title: 14 tháng 6

text:
Ngày 14 tháng 6 là ngày thứ 165 (166 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 200 ngày trong năm.

Sự kiện
 1158 – Công tước Sachsen Heinrich cho xây một cầu mới qua sông Isar nhằm thu lợi qua việc buôn bán muối, tên gọi München xuất hiện lần đầu tiên.
 1206 – Hàn Thác Trụ thỉnh Tống Ninh Tông hạ chiếu phạt Kim, khởi đầu chiến tranh kéo dài trong ba năm giữa hai bên, tức ngày Đinh Hợi tháng 5.
 1285 – Thượng tướng Trần Quang Khải lãnh đạo quân Trần đánh bại thủy quân Nguyên ở Chương Dương nay thuộc Hà Nội, Việt Nam.
 1797 – Nước Cộng hòa Genova bị Napoléon Bonaparte thay thế bằng nước Cộng hòa Liguria phụ thuộc Pháp.
 1807 – Đại quân của Hoàng đế Pháp Napoléon Bonaparte đánh bại quân Nga trong trận Friedland tại Phổ, kết thúc Chiến tranh Liên minh thứ tư.
 1775 – Lục quân Lục địa tiền thân của Lục quân Hoa Kỳ là lực lượng quân đội được thành lập sớm nhất của Hoa Kỳ.
 1777 – Đệ nhị Quốc hội Lục địa áp dụng thiết kế cờ và sao cho Quốc kỳ Hoa Kỳ.
 1784 – Lục quân Hoa Kỳ được thành lập thay thế Lục quân Lục địa.
 1956 – Nguyên mẫu Ye-4 của máy bay tiêm kích phản lực MiG-21 do Liên Xô sản xuất tiến hành chuyến bay thử nghiệm đầu tiên.
 1982 – Quân Argentine đầu hàng quân Anh tại thủ phủ Stanley, kết thúc Chiến tranh Falkland.
 1985 – Hiệp ước Schengen được ký kết giữa năm trong mười thành viên của Cộng đồng Kinh tế châu Âu.
 2018 – Khai mạc World Cup 2018 lần thứ 21 tại Nga
 2019 – VinFast khánh thành nhà máy sản xuất ô tô tại Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải, Hải Phòng

Sinh
1827 – Nguyễn Phúc Trinh Nhàn, phong hiệu Nghĩa Điền Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (m. 1902)
1827 – Nguyễn Phúc Tường Hòa, phong hiệu Nghĩa Hà Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (m. 1847)
1906 – Nguyễn Lân, học giả, nhà văn, nhà nghiên cứu, nhà giáo nhân dân Việt Nam (m. 2003)
 1926 – Don Newcombe (m. 2019)
 1928 – Che Guevara, nhà cách mạng Argentina (m. 1967)
 1946 – Donald Trump, Tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ
1978 – Từ Hy Đệ, nữ ca sĩ, MC Đài Loan
 1993 – Chi Pu, nữ diễn viên, ca sĩ, nhà sản xuất phim, người mẫu ảnh, MC kiễm diễn viên lồng tiếng người Việt Nam
 1999 – Chu Tử Du, thành viên nhóm nhạc Twice (nhóm nhạc) người Đài Loan
1994 - Moon Taeil, thành viên nhóm nhạc NCT (nhóm nhạc) người Hàn Quốc

Mất
 1883 – Edward FitzGerald, nhà thơ Anh (s. 1809)
 1987 – Vũ Ngọc Phan, nhà văn, nhà nghiên cứu văn học Việt Nam (s. 1902)

Ngày lễ và kỷ niệm
 Ngày Hiến Máu Thế giới (World Blood Donor Day)

Tham khảo

14
Ngày trong năm


title: Manduca reducta

text:
Manduca reducta là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Peru và Bolivia.

There are probably multiple generations per year.

Chú thích

Tham khảo

Manduca


title: Điều chế tần số

text:
Điều chế tần số (hay biến điệu tần số, tiếng Anh: Frequency modulation viết tắt là "FM") được áp dụng trong kỹ thuật vô tuyến điện và kỹ thuật xử lý tín hiệu. Người ta truyền thông tin trên một sóng mang cao tần bằng hai cách. Thay đổi tần số sóng mang theo tín hiệu cần truyền, trong khi biên độ của sóng mang cao tần không thay đổi, đó là kỹ thuật điều chế tần số. Và điều chế biên độ của sóng mang theo tín hiệu cần truyền mà tần số sóng mang vẫn giữ nguyên. Ngoài ra còn nhiều phương pháp điều chế khác, như điều chế pha, điều chế mạch xung, điều chế biên mã, điều chế đơn biên...

Về phạm vi băng sóng điều tần có những tiêu chuẩn khác nhau: Tiêu chuẩn OIRT (tổ chức quốc tế về truyền thanh và truyền hình) có dải sóng từ 65,8 MHz đến 73 MHz. Tiêu chuẩn CCIR (hội đồng tư vấn quốc tế về vô tuyến điện) có giải tần 87,5 MHz đến 104 MHz. Mỹ và Nhật lại dùng dải rộng hơn là từ 87,5 MHz đến 108 MHz

Người ta đã biết phương pháp điều tần từ lâu, nhưng ít chú ý, vì cho rằng không có ưu điểm gì nổi bật so với điều biên. Khoảng năm 1940 thì mới dùng rộng rãi kỹ thuật điều tần, vì phát hiện thấy ưu điểm chống can nhiễu của nó. Hiện nay kỹ thuật này được sử dụng rộng rãi trong phát thanh, hệ thống vô tuyến hai chiều (hữu tuyến), hệ thống ghi băng từ và hệ thống truyền dẫn video. Trong hệ thống vô tuyến, điều tần với băng thông đủ cung cấp một lợi thế trong việc triệt tạp âm tự nhiên. Ma-níp dịch tần (FM số) được sử dụng rộng rãi trong các modem dữ liệu và fax.

Lý thuyết

Giả sử tín hiệu dữ liệu băng gốc (bản tin) cần được truyền là  và sóng mang cao tần hình sin , ở đây fc là tần số sóng mang cao tần và Ac là biên độ sóng mang cao tần. Bộ điều chế kết hợp sóng mang với tín hiệu băng gốc để có được tín hiệu truyền là:

Trong phương trình này,  là tần số tức thời của bộ tạo dao động và  là độ lệch tần số đặc trưng cho độ lệch cực đại so với fc trên một hướng, giả sử xm(t) có giới hạn trong khoảng (-1, +1).

Mặc dù có vẻ như điều này giới hạn tần số sử dụng trong khoảng fc ± fΔ, nó bỏ qua sự khác biệt giữa tần số tức thời và phổ tần số. Phổ tần số của một tín hiệu FM thực tế có phần mở rộng ra đến vô cùng, chúng trở nên rất nhỏ khi vượt qua một điểm.

Tín hiệu băng gốc hình sin
Một tín hiệu điều chế băng gốc có thể xấp xỉ bằng một tín hiệu hình sin liên tục với tần số fm. Tích phân của tín hiệu này là

Vì vậy, trong trường hợp cụ thể này, phương trình (1) ở trên có thể đơn giản hóa thành:

ở đây biên độ  của tín hiệu hình sin điều chế được biểu diễn bằng độ lệch đỉnh  (xem độ lệch tần số).

Sự phân bố hài hòa của sóng mang hình sin được điều chế bởi một tín hiệu dạng sin có thể được biểu diễn bằng các hàm Bessel - hàm này cung cấp một cơ sở hiểu biết toán học của điều chế tần số trong miền tần số.

Chỉ số điều chế
Như với các chỉ số điều chế, con số này chỉ ra biến điều chế thay đổi như thế nào xung quanh mức không điều chế của nó. Nó liên quan tới các biến tần số của tín hiệu sóng mang:

ở đây  là thành phần tần số cao nhất có mặt trong tín hiệu điều chế xm(t),  là độ lệch tần số đỉnh, tức là độ lệch tối đa của tần số tức thời so với tần số sóng mang. Nếu , điều chế tần số được gọi là FM băng hẹp, băng thông của nó xấp xỉ .

Nếu , thì điều chế tần số được gọi là FM băng rộng và băng thông của nó xấp xỉ . Do FM băng rộng sử dụng thêm băng thông, nó có thể cải thiện tỉ số tín trên tạp một cách đáng kể. Ví dụ, tăng gấp đôi giá trị của  trong khi vẫn giữ nguyên giá trị , kết quả là tỉ số tín trên tạp được cải thiện gấp 8 lần. So sánh với trải phổ chirp sử dụng độ lệch tần số rất lớn để đạt được độ lợi xử lý tương đương với các chế độ trải phổ truyền thống hơn đã biết.

Với một sóng FM điều chế âm tần, nếu tần số điều chế được giữ cố định và chỉ số điều chế tăng lên, băng thông (không đáng kể) của tín hiệu FM sẽ tăng lên, nhưng khoảng cách giữa các thành phần phổ vẫn như cũ; một số thành phần phổ giảm trong khi thành phần khác tăng. Nếu độ lệch tần số được giữ không đổi và tần số điều chế tăng, thì khoảng cách giữa các thành phần phổ sẽ tăng.

Điều chế tần số có thể được phân loại như băng hẹp nếu sự thay đổi trong tần số sóng mang giống như tần số tín hiệu, hoặc phân loại như băng rộng nếu sự thay đổi trong tần số sóng mang cao hơn nhiều (chỉ số điều chế >1) so với tần số tín hiệu. Ví dụ, FM băng hẹp được sử dụng cho các hệ thống vô tuyến hai chiều như Dịch vụ vô tuyến gia đình, ở đây sóng mang cho phép độ lệch chỉ là 2,5 kHz ở trên và dưới tần số trung tâm, mang các tín hiệu thoại không lớn hơn băng thông 3,5 kHz. FM băng rộng được sử dụng cho phát thanh FM, trong loại hình phát thanh này, tín hiệu âm nhạc và thoại được truyền với độ lệch tần số lên tới 75 kHz so với tần số trung tâm, mang âm thanh trên băng thông lên tới 20 kHz.

Quy tắc Carson

Một quy tắc ngón cái, quy tắc Carson phát biểu rằng gần như tất cả (~98%) công suất của một tín hiệu điều tần nằm trong một băng thông :

ở đây  như đã định nghĩa ở trên, là độ lệch đỉnh của tần số tức thời  so với tần số sóng mang trung tâm .

Giảm tạp âm

Công suất tạp âm sẽ giảm khi công suất tín hiệu tăng, do đó SNR được cải thiện một cách đáng kể.

Hàm Bessel
Biên độ sóng mang và biên độ dải biên được minh họa cho các chỉ số điều biên khác nhau của các tín hiệu FM. Dựa trên hàm Bessel

Điều chế và giải điều chế

Điều chế
Các tín hiệu FM có thể được tao ra bằng cách sử dụng điều chế tần số trực tiếp hoặc gián tiếp.
 Điều chế FM trực tiếp có thể thực hiện bằng cách đưa trực tiếp bản tin vào một VCO.
 Điều chế FM gián tiếp, tín hiệu bản tin được kết hợp để tạo ra một tín hiệu điều chế pha. Nó được sử dụng để đưa vào một bộ dao động thạch anh và ở đầu ra của bộ tạo dao động đi qua bộ nhân tần sẽ tạo ra được một tín hiệu FM.

Giải điều chế
Hiện này có nhiều mạch tách sóng FM. Một phương pháp phổ biến để khôi phục tín hiệu bản tin là dùng một bộ tách sóng Foster-Seeley. Một vòng khóa pha có thể được sử dụng như một bộ giải điều chế FM.

Tách sóng dốc giải điều chế một tín hiệu FM bằng cách sử dụng một mạch cộng hưởng, mạch này có tần số cộng hưởng của nó bù đắp một phần nhỏ với tần số sóng mang. Vì tần số tăng và giảm, mạch cộng hưởng tạo một biên độ thay đổi của phản ứng, chuyển đổi FM thành AM. Máy thu AM có thể tách một số tín hiệu FM bằng cách này, dù nó không phải là một phương pháp hiệu quả nhất cho giải điều chế phát thanh FM.

Ứng dụng

Băng từ
FM cũng được sử dụng ở trung tần trong các hệ thống VCR tương tự, bao gồm cả VHS, để ghi lại cả độ chói (đen và trắng) của tín hiệu video. Thông thường, các thành phần chrome được ghi lại như một tín hiệu AM thông thường, bằng cách sử dụng tín hiệu FM tần số cao hơn như thiên áp. FM là phương pháp chỉ khả thi cho việc ghi lại thành phần độ chói (đen và trắng) của video vào băng từ và truy xuất video từ băng từ mà không bị méo cực, như các tín hiệu video có các thành phần dải tần rất lớn - từ vài Hz tới vài MHz, quá rộng cho các bộ cân bằng làm việc do tạp âm dưới −60 dB. FM cũng giữ băng ở mức bão hòa, và do đó đóng vai trò như một hình thức giảm tạp âm, và một bộ giới hạn đơn giản có thể ẩn các biến trong phát lại đầu ra, và tác dụng của bắt FM loại bỏ sự sao chuyển và pre-echo. Một tone hoa tiêu liên tục nếu thêm vào tín hiệu – như được thực hiện trên V2000 và rất nhiều định dạng băng cao khác – có thể điều khiển được jitter cơ khí và hỗ trợ hiệu chỉnh gốc thời gian.
Các hệ thống FM khá đặc biệt do chúng có tỉ số tần số sóng mang trên tần số điều chế cực đại nhỏ hơn 2; ngược lại với điều này, phát thanh audio FM có tỉ số khoảng 10.000. Hãy xem xét ví dụ một sóng mang 6 MHz điều chế với 3,5 MHz; bằng cách phân tích Bessel thì các dải biên đầu tiên là 9,5 và 2,5 MHz, trong khi dải biên thứ hai là 13 MHz và −1 MHz. Kết quả là một dải biên có pha đảo ngược +1 MHz; với giải điều chế, kết quả này trong đầu ra không mong muốn là 6−1 = 5 MHz. Hệ thống phải được thiết kế để có thể chấp nhận được mức này.

Âm thanh
FM cũng được sử dụng trong các tần số âm thanh để tổng hợp âm thanh. Kỹ thuật này còn gọi là tổng hợp FM, đã được phổ biến rộng rãi bởi các bộ tổng hợp số đời đầu và trở thành một đặc tính tiêu chuẩn cho nhiều thế hệ card âm thanh của máy tính cá nhân.

Vô tuyến

Edwin Howard Armstrong (1890–1954) là kỹ sư điện Mỹ đã phát minh ra vô tuyến điều chế tần số băng rộng.
Ông được cấp bằng sáng chế mạch vào năm 1914, máy thu đổi tầng phát minh năm 1918 và máy tái sinh tín hiệu phát minh năm 1922. Ông trình bày bài báo của mình:"Một phương pháp Giảm Nhiễu trong Tín hiệu Vô tuyến bằng một Hệ thống Điều chế Tần số", đây là bài báo đầu tiên trình bày vô tuyến FM, trước phân viện New York của Viện kỹ sư vô tuyến vào ngày 6/11/1935. Bài báo được xuất bản năm 1936.

Như tên gọi của nó, FM băng rộng (WFM) cần một băng thông tín hiệu rộng hơn so với điều biên cùng một tín hiệu điều chế tương đương, nhưng điều này cũng làm cho tín hiệu kháng tạp âm và nhiễu tốt hơn. Điều tần cũng chống lại hiện tượng fading biên độ tín hiệu đơn giản. Do đóm FM được chọn là tiêu chuẩn điều chế cho tần số cao, truyền dẫn vô tuyến trung thực cao: do đó thuật ngữ "Vô tuyến FM" (trong nhiều năm qua BBC lại gọi nó là "Vô tuyến VHF", vì quảng bá FM thương mại sử dụng một phần của băng VHF - băng tần quảng bá FM)

Máy thu FM sử dụng một bộ tách sóng đặc biệt cho các tín hiệu FM và đưa ra một hiện tượng gọi là hiệu ứng bắt, bộ cộng hưởng có thể thu tốt hai đài đang được phát song trên cùng một tần số. Tuy nhiên, trôi tần hay thiếu độ chọn lọc có thể làm một đài hoặc tín hiệu bị vượt quá bởi đài hoặc tín hiệu khác trên một kênh lân cận. Trôi tần thường xảy ra trên các máy bay rất cũ và không đắt tiền, trong khi độ chọn lọc không thích hợp có thể làm ảnh hưởng tới bất kỳ bộ cộng hưởng nào.

Một tín hiệu FM cũng có thể được sử dụng để mang một tín hiệu stereo: xem stereo FM. Tuy nhiên, điều này được thực hiện bằng cách ghép và tách kênh trước và sau quá trình FM. Phần còn lại của bài viết này bỏ qua quá trình ghép và tách kênh stereo được sử dụng trong "stereo FM", và tập trung vào các quá trình điều chế và giải điều chế FM, chúng giống hệt nhau trong các quá trình stereo và mono.

Một bộ khuếch đại chuyển mạch tần số vô tuyến hiệu suất cao cũng có thể được sử dụng để phát các tín hiệu FM (và các tín hiệu biên độ không đổi khác). Đối với cường độ tín hiệu nhất định (đo tại anten máy thu), các bộ khuếch đại chuyển mạch sử dụng nguồn công suất thấp và có giá thành thấp hơn so với bộ khuếch đại tuyến tính. Điều này mang lại cho FM một lợi thế khác so với các biểu đồ điều chế khác sử dụng các bộ khuếch đại tuyến tính như AM và QAM.

FM thường được sử dụng ở các tần số vô tuyến VHF cho phát thanh quảng bá chất lượng cao (xem quảng bá FM). Âm thanh TV thường cũng được phát sóng bằng FM. Một băng tần hẹp được sử dụng cho thông tin thoại trong thương mại và vô tuyến nghiệp dư. Trong các dịch vụ quảng bá, âm thanh trung thực là quan trọng, FM băng rộng thường được sử dụng trong các dịch vụ này. Trong vô tuyến hai chiều, FM băng hẹp (NBFM) được sử dụng để tiết kiệm băng thông cho các trạm vô tuyến di động mặt đất, di động hàng hải và nhiều dịch vụ vô tuyến khác.

Hỗn hợp
Ma-níp dịch tần là điều chế tần số sử dụng chỉ một số tần số rời rạc. Truyền dẫn mã Morse được thực hiện bằng cách này, như hầu hết các modem đường dây điện thoại đời đầu. Radioteletype cũng sử dụng FSK.
Điều chế FM cũng được sử dụng trong các ứng dụng đo xa, radar, khảo sát địa chấn và mô hình động kinh EEG của trẻ sơ sinh.

Xem thêm

Danh sách trạm phát sóng phát thanh FM tại Việt Nam
Điều chế biên độ
Chirp
FM-UWB (FM và Ultra Wideband)
Lịch sử vô tuyến
Điều chế, danh sách các phương pháp điều chế

Tham khảo

Tài liệu

 A. Bruce Carlson. Communication Systems, 4th edition. McGraw-Hill Science/Engineering/Math. 2001. ISBN 0070111278, ISBN 978-0070111271.
 Gary L. Frost. Early FM Radio: Incremental Technology in Twentieth-Century America. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2010. ISBN 0801894409, ISBN 978-0801894404.

Liên kết ngoài
Frequency Modulation
Frequency Modulation

Tần số
Chuyển động sóng
Truyền thanh


title: Filandari

text:
Filandari () là một đô thị ở tỉnh Vibo Valentia trong vùng Calabria, có cự ly khoảng 60 km về phía tây namcủa Catanzaro và khoảng 7 km về phía tây nam của Vibo Valentia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.913 người và diện tích là 18,5 km².

Filandari giáp các đô thị: Cessaniti, Jonadi, Mileto, Rombiolo, San Calogero, Vibo Valentia, Zungri.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Vibo Valentia


title: Cheumatopsyche meyi

text:
Cheumatopsyche meyi là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: Rancourt, Vosges

text:
Rancourt là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 5,57 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 57 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 356 m trên mực nước biển.

Hành chính

| || tháng 3 2001 || Gérard Lanterne ||align="center"| ||
|-

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Rancourt trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Barbus bifrenatus

text:
The Hyphen Barb (Barbus bifrenatus) là một loài cá vây tia trong họ Cyprinidae.
Nó được tìm thấy ở Angola, Botswana, Cộng hòa Congo, Malawi, Mozambique, Namibia, Nam Phi, Zambia, and Zimbabwe.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông. It is not considered a threatened species by the IUCN.

Tham khảo

 Vreven, E. 2005. Barbus bifrenatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.

B
Cá Angola
Cá Nam Phi
Cá nước ngọt châu Phi
Động vật được mô tả năm 1935


title: Netzbach

text:
Netzbach  là một đô thị ở huyện Rhein-Lahn, bang Rheinland-Pfalz, in phía tây nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rhein-Lahn


title: Bi Lâm

text:
Bi Lâm (tiếng Trung: 碑林區, Hán Việt: Bi Lâm khu) là một quận thuộc địa cấp thị Tây An (西安市), tỉnh Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 22 km2, dân số là 670.000 người, mã quận là 610103, mã bưu chính là 710001. Quận Bi Lâm được chia thành các đơn vị hành chính gồm 10 nhai đạo. Chính quyền quận đóng ở nhai đạo Thư Viện Môn.

Tham khảo

Tây An
Đơn vị cấp huyện Thiểm Tây


title: Dalbergia monticola

text:
Dalbergia monticola là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Madagascar.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Du Puy, D. 1998. Dalbergia monticola. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

M
Thực vật Madagascar
Thực vật dễ tổn thương


title: Stigmella nireae

text:
Stigmella nireae là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Hokkaido in Nhật Bản.

Ấu trùng ăn Ulmus davidiana var. japonica. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Japanese Species Of The Chi Stigmella (Nepticulidae: Lepidoptera)

N


title: Lusitanops expansa

text:
Lusitanops expansa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

expansa
Động vật được mô tả năm 1878


title: Erioptera cladophora

text:
Erioptera cladophora là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Dalopius exilis

text:
Dalopius exilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Dalopius


title: Oecetis pilosa

text:
Oecetis pilosa là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Oecetis


title: Kumar Kaibarta Gaon

text:
Kumar Kaibarta Gaon là một thị trấn thống kê (census town) của quận Jorhat thuộc bang Assam, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kumar Kaibarta Gaon có dân số 6345 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Kumar Kaibarta Gaon có tỷ lệ 81% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 86%, và tỷ lệ cho phái nữ là 76%. Tại Kumar Kaibarta Gaon, 8% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Assam
Jorhat


title: Les Cluses

text:
Les Cluses là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie phía nam Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 103-368 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: 1202 Marina

text:
1202 Marina (1931 RL) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 9 năm 1931 bởi G. Neujmin ở Simeis.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1202 Marina

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1931


title: 4 Minutes

text:
"4 Minutes" (hay còn được biết đến là "4 Minutes to Save the World") là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Madonna hợp tác với ca sĩ người Mỹ Justin Timberlake và nhà sản xuất người Mỹ Timbaland nằm trong album phòng thu thứ mười một của cô, Hard Candy (2008). Nó được phát hành vào ngày 17 tháng 3 năm 2008 như là đĩa đơn đầu tiên trích từ album bởi Warner Bros. Records. Bài hát được đồng viết lời bởi cả ba nghệ sĩ với Danja, trong khi phần sản xuất được đảm nhiệm bởi Timbaland, Timberlake và Danja. Đây là một bản dance-pop mang phong cách của urban và hip hop với nội dung đề cập đến việc bảo vệ môi trường sống và "tận hưởng khoảng thời gian vui vẻ khi làm điều đó". Theo Madonna, "4 Minutes" được lấy cảm hứng từ chuyến thăm của Madonna đến châu Phi và sự đau khổ của cô khi chứng kiến hoàn cảnh khó khăn của những con người nơi đây, và là cơ sở quan trọng để nữ ca sĩ thực hiện bộ phim tài liệu năm 2008 I Am Because We Are. Bài hát được thu âm tại Sarm West Studios ở Luân Đôn, trong khi quá trình phối khí của nó được hoàn thiện tại phòng thu The Hit Factory ở thành phố New York, trong đó kết hợp những giai điệu bhangra đặc trưng của Timbaland và nhiều âm thanh khác nhau như tiếng kèn, tiếng sương mù và tiếng chuông.

Sau khi phát hành, "4 Minutes" nhận được những đánh giá đa phần là tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao quá trình sản xuất và gọi đây là "một bản dance bận rộn", cũng như so sánh phần âm nhạc của nó với âm thanh của một ban nhạc diễu hành. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng cho rằng vai trò của Madonna đã bị Timberlake và Timbaland lấn át khá nhiều, và cô giống như một nghệ sĩ góp giọng trong bài hát của chính mình. Tuy nhiên, "4 Minutes" đã gặt hái những thành công ngoài sức tưởng tượng về mặt thương mại với việc đứng đầu các bảng xếp hạng ở hơn 21 quốc gia, bao gồm nhiều thị trường lớn như Úc, Bỉ, Canada, Đan Mạch, Phần Lan, Đức, Ireland, Ý, Hà Lan, Na Uy, Tây Ban Nha và Vương quốc Anh, và lọt vào top 10 ở tất cả những quốc gia nó xuất hiện, trong đó vươn đến top 5 ở Áo, Pháp, Nhật Bản, New Zealand, Ba Lan và Thụy Điển. Tại Hoa Kỳ, bài hát đạt vị trí thứ ba trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, trở thành đĩa đơn thứ 37 của Madonna, thứ chín của Timberlake và thứ năm của Timbaland lọt vào top 10 tại đây, đồng thời là đĩa đơn có thứ hạng cao nhất của nữ ca sĩ kể từ đĩa đơn năm 2000 "Music". Ngoài ra, nó cũng giúp Madonna phá vỡ thành tích của Elvis Presley và trở thành Nghệ sĩ hát đơn có nhiều bản hit top 10 nhất trong lịch sử bảng xếp hạng, và là đĩa đơn nhạc số bán chạy nhất của cô tại đây với hơn ba triệu bản.

Video ca nhạc cho "4 Minutes" được đạo diễn bởi Jonas & François, trong đó Madonna và Timberlake cùng trình diễn bài hát và chạy trốn khỏi một màn hình đen đang cố gắng nuốt chửng mọi thứ xung quanh họ, xen kẽ với những hình ảnh hai ca sĩ nhảy múa trước một màn hình có thời gian đang thay đổi. Nó đã liên tục nhận được nhiều lượt yêu cầu phát sóng trên những kênh truyền hình âm nhạc như MTV và VH1, cũng như gặt hái một đề cử tại giải Video âm nhạc của MTV năm 2008 ở hạng mục Vũ đạo trong video xuất sắc nhất. Để quảng bá bài hát, Madonna đã trình diễn "4 Minutes" trong những buổi diễn tuyên truyền cho Hard Candy cũng như chuyến lưu diễn Sticky & Sweet Tour (2008-2009), trong đó Timberlake và Timbaland xuất hiện trên màn hình video và hát phần của mình. Kể từ khi phát hành, "4 Minutes" đã gặt hái nhiều giải thưởng và đề cử tại những lễ trao giải lớn, bao gồm hai đề cử giải Grammy cho Hợp tác giọng pop xuất sắc nhất và Thu âm phối lại xuất sắc nhất, Bán cổ điển tại lễ trao giải thường niên lần thứ 51. Ngoài ra, nó cũng được hát lại và sử dụng làm nhạc mẫu bởi một số nghệ sĩ, trong đó nổi bật nhất là phiên bản hát lại từ dàn diễn viên của Glee trong tập phim tôn vinh những tác phẩm của Madonna "The Power of Madonna" và đạt vị trí thứ 70 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100.

Danh sách bài hát

Đĩa CD tại Vương quốc Anh #1
"4 Minutes" (bản album) – 4:04
"4 Minutes" (Bob Sinclar Space Funk phối lại) – 5:39

Đĩa CD tại Vương quốc Anh #2 / CD maxi tại Úc và Đức
"4 Minutes" (bản album) – 4:04
"4 Minutes" (Bob Sinclar Space Funk phối lại) – 5:39
"4 Minutes" (Junkie XL phối lại) – 6:16Đĩa 12" tại Vương quốc Anh "4 Minutes" (chỉnh sửa) – 3:10
 "4 Minutes" (Bob Sinclar Space Funk chỉnh sửa) – 4:57
 "4 Minutes" (Junkie XL phối lại chỉnh sửa) – 4:39
 "4 Minutes" (Tracy Young House Radio) – 3:33Đĩa CD maxi tại Hoa Kỳ và châu Âu "4 Minutes" (Bob Sinclar Space Funk phối lại) – 5:39
 "4 Minutes" (Junkie XL phối lại) – 6:16
 "4 Minutes" (Tracy Young House phối) – 7:55
 "4 Minutes" (Peter Saves Paris phối lại) – 8:52
 "4 Minutes" (Rebirth phối lại) – 7:57
 "4 Minutes" (Junkie XL Dirty Dub) – 4:52Đĩa 12" tại Mỹ'''
 "4 Minutes" (Bob Sinclar Space Funk phối lại) – 5:39
 "4 Minutes" (Peter Saves Paris phối lại) – 8:52
 "4 Minutes" (Tracy Young House phối) – 7:55
 "4 Minutes" (Junkie XL Dirty Dub) – 4:52
 "4 Minutes" (bản album) – 4:04
 "4 Minutes" (Rebirth phối lại) – 7:57
 "4 Minutes" (Junkie XL phối lại) – 6:16

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng thập niên

Chứng nhận

Lịch sử phát hành

Xem thêm
Danh sách đĩa đơn quán quân thập niên 2000 (Liên hiệp Anh)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đĩa đơn năm 2008
Bài hát năm 2008
Bài hát của Madonna
Bài hát của Justin Timberlake
Bài hát của Timbaland
Bài hát nhạc dance-pop
Đĩa đơn quán quân Billboard Dance/Mix Show Airplay
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Đĩa đơn quán quân Canadian Hot 100
Đĩa đơn quán quân European Hot 100 Singles
Đĩa đơn quán quân tại Úc
Đĩa đơn quán quân tại Đan Mạch
Đĩa đơn quán quân tại Phần Lan
Đĩa đơn quán quân tại Đức
Đĩa đơn quán quân tại Ireland
Đĩa đơn quán quân tại Ý
Đĩa đơn quán quân Dutch Top 40
Đĩa đơn quán quân tại Na Uy
Đĩa đơn quán quân tại Rumani
Đĩa đơn quán quân tại Tây Ban Nha
Đĩa đơn quán quân tại Thổ Nhĩ Kỳ
Đĩa đơn quán quân tại Vương quốc Liên hiệp Anh
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart
Bài hát sản xuất bởi Timbaland
Đĩa đơn được chứng nhận đĩa vàng của Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Nhật Bản


title: 11730 Yanhua

text:
11730 Yanhua (1998 KO31) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 5 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 11730 Yanhua

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Yên Bái (thành phố)

text:
Yên Bái là thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Yên Bái, Việt Nam.

Địa lý
Thành phố Yên Bái nằm bên sông Hồng, cách Hà Nội 154 km về phía tây bắc. Thành phố có vị trí địa lý:
Phía đông và phía bắc giáp huyện Yên Bình
Phía tây giáp huyện Trấn Yên
Phía nam giáp huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ.

Thành phố rộng 106,83 km², dân số năm 2022 là 147.172 người, mật độ dân số đạt 1.378 người/km².

Dân cư của thành phố Yên Bái mang đặc trưng của cư dân thành thị vùng cao. Những năm đầu thế kỷ XX dân cư của thị xã Yên Bái thưa thớt. Người Kinh chiếm hầu như đa số, họ tập trung ở Bách Lẫm, Giới Phiên và thị xã Yên Bái với mật độ dân số là trên 10 người/km². Tuy nhiên, khi thực dân Pháp mở tuyến đường sắt Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai và do chính sách tiểu đồn điền nên các luồng cư dân theo đường sông Hồng lên ngày một gia tăng, vì vậy dân số ở thị xã được tăng khá nhanh. Họ từ mạn Phú Thọ, Nam Định, Hà Nam, Hà Đông, Thái Bình lên sinh sống tại các vùng Bách Lẫm, Nam Cường. Trong dòng người nhập cư này phải kể thêm một số người từ các tỉnh miền xuôi lên đây khai thác lâm sản, buôn bán rồi ở lại luôn.

Ở vị trí nằm trên các tuyến đường giao thông huyết mạch thủy, bộ nên thành phố Yên Bái trở thành một trong những đầu mối thông thương quan trọng giữa miền ngược và miền xuôi. Đạo Phật, đạo Thiên Chúa đã thâm nhập vào đây từ rất sớm chứng tỏ đây là một vùng đất mở để đón nhận những khả năng và tiềm thức mới để thúc đẩy sinh hoạt và đời sống cộng đồng.

Khí hậu

Hành chính
Thành phố Yên Bái có 15 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 9 phường: Đồng Tâm, Hồng Hà, Hợp Minh, Minh Tân, Nam Cường, Nguyễn Phúc, Nguyễn Thái Học, Yên Ninh, Yên Thịnh và 6 xã: Âu Lâu, Giới Phiên, Minh Bảo, Tân Thịnh, Tuy Lộc, Văn Phú.

Lịch sử
Thành phố Yên Bái trong suốt chiều dài lịch sử đã trải qua nhiều lần thay đổi về địa danh và địa giới hành chính. Thời các Vua Hùng, mảnh đất này nằm trong bộ Tân Hưng, thời phong kiến Bắc thuộc nằm trong vùng đất Tượng Quận, Giao Chỉ rồi Phong Châu. Đến thế kỷ XI (thời nhà Lý) thuộc Châu Đăng. Thế kỷ XV (đời Lê Thánh Tông) nằm trong lộ Quy Hoá thuộc tỉnh Hưng Hoá. Cuối thế kỷ XVI là một làng nhỏ bé trong tổng Bách Lẫm, phủ Quy Hoá thuộc tỉnh Hưng Hoá.

Ngày 15 tháng 4 năm 1888, thực dân Pháp phân chia các địa bàn từ Thanh Hóa trở ra Bắc thành 14 quân khu. Địa bàn thành phố Yên Bái ngày nay thuộc Quân khu Yên Bái.

Sau một thời gian, toàn quyền Đông Dương Jean-Marie de Lanessan đã ra Nghị định bãi bỏ các quân khu để thiết lập các đạo quan binh hoàn toàn nằm trong chế độ quân quản. Dưới đạo quan binh là các tiểu quân khu. Ngày 9 tháng 9 năm 1891, toàn quyền Đông Dương quy định đạo lỵ quan binh Yên Bái đặt tại xóm Đồng Thị, xóm Gò Cau tại làng Yên Bái, tổng Bách Lẫm huyện Trấn Yên. Đứng đầu đạo quan binh là một viên trung tá.

Ngày 11 tháng 4 năm 1900, toàn quyền Đông Dương ra Nghị định thành lập tỉnh Yên Bái, tỉnh lỵ được đặt tại làng Yên Bái thuộc tổng Bách Lẫm, huyện Trấn Yên. Thị xã Yên Bái được hình thành là trung tâm của tỉnh nằm ở chân đồn Cao - khu vực quân sự của thực dân Pháp (phường Nguyễn Phúc ngày nay) với diện tích chưa đầy 2 km². Năm 1905, một số làng thuộc tổng Bách Lẫm được đưa vào thị xã. Thị xã Yên Bái lúc đầu chỉ là một phố thuộc phủ Trấn Yên rồi dần dần hình thành 4 khu phố nhỏ là phố Hội Bình, Yên Lạc, Yên Hòa, Yên Thái (khu vực phường Hồng Hà ngày nay).

Tháng 7 năm 1954, hòa bình lập lại ở miền Bắc, thị xã Yên Bái được tái lập và mở rộng. Ngày 7 tháng 4 năm 1956 theo Nghị định số 72/TTg của Thủ tướng Chính phủ đã quyết định tái lập thị xã Yên Bái. Đồng thời, thôn Lò Vôi thuộc xã Minh Bảo và xóm nhà thờ thuộc xã Nam Cường, huyện Trấn Yên được sáp nhập vào thị xã Yên Bái.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, ba tỉnh Yên Bái, Nghĩa Lộ (trừ 2 huyện Bắc Yên và Phù Yên nhập vào tỉnh Sơn La) và Lào Cai hợp nhất thành tỉnh Hoàng Liên Sơn, thị xã Lào Cai ban đầu được chọn làm tỉnh lỵ tỉnh Hoàng Liên Sơn. Năm 1978, tỉnh lỵ Hoàng Liên Sơn chuyển về thị xã Yên Bái, bao gồm 4 phường: Hồng Hà, Minh Tân, Nguyễn Thái Học và Yên Thịnh.

Ngày 16 tháng 1 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 15-CP về việc phân vạch địa giới hành chính của một số xã thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn. Theo đó, sáp nhập các xã Tuy Lộc, Nam Cường, Tân Thịnh và Minh Bảo của huyện Trấn Yên vào thị xã Yên Bái.

Ngày 6 tháng 6 năm 1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 101-HĐBT về việc phân vạch địa giới hành chính một số phường thuộc thành phố Yên Bái. Theo đó:
Chia phường Hồng Hà thành 2 phường: Hồng Hà và Nguyễn Phúc
Chia phường Nguyễn Thái Học thành 2 phường: Nguyễn Thái Học và Yên Ninh
Chia phường Minh Tân thành 2 phường: Minh Tân và Đồng Tâm

Từ đó, thị xã Yên Bái có 7 phường và 4 xã trực thuộc.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tỉnh Yên Bái được tái lập, thị xã Yên Bái trở lại là tỉnh lỵ tỉnh Yên Bái.

Năm 2001, thị xã Yên Bái được công nhận là đô thị loại III.

Ngày 11 tháng 1 năm 2002, Thủ tướng Chính phủ ra Nghị định số 05/2002/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Yên Bái trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Yên Bái.

Ngày 4 tháng 8 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 87/2008/NĐ-CP sáp nhập 6 xã: Văn Phú, Văn Tiến, Hợp Minh, Giới Phiên, Phúc Lộc, Âu Lâu thuộc huyện Trấn Yên vào thành phố Yên Bái.

Ngày 12 tháng 12 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết 122/NQ-CP về việc thành lập 2 phường: Nam Cường và Hợp Minh trên cơ sở 2 xã có tên tương ứng.

Ngày 1 tháng 2 năm 2020, sáp nhập xã Phúc Lộc vào xã Giới Phiên và sáp nhập xã Văn Tiến vào xã Văn Phú.

Thành phố Yên Bái có 9 phường và 6 xã như hiện nay.

Ngày 12 tháng 9 năm 2023, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1039/QĐ-TTg công nhận thành phố Yên Bái là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Yên Bái.

Giao thông
Các tuyến đường chính của thành phố Yên Bái: Âu Cơ, Lê Trực, Trần Phú, Nguyễn Tất Thành, Đinh Tiên Hoàng, Nguyễn Văn Cừ, Điện Biên, Quang Trung, Yên Ninh, Lý Thường Kiệt, Cao Thắng, Lê Chân, Thành Công, Lê Hồng Phong, Hòa Bình, Đại lộ Nguyễn Thái Học, Hoàng Hoa Thám, Trần Hưng Đạo, Hòa Bình, Nguyễn Du, Ngô Minh Loan, Kim Đồng, Trương Quyền, Nguyễn Phúc.

Các cây cầu tại thành phố Yên Bái: cầu Văn Phú, cầu Bách Lẫm, cầu Yên Bái và cầu Tuần Quán.

Chú thích

Tham khảo

Đô thị Việt Nam loại II
Tỉnh lỵ Việt Nam


title: Lời nguyền Tippecanoe

text:
Lời nguyền Tippecanoe (tiếng Anh: Curse of Tippecanoe), hay còn gọi là Lời nguyền của Tecumseh (Tecumseh's curse) là cụm từ đôi khi được dùng để nói tới sự kiện: trong khoảng thời gian từ năm 1840 đến năm 1960, cứ tổng thống Mỹ nào trúng cử vào các năm tận cùng bằng số 0 (ví dụ 1880, 1900) đều qua đời khi đang tại nhiệm.

Lịch sử lời nguyền
Lời nguyền Tippecanoe lần đầu được đề cập tới trong cuốn sách của nhà xuất bản Ripley's Believe It or Not phát hành năm 1931. Nó đề cập tới việc kể từ cái chết của tổng thống William Henry Harrison (qua đời năm 1841 sau khi trúng cử năm 1840), cứ 20 năm lại có một tổng thống Mỹ chết khi đang tại nhiệm. Cái tên Tippecanoe xuất phát từ tên trận Tippecanoe (1811). Vào thời điểm đó, với tư cách thống đốc vùng Idiana, William Harrison đã mua chuộc những người da đỏ để họ nhượng lại đất cho Chính phủ Hoa Kỳ, đồng thời Harrison cũng đưa rượu whiskey vào cuộc sống của những người thổ dân gây ra nạn nghiện rượu và tội phạm cho cộng đồng này. Những hành động của chính quyền đã dẫn tới việc Tecumseh, thủ lĩnh của người Shawnee đứng lên đánh lại quân đội Hoa Kỳ. Năm 1811 Harrison đã đánh bại đội quân da đỏ của Tecumseh tại làng của ông. Có thể sau trận Tippecanoe, người anh em của Tecumseh là Tenskwatawa, được biết tới như là Nhà tiên tri của người Shawnee, đã đưa ra lời nguyền cho Harrison và các tổng thống Mỹ kế nhiệm.

Sau khi quyển sách Ripley's Believe It or Not xuất bản năm 1931, đã có hai tổng thống được bầu vào các năm tận cùng bằng số 0 tiếp theo đã đột ngột qua đời khi đang tại nhiệm, đó là Franklin D. Roosevelt (bầu năm 1940, chết vì xuất huyết não năm 1945) và John F. Kennedy (bầu năm 1960, bị ám sát năm 1963). Trong cuộc chạy đua vào Nhà Trắng năm 1980 (năm tận cùng bằng số 0 liền sau năm 1960), ứng cử viên Đảng Dân chủ Jimmy Carter khi được hỏi về lời nguyền thì đã thẳng thừng trả lời: "Thực ra tôi không hề lo lắng gì về vấn đề này. Nếu như điều đó xảy ra, thì tôi vẫn sẽ tiếp tục công việc của một vị tổng thống luôn hết mình vì người dân Mỹ và tôi sẽ tiếp tục như vậy cho đến hơi thở cuối cùng!". Người trúng cử tổng thống vào năm 1980 không phải là Carter nữa mà là Ronald Reagan, một đảng viên Đảng Cộng hoà. Tuy bị ám sát chỉ 69 ngày sau khi được bầu làm tổng thống nhưng Reagan đã hoàn toàn bình phục và đã hoàn thành trọn vẹn hai nhiệm kỳ tổng thống của mình (1981-1985 và 1985-1989) và ông ấy đã sống đến năm 93 tuổi (qua đời vào năm 2004), trở thành tổng thống Mỹ đầu tiên qua đời trong thế kỷ XXI và là người sống thọ nhất trong lịch sử. Chỉ vài ngày sau khi Ronald Reagan bị ám sát không thành, nhà báo Jack Anderson trong bài "Reagan and the Eerie Zero Factor" ("Reagan và nhân tố 0 kỳ quái") đã mô tả rằng vị tổng thống thứ 40 của nước Mỹ đã chứng minh được rằng lời nguyền Tippecanoe đã bị vô hiệu hóa hoàn toàn, hoặc là do "khả năng chống chịu lời nguyền" của ông ấy quá mạnh (he had nine lives). Sau khi hoàn thành nhiệm kỳ thứ hai vào năm 1989, Reagan trở thành tổng thống Mỹ đầu tiên sau 152 năm phục vụ đầy đủ hai nhiệm kỳ tổng thống và không hề qua đời khi đang tại nhiệm. Người được bầu vào năm tận cùng 0 tiếp theo (2000) là George W. Bush cũng hoàn thành trọn vẹn hai nhiệm kỳ của mình (2001-2005 và 2005-2009).

Danh sách các tổng thống liên quan

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Curse of Tecumseh on Snopes.com

Tippecanoe
Tippecanoe


title: Yokosuka K5Y

text:
Chiếc Yokosuka K5Y là một kiểu máy bay huấn luyện cánh kép trung cấp hai chỗ ngồi với hai tầng cánh không bằng nhau, được Hải quân Đế quốc Nhật Bản sử dụng trong Thế Chiến II, và được phe Đồng Minh đặt tên mã là Willow.

Thiết kế và phát triển
Kiểu máy bay này được dựa trên thiết kế của chiếc máy bay huấn luyện Yokosuka Loại 91, nhưng những vấn đề về ổn định khiến cho hãng Kawanishi phải thiết kế lại nó vào năm 1933. Nó được đưa ra hoạt động vào năm 1934 như là kiểu máy bay hoạt động trên đất liền K5Y1 với một bộ càng đáp cố định, và được tiếp tục sử dụng trong suốt cuộc chiến tranh. Những kiểu thủy phi cơ K5Y2 và K5Y3 cũng được chế tạo. Sau khi 60 chiếc đầu tiên được chế tạo bởi Kawanishi, việc chế tạo được tiếp tục bởi Watanabe (556 chiếc), Mitsubishi (60 chiếc), Hitachi (1.393 chiếc), Xưởng Kỹ thuật Không lực Hải quân thứ nhất (75 chiếc), Nakajima (24 chiếc), Nippon (2.733 chiếc), và Fuji (896 chiếc), nâng tổng số máy bay là 5.770 chiếc.

Lịch sử hoạt động
Do có nước sơn bên ngoài màu cam sáng (được áp dụng cho tất cả các kiểu máy bay huấn luyện quân sự Nhật Bản nhằm dễ nhận biết), nó được đặt tên lóng là "aka-tombo", hay "chuồn chuồn đỏ", theo tên một loại côn trùng phổ biến khắp nước Nhật.

Những chiếc máy bay này là lực lượng huấn luyện nòng cốt của Không lực Hải quân Đế quốc Nhật Bản; và vì là kiểu máy bay huấn luyện trung cấp, chúng có khả năng thực hiện các động tác thao diễn cần thiết.

Các phiên bản
 K5Y1: Máy bay huấn luyện trung cấp hai chỗ ngồi của Hải quân Đế quốc Nhật Bản.
 K5Y2: Phiên bản thủy phi cơ, trang bị động cơ Amakaze 11.
 K5Y3: Phiên bản thủy phi cơ, trang bị động cơ Amakaze 21 công suất 384 kW (515 mã lực).
 K5Y4: Phiên bản dự định, trang bị động cơ Amakaze 21A công suất 358 kW (480 mã lực).
 K5Y5: Phiên bản dự định, trang bị động cơ Amakaze 15 công suất 384 kW (515 mã lực).

Các nước sử dụng

Hải quân Đế quốc Nhật Bản

Đặc điểm kỹ thuật (K5Y1)

Đặc tính chung
 Đội bay: 02 người
 Chiều dài: 8,05 m (26 ft 5 in)
 Sải cánh: 11,0 m (36 ft 1 in)
 Chiều cao: 3,20 m (10 ft 6 in)
 Diện tích bề mặt cánh: 27,7 m² (298,2 ft²)
 Trọng lượng không tải: 1.000 kg (2.205 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 1.500 kg (3.307 lb)
 Động cơ: 1 x động cơ Hitachi Amakaze 11 9 xy lanh bố trí hình tròn làm mát bằng không khí, công suất 300 mã lực (225 kW)

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 212 km/h (132 mph)
 Tốc độ bay đường trường: 138 km/h (86 mph)
 Tầm bay tối đa: 1.020 km (635 mi)
 Trần bay: 5.700 m (18.700 ft)
 Tốc độ lên cao: 3,7 m/s (730 ft/min)

Vũ khí
 1 x súng máy Kiểu 89 7,7 mm (0,303 in) gắn cố định bắn hướng ra trước
 1 x súng máy Kiểu 92 7,7 mm (0,303 in) gắn xoay tròn
 cho đến 100 kg (220 lb) bom gắn trên đế ngoài

Tham khảo

 Mondey, David. The Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. ISBN 1-85152-966-7
 Tagaya, Osamu. Imperial Japanese Naval Aviator 1937-45. ISBN 978-1-84176-385-9
 http://www.combinedfleet.com/ijna/k5y.htm

Nội dung liên quan

Máy bay tương tự
 Arado Ar 66
 Avro 626
 Breda Ba.25

Trình tự thiết kế
K3M - K5Y - K11W

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay quân sự giữa hai cuộc chiến tranh thế giới
 Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Nhật Bản

K05Y, Yokosuka
K05Y, Yokosuka
K5Y
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: MRC Data

text:
MRC Data (trước đây là Nielsen SoundScan) là một hệ thống thu thập dữ liệu do Mike Fine và Mike Shalett sáng lập năm 1991. MRC Data theo dõi doanh số bán các sản phẩm âm nhạc và video nhạc tại Mỹ và Canada. Dữ liệu được thu thập và được công bố hàng tuần vào Chủ nhật (cho doanh số album) và thứ Hai (cho doanh số bài hát) đến các khách hàng của họ, bao gồm các hãng thu âm, tạp chí, công ty xuất bản, các nhà bán lẻ âm nhạc, đài truyền hình... MRC Data cũng cung cấp số liệu cho các bảng xếp hạng của tạp chí âm nhạc Billboard, và do vậy nó trở thành nguồn chính thức cho số lượng đĩa nhạc được tiêu thụ trong ngành công nghiệp âm nhạc Mỹ.

Nielsen SoundScan bắt đầu theo dõi doanh số cho Nielsen từ ngày 1 tháng 3 năm 1991. Ngày 25 tháng 5 năm 1991, bảng xếp hạng Billboard 200 với dữ liệu từ Nielsen SoundScan lần đầu tiên được phát hành và bảng xếp hạng Hot 100 tương ứng được phát hành ngày 30 tháng 11 năm 1991.

Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ cũng theo dõi doanh số đĩa để phục vụ cho việc cấp chứng nhận cho đĩa nhạc, tuy nhiên họ không dùng số liệu từ Nielsen SoundScan mà bằng hệ thống chứng nhận RIAA của riêng họ.

Xem thêm
 Chứng nhận doanh số đĩa thu âm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nielson Soundscan.

Công nghiệp âm nhạc Mỹ
Nghiên cứu thị trường
Phân phối (kinh doanh)


title: Drillia kophameli

text:
Drillia kophameli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Drillia


title: Paul Hermann Müller

text:
Paul Hermann Müller cũng gọi là Pauly Mueller (12.1.1899 – 12.10.1965) là nhà hóa học người Thụy Sĩ đã đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1948 cho việc phát hiện ra các chất có đặc tính diệt sâu bọ và sử dụng DDT (dichlorodiphenyltrichloroethane) trong việc kiểm soát các bệnh do vật chủ trung gian (vd. muỗi, chấy rận vv...) truyền sang như sốt rét và sốt vàng vào năm 1939.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Müller sinh tại Olten, Solothurn và lớn lên ở Lenzburg, một làng tại Aargau. Ông đậu bằng tiến sĩ năm 1925 và làm việc cho J. R. Geigy AG ở Basel nơi ông thực hiện các khám phá trên vào mùa thu năm 1939. Bằng sáng chế DDT của ông được đăng ký ở Thụy Sĩ năm 1940, ở Hoa Kỳ năm 1943 và tại Úc năm 1943.

Ông là người đầu tiên không thuộc giới các nhà sinh học hay y học được thưởng giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1948.

Müller từ trần tại Basel ngày 12.10.1965.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nobelprize.org, Giải Nobel Sinh lý và Y khoa 1948

Sinh năm 1899
Mất năm 1965
Nhà khoa học Thụy Sĩ
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Nhà hóa học
Người Thụy Sĩ đoạt giải Nobel
Nhà hóa học Thụy Sĩ


title: Phước Tân, Bác Ái

text:
Phước Tân là một xã thuộc huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam.

Địa lý
Xã Phước Tân nằm ở phía tây huyện Bác Ái, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Phước Tiến
Phía tây giáp xã Phước Hòa
Phía nam giáp xã Phước Tiến và huyện Ninh Sơn
Phía bắc giáp xã Phước Bình và tỉnh Khánh Hòa.

Xã có diện tích 65,35 km², dân số năm 2019 là 2.889 người, mật độ dân số đạt 44 người/km².

Lịch sử
Trước đây, Phước Tân là một xã thuộc huyện Ninh Sơn.

Ngày 28 tháng 11 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 140-HĐBT. Theo đó, sáp nhập hai xã Phước Tân và Phước Tiến thành xã Trà Co.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 104/CP. Theo đó, chia lại xã Trà Co thành hai xã Phước Tân và Phước Tiến.

Ngày 6 tháng 11 năm 2000, huyện Ninh Sơn được chia thành hai huyện Ninh Sơn và Bác Ái, xã Phước Tân chuyển sang trực thuộc huyện Bác Ái như hiện nay.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Geranomyia platensis

text:
Geranomyia platensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Platycythara

text:
Platycythara là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Các loài
Các loài thuộc chi Platycythara bao gồm:

 Platycythara curta (Dall, 1919)
 Platycythara elata (Dall, 1889)
 Platycythara electra (Dall, 1919)

Chú thích

Tham khảo

Mangeliidae


title: Austrolimnophila proximata

text:
Austrolimnophila proximata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Myconita

text:
Myconita là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Chú thích

Tham khảo

Gelechiidae


title: Mysoria

text:
Mysoria là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Pyrrhopygini


title: Fautrix

text:
Fautrix là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Calliostomatidae.

Các loài
Các loài trong chi Fautrix gồm có:

 Fautrix aquilonia Marshall, 1995
 Fautrix candida Marshall, 1995

Chú thích

Tham khảo

Calliostomatidae


title: Anodonthyla rouxae

text:
Anodonthyla rouxae là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Nó là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Tham khảo

 Nussbaum, R. & Raxworthy, C. 2004. Anodonthyla rouxae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Anodonthyla
Động vật lưỡng cư Madagascar
Động vật được mô tả năm 1974
Động vật đặc hữu Madagascar


title: Đập Pak Mun

text:
Đập Pak Mun toạ lạc cách nơi hợp lưu giữa hai con sông  Mun và Mekong tại tỉnh Ubon Ratchathani, Thái Lan 5,5 km. Đập này được Cục Phát điện Thái Lan (EGAT) xây dựng với sự hỗ trợ của Ngân hàng Thế giới với tổng kinh phí 240 triệu USD và hoàn thành vào năm 1994. Dự án này đã bị chỉ trích do tác động tiêu cực đến thủy sản trên sông Mun, đền bù không thỏa đáng cho dân làng khu vực di dời giải toả và thất bại trong việc phát đúng công suất điện đã dự tính.

Tác động lập tức của con đập này là sự ngập lụt của 117 km² đất và di dời khoảng 3000 gia đình. Khoảng 25000 dân ở đây đã bị ảnh hưởng của con đập này. Nhiều vụ phản đối đã diễn ra bên ngoài toà nhà chính phủ ở thủ đô Bangkok.

EGAT đã trả 44,24 triệu USD để đền bù tái định cư, cộng thêm 15,8 triệu USD cho thiệt hại về thủy sản.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 World Commission on Dams report

Isan
Tỉnh Ubon Ratchathani
Đập ở Thái Lan
Nhà máy thủy điện Thái Lan


title: Mesamphiagrion laterale

text:
Mesamphiagrion laterale là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Mesamphiagrion laterale được Selys miêu tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Mesamphiagrion


title: Senecio iscoensis

text:
Senecio iscoensis hay Aetheolaena senecioidesis là một loài Senecio ở Asteraceae tìm thấy ở khu vực nhiệt đới và cận nhiệt khô cằn cây bụi ở Ecuador. Loài này đang bị đe dọa mất môi trường sống.

Phân bố

Neotropic:
Tây Nam châu Mỹ: Ecuador (Pichincha, Imbabura, Cotopaxi, Cañar)

Chú thích

Đọc thêm

I|iscoensis


title: Prionispa cuneata

text:
Prionispa cuneata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Prionispa


title: Polypedates mutus

text:
Polypedates mutus là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng được tìm thấy ở Trung Quốc, Myanmar, Việt Nam, có thể ở cả Lào và Thái Lan.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, ao, và đất có tưới tiêu. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật lưỡng cư Việt Nam
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật lưỡng cư Lào
Động vật lưỡng cư Myanmar
Động vật lưỡng cư Thái Lan


title: Canthyporus nebulosus

text:
Canthyporus nebulosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Omer-Cooper miêu tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Canthyporus


title: Göllheim

text:
Göllheim là một đô thị thuộc Donnersbergkreis, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Gönnheim có diện tích 18,02 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 3750 người. Đô thị này toạ lạc về phía bắc của rừng Palatinate, cự ly khoảng 25 km về phía tây Worms.

Göllheim là thủ phủ của Verbandsgemeinde ("đô thị tập thể") Göllheim.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Donnersberg


title: Karlsøy

text:
Karlsøy (tiếng Bắc Sami: Gálssa suohkan) là một đô thị ở hạt Troms, Na Uy. Trung tâm hành chính của đô thị này là làng Hansnes. Karlsøy cũng là tên của một ngôi làng trên đảo Karlsøya đô thị Karlsøy. Làng Karlsøy có dân (2001) là 70. [2]

Karlsøy được thành lập như khu đô thị ngày 1 tháng 1 năm 1838 (xem formannskapsdistrikt). Vào ngày 01 tháng 1 năm 1867, các huyện Ullsfjord (dân số: 862) được chuyển từ Karlsøy cho đô thị lân cận của Lyngen. Ngày 01 Tháng 9 1886, Helgøy đã được tách từ Karlsøy để trở thành một đô thị của riêng nó. Việc chia tách này khiến Karlsøy còn dân số 1.334 cư dân. Sau đó, ngày 1 tháng 1 năm 1964, đô thị Helgøy được sáp nhập trở lại vào các đô thị của Karlsøy.

Tham khảo

Đô thị của Troms


title: Cryptalaus gibboni

text:
Cryptalaus gibboni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Newman miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Cryptalaus


title: Milower Land

text:
Milower Land là một đô thị thuộc huyện Havelland, bang Brandenburg, Đức.

Tham khảo


title: Leptocerus mahadbhuta

text:
Leptocerus mahadbhuta là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Leptocerus


title: Nguyên lý thứ không của nhiệt động lực học

text:
Định luật không nhiệt động lực học là phát biểu về hiện tượng các vật thể khi tiếp xúc tiến tới trạng thái cân bằng nhiệt và là cơ sở để định nghĩa khái niệm nhiệt độ. Có khá nhiều cách phát biểu tương đương cho định luật này. Một trong các cách là:

Nếu hai hệ thống nhiệt động lực học đang nằm trong trạng thái cân bằng nhiệt với hệ thống thứ ba, thì chúng đều đang ở trạng thái cân bằng nhiệt với nhau.

Như vậy nếu cân bằng nhiệt là một quan hệ toán học thì đây là một quan hệ tương đương.

Nhiệt độ được định nghĩa dựa trên quan hệ này, và phát biểu trên có thể biểu diễn là: nếu Ta=Tb và Tb=Tc thì Ta=Tc (Ta, Tb, Tc là nhiệt độ ba vật a, b và c; trong đó a và c đang cân bằng nhiệt với b'').

Xem thêm
Nguyên lý thứ nhất của nhiệt động lực học
Nguyên lý thứ hai của nhiệt động lực học
Nguyên lý thứ ba của nhiệt động lực học

Tham khảo

Nhiệt động lực học


title: Molophilus multisetosus

text:
Molophilus multisetosus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 5803 Ötzi

text:
5803 Ötzi là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1568.1815271 ngày (4.29 năm).

Nó được phát hiện ngày 21 tháng 7 năm 1984.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1984


title: Acanthoscelides prosopoides

text:
Acanthoscelides prosopoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Schaeffer miêu tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Cardioglossa escalerae

text:
Cardioglossa escalerae là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Loài này có ở Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Guinea Xích Đạo, có thể cả Cộng hòa Congo, và có thể cả Gabon.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 Amiet, J.-L. & Schiøtz, A. 2004. Cardioglossa escalerae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Cardioglossa


title: Tipula pellucida

text:
Tipula pellucida là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Conoderus probus

text:
Conoderus probus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1881.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Hylaeus punctus

text:
Hylaeus punctus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Förster mô tả khoa học năm 1871.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1871


title: Miyakonojō, Miyazaki

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Miyazaki, Nhật Bản.

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Official website

Thành phố tỉnh Miyazaki


title: Metalimnobia sparsisetosa

text:
Metalimnobia sparsisetosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Metalimnobia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Bijeypur

text:
Bijeypur là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Sheopur thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bijeypur có dân số 14.555 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Bijeypur có tỷ lệ 56% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 67%, và tỷ lệ cho phái nữ là 43%. Tại Bijeypur, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Sant Mateu de Bages

text:
San Mateo de Bages (Sant Mateu de Bages) là một đô thị trong comarca Bages, tỉnh Barcelona, Catalonia, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Información de la Generalitat de Catalunya

Đô thị ở Bages
Đô thị ở Barcelona


Giải Tinh thần độc lập cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất là một trong các giải Tinh thần độc lập dành cho nam diễn viên đóng vai chính trong một phim độc lập, được bầu chọn là xuất sắc nhất. Giải này được lập từ năm 1985.

Các người đoạt giải & được đề cử

Thập niên 1980
1985: M. Emmet Walsh - Blood Simple
Rubén Blades - Crossover Dreams
Tom Bower - Wildrose
Treat Williams - Smooth Talk1986: James Woods - Salvador
Roberto Benigni - Down by Law
Willem Dafoe - Platoon
Dennis Hopper - Blue Velvet
Victor Love - Native Son
1987: Dennis Quaid - The Big Easy
Spalding Gray - Swimming to Cambodia
Terry O'Quinn - The Stepfather
Mickey Rourke - Barfly
James Woods - Best Seller1988: Edward James Olmos - Stand and Deliver
Eric Bogosian - Talk Radio
Harvey Fierstein - Torch Song Trilogy
Chris Mulkey - Patti Rocks
James Woods - The Boost
1989: Matt Dillon - Drugstore Cowboy
Nicolas Cage - Vampire's Kiss
Charles Lane - Sidewalk Stories
Randy Quaid - Parents
James Spader - Sex, Lies, and Videotape

 Thập niên 1990 1990: Danny Glover - To Sleep with Anger
Martin Priest - The Plot Against Harry
Christopher Reid - House Party
Michael Rooker - Henry: Portrait of a Serial Killer
Christian Slater - Pump Up the Volume
1991: River Phoenix - My Own Private Idaho
Doug E. Doug - Hangin' with the Homeboys
Robert Duvall - Rambling Rose
Gary Oldman - Rosencrantz & Guildenstern Are Dead
William Russ - Pastime1992: Harvey Keitel - Bad Lieutenant
Craig Chester - Swoon
Laurence Fishburne - Deep Cover
Peter Greene - Laws of Gravity
Michael Rapaport - Zebrahead
1993: Jeff Bridges - American Heart
Mitchell Lichtenstein - Hsi yen (The Wedding Banquet)
Matthew Modine - Equinox
Vincent D'Onofrio - Household Saints
Tyrin Turner - Menace II Society1994: Samuel L. Jackson - Pulp Fiction
Sihung Lung - Yin shi nan nu (Eat Drink Man Woman)
William H. Macy - Oleanna
Campbell Scott - Mrs. Parker and the Vicious Circle
Jon Seda - I Like It Like That
1995: Sean Penn - Dead Man Walking
Nicolas Cage - Leaving Las Vegas
Tim Roth - Little Odessa
Jimmy Smits - My Family
Kevin Spacey - Swimming with Sharks1996: William H. Macy - Fargo
Chris Cooper - Lone Star
Chris Penn - The Funeral
Tony Shalhoub - Big Night
Stanley Tucci - Big Night
1997: Robert Duvall - The Apostle
Peter Fonda - Ulee's Gold
Philip Baker Hall - Sydney
Christopher Guest - Waiting for Guffman
John Turturro - Box of Moon Light1998: Ian McKellen - Gods and Monsters
Dylan Baker - Happiness
Nick Nolte - Affliction
Sean Penn - Hurlyburly
Courtney B. Vance - Blind Faith
1999: Richard Farnsworth - The Straight Story
John Cusack - Being John Malkovich
Terence Stamp - The Limey
David Strathairn - Limbo
Noble Willingham - The Corndog Man

 Thập niên 2000 2000: Javier Bardem - Before Night Falls
Adrien Brody - Restaurant
Billy Crudup - Jesus' Son
Hill Harper - The Visit
Mark Ruffalo - You Can Count on Me
2001: Tom Wilkinson - In the Bedroom
Brian Cox - L.I.E.
Ryan Gosling - The Believer
Jake Gyllenhaal - Donnie Darko
John Cameron Mitchell - Hedwig and the Angry Inch2002: Derek Luke - Antwone Fisher
Graham Greene - Skins
Danny Huston - Ivansxtc
Jeremy Renner - Dahmer
Campbell Scott - Roger Dodger
2003: Bill Murray - Lost in Translation
Peter Dinklage - The Station Agent
Paul Giamatti - American Splendor
Ben Kingsley - House of Sand and Fog
Lee Pace - Soldier's Girl2004: Paul Giamatti - Sideways
Kevin Bacon - The Woodsman
Jeff Bridges - The Door in the Floor
Jamie Foxx - Redemption: The Stan Tookie Williams Story
Liam Neeson - Kinsey
2005: Philip Seymour Hoffman - Capote
Jeff Daniels - The Squid and the Whale
Terrence Howard - Hustle & Flow
Heath Ledger - Brokeback Mountain
David Strathairn - Good Night, and Good Luck.2006: Ryan Gosling - Half Nelson
Aaron Eckhart - Thank You for Smoking
Edward Norton - The Painted Veil
Ahmad Razvi - Man Push Cart
Forest Whitaker - American Gun
2007: Philip Seymour Hoffman - The Savages
Pedro Castaneda - August Evening
Don Cheadle - Talk to Me
Frank Langella - Starting Out in the Evening
Tony Leung - Lust, Caution (Se, jie)2008: Mickey Rourke - The Wrestler
Javier Bardem - Vicky Cristina Barcelona
Richard Jenkins - The Visitor
Sean Penn - Milk
Jeremy Renner - The Hurt Locker

Tham khảo

Giải Tinh thần độc lập


title: Caudeval

text:
Caudeval là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài

Caudeval


title: Clisson

text:
Clisson (), là một xã ở tỉnh Loire-Atlantique phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 27 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE, xã có dân số 5939 người.

Tham khảo

Château de Clisson
Église Notre Dame de Clisson

Xã của Loire-Atlantique


title: Poloni-210

text:
Poloni-210 là một đồng vị của nguyên tố Poloni, được khám phá đầu tiên bởi khoa học gia Marie Curie vào cuối thế kỷ 19. Poloni-210 là một chất cực độc, chỉ cần một lượng rất nhỏ cũng đủ để gây chết người. Poloni-210 gây chết người bởi nó phóng ra hạt alpha với năng lượng đủ để làm hỏng cỗ máy gen tế bào. Nó không được dùng cho phóng xạ y học như các đồng vị caesi-137 hoặc cobalt-60.

Tác động sinh học - Độc tính

Ngộ Độc Poloni-210
Nạn nhân đầu tiên của chất phóng xạ Poloni chính là con gái của Bà tên Irène Joliot-Curie, kết quả của một vụ nổ trong phòng thí nghiệm. Cô Irene đã chết 10 năm sau khi tại nạn xảy ra do chứng ung thư bạch cầu. Hiện tại, mức sản xuất Poloni trên thế giới chỉ vào khoảng 100 gram  với mục đích ứng dụng vào việc khử bụi trong các kính hiển vi điện tử và trong các cân tiểu li siêu chính xác.

Đứng về phương diện độc tố học, chất phóng xạ tạo ra những nguyên tử (atom) có khả năng ức chế tế bào của cơ thể con người, điện hoá các tế bào trên và sau cùng tiêu huỷ chúng. Đối với việc tiếp nhiễm do phóng xạ thiên nhiên ở nồng độ thấp, các tế bào bị điện hoá dược cơ thể tái tạo lại sau đó, do đó nguy cơ bị ngộ độc không xảy ra.

Tuy nhiên, khi cơ thể tiếp nhiễm một số lượng lớn phóng xạ như trường hợp của Litvinenko, cơ thể không thể tự hàn gắn và trấn áp cùng thay thế các tế bào đã bị huỷ diệt, từ đó nguy cơ tử vong rất cao. Các loại tế bào trong cơ thể bị ảnh hưởng trực tiếp và bị nhiễm độc là bạch huyết cầu (white blood cell) và tế bào sinh sản hồng huyết cầu và bạch huyết cầu.

Sự thiếu hụt tế bào trong cơ thể là chỉ dấu đầu tiên của sự ngộ độc phóng xạ; sau đó, tế bào ruột non bị xâm nhập tạo ra sự nôn mửa kéo theo cơ thể bắt đầu bị mất nước.

Thời gian tiếp theo, tuỳ theo cường độ bị tiếp nhiễm và thể loại phóng xạ (có thời gian bán huỷ khác nhau), phóng xạ bắt đầu tàn phá các mô cứng và mềm (hard and soft tissue) qua các chứng sau đây như:

• Nhức đầu,

•  Hơi thở dồn dập,

• Tim đập nhanh,

• Ho khan (không có đàm),

• Lồng ngực bị đau từng cơn,

• Da bắt đầu chuyển sang màu sậm,

• Phần dưới da và bất cứ nơi nào trong cơ thể đều xuất hiện những hạt máu nhỏ do các tĩnh mạch bị vỡ ra,

• Và chứng thiếu máu trầm trọng xuất hiện.

Trầm trọng hơn nữa, nếu bị tiếp nhiễm nặng khoảng 10 Gray (Gy- đơn vị phóng xạ), nạn nhân có thể mất mạng trong vòng hai đến bốn tuần lễ. Cường độ của mức phóng xạ tiếp nhiễm cho phép chúng ta có thể ước tính được mức nguy hại đến nạn nhân như sau:

• Nếu cơ thể bị tiếp nhiễm 100 Roentgen, các chứng bệnh do phóng xạ bắt đầu xuất hiện;

• Nếu cơ thể bị tiếp nhiễm khoảng 400 Roentgen, nửa phần cơ thể có thể bị liệt;

• Nếu cơ thể bị tiếp nhiễm khoảng 100.000 Roentgen, nạn nhân bị hôn mê tức khắc và chết trong vòng một tiếng đồng hồ.

(Đơn vị đo lường phóng xạ gồm: - Roentgen: lượng phóng xạ phóng thích do tia gamma trong 1cm3 không khí, ký hiệu là R; - Rad: lượng phóng xạ hấp thụ qua tiếp nhiễm. Đơn vị này dùng để ước tính lượng phóng xạ có trong cơ thể; - Gray: Ký hiệu là Gy, là đơn vị chuẩn quốc tế (SI) tương đương với 100 Rad.)

Cơ Chế Của Sự Ngộ Độc Poloni-210
Qua trường hợp của Litvinenko, ảnh hưởng sinh hoá học lên cơ thể của các đồng vị phóng xạ được soi rọi rõ ràng hơn vì trước đây, những việc tiếp nhiễm (nhiễm độc) cấp tính với liều lượng cao chỉ được diễn đạt qua tính toán và ước tính mà thôi.

Nguyên tố có chứa phóng xạ Poloni-210 là hoá chất đã từng được dùng để chế bom nguyên tử qua tính tách rời (fission) các tia alpha. Những tia này có chu kì bán huỷ (half life) là 138 ngày. Nguyên tố Poloni-210 sau khi tách rời tất cả tia alpha, sẽ biến thành nguyên tố chì bền vững (Lead-206) và nhân Helium cùng phóng thích ra 5,3 MeV năng lượng.
Tia alpha rất dễ dàng bị ngăn chặn bởi một mảnh giấy mỏng, do đó Poloni-210 chỉ độc hại một khi đã xâm nhập vào bên trong cơ thể qua đường khí quản hoặc thực quản mà thôi.
Nếu Litvinenko uống vào 1 ug Po-210 dưới dạng muối citrate hay chloride (đã được các nhà khoa học phỏng đoán), thì có khoảng 3.1015 (3 ngàn ức) đồng vị phóng xạ đã vào cơ thể ông ta, một lượng đồng vị đủ để cho hàng trăm đồng vị kết hợp với mỗi tế bào của cơ thể. Ở mỗi điểm đến của tia alpha, chúng để lại một số năng lượng lớn trong một vùng nhỏ của tế bào, căn cứ vào kết quả nghiên cứu của Giáo sư Roger Howell thuộc Đại học Y khoa. Mỗi tia alpha sẽ ngăn cách tế bào tạo thành một chuỗi gốc (radical) lần lần thiêu huỷ protein của cơ thể cũng như gây thương tổn đến các chuỗi DNA.

Litvinenko qua đời sau 22 ngày bị đầu độc, theo Tiến sĩ Wiley Jr. thuộc Radiation Emergency Assistance Center, Tennessee, có lẽ đến từ nguyên do là các tia alpha đã phá huỷ các tế bào gốc (stem) trong tuỷ bộ (bone marrow). Hiện tượng này làm mất sự cân bằng của số lượng hồng huyết cầu và ảnh hưởng đến các tế bào trong hệ miễn nhiễm của cơ thể.

Phương Pháp Chữa Trị
Trong giai đoạn đầu sau khi bị nhiễm độc, thuốc ngăn chặn ói mửa và các loại thuốc chống đau nhức có thể được sử dụng để chống lại các dấu hiệu ban đầu qua ảnh hưởng của phóng xạ. Còn các ảnh hưởng tiếp theo, cần phải có thuốc kháng sinh mạnh trong việc trị liệu. Và nạn nhân cần phải được truyền máu để chống lại bệnh thiếu máu (anemia).

Thông thường trong những tai nạn về phóng xạ, như trường hợp ở Liên bang Nga cách đây hơn 20 năm, ảnh hưởng của phóng xạ vẫn còn tiếp tục, và các chứng bệnh kể trên vẫn còn hiện diện. Các cơ quan trong cơ thể bị ảnh hưởng dài hạn như các tuyến nội tiết (endocrine) và tuyến hormone bài tiết (hormone secreting).

Tại Chernobyl, số lượng nạn nhân bị ung thư tuyến giáp trạng (thyroid) ở Belarus, quốc gia bị ảnh hưởng nặng nhất, tăng gấp 100 gần 20 năm sau khi tai nạn xảy ra.

Về các bệnh liên quan đến thần kinh, theo kết quả UNICEF công bố là bệnh rối loạn (disorder) về xương, bắp thịt tăng 43%, về mắt tăng 62%. Đặc biệt trong trường hợp tai nạn Chernobyl, Tiến sĩ George Vargo, thuộc Chương trình An toàn Hạch nhân Quốc tế (INSP) thuộc Liên Hợp Quốc đã ra một khuyến cáo là hiện tượng suy dinh dưỡng và việc không đủ phương tiện y khoa để chữa trị như trường hợp ở Belarus cũng có thể là nguyên nhân của sự gia tăng số lượng nạn nhân, ngoài ảnh hưởng chính là do tiếp nhiễm phóng xạ.

Riêng về ảnh hưởng đến các thế hệ về sau, hiện tại, các khoa học gia vẫn còn đang tranh cãi về ảnh hưởng của phóng xạ lên hệ thống di truyền vì DNA của người bị tiếp nhiễm bị biến thể và chuyển qua các thế hệ tiếp nối. Điều này đã được chứng nghiệm qua trường hợp, nhưng vẫn chưa có báo cáo khoa học nào về vấn đề này đối với nạn nhân ở  và  trong thời thế chiến thứ 2.Và chưa có ai đã khỏi vì loại thuốc độc này

Tham khảo

Đồng vị
Polonium
Chất phóng xạ


title: Rana sierramadrensis

text:
Rana sierramadrensis là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của México nơi được gọi là rana de Sierra Madre Occidental

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ôn hòa và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Flores-Villela, O. & Canseco-Márquez, L. 2004. Rana sierramadrensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2007.
  (1984): Phylogeny and taxonomy of the Rana palmipes species group (Salientia: Ranidae). Herpetological Monographs 2: 1-26.
  (2005): Phylogeny of the New World true frogs (Rana). Mol. Phylogenet. Evol. 34(2): 299–314.  PDF fulltext .
  (2007) Constraints in naming parts of the Tree of Life. Mol. Phylogenet. Evol. 42: 331–338.

Rana
Động vật lưỡng cư México
Động vật đặc hữu México


title: Rhypholophus bifurcatus

text:
Rhypholophus bifurcatus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Rhypholophus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Mortefontaine, Aisne

text:
Mortefontaine là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Sarcolaena multiflora

text:
Sarcolaena multiflora là một loài thực vật thuộc họ Sarcolaenaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng bờ biển cát. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Ludovic, R. 2004. Sarcolaena multiflora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Madagascar
Multiflora


title: Tudela, Cebu

text:
Tudela là một đô thị ở tỉnh Cebu, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 11.266 người.

Tudela có cự ly 8 km so với thị xã Poro. Cùng với the town of Poro, Tudela nằm trên đảo Poro. Công giáo Rôma là tôn giáo chính ở đô thị này. Dân cư ở đây sử dụng tiếng Cebuano.

Các đơn vị dân cư
Tudela được chia thành 11 khu dân cư (khu phố) (barangay).

 Buenavista
 Calmante
 Daan Secante
 General
 McArthur
 Northern Poblacion
 Puertobello
 Santander
 Secante Bag-o
 Southern Poblacion
 Villahermosa

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin

Đô thị của Cebu


title: Kaunas

text:
Kaunas () là thành phố ở miền trung Litva, là một thành phố cảng ở nơi hợp lưu của sông Neman (Nemunas) và sông Neris (Viliya). Dân số thành phố này năm 2007 là 358.107 người, là thành phố lớn thứ hai Litva. Kaunas có trường đại học nông nghiệp, đại học bách khoa và nhiều viện bảo tàng. Các công trình nổi bật có: lâu đài thế kỷ 14, nhà thờ thế kỷ 15 và tu viện thế kỷ 17.

Có lẽ được thành lập vào năm 1000 và đã được xây thành vào thế kỷ 13-14 để chống lại các cuộc tấn công của kỵ binh Teuton. Thành phố này bị Ba Lan chiếm giữ vào thế kỷ 16 và bị Nga chiếm giữ năm 1795. Từ năm 1920 đến năm 1940, thành phố này là thủ đô của Litva độc lập. Trong thời kỳ thế chiến II (1939-1945), Kaunas bị nhập vào lãnh thổ Liên Xô nhưng sau đó bị quân Đức chiếm giữa từ năm 1941-1944. Trong thời kỳ chiếm đóng này, quân Đức đã tiêu diệt rất nhiều cư dân thành phố. Kaunas thuộc về Cộng hòa XHCH Litva từ năm 1944 đến 1991, khi thành phố này đã thuộc về Litva độc lập.
Thành phố có sân bay Kaunas.

Khí hậu
Kaunas có khí hậu lục địa ẩm (phân loại khí hậu Köppen Dfb) với nhiệt độ trung bình hàng năm là khoảng 7 °C (45 °F).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Kaunas, Litva trên JewishGen

Kaunas
Thành phố của Litva
Cố đô


title: Megapenthes perditus

text:
Megapenthes perditus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Bulbophyllum stipitatibulbum

text:
Bulbophyllum stipitatibulbum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

stipitatibulbum]]

S


title: Chủ nghĩa Stalin

text:
Chủ nghĩa Stalin là từ dùng để nói tới các lý thuyết và thực hành của Stalin trong thời kỳ lãnh đạo của Josef Stalin (1927–1953) ở Liên Xô và ở Đệ Tam Quốc tế. Một trong những đặc trưng là nhà nước chi phối toàn diện mọi mặt và huy động tối đa nguồn lực xã hội cho những mục tiêu chung.

Sau khi Stalin bị chỉ trích tại đại hội đảng Cộng sản Liên Xô lần thứ XX năm 1956, có một chiến dịch phi Stalin hóa nhằm bãi bỏ các chính sách và lý luận của Stalin tại Liên Xô tuy nhiên từ 1964 dưới thời Leonid Ilyich Brezhnev nó đã bị hủy bỏ một phần.

Những hình thức thi hành quyền lực chính trị toàn diện của Nhà nước như ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (chủ nghĩa Mao) hay ở Bắc Triều Tiên (Tư tưởng Chủ thể) thường được coi là có một phần ảnh hưởng từ chủ nghĩa Stalin.

Thời kỳ Joseph Stalin

Stalin cho rằng sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa cộng sản càng thắng lợi thì các mâu thuẫn trong lòng nó giữa giai cấp vô sản và tàn tích của giai cấp tư sản càng gia tăng, do đó càng cần phải đẩy mạnh đấu tranh giai cấp để tiêu diệt sạch các tàn tích đó. Đây là luận điểm tạo cơ sở lý luận để Stalin tiến hành các cuộc thanh lọc trong nội bộ đảng, nhà nước và xã hội để loại bỏ bất cứ một hành vi hoặc ý định nào được xem là suy đồi, phản cách mạng. Mặt tích cực của lý luận này nào nó giúp duy trì kỷ luật xã hội và sự liêm chính của cán bộ Nhà nước ở mức khá cao, nạn lợi dụng chức quyền để tham nhũng dưới thời Stalin là rất ít, nhưng mặt tiêu cực là trong nhiều trường hợp sự thanh lọc đã đi quá mức khi áp dụng vào thực tế, gây ra thiệt hại cho hệ thống chính trị và xã hội. Trong suốt nửa thập niên cuối của 1920, Joseph Stalin đã dùng công cụ này để giành được quyền lực tuyệt đối chống lại những thành phần đối lập với ông trong đảng Cộng sản Liên Xô. Những người bị loại bỏ đầu tiên là những người trong bộ chính trị Leon Trotsky, Grigori Zinoviev, và Lev Kamenev đã bị đuổi ra khỏi đảng cuối năm 1927. Stalin sau đó quay lại chống cả Nikolai Bukharin, người đã ủng hộ ông giành quyền lực, bởi vì ông này đã chống đối chính sách áp buộc tập thể hóa nông nghiệp và kỹ nghệ hóa nhanh chóng mà người nông dân phải trả giá đắt.

Stalin đã loại trừ tất cả những đối thủ chính trị vào cuối năm 1934 và trở thành một lãnh tụ tuyệt đối trong đảng và chính quyền. Tuy nhiên ông ta tiếp tục thanh lọc mọi tầng lớp trong đảng và trong cả nước. Trong suốt thời kỳ này, diễn ra những vụ án trình diễn đối với những đối thủ trước đó trong đảng 1936-1938 mà cao điểm là giữa 1937 và 1938, hàng triệu công dân Liên Xô đã bị đưa đến các trại tù lao động. Theo ủy ban Shatunovskaja, điều tra theo ủy quyền của Nikita Khrushchyov, từ 1/1/1935 cho tới tháng 7/1940 Bộ Dân ủy Nội vụ (NKVD) đã cho bắt hoặc thẩm vấn 19.840.000 công dân Xô Viết; 7 triệu trong số đó đã bị đưa tới các trại lao động hoặc nhà tù với những tội danh khác nhau.

Về mặt kinh tế, trái ngược với chính sách kinh tế mới của Lenin, chủ nghĩa Stalin đặc trưng bằng sự xóa bỏ hẳn nền kinh tế thị trường, đưa nền kinh tế sang một mô hình tập trung cao độ, mọi phương tiện sản xuất đều nằm trong tay nhà nước thông qua chỉ hai hình thức "sở hữu toàn dân" và "sở hữu tập thể". Toàn bộ nền kinh tế được điều hành theo mệnh lệnh từ trên xuống dưới nhất nhất theo "kinh tế kế hoạch hoá" kế hoạch sản xuất là pháp lệnh rất nghiêm ngặt. Liên Xô liên tiếp tiến hành các kế hoạch 5 năm, kế hoạch 7 năm để thực hiện "công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa" trong công nghiệp và "tập thể hóa nông nghiệp". Bằng những kế hoạch kinh tế ngắn hạn 5-7 năm, Stalin đã đưa Liên Xô trở thành cường quốc công nghiệp trong một khoảng thời gian ngắn chưa từng có trong lịch sử thế giới. Stalin làm được điều này bằng cách sử dụng khả năng tạo ra tỷ lệ tiết kiệm lớn, tập trung các nguồn lực cho mục tiêu công nghiệp hóa là ưu thế của nền kinh tế kế hoạch kết hợp với kỷ luật lao động cứng rắn cùng các biện pháp động viên khen thưởng để kích thích tăng năng suất lao động và hoàn thành các mục tiêu của kế hoạch kinh tế.

Trong chuyến thăm mùa hè năm 1944 của Eric Johnston, Chủ tịch Phòng Thương mại Hoa Kỳ, người đã đến thăm Ural, Siberia và Kazakhstan, đã tuyên bố rằng tiến bộ kinh tế của Liên Xô từ năm 1928 là "một thành tựu phi thường trong lịch sử phát triển công nghiệp của cả thế giới" Nói một cách hình tượng, trong một khoảng thời gian ít hơn 1/4 thế kỷ, trình độ kỹ thuật của nước Nga đã nhảy vọt từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XX Kenneth Neill Cameron nhận xét:
Khi chúng ta xem xét các số liệu thời Stalin, rõ ràng là chúng ta đang chứng kiến một sự tiến bộ kinh tế to lớn nhất từng được ghi nhận, ngay cả so với các cuộc cách mạng công nghiệp. Trong thời hạn 10 năm, một xã hội chủ yếu là phong kiến đã thay đổi thành một đất nước công nghiệp. Và lần đầu tiên trong lịch sử, một bước tiến như vậy không phải do chủ nghĩa tư bản, mà là do chủ nghĩa xã hội tiến hành.

Lý thuyết chủ nghĩa Stalin
Ban đầu từ ngữ chủ nghĩa Stalin được dùng trong thập niên 1920 tại Liên Xô để chỉ quan điểm của đa số mà được lãnh đạo bởi Josef Stalin trong đảng Cộng sản Liên Xô trong cuộc đấu tranh về sự thừa kế về chính trị lẫn lý thuyết của Lenin – chủ yếu là đương đầu với chủ nghĩa Trotsky. Stalin cho rằng chủ nghĩa Stalin là sự bảo vệ mạnh mẽ cho chủ nghĩa Lenin trong bối cảnh thế giới những năm 1920-1940 đầy bất ổn. Thuật ngữ Chủ nghĩa Marx-Lenin là cũng từ Stalin mà ra.

Lúc Stalin 55 tuổi, ông có một bài viết trên báo Pravda (sự thật) của Karl Radek cho là những sáng kiến và chính sách của Stalin là những thành quả riêng biệt, và từ đó từ chủ nghĩa Marx-Lenin-Stalin được dùng. Năm 1946 một bộ sách 16 cuốn in những tư tưởng, bài viết của Stalin được viện Marx-Engels-Lenin cho xuất bản.

Những điểm chính của lý thuyết Stalin là sự phát triển của xã hội chủ nghĩa trong một nước và  sự gia tăng đấu tranh giai cấp trong sự phát triển đó. Sự gia tăng đấu tranh giai cấp, nhu cầu bảo vệ đất nước và cách mạng được dùng để bào chữa cho những vụ trấn áp của Stalin. Quan điểm của ông, mà trong bối cảnh chiến tranh, bất ổn thời đó thì không mấy ai đặt nghi vấn, ngày nay lại được cho là một cảm nhận máy móc những tư tưởng của Marx, Engels và Lenin được dùng với mục đích biện minh cho việc tấn công những người bị cho là phản bội lại lý tưởng.

Đến thập niên 1970 đảng Cộng sản Trung Quốc vẫn còn bị lôi cuốn bởi Stalin. Theo Mao Trạch Đông giải thích, 70% tư tưởng và thực hành của Stalin – nhất là trong Chiến tranh thế giới thứ hai – là vẫn có giá trị tốt, còn 30% thì không còn hợp thời hoặc có hại. Đối đầu với chủ nghĩa xét lại của Liên Xô, tại Trung Quốc xuất hiện các áp phích mà Mao Trạch Đông được coi là nhân vật quan trọng thứ năm.

Đánh giá

Tích cực
Nhà nghiên cứu Howard K. Smith cho biết:
"Stalin đã làm được nhiều việc để thay đổi thế giới trong nửa đầu của thế kỷ này hơn bất kỳ người nào khác, những người sống cùng thời đó. Ông đã tạo cho nước Nga một quyền lực to lớn, nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới... Ông đã làm thay đổi toàn bộ thái độ của phương Tây đối với người lao động". Năm 1928, Liên Xô là một quốc gia gồm phần lớn là nông dân lạc hậu, bao quanh bởi một thế giới toàn những kẻ thù. Khi Stalin qua đời, ông để lại đất nước có sức mạnh công nghiệp đứng thứ hai thế giới. Chủ nghĩa xã hội đã chuyển đổi sự nghèo đói thành những xã hội hiện đại, trong đó tất cả mọi người đều có đủ thức ăn, quần áo, và nhà ở; nơi người cao tuổi có lương hưu an toàn; và nơi mà tất cả trẻ em (và nhiều người lớn) được đi học và không ai bị từ chối chăm sóc y tế. Howard K. Smith lưu ý rằng: Tất cả các ý tưởng điều tiết nền kinh tế của chính phủ các nước phương Tây, từ "New Deal" ở Mỹ cho tới "nhà nước phúc lợi" ở Anh, đều được phát triển trong cuộc cạnh tranh với các Kế hoạch 5 năm của Stalin.
Chủ tịch Hồ Chí Minh của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cho rằng:
"Stalin là người thừa kế và phát triển Chủ nghĩa Marx - Lenin. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí Stalin và Đảng Cộng sản, nhân dân Liên Xô đang tiến mạnh từ chủ nghĩa xã hội đến chủ nghĩa cộng sản, làm cho Liên Xô trở nên một thành trì vô cùng vững chắc của nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức, của phe dân chủ và hòa bình toàn thế giới".

Tiêu cực
Qua những chỉ trích của Trotsky về các quan hệ chính trị ở Liên Xô và qua những sách báo được ấn hành của những người cộng sản bất đồng chính kiến như Arthur Koestler, chủ nghĩa Stalin ở phương Tây bị coi là một ý thức hệ giáo điều và một chế độ toàn trị trong chính sách của Stalin ở Liên Xô hay ở tổ chức Đệ Tam Quốc tế. Theo Trotsky, dưới chế độ Stalin đã hình thành "một giai cấp được ưu đãi, tham lam quyền lực, ham mê vật chất, lo sợ cho địa vị của mình, lo sợ trước quần chúng – và thù ghét những kẻ đối lập".

Sau chỉ trích về Stalin tại Đại hội đảng Cộng sản Liên Xô lần thứ XX và việc phi stalin hóa tại các nước cộng sản và tại các đảng cộng sản thì đóng góp về lý thuyết của Stalin vào chủ nghĩa Marx-Lenin được đánh giá lại. Stalin không còn được nhắc chung với Marx, Engels và Lenin, và bức tranh tuyên truyền 4 người mà hồi đó rất phổ biến chỉ còn Marx, Engels và Lenin. Stephen Kotkin cho rằng Stalin chỉ đơn giản là theo đuổi không khoan nhượng những ý tưởng của chủ nghĩa Marx.

Sau cái chết của Stalin, ở phương Tây rất ít người theo chủ nghĩa Stalin, dù trong thời ông ta, phần lớn cánh tả không chỉ trích chủ nghĩa Stalin. Sau phong trào sinh viên năm 1968, có vài nhóm tồn tại trong một thời gian ngắn ở Tây Âu bị lôi cuốn bởi chủ nghĩa này.

Tham khảo

Thư mục

 Bini Adamczak: GESTERN MORGEN. Über die Einsamkeit kommunistischer Gespenster und die Rekonstruktion der Zukunft. 2. Auflage, edition assemblage, Münster 2011, ISBN 978-3-942885-08-9.
 Anton Antonow-Owssejenko: Stalin Porträt einer Tyrannei. Piper, München / Zürich 1983, ISBN 3-492-02760-1.
 Balázs Ápor, Jan C. Behrends u.a. (Hrsg.): The Leader Cult in Communist Dictatorships. Stalin and the Eastern Bloc, Palgrave, New York 2004
 Jörg Baberowski: Verbrannte Erde. Stalins Herrschaft der Gewalt. C.H. Beck, München 2012, ISBN 978-3-406-63254-9.
 Jörg Baberowski: Der rote Terror. Die Geschichte des Stalinismus, DVA, München 2003, ISBN 3-421-05486-X.
 Charles Bettelheim: Die Klassenkämpfe in der UdSSR. Oberbaumverlag, Berlin 1975.
 Isaac Deutscher: Stalin. Eine politische Biographie, Stuttgart 1962. Vollständige deutsche Ausgabe, 2 Bde., Berlin 1976
 Jean Elleinstein: Geschichte des Stalinismus, VSA, Berlin 1979
 Marc Grosset, Nicolas Werth: Die Ära Stalin. Leben in einer totalitären Gesellschaft. (Aus d. Franz. übersetzt v. Enrico Heinemann). Konrad Theiss Verlag, Stuttgart 2008.
 Orlando Figes: Die Flüsterer. Leben in Stalins Russland, Berlin 2008, ISBN 978-3-8270-0745-2.
 Klaus Heller und Jan Plamper (Hrsg.): Personality Cults in Stalinism - Personenkulte im Stalinismus, V&R unipress GmbH, Göttingen 2004 ISBN 3-89971-191-2
 Werner Hofmann: Was ist Stalinismus? in: Stalinismus und Antikommunismus. Zur Soziologie des Ost-West-Konflikts. Frankfurt am Main: Suhrkamp 1967.
 Hannelore Horn: Der Stalinismus und seine Ursachen. In: Uwe Backes/Eckhard Jesse (Hrsg.): Jahrbuch Extremismus & Demokratie, 9. Jahrgang, Baden-Baden 1997, S. 65-96.
 Alexander Jakowlew: Die Abgründe meines Jahrhunderts. Faber und Faber, Leipzig 2003, ISBN 3-936618-12-7
 Günter Judick/Kurt Steinhaus (Hg.): Stalin bewältigen. Sowjetische Dokumente der 50er, 60er und 80er Jahre, Edition Marxistische Blätter, Düsseldorf 1989
 Wolfgang Leonhard: Die Revolution entläßt ihre Kinder, Kiepenheuer & Witsch, ISBN 3-462-03498-7
 Roy Medwedew, Das Urteil der Geschichte Stalin und Stalinismus, Bde 1 bis 3, Dietz Verlag, Berlin 1992
 Gert Meyer: Industrialisierung, Arbeiterklasse, Stalinherrschaft in der UdSSR. In: Das Argument 106/1976, 107/1977 und 108/1977, Berlin
 George Orwell: Farm der Tiere: Ein Märchen. Diogenes Verlag, Januar 2002, ISBN 3-257-20118-4 beschäftigt sich als Fabel mit der Oktoberrevolution und dem Stalinismus an sich.
 Kurt Pförtner und Wolfgang Natonek: Ihr aber steht im Licht. Eine Dokumentation aus sowjetischem und sowjetzonalem Gewahrsam. Tübingen: Franz Schlichtenmayr 1962.
 Karl Schlögel: Terror und Traum. Moskau 1937. Hanser, München 2008, ISBN 978-3-446-23081-1
 Boris Souvarine: Stalin – Anmerkungen zur Geschichte des Bolschewismus; Bernard & Greafe, München 1980, ISBN 3-7637-5210-2
 Ulf Wolter: Grundlagen des Stalinismus. Die Entwicklung des Marxismus von einer Wissenschaft zur Ideologie, Berlin 1975
 Stalinismus und das Ende der ersten Marx-Engels-Gesamtausgabe (1931–1941). Dokumente über die politische Säuberung des Marx-Engels-Instituts 1931 und zur Durchsetzung der Stalin'schen Linie am vereinigten Marx-Engels-Lenin-Institut beim ZK der KPdSU aus dem Russischen Staatlichen Archiv für Sozial- und Politikgeschichte Moskau. Argument, Hamburg 2001 (darin Kurzbiografien S. 398-434), ISBN 3-88619-684-4 (Beiträge zur Marx-Engels-Forschung. Neue Folge. Sonderband 3).

Xem thêm

Iosif Vissarionovich Stalin
Về sùng bái cá nhân và những hậu quả của nó

Liên kết ngoài
 Pereira: - Entwicklung der Partei in den zwanziger Jahren und das Verhältnis zu den "Rechts Abweichlern"
 Stalin là lãnh tụ tài ba hay bạo chúa khát máu ?, RFI, ngày 21 tháng 3 năm 2013

Stalin
Chủ nghĩa Stalin
Chủ nghĩa chống tư bản
Cộng sản
Kinh tế Liên Xô
Chính trị cực tả
Chủ nghĩa Marx
Chính trị Liên Xô
Chủ nghĩa toàn trị


title: Miramont-de-Quercy

text:
Miramont-de-Quercy một thị xã và xã ở tỉnh Tarn-et-Garonne trong vùng Tarn-et-Garonne, Pháp.

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Tipula laterodentata

text:
Tipula laterodentata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Anabolia consocia

text:
Anabolia consocia là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Anabolia


title: Chi Cam chanh

text:
Chi Cam chanh (danh pháp khoa học: Citrus) là một chi thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương (Rutaceae), có nguồn gốc từ khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới ở đông nam châu Á. Các loại cây trong chi này là các cây bụi lớn hay cây thân gỗ nhỏ, cao tới 5–15 m tùy loại, với thân cây có gai và các lá thường xanh mọc so le có mép nhẵn. Hoa mọc đơn hay thành cụm hoa nhỏ, mỗi hoa có đường kính 2–4 cm với 5 (ít khi 4) cánh hoa màu trắng và rất nhiều nhị hoa. Hoa thông thường có mùi thơm rất mạnh. Quả là loại quả có múi, một dạng quả mọng đặc biệt, hình cầu hay cầu thuôn dài, chiều dài 4–30 cm và đường kính 4–20 cm, bên trong quả khi bóc lớp vỏ và cùi sẽ thấy lớp vỏ mỏng, dai, màu trắng bao quanh các múi bên trong chứa nhiều tép mọng nước. Chi này có vai trò quan trọng về mặt thương mại do nhiều loài (hoặc cây lai ghép) được trồng để lấy quả. Quả được ăn tươi hay vắt, ép lấy nước.

Quả của chi Citrus đáng chú ý vì mùi thơm của chúng, một phần là do các terpen chứa trong lớp vỏ, và chủ yếu là do nó chứa nhiều nước. Nước quả có hàm lượng axít citric cao, tạo ra hương vị đặc trưng của chúng. Chúng cũng là nguồn cung cấp vitamin C và các flavonoit đáng chú ý.

Sự phân loại nội bộ trong chi này rất phức tạp và hiện nay người ta vẫn không biết chính xác số lượng loài có nguồn gốc tự nhiên, do nhiều loài được coi là có nguồn gốc lai ghép. Các loại cây trong chi Citrus được trồng có thể là con cháu của chỉ 4 loài tổ tiên. Hiện nay có hàng loạt các loại cây lai ghép tự nhiên hay do con người nuôi trồng, bao gồm nhiều loại quả có giá trị thương mại như cam ngọt, chanh vàng, bưởi chùm, chanh ta, quýt, bưởi v.v. Các nghiên cứu gần đây cho rằng các chi có quan hệ họ hàng gần như Fortunella, và có lẽ cả Poncirus, Microcitrus, Eremocitrus, cần được gộp lại trong chi Citrus.

Nuôi trồng
Do các loại cây trong chi Citrus rất dễ dàng trong việc lai ghép (ví dụ cây chanh ta có thể dễ dàng sinh ra quả giống như quả bưởi chùm), nên tất cả các loại cây trồng thương mại trong chi này hầu như đều sử dụng các cây được tạo ra nhờ chiết, ghép cành để tạo ra các giống trên các cây chủ (thân rễ) được chọn lọc để nâng cao tính đề kháng trước sâu bệnh.

Màu đặc trưng (vàng, da cam) của quả các loại cây trong chi này chỉ có thể được tạo ra trong những khu vực có mùa đông mát mẻ. Trong các khu vực cận kề xích đạo và không có mùa đông thì quả của chúng vẫn giữ màu xanh cho đến cả khi chín, vì thế người ta mới có những quả cam (có vỏ) màu xanh mà không phải màu da cam. Các loại chanh ta đặc biệt nhạy cảm với các điều kiện mát lạnh, vì thế do không tiếp xúc với điều kiện đủ lạnh nên nó không thể phát triển màu vàng của quả. Nếu nó được trồng trong khu vực có mùa đông mát lạnh thì vỏ quả sẽ dần dần đổi sang màu vàng. Nhiều loại quả trong chi này được thu hái khi còn xanh và chúng sẽ chín trên đường vận chuyển tới của hàng.

Các loại cam, chanh nói chung không chịu được điều kiện giá rét. Citrus reticulata có lẽ là loài chịu rét tốt nhất và nó có thể chịu được nhiệt độ tới -10 °C trong thời gian ngắn, nhưng trên thực tế nó cần nhiệt độ không dưới -2 °C để có thể phát triển được [1]. Một số giống lai ghép có thể chịu được nhiệt độ dưới -0 °C khá tốt nhưng cũng không thể tạo ra quả có chất lượng. Một loài có họ hàng, cam ba lá hay cam đắng Trung Quốc (Poncirus trifoliata) có thể chịu được nhiệt độ dưới -20 °C [2]; quả của nó đắng và không thể ăn được nếu như không được chế biến.

Các loại cây trong chi này ưa các điều kiện môi trường nhiều nắng, ẩm ướt với đất tốt và lượng mưa hay lượng nước tưới đủ lớn. Mặc dù có tán lá rộng, nhưng chúng là cây thường xanh và không rụng lá theo mùa, ngoại trừ khi bị ép. Chúng nở hoa vào mùa xuân và tạo quả chỉ một thời gian ngắn sau đó. Quả bắt đầu chín vào mùa thu hay đầu mùa đông, phụ thuộc vào các giống được trồng, cũng như gia tăng độ ngọt sau đó. Một vài giống quýt chín vào mùa đông. Một vài giống, chẳng hạn bưởi chùm, cần tới 18 tháng để quả có thể chín.

Các khu vực chính trồng các loại cây cam, chanh ở mức độ thương mại là miền nam Trung Quốc, khu vực ven Địa Trung Hải, Nam Phi, Australia, khu vực cực miền nam của Hoa Kỳ và một phần Nam Mỹ. Tại Hoa Kỳ thì Florida, Texas và California là các khu vực sản xuất chính, trong khi các bang khác dọc theo miền nam Hoa Kỳ cũng có trồng ở quy mô nhỏ.

Các loại cây cam, chanh cũng đã được trồng trong chậu và được che phủ về mùa đông là một đặc trưng của các nhà vườn thời Phục sinh, kể từ khi công nghệ sản xuất thủy tinh đã phát triển đủ mạnh để có thể sản xuất kính có độ trong suốt thích hợp. Các vườn cam tại cung điện Louvre vào khoảng năm 1617, đã truyền cảm hứng cho các vườn mô phỏng nó và không bị lu mờ đi cho đến tận khi người ta nghĩ ra nhà kính hiện đại hơn vào thập niên 1840. Vườn cam là một đặc trưng của các nơi ở của tầng lớp quý tộc châu Âu trong suốt thế kỷ 17 và 18. Tại Hoa Kỳ thì vườn cam còn tồn tại có sớm nhất là tại Tayloe House, Mount Airy, Virginia.

Một số những người đam mê vẫn còn trồng các loại cam, chanh lùn trong chậu hay nhà kính tại những khu vực có khí hậu quá lạnh để có thể trồng chúng trong vườn. Khí hậu thích hợp, đủ nắng và tưới nước thích hợp là điều cơ bản để cây có thể phát triển và ra quả. Đối với những khu vực rét lạnh, chanh ta hay chanh vàng đều không thể trồng, do chúng rất nhạy cảm với giá rét hơn là các loại cây khác. Quýt, quất, cam đắng có thể trồng ngoài vườn ngay cả những khu vực có nhiệt độ mùa đông dưới 0 °C, mặc dù điều này có thể ảnh hưởng tới chất lượng quả. Các giống lai với quất vàng (hay kim quất - chi Fortunella) có sức chống chịu lạnh tốt.

Sâu hại và bệnh tật
Citrus dễ bị nhiễm bệnh bởi các loài rệp (siêu họ Aphidoidea), tí thân trắng (họ Aleyrodidae) và rệp sáp (siêu họ Coccoidea). Lá cũng bị ấu trùng của một số loài bướm thuộc bộ Cánh vẩy (Lepidoptera) ăn, như Hemithea aestivaria, Gymnoscelis rufifasciata, Ecpantheria scribonia, Hypercompe eridanus, Hypercompe icasia và Hypercompe indecisa.

Sử dụng

Nhiều loại quả trong chi này, như cam, quýt, bưởi chùm và cam clement, nói chung được ăn tươi. Nói chung vỏ của chúng dễ bóc bằng tay và dễ dàng tách các múi. Quả của bưởi chùm và bưởi phải bóc vỏ bằng dao trước khi ăn. Nước cam và bưởi chùm là những đồ uống phổ biến khi ăn sáng. Những loại quả chua hơn như chanh vàng và chanh xanh nói chung ít được ăn trực tiếp. Nước chanh thường phải thêm đường vào để bớt chua trước khi uống. Chanh cũng được dùng làm gia vị trong nhiều món ăn. Người ta cũng làm mứt từ cam hay chanh.
Quả Cam đường dùng để ăn có nhiều tác dụng; lại được dùng làm thuốc giải nhiệt, trị sốt, điều trị chứng xuất tiết và giúp ăn ngon miệng. Ở Ấn Độ, dịch quả cũng được dùng trong bệnh đau về mật và ỉa chảy ra mật. Vỏ quả cam có thể dùng thay vỏ quýt nhưng tác dụng kém hơn, làm thuốc kích thích tiêu hóa, chữa đau bụng, đầy bụng, ợ chua, đi ngoài. Ta còn dùng vỏ cam chữa bệnh sau khi đẻ bị phù. vỏ tươi dùng xát vào mặt làm thuốc điều trị mụn trứng cá. Lá cam dùng chữa tai chảy nước vàng hay máu mủ. Hoa Cam thường dùng cất tinh dầu và nước cất hoa cam dùng pha chế thuốc. Chỉ ăn toàn cam trong ba ngày liền có tác dụng như một liều thuốc tẩy độc rất tốt. Uống nước vỏ cam nấu chín có tác dụng kính thích nội tiết nước mật, làm tăng nhu động ruột, chống bệnh táo bón.[3]

Các loài, giống, thứ
nhỏ|phải|Quả chanh vàng

 Citrus amblycarpa (đồng nghĩa: Citrus × limonellus thứ amblycarpa: quýt ta
 Citrus annamensis: cam hôi
 Citrus assamensis (đồng nghĩa: Citrus pennivesiculata thứ assamensis):
 Citrus × aurantiifolia (đồng nghĩa: Citrus medica thứ acida, Citrus acida, Citrus lima, Citrus medica thứ acida, Citrus × aurantium aurantifolia, Citrus × aurantium thứ aurantifolia, Citrus hystrix acida: chanh ta
 Citrus × aurantiifolia thứ aromatica
 Citrus × aurantiifolia thứ italica.
 Citrus × aurantiifolia thứ lumia (đồng nghĩa: Citrus lumia): chanh Pháp
 Citrus × aurantium (đồng nghĩa: Citrus × aurantium amara, Citrus × aurantium aurantium): cam đắng, cam chua, toan đăng
 Citrus × aurantium bergamia (đồng nghĩa: Citrus × aurantium thứ bergamia, Citrus bergamia): cam Bergamot
 Citrus × aurantium thứ amara (đồng nghĩa: Citrus × aurantium thứ daidai, Citrus daidai, Citrus × aurantium giống 'Daidai': hoa đại đại
 Citrus × aurantium thứ bigaradia (đồng nghĩa: Citrus bigarradia, Citrus bigaradia, Citrus vulgaris: cam Bigarade.
 Citrus × aurantium thứ cyathifera (đồng nghĩa: Citrus rokugatsu):
 Citrus × aurantium thứ myrtifolia (đồng nghĩa: Citrus myrtifolia): cam Chinotto, cam lá sim, cam cảnh.
 Citrus × aurantium giống 'Seville thô': cam Seville, cam Tây Ban Nha.
 Citrus × aurantium giống 'Seville trơn': cam Seville da trơn
 Citrus depressa (đồng nghĩa: Citrus oto, Citrus reticulata hybrid: chanh Hirami, chanh vỏ thô, chanh lõm, nhan
 Citrus depressa thứ semi-inflata: chanh vỏ thô
 Citrus depressa thứ voangasay (đồng nghĩa Citrus vangasay)
 Citrus genshokan
 Citrus glaberrima: cam vỏ lụa.
 Citrus grandis (đồng nghĩa: Citrus maxima): bưởi chùm Thái Lan.
 Citrus grandis giống 'Szechipow':
 Citrus grandis thứ pinshanyu (đồng nghĩa: Citrus grandis giống 'Pinshanyu': quýt Bình Sơn
 Citrus grandis thứ pyriformis (đồng nghĩa: Citrus grandis giống 'Shatinyu': quýt đất cát, bưởi dạng lê
 Citrus grandis thứ shangyuan: (đồng nghĩa: Citrus wilsonii: chanh hương viên
 Citrus grandis thứ tomentosa: (đồng nghĩa: Citrus grandis giống 'Huajuhong': quýt Hóa Châu
 Citrus grandis thứ wentanyu: (đồng nghĩa: Citrus grandis giống 'Wentanyu': quýt Văn Đán
 Citrus hanaju
 Citrus hassaku: cam Hassaku
 Citrus hystrix: (đồng nghĩa: Citrus torosa, Citrus hystrix, Papeda hystrix): chanh Kaffir, chanh sác, trấp, trúc
 Citrus ichangensis: chanh Nghi Xương
 Citrus iyo: cam iyo
 Citrus inflata:
 Citrus jambhiri: chanh vỏ thô
 Citrus junos: quýt Yuzu
 Citrus kotokan: cam đầu hổ, bưởi đầu hổ
 Citrus kizu: kizu
 Citrus × latifolia: (đồng nghĩa: Citrus aurantiifolia thứ latifolia, Citrus aurantiifolia thứ tahiti: chanh không hạt, chanh tứ quý.
 Citrus latipes: (đồng nghĩa: Citrus ichangensis latipes, Citrus × aurantium ichangensis thứ latipes: chanh Khasi.
 Citrus × limon: (đồng nghĩa: Citrus medica limon, Citrus × limonum, Citrus × limonum thứ vulgaris, Citrus medica thứ limon, Citrus medica thứ limonum): chanh vàng.
 Citrus × limon giống 'Eureka': chanh Eureka, chanh Ý, chanh Mỹ.
 Citrus × limon giống 'Lisbon': chanh Lisboa, chanh Bồ Đào Nha.
 Citrus × limon thứ variegata: chanh thịt trắng, chanh thịt hồng
 Citrus limonum thứ pusilla: chanh nhỏ Ai Cập
 Citrus limetta: chanh ngọt Địa Trung Hải, chanh ngọt
 Citrus limettoides: chanh ngọt Ấn Độ, chanh ngọt Brasil.
 Citrus limonellus
 Citrus limonia: (đồng nghĩa: Citrus limonelloides, Citrus limunum, Citrus medica thứ limonum: chanh kiên, chanh Hà Nội, chanh Quảng Tây.
 Citrus limonia thứ gaoganensis: chanh Gaogan
 Citrus limonia thứ hainanensis: chanh Hải Nam
 Citrus limonia thứ khatta: cam Khatta
 Citrus limonia thứ otaitensis: cam Otahite
 Citrus limonia thứ rangpur: (đồng nghĩa: Citrus reticulata thứ austera): chanh Rangpur
 Citrus limonia giống 'Volkameriana': (đồng nghĩa: Citrus volkameriana): chanh Volkamer
 Citrus limonimedica: (đồng nghĩa: Citrus medica bajoura, Citrus medica thứ ethrog, Citrus medica giống 'Ethrog'): thanh yên, thanh yên Bajoura, thanh yên Israel, thanh yên Ethrog
 Citrus longilimon: chanh quả dài, chanh Assam.
 Citrus macrophylla: chanh lá to.
 Citrus macroptera: (đồng nghĩa: Citrus papuana, Citrus × aurantium saponacea): cam Melanesia
 Citrus macroptera thứ annamensis: (đồng nghĩa: Citrus combara): cam núi.
 Citrus macroptera thứ kerrii: (đồng nghĩa: Citrus kerrii)
 Citrus madurensis: (đồng nghĩa: Citrus microcarpa, Citrus mitis, Citrus mitis thứ microcarpa): cam Trung Quốc, quýt bốn mùa, cam Panama, chanh Kalamansi, chanh vàng
 Citrus maxima: (đồng nghĩa: Citrus grandis, Citrus decumana, Citrus grandis thứ grandis, Aurantium maximum, Citrus × aurantium thứ grandis, Citrus decumana (không hợp lệ)): bưởi
 Citrus medica: (đồng nghĩa: Citrus medica thứ cedrata, Citrus medica thứ medica): cẩu duyên, hương duyên, chỉ xác (quả)
 Citrus medica giống ' Palestin': Thanh yên Palestin.
 Citrus medica bajoura (đồng nghĩa: Citrus × limonimedica)
 Citrus medica thứ dulcis: (đồng nghĩa: Citrus × limonum thứ dulcis): cam núi Trung Quốc, cam ngọt Trung Quốc.
 Citrus medica thứ sarcodactylis: (đồng nghĩa: Citrus medica thứ digitata): phật thủ
 Citrus natsudaidai: quýt đắng Nhật Bản
 Citrus oto: cam vàng
 Citrus paratangerina: quýt Ladu
 Citrus pennivesiculata
 Citrus ponki
 Citrus pseudogulgul
 Citrus pseudo-sunki
 Citrus pyriformis: (đồng nghĩa: Citrus × limon thứ pyriformis, Citrus × limon giống 'American Wonder'): cam hình lê.
 Citrus reshni: (đồng nghĩa: Citrus reticulata giống 'Cleopatra', Citrus reticulata giống 'Spice'): quất quả nhỏ vỏ rời.
 Citrus reshni thứ canaliculata
 Citrus reticulata: (đồng nghĩa: Sinocitrus reticulata, Citrus nobilis): cam ngọt, quýt ngọt, khoan bì cam, khoan bì quất.
 Citrus nobilis thứ microcarpa: niêm bì quất, quýt vỏ dính, sảnh, cam sành.
 Citrus nobilis thứ nobilis: cam sành.
 Citrus nobilis thứ typica: cam
 Citrus reticulata giống 'Tangerine': (đồng nghĩa: Citrus tangerina): Quýt
 Citrus reticulata nhóm trồng Tangerine giống 'Clementin': Citrus clementina, Citrus nobilis thứ chrysocarpa, Citrus reticulata thứ clementina: quất vỏ rời, quýt tiếu.
 Citrus reticulata nhóm trồng Tangerine giống 'Red Tangerine': quất hồng
 Citrus reticulata nhóm trồng Tangerine giống 'Dancy Tangerine'
 Citrus reticulata thứ chachiensis: (đồng nghĩa: Citrus reticulata giống 'Chachi ', Sinocitrus chachiensis, Citrus chachiensis): cam cành chè
 Citrus reticulata thứ deliciosa: (đồng nghĩa: Citrus nobilis, Citrus nobilis thứ deliciosa, Citrus reticulata, Citrus deliciosa, Citrus tangerina, Citrus reticulata giống 'Tangerina', Citrus reticulata giống 'Fuju'): quýt xiêm, phúc quất, mật quất
 Citrus reticulata thứ erythrosa: (đồng nghĩa: Citrus reticulata giống 'Zhuju', Citrus erythrosa): quýt đỏ
 Citrus reticulata thứ kinokuni: (đồng nghĩa: Citrus reticulata giống 'Kinokuni', Citrus kinokuni): quýt ngọt Nam Phong, quýt ngọt tiền vàng.
 Citrus reticulata thứ poonensis: Citrus poonensis, Citrus reticulata giống 'Oneco', Citrus reticulata giống 'Poongan': cam ngọt Trung Quốc
 Citrus reticulata thứ salicifolia: quýt lá liễu
 Citrus reticulata thứ satsuma: (đồng nghĩa: Citrus unshiu thứ satsuma): cam ngọt Ôn Châu, cam Satsuma.
 Citrus reticulata thứ suavissima: (đồng nghĩa: Citrus reticulata giống 'Suavissima', Citrus suavissima): cam Âu
 Citrus reticulata thứ subcompressa: (đồng nghĩa: Citrus reticulata giống 'Subcompressa', Citrus subcompressa): quýt ngọt hoàng nham
 Citrus reticulata thứ succosa: (đồng nghĩa: Citrus reticulata giống 'Succosa', Citrus succosa): quýt ngọt thiên thai
 Citrus reticulata thứ suhoiensis: (đồng nghĩa: Citrus reticulata giống 'Suhoiensis', Citrus suhoiensis): cam tứ hồi
 Citrus reticulata thứ tankan: (đồng nghĩa: Citrus reticulata giống 'Jiaogan', Citrus tankan): tiêu cam
 Citrus reticulata thứ tardiferax: (đồng nghĩa: Citrus reticulata giống 'Tardiferax'):
 Citrus reticulata thứ unshiu: (đồng nghĩa: Citrus reticulata giống 'Wenzhou', Citrus reticulata giống 'Wenzhou Migan', Citrus unshiu, Citrus reticulata giống 'Unshu', Citrus nobilis thứ unshiu): cam ngọt Ôn Châu, cam Nhật Bản, cam Satsuma
 Citrus unshiu thứ praecox
 Citrus rocarpa
 Citrus × sinensis: (đồng nghĩa: Citrus × aurantium thứ sinensis, Aurantium sinense): cam ngọt, cam
 Citrus × sinensis giống 'Jaffa': (đồng nghĩa: Citrus × sinensis giống 'Shamouti'): cam Palestin.
 Citrus × sinensis giống 'Valencia': cam Valencia
 Citrus × sinensis thứ brasiliensis: Citrus × sinensis (nhóm Navel) giống 'Bahia'.: cam Bahia, cam Brasil
 Citrus × sinensis (nhóm Blood) giống 'Maltese Blood'
 Citrus × sinensis (nhóm Blood) giống 'Ruby Blood'
 Citrus × sinensis (nhóm Blood) giống 'Sanguine': cam máu
 Citrus × sinensis (nhóm Blood) giống 'Saint Michael' (đồng nghĩa: Citrus × sinensis (nhóm Blood) giống 'St Michael')
 Citrus × sinensis (nhóm Navel) giống 'Lane's Late': cam Úc
 Citrus × sinensis (nhóm Navel) giống 'Leng': cam Leng navel, cam vỏ mỏng
 Citrus × sinensis (nhóm Navel) giống 'Washington' (đồng nghĩa: Citrus × sinensis giống 'Washington Navel'): cam "Washington Navel".
 Citrus sudachi
 Citrus suhuiensis (đồng nghĩa: Citrus reticulata thứ austera)
 Citrus sulcata
 Citrus sunki (đồng nghĩa: Citrus reticulata thứ austera): quýt chua
 Citrus taiwanica: Cam Đài Loan.
 Citrus takuma-sudachi
 Citrus tamurana
 Citrus × tangelo: quả lai giữa quýt và bưởi được gọi là tangelo. Mặc dù được lai với bưởi nhưng quả này không có vị đắng của bưởi mà chỉ có vị ngọt của quýt.
 Citrus tardiva (đồng nghĩa: Citrus reticulata thứ austera, Citrus sunki?): cam ngọt Nhật Bản
 Citrus temple
 Citrus x paradisi: Citrus paradisi, Citrus grandis thứ racemosa, Citrus decumana: bưởi đắng, bưởi chùm
 Citrus x paradisi giống 'Marsh'
 Citrus x paradisi giống 'Wheeny'
 Citrus x paradisi (nhóm cùi hồng) giống 'Foster'
 Citrus x paradisi (nhóm cùi hồng) giống 'Red Blush': (đồng nghĩa: Citrus x paradisi (nhóm cùi hồng) giống 'Ruby'.)
 Citrus yatsushiro: quýt yatsushiro.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Freitas de Araújo, E., Paganucci de Queiroz, L. và Machado, M. A. 2003. What is Citrus? Taxonomic implications from a study of cp-DNA evolution in the tribe Citreae (Rutaceae subfamily Aurantioideae). Organisms Diversity & Evolution 3(1): 55-62 (tóm tắt trực tuyến tại đây)
 Nicolosi, E., Z. N. Deng, A. Gentile, S. La Malfa, G. Continella và E. Tribulato. 2000. Citrus phylogeny and genetic origin of important species as investigated by molecular markers. Theoretical and Applied Genetics 100(8): 1155 - 1166 (tóm tắt trực tuyến tại đây).
 1 www.archive.suite101.com/article.cfm/organic/44712 Grow Organic Citrus
 2 Home Citrus Growers
 Phân loại tên gọi chi Citrus
 Phân loại chi Citrus (tóm tắt)
 Quả trong chi Citrus  từ Đại học Purdue
 3 Võ Văn Chi, Từ điển Cây Thuốc Việt Nam, Nhà xuất bản Y Học Hà Nội, tr 172, 2000.

Cam chanh, chi
Cây trồng trong nhà
Thực vật vườn
Cây trang trí
Cây dùng làm bonsai


title: Tipula yusou

text:
Tipula yusou là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc