title: Vật chất tối

text:
Trong vật lý thiên văn, thuật ngữ vật chất tối chỉ đến một loại vật chất giả thuyết trong vũ trụ, có thành phần chưa hiểu được. Vật chất tối không phát ra hay phản chiếu đủ bức xạ điện từ để có thể quan sát được bằng kính thiên văn hay các thiết bị đo đạc hiện nay, nhưng có thể nhận ra nó vì những ảnh hưởng hấp dẫn của nó đối với chất rắn và các vật thể khác cũng như với toàn thể vũ trụ. Dựa trên hiểu biết hiện nay về những cấu trúc lớn hơn thiên hà, cũng như các lý thuyết được chấp nhận rộng rãi về Vụ Nổ Lớn, các nhà khoa học nghĩ rằng vật chất tối là thành phần cơ bản chiếm tới 70% vật chất (vật chất tối + vật chất thường) trong vũ trụ.

Nhận dạng vật chất tối
Các nhà khoa học đã nhận ra một số hiện tượng mà hợp với sự tồn tại của vật chất tối, bao gồm tốc độ quay của các thiên hà và tốc độ quỹ đạo của những thiên hà trong cụm; thấu kính hấp dẫn các thiên thể phía sau bởi những cụm thiên hà như là Bullet Cluster; và kiểu phân phối nhiệt độ của khí nóng ở các thiên hà và cụm thiên hà.

Vật chất tối cũng có vai trò quan trọng đối với sự tạo thành cấu trúc và sự tiến hóa thiên hà, và có ảnh hưởng đo được đến tính không đẳng hướng (anisotropy) của bức xạ phông vi sóng vũ trụ. Các hiện tượng này chỉ rằng vật chất quan sát thấy được trong các thiên hà, các cụm thiên hà, và cả vũ trụ mà có ảnh hưởng đến bức xạ điện từ chỉ là một phần nhỏ của tất cả vật chất: phần còn lại được gọi là "thành phần vật chất tối".

Năm 1933, Fritz Zwicky phát hiện ra loại vật chất này khi đo vận tốc các thiên hà trong cụm thiên hà Coma.

Thành phần của vật chất tối chưa hiểu được, nhưng có thể bao gồm những hạt sơ cấp mới nghĩ đến, như là WIMP, axion, và neutrino thường và nặng; các thiên thể như là sao lùn trắng và hành tinh (được gọi chung là MACHO, massive compact halo object); và đám khí không phát ra ánh sáng. Bằng chứng hiện hành ủng hộ các mô hình cho rằng thành phần chính của vật chất tối là những hạt sơ cấp chưa gặp, được gọi chung là "vật chất tối thiếu baryon". Cũng có thể xếp hố đen vào một dạng vật chất tối. Tuy nhiên, giữa hố đen và vật chất tối có nhiều điểm khác biệt. Vật chất tối bất kì nào cũng có 1 điểm gọi là gốc, chúng hút các nguyên tử trong không gian để tăng kích thước và càng đặc hơn. Gốc của vật chất tối có lực hấp dẫn, vì vậy vật chất tối lớn đến mấy thì trọng lực và áp suất chúng tạo ra là vẫn không đổi. Còn về hố đen, chúng không thể to ra, mà đơn thuần chỉ là một vòng xoáy với áp suất cực mạnh hút mọi thứ vật chất khác.Vật chất tối có thể di chuyển với vận tốc ánh sáng khi nó đủ đặc, và thậm chí lúc đó nó có thể phá hủy 1 hành tinh. Hố đen có thể là 1 dạng vật chất tối bị thuần hóa, nó không thể di chuyển nữa nhưng vẫn có áp suất cực mạnh.

Tuy vậy, các thí nghiệm vật lý trong năm 2016 của các thiết bị hiện đại nhằm tìm kiếm, chứng minh cho sự có mặt của vật chất tối đã thất bại trong việc phát hiện chúng. Vật chất tối rất khó tìm kiếm do chúng ta không thể thấy nó và chỉ có thể phát hiện khi các thiết bị tiếp xúc với trọng lực siêu nhỏ từ gốc của nó. Vì vậy, chứng thực được sự tồn tại của nó là rất khó.

Lý thuyết mới sự ra đời vật chất tối
Các nhà khoa học tại đại học Johannes Gutenberg ở  Đức đưa ra lý thuyết mới sự hình thành vật chất tối ngay sau khởi đầu của vũ trụ. Mô hình này thay thế cho mô hình WIMP (Weakly Interacting Massive Particles) gọi là các hạt năng lượng tương tác yếu.

Khởi điểm vũ trụ vật chất tối có thể không ổn định, giả định là nó bị phân rã. Vật chất tối được giữ ổn định bằng giải thích nguyên lý đối xứng, cho phép nó tồn tại tới ngày nay. Giả thiết này được hai nhà vật lí Baker và Kopp đưa ra dựa trên lí thuyết bất đối xứng vật chất và phản vật chất trong vũ trụ.

Bằng chứng quan sát

Đường cong quay thiên hà

Cánh tay của các thiên hà xoắn ốc xoay quanh trung tâm thiên hà. Mật độ khối phát sáng của một thiên hà xoắn ốc giảm khi người ta đi từ trung tâm ra ngoài rìa. Nếu khối lượng phát sáng là tất cả vấn đề, thì chúng ta có thể mô hình thiên hà như một khối điểm ở trung tâm và kiểm tra các khối lượng quay quanh nó, tương tự như Hệ Mặt trời. Từ Định luật thứ hai của Kepler, dự kiến vận tốc quay sẽ giảm theo khoảng cách từ tâm, tương tự như Hệ mặt trời. Điều này không được quan sát. Thay vào đó, đường cong xoay thiên hà vẫn phẳng khi khoảng cách từ tâm tăng lên.

Nếu định luật của Kepler là chính xác, thì cách rõ ràng để giải quyết sự khác biệt này là kết luận sự phân bố khối lượng trong các thiên hà xoắn ốc không giống với Hệ Mặt trời. Đặc biệt, có rất nhiều vật chất không phát sáng (vật chất tối) ở vùng ngoại ô của thiên hà.

Vận tốc phân tán

Các ngôi sao trong các hệ thống ràng buộc phải tuân theo định lý virial. Định lý này, cùng với phân bố vận tốc đo được, có thể được sử dụng để đo phân bố khối lượng trong một hệ thống ràng buộc, chẳng hạn như các thiên hà hình elip hoặc các cụm cầu. Với một số ngoại lệ, ước tính phân tán vận tốc của các thiên hà hình elip không khớp với sự phân tán vận tốc dự đoán từ phân bố khối lượng quan sát được, thậm chí giả định sự phân bố phức tạp của các quỹ đạo sao.

Như với các đường cong xoay của thiên hà, cách rõ ràng để giải quyết sự khác biệt là định nghĩa sự tồn tại của vật chất không phát sáng.

Cụm thiên hà
Các cụm thiên hà đặc biệt quan trọng đối với các nghiên cứu vật chất tối vì khối lượng của chúng có thể được ước tính theo ba cách độc lập:
 Từ sự phân tán vận tốc hướng tâm của các thiên hà trong các cụm
 Từ tia X phát ra từ khí nóng trong cụm. Từ phổ năng lượng tia X và thông lượng, nhiệt độ và mật độ khí có thể được ước tính, do đó tạo ra áp suất; giả sử áp suất và cân bằng trọng lực xác định hồ sơ khối lượng của cụm.
 Thấu kính hấp dẫn (thường là các thiên hà ở xa hơn) có thể đo khối lượng cụm mà không cần dựa vào các quan sát động lực học (ví dụ: vận tốc).

Nói chung, ba phương pháp này nằm trong thỏa thuận hợp lý, vật chất tối lớn hơn vật chất có thể nhìn thấy khoảng 5 đến 1.

Thấu kính hấp dẫn

Một trong những hệ quả của thuyết tương đối rộng là các vật thể lớn (như cụm thiên hà) nằm giữa một nguồn xa hơn (như chuẩn tinh) và người quan sát phải đóng vai trò như một thấu kính để bẻ cong ánh sáng từ nguồn này. Một vật thể càng lớn, ống kính càng được quan sát nhiều.

Thấu kính mạnh là sự biến dạng quan sát được của các thiên hà nền thành các cung khi ánh sáng của chúng đi qua một thấu kính hấp dẫn như vậy. Nó đã được quan sát xung quanh nhiều cụm ở xa bao gồm Abell 1689. Bằng cách đo hình học biến dạng, có thể thu được khối lượng của cụm can thiệp. Trong hàng chục trường hợp đã được thực hiện, các tỷ lệ khối lượng ánh sáng thu được tương ứng với các phép đo vật chất tối động của các cụm. Thấu kính có thể dẫn đến nhiều bản sao của một hình ảnh. Bằng cách phân tích sự phân bố của nhiều bản sao hình ảnh, các nhà khoa học đã có thể suy luận và lập bản đồ phân bố vật chất tối xung quanh cụm thiên hà MACS J0416.1-2403.

Thấu kính hẫp dẫn yếu nghiên cứu về sự biến dạng nhỏ của nền của các thiên hà, sử dụng các dữ liệu thống kê về những cuộc khảo sát thiên hà rộng lớn. Bằng cách khảo sát sự biến dạng của mặt cắt nền thiên hà, the mean distribution of dark matter can be characterized. The mass-to-light ratios correspond to dark matter densities predicted by other large-scale structure measurements. Dark matter does not bend light itself; mass (in this case the mass of the dark matter) bends spacetime. Light follows the curvature of spacetime, resulting in the lensing effect.

Nền vi sóng vũ trụ

Mặc dù cả vật chất tối và vật chất thông thường đều là vật chất, nhưng chúng không hành xử theo cùng một cách. Đặc biệt, trong vũ trụ sơ khai, vật chất thông thường bị ion hóa và tương tác mạnh với bức xạ thông qua sự tán xạ Thomson. Vật chất tối không tương tác trực tiếp với bức xạ, nhưng nó ảnh hưởng đến CMB bởi thế năng hấp dẫn của nó (chủ yếu ở quy mô lớn) và do ảnh hưởng của nó đến mật độ và vận tốc của vật chất thông thường. Do đó, nhiễu loạn vật chất thông thường và tối, phát triển khác nhau theo thời gian và để lại những dấu ấn khác nhau trên nền vi sóng vũ trụ (CMB).

Nền vi sóng vũ trụ rất gần với một người da đen hoàn hảo nhưng chứa bất đẳng hướng nhiệt độ rất nhỏ của một vài phần trong 100.000. Một bản đồ bầu trời của dị hướng có thể bị phân hủy thành phổ công suất góc, được quan sát thấy có chứa một loạt các đỉnh âm ở khoảng cách gần bằng nhau nhưng độ cao khác nhau. Một loạt các đỉnh có thể được dự đoán cho bất kỳ tập hợp các tham số vũ trụ giả định nào bằng các mã máy tính hiện đại như CMBFast và CAMB, và lý thuyết khớp với dữ liệu, do đó, hạn chế các tham số vũ trụ. Đỉnh thứ nhất chủ yếu cho thấy mật độ của vật chất baryonic, trong khi đỉnh thứ ba chủ yếu liên quan đến mật độ vật chất tối, đo mật độ vật chất và mật độ của các nguyên tử.

Bất đẳng hướng CMB lần đầu tiên được phát hiện bởi COBE vào năm 1992, mặc dù điều này có độ phân giải quá thô để phát hiện các đỉnh âm thanh. Sau khi phát hiện ra đỉnh âm thanh đầu tiên của thí nghiệm BOOMERanG từ khinh khí cầu vào năm 2000, phổ công suất đã được WMAP quan sát chính xác vào năm 2003, năm 2012 và thậm chí chính xác hơn là tàu vũ trụ Planck vào năm 2013 2015. Các kết quả hỗ trợ mô hình Lambda-CDM.

Phổ công suất góc CMB quan sát được cung cấp bằng chứng mạnh mẽ hỗ trợ vật chất tối, vì cấu trúc chính xác của nó được trang bị tốt bởi Lambda-CDM model, nhưng khó tái tạo với bất kỳ mô hình cạnh tranh nào, chẳng hạn như động lực học Newton đã sửa đổi (MOND).

Cấu trúc hình thành

Sự hình thành cấu trúc đề cập đến khoảng thời gian sau Vụ nổ lớn khi các nhiễu động mật độ sụp đổ để tạo thành các ngôi sao, thiên hà và cụm. Trước khi hình thành cấu trúc, các giải pháp Friedmann cho thuyết tương đối rộng mô tả một vũ trụ đồng nhất. Sau đó, các dị hướng nhỏ dần lớn lên và cô đặc vũ trụ đồng nhất thành các ngôi sao, thiên hà và các cấu trúc lớn hơn. Vật chất thông thường bị ảnh hưởng bởi bức xạ, là nguyên tố chi phối của vũ trụ vào thời kỳ rất sớm. Kết quả là, sự nhiễu loạn mật độ của nó bị rửa trôi và không thể ngưng tụ thành cấu trúc. Nếu chỉ có vật chất bình thường trong vũ trụ, sẽ không có đủ thời gian để nhiễu loạn mật độ phát triển thành các thiên hà và cụm thiên hà hiện đang được nhìn thấy.

Vật chất tối cung cấp một giải pháp cho vấn đề này vì nó không bị ảnh hưởng bởi bức xạ. Do đó, nhiễu loạn mật độ của nó có thể phát triển đầu tiên. Thế năng hấp dẫn tạo ra đóng vai trò như một giếng tiềm năng hấp dẫn cho các vật chất thông thường sụp đổ sau đó, đẩy nhanh quá trình hình thành cấu trúc.

Bullet Cluster

Nếu vật chất tối không tồn tại, thì lời giải thích tiếp theo có lẽ phải là thuyết tương đối rộng - thuyết hấp dẫn đang thịnh hành - là không chính xác và cần được sửa đổi. Cụm thiên hà, kết quả của một vụ va chạm gần đây của hai cụm thiên hà, cung cấp một thách thức cho các lý thuyết trọng lực đã được sửa đổi bởi vì khối tâm biểu kiến của nó lệch xa so với khối tâm baryonic. Các mô hình vật chất tối tiêu chuẩn có thể dễ dàng giải thích quan sát này, nhưng lực hấp dẫn được sửa đổi có thời gian khó hơn nhiều, đặc biệt là vì bằng chứng quan sát không phụ thuộc vào mô hình.

Phép đo khoảng cách siêu tân tinh loại la

Siêu tân tinh loại Ia có thể được sử dụng làm nến tiêu chuẩn để đo khoảng cách ngoài thiên hà, từ đó có thể được sử dụng để đo tốc độ vũ trụ đã giãn nở trong quá khứ. Dữ liệu cho thấy vũ trụ đang giãn nở với tốc độ gia tốc, nguyên nhân của nó thường được quy cho năng lượng tối. Vì các quan sát cho thấy vũ trụ gần như phẳng, nên dự kiến tổng mật độ năng lượng của mọi thứ trong vũ trụ phải tổng bằng 1 (Ωtot ≈ 1). Mật độ năng lượng tối đo được là ΩΛ ≈ 0,690; mật độ năng lượng của vật chất thông thường (baryonic) quan sát được là Ωb ≈ 0,0482 và mật độ năng lượng của bức xạ là không đáng kể. Điều này làm thiếu Ωdm ≈ 0,258 mà vẫn hoạt động giống như vật chất (xem phần định nghĩa kỹ thuật ở trên) - vật chất tối.

Khảo sát bầu trời và dao động âm thanh baryon

Dao động âm thanh Baryon (BAO) là những dao động về mật độ của vật chất baryon nhìn thấy được (vật chất bình thường) của vũ trụ trên quy mô lớn. Chúng được dự đoán là phát sinh trong mô hình Lambda-CDM do dao động âm trong chất lỏng photon-baryon của vũ trụ sơ khai, và có thể được quan sát thấy trong phổ công suất góc của nền vi sóng vũ trụ. BAO thiết lập thang đo độ dài ưa thích cho baryon. Khi vật chất tối và baryon kết tụ lại với nhau sau khi tái hợp, ảnh hưởng yếu hơn nhiều trong sự phân bố thiên hà trong vũ trụ gần đó, nhưng có thể phát hiện được như một ưu tiên tinh tế (≈1%) cho các cặp thiên hà cách nhau 147 Mpc, so với chúng cách nhau 130–160 Mpc. Tính năng này đã được dự đoán về mặt lý thuyết vào những năm 1990 và sau đó được phát hiện vào năm 2005, trong hai cuộc khảo sát dịch chuyển đỏ thiên hà lớn, Khảo sát Bầu trời Kỹ thuật số Sloan và Khảo sát Dịch chuyển Đỏ Thiên hà 2dF. Kết hợp các quan sát CMB với các phép đo BAO từ các cuộc khảo sát dịch chuyển đỏ của thiên hà cung cấp một ước tính chính xác về hằng số Hubble và mật độ vật chất trung bình trong Vũ trụ. Kết quả hỗ trợ mô hình Lambda-CDM.

Redshift-space biến dạng
Các cuộc khảo sát dịch chuyển đỏ lớn của thiên hà có thể được sử dụng để lập bản đồ ba chiều về sự phân bố của thiên hà. Các bản đồ này hơi bị bóp méo vì khoảng cách được ước tính từ các dịch chuyển đỏ quan sát được; dịch chuyển đỏ chứa đựng một phần đóng góp từ cái gọi là vận tốc đặc biệt của thiên hà cùng với thuật ngữ mở rộng Hubble chiếm ưu thế. Trung bình, các siêu đám đang giãn nở chậm hơn trung bình vũ trụ do lực hấp dẫn của chúng, trong khi các khoảng trống đang giãn nở nhanh hơn mức trung bình. Trong bản đồ dịch chuyển đỏ, các thiên hà phía trước siêu đám có vận tốc hướng tâm vượt quá đối với nó và có dịch chuyển đỏ cao hơn một chút so với khoảng cách của chúng, trong khi các thiên hà phía sau siêu đám có dịch chuyển đỏ hơi thấp so với khoảng cách của chúng. Hiệu ứng này làm cho các siêu đám có vẻ như bị bóp méo theo hướng xuyên tâm, và các khoảng trống tương tự cũng bị kéo căng ra. Các vị trí góc của chúng không bị ảnh hưởng. Hiệu ứng này không thể phát hiện được đối với bất kỳ cấu trúc nào vì hình dạng thực không được biết đến, nhưng có thể được đo bằng cách lấy trung bình trên nhiều cấu trúc. Nó được dự đoán định lượng bởi Nick Kaiser vào năm 1987, và lần đầu tiên được đo lường một cách quyết định vào năm 2001 bởi Khảo sát Dịch chuyển Đỏ Thiên hà 2dF. [35] Kết quả phù hợp với mô hình Lambda-CDM.

Rừng Lyman-alpha

Trong quang phổ thiên văn, rừng Lyman-alpha là tổng các vạch hấp thụ phát sinh từ quá trình chuyển đổi Lyman-alpha của hydro trung tính trong quang phổ của các thiên hà và chuẩn tinh ở xa. Các quan sát về rừng Lyman-alpha cũng có thể hạn chế các mô hình vũ trụ. Những ràng buộc này đồng ý với những ràng buộc thu được từ dữ liệu WMAP.

Xem thêm
Lý thuyết dây
Thuyết tương đối rộng
Hố đen
Vụ Nổ Lớn
Vật lý hạt
Năng lượng tối
Vật đen
Tinh vân tối

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phát hiện thiên hà đầu tiên trong vũ trụ NLD 25-02-2005
Hot Dark Matter, tác giả Martin White
Dark Matter Portal, tác giả Frédéric Mayet
"Most of our Universe is Missing"  – video Horizon
Vén màn vật chất tối
Lý thuyết mới về sự ra đời của vật chất tối
Phát hiện một vòng vật chất tối
Hội thảo thiên văn về vật chất tối
Phát hiện lực hút của vật chất tối
Thiên hà không chứa vật chất tối
Mô hình chuyển động của vật chất tối
Vật chất tối tạo thành tấm lưới bí ẩn trong vũ trụ
Vật chất tối tương tác như thế nào?
Vật chất tối tràn ngập các thiên hà xoắn ốc dẹt
Vật chất tối trải khắp vũ trụ như một tấm lưới
Bức ảnh đầu tiên về vật chất tối
Thống nhất lý thuyết về vật chất tối

Vũ trụ học
Thuật ngữ thiên văn học
Vật lý lý thuyết
Vũ trụ học vật lý
Cơ học thiên thể
Lịch sử khoa học và công nghệ Hà Lan
Vấn đề chưa được giải quyết trong thiên văn học
Vấn đề chưa được giải quyết trong vật lý học


title: Hornbek

text:
Hornbek là một đô thị thuộc huyện Lauenburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Hornbek có diện tích 5,89 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 176 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: Chợ Mới (định hướng)

text:
Chợ Mới có thể là một trong số các địa danh sau:

 Huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang.
 Huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn.
 Thị trấn Chợ Mới, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang
 Thị trấn cũ Chợ Mới thuộc huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn; nay là một phần thị trấn Đồng Tâm.
 Tên cũ của huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long từ tháng 6 năm 1916 đến tháng 11 năm 1917.


title: Eleutherodactylus muscosus

text:
Eleutherodactylus muscosus là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.
Nó được tìm thấy ở Ecuador và Peru.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông có nước theo mùa. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Rodríguez, L., Martinez, J.L., Monteza, J.I., Jungfer, K.-H. & Cisneros-Heredia, D. 2004. Eleutherodactylus muscosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

muscosus


title: Desmatus affinis

text:
Desmatus affinis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin miêu tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Desmatus


title: Neolarra linsleyi

text:
Neolarra linsleyi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Neolarra
Động vật được mô tả năm 1939


title: Nabha

text:
Nabha là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Patiala thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Địa lý
Nabha có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 246 mét (807 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nabha có dân số 61.953 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Nabha có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 69%. Tại Nabha, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Cronia

text:
Cronia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Các loài
Các loài thuộc chi Cronia bao gồm:

 Cronia amygdala (Kiener, 1835)
 Cronia aurantiaca (Hombron & Jacquinot, 1853)
 Cronia avellana (Reeve, 1846)
 Cronia avenacea (Lesson, 1842)
 Cronia tosana Pilsbry, 1904

Chú thích

Tham khảo

Muricidae


title: Atelopus simulatus

text:
Atelopus simulatus là một loài cóc trong họ Bufonidae. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất nơi sống.

Nguồn
 Gil, A.Q., Rueda, J.V. & Bolívar, W. 2004. Atelopus simulatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Atelopus
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Andes


title: (15272) 1991 GH

text:
(15272) 1991 GH là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Atsushi Sugie ở Dynic Astronomical Observatory Nhật Bản, ngày 3 tháng 4 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 15001–16000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Consorophylax delmastroi

text:
Consorophylax delmastroi là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Consorophylax


title: Chùa Vạn Niên

text:
Vạn Niên là ngôi chùa nằm ở bờ phía tây hồ Tây, Hà Nội. Chùa từng có tên là Vạn Tuế, thuộc địa phận ấp Quán La, nay thuộc thôn Vệ Hồ, phường Xuân La, quận Tây Hồ.

Đời nhà Lý năm Giáp Dần, niên hiệu Thuận Thiên thứ Năm (1014), Thạch Nhai tăng thống Tấu xin cho lập giới đàn ở đây để tập hợp tăng đồ thụ giới, được chiếu chuẩn y. Nhiều nhà sư danh tiếng như Lâm Tuệ Sinh, Lý Thảo Đường kế tiếp nhau trụ trì ở đây. Về sau có vị tăng ở Quảng Châu là Biện Tài đến tu trì, có sách đối lục lưu hành ở đời.

Chùa xưa thuộc phái Thảo Đường, từ các đời trụ trì gần đây gồm có: Hòa Thượng Thích Viên Thành (1950 - 2002), Thượng tọa Thích Minh Tuệ, chùa thuộc về sơn môn Hương Tích, và hoằng dương Mật Tông.

Xem thêm
Danh sách chùa Hà Nội

Chú thích

Vạn Niên
Tây Hồ (quận)


title: Châteauneuf-la-Forêt (tổng)

text:
Tổng Châteauneuf-la-Forêt là một tổng của Pháp tọa lạc tại tỉnh Haute-Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine của Pháp.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Châteauneuf-la-Forêt trong quận Limoges. Độ cao khu vực này là 290 m (Masléon) đến 730 m (Saint-Gilles-les-Forêts) độ cao trung bình trên mực nước biển là 418 m.

Hành chính

Phân chia đơn vị hành chính
Tổng Châteauneuf-la-Forêt được chia thành 10 xã và khoảng 5 664 người (điều tra dân số năm 1999 không tính trùng dân số).

|-
| Châteauneuf-la-Forêt || align="right" | 1 613 || align="right" | 87130 || align="right" | 87040
|-
| La Croisille-sur-Briance || align="right" | 700 || align="right" | 87130 || align="right" | 87051
|-
| Linards || align="right" | 1 058 || align="right" | 87130 || align="right" | 87086
|-
| Masléon || align="right" | 318 || align="right" | 87130 || align="right" | 87093
|-
| Neuvic-Entier || align="right" | 1 025 || align="right" | 87130 || align="right" | 87105
|-
| Roziers-Saint-Georges || align="right" | 153 || align="right" | 87130 || align="right" | 87130
|-
| Saint-Gilles-les-Forêts || align="right" | 55 || align="right" | 87130 || align="right" | 87147
|-
| Saint-Méard || align="right" | 330 || align="right" | 87130 || align="right" | 87170
|-
| Surdoux || align="right" | 44 || align="right" | 87130 || align="right" | 87193
|-
| Sussac || align="right" | 368 || align="right" | 87130 || align="right" | 87194
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Haute-Vienne
 Quận của Haute-Vienne
 Tổng của Haute-Vienne
 Xã của Haute-Vienne
 Danh sách các tổng ủy viên của Haute-Vienne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Châteauneuf-la-Forêt sur le site của Insee
 plan của Tổng Châteauneuf-la-Forêt sur Mapquest
 Localisation của Tổng Châteauneuf-la-Forêt sur une carte de France

Chateauneuf-la-Foret


title: Munditia manawatawhia

text:
Munditia manawatawhia là một ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Liotiidae. Nó được tìm thấy ở Three Kings Islands, New Zealand.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Munditia
Động vật chân bụng New Zealand


title: Quận Calumet, Wisconsin

text:
Quận Calumet một quận thuộc tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Chilton.. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 40.631 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 1028 km2, trong đó có 200 km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Wisconsin


title: Máy tính tiền cảm ứng

text:
Máy tính tiền cảm ứng là một nhánh phát triển cao cấp của máy tính tiền với chức năng tương tư nhưng phương thức xử lý tính toán tốt và thông minh hơn. Sản phẩm bao gồm: Màn hình cảm ứng giúp nhân viên thực hiện thao tác tính toán. Hệ thống phần cứng điện tử gồm có: chíp CPU xử lý, bộ nhớ lưu trữ, các cổn điều khiển thiết bị khác (máy in, máy quét mã vạch, máy đọc thẻ)

Chương trình xử lý: gồm 02 dạng chương trình
 Chương trình như máy vi tính: được lập trình thông dụng trên máy vi tính và tùy theo tính năng nhu cầu phát sinh, người lập trình sẽ điều chỉnh. Đây là hình thức áp dụng cho các công ty cung cấp máy tính tiền cảm ứng có quy mô nhỏ do chi phí đầu tư lập trình rất nhỏ. Phương pháp này tương tự như việc khách hàng mua máy vi tính, mua bản quyền cài đặt hệ điều hành thông thường (Microsoft Windows) và mua thêm phần mềm cài đặt. Tuy nhiên, đây là bất lợi cho khách hàng về sự ổn định của chất lượng phần mềm (uy tín, thương hiệu công ty sản xuất) vì nếu dữ liệu sai thì giá trị sử dụng hệ thống hoàn toàn không có.
 Chương trình lập trình bằng phần mềm nhúng (embedded software): đây là phương pháp hầu hết các công sản xuất máy tính tiền lớn trên thế giới áp dụng vì chi phí chất xám đầu tư sản xuất phần mềm nhúng cao rất cao (vài triệu USD trở lên) và được tích hợp trọn gói vào thiết bị điện tử đặc thù. Tất nhiên sản phẩm sẽ rất ổn định và được sản xuất đại trà.

Xem thêm
 Máy in thẻ

Tham khảo


title: 8833 Acer

text:
8833 Acer (1989 RW) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 9 năm 1989 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Haute-Provence.

Ghi chú

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Nassarina glypta

text:
Nassarina glypta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nassarina


title: 665 Sabine

text:
665 Sabine

665 Sabine là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Wilhelm Lorenz phát hiện ngày 22.7.1908 ở Heidelberg và được đặt theo tên Sabine, tên họ của phụ nữ Pháp

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1908


title: Iotyrris devoizei

text:
Iotyrris devoizei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Iotyrris


title: Siek

text:
Siek là một đô thị ở huyện Stormarn, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích 12,47 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1992 người. Đô thị này có cự ly khoảng 6 km về phía đông nam của Ahrensburg, và 24 km về phía đông bắc của Hamburg.

Siek là thủ phủ của Amt Siek.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Stormarn


title: Sōma, Fukushima

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Fukushima, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Fukushima
Khu định cư cảng Nhật Bản
Thành phố ven biển ở Nhật Bản


title: Callipara ponsonbyi

text:
Callipara ponsonbyi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 Bail, P & Poppe, G. T. 2001. A conchological iconography: a taxonomic introduction of the recent Volutidae. Hackenheim-Conchbook, 30 pp, 5 pl. (updated October 2008 for WoRMS)
 Aiken R.P. (2010) Volutidae. pp. 314–333, in: Marais A.P. & Seccombe A.D. (eds), Identification guide to the seashells of South Africa. Volume 1. Groenkloof: Centre for Molluscan Studies. 376 pp.

P


title: Klitsche

text:
Klitsche là một đô thị thuộc huyện Jerichower Land, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Klitsche có diện tích 18,4 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 368 người.

Tham khảo


title: Ngày (định hướng)

text:
Ngày có thể là:
Ngày thiên văn
Ngày Julius

Thời gian

myv:Чи (шкань вал)
is:Sólarhringur
mn:Өдөр
pl:Dzień
bat-smg:Dėina


title: Tào Hoàn công

text:
Tào Hoàn công (chữ Hán: 曹桓公; trị vì: 756 TCN-702 TCN), tên thật là Cơ Chung Sinh (姬終生), là vị vua thứ 12 của nước Tào – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tào Hoàn công là con của Tào Mục công – vua thứ 11 nước Tào. Năm 757 TCN, Tào Mục công mất, Cơ Chung Sinh lên nối ngôi, tức là Tào Hoàn công.

Sử sách không ghi chép sự kiện xảy ra liên quan tới nước Tào trong thời gian ông làm vua.

Năm 702 TCN, Tào Hoàn công qua đời. Ông ở ngôi được 55 năm. Con ông là Cơ Tịch Cô lên nối ngôi, tức là Tào Trang công.

Xem thêm
Tào Mục công
Tào Trang công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Quản Sái thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tào
Năm sinh thiếu
Mất năm 702 TCN


title: Tipula shomio

text:
Tipula shomio là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Bưởi Năm Roi

text:
Bưởi Năm Roi là một giống bưởi nổi tiếng ở Việt Nam, được trồng nhiều ở một số tỉnh đồng bằng sông Cửu Long (nhất là Hậu Giang và Vĩnh Long). Mỗi năm, giống bưởi này cho thu hoạch 2 lần vào tháng 8 và tháng Chạp âm lịch hàng năm.

Nguồn gốc, đặc điểm

Nguồn gốc
Giống bưởi Năm Roi do ông Trần Văn Bưởi (1918 - 1990) người làng Mái Dầm (nay là thị trấn Mái Dầm, huyện Châu Thành, Hậu Giang) tìm thấy. Sinh thời, ông Bưởi làm nghề buôn bán trên sông. Một tối ông ngủ lại trên ghe bầu ở Tân Châu (vùng Châu Đốc thuộc tỉnh An Giang thời Pháp thuộc) thì vô tình nhặt được một trái cây trên sông. Trái cây da có màu xanh, ruột màu đỏ vàng. Xé ra nếm thử thấy vị ngon, mọng nước, ông lấy hột mang về quê Phú Hữu (chợ Mái Dầm) để trồng.

Sau khi giống bưởi này được phổ biển khắp vùng quê ông Trần Văn Bưởi, nhiều người từ các nơi khác cũng đến xin giống cây về trồng. Ngày nay, bưởi Năm Roi được trồng nhiều nhất là ở Phú Hữu, Châu Thành, Hậu Giang và Bình Minh, Vĩnh Long. Có thể nói ở trên thế giới chỉ có hai nơi này là trồng bưởi Năm Roi ít bị sâu bệnh, trái ngọt và to. Ở Phú Hữu người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm được một trái bưởi 3–4 kg có trái còn nặng tới 5 kg, những trái lớn như vậy chỉ có vào một hai mùa đầu, người dân gọi là bưởi tơ. Vào các mùa sau thì bưởi cho trái nhiều hơn, thường xuyên hơn. Ngày nay người nông dân có thể cho trái quanh năm, tháng nào cũng có thể được thưởng thức bưởi Năm Roi chín.

Còn về tên gọi, tương truyền khi xưa, vì sợ con cháu trong nhà hái trái làm mất giống cây quý nên ông Bưởi đe: "Đứa nào mà hái trái cây của ông Bưởi là ông đánh năm roi nghe chưa". Vì câu nói của ông, giống bưởi có tên gọi là "Năm Roi". Bưởi Năm Roi cũng có tên gọi riêng từ đó.

Đặc điểm
Bưởi Năm Roi ít hạt hoặc không có hạt, múi bưởi đều, dễ tách, các con tép vàng đều, mọng nước nhưng ráo, mùi thơm đậm đà, đặc trưng mang nhiều chất dinh dưỡng thiết yếu cho cơ thể người. Bưởi Năm Roi là giống cây trồng lâu năm, thân gỗ có tán rộng, chiều cao trung bình từ 3 – 4m. Hoa thường mọc thành chùm ở nách lá, mỗi chùm có từ  6 – 7 bông, hoa bưởi có màu trắng sữa. Bưởi năm có hình giống trái lê, hình tháp đáy rộng, thường mọc thành 1 chùm 3 quả một, mỗi quả có trọng lượng trung bình từ 1,5 – 3 kg. Vỏ bưởi mỏng rất dễ bóc, khi chín chuyển sang màu vàng, bên trong có ruột trắng. Múi bưởi Năm Roi rất đều, vị ngọt thanh xen lẫn vị chua rất dễ chịu mà không giống bưởi nào có được, đặc biệt hơn chính là bưởi năm roi sẽ có mùi hương rất đậm.

Về sinh trưởng, loại cây này có khả năng sinh trưởng và phát triển khá tốt, có thể thích nghi với nhiều điều kiện thời tiết khí hậu khác nhau. Sau từ 2,5 – 3 năm cây có thể cho thu hoạch được, tuổi thọ cây cũng khá bền, có thể cho thu hoạch tới 20 năm những chất lượng quả vẫn rất cao.

Cách ăn
Bưởi Năm Roi có thể ăn không hoặc chấm với muối ớt, muối tiêu sọ cay. Bưởi vừa có vị ngọt xen lẫn vị chua rất dịu.

Cách trồng/chăm sóc bưởi Năm Roi

Bón phân
Trong thời kỳ cây kiến thiết quả: Nên bón phân thành nhiều đợt cho bưởi, khi vừa trồng cây xong nên hòa tan phân urê 20% và DAP 40gam trong 10 lít nước, sau đó tưới trực tiếp cho cây, định kỳ 3 tháng/lần. Thời kỳ cây bắt đầu ổn định trái cần bổ sung thêm hàm lượng Kali, phân lân, và phân hữu cơ để nâng cao năng suất và chất lượng quả.

Tưới nước
Cũng như các loại bưởi khác, khi vừa mới trồng cây cần cung cấp đủ lượng nước để cây có đủ độ ẩm phát triển rễ và chồi mới. Có thể sử dụng giàn tưới nhỏ giọt để tiết kiệm thời gian cũng như công sức

Tỉa cành, tạo tán, vệ sinh vườn
Nên thường xuyên cắt, tỉa bớt những cành đã ra trái, cành khô, cành bị sâu bệnh để tạo thêm diện tích cho cây phát triển, tiêu diệt điều kiện để các mầm mống sâu bệnh gây hại sinh trưởng. Ngoài ra, cũng cần vệ sinh vườn cây thường xuyên để các loại nấm mốc, vi khuẩn sinh sôi.

Các cách nhân giống bưởi Năm roi
Hiện nay, người ta thường nhân giống bưởi Năm roi bằng phương pháp giâm cành thay vì phương pháp ươm bằng hạt như trước kia, bởi phương pháp này sẽ giúp cây giống khỏe mạnh, có những ưu điểm vượt trội từ giống mẹ, có khả năng đề kháng chống lại các mầm bệnh gây hại.

Trước tiên, cần chọn giống hom khỏe, nên chọn hom ở những cây đang phát triển mạnh, trong thời kỳ ra trái ổn định, không bị nhiễm sâu bệnh. Cắt các hom đã được đánh dấu trước trên các cành bánh tẻ, cắt bớt phân nửa chiều dài của lá để hạn chế cây bị mất nước. Có thể giâm cành ở nền sạch, có thể trộn thêm các hỗn hợp mùn cưa, xơ dừa, rơm rạ,.. để giữ độ ẩm. Nhúng gốc cành hom vào dung dịch kích rễ khoảng 1 cm, trong 2 – 3 giây, sau đó cắm 2 – 3 cm vào giá thể, cuối cùng nén chặt gốc để hom không bị đổ ngã. Dùng màng bọc che kín luống giâm, duy trì độ ẩm và nhiệt độ thích hợp cho giá thể.

Thu hoạch quả chín
Quả bưởi Năm Roi khi chín sẽ có màu vàng nhạt. Nên thu hái kịp thơi vào lúc nắng ráo sẽ cho bưởi thành phẩm đạt chất lượng tốt nhất. Bảo quản bưởi ở nơi thoáng mát sẽ giúp bưởi giữ được tươi lâu hơn.

Phòng trừ sâu bệnh cho cây bưởi Năm Roi
Cũng giống loại cây khác, bưởi Năm Roi cũng rất dễ mắc phải một số loại bệnh hại thông thường như: bệnh loét, chảy mủ,… Để phòng chống những loại bệnh này cần thường xuyên thoát nước kịp thời cho cây, tránh để cây bị ngập úng.

Các loại sâu gây hại như rệp, bọ xít xanh, nhện đỏ, sâu đục vỏ,… Gây thiệt hại đến năng suất, hoặc có thể làm cây kém phát triển, gây chết cây. Để khắc phục những loại sâu hại này, bạn có thể bắt bằng tay hoặc sử dụng thiên địch, ngoài ra cũng nên sử dụng thêm các loại chế phẩm sinh học bảo vệ thực vật.

Chú thích

Đặc sản Vĩnh Long
Giống cây trồng Việt Nam
Chi Cam chanh


title: Vivonne

text:
Vivonne là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 41,16 km², dân số năm 2006 là 2975 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 83 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Vivonne trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Vivonne trên trang mạng của INSEE
 Vivonne sur le site du Quid
 Localisation de Vivonne sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Vivonne sur Mapquest
 [http://www.vivonne.org/ site Non officiel sur la ville de Vivonne et ses alentours (renseignements touristiques et pratiques)]

Tham khảo

Vivonne


title: Aulacophora varians

text:
Aulacophora varians là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Andrena vetula

text:
Andrena vetula là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Lepeletier mô tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

V
Động vật được mô tả năm 1841


title: Belmont, Gers

text:
Belmont  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 182 mét trên mực nước biển.

Sông Auzoue tạo phần lớn ranh giới phía tây thị trấn.

Sông Guiroue, một nhánh của sông Osse, tạo thành phần lớn ranh giới phía đông.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Désertines, Mayenne

text:
Désertines là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 192 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Mayenne


title: Myristica cinnamomea

text:
Myristica cinnamomea là một loài của thực vật thuộc họ Myristicaceae (Nutmeg). Loài này có ở Malaysia, Singapore, và Thái Lan.

Tham khảo

 de Wilde, W.J.J.O. 1998. Myristica cinnamomea. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

cinnamomea


title: Burlada

text:
Burlada là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 2,12 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly 3 km so với tỉnh lỵ Pamplona.

Tham khảo

Đô thị ở Navarre


title: Artemidoros

text:
Artemidoros Aniketos (Tiếng Hy Lạp: , nghĩa là Người bất khả chiến bại) là một vị vua đã cai trị ở khu vực Gandhara và Pushkalavati, ngày nay thuộc phía bắc Pakistan và Afghanistan.

Một người con của Maues
Artemidoros có một cái tên Hy Lạp và theo truyền thống được xem như là một vị vua Ấn-Hy Lạp. Những đồng tiền còn lại của ông thường có chân dung của các vị thần Hy Lạp cùng Artemidoros, vốn là phong cách điển hình trên các tiền xu của những vị vua Ấn-Hy Lạp, nhưng trên một đồng xu được mô tả bởi nhà nghiên cứu tiền xu RC Senior, Artemidoros được tuyên bố là con trai của vua Ấn-Scythia, Maues. Đồng xu này không chỉ cho phép xác định niên đại gần hơn của Artemidoros, nó cũng làm sáng tỏ thêm về sự đồng hóa dân tộc thoáng qua trong giai đoạn suy tàn của vương quốc Ấn-Hy Lạp.

Trong khi Maues là 'Vua của các vị vua', thì Artemidoros chỉ tự coi mình là vua, điều này đã chỉ ra rằng ông chỉ cai trị một phần nhỏ trong lãnh địa của cha ông. Ông có thể đã là đối thủ hoặc cai trị song song với các vị vua khác như Menander II, người đã có tiền xu được tìm thấy bên cạnh tiền xu của ông, và Apollodotos II.

Bopearachchi đã đề xuất niên đại của ông vào khoảng năm 85-80 trước Công nguyên, nhưng là trước khi phát hiện những đồng tiền xu của Maues. Senior xác định niên đại rộng hơn, khoảng từ năm 100-80 trước Công nguyên, vì ông xác định niên đại của Maues sớm hơn.

Xem thêm
Vương quốc Hy Lạp-Bactria
Đế chế Seleucid
Hy Lạp-Phật giáo
Ấn-Scythia
Vương quốc Ấn-Parthia

Tham khảo

 "The Shape of Ancient Thought. Comparative studies in Greek and Indian Philosophies" by Thomas McEvilley (Allworth Press and the School of Visual Arts, 2002) ISBN 1-58115-203-5
 "The Greeks in Bactria and India", W.W. Tarn, Cambridge University Press.

Vua Ấn Độ
Vua Ấn-Hy Lạp


title: Phạm Duy Quyết

text:
Phạm Đăng Quyết (1521 - ?), tên lúc nhỏ là Phạm Duy Quyết (chữ Hán: 范維玦), người làng Xác Khê, huyện Chí Linh, phủ Nam Sách, Hải Dương. Ông còn có tên khác là Phạm Duy Áng, có sách chép là Phạm Duy Ưởng hay Phạm Duy Trĩ. Đỗ trạng nguyên khoa Nhâm Tuất, niên hiệu Thuần Phúc thứ nhất (1562), đời Mạc Mậu Hợp. Làm quan đến Tả thị lang kiêm Đông các Đại học sĩ, tước Xác Khê Hầu.

Tham khảo

Quan lại nhà Mạc
Người Hải Dương
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Chiplun

text:
Chiplun là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Ratnagiri thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Chiplun có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 7 mét (22 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Chiplun có dân số 46.213 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Chiplun có tỷ lệ 80% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 77%. Tại Chiplun, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Hypotephrina

text:
Hypotephrina là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Macariini
Geometridae


title: Halictus monochromus

text:
Halictus monochromus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Dalla Torre mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1896


title: Bethmale

text:
Bethmale  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: (48689) 1996 GP1

text:
{{DISPLAYTITLE:(48689) 1996 GP1}}

(48689) 1996 GP1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 8 tháng 4 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 48001–49000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hệ hô hấp

text:
Hệ hô hấp là một hệ cơ quan có chức năng trao đổi không khí diễn ra trên toàn bộ các bộ phận của cơ thể. Ở con người và các loài thú khác, các đặc điểm giải phẫu học của hệ hô hấp gồm có ống dẫn khí, phổi và hệ cơ hô hấp.

Cơ quan hô hấp

Cơ quan hô hấp được sử dụng bởi hầu hết, hoặc tất cả các loài Động vật để chuyển đổi loại khí cần thiết cho cuộc sống (được gọi là sự hô hấp). Những cơ quan đó tồn tại dưới nhiều hình thức như:

 Da: một số thủy sinh, hay động vật sống trên mặt đất (một số loài nhện và rận, ví dụ) có thể hít thở một cách đơn giản bằng cách trao đổi khí qua bề mặt của cơ thể
 Mang: nhiều thủy sinh, động vật sử dụng mang để thở. Ngay cả các động vật trên mặt đất cũng có thể làm được điều này, như với các loài mọt có thể tìm thấy được dưới những tảng đá trong sân nhà. Mang chỉ đơn giản là lớp tế bào điều chỉnh một cách cụ thể để trao đổi khí một cách phù hợp.
 Mang phụ: một số loài nhện, bọ cạp, và vài loài chân khớp vẫn dùng mang phụ. Mang phụ, chủ yếu là mang được điều chỉnh cho sử dụng trên đất, trong quá trình hô hấp của chúng. Chúng là những tế bào đơn giản, với nhiều vết nhăn để tăng diện tích bề mặt
 Một bộ phận trong tai: Một cơ quan thở phụ cho các loài cá thuộc họ Anabantoidei. Chủ yếu kèm theo các tế bào đan xen chằng chịt với nhau, phát triển từ một góc trong cấu trúc của mang
 Khí quản và phế quản: ống phát triển của nhiều loài chân khớp, có thể từ mang phụ, mà đơn giản chỉ dẫn trực tiếp vào các cơ quan thông qua các lỗ được gọi là lỗ mang, nơi mà các cơ quan nội bộ tiếp nhận với không khí. Chúng có thể rất đơn giản, như là với một số loài nhện, hoặc phức tạp hơn, kết thúc bằng một cái túi khí phức tạp, như với nhiều côn trùng.
 Phổi: phổi được tạo bởi các mô cơ, các tế bào bên trong phổi thu oxy trong không khí và chuyển nó vào trong máu qua mao mạch và thải khí carbon dioxide ra.
 Cơ hoành - một lớp cơ mỏng nằm ở dưới cùng của cơ quan hô hấp có trách nhiệm trong việc điều chỉnh khối lượng không khí hít thở.

Đọc thêm
Perkins, M. 2020. Respiration Power Point Presentation. Biology 182 Course Handout. Orange Coast College, Costa Mesa, CA.
Medical Dictionary

Tham khảo

Liên kết ngoài

A high school level description of the respiratory system
Introduction to Respiratory System
Science aid: Respiratory System A simple guide for high school students
 GS. VS. TSKH. Đái Duy Ban ở công ty Daibio, Các Hợp Chất Thiên Nhiên Từ Các Thảo Dược Phòng Và Chữa Một Số Bệnh Của Hệ Hô Hấp
The Respiratory System  University level (Microsoft Word document)
Tổng quan về hệ hô hấp

Hệ hô hấp


title: Villaciervos

text:
Villaciervos là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 117 người.

Tham khảo

Đô thị ở Soria


title: Synanthedon bibionipennis

text:
Synanthedon bibionipennis (tên tiếng Anh: Bướm vương miện dâu tây) là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được tìm thấy ở miền tây Bắc Mỹ từ Montana phía nam đến Texas westward đến bờ biển Thái Bình Dương và từ British Columbia đến California. Nó được du nhập vào Hawaii.

Sải cánh dài khoảng 20 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 8.
Ấu trùng ăn nhiều loại hoa hồng, bao gồm Fragaria, Rosa, Rubus và Potentilla. Nó được coi là loài gây hại cho dâu tây.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Images
Bug Guide
Susceptibility of the Strawberry Crown Moth (Lepidoptera: Sesiidae) to Entomopathogenic Nematodes

Synanthedon


title: Molophilus secundus

text:
Molophilus secundus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Sân vận động Nef

text:
Sân vận động Nef, tên chính thức là Khu liên hợp thể thao Ali Sami Yen - Sân vận động Nef (), là một sân vận động bóng đá nằm ở khu Seyrantepe của quận Sarıyer, ở phía châu Âu của Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là sân nhà của câu lạc bộ Süper Lig Galatasaray SK. Sân là sân vận động toàn chỗ ngồi và có sức chứa 52.223 khán giả trong các trận đấu bóng đá. Sân vận động là một phần của Khu liên hợp thể thao Ali Sami Yen.

Sân vận động Nef là sân vận động đầu tiên ở Thổ Nhĩ Kỳ đáp ứng các yêu cầu của Giải vô địch bóng đá châu Âu 2016 trong quá trình quốc gia này xin đăng cai tổ chức Giải vô địch bóng đá châu Âu. Năm 2011, Sân vận động Nef là một trong sáu ứng cử viên cho hạng mục Địa điểm của năm và Địa điểm mới của Stadium Business Awards. Galatasaray SK đã vô địch Süper Lig trong mùa giải đầu tiên tại Sân vận động Nef. Sân vận động Nef và Galatasaray SK được xuất hiện trong chương đầu tiên của cuốn tiểu thuyết Threat Vector năm 2012 của Tom Clancy.

Lịch sử

Bóng đá lần đầu tiên được chơi ở Istanbul bởi một số cầu thủ Anh trong một sân vận động được gọi là Papazın Çayırı ("Sân của thầy tu") mà ngày nay là Sân vận động Şükrü Saracoğlu của Fenerbahçe. Với việc khánh thành Sân vận động Taksim vào năm 1921, chính sân vận động mới này đã trở thành trụ sở mới của bóng đá. Trong quá trình phát triển đô thị năm 1939, doanh trại quân đội nơi có Sân vận động Taksim đã bị phá bỏ vào năm 1940. Sân vận động do đó đã bị biến mất. Trong giai đoạn này, Fenerbahçe đã mua lại khu đất bao gồm Papazın Çayırı và xây dựng Sân vận động Fenerbahçe, trong khi Câu lạc bộ Beşiktaş chuyển đến Sân vận động Şeref, nằm trong khu vực có khách sạn Çırağan Palace ngày nay. Chính Galatasaray đã gặp phải vấn đề lớn nhất về việc sử dụng sân vận động trong thời kỳ đó.

Những bước đầu tiên để khắc phục vấn đề này được thực hiện trong những năm đầu của thập niên 1930. Sáng kiến đầu tiên để mua một khu đất cho Galatasaray là vào năm 1933, khi chủ tịch câu lạc bộ lúc đó là Ali Haydar Barşal tỏ ra quan tâm đến một vườn dâu tằm ở Mecidiyeköy. Trong giai đoạn từ năm 1933 đến năm 1935, các cuộc đàm phán với chính phủ dẫn đến việc phân bổ một khu đất nằm ngoài giới hạn thành phố ở Mecidiye Köyü (Làng Mecidiye, khu phố Mecidiyeköy ngày nay thuộc quận Şişli) để xây dựng một sân vận động. Galatasaray. Việc khai quật để xây dựng bắt đầu vào năm 1936. Chủ tịch Tổ chức Thể thao Thổ Nhĩ Kỳ vào thời điểm đó, Adnan Menderes, đã hỗ trợ tài chính cho dự án. Tuy nhiên, những nỗ lực đã bị bỏ lại trong giai đoạn khai quật.

Năm 1940, vấn đề về sân vận động lại được đưa ra dưới sự chủ trì của Tevfik Ali Çınar. Khu đất tương tự đã được cho Galatasaray thuê trong thời hạn 30 năm với mức phí thuê tượng trưng hàng năm là 1 lira. Galatasaray do đó đã có được quyền sử dụng khu đất. Khi cho thuê đất, Galatasaray cam kết xây dựng một sân vận động hiện đại cũng như một sân đua xe đạp. Tuy nhiên, việc xây dựng không thể khởi công do kinh phí hạn hẹp và bầu không khí chung của những năm chiến tranh. Năm 1943, Osman Dardağan dẫn đầu một sáng kiến xây dựng một sân vận động khiêm tốn đáp ứng nhu cầu trước mắt. Trong bầu không khí chiến tranh, chỉ có một tòa án nhỏ mở nhỏ được phép vào sân vận động, được đặt trên mặt sân và được khánh thành dưới thời tổng thống của Muslihittin Peykoğlu vào năm 1945. Tuy nhiên, khoảng cách xa trung tâm thành phố vào thời đó, không thể tiếp cận được bởi phương tiện giao thông công cộng, và những cơn gió dữ dội đặc trưng của quận là những yếu tố góp phần khiến sân vận động không hoạt động trong một thời gian dài và các trận bóng đá không bao giờ diễn ra.

Khi Sân vận động İnönü ở trung tâm thành phố được khánh thành vào thời kỳ đó, Galatasaray đã từ bỏ dự án xây dựng sân vận động ở Mecidiyeköy, gác lại dự án trước khi có kết quả. Năm 1955, thêm 30 năm nữa vào thỏa thuận sử dụng quyền, lúc đó còn 22 năm nữa, kéo dài thời hạn cho đến năm 2007. Khi Câu lạc bộ không thực hiện được việc xây dựng Sân vận động, dự án đã được thực hiện bởi Tổng cục Giáo dục Thể chất. Việc xây dựng bắt đầu vào năm 1959. Năm 1961, dưới thời tổng thống của Refik Selimoğlu, một thỏa thuận mới đã được ký với Tổng cục Giáo dục Thể chất, theo đó quyền sử dụng của sân vận động mới hoàn thành đã được trao rõ ràng cho Galatasaray.

Sân vận động được khánh thành vào một ngày 20 tháng 12 năm 1964. Giữa đám đông quá khích có mặt, cơn hoảng loạn đã nổ ra, dẫn đến cái chết của một khán giả và 80 người khác bị thương. Năm 1965, sân vận động lần đầu tiên được chiếu sáng. Mặc dù vậy, tuy nhiên, không có nhiều trận đấu ban đêm được tổ chức. Vào đầu những năm 1970, sân vận động bị bỏ hoang trong một khoảng thời gian khác, trong đó Sân vận động İnönü bắt đầu được sử dụng trở lại. Vào những năm 1970, sân vận động này chủ yếu được Galatasaray sử dụng cho các buổi tập. Trong những năm đó, sân vẫn ở trong một tình trạng tồi tệ bị bỏ rơi.

Năm 1981, cỏ được trồng trên sân và sân vận động được mở cửa trở lại. Hệ thống chiếu sáng đã được đổi mới vào năm 1993, sau đó các trận đấu ban đêm bắt đầu được tổ chức một lần nữa. Cùng năm đó, hệ thống bán vé kết hợp được khởi xướng ở Thổ Nhĩ Kỳ tại Sân vận động Ali Sami Yen. Cũng trong năm đó, sân vận động được trang bị ghế ngồi để thay thế những chiếc ghế dài cũ. Sức chứa của sân vận động do đó đã giảm từ 35.000 người xuống còn 22.000 chỗ ngồi. Năm 1997, chính quyền Galatasaray đã giao cho một công ty kiến trúc Canada nhiệm vụ thiết kế sân vận động hiện đại, đa năng đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ được xây dựng thay cho Sân vận động Ali Sami Yen, nơi đã được lên kế hoạch phá bỏ.

Vào ngày 10 tháng 12 năm 2013, một trận đấu UEFA Champions League giữa Galatasaray và Juventus đã phải bỏ dở do tuyết rơi dày ở phút thứ 32 với tỷ số 0–0, những phút còn lại của trận đấu được diễn ra vào ngày hôm sau.

Dự án sân vận động mới

Dự án Faruk Süren
Dự án sân vận động mới được đưa ra vào năm 1998 và nó đã thu hút được sự quan tâm rộng rãi. Trong thời gian quảng bá hệ thống loge hiện đại, toàn bộ phần loge đã được bán với mức phí tượng trưng. Sức chứa đề xuất là 40.484 chỗ ngồi. Tuy nhiên, thị trưởng và nhà nước không cho phép xây dựng một sân vận động.

Dự án Mehmet Cansun
Trong giai đoạn 2001-2002, dự án đã được sửa đổi nhằm giảm lượng tài chính cần thiết nhưng lần này, mặc dù chi phí đã giảm xuống, nhưng cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2001 đã cản trở vấn đề tài chính. Sức chứa đã giảm xuống còn 35.000 chỗ ngồi.

Özhan Canaydın: Quay lại dự án của Süren
Vào mùa giải 2002-04, dự án cũ được xây dựng trở lại nhưng bị bỏ dở để xây dựng một sân vận động mới và hiện đại. Một lần nữa, nhu cầu tài chính không thể được đáp ứng. Sau một cuộc đại cải tạo diễn ra vào mùa giải 2004-05, câu lạc bộ trở lại Sân vận động Ali Sami Yen. Sau trận động đất İzmit 1999, Open Tribune cũ bị phá bỏ và thay thế vào mùa giải 2005-2006 vì lý do an toàn.

Özhan Canaydın: Rời Mecidiyeköy, sân nhà mới ở Aslantepe
Vì Mecidiyeköy lúc này là một phần của trung tâm thành phố, các nhà chức trách tiểu bang phản đối việc mở rộng sân vận động ở quận này. Một mảnh đất mới đã được gợi ý cho Galatasaray như một giải pháp thay thế.

Việc tìm kiếm tài chính cho sân vận động mới sẽ được xây dựng trên khu đất mới này vẫn tiếp tục trong giai đoạn 2004-07. Năm 2007, các cuộc thảo luận với chính quyền bang về việc xây dựng một sân vận động Galatasaray mới ở Aslantepe đã mang lại kết quả khả quan. Người ta quyết định rằng sân vận động mới sẽ được xây dựng trong vòng hai năm trên khu đất mới sẽ được chuyển đến Galatasaray, đổi lấy tài sản của câu lạc bộ ở Mecidiyeköy, nơi có Sân vận động Ali Sami Yen.

Giấc mơ trở thành sự thật

Vào cuối năm 2007, mười năm sau khi công bố dự án ban đầu vào năm 1997, lễ khởi công xây dựng sân vận động mới được tổ chức vào ngày 13 tháng 12 năm 2007. Buổi lễ có sự tham dự của các quan chức nhà nước. Dự án cũ bị hủy bỏ và một dự án mới đã được ký hợp đồng với Mete Arat ở Đức. Năm 2008, trong năm cuối cùng của Galatasaray tại Sân vận động Ali Sami Yen, khán đài Lower Closed đã được cải tạo theo tiêu chuẩn của UEFA. Năm 2009, công việc xây dựng sân vận động mới, Sân vận động Nef, đạt tốc độ nhanh chóng khi công ty ký hợp đồng được thay đổi. Năm 2010, có thông báo rằng lễ khánh thành chính thức sân vận động mới sẽ diễn ra vào ngày 15 tháng 1 năm 2011, với sự chủ trì của Thủ tướng Recep Tayyip Erdoğan. Nhưng trong lễ khánh thành, ông đã bị khán giả của Galatasaray phản đối.

Tổng quan dự án

Aslantepe

Trong những năm gần đây, nhiều đề xuất đã được đưa ra để phá bỏ sân vận động hiện tại và xây một sân vận động mới lớn hơn trên cùng một địa điểm, nhưng điều này là không thể do thiếu không gian. Cuối cùng, sân vận động của câu lạc bộ, Sân vận động Ali Sami Yen, giờ sẽ được thay thế bằng một sân vận động mới gần khu tài chính Maslak. Tên cũ của quận, Seyrantepe, được đổi thành Aslantepe (Đồi Sư tử) sau khi Galatasaray mua đất; Aslan ("Sư tử") là biểu tượng của Galatasaray. Ý tưởng là hiện thực hóa một sân vận động theo mô hình của Arena AufSchalke ở Gelsenkirchen, Đức. Sân vận động sẽ có một mái che có thể thu vào - sân vận động đầu tiên thuộc loại này ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Quy trình đấu giá
Galatasaray đã hợp tác với TOKİ (một trong những tổ chức xây dựng lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ, do chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ cấp ngân sách).

Trong số bốn công ty đã đấu thầu các đề xuất, đề xuất tốt nhất được đưa ra bởi Đối tác Kiến trúc Eren Talu - ALKE. Hợp đồng đấu thầu xây dựng sân vận động mới của Galatasaray đã được ký giữa TOKİ và tập đoàn Eren Talu-ALKE vào ngày 23 tháng 10 năm 2007. Hợp đồng đấu thầu đã được TOK realized thực hiện và được biết đến với tên gọi "Aslantepe Tender", bao gồm việc xây dựng một khu liên hợp thể thao đa năng với sức chứa 52.652 khán giả trên cơ sở Aslantepe (trước đây gọi là Seyrantepe) để đổi lấy việc xây dựng "Khu hạ tầng xã hội đô thị" trên khu đất rộng 34,640 mét vuông, nơi có Sân vận động Ali Sami Yen hiện nay.

Có một khoảng thời gian nhất định là 720 ngày cho việc xây dựng sân vận động sẽ được xây dựng trên khuôn viên của Aslantepe (trước đây gọi là Seyrantepe). Số hộp là 198. Một phần của các khu vực phục vụ Sân vận động Nef bao gồm, là phòng khách VIP, Khu chợ VIP, Khu ẩm thực cao cấp, Bảo tàng Galatasaray, Cửa hàng Galatasaray Mega, Cửa hàng 11 Galatasaray và một nhà hàng VIP. Sân vận động hiện đại, có năm tầng trên cùng và bốn tầng ngầm.

Quan hệ đối tác
Sau khi liên danh Eren Talu-ALKE thắng thầu dự án sân vận động, họ đã tiến hành tìm đối tác kỹ thuật nước ngoài có kinh nghiệm trước đây trong các dự án liên quan đến xây dựng thể thao. Họ được giới thiệu với Tập đoàn Abu Dhabi và Tập đoàn Al Zarooni, cả hai đều có trụ sở chính tại UAE. Tập đoàn Abu Dhabi (còn được gọi là Tập đoàn Dhabi), nhóm nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất ở Pakistan, và Tập đoàn Al Zarooni là những nhà đầu tư vào khu đất khổng lồ 5,5 triệu m². Dự án Thành phố Thể thao Dubai hiện đang được xây dựng ở Dubai. Chủ tịch của Tập đoàn Abu Dhabi là Hoàng thân Sheikh Nahayan Mabarak Al Nahayan, người cũng là Bộ trưởng Liên bang về Giáo dục Đại học & Nghiên cứu Khoa học của UAE và là một thành viên rất quan trọng của Gia đình cai trị Abu Dhabi. Tập đoàn Dhabi-Zarooni mua lại 51% cổ phần của tập đoàn Eren Talu-ALKE để đồng đầu tư tổng cộng 650 triệu đô la với họ vào các dự án Aslantepe (Sân vận động mới) và Mecidiyeköy (Sân vận động cũ).

Cho biết tổng số tiền 650 triệu đô la sẽ được đầu tư cho toàn bộ dự án, Eren Talu cho biết, "170 triệu đô la trong số tiền này sẽ được chi cho sân vận động, ngoài 180 triệu đô la là cổ phần TOKİ được đảm bảo, 50 triệu đô la bổ sung TOK chia sẻ và 250 triệu USD + còn lại sẽ được đầu tư vào dự án phát triển khu hỗn hợp dự kiến ở Mecidiyeköy". Talu nói thêm rằng sự tham gia của TOK vào dự án mang lại lợi thế lớn cho quan hệ đối tác và tiếp tục, "các đối tác của chúng tôi tin tưởng vào lợi ích công cộng của dự án và quyết định tham gia trong thời gian ngắn chỉ 2 tháng". Talu cho biết họ đã chi 37 triệu đô la cho đến nay để xây dựng đến mức hiện tại của sân vận động. Nói rằng sân vận động sẽ được giao đúng thời hạn vào ngày 29 tháng 10 năm 2010, Talu cho biết, "Chúng tôi đang đúc 1.500 mét khối bê tông mỗi ngày. Chúng tôi đã vận chuyển được 4.500 hàng mét cọc xuống đất. Một lực lượng lao động trên 350 công nhân bận rộn tại công trường 24 giờ một ngày. Sân vận động sẽ hoạt động mạnh mẽ đến mức nó có thể được sử dụng như một trung tâm cứu trợ thảm họa nếu cần."

Talu cho biết dự án đang được dự kiến trên khu đất ở Mecidiyeköy thay cho Sân vận động Ali Sami Yen cũ sẽ được khởi xướng vào tháng 6 năm 2009, và nói thêm, "dự án phát triển hỗn hợp mà chúng tôi sẽ xây dựng trên khu đất rộng 34.600 mét vuông sẽ bao gồm căn hộ, một trung tâm mua sắm lớn, văn phòng và một khách sạn năm sao. Tổng cộng 650 triệu USD sẽ được đầu tư vào hai dự án này, và đổi lại, chúng tôi kỳ vọng thu nhập khoảng 1,3 tỷ USD khi khu phức hợp hỗn hợp Mecidiyeköy hoàn thành. Do đó, đây là một liên doanh có lợi nhuận cao."

Tổng chi phí xây dựng sân vận động dự kiến khoảng 191 triệu USD, chưa bao gồm hơn 145 triệu USD sẽ được chi cho việc nâng cấp cơ sở hạ tầng gần đó.

Việc xây dựng sân vận động đã dừng lại hai lần. Khi Talu gặp vấn đề tài chính một lần nữa, TOKİ đã hủy bỏ quy trình vào tháng 7 năm 2009. Sau khi chấm dứt thỏa thuận TOKİ-Talu, TOKİ đã thông báo một cuộc đấu giá mới. Tập đoàn Varyap-Uzunlar đã thắng trong cuộc đấu giá và việc xây dựng bắt đầu lại vào tháng 9 năm 2009. Galatasaray và TOKİ đã có một thỏa thuận rằng sân vận động sẽ được khánh thành mà không có mái che có thể thu vào và sẽ được lắp đặt vào cuối mùa giải.

Lễ khởi công

Kể từ ngày 13 tháng 12 năm 2007, việc xây dựng đã chính thức bắt đầu sau một buổi tiệc chiêu đãi hào nhoáng nơi ban lãnh đạo câu lạc bộ, một số cầu thủ, bộ trưởng thể thao Thổ Nhĩ Kỳ và nhiều bộ trưởng khác tham dự. Trong buổi lễ, Chủ tịch Özhan Canaydın khi đó đã phát biểu tóm tắt: "Thế giới Thể thao Thổ Nhĩ Kỳ sẽ có được một cơ sở lớn khác với Khu liên hợp thể thao Ali Sami Yen và chúng tôi đã tập trung tại đây để tổ chức lễ khởi công. Công trình này sẽ là một giá trị gia tăng cho Istanbul và Thổ Nhĩ Kỳ cùng với Thể thao Thổ Nhĩ Kỳ, cũng sẽ là một tượng đài danh giá biểu thị vị trí tiên tiến mà Thể thao Thổ Nhĩ Kỳ đã đạt được và những giai đoạn mà Thể thao Thổ Nhĩ Kỳ đã trải qua."

Tên gọi

Tài trợ của Türk Telekom
Quyền đặt tên đã được bán cho Türk Telekom trong thời hạn 10 năm với giá 10,25 triệu đô la Mỹ một năm. Sân vận động đã chính thức thay thế Sân vận động Ali Sami Yen vào giữa mùa giải Süper Lig 2010–2011, với tên gọi Türk Telekom Arena. Tên khán đài phía Bắc của sân vận động đã được bán cho Pegasus Airlines với giá 4 triệu euro một năm. Hợp đồng kết thúc vào tháng 10 năm 2013. Quyền đặt tên của tầng đầu tiên của khán đài phía Đông của Sân vận động Türk Telekom cũng đã được bán cho Ülker với giá 2 triệu đô la một năm và sẽ được đặt tên là Ülker Family Tribune. Tất cả 198 dãy phòng và quyền đặt tên 4.844 ghế VIP đã được bán cho DenizBank trong ba năm.

Vào ngày 18 tháng 12 năm 2012, Galatasaray SK và Opel đã ký hợp đồng 2,5 năm cho quyền đặt tên của khán đài phía Nam. Câu lạc bộ sẽ nhận được 1,5 triệu euro mỗi năm (tổng cộng 3,75 triệu euro). Vào ngày 24 tháng 9 năm 2013, Galatasaray SK và Odeabank đã ký một hợp đồng 5 năm (590.000 euro một năm) về quyền đặt tên cho khán đài phía Bắc.

Tài trợ của NEF
Trong một tuyên bố của Galatasaray S.K. vào ngày 11 tháng 10 năm 2021, câu lạc bộ thông báo rằng một thỏa thuận tài trợ về tên gọi của sân vận động với thương hiệu thiết kế và đổi mới Nef sẽ được thực hiện.

Trong thông báo mới được đưa ra vào ngày 12 tháng 10 năm 2021, một thỏa thuận tài trợ và quảng cáo liên quan đến quyền đặt tên của sân vận động trị giá 725 triệu lira + thuế VAT cho tổng cộng 10 (5 + 5) mùa giải đã được ký kết giữa Galatasaray S.K. và Timur Şehircilik Planning A.Ş.

Tại cuộc họp báo diễn ra tại Khu liên hợp thể thao Ali Sami Yen vào ngày 12 tháng 10 năm 2021, Galatasaray và Nef đã ký thỏa thuận tài trợ đặt tên cho sân vận động lớn nhất trong lịch sử thể thao Thổ Nhĩ Kỳ. Buổi ra mắt về thỏa thuận được tổ chức tại Sân vận động Nef của Khu liên hợp thể thao Ali Sami Yen, với sự tham gia của Burak Elmas, Chủ tịch Galatasaray S.K., và Erden Timur, Chủ tịch hội đồng quản trị Nef.

Cơ sở vật chất

Kích thước
Sân vận động: 195.000 m² - 228m x 190m x 70m
Tầng mặt sân: 120 m x 83 m
Tổng diện tích cỏ: 111 m x 72 m
Mặt sân cỏ: 105 m x 68 m

Sức chứa
Khán đài phía Tây: 10.713
Tầng 1: 5.525
Dãy phòng điều hành 1: 399
Dãy phòng điều hành 2: 266
Tầng 2: 4.523
Khán đài phía Đông: 11.425
Tầng 1: 5.751
Dãy phòng điều hành 1: 399
Dãy phòng điều hành 2: 266
Tầng 2: 5.009
Khán đài phía Nam/Opel: 15.246
Tầng 1: 8.209
Dãy phòng điều hành 1: (không có dãy phòng nào)
Dãy phòng điều hành 2: 484
Tầng 2: 6.553
Khán đài phía Bắc/Odeabank: 15.268
Tầng 1: 8.028
Dãy phòng điều hành 1: (không có dãy phòng nào)
Dãy phòng điều hành 2: 622
Tầng 2: 6.618

Khán đài
Tầng 1: 19,93° - 29,54° (trung bình 23,96°)
Tầng 2: 34,61° - 35,474° (trung bình 35,10°)
Khoảng cách từ khán đài Tây/Đông đến sân: 6,2 m
Khoảng cách từ khán đài Bắc/Nam đến sân: 8,2 m
Hàng đầu tiên cao hơn mặt sân 6 cm
Hàng cao nhất ở khán đài Tây/Đông: 36,07 m
Hàng cao nhất ở khán đài Bắc/Nam: 34,93 m
Tầng 1: 37 hàng
Dãy ban công phòng điều hành: 3 hàng
Tầng 2: 20–27 hàng

Phòng điều hành
Khán đài phía Nam: 65 dãy phòng
Khán đài phía Tây: 49 dãy phòng
Khán đài phía đông: 52 dãy phòng
Khán đài phía Bắc: 32 dãy phòng
Tổng số: 198 dãy phòng
6.321 chỗ ngồi
Sức chứa: 6 - 27 người

Xây dựng
Tổng lượng bê tông được sử dụng trong quá trình xây dựng sân vận động: 190.000 m³
Tổng lượng thép được sử dụng trong quá trình xây dựng sân vận động: 35.000 tấn
Tổng lượng thép sử dụng cho mái che: 5.500 tấn

Bổ sung

2012
Trong mùa giải 2012-13, câu lạc bộ đã bổ sung thêm 41 dãy phòng mới tại Góc phía Bắc của Tầng 4. Vì vậy, tổng số dãy phòng tăng từ 157 lên 198 phòng, khiến sân đứng thứ hai ở châu Âu sau Sân vận động Santiago Bernabéu, nơi có 245 dãy phòng. Sức chứa giảm từ 52.652 xuống 52.223 chỗ ngồi.

2018 - Cỏ hỗn hợp
Vào tháng 1 năm 2018, mặt sân cỏ hỗn hợp SISGrass đã được sử dụng lại để cải thiện chất lượng của sân.

Buổi hòa nhạc

Sân vận động cũng có thể được biến thành một đấu trường hòa nhạc với sức chứa hơn 70.000 người. Ban nhạc đầu tiên biểu diễn tại Sân vận động Nef là Bon Jovi vào ngày 8 tháng 7 năm 2011. Ca sĩ thứ hai biểu diễn tại sân vận động là Madonna, người đã biểu diễn vào ngày 7 tháng 6 năm 2012 trong khuôn khổ MDNA Tour của cô. Cô đã biểu diễn trước 47.789 người hâm mộ.

Vùng lân cận

Aslanlı Yol
Từ ga tàu điện ngầm Seyrantepe ngay phía đông của sân vận động, du khách sẽ tiếp cận sân vận động thông qua một con đường có tên là Aslanlı Yol, được thiết kế để làm rối và hướng dẫn họ đến lối vào. Đường dài 200 mét và rộng 45 mét. Nơi bán vé, Nhà hàng Simit Sarayı và Nhà hàng Yüzevler cũng nằm tại Aslanlı Yol.

Aslantepe GSStore
Vào ngày 7 tháng 2 năm 2012, một cửa hàng GS mới đã khai trương bên cạnh sân vận động. Cửa hàng có kiến trúc tương tự và được thiết kế bởi điều phối viên dự án Galatasaray SK, Coşkun Peküstün và kiến trúc sư Ayşegül Uslu. Nó được xây dựng trên một khu đất rộng 950 m² và diện tích sàn là 1.650 m². Nó có hai tầng, tầng đầu tiên được sử dụng cho cửa hàng bán lẻ và tầng thứ hai là Ülker Fan Zone.

Giao thông

Phương tiện giao thông công cộng
Sân vận động Nef được phục vụ bởi một số tuyến xe buýt và tuyến đưa đón của Tàu điện ngầm M2, chạy từ Ga Sanayi Mahallesi đến Seyrantepe tại sân vận động.

Ô tô
Sân vận động nằm cạnh đường cao tốc Otoyol 2. Có bốn nhà để xe bốn tầng với 3.225 (3.025 chỗ có mái che và 200 chỗ đậu xe mở). Ngoài ra, cũng có 28 chỗ dành cho xe buýt ở lối vào phía tây.

Phương thức thanh toán

Thẻ thưởng GS
Thẻ thưởng GS là thẻ sân vận động của Galatasaray SK, thẻ này cũng có thể được sử dụng làm thẻ tín dụng. Thẻ RFID thống nhất được sử dụng làm vé xem cả mùa tại Sân vận động Nef. Thẻ có thể được sử dụng cho tất cả các dịch vụ tại sân vận động.

fastPay
Vào ngày 12 tháng 3 năm 2019, Galatasaray và DenizBank đã bắt đầu một hợp tác quan trọng sẽ đặt nền tảng cho giai đoạn thanh toán không dùng tiền mặt tại Sân vận động Nef ở Khu liên hợp thể thao Ali Sami Yen, lần đầu tiên tại Thổ Nhĩ Kỳ. Theo đó, người hâm mộ sẽ có thể thanh toán thông qua fastPay, ví tiền kỹ thuật số đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi mua sắm tại sân vận động, các cửa hàng và quán ăn nhanh xung quanh sân vận động và tại GS Store, một cách dễ dàng và an toàn mà không phải trả bất kỳ khoản tiền mặt nào.

Kỷ lục

Lượng khán giả
Lượng khán giả đến sân cao nhất được ghi nhận tại Sân vận động Nef là 52.044 người, với trận tứ kết UEFA Champions League giữa Galatasaray và Real Madrid CF vào ngày 9 tháng 4 năm 2013.
Lượng khán giả đến sân cao nhất tại một trận đấu ở Süper Lig là 51.983 người, giữa Galatasaray SK và Trabzonspor vào ngày 18 tháng 5 năm 2013.
Lượng khán giả đến sân cao nhất tại một trận đấu không phải trong giải đấu là 40.000 người, được thiết lập vào ngày 15 tháng 1 năm 2011 cho trận đấu trước mùa giải giữa Galatasaray và AFC Ajax.
Lượng khán giả đến sân cao nhất tại một trận đấu ở Türkiye Kupası là 31.930 người, được thiết lập vào ngày 2 tháng 3 năm 2011, khi Galatasaray đấu với Gaziantepspor.
Lượng khán giả đến sân cao nhất tại một trận đấu của đội tuyển quốc gia là 49.532 người, được thiết lập vào ngày 7 tháng 10 năm 2011, khi Thổ Nhĩ Kỳ đấu với Đức.
Lượng khán giả đến sân cao nhất tại một buổi hòa nhạc là 47.789 người, được thiết lập vào ngày 7 tháng 6 năm 2012, khi Madonna biểu diễn một buổi hòa nhạc trong khuôn khổ MDNA Tour của cô.

Danh sách

Đám đông ồn ào nhất
Vào ngày 18 tháng 3 năm 2011, Sân vận động Nef đã ghi được âm thanh có độ lớn 131,76 decibel, được coi là kỷ lục thế giới về "tiếng ồn của đám đông lớn nhất tại một sân vận động thể thao" trong Kỷ lục Thế giới Guinness. Kỷ lục kể từ đó được nâng lên bởi các trận đấu bóng bầu dục Mỹ của NFL, bắt đầu từ ngày 15 tháng 9 năm 2013 tại CenturyLink Field trong một trận đấu của Seattle Seahawks, đạt 136,6 decibel; vào ngày 13 tháng 10 năm 2013 tại Sân vận động Arrowhead trong một trận đấu của Kansas City Chiefs đạt 137,5 dB, một lần nữa tại CenturyLink Field vào ngày 2 tháng 12 năm 2013, với 137,6 decibel; và gần đây nhất được phá vỡ bởi Sân vận động Arrowhead vào ngày 29 tháng 9 năm 2014 trong một trận đấu đạt tới 142,2 dB.

Các trận đấu

Đội tuyển bóng đá quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ

Sân vận động Nef là một trong những sân nhà chính của đội tuyển bóng đá quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ.

Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới 2013

Sân vận động là một trong những địa điểm tổ chức Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới 2013. Tuy nhiên, do hợp đồng tài trợ, sân vận động được gọi là Ali Sami Yen Arena trong thời gian diễn ra World Cup.

Các trận đấu sau đây đã được diễn ra tại sân vận động trong U-20 World Cup 2013:

Lượng vé mùa và lượng khán giả trung bình

*Dừng lại ở 46.250 vé. Nhu cầu là 65.000 vé.

Hình ảnh

Xem thêm
Danh sách sân bóng đá tại Thổ Nhĩ Kỳ
Đấu thầu Istanbul Thế vận hội Mùa hè 2020

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Club information on stadium
 Nef Stadium Official WebSite
Nef Stadium on Wikimapia
Design of stadium

Địa điểm bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ
Cơ sở vật chất Galatasaray S.K.
Địa điểm thể thao Istanbul
Sân vận động đa năng Thổ Nhĩ Kỳ
Kiến trúc công nghệ cao
Şişli
Địa điểm thể thao hoàn thành năm 2011
Địa điểm âm nhạc Istanbul