title: Aurelianus

text:
Để biết về các nghĩa khác, xin xem Aurelianus (định hướng).

Lucius Domitius Aurelianus (9 tháng 9 năm 214 hay 215 – tháng 9 hay tháng 10 năm 275), còn gọi là Aurelian, là Hoàng đế của Đế quốc La Mã, trị vì từ năm 270 đến năm 275. Thời trị vì, ông đánh bại quân Alamanni, đại phá quân Goth và Vandal, do vậy người đời tôn ông là Kẻ chinh phạt man tộc Goth.

Aurelianus đánh bại nữ vương Zenobia xứ Palmyra và đồng minh của bà là Zaba, chinh phạt đế quốc Palmyra vào năm 273 và nhớ đó tái chiếm các tỉnh phía Đông của Đế quốc La Mã, cứu vãn Đế quốc La Mã khỏi tình trạng cát cứ. Được xem là một nhà chinh phạt, ông còn xem mình là vị Hoàng đế có công khôi phục lại phương Đông, qua lá thư chiêu hàng gửi Zenobia. Năm 275, ông thu phục đế quốc Gaul ở phía Tây, thống nhất toàn bộ đế quốc La Mã.

Ông cho xây trường thành Aurelianus ở thủ đô Roma, và cắt đi tỉnh Dacia thuộc La Mã. Được xem là một vị Hoàng đế vĩ đại của La Mã, những chiến thắng của ông đã chấm dứt giai đoạn khủng hoảng thế kỷ thứ ba của đế quốc. Sau khi khôi phục lãnh thổ đế quốc về thời hoàng kim, ông bị ám sát và Marcus Claudius Tacitus lên nối ngôi. Tuy rằng Domitianus là vị Hoàng đế đầu tiên đề nghị chính thức được thừa nhận là dominus et deus (chủ nhân và thần linh), các tước hiệu này không được viết trên các văn kiện chính thức do đến thời kỳ Aurelianus.

Những năm tháng đầu tiên

Lucius Domitius Aurelianus chào đời tại Dacia ripensis hay Sirmium (nay là Sremska Mitrovica, Serbia), trong một gia đình vô danh ở tỉnh; cha ông là tá điền của một vị nguyên lão vô danh tên là Aurelius, và Aurelius đã đặt cái tên của mình cho gia đình của Aurelianus. Aurelianus đã gia nhập vào quân đội khoảng năm 235, ở độ tuổi khoảng 20. Ông đã sớm chứng tỏ được tài năng xuất chúng của mình trong các cuộc chiến tranh thời đó, và những chiến công của ông đã khiến cho Hoàng đế Gallienus phong ông làm chỉ huy hữu quân La Mã, và dux equitum (Thống lĩnh Kỵ binh). Vào năm 268, quân Kỵ binh của ông đập tan một đội Kỵ binh hùng mạnh của người Goth trong trận Naissus, và đánh bại một cuộc xâm lược nguy hiểm nhất vào chính quốc La Mã kể từ thời Hannibal. Có tài liệu cho hay ông đã tham gia trong vụ ám sát Gallienus (268), và tôn Claudius Gothicus lên ngai vàng La Mã.

Aurelianus đã kết hôn với Ulpia Severina, bà ít được biết đến. Giống như Aurelianus, bà đến từ Dacia. Họ được biết là đã có một người con gái với nhau..

Phụng sự dưới triều Claudius
Claudius đã được binh lính dưới quyền mình tuyên bố làm Hoàng đế ở bên ngoài Mediolanum. Vị Hoàng đế mới ngay lập tức ra lệnh cho Viện nguyên lão phải phong thần cho Gallienus. Tiếp theo, bản thân ông bắt đầu xa lánh những kẻ chịu trách nhiệm về vụ ám sát vị hoàng đế tiền nhiệm, và ra lệnh hành quyết những kẻ trực tiếp tham gia. Aureolus lúc đó vẫn còn bị bao vây trong thành phố Mediolanum và ông ta đã tìm cách hòa giải với vị Hoàng đế mới, nhưng Claudius đã không bỏ qua cho đối thủ tiềm năng này.

Dưới triều đại của Claudius, Aurelianus đã thăng tiến một cách nhanh chóng: ông đã được giao quyền chỉ huy lực lượng kỵ binh Damaltia tinh nhuệ, và ông đã sớm thăng lên chức Tổng chỉ huy toàn bộ kị binh- chức vụ mà Hoàng đế đã nắm giữ trước kia  Cuộc chiến chống lại Aureolus và việc tập trung toàn bộ lực lượng ở Ý cho phép người Alamanni vượt qua phòng tuyến Rhaetia dọc theo thượng nguồn sông Danube. Tiến quân qua Raetia và dãy núi Alps mà không bị cản trở, họ tiến vào miền Bắc nước Ý và bắt đầu tiến hành cướp bóc khu vực này. Đầu năm 269, hoàng đế Claudius và Aurelianus đã hành quân về phía bắc để giao chiến với người Alamanni, và hoàn toàn đánh bại họ trong trận Hồ Benacus.

Trong khi vẫn đang còn phải đối phó với kẻ thù vừa bị đánh bại, những tin tức mới từ vùng Balkans lại được báo về, với các cuộc tấn công quy mô lớn từ người Heruli, Goth, người Gepid, và người Bastarnae. Claudius ngay lập tức phái Aurelianus đến vùng Balkans để ngăn chặn các cuộc xâm lược này theo cách tốt nhất mà ông có thể làm được cho đến khi hoàng đế Claudius đến nơi cùng với quân đội chủ lực của ông ta. Người Goth đang bao vây Thessalonica khi họ nghe tin hoàng đế Claudius đang tiến gần đến nơi, điều này khiến họ từ bỏ cuộc bao vây và cướp bóc vùng đông bắc Macedonia. Aurelianus đã chặn đứng người Goth với kỵ binh Damaltia của mình và đánh bại họ trong một loạt các cuộc giao tranh nhỏ, tiêu diệt tới tận 3000 quân địch . Aurelianus sau đó tiếp tục quấy nhiễu quân thù, ông đánh đuổi họ về phía bắc vào Thượng Moesia, tại nơi đó hoàng đế Claudius đã tập hợp đội quân chủ lực của ông ta. Trận chiến nổ ra tiếp theo đó lại không rõ ràng: đà tiến quân về phía bắc của người Goth đã bị chặn lại nhưng người La Mã lại bị thiệt hại nặng.

Claudius không còn đủ khả năng để tiến hành một trận đánh lớn khác nữa, thay vào đó, ông đã bố trí một cuộc phục kích thành công, giết chết hàng ngàn quân địch. Tuy nhiên, phần lớn người Goth đã trốn thoát và bắt đầu rút lui về phía nam theo cách mà họ đã đến. Trong phần còn lại của năm đó, Aurelianus đã tiến hành quấy rối quân địch với kỵ binh Damaltia của mình.

Bây giờ bị mắc kẹt trong lãnh thổ của người La Mã, nguồn lương thực dự trữ ít ỏi của người Goth bắt đầu dần trở nên cạn kiệt. Aurelianus, cảm nhận được sự tuyệt vọng của kẻ thù, ông đã tấn công họ với toàn bộ lực lượng kỵ binh của mình, giết chết nhiều quân địch và đánh đuổi số còn lại chạy về phía tây vào vùng Thrace  Ngay khi mùa đông đến, người Goth rút lui vào dãy núi Haemus, chỉ để thấy rằng họ đã bị mắc bẫy và bị bao vây. Thời tiết khắc nghiệt lúc này càng làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu lương thực của họ. Tuy nhiên, người La Mã đã đánh giá thấp người Goth và mất cảnh giác, điều này đã cho phép kẻ thù của họ phá được vòng vây và trốn thoát. Rõ ràng hoàng đế Claudius đã bỏ qua lời khuyên, có lẽ từ Aurelianus, ông ta đã giữ lại lực lượng kỵ binh và chỉ phái bộ binh đi ngăn cản cuộc phá vây của quân thù.

Người Goths sau đó đã cố gắng để trốn thoát và tiếp tục cuộc tiến quân của họ xuyên qua Thrace. Quân đội La Mã tiếp tục theo đuổi người Goth trong mùa xuân và mùa hè năm 270. Trong khi đó, một bệnh dịch khủng khiếp đã tràn qua vùng Balkans, giết chết nhiều binh lính ở cả hai phe.

Hoàng đế Claudius đã ngã bệnh trên đường hành quân và ông buộc phải trở về trụ sở khu vực của mình ở Sirmium, và giao cho Aurelianus phụ trách nhiệm vụ chống lại người Goth. Aurelianus đã sử dụng kỵ binh của mình rất hiệu quả, ông phá vỡ người Goth thành các nhóm nhỏ hơn và có thể dễ dàng đối phó với họ. Đến cuối mùa hè, người Goths đã bị đánh bại: bất kỳ người nào sống sót đều bị tước đoạt hết các loài vật và chiến lợi phẩm của họ và họ đã bị sung vào quân đội hoặc định cư và trở thành nông dân ở khu vực biên giới. Aurelianus đã không có thời gian để thưởng thức những chiến thắng của mình, vào cuối tháng tám tin tức đến từ Sirmium cho ông biết rằng, hoàng đế Claudius đã qua đời

Đối chọi với Quintillus
Ngay sau khi Hoàng đế Claudius qua đời, em ông là Quintillus lên nối ngôi với sự hỗ trợ của Viện Nguyên lão. Như một hành động đặc trưng vào thời kỳ Khủng hoảng trong thế kỷ 3, Quân đội La Mã không chịu thừa nhận ngôi Hoàng đế của Quintillus, thay vì đó họ khuyến khích một trong những viên chỉ huy của họ lên thay: Aurelianus được các Quân đoàn Lê dương La Mã tấn phong làm Hoàng đế vào tháng 9 năm 270 tại Sirmium. Ông đánh bại quân của Quintillus, và được Viện Nguyên lão La Mã tôn làm Hoàng đế sau khi Quintillus qua đời. Người ta còn tuyên truyền tâng bốc rằng Aurelianus đã được Claudius Gothicus chọn làm Hoàng đế kế tục khi vị Hoàng đế này đang hấp hối; sau này, vào khoảng năm 272, Aurelianus chọn ngày mất của Claudius là dies imperii (hiểu là Ngày kỷ niệm sự lên ngôi) của ông, qua đó, ông hoàn toàn công nhận Quintillus là một kẻ tiếm ngôi.

Sau khi lên ngôi, ông chuyển tâm trí mình vào việc giải quyết những vấn đề nghiêm trọng nhất của Đế quốc La Mã - chiếm lại phần lãnh thổ rộng lớn đã bị mất trong hai thập kỷ trước đó, và tiến hành cải cách dân sự (res publica).

Chinh phạt và cải cách

Vào năm 248, Hoàng đế Marcus Julius Philippus đã làm lẽ kỷ niệm một nghìn năm Roma, tổ chức nhiều trò chơi và lễ hội hoành tráng, làm cho nhân dân La Mã trở nên tự hào hơn về đế quốc. Tuy nhiên, trong những năm sau đó, Đế quốc La Mã phải đương đâu với họa ngoại xâm; trong khi đó, nhiều cuộc nội chiến khốc liệt đã đe dọa đến sự tồn vong của Đế quốc, và sức mạnh của Nhà nước cũng suy thoái với sự xuất hiện của nhiều kẻ cướp ngôi. Không những thế, nền kinh tế La Mã cũng lung lay, nên nền nông nghiệp và thương mại của đế quốc suy yếu. Vào năm 205, dân chúng toàn đế quốc chịu một cơn bệnh dịch nghiêm trọng, với hậu quả là đế quốc phải mất nhiều nhân lực cho cả quân đội và nông nghiệp. Do đó, Đế quốc La Mã không thể vượt qua thảm họa Hoàng đế Valerianus bị quân Ba Tư bắt làm tù binh vào năm 260. Ở miền Đông đế quốc, các quan cai trị thành phố Palmyra, tại Syria, ngày càng có nhiều quyền hạn cho đến khi Đế quốc Palmyra ra đời - đây này là mối đe dọa nguy hiểm hơn cả Đế quốc Ba Tư đối với La Mã. Các tỉnh miền Tây Đế quốc La Mã vốn gần kề biên giới (limes) sông Ranh đều ly khai và thành lập một quốc gia thứ ba, một quốc gia tự trị trong Đế quốc La Mã - đó là Đế quốc Gallia. Ngay tại Roma, quyền lợi của Hoàng đế luôn bị đe dọa, phải gìn giữ Ý và vùng Balkan. Các vị tiên đế Gallienus và Claudius Gothicus phải đối đầu với những vấn đề này, và Aurelianus quyết định đối phó với chúng sau khi lên ngôi Hoàng đế.

Thống nhất Đế quốc La Mã

Những hành động đầu tiên của vị tân Hoàng đế là củng cố uy quyền của mình ở chính quốc La Mã. Cuối năm 270, Aurelianus tiến công quân Vandal, Juthungi và Sarmatia trên đất Ý, quét sạch các man tộc ra khỏi Đế quốc La Mã. Để tôn vinh những chiến thắng này, người ta tôn ông làm Germanicus Maximus. Uy quyền của Hoàng đế bị đe dọa bởi một vài kẻ tiếm vị — Septimius, Urbanus, Domitianus, và cuộc binh biến của Felicissimus — kẻ lợi dụng tình hình bất an của Đế quốc và ảnh hưởng lớn lao hơn cả của quân đội trong nền chính trị La Mã. Aurelianus, vốn là một tướng lĩnh giàu kinh nghiệm, lo sợ mình không được lòng toàn quân; do đó, ông tiến hành tuyên truyền thông qua các đồng tiền của ông, rằng ông cần các quân đoàn La Mã hỗ trợ.

Dẹp tan quân Alamanni
Tuy nhiên, họa ngoại xâm từ các man tộc phương Bắc vẫn chưa kết thúc. Vào năm 271, quân Alamanni tiến vào Ý, kéo quân đến thảo nguyên Po và tấn công làng mạc; họ vượt sông Po, chiếm đóng Placentia và tiến đến Fano. Lúc bấy giờ, Aurelianus đang ở Pannonia để theo dõi cuộc rút quân của người Vandal, biết quân Alamanni đến ông nhanh chóng thân chinh kéo quân vào Ý, nhưng bị đánh bại trong một trận chiến ở gần Placentia vào tháng 1 năm 271. Tin bại trận Hoàng đế được lan truyền tới Roma, làm chính quyền La Mã đâm ra vô cùng lo sợ họa ngoại xâm.

Tuy nhiên, Hoàng đế Aurelianus đã tấn công quân Alamanni đang đóng gần sông Metaurus, đánh bại quân Alamanni trong trận Fano, và đánh đuổi họ ra khỏi sông Po; cuối cùng, ông đã đập nát quân Alamanni trong Trận Pavia (271). Để ghi nhớ chiến công này, người ta phong tặng ông danh hiệu Germanicus Maximus. Tuy nhiên, người La Mã vẫn lo sợ các man tộc Đức sẽ còn xâm lược và trả thù, do đó, Aurelianus quyết định xây Trường thành Aurelianus xung quanh thủ đô Roma.

Hoàng đế cũng trực tiếp dẫn các quân đoàn La Mã vào vùng Balkan, tại đây ông đánh tan quân Goth ở phía bên kia sông Danube, giết được thủ lĩnh của người Goth là Cannabaudes, và được phong làm Gothicus Maximus. Tuy nhiên, ông quyết định xóa sổ tỉnh Dacia, nằm ở tả ngạn sông Danube, vì Quân đội La Mã sẽ hết sức khó khăn để bảo vệ tỉnh này nếu có họa ngoại xâm. Ông lại thiết lập một tỉnh Dacia mới ở phía Nam sông Danube, trong vùng Moesia xưa, được gọi là Dacia Ripensis, với thành phố Serdica là thủ phủ.

Đánh bại và tiêu diệt Đế quốc Palmyra

Vào năm 272, Aurelianus để ý đến những tỉnh bị mất ở miền Đông Đế quốc, và cái gọi là "Đế quốc Palmyra do Nữ hoàng Zenobia trị vì, đóng đô tại thành phố Palmyra. Nữ hoàng Zenobia đã sáng lập ra Đế quốc này và sáp nhập các vùng đất Syria, Palestine, Ai Cập và những phần đất rộng lớn ở vùng Tiểu Á. Lúc đầu, Aurelianus được thừa nhận là Hoàng đế La Mã, trong khi Vaballathus, con trai của Zenobia, được công nhận là rex và imperator ("Quốc vương" và "Tổng tư lệnh tối cao của Quân đội"); tuy nhiên, vị Hoàng đế quyết định giành lại các tỉnh miền Đông, sau khi ông nhận thấy Quân đội La Mã đã đủ mạnh.

Vùng đất Tiểu Á đã được tái chiếm lại một cách dễ dàng, tất cả các thành phố trừ Byzantium và Tyana đã đầu hàng ông với ít sự kháng cự. Sự thất thủ của Tyana đã liên quan đến một truyền thuyết: Aurelianus vào thời điểm đó đã phá hủy tất cả các thành phố chống lại ông, nhưng ông đã tha cho thành phố Tyana sau khi ông mơ thấy nhà triết gia vĩ đại của thế kỷ thứ nhất, Apollonius của Tyana, người mà ông rất là tôn trọng, trong một giấc mơ.

Dù lý do gì đi nữa, Aurelianus đã tha thứ cho thành phố Tyana. Điều đó đã được đền đáp lại, có nhiều thành phố khác nữa đã đầu hàng ông khi thấy rằng Hoàng đế sẽ không còn khăng khăng muốn trả thù họ nữa. Trong thời gian sáu tháng, đội quân của ông đứng trước các cảnh cổng của thành phố Palmyra, và nó đầu hàng khi mà Zenobia cố gắng chạy trốn sang đế quốc Sassanid. "Đế quốc Palmyra" coi như đã diệt vong.

Với nguồn ngũ cốc dự trữ một lần nữa chuyển đến Roma, binh sĩ của Aurelianus đã phân phát bánh mì miễn phí cho các công dân của thành phố, và Hoàng đế đã được ca ngợi là anh hùng bởi thần dân của ông. Sau khi một cuộc chiến ngắn với người Ba Tư và một cuộc chiến khác ở Ai Cập chống lại kẻ tiếm vị Firmus, Aurelian đã buộc phải quay trở về Palmyra trong năm 273 khi đó thành phố đã nổi dậy một lần nữa. Lần này, Aurelianus đã cho phép binh sĩ của ông cướp phá thành phố, và Palmyra sẽ không bao giờ phục hồi lại nữa. Đã có thêm nhiều danh hiệu nữa được dành cho ông, ông được biết đến như là Parthicus Maximus và Restitutor Orientis ("Người khôi phục phương Đông").

Cuộc chinh phạt Đế quốc Gallia
Vào năm 274, vị Hoàng đế chiến thắng chuyển tầm nhin của mình sang phía Tây, và cái "Đế quốc Gallia" vốn đã bị Claudius Gothicus thu hẹp lãnh thổ. Trong cuộc chiến với Gallia, Aurelianus giành chiến thắng chủ yếu nhờ ngoại giao; "Hoàng đế Gallia" là Tetricus sẵn sàng thoái vị và nhượng lại xứ Gallia và đảo Anh cho Đế quốc La Mã, nhưng không tuyên bố công khai với Aurelianus. Thay vì đó, hai bên chỉ bắt đầu hợp tác với nhau vào mùa thu năm 274, khi quân La Mã giáp mặt với quân Gaul tại vùng Châlons-en-Champagne: Tetricus chỉ đào ngũ khỏi quân Gallia, chạy về phe La Mã và Aurelianus đã dễ dàng đại phá đội quân Gallia đối mặt với ông. Do có công giúp Quân đội La Mã thắng trận, Tetricus được Hoàng đế La Mã phong làm quan lớn ở bán đảo Ý.

Aurelianus ca khúc khải hoàn trở về thủ đô Roma, Viện Nguyên lão tôn vinh ông với tước hiệu cuối cùng – Restitutor Orbis ("Người tái lập cả thế giới"). Trong vòng bốn năm, ông đã bảo vệ các vùng biên giới của Đế quốc và thống nhất chúng, nhờ đó, tạo một bước ngoặt cho lịch sử Đế quốc La Mã trong vòng 200 năm tới.

Cải cách
Aurelianus là một nhà cải cách, ông đã giải quyết nhiều nhiệm vụ quan trọng của bộ máy triều đình, bao gồm cả các vấn đề kinh tế và tôn giáo. Ông cũng phục hồi lại nhiều công trình công cộng, tổ chức lại việc quản lý lương thực dự trữ, thiết lập mức giá cố định đối với những hàng hóa quan trọng nhất, và truy tố hành vi sai trái của bất cứ quan chức nào.

Những cải cách tôn giáo
Aurelianus đã củng cố vị trí của thần Mặt trời, Sol (Invictus) hoặc Oriens, như là vị thần quan trọng nhất trong hệ thần La Mã. Ý định của ông là đưa tới cho tất cả các dân tộc của đế quốc, thường dân hay binh lính, người phía Đông hay phía Tây, một vị thần duy nhất họ có thể tin vào mà không phản bội các vị thần riêng của họ. Trung tâm của tôn giáo này là một đền thờ mới, nó được xây dựng vào năm 274 trong Campus Agrippae ở thành Roma, với những đồ trang trí tuyệt vời được lấy từ các chiến lợi phẩm sau khi đánh thắng Đế quốc Palmyra.

Aurelianus đã không bức hại các tôn giáo khác. Tuy nhiên, trong triều đại ngắn ngủi của mình, ông có vẻ như đã theo đuổi nguyên tắc "một vị thần, 1 đế quốc", sau đó đã được chấp nhận và thực hiện tới một cách trọn vẹn bởi Constantinus. Trên một số tiền xu, ông xuất hiện với danh hiệu Deus et Dominus natus ("Thần linh và Quốc trưởng bẩm sinh"), mà sau đó cũng được Diocletianus bắt chước theo. Lactantius lập luận rằng Aurelianus có thể sẽ cấm tất cả các vị thần khác nếu ông ta có đủ thời gian.

Cuộc nổi loạn của Felicissimus và cải cách tiền đúc
Triều đại của Aurelianus đã ghi nhận duy nhất một cuộc nổi loạn của những người thợ đúc tiền. Viên quan Rationalis Felicissimus, người cai quản xưởng đúc tiền tại Roma, đã nổi loạn chống lại Aurelianus. Cuộc nổi loạn dường như xuất phát từ một thực tế đó là những người thợ đúc tiền, và đầu tiên là Felicissimus, đã quen với việc ăn cắp bạc dùng cho đúc tiền xu và tạo ra những đồng tiền kim loại kém chất lượng. Aurelianus muốn loại bỏ điều này, và đưa Felicissimus ra xét xử. Viên rationalis đã xúi giục những người thợ đúc tiền tiến hành cuộc nổi loạn: cuộc nổi loạn lan đi khắp các con phố, thậm chí có vẻ như là Felicissimus đã bị giết chết ngay lập tức, có thể ông ta đã bị hành quyết.

Di sản
Ông được xem là một trong những vị Hoàng đế vĩ đại nhất trong lịch sử Đế chế La Mã. Đồng thời, ông cũng được đánh giá là một thiên tài quân sự và là một nguyên thủ vô cùng năng nổ, là vị Hoàng đế chinh phạt và chiến thắng Zenobia - người cũng được xem là một thiên tài quân sự khi ấy. Cùng với các vị Hoàng đế Claudius Gothicus và Diocletianus, ông được ghi nhận là một người con của những vùng đất của người Illyrian đã trở thành vị Hoàng đế lừng danh của Đế quốc La Mã.

Nhờ có thiên tài quân sự của ông, hàng chục năm sau khi Hoàng đế Valerianus thất trận và qua đời, thời trị vì ngắn ngủi của ông đã đưa Đế quốc La Mã thoát khỏi tình trạng cát cứ, trong khi bảo vệ Đế quốc khỏi các cuộc xâm lược của man tộc vốn đã tiến đến cả bán đảo Ý. Cái chết của ông đã làm cho Đế quốc La Mã không hoàn toàn lập lại tình hình ổn định, và không có triều đại lâu dài có thể chấm dứt việc một loạt các Hoàng đế bị ám sát trong thời kỳ khủng hoảng. Cũng phải kể đến rằng ông đã đưa Đế quốc thoát khỏi một giai đoạn hết sức nguy kịch và nếu lịch sử Đế chế La Mã mà không có Aurelianus, Đế quốc sẽ còn chịu những cuộc xâm lược và cát cứ trong suốt thập kỷ mà ông trị vì. 20 năm sau đó, Hoàng đế Diocletianus sẽ hoàn toàn khôi phục nền thịnh trị và chấm dứt cuộc Khủng hoảng trong thế kỷ 3. Phần đất phía Tây sẽ còn tồn tại trong khoảng 200 năm nữa trong khi phần đất phía Đông sẽ còn phát triển thịnh vượng trong một thiên niên kỷ nữa.

Chú thích

Tham khảo

Nguồn sơ cấp
 Aurelius Victor Epitome de Caesaribus, xxxv "Epitome de Caesaribus" (4th century)
 Eutropius, Breviarium historiae Romanae, IX. 13–15 (4th century)
 Historia Augusta Aurelianus Life of Aurelian Part 1 Part 2 Part 3
 Zosimus, Historia Nova Translation of the Historia Nova (published in 1814), book 1, (5th–6th century)
 Joannes Zonaras, Compendium of History Compendium excerpt: Claudius to Diocletian 268–284 (12th century)

Nguồn thứ cấp

 The Lowell offering, Tập 3-5, Powers & Bagley.

 A Team Of Experts, Advanced Learner's Dictionary of History, Anmol Publications PVT. LTD., 2002. ISBN 8126104821.
 William Stearns Davis, Readings in Ancient History II - Rome and the West, READ BOOKS, 2007. ISBN 140674834X.
 H. Biglow, Orville Luther Holley, The American monthly magazine and critical review, Tập 2, Published for H. Bigelow, Esq., editor and proprietor, by Kirk & Mercein, 1817.
Tập 58 trong tổng số American periodical series, 1800-1850
 Basil Lanneau Gildersleeve, Benjamin Dean Meritt, Project Muse, JSTOR (Organization), Harold Fredrik Cherniss, Henry Thompson Rowell, American journal of philology, Tập 51, Johns Hopkins University Press, 1930.

Đọc thêm

 Nicholas V. Gianaris, Geopolitical and economic changes in the Balkan countries, Greenwood Publishing Group, 1996. ISBN 0275955419.

Liên kết ngoài

 Aurelian coinage, at Wildwinds.com
 On coins of Aurelian with the title dominus et deus (Section 1.9)
 www.McBrumm.at Site about Aurelian coinage, his mints and his life, English and German language

Sinh thập niên 210
Mất năm 275 TCN
Hoàng đế La Mã
Hoàng đế La Mã chết bởi Praetorian
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã
Mất năm 275


title: 13118 La Harpe

text:
13118 La Harpe (1993 UX4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 10 năm 1993 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 13118 La Harpe

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: (15070) 1999 BK8

text:
{{DISPLAYTITLE:(15070) 1999 BK8}}

(15070) 1999 BK8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 20 tháng 1 năm 1999.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 15001–16000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1999
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Embsen

text:
Embsen là một đô thị của huyện Lüneburg, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 22,66 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Lüneburg


title: Dammartin-sur-Tigeaux

text:
Dammartin-sur-Tigeaux là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Dammartin-sur-Tigeaux được gọi là Dammartinois.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 731.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Dammartin-sur-Tigeaux
Map of Dammartin-sur-Tigeaux on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Cnodocentron immaculatum

text:
Cnodocentron immaculatum là một loài Trichoptera thuộc họ Xiphocentronidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Cnodocentron


title: Otog (kỳ)

text:
Otog (chữ Hán giản thể: 鄂托克旗, âm Hán Việt: Ngạc Thác Khắc kỳ) là một kỳ thuộc địa cấp thị Ordos, Khu tự trị Nội Mông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Kỳ này có diện tích 21.000 km², dân số năm 1999 là 87.336 người, trong đó có nhiều người Hán. Kỳ này được lập năm 1650. Nền kinh tế kỳ này chủ yếu là chăn nuôi gia súc. Năm 2000 trở đi phát triển nông nghiệp và ngành khai khoáng.

Tham khảo

Ordos
Đơn vị cấp huyện Nội Mông


title: Germigny-sur-Loire

text:
Germigny-sur-Loire là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 629. Vào ngày 1 tháng 1 năm 2007, dân số ước tính là 684 người.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: (11890) 1991 FF

text:
(11890) 1991 FF là một tiểu hành tinh nằm ở rìa ngoài của vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 18 tháng 3 năm 1991.

Xem thêm
 Danh sách các tiểu hành tinh: 11001–12000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cúp bóng đá châu Á 1964

text:
Cúp bóng đá châu Á 1964 là Cúp bóng đá châu Á lần thứ ba. Số đội bóng quốc gia tham dự vòng chung kết của giải là bốn. Vòng chung kết giải được tổ chức tại Israel từ 26 tháng 5 đến 3 tháng 6 năm 1964, gồm 4 đội đá vòng tròn một lượt để chọn ra đội vô địch của giải. Chủ nhà Israel lần đầu tiên đoạt chức vô địch châu Á sau khi đã toàn thắng cả ba trận đấu.

Vòng loại

Có tất cả 17 đội tuyển tham gia vòng loại, chia làm 4 bảng (2 bảng khu vực Trung tâm, 1 bảng khu vực phía Đông và 1 bảng khu vực phía Tây), chọn đội đầu bảng vào đá vòng chung kết với chủ nhà Israel. Tuy vậy, 11 trong tổng số 17 đội tuyển đã rút lui nên 2 bảng khu vực Trung tâm được hợp nhất lại làm một. Hàn Quốc (khu vực phía Đông) và Ấn Độ (khu vực phía Tây) giành quyền tham dự vòng chung kết mà không cần thi đấu vì họ là đội tuyển duy nhất còn lại của khu vực tương ứng.

Vòng chung kết

Các đội bóng tham dự

 (chủ nhà)
 (nhất khu vực phía Đông mà không cần thi đấu)
 (nhất khu vực phía Tây mà không cần thi đấu)
 (nhất khu vực trung tâm)

Địa điểm thi đấu

Kết quả

Cầu thủ ghi bàn
2 bàn

 Inder Singh

 Mordechai Spiegler

1 bàn

  Cheung Yiu Kwok
  K. Appalaraju
  Chuni Goswami

  Sukumar Samajapati
  Yohai Aharoni
  Moshe Leon

  Gideon Tish
  Bae Keum-Soo
  Huh Yoon-Jung

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Chi tiết tại trang RSSSF

1964


title: Fiastra

text:
Fiastra là một đô thị ở tỉnh Macerata ở vùng Marche, có vị trí cách khoảng 70 km về phía tây nam của Ancona và khoảng 40 km về phía tây nam của Macerata. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 602 người và diện tích là 57,8 km².

Fiastra giáp các đô thị: Acquacanina, Camerino, Cessapalombo, Fiordimonte, Pievebovigliana, San Ginesio, Sarnano.

Biến động dân số qua các năm

Tham khảo

Đô thị tỉnh Macerata


title: Quảng Hà, Lâm Hạ

text:
Quảng Hà (chữ Hán phồn thể:廣河縣, chữ Hán giản thể: 广河县) là một huyện thuộc châu tự trị dân tộc Hồi Lâm Hạ, tỉnh Cam Túc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 556 km², dân số năm 2004 là 200.000 người, mã số bưu chính là 731300. Huyện lỵ Quảng Hà đóng ở trấn Thành Quan. Về mặt hành chính, huyện được chia thành 2 trấn, 7 hương.
Trấn: Thành Quan và Tam Giáp Tập
Hương: Kỳ Gia Tập, Bài Tử Bình, Nam Sơn, Thủy Tuyền, Trang Hòa Tập, Quan Phường, Mãi Gia Hạng và A Lực Ma Thổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chính quyền nhân dân Quảng Hà

Đơn vị cấp huyện Cam Túc
Lâm Hạ


title: Dicranomyia somnifica

text:
Dicranomyia somnifica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Bố Đại, Gia Nghĩa

text:
Bố Đại () là một trấn của huyện Gia Nghĩa, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Trấn nằm ở ven biển phía tây và được hình thành từ một làng đánh cá. Trấn nằm ven sông Bát Chưởng và thuộc về đồng bằng Gia Nam. Tổng diện tích của trấn là 61,7307 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 29.761 người thuộc 10.147 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 482,1 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Gia Nghĩa (huyện)


title: Phyllonorycter nivalis

text:
Phyllonorycter nivalis là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Chiều dài cánh trước là khoảng 3,9 mm.

Ấu trùng ăn Quercus. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ


title: Bulbophyllum pseudotrias

text:
Bulbophyllum pseudotrias là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

pseudotrias]]

P


title: Solariella charopa

text:
Solariella charopa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Solariellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Solariella


title: Dicladispa deserticola

text:
Dicladispa deserticola là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Dicladispa


title: Jaton decussatus

text:
Jaton decussatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Jaton


title: 2592 Hunan

text:
2592 Hunan (1966 BW) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 1 năm 1966 bởi Đài thiên văn Tử Kim Sơn ở Nanking.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2592 Hunan

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1966


title: Nền cổ Hoa Bắc

text:
Nền cổ Hoa Bắc hay lục địa Hoa Bắc là một trong số các nền cổ lục địa nhỏ của Trái Đất. Nó che phủ diện tích khoảng 1,7 triệu km² (655.500 dặm vuông Anh) ở miền đông bắc Trung Quốc, phần lớn bán đảo Triều Tiên và phần phía nam của Mông Cổ và có hình dạng giống như một chiếc phễu, với trục dài theo hướng đông-tây ở nửa phía tây và hai trục vuông góc ngắn hơn ở nửa phía đông.

Lịch sử địa chất
Nền cổ Hoa Bắc được hợp thành từ vài khối chính, chúng bị nghiêng và gập oằn theo thời gian do kết quả của các va chạm với các khối đất lục địa khác. Các khối chính hợp thành bao gồm có Khối miền đông, Khối miền tây và Vành đai Kiến tạo sơn Trung tâm. Vành đai Kiến tạo sơn Trung tâm chạy từ miền tây Liêu Ninh qua Bắc Kinh tới miền tây Hà Nam và chứa chủ yếu là các dạng đá lửa có niên đại từ đại Cổ Nguyên sinh. Khối miền tây trải rộng ở phía tây từ khu vực này qua Sơn Tây, Thiểm Tây, Nội Mông Cổ và miền bắc Cam Túc. Khối này là cổ nhất và cũng là phần ổn định nhất của nền cổ này và chứa một số loại đá cổ nhất cũng như có giá trị khoáng vật nhất tại châu Á, đặc biệt là trong khu vực Nội Mông Cổ, nơi có những mỏ trầm tích khổng lồ chứa than đá và quặng sắt đã được tìm thấy.

Khối miền đông là bất thường đối với nền cổ này ở chỗ nó chịu ảnh hưởng nặng bởi sự làm mỏng lớp vỏ đã bắt đầu diễn ra từ đại Trung sinh và được biết là làm giảm độ dày của lớp vỏ từ khoảng 200 km xuống chỉ còn 80 km, nghĩa là mất đi khoảng 120 km. Trong khu vực dãy núi Trường Bạch và tỉnh Sơn Đông từng xảy ra những hoạt động núi lửa liên tục trong kỷ đệ Tam. Sự làm mỏng lớp vỏ tại Khối miền đông được coi là do luồng nhiệt cao trong các mảng kiến tạo (đặc biệt là mảng Thái Bình Dương) bao quanh nền cổ Hoa Bắc. Lớp vỏ thấp nhất được người ta tin rằng đã bị thay thế trong đại Trung sinh do kết quả của chùm lớp phủ lớn sinh ra bởi tác động chung từ các khối lục địa khác cận kề.

Trước kỷ Trias, nền cổ Hoa Bắc là một lục địa độc lập được các đại dương bao quanh. Trong phần lớn thời gian của đại Cổ sinh, nó là khối đất lục địa nằm tại phần phía bắc nhất của Trái Đất, thường là vùng đất xa nhất về phía bắc cho tới khi nó va chạm với Siberia để tạo thành giai đoạn cuối cùng trong sự hình thành của Pangaea trong kỷ Trias.

Địa lý
Khối miền đông của nền cổ Hoa Bắc bao gồm chủ yếu là đồng bằng Hoa Bắc rất màu mỡ và đông đúc dân cư, một trong những khu vực đông dân cư nông nghiệp nhất thế giới. Nó được tưới tiêu chủ yếu bởi các khúc sông phần hạ lưu của hai con sông Hoàng Hà và Hải Hà, cả hai đều là những con sông giàu phù sa bậc nhất thế giới và cung cấp đủ một lượng lớn các dưỡng chất cần thiết cho cây trồng khi các vùng đất này bị ngập lụt trong mùa hè. Khí hậu của đồng bằng Hoa Bắc là ẩm ướt nhưng mang tính lục địa, với phần lớn lượng giáng thủy diễn ra trong khoảng từ tháng 6 tới tháng 9, mặc dù một lượng đáng kể giáng thủy diễn ra vào mùa đông tại phần phía nam của khu vực này. Lượng giáng thủy tại phần phía nam của đồng bằng Hoa Bắc trung bình khoảng 1.150 mm (45 inch), nhưng giảm xuống chỉ còn khoảng 600 mm (24 inch) tại phía bắc. Nhiệt độ dao động mạnh, nhưng mùa hè luôn luôn nóng với nhiệt độ tối đa trong tháng 7 trung bình đạt 31 °C (88 °F) với độ ẩm cao. Nhiệt độ trong tháng 1 nằm trung bình trong khoảng từ 3 °C (37 °F) ở phần cực nam tới -10 °C (14 °F) ở phía bắc Bắc Kinh.

Ngược lại hoàn toàn, Khối miền tây là cao nguyên cao và khô cằn, với độ cao trung bình trên 1.000 m (3.300 ft) với khí hậu lục địa cực khô. Lượng giáng thủy hàng năm trung bình chỉ khoảng 300–400 mm (12-16 inch) và nhiệt độ mùa đông thường thấp ở mức -20 °C (-4 °F), trong khi mùa hè thì rất nóng. Do sự tích tụ khổng lồ của hoàng thổ từ các sông băng Himalaya, nên đất đai rất màu mỡ khi được tưới tiêu, nhưng vấn nạn thiếu nước vẫn là vấn đề nghiêm trọng đối với nông nghiệp.

Vành đai Kiến tạo sơn Trung tâm chủ yếu là các dãy núi đá cao tới 2.360 m (7.740 ft). Do điều kiện thời tiết cực lạnh và các nguy hiểm do xói mòn nên phần lớn đất đai vùng núi này không được gieo trồng và các khu rừng rậm rạp vẫn còn tồn tại.

Xem thêm
 Hoa Nam (lục địa)

Liên kết ngoài
 Nền cổ Hoa Bắc
 Intraplate Tectonics: North China and Other Regions
 Greater North China Initiative

Ghi chú

Hoa Bắc
Địa lý châu Á
Lịch sử tự nhiên châu Á
Địa lý Trung Quốc
Lục địa cổ
Địa chất châu Á
Địa chất Trung Quốc
Đông Bắc Á


title: Tipula kaulbackiana

text:
Tipula kaulbackiana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Megachile albisecta

text:
M. albisecta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Klug mô tả khoa học năm 1817.

Chú thích

Tham khảo

 Biolib
 Fauna Europaea

A
Động vật được mô tả năm 1817


title: Thế vận hội Mùa hè 1906

text:
Thế vận hội Mùa hè 1906, hay Thế vận hội xen kẽ 1906 là một sự kiện thể thao được tổ chức tại Athens, Hy Lạp. Tại thời điểm đó thì kỳ đại hội này được coi là Thế vận hội và được Ủy ban Olympics quốc tế xem là "Thế vận hội quốc tế thứ hai tại Athens". Mặc dù huy chương vẫn được trao cho các vận động viên tham dự, tuy nhiên ngày nay những huy chương này lại không được IOC công nhận và không được trưng bày trong bộ sưu tập huy chương Thế vận hội tại sân vận động Olympic tại Lausanne, Thụy Sĩ.

Các quốc gia tham dự

Bảng tổng sắp huy chương
Những huy chương dưới đây vẫn được trao nhưng hiện đã không còn được IOC công nhận.

Ghi chú

Sự kiện thể thao đa môn năm 1906
Thế vận hội ở Hy Lạp
Giải đấu thể thao Athens


title: Schönwald, Wunsiedel

text:
Schönwald là một đô thị tại huyện Wunsiedel, bang Bayern, Đức. Đô thị này tọa lạc near the border with Cộng hòa Séc, five km về phía tây bắc của Selb và 18 km về phía đông nam của Hof.

Tham khảo


title: Shannonomyia semireducta

text:
Shannonomyia semireducta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Ptychosperma hentyi

text:
Ptychosperma hentyi là một loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae.
Loài này chỉ có ở Papua New Guinea.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Essig, F.B. 1998. Ptychosperma hentyi . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Ptychosperma
Thực vật đặc hữu Papua New Guinea
Ptychospermatinae


title: Submarine Titans

text:
Submarine Titans (viết tắt ST) là một trò chơi máy tính thuộc thể loại chiến lược thời gian thực lấy bối cảnh khoa học viễn tưởng do hãng Ellipse Studios phát triển và Strategy First phát hành vào ngày 9 tháng 8 năm 2000.

Cốt truyện
Cùng với trào lưu các game chiến thuật lúc đó, câu chuyện của Submarine Titans (ST) bắt đầu với ngày tàn của nhân loại. Trong một tương lai không quá xa, năm 2037, một nhóm các nhà thiên văn học phát hiện ra một thiện thạch khổng lồ mà người ta đặt tên là Clark đang tiến về phía trái đất. Một vụ va chạm khủng khiếp là không thể tránh khỏi. Tin tức này sau khi lan ra đã gây nên một làn sóng hỗn loạn tột độ trên toàn thế giới.

Được sự ủng hộ tài chính dồi dào từ các nhà tài phiệt giàu có, EcoOctopus, một tổ chức sinh thái học đã bắt tay vào nghiên cứu việc phát triển những môi trường sống mới cho loài người: nhằm chuẩn bị đối phó với thảm họa đáy đại dương. Họ đã thành công. Dự án xây dựng những thành phố dưới đáy biển nhanh chóng được xúc tiến. Trong khi đó, được sự ủng hộ tích cực từ những tổ chức vô chính phủ, United Nations (Liên Hợp Quốc) tập hợp lưc lượng quân đội trên khắp thế giới, thành lập nên tổ chức United Nations Combined Earth Defense Force (tạm dịch: Liên Minh Phòng Vệ Trái Đất) gọi tắt là UNCED, hoạt động dưới danh nghĩa bảo đảm sự an toàn cho các nguồn tài nguyên và giữ gìn an ninh thế giới, nhưng thực chất là dùng vũ trang để thực hiện tham vọng thực sự: thống trị thế giới. Với mưu đồ này, UNCED đã phát động chiến tranh với EcoOctopus.

Năm 2047, thiên thạch Clark đâm vào trái đất. Vụ nổ đã quét sạch toàn bộ bề mặt trái đất, làm tan chảy các tảng băng ở 2 đầu địa cực khiến mực nước biển dâng cao vài chục mét. Loài người gần như bị diệt vong. Tuy vậy EcoOctopus và UNCED hầu như không bị ảnh hưởng gì bởi họ đã thiết lập được những căn cứ rất hiện đại dưới lòng biển. Trong những năm 2085-2095, EcoOctopus đã tìm ra một tài nguyên mới từ những mảnh vỡ của quả thiên thạch Clark, chất Corium 276. Dĩ nhiên, UNCED không để cho EcoOctopus một mình hưởng lợi. Hai phe lại tiếp tục cuộc chiến chưa phân thắng bại của 60 năm trước. Cùng với Corium 276, EcoOctopus còn phát hiện ra Silicons, một chủng tộc người ngoài hành tinh vốn đang khai khoáng trên quả thiên thạch lúc nó đâm vào trái đất. Với ý định thu thập đủ tài nguyên để rời khỏi trái đất, những người Silicons đã tấn công cả hai phe kia. Thế là, với UNCED biệt danh White Sharks (cá mập trắng), EcoOctopus dưới tên mới Black Octopi (bạch tuộc đen) và Silicons, một cuộc chiến tranh giành quyền kiểm soát thế giới nước bắt đầu bùng nổ, người chơi sẽ nhập cuộc vào năm 2115.

Cách chơi
ST là một game chiến lược thời gian thực (real time strategy) dạng truyền thống. Cũng như Starcraft hay Age of Kings, cộng việc chính của người chơi là: khai thác tài nguyên, xây dựng căn cứ và phát triển quân đội, phòng thủ và tấn công tiêu diệt kẻ thù. Có 3 phe cho người chơi chọn lựa là White Sharks (WS), Black Octopi (BO) và Silicons. WS là phe rất hiếu chiến, có lực lượng quân đội hùng mạnh, được trang bị tốt, nhưng lại chậm chạp. BO tuy quân sự thiếu phát triển nhưng bù lại họ có nền khoa học kỹ thuật rất tiên tiến có khả năng chế tạo những vũ khí tốt nhất. Trong khi đó, phe Silicons (có thể coi Silicons là sự kết hợp của Protoss và Zerg trong StarCraft) kết hợp những đặc điểm của hai phe kia. Ở chế độ chơi Campaign (chiến dịch), với mỗi phe người chơi sẽ phải thực hiện nhiệm vụ khác nhau, từ phòng thủ căn cứ đến tiêu diệt mục tiêu. 10 nhiệm vụ tuy hơi ít nhưng thực tế người chơi sẽ phải tốn rất nhiều thời gian để hoàn thành vì máy tính khá là thông minh. Ngoài ra game còn có thêm chế độ Battles (trận đánh hay còn còn gọi là Skirmish (giao tranh)).

Ngoài những bản đồ có sẵn, người chơi có thể tự tạo riêng cho mình những bản đồ khác bằng công cụ Scenario Editor (tạo màn). Ngoài ra, ST còn hỗ trợ chế độ chơi nhiều người hoặc còn gọi là chơi mạng (Multiplayer) qua Internet hay LAN với số người tham gia lên đến 24. Cũng như các game RTS khác, khai khoáng và nghiên cứu là hai mặt quan trọng nhất trong ST. Có đến năm loại tài nguyên trong ST: Metal (kimloại), Corium 276, Gold (vàng), Air (không khí) và Silicons. Sự phong phú về số lượng tài nguyên khiến người chơi phải suy tính thật kỹ lưỡng trong việc phân phối chúng cho những hoạt động khác nhau. Hơn nữa, người chơi có thể xây dựng được những trung tâm giao dịch, buôn bán, cho phép người chơi trao đổi tài nguyên với người trên mặt đất. Đây là một điểm khá lý thú của game. Tổng cộng có đến 72 loại công trình và đơn vị khác nhau chia đều cho 3 phe. Chính vì vậy, không phải phe nào có số lượng quân lính nhiều là sẽ thắng mà còn phụ thuộc vào chất lượng của quân đoàn đó nữa. Đặc biệt, người chơi có thể ăn cắp công nghệ của đối phương (bằng cách bắt sống một tàu ngầm của phe địch và nghiên cứu nó).

Kể từ Warcraft, các game RTS thường lấy bối cảnh của các cuộc chiến trên mặt đất, trên không và trên mặt biển. Người chơi sẽ có một cái nhìn hoàn toàn khác về thể loại này khi đến với ST. Đó là môi trường chiến đấu hoàn toàn dưới đáy biển. Quân đội của người chơi chủ yếu sẽ là những chiếc tàu ngầm, từ loại tàu ngầm xây dựng đến chiến đấu và những loại tàu ngầm chuyên dụng. Ngoài ra, mỗi phe sẽ có 1 hay hai loại lính đặc biệt. Chúng ất đắt và khó tạo nhưng lại cực kỳ hữu dụng. Cũng nên chú ý rằng, lượngthủy lôi, đạn dược mà mỗi tàu ngầm có thể đem theo là hạn chế. Người chơi phải xây dựngnhững kho đạn dược để cung cấp cho chúng. Một chiến thuật khá hiệu quả là phá hủy những kho vũ khí của kẻ thù rồi mới ra tay tiêu diệt. Một đặc điểm thú vị khác nữa là độ sâu. Các loại tàu ngầm có thể lên xuống 5 độ sâu khác nhau. Yếu tố này tạo điều kiện cho nhiều chiến thuật điều quân khác nhau vì hầu hết các loại tàu ngầm chỉ có thể tấn công tàu địch khi chúng ở cùng một độ sâu với nhau, chỉ có vài loại tàu ngầm đặc biệt là có thể tấn công kẻ thù từ những độ sâu khác. Hơn nữa, sự phân biệt độ sâu còn ảnh hưởng rất lớn đến khả năng phòng thủ của căn cứ. Các lô cốt của người chơi sẽ hoạt động hiệu quả hơn khi được đặt trên những vách đá hay mỏm núi, ngược lại chúng sẽ rơi vào thế hoàn toàn bất lợi nếu bị đối phương rải thủy lôi từ trên cao. Tính chất này còn tăng thêm tính hiện thực, một điều không thể thiếu trong các game chiến thuật. Người chơi lúc đầu sẽ không quan tâm mấy đến điều này vì quan niệm rằng: trong một cuộc chiến hỗn độn thì quân ai đông hơn sẽ thắng. Thực tế không phải vậy. Nếu người chơi biết tận dụng địa thế lòng biển và độ sâu, chắc chắn tổn thất sẽ giảm đáng kể và chiến thắng khó lọt khỏi tầm tay.

Là một trong những game RTS ra sau, nên ST tiếp thu được thế mạnh của những game khác như Total Annihilation, Starcraft hay Command & Conquer: Tiberian Sun như: khả năng tạo và chọn nhóm, di chuyển theo đội hình, chọn vùng tấn công và phòng thủ, khả năng tàng hình, dịch chuyển quân tức thời (Teleport) và nhiều mặt mạnh khác. Tuy nhiên, hãng sản xuất đã rất cố gắng trong việc tạo ra nét riêng độc đáo cho ST và họ đã thành công. Có lẽ, điểm mới lạ và hay nhất của ST chính là khả năng trợ giúp của máy tính (Computer Assistance). Chức năng này cho phép máy tính giúp người chơi quản lý một số công việc như phần khai khoáng, phòng thủ, hay thậm chí tự động quản lý tất cả trong lúc người chơi tập trung vào phần điều binh bố trận trong game. Tuy là trợ giúp nhưng máy tính hông suy nghĩ một cách máy móc mà nó dựa trên nền tảng mà người chơi đã tạo ra để điều hành công việc. Ví dụ: nếu người chơi có thiên hứng tập trung vào việc nghiên cứu những công nghệ mới, máy tính sẽ giúp người chơi xây dựng thêm những mỏ vàng và phân phối số lượng vàng đó sao cho thích hợp với chiến lược do người chơi đề ra.

Đồ họa
Nhìn chung, ST là một game RTS dạng 2D truyền thống. Tuy nhiên, Ellipse Studio đã sử dụng những công nghệ dựng hình đồ họa 3D tiên tiến nhất để tăng hiệu quả hình ảnh cho game đến mức tối đa. Địa hình trong ST được dựng 3D rất công phu gây ấn tượng hiện thực cao, từ những ngọn núi, vách đá…đến khe nứt đều có độ cao thấp và chiều sâu riêng. Điều này không chỉ tô điểm thêm cho bộ mặt của game mà còn mang đậm tính chiến thuật. Nếu tàu ngầm phe địch di chuyển đằng sau một vách núi thì người chơi không thể trông thấy được và ngược lại. Các công trình và đơn vị trong ST cũng được thiết kế rất chi tiết, từ đường nét đến chuyểnđộng đều nhuần nhuyễn đến mức ngạc nhiên. Đặc biệt, các hiệu ứng nổ trông cực kỳ ấn tượng và hoành tráng, hơn hẳn các game RTS 2D khác có mặt trên thị trường. Môi trường nước trong game đều được thể hiện khá hoàn hảo và chân thực. Tất cả, từ các loài sinhvật biển đến những rặng san hô, thậm chí cả đường nước bị nhòa đi khi tàu ngầm đi qua hay những bọt bong bóng biển đều rất sinh động. Game hỗ trợ độ phân giải lên đến 1280x1024. Tuy lúc đó mọi thứ đều khá nhỏ nhưng người chơi vẫn thấy được toan bộ cục diện của trận địa.

Nói đến bộ mặt của game thì không thể thiếu phần giao diện. Đây là mặt xuất sắc nhất của ST. Mọi thông tin người chơi cần nắm về game đều được thể hiện rất chi tết và đơn giản trên những menu hay bảng điều khiển. Giao diện này tiện lợi đến mức người chơi hầu như không cần đến phím tắt. Ngoài ra, ST còn cho phép người chơi oay bản đồ theo 4 góc và zoom hình ảnh ở 3 mức độ khác nhau. Đây là đặc điểm chỉ thường thấy ở những game dạng như Simcity 2000, 3000 hay Pharaoh. Nhìn chung, đồ họa của game tuy không thể nói là xuất sắc, nhưng hoàn toàn có thể làm hài lòng người chơi.

Âm thanh
Phần âm thanh của ST được thực hiện khá tốt tuy chựa đạt đến mức xuất sắc. Đôi lúc người chơi sẽ thấy âm thanh hơi trùng lặp, đặc biệt là đối với 2 phe WS và BO. Những câu thông báo của máy tính, những tiếng nổ đôi lúc hơi nhỏ và không được rõ ràng. Tuy nhiên, phần nhạc của game lại quá hay khiến những khuyết điểm trên trở thành không đáng kể. Những game chiến thuật khác thường sử dụng các bài soundtrack làm nhạc nền và được phát đi phát lại liên tục khiến người chơi nhàm chán, kết cuộc là họ chẳng còn chú ý gì tới âm nhạc của game nữa. Trong ST, phần âm nhạc lại là phần không thể bỏ qua vì tính độc đáo của nó. Nhạc game khi phe người chơi đang trong quá trình xây dựng, nghiên cứu nghe thật êm dịu bình yên. Nhưng khi một trận đánh bắt đầu, người chơi sẽ được thưởng thức một thứ âm nhạc cực kỳ sôi động, đẩy tính hành động của cuộc chiến lên mức cao nhất.

Độ khó và trí tuệ nhân tạo
Đầu tiên, có thể nói ST là một game RTS khó. Dù ở mức độ nào (AI Weak, AI Medium hay AI Strong), người chơi cũng sẽ phải tốn rất nhiều thời gian mới có thể đánh bại được máy tính. Người chơi thườngcó thể hoàn thành một màn Starcraft trong 45 phút, nhưng với ST thì 2 tiếng là không nhiều. Hơn nữa, trong ST, chiến thắng khi phải 1 chọi 6 hay 1 chọi 7 là hầu như khôngtưởng. Tuy nhiên, các nhà sản xuất cũng không muốn làm khó người chơi quá. ST có chế độ Tutorial (hướng dẫn) cùng phần Help (trợ giúp) rất đầy đủ và dễ hiểu, giúp người chơi nắm được hết những nguyên tắc và chiến thuật chơi phù hợp nhất. Các game RTS thường hay bị phê bình nhiều nhất ở phần AI (viết tắt của Artificial Intelligence, có nghĩa là trí tuệ nhân tạo) của nó. Nhưng riêng về ST thì nhà sản xuất đã tạo ra một AI rất mạnh, được các nhà bình luận game khen không tiếc lời. Như đã nói ở trên, AI của ST đầu tiên được thể hiện ở chức năng Computer Assistance. Không chỉ có thế, AI của ST còn được thể hiện rõ hơn ở chiến thuật của máy tính. Máy tính, tức phe địch, sẽ không đơn giản đem thật nhiều quân đến tấn công người chơi như ở Starcraft mà chúng thật sự có những chiến thuật đánh rất linh hoạt, từ việc tập kết quân và tấn công theo nhiều hướng đến ăn cắp công nghệ của chính phe người chơi. Máy tính biết lúc nào cần tấn công, lúc nào cần rút lui… và trên hết, nó biết đâu là điểm yếu của người chơi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thông tin, Hình ảnh, Review về Submarine Titans trên Gamespot
Review về Submarine Titans trên Gamerstemple
Dữ liệu, thông tin và mã của Submarine Titans trên Gamefaqs

Trò chơi điện tử năm 2000
Trò chơi máy tính bối cảnh tương lai
Trò chơi chiến lược thời gian thực
Trò chơi về tàu ngầm
Trò chơi trên Windows


title: Bulbophyllum habbemense

text:
Bulbophyllum habbemense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

habbemense]]

H


title: Chimarra ambaja

text:
Chimarra ambaja là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Chimarra


title: Opodiphthera

text:
Opodiphthera là một chi bướm đêm trong họ Saturniidae, là chi đặc hữu của Úc. Chi này có 11 loài.

Opodiphthera chi này tạo thành đa số loài bướm đêm Saturniid của Úc. Chi này có bướm đêm gum hoàng đế (Opodiphthera eucalypti), một trong những loại bướm đêm nổi tiếng của Úc.

Các loài
Opodiphthera astrophela Walker 1855
Opodiphthera carnea Sonthonnax 1899
Opodiphthera engaea Turner 1922
Opodiphthera eucalypti Scott 1864
Opodiphthera excavus Lane, 1995
Opodiphthera fervida Jordan 1910
Opodiphthera helena White 1843
Opodiphthera loranthi Lucas 1891
Opodiphthera rhythmica (Turner, 1936)
Opodiphthera saccopoea (Turner, 1924)
Opodiphthera sulphurea Lane & Naumann, 2003

Hình ảnh

Tham khảo

 CSIRO Ecosystem Sciences
 Encyclopedia of Life

Saturniini


title: Tamyris (bướm nhảy)

text:
Tamyris là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Họ Bướm nhảy


title: Amagney

text:
Amagney là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Schwartziella hoenselaari

text:
Schwartziella hoenselaari là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Chú thích

Tham khảo

Schwartziella


title: Asymphorodes triaula

text:
Asymphorodes triaula là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Oahu và Hawaii.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Asymphorodes
Loài đặc hữu của Hawaii
Động vật được mô tả năm 1935


title: 18749 Ayyubguliev

text:
18749 Ayyubguliev là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1207.0611063 ngày (3.30 năm).

Nó được phát hiện ngày 9 tháng 4 năm 1999.

Tham khảo

018749
018749
Tiểu hành tinh được đặt tên
19990409


title: Nikolay Konstantinovich Baybakov

text:
Nikolai Konstantinovich Baibakov (, sinh ngày 6/3/1911 tại Sabunchu, gần Baku, Đế quốc Nga (nay là Azerbaijan) – mất ngày 31/3/2008 tại Moskva) là một chính khách Liên Xô, nhà kinh tế học và Anh hùng Lao động Xã hội chủ nghĩa.

Baibakov tốt nghiệp trung học năm 1928, rồi học tại Viện Hóa Dầu Azerbaijan và tốt nghiệp kỹ sư mỏ năm 1931.

Năm 1935, ông thực hiện nghĩa vụ quân sự trong quân đội Liên Xô. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự, Baibakov được bổ nhiệm làm trưởng ban sản xuất mỏ dầu trong một Liên hiệp công nghiệp của Liên Xô. Sau đó ông được thăng chức kỹ sư trưởng, rồi Tổng giám đốc.

Ông đã đảm nhiệm việc di tản các thiết bị công nghiệp khai thác dầu sang các vùng phía đông, trong thời kỳ Đức quốc xã xâm lược Liên Xô (Chiến tranh thế giới thứ hai).

Sau đó, ông được bổ nhiệm làm Ủy viên Nhân dân (narkom) tức bộ trưởng phụ trách Bộ Công nghiệp Dầu Khí của Liên Xô từ năm 1944 tới năm 1946. Do thành công trong việc kế hoạch hóa ngành Công nghiệp Dầu Khí, và kinh nghiệm kinh tế, ông được bổ nhiệm làm Chủ tịch Ủy ban Kế hoạch Nhà nước Liên Xô 2 lần (1955–1957, 1965–1985).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Inside Gosplan
Baibakov's removal from office
Nikolai K. Baibakov, a Top Soviet Economic Official, Dies at 97

Người Baku
Người Azerbaijan gốc Nga
Anh hùng Lao động xã hội chủ nghĩa
Nhà kinh tế học Nga
Kinh tế gia Marxist
Sinh năm 1911
Mất năm 2008
Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa


title: Scissurella cebuana

text:
Scissurella cebuana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Scissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Scissurella


title: Ottenhöfen im Schwarzwald

text:
Ottenhöfen im Schwarzwald là một thị xã ở huyện Ortenau trong bang Baden-Württemberg nước Đức. Đô thị Ottenhöfen im Schwarzwald có diện tích 25,26 km².

Tham khảo


title: Miltonia cuneata

text:
Miltonia cuneata (tên tiếng Anh: Wedge-shaped Miltonia) là một loài phong lan đặc hữu của đông nam Brasil.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

cuneata


title: Andrena texana

text:
Andrena texana là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1872.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1872


title: Robert Todd Lincoln

text:
Robert Todd Lincoln (1 tháng 8 năm 1843 – 26 tháng 6 năm 1926) sinh ra ở Springfield, Illinois, Hoa Kỳ, là con đầu lòng của Abraham Lincoln và Mary Todd Lincoln. Ông là người con duy nhất trong bốn người con của Lincoln (qua đời vì lao hay thương hàn) sống đến tuổi già và qua đời ở tuổi 82. Trước đó, ông đã từng là Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ (1881-1885) dưới thời 2 vị tổng thống James A. Garfield và Chester Alan Arthur.

Cuộc đời

Con trai tổng thống Abraham Lincoln là Robert Todd Lincoln ở bên cạnh cha khi ông bị ám sát. Sau đó, ông Robert cũng trở thành nhân chứng trong vụ tổng thống James Garfield bị ám sát. 20 năm sau vào năm 1901 tổng thống William Mickinley mời ông tới New York để gặp mặt. Ngày hôm đó, tổng thống Mckinley cũng bị ám sát. kể từ đó, ông Robert đã từ chối bất kỳ lời mời nào của tổng thống Mỹ vì không muốn chứng kiến cảnh ông chủ Nhà Trắng nào mất mạng nữa.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Robert Todd Lincoln
 Photographs of Robert Todd Lincoln
Original Letters and Manuscripts: Robert Todd Lincoln Shapell Manuscript Foundation
 Robert Todd Lincoln Rescued from Death by Brother of John Wilkes Booth
 Robert Todd Lincoln Biography
 Hildene
 Glenwood School for Boys & Girls
 Image of Robert Lincoln from "1888 Presidential Possibilities" card set  t207.com
 Robert Todd Lincoln's Biography in Secretaries of War and Secretaries of the Army a publication of the United States Army Center of Military History
 Robert Todd Lincoln Attends Dedication of His Father’s Memorial (1922)

Abraham Lincoln
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Luật Harvard
Cựu sinh viên Đại học Harvard

Người Mỹ gốc Anh


title: Presidente Bernardes

text:
Presidente Bernardes có thể là các địa danh sau của Brasil, được đặt theo tên tổng thống Arthur Bernardes:

Presidente Bernardes, Minas Gerais
Presidente Bernardes, São Paulo


title: Vân Dương

text:
Vân Dương có thể là tên các địa danh sau:
 Khu Vân Dương thuộc thành phố Thập Yển, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc.
 Huyện Vân Dương thuộc thành phố Trùng Khánh, Trung Quốc.
 Phường Vân Dương, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam


title: Azhagiapandiapuram

text:
Azhagiapandiapuram là một thị xã panchayat của quận Kanniyakumari thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Azhagiapandiapuram có dân số 12.060 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Azhagiapandiapuram có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 73%. Tại Azhagiapandiapuram, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Zolotonosha

text:
Zolotonosha () là một thành phố nằm ở tỉnh Cherkasy (tỉnh) miền trung Ukraina. Đây là trung tâm hành chính của Zolotoniskyi Raion tuy nhiên thành phố này có cấp hành chính là một huyện riêng trong tỉnh này.

Zolotonosha nằm bên sông Zolotonoshka, một chi lưu của sông Dnieper có cự ly 30 km so với trung tâm của thành phố tỉnh lỵ Cherkasy.  Thành phố cũng nằm bên tuyến đường sắt Bakhmach-Odessa, và trên tuyến đường bộ Kiev-Kremenchuk vàd Cherkasy-Shramivka.

Người Zolotonosha
 Isaac Boleslavsky.
 Ber Borochov.

Tham khảo

  (1972) Icтopia мicт i ciл Укpaїнcькoї CCP - Черкаськa область (History of Towns and Villages of the Ukrainian SSR - Cherkasy Oblast), Kiev.

Thành phố của Ukraina
Tỉnh Cherkasy


title: Phylidorea longicornis

text:
Phylidorea longicornis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Phylidorea
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Tư Khê

text:
Tư Khê (tiếng Trung: 资溪县, Hán Việt: Tư Khê huyện) là một huyện của địa cấp thị Phủ Châu (抚州市), tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1251 km2, dân số năm 2002 là 110.000 người, mã số bưu chính 335300, mã vùng điện thoại 0794.

Hành chính
Huyện Tư Khê được chia ra làm 7 đơn vị hành chính cấp hương, bao gồm 5 trấn và 2 hương.
Trấn: Hạc Thành (鹤城镇), Mã Đầu Sơn (马头山镇), Cao Phụ (高阜镇), Tung Thị (嵩市镇), Ô Thạch (乌石镇)
Hương: Cao Điền (高田乡), Thạch Hạp (石峡乡)

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Giang Tây
Phủ Châu


title: Bengtsfors (đô thị)

text:
Đô thị Bengtsfors (Bengtsfors kommun) là một đô thị ở hạt Västra Götaland phía tây Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Bengtsfors.

Đô thị hiện nay được lập năm 1971 khu thị xã (köping) Bengtsfors được hợp nhất với các đô thị Bäckefors, Lelång và Steneby.

Đô thị này có diện tích mặt nước lớn với nhiều hồ và suối. Kênh đào Dalsland chảy qua đây.

Các khu vực dân cư
 Bengtsfors (seat), 3.600
 Billingsfors, 1.400
 Bäckefors, 750
 Dals Långed, 1.700
 Gustavsfors, 700
 Skåpafors, 400

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đô thị Bengtsfors - Trang mạng chính thức
 Dalsland Canal - tiếng Thụy Điển, tiếng Anh, tiếng Đức

Đô thị hạt Västra Götaland
Đô thị Thụy Điển
Bắc Älvsborg


title: Nạn đói Bengal năm 1943

text:
Nạn đói Bengal năm 1943 xuất hiện ở bang Bengal chưa bị chia cắt (ngày nay là nước Bangladesh độc lập và bang Tây Bengal thuộc Ấn Độ) năm 1943. Người ta ước tính rằng hơn 5 triệu người đã chết vì đói và vì suy dinh dưỡng và các bệnh liên quan trong quá trình xảy ra nạn đói.

Nhà hóa sinh Australia, tiến sĩ Gideon Polya, đã gọi nạn đói Bengal là "nạn diệt chủng do con người tạo ra" vì chính những chính sách của chính quyền thực dân Anh lúc bấy giờ là nguyên nhân trực tiếp gây ra nạn đói này. Bengal có một vụ thu hoạch lương thực dồi dào năm 1942 nhưng người Anh lại giành lấy phần lớn lương thực để chuyển sang Anh, gây nên tình trạng thiếu lương thực trầm trọng trong các khu vực mà ngày nay gồm Tây Bengal, Odisha, Bihar và Bangladesh.

Trong 120 năm dưới ách cai trị của thực dân Anh, Ấn Độ trải qua 31 trận đói nghiêm trọng (trong khi 2.000 năm trước khi bị Anh cai trị, Ấn Độ chỉ xảy ra 17 nạn đói). Thống kê cho thấy các nạn đói do chính sách của người Anh gây ra đã làm chết ít nhất 29 triệu người Ấn Độ.

Nguyên nhân dẫn đến nạn đói Bengal 1943
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland đã bị thất bại nặng nề trong cuộc chiến với quân đội Nhật Bản tại Singapore năm 1942, quân Nhật lúc đó đang tiến hành xâm lược Miến Điện thuộc Anh trong năm đó. Miến Điện đã là nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới trong giai đoạn giữa cuộc chiến. Người Anh trước đó đã nhận được một sản lượng gạo đáng kể từ những người tiểu nông Miến Điện, do độc canh trên vùng đồng bằng châu thổ Irrawady và Arakan . Đến năm 1940 15% lượng gạo của Ấn Độ đến từ Miến Điện, trong khi ở Bengal thì tỷ lệ này cao hơn do vị trí của Bengal kề bên Miến Điện .

Tuy nhiên, dường như là điều không thể xảy ra là lượng gạo nhập khẩu có thể vượt mức hơn 20% nhu cầu tiêu thụ của Bengal, và điều này không thôi thì không đủ giải thích nguyên nhân nạn đói dù nó đảm bảo rằng có ít lượng gạo dự trữ hơn để phải dùng đến. Giới chức Anh sợ rằng một cuộc xâm lược Ấn Độ thuộc Anh tiếp theo của Nhật Bản có thể thực hiện bằng cách thích hợp thông qua lối Bengal (xem British Raj), và các biện pháp khẩn cấp đã được áp dụng để tích trữ lương thực cho lính Anh và ngăn ngừa quân Nhật tiếp cận được với nguồn cung lương thực này bởi quân Nhật trong trường hợp quân Nhật xâm lược Bengal.

Một chính sách "vườn không nhà trống" đã được thi hành ở vùng Chittagong, gần với biên giới Miến Điện nhất, còn số lượng gạo lớn được xuất qua Trung Đông để nuôi quân Anh và xuất đi Ceylon, nơi trước chiến tranh đã phụ thuộc nặng vào gạo Miến Điện, và là nơi đại bản doanh của Bộ chỉ huy Đông Nam Á.

Ngày 16 tháng 10 năm 1942 cả vùng bờ biển phía Đông của Bengal và Orissa bị một cơn lốc xoáy hoành hành. Một khu vực trồng lúa rộng lớn đến 40 dặm trở vào trong đất liền bị ngập lụt, gây ra mất mùa vụ lúa Thu ở khu vực. Điều này có nghĩa rằng nông dân phải ăn số lúa dư đi và ăn cả hạt giống để dành cho vụ Đông năm 1942-3 trước thời gian mùa nóng bắt đầu vào tháng 5 năm 1943..
Điều này bị làm trầm trọng hơn bới sự xuất khẩu lương thực và sự chiếm đoạt đất trồng làm của riêng. Tuy nhiên, Amartya Sen đã cho thấy một cách thuyết phục là đã không có một sự thiết hụt toàn diện về gạo ở Bengal năm 1943: lúa gạo có sẵn thực tế còn hơn cao hơn năm 1941, thời điểm không có nạn đói nào .

Một phần do điều này nên tác động tới phản ứng chậm chạp của chính quyền xử lý tai họa này vì lúc đó không có mất mùa nghiêm trọn và do đó nạn đói đã không được tiên liệu. Nguyên nhân sâu xa theo Sen, nằm ở chỗ những tin đồn về sự thiếu hụt gây ra sự tích trữ và lạm phát giá gạo nhanh do nhu cầu của chiến tranh khiến cho việc tích trữ gạo vào kho là một cách đầu tư béo bở (giá trước đó đã tăng gấp đôi so với năm trước).

Trong khi những người nông dân có đất thực sự canh tác lúa, cùng với những người làm trong các ngành công nghiệp liên quan tới quốc phòng ở các khu vực đô thị và cảng được tăng lương, điều này dẫn đến một chuyển biến tai hại trong "trao đổi quyền" của các nhóm như những người lao động không có đất đai, những người làm ngư dân, thợ cắt tóc, những người trồng ngô và các nhóm khác đã chịu nhận lương có giá trị thực giảm đi 2/3 kể từ năm 1940. Đơn giản là Bengal có đủ gạo và các loại ngũ cốc khác để tự nuôi sống chính mình nhưng hàng triệu người đột nhiên quá nghèo nên không thế mua được.

Hậu quả
Bà Madhusree Mukerjee kể về nạn đói Bengal: Bố mẹ bỏ xác con chết đói xuống giếng và sông, nhiều người lao mình vào tàu hỏa tự tử. Người ta phải đi xin nước cơm để cầm hơi, trẻ con thì ăn lá cây và cỏ. Mọi người còn không có đủ sức lực để hỏa thiêu người thân qua đời. Không ai còn sức để thực hiện các nghi lễ cho người chết nữa. Chó nhà và chó hoang tha hồ cắn xé đống xác người trong những ngôi làng ở Bengal. Năm 1943, hàng đàn người đói tràn vào Calcutta, phần lớn chết trên đường phố. Trong khi đó, binh sĩ Anh vẫn ăn uống no đủ trong các câu lạc bộ trên đất Ấn Độ, không ai quan tâm đến việc cứu trợ dân địa phương.

Tháng 7/1943, Toàn quyền Anh tại Ấn Độ, ông Linlithgow đã đề nghị Nội các Chiến tranh của Anh cho nhập khẩu 500.000 tấn lúa mỳ để cứu đói. Tuy nhiên, trong cuộc họp ngày 4/8, Nội các Chiến tranh lại ra lệnh tích trữ lúa mỳ để nuôi người dân châu Âu sau khi đã đánh bại Đức quốc xã. Số lượng lương thực và nguyên liệu thô mà Anh tích trữ dành cho nền kinh tế thời hậu chiến đạt 18,5 triệu tấn, đường và các loại hạt nhiều đến mức phải phủ bạt để ngoài trời.

Tháng 10/1943, khi nạn đói ở Ấn Độ đang ở đỉnh điểm, trong bữa tiệc nhậm chức của Toàn quyền Wavell người Anh vẫn phát biểu: "Nạn đói đã qua… Giai đoạn này trong lịch sử Ấn Độ sẽ chắc chắn trở thành Kỷ nguyên vàng sau này, là giai đoạn mà người Anh đã cho họ hòa bình, trật tự, công lý cho người nghèo và mọi người đều được bảo vệ khỏi các nguy hiểm bên ngoài". Khi Toàn quyền Anh ở Ấn Độ là ông Archibald Wavell cầu xin khẩn cấp mở kho lương thực cho dân Ấn Độ, nước Anh chỉ đáp lại bằng một bức điện hỏi: "Thế tại sao Gandhi chưa chết?". Gandhi là thủ lĩnh phong trào kháng chiến chống thực dân Anh ở Ấn Độ.

Về sau, Nội các Chiến tranh Anh cuối cùng cũng ra lệnh gửi 80.000 tấn lúa mỳ và 130.000 tấn lúa mạch cho Ấn Độ vào tháng 11/1943. Nạn đói kết thúc tháng 12/1943.

Tham khảo

Thảm họa năm 1943
Thảm họa y tế thập niên 1940
Lịch sử người Ấn Độ gốc Vương quốc Liên hiệp Anh
Ấn Độ 1943
Đế quốc Anh trong Thế chiến thứ hai
Bengal
Bengal
Lịch sử Bengal
Ấn Độ trong Thế chiến thứ hai


title: Carquefou

text:
Carquefou là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 1-76 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE, thị

Tham khảo

Xã của Loire-Atlantique


title: Baphia macrocalyx

text:
Baphia macrocalyx là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này có ở Mozambique và Tanzania.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Lovett, J. & Clarke, G.P. 1998. Baphia macrocalyx. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 18 tháng 7 năm 2007.

macrocalyx
Thực vật Tanzania
Thực vật Mozambique
Thực vật dễ tổn thương


title: Moropsyche primigena

text:
Moropsyche primigena là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Moropsyche


title: Tresserre

text:
Tresserre là một xã trong tỉnh Pyrénées-Orientales, vùng Occitanie phía nam nước Pháp. Xã Tresserre nằm ở khu vực có độ cao trung bình 152 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Tillandsia compacta

text:
Tillandsia compacta là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Bolivia, Venezuela và Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009
Checklist of Venezuelan Bromeliaceae with Notes on Species Distribution by State and Levels of Endemism truy cập 3 tháng 11 năm 2009
Catalogue of Vascular Plants of Ecuador  Truy cập 12 tháng 10 năm 2009

C
Thực vật Bolivia
Thực vật Venezuela
Thực vật Ecuador
Thực vật Nam Mỹ
Thực vật Caribe
Thực vật được mô tả năm 1865


title: Ceromitia multipunctata

text:
Ceromitia multipunctata là một loài bướm đêm thuộc họ Adelidae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Ceromitia
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Saint-André-sur-Cailly

text:
Saint-André-sur-Cailly là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Saint-André-sur-Cailly on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Tillandsia walteri

text:
Tillandsia walteri là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Bolivia và Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009
Catalogue of Vascular Plants of Ecuador  Truy cập 12 tháng 10 năm 2009

W
Thực vật Bolivia
Thực vật Ecuador


title: Rùa mai mềm Thượng Hải

text:
Rùa mai mềm Thượng Hải, giải Thượng Hải, hay rùa mai mềm khổng lồ sông Dương Tử (tiếng Trung: 斑鳖: ban miết) (danh pháp khoa học: Rafetus swinhoei) là một loài rùa mai mềm. Nó có thể là rùa nước ngọt lớn nhất trên thế giới. Nó được liệt kê ở cấp cực kỳ nguy cấp trong sách đỏ IUCN năm 2006, và là một trong những loài rùa hiếm nhất trên thế giới. Trong số 4 cá thể còn sống của loài R. swinhoei vào năm 2010 thì một cá thể sống ở Hồ Gươm, đôi khi được đề nghị coi như một loài riêng có danh pháp Rafetus leloii (rùa Hồ Gươm).

Phân bố
Rafetus swinhoei có thể đã từng sinh sống tại khu vực sông Dương Tử và Thái Hồ, tại khu vực ranh giới các tỉnh Giang Tô và Chiết Giang ở miền đông Trung Quốc; Cá Cựu tại tỉnh Vân Nam ở miền nam Trung Quốc; và sông Hồng ở miền bắc Việt Nam. Trong những năm gần đây, có tin cho rằng một cá thể của Rafetus swinhoei đã được các ngư dân bắt được tại tỉnh Hòa Bình trên sông Đà..

Tình trạng nguy cấp
Rafetus swinhoei đang ở tình trạng cực kỳ nguy cấp, gần như đã sắp tuyệt chủng. Trong hàng chục năm đầu thế kỷ 20, loài này bị săn bắt bừa bãi để tiêu thụ tại các địa phương cũng như do việc sử dụng mai và xương trong y học. Đầu rùa cũng thường bị lưu giữ lại làm kỷ niệm.

Mẫu vật cuối cùng đánh bắt được trong tự nhiên ở Trung Quốc là vào năm 1972 tại Cá Cựu; con rùa này sau đó đã được chuyển tới vườn thú Thượng Hải.

Con rùa tại hồ Hoàn Kiếm ở trung tâm Hà Nội, Việt Nam, đã được nhìn thấy và chụp ảnh nhiều lần. Gần đây, một số ý kiến, như của nhà sinh học Hà Đình Đức cho rằng con rùa tại hồ Hoàn Kiếm có thể là một loài riêng, với tên gọi khoa học là Rafetus leloii, tức rùa Hồ Gươm. Tuy nhiên, các tác giả Farkas B. và Webb R.G. vào năm 2003 cho rằng danh pháp R. leloii là một đơn vị phân loại không hợp lệ và chỉ là từ đồng nghĩa muộn của R. swinhoei.

Năm 2016, người ta chỉ tìm ra được 3 con còn sống; trong đó 2 tại Trung Quốc, đều ở Tây Viên tự (西园寺) ở Tô Châu; con thứ 3 ở hồ Đồng Mô (Sơn Tây, Hà Nội).

Con thứ 4 là tại hồ Hoàn Kiếm đã chết ngày 19/1/2016. Trước đó, con thứ 5 ở vườn thú Thượng Hải đã chết cuối năm 2006, còn con thứ sáu tại vườn thú Bắc Kinh đã chết năm 2005.

Ngày 13/4/2019, con cái ở Tô Châu đã chết sau khi thực hiện 1 cuộc thụ tinh nhân tạo. Đây là tổn thất nặng nề cho nỗ lực bảo tồn loài rùa này, bởi giờ đây cả Trung Quốc chỉ còn lại 1 con đực đã già, và hiện Trung Quốc chưa tìm thấy con cái nào khác để ghép cặp sinh sản.

Cuối năm 2020 mẫu thử nghiệm di tố của con rùa Đồng Mô lấy hồi Tháng 10 khẳng định đó là rùa cái, nặng 86 kg. Giới khoa học hy vọng con rùa cái này sẽ giúp gây giống cho loài rùa đang bị đe dọa bên bờ tuyệt chủng này. Nhưng đến ngày 24/4/2023, cá thể cái này được phát hiện đã chết.

Như vậy, đến cuối năm 2023 thì Trung Quốc chỉ còn 1 con đực đã già, còn Việt Nam chỉ còn 2 con nhưng không rõ đặc điểm, giới tính. Tình trạng của loài này đang cực kỳ nguy cấp. Nếu không sớm tìm ra cách thực hiện thụ tinh nhân tạo, hoặc tìm được cá thể khác để ghép đôi sinh sản (tìm ra thêm 1 con cái ở Trung Quốc hoặc 1 cặp đực - cái ở Việt Nam), thì loài rùa này sẽ sớm bị tuyệt chủng trong tương lai gần.

Miêu tả
Rafetus swinhoei đáng chú ý vì đầu dài với phần miệng giống như mõm lợn. Kích thước của nó có thể dài trên 100 cm, rộng trên 70 cm và cân nặng khoảng 120–140 kg. Mai của chúng có thể dài và rộng trên 50 cm. Đầu dài trên 20 cm và rộng trên 10 cm. Con đực nói chung nhỏ hơn con cái nhưng có đuôi to và dài hơn

Môi trường sống
Các hệ thống sông lớn cùng các hồ hay vùng đất ẩm cận kề.

Sinh sản
Mỗi cá thể cái có thể đẻ từ 60 tới trên 100 trứng. Chúng làm tổ về đêm hay về buổi sáng.

Thức ăn
Bao gồm cá, cua, ốc, bèo lục bình, ếch nhái và lá cây.

Bảo tồn
Các cố gắng tập trung vào việc cho sinh sản các con rùa đang đươc bảo tồn tại vườn thú Trung Quốc cũng như tìm kiếm các cá thể còn sống hoang dã. Một thỏa thuận đã được thực hiện để chuyển con rùa cái tại vườn thú Thượng Hải sang vườn thú Tô Châu để thực hiện việc phối giống với con đực tại đó. Cũng có các cố gắng để cải thiện các điều kiện phối giống tại vườn thú Tô Châu và Tây Viên tự. Con cái ở vườn thú Tô Châu đã từng đẻ 1 ổ trứng, nhưng đáng tiếc là tất cả đều không nở. Nỗ lực của Trung Quốc đã thất bại khi con cái này đã chết vào ngày 13/4/2019.

Như vậy, nỗ lực bảo toàn loài rùa này hiện chỉ còn trông đợi vào cá thể ở hồ Đồng Mô hoặc Xuân Khanh (Việt Nam), hoặc nếu may mắn tìm thấy các cá thể khác còn sống trong tự nhiên. Để làm được điều này cần sự nỗ lực của các nhà khoa học, các chính sách cấm đánh bắt quyết liệt của chính quyền địa phương, và sự quan tâm phối hợp từ cả chính phủ Trung Quốc và Việt Nam.

Đọc thêm
 Farkas B và Webb R.G. 2003. Rafetus leloii Hà Đình Đức, 2000 - an invalid species of softshell turtle from Hoan Kiem Lake, Hanoi, Vietnam (Reptilia, Testudines, Trionychidae). Zool. Abhandl. (Dresden), 53:107-112.
 Meylan P.A. Rafetus swinhoei. trong Pritchard, P.C.H., và A. Rhodin chủ biên, The conservation biology of freshwater turtles. IUCN publications.
 Meylan P. A. và R. G. Webb. 1988. Rafetus swinhoei (Gray) 1873, a valid species of living soft-shelled turtle (family Trionychidae) from China. Journal of Hepatology. 22:118-119.

Chú thích

Xem thêm
 Rùa Hồ Gươm

Liên kết ngoài

 Thông tin về Rùa Hồ Gươm trên trang Sinh vật rừng Việt Nam
 Định loại các loài giải (Reptilia: Tetudines: Trionychidae: Pelochelys, Rafetus) ở Việt Nam (Tủ sách VLOS)

 Species: Rafetus swinhoei - Asian Turtle Conservation Network

 Giant turtle sightings set Vietnam capital abuzz - includes video footage of turtle
 Action Plan for the Conservation of the Giant Yangtze Softshell Rafetus swinhoei
 In Search of Rafetus swinhoei - Turtle Conservation Vietnam
 The Search for the Thượng Hải soft-shell (Rafetus swinhoei) in Vietnam
 Rafetus Gallery at Chelonia.org

 Recovery program in China (In Chinese)

S
S
L
S
T
L
Động vật bò sát Việt Nam
Động vật bò sát Trung Quốc
Động thực vật Vân Nam
Động vật đặc hữu Trung Quốc


title: Nhạc Đường

text:
Nhạc Đường (chữ Hán giản thể: 岳塘区) là một quận thuộc địa cấp thị Tương Đàm tỉnh Hồ Nam Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 206 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2002 là 330.000 người. Chính quyền quận đóng ở nhai đạo Kiến Thiết Lộ. Về mặt hành chính, quận Nhạc Đường được chia thành 14 nhai đạo, 1 trấn, 0 hương và 1 nông trường.
Nhai đạo: Xã Kiến Thôn, Ngũ Lý Đôi, Bảo Tháp, Hồng Kỳ, Đông Bình, Kiến Thiết Lộ, Nhạc Đường, Thư Viện Lộ, Hà Thành, Trung Châu Lộ, Hạ Nhiếp Ty, Bản Đường, Hà Đường và Song Mã.
Trấn: Chiêu Sơn.
Hương:
Nông trường Hồng Kỳ.

Tham khảo

Tương Đàm
Đơn vị cấp huyện Hồ Nam


title: Les Déserts

text:
Les Déserts là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: 1098

text:
Năm 1098 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1098


title: Maxi Bianucchi

text:
Maximiliano Daniel Biancucchi Cuccitini, thường được biết đến với tên gọi Maxi Biancucchi (sinh ngày 15 tháng 9 năm 1984), là một cầu thủ bóng đá người Argentina hiện đang chơi cho câu lạc bộ Olimpia của Paraguay ở vị trí tiền đạo trung tâm.

Sự nghiệp

Sự nghiệp ban đầu
Anh bắt đầu sự nghiệp thi đấu của mình tại câu lạc bộ San Lorenzo của Argentina. Anh cũng từng thi đấu cho một số câu lạc bộ của Paraguay, bao gồm Sportivo Luqueño, nơi mà anh giành được danh hiệu Apertura Championship 2006-07, trước khi gia nhập câu lạc bộ Brasil,Flamengo, vào tháng 7 năm 2007.

Flamengo
Anh chơi trân đầu tiên cho Flamengo vào ngày 5 tháng 8 năm 2007, khi vào thay người cho cầu thủ Roger trong trận đấu tại giải Brazilian Série A gặp câu lạc bộ Santos trên sân Estádio Vila Belmiro. và bàn thắng đầu tiên của anh cho câu lạc bộ là trong trận thắng 1-0 trước kình địch Fluminense ở 2007 Brazilian Série A.

Maxi xếp hạng thứ mười sáu trong số lần ra sân của người nước ngoài cho Flamengo trong lịch sử của câu lạc bộ.

Cruz Azul
Anh gia nhập câu lạc bộ Cruz Azul của Mexico vào năm 2010. Maxi ghi bàn thắng đầu tiên của mình cho Cruz Azul trong trận gặp Deportivo Toluca.sau đó anh ghi thêm 1 bàn thắng khác vào lưới Tigres.Anh đã ghi được 2 bàn cho Cruz Azul tại 2010–11 CONCACAF Champions League.

Cuộc sống cá nhân
Maxi là anh em họ của cầu thủ Paris Saint-Germain, Lionel Messi và là anh trai của cầu thủ Emanuel Biancucchi hiện đang thi đấu cho câu lạc bộ 1860 München.

Thống kê sự nghiệp
số liệu thống kê chính xác tới ngày 7 tháng 10 năm 2009

''theo nguồn kết hợp trên trang web chính thức của Flamengo. và Flaestatística.

Danh hiệu

Câu lạc bộ
 Sportivo Luqueño
Liga Paraguaya Apertura: 2007
 Flamengo
Taça Guanabara: 2008
Taça Rio: 2009
Campeonato Carioca: 2009
Giải vô địch bóng đá Brasil: 2009

Chú thích

Liên kết ngoài
 Bio at Brazilian FA database
 Player Profile@ Flamengo.com
 Profile at zerozerofootball.com

Cầu thủ bóng đá Argentina
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1984
Cầu thủ bóng đá nam Argentina ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá San Lorenzo
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Brasil
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Mexico


title: Gynoplistia occipitalis

text:
Gynoplistia occipitalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Trifidacanthus

text:
Trifidacanthus là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Chú thích

Tham khảo


title: Tipula huberti

text:
Tipula huberti là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Wapelfeld

text:
Wapelfeld là một đô thị thuộc quận Rendsburg-Eckernförde, bang Schleswig-Holstein.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rendsburg-Eckernförde


title: Euphaedra neophron

text:
Euphaedra neophron là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở miền đông và miền nam Africa.

Sải cánh dài 55–65 mm đối với con đực và 60–78 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay quanh năm, nhiều nhất vào từ tháng 2 đến tháng 7.

Ấu trùng ăn Deinbollia oblongifolia và Blighia unijugata.

Phụ loài
Euphaedra neophron neophron (bắc Tanzania đến bắc KwaZulu-Natal, Malawi (dãy núi Usambara), đông Zimbabwe (Chirinda Forest, thung lũng Sabi))
Euphaedra neophron violacea (Butler, 1888) (Kenya (Taveta, Kasigau), bắc Tanzania (núi Meru, núi Kilimanjaro))
Euphaedra neophron littoralis Talbot, 1929 (đông nam Kenya (rừng ven biển))
Euphaedra neophron meruensis Carpenter, 1935 (núi Kenya)
Euphaedra neophron ellenbecki Pagenstecher, 1902 (bắc Kenya, nam Somalia)
Euphaedra neophron rydoni Howarth, 1969 (đảo Pemba)
Euphaedra neophron kiellandi Hecq, 1985

Chú thích

Tham khảo

Euphaedra


Giải của Hiệp hội phê bình phim Toronto cho kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất là một trong các giải thưởng hàng năm của Hiệp hội phê bình phim Toronto dành cho kịch bản phim được bầu chọn là xuất sắc nhất.

Kịch bản đoạt giải

Thập niên 1990

Thập niên 2000

Tham khảo

Giải thưởng điện ảnh
Giải thưởng điện ảnh Canada


title: Verger curtior

text:
Verger curtior là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Verger


title: Saint-Léger-les-Vignes

text:
Saint-Léger-les-Vignes là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 0-29 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE, xã có dân số 1375 người.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintlegerlesvignes


title: Ligusticum huteri

text:
Ligusticum huteri là một loài thực vật có hoa thuộc họ Apiaceae.
Đây là loài đặc hữu của Tây Ban Nha.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải and vùng bờ biển nhiều đá.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 tháng 5ol, J. & Bibiloni, G. 2006. Ligusticum huteri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Ligusticum
Thực vật Tây Ban Nha
Thực vật được mô tả năm 1887


title: Limnodynastes depressus

text:
The unrelated Corrugated Frog (Limnonectes laticeps) của Đông Nam Á is occasionally tiếng Anh thường gọi là "flat-headed frog".

The Flat-headed Frog (Limnodynastes depressus) là một loài ếch trong họ Myobatrachidae. Chúng là loài đặc hữu của Úc.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp và đầm nước ngọt. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Cogger, H., Roberts, D. & Horner, P. 2004. Limnodynastes depressus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Limnodynastes
Động vật lưỡng cư Tây Úc
Động vật lưỡng cư Lãnh thổ Bắc Úc

en:Flat-headed Frog
fr:Limnodynastes dumerilii


title: Danh sách 100 phim truyền cảm hứng của Viện phim Mỹ

text:
Danh sách 100 truyền cảm hứng của Viện phim Mỹ (tiếng Anh: 100 Years... 100 Cheers: America's Most Inspiring Movies) là một trong các danh sách được Viện phim Mỹ (American Film Institute, viết tắt là AFI) lập ra nhân dịp kỉ niệm 100 năm ngày ra đời của nghệ thuật điện ảnh. Danh sách này bao gồm 100 bộ phim được coi là giàu cảm xúc nhất trong lịch sử điện ảnh Mỹ, nó được công bố ngày 16 tháng 11 năm 2005.

Danh sách
# It's a Wonderful Life (1946)
# Giết con chim nhại (To Kill a Mockingbird, 1962)
# Bản danh sách của Schindler (Schindler's List, 1993)
# Rocky (1976)
# Mr. Smith Goes to Washington (1939)
# E.T. người ngoài hành tinh (E.T. The Extra-Terrestrial, 1982)
# Chùm nho nổi giận (The Grapes of Wrath, 1940)
# Breaking Away (1979)
# Miracle on 34th Street (1947)
# Giải cứu binh nhì Ryan (Saving Private Ryan, 1998)
# The Best Years of Our Lives (1946)
# Apollo 13 (1995)
# Hoosiers (1986)
# The Bridge on the River Kwai (1957)
# The Miracle Worker (1962)
# Norma Rae (1979)
# Bay trên tổ chim cúc cu (One Flew Over the Cuckoo's Nest, 1975)
# Nhật ký Anne Frank (The Diary of Anne Frank, 1959)
# The Right Stuff (1983)
# Philadelphia (1993)
# In the Heat of the Night (1967)
# The Pride of the Yankees (1942)
# The Shawshank Redemption (1994)
# National Velvet (1944)
# Sullivan's Travels (1941)
# The Wizard of Oz (1939)
# High Noon (1952)
# Field of Dreams (1989)
# Gandhi (1982)
# Lawrence of Arabia (1962)
# Glory (1989)
# Casablanca (1942)
# City Lights (1931)
# All the President's Men (1976)
# Guess Who's Coming to Dinner (1967)
# On the Waterfront (1954)
# Forrest Gump (1994)
# Pinocchio (1940)
# Chiến tranh giữa các vì sao (Star Wars, 1977)
# Mrs. Miniver (1942)
# The Sound of Music (1965)
# 12 Angry Men (1957)
# Cuốn theo chiều gió (Gone with the Wind, 1939)
# Spartacus (1960)
# On Golden Pond (1981)
# Lilies of the Field (1963)
# 2001: A Space Odyssey (1968)
# The African Queen (1951)
# Meet John Doe (1941)
# Seabiscuit (2003)
# The Color Purple (1985)
# Dead Poets Society (1989)
# Shane (1953)
# Rudy (1993)
# The Defiant Ones (1958)
# Ben-Hur (1959)
# Sergeant York (1941)
# Close Encounters of the Third Kind (1977)
# Dances with Wolves (1990)
# Cánh đồng chết (The Killing Fields, 1984)
# Sounder (1972)
# Braveheart (1995)
# Rain Man (1988)
# The Black Stallion (1979)
# A Raisin in the Sun (1961)
# Silkwood (1983)
# The Day the Earth Stood Still (1951)
# An Officer and a Gentleman (1982)
# The Spirit of St. Louis (1957)
# Coal Miner's Daughter (1980)
# Cool Hand Luke (1967)
# Dark Victory (1939)
# Erin Brockovich (2000)
# Gunga Din (1939)
# The Verdict (1982)
# Birdman of Alcatraz (1962)
# Driving Miss Daisy (1989)
# Thelma and Louise (1991)
# Mười điều răn (The Ten Commandments, 1956)
# Babe (1995)
# Boys Town (1938)
# Fiddler on the Roof (1971)
# Mr. Deeds Goes to Town (1936)
# Serpico (1973)
# What's Love Got To Do With It? (1993)
# Stand and Deliver (1988)
# Working Girl (1988)
# Yankee Doodle Dandy (1942)
# Harold and Maude (1972)
# Hotel Rwanda (2004)
# The Paper Chase (1973)
# Fame (1980)
# A Beautiful Mind (2001)
# Captains Courageous (1937)
# Places in the Heart (1984)
# Searching For Bobby Fischer (1993)
# Madame Curie (1943)
# The Karate Kid (1984)
# Ray (2004)
# Chariots of Fire (1981)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Danh sách trên trang web chính thức của AFI

phim truyền cảm hứng
Danh sách phim


title: Hylaeus heliacus

text:
Hylaeus heliacus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

H
Động vật được mô tả năm 1992


title: Aglaia aherniana

text:
Aglaia aherniana là một loài thực vật]] thuộc họ Meliaceae. Đây là loài đặc hữu của Philippines.

Chú thích

Tham khảo

 Pannell, C.M. 1998. Aglaia aherniana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Philippines
aherniana
Thực vật dễ tổn thương


title: Leioproctus bimaculatus

text:
Leioproctus bimaculatus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1879


title: Memecylon myrtiforme

text:
Memecylon myrtiforme là một loài thực vật thuộc họ Melastomataceae. Đây là loài đặc hữu của Mauritius. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Florens, D. 2000. Memecylon myrtiforne . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Mauritius
Memecylon


title: Limonius kouichiana

text:
Limonius kouichiana là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Limonius


title: Trèbes

text:
Trèbes là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Trébéens.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

 Michel Amardeilh

Di tích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức
 Trèbes trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Trèbes trên trang mạng của Insee
 Trèbes trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Trèbes trên bản đồ Pháp và các xã giáp ranh
 Plan de Trèbes sur Mapquest

Trebes


title: Xylocopa viridis

text:
Xylocopa viridis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1854


title: Tricholochmaea spiraeophila

text:
Tricholochmaea spiraeophila là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Hatch & Beller miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Tricholochmaea


title: Tôn Quang Phiệt

text:
Tôn Quang Phiệt (chữ Hán: 孫光閥, 4 tháng 11 năm 1900 - 1 tháng 12 năm 1973) là nhà hoạt động chính trị, nhà sử học, nhà thơ, nhà giáo Việt Nam.

Tiểu sử
Ông sinh năm 1900 trong một gia đình nhà Nho tại xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Thuở nhỏ ông học ở Vinh, rồi học bậc Thành chung tại trường Quốc học Vinh, cùng với những người bạn đồng môn như Đặng Thai Mai, Nguyễn Sĩ Sách, Phạm Thiều...

Năm 1923, ông ra Hà Nội học Cao đẳng Sư phạm Đông Dương. Năm 1925, ông cùng Đặng Thai Mai, Phạm Thiều... sáng lập tổ chức Việt Nam nghĩa đoàn, tham gia đấu tranh đòi thực dân Pháp thả cụ Phan Bội Châu. Tổ chức này sau đó được thống nhất với Hội Phục Việt của Lê Văn Huân và Trần Mộng Bạch ở Vinh, và Tôn Quang Phiệt được cử làm Hội trưởng Hội Phục Việt. Hội Phục Việt đổi tên thành Hội Hưng Nam (11-1925) rồi cuối cùng là Đảng Tân Việt (1928), một trong những tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam. Tháng 6 năm 1926, ông cùng Trần Phú, Vương Thúc Oánh…sang Trung Quốc gặp các nhân vật trong Việt Nam Cách mạng đảng. Ông bị Pháp bắt ở Móng Cái, sau đó bị đem về giam tại Hà Nội. Sau một thời gian, ông được tự do, tiếp tục bí mật hoạt động và dạy tại trường trung học tư thục Thăng Long.

Năm 1927, ông tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, năm 1930, gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam. Đầu năm 1930, ông lại bị bắt và bị kết án tù 7 năm, đày đi Buôn Ma Thuột. Năm 1934, ông ra tù, rồi bị quản thúc; xin dạy học tại một trường tư thục ở Vinh một thời gian, sau đó ông vào Huế mở trường tư thục Thuận Hoá và bắt liên lạc với phong trào cách mạng nơi đây. Từ 1936-1945, ông tham gia vào Mặt trận Dân chủ, phong trào Đông Dương đại hội, tham gia Hội truyền bá Quốc ngữ và sau đó hoạt động trong Thành bộ Việt Minh Nguyễn Tri Phương ở Huế.

Hoạt động chính trị sau năm 1945

Sau Cách mạng tháng 8, ông làm Chủ tịch Ủy ban nhân dân cách mạng và Ủy ban kháng chiến đầu tiên của tỉnh Thừa Thiên.

Năm 1946, ông trở thành Đại biểu Quốc hội khóa I và tham gia vào Uỷ ban dự thảo Hiến pháp Việt Nam năm 1946. Ông là Đại biểu Quốc hội khóa I-IV đã từng đảm nhận nhiều chức vụ trong Quốc hội như Phó trưởng ban Thường trực Quốc hội khóa I, Uỷ viên Uỷ ban Thường vụ Quốc hội và Tổng Thư ký Uỷ ban Thường vụ Quốc hội khóa III, IV.

Ông còn là Chủ tịch Uỷ ban đoàn kết nhân dân Á - Phi của Việt Nam, Phó Hội trưởng Hội hữu nghị Việt - Trung, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Hội hữu nghị Việt - Xô.

Từ năm 1954, ông tập trung nghiên cứu về lịch sử và văn học, tham gia vào Ban nghiên cứu Sử, Địa, Văn. Ông đã có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị như: Lịch sử Việt Nam dưới thời Pháp thuộc (1948), Trên đường tranh đấu của nhân dân Việt Nam (1950), Phan Bội Châu và một giai đoạn lịch sử chống Pháp của nhân dân Việt Nam (1958)... cùng nhiều bài viết dăng trên các tạp chí và một số công trình dịch thuật. Ông còn là một nhà thơ, nhà văn với các tác phẩm như Thanh khí tương cầu (thơ lục bát), truyện thơ Khách không nhà, tiểu phẩm Bẻ nạng chống trời, Duyên nợ bên hồ, Một ngày ngàn thu (Nhà in Đắc Lập, Huế, 1937)...

Ông mất đột ngột vào 1 tháng 12 năm 1973 trong một chuyến công tác tới Bắc Kinh, Trung Quốc, ở tuổi 73.

Tôn Quang Phiệt đã được nhà nước Việt Nam truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh và Huân chương Sao Vàng. Hiện nay tên ông đã được đặt cho những con đường ở Huế, Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng và thành phố Hà Nội.

Trường chuyên cấp 2 huyện Thanh Chương mang tên ông, Trường THCS Tôn Quang Phiệt.

Tác phẩm
Nghiên cứu
Lịch sử Việt Nam dưới thời Pháp thuộc (1948)
 Trên đường tranh đấu của nhân dân Việt Nam (1950)
 Phan Bội Châu và một giai đoạn lịch sử chống Pháp của nhân dân Việt Nam (1958)
 Tìm hiểu Hoàng Hoa Thám: Qua một số tài liệu và truyền thuyết
 Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh
 Thơ văn chữ Hán của Phan Bội Châu

Thơ văn
 Thanh khí tương cầu (thơ)
 Khách không nhà (truyện thơ)
Bẻ nạng chống trời, Duyên nợ bên hồ, Một ngày ngàn thu (tiểu phẩm, Nhà in Đắc Lập, Huế, 1937)

Dịch thuật
 Phan Bội Châu niên biểu (do ông và Phạm Trọng Điền dịch khi ở Việt Bắc, in lần đầu năm 1955 và tái bản năm 1957)
 Việt Nam nghĩa liệt sư (tác phẩm của Phan Bội Châu, in năm 1959).

Tham khảo

 Đinh Xuân Lâm, Trương Hữu Quýnh, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục, 2005, tr. 389-390.
 Phạm Hồng, Chiến sĩ cách mạng kiên cường, học giả, nhà văn hoá lớn Tôn Quang Phiệt , trang của Đại học Quốc gia Hà Nội.
 Tôn Quang Phiệt, 1 tháng 12, Vietnamnet.

Người Nghệ An
Huân chương Sao Vàng
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế
Tân Việt Cách mệnh Đảng
Nhà sử học Việt Nam
Nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc
Nhà văn Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Huân chương Hồ Chí Minh
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa


title: Quân Bắc Dương

text:
Quân Bắc Dương (Tiếng Trung: 北洋軍; Bính âm: Běiyáng-jūn) là lực lượng quân sự kiểu phương Tây do triều đình nhà Thanh thành lập vào cuối thế kỉ 19. Đây là lực lượng cốt lõi trong chương trình cải tổ quân đội của nhà Thanh. Quân Bắc Dương đã đóng một vai trò quan trọng trong nền chính trị Trung Quốc suốt khoảng 3 thập kỉ cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Nó tạo điều kiện cho cuộc Cách mạng Tân Hợi năm 1911 thành công và tạo ra tình trạng cát cứ ở Trung Quốc bởi các quân phiệt Bắc Dương.

Hình thành
Chế độ Bát Kỳ là một thành tố quan trọng giúp nhà Thanh chiếm được Trung Nguyên và cai trị Trung Quốc trong hơn 200 năm. Tuy nhiên, vào thời Thanh mạt, sự suy thoái và lỗi thời của chế độ quân sự Bát Kỳ Lục Doanh dẫn đến những thể hiện kém trước những đội quân địa phương được tổ chức tốt hơn theo kiểu phương Tây như Tương quân của Tăng Quốc Phiên, Sở quân của Tả Tông Đường, Hoài quân của Lý Hồng Chương và đạo quân đánh thuê nước ngoài Thường Thắng quân trong cuộc chiến với Thái Bình Thiên Quốc.

Trong số các đội quân địa phương đó, Hoài quân dưới quyền Lý Hồng Chương được xem là có thực lực nhất. Lý đã dùng hầu hết các khoản thuế thu được, gồm cả thuế hải quan, của các tỉnh mà Lý làm Tổng đốc, để dùng vào việc huấn luyện và trang bị hiện đại cho Hoài quân.

Trước tình hình đó, triều đình nhà Thanh đã quyết định cải tổ quân đội, tổ chức thêm một đội quân kiểu mới, được huấn luyện theo kiểu phương Tây gọi là Tân quân (Lục quân) và Hạm đội (Hải quân). Tháng 5 năm 1875, Lý Hồng Chương được bổ nhiệm làm Bắc Dương Đại thần kiêm Bắc Dương Thủy sư, phụ trách việc hiện đại hóa lực lượng Tân quân và Hải quân các tỉnh ven biển phía Bắc Trung Quốc. Ban đầu, thuật ngữ "Bắc Dương quân" bắt đầu được dùng để chỉ các đội quân chính quy (cả Lục quân lẫn Hải quân) do Lý xây dựng.

Sau thảm bại của Bắc Dương quân trong Chiến tranh Giáp Ngọ, nhà Thanh đã cho thành lập 10 doanh Định Vũ quân tại Thiên Tân, huấn luyện hoàn toàn theo phương pháp của Tây phương. Định Vũ quân được phân chia thành Bộ binh 3.000 người, Pháo binh 1.000 người, Kỵ binh 250 người, Công binh 500 người; tổng cộng 4.700 binh sĩ. Một võ quan Hoài quân là Viên Thế Khải được bổ nhiệm làm chỉ huy Định Vũ quân. Viên cải xưng Định Vũ quân thành Tân kiến lục quân. Tân kiến lục quân phỏng theo tổ chức quân đội của Nhật Bản, được huấn luyện bởi các sĩ quan Đức và trang bị vũ khí của Đức. Cùng lúc đấy, tại Lưỡng Giang, Trương Chi Động cũng thành lập một đội Tân quân với tên gọi Tự Cường quân, cũng được huấn luyện và trang bị theo phương pháp Tây phương, phân thành bộ binh, kỵ binh, pháo binh, công binh, tổng cộng 13 doanh.

Ngày 8 tháng 12 năm 1895, để thưởng công đã tiết lộ âm mưu chính biến của phe Duy tân, Thái hậu Từ Hi đã bổ nhiệm Viên Thế Khải làm Bắc Dương Đại thần. Tự Cường quân cũng được hợp nhất vào Tân kiến lục quân. Từ đó, thuật ngữ "Bắc Dương quân" bắt đầu được dùng để chỉ các đội quân chính quy do Viên Thế Khải và võ quan xuất thân từ Hoài quân hoặc tốt nghiệp từ Bắc Dương võ bị học đường, chỉ huy. Đội quân này trở thành nòng cốt của Tân quân và phát triển nhanh chóng lên hơn 2 vạn binh sĩ. Bên cạnh đó, Viên cũng cho thành lập trường huấn luyện sĩ quan tại Thiên Tân, đào tạo các chỉ huy tương lai cho Tân quân.

Tháng 2 năm 1905, Viên Thế Khải tấu thỉnh Thanh triều thống nhất toàn quốc lực lượng Tân quân, đề xuất biên chế lục quân thường trực thống nhất theo mô hình của Tân quân Bắc Dương do ông ta chỉ huy. Năm 1907, nhà Thanh thành lập Bộ Lục quân, dự kiến biên chế các đội quân thường trực trên toàn quốc thành 36 trấn. Tuy nhiên, đề án đó không bao giờ có thể thực hiện do sự sụp đổ của nhà Thanh vào năm 1911.

Tổ chức
Bộ chỉ huy ban đầu của Tân quân Bắc Dương, bấy giờ mang tên Tân kiến lục quân, gồm:
 Tổng biện Tham mưu doanh vụ xứ (Tham mưu trưởng): Từ Thế Xương
 Tham mưu doanh vụ xứ kiêm Giám đốc Binh quan học đường (Tham mưu phó kiêm Hiệu trưởng trường Sĩ quan): Giang Triều Tông
 Tổng biện Đốc thao doanh vụ xứ kiêm Giám đốc Bộ binh học đường (Trưởng ban Huấn luyện kiêm Hiệu trưởng trường Bộ binh): Phùng Quốc Chương
 Đề điệu Đốc thao doanh vụ xứ (Phó ban Huấn luyện): Đoàn Chi Quý
 Chỉ huy Bộ đội Đệ nhất doanh (Tiểu đoàn 1 Bộ binh): Khương Quế Đề
 Chỉ huy Bộ đội Đệ nhị doanh (Tiểu đoàn 2 Bộ binh): Ngô Trường Thuần
 Chỉ huy Bộ đội Đệ tam doanh (Tiểu đoàn 3 Bộ binh): Lôi Chấn Xuân
 Chỉ huy Mã đội Đệ nhất doanh (Tiểu đoàn 1 Kỵ binh): Ngô Phượng Lĩnh
 Thống đái Pháo binh doanh (Trưởng ban Pháo binh) kiêm Giám đốc Pháo binh học đường: Đoàn Kỳ Thụy
 Chỉ huy Pháo đội Đệ nhất doanh (Tiểu đoàn 1 Pháo binh): [[Trương Hoài Chi
 Chỉ huy Công trình doanh kiêm Tổng giáo tập Giảng võ đường: Vương Sĩ Trân
 Chỉ huy Công trình doanh kiêm Hành doanh trung quân (Trưởng ban Tác chiến): Trương Huân
 Chỉ huy Học binh doanh (Tiểu đoàn Học viên) kiêm Đề điệu Đốc thao doanh vụ xứ: Tào Côn

Ngoài ra còn có các sĩ quan Vương Anh Giai, Trương Vĩnh Thành, Triệu Quốc Hiền, Hà Tông Liên, Lý Thuần, Trần Quang Viễn, Lý Hậu Cơ, Vương Chiêm Nguyên, Lô Vĩnh Tường, Vương Nhữ Hiền, Dương Thiện Đức, Điền Trung Ngọc, Bào Quý Khanh, Lục Kiến Chương, Điền Trung Ngọc, Chung Lân Đồng, Mã Long Tiêu, Mạnh Ân Viễn...

Năm 1905, lực lượng Tân quân Bắc Dương phát triển, được tổ chức thành 6 trấn, mỗi trấn được tổ chức theo mô hình sư đoàn của Lục quân Đế quốc Nhật Bản, với đủ bộ binh, kỵ binh, pháo binh, công binh, gồm 20 doanh, tổng số xấp xỉ 1 vạn quân.

Chỉ huy các trấn (tương đương Sư đoàn trưởng) theo thứ tự quản nhậm, nhiều người sau này nổi tiếng trong thập niên 1920.
 Đệ nhất trấn Thống chế: Phụng Sơn, Hà Tông Liên
 Đệ nhị trấn Thống chế: Vương Anh Giai, Trương Hoài Chi
 Đệ tam trấn Thống chế: Đoàn Ký Thụy, Tào Côn
 Đệ tứ trấn Thống chế: Ngô Phượng Lĩnh
 Đệ ngũ trấn Thống chế: Ngô Trường Thuần, Trương Vĩnh Thành
 Đệ lục trấn Thống chế: Vương Sĩ Trân, Triệu Quốc Hiền, Đoàn Kỳ Thụy

Hệ thống quân hàm

Hệ thống quân hàm ban đầu của Tân quân Bắc Dương do Viên Thế Khải tham chiếu hệ thống đẳng cấp của Bát Kỳ, mô phỏng hệ thống quân hàm Quân đội Phổ, xây dựng thành nền tảng quân hàm hiện đại của Tân quân nhà Thanh. Một hệ thống cấp hiệu cũng được thiết kế, pha trộn ảnh hưởng của hệ thống cấp hiệu của Phổ bấy giờ.

Hệ thống cấp bậc sĩ quan gồm 3 bậc gồm Đô thống (cấp Tướng), Tham lĩnh (cấp Tá), Quân hiệu (cấp Úy). Mỗi bậc lại phân thành 3 cấp Chánh (Đại), Phó (Trung), Hiệp (Thiếu). Hạ sĩ quan phân 3 cấp: Thượng sĩ, Trung sĩ, Hạ sĩ. Binh sĩ cũng phân 3 cấp: Thượng đẳng binh, Nhất đẳng binh, Nhị đẳng binh.

Tháng 8 năm 1912, chính phủ Bắc Dương của Viên Thế Khải cải tổ và thống nhất hệ thống quân hàm trên toàn quốc, cơ bản dựa trên hệ thống quân hàm của Bắc Dương quân nhưng có loại trừ những tàn tích của chế độ Bát kỳ Lục doanh. Tuy vẫn giữ 3 bậc 9 cấp, nhưng danh xưng thay đổi thành 3 bậc thành Tướng, Hiệu, Úy; và 3 cấp trở thành Thượng, Trung, Thiếu. Bên cạnh đó, cấp bậc Chuẩn úy cũng được đặt ra. Hệ thống cấp bậc này trở thành nền tảng cho hệ thống quân hàm của Trung Hoa Dân Quốc về sau này, kể cả sau khi chính phủ Bắc Dương sụp đổ.

Phân liệt

Cách mạng Tân Hợi năm 1911 đã dẫn đến hàng loạt cuộc nổi dậy trên khắp miền nam Trung Quốc. Những binh sĩ từng trung thành với nhà Thanh bắt đầu đào ngũ sang lực lượng cách mạng. Phiến quân đã thiết lập một chính quyền địa phương tại Nam Kinh năm 1912 do Tôn Dật Tiên đứng đầu. Phe cách mạng không đủ mạnh để đánh bại quân Bắc Dương và nếu tiếp tục chiến đấu sẽ gần như chắc chắn dẫn đến thất bại. Thay vào đó, Tôn thỏa thuận với Viên Thế Khải của quân Bắc Dương cùng lật đổ nhà Thanh và tái thống nhất Trung Quốc. Đổi lại, Viên sẽ trở thành tổng thống. Viên từ chối chuyển đến Nam Kinh và đã chọn Bắc Kinh, nơi quyền lực của ông được bảo đảm, làm thủ đô.

Phản đối việc Viên Thế Khải ngày càng độc đoán, các tỉnh miền nam đã dấy loạn năm 1913 nhưng bị quân Bắc Dương đàn áp mạnh tay. Các quan chức dân sự bị thay thế bởi các sĩ quan quân đội. Tháng 12 năm 1915, Viên thực hiện mục đích từ lâu của mình là trở thành Hoàng đế Trung Hoa. Các tỉnh phương nam lại nổi dậy một lần nữa và lần này nghiêm trọng nhất do hầu hết các tướng lĩnh Bắc Dương đã bỏ rơi Viên. Viên đã từ bỏ ngôi vị để thu phục lại tùy tướng của mình nhưng trước khi ông qua đời tháng 6 năm 1916, chính trị Trung Quốc lại lục đục. Chia rẽ Bắc-Nam còn tiếp diễn trong suốt thời kỳ quân phiệt.

Bắc phạt thống nhất

Chú thích

Lịch sử quân sự Trung Quốc
Chủ đề châu Á
Chính trị Trung Quốc
Lịch sử Trung Quốc
Quân sự Trung Quốc
Trung Hoa Dân Quốc
Chủ nghĩa quân phiệt ở Trung Hoa Dân Quốc