title: Liên quân tám nước

text:
Liên quân tám nước hay Bát Quốc Liên Quân (八國聯軍) là liên minh của tám quốc gia đế quốc nhằm chống lại sự nổi dậy của phong trào Nghĩa Hòa Đoàn tập kích vào các sứ quán của tám quốc gia này ở Trung Quốc gồm: Anh, Pháp, Mỹ, Đức, Ý, Nhật, Nga và Áo-Hung.

Liên quân tám nước đã dập tắt Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn. Sự kiện liên quân đóng chiếm Bắc Kinh sau này được gọi là Quốc nạn Canh Tý (庚子國難).

Tấn công Bắc Kinh

Cuối đời Thanh, Trung Quốc bị các đế quốc nước ngoài ức hiếp khiến dẫn đến cuộc nổi dậy Nghĩa Hòa Đoàn. Lực lượng này tấn công người phương Tây và các sứ quán nước ngoài khiến các nước quyết định liên minh đàn áp. Năm 1900, tướng Đức Seymour chỉ huy liên quân 8 nước tiến đánh Bắc Kinh.

Liên quân 8 nước ban đầu gặp khó khăn do gặp sự kháng cự của quân triều đình và Nghĩa Hòa Đoàn. Liên quân bèn điều 32 tàu chiến cùng hơn một vạn lính lên bờ tiếp ứng. Họ đưa tối hậu thư cho Trấn tổng binh Thiên Tân La Vinh Quang chỉ huy pháo đài Đại Cô: “Hạn định trong vòng hai ngày phải giao nộp pháo đài để liên quân kiểm soát.” La Vinh Quang cự tuyệt yêu cầu của liên quân, yêu cầu quân Thanh bảo vệ pháo đài lập tức có sự chuẩn bị. Liên quân từ hai phía đồng thời tiến công pháo đài. Quân triều đinh và Nghĩa Hòa Đoàn ở gần đó phối hợp chống lại. Qua gần bảy tiếng đồng hồ chiến đấu quyết liệt, ngày 21 tháng 5 (tức ngày 17 tháng 6 dương lịch), pháo đài thất thủ. Sau khi chiếm được pháo đài Đại Cô, trên dọc truyến đường sắt từ Đại Cô tới Thiên Tân, họ dán cáo thị: “Nếu có binh lính của Nghĩa Hòa Đoàn hay quân triều đình dám cản trở cuộc hành quân, chúng ta nhất định sẽ tăng cường sức mạnh, tiêu diệt tận sào huyệt”. Từ Hy Thái hậu triệu tập hội nghị Ngự tiền đại thần, quyết định tuyên chiến với Liên quân tám nước, trên thực tế, bà để cho quân Nghĩa Hòa Đoàn giao chiến, còn bản thân thì “tọa sơn quan hổ đấu”.

Nghĩa Hòa Đoàn đã vừa cho người phá hoại đường giao thông của kẻ địch và tiến hành chặn đánh vừa đưa quân tập kết về Thiên Tân chuẩn bị phòng thủ. Trương Đức Thành, Tào Phúc Điền, Dương Thọ Thần, Lưu Thập Cửu, Hàn Dĩ Lễ, Lâm Hắc Nhi cùng cùng quân sĩ có mặt. Nhân dân các nơi gần Thiên Tân cũng cùng phối hợp. Họ tặng cho quân Nghĩa Hòa Đoàn “Đắc thắng bính” (bánh chiến thắng), cờ chiến thắng; lôi kéo sự chú ý của người khắp nơi bằng tấm biển với hàng chữ “Nghĩa Hòa thần quyền, chiến vô bất thắng” để cổ động tinh thần chống quân xâm lược của nghĩa quân.

Liên quân trước hết đưa quân chiếm nhà ga Lão Long Đầu nằm trên đường tới Bắc Kinh, lại bắc cầu phao nối với Tô giới Tử Trúc Lâm ở bờ bên kia sông để liên hệ với quân ở đó. Nghĩa Hòa Đoàn phản công để giành lại khu vực này. Quân Nghĩa Hòa Đoàn tiêu diệt hơn năm trăm quân Nga, chiếm được nhà ga Lão Long Đầu và phần đất phía bắc. Cũng lúc đó, Trương Đức Thành mang hơn năm nghìn quân Nghĩa Hòa Đoàn trong “Thiên hạ đệ nhất đoàn” từ trấn Độc Lưu tới tiến công mãnh liệt vào tô giới Trúc Lâm. Trong tô giới, liên quân chôn rất nhiều mìn để chờ quân Nghĩa Hòa Đoàn tiến vào. Trương Đức Thành lập tức cho người tìm mấy chục con trâu, đuôi trâu buộc rẻ tẩm dầu rồi châm lửa. Đàn trâu hoảng sợ lao về phía trước, đuôi trâu lửa bốc nghi ngút khiến trận địa náo loạn. Toàn bộ mìn do quân Tây dương chôn sẵn nổ inh tai nhức óc, “Địa lôi trận” của họ phá sản. Quân Nghĩa Hòa Đoàn xốc tới, tiêu diệt rất nhiều quân xâm lược, sau đó cướp bóc, thiêu hủy nhiều nhà cửa. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ Thiên Tân, một bộ phận quân triều đình cũng tích cực tham gia chiến đấu, có một số gia nhập quân Nghĩa Hòa Đoàn. Nhưng Bang biện Bắc dương quân vụ đại thần Tống Khánh đến Thiên Tân đã chỉ huy quân triều đình bao vây quân Nghĩa Hòa Đoàn. Đồng thời, cùng lúc đó, một lực lượng quân triều đình tiến hành tập kích từ phía sau làm hơn hai nghìn chiến sĩ Nghĩa Hòa Đoàn thương vong, phá hủy hoàn toàn các cứ điểm của quân Nghĩa Hòa Đoàn ở Thiên Tân. Vừa phải chiến đấu chống quân triều đình, vừa phải chiến đấu chống quân Tây dương, sau những hy sinh nặng nề, cuối cùng, ngày 17 tháng 6 (tức ngày 13 tháng 7 dương lịch), Thiên Tân rơi vào tay liên quân tám nước.

Sau đó, liên quân tám nước đã tiến hành cuộc thảm sát và cướp bóc ở Thiên Tân rồi tiến về phía Bắc Kinh. Từ Hy Thái hậu hoảng sợ, cử Vĩnh Lộc tới sứ quán của quân xâm lược cầu hòa. Liên quân không chấp nhận nghị hòa mà tiếp tục tiến về Bắc Kinh. Từ Hy Thái hậu hóa trang thành một phụ nữ nông dân mang theo Hoàng đế Quang Tự và các văn võ đại thần lặng lẽ tới Tây An. Các quý tộc và đại thần cũng đua nhau bỏ chạy. Thành Bắc Kinh chẳng mấy chốc rơi vào tình trạng hỗn loạn. Để ổn định tinh thần dân chúng, Nghĩa Hòa Đoàn một mặt tổ chức lực lượng, chuẩn bị chống quân xâm lược một mặt ngăn chặn quan quân triều đình bỏ chạy. Khi quân Nga cùng liên quân các nước tới Đông Tiện môn, quân Nghĩa Hòa Đoàn giết chết một tướng quân, hai quan thống binh và rất nhiều binh lính. Quân Nhật Bản dùng trang phục quân triều đình, giả làm quân của Tống Khánh cùng người Hán chui vào đội ngũ Nghĩa Hòa Đoàn tới trước cửa Triều Dương và Đông Trực gọi lính canh cửa Nghĩa Hòa Đoàn mở cổng. Quân Nghĩa Hòa Đoàn mắc mưu mở cổng thành. Ngày 20 tháng 7 (tức 14 tháng 8 dương lịch) liên quân tám nước tiến vào thành Bắc Kinh, sự kiện đó được gọi là Quốc nạn Canh Tý (庚子國難).

Trước hết, họ tập trung ở Đông Giao dân cảng, sau đó chia quân ra nhiều hướng, từ Thiên An Môn, Đông Hoa Môn cùng tiến đánh Hoàng cung. Quân Nghĩa Hòa Đoàn và một số vệ binh của Hoàng cung tiến hành những cuộc chiến đấu phòng ngự, chúng dùng trường mâu, đại đao, gậy gộc và một số súng lấy được của liên quân để chống lại. Liên quân tám nước dùng các loại súng và pháo hiện đại tiến công, rất nhiều lính đã hy sinh. Cuối cùng, họ đánh giáp lá cà với quân địch, dùng sức lực để chống lại sự xâm nhập của quân địch vào Hoàng cung. Qua ba ngày ba đêm chiến đấu, liên quân tám nước đã tiến được vào Hoàng cung, rồi chia Bắc Kinh làm nhiều khu vực khác nhau để chiếm đóng.

Sau khi chiếm được Bắc Kinh, liên quân tám nước còn tiến hành đốt phá, cướp bóc và thảm sát dân chúng. Bất cứ nơi nào Nghĩa Hòa Đoàn đã từng đặt chân, họ đều đốt hết. Số người bị thiêu cháy lên tới hơn 1.700 người. Người chết đầy đường, người còn sống cũng không có chỗ trú ngụ. Bất cứ ai bị nghi ngờ là quân Nghĩa Hòa Đoàn cũng đều bị giết. Những tổn thất sau cuộc tiến công này không thể thống kê đầy đủ. Những kỳ trân dị bảo, những văn vật quý hiếm trong Cố Cung và Di Hòa Viên đều bị cướp sạch để bù cho thiệt hại của liên quân. Nhiều thư tịch cổ của Trung Quốc như “Vĩnh Lạc đại điển” cũng bị đốt cháy hoặc cướp đoạt. Nhiều bảo vật hiện nằm ở các viện bảo tàng ở New York, Paris, London...

Đến lúc này, triều đình nhà Thanh lại cử Lý Hồng Chương nghị hòa với quân xâm lược, chấp nhận “Nghị hòa đại cương” do liên quân đưa ra. Ngày 25 tháng 7 năm Quang Tự thứ 27 (ngày 7 tháng 9 năm 1901), nhà Thanh ký Hiệp ước Tân Sửu với 8 nước. Điều ước đã cho phép các nước đế quốc được đặt tuyến đường sắt từ Bắc Kinh tới Sơn Hải Quan và binh lính thuộc các sứ quán được đóng quân ở Bắc Kinh, phá hủy pháo đài Đại Cô và pháo đài nằm giữa Bắc Kinh và Thiên Tân, bồi thường 450.000 vạn lượng bạc. Đây là một biểu hiện mới thể hiện các nước đế quốc chủ nghĩa tiến thêm một bước trong việc khống chế Trung Quốc.

Chú thích

Lịch sử Trung Quốc thời Thanh
Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn


title: Lage, Grafschaft Bentheim

text:
Lage là một cộng đồng bên sông Dinkel ở huyện Grafschaft Bentheim trong bang Niedersachsen với dân số hơn 1000 người, và thuộc cộng đồng chung (Samtgemeinde) Neuenhaus.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official page
Page about Lage and its sightseeing

Xã và đô thị ở huyện Grafschaft Bentheim


title: Saint-Just-en-Brie

text:
Saint-Just-en-Brie là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Saint-Just-en-Brie on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Thanh Thảo (nhà thơ)

text:
Hồ Thành Công, thường được biết đến với bút danh Thanh Thảo (sinh ngày 16 tháng 2 năm 1946), quê ở xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi. Là một nhà thơ kiêm nhà báo người Việt Nam. Tốt nghiệp khoa ngữ văn, trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, Thanh Thảo vào công tác ở chiến trường miền Nam.

Sự nghiệp sáng tác
Từ mấy thập niên trước, Thanh Thảo đã được công chúng chú ý qua những tập thơ và trường ca mang diện mạo độc đáo viết về chiến tranh và thời hậu chiến: Những người đi tới biển (1977), Dấu chân qua trảng cỏ (1978), Những ngọn sóng mặt trời (1981), Khối vuông ru-bích (1985), Từ một đến một trăm (1988)...Đặc biệt, bài thơ Đàn ghi ta của Lorca trong tập thơ Khối vuông ru-bích (1985) của ông được biên soạn vào giảng dạy trong chương trình văn học trung học phổ thông toàn quốc.

Hiện ông là Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Quảng Ngãi, phó chủ tịch Hội đồng thơ Hội nhà văn Việt Nam. Thanh Thảo đã nhận giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam năm 1979, giải thưởng Ban Văn học Quốc phòng An nình, Hội Nhà văn Việt Nam năm 1995, giải thưởng Nhà nước (đợt 1) về văn học nghệ thuật năm 2001 và Giải thưởng Văn học Đông Nam Á năm 2014.

Những năm gần đây, Thanh Thảo vẫn tiếp tục làm thơ đồng thời viết báo, tiểu luận phê bình và nhiều thể loại khác, nhưng đóng góp quan trọng và đặc sắc nhất của ông vẫn là thơ ca.

Với các học sinh lớp 12 ở Việt Nam, ông nổi tiếng qua tác phẩm "Đàn ghi-ta của Lor-ca" nằm trong sách giáo khoa Ngữ Văn 12, tập 1. Mặc dù không có tài liệu nào nói rằng Lor-ca (Federico Garcia Lorca) biết chơi đàn ghi-ta nhưng ông vẫn nổi tiếng với các bạn học sinh Việt Nam qua hình ảnh người nghệ sĩ.

Tác phẩm
 Trẻ con ở Sơn Mỹ (trường ca, 1975-1978) gồm 7 cảnh,
 Những người đi tới biển (trường ca, 1977) gồm 3 chương,
 Những nghĩa sĩ Cần Giuộc (trường ca, 1978-1980) gồm 6 phần,
 Dấu chân qua trảng cỏ (tập thơ, 1978),
 Bùng nổ của mùa xuân (trường ca, 1980-1981),
 Đêm trên cát (trường ca, 1982),
 Trò chuyện với nhân vật của mình (trường ca, 1983)
 Cỏ vẫn mọc (trường ca, 1983),
 Khối vuông Rubic (trường ca, 1984),
 Khối vuông Rubic (tập thơ, 1985),
 Tàu sắp vào ga (tập thơ, 1986),
 Bạch đàn gởi bạch dương (tập thơ, 1987),
 Từ một đến một trăm (tập thơ, 1988),
 Những ngọn sóng mặt trời (trường ca, 1994),
 Ngón thứ sáu của bàn tay (tiểu luận phê bình, 1995)
 Mãi mãi là bí mật (tiểu luận phê bình, 2004),
 Thanh Thảo 1 2 3 (tập thơ, 2007),
 Thanh Thảo 70 (tuyển tập thơ, 2008),
 Trò chuyện với dòng sông (tiểu luận phê bình, 2009),
 Trường ca Mêtrô (trường ca, 2009),
 Trường ca chân đất (2012)...

Quỹ học bổng "Vì trẻ em Sơn Mỹ"
Năm 1998, trong ngày tưởng niệm 30 năm Thảm sát Mỹ Lai, Thanh Thảo bắt đầu trao tặng học bổng cho các em học sinh nghèo tại làng Tư Cung, xã Tịnh Khê, Quảng Ngãi để ngăn trẻ em nghèo bỏ học cho đến bây giờ. Do quỹ học bổng này của cá nhân nhà thơ nên không cố định mỗi năm bao nhiêu suất, mỗi suất bao nhiêu tiền. Nó đơn giản là tiền nhuận bút ông tích góp được bao nhiêu thì chia cho các em bấy nhiêu.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nhà thơ Việt Nam
Người Quảng Ngãi
Giải thưởng nhà nước
Sinh năm 1946
Nhân vật còn sống


title: Phylloicus yolandae

text:
Phylloicus yolandae là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Phylloicus


title: Hexaplex erythrostomus

text:
Hexaplex erythrostomus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 Lesson, A., 1844. Description de quatre espèces nouvelles de Murex. Echo du Monde Savant 23: 536-539
 Merle D., Garrigues B. & Pointier J.-P. (2011) Fossil and Recent Muricidae of the world. Part Muricinae. Hackenheim: Conchbooks. 648 pp.
 Biodiversity Heritage Library: Bibliography for "Hexaplex erythrostomus"
 ZipcodeZoo.com: Hexaplex erythrostomus

E
Động vật được mô tả năm 1831


title: Bruchus lugubris

text:
Bruchus lugubris là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Fåhraeus miêu tả khoa học năm 1839.

Chú thích

Tham khảo

Bruchus


title: Courseulles-sur-Mer

text:
Courseulles-sur-Mer là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

 Courseulles-sur-Mer par Jean Le Delezir

Liên kết ngoài

  Site officiel de la commune de Courseulles-sur-Mer
  Blog des élus de "Courseulles de coeur et d'actions"

Xã của Calvados


title: Sông Red (miền Nam Hoa Kỳ)

text:
Sông Red (tiếng Anh: Red River) là một con sông ở phía Nam Hoa Kỳ, được tạo thành ở Tây Nam Oklahoma bởi sự hợp lưu của North Fork và Prairie Dog Town Fork. Sông Red chảy về hướng Đông, tạo thành biên giới giữa hai tiểu bang Oklahoma và Texas, sau đó chảy về hướng Nam qua Arkansas và Đông Nam qua Louisiana và đến sông Mississippi. Nó là sông nhánh cực Nam của các nhánh sông lớn của sông Mississippi và đổ nước vào Vịnh Mexico thông qua con sông Atchafalaya ở Louisiana. Sông Red dài 1970 km và có lưu vực, bao gồm cả các sông nhánh của nó, khoảng 236.725 km². Các sông nhánh chính của sông Red là sông Wichita, sông Washita, sông Kiamichi và sông Sulphur. Thành phố lớn nhất bên sông Red là Shreveport, Louisiana.
Sông Red là lưu vực sông lớn thứ nhì ở nam Great Plains.

Tham khảo

Red
Địa lý Louisiana


title: Cryptocephalus nitidicollis

text:
Cryptocephalus nitidicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wollaston miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

N


title: Tào Văn công

text:
Tào Văn công (chữ Hán: 曹文公; trị vì: 617 TCN-595 TCN), tên thật là Cơ Thọ (姬壽), là vị vua thứ 17 của nước Tào – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Cơ Thọ là con của Tào Cung công – vua thứ 16 nước Tào. Năm 618 TCN, Tào Cung công mất, Cơ Thọ lên nối ngôi, tức là Tào Văn công.

Chiến tranh với chư hầu
Năm 612 TCN, Tào Văn công đến triều kiến Lỗ Văn công. Sau đó ông dự hội chư hầu do nước Tấn tổ chức. Riêng Tề Ý công không dự, sau đó mang quân quấy rối biên giới nước Lỗ và nước Tào.

Năm 608 TCN, chi quý tộc nước Tống là họ Vũ (dòng dõi Tống Vũ công) ghét Tống Văn công giết anh (Tống Chiêu công) giành ngôi, muốn chống lại nhưng bị Tống Văn công đánh đuổi. Họ Vũ chạy sang nước Tào mượn quân đánh Tống nhưng cuối cùng thất bại. Tống Văn công ghét nước Tào, bèn điều quân sang đánh phá một trận.

Năm 599 TCN, Tào Văn công hợp binh với bá chủ nước Tấn, cùng các chư hầu Tống, Vệ đi đánh Trịnh vì Trịnh theo Sở. Nước Trịnh xin giảng hòa, thần phục Tấn.

Năm 595 TCN, Tào Văn công qua đời. Ông ở ngôi được 23 năm. Con ông là Cơ Cường lên nối ngôi, tức là Tào Tuyên công.

Xem thêm
Tào Cung công
Tào Tuyên công

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Quản Sái thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới
 Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 3, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Vua nước Tào
Năm sinh thiếu
Mất năm 595 TCN


title: Lâm, Lữ Lương

text:
Lâm (chữ Hán giản thể: 临县, âm Hán Việt: Lâm huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Lữ Lương, tỉnh Sơn Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Lâm Huyện này có diện tích 2979 km², diện tích dân số năm 2002 là 570.000 người. Về mặt hành chính, huyện Lâm được chia ra thành 10 trấn và 28 hương.
Trấn: Tùng La Dục, Thành Quan, Bạch Văn, Thố Phản, Khắc Hổ Trại, Thoan Thủy Đầu, Tam Giao, Chiêu Hiền, Thích Khẩu, Lưu Gia Hội.
Hương: Diêu Đầum Thành Trang, Trình Gia Tháp, Vạn An Lý, Mộc Qua Bình, An Nghiệp, Ngọc Bình, Dương Tuyền, Hiếu Trường, Thanh Lương Tự, Tào Dục Bình, Thạch Bạch Đầu, Lương Gia Hội, Lôi Gia Thích, Khai Hoa, Thủy Tào Câu, Đệ Bát Bảo, Kỳ Đạo, Hậu Đại Vũ, Xa Cản, Táo Khất Đáp, Lâm Gia Bình, Cao Gia Sơn, Tố Đạt Cán, An Gia Trang, Hứa Gia Dục, Tiểu Giáp Đầu, Khúc Dục.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Tây
Lữ Lương


title: Stamford Bridge (sân vận động)

text:
Stamford Bridge () là một sân vận động bóng đá ở Fulham, tiếp giáp với quận Chelsea ở Tây Nam Luân Đôn. Sân thường được gọi là The Bridge. Đây là sân nhà của Chelsea F.C., một đội đang thi đấu tại Premier League, hạng đấu cao nhất của bóng đá Anh.

Sân vận động có sức chứa 40.853 chỗ ngồi, khiến sân trở thành sân vận động lớn thứ chín của mùa giải Premier League 2019-20. Câu lạc bộ đã có kế hoạch mở rộng sức chứa của sân lên 60.000 chỗ ngồi vào mùa giải 2023-24.

Được khánh thành vào năm 1877, sân vận động được sử dụng bởi London Athletic Club cho đến năm 1905, khi chủ sở hữu mới Gus Mears thành lập Câu lạc bộ bóng đá Chelsea để sở hữu sân; Chelsea đã chơi các trận sân nhà của đội kể từ đó. Sân đã trải qua những thay đổi lớn trong nhiều năm, gần đây nhất là vào những năm 1990 khi sân được cải tạo thành một sân vận động hiện đại, toàn chỗ ngồi.

Stamford Bridge từng là địa điểm tổ chức các trận đấu quốc tế của đội tuyển Anh, trận chung kết Cúp FA, vòng bán kết Cúp FA và Siêu cúp Anh. Sân cũng đã tổ chức nhiều môn thể thao khác, chẳng hạn như cricket, rugby union, đua xe tốc độ, đua chó, bóng chày và bóng bầu dục Mỹ. Lượng khán giả chính thức cao nhất của sân vận động là 82.905 người, trong trận đấu giữa Chelsea và Arsenal vào ngày 12 tháng 10 năm 1935.

Lịch sử
Ngày 28 tháng 4 năm 1877, sân Stamford Bridge với 5.000 chỗ ngồi chính thức mở cửa lần đầu tiên. Đó là một sự kiện được tổ chức rất hoành tráng bởi ông chủ của nó là một Huân tước giàu có bậc nhất London, và đó là sản phẩm của kiến trúc sư Archibald Leitch - một người mà không ai trong giới thiết kế không biết đến.

Sau 28 năm, SVĐ lớn thứ 2 nước Anh (chỉ kém sân của Crystal Palace) vẫn sừng sững đứng đó, nhưng ông chủ của nó thì không, thậm chí sống dở chết dở trong cảnh bần hàn. Người ta đã chào bán Stamford Bridge với giá rất rẻ. Chính Fulham cũng đã một lần lắc đầu và cuối cùng, sân bóng này (sau một thời gian khá dài chỉ sử dụng làm sân điền kinh) được chuyển sang tay anh em nhà Mears.

Năm 1982, khi đó Chelsea đang đứng ở lưng chừng bảng xếp hạng tại giải hạng nhì. Ngày đó, Chelsea không có được một sân đấu khang trang như Stamford Bridge danh tiếng mà chúng ta biết đến hôm nay; tất cả lúc đó chỉ là một bãi đất trống với khán đài chỉ có 14.000 chỗ ngồi. Rồi Ken Bates đến và mua lại Chelsea, Stamford Bridge bắt đầu được nâng cấp và xây dựng lại thành một tổ hợp Chelsea Village với hệ thống nhà hàng, khách sạn và trung tâm tập luyện, giải trí

Cấu trúc sân bóng
Khán đài Matthew Harding (Matthew Harding Stand)
Sức chứa:10.933

Khán đài Matthew Harding, trước đây gọi là khán đài Bắc. Matthew Harding là tên một vị cựu giám đốc Chelsea. Ống là một ủng hộ viên trung thành của The Blues, đã từng bỏ ra rất nhiều tiền của để giúp Chelsea vượt qua những tháng ngày đen tối của cuộc khủng hoảng tài chính đầu những năm 90. Ông mất ngày 22/10/1996 trong một vụ tai nạn máy bay. Để tưởng nhớ những đóng góp to lớn của Matthew Harding, tên ông đã được đặt cho khán đài phía Bắc như một sự tri ân từ The Blues.
Khán đài gồm 2 tầng chính với phần lớn những người có vé xem cả mùa. Có tin cho rằng Roman Abramovich sẽ mở rộng khán đài này trong thời gian tới.

Khán đài Đông (East Stand)

Sức chứa:11.253

Như đã biết, đây là khán đài lâu đời nhất tại sân SB. Trước đây nó là vị trí dành cho các CĐV đội khách, ngồi tầng dưới cùng. Tuy nhiên, đầu mùa giải 2005/2006, Jose Mourinho đã đề nghị chuyển khu vực CĐV nhà đến phần khán đài ‘’nhạy cảm’’ này để tăng thêm nhuệ khí khi Chelsea thi đấu. Khán đài này gồm 3 tầng chính và là trái tim của SVĐ. Ngay dưới khán đài là nơi đặt máy quay chính; ngoài ra còn có phòng thay đồ của các cầu thủ, phòng hội ý, phòng nghe nhìn, trung tâm báo chí và phòng bình luận. Tầng giữa có dãy phòng của ban lãnh đạo còn tầng dưới cùng được xem là một trong những vị trí quan sát tốt nhất trên sân.

Khán đài Shed End (Shed End)

Sức chứa: 6831

Shed End là khán đài phía Nam; gồm 2 tầng. Tầng dưới từng là nơi dành cho CĐV nhà, tuy nhiên từ mùa giải 2005/2006, góc phía đông của khán đài đã được dành cho các CĐV khách. The Shed còn có một Viện Bảo tàng Trăm năm và một bức tường kỷ niệm. Đó là nơi tưởng nhớ vĩnh viễn những CĐV trung thành nhất của Chelsea, những người đã nguyện trao trọn tình yêu của mình cho CLB đến tận khi qua đời.

Khán đài Tây (West Stand)

Sức chứa: 11.253

Khán đài Tây gồm 3 tầng, và là nơi đặt hàng ghế VIP. Abramovich thường xuyên dự khán các trận đấu tại đó. Ngoài ra khu vực này còn được đặt hệ thống sưởi ấm. Đây chính là khán đài đẹp nhất SB và có sức chứa lớn nhất. Do đó mà giá vé cho khu vực này đắt nhất, đặc biệt là tầng giữa và tầng dưới cùng.

Kỉ lục của sân
Ngày 12 tháng 10 năm 1935 trong trận đấu Arsenal và Chelsea, sức chứa của sân đã đạt tới mức kỉ lục 82.905.

Sức chứa trung bình tại giải Ngoại hạnh Anh qua các mùa:

 Mùa bóng 2002-2003: 39.784
 Mùa bóng 2003-2004: 41.234
 Mùa bóng 2004-2005: 41.870
 Mùa bóng 2005-2006: 41.902
 Mùa bóng 2006-2007: 41.909

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Stamford Bridge on Chelsea's official website

Khởi đầu năm 1877 ở Anh
Địa điểm bóng bầu dục Mỹ ở Vương quốc Anh
Công trình xây dựng Khu Hammersmith và Fulham của Luân Đôn
Chelsea F.C.
Sân vận động cricket không còn tồn tại Anh
Địa điểm đua chó không còn tồn tại Luân Đôn
Địa điểm đua chó không còn tồn tại Vương quốc Anh
Địa điểm đua xe tốc độ không còn tồn tại Anh
Địa điểm Chung kết Cúp FA
Địa điểm bóng đá Luân Đôn
Công trình xây dựng trước đây ở Khu Hammersmith và Fulham của Luân Đôn
Fulham
Đua chó tại Luân Đôn
Lịch sử Khu Hammersmith và Fulham của Luân Đôn
Địa điểm Giải bóng đá Ngoại hạng Anh
Thể thao Hammersmith và Fulham
Địa điểm thể thao hoàn thành năm 1877
Địa điểm thể thao Luân Đôn


title: Aeolus yucatanus

text:
Aeolus yucatanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|10|30}}

Aeolus


title: Battersea

text:
Battersea là một khu vực của khu Wandsworth của Luân Đôn, Anh. Nó là một quận nội thành thuộc Nam Luân Đôn, nằm ở phía nam của sông Thames, cách 2,9 dặm (4,8 km) về phía tây nam Charing Cross. Battersea kéo dài từ Fairfield ở phía tây đến Queenstown ở phía đông. Năm 2001, Battersea có dân số 75.651 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Oediopalpa fulviceps

text:
Oediopalpa fulviceps là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Oediopalpa


title: Ormosia denningi

text:
Ormosia denningi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Tipula ingrata

text:
Tipula ingrata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Lasioglossum swezeyi

text:
Lasioglossum swezeyi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1939


title: Erioptera laticrista

text:
Erioptera laticrista là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Cardiophorus mexicanus

text:
Cardiophorus mexicanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Pselliophora tinctipennis

text:
Pselliophora tinctipennis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Pselliophora


title: Amanty

text:
Amanty là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 350 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Colletes daleae

text:
Colletes daleae là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1897


title: Shapur II

text:
Shapur II (tiếng Ba Tư trung đại: 𐭱𐭧𐭯𐭥𐭧𐭥𐭩 Šāhpuhr), hay Shapur II Đại đế (tiếng Ba Tư: شاپور دوم بزرگ), là vị vua thứ mười của Đế quốc Sassanid. Ông là vị vua trị vì lâu nhất của nhà Sasanid, trị vì từ 309 đến 379 và là con của Hormizd II. Dưới triều đại, Đế quốc Sassanid chứng kiến thời kỳ vàng son thứ nhất của nó kể từ triều đại Shapur I (241-272).

Đầu thời thơ ấu
Khi vua Hormizd II (302-309) qua đời, những người quyền quý Ba Tư giết con trưởng của ông, chọc mù mắt con thứ, bỏ tù con thứ ba (Hormizd, người về sau chạy trốn tới Đế quốc La Mã. Ngai vàng được dành riêng cho một đứa con tương lai của một người vợ Do Thái giáo của Hormizd II. Điều đó nói Shapur có thể trở thành ông vua duy nhất trong lịch sử đội vương miện ở tử cung, vương miện đã đặt trên bào thai của mẹ cậu. Đứa bé, tên Shapur, chính là vị vua đã ra đời; chính phủ được quản lý bởi mẹ cậu và những người quyền quý. Nhưng khi đến tuổi trưởng thành, Shapur đã trở thành một trong những vị hoàng đế vĩ đại nhất triều đại.

Chinh phạt
Đầu tiên, Shapur II kéo quân Ba Tư xuống phương Nam để giao chiến với Ả Rập. Quân đội của ông mặc dù không đông nhưng kỷ luật rất là tốt, và, Shapur và quân đội ông đã dành thắng lợi, bảo vệ an toàn cho lãnh thổ của Đế quốc Ba Tư hùng mạnh của ông. Sau đó, ông lại gây chiến với Đế quốc La Mã. Tuy nhiên, sau khi vây hãm Singara thì Shapur II phải ngừng tấn công do những cuộc đột kích dọc biên giới phía đông của dân du mục. Những cuộc tấn công này đã đe dọa Transoxiana, một vùng đất chiến lược để kiểm soát con đường tơ lụa. Hơn nữa, Shapur II không có đủ quân để bảo vệ những vùng đất mà ông vừa chiếm được. Thế nên, ông đã ký hòa ước với Hoàng đế La Mã Constantius II (353-361), hai bên đồng ý sẽ không xâm phạm lãnh thổ của nhau trong một khoàng thời gian.

Sau đó, Shapur II kéo quân về phía Đông, giao chiến với dân du mục tại Transoxiana. Ông đã chiến thắng kẻ thù, và thu phục các bộ lạc Trung Á, đưa các vùng đất của họ sáp nhập vào lãnh thổ của đế quốc Sassanid. Ông đã chiếm được Afghanistan, và cuộc chinh phạt hoàn tất. Nền văn hóa và nghệ thuật của Sassanid nhờ đó mà đã xâm nhập vào nước Turkistan, và lan rộng tới tận Trung Quốc.

Xong rồi, năm 359, Shapur II đã liên kết với vua của dân du mục Grumbates gây ra cuộc chiến tranh với La Mã lần thứ nhì. Lần này, nhờ có một lực lượng hùng mạnh, cũng như nhờ có sự trợ giúp của người du mục, Shapur đã giành được chiến thắng áp đảo. Sau khi cuộc chiến kết thúc, người La Mã đã phải nhường cho Sassanid tổng cộng là 5 tỉnh.

Khi Shapur II qua đời, đế quốc Sassanid trở nên hùng mạnh hơn bao giời hết. Các kẻ thù phía Đông đã bị dẹp còn Armenia thì phải thần phục đế chế.

Xem thêm
 Raba

Chú thích

Tham khảo

Sinh năm 309
Vua thiếu nhi cổ đại
Mất năm 379
Người cổ cuối cùng
Vua nhà Sasan


title: Đập Nọa Trát Độ

text:
Đập Nọa Trát Độ () là một đập kè dòng chính được xây dựng trên sông Lan Thương ở Tư Mao thuộc địa cấp thị Phổ Nhĩ, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Đập này cao 261,5 mét, tạo ra một hồ chứa nước có dung tích lúc bình thường là 21,749 tỷ mét khối ở độ cao 812 mét so với mực nước biển.

Nhà máy thủy điện ở đây có 9 tổ máy loại 650 MW. Tổng công suất phát điện của nhà máy là 5.850 MW. Nó được bắt đầu xây dựng vào năm 2006 và được hoàn thành năm 2014. Tổ máy đầu tiên của nhà máy điện bắt đầu hoạt động vào tháng 9 năm 2012, tổ máy cuối cùng vào tháng 6 năm 2014. Với công suất 5.850 MW Nọa Trát Độ là nhà máy thủy điện lớn nhất ở Vân Nam và lớn thứ tư ở Trung Quốc. Sản lượng trung bình hàng năm là 23,9 tỷ kWh.

Tham khảo

Zhang Zhonglan and Yuan Youren: Slope stability study and section optimization of Nuozhadu’s earth core rockfill dam, New Developments in Dam Engineering. Proceedings of the 4th International Conference on Dam Engineering, 18-ngày 20 tháng 10 năm 2004, Nanjing, China
Nuozhadu Hydropower Project - Excavation of the Underground Powerhouse Complex

Mê Kông
Vân Nam
Đập tại Trung Quốc


title: Puzzle/Revive

text:
"PUZZLE/Revive" là single thứ 31 của nữ ca sĩ Nhật Bản Mai Kuraki, phát hành ngày 1 tháng 4 năm 2009. Cả hai bài hát trong single này được sử dụng là nhạc nền trong phim hoạt hình nổi tiếng "Detctive Conan"trong tập phim"Detective Conan: The Raven Chaser" và là nhạc mở đầu cho series phim này. Ngày 24 tháng 2, cô chính thức công bố trên website cá nhân rằng single sẽ được phát hành trước 2 tuần vì đáp ứng yêu cầu của các fan. Single này đã trở thành Mai Kuraki's hinghest của charting single trong gần 5 năm.

Cộng tác
 "Detective Conan: The Raven Chaser" animation film theme song (#1)
 "Detective Conan" anime series opening theme (#2)

Danh sách bài hát

Charts

Oricon Sales Chart

Billboard charts|Billboard Japan Sales Chart

Liên kết ngoài
Mai Kuraki Official Website

Tham khảo

2009 songs
Bài hát Nhật Bản
Đĩa đơn năm 2009


title: Saint-Bardoux

text:
Saint-Bardoux là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp. Xã Saint-Bardoux nằm ở khu vực có độ cao trungbinfh 229 mét trên mực nước biển. Saint-Bardoux có cự ly 8 km về phía tây bắc Romans-sur-Isère (thủ phủ tổng) và 11 km về phía đông Tain-l'Hermitage. Các đô thị xung quanh gồm Clérieux, Saint-Donat-sur-l'Herbasse và Granges-les-Beaumont.

Xã có dân số 541 người theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintbardoux


title: Leptispa medvedevi

text:
Leptispa medvedevi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Voronova & Zaitzev miêu tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Leptispa


title: Betpouey

text:
Betpouey là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 1250 mét trên mực nước biển.
Sông Petite Baïse tạo thành một phần ranh giới tây nam thị trấn, sau đó chảy theo hướng bắc qua giữa thị trấn.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Nguyệt Am Tông Quang

text:
Nguyệt Am Tông Quang (zh. 月菴宗光, ja. gettan sōkō), 1326-1389, là một vị Thiền sư Nhật Bản thuộc tông Lâm Tế, dòng Nam Phố Thiệu Minh (ja. nampo jōmyō), hệ phái Diệu Tâm tự (ja. myōshin-ji).

Sư sống cùng thời với Thiền sư Bạt Đội Đắc Thắng (zh. 拔隊得勝, ja. bassui tokushō), sớm xuất gia và tham học với nhiều vị Thiền sư Nhật danh tiếng đương thời như Cổ Tiên Ấn Nguyên (zh. 古先印元, ja. kosen ingen), Mộng Song Sơ Thạch (zh. 夢窗疏石, ja. musō soseki) và Cô Phong Giác Minh (zh. 孤峰覺明, ja. kohō kakumō). Nơi Thiền sư Đại Trùng Tông Sầm (大蟲宗岑, ja. daichū sōshin), Sư triệt ngộ. Sau một thời gian dài chu du đây đó, Sư khai sáng thiền viện Đại Minh (ja. daimyō-ji) tại Tajima, tỉnh Hyōgo và bắt đầu cuộc đời giáo hoá vinh quang của mình.

Pháp ngữ của Sư được các môn đệ biên tập và lưu lại đến ngày nay và trong số đó có rất nhiều bài thuyết pháp dành cho giới Cư sĩ. Sư cho rằng, cư sĩ cũng có thể tu tập thiền với những kết quả khả quan và nếu họ tu tập với tất cả tấm lòng thì có thể vượt qua cả những vị tăng ni vì trong thời của Sư, rất nhiều vị xuất gia tu hành chỉ chú trọng đến việc học suông. Sư được xem là một tấm gương sáng, là một vị Thiền sư sống với quần chúng, sống vì quần chúng ngoài tăng đoàn. Ví dụ như Sư chẳng ngần ngại gì khi thuyết pháp cho một nữ Cư sĩ, vốn theo đuổi thực hành những nghi lễ rườm rà, ôm ấp nhiều khái niệm về thiên đường, địa ngục, cõi Phât... Chẳng đi quanh co, Sư giảng ngay về Tâm và Phật tính cho vị nữ cư sĩ này:
Tâm này chính là Phật. Tâm này từ vô thủy vô minh đến giờ chưa từng vướng mắc Phiền não. Nếu phiền não chẳng có thì cũng chẳng có pháp nào được chứng đắc khi đạt đạo. Và nếu như Giác ngộ cũng như phiền não không thật có thì tâm này chẳng bao giờ liên quan gì đến sinh tử Luân hồi... Chẳng có Vô minh để vượt qua, chẳng có vọng niệm nào phải đoạn diệt. Vì không có thiện ác nên thiên đường địa ngục cũng không tìm đâu ra. Vì phải cũng như trái đều không có nên cũng chẳng có Tịnh độ cũng như không có trần cảnh.

Sư tịch năm 1389.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.

Lâm Tế tông
Đại sư Phật giáo
Thiền sư Nhật Bản


title: 50 Virginia

text:
Virginia  (định danh hành tinh vi hình: 50 Virginia) là một tiểu hành tinh lớn và rất tối ở vành đai chính. Tiểu hành tinh này do nhà thiên văn học người Mỹ James Ferguson phát hiện ngày 4 tháng 10 năm 1857 từ Đài quan sát Hải quân Hoa Kỳ ở Washington, DC.. Nhà thiên văn học người Đức Karl T. R. Luther cũng phát hiện ra nó một cách độc lập vào ngày 19 tháng 10 cùng năm và việc phát hiện của ông được công bố trước.

Không biết rõ lý do vì sao lại đặt tên nó là Virginia. Dường như tên này được lấy theo tên Verginia, một phụ nữ quý phái trong đế quốc La Mã bị cha giết, tuy nhiên cũng có thể tên này đặt theo tiểu bang Virginia của Hoa Kỳ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cộng hưởng với Sao Mộc
Virginia
Virginia
18571004
Tiểu hành tinh được đánh số
Virginia
Tiểu hành tinh kiểu Ch (SMASS)
Tiểu hành tinh kiểu X (Tholen)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: (8385) 1993 AN

text:
(8385) 1993 AN là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 13 tháng 1 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Idiocera multiarmata

text:
Idiocera multiarmata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Idiocera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Sympistis arizonensis

text:
Sympistis arizonensis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở đông nam Arizona cũng như miền bắc Colorado. Danh pháp đồng nghĩa của nó là Oncocnemis arizonensis, nhưng đã được chuyển sang chi Sympistis năm 2008.

Sải cánh dài khoảng 33 mm.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Images at mothphotographersgroup

Sympistis
Động vật được mô tả năm 1928


title: Impages continua

text:
Impages continua là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Impages


title: Vergéal

text:
Vergéal (, Gallo: Verjau) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Vergéal được gọi là Vergéalais.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Vergéal

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Tipula linsdalei

text:
Tipula linsdalei là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Saint-Julien-du-Terroux

text:
Saint-Julien-du-Terroux là một xã của tỉnh Mayenne, thuộc vùng Pays de la Loire, tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Mayenne

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjulienduterroux


title: Boursin

text:
Boursin là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Boursin on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Lipopteninae

text:
Lipopteninae là một phân học ruồi thuộc họ Hippoboscidae. Tất cả đều sống ký sinh.

Phân loại
Chi Lipoptena Nitzsch, 1818
L. arianae Maa, 1969
L. axis Maa, 1969
L. binoculus (Speiser, 1908)
L. capreoli Róndani, 1878
L. cervi (Linnaeus, 1758)
L. chalcomleaena Speiser, 1904
L. couturieri Séguy, 1935
L. depressa depressa (Say, 1823)
L. depressa pacifica Maa, 1969
L. doszhanovi Grunin, 1974
L. efovea Speiser, 1905
L. fortisetosa Maa, 1965
L. grahami Bequaert, 1942
L. guimaraesi Bequaert, 1957
L. hopkinsi Bequaert, 1942
L. iniqua Maa, 1969
L. japonica Bequaert, 1942
L. mazamae Róndani, 1878
L. nirvana Maa, 1969
L. paradoxa Newstead, 1907
L. pauciseta Edwards, 1919
L. pteropi Denny, 1843
L. pudui Peterson & Maa, 1970
L. rusaecola Bequaert, 1942
L. saepes Maa, 1969
L. saltatrix Maa, 1969
L. sepiacea Speiser, 1905
L. sigma Maa, 1965
L. sikae Mogi, 1975
L. timida Maa, 1969
L. weidneri Maa, 1969
Chi Melophagus Latreille, 1802
M. antilopes (Pallas, 1777)
M. ovinus ovinus (Linnaeus, 1758)
M. ovinus himalayae Maa, 1969
M. rupicaprinus Róndani, 1879
Chi Neolipoptena Bequaert, 1942
N. ferresi Bequaert, 1935

Chú thích

Tham khảo

Vật ký sinh
Hippoboscidae


title: Broyes, Marne

text:
Broyes là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 230 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Clarés de Ribota

text:
Clarés de Ribota là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 101 người. Diện tích đô thị này là 18 ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 943 m trên mực nước biển. Clarés de Ribota cách thủ phủ Zaragoza 120 km.

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Calliopsis macswaini

text:
Calliopsis macswaini là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Rozen mô tả khoa học năm 1958.

Chú thích

Tham khảo

Calliopsis
Động vật được mô tả năm 1958


title: Autochton (bướm)

text:
Autochton là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu. Chúng thuộc phân họ Eudaminae, từng bao gồm các loài bướm nâu cánh xòe (Pyrginae) ở dạng tông.

Các loài
 Autochton bipunctatus (Gmelin, [1790])
 Autochton cellus (Boisduval & Le Conte, [1837])
 Autochton cincta (Plötz, 1882)
 Autochton integrifascia (Mabille, 1891)
 Autochton itylus Hübner, [1823]
 Autochton longipennis (Plötz, 1882)
 Autochton neis (Geyer, 1832)
 Autochton pseudocellus (Coolidge & Clémence, [1910])
 Autochton reflexus (Mabille & Boullet, 1912)
 Autochton siermadror Burns, 1984
 Autochton sulfureolus (Mabille, 1883)
 Autochton vectilucis (Butler, 1872)
 Autochon zarex (Hübner, 1818)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Images representing Autochthon at Consortium for the Barcode of Life
 Natural History Museum Lepidoptera genus database


title: Gymnopilus rufopunctatus

text:
Gymnopilus rufopunctatus là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus rufopunctatus at Index Fungorum

rufopunctatus


title: Hemioplisis

text:
Hemioplisis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Bác sĩ Watson

text:
John H. Watson, M.D. (sinh ngày 7 tháng 7 năm 1852), còn gọi là Bác sĩ Watson là một trong hai nhân vật chính trong bộ truyện nổi tiếng "Sherlock Holmes" của Sir Arthur Conan Doyle.

Lịch sử
Ông là một tiến sĩ y khoa tài năng, đã từng là một người lính, là một người cộng sự đắc lực cho Sherlock Holmes (thám tử) trong công việc điều tra. Lúc đầu John H. Watson được biết đến với hình ảnh của một người đàn ông khập khiễng với cây gậy gỗ (vì chân bị thương sau trận chiến), nhưng sau đó Sherlock Holmes nói rằng sự chấn thương kia chỉ là tưởng tượng của Watson, thực ra Bác sĩ không hề bị tật chân. Họ đã phá thành công hàng trăm vụ án mà cảnh sát phải bó tay. Holmes có tài năng quan sát rồi suy luận rất hay nên Watson luôn cố gắng học hỏi nhưng ít khi được Holmes tiếp nhận. Nhưng không phải Watson hoàn toàn sai. Ví dụ như trong truyện "Con chó săn của dòng họ Baskervilles" (The hound of the Baskervilles): Từ cây gậy của một vị khách bỏ quên, Watson suy luận:
Ông ta là một bác sĩ khá được trọng vọng bởi vì những người quen biết ông ta đã tặng ông ta kỷ vật quý này như để thể hiện lòng biết ơn.
Ông ta là một bác sĩ vùng nông thôn vì cây gậy đẹp này bị mài mòn rất nhiều do những chuyến đi bộ đường dài.
Và một vài trường hợp khác nữa.
Sau này, Watson lấy vợ và dọn ra ở riêng. Holmes gọi đó là "hành động ích kỉ duy nhất của Watson". Watson cũng rất can đảm và sẵn sàng giúp đỡ người khác. Hầu hết toàn bộ câu chuyện là ghi chép của Watson. Watson là người rất thích học hỏi Holmes từ cách suy luận đến cách quan sát của anh ấy.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Những cuộc phiêu lưu của Sherlock Holmes - Nhân vật


title: Mylochromis guentheri

text:
Mylochromis guentheri là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Malawi, Mozambique, và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Kasembe, J. 2005. Mylochromis guentheri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Mylochromis


title: Craugastor nefrens

text:
Craugastor nefrens là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Loài này có ở Guatemala và có thể cả Honduras.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Stuart, S.N. 2006. Craugastor nefrens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Craugastor
Động vật lưỡng cư Honduras
Động vật lưỡng cư Guatemala
Động vật đặc hữu Guatemala


title: Sainte-Colombe-des-Bois

text:
Sainte-Colombe-des-Bois là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: Vilabuly

text:
Viraboury (có khi viết là Vilabuly hoặc Vilabouli) là một huyện (muang, mường)  thuộc tỉnh Savannakhet ở Nam Lào .

Hành chính

Chú thích

Huyện thị Lào
Huyện biên giới Lào với Việt Nam
Savannakhet
Sơ khai địa lý Lào


title: Ophraea opaca

text:
Ophraea opaca là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Ophraea


title: Pregny-Chambésy

text:
Pregny-Chambésy là một đô thị thuộc bang Genève ở Thụy Sĩ. Đô thị này tọa lạc ngay chính hướng bắc thành phố Genève, ở bờ tây nam của hồ Genève.

Tại thời điểm năm 2007, đô thị này có dân số 3.588 người và diện tích 322 héc ta.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Khu dân cư trên Hồ Genève


title: Griesbach-au-Val

text:
Griesbach-au-Val là một xã thuộc tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est, đồng bắc Pháp. Xã này có diện tích 4,73 km², dân số năm 1999 là 770 người. Khu vực này có độ cao trung bình 380 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Venarsal

text:
Venarsal  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Xã của Corrèze


title: Chuỗi chuyền điện tử

text:
Chuỗi chuyền điện tử (tiếng Anh: electron transport chain (ETC)) kết hợp sự chuyển giữa vật cho điện tử (ví dụ như NADH) và một vật nhận điện tử (ví dụ ôxi) đến sự trung chuyển của proton H+ qua lớp màng sinh chất. Kết quả là một độ chênh thế điện hóa học được tạo ra, năng lượng tích chứa trong thế này được ATP synthase chuyển thành hóa năng dưới dạng adenosine triphosphate (ATP). Chuỗi chuyền điện tử là một cơ chế cấp độ tế bào và được dùng để sản sinh năng lượng từ ánh sáng mặt trời trong quang hợp và từ các phản ứng oxy hóa khử, ví dụ như từ phản ứng oxy hóa các chất đường (xem thêm hô hấp tế bào).

Ở lục lạp, dưới tác động của ánh sáng nước bị phân giải thành ôxi và NADP+ chuyển thành NADPH với việc ion H+ được chuyển qua màng lục lạp. Ở ti thể, ôxi được chuyển đổi thành nước, NADH thành NAD+ và succinate thành fumarate, nhờ đó tạo nên một độ chênh về thế proton. Mặc dù một số loài vi khuẩn có thực thi chuỗi chuyền điện tử với những yếu tố giống như trong ti thể và lạp thể, những loại khác sử dụng các vật nhận và cho điện tử khác với các cơ quan trên. Cả chuỗi chuyền điện tử quang hợp và hô hấp đều là nơi xảy ra sự rò rỉ điện tử quá sớm tới ôxi, điều này hình thành superoxide và dẫn đến kết quả là sự gia tăng ứng kích oxy hóa.

Nhìn chung
Chuỗi chuyền điện tử bao gồm những phản ứng oxy hóa khử xảy ra ở những khoảng không gian khác nhau, trong đó điện tử (electron) được chuyển từ một phân tử cho điện tử tới một phân tử nhận điện tử. Năng lượng cơ bản thúc đẩy các phản ứng này là năng lượng tự do Gibbs của tác chất và sản phẩm. Năng lượng tự do Gibbs là năng lượng có sẵn ("tự do") để làm việc. Bất cứ phản ứng nào làm giảm tổng năng lượng tự do Gibbs của một hệ thống sẽ tự động phát sinh. Sự chuyển điện tử bắt đầu từ một chất cho điện tử tới một chất nhận điện tử.

ATP synthase, một enzyme có cấu trúc được bảo tồn cao, được cung cấp năng lượng bởi một thế điện hóa proton xuyên màng, đó là kết quả của một loạt các phản ứng oxy hóa khử. Chức năng của chuỗi chuyền điện tử là tạo ra thế điện hóa đó. Thế điện hóa xuyên màng có thể kích hoạt sự vận chuyển các nguyên tử xuyên qua màng sinh chất. Nó cũng có thể kích hoạt các hoạt động cơ học như hoạt động xoay của tiên mao hay sản xuất ATP nhằm cung cấp năng lượng cho các hoạt động của tế bào. Một lượng nhỏ ATP có sẵn ở sự phosphorylate hóa cấp độ chất nền, ví dụ như sự thủy phân glycogen. Trong phần lớn các cơ thể sống, đại bộ phận ATP được sản sinh ra từ chuỗi chuyền điện tử, trong khi một số nhỏ sản sinh ATP từ việc lên men.

Chuỗi chuyền điện tử trong ti thể
Phần lớn các tế bào nhân chuẩn bao hàm ti thể với chức năng sản sinh ATP thông qua chu trình Krebs, sự oxy hóa axít béo, và sự oxy hóa amino acid. Ở lớp màng trong của ti thể, điện tử (electron) từ NADH và succinate đi qua chuỗi chuyền điện tử tới ôxi - lúc này ôxi sẽ bị khử thành nước. Chuỗi chuyền điện tử bao hàm một chuỗi hơn 15 vật cho và vật nhận điện tử mang tính enzyme. Mỗi vật cho điện tử đi đưa các điện tử đến các vật nhận mang ái lực nhiều hơn với điện tử, vật nhận này lại tiếp tục chuyển điện tử đến một vật nhận sau nó; cuối cùng điện tử được chuyển đến cho ôxi, vật nhận có ái lực lớn nhất và cũng là vật nhận cuối cùng trong chuỗi chuyền điện tử. Việc chuyển điện tử như vậy giải phóng một năng lượng dùng để tạo nên thế proton (giữa hai không gian ti thể ngăn cách bởi màng ti thể) bằng cách bơm proton vào khoảng không giữa hai màng ti thể, tạo nên một trạng thái nhiệt động lực học mang một điện thế để thực thi các hoạt động. Ở đây, trong khi việc oxy hóa kiểu "đốt cháy" giải phóng phần nhiều năng lượng dưới dạng nhiệt, sự oxy hóa sinh học ở ti thể giải phóng phần lớn năng lượng này ở dạng mà cơ thể có thể sử dụng được, việc này nhờ có những phương tiện cần thiết trong chuỗi chuyền điện tử.

Tuy nhiên, một phần nhỏ các điện tử có thể không kinh qua đầy đủ tất cả các vật cho/vật nhận mà chạy thẳng tới ôxi, hình thành nên các superoxide mang gốc tự do, một loại phân tử có hoạt tính hóa học cực mạnh có thể gây ra ứng kích oxy hóa và là một trong những yếu tô gây ra lão hóa cùng một số bệnh tật khác.

Các vật mang oxy hóa khử ti thể

Năng lượng sinh ra từ sự chuyển các điện tử (mũi tên đen) theo chuỗi chuyền điện tử được dùng để bơm proton (mũi tên đỏ) từ chất nền ti thể vào không gian giữa lớp màng kép của ti thể. Việc này khiến tính axít và độ dương điện của chất nền ti thể giảm xuống, tạo ra một sự chênh pH và thế điện màng sinh chất giữa hai môi trường ngăn cách bởi lớp màng ti thể, hai sự chênh lệch này tạo nên một thế proton điện hóa giữa hai không gian đó, gọi là ΔΨ. Thế điện hóa này thực thi một lực vận động proton có độ lớn vào khoảng 180-190mV nhằm kéo proton H+ về chất nền. Các proton này đi xuyên qua enzyme ATP synthease (gọi tắt ATP-ase) và giúp nó sản sinh ATP từ adenosine diphosphate (ADP) và phosphate vô cơ.

Phần lớn các protein tham gia vào chuỗi chuyền điện tử được phân thành các phức hợp enzyme hô hấp chính. Phức hợp I (NADH coenzyme Q reductase) nhận điện tử từ vật mang của chu trình Krebs (nicotinamide adenine dinucleotide - NADH) và chuyển chúng sang coenzyme Q (ubiquinone, viết tắt UQ). UQ cũng nhận điện tử từ phức hợp II (succinate dehydrogenase). Sau đó UQ chuyển điện tử sang phức hợp III (phức hợp cytochrome bc1), phức hợp III lại đưa điện tử sang cytochrome c (viết tắt cyt c). Cyt c đưa điện tử sang phức hợp IV (cytochrome c oxidase), phức hợp IV sẽ dùng điện tử và các proton H+ để khử ôxi thành nước.

4 phức hợp gắn trên màng sinh chất đã được nhận diện trong ti thể. Mỗi phức hợp này là một cấu trúc cực kỳ phức tạp nằm trong lớp nội màng của ti thể. Ba phức hợp là các bơm proton. Các phức hợp được liên kết bằng lực hút tĩnh điện bởi các vật mang điện tử tan trong chất béo. Nhìn chung chuỗi chuyền điện tử được mô tả như sau:

 NADH → Phức hợp I → Q → Phức hợp III → Cytochrome c → Phức hợp IV → O2
                     ↑
                Phức hợp II

Phức hợp I
Ở Phức hợp I (NADH-CoQ Reductase, NADH dehydrogenase hay NADH:ubiquinone oxidoreductase; ) hai điện tử nằm trong 1 cặp (ion hydride) được lấy đi từ NADH. Do phần lớn các vật mang chỉ có thể mang một điện tử, Flavin mononucleotide (FMN) của phức hợp I đóng vai trò như một vật mang trung gian: FMN có thể chứa cả hai điện tử lấy từ NADH nhưng chỉ có thể nhận một điện tử trong một lần nhận và chuyển từng điện tử một vào nhân FeS của phức hợp I. Từng điện tử đó cũng được chuyển lần lượt sang một vật mang điện tử tan trong chất béo mang tên ubiquinone (Q), nó khử vật mang này thành ubiquinol (QH2). QH có thể chuyển động tự do lẫn trong màng sinh chất, và phức hợp I chuyển 4 proton (H+) xuyên qua màng sinh chất, điều này tạo ra một thế proton.

Phản ứng tổng quát do phức hợp I xúc tác:

 NADH + CoQ + 2H+ → NAD+ + H+ + CoQH2

Chu trình của điện tử diễn ra ở phức hợp I như sau:

NADH bị oxy hóa thành NAD+, bằng cách khử Flavin mononucleotide thành FMNH2 trong một bước hai điện tử. FMNH2 bị oxy hóa trong hai bước một điện tử thông qua một chất trung gian semiquinone. Mỗi điện tử được chuyển từ FMNH2 tới cụm sắt-lưu huỳnh, và từ cụm này tới ubiquinone (Q). Sự chuyển đổi vị trí của điện tử đầu tiên dẫn đến kết quả trong dạng gốc tự do semiquinone của Q, và sự chuyển điện tử thứ hai khử dạng semiquinone trở thành dạng ubiquinol QH2. Trong quá trình đó, 4 proton H+ đã được chuyển đổi vị trí từ chất nền ti thể sang khoảng không giữa hai màng ti thể, tạo nên một thế proton giúp enzyme ATP synthease sản sinh ATP bằng phản ứng phosphorylate oxy hóa.

Phức hợp I là một trong 4 vị trí mà điện tử sẽ bị rò rỉ tới ôxi và sản sinh ra các superoxide độc hại.

Phức hợp II
Phức hợp II (Succinate - CoQ Reductase) có thành phần chính là succinate dehydrogenase (). Enzyme này sẽ nhận riêng một số điện tử và sau đó cũng sẽ chuyển chúng vào quinone (Q), số điện tử này có nguồn gốc từ succinate và được chuyển tới Q thông qua FAD. Như FMN, FAD cũng có thể nhận một hoặc hai điện tử nhưng chúng chỉ chuyển từng điện tử một vào nhân FeS của phức hợp II, đến lượt mình nhân FeS sẽ chuyển các điện tử đó vào Q. Phản ứng tổng quát xảy ra dưới sự xúc tác của phức hợp II là:

 Succinate + CoQ → Fumarate + CoQH2

Phản ứng khử succinate thành fumarate tuy có năng lượng tự do Gibbs (ΔG) mang giá trị âm, nhưng năng lượng do nó tỏa ra không đủ để bơm proton từ chất nền ti thể sang khoảng không giữa hai lớp màng. Vì vậy trái với các phức hợp I, III và IV, không có proton nào được bơm qua phức hợp II.

Phức hợp II bao gồm 4 đơn vị con: SDHA, SDHB, SDHC và SDHD. Một số vật cho điện tử (như axít béo và glycerol 3-phosphate) cũng mang điện tử vào Q thông qua FAD.

Coenzyme Q
Coenzyme Q (ubiquinone) là một loại quinone có đuôi hydrocarbon dài. Đuôi này giúp cho các phân tử CoQ có thể khuếch tán dễ dàng trong lớp màng lipid của ti thể. Cả dạng khử (quinol) và dạng oxy hóa (quinone) của Q có thể di chuyển dễ dàng trong lớp màng lipid. Mỗi lượt coenzyme Q lấy một điện tử từ phức hợp I hoặc II và phân tán vào trong lớp màng ti thể cho đến khi va chạm với phức hợp III - lúc đó điện tử lại được chuyển cho phức hợp III. Chính sự khuếch tán của CoQ cùng với Cytochrome C trong lớp màng ti thể đã đóng vai trò quan trọng trong việc luân chuyển các điện tử đến các phức hợp kế nhau trong chuỗi chuyền điện tử.

Phức hợp III

Ở Phức hợp III (Coenzyme Q - Cytochrome c Reductase hay phức hợp cytochrome b-c1; ) CoQH2 chuyển hai điện tử của nó cho phức hợp để trở lại dạng oxy hóa CoQ, đồng thời hai proton được chuyển vào khoảng không giữa hai màng ti thể, tạo nên một phần thế proton. Ở bên trong phức hợp, điện tử sau khi rời CoQ sẽ đến nhân FeS, sau đó đến một trong ba loại cytochrome (bL, bH, c1) rồi chuyển sang cytochrome c, một phân tử ngoại biên tan trong nước khuếch tán ở trong khoảng không giữa hai màng ti thể.

Phản ứng tổng quát do phức hợp 3 xúc tác như sau:

 2Cytochrome c3+ + CoQH2-> 2Cytochrome c2+ + CoQ + 2H+

Tổng cộng cứ mỗi cặp điện tử chạy qua phức hợp III thì có 2 proton được phức hợp 3 bơm vào khoảng không giữa hai màng ti thể.

Khi việc chuyển điện tử bị biến đổi (bởi một thế màng sinh chất cao hay một chất ức chế hô hấp như antimycin A), điện tử có thể bị rò rỉ tại phức hợp III và chúng sẽ tham gia hình thành nên superoxide.

Cytochrome C
Cytochrome C là một phân tử protein lưu động có vai trò như vật mang điện tử. Cytochrome C nằm ở mặt ngoài của màng trong ti thể, tiếp xúc với khoảng không giữa hai lớp màng và có nhiệm vụ chuyển điện tử từ phức hợp III sang phức hợp IV. Như đã nói, chính sự khuếch tán của Cytochrome C cũng như của CoQ trong lớp màng ti thể đã đóng vai trò quan trọng trong việc luân chuyển các điện tử đến các phức hợp kế nhau trong chuỗi chuyền điện tử.

Phức hợp IV
Trong Phức hợp IV (cytochrome c oxidase; ), cytochrome c chuyển điện tử của nó - mỗi lần chuyển có một phân tử cyt c chuyển một điện tử - cho phức hợp này; đầu tiên điện tử sẽ đi vào một cặp ion đồng (Cua2+), tiếp đó chuyển sang cytochrome a, rồi sang một phức hợp chứa ion đồng Cub2+, tiếp theo sang cytochrome a3 và cuối cùng là phân tử ôxi - vật nhận điện tử cuối cùng - để sản sinh ra nước.

Phản ứng tổng quát do phức hợp IV xúc tác:

 2Cyt c2+ + 2H+ + 1/2O2 → 2Cyt c3+ + H2O

Ứng với mỗi cặp điện tử được chuyển tới phức hợp IV, có 2 proton được phức hợp này bơm vào khoảng không giữa hai màng ti thể.

Bắt cặp với sự phosphorylate oxy hóa

Như đã nói, chuỗi chuyền điện tử gây ra một sự chênh lệch thế điện hóa proton giữa hai môi trường ngăn cách bởi lớp màng trong ti thể. Điều này khiến các proton di chuyển ngược lại từ khoảng không giữa hai lớp màng ti thể về với chất nền để xóa bỏ chênh lệch đó. Dòng proton này di chuyển vào chất nền qua một kênh ưa nước do ATP synthase tạo ra và kích hoạt quá trình sản sinh ATP; ở đây năng lượng của thể proton đã được chuyển sang dự trữ trong các phân tử ATP. Như vậy việc bắt cặp giữa sự phosphorylate oxy hóa với thế điện hóa proton là yêu cầu tiên quyết để sản sinh ATP.

Tuy nhiên trong một số trường hợp, năng lượng dự trữ trong sự chênh lệch thế proton không được dùng cho việc sinh tổng hợp ATP bởi sự hiện diện của tác nhân tách cặp như 2-4 dinitrophenol (DNP). Chúng bắt lấy các proton ở khoảng không giữa hai lớp màng rồi đem thả proton trở lại chất nền ti thể mà không qua ATP synthase. Như vậy proton lực vận động proton coi như bị triệt tiêu và mặc dù chuỗi chuyền điện tử vẫn hoạt động nhưng không có ATP nào được tạo ra. Ở đây năng lượng trong thế proton được chuyển hóa hoàn toàn sang nhiệt năng, điều xảy ra trong các mô mỡ nâu nơi có chức năng cung cấp nhiệt cho cơ thể. Quá trình điều tiết hô hấp cũng bị triệt tiêu dưới sự hiện diện của các protein này dẫn tới hoạt động của chuỗi chuyền điện tử diễn ra với tốc độ tối đa.

Sự điều tiết hoạt động của chuỗi chuyền điện tử

Hoạt động của chuỗi chuyền điện tử ở ti thể còn được điều tiết bởi một ảnh hưởng mang tính ức chế của thế điện hóa proton. Ví dụ khi áp đặt một thế điện hóa cao xuyên qua lớp nội màng ti thể, chuỗi chuyền điện tử có thể bị ức chế hoặc thậm chí điện tử di chuyển theo chiều ngược lại. Các nghiên cứu cho thấy sự điều tiết này nhằm duy trì một trạng thái cân bằng giữa sự chênh lệch năng lượng tự do của động thái bơm proton liên quan tới chuỗi chuyền điện tử và động thái chuyển điện tử; tức là độ lớn của thế proton ảnh hưởng đến tốc độ và hướng hoạt động của chuỗi chuyền điện tử. Nguyên do là khi chênh lệch thế proton đạt một mức độ quá lớn thì năng lượng cần thiết để bơm proton ra khỏi chất nền cũng đạt một mức độ khổng lồ đến mức việc oxy hóa NAD, FADH2 cùng hoạt động của chuỗi chuyền điện tử bị đình trệ; lúc này ti thể không đào đâu ra được một lượng năng lượng lớn như thế.

Nồng độ ATP,ADP và phosphate vô cơ cũng ảnh hưởng gián tiếp đến hoạt động của chuỗi chuyền điện tử thông qua sự ảnh hưởng đến hoạt động của ATP synthase. Khi việc sử dụng ATP tăng cao làm giảm tỉ lệ ATP:ADP, ATP synthase bắt đầu tăng cường hoạt động sinh tổng hợp ATP và cho nhiều proton đi qua nó hơn. Điều này làm giảm thế điện hóa và kích thích tốc độ hoạt động của chuỗi chuyền điện tử. Nếu nồng độ ADP giảm đến mức quá thấp thì thế điện hóa proton không thể bị tiêu biến qua quá trình sinh tổng hợp ATP từ ADP và chuỗi chuyền điện tử bị đình lại.

Như đã nói ở trên, các protein tách cặp đã khiến thế proton cùng lực vận động proton liên tục bị tiêu biến đi nhanh chóng mà không cần đến sự hoạt động của ATP synthase. Sự sụp đổ của thế proton khiến các cơ chế điều tiết nói trên cũng bị triệt tiêu và chuỗi chuyền điện tử được tự do hoạt động hết công suất của nó bất chấp nồng độ ADP hay ATP.

Chuỗi chuyền điện tử trong quá trình quang hợp
Trong sự phosphorylate oxy hóa, điện tử được chuyển từ một vật cho điện tử có mức năng lượng cao (ví dụ NADH) đến một vật nhận điện tử (ví dụ O2) thông qua một chuỗi chuyền điện tử. Trong sự phosphorylate quang hóa, năng lượng ánh sáng mặt trời để "chế tạo" một vật cho điện tử có mức năng lượng cao cùng một vật nhận tương ứng. Điện tử được chuyển từ vật cho sang vật nhận thông qua một chuỗi chuyền điện tử khác.

Các chuỗi chuyền điện tử trong quang hợp có nhiều điểm giống nhau với chuỗi chuyền điện tử oxy hóa của quá trình hô hấp. Chúng dùng các vật mang lưu động, tan trong chất béo (các quinone) và các vật mang lưu động tan trong nước (các cytochrome...). Chúng cũng bao gồm một bơm proton. Một điều đáng chú ý khác là các bơm proton trong tất cả các chuỗi chuyền điện tử quang hợp đều giống như phức hợp số 3 của ti thể.

Các chuỗi chuyền điện tử trong quang hợp sẽ được đề cập kỹ hơn trong các bài sự phosphorylate quang hóa, quang hợp, trung tâm phản ứng quang hợp và phản ứng phụ thuộc vào ánh sáng.

Kết quả
Chuỗi chuyền điện tử là các phản ứng oxy hóa khử trong đó các điện tử được chuyển tử một vật cho đến một vật nhận. Sự chuyển điện tử đi kèm với sự thay đổi vị trí của proton xuyên qua màng sinh chất, tạo ra một thế proton. Thế proton được dùng để tạo năng lượng cho các hoạt động cần thiết.

Sự đi đôi của các phản ứng sinh hóa thuận lợi và không thuận lợi (về mặt nhiệt động lực học) bởi các đại phân tử sinh học là một ví dụ của tính chất mới phát sinh – một tính chất không thể được dự đoán, và thậm chí kiến thức đầy đủ về hệ địa hóa học cổ sơ từ chỗ mà những đại phân tử đó tiến hóa. Nó là một câu hỏi mở về việc những tính chất như vật xuất hiện một cách tình cơ hay chúng xuất hiện như là một kết quả tất yếu của quá trình tiến hóa xảy ra trong các hệ thống sinh địa hóa học lớn, theo các định luật cơ bản của vật lý.

Chú thích

Ghi chú

Nguồn dẫn

Xem thêm
Giả thuyết CoRR
Giả thuyết Hiđrô

Tham khảo

Liên kết ngoài

  - Complexes with cytochrome b-like domains
  - Bacterial and mitochondrial cytochrome c oxidases
  - Photosynthetic reaction centers and photosystems
  - Cytochrome c family
  - Cupredoxins
  - Adrenodoxin reductase
  - Electron transfer flavoproteins

Hô hấp tế bào


title: 1205 Ebella

text:
1205 Ebella (1931 TB1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 10 năm 1931 bởi Reinmuth, K. ở Heidelberg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1205 Ebella

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1931


title: 3146 Dato

text:
3146 Dato (1972 KG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 5 năm 1972 bởi Smirnova, T. ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3146 Dato

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Tamara Mikhaylovna Smirnova
Thiên thể phát hiện năm 1972


title: Tipulodina amabilis

text:
Tipulodina amabilis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Tipulodina


title: Conus raulsilvai

text:
Conus raulsilvai là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

R
Động vật được mô tả năm 1998


title: Tipula scelesta

text:
Tipula scelesta là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Compsomelissa benoisti

text:
Compsomelissa benoisti là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Compsomelissa
Động vật được mô tả năm 1977


title: La Pobla Tornesa

text:
La Pobla Tornesa là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị La Pobla Tornesa có diện tích 25,8 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 1156 người. Đô thị La Pobla Tornesa nằm ở khu vực có độ cao 298 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón
Plana Alta


title: Aldeaseca de la Frontera

text:
Aldeaseca de la Frontera là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 45 kilômét so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 333 người. Khu vực này có độ cao 900 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Nephele argentifera

text:
Nephele argentifera là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở coastal bush and savanna from Somalia đến miền bắc Nam Phi.

Chiều dài cánh trước là 32–35 mm.

Chú thích

Tham khảo

Nephele
Động vật Mozambique
Động vật Somalia


title: Phú Thủy (phường)

text:
Phú Thủy là một phường nằm ở trung tâm thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, Việt Nam. Phường này cũng là một trong những phường rộng lớn nhất và đông dân nhất của Phan Thiết.

Trong địa phận của phường có nhiều cơ quan hành chính cấp tỉnh Bình Thuận và thành phố Phan Thiết như: Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Giao thông - Vận tải, Sở Tài nguyên và Môi trường, Cục Thủy sản, Đài truyền hình; 3 trường Trung học Phổ thông lớn nhất Bình Thuận là: Trường Trung học phổ thông Phan Bội Châu, Trường Trung học phổ thông Phan Chu Trinh, Trường Trung học phổ thông chuyên Trần Hưng Đạo.

Tổng diện tích 4,1 km², dân số năm 1999 là 15.724 người, mật độ 3.875 người/km². Năm 2015 dân số của phường đạt 32.014 người

Lịch sử
Ngày 19 tháng 12 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Bình Thuận ban hành Nghị quyết 96/NQ-HĐND về việc sáp nhập khu phố 8 và khu phố 9 thành khu phố 8.

Chú thích

Tham khảo


title: Baucau

text:
Baucau là thành phố lớn thứ hai ở Đông Timor, sau thủ đô Dili nằm cách đó 122 km.

Baucau có 16.000 dân, là thủ phủ của quận Baucau, nằm ở phía đông quốc gia này. Trong thời kỳ Timor thuộc Bồ Đào Nha, Baucau được gọi là Vila Salazar theo tên của António de Oliveira Salazar người Bồ Đào Nha.

Phần lớn hạ tầng của Baucau và khu vực phụ cận đã bị phá hủy trong các cuộc bạo loạn sau cuộc trưng cầu dân ý độc lập vào năm 1999. Tuy nhiên, một vài công trình thời thuộc địa Bồ Đào Nha ở khu phố cổ vẫn còn tồn tại

Baucau là nơi có tòa tổng giáo phận Đông Timor.

Sân bay Cakung (code IATA: NCH), nằm cách thành phố 6 km, đây là sân bay có đường băng dài nhất của quốc gia này.

Tham khảo

Thành phố, thị xã Đông Timor


title: Hồng quân (cây)

text:
Mận quân, bồ quân, bù quân, mùng quân trắng hay mùng quân rừng (danhh pháp khoa học: Flacourtia jangomas) là loài cây thuộc họ Liễu sống trong các rừng mưa trên núi hoặc ở vùng đất thấp. Loài cây này được trồng nhiều ở Đông Nam Á và Đông Á, ở một số nơi đã trở thành cây hoang dã. Cây này có thể có nguồn gốc từ châu Á nhiệt đới như tại Ấn Độ.

Hồng quân là cây bụi thấp, cao đến 10 m. Hoa màu xanh hoặc trắng. Quả ăn tươi, ăn chín hoặc làm mứt, vỏ cây dùng làm thuốc trong đông y.

Tại Việt Nam, hồng quân thường chỉ mọc ở trung du miền đồi núi phía bắc, mỗi năm có quả một lần vào tháng 8 dương lịch đến tháng 9 thì quả chín. Quả bồ quân có hình dạng giống như quả nho, khi còn xanh thì có màu đỏ tươi, khi chín thì chuyển sang màu đỏ sẫm (tím), ăn có vị chua ngọt. Thân cây bồ quân còn có gai nên rất khó trèo...

Theo y học cổ truyền, rễ cây bồ quân có tác dụng lợi tiểu, chữa tiểu dắt, tiểu khó, tiểu buốt.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

J


title: Giải tưởng niệm Schiller

text:
Giải tưởng niệm Schiller (tiếng Đức: Schiller-Gedächtnispreis) là một giải thưởng văn học của bang Baden-Württemberg, (Đức) nhằm công nhận những tác phẩm xuất sắc trong lãnh vực văn học Đức.

Ban đầu, giải được trao 2 năm một lần. Từ năm 1962, giải được trao 3 năm một lần vào ngày kỷ niệm sinh nhật của Friedrich Schiller (10 tháng 11). Khoản tiền thưởng của giải hiện nay là 25.000 euro.

Đồng thời cũng trao 2 giải cho những nhà soạn kịch trẻ với khoản tiền thưởng 7.500 euro mỗi người.

Những người đoạt giải
1955 Rudolf Kassner
1957 Rudolf Pannwitz
1959 Wilhelm Lehmann
1962 Werner Bergengruen
1962 Heinar Kipphardt
1965 Max Frisch
1968 Günter Eich
1971 Gerhard Storz
1974 Ernst Jünger
1977 Golo Mann
1980 Martin Walser
1983 Christa Wolf
1986 Friedrich Dürrenmatt
1989 Käte Hamburger
1992 Volker Braun
1995 Peter Handke
1998 Hans Joachim Schädlich
2001 Alexander Kluge
2004 Christoph Hein
2007 Botho Strauß
2010 Tankred Dorst
2013 Rainald Goetz

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Literaturpreise auf den Seiten des baden-württembergischen Ministeriums für Wissenschaft, Forschung und Kunst

Giải thưởng thành lập năm 1955
Giải thưởng văn học
Giải thưởng Đức
Đức năm 1955


title: Bettborn

text:
Bettborn là một xã trong vùng hành chính Lorraine, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Fénétrange. Tọa độ địa lý của xã là 48° 48' vĩ độ bắc, 07° 01' kinh độ đông. Bettborn nằm trên độ cao trung bình là 290 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 232 mét và điểm cao nhất là 322 mét. Xã có diện tích 6,57 km², dân số vào thời điểm 1999 là 353 người; mật độ dân số là 53 người/km². Xã nằm khoảng 8 km về phía tây-bắc của Sarrebourg, thuộc Pháp từ năm 1766.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Mũ rơm

text:
Mũ rơm là một loại mũ được được tạo ra bằng rơm hoặc lạo sậy theo dạng mũ rộng vành. Mũ rơm được thiết kế để bào vệ đầu khỏi ánh nắng Mặt trời, chống say nắng và đôi khi còn được trong lĩnh vực thời trang.

Lịch sử

Tại Việt Nam
Mũ rơm là một trong những phát kiến trong thời kỳ Việt Nam chiến đấu chống Mỹ. Trong những năm tháng đánh trả máy bay của Không lực Hoa Kỳ,lưới lửa phòng không của quân và dân miền Bắc Việt Nam dày đặc (chủ yếu là pháo cao xạ). Mỗi khi có máy bay Mỹ đến bắn phá, đạn cao xạ bắn lên chi chít, (nếu về ban đêm ta nhìn có cảm giác như hắt một xẻng cát lửa lên trời). Mảnh đạn cao xạ rơi xuống đất, cùng với các mảnh bom bi, liên tục lan rộng và di chuyển  có thể gây sát thương hàng loạt cho các em học sinh đi học.
Mũ rơm được sử dụng rộng rãi từ đó, chủ yếu cho học sinh. Mũ rơm giúp hạn chế các mảnh đạn và mảnh bom bi lan rộng, hoặc nếu có trúng đạn thì cũng bị kẹt trong nón, không tiếp tục sát thương nữa. Đó là công cụ rất thô sơ nhưng có hiệu quả hậu cần tốt. Hình ảnh học sinh miền Bắc đội mũ rơm đi học là một hình ảnh rất quen thuộc trong Chiến tranh Việt Nam.

Hình ảnh

Chú thích

Mũ


title: Homodes

text:
Homodes là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
 Homodes bracteigutta Walker, 1862
 Homodes crocea Guenée, 1852
 Homodes iomolybda Meyrick, 1889

Tham khảo

 Homodes at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Vo'

text:
Vò là một đô thị thuộc tỉnh Padova vùng Veneto, tọa lạc cách khoảng 50 km về phía tây của Venezia và cách khoảng 20 km về phía tây nam của Padova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.416 người và diện tích 20,4 km².

Vo giáp các đô thị: Agugliaro, Albettone, Cinto Euganeo, Galzignano Terme, Lozzo Atestino, Rovolon, Teolo.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Padova


title: Cheumatopsyche amurensis

text:
Cheumatopsyche amurensis là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: 4068 Menestheus

text:
4068 Menestheus (1973 SW) là một Tiểu hành tinh loại trojan Sao Mộc được phát hiện ngày 19 tháng 9 năm 1973 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4068 Menestheus

Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Eswars

text:
Eswars là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: La Lande-de-Fronsac

text:
La Lande-de-Fronsac  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Landedefronsac


title: Tào Ngu

text:
Tào Ngu (chữ Hán: 曹禺; bính âm: Cao Yu; 1910–1996), tên thật là Vạn Gia Bảo (chữ Hán phồn thể: 萬家寶; chữ Hán giản thể: 万家宝; bính âm: Wan Jiabao), tự là Tiểu Thạch, là nhà văn, nhà viết kịch Trung Quốc.

Tiểu sử
Tào Ngu sinh tại Thiên Tân nhưng quê gốc ở Tiềm Giang, tỉnh Hồ Bắc, trong một gia đình quan lại, cha ông là Vạn Đức Tôn, là bí thư của Lê Nguyên Hồng, người từng là Đại Tổng thống Chính phủ Trung Hoa Dân quốc Bắc Dương. Năm 1922, Tào Ngu học tại Trường Trung học Nam Khai, tham gia Đoàn tân kịch Nam Khai. Năm 1928, Tào Ngu học khoa chính trị Trường Đại học Nam Khai, năm sau học tại Trường Đại học Thanh Hoa.

Năm 1933, ông tốt nghiệp khoa ngôn ngữ Trường Đại học Thanh Hoa, giảng dạy tại Trường Trung học Dục Đức Bảo Định Hà Bắc. Vài tháng sau đến Viện nghiên cứu Thanh Hoa nghiên cứu về kịch. Tháng 7 năm 1934 vở kịch Lôi vũ được đăng trên Văn học quý san. Tháng 9 năm 1934 về lại Thiên Tân, giảng dạy tại khoa ngoại văn Học viện Sư phạm nữ sinh Hà Bắc. Năm 1935 sáng tác Nhật xuất, tháng 8 năm 1935 được mời đến giảng dạy tại Trường chuyên khoa kịch quốc lập ở Nam Kinh. Năm 1942 đến Trùng Khánh sáng tác kịch và hoạt động biên đạo. Tháng 3 năm 1946, Tào Ngu cùng Lão Xá được mời sang Mỹ giảng dạy. Tháng 1 năm 1947 về nước, theo lời mời của Hiệu trưởng Hùng Phật Tây, Tào Ngu đến giảng dạy tại Trường thực nghiệm kịch Thượng Hải, đồng thời phác thảo kịch bản điện ảnh Diễm dương thiên. Năm 1948, Công ty điện ảnh Văn Hoa tiến hành quay, Tào Ngu tự làm đạo diễn. Tháng 2 năm 1949, được Đảng cộng sản Trung Quốc sắp xếp, ngày 28 tháng 2 Tào Ngu bí mật rời khỏi Hương Cảng, ngày 18 tháng 3 đến Bắc Kinh tham gia Hội nghị trù bị hiệp thương chính trị.

Ông bắt đầu sáng tác từ 1933, tác phẩm đầu tay là vở bi kịch Lôi vũ. Tiếp theo là các vở Nhật xuất (1935), Nguyên dã (1937), Bắc Kinh nhân (1941). Sau năm 1949, Tào Ngu làm công tác quản lý, giữ các chức như phó chủ tịch Hội các nhà văn viết kịch, phó viện trưởng Học viện kịch trung ương, viện trưởng Viện Nghệ thuật Kịch nhân dân Bắc Kinh, phó chủ tịch Phân hội Văn nghệ Bắc Kinh, đồng thời hoàn thành hai kịch bản Đảm kiếm thiên và Vương Chiêu Quân.

Vở kịch của Tào Ngu được biết đến nhiều nhất ở Việt Nam là Lôi vũ, lấy bối cảnh Thiên Tân thời kỳ Dân quốc, trong đó ông dựng lại cuộc sống phức tạp của một gia đình phong kiến - tư sản hoá, hình ảnh tượng trưng của xã hội nửa phong kiến, nửa thuộc địa Trung Quốc. Bút danh Tào Ngu 曹禺 là chiết tự của chữ vạn 萬 trong tên của ông. Vạn 萬 chiết tự thành Thảo 草 và Ngu 禺, Thảo 草 đổi thành Tào 曹, nên Vạn 萬 chiết tự thành Tào Ngu 曹禺. Vở kịch này cũng được chuyển thể thành phim.

Tác phẩm
Lôi vũ (1933)
Nhật xuất (1936)
Hoang dã (1937)
Toàn dân tổng động viên (1938, viết cùng Tống Chi, còn có tên là Hắc tự nhị thập bát)
Thuế biến (1939)
Chính tại Tưởng (1939)Bắc Kinh nhân (1941)Gia (1942, cải biên từ tiểu thuyết Kích lưu tam bộ khúc của nhà tiểu thuyết Ba Kim)Độ kim (1943)La Mật Âu dữ Chu Ly Diệp (Romeo và Juliet) (1943, tác phẩm dịch)Kiều (1946)Minh lãng đích thiên (1954)Đảm kiếm thiên (1961, viết cùng Vu Thị Chi, Mai Thiên)Vương Chiêu Quân'' (1978)

Chú thích

Liên kết ngoài
Thông tin thêm về Tào Ngu (tiếng Trung)

Nhà viết kịch Trung Quốc
Nhà văn Trung Quốc
Người Hồ Bắc
Sinh năm 1910
Mất năm 1996


title: 22537 Meyerowitz

text:
22537 Meyerowitz (1998 FB62) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22537 Meyerowitz

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Hydrovatus similis

text:
Hydrovatus similis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Biström miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Donzenac (tổng)

text:
Tổng Donzenac là một tổng của Pháp tọa lạc tại tỉnh Corrèze trong vùng Lumousin.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Donzenac trong quận Brive-la-Gaillarde. Độ cao khu vực này là 95 m (Saint-Viance) đến 431 m (Sadroc) độ cao trung bình trên mực nước biển là 281 m.

Hành chính

Kết quả bầu cử tổng này ngày 21 tháng 3 năm 2004
 Gilbert Fronty (PS), thị trưởngAllassac
 Yves Laporte (UMP), thị trưởng Donzenac
 Alain Boucheteil (FN)
 Pascal Bagnarol (PCF)

Phân chia đơn vị hành chính
Tổng Donzenac được chia thành 6 xã và khoảng 9 571 người (điều tra dân số năm 1999 không tính trùng dân số).

|-
| Allassac || align="right" | 3 366 || align="right" | 19240 || align="right" | 19005
|-
| Donzenac || align="right" | 2 147 || align="right" | 19270 || align="right" | 19072
|-
| Sadroc || align="right" | 636 || align="right" | 19270 || align="right" | 19178
|-
| Sainte-Féréole || align="right" | 1 605 || align="right" | 19270 || align="right" | 19202
|-
| Saint-Pardoux-l'Ortigier || align="right" | 404 || align="right" | 19270 || align="right" | 19234
|-
| Saint-Viance || align="right" | 1 413 || align="right" | 19240 || align="right" | 19246
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Corrèze
 Quận của Corrèze
 Tổng của Corrèze
 Xã của Corrèze
 Danh sách các tổng ủy viên của Corrèze

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Donzenac sur le site de l'Insee
 plan du Tổng Donzenac sur Mapquest
 Localisation du Tổng Donzenac sur une carte de France

Donzenac


title: Molophilus ephippiger

text:
Molophilus ephippiger là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Ếch rừng Negros

text:
Platymantis negrosensis (tên tiếng Anh: Negros Forest Frog) là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của Philippines.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Diesmos, A., Alcala, A., Brown, R., Afuang, L., Dolino, C., Gee, G., Hampson, K., Diesmos, M.L., Mallari, A., Ong, P., Paguntalan, L., Pedregosa, M., Ubaldo, D. & Gutierrez, B. 2004. Platymantis negrosensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Động vật lưỡng cư Philippines
N
Động vật đặc hữu Philippines


title: Rhosus (bướm đêm)

text:
Rhosus là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Rhosus aguirreri Berg, 1882
 Rhosus albiceps Draudt, 1919
 Rhosus columbiana Hampson, 1910
 Rhosus denieri Köhler, 1936
 Rhosus isabella Dognin, 1898
 Rhosus leuconoe Felder, 1874
 Rhosus ornata Jörgensen, 1935
 Rhosus ovata Rothschild, 1896
 Rhosus pampeana Jörgensen, 1935
 Rhosus posticus Walker, 1854
 Rhosus spadicea Felder, 1874
 Rhosus storniana Köhler, 1936

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Rhosus at funet.fi

Noctuidae
Agaristinae


title: Valgorge

text:
Valgorge  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Xã của Ardèche


title: Anatoma japonica

text:
Anatoma japonica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Scissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Anatoma


title: Cassida schawalleri

text:
Cassida schawalleri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Ambikapur Part-X

text:
Ambikapur Part-X là một thị trấn thống kê (census town) của quận Cachar thuộc bang Assam, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ambikapur Part-X có dân số 10.014 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Ambikapur Part-X có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Ambikapur Part-X, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Assam


title: Pouteria buenaventurensis

text:
Pouteria buenaventurensis là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Loài này có ở Colombia và Panama.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Pouteria buenaventurensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

buenaventurensis


title: Bombus asiaticus

text:
Bombus asiaticus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1875


title: GeoGebra

text:
GeoGebra là một phần mềm hình học động hỗ trợ giảng dạy trong trường học. Tác giả Markus Hohenwarter khởi động dự án từ năm 2001 tại trường đại học Salzburg và hiện đang tiếp tục phát triển tại trường đại học Florida Atlantic. GeoGebra được viết trên Java và vì thế là phần mềm đa nền.

Hình học động, Đại số động và Giải tích động
Một mặt, GeoGebra là phần mềm hình học động, bạn có thể định nghĩa các điểm, vectơ, đoạn thẳng, đường thẳng, đường cô-nic cũng như hàm số và thay đổi chúng một cách linh động. Mặt khác, phương trình và tọa độ có thể được nhập trực tiếp. Vì thế, GeoGebra có thể xử lý biến số, vectơ và điểm, tìm đạo hàm và tích phân của hàm số và đưa ra những lệnh như Nghiệm hay Cực trị.
GeoGebra là phần mềm miễn phí. Trong tương lai, đây là phần mềm sẽ được sử dụng trong nhiều trường phổ thông của Việt Nam, thay thế các phần mềm thương mại như Geometry Cabri, Geometer's Skethpad. Hơn nữa, nó dễ dàng được sử dụng cho các ứng dụng web (như các GeoGebra Applets) mà không cần quan tâm đến vấn đề bản quyền .

Trợ giúp
 tiếng Anh
 Trợ giúp GeoGebra
 Diễn đàn Người dùng GeoGebra
 tiếng Việt
 Cổng GeoGebra tiếng Việt
 Diễn đàn Người dùng GeoGebra Việt Nam
 Hướng dẫn sử dụng chính thức

Giải thưởng
 EASA 2002: Giải thưởng Phần mềm Hàn lâm châu Âu (Ronneby, Thuỵ Điển)
 Learnie Award 2003: Giải thưởng Phần mềm Giáo dục Áo (Viên, Áo)
 Digita 2004: Giải thưởng Phần mềm Giáo dục Đức (Cologne, Đức)
 Comenius 2004: Giải thưởng Truyền thông Giáo dục Đức (Berlin, Đức)
 Learnie Award 2005: Giải thưởng Phần mềm Giáo dục Áo cho Andreas Lindner (Viên, Áo)
 Les Tropheses du Libre 2005: Giải thưởng Phần mềm Tự do Thế giới, khu vực Giáo dục (Soisson, Pháp)\
 eTwinning Award 2006: Giải nhất"Crop Circles Challenge"với GeoGebra (Linz, Austria)

Tham khảo

Phần mềm giáo dục miễn phí
Phần mềm nền tảng Java


title: Pseudoeurycea lynchi

text:
Pseudoeurycea lynchi là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của México.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Parra Olea, G., Wake, D. & Raffaelli, J. 2006. Pseudoeurycea lynchi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Pseudoeurycea
Động vật lưỡng cư México
Động vật đặc hữu México


title: Cheumatopsyche fianara

text:
Cheumatopsyche fianara là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Cheumatopsyche


title: Gruffy

text:
Gruffy là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Geography
The Chéran forms the commune's south-western border.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Onani

text:
Onani là một đô thị ở tỉnh Nuoro ở vùng Sardinia của Italia, tọa lạc cách khoảng 140 km về phía bắc của Cagliari và cách khoảng 20 km về phía đông bắc của Nuoro. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 448 người và diện tích là 71,7 km².

Đô thị Onani có các frazione (đơn vị phụ thuộc) Mamone.

Onani giáp các đô thị: Bitti, Lodè, Lula.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 web.tiscali.it/onani

Đô thị tỉnh Nuoro


title: Ognéville

text:
Ognéville  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 290 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Chuyển động học

text:
Chuyển động học là một nhánh của cơ học cổ điển, có mục đích mô tả chuyển động của các điểm, vật thể và hệ vật trong khi bỏ qua nguyên nhân dẫn đến các chuyển động đó. Chuyển động học là một lĩnh vực nghiên cứu, thường được gọi là "hình học của chuyển động" và đôi khi được xem là một nhánh của toán học. Vấn đề về chuyển động học được phát sinh bằng việc mô tả lại hình dạng của hệ và khai báo các điều kiện ban đầu của bất kỳ giá trị đã biết nào về vị trí, vận tốc và/hoặc gia tốc các điểm trong hệ. Sau đó, sử dụng các lập luận từ hình học, vị trí, vecto và gia tốc của phần chưa biết trong hệ để xác định nó. Nghiên cứu về cách lực tác dụng lên các cơ quan nằm trong động học, chứ không phải chuyển động học. Để biết thêm thông tin, xem động học.

Chuyển động học được sử dụng trong vật lý thiên văn để mô tả sự chuyển động của các thiên thể và hệ thiên thể, trong kỹ thuật cơ khí, robot học và cơ sinh học để mô tả chuyển động của những hệ thống gồm nhiều bộ phận (hệ thống đa liên kết) chẳng hạn như một động cơ, một cánh tay robot hoặc bộ xương của cơ thể con người.

Các phép biến đổi hình học, còn được gọi là các phép biến đổi bảo toàn, được sử dụng để mô tả chuyển động của các thành phần trong hệ thống cơ khí, đơn giản hóa đạo hàm của các phương trình chuyển động. Chúng cũng là trung tâm của phân tích động lực học.

Phân tích chuyển động là quá trình đo lường các đại lượng chuyển động dùng để mô tả chuyển động. Trong kỹ thuật, ví dụ, phân tích chuyển động học có thể được sử dụng để tìm phạm vi chuyển động cho một máy móc đã cho trước, và ngược lại, sử dụng tổng hợp động học để thiết kế một máy móc để đáp ứng phạm vi quỹ đạo cần thiết.  Ngoài ra, chuyển động học còn áp dụng hình học đại số để nghiên cứu hiệu suất cơ khí của một hệ cơ khí hay của máy móc.

Nguồn gốc thuật ngữ
Thuật ngữ "kinematic" là từ tiếng Anh của cinématique của A.M. Ampère, đã được ông đặt ra từ tiếng Hy Lạp cổ đại  kinema ("độ dời, quỹ đạo"), bản thân nó đã bắt nguồn từ  kinein ("chuyển động").

"Kinematic" và "cinématique" có liên quan đến từ cinéma trong tiếng Pháp, nhưng không từ nào bắt nguồn trực tiếp từ nó. Tuy nhiên, người ta đã lan truyền một từ gốc chung, như cinéma xuất phát từ dạng rút gọn của cinématographe, "máy chiếu hình ảnh chuyển động và máy ảnh," từ này cũng được chuyển thể từ tiếng Hy Lạp và cũng là từ viết bằng tiếng Hy Lạp.

Chuyển động học của quỹ đạo một chất điểm trong một trục tham chiếu không xoay

Chuyển động học của chất điểm là nghiên cứu quỹ đạo của một chất điểm. Vị trí của một chất điểm được định nghĩa là vectơ tọa độ từ gốc của một trục tọa độ đến chất điểm đó. Ví dụ, xét một toà tháp cao 50 m ở phía Nam căn nhà của bạn và đặt gốc toạ độ là nhà bạn đang sống, sao cho phía Đông là trục x, và phía Bắc chỉ trục y, thì vecto toạ độ của đáy toà tháp là r = (0, −50, 0). Nếu toà tháp cao 50 m, thì vecto toạ độ của đỉnh tháp là r = (0, −50, 50).

Ở trường hợp tổng quát nhất, một hệ tọa độ ba chiều được sử dụng để xác định vị trí của một chất điểm. Tuy nhiên, nếu chất điểm được cố định chỉ di chuyển trong một mặt phẳng thì chỉ cần sử dụng hệ trục toạ độ hai chiều. Tất cả các quan sát trong vật lý đều chưa hoàn chỉnh nếu những quan sát được mô tả không được gắn vào trục tham chiếu.

Vecto vị trí của chất điểm là một vecto được vẽ từ gốc toạ độ đến chất điểm đó. Nó thể hiện cả khoảng cách điểm và hướng từ chất điểm đến gốc toạ độ. Trong hệ trục 3 chiều, vị trí của điểm P có thể được viết ở dạng

với ,  và  thuộc hệ tọa độ Descartes và ,  và  là vecto đơn vị lần lượt dọc theo các trục toạ độ ,  và . Độ lớn của vector vị trí  cho ta khoảng cách giữa  và gốc toạ độ.

Các cosin chỉ hướng của vector vị trí cung cấp một thước đo định lượng của hướng.
Lưu ý quan trọng rằng vecto vị trí của một chất điểm không phải là duy nhất. Vector vị trí của một chất điểm đã cho khác nhau so với các trục tham chiếu khác nhau.

Quỹ đạo của chất điểm là một hàm vecto theo thời gian, , xác định đường cong được vẽ ra bởi một chất điểm chuyển động, được cho bởi

với toạ độ xP, yP và zP là các hàm phụ thuộc thời gian.

Vận tốc và tốc độ
Vận tốc của chất điểm là đại lượng vecto mô tả hướng và độ lớn chuyển động của chất điểm. Về mặt toán học, tốc độ thay đổi của vectơ vị trí của một chất điểm, liên quan đến thời gian là vận tốc của chất điểm đó. Xét tỉ số được hình thành bằng cách chia khoảng cách hai vị trí của một chất điểm cho khoảng thời gian. Tỉ số này được gọi là vận tốc trung bình trong khoảng thời gian đó và được định nghĩa dạng
Vận tốc=độ dời/thời gian thực hiện

với ΔP là hiệu của vecto vị trí trong khoảng thời gian Δt.

Giới hạn khoảng thời gian Δt trở nên càng nhỏ, vận tốc trung bình trở thành đạo hàm theo thời gian của vector vị trí,

Do đó, vận tốc là thương của sự thay đổi vị trí của một chất điểm với thời gian thực hiện thay đổi, và dấu chấm biểu thị đạo hàm của các hàm x, y và z theo thời gian. Ngoài ra, vận tốc còn là tiếp tuyến với quỹ đạo của chất điểm ở mọi vị trí của chất điểm dọc theo đường đi của nó. Lưu ý rằng trong hệ quy chiếu không xoay, đạo hàm của các trục toạ độ không được xem là hướng của nó và độ lớn không thay đổi.

Tốc độ của một vật là độ lớn |V| của vận tốc. Nó là một đại lượng vô hướng:

với s là chiều dài cung được đo dọc theo quỹ đạo của chất điểm. Chiều dài cung này là sự di chuyển của một chất điểm theo thời gian là một lượng không giảm. Do đó, ds/dt không âm, qua đó thể hiện rằng vận tốc cũng không âm.

Gia tốc
Vecto vận tốc có thể thay đổi hướng hay độ lớn hay cả hai cùng lúc. Do đó, gia tốc là tốc độ thay đổi độ lớn của vector vận tốc cộng với tốc độ thay đổi hướng của vector vận tốc đó. Giống với việc dựa vào vị trí của chất điểm để xác định vận tốc của nó, ta cũng có thể dựa vào vecto vận tốc để xác định vecto gia tốc. Gia tốc của một chất điểm là vector được xác định bởi tốc độ thay đổi của vector vận tốc. Gia tốc trung bình của một chất điểm được định nghĩa bởi công thức.

với ΔV là hiệu vecto vận tốc và Δt là khoảng thời gian.

Gia tốc của chất điểm là giới hạn của gia tốc trung bình khi khoảng thời gian tiến tới 0, là một phép đạo hàm theo thời gian,
Phương trình 1)
hay

Do đó, gia tốc là đạo hàm bậc nhất của vecto vận tốc và là đạo hàm bậc hai của vecto vị trí của chất điểm. Lưu ý rằng trong hệ quy chiếu không xoay, đạo hàm của các trục toạ độ không được xem là hướng của nó và độ lớn không thay đổi.

Độ lớn của gia tốc của một vật là độ lớn |A| của vecto gia tốc của nó. Nó là một đại lượng vô hướng:

Vecto vị trí tương đối
Một vecto vị trí tương đối là một vectơ xác định vị trí của một điểm tương ứng với một điểm khác. Đó là sự khác biệt về vị trí của hai điểm.
Vị trí tương đối của một điểm A tương đối so với điểm B khác hiểu đơn giản là sự chênh lệch giữa các vị trí của chúng

đó là sự chênh lệch giữa các vectơ thành phần vị trí của chúng.

Nếu điểm A có các vị trí thành phần

Nếu điểm B có các vị trí thành phần

thì vị trí của điểm A so với điểm B là sự chênh lệch giữa các thành phần của chúng:

Vận tốc tương đối

Vận tốc của một chất điểm tương đối so với chất điểm khác hiểu đơn giản là sự chênh lệch giữa vận tốc của chúng

và là hiệu của các thành phần của vecto vận tốc.

Nếu điểm A có các thành phần vecto vận tốc

và điểm B có các thành phần vecto vận tốc

thì vận tốc tương đối của điểm A so với điểm B là hiệu các thành phần của chúng:

Ngoài ra, kết quả tương tự này có thể thu được bằng cách tính toán đạo hàm thời gian của vector vị trí tương đối RB/A.

Trong trường hợp vận tốc gần bằng vận tốc ánh sáng c (thường trong khoảng 95%), một dạng khác của vận tốc tương đối được gọi là tốc độ nhanh, phụ thuộc vào tỷ lệ giữa V và c, được sử dụng trong thuyết tương đối hẹp.

Gia tốc tương đối

Gia tốc tương đối của điểm C với điểm B khác hiệu đơn giản là sự chênh lệch gia tốc giữa chúng

và là sự chênh lệch của các vecto gia tốc thành phần.

Nếu điểm C có các gia tốc thành phần

và điểm B có các gia tốc thành phần

thì gia tốc tương đối của điểm C so với điểm B là hiệu giữa các gia tốc thành phần:

Ngoài ra, kết quả tương tự này có thể thu được bằng cách tính toán đạo hàm bậc hai của vectơ vị trí tương đối PB/A.

 Quỹ đạo các chất điểm dưới gia tốc không đổi

Nếu gia tốc là một hằng số, phương trình vi phân Eq 1) có thể được tích phân trở thành vector gia tốc "A" của điểm "P" với hướng và độ lớn là hằng số. Một điểm như vậy được cho là chuyển động biến đổi đều. Trong trường hợp này, vận tốc V(t) và sau đó quỹ đạo P (t) của chất điểm có thể thu được bằng cách tích phân phương trình gia tốc A theo thời gian.

Giả sử rằng các điều kiện ban đầu của vị trí, , và vận tốc  tại thời điểm  đã được cho trước, tích phân cấp một cho ra vận tốc của chất điểm dưới dạng một hàm theo thời gian.

Tích phân cấp hai cho ra đường đi của nó (quỹ đạo),

Ngoài ra, mối quan hệ giữa độ dời, vận tốc, gia tốc và thời gian có thể được lập ra. Vì gia tốc là hằng số nên,
  có thể được thay thế thành phương trình trên để cho ra:

Mối quan hệ giữa vận tốc, vị trí và gia tốc không phụ thuộc thời gian có thể được lập ra bằng cách chuyển gia tốc trung bình theo thời gian và thay thế và đơn giản hóa

với dấu ∘ biểu thị tích vô hướng, nhằm thể hiện kết quả vô hướng chứ không phải là một vecto.

Dấu chấm có thể được thay thế bằng cosin của góc  tạo bởi các vecto  và tích của các vecto, trong trường hợp này:

Trong trường hợp gia tốc luôn cùng hướng chuyển động, góc () giữa các vecto bằng 0, vì , nên

Điều này có thể được đơn giản hóa bằng cách sử dụng ký hiệu cho độ lớn của vectơ  với  có thể là bất kỳ đường cong tròn nào được vẽ ra khi gia tốc tiếp tuyến liên tục chạy dọc theo quỹ đạo đó, vì thế

Điều này rút gọn phương trình tham số chuyển động của chất điểm thành mối quan hệ trong trục toạ độ Descartes của tốc độ so với vị trí. Mối quan hệ này rất hữu ích khi không xác định được thời gian. Ta cũng biết rằng  hay  là diện tích dưới biểu đồ a, v, t . Ta có thể tìm  bằng cách cộng phần diện tích ở trên và phần diện tích bên dưới. Phần diện tích bên dưới là một hình chữ nhật, và diện tích hình chữ nhật bằng  với  là chiều rộng và  là chiều cao. Trong trường hợp này  và  (lưu ý rằng  ở đây có gia tốc khác nhau ). Điều này có nghĩa là diện tích phần dưới bằng . Bây giờ hãy tìm diện tích phần trên (một hình tam giác). Diện tích tam giác bằng  với  là cạnh đáy và  là chiều cao. Trong trường hợp này,  &  hay . Cộng các kết quả  và  ta được kết quả của biểu thức  là biểu thức . Biểu thức này rất hữu dụng khi vận tốc cuối cùng  chưa được xác định.

 Quỹ đạo chất điểm trong toạ độ cực hình trụ

Để thuận tiện, người ta thường xây dựng quỹ đạo của một chất điểm P(t) = (X(t), Y(t) và Z(t)) bằng cách sử dụng tọa độ cực trong mặt phẳng X–Y. Trong trường hợp này, vận tốc và gia tốc của nó ở một dạng thuận tiện.

Nhớ lại rằng quỹ đạo của một chất điểm P được xác định bởi vector tọa độ P của nó được đo trong một khung tham chiếu cố định F. Khi chất điểm di chuyển, vector tọa độ P(t) dọc theo quỹ đạo của nó, đó là một đường cong trong không gian, được cho bởi:

với i, j và k lần lượt là vecto đơn vị dọc theo các trục X, Y và Z của khung tham chiếu F.

Xét một chất điểm P chỉ di chuyển trên bề mặt của hình trụ tròn R(t)=hằng số, có thể căn chỉnh trục Z của khung cố định F với trục của hình trụ. Khi đó, góc θ quanh trục này trong mặt phẳng X–Y có thể được sử dụng để xác định quỹ đạo như sau,

Các tọa độ hình trụ cho P(t) có thể được đơn giản hóa bằng cách đưa vào các vector đơn vị xuyên tâm và tiếp tuyến,

và đạo hàm thời gian của chúng từ phép tính cơ bản:

 .

Với quy ước này, P(t) có dạng,

với R là hằng số trong trường hợp chất điểm chuyển động chỉ trên bề mặt của hình trụ có bán kính R.

Nói chung, quỹ đạo P(t) không bị ràng buộc nằm trên một hình trụ tròn, do đó bán kính R thay đổi theo thời gian và quỹ đạo của chất điểm trong tọa độ cực hình trụ trở thành:

Trong đó R, theta và Z có thể là các hàm có thể thay đổi liên tục theo thời gian và ký hiệu hàm bị giảm cho đơn giản. Vecto vận tốc VP là đạo hàm theo thời gian của quỹ đạo P(t), cho ra: .

Tương tự, gia tốc AP là đạo hàm theo thời gian của vận tốc VP, được cho bởi:

Thuật ngữ  diễn tả diễn tả tâm đường cong tại một điểm trên quỹ đạo, thường được gọi là gia tốc tâm. Thuật ngữ  được gọi là gia tốc Coriolis.

Constant radius
If the trajectory of the particle is constrained to lie on a cylinder, then the radius R is constant and the velocity and acceleration vectors simplify. The velocity of VP is the time derivative of the trajectory P(t),

The acceleration vector becomes:

Chuyển động tròn

Một trường hợp đặc biệt của quỹ đạo hạt trên một hình trụ tròn xảy ra khi không có chuyển động dọc theo trục Z

where R and Z0 are constants. In this case, the velocity VP is given by:

where

is the angular velocity of the unit vector  around the z axis of the cylinder.

The acceleration AP of the particle P is now given by:

The components

are called, respectively, the radial and tangential components of acceleration.

The notation for angular velocity and angular acceleration is often defined as

so the radial and tangential acceleration components for circular trajectories are also written as

Chuyển động
Khi dùng một lực để đẩy quả bóng, quả bóng sẽ di chuyển từ vị trí đứng yên đến vị trí mới. Sự di chuyển của trái banh được gọi là chuyển động. Vậy, Lực tương tác với vật làm cho vật di chuyển từ vị trí này đến vị trí khác tạo ra Chuyển động

Tính tương đối
vận tốc của cùng một chuyển động có thể có những giá trị khác nhau đối với những quan sát viên khác nhau. Do đó, vận tốc có tính tương đối. Ví dụ, một vật chuyển động (có vận tốc khác không) so với vật khác nhưng lại đứng yên (có vận tốc bằng không) so với chính mình.

Để đo giá trị của vận tốc, người ta gắn với mỗi quan sát viên nói trên một hệ trục tọa độ để xác định vị trí trong không gian và một đồng hồ để xác định thời gian. Hệ trục tọa độ và đồng hồ được gọi là hệ quy chiếu. Các quan sát viên khác nhau có thể có hệ quy chiếu khác nhau và quan sát thấy các vận tốc khác nhau của cùng một vật thể đang chuyển động. Như vậy, vận tốc của chuyển động phụ thuộc vào hệ quy chiếu tại đó vị trí và thời gian được ghi nhận.

Cộng vận tốc trong Cơ học cổ điển
Như đã nói ở trên, vận tốc có tính tương đối và, do đó, có thể nhận các giá trị khác nhau đối với các hệ quy chiếu khác nhau. Để "chuyển đổi" vận tốc từ hệ quy chiếu này sang hệ quy chiếu khác, người ta sử dụng phép cộng vận tốc.

Trong Cơ học cổ điển, công thức cộng vận tốc đơn giản là phép cộng véctơ được thể hiện như sau:

Trong đó:
 là vận tốc của A đối với B
 là vận tốc của A đối với C
 là vận tốc của C đối với B

Như vậy, vận tốc của một vật A đối với hệ quy chiếu B bằng vận tốc của A đối với một hệ quy chiếu trung gian C cộng với vận tốc của hệ quy chiếu trung gian đó đối với hệ quy chiếu B.

Thuyết tương đối hẹp

Trong thuyết tương đối hẹp, vận tốc được mở rộng ra thành vận tốc-4 trong không-thời gian. Nó là đạo hàm theo thời gian của véctơ vị trí-4:

với u' là véctơ vận tốc trong không gian ba chiều thông thường

và i'' = 1, 2, 3. Chú ý rằng:

Chú thích

Chuyển động học
Cơ học
Kỹ thuật cơ khí
Cơ chế (kỹ thuật)
Cơ học cổ điển


title: Chelaprora

text:
Chelaprora là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Villalpando

text:
Villalpando là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 1.624 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora