title: Elizabeth Taylor

text:
Elizabeth Rosemond Taylor, DBE (27 tháng 2 năm 1932 – 23 tháng 3 năm 2011) là nữ minh tinh điện ảnh, doanh nhân, nhà hoạt động nhân đạo người Mỹ gốc Anh. Bà bắt đầu sự nghiệp với vai trò diễn viên nhí vào đầu thập niên 1940 và là một trong những ngôi sao màn bạc nổi tiếng nhất của thời kì Hollywood kinh điển những năm 1950. Bà đạt được thành công nối tiếp vào những năm 1960 đồng thời duy trì sự nổi tiếng trong suốt quãng đời còn lại.

Năm 1999, Elizabeth Taylor được Viện phim Mỹ xếp vào hàng những ngôi sao điện ảnh Mỹ vĩ đại nhất mọi thời đại ở vị trí thứ 7.

Năm 10 tuổi, Taylor xuất hiện lần đầu trên màn ảnh với vai phụ trong There's One Born Every Minute (1942), nhưng Universal đã chấm dứt hợp đồng với cô bé sau 1 năm. Taylor sau đó ký với Metro-Goldwyn-Mayer và có vai diễn đột phá trong phim National Velvet (1944), trở thành một trong những ngôi sao tuổi teen nổi tiếng nhất của hãng. Bà chuyển sang các vai trưởng thành vào đầu những năm 1950 với vai chính trong phim hài kịch Father of the Bride (1950) cùng những lời tán dương cho vai diễn trong phim truyền hình A Place in the Sun (1951).

Mặc dù nằm trong số các ngôi sao ăn khách nhất của hãng phim MGM, Taylor lại muốn mau chóng chấm dứt vào đầu thập niên 50, với lý do hãng này kiểm soát và bị giao cho những phim mà bà không thích. Sau đó bắt đầu nhận những vai mà bà có hứng thú hơn vào giữa những năm 1950, khởi đầu bằng phim truyền hình sử thi Giant (1956) cùng vai chính trong một vài phim thành công về mặt thương mại trong những năm tiếp theo. Bao gồm hai phim chuyển thể từ vở kịch Tennessee Williams, Cat on a Hot Tin Roof (1958) và Suddenly, Last Summer (1959); về sau Taylor còn giành một giải Quả Cầu Vàng Nữ chính xuất sắc nhất. Dù không thích vai gái gọi của mình trong BUtterfield 8 (1960), phim cuối cùng với hãng MGM, đã đoạt được giải Oscar cho Nữ diễn viên xuất sắc nhất cho sự thể hiện của mình.

Taylor được trả thù lao kỷ lục lên tới 1 triệu $ để vào vai nữ hoàng Cleopatra VII trong bom tấn sử thi huyền thoại Cleopatra (1963), bộ phim tốn kém nhất vào thời điểm đó. Trong thời gian quay phim, Taylor ngoại tình với bạn diễn là nam tài tử Richard Burton gây ra tai tiếng. Bất chấp sự phê phán của công chúng, cặp đôi tiếp tục mối quan hệ và kết hôn năm 1964. Được truyền thống gán cho tên "Liz and Dick", cả hai sánh đôi cùng nhau trong 11 phim gồm có The V.I.P.s (1963), The Sandpiper (1965), The Taming of the Shrew (1967) và Who's Afraid of Virginia Woolf? (1966). Taylor nhận được những đánh giá xuất sắc nhất trong sự nghiệp với phim Woolf, thắng giải thưởng Oscar lần thứ 2 và một số giải thưởng khác cho vai diễn của mình. Bà và tài tử Burton ly dị năm 1974 nhưng hòa giải ngay sau đó và tái hợp năm 1975. Cuộc hôn nhất thứ 2 kết thúc sau khi ly dị năm 1976. Sự nghiệp diễn xuất của Taylor bắt đầu đi xuống vào cuối những năm 1960, mặc dù vẫn tiếp tục đóng phim điện ảnh cho đến giữa những năm 1970, sau đó bà tập trung hỗ trợ sự nghiệp của người chồng thứ sáu, Thượng nghị sĩ John Warner. Trong thập niên 1980, bà lần đầu diễn xuất trên sân khấu kịch và một số phim truyền hình. Ngoài ra còn trở thành minh tinh đầu tiên ra mắt thương hiệu nước hoa.

Taylor cũng là một trong những người nổi tiếng đầu tiên tham gia hoạt động phòng chống HIV/AIDS. Bà là người đồng sáng lập ra Quỹ American Foundation for AIDS Research năm 1985 và Quỹ Elizabeth Taylor AIDS Foundation năm 1991. Từ đầu thập niên 1990 cho đến khi qua đời, bà dành thời gian cho hoạt động từ thiện và nhận nhiều giải thưởng trong đó có Huân chương công dân do Tổng thống trao tặng (Presidential Citizens Medal).

Trong suốt cuộc đời, những vấn đề đời tư của Taylor luôn là mục tiêu săn đón của truyền thông. Bà kết hôn 8 lần với 7 người đàn ông, mắc những căn bệnh nguy hiểm trầm trọng, tạo dựng lối sống jet set thượng lưu xa xỉ, bao gồm cả việc sưu tập một trong những bộ sưu tập nữ trang đắt tiền nhất.

Sau nhiều năm chống chọi bệnh tật, nữ minh tinh qua đời vì chứng suy tim xung huyết ở tuổi 79 vào năm 2011.

Tiểu sử
Elizabeth Rosemond Taylor sinh ngày 27 tháng 2 năm 1932 trong gia đình giàu có và có địa vị xã hội tại ngôi nhà có tên gọi Heathwood, ở số 8 đường Wildwood, khu ngoại ô Hampstead Garden Suburb, phía bắc của Hampstead, London, nước Anh.

Cô bé mang hai quốc tịch Anh-Mỹ từ khi chào đời, cha là Francis Lenn Taylor (1897–1968), một nhà buôn tranh nghệ thuật và mẹ là Sara Sothern (nhũ danh Sara Viola Warmbrodt, 1895–1994), một nữ diễn viên kịch Broadway đã giải nghệ. Cha mẹ đều là những công dân Hoa Kỳ đến từ Arkansas City, Kansas.

Hai vợ chồng chuyển tới Luân Đôn năm 1929 và mở một phòng tranh trên đường Bond Street; anh trai Howard của Taylor được sinh ra vào cùng năm.

Ngôi nhà của gia đình có tên Heathwood được xây dựng vào năm 1926 theo phong cách kiến trúc Gruzia (kiến trúc Georgia), gồm 3 tầng, rộng  xây bằng gạch đỏ do Matthew Dawson thiết kế, được xây dựng vào năm 1926. Bên trong gồm sáu phòng ngủ, ba phòng tắm, một phòng khách và một phòng khách nhỏ, nhà bếp lớn và phòng ăn sáng, khu vườn, một sân tennis và khu dành cho người hầu. Trước kia, căn nhà thuộc sở hữu của họa sĩ Augustus John, và một số bức tranh của ông vẫn được giữ nguyên khi gia đình Taylor chuyển đến. Vài năm sau, thành công của Augustus John ở Mỹ một phần lớn là nhờ ông Francis Taylor, người đã bán độc quyền các bức tranh của Augustus ở Hoa Kỳ. Năm 2008, Heathwood được rao bán lần đầu tiên sau gần 30 năm và được mua lại với giá khoảng 10 triệu đô la Mỹ.

Ngôi nhà trước đây của gia đình Taylor (trước khi Elizabeth Taylor được sinh ra) là một ngôi nhà vườn nhỏ được xây từ thế kỷ 19, tại số 11 Hampstead Way, Hampstead, phía tây bắc London. Lúc này bà Sara và ông Francis có thuê một y tá, đầu bếp và một người lái xe, nhưng ngôi nhà trở nên chật chội (chỉ với hai phòng ngủ) sau khi con cả Howard chào đời năm 1929. Đôi vợ chồng quyết định mua một ngôi nhà lớn hơn có tên là Heathwood ở gần đó. Sara, Francis và cậu bé Howard cùng với những người hầu đã chuyển vào ngôi nhà mới sang trọng. Sau đó Elizabeth sinh ra và lớn lên ở đây trong vài năm đầu đời.

Những đứa trẻ nhà Taylor được nuôi dạy trong sự xa hoa. Cha mẹ đưa các con đi du lịch khắp vùng nông thôn cùng với cô bảo mẫu và người đầu bếp cùng với chú chó của gia đình tên Monty. Những đứa trẻ được kỳ vọng sẽ có cách hành xử và ứng xử xuất xắc. Hai anh em có cơ hội đến nhiều điền trang lớn, bao gồm một trong những bất động sản của gia đình ở Cranbrook, Kent, vùng đông nam nước Anh (nơi Elizabeth được học cưỡi ngựa).

Gia đình này trải qua một cuộc sống được nhận đặc quyền ở Luân Đôn trong suốt thời ấu thơ của Taylor. Vòng tròn mối quan hệ xã hội của họ bao gồm các nghệ sĩ như Augustus John và Laura Knight và các chính trị gia như Đại tá Victor Cazalet. Cazalet là cha đỡ đầu không chính thức của Taylor và có ảnh hưởng quan trọng trong những năm đầu đời của cô bé. Cô bé được ghi danh vào học tại Byron House, một ngôi trường theo phương pháp giáo dục Montessori ở Highgate, thuộc khu vực ngoại ô của phía bắc London, và được nuôi dưỡng theo đức tin vào Christian Science, tôn giáo của người mẹ và Cazalet.

Nhà Taylor quyết định trở lại Hoa Kỳ vào mùa xuân năm 1939 do tình hình chính trị căng thẳng ở châu Âu. Đại sứ Hoa Kỳ lúc đó là Joseph P. Kennedy cũng liên lạc với ông Francis và khuyến khích ông quay trở lại Hoa Kỳ cùng gia đình. Bà Sara và các con rời đi trước vào tháng 4 năm 1939 và chuyển đến sống với bà ngoại ở Pasadena, California. Ông Francis ở lại sau để đóng cửa phòng trưng bày tại Luân Đôn và đoàn tụ cả nhà vào tháng 12. Đầu năm 1940, ông mở một phòng trưng bày mới ở Los Angeles, sau đó một thời gian ngắn chuyển đến Pacific Palisades, Los Angeles, gia đình sau tới định cư tại Beverly Hills, nơi Taylor và anh trai vào học trường Hawthorne School.

Sự nghiệp

Khởi đầu

Tại California, mẹ của Taylor thường được gợi ý đưa con gái đi thử vai cho các phim điện ảnh. Đôi mắt của Taylor luôn đặc biệt thu hút sự chú ý, với màu mắt xanh dương ánh tím cùng hàng lông mi kép sẫm màu do một đột biến gen mang tính bẩm sinh có tên gọi Distichiasis.

Bà Sara ban đầu phản đối việc con gái tham gia đóng phim nhưng sau khi chiến tranh ở Châu Âu ngày càng dữ dội khiến hy vọng quay lại đó lụi tắt, bà bắt đầu coi ngành công nghiệp điện ảnh như một cách để hòa nhập với xã hội Mỹ. Phòng trưng bày nghệ thuật của ông Francis Taylor tại California thu hút khách hàng thuộc giới điện ảnh ngay khi mới mở cửa nhờ có sự hỗ trợ của nhà phê bình Hedda Hopper, một người bạn của nhà Cazalet.

Thông qua một người khách hàng và một người bạn học của cha, cô bé tham gia thử vai cho cả hai hãng phim Universal Pictures và Metro-Goldwyn-Mayer vào đầu năm 1941. Cả hai hãng phim đều mời Taylor ký hợp đồng và gia đình quyết định chọn lời đề nghị của xưởng phim Universal.

Sự nghiệp đầu tay của Taylor là một vai phụ trong phim There’s one born every minute (1942) khi lên 10. Cô bé không nhận được vai nào khác và hợp đồng bị chấm dứt sau 1 năm. Giám đốc tuyển chọn của Universal khi đó giải thích lý do bà không thích Taylor, nói rằng: "đứa trẻ này chẳng có gì  ... đôi mắt trông quá già, không có khuôn mặt của trẻ thơ". Nhà viết tiểu sử Alexander Walker đồng ý rằng cô bé Taylor trông khác với những ngôi sao nhí thời kì đó như Shirley Temple và Judy Garland, và về sau chính Taylor cũng tự giải thích rằng "dường như tôi từng sợ hãi việc lớn lên, vì tính cách tôi hoàn toàn thẳng thắn."

Taylor nhận được cơ hội khác vào cuối 1942, khi người quen của cha cô là nhà sản xuất của hãng phim MGM là Samuel Marx, đã sắp xếp cho cô bé thử vai nhân vật cô cháu gái tiểu thư của ông chủ giàu có mua chú chó Lassie, một vai phụ nói được giọng Anh-Anh trong phim điện ảnh Lassie Come Home (1943).

Sau một hợp đồng thử việc ba tháng, cô bé đã được ký hợp đồng 7 năm tiêu chuẩn vào tháng 1 năm 1943. Sau Lassie, cô xuất hiện qua các vai phụ không tên tuổi trong hai phim khác quay tại Anh là Jane Eyre (1943) và The White Cliffs of Dover (1944).

Năm 1944, khi 12 tuổi, Taylor lần đầu tiên tham gia vai chính trong phim điện ảnh National Velvet, vai cô bé "Velvet Brown" đam mê cưỡi ngựa, đóng cùng với Mickey Rooney. Bộ phim cực kì thành công về mặt doanh thu, hơn 4 triệu USD và đã làm thay đổi cuộc đời Taylor. Từ đây cô bé trở thành ngôi sao nhí sáng giá của MGM và được ký hợp đồng dài hạn với mức lương được nâng lên 30,000$/năm.

Năm 1945, Taylor không đóng một bộ phim nào, đến 1946 cô bé mới trở lại với bộ phim Courage of Lassie. Do còn ít tuổi, Taylor không phải trải qua cường độ làm việc căng thẳng như các đồng nghiệp lớn.

Năm 1947, 15 tuổi, Taylor xuất hiện bên cạnh những cây đại thụ của điện ảnh như Willian Powell, Irene Dune và Zasu Pitts trong bộ phim Life with father. Một bộ phim nữa của bà trong năm 1947 là Cynthia

Đỉnh cao
Năm 1949, Taylor sang Anh đóng phim Conspirator, bộ phim đầu tiên bà tham gia với vai diễn trưởng thành, nam chính Robert Taylor. Bộ phim ngay lập tức trở thành bom tấn và được đánh giá tốt của giới phê bình.

Cuối năm 1949, bà lần nữa làm chấn động kinh đô Hollywood khi tham gia phim A Place In The Sun (1951) cùng với tài tử Montgomery Clift, mối tình đầu tiên của bà. Taylor tham gia thêm nhiều phim nữa dưới hợp đồng của MGM, và trong vai trò của một diễn viên trưởng thành thực thụ.

Năm 1954, là năm bận rộn nhất của bà với các vai lớn trong Rhapsody, Beau Brummell, The last time I saw Paris và Elephant walk. Năm 1955, Taylor còn đóng chung với James Dean trong bộ phim ăn khách Giant. Điều đáng buồn là James Dean không bao giờ xem được Giant, ông chết bất ngờ vì tai nạn xe cộ trước khi bộ phim được công chiếu.

Taylor bắt đầu trở thành siêu sao của MGM khi nhận được đề cử Oscar nữ chính trong một loạt phim như: Raintree County (1957) cùng Montgomery Clift; Cat on a Hot Tin Roof (1958) với Paul Newman; và Suddenly, Last Summer (1959) bên cạnh Montgomery Clift, Katharine Hepburn và Mercedes McCambridge.

Năm 1960, với vai chính một cô gái yêu một người đàn ông có vợ và chết vì tai nạn giao thông sau đó trong BUtterfield 8, lần đầu tiên Liz Taylor đoạt tượng vàng Oscar vai nữ chính, đưa sự nghiệp của bà tiến đến đỉnh cao.

Năm 1962, Taylor lập kỷ lục về giá cát-sê với mức thù lao lên đến 1 triệu USD cho vai nữ hoàng Cleopatra đầy quyền lực và quyến rũ trong bộ phim bom tấn cùng tên. Có thể nói, đây là mức cát-sê kỷ lục đầu tiên của Hollywood vào thời bấy giờ. Đây cũng là bộ phim giúp bà làm quen với người chồng thứ năm: Diễn viên Richard Burton (vai Marc Anthony). Đến năm 1966, Taylor lại lần thứ hai bước lên bục nhận giải Oscar nữa với vai diễn người phụ nữ đanh đá trong phim Who is Afraid of Virginia Woolf?.

Chính thức giã từ màn bạc đỉnh cao vào năm 1968 với phim Secret Ceremony, Taylor vẫn tiếp tục tham gia một số phim trong vai phụ và phim truyền hình. Cho đến nay, bà là một trong những diễn viên nổi tiếng với các hoạt động xã hội như các chiến dịch phòng chống HIV/AIDS.

Đời tư

Hôn nhân
Suốt những năm tháng trưởng thành, đời tư của Taylor và đặc biệt là tám cuộc hôn nhân của bà đã thu hút được nhiều sự chú ý của giới truyền thông và sự bất bình của công chúng. Theo nhà nghiên cứu tiểu sử Alexander Walker, "dù cô ấy có muốn hay không... thì hôn nhân là ma trận của huyền thoại bắt đầu xoay quanh Elizabeth Taylor từ [năm 16 tuổi]".

Hãng MGM sắp đặt cho cô gái 14 tuổi hẹn hò với nhà vô địch bóng bầu dục Glenn Davis năm 1946, năm sau thì đính hôn chóng vánh với William Pawley, Jr., con trai của Đại sứ Hoa Kỳ William D. Pawley.

Ông trùm phim Howard Hughes cũng muốn ngỏ lời cầu hôn và đề nghị trả cha mẹ Taylor một khoản tiền sáu con số nếu nhận lời làm vợ. Taylor đã khước từ đề nghị này nhưng trái với khao khát kết hôn khi còn trẻ, do "đức tin và sự dạy dỗ hơi khắt khe" làm cô tin rằng "tình yêu đồng nghĩa với hôn nhân". Taylor sau này mô tả bản thân thời điểm đó "xúc cảm non nớt" do được bao bọc kiểm soát từ nhỏ, tin rằng mình có thể thoát khỏi cha mẹ và hãng MGM qua hôn nhân tự quyết.

Năm 18 tuổi, Taylor tổ chức hôn lễ với Conrad "Nicky" Hilton, Jr., người thừa kế chuỗi khách sạn Hilton tại nhà thờ Church of the Good Shepherd ở Beverly Hills vào ngày 6 tháng năm 1950. Hãng MGM đã đứng ra tổ chức đám cưới hoành tráng xa hoa trở thành sự kiện truyền thông trọng đại. Trong những tuần sau trăng mật, Taylor nhận ra cô đã mắc sai lầm, không chỉ việc hai người không hề có sở thích chung nào mà chồng cô còn bạo hành vợ và nghiện rượu nặng. Taylor được công nhận ly hôn vào tháng 1 năm 1951, chỉ 8 tháng sau đám cưới.

Bệnh tật

Taylor phải vật lộn với các vấn đề sức khoẻ trong suốt cuộc đời của mình. Bà sinh ra mắc chứng vẹo cột sống và bị gãy lưng trong khi quay phim National Velvet năm 1944. Vết thương không được phát hiện trong nhiều năm mặc dù nó gây ra cho bà các vấn đề kinh niên về lưng.

Năm 1956, bà trải qua một cuộc phẫu thuật trong đó một số đĩa đệm cột sống được loại bỏ và thay thế bằng xương hiến tặng. Taylor cũng là dễ mắc bệnh và các thương tích khác, thường phải phẫu thuật; năm 1961, bà sống sót sau một trận viêm phổi suýt gây tử vong và được yêu cầu phải phẫu thuật mở khí quản.

Ngoài ra bà còn nghiện rượu và phải trị liệu theo chỉ định của bác sĩ. Bà được chữa trị tại trung tâm Betty Ford Center trong 7 tuần từ tháng 12 năm 1983 tới tháng 1 năm 1984, trở thành ngôi sao nữ đầu tiên công khai thừa nhận mình tới trung tâm cai nghiện chất. Bà đã tái nghiện sau đó trong thập niên 80 và hồi phục lại vào năm 1988

Taylor cũng phải vật lộn với vấn đề thừa cân trong suốt cuộc hôn nhân với thượng nghị sĩ John Warner và xuất bản một cuốn sách về trải nghiệm ăn kiêng Elizabeth Takes Off (1988). Ngoài ra bà còn nghiện thuốc lá nặng cho đến khi trải qua một cơn viêm phổi nghiêm trọng năm 1990.

Sức khỏe của Taylor ngày càng giảm trong hai thập kỷ cuối cùng của cuộc đời mình, và bà hiếm khi tham dự sự kiện công khai trong những năm 2000. Bà phải dùng đến xe lăn do các vấn đề ở lưng và được chẩn đoán bị suy tim xung huyết năm 2004.

Qua đời

Sáu tuần sau khi nhập viện, bà qua đời vì không qua khỏi ở tuổi 79 vào ngày 23 tháng 3 năm 2011 tại Trung tâm Y tế Cedars-Sinai Medical Center ở Los Angeles.

Tang lễ diễn ra vào ngày hôm sau tại công viên tưởng niệm Forest Lawn Memorial Park ở Glendale, California. Buổi lễ diễn ra riêng tư theo truyền thống Do Thái được chủ trì bởi Rabbi Jerome Cutler.

Theo di nguyện của Taylor, buổi lễ bắt đầu chậm hơn 15 phút so với lịch định sẵn, theo đại diện của bà chia sẻ rằng "bà ấy thậm chí vẫn muốn đến trễ trong đám tang của mình". Bà được chôn cất trong Lăng tưởng niệm của nghĩa trang.

Phim tham gia
<div style="font-size: 95%">

Tham khảo

Chú thích

 "Ailing Liz Taylor is 'close to death'". Truy cập 27 tháng 4 năm 2006, since refuted by publicist
 Diamond Bug. "Elizabeth Taylor's life-long love affair with Jewelry". Truy cập 15 tháng 5 năm 2005.
 "Liz takes centre stage". (6 tháng 11 năm 2005). New Sunday Times, p. 29.
 "Dame Elizabeth Taylor and Michael Kors talk fashion". (tháng 8 năm 2006) Harper's Bazaar, p. 116.

Đọc thêm
 Spoto, Donald (1995). A Passion For Life: The Biography of Elizabeth Taylor. New York: HarperCollins, ISBN 0-06-017657-1

 Chrissochoidis, Ilias (2013). [https://www.academia.edu/3673046/The_Cleopatra_Files_Selected_Documents_from_the_Spyros_P._Skouras_Archive The Cleopatra Files:] Selected Documents from the Spyros P. Skouras Archive. Stanford: Brave World. ISBN 978-0-615-82919-7.''

Liên kết ngoài

 Elizabeth Taylor | Official Website
 Elizabeth Taylor trên trang Internet Broadway Database

 Elizabeth Taylor trên trang  TCM Movie Database
 Elizabeth Taylor trên trang Screenonline
 Elizabeth Taylor AIDS Foundation (ETAF)
 Elizabeth Taylor Gallery
 Elizabeth Taylor Resource Extensive biography, separate entries for each phim, TV, stage, news archive, photographs, etc.
 American Foundation for AIDS Research (amfAR)
 Kennedy Center bio. for Elizabeth Taylor

 The Elizabeth Taylor AIDS Foundation (ETAF)

Sinh năm 1932
Mất năm 2011
Phim và người giành giải Oscar cho nữ diễn viên xuất sắc nhất
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất
Giải Oscar danh dự
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên sân khấu Mỹ
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Nữ diễn viên California
Người Mỹ gốc Thụy Sĩ
Nữ diễn viên điện ảnh Vương quốc Liên hiệp Anh
Nữ diễn viên Anh thế kỷ 20
Nữ diễn viên Anh thế kỷ 21
Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ
Bắc Đẩu Bội tinh
Người viết tự truyện Mỹ
Người viết tự truyện Vương quốc Liên hiệp Anh
Nữ diễn viên truyền hình Vương quốc Liên hiệp Anh
Người giành giải Quả cầu vàng Cecil B. DeMille
Nhà hoạt động xã hội HIV/AIDS
Người được vinh danh tại Trung tâm Kennedy
Nhà hoạt động quyền LGBT Anh
Nữ diễn viên Luân Đôn
Người từ Hampstead
Người Vùng Đại Los Angeles
Tử vong vì bệnh tim mạch


title: Cléry-Saint-André

text:
Cléry-Saint-André là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 84-107 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Loiret


title: Lasioglossum smilodon

text:
Lasioglossum smilodon là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer & Sakagami mô tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1994


title: Dãy Trường Sơn

text:
Dãy núi Trường Sơn, hoặc gọi dãy núi Trung Kì (chữ Pháp: chaîne Annamitique, cordillère Annamitique), là dãy núi chủ yếu ở bán đảo Đông Dương, dài chừng 1.100 kilômét, là đường phân thủy của sông Mê Kông và hệ thống sông ngòi đổ vào biển Đông, đi song song với bờ biển, về tổng thể hiện ra hình vòng cung thoai thoải theo hướng tây bắc - đông nam, cũng là dải núi dài phân chia ranh giới Việt Nam và Lào, chỗ này là rừng thường xanh ẩm, do đó có danh hiệu là "hành lang xanh" ,dãy Trường Sơn là nơi có cánh rừng nhiệt đới liền mạch lớn Châu Á. Cấu tạo địa chất phức tạp, đoạn phía bắc chủ yếu do đá vôi, sa thạch, đá hoa cương và đá gơnai tạo thành; đoạn phía nam có nếp uốn làm lộ ra nền đá aplit, ở một ít khu vực chúng nó bị dòng dung nham bazan che lấp, cao nguyên do dòng dung nham hình thành có cao nguyên Bolaven ở miền nam Lào, cao nguyên Kon Tum và cao nguyên Đà Lạt ở miền nam Việt Nam.

Tổng quan
Dãy núi Trường Sơn, hoặc gọi dãy núi Trung Kì, là dãy núi chủ yếu ở bán đảo Đông Dương, là đường phân thủy của sông Mê Kông và hệ thống sông ngòi đổ vào biển Đông, đi song song với bờ biển, về tổng thể hiện ra hình vòng cung thoai thoải theo hướng tây bắc - đông nam, cũng là dải núi dài phân chia ranh giới Việt Nam và Lào. Dãy núi kéo dài dằng dặc, liên tiếp không ngừng, dài chừng 1.100 kilômét (680 dặm Anh), dốc phía đông cao chót vót, ép sát đồng bằng duyên hải hẹp nhỏ. Dãy núi cao 2000 đến 2600 mét.Đỉnh núi cao nhất có đỉnh Phou Bia cao 2.819 mét, đỉnh Phu Xai Lai Leng cao 2.720 mét, đỉnh Ngọc Linh cao 2.598 mét so với mức mặt biển. Dãy núi chỉ có số ít đường đèo, trọng đó trọng yếu nhất chính là đèo Mụ Giạqửettyyuuiiopp, là một phần của đại lộ xuyên Á 131 (AH131) nối liền vịnh cảng Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh với Thà Khẹt, tỉnh Khăm Muộn; ngoài ra vẫn có đèo Keo Nưa là một phần của đại lộ xuyên Á 15 (AH15) nối liền ngã ba Bãi Vọt, Hà Tĩnh với Thà Khẹt, Khăm Muộn.

Dãy núi Trường Sơn có hướng tây bắc - đông nam, nghiêng đổ vào bên trong Việt Nam, là biên giới tự nhiên của Việt Nam, Lào và Campuchia. Toàn bộ Trường Sơn chia làm hai phần Trường Sơn Nam và Trường Sơn Bắc. Địa thế núi Trường Sơn Bắc cao sừng sững, đỉnh núi cao phần nhiều đạt từ 1.500 - 2.000 mét trở lên, trong đó Phu Xai Lai Leng là đỉnh núi cao nhất. Địa thế núi Trường Sơn Nam khá thấp, và lại dần dần chuyển tiếp về gò đồi và cao nguyên hình dạng sóng. Dốc phía tây của dãy núi khá thoai thoải, tạo thành cao nguyên bên trong nước Lào và Campuchia; dốc phía đông gần như thẳng đứng, ép sát bờ biển, có nhiều dốc dựng đứng và mũi đất lấn ra biển. Khoáng sản phong phú, nhiều rừng rậm và động vật hoang dã. Dãy núi Trường Sơn đã tạo thành khung xương của địa hình Việt Nam. Trong đó, dốc phía đông của dãy núi Trường Sơn từ sông Lam đến sông Vu Gia, địa thế cao chót vót, sát gần bờ biển, là bộ phận hẹp nhất của cả nước Việt Nam. Dốc phía tây thì địa thế bằng phẳng, có xu hướng nghiêng về thềm sông Mê Kông. Lúc chiến tranh Việt Nam, đường mòn Hồ Chí Minh nổi tiếng đi sát bên dãy núi Trường Sơn qua lại thông suốt miền trung và miền nam Việt Nam.

Địa chất địa mạo
Cấu tạo địa chất phức tạp, đoạn phía bắc chủ yếu do đá vôi, sa thạch, đá hoa cương và đá gơnai tạo thành; đoạn phía nam có nếp uốn làm lộ ra nền đá aplit, ở một ít khu vực chúng nó bị dòng dung nham bazan che lấp, cao nguyên do dòng dung nham hình thành có cao nguyên Bolaven ở miền nam Lào, cao nguyên Kon Tum và cao nguyên Đà Lạt ở miền nam Việt Nam. Đi về phía nam bắt đầu chuyển sang uốn cong, lên cao, rồi kết thúc ở đồng bằng Sài Gòn. Trước chỗ đó, ở phía tây Nha Trang lên cao đến 2.300 mét trở lên.

Đặc điểm

Dải Trường Sơn kéo dài từ thượng nguồn sông Cả trên đất Lào giáp Nghệ An tới tận cực nam Trung Bộ. Nó bao gồm toàn bộ các dãy núi nhỏ hơn ở Bắc Trung Bộ và các khối núi, cao nguyên Nam Trung Bộ, xếp thành hình cánh cung lớn mà mặt lồi quay ra Biển Đông.

Trường Sơn được chia thành Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam, ngăn cách bởi đèo Hải Vân và núi Bạch Mã.

Trường Sơn Bắc
Trường Sơn Bắc gồm nhiều dãy núi song song nhau theo hướng tây bắc - đông nam. Đầu đại Cổ sinh, nơi mà nay là Trường Sơn Bắc vốn chỉ là một địa máng giữa khối nâng Kon Tum và khối Đông Bắc. Vận động uốn nếp Hercynia (250 triệu đến 400 triệu năm trước) đã tạo ra nếp uốn Trường Sơn Bắc dính liền vào khối Kontum. Trải qua những giai đoạn bóc mòn và xâm thực khác nhau trong quá khứ, Trường Sơn Bắc trở thành dãy núi thấp và có một số bề mặt san bằng.

Dãy Trường Sơn Bắc bắt đầu từ phía nam sông Cả và kéo dài đến dãy Bạch Mã, gồm các dãy núi chạy song song và sole nhau theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, càng về phía Nam dãy Trường Sơn càng sát bờ biển, có nhiều dãy núi đâm ngang thẳng ra biển như Hoành Sơn (giữa Hà Tĩnh và Quảng Bình), và Bạch Mã (giữa Thừa Thiên Huế và Quảng Nam). Sườn phía đông dốc, sườn phía tây thoai thoải.

Đoạn từ Vinh (Nghệ An) vào đến Đà Nẵng bề ngang đồng bằng chỉ từ 40 km đến 60 km, chỗ hẹp nhất Đồng Hới (Quảng Bình) chỉ khoảng 37 km. Cao độ trung bình của dãy Trường Sơn Bắc khoảng 2.000 m, thỉnh thoảng có những đỉnh cao trên 2.500 m. Các đỉnh núi cao nhất là: Phu/Pu Xai Lai Leng (biên giới Việt-Lào, Nghệ An) 2711 m, Phu/Pu Ma (Nghệ An) 2194 m, Phu/Pu Đen Đin (Nghệ An) 1540 m, Rào Cỏ (biên giới Việt-Lào, Hà Tĩnh) 2235 m, Động Ngài (Thừa Thiên Huế) 1774 m, Bạch Mã (ranh giới Thừa Thiên Huế và Đà Nẵng) 1444 m. Khối núi Kẻ Bàng ở tỉnh Quảng Bình cao tới 1178 m, có động Phong Nha được công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Các dãy núi con của Trường Sơn Bắc là: dãy Pu/Phu Lai Leng, dãy Giăng Màn, Bạch Mã.

Trường Sơn Bắc là nơi gặp gỡ của hai luồng thực vật di cư từ Himalaya xuống và từ Malaysia.Vì vậy, thảm thực vật rất phong phú. Động vật cũng theo hai luồng thực vật di cư và hội tụ ở Trường Sơn Bắc. Hẹp ở 2 đầu

Trường Sơn Nam
Trường Sơn Nam là hệ thống dãy núi và khối núi, gờ núi cao bao bọc phía Đông của Tây Nguyên, chạy dài từ khối núi Ngọc Linh đến mũi Dinh. Các dãy núi và khối núi chính thuộc Trường Sơn Nam là khối núi Ngọc Linh, dãy núi An Khê, Chư Đju, Tây Khánh Hòa, Chư Yang Sin. Sườn của các dãy núi và khối núi này đổ dốc xuống các đồng bằng duyên hải từ Quảng Nam đến Nha Trang. Phần địa hình cao từ Kontum trở vào là Khối nâng Kontum hay Tây Nguyên.

Các đỉnh núi cao trong dãy núi Trường Sơn Nam gồm: Ngọc Linh (2598 m) cao nhất Nam Trường Sơn và hơn mười ngọn khác cao trên 1200 m cùng thuộc khối núi Ngọc Linh, Ngọc Krinh (2025 m), Kon Ka Kinh (1761 m), Vọng Phu (2051 m), Chư Yang Sin (2405 m), Bon Non (1692 m), Chư Braian (1865 m), M'non Lanlen (1623 m), M'non Pantar (1644 m), và nhiều đỉnh khác.

Do địa hình phức tạp, nên chế độ nhiệt độ, mưa, thủy văn, đất và lớp phủ thực vật ở Nam Trường Sơn rất đa dạng.
Dãy Trường Sơn Nam còn chạy theo hư

Trong văn học nghệ thuật
 Bài hát Trường Sơn Đông Trường Sơn Tây của Hoàng Hiệp
 Bài hát Sợi nhớ sợi thương của Phan Huỳnh Điểu
Bài hát Tình ca của Phạm Duy (1953):
Đất nước tôi! Dẫy Trường Sơn ẩn bóng hoàng hôn
Đất miền Tây chờ sức người vươn, đất ơi!
Bài hát Trên đỉnh Trường Sơn ta hát của Huy Du:
Trên đỉnh Trường Sơn ta hát bài ca
Đất nước chan hòa mênh mông rừng xanh chiến lũy điệp trùng
Đường Trường Sơn ta qua trái tim sao giục giã
Hành quân đi lớp lớp như dòng sông nước chảy dạt dào.
Bài hát Gặp nhau trên đỉnh trường Sơn của Hoàng Hà:
Muôn dặm Trường Sơn, ta lại chia tuyến đường đi đánh Mỹ,Đi giải phóng quê nhà, tới chiến trường xa.Mỗi bước tôi đi, lòng càng nhớ bao đồng chí.Những người chiến sĩ yêu nước Lào. Gặp nhau trên đỉnh Trường SơnBài hát Bước chân trên dải Trường Sơn của Vũ Trọng Hối:Ta vượt trên triền núi cao Trường SơnĐá mòn mà đôi gót không mònBài hát Hát giữa đại ngàn Trường Sơn của Quỳnh Hợp, phổ thơ Nguyễn Anh Nông.
 Trường ca Trường Sơn của Nguyễn Anh Nông (2009), Nhà xuất bản Văn học.
Dự án Trường ca Trường Sơn của Phạm Duy, sau hai trường ca Con đường cái quan và mẹ Việt Nam: Con Ðường Cái Quan là chiều dài, Mẹ Việt Nam là chiều sâu, còn Trường Sơn sẽ là chiều cao. Tôi hy vọng còn đủ sức để có thể vượt qua khỏi trở lực cuối cùng trong đời mình ! ''. Sau những thành công của hai bản trường ca trước, trường ca Trường Sơn được nhiều người chờ đón. Tuy nhiên, do biến cố năm 1975, dự định này đã không thực hiện được cho đến khi ông qua đời.

Xem thêm
Đường Trường Sơn

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

Dãy núi Việt Nam
Vùng sinh thái
Dãy núi Campuchia
Dãy núi Lào
Địa lý Xiengkhuang


title: Hesperoconopa anthracina

text:
Hesperoconopa anthracina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Hesperoconopa
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Nguyễn Văn Huy

text:
Nguyễn Văn Huy (sinh ngày 3 tháng 8 năm 1945) là một nhà nghiên cứu dân tộc học Việt Nam, cựu Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, hiện là Giám đốc chuyên môn của Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát huy giá trị di sản văn hoá (thuộc Hội Di sản văn hoá Việt Nam), viết tắt là CCH. Ông đồng thời là Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia các nhiệm kỳ 2004-2009 và 2010-2014. Ông hiện là Giám đốc, kiêm chủ sở hữu của bảo tàng ngoài công lập mang tên Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên.

Thân thế
Nguyễn Văn Huy sinh ngày 03 tháng 8 năm 1945 tại Hà Nội. Cha là cố học giả Nguyễn Văn Huyên từng giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Giáo dục từ năm 1946 đến năm 1975. Mẹ là Vi Kim Ngọc (dân tộc Tày), quê ở Lạng Sơn - con gái Tổng đốc Thái bình Vi Văn Định. Năm 1967, ông tốt nghiệp đại học chuyên ngành dân tộc học tại Khoa sử Đại học Tổng hợp Hà Nội. Năm 1988, ông nhận học vị tiến sĩ. Năm 1994, ông được phong học hàm Phó Giáo sư.

Sự nghiệp
Nguyễn Văn Huy gắn bó với công việc nghiên cứu dân tộc học và bảo tàng dân tộc học trong suốt hơn 40 năm qua. Trong những năm 1970, ông liên tục đi nghiên cứu điền dã, điều tra cơ bản các dân tộc có dân số ít và thiếu thông tin ở vùng cao, biên giới, thuộc các tỉnh biên giới Việt-Trung, Việt-Lào, như các dân tộc thuộc các ngữ hệ Môn - Khmer, Hà Nhì - Lô Lô, Ka Đai, v.v... Những nghiên cứu của ông đã mang lại nhiều hiểu biết mới về tộc người được nghiên cứu, góp phần quan trọng vào nhiệm vụ hàng đầu của ngành dân tộc học lúc đó là xác định thành phần các dân tộc ở Việt Nam.

Năm 1983, Nguyễn Văn Huy được bổ nhiệm là Phó Viện trưởng Viện Dân tộc học (Việt Nam), trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam. Ông đã tiên phong trong một lĩnh vực mới, một mũi nhọn trong dân tộc học khi ấy, đó là xã hội học tộc người tại Viện. Ông cùng đồng nghiệp đã thực hiện những nghiên cứu xã hội học đầu tiên ở nhiều tỉnh trong cả nước, từ Bắc tới Nam. Hướng nghiên cứu chủ yếu của ông khi ấy tập trung vào những vấn đề cuộc sống đương đại cũng như phát triển của các dân tộc thiểu số và các quan hệ dân tộc ở Việt Nam.

Năm 1995, ông giữ cương vị Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam. Trong thời gian giữ cương vị này đến năm 2006, ông đã lãnh đạo bảo tàng non trẻ này đạt nhiều thành tựu, trở thành một trong những bảo tàng hấp dẫn và năng động nhất hiện nay ở Việt Nam (đón hơn 200.000 khách một năm); mở ra nhiều hướng mới cho giới bảo tàng Việt Nam trong việc giữ gìn, bảo vệ và phát huy các di sản văn hóa như liên kết bảo tàng với cộng đồng, tổ chức biểu diễn, trình diễn văn nghệ dân gian, các nghề thủ công ở bảo tàng, xây dựng các chương trình giáo dục tại bảo tàng, và mở rộng mạng lưới với các bảo tàng khu vực và quốc tế v.v...

Từ năm 2007, ông là Giám đốc Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam, hoạt động nhằm nghiên cứu, bảo tồn và lưu giữ những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể thông qua tiểu sử, ký ức, tư liệu và hiện vật cá nhân của các nhà khoa học Việt Nam. Giới thiệu, trưng bày về cuộc sống, những đóng góp và lao động khoa học của nhà khoa học, tôn vinh các nhà khoa học đã cống hiến vì sự nghiệp khoa học Việt Nam, vì tổ quốc Việt Nam.

Năm 2014, ông và gia đình đã thành lập Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên, một bảo tàng ngoài công lập, nhằm trưng bày cuộc đời và sự nghiệp của người cha của mình là giáo sư Nguyễn Văn Huyên. Điểm đặc biệt là Bảo tàng sử dụng dòng tự sự của ngôi thứ nhất, là những người con, kể chuyện về bố mẹ của mình. Qua trưng bày, Bảo tàng mong muốn chuyển tới công chúng thông điệp rằng cuộc đời cùng với những tư liệu và ký ức của một con người, một gia đình góp phần tăng thêm hiểu biết về lịch sử, xã hội, và văn hóa của một thời kỳ, một đất nước. Việc giữ gìn, bảo tồn các tư liệu, hiện vật của mỗi cá nhân, mỗi gia đình sẽ khiến cho di sản của địa phương, của đất nước thêm giàu có. Ngày 19 tháng 12 năm 2014, Bảo tàng đã chính thức được khai trương và mở cửa đón công chúng vào thứ 7 và Chủ nhật hằng tuần.

Các trưng bày đã chủ trì và/hoặc tham gia thực hiện tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam
1. Những cuộc hành trình của con người, tinh thần, và linh hồn (2003) tại New York

2. Hanbok – Trang phục cổ truyền Hàn Quốc (24/12/2003)

3. Cuộc sống Đồng bằng sông Cửu Long: Câu chuyện của 6 cộng đồng (2004)

4. Đồ vải của người Thái ở tiểu vùng sông Mê Kông (10/12/2004 - 10/6/2005)

5. 100 năm đám cưới Việt Nam (2005)

6. Cuộc sống ở Hà Nội thời Bao Cấp (1975 – 1986) năm 2005

7. Từ Chi – nhà dân tộc học (2005)

8. Người Pà Thẻn (2006)

9. Người dân Phố cổ tự nói về những giá trị văn hóa phi vật thể (6/2006)

10. Sống trong bí tích – Văn hóa Công giáo đương đại Việt Nam (2008)

11. Đường 9 – Cơ hội và thách thức (2009)

12. Câu chuyện Mê Kông: Thách thức và ước mơ (2009-2010)

Công trình nghiên cứu

Ông là tác giả, đồng tác giả của khoảng trên dưới 10 cuốn sách và hơn 60 bài nghiên cứu chuyên ngành dân tộc học, bảo tàng học, tiêu biểu như:

(2017) "Life in Hanoi in the State Subsidy Period: Questions Raised in Social Criticism and Social Reminiscences", in Regna Darnell & Frederic W. Gleach (Eds.) Historicizing Theories, Identities, and Nations (Histories of Anthropology Annual Series), University of Nebraska Press, pp. 219–252.

Nguyen Van Huy, Vu Thi Ha, and Vu Thi Thanh Tam (2016) “The Exhibition on Catholic Culture: Dialogues and Negotiations at the Vietnam Museum of Ethnology”, Curator: The Museum Journal, 59(2): 81-98.

Kendall, Laurel, Vu Thi Ha, Vu Thi Thanh Tam, Nguyen Van Huy, and Nguyen Thi Hien (2013) “Is it a Sin to Sell a Statue? Catholic Statues and the Traffic in Antiquities in Vietnam”, Museum Anthropology, 36(1): 66–82.

(2010) Vietnam Museum of Ethnology: The Making of a National Museum for Communities , On Museums series, published by The Inclusive Museum, a book imprint by Common Ground Publishing.

(2010) "Vietnam Museum of Ethnology: Community and Sustainable Development", in Community-Based Approach to Museum Development in Asia and the Pacific for Culture and Sustainable Development, UNESCO, Paris, pp. 46–57.

(2010) "Hướng đến một bảo tàng khoa học kỹ thuật tại Hà Nội ở thập kỷ thứ hai của thế kỷ XXI", Hội thảo quốc tế về Phát triển bền vững Thủ đô Hà Nội văn hiến, anh hùng, vì hòa bình, Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội, tr. 501-509, đồng tác giả với Phạm Kim Ngân.

(2009) "Museum and Urban Anthropology: Experiences of Vietnam Museum of Ethnology" [Bảo tàng và Nhân học đô thị: Kinh nghiệm trong hoạt động của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam], in Vo Quang Trong and Amareswar Galla (Eds.) Proceedings of the International Conference on Museum and Urban Anthropology, November 17-20, 2008, Hanoi: Vietnam Museum of Ethnology, pp. 24–35.

(2008) Faces, Voices and Lives: Experience of a Director in Building a Museum for Communities [Những gương mặt, giọng nói, và cuộc đời: Những kinh nghiệm của một giám đốc trong việc xây dựng bảo tàng vì cộng đồng], Nguyen Van Huy and Margaret Barnhill Bodemer (Eds.), Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội.

(2008) "The One-eyed God at the Vietnam Museum of Ethnology: The Story of a Village Conflict" [Về hiện vật Thần độc cước tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam: Câu chuyện về mẫu thuẫn trong làng], Journal of Asian Ethnology, 67(2), pp. 201–218, Đồng tác giả với Pham Lan Huong.

(2007) Di sản văn hóa, bảo tàng & những cuộc đối thoại (Chủ biên), Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội.

(2007) Hanoi Life under the Subsidy Economy (1975-1986)  [Cuộc sống Hà Nội thời Bao cấp (1975-1986)] (Chủ biên), Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội.

(2006) Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam: Những ngôi nhà dân gian (Chủ biên), Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội.

(2006) Đồ vải Thái ở Tiểu vùng sông Mê Công (Chủ biên), Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Hà Nội.

(2005) Từ Dân tộc học đến Bảo tàng Dân tộc học: Con đường học tập và nghiên cứu, 2 tập, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội.

(2005) "Đa dạng hóa các hoạt động bảo tàng hiện đại", trong Một con đường tiếp cận Di sản văn hóa, Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội.

(2004) "The Role of Visual Materials in the Vietnam Museum of Ethnology", Power of Visual: Towards Cultural Comparison and Exchange between Vietnam and Japan, Proceeding of International Forum organized in Hanoi, pp. 41–58.

(2003) "Tet Holidays: Ancestral Visits and Spring Journeys" [Tết Nguyên Đán: Đón tổ tiên và những chuyến du xuân], Nguyen Van Huy and Laurel Kendall (eds.) Vietnam: Journeys of Body, Mind and Spirit [Việt Nam: Những cuộc hành trình của con người, tinh thần và linh hồn], University of California Press: Berkeley, pp. 70–91.

(2003) "The Mid-Autumn Festival" [Tết Trung thu], Nguyen Van Huy and Laurel Kendall (eds.) Vietnam: Journeys of Body, Mind and Spirit [Việt Nam: Những cuộc hành trình của con người, tinh thần và linh hồn], University of California Press: Berkeley, pp. 92–107.

(2001) Bức tranh văn hoá các dân tộc Việt Nam (Chủ biên), Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội.

(1999) "Góp phần bảo tồn và phát huy sự đa dạng của văn hóa dân tộc: Xem xét từ góc nhìn của các bảo tàng dân tộc học", Tạp chí Khoa học xã hội.

(1991) Văn hóa truyền thống của người La Chí, Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc, Hà Nội.

(1985) Các dân tộc nhóm ngôn ngữ Hà Nhì-Lô Lô, Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc, Hà Nội.

Tặng thưởng

Những đóng góp quan trọng của ông cho ngành dân tộc học và bảo tàng học đã được trao tặng nhiều giải thưởng:

• Năm 1998, ông được trao giải thưởng John D. Rockefeller 3 của Hội đồng Văn hóa châu Á (Hoa Kỳ).

• Năm 2003, ông được trao giải thưởng Cống hiến vì những người thợ thủ công của Tổ chức hỗ trợ những người thợ thủ công  (ATA ) (Hoa Kỳ).

• Năm 2007, ông được Bộ Văn hóa - Truyền thông nước Cộng hòa Pháp trao Huân chương Nghệ thuật và Văn chương  (Ordre des Arts et des Lettre, Chevalier).

• Năm 2015, ông được Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trao Huân chương Lao động hạng Nhì.

• Năm 2018, ông cùng một số nhà khoa học được trao Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội về ý tưởng "Đề xuất bảo tồn và phát huy di chỉ Vườn Chuối"

Xem thêm

1. Đất nước này suốt ngày chỉ có lễ hội?

2. Đừng biến tín ngưỡng thành cuồng si

3. "Sính bằng, sính kỷ lục" là do bệnh hư danh

4. Trưng bày Sống trong bí tích - Văn hóa Công giáo đương đại Việt Nam

5. PGS.TS. Nguyễn Văn Huy: Mọi ý tưởng bắt đầu từ ngôi nhà của mình

6. Người lưu giữ hồn Việt

8. Xây dựng một bảo tàng hướng đến cộng đồng

9. Trưng bày 100 năm đám cưới Việt Nam

10. Khánh thành ngôi nhà Rông người Ba Na tại Hà Nội

11. Trưng bày Việt Nam - Cuộc hành trình của Con người, Tinh thần và Linh hồn

12. Vui Trung thu với các trò chơi dân gian

13. Văn hóa chẳng bao giờ bất biến

Liên kết ngoài

• Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam

• Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam

• Trung tâm nghiên cứu, bảo tồn di sản tiến sỹ và các nhà khoa học Việt Nam

• Cần có một Văn Miếu đương đại

Chú thích

Sinh năm 1945
Người Hà Nội
Người Lạng Sơn
N
N
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Nhân vật còn sống


title: 930

text:
Năm 967 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
Năm 930, vua Nam Hán là Lưu Cung sai Lương Khắc Trinh (tức Lý Khắc Chính) đem quân sang đánh cướp nước Việt.

Dương Đình Nghệ bắt đầu nổi dậy chống quân xâm lược nhà Hán

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 930


title: Tuần Ấp

text:
Tuần Ấp (tiếng Trung: 旬邑縣, Hán Việt: Tuần Ấp huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Hàm Dương, tỉnh Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1697 km2, dân số năm 2002 là 270.000 người. Huyện Tuần Ấp được chia thành các đơn vị hành chính gồm 10 trấn (Thành Quan, Tiều Pha Đầu, Trương Hồng, Trịnh Gia, Thái Thôn, Thổ Kiều, Chức Điền, Trượng Bát, Tự, Mã Lan, Để Miếu) và 4 hương (Bài Hạ, Xích Đạo, Thanh Nguyên, Nguyên Để).

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Thiểm Tây
Hàm Dương


title: Saint-Siméon, Eure

text:
Saint-Siméon là một xã của tỉnh Eure, thuộc vùng Normandie, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintsimeon


title: 3101 Goldberger

text:
3101 Goldberger (1978 GB) là một tiểu hành tinh vành đai chính bên trong được phát hiện ngày 11 tháng 4 năm 1978 bởi Helin, E. F. và Grueff, G. ở Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3101 Goldberger

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Aulonocara macrochir

text:
Aulonocara macrochir là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Nguồn
 Kasembe, J. 2005. Aulonocara macrochir. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Aulonocara


title: Cardiophorus globulicollis

text:
Cardiophorus globulicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Wollaston miêu tả khoa học năm 1862.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Helicopsyche arma

text:
Helicopsyche arma là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Helicopsyche


title: Tillandsia atroviolacea

text:
Tillandsia atroviolacea là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009

A
Thực vật đặc hữu Mexico


title: Kaiserstuhl, Aargau

text:
Kaiserstuhl là một đô thị ở huyện Zurzach, bang Aargau, Thụy Sĩ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Thụy Sĩ
Đô thị của bang Aargau


title: 1302

text:
Năm 1302 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1302


title: Witzleben

text:
Witzleben là một đô thị ở huyện Ilm thuộc bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 22,6 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 706 người.

Tham khảo


title: Dactylispa brevicuspis

text:
Dactylispa brevicuspis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1890.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: The Fox and the Hound 2

text:
Cáo và chó săn 2 (tiếng Anh: The Fox and the Hound 2) là phần tiếp theo của bộ phim Cáo và chó săn.

Lồng tiếng
 Reba McEntire vai Saluki Dixie
 Patrick Swayze vai Chó Sabueso Tây Ban Nha Cash
 Harrison Fahn vai Chó săn Copper
 Jonah Bobo vai Cáo Tod
 Jeff Foxworthy vai Lyle
 Vicki Lawrence vai Granny Rose
 Stephen Root vai Winchell P. Bickerstaff
 Jim Cummings vai Chó đánh hơi Waylon và Floyd
 Rob Paulsen vai Chó săn sói Ireland già Chief
 Russi Taylor vai Bà lão Widow Tweed
 Jeff Bennett vai Thợ săn Amos Slade
 Kath Soucie vai Mèo Zelda
 Hannah Farr vai Olivia Farmer

Nhạc phim
 "Friends For Life"
 "We're in Harmony"
 "Hound Dude"
 "Good Doggie, No Bone!"
 "Blue Beyond"
 "We're in Harmony" (Reprise)
 "We Go Together"

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim hoạt hình năm 2006
Phim hãng Walt Disney
Phim năm 2006
Phim hoạt hình Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở Bắc Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 2000
Phim phiêu lưu thập niên 2000
Phim hài-chính kịch thập niên 2000
Phim ca nhạc thập niên 2000
Phim Mỹ
Phim tiếp nối Mỹ
Phim đôi bạn
Phim về cáo


title: Villautou

text:
Villautou là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Villautorais.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Villautou trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Villautou trên trang mạng của Insee
 Villautou trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Villautou trên bản đồ Pháp và các xã giáp ranh
 Plan de Villautou sur Mapquest

Villautou


title: Castiglion Fibocchi

text:
Castiglion Fibocchi là một đô thị ở tỉnh Arezzo trong vùng Toscana, tọa lạc khoảng 50 km về phía đông nam của Florence và khoảng 12 km về phía tây bắc của Arezzo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.080 người và diện tích là 25,7 km².

Đô thị Castiglion Fibocchi có các frazione (đơn vị cấp dưới) Gello Biscardo.

Castiglion Fibocchi giáp các đô thị sau: Arezzo, Capolona, Laterina, Loro Ciuffenna, Talla, Terranuova Bracciolini.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Arezzo


title: Atoposmia namatophila

text:
Atoposmia namatophila là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Atoposmia
Động vật được mô tả năm 1954


title: Nakajima Ki-84

text:
Chiếc Nakajima Ki-84 Hayate (疾風|Tật phong - gió lạ) là một kiểu máy bay tiêm kích một chỗ ngồi được Không lực Lục quân Đế quốc Nhật Bản sử dụng trong Thế Chiến II. Tên mã khối Đồng Minh đặt cho nó là "Frank"; trong khi tên gọi chính thức của Lục quân Nhật Bản là "Máy bay Tiêm kích Loại 4" (四式戦闘機). Với tính năng bay xuất sắc và độ cơ động cao Ki-84 được xem là một trong những máy bay có tính năng bay vượt trội tốt nhất của Nhật Bản được nhìn thấy trong hoạt động với quy mô lớn trong Thế chiến 2. Nó phù hợp tương đương với bất kì chiến đấu cơ nào của Đồng Minh và dùng để đánh chặn siêu pháo đài bay tầm cao B-29. Trang bị vũ khí mạnh mẽ của nó (có thể bao gồm 2 pháo 30mm và 2 pháo 20mm) làm gia tăng khả năng hủy diệt máy bay đối phương. Cho dù bị ngăn trở bởi chất lượng sản xuất kém trong những phiên bản sau, động cơ cần bảo dưỡng cao và càng đáp bị gập sấp do bị cong vênh và thiếu hụt các phi công có kỹ năng nhưng trên hết Hayate vẫn chứng tỏ là một đối thủ đáng sợ. Chính xác có tổng cộng 3.514 chiếc được chế tạo.

Thiết kế và phát triển
Việc thiết kế chiếc Ki-84 được bắt đầu từ đầu năm 1942 nhằm đáp ứng một yêu cầu của Không lực Lục quân Đế quốc Nhật Bản về một kiểu máy bay tiêm kích thay thế cho chiếc Nakajima Ki-43 "Hayabusa" vốn vừa mới được đưa vào hoạt động. Bản tiêu chuẩn đã mường tượng ra nhu cầu phải phối hợp độ cơ động của chiếc Ki-43 với tính năng bay có thể theo kịp những máy bay tiêm kích tốt nhất và trang bị vũ khí nặng của phương Tây. Chiếc Ki-84 bay chuyến bay đầu tiên vào tháng 3 năm 1943.

Chiếc Ki-84 đã khắc phục được phần nào những điểm than phiền hay gặp nhất đối với kiểu máy bay thông dụng có độ cơ động cao Ki-43: động cơ không đủ công suất, vỏ giáp bảo vệ kém và tốc độ lên cao yếu. Chiếc Ki-84 được giới thiệu với hai khẩu súng máy 12,7 mm (0,5 inch) và hai khẩu pháo 20 mm, một cải thiện đáng kể so với một khẩu súng máy 7,7 mm và một khẩu 12,7 mm trang bị cho chiếc Hayabusa. Vỏ giáp bảo vệ cho phi công lái Hayate tốt hơn là những thùng nhiên liệu trên cánh không tự hàn và khung hợp kim nhẹ của chiếc Ki-43. Thêm vào đó, chiếc Ki-84 trang bị kính nóc buồng lái dày 65 mm, vỏ giáp 13 mm phía đầu và lưng, và nhiều vách ngăn trong thân để bảo vệ thùng hỗn hợp methanol-nước (dùng để tăng thêm hiệu quả bộ siêu tăng áp) và thùng nhiên liệu trung tâm.

Nhưng chính là động cơ đã cung cấp cho chiếc Hayate tốc độ và năng lực trong chiến đấu. Áp dụng kiểu động cơ Nakajima Homare được dùng cho nhiều máy bay Nhật khác, chiếc Hayate sử dụng một phiên bản cải biến phun nhiên liệu trực tiếp, dùng cách phun nước để hỗ trợ bộ siêu tăng áp, cung cấp cho chiếc Ki-84 công suất lên đến 2.000 mã lực khi cất cánh. Sự phối hợp này trên lý thuyết ít nhất sẽ đem lại tốc độ lên cao và vận tốc tối đa ngang ngửa với những chiếc máy bay tiêm kích hàng đầu của Đồng Minh trong giai đoạn sau của cuộc chiến tại Thái Bình Dương, chiếc P-51D Mustang và chiếc P-47D Thunderbolt (đạt được tốc độ tối đa 433 và 426 dặm mỗi giờ tương ứng). Những thử nghiệm ban đầu của chiếc Hayate do Tachikawa thực hiện vào đầu mùa Hè năm 1943 cho thấy Trung úy phi công thử nghiệm Funabashi đã đạt được tốc độ tối đa khi bay ngang là 634 km/h (394 dặm mỗi giờ) trên chiếc nguyên mẫu thứ hai, nhưng sau chiến tranh một chiếc do Quân đội Mỹ chiếm được, sử dụng nhiên liệu có chỉ số octane cao đã đạt được tốc độ lên đến 690 km/h (430 dặm mỗi giờ).

Tuy nhiên, sự phức tạp của kiểu động cơ phun nhiên liệu trực tiếp đòi hỏi rất nhiều cẩn thận trong chế tạo và bảo trì, và khi phe Đồng Minh tiến sát đến chính quốc Nhật Bản, ngày càng khó khăn hơn trong việc hỗ trợ tính năng được thiết kế của Hayate. Vấn đề về độ tin cậy bị làm trầm trọng hơn khi Đồng Minh phong tỏa tàu ngầm làm ngăn trở việc vận chuyển các thành phần cốt yếu như bộ càng đáp. Hậu quả là nhiều chiếc Hayate bị gãy càng đáp khi hạ cánh.

Các phiên bản
Ki-84Chiếc nguyên mẫu, thử nghiệm đánh giá và kiểu mẫu tiền sản xuất.
Ki-84-Ia HayateMáy bay tiêm kích Lục quân Kiểu 4.
Ki-84-IbPhiên bản trang bị bốn pháo Ho-5 20 mm.
Ki-84-IcPhiên bản đánh chặn máy bay ném bom, với một pháo Ho-5 20 mm và một pháo Ho-105 30 mm trên cánh.
Ki-84-Ia (Kiểu Manshu Type)Sản xuất bởi Mansyu tại Mãn Châu theo giấy phép nhượng quyền của Nakajima.
Ki-84-IITương tự như các kiểu trên (Ki-84-Ia, -Ib, -Ic).
Ki-84 N/P/RPhiên bản hoạt động tầm cao.
Ki-106Những chiếc nguyên mẫu cấu tạo toàn bằng gỗ.
Ki-113Chiếc nguyên mẫu tương tự kiểu Ki-84-Ib cấu tạo toàn thép.
Ki-116Phiên bản đánh giá, trang bị động cơ Mitsubishi 62 (Ha-33) công suất 1.500 mã lực (1.120 kW).
Ki-117Tên gọi mới của kiểu Ki-84 N.
Tổng cộng có 3.514 chiếc được sản xuất, trong đó 3.288 chiếc bởi Nakajima và 94 chiếc bởi Mansyu.

Các nước sử dụng

 Lục quân Đế quốc Nhật Bản

 Không quân Giải phóng quân Trung Quốc sử dụng một số chiếc chiếm được từ năm 1945 cho đến những năm 1950.

 Không quân Trung Hoa Dân Quốc giữ một số chiếc Ki-84 dự trữ đề phòng việc Hoa Kỳ cắt viện trợ.

Đặc điểm kỹ thuật (Ki-84-Ia)

Đặc tính chung
 Đội bay: 01 người
 Chiều dài: 9,93 m (32 ft 7 in)
 Sải cánh: 11,23 m (36 ft 10 in)
 Chiều cao: 3,38 m (11 ft 1 in)
 Diện tích bề mặt cánh: 21 m² (226 ft²)
 Lực nâng của cánh: 172 kg/m² (35 lb/ft²)
 Trọng lượng không tải: 2.665 kg (5.875 lb)
 Trọng lượng có tải: 3.616 kg (7.972 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 3.898 kg (8.594 lb)
 Động cơ: 1 x động cơ Nakajima Ha-45-21 18 xy lanh bố trí hình tròn, công suất 1.990 mã lực (1.485 kW)

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 627 km/h (392 mph), không vượt quá 800 km/h (496 mph)
 Tầm bay tối đa: 2.155 km (1.339 mi)
 Trần bay: 10.500 m (34.450 ft)
 Tốc độ lên cao: 19,25 m/s (3.790 ft/min)
 Tỉ lệ công suất/khối lượng: 0,41 kW/kg (0,25 hp/lb)

Vũ khí
 2 x pháo Ho-5 20 mm trên cánh
 2 x súng máy Ho-103 12,7 mm (0,50 in) trên thân
 2 x bom 250 kg (550 lb)

Tham khảo

 Aeronautical Staff of Aero Publishers Inc. Nakajima KI-84 (Aero Series 2). Fallbrook, CA: Aero Publishers, Inc., 1965. ISBN 0-8168-0504-0.
 Bueschel, Richard M. Nakajima Ki.84a/b Hayate in Japanese Army Air Force Service. Reading, Berkshire, UK: Osprey Publishing Ltd., 1971. ISBN 0-85045-044-6.
 Francillon, René J. The Nakajima Hayate (Aircraft in Profile number 70). Leatherhead, Surrey, UK: Profile Publications Ltd., 1966.
 __. Japanese Aircraft of the Pacific War. London: Putnam & Company, 1970 (2nd edition 1979). ISBN 0-370-30251-6.
 Green, William and Swanborough, Gordon. WW2 Aircraft Fact Files: Japanese Army Fighters, Part 2. London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1977. ISBN 0-354-01068-9.
 Sakaida, Henry. Japanese Army Air Force Aces 1937-45. Botley, Oxford, UK: Osprey Publishing, 1997. ISBN 1-85532-529-2.
 Thorpe, Donald W. Japanese Army Air Force Camouflage and markings World War II. Fallbrook, CA: Aero Publishers, Inc., 1968. ISBN 0-8168-6579-5.
 Wieliczko, Leszek A. Nakajima Ki-84 Hayate. Lublin, Poland: Kagero, 2005. ISBN 83-89088-76-2. (Bilingual Polish/English)
 Unknown Author Review in "AIRVIEW".

Liên kết ngoài
 Miyakonojo Hayate Special Attack Shinbu Corps Monument
 Review of Japanese Ki-84 Hayate publications

Nội dung liên quan

Máy bay liên quan

 Nakajima Ki-43
 Nakajima Ki-44
 Tachikawa Ki-103
 Nakajima Ki-113
 Nakajima Ki-116

Máy bay tương tự
 Lavochkin La-7
 Focke-Wulf Fw 190
 Mitsubishi J2M
 Kawanishi N1K
 Kawasaki Ki-100
 Republic P-47 Thunderbolt
 North American P-51 Mustang

Trình tự thiết kế
Ki-81 -
Ki-82 -
Ki-83 -
Ki-84 -
Ki-85 -
Ki-86 -
Ki-87

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Nhật Bản
 Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II
 Danh sách máy bay tiêm kích
 Danh sách máy bay của Nhật Bản, Chiến tranh Thế giới II

Ki-084
Ki-084, Nakajima
Máy bay tiêm kích Nhật Bản
Máy bay cánh dưới
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ hai
Ki-084, Nakajima
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Guamá, Cuba

text:
Guamá là một đô thị ở tỉnh Santiago de Cube của Cuba. Đô thị này nằm ở tây nam tỉnh, nằm trên phần lớn bờ tây biển Caribe của Santiago de Cuba. Thủ phủ đô thị này ở thị trấn Chivirico. Tên gọi được đặt teho Guamá, người Taíno lãnhd đạo cuộc nổi dậy chống người Tây Ban Nha thập niên 1530.

Phía tây là đường Granma, một tuyến đường chạy dọc theo bờ biển nam Cuba từ tỉnh Santiago de Cuba đến tỉnh Granma.

Thông tin nhân khẩu
Năm 2004, đô thị Guama có dân số 35.516 người. Diện tích là , với mật độ dân số là .

Xem thêm
Danh sách thành phố Cuba

Tham khảo

Liên kết ngoài
Guama

Thành phố của Cuba
Đô thị tỉnh Santiago de Cuba


title: Alaba hungerfordi

text:
Alaba hungerfordi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Litiopidae.

Miêu tả

Phân bố

Tham khảo

Liên kết ngoài

Alaba
Động vật được mô tả năm 2006


title: Mesoxaea vagans

text:
Mesoxaea vagans là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Fox mô tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Mesoxaea
Động vật được mô tả năm 1894


title: 21 tháng 1

text:
Ngày 21 tháng 1 là ngày thứ 21 trong lịch Gregory. Còn 344 ngày trong năm (345 ngày trong năm nhuận).

Sự kiện
1276 – Giáo hoàng Innôcentê V tựu nhiệm.
1643 – Abel Tasman trở thành người châu Âu đầu tiên đặt chân đến quần đảo Tonga.
1793 – Sau khi bị Hội nghị Quốc dân kết tội phản quốc, Quốc vương Louis XVI của Pháp bị hành quyết bằng máy chém tại Quảng trường Concorde, Paris.
1840 – Nhà thám hiểm và sĩ quan người Pháp Jules Dumont d'Urville khám phá ra Vùng đất Adélie tại Châu Nam Cực.
1861 – Nội chiến Hoa Kỳ: Jefferson Davis từ chức dân biểu của Thượng viện Hoa Kỳ.
1875 – Ngân hàng Đông Dương (Banque de I’Indochine, viết tắt là BIC) được thành lập tại Paris theo sắc lệnh của Tổng thống Pháp Patrice de Mac-Mahon.
1887 – Quân đội Pháp chiếm được chiến khu Ba Đình tại Thanh Hóa, Trung Kỳ.
1925 – Albania thành lập nền cộng hòa.
1949 – Tưởng Giới Thạch tuyên bố từ bỏ chức vụ Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc, Lý Tông Nhân trở thành quyền tổng thống.
1968 – Chiến tranh Việt Nam: Quân đội Nhân dân Việt Nam tấn công căn cứ Khe Sanh của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ ở Quảng Trị, khởi đầu Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh.
 1976 – British Airways và Air France tiến hành các chuyến bay thương mại lịch trình đầu tiên bằng máy bay Concorde.
1977 – Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy Carter ân xá cho hầu hết người Mỹ trốn quân dịch trong Chiến tranh Việt Nam, trong đó có một số người đã di cư đến Canada.

Sinh
1338 – Charles V, quốc vương của Pháp (m. 1380)
1824 – Stonewall Jackson, tướng lĩnh người Mỹ (m. 1863)
1829 – Oscar II, quốc vương của Thụy Điển (m. 1907)
1868 – Felix Hoffmann, nhà hóa học người Đức (m. 1946)
1874 – René-Louis Baire, nhà toán học người Pháp (m. 1932)
1905 – Christian Dior, nhà thiết kế thời trang người Pháp, thành lập Christian Dior S.A. (m. 1957)
1907 – Nguyễn Xuân Nguyên, nhà y học người Việt Nam (m. 1975)
1909 – Phaolô Bùi Chu Tạo, linh mục người Việt Nam (m. 2001)
1912 – Konrad Emil Bloch, nhà sinh hóa học người Đức-Mỹ, đoạt giải Nobel (m. 2000)
1914 – Giacôbê Nguyễn Văn Mầu, linh mục người Việt Nam (m. 2013)
1922 – Telly Savalas, diễn viên Mỹ (Kojak) (m. 1994)
1928 – Gene Sharp, nhà khoa học chính trị người Mỹ
1941 – Placido Domingo, giọng nam cao và nhà soạn nhạc người Tây Ban Nha
1944 – Hasso Plattner, doanh nhân người Đức, đồng sáng lập SAP AG
1949 – Trương Tấn Sang, chính trị gia người Việt Nam, chủ tịch nước thứ 7 của CHXHCN Việt Nam.
1953 – Paul Allen, doanh nhân và nhà nhân đức người Mỹ, đồng sáng lập Microsoft
1956 – Geena Davis, diễn viên người Anh
1975 – Nicky Butt, cầu thủ bóng đá người Anh
1977 – Phil Neville, cầu thủ bóng đá người Anh
1980 – Mizuki Nana, ca sĩ và diễn viên lồng tiếng người Nhật Bản
1981 – Chung Hân Đồng, ca sĩ và diễn viên người Hồng Kông
1982 – Simon Rolfes, cầu thủ bóng đá người Đức
1985 – Salvatore Giunta, sĩ quan quân đội người Mỹ
1985 – Sasha Pivovarova, người mẫu người Nga
1986 – Chuckie Akenz, rapper người Canada gốc Việt
1989 – Henrikh Mkhitaryan, cầu thủ bóng đá Armenia
1994 – Laura Robson, vận động viên quần vợt người Anh
1994- Kang Seung-yoon, ca sĩ Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc Winner (nhóm nhạc)
1995 – Nguyễn Công Phượng, cầu thủ bóng đá Việt Nam
1999 – Alisha Lehmann, nữ cầu thủ bóng đá Thụy Sĩ

Mất
1118 – Giáo hoàng Pascalê II
1519 – Vasco Núñez de Balboa, nhá thám hiểm người Tây Ban Nha (s. 1475)
1527 – Juan de Grijalva, nhà chinh phục người Tây Ban Nha (s. 1489)
1744 – Nguyễn Đình Hoàn, thi nhân, chính trị gia Nhà Lê trung hưng, tức 7 tháng 12 năm Quý Hợi (s. 1661)
1774 – Mustafa III, sultan của Đế quốc Ottoman (s. 1717)
1775 – Yemyelyan Ivanovich Pugachyov, thủ lĩnh phiến quân người Nga, tức 10 tháng 1 theo lịch Julius (s. 1742)
1793 – Louis XVI, quốc vương của Pháp (s. 1754)
1862 – Božena Němcová, tác gia người Séc (s. 1820)
1892 – John Couch Adams, nhà toán học và thiên văn học người Anh (s. 1819)
1916 – Victor von Podbielski, tướng lĩnh người Đức (s. 1844)
1919 – Lý Hi, quân chủ của Triều Tiên (s. 1852)
1924 – Vladimir Ilyich Lenin, chính trị gia và lý luận gia người Nga (s. 1870)
 1924 – Conrad von Schubert, tướng lĩnh, doanh nhân, chính trị gia người Đức (s. 1847)
1949 – Quách Văn Tuấn, quân nhân người Việt Nam
1950 – George Orwell, nhà báo và tác gia người Ấn Độ-Anh (s. 1903)
1959 – Cecil B. DeMille, đạo diễn người Mỹ (s. 1881)
2007 – U;Nee, ca sĩ, vũ công, diễn viên người Hàn Quốc (s. 1981)
2012 - Nhật Ngân, nhạc sĩ người Việt Nam (s. 1942)
2013 - Chumpol Silpa-archa, chính trị gia người Thái Lan (s. 1940)
2019 - Emiliano Sala, cầu thủ bóng đá người Argentina (s. 1990)

Những ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

Tháng một
Ngày trong năm


title: Phú An, Bến Cát

text:
Phú An là một xã thuộc thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương, Việt Nam.

Địa lý
Xã Phú An nằm cách trung tâm thị xã Bến Cát 10 km về phía nam và cách trung tâm thành phố Thủ Dầu Một 12 km về phía tây bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Tân Định và thành phố Thủ Dầu Một
Phía tây giáp xã An Tây
Phía nam giáp Thành phố Hồ Chí Minh
Phía bắc giáp xã An Điền và phường Thới Hoà.

Xã Phú An có diện tích 19,76 km², dân số năm 2021 là 16.105 người, mật độ dân số đạt 815 người/km².

Xã nằm giữa hai sông: sông Sài Gòn và sông Thị Tính. Sông Thị Tính là ranh giới tự nhiên của xã và thành phố Thủ Dầu Một, sông Sài Gòn ngăn cách xã với Thành phố Hồ Chí Minh.

Hành chính
Xã Phú An được chia thành 5 ấp: An Thuận, Bến Giãng, Bến Liễu, Phú Thuận, Phú Thứ.

Lịch sử
Địa bàn xã Phú An hiện nay xưa thuộc một thôn của tổng Bình Thạnh Thượng, tỉnh Gia Định; tổng Bình Thạnh Thượng bao gồm 12 thôn; An Sơn, An Thành Tây, An Thuận, An Thành, Định Thành, Kiến An, Kiến Điền, Phú Thứ, Phú Thuận, Thanh Điền, Thanh An, Thành Trị (Bến Súc). (Thôn Định Thành sau này trở thành thị trấn là huyện lỵ của huyện Dầu Tiếng như hiện nay)

Năm 1867 - Pháp chia Nam Kỳ thành 24 hạt thanh tra, tổng Bình Thạnh Thượng thuộc về hạt thanh tra Sài Gòn (bao gồm 12 thôn như cũ).

Năm 1871 - Thống đốc Nam Kỳ ban nghị định điều chỉnh 24 hạt thanh tra xuống còn 18 hạt, hạt Thủ Dầu Một vẫn tồn tại và được nhận thêm Tổng BTT được tách ra từ hạt Sài Gòn.

Năm 1916 trên địa bàn tỉnh Thủ Dầu Một, thành lập quận Tương An gồm 4 tổng người Kinh ở xa tỉnh lỵ, trong đó có tổng BTT gồm có 11 làng : An Sơn, Kiến Điền, An Thành Tây, Định Thành, Phú Thứ, An Thành thôn, Kiến An, Phú Thuận, Thanh An, Thanh Điền (không có làng Thành Trị tức Bến Súc).

Ngày 30 tháng 07 năm 1926 quận Tương An giải thể và thành lập hai quận mới là Châu Thành và Bến Cát. Quận lỵ Châu Thành đặt ở làng Phú Cường, tỉnh Thủ Dầu Một. Quận lỵ Bến Cát đặt ở xã Mỹ Phước gồm có hai tổng là Bình Hưng và Bình Thạnh Thượng. Ở Tổng BTT có một số thay đổi như sau; nhập làng Phú Thuận với làng Phú Thứ thành làng An Tây Thôn. Nhập làng An Sơn với làng Kiến Điền thành làng An Điền xã. Nhập làng Thanh Điền và làng Thanh Trì thành làng Thanh Tuyền. Các làng Định Thành, Kiến An, Thanh Sơn vẫn giữ nguyên không thay đổi.

Từ năm 1955 - 1975 chính phủ Việt Nam Cộng Hoà chia tỉnh Thủ Dầu Một ra làm 3 tỉnh Phước Long, Bình Long & Bình Dương, tổng Bình Thạnh Thượng thuộc về tỉnh Bình Dương, trong tỉnh chia ra làm 6 quận, trong đó có quận Bến Cát và quận Dầu Tiếng. Quận Dầu Tiếng gồm một phần tổng BTT với 4 thôn : Định Thành, Thanh An, Thanh Tuyền, Kiến An. Phần còn lại của tổng BTT thuộc về quận Bến Cát gồm có : An Điền xã, Phú An thôn, An Tây thôn.

Tháng 02/1976 hợp nhất 3 tỉnh Bình Dương, Bình Long và Phước Long thành tỉnh Sông Bé, sáp nhập 3 xã An Điền, An Tây và Phú An thuộc quận Bến Cát cũ thành xã Tây Nam thuộc huyện Bến Cát tỉnh Sông Bé.

Xã Phú An cùng với các xã An Điền và An Tây, được thành lập năm 1979 trên cơ sở chia tách từ xã Tây Nam.

Trước năm 1975, xã nằm trong vùng Tam Giác Sắt, là vùng có chiến tranh ác liệt bậc nhất Miền nam Việt Nam.

Kinh tế - xã hội

Kinh tế
Có địa hình đồng bằng thích hợp với việc trồng lúa, cây ăn quả, mía, sắn; chăn nuôi các loại gia súc như heo, bò.

Phú An nguyên cũng nổi tiếng với làng nghề bánh tráng

Xã hiện có trên 90 doanh nghiệp đóng trên địa bàn.

Viện Nghiên cứu Mía Đường đóng trụ sở trên địa bàn xã, là trung tâm nghiên cứu có quy mô lớn nhất nước về cây mía.

Thương mại
Xã Phú An có Chợ Phú Thứ khá nổi tiếng trong vùng.

Xã hội

Giáo dục
Xã Phú An được thừa hưởng các trường học có từ thời xã Tây Nam (cũ). Trong các năm vừa qua ngành giáo dục đã xây dựng mới hoàn toàn các trường học:
 Trường MN Mầm Xanh
 Trường MG Phú An
 Trường TH Hồ Hảo Hớn
 Trường THCS Phú An
 Trường THPT Tây Nam.

Du lịch
 Khu bảo tồn vườn tre Phú An (liên kết với CH Pháp)
 Địa đạo Tây Nam
 Di tích xe tăng cháy

Danh nhân
 Xã là quê hương của nguyên chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết.

Giao thông
 Xã Phú An có tỉnh lộ 744 (từ khoảng km số 7 đến km số 12) và tỉnh lộ 748 chạy qua
 Tỉnh lộ 744 đoạn qua xã Phú An đã được nâng cấp và mở rộng
 Cầu Ông Cộ và cầu Ông Cộ 2 trên sông Thị Tính là nút giao thông quan trọng nối Thành phố Thủ Dầu Một với xã Phú An và huyện Dầu Tiếng
 Xã Phú An tiếp giáp với 8 xã, phường nhưng chỉ có đường giao thông qua 4 xã, phường. Còn lại phải đi đò qua huyện Củ Chi.

Chú thích

Tham khảo


title: Phương Viên (định hướng)

text:
Phương Viên có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

Xã Phương Viên, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn
Xã Phương Viên, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ


title: Neuville-sur-Touques

text:
Neuville-sur-Touques là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 155 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Neuvillesurtouques


title: Lasioglossum fultoni

text:
Lasioglossum fultoni là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1914


title: Miconia guayaquilensis

text:
Miconia guayaquilensis là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được (Bonpl.) D. Don ex DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1828.

Chú thích

Liên kết ngoài

G
Thực vật được mô tả năm 1828
Thực vật Ecuador


title: Brounaeolus rufescens

text:
Brounaeolus rufescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Broun miêu tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Brounaeolus
Động vật được mô tả năm 1893


title: Catocala separata

text:
Catocala separata là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Balkan, Địa Trung Hải part of miền nam Thổ Nhĩ Kỳ và the Levant.

Có một lứa một năm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 7.

Ấu trùng có thể ăn Quercus.

Liên kết ngoài
Species info
Image

Chú thích

Catocala
Côn trùng châu Âu


title: Kovrov

text:
Kovrov (tiếng Nga: Ковров) là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Vladimir Oblast. Kovorov nằm bên hữu ngạn sông Klyazma, một chi lưu của sông Oka. Thành phố có dân số 155.499 người (theo điều tra dân số năm 2002. Đây là thành phố lớn thứ 112 của Nga theo dân số năm 2002. Dân số năm 2010 là 145.492 người, giảm so với dân số năm 2002 và giảm so với dân số năm 1989 là 159.942 người..

Thành phố kết nghĩa

  Brest, Belarus
  Liberec, Cộng hòa Séc

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official website of Kovrov
 Unofficial website of Kovrov

Thành phố của Nga
Tỉnh Vladimir


title: Méailles

text:
Méailles là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Meailles


title: Victor Fedorovich Bokov

text:
Victor Fedorovich Bokov (tiếng Nga: Ви́ктор Фёдорович Бо́ков, 6 tháng 9 năm 1914 – 15 tháng 10 năm 2009) – nhà thơ, nhà văn Nga và Xô Viết.

Tiểu sử
Victor Bokov sinh ở làng Yazvitsy, tỉnh Vladimir (nay thuộc tỉnh Moskva) trong một gia đình nông dân. Học trung cấp sư phạm, từng làm thợ tiện, kỹ sư chăn nuôi và phục vụ trong quân đội. Năm 1938 tốt nghiệp trường viết văn M. Gorky. Năm 1942 nhập ngũ nhưng chỉ được mấy tháng thì bị bắt giam vì tội "tuyên truyền" và bị cho đi cải tạo ở Siberi đến năm 1947.

Victor Bokov in những bài thơ đầu tiên từ năm 1930 ở báo Вперед. Năm 1935 in thơ ở các tạp chí Колхозные ребята, Дружные ребята. Thơ ông tiếp tục truyền thống thơ của Koltsov, Nekrasov, Yesenin, Klyuev, Tvardovssky, Isakovsky – nhưng trước hết là mang đậm phong cách của thơ ca dân gian Nga. Bokov là Hội viên Hội Nhà văn Liên Xô từ năm 1941. Từ năm 1985 ông là thành viên của Ban thư ký Hội Nhà văn, thành viên Hội đồng kiểm duyệt (1986 – 1991), thành viên Ban biên tập báo Nước Nga văn học (Литературная Россия). Từ năm 1994 ông là thành viên của Hội đồng sáng tác Hội Nhà văn Nga. Ông được tặng thưởng nhiều huân, huy chương của Nhà nước Liên bang Nga.

Victor Bokov mất ở Moskva năm 2009, hưởng thọ 95 tuổi.

Tác phẩm
Яр-Хмель: стихи.- М.: Молодая гвардия, 1958. — 208 с.: ил.
За́струги: стихи.- М.: Сов. писатель, 1958. — 287 с.: ил.
Над рекой Истермой:: Записки поэта: Книга прозаических миниатюр.- М.: Сов. писатель, 1960. — 208 с.: ил. — То же. — М.: Сов. писатель, 1963. — 207 с.: ил., портр.
Весна Викторовна: книга стихов.- М.: Молодая гвардия, 1961. — 303 с.
Ветер в ладонях: новая книга стихов.- М.: Сов. писатель, 1962. — 288 с.: портр. на суперобл.
Лирика.- М.: Худож. лит., 1964. — 287 с.
Лирика. — М.: Правда, 1964. — 32 с.
На Дону: стихи. — Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1965. — 20 с.
У поля, у моря, у рек: стихи. — М.: Сов. писатель, 1965. — 155 с.: ил.
Избранная лирика. — М.: Молодая гвардия, 1966. — 32 с.
Лето-мята: стихи. — М.: Сов. Россия, 1966. — 214 с.: ил.
Алевтина: новая книга стихов.- М.: Сов. писатель, 1968. — 159 с.
Свирь: поэма и стихи.- М.: Моск. рабочий, 1968. — 96 с.: портр.
Избранное.- М.: Худож. лит., 1970. — 479 с.: ил., портр.
Когда светало: новая книга стихов.- М.: Современник, 1972. — 127 с.: ил., портр.
Стихотворения и песни.- М.: Худож. лит., 1973. — 222 с.: портр.
Избранные произведения: в 2-х т. — М.: Худож. лит., 1975. Т. 1. Стихотворения. — 270 с.: портр. Т. 2. Стихотворения. Песни. Над рекой Истермой: записки поэта. — 334 с.
Три травы: новая книга стихов.- М.: Сов. писатель, 1975. — 302 с.: ил.
В трех шагах от соловья: новая книга стихов.- М.: Молодая гвардия, 1977. — 32 с.: ил., портр.
Лирика.- М.: Правда, 1977. — 160 с.
Луговая рань: избранные стихи.- Грозный: Чеч.-Инг. кн. изд-во, 1978. — 256 с.: ил.
Ельничек-березничек: стихи.- М.: Современник, 1981. — 319 с.: 11 л. ил.
Стихотворения.- М.: Сов. Россия, 1982. — 208 с.
Собрание сочинений: в 3 т.- М.: Худож. лит., 1983—1984. Т. 1. Стихотворения. — 607 с.: ил. Т. 2. Стихотворения. — 655 с. Т. 3. Песни. Поэмы. Над рекой Истермой: записки поэта. — 462 с.
Стежки-дорожки: новая книга стихов.- М.: Сов. писатель, 1985. — 191 с.: ил.
Про тех, кто летает: стихи.- М.: Дет. лит., 1986. — 24 с.
Весенние звоны: новая книга стихов.- М.: Моск. рабочий, 1989. — 237 с.
День за днем: стихотворения.- М.: Молодая гвардия, 1991. — 158 с.
Стою на своем!: стихи.- М.: Сов. писатель, 1992. — 272 с.: фото.
Около дома: стихотворения.- М.: РБП, 1993. — 7 с.
Любовь моя Россия!.- М.: Эллис Лак, 1994. — 208 с.
В гостях у жаворонка: новая книга стихов.- Грозный: Чеч. госиздат, 1994. — 150 с.
Боковская осень: стихи.- М.: Совр. писатель, 1996. — 320 с.: фото.
Россия в сердце не случайна: литературное приложение.- Ставрополь: изд-во СКИПКРО, 1997. — 190 с.
Травушка-муравушка: новая книга стихов.- Оренбург: ДИМУР, 1997. — 260 с.: ил.
Жизнь — радость моя: избранное.- М.: Эллис Лак, 1998. — 672 с.: фото.
Стихи из Переделкино. — М.: Сов. писатель, 1999. — 240 с.
Чистый четверг: стихи, песни.- М.: ЭКСМО-Пресс, 2001. — 384 с.: ил.
Амплитуда: книга стихов.- М.: Раритет, 2002. — 349 с.
Повечерье: новая книга лирики.- М.: Эллис Лак, 2002. — 479 с.: ил.
Лик Любви: избранное.- М.: НП «Закон и Порядок», 2004. — 415 с..

Một số bài thơ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Боков  на Стихии
 Виктор Боков на сайте ежемесячного литературного журнала «Наша улица»
 Виктор Боков на сайте «Русская поэзия»
 Виктор Боков. «Моя Россия»
 Виктор Боков. «Поэтика моя проста»
 Виктор Боков. Сибирское сидение
 Виктор Боков. «Песня может сделать судьбу…»

Nhà thơ Nga
Nhà văn Nga


title: Caudete

text:
Caudete là một đô thị ở tỉnh Albacete nằm ở cộng đồng tự trị Castile-La Mancha của Tây Ban Nha. Đô thị Caudete có diện tích là 141,61 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 10.450 người với mật độ 73,79 người/km². Đô thị Caudete có cự ly 100 km so với tỉnh lỵ Albacete.

Tham khảo

Đô thị ở Albacete


title: Họ Xương bồ

text:
Họ Xương bồ (danh pháp khoa học: Acoraceae) là một họ trong thực vật có hoa. Chi duy nhất của nó là Acorus với khoảng từ 2-4 tới 7-9 loài, tùy theo nguồn dữ liệu.

Mặc dù họ Acoraceae ban đầu đã được miêu tả vào năm 1820, nhưng chi Acorus theo truyền thống hay được đưa vào họ Ráy (Araceae) trong phần lớn các hệ thống phân loại kinh điển, chẳng hạn như trong hệ thống Cronquist. Họ này gần đây đã được phục hồi lại, do kết quả của các nghiên cứu hệ thống hóa ở mức phân tử chỉ ra rằng Acorus không có quan hệ họ hàng gần với họ Araceae hay bất kỳ họ thực vật một lá mầm nào. Hệ thống APG II năm 2003 (không thay đổi từ hệ thống APG năm 1998), công nhận họ này và đặt nó trong bộ của chính nó là bộ Xương bồ (Acorales), thuộc nhánh thực vật một lá mầm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Acoraceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi) Các họ thực vật có hoa : Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu. Phiên bản: 27 tháng 4 năm 2006. http://delta-intkey.com .
 Các họ thực vật một lá mầm (USDA)
 Acoraceae trong Quần thực vật Bắc Mỹ
 Phân loại trong NCBI
 Liên kết tại www.csdl.tamu.edu, Texas

Xương bồ, họ


title: Poecilasthena subpurpureata

text:
Poecilasthena subpurpureata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở New Zealand.

Hình ảnh

Tham khảo

Poecilasthena


title: Chùa Linh Phong (Đà Lạt)

text:
Chùa Linh Phong, hay tên đầy đủ là Chùa sư nữ Linh Phong, là ngôi chùa nằm trên một đồi cao ở số 72 C đường Hoàng Hoa Thám, thành phố Đà Lạt. Chùa Linh Phong vốn là một nơi thờ Phật được dựng năm 1940, khi đó chỉ lợp tranh, vách bằng ván. Từ năm 1946, nơi thờ tự này được chuyển giao cho sư bà Thích Nữ Từ Hương. Dần từng bước, sư bà Thích Nữ Từ Hương xây dựng nên ngôi chùa như ngày nay.

Tham khảo

Linh Phong


title: Một buổi tối sau chiến tranh

text:
Một buổi tối sau chiến tranh (tiếng Pháp: Un soir apres la guerre, tiếng Khmer: រាត្រីមួយក្រោយសង្គ្រាម) là một bộ phim của đạo diễn Rithy Panh.

Nội dung

Diễn viên
 Chea Lyda Chan... Srey Poeuv
 Narith Roeun... Savannah
 Peng Phan... mẹ Srey Poeuv
 Ratha Keo... Maly
 Srangath Kheav... em bé câm
 Mol Sovannak... Phâl

Tham khảo

Liên kết ngoài
 AllMovie

Phim năm 1998
Phim do Rithy Panh đạo diễn
Phim chính kịch Campuchia
Phim Campuchia
Phim chính kịch Pháp
Phim chính kịch thập niên 1990
Phim Pháp


title: Chỉ số nhận thức tham nhũng

text:
Từ năm 1995, Tổ chức Minh bạch Quốc tế (Transparency International - TI) đã công bố một chỉ số nhận thức tham nhũng (Corruption Perceptions Index - CPI) hàng năm xếp thứ tự các quốc gia trên thế giới theo "mức độ tham nhũng mà được nhận thức tồn tại trong các giới công chức và chính trị gia". Tổ chức định nghĩa tham nhũng là "lạm dụng chức vụ công để hưởng tư lợi".

Cuộc thăm dò năm 2003 bao gồm 133 nước; cuộc thăm dò năm 2006 là 163 nước; cuộc thăm dò năm 2007 bao gồm 180 quốc gia. Điểm số cao có nghĩa là minh bạch và ít tham nhũng hơn, trong mức điểm tối đa là 10. Kết quả cho thấy 7 trong 10 nước (và 9 trong 10 nước mới phát triển) có chỉ số nhỏ hơn 5 từ chỉ số cao nhất là 10.

Phương pháp và giải nghĩa
Tổ chức Minh bạch Quốc tế giao ông Johann Graf Lambsdorff của Đại học Passau để thảo ra Chỉ số Nhận thức Tham nhũng. Chỉ số năm 2005 rút kết từ "16 cuộc thăm dò và bình chọn khác nhau từ 10 viện nghiêm cứu độc lập… Các viện cung cấp dữ liệu cho Chỉ số Nhận thức Tham nhũng năm 2005 là: Đại học Columbia, Economist Intelligence Unit, Freedom House, Information International, International Institute for Management Development, Merchant International Group, Tư vấn Rủi ro Kinh tế và Chính trị, Uỷ ban Kinh tế Liên hiệp quốc về Phi châu, Diễn đàn Kinh tế Thế giới và Trung tâm Nghiên cứu Thị trường Thế giới. Các Chỉ số ban đầu sử dụng các thăm dò ý kiến công chúng nhưng hiện tại chỉ dùng các chuyên viên. Tổ chức Minh bạch Quốc tế yêu cầu ít nhất ba nguồn luôn có sẵn để xếp thứ tự một nước vào Chỉ số Nhận thức Tham nhũng.

Tổ chức Minh bạch Quốc tế viết trong phần "Các câu hỏi thường được hỏi" về Chỉ số Nhận thức Tham nhũng rằng quan điểm của "dân cư trong nước" có tương quan với quan điểm của các chuyên gia ở ngoài nước. Trong quá khứ, các chuyên gia được xin ý kiến để làm nguồn cho Chỉ số Nhận thức Tham nhũng thường thường là các doanh nhân từ các nước công nghệ hóa; quan điểm của các nước kém phát triển hơn ít khi được dùng. Điều này đã thay đổi theo thời gian, tạo cơ hội ngày càng gia tăng tiếng nói của những người từ các nền kinh tế thị trường đang hội nhập."

Vì chỉ số này dựa vào các cuộc thăm dò nên các kết quả là chủ quan và kém tin cậy đối với các nước có ít nguồn thông tin hơn. Thêm vào đó, những gì được định nghĩa là hợp pháp hoặc những gì được nhận thức là tham nhũng thì rất khác nhau giữa các nền tư pháp: việc cho tặng, ủng hộ chính trị hợp pháp ở một số nền tư pháp lại là bất hợp pháp ở các nền tư pháp khác; một vấn đề được coi như là tiền thưởng chấp nhận được ở một nước lại bị coi là hối lộ ở một nước khác. Vì thế các kết quả thăm dò phải được hiểu khá đặc biệt như đo lường nhận thức công chúng hơn là một cách đo lường tham nhũng khách quan.

Các thống kê như thế này tất nhiên là không chính xác; các thống kê từ những năm khác nhau thì không nhất thiết là so sánh được. Trung tâm liên Tôn giáo vì Trách nhiệm Công ty (Interfaith Center on Corporate Responsibility) tự giải thích, "…các thay đổi từ năm này qua năm khác trong điểm số của một nước là kết quả không chỉ vì sự nhận thức thành quả của một nước thay đổi mà còn vì phương pháp học và mô hình đang thay đổi. Mỗi năm, có một số nguồn không được cập nhật và phải bị loại bỏ khỏi Chỉ số Nhận thức Tham nhũng trong khi các nguồn mới và đáng tin cậy được thêm vào. Với những câu trả lời khác và những phương pháp tính khác ít nhiều, một thay đổi trong điểm số của một nước có thể cũng liên quan đến sự thật rằng các quan điểm khác đã được thu thập và các câu hỏi khác đã được hỏi… [cho dù] cải cách chống tham nhũng… [hoặc] các phanh khui những vụ tại tiếng tham nhũng vừa qua… [thường] thì khó cải tiến điểm số của Chỉ số Nhận thức Tham nhũng trên một thời gian ngắn, thí dụ một hoặc hai năm. Chỉ số Nhận thức Tham nhũng dựa vào các dữ liệu từ ba năm về trước. Điều này có nghĩa một sự thay đổi về nhận thức tham nhũng chỉ xuất hiện trong chỉ số trong một thời gian dài".

Bảng xếp hạng qua từng năm

2020–2022
Bảng chỉ số nhận thức tham nhũng:

Năm 2012-2020

Năm 2011
Dưới đây là danh sách 20 quốc gia có mức độ tham nhũng nhấp nhất trên thang điểm từ 1 đến 10:

20 nước có mức độ tham nhũng cao nhất là:

Năm 2010
Dưới đây là danh sách 20 quốc gia có mức độ tham nhũng nhấp nhất trên thang điểm từ 1 đến 10:

20 nước có mức độ tham nhũng cao nhất là:

Tham khảo

Xem thêm
 Ông lớn (chính trị học)
 Chỉ số Hối lộ
 Tham nhũng

Liên kết ngoài
 Tổ chức Minh bạch Quốc tế TI
 Trung tâm Internet Nghiên cứu Tham nhũng
 Chỉ số Nhận thức Tham nhũng năm 2004 của Tổ chức Minh bạch Quốc tế
 Chỉ số Nhận thức Tham nhũng năm 2005 của Tổ chức Minh bạch Quốc tế
 Chỉ số Nhận thức Tham nhũng năm 2006 của Tổ chức Minh bạch Quốc tế
 Công cụ thăm dò để đo các chỉ số tham nhũng riêng lẽ
 Chỉ số Nhận thức Tham nhũng tại Việt Nam trên đài RFA, 2007

Tham nhũng
Tệ nạn xã hội
Tham nhũng
Tri giác
Chỉ số
Xếp hạng quốc tế
Hoạt động chống tham nhũng


title: Miopristis minor

text:
Miopristis minor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Burgeon miêu tả khoa học năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

Miopristis


title: Pampanga

text:
Pampanga (PSGC: 035400000 ; ISO: PH-PAM) là một tỉnh của Philippines tọa lạc ở vùng Central Luzon. Tỉnh lỵ là Thành phố San Fernando. Pampanga giáp các tỉnh Bataan và Zambales về phía tây, Tarlac và Nueva Ecija về phía bắc, Bulacan về phía đông bắc.. Pampanga nằm ở bờ bắc vịnh Manila.

Tên gọi "La Pampanga" được người Tây Ban Nha đặt khi họ gặp cư dân bản địa sinh sống gần bờ sông. Khu vực này đã là thủ phủ của quần đảo trong hai năm 1762-1764 trong thời kỳ Anh xâm lược Manila. Tỉnh được lập năm 1571, là tỉnh sớm nhất trong 7 tỉnh ở miền trung Luzon. Tỉnh này có Sân bay quốc tế Diosdado Macapagal nằm ở vùng cảng tự do Clark tại Thành phố Angeles, cự ly khoảng 16 dặm Anh so với tỉnh lỵ.

Tỉnh này có hai căn cứ không quân thuộc không quân Philippines, đó là căn cứ không quân Basa ở Floridabalanca và căn cứ không quân Clark trước đây của không lực Hoa Kỳ ở Thành phố Angeles.

Hành chính
Pampanga được chia ra 20 đô thị và 2 thành phố.

Thành phố

 Angeles
 San Fernando

Đô thị

Tham khảo

Tỉnh của Philippines

Luzon


title: Oncocephala quadrilobata

text:
Oncocephala quadrilobata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Guérin-Méneville miêu tả khoa học năm 1844.

Chú thích

Tham khảo

Oncocephala


title: Alysina

text:
Alysina là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Gastrotheca plumbea

text:
Gastrotheca plumbea là một loài ếch trong họ Hemiphractidae. Chúng là loài đặc hữu của Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đài nguyên, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Coloma, L.A., Ron, S., Cisneros-Heredia, D. & Almandáriz, A. 2004. Gastrotheca plumbea. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.
ARKive: Silver marsupial frog (Gastrotheca plumbea)
Breathing Space: Gastrotheca plumbea

Liên kết ngoài

Chi Nhái túi
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật lưỡng cư Andes
Động vật đặc hữu Ecuador


title: Non Narai (huyện)

text:
Non Narai () là một huyện (amphoe) của tỉnh Surin, đông bắc Thái Lan.

Lịch sử
Tiểu huyện (king amphoe) được thành lập ngày 1 tháng 7 năm 1997, khi năm tambon đã được tách ra từ Rattanaburi.

Theo quyết định của chính phủ Thái Lan vào ngày 15 tháng 5 năm 2007, tất cả 81 tiểu huyện đều được nâng lên thành huyện. Với việc đăng công báo ngày 24 tháng 8, việc nâng cấp này thành chính thức.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là: Samrong Thap, Sanom và Rattanaburi của tỉnh Surin, và Mueang Chan của tỉnh Sisaket.

Hành chính
Huyện này được chia thành 5 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 67 làng (muban). Không có khu vực đô thị, có 5 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com

Non Narai


title: Perales de Tajuña

text:
Perales de Tajuña là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị Torrejón de Velasco có diện tích km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là người. Đô thị Torrejón de Velasco nằm ở khu vực có độ cao mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Cộng đồng Madrid


title: Suterilla imperforata

text:
Suterilla imperforata là một loài ốc có mài nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Assimineidae.

Chú thích

Tham khảo

Suterilla


title: Dúrcal

text:
Dúrcal là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 6856 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 - Información municipal de Dúrcal

Đô thị ở Granada


title: Oisy, Nièvre

text:
Oisy là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 343. Vào ngày 1-1-2005, xấp xỉ là 298.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: Ivan Petrovich Larionov

text:
Ivan Petrovich Larionov (tiếng-Nga: Иван Петрович Ларионов; 23 tháng 1 năm 1830, Perm — 22 tháng 4 năm 1889, Saratov) là một nhà soạn nhạc, nhà văn, nhà nghiên cứu văn học dân gian người Nga. Vào năm 1860 ông đã viết bài-hát "Kalinka", bài hát thường được nhiều người cho là dân ca Nga.

Tiểu sử
Ivan Larionov sinh ra trong một gia đình quý tộc ở Perm vào ngày 23 tháng 1 năm 1830. Ông học nhạc ở Moskva. Được nuôi dạy trong trường võ bị thứ nhất, ông đã tham-gia vào đội-hợp-xướng học-sinh. Nhờ giọng hát hay, ông đã trở thành chỉ huy của đội hợp xướng này. Sau đó ông làm sĩ quan trong trung đoàn bộ binh. Trong thời gian này, ông đã viết một số bài tình ca.

Chú thích

Nhà soạn nhạc Nga
Nhà văn Nga
Sinh năm 1830
Mất năm 1889
Chết vì ung thư dạ dày
Nam soạn nhạc


title: Lubbon

text:
Lubbon là một xã trong tỉnh Landes ở Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Landes

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Landes


title: 13 tháng 3

text:
Ngày 13 tháng 3 là ngày thứ 72 (73 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 293 ngày trong năm.

Sự kiện
1781 – Nhà thiên văn học William Herschel quan sát thấy sao Thiên Vương khi ông đang ở trong vườn nhà tại Somerset, Anh.
1881 – Hoàng đế Aleksandr II của Nga thiệt mạng do thương tích sau một nỗ lực ám sát bằng bom trên đường phố tại kinh đô Sankt-Peterburg.
 1915 – Việt Nam Quang phục Hội tập kích đồn Tà Lùng của chính quyền thực dân Pháp ở gần biên giới Việt-Hoa
 1918 – Liên quân Đức-Áo thủ tiêu nước Cộng hoà Xô viết Odessa.
 1921 – Dưới sự lãnh đạo của quân phiệt người Nga Roman von Ungern–Sternberg, Ngoại Mông Cổ tuyên bố độc lập từ Trung Quốc với vị thế một quốc gia quân chủ.
1930 - công nhân Nhà máy cưa Thái Hợp - Thành phố Vinh đấu tranh, mở đầu cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.
1940 – Chiến tranh Liên Xô-Phần Lan kết thúc khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, một ngày sau khi hiệp định hòa bình chính thức được ký kết tại Moskva.
 1945 – Campuchia tuyên bố độc lập
1954 – Chiến tranh Đông Dương: Quân đội Nhân dân Việt Nam bắt đầu tiến công quân Liên hiệp Pháp tại thung lũng Mường Thanh, mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.
1969 - Công ước Liên hiệp quốc huỷ bỏ các hình thức phân biệt chủng tộc có hiệu lực.
1988 – Đường hầm Seikan được khánh thành, đường hầm dưới biển dài nhất thế giới này kết nối hai đảo chính Honshu và Hokkaido của Nhật Bản.
 2013 – Hồng y người Argentina Jorge Mario Bergoglio được Mật nghị Hồng y 2013 bầu làm giáo hoàng thứ 266 của Giáo hội Công giáo Rôma, ông chọn tông hiệu Giáo hoàng Phanxicô.

Sinh

 1683 – John Theophilus Desaguliers, nhà triết học người Pháp (m. 1744)
 1700 – Michel Blavet, nhạc công thổi sáo người Pháp (m. 1768)
 1720 – Charles Bonnet, nhà tự nhiên học, nhà văn Thụy Sĩ (m. 1793)
 1733 – Joseph Priestley, nhà khoa học, bộ trưởng người Anh (m. 1804)
 1741 – Joseph II, hoàng đế Đế quốc La Mã Thần thánh (m. 1790)
 1763 – Guillaume Marie Anne Brune, Thống chế người Pháp (m. 1815)
 1764 – Earl Grey, thủ tướng Anh (m. 1845)
 1781 – Karl Friedrich Schinkel, kiến trúc sư người Đức (m. 1841)
 1784 – Jean Moufot, nhà triết học, nhà toán học người Pháp (m. 1842)
 1815 – James Curtis Hepburn, người truyền giáo, nhà ngôn ngữ học người Mỹ (m. 1911)
1830 – Nguyễn Phúc Miên Sạ, tước phong Tĩnh Gia công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1902)
 1855 – Percival Lowell, nhà thiên văn người Mỹ (m. 1916)
 1860 – Hugo Wolf, nhà soạn nhạc người Áo (m. 1903)
 1864 – Alexej von Jawlensky, họa sĩ người Nga (m. 1941)
 1884 – Sir Hugh Walpole, tiểu thuyết gia người Anh (m. 1941)
 1890 – Fritz Busch, người chỉ huy dàn nhạc người Đức (m. 1951)
 1898 – Henry Hathaway, đạo diễn phim, nhà sản xuất người Mỹ (m. 1985)
 1899 – John Hasbrouck van Vleck, nhà vật lý, giải thưởng Nobel người Mỹ (m. 1980)
 1899 – Jan Lechoń, nhà thơ người Ba Lan (m. 1956)
 1900 – Béla Guttman, cầu thủ bóng đá người Hungary (m. 1981)
 1900 – Giorgos Seferis, nhà thơ, giải thưởng Nobel người Hy Lạp (m. 1971)
 1908 – Walter Annenberg, nhà xuất bản, người làm việc thiện người Mỹ (m. 2002)
 1910 – Karl Gustav Ahlefeldt, diễn viên người Đan Mạch (m. 1985)
 1910 – Sammy Kaye, nhạc sĩ người Mỹ (m. 1987)
 1913 – Lambros Konstantaras, diễn viên người Hy Lạp (m. 1985)
 1913 – Sergey Mikhalkov, nhà văn người Nga
 1914 – Edward O'Hare, phi công người Mỹ (m. 1943)
 1914 – W.O. Mitchell, nhà văn người Canada (m. 1998)
 1921 – Al Jaffee, họa sĩ biếm hoạ người Mỹ
 1926 – Raúl Alfonsín, tổng thống Argentina
 1926 – Roy Haynes, nhạc công đánh trống nhạc Jazz người Mỹ
 1926 – Carlos Roberto Reina, tổng thống Honduras (m. 2003)
 1927 – Robert Denning, chuyên viên trang trí nội thất người Mỹ (m. 2005)
 1929 – Peter Breck, diễn viên người Mỹ
 1930 – Jan Howard, ca sĩ người Mỹ
 1933 – Mike Stoller, nhạc sĩ người Mỹ
 1934 – Barry Hughart, tác gia người Mỹ
 1935 – Joseph Mascolo, diễn viên người Mỹ
 1935 – Leslie Parrish, nữ diễn viên người Mỹ
 1935 – Michael Walzer, nhà triết học người Mỹ
 1938 – Erma Franklin, ca sĩ người Mỹ (m. 2002)
 1939 – Neil Sedaka, ca sĩ, nhạc sĩ người Mỹ
 1942 – Dave Cutler, kĩ sư phần mềm người Mỹ
 1942 – Geoffrey Hayes, người dẫn chương trình truyền hình, diễn viên người Anh
 1943 – André Téchiné, đạo diễn phim, nhà kịch bản phim người Pháp
 1945 – Anatoly Timofeevich Fomenko, nhà toán học người Nga
 1946 – Yonatan Netanyahu, quân nhân người Israel (m. 1976)
 1947 – Beat Richner, thầy thuốc, nghệ sĩ vĩ cầm Thụy Sĩ
 1948 – Robert S. Woods, diễn viên người Mỹ
 1949 – Hiroshi Kazato, người đua xe người Nhật Bản (m. 1974)
 1949 – Julia Migenes, ca sĩ soprano người Mỹ
 1950 – William H. Macy, diễn viên người Mỹ
 1951 – Fred Berry, diễn viên, vũ công người Mỹ (m. 2003)
 1952 – Wolfgang Rihm, nhà soạn nhạc người Đức
 1953 – Deborah Raffin, nữ diễn viên người Mỹ
 1955 – Bruno Conti, cầu thủ bóng đá người Ý
 1955 – Glenne Headly, nữ diễn viên người Mỹ
 1956 – Dana Delany, nữ diễn viên người Mỹ
 1957 – Steve Lake, vận động viên bóng chày người Mỹ
 1960 – Joe Ranft, họa sĩ phim hoạt hình người Mỹ (m. 2005)
 1963 – Fito Páez, nhạc sĩ, nhà sáng tác người Argentina
 1964 – Will Clark, vận động viên bóng chày người Mỹ
1967 – Andrés Escobar, cầu thủ bóng đá người Colombia (m. 1994)
 1967 – Joseph Cao, dân biểu người Mỹ gốc Việt đầu tiên trong Quốc hội Hoa Kỳ.
 1968 – Akira Nogami, đô vật Wrestling chuyên nghiệp người Nhật Bản
 1970 – Tim Story, đạo diễn phim người Mỹ
 1971 – Annabeth Gish, nữ diễn viên người Mỹ
 1971 – Robert Lanham, tác gia, nhà văn châm biếm người Mỹ
 1972 – Common, ca sĩ nhạc Rapp người Mỹ
 1973 – Edgar Davids, cầu thủ bóng đá người Hà Lan
 1974 – Thomas Enqvist, vận động viên quần vợt người Thụy Điển
 1974 – Vampeta, cầu thủ bóng đá người Brasil
 1976 – Danny Masterson, diễn viên người Mỹ
 1977 – Momo Sylla, cầu thủ bóng đá người Guiné–Bissau
 1977 – Kay Tse, ca sĩ người Hồng Kông
 1978 – Tom Danielson, vận động viên xe đạp người Mỹ
 1978 – Karina Smirnoff, diễn viên múa người Ukraina
 1978 – Kenny Watson, cầu thủ bóng đá người Mỹ
 1979 – Johan Santana, vận động viên bóng chày người Venezuela
 1979 – Cedric Van Branteghem, vận động viên người Bỉ
 1980 – Lee Jung–hyun, nữ diễn viên, ca sĩ nhạc pop người Hàn Quốc
 1980 – Molly Stanton, nữ diễn viên người Mỹ
 1981 – Stephen Maguire, người chơi bi da người Scotland
 1983 – Kaitlin Sandeno, vận động viên bơi lội người Mỹ
 1984 – Pieter Custers, vận động viên người Đức
 1984 – Noel Fisher, diễn viên người Canada
 1985 – Emile Hirsch, diễn viên người Mỹ
 1985 – Austin Scott, cầu thủ bóng đá người Mỹ
 1989 – Harry Melling, diễn viên người Anh
 1990 – Alec Medlock, diễn viên người Mỹ
 1999 – Wiktoria Gąsiewska, nữ diễn viên người Ba Lan
1991 – Lê Quang Liêm, kỳ thủ cờ vua người Việt Nam
2001 - Choi Beom-gyu, ca sĩ, thành viên nhóm nhạc nam Tomorrow X Together

Mất
 1395 – John Barbour, nhà thơ người Scotland (s. 1320)
 1573 – Michel de l'Hôpital, chính khách người Pháp (s. 1507)
 1604 – Arnaud d'Ossat, nhà ngoại giao, nhà văn người Pháp (s. 1537)
 1619 – Richard Burbage, diễn viên người Anh (s. 1567)
 1711 – Nicolas Boileau–Despréaux, nhà thơ, nhà phê bình người Pháp (s. 1636)
 1773 – Philibert Commerçon, nhà tự nhiên học, nhà thám hiểm người Pháp (s. 1727)
 1778 – Charles le Beau, sử gia người Pháp (s. 1701)
 1822 – Phan Huy Ích, nhà văn hóa, chính khách Việt Nam (s. 1750)
 1842 – Henry Shrapnel, quân nhân, nhà phát minh người Anh (s. 1761)
 1879 – Adolf Anderssen, đấu thủ cờ vua người Đức (s. 1818)
 1881 – Aleksandr II, Hoàng đế Nga (s. 1818)
 1901 – Benjamin Harrison, tổng thống Mỹ thứ 23 (s. 1833)
 1918 – César Cui, nhà soạn nhạc người Nga (s. 1835)
 1925 – Lucille Ricksen, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1910)
 1938 – Nikolai Ivanovich Bukharin, chính khách, người trí thức người Nga (s. 1888)
 1941 – Elizabeth Madox Roberts, nhà thơ, tiểu thuyết gia người Mỹ (s. 1881)
 1943 – Stephen Vincent Benét, tác gia người Mỹ (s. 1898)
 1949 – Henri Giraud, tướng người Pháp (s. 1879)
 1963 – Austin Dobson, người đua xe người Anh (s. 1912)
 1965 – Corrado Gini, kĩ thuật viên thống kê người Ý (s. 1884)
 1965 – Fan S. Noli, giám mục, nhà thơ, chính khách người Albania (s. 1882)
 1965 – Vittorio Jano, kĩ sư người Ý (s. 1891)
 1972 – Tony Ray–Jones, nhà nhiếp ảnh người Anh (s. 1941)
 1975 – Ivo Andrić, nhà văn Nam Tư đoạt giải Nobel Văn học (s. 1892)
 1983 – Louison Bobet, vận động viên xe đạp người Pháp (s. 1925)
 1990 – Bruno Bettelheim, nhà tâm thần học người Mỹ (s. 1903)
 1990 – Karl Münchinger, người chỉ huy dàn nhạc người Đức (s. 1915)
 1995 – Leon Day, vận động viên bóng chày người Mỹ (s. 1916)
 1996 – Krzysztof Kieślowski, đạo diễn phim người Ba Lan (s. 1941)
 1998 – Bill Reid, nghệ sĩ người Canada (s. 1920)
 1998 – Hans von Ohain, kĩ sư người Đức (s. 1911)
 1999 – Lee Falk, họa sĩ biếm họa người Mỹ (s. 1911)
 1999 – Garson Kanin, nhà văn, người đạo diễn người Mỹ (s. 1912)
 1999 – Bidu Sayão, ca sĩ soprano người Brasil (s. 1902)
 2002 – Hans–Georg Gadamer, nhà triết học người Đức (s. 1900)
 2006 – Jimmy Johnstone, cầu thủ bóng đá người Scotland (s. 1944)
 2006 – Maureen Stapleton, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1925)
 2007 – Arnold Skaaland, đô vật Wrestling chuyên nghiệp người Mỹ (s. 1925)
 2014 – Ahmad Tejan Kabbah, tổng thống Sierra Leone thứ 3 (s. 1932)

Tham khảo

Tháng ba
Ngày trong năm


title: Priopus inflammatum

text:
Priopus inflammatum là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Treyvaux

text:
Treyvaux là một đô thị trong huyện Sarine thuộc bang Fribourg ở Thụy Sĩ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị của bang Fribourg


title: Hylaeus binotatus

text:
Hylaeus binotatus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Alfken mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1914


title: Caecum maori

text:
Caecum maori là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Caecidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Caecum


title: 4366 Venikagan

text:
4366 Venikagan (1979 YV8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 12 năm 1979 bởi L. V. Zhuravleva ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4366 Venikagan

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Saint-Étienne-de-Lisse

text:
Saint-Étienne-de-Lisse  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 15 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintetiennedelisse


Giải KCFCC cho kịch bản chuyển thể hay nhất là một giải của KCFCC dành cho kịch bản chuyển thể của một phim, được bầu chọn là hay nhất. Giải này được lập từ năm 2004.

Các kịch bản phim đoạt giải

Thập niên 2000

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website chính thức

Giải thưởng KCFCC


title: Microdytes shunichii

text:
Microdytes shunichii là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Satô miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Microdytes