title: Cung A Phòng

text:
Cung A Phòng (Chữ Hán: 阿房宫) (hay còn gọi là cung A Bàng) là một tổ hợp cung điện lớn do Tần Thủy Hoàng cho xây dựng vào năm 213 TCN. Cung điện này nằm ở phía nam sông Vị, cách thành cổ Trường An, nay là thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây, hơn 30 km về phía tây. Sau khi Tần Thủy Hoàng qua đời, công trình này tiếp tục được xây dựng nhưng không thể hoàn thành vì nhà Tần sụp đổ. Vào năm 1961, chính quyền Trung Quốc liệt kê cung A Phòng vào danh sách di sản văn hóa trọng điểm cần được bảo tồn.

Tổng quan

Xây dựng và bị phá hủy
Việc xây dựng cung A Phòng được bắt đầu từ năm 212 TCN. Mục đích xây dựng cung A Phòng là vì "chỉ cung điện chính chưa đủ, cần có cung điện mới" và "cần biểu trưng sức mạnh sau khi sáu nước được thống nhất". Theo Sử ký Tư Mã Thiên, ước tính số người được điều đi xây cung A Phòng và lăng mộ Tần Thủy Hoàng lên đến hơn 70 vạn người. Tư Mã Thiên cũng chép, riêng phần tiền sảnh của cung A Phòng rộng tới mức chiều từ Đông sang Tây dài 500 bộ (hơn 800m), chiều từ Nam sang Bắc dài 50 trượng (hơn 150m), có thể ngồi được hàng vạn người, phía trước có thể dựng được cột cờ 5 trượng (hơn 15m). Ngay từ khi xây dựng, cung A Phòng đã là một công trình gây tranh cãi, làm hao tiền, tốn của, kiệt quệ sức dân và mang tới cho vị hoàng đế không ít lửa hận thù từ muôn dân trăm họ.

Sau khi Tần Thủy Hoàng qua đời, đa số nhân công từ công trình này được điều đi hoàn thành lăng mộ Tần Thủy Hoàng. Năm 209 TCN, lăng mộ Tần Thủy Hoàng được xây xong và Tần Nhị Thế tiếp tục cho xây dựng cung A Phòng. Tháng 7 năm ấy, nông dân khởi nghĩa, xã hội ngày càng rối loạn. Năm 208 TCN, các đại thần trụ cột kiến nghị đình chỉ xây dựng cung A Phòng vì đang có những cuộc nổi dậy trong nước, chính quyền đánh thuế nặng, và dự án này quá tốn kém. Tần Nhị Thế nổi giận và tống họ vào ngục. Nhưng rồi ông tự sát chỉ một năm sau đó. Sách Hán thư (Ban Cố) xác nhận: Tần Nhị Thế "xây tiếp cung A Phòng, chưa xong thì nhà Tần diệt vong".

Vào tháng 11 năm 207 TCN, Hạng Vũ tiến vào kinh đô Hàm Dương của nhà Tần và đốt cháy cung điện. Nhưng sử sách không ghi chép rõ ràng về việc liệu cung A Phòng có nằm trong số những nơi bị đốt cháy hay không.

Vì một vài lý do chính trị, từ thời nhà Hán, cung A Phòng được cố tình phóng đại trong các tác phẩm văn học về thời đại Tần Thủy Hoàng. Nhà thơ Đỗ Mục thời nhà Đường đã viết rằng Hạng Vũ là người đã đốt cháy trong bài thơ "A Phòng cung phú" của mình. Quan điểm này đã gây ảnh hưởng lớn đến các thế hệ sau.

Khám phá dấu tích cổ xưa
Vị trí cụ thể của cung A Phòng không được mô tả trong Sử ký Tư Mã Thiên. Có người thời nhà Hán cho rằng nó nằm ở phía tây nam thành Trường An (thuộc thành phố Tây An ngày nay), có người thời nhà Đường lại cho rằng nó nằm ở phía tây bắc thành Trường An. Vào năm 1923, một nhóm nghiên cứu thuộc Viện nghiên cứu lịch sử quốc gia Trung Quốc quyết định thực hiện công tác khảo cổ ở tỉnh Thiểm Tây. Trong cuộc nghiên cứu năm đó, họ thấy rằng có một bục đất lớn ở phía nam làng A Phòng, tức là cách thành Trường An hơn 30 km về phía tây. Người dân địa phương nghĩ nơi đó là vị trí của cung A Phòng, nhưng theo báo cáo của các nhà khảo cổ học thì nó nằm cách bục đất đó 1 km về phía tây. Đây là lần đầu tiên các nhà nghiên cứu thời hiện đại xác định vị trí cụ thể của nó, nhưng có nhiều người không đồng tình và nghĩ rằng bục đất kia mới là vị trí chính xác.

Sau khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, từ năm 1951 đến năm 1956, một nhóm các nhà nghiên cứu thuộc Viện khảo cổ thuộc Học viện Khoa học Trung Quốc quyết định đến tỉnh Thiểm Tây tìm kiếm vị trí của cung A Phòng. Bản đồ của nhóm cho thấy họ đánh dấu địa điểm cung A Phòng nằm ở phía đông nam làng A Phòng. Về cơ bản, hai cuộc nghiên cứu này cho kết quả gần giống nhau. Vào năm 1956, khi Ủy ban nhân dân tỉnh Thiểm Tây tuyên bố cung A Phòng là một đơn vị di sản trọng điểm cần được bảo tồn, họ công bố hai vị trí khác nhau trên bản đồ. Thông tin về chúng biến mất vào năm 1961 khi chính quyền Trung Quốc đưa nó vào danh sách di sản văn hóa trọng điểm cần được bảo tồn. Hai địa điểm này được coi là vị trí của cung A Phòng.

Vào thập niên 50 và thập niên 80 của thế kỷ 20, các nhà khảo cổ học đã thực hiện thêm một vài nghiên cứu và phát hiện thêm một vài vị trí của cung A Phòng. Vào thập niên 70 của thế kỷ 20, địa điểm cung A Phòng lại nằm trong hạ tầng đất nông nghiệp. Hậu quả là nó bị phá hủy nghiêm trọng. Một phần đất đã bị san bằng bởi nông dân. Một số cột trụ và hiện vật bị phá hủy. Hoạt động này chỉ chấm dứt sau khi chính quyền địa phương phát hiện và những nhà khảo cổ được đưa đến để giải cứu hiện trường. Một số cột trụ bằng đá lớn được tìm thấy cùng với những phiến đá có những dòng chữ "北司", "左宫", "右宫" được khai quật. Các nhà khảo cổ xác định rằng những hiện vật này nằm ở phía bắc cung A Phòng.

Vào tháng 10 năm 2002, các nhà khảo cổ học thuộc Viện Khoa học xã hội Trung Quốc và Viện Di tích Văn hóa và Khảo cổ học Tây An thành lập đội khảo cổ học cung A Phòng để tiến hành thăm dò khảo cổ và khai quật một phần cung A Phòng. Trọng tâm của của cuộc khai quật này là tàn tích của khu vực tiền sảnh. Họ đào nhiều hố thám sát trên mặt bằng tới 200.000m², trong đó hố khai quật chính rộng tới 1.000m². Họ đào tới tận tầng sinh thổ, chỉ tìm thấy một khối lượng không nhiều những mảnh vỡ hiện vật gỗ, đồng thuộc thời Hán, không thấy tầng văn hóa thuộc đời Tần. Đội nghiên cứu kết luận cung A Phòng chưa được xây dựng trước khi nó bị bỏ hoang, và ngạc nhiên là, không tìm thấy dấu vết nào của một cuộc hỏa hoạn. Trong khi đó, khi các nhà khảo cổ khai quật cung Hàm Dương ở kinh đô nhà Tần xưa, họ thấy rõ dấu vết hiện vật, nền đất từng bị cháy vào hai nghìn năm trước. Kết quả của cuộc điều tra này đã đảo ngược hoàn toàn quan điểm trong "A Phòng cung phú". Tuy nhiên, một số người cho rằng tàn tích của tiền sảnh đã bị nông dân phá hủy. Từ năm 2002 đến 2007, các tổ chức có liên quan đã thực hiện nhiều cuộc nghiên cứu để làm rõ địa điểm của cung A Phòng.

Tham khảo

Kiến trúc Trung Quốc
Cung điện Trung Quốc
Nhà Tần
Thiểm Tây


title: Synanthedon pauper

text:
Synanthedon pauper là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được tìm thấy ở Cameroon.

Chú thích

Tham khảo

Synanthedon
Côn trùng Cameroon


title: Prototheora cooperi

text:
Prototheora cooperi là một loài bướm đêm thuộc họ Prototheoridae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Hepialoidea


title: Bilzen

text:
Bilzen là một thành phố và đô thị thuộc tỉnh Limburg gần Hasselt. Ngày 1 tháng 1 năm 2006, Bilzen có tổng dân số 30.057 người. Tổng diện tích là 75,90 km² với mật độ dân số 396 người trên mỗi km².

Bilzen có thành phố Bilzen và các làng: Beverst, Eigenbilzen, Grote-Spouwen, Hees, Hoelbeek, Kleine-Spouwen, Martenslinde, Mopertingen, Munsterbilzen, Rijkhoven, Rosmeer, và Waltwilder.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức - Chỉ bằng tiếng Hà Lan

Khu dân cư ở Limburg (Bỉ)


title: Kamarhati

text:
Kamarhati là một thành phố và khu đô thị của quận North Twentyfour Parganas thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Địa lý
Kamarhati có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 15 mét (49 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kamarhati có dân số 314.334 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Kamarhati có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Kamarhati, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Breakout (bài hát của Miley Cyrus)

text:
"Breakout" là ca khúc nhạc pop của ca sĩ Miley Cyrus. Bài hát nằm trong album Breakout, phát hành ngày 22 tháng 7 năm 2008 dưới dạng tải nhạc số.

Bảng xếp hạng

Chú thích

Liên kết ngoài
 The official website of Miley Cyrus
 "Breakout" lyrics on MTV

Bài hát năm 2008
Bài hát của Miley Cyrus
Bài hát nhạc dance-pop
Bài hát pop rock


title: Agrypnus cordipennis

text:
Agrypnus cordipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: 20296 Shayestorm

text:
20296 Shayestorm (1998 FL76) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro. Tênd for Shaye Storm, an Intel Science Talent Search finalist from Midwood High School ở Brooklyn College.

Xem thêm
17233 Stanshapiro
20341 Alanstack
20586 Elizkolod
21355 Pikovskaya

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 20296 Shayestorm

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Danh sách đơn vị hành chính An Huy

text:
Tỉnh An Huy, Trung Quốc được chia ra thành các đơn vị hành chính sau:

 16 đơn vị cấp địa khu
 tất cả đều là địa cấp thị
 105 đơn vị cấp huyện
 6 huyện cấp thị
 55 huyện
 44 khu (quận)
 1507 đơn vị cấp hương
 898 trấn/ thị trấn
 377 hương/ xã
 7 hương dân tộc
 225 nhai đạo

Tất cả các đơn vị hành chính này được giải thích chi tiết trong bài phân cấp hành chính Trung Quốc. Danh sách sau chỉ liệt kê các đơn vị hành chính cấp địa khu và cấp huyện của An Huy.

Tham khảo

An Huy
An Huy


title: RNA thông tin

text:
RNA thông tin là một loại RNA mang bộ ba mã di truyền được tổng hợp trực tiếp từ gen trên DNA trong nhân, ra ngoài vùng nhân làm khuôn dịch mã tổng hợp nên chuỗi pôlypeptit.

Về mặt chức năng, thì RNA thông tin như là một bản sao của các thông tin di truyền gốc ở gen, nghĩa là nó làm nhiệm vụ truyền đạt bản thiết kế prôtêin bậc I do gen quy định. Bởi thế, người ta còn có thể gọi nó là RNA liên lạc hoặc RNA làm nhiệm vụ truyền đạt thông tin.

Khái niệm này dịch từ thuật ngữ tiếng Anh: messenger RNA có kết hợp với tiếng Pháp: ARN messager và đã được quy ước viết tắt trong sinh học phổ thông là mARN.

Sự tồn tại của mRNA được Francis Crick tiên đoán từ khoảng những năm 1954 - 1955, sau phát hiện vĩ đại của ông cùng James Watson về mô hình DNA không lâu, trong đó ông cho rằng phải có sự tồn tại của loại vật chất trung gian từ DNA đến Prôtêin. Bởi thế, nó cũng đã từng được gọi là RNA trung gian.

Phân tử mRNA được mô tả lần đầu tiên vào năm 1956 nhờ hai nhà khoa học Elliot Volkin và Lazarus Astrachan.

Đặc điểm cơ bản
mRNA chỉ gồm một chuỗi pôlyribônuclêôtit (hình 1), hay còn gọi là có cấu tạo mạch đơn.
mRNA mang thông tin di truyền quy định amino acid, nên gọi là loại RNA có mã hoá (nhiều loại RNA khác - như rRNA - không có đặc điểm này).
mRNA là bản phiên mã của gen cấu trúc (cistron), với trình tự pôlyribônuclêôtit y như trình tự pôlyđêôxiribônuclêôtit của mạch bổ sung cho mạch mã gốc của gen, chỉ khác U thay T.
mRNA làm bản "khuôn" để dịch mã, trực tiếp quy định vị trí các a xit amin trong chuỗi pôlypeptit (prôtêin bậc I).

"Vòng đời" một RNA thông tin

Vòng đời của một phân tử RNA thông tin được tính từ khi bắt đầu quá trình phiên mã và kết thúc khi phân tử này bị phân hủy bởi các RNase. Trong quá trình này, RNA thông tin có thể được chế biến, chỉnh sửa, và được vận chuyển trước khi xảy ra quá trình dịch mã. Những RNA thông tin của sinh vật nhân chuẩn thường phải trải quá nhiều quá trình chế biến và vận chuyển phức tạp hơn nhiều so với ở tế bào sinh vật nhân sơ.

Phiên mã

Trong quá trình phiên mã, trình tự nucleotide của các gen trên DNA được sao chép lại trên phân tử RNA thông tin nhờ sự hoạt động của RNA polymerase. Quá trình này tương đối giống nhau ở cả tế bào sinh vật nhân sơ và nhân chuẩn. Điều khác biệt đáng chú ý là ở sinh vật nhân chuẩn, RNA polymerase kết hợp với một số enzyme tham gia vào quá trình chế biến RNA thông tin, điều này cho phép quá trình chế biến RNA thông tin có thể diễn ra ngay khi khởi đầu sự phiên mã. Phân tử RNA thông tin mới đầu được tạo thành có tuổi thọ ngắn, chưa được hoặc chỉ mới xử lý một phần được gọi là tiền RNA thông tin (pre-mRNA) đến khi hoàn thành quá trình chế biến thì gọi là RNA thông tin trưởng thành.

Chế biến
Việc chế biến (xử lý) RNA thông tin rất khác nhau giữa sinh vật nhân chuẩn và nhân sơ. RNA thông tin của sinh vật nhân sơ là khá hoàn chỉnh việc phiên mã và không cần chế biến gì (ngoại trừ vài trường hợp hiếm). Còn RNA thông tin của sinh vật nhân chuẩn đòi hỏi xử lý rất nhiều.

Tạo tiền RNA thông tin ở sinh vật nhân chuẩn
 cộng gốc 5' là quá trình ở đó nucleotid guanin thay đổi được cộng vào đầu 5' của tiền RNA thông tin. Quá trình sửa chữa này là quan trọng cho việc phát hiện và đính kèm đúng của RNA thông tin với ribosome. Nó cũng quan trọng với quá trình ghép và vận chuyển.
 Vận chuyển - là quá trình ở đó tiền RNA thông tin được sửa chữa để kéo giãn các chuỗi không mã hóa, gọi là intron; và các chuỗi protein mã hóa được gọi là exons. Tiền RNA thông tin được vận chuyển bởi nhiều đường khác nhau, cho phép một gen đơn có thể mã hóa cho nhiều protein, quá trình như vậy được gọi là vận chuyển liên tiếp. Quá trình vận chuyển thường được thực hiện bởi một phức hợp gọi là thể cắt nối (spliceosome), nhưng các phân tử RNA cũng có khả năng làm chất xúc tác cho chính quá trình vận chuyển của chúng.
 Polyadenylation - là liên kết không phân cực (covalent) của một nửa polyadenylyl với một phân tử RNA. Trong các sinh vật nhân chuẩn, polyadenylation là quá trình mà ở đó phần lớn các phân tử RNA thông tin được kết thúc ở các gốc 3' của chúng. Các đầu viện trợ poly(A) trong RNA thông tin ổn định để bảo vệ nó khỏi quá trình exonucleases. Polyadenylation cũng quan trọng với quá trình kết thúc phiên mã, đưa RNA thông tin ra ngoài hạt nhân và dịch mã nó.
 Polyadenylation diễn ra trong và sau quá trình phiên mã DNA vào trong RNA. Sau khi quá trình phiên mã kết thúc, vòng RNA thông tin được phân ra nhờ sự hoạt động của một endonuclease phức gắn với RNA polymerase. Vị trí phân rã được xác định bởi sự xuất hiện của các chuỗi AAUAAA gốc gần chỗ phân rã. Sau khi RNA thông tin được tách ra, 80 đến 250 adenosine còn lại được gắn vào các gốc tự do 3' tại vị trí phân rã.
 Một chuỗi (khoảng vài trăm) nucleotid loại adenin được cộng vào các đầu 3' của tiền RNA thông tin nhờ sự hoạt động của một enzyme có tên là polyadenylate (polyA) polymerase. Đuôi PolyA được gắn với bản sao ở đó chứa những chuỗi đặc biệt, ký hiệu AAUAAA. Tầm quan trọng của ký hiệu AAUAAA được chứng minh bởi một sự thay đổi trong mã hóa chuỗi DNA (AATAAA), dẫn đến sự thiếu hụt của hồng cầu. Polyadenylation làm tăng quá trình phân đôi trong quá trình sao chép, vì thế các bản sao cuối cùng dài hơn trong tế bào và dẫn đến việc dịch mã nhiều hơn, tạo ra nhiều protein hơn.

Sửa chữa
Trong một vài trường hợp, một RNA thông tin sẽ được sửa chữa, thành phần nucleotide của RNA thông tin lúc này được thay đổi. Một ví dụ trong cơ thể người đó là RNA thông tin apolipoprotein B, ở đó nó được sửa chữa ở một vài mô, nhưng không ở các mô khác. Sự sửa chữa làm ngừng sớm mã gen của bộ ba mã hóa, dẫn đến quá trình dịch mã, sản xuất các protein ngắn hơn.

Vận chuyển
Một sự khác biệt khác giữa các sinh vật nhân chuẩn và nhân sơ là ở quá trình vận chuyển RNA thông tin. Do sự phiên mã và dịch mã của các sinh vật nhân chuẩn diễn ra tách biệt nhau trong không gian tế bào, nên mRNA trưởng thànhcủa sinh vật nhân chuẩn phải được chuyển từ nơi nó được tổng hợp là nhân tế bào qua các lỗ nhân tới tế bào chất.

Dịch mã

Do RNA thông tin không nhất thiết phải được chế biến hay vận chuyển, quá trình dịch mã bởi ribosome có thể bắt đầu ngay sau khi quá trình phiên mã được thực hiện. Do vậy, người ta nói rằng quá trình dịch mã ở sinh vật nhân sơ là "kép" với quá trình phiên mã, và diễn ra sự " cùng sao chép".

RNA thông tin của sinh vật nhân chuẩn đã qua quá trình chế biến và vận chuyển tới tế bào chất (mRNA trưởng thành) có thể được dịch mã bởi ribosome. Quá trình dịch mã diễn ra tại các ribosome có thể trôi nổi trong chất nền trong tế bào chất hoặc ở trong mạng lưới nội chất. Do vậy, không giống như sinh vật nhân sơ, quá trình dịch mã của sinh vật nhân chuẩn không đồng thời với quá trình phiên mã.

Phân hủy
Sau một khoảng thời gian nhất định, các RNA thông tin phân hủy thành các thành phần nucleotide của nó, thường nhờ sự hỗ trọ của các RNase. Ứng với quá trình chế biến RNA thông tin, RNA thông tin của sinh vật nhân chuẩn được tổng hợp một cách ổn định hơn là RNA thông tin của các sinh vật nhân sơ.

Cấu trúc RNA thông tin

Vùng mã hóa
Các vùng mã là tổ hợp của các bộ ba mã hóa (codon), thứ được giải mã và dịch mã vào trong protein bởi ribosome. Các vùng mã bắt đầu với bộ ba đầu và kết thúc bởi một trong ba cuối. Trong quá trình mã hóa protein, các thành phần của các vùng mã hóa vẫn hoạt động như các chuỗi bình thường (xem exonic splicing enhancers, exonic splicing silencers)

Vùng không mã hóa
Có những đoạn của RNA trước và sau khi các chuỗi khởi động và ngừng của nó không tham gia quá trình dịch mã. Các đoạn này tạo bởi các sợi DNA mẫu, nơi mà RNA được sao chép. Những vùng này, được biết với cái tên 5' UTR và 3' UTR (các cùng không dịch mã 5' UTR và 3'UTR, ở đó DNA và RNA chuyển từ gốc 5' đến gốc 3' và nằm ở đuôi của chuỗi RNA) mã hóa cho các chuỗi không có protein. Tuy nhiên, tầm quan trọng của nó lại ở chỗ các chuỗi đuôi 5' UTR và 3' UTR có thể hấp dẫn với những loại enzyme RNase nhất định, đẩy mạnh hoặc ngăn chặn sự ổn định tương đối của các phân tử RNA. Các UTRs nhấn định có thể cho phép RNA tồn tại lâu hơn trong tế bào chất trước khi phân hủy, dẫn đến việc cho phép chúng sản xuất nhiều protein hơn, trong khi những RNA khác có thể bị phân hủy sớm hơn, dẫn đến vòng đời ngắn hơn và ứng với việc tạo ra số lượng protein ít hơn.

Một vài chức năng cơ sở chứa trong các vùng không mã hóa hình thành một dạng cấu trúc cấp II khi phiên mã vào trong RNA. Những RNA thông tin cấu trúc cơ sở này được gộp vào trong RNA thông tin thông thường. Một số chúng như SECIS cơ sở là mục tiêu để cho các protein kết lại. Một phân loại của RNA thông tin cơ sở, riboswitch, lại trực tiếp liên kết với các phân tử nhỏ, thay đổi sự cuốn gấp của chúng để chỉnh sửa các lớp của phiên mã hay dịch mã. Trong những trường hợp này, RNA thông tin tự chỉnh sửa nó.

RNA thông tin đối mã (anti-sense RNA thông tin)

Đối mã RNA thông tin có thể ngăn chặn quá trình dịch mã các gen trong nhiều sinh vật nhân chuẩn, khi các chuỗi đối mã RNA thông tin gắn với các RNA thông tin của gen. Điều này có nghĩa, một gen không biểu lộ như protein nếu nó hiện lên một đối mã RNA thông tin trong tế bào. Điều này có thể là một cơ chế bảo vệ, để chống lại quá trình dịch chuyển retrotransposon, ở đó sử dụng các RNA mạch kép làm trạng thái trung gian, hoặc virut, bởi vì cả hai đều sử dụng RNA thông tin mẫu kép như một hợp chất trung gian. Trong nghiên cứu hóa sinh, hiệu ứng này đã được sử dụng để nghiên cứu chức năng của gen, đơn giản như việc làm ngừng các gen nghiên cứu bằng việc cho thêm các phiên đối mã RNA thông tin. Các nghiên cứu này đã được thực hiện ở loài giun.

Xem thêm
 RNA interference

Nguồn trích dẫn

RNA
Biểu hiện gen
Sinh tổng hợp protein
Di truyền phân tử
Công nghiệp khoa học sự sống


title: Homalium hypolasium

text:
Homalium hypolasium là một loài thực vật thuộc họ Salicaceae. Loài này có ở Cameroon và Guinea Xích Đạo. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Cheek, M. 2004. Homalium hypolasium. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Homalium


title: Diarville

text:
Diarville  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 282 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Heuschrecke 10

text:
Heuschrecke 10(tiếng Anh:Grasshopper 10) là tên một mẫu thử nghiệm pháo tự hành và phương tiện mang theo vũ khí(tiếng Đức: Waffenträger -tiếng Anh:weapon carrier) được phát triển bởi Krupp-Gruson vào giữa năm 1943-1944.Tên kĩ thuật đầy đủ của nó là 105 mm leichte Feldhaubitze 18/1 L/28 auf Waffenträger Geschützwagen Ivb và được hoàn thành tại Magdeburg, Đức.Ưu điểm của Heuschrecke 10 chính là tháp pháo của nó, được thiết kế hơi nhô ra phía trước và có thể bắn từ xa-yểm trợ bộ binh-củng cố công trình quân sự(lô-cốt, boong-ke).

Tuy nhiên, Krupp chỉ sản xuất có ba mẫu từ năm 1942-1943, có số sê-ri từ 582501 đến 582503.Ban đầu, Heuschrecke được lắp ráp trên khung tăng Panzer-IV, nhưng về sau lại sử dụng khung Geschützwagen IV(cũng được sử dụng cho pháo tự hành Hummel).Việc sản xuất đại trà Heuschrecke 10 được dự định bắt đầu vào tháng 2/1945, nhưng không bao giờ được thực hiện vì Đức Quốc xã đã gần thua trận.

Lược sử phát triển

Phát minh tiền thân

Cuối tháng 9/1939, Krupp đã thiết kế ra một loại pháo tự hành mới có tháp pháo giống như lựu pháo và thân sau có thể mang theo vũ khí khác.Pháo tự hành này có tên Sonderkraftfahrzeug 165/1(tiếng Anh:Special Purpose Vehicle 165/1-tạm dịch:phương tiện có nhu cầu đặc biệt 165/1).Bản thiết kế này đã có những điểm tương đồng với Heuschrecke nhưng vẫn còn khác ở chỗ tháp pháo không được gắn hệ thống máy truyền động.

Sau khi thử nghiệm, Sd.Kfz. 165/1 được quân đội Đức chấp thuận cho hoạt động vào tháng 1/1940.Vào năm 1941, tập đoàn Krupp bắt đầu một mẫu pháo tự hành có cấu tạo tương tự như Sd.Kfz.165/1 nhưng được trang bị pháo chính 105 mm leichte Feldhaubitze 18/1 L/28(tiếng Anh:light field howitzer 18/1 L/28-tạm dịch:lựu pháo hạng nhẹ 18/1 L/28), được gắn trên khung tăng Panzer IV, sử dụng động cơ Maybach HL66P(6 xi lanh) có thể tạo ra công suất hơn 188 mã lực(140 kW).Theo như kế hoạch sản xuất, có khoảng 200 chiếc được đặt hàng nhưng đến bốn tháng cuối năm 1942, chỉ có mười chiếc được hoàn thành.

Phát triển
Việc sản xuất Heuschrecke được bắt đầu vào năm 1942, khi Krupp nhận được lệnh phải thiết kế một loại pháo tự hành mới.Vào năm 1943, Krupp sản xuất được ba mẫu(có số sê-ri từ 582501-582503), được đặt theo tên kĩ thuật là Heuschrecke 10 hoặc Heuschrecke Ivb.Heuschrecke được thiết kế nhằm thay thế loại pháo tự hành Wespe cũ kĩ vào tháng 5/1944.Việc thay thế này là tất yếu bởi vì Wespe có lớp giáp bọc quá mỏng, vũ khí yếu và động cơ hoạt động rất chậm.

Ngoài lý do trên, Heuschrecke còn được sử dụng để đối đầu với các tăng và pháo tự hành Liên Xô.Sau khi thua trận Mát-Xcơ-Va, Đức Quốc xã cần các loại phương tiện chiến đấu mới để dốc toàn lực vào các trận đánh tiếp theo.Vì số lượng pháo tự hành chống tăng của Đức Quốc xã bị mất mát rất nhiều trong các trận đánh lớn trước đó nên Hitler cần phải huy động các hãng sản xuất tăng cường đưa ra chiến trường các loại pháo tự hành mới.

Heuschrecke hoạt động như một loại pháo tự hành, đằng sau được gắn thanh sắt kéo vũ khí.Tháp pháo được thiết kế nhô ra phía trước giống như các loại lựu pháo, được lắp khung tăng Panzer IV.

Những mẫu tương tự
Mẫu Heuschrecke do Krupp thiết kế có những điểm tương đồng với mẫu 105 mm leFH 18/40/2 auf Geschützwagen III/IV(phục vụ từ tháng 3/1944) do Alkett/Rheinmetall-Borsig thiết kế.Theo như báo cáo trên chiến trường, mẫu pháo tự hành mới của Alkett/Rheinmetall-Borsig "biểu diễn" tốt hơn Heuschrecke 10 của Krupp.Việc sản xuất được chính thức bắt đầu vào tháng 10/1944 nhưng lùi lại đến tháng 12/1944 vì phải thay thế khung tăng Geschützwagen IV.Mọi quy trình kĩ thuật được hoàn thành vào tháng 2/1945, nhưng không có chiếc nào được sản xuất.

Sự huỷ bỏ
Bộ chỉ huy tối cao quân đội Đức Quốc xã cho rằng việc đưa Heuschrecke ra chiến trường lúc này sẽ làm chậm tiến độ sản xuất dòng Panzer.Thứ hai, nguyên liệu sản xuất Heuschrecke tìm kiếm rất khó nhất là ngăn chứa vũ khí đằng sau của nó.Tuy nhiên người chỉ huy lực lượng Panzer-Heinz Guderian lại cho rằng việc thiết kế cũng như sản xuất Heuschrecke sẽ không tốn thời gian mấy.Nhưng dù sao, dự án Heuschrecke chính thức dừng hoạt động vào tháng 2/1943.

Mô tả

Tháp pháo

Một trong những ưu điểm của Heuschrecke chính là tháp pháo của nó, tháp pháo có cấu tạo dễ tháo lắp cũng như hoạt động rất linh hoạt, một cần cẩu nhỏ đằng sau có thể tháo tháp pháo ra và lắp vào bên trong một công trình quân sự.Mặc dù được trang bị pháo chính, nhưng Heuschrecke được thiết kế nhằm mang theo pháo đằng sau.Khi tháo phần tháp pháo ra, phần thân còn lại có thể được sử dụng làm ngăn chứa đạn, bệ đặt pháo và xe sửa chữa.Nếu như có gắn tháp pháo, Heuschrecke sẽ được trang bị pháo chính 105 mm leFH 18/1 L/28.

Khung tăng
Thân Heuschrecke được làm bằng một lắp sắt hàn kết dính với nhau với độ dày từ 10–25 mm, phần giáp bọc được thiết kế hơi nghiêng khiến cho đạn pháo dễ dàng hơn trong việc xuyên thủng cả giáp sườn và giáp trước.Nó có ngăn chứa đạn khá lớn nhằm dữ trữ đạn cho lựu pháo kẹp đằng sau.

Bản thiết kế đầu tiên sử dụng động cơ 12 xi-lanh Maybach HL90, nhưng để dễ sản xuất nó được lắp lại động cơ 12-xi lanh Maybach HL100.Hộp tốc độ gồm 4 số tiến và một hệ thống tỉ số truyền bánh răng ngược.Bánh răng thứ nhất và thứ hai có cùng tốc độ, tuy nhiên từ bánh thứ hai trở đi lực mômen xoắn đã nhanh và mạnh hơn rất nhiều.Bánh thứ ba và tư có tốc độ quay nhanh hơn hai bánh đầu.

Trọng lượng
Heuschrecke có trọng lượng khoảng 23 tấn, nó nhẹ hơn pháo tự hành SU-122 của lực lượng Xô Viết 7.9 tấn(trọng lượng của SU-122 là 30.9 tấn) và nhẹ hơn pháo tự hành Sexton của lực lượng Canada 2.86 tấn(trọng lượng của Sexton là 25.86 tấn).Heuschrecke nặng hơn pháo tự hành M7 Priest của quân Mỹ 0.03 tấn(M7 Priest có trọng lượng khoảng 22.97 tấn).Panzer IV nặng hơn Heuschrecke 500 kg.Chỉ có một loại pháo tự hành của Đức duy nhất nhẹ hơn Heuschrecke đó là Wespe(có trọng lượng 11 tấn).

Bảng so sánh thông số kĩ chiến thuật giữa các hãng sản xuất

Chú thích

Liên kết ngoài

 William Maloney
 The Shadock's website
 SVSM Image 1  and SVSM Image 2

Pháo tự hành Đức
Pháo tự hành xung kích
Xe tăng thử nghiệm
Pháo tự hành thời Thế chiến thứ hai


title: Anopinella rigidana

text:
Anopinella rigidana là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Loài này có ở Costa Rica.

Chiều dài cánh trước khoảng 10.2 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Systematic revision of Anopinella Powell (Lepidoptera: Tortricidae: Euliini) and phylogenetic analysis of the Apolychrosis group of genera

Anopinella


title: Escoville

text:
Escoville là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Escoville sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Tarachephia

text:
Tarachephia là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
 Tarachephia hueberi Ershov, 1874

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Tarachephia at funet.fi

Armadini

Erebidae


title: Molophilus furvus

text:
Molophilus furvus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Chu kỳ Kitchin

text:
Chu kỳ Kitchin là một chu kỳ kinh doanh ngắn, kéo dài khoảng 40 tháng, được nhà kinh tế học người Anh là Joseph Kitchin phát hiện trong thập niên 1920.

Bản thân Kitchin giải thích sự tồn tại của các chu kỳ ngắn hạn (mà ông cho là bằng 3 năm 4 tháng) bằng sự dao động của các nguồn dự trữ vàng trên thế giới, tuy nhiên ngày nay thì giải thích như vậy không thể coi là thỏa đáng. Trong học thuyết của kinh tế học hiện đại thì cơ chế phát sinh các chu kỳ này thường gắn với độ trễ thời gian trong chuyển động của thông tin có ảnh hưởng tới việc ra quyết định của các hãng kinh doanh. Các công ty kinh doanh phản ứng với sự cải thiện tình thế thương mại thông qua sự gia tăng sản phẩm đầu ra bằng việc sử dụng hết công suất các nguồn lực chiếm hữu (như vốn cố định, vốn lưu động và nguồn nhân lực). Kết quả là trong một khoảng thời gian nhất định nào đó (từ vài tháng tới vài năm) thị trường dần dần tràn ngập hàng hóa với số lượng ngày càng trở nên dư thừa. Cầu giảm, dẫn tới giá giảm, và hàng hóa đã sản xuất ra tồn đọng trong các kho hàng dự trữ, điều này thông báo cho các nhà sản xuất-kinh doanh về sự cần thiết phải giảm công suất. Tuy nhiên, quá trình này phải mất một khoảng thời gian. Phải mất một khoảng thời gian để thông tin cho rằng cung đã vượt cầu một cách đáng kể tới được các doanh nhân này. Tiếp theo, họ phải mất một khoảng thời gian nhất định để kiểm tra thông tin này và ra quyết định giảm sản xuất, cũng như một khoảng thời gian để hiện thực hóa quyết định này (đó chính là độ trễ thời gian sinh ra chu kỳ Kitchin). Một độ trễ liên quan khác là độ trễ giữa việc hiện thực hóa quyết định nói trên (để các nguồn lực chiếm hữu làm việc dưới mức toàn dụng) và sự giảm xuống của lượng hàng hóa dư thừa đã tồn kho. Tuy nhiên, sau khi sự suy giảm này diễn ra thì người ta có thể quan sát thấy các điều kiện cho một pha mới của sự tăng cầu, giá cả, sản lượng đầu ra v.v..

Ghi chú

Học thuyết kinh tế
Tiến hóa văn minh
Chu kỳ kinh tế


title: Granzin

text:
Granzin là một đô thị tại Ludwigslust-Parchim (trước thuộc huyện Parchim), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Ludwigslust-Parchim


title: Kırşehir (tỉnh)

text:
Tỉnh Kırşehir là một tỉnh ở miền trung Thổ Nhĩ Kỳ, vùng Anatolia. Tỉnh này nằm trên phay đứt gãy Bắc Anatolia, và hiện đang nằm trong vùng cảnh báo địa chấn. Độ cao trung bình là 985 m trên mực nước biển. Tỉnh lỵ là Kırşehir.

Các huyện
Tỉnh này được chia thành các huyện sau (tỉnh lỵ được viết đậm):
Akçakent
Akpınar
Boztepe
Çiçekdağı
Kaman
Kırşehir
Mucur

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức của Kırşehir
 Thông tin du lịch Kırşehir
 Trang thông tin Kırşehir

Tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Neocorynura lignys

text:
Neocorynura lignys là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Neocorynura
Động vật được mô tả năm 1904


title: Simyra dentinosa

text:
Simyra dentinosa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở tây nam
Caspian, Balkans, khu vực miền nam of miền đông châu Âu, Cận Đông và Trung Đông. Nó được di thực vào Hoa Kỳ.

Con trưởng thành bay từ tháng 1 đến tháng 3. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn các loài Euphorbia.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Images
The Acronictinae, Bryophilinae, Hypenodinae và Hypeninae of Israel

Chú thích

Simyra
Côn trùng châu Âu


title: Bittium philomelae

text:
Bittium philomelae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài vỏ lớn nhất được ghi lại là 3.2 mm.

Môi trường sống
Độ sâu lớn nhất được ghi lại là 183 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 274 m.

Chú thích

Tham khảo

Bittium


title: 4543 Phoinix

text:
4543 Phoinix (1989 CQ1) là một Trojan của Sao Mộc được phát hiện ngày 2 tháng 2 năm 1989 bởi Carolyn S. Shoemaker ở Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4543 Phoinix

Được phát hiện bởi Carolyn S. Shoemaker
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Chéry-Chartreuve

text:
Chéry-Chartreuve là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Cherychartreuve


title: Boffalora d'Adda

text:
Boffalora d'Adda là một đô thị ở tỉnh Lodi trong vùng Lombardia, cách khoảng 30 km về phía đông nam của Milano và khoảng 4 km về phía tây bắc của Lodi. Tại thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.304 người và diện tích là 8,1 km².

Boffalora d'Adda giáp các đô thị: Zelo Buon Persico, Spino d'Adda, Dovera, Galgagnano, Lodi, Montanaso Lombardo.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.boffaloradadda.lo.it/template.php?pag=1

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Lodi


title: Monblanc

text:
Monblanc  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 235 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Tilleul-Dame-Agnès

text:
Tilleul-Dame-Agnès là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Tilleuldameagnes


title: Tổ Bật

text:
Tổ Bật (chữ Hán:祖弼, bính âm: Zu Bi) là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết lịch sử Tam Quốc diễn nghĩa của nhà văn La Quán Trung. Trong tiểu thuyết này, Tổ Bật được giới thiệu tại hồi 80 và là quan giữ ấn tín của Hán Hiến Đế. Lúc này các quan thần trong triều đòi phế bỏ Hán Hiến Đế để lập Tào Phi làm Hoàng Đế, cả quần thần triều đình đều hùa nhau chèn ép Hán Hiến Đế, duy chỉ có Tổ Bật chỉ là quan giữ ấn nhưng vẫn giữ tấm lòng trung với nhà Hán. Vì lý do này, Tổ Bật bị Tào Hồng sai võ sĩ lôi ra chém chết.

Câu chuyện
Sau khi Tào Tháo chết, Tào Phi kế vị và nói rõ ý định soán ngôi, các quan thần trong triều như Hoa Hâm, Vương Lãng, Lý Phúc... đều hùa vào chèn ép Hán Hiến Đế đòi ra chiếu nhường ngôi và nộp ngọc tỷ truyền quốc. Hán Đế, rũ tay áo đứng dậy. Vương Lãng đưa mắt cho Hoa Hâm bước lên, lôi lấy vạt áo long bào, và hăm dọa "Ưng hay không ưng, hãy nói cho biết!" Vua run cầm cập không đáp lại được.

Tào Hồng, Tào Hưu rút gươm ra quát to lên rằng: "Quan giữ ấn đâu?". Tổ Bật hiên ngang bước ra nói: "Quan giữ ấn đây!". Tào Hồng bắt đưa ngọc tỉ ra, Tổ Bật mắng Tào Hồng và cả quần thần rằng: "Ngọc tỉ là đồ quý báu của thiên tử, đòi thế nào được?". Tào Hồng tức giận quát sai võ sĩ lôi Tổ Bật ra chém. Tổ Bật chửi mắng om sòm kỳ đến lúc chết mới thôi.

Sau La Quán Trung có thơ khen Tổ Bật rằng:
Gian đảng chuyên quyền, Hán đổ rồi,
Vẽ vời khéo đặt việc nhường ngôi.
Trăm quan một cánh về Tào cả,
Trung nghĩa duy còn Tổ Bật thôi!

Xem thêm
 Danh sách nhân vật hư cấu trong Tam quốc diễn nghĩa
 Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

Tham khảo

Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Người Trung Quốc giả tưởng


title: Họ Thung

text:
Họ Thung hay họ Đăng hoặc họ Tung (danh pháp khoa học: Tetramelaceae) là một họ nhỏ với 2 chi và 2 loài (Octomeles moluccana và Tetrameles nudiflora), phân bổ tại khu vực Đông Nam Á và Papua New Guinea. Họ này thường được ghép trong họ Datiscaceae.

Đây là hai loài cây gỗ lớn dạng đơn tính khác gốc, sống trong môi trường có độ ẩm vừa phải. Chúng có các lá đơn, hình trứng, mọc so le và sớm rụng, mép lá nhẵn hoặc hơi khía răng cưa. Bao hoa với tràng và đài hoa tách biệt, mọc thành cụm dạng chùy. Bộ nhị/bộ nhụy 4 (hoặc 6-8), đẳng số với bao hoa. Nhị 4 (6-8) với bao phấn đính lưng. Bầu nhụy hạ, một ngăn. Vòi ngụy 4 (6-8). Quả nang, không nứt, chứa 20-100 hạt. Chi Octomeles có các cương bào, quả nang của nó chia thành 2 lớp với lớp ngoài rụng xuống khi chín.

Các loài
Octomeles moluccana (đồng nghĩa: Octomeles sumatrana)
Tetrameles nudiflora (đồng nghĩa: Tetrameles grahamiana, Tetrameles horsfieldii, Tetrameles rufinervis, Anictoclea grahamiana): Thung

Hình ảnh

Tham khảo

Tetramelaceae  trong L. Watson và M. J. Dallwitz (1992 trở đi): Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.

T


title: Dolichopeza francki

text:
Dolichopeza francki là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Megapenthes ferrarii

text:
Megapenthes ferrarii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Centrolene gemmatum

text:
Centrolene gemmatum là một loài ếch thuộc họ Centrolenidae.
Đây là loài đặc hữu của Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Coloma, L.A. & Ron, S. 2004. Centrolene gemmatum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Centrolene
Động vật lưỡng cư Ecuador


title: Tân Hoa, Bình Đỉnh Sơn

text:
Tân Hoa ( là một khu của địa cấp thị Bình Đỉnh Sơn, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc.

Nhai đạo

Trấn
 Tiêu Điếm (焦店镇)
 Trĩ Dương (滍阳镇)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)
Bình Đỉnh Sơn


title: 14046 Keikai

text:
14046 Keikai (tên chỉ định: 1995 WE5) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Tomimaru Okuni ở Nanyo Observatory ngày 17 tháng 11 năm 1995. Nó được đặt theo tên Keikai, một ngọn đồi phía bắc thành phố Nan'yō, tỉnh Yamagata, Nhật Bản.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Đài Giang, Kiềm Đông Nam

text:
Đài Giang (chữ Hán giản thể: 台江县, bính âm: Táijiāng Xiàn, âm Hán Việt: Đài Giang huyện) là một huyện thuộc Châu tự trị dân tộc Miêu và dân tộc Đồng Kiềm Đông Nam, tỉnh Quý Châu, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1070 km², dân số năm 2002 là 160.000 người. Mã số bưu chính của huyện Đài Giang là 556300. Chính quyền huyện Đài Giang đóng ở trấn Đài Củng. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 2 trấn và 6 hương. Tổng cộng có 161 ủy ban thôn.
Trấn: Đài Củng, Thi Động.
Hương: Bài Dương, Đài Bàn, Nam Cung, Lão Đồn, Cách Nhất, Phương Chiêu.

Tham khảo

Kiềm Đông Nam
Đơn vị cấp huyện Quý Châu


title: Burgos, Sassari

text:
Burgos là một đô thị ở tỉnh Sassari trong vùng Sardinia, có khoảng cách khoảng 130 km về phía bắc của Cagliari và cách khoảng 50 km về phía đông nam của Sassari. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.023 người và diện tích là 18,3 km².

Burgos giáp các đô thị: Bottidda, Esporlatu, Illorai.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Sassari


title: Zepherina limbipennis

text:
Zepherina limbipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Zepherina


title: Stefania satelles

text:
Stefania satelles (tên tiếng Anh: Rana Stefania Del Aprada-tepuy) là một loài ếch thuộc họ Hemiphractidae.
Đây là loài đặc hữu của Venezuela.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi và vùng nhiều đá.

Chú thích

Tham khảo
 Señaris, C. & La Marca, E. 2004. Stefania satelles. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Stefania


title: Lula (định hướng)

text:
thế:Đề cập|Lula}}
Luiz Inácio Lula da Silva
Lula, Ý


title: Ampedus nemoralis

text:
Ampedus nemoralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Bouwer miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Ẩm thực

text:
Ẩm thực (chữ Hán: 飲食, nghĩa đen là ăn uống với ẩm nghĩa là uống và thực nghĩa là ăn) là một hệ thống đặc biệt về quan điểm truyền thống và thực hành nấu ăn, nghệ thuật bếp núc, nghệ thuật chế biến thức ăn, thường gắn liền với một nền văn hóa cụ thể. Nó thường được đặt tên theo vùng hoặc nền văn hóa hiện hành. Một món ăn chủ yếu chịu ảnh hưởng của các thành phần có sẵn tại địa phương hoặc thông qua thương mại, buôn bán trao đổi. Những thực phẩm mang màu sắc tôn giáo cũng có những ảnh hưởng rất lớn tới ẩm thực. Mở rộng ra thì ẩm thực có nghĩa là một nền văn hóa ăn uống của một dân tộc, đã trở thành một tập tục, thói quen. Ẩm thực không chỉ nói về "văn hóa vật chất" mà còn nói về cả mặt "văn hóa tinh thần".

Lịch sử
Ngay từ khi những dấu chân đầu tiên của con người in dấu trên Trái Đất, ngay từ thời kì bình minh của nhân loại, việc ăn uống đã được coi như là một nhu cầu cần thiết để duy trì sự sống của sinh vật sống nói chung và con người nói riêng. Tuy nhiên, ở thời kì cổ đại đó, thức ăn vẫn còn khan hiếm buộc con người không có quyền lựa chọn thức ăn. Sau này, trải qua hàng triệu năm tiến hóa, thế giới ngày càng văn minh hơn, do đó, những tri thức cơ bản đầu tiên về lĩnh vực ăn uống được hình thành, tạo nên khái niệm đầu tiên về văn hóa ăn uống: ẩm thực.

Sự phát triển của ẩm thực

Ẩm thực phát triển liên tục và các món ăn mới được tạo ra bởi sự đổi mới và tương tác văn hóa. Một ví dụ gần đây là ẩm thực kết hợp, kết hợp các yếu tố của nhiều truyền thống ẩm thực trong khi không được phân loại theo bất kỳ phong cách ẩm thực nào và thường đề cập đến những đổi mới trong nhiều món ăn nhà hàng đương đại kể từ những năm 1970.  Ẩm thực Nouvelle (Ẩm thực mới) là một cách tiếp cận để nấu ăn và trình bày món ăn trong ẩm thực Pháp đã được phổ biến vào những năm 1960 bởi các nhà phê bình ẩm thực Henri Gault, người đã phát minh ra cụm từ trên và các đồng nghiệp của anh ấy là André Gayot và Christian Millau trong một hướng dẫn nhà hàng mới, Gault-Millau hay Le Nouveau Guide . Ẩm thực phân tử, là một phong cách nấu ăn hiện đại tận dụng nhiều cải tiến kỹ thuật từ các ngành khoa học (nấu ăn phân tử). Thuật ngữ này được đặt ra vào năm 1999 bởi nhà hóa học Hervé This người Pháp của INRA vì ông muốn phân biệt nó với tên Ẩm thực phân tử (một hoạt động khoa học) do ông và nhà vật lý Oxford quá cố Nicholas Kurti giới thiệu vào năm 1988. Nó cũng được đặt tên là nấu ăn đa giác quan, ẩm thực hiện đại, vật lý ẩm thực và ẩm thực thử nghiệm bởi một số đầu bếp. Bên cạnh đó, thương mại quốc tế mang đến những thực phẩm mới bao gồm các nguyên liệu cho các nền ẩm thực hiện tại và dẫn đến những thay đổi. Việc du nhập ớt cay vào Trung Quốc từ Nam Mỹ vào khoảng cuối thế kỷ 17 đã ảnh hưởng lớn đến ẩm thực Tứ Xuyên, kết hợp hương vị ban đầu (với việc sử dụng tiêu Tứ Xuyên) với hương vị ớt cay mới được giới thiệu và tạo ra một loại mala () độc đáo có hương vị cay tê miệng và hăng.

Hình thành nền ẩm thực của mỗi quốc gia

Hình thành từ lịch sử
Lịch sử của mỗi quốc gia có gắn bó mật thiết với nền ẩm thực của chính quốc gia đó. Hầu như những món ăn nổi tiếng ngày nay đều được hình thành cách đây khá lâu. Trải qua những cuộc chiến tranh ngoai xâm, nền ẩm thực cũng du nhập một số những nét đặc trưng của ẩm thực ngoại lai, pha trộn, biến tấu sao cho phù hợp với khẩu vị của cư dân của quốc gia đó.

Một điều không thể thiếu là tình cảm và nguyện vọng của người làm ra nó được gửi vào mỗi món ăn. Điều đó tạo nên giá trị và bản sắc riêng, đặc sắc, thuần túy và thấm đẫm tinh hoa cũng như nền văn hóa mang đến cho mỗi đất nước một dấu son nổi bật cho nền ẩm thực nước nhà.

Hình thành từ vị trí địa lý
Vị trí địa lý đóng vai trò xác định đến nguyên liệu của món ăn. Giả sử như những đất nước có những dòng sông dồi dào chất phù sa màu mỡ với nền văn minh lúa nước thì nền ẩm thực không thể vắng bóng những món ăn làm từ gạo hay các loại nông sản như ngô, khoai,.. Những đất nước có vùng biển thì đặc sản lại là các loại hải sản tươi ngon vừa được đánh bắt từ biển hay những dòng sông. Đôi khi đất nước gập gềnh đồi núi với khí hậu ôn hòa thì lại là địa điểm lý tưởng để chăn nuôi gia súc, trồng các loại rau xanh hay cây ăn quả. Do đó, những đất nước như vậy thì nền ẩm thực mang âm hưởng đầy tươi mát, đậm chất tự nhiên và tươi ngon.

Hình thành từ khí hậu
Khí hậu góp phần định vị được đến hương vị của món ăn. Như đất nước Thái Lan có nền ẩm thực phong phú mang hương vị chua cay đặc trưng do có khí hậu nóng ẩm với hai mùa: mùa mưa và mùa khô. Vào mùa khô, mọi hương vị như đậm đà hơn, vị ngọt của xoài mùa này được nhiều người so sánh là "ngọt như mía lùi", nhưng nếu thưởng thức xoài Thái vào mùa mưa thì ắt hẳn bạn sẽ phải xuýt xoa vì vị chua của nó. Hay hương vị cay nồng từ món cà ri được hình thành do những cơn gió mùa hè và mùa đông thổi từ hoang mạc Thar và dãy núi Himalaya, những cơn mưa rào,...

Hình thành từ những yếu tố ngoại lai
Những ảnh hưởng từ nền văn hóa khác đôi khi cũng tạo nên những nét chấm phá cho nền ẩm thực của một quốc gia. Yếu tố ngoại lai có thể là: do những cuộc chiến tranh trong lich sử, do sự gần gũi về mặt địa lý cho phép người dân hai nước được thường xuyên gặp gỡ và thẩm thấu những nét đặc trưng của nền ẩm thực nước đó, do sự du nhập của những món ăn mới được truyền vào thông qua thế hệ trẻ. Tuy nhiên, cho dù có du nhập những yếu tố ngoại lai như thế nào đi chăng nữa thì mỗi quốc gia đều phải giữ được bản sắc văn hóa của chính nền ẩm thực nước nhà.

Ẩm thực khu vực
Ẩm thực khu vực có thể thay đổi tùy theo tình trạng sẵn có và cách sử dụng các nguyên liệu cụ thể, truyền thống và thực hành nấu ăn của địa phương cũng như sự khác biệt về văn hóa nói chung. Các yếu tố như vậy có thể đồng nhất ít nhiều trên các vùng lãnh thổ rộng lớn hoặc thay đổi mạnh mẽ trong các vùng riêng lẻ. Ví dụ, ở Trung và Bắc Nam Mỹ, ngô (cả tươi và khô) là một loại lương thực chính và được sử dụng theo nhiều cách khác nhau. Ở Bắc Âu, lúa mì, lúa mạch đen và chất béo có nguồn gốc động vật chiếm ưu thế trong khi ở Nam Âu dầu ô liu phổ biến và gạo phổ biến hơn. Ở Ý, ẩm thực miền Bắc gồm bơ và gạo, trái ngược với ẩm thực của miền Nam với pasta lúa mì và dầu ô liu. Ở một số vùng của Trung Quốc, gạo là lương thực chính, trong khi ở những nơi khác, vai trò này được lấp đầy bởi mì và bánh mì. Trên khắp Trung Đông và Địa Trung Hải, các nguyên liệu phổ biến là cừu, dầu ô liu, các loại chanh, ớt và gạo. Ăn chay được thực hiện ở phần lớn Ấn Độ đã làm cho cây họ đậu (cây trồng chỉ thu hoạch hạt khô) như đậu gà và đậu lăng trở nên quan trọng như lúa mì hoặc gạo. Từ Ấn Độ đến Indonesia, việc sử dụng rộng rãi gia vị là đặc trưng; dừa và hải sản cũng được sử dụng khắp vùng như thực phẩm và gia vị.

Ẩm thực Châu Phi

Ẩm thực Châu Phi sử dụng kết hợp các sản phẩm trái cây, ngũ cốc và rau cũng như các sản phẩm sữa và thịt. Ở một số vùng của lục địa này, chế độ ăn uống truyền thống có ưu thế là sữa, các sản phẩm sữa đông và váng sữa. Tuy nhiên, ở phần lớn châu Phi nhiệt đới, sữa bò rất hiếm và không thể sản xuất tại địa phương (do nhiều loại bệnh ảnh hưởng đến vật nuôi). Thành phần nhân khẩu học đa dạng của lục địa được phản ánh trong nhiều thói quen ăn uống, món ăn và kỹ thuật chuẩn bị khác nhau của các nhóm dân cư đa dạng của nó.

Ẩm thực Châu Á

Ẩm thực châu Á rất phong phú và đa dạng, bao gồm ẩm thực Đông Á, ẩm thực Nam Á, ẩm thực Đông Nam Á, ẩm thực Trung Á và ẩm thực Tây Á. Các thành phần nổi tiếng ở Đông Á và Đông Nam Á (do ảnh hưởng của người Hoa ở nước ngoài) bao gồm gạo, gừng, tỏi, hạt mè, ớt, hành khô, đậu nành và đậu phụ cùng với xào, hấp và chiên ngập dầu là các phương pháp nấu ăn phổ biến. Mặc dù gạo phổ biến đối với hầu hết các nền ẩm thực khu vực Châu Á nhưng mỗi khu vực khác nhau lại sử dụng các loại gạo khác nhau: gạo Basmati phổ biến ở Nam Á, gạo Jasmine ở Đông Nam Á, gạo hạt dài ở Trung Quốc và gạo hạt ngắn ở Nhật Bản và Hàn Quốc. Cà ri cũng là một thành phần phổ biến được tìm thấy ở Nam Á, Đông Nam Á và Đông Á (đặc biệt là cà ri Nhật Bản); tuy nhiên, chúng không phổ biến trong ẩm thực Tây Á và Trung Á. Những món cà ri có nguồn gốc từ Nam Á thường có sữa chua, ở Đông Nam Á là sữa dừa và ở Đông Á là thịt hầm và rau. Ẩm thực Nam Á và ẩm thực Đông Nam Á thường được đặc trưng bởi việc sử dụng nhiều gia vị và thảo mộc có nguồn gốc từ các vùng nhiệt đới của Châu Á.

Ẩm thực Châu Âu

Ẩm thực Châu Âu (hay còn gọi là "Ẩm thực phương Tây") bao gồm các món ăn của Châu Âu và các nước phương Tây. Ẩm thực châu Âu bao gồm ẩm thực Châu Âu và ở một mức độ nào đó là Nga, cũng như các món ăn không phải của Người bản địa Bắc Mỹ, Australasia, Châu Đại Dương và Châu Mỹ La Tinh. Thuật ngữ này được sử dụng bởi người Đông Á để tương phản với phong cách nấu ăn ở Đông Á. Khi được sử dụng trong tiếng Anh, thuật ngữ này có thể đề cập cụ thể hơn đến ẩm thực  ở  (Lục địa) Châu Âu; trong ngữ cảnh này, một từ đồng nghĩa là  Ẩm thực lục địa , đặc biệt là trong tiếng Anh Anh.

Ẩm thực Châu Đại Dương

Ẩm thực Châu Đại Dương bao gồm Ẩm thực Úc, Ẩm thực New Zealand và các món ăn từ nhiều đảo hoặc nhóm đảo khác trên khắp Châu Đại Dương. Ẩm thực Úc bao gồm các món ăn có nguồn gốc từ Anglo-Celtic nhập cư và bushfood được chế biến và ăn bởi các dân tộc Thổ dân Úc bản địa và nhiều ảnh hưởng từ Châu Á gần đây. Ẩm thực New Zealand cũng bao gồm các món ăn lấy cảm hứng từ châu Âu, chẳng hạn như Pavlova và ẩm thực Maori bản địa. Trên khắp Châu Đại Dương, các mặt hàng chủ lực bao gồm Kumura (Khoai lang) và Khoai môn, là một mặt hàng chủ lực từ Papua New Guinea đến Nam Thái Bình Dương. Trên hầu hết các đảo ở phía nam Thái Bình Dương, cá được tiêu thụ rộng rãi vì gần đại dương.

Ẩm thực Châu Mỹ

Ẩm thực Châu Mỹ được tìm thấy trên Bắc và Nam Mỹ và dựa trên món ăn của các quốc gia mà người nhập cư đến, chủ yếu là Châu Âu. Tuy nhiên, các món ăn truyền thống của châu Âu đã được điều chỉnh bằng cách bổ sung nhiều nguyên liệu và nhiều kỹ thuật địa phương và bản địa cũng được thêm vào các món ăn truyền thống. Ẩm thực châu Mỹ bản địa được chế biến bởi người dân bản địa trên khắp lục địa và ảnh hưởng của nó đối với ẩm thực đa sắc tộc Mỹ Latinh. Nhiều loại lương thực chính được ăn trên khắp lục địa, chẳng hạn như ngô, đậu và khoai tây có nguồn gốc bản địa. Các nền ẩm thực theo khu vực gồm có ẩm thực Bắc Mỹ, ẩm thực Mexico, ẩm thực Trung Mỹ, ẩm thực Nam Mỹ và ẩm thực Caribe.

Ẩm thực ngày nay trong thế giới hiện đại
Ẩm thực là chiếc gương soi chân thực cho nền văn hóa của mỗi quốc gia. Ẩm thực cũng là một cách để mỗi đất nước quảng bá nền văn hóa của họ. Mỗi nền văn hóa ẩm thực của mỗi quốc gia đều lớn lên và đi cùng với mỗi bước phát triển của đất nước đó, là một khía cạnh để đánh giá quốc gia đó có được một nền văn hóa phát triển rực rỡ, có sát cánh với nền ẩm thực đa dạng, phong phú, muôn hình, muôn vẻ của thế giới đang phát triển từng ngày. Bên cạnh những món ăn hiện đại là cả một kho tàng phong phú về những món ăn cổ truyền hấp dẫn muôn vàn thế hệ.

Xem thêm

 Ăn
 Ẩm thực Việt Nam
 Nghệ thuật ẩm thực
 Thực phẩm ăn kiêng
 Món ăn (thức ăn)
 Nhóm thực phẩm
 Chụp ảnh thức ăn
 Chuẩn bị thức ăn
 Trình bày món ăn
 Foodpairing
 Ẩm thực Haute
 Phòng bếp
 Danh sách các nền ẩm thực
 Danh sách các loại thực phẩm
 Danh sách hướng dẫn dinh dưỡng
 Bữa ăn
 Sơ lược về ẩm thực
 Sơ lược về chế biến món ăn
 Kích thước khẩu phần
 Công thức nấu ăn
 Nhà hàng
 Món ăn truyền thống
 Thực phẩm thiên nhiên

 Một số quán ăn ngon tại Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài

The Elizabeth Robins Pennell Collection at the Library of Congress has many volumes on the topic of cuisine.

Nấu ăn
Kỹ năng sinh tồn


title: Urapterydia

text:
Urapterydia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Flavomeliturgula lacrymosa

text:
Flavomeliturgula lacrymosa là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Popov mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Flavomeliturgula
Động vật được mô tả năm 1967


title: Sân bay Campo de Marte

text:
Sân bay Campo de Marte  (xem Campus Martius) là sân bay đầu tiên của São Paulo, nằm cách thành phố 6 km về phía bắc. Sân bay này được mở cửa năm 1919. Để tránh ngập lụt và đáp ứng nhu cầu khách tăng, hãng hàng không VASP đã chuyển đến sân bay mới xây thời đó Sân bay Nội địa Congonhas vào năm 1936. Hiện tại, sân bay Campo de Marte thuộc quản lý của Infraero.

Năm 2007, sân bay này phục vụ 93.452 lượt chuyến với 230.276 lượt khách, là sân bay bận rộn thứ 5 Brasil về lượt chuyến.

Sân bay này có trường bay, sân đáp trực thăng. Khả năng phục vụ bay đêm của sân bay bị hạn chế.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Campo de Marte
Giao thông São Paulo (thành phố)
Danh sách sân bay


title: Cedrasco

text:
Cedrasco là một đô thị ở tỉnh Sondrio trong vùng Lombardia của Italia, có vị trí khoảng 90 km về phía đông bắc của Milano và khoảng 8 km về phía tây của Sondrio. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 476 người và diện tích là 14,8 km².

Cedrasco giáp các đô thị: Berbenno di Valtellina, Caiolo, Foppolo, Fusine, Postalesio.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.cedrasco.so.it

Đô thị tỉnh Sondrio
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Tiếng Mường

text:
Tiếng Mường () là ngôn ngữ của người Mường tại Việt Nam.

Tiếng Mường là ngôn ngữ thanh điệu, có mối liên hệ gần gũi với tiếng Việt và được xem như thuộc nhóm ngôn ngữ Việt-Mường trong ngữ tộc Môn-Khmer của ngữ hệ Nam Á. Thanh điệu tiếng Mường gần với phương ngữ Thanh Hoá, Nghệ An của tiếng Việt. Tiếng Mường được nói chủ yếu tại các tỉnh vùng núi phía bắc Việt Nam như: Hòa Bình, Thanh Hóa, Phú Thọ, Yên Bái, Sơn La và Ninh Bình .

Tiếng Mường có 6 thanh như tiếng Việt; tuy nhiên, thanh nặng chỉ được phân biệt tại các tỉnh Phú Thọ và Thanh Hóa, còn những người tỉnh Hòa Bình đọc như thanh sắc..

Lịch sử chữ viết Mường
Từ lâu, người Mường đã có ý thức tạo dựng cho mình một bộ chữ viết ghi lại tiếng nói của tổ tiên mình. Hiện nay trong nhân dân vẫn còn lưu lại một số văn bản người xưa sử dụng chữ Hán để ghi lại tiếng Mường. Hiện chưa ai có thể dịch được. Tất nhiên việc này không chỉ ở người Mường, bản thân người Việt hàng nghìn năm sử dụng chữ Hán làm chữ viết quốc gia, để bây giờ hàng vạn sách của người xưa để lại có rất ít người đọc được. Các đình, chùa, miếu mạo, am đài... trong Nam, ngoài Bắc của người Việt thờ người Việt, song các đại tự, hoành phi, câu đối, gia phả... đều viết bằng chữ Hán, con cháu về thắp hương nhìn không biết là những chữ gì... Quả là việc khó khăn, vì chữ Hán rất khó học, nên việc dùng chữ Hán để ghi âm tiếng Mường càng khó hơn.

Sau 1945, Việt Nam chính thức sử dụng bộ chữ Quốc ngữ là bộ chữ cho tiếng Việt. Từ đây tiếng Hán không còn sử dụng nhiều. Nhờ có chữ Quốc ngữ nên người Việt Nam học chữ rất nhanh, trong một thời gian ngắn đã có gần 100% dân số biết đọc, biết viết, thật là một kì tích.

Cũng từ đây các nhân sĩ, trí thức người Mường bắt đầu sử dụng chữ Quốc ngữ để ghi lại tiếng Mường. Kết quả là hàng vạn câu thơ Mo Mường được sưu tầm, nhiều ấn phẩm được xuất bản, song mỗi tác giả ghi một kiểu khác nhau, người đọc rất khó đọc. Một điều nữa, tuy tiếng Việt và tiếng Mường gần gũi, có rất nhiều từ đồng âm, song có nhiều âm trong tiếng Việt không có, chữ Quốc ngữ càng không có các nguyên tắc để đọc các âm này, như âm: w (wơ̒), tl (tlơ̒)..., âm l cuối âm tiết như: mâl - mây, păl - bay, kâl - cây...

Thanh huyền trong tiếng Mường nhẹ hơn thành huyền trong tiếng Việt. Hệ quả là các văn bản ghi lại tiếng Mường người viết ra có thể đọc tốt bằng tiếng Mường, sang đời con cháu sẽ khác, chúng không đọc được ra tiếng Mường, vì thực chất đó là mượn chữ Quốc ngữ (tiếng Việt) để ghi lại tiếng Mường. Các di sản văn hóa, sách viết... đời sau có thể đọc hiểu bị sai... Đó thực sự là nguy cơ thêm vào để thúc đẩy tiếng Mường càng nhanh có nguy cơ biến mất.

Hòa Bình đang vươn lên phát triển mạnh mẽ, kinh tế có bước phát triển vượt bậc, song nền văn hóa các dân tộc trong tỉnh như nguồn tài nguyên còn nằm dưới các lớp trầm tích, giờ đang được quan tâm bảo tồn, gìn giữ và phát huy trong đời sống. Mo Mường - một di sản văn hóa độc đáo, đặc sắc của người Mường Hòa Bình nói riêng, dân tộc Việt Nam nói chung đã được công nhận là Di sản văn hóa cấp quốc gia và đang trong quá trình xây dựng hồ sơ trình UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đã có nhiều sưu tầm được in ấn, song mỗi bản in, các nhà sưu tầm ghi bằng loại chữ viết khác nhau để ghi lại tiếng Mường. Đây là khó khăn lớn một lần nữa đặt ra vấn đề chữ Mường.

Năm 2016, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Bùi Văn Tỉnh, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Sở Khoa học và Công nghệ cùng các sở, ngành liên quan vào cuộc, mời các nhà khoa học ở Viện Ngôn ngữ học thuộc Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam trực tiếp về Hòa Bình thực hiện đề tài khoa học công nghệ cấp tỉnh "Xây dựng Bộ gõ chữ Mường, Biên soạn tài liệu dạy - học chữ Mường” do Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Khang, nhà khoa học uy tín của Việt Nam làm chủ nhiệm đề tài. Đích thân đồng chí Bí thư Tỉnh ủy tham gia trong nhóm làm đề tài.

Việc thực hiện rất gian nan, nhóm làm đề tài đã đi khảo sát tại hơn 20 xã có đông người Mường sinh sống trong tỉnh thuộc các huyện: Tân Lạc, Lạc Sơn, Cao Phong, Kim Bôi... Đã gặp gỡ hơn 100 người trực tiếp phỏng vấn, ghi chép tư liệu và thực hiện phát phiếu điều tra xã hội học. Tại các huyện đều tổ chức tọa đàm, hội thảo nhỏ quy mô hơn 20 người là các nhân sĩ, trí thức, người có hiểu biết tham gia. Mỗi cuộc hội thảo, tọa đàm đều tranh luận, có lúc gay gắt "nảy lửa”, tất cả đều thành tâm nhằm tìm đến chân lý cho sự ra đời của bộ chữ Mường. Đề tài đã thực hiện 5 lớp dạy chữ Mường thể nghiệm ở các huyện: Lạc Sơn, Tân Lạc và thành phố Hòa Bình cho các đối tượng là học sinh, nông dân, cán bộ, công chức... đạt kết quả tốt. Qua đó nhóm thực hiện đề tài có thêm cơ sở thực tế để tiếp tục hoàn thiện Bộ chữ viết dân tộc Mường.

Sau 2 năm (2016 - 2017) thực hiện đề tài, các sản phẩm khoa học: "Tài liệu hướng dẫn dạy tiếng nói, chữ viết dân tộc Mường”, "Tài liệu tiếng Mường cơ sở”, "Tài liệu đọc, hiểu tiếng Mường” thuộc đề tài Xây dựng Bộ gõ chữ Mường, Biên soạn tài liệu dạy - học chữ Mường đã ra đời, được Hội đồng khoa học nghiệm thu, đạt loại xuất sắc. Ngày 8/9/2016, UBND tỉnh Hòa Bình đã công bố Quyết định số 2295/QĐ-UBND về việc phê chuẩn bộ chữ dân tộc Mường tỉnh Hòa Bình. UBND tỉnh Hòa Bình ban hành Kế hoạch số 118/KH-UBND về triển khai ứng dụng Bộ chữ dân tộc Mường tại tỉnh Hòa Bình. Với mục đích đưa Bộ chữ dân tộc Mường được phê chuẩn vào đời sống dân tộc Mường; đồng thời nhằm khẳng định Bộ chữ dân tộc Mường là chữ viết chính thức của dân tộc Mường; qua đó, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Mường.

Bộ chữ viết Mường
Từ trước đến nay có nhiều nhà văn hóa nghiên cứu chuyên và không chuyên đã dùng chữ Quốc ngữ để phiên âm ghi chép lại các di sản văn hóa này. Mỗi người ghi một cách khác nhau, không có sự đồng nhất. Ghi như vậy cũng không thể lột tả hết bản chất, cái hay, cái đẹp của Mo Mường hay những áng thơ văn Mường cổ.

Với xu thế hiện nay, tiếng nói cũng đang bị ảnh hưởng rất nhiều bởi tác động của bên ngoài, cho nên tiếng nói của người Mường đang rơi rụng. Chỉ khoảng vài chục năm nữa, nếu không ghi lại tiếng nói của người Mường bằng chữ Mường thì chắc chắn không thể giữ được bản thể tiếng Mường của người Mường. Bộ chữ Mường ra đời thật sự rất cần thiết để ghi lại những giá trị văn hóa và bảo tồn tiếng nói người Mường.

Đây là Bộ chữ dân tộc Mường tỉnh Hòa Bình, được UBND tỉnh Hòa Bình phê duyệt tại Quyết định số 2295/QĐ-UBND ngày 08 tháng 9 năm 2016 . Bảng chữ cái này phục vụ việc dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số trong các cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên của tỉnh.

Bộ chữ dân tộc Mường này có 28 chữ cái. Báo Hòa Bình điện tử bản tiếng Mường đã sử dụng bộ chữ này.

Ghi chú:

- Để ghi các biến thể của tiếng Mường cũng như các từ ngữ tiếng Việt, tiếng Anh, v.v, tiếng Mường có thể sử dụng các con chữ khác như: j, q, s, y. Tuy nhiên, các con chữ này không thuộc bảng chữ cái tiếng Mường. Trường hợp này giống như tiếng Việt vẫn sử dụng f, j w, z để ghi, nhưng chúng không thuộc bảng chữ cái tiếng Việt.

Phụ âm đầu
Tiếng Mường có 24 phụ âm đầu, được ghi như sau:

Ghi chú:

+ Các tổ hợp phụ âm được ghi bằng tổ hợp 2 chữ cái: kl, tl, hr

+ Các phụ âm đơn được ghi bằng tổ hợp 2 chữ cái: ch, nh, ng, kh, ph, th

- Vì âm đầu của các biến thể từ vựng ở các địa phương có thể không giống nhau nên việc sử dụng ký hiệu chữ viết nào là tùy thuộc vào từng địa phương cụ thể. Chẳng hạn, để ghi các từ có nghĩa là “đầu, trắng, trâu” ở vùng Mường Bi phải sử dụng ký hiệu âm đầu là tl (tlôốc, tlắng, tlu) nhưng vùng Mường Khến thì sử dụng ký hiệu âm đầu là kl (klôốc, klắng, klu). Nhìn chung, giữa các địa phương trong tỉnh Hòa Bình thường có các biến thể ở các cặp âm đầu: b-p, đ-t, g-k, v-w, kl-tl, hr-r

- Trường hợp k và c: k dùng để ghi phụ âm đầu, c dùng để ghi phụ âm cuối.

Âm đệm
Tiếng Mường có 01 âm đệm là /w/ được ghi bằng con chữ w.

Ví dụ: kwêl. khwắn (thuốc hút), khwắi (khoáy); kwa (chúng tôi), kwải (vãi, ném), kwang (sạch).

* Ghi chú:

So sánh với tiếng Việt: tiếng Việt có một âm đệm /w/ được ghi bằng hai con chữ o và u. Ví dụ: hoa quả.

Nguyên âm
Tiếng Mường có 14 nguyên âm, gồm 11 nguyên âm đơn và 3 nguyên âm đôi, được ghi như sau:

*Ghi chú:

Những trường hợp viết bằng hai con chữ ở đây là để tránh sự ảnh hưởng từ cách phát âm của tiếng Việt: a/aa, ê/êê, o/oo, ô/ôô, u/uu, ư/ưư

Âm cuối
Hệ thống âm cuối tiếng Mường gồm 9 phụ âm: /p, t, c, k, m, n, ɲ, ŋ, l/ và 2 bán nguyên âm: /w, j/; được ghi như sau:

Thanh điệu
Tiếng Mường có 5 thanh điệu; được ghi như sau:

Ghi chú:

Các biến thể phát âm về thanh điệu ở các vùng miền có thể có khác nhau nhưng đều được quy về 5 thanh và ghi kí hiệu như trên. Ví dụ: Thanh 2 trong tiếng Mường ở các vùng có thể có cách phát âm khác nhau (chẳng hạn như thanh huyền tiếng Việt), nhưng đều thống nhất ghi bằng:

Hiện tượng này cũng thường gặp trong tiếng Việt, ví dụ: cách phát âm của người Sơn Tây về thanh huyền; cách phát âm của người khu bốn về thanh sắc (chủng tôi= chúng tôi), cách phát âm thanh hỏi như thanh ngã ở một số địa phương (bị ngả= bị ngã). Tuy nhiên về chính tả chung của tiếng Việt vẫn thống nhất.

Vần
Tiếng Mường có 152 vần, cụ thể như sau:

Một số ví dụ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Báo Hòa Bình điện tử bản tiếng Mường
 Nhóm ngôn ngữ Việt-Mường
 Ngôn ngữ giai đoạn tiền Việt-Mường
Quyết định 2295/QĐ-UBND phê chuẩn Bộ chữ dân tộc Mường Hòa Bình 2016

Ngôn ngữ tại Việt Nam
Nhóm ngôn ngữ Việt-Mường
Người Mường


title: Gastrotheca galeata

text:
Gastrotheca galeata là một loài ếch trong họ Hemiphractidae. Chúng là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, và vùng đồng cỏ.

Nguồn
 Angulo, A., Wild, E. & Arizabal, W. 2004. Gastrotheca galeata . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Chi Nhái túi
Động vật lưỡng cư Peru


title: 1138 Attica

text:
1138 Attica là một tiểu hành tinh vành đai chính bay quanh Mặt Trời. Nó hoàn thành một chu kỳ quay quanh Mặt Trời là 6 năm. Nó được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth ngày 22 tháng 11 năm 1929. Nó được đặt theo tên the region in eastern Hy Lạp with the capital Athens. Tên ban đầu của nó là 1929 WF.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1929


title: 1967 Menzel

text:
1967 Menzel là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Max Wolf ngày 1 tháng 11 năm 1905. Tên ban đầu của nó là A905 VC. Nó được đặt theo tên Donald Howard Menzel, một nhà thiên văn học Hoa Kỳ.

Tham khảo

Được phát hiện bởi Max Wolf
Thiên thể phát hiện năm 1905
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 2380 Heilongjiang

text:
2380 Heilongjiang (1965 SN) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 9 năm 1965 bởi Đài thiên văn Tử Kim Sơn ở Nanking.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2380 Heilongjiang

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1965


title: Agrypnus judex

text:
Agrypnus judex là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Chièvres

text:
Chièvres là một đô thị ở tỉnh Hainaut. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm, 2006 Chièvres có dân số 6.198 người. Tổng diện tích là 46,91 km² với mật độ dân số là 132 người trên mỗi km².

Tham khảo

Đô thị của Hainaut


title: Astylosternus nganhanus

text:
Astylosternus nganhanus là một loài ếch trong họ Astylosternidae.
Nó là loài đặc hữu của Cameroon.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Amiet, J.-L. 2004. Astylosternus nganhanus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Astylosternus
Động vật đặc hữu Cameroon


title: Pseudoneureclipsis tithonus

text:
Pseudoneureclipsis tithonus là một loài Trichoptera thuộc họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Pseudoneureclipsis


title: Gosen, Niigata

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Niigata, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Niigata


title: General Tinio

text:
General Tinio là một đô thị hạng 2 ở tỉnh Nueva Ecija, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 38.640 người trong 6.878 hộ.

Barangay

General Tinio được chia thành 13 barangay:

 Bago (Barangay 6)
 Concepcion (Barangay 2)
 Nazareth (Barangay 5)
 Padolina (Barangay 1)
 Palale (reclaimed from Palayan City)
 Pias (Barangay 3)
 Poblacion Central (Barangay 8)
 Poblacion East (Barangay 7)
 Poblacion West (Barangay 10)
 Pulong Matong (Barangay 12)
 Rio Chico (Barangay 4)
 Sampaguita (Barangay 11)
 San Pedro (Barangay 9)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Pasyalan Nueva Ecija
Mã địa lý chuẩn Philipin
1995 Philippine Census Information
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2007 của Philipin

Đô thị của Nueva Ecija


title: Osirinus lemniscatus

text:
Osirinus lemniscatus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Roig-Alsina mô tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Osirinus
Động vật được mô tả năm 1989


title: Meritastis pyrosemana

text:
Meritastis pyrosemana là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở Úc, bao gồm the Lãnh thổ Thủ đô Úc, Tasmania và Victoria.

Sải cánh dài khoảng 20 mm. Adults males have grey wings with dark marks on the costa of each forewing. In the female, these markings are paler but outlined in black. The hindwings are pale brown with darker veins.

Chú thích

Tham khảo

Meritastis


title: Pommeuse

text:
Pommeuse là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Các xã lân cận
Faremoutiers
Mouroux
La Celle-en-Bas
Saint-Augustin

Dân số
The population has doubled in 30 years, as it did in a large part of the east of the Paris area.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
www.pommeuse.org Official site.
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Pommeuse on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Protoptila tojana

text:
Protoptila tojana là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Protoptila


title: Caledopsyche kimminsi

text:
Caledopsyche kimminsi là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Caledopsyche


title: Vochysia aurifera

text:
Vochysia aurifera là một loài thực vật thuộc họ Vochysiaceae. Đây là loài đặc hữu của Honduras.

Chú thích

Tham khảo
 Nelson, C. 1998. Vochysia aurifera. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

Thực vật đặc hữu Honduras
Vochysia


title: Streblorrhiza speciosa

text:
Streblorrhiza speciosa là loài cây bụi đặc hữu của đảo Phillip. Loài này thuộc họ Fabaceae, là loài duy nhất của chi Clianthus, hiện được coi là đã tuyệt chủng.

Loài này được Stephan Endlicher mô tả lần đầu năm 1833, với hai mẫu vật do Ferdinand Bauer sưu tập, điển hình cho một chi đơn loài mới. Trong số đó có một mẫu vật kèm theo quả.

Loài này tuyệt chủng năm 1860 ở môi trường bản địa, nhưng vẫn tồn tại các giống cây trồng.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Streblorrhiza speciosa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.

S
C
Thực vật được mô tả năm 1833


title: Vénissieux

text:
Vénissieux (Vènissiœx in the Lyonnais dialect of Arpitan language) là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 186 mét trên mực nước biển.

Đây là ngoại ô lớn thứ nhì của thành phố Lyon.

Kết nghĩa
  Oschatz

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
 Official website
 Localisation of the city of Vénissieux on a map of France
 Map of Vénissieux on Mapquest

Xã của Rhône


title: Gonomyia mashona

text:
Gonomyia mashona là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Nước cốt dừa

text:
Nước cốt dừa còn gọi là sữa dừa, là nước cốt lấy từ cơm dừa đã được nạo, xay thật nhỏ. Nước cốt dừa được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực tại nhiều nước trên thế giới đặc biệt là ở những quốc gia vùng nhiệt đới gió mùa, trồng nhiều dừa như Việt Nam, Indonesia, Malaysia v.v.

Ở Việt Nam, khái niệm nước cốt dừa được sử dụng phổ thông, tuy đây là khái niệm chưa thực sự chuẩn xác vì nước cốt dừa thường chỉ nước vắt đầu tiên, từ nước thứ hai trở đi gọi là nước dão (hay nước dảo). Khái niệm sữa dừa (mà các ngôn ngữ phổ thông như tiếng Anh cũng dùng tương tự) cho nội hàm khái niệm rộng và chính xác hơn.

Cách làm

Trong gia đình thường người nội trợ chọn loại dừa thật già, có cơm dừa dày và chắc, bào hoặc nạo thật nhỏ. Sau đó cho vào khăn vắt hoặc máy ép lấy chất dịch màu trắng đục và đặc sánh gọi là "nước cốt dừa". Sau khi đã vắt lấy nước cốt dừa, thường người nội trợ tiếp tục bã vào chút nước nóng và lại vắt, ép tận dụng để lấy nước nhì, còn goi là "nước dão dừa". Cả hai loại nước cốt và nước dão nói trên đều gọi chung là sữa dừa, hay gọi là nước cốt dừa bất kể chúng thực sự là nước cốt dừa, hay là nước cốt hòa lẫn với các nước dão.

Hiện nay, khi các sản phẩm từ dừa đã được thương mại hóa toàn cầu. Nước cốt dừa cũng được sản xuất bằng những máy móc xay, tán, nghiền và ép chuyên biệt. Sản phẩm được đóng chai, lọ và lưu thông trên toàn thế giới như một dạng nước sốt, một loại thực phẩm hoặc nguyên liệu để chế biến nhiều đồ ăn.

Đặc điểm
Nước cốt dừa có màu trắng đục, hơi sánh, mùi vị béo, thơm và ngọt thanh do có nhiều dầu dừa.

Ứng dụng
Nước cốt dừa sau khi được vắt, ép sẽ nấu chín để sử dụng như một nguyên liệu cho nhiều món ăn cả món ngọt lẫn món mặn bằng cách rưới trực tiếp lên đồ ăn hoặc chế biến cùng các nguyên liệu khác.

Các món ăn Việt Nam sử dụng nước cốt dừa
Hàng trăm món ăn Việt, nhiều nhất là miền Tây Việt Nam dùng nước cốt dừa như một thứ nước sốt để lấy hương vị và dinh dưỡng, trong đó nổi tiếng có các món ăn miền Nam:
Các món mặn: ốc len kèn dừa, cháo cá lóc nước cốt dừa, ếch xào nước cốt dừa, dồi lươn rim nước cốt dừa, rắn hổ xào lăn với nước cốt dừa, cá ba sa kho nước cốt dừa, bánh xèo, mắm kho,...
Các loại chè ngọt: chè bưởi, chè bắp, chè đậu xanh bột báng, chè đậu xanh phổ tai, chè bánh lọt bà ba, chè chuối chưng, chuối xào dừa, chè đậu trắng, chè đậu phộng...
Bánh: bánh tráng Tây Ninh, bánh tráng Mỹ Lồng, bánh phồng Sơn Đốc, bánh đúc, bánh tráng nước dừa Tam Quan (Bình Định), bánh da lợn, bánh ổ đậu xanh, bánh tằm bì, bánh canh tôm nước cốt dừa,...
Các loại kẹo như kẹo dừa...

Các món ăn có nước cốt dừa trên thế giới
Món cà ri kiểu Ấn Độ được nấu với một lượng khá lớn nước cốt dừa, cho vị béo ngậy.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hương nước cốt dừa

Nguyên liệu thực phẩm
Sản phẩm từ dừa


title: 737

text:
Năm 737 trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 737


title: Antocha minuscula

text:
Antocha minuscula là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Tomakomai, Hokkaidō

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Hokkaidō, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Hokkaidō


title: Maury, Pyrénées-Orientales

text:
Maury là một xã ở tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 146 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Hypsiboas alemani

text:
Hypsiboas alemani là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Venezuela.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 La Marca, E., Manzanilla, J. & Mijares, A. 2004. Hypsiboas alemani . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

alemani
Động vật được mô tả năm 1964


title: Phép toán hai ngôi

text:
Trong toán học, phép toán hai ngôi hay phép toán nhị nguyên là một phép toán sử dụng hai biến đầu vào và cho ra một kết quả. Các biến và kết quả đều thuộc một tập hợp. Cụ thể, một phép toán hai ngôi trên tập hợp S là một ánh xạ tích Đề các S × S vào S:

Theo định nghĩa này, phép toán hai ngôi tự động thỏa mãn tính chất đóng. Phép toán hai ngôi còn được gọi là luật hợp thành trong, nghĩa là kết quả của phép toán trên hai phần tử của S là phần tử của S. Điều này phân biệt với các phép toán ngoài (hay luật hợp thành ngoài), chẳng hạn phép nhân vô hướng hai vector cho kết quả là một số. Một loại phép toán khác là phép toán tác động vào hai phần tử của hai tập hợp khác nhau. Chẳng hạn phép nhân một số với một vetor.

Cũng có thể xét các phép toán một ngôi, chẳng hạn phép lấy phủ định của một mệnh đề logic, phép lấy chuyển vị của một ma trận. Theo hướng ngược lại có thể xét phép toán với n ngôi.

Một cách mở rộng hơn nữa, có thể xét các toán tử, như là một ánh xạ từ một tập con của tích Đêcac S × S vào S.

Các phép toán hai ngôi thường được ký hiệu bằng một dấu phép toán nằm giữa hai phần tử của tập hợp (như a * b, a + b, hay a · b) hơn là ở dưới dạng hàm f(a,b).

Ví dụ
Nhiều phép toán thông thường bao gồm phép cộng, phép trừ, phép nhân, phép chia trên các tập số là các phép toán hai ngôi. Với các phép toán này, ta cần chỉ rõ tập hợp trên đó thực hiện phép toán. Chẳng hạn phép cộng và phép nhân có thể áp dụng trên tất cả các tập hợp số đã biết . Trong khi đó, phép trừ không phải luôn thực hiện được trên tập số tự nhiên , do đó không phải là phép toán hai ngôi trên . Tương tự, phép chia (đúng) không là phép toán hai ngôi trên tập số nguyên.

Các phép toán hai ngôi cũng xuất hiện nhiều trong đại số trừu tượng; chúng nằm trong định nghĩa của các cấu trúc đại số như: nhóm, phỏng nhóm, nửa nhóm, vành... Tổng quát, một magma là một tập hợp cùng với một phép toán hai ngôi trên nó.

Tính chất
Khi nghiên cứu các cấu trúc đại số ta thường đề cập đến một số phép toán hai ngôi thỏa mãn một số điều kiện đặc biệt. Phép toán hai ngôi * trên tập hợp S được gọi là:
 có tính chất kết hợp nếu:

 có tính chất giao hoán nếu:

 có phần tử trung hòa bên trái θ thuộc S nếu:

 có phần tử trung hòa bên phải θ thuộc S nếu:

Ngoài ra, nếu trên S có hai phép toán + và * thì phép * được gọi là phân phối bên trái đối với phép + nếu

tương tự với tính phân phối bên phải.

Tham khảo

Phép toán hai ngôi
Đại số
Đại số trừu tượng


title: Pouteria congestifolia

text:
Pouteria congestifolia là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Loài này có ở Costa Rica và Panama.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Pouteria congestifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

congestifolia
Thực vật dễ tổn thương


title: Hưng An, Nội Mông

text:
Minh Hưng An ( ; ; Bính âm: Xīng'ān Méng) là một đơn vị hành chính cấp địa khu của khu tự trị Nội Mông Cổ và là một trong ba minh còn tồn tại trong khu tự trị này. Nó có ranh giới với Hulun Buir ở phía bắc, Mông Cổ và Tích Lâm Quách Lặc ở phía tây, Thông Liêu ở phía nam và các tỉnh Cát Lâm và Hắc Long Giang ở phía đông. Tên gọi của minh này có nguồn gốc từ dãy núi Đại Hưng An vượt ngang qua minh từ phía tây bắc tới phía đông nam. Diện tích của minh này là 67.706 km².

Phân chia hành chính

Hưng An chia ra thành 2 thành phố cấp huyện, 1 huyện và 3 kỳ:
Thành phố cấp huyện:
Ô Lan Hạo Đặc (乌兰浩特 - Wūlánhàotè), 772 km², khoảng 280.000 dân;
A Nhĩ Sơn (阿尔山 - Ā'ěrshān), 7.409 km², khoảng 50.000 dân;
Huyện:
Đột Tuyền (突泉 - Tūquán), trung tâm hành chính: trấn Đột Tuyền (突泉), 4.800 km², khoảng 300.000 dân;
Kỳ:
Khoa Nhĩ Thấm Dực Tiền (科尔沁右翼前 - Kē'ěrqìn Yòuyì Qián), trung tâm hành chính: trấn Đại Bá Câu (大坝沟), 19.375 km², khoảng 360.000 dân;
Khoa Nhĩ Thấm Hữu Dực Trung (科尔沁右翼中 - Kē'ěrqìn Yòuyì Zhōng), trung tâm hành chính: trấn Bạch Âm Hô Thạc (白音呼硕), 15.613 km², khoảng 240.000 dân;
Trát Lãi Đặc (扎赉特 - Zālàitè), trung tâm hành chính: trấn Âm Đức Nhĩ (音德尔), 11.837 km², khoảng 390.000 dân.

Dân cư
Năm 2000, Hưng An có 1.588.787 dân (26,57 người/km²).

Tham khảo
 今日内蒙古: 兴安 (Nội Mông Cổ ngày nay: Hưng An). 内蒙古人民出版社 (Nhà xuất bản Nhân dân Nội Mông Cổ). 呼和浩特 (Hohhot), 1997. ISBN 7204035429. 9+121 trang.

Liên kết ngoài
 Website chính thức


title: Avilés

text:
Avilés là tên thành phố quan trọng thứ ba của Asturias, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Municipality of Avilés
Pics of the city
Images of Avilés
Avilés Hall Webcam

Đô thị ở Asturias


title: Caryobruchus veseyi

text:
Caryobruchus veseyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

Caryobruchus


title: Phương trình Van der Waals

text:
Phương trình Van der Waals là phương trình trạng thái của khí thực do Johannes Diderik van der Waals đề xuất năm 1873, dựa trên hai giả thuyết:

 Các phân tử khí có kích thước nhất định
 Các phân tử hút nhau bằng lực có bán kính tác dụng ngắn (lực Van der Waals)

Phương trình Van der Waals của 1 mol khí thực được viết dưới dạng:

Trong đó, p là áp suất; v - thể tích; T - nhiệt độ tuyệt đối; R - hằng số khí lý tưởng; a''' và b là các hằng số xác định bằng thực nghiệm, đặc trưng cho kích thước và lực tương tác giữa các phân tử của từng loại khí, được gọi là các hằng số Van der Waals'''.

Xem thêm
 Lực Van-der Walls

Tham khảo

Phương trình trạng thái
Kỹ thuật nhiệt động lực học


title: Esthesopus pusio

text:
Esthesopus pusio là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

Esthesopus


title: Metalimnobia dietziana

text:
Metalimnobia dietziana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

D
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: 23284 Celik

text:
23284 Celik là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1389.0246296 ngày (3.80 năm).

Nó được phát hiện ngày 30 tháng 12 năm 2000.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Takahashi, Okayama

text:
là thành phố thuộc tỉnh Okayama, Nhật Bản. Tính đến ngày 1 tháng 10 năm 2020, dân số ước tính thành phố là 29.072 người và mật độ dân số là 53 người/km². Tổng diện tích thành phố là 547,01 km².

Địa lý

Khí hậu

Tham khảo

Liên kết ngoài

 chính thức

Thành phố tỉnh Okayama


title: Morpho zephyritis

text:
Morpho zephyritis là một loài bướm phân bố ở Bolivia và Peru.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Funetfi

Morphos


title: Dicranomyia bunyip

text:
Dicranomyia bunyip là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Dầu dừa

text:
Dầu dừa là một loại dầu ăn được chiết tách từ cơm dừa. Ở vùng nhiệt đới, nó là nguồn cung cấp chất béo quan trọng trong các bữa ăn của người dân. Nó được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như thực phẩm, dược phẩm, và công nghiệp. Dầu dừa cung cấp nguồn nhiệt rất ổn định do đó nó thích hợp trong các cách nấu ăn ở nhiệt độ cao như chiên hay rán. Do tính ổn định nên nó ít bị oxy hóa, và do hàm lượng chất béo no cao nên có thể cất giữ lâu đến 2 năm. Food and Drug Administration Hoa Kỳ, WHO, Viện dinh dưỡng quốc tế, United States Department of Health and Human Services, American Dietetic Association, American Heart Association, British National Health Service, và Dietitians of Canada khuyến nghị hạn chế dùng một lượng lớn dầu dừa do hàm lượng chất béo no cao.

Nói về tác dụng trong làm đẹp của nó, có kể đến khả năng như dưỡng da, chăm sóc tóc, giảm cân hay tẩy trắng răng miệng, chống ung thư, tẩy trắng đồ, Bên cạnh đó dầu dừa còn được dùng làm nguyên liệu nấu ăn nguyên liệu mỹ phẩm.

Tham khảo

Sách tham khảo

 Salunkhe, D.K., J.K. Chavan, R.N. Adsule, and S.S. Kadam. (1992). World Oilseeds – Chemistry, Technology, and Utilization. Springer. ISBN 9780442001124.

Dừa
Dầu thực vật
Dầu ăn


title: 625 Xenia

text:
625 Xenia

625 Xenia là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được August Kopff phát hiện ngày 11.2.1907 ở Heidelberg và được đặt theo tên Xenia, tên họ của phụ nữ Đức, cũng có thể được gợi ý từ 2 chữ XN (Xenia) trong tên tạm thời của nó

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh được đặt tên
625
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiển thể phát hiện năm 1907
Thiên thể phát hiện năm 1907


title: Neea acuminatissima

text:
Neea acuminatissima là một loài thực vật thuộc họ Nyctaginaceae. Loài này có ở Guatemala và Honduras.

Chú thích

Tham khảo
 Nelson, C. 1998. Neea acuminatissima. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Neea


title: Quasimus catei

text:
Quasimus catei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Quasimus


title: Maiolo

text:
Maiolo là một đô thị ở tỉnh Pesaro và Urbino trong vùng Marche, nằm cách 100 km về phía tây bắc của Ancona và khoảng 45 km về phía tây của Pesaro. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 807 và diện tích là 24,4 km².

Maiolo giáp các đô thị sau: Montecopiolo, Novafeltria, Pennabilli, San Leo, Talamello.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pesaro và Urbino


title: Ceraclea slossonae

text:
Ceraclea slossonae là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera miền Tân bắc
Ceraclea


title: Ochrocalama

text:
Ochrocalama là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae