nó được tìm thấy ở miền bắc và Trung Âu.

Sải cánh dài 14–17 mm.

Ấu trùng ăn Fraxinus excelsior.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Swedish Moths

Prays
Côn trùng châu Âu


title: Sagae, Yamagata

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Yamagata, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Yamagata


title: Gasterantrodes

text:
Gasterantrodes là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1980 bởi Daccordi.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Gasterantrodes inopinatus Daccordi, 1981

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Philautus similis

text:
Philautus similis là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Indonesia.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Iskandar, D. & Mumpuni 2004. Philautus similis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Động vật lưỡng cư Indonesia
S


title: Vexillum tusum

text:
Vexillum tusum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum
Động vật được mô tả năm 1845


title: Furcula bifida

text:
Furcula bifida là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Nó phân bố khắp châu Âu.

Loài này có cánh trước màu trắng với dải nâu rộng ở giữa và đốt màu nâu dọc rìa. Cánh sau cũng có màu trắng và các đốt màu nâu dọc rìa. Sải cánh dài 44–48 mm. Bướm bay từ at night từ tháng 5 đến tháng 7 và bị ánh sáng thu hút, con đực bị ánh sáng thu hút nhiều hơn con cái.

Phân loài

F. b. bifida
F. b. lype
F. b. urocera

Tham khảo

Chinery, Michael Collins Guide to the Insects of Britain và Western Europe 1986 (Reprinted 1991)
Skinner, Bernard Colour Identification Guide to Moths of the British Isles 1984

Furcula
Động vật được mô tả năm 1787
Côn trùng châu Âu


title: Betpouy

text:
Betpouy là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 360 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Mesophylax impunctatus

text:
Mesophylax impunctatus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Mesophylax


title: Orestia coiffaiti

text:
Orestia coiffaiti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Doguet miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Orestia


title: Séreilhac

text:
Séreilhac () là một xã của tỉnh Haute-Vienne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Vienne

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Haute-Vienne


title: Phân lớp Cẩm chướng

text:
Phân lớp Cẩm chướng (danh pháp khoa học: Caryophyllidae) là một danh pháp thực vật ở cấp phân lớp. Cho đến nay vẫn không có sự đồng thuận hoàn toàn về việc các bộ nào có thể được coi là thuộc về phân lớp này, ngoại trừ duy nhất là nó phải luôn luôn chứa bộ Cẩm chướng (Caryophyllales). Lưu ý rằng đây chỉ là khó khăn về vấn đề đặt tên gọi: Các đơn vị thực vật khác nhau ở cấp nhỏ hơn được gọi bằng tên nào mà có rất ít tranh cãi về việc các loài, họ, bộ đang xem xét có quan hệ họ hàng như thế nào.

Một hệ thống được biết đến nhiều có sử dụng tên gọi này là hệ thống Cronquist và trong phiên bản gốc của hệ thống này năm 1981 thì định nghĩa của phân lớp này là:
 Phân lớp Caryophyllidae
 Bộ Caryophyllales- bộ Cẩm chướng
 Bộ Polygonales- bộ Rau răm
 Bộ Plumbaginales- bộ Bạch hoa đan

Trong hệ thống APG II năm 2003, các loài thực vật trong phân lớp này được xếp vào trong bộ Caryophyllales mở rộng.

Tham khảo

Danh pháp thực vật học


title: 24191 Qiaochuyuan

text:
24191 Qiaochuyuan là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1645.9679341 ngày (4.51 năm).

Nó được phát hiện ngày 6 tháng 12 năm 1999.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Anvin

text:
Anvin là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Anvin on the Insee website
 Anvin on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Richard Marx

text:
Richard Noel Marx (sinh ngày 16 tháng 9 năm 1963 tại Chicago, bang Illinois, Hoa Kỳ) là một ca sĩ thuộc dòng nhạc pop kiêm nhạc sĩ, nhà sản xuất người Hoa Kỳ. Ông có nhiều bài hát được xếp hạng cao trong hai thập niên 1980 và 1990, như các bản Endless Summer Nights, Now and Forever, Hazard. Dù ông nổi tiếng ở dòng nhạc trữ tình nhưng một số bài lại mang phong cách rock cổ điển như Don't Mean Nothing, Should've Known Better, Satisfied, Too Late To Say Goodbye. Đặc biệt, bản tình ca Right Here Waiting của ông rất phổ biến trên toàn thế giới, còn tại Việt Nam nó là một trong những bài hát tiếng Anh được yêu thích nhất kể từ thập niên 1990. Richard Marx được ghi nhận là nghệ sĩ đầu tiên có bảy đĩa đơn lọt vào tốp năm của hệ thống xếp hạng ở Hoa Kỳ.

Chú thích

Liên kết ngoài
 RichardMarx.com (Official Site)
 RichardMarxOnline.com (Official Interactive Fan Site)
 Official Richard Marx page tại MySpace
 Richard Marx page  tại VH1

Nghệ sĩ nhạc pop
Nghệ sĩ đạt giải Grammy
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1963
Người đoạt giải Grammy
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 20
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 21
Ca sĩ nhạc rock Mỹ
Người viết bài hát nhạc rock Mỹ
Nam ca sĩ tự sáng tác Mỹ
Ca sĩ từ Chicago
Ca sĩ nhạc pop Mỹ


title: Blepharomima

text:
Blepharomima là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae


title: Dytiscus laminatus

text:
Dytiscus laminatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Schaller miêu tả khoa học năm 1783.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Dytiscus


title: Danilia eucheliformis

text:
Danilia eucheliformis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Chilodontidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Danilia


Giải BFCA cho nam diễn viên phụ xuất sắc nhất là một trong các giải của BFCA dành cho nam diễn viên đóng vai phụ trong một phim, được bầu chọn là xuất sắc nhất. Giải này được lập từ năm 1995.

Các người đoạt giải & được đề cử

Thập niên 1990
1995 – Kevin Spacey & Ed Harris (nhiều phim)
1996 – Cuba Gooding, Jr. - Jerry Maguire
1997 – Anthony Hopkins - Amistad
1998 – Billy Bob Thornton - A Simple Plan & Primary Colors
1999 – Michael Clarke Duncan - The Green Mile

Thập niên 2000
2000: Joaquin Phoenix - Gladiator, Quills & The Yards2001: Ben Kingsley - Sexy Beast
Jim Broadbent - Iris
John Voight - Ali2002: Chris Cooper - Adaptation.
Alfred Molina - Frida
Paul Newman - Road to Perdition

2003: Tim Robbins - Mystic River
Alec Baldwin - The Cooler
Paul Bettany - Master and Commander: The Far Side of the World
Benicio del Toro - 21 Grams
Ken Watanabe - The Last Samurai2004: Thomas Haden Church - Sideways
Jamie Foxx - Collateral
Morgan Freeman - Million Dollar Baby
Clive Owen - Closer
Peter Sarsgaard - Kinsey

2005: Paul Giamatti - Cinderella Man
George Clooney - Syriana
Kevin Costner - The Upside of Anger
Matt Dillon - Crash
Jake Gyllenhaal - Brokeback Mountain
Terrence Howard - Crash2006: Eddie Murphy - Dreamgirls
Ben Affleck - Hollywoodland
Alan Arkin - Little Miss Sunshine
Adam Beach - Flags of Our Fathers
Djimon Hounsou - Blood Diamond
Jack Nicholson - The Departed

2007: Javier Bardem - No Country for Old Men
Casey Affleck - The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford
Philip Seymour Hoffman - Charlie Wilson's War
Hal Holbrook - Into the Wild
Tom Wilkinson - Michael Clayton2008: Heath Ledger - The Dark Knight (truy tặng)
Josh Brolin - Milk
Robert Downey, Jr. - Tropic Thunder
Philip Seymour Hoffman - Doubt
James Franco - Milk

Tham khảo

Giải thưởng BFCA
Giải BFCA


title: Malville

text:
Malville là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 1-89 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE, xã có dân số 3063 người.

Tham khảo

Xã của Loire-Atlantique


title: Bliesdorf

text:
Bliesdorf là một đô thị thuộc huyện Märkisch-Oderland, bang Brandenburg, Đức.

Tham khảo


title: Danh mục sách đỏ động vật Việt Nam

text:
Danh mục sách đỏ động vật Việt Nam bao gồm các loài động vật có trong Sách đỏ Việt Nam dưới các mức độ đe dọa khác nhau. Trong số đó là các loài động vật chỉ tìm thấy duy nhất trên lãnh thổ Việt Nam, không tìm thấy ở nơi khác trên thế giới như: Gà lôi lam đuôi trắng (Lophura hatinhensis), Gà lôi lam mào trắng (Lophura edwardsi), Gà tiền mặt đỏ (Polyplectron germaini), Trĩ sao (Rheinardia ocellata), Gà so cổ hung (Arborophila davidi), Voọc mũi hếch Bắc Bộ (Rhinopithecus avunculus), Voọc ngũ sắc (Trachipithecus phayrei) và các loài lần đầu phát hiện trên thế giới tại Việt Nam, hiện tại chưa thấy hoặc ít thấy chúng ở các nước khác: Mang Trường Sơn (Muntiacus truongsonensis), Mang lớn, Sao la (Pseudoryx nghetinhensis), Bò rừng xoăn...

Danh mục

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Sách đỏ Việt Nam

Liên kết ngoài
 Thực vật và động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm
 Danh mục động vật sách đỏ Việt Nam  phần 2

Bảo tồn sinh vật
Sách đỏ động vật Việt Nam
Sách đỏ


title: Drefféac

text:
Drefféac là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 0-33 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE, xã có dân số 1503 người.

Tham khảo

Xã của Loire-Atlantique


title: Lưu Vĩnh Phúc

text:
Lưu Vĩnh Phúc (tiếng Trung: 劉永福/刘永福) (1837—1917), tự Uyên Đình (淵亭/渊亭), người Khâm Châu, Quảng Đông (nay thuộc Quảng Tây), là một vị tướng vào cuối thời kỳ nhà Thanh. Tham gia khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc, ông lưu vong sang miền Bắc Việt Nam, trở thành thủ lĩnh của Quân Cờ Đen chống Pháp trong Chiến tranh Pháp-Thanh, rồi tiếp đó lại về nước để trở thành một võ tướng phục vụ nhà Thanh. Ông là tổng thống thứ nhì và cũng là cuối cùng của Đài Loan dân chủ từ ngày 5 tháng 6 năm 1895 cho tới ngày 21 tháng 10 năm 1896. Ông được tôn vinh là anh hùng dân tộc Trung Hoa với những chiến tích trong việc chống quân Pháp và Nhật xâm lược.

Thời kỳ hoạt động ở Trung Quốc
Lưu Vĩnh Phúc sinh ra ở Hợp Phố, vùng cực tây nam tỉnh Quảng Đông, gần với Việt Nam và biển, thuộc nhóm Khách Gia. Cha mẹ ông nghèo cùng cực, không có nghề nghiệp, nhà cửa, và Lưu Vĩnh Phúc đến tận cuối đời cũng không biết chữ. Cuối năm 1853, khi cả cha mẹ và chú lần lượt qua đời vì bệnh tật và đói kém, Lưu Vĩnh Phúc thậm chí không có nổi chiếc áo quan để chôn họ. Cậu thiếu niên Lưu Vĩnh Phúc phải sống lang thang trên đường phố để kiếm miếng ăn. Năm 21 tuổi, Lưu Vĩnh Phúc xin làm thuộc hạ của Ngô Lăng Vân (Wu Yuan-ch’ing), người tự xưng là Ngô Vương, là dư đảng Thái Bình Thiên quốc, bản doanh đóng gần Nam Ninh, để nhận được khẩu phần trợ cấp và cuối cùng trở thành một người có ảnh hưởng dưới trướng Ngô Vương. Khi Ngô Lăng Vân bị giết (1863), có thời gian Lưu Vĩnh Phúc đem bộ thuộc của mình đi theo Vương Sĩ Lâm và Hoàng Tư Nùng ở châu Thượng Tư (Quảng Tây) đi cướp ở nhiều nơi, sau mới gia nhập trở lại với Ngô Côn, con trai và là người kế nghiệp Ngô Vương. Do cuộc sống kham khổ, cộng với buồn chán, Lưu Vĩnh Phúc xin với Ngô Á Chung (Wu Ah-chung, tức Ngô Côn) cho tiến hành các cuộc viễn chinh nhằm cướp bóc ở phần bên kia biên giới Đại Nam, cũng là để tránh sức ép quân sự của nhà Thanh, lúc đó đang tìm cách đặt lại quyền kiểm soát ở vùng Lưỡng Quảng. Dẫn theo 200 đồng đảng thân tín, dùng một lá cờ màu đen làm kỳ hiệu của mình, Lưu Vĩnh Phúc vượt biên giới vào Đại Nam năm 1865.

Thời kỳ hoạt động ở Việt Nam
Lưu Vĩnh Phúc vừa đi vừa tuyển thêm quân từ các toán thổ phỉ khác mà không bị ai chặn lại hay ngăn trở gì. Đến gần Sơn Tây, quân Cờ đen khi đó đã lên tới 500 người dừng lại lập doanh trại. Sự hiện diện của một đội quân vũ trang trong lãnh thổ của các bộ tộc Mông miền núi là một sự đe dọa với họ, nên xung đột vũ trang đã nổ ra. Quân Cờ đen phục kích và đánh bại cuộc tấn công của thổ dân, đồng thời giết chết một thủ lĩnh của họ. Viên thủ lĩnh này chống đối chính quyền nhà Nguyễn, nên nhân cơ hội đó nhà Nguyễn chính thức ban cho Lưu Vĩnh Phúc chức vị Cửu phẩm bách hộ để tiếp tục công việc bình định vùng này.

Tuy vậy, đánh nhau với người thiểu số không phải là mối quan tâm chính của Lưu Vĩnh Phúc, nên năm 1868, Lưu Vĩnh Phúc quay ra tranh giành khu vực thị trấn Lào Cai, tức châu Bảo Thắng, một món mồi béo bở, lúc bấy giờ đang nằm dưới sự kiểm soát của các thương gia có vũ trang người Quảng Đông. Quân Cờ đen tự tiện thu thuế, khai khoáng, cướp bóc khắp nơi, quan quân nhà Nguyễn cũng không ngăn cản được.

Nhận được tin về những thắng lợi dễ dàng của Lưu Vĩnh Phúc, những toán quân còn lại của Ngô Vương, lúc này đang bị quân Thanh dồn ép về gần biên giới, theo Hoàng Sùng Anh (Huang Ch'ung-ying, cháu Ngô Vương) lập thành quân Cờ vàng, tràn qua biên giới chiếm thị trấn Hà Giang nằm trên bờ sông Lô. Quân Cờ vàng được tổ chức theo mô hình quân Cờ đen, nhưng với số lượng đông hơn gấp hai, ba lần. Tuy nhiên Hà Giang không phải là một nơi có thể đem lại nhiều lợi nhuận như Lào Cai, nên xung đột giành quyền lợi giữa hai nhóm Cờ đen và Cờ vàng bùng nổ.

Năm 1869, quân Cờ đen phục kích đánh tan tác quân Cờ vàng tại Lào Cai, rồi truy quét Cờ vàng đến tận hang ổ tại Hà Giang. Phối hợp với quân Cờ đen là quân nhà Nguyễn và quân Thanh của tướng Phùng Tử Tài, quân Cờ vàng phải tháo chạy khỏi căn cứ Hà Giang. Tuy nhiên, do dịch bệnh và khí hậu khắc nghiệt nên quân Thanh phải rút về, quân Cờ vàng tiếp tục kiểm soát một vùng rộng lớn ở khoảng giữa sông Hồng đến biên giới, từ Lào Cai đến Sơn Tây. Đến năm 1875, quân Cờ đen mở chiến dịch quyết định đánh chiếm Hà Giang, phối hợp với họ không những là quân nhà Nguyễn mà cả quân Thanh từ Quảng Tây và Vân Nam. Hoàng Sùng Anh bị truy đuổi, bị bộ hạ làm phản, bị bắt rồi bị giết chết.

Do chiến thắng quân Cờ vàng mà quân Cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc chính thức được chính quyền nhà Thanh bảo trợ, ngược lại Lưu Vĩnh Phúc cũng xóa bỏ mặc cảm khi trước, hạ lệnh cho thủ hạ dóc tóc kiểu Mãn Châu để tỏ lòng trung thành với nhà Thanh. Về phần nhà Nguyễn, mặc dù sử dụng Lưu Vĩnh Phúc nhưng triều đình Huế vẫn còn nghi ngờ về lòng trung thành của Lưu và quân Cờ đen. Vì vậy, năm 1873, Hoàng Tá Viêm xin phong cho Lưu chức Phòng ngự sứ nhưng vua Tự Đức không đồng ý.

Giết chết đại úy hải quân Francis Garnier

Cuộc chạm trán đầu tiên giữa quân Cờ đen và người Pháp diễn ra khi Jean Dupuis, một thương gia phiêu lưu ngược sông Hồng tìm đường giao thương lên Vân Nam, Trung Quốc. Dupuis trước đó đã đạt được một số thỏa thuận với một viên tướng quân họ Mã ở Vân Nam trong việc cung cấp vũ khí cho đội quân của ông ta, vì khi đó triều đình nhà Thanh đang bận bịu đánh dẹp người Hồi giáo nổi dậy ở cả Vân Nam và Cam Túc. Theo đó Dupuis sẽ tiến hành chở vũ khí, muối, gạo... theo đường sông Hồng vào Vân Nam, đổi lại phía Trung Quốc sẽ nhượng cho Duipuis quyền lợi tham gia khai mỏ đồng và thiếc ở Vân Nam. Tuy nhiên việc giao thương này không được triều đình Đại Nam chấp thuận. Để giải quyết tranh chấp giữa phía Việt Nam và Dupuis, chính quyền Pháp tại Nam kỳ gửi đại úy Francis Garnier (tên Hán Việt: An Nghiệp) ra Hà Nội, nhưng viên đại úy này không những không làm trung gian đàm phán, mà còn hợp lực với người của Dupuis (bao gồm cả quân Cờ vàng) tấn công hạ thành Hà Nội ngày 19 tháng 11 năm 1873, tổng đốc Nguyễn Tri Phương bị thương nặng rồi chết, xung đột tại Bắc kỳ bùng nổ.

Dù chủ lực quân Nam ở Bắc kỳ khi đó vẫn còn tập trung ở thành Sơn Tây, đại úy Garnier vẫn cho xuất quân tiến hành bình định miền châu thổ sông Hồng quanh Hà Nội. Chỉ trong vòng ba tuần, toàn bộ 4 tỉnh miền đồng bằng sông Hồng gồm Hà Nội, Hải Dương, Ninh Bình, Nam Định với 2 triệu dân cư và một số thành lũy đã rơi vào tay đội quân Pháp chỉ chừng 180 người, chỉ huy bởi viên đại úy hải quân chưa tới 35 tuổi. Có thể kể đến trường hợp thành Ninh Bình với 1.700 binh lính hạ vũ khí đầu hàng một toán quân Pháp chỉ có bảy người. Đến giữa tháng 12, Garnier đã có thể quay lại Hà Nội điều hành công việc hành chính. Ông ta cho tổ chức dân quân của những làng công giáo và chọn lựa quan lại cho những vị trí bị bỏ trống.

Triều đình Huế hết sức tức giận vì hành vi tráo trở này, lệnh cho đoàn sứ Đại Nam đang thương nghị ở Sài Gòn phản kháng hành động chiếm thành của F.Garnier, yêu cầu thống đốc Dupré ra lệnh cho Garnier rút quân khỏi thành Hà Nội, đồng thời sai chưởng vệ Phan Đề làm đề đốc, Nguyễn Trọng Hợp làm tán lý cùng với Bùi Ấn Niên làm Khâm phái đưa 1.000 quân từ Huế và Nghệ An ra Bắc tăng cường chống trả quân Pháp. Triều đình ra lệnh cho các quan tỉnh ở các khu vực trọng yếu phải đóng cọc xuống các lòng sông thông với sông Hồng để ngăn chận tàu Pháp. Vua Tự Đức cũng sai Trần Đình Túc, Trương Gia Hội cùng với 2 giáo sĩ Công giáo là giám mục Sovier, linh mục Danzelger ra Hà Nội điều đình với Garnier. Các khâm phái, khâm mạng, các quan cũ ở Hà Nội đều bị cách chức chờ xử phạt.

Ngoài ra triều đình Huế cũng phong cho phò mã Hoàng Kế Viêm làm Tiết chế Bắc kỳ quân vụ, chuẩn bị hành động trả đũa. Hoàng Kế Viêm là chỉ huy cao cấp nhất của các lực lượng quân Nam tại Bắc Kỳ, và cũng cấp trên trực tiếp của Lưu Vĩnh Phúc, nên ông cho gọi Lưu Vĩnh Phúc, khi đó đang đóng tại Hưng Hóa về Sơn Tây làm tiền phong để đánh quân Pháp. Hoàng Kế Viêm vì biết được sự hoang mang tinh thần của quân Nam, nên khích lệ quân Cờ đen bằng cách hứa hẹn thưởng rất nhiều vàng cho mỗi binh lính Pháp bị giết, số lượng vàng sẽ tăng lên theo cấp bậc của kẻ bị giết.

Ngày 18 tháng 12 năm 1873, quân Cờ đen đã về đến Hà Nội và lập trại chỉ cách Hà Nội chừng 10 đến 12 dặm. Ngày 21 tháng 12, nghe tin quân Cờ đen đang tiến về cửa tây thành Hà Nội, Garnier tức khắc lên mặt thành cho pháo khai hỏa về phía đối phương. Sau nửa giờ bắn phá, quân Nam, gồm chừng năm, sáu trăm quân Cờ đen và rất nhiều quân Việt, có voi chiến và nhiều quan lại đi theo, phải rút chạy. Garnier nhanh chóng tiến ra từ cửa đông nam với 18 lính Pháp và chừng một trung đội lính mộ bản xứ truy đuổi. Tuy nhiên chưa đi khỏi thành được bao xa thì khẩu pháo dã chiến bị sa lầy, Garnier bị một toán quân Cờ đen mai phục sẵn đổ ra đâm chết, tại Ô Cầu Giấy.

Garnier bị giết, quân Pháp ở thành Hà Nội lâm vào tình thế hoảng loạn, nếu không nhờ có Linh mục Puginier và Dupuis thì quân Pháp đã bỏ thành theo đường thủy chạy về Sài Gòn. Tuy nhiên cái chết của đại úy Garnier cũng đặt dấu chấm hết cho cuộc phiêu lưu quân sự này tại Bắc Kỳ. Dẫu vậy, cũng chỉ hơn một tháng sau, đại úy Philastre (tên phiên âm: Hoắc Đạo Sanh) được cử ra giải quyết những rắc rối tại Bắc Kỳ đã cho rút hết quân khỏi Hà Nội và trao trả lại Bắc kỳ cho triều đình nhà Nguyễn.

Sau chiến thắng này, Lưu Vĩnh Phúc được thăng lên làm Phó Lãnh binh, chịu sự thống suất của Hoàng Tá Viêm. Các thuộc hạ của Lưu Vĩnh Phúc đều được thưởng quan tước và tiền bạc. Hoàng Tá Viêm sai Lưu Vĩnh Phúc đưa quân rút về chặn ở miền thượng du (Lào Cai), được triều đình Huế cho quyền trông coi việc thông thương và thu thuế ở vùng sông Lô và sông Thao từ Tuyên Quang trở xuống. Tới tháng 10 năm Giáp Tuất (1874), theo lời xin của Hoàng Kế Viêm, Lưu Vĩnh Phúc được thăng chức Quyền Tam Tuyên quân vụ Đề đốc tước vị Lương Nghĩa nam, kiêm coi các đạo và được sai phái đi đánh giặc Cờ vàng.

Triều đình Huế đã tỏ ra rất trọng dụng Lưu Vĩnh Phúc nhưng ông ta vẫn chưa hài lòng. Sáu lần triều đình điều động Lưu Vĩnh Phúc đem quân về Tuyên Quang nhưng ông ta lần nữa không đi, vẫn ở lại Bảo Thắng. Do quan quân nhà Nguyễn bất lực như chính Tự Đức phải thừa nhận: Việc dẹp giặc ở Tuyên Quang lấy đạo Lưu Vĩnh Phúc là chính, nên mặc dù tỏ thái độ bất phụng mệnh, Lưu Vĩnh Phúc và quân Cờ đen trước sau vẫn được nhà Nguyễn để tâm dùng. Nắm được điểm yếu ấy của triều đình Huế, Lưu Vĩnh Phúc luôn ra điều kiện mặc cả về mức ban thưởng quan tước và tiền bạc cho mình và bộ thuộc sau mỗi trận đánh, thậm chí cả việc xin truy phong quan tước cho cha mẹ mình.

Mùa đông năm 1881-1882, Lưu Vĩnh Phúc lần đầu tiên trở lại Trung Quốc thăm viếng quê nhà. Khi đi ông ta là một kẻ tội phạm bị truy nã, khi về ông được đón tiếp long trọng như một anh hùng, không những là quan nhà Nguyễn mà còn mang phẩm hàm võ quan của nhà Thanh. Lưu Vĩnh Phúc mua đất đai ở làng cũ, dự định đến một ngày nào đó sẽ về dưỡng già, nhưng các biến động tại Bắc kỳ liên tiếp diễn ra, và Lưu Vĩnh Phúc lại được triệu tập trở lại Bắc kỳ.

Giết chết đại tá hải quân Henri Rivière

Ngày 26 tháng 3 năm 1882, Henri Rivière trên hai thuyền chiến, rời Sài Gòn ra bắc cùng 230 lính, để tăng cường cho đồn binh đóng ở trên sông Hồng. Nhiệm vụ của ông theo mệnh lệnh là giải quyết tranh chấp giữa các thương gia Pháp và chính quyền sở tại, và trừng trị những đám quân thổ phỉ như quân Cờ đen. Tuy nhiên, chủ đích của Rivière lại là chinh phục miền Bắc Kỳ, chứ không phải giải quyết tranh chấp giữa người Pháp và Việt.

Ngày 24 tháng 4, sau khi nhận được 250 quân Pháp từ miền Nam đến tiếp viện, Rivière gửi tối hậu thư cho Tổng đốc Hoàng Diệu, đòi giao nộp thành ngay lập tức. Khi Hoàng Diệu còn chưa kịp trả lời, thì pháo thuyền của quân Pháp đã nổ súng bắn vào thành.

Được pháo bắn yểm trợ, quân Pháp ồ ạt tràn lên đánh thành. Tổng đốc Hoàng Diệu chỉ huy quân Nam, hạ lệnh liều chết cố thủ, nhưng không có tác dụng. Chỉ sau hai tiếng giao tranh, thành Hà Nội lại một lần nữa rơi vào tay quân Pháp, Tổng đốc Hoàng Diệu thắt cổ tự tử. Quân Pháp thiệt hại không đáng kể, chỉ có bốn người bị thương.

Để đối phó lại sự gây hấn của quân Pháp, Phò mã Hoàng Kế Viêm cho gọi Lưu Vĩnh Phúc từ Quảng Tây về đại bản doanh Sơn Tây bàn kế hoạch chống trả. Tuy nhiên tại cuộc hội kiến Lưu Vĩnh Phúc phàn nàn về thái độ đãi ngộ với ông ta cũng như đưa ra những yêu sách về cung cấp lương thảo và tiền bạc cho quân của mình rồi từ chối phối hợp tác chiến.

Tới tháng 2 năm 1883, nhận được 750 quân tăng viện từ Nam kỳ, Rivière cho tiến quân chiếm cảng Hồng Gai và khu mỏ than có giá trị chiến lược. Trong thời gian đó, Hoàng Kế Viêm cũng không án binh bất động, ông cho tăng cường phòng thủ thành Nam Định, vốn nằm trên tuyến đường thông thương sông Hồng, để ngăn trở người Pháp, đồng thời tuyển mộ thêm 500 lính đánh thuê Trung Quốc để lấp vào chỗ trống của quân Lưu Vĩnh Phúc. Tới ngày 28 tháng 2 (âm lịch, tức 27 tháng 3), Rivière cùng 800 quân, có 8 pháo thuyền và một số tàu bè khác, cũng như một phân đội lính mộ Nam kỳ hỗ trợ, nổ súng đánh thành Nam Định. Quân Nam dù bị hỏa lực Pháp áp đảo, vẫn ngoan cường cố thủ vị trí của mình. Tuy nhiên đến trưa thì quân Pháp hạ được thành, quan tổng đốc Võ Trọng Bình bỏ chạy, quan đề đốc Lê Văn Điếm tử trận, quan án sát sứ Hồ Bá Ôn bị thương. Phía quân Pháp chỉ có ba người bị thương, một người trong đó bị chết, nhưng cũng đủ làm Rivière nổi giận, hạ lệnh treo cổ tất cả 50 lính đánh thuê Trung Quốc rơi vào tay ông ta.

Mất Nam Định, tình thế quân Hoàng Kế Viêm trở nên tuyệt vọng, thế nhưng tới tháng 4, sứ giả từ Bắc Kinh đã thuyết phục Lưu Vĩnh Phúc quay trở lại đánh quân Pháp. Đồng thời, triều đình nhà Thanh cũng sai sai Tạ Kính Bưu, Đường Cảnh Tùng đem quân sang đóng ở Bắc Ninh và ở Sơn Tây, có quan bố chính Quảng Tây là Từ Diên Húc đem quân sang tiếp ứng. Quân Nam chuyển từ thế thủ sang thế công: quân Cờ đen tiến về đóng đại bản doanh ở phủ Hoài Đức, đồng thời Tổng đốc Bắc Ninh là Trương Quang Đản cùng với quan phó kinh lược Bùi Ân Niên đem binh về đóng ở Giốc Gạch, thuộc huyện Gia Lâm chuẩn bị sang đánh Hà Nội. Để khiêu khích quân Pháp, Quân Cờ đen đốt phá các khu giáo dân, lợi dụng đêm tối dùng pháo đặt trên lưng voi bắn vào Hà Nội, rồi tới ngày 10 tháng 5, gửi chiến thư thách Rivière ra đánh.

Rivière trong khi đó ở Hà Nội đang tích cực chuẩn bị để đánh thành Sơn Tây, thấy quân Nam chuẩn bị tiến công, liền truyền lệnh tiến quân lên đánh phủ Hoài Đức. Ngày 19 tháng 5, khi Rivière dẫn 500 quân ra đến Cầu Giấy thì quân Cờ đen ùn ùn đổ ra từ khắp các làng xung quanh để cắt đứt hậu quân Pháp. Bị vây đánh, quân Pháp co cụm lại, nên càng dễ dàng trở thành bia cho quân Cờ đen bắn. Một khẩu pháo dã chiến của Pháp bị rơi vào tay quân Cờ đen sau khi số pháo thủ bị giết chết. Rivière dẫn một toán quân xông ra để chiếm lại khẩu pháo, rồi trong lúc hỗn loạn bị trúng vài viên đạn ngã xuống. Quân Pháp bị mất chỉ huy, trở nên hoảng loạn, rút chạy về Hà Nội. Ngoài Rivière, quân Pháp còn có 50 người bị giết và 76 người bị thương, trong đó chỉ huy phó của Rivière, đại úy Berthe de Villers bị thương nặng.

Quân Cờ đen cắt đầu Rivière và những lính Pháp bị giết, bêu trên cọc đem khoe ở các làng xung quanh. Xác Rivière bị chôn ở dưới đường, để người qua lại dẫm lên để tỏ lòng khinh bỉ. Đến tháng 9 năm đó Giám mục Pugnier mới thu thập lại được hài cốt Rivière để đưa về Pháp chôn cất.

Được tin đại tá Henri Rivière chết, Thống đốc Thomson ở Sài Gòn liền điện về cho chính phủ Pháp biết. Lúc bấy giờ ở Paris, Hạ nghị viện còn đang do dự về việc đánh lấy Bắc Kỳ. Khi tiếp được điện báo ở Sài Gòn về, nghị viện liền thuận cho chính phủ trích ra 5 triệu rưởi franc để chi tiêu về việc binh phí. Thiếu tướng lục quân Bouet ở Nam Kỳ được phái ra làm ra thống đốc quân vụ ở Bắc Kỳ, Hải quân thiếu tướng Courbet được lệnh đem một đội chiến thuyền sang tiếp ứng, ông Harmand là sứ thần Pháp ở Xiêm được cử ra làm toàn quyền. Ngày mồng 3 tháng 5, thiếu tướng Bouet đem 200 lính tây, 300 lính tập ra đến Hải Phòng và ngay lập tức chuẩn bị phòng ngự ở Hà Nội và Nam Định, đồng thời cho Georges Vlavianos (tên phiên âm: ông Kiều) là người theo Dupuis ngày trước, được phép mộ lính Cờ vàng làm tiền quân. Chiến tranh Pháp-Thanh mở màn.

Tham gia chiến tranh Pháp-Thanh
(Xem thêm Chiến tranh Pháp Thanh)
Trong khi tại Bắc kỳ, các quan lại Việt Nam lúng túng chưa biết đối phó với người Pháp bằng cách nào, thì tình hình tại triều đình Trung Hoa trở nên hết sức sôi động. Nhà Thanh, và đặc biệt là các quan chức cao cấp tại Lưỡng Quảng hết sức lo ngại trước tình hình quân Pháp đánh chiếm và làm chủ Hà Nội, vì như vậy đồng nghĩa với gián tiếp uy hiếp an ninh vùng biên thùy Trung Quốc. Lấy cớ tiễu trừ thổ phỉ, quân đội Vân Nam và Lưỡng Quảng được điều động tiến sát về biên giới, sẵn sàng vượt biên giới tiến sang Bắc kỳ.

Người Pháp cũng lấy làm lo ngại việc nhà Thanh định can thiệp vào cuộc chinh phục Bắc kỳ, đặc biệt là sự di chuyển binh lính đến sát biên giới Trung Hoa-Bắc kỳ. Đại sứ Pháp Bourée tại Trung Hoa tiến hành một cuộc gặp mặt với Tổng đốc Trực Lệ (Zhili-tức vùng Bắc Kinh) Lý Hồng Chương, trong đó hai bên tính đến khả năng đặt vùng Lào Cai về tay nhà Thanh để lập một trạm thuế quan mà giao thông và hàng hóa muốn vào Vân Nam phải đi qua, cũng như thiết lập một đường phân giới dọc theo sông Hồng, theo đó phần phía bắc sẽ do nhà Thanh quản lý, phần phía nam thuộc về Pháp. Tuy nhiên chính phủ của Thủ tướng Jules Ferry không đồng ý phê chuẩn hiệp nghị này và triệu hồi Đại sứ Bourée về nước.

Lưu Vĩnh Phúc trực tiếp chỉ huy phòng thủ trong trận Pháp đánh thành Sơn Tây, sau đó tham gia phòng thủ thành Hưng Hóa, đánh nhau với quân Pháp ở Lạng Sơn và bao vây 1 tiểu đoàn quân Pháp ở Tuyên Quang.

Quân Cờ Đen với thường dân Việt Nam
Luận điểm chính của Trần Huy Liệu về Lưu Vĩnh Phúc và quân Cờ Đen, đó là Lưu Vĩnh Phúc đặt mục tiêu chính khi tham chiến chống thực dân Pháp xâm lược tại Việt Nam là để bảo vệ cho “thuộc quốc của Đại Thanh” như họ Lưu từng tuyên bố. Tuy nhiên quân Cờ Đen gồm nhiều cựu thổ phỉ vốn đã quen cướp bóc nên cũng đã gây ra nhiều tai họa cho nhân dân Việt Nam. Ông Nguyễn Việt, bút danh Nguyễn Văn Nhân, cán bộ nghiên cứu Ban Lịch sử Cận đại Việt Nam, Viện Sử học, đã chứng minh cho những luận điểm này bằng cách cung cấp thêm những bằng chứng cụ thể và xác thực trong bài viết: “Cuộc điều tra về hành động của quân Cờ Đen Lưu Vĩnh Phúc tại một số làng thuộc ngoại thành Hà Nội” (2), đăng trên tạp chí Nghiên cứu Lịch sử năm 1962, số 42, từ trang 26 đến trang 9. Dưới đây, chúng tôi xin giới thiệu những điểm chính của bài viết này:
“Theo sự phân công của tòa soạn tập san Nghiên cứu Lịch sử, chúng tôi đã về một số làng thuộc ngoại thành Hà Nội. Sau đây, chúng tôi ghi không thêm không bớt, đúng như lời các cụ phụ lão đã nói với chúng tôi.

Cụ tôi, nguyên là một võ sinh, lúc quân Cờ Đen về vùng này. Cụ tôi thường kể lại rằng quân Cờ Đen đánh Pháp rất táo bạo, nhưng phải cái hay tàn sát hãm hiếp nhân dân… Ở làng Nghĩa Đô, xóm Giếng có rào tre kín dân xóm không chạy. Khi quân Cờ Đen đến họ phá được cổng xóm vào cho nên xóm Giếng bị phá nhiều nhất, đàn ông bị giết và đàn bà sau khi bị hiếp, cũng bị giết chết… Ở nơi nào dân không chống cự, thì đàn ông bị bắt đi tải đồ, đàn bà bị hiếp, của cải bị cướp đi. Ai chống cự lại lập tức bị chém đầu. Cụ Đặng Nghị 72 tuổi, ở xóm An Phú (Nghĩa Đô) nói: “Thường đàn ông bị bắt đi khuân vác. Vào làng nào là vơ vét gà, vịt và bổ đi bắt lợn. Gặp đàn bà thì dù già trẻ cũng đều bị hiếp và họ thay phiên nhau để hiếp. Theo các cụ kể lại như vậy là tuy Cờ Đen có thắng được Tây nhiều trận, nhưng vì quá tàn ác cho nên đã mất lòng dân, ở xã tôi và các xã xung quanh, hiện còn có tục là hễ nhà nào có chó dữ hoặc gà sống hay đạp mái, thì gọi con chó hoặc con gà đó là con “Cờ Đen”.

Cụ Lại Phú Be thuật lại: Sau khi thắng Pháp ở Cầu Giấy, quân Cờ Đen đi cướp bóc, giết, hiếp nhiều lắm làm cho dân xã chúng tôi căm phẫn. Cụ xã đoàn coi chùa Quan Âm có mở một tiệc rượu thết mấy tên tướng Cờ Đen rồi sau chuốc cho chúng say, giết luôn cả bọn. Sau đó cụ phải trốn khỏi chùa trong 5, 6 tháng. Chùa bị Cờ Đen phá sập, mãi về sau mới được dân dựng lại.

Làng Hồ Khẩu ở Bưởi cũng là một làng bị Cờ Đen tàn phá rất nhiều. Người đi đã khổ, người ở lại làng thì càng khổ hơn nữa. Một số trai tráng ở lại tổ chức bảo vệ xóm làng, mặc áo giấy bản bồi, phần lớn đều bị giết. Người chỉ huy là cụ Bát cũng bị giết. Vợ cụ Bát có mang gần ngày đẻ bị Cờ Đen bắt hiếp trụy thai… Cụ tôi có nói rằng tuy Cờ Đen thắng Tây nhưng dân làng rất oán ghết vì ngoài việc bắn giết hiếp tróc, bọn chúng còn vơ vét của cải từ nồi niêu, bát đĩa đến lợn, gà, vịt… Khi dân làng trở về thì gần như trắng tay, chỉ còn một số giấy vất vào bể nước là nguyên vẹn… Đến lúc Cờ Đen rút đi, dân làng, vì làm nghề giấy là chính, có rất ít ruộng đất, cho nên hàng năm sau vẫn chưa phục hồi lại được.

Bà cụ thân sinh ra chúng tôi nói chuyện lại là có những bà mẹ, thấy con gái còn bé bị hiếp, kêu van xin chịu thay con, liền bị chém băng đầu… Trước Cách mạng tháng Tám, vào trung tuần tháng Tư, gần như hầu hết các gia đình thôn tôi, đều có giỗ cụ, giỗ ông bà, giỗ bố…, tức là giỗ những người chết vì Cờ Đen”.

Chống Nhật tại Đài Loan

Sau khi chiến tranh Pháp-Thanh (1884-1885) tại miền bắc Việt Nam kết thúc, Lưu Vĩnh Phúc phụng mệnh vua Quang Tự trở về Trung Quốc, ông phải bỏ lại quân Cờ đen. Những binh lính quân Cờ đen không còn chủ tướng, một số trở thành thổ phỉ, một số thì đầu hàng quân Pháp.

Tại Quảng Châu được giao làm tổng binh. Tại đây ông thường cùng Hoàng Phi Hồng tập luyện võ thuật.

Năm 1894, khi xảy ra cuộc chiến tranh Trung-Nhật lần thứ nhất (Giáp Ngọ chiến tranh) được nhà Thanh phái tới Đài Loan làm tổng binh. Năm 1895, sau khi nhà Thanh ký hòa ước Mã Quan (hòa ước Shimonoseki) thì nhân dân Đài Loan không cam chịu sự thống trị của người Nhật đã tổ chức kháng chiến và thành lập ra nhà nước Đài Loan dân chủ, Lưu Vĩnh Phúc nhậm chức đại tướng quân. Sau đó lực lượng của ông bị vây hãm tại Đài Bắc nhưng nhất mực kiên trì kháng cự, dẫn tới chiến tranh Ất Mùi (1895). Tổng thống Đài Loan dân chủ là Đường Cảnh Tung cùng thống lĩnh Khâu Phùng Giáp bỏ trốn tới Hạ Môn để vào đại lục, Lưu Vĩnh Phúc tại Đài Nam tái lập nhà nước Đài Loan dân chủ, dân chúng Đài Loan yêu cầu con dấu tổng thống giao lại cho Lưu Vĩnh Phúc, nhưng Lưu Vĩnh Phúc không nhận mà chỉ xưng là bang biện, nhưng vẫn có thể coi là người lãnh đạo cao nhất của nhà nước non trẻ này. Người Đài Nam thành lập nghị hội, phát hành tiền tệ, dự trù quân lương, cầu viện tới Trương Chi Động. Sau đó Lưu Vĩnh Phúc cấp báo về đại lục để xin trợ giúp, nhưng không nhận được kết quả nào. Lưu Vĩnh Phúc sau đó muốn đàm phán với quân Nhật nhưng cũng không thành.

Sau cùng, bị quân Nhật bao vây tại Đài Nam, ngày 22 tháng 11 năm 1895, Lưu Vĩnh Phúc phải cải trang để bỏ trốn từ An Bình vào Đài Trung. Quân dân Đài Loan không còn người chỉ huy, buộc phải nhờ một mục sư người Anh là Reverend Thomas Barclay đàm phán hòa bình với quân đội Nhật Bản.

Năm Quang Tự thứ 28 (1902), Lưu Vĩnh Phúc nhậm chức Tứ thạch trấn tổng binh tại Quảng Đông. Sau cách mạng Tân Hợi (1911), giữ chức Tổng trưởng dân đoàn Quảng Đông. Năm 1915, chính quyền Nhật Bản yêu cầu Viên Thế Khải chấp nhận hai mươi mốt yêu sách, Lưu Vĩnh Phúc là một trong những người chủ chiến. Tháng 1 năm 1917, ông mắc bệnh mà chết.

Nhận định
Đương thời, tuy quân Cờ đen dưới sự chỉ huy của Lưu Vĩnh Phúc đánh thắng được Pháp một số trận, nhưng đội quân này cũng nhũng nhiễu cướp phá người dân Việt. Lúc bấy giờ Ông Ích Khiêm là một trong số những quan lại không hài lòng về việc triều đình thuê quân Cờ đen, đồng thời cũng chê trách các quan võ nhà Nguyễn bất lực, lúc hữu sự phải nhờ vào người Tàu để đánh giặc. Ông có làm bài thơ trách
 Áo chúa cơm vua hưởng bấy lâu
 Đến khi có giặc phải thuê Tàu
Từng phen võng giá mau chân nhẩy
Đến bước chông gai thấy mặt đâu
Tiền bạc quyên hoài dân xác mướp
Trâu dê ngày hiến đứa răng bầu
Ai ôi hãy chống trời Nam lại
 Kẻo nửa dân ta phải cạo đầu

Sau này, Lưu Vĩnh Phúc rời bỏ quân Cờ Đen, trở về Trung Quốc phục vụ triều Thanh, trở thành một võ tướng chính quy. Với những chiến tích trong Chiến tranh Pháp - Thanh và sau đó là nỗ lực bảo vệ Đài Loan khỏi quân Nhật xâm lược, Lưu Vĩnh Phúc được người Trung Quốc ca ngợi là một anh hùng dân tộc. Khu mộ của ông ngày nay là Di tích văn vật bảo vệ trọng điểm cấp quốc gia của Trung Quốc.

Xem thêm
 Quân Cờ Đen
 Bàn Văn Nhị
 Hoàng Sùng Anh
 Nhà nước Đài Loan dân chủ

Chú thích

Tham khảo
 Quốc triều chánh biên toát yếu, Cao Xuân Dục, 1909
 Việt Nam Sử Lược, Trần Trọng Kim, 1919
 Throne and mandarins, Lloyd E. Eastman, Havard University Press, 1967
 Black Flags In Vietnam, Henry McAleavy, The MacMillan Company: New York, 1968
 ,  ,  Bản dịch chương 6, 14 và Phụ lục Black Flags In Vietnam
 Một cách nhìn của Trần Huy Liệu về quân Cờ Đen, Trần Huy Liệu, tạp chí Nghiên cứu Lịch sử số 42, năm 1962

Liên kết ngoài

 Hình xưa về Lưu Vĩnh Phúc và quân Cờ Đen
Hình quân Cờ đen
Vùng đất Bảo Thắng (Lào Cai) với những hoạt động của Lưu Vĩnh Phúc và quân Cờ Đen cuối thể kỷ XIX
 Một cách nhìn của Trần Huy Liệu về quân Cờ Đen

Quan nhà Thanh
Quan lại nhà Nguyễn
Nghĩa quân chống Pháp
Nhân vật trong Chiến dịch Bắc Kỳ
Người Khách Gia
Lịch sử Đài Loan
Sinh năm 1837
Mất năm 1917


title: Torre di Ruggiero

text:
Torre di Ruggiero là một đô thị thuộc tỉnh Catanzaro trong vùng Calabria region of southern Ý. Đô thị này có diện tích 24 km2, dân số năm 2004 là 1243 người.
Các đô thị giáp ranh gồm: Capistrano, Cardinale, Chiaravalle Centrale, San Nicola da Crissa, Simbario và Vallelonga.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Catanzaro


title: Hair (bài hát của Lady Gaga)

text:
"Hair" là bài hát của ca sĩ Lady Gaga, từ album phòng thu thứ hai của cô Born This Way (2011).

Danh sách ca khúc và định dạng
 Tải kỹ thuật số
 "Hair" – 5:08

Đội ngũ sản xuất
 Lady Gaga – nhạc sĩ, nhà sản xuất, giọng hát chính
 RedOne – nhà sản xuất, chỉnh sửa, sắp xếp, giọng hát nền, âm thanh kỹ thuật, thiết bị
 Trevor muzzy – chỉnh sửa giọng hát, kỹ thuật âm thanh, guitar, pha trộn âm thanh tại Larabee, California
 Dave Russell – kỹ thuật âm thanh
 Gene Grimaldi – chủ âm thanh tại Burbank, California
 Clarence Clemons – saxophone

Những công đoạn sản xuất trên được lấy từ phần ghi chú nhỏ ở album.

Xếp hạng

Chú thích

Liên kết ngoài
 Lady Gaga: Lording It: Talking About 'Hair' The Guardian

Bài hát năm 2011
Bài hát của Lady Gaga
Bài hát liên quan đến LGBT
Bài hát được viết bởi Lady Gaga


title: (168394) 1998 BX2

text:
{{DISPLAYTITLE:(168394) 1998 BX2}}

(168394) 1998 BX2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 19 tháng 1 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 168001–169000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Xylocopa simillima

text:
Xylocopa simillima là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1854


title: 18 tháng 8

text:
Ngày 18 tháng 8 là ngày thứ 230 (231 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 135 ngày trong năm.

Sự kiện
1868 – Bằng chứng đầu tiên của nguyên tố Heli được nhà thiên văn học Pierre Janssen thu thập trong một lần diễn ra nhật thực.
1870 – Chiến tranh Pháp–Phổ: Quân đội Phổ và Sachsen giành thắng lợi chiến lược trong Trận Gravelotte, trận chiến lớn và đẫm máu nhất trong toàn cuộc chiến.
1877 – Tại Đài thiên văn Hải quân Hoa Kỳ, nhà thiên văn học Asaph Hall phát hiện vệ tinh Phobos của sao Hỏa.
1920 – Tu chính án XIX Hiến pháp Hoa Kỳ về quyền đầu phiếu của phụ nữ chính thức có hiệu lực.
1965 – Chiến tranh Việt Nam: Chiến dịch Starlite bắt đầu khi Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ phá hủy một căn cứ của quân Giải phóng tại Vạn Tường, Quảng Ngãi, đây là trận chiến lớn trên bộ đầu tiên của Hoa Kỳ trong cuộc chiến.
2008 – Tổng thống Pakistan Pervez Musharraf tuyên bố từ chức nhằm tránh một cuộc luận tội trước Quốc hội.
Vụ nổ súng tại Yên Bái 2016 do nghi phạm Đỗ Cường Minh gây ra khiến 2 ông Phạm Duy Cường và Ngô Ngọc Tuấn tử vong.

Sinh

 1832 – Nguyễn Phúc Miên Tiệp, tước phong Duy Xuyên Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1871).
 1932 - Luc Montagnier, nhà virus học người Pháp, đoạt Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 2008 (m. 2022)
 1933 – Just Fontaine, cầu thủ bóng đá Pháp
 1933 – Roman Polanski
 1941 – Diệp Minh Tuyền, nhà thơ, nhạc sĩ Việt Nam (m. 1997)
 1981 – Ưng Hoàng Phúc, ca sĩ người Việt Nam
 1983 – Mika, ca sĩ người Anh
 1988 – G–Dragon, ca sĩ người Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc Big Bang
 1993 – Jung Eun-ji, ca sĩ người Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc Apink
 1997 – Renato Sanches, cầu thủ bóng đá Bồ Đào Nha
 1999 –  JooE, ca sĩ người Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc Momoland

Mất
 1228 – Thành Cát Tư Hãn sáng lập nên Nhà Nguyên.
 1850 – Honoré de Balzac, Đại văn hào Pháp.
 1868 – Nguyễn Phúc Mão, tước phong Từ Sơn công, hoàng tử con vua Gia Long (s. 1813).
 1913 – Anton Wilhelm Karl von L’Estocq, tướng Phổ (s. 1823)
 2011 – Nhạc sĩ Hoàng Trang.
 2016 – Bí thư Tỉnh ủy Yên Bái Phạm Duy Cường.
 2016 – Chủ tịch HĐND tỉnh Yên Bái Ngô Ngọc Tuấn.
 2016 – Chi Cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Yên Bái Đỗ Cường Minh.

Những ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

Tháng tám
Ngày trong năm


title: Gasteranthus bilsaensis

text:
Gasteranthus bilsaensis là một loài thực vật thuộc họ Gesneriaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Clark, J.L., Skog, L.E. & Pitman, N. 2004. Gasteranthus bilsaensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Gasteranthus


title: Burey-la-Côte

text:
Burey-la-Côte  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 294 mét trên mực nước biển.

 Chateau.over-blog.net

Tham khảo

Bureylacote


title: Zimmernsupra

text:
Zimmernsupra là một đô thị ở huyện Gotha, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 7,41 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 391 người.

Tham khảo


title: Pyrénées-Atlantiques

text:
Pyrénées-Atlantiques là một tỉnh của Pháp, thuộc vùng hành chính Nouvelle-Aquitaine, tỉnh lỵ Pau, bao gồm 3 quận với các quận lỵ còn lại là: Bayonne, Oloron-Sainte-Marie.

Lịch sử
Basses-Pyrénées là một trong 83 tỉnh ban đầu của Pháp được tạo ra trong cuộc Cách mạng Pháp vào ngày 4 tháng 3 năm 1790. Nó được tạo ra từ các phần thuộc tỉnh Guyenne và Gascony cũ, cũng như Béarn-Navarre (vẫn còn, Ít nhất là trên danh nghĩa, Vương quốc Navarre), tức là các tỉnh Basque của Basse-Navarre, Labourd, Bayonne (tách rời vài năm trước từ Labourd), Soule và Béarn.

Địa lý
Pyrénées-Atlantiques là một phần của vùng Nouvelle-Aquitaine của Tây Nam nước Pháp. Nó được bao bọc bởi các Landes, Hautes-Pyrénées, Gers phòng ban và Vịnh Biscay. Các khu định cư chính bao gồm Pau, Oloron-Sainte-Marie, Orthez, Biarritz, Bayonne, Anglet, Urrugne, Saint-Jean-de-Luz và Hendaye. Lac Gentau nằm ở đây, cũng như Lacs de Carnau.

Kinh tế

Hai đô thị tập trung ở phía đông và phía tây của khu vực: Pau, có 145.000 cư dân, và 344.000 công nhân ở địa phương; Và Bayonne - Anglet - Biarritz có 166.400 cư dân và 235.000 công nhân ở địa phương

Văn hóa
Những bộ phận của bộ phận thuộc Guyenne và Gascony, và Béarn có một nền văn hoá bị ảnh hưởng nặng nề bởi Basques, nhưng rõ ràng là các đặc tính khác nhau.

Cả phiên bản Gascon Bearnese và tiếng Basque đều là bản địa cho khu vực trong các huyện của họ. Gascon lần lượt là một phương ngữ của Occitan, trước đây là ngôn ngữ chính của miền Nam nước Pháp. Nó liên quan chặt chẽ hơn đến tiếng Catalan hơn là tiếng Pháp. Basque là một ngôn ngữ cô lập, không liên quan đến bất kỳ ngôn ngữ nào được biết đến. Hôm nay, tiếng Pháp, ngôn ngữ chính thức duy nhất của Cộng hòa Pháp, là ngôn ngữ bản địa chiếm ưu thế và được hầu hết mọi người nói.

Pyrénées-Atlantiques cũng là nơi sinh sống của một số đội thể thao chuyên nghiệp, bao gồm Aviron Bayonnais, Biarritz Olympique, Phần Paloise (bóng bầu dục), Élan Béarnais Pau-Orthez (Bóng rổ) và Pau FC (bóng đá liên đoàn). Pau Grand Prix, cuộc đua ôtô lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1901, đã tổ chức Giải đua Xe Du lịch Thế giới, Công thức Anh Ba, Công thức 3 Euro Series và Giải vô địch châu Âu Formula 3 của FIA.

Tham khảo

Tỉnh của Pháp
Tỉnh của Nouvelle-Aquitaine
Khởi đầu năm 1790 ở Pháp


title: 1700

text:
Năm 1700 (số La Mã: MDCC) là một năm thường bắt đầu từ ngày thứ Sáu trong lịch Gregory, nhưng là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai của lịch Julius. Trong lịch Gregory được 10 ngày trước lịch Julius cho đến ngày 28 tháng 2 năm 1700, sau đó 11 ngày trước kể từ ngày 01 tháng 3 năm 1700. Với lịch Gregory bắt đầu từ năm 1582, và năm 1600 được chia hết cho 400, và vì thế là một năm nhuận theo lịch Gregory.

Sự kiện
27 tháng 1-28 tháng 1 Sóng thần 9,3 độ Richter cao 14 ft (<30m) ở Mỹ UTC-7 Từ 05:00-05:00

Sinh
 29 tháng 1 - Konstancja Czartoryska, người Ba Lan (mất 1759)
 2 tháng 2 - Johann Christoph Gottsched, nhà văn người Đức (mất 1766)
 9 tháng 2 - Daniel Bernoulli, nhà toán học Hà Lan (mất 1782)
 13 tháng 3 - Michel Blavet, người Pháp (mất 1768)
 14 tháng 4 – Nguyễn Phúc Điền, tước phong Dận Quốc công, công tử con chúa Nguyễn Phúc Chu (m. 1739).
 7 tháng 5 - Gerard van Swieten, bác sĩ Hà Lan (mất 1772)
 12 tháng 5 - Luigi Vanvitelli, kiến trúc sư người Ý (mất 1773)
 19 tháng 5 - José de Escandón, thống đốc thực dân Tây Ban Nha (mất 1770)
 26 tháng 5 - Nicolaus Ludwig Zinzendorf, nhà cải cách tôn giáo và xã hội Đức (mất 1760)
 13 tháng 8 - Heinrich, số von Brühl, người Đức (mất 1763)
 17 tháng 8 - Clemens tháng tám của Bayern (mất 1761)
 11 tháng 9 - James Thomson, nhà thơ người Scotland (mất 1748)
 30 tháng 9 - Stanislaw Konarski, nhà văn người Ba Lan (mất 1773)
 10 tháng 10 - Lambert-Sigisbert Adam, nhà điêu khắc người Pháp (mất 1759)
 19 tháng 11 - Jean-Antoine Nollet, nhà vật lý học Pháp (mất 1770)
 28 tháng 11 - Nathaniel Bliss, nhà thiên văn học người Anh (mất 1764)
 25 tháng 12 - Leopold II của Anhalt-Dessau, người Phổ (mất 1751)
 Ngày chưa biết:
 Francesca Cuzzoni, ca sĩ nhạc kịch người Ý (mất 1770)
 Karl, Công tước xứ Holstein-Gottorp (mất 1739)
 Franciszek Salezy Potocki, nhà quý tộc Ba Lan (mất 1772)
 Ivan Ranger, họa sĩ Áo (mất 1753)

Mất

Tham khảo

Năm 1700


title: Lées-Athas

text:
Lées-Athas là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Hàn Quốc

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Hàn Quốc (Hangul: 대한민국 축구 국가대표팀) là đội tuyển bóng đá nam cấp quốc gia đại diện cho Hàn Quốc trong các giải thi đấu quốc tế và do Hiệp hội bóng đá Hàn Quốc (KFA) quản lý. Sân nhà của đội tuyển Hàn Quốc hiện nay là Sân vận động World Cup Seoul, nằm ở phía tây thủ đô Seoul.

Hàn Quốc sớm nổi lên như một thế lực của bóng đá châu Á từ đầu những năm thập niên 1980 và được xem là đội tuyển bóng đá châu Á thành công nhất trong lịch sử. Tính đến World Cup 2022, Hàn Quốc đã có tổng cộng 11 lần giành quyền tham dự các kỳ World Cup, trong đó có 10 lần liên tiếp - con số này nhiều hơn bất kỳ đội tuyển châu Á nào khác. Thành tích tốt nhất của đội ở đấu trường quốc tế là đạt hạng 4 ở kỳ World Cup 2002 - giải vô địch bóng đá thế giới lần đầu tiên được tổ chức tại châu Á nơi họ là đồng chủ nhà cùng với Nhật Bản. Cho đến nay, đó vẫn là bước tiến xa nhất của một đội bóng châu Á qua các kỳ World Cup.

Ở đấu trường châu lục, đội tuyển Hàn Quốc vô địch Asian Cup trong hai lần tổ chức đầu tiên (1956 và 1960) cùng với 4 lần giành ngôi Á quân. Đội cũng đoạt 3 huy chương vàng tại Asian Games vào các năm 1970, 1978 và 1986. Bên cạnh đó, đội xếp hạng 4 khi làm khách mời tham dự giải đấu CONCACAF 2002. Ở cấp độ khu vực, Hàn Quốc có 6 lần vô địch Cúp bóng đá Đông Á và đang giữ kỷ lục về số lần vô địch khu vực.

Đội tuyển Hàn Quốc được gọi với các biệt danh như "Chiến binh Thái Cực" hay "Hổ châu Á", linh vật của đội là Hổ Siberia.

Danh hiệu
 Vô địch thế giới: 0
 Thành tích tốt nhất: Hạng 4 (2002).

   Cúp Vàng CONCACAF (tham dự giải này với tư cách chính thức là khách mời danh dự): Hạng 4 (2002).King's Cup: 8 lần: 1969, 1970, 1971, 1973, 1974, 1975, 1977, 1998.Merdeka Cup: 8 lần: 1965, 1967, 1970, 1972, 1975, 1977, 1978, 1979.Cúp Hoàng đế: 1 lần: 1935 (tham dự với tư cách là thuộc địa của Nhật Bản).
  Vô địch châu Á: 2 lần Vô địch: 1956, 1960.Á quân: 1972, 1980, 1988, 2015.Hạng 3: 1964, 2000, 2007, 2011.

 Merlion Cup: 1 lần Vô địch: 1992.Á quân: 1982, 1984.Nehru Cup Hạng 3: 1982.

 Vô địch Đông Á: 6 lần: 1990, 2003, 2008, 2015, 2017, 2019.Bóng đá nam tại Asiad (khi còn dành cho cấp độ đội tuyển quốc gia):
  1970, 1978, 1986.
  1954, 1958, 1962, 1982.
  1990Đội tuyển châu Á xuất sắc nhất năm 2 lần: 2002, 2009.Giải trẻ Saudi 1 lần: 1978Korea Cup: 12 lần: 1971, 1974, 1975, 1976, 1978, 1980, 1981, 1982, 1985, 1987, 1991, 1997Giải kỷ niệm Jarkata: 1 lần: 1981Cúp các quốc gia Phi-Á: 1 lần: 1987LG Cup: 3 lần: 2000, 2001, 2006Đội hấp dẫn nhất FIFA World Cup: 1 lần: 2002Giải Fair Play Cúp Đông Á: 1 lần: 2008Giải Fair Play AFC Asian Cup': 1 lần: 2011

 Thành tích

 Giải vô địch bóng đá thế giới
Hàn Quốc là đội có số lần tham dự các vòng chung kết World Cup nhiều nhất châu Á với 11 lần góp mặt. Đây cũng là đội có thành tích tốt nhất ở vòng loại World Cup khu vực châu Á trong lịch sử. Hai thành tích cao nhất của đội tuyển Hàn Quốc qua các giải vô địch bóng đá thế giới là giành hạng 4 ở World Cup 2002 và hai lần lọt vào vòng 1/8 ở World Cup 2010 và 2022.
{| class="wikitable" style="text-align: center;" width="500px;"
!width=120|Năm
!width=120|Kết quả
!width=60|
!width=60|
!width=60|
!width=60|
!width=60|
!width=60|
!width=60|
|-
| 1930 ↓1938 ||colspan=8|Không tham dự, là thuộc địa của Nhật Bản|-
| 1950 ||colspan=8|Không tham dự
|-
| 1954||Vòng 1||16||2||0||0||2||0||16
|-
| 1958 ||colspan=8|Không tham dự
|-
| 1962 ||colspan=8|Không vượt qua vòng loại
|-
| 1966 ||colspan=8|Bỏ cuộc
|-
| 1970 ↓1982 ||colspan=8|Không vượt qua vòng loại
|-
| 1986||rowspan=4|Vòng 1||20||3||0||1||2||4||7
|-
| 1990||22||3||0||0||3||1||6
|-
| 1994||20||3||0||2||1||4||5
|-
| 1998||30||3||0||1||2||2||9
|- style=background:#9acdff;
|style="border: 3px solid red"|  2002||Hạng tư||4||7||3||2||2||8||6
|-
| 2006||Vòng 1||17||3||1||1||1||3||4
|-
| 2010||Vòng 2||15||4||1||1||2||6||8
|-
| 2014||rowspan=2|Vòng 1||27||3||0||1||2||3||6
|-
| 2018||19||3||1||0||2||3||3
|-
| 2022||Vòng 2||16||4||1||1||2||5||8
|-
|  2026 ↓ 2034 ||colspan=8|Chưa xác định
|-
|Tổng cộng||colspan=2|11/221 lần: Hạng tư||38||7||10||21||39||78
|-
|}

Thế vận hội Mùa hè
 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1988)

Cúp bóng đá châu Á
Hàn Quốc là một trong những đội bóng giàu thành tích nhất tại Cúp bóng đá châu Á với tư cách là nhà vô địch đầu tiên của giải đấu (1956) và lần thứ hai vào năm 1960. Ngoài ra, đội có 4 lần giành hạng nhì và 4 lần giành hạng ba. Tuy nhiên, nếu so sánh thành tích này với những đối thủ chính của họ như Nhật Bản (4 lần vô địch), Iran hay Ả Rập Xê Út (3 lần vô địch) thì đây lại là đội tuyển khá vô duyên với chức vô địch châu lục.

{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%;"
|-
!Năm
!Thành tích
!Thứ hạng
!Số trận
!Thắng
!Hòa
!Thua
!Bànthắng
!Bànthua
|-bgcolor=gold
| 1956 ||rowspan=2|Vô địch||1/4||3||2||1||0||9||6
|-bgcolor=gold
|style="border: 3px solid red"| 1960 ||1/4||3||3||0||0||9||1
|-bgcolor="#cc9966"
| 1964 || Hạng ba ||3/4||3||1||0||2||2||4
|-
|1968 ||colspan=7|Không vượt qua vòng loại
|-bgcolor=silver
| 1972 || Á quân ||2/6||5||1||2||2||7||6
|-
|1976 ||colspan=7|Không vượt qua vòng loại
|-bgcolor=silver
| 1980|| Á quân ||2/10||6||4||1||1||12||6
|-
| 1984|| Vòng 1 ||9/10||4||0||2||2||1||3
|-bgcolor=silver
| 1988 || Á quân ||2/10||6||5||1||0||11||3
|-
|1992||colspan=7|Không vượt qua vòng loại
|-
| 1996|| Tứ kết ||7/12||4||1||1||2||7||11
|-bgcolor="#cc9966"
| 2000|| Hạng ba ||3/12||6||3||1||2||9||6
|-
| 2004|| Tứ kết ||6/16||4||2||1||1||9||4
|-bgcolor="#cc9966"
| 2007|| rowspan=2|Hạng ba ||3/16||6||1||4||1||3||3
|-bgcolor="#cc9966"
| 2011|| 3/16||6||4||2||0||13||7
|-bgcolor=silver
| 2015|| Á quân ||2/16||6||5||0||1||8||2
|-
| 2019||Tứ kết||5/24||5||4||0||1||6||2
|-
| 2023||colspan=8|Vượt qua vòng loại
|-
| 2027||colspan=8|Chưa xác định
|-
|Tổng cộng||14/17||2 lầnvô địch ||67||36||16||15||106||64|}

 Á vận hội
 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1998)

 Siêu cúp bóng đá Đông Nam Á - Đông Á
Hàn Quốc tham gia Siêu cúp bóng đá Đông Nam Á - Đông Á 2 lần vào các năm 2017 và 2019 sau khi đánh bại đội tuyển Nhật Bản để giành quyền tham dự.

 Cúp bóng đá Đông Á
Hàn Quốc có 6 lần vô địch Đông Á, kể từ năm 2003 thì họ được đặc cách vào thẳng vòng chung kết và hiện đang là đội nắm giữ kỷ lục về số lần vô địch.

 Ban huấn luyện
Ban huấn luyện hiện tại

 Huấn luyện viên
Danh sách các huấn luyện viên từng làm công tác huấn luyện tại đội tuyển Hàn Quốc kể từ năm 1997:

Kết quả và lịch thi đấu

2023

2024

Kỷ lục

Những cầu thủ được in đậm' tức là vẫn còn thi đấu cho đội tuyển quốc gia:

 Đội hình hiện tại
Đây là đội hình tham dự 2 trận giao hữu gặp  và  vào tháng 6 năm 2023.Số liệu thống kê tính đến ngày 20 tháng 6 năm 2023 sau trận gặp .

Triệu tập gần đây
Dưới đây là tên các cầu thủ được triệu tập trong vòng 12 tháng.

Notes
INJ = Rút lui vì chấn thương
PRE = Chỉ nằm trong danh sách sơ bộ

Xem thêm
Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Hàn Quốc

Chú thích

Liên kết ngoài

 Trang chủ của Hiệp hội bóng đá Hàn Quốc
Korea Republic – FIFA

Hàn Quốc
Bóng đá
Hàn Quốc
Bóng đá (loại hình thể thao)


title: San Mauro di Saline

text:
San Mauro di Saline là một đô thị ở tỉnh Verona trong vùng Veneto của Ý, có cự ly khoảng 90 km về phía tây của Venice và khoảng 20 km về phía đông bắc của Verona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 570 người và diện tích là 11,1 km².

Đô thị San Mauro di Saline có các frazione (subdivision) Saline e Tavernole.

San Mauro di Saline giáp các đô thị: Badia Calavena, Roverè Veronese, Tregnago, Velo Veronesevà Verona.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Verona
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Chi Cá cháy

text:
Chi Cá cháy (danh pháp khoa học: Tenualosa) là một chi thuộc phân họ Alosinae của họ Cá trích (Clupeidae).

Phân loại

Theo Fish Base thì chi Tenualosa có 5 loài.
 Tenualosa ilisha Hamilton, 1822: Cá cháy Hilsa. Ven biển từ Ấn Độ tới Myanma.
 Tenualosa macrura Bleeker, 1852: Cá cháy đuôi dài. Sinh sống tại trung tây Thái Bình Dương (Indonesia, Malaysia, miền nam Thái Lan)
 Tenualosa reevesii Richardson, 1846: Cá cháy thường. Sinh sống tại tây bắc Thái Bình Dương, chủ yếu trong khu vực biển Đông Trung Hoa.
 Tenualosa thibaudeaui Durand, 1940: Cá cháy nam hay cá cháy Lào. Sinh sống trong hệ thống sông Mê Kông.
 Tenualosa toli Valenciennes, 1847: Cá cháy bẹ hay cá cháy Toli. Sinh sống trong khu vực Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương trong môi trường nước ngọt, nước lợ và nước mặn.

Trong danh sách tiếng Việt có 2 loài cá cháy là cá cháy nam và cá cháy bẹ.
 Cá cháy nam (T. thibaudeaui): có thể dài 30 cm và có thể đạt trọng lượng 1 kg.
 Cá cháy bẹ (T. toli): có thể dài 60 cm, không có tài liệu ghi về trọng lượng tối đa cho loài cá này, nhưng với chiều dài gấp đôi cá cháy nam, loài này có thể đạt trọng lượng tối đa độ là 3 kg.
 Tenualosa ilisha: Trong một danh sách tiếng Đức có nói tới một loài thứ ba cùng chi, ở vịnh Bắc Bộ. Loài này có thể đạt chiều dài 60 cm và trọng lượng đạt được 2,49 kg.

Nhầm lẫn

Theo Từ điển Tiếng Việt do Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội xuất bản năm 1977 thì cá cháy là các loài cá nước ngọt, cùng loài với cá chép, buồng trứng rất lớn. Tuy nhiên định nghĩa này có điểm sai khi cho cá cháy cùng loài với cá chép. Theo phân loại khoa học thì cá cháy chẳng những không cùng loài, mà khác cả chi lẫn họ với cá chép.

Đặc trưng

Đặc điểm của cá cháy là có trứng to và buồng trứng to, nên cũng dùng sản xuất một loại "caviar cá cháy". Cá cháy nam có bộ phận lọc trong mồm, thích ứng để ăn những vật vi thể như vi khuẩn và rêu.

Nhận dạng

Cá cháy thân dẹp, có một kỳ (vây) lưng, hai kỳ (vây) mang và 3 kỳ (vây) bụng, đuôi hình chữ V. Cá cháy nam có sọc đen trên lưng xanh xám; cá cháy bẹ màu trắng tới vàng đất, không sọc còn loài Tenualosa ilisha ở vịnh Bắc Bộ màu trắng không sọc.

Trong nhận dạng của nhân dân, cá cháy có thân hình giống cá lẹp, nhưng lưng tròn và dày hơn, vảy to óng ánh. Con lớn có thể đến 3 kg, thông thường là 1 kg, chiều dài cá khoảng 4-5 tấc.

Môi trường sinh sống

Tất cả các loài trong chi cá cháy đều phổ biến trong vùng có khí hậu gió mùa của châu Á; tất cả có chu kỳ sống: đẻ trứng trong vùng nước ngọt, cá con sống trong vùng nước lợ và cá lớn sống ven biển. Cá lớn quay về sông ngòi để sinh đẻ, ngoại trừ cá cháy nam.
Cá cháy nam: theo các nhà khảo cứu, chỉ sống trong lưu vực sông Cửu Long, nhưng vẫn có thể có một thời kỳ sống ở ngoài các cửa sông của Cửu Long, biểu hiện bằng sự tụ họp của chúng vào đầu mùa gió nồm ở các cửa sông. Đầu mùa gió chướng là thời điểm cá cháy nam di chuyển về nơi sinh đẻ, và nơi sinh đẻ là vùng phía thượng nguồn của thác Khône ở Hạ Lào, tức thuộc lãnh thổ Lào và Thái Lan.
Cá cháy bẹ: sinh sống khắp ven biển Ấn Độ Dương sang tận Mã Lai, một phần bờ biển Nam Dương. Trong lãnh thổ Việt Nam, cá cháy bẹ hiện diện nhưng số lượng không đáng kể.

Một số thông tin khác

Cá cháy nam thuộc vào danh sách đỏ từ năm 1996. Cá này di chuyển vào đầu mùa gió chướng (từ cuối tháng giêng đến cuối tháng hai dương lịch), ngược dòng sông Cửu Long sang bên kia (thượng nguồn) của thác Khône để sinh đẻ. Sau đó, cá con sẽ theo dòng nước vượt thác Khône về hạ lưu sông Cửu Long và Biển Hồ vào mùa gió nồm (tháng 6-7 dương lịch). Năm 1984 là năm cuối cùng cá cháy nam di chuyển với tầm vóc quy mô về nơi sinh đẻ, về sau hầu như không có sự di chuyển đáng chú ý của cá cháy nam nữa.

Các nhà nghiên cứu hiện chưa lý giải được lý do nào đưa đến sự suy tàn của cá cháy nam trong vòng 2 thập niên. Có thể là một sự kết hợp của nhiều nguyên nhân: xây đê đập khiến cá không còn nơi sinh đẻ; gia tăng sử dụng phân bón trong nông nghiệp khiến cá mất khả năng sinh đẻ; sự săn bắt quá mức cung ứng của thiên nhiên, dù rằng kỹ thuật bắt cá quy mô bằng bẫy, lọp đã bị chính phủ cũ của Lào cấm từ năm 1968; sự giới hạn môi trường sống trong vùng hạ lưu sông Cửu Long kể từ thác Khône, do việc xây đê đập để bành trướng canh nông ở Cam pu chia và Việt Nam.

Niên vụ

Theo số liệu của FAO, mức sản xuất cá cháy bẹ năm 2004 là 5.000 tấn, còn rất khiêm nhường nhưng trong đà tiến mạnh, không thấy báo cáo niên vụ của cá cháy nam.

Ẩm thực

Cá cháy nhiều xương nhưng thịt rất ngọt. Cá cái có cặp trứng to chật cả khoang bụng và trứng cá ăn rất béo, bổ, tuy vậy ăn nhiều có thể bị tháo dạ. Trứng thường dầm nước mắm khi ăn.

Chế biến cá cháy đơn giản có vài cách: có thể nấu mẳn với nước dùng và các loại rau thơm; có thể nấu canh chua với các loại rau thơm như bạc hà, đậu bắp, giá, bông điên điển. Ngoài ra còn có cách rim nguyên con, nguyên vảy, bên dưới đáy nồi lót một lớp mía chẻ. Cá chín mềm thịt xương nhưng đặc biệt là không bị bã mà vẫn có độ dai nhất định.

Ngoài các cách nấu canh chua và kho cá nói trên, cá cháy còn có thể dùng để nấu cháo. Tuy ẩm thực Nam Bộ Việt Nam đặc trưng với một số loại cháo nấu có sử dụng nước cốt dừa, cháo cá cháy lại là ngoại lệ vì vốn cá đã rất béo. Cháo nấu nhừ, cho cá cháy nguyên con đã đánh sạch vảy vào nồi và đun sôi lại cho đến khi cá chín, gắp ra gỡ thịt, bỏ xương. Cháo cá cháy thường ăn với rau tần ô, rau đắng đất, xà lách, chút lá gừng non xắt nhuyễn.

Một điểm nữa cũng được người nội trợ chú ý, cá cháy vốn rất ngọt nên các món cá cháy thường không dùng mì chính.

Chú thích

Tham khảo

Cá cháy trong www.itis.usda.gov
Cá cháy trong filaman.ifm-geomar.de

Chi Cá cháy


title: Serrapetrona

text:
Serrapetrona là một đô thị ở tỉnh Macerata ở vùng Marche, có vị trí cách khoảng 60 km về phía tây nam của Ancona và khoảng 25 km về phía tây nam của Macerata. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 964 người và diện tích là 37,6 km².

Serrapetrona giáp các đô thị: Belforte del Chienti, Caldarola, Camerino, Castelraimondo, San Severino Marche, Tolentino.

Biến động dân số qua các năm

Tham khảo

Đô thị tỉnh Macerata


title: Montclar-sur-Gervanne

text:
Montclar-sur-Gervanne là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Montclar-sur-Gervanne nằm ở khu vực có độ cao từ 239-836 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Montclarsurgervanne


title: Copelatus chloroticus

text:
Copelatus chloroticus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Gibberula vitium

text:
Gibberula vitium là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibberula


title: Bang Bo (huyện)

text:
Amphoe Bang Bo () là một huyện (amphoe) của tỉnh Samut Prakan ở Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh là: Mueang Samut Prakan, Bang Phli và Bang Sao Thong về phía tây, Lat Krabang (Bangkok và Mueang Chachoengsao về phía bắc, và Ban Pho và Bang Pakong (cả hai đều thuộc tỉnh Chachoengsao) về phía đông. Phía nam là vịnh Bangkok.

Lịch sử
Huyện đã được đổi tên từ Bang Hia (บางเหี้ย) sang Bang Bo năm 1930.

Hành chính
Huyện này được chia thành 8 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 74 làng (muban). Có ba thị trấn (thesaban tambon) - Bang Bo và Khlong Dan mỗi đơn vị nằm trên một phần của tambon cùng tên, còn Khlong Suan nằm trên toàn bộ tambon Khlong Suan. Có 7 Tổ chức hành chính tambon quản lý mỗi tambon ngoại trừ Khlong Suan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com

Bang Bo


title: Theopea azurea

text:
Theopea azurea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Theopea


title: Granges-Paccot

text:
Granges-Paccot là một đô thị trong huyện Sarine thuộc bang Fribourg ở Thụy Sĩ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị của bang Fribourg


title: Nghi Lũng

text:
Nghi Lũng chữ Hán giản thể: 仪陇县, Hán Việt: Nghi Lũng huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Nam Sung, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1690,9 km2, dân số 1 triệu người. Nghi Lũng giáp Bình Xương về phía đông, Doanh Sơn và Phùng An về phía nam, Lãng Trung về phia tây, phía bắc giáp Ba Trung. Huyện này được chia thành các đơn vị hành chính gồm 11 khu, huyện lỵ đóng ở trấn Tân Chính.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên
Nam Sung


title: Bả chó (cây)

text:
Cây bả chó (danh pháp hai phần: Colchicum autumnale), còn gọi là báo vũ, thu thủy tiên, huệ đất hay nghệ tây mùa thu, tên gọi cuối là do nó có bề ngoài khá giống với cây nghệ tây thực thụ, nhưng nó chỉ nở hoa về mùa thu. (Tuy nhiên, đây không phải là một sự phân biệt đáng tin cậy, do nhiều loài nghệ tây thực thụ cũng nở hoa vào mùa thu). Nó còn có tên gọi trong tiếng Anh là "naked lady" do một thực tế là các hoa nổi lên từ mặt đất rất lâu sau khi các lá đã chết.

Ngộ độc
Loài thực vật này hay bị những người nhặt lá nhầm lẫn với tỏi gấu (Allium ursinum), do nó hơi giống với loài cây này, nhưng nó là một loài cây độc gây chết người do sự có mặt của chất độc colchicin. Triệu chứng ngộ độc colchicin tương tự như ngộ độc thạch tín (asen) và không có thuốc giải độc. Mặc dù là một chất độc, nhưng colchicin vẫn được chấp thuận cho sử dụng để điều trị bệnh gút và còn được dùng trong nhân giống thực vật để sản xuất các giống đa bội. Trong bả chó, bả chuột thường có cyanide, thallium là chất cực độc. Nếu không may ăn phải thì sẽ bị ngộ độc. Người bị ngộ độc thường có biểu hiện co giật, khó thở, tụt huyết áp và bị giảm thông khí. Nếu không xử lý kịp, bệnh nhân sẽ giảm trương lực cơ và mất phản xạ, trụy tim mạch, hạ oxy trong máu và dẫn đến tử vong.

Hình ảnh tham khảo

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ngộ độc Colchicum autumnale gây tử vong

A
Thực vật Đức
Thực vật Hy Lạp
Thực vật New Zealand
Thực vật Nga
Thực vật Pháp
Thực vật România
Thực vật Tây Ban Nha
Thực vật Thụy Điển
Thực vật Ukraina
Thực vật Vương quốc Liên hiệp Anh
Thực vật Ý
Thực vật châu Âu
Cây độc
Cây thuốc châu Âu
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật Ba Lan


title: Galerucella rubromarginata

text:
Galerucella rubromarginata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Galerucella