title: Java

text:
Java (, tiếng Java: ꦗꦮ; tiếng Sunda: ᮏᮝ), hay Chà Và là một đảo của Indonesia, giáp Ấn Độ Dương ở phía nam và biển Java ở phía bắc. Với hơn 148 triệu (chỉ riêng mình đảo Java) hoặc 152 triệu (bao gồm cả cư dân của các đảo xung quanh), Java là đảo đông dân nhất thế giới, và là một trong những vùng có mật độ dân số cao nhất toàn cầu. Java là nơi sinh sống của 56,1% cư dân Indonesia. Thủ đô Jakarta của Indonesia nằm ở tây bộ của Java. Phần lớn các sự kiện lịch sử của Indonesia diễn ra tại Java. Hòn đảo là trung tâm của một số đế quốc Ấn Độ giáo-Phật giáo, vương quốc Hồi giáo hùng mạnh, và là trọng tâm của Đông Ấn Hà Lan. Java là trung tâm của cuộc đấu tranh giành độc lập cho Indonesia vào thập niên 1930 và 1940. Java chiếm ưu thế về những mặt như chính trị, kinh tế và văn hóa ở Indonesia.

Java hình thành chủ yếu là từ kết quả của những vụ núi lửa phun trào, với diện tích lớn thứ 13 thế giới và lớn thứ năm ở Indonesia. Một chuỗi các núi lửa tạo thành xương sống của đảo theo chiều đông-tây. Trên đảo có ba ngôn ngữ chính, trong đó tiếng Java chiếm ưu thế, và là ngôn ngữ bản địa của khoảng 60 triệu người tại Indonesia, hầu hết trong số họ sống tại Java. Hầu hết các cư dân trên đảo là người song ngữ, tiếng Indonesia là ngôn ngữ thứ nhất hoặc thứ hai của họ. Phần lớn cư dân Java là người Hồi giáo, tuy nhiên hòn đảo vẫn có sự hòa trộn đa dạng từ các niềm tin tôn giáo, dân tộc và văn hóa.

Java được chia thành bốn tỉnh, Tây Java, Trung Java, Đông Java và Banten; cùng với hai khu đặc biệt là Jakarta và Yogyakarta. Bốn trong số tám di sản thế giới được UNESCO công nhận của Indonesia nằm ở Java: Công viên Quốc gia Ujung Kulon, Đền Borobudur, Đền Prambanan và Di tích Sangiran Early Man.

Từ nguyên
Nguồn gốc tên gọi "Java" không rõ ràng. Một khả năng là hòn đảo được đặt theo tên của loài jáwa-wut, loài kê này thường thấy trên đảo, và có nhiều tên gọi trước khi đảo được Ấn Độ hóa. Có những giả thuyết khác: từ jaú và các biến thể của nó có nghĩa là "xa". Bên cạnh đó, trong tiếng Phạn yava có nghĩa là đại mạch, một loài khiến cho hòn đảo trở nên nổi danh. "Yawadvipa" được đề cập đến trong sử thi sớm nhất của Ấn Độ là Ramayana. Sugriva, chỉ huy đội quân của Rama phái người của ông đến Yawadvipa, đảo Java, để tìm Sita. Java được nhắc đến trong văn bản tiếng Tamil Manimekalai cổ của Chithalai Chathanar nói rằng từng có một vương quốc ở Java với thủ đô là Nagapuram. Do vậy, ở Ấn Độ, Java còn được gọi bằng tên tiếng Phạn là "yāvaka dvīpa" (dvīpa tức là đảo). Nguồn khác thì nói rằng từ "Java" có nguồn gốc Nam Đảo nguyên thủy, có nghĩa là 'nhà' hay 'quê hương'. Hòn đảo lớn Iabadiu hay Jabadiu đã được đề cập trong Geographia của Ptolemy được sáng tác vào khoảng năm 150 CN ở Đế chế La Mã. Iabadiu được cho là có nghĩa là "đảo lúa mạch", giàu vàng và có một thị trấn bạc tên là Argyra ở cuối phía tây. Tin tức hàng năm của Songshu và Liangshu gọi Java là She-po (thế kỷ 5 SCN), He-ling (640–818), sau đó gọi lại là She-po cho đến triều đại nhà Nguyên (1271–1368), nơi họ bắt đầu đề cập đến Zhao-Wa (爪哇). Theo sách của Ma Huan (Yingya Shenlan), người Trung Quốc gọi Java là Chao-Wa, và hòn đảo này được gọi là 阇婆 (She-pó hoặc She-bó) trong quá khứ. Sulaiman al-Tajir al-Sirafi đã đề cập đến hai hòn đảo đáng chú ý ngăn cách Ả Rập và Trung Quốc: Một là Al-Rami dài 800 farsakh, được xác định là Sumatra, và hòn đảo kia là Zabaj (tiếng Ả Rập: الزابج, tiếng Indonesia: Sabak). Khi John của Marignolli trở về Avignon từ Trung Quốc, ông đã ở lại Vương quốc Saba trong vài tháng, nơi ông nói rằng có nhiều voi và được dẫn dắt bởi một nữ hoàng; Saba có thể là cách diễn giải của anh ấy về She-bó. Afanasij Nikitin, một thương gia từ Tver, Nga, đến Ấn Độ vào năm 1466 và mô tả vùng đất Java, mà ông gọi là шабайте (shabait / šabajte).

Địa lý

Java nằm giữa Sumatra ở phía tây và Bali ở phía đông. Borneo nằm ở phía bắc và đảo Christmas ở phía nam. Đây là đảo có diện tích lớn thứ 13 trên thế giới. Bao quanh đảo Java là biển Java ở phía bắc, eo biển Sunda ở phía tây, Ấn Độ Dương ở phía nam và eo biển Bali cùng eo biển Madura ở phía đông.

Java gần như hoàn toàn có nguồn gốc núi lửa; đảo có 38 ngọn núi tạo thành một xương sống theo chiều đông-tây từng một thời hay vào các thời điểm khác nhau là núi lửa hoạt động. Núi lửa cao nhất tại Java và núi Semeru (3.676 m). Núi lửa hoạt động nhất tại Java cũng như tại Indonesia là núi Merapi (2,968 m).

Với việc có nhiều núi và cao nguyên, vùng nội địa của đảo bị phân chia thành một loạt các khu vực tương đối biệt lập phù hợp với canh tác lúa nước; các vùng đất trồng lúa tại Java nằm trong số những vùng đất tốt nhất thế giới. Java là nơi đầu tiên ở Indonesia trồng cà phê, bắt đầu từ năm 1699. Hiện nay, Cà phê chè được trồng trên Cao nguyên Ijen.

Java có diện tích xấp xỉ 139.000 km². với chiếu dài 650 mi (1.050 km) và chiều rộng 130 mi (210 km). Sông dài nhất trên đảo là sông Solo dài 600 km. Sông bắt nguồn từ trung bộ Java tại núi Lawu, sau đó chảy về phía bắc và phía đông đến cửa sông gần thành phố Surabaya.

Nhiệp độ trung bình năm tại Java là từ 22 °C đến 29 °C và độ ẩm trung bình là 75%. Đồng bằng ven biển phía bắc thường nóng hơn trung bình 34 °C vào mùa khô. Bờ biển phía nam thường mát mẻ hơn phía bắc, khu vực cao nguyên ở nội địa cũng mát hơn. Mùa mưa bắt đầu vào tháng 10 và kết thúc vào tháng 4, khi đó mưa chủ yếu là vào buổi chiều và không liên tục vào những khoảng thời gian khác trong năm, tháng ẩm ướt nhất là tháng 1 và tháng 2.

Tây Java ẩm ướt hơn Đông Java, và các vùng núi nhận được lượng mưa lớn hơn. Cao nguyên Parahyangan ở Tây Java có lượng mưa lên tới 4.000 mm hàng năm, trong khi bờ biển phía bắc của Đông Java có lượng mưa 900 mm mỗi năm.

Hành chính
Đảo Java bao gồm thủ đô của Indonesia là Jakarta. Java là một hòn đảo đông đân cư, đây là nơi sinh sống của tới 60% dân cư nước này.

Với một diện tích 126.700 km² hòn đảo là nơi sinh sống của 124 triệu người, đạt mật độ 981 người /km², đây là khu vực có dân cư đông thứ 2 trên thế giới chỉ sau Bangladesh, ngoại trừ một vài thành phố nhỏ.

Từ thập niên 70 của thế kỷ 20, chính phủ nước này đã thực hiện chương trình di cư, di chuyển một phần dân cư từ hòn đảo này sang các hòn đảo khác ít người hơn. Tuy nhiên, chương trình này đã vấp phải những khó khăn lớn như sự xung đột giữa người mới đến và người bản địa.

Hòn đảo này được chia làm bốn tỉnh, một đặc khu* (daerah istimewa), và một thành phố thủ đô** (daerah khusus ibukota):
 Banten
 Jakarta**
 Jawa Barat (Tây Java)
 Jawa Tengah (Trung Java)
 Jawa Timur (Đông Java)
 Yogyakarta*

Lịch sử

Các di cốt hoá thạch của Homo erectus, hay còn gọi là "người vượn Java", có niên đại 1,7 triệu năm được tìm thấy dọc theo bờ sông Bengawan Solo. Các vương quốc Taruma và Sunda tại miền tây Java lần lượt xuất hiện vào thế kỷ 4 và 7, còn Vương quốc Kalingga phái sứ giả sang Trung Quốc từ năm 640. Tuy nhiên, quốc gia quân chủ lớn đầu tiên là Vương quốc Medang, được thành lập tại miền trung Java vào đầu thế kỷ 8. Tôn giáo của Medang có trọng tâm là vị thần Shiva của Ấn Độ giáo, và vương quốc này cho xây dựng một số đền thờ Ấn Độ giáo thuộc hàng sớm nhất tại Java trên cao nguyên Dieng. Khoảng thế kỷ 8, Vương triều Sailendra nổi lên tại đồng bằng Kedu và bảo trợ cho Phật giáo Đại thừa. Vương quốc cổ đại này cho xây dựng các công trình lớn như Borobudur và Prambanan tại miền trung Java.

Khoảng thế kỷ 10, trung tâm quyền lực chuyển từ miền trung đến miền đông Java. Các vương quốc Kediri, Singhasari và Majapahit tại khu vực này chủ yếu dựa vào trồng lúa, song cũng tiến hành mậu dịch trong quần đảo Indonesia, với Trung Quốc và Ấn Độ. Majapahit do Wijaya thành lập và người cai trị cuối cùng là Hayam Wuruk (cai trị 1350–89), vương quốc này yêu sách chủ quyền đối với toàn bộ quần đảo Indonesia, song phạm vi kiểm soát có vẻ như chỉ giới hạn tại Java, Bali và Madura. Tể tướng của Hayam Wuruk là Gajah Mada lãnh đạo nhiều cuộc chinh phục lãnh thổ của vương quốc này. Các vương quốc trước đó tại Java có cơ sở là nông nghiệp, song Majapahit nắm quyền kiểm soát các bến cảng và tuyến hàng hải, trở thành đế quốc thương nghiệp đầu tiên của Java. Đến khi Hayam Wuruk qua đời và Hồi giáo truyền bá đến Indonesia thì Majapahit bước vào suy thoái.

Hồi giáo trở thành tôn giáo chi phối tại Java vào cuối thế kỷ 16. Trong giai đoạn này, các vương quốc Hồi giáo như Demak, Cirebon và Banten chiếm ưu thế. Vương quốc Mataram trở thành cường quóc chi phối tại miền trung và miền đông Java vào cuối thế kỷ 16. Các vương quốc Surabaya và Cirebon cuối cùng bị khuất phục, do đó chỉ còn Mataram và Banten đương đầu với người Hà Lan vào thế kỷ 17.

Java tiếp xúc với các cường quốc thực dân châu Âu từ năm 1522 khi có một hiệp định giữa Vương quốc Sunda va người Bồ Đào Nha tại Malacca. Sau thất bại, người Bồ Đào Nha chỉ hiện diện tại Malacca và các quần đảo phía đông. Năm 1596, một đoàn viễn chinh gồm bốn tàu dưới quyền Cornelis de Houtman là lần tiếp xúc đầu tiên giữa Hà Lan và Indonesia. Đến cuối thế kỷ 18, Hà Lan đã bành trướng ảnh hưởng của mình đến các vương quốc tại nội lục thông qua Công ty Đông Ấn Hà Lan tại Indonesia. Xung đột nội bộ cản trở người Java hình thành liên minh hiệu quả để chống lại Hà Lan. Tàn dư của Mataram tồn tại với vị thế là các thân vương quốc Surakarta (Solo) và Yogyakarta. Các quốc vương người Java vẫn cai trị, và được người Hà Lan giúp duy trì tàn dư của tầng lớp quý tộc Java bằng việc xác nhận họ là quan chức địa phương trong chính quyền thực dân.

Vai trò lớn của Java trong giai đoạn đầu của thời thuộc địa là nơi sản xuất lúa gạo. Tại các đảo sản xuất gia vị như Banda, gạo được nhập khẩu đều đặn từ Java nhằm đáp ứng sự thiếu hụt thực phẩm. Trong giai đoạn Các cuộc chiến tranh của Napoléon tại châu Âu, Hà Lan thất thủ trước Pháp, số phận của Đông Ấn Hà Lan cũng tương tự. Dưới chính quyền Daendels ngắn ngủi, với tư cách được Pháp uỷ nhiệm, việc xây dựng đường bưu chính lớn Java được bắt đầu vào năm 1808. Đường này kéo dài từ Anyer tại miền tây Java đến Panarukan tại miền đông Java, có vai trò là một tuyến tiếp tế quân sự và được sử dụng để phòng thủ Java trước nguy cơ bị Anh xâm lăng. Năm 1811, Java bị Anh chiếm lĩnh, trở thành một thuộc địa của Đế quốc Anh, và Stamford Raffles được bổ nhiệm làm thống đốc của đảo. Năm 1814, Java được trao lại cho Hà Lan theo các điều khoản của Hiệp định Paris.

Năm 1815, có thể có khoảng 5 triệu người tại Java. Trong nửa sau của thế kỷ 18, tình trạng dân số tăng nhanh bắt đầu tại các huyện dọc theo bờ biển phía bắc miền trung Java, và sang thế kỷ 19 thì dân số tăng nhanh trên khắp đảo. Các yếu tố khiến dân số tăng mạnh bao gồm ảnh hưởng từ chế độ cai trị thực dân của Hà Lan, như kết thúc nội chiến tại Java, gia tăng diện tích canh tác lúa, và việc du nhập các cây lương thực như sắn và ngô khiến có thể cung ứng đủ lương thực cho cư dân. Những yếu tố khác là thuế cao và gia tăng công việc theo hệ thống trồng trọt, khiến các cặp cha mẹ sinh nhiều con hơn với hy vọng tăng khả năng nộp thuế và mua hàng hoá của gia đình. Bệnh tả được cho là đã khiến 100.000 người thiệt mạng tại Java vào năm 1820.

Chủ nghĩa dân tộc Indonesia ban đầu có cơ sở tại Java vào đầu thế kỷ 20, và cuộc đấu tranh nhằm đảm bảo độc lập của quốc gia sau Chiến tranh thế giới thứ hai cũng có trung tâm tại Java. Năm 1949, Indonesia được độc lập, và đảo trở thành địa phương chi phối về sinh hoạt xã hội, chính trị và kinh tế của toàn quốc, song điều này cũng khiến nhiều cư dân tại các đảo khác phật ý.

Nhân khẩu

Theo điều tra nhân khẩu năm 2015, Java có 145 triệu cư dân (bao gồm cả Madura), ước tính vào năm 2014 là 143,1 triệu (bao gồm Madura), Java là đảo đông dân nhất trên thế giới và là nơi cư trú của 57% dân số Indonesia. Mật độ dân số trên đảo là hơn 1.100 người/km² vào năm 2014, do đó Java còn là một trong những nơi có dân cư dày đặc nhất thế giới, ngang với Bangladesh. Các khu vực trên đảo đều có nhiều núi lửa, cư dân chia sẻ những vùng đất bằng phẳng hơn còn lại. Do đó, nhiều khu vực duyên hải có đông dân cư, và các thành phố nằm vây quanh các thung lũng giữa các đỉnh núi lửa.

Mức tăng trưởng dân số cao khiến Trung Java trì trệ trong giai đoạn 2010–2015, gây ra tình trạng di cư và các vấn đề khác, ngoài ra còn có các vụ phun trào núi lửa trong giai đoạn trước đó. Khoảng 45% dân số Indonesia là người Java, còn người Sunda cũng chiếm một phần lớn trong thành phần dân cư đảo Java.

Kể từ thập niên 1970 cho đến khi chế độ Suharto sụp đổ vào năm 1998, chính phủ Indonesia thi hành các chương trình chuyển cư nhằm mục đích tái định cư cư dân Java đến các đảo thưa dân của Indonesia. Chương trình này có kết quả khác nhau, đôi khi gây ra xung đột giữa người bản địa và những người định cư mới đến. Tuy thế, nó khiến tỷ lệ của cư dân Java trong tổng dân số Indonesia bị giảm dần.

Phần phía tây của đảo (Tây Java, Banten và Jakarta) có mật độ dân số cao hơn, gần 1.500 người/km². Khu vực này có ba vùng đô thị là Đại Jakarta (với các vùng ngoại vi của Đại Serang và Đại Sukabumi), Đại Bandung và Đại Cirebon. Jakarta và vùng ngoại vi có cư dân đến từ khắp đất nước. Đông Java có dân tộc Bali, cùng với lượng lớn người Madura do đây vốn là cộng đồng nghèo nàn.

1) Số liệu bao gồm các đảo khác, song chúng có diện tích và dân số rất nhỏ, với khoảng 90.000 người.

2) Diện tích đất liền của các tỉnh theo điều tra năm 2010, có thể khác so với số liệu trước đó.

3) Điều tra sơ bộ năm 2015 chỉ được công bố theo đơn vị hành chính cấp một.

Mặc dù có dân số lớn và điều này tương phản với các đảo lớn khác tại Indonesia, song Java tương đối đồng nhất về thành phần dân tộc. Chủ yếu có hai dân tộc bản địa trên đảo là người Java và người Sunda. Người Madura vốn cư trú tại đảo Madura ngay ngoài khơi bờ biển đông bắc của đảo Java, và họ nhập cư đến Đông Java với số lượng lớn từ thế kỷ 18. Người Java chiếm khoảng hai phần ba số cư dân trên đảo, còn người Sunda và Madura lần lượt chiếm 20% và 10%. Nhóm thứ tư là người Betawi, họ nói một phương ngữ của tiếng Mã Lai và là hậu duệ của cư dân sống quanh Batavia từ khoảng thế kỷ 17. Người Betawi là dân tộc lai, có nguồn gốc từ các dân tộc khác nhau trên quần đảo Indonesia như Mã Lai, Java, Sunda, Bali, Minang, Bugis và kết hợp với các dân tộc bên ngoài như người Bồ Đào Nha, Hà Lan, Ả Rập, Hoa và Ấn được đưa đến hoặc bị thu hút đến Batavia để đáp ứng nhu cầu lao động. Họ có đặc trưng về văn hoá và ngôn ngữ so với người Sunda và Java xung quanh.

Trường thi (kakawin) Tantu Pagelaran của người Java giải thích về nguồn gốc của đảo và tính chất núi lửa tại đây. Bốn khu vực văn hoá lớn trên đảo là kejawen hay khu trung tâm của người Java, duyên hải phía bắc là khu vực pasisir, vùng đất của người Sunda tại Tây Java, và đầu phía đông của đảo hay còn gọi là Blambangan. Madura tạo thành khu vực thứ năm, đảo này có quan hệ mật thiết về văn hoá với vùng duyên hải Java. Văn hoá kejawen Java có tính chất chi phối nhất, tàn dư chế độ quý tộc Java có căn cứ tại đây, và đây là khu vực quê hương của đa phần tầng lớp tinh hoa quân sự, kinh doanh và chính trị Indonesia. Văn hoá, nghệ thuật và nghi lễ của khu vực này được cho là lịch sự và mẫu mực nhất trên đảo. Lãnh thổ kéo dài từ Banyumas tại phía tây qua đến Blitar tại phía đông và bao gồm vùng đất nông nghiệp phì nhiêu và dân cư dày đặc nhất toàn quốc.

Phần tây nam của tỉnh Trung Java thường được gọi là khu vực Banyumasan, tại đây diễn ra sự pha trộn về văn hoá; văn hoá Java và văn hoá Sunda được hợp thành văn hoá Banyumas. Tại các thành phố thủ phủ của miền Trung Java là Yogyakarta và Surakarta, các vị quân chủ đương đại có tổ tiên là triều đại Hồi giáo thời tiền thuộc địa, khiến cho các địa phương này là kho tàng kiên cố về văn hoá Java cổ điển. Các nghệ thuật cổ điển của Java gồm có âm nhạc gamelan và múa rối wayang.

Java là nơi có nhiều vương quốc có ảnh hưởng tại Đông Nam Á, và do đó, nhiều tác phẩm văn học có tác giả là người Java. Chúng gồm có Ken Arok và Ken Dedes, truyện về đứa trẻ mồ côi đã tiếm vị quốc vương, kết hôn với vương hậu của vương quốc Java cổ đại; và các bản dịch của Ramayana và Mahabharata. Pramoedya Ananta Toer là một tác giả đương đại nổi bật của Indonesia, ông viết nhiều chuyện dựa trên các trải nghiệm khi trưởng thành tại Java, và có nhiều yếu tố từ văn học dân gian và truyền thuyết lịch sử Java.

Ba ngôn ngữ chính được nói tại Java là tiếng Java, tiếng Sunda và tiếng Madura. Các ngôn ngữ khác là Betawi (một phương ngữ Mã Lai địa phương tại khu vực Jakarta), [tiếng [Osing|Osing]], Banyumasan, và Tengger (liên hệ mật thiết với tiếng Java), Baduy (liên hệ mật thiết với tiếng Sunda), Kangean (liên hệ mật thiết với tiếng Madura), và Bali. Đại đa số cư dân cũng nói tiếng Indonesia, thường là như ngôn ngữ thứ hai.

Ảnh hưởng từ Ấn Độ đến sớm nhất, tín ngưỡng Shiva và Phật giáo bén rễ sâu sắc trong xã hội Java, pha trộn với truyền thống và văn hoá bản địa Hiện nay, trên đảo vẫn còn các khu vực theo Ấn Độ giáo nằm rải rác, có một cộng đồng Ấn Độ giáo lớn dọc theo bờ biển phía đông gần Bali, đặc biệt là quanh thị trấn Banyuwangi. Hồi giáo đến Java sau Ấn Độ giáo, hiện nay hơn 90% dân số Java là người Hồi giáo. Tồn tại phân biệt giữa santri, tức những người tin rằng họ chính thống hơn về đức tin và hành lễ Hồi giáo, với abangan, tức người pha trộn các khái niệm thuyết vật linh và Ấn Độ giáo từ trước đó và tiếp nhận hời hợt đức tin Hồi giáo. Ngoài ra, còn có các cộng đồng Cơ Đốc giáo, chủ yếu là tại các thành phố lớn. Phật giáo cũng hiện diện trong thành phố lớn, tín đồ chủ yếu là người Hoa.

Xem thêm

 Bali
 Kalimantan
 Sumatra

Chú thích

Liên kết ngoài

 JAVA, sự thật và những điều hư cấu  , bởi Augusta De Wit, 1905. (mộyt bản sao của thư viện Đại học Georgia; DjVu & layered PDF  format)

Đông Nam Á hải đảo
Đảo Indonesia
Quần đảo Sunda Lớn


title: 20846 Liyulin

text:
20846 Liyulin (2000 US103) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 10 năm 2000 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20846 Liyulin

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Lương Thế Trân (xã)

text:
Lương Thế Trân là một xã thuộc huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau, Việt Nam.

Địa lý
Xã Lương Thế Trân nằm ở phía bắc huyện Cái Nước, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Cà Mau và huyện Đầm Dơi
Phía tây giáp xã Thạnh Phú
Phía nam giáp xã Tân Hưng
Phía bắc giáp thành phố Cà Mau.

Xã Lương Thế Trân có diện tích 30,24 km², dân số năm 2019 là 11.894 người, mật độ dân số đạt 393 người/km².

Hành chính
Xã Lương Thế Trân được chia thành 6 ấp: Bào Bèo, Bào Kè, Hòa Trung, Năm Đảm, Trung Hưng, Trung Thành.

Lịch sử
Quyết định 326-CP ngày 29 tháng 12 năm 1978 của Hội đồng Chính phủ, thành lập xã Lương Thế Trân thuộc huyện Cà Mau, tỉnh Minh Hải.

Quyết định 275-CP ngày 25 tháng 07 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ chia xã Lương Thế Trân thành ba xã lấy tên là xã Lương Thế Trân, xã Thạnh Trung và xã Thạnh Phú.

Quyết định 94-HĐBT ngày 30 tháng 8 năm 1983 của Hội đồng Bộ trưởng sáp nhập xã Lương Thế Trân của huyện Cà Mau vào huyện Cái Nước.

Quyết định 33B-HĐBT ngày 14 tháng 2 năm 1987 của Hội đồng Bộ trưởng sáp nhập xã Thạnh Trung và xã Lương Thế Trân thành một xã lấy tên là xã Lương Thế Trân, huyện Cái Nước, tỉnh Minh Hải.

Nghị quyết  ngày 06 tháng 11 năm 1996 của Quốc hội, chia tỉnh Minh Hải thành hai tỉnh là tỉnh Bạc Liêu và tỉnh Cà Mau, Khi đó xã Lương Thế Trân, huyện Cái Nước trở thành huyện của tỉnh Cà Mau.

Nghị định 138/2003/NĐ-CP ngày 17 tháng 11 năm 2003 của Chính phủ, xã Lương Thế Trân thuộc huyện Cái Nước.

Nghị định 192/2004/NĐ-CP ngày 23 tháng 11 năm 2004 của Chính phủ về việc thành lập xã Thạnh Phú huyện Cái Nước trên cơ sở 3.111 ha diện tích tự nhiên và 13.725 nhân khẩu của xã Lương Thế Trân, thuộc huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau. Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính thành lập xã Thạnh Phú, xã Lương Thế Trân còn lại 3.024 ha diện tích tự nhiên và 9.079 nhân khẩu.

Chú thích

Tham khảo

Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người


title: Cenes de la Vega

text:
Cenes de la Vega là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 6372 người.

Tham khảo

Đô thị ở Granada


title: Paralimnophila sponsa

text:
Paralimnophila sponsa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Paralimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Perpezat

text:
Perpezat  là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 900 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Puy-de-Dôme


title: Pomarède

text:
là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Terruggia

text:
Terruggia là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 60 km về phía đông của Torino và khoảng 25 km về phía tây bắc của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 825 người và diện tích là 7,2 km².

Terruggia giáp các đô thị: Casale Monferrato và Rosignano Monferrato.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Trachodopalpus

text:
Trachodopalpus là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Wercklea grandiflora

text:
Wercklea grandiflora là một loài thực vật thuộc họ Malvaceae. Đây là loài đặc hữu của Panama. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Mitré, M. 1998. Wercklea grandiflora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Panama
Wercklea


title: Psychoronia costalis

text:
Psychoronia costalis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Psychoronia


title: Vệ Trang công

text:
Vệ Trang công (chữ Hán: 衞莊公) có thể là một trong các vị vua sau của nước Vệ:

Danh sách
 Vệ Trang công, tên thật là Cơ Dương, vua thứ 12 nước Vệ, cai trị từ năm 757 TCN-735 TCN.
 Vệ Trang công, tên thật là Cơ Khoái Hội, vua thứ 31 nước Vệ, cai trị từ năm 480 TCN-478 TCN.

Xem thêm
 Trang công
 Tề Trang công
 Vũ Trang công
 Vệ Điệu Công
 Vệ Hiếu Bá
 Vệ Cung Vương

Thụy hiệu


title: The Climb

text:
The Climb có thể là:

 The Climb (phim năm 1986), phim truyền hình năm 1986
 The Climb (phim năm 1999), phim năm 1999
 The Climb (phim năm 2002), phim năm 2002
 The Climb (phim năm 2007), phim tài liệu năm 2007
 The Climb (sách)
 "The Climb" (bài hát), đĩa đơn của Miley Cyrus
 "The Climb," một bài hát từ Tragic Kingdom của No Doubt

Tham khảo

Pop ballad


title: Afranthidium nitidorubrum

text:
Afranthidium nitidorubrum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Afranthidium
Động vật được mô tả năm 1984


title: Monadicus mobiliceps

text:
Monadicus mobiliceps là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Monadicus


title: Balgus tuberculosa

text:
Balgus tuberculosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dalman miêu tả khoa học năm 1823.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|11|12}}

Balgus


title: Gynandrobrotica jekelii

text:
Gynandrobrotica jekelii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Gynandrobrotica


title: 945

text:
Năm 945 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Cao Ly Định Tông lên ngôi, kế vị Cao Ly Huệ Tông.

Loạn 12 sứ quân từ năm 945 đến năm 968.

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 945


title: 21520 Dianaeheart

text:
21520 Dianaeheart (1998 KR55) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 5 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21520 Dianaeheart

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Agonita parallela

text:
Agonita parallela là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Agonita


title: Graptodytes

text:
Graptodytes là một chi bọ cánh cứng trong họ Dytiscidae.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Graptodytes aequalis
 Graptodytes atlantis
 Graptodytes bilineatus
 Graptodytes castilianus
 Graptodytes concinnus
 Graptodytes delectus
 Graptodytes eremitus Ribera & Faille, 2010
 Graptodytes flavipes
 Graptodytes fractus
 Graptodytes granularis
 Graptodytes ignotus
 Graptodytes kuchtae
 Graptodytes pietrii
 Graptodytes pictus
 Graptodytes sedilloti
 Graptodytes varius
 Graptodytes veterator

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Hydroporini


title: (9337) 1991 FO1

text:
{{DISPLAYTITLE:(9337) 1991 FO1}}

(9337) 1991 FO1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 17 tháng 3 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Eopenthes perkinsi

text:
Eopenthes perkinsi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Eopenthes


title: Phrynomantis microps

text:
Phrynomantis microps (tên tiếng Anh: West African Rubber Frog) là một loài ếch trong họ Nhái bầu.
Nó được tìm thấy ở Bénin, Burkina Faso, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Ghana, Mali, Nigeria, Sénégal, Sierra Leone, Togo, có thể có ở Tchad, Gambia, Guinée, Guiné-Bissau, Mauritanie, Niger, và Sudan và phía tây Ethiopia - Gambella.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan khô, xavan ẩm, vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, hồ nước ngọt có nước theo mùa, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, và vùng đồng cỏ.

Hình ảnh

Tham khảo

 Rödel, M.-O. & Schiøtz, A. 2004. Phrynomantis microps. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Phrynomantis


title: Saint-Disdier

text:
Saint-Disdier là một xã của tỉnh Hautes-Alpes, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Hautes-Alpes

Tham khảo

Saintdisdier


title: 1971 Hagihara

text:
1971 Hagihara là một tiểu hành tinh được phát hiện tại ở Đài thiên văn Goethe Link gần Brooklyn, Indiana bởi Chương trình tiểu hành tinh Indiana.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1955


title: Perdita lepachidis

text:
Perdita lepachidis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1896


title: Atrophaneura palu

text:
Bướm phượng Palu (Atrophaneura palu) là một loài bướm phượng trong họ Papilionidae. Nó là loài đặc hữu đảo Indonesia Sulawesi. Tên của nó tham chiếu đến Palu, do tiêu bản điển hình được bắt ở cao nguyên gần thành phố nhưng nó cũng sinh sống ở nơi có độ cao thấp hơn. Nó đã từng được xem là phân loài của Atrophaneura coon.

Nguồn
 Gimenez Dixon, M. 1996. Atrophaneura palu. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy nhập 31 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Atrophaneura


title: Danh sách đĩa đơn của Michael Jackson

text:
Danh sách đĩa đơn của Michael Jackson bao gồm 73 đĩa đơn chính thức, 15 đĩa đơn hợp tác và 6 đĩa đơn quảng bá. Năm 1964, ông bắt đầu sự nghiệp âm nhạc trong The Jackson 5 và vào năm 1971, ông khai triển sự nghiệp hát đơn. Năm 1971, ông phát hành album phòng thu đầu tay của mình mang tên Got to Be There bởi hãng Motown.

Đĩa đơn

Thập niên 1970

Thập niên 1980

Thập niên 1990

Thập niên 2000

Thập niên 2010

Đĩa đơn hợp tác

Đĩa đơn quảng bá

Các bài hát được xếp hạng khác

Chú thích

Liên kết ngoài
 Michael Jackson charts 1  contains singles sales information.
 Michael Jackson charts 2  contains Motown sales information.

Michael Jackson
Michael Jackson


title: Thổ Phồn

text:
Thổ Phồn (chữ Hán: 吐蕃, bính âm: Tǔbō, tiếng Tạng: , THL: Bö chen po), hoặc Đại Phồn quốc (chữ Hán: 大蕃国, bính âm: Dàbō guó), là một đế quốc của người Tạng tồn tại từ thế kỷ thứ 7 tới thế kỷ thứ 9, sau khi thống nhất các quốc gia cổ đại tại cao nguyên Thanh Tạng, lãnh thổ thời cực thịnh trải dài tại Đông Á, Trung Á và Nam Á ngày nay.

Lịch sử truyền thống của người Tạng bao gồm một danh sách dài các vị quân chủ nhưng do người Tạng thời kỳ này chưa có chữ viết nên không có đủ chứng cứ xác thực. Họ bắt đầu xuất hiện trong sử liệu bên ngoài từ thế kỷ thứ 7, khi vua thứ 32 là Namri Songtsen phái sứ giả tới nhà Tùy tại Trung Hoa. Kể từ thời Songtsen Gampo, các Tán phổ (Hoàng đế) Thổ Phồn đã thống nhất và mở rộng lãnh thổ đế quốc ra bên ngoài cao nguyên Thanh Tạng. Đến thời Ralpacan trị vì vào đầu thế kỷ thứ 9, lãnh Thổ Phồn đã trải dài từ bồn địa Tarim tới Himalaya, Bengal, Pamir và các khu vực tại Cam Túc và Vân Nam, Trung Quốc ngày nay.

Địa hình đa dạng của Thổ Phồn đã gây khó khăn cho vận tải, cùng với những hệ tư tưởng mới được du nhập vào khi lãnh thổ được mở rộng, đã tạo nên những căng thẳng và đấu đá nội bộ tại trung ương đế quốc. Có thể kể đến như các tín đồ Bön giáo và những người ủng hộ các quý tộc cũ phải cạnh tranh với Phật giáo mới được du nhập. Thổ Phồn bị phân liệt do cuộc nội chiến Hoàng tộc vào năm 842.

Nguồn gốc

Các truyền thuyết cổ tại Ü-Tsang kể rằng, người Tạng tại thung lũng Yarlung vốn có nguồn gốc từ phía đông tại Kham, sử liệu Thổ Phồn cũng có đề cập đến mối liên hệ giữa người Khương cổ đại và người Tạng, do đó có quan điểm cho rằng người Tạng có cùng nguồn gốc với một tộc người Khương, tiếng Hán gọi là Phát Khương. Theo các truyền thuyết Phật giáo Tây Tạng, người Tạng có nguồn gốc từ sau thị tộc lớn tại vùng lân cận núi Altai, núi Kailash và Thiên Sơn, là hậu duệ của cha khỉ già từ bi và thạch yêu Ma Drag Sinmo.

Tương truyền rằng Nyatri Tsenpo là hậu duệ của một sinh vật một chân tên là Theurang, ngón tay của ông có màng và lưỡi lớn tới mức có thể che khuất khuôn mặt. Do ngoại hình kinh hồn này, ông đã bị Bön giáo trục xuất tới Ü-Tsang. Tại đây, ông được đón tiếp như một thực thể đáng sợ và được tôn làm vua vào năm 127 TCN , triều đại được gọi là Yarlung, theo tên thủ phủ của họ tại lưu vực sông Yarlung Tsangpo, khoảng 90 km về phía đông nam Lhasa ngày nay .

Các vị vua của thời đại này thường mang tính huyền thoại do không có đủ bằng chứng xác thực sự tồn tại của họ, tuy nhiên các sử gia hiện đại tin rằng từ vị vua thứ 27 là có thật.
Vào đầu thế kỷ thứ 7, thời kỳ vua thứ 32 là Namri Songtsen trị vì, Yarlung đã thu phục phần lớn các bộ tộc người Tạng sau khi giành quyền kiểm soát khu vực Lhasa ngày nay và lấn át Tượng Hùng, vươn mình trở thành đế quốc . Namri Songtsen từng hai lần cử sứ thần tới nhà Tùy ở Trung Hoa vào những năm 608 và 609, đây là lần đầu tiên người Tạng xuất hiện trong các tài liệu lịch sử , người Hán gọi đất nước của người Tạng khi ấy là Thổ Phồn. Năm thành lập của Thổ Phồn được xác định là 618, khi vua Songtsen Gampo lên ngôi.

Tên gọi
Người Tạng tại cao nguyên Thanh Tạng luôn tự gọi dân tộc, lãnh thổ và chính quyền của mình là "Bö" (chữ Tạng: ).

Người Hán khi xưa sử dụng chữ Phồn (chữ Hán: 蕃, bính âm: bō) làm phiên âm, Thổ (chữ Hán: 吐, bính âm: tǔ) nghĩa là đất, do đó Thổ Phồn có nghĩa là "đất của người Bö", hoặc "đất của người Tạng" theo thuật ngữ hiện đại. Ngoài ra các sử liệu Trung Hoa cũng gọi quốc gia này là Đại Phồn quốc.

Cách gọi Tǔbō của người Hán cũng có thể là nguồn gốc của cái tên Tibet trong phiên âm chữ Latin. Giới sử gia Tây phương thì gọi Thổ Phồn là Đế quốc Tây Tạng (Tibetan Empire).

Lịch sử

Trong thời kỳ trị vì của mình, Songtsen Gampo từng gửi 16 người trẻ tài năng tới Ấn Độ học tập, trong đó có Thonmi Sambhota, người đã sáng tạo ra chữ Tạng dựa trên chữ Phạn. Sau khi thống nhất cao nguyên Thanh-Tạng, Songtsen Gampo lại phái Gar Tongtsen Yulsung tới Vương quốc Licchavi tại Nepal dùng vũ lực để ép vua Amsuvarman phải gả công chúa Bhrikuti cho mình. Công chúa Bhrikuti chính là người đã mang bức tượng Phật đầu tiên đến Thổ Phồn và cho xây dựng Jokhang (Chùa Đại Chiêu) tại Lhasa .

Năm 634, Songtsen Gampo sai sứ tới Trung Hoa, đây là lần đầu tiên Thổ Phồn chính thức tiếp xúc với nhà Đường. Khi biết được cả Göktürk và Thổ Dục Hồn đều có hôn nhân với nhà Đường, Songtsen Gampo cũng hỏi cưới một công chúa Trung Hoa nhưng bị từ chối nên rất tức giận. Năm 637, lấy cớ Thổ Dục Hồn cậy thế ở giữa Thổ Phồn và nhà Đường gây khó dễ, Songtsen Gampo mang quân đánh Thổ Dục Hồn, thuận đường tiến sát đến đất Tùng Châu (Tùng Phan, Tứ Xuyên ngày nay) nhà Đường, ý định bức hôn. Đô đốc Tùng Châu là Hàn Uy dẫn quân nghênh chiến nhưng bị đánh bại . Nhà Đường lại phái Hầu Quân Tập, Chấp Thất Tư Lực và Ngưu Tiến Đạt ra đánh, các sử gia đồng tình rằng người Tạng đã giành thắng lợi cuối cùng trong chiến dịch này, như trong Tân Hồng Sử của Panchen Sonam Dragpa có viết rằng Đường Thái Tông ban đầu không muốn ước hôn, nhưng bị ép buộc phải đồng ý bằng vũ lực . Năm 640, Công chúa Văn Thành kết hôn với Songtsen Gampo, khi đến Thổ Phồn đã mang theo một bức tượng Thích Ca Mâu Ni và cho xây dựng chùa Ramoche (Chùa Tiểu Chiêu) tại Lhasa. Ba người thiếp khác của Songtsen Gampo cũng đều cho xây dựng đền chùa, tương truyền rằng có tới 108 ngôi chùa Phật giáo tại Thổ Phồn khi ấy.

Em gái Songtsen Gampo là Sämakar khi ấy đã được gả cho vua của Tượng Hùng ở phía tây. Tuy nhiên cuộc hôn nhân này không hạnh phúc, nên Sämakar sau đó đã giúp Songtsen Gampo chinh phạt Tượng Hùng, sáp nhập vào lãnh thổ Thổ Phồn, chính thức thống nhất cao nguyên Thanh Tạng vào năm 645.

Trong thời kỳ Songtsen Gampo trị vì, quan hệ giữa Thổ Phồn và nhà Đường tiếp tục hòa hảo. Năm 650, Songtsen Gampo qua đời, cháu trai ông là Mangsong Mangtsen kế vị, do còn nhỏ tuổi nên đại tướng Gar Tongtsen Yulsung đứng ra nhiếp chính. Tongtsen kế thừa phương châm của Songtsen Gampo, hoàn thiện pháp luật, thanh tra hộ tịch, xác định thuế phụ, ổn định nội bộ Thổ Phồn. Một đại thần Thổ Dục Hồn chạy tới Thổ Phồn, đem hết chuyện trong nước nói cho Tongtsen, Tongtsen nhân cơ hội đánh chiếm Thổ Dục Hồn vào năm 663, đổi tên thành Azha. Khả hãn Thổ Dục Hồn là Mộ Dung Nặc Hạt Bát phải bỏ trốn, Thổ Phồn lập nên một hãn mới bù nhìn, Longtsen tự mình tới đóng tại Azha để giám sát nội chính.

Thổ Phồn càng lúc càng lớn mạnh, bắt đầu tranh đoạt bá quyền tại Tây Vực, liên tục đánh phá An Tây đô hộ phủ, kích động Sơ Lặc, Quy Từ, Tây Göktürk chống lại nhà Đường. Lại đánh chiếm Baloristan (Pakistan ngày nay), lập làm tiểu quốc, thiết lập một cứ điểm tại Tây Vực. Năm 667, Gar Tungtsen qua đời, con trai là Gar Trinring Tsendro cùng các anh em nắm giữ triều chính. Năm 670, nhà Đường cử 10 vạn quân hộ tống Nặc Hạt Bát trở về Thanh Hải, Trining nghe tin liền đem 20 vạn quân nghênh chiến, thắng lớn tại phía nam hồ Thanh Hải. Kể từ đó Thổ Phồn khống chế vững chắc khu vực hồ Thanh Hải, tiến thêm một bước nữa đến việc tranh đoạt Lũng Hữu và hành lang Hà Tây, nhắm vào con đường tơ lụa để đẩy mạnh kinh tế.

Mangsong Mangsen qua đời năm 676, con trai là Tridu Songtsen kế vị Tán Phổ, Gar Trinring tiếp tục quản chuyện triều chính. Giai đoạn này Thổ Phồn yếu thế ở Tây Vực nên chuyển hướng sang phía tây nam, chiếm được một số trọng điểm quân sự dọc theo Mân Giang. Họ Gar chuyên quyền đã lâu, sinh mâu thuẫn với giới quý tộc và lấn át Tán Phổ nên khi trưởng thành, Tridu Songtsen đã tìm cách loại trừ họ. Năm 695, ông lấy cớ bại trận tại Tây Vực để giết một em trai của Gar Trinring. Tuy nhiên qua năm sau đó một em trai khác là Gar Tsenba đại phá quân Đường của Vương Hiếu Kiệt tại phụ cận Thao châu, củng cố địa vị của họ Gar. Tridu Songtsen ngày càng nghi kị, tới năm 698 thì bắt giết vây cánh họ Gar hơn hai ngàn người. Trinring tại Azha không chống được, hội binh cùng tự sát, em trai Tsenba và con trai Gar Mangpoje đầu hàng nhà Đường, được bố trí ở Hồng Nguyên cốc tại Lương Châu để phòng bị Thổ Phồn. Sau khi họ Gar bị tiêu diệt, Thổ Phồn thiếu tướng tài, chiến sự ở nhiều nơi gặp bất lợi. Tridu Songtsen phái Khu Mangpoje Lhasung tấn công Tsenba nhưng đại bại. Năm 704, Tridu Tsongtsen thân chinh đi đánh Nam Chiếu tử trận, con thơ là Tridé Tsuktsen mới vài tháng tuổi phải kế vị Tán Phổ, mẹ của Tridu Songtsen là Thrimalö nhiếp chính.

Sau đó, quan hệ giữa Thổ Phồn và nhà Đường khi căng thẳng, khi hòa hữu. Năm 714, Thổ Phồn và Đường nghị hòa, lấy Hà Nguyên làm biên giới. Xung đột lại nhanh chóng nổ ra nên vào năm 730, một hội nghị tiếp theo lại định ra biên giới tại Xích Lĩnh. Trong Đôn Hoàng văn tuyển và Đạt Trát Nhạc cung thạch bi có ghi: "Đường Túc Tông đồng ý cống nạp cho Thổ Phồn năm vạn xấp lụa, vì đó là lụa cũ từ thời nhà Tùy".

Hưng thịnh

Sau khi kế vị, Đường Đại Tông không cống lụa nữa . Tán phổ Thổ Phồn khi ấy là Trisong Detsen rất tức giận. Năm 762, nhân khi nhà Đường vẫn chưa dẹp yên loạn An Sử, ông đem quân tấn công kinh đô Trường An và thu về thêm những hiệp ước có lợi. Thời Trisong Detsen trị vì, Thổ Phồn cực thịnh, Phật giáo phát triển mạnh mẽ, cương thổ mở rộng cực đại, phía tây làm chủ bồn địa Tarim, phía đông mở rộng ảnh hưởng đến Nam Chiếu .

Tuy đã du nhập vào Thổ Phồn từ thời Songtsen Gampo, nhưng Phật giáo chưa bao giờ trở thành tôn giáo chính. Dưới thời Trisong Detsen, người Tạng đã kết hợp Phật giáo Mật Tông cùng Bön giáo bản địa để tạo nên Phật giáo Tây Tạng. Phật giáo Tây Tạng được Trisong Detsen công nhận và dần trở thành quốc giáo của Thổ Phồn. Giáo lý giảng về vũ trụ đại kiếp, vạn sự vô thường, nhân quả báo ứng, sinh tử luân hồi và tu hành giải thoát. Đây được gọi là thời kỳ hoàng kim của Phật giáo Tây Tạng .

Trải qua 2 thế kỷ chiến tranh, cả Thổ Phồn và nhà Đường đều mệt mỏi. Năm 821, hai lần hội minh lần lượt diễn ra tại kinh đô Trường An nhà Đường và thủ phủ Lhasa của Thổ Phồn,  lập nên "Đường-Phồn sinh cữu hòa minh". Có 3 bia tưởng niệm đã được dựng lên để ghi lại những hiệp ước của hội minh, một trong số đó được dựng bên ngoài chùa Đại Chiêu .

Suy tàn

Tại Thổ Phồn Phật giáo và Bön giáo vẫn luôn là hai thế lực đối địch. Vào những năm cuối thời Thổ Phồn thống nhất, Bön giáo lại chiếm ưu thế. Sau khi Tán Phổ Ralpacan bị một đại thần phản đối Phật giáo ám sát, người anh trai là Langdarma, một đại diện của phe chống Phật, lên ngôi Tán Phổ. Năm 841, Langdarma hạ lệnh cấm Phật giáo, sát hại các đại sư, ép tăng lữ hoàn tục, đóng cửa tu viện, phá hủy tượng Phật, kinh Phật, sử gọi là Langdarma diệt Phật.

Năm 841 (hoặc 842), Langdarma bị tăng lữ Lhalung Pelgyi Dorje ám sát, hai người con là Yumtän và Ösung lao vào một cuộc nội chiến tranh giành quyền lực, bắt đầu thời kỳ phân liệt tại đất Tạng . Trên khía cạnh phát triển tôn giáo, đây cũng là sự kết thúc của thời kỳ hoàng kim Phật giáo Tây Tạng.

Xã hội

Những người Tạng ban đầu thờ một chiến thần được gọi là "Nguyên Đế" theo cách gọi tiếng Hán trong Cựu Đường thư . Cũng trong sách này có nói:

Quân sự

Khí giới
Quân lính Tạng mặc áo giáp bằng xích, giỏi dùng kiếm và giáo nhưng dùng cung lại kém. Theo Đỗ Hựu (735-812) trong bộ bách khoa Thông điển của mình viết rằng người Tạng chiến đấu theo cách sau:

Người Tạng có thể đã bán áo giáp của mình cho những người hàng xóm du mục ở khu vực thảo nguyên lân cận. Khi quân Turgesh tấn công Ả Rập, khả hãn Suluk của họ được cho là đã mặc giáp Thổ Phồn, cứu ông khỏi hai mũi tên trước khi trúng phải một mũi tên thứ ba vào ngực. Sau đó ông sống sót qua cơn nguy kịch với di chứng trên một cánh tay .

Tổ chức
Các tướng lĩnh của Thổ Phồn không phải toàn thời gian mà chỉ được triệu tập khi cần thiết. Những chiến binh này được chỉ định bằng một mũi tên vàng bảy thước biểu thị cho địa vị của họ. Các tướng lĩnh tụ họp mỗi năm một lần để tuyên thệ chung thành, và ba năm một lần để tham gia một buổi cúng tế .

Khi ra trận, quân đội Thổ Phồn thường không có lương thực mà sống bằng cách cướp bóc .

Các Tán phổ Thổ Phồn

{| cellpadding="4" height:"25px" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #cccccc; empty-cells: show; border-collapse: collapse;" border="1"
|-bgcolor="eeeeee"
| Tên tiếng Tạng
|
'Phiên âm giản thể THL

| Tiếng Hán
| Bính âm
| Hán Việt
| Sinh mất
| Trị vì
|-
| bgcolor="#F4F6F7" |
| bgcolor="#F4F6F7" | Songtsen Gampo
| bgcolor="#F4F6F7" | 松赞干布
| bgcolor="#F4F6F7" | Sōngzàn Gānbù| bgcolor="#F4F6F7" | Tùng Tán Cán Bố
| bgcolor="#F4F6F7" | 569 – 649
| bgcolor="#F4F6F7" | 618 – 649
|-
| bgcolor="#F4F6F7" |
| bgcolor="#F4F6F7" | Gungri Gungtsen
| bgcolor="#F4F6F7" | 共日共赞
| bgcolor="#F4F6F7" | Gòngrì Gòngzàn| bgcolor="#F4F6F7" | Cung Nhật Cung Tán
| bgcolor="#F4F6F7" | ? – ?
| bgcolor="#F4F6F7" | 638 – 655
|-
| bgcolor="#F4F6F7" |
| bgcolor="#F4F6F7" | Mangsong Mangtsen
| bgcolor="#F4F6F7" | 芒松芒赞
| bgcolor="#F4F6F7" | Mángsōng Mángzàn| bgcolor="#F4F6F7" | Mang Tùng Mang Tán
| bgcolor="#F4F6F7" | ? – 676
| bgcolor="#F4F6F7" | 650 – 676
|-
| bgcolor="#F4F6F7" |
| bgcolor="#F4F6F7" | Tridu Songtsen
| bgcolor="#F4F6F7" | 赤都松赞
| bgcolor="#F4F6F7" | Chìdōu Sōngzàn| bgcolor="#F4F6F7" | Xích Đô Tùng Tán
| bgcolor="#F4F6F7" | 670 – 704
| bgcolor="#F4F6F7" | 676 – 704
|-
| bgcolor="#F4F6F7" |
| bgcolor="#F4F6F7" | Tridé Tsuktsen
| bgcolor="#F4F6F7" | 赤德祖赞
| bgcolor="#F4F6F7" | Chìdé Zǔzàn| bgcolor="#F4F6F7" | Xích Đức Tổ Tán
| bgcolor="#F4F6F7" | 704 – 755
| bgcolor="#F4F6F7" | 705 – 755
|-
| bgcolor="#F4F6F7" |
| bgcolor="#F4F6F7" | Trisong Detsen
| bgcolor="#F4F6F7" | 赤松德赞
| bgcolor="#F4F6F7" | Chìsōng Dézàn| bgcolor="#F4F6F7" | Xích Tùng Đức Tán
| bgcolor="#F4F6F7" | 742 – 797
| bgcolor="#F4F6F7" | 755 – 794
|-
| bgcolor="#F4F6F7" |
| bgcolor="#F4F6F7" | Muné Tsenpo
| bgcolor="#F4F6F7" | 木奈赞普
| bgcolor="#F4F6F7" | Mùnài Zànpǔ| bgcolor="#F4F6F7" | Mộc Nại Tán Phổ
| bgcolor="#F4F6F7" | 762 – 799
| bgcolor="#F4F6F7" | 797 - 799
|-
| bgcolor="#F4F6F7" |
| bgcolor="#F4F6F7" | Séna Lek
| bgcolor="#F4F6F7" | 塞纳勒
| bgcolor="#F4F6F7" | Sāinà Lēi| bgcolor="#F4F6F7" | Tái Nạp Lặc
| bgcolor="#F4F6F7" | 761 – 815
| bgcolor="#F4F6F7" | 800 – 815
|-
| bgcolor="#F4F6F7" |
| bgcolor="#F4F6F7" | Ralpacan
| bgcolor="#F4F6F7" | 日巴坚
| bgcolor="#F4F6F7" | Rìbājiān| bgcolor="#F4F6F7" | Nhật Ba Kiên
| bgcolor="#F4F6F7" | 802 – 836
| bgcolor="#F4F6F7" | 815 – 836
|-
| bgcolor="#F4F6F7" |
| bgcolor="#F4F6F7" | Langdarma
| bgcolor="#F4F6F7" | 朗達瑪
| bgcolor="#F4F6F7" | Lǎngdámǎ| bgcolor="#F4F6F7" | Lãng Đạt Mã
| bgcolor="#F4F6F7" | 799 – 841
| bgcolor="#F4F6F7" | 838 – 841
|}

Xem thêm
 Lịch sử Tây Tạng
 Thổ Dục Hồn
 Nam Chiếu
 Guge

Chú thích

Tham khảo

 Beckwith, Christopher I. The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages' (1987) Princeton University Press.

 Lee, Don Y. The History of Early Relations between China and Tibet: From Chiu t'ang-shu, a documentary survey (1981) Eastern Press, Bloomington, Indiana.
 Pelliot, Paul. Histoire ancienne du Tibet (1961) Librairie d'Amérique et d'orient, Paris
 Powers, John. History as Propaganda: Tibetan Exiles versus the People's Republic of China (2004) Oxford University Press.
 Schaik, Sam van. Galambos, Imre. Manuscripts and Travellers: The Sino-Tibetan Documents of a Tenth-Century Buddhist Pilgrim (2011) Walter de Gruyter
 Stein, Rolf Alfred. Tibetan Civilization (1972) Stanford University Press.

 Yamaguchi, Zuiho. (1996). "The Fiction of King Dar-ma’s persecution of Buddhism" De Dunhuang au Japon: Etudes chinoises et bouddhiques offertes à Michel Soymié''. Genève: Librarie Droz S.A.

Lịch sử Tây Tạng
Tây Tạng
Lịch sử châu Á
Lịch sử Tân Cương
Tân Cương


title: Lepturus pulchellus

text:
Lepturus pulchellus là một loài cỏ thuộc họ Poaceae.
Loài này chỉ có ở Yemen.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Miller, A. 2004. Lepturus pulchellus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Pulchellus
Thực vật Yemen


title: Tarascon

text:
Tarascon, đôi khi còn được gọi là Tarascon-sur-Rhône, là một xã ở tỉnh Bouches-du-Rhône, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở miền nam nước Pháp.

Thành phố kết nghĩa
  Beit She'an, Israel
  Elmshorn, Đức
  Fraga, Tây Ban Nha
  Neviano degli Arduini, Ý
  Porrentruy, Thụy Sĩ

Xem thêm
 Hiệp ước Tarascon (1291)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official city website
 Ministry of Culture database entries for Tarascon
 Detailed history (click on blue links for details)
 History and pictures of the castle
 Webpage about the organ in St Martha Church
 Pictures of the castle and church
 More pictures of the town

Xã của Bouches-du-Rhône
Lâu đài ở Pháp


title: Montbel, Lozère

text:
Montbel là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Lozère


title: Brachygalaxias bullocki

text:
Brachygalaxias bullocki là một loài cá thuộc họ Galaxiidae. Chúng là loài đặc hữu của Chile.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1996. Brachygalaxias bullocki. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2007.

Brachygalaxias
Cá nước ngọt Chile


title: Cheylade

text:
Cheylade là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Bibliographie
 Louis Baritou, Cheylade, Une communauté rurale en Haute-Auvergne à travers les âges., 1979, Aurillac.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Cheylade sur le site de l'Institut géographique national

Cheylade


title: Oxytenis modestia

text:
Oxytenis modestia là một loài bướm đêm thuộc họ Saturniidae. Nó phân bố ở Guatemala đến bắc Nam Mỹ.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Oxytenis


title: Sân bay quốc tế Ciudad Obregón

text:
Sân bay Ciudad Obregón  là một sân bay quốc tế ở Ciudad Obregón, Sonora, México. Sân bay này có 1 nhà ga và 2 hành lang. Đơn vị vận hành là Aeropuertos y Servicios Auxiliares, một công ty quốc doanh liên bang.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm

Air Taxi
Aéreo Calafia (Cabo San Lucas, Ciudad Constitución, Loreto)

Tuyến nội địa
Aero California (Guadalajara, Los Mochis, Thành phố Mexico, Tijuana)
Aeroméxico
Aeroméxico Connect (Guadalajara, Hermosillo, La Paz, Thành phố Mexico, Monterrey)

Tham khảo

Liên kết ngoài

C
Sonora


title: Hümmerich

text:
Hümmerich  là một đô thị ở huyện Neuwied, bang Rheinland-Pfalz, nước Đức. Đô thị Hümmerich có diện tích 4,27 km².

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Neuwied


title: Francis Bacon

text:
Francis Bacon, Tử tước St Alban thứ nhất (22 tháng 1 năm 1561 - 9 tháng 4 năm 1626) là một nhà triết học và chính khách người Anh. Ông được xem là cha đẻ của chủ nghĩa duy nghiệm, phương pháp khoa học và là một nhân vật quan trọng của Cách mạng khoa học. Ông ủng hộ tính khả thi của kiến thức khoa học trên cơ sở duy nhất là suy luận quy nạp và sự quan sát các hiện tượng tự nhiên một cách cẩn thận.

Mặc dù sự nghiệp chính trị của ông bị tiêu tan trong nỗi ô nhục, sức ảnh hưởng của ông vẫn còn mãi theo thời gian cùng với các tác phẩm của ông. Những tác phẩm của ông đã hình thành và phổ biến hóa phương pháp luận quy nạp đáp ứng cho yêu cầu khoa học, và thường được gọi là "Phương pháp Bacon", hay đơn giản là phương pháp khoa học. Yêu cầu của Bacon về một phương pháp nghiên cứu sự vật hiện tượng tự nhiên một cách có kế hoạch đã đánh dấu một bước chuyển mới trong khuôn khổ mỹ từ và lý thuyết cho khoa học, phần lớn phương pháp mà ông phát minh ra vẫn còn tồn tại bao hàm trong những quan niệm về phương pháp luận đúng đắn ngày nay.

Bacon được phong tước hiệp sĩ năm 1603, ông được phong tước Nam Tước Verulam năm 1618 và Tử Tước St. Alban năm 1621. Vì ông không có người thừa kế, sau khi ông qua đời cả hai tước hiệu đó đều bị xóa sổ. Ông chết vì mắc chứng bệnh viêm phổi trong khi đang nghiên cứu sự ảnh hưởng của đông lạnh đối với quá trình bảo quản thịt.

Cuộc đời

Thời thơ ấu và niên thiếu
Francis Bacon sinh ra tại York House Strand, Luân Đôn, Anh. Francis là con út trong gia đình có năm người con của quan đại thủ ấn Nicholas Bacon. Mẹ của Francis là vợ thứ hai của Nicholas, bà là Ann Cooke Bacon, con gái của Anthony Cooke.

Các nhà viết tiểu sử đều có ý kiến rằng Francis được giáo dục tại nhà từ rất sớm. Cũng theo họ, sức khỏe của Francis cả trong và sau giai đoạn này đều không được tốt. Cậu bé Francis bước vào Đại học Ba ngôi thuộc Viện đại học Cambridge khi được 12 tuổi, tức năm 1573. Cậu ở cùng với người anh trai có tên là Anthony Bacon trong vòng 3 năm liền và được giáo sư John Whitgift, sau này trở thành Tổng giám mục Canterbury, kèm cặp.

Và cũng tại nơi này, một sự kiện quan trọng đã xảy ra đối với Francis. Cậu được gặp Nữ hoàng đầy quyền uy lúc đó là Elizabeth Đệ nhất, người khâm phục chất thần đồng của Francis và gọi cậu là "quan thủ ấn trẻ".

Trưởng thành
Vào tháng 2 năm 1579, ông Nicholas Bacon qua đời. Điều này có ảnh hưởng rất xấu đến người con trai Francis. Trước khi ra đi, ông Nicholas cố gắng dành dụm ra một số tiền lớn để từ đó, con trai út của ông có thể được cha mua một điền trang. Nhưng rất tiếc là ông đã qua đời khi làm công việc đó và hậu quả là Francis chỉ nhận được một phần năm số tiền đó mà thôi. Và càng đáng nói hơn, đây không phải là hậu quả mang tính ngắn hạn. Bước vào cuộc đời trong sự thiếu thốn, việc đi vay tiền đối với Francis là chuyện như cơm bữa vậy.

Francis Bacon trở thành một nghị viên khi 23 tuổi, trải qua nhiều chức vụ như là phó trưởng lý, tổng trưởng lý, quan đại thủ ấn và đại pháp quan. Tháng 3 năm 1626, Bacon đến Luân Đôn.

Qua đời
Francis Bacon qua đời theo cái cách mà không ai có thể ngờ tới. Trong một ngày tuyết rơi, Bacon bỗng nghĩ ra cách bảo quản thịt và thế là ông bắt tay bằng thử nghiệm nhồi tuyết vào một con gà. Tuy nhiên, đang giữa chừng của cuộc thử nghiệm này, ông đã bị nhiễm trùng và hệ quả là ông đã bị sưng phổi; ông qua đời vào ngày 9 tháng 4 tại Highgate, Anh. Gia sản mà Francis Bacon để lại không hề nhỏ và khó cho ai đó muốn thanh toán hộ: 22 nghìn bảng Anh.

Sự nghiệp

Tóm tắt chung

Bối cảnh lịch sử
Francis Bacon sống trong hoàn cảnh lịch sử rất đặc biệt của Anh và cả thế giới: thời kỳ Phục hưng, thời kỳ mà những giá trị của nhà thờ đang phải chống chọi với những giá trị mới đang nổi lên của rất nhiều tri thức.

Vị trí của Bacon trong lịch sử triết học Anh lúc đó cũng rất đặc biệt: Nước Anh có khoảng trống về thời gian không hề nhỏ. Đã khoảng hai thế kỷ đến khi Bacon sinh ra kể từ khi nhà triết học nổi tiếng John Wycliffe qua đời vào năm 1384 và gần hai thế kỷ và 50 năm đến Bacon cho xuắt bản tác phẩm Sự Thăng tiến của Kiến thức kể từ khi William xứ Ockham qua đời vào năm 1347. Không chỉ đặc biệt về vị trí thời gian, Bacon còn đặc biệt về vị trí tư tưởng. Nước Anh nói chung và Bacon nói riêng chứng kiến sự tồn tại ba luồn tư tưởng:
 Chủ nghĩa kinh viện của Aristotle: Cho đến thời đại Bacon, luồng tư tưởng này đã trở thành nguồn cung cấp sức sống triết học Anh. Dù có sự phản đối logic học của Aristotle của một nhóm người ở Cambridge vào khoảng thời gian mà Bacon còn là một sinh viên, nhưng sự phản bác đó, như lời Bacon nói, chỉ tìm cái đơn giản nhân danh tu từ học chứ không hề nhắm đến cái trọng yếu của thực hành tự nhiên.
 Chủ nghĩa nhân văn Cơ Đốc: Đây là một lực lượng tích cực, nó biểu hiện ra sự đối nghịch với chủ nghĩa khổ hạnh truyền thống của nhà thờ. Những người theo trào lưu này đều ủng hộ cái đẹp của nghệ thuật, ngôn ngữ và tự nhiên và tỏ ra khá thờ ơ với suy sư của tôn giáo.
 Chủ nghĩa bí truyền: Nói một cách đơn giản đây chỉ là những nghiên cứu về sự huyền bí. Đối tượng nghiên cứu của những nhà triết học theo trường phái này đó là sự tương đồng thần bí giữa vũ trụ và con người và các lực lượng siêu nhiên chi phối các quy luật tự nhiên.

Nét khái quát về nghiên cứu
Có một sự mâu thuẫn ở Francis Bacon, đó là: Ông ngưỡng mộ con người của Aristotle, nhưng lại phản bác tư tưởng của nhà triết học người Hy Lạp. Ông cho rằng nó vô ích, sai lầm và quá nhiều điều gây tranh cãi. Sự tường trình triết lý nhân văn và công dân của ông chỉ là kỹ nghệ thực hành hơn là lý thuyết đặc điểm chủ yếu của nghiên cứu lịch sử và luật.

Những nghiên cứu chính

Triết học

Ngẫu tượng
Đây là một trong những vấn đề mà Bacon muốn nhìn lại về triết học Aristotle. Ông có bàn về những sai lầm của con người khi truy tìm tri thức. Trước đó hàng thế kỷ, Aristotle có bàn đến về ảo tưởng logic, thường thấy trong các suy luận, nhưng Bacon tìm thấy những nguyên nhân tâm lý đằng sau những suy luận. Những sai lầm như thế này cũng được Bacon sáng tạo ra một thuật ngữ dành cho chúng: sự ngẫu tượng.

Bacon phân loại các ngẫu tượng thành bốn xu hướng chính:
 Ngẫu tượng bộ lạc: Đó là những khiếm khuyết trí tuệ, nhân loại thường mắc phải ngẫu tượng này.
 Ngẫu tượng hang động: Đó là lập dị trí tuệ của cá nhân.
 Ngẫu tượng chợ búa: Đó là những sai lầm thông qua ngôn ngữ. Bacon đặc biệt quan tâm đến sự hời hợt của những dị biệt xuất phát từ ngôn ngữ ăn nói hàng ngày, qua đó ông xếp những vật khác nhau về căn bản vào một nhóm và tách những vật giống nhau về bản chất thành nhiều nhóm. Ông còn quan tâm đến sức mạnh của ngôn ngữ khi lôi kéo con người vào những cuộc tranh luận vô nghĩa.
 Ngẫu tượng sân khấu: Bacon muốn nhắc đến những hệ thống triết học sai lầm, biết rằng trong các hệ thống này luôn có sự thừa nhận tất cả tín điều của bất kỳ cập độ khái quát. Luận điểm phê phán của Bacon ở đây sống động như đời sống nghệ thuật nhưng không sâu sắc như một triết học thực sự. Bacon có điều muón nói về chủ nghĩa hoài nghi mà những người theo chủ nghĩa nhân văn viện tới. Tuy nhiên, ông không bàn đến việc những người theo chủ nghĩa hoài nghi dính dáng đến ngờ vực suy luận diễn dịch. Ông không ngần ngại bỏ qua việc tư tưởng mà họ theo chỉ áp dụng cho khả năng của các giác quan chứ không áp dụng cho suy luận.
Bacon nghĩ rằng khi những ngẫu tượng bị xóa bỏ, trí tuệ sẽ tự do tìm kiếm những tri thực thông qua thực nghiệm. Ông cho rằng không có gì tồn tại, ngoài các sự vật, hoạt động theo quy luật. Quy luật đó được ông gọi là "những hình thái".

Quy nạp khoa học

Bacon có nêu ra tiến trình của quy nạp khoa học như sau:
 Đầu tiên con người sẽ tìm kiếm những trường hợp mà ở đó có những sự thay đổi, biết rằng với những sự thay đổi đó dẫn đến những sự thay đổi khác. Lúc này, ta cần cố tìm ra những bằng chứng tích cực, những bằng chứng có thể dẫn đến kết quả của hình thái trên.
 Tiếp theo, chúng ta xem xét những bằng chứng tiêu cực, tức là những thứ mà khi vắng mặt hình thái, sự thay đổi về chất không xảy ra. Trong khi tiến hành các phương pháp này, điều cốt yếu là tìm ta "những bằng chứng thực quyền" về mặt thực nghiệm, những ví dụ đặc biệt nổi bật và tiêu biểu của hiện tượng đang nghiên cứu.
 Cuối cùng, có thể sẽ hiện diện thứ biến hóa kiểu "lúc đậm lúc nhạt", nhiệm vụ của chúng ta lúc này đó là tìm ra lý do của sự biến hóa đó.

Kinh viện-không cần thiết
Cuộc luận chiến của Bacon với chủ nghĩa kinh viện đầy phép tu từ. Ông cho rằng, vì gây hoài nghi dai dẳng, chủ nghĩa này đã mất đi uy tín của mình. Dưới con mắt của Bacon, chủ nghĩa kinh viện hiện lên như kỹ thuật ngôn từ duy trì những lý lẽ lơ lửng bằng những dị biệt giả tạo được rút ra. Sự yếu đuối của triết học Aristotle là quá tin vào sự bền vững và hiển nhiên của chân lý vốn là những kết luận xuất phát từ trực giác. Bacon có thành công lớn khi cho rằng tri thức là thứ được tích lũy, khác hẳn ý kiến của nhà thờ cho rằng tri thức được lưu giữ. Như vậy, ông dần xa quan điểm rằng mọi thứ con người cần biết đã được Kinh thánh hay Aristotle nói ra hết cả rồi.

Huyền bí-cũng không cần thiết
Bacon cho rằng, những tường trình cá nhân là không đủ, đặc biệt vì con người dễ bị hấp dẫn bởi những thứ kỳ lạ. Những quan sát củng cố lý thuyết phải lặp đi lặp lại. Ông lên tiếng ủng hộ việc nghiên cứu tự nhiên, đồng thời ủng hộ cả sự hợp tác và làm việc có phương pháp.

Chính trị
Bacon muốn tách nhà nước ra khỏi tôn giáo như tách khoa học với tôn giáo với tầm lòng nhiệt tình. Ông ủng hộ chế độ quân chủ mà Nhà Tudor đang xây dựng và chống lại những ngăn trở mang tính pháp lý của nó. Và, với tâm lý không chuộng tôn giáo lắm, thật không ngạc nhiên khi ông không đủ sức để nhìn thấy sự tồn tại của quyền hành thần thánh mà vua James I của Anh yêu thích.

Luật học
Những nghiên cứu của Bacon về luật là những nghiên cứu thực về lĩnh vực này, khác hẳn với kiểu chú giải ra vẻ am hiểu của nhiều nhà triết học đương thời.

Giáo dục
Bacon viết rất ít về giáo dục, chủ yếu là ông công kích căn bệnh ám ảnh với từ ngữ của chủ nghĩa kinh viện.

Ảnh hưởng
 Phương pháp khoa học của Bacon đã gây chú ý cho nhiều người hậu bối, tiêu biểu là John Herschel và John Stuart Mill, những người cách ông đến hơn hai thế kỷ, những người sẽ khái quát các kết quả của ông và sử dụng chúng như là nền tảng của phương pháp khoa học mới.
 John Amos Comenius đã thừa nhận ảnh hưởng của Bacon trong luận điểm của mình. Ông cho rằng, trẻ em nên học những điều thực tế và những cuốn sách thực tế.

Sách chuyên khảo

Sau đây là danh sách hoàn chỉnh các tác phẩm của Bacon được sắp xếp theo thứ tự thời gian. Nhiều tác phẩm của Bacon chỉ được xuất bản sau khi ông qua đời vào năm 1626.
Notes on the State of Christendom (1582)
Letter of Advice to the Queen (1585–6)
An Advertisement Touching the Controversies of the Church of England (1586–9)
Dumb show in the Gray's Inn Christmas Revels (1587–8)
Misfortunes of Arthur (1588)
A Conference of Pleasure: In Praise of Knowledge, In Praise of Fortitude, In Praise of Love, In Praise of Truth (1592)
Certain Observations made upon a Libel (1592)
Temporis Partus Maximus ('The Greatest Birth of Time'; 1593)
A True Report of the Detestable Treason intended by Dr Roderigo Lopez (1594)
The Device of the Indian Prince: Squire, Hermit, Soldier, Statesman (1594)
Gray's Inn Christmas/New Year Revels: The High and Mighty Prince Henry, Prince of Purpoole (1594–5; see Gesta Grayorum)
The Honourable Order of the Knights of the Helmet (1595; see Gesta Grayorum)
The Sussex Speech (1595)
The Philautia Device (1595)
Maxims of the Law (1596)
Essays (1st ed., 1597)
The Colours of Good and Evil (1597)
Meditationes Sacrae (1597)
Declaration of the Practices and Treasons attempted and Committed by the late Earl of Essex (1601)
Valerius Terminus of the Interpretation of Nature (1603)
A Brief Discourse touching the Happy Union of the Kingdoms of England and Scotland (1603)
Cogitations de Natura Rerum ('Thoughts on the Nature of Things', 1604)
Apologie concerning the late Earl of Essex (1604)
Certain Considerations touching the better pacification and Edification of the Church of England (1604)
The Advancement and Proficience of Learning Divine and Human (1605)
Temporis Masculus Partus ('The Masculine Birth of Time', 1605)
Filium Labyrinthi sive Formula Inquisitionis (1606)
In Felicem Memoriam Elizabethae ('In Happy Memory of Queen Elizabeth', (1606)
Cogitata et Visa de Interpetatione Naturae ('Thoughts and Conclusions on the Interpretation of Nature', 1607)
Redargiutio Philosophiarum ('The Refutation of Philosophies') (1608)The Plantation of Ireland (1608–9)De Sapientia Veterum ('Wisdom of the Ancients', 1609)Descriptio Globi Intellectualis ('A Description of the Intellectual Globe') (1612)
Thema Coeli ('Theory of the Heavens', 1612)
Essays (2nd edition – 38 essays, 1612)
Marriage of the River Thames to the Rhine (masque performed by Gray's Inn and Inner Temple lawyers on the river and in Westminster Hall in celebration of the marriage of Princess Elizabeth to Prince Frederick, Elector Palatine, 1613)
Charge… touching Duels (1614)
The Masque of Flowers (performed by Gray's Inn before the King at Whitehall to honour the marriage of the Earl of Somerset to Frances Howard, Countess of Essex, 1614)
Instauratio Magna ('Great Instauration', 1620)
Novum Organum Scientiarum ('New Method', 1620)
Historia Naturalis ('Natural History', 1622)
Introduction to six Natural Histories (1622)
Historia Ventorum ('History of Winds', 1622)
History of the Reign of King Henry VII (1622)
Abcedarium Naturae (1622)
De Augmentis Scientiarum (1623)
Historia Vitae et Mortis ('History of Life and Death', 1623)
Historia Densi et Rari ('History of Density and Rarity', 1623)
Historia Gravis et Levis ('History of Gravity and Levity', 1623)
History of the Sympathy and Antipathy of Things (1623)
History of Sulphur, Salt and Mercury (1623)
A Discourse of a War with Spain (1623)
An Advertisement touching an Holy War (1623)
A Digest of the Laws of England (1623)
Cogitationes de Natura Rerum ('Thoughts on the Nature of Things', 1624)
De Fluxu et Refluxu Maris ('Of the Ebb and Flow of the Sea', 1624)
Essays, or Counsels Civil and Moral (3rd/final edition – 58 essays, 1625)
Apothegms New and Old (1625)
Translation of Certain Psalms into English Verse (1625)
Revision of De Sapientia Veterum ('Wisdom of the Ancients', 1625)
Inquisitio de Magnete ('Enquiries into Magnetism', 1625)
Topica Inquisitionis de Luce et Lumine ('Topical Inquisitions into Light and Luminosity', 1625)

Ghi chú

Tham khảo

 Contains English translations of
Temporis Partus Masculus
Cogitata et Visa
Redargutio Philosphiarum

Liên kết ngoài

 Bacon by Thomas Fowler (1881) public domain @GoogleBooks

The Francis Bacon Society
Contains the New Organon, slightly modified for easier reading
Francis Bacon of Verulam. Realistic Philosophy and its Age (1857) by Kuno Fischer và John Oxenford in English

Sinh năm 1561
Mất năm 1626
Triết gia thế kỷ 17
Triết gia chủ nghĩa kinh nghiệm
Nhà triết học Anh
Tiểu thuyết gia Anh
Nhà triết học khoa học
Nhà triết học Kitô giáo
Nhà văn Kitô giáo
Tử vong bệnh truyền nhiễm ở Anh
Nhà văn Anh thế kỷ 16
Người thời Stuart


title: Canalispira gomezi

text:
Canalispira gomezi là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả
The vỏ ốc this species grows to a length of 3 mm.

Phân bố
Loài này thường gặp ở Biển Caribe at Cuba, và in Vịnh Mexico.

Chú thích

Tham khảo
 Cossignani T. (2006). Marginellidae & Cystiscidae of the World. L'Informatore Piceno. 408pp
 McCleery T. & Wakefield A. (2007). A review of the enigmatic genus Canalispira Jousseaume, 1875 (Gastropoda: Cystiscidae) with the description of three new species from miền tây Atlantic. Novapex 8(1): 1-10 page(s): 2
 Rosenberg, G., F. Moretzsohn, and E. F. García. 2009. Gastropoda (Mollusca) of the Gulf of Mexico, pp. 579–699 in Felder, D.L. and D.K. Camp (eds.), Gulf of Mexico–Origins, Waters, and Biota. Biodiversity. Texas A&M Press, College Station, Texas

Liên kết ngoài

Canalispira


title: Amegilla tetrataeniata

text:
Amegilla tetrataeniata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Gribodo mô tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1894


title: Riềng gagnepain

text:
Riềng gagnepain (danh pháp hai phần: Alpinia gagnepainii) là cây thân thảo thuộc họ Gừng.

Cây mọc ven rừng nhiệt đới ẩm.

Cây có mặt ở Việt Nam (các khu vực: Hà Nam, Ninh Bình, Thanh Hóa).

Chú thích

Tham khảo

G
Thực vật Việt Nam


title: Phyciodes cocyta

text:
Lưỡi liềm Bắc (Phyciodes cocyta) là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở Nearctic ecozone.

Sải cánh dài 32–38 mm. Chúng bay từ tháng 6 đến tháng 7 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn các loài trong Họ Cúc.

Các loài tương tự
Phyciodes batesii – Tawny Crescent
Phyciodes tharos – Pearl Crescent

Chú thích

Tham khảo

Butterflies và Moths of North America
Northern Crescent, Butterflies of Canada

Phyciodes
Bướm Canada
Động vật được mô tả năm 1777


title: Macromphalina redferni

text:
Macromphalina redferni là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Vanikoridae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 5.5 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 10 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 30 m.

Chú thích

Tham khảo

Macromphalina
Vanikoridae


title: Soulangis

text:
Soulangis là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Soulangis on the Quid website

Ghi chú

Xã của Cher


title: (6638) 1989 CA

text:
(6638) 1989 CA là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Masaru Arai và Hiroshi Mori ở Yorii Observatory ngày 2 tháng 2 năm 1989.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1989
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Mont-sur-Courville

text:
Mont-sur-Courville  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 134 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Montsurcourville


title: Heliotropium shoabense

text:
Heliotropium shoabense là một loài thực vật thuộc họ Boraginaceae. Đây là loài đặc hữu của Yemen.

Chú thích

Tham khảo
 Miller, A. 2004. Heliotropium shoabense. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Yemen
S


title: Terraube

text:
Terraube  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gers

Tham khảo

Xã của Gers


title: Brachymelecta mucida

text:
Brachymelecta mucida là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Brachymelecta
Động vật được mô tả năm 1879


title: Rhypholophus varius

text:
Rhypholophus varius là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Rhypholophus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Dicranomyia subpulchripennis

text:
Dicranomyia subpulchripennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Paralimnophila remingtoni

text:
Paralimnophila remingtoni là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Paralimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Mua lại dùng đòn bẩy

text:
Mua lại dùng đòn bẩy (leveraged buyout, LBO) là một hình thức mua lại và sáp nhập doanh nghiệp bằng nguồn tài chính đi vay.

Nhà đầu tư, thường là các quỹ đầu tư cổ phiếu chưa niêm yết, sau khi đạt được một thỏa thuận mua lại doanh nghiệp sẽ dùng tài sản của mình để trả trước cho doanh nghiệp một phần số tiền thỏa thuận. Sau đó, nhà đầu tư sẽ dùng tài sản của doanh nghiệp làm thế chấp để đi vay tiền (vay ngân hàng hoặc phát hành chứng khoán) mua doanh nghiệp. Cuối cùng dùng tài sản và luồng tiền của doanh nghiệp mua được đó để trả nợ đi vay. Việc mua lại có thể là mua lại toàn bộ, song trong phần lớn trường hợp là mua lại một cổ phần đáng kể để giành quyền kiểm soát doanh nghiệp.

Từ thập niên 1980, LBO bắt đầu nổi lên như là một chiến lược mua lại quan trọng.

Tham khảo

Định nghĩa về LBO tại từ điển web của Đại học Princeton.
Steven N. Kaplan and Per Strömberg, "Leveraged buyouts and private equity," NBER working paper 14207, tháng 7 năm 2008.

Thuật ngữ tài chính


title: Silesis beckeri

text:
Silesis beckeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Silesis


title: Aplosonyx yunlongensis

text:
Aplosonyx yunlongensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jiang miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Aplosonyx


title: Omsk

text:
Omsk (tiếng Nga: Омск) là một thành phố của Nga nằm ở tây nam Siberi và là trung tâm hành chính của tỉnh Omsk. Đây là thành phố lớn thứ hai của Nga nếu tính những thành phố ở phía đông dãy núi Ural. Khoảng cách từ Omsk tới Moskva là 2.700 km (1.700 mi).
Trong thời kỳ phong kiến, Omsk là thủ phủ Tổng thống đốc Tây Siberia, và sau đó của Tổng thống đốc Steppes. Trong một thời gian ngắn trong cuộc nội chiến Nga trong 1918-1920, thành phố là thủ phủ của nhà nước chống Bolshevik Nga và giữ dự trữ vàng của triều đình.

Omsk là trung tâm hành chính của các chủ nhà Cossack Siberia. Thành phố cũng là trụ sở của tòa giám mục giáo phận Omsk và Tara, cũng như thủ phủ hành chính của Imam của Siberia.

Lịch sử
Pháo đài bằng gỗ Omsk được xây dựng năm 1716 để bảo vệ biên giới nước Nga mở rộng dọc theo các sông Ishim và sông Irtysh chống lại những người du mục Kyrgyzstan của Steppes. Trong cuối thế kỷ thứ mười tám, công trình mạnh hơn bằng gạch được xây dựng hữu ngạn của Om, trong số này, các cổng Tobolsk ban đầu và Tara trùng tu cửa vẫn còn đứng, cùng với nhà thờ Lutheran Đức, một kho vũ khí, một nhà tù quân sự, và nhà chỉ huy.

Trong 19 và đầu thế kỷ hai mươi, Omsk trở thành trung tâm hành chính của Tây Siberia và Steppes (Kazakhstan), thêm một nhà thờ và nhà thờ của giáo phái khác nhau, nhà thờ Hồi giáo, một giáo đường Do Thái, dinh thự thống đốc Tổng, một học viện quân sự. Khi biên giới rút đi và tầm quan trọng quân sự của thành phố bị giảm sút, thành phố trải qua một ngưng phát triển, đó là trong thời gian giữa thế kỷ 19 Dostoevsky sống viết lưu và viết lách ở đây.

Sự bùng nổ mới bắt đầu với việc xây dựng đường sắt xuyên Xibiri trong thập niên 1890, khién các thương gia để đổ xô đến thành phố để tận dụng lợi thế của các ngã ba đường sắt / sông. Nhiều công ty thương mại thành lập các cửa hàng và văn phòng tại Omsk, kết quả trong việc xây dựng các khu cũ đẹp như tranh của thành phố, góp phần vào sự phát triển nhanh chóng của Omsk thành một thành phố lớn. Lãnh sự quán Anh, Hà Lan và Đức đã được thành lập vào khoảng thời gian đó để đại diện cho lợi ích thương mại của họ. Đỉnh cao của sự phát triển cho cách mạng Omsk đến với Triển lãm Công nghiệp và Nông nghiệp Siberia vào năm 1910, một phứchợp các tòa nhà và đài phun nước được xây dựng. Phù hợp với sự phổ biến của Hội chợ Thế giới trong ngày, các quan sát viên trình bày ảnh hưởng để báo trước sự kỳ diệu của "Chicago của Siberia".
Ngay sau khi cuộc cách mạng năm 1917, các lực lượng Bạch vệ chống Bolshevik nắm quyền kiểm soát của Omsk. "Chính phủ lâm thời của nước Nga được thành lập năm 1918, đứng đầu bởi nhà thám hiểm Bắc cực và người được tặng thưởng huân chương anh hùng Đô đốc Kolchak. Omsk được công bố thủ đô của Nga, và ngân hàng trung ương của nó đã được giao nhiệm vụ bảo vệ an toàn dự trữ vàng của đế chế cũ. Các khoản dự phòng đã được bảo vệ bởi một đơn vị đồn trú của các cựu tù nhân chiến tranh Tiệp Khắc bị mắc kẹt ở Siberia bởi sự hỗn loạn của chiến tranh thế giới thứ nhất và cuộc cách mạng tiếp theo của Nga. Omsk đã trở thành một mục tiêu chính cho Hồng quân, những người đã xem nó như là rất quan trọng vào chiến dịch Siberia của họ, cuối cùng buộc phải Kolchak, chính phủ của ông, và vàng để từ bỏ thành phố và rút lui dọc theo xuyên Xibiri về phía đông đến Irkutsk. Lực lượng Bolshevik vào thành phố vào năm 1919
Chính phủ Liên Xô ưa thích thành phố Novonikolayevsk trẻ, tên tại thời điểm đó của Novosibirsk làm trung tâm hành chính của Tây Siberia, khiến việc chuyển giao khối lượng chức năng hành chính, văn hóa và giáo dục khỏi Omsk, làm giảm sự tăng trưởng của thành phố và làm dấy lên một sự cạnh tranh giữa các hai thành phố này vẫn tiếp tục cho đến ngày nay. Thành phố đã nhận được sức sống mới như là sau chiến tranh thế giới thứ hai - bởi vì nó nằm cách xa chiến trường và đã có một cơ sở hạ tầng phát triển tốt, Omsk là một nơi ẩn náu hoàn hảo cho nhiều ngành công nghiệp sơ tán đi từ phía trước vào năm 1941. Ngoài ra, trong kế hoạch dự phòng đã được thực hiện để chuyển vốn tạm thời của Liên Xô để Omsk, trong trường hợp của một chiến thắng Đức trong trận của Moskva. Vào cuối cuộc chiến, Omsk vẫn còn là một trung tâm công nghiệp lớn, và trở thành địa điểm hàng đầu trong ngành sản xuất công nghiệp quân sự của Liên Xô. Mật độ của các doanh nghiệp quân sự cũng có tác dụng tiêu cực, cho đến năm 1990, thành phố vẫn đóng cửa đối với người nước ngoài, và sau năm 1990, sự sụp đổ của nhu cầu quân đội Xô Viết đã dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp cao.

Ngành công nghiệp quân sự di chuyển ở đây bao gồm một phần của phòng thiết kế xe tăng OKMO vào năm 1941, nhà máy số 185 S.M. Kirov từ Chelyabinsk, trong năm 1962. Nhà máy Kirov và văn phòng thiết kế Omsk Transmash sản xuất xe tăng T-80 từ những năm 1970, và chịu trách nhiệm về BTR-T, TOS-1, và mẫu xe tăng Black Eagle. Omsk Transmash tuyên bố phá sản vào năm 2002.

Trong những năm 1950, sau sự phát triển của các mỏ dầu mỏ và khí thiên nhiên ở Siberia, một khu liên hợp lọc dầu được xây dựng, cùng với một "thị trấn của những người dầu khí" hoàn toàn, mở rộng Omsk phía bắc dọc theo các Irtysh. Cho đến nay đây là phức hợp nhà ở dầu khí kiểu này lớn nhất ở Nga. Gazprom Neft, công ty mẹ, là người sử dụng lao động lớn nhất trong thành phố.

Địa lý
Omsk trải dài dọc theo hai bờ sông Irtysh chảy về phía bắc tại hợp lưu của nó với sông Om nhỏ hơn. Thành phố có độ cao 87 mét trên mực nước biển ở điểm cao nhất của nó.

Omsk là một trung tâm đường sắt quan trọng, và là điểm giao nhau cho chi nhánh phía Bắc và phía Nam của tuyến đường sắt Trans-Siberian. Thành phố này cũng phục vụ như một trung tâm chính của mạng lưới đường cao tốc khu vực. Cảng sông phục vụ cả hành khách và hàng hóa, cho phép truy cập thành phố đến đường thủy mở rộng của các con sông Irtysh và Ob. Các tuyến đường thủy kết nối Omsk than và các thị trấn khai thác khoáng sản ở thượng lưu sông ở Kazakhstan, cũng như với dầu và khí thiên nhiên, và hoạt động khai thác gỗ phía bắc Siberia. Omsk được phục vụ bởi sân bay Tsentralny với các tuyến bay trong nước và quốc tế (chủ yếu là Đức và Kazakhstan), làm cho thành phố là một trung tâm hàng không quan trọng đối với Siberia và Viễn Đông Nga.

Omsk có khí hậu khô và lục địa, đặc trưng bởi các biến động đáng kể của thời tiết. Nhiệt độ trung bình hàng ngày, được chụp trong vòng ba thập kỷ qua, là +20 °C (68 °F) cho tháng Bảy và -17 °C (1 °F), mặc dù nhiệt độ có thể đạt tới 45 °C (113 °F) trong mùa hè và giảm xuống -45 °C (-49 °F) vào mùa đông. Trung bình, Omsk thấy hơn 300 ngày nắng trong bất cứ năm nào. Lượng mưa trung bình hàng năm là 315 mm (12,4 in).

Ghi chú

Liên kết

 Official website of Omsk city administration
 RMX.ru, Open Omsk, an independent news source
 Omsktime.ru, Current events in Omsk
  Univer.omsk.su , Omsk-On-Line
 Omsk in Livejournal.com

Tỉnh Omsk
Omsk
Thành phố của Nga


title: Cheilotrichia brevifida

text:
Cheilotrichia brevifida là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Cheilotrichia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Lancetes delkeskampi

text:
Lancetes delkeskampi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Riha miêu tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Lancetes


title: Propsephus orientalis

text:
Propsephus orientalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Villebon

text:
Villebon là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Eure-et-Loir bắc trung bộ nước Pháp. Xã có diện tích 2,16 km2, dân số năm 2005 là 80 người. Cư dân địa phương danh xưng tiếng Pháp là Villebonnais.

Dân số

Người địa phương nổi bật
 Maximilien I de Béthune, Công tước Sully

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Sorbus leptophylla

text:
Sorbus leptophylla là một loài thực vật thuộc họ Rosaceae. Đây là loài đặc hữu của Vương quốc Anh.

Chú thích

Tham khảo

 Wigginton, M.J. 1998. Sorbus leptophylla. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Vương quốc Liên hiệp Anh
L


title: Nhái cây Quang

text:
Nhái cây quang (tên khoa học: Gracixalus quangi) là một loài ếch thuộc họ Rhacophoridae, nó là loài đặc hữu của Việt Nam.

Loài nhái cây này được đặt theo tên Giáo sư Hoàng Xuân Quang, nhà nghiên cứu bò sát ếch nhái (Trường Đại học Vinh).

Nhái cây quang có nhiều đặc điểm tương đồng và cùng nhánh tiến hóa với các loài Gracixalus gracilipes, Gracixalus supercornutus và Gracixalus quyeti. Tuy nhiên, nhái cây quang được phân biệt với các loài ếch cây khác ở kích thước nhỏ (con đực có kích thước cơ thể nhỏ hơn 25 mm).

Đặc điểm
Nhái Cây Quang có kích thước nhỏ, con đực nhỏ hơn con cái. Chiều dài từ mút mõm đến huyệt ở con đực là 2,14 cm - 2,45 cm, con cái là 2,68 cm - 2,73 cm, da màu xanh nhạt, phía sau chi trước và phía trước của đùi, bẹn chi sau có màu vàng đục, có những đốm đen hai bên sườn, bùng và đùi, mõm nhọn hình tam giác, chiều dài của đầu bằng chiều rộng của cơ thể, xương chày lộ rõ. Lỗ mũi nhô ra một chút, có hình bầu dục, gần miệng hơn mắt. Đường kính màng nhĩ bằng một phần ba đường kính mắt và tai của nó cao hơn vùng da xung quanh. Chân dài, các đĩa bám ở chi trước và sau khá lớn, màng bơi chi sau ngắn. Túi kêu phát triển, tiếng kêu có các dạng âm thanh khác nhau.

Sinh hoc, sinh thái
Thường kiếm ăn sau cơn mưa và bám trên lá cây ở các khu rừng thường xanh ở độ cao 0,8 km - 1 km.

Phân bố
Nhái cây quang phát hiện năm 2011 ở Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt (Nghệ An) và Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên (Thanh Hóa).

Chú thích

Tham khảo
 Rowley, Dau, Nguyen, Cao & Nguyen, 2011: A new species of Gracixalus (Anura: Rhacophoridae) with a hyperextended vocal repertoire from Vietnam. Zootaxa, n. 3125,  (introduction).

Q
Động vật lưỡng cư Việt Nam
Động vật đặc hữu Việt Nam
Động vật được mô tả năm 2011


title: Begonia oellgaardii

text:
Begonia oellgaardii là một loài thực vật thuộc họ Begoniaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Quintana, C. & Pitman, N. 2003. Begonia oellgaardii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
O
Thực vật dễ tổn thương


title: One Love

text:
One Love có thể là:

Chiến dịch

 OneLove

Âm nhạc

Bài hát
One Love (bài hát của Arashi)
One Love (bài hát của Blue)
One Love (bài hát của Aiden)

Album
One Love (album của Blue)


title: Nyceryx fernandezi

text:
Nyceryx fernandezi là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Venezuela.

Chiều dài cánh trước khoảng 28–31 mm.

Chú thích

Tham khảo

Nyceryx


title: Haumea (định hướng)

text:
Haumea có thể là:

Haumea (thần thoại), nữ thần của khả năng sinh sản và sự sinh đẻ trong thần thoại Hawaii.
Haumea (hành tinh lùn), một hành tinh lùn trong vành đai Kuiper.
Haumea (hai mảnh vỏ), một chi động vật thuộc họ Điệp (Pectinidae)


title: Toxiclionella impages

text:
Toxiclionella impages là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Clavatulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Toxiclionella


title: Arnetta atkinsoni

text:
Arnetta atkinsoni là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm nâu được tìm thấy ở châu Á.

Miêu tả

Found in Darjeeling. Wing expanse of 1.1 inches.

Chú thích

Tham khảo

Arnetta
Bướm tại Ấn Độ


title: General Electric

text:
Công ty General Electric (mã trên Sở giao dịch chứng khoán New York: GE), hoặc GE, là một công ty tập đoàn đa quốc gia Mỹ thành lập ở Schenectady, New York và trụ sở chính tại Fairfield, Connecticut, Hoa Kỳ. Công ty hoạt động thông qua bốn phân đoạn: Năng lượng, Công nghệ, Cơ sở hạ tầng, vốn Tài chính và tiêu dùng công nghiệp.
GE phát triển từ một công ty nhỏ, thành lập từ cuối thế kỷ 19 với thu nhập cả năm 2004 lên đến 152,4 tỷ đô la.
Năm 2011, tạp chí Fortune xếp hạng GE là công ty lớn thứ 6 ở Mỹ, cũng như lợi nhuận cao thứ 14. Bảng xếp hạng khác cho năm 2011 bao gồm 7 công ty cho các nhà lãnh đạo (Tạp chí Fortune), thương hiệu thứ 5 toàn cầu (Interbrand), công ty xanh thứ 82 (Newsweek), công ty được ngưỡng mộ thứ 13 (Tạp chí Fortune), và # 19 công ty sáng tạo thứ 19 (Fast Company)..
Xếp hạng khác: tạp chí Chief Executive xếp thứ 3 trong 20 công ty hàng đầu, tạp chí Working Mothers bình chọn là một trong những công ty quản lý tốt nhất, và tạp chí Business Week cũng đánh giá GE là thương hiệu có giá trị thứ 4 trên toàn thế giới.
Sản phẩm đầu tiên của GE là chiếc quạt điện năm 1890. Tiếp sau đó, năm 1907 xuất hiện một loạt những thiết bị nấu nướng, sưởi ấm. Hưởng ứng lời kêu gọi của chính phủ Mỹ, năm 1917, bộ phận không quân của GE được thành lập, với mục đích tìm kiếm một công ty đi tiên phong về công nghệ cho ngành hàng không còn non kém của Mỹ, cụ thể chính là người đỡ đầu cho động cơ máy bay đầu tiên.

Tham khảo

Công ty Mỹ
Thomas Edison
Công ty niêm yết tại Thị trường Chứng khoán New York
Kỹ thuật tạo lực
Nhãn hiệu Mỹ
Công ty đa quốc gia có trụ sở tại Hoa Kỳ


title: Slovenia

text:
Slovenia ( , phiên âm: Xlô-vê-ni-a), tên chính thức là Cộng hòa Slovenia (Slovene: ) là một quốc gia thuộc khu vực Trung Âu. Slovenia giáp với Ý về phía tây, giáp với Áo về phía bắc, giáp với Hungary về phía đông bắc, giáp với Croatia về phía đông và phía nam. Ngoài ra Slovenia còn tiếp giáp với biển Adriatic về phía tây nam. Thủ đô và cũng là thành phố lớn nhất của Slovenia là Ljubljana. Slovenia là một quốc gia có diện tích tương đối nhỏ và ít dân. Theo số liệu tháng 7 năm 2007, dân số Slovenia là 2.009.245 người.

Địa lý

Slovenia tọa lạc tại Trung và Đông Nam Âu và giáp với Địa Trung Hải. Lãnh thổ kéo dài từ vĩ độ 45° đến 47° B, kinh độ từ 13° đến 17° Đ. Kinh tuyến 15° Đ tương ứng với đường chia đôi đất nước theo hướng đông-tây. Điểm trung tâm của đất nước có tọa độ 46°07'11,8" B và 14°48'55,2" Đ, nằm tại điểm dân cư Slivna của khu tự quản Litija. Đỉnh cao nhất của Slovenia là Triglav (); độ cao trung bình của nước này là .

Bốn vùng địa lý lớn tại châu Âu gặp nhau tại Slovenia: dãy Alps (Anpơ), dãy Dinarides, the bồn địa Pannonia, và Địa Trung Hải. Dãy Alps—bao gồm Alps Julius, Alps Kamnik-Savinja và dãy Karavanke, cũng như khối núi Pohorje-chiếm phần lớn Bắc Slovenia, và vùng dọc biên giới với Áo. Bờ biến Adriatic của Slovenia kéo dài chừng .

Hơn một nửa nước này () phủ rừng. Điều này làm Slovenia trở thành quốc gia nhiều rừng thứ ba châu Âu, sau Phần Lan và Thụy Điển, chủ yếu là rừng cử, lãnh sam-cử và cử-sồi. Tàn dư của rừng nguyên thủy vẫn còn có thể được tìm thấy, lớn nhất là ở vùng Kočevje. Thảo nguyên chiếm , đồng và vườn chiếm .

Lịch sử

Trong lịch sử, Slovenia đã từng là một phần của Đế chế La Mã, rồi sau đó là Đại Lãnh địa Carantania, Đế quốc La Mã Thần thánh, Đế chế Áo-Hung. Khi đế chế Áo-Hung sụp đổ sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, người Slovenia đã cùng với hai dân tộc Serbia và Croatia thành lập một quốc gia độc lập mà sau này được đổi tên thành Nam Tư vào năm 1929. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Slovenia trở thành một nước cộng hòa nằm trong Liên bang Nam Tư theo chế độ xã hội chủ nghĩa nhưng cách biệt với Liên Xô. Năm 1991, cuộc khủng hoảng trong các nước xã hội chủ nghĩa ở châu Âu lan rộng, dẫn đến việc Slovenia tuyên bố thành lập một quốc gia độc lập vào ngày 25 tháng 6 năm 1991, tách khỏi Nam Tư. Nền độc lập của Slovenia được cả thế giới chính thức công nhận vào năm 1992.

Nền kinh tế của Slovenia đang phát triển mạnh mẽ và bền vững, với thu nhập bình quân đầu người cao hơn mọi quốc gia cựu xã hội chủ nghĩa khác ở châu Âu. Slovenia đang trở thành mô hình về một nền kinh tế chuyển đổi đáng học tập.

Chính trị

Từ năm 1991, Slovenia là một nước cộng hòa dân chủ nghị viện với một hệ thống đa đảng. Người đứng đầu nhà nước là Tổng thống, được bầu theo phiếu phổ thông 5 năm một lần, tối đa hai nhiệm kỳ liên tiếp, và có nhiệm vụ chủ yếu là tư vấn và mang tính nghi lễ. Quyền hành pháp là của Chính phủ do Thủ tướng đứng đầu. Quyền lập pháp nằm trong tay Quốc hội và một phần nhỏ trong Hội đồng quốc gia. Các ngành tư pháp của Slovenia độc lập với hành pháp và cơ quan lập pháp. Slovenia có chút bất ổn chính trị.

Tư pháp
Quyền hạn tư pháp ở Slovenia được thực hiện bởi các thẩm phán, những người được bầu bởi Quốc hội. Quyền tư pháp ở Slovenia được thực hiện bởi tòa án với những trách nhiệm chung và các tòa án chuyên ngành đối phó với các vấn đề liên quan đến các khu vực pháp lý cụ thể. Công tố viên nhà nước là một cơ quan nhà nước có thẩm quyền độc lập chịu trách nhiệm đối với các trường hợp truy tố chống lại những người bị nghi là tội phạm. Tòa án Hiến pháp, bao gồm 9 thẩm phán được bầu trong 9 năm về, quyết định sự phù hợp của pháp luật với Hiến pháp, tất cả các luật và quy định phải phù hợp với các nguyên tắc chung của luật pháp quốc tế và với các thỏa thuận quốc tế đã được phê duyệt.

Phân cấp hành chính và vùng truyền thống

Khu tự quản (có tư cách pháp nhân)
Slovenia chính thức được chia thành 211 khu tự quản (11 trong số này là các khu tự quản đô thị). Các khu tự quản là bộ phận tự trị địa phương duy nhất tại Slovenia. Mỗi khu tự quản có một trưởng khu tự quản (župan, tạm dịch là thị trưởng nếu là khu tự quản đô thị), được bầu lên theo hình thức phổ thông cứ mỗi 4 năm, và một hội đồng khu tự quản (občinski svet). Tại đa số các khu tự quản, hội đồng khu tự quản được bầu theo hệ thống đại diện tỉ lệ; chỉ một ít khu tự quản sử dụng lối đầu phiếu đa số tương đối. Tại các khu tự quản đô thị, hội đồng khu tự quản được gọi là hội đồng thành phố hay hội đồng thị trấn. Mỗi khu tự quản cũng có một trưởng hành chính khu tự quản (načelnik občinske uprave) do trưởng khu tự quản bổ nhiệm. Người này có trách nhiệm điều hành nền hành chính địa phương.

Địa khu hành chính (không tư cách pháp nhân)
Không có đơn vị hành chính chính thức chuyển tiếp giữa khu tự quản và Cộng hòa Slovenia. 62 địa khu hành chính được chính thức gọi là "các đơn vị hành chính" (upravne enote) là đơn vị lãnh thổ bên dưới duy nhất của Slovenia và được đặt tên theo thủ phủ của nó. Tương tự như đơn vị quận của Việt Nam Cộng hòa hay quận của Pháp, đơn vị hành chính này không có tư cách pháp nhân và vì thế không có hội đồng địa khu do dân chúng bầu lên. Người đứng đầu địa khu này do Bộ trưởng Hành chính Công bổ nhiệm.

Một địa khu hành chính có thể có từ 1 hay nhiều khu tự quản nằm bên trong địa giới của nó.

Các vùng truyền thống và đặc tính
Các vùng truyền thống được dựa theo phần đất vương quyền của dòng họ Habsburg gồm có Carniola, Carinthia, Styria, và Vùng ven biển. Trong lịch sử, người Slovenia có chiều hướng tự nhận mình thuộc các vùng truyền thống Vùng ven biển, Prekmurje, và thậm chí các tiểu vùng truyền thống như vùng Thượng, vùng Hạ và ít hơn là vùng nội địa của Carniola.

Thành phố thủ đô, Ljubljana, trong lịch sử là trung tâm hành chính của vùng Carniola và thuộc Hạ Carniola trừ địa khu Šentvid nằm trong Thượng Carniola là nơi biên giới giữa vùng chiếm đóng của Đức và tỉnh Ljubljana trong suốt thời Chiến tranh thế giới thứ hai.

Các vùng thống kê
12 vùng thống kê không có chức năng hành chính và được chia thành hai đại vùng cho phù hợp chính sách vùng của Liên hiệp châu Âu.
Hai đại vùng này là:
Đông Slovenia (Vzhodna Slovenija – SI01) gồm có các vùng thống kê: Pomurska, Podravska, Koroška, Savinjska, Zasavska, Spodnjeposavska, Jugovzhodna Slovenija và Notranjsko-kraška.
Tây Slovenia (Zahodna Slovenija – SI02) gồm có các vùng thống kê Osrednjeslovenska, Gorenjska, Goriška và Obalno-kraška.

Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2002, nhóm dân tộc chính của Slovenia là Slovenes (chiếm 83% dân số). Có ít nhất 13% dân số là người thuộc các sắc tộc khác đa phần là người nhập cư từ các bộ phận khác của Nam Tư cũ. Họ định cư chủ yếu ở các thành phố và các khu vực nông thôn giáp với các vùng ngoại ô. Có một cộng đồng nhỏ người Hungary và người Ý. Ngoài ra cũng có một phần nhỏ dân số là người Rôma

Kinh tế

Slovenia có nền kinh tế phát triển với mức thu nhập đầu người cao nhất trong các nước thành viên mới của Liên minh châu Âu, là 33,279 USD trong năm 2016. Slovenia ngày nay là một quốc gia phát triển được hưởng sự thịnh vượng và ổn định, cũng như GDP bình quân đầu người cao hơn đáng kể hơn so với các nền kinh tế chuyển đổi khác của Trung Âu. Tính đến năm 2016, GDP của Slovenia đạt 44.122 USD, đứng thứ 85 thế giới và đứng thứ 29 châu Âu.

Tuy nhiên một sự khác biệt lớn trong sự phát triển kinh tế giữa Tây Slovenia (Ljubljana, Littoral và Carniola) với GDP bình quân đầu người ở mức 106,7%, trong khi đó khu vực Đông Slovenia (Flanders, Carinthia và Prekmurje), có GDP bình quân đầu người chỉ ở mức 72,5%.

Trong thập niên đầu của thế kỷ XXI, các ngành như tài chính, ngân hàng, viễn thông, và các lĩnh vực khác đã được tư nhân hóa. Ngoài ra, các hạn chế về đầu tư nước ngoài đang được phá dỡ, và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) dự kiến sẽ tăng. Slovenia hiện là quốc gia có nền kinh tế phát triển nhất trong các nước gia nhập Liên minh châu Âu vào năm 2004.

Trong cuộc khủng hoảng tài chính cuối những năm 2000, nền kinh tế Slovenia bị trở ngại lớn. Trong năm 2009, GDP bình quân đầu người đã giảm 7,33%, là mức giảm lớn nhất trong Liên minh châu Âu (EU) sau các nước khu vực Baltic và Phần Lan. Tỷ lệ thất nghiệp tăng từ 5,1% trong năm 2008 lên 11.1% trong tháng 11 năm 2010, trên mức trung bình của Liên minh châu Âu, và vẫn còn tăng. Tính đến tháng 1 năm 2011, tổng số nợ của Slovenia theo CIA, chiếm đến 33% của GDP quốc gia, theo các phương tiện truyền thông ước tính, là khoảng 22,43 tỷ euro tương đương 63% GDP, vượt qua giới hạn của Liên minh châu Âu 60% GDP.

Tôn giáo

Trước chiến tranh thế giới II, 97% dân số tự tuyên bố là tín hữu Công giáo Rôma, khoảng 2,5% là Giáo hội Luther, và khoảng 0,5% dân số tự nhận mình là thành viên của các giáo phái khác. Công giáo Rôma có một vị trí quan trọng trong cuộc sống, xã hội và chính trị ở Slovenia trước khi chế độ Cộng sản được thiết lập ở nước này. Sau năm 1945, đất nước đã trải qua một quá trình thế tục hóa dần dần nhưng ổn định.

Sau một thập kỷ đàn áp nghiêm trọng các tôn giáo, chế độ Cộng sản đã thông qua một chính sách khoan dung tương đối về phía Công giáo, nhưng giới hạn chức năng xã hội của họ. Sau năm 1990, Giáo hội Công giáo Rôma lấy lại một số ảnh hưởng trước đây của nó, nhưng Slovenia vẫn còn là một xã hội thế tục hóa. Theo điều tra dân số năm 2002, 57,8% dân số là Công giáo. Như những nơi khác ở châu Âu, tín hữu Công giáo bị giảm: năm 1991, 71,6% dân số tự tuyên bố mình là tín hữu Công giáo, có nghĩa là giảm hơn 1% mỗi năm. Phần lớn người Công giáo Slovenia thuộc về nghi lễ Latinh. Một số ít người Công giáo Hy Lạp sống ở khu vực Carniola.

Mặc dù có số lượng tương đối nhỏ (ít hơn 1% dân số trong năm 2002), nhưng đạo Tin Lành đã để lại các di sản quý báo cho Slovenia vì ý nghĩa lịch sử của nó, người ta cho rằng tiếng Slovenia tiêu chuẩn và văn học tiếng Slovenia đã được khởi nguồn từ sự Cải Cách Tin Lành trong thế kỷ XVI. Ngày nay, một nhóm tín hữu Tin Lành thuộc Giáo hội Luther thiểu số đáng kể sống trong các khu vực phía đông của Prekmurje, nơi họ chiếm khoảng 1/5 dân số và được lãnh đạo bởi một giám mục ở Murska Sobota.

Ngoài hai giáo phái Kitô giáo trên, một cộng đồng nhỏ người Do Thái cũng đã có mặt trong lịch sử. Mặc dù số lượng đã giảm sút trong vụ thảm sát Holocaust, Do Thái giáo vẫn còn vài trăm tín đồ, chủ yếu sống ở Ljubljana, nơi còn các giáo đường Do Thái duy nhất hoạt động trong cả nước.

Theo điều tra dân số năm 2002, Hồi giáo là tôn giáo lớn thứ hai với khoảng 2,4% dân số. Người Hồi giáo Slovenia đến từ Bosnia, Kosovo và Macedonia. Các tôn giáo lớn thứ ba, với khoảng 2,2% dân số, là Chính Thống giáo, với hầu hết các tín đồ thuộc Giáo hội Chính thống Serbia trong khi một thiểu số khác thuộc Giáo hội Chính Thống Macedonia và các nhà thờ Chính Thống khác.

Trong năm 2002, khoảng 10% người dân Slovenia tuyên bố mình là người vô thần, thêm 10% không xác định tôn giáo cụ thể, và khoảng 16% đã quyết định không trả lời các câu hỏi về tôn giáo của họ.

Văn hóa

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
 Government of the Republic of Slovenia.

Quốc gia Balkan
Cộng hòa
Quốc gia thành viên NATO
Quốc gia Trung Âu
Quốc gia châu Âu
Quốc gia thành viên Liên minh châu Âu
Quốc gia thành viên Ủy hội châu Âu
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Quốc gia thành viên Liên minh Địa Trung Hải
Khởi đầu năm 1991 ở châu Âu


title: Yvretta

text:
Yvretta là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hesperiini


title: Plectrocentropus sulis

text:
Plectrocentropus sulis là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Polycentropodidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Plectrocentropus


title: Neuenstadt am Kocher

text:
Neuenstadt, thường được biết với tên Neuenstadt am Kocher (cho đến năm 1800 cũng có tên Neuenstadt an der großen Linde) là một thị xã ở bang Baden-Württemberg tây nam Đức. Thị xã này gồm có Neuenstadt, các làng Stein am Kocher, Kochertürn, Cleversulzbach và Bürg cũng như các làng nhỏ Brambacher Hof (một phần Kochertürn), Buchhof và Lobenbacher Hof (một phần của Stein).
Neuenstadt nằm bên sông Kocher.
Các đơn vị giáp ranh (tính từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Eberstadt, Neckarsulm, Oedheim, Bad Friedrichshall, Neudenau, Hardthausen am Kocher and Langenbrettach (tất cả thuộc huyện Heilbronn). Thị xã này có diện tích 41,17 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 10.214 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Württemberg


title: Moriyama, Shiga

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Shiga, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Thành phố tỉnh Shiga


title: Lasioglossum academicum

text:
Lasioglossum academicum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Sandhouse mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1924


title: Saint-Étienne-de-Chomeil

text:
Saint-Étienne-de-Chomeil là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Étienne-de-Chomeil sur le site de l'Institut géographique national

Saint-Etienne-de-Chomeil


title: Licuan-Baay, Abra

text:
Licuan-Baay là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Abra, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 3.990 người trong 723 hộ.

Các khu phố (barangay)

Licuan-Baay được chia thành 11 khu phố (barangay).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
2007 Philippine Census Information
2007 Local Elections

Đô thị của Abra


title: Eusabena

text:
Eusabena là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Eusabena miltochristalis (Hampson, 1896)
Eusabena monostictalis (Hampson, 1899)
Eusabena paraphragma (Meyrick, 1889)
Eusabena selinialis Snellen, 1901

Chú thích

Tham khảo

Margaroniini


title: Dicranomyia marmorata

text:
Dicranomyia marmorata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Sinclair Lewis

text:
Sinclair Lewis (7 tháng 2 năm 1885 – 10 tháng 1 năm 1951) là nhà văn, nhà viết kịch người Mỹ đoạt giải Nobel Văn học năm 1930.

Tiểu sử
Sinclair Lewis sinh ở Sauk Centre, Minnesota trong gia đình một bác sĩ. Học tiểu học tại Minnesota, sau đó học Đại học Yale. Tại đây Lewis in thơ và tham gia vào ban biên tập tạp chí văn học của trường. Trong kì nghỉ hè rảnh rỗi, Lewis viết cuốn tiểu thuyết The Village Virus (Virus nhà quê), mười lăm năm sau được phát triển thành tác phẩm danh tiếng Main Street (Phố chính). Năm 1912, cuốn sách đầu tiên của Lewis Hike and the Aeroplane (Cuộc dạo bộ và chiếc máy bay) được in dưới bút danh Tom Grame. Năm 1914, ông in tiểu thuyết Our Mr. Wrenn: The Romantic Adventures of a Gentle Man (Ông Wren của chúng ta) và tiếp tục viết nhiều truyện giải trí nhưng không được chú ý. Trong 15 năm sau đó, ông lang thang qua 40 tiểu bang nước Mỹ và nhiều nước trên thế giới để kiếm sống, tìm việc làm và thu thập tài liệu viết văn. Nguồn cảm hứng sáng tạo thực sự của Sinclair Lewis được khơi dậy chính là từ những ngày tháng sống trong toa xe ngủ tại nông trại Vermont ở Minnesota và các nhà trọ ở thành phố Kansas hoặc Savannah. Tất cả sự phong phú của cuộc sống qua các câu chuyện kể và sự tiếp xúc với giới bình dân và nhiều tầng lớp xã hội khác đã mang lại cho nhà văn nguồn tư liệu vô tận để miêu tả cuộc sống thật sinh động.

Sinclair Lewis trở nên nổi tiếng thật sự bắt đầu từ tiểu thuyết Main Street (Phố chính, 1920) - cuốn sách gây nên hai luồng dư luận trái ngược nhau: một bên ca ngợi hết lời, một bên phê bình kịch liệt. Tác phẩm đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của ông là Babbitt (1922). Với hai cuốn tiểu thuyết này Lewis đã tạo ra hai hình tượng điển hình trong văn học cận đại Mỹ: Babbitt điển hình cho người Mỹ tiểu tư sản tầm thường, nhạt nhẽo, ba hoa, và hám lợi; Main Street điển hình cho cuộc sống tỉnh lẻ, hẹp hòi, ngột ngạt ở các thị trấn, thành phố nhỏ của nước Mỹ. Năm 1925 cuốn Arrowsmith được trao giải Pulitzer nhưng ông không nhận. Còn giải Nobel năm 1930 dành cho Sinclair Lewis bị một số báo chí Mỹ phản ứng, coi là không xứng đáng vì cho rằng Lewis bôi nhọ nước Mỹ trong các tác phẩm của mình. Tiểu thuyết World So Wide (Thế giới quả là rộng lớn, 1951) là tác phẩm cuối cùng của ông. Cuối đời nhà văn nghiện rượu nặng và mất tại Roma ở tuổi 65.

Tác phẩm
Hike and the Aeroplane (Cuộc dạo bộ và chiếc máy bay, 1912), truyện thiếu nhi
Our Mr. Wrenn: The Romantic Adventures of a Gentle Man' (Ông Wren của chúng ta, 1914), tiểu thuyếtThe Trail of the Hawk: A Comedy of the Seriousness of Life (Đường bay chim ưng, 1914-1919), tiểu thuyếtThe Job: An American Novel (Công việc, 1914-1919), tiểu thuyếtThe Innocents: A Story for Lovers (Những kẻ ngây ngô, 1914-1919), tiểu thuyếtFree Air (Không khí tự do, 1914-1919), tiểu thuyếtMain Street (Phố chính, 1920), tiểu thuyếtBabbitt (1922), tiểu thuyếtArrowsmith (1925), tiểu thuyếtMantrap (Bẫy người, 1926), tiểu thuyếtElmer Gantry (1927), tiểu thuyếtThe Man Who Knew Coolidge (Người đàn ông biết Coolidge, 1928), tiểu thuyếtDodsworth (1929), tiểu thuyếtAnn Vickers (1933), tiểu thuyếtWork of Art (Tác phẩm nghệ thuật, 1934), tiểu thuyếtIt Can't Happen Here (Điều đó không thể xảy ra ở đây, 1935) tiểu thuyếtBethel Merriday (1940), tiểu thuyếtThe Prodigal Parents (Các bậc cha mẹ hào phóng, 1938), tiểu thuyếtGideon Planish (1943), tiểu thuyếtCass Timberlane (1945), tiểu thuyếtKingsblood Royal (Dòng máu hoàng gia, 1947), tiểu thuyếtThe God Seeker (Kẻ đi tìm Chúa, 1949), tiểu thuyếtWorld So Wide'' (Thế giới quả là rộng lớn, 1951), tiểu thuyết

Tham khảo

Liên kết ngoài

Works by Sinclair Lewis at Project Gutenberg
Online collection of works

Nhà soạn kịch Mỹ
Người đoạt giải Nobel Văn học
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Cựu sinh viên Đại học Yale
Sinh năm 1885
Mất năm 1951
Tiểu thuyết gia Mỹ thế kỷ 20
Nhà soạn kịch Mỹ thế kỷ 20
Nhà văn Minnesota
Nhà văn Washington, D.C.
Nam tiểu thuyết gia Mỹ


title: Creteus

text:
Creteus là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erionotini


title: Triaenodes atalomus

text:
Triaenodes atalomus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Triaenodes


title: Oliva de la Frontera

text:
Oliva de la Frontera là một đô thị trong tỉnh Badajoz, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 5881 người.

Tham khảo

Đô thị ở Badajoz


title: Phyllotreta pseudoexclamationis

text:
Phyllotreta pseudoexclamationis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Konstantinov in Konstantinov & Lopatin miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Phyllotreta


title: Apatania iijimae

text:
Apatania iijimae là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Apatania


title: Li (huyện)

text:
Li () là huyện (amphoe) cực nam của tỉnh Lamphun, miền bắc Thái Lan.

Lịch sử
Li district được thành lập vào năm 1911. Ban đầu tên là Mueang Li, sau đó được rút ngắn thành Li năm 1917.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Ban Hong, Thung Hua Chang của tỉnh Lamphun, Soem Ngam, Thoen, Mae Phrik của tỉnh Lampang, Sam Ngao của tỉnh Tak, Doi Tao, Hot và Chom Thong của tỉnh Chiang Mai.

Hành chính
Huyện này được chia ra thành 8 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 99 làng (muban). Có hai thị trấn(thesaban tambon) - Wang Din nằm trên một phần của tambon Li, và Mae Tuen nằm trên một phần của tambon cùng tên. Có 8 Tổ chức hành chính tambon.

Con số gián đoạn không có trong bảng này 8 là tambon Ban Phai bị giải thể.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com (tiếng Thái)

Li