title: Chu (ấp)

text:
Chu là một nước chư hầu cổ thời Xuân Thu, lãnh thổ nằm trong địa giới của nhà Chu.

Nguồn gốc
Thời Chu Vũ Vương, phong cho người trong họ ở các đất vùng phía Đông làm chư hầu, Chu Công Đán được phong ở đất Lỗ, nhưng ông không chịu đi, bèn sai con trưởng là Bá Cầm tới đảm nhận, tự mình ở lại kinh đô Cảo Kinh của nhà Chu (nay là huyện Trường An tỉnh Thiểm Tây) cùng Triệu Công Thích đồng lòng phò tá thiên tử. Nhân đó mà được tấn phong thái ấp trong đất nhà Chu, từ đó truyền lại cho con cháu, đời sau xưng là Chu công.

Thế hệ
Tuy nhiên theo Sử ký của Tư Mã Thiên, có thể Chu Văn Công và đời sau lập nên (theo Lỗ Chu Công thế gia). Nhưng không có bất kì ghi chép chi tiết nào về thế hệ của Chu Bình Công (con thứ của Chu Văn Công). Thay vào đó, dòng dõi được ghi chép lại là Lỗ Công Bá Cầm (con trưởng của Chu Văn Công). Vì vậy, danh sách này đa phần đều lấy từ Xuân Thu Tả Thị Truyện, Sử ký - Chu bản kỉ và Kim bản Trúc thư kỉ niên cùng các nguồn sách vở khác được phân loại

Chú thích

Tham khảo
Tả Khâu Minh, "Xuân Thu Tả Thị truyện"
Tư Mã Thiên, "Sử ký"
Thường Mậu, "Tăng đinh Xuân Thu thế tộc nguyên lưu đồ khảo"

Xem thêm
Nhà Chu
Xuân Thu
Danh sách các nước chư hầu thời Xuân Thu Chiến Quốc

Xuân Thu
Các nước chư hầu Trung Quốc cổ đại
Lịch sử Thiểm Tây


title: Alvania parvula

text:
Alvania parvula là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: 1952

text:
Sự kiện

Tháng 1

 23 tháng 1: Anh hùng Liệt sĩ LLVTND Võ Thị Sáu bị xử bắn tại Côn Đảo, khi cô vẫn chưa tròn 19 tuổi.

 26 tháng 1: Đảng Cộng sản Trung Quốc Trung ương triển khai, tam phản, ngũ phản hành động.

Tháng 2
 17 tháng 2: Đình chiến lần thứ 5 chiến tranh Triều Tiên.
 18 tháng 2:Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp gia nhập NATO.
 23 tháng 2: Quân Pháp rút khỏi Hòa Bình
 25 tháng 2: Kết thúc chiến dịch Hòa Bình

Tháng 3
 1 tháng 3: Hồng Kông xảy ra sự kiện 1 tháng 3.

Tháng 4
 28 tháng 4:Trung Hoa Dân Quốc và Nhật Bản ký kết hiệp ước hòa bình.

Tháng 5
 26 tháng 5: Mỹ, Anh, Pháp và Tây Đức ký kết hiệp ước liên minh quân sự.

Tháng 7
 15 tháng 7: tại Ma Cao xảy ra sự kiện Quan Áp
23 tháng 7: Ai Cập tuyên bố độc lập

Tháng 10
 11 tháng 10: Mở đầu chiến dịch đảo Nam Nhật
 14 tháng 10: Mở đầu chiến dịch Thượng Cam Lĩnh. Mở đầu chiến dịch Tây Bắc
 28 tháng 10: Pháp mở cuộc hành quân tiến đánh Phú Thọ

Tháng 11
 14 tháng 11: Quân giải phóng tấn công Phát Diệm
 17 tháng 11: Chiến tranh Đông Dương trận Chân Mộng-Trạm Thản
 19 tháng 11: Quân giải phóng đánh chiếm Thuận Châu, Tuần Giáo, Điện Biên Phủ

Tháng 12
 10 tháng 12: Kết thúc chiến dịch Tây Bắc

Sinh
2 tháng 2: Park Geun-hye, tổng thống thứ 11 của Hàn Quốc
7 tháng 10: Vladimir Vladimirovich Putin, tổng thống thứ 2 của Nga
29 tháng 11: Nguyễn Chánh Tín, diễn viên người Việt Nam (m. 2020)

Mất
 23 tháng 1: Võ Thị Sáu, anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (s. 1933)
 1 tháng 10: John Langenus, trọng tài bóng đá người Bỉ (s. 1891)

Giải Nobel
 Vật lý - Felix Bloch, Edward Mills Purcell
 Hóa học - Archer John Porter Martin, Richard Laurence Millington Synge
 Y học - Selman Abraham Waksman
 Văn học - François Mauriac
 Hòa bình - Albert Schwe

Tham khảo

52


title: Le Temple-de-Bretagne

text:
Le Temple-de-Bretagne là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 77-90 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE, xã có dân số 1768 người.

Tham khảo

Templedebretagne, Le


title: Nomada mckenziei

text:
Nomada mckenziei là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Timberlake & Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1937


title: San Martino Sannita

text:
San Martino Sannita là một đô thị ở tỉnh Benevento trong vùng Campania của Ý, có vị trí khoảng 60 km về phía đông bắc của Napoli và khoảng 9 km về phía đông nam của Benevento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.247 người và diện tích là 6,3 km².

San Martino Sannita giáp các đô thị: Montefusco, San Giorgio del Sannio, San Nazzaro, San Nicola Manfredi, Sant'Angelo a Cupolo, Torrioni.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Benevento
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Hylaeus genualis

text:
Hylaeus genualis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

G
Động vật được mô tả năm 1909


title: Saint-Didier-sur-Beaujeu

text:
Saint-Didier-sur-Beaujeu là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 430 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Rhône


title: Eucera turcomannica

text:
Eucera turcomannica là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1880.

Chú thích

Tham khảo

Eucera
Động vật được mô tả năm 1880


title: Solanum chrysophyllum

text:
"Solanum chrysophyllum" là một thực vật có hoa loài thuộc họ cà (Solanaceae). Có lẽ nó cùng với các loài trước đây xếp vào Solanum nhưng đã xếp lại sang chi Lycianthes, tuy vậy định danh chính xác vẫn còn chưa rõ.

Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Tình trạng bảo tồn của nó hiện vẫn chưa rõ.

Ghi chú

Tham khảo

  [2008]: "Solanum chrysophyllum". Truy cập 2008-SEP-29.

Lycianthes
Thực vật Ecuador
Chi Cà
Thực vật loài thiếu dữ liệu


title: XIII Century

text:
XIII Century (tạm dịch: Thế kỷ 13) là loạt trò chơi máy tính chiến thuật thời gian thực được hãng Unicorn Studio phát triển, bao gồm các tựa đề XIII Century: Death or Glory, bản mở rộng độc lập của game là XIII Century: Blood of Europe, và XIII Century: Gold Edition được phát hành, bản Gold Edition này kết hợp hai bản đầu tiên. Series game có giao diện và game play tương tự như dòng game Total War.

Game lấy bối cảnh chiến trường thời Trung Cổ vào thế kỷ thứ 13, người chơi có thể tham gia những cuộc viễn chinh cùng với đạo quân của nhiều nước khác như Anh, Pháp, Đức, Nga,Mông Cổ và một số nước khác. Ở mỗi quốc gia, người chơi sẽ dần mở khóa được những trận chiến kinh điển theo chiều dài lịch sử: ở Anh thì có trận Evesham, Fallkirk, Conwy, Lincoln và Lewes, ở Nga thì có Yaroslav, Torchev, Hồ Peipus, Rakovor và Lipitsa... v.v. Những nhiệm vụ phụ sẽ được mở khóa thêm khi điểm kinh nghiệm và chức vụ của người chơi dần tăng lên sau những trận chiến thắng.

Trong phiên bản tiếp theo của series sẽ có tên "'Real Warfare'", và bản đầu tiên Real Warfare 1242, game sẽ bao gồm các thời kỳ lịch sử từ thời trung cổ tới Napoleon, chế độ chiến dịch nhiều người chơi (với bản đồ toàn cầu) đang trong giai đoạn phát triển.

Cách chơi
Những trận chiến trong game được xây dựng theo công thức khắc chế lẫn nhau nên khá cân bằng, do vậy sẽ không có cơ hội chiến thắng khi người chơi chỉ thực hiện một vài chiến thuật đơn giản ngoài chiến trường mà không hiểu rõ ưu, nhược điểm của đối phương. Các yếu tố cơ bản của việc điều binh khiển tướng rất cần thiết, ví dụ như không để kỵ binh và lính cầm giáo ở gần nhau, bố trí cung thủ trên các đồi cao.

Những thông số chi tiết cũng được đề cập, và điều này giúp người chơi kiểm soát gần như toàn bộ cuộc chiến, từ cách bố trí lính, chỉ số sức mạnh, số lượng bị thương và cả khả năng phòng thủ khi nhóm quân bị đột kích. Giao diện của trò chơi trực quan và thuận tiện, người chơi có thể kiểm tra ngay tình trạng của đạo quân của mình từ rất xa khi tình hình chiến sự căng thẳng, từ đó có kế hoạch điều chỉnh nhịp độ trận chiến và ra lệnh một cách kịp thời.

Các bản đồ được thiết kế khá chi tiết, do đó người chơi cần phải tận dụng địa hình để giành được chiến thắng. Mỗi bản đồ đều được thiết kế có một quả đồi cao, thích hợp cho các cung thủ trổ tài, các lối nhỏ bí mật cho phép các kỵ binh đột kích từ bên hông đạo quân đối phương, những dòng sông sẽ giúp bố trí các phương pháp phòng thủ hiệu quả.

Mỗi quốc gia lại có những chủng quân tinh nhuệ và ưu thế quân sự riêng. Ví dụ, người Pháp sở hữu những binh đoàn kỵ binh hùng hậu trong khi lính xứ Wales là những tay thiện xạ đại tài... Đồng thời, quân Mông Cổ cũng có dịp xuất hiện trong game và cũng là những nhà vô địch trên lưng ngựa. Tùy vào từng bối cảnh lịch sử, vũ khí các quốc gia sử dụng có sự khác biệt đáng kể.

Tất cả các đơn vị quân trong game được chia thành nhiều nhóm nhỏ để người chơi dễ dàng điều khiển trên chiến trường. Chỉ cần nhấp chuột vào một tiểu đội nào đó trên bản đồ và ra lệnh cho họ di chuyển, hoặc nhấp vào doanh trại của địch để hạ lệnh tấn công. Ở tầm vĩ mô, người chơi cũng có thể cùng lúc điều khiển toàn bộ quân đội để đem lại hiệu quả cao nhất, ví dụ như sắp xếp một hàng lính chiến lên trước để chặn đường tiến của quân địch, sau đó đặt lớp cung thủ ở phía sau để bảo vệ và cũng để tấn công từ xa...

Hệ thống trí tuệ nhân tạo (trí thông minh nhân tạo) của máy có thể gây nhiều khó khăn cho người chơi khi có cơ hội, do vậy đòi hỏi người chơi cần phải biết cách kết hợp nhiều chiến thuật khác nhau liên tiếp mới có thể chiến thắng.

Ưu điểm
Ngoài mục chơi chiến dịch hấp dẫn, game không có những yếu tố bổ sung nào khác ấn tượng. Chỉ có chế độ mang tên Custom Battle là đáng để nói đến, cho phép chọn lựa chiến trường với hàng tá quốc gia, và việc đầu tư xây dựng quân đội ban đầu. Phạm vi chiến trường của game hoàn toàn có thể so sánh được với dòng Total War. Người chơi có thể cùng lúc nhìn thấy hàng trăm hàng nghìn đơn vị quân trên màn hình. Đồ họa của game sắc nét và chi tiết (thể hiện ở sự khác biệt về trang phục giữa các thế lực).

Khuyết điểm
Mục chơi mạng hơi bất cập khi trò chơi chỉ cho phép kết nối IP trực tiếp để chơi (một bản vá đang được thực hiện để đắp vào lỗi này). Đồ họa và âm thanh của game cũng thuộc vào hàng khá, tuy có vài phân đoạn bị rớt khung hình do quá nhiều đơn vị lính xuất hiện cùng lúc trong một cảnh, Cấu hình game nhìn chung có vẻ khá nặng, không thích hợp với những máy cấu hình yếu và trung bình, tư thế chiến đấu của các binh chủng chưa được mượt mà và thực tế, thiếu mục chơi công thành, và có những đoạn hay bị văng game ra ngoài.

Các quốc gia trong game
Tất cả là 21 quốc gia có thể chơi được trong phiên bản Gold này
Bohemia
Lillard
Brabant
Guelph
Castile
Trung Nga
Đan Mạch
Bắc Nga
Anh
Pháp
Đức
Hungary
Mông Cổ
Montfort
Moor
Nassau
Ba Lan
Giáo binh đoàn hiệp sĩ Đức
Xứ Wales
Tây Nga
Xcốtlen
Bản Real Warfare 1242 góp thêm 3 quốc gia mới là Lithuania, Florence và Thụy Điển

Tham khảo
Steam
Direct 2 Drive

Link bên ngoài
1C Publishing
Total Games Italia  Italian/English Web Portal for this game

Tham khảo

Trò chơi trên Windows
Trò chơi chiến lược thời gian thực
Trò chơi điện tử năm 2007


title: Saalfeld-Rudolstadt

text:
Saalfeld-Rudolstadt là một huyện (Kreis) ở phía nam của Thüringen, Đức. Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: các huyện Weimarer Land, Saale-Holzland, Saale-Orla, huyện Kronach ở Bavaria, và các huyện Sonneberg, Hildburghausen và Ilm-Kreis.

Lịch sử
Huyện có lịch sử từ Landratsamt Saalfeld được lập năm 1868, và năm 1922 được chuyển thành huyện (Landkreis). Năm 1922, huyện Rudolstadt được thành lập. Cả hai huyện này được sáp nhập trong cuộc cải cách năm 1994.

Địa lý
Sông chính chảy qua huyện này là Saale. Nơi cao nhất là 827 m trên mực nước biển, gần Piesau, nơi thấp nhất là 169 m ở thung lũng sông Saale gần Niederkrossen.

Thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức  (tiếng Đức)

Huyện của bang Thüringen
Saalfeld-Rudolstadt


title: Rott, Bas-Rhin

text:
Rott là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Pachypanchax omalonotus

text:
Pachypanchax omalonotus là một loài cá thuộc họ Aplocheilidae. Nó là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông.

Hình ảnh

Tham khảo

 Loiselle, P. & participants of the CBSG/ANGAP CAMP "Faune de Madagascar" workshop 2004. Pachypanchax omalonotus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Pachypanchax


title: Lê Văn Khôi

text:
Lê Văn Khôi (chữ Hán: 黎文; ? – 1834) tên thật là Bế - Nguyễn Nghê, còn được gọi là Hai Khôi, Nguyễn Hựu Khôi (阮佑) hay Bế Khôi, là con nuôi của Lê Văn Duyệt và là người thủ lĩnh cuộc nổi dậy chống lại nhà Nguyễn ở thành Phiên An (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam).

Thân thế & sự nghiệp
Căn cứ Tộc phả Bế-Nguyễn, ông tổ đời thứ 9 của Lê Văn Khôi, vốn họ Nguyễn tức Nguyễn Tông Thái. Đời ông tổ đời thứ 8 đổi theo họ tổ mẫu (họ mẹ), gọi là Bế Công. Đến ông tổ đời thứ 5, vì có công dẹp nhà Mạc nên đời đời tập chức phiên thần, cai quản địa phương và trở thành dòng họ lớn ở Cao Bằng.

Đến tháng 9 năm Canh Thân (1740), năm đầu Cảnh Hưng, vua Lê Hiển Tông lại cho đổi làm họ Bế-Nguyễn.

Cũng theo tộc phả này, Lê Văn Khôi là con trai Bế Kiện. Khi đi tòng quân, Bế Kiện "lấy họ Nguyễn Hựu, sau đổi theo họ Lê của (Lê Văn) Duyệt" . Ông là người cao lớn, dũng mãnh, ăn nhiều, tính hay khôi hài, tài võ xuất chúng...Về võ nghệ, tương truyền khi vào Gia Định, có lần Lê Văn Khôi dùng tay không chống lại cọp dữ cho sứ thần nước Xiêm xem. Về tài văn, bổn tuồng San hậu, có nhiều đoạn do ông nhuận sắc.

Theo Lê Văn Duyệt
Sách Đại Nam chính biên liệt truyện chép:
Năm Gia Long thứ 18 (1819), ở hai trấn Thanh Nghệ và Thanh Bình (nay đổi là Ninh Bình), Thiên Quan (tên phủ, nay đổi là Nho Quan), những lưu dân, thổ phỉ tụ họp nhau làm giặc, quan sở tại không kiềm chế nổi, vua sai Tả quân Lê Văn Duyệt tới đó kinh lược. (Khi ấy) Khôi mộ quân lệ thuộc dưới trướng, đánh dẹp thường có công. Duyệt yêu mến dùng làm nanh vuốt.

Sử gia Trần Trọng Kim cho biết chi tiết:
Lê Văn Khôi, khởi binh làm loạn, bị quan quân đuổi đánh, mới chạy vào Thanh Hóa, gặp Lê Văn Duyệt xin đầu thú. Ông Duyệt tin dùng cho làm con nuôi, đổi tên họ là Lê Văn Khôi, rồi đem về Gia Định cất nhắc cho làm đến phó vệ úy.

Nhưng theo GS. Nguyễn Phan Quang tìm hiểu thì: Rất có thể Lê Văn Khôi rời Cao Bằng đi đến vùng thượng du Hòa Bình, Thanh Hóa (nơi vốn có mối quan hệ lâu đời với dòng họ của Lê Văn Khôi), nhằm liên kết với cuộc đấu tranh của các lang đạo họ Đinh, họ Quách của dân tộc Mường. Và Lê Văn Khôi đã đi theo Lê Văn Duyệt vào khoảng thời gian lãnh tụ Quách Tất Thúc và hai con đầu hàng Duyệt và được Duyệt cho theo quân thứ.

Khởi binh chống nhà Nguyễn
Bài chính: Cuộc nổi dậy Lê Văn Khôi
Năm 1832, Tổng trấn Lê Văn Duyệt mất vì bệnh, vua Minh Mạng vốn không bằng lòng ông từ trước, liền cho bãi chức tổng trấn thành Gia Định, chia vùng đất miền Nam do ông cai quản ra làm 6 tỉnh (Nam Kỳ lục tỉnh), cắt đặt quan lại vào thay và dựng lên vụ án Lê Văn Duyệt...

Trong những quan lại ấy có Nguyễn Văn Quế làm Tổng đốc, Bạch Xuân Nguyên làm Bố chính, Nguyễn Chương Đạt làm Án sát. Và, vốn là người tham lam, tàn ác; nên khi đến làm bố chính ở Phiên An, Bạch Xuân Nguyên nói rằng phụng mật chỉ truy xét việc riêng của Lê Văn Duyệt, rồi đòi hỏi chứng cớ, trị tội bọn tôi tớ của ông Duyệt ngày trước (trong số đó có Lê Văn Khôi bị cầm tù).

Đến đêm ngày 18 tháng 5 năm Quý Tỵ (tức 5 tháng 7 năm 1833), Lê Văn Khôi cùng với 27 người lính hồi lương vào dinh quan bố, giết cả nhà Bạch Xuân Nguyên, người trực tiếp lo vụ án Lê Văn Duyệt. Nguyễn Văn Quế đem người đến cứu, chúng cũng giết nốt. Còn quan án Đạt thì chạy thoát được. Phó lãnh binh Phiên An là Giả Tiến Chiêm đem hơn 400 lính chống lại nhưng bị thua phải bỏ chạy.
Sau đó, Lê Văn Khôi cho mở cửa tù, thả hết phạm nhân và phát khí giới cho họ. Ông tự xưng là Đại nguyên soái, phong quan tước cho thuộc hạ, rồi cùng lập một triều đình riêng.

Chiếm được thành Phiên An, Lê Văn Khôi sai Thái Công Triều đem quân đi lấy các tỉnh thành. Chỉ trong vòng chưa đầy một tháng, sáu tỉnh Nam Kỳ đều thuộc về quân nổi dậy.

Thành Phiên An thất thủ
Hay tin, vua Minh Mạng liền cử Tống Phúc Lương, Nguyễn Xuân, Phan Văn Thúy, Trương Minh Giảng và Trần Văn Năng đem thủy bộ binh tượng vào đánh Lê Văn Khôi.

Địa chủ, phú hào các nơi dao động, không dám ủng hộ ông nữa. Tiếp đó, một tướng giỏi của ông là Thái Công Triều (quê Thừa Thiên, nguyên là vệ úy coi vệ biền binh ở Phiên An và là người được Khôi giao quản lĩnh phân nửa Nam Kỳ) cũng bất ngờ đầu hàng triều đình, khiến lực lượng nổi dậy suy yếu nhanh chóng. Nhân cơ hội này, các tướng nhà Nguyễn nhanh chóng thu phục lại các tỉnh đã mất. Lê Văn Khôi phải rút vào thành Phiên An cố thủ, rồi nhờ các giáo sĩ phương Tây sang Xiêm cầu viện. Vua Xiêm nhân muốn lấn đất Đại Nam nên điều quân sang giúp.

Đầu năm 1834, Lê Văn Khôi bị bệnh phù thũng, chết ở trong thành, không rõ bao nhiêu tuổi. Con trai ông là Lê Văn Cù mới 8 tuổi được cử lên thay. Tiền quân Nguyễn Văn Trắm được lĩnh nhiệm vụ chỉ huy quân lính trong thành.

Thành Phiên An cố thủ được tới ngày 16 tháng 7 năm Ất Mùi (tức 8 tháng 9 năm 1835), thì bị quân triều đình chia làm 8 mũi, tấn công ồ ạt vào thành. Quân nổi dậy chống cự không nổi, thành thất thủ. Nghĩa quân đưa Lê Văn Toản (1827-1908) là con trai Lê Văn Khôi lên thay. Vì cha bị Minh Mạng đàn áp, Lê Văn Toản phải đình chiến, xây ngôi mộ cha. Mười chín năm từ khi Lê Văn Khôi mất, Cao Bá Quát khởi nghĩa chống chính quyền Minh Mạng.

Bị xử trị
Sách Đại Nam chính biên liệt truyện chép:
Tra xét nơi chôn thây tên nghịch Khôi, đào lấy xương đâm nát chia ném vào hố xí ở 6 tỉnh (Nam Kỳ) và cắt chia từng miếng thịt cho chó, đầu lâu thì đóng hòm đưa về kinh (Huế) rồi cùng đầu lâu những tên phạm khác bêu treo khắp chợ búa nam bắc, xong vất xuống sông. Còn bè đảng a dua không cứ già trẻ trai gái đều ở vài dặm ngoài thành chém ngay, rồi đào một hố to vất thây lấp đất, chồng đá làm gò dựng bia khắc: nơi bọn nghịch tặc bị giết, để tỏ quốc pháp<ref>Đại Nam chính biên liệt truyện (Cao Xuân Dục làm Tổng tài. Nhà xuất bản Văn học, 2004, tr. 1938).</ref>.

Theo sử gia Trần Trọng Kim, thì số người gồm cả già trẻ, gái trai bị bắt ở thành Phiên An và đều bị chém chết là 1.831 người (con số này các sách ghi không thống nhất) chôn chung một chỗ, sau này gọi là Mả ngụy.

Nhận xét
(Chỉ dùng để tham khảo)

M. Gaultier viết:
Không như các sử của triều Nguyễn đã nói Lê Văn Khôi chỉ là một kẻ phiến động tầm thường, có nhiều tham vọng và vô tư cách. Thực ra, Khôi là một người võ nghệ tuyệt luân, có nhân phẩm cao quý, có tài giao thiệp, có huyết khí cương cường, có tinh thần hào hiệp, biết chỉ huy...nên rất được những người chung quanh cảm mến. Nhờ vậy mà sau tiếng hô của Khôi hàng trăm ngàn gia đình dân chúng miền Nam vùng ngay dậy...

Đánh giá cuộc binh biến, nhóm tác giả sách Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh nêu ý kiến:
Cuộc binh biến này, thực chất chỉ là một cuộc đảo chính quân sự của một tầng lớp thống trị địa phương, nhằm chống lại nhà nước phong kiến trung ương, chứ không phải là cuộc khởi nghĩa của nhân dân, mặc dù nó đã lôi cuốn được nhiều thành phần, như: giáo dân Thiên chúa, một số Hoa kiều, một số dân tộc ít người vùng Tây Ninh, binh lính quê ở miền Bắc, miền Trung, một số địa chủ, dòng dõi công thần và một số quan lại dưới quyền Lê Văn Duyệt...Nhưng cuộc binh biến chưa có biểu hiện nào cho thấy nó đã nổ ra vì nguyện vọng và vì lợi ích của đông đảo các tầng lớp nhân dân...

Tuy nhiên, GS. Nguyễn Phan Quang có ý kiến khác rằng:
Có tác giả cho rằng cuộc nổi dậy Lê Văn Khôi là của những người theo đạo Gia Tô, do các giáo sĩ chủ mưu. Có tác giả lại nghĩ rằng đây chỉ là mưu đồ lật đổ của một phe phái trong tầng lớp thống trị chống Minh Mạng. Có ý kiến còn cho rằng đây là một cuộc bạo loạn, một mưu đồ phản động, phản dân tộc (!)...Xét những thành phần chính đi theo Lê Văn Khôi bao gồm: giáo dân, người Hoa, các dân tộc thiểu số (người Chăm, người Khmer, một số người dân tộc ở Tây Nguyên), quân "Hồi lương, Bắc thuận", và một số đông dân lục tỉnh...Vậy có thể nghĩ rằng ít nhất trong giai đoạn đầu, cuộc nổi dậy do Lê Văn Khôi khởi xướng đã gắn bó với phong trào đấu tranh của nông dân và của các dân tộc chống triều Nguyễn...Và từ mối quan hệ giữa hai cuộc nổi dậy của Lê Văn Khôi và của Nông Văn Vân, đã cho thấy họ có chung một ý đồ là cùng nổi dậy trong phạm vi cả nước nhằm lật đổ triều Nguyễn. Rõ ràng không phải Lê Văn Khôi nổi dậy chỉ nhằm mục đích trả thù cho Lê Văn Duyệt, càng không phải vì thân thuộc của Khôi ở Cao Bằng bị truy nã mà nổ ra cuộc nổi dậy của Nông Văn Vân..

Xem thêm
Cuộc nổi dậy Lê Duy Lương
Cuộc nổi dậy Ba Nhàn, Tiền Bột
Cuộc nổi dậy Nông Văn Vân

Chú thích

Liên kết ngoài
 Đoạn viết về Lê Văn Khôi trong Việt Nam sử lược  Trên web Quê hương.
 Tài liệu về Lê Văn Khôi  Trên web Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh.

Người Cao Bằng
Võ tướng nhà Nguyễn
Quân nổi dậy Việt Nam
Mất năm 1834
Năm sinh không rõ


title: Conoderus rudis

text:
Conoderus rudis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Brown miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus
Động vật được mô tả năm 1933


title: 6602 Gilclark

text:
6602 Gilclark (1989 EC) là một tiểu hành tinh vành đai chính bên trong được phát hiện ngày 4 tháng 3 năm 1989 bởi Helin, E. F. ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 6602 Gilclark

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Tipula pilulifera

text:
Tipula pilulifera là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Fath Ali Shah Qajar

text:
Fath Ali Shah Qajar (5 tháng 9 năm 1772 - 23 tháng 10 năm 1834) là vị vua thứ hai của Nhà Qajar xứ Ba Tư

Triều đại của ông kéo dài từ ngày 17 tháng 9 năm 1797 cho đến ngày 23 tháng 10 năm 1834.

Fath Ali là con trai của Hossein Qoli Khan (1749-1777) và là cháu của Agha Mohammad Khan. Fath Ali đã ám sát chú của mình Agha Mohammad vào năm 1797 để đoạt lấy ngai vàng, Fath Ali lên ngôi quốc vương Ba Tư.

Trong triều đại của ông đã chứng kiến phần nhượng lại những vùng lãnh thổ ở Kavkaz mà ngày nay là Armenia, Gruzia, Azerbaijan và Dagestan cho người Nga trong cả hai cuộc chiến với đế quốc Nga năm 1804 - 1813 và cuộc chiến năm 1826 - 1828, cả hai lần Ba Tư đều thua cuộc.

Fath Ali có tên thật là Baba Khan nhưng khi lên ngôi ông lấy tên là Fath Ali Shah. Ông đã ra lệnh cho xử tử viên pháp quan Hajji Ebrahim Khan Kalantar. Kalantar đã từng là pháp quan Ba Tư trong 15 năm dưới thời nhà Zand và Qajar.

Ông nổi bật với người dân vì bộ râu đen dài thẩm, và bộ eo ong bắp cầy.

Vào cuối triều đại của ông, các khoản nợ trước đã xém đưa đất nước đến vực tan rã.

Cai trị

Đối ngoại
Về đối ngoại có các sự kiện lớn nha sau: sự xuất hiện ở Iran của các đặc phái viên người Anh Sir John Malcolm, Sir Hartford Jones, và Sir Gorozli, và các phái viên Pháp Juber, Romeo và Tướng Gardan.  Trong các phái đoàn ngoại giao này, Sir John Malcolm Pact, và các hợp đồng Mojmal (Tóm tắt) và Mofassal (Chi tiết) đã được ký với Anh, trong khi hợp đồng Finkenstein được ký với Pháp. Trong triều đại của ông, một số cuộc chiến giữa Iran và Nga cũng xảy ra sau đó là các hiệp ước khủng khiếp. Trước khi Fath Ali Shah qua đời vào năm 1829 sau Công nguyên, ông đã đầu hàng chính phủ Nga tất cả các lãnh thổ ngoài sông Aras bao gồm Arran, Shervan, Armenia và Gruzia.

Ngày 11 tháng 2 năm 1829, Khi một nhà ngoại giao người Nga tên Alexandr Griboyedov đã bị giết khi đang làm việc tại Tehran. Và sau đó, Fath Ali đã tìm mọi cách để giảm căng thăng giữa hai bên, một trong những cách đó là gửi thái tử Abbas Mirza sang Nga để nói lời xin lỗi với Sa hoàng Nga đang đương nhiệm lúc bấy giờ là Nikolai I của Nga và ông cũng tặng luôn cho Sa hoàng viên kim cương quý của ông là viên Shah Diamond.

Đấu đá nội bộ
Năm 1833 khi thái tử lúc đó là Abbas Mirza đột ngột qua đời ở tuổi 44. Lúc đó ông vô cùng đau buồn khi bị mất một đứa con yêu dấu. Sau đó, ông chọn một người con trai của Abbas Mirza làm người kế vị, lúc đó mới 26 tuổi, tên là Muhammad Mirza tức là vua Mohammad Shah Qajar sau này lên thay. Tuy nhiên, thay vì chọn một người con khác của mình, quốc vương Fath Ali lại chọn cháu của ông khiến những người con khác của quốc vương phản đối lại điều này, sau đó bùng nổ thành một cuộc đấu tranh ngai vàng khi quốc vương Fath Ali băng hà một năm sau đó!

Các thành tựu
Ông là một nhà bảo trợ vĩ đại của nghệ thuật & văn hoá Ba Tư nhất là nghệ thuật vẽ tranh, trong triều đại của ông, hội hoạ đặc biệt phát triển, tranh chân dung sơn dầu được vẽ rất nhiều, nhiều nhất trong các triều đại hồi giáo khác.

Chỉ tính riêng tranh chân dung sơn dầu của ông và con trai ông Abbas Mirza thôi cũng đã lên tới 25 bức, nhiều bức tranh đến hiện nay vẫn còn và phần lớn được trưng bày trong các viện bảo tàng ở Mỹ.

Ông cũng cho người chế tạo ra nhiều vương giả như ghế đăng quang được các vua đời sau sử dụng.

Trong thời kỳ trị vì, ông đã cho viết nhiều quyển sách kể về các cuộc chiến của ông với người Nga dù ông là người thua cuộc. Người đời sau xem những quyển sách ấy rất nổi bật vì nó được viết trong thời nhà Qajar và trong triều đại của Fath Ali Shah Qajar và họ gọi những quyển sách ấy là Shahanshanama.

Xem thêm
 Tangeh Savashi
 Sarah Shahi
 Vương miện nạm ngọc Ba Tư
 Ngai vàng Naderi
 Kim cương Darya-ye Noor
 Ngai vàng Peacok

Chú giải

Liên kết ngoài
 Fath Ali
 Chân dung
 Phả hệ

Vua Ba Tư
Vua nhà Qajar
Thống chế Iran
Sinh năm 1772
Mất năm 1834


title: Trichosetodes damchtragada

text:
Trichosetodes damchtragada là một loài Trichoptera thuộc họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Trichosetodes


title: Thị Trung, Nội Giang

text:
Thị Trung là một quận của địa cấp thị Nội Giang, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 388 km², dân số năm 2002 là 540.000 người.

Quận Thị Trung được chia thành 6 nhai đạo: Thành Đông, Thành Nam, Thành Tây, Hào Tử Khẩu, Ngọc Khê, Bài Lâu và 8 trấn: Bạch Mã, Sử Gia, Nhạc Hiền, Lăng Gia, Triều Dương, Vĩnh An, Toàn An, Tĩnh Dân và 6 hương: Đà Giang, Giao thông, Tứ Hợp, Phục Long, Cung Gia, Phượng Minh.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên
Nội Giang


title: Bulbophyllum membranifolium

text:
Bulbophyllum membranifolium là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

membranifolium]]

M


title: Villanueva de la Serena

text:
Villanueva de la Serena là một đô thị trong tỉnh Badajoz, Extremadura, Tây Ban Nha. Dân số 25.484 (2007).

.

Tham khảo

Đô thị ở Badajoz


title: Hopea shingkeng

text:
Hopea shingkeng là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Đây là loài đặc hữu của Ấn Độ.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Hopea shingkeng. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

S
Cây gỗ Ấn Độ
Thực vật Ấn Độ
Thực vật đặc hữu Ấn Độ


title: 435

text:
Năm 435 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 435


title: 2546 Libitina

text:
2546 Libitina (1950 FC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 3 năm 1950 bởi E. L. Johnson ở Johannesburg (UO).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2546 Libitina

002546
19500323
Được phát hiện bởi Ernest Leonard Johnson
3516
Tiểu hành tinh được đặt tên
002546


title: Propsephus difficilis

text:
Propsephus difficilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Cobos miêu tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Kotekara

text:
Kotekara là một thị trấn thống kê (census town) của quận Dakshina Kannada thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kotekara có dân số 14.323 người. Phái nam chiếm 48% tổng số dân và phái nữ chiếm 52%. Kotekara có tỷ lệ 80% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 85%, và tỷ lệ cho phái nữ là 76%. Tại Kotekara, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Dakshina Kannada


title: Teyleria

text:
Teyleria là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Chú thích

Tham khảo


title: Protandrena guarnensis

text:
Protandrena guarnensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Gonzalez & Ruz mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Protandrena
Động vật được mô tả năm 2007


title: Chiến trường Thái Bình Dương (định hướng)

text:
Chiến trường Thái Bình Dương có thể chỉ đến:

Mặt trận Thái Bình Dương trong chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ.
Mặt trận châu Á và Thái Bình Dương trong Chiến tranh thế giới thứ nhất
 Chiến tranh Thái Bình Dương
Mặt trận Thái Bình Dương trong Chiến tranh thế giới thứ hai
Mặt trận Tây Nam Thái Bình Dương trong Chiến tranh thế giới thứ hai


title: Naussac, Aveyron

text:
Naussac  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Xã của Aveyron


title: Ypsolopha elongata

text:
Ypsolopha elongata là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Utah.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha


title: Berriac

text:
Berriac là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie. Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Berriacais.

Các xã giáp ranh:Trèbes, Villedubert et Bouilhonnac.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Berriac trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
http://berriac.free.fr

Berriac


title: Ochus (bướm nhảy)

text:
Ochus là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Các loài
 Ochus intricatus
 Ochus subradiatus
 Ochus subvittatus

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Aeromachini


title: Sauquillo de Cabezas

text:
Sauquillo de Cabezas là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha (Instituto Nacional de Estadística), đô thị này có dân số 231 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Rignac, Aveyron

text:
Rignac  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Xã của Aveyron


title: Celleno

text:
Celleno là một đô thị ở tỉnh Viterbo trong vùng Latium của Ý, có cự ly khoảng 80 km về phía tây bắc của Roma và khoảng 15 km về phía bắc của Viterbo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.311 người và diện tích là 24,6 km².

Celleno giáp các đô thị: Bagnoregio, Viterbo.

Biến động dân số

Notable residents
Giacinto Achilli

Tham khảo

Đô thị tỉnh Viterbo


title: Adenocarpus

text:
Adenocarpus là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Adenocarpus


title: Quận Benzie, Michigan

text:
Quận Benzie một quận thuộc tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Beulah. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 15.998 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích , trong đó có  là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh
Quận Leelanau - bắc
Quận Grand Traverse - đông
Quận Manistee - nam
Quận Kewaunee, Wisconsin - tây nam
Quận Door, Wisconsin - tây bắc

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Michigan


title: Adonara

text:
Adonara là một đảo trong nhóm các đảo gọi là quần đảo Nusa Tenggara của Indonesia, nằm ở phía đông đảo lớn nhất trong nhóm này là Flores, trong nhóm nhỏ hơn gọi là quần đảo Solor. Ở phía đông của nó là đảo Lembata. Nó có điểm cao nhất trong quần đảo Solor, với ộ cao 1.676 m, và diện tích 510 km². Nó tạo thành một phần của tỉnh Đông Nusa Tenggara.

Lịch sử
Lịch sử địa phương đảo Adonara được các tài liệu đề cập tới từ thế kỷ 16, khi các thương nhân và các nhà truyền giáo người Bồ Đào Nha lập ra một căn cứ trên đảo cận kề là đảo Solor. Vào thời gian đó Adonara và các đảo cận kề được phân chia giữa các cư dân vùng duyên hải, gọi là người Paji, và các cư dân miền núi gọi là người Demon. Người Paji theo Hồi giáo, trong khi người Demon có xu hướng chịu ảnh hưởng của người Bồ Đào Nha. Khu vực Paji trên đảo Adonara có 3 công quốc, là Adonara theo đúng nghĩa của từ này (có trung tâm tại vùng duyên hải phía bắc đảo), Terong và Lamahala (tại vùng duyên hải phía nam đảo). Cùng 2 công quốc trên đảo Solor là Lohayong và Lamakera, chúng hợp thành một liên minh lớn, gọi là Watan Lema ("5 quốc gia vùng bờ biển"). Watan Lema liên kết với Công ty Đông Ấn Hà Lan (VOC) năm 1613, xác nhận năm 1646. Các công quốc Adonara thường xuyên có mối hận thù với người Bồ Đào Nha tại Larantuka trên đảo Flores, và không phải luôn luôn nghe theo giới chức người Hà Lan.

Trong thế kỷ 19, vị quân chủ của Adonara (đúng nghĩa) ở phía bắc củng cố thế lực của mình trong khu vực quần đảo Solor; khi đó ông cũng cai trị các phần đất đai thuộc miền đông Flores và Lembata. Khu vực Demon đứng dưới quyền bá chủ của công quốc Larantuka, và công quốc này lại dưới sự cai trị của người Bồ Đào Nha cho tới tận năm 1859, khi nó được bàn giao cho Hà Lan. Các công quốc Larantuka và Adonara (đúng nghĩa) bị chính quyền Indonesia bãi bỏ năm 1962. Một số quan chức địa phương hậu-độc lập có nguồn gốc tổ tiên là các vị quân chủ trong quá khứ, gọi là raja, của Adonara (đúng nghĩa). Họ bao gồm:

Foramma, khoảng 1650
Boli I, khoảng 1671-1684
Eke 1684-1688 (bị dân miền núi giết chết)
Gogok, khoảng 1702
Wuring (em Eke), 1688-1719
Boli II (con Wuring), 1719-sau 1756
Không rõ tên
Lakabella Jo, khoảng 1832
Begu, mất 28/7/1850 (bị giết)
Pela(ng) (con Begu), 1850-1857
Jou (em Pela), 1857-1868
Kamba Begu (em Lakabella), 1868-1893
Bapa Tuan (con Kamba Begu), raja tạm thời trong 6 tháng của năm 1893.
Arkiang Kamba (Arakang; em Bapa Tuan, sinh 1866), trị vì 1893 hay 1894 - phế truất ngày 18 tháng 12 năm 1930
Bapa Ana (con của em gái Kamba Begu), nhiếp chính với tước hiệu kapitan 1930 - 1/12/1935, bị kết án tù chung thân năm 1935 và chuyển tới Kupang
Bapa Nuhur, (con Gela, cháu nội Bapa Tuan, sinh 1915), 1941-1947
Bapa Kaya, (con Bapa Ana, mất 12/1/1954), nhiếp chính 1947-1951
Mohamad Eke (chắt nội của Raja Jo, 1929 - khoảng 1985), 1951-1962, trợ lý của Bapa Kaya và sau đó là kapitan của Adonara

Tham khảo
P. Arndt (1938), 'Demon und Padzi, die feindlichen Brüder des Solor-Archipelags', Anthropos 33.
Robert H. Barnes (1995), 'Lamakera, Solor: Ethnohistory of a Muslim Whaling Village of Eastern Indonesia', Anthropos 90.
Robert H. Barnes (2004), 'The murder of Sengaji Begu: A turning point in Dutch involvement in the Solor Archipelago', Masyarakat Indonesia 30:2
Benno M. Biermann (1924), 'Die alte Dominikanermission auf den Solorinseln', Zeitschrift für Missionswissenschaft 14.
Arend de Roever (2002), De jacht op sandelhout: De VOC en de tweedeling van Timor in de zeventiende eeuw. Zutphen: Walburg Pers.

Liên kết ngoài

Hình ảnh từ vệ tinh về Adonara  — tại Windows to the Universe, chỉ ra các núi lửa trên Adonara

Quần đảo Solor
Đông Nusa Tenggara


title: Microvoluta superstes

text:
Microvoluta superstes là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutomitridae.

Chú thích

Tham khảo

Microvoluta


title: Mountain Home, Arkansas

text:
Mountain Home, Arkansas là một thành phố thuộc quận trong tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km2, dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Tham khảo

Thành phố của Arkansas


title: Aubermesnil-aux-Érables

text:
Aubermesnil-aux-Érables là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Aubermesnil-aux-Érables on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Acrocercops apicella

text:
Acrocercops apicella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở đảo Guadalcanal và đảo Rennell của quần đảo Solomon. Nó được đặt tên bởi J.D. Bradley năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Eleutherodactylus gossei

text:
Eleutherodactylus gossei là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Jamaica và Bermuda.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Hedges, B., Koenig, S. & Wilson, B. 2004. Eleutherodactylus gossei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

gossei
Động vật đặc hữu Jamaica


title: Danh sách sự kiện lịch sử Trung Quốc

text:
Dưới đây là danh sách về các sự kiện lịch sử quan trọng đã diễn ra trong Lịch sử Trung Quốc. Xem Lịch sử Trung Quốc, Niên biểu lịch sử Trung Quốc

Thượng Cổ
Trận Phản Tuyền
Trận Trác Lộc
Đại Vũ trị thủy

Nhà Hạ
Tập hợp ở Đồ Sơn
Hưởng thụ ở Quân Đài
Thái Khang mất nước
Thiếu Khang trung hưng
Trận Minh Điều

Nhà Thương
Thương Thang diệt Hạ
Bàn Canh dời đô
Vũ Đinh trung hưng
Trận Mục Dã

Nhà Chu
Vũ Vương phạt Trụ
Khỏi dĩ thương chính
Loạn tam Giám
Vinh Công chuyên lợi
Vệ vu giam báng
Bạo động quốc nhân
Chu Triệu cộng hòa
Tuyên vương trung hưng
Bình Vương dời đô

Xuân Thu
Quản Bảo giao tranh
Trận Trường Thượt
Liên minh Quỳ Khâu
Trận Hoằng Thủy
Trận Thành Bộc
Trận đất Hào
Trận đất Bí
Trận Yên Lăng
Liên minh Nhị Binh
Nếm mật nằm gai

Chiến Quốc
Ba nhà chia Tấn
Họ Điền thay Tề
Vây Ngụy cứu Triệu-Trận Quế Lăng
Trận Mã Lăng
Từ Châu tương vương
Biến pháp Thương Ưởng
Hợp tungLiên hoành
Trận Y Khuyết
Hồ phục kỵ xa
Hoàn bích quy Triệu
Phụ kinh thỉnh tội
Liên minh Thằng Trì
Trận Trường Bình

Nhà Tần
Lễ phong thiện ở núi Thái Sơn
Đốt sách chôn Nho
Dựng cờ khởi nghĩa
Trận Cự Lộc

Chiến tranh Hán-Sở
Yến Hồng Môn
Ám độ Trần Thương
Trận Thành Cao
Trận Cai Hạ

Tây Hán
Trận vây hãm Bạch Đăng
Loạn họ Lữ
Văn Cảnh chi Trị
Loạn bảy nước
Bãi truất bách gia
Thôi Ân lệnh
Trương Khiên đi sứ Tây vực-Con đường tơ lụa
Dương Khả cáo mân
Luận về muối sắt
Đồn điền
Họa đồng cốt
Luận đài chiếu
Chiêu Tuyên trung hưng
Hội nghị Thạch Cử Các

Nhà Tân
Biến pháp Vương Mãng
Khởi nghĩa Lục Lâm Xích Mi
Trận Côn Dương

Đông Hán
Quang Vũ trung hưng
Án họ Âm
Minh Chương chi Trị
Hội nghị Bạch Hổ Quan
Loạn ngoại thích, hoạn quan
Họa đảng cố
Khởi nghĩa Hoàng Cân

Tam Quốc
Trận Quan Độ
Trận Xích Bích
Tam cố thảo lư
Trận Tương Phiền
Thủy Yên thất quân
Trận Di Lăng
Bảy lần bắt sống Mạnh Hoạch
Sáu lần ra Kỳ Sơn
Trận Ngũ Trượng Nguyên
Sự kiện Cao Bình Lăng

Tây Tấn
Nhị Vương tranh công
Thái Khang phồn vinh
Ngũ Hồ nội thiên
Hội nghị Tỷ Nhung
Loạn Bát Vương
Loạn Vĩnh Gia
Ngũ Hồ loạn Hoa
Chức điền

Đông Tấn
Vương Mã thâu tóm thiên hạ
Tổ Địch bắc phạt
Loạn Vương Đôn
Nhiễm Mẫn sát Hồ
Hoàn Ôn bắc phạt
Canh Tuất thổ đoạn
Trận Phì Thủy
Loạn Hoàn Huyền

Nam Bắc Triều
Nguyên Gia chi Trị
Bắc Ngụy thống nhất phương bắc
Sự kiện ngục tù Quốc sử
Thần diệt luận luận chiến
Cuộc cải cách của Hiếu Văn Đế
Khỏi nghĩa Đại Thừa giáo
Đại khởi nghĩa Lục Trấn
Khởi nghĩa Hà Bắc
Biến cố Hà Âm
Chiến dịch Sa Uyển
Loạn Hầu Cảnh
Vũ đế diệt Phật

Nhà Tùy
Khai Hoàng chi Trị
Đại Vận Hà
Ba lần chinh phạt Cao Ly

Nhà Đường
Trận Hổ Lao
Chính biến Huyền Vũ Môn
Trinh Quán chi Trị
Khai Nguyên chi Trị
Loạn An Sử
Biến cố Mã Ngôi Dịch
Tranh chấp đảng Ngưu Lý
Hội Xương phế Phật
Sự kiện Cam Lộ
Nhị vương bát Tư mã
Phiên trấn cát cứ
Biến cố Bàng Huân
Khởi nghĩa Vương Tiên Chi
Khởi nghĩa Hoàng Sào

Ngũ Đại Thập Quốc
Mười sáu châu Yên Vân

Nhà Liêu
Điều ước Hoàng Độ
Khởi sự Đại Duyên Lâm
Loạn Trọng Nguyên
Oán quân hoa biến
Khởi sự Tiêu Can

Nhà Tống
Binh biến Trần Kiều
Mượn chén rượu bỏ binh quyền
Trận Cao Lương Hà
Trận Ngõa Kiều Quan
Trận Kỳ Câu Quan
Khởi nghĩa Vương Tiểu Ba
Liên minh Thiền Uyên
Chiến tranh Tống Hạ
Tân chính Khánh Lịch
Canh thú pháp
Nghĩa trang tộc điền
Biến pháp Vương An Thạch
Nguyên Phong cải chế
Nguyên Hữu canh hóa
Khởi nghĩa Phương Lạp
Liên minh Hải Thượng
Biến cố Tĩnh Khang
Trận Yển Thành
Thiệu Hưng nghị hòa
Long Hưng nghị hòa
Khánh Nguyên đảng cấm
Trận Điếu Ngư Thành
Trận Tương Phiền
Hải chiến Nhai Sơn

Nhà Kim
Trận Xuất Hà Điếm
Chính biến Hải Lăng Vương
Khởi nghĩa Di Lạt Oa Oát
Cửu Công phong kiến
Trận Tam Phong Sơn ở Quân Châu

Tây Hạ
Trận Tam Xuyên Khẩu
Tống Hạ nghị hòa
Loạn Ngoa Bàng
Nhâm Đắc Kính phân nước

Nhà Nguyên
Hải chiến Nhai Sơn
Nguyên Mông xâm lược Nhật Bản
Loạn Hải Đô
Loạn Nãi Nhan
Duyên Hữu kinh lý
Biến cố Nam Pha
Tân chính Chí Chính
Khởi sự Hồng Cân Quân

Nhà Minh
Bảng án Nam Bắc
Dân tỉ phú
Chiến dịch Bộ Ngư Nhi Hải
Án Quách Hoàn
Án Không Ấn
Án Lam Ngọc
Án Hồ Duy Dung
Chiến dịch Tĩnh Nan
Trịnh Hòa vượt biển sang Tây Dương
Khởi nghĩa Đường Tái Nhi
Nhân Tuyên chi Trị
Hán Vương làm phản
Biến cố Thổ Mộc Bảo
Khởi nghĩa Đặng Mậu Thất
Khởi nghĩa Diệp Tông Lưu
Biến cố Đoạt Môn
Biến cố Tào Thạch
Khởi nghĩa lưu dân ở Kinh Tương (Lưu Thông), (Lý Nguyên)
Đại thắng Ứng Châu
Loạn Thần Hào
Đại lễ nghi
Biến cố Canh Tuất
Trận động đất lớn năm Gia Tĩnh
Vạn Lịch ba lần chinh phạt
Bá điền kháng tô
Khoáng thuế
Án Yêu Thư
Sở thái tử ngục
Tranh quốc bản
Tề Sở chiết đảng
Đảng Đông Lâm
Đảng Hoạn
Biến cố Nô tỳ
Án Hồng Hoàn
Vụ nổ lớn năm Thiên Khải
Khởi nghĩa Từ Hồng Nho
Khởi nghĩa Lý Tự Thành
Khởi nghĩa Trương Hiến Trung

Nhà Thanh
Trận Sơn Hải Quan
Đào nhân pháp
Lệnh rào đất
Lệnh cắt tóc
Gia Định tam đồ
Mười ngày ở Dương Châu
Loạn Tam Phiên
Lệnh dời biển
Điều ước Ni Bố Sở
Tây học đông Tiệm
Án Tấu Tiêu
Án Khoa Trường
Án Chu tam thái tử
Cải thổ quy lưu
Thập toàn võ công
Khởi nghĩa Vương Luân
Khởi nghĩa Lâm Sảng Văn
Khởi nghĩa Bạch Liên Giáo ở Xuyên Sở
Thiên Lý Giáo
Thiên Địa Hội
Chính sách bế quan tỏa cảng
Hổ Môn bán thuốc
Chiến tranh thuốc phiện
Tam Nguyên Lý kháng cự quân Anh
Thái Bình Thiên Quốc
Khởi nghĩa Hồng binh ở Quảng Đông
Khởi nghĩa Tiểu Đao Hội ở Thượng Hải
Niệm Quân
Chiến tranh thuốc phiện lần 2
Điều ước Ái Hồn
Chính biến Tân Dậu
Thùy liêm thính chính
Vận động Dương vụ
Chiến tranh Trung Pháp
Chiến tranh Giáp Ngọ
Điều ước Mã Quan
Ba nước can thiệp
Biến pháp Mậu Tuất
Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn
Bồi thường Canh Tử
Chiến tranh Nhật-Nga
Mật ước Nhật-Nga
Án Tô Báo
Phong trào du học cuối thời Thanh
Quốc hữu hóa đường sắt
Phong trào thu hồi quyền khoáng lộ
Phong trào thỉnh nguyện Quốc hội
Phong trào bảo vệ đường ở Tứ Xuyên
Khởi nghĩa Vũ Xương

Trung Hoa Dân Quốc
Cuộc cách mạng lần 2
Khởi nghĩa Bạch Lãng
Chiến tranh giữ nước
Phong trào bảo vệ Hiến pháp
Hội nghị Paris
Hội nghị Washington
Chiến tranh Trực Hoàn
Chiến tranh Trực Phụng
Thảm án 27
Khởi nghĩa Thu Thu
Khởi nghĩa Quảng Châu
Sự kiện đồn Hoàng Cô
Chiến tranh Bắc phạt
Chiến dịch Chiết Cám
Thảm án Tế Nam
Đại chiến Trung Nguyên
Sự biến 128
Sự biến Phúc Kiến
Phong trào sinh hoạt mới
Sự biến Hoa Bắc
Kháng chiến Trường Thành
Sự kiện Thất Quân Tử
Sự biến Tây An
Chiến tranh kháng Nhật
Sự biến 77-Sự biến Lư Câu Kiều
Phong trào kháng Bạo
Trận Tùng Hỗ
Chiến dịch Nương Tử Quan
Thảm sát Nam Kinh
Chiến dịch Đài Nhi Trang
Trận Vũ Hán
Sự biến Hoàn Nam
Trận Trường Sa
Đại chiến Bách Đoàn
Viễn chinh Miến Điện
Sự kiện Sử Địch Uy
Phong trào tăng cường trị an
Chiến dịch Dự Tương Quế
Cải cách ruộng đất ở Trung Quốc
Chiến dịch Liêu Thẩm
Chiến dịch Hoài Hải
Chiến dịch Bình Tân
Khôi phục Đài Loan
Sự kiện 228
Chiến dịch Kim Môn
Hòa ước Trung-Nhật
Trận pháo kích Kim Môn (Pháo chiến 823)
Khủng bố Bạch Sắc
Sự kiện đảo Mỹ Lệ
Động viên dẹp yên loạn lạc
Cuộc bầu cử Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc năm 2000
Cuộc bầu cử Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc năm 2004

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Chiến dịch Độ Giang
Lễ khai quốc chào mừng thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Chiến tranh Triều Tiên
Chiến dịch trăm hoa đua nở
Chiến dịch chống phe hữu
Đại nhảy vọt
Phong trào Công xã nhân dân hóa
Hội nghị Lư Sơn 1959
Nạn đói lớn ở Trung Quốc
Chiến tranh Trung-Ấn
Chiến tranh Việt Nam
Cách mạng văn hóa
Phong trào đi xuống Nông thôn
Sự kiện đảo Trân Bảo Trung Xô
Hải chiến Hoàng Sa 1974
Lâm Bưu bỏ trốn
Richard Nixon viếng thăm Trung Hoa
Phong trào 45
Động đất Đường Sơn 1976
Tứ hiện đại hóa
Cải cách kinh tế Trung Quốc
Chiến tranh biên giới Việt-Trung, 1979
Sự kiện Thiên An Môn
Đập Tam Hiệp
Sự kiện trao trả chủ quyền Hồng Kông
Sự kiện trao trả chủ quyền Áo Môn
Sự kiện Pháp Luân Công
Sự kiện SARS
Động đất Tứ Xuyên năm 2008

Lịch sử | Lịch sử Trung Quốc |Niên biểu lịch sử Trung Quốc | Niên biểu sự kiện lịch sử Trung Quốc | Danh sách quân chủ Trung Quốc | Triều đại Trung Quốc

Tham khảo

Lịch sử Trung Quốc
Danh sách (Trung Quốc)


title: 1687

text:
Năm 1688 (Số La Mã:MDCLXXXVIII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1687


title: 200

text:
Năm 200 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 200


title: Corethrarcha

text:
Corethrarcha là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

Tortricidae


title: 1061 Paeonia

text:
1061 Paeonia là một tiểu hành tinh bay quanh Mặt Trời. Ban đầu nó có tên là 1925 TB. Nó được đặt theo tên a plant genus. Nó có đường kính 51 km.

Xem thêm
 List of asteroids/1001–2000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1925


title: Kahla

text:
Kahla là một thị xã ở huyện Saale-Holzland, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Kahla có diện tích 7,97 km². Kahla nằm bên sông Saale, 14 km về phía nam Jena.

Tham khảo


title: Wittenheim

text:
Wittenheim là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Haut-Rhin, quận Mulhouse, tổng Wittenheim. Tọa độ địa lý của xã là 47° 48' vĩ độ bắc, 07° 20' kinh độ đông. Wittenheim nằm trên độ cao trung bình là 230 mét trên mặt nước biển, có điểm cao thấp nhất là 223 mét và điểm thấp nhất là 254 mét. Xã có diện tích 19,01 km², dân số vào thời điểm 1999 là 15.026 người; mật độ dân số là 790 người/km². Wittenheim nằm phía tây-bắc von Mulhouse.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Haut-Rhin


title: Sphecodes zangherii

text:
Sphecodes zangherii là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Noskiewicz mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1931


title: Suavocallia splendens

text:
Suavocallia splendens là một loài động vật chân bụng trong họ Pupinidae. Nó là loài đặc hữu của Úc.

Chú thích

Tham khảo

Suavocallia
Động vật chân bụng Úc


title: Doeringiella gayi

text:
Doeringiella gayi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Spinola mô tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

Doeringiella
Động vật được mô tả năm 1851


title: Khuê Văn

text:
Khuê Văn (tiếng Trung: 奎文区, Hán Việt: Khuê Văn khu) là một quận của địa cấp thị Duy Phường, tỉnh Sơn Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 189 km2, dân số 390.000 người. Mã số bưu chính 261041. Khuê Văn được chia thành 9 nhai đạo.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Đông
Duy Phường


title: Rửa tiền

text:
Rửa tiền (tiếng Anh: money laundering) là hành vi của cá nhân hay tổ chức tìm cách chuyển đổi các khoản lợi nhuận hoặc tài sản khác có được từ hành vi phạm tội hoặc tham nhũng trở thành các tài sản được coi là "hợp pháp".

Các tổ chức tội phạm và cá nhân tham nhũng luôn có nhu cầu che giấu nguồn gốc của khoản tiền thu được từ những hoạt động bất hợp pháp mà không gây nghi ngờ cho các cơ quan thực thi pháp luật. Do vậy cần có thời gian và nỗ lực đáng kể để tạo ra những chiến lược cho phép sử dụng an toàn những khoản tiền thu được mà không bị nghi ngờ. Thực hiện các chiến lược như vậy thường được gọi là rửa tiền. Sau khi đã rửa tiền/"làm sạch" nó, tiền có thể được sử dụng trong nền kinh tế chủ đạo để tích lũy tài sản, chẳng hạn như mua lại bất động sản, hoặc dùng cho chi tiêu khác. Các cơ quan thực thi pháp luật của nhiều quốc gia đã thiết lập các hệ thống phức tạp để phát hiện các giao dịch hoặc hoạt động đáng ngờ và nhiều quốc gia đã thiết lập các tổ chức quốc tế để hỗ trợ lẫn nhau trong những nỗ lực này.

Trong một số hệ thống và quy phạm pháp luật, thuật ngữ "rửa tiền" đã được kết hợp với các hình thức tội phạm tài chính và kinh doanh khác và đôi khi được sử dụng theo nghĩa rộng rãi hơn bao gồm việc lạm dụng hệ thống tài chính (bao gồm các công cụ như chứng khoán, tiền mã hóa, thẻ tín dụng, và tiền giấy truyền thống), bao gồm cả tài trợ khủng bố và trốn tránh các biện pháp trừng phạt quốc tế. Hầu hết các luật chống rửa tiền đều kết hợp chống rửa tiền (tập trung vào nguồn của tiền) với việc chống tài trợ khủng bố (tập trung vào đích đến của tiền) khi quản lý hệ thống tài chính.

Một số quốc gia xử lý việc che giấu các nguồn tiền cũng như cấu thành tội rửa tiền, cho dù đó là cố ý hoặc bằng cách chỉ sử dụng các hệ thống tài chính hoặc dịch vụ tài chính mà không thể xác định hoặc theo dõi các nguồn hoặc đích đến của tiền. Các nước khác xác định việc rửa tiền theo cách để bao gồm tiền có được từ các hoạt động có thể là một hoạt động tội phạm ở nước đó, ngay cả khi hoạt động đó là hợp pháp nếu hành vi thực tế xảy ra.

Lịch sử
Khái niệm về các quy định về rửa tiền bắt đầu từ thời cổ đại và gắn liền với sự phát triển của tiền tệ và ngân hàng. Rửa tiền được thực hiện lần đầu tiên với những cá nhân giấu diếm tài sản để tránh bị nhà nước đánh thuế hoặc bị tịch thu tài sản hoặc kết hợp cả hai.

Ở Trung Quốc, các thương gia từ khoảng năm 2000 TCN đã che giấu tài sản của họ, không để vua biết được, nếu không sẽ có nguy cơ bị tịch thu toàn bộ tài sản và bị trục xuất ra khỏi vương quốc. Ngoài việc giấu tài sản, các thương gia đã chuyển tiền và đầu tư vào các doanh nghiệp khác ở các tỉnh xa hơn hoặc thậm chí ở bên ngoài Trung Quốc.

Trong hàng thiên niên kỷ, nhiều vua chúa đã áp đặt các quy tắc cho phép tịch thu tài sản của các thần dân của họ và điều này dẫn tới sự phát triển của ngân hàng offshore và trốn lậu thuế. Một trong những phương pháp lâu dài là sử dụng ngân hàng song song hoặc hệ thống chuyển tiền phi chính thức như Hawala cho phép chuyển tiền ra nước ngoài mà tránh được sự giám sát của nhà nước.

Trong thế kỷ 20, việc tịch thu tài sản lại trở nên phổ biến khi nó được xem như là một công cụ bổ sung để phòng chống tội phạm. Lần đầu tiên việc tịch thu này được thực hiện là trong suốt thời kỳ cấm rượu ở Hoa Kỳ trong những năm 1930. Điều này đã cho thấy một các cơ quan thi hành luật pháp của tiểu bang và cơ quan pháp luật tại Hoa Kỳ đã tập trung theo dõi và tịch thu tiền có nguồn gốc bất hợp pháp. Các tội phạm có tổ chức đã phát triển mạnh và có được nguồn thu nhập lớn từ lệnh cấm này nhờ việc bán rượu lậu.

Trong những năm 1980, cuộc chiến chống ma túy đã dẫn các chính phủ quay trở lại các quy định về rửa tiền nhằm thu giữ tiền thu được từ tội phạm liên quan đến ma túy nhằm bắt các tổ chức và cá nhân điều hành đế chế ma túy. Xét trên quan điểm thực thi pháp luật, điều này có lợi khi việc chuyển quy tắc bằng chứng bị đảo ngược lại. Người thi hành luật thường phải chứng minh một cá nhân có tội để có thể kết tội họ. Nhưng với các luật về rửa tiền, tiền có thể bị tịch thu và cá nhân sẽ phải chứng minh rằng nguồn tiền này là hợp pháp nếu họ muốn nhận lại tiền. Điều này làm cho cơ quan thực thi pháp luật hành động dễ dàng hơn.

Sự kiện 11 tháng 9 xảy ra năm 2001, sau đó hình thành Đạo luật Patriot tại Hoa Kỳ và các luật tương tự trên toàn thế giới, dẫn tới một sự chú trọng mới đến các luật rửa tiền để chống tài trợ khủng bố. Các quốc gia G7 đã sử dụng Lực lượng Tài chính về Rửa tiền để gây sức ép lên các chính phủ trên thế giới phải tăng cường theo dõi, giám sát các giao dịch tài chính và chia sẻ thông tin này giữa các quốc gia. Bắt đầu từ năm 2002, các chính phủ trên khắp thế giới đã nâng cấp luật rửa tiền, theo dõi và giám sát các hệ thống về giao dịch tài chính. Các quy định về chống rửa tiền đã trở thành gánh nặng lớn hơn nhiều đối với các tổ chức tài chính và việc thi hành các quy định này đã tăng lên đáng kể. Trong giai đoạn 2011-2015, một số ngân hàng lớn phải đối mặt với các khoản tiền phạt vi phạm các quy định về rửa tiền, bao gồm HSBC, đã bị phạt 1,9 tỷ USD vào tháng 12 năm 2012 và BNP Paribas đã bị chính phủ Hoa Kỳ phạt 8,9 tỷ USD vào tháng 7 năm 2014. Nhiều quốc gia đã đưa ra các kiểm soát mới hoặc tăng cường kiểm soát biên giới về lượng tiền mặt tối đa có thể mang theo và thiết lập các hệ thống báo cáo giao dịch trung ương, tại đó tất cả các tổ chức tài chính phải báo cáo tất cả các giao dịch tài chính bằng điện tử. Ví dụ, năm 2006, Úc thành lập hệ thống AUSTRAC và yêu cầu phải báo cáo tất cả các giao dịch tài chính.

Các giai đoạn của rửa tiền

Giai đoạn sắp xếp (tiếng Anh: placement): tội phạm tìm cách đưa các khoản tiền có nguồn gốc từ hành vi phạm tội vào hệ thống tài chính để chuẩn bị thực hiện bước tiếp theo. Giai đoạn này là giai đoạn dễ bị phát hiện nhất trong quy trình rửa tiền.
Giai đoạn phân tán (tiếng Anh: layering): các khoản tiền đã được đưa vào hệ thống tài chính sẽ được chuyển đổi qua lại giữa các tài khoản ngân hàng, các quốc gia, đầu tư dự án, mua bán qua lại... nhằm che giấu nguồn gốc của tài sản.
Giai đoạn quy tụ (tiếng Anh: integration): các khoản tiền chính thức nhập vào nền kinh tế hợp pháp và có thể sử dụng cho tất cả các mục đích

Hoạt động cụ thể rửa tiền
Đầu tư vào một dự án, một công trình, góp vốn vào một doanh nghiệp hoặc tìm cách khác che đậy, ngụy trang hoặc cản trở việc xác minh nguồn gốc, bản chất thật sự hoặc vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản do phạm tội mà có.

Tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào một giao dịch liên quan đến tiền, tài sản do phạm tội mà có.

Thu nhận, chiếm giữ, chuyển dịch, chuyển đổi, chuyển nhượng, vận chuyển, sử dụng, vận chuyển qua biên giới về tiền và tài sản do phạm tội mà có.

Cung cấp các giải pháp kỹ thuật hoặc trợ giúp gián tiếp các hoạt động phạm tội

Những vụ rửa tiền chấn động
Năm 2012–2013, Hoa Kỳ đã phát hiện và truy tố một vụ rửa tiền lớn nhất trong lịch sử nước này, tổng số tiền phi pháp lên đến 6 tỉ USD, gồm tiền buôn ma túy, thu nhập từ hoạt động mại dâm trẻ em, ăn cắp thẻ tín dụng và các tội ác khác trên toàn thế giới.

Tâm điểm của vụ việc là Liberty Reserve, một công ty chuyên chuyển ngoại hối và thực hiện dịch vụ thanh toán có trụ sở tại Costa Rica. Nhà chức trách nói công ty này cho phép khách hàng chuyển tiền nặc danh từ một tài khoản sang một tài khoản qua đường Internet mà không hề đặt câu hỏi về nhân thân người chuyển và nguồn gốc số tiền.

Trong vòng khoảng bảy năm, Liberty Reserve đã xử lý 55 triệu giao dịch bất hợp pháp trên toàn thế giới cho 1 triệu người, bao gồm 200.000 người ở Mỹ. Mạng lưới này "đã trở thành ngân hàng được lựa chọn của thế giới ngầm", trưởng lý Mỹ Preet Bharara nói trong văn bản truy tố bị can, bao gồm người sáng lập Liberty Reserve Arthur Budovsky, một người Mỹ đã bỏ quốc tịch sau khi chuyển sang sống ở Costa Rica.

Tham khảo

Tội phạm tài chính
Tội phạm kinh tế

Trốn lậu thuế
Khủng bố
Hoạt động tội phạm có tổ chức


title: Bruchidius varipictus

text:
Bruchidius varipictus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

V


title: Volvarina vistamarina

text:
Volvarina vistamarina là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Volvarina


title: Anathallis imbricata

text:
Anathallis imbricata là một loài lan.

Hình ảnh

Tham khảo

imbricata


title: Campsosternus elongatus

text:
Campsosternus elongatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Campsosternus


title: Montluçon-Sud (tổng)

text:
Tổng Montluçon-Sud là một tổng ở tỉnh Allier trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes.

Hành chính

Các đơn vị cấp dưới
Tổng Montluçon-Sud (3e Canton) gồm 5 xã với dân số là 16 359 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| Lavault-Sainte-Anne || align="right" | 1 158 || align="right" | 03100 || align="right" | 03140
|-
| Lignerolles || align="right" | 566 || align="right" | 03410 || align="right" | 03145
|-
| Montluçon || align="right" | 11 455 (1) || align="right" | 03100 || align="right" | 03185
|-
| Néris-les-Bains || align="right" | 2 708 || align="right" | 03310 || align="right" | 03195
|-
| Teillet-Argenty || align="right" | 472 || align="right" | 03410 || align="right" | 03279
|}
(1) fraction de commune.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Montluçon-Sud trên trang mạng của Insee

 Vị trí của tổng Montluçon-Sud trên một bưu thiếp của Pháp

Montluçon-Sud


title: Cổ sinh vật học

text:
Cổ sinh vật học là một ngành khoa học nghiên cứu lịch sử phát triển của sự sống trên Trái Đất, về các loài động vật và thực vật cổ xưa, dựa vào các hóa thạch tìm được, là các chứng cứ về sự tồn tại của chúng được bảo tồn trong đá. Các nghiên cứu về hình dáng dựa theo các bộ xương hóa thạch, các dấu vết, các hang động, thành phần thức ăn, dựa vào phân ("phân hóa đá") đã hóa thạch, và thành phần hóa học còn lại của nó.

Tổng quan
Cổ sinh vật học hiện đại nghiên cứu sự sống cổ xưa dưới quan điểm của nó, bằng việc nghiên cứu những sự thay đổi lâu dài về mặt vật lý của địa lý ("cổ địa lý học") và khí hậu ("cổ khí hậu học") toàn cầu có ảnh hưởng như thế nào đến sự tiến hóa của sự sống, các hệ sinh thái có những phản ứng như thế nào đối với những sự thay đổi đó và những thay đổi đó đã ảnh hưởng như thế nào đối với môi trường của hành tinh chúng ta, và những tác động qua lại đó đã ảnh hưởng như thế nào đến sự đa dạng sinh học ngày nay. Với một phạm vi nghiên cứu rộng lớn như vậy cổ sinh vật học bao trùm rất nhiều các ngành khoa học khác như: địa chất học, với những nghiên cứu về lĩnh vực đá và thành phần của đá, thực vật học, sinh vật học, động vật học, và sinh thái học, là các lĩnh vực nghiên cứu việc hình thành sự sống và các mối quan hệ giữa các lĩnh vực đó với nhau.

Các lĩnh vực chính của cổ sinh vật học bao gồm cổ động vật học về các loài động vật cổ đại, cổ thực vật học về các loài thực vật cổ đại, và cổ vi sinh vật học về các loài về các hóa thạch của các loài vi sinh vật. Các nhà cổ sinh vật học có thể đi theo các hướng nghiên cứu khác nhau dựa vào lĩnh vực mà họ nghiên cứu như các nhà cổ sinh vật học nghiên cứu các loại động vật không xương sống (cổ sinh vật không xương sống, các nhà cổ sinh vật học nghiên cứu các loại động vật có xương sống (cổ sinh vật có xương sống, bao gồm cả các hóa thạch của loài người (cổ nhân chủng học). Các nhà cổ vi sinh học nghiên cứu các loại hóa thạch của các loài vi sinh vật, bao gồm việc nghiên cứu các hóa thạch được bao bọc trong các chất hữu cơ khác ví dụ như hổ phách...được gọi là phấn hoa học.

Có rất nhiều các lĩnh vực đặc trưng như cổ sinh thái học, cổ thực vật học, khoa học nghiên cứu dấu phân hóa thạch..., tất cả các nghiên cứu đó để làm sáng tỏ những vấn đề mà con người hiện đại chưa biết đến sau khi các loài sinh vật đó biến mất khỏi sự sống.
Các lĩnh vực chính của việc nghiên cứu cổ sinh vật học liên quan đến các vấn đề như tầng đá với niên đại địa chất của chúng và việc nghiên cứu đến sự tiến hóa của sự sống. Cổ sinh vật học sử dụng cùng một hệ thống danh pháp kép cổ điển được nghĩ ra cho sinh học của nhà sinh vật học người Thụy Điển Carolus Linnaeus vào giữa thế kỷ 18 và việc nghiên cứu cổ sinh vật học tiếp tục thêm vào các loài mới vào trong cây phả hệ của sự sống trên Trái Đất và so sánh mức độ quan hệ giữa các loài này bằng "kỹ thuật" còn nhiều mâu thuẫn là phân loại và miêu tả theo nhánh.

Lợi ích kinh tế cơ bản mà cổ sinh vật học mang lại đó là dựa vào kết quả nghiên cứu cổ sinh vật học người ta có thể xác định được niên đại của các lớp đất đá bao quanh các hóa thạch đó hoặc các lớp đất đá ở phía trên hoặc dưới nó. Những thông tin đó là rất quan trọng đối với ngành công nghiệp khai khoáng và đặc biệt là đối với ngành công nghiệp dầu mỏ.

Người tiền sử cũng đã biết đến các hóa thạch và đôi khi họ đã xác định chính xác chúng là các tàn tích của các dạng sống cổ đại. Việc nghiên cứu có tổ chức của cổ sinh vật học được bắt đầu vào cuối thế kỷ 18.

Các nhà cổ sinh học nổi tiếng
Các nhà cổ sinh vật học thuộc típ những người màu mè và lập dị trong lịch sử khoa học. Những nhân vật quan trọng bao gồm William Smith người Anh là người đầu tiên thông báo rằng các chuỗi hóa thạch tương tự nhau đã được tìm thấy theo khu vực và Georges Cuvier là người đầu tiên nghiên cứu các động vật cổ đại dựa trên các động vật còn đang sinh sống. Nổi tiếng nhất trong số các người Mỹ là Edward Drinker Cope, Othniel Charles Marsh, Paul Sereno, Henry Fairfield Osborn, Louis Agassiz, Charles Walcott và Roy Chapman Andrews. Các nhà cổ sinh vật học nổi tiếng ở châu Âu có Björn Kurtén (người Phần Lan gốc Thụy Điển), nhà cổ côn trùng học người Czech Jarmila Kukalova-Peck. Franz Nopcsa von Felsö-Szilvás thông thường được coi là người sáng lập ra bộ môn cổ sinh học, một lĩnh vực cần thiết phải làm việc với các chức năng sinh học và sinh thái học được suy ra từ các hóa thạch.

Ngoài ra còn một số các nhà cổ sinh vật học nổi tiếng khác. Charles Darwin đã thu thập các mẫu hóa thạch động vật có vú ở Nam Mỹ trong chuyến công du của mình tới Beagle và đã kiểm tra các cánh rừng hóa đá ở Patagonia. Thomas Jefferson có một sự ham mê với các bộ xương voi ma mút. Bằng việc quan sát răng động vật có vú và đào bới nghiên cứu về chim cánh cụt, George Gaylord Simpson đã đóng một vai trò quan trọng chủ yếu trong việc đem các ý tưởng từ sinh học, cổ sinh vật học và di truyền học lại với nhau để góp phần tạo ra "sự tổng hợp hiện đại" của sinh học tiến hóa, cuốn sách "Tempo and Mode" của ông là cổ điển trong lĩnh vực này. Các tên tuổi nổi tiếng trong cổ sinh vật học động vật không xương sống có Steven Stanley, Stephen Jay Gould, David Raup, Geerat Vermeij và Jack Sepkoski là những người đã làm rất nhiều để mở rộng kho tàng kiến thức của chúng ta về các mô hình dài hạn trong sự tiến hóa sự sống trên Trái Đất. Tương tự là trường hợp của nhà khoa học người Croatia Dragutin Gorjanovic-Kramberger và phát hiện của ông về "Người Krapina".

Các nhà cổ sinh vật học khác còn có Yves Coppens. Các nhà khoa học hiện đại trong lĩnh vực cổ sinh vật học bao gồm John Ostrom, Bob Bakker, David B. Weishampel và Jack Horner.

Nghiên cứu
Các công việc trong lĩnh vực cổ sinh vật học có thể chia ra thành điều tra ngoài trời, khai quật, bảo quản hóa thạch và xử lý trong phòng thí nghiệm, phân loại và thu thập các dữ liệu khác, miêu tả hệ thống các loài mới và quản lý các mẫu sưu tập.

Xem thêm
 Thời gian biểu của địa lý, cổ sinh vật học, sinh học
 Các ấn phẩm quan trọng trong cổ sinh vật học

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tin mới về khủng long -Một website được ngưỡng mộ, với các tin tức quốc tế mới nhất về khủng long.
 Meganeura  Website về tiến hóa của côn trùng và các mẫu hóa thạch.
 Website cổ sinh học của Smithsonia
 Viện bảo tàng cổ sinh vật học trường đại học tổng hợp California- Các câu hỏi thường gặp về cổ sinh vật học
 Người Krapina
 Nơi cung cấp nhiều thông tin về Khủng long, thông tin và hình ảnh sơ lược về các thời kì trong lịch sử tự nhiên và về hơn 300 loại khủng long đã được biết đến

Động vật học
Địa chất học
Khoa học Trái Đất
Hóa thạch
Địa chất lịch sử
Sinh học tiến hóa


title: Ăn trầu

text:
Ăn trầu là một tập tục phổ biến ở vùng nhiệt đới châu Á và châu Đại Dương, dùng hỗn hợp lá trầu không và cau.

Tục ăn trầu có công dụng làm thơm miệng và là nghi thức xã giao cùng lễ nghi ở Nam Á và Đông Nam Á.

Biến thể

Tục ăn trầu có nhiều thể loại.

Ở Việt Nam trầu có thể thêm vôi, vỏ chay, vỏ quạch, vỏ quế và thuốc lào. Các loại thực vật khác được dùng ăn kèm có vỏ trầm, rễ sen, vỏ khoai, vỏ đỏ.

Ở Miến Điện thì trầu ("kun-ya") có thêm đậu khấu, đinh hương và cau.

Ở Ấn Độ trầu gọi là "paan", thường có thuốc lào, cau vụn, gói trong lá trầu. Nhiều hương liệu khác cũng được dùng ăn kèm như bạch đậu khấu. Khi cầu kỳ thì bọc thêm miếng bạc lá. Loại ngọt, "meetha paan" thì thêm dừa, gia vị và cả mứt trái cây. Theo Ấn Độ giáo thì trầu cũng dùng làm lễ vật khi cúng thần ("puja") và cử hành hôn lễ. Miếng trầu ở Ấn Độ têm hình phễu nhọn mũi.

Ở Philippines, tục ăn trầu ("nga-nga") vẫn còn phổ thông trong giới cao niên.

Người Đài Loan là những người buôn bán và ăn trầu cau nổi tiếng thế giới, với khoảng 20% dân số ăn cau và hàng năm khoảng 3 tỷ USD được tiêu thụ. Hàng năm họ nhập khẩu rất nhiều cau từ Sumatra, Malacca, Thái Lan, Việt Nam.

Hậu quả sức khỏe

Cơ quan Quốc tế Nghiên cứu Ung thư (International Agency for Research on Cancer/IARC) cho rằng việc ăn trầu có thể gây ung thư. Hóa chất chính là từ lá trầu làm tăng tỷ lệ ung thư miệng gấp 8,4 lần so với người không ăn trầu. Nếu ăn kèm với thuốc lào tỷ lệ tăng lên 9,9 lần.

Tuy nhiên, lá trầu cũng có các công dụng tốt. Theo kết quả phân tích thành phần hoạt chất trong lá trầu: có 85,4% nước, 3,1% protid, 0,8% chất béo và 6,1% đường. Ngoài ra lá trầu còn chứa nhiều calci, carotene, các vitamin gồm vitamin C, thiamin, riboflavin và niacin. Trong lá trầu còn chứa nhiều tannin, đường, ester và tinh dầu. Tinh dầu có mùi thơm, vị cay, màu vàng nhạt được gọi là chavicol, có tác dụng sát trùng mạnh đối với các loại vi trùng như tụ cầu khuẩn, liên cầu khuẩn, vi khuẩn subtilis và trực trùng coli nên được dùng làm thuốc chữa lỵ và sốt rét.

Dụng cụ

Vì vai trò văn hóa của tục ăn trầu, nhiều nền văn hóa có những dụng cụ đặc biệt gắn liền với tập tục này.

Ở Việt Nam dùng cơi trầu để cất giữ các vật liệu. Cơi thường làm bằng gỗ, phủ sơn, trông như một cái khay tròn có nắp đậy. Đám cưới ngày nay vẫn còn dùng cơi khi bày trầu cau làm sính lễ rước dâu. Có nơi dùng âu trầu (còn gọi là ô) làm bằng kim loại, dáng như một cái vại có chân. Ngoài ra còn có bình vôi đặt ở chỗ tiếp khách để người ăn trầu dùng khi têm trầu. Muốn lấy vôi ra thì dùng chìa vôi để quết. Khi cần một lượng vôi nhỏ để dễ mang đi thì người Việt dùng ống vôi. Bộ xà tích trong trang phục cổ truyền của người phụ nữ Miền Bắc đeo bên sườn thường có đính một ống vôi để tiện mang bên mình. Người già yếu răng không ăn trầu được thì có cối giã trầu bằng kim loại để nghiền nát miếng trầu cho dễ ăn. Tục ăn trầu cũng tạo ra bã trầu nên những nhà giàu có thường đặt ống nhổ ở chỗ tiếp khách đựng bã trầu. Những vật dụng này đến đầu thế kỷ 20 được coi là một bộ phận trong nghi vệ của một vị quan và những nhà quyền quý. Khi quan đi xa thì có những người bưng tráp, bình vôi, ống nhổ v.v.

Trong văn hóa Việt Nam
Trong một ngôi mộ thuộc thời kỳ Đông Sơn khai quật ở núi Nấp, Thanh Hóa, nhà khảo cổ đã khảo sát mấy bộ răng
có niên đại 1700 đến 3000 năm trước đây đã thấy chứng tích phẩm màu đỏ cùng những vết cọ xát qua kính hiển vi điện tử. Khi đem phân tích hóa chất thì thấy tương tự như hóa chất của cau nên có thể phỏng đoán là người cổ đại văn minh Đông Sơn đã có tục nhuộm răng ăn trầu.

Sự tích trầu cau

Trong kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, có Sự tích trầu cau. Câu chuyện này nhân cách hóa nguồn gốc của cây cau, cây trầu không và tảng đá vôi là những thứ được sử dụng để ăn trầu cũng như giải thích tục lệ sử dụng trầu cau trong các đám cưới.

Câu chuyện kể là vào đời vua Hùng Vương thứ tư có hai anh em Tân và Lang rất thương yêu nhau. Tân sau khi có vợ thì không còn chăm sóc đến em như trước nữa. Lang lấy làm buồn rầu và bỏ nhà ra đi. Tới bên bờ suối thì Lang mệt quá, gục xuống chết và hóa thành tảng đá vôi. Tân, không thấy em về, vì thương em nên quyết đi tìm. Đi đến bờ suối thì Tân mệt lả và chết, biến thành cây cau bên tảng đá vôi. Vợ Tân không thấy chồng cũng bỏ đi tìm. Nàng tìm đến bờ suối, ngồi dựa vào thân cau mà chết, biến thành dây trầu không. Trầu, cau và vôi khi quyện lại với nhau tạo ra sắc đỏ như máu nên sau có vua Hùng Vương đi tuần qua đó, nghe thấy câu chuyện trên mà dạy cho dân Việt hãy dùng ba thứ vôi, cau và trầu làm biểu tượng tình nghĩa thắm thiết anh em, vợ chồng.

Cho đến ngày nay, trầu cau vẫn là thứ không thể thiếu việc giao hiếu, kết thân và cưới hỏi của người Việt.

Vị trí trong văn hóa Việt

Trầu cau là những thứ ngày xưa không thể thiếu trong các dịp xã giao hay lễ hội của người Việt. Tuy rằng ngày nay các phong tục tập quán này mất đi khá nhiều nhưng nó vẫn còn mang ý nghĩa sâu đậm trong văn hóa và văn chương Việt Nam.

Ngoài truyện cổ tích Trầu Cau, sau đây là một số thí dụ tiêu biểu:

Thương nhau cau sáu bổ ba,Ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười.
—Ca dao
Quả cau nho nhỏ,Cái vỏ vân vân.Nay anh học gần,Mai anh học xaLấy chồng từ thuở mười ba,Đến năm mười tám thiếp đà năm con.Ra đường thiếp hãy còn son,Về nhà thiếp đã năm con cùng chàng.
—Ca dao
Miếng trầu là đầu câu chuyện ý nói tục ăn trầu là bước đầu xã giao
Bỏ thuốc tậu trâu; bỏ trầu tậu ruộng.
Miếng trầu là đầu thuốc câm. ý nói ăn trầu của nhau thì phải nhờ lời giao ước kể cả việc giữ kín chuyện
--Tục ngữ
Mời TrầuQuả cau nho nhỏ, miếng trầu ôi,Này của Xuân Hương đã quệt rồi.Có phải duyên nhau thì thắm lại,Đừng xanh như lá bạc như vôi.
—Thơ của Nữ sĩ Hồ Xuân Hương

Tục nhuộm răng đen cũng có liên hệ với tục ăn trầu tuy hai tập tục này là hai khía cạnh khác nhau. Một mang hình thức xã giao và lễ nghi, một là cách trang sức nhưng cả hai bổ sung cho nhau.

Cách ăn

Dùng từ 1 hoặc 2 lá trầu, quét một ít vôi (loại vôi nhão, màu trắng hoặc màu hồng, có thể mua ở nơi bán trầu cau) vào một quả cau bổ ra làm sáu miếng nhỏ, những lúc cau hiếm có thể bổ cau làm tám. Cau tươi hoặc cau khô đều đắc dụng. Nếu cau khô thì phải ngâm nước trước khi ăn khoảng 20 phút cho mềm. Hỗn hợp trầu, cau, vôi đem cho vào miệng nhai nát. Với những người lớn tuổi, răng yếu thì cho vào ống ngoái tức ống giã trầu. Dụng cụ này có hình dáng, kích thước tương tự như cái chung uống rượu, được làm bằng đồng hoặc bằng sứ. (Thời chiến tranh, người ta thường làm ống ngoái bằng vỏ đạn đồng bằng cách cưa vỏ đạn 12,7 mm,lấy phần dưới của vỏ đạn, chiều cao khoảng 70 mm). Dùng một que bằng kim loại (gọi là cây ngoái trầu) nghiền nhỏ trầu cau ra, sau đó lùa hỗn hợp này vào miệng để nhai.

Nhai như thế, hương vị của trầu-cau-vôi sẽ làm cho người nhai trầu có cảm giác cay cay, hơi say. Khi nhai, nước bọt tiết ra hòa vào hỗn hợp trầu-cau-vôi, người nhai thường nhổ ra. Dung dịch này có màu hồng, gọi là cổ trầu. Khi nhai khoảng 30-60 phút hoặc lâu hơn nữa (tùy thói quen từng người) người nhai sẽ nhả bỏ những gì còn lại, phần này gọi là xác trầu hoặc bã trầu. Trong lúc nhai trầu, để tẩy cổ trầu và xác trầu bám vào răng, người ta có thể dùng một nhúm nhỏ thuốc lào hay thuốc lá loại thường (được gọi là thuốc xỉa) để chà răng. Động tác này gọi là xỉa thuốc. Nhúm thuốc xỉa này được ngậm bằng môi trên ở một phía của miệng để xỉa thường xuyên trong lúc nhai trầu, đến khi nào nhả bỏ bã trầu thì sẽ bỏ luôn nhúm thuốc xỉa này. Sau đó súc miệng bằng nước lã, đó là lý do những khi giỗ kỵ, ta thường thấy trên bàn cúng thường có thêm ly nước lã, gọi là "nước súc miệng", dành cho hương hồn của quý bà ăn trầu.

Nhai trầu là một thói quen của một số phụ nữ Việt Nam, thường là những người ở độ tuổi trung niên trở lên. Nó giống như thói quen hút thuốc ở nam giới. Ngoài ra, ăn trầu còn thể hiện nét văn hóa giao tiếp ở nông thôn. Các bà khi gặp nhau thì việc đầu tiên là mời nhau miếng trầu, sau đó mới hàn huyên, đàm đạo.

Chú thích

Xem thêm
 Cau
 Trầu không
 Chay (thực vật)
 Bình vôi
 Nhuộm răng đen
 Tân lang Tây Thi

Liên kết ngoài

Văn hóa Việt Nam
Văn hóa Ấn Độ
Ẩm thực Bangladesh
Văn hóa Thái Lan
Văn hóa Campuchia
Văn hóa Indonesia
Văn hóa Lào
Văn hóa Myanmar
Văn hóa Pakistan
Văn hóa Philippines
Văn hóa Đài Loan
Văn hóa châu Á


title: Miami Beach, Florida

text:
Miami Beach, Florida là một thành phố thuộc quận quận trong bang Florida, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Florida
Miami Beach, Florida


title: Murbad

text:
Murbad là một thị trấn thống kê (census town) của quận Thane thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Murbad có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 83 mét (272 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Murbad có dân số 15.823 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Murbad có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 65%. Tại Murbad, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Media Access Control

text:
Media Access Control hay Medium Access Control (tiếng Anh, viết tắt:MAC) có nghĩa là "điều khiển truy nhập môi trường") là tầng con, một phần của tầng liên kết dữ liệu trong mô hình 7 tầng OSI. Tầng liên kết dữ liệu (tầng nhì) được chia thành 2 tầng con: MAC nằm ở dưới, trên nó là tần con LLC. MAC cung cấp các cơ chế đánh địa chỉ và điều khiển  (channel access), các cơ chế này cho phép các trạm cuối (terminal) hoặc các nút mạng liên lạc với nhau trong một mạng, điển hình là mạng  hoặc MAN. Giao thức MAC không cần thiết trong liên lạc điểm-tới-điểm song công (full-duplex).

Tầng con MAC hoạt động với vai trò một giao diện giữa tầng con điều khiển liên kết lôgic LLC và tầng vật lý của mạng.

Tầng MAC cung cấp một cơ chế đánh địa chỉ được gọi là địa chỉ vật lý hoặc địa chỉ MAC. Đây là một con số được cấp một cách phân biệt cho từng card mạng, cho phép chuyển giao các gói dữ liệu tới đích trong một mạng con, nghĩa là một mạng vật lý không có các thiết bị định tuyến, ví dụ một mạng Ethernet.

MAC - Media access control thường được dùng như là một từ đồng nghĩa với giao thức đa truy nhập (multiple access protocol), do tầng con MAC cung cấp giao thức và các cơ chế điều khiển cần thiết cho một phương pháp truy nhập kênh nhất định (channel access method). Việc này cho phép nhiều trạm kết nối tới cùng một môi trường vật lý dùng chung môi trường đó. Ví dụ về các môi trường vật lý dùng chung là bus network, ring network, hub network, mạng không dây và các liên kết điểm-tới-điểm bán song công (half-duplex).

Các ví dụ về các giao thức đa truy nhập kiểu gói tin (packet mode) dành cho các mạng nối dây đa chặng (multi-drop):
 CSMA/CD (dùng trong Ethernet và IEEE 802.3),
 Token ring (IEEE 802.4)
 Token bus (IEEE 802.5)
 Token passing (dùng trong FDDI).

Các ví dụ về các giao thức đa truy nhập có thể được sử dụng trong các mạng không dây dùng sóng radio gửi dữ liệu theo gói tin:
 CSMA/CA
 Slotted ALOHA
 Dynamic TDMA
 Reservation ALOHA (R-ALOHA).
 CDMA
 OFDMA

Địa chỉ MAC
Các địa chỉ MAC có chiều dài 6bytes, thường bao gồm ba loại:
Unicast: Bit I/G là bit có trọng số lớn nhất trong octet có trọng số lớn nhất được gán bằng 0.
Broadcast: Là một địa chỉ tượng trưng cho tất cả các thiết bị trong mạng LAN segment ở một thờI điểm. Địa chỉ này có dạng 0xFFFF.FFFF.FFFF.
Multicast: Bit I/G được gán bằng 1.

Các tài liệu IEEE chỉ ra các địa chỉ Ethernet với các bit có trọng số lớn nhất bên trái. Tuy nhiên bên trong mỗi octet, bit nằm bên trái nhất lại là bit có trọng số thấp nhất; bit nằm bên phải nhất thì được gọi là bit có trọng số lớn nhất. Nhiều tài liệu gọi dạng địa chỉ này là non-canonical. Bất chấp thuật ngữ nào được dùng, thứ tự bit bên trong mỗi octet là quan trọng để có thể hiểu được ý nghĩa của hai bit có trọng số lớn nhất trong một địa chỉ Ethernet:

The Individual/Group (I/G) bit: Nếu địa chỉ là unicast, I/G=0, nếu là multicast hay broadcast, I/G=1.
The Universal/Local (U/L) bit: nếu bit này = 0, địa chỉ vendor được gán. Nếu bit U/L=1: địa chỉ này đã được người quản trị dùng và ghi đè lên giá trị do nhà sản xuất gán.

Bit I/G sẽ chỉ ra khi nào địa chỉ MAC là tượng trưng 1 một thiết bị đơn lẻ hay một nhóm các thiết bị. Bit U/L sẽ chỉ ra các địa chỉ được cấu hình cục bộ. Ví dụ, địa chỉ multicast được dùng bởi IP Multicast luôn được bắt đầu bằng 0x01005E. Giá trị hex 01 chuyển sang dạng nhị phân là 00000001, với giá trị bit most significant bằng 1, xác nhận việc sử dụng bit I/G.

Như vậy, địa chỉ MAC cho cả ba trường hợp multicast/unicast/broadcast được quyết định dựa trên ý nghĩa của vị trí một số bit trong các octet địa chỉ.

Ở cấp độ ccna, có thể bạn cần nắm thông tin là địa chỉ mac chia thành hai phần, một phần do nhà sản xuất quy định, một phần gọi là OUI, do IEEE quy định dành cho các vendor.

Xem thêm
 Phương pháp truy nhập kênh (Channel access method)
 Địa chỉ MAC
 Ethernet và CSMA/CD
 Token Ring và token passing
 CSMA/CA

Tham khảo

Media access control
Các phương thức truy cập kênh
Giao thức liên kết


title: Juxtolena

text:
Juxtolena là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Juxtolena omphalia Razowski & Becker, 1993
Juxtolena oncodina Razowski & Becker, 1994

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Cochylini


title: Cần Thơ (định hướng)

text:
Cần Thơ là một thành phố trực thuộc trung ương của Việt Nam và là đô thị trung tâm kinh tế lớn nhất của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, tách ra từ tỉnh Cần Thơ cũ vào năm 2003. Ngoài ra, Cần Thơ còn có thể chỉ một số đơn vị hành chính tồn tại trong lịch sử như:

Tỉnh Cần Thơ: một tỉnh cũ ở Nam Bộ tồn tại đến năm 2003, nay tương ứng với hai địa bàn Thành phố Cần Thơ và Tỉnh Hậu Giang hiện nay.
Thành phố Cần Thơ trước đây thuộc tỉnh Hậu Giang (cũ) và sau đó thuộc tỉnh Cần Thơ và là tỉnh lỵ của tỉnh này, nay tương ứng với các quận Ninh Kiều, Bình Thuỷ, một phần quận Cái Răng và một phần huyện Phong Điền ngày nay.

Ngày nay, tên gọi Cần Thơ được đặt cho:
Cầu Cần Thơ: cây cầu bắc qua sông Hậu, nối liền tỉnh Vĩnh Long và thành phố Cần Thơ, được đưa vào sử dụng từ năm 2010.
Sông Cần Thơ: con sông chảy trên địa bàn thành phố.
Sân bay quốc tế Cần Thơ.

Xem thêm

Cần Thơ


title: Dendrobates minutus

text:
Dendrobates minutus (tên tiếng Anh: Blue-bellied Poison Frog) là một loài ếch thuộc họ Dendrobatidae.
Loài này có ở Colombia và Panama.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Solís, F., Ibáñez, R., Jaramillo, C., Fuenmayor, Q., Jungfer, K.-H. & Bolívar, W. 2004. Dendrobates minutus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Dendrobates
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Panama


title: Tân Xã, Đài Trung

text:
Tân Xã () là một khu (quận) của thành phố Đài Trung, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Đây là một quận đồi núi và có tỷ lệ đô thị hóa thấp. Tân Xã có diện tích 68,8874 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 đạt 25.514 người thuộc 7.357 hộ gia đình; mật độ cư trú là 370,4 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang thông tin chính thức

Đài Trung


title: 21720 Pilishvili

text:
21720 Pilishvili (1999 RQ119) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21720 Pilishvili

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Nannamoria bulbosa

text:
Nannamoria bulbosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nannamoria


title: Gynoplistia longiramus

text:
Gynoplistia longiramus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Pheletes aeneoniger

text:
Pheletes aeneoniger là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được DeGeer miêu tả khoa học năm 1774.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

A


title: Teruel

text:
Teruel là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Đây là thủ phủ của tỉnh Teruel. Dân số 34.240 người năm 2006.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Teruel existe
 Teruel Travelguide and Hotel bookings in English
 The main page of Teruel's City Hall
 English World Heritage Centre
 Flickr Photos

Đô thị ở Teruel
Khởi đầu năm 1176


title: Rhyacophila formosae

text:
Rhyacophila formosae là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Euryglossula chalcosoma

text:
Euryglossula chalcosoma là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1913.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Euryglossula
Động vật được mô tả năm 1913


title: Frôlois

text:
Frôlois  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Xã Frôlois nằm ở khu vực có độ cao trung bình 400 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Hydrobiosis budgei

text:
Hydrobiosis budgei là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Chú thích

Hydrobiosis


title: Sèvres-Anxaumont

text:
Sèvres-Anxaumont là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 15,49kilômét vuông, dân số năm 2006 là 1888 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 112 m trên mực nước biển.

Hành chính

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Sèvres-Anxaumont trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Sèvres-Anxaumont trên trang mạng của INSEE
 Sèvres-Anxaumont sur le site du Quid
 Communes les plus proches de Sèvres-Anxaumont
 Localisation de Sèvres-Anxaumont sur une carte de France
 Plan de Sèvres-Anxaumont sur Mapquest

Tham khảo

Sevres-Anxaumont


title: Nguyễn Kính

text:
Nguyễn Kính (chữ Hán: 阮敬; 1508 - 1572) tên thường gọi là Nguyễn Thanh Phúc, là một công thần khai quốc nhà Mạc trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
Nguyễn Kính, cũng còn thường gọi là Phúc, sinh ra trong một gia đình làm nghề đốn củi ở xã Dị Nậu, nơi sử sách chép là Cổ Nậu Trang, dân gian quen gọi là Kẻ Núc, nay thuộc huyện Thạch Thất, Hà Nội. Thuở bé, Phúc diện mạo khôi ngô, khỏe mạnh, ham học hỏi và nghịch ngợm. Sách Đại Việt thông sử của nhà Hậu Lê đối lập với nhà Mạc mô tả ông là người "tính hung hãn, vô lại".

Đánh Trần Cảo
Thời Nguyễn Kính lớn lên, nhà Hậu Lê suy yếu trầm trọng do hai vua Uy Mục và Tương Dực. Vua Lê Tương Dực ăn chơi trụy lạc, dân gian bị bóc lột cùng khốn, đồng loạt nổi dậy làm phản, trong đó lớn nhất khởi nghĩa Trần Cảo.

Trong triều nảy sinh bè phái, đại thần Trịnh Duy Sản can ngăn vua Tương Dực bị đánh đòn nên sinh oán hận, giết chết vua Tương Dực, lập chắt của vua Lê Thánh Tông là Y mới 11 tuổi lên ngôi, tức là Lê Chiêu Tông (1516).

Quân khởi nghĩa Trần Cảo tiến đánh kinh thành Thăng Long. Cùng lúc đó Nguyễn Hoằng Dụ đóng quân ở Bồ Đề, được tin Duy Sản giết vua, liền đem quân qua sông, đốt hết phố xá trong kinh thành. Trịnh Duy Sản thấy kinh thành bị phá liền mang vua Lê Chiêu Tông bỏ chạy về Tây Đô (Thanh Hóa).

Nhân đấy Trần Cảo sang qua sông, vào chiếm cứ kinh thành. Lúc đó con nuôi Trịnh Duy Sản là Thiết Sơn bá Trần Chân thống suất các dũng sĩ cũ cùng con em trong nhà, binh tráng trong làng đóng ở chợ Hoàng Hoa, để mưu tính công việc đánh Trần Cảo. Nguyễn Kính bèn tụ tập con em đi theo Trần Chân, được Trần Chân tin dùng.

Ông cùng Trần Chân từ làng Dư Dụ huyện Thanh Đàm đem quân đón đánh tướng của Trần Cảo là Phan Ất từ làng Bảo Đà huyện Thanh Oai tiến đến. Quân hai bên kịch chiến ở xạ đôi (mô đất để tập bắn). Trần Chân bị thương, lại thấy rằng toán quân của mình chơ vơ khó có thể đánh lâu được, bèn nhân đêm rút quân đến chợ Hoàng Hoa.

Trịnh Duy Sản, Nguyễn Hoằng Dụ, Trịnh Tuy và các quan cựu thần phân binh ra vây Đông Kinh. Trần Cao phải bỏ kinh thành chạy lên đất Lạng Nguyên. Vua Chiêu Tông trở lại kinh thành.

Sau đó Trịnh Duy Sản đi đánh Cảo bị tử trận ở Chí Linh. Cảo lại mang quân về định đánh kinh thành. Nguyễn Kính theo Trần Chân phá được Cảo ở Gia Lâm. Cảo thua chạy rút qua sông Cầu, truyền ngôi cho con là Cung và bỏ đi làm sư mất tích.

Võ tướng bất trị
Trần Cảo tạm bị dẹp yên nhưng các đại thần nhà Lê lại quay sang đánh nhau. Nguyễn Hoằng Dụ cất quân đánh Trịnh Tuy. Tuy bèn bỏ chạy.
Trần Chân về phe với Trịnh Tuy, cất quân đánh Hoằng Dụ. Nguyễn Kính theo giúp, theo mật lệnh của Trần Chân cùng con em các quân doanh ở Sơn Tây đánh Hoằng Dụ. Dụ không chống nổi, chạy vào Thanh Hoa.

Trần Chân đã đuổi được Nguyễn Hoằng Dụ, cầm quân bảo vệ kinh sư, một mình cầm quyền bính trong tay. Mạc Đăng Dung muốn kết thân, liền hỏi lấy con gái Trần Chân cho con trai mình là Mạc Đăng Doanh.

Ngày 11 tháng 7 năm 1518, Chiêu Tông tin lời gièm pha muốn giết Trần Chân, bèn cho triệu Trần Chân vào trong cung cấm. Trần Chân cùng các thủ hạ Trần Trí, Nguyễn Nga, Nguyễn Bá Đại, Lê Nguyên Khâm... 6 người đi vào. Chiêu Tông hạ lệnh đóng các cửa thành rồi sai lực sĩ bắt, Trần Chân chạy đến trên thành, người giữ cửa bắt được đem chém chết.

Nguyễn Kính cùng các thủ hạ của Trần Chân là Hoàng Duy Nhạc, Nguyễn Áng nghe tin Trần Chân bị hãm trong thành, bèn đánh ba hồi chiêng, đem quân vào cửa Đại Hưng. Thấy các cửa thành đã đóng, Nguyễn Kính cùng các tướng bèn tiến thẳng vào ty Địch vạn vệ Cẩm y. Người giữ cửa ngăn lại không cho vào. Vua Chiêu Tông đem quân đi tuần trong thành, bêu đầu Trần Chân cho xem. Nguyễn Kính biết Trần Chân đã bị giết, mà mình thì cô thế, bèn tạm rút lui ra ngoài. Ông tập hợp đông đủ các thủ hạ của Trần Chân để đánh báo thù.

Ngày 14 tháng 7, Nguyễn Kính cùng Nguyễn Áng, Nguyễn Hiêu, Cao Xuân Thì (có sách chép là Nguyễn Chi, Mã Cử) cùng họp với nhau ở chùa Yên Lãng , đem quân đánh vào sát kinh thành. Vua Chiêu Tông đang đêm phải chạy sang dinh Bồ Đề ở Gia Lâm để tránh.

Trịnh Tuy đóng quân ở Sơn Nam có hơn 1 vạn người, nghe tin vua chạy ra ngoài, quân lính tan rã. Quân Sơn Tây của Nguyễn Kính thả sức cướp phá, kinh thành sạch không. Chiêu Tông cho gọi Nguyễn Hoằng Dụ ra đánh Nguyễn Kính, nhưng Hoằng Dụ lưỡng lự không đi.

Chiêu Tông bèn triệu thông gia của Trần Chân là Mạc Đăng Dung đang trấn thủ Hải Dương về cứu, rồi sai người đi dụ Nguyễn Kính. Ông đòi vua Chiêu Tông phải giết Chử Khải, Trịnh Hựu, Ngô Bính là những người gièm pha Trần Chân. Chiêu Tông nghe kế của Đàm Cử, bèn giết 3 người. Nhưng Nguyễn Kính lại càng hoành hành, đóng quân không rút.

Tháng 9 năm 1518, Trịnh Tuy và văn thần Nguyễn Sư mưu lập người con của Tĩnh Tu công Lộc tên là Bảng làm vua, đổi niên hiệu là Đại Đức, rồi lại phế Bảng và lập em Bảng là Lê Do, đổi niên hiệu là Thiên Hiến, làm hành diện ở xã Do Nha, huyện Từ Liêm. Tuy sai người dụ Nguyễn Kính. Nguyễn Kính thấy Tuy là người cùng phe với Trịnh Duy Sản và Trần Chân trước đây nên đồng lòng đi theo.

Chiêu Tông sai người đi mời Nguyễn Hoằng Dụ lần nữa và sai Mạc Đăng Dung cùng đi đánh Nguyễn Kính. Hoằng Dụ được tin, bèn đem quân Thanh Hoa ra cứu. Nguyễn Kính đánh cho Hoằng Dụ thua to, quân chết rất nhiều. Hoằng Dụ chạy xuống thuyền, tự liệu không đánh được Nguyễn Kính, liền bãi binh bỏ chạy về Thanh Hóa rồi chết, chỉ để một mình Mạc Đăng Dung ở lại cầm cự.

Tháng 1 năm 1519, Chiêu Tông sai các tướng đánh phá, Trịnh Tuy thua trận, cùng Lê Do rút về vùng Yên Lãng, Yên Lạc . Chiêu Tông lại sai tướng đến đánh, bọn Tuy đang đêm kinh sợ trốn chạy.

Tháng 7 năm 1519, Mạc Đăng Dung thống lĩnh các quân thủy bộ phá Lê Do ở Từ Liêm rồi bắt được Do ở Ninh Sơn, giải về giết chết. Trịnh Tuy bỏ chạy về Thanh Hoá. Nguyễn Kính cùng Nguyễn Áng, Hoàng Duy Nhạc đều xin hàng triều đình.

Bỏ Lê theo Mạc
Ngày 27 tháng 7 năm 1522, Chiêu Tông không muốn bị Đăng Dung khống chế, bèn chạy ra Sơn Tây gọi quân Cần vương. Đăng Dung sai Hoàng Duy Nhạc mang quân đuổi theo, tới huyện Thạch Thất thì đuổi kịp. Chiêu Tông đem quân huyện Thạch Thất chống lại, bắt được Duy Nhạc.

Đăng Dung bèn lập em Chiêu Tông là Xuân lên ngôi, tức là Lê Cung Hoàng, lấy niên hiệu là Thống Nguyên. Từ bấy giờ trong nước có 2 vua là Chiêu Tông và Cung Hoàng.

Vua Chiêu Tông được các tướng Hà Phi Chuẩn, Đàm Thận Huy, Lê Đình Tú về cứu. Nguyễn Kính cùng Nguyễn Áng cũng theo giúp Chiêu Tông chống Đăng Dung. Thanh thế Chiêu Tông rất lớn, làm chủ các xứ phía Tây, Nam, Bắc. Mạc Đăng Dung và vua Cung Hoàng chỉ còn phía đông. Nhưng sau đó Trịnh Tuy ở Thanh Hóa ra cần vương, các tướng bất hoà. Trịnh Tuy trở thành lực lượng cần vương mạnh nhất, tranh công mang Chiêu Tông vào Thanh Hoá, ra lệnh các đạo bãi binh, từ đó các tướng không theo Chiêu Tông nữa.

Nguyễn Kính và Nguyễn Áng thấy vậy bèn đi theo Mạc Đăng Dung. Từ đó ông trở thành trợ thủ đắc lực của họ Mạc. Ông theo Mạc Đăng Dung đi đánh dẹp các lực lượng đối lập, tới năm 1525 bắt được vua Chiêu Tông, dẹp các lực lượng trung thành với nhà Lê.

Đại thần nhà Mạc
Năm 1527, Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Hậu Lê, lập ra nhà Mạc, Nguyễn Kính được phong tước Tây Thanh hầu rồi Tây quận công trấn giữ vùng Sơn Tây.

Đầu năm 1531, Nguyễn Kim khởi binh chống nhà Mạc ở Ai Lao, mang quan về đánh Thanh Hoá. Mạc Thái Tông sai Tây quận công Nguyễn Kính vào đánh. Nguyễn Kính bị thua hai trận. Nhưng tới tháng 9, trời đổ mưa nhiều, ông thừa cơ dùng thủy quân tiến đánh, quân Nguyễn Kim rối loạn phải rút về Ai Lao.

Năm 1546, Mạc Hiến Tông mất, con là Mạc Phúc Nguyên còn nhỏ lên thay, tức là Mạc Tuyên Tông. Khiêm vương Mạc Kính Điển là người được Hiến Tông chọn làm phụ chính. Trong triều xảy ra biến loạn: Tứ Dương hầu Phạm Tử Nghi muốn lập người em của Mạc Thái Tông là Hoằng vương Mạc Chính Trung (con thứ hai của Mạc Thái Tổ) đã trưởng thành nhưng Mạc Kính Điển không thuận, quyết phò Phúc Nguyên lên ngôi. Tử Nghi bèn cùng Chính Trung khởi binh nổi loạn. Nguyễn Kính đứng về phía Mạc Kính Điển, dốc sức phò tá vua nhỏ Tuyên Tông.

Ban đầu Phạm Tử Nghi thắng thế, Nguyễn Kính theo Mạc Kính Điển cùng đi đánh Tử Nghi bị bại trận. Tuy nhiên sau đó Tử Nghi nhiều lần tiến đánh Đông Kinh nhưng đều bị Kính Điển, Nguyễn Kính và con ông là Hữu Mệnh kiên cường chống trả nên Tử Nghi không thể chiếm được thành, hao binh tổn tướng, phải đem Mạc Chính Trung chạy ra chiếm cứ Yên Quảng (Quảng Ninh) và thường kéo về cướp phá Hải Dương. Sau Tử Nghi quay sang đánh phá sang Quảng Đông, Quảng Tây, nhà Minh không kiềm chế nổi.

Sau Tử Nghi lại đem Chính Trung quay về Yên Quảng định đánh Đông Kinh. Năm 1551, Mạc Kính Điển mang quân đi dẹp Phạm Tử Nghi, sai kẻ dưới quyền lừa bắt được Tử Nghi đem chém. Mạc Chính Trung bỏ chạy sang Trung Quốc và bị giết.

Do có công lao với nhà Mạc trong trận này, ông được phong làm thái uý, Tây quốc công, được mở phủ riêng ở Cần Kiệm (Thạch Thất).

Năm 1572 thời Mạc Mậu Hợp, Nguyễn Kính mất. Ông được chôn cất tại Cần Kiệm (Thạch Thất). Nhà Mạc tuy tặng ông là Tây Kỳ vương. Ông là công thần khai quốc duy nhất của nhà Mạc sống cả năm đời vua Mạc.

Các con ông có ba người đều làm đại thần nhà Mạc và được ban họ vua: Mạc Nguyên làm đến thái bảo, tước Phú quốc công; Mạc Hữu Mệnh làm võ tướng, Mạc Ngọc Liễn là phò mã nhà Mạc, làm đến chức thái bảo Đà quốc công chưởng phủ sự.

Nhận định
Nhận định về hành động báo thù cho Trần Chân của Nguyễn Kính, sách Đại Việt Sử ký Toàn thư viết:

Hợp cả Nguyễn Kính, Nguyễn Ánh mà bàn, thì hai người này là tướng dưới trướng của [Trần] Chân, mài chí phục thù, dốc lòng trừ gian, liều mình cứu mạng cho chủ, trên là để báo lại ơn đức xưa nay, dưới là giải được mối oan khiên uất ức, phù trì chính khí cho ức vạn năm, diệt bọn gian hùng cho ngay lúc ấy, đạo thờ thầy đã sáng rõ lắm rồi.

Nhà Hậu Lê đổ nát, lại càng suy yếu vì loạn lạc giặc giã, quyền thần. Nhiều người nuôi chí làm bá vương trong bối cảnh đó.

Nguyễn Kính dốc lòng theo Trần Chân đánh giặc phò trợ nhà Lê, sau đó vì chủ tướng bị giết oan, bất chấp lệnh triều đình mà cất quân báo thù cho chủ. Khi đó Nguyễn Kính không nắm được Chiêu Tông như Đăng Dung nắm Cung Hoàng sau này, trường hợp ông gây sức ép yêu sách Chiêu Tông giết 3 người gièm pha Trần Chân cũng là duy nhất trong lịch sử Việt Nam, vua phải làm theo ý bầy tôi bên ngoài mà dằn lòng giết cận thần của mình.

Sau khi thù thầy rửa được rồi, đạo quân của Nguyễn Kính có dáng dấp một đạo quân phiến loạn vô chính phủ, loay hoay không biết đâu là chỗ sáng, hết phá phách càn rỡ, rồi theo Trịnh Tuy, lại theo Chiêu Tông.

Có ý kiến cho rằng Nguyễn Kính là người phản phúc, nhưng xét kỹ thì không phải như vậy. Nguyễn Kính chỉ mang cái dạ bộc trực mong báo thù, "hung hãn", giống như hình ảnh cơn giận của một Trương Phi trong Tam Quốc diễn nghĩa, Lý Quỳ trong Thủy Hử, chỉ biết tới chủ mà không cần biết tới vua. Ông không có toan tính, chí làm bá vương như Trịnh Tuy, Nguyễn Hoằng Dụ, Mạc Đăng Dung mà chỉ mong tìm chỗ theo như trước đây từng theo Trần Chân. Sau cùng, khi cả Trịnh Tuy lẫn Chiêu Tông đều khiến ông thất vọng, ông đã nhận ra Mạc Đăng Dung là minh chủ có thể theo giúp.

"Chim khôn chọn cành mà đậu, bầy tôi chọn chủ mà thờ". Nếu Nguyễn Kính là người chỉ biết hùa theo phe mạnh, ông đã theo Chiêu Tông đang thắng thế trước Mạc Đăng Dung (chỉ còn Hải Dương) khi Chiêu Tông theo Trịnh Tuy vào Thanh Hoá (1522). Nhưng lúc đó ông đã nhận ra sự thiếu sáng suốt của Chiêu Tông (trước giết oan Trần Chân, sau bỏ rơi các tướng Bắc bộ); còn với Trịnh Tuy - người quen cũ của ông – ông nhận ra Tuy không phải là đối thủ của Đăng Dung nên ông dứt khoát đi theo Đăng Dung. Sau nữa, lúc nhà Mạc chao đảo vì loạn Phạm Tử Nghi và sự ly khai về với nhà Lê của một loạt đại thần chủ chốt trong nhà Lê Bá Ly và Nguyễn Thiến, nếu Nguyễn Kính xu thời, ông cũng sẽ theo về nhà Lê trung hưng. Nhưng ngược lại, ông vẫn tận trung với ấu chúa nhà Mạc, là số ít các tướng tận tuỵ ở lại cùng hoàng thân Mạc Kính Điển chống giữ bảo vệ cơ nghiệp nhà Mạc. Không phải ngẫu nhiên ông trở thành người duy nhất ngoài gia tộc vua Mạc được truy tặng tước vương.

Chú thích

Xem thêm
 Nhà Hậu Lê
 Nhà Mạc
 Lê Chiêu Tông
 Trần Chân
 Mạc Đăng Dung
 Mạc Đăng Doanh
 Mạc Kính Điển
 Mạc Đăng Lượng
 Phạm Tử Nghi
 Mạc Ngọc Liễn

Tham khảo
 Đại Việt Sử ký Toàn thư
 Đại Việt thông sử

Võ tướng nhà Lê sơ
Quan lại nhà Mạc
Người Sơn Tây
Người Hà Tây
Người Hà Nội
Năm sinh thiếu
Mất năm 1572
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Công tước nhà Mạc
Vương tước nhà Mạc
Vương tước truy phong Việt Nam


title: Payrac

text:
Payrac là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Coelomera induta

text:
Coelomera induta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Clark miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Coelomera


title: San Damiano al Colle

text:
San Damiano al Colle là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 45 km về phía đông nam của Milan và khoảng 20 km về phía đông nam của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 767 người và diện tích là 6,4 km².

San Damiano al Colle giáp các đô thị sau: Bosnasco, Castel San Giovanni, Montù Beccaria, Rovescala.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Les Ormes, Vienne

text:
Les Ormes là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 24,22 km², dân số năm 2006 là 1536 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 50 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Les Ormes Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Ormes


title: Quốc khánh Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

text:
Ngày Quốc khánh nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là ngày lễ kỷ niệm sự ra đời của nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, được kỷ niệm hàng năm vào ngày 1 tháng 10. Ngày này ở Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Ma Cao được quy định là ngày lễ pháp định hoặc là ngày nghỉ của công chúng.

Tham khảo

Ngày lễ của Trung Quốc
Ngày lễ Trung Quốc
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Mười


title: Thọ Phong

text:
Thọ Phong () là một hương (xã) của huyện Hoa Liên, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Phía tây Thọ Phong là dãy núi Trung ương và phía đông là dãy núi Hải Ngạn, bờ biển của hương có hình thù kỳ thú và có tiềm năng phát triển về du lịch. Thọ Phong có diện tích 218,4448 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 18.570 người thuộc 6.851 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 85 người/km². Trên địa bàn hương có Đại học Quốc lập Đông Hoa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Hoa Liên


title: Propertius (bướm nhảy)

text:
Propertius là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hesperiini


title: Phục Linh

text:
Phục Linh là một xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Phục Linh nằm ở phía đông huyện Đại Từ, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Cù Vân
Phía tây giáp xã Tân Linh
Phía nam giáp xã Hà Thượng
Phía bắc giáp huyện Phú Lương.

Xã Phục Linh có diện tích 14,49 km², dân số năm 1999 là 8.346 người, mật độ dân số đạt 576 người/km².

Lịch sử
Sau năm 1975, Phục Linh là một xã thuộc huyện Đại Từ.

Ngày 10 tháng 4 năm 1999, thành lập xã Tân Linh trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Phục Linh.

Đến năm 2019, xã Phục Linh được chia thành 17 xóm: Cẩm 1, Cẩm 2, Cẩm 3, Khu 1, Khu 2, Khu 3, Khuôn 1, Khuôn 2, Khuôn 3, Lược 1, Lược 2, Mận, Ngọc Linh, Ngọc Tiến, Quéo, Soi, Thọ.

Ngày 11 tháng 12 năm 2019, sáp nhập xóm Cẩm 1 vào hai xóm Cẩm 2 và Cẩm 3.

Hành chính
Xã Phục Linh được chia thành 16 xóm: Cẩm 2, Cẩm 3, Khưu 1, Khưu 2, Khưu 3, Khuôn 1, Khuôn 2, Khuôn 3, Lược 1, Lược 2, Mận, Ngọc Linh, Ngọc Tiến, Quéo, Soi, Thọ.

Kinh tế - xã hội
Phục Linh là một trong 19 xã ATK của tỉnh Thái Nguyên với các ưu tiên trong đầu tư kinh tế - xã hội. Đây cũng là một xã nằm trong khu vực mỏ than Phấn Mễ.

Chú thích

Xem thêm


title: Gemmula vagata

text:
Gemmula vagata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gemmula


title: Vara (đô thị)

text:
Đô thị Vara (Vara kommun) là một đô thị ở hạt Västra Götaland phía tây Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Vara.

Đô thị hiện tại bao gồm 25 đơn vị chính quyền địa phương ban đầu (đến thời điểm năm 1863). Giữa giai đoạn 1974 và 1982 lãnh thổ của đô thị Essunga cũng nằm trong đô thị Vara.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đô thị Vara - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västra Götaland
Đô thị Thụy Điển
Skaraborg


title: 18100 Lebreton

text:
18100 Lebreton (2000 LE28) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18100 Lebreton

018100
018100
Tiểu hành tinh được đặt tên
20000606


title: Lộc Thành (định hướng)

text:
Lộc Thành có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam
 Xã Lộc Thành, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng
 Xã Lộc Thành, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước

Trung Quốc
 Quận Lộc Thành thuộc địa cấp thị Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang


title: Hermanville, Seine-Maritime

text:
Hermanville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Hermanville on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Anthophora xizangensis

text:
Anthophora xizangensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1988


title: Sutrina

text:
Sutrina là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Sutrina


title: Messier 78

text:
Tinh vân Messier 78 (còn gọi là M 78 hay NGC 2068) là tinh vân phản xạ trong chòm sao Lạp Hộ. Nó được Pierre Méchain phát hiện vào năm 1780 và Charles Messier đưa vào danh lục các thiên thể giống sao chổi trong cùng năm đó.

M78 là tinh vân khuếch tán sáng nhất trong nhóm tinh vân bao gồm NGC 2064, NGC 2067 và NGC 2071. Nhóm này thuộc về Tổ hợp đám mây phân tử Lạp Hộ nằm cách Trái Đất 1.600 năm ánh sáng. M78 có thể dễ dàng nhìn thấy qua kính thiên văn nhỏ như một tấm mờ gồm hai sao có cấp sao biểu kiến 10. Hai ngôi sao này, HD 38563A và HD 38563B, chiếu ánh sáng phản xạ lên tinh vân M78.

Khoảng 45 sao biến quang kiểu T Tauri, cũng như những sao trẻ đang trong quá trình hình thành gồm 17 thiên thể Herbig-Haro được phát hiện trong M78.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Messier 78, SEDS Messier pages
 M78: Stardust and Starlight
 NightSkyInfo.com - M78
 Astronomy Picture of the Day
 M78 Wide Field 2009 November 26
 M78 and Reflecting Dust Clouds in Orion 2010 March 2

Messier 078
Messier 078
Messier 078
078
Messier 078
Nhánh Lạp Hộ
Thiên thể phát hiện năm 1780
Được phát hiện bởi Pierre Méchain