title: Hoa

text:
Hoa hay bông, bông hoa là bộ phận chứa cơ quan sinh sản, đặc trưng của thực vật có hoa, cụ thể là một chồi rút ngắn mang những lá biến đổi làm chức năng sinh sản của cây. Về mặt cấu trúc thực vật học, hoa là một dạng cành đặc biệt. Hoa có thể tạo điều kiện thụ phấn chéo (kết hợp của phấn hoa và nhụy từ các cây hoa khác nhau) hoặc cho phép tự thụ phấn (kết hợp của phấn hoa và nhụy từ cùng một hoa). Hoa tạo ra quả và hạt. Nhiều hoa đã tiến hóa để hấp dẫn đối với động vật, nhằm mục đích nhờ động vật giúp đỡ việc chuyển giao hạt phấn. Hoa có hai loại cơ bản là hoa đơn tính (chỉ có nhụy hoặc nhị) và hoa lưỡng tính (có cả nhị và nhụy).

Cấu tạo đầy đủ lý tưởng của hoa bao gồm: cuống hoa, lá bắc, đài hoa (lá đài), tràng hoa (cánh hoa), bộ nhị và bộ nhụy.

Ngoài chức năng chứa cơ quan sinh sản ở thực vật có hoa, hoa còn được con người trồng và khai thác nhằm mục đích trang trí, làm đẹp và thậm chí là nguồn cung cấp thức ăn, dược liệu.

Hình thái học

Một hoa điển hình bao gồm bốn loại cấu trúc gắn vào phần đỉnh (đế hoa) của một cuống ngắn (cuống hoa). Mỗi loại cấu trúc này được sắp xếp thành vòng trên đế hoa. Bốn vòng chính tính từ gốc (móng) của hoa hay mấu thấp nhất và tính dần lên trên là:

 Đài hoa: vòng ngoài cùng nhất, bao gồm các đơn vị gọi là lá đài. Chúng thường có màu xanh và bao bọc phần còn lại của hoa khi ở trong nụ. Tuy nhiên, các lá đài này có thể không có hoặc dễ thấy và sặc sỡ nổi bật như các cánh hoa ở một số loài.
 Tràng hoa: vòng kế tiếp tính về phía đỉnh, bao gồm các đơn vị gọi là cánh hoa. Chúng thường mỏng, mềm và có màu sắc sặc sỡ để thu hút động vật giúp thụ phấn.
 Bộ nhị: vòng kế tiếp (đôi khi sắp xếp thành nhiều vòng), bao gồm các thành phần đơn vị gọi là nhị hoa. Nhị hoa bao gồm 2 phần: một cuống nhỏ gọi là chỉ nhị; trên đầu của chỉ nhị là bao phấn, trong đó sinh ra hạt phấn nhờ phân bào giảm nhiễm để cuối cùng phát tán đi.
 Bộ nhụy: vòng trong cùng nhất của hoa, bao gồm một hay vài đơn vị gọi là lá noãn. Lá noãn hợp lại thành một cấu trúc rỗng, gọi là bầu nhụy, bên trong nó sinh sản ra các noãn. Noãn là các túi đại bào tử, chúng sinh ra các đại bào tử nhờ phân bào giảm nhiễm để phát triển thành các thể giao tử cái. Chúng tạo ra các tế bào trứng. Bộ nhụy của hoa cũng được mô tả bằng cách sử dụng một thuật ngữ thay thế là (bao gồm một bầu nhụy, vòi nhụy và đầu nhụy) "nhụy hoa". Một nhụy có thể bao gồm một lá noãn hay nhiều lá noãn hợp lại cùng nhau. Phần đỉnh của nhụy gọi là đầu nhụy, nơi tiếp nhận phấn hoa. Một cuống nâng đỡ đầu nhụy gọi là vòi nhụy, là con đường cho các ống phấn phát triển từ các hạt phấn khi bám vào đầu nhụy.

Chức năng của từng bộ phận của hoa
 Cuống hoa là bộ phận liên kết giữa hoa và cành cây: nâng đỡ hoa, truyền chất dinh dưỡng và nước cho hoa.
 Đế hoa là bộ phận được gắn với cuống hoa: nâng đỡ hoa và để trang trí giúp bông hoa thêm đẹp.
 Bao hoa hay đài hoa, lá đài (thường có màu xanh) là bộ phận gắn kết trên đế hoa: nâng đỡ, bảo vệ hoa.
 Tràng hoa thực chất là các cánh hoa có màu sắc khác nhau: bao bọc, bảo vệ nhuỵ hoa (chứa bầu nhuỵ mang noãn, trong noãn chứa tế bào sinh dục cái) và nhị hoa (có nhiều hạt phấn mang tế bào sinh dục đực).
Nhị hoa là bộ phận đực của hoa: có chứa bao phấn, sau này phấn sẽ kết hợp với noãn (lá noãn) để phát triển thành hạt.
Nhụy hoa la bộ phận cai của hoa: có chứa noãn, sau này kết hợp với phấn hoa để phát triển thành hạt, xong bầu nhụy sẽ trở thành quả.

Cấu trúc
Mặc dù sự sắp xếp ở cấu trúc trên được coi là "điển hình", nhưng trong thực tế các loài thực vật thể hiện sự biến đổi rộng trong cấu trúc hoa. Các biến đổi này có tầm quan trọng trong tiến hóa của thực vật hạt kín và được các nhà thực vật học tích cực sử dụng trong việc xác định và thiết lập các mối quan hệ giữa các loài thực vật.

Bốn bộ phận chính của hoa nói chung được định nghĩa theo vị trí của chúng trên đế hoa, chứ không phải theo chức năng của chúng. Nhiều loài có hoa thiếu một số bộ phận hay các bộ phận có thể biến đổi thành các chức năng khác hoặc trông giống như bề ngoài điển hình của một bộ phận khác. Ở một số họ, như Ranunculaceae, các cánh hoa bị tiêu giảm nhiều và ở nhiều loài thì các lá đài có màu sắc sặc sỡ trông giống như các cánh hoa. Một số loài khác lại có các nhị hoa biến đổi trông giống như cánh hoa, các dạng hoa kép của hoa Trang (hoa Mẫu đơn nam) và Hoa hồng chủ yếu là các nhị dạng cánh.

Người ta sử dụng một số thuật ngữ chuyên biệt để mô tả hoa và các bộ phận của nó. Nhiều bộ phận của hoa hợp lại (dính liền) với nhau: các phần hợp lại từ cùng một vòng gọi là hợp trước, trong khi các phần hợp lại từ các vòng khác nhau gọi là hợp sinh (như nhị đính vào tràng), các phần không hợp lại gọi là rời hay tự do. Khi các cánh hoa hợp lại thành một ống hay một vòng thành một đơn vị duy nhất thì chúng được gọi là tràng hợp. Tràng hợp có thể chia thành phần gốc hình trụ gọi là ống, phần mở rộng là họng và phần tỏa ra phía ngoài là phiến. Tràng hợp đối xứng hai bên, chia thành một môi trên và một môi dưới, được gọi là tràng hai môi. Các hoa có tràng hợp hay đài hợp với hình dạng khác nhau, bao gồm các dạng như: hình chuông, hình phễu, hình ống, hình nhạc, hình đinh hay hình bánh xe.

Liên quan đến thuật ngữ "hoa hợp", đôi khi không chính xác bởi vì có thể có một số quá trình phát triển ở hoa không dính lại. Ví dụ, sự sinh trưởng của mô phân sinh lóng hoặc phần gốc của các bộ phận như đài hoa, cánh hoa, nhị hoa và lá noãn có thể tạo ra hoa hợp mà không phải là kết quả của sự dính liền hoàn toàn.

Nhiều loài hoa có sự đối xứng, nếu như từ bất kỳ điểm nào mà bao hoa vẫn được chia đôi theo trục trung tâm thì các nửa đối xứng được tạo ra — khi đó được gọi là hoa đều hay đối xứng tỏa tròn (tỏa tia), như ở Hoa hồng (Rosa) hay cỏ Duyên linh (Trillium). Khi hoa được chia đôi và tạo ra chỉ một đường để có các nửa đối xứng thì được gọi là hoa không đều hay đối xứng hai bên, như hoa của hoa Mõm chó (Antirrhinum) hay phần lớn các loài Lan.

Các hoa có thể gắn trực tiếp vào cành cây tại phần gốc của chúng (hoa không cuống - phần cuống bị tiêu giảm mạnh hay không có). Phần thân hay cuống nâng đỡ một hoa gọi là cuống hoa. Nếu một cuống nâng đỡ cho nhiều hoa, thì các phần nối mỗi hoa với trục chính gọi là cuống nhỏ. Phần đỉnh của mỗi cuống hoa tạo thành một phần phồng lên gọi là đế hoa.

Cụm hoa

Ở những loài có nhiều hoa trên một trục, thì tập hợp các hoa này gọi là cụm hoa (hoa tự). Một số cụm hoa bao gồm nhiều hoa nhỏ sắp xếp thành một hệ trông giống như một hoa đơn độc. Ví dụ phổ biến nhất là phần lớn các loài trong họ Asteraceae. Chẳng hạn, một "hoa" dễ thấy của Sồ cúc (Bellis perennis) hay Hướng dương (Helianthus annuus) thực ra không phải là một hoa thật sự mà là một cụm hoa đầu — một cụm bao gồm rất nhiều hoa (hoa chét).

Một cụm hoa có thể bao gồm các phần thân chuyên biệt và các lá biến đổi gọi là lá bắc.

Hoa thức
Hoa thức là công thức thể hiện cấu trúc của một hoa bằng cách sử dụng các chữ cái, số và ký hiệu cụ thể. Thông thường, một hoa thức tổng quát được sử dụng để mô tả cấu trúc hoa của một họ thực vật thay vì của một loài cụ thể. Các ký hiệu sau được sử dụng:

: calyx (nghĩa là đài hoa, vòng lá đài; như  = 5 lá đài)
: corolla (nghĩa là tràng hoa, vòng cánh hoa; như  = các cánh hoa là bội số nào đó của 3)
: bổ sung nếu là đối xứng hai bên (như  = đối xứng hai bên với 6 cánh hoa)
: androecium (bộ nhị, vòng chứa các nhị; như  = nhiều nhị)
: gynoecium (bộ nhụy, vòng chứa các lá noãn; như  = đơn lá noãn)
: để thể hiện là một "số biến thiên"
: nghĩa là "nhiều"

Ví dụ:

Một vài ký hiệu bổ sung khác đôi khi cũng được sử dụng (cụ thể xem Key to Floral Formulas ).

Thụ phấn

Chức năng chính của hoa là sinh sản, mà cụ thể là tạo điều kiện để bào tử chứa trong phấn hoa kết hợp với noãn ở trong bầu nhụy. Thụ phấn là quá trình phấn hoa di chuyển từ bao phấn đến đầu nhụy. Thông thường, phấn hoa di chuyển từ cây này sang cây khác, một quá trình được gọi là thụ phấn chéo, nhưng vẫn có các loài thực vật có khả năng tự thụ phấn. Thụ phấn chéo được ưa chuộng hơn bởi nó cho phép biến dị di truyền, từ đó giúp nâng cao vào khả năng sinh tồn của loài. Do đó, nhiều loại hoa phải dựa vào các yếu tố ngoại cảnh để thụ phấn, chẳng hạn như gió, nước, động vật và đặc biệt là côn trùng. Các loài động vật lớn như chim, dơi và thậm chí là thú có túi nhỏ cũng có thể trở thành phương tiện thụ phấn. Để làm được điều đó, hoa có những biện pháp nhất định nhằm kích thích sự vận chuyển phấn hoa từ cây này sang cây khắc thuộc cùng một loài.

Thực vật có hoa thường chịu áp lực tiến hóa phải tối ưu hóa quá trình vận chuyển phấn hoa. Điều này thường được phản ánh qua hình thái của hoa và hành vi của cây. Phấn hoa có thể được vận chuyển từ cây này sang cây khác qua một số loại trung gian thụ phấn hoặc bằng một số cách khác nhau. Khoảng 80% thực vật có hoa lợi dụng trung gian thụ phấn sinh học, số khác lợi dụng các trung gian thụ phấn phi sinh học. Một số loài lợi dụng nhiều trung gian thụ phấn, nhưng hầu hết các loài chỉ lợi dụng một trung gian thụ phấn nhất định.

Hình thành hạt

Sau khi đã hình thành, hợp tử bắt đầu phát triển bằng cách phân chia hạt nhân và tế bào, một quá trình được gọi là nguyên phân, và dần trở thành một cụm tế bào nhỏ. Một phần của nó trở thành phôi, trong khi phần còn lại thì trở thành cuống noãn có chức năng đẩy phôi vào nội nhũ. Hai mầm nhỏ, mà sau đó sẽ trở thành lá mầm với chức năng tích trữ năng lượng, cũng sẽ hình thành ở giai đoạn này. Các cây mọc ra từ một mầm được gọi là thực vật một lá mầm còn các cây mọc ra từ hai mầm được gọi là thực vật hai lá mầm. Tiếp theo, một số cấu trúc quan trọng sẽ hình thành, bao gổm rễ mầm, trụ trên lá mầm và trụ dưới lá mầm. Cuối cùng, mô mạch hình thành xung quanh hạt.

Hình thành quả

Bầu nhụy, nơi hạt đang hình thành nên noãn, sẽ phát triển thành quả. Tất cả các bộ phận chính khác của hoa–bao gồm vòi nhụy, đầu nhụy, lá đài, nhị và cánh hoa–sẽ chết đi trong quá trình này. Quả gồm 3 bộ phận: vỏ ngoài, vỏ giữa và vỏ trong. Các loại quả rất đa dạng về kích thước, hình dạng, độ cứng và độ dày tùy vào cách phát tán hạt của chúng, bởi chức năng của quả là bảo vệ hạt và kích thích sự phát tán hạt.

Màu sắc

Nhiều thực vật có hoa phản xạ nhiều ánh sáng trong khoảng bước sóng mà trung gian thụ phấn chúng muốn thu hút có thể nhìn thấy nhất có thể. Các loại hoa phản xạ toàn bộ phổ ánh sáng mà con người có thể nhìn thấy thường được xem là có màu trắng. Một đặc điểm quan trọng của các loại hoa màu trắng là chúng phản xạ tất cả các bước sóng trên quang phổ ở mức độ tương đương nhau. Nhiều thực vật có hoa thu hút trung gian thụ phấn bằng màu trắng, nhưng các màu sắc khác cũng rất phổ biến (ngay cả trong cùng một loài). Màu sắc cho phép thực vật có hoa thu hút được trung gian thụ phấn cụ thể mà chúng muốn.

Thực vật có hoa có thể dịch chuyển điểm chuyển tiếp giữa khoảng hấp thụ và khoảng phản xạ. Giả sử quang phổ mà thị giác của hầu hết trung gian thụ phấn nhìn thấy được có hình tròn, thì có thể nói rằng thực vật có hoa tạo ra màu sắc bằng cách hấp thụ ánh sáng trên một vùng và phản xạ ánh sáng trên một vùng khác của quang phổ, và tạo ra màu sắc bằng cách thay đổi tần số (hay nói đúng hơn là bước sóng) của ánh sáng mà chúng phản xạ. Phần lớn các loại hoa hấp thụ ánh sáng trong khoảng từ xanh lam đến vàng và phản xạ ánh sáng trong khoảng từ xanh lục đến đỏ của quang phổ. Ở nhiều loài thực vật có hoa, điểm chuyển tiếp giữa khoảng hấp thụ và khoảng phản xạ quyết định màu sắc mà chúng tạo ra. Vì thế, chúng có thể điều chỉnh màu sắc bằng cách dịch chuyển điểm chuyển tiếp giữa khoảng hấp thụ và khoảng phản xạ. Bằng cách đó, thực vật có hoa có thể xác định trung gian thụ phấn cụ thể mà mình muốn thu hút. Một số thực vật có hoa còn có thể điều chỉnh khoảng hấp thụ, nhưng thường không chính xác bằng điều chỉnh bước sóng. Đối với thị giác của con người, điều này được thể hiện thành các mức độ bão hòa khác nhau (có bao nhiêu màu trắng trong màu sắc đó).

Ý nghĩa biểu tượng

Trong văn hóa phương Tây, nhiều loài hoa mang ý nghĩa biểu tượng quan trọng, được gọi là ngôn ngữ của các loài hoa. Ví dụ:
 Hoa hồng đỏ biểu tượng cho tình yêu, vẻ đẹp và đam mê.
 Hoa anh túc biểu tượng cho sự an ủi khi có tang sự. Ở Vương quốc Anh, New Zealand, Australia và Canada, hoa anh túc đỏ được cài lên áo để tưởng niệm các quân nhân đã hi sinh trong chiến tranh.
 Hoa diên vĩ và hoa loa kèn được sử dụng trong các nghi thức mai táng để biểu tượng cho sự tái sinh và sự sống. Hoa loa kèn cũng được liên hệ với các vì sao (bao gồm Mặt Trời).
 Hoa cúc dại biểu tượng cho sự ngây thơ.

Nhờ vẻ đẹp đa dạng và rực rỡ của mình, từ lâu hoa đã là chủ thể phổ biến của các tác phẩm nghệ thuật thị giác. Một số bức tranh nổi tiếng nhất của một số danh họa có chủ thể là hoa, chẳng hạn như loạt tranh hoa hướng dươmg của Van Gogh hoặc các bức tranh hoa súng của Monet. Hoa cũng được phơi khô và ép để tạo nên những tác phẩm nghệ thuật hoa 3 chiều vĩnh viễn.

Trong nghệ thuật, hoa cũng được dùng làm biểu tượng cho bộ phận sinh dục nữ, chẳng hạn như trong các tác phẩm của Georgia O'Keeffe, Imogen Cunningham, Veronica Ruiz de Velasco và Judy Chicago, và thậm chí là trong nghệ thuật cổ điển châu Á và phương Tây. Nhiều nền văn hóa trên thế giới có xu hướng liên hệ hoa với tính nữ.

Vẻ đẹp của nhiều loại hoa đã truyền cảm hứng cho các nhà thơ, đặc biệt là trong giai đoạn Lãng mạn vào thế kỷ 18 và 19. I Wandered Lonely as a Cloud của William Wordsworth và Ah! Sun-Flower của William Blake là một số ví dụ nổi bật.

Khi xuất hiện trong những giấc mơ, hoa được cho là biểu tượng cho một "tiềm năng đang nở rộ".

Trong thần thoại La Mã, Flora là nữ thần của hoa, vườn tược và mùa xuân. Trong thần thoại Hy Lạp, Chloris là nữ thần của mùa xuân, hoa và thiên nhiên.

Trong thần thoại Ấn Độ giáo, hoa có tầm quan trọng tương đối lớn. Vishnu, một trong 3 vị thần chính của tôn giáo này, thường được miêu tả là đang đứng trên một đài hoa sen. Ngoài mối liên hệ với Vishnu, hoa sen cũng được xem là quan trọng về mặt tâm linh trong Ấn Độ giáo. Chẳng hạn, nó xuất hiện trong thần thoại sáng thế của tôn giáo này.

Sử dụng bởi con người

Lịch sử cho thấy con người đã sử dụng hoa trong hàng ngàn năm vì nhiều mục đích khác nhau. Một trong những ví dụ lâu đời nhất là việc dùng hoa để trang trí tóc của phụ nữ ở Ai Cập cổ đại khoảng 4.500 năm trước. Hoa cũng không ngừng truyền cảm hứng cho các nghệ sĩ, chẳng hạn như ở loạt tranh hoa súng của Monet hay bài thơ về hoa thủy tiên có tiêu đề "I Wandered Lonely as a Cloud" của William Wordsworth.

Ngày nay, con người trồng, mua hoặc tìm những cách khác để ở gần hoa hoặc thực vật có hoa, một phần vì vẻ đẹp và hương thơm của chúng. Trên khắp thế giới, con người sử dụng hoa trong các dịp trong đại của cuộc đời mình:
 Khi trẻ sơ sinh chào đời hoặc được rửa tội
 Làm hoa cài áo ở các sự kiện giao lưu hoặc ngày lễ
 Thể hiện tình yêu hoặc sự kính trọng
 Trong lễ cưới
 Để trang trí nhà cửa
 Làm quà trong các bữa tiệc chúc thượng lộ bình an hoặc chào mừng trở lại
 Làm hoa tang và để thể hiện sự thông cảm với người có tang sự
 Để thờ cúng Ví dụ như trong văn hóa Ấn Độ giáo, các tín đồ thường dâng hoa lên các ngôi đền.

Vì thế, con người trồng hoa xung quanh nhà mình, dành một phần không gian sống của mình làm vườn hoa, hái hoa dại hoặc mua hoa được trồng vì mục đích thương mại từ các cửa hàng hoa.

Khi được dùng làm thực phẩm, hoa không cung cấp nhiều thức ăn bằng các bộ phận khác của cây (hạt, quả, rễ, thân và lá), nhưng một số loại hoa vẫn được dùng làm rau và gia vị một cách phổ biến. Các loại hoa được dùng làm rau bao gồm bông cải trắng, bông cải trắng và atisô. Loại gia vị đắt đỏ nhất, saffron, được sản xuất từ nhụy hoa của cây nghệ tây. Các loại hoa được dùng làm gia vị khác bao gồm đinh hương và caper. Hoa bia được dùng để sản xuất bia. Gà được cho ăn hoa cúc vạn thọ để làm cho lòng đỏ trong trứng của chúng có màu vàng tươi và trông hấp dẫn hơn với người tiêu dùng. Cúc vạn thọ cũng được phơi khô và nghiền thành bột để làm gia vị và chất tạo màu trong ẩm thực Georgia. Hoa bồ công anh và hoa cơm cháy thường được dùng để sản xuất rượu. Một số người xem phấn hoa được thu thập từ ong là một loại thực phẩm bổ dưỡng. Mật ong là mật hoa đã được ong xử lý và thường được đặt tên theo loại hoa tương ứng, ví dụ như mật ong hoa cam, mật ong cỏ ba lá và mật ong tupelo.

Con người có thể ăn được hàng trăm loại hoa tươi, nhưng chỉ có một ít trong số đó được thương mại hóa một cách rộng rãi trong vai trò là thực phẩm. Hoa thường được cho vào salad để trang trí. Hoa bí được tẩm vụn bánh mì rồi rán. Một số loại hoa ăn được bao gồm cúc, cẩm chướng, hương bồ, kim ngân, cải ô rô, thanh cúc, dong riềng và hướng dương. Các loại hoa ăn được như hoa cúc, hoa hồng, và hoa tím đôi khi được ướp đường.

Các loại hoa như cúc, hồng, nhài, kim ngân và cúc La Mã, nhờ mùi hương và công dụng y học của mình, được dùng để pha chế trà thảo mộc, có thể cùng với lá trà hoặc không.

Hoa được sử dụng trong các nghi thức mai táng từ thời tiền sử: dấu vết phấn hoa đã được tìm thấy trên ngôi mộ của một người phụ nữ trong hang El Miron ở Tây Ban Nha. Nhiều nền văn hóa liên hệ hoa với sự sống và cái chết bởi việc hoa nở theo mùa khơi gợi sự tái sinh. Điều này có thể là lý do vì sao con người đặt hoa lên các ngôi mộ. Theo vở kịch Những người phụ nữ Phoenicia của Euripides, người Hy Lạp cổ đại đặt một vương miện hoa lên đầu của di hài người đã khuất; cũng như đặt vòng hoa và rải cánh hoa lên các ngôi mộ. Hoa cũng được sử dụng rộng rãi trong các nghi thức mai táng ở Ai Cập cổ đại. Ngày nay, người Mexico vẫn sử dụng hoa trong lễ hội tôn vinh người chết Día de Muertos như những gì tổ tiên người Aztec của mình từng làm trong quá khứ.

Tặng hoa

Phong tục tặng hoa xuất phát từ thời tiền sử khi hoa thường được xem là có công dụng chữa bệnh. Các nhà khảo cổ học đã tìm thấy dấu vết cánh hoa ở một số địa điểm mai táng. Ban đầu, hoa được dùng làm vật tế lễ hoặc mai táng. Người Ai Cập cổ đại và sau đó là người Hy Lạp và La Mã đã sử dụng hoa vì mục đích này. Các đồ vật mai táng có hình vẽ hoa anh túc đỏ, hoa thanh cúc và hoa súng có niên đại khoảng năm 1540 TCN đã được tìm thấy ở Ai Cập. Ghi chép về việc tặng hoa xuất hiện trong sử sách của Trung Quốc và văn tự chữ tượng hình Ai Cập, cũng như trong thần thoại Hy Lạp và La Mã. Thói quen tặng hoa nở rộ trong thời Trung Cổ khi các cặp đôi thể hiện tình cảm với nhau bằng hoa.

Phong tục tặng hoa là một phần quan trọng trong văn hóa và truyền thống của Nga. Học sinh thường tặng hoa cho giáo viên của mình. Trong một mối quan hệ, việc tặng hoa màu vàng có ý nghĩa chia tay. Ngày nay, hoa thường được tặng dưới dạng các bó hoa.

Xem thêm
Hình thái học sinh sản thực vật
Vườn

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Làm vườn
Hình thái học thực vật
Hệ sinh dục
Thụ phấn
Bài cơ bản dài trung bình
Thực vật vườn
Hiện tượng định kỳ


title: Villamuelas

text:
Villamuelas là một đô thị trong tỉnh Toledo, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 737 người.

Tham khảo

Đô thị ở Toledo


title: Kalefeld

text:
Kalefeld là một đô thị của huyện Northeim, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích km². It is situated approximately 10 km về phía bắc của Northeim. Đô thị này bao gồm các làng Dögerode, Eboldshausen, Echte, Kalefeld, Oldenrode, Oldershausen, Sebexen,
Westerhof, Wiershausen, và Willershausen.

Mùa Hè năm 2008, các nhà khảo cổ học Đức đã khai quật các hiện vật của một trận đánh ở Magna Germania có thể là giữa quân lê dương La Mã và các bộ lạc Giéc Manh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Archaeology Daily News report from Dec. 16, 2008

Xã và đô thị ở huyện Northeim


title: Megachile seewaldi

text:
Megachile seewaldi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1911


title: Saint-Antoine-Cumond

text:
Saint-Antoine-Cumond là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Nouvelle-Aquitaine của Pháp.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Antoine-Cumond trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Saint-Antoine-Cumond


title: Tiêu Thành

text:
Tiêu Thành ({{zh|s=蕉城区|p=Jiāochéng Qū) là một khu (quận) thuộc thành phố Ninh Đức, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Ngoài ra quận cũng còn được gọi với tên Ninh Đức thị khu (宁德市区), quận là trung tâm hành chính của cả thành phố. Quận có diện tích 1664,54 km² và dân số là 430.000 người.

Vị trí
Tiêu Thành giáp với huyện Hà Phố (霞浦县) và Bình Nam (屏南县) ở phía đông và tây, huyện Thọ Ninh và thành phố cấp huyện Phúc An ở phía bắc, và phía nam là thành phố Phúc Châu. Thành phố có một vịnh nước sâu khá rộng trên biển Hoa Đông.

Nhai đạo
 Tiêu Nam (蕉南街道)
 Tiêu Bắc (蕉北街道)

Khu phát triển
 Đông Kiều (东侨开发区)

Trấn
 Quắc Đồng (霍童镇)
 Phi Loan (飞鸾镇)
 Xích Khê (赤溪镇)
 Tam Đạo (三都镇)
 Cửu Đạo (九都镇)
 Bát Đạo (八都镇)
 Thất Đạo (七都镇)
 Dương Trung (洋中镇)
 Thành Nam (城南镇)
 Chương Nam (漳湾镇)

Hương
 Hổ Bối (虎贝乡)
 Thạch Hậu (石后乡)
 Hồng Khẩu (洪口乡)
 Hương dân tộc Dư Kim Hàm (金涵畲族乡)

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến
Ninh Đức


title: Megachile melancholica

text:
Megachile melancholica là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Jörgensen mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1912


title: Polexima nigricollis

text:
Polexima nigricollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Polexima


title: ABSA Cargo Airline

text:
ABSA Cargo Airline (tên cũ là ABSA - Aerolinhas Brasileiras S.A.) (mã IATA = M3, mã ICAO = TUS) là hãng hàng không vận chuyển hàng hóa của Brasil, trụ sở ở Campinas. Hãng đảm nhận việc vận chuyển hàng hóa trong nước, trong châu Mỹ Latinh và tới Hoa Kỳ. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay quốc tế Viracopos, Campinas.

Lịch sử

Hãng được thành lập và bắt đầu hoạt động từ ngày 2.6.1995 dưới tên Brasil Transair - Transportes Charter Turismo. Tháng 11/2001 LAN Airlines mua đa số cổ phần của hãng. Ngày nay LAN Airlines nắm 74%, Jochmann 13% và TADEF 13%. Hãng hiện có 285 nhân viên (tháng 3/2007).

Đội máy bay
(Tháng 3/2007):

2 Boeing 767-300F

Tham khảo

Liên kết ngoài
ABSA Cargo Airline

Hãng hàng không Brasil
Hãng hàng không vận tải


title: Perdita panocheana

text:
Perdita panocheana là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Maiasaura

text:
Maiasaura peeblesorum ("bà mẹ bò sát tốt của Peebles") là một loài khủng long chân chim có mỏ vịt và sống tại Montana ngày nay vào Hậu Phấn trắng (giai đoạn Campani), vào khoảng 74 triệu năm trước; là một trong những loại thú mỏ vịt, đẻ trứng trong những chiếc tổ khổng lồ. Maiasaura được khám phá tra bởi nhà cổ sinh vật học khủng long John Horner, cố vấn cổ sinh vật học cho bộ phim Công viên kỷ Jura. Ông đặt tên khủng long sau khi kiếm thấy một loạt tổ có vỏ trứng và xương của khủng long mới nở. Đây là bằng chứng đầu tiên về khủng long lớn nuôi thú con khi chúng nở và cho nó ăn, như chim vậy. Bọn trẻ hẳn đã ở bên bố mẹ suốt nhiều năm. Hơn 200 bộ xương mẫu, từ các nhóm tuổi, đã được khám phá ra.

Phân loại
Phát sinh loài bên dưới thể hiện mối quan hệ giữa các loài trong họ hadrosauridae công bố năm 2013 của Alberto Prieto-Márquez và đồng nghiệp:

Chú thích

Tham khảo

Họ Khủng long mỏ vịt
Khủng long Bắc Mỹ
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Địa chất Montana
Sinh vật Công viên Khủng long
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Nakajima Ki-49

text:
Chiếc Nakajima Ki-49 hay Donryu (tiếng Nhật: 呑龍 (thôn long) nghĩa là rồng nuốt mồi) là một kiểu máy bay ném bom hạng trung Nhật Bản sử dụng trong Thế Chiến II. Nó là kiểu máy bay hai động cơ, cánh đơn gắn giữa, cấu trúc toàn kim loại với bánh đáp đuôi thu vào được. Trong Thế Chiến II phe Đồng Minh đặt tên mã cho nó là "Helen".

Thiết kế và phát triển
Ki-49 được thiết kế để thay thế cho kiểu Mitsubishi Ki-21, vốn đã được Không lực Lục quân Đế quốc Nhật Bản đưa vào hoạt động từ năm 1938. Học hỏi từ những hoạt động thử nghiệm của chiếc Ki-21, Lục quân nhận thức rằng cho dù có tiến bộ bao nhiêu vào thời đó, chiếc máy bay ném bom Mitsubishi của họ cũng không thể hoạt động mà không có máy bay tiêm kích theo hộ tống. Kết quả là Lục quân Nhật Bản đã đặt điều kiện rằng chiếc máy bay thay thế nó phải có tốc độ nhanh và vũ khí tự vệ cho phép nó hoạt động độc lập.

Chiếc nguyên mẫu bay lần đầu tiên vào tháng 8 năm 1939 và chương trình phát triển được tiếp tục qua ba chiếc nguyên mẫu và bảy chiếc máy bay tiền sản xuất. Chiếc nguyên mẫu đầu tiên trang bị một cặp động cơ Nakajima Ha-5 KA-I bố trí hình tròn công suất 950 mã lực (708 kW), nhưng hai chiếc sau gắn động cơ Nakajima Ha-41 1.250 mã lực (932 kW) dự định sẽ sản xuất hàng loạt. Bảy chiếc thử nghiệm khác được tiếp tục sản xuất, và nó kết thúc quá trình thử nghiệm kiểu máy bay này.

Đến tháng 3 năm 1941, chiếc Donryu được sản xuất hàng loạt dưới tên gọi Máy bay Ném bom Hạng nặng Lục quân loại 100 Kiểu 1.

Lịch sử hoạt động
Đưa vào hoạt động từ giữa năm 1941, chiếc Ki-49 tham chiến đầu tiên tại Trung Hoa. Sau khi Chiến tranh tại Thái Bình Dương nổ ra, nó hoạt động tại khu vực New Guinea và không kích vào Australia. Giống như chiếc nguyên mẫu, những phiên bản ban đầu được tranh bị năm súng máy 7,7 mm (0,303 in) và một pháo 20 mm. Kinh nghiệm chiến đấu tại Trung Hoa và New Guinea cho thấy chiếc Donryu có động cơ không đủ mạnh ảnh hưởng đến tải trọng bom và tốc độ. Do đó, đến đầu năm 1942 một phiên bản nâng cấp động cơ được chế tạo, gắn động cơ Ha-109 mạnh hơn, và nó được đặt tên Máy bay Ném bom hạng nặng Lục quân Loại 100 Kiểu 2 hoặc Ki-49-IIa. Kiểu 2 cũng có vỏ giáp được cải tiến và thùng nhiên liệu tự hàn kín và được tiếp theo sau bởi kiểu Ki-49-IIb trong đó súng máy 12,7 mm (0,5 in) được sử dụng thay cho kiểu 7,7 mm (0,303 in).

Tuy vậy, cho dù có tất cả các cải tiến đó, lượng máy bay tổn thất tiếp tục gia tăng vì số lượng và chất lượng của những máy bay tiêm kích đối địch ngày càng được tăng cường. Một cố gắng ngăn chặn thất bại vào đầu năm 1943 bằng cách nâng cấp thêm động cơ, nhưng không thể thực hiện được vì những khó khăn trong việc phát triển kiểu động cơ Nakajima Ha-117 2.420 mã lực (1.805 kW) và kiểu Ki-49-III không thể đưa vào sản xuất và chỉ có sáu chiếc nguyên mẫu được chế tạo.

Vì tính chất dễ bị thương tổn ngày càng tăng do đối địch khi thực hiện các nhiệm vụ được thiết kế, Ki-49 được sử dụng trong các vai trò khác tại Thái Bình Dương cho đến khi chấm dứt chiến tranh, bao gồm tuần tra chiến tranh chống tàu ngầm, vận tải, và cuối cùng là các phi vụ cảm tử kamikaze. Có 819 máy bay được hoàn tất, và việc sản xuất kết thúc vào tháng 12 năm 1944.

Các phiên bản
 Ki-49-I
 Ki-49-II - Hai chiếc nguyên mẫu gắn hai động cơ Nakajima Ha-109 bố trí hình tròn.
 Ki-49-IIa
 Ki-49-IIb
 Ki-49-III - Sáu chiếc nguyên mẫu gắn hai động cơ Nakajima Ha-117 2.420 mã lực (1.805 kW).
 Ki-58 - Máy bay tiêm kích hộ tống với hai động cơ Ha-109, 5 x pháo 20 mm, 3 x súng máy 12,7 mm (0,5 in). Ba chiếc nguyên mẫu được chế tạo
 Ki-80 - máy bay chuyên dùng dò đường - Hai chiếc nguyên mẫu được dùng làm khung thử nghiệm động cơ

Các nước sử dụng

Không lực Lục quân Đế quốc Nhật Bản

Đặc điểm kỹ thuật (Ki-49-IIa)
Tham khảo:

Đặc tính chung
 Đội bay: 08 người
 Chiều dài: 16,5 m (54 ft 1 in)
 Sải cánh: 20,42 m (67 ft 0 in)
 Chiều cao: 4,25 m (13 ft 11 in)
 Diện tích bề mặt cánh: 69,05 m² (743,27 ft²)
 Trọng lượng không tải: 6.530 kg (14.396 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 11.400 kg (25.133 lb)
 Động cơ: 2 x động cơ Nakajima Ha-109 14-xy lanh bố trí hình tròn, công suất 1.500 mã lực (1.119 kW) mỗi động cơ

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 492 km/h (306 mph)
 Tốc độ bay đường trường: 350 km/h (217 mph)
 Tầm bay tối đa: 2.950 km (1.833 mi)
 Trần bay: 9.300 m (30.510 ft)

Vũ khí
 1 x pháo 20 mm
 5 x súng máy 7,7 mm (0,303 in)
 1000 kg (2.204 lb) bom

Tham khảo

Nội dung liên quan

Máy bay tương tự
Junkers Ju 88
Martin B-26 Marauder
North American B-25 Mitchell

Trình tự thiết kế
Ki-44 - Ki-45 - Ki-46 - Ki-48 - Ki-49 - Ki-51 - Ki-54 - Ki-55 - Ki-56

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Nhật Bản

Ki-049
Ki-49, Nakajima
Ki-58, Nakajima
Máy bay ném bom
Máy bay tiêm kích Nhật Bản
Máy bay cánh giữa
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ hai
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Lê Duy Phường

text:
hay Vĩnh Khánh Đế hoặc Hôn Đức công, là vị Hoàng đế thứ 12 của nhà Lê Trung hưng và thứ 23 của triều Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam.

Thân thế
Lê Phế Đế tên thật là Lê Duy Phường, là con trai thứ, đồng thời là đích tử của vua Lê Dụ Tông và Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trang hay Trịnh Thị Ngọc Phúc, con gái Đề quận công Trịnh Lan. Về thứ thì Trịnh thị là cô họ của Chúa Trịnh Cương. Do xuất thân như thế nên ông được lập làm Thái tử tháng 4 năm 1729, thay cho anh trưởng là Duy Tường. Năm đó, Lê Duy Phường 21 tuổi.

Cùng tháng đó, do tác động của Trịnh Cương, Lê Dụ Tông lui về điện Càn Thọ làm Thái thượng hoàng, truyền ngôi cho Duy Phường. Lê Duy Phường lên ngôi vua, đặt niên hiệu là Vĩnh Khánh (永慶), tôn mẹ làm Trịnh Thái hậu, vợ ông cũng là con gái họ Trịnh được lập làm Hoàng hậu, ban lời chiếu khá dài nói về công lao sáng lập của Thái Tổ, khôi phục văn miếu của Thái Tông, ưa chuộng Nho học của Nhân Tông, công cuộc thịnh trị của Thánh Tông, nối nghiệp vững vàng của Hiến Tông và Túc Tông, công cuộc trung hưng vương triều và vai trò của nhà Trịnh rồi rộng ban 5 ân điển cho thần dân cả nước.

Bị phế
Tháng 10 năm 1729, Trịnh Cương mất, con là Trịnh Giang lên nối ngôi.

Cũng như các đời trước, vua Vĩnh Khánh không có thực quyền. Việc điều hành triều chính do Trịnh Giang định đoạt. Trịnh Giang biết cha từng có ý thay ngôi Thế tử của mình, bèn giết Nguyễn Công Hãng vì Công Hãng từng đề nghị Trịnh Cương việc đó. Trịnh Giang còn mang ý định thay đổi ngôi vua do Trịnh Cương đã sắp đặt để ra oai với thần hạ.

Năm 1731, Thượng hoàng Lê Dụ Tông qua đời. Năm 1732, vua Vĩnh Khánh bị ép ra ở cung riêng. Những thứ cung đốn cho vua dùng đều bị Trịnh Giang hạ lệnh xén bớt đi. Về việc này, sách Lê sử tục biên chép là do nhà vua hoang dâm càn rỡ không kiêng kị gì, chúa Trịnh chưa nỡ phế, chỉ đưa ra ở cung riêng. Nhưng tính xấu vẫn chưa bỏ được, lại tư thông với phi tần của Trịnh Cương, nên các đại thần cùng nhau liên danh xin phế truất nhà vua.

Tháng 8 năm 1732, Trịnh Giang vu cho vua Vĩnh Khánh tư thông với vợ Trịnh Cương, rồi phế bỏ ông làm Hôn Đức công (昏德公), phế Thái hậu Trịnh Thị Ngọc Trang làm Quận quân; lập con trưởng của Dụ Tông (anh cả của Duy Phường) là Lê Duy Tường lên ngôi, tức là Lê Thuần Tông. Duy Phường bị dời đến ở một ngôi nhà ở bên ngoài. Lúc đó ông 24 tuổi.

Bị hại
Tháng 4 năm 1735, vua anh Lê Thuần Tông mất. Trịnh Giang lập em Duy Phường là Lê Duy Thận làm vua, tức là Lê Ý Tông.

Tháng 9 năm 1735, Trịnh Giang sai người thắt cổ giết Lê Duy Phường. Năm đó ông 27 tuổi.

Đến năm Vĩnh Hựu thứ 6 (1740) thời vua Lê Ý Tông, Trịnh Giang bị truất, Trịnh Doanh lên làm Chúa, mới cho làm lễ chiêu hồn vua Vĩnh Khánh, táng ở xã Kim Lũ, huyện Thanh Trì (tục gọi làng Lũ, nay thuộc phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội).

Gia quyến

 Thân phụ:  Lê Dụ Tông
 Thân mẫu: Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trang

Hậu phi

Hậu duệ

Xem thêm
 Lê Dụ Tông
 Trịnh Cương
 Trịnh Giang
 Lê Thuần Tông

Tham khảo
 Khâm định Việt sử thông giám cương mục

Chú thích

Duy Phường
Vua Việt Nam bị giết
Sinh năm 1709
Mất năm 1735
Người Hà Nội
Vua nhà Hậu Lê


title: Coelioxys paradoxa

text:
Coelioxys paradoxa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1922


title: Calanthe discolor

text:
Calanthe discolor là một loài phong lan.

Hình ảnh

Tham khảo

discolor
Thực vật được mô tả năm 1838


title: Phytophthora cactorum

text:
Phytophthora cactorum là một sinh vật gây bệnh cho cây, chúng làm thối rữa rễ các loài đỗ quyên và nhiều loài khác.

Liên kết ngoài
 Index Fungorum
 USDA ARS Fungal Database

Tham khảo

cactorum
Bệnh học thực vật


title: Alvania elegantissima

text:
Alvania elegantissima là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Thuần hóa

text:
Thuần hóa là cách thức mà nhờ đó một số lượng động vật hoặc thực vật qua sự chọn lọc nhân tạo, trở thành lương thực dự trữ và chịu sự điều khiển của con người. Thực vật được thuần hóa chủ yếu để phục vụ nhu cầu thẩm mỹ trong và xung quanh nhà thường được gọi là cây cảnh, trong khi những loài được loài người thuần hóa để sản xuất thực phẩm với quy mô lớn thường được gọi là cây trồng.

Những giống-loài thuần hóa (Domesticated species) đã được làm quen thích ứng với con người qua nhiều thế hệ, nhằm phục vụ một mục đích nào đó của con người. Việc thuần hoá các loài động thực vật hoang dã của con người đã có từ rất lâu trên Trái Đất và có một tác động quan trọng đến môi trường, cả hướng tích cực lẫn tiêu cực.

Tổng quan
Hiện đang tồn tại cuộc tranh luận trong cộng đồng khoa học nhằm giải thích quá trình thuần hóa diễn ra như thế nào. Một số nhà nghiên cứu cung cấp bằng chứng cho rằng chọn lọc tự nhiên, nơi đột biến ngoài tầm kiểm soát của con người khiến một số cá thể của một loài tương thích hơn hay đồng hành với cuộc sống của con người. Những người khác chỉ ra rằng việc lựa chọn giống có kiểm soát có vai trò lớn trong việc thay đổi loài kết hợp với thuần hóa. Các loại này không loại trừ lẫn nhau và có khả năng là chọn lọc tự nhiên và chọn lọc nhân tạo đều đóng một vai trò trong quá trình thuần hoá trong suốt lịch sử Dù bằng cách nào, một quá trình thuần hóa đều kết hợp nhiều yếu tố. Việc thuần hóa lúa mì là một ví dụ về điều này. Lúa mì hoang tự gieo hạt rơi xuống mặt đất khi đã chín, nhưng lúa mì đã thuần hóa vẫn còn hạt trên thân khi chín. Có bằng chứng rằng sự thay đổi quan trọng này là một kết quả của đột biến ngẫu nhiên. Hạt của cây lúa mì với đột biến này chỉ được thu hoạch và trở thành hạt giống cho vụ tiếp theo. Lúa mì này đem lại nhiều hữu ích hơn cho nông dân và trở thành cơ sở cho các chủng khác nhau của lúa mì thuần hóa.

Xấp xỉ thời gian và địa điểm thuần hóa
Bằng chứng khảo cổ gần đây ở Síp cho thấy việc thuần hóa loài mèo có lẽ từ 9500 TCN.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Discussion of animal domestication
 Guns, Germs and Steel của Jared Diamond (ISBN 0-393-03891-2)
 News story
 Belyaev experiment
 Use of Domestic Animals in Zoo Education
 The Initial Domestication of Cucurbita pepo in the Americas 10,000 Years Ago
 Cattle domestication diagram
 Major topic "domestication": free full-text articles (more than 100 plus reviews) tại National Library of Medicine
 Why don't we ride zebras?

Lịch sử nông nghiệp
Động vật đã được thuần hóa
Bài cơ bản dài trung bình


title: Lodi (tỉnh)

text:
Tỉnh Lodi (Tiếng Ý: Provincia di Lodi) là một tỉnh ở vùng Lombardia của Ý. Tỉnh lỵ là thành phố Lodi.

Tỉnh này có diện tích 782 km², và tổng dân số là 209.874 (2005). Có 61 đô thị (danh từ số ít tiếng Ý:comune) ở trong tỉnh này ( ). Đến ngày 31 tháng 5 năm 2005, các đô thị chính xếp theo dân số là:

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Trang nhà của Provincia di Lodi

Lodi

Tỉnh của Lombardia


title: Himno Nacional Mexicano

text:
"Himno Nacional Mexicano" (viết bằng tiếng Tây Ban Nha) là tác phẩm âm nhạc đã được chọn làm quốc ca cho México vào năm 1943. Lời của bài quốc ca nói về tính ác liệt của cuộc chiến bảo vệ tổ quốc và cơ ngợi những chiến thắng được viết bởi nhà thơ Francisco González Bocanegra vào năm 1853, trong khi ông bị hôn thê nhốt trong phòng. Năm 1854, Jaime Nunó biên soạn phần nhạc cho bài thơ của González. Bài quốc ca gồm 10 đoạn và 1 điệp khúc, được dùng lần đầu tiên ngày 16 tháng 9 năm 1854. Từ 1854 đến khi được sử dụng chính thức, lời nhạc đã qua vài lần sửa đổi do những biến động chính trị ở Mexico. Bài quốc ca còn có một tên không chính thức là "Mexicanos, al grito de guerra" (trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là "Những người Mexico đối mặt với chiến tranh"), đó chính là câu đầu tiên của phần điệp khúc.

Việc biên soạn

Lời nhạc
Ngày 12 tháng 11 năm 1853 Tổng thống Mexico lúc bấy giờ, Antonio López de Santa Anna, đã mở cuộc thi viết một bài thơ nói về Mexico. Cuộc thi sẽ trao giải cho tác phẩm diễn đạt những tư tưởng yêu nước một cách hùng hồn nhất. Trong khi đó Francisco González Bocanegra là một nhà thơ tài năng nhưng hoàn toàn không có hứng thú với cuộc thi. Ông cho rằng viết thơ tình cần những kĩ năng khác với việc viết lời cho một bài quốc ca. Hôn thê của ông Guadalupe González del Pino (hay còn gọi là Pili), một người có lòng tin sâu đậm vào tài năng của ông, không hài lòng về việc ông không tham gia cuộc thi mặc dù bà và bạn bè của ông đã dùng mọi cách để thuyết phục ông. Cuối cùng, bà buộc phải ép ông tham gia. Bà đã dụ ông vào một phòng ngủ kín ở nhà cha mẹ mình, nhốt ông trong phòng và không cho ông ra trừ phi ông chịu viết một tác phẩm để tham dự cuộc thi. Trong căn phòng bà đã bố trí sẵn một vài hình ảnh minh họa những sự kiện đã diễn ra trong lịch sử Mexico nhằm giúp ông làm việc. Sau 4 giờ miệt mài với nhiều cảm hứng (cộng thêm phần bị ép buộc), Francisco đã được "trả tự do" sau khi chuyền 10 đoạn của bài thơ qua dưới khe cửa. Sau khi được sự đồng ý của hôn thê và cha mẹ, ông đã gửi tác phẩm của mình đi thi và đạt được hiến thắng tuyệt đối. González được tuyên bố là người chiến thắng trong Bản tin chính thức của Liên bang (Diario Oficial de la Federación) ngày 3 tháng 2 năm 1854.

Âm nhạc

Trong cùng khoảng thời gian với lời nhạc, một cuộc thi sáng tác nhạc cũng diễn ra. Người chiến thắng là Juan Bottesini, nhưng tác phẩm của ông không được ưa chuộng vì không đạt tiêu chuẩn mỹ học. Do đó phải có một cuộc thi thứ hai để tìm nhạc cho lời. Kết quả của cuộc thi thức hai: Bản nhạc của Jaime Nunó được chọn. Ông là nhóm trưởng trong một nhóm nhạc gốc Tây Ban Nha. Khi cuộc thi thứ hai diễn ra, Nunó đã là trưởng nhóm của vài ban nhạc quân đội. Ông đã gặp thủ tướng Mexico Santa Anna ở Cuba trước đó và đã được mời đến dẫn dắt những ban nhạc này. Khi đến Mexico để nhậm chức, thủ tưởng đang tổ chức cuộc thi sáng tác quốc ca cho Mexico. Trong số ít tác phẩm dự thi, tác phẩm của Nunó, tựa là "Chúa và tự do" (Dios y libertad) đã được chọn vào ngày 12 tháng 8 năm 1854. Bài quốc ca này chính thức được sử dụng vào ngày Quốc khánh (Grito de Dolores), 16 tháng 9 cùng năm. Dàn nhạc điều khiển bởi Juan Bottesini, giọng ca: soprano Claudia Florenti và tenor Lorenzo Salvi, trình diễn ở Nhà hát Santa Anna (Nhà hát quốc gia Mexico ngày nay).

Lời bài quốc ca
Từ năm 1943, phiên bản chính thức của bài hát bao gồm phần điệp khúc, khổ đầu tiên, thứ năm, thứ sáu và thứ mười. Những sửa đổi về lời ca được thực hiện theo lệnh của tổng thống Manuel Avila Camacho qua một sắc lệnh trong Diario Oficial de la Federación. Khi cử quốc ca ở những đại hội thể thao như Thế vận hội, chỉ có điệp khúc và khổ đầu tiên là được sử dụng. Khi bắt đầu và kết thúc phát sóng của truyền hình và truyền thanh, các đài phát sóng sử dụng một phiên bản khác gồm điệp khúc,  khổ đầu tiên và khổ thứ mười.

Ghi chú: Từ "Patria" trong tiếng Tây Ban Nha là danh từ giống cái của "Tổ quốc".

Tình hình bản quyền
Có một giả thyuết cho rằng gia đình của Nunó đã bán quyền sử dụng phần nhạc của bài hát cho một công ty Đức có tên là Wagner House. Đúng ra Nunó đã phải trao cho quốc gia quyền sử dụng bản nhạc khi nhận giải, nhưng theo giả thuyết nói trên, quyền sử dụng đã được sang tay thêm một lần nữa. Người sở hữu là Nunó và hai người Mỹ Harry Henneman và Phil Hill.

Thực sự, điều này không hoàn toàn đúng. Nunó, Henneman và Hill quả thật đã đăng ký bản nhạc với BMI (BMI Work #568879), chọn công ty Edward B. Marks Music là nơi xuất bản cho bài quốc ca. Đây có thể là lý do làm một số người tin rằng bài nhạc đã có bản quyền ở nước Mỹ Tuy nhiên, luật tác quyền của Mỹ quy định rằng quốc ca Mexico là công cộng, không được bảo vệ bản quyền (public domain) trên nước Mỹ, vì cả lời nhạc và âm nhạc đều được xuất bản trước năm 1909. Hơn nữa, trong luật tác quyền Mexico, Điều 155 quy định chính quyền giữ quyền về tinh thần nhưng không sở hữu các biểu tượng quốc gia, trong đó có quốc ca, quốc huy và quốc kỳ.

Phiên bản trong ngôn ngữ khác
Mặc dù ngôn ngữ chính thức của Mexico là tiếng Tây Ban Nha, vẫn có nhiều người chỉ nói được những ngôn ngữ bản địa. Ngày 8 tháng 12 năm 2005 Điều 39 của luật về những biểu tượng quốc gia có hiệu lực, cho phép dịch lời nhạc sang những ngôn ngữ bản địa. Bản dịch chính thức được thực hiện bởi Viện ngôn ngữ quốc gia (Instituto Nacional de Lenguas Indígenas)..

Bài quốc ca được chính thức dịch sang 5 ngôn ngữ bản địa: Chinanteco, Hña Hñu, Mixteco, Maya, Nahuatl và Tenek. Những nhóm ngôn ngữ khác cũng đã trình bản dịch trong ngôn ngữ của mình lên nhưng chưa được chính quyền chấp thuận.

Ảnh hưởng văn hóa
Khi bài quốc ca được viết, Mexico vẫn đang phải gánh chịu hậu quả đau đớn sau khi bị đánh bại trong cuộc Chiến tranh Hoa Kỳ–Mexico vài năm trước và phần lớn lãnh thổ bắc Mexico đã bị sáp nhập vào Hoa Kỳ, và quốc gia này đã gần như rệu rã cả về chính trị và tinh thần. Theo sử gia Javier Garciadiego trong buổi kỷ niệm 150 năm ngày quốc ca Mexico ra đời năm 2004, bài quốc ca đã trở thành biểu tượng thống nhất trước những âm mưu phân rã xã hội Mexico. Bài quốc ca cũng được coi là một biểu tượng của "nguồn gốc Mexico" và đã từng có trường hợp người không hát quốc ca chính xác/quên lời phải đối mặt với những hình phạt nghiêm khắc từ Chính phủ Mexico hoặc chế giễu bởi công luận. Nó cũng được sử dụng để phát hiện những "người Mexico giả", chủ yếu là những người tới từ các nước nói tiếng Tây Ban Nha khác nhưng tự nhận mình là người Mexico.

Bản ghi nốt nhạc

Chú thích

Liên kết ngoài

 [Tài liệu bằng tiếng Tây Ban Nha] trang của SEGOB nói về ngày kỷ niệm 150 năm bài quốc ca này ra đời
 [Tài liệu bằng tiếng Tây Ban Nha] bản ghi MP3 của quốc ca
 [Tài liệu bằng tiếng Tây Ban Nha] Ghi chú của tổng thống Mexico6 về bài quốc ca
 Tóm tắt lịch sử quốc ca (danh cho trẻ em)
 [Tài liệu bằng tiếng Tây Ban Nha] Lời quốc ca (định dạng PDF)
 [Tài liệu bằng tiếng Tây Ban Nha] Điệp khúc được dịch ra 10 thứ tiếng

México
Quốc ca
Bài hát tiếng Tây Ban Nha
Âm nhạc México
Bài hát năm 1854


title: Drepanulatrix

text:
Drepanulatrix là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Drepanulatrix baueraria Sperry, 1948
 Drepanulatrix bifilata (Hulst, 1880)
 Drepanulatrix carnearia (Hulst, 1888)
 Drepanulatrix falcataria (Packard, 1873)
 Drepanulatrix foeminaria (Guenée, 1857)
 Drepanulatrix garneri Blanchard & Knudson, 1985
 Drepanulatrix hulstii (Dyar, 1903)
 Drepanulatrix monicaria (Guenée, 1857)
 Drepanulatrix nevadaria (Hulst, 1888)
 Drepanulatrix quadraria (Grote, 1882)
 Drepanulatrix secundaria Barnes & McDunnough, 1916
 Drepanulatrix unicalcararia (Guenée, 1857)

Chú thích

Tham khảo

 Drepanulatrix at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Caberini


title: Cumont

text:
Cumont là một xã của tỉnh Tarn-et-Garonne, thuộc vùng Occitanie, miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Tarn-et-Garonne

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Bena bicolorana

text:
Bena bicolorana là một loài bướm đêm thuộc họ Nolidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 40–50 mm. Con trưởng thành bay làm một đợt from giữa tháng 6 đến tháng 8 .

Ấu trùng ăn sồi.

Hình ảnh

Ghi chú
Mùa bay ở đây là ở Bỉ và Hà Lan. Số liệu này có thể khác nhau ở các khu vực phân bố khác của loài.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Scarce Silver-lines on UKmoths

Bena
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1775


title: Odontoglossum crocidipterum

text:
Odontoglossum crocidipterum, the Saffron-yellow Two-winged Odontoglossum, là một loài lan được tìm thấy ở Colombia đến tây bắc Venezuela.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

crocidipterum


title: Hahnenbach

text:
Hahnenbach là một đô thị thuộc huyện Bad Kreuznach trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Hahnenbach có diện tích 2,79 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 604 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bad Kreuznach


title: Laccophilus spergatus

text:
Laccophilus spergatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Romilly-sur-Aigre

text:
Romilly-sur-Aigre  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 153 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Romillysuraigre


title: Ranularia caudata

text:
Ranularia caudata là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ranellidae, họ ốc tù và.

Miêu tả

Phân bố
Loài này phân bố ở vùng biển Châu Âu, Tây Đại Tây Dương, quần đảo Canaria, Cape Verde, ở Ấn Độ Dương dọc theo Tanzania và ở hải vực Ấn Độ Dương-Tây Thái Bình Dương.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Spry, J.F. (1961). The sea shells of Dar es Salaam: Gastropods. Tanganyika Notes and Records 56
 Gofas, S.; Le Renard, J.; Bouchet, P. (2001). Mollusca, in: Costello, M.J. et al. (Ed.) (2001). European register of marine species: a check-list of the marine species in châu Âu and a bibliography of guides to their identification. Collection Patrimoines Naturels, 50: pp. 180–213
 Rolán E., 2005. Malacological Fauna From The Cape Verde Archipelago. Part 1, Polyplacophora and Gastropoda.

C
Động vật được mô tả năm 1791


title: Saint-Sulpice, Ain

text:
Saint-Sulpice là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Saintsulpice


title: Dima niehuisi

text:
Dima niehuisi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel & Platia miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Dima


title: Lưu Cung (định hướng)

text:
Lưu Cung có thể là một trong các nhân vật sau:
 Tây Hán Tiền Thiếu Đế Lưu Cung (劉恭), vị vua không có thực quyền thời Lã hậu chấp chính trong lịch sử Trung Quốc
 Tây Hán Phong Tư Hiếu Hầu Lưu Cung (劉宮), vị vua chư hầu nước Phong Tư thời Tây Hán trong lịch sử Trung Quốc
 Nam Hán Cao Tổ Lưu Cung (劉龔), vị vua sáng lập ra nước Nam Hán thời Ngũ đại Thập quốc trong lịch sử Trung Quốc


title: Nguyên tố

text:
Nguyên tố có thể chỉ đến:
 Trong hóa học, nguyên tố là tập hợp tất cả các nguyên tử có cùng điện tích hạt nhân.
 Trong triết học cổ đại, nguyên tố được hiểu như là trạng thái vật chất hay pha vật chất, được các nhà triết học cổ đại sử dụng để giải thích các mô hình, khuôn mẫu biến đổi, vận động trong tự nhiên. Bao gồm bốn nguyên tố là đất, nước, không khí và lửa.

Theo hoá học
Nguyên tố hóa học, thường được gọi đơn giản là nguyên tố, là một chất hóa học tinh khiết, bao gồm một kiểu nguyên tử, được phân biệt bởi số hiệu nguyên tử, là số lượng proton có trong mỗi hạt nhân. Không giống như các hợp chất hóa học, các nguyên tố hóa học không thể bị phân hủy thành các chất đơn giản hơn bằng các phương pháp hóa học. Số proton trong hạt nhân là đặc tính xác định của một nguyên tố và được gọi là số nguyên tử của nó (được biểu thị bằng ký hiệu Z) – tất cả các nguyên tử có cùng số hiệu nguyên tử đều là nguyên tử của cùng một nguyên tố. Tất cả các baryon vật chất của vũ trụ bao gồm các nguyên tố hóa học. Khi các nguyên tố khác nhau trải qua các phản ứng hóa học, các nguyên tử được sắp xếp lại thành các hợp chất mới được kết nối với nhau bằng các liên kết hóa học. Chỉ một số ít các nguyên tố, chẳng hạn như bạc và vàng, được tìm thấy dưới dạng chưa kết hợp với tư cách là các khoáng chất nguyên tố tự nhiên tương đối tinh khiết. Gần như tất cả các nguyên tố tự nhiên khác xuất hiện trong Trái đất dưới dạng hợp chất hoặc hỗn hợp. Không khí chủ yếu là hỗn hợp của các nguyên tố nitơ, oxy và argon, mặc dù nó có chứa các hợp chất bao gồm carbon dioxide và nước.

Liên kết ngoài
 Tên của các nguyên tố hóa học bằng nhiều thứ tiếng


title: Oliva figura

text:
Oliva figura là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oliva


title: Concord, New Hampshire

text:
''Để xem các địa danh khác cùng tên, xem Concord.
Concord là thủ phủ tiểu bang New Hampshire ở Hoa Kỳ. Đây cũng là thủ phủ quận Quận Merrimack. Theo cuộc điều tra dân số năm 2000, dân số thành phố này là 40.687 người. Tháng 7 năm 2006, thành phố này có dân số ước 42.378 người.

Concord bao gồm các làng Penacook, East Concord và West Concord. Thành phố có Trung tâm Luật Franklin Pierce, trường luật duy nhất của New Hampshire; Trường St. Paul, một trường dự bị tư thục; Viện Kỹ thuật New Hampshire, một trường cao đẳng cộng đồng 2 năm; và Giàn nhạc Giao hưởng Bang Granite.

Tham khảo

Thành phố của New Hampshire


title: Ngũ Bá

text:
Ngũ Bá (), đầy đủ là Xuân Thu Ngũ bá (春秋五霸) hoặc Xuân Thu Ngũ Đại bá (春秋五大霸), chỉ đến một tập hợp 5 vị bá chủ thời kì Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.

Trong tiếng Trung Quốc cổ đại, Bá [霸] đồng nghĩa và đồng âm với [伯], để chỉ người trùm trưởng hoặc người anh cả. Cả [五霸] và [五伯] đều để chỉ Ngũ Bá. Chữ Ngũ [五] chỉ số 5, nhưng trong cách dùng cổ còn bao hàm ý về chất chứ không về lượng, có nghĩa "đủ đầy, trọn vẹn."

Lịch sử
Vào thời phong kiến Tây Chu, chính quyền trung ương đủ mạnh để duy trì quân đội trung ương và kiểm soát các nước chư hầu. Đến khi Chu U Vương chết và kinh đô nhà Chu bị đánh phá vào năm 771 TCN thì sức mạnh của chính quyền trung ương bị suy giảm và lệ thuộc vào các nước chư hầu xung quanh. Khái niệm Ngũ Bá ra đời vào thời điểm khi mà nhà Đông Chu sau đó bị suy yếu.

Niên biểu các bá chủnăm trước Công lịch

Có cả thảy 6 thuyết về Ngũ bá

Theo Sử ký của Tư Mã Thiên:
 Tề Hoàn Công (齊桓公, 685 TCN - 643 TCN)
 Tống Tương Công (宋襄公, 650 TCN - 637 TCN)
 Tần Mục Công (秦穆公, 659 TCN - 621 TCN)
 Tấn Văn Công (晉文公, 636 TCN – 628 TCN)
 Sở Trang Vương (楚莊王, 613 TCN - 591 TCN)
Theo Vương Bá của Tuân Tử:
 Tề Hoàn Công (齊桓公)
 Tấn Văn Công (晉文公)
 Sở Trang Vương (楚莊王)
 Ngô Vương Hạp Lư (吳王闔閭, 514 TCN - 496 TCN)
 Việt Vương Câu Tiễn (越王勾踐, 496 TCN - 465 TCN)
Theo Tự thông:
 Trịnh Trang Công (鄭莊公, 744 TCN - 701 TCN)
 Tề Hoàn Công (齊桓公)
 Tần Mục Công (秦穆公)
 Tấn Văn Công (晉文公)
 Sở Trang Vương (楚莊王)
Theo sách Bạch hổ thông - hiệu biên:
 Tề Hoàn Công (齊桓公)
 Tần Mục Công (秦穆公)
 Tấn Văn Công (晉文公)
 Sở Trang Vương (楚莊王)
 Ngô Vương Hạp Lư (吳王闔閭)
Theo Tứ tử giảng đức luận:
 Tề Hoàn Công (齊桓公)
 Tần Mục Công (秦穆公)
 Tấn Văn Công (晉文公)
 Sở Trang Vương (楚莊王)
 Việt Vương Câu Tiễn (越王勾踐)
Theo Hán thư chú - chư hầu vương biểu:
 Tề Hoàn Công (齊桓公)
 Tống Tương Công (宋襄公)
 Tần Mục Công (秦穆公)
 Tấn Văn Công (晉文公)
 Ngô Vương Phù Sai (吳王夫差, 495 TCN - 473 TCN)
 Tả truyện cũng liệt kê Tấn Điệu công vào hàng bá chủ.
Tề Hoàn Công cùng Tấn Văn Công là 2 nhân vật cơ bản thường có trong các danh sách Ngũ bá vì chỉ có 2 vị quân chủ này mới chính thức được thiên tử nhà Chu công nhận và tổ chức nghi lễ thụ phong hoành tráng: Chu Hy vương phong Tề Hoàn công năm 679 TCN, Chu Tương vương phong Tấn Văn công năm 632 TCN.

Hoạt động của các Bá
Trước khi Ngũ Bá nổi lên, đã có sự lấn át Thiên tử của Trịnh Trang công. Tuy nhiên Trịnh Trang công chỉ đóng vai trò khanh sĩ nhà Chu và ra mặt chống đối thiên tử, chưa thực hiện vai trò "anh cả" các chư hầu.

Sau khi Trịnh Trang công mất, nước Trịnh suy yếu vì nội loạn. Hơn 10 năm sau, Tề Hoàn công được sự giúp đỡ của Quản Trọng bắt đầu gây dựng nghiệp bá. Nước Tề ở miền Sơn Đông ngày nay, thời đó đã chiếm được hết bán đảo Sơn Đông, đất đai rất rộng, có núi, có biển, có nhiều tài nguyên. Nước Tề giàu mạnh nhờ chính sách của Quản Trọng. Để được các nước sợ phục, Tề đóng vai trò người cứu giúp các nước bị xâm lấn và lập lại "công bằng" giữa các chư hầu. Tề Hoàn công đem quân đuổi người Địch ngoại tộc, giúp nước Vệ lập lại được nước; lại giúp Yên Trang công đánh diệt các nước Cô Trúc và nước Nhung xâm lấn. Do đó, nước Tề được chư hầu tin. Nước Sở vì bội lời thề, vua Tề họp chư hầu đem quân phạt Sở. Như vậy, vua Tề bất chấp thiên tử mà ra lệnh cho chư hầu. Ngoài hoạt động quân sự, nước Tề bá chủ còn áp dụng biện pháp chính trị. Nước Tề hiệu triệu các chư hầu trước sau chín lần thề với nhau, cùng thực hiện một lý tưởng nối tiếng gọi là 「Tôn Vương nhương Di; 尊王攘夷」, trong đó ["Tôn vương"] tức tôn trọng khuếch trương Chu Thiên tử và ["Nhương di"] là chống sự xâm lăng của các dân tộc man rợ ở ngoài.

Sau Tề Hoàn công, các chư hầu nổi lên làm bá cũng noi theo gương, kết hợp hoạt động quân sự và chính trị để khiến các nước khác nể sợ và suy tôn mình. Thời đại của Tề Hoàn công kết thúc, nước Tề suy yếu vì nội loạn, Tống Tương công định thay làm minh chủ, hội chư hầu nhưng không thành, sau bị Sở Thành vương lừa bắt. Cuối cùng Tống Tương công đem quân đánh Sở bị bại. Do sự nghiệp của Tống Tương công không nổi trội trong các chư hầu nên có sử gia loại ông ra khỏi hàng ngũ bá. Sau đó Tấn Văn công lên thay làm bá. Nhà Chu bị rợ Xích Địch quấy nhiễu, hội chư hầu đánh dẹp rồi rước thiên tử về ngôi; Sở lúc đó bị coi gần như Di Địch vì chưa văn minh, tranh giành với Tấn. Tấn Văn công đánh thắng Sở rồi hội chư hầu mà thề "tôn nhà vua, không được hại lẫn nhau".

Qua đời sau, Tấn và Tần tranh nhau địa vị bá. Tần Mục công dùng Bách Lý Hề làm tướng, đuổi được rợ Tây Nhung, mở rộng thêm đất; xưng bá ở phía Tây, nhưng chưa đủ sức tranh ngôi minh chủ của nước Tấn ở trung nguyên. Sang đầu thế kỷ 6 TCN, Sở Trang vương ở phương Nam mạnh nhất, đất rất rộng, diệt được vài ngoại tộc, khai thác thêm đất đai, đánh Tống, phá Tấn, làm bá chủ chư hầu, tự xưng vương, có ý nhòm ngó chín cái đỉnh của nhà Chu.

Cuối thời Xuân Thu, vua nước Ngô là Hạp Lư được Ngũ Tử Tư phò tá lên ngôi. Ông dùng Tôn Vũ làm tướng, dẫn binh diệt Sở quốc hùng mạnh, chấn động thiên hạ. Sau này ông bị nước Việt xâm lấn, bản thân Hạp Lư bị vua Việt giết chết. Ngô vương Phù Sai thừa hưởng cơ nghiệp của Hạp Lư, mang quân lên trung nguyên đánh bại nước Tề và hội chư hầu, được các chư hầu suy tôn đứng đầu. Tuy nhiên cơ nghiệp của Phù Sai không vững chắc, ngay sau minh thệ thì Ngô bị nước Việt đánh úp và chỉ 9 năm sau thì bị tiêu diệt. Vua nước Việt là Câu Tiễn bị Phù Sai đánh thua, phải xin hoà, sau tủi nhục sống mười năm mưu tính chuyện báo thù, được Phạm Lãi giúp, rốt cuộc Câu Tiễn diệt được Ngô, thanh thế chấn động khắp nơi, thành bá chủ miền Đông Nam.

Các chư hầu làm bá dùng khẩu hiệu ["Tôn Vương nhương Di"], mà sự thực chỉ là một cớ để khuếch trương thế lực, thôn tính các nước nhỏ, mở mang đất đai, càng ngày càng gây thêm sự mất quân bình giữa lực lượng các nước lớn, nhỏ.

Xem thêm
 Nhà Chu
 Chư hầu nhà Chu
 Xuân Thu
 Tôn hoàng nhương di

Tham khảo

 Tả truyện
 Sử ký
 Bạch hổ thông - 白虎通
 Tuân Tử

Nhà Chu
Xuân Thu


title: 22177 Saotome

text:
22177 Saotome (2000 XS38) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22177 Saotome

Thiên thể phát hiện năm 2000
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cubispa

text:
Cubispa là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Barber miêu tả khoa học năm 1946.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Cubispa esmeralda Staines, 2000

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleiini


title: Félines-Termenès

text:
Félines-Termenès là một xã trong tỉnh Aude thuộc vùng Occitanie, Pháp. Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Félinois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Félines-Termenès trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Felines-Termenes


title: Eclipsiodes

text:
Eclipsiodes là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

Heliothelinae


title: Coenyra aurantiaca

text:
Coenyra aurantiaca là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Loài này có ở Nam Phi, ở Đông Cape from Alexandria to Wild Coast phía bắc đến Umdoni Park ở miền nam KwaZulu-Natal. Trong nội địa it is found to the afromontane forests in the Amatolas và ở Katberg.

Sải cánh dài 35–38 mm đối với con đực và 36–40 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 10 đến tháng 5 (nhiều nhất vào cuối hè).

Ấu trùng có thể ăn các loài Poaceae. Ấu trùng ăn Ehrharta erecta.

Chú thích

Tham khảo

Coenyra


title: Exosomella facialis

text:
Exosomella facialis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1901.

Chú thích

Tham khảo

Exosomella


title: Heterorrhina elegans

text:
Heterorrhina elegans là một loài bọ cánh cứng trong họ Scarabeidae, phân họ Cetoniinae được tìm thấy ở Ấn Độ và Sri Lanka.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Encyclopedia of Life

E
Động vật được mô tả năm 1781


title: Alxa

text:
Minh A Lạp Thiện (, ) là một trong số 12 đơn vị hành chính cấp địa khu và một trong ba minh còn tồn tại ở Nội Mông Cổ. Minh này có biên giới với Mông Cổ ở phía bắc, Bayan Nur ở phía đông bắc, Ô Hải và Ordos ở phía đông, Ninh Hạ ở phía đông nam và tỉnh Cam Túc ở phía tây và nam. Thủ phủ là Ba Ngạn Hạo Đặc (tên cũ: 定远营 Định Viễn doanh), một trấn của kỳ A Lạp Thiện Tả.

Dân cư
Theo điều tra dân số Trung Quốc năm 2000, minh này có 196.279 dân và như thế nó là đơn vị hành chính thưa thớt dân nhất của Nội Mông Cổ.

Phân chia hành chính

A Lạp Thiện chia làm 3 kỳ với 39 tô mộc và trấn:

A Lạp Thiện Tả (阿拉善左), 80.412 km², khoảng 140.000 dân (2004), trung tâm hành chính là trấn Ba Ngạn Hạo Đặc (巴彦浩特);
A Lạp Thiện Hữu (阿拉善右), 72.556 km², khoảng 20.000 dân (2004), trung tâm hành chính là trấn Ngạch Khẳng Hô Đô Cách (额肯呼都格);
Ngạch Tế Nạp (额济纳), 114.606 km², khoảng 20.000 dân (2004), trung tâm hành chính là trấn Đạt Lai Hô Bố (达来呼布).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức


title: Vườn quốc gia Joshua Tree

text:
Vườn quốc gia Joshua Tree tọa lạc tại đông bắc tiểu bang California, Hoa Kỳ. Vườn quốc gia này được thành lập năm 1994. Với diện tích 1.234 dặm vuông (3.196 km²), đại bộ phận của nó được bao gồm bởi hai sa mạc, đó là Mojave và Colorado ở khu vực thấp hơn. Một phần của vườn quốc gia này (2.367 km²) là khu vực hoang dã. Dãy núi Little San Bernardino chạy qua các cạnh của vườn quốc gia. Tên của vườn quốc gia này được đặt theo loài cây phổ biến ở khu vực, cây Joshua (Yucca brevifolia). Có ít nhất 240 loài chim được tìm thấy tại đây. Nơi quan sát loài chim tốt nhất trong vườn quốc gia là Đập hồ Barker.

Tham khảo

 Birds, Joshua Tree National Park Association
 California Desert Protection Act-1994, PDF document
 Joshua Tree: the Complete Guide: Joshua Tree National Park ISBN 978-0-9825172-3-9
 "Joshua Tree" (2001), California's Gold. VHS videorecording by Huell Howser Productions, in association with KCET/Los Angeles.

Liên kết ngoài

  by the National Park Service
 Map of Joshua Tree National Park
 Geologic Travel Cuide: article by the American Geological Institute
 "Keys Ranch: Where Time Stood Still", a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan
 Joshua Tree National Park Bird Checklist with seasonal info.
 "Motorcycle Classics" Motorcycling through Joshua Tree National Park article

Joshua Tree
IUCN Loại II


title: Coeligetes wilcoxi

text:
Coeligetes wilcoxi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Coeligetes


title: John Tobias

text:
Sinh ngày 24/8/1969 tại Chicago, Illinois, John Tobias cũng từng có một thời liên thủ và hợp tác với Ed Boon trong việc thiết kế nền game cho dòng trò chơi Mortal Kombat tại xưởng Studio nằm tại Chicago dưới sự điều hành của công ty MIDWAY.

John Tobia được biết đến kể từ khi còn làm bộ truyện tranh Comic Book mang tên The Real Ghostbusters trong thời gian vẫn còn ở tại nhóm cho đến khi về sau ông thu xếp lại công việc này để rời qua và gia nhập công ty MIDWAY. Ông có ảnh hưởng khá lớn trong việc tạo nội dung cho cốt truyện và các tuyến nhân vật được thông suốt game Mortal Kombat để cho game vẫn giữ được nét truyền thống nguyên thủy chứ không giống như Edd Boon là cải bên trò chơi của mình theo những trường phái mới lạ như những công ty khác thường làm sau khi lên đời Next-Generation cho ấn phẩm của mình, giống như danh tiếng mà Edd Boon thu lại, John Tobias cũng có một vài tiếng tăm bằng những dẫn chứng cụ thể như có mặt trong hai bộ phim ấn phẩm của mình của mình (Mortal Kombat The Movie và Mortal Kombat Annihilation), xuất hiện tên các tạp trí nổi và những bộ độ đò chơi được bày bán, trong những cuốn truyện tranh Comic Book và tại một live show trong năm 1996. Tuy nhiên để liệt kê hết những thứ trên, chỉ có thể hỏi trực tiếp tác giả John Tobias khi thông qua việc giao lưu với công ty MIDWAY.

Đầu cuối năm 1990, khi mà thương hiệu phim Mortal Kombat Annihilation làm năm 1997 đạt doanh thu cực thấp (không bằng những gì đã thấy trước đó ở phần đầu tiên của bộ phim), John Tobias cầu cứu studio để được quyền phát hành ấn phẩm khá của mình tên Mortal Kombat: Special Forces bằng sự hỗ trợ của hai thành viên Dave Michicich và Josh Tsui cho ấn phẩm, tất nhiên khi game ra đời vào năm 1999, Mortal Kombat: Special Forces đã thu về một thất bại thảm hại khiến cho ông phải rời nhóm để tự đi tìm hướng giải quyết riêng cho vấn đề hiện tại của mình.

Đên năm sau, John Tobias cuốc bộ xuống Studio Gigante một công ty con chuyên làm game Xbox của tập đoàn Microsoft cùng với hai thành viên đã giúp ông trước đó là Dave Michicich và Joshua Tsui để đầu quân. Và đúng năm 2003, trò chơi điện tử đối kháng nền Mortal Kombat tên Tao Feng: Fist of the Lotus ra đời. Game thực sự thành công và có dấu hiệu khả quan khi triển khai, nên John Tobias tiếp tục hiến chất xám của mình vào bộ game tiếp theo tên WWE WrestleMania 21 cùng với sự hỗ chợ của công ty làm game THQ cũng trên hệ máy Xbox. Chiến thắng của hãng Studio Gigante chìm hẳn tại đây mà không rõ lý do mặc dù doanh số bán ra rất khá nhưng cũng kể từ đó John Tobias không bao giờ nhấp chính làm bất cứ game nào nữa sau namư 2005, vì ông nhận thấy sự thực hiện sai lầm của mình trên những nền game mới là quá lãng phí trong khi thương hiệu kia mới đáng là đất khai phá của ông cho dù kể cả game đó nằm trong diện thất bại. Studio Gigante kết thúc cuộc đời của mình sau đúng hai năm tồn tại trong lịch sử làng game để lại sự tiếc nuối của game thủ mặc dù trước đó cả một đạo quân tung hô hãng làm game này là những gương mặt nổi tiếng trong giới giải trí đã giúp hãng làm game.

5 năm sau tức trong năm 2008, John Tobias đã quay trở lại với dự án Mortal Kombat vs. DC Universe trong vai trò thiết kế truyện tranh Comic Book cùng tên với game thông qua sự giúp đỡ của bên hãng làm truyện tranh DC Comic lừng danh. Từ đây chúng ta lại đón chào John Tobias trở lại với thưưong hiệu Mortal Kombat tiến đến tương lai.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1969
Nhân vật còn sống
Mortal Kombat


title: Capas

text:
Capas là một đô thị hạng 1 ở tỉnh Tarlac, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 95.219 người trong 18.333 hộ.

Các đơn vị hành chính
Capas được chia thành 20 barangay.

'''

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mã địa lý chuẩn Philipin

Đô thị của Tarlac


title: Paleosepharia lineata

text:
Paleosepharia lineata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Paleosepharia


title: 2 tháng 1

text:
Ngày 2 tháng 1 là ngày thứ 2 trong lịch Gregory. Còn 363 ngày trong năm (364 ngày trong năm nhuận).

Sự kiện
366 – Một lượng lớn người Alemanni băng qua sông Rhine đang đóng băng, xâm nhập Đế quốc La Mã.
533 – Mercurius trở thành Giáo hoàng Gioan II, ông là vị giáo hoàng đầu tiên nhận tên mới khi trở thành giáo hoàng.
1076 – Liêm Châu thất thủ trong Chiến dịch đánh Tống, 1075–1076 của quân Đại Việt.
1254 – Quân Mông Cổ dưới quyền Hốt Tất Liệt chiếm kinh thành của Đại Lý, Quốc vương Đoàn Hưng Trí đầu hàng, tức ngày 12 tháng 12 năm Quý Sửu.
1776 – Maria Theresia của Áo bãi bỏ tra tấn.
1788 – Georgia trở thành bang thứ tư phê chuẩn Hiến pháp Hoa Kỳ.
1861 – Wilhelm I trở thành quốc vương của Phổ, kế vị Friedrich Wilhelm IV.
1863 – Nội chiến Hoa Kỳ: Trận Stones River kết thúc với chiến thắng của quân miền Bắc.
1905 – Chiến tranh Nga–Nhật: Đội quân Nga đồn trú tại Lữ Thuận Khẩu đầu hàng, kết thúc trận chiến dài nhất và bạo lực nhất của cuộc chiến.
1942 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Quân đội Nhật Bản chiếm được Manila, Philippines.
1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Quân đội Đồng Minh oanh tạc ác liệt Nürnberg, Đức.
1963 – Trận Ấp Bắc, lần đầu tiên chiến thuật trực thăng vận, thiết xa vận được sử dụng tại Việt Nam.
1967 – Cựu diễn viên Ronald Reagan bắt đầu sự nghiệp trong chính phủ của mình khi tuyên thệ nhậm chức thống đốc thứ 33 của California.
1971 – 66 cổ động viên thiệt mạng trong một sự cố xô đẩy sau trận đấu bóng đá giữa hai câu lạc bộ Rangers và Celtic tại Glasgow, Scotland.
1982 – Hosni Mubarak thôi giữ chức thủ tướng của Ai Cập, song vẫn tiếp tục nắm giữ chức tổng thống.
1989 – Nguyên mẫu máy bay chở khách Tu–204 của Liên Xô tiến hành chuyến bay đầu tiên từ sân bay Ramenskoye.
2002 – Eduardo Duhalde được Quốc hội bầu làm tổng thống của Argentina.
2004 – Tàu vũ trụ Stardust bay thành công qua sao chổi 81P/Wild, thu thập các mẫu để đưa về Trái Đất.
2008 – Giá dầu mỏ tăng kỷ lục, đạt tới mức 100 đô la Mỹ một thùng dầu lần đầu tiên trong lịch sử.

Sinh
 869 – Thiên hoàng Yōzei của Nhật (m. 949)
1642 – Mehmed IV, sultan của Đế quốc Ottoman (m. 1693)
1656 – Franz Lefort, đô đốc gốc Thụy Sĩ của Nga, tức 23 tháng 12 năm 1655 theo lịch Julius (m. 1699)
1699 – Osman III, sultan của Đế quốc Ottoman (m. 1757)
1822 – Nguyễn Phúc Đoan Thận, phong hiệu Tân Hòa Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (m. 1866)
1822 – Rudolf Clausius, nhà vật lý học người Đức (m. 1888)
1827 – Kraft Karl August zu Hohenlohe–Ingelfingen, tướng lĩnh và nhà văn người Đức (m. 1892)
1837 – Mily Alexeyevich Balakirev, nhà soạn nhạc, nghệ sĩ dương cầm người Nga, tức 21 tháng 12 năm 1836 theo lịch Julius (m. 1910)
1862 – Đường Thiệu Nghi, nhân vật chính trị, nhà ngoại giao người Trung Quốc, tức 3 tháng 12 năm Tân Dậu (m. 1938)
1873 – Têrêsa thành Lisieux, nữ tu sĩ người Pháp (m. 1897)
1919 – Đỗ Tất Lợi, nhà dược học người Việt Nam (m. 2008)
1920 – Isaac Asimov, nhà hóa sinh học, nhà văn người Mỹ (m. 1992)
1930 – Đặng Hữu, chính trị gia người Việt Nam
1932 – Huỳnh Anh (nhạc sĩ)
1935 – Nguyễn Thắng Vu, nhà quản lý xuất bản người Việt Nam (m. 2010)
1937 – Đức Hoàn, diễn viên và đạo diễn người Việt Nam (m. 2009)
1938 – Goh Kun, chính trị gia người Hàn Quốc, thủ tướng của Hàn Quốc
1944 – Norodom Ranariddh, chính trị gia và thành viên vương thất Campuchia, thủ tướng của Campuchia
1952 – Ngô Mạnh Đạt, diễn viên người Hồng Kông
1968 – Oleg Deripaska, doanh nhân người Nga
1975 – Dax Shepard, nam diễn viên Mỹ
1976 – Paz Vega, nữ diễn viên Tây Ban Nha
1960 – Urasawa Naoki, mangaka người Nhật Bản
1981 – Maxi Rodríguez, cầu thủ bóng đá người Argentina
1990 – Lý Xuân Ái, diễn viên, ca sĩ người Trung Quốc
1990 – Khởi My, ca sĩ người Việt Nam
1991 – Davide Santon, cầu thủ bóng đá người Ý

Mất

951 – Lưu Thừa Hựu tức Hậu Hán Ẩn Đế, hoàng đế thứ 2 và cũng là cuối cùng của nhà Hậu Hán thời Ngũ Đại Thập Quốc trong lịch sử Trung Quốc (s. 931).
1546 – Myōkyū, phu nhân người Nhật Bản, tức 30 tháng 11 năm Ất Tị (s. 1499)
1861 – Friedrich Wilhelm IV, quốc vương của Phổ (s. 1795)
1889 – Trương Thị Thận, phong hiệu Thụy tần, phi tần của vua Thiệu Trị, mẹ của vua Hiệp Hòa (s. 1817)
1904 – James Longstreet, tướng lĩnh người Mỹ (s. 1821)
1913 – Léon Teisserenc de Bort, nhà khí tượng học người Pháp (s. 1855)
1953 – Guccio Gucci, nhà thiết kế thời trang người Ý (s. 1881)
1973 – Mạnh Phát, ca sĩ, nhạc sĩ nhạc vàng người Việt Nam (s. 1929).
2003 – Phạm Khuê, bác sĩ, chính trị gia người Việt Nam (s. 1925).
2008 – Galyani Vadhana, công chúa của Thái Lan (s. 1923).
2023 – Gioan Hoắc Thành, là một giám mục người Trung Quốc của Giáo hội Công giáo Rôma (s. 1926).

Ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

02
Ngày trong năm


title: 6128 Lasorda

text:
6128 Lasorda (1989 LA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 6 năm 1989 bởi E. F. Helin ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6128 Lasorda

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Erioptera celestissima

text:
Erioptera celestissima là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Andinaugochlora micheneri

text:
Andinaugochlora micheneri là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Eickwort mô tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Andinaugochlora
Động vật được mô tả năm 1969


title: Hydrobiosella scalaris

text:
Hydrobiosella scalaris là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Hydrobiosella


title: Halictus fumatipennis

text:
Halictus fumatipennis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1923


Giải Guillermo Cano cho Tự do Báo chí trên thế giới, là một giải thưởng của UNESCO được thiết lập năm 1997, để vinh danh những người, các tổ chức, các cơ sở có đóng góp xuất sắc trong sự nghiệp bảo vệ và/hoặc thúc đẩy tự do báo chí ở bất cứ nơi nào trên thế giới, nhất là đạt được khi phải đối mặt với sự nguy hiểm.

Giải được trao hàng năm, nhân ngày Tự do Báo chí thế giới (ngày 3 tháng 5) với khoản tiền thưởng là 25.000 USD.

Giải được đặt theo tên Guillermo Cano Isaza, biên tập viên nhật báo El Espectador của Colombia, người bị giết ở Bogotá ngày 17 tháng 12 năm 1986. Cano là người đã chỉ trích thẳng thừng các tay trùm ma túy của xứ sở.

Hàng năm, một ban giám khảo độc lập gồm 14 nhà báo chuyên nghiệp do tổng giám đốc UNESCO chỉ định, sẽ tuyển chọn những người đoạt giải do các tổ chức phi chính phủ trong lãnh vực truyền thông khắp thế giới cùng các nước hội viên UNESCO đề cử.

Các người hoặc tổ chức đoạt giải

 2020: Jineth Bedoya Lima, Colombia
 2019: Kyaw Soe Oo & Wa Lone, Myanmar
 2018: Mahmoud Abu Zeid, Ai Cập
 2017: Dawit Isaak, Thụy Điển/Eritrea
 2016: Khadija Ismayilova, Azerbaijan
 2015: Mazen Darwish, Syria
 2014: Ahmet Şık, Thổ Nhĩ Kỳ
 2013: Reeyot Alemu, Ethiopia
 2012: Eynulla Fatullayev, Azerbaijan
 2011: Ahmad Zeidabadi, Iran
 2010: Mónica González Mujica, Chile
 2009: Lasantha Wickrematunge, Sri Lanka (truy tặng)
 2008: Lydia Cacho, México
 2007: Anna Politkovskaya, Nga (truy tặng)
 2006: May Chidiac, Liban
 2005: Cheng Yizhong, Trung quốc
 2004: Raúl Rivero, Cuba
 2003: Amira Hass, Israel
 2002: Geoffrey Nyarota, Zimbabwe
 2001: Win Tin, Myanma
 2000: Nizar Nayyouf, Syria
 1999: Jesús Blancornelas, México
 1998: Chris Anyanwu, Nigeria
 1997: Cao Du, Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Website

G
Giải thưởng của UNESCO
Giải thưởng báo chí
Tự do ngôn luận


title: Melanoxanthus elongatus

text:
Melanoxanthus elongatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Vũng Liêm

text:
Vũng Liêm là một huyện nằm ở phía đông tỉnh Vĩnh Long, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Vũng Liêm nằm ở phía đông nam của tỉnh Vĩnh Long, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Mỏ Cày Bắc và huyện Mỏ Cày Nam thuộc tỉnh Bến Tre
Phía tây giáp huyện Tam Bình và huyện Trà Ôn
Phía nam giáp huyện Cầu Kè và huyện Càng Long thuộc tỉnh Trà Vinh
Phía bắc giáp huyện Mang Thít và huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre.

Địa hình
Vũng Liêm thuộc đồng bằng duyên hải. Có sông Cổ Chiên, Mang Thít và rạch Bưng Trường, Vũng Liêm chảy qua. Điều kiện thuận lợi phát triển nền kinh tế nông nghiệp. Đồng thời Vũng Liêm là vùng sản xuất nhiều lúa gạo phẩm chất cao và gạo đặc sản.

Địa hình huyện Vũng Liêm thuộc dạng địa hình đồng bằng do phù sa bồi đắp tạo nên, tương đối bằng phẳng, tiểu địa hình cao ở các xã ven sông Cổ Chiên và sông Măng Thít thấp dần về phía Nam của huyện, chia ra các cấp sau:
Vùng có cao trình <0,6m chiếm 0,07% diện tích đang sử dụng, phân bố ở xã Hiếu Thành
Vùng có cao trình từ 0,6 - 0,8m chiếm 7,11% diện tích đang sử dụng, phân bố nhiều ở 2 xã Hiếu Thành và xã Hiếu Nghĩa và phần ít ở các xã còn lại
Vùng có cao trình từ 0,8 - 1,0m chiếm 21% diện tích đang sử dụng, phân bố ở các xã Trung Thành, Trung Thành Đông, Trung Ngãi, Trung Thành Tây, Hiếu Phụng, Hiếu Thuận, Hiếu Thành, Hiếu Nhơn, Hiếu Nghĩa, Tân Quới Trung và xã Tân An Luông
Vùng có cao trình từ 1,0 - 1,2m chiếm 44,61% diện tích đang sử dụng, phân bố tập trung ở các xã Trung Hiếu, Trung Thành, Trung Ngãi, Trung Nghĩa, Trung Thành Tây, Thị Trấn, Trung An, Trung Chánh, Trung Hiệp, Quới An và một phần ở Thanh Bình, Quới Thiện và xã Tân An Luông
Vùng có cao trình từ 1,2 - 1,4m chiếm 24,43% diện tích đang sử dụng, phân bố các xã Thanh Bình, Quới Thiện, Quới An, Trung Hiệp, Trung Thành, Thị Trấn, Trung Thành Tây, Trung Thành Đông, Trung Chánh và xã Tân Quới Trung
Vùng có cao trình từ 1,4 - 2,0m chiếm 2,78% diện tích đang sử dụng, chỉ có ở thị trấn Vũng Liêm khu vực đất giồng cát.

Khí hậu
Vũng Liêm có đặc điểm cũng như toàn tỉnh Vĩnh Long, nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, quanh năm nóng, ẩm, có chế độ nhiệt tương đối cao và bức xạ dồi dào, với các đặc trung như sau:
Nhiệt độ bình quân trong năm biến động từ 27,3 - 28,7 °C, vào mùa khô đặc biệt tháng 4, 5, nhiệt của toàn tỉnh lên cao 35,5 - 38 °C
Bức xạ trên địa bàn huyện tương đối cao, bình quân số giờ nắng trong một ngày là 7,5 giờ. Bức xạ quang hợp hàng năm đạt 79.600 cal/m². Thời gian chiếu sáng bình quân năm đạt 2.550 - 2.700 giờ/năm
Độ ẩm không khí bình quân 81 - 85%, tháng có độ ẩm không khí cao nhất là 88% vào tháng 9 và tháng có độ ẩm không khí thấp nhất là 77% vào tháng 3
Lượng mưa: Số ngày mưa bình quân trong năm là 100 - 115 ngày với lượng mưa trung bình đạt 1.550 - 1.650 mm/năm.

Thủy văn
Vũng Liêm chịu ảnh hưởng chế độ bán nhật triều không đều của biển Đông thông qua các sông lớn là sông Cổ Chiên và sông Măng Thít, có đặc tính địa hình rất nhạy cảm với chế độ nước trên sông, rạch, trong ngày có hai con nước lớn, ròng, trong tháng thì có hai con nước rong vào những ngày đầu và giữa của tháng âm lịch. Hệ kinh trục phân bố khá đều trên toàn huyện với mật độ bình quân trên 13,7 m/ha. Trong khi đó mật độ kinh mương nội đồng trung bình 20 m/ha và phân bố không đều. Nước ngọt hầu như quanh năm (chỉ nhiễm mặn nhẹ diễn ra vài ngày trong năm ở các xã ven sông Cổ Chiên), tạo thuận lợi cho tưới tiêu trong nông nghiệp, giao thông thủy, phục vụ cho sản xuất và sinh hoạt.

Tài nguyên thiên nhiên

Tài nguyên đất
Theo kết quả điều tra khảo sát thổ nhưỡng của Chương trình đất Tỉnh Vĩnh Long năm 1990 và kết quả điều tra khảo sát, chỉnh lý, đánh giá biến động các đơn vị đất trên toàn Tỉnh năm 2002, thực hiện trên bản đồ nền tỷ lệ 1: 25.000 cho thấy đặc điểm về tài nguyên đất của huyện có 4 nhóm chính:
Nhóm đất phù sa: chiếm 31,77% diện tích đang sử dụng, gồm 4 nhóm phụ (18 đơn vị đất), trong đó:
Đất phù sa chưa phát triển (2 đơn vị đất): chiếm 6,23% nhóm đất phù sa, phân bố ở 2 xã cù lao Thanh Bình, Quới Thiện và xã Trung Thành Đông
Đất phù sa bắt đầu phát triển (4 đơn vị đất): chiếm 6,89% nhóm đất phù sa, phân bố phần lớn ở 2 xã Trung Thành Đông và Quới An
Đất phù sa phát triển sâu (6 đơn vị đất): chiếm 46,52% nhóm đất phù sa, phân bố Trung Ngãi, Hiếu Nghĩa, thị trấn Vũng Liêm, Trung Hiệp, Trung Thành Tây
Đất phù sa phát triển sâu trên chân giồng cát (6 đơn vị đất): chiếm 40,35% nhóm đất phù sa, phân bố Trung Thành, Trung Thành Đông, thị trấn Vũng Liêm, Trung Ngãi, Trung Hiếu.
Nhóm đất phèn tiềm tàng: chiếm 62,89% diện tích đang sử dụng của huyện, gồm có 5 nhóm phụ (22 đơn vị đất):
Đất phèn tiềm tàng có tầng sinh phèn trong vòng 50 cm: chiếm 2,26% nhóm đất phèn tiềm tàng, phân bố ở Hiếu Thuận, Hiếu nhơn, Thanh Bình, Quới Thiện
Đất phèn tiềm tàng có tầng sinh phèn từ 50 đến 80 cm: chiếm 34,28% nhóm đất phèn tiềm tàng, phân bố các xã Thanh Bình, Quới Thiện, Hiếu Nhơn, Hiếu Thuận, Trung Thành Tây, Tân An Luông, Quới An
Đất phèn tiềm tàng có tầng sinh phèn từ 80 đến 120 cm: chiếm 45,24% nhóm đất phèn tiềm tàng, phân bố các xã Trung Chánh, Hiếu Phụng, Hiếu Nhơn, Hiếu Thuận, Tân An Luông, Trung An, Hiếu Thành
Đất phèn tiềm tàng có tầng sinh phèn từ 120 đến 150 cm: chiếm 7,49% nhóm đất phèn tiềm tàng, phân bố các xã Hiếu Nhơn, Hiếu Thành, Trung An, Trung Hiệp, Tân An Luông
Đất phèn tiềm tàng có tầng sinh phèn trên 150 cm: chiếm 10,73% nhóm đất phèn tiềm tàng, phân bố các xã Trung Nghĩa, Trung Ngãi, Hiếu Thành, Hiếu Nghĩa, Trung An, Trung Hiệp.
Nhóm đất phèn phát triển: chiếm 4,88% diện tích đang sử dụng của huyện, gồm có 2 nhóm phụ (5 đơn vị đất):
Đất phèn phát triển nông có tầng phèn từ 50 – 80 cm: chiếm 36,07% nhóm đất phèn phát triển, phân bố ở Hiếu Thuận, Hiếu nhơn, Trung Hiếu, Trung An, Hiếu Thành
Đất phèn phát triển có tầng phèn từ 80 đến 120 cm: chiếm 63,93% nhóm đất phèn phát triển, phân bố các xã Trung Hiếu, Trung An, Hiếu Nhơn, Hiếu Thành, Hiếu Nghĩa.
Trong đó, nhóm đất phèn tiềm tàng chiếm tỷ lệ cao (62,89%) phân bố tập trung ở các vùng trũng thấp (có tầng sinh phèn xuất hiện trong vòng 50cm đến 120cm).
Nhóm đất cát giồng: chiếm 0,46% diện tích đất đang sử dụng. Phân bố ở vùng có địa hình cao thuộc xã Trung Thành, thị trấn Vũng Liêm và một phần ít ở Trung Ngãi.

Tài nguyên nước
Nguồn nước mặt: Nguồn nước mặt cung cấp chính cho toàn huyện chủ yếu từ Sông Cổ Chiên thông qua hệ thống các sông nhỏ như sông Măng Thít, Vũng Liêm, Mây Tức và hệ thống kinh rạch nội đồng cung cấp nước cho toàn bộ đất canh tác và sinh hoạt của huyện. Chất lượng nguồn nước được đánh giá như sau:
Lượng nước mùa kiệt trên sông đủ thỏa mãn cho nhu cầu tưới của cây trồng và sinh hoạt và khả năng tải nước cực đại sông Tiền, sông Cổ Chiên lên tới 12.000 – 19.000m³/s (có chiều rộng từ 800 - 2000m và độ sâu từ 20 – 40m). Sông Măng Thít có chiều rộng trung bình 110 - 150m, chiều sâu từ 8 - 14m, có lưu lượng cực đại và bình quân chảy ra, vào tại 2 cửa: phía Cổ Chiên 1.500 – 1.650m³/s (bình quân 949 - 994m³/s); phía Sông Hậu 525 - 650m³/s (bình quân 310 - 435m³/s)
Chất lượng nguồn nước có độ PH từ 6,8 – 7,0. Riêng mùa lũ, nguồn nước có lượng phù sa từ 200 – 450 g/m³, qua đó làm tăng độ phì nhiêu đất đai và tăng thêm nguồn lợi thủy sản từ tự nhiên trên địa bàn của huyện.

Nguồn nước dưới đất: Nước dưới đất của toàn tỉnh nói chung và của huyện Vũng Liêm nói riêng là khá phong phú, song việc khoanh định phạm vi phân bố và xác định trữ lượng, chất lượng nước để sử dụng cho mục đích sinh hoạt thì hạn chế. Trong những năm gần đây nước dưới đất được khai thác khá nhiều, chủ yếu là quy mô nhỏ và tầng khai thác là các tầng nước nông và đây là nguồn nước cấp cho sinh hoạt của nhiều hộ dân trong huyện. Nhìn chung, nước dưới đất tầng nông có độ cứng hơi cao, có calci carbonate và bị nhiễm mặn, ở một vài khu vực hàm lượng sắt và Asen khá cao. Do khai thác khá nhiều nên phần lớn nguồn nước dưới đất tầng nông có chất lượng khá tốt nhưng đã và đang bị ô nhiễm các thành phần dinh dưỡng, chất hữu cơ.

Tài nguyên khoáng sản
Tài nguyên sét: Theo kết quả điều tra, đánh giá tài nguyên sét trên địa bàn huyện năm 2010 cho thấy, toàn huyện có 27 thân sét phân bố tập trung ở các xã Trung Thành, Trung Hiệp, Quới An, Tân An Luông, Tân Quới Trung, Trung Chánh, Hiếu Phụng, Trung Hiếu, Trung An, Trung Ngãi, Trung Nghĩa, Hiếu Thành và xã Hiếu Nghĩa với diện tích có khả năng khai thác 7.776,5 ha, với tổng tiềm năng tài nguyên khoáng sản sét được đánh giá là 76,687 triệu m³, chiều dày thân sét trung bình là 0,99m và chiều dày tầng phủ trung bình là 0,23m.

Tài nguyên cát lòng sông: Theo kết quả QH thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng tài nguyên cát lòng sông tỉnh Vĩnh Long của công ty cổ phần địa chất và khoáng sản vào năm 2009, trong đó huyện Vũng Liêm có nguồn tài nguyên cát lòng sông khá phong phú, theo khảo sát có 4 thân cát tập trung ở các xã ven sông Cổ Chiên như: Quới An, Thanh Bình, Quới Thiện, Trung Thành Đông, Trung Thành tây với tổng chiều dài hơn 23,8 km, rộng trung bình 200 - 600m, độ dày cát từ 2,4 - 4,24m, chủ yếu là cát hạt nhỏ (0,24 - 0,1mm), hạt trung (0,5 - 0,25mm), cát hạt lớn (2 - 0,5mm) và nhóm bột sét (<0,1mm) với trữ lượng là 12,727 triệu m³.

Tài nguyên nhân văn
Nhân dân Vũng Liêm có truyền thống cách mạng kiên cường, ngoài kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp, người dân Vũng Liêm còn có truyền thống sản xuất tiểu thủ công nghiệp như: trồng lát se lõi lát và dệt chiếu, thảm xuất khẩu,…

Dân số của huyện đến năm 2013 là 161.092 người, chiếm 15,48% tổng dân số toàn tỉnh, mật độ dân số bình quân 520 người/km², thấp hơn mật độ dân số của tỉnh là 684 người/km². Dân số của huyện có 95,92% sống ở khu vực nông thôn và khoảng 4,08% ở khu vực đô thị. Ngoại trừ thị trấn Vũng Liêm và trung tâm các chợ xã, dân cư của huyện thường phân bố thành các tuyến dọc theo các trục giao thông thủy bộ, riêng hai xã cù lao, dân cư sống theo hình thức vườn nhà, phù hợp với đặc điểm tập quán của vùng, thuận lợi về giao thông thủy bộ, về nguồn nước sinh hoạt, tiện canh tiện cư của nhân dân.

Phần lớn dân số của huyện sống theo đạo Phật với tục thờ cúng ông bà là một phong tục tập quán thuần tuý, trong đó dân tộc Kinh chiếm đa số 97,5%, dân tộc người Khơme chiếm 1,7%, dân tộc Hoa 0,4%, còn lại các dân tộc khác 0,4%. Đa phần người dân của huyện sống và canh tác sản xuất nông nghiệp, chủ yếu trồng lúa và làm vườn, trong đó có 2 xã cù lao Thanh Bình, Quới Thiện trồng cây ăn trái phát triển mạnh và đa dạng.

Hành chính
Huyện Vũng Liêm có 20 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Vũng Liêm (huyện lỵ) và 19 xã: Hiếu Nghĩa, Hiếu Nhơn, Hiếu Phụng, Hiếu Thành, Hiếu Thuận, Quới An, Quới Thiện, Tân An Luông, Tân Quới Trung, Thanh Bình, Trung An, Trung Chánh, Trung Hiệp, Trung Hiếu, Trung Ngãi, Trung Nghĩa, Trung Thành, Trung Thành Đông, Trung Thành Tây.

Lịch sử

Về tên gọi Vũng Liêm
Địa danh Vũng Liêm đã được nhắc đến trong bộ Hoàng Việt Nhất Thống Dư Địa Chí. Như vậy địa danh Vũng Liêm có ít nhất là trước hoặc trong giai đoạn những năm 1800-1806. Trong bộ sách địa lý này, Vũng Liêm được viết dưới dạng Hán ngữ là 泳濂.

Có giả thuyết cho rằng, Liêm đồng nghĩa với gỗ lim. Nhưng theo chữ Hán Liêm 濂 này, chữ Liêm 濂 thuộc bộ Thủy 氵(tức nước). Vì vậy, chữ Liêm 濂 không thể là chữ dùng để chỉ cho gỗ lim (thuộc bộ Mộc 木).

Lại có giả thuyết cho rằng, tên gọi Vũng Liêm xuất phát từ chữ "Mé Lim" (tiếng Khmer) mà ra .

Và theo tác giả Huỳnh Minh trong Vĩnh Long Xưa, sau khi viên Chủ tỉnh Vĩnh Long Félix Salicéti bị nghĩa quân Việt giết chết (15 tháng 2 năm 1872), quân Pháp hiệp với lực lượng của Trần Bá Lộc mở cuộc càn quét, và những người dân vô tội nơi đây đã bị thảm sát hàng loạt, thây chất đầy một vũng. Tương truyền, ở nơi đó thường có các oan hồn hiện ra, nên người dân gọi là "Vũng Linh". Về sau từ Vũng Linh được đọc trại ra thành Vũng Liêm . Nhưng giả thuyết này là sai, vì địa danh Vũng Liêm đã được chép trong bộ Hoàng Việt Nhất Thống Dư Địa Chí, và bộ sách địa lý này đã được biên soạn vào năm 1806, tức là bộ sách này đã có trước hơn 60 năm sự kiện trận Vũng Liêm năm 1872.

Lịch sử
Từ ngày 25 tháng 1 năm 1908, Vũng Liêm là quận thuộc tỉnh Vĩnh Long với 3 tổng là Bình Hiếu với 4 làng, Bình Quới với 4 làng và Bình Trung với 6 làng.

Ngày 09 tháng 2 năm 1956, quận Vũng Liêm thuộc tỉnh Tam Cần.

Ngày 03 tháng 1 năm 1957, quận thuộc tỉnh Vĩnh Bình, gồm 3 tổng: Bình Hiếu với 3 xã, Bình Quới với 3 xã và Bình Trung với 3 xã, quận lỵ đặt tại xã Trung Thành.

Sau năm 1965, các tổng mặc nhiên giải thể.

Ngày 14 tháng 1 năm 1967, quận Vũng Liêm thuộc tỉnh Vĩnh Long.

Sau 30 tháng 4 năm 1975, Vũng Liêm là huyện của tỉnh Cửu Long, gồm 10 xã: Hiếu Phụng, Hiếu Thành, Quới An, Quới Thiện, Tân An Luông, Trung Chánh, Trung Hiệp, Trung Hiếu, Trung Ngãi và Trung Thành.

Từ năm 1976 đến nay
Ngày 27 tháng 3 năm 1985, địa giới hành chính huyện Vũng Liêm được điều chỉnh như sau:
Chia xã Hiếu Thành thành 3 xã: Hiếu Thành, Hiếu Nhơn và Hiếu Nghĩa
Chia xã Quới Thiện thành 2 xã: Quới Thiện và Thanh Bình
Tách ấp Phong Thới và ấp Trung Tín thuộc xã Trung Thành để thành lập thị trấn Vũng Liêm.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, tỉnh Cửu Long chia thành 2 tỉnh: tỉnh Vĩnh Long và tỉnh Trà Vinh.

Ngày 9 tháng 8 năm 1994, huyện lập thêm 6 xã: Nguyễn Việt Hùng, Lê Văn Hoàng, Lê Quang Phòng, Nguyễn Chí Trai, Hiếu Thuận và Tân Quới Trung.

Ngày 13 tháng 5 năm 1995, đổi tên 4 xã:
Đổi tên xã Nguyễn Việt Hùng thành xã Trung Thành Tây
Đổi tên xã Lê Văn Hoàng thành xã Trung Thành Đông
Đổi tên xã Lê Quang Phòng thành xã Trung An
Đổi tên xã Nguyễn Chí Trai thành xã Trung Nghĩa.

Từ đó, huyện Vũng Liêm có 1 thị trấn và 19 xã như hiện nay.

Kinh tế - xã hội

Kinh tế

Địa hình Vũng Liêm thuộc đồng bằng duyên hải. Điều kiện thuận lợi phát triển nền kinh tế nông nghiệp. Huyện được xem là vùng sản xuất nhiều lúa gạo phẩm chất cao và gạo đặc sản. Huyện có 2 xã cù lao chuyên trồng cây ăn quả với nhiều loại trái cây đặc sản như: sầu riêng, bòn bon, măng cụt,… Ngoài ra, huyện cũng trồng nhiều cây công nghiệp như dừa, lác, đậu nành,… và cũng là huyện có đàn gia súc lớn nhất trong đó đàn bò còn nhiều tiềm năng.

Xã hội

Giáo dục
Ngành giáo dục huyện Vũng Liêm cũng được chú trọng phát triển về quy mô trường lớp và chất lượng giáo dục. Trung tâm dạy nghề huyện được thành lập từ năm 2002. Trung tâm thường xuyên mở các lớp đào tạo ngắn hạn gồm: may công nghiệp, cơ khí (hàn, tiện), sửa chữa xe gắn máy, điện công nghiệp - dân dụng, thi lấy giấy phép lái xe mô tô hạng A1 và dạy nghề lao động nông thôn.

Ngoài ra, trung tâm còn liên kết các trường, cơ sở đào tạo trong và ngoài tỉnh được chấp thuận cho đào tạo dài hạn như: trung cấp chăn nuôi thú y, điện công nghiệp bậc 3/7, xe máy công trình bậc 3/7, trồng trọt bảo vệ thực vật, giới thiệu việc làm, và xuất khẩu lao động.

Y tế
Ngành Y tế huyện Vũng Liêm gồm có các đơn vị phòng Y tế, Bệnh viện đa khoa, Trung tâm y tế dự phòng và 20/20 xã, thị trấn đều có trạm y tế.

Giao thông
Vũng Liêm có địa hình bằng phẳng, bị chia cắt bởi nhiều sông, rạch. Ngoài phương tiện giao thông bằng đường thủy, huyện Vũng Liêm còn có hệ thống đường bộ với Quốc lộ 53 chạy dài từ thành phố Vĩnh Long đến Trà Vinh, xuyên qua Vũng Liêm từ Cầu Mới đến cầu Mây Tức, và các đường tỉnh 902, 906, 907, liên xã,… Vũng Liêm cũng là nơi đầu tiên nổ ra Nam Kỳ Khởi Nghĩa ở Vĩnh Long, đồng thời đây cũng là quê hương của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt.

Văn hóa - Du lịch

Văn hóa
Huyện cũng có một số di tích văn hóa, lịch sử đáng để tham quan như: chùa Hạnh Phúc Tăng, đền Chu Văn Tiếp, đình Bình Phụng, tượng đài Đốc binh Lê Cẩn - Nguyễn Giao tại ngã ba An Nhơn, bia Nam Kỳ khởi nghĩa tại xã Thanh Bình.

Du lịch
Vũng Liêm được thiên nhiên ưu đãi đất đai trù phú, cảnh quan sông nước, có 2 xã cù lao là Thanh Bình và Quới Thiện rất thích hợp cho phát triển du lịch sinh thái.
Ngoài ra còn những điểm tham quan nỗi tiếng như:
1. Khu tưởng niệm Cố thủ tướng Chính Phủ Võ Văn Kiệt
2. Khu di tích Đình Bình Phụng được xây dựng từ năm 1920 và được nhiều lần trùng tu đến nay tọa lạc tại ấp Bình Phụng, xã Trung Hiệp.
3. Chùa Hạnh Phúc Tăng hay còn gọi là Chùa Sanghamangala là một ngôi chùa cổ mang kiến trúc Khme được xây dựng từ năm 632 đến nay đã hơn 1000 năm tọa lạc tại ấp Trung Trạch, xã Trung Thành.
4. Nhà thờ Cù Lao Dài được xây dựng từ năm 1840 đến nay
5. Khu di tích hồ Vũng Linh, nơi đây đã thảm sát gần 500 người trong thời kỳ chống Pháp.

Người nổi tiếng
Võ Văn Kiệt - nguyên Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam - quê ở xã Trung Hiệp.
Lê Cẩn - Nguyễn Giao
NSND Thành Tôn - nghệ sĩ cải lương tuồng cổ.
NSƯT Kim Tiểu Long - nghệ sĩ cải lương
NSƯT THÀNH LỘC - Nghệ sĩ kịch

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Xenochalepus viridiceps

text:
Xenochalepus viridiceps là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Xenochalepus


title: Tipula leucosema

text:
Tipula leucosema là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Nebrioporus macronychus

text:
Nebrioporus macronychus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Shirt & Angus miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Nebrioporus


title: Bösel

text:
Bösel là một đô thị ở huyện Cloppenburg, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Bösel có diện tích 100,1 km². Dân số cuối năm 2006 là 7562 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Xã và đô thị ở huyện Cloppenburg


title: Sân bay quốc tế Kigali

text:
Sân bay quốc tế Kigali , tên trước đây là Sân bay quốc tế Gregoire Kayibanda, là sân bay tại Kigali, thủ đô Rwanda. Đây là sân bay hàng đầu quốc gia này. Sân bay này nằm ở ngoại ô Kanombe, phía đông Kigali, cách trung tâm thành phố 12 km.
Năm 2004, sân bay này phục vụ 135.189 lượt khách.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
 Air Burundi (Bujumbura, Entebbe)
 Air Tanzania (Bujumbura, Dar Es Salaam)
 Brussels Airlines (Brussels, Entebbe, Nairobi)
 Coastal Aviation (Arusha/Kilimandjaro, Grumeti, Kogatende, Manyara, Mwanza, Seronera) [thuê bao]
 Eagle Air (Entebbe) [charter flights]
 Ethiopian Airlines (Addis Ababa, Entebbe, Bujumbura)
 Jetlink Express (Nairobi) [begins 2008 pending government approval]
 Kenya Airways (Bujumbura, Nairobi)
 Rwandair Express (Addis Ababa (project),Bujumbura, Cyangugu, Entebbe, Gisenyi [planned], Johannesburg, Kilimanjaro, Nairobi)

Các hãng hàng hóa
 Kenya Airways Cargo (Nairobi)
 Ethiopian Airlines (Addis Ababa, Entebbe, Lagos)
 Martinair Cargo (Amsterdam, Nairobi) [operates flights in paternership with KLM Cargo]
 Silverback Cargo Freighters (Addis Ababa, Bujumbura, Dubai, Jeddah, Johannesburg)

Một vài bức ảnh

Tham khảo

 Africa timetable Brussels Airlines during summer 08

 Kenya: Jetlink Adds Two More Planes to Its Fleet

: Aircraft Boosts Rwandair Operations

Liên kết ngoài
 Information on the airport from WINNE
 The A-Z World Airports page on Kigali International
 An interview with John Nkongoli, Managing Director of Rwanda Airports Authority

Sân bay Rwanda


title: Pavia, Iloilo

text:
Pavia là một đô thị hạng 3 ở tỉnh Iloilo, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 32.824 người trong 6.553 hộ.

Các đơn vị hành chính

Pavia được chia ra 18 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
Official Website
Iloilo Festivals - The List of Festivals and Fiestas in Iloilo for the Year
Iloilo Festivals and Events

Đô thị của Iloilo


title: Dicranomyia amaryllis

text:
Dicranomyia amaryllis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Eufriesea theresiae

text:
Eufriesea theresiae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mocsáry mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Eufriesea
Động vật được mô tả năm 1908


title: Byblitea donckieri

text:
Byblitea donckieri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bowditch miêu tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Byblitea


title: Xử Nữ

text:
Xử nữ là từ tiếng Việt cổ, chỉ người con gái còn trinh tiết. Ngoài ra, nó còn chỉ đến:
 Chòm sao Xử Nữ
 Cung Xử Nữ
 Siêu đám Xử Nữ

Xem thêm
 Thất Nữ


title: Phyllomedusa oreades

text:
Phyllomedusa oreades là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, và sông ngòi.

Chú thích

Tham khảo
 Silvano, D. 2004. Phyllomedusa oreades. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Phyllomedusa
Động vật đặc hữu Brasil
Scaturiginichthys


title: Perdita flavifrons

text:
Perdita flavifrons là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1968


title: Ngâu rất thơm

text:
Ngâu rất thơm (danh pháp khoa học: Aglaia odoratissima) là một loài thực vật thuộc họ Meliaceae. Loài này có ở Brunei, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, và Thái Lan.

Chú thích

Tham khảo

 Pannell, C.M. 1998. Aglaia odoratissima. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Chi Gội


title: Guzmania andreettae

text:
Guzmania andreettae là một loài thực vật thuộc họ Bromeliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Manzanares, J.M. & Pitman, N. 2003. Guzmania andreettae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

andreettae
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Pieris

text:
Pieris, hay bướm trắng hay bướm vườn, là một chi bướm ngày phân bố phổ biến thuộc họ Pieridae. Nhiều loài trong chi này có sâu ăn cải bắp và các loài khác thuộc họ Brassicaceae. Những yếu tố hóa học cơ bản của mối liên hệ với các nhóm thực vật nhất định đã được nghiên cứu hơn 100 năm, và ngày nay người ta biết rằng nhờ những thích nghi sinh hóa của chúng với các chất hóa học glucosinolates có trong các loài thực vật trên. Ngược lại với hầu hết các loài côn trùng khác, sâu của Pieris có thể phân giải chất độc của các hợp chất này, và yếu tố đặc biệt nữa là chúng sẽ không ăn bất kỳ loại thức ăn nào mà không có glucosinolates.

Con cái của các loài thuộc chi Pieris phản xạ UV, trong khi con đực thì hấp thu mạnh các tia UV do lượng sắc tố trong chúng lớn.

Các loài và phụ loài đặc trưng
Arranged alphabetically
 Pieris ajaka Moore, 1865
 Pieris angelika Eitschberger, 1983 – Arctic White
 Pieris balcana Lorkovic, 1970 – Balkan Green-veined White
 Pieris bowdeni Eitschberger, 1984
 Pieris brassicae (Linnaeus, 1758) – Large (Cabbage) White
 Pieris brassicoides Guérin-Méneville, 1849
 Pieris bryoniae (Hübner, [1790-1793]) – Dark-veined White or Mountain Green-veined White
 Pieris canidia (Linnaeus, 1768) – Indian Cabbage White
 Pieris cheiranthi (Hübner, 1808) – Canary Islands' Large White
 Pieris davidis Oberthür, 1876
 Pieris deota (de Nicéville, 1884) – Kashmir White
 Pieris dubernardi Oberthür, 1884
 Pieris dubernardi chumbiensis (de Nicéville, 1884) – Chumbi White
 Pieris dulcinea (Butler, 1882)
 Pieris ergane (Geyer, [1828]) – Mountain Small White
 Pieris erutae Poujade, 1888
 Pieris euorientis (Verity, 1908)
 Pieris extensa Poujade, 1888
 Pieris krueperi Staudinger, 1860 – Krueper's Small White
 Pieris krueperi devta (de Nicéville, 1884) – Green-banded White
 Pieris mahometana (Grum-Grshimailo, 1888)
 Pieris mannii (Mayer, 1851) – Southern Small White
 Pieris marginalis Scudder, 1861 – Margined White
 Pieris marginalis reicheli Eitschberger, 1983 – Reichel's Margined White
 Pieris meckyae Eitschberger, 1983 – Mecky’s White
 Pieris melete Ménétriés, 1857 – Gray-veined White Butterfly
 Pieris naganum Moore, 1884 – Naga White
 Pieris napi (Linnaeus, 1758) – Green-veined White or Veined White
 Pieris narina (Verity, 1908)
 Pieris nesis Fruhstorfer, 1909
 Pieris ochsenheimeri (Staudinger, 1886)
 Pieris oleracea Harris, 1829 – Mustard White
 Pieris oleracea frigida Scudder, 1861 – Newfoundland White
 Pieris persis (Verity, 1922)
 Pieris pseudorapae (Verity, [1908])
 Pieris rapae (Linnaeus, 1758) – Small White or (Small) Cabbage White
 Pieris tadjika Grum-Grshimailo, 1888
 Pieris virginiensis (W.H. Edwards, 1870) – West Virginia White

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

id:Pieris
da:Kategori:Kålsommerfugle
nv:Kʼaalógiiłgaígíí
fr:Pieris
it:Pieris (zoologia)
nn:Kålsommarfuglar
pl:Pieris
pt:Pieris
ru:Белянки огородные