title: Mặt trận miền Tây (Nội chiến Hoa Kỳ)

text:
Nội chiến Hoa Kỳ diễn ra tại nhiều nơi trong hai vùng chiến lược chính, Mặt trận miền Tây và Mặt trận miền Đông. Ngoài ra còn có mặt trận vùng sông Mississippi, bờ biển Thái Bình Dương và bờ biển Đông-Nam Hoa Kỳ.

Mặt trận miền Tây ban đầu là khu vực phía đông sông Mississippi và phía tây dãy núi Appalachian. Nó không bao gồm các hoạt động trong vịnh Mexico và bờ biển phía đông Hoa Kỳ. Đến năm 1864 - 1865, khi tướng Liên bang miền Bắc William Tecumseh Sherman từ Chattanooga, Tennessee hành quân về phía đông-nam, Mặt trận miền Tây mở rộng và gồm thêm Georgia, Bắc và Nam Carolina.

Sử gia J. F. C. Fuller đã miêu tả cuộc tiến công của miền Bắc như một động tác rẽ ngoặt lớn, bánh xe bên trái bắt đầu tại Kentucky, tiến thẳng phía nam xuống sông Mississippi, sau đó là quay sang phía đông qua Tennessee, Georgia, và vùng Carolinas. Ngoài trận Chickamauga và một số cuộc đột kích táo bạo do lực lượng kỵ binh hoặc du kích tiến hành, thì trong suốt 4 năm Nội chiến, Mặt trận miền Tây hầu như là một chuỗi các chiến thắng của quân miền Bắc, đánh bại quân miền Nam hết trận này đến trận khác, hay cùng lắm là những trận hòa về chiến thuật mà dẫn đến sự đảo lộn về chiến lược. Ngoài ra, những vị tướng được cho là thành công nhất của Liên bang miền Bắc (Grant, Thomas, Sherman, và Sheridan) đều đến từ mặt trận này, hầu hết đều vượt hơn hẳn những tướng lĩnh đối thủ miền Nam của họ (có thể ngoại trừ viên chỉ huy kỵ binh Nathan Bedford Forrest).

Tổng quan về vai trò của Mặt trận miền Tây

Chiến trường miền Tây được nhiều người đánh giá là mặt trận quan trọng nhất trong chiến tranh. Quân Liên minh miền Nam phải chống giữ lãnh thổ quá rộng lớn với những nguồn lực bị hạn chế so với đối phương. Quân miền Bắc có khả năng triển khai nhiều mũi nhọn tiến công theo các hướng khác nhau, trong đó có những con sông lớn dẫn trực tiếp đến khu trung tâm nông nghiệp của miền Nam. Việc chiếm giữ con sông Mississippi là một trong những mục tiêu mấu chốt trong Kế hoạch Anaconda của tướng miền Bắc Winfield Scott. Stephen E. Woodworth đã nhận xét rằng:

Mặt trận miền Đông đã được chú ý đến nhiều hơn miền Tây, cả vào thời điểm bấy giờ lẫn sử ký sau này. Điều này là do nhiều nguyên nhân, trong đó có việc chiến sự ở miền Đông diễn ra ở gần thủ đô cả hai bên, các thành phố lớn ở miền Đông thu hút nhiều sự tập trung của báo chí, có nhiều chiến thắng bất ngờ của miền Nam ở miền Đông, và danh tiếng của các tướng lĩnh ở miền Đông như Robert E. Lee, George B. McClellan, và Stonewall Jackson. Vì vậy, quá trình lực lượng miền Bắc đánh bại các đội quân miền Nam ở phía Tây và xâm chiếm lãnh thổ miền Nam đã gần như bị bỏ quên.

Những cuộc hành quân ban đầu
Trọng tâm của cuộc chiến ban đầu nằm tại hai tiểu bang quan trọng là Missouri và Kentucky, mất một trong hai vào tay Liên minh miền Nam sẽ gây thiệt hại lớn cho Liên bang miền Bắc. Nhờ vào những thành công của đại úy Nathaniel Lyon và thắng lợi của ông trong trận Boonville vào tháng 6 năm 1861 mà quân miền Bắc đã giữ được Missouri. Còn bang Kentucky, với thống đốc theo miền Nam nhưng chính quyền lại theo miền Bắc, đã tuyên bố "trung lập" trong cuộc chiến. Tuy thế, sự trung lập này không được tôn trọng và vào ngày 3 tháng 9 quân miền Nam do thiếu tướng Leonidas Polk chỉ huy đã chiếm Columbus, được coi là chìa khóa để kiểm soát vùng hạ lưu sông Mississippi. Hai ngày sau, chuẩn tướng miền Bắc Ulysses S. Grant đem quân chiếm Paducah. Từ giờ trở đi, không bên nào còn tôn trọng tuyên bố trung lập của tiểu bang. Phần đông chính quyền bang vẫn trung thành với miền Bắc, còn những phần tử lập pháp thân miền Nam đã qua hội nghị Russellville mà lập riêng một chính quyền phò miền Nam tại Bowling Green và được Liên minh miền Nam công nhận làm thành viên vào tháng 12 năm 1861. Đây được coi là một thắng lợi của miền Bắc vì nó làm cho Kentucky không bao giờ chính thức đứng vào phe miền Nam, và nếu không thể ngăn chặn chiến sự nổ ra tại Kentucky thì miền Bắc sẽ gặp nhiều khó khăn với những chiến dịch diễn ra tại Tennessee sau này.

Bên phía miền Nam, Đại tướng Albert Sidney Johnston thống lĩnh toàn bộ quân đội từ Arkansas đến Cumberland Gap. Ông gặp khó khăn vì quân số ít hơn trong khi phải bảo vệ một mặt trận rộng lớn, nhưng bù lại, ông lại có một hệ thống liên lạc hàng ngang rất tốt, có thể di chuyển quân đội nhanh chóng đến nơi cần thiết. Johnston cũng nhờ hai tùy tướng giỏi là Leonidas Polk và thiếu tướng William J. Hardee. Ngoài ra Johnston còn nhận được sự ủng hộ chính trị từ các phần tử chủ trương ly khai tại các quận ở trung và tây Kentucky, lúc này đã thành lập ra chính quyền Kentucky miền Nam. Qua hệ thống đường xe lửa Mobile và Ohio, tướng Polk đã có thể nhanh chóng củng cố và trang bị cho các cơ sở của miền Nam tại Columbus.

Bên phía miền Bắc, bộ chỉ huy quân sự tại Mặt trận miền Tây rất thiếu sự thống nhất và vào tháng 11 được tổ chức phân tán thành 3 bộ phận riêng biệt: cục Kansas của thiếu tướng David Hunter, cục Missouri của thiếu tướng Henry W. Halleck và cục Ohio của chuẩn tướng Don Carlos Buell (thay thế chuẩn tướng William T. Sherman). Đến tháng 1 năm 1862, tình trạng chỉ huy phân tán trở nên rõ rệt do quân miền Bắc vẫn chưa có một chiến lược hành động thống nhất nào cho miền Tây. Buell, dưới những sức ép chính trị đòi hỏi đánh chiếm và kiểm soát khu vực Đông Tennessee vốn ủng hộ miền Bắc, đã từ từ kéo quân về Nashville nhưng không đạt mục tiêu đáng kể nào ngoài hai thắng lợi nhỏ của đại tá James A. Garfield tại trận Middle Creek và của chuẩn tướng George H. Thomas trong trận Mill Springs (dù Mill Springs đã là một thắng lợi có ý nghĩa chiến lược đáng kể vì nó đã phá vỡ đoạn cuối tuyến phòng thủ miền Tây của Liên minh miền Nam và mở ra cánh cửa Cumberland Gap dẫn đến miền Đông Tennessee, nhưng nó không giúp Buell tiến gần hơn đến Nashville). Cùng lúc đó, dưới quyền của Halleck, Grant kéo quân lên mạn ngược sông Tennessee và tấn công đồn quân tại Belmont để đánh lạc hướng quân miền Nam, mục đích là giúp Buell nhưng cuối cùng Buell không tiến quân vào được Nashville như dự định. Đến ngày 1 tháng 2 năm 1862, sau nhiều lần đề nghị của Grant, Halleck đã cho phép Grant tấn công đồn Henry trên sông Tennessee.

Sông Tennessee, sông Cumberland, và sông Mississippi
Tướng Grant phối hợp cùng lực lượng hải quân Hoa Kỳ của đô đốc Andrew H. Foote, bắt đầu hành quân dọc theo sông Tennessee bằng tàu vận tải từ ngày 2 tháng 2, tiến nhanh đến đồn Henry gần biên giới Tennessee và Kentucky. Đồn này nằm trên một vùng đất lụt, nhiều khẩu đại bác bị ngập dưới nước, nên hầu như không thể chống giữ được với các pháo hạm. Do tuyên bố trung lập trước đó của Kentucky, quân miền Nam không thể xây dựng được hệ thống phòng thủ đường sông tại một vị trí nào đó có nhiều giá trị chiến lược hơn trong địa phận của tiểu bang, nên phải đóng tại một cứ điểm ở ngay sát bên trong đường biên giới Tennessee. Với lực lượng pháo thủ nhỏ yếu, chỉ huy đồn là chuẩn tướng Lloyd Tilghman đã làm một trận đấu pháo với đội tàu miền Bắc trong gần 3 tiếng đồng hồ trước khi nhận ra rằng tiếp tục chống cự là vô ích. Ngày 5 tháng 2, Tilghman cùng phần lớn lực lượng đồn trú rút chạy về giữ đồn Donelson cách đó 18 km về phía đông trên sông Cumberland. Đồn Henry thất thủ, sông Tennessee mở rộng cho quân miền Bắc tiến xuống phía nam.

Đồn Donelson nằm trên sông Cumberland, được bố trí kiên cố hơn đồn Henry, Hải quân miền Bắc bắn phá nhưng không hạ nổi. Quân bộ của tướng Grant rượt đến trên đà truy kích Tilghman đã thử đánh gấp vào sau lưng đồn nhưng cũng không thành công, phải đóng quân bao vây. Ngày 15 tháng 2 quân miền Nam do chuẩn tướng John B. Floyd chỉ huy bất ngờ kéo ra phá vòng vây, tấn công vào cánh phải của quân miền Bắc (dưới quyền chỉ huy của chuẩn tướng John. A. McClernand) và đẩy lui được sư đoàn của McClernand nhưng không đủ sức vượt thoát. Tướng Grant sau đòn bất ngờ này đã củng cố lại và huy động binh sĩ mở cuộc phản công ác liệt vào cánh phải yếu ớt của quân miền Nam. Chuẩn tướng miền Nam Simon B. Buckner bị vây hãm trong đồn và trong thị trấn Dover, Tennessee, đã phải ra hàng với đội quân 11.500 người cùng nhiều đại bác và đồ tiếp tế, theo đúng yêu cầu "đầu hàng vô điều kiện" của tướng Grant. Kể từ đó Grant được đặt biệt danh Grant "đầu hàng vô điều kiện". Hai chiến thắng liên tiếp tại đồn Henry và Donelson là những thắng lợi quan trọng đầu tiên của miền Bắc. Hai con sông lớn Tennessee và Cumberland từ đó đã mở đường sẵn sàng cho cuộc xâm chiếm Tennessee.

Tuyến phòng thủ phía trước của Johnston đã bị phá vỡ. Đúng như Grant dự đoán, vị trí của tướng Polk tại Columbus cũng không thể tiếp tục đứng vững, và ông ta đã phải rút lui ngay sau khi đồn Donelson thất thủ. Grant còn cho quân cắt đứt tuyến đường sắt Memphis và Ohio mà trước đó quân miền Nam vẫn dùng để di chuyển hỗ trợ lẫn nhau. Đến tháng 2, tướng miền Nam P.G.T. Beauregard được cử từ Mặt trận miền Đông đã đến gặp Johnston. Beauregard chỉ huy toàn bộ lực lượng miền Nam ở khu vực giữa hai con sông Mississippi và Tennessee, làm chia rẽ sự chỉ huy thống nhất khi mà Johnston chỉ kiểm soát một lực lượng nhỏ tại Murfreesboro. Beauregard đã lên kế hoạch tập trung lực lượng xung quanh Corinth, Mississippi, và chuẩn bị cho một cuộc tổng công kích. Đến cuối tháng 3, Johnston đưa quân đến tập hợp làm một với Beauregard.

Bên phía quân miền Bắc lúc này, sự chuẩn bị cho chiến dịch lại diễn ra không được suôn sẻ. Halleck tỏ ra lo tranh chấp địa vị với tổng chỉ huy George B. McClellan hơn là tính chuyện chiến lược đánh quân miền Nam, vốn đang bị chia rẽ và có thể bị đánh bại lần lượt. Ông lại không nhất trí với người đồng sự là tướng Buell, hiện đang đóng ở Nashville, về việc phối hợp thống nhất hành động. Halleck đã phái Grant tiến lên thượng lưu sông Tennessee, trong khi Buell vẫn đang ở Nashville. Thấy tình hình như vậy, ngày 11 tháng 3 tổng thống Abraham Lincoln chỉ định cho Halleck làm tổng chỉ huy toàn bộ quân đội ở miền Tây, từ sông Missouri đến Knoxville, Tennessee - chấm dứt sự chia rẽ trong bộ chỉ huy. Halleck liền ra lệnh cho Buell đến hội quân với tướng Grant tại Pittsburg Landing trên sông Tennessee.

Mờ sáng ngày 6 tháng 4, đội quân kết hợp miền Nam do Beauregard và Johnston chỉ huy bất thình lình kéo đến đánh úp Binh đoàn Tây Tennessee của Grant tại Pittsburg Landing trong trận Shiloh. Vào ngày đầu tiên của trận đánh, quân miền Bắc bị công kích dữ dội và bị đẩy lui đến bờ sông Tennessee nhưng sau đó cố giữ được. Quân miền Nam sau vài thắng lợi ban đầu không đánh dứt được quân địch. Tướng Johnston - người được tổng thống Jefferson Davis coi là chỉ huy tài giỏi nhất của miền Nam tại thời điểm này - bị bắn chết trong khi đang dẫn đầu bộ binh tấn công. Ngày hôm sau, 7 tháng 4, tướng Buell đến chi viện, hợp quân cùng Grant phản công đánh lui quân miền Nam. Nhưng Grant không truy đuổi được quân miền Nam rút chạy, và do đó đã bị chỉ trích kịch liệt, cũng như vì tổn thất nặng nề của quân miền Bắc. Số binh sĩ thương vong trong trận này (gần 24.000 người) nhiều hơn tổng số thương vong trong lịch sử quân đội Hoa Kỳ trước đó.

Quân miền Bắc cũng bắt đầu xiết chặt quyền kiểm soát sông Mississippi. Ngày 7 tháng 4, trong khi quân miền Nam đang rút chạy từ Shiloh, thiếu tướng miền Bắc John Pope đã đánh bại lực lượng độc lập của Beauregard tại Đảo số 10, mở đường sông đến tận sát Memphis. Ngày 18 tháng 4, đô đốc David Farragut tấn công và sau đó chiếm được thành phố New Orleans, hải cảng quan trọng nhất của miền Nam. Quân đội của thiếu tướng Benjamin Butler đã thiết lập một chính phủ quân sự và cai trị thành phố một cách khắc nghiệt, gây ra nhiều oán giận lớn trong dân chúng đối với lực lượng chiếm đóng.

Mặc dù lúc này quân miền Nam của Beauregard rơi vào tình trạng suy yếu khó có thể chống lại một cuộc tấn công xuống phía nam, nhưng Halleck lại tỏ ra thiếu quyết liệt để lợi dụng thời cơ đánh gấp. Ông ta tốn rất nhiều thời gian đợi cho đến khi tập hợp được một đội quân lớn, kết hợp các lực lượng gồm binh đoàn Ohio của Buell, Binh đoàn Tây Tennessee của Grant, và binh đoàn sông Mississippi của Pope tại Pittsburg Landing. Sau đó, quân miền Bắc từ từ tiến về giao lộ đường sắt quan trọng tại Corinth, ngày đi, đêm dừng lại đào chiến hào - rất chậm chạp. Đến ngày 3 tháng 5, Halleck chỉ còn cách thành phố 10 dặm nhưng đã phải mất thêm 3 tuần lễ để tiến thêm 8 dặm về phía Corinth. Tổng cộng trong 4 tuần lễ chỉ đi được cách Shiloh 20 dặm (32 km). Do tốc độ chậm chạp mà cuộc hành quân đã được đặt tên là Cuộc bao vây Corinth. Đến ngày 25 tháng 5, Halleck đã sẵn sàng cho một cuộc pháo kích lớn vào tuyến phòng thủ của đối phương, nhưng lúc này tướng miền Nam Beauregard quyết định không bám trụ để khỏi hao quân, và đã rút lui không kháng cự khỏi Corinth trong đêm 29 tháng 5.

Tướng Grant không tham gia chỉ huy trực tiếp trong chiến dịch Corinth. Halleck đã tổ chức lại quân đội, cho Grant làm phó chỉ huy - không có quyền hạng gì thực sự, và xáo trộn từ ba binh đoàn thành ba "cánh quân". Khi Halleck được triệu về miền Đông thay McClellan làm tổng chỉ huy, Grant lên thay ông ta chỉ huy quân đội ở Mặt trận miền Tây, giờ được đặt tên là Quận Tây Tennessee. Thế nhưng trước khi đi, Halleck đã làm bỏ phí mất cơ hội truy kích và tiêu diệt Beauregard khi tự phân tán lực lượng của mình, ông ta phái Buell tiến về Chattanooga, Sherman đi Memphis, một sư đoàn đến Arkansas và Rosecrans được lệnh phải giữ vị trí phòng thủ xung quanh Corinth. Những hành động này của Halleck một phần là do Tổng thống Lincoln muốn đánh chiếm miền đông Tennessee và liên kết với những người ủng hộ miền Bắc tại khu vực này.

Kentucky, Tennessee, và bắc Mississippi

Trong khi Halleck đang tiến hành những hoạt động cuối cùng sau trận Corinth trước khi rời đi, tướng miền Nam Braxton Bragg đã lên kế nhiệm Beauregard (vào ngày 27 tháng 6, vì lý do sức khỏe) làm chỉ huy Binh đoàn Tennessee với 56.000 người tại Tupelo, Mississippi, phía nam Corinth. Ông ta xác định rằng một cuộc tiến quân thẳng lên phía bắc từ Tupelo là không thực tế. Để lại các lực lượng của 2 thiếu tướng Sterling Price và Earl Van Dorn để đánh lạc hướng Grant, ông dùng xe lửa chuyển 35.000 quân qua Mobile, Alabama đến Chattanooga. Dù mãi đến ngày 21 tháng 7 mới rời Tupelo, ông vẫn đến được Chattanooga sớm hơn Buell. Kế hoạch đại cương của Bragg là xâm chiếm Kentucky bằng cách phối hợp với thiếu tướng Edmund Kirby Smith, cắt đứt tuyến liên lạc của Buell, nhanh chóng đánh bại ông ta rồi quay lại đối phó Grant.

Kirby Smith rời Knoxville ngày 14 tháng 8, và đã buộc được quân miền Bắc rút khỏi Cumberland Gap, đánh bại một lực lượng nhỏ của đối phương trong trận Richmond (Kentucky), rồi tiến đến Lexington ngày 30 tháng 8. Bragg đã khởi hành từ Chattanooga đúng thời điểm trước khi Smith đến Lexington, trong lúc ấy Buell cũng hành quân lên phía bắc từ Nashville đến Bowling Green. Nhưng Bragg hành quân nhanh hơn và đến ngày 14 tháng 9 quân đội của ông đã tiếp cận tuyến đường tiếp tế của Buell dẫn đến Louisville. Bragg cần thiết phải khai thác tình thế này do ông đang bị lực lượng của Buell áp đảo về quân số; nếu có thể kết hợp với Kirby Smith thì mới lập được thế cân bằng. Thế nhưng Smith lại có bộ chỉ huy riêng biệt, và ông ta tin rằng Bragg có thể chiếm Louisville mà không cần sự hỗ trợ của mình.

Tướng Buell lúc này gặp một số rắc rối về chính trị, và suýt nữa đã bị cách chức (nhờ George H. Thomas không chịu chấp hành mệnh lệnh từ cấp trên để thay thế ông vào lúc mở màn chiến dịch nên chuyện đó không xảy ra). Khi Buell tiến đến Perryville, Kentucky, ông bắt đầu tập trung quân đội đối đầu với lực lượng quân miền Nam tại đó. Bragg lúc đầu không ở cùng với quân đội của mình, ông đã đến dự lễ nhậm chức của viên thống đốc Kentucky miền Nam tại Frankfort. Ngày 8 tháng 10, chiến sự nổ ra tại Perryville nhằm giành quyền sở hữu nguồn nước, và khi trận chiến lan rộng, Binh đoàn Mississippi của Bragg giành được thắng lợi về mặt chiến thuật với cuộc tấn công vào một quân đoàn đơn lẻ thuộc Binh đoàn Ohio của Buell. Tối hôm ấy Bragg nhận ra rằng mình đang phải đối mặt với toàn bộ lực lượng của Buell và ra lệnh rút lui về Harrodsburg, tại đó ông hội quân với Binh đoàn Kentucky của Kirby Smith ngày 10 tháng 10. Dù giờ đã có một lực lượng mạnh trong tay, Bragg đã không cố gắng giành lại thế chủ động. Buell cũng giữ thái độ thụ động tương tự. Bragg rút qua Cumberland Gap và trở về Murfreesboro qua lối Chattanooga.

Trong khi Buell đối đầu với Bragg tại Kentucky, thì quân miền Nam ở vùng bắc Mississippi đã hoạt động nhằm ngăn cản quân của Grant, lúc này đang chuẩn bị cho chiến dịch Vicksburg, đến tiếp viện cho Buell. Halleck lúc này đã đi Washington, và Grant không còn trở ngại nào với vị trí tư lệnh Quận Tây Tennessee. Ngày 14 tháng 9, thiếu tướng Sterling Price di chuyển Binh đoàn miền Tây của miền Nam đến Iuka, cách Corinth 32 km về phía đông. Ông ta dự định phối hợp với Binh đoàn Tây Tennessee của thiếu tướng Earl Van Dorn và cùng triển khai đánh Grant. Nhưng Grant đã sớm điều các thiếu tướng William S. Rosecrans và Edward Ord đi tấn công Price tại Iuka. Rosecrans giành được một chiến thắng nhỏ trong trận Iuka (ngày 19 tháng 9), nhưng nhờ sự phối hợp kém cỏi của đối phương và gió bắc mà Price đã kịp thời thoát khỏi vòng vây từ hai phía mà quân miền Bắc dự định tiến hành.

Price và Van Dorn quyết định sẽ tập hợp lại và tiến đánh lực lượng miền Bắc tập trung tại Corinth rồi tiến vào vùng Tây hoặc Trung Tennessee. Trong trận Corinth thứ hai (ngày 3-4 tháng 10), họ đã tấn công đạo quân lớn mạnh của miền Bắc và bị đẩy lui với tổn thất nặng nề. Rút chạy theo hướng tây bắc, họ thoát được cuộc truy kích của đội quân đã kiệt sức của Rosecrans, nhưng mục tiêu đe dọa vùng Trung Tennessee và hỗ trợ cho Bragg đã thất bại.

Khi mùa đông đến, chính phủ miền Bắc đã thay thế Buell bằng Rosecrans. Sau một thời kỳ tái trang bị và huấn luyện quân đội tại Nashville, Rosecrans hành quân đi đánh Bragg tại Murfreesboro ngay sau lễ Giáng sinh. Trong trận Stones River, Bragg đã khiến Rosecrans bất ngờ bằng một cuộc công kích mạnh mẽ ngày 31 tháng 12, đẩy quân miền Bắc lùi về vành đai phòng thủ nhỏ bé bên sông Tennessee. Nhưng đến ngày 2 tháng 1 năm 1863, những nỗ lực tấn công Rosecrans của quân miền Nam lại bị đánh bại hoàn toàn và Bragg phải rút quân về Tullahoma. Thương vong trong trận Stones River (khoảng 12.000 người mỗi bên) đã khiến cho đây trở thành trận đánh đẫm máu nhất trong chiến tranh xét theo tỷ lệ thiệt hại. Đến cuối chiến dịch, sự uy hiếp của Bragg đối với Kentucky đã không còn, và ông ta bị mất hẳn quyền kiểm soát vùng Trung Tennessee.

Vicksburg

Abraham Lincoln tin rằng thành phố pháo đài bên sông Vicksburg, Mississippi là chìa khóa để dẫn đến thắng lợi của chiến tranh. Vicksburg và cảng Hudson là những đồn lũy cuối cùng còn lại ngăn cản quân miền Bắc kiểm soát hoàn toàn sông Mississippi. Tọa lạc trên những bờ dốc cao có tầm nhìn bao quát đoạn uốn của con sông và được mệnh danh là "Gibraltar của Mississippi", Vicksburg gần như bất khả xâm phạm đối với các cuộc tấn công bằng đường thủy. Đô đốc David Farragut đã phải chấp nhận thực tế này sau chiến dịch thất bại của mình tại đây vào tháng 5 năm 1862.

Kế hoạch tổng thể nhằm đánh chiếm Vicksburg là: Ulysses S. Grant sẽ tiến xuống phía nam từ Memphis còn thiếu tướng Nathaniel P. Banks hành quân lên phía bắc từ Baton Rouge. Thế nhưng cuộc hành quân của Banks tiến hành rất chậm và cuối cùng bị sa lầy tại cảng Hudson, không hỗ trợ được gì nhiều cho Grant.

Chiến dịch thứ nhất
Chiến dịch đầu tiên của Grant là một cuộc hành quân kép. William T. Sherman dẫn 32.000 người tiến xuống sông Mississippi bằng đường thủy trong khi Grant hành quân song song bằng đường xe lửa dọc sông Mississippi với 40.000 quân. Grant đã tiến được 130 km, nhưng tuyến đường tiếp tế của ông đã bị kỵ binh miền Nam của tướng Earl Van Dorn cắt đứt tại Holly Springs, buộc ông phải quay trở lại. Sherman đến được sông Yazoo sát phía bắc thành phố Vicksburg, nhưng do không có sự hỗ trợ của Grant, ông đã bị đánh lui sau trận chiến đẫm máu ở Chickasaw Bayou cuối tháng 12.

Đã bắt đầu có những sự tính toán chính trị can thiệp vào cuộc chiến. Giới chính trị gia Illinois cùng thiếu tướng John A. McClernand với sự cho phép của Lincoln đã tuyển mộ một đội quân ở nam Illinois và tiến hành một cuộc viễn chinh đường sông nhắm tới Vicksburg. Ông ta đã được giao cho cả quân đoàn của Sherman, nhưng nó đã rời khỏi Memphis trước khi McClernand kịp đến. Khi Sherman trở lại từ sông Yazoo, McClernand xác lập quyền chỉ huy. Ông ta đã đi chệch khỏi mục tiêu ban đầu của mình một cách khó hiểu, khi đánh chiếm Arkansas Post nằm trên sông Arkansas, nhưng trước khi McClernand kịp tiếp tục cuộc tiến quân chính của mình, Grant đã lấy lại quyền chỉ huy, và McClernand trở thành một tư lệnh quân đoàn trong quân đội của Grant. Trong khoảng thời gian còn lại của mùa đông, Grant đã thử tiến hành 5 kế hoạch độc lập để tiếp cận thành phố bằng cách sử dụng hoặc thiết kế thêm các con sông, kênh đào, và nhánh sông dẫn đến phía bắc Vicksburg. Cả năm kế hoạch đều không thành công; và Grant đã tuyên bố sau cuộc chiến rằng ông đã dự kiến được những thất bại đó và chỉ đơn giản là cố gắng giữ quân đội trong tình trạng hoạt động, nhưng nhiều sử gia tin rằng ông ta thật sự hy vọng các kế hoạch đó sẽ thành công và điều đó là quá ư tham vọng.

Chiến dịch thứ hai

Chiến dịch thứ hai, bắt đầu vào mùa xuân năm 1863, đã thành công và được coi là chiến công lớn nhất của Grant trong chiến tranh (và là một chiến dịch kinh điển trong lịch sử quân sự). Ông biết rằng không thể tấn công qua sông Mississippi từ phía tây bắc vì nhược điểm của tuyến đường tiếp tế; những đợt tiếp cận bằng đường thủy đã bị thất bại nhiều lần. Cho nên khi đã có thể hành quân bằng đường bộ vì các tuyến đường đất đã trở nên khô ráo sau những cơn mưa mùa đông, Grant di chuyển đội quân của mình xuống bờ tây sông Mississippi. Ngày 16 tháng 4, pháo hạm của Hải quân Hoa Kỳ và tàu chuyên chở quân đội đã mạo hiểm băng qua trước hệ thống đại bác phòng ngự của đối phương và đưa được quân của Grant vượt sông sang bãi đất phía nam Vicksburg tại Bruinsburg, Mississippi. Grant sử dụng hai đòn đánh lạc hướng chiến lược để che giấu ý đồ của mình: một đòn nhử do Sherman tiến hành ở phía bắc Vicksburg và một đòn đột kích bằng kỵ binh táo bạo qua trung tâm Mississippi do đại tá Benjamin Grierson đảm nhiệm - cuộc đột kích của Grierson. Đòn nhử của Sherman không hiệu quá, nhưng của Grierson thì lại thành công. Grierson đã lôi kéo được một lực lượng quan trọng của miền Nam, phân tán họ ra khắp tiểu bang.

Trong chiến dịch này Grant phải đối mặt với 2 đội quân miền Nam: quân đồn trú Vicksburg, do thiếu tướng John C. Pemberton chỉ huy, và lực lượng tại Jackson, Mississippi, dưới quyền đại tướng Joseph E. Johnston, tư lệnh toàn mặt trận. Thay vì đơn giản tiến thẳng đến phía bắc thành phố, Grant đã chọn cách cắt đứt tuyến liên lạc (và tiếp viện) giữa hai đội quân miền Nam. Quân đội của ông nhanh chóng tiến về Jackson, và trong cuộc hành quân này tuyến đường tiếp tế của Grant là rất hạn chế. Lịch sự chiến dịch cho thấy rằng ông đã tự cắt đứt khỏi toàn bộ nguồn tiếp tế của mình, điều đó khiến cho Pemberton phải lúng túng khi cố gắng chặt đứt tuyến đường vốn không hề tồn tại này trong trận Raymond ngày 12 tháng 5. Trong thực tế, Grant dựa vào nền kinh tế địa phương để cung cấp chỉ thực phẩm cho người và ngựa của ông, nhưng rồi đã có hàng đoàn xe không ngớt mang lại cho ông đạn dược, cà phê, lương khô, muối, và các nhu yếu phẩm khác.

Quân đoàn của Sherman chiếm Jackson ngày 14 tháng 5. Toàn bộ đội quân này sau đó quay về phía tây đối đầu với Pemberton ở phía trước Vicksburg. Trận đánh quyết định đã diễn ra tại đồi Champion, đây là sự kháng cự tích cực cuối cùng của Pemberton trước khi ông ta rút lui về cố thủ trong các chiến hào xung quanh thành phố. Quân của Grant đã tấn công vào các công sự của miền Nam hai lần với thiệt hại rất lớn vào lúc bắt đầu cuộc vây hãm Vicksburg nhưng sau đó phải đóng quân lại để dấn sâu vào một cuộc bao vây lâu dài.

Binh lính và dân thường tại Vicksburg phải chịu đựng các cuộc pháo kích ghê gớm của quân miền Bắc và bị nạn đói đe dọa. Họ bám lấy hy vọng rằng Đại tướng Johnston sẽ đến cùng với quân tiếp viện, nhưng Johnston cũng đang bị cô lập và lại hành động quá thận trọng. Ngày 4 tháng 7, Pemberton giao quân đội và thành phố cho Grant. Cùng với thất bại của Robert E. Lee trong trận Gettysburg một ngày trước đó, Vicksburg thường được xem là một trong những bước ngoặt của chiến tranh. Đến ngày 8 tháng 7, sau khi Banks chiếm cảng Hudson, toàn bộ sông Mississippi đã nằm trong tay miền Bắc, lực lượng miền Nam từ đây bị chia cắt thành 2 phần không liên lạc được với nhau.

Tullahoma, Chickamauga và Chattanooga

Sau chiến thắng tại Stones River, Rosecrans chiếm giữ Murfreesboro gần 6 tháng trong khi Bragg đóng tại Tullahoma, thiết lập một phòng tuyến dài nhằm chặn cuộc tiến quân của miền Bắc vào thành phố chiến lược Chattanooga ở phía sau. Tháng 4, kỵ binh miền Bắc của đại tá Abel Streight hành quân đến phá tuyến đường xe lửa tiếp tế cho quân của Bragg ở Trung Tennessee, với hy vọng buộc họ phải rút về Georgia. Lữ đoàn của Streight đã đột kích qua Mississippi và Alabama, đối đầu với quân của Nathan Bedford Forrest. Cuộc đột kích của Streight kết thúc khi đội quân kiệt sức của ông phải đầu hàng gần Rome, Georgia, ngày 3 tháng 5. Đến tháng 6, cuối cùng Rosecrans đã đánh bại Bragg trong một chiến dịch cơ động xuất sắc, hầu như không đổ máu, chiến dịch Tullahoma, và đuổi được Bragg ra khỏi Trung Tennessee.

Cùng giai đoạn này, chuẩn tướng John Hunt Morgan cùng 2.460 kỵ binh miền Nam đã tiến về phía tây từ Sparta tại Trung Tennessee ngày 11 tháng 6, với ý định đánh lạc hướng Binh đoàn Ohio của Ambrose Burnside đang hành quân đến Knoxville, không để họ chú ý đến các lực lượng miền Nam trong tiểu bang. Vào thời điểm bắt đầu chiến dịch Tullahoma, Morgan đã tiến lên phía bắc. Sau 46 ngày đêm vượt qua hơn 1.600 km, quân kỵ binh của Morgan đã tiến hành khủng bố trên một khu vực từ Tennessee cho đến bắc Ohio, phá hủy nhiều cây cầu, đường xe lửa, và các kho hàng của chính phủ trước khi bị bắt; đến tháng 11 họ táo bạo tổ chức vượt ngục tại trại giam Ohio ở Columbus, và trở về miền Nam.

Sau khi trì hoãn nhiều tuần tại Tullahoma, Rosecrans đã lên kế hoạch đánh bật Bragg ra khỏi Chattanooga bằng cách băng qua sông Tennessee, tiến xuống phía nam, và chặt đứt đường tiếp tế của miền Nam nối đến Georgia. Ông bắt đầu hành động ngày 18 tháng 8 và tổ chức pháo kích Chattanooga trong 2 tuần lễ để nghi binh. Bộ tư lệnh quân miền Nam tiếp viện cho Bragg một sư đoàn đến từ Mississippi và một quân đoàn (của James Longstreet) từ Virginia. Rosecrans bị sập bẫy khi đuổi theo Bragg vào rặng núi phía tây bắc Georgia. Mở đầu trận Chickamauga (19 20 tháng 9 năm 1863), Bragg tung 3 sư đoàn tấn công vào quân đoàn của George H. Thomas. Do có một sai lầm trong công tác chỉ huy, một lỗ hổng lớn đã xuất hiện trong đội hình quân miền Bắc khi quân tiếp viện miền Nam đến nơi, và Longstreet đã thúc quân đoàn của mình tràn vào đó buộc đối phương phải rút lui. Nếu không nhờ có chốt phòng thủ của một đoạn phòng tuyến do "Hòn đá tảng Chickamauga" Thomas chỉ huy, thì quân miền Bắc đã bị đánh tan tác hoàn toàn. Rosecrans, suy sụp sau thất bại, đã rút quân về Chattanooga. Bragg kéo đến bao vây và chiếm được các cao điểm xung quanh thành phố.

Lúc này, sau trận Vicksburg, Grant đang cho quân đội nghỉ ngơi và lập kế hoạch cho một chiến dịch chiếm Mobile rồi tiến xa hơn nữa về phía đông. Nhưng khi tin tức về thảm cảnh của Binh đoàn Cumberland của Rosecrans lan đến Washington, Grant được lệnh đến cứu nguy. Ngày 17 tháng 10, ông nhận chức tư lệnh Phân bộ Quân sự Mississippi, nắm quyền chỉ huy toàn bộ quân đội tại Mặt trận miền Tây. Ông đã thay thế Rosecrans bằng Thomas và chuyển đến Chattanooga, tại đó ông đã phê chuẩn kế hoạch mở ra một tuyến tiếp tế mới ("tuyến Cracker"), cho phép đồ tiếp tế và quân tiếp viện đến được thành phố. Quân tiếp viện đến từ Binh đoàn sông Tennessee và Binh đoàn Potomac, chẳng mấy chốc đã tập hợp lên đến hơn 40.000, lần lượt đặt dưới quyền của Sherman và Joseph Hooker. Trong lúc quân miền Bắc đang tập trung thì quân miền Nam lại bị rút bớt; Bragg đã điều quân đoàn của Longstreet đến Knoxville để ngăn cản Burnside đến tiếp viện cho Chattanooga.

Chiến dịch Chattanooga bắt đầu ngày 24 tháng 11 năm 1863, khi Hooker chiếm núi Lookout, một trong hai cao điểm quan trọng nhất quanh thành phố. Hôm sau, Grant lên kế hoạch bao vây các vị trí của Bragg trên cao điểm còn lại là đỉnh Missionary: Sherman tấn công từ phía bắc, Hooker từ phía nam, và Thomas chiếm giữ trung tâm. Nhưng cuộc tấn công của Sherman bị sa vào hỗn loạn, Grant liền ra lệnh cho Thomas mở một cuộc công kích phụ để giảm bớt áp lực cho Sherman. Đạo quân của Thomas, hăng hái và nôn nóng muốn rửa nhục cho trận Chickamauga, đã đột phá tràn lên tận đỉnh núi, phá vỡ trận tuyến quân miền Nam và buộc họ phải rút chạy. Chattanooga được giải cứu; cùng với thất bại của Longstreet trước Burnside trong chiến dịch Knoxville, khu vực nhạy cảm chính trị Đông Tennessee đã hoàn toàn tuột khỏi tay miền Nam. Đường tiến quân từ đây đã mở rộng dẫn trực tiếp đến Atlanta và trung tâm của Liên minh miền Nam. Bragg, nhờ vào mối quan hệ cá nhân với Tổng thống Liên minh miền Nam Jefferson Davis nên đã được giữ nguyên chức vụ sau những thất bại ở Perryville và Stones River, cuối cùng đã bị bãi nhiệm và thay thế bởi Đại tướng Joseph E. Johnston.

Atlanta

Tháng 3 năm 1864, Grant được thăng chức trung tướng và đến miền đông nhận nhiệm vụ tổng chỉ huy toàn bộ quân đội miền Bắc. Sherman kế nhiệm ông làm tư lệnh Phân bô Quân sự Mississippi. Grant đã đề ra một chiến lược tiến công miền Nam theo nhiều hướng cùng một lúc. Kế hoạch dự định sẽ tiêu diệt hoặc vô hiệu hóa đội quân của Robert E. Lee tại Virginia bằng 3 mũi tấn công chính (của Meade, Butler, và Sigel) tiến hành nhắm hướng Richmond và thung lũng Shenandoah; chiếm Mobile với đội quân của Nathaniel Banks; và tiêu diệt quân của Johnston trên đường tiến về Atlanta. Hầu hết các cuộc tấn công đều khởi đầu thất bại: Butler sa lầy trong chiến dịch Bermuda Hundred; Sigel bị đánh bại nhanh chóng trong vùng Thung lũng; Banks lao đao trong chiến dịch đầy rủi ro Red River; Meade và Grant phải nhiều phen bị đẩy lui với tổn thất nặng nề trong chiến dịch Overland trước khi ổn định lại với cuộc bao vây Petersburg. Riêng chiến dịch Atlanta của Sherman là thu được thành công nhiều hơn cả.

Vào thời điểm bắt đầu chiến dịch, Phân bô Quân sự Mississippi của Sherman được hợp thành từ 3 đội quân: Binh đoàn sông Tennessee của James B. McPherson (binh đoàn cũ của Sherman lúc dưới quyền Grant), Binh đoàn Ohio của John M. Schofield, và Binh đoàn Cumberland của George H. Thomas. Đối đầu với ông là Binh đoàn Tennessee của miền Nam do tướng Joseph E. Johnston chỉ huy. Sherman áp đảo Johnston với 98.000 quân chống lại 50.000, nhưng đội ngũ của ông bị suy giảm do có nhiều binh lính xin nghỉ phép, còn Johnston nhận được 15.000 quân tiếp viện đến từ Alabama trong tháng 4.

Chiến dịch mở màn với nhiều trận đánh trong tháng 5 và tháng 6 năm 1864 khi Sherman đẩy Johnston lui về phía đông nam qua khu vực địa hình đồi núi. Sherman thận trọng tránh tấn công trực diện vào hầu hết các vị trí của Johnston; thay vào đó ông tiến quân bọc sườn tuyến phòng thủ của đối phương. Mỗi khi Sherman tiến hành bọc sườn (chủ yếu quanh sườn trái của Johnston), Johnston lại rút lui về một vị trí được củng cố vững chắc khác. Trận Kennesaw Mountain (27 tháng 6) là một ngoại lệ đáng chú ý, tại đó, bất chấp lời khuyên của cấp dưới, Sherman đã thử công kích chính diện và chịu thiệt hại đáng kể: mất 7.000 người so với 700 của Johnston. Quân đội cả hai bên đều có thuận lợi về tuyến đường tiếp tế bằng xe lửa, và Johnston dần rút ngắn tuyến tiếp vận khi rút lui về gần Atlanta, còn của Sherman thì bị kéo dài ra. Tuy nhiên, Jefferson Davis bắt đầu thất vọng về Johnston, vì cho rằng ông ta đang đánh mất nhiều lãnh thổ vô ích và lại không chịu phản công hay thậm chí là thảo luận kế hoạch với Davis.

Ngay trước trận Peachtree Creek (20 tháng 7) ở vùng ngoại ô Atlanta, Jefferson Davis mất kiên nhẫn với chiến lược của Johnston, lo ngại rằng ông sẽ từ bỏ Atlanta mà không chiến đấu, và thay thế ông ta bằng viên trung tướng hiếu chiến John Bell Hood. Trong vòng 6 tuần lễ sau đó, Hood đã liên tiếp cố gắng tấn công một bộ phận lực lượng có vẻ tách rời khỏi quân chủ lực của Sherman; nhưng đều thất bại với thương vong nặng nề cho quân miền Nam, nhất là trong trận Atlanta ngày 22 tháng 7. Sherman cuối cùng đã cắt đứt được tuyến đường tiếp tế của Hood với phía nam. Biết rằng mình bị sập bẫy, Hood đã bỏ Atlanta vào đêm 1 tháng 9, thiêu hủy các kho hàng và công trình quân sự, gây ra trận đại hỏa hoạn trong thành phố.

Cùng với chiến thắng của Sherman tại Atlanta, Đô đốc David Farragut cũng giành được thắng lợi hải quân quyết định trong trận Mobile Bay ngày 23 tháng 8. Băng qua những pháo đài bảo vệ vịnh, Farragut đã tấn công và buộc hạm đội phòng thủ thành phố của miền Nam phải đầu hàng, bắt được đô đốc miền Nam là Franklin Buchanan. Thành phố Mobile, mục tiêu mong muốn từ lâu của Grant, vẫn nằm trong tay miền Nam cho đến năm 1865, nhưng cảng biển quan trọng cuối cùng ở phía đông sông Mississippi thuộc vùng duyên hải vịnh Mexico đã bị khóa chặt, thắt chặt hơn nữa cuộc phong tỏa của miền Bắc. Việc chiếm Atlanta và Mobile Bay đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần miền Bắc và là đóng góp to lớn cho thắng lợi trong cuộc tái cử năm 1864 của Abraham Lincoln.

Franklin-Nashville

Trong khi Sherman cho quân đội của mình nghỉ ngơi để chuẩn bị tiến quân về phía đông, thì Hood đã triển khai một chiến dịch nhằm đánh bại Sherman bằng cách đánh phá tuyến liên lạc của ông ta với Chattanooga. Hood tiến về phía tây qua Alabama và rẽ sang hướng bắc về phía Tennessee, với hy vọng Sherman sẽ đuổi theo và tiến hành giao chiến. Kế hoạch này phần nào thu được hiệu quả vì cuộc hành quân của ông, cùng với cuộc đột kích do Nathan Bedford Forrest tiến hành, đã gây cho Sherman nhiều lo ngại. Thế nhưng, vị tướng miền Bắc đã không giao chiến toàn lực. Ông phái thiếu tướng George H. Thomas cùng một phần Binh đoàn Cumberland và phần lớn quân đoàn kỵ binh đi Nashville để chặn Hood, còn mình thì dẫn lực lượng còn lại tiến về Savannah, Georgia.

Quân của Thomas bao gồm hai bộ phận: một nửa đang ở với ông tại Nashville và nửa còn lại do John M. Schofield chỉ huy đang hành quân từ Atlanta đến. Ngoài ra còn một số quân khác đến từ lực lượng trong Chiến dịch Red River. Hood hy vọng sẽ đánh bại được Schofield trước khi ông ta hội quân với Thomas và có thêm quân tiếp viện từ Louisiana đến. Ông đã có cơ hội đạt được điều đó trong trận Spring Hill tại Tennessee ngày 29 tháng 11 năm 1864, nhưng đối phương đã thoát được ra khỏi cái bẫy mà ông sắp đặt, do quân miền Nam không cắt đứt được đoạn đường nối giữa Columbia-Franklin phía sau lưng quân miền Bắc. Trong trận Franklin thứ hai vào ngày hôm sau, Hood đã liên tiếp mở những cuộc công kích trực diện quy mô lớn vào các công sự phòng thủ kiên cố và chịu thương vong khủng khiếp. Sử gia David J. Eicher viết rằng Hood đã làm binh đoàn của mình trọng thương tại Franklin rồi giết chết nó trong trận Nashville (15 16 tháng 12). Tại đó, đối mặt với lực lượng kết hợp của Schofield và Thomas, Hood đã tiến sâu vài dặm đến phía nam thành phố và chờ đợi với hy vọng Thomas sẽ chịu nhiều thiệt hại khi tấn công các công sự của miền Nam. Sau thời gian 2 tuần chuẩn bị trong thời tiết mùa đông, với áp lực ngày càng lớn từ phía Grant và chính quyền miền Bắc đòi tấn công, Thomas đã tung ra một đòn công kích hùng mạnh, đánh bật Hood và lực lượng còn lại của ông ta trở lại Franklin rồi sau đó phải rút về bang Mississippi, và không bao giờ có thể phục hồi lại để tiến hành tấn công được nữa. Sau đó, tự Hood đã yêu cầu và bị cách chức tư lệnh Binh đoàn Tennessee, trung tướng Richard Taylor được chỉ định lên làm chỉ huy tạm thời.

Cuộc tiến quân ra biển của tướng Sherman

Chiến dịch Savannah của Sherman thường được mọi người biết đến với cái tên Cuộc tiến quân ra biển. Ông và Grant tin rằng cuộc Nội chiến sẽ chỉ kết thúc một khi mọi tiềm lực về chiến lược, kinh tế và tinh thần cho chiến tranh của người miền Nam bị bẻ gãy hoàn toàn. Do vậy Sherman đã áp dụng chính sách tiêu thổ, ra lệnh cho đội quân của ông đốt sạch cây trồng, giết hết gia súc, phá tất cả các kho hàng, và hủy diệt toàn bộ các cơ sở hạ tầng trên đường tiến quân. Chính sách này đã trở thành một trong những giáo lý cơ bản của chiến lược chiến tranh toàn diện sau này.

Đội quân của Sherman rời Atlanta ngày 15 tháng 11 năm 1864, chia làm 2 mũi cách nhau khoảng 100 km, cánh phải do thiếu tướng Oliver O. Howard chỉ huy, cánh trái do thiếu tướng Henry W. Slocum chỉ huy. Hai đội quân này đã tiến hành cuộc tàn phá khủng khiếp và gây ra sự hận thù trong nhiều thế hệ. Hầu hết sự chống cự mà đội quân của Sherman gặp phải là từ dân quân và quân tình nguyện Georgia, mặc dù quân đoàn kỵ binh của Joseph Wheeler thuộc Binh đoàn Tennessee cùng một số lực lượng khác thuộc Cục Nam Carolina, Georgia, và Florida cũng có hiện diện nhưng lại rải rác. Tại Savannah, ngày 17 tháng 12, Sherman chạm trán với đội quân phòng thủ khoảng 10.000 của thiếu tướng William J. Hardee. Sau nhiều đợt pháo kích kéo dài, Hardee bỏ thành phố để cho Sherman tiến vào ngày 21 tháng 12 năm 1864. Ông đã gửi điện cho Tổng thống Lincoln, "Tôi trân trọng dâng cho ngài thành phố Savannah làm món quà Giáng sinh...."

Carolinas và sự kết thúc chiến tranh

Sau khi Sherman chiếm được Savannah, ông được lệnh của Grant đưa quân xuống tàu đến tăng cường cho quân miền Bắc tại Virginia, ở đó Grant đang gặp nhiều khó khăn trong cuộc bao vây Petersburg trước Robert E. Lee. Sherman đã đề xuất một chiến lược khác thay thế. Ông thuyết phục Grant cho tiến quân lên phía bắc qua vùng Carolinas, phá hủy mọi khí tài quân sự trên đường đi, giống như trong cuộc tiến quân ra biển qua Georgia. Ông đặc biệt hứng thú với mục tiêu Nam Carolina, tiểu bang đầu tiên ly khai ra khỏi Liên bang, nơi có ảnh hưởng mạnh mẽ đến tinh thần của toàn miền Nam.

Kế hoạch của Sherman là bỏ qua các đội quân nhỏ của miền Nam tập trung ở Augusta, Georgia và Charleston, Nam Carolina để tiến đến Goldsboro, Bắc Carolina trước ngày 15 tháng 3 năm 1865, tại đó ông sẽ hợp nhất với lực lượng của các tướng John M. Schofield và Alfred H. Terry. Như trong chiến dịch Georgia, ông chia quân đội của mình ra nhiều hướng tiến công đồng thời, khiến cho lực lượng phòng thủ rải rác của miền Nam không thể đoán được mục tiêu thật sự của mình, là thủ phủ Columbia. Ngày 17 tháng 2, Columbia đầu hàng Sherman. Lửa bắt đầu bùng lên, và phần lớn khu trung tâm thành phố đã bị phá hủy hoàn toàn. Vụ cháy thành Columbia đã gây ra nhiều tranh cãi cho đến tận bây giờ, nhiều người cho rằng đó là một tai nạn, số khác khẳng định là một hành động hận thù có chủ ý. Cùng ngày hôm đó, quân miền Nam bỏ chạy khỏi Charleston. Ngày 18 tháng 2, quân của Sherman đã phá hủy gần như tất cả vật chất khí tài quân sự tại Columbia. Cảng biển quan trọng cuối cùng của miền Nam, cảng Wilmington, cũng đầu hàng ngày 22 tháng 2.

Tổng thống miền Nam Jefferson Davis cùng tướng Robert E. Lee (lúc này đã được phong chức tổng tư lệnh) đã chỉ định Johnston làm tổng chỉ huy các lực lượng miền Nam tại vùng Carolinas (thay vì tướng Beauregard vì họ cho rằng ông ta không đủ khả năng đối phó được với sự đe dọa này của miền Bắc), bao gồm những gì còn lại của Binh đoàn Tennessee. Tập trung tất cả lực lượng của mình dưới cái tên Binh đoàn miền Nam, Johnston đã tấn công đối phương trong trận Bentonville (19 21 tháng 3), tại đó ông đã không thành công trong cố gắng đánh bại một cánh quân của Sherman dưới quyền Henry W. Slocum trước khi nó tới Goldsboro hoặc tập hợp với cánh quân của Oliver O. Howard. Dù cuộc tấn công ban đầu của miền Nam áp đảo được trận tuyến đầu tiên của miền Bắc, nhưng Slocum vẫn tập hợp được đủ quân để chống cự cho đến khi Howard tới chiến trường trong đêm đó. Johnston đóng quân lại tại đó thêm 2 ngày, với hy vọng giành được một thắng lợi tương tự như trận Kennesaw Mountain, nhưng rồi sau đó đã rút về Raleigh và bị Sherman truy kích.

Ngày 11 tháng 4, Johnston nhận được tin Đại tướng Robert E. Lee đã đầu hàng tại làng Appomattox Court House; ông liền gửi một thông điệp cho Sherman đề nghị các điều kiện đầu hàng. Ngày 18 tháng 4, 3 ngày sau vụ ám sát Abraham Lincoln, Johnston đã ký giấy đình chiến với Sherman tại Bennett Place, một tòa nhà trang trại ở gần nhà ga Durham. Sherman đã tự đưa mình vào một rắc rối chính trị khi tự ý đặt các điều khoản đầu hàng với Johnston bao gồm cả những vấn đề chính trị cũng như quân sự mà không có sự cho phép của tướng Grant hay chính phủ Hoa Kỳ. Vấn đề rắc rối này kéo dài cho đến ngày 26 tháng 4, khi mà Johnston đồng ý với tất cả các điều khoản quân sự (tương tự những điều kiện mà tướng Lee đã nhận tại Appomattox Court House), và chính thức giao lại toàn bộ quân đội của mình cũng như của các lực lượng miền Nam tại Carolinas, Georgia, và Florida.

Vẫn còn những trận đánh khác diễn ra trong thời gian này: thiếu tướng James H. Wilson, chỉ huy quân đoàn kỵ binh của Phân bộ Quân sự Mississippi, đã mở một cuộc đột kích tại trung Alabama vào cuối tháng 3 nhằm phá hủy các khu công nghiệp còn lại của miền Nam tại đó, nhất là Elyton và Selma. Lực lượng duy nhất còn lại chống cự với Wilson là quân đoàn kỵ binh của tướng Nathan B. Forrest. Elyton rơi vào tay quân miền Bắc ngày 29 tháng 3, trước khi Forrest có đủ thời gian tập hợp lực lượng của mình; Selma cũng bị chiếm sau trận Selma ngày 2 tháng 4, đây là trận thất bại cuối cùng của Forrest. Sau khi phá hủy các công xưởng và đường xe lửa tại Selma, Wilson tiếp tục tiến về phía đông đến Georgia. Ông ta chiếm cây cầu bắc qua sông Chattahoochee tại Columbus, Georgia, sau một trận đánh, rồi tiến đến Macon; tại đây ngày 21 tháng 4, ông nhận được lệnh của Sherman phải "chấm dứt các hành động chiến tranh và tàn phá cho đến khi nghe được tin chiến sự tiếp diễn".

Vào giữa tháng 3, thiếu tướng Edward R. S. Canby, tư lệnh Phân bộ Quân sự Tây Mississippi, đã đổ bộ gần cửa ngõ Mobile Bay và tiến dọc theo bờ biển phía đông đến Spanish Fort, sau đó Binh đoàn Tây Mississippi bắt đầu bao vây thị trấn ngày 27 tháng 3. Ngày 1 tháng 4, quân miền Bắc do Frederick Steele chỉ huy đã tới bằng đường bộ từ Pensacola và bắt đầu bao vây đồn Blakely. Đến ngày 8 tháng 4, quân miền Bắc bắt đầu pháo kích Spanish Fort với 90 khẩu pháo rồi cho bộ binh tấn công đánh tan quân phòng thủ miền Nam tại đây. Ngày hôm sau Canby hành quân đến đồn Blakely, chiếm đóng đồn này. Những trận đánh này đã buộc viên tư lệnh quân miền Nam tại Mobile là thiếu tướng Dabney H. Maury phải rút bỏ thành phố.

Khi nhận được tin Lee và Johnston đã đầu hàng, trung tướng Richard Taylor, tư lệnh Cục Alabama, Mississippi, và Đông Louisiana của miền Nam, cũng ra hàng tướng Canby ngày 4 tháng 5, còn Forrest chính thức đầu hàng ngày 9 tháng 5. Kỵ binh của Wilson chính thức tiếp quyền kiểm soát Tallahassee, Florida ngày 20 tháng 5, đây là thủ phủ bang cuối cùng ở phía đông sông Mississippi của miền Nam bị chiếm đóng. Một bộ phận độc lập trong lực lượng kỵ binh của Wilson đã bắt giữ được Tổng thống Liên minh miền Nam Jefferson Davis ngày 10 tháng 5 ở gần Irwinville, Georgia.

Chú thích

Tham khảo
 Castel, Albert. Decision in the West: The Atlanta Campaign of 1864. Lawrence: University Press of Kansas, 1992. ISBN 0-7006-0562-2.
 Cozzens, Peter. The Darkest Days of the War: The Battles of Iuka and Corinth. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1997. ISBN 0-8078-2320-1.
 Cozzens, Peter. The Shipwreck of Their Hopes: The Battles for Chattanooga. Urbana: University of Illinois Press, 1994. ISBN 0-252-01922-9.
 Cunningham, O. Edward. Shiloh and the Western Campaign of 1862, edited by Gary D. Joiner and Timothy B. Smith. New York: Savas Beatie, 2007. ISBN 978-1-932714-27-2.
 Eicher, David J. The Longest Night: A Military History of the Civil War. New York: Simon & Schuster, 2001. ISBN 0-684-84944-5.
 Esposito, Vincent J. West Point Atlas of American Wars. New York: Frederick A. Praeger, 1959. . The collection of maps (without explanatory text) is available online at the West Point website .
 Foote, Shelby. The Civil War: A Narrative. Vol. 2, Fredericksburg to Meridian. New York: Random House, 1958. ISBN 0-394-49517-9.
 Foote, Shelby. The Civil War: A Narrative. Vol. 3, Red River to Appomattox. New York: Random House, 1974. ISBN 0-394-74913-8.
 Fuller, Maj. Gen. J. F. C. The Generalship of Ulysses S. Grant. New York: Da Capo Press, 1929. ISBN 0-306-80450-6.
 Fuller, Maj. Gen. J. F. C. A Military History of the Western World. Vol. 3, From the Seven Days Battle, 1862, to the Battle of Leyte Gulf, 1944. New York: Minerva Press, 1956. .
 Groom, Winston. Vicksburg 1863. New York: Alfred A. Knopf, 2009. ISBN 978-0-307-26425-1.
 Hattaway, Herman, and Archer Jones. How the North Won: A Military History of the Civil War. Urbana: University of Illinois Press, 1983. ISBN 0-252-00918-5.
 Hughes, Nathaniel Cheairs, Jr. Bentonville: The Final Battle of Sherman & Johnston. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1996. ISBN 0-8078-2281-7
 Kennedy, Frances H., ed. The Civil War Battlefield Guide. 2nd ed. Boston: Houghton Mifflin Co., 1998. ISBN 0-395-74012-6.
 Noe, Kenneth W. Perryville: This Grand Havoc of Battle. Lexington: University Press of Kentucky, 2001. ISBN 0-8131-2209-0.
 Sword, Wiley. The Confederacy's Last Hurrah: Spring Hill, Franklin, & Nashville. Lawrence: University Press of Kansas, 1992. ISBN 0-7006-0650-5.
 Trudeau, Noah Andre. Out of the Storm: The End of the Civil War, April–June 1865. New York: Little, Brown and Company, 1994. ISBN 0-316-85328-3.
 Woodworth, Steven E. Jefferson Davis and His Generals: The Failure of Confederate Command in the West. Lawrence: University Press of Kansas, 1990. ISBN 0-7006-0461-8.
 National Park Service battle descriptions of the Western Theater

Liên kết ngoài
 Tóm tắt diễn biến các Mặt trận quốc gia trong Nội chiến Hoa Kỳ

Nội chiến Hoa Kỳ


title: (9281) 1981 EJ15

text:
{{DISPLAYTITLE:(9281) 1981 EJ15}}
(9281) 1981 EJ15 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Schelte J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring gần Coonabarabran, New South Wales, Úc, ngày 1 tháng 3 năm 1981.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1981
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Quận Boone, Illinois

text:
Quận Boone là một quận thuộc tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 41.786 người, 14.597 hộ gia đình, và 11.254 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 149 người trên một dặm Anh vuông (57/km ²). Có 15.414 đơn vị nhà ở mật độ trung bình của 55 trên một dặm Anh vuông (21/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống trong quận bao gồm 90,09% người da trắng, 0,90% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,29% người Mỹ bản xứ, 0,50% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 6,67% từ các chủng tộc khác, và 1,54% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 12,49% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 27,9% là người gốc Đức, Ailen 9,6%, 7,5% tiếng Anh, 6,2% tiếng Ý, Thụy Điển 6,1%, 6,1% và 5,0% người Mỹ gốc Ba Lan theo điều tra dân số năm 2000. 87,9% nói người gốc Anh và 11,1% Tây Ban Nha là ngôn ngữ đầu tiên của họ. Dân số học sinh đứng ở mức khoảng 5000, với 3000 người trong số họ đang được ở một trường trung học được thiết kế cho 1.800 sinh viên.
2.000 điều tra dân số tuổi kim tự tháp cho Boone County.There được 14.597 hộ, trong đó 40,10% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 64,20% là đôi vợ chồng sống với nhau, 8,70% có nữ hộ và không có chồng, và 22,90% đã không gia đình. 19,00% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 8,00% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,84 và cỡ gia đình trung bình là 3.24.

Trong dân số quận đã được trải ra với 29,80% dưới độ tuổi 18, 7,70% 18-24, 29,90% 25-44, 22,00% từ 45 đến 64, và 10,70% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 34 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 100,20 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 97,60 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã đạt mức USD 52.397, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 59.305. Phái nam có thu nhập trung bình USD 41.992 so với 25.695 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người đạt mức 21.590 USD. Có 5,10% gia đình và 7,00% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 8,70% của những người dưới 18 tuổi và 5,80% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Illinois

Vùng đô thị Rockford
Illinois 1837
Khu dân cư thành lập năm 1837


title: Tillandsia variabilis

text:
Tillandsia variabilis là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Bolivia, Costa Rica, México và Hoa Kỳ.

Giống
 Tillandsia 'Gretchen'

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009
An Annotated Checklist of the Bromeliaceae of Costa Rica truy cập 3 tháng 11 năm 2009
Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009
Bromeliaceae of the United States (excluding Puerto Rico and the Virgin Islands) truy cập 30 tháng 10 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

V
Thực vật Bolivia
Thực vật Costa Rica
Thực vật México
Thực vật Hoa Kỳ
Thực vật Colombia
Thực vật Cuba
Thực vật Jamaica
Thực vật Puerto Rico
Thực vật Venezuela
Thực vật Florida
Thực vật Trinidad và Tobago
Thực vật Chiapas


title: Molophilus melanakon

text:
Molophilus melanakon là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Taiwanoliprus

text:
Taiwanoliprus là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 2006 bởi Komiya.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Taiwanoliprus endonis Komiya, 2006
 Taiwanoliprus wenroni Komiya, 2006

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: 11605 Ranfagni

text:
11605 Ranfagni (1995 UP6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 10 năm 1995 bởi L. Tesi và A. Boattini ở San Marcello Pistoiese.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 11605 Ranfagni

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Rajam

text:
Rajam là một thị trấn thống kê (census town) của quận Srikakulam thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Rajam có dân số 23.258 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Rajam có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 58%. Tại Rajam, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Andhra Pradesh


title: Rhyacophila annulicornis

text:
Rhyacophila annulicornis là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Desmopachria minuta

text:
Desmopachria minuta là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Young miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Desmopachria


title: Rouhling

text:
Rouhling là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Sarreguemines-Campagne. Tọa độ địa lý của xã là 49° 08' vĩ độ bắc, 07° 00' kinh độ đông. Rouhling nằm trên độ cao trung bình là 344 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 241 mét và điểm cao nhất là 350 mét. Xã có diện tích 6,02 km², dân số vào thời điểm 1999 là 1957 người; mật độ dân số là 325 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Chrysolina confucii

text:
Chrysolina confucii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolina


title: (7823) 1991 PF10

text:
{{DISPLAYTITLE:(7823) 1991 PF10}}

(7823) 1991 PF10 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 7 tháng 8 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Molophilus albireo

text:
Molophilus albireo là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Pulwama

text:
Pulwama là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (notified area committee) của quận Pulwama thuộc bang Jammu và Kashmir, Ấn Độ.

Địa lý
Pulwama có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 1630 mét (5347 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pulwama có dân số 15.521 người. Phái nam chiếm 59% tổng số dân và phái nữ chiếm 41%. Pulwama có tỷ lệ 62% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 43%. Tại Pulwama, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jammu và Kashmir
Jammu và Kashmir
Kashmir


title: Barani

text:
Barani là một tổng Kossi (tỉnh) ở phía tây Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Barani. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có tổng dân số 49.144 người .

Tổng Barani giáp huyện Mali về phía bắc. Thủ phủ Barani được biết đến với lễ hội ngựa hàng năm .

Các thị xã và làng xã
 Barani	(4 804 dân) (thủ phủ)
 Babakuy	(1 094 dân)
 Bangassi-Koro	(420 dân)
 Bangassi Kourou	(4 804 dân)
 Berma	(1 450 dân)
 Bogo	(327 dân)
 Boulé	(491 dân)
 Boulemporo	(1 397 dân)
 Cissé	(918 dân)
 Diamahoun	(1 348 dân)
 Djallo	(510 dân)
 Dienwely	(534 dân)
 Douré	(413 dân)
 Illa	(1 633 dân)
 Kamandadougou	(1 068 dân)
 Karekuy	(1 003 dân)
 Kessekuy	(1 053 dân)
 Kinseré	(1 334 dân)
 Kolonkan Goure Ba	(616 dân)
 Kolonkan Goure Diall	(1 293 dân)
 Konkoro	(594 dân)
 Koroni	(762 dân)
 Koubé	(575 dân)
 Koulerou	(1 978 dân)
 Manekuy	(576 dân)
 Mantamou	(1 086 dân)
 Medougou	(1 766 dân)
 Nabasso	(881 dân)
 Niako	(479 dân)
 Niemini-Peulh	(137 dân)
 Gnimanou	(2 176 dân)
 Ouemboye	(382 dân)
 Oueressé	(1 384 dân)
 Pampakuy	(559 dân)
 Sekuy	(576 dân)
 Sekuy-Ira	(62 dân)
 Sokoura	(2 280 dân)
 Soudogo	(670 dân)
 Tira	(779 dân)
 Torokoto	(2 991 dân)
 Waribèrè	(961 dân)
 Yalankoro	(980 dân)

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Kossi (tỉnh)


title: Pusillina amblia

text:
Pusillina amblia là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pusillina


title: Bastennes

text:
Bastennes là một xã trong tỉnh Landes ở Aquitaine tây nam nước Pháp

Xem thêm
 Xã của tỉnh Landes

Biến động dân số

Tham khảo

Xã của Landes


title: Ngã Năm

text:
Ngã Năm là một thị xã thuộc tỉnh Sóc Trăng, Việt Nam.

Địa lý
Thị xã Ngã Năm nằm ở phía tây nam của tỉnh Sóc Trăng, nằm cách thành phố Sóc Trăng khoảng 60 km, cách trung tâm thành phố Cần Thơ khoảng 80 km, cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 298 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Mỹ Tú
Phía tây giáp huyện Hồng Dân và huyện Phước Long thuộc tỉnh Bạc Liêu
Phía nam giáp huyện Thạnh Trị và huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu
Phía bắc giáp thị xã Long Mỹ và huyện Long Mỹ thuộc tỉnh Hậu Giang.

Thị xã Ngã Năm có diện tích 241,93 km², dân số năm 2022 là 74.758 người, mật độ dân số đạt 309 người/km².

Hành chính
Thị xã Ngã Năm có 8 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 3 phường: 1, 2, 3 và 5 xã: Long Bình, Mỹ Bình, Mỹ Quới, Tân Long, Vĩnh Quới.

Lịch sử

Nguồn gốc tên gọi
Tên gọi này xuất hiện sau khi người Pháp đào kênh Phụng Hiệp – Cà Mau (còn gọi là kênh Quản Lộ – Phụng Hiệp) cắt ngang một con rạch tự nhiên (Xẻo Chích) tạo thành một ngã năm sông.

Lịch sử
Ngày 16 tháng 6 năm 1969, chính quyền Việt Nam Cộng hòa cho lập quận Ngã Năm thuộc tỉnh Ba Xuyên trên cơ sở tách đất từ quận Thạnh Trị cùng tỉnh và quận Long Mỹ của tỉnh Chương Thiện trước đó; quận lỵ đặt tại xã Vĩnh Quới. Quận Ngã Năm khi đó gồm 5 xã: Tân Long, Mỹ Quới, Vĩnh Lợi, Vĩnh Quới (4 xã này nguyên thuộc quận Thạnh Trị, tỉnh Ba Xuyên) và Vĩnh Tân (nguyên thuộc quận Long Mỹ, tỉnh Chương Thiện).

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, quận Ngã Năm bị giải thể, sáp nhập vào quận Thạnh Trị và trở thành huyện Thạnh Trị thuộc tỉnh Hậu Giang.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội Việt Nam ban hành Nghị quyết chia tỉnh Hậu Giang thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng. Huyện Thạnh Trị thuộc tỉnh Sóc Trăng.

Ngày 31 tháng 10 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 127/2003/NĐ-CP. Theo đó, tách thị trấn Ngã Năm và 7 xã: Tân Long, Long Bình, Mỹ Quới, Mỹ Bình, Long Tân, Vĩnh Quới, Vĩnh Biên thuộc huyện Thạnh Trị để thành lập huyện Ngã Năm.

Sau khi thành lập, huyện Ngã Năm có 24.196,81 ha diện tích tự nhiên và 77.056 người với 8 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 1 thị trấn và 7 xã.

Ngày 22 tháng 4 năm 2010, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 474/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Ngã Năm là đô thị loại IV.

Ngày 29 tháng 12 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 133/NQ-CP. Theo đó:
Thành lập thị xã Ngã Năm trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện Ngã Năm
Thành lập phường 1 trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị trấn Ngã Năm
Thành lập phường 2 trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Long Tân
Thành lập phường 3 trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Vĩnh Biên.

Sau khi thành lập, thị xã Ngã Năm có 24.224,35 ha diện tích tự nhiên và 84.022 người với 8 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 3 phường: 1, 2, 3 và 5 xã: Tân Long, Long Bình, Mỹ Quới, Mỹ Bình, Vĩnh Quới.

Kinh tế - xã hội
Ngã Năm là vùng kinh tế trọng điểm phía Tây của tỉnh Sóc Trăng.

Thị xã Ngã Năm là cửa ngõ thủy, bộ quan trọng đi vào các tỉnh Bạc Liêu, Cà Mau thông qua tuyến Quốc lộ Quản Lộ Phụng Hiệp và Kênh Xáng Quản Lộ – Phụng Hiệp.

Giáo dục
Thị xã Ngã năm có 8 trường mẫu giáo, 19 trường Tiểu học, 7 trường THCS, 2 Trường THPT, 1 trường THPT&THCS và 1 Trung tâm giáo dục thường xuyên. Trong đó trường THPT Mai Thanh Thế là trường lớn nhất tỉnh Sóc Trăng về số lượng học sinh.

Văn hóa - du lịch

Di tích - Danh thắng
 Chợ nổi Ngã Năm
 Vườn cò Tân Long
 Tượng đài chiến thắng chi khu Ngã Năm
 Miếu Bà chúa xứ Mỹ Đông
 Chùa Phật Nổi (còn gọi là chùa Bửu Long)
 Chùa Ô Chum.

Giao thông
Trên địa bàn thị xã có 2 quốc lộ: Quốc lộ Quản Lộ – Phụng Hiệp và Quốc lộ 61B đi qua.

Chú thích

Tham khảo

Đô thị Việt Nam loại IV


title: Melanotus hirsutus

text:
Melanotus hirsutus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Bois-Sainte-Marie

text:
Bois-Sainte-Marie là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 215.Dân số năm 2004 ước khoảng 197 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Cerithiovermetus aqabensis

text:
Cerithiovermetus aqabensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Vermetidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cerithiovermetus


title: Eupanacra harmani

text:
Eupanacra harmani là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Sulawesi.
Nó giống với Eupanacra regularis regularis. Màu nền là nâu hơi xám.

Chú thích

Tham khảo

Eupanacra


title: Mahwa

text:
Mahwa là một thị trấn thống kê (census town) của quận Dausa thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mahwa có dân số 19.558 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Mahwa có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 72%, và tỷ lệ cho phái nữ là 47%. Tại Mahwa, 20% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Rajasthan


title: Hexatoma obscura

text:
Hexatoma obscura là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Schwartziella sculpturata

text:
Schwartziella sculpturata là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Schwartziella


title: Manticora scabra

text:
Manticora scabra là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Carabidae đặc hữu của Mozambique, Transvaal và Zimbabwe.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Manticora scabra at Beetles of Africa

Manticora


title: Lvea Aem

text:
Lvea Aem () là một huyện (srok) thuộc tỉnh Kandal, Campuchia. Sử nhà Nguyễn gọi là Lô Viên, Lô Yêm hay Lư An.

Huyện được chia thành 15 xã (khum) và 43 làng (phum).

Các xã, thị trấn của huyện Lvea Aem, gồm:
Akreiy Ksatr: Akreiy Ksatr, Khsach, Pou Thum, Tuol Meas
Barong: Khnor Kar, Barong
Boeng Krum: Boeng Krum Leu, Boeng Krum Kraom
Kaoh Kaev: Kaoh Kaev Leu, Kaoh Kaev Kraom
Kaoh Reah: Kaoh Reah Leu, Kaoh Reah Kraom
Lvea Sar (Lvea Sa): Lvea Sa Leu, Lvea Sa Kandal, Lvea Sa Kraom
Peam Oknha Ong: Peam Ta Aek, Preaek Ta Ong Ti Muoy, Preaek Ta Ong Ti Pir, Preaek Ta Ong Ti Bei, Veal Thum
Phum Thum: Preaek Ta Prang, Preaek Krouch
Preaek Kmeng: Preaek Kmeng, Tuol Trea
Preaek Rey: Preael Rey, Preaek Chhmouh, Preaek Kong Reach
Preaek Ruessei: Preaek Pra, Preaek Chrey, Preaek Ruessei, Anlong Trea, Peam Sdei
Sambuor: Sambuor, Preaek Char, Chrouy Chreae
Sarikakaev: Sarikakaev Ta Chou, Kdei Kandal, Ta Skor
Thma Kor: Thma Kor, Phlov Trei
Tuek Khleang: Tuek Khleang, Samraong, Chrouy Pisei

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kandal tại website của Chính quyền Hoàng gia Campuchia
Kandal tại website của Bộ Thương mại Campuchia

Huyện Campuchia
Tỉnh Kandal


title: Kunwargaon

text:
Kunwargaon là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Budaun thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kunwargaon có dân số 6754 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Kunwargaon có tỷ lệ 46% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 56%, và tỷ lệ cho phái nữ là 35%. Tại Kunwargaon, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Fossès-et-Baleyssac

text:
Fossès-et-Baleyssac  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Fossesetbaleyssac


title: Chondrostoma macrolepidotus

text:
Chondrostoma macrolepidotus là một loài cá vây tia thuộc họ Cyprinidae.
Loài này chỉ có ở Bồ Đào Nha.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi và sông có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Crivelli, A.J. 2005. Chondrostoma macrolepidotus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

M


title: Amblycerus profaupar

text:
Amblycerus profaupar là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Ribeiro-Costa miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Amblycerus


title: Montmelard

text:
Montmelard là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 333 người.Ước tính dân số năm 2007 là 316 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Bướm lẳng lơ cánh vàng

text:
Bướm lẳng lơ cánh vàng (Delias agostina) là một loài bướm kích thước trung bình thuộc họ Pieridae, có màu vàng và trắng.

Hình ảnh

Tham khảo

 Evans, W.H. (1932) The Identification of Indian Butterflies. (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India

Xem thêm
Pieridae
List of butterflies of India
List of butterflies of India (Pieridae)

Liên kết ngoài

Delias
Bướm tại Ấn Độ


title: Bu lông

text:
Bu lông (bắt nguồn từ từ tiếng Pháp boulon /bulɔ̃/), còn được gọi là bu-loong, bù-loong, bù lon, là một sản phẩm cơ khí được sử dụng để lắp ráp, ghép nối các chi tiết lại thành một khối, là chi tiết kẹp chặt, thường có dạng thanh trụ, một đầu có mũ 6 cạnh ngoài hoặc trong (chìm), một đầu có ren (gọi là vít) để vặn với đai ốc. Bu lông khác đinh vít vì đinh vít chính là vít (ốc vít, đinh ốc). Mối lắp ghép bằng bu lông có thể chịu được tải trọng kéo cũng như uốn rất tốt, nó lại có độ bền, độ ổn định lâu dài. Việc tháo lắp cũng như hiệu chỉnh mối ghép bu lông rất thuận tiện, nhanh chóng và không đòi hỏi những công nghệ phức tạp như các mối lắp ghép khác. Do có nhiều ưu điểm nên bu lông được sử dụng rộng rãi trong các máy móc, thiết bị công nghiệp, các công trình xây dựng, công trình giao thông, cầu cống... ở khắp mọi nơi trên thế giới.

Phân loại

Theo vật liệu chế tạo
Tùy thuộc vào mục đích sử dụng, cường độ hay môi trường làm việc mà bu-lông được sản xuất bằng những vật liệu khác nhau như: đồng, thép cacbon thường, thép cacbon chất lượng cao, thép hợp kim, thép không rỉ hay còn gọi là inox.
 Bu lông được chế tạo từ các hợp kim màu, kim loại màu: Đồng, nhôm, kẽm. Loại bu-lông này được sản xuất từ chủ yểu để đáp ứng cho các ngành công nghiệp đặc thù về ngành điện, chế tạo máy bay, sản xuất và xử lý nước…
 Bu lông chế tạo từ thép cacbon thường, thép hợp kim.
 Bu lông phải qua xử lý nhiệt: bu-lông cường độ cao, bu-lông cấp bền 8.8, 10.9; 12.9. Bulông loại này được sản xuất bằng vật liệu thép hợp kim có cấp bền tương đương hoặc vật liệu có cấp bền thấp hơn rồi sau đó thông qua xử lý nhiệt luyện để đạt cấp bền sản phẩm theo yêu cầu của từng khách hàng.
 Bu lông không qua xử lý nhiệt: Đây là loại bu-lông thường có cường độ thấp. Bu-lông loại này được sản xuất từ vật liệu thép có cơ tính tương đương và sau khi gia công và không cần xử lý nhiệt với cấp bền 4.8; 5.6; 6.6.

Theo chức năng
Bu lông liên kết: Là loại bu-lông có chức năng liên kết các chi tiết với nhau, trong đó lực chịu tải chính là lực dọc trục, lực cắt không giữ vai trò quyết định. Đây là loại được sử dụng chủ yếu trong các kết cấu tĩnh, ít chịu tải trọng động và các chi tiết máy cố định.
Bu lông kết cấu: Là loại bu-lông được sử dụng trong các chi tiết thường xuyên chịu tải trọng động như kết cấu khung, dầm và các chi tiết máy lớn mà các bộ phận liên kết vừa chịu tải trọng dọc trục vừa chịu cắt.

Theo phương pháp chế tạo và độ chính xác
Bu lông thô: Đây là loại bu-lông được chế tạo từ thép tròn, phần đầu được dập nguội hoặc dập nóng hoặc rèn, phần ren được tiện hoặc cán. Do sản xuất thủ công nên độ chính xác kém, được dùng trong các chi tiết liên kế không quan trọng hoặc trong các kết cấu bằng nguyên liệu gỗ.
 Bu lông nửa tinh: Đây là loại bu-lông được chế tạo tương tự như bu lông thô nhưng được gia công thêm phần đầu Bu-lông và các bề mặt trên mũ để loại bỏ bavia.
 Bu lông tinh: Đây là loại bu-lông được chế tạo cơ khí, với độ chính xác cao, bu-lông loại này được ứng dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp.
 Bu lông siêu tinh: Đây là loại bu-lông được sản xuất đặc biệt có yêu cầu khắt khe về độ chính xác gia công cao, chúng được sử dụng trong các mối liên kết đặc biệt, có dung sai lắp ghép nhỏ, các ngành cơ khí chính xác.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cơ khí
Từ gốc Pháp


title: Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu, Mỹ Tho

text:
Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu, tiền thân là Collège de Mytho là một trường trung học phổ thông tại Mỹ Tho, Tiền Giang. Thành lập năm 1879, trường trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu là ngôi trường trung học phổ thông lâu đời thứ hai của Việt Nam, chỉ sau trường trung học phổ thông Lê Quý Đôn (1874) tại thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 17/03/1879, trường được chính thức thành lập, với tên là Collège de Mytho, năm 1942 đổi tên là Collège Le Myre de Vilers. Từ năm 1953, trường mang tên nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đến nay.

Lịch sử

Quá trình thành lập và phát triển
Ngày 17 tháng 3 năm 1879, Thống đốc Nam Kỳ là Lafont ra Nghị định thành lập Sở Học Chính Nam Kỳ (Service de I’Instruction Publique) và tổ chức hệ thống giáo dục Pháp – Việt. Theo nghị định này, mỗi tỉnh ở Nam Kỳ đều có một trường Tiểu học (gọi là trường Tỉnh, dạy đến lớp Nhất – tức lớp 5 bây giờ). Ở Mỹ Tho, trường Tiểu học một trường Tiểu học (École Primaire) gọi là trường tỉnh (École de province), dạy tới lớp Nhứt (cours supérieur, tức lớp 5 bây giờ), trường xây bằng lá, cất ở gần khu Nhà Việc làng Điều Hòa, nay là khu Trung tâm Thương mại Mỹ Tho, bên kia đường Lê Lợi. Năm sau trường tiểu học Mỹ Tho dời đến nơi hiện nay mà trước kia là nhà của vị quan triều Tự Đức tên là Ngô Phước Hội, gần tòa bố chính.

Ngày 14/6/1880, Thống đốc Nam Kỳ Le Myre De Vilers ban hành nghị định bổ sung Điều 6, chương I của Nghị định ngày 17/3/1879, cho phép thành lập trường Trung học “Collège de Mytho” tại Mỹ Tho;  Theo Nghị định bổ sung này, trường tiểu học Mỹ Tho được nâng cấp, mở rộng thành “Collège de Mytho”, khuôn viên trường rộng 25.000 mét vuông, bao quanh bởi các đường:
 Hướng Đông là cổng chánh quay ra đường số 9, sau đổi tên là Rue D'Aries, đến 7 tháng 4 năm 1954, Thủ hiến Nam phần của Quốc gia Việt Nam đổi tên là đường Lê Lợi tới nay.
 Hướng Tây quay ra đường Filippini, nay là đường Hùng Vương, đường chính và lớn nhất Mỹ Tho hiện nay.
 Hướng Bắc quay ra là đường số 3, sau đổi tên là Colombert, rồi Maréchal Pétain, Albert Buissiere, đến ngày 7 tháng 4 năm 1954 Thủ hiến Nam Phần đổi tên là đường Ngô Quyền tới nay.
 Hướng Nam quay ra đường số 20, rồi sau đổi tên Rue de Landes, ngày 7 tháng 4 năm 1954 đổi tên là đại lộ Lê Đại Hành tới nay.

Lúc mới thành lập, trường được xây dựng khá sơ sài: cách cổng trường một khoảng sân khá rộng là dãy nhà trệt gồm 8 phòng dùng làm văn phòng và một phòng thí nghiệm. Sau dãy nhà trệt là một khoảng sân rộng nữa, tiếp đó là dãy Lầu Sắt một tầng nằm song song với dãy văn phòng, tầng trệt dùng làm phòng học và tầng lầu làm phòng ngủ cho học sinh. Từ sau 1954, tầng lầu không còn được sử dụng vì cũ kỹ, kém an toàn. Dơi bắt đầu đến trú ngụ ở đây rất nhiều nên dãy lầu này còn được gọi là Lầu Dơi. Nối liền dãy lầu Dơi với dãy văn phòng là 2 ngôi nhà riêng lẻ ở hai bên và một dãy hành lang có mái che. Hành lang là nơi tụ tập giải trí của học sinh nội trú. Ngôi nhà bên trái ban đầu là phòng học, sau là nhà xe, phòng giáo sư, nay là thư viện. Ngôi nhà bên phải là nhà kho, nhà tắm cho học sinh nội trú.

Collège de Mytho hoạt động được 10 năm, đến ngày 11 tháng 12 năm 1889, vì thiếu ngân sách nên Thống đốc Nam Kỳ ra lệnh đóng cửa hệ trung học, còn hệ tiểu học vẫn tiếp tục, vì thế một số học trò trung học phải lên Sài Gòn học ở trường Collège D'Adran. Đến năm 1894, Collège D'Adran ngưng hoạt động nên Thống Đốc Nam Kỳ phải mở lại trường Collège de Mytho để thu nhận học trò trung học Nam Kỳ Lục tỉnh và quyết định dùng ngân sách của trường Collège D’Adran để mở lại Collège de Mytho.

Đến năm 1917, trường mở một chi nhánh ở Cần Thơ với tên gọi Collège Cantho (sau là trường Trung học Phan Thanh Giản tại Cần Thơ). Đến năm 1924, trường đã tổ chức được đủ các lớp bậc trung học cấp 2 (lúc đó còn gọi là Cao đẳng tiểu học) và được tổ chức thi để cấp bằng "Thành chung" (Diplôme d Études Complémentaires hay Diplôme d'Études Primaire Superieur Indochinois, tương đương bằng tốt nghiệp cấp 3 hay Trung học phổ thông bây giờ, lúc đó đã là bằng cấp cao trong xã hội) cho học sinh. Sau khi đỗ bằng Thành chung, học sinh có thể đi làm, du học nước ngoài hay là vào Sài Gòn học tiếp tại các trường Lycée, như Lycée Petrus Ký. Để được vào học ở Collège Mỹ Tho, người học phải tham dự một kỳ thi tuyển rất gắt gao. Học sinh Collège Mỹ Tho được cấp học bổng trong suốt quá trình học tập và bắt buộc phải ở nội trú.

Năm 1918, Collège de Mytho xây thêm khu thể dục - thể thao gồm 01 sân tenis, 01 sân bóng đá mini, hố nhảy xa, đường chạy, … và hai dãy nhà lầu song song  theo kiểu kiến trúc La Mã, nằm thẳng góc với dãy lầu Dơi cặp theo đường Albert Buissiere (nay là đường Ngô Quyền) và đường Rue de Landes (nay là đường Lê Đại Hành); mỗi dãy được nối với dãy lầu Dơi bằng một nhà nối rộng 2 mét, cột bằng bê tông, trên lợp ngói. Tầng trệt của hai dãy lầu này ban đầu là phòng học, tầng trên là chỗ nội trú cho học sinh. Về sau, tầng trệt của dãy lầu Bắc được dùng làm văn phòng. Tầng trệt của dãy lầu Nam dùng làm phòng ăn, phòng xem hát, tầng lầu dùng làm Hội trường. Ngoài ra, trường còn có 01 biệt thự làm nhà công vụ, 01 biệt thự dành cho gia đình của Hiệu trưởng phía đường Rue D'Aries (nay là đường Lê Lợi) và khu bệnh xá để chăm sóc sức khỏe cho học sinh và một khu vườn (nằm ở bên kia đối diện với trường qua đường Lê Đại Hành ngày nay), học sinh trường thường qua để dạo chơi.

Địa Phương chí tỉnh Mỹ Tho năm 1937 viết: "Ngày nay trường trung học là một trong những cơ sở mát mẻ, xanh um, rộng rãi nhất của thuộc địa. Có những bồn hoa đẹp mắt đầy sân, những hàng cây râm bóng che mát trường, khắp chỗ, chống ánh nắng gay gắt của mặt trời. Đó là một trong những rất ít cơ sở học đường thoát khỏi đặc tính cổ truyền của nơi này. Thế thì có phải đấy là một trong những lý do về sự thành công mà trường đạt đối với gia đình bản xứ, kể cả gia đình người Pháp đều thích con em mình được sống và học tập trong một khung cảnh vui vẻ, xinh đẹp".

Năm 1941 đến 1942, Nhật chiếm Mỹ Tho lấy Collège de Mytho làm nơi đóng quân, một số lớp dời đến học tại đình Điều Hòa cho tới năm 1942.

Ngày 2 tháng 12 năm 1942, trường đổi tên là Collège Le Myre de Vilers. Năm 1953, Tổng trưởng giáo dục Việt Nam Cộng hòa là Nguyễn Thành Giung ký Nghị định 179-NĐ ngày 22 tháng 3 năm 1953 đổi tên trường thành trường trung học Nguyễn Đình Chiểu tới nay.

Từ ngày 26/08/1957 trường Nữ trung học Lê Ngọc Hân được xây dựng. Từ đó đến năm 1975, trường Nguyễn Đình Chiểu chỉ dành cho nam sinh.

Năm 1957 - 1958, trường xây thêm 10 phòng học nối liền với dãy lầu Nam; cũng trong khoảng thời gian này cổng trường được dời quay mặt ra đường Filippini (nay là đường Hùng Vương) và diện tích được mở rộng lên đến gần 41.000 m². Năm 1959, một phần dãy trệt xây năm 1879 được chuyển đổi thành phòng thí nghiệm và vườn sinh vật được thiết lập với những bộ sưu tập động thực vật vô cùng phong phú, đa dạng.

Năm 1969, 12 phòng học được xây thêm nối liền với dãy lầu Bắc. Năm 1970 - 1974, trường xây dựng thêm dãy lầu ngang song song đường Hùng Vương, gồm 22 phòng học (năm 1971, xây 10 phòng, năm 1972 thêm 4 phòng, năm 1974, thêm 8 phòng) tạo thành một khuôn viên rộng hình chữ nhật, tiếp giáp với bốn con đường. Khu văn phòng của nhà trường dời về đây.

Năm 1974, bức tượng bán thân bằng xi măng của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu được tôn trí tại khu vực cột cờ giữa sân trường; dãy lầu sắt được dỡ bỏ vì đã xuống cấp nghiêm trọng. Năm 1974 - 1976, hội trường và các phòng thực hành – thí nghiệm được xây trên nền của dãy Lầu sắt trước kia.

Tháng 10 năm 1975, trường tách hẳn Cấp II và mang tên trường Cấp III Nguyễn Đình Chiểu, có 73 lớp với 3.685 học sinh, giảng dạy theo chương trình mới. Từ năm học 1977-1978 đến năm học 1979-1980, bình quân mỗi năm tuyển khoảng 14-18 lớp, tổng số học sinh bình quân khoảng 2.500 học sinh. Từ năm học 1980-1981, sĩ số học sinh có chiều hướng tăng; năm học 1980-1981, tổng số học sinh 2.148; năm học 1985-1986, tổng số học sinh 4.023 phân ra 82 lớp; năm học 1986-1987, tổng số học sinh 4.565 phân ra 93 lớp; năm học 1987-1988 có 102 lớp.

Năm học 1988-1989, trường mở thêm hệ B (hệ bán công) học ở cơ sở 2 gọi là phân hiệu Nguyễn Công Trứ. Năm học 1989-1990, phân hiệu này tách ra và trở thành trường bán công Nguyễn Công Trứ; Năm 1993-1994, trường bán công Nguyễn Công Trứ sáp nhập với trường Cấp II Trần Hưng Đạo và trở thành trường bán công Trần Hưng Đạo.

Năm 1990-1991, sau khi trường Năng khiếu của Thành phố Mỹ Tho giải thể, các lớp Cấp II của trường Năng khiếu, từ lớp 6 đến lớp 9 được sáp nhập vào trường Trung học Nguyễn Đình Chiểu Mỹ Tho, từ đó trường trở thành trường Cấp II – III với tổng số trên 3.200 học sinh; năm học 1999-2000 có tổng số 3.906 học sinh. Từ năm học 2002-2003 trở về sau, trường ngưng tuyển sinh lớp 6 và từ đó sĩ số học sinh của trường liên tục giảm. Do yêu cầu trường đạt chuẩn quốc gia, từ năm học 2013-2014 về sau, trường giữ ổn định 45 lớp với tổng số gần 1.900 học sinh.

Năm 1985, trường dựng bia truyền thống “Cách mạng - Dạy giỏi - Học giỏi” tại gần cột cờ.

Năm 1988 đến 1989, cổng phía đường Lê Lợi được xây dựng lại.

Năm 2003, trường xây thêm ba phòng thí nghiệm thực hành Lý - Hoá - Sinh và một phòng dùng để giảng dạy bằng các phương tiện công nghệ thông tin. Bốn phòng này nối theo hội trường lớn làm tái lập lại trên nền đất của dãy Lầu sắt trước kia.

Năm 2008, pho tượng toàn thân bằng đá hoa cương của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu được đặt phía trước bia truyền thống; tượng bán thân của Cụ được đưa về Nhà Truyền thống của trường.

Từ tháng 5 năm 2012 đến tháng 5 năm 2017, trường xây mới kiến trúc 01 trệt, 03 lầu, với trang thiết bị hiện đại:

 Khu A - Khối hành chánh, 01 hội trường lớn có 350 chỗ ngồi, 01 thư viện.
 Khu B - Khối 40 phòng học và 04 phòng giáo viên.
 Khu C - Khối 05 phòng học, phòng bộ môn và 12 phòng thực hành - thí nghiệm.
 Khu E - Khối thể dục, thể thao: gồm nhà thể thao đa môn, 01 hồ bơi, 02 sân tennis, 01 sân bóng đá mini và khu thể thao ngoài trời

Để bảo tồn di tích của Collège de Mytho, Ban Giám hiệu nhà trường đã cho di dời và phục dựng lại 01 nhà Giáo sư và 02 phòng học được xây dựng từ những năm 1879 từ phía đường Lê Lợi về phía đường Hùng Vương; đồng thời giữ lại và cho trùng tu 01 Biệt thự dành cho công vụ và dãy lầu Bắc được xây dựng 1918. Bức tượng bán thân của Cụ Nguyễn Đình Chiểu được đặt lại ở giữa sân trường và tượng toàn thân của Cụ được dời về an vị tại khu E.

Nhân sự
Lúc đầu, Ban lãnh đạo trường Collège de Mytho gồm có một Đốc học (Hiệu trưởng) người Pháp, một Tổng giám thị người Pháp và hai giáo viên bản xứ (01 ở phòng tài vụ, 01 ở ban thư ký). Từ khi thành lập đến năm 1942, Hiệu trưởng nhà trường đều là người Pháp.

Ban Giám thị gồm có 11 người (1 tổng giám thị và 10 giám thị).

Giáo viên nhà trường gồm có 02 giáo sư cử nhân người Pháp, 01 giáo sư tập sự của nền giáo dục phổ thông ngạch Đông Dương, 07 giáo sư cao đẳng Pháp – Việt. Đa phần là các giáo sư nam, người Pháp, từ năm 1920 mới có giáo sư người Việt.

Ngoài ra, nhà trường còn có nhân viên phục vụ hậu cần, thư viện, nhân viên phòng thí nghiệm, bảo vệ.

Chương trình giảng dạy
Chương trình học ở trường Collège de Mytho cơ bản áp dụng theo chương trình của chính phủ Pháp, có cải tiến và bổ sung một chút cho phù hợp với điều kiện ở thuộc địa và mục đích đào tạo của Pháp: tăng cường học tiếng Pháp, văn hóa Pháp, các môn khoa học kỹ thuật, hạn chế việc học chữ Hán và văn hóa Việt Nam.

Chương trình ở bậc tiểu học (3 năm): trường nhận học sinh từ 10 đến 14 tuổi, học sinh phải trải qua kỳ thi tuyển gắt gao gồm các môn: văn phạm tiếng Pháp, 4 phép tính cơ bản, tương quan hệ thống đo lường Pháp - Việt, chữ Hán, chữ Quốc ngữ (tập đọc và viết luận).

Chương trình bậc trung học (4 năm) nhận học sinh từ 12 đến 17 tuổi. Học sinh phải tham gia thi tuyển gồm các môn ở bậc Tiểu học. Chương trình học ở bậc trung học có các môn: Pháp văn, Số học và đại số học, hình học và tam giác lượng, địa lý, vật lý, hóa học và khoa học tự nhiên.

Tiếng Pháp là ngôn ngữ chính dùng trong nhà trường từ khi mới thành lập đến giữa thế kỷ XX. Nội dung các môn học được chia thành tiết. Ngoài các tiết học lý thuyết trên lớp, học sinh còn được hướng dẫn làm thí nghiệm, học thể dục…

Từ năm 1951-1952, trường bắt đầu chuyển ngữ qua chương trình Việt. Mỗi năm thêm 1 lớp chương trình Việt thì giảm 1 lớp chương trình Pháp. Tiếng Pháp trở thành là môn học Ngoại ngữ của học sinh.

Quy mô
Ban đầu, khi mới thành lập, trường Collège de Mytho có 3 lớp tiểu học (lớp Ba, lớp Nhì,  lớp Nhất) và một lớp năm thứ nhất bậc trung học. Đầu thế kỷ XX, trường mở thêm lớp năm thứ 2. Học xong năm thứ 2 bậc trung học, học sinh có thể xin việc hoặc lên Sài Gòn học năm thứ 3, thứ 4 ở trường Chasseloup Laubat để thi lấy bằng Thành chung.

Năm 1917, Collège de Mytho mở thêm chi nhánh ở Cần Thơ với tên Collège de Cantho. Học sinh học hết bậc tiểu học ở Collège de Cantho sẽ được tham dự kỳ thi vào trường Collège de Mytho. Năm học 1922 - 1923, trường Collèg e de Mytho mở thêm lớp năm thứ 3 và năm sau, mở lớp năm thứ 4. Năm 1924 - 1926, Collège de Cantho mở đủ các lớp thuộc bậc trung học và tách ra khỏi Collège de Mytho.

Năm 1928, các lớp tiểu học tách ra khỏi Collège Mytho và dời về trường Nam tiểu học Mỹ Tho (nay là trường THCS Xuân Diệu). Trường Collège Mytho tăng dần các lớp trung học.

Từ ngày 26 tháng 8 năm 1957, Nữ sinh dời về học tại Trung học Lê Ngọc Hân, từ đó trường Nguyễn Đình Chiểu Mỹ Tho chỉ còn dành cho nam sinh, cho tới năm 1975.

Tháng 10 năm 1975, trường tách hẳn Cấp II và mang tên trường Cấp III Nguyễn Đình Chiểu, có 73 lớp với 3.685 học sinh, giảng dạy theo chương trình mới. Từ năm học 1977 - 1978 đến năm học 1979 - 1980, bình quân mỗi năm tuyển khoảng 14 - 18 lớp, tổng số học sinh bình quân khoảng 2.500 học sinh. Từ năm học 1980 - 1981, sĩ số học sinh có chiều hướng tăng; năm học 1980 - 1981, tổng số học sinh 2.148; năm học 1985 - 1986, tổng số học sinh 4.023 phân ra 82 lớp; năm học 1986 - 1987, tổng số học sinh 4.565 phân ra 93 lớp; năm học 1987 - 1988 có 102 lớp.

Năm học 1988 - 1989, trường mở thêm hệ B (hệ bán công) học ở cơ sở 2 gọi là phân hiệu Nguyễn Công Trứ. Năm học 1989 - 1990, phân hiệu này tách ra và trở thành Trường bán công Nguyễn Công Trứ; Năm 1993-1994, Trường bán công Nguyễn Công Trứ sáp nhập với trường Cấp II Trần Hưng Đạo và trở thành Trường bán công Trần Hưng Đạo.

Năm 1990 - 1991, sau khi trường Năng khiếu của Thành phố Mỹ Tho giải thể, các lớp Cấp II của trường Năng khiếu, từ lớp 6 đến lớp 9 được sáp nhập vào trường Trung học Nguyễn Đình Chiểu Mỹ Tho, từ đó trường trở thành trường Cấp II – III với tổng số trên 3.200 học sinh; năm học 1999 - 2000 có tổng số 3.906 học sinh. Từ năm học 2002 - 2003 trở về sau, trường ngưng tuyển sinh lớp 6 và từ đó sĩ số học sinh của trường liên tục giảm. Do yêu cầu trường đạt chuẩn quốc gia, từ năm học 2013 - 2014 về sau, trường giữ ổn định 45 lớp với tổng số gần 1.900 học sinh.

Năm 2020, trường bắt đầu tuyển sinh cơ sở 2 tại Trung Tâm phần mềm Mekong, ấp Tân Tỉnh, xã Tân Mỹ Chánh, Thành phố Mỹ Tho tỉnh Tiền Giang. Từ năm 2023, để thuận tiện cho việc ôn thi tuyển sinh các học sinh lóp 11 ở cơ sở 2 khi lên lớp 12 sẽ được học tại cơ sở 1.

Nội quy
Ban đầu, học sinh trường Collège de Mytho mỗi tuần học 5 ngày, nghỉ ngày thứ năm và chủ nhật. Lịch học tập và sinh hoạt mỗi ngày của học sinh như sau:

 5 giờ sáng: thức dậy, tập thể dục, vệ sinh cá nhân.
 6 giờ 30: ăn điểm tâm
 7 giờ đến 10 giờ 30: học trên lớp.
 10 giờ 30 đến 11 giờ: ăn trưa
 11 giờ đến 13 giờ: nghỉ trưa
 13 giờ đến 14 giờ: học sinh tự ôn bài
 14 giờ đến 16 giờ: học trên lớp
 16 giờ: sinh hoạt tự do
 17 giờ 30: ăn cơm chiều
 19 giờ đến 21 giờ: giờ bắt buộc tự học đối với học sinh nội trú
 21 giờ: học sinh ngủ.

Đồng phục học sinh trường Collège de Mytho: veston, thắt cravate, hai bên mang phù hiệu có nhành olive với chữ CM (Collège de Mytho). Lúc học tại lớp, học sinh mặc áo bà ba trắng, mang guốc.

Sau năm 1975, đồng phục nam sinh là áo sơ mi trắng có logo và bảng tên trên ngực phía trái, quần tây màu xanh dương, áo bỏ vào quần, mang giày trắng. Đồng phục Nữ sinh là áo dài trắng có cổ, có logo và bảng tên trên ngực phía trái, quần trắng (hoặc đen), mang giày hoặc dép có quai hậu. Từ năm 2014, nam sinh thắt cravat trở lại như đồng phục của học sinh Collège de Mytho.

Truyền thống cách mạng
Từ những năm đầu thế kỷ XX, phong trào Đông Du, phong trào Duy Tân có nhiều ảnh hưởng về tư tưởng đối với học sinh của trường. Học sinh tổ chức bãi khoá toàn trường đòi dân sinh dân chủ, tham gia phong trào đấu tranh đòi thả cụ Phan Bội Châu và làm lễ truy điệu cụ Phan Chu Trinh, tham gia phong trào hội kín Nguyễn An Ninh.

Giữa năm 1928, Chi bộ cơ sở của Việt Nam Thanh niên Cách Mạng Đồng Chí Hội được bí mật thành lập. Đến cuối năm 1930, Chi bộ Đảng Cộng sản được thành lập, Đồng chí Phạm Hùng, học sinh của trường là Bí thư chi bộ đầu tiên. Nhiều học sinh tham gia hoạt động cách mạng bị đuổi học.

Trong thời kỳ Mặt trận dân chủ Đông Dương, trong trường đã xuất hiện nhiều truyền đơn, khẩu hiệu đòi quyền dân sinh, dân chủ, chống chương trình giáo dục nhồi sọ của thực dân.

Trong những năm 1936 - 1953, nhiều giáo sư và học sinh của trường đã bí mật tham gia hoạt động trong Mặt trận Việt Minh, cho tổ chức Thanh Niên Tiền Phong, tham gia cướp chính quyền năm 1945, nhiều người thôi học để thoát ly kháng chiến hoặc thoát ly đi kháng chiến. Đó là những trí thức giàu lòng yêu nước như Ngô Tấn Nhơn, Tiến sĩ Phạm Văn Bạch, kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát, Giáo sư Nguyễn Văn Hưởng, Giáo sư bác sĩ Nguyễn Tấn Gi Trọng, Giáo sư - Viện sĩ Trần Đại Nghĩa; các chiến sĩ trung kiên trên mặt trận chính trị - quân sự như các Ông Bùi Thanh Khiết, Lê Quang Thành, Lê Văn Danh, Nguyễn Văn Sĩ, Hồ Hảo Hớn, Nguyễn Văn Tòng, Nguyễn Ngọc Ẩn, Huỳnh Văn Niềm, Cao Văn Sáu, Nguyễn Xuân Đào, Lê Quang Đồng, Phan Văn Nhơn, Trần Tường Châu, Nguyễn Thị Thảo,...

Năm 1954 phong trào đấu tranh chống Pháp trong giới trí thức phát triển mạnh mẽ. Phong trào do ông Nguyễn Văn Kiết đang là giáo sư của trường lúc đó làm chủ tịch.

Sau khi Ngô Đình Diệm bị đảo chính, học sinh của trường Nguyễn Đình Chiểu và Lê Ngọc Hân đã bãi khóa 1 ngày đòi cách chức Hiệu trưởng của cả hai trường. Cuối năm 1963 cơ sở hoạt động bí mật của ta được cắm chốt trong nhà trường. Năm 1969 trường có chi bộ Đảng và chi bộ Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Hồ Chí Minh, lãnh đạo nhiều cuộc đấu tranh chính trị. Năm 1972, 300 học sinh Nguyễn Đình Chiểu Mỹ Tho biểu tình lên án bọn Lon-non tàn sát việt kiều ở Campuchia. Năm 1973, học sinh trường đưa truyền đơn, khẩu hiệu đòi thi hành hiệp định Paris, lên án hành động lấn chiếm vùng giải phóng của ta.

Năm 1975 có một sự kiện nổi tiếng là cuộc oanh kích dinh Độc Lập - hang ổ đầu não của chế độ Việt Nam cộng hòa do phi công Nguyễn Thành Trung - cựu học sinh của trường thực hiện.

15 giờ 30 ngày 30/04/1975 lá cờ của Mặt trận Giải Phóng miền Nam được học sinh kéo cao lên giữa sân trường, cũng là lá cờ cách mạng kéo lên sớm nhất ở Mỹ Tho, sau đó học sinh toả ra cướp chính quyền thành phố.

Ngày 30/04/1979 hơn 100 Thầy và Trò của trường đã tình nguyện gia nhập bộ đội lên đường bảo vệ biên giới được Trung ương Đoàn tặng cờ “Tuổi trẻ anh hùng bảo vệ Tổ Quốc".

Nhiều cựu học sinh đã thành đạt trong nhiều lĩnh vực như Ông Nguyễn Hữu Chí - Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài chính, Ông Huỳnh Đức Minh - Nguyên Bí thư thành ủy Mỹ Tho, Ông Võ Văn Bình - Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy Tiền Giang, Phó Giáo sư - Tiến sĩ - Thầy thuốc nhân dân Tạ Văn Trầm, Giáo sư - Tiến sĩ - Thầy thuốc Nhân dân Lê Quan Nghiệm, Giáo sư - Tiến sĩ - Thầy thuốc ưu tú Nguyễn Văn Khôi, Phó Giáo sư - Tiến sĩ Võ Ngọc Hà, Tiến sĩ Nguyễn Phúc Nghiệp, Tiến sĩ Võ Phúc Châu,...

Hiệu trưởng qua các thời kỳ

Những học sinh và giáo viên nổi bật
 Hồ Biểu Chánh (1884-1958), là nhà văn tiên phong của Miền Nam (Việt Nam) đầu thế kỉ XX.
 Nguyễn An Ninh (1900 - 1943): Là nhà tư tưởng, nhà văn hoá và nhà báo lớn; một chiến sĩ, một lãnh tụ có uy tín lớn và có ảnh hưởng mạnh mẽ của phong trào yêu nước Việt Nam từ 1923 đến 1943.
 Trần Đại Nghĩa (1913–1997): Thiếu tướng, Giáo sư, Thứ trưởng Bộ Công thương, Thứ trưởng Bộ Công nghiệp nặng, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam.
 Nguyễn Thành Trung, Đại tá Không quân Nhân dân Việt Nam , Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân; Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines.
 Hồ Hảo Hớn (1926-1967): Bí thư Thành Đoàn đầu tiên của Sài Gòn – Gia Định.
 Phạm Mạnh Cương (1933-), cựu giáo viên dạy Triết học và Ngữ Văn, là nhạc sĩ nổi tiếng với những tác phẩm Tình khúc 1954–1975 như Thu ca, Suối lệ xanh,...
 Phạm Hùng, Chủ tịch Hội đồng bộ trưởng Việt Nam (1987-1988).
 Huỳnh Tấn Phát (1913 - 1989), Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (1969-1976).
 Nguyễn Văn Kiết (1906 - 1987): Phó Chủ tịch Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam kiêm Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Thanh niên.
 Giáo sư Lê Văn Chí (1907 - 1993): Thứ trưởng Bộ Giáo dục Chính phủ Cách mạng Lâm thời miền Nam Việt Nam, ủy viên Tiểu ban Giáo dục Ban Tuyên huấn Trung ương cục miền Nam.
 Bùi Thanh Khiết (1924 - 1984): Phó Cục trưởng Cục Chính trị Quân giải phóng miền Nam Việt Nam, Ủy viên Ủy ban Quân quản Sài Gòn - Gia Định. Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Giáo sư - Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Văn Hưởng, bác sĩ, cố Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1969 - 1974).
 Ngô Tấn Nhơn (1914 - 2014): Bộ trưởng Bộ Canh nông Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
 Phạm Văn Bạch (1910 - 1987): Chánh án TAND tối cao Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
 Luật sư Trần Công Tường (1915 - 1990): Thứ trưởng Bộ Tư pháp Việt Nam dân chủ cộng hòa. Quyền Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam.
 Luật sư Nguyễn Thành Vĩnh (1904 – 1995): Phó chánh án TAND tối cao kiêm Chánh án TAND TP Hà Nội
 Giáo sư, Nguyễn Văn Chì (1903 - 1989), Chủ tịch Ủy ban nhân dân Cách mạng thành phố Sài Gòn - Gia Định, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP. Hồ Chí Minh
 Giáo sư bác sĩ Nguyễn Tấn Gi Trọng (1913-2006).
 Nguyễn Duy Cương: Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế.
 Nguyễn Hữu Hạnh (1924 - 2019): Nguyên là Chuẩn tướng quân đội Sài Gòn, Sau ngày thống nhất đất nước Ông là Ủy viên Trung ương MTTQ Việt Nam và Ủy viên MTTQ TPHCM với tư cách là nhân sĩ yêu nước.
 Nguyễn Thành Châu, nghệ danh Năm Châu, (1906-1978), soạn giả, đạo diễn sân khấu, diễn viên kịch, cải lương.name="lst"></ref>
 Phạm Công Thiện, (1941 - 2011), nhà thơ, nhà triết luận, cư sĩ Phật giáo
 Huỳnh Văn Niềm, nguyên Ủy viên Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Việt Nam, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Tiền Giang.
 Lê Quang Thành: Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng CS Việt Nam, Bí thư Đặc khu ủy Vũng Tàu - Côn Đảo, Bí thư TU Đoàn TNCSHCM.
 Nguyễn Hữu Chí, nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân Tỉnh Tiền Giang, Thứ trưởng Bộ Tài chính.
 Nghệ sĩ Tám Vân (Lê Văn Tám) (1924-2009).
 Nghệ sĩ Trần Văn Trạch, danh hài (1924-1994).
 Đồng Sĩ Khiêm, tiến sĩ vật lý.
 Bùi Đức Tịnh (1923-2008), nhà nghiên cứu.
 Tô Văn Lai, giám đốc Trung tâm Thúy Nga, cựu giáo viên dạy môn Triết.
 Lê Ngọc Thảo, chuyên gia thiết kế Sony, thủ khoa niên khóa 1965.
 Tiến sĩ Nguyễn Thanh Xuân - Trưởng phòng thí nghiệm côn trùng học tại Pháp.
 Tiến sĩ Võ Thành Dũng - Giáo sư Vật lý địa cầu tại Pháp.
 Giáo sư Trương Công Trung: Giáo sư, Anh hùng lao động - Hiệu trưởng Đại học Y Dược TP.HCM.
 Giáo sư Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Thiện Thành (1919 – 2013).
 Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Chấn Hùng.
 Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc Nhân dân Lê Quan Nghiệm Phó Hiệu trưởng trường Đại học Y Dược TP.HCM.
 Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc Nhân dân Nguyễn Văn Khôi.
 Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc nhân dân Tạ Văn Trầm Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang .
 Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Ngọc Hà: Hiệu trưởng trường Đại học Tiền Giang.
 Trần Hữu Thế, cựu Tổng trưởng Giáo dục thời Đệ Nhất Cộng hòa Việt Nam.
 Nguyễn Thành Giung, Hiệu trưởng trường niên khóa 1942, Tổng trưởng Giáo dục Việt Nam Cộng Hòa từ năm 1952.
 Nguyễn Văn Trường, giáo sư, nguyên Tổng trưởng Bộ Giáo dục Việt Nam Cộng hòa.
 Ngô Quang Trưởng, (1929-2007), cựu trung tướng, cựu tư lệnh Quân đoàn 1 và Vùng 1 chiến thuật Việt Nam Cộng Hòa.
 Trần Văn Hương (1902 - 1982), Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa, Phó Tổng thống Việt Nam Cộng hòa, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa.
 Dương Văn Minh (1916 - 2001): Đại tướng quân đội Sài Gòn, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa

Bằng khen

 Trường tiên tiến cấp Tỉnh nhiều năm liền.
 Nhiều bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
 Bằng khen của Thủ tướng chính phủ.
 Cờ luân lưu của Hội đồng Bộ trưởng.
 Huân chương Lao động Hạng III, Hạng II, Hạng I.
 Anh hùng lao động trong thời kỳ đổi mới (năm 2000)
 Danh hiệu trường tiên tiến xuất sắc (2008 - 2009, 2014 - 2015), Cờ thi đua hạng ba cấp tỉnh (2011 - 2012), Cờ thi đua hạng nhì cấp tỉnh (2012 - 2013, 2013 - 2014, 2015 - 2016).

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang web của Trường
 Kỷ niệm 130 năm Trường Nguyễn Đình Chiểu
 Hội ái hữu trường Nguyễn Đình Chiểu & trường Lê Ngọc Hân (Mỹ Tho) tại California
 Hội ái hữu Cựu học sinh Nguyễn Đình Chiểu tại châu Úc

Khởi đầu năm 1879
Nguyễn Đình Chiểu, Mỹ Tho
Nguyễn Đình Chiểu, Mỹ Tho
Huân chương Lao động
Tập thể được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động
 Giáo dục tại Mỹ Tho


title: Scott

text:
Scott  có thể đề cập đến:
Walter Scott
876 Scott
Scott Koziol
Scott Robinson
Robert Falcon Scott

Xem thêm


title: Hydropsyche vulpina

text:
Hydropsyche vulpina là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Hydropsyche


title: Neocorynura oiospermi

text:
Neocorynura oiospermi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Neocorynura
Động vật được mô tả năm 1909