title: Đầu tư quốc tế

text:
Đầu tư quốc tế là một quá trình trong đó có sự di chuyển vốn từ quốc gia này sang quốc gia khác để thực hiện các dự án đầu tư nhằm đưa lại lợi ích cho các bên tham gia.

Đầu tư quốc tế là một tất yếu khách quan do sự khác nhau về nhu cầu và khả năng tích lũy vốn của các quốc gia, do việc tím nơi kinh doanh có lợi của các doanh nghiệp, do viêc gặp gỡ lợi ích giữa các bên, do việc tránh các hàng rào thuế quan và phi thuế quan cũng như do các nguyên nhân chính trị và kinh tế xã hội khác.
Đầu tư quốc tế đưa đến những tác động tích cực khác nhau đối với bên đi đầu tư và bên nhận đầu tư, đồng thời có thể đưa lại cả tác động tiêu cực. Điều đó phụ thuộc nhiều vào những yếu tố khách quan và chủ quan khác nhau, trước hết là phụ thuộc vào chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài và trình độ tổ chức, quản lý của cán bộ.
Đầu tư nước ngoài ở các nhóm nước có sự khác nhau về quy mô, về cơ cấu, về chính sách cũng như đưa đến những tác động khác nhau. Việc nghiên cứu đặc điểm cơ bản của đầu tư quốc tế hiện nay có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng đối với một quốc gia.
Những loại vốn đầu tư:
Ngoại tệ mạnh và nội tệ.
Hiện vật hữu hình.
Hàng hóa vô hình.
Các phương tiện đầu tư đặc biệt khác.

Đặc điểm của đầu tư quốc tế
Mang đặc điểm của đầu tư nói chung
Tính sinh lãi.
Tính rủi ro.
Chủ sở hữu đầu tư là người nước ngoài
Các yếu tố đầu tư di chuyển ra khỏi biên giới.

Vai trò và tác động của đầu tư quốc tế

Đối với nước xuất khẩu vốn đầu tư

Tác động tích cực:
Giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.
Giúp xây dựng được thị trường cung cấp nguyên vật liệu ổn định.
Giúp bành trướng sức mạnh kinh tế,nâng cao uy tín trên thị trường quốc tế.
Giúp phân tán rủi ro,do tình hình kinh tế - chính trị bất ổn.
Giúp thay đổi cơ cấu kinh tế trong nước theo hướng có hiệu quả

Tác động tiêu cực:
Chủ đầu tư có thể gặp rủi ro lớn nếu không hiểu biết về môi trường đầu tư.
Dẫn tới làm giảm việc làm ở nước chủ đầu tư.
Có thể xảy ra hiện tượng chảy máu chất xám trong quá trình chuyển giao công nghệ.
Nếu không có định hướng và chính sách thích hợp thì các nhà kinh doanh không muốn kinh doanh trong nước mà chỉ muốn kinh doanh ở nước ngoài,gây ra sự tụt hậu của nước chủ vốn đầu tư.

Đối với nước tiếp nhận vốn đầu tư

Đối với các nước tư bản phát triển
Giúp giải quyết những vấn đề khó khăn về kinh tế và xã hội trong nước.
Giúp cải thiện cán cân thanh toán.
Giúp tạo công ăn việc làm mới.
Giúp tăng thu ngân sách dưới hình thức các loại thuế
Tạo môi trường cạnh tranh để thúc đẩy sự phát triển của kinh tế và thương mại.
Giúp học hỏi kinh nghiệm quản lý tiên tiến của nước ngoài

Đối với các nước chậm phát triển và đang phát triển
Giúp đẩy nhanh tốc độ phát triển của nền kinh tế.
Giúp thu hút lao động, tạo việc làm, giải quyết một phần nạn thất nghiệp.
Góp phần cải tạo môi trường cạnh tranh.
Góp phần tạo điều kiện tiếp nhận khoa học công nghệ,kỹ thuật từ nước ngoài.

Tác động tiêu cực:
Có thể dẫn tới tình trạng khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách thái quá,gây hậu quả ô nhiễm môi trường một cách nghiêm trọng.
Gây ra sự phân hóa,tăng khoảng cách phát triển giữa các vùng và giữa các tầng lớp dân cư với nhau.
Có thể làm tăng các vấn đề về tệ nạn xã hội,dịch bệnh.
Có thể bị ảnh hưởng hoặc lệ thuộc vào những yêu cầu từ phía chủ đầu tư.

Một số lý thuyết đầu tư quốc tế

Lý thuyết chi phí cận biên

Lý thuyết về chu kỳ sống quốc tế của sản phẩm

Lý thuyết về quyền lực thị trường

Lý thuyết chiết trung

Tham khảo

Tài liệu Quan hệ kinh tế quốc tế - GS-PTS Tô Xuân Dân, PTS Vũ Chí Lộc

Kinh tế học quốc tế
Đầu tư
Kinh tế


title: Albert Fert

text:
Albert Fert (sinh ngày 7 tháng 3 năm 1938) là một nhà vật lý người Pháp. Ông hiện làm giáo sư tại Đại học Paris-Sud 11 và là phụ trách một phòng thí nghiệp hợp tác của CNRS (Trung tâm nghiên cứu khoa học Pháp) và Tập đoàn Thales. Ông được nhận giải thưởng Nobel Vật lý năm 2007 cùng với nhà vật lý người Đức Peter Grünberg nhờ những khám phá về Hiệu ứng từ điện trở khổng lồ. Ông là nhà vật lý người Pháp đầu tiên giành giải thưởng này kể từ năm 1997.

Tiểu sử

Albert Fert sinh ngày 7 tháng 3 năm 1938 tại Carcassonne, một thành phố nhỏ phía Nam nước Pháp.

Từ năm 1957 đến năm 1962, Fert học tại Đại học Sư phạm phố Ulm (École normale supérieure (Ulm), thường viết tắt là ENS Ulm). Năm 1963 ông làm luận văn thạc sĩ (thèse de 3ème cycle) tại Viện nghiên cứu điện tử Orsay (Institut d'Electronique Fondamentale (Orsay)) và đến năm 1970 thì lấy bằng tiến sĩ (Doctorat es Sciences Physiques) tại Đại học Paris-Sud 11.

Từ năm 1970, Albert Fert bắt đầu phụ trách một nhóm nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm vật lý chất rắn Orsay (Laboratoire de physique des solides d'Orsay) và đến năm 1976 thì trở thành giáo sư chính thức tại Đại học Paris-Sud 11.

Năm 1975, giáo sư Michel Jullière thuộc trường INSA de Rennes (Viện Khoa học Ứng dụng quốc gia tại Rennes) phát hiện ra hiệu ứng từ điện trở trở đường ngầm (Tunnel magnetoresistance - TMR). Phát triển từ khám phá này, năm 1988, hai nhóm nghiên cứu của Albert Fert ở Orsay và của Peter Grünberg ở Trung tâm nghiên cứu Jülich (Forschungszentrum Jülich GmbH, Đức) đã độc lập tìm ra Hiệu ứng từ điện trở khổng lồ (Giant magnetoresistance effect - GMR), hiệu ứng đã mở đường cho một hướng nghiên cứu mới - Điện tử học spin (Spintronics). GMR cũng giúp phát triển nên những công cụ đọc nhạy cảm để lấy dữ liệu từ các ổ đĩa cứng máy tính, iPod và các thiết bị kỹ thuật số khác. Nó cũng giúp thu nhỏ tối đa các loại đĩa cứng trong những năm gần đây.

Năm 1995, Albert Fert trở thành giám đốc nghiên cứu của một phòng thí nghiệm vật lý hợp tác giữa CNRS (Trung tâm nghiên cứu khoa học Pháp) và Tập đoàn Thales. Từ năm 2004, Fert được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học Pháp (Académie des sciences).

Ngày năm 2007, Ủy ban Giải thưởng Nobel đã công bố Albert Fert và Peter Grünberg là hai người được trao Giải Nobel Vật lý năm 2007 cho việc tìm ra Hiệu ứng từ điện trở khổng lồ. Hai người sẽ được chính thức trao giải thưởng này vào ngày 10 tháng 12 năm 2007 tại Stockholm. Albert Fert là nhà khoa học Pháp đầu tiên có vinh dự này kể từ năm 1997 khi Claude Cohen-Tannoudji (cũng là một cựu học sinh của ENS Ulm) được trao giải vì những nghiên cứu về phương pháp làm lạnh và bẫy nguyên tử bằng laser. Theo Georges Charpak (nhà vật lý người Pháp đoạt giải Nobel Vật lý năm 1992) thì Albert Fert là một con người tuyệt vời và Charpak đã liên tục đề cử Fert cho giải Nobel từ 4 năm nay

Giải thưởng
 1994 - Giải thưởng quốc tế về vật liệu mới (International Prize for New Materials) của Hội Vật lý Mỹ
 1994 - Giải thưởng lớn Jean Ricard cho Vật lý (Grand prix de physique Jean Ricard) của Hội Vật lý Pháp
 1994 - Giải thưởng của Hiệp hội Vật lý từ học lý thuyết và ứng dụng quốc tế (International Union of Pure and Applied Physics Magnetism)
 2003 - Huy chương vàng của Trung tâm nghiên cứu Khoa học quốc gia Pháp
 2006 - Giải Wolf Vật lý (Wolf Prize in Physics)
 2007 - Giải thưởng Nhật Bản (日本国際賞)
 2007 - Giải Nobel Vật lý

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tiểu sử Albert Fert trên trang chủ của CNRS (tiếng Anh) và (tiếng Pháp)
 Thông báo chính thức của Ủy ban Nobel về việc trao giải Nobel Vật lý 2007
  Hai nhà khoa học châu Âu đoạt giải Nobel Vật lý, VnExpress

Nhà vật lý Pháp
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Người Pháp đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Wolf Vật lý
Nhà vật lý thực nghiệm
Sinh viên Đại học Paris
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp


title: Gessate

text:
Gessate là một đô thị ở tỉnh Milano, vùng Lombardia của Italia, khoảng 25 km về phía đông bắc của Milano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.496 và diện tích là 7,8 km².

Đô thị Gessate gồm cácfrazione (subdivision) Villa Fornaci.

Gessate giáp các đô thị sau:Cambiago, Masate, Pessano con Bornago, Inzago, Gorgonzola and, Bellinzago Lombardo.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.gessate.mi.it

Đô thị Thành phố đô thị Milano
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Chrysolina masoni

text:
Chrysolina masoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Daccordi miêu tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolina


title: Liprus geminatus

text:
Liprus geminatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Wang miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Liprus


title: Courboin

text:
Courboin  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Saint-Privé, Yonne

text:
Saint-Privé là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté.

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Privé trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Saint-Privé trên trang mạng của Insee
 Saint-Privé sur le site du Quid
 Localisation de Saint-Privé sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Saint-Privé sur Mapquest

Saint-Prive


title: Sphecodes politulus

text:
Sphecodes politulus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1937


title: Gonomyia cultriformis

text:
Gonomyia cultriformis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Hoplasoma thailandicum

text:
Hoplasoma thailandicum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Hoplasoma


title: Eana

text:
"Argyroptera" redirects here, but might actually refer to Aethes (see below).

Eana là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Synonyms
Obsolete danh pháp khoa họcs for this genus are:
 Ablabia Hübner, 1825
 Argyroptera Duponchel, 1834 (but see below)
 Eutrachia Hübner, 1822
 Nephodesma Stephens, 1834 (unjustified emendation)
 Nephodesme Hübner, 1825
 Subeana Obraztsov, 1963

Các loài
Có 36 loài trong chi này đã được phát hiện:

 Eana agricolana (Kennel, 1919)
 Eana andreana (Kennel, 1919)
 Eana antiphila (Meyrick, 1913)
 Eana argentana (Clerck, 1759)
 Eana biruptana (Oberthür, 1922)
 Eana canescana (Guenee, 1845)
 Eana caradjai Razowski, 1965
 Eana clercana (Joannis, 1908)
 Eana cottiana (Chrétien, 1898)
 Eana cyanescana (Réal, 1953)
 Eana derivana (Laharpe, 1858)
 Eana dominicana (Kennel, 1919)
 Eana filipjevi (Réal, 1953)
 Eana freii (Weber, 1945)
 Eana georgiella (Hulst, 1887)
 Eana herzegovinae Razowski, 1959
 Eana idahoensis Obraztsov, 1963
 Eana incanana

 Eana incognitana Razowski, 1959
 Eana incompta Razowski, 1971
 Eana italica (Obraztsov, 1950)
 Eana jaeckhi Razowski, 1959
 Eana joannisi (Schawerda, 1929)
 Eana maroccana Filipjev, 1935
 Eana nervana (Joannis, 1908)
 Eana nevadensis (Rebel, 1928)
 Eana osseana (Scopoli, 1763)
 Eana pallifrons Razowski, 1958
 Eana penziana (Thunberg & Becklin, 1791)
 Eana rundiapicana Razowski, 1959
 Eana samarcandae Razowski, 1958
 Eana schonmanni Razowski, 1959
 Eana similis Razowski, 1965
 Eana tibetana (Caradja, 1939)
 Eana vetulana (Christoph, 1881)
 Eana viardi (Réal, 1953)

Tham khảo

  (2009a): Online World Catalogue of the Tortricidae – Eana genus account. Version 1.3.1. Truy cập 2009-JAN-20.
  (2009b): Online World Catalogue of the Tortricidae – Eana species list. Version 1.3.1. Truy cập 2009-JAN-20.
  (2005): Markku Savela's Lepidoptera và some other life forms – Eana. Version of 2005-SEP-14. Truy cập 2010-APR-14.

Cnephasiini


title: Trifurcula josefklimeschi

text:
Trifurcula josefklimeschi là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. It is found phía nam line running from Pháp to Cộng hòa Séc và Ukraina.

Sải cánh dài 4.9-6.5 mm đối với con đực và 4.9-6.1 mm đối với con cái. Adults emerge from cuối tháng 5 đến giữa tháng 9. There might be two generations per year.

Ấu trùng ăn Dorycnium hirsutum và Dorycnium pentaphyllum. The mine the leaves of their host plant.

Tham khảo

Liên kết ngoài
bladmineerders.nl
Fauna Europaea
Nepticulidae và Opostegidae of the world

Trifurcula
Côn trùng châu Âu


title: Philautus leitensis

text:
Philautus leitensis là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Philippines.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Diesmos, A., Alcala, A., Brown, R., Afuang, L., Gee, G., Hampson, K., Diesmos, M.L., Mallari, A., Ong, P., Ubaldo, D.& Gutierrez, B. 2004. Philautus leitensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Động vật lưỡng cư Philippines
L
Động vật đặc hữu Philippines


title: 1308

text:
Năm 1308 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

 18 tháng 3 – Yuriy I của Halych
 1 tháng 5 – Albrecht I của Đức, Công tước Áo (bị giết) (sinh 1255)
 10 tháng 9 – Thiên hoàng Go-Nijō Nhật Bản (sinh 1285)
 10 tháng 10 – Patrick Dunbar, 8th Earl of Dunbar
 8 tháng 11 – Duns Scotus, nhà triết học Scotland
 December 21 – Henry I của Hesse (sinh 1244)
 ngày không rõ
 Vakhtang III của Georgia (sinh 1276)
 Andrea Morisco
 Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông

Năm 1308


title: Giáo hoàng đối lập Pascalê

text:
Pascalê (tiếng Latinh: Paschalis, tiếng Hy Lạp: Πασχάλης) là một Giáo hoàng đối lập của Giáo hội công giáo Rôma vào năm 687  Ông là người đối lập với giáo hoàng Sergius và ngụy giáo hoàng Theodore.

Chú thích

P


title: Chí Linh

text:
Chí Linh là một thành phố nằm ở phía bắc tỉnh Hải Dương, Việt Nam.

Địa lý

Vị trí địa lý
Thành phố Chí Linh nằm ở phía bắc của tỉnh Hải Dương, nằm cách thành phố Hải Dương khoảng 40 km về phía bắc, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 70 km về phía đông bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị xã Kinh Môn và thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
Phía tây giáp huyện Gia Bình, huyện Lương Tài và thị xã Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh và huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang
Phía nam giáp huyện Nam Sách
Phía bắc giáp huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.

Chí Linh nằm trong vùng tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, có đường giao thông thuận lợi. Đường bộ có quốc lộ 18 chạy dọc theo hướng đông - tây qua trung tâm thành nối liền Hà Nội - Quảng Ninh, đường Quốc lộ 183 nối Quốc lộ 5 và đường 18, đường 37 là đường vành đai chiến lược quốc gia từ trung tâm thành phố đi tỉnh Bắc Giang. Đường thủy có chiều dài 40 km đường sông bao bọc phía đông, tây, nam của thành phố thông thương với Hải Phòng, Bắc Giang, Bắc Ninh.

Điều kiện tự nhiên
Phía bắc và đông bắc của thành phố là vùng đồi núi thuộc cánh cung Đông Triều, ba mặt còn lại được bao bọc bởi sông Kinh Thầy, sông Thái Bình và sông Đông Mai.

Thành phố có diện tích tự nhiên 282,91 km², là đơn vị hành chính cấp huyện có diện tích lớn nhất tỉnh. Trong đó, 13 xã, phường là miền núi, chiếm 76% diện tích và 56% dân số của toàn thành phố.

Dân số: Năm 2002, huyện Chí Linh có 146.752 người, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên 9,48%, cơ cấu dân số:
 Từ 1 đến 9 tuổi: 40.668 người
 Từ 10 đến 14 tuổi: 16.522 người
 Từ 15 đến 29 tuổi: 41.500 người
 Từ 30 đến 44 tuổi: 25.955 người
 Từ 55 đến 60 tuổi: 12.344 người
 Từ 60 tuổi trở lên: 9.718 người.

Số lao động làm việc trong các ngành: 71.925 người, trong đó:
 Lao động nông - lâm nghiệp - thủy sản: 55.855 người
 Lao động công nghiệp - xây dựng: 7.767 người
 Lao động dịch vụ: 8.273 người

Lao động do cấp huyện là 65.558 người, trong đó:
 Lao động nông - lâm nghiệp - thủy sản: 54.019 người
 Lao động công nghiệp - xây dựng: 4.983 người
 Lao động dịch vụ: 6.556 người.

Địa hình: Thành phố Chí Linh đa dạng phong phú, có diện tích đồi núi, đồng bằng xen kẽ, địa hình dốc bậc thang từ phía bắc xuống phía nam, nhìn chung địa hình chia làm 3 tiểu vùng chính:
Khu đồi núi bao gồm rừng tự nhiên và rừng trồng, càng về phái Bắc đồi núi càng cao, đỉnh cao nhất là Dây Diều cao 616m, đèo Trê cao 536m
Khu đồi bát úp gó lượn sóng xen kẽ bãi bằng, đồi ở đây không cao lắm, trung bình từ 5-60m, có độ dốc từ 10-150, xen kẽ là những bãi bằng có độ cao bình quân +2,5 m
Khu bãi bằng phù sa mới, phân bố ở phía nam đường 18, địa hình tương đối bằng phẳng, càng về phía Nam càng trũng, có nơi cốt đất chỉ +0,8m.

Khí hậu:
Chí Linh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa.
Có 2 mùa rõ rệt: mùa khô hanh lạnh từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau và mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 9 hàng năm.
Nhiệt độ trung bình năm 23 °C
Tháng có nhiệt độ thấp nhất là tháng 1 và tháng 2 (khoảng 10-12 °C)
Tháng có nhiệt độ cao nhất là tháng 6 và tháng 7 (khoảng 37-38 °C).
 Lượng mưa trung bình hàng năm 1.463 mm, tổng tích ôn khoảng 82.000
 Độ ẩm tương đối trung bình là 81,6%.

Do đặc điểm của địa hình, địa mạo nên khí hậu Chí Linh được chia làm 2 vùng:
Khí hậu vùng đồng bằng phía nam mang đặc điểm khí hậu như các vùng đồng bằng trong tỉnh
Khí hậu vùng chiếm diện tích phần lớn trong vùng, do vị trí địa lý và địa hình nên mùa đông ở đây lạnh hơn vùng khí hậu đồng bằng.

Thủy văn: Chí Linh là nơi:
 Sông Lục Nam hợp lưu với sông Thương tại xã Hưng Đạo, sông Thương hội lưu với sông Cầu tại phường Phả Lại thành sông Thái Bình
 Sông Đuống hợp lưu với sông Thái Bình: phường Cổ Thành
 sông Kinh Thầy lấy nước từ sông Thái Bình: Cổ Thành
 Sông Đông Mai lấy nước từ sông Kinh Thầy: phường Văn Đức, chảy lên phía bắc.

Thành phố Chí Linh có nguồn nước phong phú bởi có sông Kinh Thầy, Thái Bình, Đông Mai bao bọc, có kênh mương trung thủy nông từ Phao Tân đến An Bài dài 15,5 km chạy qua những cánh đồng canh tác chính của huyện, có nguồn nước của nhà máy điện Phả Lại cung cấp quanh năm. Ngoài ra còn có 33 hồ đập với tổng diện tích tự thủy 409 ha, đặc biệt có nguồn nước ngầm sạch trữ lượng lớn.

Đất đai: Tổng diện tích của thành phố Chí Linh là 29.618 ha, chia ra:
Đất nông nghiệp 9.784 ha, chiểm tỉ lệ 33,03%
Đất lâm nghiệp 14.470 ha, chiếm tỉ lệ 48,86%
Đất chuyên dùng 2.467 ha, chiếm tỉ lệ 8,33%
Đất ở 1.110 ha, chiếm tỉ lệ 3,75%
Đất khác 1.787 ha, chiếm tỉ lệ 6,03%.

Đất Chí Linh được hình thành từ 2 nhóm chính, nhóm đất đồi núi được hình thành tại chỗ, phát triển trên các đá sa thạch; nhóm đất thủy thành do phù sa sông Kinh Thầy và Thái Bình bồi tụ. Theo tài liệu của Viện nông hoá thổ nhưỡng Việt Nam, đất nông nghiệp được phân loại như sau:
Địa hình: cao 21%, vàn 47,2%, thấp 27,5%, trũng 4,3%
Thành phần cơ giới: đất thị nhẹ 42,2%, thịt trung bình 28,1%, nặng 29,7%
Độ chua: cấp I: 74,5%, cấp II: 15%, cấp III: 8%, cấp IV: 2,5%.

Rừng: Thành phố Chí Linh có 14.470 ha đất đồi rừng, trong đó rừng trồng 1.208 ha, rừng tự nhiên 2.390 ha. Rừng tự nhiên có nhiều loại gỗ quý, ước khoảng 140.000 m³, có nhiều loại động thực vật đặc trưng cung cấp nguồn dược liệu cho y học. Rừng trồng chủ yếu là keo tai tượng, bạch đàn và rừng thông thuộc khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.

Khoáng sản: Thành phố Chí Linh tuy không nhiều về chủng loại, nhưng có loại có trữ lượng lớn và giá trị kinh tế như: đất Cao lanh trữ lượng 40 vạn tấn, sét chịu lửa 8 triệu tấn, đá, cát vàng xây dựng, mỏ than nâu trữ lượng hàng tỉ tấn.

Lịch sử
Địa danh Chí Linh gắn với nhiều nhân vật lịch sử và anh hùng dân tộc như Dương Huy, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Thị Duệ, Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Nguyễn Thái Học, Mạc Đĩnh Chi, Mạc Hiển Tích, Trần Khánh Dư, Trần Quốc Chẩn,  Trần Ích Phát, 5 đức Thánh họ Vương, Pháp Loa, Huyền Quang...

Chí Linh được hình thành từ lâu đời, đến thời Hậu Ngô Vương vùng núi Côn Sơn với lợi thế về vị trí địa lý đã trở thành căn cứ quân sự lớn của Dương Huy mà đích thân vua Ngô Xương Văn phải đem quân đánh dẹp. Thu phục được Dương Huy, Ngô Xương Văn vẫn cho ông giữ chức thứ sử cũ và cai quản vùng đất châu Vũ Ninh. Năm 965, vua Nam Tấn Vương Ngô Xương Văn mất, các tướng ở khắp nơi nổi lên để cùng tranh giành ngôi Vua. Lịch sử gọi đó là loạn 12 sứ quân. Tuy nhiên, cánh quân của Dương Huy không nằm trong danh sách 12 sứ quân. Vì cánh quân của ông và địa bàn của ông bị cánh quân của Nguyễn Thủ Tiệp đánh bại, vùng đất của ông bị Nguyễn Thủ Tiệp chiếm và tự xưng Vũ Ninh Vương. Thời điểm xảy ra loạn 12 sứ quân, vùng đất Chí Linh nằm trong địa phận quản lý của sứ quân Nguyễn Thủ Tiệp.

Năm 981 vua Lê Đại Hành đã chọn An Lạc, Tân Dân là cơ sở chỉ huy chống quân xâm lược Tống tại đất Doanh Vạn (Ải Vạn), Vua Lê Hoàn dựng đại bản doanh tại Đồng Dinh, đặt Nội Xưởng làm nơi rèn vũ khí, khí giới, đặt Bàn Cung trên núi Bàn Cung để làm nơi bàn bạc việc quân cơ với các tướng lĩnh, núi Doanh Vạn được chọn để cắm cờ hiệu, núi Sơn Đụn là nơi tích trữ, cất giấu lương thực nuôi quân…Từ đại bản doanh này, cuối tháng 4 năm 981, Vua Lê Hoàn đã chỉ huy quân Đại Cồ Việt đánh thắng trận Bạch Đằng, giết chủ tướng giặc Hầu Nhân Bảo cùng hàng vạn quân giặc vùi xác dưới đáy Bạch Đằng giang và giành chiến thắng trong cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược cuối mùa xuân năm 981.

Đến thế kỷ XIII, vùng đất Chí Linh lại một lần nữa được lựa chọn trở thành đại bản doanh chống quân Nguyên Mông và là chiến trường nơi diễn ra trận đánh Vạn Kiếp nổi tiếng trong lịch sử thời nhà Trần, dưới sự chỉ huy Trần Quốc Tuấn. Đại bản doanh và chiến trường Vạn Kiếp năm xưa, nay thuộc xã Hưng Đạo, nằm phía tây bắc của thành phố. Trong 3 cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông, Vạn Kiếp có vai trò lớn trong 2 cuộc kháng chiến lần 2 năm 1285 và lần 3 cuối năm 1287 đầu năm 1288. Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần 2 năm 1285, Vạn Kiếp diễn ra một trận đánh lớn khi quân Nguyên theo đường bộ từ Lạng Sơn kéo về Thăng Long, làm tiêu hao sinh lực địch. Tổng cộng quân số của Vua tôi nhà Trần do Vua Trần Nhân Tông và Trần Hưng Đạo chỉ huy ở chiến trận Vạn Kiếp lên tới gần 30 vạn quân, còn quân của Thoát Hoan lên tới gần 50 vạn quân. Tại Vạn Kiếp, Trần Hưng Đạo đã bài binh bố trận sẵn để đợi địch. Trần Hưng Đạo lựa chọn các tướng dũng mãnh Phạm Ngũ Lão, Nguyễn Khoái giao chỉ huy đạo quân này. Vùng Vạn Kiếp có địa thế đồi núi giáp đường giáp sông, quân ta chiếm địa thế đánh cắt ngang vào đội hình địch khiến đầu cuối không cứu được nhau. Tiền quân của địch bị đánh ở Vạn Kiếp còn trung quân của địch cũng vẫn chưa qua được sông Lục Đầu cũng bị quân ta đánh mạnh khiến địch hoảng loạn dẫm đạp lên nhau khiến cầu phao bị đứt khiến rất nhiều quân lính bị chết dưới sông.

Trải qua các thời kỳ phong kiến Chí Linh đã được nhiều triều đại chọn là nơi xây dựng cung thành, tỉnh lỵ như thành Phao (Phả Lại) – đời nhà Mạc, thành Vạn (Tân Dân) trong vòng ba thế kỷ từng là trung tâm hành chính của thừa tuyên Hải Dương. Theo lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú dưới triều Lê Thánh Tông, “Quang thuận thứ 10 (1469) Lỵ sở Hải  Dương đặt tại Mạc Động, tục gọi Dịnh Vạn (tức cánh đồng Dinh bên bến Vạn). Lỵ sở Mạc Động có thành Vạn, trong thành có chợ, trên bến dưới thuyền, dân chúng khắp nơi họp chợ buôn bán tấp nập,đông vui, ở đây còn có đò ngang qua sông”.

Chí Linh còn có tên gọi là Bằng Châu hay Bằng Hà sau đó đổi tên là Phượng Hoàng và sau này là Chí Linh. Đến thơi Đồng Khánh Chí Linh Có 7 tổng 65 thôn.

Tháng 6 năm 1886, thực dân Pháp thành lập Nha Chí Linh thuộc phủ Nam Sách. Sau Cách mạng tháng 8, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đặt thành huyện Chí Linh. Tháng 4 năm 1947, huyện Chí Linh thuộc tỉnh Quảng Hồng; tháng 11 năm 1948, Chí Linh thuộc tỉnh Quảng Yên; từ tháng 2 năm 1955, Chí Linh thuộc tỉnh Hải Dương, ban đầu gồm thị trấn Phả Lại, thị trấn nông trường Chí Linh và 20 xã: An Lạc, Bắc An, Cẩm Lý, Chí Minh, Cổ Thành, Cộng Hòa, Đan Hội, Đồng Lạc, Hoàng Hoa Thám, Hoàng Tân, Hoàng Tiến, Hưng Đạo, Kênh Giang, Lê Lợi, Nhân Huệ, Tân Dân, Thái Học, Văn An, Văn Đức, Vũ Xá.

Ngày 21 tháng 1 năm 1957, chuyển 3 xã: Vũ Xá, Cẩm Lý, Đan Hội về huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang quản lý.

Ngày 27 tháng 3 năm 1978, thành lập thị trấn Sao Đỏ, thị trấn huyện lỵ huyện Chí Linh.

Ngày 16 tháng 1 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 19-CP. Theo đó, sáp nhập 3 thôn Phao Sơn, Thạch Thủy và Bình Giang của xã Cổ Thành vào thị trấn Phả Lại.

Ngày 14 tháng 1 năm 2002, giải thể thị trấn nông trường Chí Linh và thành lập thị trấn Bến Tắm trên cơ sở 412,88 ha diện tích tự nhiên và 5.703 nhân khẩu của xã Bắc An.

Ngày 24 tháng 9 năm 2009, thị trấn Sao Đỏ được công nhận là đô thị loại IV.

Cuối năm 2009, huyện Chí Linh có 20 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 3 thị trấn: Sao Đỏ (huyện lị), Phả Lại, Bến Tắm và 17 xã: An Lạc, Bắc An, Chí Minh, Cổ Thành, Cộng Hòa, Đồng Lạc, Hoàng Hoa Thám, Hoàng Tân, Hoàng Tiến, Hưng Đạo, Kênh Giang, Lê Lợi, Nhân Huệ, Tân Dân, Thái Học, Văn An, Văn Đức.

Ngày 12 tháng 2 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết 09/NQ-CP. Theo đó:
Thành lập thị xã Chí Linh trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện Chí Linh.
Chuyển 3 thị trấn: Bến Tắm, Phả Lại, Sao Đỏ và 5 xã: Chí Minh, Cộng Hòa, Hoàng Tân, Thái Học, Văn An thành 8 phường có tên tương ứng.

Sau khi thành lập, thị xã Chí Linh có 28.202,78 ha diện tích tự nhiên và 164.837 người với 20 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 8 phường: Bến Tắm, Chí Minh, Cộng Hòa, Hoàng Tân, Phả Lại, Sao Đỏ, Thái Học, Văn An và 12 xã: An Lạc, Bắc An, Cổ Thành, Đồng Lạc, Hoàng Hoa Thám, Hoàng Tiến, Hưng Đạo, Kênh Giang, Lê Lợi, Nhân Huệ, Tân Dân, Văn Đức.

Ngày 25 tháng 6 năm 2015, thị xã Chí Linh được công nhận là đô thị loại III.

Ngày 10 tháng 1 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 623/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2019). Theo đó:
Sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Kênh Giang vào xã Văn Đức.
Chuyển 6 xã: An Lạc, Cổ Thành, Đồng Lạc, Hoàng Tiến, Tân Dân, Văn Đức thành 6 phường có tên tương ứng.
Thành lập thành phố Chí Linh trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Chí Linh.

Sau khi thành lập, thành phố Chí Linh có 282,91 km² diện tích tự nhiên và 220.421 người với 19 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 14 phường và 5 xã.

Hành chính
Thành phố Chí Linh có 19 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 14 phường: An Lạc, Bến Tắm, Chí Minh, Cổ Thành, Cộng Hòa, Đồng Lạc, Hoàng Tân, Hoàng Tiến, Phả Lại, Sao Đỏ, Tân Dân, Thái Học, Văn An, Văn Đức và 5 xã: Bắc An, Hoàng Hoa Thám, Hưng Đạo, Lê Lợi, Nhân Huệ.

Xã hội

Giáo dục
Ngoài ra còn có Trường Đại học Sao Đỏ, trên 120 cơ quan đơn vị, nhà máy, xí nghiệp, doanh nghiệp đóng trên địa bàn.

Du lịch

Thành phố Chí Linh có phong cảnh đẹp và nhiều di tích lịch sử từ cấp địa phương đến cấp quốc gia. Trong đó có thể kể đến:
Chùa Côn Sơn có rừng thông, hồ, suối Côn Sơn và bàn cờ tiên nổi tiếng trong thơ Nguyễn Trãi. Tại đây còn có đền thờ Trần Nguyên Đán, đền thờ Trần Nguyên Hãn và đền thờ Nguyễn Trãi
 Đền Nam Tào, Đền Bắc Đẩu - Hai ngôi đền huyền thoại.
 Đền Kiếp Bạc nằm cạnh Lục Đầu Giang, nơi hợp lưu của sáu con sông (ngã sáu sông). Đền thờ Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn còn gọi là đền Đức Ông.
 Đền Thờ Vua Lê Đại Hành - thuộc phường An Lạc.
 Đền Cao thuộc phường An Lạc. Ở đây có bốn ngôi đền linh thiêng từ lâu đời, thờ năm anh em nhà họ Vương đã có công giúp vua Lê Đại Hành đánh thắng quân Tống do Hầu Nhân Bảo và Tôn Toàn Hưng chỉ huy năm 981.
 Đền Chu Văn An nằm trên núi Phượng Hoàng, thuộc phường Văn An; cách khu di tích Côn Sơn khoảng 4 km.
 Chùa Thanh Mai thuộc xã Hoàng Hoa Thám. Chùa Thanh Mai là ngôi chùa rất cổ, được xây dựng năm 1329 do Thiền sư Pháp Loa - Đệ nhị tổ của Thiền phái Trúc Lâm Yên tử sáng lập. Chùa được công nhận di tích lịch sử quốc gia năm 1992.
 Đền bà Chúa Sao Sa thờ nữ Tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng Việt Nam, bà Nguyễn Thị Duệ. Đền cũng thuộc phường Văn An; cách khu di tích Côn Sơn khoảng 5 km
 Đền Gốm thờ phó tướng Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư.
 Đền Mẫu Sinh thờ Mẫu, rất đặc biệt bởi được xây dựng trên lưng chừng núi Ngũ Nhạc với Hậu cung nằm trên một tảng đá lớn hình người phụ nữ đang nằm sinh con.
 Đền Khê Khẩu thờ tướng quân Trần Hiển Đức, người gốc Kinh Môn, gia nhập nghĩa quân của Trần Hưng Đạo từ những ngày đầu tiên. Ông đã lập nhiều chiến công, đóng góp không nhỏ vào chiến thắng lần thứ hai và ba của quân Trần. Đặc biệt trong trận Bạc Đằng Giang. Đền Khê Khẩu, nằm tại làng Khê Khẩu (Làng Viên), phường Văn Đức.
 Đền Quốc Phụ ở phường Chí Minh, thờ Trần Quốc Chẩn - một trong những danh tướng của nhà Trần.
 Chùa Ngũ Đài Sơn ở phường Hoàng Tiến - ngôi cổ tự mang đậm dấu ấn Thiền phái Trúc Lâm mà còn nổi danh với cảnh đẹp kỳ vĩ của 5 đỉnh núi thiêng. Là di tích lịch sử, văn hoá cấp tỉnh, thuộc cánh cung Đông Triều, chùa nằm dựa lưng vào núi Đống Thóc cao 293m, núi Hòn Phướn cao 531m (cao nhất tỉnh Hải Dương) có lịch sử cùng niên đại của am Bạch Vân - An Sinh, Đông Triều. Chùa có nhiều cảnh đẹp như Cổng Trời, Hòn ông Cóc, Hàm Long... Đứng trên Cổng Trời vào ngày thời tiết đẹp có thể nhìn ra tận Đồ Sơn, Hải Phòng, vịnh Hạ Long... Trên đỉnh Hòn Phướn là một thảo nguyên nhỏ, chỉ có cỏ tranh và thông, vào mùa Xuân ở trên này sương mù bao bọc, cảnh vật hư ảo rất đẹp.

Các di tích, danh thắng và cảnh trí thiên nhiên tuyệt vời như núi Nam Tào, Bắc Đẩu, Lục Đầu Giang,... tạo thành cụm du lịch lớn của tỉnh, bên cạnh các di tích lịch sử và thắng cảnh thiên nhiên còn có sân golf Ngôi Sao Chí Linh.

Giao thông
Có quốc lộ 18, quốc lộ 37 chạy qua. Ngoài ra còn có dự án đường cao tốc Nội Bài – Bắc Ninh – Hạ Long, đường sắt Yên Viên - Cái Lân hiện đang được đầu tư xây dựng.

Để đến Chí Linh, bạn có thể đi bằng nhiều phương tiện khác nhau như xe máy, ô tô, xe buýt,...

Có 3 tuyến xe buýt đi qua Chí Linh
Bến xe Bắc Ninh - Sao Đỏ (xe buýt Bắc Ninh)
 Tần suất: 5→7→10→15→25 phút/chuyến
 Thời gian hoạt động: 5h → 21h
 Thời gian 1 lượt đi: 1 tiếng 15 phút
 Lộ trình chiều đi: Bến xe Bắc Ninh (điểm đầu) ↔ Trần Hưng Đạo ↔ Chợ Nhớn ↔ Ngã 6 TP. Bắc Ninh ↔ Trần Hưng Đạo ↔ Trường THPT Hàn Thuyên ↔ Gần trường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh ↔ Cầu 18 (cầu Đại Phúc) ↔ Quốc lộ18 ↔ Trường CĐ Ngoại ngữ Công nghệ Việt Nhật ↔ KCN Quế Võ I ↔ TT. Phố Mới ↔ BVĐK Quế Võ ↔ Chùa Diên Quang ↔ Đông Du ↔ Châu Cầu ↔ Bình Than (gần cầu Bình Than) ↔ Cầu Phả Lại ↔ Lục Đầu Giang (Phả Lại) ↔ Nhà máy Nhiệt điện Phả Lại ↔ Ngã 3 Thủy ↔ Ga Cổ Thành ↔ Văn An ↔ Dốc Mật (gần KĐT KDC Hồ Mật Sơn) ↔ Cung thiếu nhi Hồ Mật Sơn (gần Bệnh viện ĐK Chí Linh) ↔ Ngã 3 Sao Đỏ (KS Sao Đỏ, gần ĐH Sao Đỏ) ↔ Cây xăng Côn Sơn (gần cổng chợ Sao Đỏ) ↔ KĐT Việt Tiên Sơn (điểm cuối)
 Lộ trình chiều về: Ngược lại.

TP. Hải Dương - TP. Uông Bí (xe buýt Hải Dương)
 Tần suất: 20 → 30 phút/chuyến.
 Thời gian hoạt động: 5h30 → 19h
 Thời gian 1 lượt đi: 2 tiếng 40 phút
 Lộ trình: Bến xe Hải Tân → Lê Thanh Nghị → Ngã tư Máy sứ → Điện Biên Phủ → Quốc lộ 5 → Quốc lộ 37 → Phường Sao Đỏ → Quốc lộ 18 → Đông Triều → Mạo Khê → TP. Uông Bí.

TP. Hải Dương - Bắc Giang (xe buýt Hải Dương)
 Tần suất: 30 phút/chuyến
 Thời gian hoạt động: 5h30 → 18h30
 Thời gian 1 lượt đi: 2 tiếng 30 phút
 Lộ trình: Bến xe phía tây → Nguyễn Lương Bằng → Ngã tư Máy Sứ → Lê Thanh Nghị → Ngã ba Cầu Cất → Thống Nhất → Bạch Đằng → Trần Hưng Đạo → Cầu vượt Phú Lương → Quốc lộ 5 → Ngã ba Tiền Trung → Quốc lộ 37 → Phường Sao Đỏ → Hồ Côn Sơn → Ngã ba Đa Cóc → Cầu Cẩm Lý → Ngã tư Thân → Bến xe Lục Nam.

Danh nhân
Địa danh Chí Linh gắn với tên tuổi của các nhân vật lịch sử và anh hùng dân tộc sau:
Thiền sư Pháp Loa: ông có tục danh là Đồng Kiên Cương, là người thuộc hương Cửu La, huyện Nam Sách. Năm 1304 ông xuất gia theo Điều Ngự Trần Nhân Tông tu hành tại chùa Yên Tử và trở thành người kế thừa của Thiền phái Trúc Lâm. Năm 1329, ông cho xây dựng hai ngôi chùa là Thanh Mai và Côn Sơn. Ngày 03/3/1330, ông viên tịch tại chùa Quỳnh Lâm, sau theo di chúc của ông, các phật tử đã đưa pháp thể của ông về nhập tháp tại chùa Thanh Mai, Chí Linh. Cảm mến công đức của ông, vua Anh Tông sắc phong danh hiệu Đại Tuệ Tịnh Tri Đức thiền sư, tên tháp là Viên Thông bảo tháp.
Trần Hưng Đạo (1226 - 1300): Trần Quốc Tuấn là chủ soái của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông thời Trần. Ông đóng đại bản doanh tại Vạn Kiếp. Những năm cuối đời ông sống ở Vạn Kiếp và mất tại đây.
Nguyễn Thị Duệ: nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng Việt Nam.
Trần Nguyên Đán: Đại tư đồ triều Trần, là ông ngoại của Nguyễn Trãi. Ông ở ẩn tại Chi Ngại, Chí Linh.
Nguyễn Trãi: thuở nhỏ sinh sống ở Chí Linh. Sau này, nhiều năm ông ở ẩn tại chùa Côn Sơn, Chí Linh.
Chu Văn An: mở trường dạy học trên núi Phượng Hoàng, thuộc phường Văn An (ngày nay), Chí Linh.
Mạc Đĩnh Chi (1272 - 1346) Tự là Tiết Phu, người làng Lũng Động, huyện Chí Linh (nay là xã Nam Tân, Nam Sách). Ông thông minh hơn người song vóc dáng nhỏ bé, tướng mạo xấu xí. Mạc Đĩnh Chi đỗ trạng nguyên năm 1304, sau đi sứ Cao Ly, được phong trang nguyên ở đây, người ta gọi là Lưỡng quốc trạng nguyên.

Làng nghề
Các làng nghề, ngành nghề ở Chí Linh chủ yếu phát triển ở nhóm sản xuất vật liệu xây dựng như:

 Nghề sản xuất vật liệu xây dựng ở Mật Sơn
 Nghề hát chầu văn thôn An Mô
 Nghề sản xuất vật liệu xây dựng làng Tường
 Trồng na Hoàng Tiến
 Làng nghề quay vịt, gia cầm Thanh Tảo.

Chú thích

Tham khảo
 Cổng thông tin điện tử thành phố Chí Linh: http://chilinh.haiduong.gov.vn/default.aspx

Đô thị Việt Nam loại III


title: Melanotus spenceri

text:
Melanotus spenceri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Kytorhinus karasini

text:
Kytorhinus karasini là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Fischer de Waldheim miêu tả khoa học năm 1809.

Chú thích

Tham khảo

Kytorhinus


title: Sing, Luangnamtha

text:
Sing là một huyện (muang, mường)  thuộc tỉnh Luangnamtha ở tây bắc  Lào .

Hành chính

Chú thích

Huyện thị Lào


title: Meterana (bướm đêm)

text:
Meterana  là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae
Hadeninae


title: Teucholabis delandi

text:
Teucholabis delandi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Admetula marshalli

text:
Admetula marshalli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Admetula


title: Amarpatan

text:
Amarpatan là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Satna thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Amarpatan có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 358 mét (1174 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Amarpatan có dân số 16.365 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Amarpatan có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 71%, và tỷ lệ cho phái nữ là 54%. Tại Amarpatan, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh
Satna


title: Golden Disc Awards

text:
Giải thưởng đĩa vàng Golden Disc Awards () hay thường được gọi ngắn gọn là GDA, là một giải thưởng thành lập từ năm 1986 được trao hàng năm bởi Hiệp hội công nghiệp âm nhạc Hàn Quốc cho những thành tựu nổi bật trong ngành công nghiệp âm nhạc nước nhà. Nó còn được mệnh danh là Grammy của Hàn Quốc.

Biểu tượng
Biểu tượng của GDA là Bức tượng người phụ nữ thổi sáo () được thiết kế bởi giáo sư Kim Soo-Hyun ().

Các giải được trao từ trước tới nay
Hiện nay GDA trao 7 giải thưởng không giới hạn về thể loại, và 3 giải được trao cho Hip hop, Rock, Trot.

 Disk Daesang Award là giải thưởng được trao cho nghệ sĩ có album bán được nhiều nhất trong năm cho "album của năm" (Chỉ tính doanh số bán được trong nước). Doanh số album được tính dựa trên bảng xếp hạng Hanteo Chart
 Digital Daesang Award là giải thưởng được trao cho nghệ sĩ có bài hát xuất sắc nhất cho "Album nhạc số của năm" (Tính theo tổng số lượt download, nhạc nền cyworld, nghe online/streaming… từ những website của Hàn Quốc là Melon, Naver, Bugs, Dosirak, Soribada với tỉ lệ điểm của những trang web này là khác nhau)
 Disk Bonsang Award được trao cho những nghệ sĩ nằm trong top 5 album bán chạy nhất năm.
 Digital Bonsang Award được trao cho những nghệ sĩ nằm trong top 5 nghệ sĩ có single xuất sắc nhất xét trên điểm nhạc số.
 Best Producer Award được trao cho nhà sản xuất âm nhạc xuất sắc nhất của năm.
 Hip hop/Rap Award được trao cho nghệ sĩ Hip hop/Rap xuất sắc nhất của năm.
 Rock Record Award được trao cho nghệ sĩ Rock xuất sắc nhất của năm.
 Pop Record Award được trao cho nghệ sĩ Pop xuất sắc nhất của năm
 Trot Record Award được trao cho nghệ sĩ Trot xuất sắc nhất của năm.
 Popularity Awards được trao cho những nghệ sĩ được yêu mến nhất trong năm
(giải thưởng này được bầu chọn thông qua số vote của fan)

 Rookie Awards được trao cho những nghệ sĩ mới của năm. Gồm nhóm nhạc nam mới xuất sắc, nhóm nhạc nữ mới xuất sắc.
 Special Award là giải thưởng được trao cho nghệ sĩ hoặc đội ngũ sản xuất giành được nhiều quan tâm nhất hoặc đạt được những thành tích tiêu biểu trong những lĩnh vực khác thuộc ngành công nghiệp âm nhạc Hàn Quốc.
 Music Video của năm là giải thưởng được trao cho MV nổi bật nhất trong năm.

Những lễ trao giải gần đây

Danh sách nghệ sĩ giành giải Daesang

Album of the Year (Album Daesang)

Song of the Year (Digital Daesang)

Danh sách nghệ sĩ giành giải Bonsang

Album Bosang

Digital Bonsang

Nghệ sĩ mới của năm (Rookie of the Year Award)

Popularity Award

Giải thưởng cho các thể loại nhạc khác

Nghệ sĩ Rap/hip hop xuất sắc

Nghệ sĩ Rock xuất sắc

Nghệ sĩ Trot xuất sắc

Nghệ sĩ Pop xuất sắc

Music Video của năm

Music Video xuất sắc nhất

Đạo diễn MV xuất sắc nhất

Music Video được xem nhiều nhất

Các giải cho Producer (nhà sản xuất âm nhạc)

Producer xuất sắc nhất

Giải thưởng thành tựu đặc biệt (Special Achievement)

Những giải thưởng khác

Những người chiến thắng nhiều nhất

Thắng nhiều Daesang nhất (bao gồm cả Digital Daesang Và Album Deasang)

Thắng nhiều giải nhất

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Golden Disk Awards  - Official Website

Giải thưởng âm nhạc Hàn Quốc
Giải thưởng thành lập năm 1986
Sự kiện thường niên ở Hàn Quốc
Khởi đầu năm 1986 ở Hàn Quốc


title: Tôi có một giấc mơ (định hướng)

text:
Tôi có một giấc mơ (tiếng Anh: I Have a Dream) có thể là:

Tôi có một giấc mơ, bài diễn văn nổi tiếng của Martin Luther King
I Have a Dream, một ca khúc của ban nhạc ABBA và được cover bởi nhiều nghệ sĩ khác sau đó
 "I Have a Dream", bài hát của ban nhạc người Phần Lan L'Amourder (Sielun Veljet)


title: Acrocercops clepsinoma

text:
Acrocercops clepsinoma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Tamil Nadu, Ấn Độ. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: HMS Triumph (R16)

text:
HMS Triumph (R16) là một tàu sân bay thuộc lớp Colossus của Hải quân Hoàng gia Anh. Được hoàn thành và đưa ra hoạt động khi Chiến tranh Thế giới thứ hai đã kết thúc, HMS Triumph đã được sử dụng rộng rãi trong Chiến tranh Triều Tiên, rồi được cải biến thành một tàu sửa chữa hạng nặng trước khi được cho ngừng hoạt động vào năm 1975, và tháo dỡ vào năm 1981.

Thiết kế và chế tạo
Triumph được đặt lườn vào ngày 27 tháng 1 năm 1943 bởi hãng đóng tàu Hawthorn Leslie and Company trên sông Tyne. Việc chế tạo nó tương đối nhanh, và nó được hạ thủy vào ngày 2 tháng 10 năm 1944, chỉ vài tháng trước khi Thế Chiến II kết thúc. Triumph được đưa ra hoạt động cùng Hải quân Hoàng gia vào ngày 6 tháng 5 năm 1946.

Lịch sử hoạt động

Chiến tranh Triều Tiên
Vào năm 1950, Triumph đang trên đường đến Nhật Bản trong thành phần Hạm đội Viễn Đông. Nó đang ở gần Hong Kong khi tin tức đến được Triumph và những con tàu hộ tống nó về việc chiến tranh nổ ra tại bán đảo Triều Tiên, buộc chiếc Triumph phải đặt vào tình trạng báo động, bao gồm máy bay được vũ trang đầy đủ bom đạn trên sàn đáp. Triumph, được hộ tống bởi chiếc tàu khu trục kỳ cựu Cossack, vốn còn hoạt động như một tàu hộ tống cho chiếc tàu sân bay chị em với Triumph là Theseus, được tiếp nhiên liệu và tiếp tế tại căn cứ của Hải quân Hoàng gia Australia tại Kure, Hiroshima, Nhật Bản. Chiếc tàu khu trục HMS Consort và tàu tuần dương Jamaica, cả hai sẽ đóng một vai trò nổi bật trong Chiến tranh Triều Tiên, cùng với chiếc tàu hộ tống (frigate) Australia thuộc lớp River HMAS Shoalhaven và chiếc tàu chở dầu Wave Conqueror cùng gia nhập Triumph khi nó rời căn cứ.

Ngày hôm sau, Triumph cùng các tàu hộ tống hướng đến Okinawa, được tiếp thêm nhiên liệu tại căn cứ của Hải quân Mỹ tại đây. Sau đó chúng tiếp tục hành trình hướng đến vùng biển Triều Tiên, nơi các tàu chiến Hải quân Hoàng gia khác đang tập trung. Vào lúc này, nó là chiếc tàu sân bay Hải quân Hoàng gia duy nhất tại Viễn Đông, và do đó có một vai trò sống còn trong những tháng đầu tiên của cuộc chiến này. Sau khi gia nhập Hạm đội Mỹ, Phi đội Không lực Hải quân 827, trong thành phần không lực phối thuộc cho Triumph, đã thực hiện các hoạt động tác chiến cùng một số máy bay Seafire, một phiên bản hải quân của kiểu máy bay tiêm kích nổi tiếng Spitfire từng được sử dụng rộng rãi vào thời Thế Chiến II. Nó cũng đưa ra hoạt động một số chiếc Firefly vào giai đoạn đầu của cuộc chiến, vốn cũng có tuổi đời tương đương.

Những chiếc Seafire và Firefly của Triumph, hợp cùng máy bay của tàu sân bay Mỹ Valley Forge đã tấn công các sân bay Pyongyang và Chinnam vào ngày 3 tháng 7, cuộc tấn công của các tàu sân bay đầu tiên trong cuộc chiến này. Những chiếc Seafire, cho dù có tốc độ và sự nhanh nhẹn, lại có một dáng vẽ gây trở ngại khi hoạt động cùng các lực lượng Đồng Minh. Chiếc máy bay này khá giống kiểu máy bay Yak-9, một loại máy bay tiêm kích Xô Viết thời Đệ Nhị thế chiến vốn đang hoạt động cùng lực lượng không quân của Bắc Triều Tiên. Sự tương tự như vậy đã suýt gây thành những tai nạn bi thảm ảnh hưởng đến việc bố trí chiếc Triumph trong các hoạt động tại Chiến tranh Triều Tiên.

Ngày 19 tháng 7 năm 1950, Trung úy P. Cane lái một chiếc Sea Otter, một kiểu máy bay cứu nạn trên không-trên biển, đã thực hiện phi vụ giải cứu trên biển cuối cùng kiểu này, khi một chiếc F4U Corsair bị hỏa lực phòng không bắn rơi, buộc viên phi công Mỹ phải thoát ra và nhảy dù xuống vùng biển động rất mạnh. Chiếc Sea Otter đã tìm cách hạ cánh cho dù điều kiện bất lợi và viên phi công Mỹ sau đó được giải cứu. Chiếc Sea Otter quay trở về được Triumph một cách thành công, chủ yếu là nhờ kỹ năng của phi công.

Các hoạt động tuần tra chiến đấu trên không (CAP) và tuần tra chống tàu ngầm được tiếp tục cho đến khi con tàu rời vùng biển Triều Tiên hướng đến Kure, Hiroshima tại Nhật Bản, nơi nó trải quan tám ngày nghỉ ngơi và tái trang bị. Ngày 9 tháng 7, Triumph quay trở lại khu vực bờ biển phía Tây Triều Tiên, được tháp tùng bởi tàu tuần dương Kenya, tàu khu trục Comus và hai tàu chiến Canada HMCS Athabaskan và Sioux. Những chiếc Seafire đã thực hiện nhiều phi vụ trinh sát hình ảnh quanh các khu vực Mokpo, Kunsan, Chinnam và Inchon. Trong vài ngày sau đó, chúng cũng tiêu diệt hai pháo hạm Bắc Triều Tiên, tấn công các đường ray xe lửa, các tàu tuần duyên nhỏ và các kho dầu.

Ngày 28 tháng 7, một tai nạn suýt trở thành thảm kịch xảy ra, khi một tốp Seafire được phái đến một khu vực nhằm xác minh hoạt động không quân đối phương có thể xảy ra, chỉ để phát hiện rằng đó là một hoạt động của các máy bay ném bom Mỹ B-29 Superfortress. Một chiếc Seafire trúng phải hỏa lực từ một chiếc máy bay ném bom, bị bắn trúng thùng nhiên liệu khiến phi công phải thoát ra và nhảy dù xuống biển trong lúc biển động. Điều kiện thời tiết xấu đã khiến cho việc cứu hộ bằng máy bay Sea Otter không thể thực hiện được, và viên phi công phải chờ khoảng một giờ cho đến khi được tàu khu trục Mỹ Eversole cứu thoát.

Vào ngày 23 tháng 8, chỉ còn lại chín máy bay có thể hoạt động, Triumph rời khu vực chiến trường quay trở về Sasebo, Nhật Bản, nơi nó gia nhập cùng hai tàu sân bay khác là Valley Forge và Philippine Sea. Trong khi đang ở lại cảng, lực lượng Bắc Triều Tiên đã tung ra cuộc không kích bất ngờ, đánh trúng chiếc Comus, gây hư hại cho thân tàu và làm tử nạn một thủy thủ. Nó được chiếc tàu chị em với nó Consort hộ tống về Kure để sửa chữa. Điều này đã khiến cho các tàu sân bay trở nên hết sức cảnh giác trong các cuộc tấn công sau đó, bằng cách gia tăng các hoạt động tuần tra chiến đấu trên không.

Ngày 29 tháng 8, một tai nạn khác đã xảy ra, khi một chiếc Fairey Firefly hạ cánh mà không có móc hãm, nên chỉ được ngừng lại bởi hàng rào an toàn. Một mảnh cánh quạt động cơ lớn đã vỡ ra, lao thẳng về tháp chỉ huy trên cấu trúc thượng tầng, là vỡ cửa kính của phòng kiểm soát bay, rồi đâm trúng Thiếu tá I. M. McLachlan, chỉ huy trưởng Phi đội Không lực hải quân 800, khiến ông bị tử thương. Ông được mai táng trên biển ngoài khơ bờ biển Nam Triều Tiên với đầy đủ nghi thức danh dự Hải quân.

Ngày 30 tháng 8, sau bốn ngày tuần tra, Triumph quay trở về Sasebo, nơi nó nhận được 14 máy bay từ chiếc tàu sân bay hỗ trợ Unicorn. Vào ngày 3 tháng 9, Triumph rời Sasebo đi đến khu vực bờ biển phía Tây Triều Tiên, nơi máy bay của nó tiến hành các phi vụ tuần tra chiến đấu trên không thường xuyên cùng với các nhiệm vụ trinh sát và chỉ điểm mục tiêu bắn pháo cho chiếc tàu tuần dương lớp Fiji Jamaica và tàu khu trục HMS Charity.

Sau ngày 6 tháng 9, Triumph được tháp tùng bởi Athabaskan, HMAS Warramunga và Bataan, hướng đến bờ biển phía Đông Triều Tiên để thay thế cho những tàu sân bay của Đệ Thất hạm đội. Các hoạt động tác chiến được thực hiện vào ngày 8 tháng 9, khi những chiếc Firefly và Seafire tấn công nhiều mục tiêu của đối phương, gây nhiều thiệt hại cho các lực lượng Bắc Triều Tiên.

Ngày 9 tháng 9, thời tiết xấu đã hạn chế các hoạt động của chúng chỉ với tám phi vụ, khi bốn chiếc Firefly đã tấn công sân bay tại Koryo, gây nhiều thiệt hại. Số lượng máy bay của Phi đội 800 lại tiếp tục bị giảm sút khi chỉ con lại sáu chiếc, sau khi bốn chiếc bị loại khỏi vòng chiến. Ngày hôm sau, Triumph một lần nữa quay trở về Sasebo.

Ngày 12 tháng 9, Triumph khởi hành rời Sasebo, được tháp tùng bởi Warramunga và các tàu khu trục Hải quân Hoàng gia thuộc lớp C Charity, Cockade và Concord. Mục tiêu của chúng, cho dù các thành viên thủy thủ đoàn không được biết đến vào lúc đó, là hỗ trợ cho cuộc đổ bộ lên Inchon. Đội đặc nhiệm, trong thành phần của Lực lượng Đặc nhiệm 91 khối Thịnh Vượng Chung, được tháp tùng bởi chiếc tàu tuần dương Ceylon và tàu chiến Australia Bataan, trở nên được biết như Nhóm phía Bắc. Còn có Nhóm phía Nam nhỏ hơn nhiều, bao gồm các chiến hạm Canada Athabaskan, Cayuga và Sioux.

Máy bay của Triumph thực hiện các sự hỗ trợ cần thiết cho lực lượng tấn công trong những ngày đầu tiên trước đó, và sau khi cuộc đổ bộ diễn ra, Triumph cùng các tàu hộ tống thực hiện tuần tra chống tàu ngầm, trong khi máy bay của nó thực hiện các ph vụ can thiệp và chỉ điểm. Các hoạt động sau này tỏ ra khá thành công khi những chiếc Firefly đã chỉ điểm pháo binh cho các tàu tuần dương HMS Jamaica và HMS Kenya; và nhờ sự trợ giúp này, Jamaica đã tiến hành cuộc bắn phá hủy diệt vào các vị trí của lực lượng Bắc Triều Tiên, phá hủy được một kho đạn được cất dấu, với kết quả là trọn một quả đồi bị san phẳng và tạo ra một cụm khói bốc lên cao đến 2.400 m (8.000 ft).

Vào cuối ngày đổ bộ, đã có khoảng 13.000 binh lính cùng thiết bị được đưa lên bờ. Sang ngày 17 tháng 9, máy bay Bắc Triều Tiên đã ném bom tàu tuần dương Mỹ Rochester cùng bắn phá chiếc tàu tuần dương Anh Jamaica, làm thiệt mạng một thủy thủ và hai người bị thương. Không lâu sau đó, cả hai chiếc tàu chiến đã thực hiện một đợt bắn phá ngắn vào các lực lượng Bắc Triều Tiên.

Ngày 21 tháng 9, Triumph vào cảng Sasebo lần cuối cùng trong giai đoạn hoạt động của Chiến tranh Triều Tiên. Nó trải qua hai ngày trong ụ tàu thực hiện các sửa chữa tạm thời, trước khi khởi hành đi Hong Kong vào ngày 25 tháng 9, khi vai trò của nó trong cuộc chiến được thay phiên bởi chiếc HMS Theseus.

Sau chiến tranh
Sau khi phục vụ trong Chiến tranh Triều Tiên, Triumph được chọn thay thế cho chiếc HMS Devonshire trong vai trò tàu huấn luyện học viên sĩ quan mới. Nó thực hiện hai học kỳ huấn luyện, mỗi đợt bao gồm 100 học viên Hải quân Hoàng gia và các nước Khối Thịnh Vượng Chung trong ba chuyến đi hàng năm; vào mùa Xuân đến khu vực West Indies, mùa Hè đến Bắc Âu và chung quanh quần đảo Anh Quốc, và vào mùa Thu đến Địa Trung Hải. Nó mang theo ba máy bay Sea Balliol để tạo ấn tượng về không lực trên các học viên mới.

Vào năm 1952, HMS Triumph được sử dụng cho việc thử nghiệm lần đầu tiên một kiểu sàn đáp chéo góc. Các đường kẻ nguyên thủy trên sàn tàu được bỏ đi thay thế bằng những đường kẻ mới chéo một góc so với trục dọc của sàn đáp con tàu. Sự thành công của những thử nghiệm này đã dẫn đến việc phát triển thiết kế những bề mặt bổ sung bên mạn trái sàn đáp mà ngày nay đã trở thành tiêu chuẩn trên các tàu sân bay hiện đại.

Vào năm 1954 Triumph được chuyển hướng để vận chuyển những người còn sống sót trên chiếc tàu chở quân Empire Windrush từ Bắc Phi đến Gibraltar để hồi hương. Năm 1955 nó thay thế cho chiếc HMS Albion thực hiện chuyến đi hữu nghị đến Leningrad. Vai trò huấn luyện học viên mới của nó chấm dứt sau chuyến đi vào mùa Thu năm 1955 khi có những thay đổi trong hệ thống huấn luyện sĩ quan Hải quân Hoàng giakhiến nó trở nên dư thừa. Không lâu trước khi quay trở về cảng nhà tại Devonport, HMS Triumph thực hiện chuyến hạ cánh cuối cùng trên một sàn đáp trục dọc của một tàu sân bay Hải quân Hoàng gia.

Sau đó, từ năm 1956 đến năm 1965, Triumph được cải biến thành một tàu sửa chữa hạng nặng với số ký hiệu lườn mới A108. Triumph được sử dụng như một tàu sửa chữa hạng nặng và tàu vận chuyển binh lính, và nó được đặt căn cứ tại Singapore sau khi cải biến, từng tham gia cuộc tập trận lớn vào năm 1968 tại Viễn Đông cùng với nhiều tàu chiến chủ lực của Anh Quốc và các nước khác, cùng với hàng tá tàu khu trục và tàu hộ tống. Đến năm 1975, Triumph được cho ngừng hoạt động và giữ lại trọng thành phần lực lượng dự bị tại xưởng tàu Chatham nơi nó được sử dụng làm bối cảnh tổ chức các lễ hội nhân Ngày hải quân hằng năm. Cuối cùng vào năm 1981, nó được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân và được cho tháo dỡ tại Tây Ban Nha.

Tham khảo

Chú thích

Liên kết ngoài
 Maritimequest HMS Triumph photo gallery
Britain's Small Wars - HMS Triumph in Korea
"The Forgotten Cruise" HMS Triumph and the 13th Carrier Air Group

Lớp tàu sân bay Colossus
Tàu sân bay của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu sân bay trong chiến tranh lạnh
Tàu sân bay trong chiến tranh Triều Tiên
Tàu hỗ trợ của Hải quân Hoàng gia Anh


title: Goicoechea (tổng)

text:
Goicoechea là một tổng ở tỉnh San José thuộc Costa Rica. Tổng này có diện tích 31,50 km² , và dân số là 124.704 người . Thủ phủ của tổng này là Guadalupe.

Tổng này chạy dọc theo các khu vực ngoại ô phía bắc San José Centro, kéo dài đến Cordillera Central cho đến khi đến ranh giới phía đông giữa sông Durazno (ranh giới phía bắc) và sông Tiribí (ranh giới phía nam).

Tổng Goicoechea được chia thành 7 huyện.

 Guadalupe
 San Francisco
 Calle Blancos
 Mata de Plátano
 Ipís
 Rancho Redondo
 Purral

Tham khảo

Tổng của Costa Rica


title: Leptotarsus manicatus

text:
Leptotarsus manicatus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Yên Viên (xã)

text:
Yên Viên là một xã thuộc huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý
Xã Yên Viên nằm ở bờ bắc sông Đuống, cách trung tâm thành phố khoảng 11 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Đình Xuyên và xã Dương Hà
Phía tây giáp huyện Đông Anh
Phía nam giáp quận Long Biên
Phía bắc giáp xã Yên Thường.

Xã Yên Viên có diện tích 3,74 km² và dân số năm 2022 là 14.484 người, mật độ dân số đạt 3.872 người/km².

Xã Yên Viên được chia thành hai phần tách biệt nhau bởi thị trấn Yên Viên. Xã Yên Viên có Quốc lộ 1 cũ và tuyến Quốc lộ 3 đi qua địa bàn.

Hành chính
Xã Yên Viên gồm có các thôn: Ái Mộ, Cống Thôn, Kim Quan, Lã Côi và Yên Viên.

Lịch sử
Trước đây, vùng đất Yên Viên thuộc tổng Đặng Xá, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Yên Viên nằm trong xã Tiền Phong,
gồm 6 làng: Yên Viên, Ái Mộ, Lã Côi, Kim Quan Đông, Cống Thôn.

Ngày 6 tháng 2 năm 1959, Bộ Nội vụ đã ban hành
Nghị định số 33-NV. Theo đó, thành lập thị trấn Viên Viên và xã Yên Viên trên cơ sở toàn bộ xã Tiền Phong.

Ngày 20 tháng 4 năm 1961, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc sáp nhập xã Yên Viên vào thành phố Hà Nội quản lý.

Ngày 31 tháng 5 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành số 78-CP. Theo đó, xã Yên Viên thuộc huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội quản lý.

Chú thích

Tham khảo


title: Étampes (quận)

text:
Quận Étampes là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Essonne, trong vùng Île-de-France. Quận này có 6 tổng và 79 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Étampes là:
 Dourdan
 Étampes
 Étréchy
 La Ferté-Alais
 Méréville
 Saint-Chéron

Các xã
Các xã của quận Étampes, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Étampes trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Etampes


title: The Love of Siam

text:
Rak Hang Siam (tiếng Thái: รักแห่งสยาม, Latinh hóa tiếng Thái hoàng gia: Rak haeng Sayam, tiếng Anh: The Love of Siam, phiên âm tiếng Việt: Rắc- hèng -sà -yảm, tạm dịch: "Mối tình nơi quảng trường Sà-yảm"), là một phim tình cảm xã hội Thái Lan của đạo diễn Chookiat Sakveerakul, được trình chiếu vào năm 2007. Là một phim bi kịch gia đình, bộ phim kể về tình yêu tuổi mới lớn giữa hai chàng trai. Tuy gây ra nhiều tranh cãi trong một số khán giả, bộ phim đã giành được nhiều giải thưởng giá trị trong mùa trao giải phim tại Thái Lan năm 2007, kể cả năm giải "Phim hay nhất".

Nội dung
Lúc còn nhỏ, Mew và Tong là hai người hàng xóm rất thân nhau tại Bangkok. Mew sống với bà nội trong khi Tong sống với gia đình gồm có cha, mẹ, và người chị tên Tang. Một hôm, Tang bị mất tích trong một chuyến đi đến Chiang Mai với một số người bạn. Gia đình Tong sau đó dọn nhà đi nơi khác.

Sáu năm đã trôi qua, bà nội của Mew đã qua đời và một gia đình cô gái tên Ying đã dọn vào nhà của Tong trước đó. Mew, một chàng trai có năng khiếu âm nhạc, đang dẫn đầu một ban nhạc đang trở thành nổi tiếng tên là August và Tong có một cô bạn gái xinh đẹp tên là Donut. Một hôm, Mew và Tong tình cờ gặp nhau tại Quảng trường Xiêm. Cuộc gặp gỡ này đã khơi dậy tình cảm mà Mew đã dành cho Tong từ lúc còn nhỏ.

Ban nhạc August của Mew có một người quản lý mới tên là June. June có khuôn mặt giống hệt người chị mất tích của Tong. Sau khi gặp mặt June, Tong và mẹ đã nghĩ ra kế để mướn June giả làm Tang để giúp cha Tong sớm khỏi cơn nghiện rượu (do tự trách mình). June mượn cốt truyện của phim Ruk Jung, nói rằng cô đã bị mất trí nhớ để giải thích tại sao cô không trở về trong mấy năm qua và không nhớ rằng gia đình theo Công giáo chứ không phải Phật giáo.

Mew cũng được cô hàng xóm Ying yêu thầm. Cô tìm nhiều cách để được Mew đáp lại mối tình, nhưng Mew đã có tình cảm với Tong. Tong đã tạo cảm hứng cho Mew để sáng tác nhiều bản tình ca. Tong ở lại nhà Mew và tâm sự với Mew suốt đêm, làm mẹ Tong lo lắng. Tại cuộc liên hoan đón mừng sự trở lại của Tang, Mew tiết lộ với Tong rằng mình đã viết những bài hát cho Tong, và hai người chia sẻ một nụ hôn dài tại sau nhà của Tong.

Mẹ của Tong đã chứng kiến sự âu yếm giữa Mew và Tong và đến tận nhà Mew để khuyên Mew đừng liên lạc với Tong nữa vì bà cho rằng mối tình này không lành mạnh. Từ đó, Mew không trả lời điện thoại của Tong nữa, và Tong không biết lý do cho đến khi được mẹ cho biết là bà đã nói chuyện với Mew về mối quan hệ giữa hai người. Một hôm vào gần Giáng sinh, Tong và mẹ nói chuyện trong lúc trang trí cây Giáng sinh. Dùng hình ảnh của hai hình tượng nam nữ được dùng làm trang trí, Tong xin phép mẹ cho mình tự chọn lựa trong vấn đề tình cảm, và bà bằng lòng.

Trong lúc Tong và Donut đang cùng nhau dạo phố, Tong được biết ban nhạc của Mew đang biểu diễn gần đó. Tong nói với Donut rằng mình không thể yêu cô được. Với sự giúp đỡ của Ying, người đã chấp nhận trong trái tim Mew chỉ có Tong, Tong đến nơi để xem Mew hát. Sau cuộc biểu diễn, Tong tặng Mew một món quà - cái mũi còn thiếu của con búp bê bằng gỗ mà Tong đã tặng Mew khi còn nhỏ. Tong nói với Mew rằng "Tớ không thể là bạn trai của cậu, nhưng điều đó không có nghĩa là tớ không yêu cậu".

Phim kết thúc với cảnh Mew lắp chiếc mũi vào con đồ chơi gỗ, nói "cảm ơn cậu" và lặng lẽ khóc.

Nhân vật

Mew (Witwisit Hiranyawongkul), một chàng trai có năng khiếu âm nhạc
Tong (Mario Maurer), bạn thân thời thơ ấu của Mew, là nguồn cảm hứng âm nhạc cho Mew
Tang (Chermarn Boonyasak) chị của Tong, bị mất tích
June (Chermarn Boonyasak) người quản lý ban nhạc August, có khuôn mặt giống hệt Tang
Sunee (Sinjai Plengpanich), mẹ của Tong
Cha của Tong (Songsit Rungnopakunsri)
Ying (Kanya Rattanapetch), cô gái hàng xóm yêu thầm Mew
Donut (Aticha Pongsilpipat), người bạn gái xinh đẹp của Tong
Jirayu La-ongmanee vai Tong nhỏ
Artit Niyomkul vai Mew nhỏ
Pimpan Buranapim vai Bà nội

Đón nhận

Tranh cãi về quảng cáo
Được quảng cáo như một phim bình thường về tình cảm trai gái ở tuổi mới lớn, khía cạnh đồng tính của bộ phim đã gây ra nhiều tranh cãi. Các diễn đàn tiếng Thái trên mạng đã nhận được nhiều lời ủng hộ, cũng như cáo buộc của người xem phim là họ đã bị lừa gạt vào xem một "phim đồng tính". Đạo diễn Chookiat Sakveerakul đã thừa nhận là phim được quảng cáo trên áp phích và trong những đoạn phim xem trước như một phim tình cảm trai gái vì họ muốn bộ phim được đi đến khán giả rộng lớn hơn. Trong một cuộc phỏng vấn, ông nói, "Phim này không phải chỉ về các nhân vật đồng tính, chúng tôi đâu có chú trọng vào các vấn đề đồng tính, và chúng tôi đâu có kêu gọi 'hãy công khai mình là đồng tính', cho nên hiển nhiên là chúng tôi không muốn phim bị gắn cái nhãn 'gay'". Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận sự phản ứng không đồng đều của khán giả, "Tôi ẩn danh đi vào một rạp để quan sát khán giả. Tôi không ngờ rằng họ có phản ứng mạnh như vậy. Có thể là tôi quá lạc quan khi tin rằng chủ nghĩa bài người đồng tính đã giảm xuống trong xã hội Thái Lan."

Doanh thu
Rak Hang Siam ra mắt khán giả tại Thái Lan vào ngày 22 tháng 11 năm 2007 trên 146 màn ảnh. Nó là phim ăn khách nhất vào tuần đó, đạt doanh thu $590.154

. Tuần sau đó, phim bị xuống hạng đến vị trí thứ nhì và đến tuần thứ ba nó xuống đến thứ 5

. Đến nay phim đã thu được trên $1.300.000, xếp hạng thứ 30 trong danh sách các phim có doanh thu cao nhất năm 2007 tại Thái Lan.

Phê bình
Rak Hang Siam nhận được hầu hết là khen thưởng từ các nhà phê bình.

Nhà phê bình phim Kong Rithdee của tờ Bangkok Post cho rằng bộ phim này là "khai phá" vì là bộ phim Thái đầu tiên đã "đề cập vấn đề giới tính của tuổi teen với sự thẳng thắn." Ông đề cao khía cạnh bi kịch gia đình thành thực và thực tế, cũng như tài diễn xuất hay của các diễn viên, đặc biệt là của Sinjai Plengpanich trong vai bà mẹ Sunee.

Một nhà phê bình cho tờ The Nation nói rằng bộ phim đã "được thể hiện rất tốt".

Nhà phê bình Russell Edwards của tờ Variety cho rằng bộ phim hơi dài, và khán giả Tây phương có thể không tin được một số tình huống mà phim dựng lên, nhưng đánh giá cao về chỉ đạo nghệ thuật và các bài hát trong phim.

Một số nhà phê bình khác đã bắt lỗi với bộ phim, trong đó có Gregoire Glachant của nguyệt san BK, người cho rằng Rak Hang Siam không được quay hay lắm. Glachant cho rằng máy quay phim chỉ cho thấy những cảnh và ánh sáng nhàm chán từ nhà đến trường, đến phòng ghi âm, đến Quảng trường Xiêm mà không có mục đính hay phương hướng.

Giải thưởng

Rak Hang Siam đã thống trị mùa giải thưởng điện ảnh năm 2007 tại Thái Lan bằng cách thắng giải "Phim hay nhất" tại tất cả các giải thưởng điện ảnh toàn quốc, kể cả Giải Hội Điện ảnh Quốc gia Thái Lan, Giải Starpics của nguyệt san Starpics, Giải của Hội đồng Nhà phê bình Bangkok, Giải Star Entertainment, và giải Kom Chad Luek của tờ báo cùng tên. Các giải phim đã thắng gồm có:

Bộ phim còn được đề cử cho giải Diễn viên phụ nam xuất sắc nhất (Mario Maurer) và Nhà soạn nhạc xuất sắc nhất (Kitti Kuremanee) trong Giải Điện ảnh Á châu tại Liên hoan phim quốc tế Hồng Kông, nhưng không thắng.

Sản xuất
Bộ phim được quay lần dầu vào ngày 26 tháng 12 năm 2006, dùng đèn điện và phong cảnh trang trí Giáng sinh tại Quảng trường Xiêm và khu vựng xung quanh.

Rak Hang Siam khác với nhiều phim Thái khác ở nhiều khía cạnh. Bộ phim có thời lượng là 150 phút, dài hơn hầu hết các phim khác, và nó là một bộ phim bi kịch, rất hiếm có trong điện ảnh Thái Lan, vốn thường chỉ sản xuất phim kinh dị, hài kịch, hành động, và phim tình cảm trai gái.

Đạo diễn Chookiat Sakveerakul nói rằng ông cảm thấy thời lượng dài của bộ phim cho đủ thời gian để phát triển đầy đủ các nhân vật và câu chuyện. Trong việc này, ông nhận được sự ủng hộ của nhà sản xuất Prachya Pinkaew và hãng sản xuất Sahamongkol Film International.

Trong một cuộc phỏng vấn trước khi phim được trình chiếu, Chookiat nói, "họ thích phiên bản đầu, có thời lượng dài hơn, cho nên tôi không cần phải thuyết phục họ. Tôi cảm thấy mỗi phút trong phim đều quan trọng, và tôi vui mừng là khán giả xem được toàn bộ nó."

Một "phiên bản đạo diễn" được phát hành vào tháng 1 năm 2008 có thời lượng gần 3 giờ, được trình chiếu độc quyền tại rạp House RCA. Vé được bán sạch cho hai suất chiếu/ngày cho đến cuối tháng 2.

Bộ phim này cũng khác với các phim khác của Chookiat, trước kia đã đạo diễn phim kinh dị Pisaj và 13 Game Sayong (13 Beloved).

Hai nhân vật chính trong phim thì nam tính không giống như những phim về đồng tính khác của Thái, các nhân vật được diễn tả là ẻo lả quá đáng một cách lộ liễu hay là người chuyển đổi giới tính (kathoey).

Hai diễn viên đóng vai Mew và Tong gặp một số vấn đề trong cảnh hôn nhau. Witwisit Hiranyawongkul, người đóng vài Mew, đồng ý vai này vì nó là một vai khó và anh muốn làm việc với đạo diễn, một sinh viên cùng trường tại Đại học Montfort ở Chiang Mai. Mario Maurer, diễn viên đóng
vai Tong, là một người gốc Hoa và Đức, lo lắng về cảnh hôn. Anh nói trong một cuộc phỏng vấn, "Tôi chưa bao giờ hôn người đàn ông nào và việc hôn hít không phải là việc mà mình làm hằng ngày. Cha tôi nói đó chỉ là công việc và không nên nghĩ ngợi nhiều về điều đó."

Phiên bản Việt hóa
Bộ phim này còn được chuyển thể đến bộ phim điện ảnh "Yêu" của đạo diễn Việt Max với sự tham gia của Chi Pu, Gil Lê, Bê Trần, Phở Đặc Biệt, NSUT Chiều Xuân, Huỳnh Đông... Khác với phiên bản Thái tập trung về đồng tính nam, phim khai thác về mối tình đồng tính nữ. Ca khúc YÊU của Min st319 là ca khúc chủ đề chính trong phim. Phim ra mắt các rạp trên toàn quốc từ ngày 20/11/2015.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiếng Thái
Website chính thức
Trailer phim

Tiếng Anh

Đánh giá phim tại Thai Cinema

Tiếng Việt
Đồng tính trong phim Thái
Đánh giá phim trên báo Thể thao

Tiếng Hoa
Fansite tiếng Hoa
The love of Siam trên Baidu - Teiba

Phim liên quan đến LGBT của Thái Lan
Phim năm 2007
Phim lãng mạn
Phim Giáng sinh
Phim chính kịch lãng mạn thập niên 2000
Phim tiếng Thái
Phim liên quan đến LGBT thập niên 2000


title: Anthurium tenuispica

text:
Anthurium tenuispica là một loài thực vật]] thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Benavides, G. & Pitman, N. 2003. Anthurium tenuispica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
T


title: Parviturbo alboranensis

text:
Parviturbo alboranensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Skeneidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Parviturbo


title: Xenochalepus angustus

text:
Xenochalepus angustus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Xenochalepus


title: Gunungiella chovimchi

text:
Gunungiella chovimchi là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Gunungiella


title: Phân thứ bộ Cánh cụt

text:
Phân thứ bộ Cánh cụt (danh pháp khoa học: Staphyliniformia) là một phân thứ bộ bọ cánh cứng. Có khoảng 60.000 loài được mô tả và phân bố khắp thế giới. Phần lớn các loài thuộc phân thứ bộ này sinh sống ở các nơi ẩm, ăn nhiều loài thực phẩm khác nhau như xác cây phân huỷ, nấm, phân, nhiều loài sinh sống dưới nước.

Đặc trưng
Phần lớn các loài trong phân thứ bộ này là bọ cánh cứng với kích thước từ nhỏ tới trung bình. Nhóm đa dạng này có ít đặc trưng cùng có tổ tiên (apomorphy) rõ ràng. Chúng có râu 11 đốt nguyên thủy, cổ co hẹp lại ngay phía sau mắt. Đốt ngực trước mặt lưng có rìa bên lớn, rõ nét. Các chân của ấu trùng chia 5 đốt, còn đoạn đốt bụng thứ 10 thường có gai hay móc. Các cặp "sừng" tại chỏm phía sau của phần bụng của ấu trùng có khớp ở gốc.

Phân loại
Staphyliniformia thuộc về phân bộ Polyphaga và thường được coi là một phân thứ bộ hay loạt. Nó chứa 3 siêu (liên) họ sau:
Histeroidea.
Hydrophiloidea, bao gồm cả cà niễng râu ngắn
Staphylinoidea, bao gồm bọ đá giống kiến (Scydmaenidae), bọ ăn xác chết (Silphidae) và bọ cánh cụt hay kiến nhiều khoang (Staphylinidae).

Một vài nghiên cứu gần đây đề xuất việc gộp nó với siêu họ Scarabaeoidea (phân thứ bộ Scarabaeiformia) để tạo ra cái gọi là dòng dõi Hydrophiloid. Mối quan hệ nhóm chị-em của Hydrophiloidea và Histeroidea cũng được hỗ trợ mạnh.

Các hóa thạch rõ ràng thuộc về nhóm này có niên đại tới kỷ Trias, và nguồn gốc đầu đại Trung sinh của nhóm này là có thể

Hình ảnh

Chú thích


title: Hypnoidus consobrinus

text:
Hypnoidus consobrinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Mulsant & Guillebeau miêu tả khoa học năm 1855.

Chú thích

Tham khảo

Hypnoidus


title: 8793 Thomasmüller

text:
8793 Thomasmüller là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1472.7507363 ngày (4.03 năm).

Nó được phát hiện ngày 22 tháng 8 năm 1979.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Preuilly-la-Ville

text:
Preuilly-la-Ville là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 4,23 kilômét vuông, dân số thời điểm năm 1999 là 150 người. Khu vực này có độ cao trung bình 107 mét trên mực nước biển.

Thị trấn này nằm trong công viên tự nhiên vùng Brenne.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

 INSEE commune file

Preuillylaville


title: Nhà văn

text:
Nhà văn hay Tác gia (chữ Hán: 作家) là người chuyên sáng tác ra các tác phẩm văn học, đã có tác phẩm được công bố và ít nhiều được độc giả thừa nhận giá trị của một số tác phẩm.

Kỹ năng của các nhà văn thể hiện qua kỹ năng sử dụng ngôn ngữ để mô tả một ý tưởng, một câu chuyện một phong cảnh, dù đó là sự hư cấu hay thực tế.

Nhà văn tuy thường được hiểu là người sáng tác ra các tác phẩm văn xuôi, tuy nhiên khái niệm nhà văn vẫn có độ mở nhất định khi bao gồm cả những thể loại văn học như thơ, văn xuôi, tiểu thuyết, kịch bản văn học. Dựa trên khuynh hướng sáng tác, loại thể chuyên sáng tác của từng tác giả văn học, nhà văn có thể được xếp vào các vị trí khác nhau như nhà thơ, tiểu thuyết gia, nhà soạn nhạc kịch, sử gia, ký giả (nhà báo), nhà viết kịch bản phim,...

Các thông tin của nhà văn thường đóng góp vào để tạo ra nền văn hóa của một xã hội và xã hội đó có thể được thể hiện ra từ giá trị của các tác phẩm được viết, hay là các tác phẩm văn chương, cũng giống như nghệ thuật,...

Xem thêm
Tác giả văn học
Giải Nobel văn học

Tham khảo

Thiết kế giao tiếp


title: Hát xoan

text:
Hát xoan là loại hình dân ca lễ nghi phong tục hát thờ thần, thành hoàng với hình thức nghệ thuật đa yếu tố: có nhạc, hát, múa; thường được biểu diễn vào dịp đầu xuân, phổ biến ở vùng đất tổ Hùng Vương - Phú Thọ, một tỉnh thuộc vùng trung du Việt Nam. Ngày 24/11/2011, tại Hội nghị lần thứ sáu của Ủy ban liên chính phủ về Bảo tồn Di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO tổ chức tại Bali - Indonesia, Hồ sơ Hát Xoan - Phú Thọ của Việt Nam đã được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại cần bảo vệ khẩn cấp. Tối 3/2/2018, tại Miếu Lãi Lèn, xã Kim Đức, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, Ủy ban Nhân dân tỉnh Phú Thọ phối hợp với Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch tổ chức Lễ đón bằng của UNESCO ghi danh hát Xoan Phú Thọ là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Giá trị nổi bật toàn cầu của Hát Xoan
Hồ sơ hát xoan Phú Thọ đã hội đủ các yêu cầu cần thiết của UNESCO để được công nhận là:
Tính giá trị, tính cộng đồng trong việc sáng tạo và truyền dạy từ đời này qua đời khác;
Sức sống mạnh mẽ của hát xoan cũng như các cam kết bảo vệ nghệ thuật này không bị biến mất trong đời sống hiện đại.
Đây là một số ít những hồ sơ nhận được toàn bộ sự ủng hộ của hội đồng tư vấn khoa học xét duyệt sơ khảo trước đó.
Hát Xoan là một di sản văn hóa phi vật thể quý giá của vùng đất Tổ Hùng Vương. Hát Xoan Phú Thọ thuộc loại hình dân ca lễ nghi phong tục, là hát cửa đình, hội tụ đa yếu tố nghệ thuật như nhạc, hát, múa...

Hát xoan được vinh danh góp phần tôn vinh các giá trị, đạo lý của Việt Nam, khẳng định vị thế dân tộc Việt Nam trong thời kỳ hội nhập. Ngày 24/11/2011, Hát Xoan được chính thức công nhận là di sản văn hóa phi vật thể  là một thành công rất lớn.

Đặc điểm
Thường vào mùa xuân, có các phường xoan lần lượt khai xuân ở đình, miếu làng. Vào ngày mùng 5 âm lịch thường hát ở hội đền Hùng. Thời điểm hát được quy định tại một điểm nhất định, mỗi "phường" chọn một vị trí cửa đình. Hát cửa đình giữ cửa đình mục đích nhân dân địa phương kết nghĩa với nhau. Theo lệ dân tại chỗ là vai anh, họ (làng khác) là vai em. Khi kết nghĩa rồi cấm trai gái hai bên dân và họ kết hôn với nhau do là anh em.

Phường hát xoan là một tổ chức văn nghệ của làng, phần lớn là những người có quan hệ họ hàng với nhau. Hát Xoan là tiếng hát dâng thần linh, cầu chúc, khấn nguyện thần linh ban phúc cho dân làng...
Đứng đầu một phường Xoan là ông trùm phường - người dạy nghệ thuật hát xoan, đồng thời là người tổ chức biểu diễn. Theo hầu ông trùm là các cô đào trẻ.
Trong hát xoan, múa và hát luôn đi cùng kết hợp với nhau, dùng điệu múa minh họa nội dung cho lời ca
Có 3 hình thức hát xoan: hát thờ cúng các Vua Hùng và thần thành hoàng làng, hát nghi lễ cầu mùa tốt tươi, cầu sức khỏe và hát lễ hội là hình thức để nam nữ hát trao duyên. Hát xoan có hát đối giao duyên nam nữ giữa đào xoan và trai làng, Hát múa mời rượu, hát tiều ngư canh mục - Còn gọi là mò cá, điệu múa hát của ước vọng sinh sôi.

Thể cách trong hát xoan
Hát Xoan có 3 chặng: Hát nghi lễ, hát quả cách và hát giao duyên (hát hội). Hát nghi lễ gồm các bài: Hát chào Vua, mời Vua, Giáo trống, Giáo pháo, Thơ nhang, Đóng đám. Hát quả cách gồm 14 bài (quả là bài; cách là hình thức hát, lối hát): Kiều giang cách; Nhàn ngâm cách; Tràng mai cách; Ngư tiều canh mục cách; Đối dẫy cách; Hồi liên cách; Xoan thời cách; Hạ thời cách; Thu thời cách; Đông thời cách; Tứ mùa cách; Thuyền chèo cách; Tứ dân cách; Chơi dâu cách. Hát hội gồm nhiều bài, hát tự do phóng khoáng, nội dung các bài hát mang tính trữ tình sâu sắc: Thết trầu (còn gọi là Bợm gái); Bỏ bộ; Xin huê - Đố huê; Đố chữ; Hát đúm; Cài huê; Mò cá...

Các làng xoan
Gốc của hát xoan ở vùng Phú Thọ, sau lan tỏa tới các làng quê đôi bờ sông Lô, sông Hồng, qua cả tỉnh Vĩnh Phúc. Bốn phường xoan cổ là An Thái, Phù Đức, Kim Đới và Thét nằm ở hai xã Kim Đức và Phương Lâu (Phú Thọ) từ xưa được cộng đồng của 30 làng, 18 xã của tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc mời đến biểu diễn. Vì thế hát xoan mới ghi dấu tại nhiều làng quê ngoài vùng Phú Thọ và Vĩnh Phúc.

Theo khảo sát của tỉnh Phú Thọ, hiện còn khoảng 150 nghệ nhân hát xoan, nhưng chỉ có khoảng 10 người có khả năng truyền dạy, toàn tỉnh có khoảng gần 100 người tham gia các phường xoan, nhưng chỉ khoảng 50 người biết hát. Các di tích như đình, miếu, nơi diễn ra các sinh hoạt hát xoan từ xa xưa nay chỉ còn khoảng hơn 10 di tích.

Trong 2 năm qua 2013, 2014, tỉnh Phú Thọ đã tổ chức nhiều lớp đào tạo nghệ nhân kế cận tại 2 xã Kim Đức và Phượng Lâu với gần 100 học viên tham gia. Mục đích của việc tổ chức các lớp đào tạo nghệ nhân kế cận là tăng cường nhận thức về bảo tồn và phát huy giá trị di sản hát Xoan Phú Thọ đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp; cung cấp những kiến thức, kỹ năng cơ bản về nghệ thuật trình diễn hát Xoan Phú Thọ cho các học viên vận dụng vào hoạt động văn nghệ cơ sở và biểu diễn chuyên nghiệp đạt kết quả tốt. Đồng thời, phát huy vai trò của các nghệ nhân cao tuổi, truyền dạy, tập huấn cho thế hệ trẻ để hát Xoan ngày càng được lan tỏa trong cộng đồng. Tỉnh Phú Thọ đã đưa hát xoan vào trường học để làm tăng hiểu biết về hát xoan cho học sinh, sinh viên.

Tham khảo
Các làn điệu trung du

Văn hóa Phú Thọ
Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại tại Việt Nam
Âm nhạc Việt Nam
Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại
Sân khấu cổ truyền Việt Nam


title: Festen

text:
Festen (tên khác là The Celebration) là một phim của Đan Mạch, do Thomas Vinterberg đạo diễn và do hãng Nimbus Film sản xuất năm 1998. Đây là phim đầu tiên thuộc phong trào làm phim tiền phong Dogme 95 do các đạo diễn Đan Mạch đề xướng.

Cốt truyện
Gia trưởng đáng kính, doanh nhân Helges (Henning Moritzen) mở tiệc mừng sinh nhật thứ 60 của mình. Các người trong gia đình gồm người vợ trung thành Elsa, hai con trai Christian (Ulrich Thomsen), Michael (Thomas Bo Larsen) và con gái Helene, họ hàng thân thuộc cùng các khách mời tới dự rất đông tại 1 phòng lớn ở khách sạn của gia đình. Trước đó - Linda, con gái đầu lòng song sinh của Helges - mới tự tử trong 1 phòng khác. Helene tìm thấy thư tuyệt mệnh của Linda, nhưng giấu đi.

Mở đầu buổi tiệc, người con trai trưởng song sinh với Linda là Christian (cư ngụ ở Paris) nói lời chào mừng các khách. Sau đó anh ta tố cáo cha đã lạm dụng tình dục anh ta và Linda lúc còn trẻ. Người mẹ biết chuyện nhưng im lặng không phản đối. Hai người em Helene và Michael không hề hay biết bí mật của gia đình. Mọi người ngạc nhiên sửng sốt, không ai có thể tin là một người đáng quý như Helges lại có thể làm tình với chính các con của mình.

Người em và hai người nữa tống cổ Christian ra ngoài, nhưng anh ta lại trở vào phòng và lại tố cáo, và lại bị tống cổ ra ngoài lần thứ hai. Mẹ anh ta, bà Elsa tìm cách nói với các khách là chuyện đó không có thật, chỉ là bịa đặt.

Cuối cùng lời tố cáo của Christian được em gái Helene xác nhận là có thật và đưa ra lá thư tuyệt mệnh của Linda để làm chứng.

Nguồn gốc cốt truyện
Trong 1 show truyền thanh trên kênh P1 của đài truyền thanh Đan Mạch phát ngày 28.3.1996, một chàng trai tên "Allan" 34 tuổi, ở vùng nam Jutland, đã kể cho người dẫn chương trình Keld Koplev về người cha của mình, chủ một khách sạn, đã lạm dụng tình dục mình và người em gái song sinh. Thomas Vinterberg nghe được show đó, bèn tìm gặp nhà viết kịch bản Mogens Rukov, và 2 người cộng tác viết ra cốt truyện phim.

Năm 1999, ký giả Claus Christensen thấy câu chuyện này có gì đó đáng ngờ. Claus liền nghiên cứu các thông tin của Koplevs Krydsfelt và phát hiện nhiều điều đáng nghi: tỷ lệ tử vong trong gia đình Allan cao một cách đáng ngờ - chưa đầy 1 năm mà người yêu của anh ta, người em gái song sinh và người mẹ đều chết. Ngoài ra tuổi của các người em cùng cha khác mẹ với anh ta lẫn lộn lung tung và anh ta phải bịa ra để giải thích về lớp 11 trong một trường nội trú.
Claus Christensen liền tiếp xúc với Keld Koplev, người này nói cũng cảm thấy nghi ngờ chuyện của Allan, nhưng chưa tìm ra sự thật.

Tới năm 2002, nữ ký giả Lisbeth Jessen của đài Truyền thanh Đan Mạch mới tìm được "Allan", và anh ta thú nhận rằng đã bịa ra chuyện nói trên. Nữ ký giả này liền đưa sự thật lên đài phát thanh, kênh P1 do chính mình biên tập (chương trình này đã được bầu chọn là chương trình phát thanh biên tập hay nhất và đoạt giải Prix Italia năm 2003)

Các vai diễn

Các kịch bản sân khấu chuyển thể

The Celebration thường được chuyển thể thành kịch bản sân khấu. Tính tới năm 2008 đã có các kịch bản sân khấu chuyển thể từ phim này sang tiếng Anh, tiếng Đan Mạch, tiếng Hà Lan, tiếng Đức, tiếng Nam Phi, tiếng Hy Lạp, tiếng Phần Lan, tiếng Pháp, tiếng Ý, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Thụy Điển, tiếng Ba Lan, tiếng Cộng hoà Séc và tiếng Slovenia.

Festen, kịch bản sân khấu chuyển thể sang tiếng Anh giữ nguyên tên tiếng Đan Mạch, do David Eldridge viết, có suất diễn đầu tiên tại rạp Almeida Theatre năm 2004, do Rufus Norris đạo diễn, sau đó chuyển tới các rạp West End, Lyric Theatre, Shaftesbury Avenue tới tháng 4/2005. Tháng 2/2006 vở kịch này được lưu diễn một vòng khắp vương quốc Anh, rồi chuyển sang Broadway. Tuy rất thành công ở London, nhưng vở kịch này chỉ trình diễn được 49 buổi ở Broadway, kết thúc ngày 20.5.2006. Tháng 7/2006 vỏ kịch này được trình diễn ở Melbourne, Úc, với ngôi sao Jason Donovan. Một vở kịch chuyển thể của Ireland (cũng dưới tên Festen được diễn ở rạp Gate Theatre, Dublin từ tháng 9/2006 tới tháng 11/2006.

Năm 2006, vở kịch chuyển thể sang tiếng Mexico được trình diễn với ngôi sao Diego Luna. Tháng 9/2007 vở kịch chuyển thể sang tiếng Peru với các ngôi sao Paul Vega và Hernan Romero, do Chela de Ferrari đạo diễn.

Company Theatre  cho diễn vở kịch chuyển thể Festen này buổi đầu tiên ở Canada trong tháng 11/2008 ở rạp Berkeley Street Theatre tại Toronto. Vở kịch này do Jason Byrne đạo diễn với các ngôi sao Eric Peterson, Rosemary Dunsmore, Nicholas Campbell, Philip Riccio, Allan Hawco, Tara Rosling, Caroline Cave, Richard Clarkin, Earl Pastko, Milton Barnes, Gray Powell & Alex Paxton-Beesley.

Các giải thưởng

 Giải Amanda, Na Uy (1998): Phim truyện Bắc Âu hay nhất - Thomas Vinterberg
 Giải Bodil (1999):
 Nam diễn viên xuất sắc nhất - Ulrich Thomsen
 Phim hay nhất - Thomas Vinterberg
 Liên hoan phim quốc tế Canberra (1999): Giải của khán giả - Thomas Vinterberg
 Liên hoan phim Cannes (1998): Giải của Ban giám khảo - Thomas Vinterberg (đồng hạng với La Classe de Neige (1998))
 Giải Phim châu Âu (1998): Giải Khám phá mới trong năm - Thomas Vinterberg (đồng hạng với "La vie rêvée des anges"(1998))
 Liên hoan phim quốc tế Gijón (1998): Đạo diễn xuất sắc nhất - Thomas Vinterberg
 Giải Guldbagge (1999): Phim nước ngoài hay nhất - Thomas Vinterberg
 Giải Independent Spirit (1999): Phim nước ngoài hay nhất - Thomas Vinterberg
 Giải của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles cho phim ngoại ngữ hay nhất (1998) - Thomas Vinterberg
 Các ngày phim Bắc Âu Lübeck (1998):
 Giải của khán giả "Lübecker Nachrichten" - Thomas Vinterberg
 Giải phim Baltic cho phim Bắc Âu - Thomas Vinterberg
 Giải của Ban giám khảo phong trào Đại kết - Thomas Vinterberg
 Giải thưởng của Hội phê bình phim New York (1998): Phim ngoại ngữ hay nhất - Thomas Vinterberg
 Liên hoan phim quốc tế Na Uy (1999): Phim nước ngoài hay nhất - Thomas Vinterberg
 Giải Robert (1999):
 Nam diễn viên xuất sắc nhất - Ulrich Thomsen
 Quay phim tốt nhất - Anthony Dod Mantle
 Biên tập tốt nhất - Valdís Óskarsdóttir
 Phim hay nhất - Thomas Vinterberg
 Kịch bản hay nhất - Thomas Vinterberg, Mogens Rukov
 Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất - Thomas Bo Larsen
 Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất - Birthe Neumann
 Liên hoan phim quốc tế Rotterdam (1999): Giải của khán giả - Thomas Vinterberg
 Liên hoan phim quốc tế São Paolo (1998): Hạng danh dự - Thomas Vinterberg

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Dogme website

 Nimbus Film Official Website
 An interview with the film director Thomas Vinterberg by Jeremy Lehrer from indiewire.com

Phim của SVT
Phim Đan Mạch
Phim Thụy Điển
Phim năm 1998
Phim chính kịch thập niên 1990
Phim về gia đình bất thường
Phim về loạn luân


title: Earias chlorodes

text:
Earias chlorodes là một loài bướm đêm thuộc họ Nolidae. Nó được tìm thấy dọc theo miền đông bờ biển của Úc, from Cooktown to Sydney.

Sải cánh dài khoảng 20 mm.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Moths of Australia

Earias


title: Halictus epichlorops

text:
Halictus epichlorops là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1946.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1946


title: Tiên đề chọn

text:
Trong toán học, tiên đề chọn () hay AC, là một tiên đề trong lý thuyết tập hợp tương đương với phát biểu một tích Descartes của một tập các tập hợp không rỗng thì không rỗng. Nói đơn giản hơn, tiên đề chọn cho phép từ một tập các thùng, mỗi thùng chứa ít nhất một vật nào đó, ta có thể chọn đúng một vật từ mỗi thùng, ngay cả khi số thùng là vô hạn. Chính xác hơn, đây là khẳng định với mỗi họ chỉ số  gồm các tập khác rỗng, tồn tại một họ chỉ số  gồm các phần tử sao cho  với mọi  Tiên đề chọn được Ernst Zermelo phát biểu năm 1904 để hoàn tất chứng minh của ông cho định lý thứ tự tốt.

Trong nhiều trường hợp, việc chọn như thế có thể được thực hiện mà không cần tiên đề chọn, ví dụ như nếu số tập hợp là hữu hạn, hoặc tồn tại một quy tắc chọn – một tính chất phân biệt nào đó đúng với duy nhất một phần tử trong mỗi tập hợp. Một ví dụ là họ các tập hợp chứa số tự nhiên. Từ những tập này, ta luôn có thể chọn phần tử nhỏ nhất, chẳng hạn với các tập  tập chứa các phần tử nhỏ nhất tương ứng là . Trong trường hợp này, quy tắc "chọn số nhỏ nhất" là một hàm chọn. Ngay cả khi ta có vô hạn tập chứa các số tự nhiên, ta vẫn luôn có thể chọn được số nhỏ nhất từ mỗi tập, tức hàm chọn này có thể được dùng cho mọi họ các tập số tự nhiên. Tuy nhiên, không có hàm chọn nào được biết có thể dùng cho họ tất cả tập con khác rỗng của tập số thực (nếu tồn tại số thực không dựng được). Khi đó, ta phải sử dụng tiên đề chọn.

Bertrand Russell đưa ra một phép so sánh: với mọi tập các đôi giày (có thể vô hạn), ta luôn có thể chọn chiếc giày trái từ mỗi đôi làm lựa chọn, tạo thành một hàm chọn. Mặt khác, với một tập các đôi vớ vô hạn (giả sử hai chiếc vớ đều giống nhau), không có cách nào hiển nhiên để định nghĩa một hàm chọn một chiếc vớ từ mỗi đôi, mà không sử dụng tiên đề chọn.

Mặc dù vốn gây ra nhiều tranh cãi, tiên đề chọn hiện nay được hầu hết các nhà toán học sử dụng, và được đưa vào dạng tiêu chuẩn của lý thuyết tập hợp tiên đề, lý thuyết tập hợp Zermelo–Fraenkel với tiên đề chọn (ZFC). Một lý do là bởi một số kết quả toán học được chấp nhận rộng rãi, ví dụ như định lý Tychonoff, cần tiên đề chọn để chứng minh. Các nhà lý thuyết tập hợp hiện nay cũng nghiên cứu các tiên đề không tương thích với tiên đề chọn, ví dụ như tiên đề xác định. Một số ngành của toán học, đặc biệt các nhánh của toán học kiến thiết, tránh việc sử dụng tiên đề chọn.

Phát biểu
Một hàm chọn (còn gọi là cách chọn) là một hàm số , định nghĩa trên họ  gồm các tập hợp khác rỗng, sao cho với mỗi tập hợp  trong ,  là một phần tử của . Với khái niệm này, tiên đề có thể được phát biểu như sau:

Tiên đề có thể được biểu diễn bằng ký hiệu như sau

Từ đây phủ định của tiên đề chọn nói rằng tồn tại một họ các tập hợp khác rỗng mà không có hàm chọn.

Mỗi hàm chọn trên họ  các tập hợp khác rỗng là một phần tử trong tích Descartes của các tập hợp trong . Mỗi phần tử trong tích Descartes của họ  là một bộ chứa một phần tử từ mỗi tập thuộc , và do đó ứng với một cách chọn. Tiên đề chọn khẳng định luôn tồn tại một phần tử như thế, và do đó nó tương đương với phát biểu:

Với một họ các tập hợp khác rỗng bất kỳ, tích Descartes của chúng là một tập khác rỗng.

Danh pháp ZF, AC, và ZFC
Trong bài viết này và trong những cuộc thảo luận khác về tiên đề chọn, các cụm viết tắt sau rất thường gặp:

Phát biểu khác
Có nhiều phát biểu khác tương đương với tiên đề chọn. Chúng tương đương theo nghĩa là, sử dụng những tiên đề tập hợp cơ bản khác, từ chúng suy ra tiên đề chọn và từ tiên đề chọn suy ra được chúng.

Một phát biểu tránh việc dùng hàm chọn, thay vào đó là tập giá trị của nó:
Với mọi tập  gồm các tập hợp khác rỗng đôi một rời nhau, tồn tại ít nhất một tập hợp  mà có chung đúng một phần tử với mỗi tập thuộc .

Một phát biểu khác chỉ xét những tập  là tập lũy thừa của một tập hợp:
Với mọi tập hợp , tập lũy thừa của  (bỏ tập rỗng) có một hàm chọn.
Những nhà toán học dùng phát biểu này thường chỉ nói hàm chọn trên , với hàm chọn ở đây mang nghĩa là chọn trên tập lũy thừa của  (bỏ tập rỗng), trong khi hàm chọn ở những nơi khác trong bài xác định trên họ các tập hợp, hay tập chứa các tập. Với khái niệm hàm chọn trên, tiên đề chọn có thể được phát biểu ngắn gọn thành
Mỗi tập hợp đều có một hàm chọn.
tương đương với
Với mọi tập hợp  tồn tại hàm số  sao cho với mỗi tập con khác rỗng  của ,  thuộc
Mệnh đề phủ định của tiên đề chọn sẽ là:
Tồn tại một tập hợp  sao cho với mọi hàm số  (định nghĩa trên các tập con khác rỗng của ) tồn tại một tập con khác rỗng  của  sao cho  không thuộc

Giới hạn với họ hữu hạn
Phát biểu của tiên đề chọn không nói cụ thể họ tập khác rỗng là hữu hạn hay vô hạn. Trong trường hợp hữu hạn, phát biểu đó có thể được chứng minh trong lý thuyết tập hợp Zermelo–Fraenkel mà không cần tiên đề chọn (ZF) bằng quy nạp toán học. Trong trường hợp đơn giản nhất, chỉ có một tập, một hàm chọn tương ứng với một phần tử duy nhất, khi ấy tiên đề chọn nói có thể mọi tập khác rỗng chứa một phần tử và là hiển nhiên đúng. Tiên đề chọn có thể được coi là phiên bản tổng quát cho tính chất này của các họ hữu hạn lên các họ tùy ý.

Sử dụng
Cho đến cuối thế kỷ 19, tiên đề chọn thường được dùng một cách ngụ ý mà chưa được phát biểu cụ thể. Ví dụ, sau khi chỉ ra tập  chỉ chứa những tập hợp khác rỗng, một nhà toán học có thể nói "gọi  là một phần tử của  với mọi  thuộc " để định nghĩa một hàm số  Nhìn chung, không thể chứng minh  tồn tại mà không dùng tiên đề chọn, tuy nhiên điều này dường như chỉ bắt đầu được để ý từ Zermelo.

Không phải mọi trường hợp đều cần tiên đề chọn. Với những tập hữu hạn , tiên đề chọn có thể được suy ra từ những tiên đề tập hợp cơ bản khác. Khi ấy, một phát biểu tương đương có thể là nếu ta có một số (hữu hạn) hộp, mỗi hộp chứa ít nhất một vật, thì ta có thể chọn đúng một vật từ mỗi hộp. Ta có thể thực hiện việc chọn bằng cách bắt đầu với hộp thứ nhất, chọn một vật; sang hộp thứ hai, chọn một vật; và cứ thế. Do số hộp là hữu hạn nên quá trình chọn của ta sẽ kết thúc. Kết quả khi ấy là một hàm chọn cụ thể: ứng với mỗi hộp là một vật ta đã chọn (chứng minh chặt chẽ cho tất cả họ hữu hạn sẽ dùng quy nạp toán học để chứng minh "với mỗi số tự nhiên , mọi họ gồm  tập khác rỗng đều có một hàm chọn"). Tuy nhiên, phương pháp này không thể áp dụng cho họ vô hạn đếm được các tập khác rỗng, khi ấy ta cần tiên đề chọn đếm được. Nếu dùng phương pháp này cho họ vô hạn  các tập khác rỗng, ở mỗi bước ta chỉ có một hàm chọn cho một phần hữu hạn, chứ không thể tạo ra một hàm chọn cho toàn bộ họ, nếu không có quy tắc nào khác. Một hàm chọn tổng quát không thể được xây dựng trong ZF mà không có tiên đề chọn.

Ví dụ
Bản chất của mỗi tập hợp khác rỗng trong họ tập hợp có thể giúp ta tránh tiên đề chọn, ngay cả với họ vô hạn. Ví dụ, nếu mỗi tập thuộc họ  chỉ chứa các số tự nhiên, ta có thể lấy hàm chọn là hàm giá trị nhỏ nhất của mỗi tập. Điều này cho ta một phép chọn cụ thể một phần tử từ mỗi tập mà không cần đến tiên đề chọn.

Khó khăn xuất hiện trong những trường hợp tổng quát hơn. Nếu ta không thể đưa ra lựa chọn rõ ràng, liệu tập hợp ta chọn có tồn tại? Ví dụ, giả sử tập  là tập tất cả tập con khác rỗng của tập số thực  Giả sử ta chọn giống như trong trường hợp họ hữu hạn, khi ấy vì  là vô hạn nên quá trình chọn của chúng ta sẽ không bao giờ dừng, và do đó không thể tạo ra một hàm chọn cho toàn bộ  Tiếp theo ta có thể chọn phần tử nhỏ nhất của mỗi tập, nhưng một số tập con của tập số thực không có phần tử nhỏ nhất, ví dụ như khoảng mở  không có phần tử nhỏ nhất: nếu  là một số trong khoảng  thì  cũng nằm trong khoảng đó và nhỏ hơn . Do đó cách chọn này cũng không khả thi.

Một ví dụ khác, xét đường tròn đơn vị  và các tác động lên  bởi nhóm  gồm tất cả các phép quay hữu tỉ, tức những phép quay bởi góc là bội hữu tỉ của số . Ở đây  là đếm được trong khi  là không đếm được. Do đó  phân thành vô hạn không đếm được các "quỹ đạo" dưới  Dùng tiên đề chọn, ta có thể lấy một điểm từ mỗi quỹ đạo, tạo thành một tập con không đếm được  của  với tính chất mọi ảnh xoay của nó dưới  đều rời với  Tập hợp những ảnh xoay đó phân hoạch đường tròn thành một họ vô hạn đếm được các tập con, mỗi tập đều đôi một lệch nhau một góc hữu tỉ. Vì  không đo được với mọi phép đo hữu hạn cộng tính đếm được bất biến quay trên , việc tìm một thuật toán để chọn một điểm từ mỗi quỹ đạo yêu cầu phải có tiên đề chọn.

Ta có thể chọn phần tử nhỏ nhất từ các tập con của tập số tự nhiên là vì các số tự nhiên được sắp thứ tự tốt: mọi tập con khác rỗng của tập số tự nhiên có một phần tử nhỏ nhất theo thứ tự tự nhiên. Nếu ta nói "Mặc dù thứ tự thông thường của số thực không cho phép ta chọn, có thể có một thứ tự khác của số thực là thứ tự tốt. Khi ấy hàm chọn của ta có thể lấy phần tử nhỏ nhất theo thứ tự tốt đó". Vấn đề khi ấy trở thành tìm một thứ tự tốt cho tập số thực, và điều này hóa ra lại cần có tiên đề chọn; mỗi tập hợp có thứ tự tốt khi và chỉ khi tiên đề chọn là đúng.

Phê bình và chấp nhận
Một chứng minh sử dụng tiên đề chọn có thể thừa nhận sự tồn tại của một vật mà không định nghĩa vật đó rõ ràng trong ngôn ngữ lý thuyết đồ thị. Ví dụ, mặc dù từ tiên đề chọn suy ra có một thứ tự tốt cho số thực, có những mô hình lý thuyết tập hợp với tiên đề chọn mà trong đó không thể định nghĩa một thứ tự tốt cho số thực. Tương tự, mặc dù có thể chứng minh sự tồn tại của một tập số thực không đo được Lebesgue sử dụng tiên đề chọn, việc không có tập nào như thế định nghĩa được là nhất quán với ZFC.

Tiên đề chọn chứng minh sự tồn tại của những vật thể mơ hồ này, nhưng không thể bảo đảm chúng có thể được xây dựng, và do đó có thể đi ngược lại với một số nguyên lý triết học.. Vì không có một thứ tự tốt chính tắc nào cho mọi tập hợp, việc xây dựng dựa trên một thứ tự tốt có thể không tạo ra một kết quả chính tắc, ngay cả khi mong muốn một kết quả chính tắc (như trong lý thuyết phạm trù). Đây đã được dùng để phản đối việc sử dụng tiên đề chọn.

Một luận điểm khác chống lại tiên đề chọn là từ nó có thể suy ra sự tồn tại của những vật thể phản trực giác. Một ví dụ là nghịch lý Banach–Tarski nói rằng có thể chia một quả cầu 3 chiều thành một số hữu hạn các mảnh, rồi chỉ dùng phép quay và tịnh tiến, ráp chúng lại thành hai quả cầu giống hệt quả cầu ban đầu. Những mảnh ghép trong việc phân chia này được xây dựng bằng tiên đề chọn và là tập hợp không đo được.

Mặc cho những kết quả nghịch lý này, hầu hết các nhà toán học công nhận tiên đề chọn là đúng trong quá trình chứng minh toán học. Cuộc tranh luận cũng đặt ra một số câu hỏi thú vị, trong đó có những định lý trong ZFC (ZF + AC) là tương đương logic với tiên đề chọn (sử dụng các tiên đề ZF).

Có thể chứng minh nhiều định lý mà không cần cả tiên đề chọn lẫn phủ định của nó; những định lý đó sẽ đúng trong bất cứ mô hình nào của ZF, bất kể tính đúng sai của tiên đề chọn trong mô hình đó. Khi giới hạn trong ZF, một mệnh đề dựa trên tiên đề chọn hoặc phủ định của nó là không thể chứng minh được. Ví dụ, nghịch lý Banach–Tarski không thể được chứng minh là đúng hoặc sai chỉ trong ZF: không thể xây dựng một cách chia quả cầu đơn vị trong ZF, nhưng cũng không thể chứng minh là không có cách chia nào tồn tại. Những mệnh đề như nghịch lý Banach–Tarski có thể được phát biểu lại thành mệnh đề điều kiện, ví dụ như, "Nếu tiên đề chọn là đúng, thì tồn tại cách chia quả cầu như trong nghịch lý Banach–Tarski". Những mệnh đề điều kiện như thể có thể được chứng minh trong ZF nếu mệnh đề gốc có thể được chứng minh trong ZFC.

Trong toán học kiến thiết
Như đã nói ở trên, trong ZFC, từ tiên đề chọn ta có thể đưa ra những "chứng minh không kiến thiết" trong đó sự tồn tại của một vật thể được chứng minh, nhưng không có ví dụ nào được đưa ra. Tuy nhiên, ZFC vẫn được phát biểu chặt chẽ trong logic cổ điển. Tiên đề chọn cũng đã được nghiên cứu trong bối cảnh toán học kiến thiết, sử dụng logic phi cổ điển.

Trong lý thuyết hình thái Martin-Löf và số học Heyting bậc cao, phát biểu phù hợp của tiên đề chọn được bao gồm làm một tiên đề hoặc có thể chứng minh dưới dạng định lý. Errett Bishop cho rằng tiên đề chọn là chấp nhận được về mặt kiến thiết, nói

Tuy nhiên, trong lý thuyết tập hợp kiến thiết, định lý Diaconescu cho thấy tiên đề chọn kéo theo luật bài trung (điều này không đúng trong lý thuyết hình thái Martin-Löf). Do đó tiên đề chọn thường không được sử dụng trong lý thuyết tập hợp kiến thiết. Một lý do cho sự khác nhau này đó là trong lý thuyết hình thái, tiên đề chọn không có tính ngoại diên như tiên đề chọn trong lý thuyết tập hợp kiến thiết.

Một số kết quả trong lý thuyết tập hợp kiến thiết sử dụng tiên đề chọn đếm được hoặc tiên đề chọn phụ thuộc, mà không bao hàm luật bài trung. Mặc dù tiên đề chọn đếm được tương đối thông dụng trong toán học kiến thiết, việc sử dụng nó cũng đặt ra một số nghi vấn.

Tính độc lập

Năm 1938, Kurt Gödel chỉ ra rằng phủ định của tiên đề chọn không thể được chứng minh trong ZF bằng cách xây dựng một nội mô hình (một vũ trụ dựng được) thỏa mãn ZFC và từ đó cho thấy ZFC là nhất quán nếu bản thân ZF nhất quán. Năm 1963, Paul Cohen sử dụng kỹ thuật ép (forcing), để chỉ ra rằng, giả sử ZF là nhất quán, tiên đề chọn không thể được chứng minh trong ZF. Ông xây dựng một mô hình phức tạp hơn nhiều thỏa mãn ZF¬C (ZF với phủ định của AC) và từ đó chứng minh rằng ZF¬C là nhất quán.

Những kết quả này cho thấy tiên đề chọn độc lập logic với ZF. Giả định ZF là nhất quán không ảnh hưởng gì vì nếu không nhất quán, việc thêm một tiên đề không tác động đến các kết quả đã có. Bởi sự độc lập này, ta không thể dựa vào những tiên đề khác trong lý thuyết tập hợp để quyết định có dùng tiên đề chọn hay không.

Một luận điểm thường được đưa ra cho tiên đề chọn là nó giúp ta chứng minh một số định đề mà nếu không dùng AC sẽ không thể chứng minh được. Nhiều định lý chứng minh dùng tiên đề chọn có một tính tổng quát đẹp: mọi ideal trong một vành chứa trong một ideal tối đại, mọi không gian vectơ có một đại số, và mọi tích của không gian compact là compact. Không có tiên đề chọn, những định lý này có thể sai với những vật thể toán học có lực lượng lớn.

Kết quả độc lập này cũng cho thấy một lớp các mệnh đề toán học, bao gồm tất cả những mệnh đó có thể được phát biểu trong ngôn ngữ số học Peano, là chứng minh được trong ZF nếu và chỉ nếu nó chứng minh được trong ZFC. Những mệnh đề trong lớp này bao gồm mệnh đề khẳng định P = NP, giả thuyết Riemann, và nhiều bài toán chưa có lời giải khác. Khi tìm lời giải cho những bài toán thuộc lớp này, việc sử dụng ZF hay ZFC không khác gì nhau nếu câu hỏi duy nhất là tồn tại một chứng minh. Tuy nhiên, đôi khi chứng minh trong ZFC ngắn hơn là trong ZF.

Tiên đề chọn không phải là mệnh đề quan trọng duy nhất độc lập với ZF. Ví dụ, giả thuyết continuum tổng quát (GCH) không chỉ độc lập với ZF mà còn độc lập với cả ZFC. Tuy nhiên, ZF + GCH kéo theo AC, khiến GCH là mệnh đề mạnh hơn AC, mặc dù cả hai đều độc lập với ZF.

Tiên đề mạnh hơn
Tiên đề tính dựng được và giả thuyết continuum tổng quát đều bao hàm tiên đề chọn và vì vậy mạnh hơn nó. Trong những thuyết lớp như lý thuyết tập hợp von Neumann–Bernays–Gödel và lý thuyết tập hợp Morse–Kelley, tồn tại một tiên đề gọi là tiên đề chọn toàn cục, mạnh hơn tiên đề chọn cho tập hợp bởi nó cũng áp dụng cho các lớp chính quy. Tiên đề chọn toàn cục có thể được suy ra từ tiên đề giới hạn kích thước. Một tiên đề khác mạnh hơn tiên đề chọn là tiên đề Tarski, được dùng trong lý thuyết tập hợp Tarski–Grothendieck và phát biểu rằng mỗi tập hợp thuộc về một vũ trụ Grothendieck nào đó.

Tương đương
Có nhiều mệnh đề quan trọng mà trong hệ tiên đề ZF nhưng không có  AC lẫn ¬AC, là tương đương với tiên đề chọn. Những mệnh đề quan trọng nhất là bổ đề Zorn và định lý thứ tự tốt. Thực tế, Zermelo ban đầu đưa ra tiên đề chọn để có thể hoàn thành chứng minh định lý thứ tự tốt của mình.

Lý thuyết tập hợp
Định lý thứ tự tốt: Mọi tập hợp đều có thể được sắp thứ tự tốt. Hệ quả là mọi số đếm có một số thứ tự ban đầu.
Định lý Tarski về lựa chọn: Với mọi tập vô hạn , tồn tại một song ánh giữa các tập hợp  và
Tam phân: Giữa hai tập hợp, hoặc chúng có cùng lực lượng, hoặc một tập hợp có lực lượng nhỏ hơn tập hợp kia.
Cho hai tập hợp khác rỗng, tồn tại một toàn ánh từ một tập này sang tập còn lại.
Tích Descartes của mọi họ các tập khác rỗng là khác rỗng.
Định lý König: Nói đơn giản, tổng một chuỗi các số đếm là bé hơn tích của chuỗi các số đếm lớn hơn. ("nói đơn giản" là vì tổng hay tích của một "chuỗi" các số đếm không thể được định nghĩa mà không có một số yếu tố của tiên đề chọn.)
Mọi toàn ánh có một hàm ngược bên phải.
Lý thuyết thứ tự
Bổ đề Zorn: Mọi tập sắp thứ tự một phần khác rỗng trong đó mọi xích (tức tập con sắp thứ tự toàn phần) có cận trên chứa ít nhất một phần tử tối đại.
Nguyên lý tối đại Hausdorff: Trong một tập sắp thứ tự một phần, mọi tập con sắp thứ tự toàn phần được chứa trong một tập con sắp thứ tự toàn phần tối đại. Nguyên lý yếu hơn "Mọi tập sắp thứ tự một phần có một tập con sắp thứ tự toàn phần tối đại" cũng tương đương với AC trong ZF.
Bổ đề Tukey: Mọi họ có đặc trưng hữu hạn có một phần tử tối đại đối với phép chứa.
Nguyên lý đối xích: Mọi tập sắp thứ tự một phần có một đối xích tối đại.
Đại số trừu tượng
Mọi không gian vectơ có một cơ sở.
Định lý Krull: Mọi vành có đơn vị không tầm thường chứa một ideal tối đại.
Với mọi tập khác rỗng  tồn tại phép toán hai ngôi định nghĩa trên  biến nó thành nhóm. (Một phép toán hai ngôi có tính giản ước là đủ, xem cấu trúc nhóm và tiên đề chọn.)
Mọi tập hợp là một đối tượng xạ ảnh trong phạm trù Set của các tập hợp.
Tôpô tập điểm
Định lý Tychonoff: Mọi tích của các không gian tôpô compact thì compact.
Trong không gian tôpô tích, đóng của tích các tập con bằng tích của các đóng.
Logic toán học
Nếu  là một tập các phát biểu logic bậc nhất và  là một tập con nhất quán của  thì  được chứa trong một tập tối đại trong số những tập con nhất quán của .
Lý thuyết đồ thị
Mọi đồ thị liên thông có một cây bao trùm.

Chú thích

Tham khảo

 Per Martin-Löf, "100 years of Zermelo's axiom of choice: What was the problem with it?", in Logicism, Intuitionism, and Formalism: What Has Become of Them?, Sten Lindström, Erik Palmgren, Krister Segerberg, and Viggo Stoltenberg-Hansen, editors (2008).

 , available as a Dover Publications reprint, 2013, .

George Tourlakis, Lectures in Logic and Set Theory. Vol. II: Set Theory, Cambridge University Press, 2003.

Ernst Zermelo, "Untersuchungen über die Grundlagen der Mengenlehre I," Mathematische Annalen 65: (1908) pp. 261–81. PDF download via digizeitschriften.de
Translated in: Jean van Heijenoort, 2002. From Frege to Gödel: A Source Book in Mathematical Logic, 1879–1931. New edition. Harvard University Press.
1904. "Proof that every set can be well-ordered," 139-41.
1908. "Investigations in the foundations of set theory I," 199–215.

Liên kết ngoài
Axiom of Choice trong Springer Encyclopedia of Mathematics.
Axiom of Choice and Its Equivalents tại ProvenMath.
Consequences of the Axiom of Choice , based on the book by Paul Howard  and Jean Rubin.
.

chọn