title: Đại học Columbia

text:
Viện Đại học Columbia (tiếng Anh: Columbia University in the City of New York), còn gọi là Đại học Columbia, là một viện đại học nghiên cứu tư thục ở quận Manhattan, thành phố New York, Hoa Kỳ. Một thành viên của Ivy League, Columbia là cơ sở giáo dục đại học lâu đời nhất tại tiểu bang New York, lâu đời thứ năm tại Hoa Kỳ, và là một trong chín đại học thuộc địa được thành lập trước Cách mạng Hoa Kỳ. Trường được thành lập vào năm 1754 với tên King's College dưới hiến chương hoàng gia của vua George đệ Nhị của Vương quốc Anh, và là một trong ba trường đại học duy nhất tại Hoa Kỳ được thành lập dưới đặc quyền này.

Columbia là trường đại học tốt thứ 22 thế giới, theo QS. Trường từng được US News & World Report xếp hạng thứ 2 tại Mỹ vào năm 2021 nhưng đã bị loại khỏi bảng xếp hạng năm 2022 do bê bối gian lận và làm giả số liệu của trường. Sau khi xác thực lại thông tin của trường, US News & World Report đã đẩy Columbia từ hạng 2 xuống hạng thứ 18. Columbia cũng là một trong những thành viên sáng lập của Hiệp hội Viện Đại học Mỹ. Columbia có số lượng sinh viên và giảng viên đạt giải Nobel nhiều hơn bất kỳ học viện nào khác trên thế giới. Columbia hàng năm điều hành giải thưởng văn học Mỹ Pulitzer. Quỹ tài trợ và tài chính dành cho nghiên cứu hàng năm của Columbia thuộc vào loại lớn nhất trong các viện đại học tại Hoa Kỳ. Viện Đại học Columbia hiện tại có bốn trung tâm toàn cầu tại Amman (Jordan), Bắc Kinh (Trung Quốc), Paris (Pháp) và Mumbai (Ấn Độ).

Cựu học sinh và các thành viên nổi bật có liên kết với Columbia bao gồm: năm nhà Khai Quốc Hoa Kỳ (Founding Fathers of the United States); bốn Tổng thống Hoa Kỳ; chín Thẩm phán của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ; 15 Nguyên thủ Quốc gia (ngoài Mỹ); 97 chủ nhân giải Nobel, nhiều hơn bất cứ viện đại học nào khác; 101 chủ nhân giải Pulitzer, nhiều hơn bất cứ viện đại học nào khác; 25 chủ nhân giải Oscar, với tổng số giải Oscar giành được là 30 giải, nhiều hơn bất cứ viện đại học nào khác; và hàng loạt chủ nhân của các giải thưởng danh giá trong nhiều lĩnh vực. Columbia hiện là nơi công tác và giảng dạy của chín chủ nhân giải Nobel, 30 chủ nhân giải MacArthur Genius, bốn chủ nhân của Huy chương Khoa học Quốc gia Mỹ, 143 thành viên của Viện Hàn lâm Nghệ thuật và Khoa học Mỹ, 38 thành viên của Viện Y tế thuộc nhóm các Viện Hàn lâm Quốc gia Mỹ, 20 thành viên của Viện Hàn lâm Kỹ thuật Hoa Kỳ, và 43 thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Hoa Kỳ.

Lịch sử
Columbia là học viện cấp cao lâu đời nhất tại tiểu bang New York. Được thành lập và ban đặc quyền dưới tên King's College vào năm 1754, Columbia là trường lâu đời thứ sáu tại Hoa Kỳ căn cứ theo năm thành lập, và thứ năm căn cứ theo năm được trao hiến chương. Viện Đại học hiện tại hoạt động dưới hiến chương trao năm 1787, nghĩa là dưới sự quản lý của một hội đồng tín nhiệm tư. Trong vòng hơn 250 năm, trải qua nhiều biến cố và phải thay đổi địa điểm giảng dạy, Columbia đã phát triển từ một đại học nhỏ, trở thành một viện đại học bao gồm 20 đại học và học viện liên kết khác nhau.

King’s College
 Thảo luận xung quanh việc thành lập một đại học cấp cao tại tỉnh New York (bấy giờ còn là thuộc địa của Anh) bắt đầu từ năm 1704. Tuy nhiên, những dự kiến đưa ra chỉ nhận được sự cân nhắc nghiêm túc sau khi một số cựu học sinh Đại học Yale sinh sống tại thành phố New York tỏ ra lo ngại trước việc Đại học New Jersey (nay là Viện Đại học Princeton) được thành lập vào năm 1746. Lo ngại này xuất phát từ khác biệt về tôn giáo giữa New York trực thuộc Giáo hội Anh và New Jersey vốn chịu nhiều ảnh hưởng của Giáo hội Trưởng Lão; bên cạnh đó, cư dân địa phương sợ rằng New York sẽ trở nên kém cạnh về văn hóa và tri thức so với bờ bên kia sông Hudson. Do vậy, họ thành lập học viện riêng của New York như là một trường cạnh tranh với Đại học New Jersey. Các lớp học bắt đầu vào ngày 17 tháng 7 năm 1754 tại sân của nhà thờ Trinity với Samuel Johnson là hiệu trưởng và cũng là người giảng dạy duy nhất. Ngày 31 tháng 10 năm 1754, trường chính thức nhận hiến chương thành lập từ vua George đệ Nhị với tên King’s College (nghĩa đen: Đại học của Nhà Vua). Năm 1760, King’s College chuyển về Park Place, khu vực gần Tòa thị chính thành phố hiện nay. Từ đó, trường phát triển nhanh chóng, trở thành trường Y đầu tiên tại thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ vào năm 1767.

Tuy vậy, ngay từ ban đầu đã có nhiều tranh cãi về việc thành lập một học viện cấp cao tại thuộc địa mà trực thuộc Giáo hội Anh, chưa kể bộ máy quản lý chịu nhiều ảnh hưởng của Hoàng gia Anh. Sự vượt trội về tài chính của King’s College so với các đại học thuộc địa khác càng tạo cơ sở cho mối e ngại này.

Cách mạng Hoa Kỳ và cuộc chiến kéo theo ngay sau đó giữa các thuộc địa và quân đội Anh khiến cho King’s College suy sụp trong một thời gian dài, từ 1776 khi Lục quân Lục địa tấn công New York đến 1783 khi binh lính Anh rút lui. Trong tám năm này, trường đã phải ngừng hoạt động, trong khi thư viện chính bị cải tạo thành bệnh viện phục vụ chiến tranh.

Dù bị coi là một hiện thân của Hoàng gia Anh, song King’s College lại là nơi sản sinh ra không ít nhân vật đóng vai trò quan trọng trong cuộc cách mạng giành độc lập của các thuộc địa. Tiêu biểu trong số những học sinh đầu tiên của trường bao gồm: John Jay, người đàm phán Hiệp định Paris (1783) kết thúc chiến tranh với Anh và cũng là người sau này trở thành Chánh án Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đầu tiên; Alexander Hamilton, quân sư của George Washington, tác giả của phần lớn các bài luận Người Liên Bang (ủng hộ một Chính phủ liên bang mạnh), Bộ trưởng Ngân Khố Hoa Kỳ đầu tiên; Gouverneur Morris, tác giả của bản Hiến pháp Hoa Kỳ hoàn thiện; Robert R. Livingston, một trong năm người soạn thảo Tuyên ngôn Độc lập Mỹ; và Egbert Benson, đại biểu Quốc hội Lục địa và một trong những người ký thông qua Hiến pháp Hoa Kỳ.

Đại học Columbia: thời kỳ đầu (1784–1857)

Khuôn viên
Theo Tạp chí New York, Đại học Columbia là chủ sở hữu đất lớn thứ hai ở Thành phố New York, chỉ sau Nhà thờ Công giáo.

Khuôn viên chính
Phần lớn các phân khoa của Columbia tọa lạc tại Morningside Heights. Khuôn viên trường được thiết kế theo nguyên tắc quy hoạch Beaux-Arts và trải khắp sáu khu phố rộng  ở quận Manhattan, New York. Trường cũng sở hữu hơn 7.800 căn hộ và hai chục ký túc xá ở Morningside Heights làm nơi ở cho giảng viên, sinh viên và nhân viên. Đại học Columbia cũng có một hệ thống đường hầm tuổi đời hơn một thế kỷ.

Thư viện Nicholas Murray Butler là thư viện đơn lẻ lớn nhất trong Hệ thống Thư viện Đại học Columbia, và là một trong những tòa nhà lớn nhất trong khuôn viên trường. Thư viện được thiết kế theo kiến trúc Tân cổ điển. Mặt tiền của thư viên có một hàng cột trụ theo phong cách thức cột Ionic và phía trên mỗi cột có ghi tên các nhà văn, triết gia và nhà tư tưởng vĩ đại. , Columbia sở hữu hơn 11,9 triệu đầu sách và là hệ thống thư viện lớn thứ tám ở Hoa Kỳ.

Nhiều tòa nhà tại Columbia cũng được liệt kê trong Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ. Thư viện Low Memorial, một Danh lam Lịch sử Quốc gia, là trung tâm của khuôn viên trường. Hội trường Triết học được liệt kê là nơi phát minh ra đài FM. Sảnh Pupin, một Địa danh Lịch sử Quốc gia khác, là nơi có các khoa vật lý và thiên văn học của Trường Kỹ thuật. Tại đây, các thí nghiệm đầu tiên về sự phân hạch của uranium đã được thực hiện bởi Enrico Fermi. Các tòa nhà nổi tiếng khác bao gồm Sảnh Casa Italiana, Hội trường St. Anthony và Sảnh Earl.

Một bức tượng của nhà điêu khắc người Pháp Daniel Chester được gọi là Alma Mater (mẫu hiệu) được đặt chính giữa các bậc thang phía trước của Thư viện Tưởng niệm Low. Khoác lên mình bộ váy hàn lâm, nhân vật nữ của bức tượng Alma Mater đội vương miện và ngồi trên ngai vàng. Một cuốn sách biểu thị kiến thức được đặt cân bằng trên đùi của bức tượng, Một con cú tượng trưng cho sự khôn ngoan được giấu trong các nếp gấp của áo choàng nhân vật. Tay phải của nhân vật cầm một vương trượng bao gồm bốn bông lúa mì và vương miện của Đại học Columbia như một sự nhắc nhở về nguồn gốc của trường là một tổ chức được thành lập bởi hiến chương hoàng gia vào năm 1754. Trong cuộc biểu tình chống Chiến tranh Việt Nam ở Đại học Columbia vào năm 1968, một quả bom đã làm hỏng tác phẩm điêu khắc, nhưng sau đó nó đã được sửa chữa.

The Steps (Những Bậc thang), còn được gọi là "Low Steps" hoặc "Urban Beach", là một khu vực họp mặt phổ biến của sinh viên Columbia. Thuật ngữ này đề cập đến một loạt các bậc thang dài làm bằng đá hoa cương dẫn từ phần dưới của khuôn viên (South Field) đến sân thượng của nó. Với thiết kế lấy cảm hứng từ phong trào City Beautiful, các bậc thang của Thư viện Low cung cấp cho sinh viên, giảng viên và nhân viên của Đại học Columbia và Cao đẳng Barnard (một trường cao đẳng khai phóng độc lập dành cho nữ giới nhưng có liên hệ mật thiết với Columbia) một khoảng sân ngoài trời thoáng đãng cho các buổi họp mặt, sự kiện và buổi lễ thân mật.

Các khuôn viên khác
Bệnh viện New York-Presbyterian tại thành phố New York có liên kết với cả Đại học Columbia và Đại học Cornell. Theo US News & World Report, nó được xếp hạng thứ năm tổng thể và thứ ba trong số các bệnh viện trường đại học. Trường Y khoa Columbia có quan hệ đối tác chiến lược với Viện Tâm thần Bang New York và liên kết với 19 bệnh viện khác ở Mỹ và 4 bệnh viện ở nước ngoài.

Columbia cũng sở hữu Trung tâm Y tế Đại học Columbia với khuôn viên rộng  nằm trong khu phố Washington Heights ở quận Manhattan. Các bệnh viện giảng dạy khác liên kết với Columbia thông qua mạng lưới New York-Presbyterian bao gồm Phòng khám Payne Whitney ở Manhattan, và Payne Whitney Westchester, một viện tâm thần nằm ở White Plains, New York.

Trên mũi phía bắc của bán đảo Manhattan, Columbia sở hữu Sân Baker rộng , bao gồm Sân vận động Lawrence A. Wien cũng như các cơ sở khác cho các môn thể thao ngoài trời, điền kinh và quần vợt.

Trường cũng sở hữu một khuôn ở bờ tây của sông Hudson rộng  và là nơi đặt Đài quan sát Trái đất Lamont-Doherty và Viện Trái đất ở Palisades, New York. Columbia cũng có một khu đất rộng , nơi tọa lạc của Phòng thí nghiệm Nevis ở Irvington, New York chuyên nghiên cứu vật lý và chuyển động hạt.

Columbia cũng sở hữu một khuôn viên vệ tinh ở trung tâm thành phố Paris, Pháp tổ chức các lớp học tại Hội trường Reid Hall. Trường hiện tại có bốn trung tâm toàn cầu tại Amman (Jordan), Bắc Kinh (Trung Quốc), Paris (Pháp) và Mumbai (Ấn Độ).

Học thuật

Xét tuyển
Đại học Columbia đã nhận được 60.551 hồ sơ đăng ký vào kỳ nhập học năm 2021, trong đó trường chỉ có 2.218 ứng viên trúng tuyển. Với tỷ lệ trúng tuyển chỉ ở mức 3,7%, Columbia là trường đại học khó vào thứ hai trong nhóm Ivy League, sau Harvard. Columbia là một trường đa dạng về chủng tộc, với khoảng 52% tổng số học sinh là người da màu hoặc là sinh viên quốc tế.

Trường Phổ quát học (School of General Studies)
Ngoài các chương trình khoa học và nghệ thuật truyền thống như trên, Columbia cũng cho phép các sinh viên phi truyền thống, bao gồm cựu chiến binh và sinh viên từ các trường cao đẳng cộng đồng, tiếp tục theo đuổi và hoàn thành chương trình cử nhân tại Trường Phổ quát học Columbia (Columbia University School of General Studies). Ngoài ra, một số sinh viên từ bậc cấp 3 cũng có thể nộp đơn vào các chương trình bằng kép của Trường Phổ quát học với nhiều cơ sở giáo dục bên ngoài như Viện Nghiên cứu Chính trị Paris (Sciences Po), Đại học Thành phố Hồng Kông (CityU), Đại học Trinity Dublin (TCD), Chủng viện Thần học Union (UTS). Tương tự như sinh viên của Cao đẳng Barnard, các sinh viên của Trường Phổ quát học sẽ được cấp bắng do Chủ tịch Đại học Columbia ký tên nhưng sẽ được viết bằng tiếng Anh chứ không phải tiếng Latin như chương trình chính quy của Đại học Columbia. Tỉ lệ xét tuyển vào Trường Phổ quát học là 35% trong khi các chương trình truyền thống có tỉ lệ đậu chỉ 3.7%. Trường Phổ quát học Columbia có nhiều điểm tương đồng với Trường Mở rộng Harvard, vốn có điều kiện trúng tuyển thấp hơn nhiều so với trường chính quy Harvard.

Trường liên kết (Affiliated schools)
Trường Sư phạm (Teachers College hay TC) và Cao đẳng Barnard (BC) là hai trường độc lập với Viện Đại học Columbia về tuyển sinh, tài chính và học thuật nhưng vẫn có mối liên hệ chặt chẽ và được xem là trường chị em của Columbia. Hiệu trưởng cả hai trường này đều mang hàm trưởng khoa của Columbia. TC và BC cũng được đại diện trong hội đồng học sinh và giảng viên của Columbia. Ngoài ra, sinh viên tốt nghiệp hai trường này được cấp bằng có chữ ký của Chủ tịch Đại học Columbia.

Xếp hạng
Đại học Columbia từng được US News & World Report xếp hạng thứ 2 trong số các trường tại Hoa Kỳ vào năm 2021. Tuy nhiên, Columbia đã bị loại khỏi bảng xếp hạng năm 2022 do cáo buộc gian lận và không trung thực về số liệu. Sau khi xác thực lại thông tin của trường, US News & World Report đã đẩy Columbia từ hạng 2 xuống hạng thứ 18.

Bảng xếp hạng 2022 của QS đã liệt kê Columbia đứng thứ 22 trên thế giới. Trường cũng được xếp hạng thứ 6 trên thế giới theo Bảng xếp hạng chất lượng đại học ARWU của Đại học Giao thông Thượng Hải và thứ 17 toàn cầu theo Times Higher Education (THE) vào năm 2021. Trường mỏ địa chất Paris cũng đã xếp hạng Columbia là trường đại học tốt nhất thứ 12 về đào tạo CEO vào năm 2011.

Các phân khoa của Columbia cũng được U.S. News & World Report xếp hạng cao trên các bảng xếp hạng chuyên ngành. Trường Luật Columbia được xếp hạng thứ 4, Trường Y tế Công cộng Mailman hạng 4, Trường Công tác Xã hội hạng 3, Trường Kinh doanh Columbia hạng 8, Trường Phẫu thuật hạng 6 về nghiên cứu, Trường Điều dưỡng đạt hạng 1 về đào tạo bác sĩ, và Trường Kỹ thuật và Khoa học Ứng dụng Fu Foundation được xếp hạng thứ 14 về khoa học kỹ thuật.

Nhân vật nổi tiếng

Columbia có nhiều cựu sinh viên đáng chú ý, trong đó có 5 nhà Khai Quốc Hoa Kỳ và tác giả của Hiến pháp Hoa Kỳ, 4 tổng thống Hoa Kỳ, 125 người đoạt giải Pulitzer, 39 người đoạt giải Oscar, 101 thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ. Trường cũng đã đào tạo 26 nguyên thủ quốc gia (ngoài Mỹ).

Columbia xếp thứ hai trên thế giới, sau Harvard, về số lượng cựu sinh viên là tỷ phú. Các cựu sinh viên của Columbia đã nắm các vị trí hàng đầu ở Phố Wall và giới doanh nghiệp toàn cầu với những nhân vật đáng chú ý như nhà đầu tư Warren Buffett, Gia đình Astor, CEO PBS và NBC Larry Grossman, Chủ tịch Walmart S. Robson Walton, Giám đốc Bain Capital Jonathan Lavine. Lãnh đạo của công ty hàng đầu trong danh sách Fortune 500 từng theo học tại Columbia bao gồm James P. Gorman của Morgan Stanley, Robert J. Stevens của Lockheed Martin, Philippe Dauman của Viacom, Ursula Burns của Xerox, và Vikram Pandit của Citigroup.

Về khoa học và công nghệ, các cựu sinh viên Columbia bao gồm người sáng lập IBM Herman Hollerith, người phát minh đài FM Edwin Armstrong, nhà phát triển tàu ngầm hạt nhân Hyman Rickover Francis Mechner, người sáng lập Google Kai-Fu Lee, nhà khoa học Stephen Jay Gould, Robert Millikan, người phát minh laser Heli-neon Ali Javan và Mihajlo Pupin, kỹ sư trưởng của tàu điện ngầm Thành phố New York William Barclay Parsons, nhà triết học Irwin Edman  và Robert Nozick, nhà kinh tế học Milton Friedman, nhà tâm lý học Harriet Babcock, và nhà xã hội học Lewis A. Coser và Rose Laub Coser.

Trong số những người Việt nổi tiếng có Thiền sư Thích Nhất Hạnh từng học thạc sĩ tôn giáo tại Chủng viện Thần học Union (thuộc Đại học Columbia) và sau đó giảng dạy tại đây trong thập niên 1960.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Columbia's homepage
 Timeline

Trường đại học và cao đẳng Hoa Kỳ
Đại học tư của Mỹ
Ivy League
Giáo dục New York
__LUÔN_MỤC_LỤC__


title: Syzygium makul

text:
Syzygium makul là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Syzygium makul. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Sri Lanka
M
Thực vật dễ tổn thương


title: Fredina

text:
Fredina là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Fredina
Acontiini


title: Cá nhám cưa Đông Úc

text:
Cá nhám cưa Đông Australia, tên khoa học Pristiophorus peroniensis, là một loài cá nhám cưa thuộc họ Pristiophoridae, được tìm thấy ngoài khơi đông nam lục địa Úc tại độ sâu giữa 100 và 630 m. Loài cá này có thân dài đến 1.36 m.

Trước khi được miêu tả năm 2008, loài cá này có danh pháp Pristiophorus sp. A.

Chú thích

Tham khảo

 Compagno, Dando, & Fowler, Sharks of the World, Princeton University Press, New Jersey 2005 ISBN 0-691-12072-2
 Heupel, M.R. 2003. Pristiophorus peroniensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2007.

P
Động vật được mô tả năm 2008
Cá đẻ thai trứng


title: Trentepohlia distigma

text:
Trentepohlia distigma là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Columbarium altocanalis

text:
Columbarium altocanalis là một loài ốc biển nước sâu, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turbinellidae.
Loài này phân bố ở New Zealand.

Chú thích

Tham khảo

Columbarium
Động vật chân bụng New Zealand


title: Molophilus orcus

text:
Molophilus orcus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Lacapelle-Marival

text:
Lacapelle-Marival là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Melanotrichia drupada

text:
Melanotrichia drupada là một loài Trichoptera trong họ Xiphocentronidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Melanotrichia


title: Lasioglossum noachinum

text:
Lasioglossum noachinum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1914


title: Procambarus orcinus

text:
Procambarus orcinus (the "Woodville Karst cave crayfish") là một loài tôm sông trong họ Cambaridae. Nó là loài đặc hữu của the đồng bằng karst Woodville ở Hoa Kỳ. Loài này đã được báo cáo từ 8 hang động ở miền nam quận Leon cũng như hang động ở quận Wakulla, Florida.

Chú thích

Tham khảo

Procambarus
Động vật được mô tả năm 1972


title: Thrasychlora

text:
Thrasychlora là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: USS Denver

text:
Ba tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được mang cái tên USS Denver, vốn được đặt theo tên thành phố Denver thuộc tiểu bang Colorado:
 USS Denver (C-14/PG-28/CL-16) là một tàu tuần dương đưa vào hoạt động năm 1904 và phục vụ cho đến năm 1931
 USS Denver (CL-58) là một tàu tuần dương hạng nhẹ lớp Cleveland đưa vào hoạt động năm 1942 và ngừng hoạt động năm 1947
 USS Denver (LPD-9) là một tàu bến vận chuyển đổ bộ đưa vào hoạt động năm 1968 và hiện vẫn còn đang phục vụ

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Lipotriches rustica

text:
Lipotriches rustica là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Westwood mô tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1875


title: Tân Xuân (định hướng)

text:
Tân Xuân có thể là một trong số các địa danh sau:

 Phường Tân Xuân, thành phố Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước
 Xã Tân Xuân, huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh.
 Xã Tân Xuân, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre
 Xã Tân Xuân, huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận
 Xã Tân Xuân, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An
 Xã Tân Xuân, huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La


title: Beaufort-en-Argonne

text:
Beaufort-en-Argonne  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 190 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Beaufortenargonne


title: Ngự Phu (chòm sao)

text:
Chòm sao Ngự Phu (御夫), còn gọi là "Người Đánh Xe", (tiếng La Tinh: Auriga) là một chòm sao của nửa thiên cầu nam, với ngôi sao sáng thứ sáu trên bầu trời là Capella.

Tên gọi

Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
Sao đôi Capella, α Aurigae
ε Aurigae: sao biến đổi
M36: cụm sao mở
M37: cụm sao mở
M38: cụm sao mở

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chòm sao theo Ptolemy
Chòm sao phương bắc


title: Plectrohyla glandulosa

text:
Plectrohyla glandulosa là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Loài này có ở Guatemala và có thể cả México.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Acevedo, M. & Smith, E. 2004. Plectrohyla glandulosa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Plectrohyla


title: Bruchidius kashmirensis

text:
Bruchidius kashmirensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1844.

Chú thích

Tham khảo

K


title: Tốc Bất Đài

text:
Tốc Bất Đài (tiếng Mông Cổ: Sübügätäi or Sübü'ätäi; chữ Hán: 速不台, phiên âm: Subetei, Subetai, Subotai, Tsubotai, Tsubetei, Tsubatai; , Sübeedei; 1176–1248) là một danh tướng Mông Cổ bách chiến bách thắng dưới trướng của Thành Cát Tư Hãn và Oa Khoát Đài. Ông là một trong "tứ khuyển" hay tứ dũng, tứ tiết theo các gọi thân mật mà Thành Cát Tư Hãn đặt cho bốn đại dũng sĩ của thảo nguyên Mông Cổ là Hốt Tất Lai (忽必来), Giả Lặc Mễ (者勒蔑), Triết Biệt (哲別) và Tốc Bất Đài. Ông là cha của danh tướng Mông Cổ Ngột Lương Hợp Thai và là ông nội của A Truật (Ajiu), viên tư lệnh Mông Cổ tiêu diệt nhà Nam Tống.

Chiến tích
Ông theo phò tá Thành Cát Tư Hãn từ những ngày đầu khởi nghiệp thống nhất các bộ tộc Mông Cổ, là nhà chiến lược quân sự và đại tướng của Thành Cát Tư Hãn và Oa Khoát Đài. Ông đã tiến hành hơn hai mươi chiến dịch, đánh thắng nhiều trận, qua đó chinh phục nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. Ông có khả năng phối hợp sự vận động của các quân đoàn cách xa nhau hàng trăm km. Ông nổi tiếng qua việc tiêu diệt hoàn toàn quân đội Hungary và Ba Lan trong vòng hai ngày, mỗi lực lượng cách nhau hơn năm trăm km.

Người ta còn biết đến ông như là người chỉ huy cuộc hành quân bằng ngựa dài nhất trong lịch sử, trong 2 năm quân đội của ông đi 5.500 dặm từ Mông Cổ tấn công vào Đông Âu đến tận thành Vơnizo và tiêu diệt 6 quốc gia trên đường đi. Tốc Bất Đài là một trong những chỉ huy của quân Mông Cổ coi mùa đông là thời gian tốt nhất để tiến hành chiến tranh. Trong khi những người có sức chịu đựng lại trú đông thì người Mông Cổ lại có khả năng sử dụng những hồ và sông đóng băng để làm đường đi cho những kỵ binh của mình, đây là một chiến thuật mà Tốc Bất Đài sử dụng với hiệu quả lớn ở Nga, cùng với Triết Biệt đánh tan 8 vạn quân Nga trên sông Kalka.

Chiến dịch đầu tiên
Chiến dịch phía Tây đầu tiên của ông là khi Thành Cát Tư Hãn đưa Tốc Bất Đài tới chinh phục Merkits. Tốc Bất Đài đã đánh bại họ ở sông Chu năm 1216 và lần thứ hai năm 1219 ở vùng Kipchaks. Mohammad II của Khwarizim (Hoa Thích Tử Mô) sau đó đã tiến hành các cuộc tấn công nhỏ vào quân đội của Tốc Bất Đài dọc theo Irghiz.

Thành Cát Tư Hãn dẫn quân Mông Cổ tiến về phía tây vào cuối năm 1219 để xâm lược Khwarizm trả thù việc hành quyết các sứ thần Mông Cổ. Tốc Bất Đài được giao chỉ huy đội quân tiên phong. Với khoảng 13 vạn quân, quân Mông Cổ thua kém hơn nhiều lực lượng của Hoàng đế Khwarizim về số lượng, nhưng bằng mưu kế và di chuyển linh hoạt, quân Mông Cổ đã tiêu diệt Khwarizim trong vài trận đánh quan trọng. Mohammad cố gắng bảo vệ bản thân và chạy trốn vào miền trung Ba Tư, Thành Cát Tư Hãn lại phái Tốc Bất Đài và Triết Biệt dẫn 2 vạn quân để truy bắt ông ta. Mohammad đã trốn thoát, nhưng lại bị ốm và chết tại một làng chài trên bờ biển Caspi đầu năm 1221.

Tốc Bất Đài đã trú đông ở Azerbaijan. Tại đây ông ta đã hình thành một ý tưởng là đi vòng qua biển Caspi để tấn công vào hậu phương của Kipchaks và Cumans. Sau khi kiểm soát được Persia và đột kích Georgia, quân Mông Cổ đã cắt ngang qua dãy núi Caucasus trong suốt mùa đông để đi vòng qua Derbent Pass. Bằng chiến thuật khôn ngoan, Tốc Bất Đài đã chia cắt và đánh bại quân Alans và Don Kipchaks/Cumans. Ông ta tấn công tiêu diệt liên quân Rus và Cuman tại khu vực sông Kalka (31 tháng 5 năm 1223), nhưng cuộc đột kích vào lãnh thổ Volga Bulgar kết thúc với thất bại. Tốc Bất Đài đã nhận quân tiếp viện và sau đó chinh phục được Kipchaks và Kanglis. Chiến dịch kết thúc và Tốc Bất Đài trở lại gia nhập vào quân của Thành Cát Tư Hãn và quay về nhà.

Đánh Tây Hạ và diệt Kim
Tốc Bất Đài đóng vai trò quan trọng trong trận chiến tấn công Tây Hạ năm 1226. Liền đó năm 1227, ông định thôn tính nhà Kim dọc sông Vị. Chiến dịch này bị tạm hoãn một thời gian vì Thành Cát Tư Hãn đột ngột qua đời trong chiến dịch đánh Tây Hạ ở tuổi 66. Con trai Thành Cát Tư Hãn là Oa Khoát Đài nối ngôi cha.

Từ năm 1230 đến 1232, quân Mông Cổ tấn công hai lần hòng tiêu diệt nhà Kim nhưng bất thành. Quân sĩ nhà Kim đông hơn và địa hình phức tạp khiến Tốc Bất Đài không thể đạt được tham vọng của mình. Phải tới năm 1234, khi Tốc Bất Đài liên minh với nhà Tống thì nhà Kim mới bị tiêu diệt.

Tấn công Trung và Đông Âu
Cuộc tấn công cuối cùng vào châu Âu là do Tốc Bất Đài lên kế hoạch và thực hiện. Sau khi tiêu diệt nhiều vương quốc ở liên bang Nga, Tốc Bất Đài cử do thám tới Ba Lan, Hungary, Áo nhằm chuẩn bị tấn công trung tâm châu Âu.

Sau khi có được bức tranh tổng thể của châu Âu nhờ lực lượng do thám gửi về, Tốc Bất Đài chuẩn bị kế hoạch tấn công dưới sự chỉ huy của Bạt Đô và hai hoàng tử khác. Dù Bạt Đô là thống lĩnh quân đội nhưng người chỉ huy thực tế là Tốc Bất Đài. Ông có mặt ở hai chiến dịch miền nam và miền bắc ở đại công quốc Kiev Rus (Đông Âu ngày nay).

Tốc Bất Đài cũng đích thân chỉ huy trận đánh vào vương quốc Hungary.  Khi lực lượng quân Hợp Đan (con trai thứ hai của Oa Khoát Đài) chiến thắng trong trận Legnica (tiêu diệt quân liên quân châu Âu) và quân Quý Do (con trai cả của Oa Khoát Đài) chiến thắng ở vùng Transylvania (Romania ngày nay), việc duy nhất của Tốc Bất Đài là đợi họ có mặt ở đồng bằng Hungary.

Khi biết quân Hungary tới giao chiến, Tốc Bất Đài ngay lập tức điều quân rút lui khỏi sông Sajo, nhử khiến quân địch đuổi theo. Đây là kế sách cổ xưa của đế quốc Mông Cổ và kẻ địch đã bị sập bẫy. Lúc này, quân Mông Cổ đã phục kích sẵn trong rừng và chờ đợi quân Hungary phơi mình trên đồng bằng Mohi rộng lớn.

Một ngày sau trận thắng Legnica, Tốc Bất Đài tấn công trận chiến Mohi lịch sử ngày 10.4.1241. Một đơn vị quân Mông Cổ bí mật vượt sông và tấn công vào sườn nam khu lều trại của lính Hungary. Đội hình chính vượt sông Sajo bằng cầu nhưng bị quân Hungary chống trả dữ dội. Tốc Bất Đài đã sử dụng máy bắn đá để dẹp đường cho kị binh và bộ binh tấn công.

Dàn cung thủ Hungary gây ra tổn thất ít nhiều cho quân Mông Cổ. Tốc Bất Đài khi đó không muốn đối mặt với lực lượng cung thủ Hungary thiện chiến trang bị cả dao, kiếm và đội hình tốt nên chọn cách tách lực lượng cung thủ này ra.

Quân Mông Cổ khi tấn công vờ rút lui, để lộ khoảng trống đội hình. Quân Hungary hăm hở lao vào khiến cung thủ không được che chắn và mất kỉ luật vốn có. Theo đúng tính toán của Tốc Bất Đài, quân Hungary rơi vào một vùng đầm lầy ngập nước khiến ngựa không thể di chuyển. Cung thủ Mông Cổ lúc này chỉ việc bắn hạ bất kì mục tiêu nào theo sở thích. Sử liệu cho thấy xác quân Hungary lấp đầy đường sau 2 ngày giao tranh. Toàn bộ 4 vạn binh sĩ, giám mục và tổng giám mục ở Sajo của quân đội Hungary đều chịu chung số phận bi thảm. Quân Mông Cổ chỉ thiệt hại chưa đầy 1.000 người.

Những năm cuối đời
Cuối năm 1241, Tốc Bất Đài đề xuất kế hoạch tấn công Đế quốc La Mã Thần thánh (Đức). Tuy nhiên, cái chết đột ngột của Oa Khoát Đài khiến kế hoạch xâm lăng này bị hoãn vô thời hạn. Hoàng đế mới của đế chế Mông Cổ mời Tốc Bất Đài ở tuổi 70 chỉ huy chiến dịch chống quân Tống năm 1246-1247. Đây là chiến dịch cuối cùng của quân Mông Cổ trước khi thống nhất toàn cõi Trung Quốc và lập nên triều nhà Nguyên.

Sau khi diệt Tống, Tốc Bất Đài trở về quê nhà vào năm 1248 và sống phần đời còn lại bên dòng sông Tuul (gần thủ đô Ulanbator ngày nay). Ông qua đời năm 72 tuổi.

Tham khảo
Allsen, T.T., Prelude to the Western Campaigns: Mongol Military Operations in Volga-Ural Region 1217–1237, Archivum Eurasiae Medii Aevi 3 (p. 5–24), 1983
Amitai-Preiss, Reuven (1998). The Mamluk-Ilkhanid War. Cambridge University Press. ISBN 0-521-52290-0
Boyle, John Andrew, History of the World Conqueror, Manchester, 1958
de Rachewiltz, Igor, In the Service of the Khan: Eminent personalities of the early Mongol-Yuan period (1200–1300), Wiesbaden, 1992
de Rachewiltz, Igor, The Secret History of the Mongols: A Mongolian Epic Chronicle of the Thirteenth Century, Brill, 2004
Devi, Savitri, The Lightning and the Sun, 1958 (written 1948–56) ISBN 978-0-937944-14-1
Gabriel, Richard A., Genghis Khan's Greatest General: Subotai the Valiant. University of Oklahoma Press (ngày 30 tháng 3 năm 2006). ISBN 0-8061-3734-7.
Morgan, David (1990). The Mongols. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-17563-6
Nicolle, David (1998). The Mongol Warlords, Brockhampton Press.
Reagan, Geoffry (1992). The Guinness Book of Decisive Battles, Canopy Books, NY.
Saunders, J. J. (1971). The History of the Mongol Conquests, Routledge & Kegan Paul Ltd. ISBN 0-8122-1766-7
Sicker, Martin (2000). The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna, Praeger Publishers.
Soucek, Svatopluk (2000). A History of Inner Asia, Cambridge University Press.
Strakosch-Grassmann, Einfall der Mongolen in Mittel-Europa 1241–1242, Innsbruck, 1893
Thackston, W.M., Rashiduddin Fazlullah’s Jamiʻuʾt-tawarikh (Compendium of Chronicles), Harvard University, Department of Near Eastern Languages and Civilizations, 1998–99
Turnbull, Stephen (2003). Genghis Khan & the Mongol Conquests 1190–1400, Osprey Publishing. ISBN 1-84176-523-6
Yuan Shih (120 and 121), http://www.yifan.net/yihe/novels/history/yuanssl/yuas.html

Tham khảo

Nhân vật Mông Cổ
Đế quốc Mông Cổ
Sinh năm 1176
Mất năm 1248


title: Stauropus alternus

text:
Stauropus alternus là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Nó được tìm thấy ở đông bắc Himalaya, Sundaland, Philippines, Sulawesi và miền nam Moluccas.

Ấu trùng ăn Ricinus, Careya, Cajanus, Cassia, Ougeinia, Pithecellobium và Wagatea. Chúng được xem là loài gây hại cây chè, cà phê, chôm chôm và xoài.

Phân loài
Stauropus alternus alternus
Stauropus alternus brunneus (Sumatra)
Stauropus alternus niasicus (Nias)
Stauropus alternus nephodes (Philippines)
Stauropus alternus melastomatis (Amboina)

Tham khảo

Liên kết ngoài
The moths of Borneo

A


title: Vibersviller

text:
Vibersviller là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Albestroff. Tọa độ địa lý của xã là 48° 54' vĩ độ bắc, 06° 56' kinh độ đông. Vibersviller có điểm thấp nhất là 216 mét và điểm cao nhất là 266 mét. Xã có diện tích 13,02 km², dân số vào thời điểm 2005 là 444 người; mật độ dân số là 34,7 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Hausneindorf

text:
Hausneindorf là một đô thị thuộc huyện Harz, Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Hausneindorf có diện tích 14,1 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 819 người.

Tham khảo


title: Neocancilla hebes

text:
Neocancilla hebes là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả
Loài này có kích thước giữa 10 mm and 70 mm

Phân bố
Chúng phân bố ở Đại Tây Dương along West Africa, Cape Verde, São Tomé y Principe và Gabon

Chú thích

Tham khảo
 Bernard, P.A. (Ed.) (1984). Coquillages du Gabon [Shells of Gabon]. Pierre A. Bernard: Libreville, Gabon. 140, 75 plates
 Rolán E., 2005. Malacological Fauna From The Cape Verde Archipelago. Part 1, Polyplacophora and Gastropoda

Liên kết ngoài
 Gastropods.com: Neocancilla hebes; accessed: 14 tháng 12 năm 2010

Neocancilla
Động vật được mô tả năm 1845


title: Andrena vespertina

text:
Andrena vespertina là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Linsley & MacSwain mô tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

V
Động vật được mô tả năm 1961


title: Palpoxena indica

text:
Palpoxena indica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Palpoxena


title: Feldkirchen an der Donau

text:
Feldkirchen an der Donau là một đô thị thuộc huyện Urfahr-Umgebung thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 39 km², dân số thời điểm năm 2006 là 5220 người.

Tham khảo


title: Herbisse

text:
Herbisse là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Herbisse sur le site de l'Institut géographique national
 Aube Terre d'Histoire - Herbisse: Eglise de l'Assomption

Herbisse


title: Caloptilia syrphetias

text:
Caloptilia syrphetias là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Brunei, Trung Quốc (Tứ Xuyên, Fujian, Hubei), Hong Kong, Ấn Độ, Indonesia (Sulawesi), Nhật Bản (Honshū, Kyūshū, quần đảo Ryukyu), Malaysia (Pahang), Sri Lanka và Thái Lan.

Sải cánh dài 13.5-16.5 mm.

Ấu trùng ăn Persea thunbergii. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Vermont

text:
Vermont () là một tiểu bang ở vùng New England của Hoa Kỳ. Tiểu bang này giáp với các bang Massachusetts ở phía nam, New Hampshire về phía đông, và New York về phía tây, và tỉnh Quebec của Canada về phía bắc. Vermont là tiểu bang duy nhất ở New England không giáp với Đại Tây Dương. Vermont là tiểu bang có dân số ít thứ hai của Hoa Kỳ và nhỏ thứ sáu về diện tích trong số 50 tiểu bang của Hoa Kỳ với dân số được ghi nhận là 643.503 người theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2020 .  Thủ phủ của bang là Montpelier, thủ phủ của bang có ít dân nhất ở Hoa Kỳ. Thành phố đông dân nhất, Burlington, là thành phố ít dân nhất mà là thành phố đông dân nhất trong một tiểu bang.

Trong khoảng 12.000 năm, người dân bản địa đã sinh sống tại khu vực này. Các bộ lạc cạnh tranh trong lịch sử của người Algonquin nói tiếng Abenaki và Mohawk nói tiếng Iroquois đã sinh sống trong khu vực này vào thời điểm chạm trán với người da trắng châu Âu. Trong thế kỷ 17, thực dân Pháp tuyên bố lãnh thổ này là một phần của thuộc địa Tân Pháp của Vương quốc Pháp. Sau khi Vương quốc Anh bắt đầu thành lập các thuộc địa ở phía nam dọc theo bờ biển Đại Tây Dương, hai quốc gia này cạnh tranh với nhau ở Bắc Mỹ cùng với châu Âu. Sau khi bị đánh bại vào năm 1763 trong Chiến tranh Bảy năm, Pháp đã nhượng lại lãnh thổ của mình ở phía đông sông Mississippi cho Vương quốc Anh.

Mười ba Thuộc địa của Anh gần đó, đặc biệt là các tỉnh New Hampshire và New York, tranh chấp phạm vi của khu vực được gọi là New Hampshire Grants ở phía tây của sông Connecticut, bao gồm Vermont ngày nay. Chính quyền tỉnh New York đã bán các giấy cấp đất cho những người định cư trong khu vực, điều này mâu thuẫn với các khoản tài trợ trước đó của chính phủ New Hampshire. Lực lượng dân quân Green Mountain Boys bảo vệ quyền lợi của những người định cư được cấp đất ở New Hampshire chống lại những người định cư mới đến với quyền sở hữu đất do New York cấp. Cuối cùng, một nhóm người định cư được cấp đất đai ở New Hampshire đã thành lập Cộng hòa Vermont vào năm 1777 với tư cách là một quốc gia độc lập trong Chiến tranh Cách mạng Hoa Kỳ. Cộng hòa Vermont đã bãi bỏ chế độ nô lệ trước bất kỳ bang nào khác tại Hoa Kỳ.

Vermont được cho phép nhập vào Hoa Kỳ mới thành lập với tư cách là tiểu bang thứ mười bốn vào năm 1791. Trong suốt giữa thế kỷ 19, Vermont là một nguồn ủng hộ chủ nghĩa bãi nô, mặc dù nó cũng gắn liền với King Cotton thông qua sự phát triển của các nhà máy dệt trong khu vực, vốn dựa vào bông phía Nam. Nó đã cử một đội ngũ binh lính đáng kể tham gia vào cuộc Nội chiến Hoa Kỳ.

Vị trí địa lý của bang này được xác định bởi Dãy núi Green, chạy theo hướng bắc - nam ở giữa bang, ngăn cách Hồ Champlain và các địa hình thung lũng khác ở phía tây với thung lũng sông Connecticut, nơi xác định phần lớn biên giới phía đông của bang. Phần lớn địa hình của nó là rừng với các loại cây gỗ cứng và cây lá kim, và phần lớn đất trống của nó được dành cho nông nghiệp. Khí hậu của bang được đặc trưng bởi mùa hè ấm áp, ẩm ướt và mùa đông lạnh giá, có tuyết.

Hoạt động kinh tế 34 tỷ đô la của Vermont vào năm 2018 xếp thứ 52 trong danh sách các tiểu bang và vùng lãnh thổ của Hoa Kỳ theo GDP (GDP mọi tiểu bang, kể cả Washington, DC và Puerto Rico đều lớn hơn tiểu bang này), nhưng đứng thứ 34 về GDP bình quân đầu người. Năm 2000, cơ quan lập pháp Vermont là cơ quan tiểu bang Mỹ đầu tiên công nhận kết hợp dân sự cho các cặp đồng tính.

Đây là nơi sinh của các Tổng thống Chester A. Arthur (tại Fairfield) và Calvin Coolidge (tại Plymouth Notch).

Từ nguyên
Samuel de Champlain đã tuyên bố chủ quyền khu vực xung quanh hồ Champlain ngày nay, đặt tên là Verd Mont (Núi Xanh) cho khu vực mà ông tìm thấy trên bản đồ năm 1647. Bằng chứng cho thấy rằng tên này đã được những người định cư người Anh sử dụng, trước khi nó được chuyển thành "Vermont", vào khoảng 1760. Năm 1777, Thomas Young đã giới thiệu tên này trong văn bản gửi cư dân với nội dung "Gửi những cư dân của Vermont, một quốc gia tự do và độc lập".

Lịch sử

Người bản địa châu Mỹ
Từ năm 8500 đến năm 7000 TCN, vào thời điểm có biển Champlain, người Mỹ bản địa đã sinh sống và săn bắn ở Vermont ngày nay. Trong thời kỳ cổ đại, từ thiên niên kỷ thứ 8 TCN đến 1000 TCN, người Mỹ bản địa di cư quanh năm. Trong suốt thời kỳ Woodland, từ năm 1000 TCN đến năm 1600, họ thành lập các làng và mạng lưới thương mại, đồng thời phát triển công nghệ gốm sứ và cung tên. Dân số của họ vào năm 1500 CN được ước tính là khoảng 10.000 người.

Trong thời thuộc địa, với việc thực dân Pháp chạm trán người bản địa và định cư tại đây, lãnh thổ bang này chủ yếu thuộc về một bộ lạc Abenaki được gọi là Sokoki, hoặc Missisquois. Phần phía đông của bang cũng có thể do các dân tộc Androscoggin và Pennacook chiếm giữ.

Về phía tây, người Missisquois cạnh tranh với Iroquoian Mohawk, vốn tập trung tại thung lũng Mohawk nhưng có lãnh thổ rộng lớn, và các dân tộc Algonquin Mohican. Nhiều bộ lạc sau đó đã thành lập Liên minh Wabanaki trong Chiến tranh của Vua Philip.Thực dân Anh đã đánh bại và làm phân tán hầu hết các bộ lạc Abenaki còn sống sót.

Thời thực dân

Người châu Âu đầu tiên đến Vermont được cho là nhà thám hiểm người Pháp Jacques Cartier vào năm 1535. Vào ngày 30 tháng 7 năm 1609, nhà thám hiểm người Pháp Samuel de Champlain đã tuyên bố lãnh thổ này là một phần của nước Tân Pháp. Năm 1666, những người Pháp định cư đã dựng lên Pháo đài Sainte Anne trên Đảo La Motte, khu định cư đầu tiên của người châu Âu ở Vermont.

Trận động đất "dữ dội" năm 1638 ở New Hampshire tập trung ở Thung lũng St. Lawrence và được báo cáo xảy ra khắp New England. Đây là sự kiện địa chấn đầu tiên được ghi nhận ở Vermont. Năm 1690, một nhóm người Anh-Hà Lan định cư ở Albany thành lập một khu định cư và chợ trao đổi tạiChimney Point,  về phía tây của Addison ngày nay.  Trong Chiến tranh Dummer, khu định cư lâu dài đầu tiên của người Anh được thành lập vào năm 1724 với việc xây dựng Pháo đài Dummer . Nó được thiết kế để bảo vệ các khu định cư gần đó của Dummerston và Brattleboro.

Địa lý
Vermont tọa lạc tại khu vực New England của Đông Bắc Mỹ và có diện tích 9614 dặm vuông (24.900 km²), khiến nó trở thành tiểu bang có diện tích lớn thứ 45. Đây là tiểu bang duy nhất không có bất kỳ tòa nhà nào cao hơn 124 feet (38 m).  Đất đai bao gồm 9.250 dặm vuông (24.000 km²) và nước bao gồm 365 dặm vuông (950 km²), khiến nó trở thành tiểu bang thứ 43 về diện tích đất đai và thứ 47 về diện tích nước. Tổng diện tích nó lớn hơn El Salvador và nhỏ hơn Haiti . Đây là tiểu bang duy nhất không giáp biển ở New England, và nó là vùng cực đông và nhỏ nhất trong tất cả các bang không giáp biển.

Các dãy núi xanh ở Vermont tạo thành một cột sống bắc-nam chạy hầu hết chiều dài của nhà nước, hơi phía tây của trung tâm của nó. Ở phía tây nam của bang nằm trên dãy núi Taconic .  Ở phía tây bắc, gần hồ Champlain , là thung lũng Champlain màu mỡ. Ở phía nam của thung lũng là hồ Bomoseen.

Bờ phía tây của sông Connecticut đánh dấu biên giới phía đông của tiểu bang với New Hampshire, mặc dù phần lớn dòng sông chảy trong lãnh thổ của New Hampshire.  41% diện tích đất của Vermont là một phần của lưu vực sông Connecticut.

Hồ Champlain , cơ quan nước ngọt lớn thứ sáu ở Hoa Kỳ, tách Vermont khỏi New York ở phía tây bắc của tiểu bang. Từ Bắc vào Nam, Vermont có độ dài 159 dặm (256 km). Chiều rộng lớn nhất của nó, từ đông sang tây, là 89 dặm (143 km) tại biên giới Canada-Mỹ; chiều rộng hẹp nhất là 37 dặm (60 km) gần biên giới tiểu bang Massachusetts. Giá trị trung bình chiều rộng 60,5 dặm (97,4 km). Trung tâm địa lý bang là khoảng ba dặm (5 km) về phía đông của Roxbury, trong Quận Washington. Có mười lăm cửa khẩu biên giới của Hoa Kỳ ở Vermont nối với Canada.

Một số ngọn núi có đường gỗ với hệ sinh thái núi cao quanh năm tinh tế, bao gồm Núi Mansfield, ngọn núi cao nhất trong tiểu bang; Killington Peak , cao thứ hai; Camel's Hump, cao thứ ba của bang; và Núi Áp-ra-ham , đỉnh cao thứ năm.  Các khu vực ở Vermont do Dịch vụ Công viên Quốc gia quản lý bao gồm Công viên Lịch sử Quốc gia Marsh-Billings-Rockefeller (ở Woodstock ) và Đường mòn Danh lam thắng cảnh Quốc gia Appalachia .

Tham khảo

Tiểu bang Hoa Kỳ
Đông Bắc Hoa Kỳ
New England


title: Platyspermation crassifolium

text:
Platyspermation crassifolium là một loài thực vật thuộc họ Alseuosmiaceae (trước đây xếp trong họ Escalloniaceae). Đây là loài đặc hữu của New Caledonia.

Chú thích

Tham khảo

 Jaffré T. et al. 1998. Platyspermation crassifolium. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Nouvelle-Calédonie
Platyspermation


title: Grand Slam

text:
Grand Slam có nghĩa gốc từ "contract bridge" có thể là:
 Grand slam (bóng chày)
 Grand slam (cờ vua), một hệ thống giải uy tín về cờ vua bên cạnh giải vô địch thế giới. Hệ thống bao gồm các giải Corus, Linares, M-Tel, Pearl Spring và Bilbao.
 Grand Slam (bi đá trên băng)http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Grand_Slam&action=edit
 Grand Slam (golf) PGA Grand Slam of Golf, giải thi đấu hàng năm
 Grand Slam (đua ngựa)
 Grand Slam (PBA) Hiệp hội Bóng rổ nhà nghề Philippines
 Grand Slam (quần vợt)
 Grand Slam (bóng bầu dục)
 Grand Slam (giải đua xe NASCAR)
 Grand Slam Championship, môn đấu vật.
 Grand Slam City, thành phố thuộc Hoa Kỳ, nơi mà có ít nhất một đội bóng chuyên nghiệp của cả bốn môn thể thao chính tại Mỹ: hockey, bóng đá, bóng rổ, bóng chày
 Grand Slam of Eventing, phải thắng 3 giải liên tục trong các giải trên thế
 Grand Slam of Ultrarunning, lâu đời nhất và uy tín nhất với hành trình chạy 100 dặm tại Hoa Kỳ.
 Grand Slam (Formula One) - Danh sách những tay đua giải công thức 1 sau khi giành quyền xuất phát đầu tiếp tục dẫn đầu cho đến khi cán đích cũng như đạt được vòng nhanh nhất.
 Tên gọi của một loại bom: bom động đất


title: Coelioxys nigripes

text:
Coelioxys nigripes là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1903


title: Limonia raiateaae

text:
Limonia raiateaae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Australasia


title: 90 TCN

text:
Năm 90 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 90 TCN


title: Ridens

text:
Ridens là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Các loài
Ridens allyni Freeman, 1979 Mexico, Guatemala
Ridens bidens Austin, 1998 Brazil (Rondônia).
Ridens biolleyi (Mabille, 1900) Costa Rica
Ridens bridgmani (Weeks, 1902) Ecuador, Bolivia, Brazil
Ridens crison (Godman & Salvin, [1893])
R. crison crison Guatemala, Mexico
R. crison cachinnans (Godman, 1901) Panama
R. crison howarthi  Steinhauser, 1974 El Salvador
Ridens fieldi Steinhauser, 1974 Guatemala
Ridens fulima Evans, 1952 Brazil (Espírito Santo)
Ridens fulminans (Herrich-Schäffer, 1869) Mexico to Brazil
Ridens harpagus (C. & R. Felder, 1867) Colombia
Ridens mephitis (Hewitson, 1876) Mexico, Panama, Peru, Bolivia, Venezuela
Ridens mercedes Steinhauser, 1983 Mexico
Ridens miltas (Godman & Salvin, [1893]) Mexico
Ridens nora Evans, 1952 Peru
Ridens pacasa (Williams, 1927) Bolivia
Ridens panche  (Williams, 1927) Colombia
Ridens philistus (Hopffer, 1874)
R. philistus philistus Peru
R. philistus philia  Evans, 1952 Colombia
Ridens ridens (Hewitson, 1876) Panama to Brazil
Ridens telegonoides (Mabille & Boullet, 1912) Colombia
Ridens toddi Steinhauser, 1974 El Salvador
Ridens tristis (Draudt, [1922]) Bolivia, Peru

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
images representing Ridens at Consortium for the Barcode of Life

Họ Bướm nhảy


title: Conus tessulatus

text:
Conus tessulatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

T|tessulatus


title: Castelsardo

text:
Castelsardo là một đô thị (comune) ở tỉnh Sassari, vùng Sardinia của Ý. Đô thị Castelsardo có diện tích km², dân số thời điểm 31 tháng 5 năm 2005 là người.
Castelsardo có diện tích 45,48 km², dân số theo ước tính năm 2009 của Viện thống kê quốc gia Ý là 5846 người.
Các đơn vị dân cư: Lu Bagnu, Multeddu, San Giovanni, Terra Bianca.
Đô thị Castelsardo giáp với các đô thị:

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị tỉnh Sassari


title: Rietheim, Zurzach

text:
Rietheim là một đô thị ở huyện Zurzach, bang Aargau, Thụy Sĩ.

Tham khảo

Đô thị của bang Aargau


title: Courmangoux

text:
Courmangoux là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Megachile minutula

text:
Megachile minutula là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1911


title: Perdita eremophila

text:
Perdita eremophila là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Họ Cú lợn

text:
Họ Cú lợn (danh pháp khoa học: Tytonidae) là một trong hai họ động vật thuộc bộ Cú, một số loài thấy ở Việt Nam thường được gọi chung là chim lợn do tiếng kêu của nó giống lợn. Cú lợn là chim săn mồi, hoạt động chủ yếu về đêm, thường sống thành đôi hoặc đơn độc và không di trú.

Mô tả
Cú lợn là họ cú cỡ trung bình và lớn, đầu to, chân khỏe với móng vuốt sắc. Nét đặc thù của chúng là đĩa mặt hình trái tim, được tạo bởi lông vũ. Những lông vũ này còn có tác dụng định vị và khuếch đại âm thanh khi săn mồi. Lông vũ ở cánh cú lợn cũng có cấu tạo đặc biệt nên không phát ra tiếng động khi bay, giúp chúng nghe tốt hơn và tránh được sự phát hiện của con mồi. Nhìn chung cú lợn có lưng từ màu xám đến nâu, ngực và bụng màu sáng hơn, có thể có đốm. Cú lợn rừng thường nhỏ hơn và đĩa mặt không có hình trái tim mà được chia thành 3 phần, tai được lông chùm bao bọc.

Phân bố
Cú lợn phân bố khá rộng, nó có thể sống ở môi trường sa mạc, rừng, ở vùng có khí hậu ôn đới lẫn nhiệt đới. Cú lợn có mặt ở khắp nơi, trừ Bắc Mỹ, sa mạc Sahara và một phần của châu Á.

Các chi, loài

Chi Tyto (Chi Cú lợn)
 Tyto alba: Cú lợn lưng xám>, là loài phân bố rộng nhất của họ Cú lợn cũng như là một trong những loài phân bố rộng nhất của lớp Chim
 Tyto alba delicatula: Cú lợn phương Đông
 Tyto aurantia: Cú lợn mặt nạ vàng, là loài chim đặc hữu của đảo New Britain, Papua New Guinea
 Tyto capensis: Cú lợn đồng cỏ châu Phi, sống ở nhiều nước thuộc châu Phi
 Tyto deroepstorffi: Cú lợn mặt nạ Andaman
 Tyto glaucops: Cú lợn mặt xám, sống ở Haiti, Dominica
 Tyto inexspectata: Cú lợn vàng Sulawesi, là loài chim đặc hữu của đảo Sulawesi, Indonesia
 Tyto longimembris: Cú lợn đồng cỏ châu Úc, tìm thấy ở Úc, Trung Quốc, Fiji, Ấn Độ, Indonesia, Myanma, Nepal, New Caledonia, Papua New Guinea, Philippines, Đài Loan, Việt Nam, Hồng Kông, Nhật Bản
 Tyto manusi: Cú lợn mặt nạ Manus, là loài chim đặc hữu ở đảo Manus, Papua New Guinea
 Tyto multipunctata: Cú lợn bồ hóng nhỏ, sống ở những vùng có khí hậu nhiệt đới, ẩm ướt của Úc
 Tyto nigrobrunnea: Cú lợn mặt nạ Taliabu, là loài chim đặc hữu của quần đảo Sula, Indonesia
 Tyto novaehollandiae:Cú lợn mặt nạ châu Úc, sống ở miền nam New Guinea và những vùng không phải sa mạc của Úc
 Tyto novaehollandiae troughtoni: Cú lợn mặt nạ hang - còn có bất đồng về loài này; có thể đã tuyệt chủng trong thập niên 1960
 Tyto rosenbergii: Cú lợn Sulawesi, có nguồn gốc từ Indonesia nhưng vùng sinh sống khá rộng
 Tyto rosenbergii pelengensis: Cú lợn mặt nạ Peleng - có khả năng đã tuyệt chủng vào giữa thế kỷ 20
 Tyto sororcula: Cú lợn mặt nạ nhỏ, là loài chim đặc hữu của Indonesia
 Tyto (sororcula) cayelii: Cú lợn mặt nạ Buru - có khả năng đã tuyệt chủng vào giữa thế kỷ 20
 Tyto soumagnei: Cú lợn đỏ Madagascar, sống ở đảo Madagascar
 Tyto tenebricosa: Cú lợn bồ hóng lớn, sống ở đông nam Úc, rừng nhiệt đới Montane, New Guinea

Chi Phodilus (Chi Cú lợn rừng)
 Phodilus assimilis: Cú lợn rừng Sri Lanka
 Phodilus badius: Cú lợn rừng phương Đông, sống ở khắp Đông Nam Á
 Phodilus (badius) riverae: Cú lợn rừng Samar - có khả năng đã tuyệt chủng vào giữa thế kỷ 20
 Phodilus prigoginei: Cú lợn rừng Congo - sống ở Cộng hòa Dân chủ Congo, đôi khi được xếp vào chi Cú lợn

Các loài hóa thạch
 Necrobyas (Cuối thế Eocen/Đầu thế Oligocen - Cuối thế Miocen)
 Nocturnavis (Cuối thế Eocen/Đầu thế Oligocen)
 Prosybris (Cuối thế Eocen/Đầu thế Oligocen - Đầu thế Miocen, tìm thấy ở Pháp)
 Selenornis (Cuối thế Eocen/Đầu thế Oligocen, tìm thấy ở Quercy, Pháp)

Ngoài ra, các dấu vết hóa thạch ở Quercy, Pháp thuộc cuối thế Eocen/Đầu thế Oligocen của các chi Palaeotyto và Palaeobyas còn đang được cân nhắc vì chúng có thể thuộc họ Sophiornithidae (chim Khôn ngoan).

Chim lợn ở Việt Nam

Các loài

Ở Việt Nam, đã phát hiện 3 loài cú lợn:
 Cú lợn lưng xám (Tyto alba stertens): còn gọi là cú lợn trắng, chim trưởng thành có kích thước cánh 275–323 mm; đuôi: 119–127 mm; giò: 68–77 mm; mỏ: 30–32 mm. Đĩa mặt hình trái tim, trắng óng ánh. Có lông quanh mắt, nhất là phía trước nâu hung. Vòng cổ trắng mịn, mút các lông mà hung điểm nâu nhỏ ở giữa, nửa vòng dưới màu hung nâu thẫm. Mặt lưng và bao cánh lấm tấm nâu xám nhạt và trắng, giữa mút lông có điểm trắng viền nâu thẫm, mép lông hung vàng. Lông cánh hung vàng xỉn có vằn rộng và lấm tấm nâu xám nhạt. Lông đuôi hung vàng có đốm nhỏ màu nâu xám nhạt, vằn ngang rộng cùng màu. Mặt lưng có màu sắc thay đổi tùy theo từng cá thể: ngả màu nâu xám nhạt hoặc màu hung vàng. Mắt nâu thẫm, mỏ trắng bợt, da gốc mỏ hơi hồng, chân nâu hồng. Loài cú lợn có ở hầu hết các đô thị như Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Quảng Trị, Huế, Thành phố Hồ Chí Minh,...
 Cú lợn rừng phương Đông (Phodilus badius saturatus): ở Việt Nam thường được gọi là cú lợn rừng, chim trưởng thành trán, đỉnh đầu và đĩa mặt màu hung, nâu phớt tím. Lông quanh mắt màu mận chín, vòng cổ trắng với mút lông màu nâu tím thẫm và đen. Phần còn lại của bộ lông nhìn chung có màu nâu với các đốm nhỏ màu đen rải rác. Đuôi hung nâu, có vằn đen nằm ngang. Mắt nâu thẫm, mỏ vàng hung, chân nâu hoặc nâu vàng. Hiện chưa có số liệu sinh hoạc về loài này.Cú lợn rừng sống trong các vùng rừng kể cả nơi có cây bụi thứ sinh và rừng tràm. Ở Việt Nam mới chỉ thu thập được mẫu vật ở Bắc Kạn, huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh), thị xã Ayunpa (Gia Lai) và Trà Vinh.
 Cú lợn lưng nâu (Tyto longimembris): còn gọi là cú lợn vằn, chim trưởng thành có kích thước cánh: 273–348 mm; đuôi: 114–125 mm; giò: 86–94 mm; mỏ: khoảng 36 mm. Đĩa mặt trắng óng ánh hay hơi hung hồng, trước mắt có vệt nâu đen thẫm. Vòng cổ trắng nhưng hơi phớt hung, ở phần lớn cá thể, mút lông viền nâu thẫm. Mặt lưng nâu thẫm, mép và phần gốc các lông hung vàng, gần mút lông có điểm trắng nhỏ. Lông cánh hung nâu có vằn rộng, mép ngoài và mút lông nâu. Đuôi hung vàng rất nhạt có bốn vằn ngang nâu. Mặt bụng trắng phớt hung vàng, nhất là ở ngực, các lông có điểm nhỏ màu nâu trừ phần trước cổ, dưới đuôi và đùi. Mắt nâu, mỏ trắng bợt hơi hồng, da gốc mỏ hồng nhạt, chân nâu hồng hay nâu đen nhạt. Đã bắt được loài này ở các khu rừng thuộc Vĩnh Phúc, Lạng Sơn và ở một số nơi ở Nam Bộ

Bảo vệ
 Theo nghị định số 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ Việt Nam ngày 30 tháng 3 năm 2006 về quản lý thực vật rừng, động vật rừng cấp, quý hiếm, Cú lợn rừng và Cú lợn lưng xám được xếp vào nhóm hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại.
 Theo quyết định số 140/2000/QĐ-BNN/KL của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam ngày 21 tháng 12 năm 2000, Cú lợn lưng xám và Cú lợn lưng nâu được xếp vào các loài động vật là thiên địch của chuột (thức ăn chính là chuột), bị nghiêm cấm khai thác từ tự nhiên.
 Cú lợn rừng: được đưa vào sách đỏ Việt Nam (mức độ nguy cấp bậc T - bị đe dọa), có giá trị thẩm mỹ và khoa học, là nguồn gen quý, có vùng phân bố rộng nhưng số lượng cá thể ít, hiếm gặp.

Trong đời sống
 Mặc dù là loài vật có ích, ăn chuột và một số loài côn trùng nhưng cũng như các loài thuộc họ Cú mèo, chim lợn là đối tượng xua đuổi của con người. Điều này xuất phát từ niềm tin của nhiều người Việt rằng chim lợn kêu là điềm báo trước có người nào đó sắp chết. Thậm chí, họ cho rằng chim lợn kêu 7 tiếng thì cái chết ứng vào nam giới còn 9 tiếng thì ứng vào nữ giới.
 Gần đây, những người chuyên thông báo tin tức, thường là để phục vụ cho những việc làm phi pháp hoặc bị coi là xấu (chẳng hạn buôn lậu, "buôn dưa lê") cũng được gọi bằng tiếng lóng là chim lợn.

Chú thích

Xem thêm
 Họ Cú mèo

Tham khảo

 Tra cứu động vật rừng Việt Nam
 140/2000/QĐ-BNN/KL của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ngày 21 tháng 12 năm 2000 về nghiêm cấm khai thác cú lợn từ tự nhiên.
 Nghị định số 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30 tháng 3 năm 2006 về quản lý thực vật rừng, động vật rừng cấp, quý hiếm.
 "Chim lợn" nơi cửa khẩu.
 Video về cú lợn lưng xám trên Internet Bird Collection.
 3 loài Cú lợn ở Việt Nam trên SVRVN

Barn owls on the Internet Bird Collection

T


title: Limnophila oliveri

text:
Limnophila oliveri là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Valiergues

text:
Valiergues  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Xã của Corrèze


title: Agrypnus fasciolatus

text:
Agrypnus fasciolatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được W.J. Macleay miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Subcancilla candida

text:
Subcancilla candida là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Chú thích

Tham khảo

Subcancilla
Động vật được mô tả năm 1845


title: Anchastus capensis

text:
Anchastus capensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Laurent & Taminaux miêu tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Anchastus


title: Bulbophyllum tryssum

text:
Bulbophyllum tryssum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

tryssum]]

T


title: Cơm rượu lá mập

text:
Cơm rượu lá mập (danh pháp khoa học: Glycosmis crassifolia) là một loài thực vật thuộc họ Rutaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tuy nhiên, theo Danh lục các loài thực vật Việt Nam, loài này còn phân bố ở Việt Nam (Phú Quốc), Ấn Độ, Myanma.

Đặc điểm
Cây bụi, cao từ 1,5 m đến 2 m.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo
 Chua, L.S.L. 1998. Glycosmis crassifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
C


title: (145780) 1998 DG8

text:
{{DISPLAYTITLE:(145780) 1998 DG8}}

(145780) 1998 DG8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 21 tháng 2 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 145001–146000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Saint-Jean-des-Échelles

text:
Saint-Jean-des-Échelles là một xã trong tỉnh Sarthe ở tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 104-200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Holorusia similis

text:
Holorusia similis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Holorusia


title: Incurvaria koerneriella

text:
Incurvaria koerneriella là một loài bướm đêm thuộc họ Incurvariidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 12–16 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 5 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn European Beech, Oak và Tilia.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.waarneming.nl/soort.php?id=25517
 Lepidoptera of Belgium
 http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/incurvaria/koerneriella/koerneriella.htm

Incurvariidae
Côn trùng châu Âu


title: Monnina obovata

text:
Monnina obovata là một loài thực vật thuộc họ Polygalaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Freire-Fierro, A. & Pitman, N. 2004. Monnina obovata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Monnina
Thực vật dễ tổn thương


title: Pompogne

text:
Pompogne  là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 96 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot-et-Garonne


title: (6215) 1973 EK

text:
(6215) 1973 EK là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Luboš Kohoutek ở Đài thiên văn Hamburg-Bergedorf ở Bergedorf, Germany, ngày 7 tháng 3 năm 1973.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1973
Được phát hiện bởi Luboš Kohoutek
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lilioceris schneideri

text:
Lilioceris schneideri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1900.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lilioceris


title: Quận Waupaca, Wisconsin

text:
Quận Waupaca một quận thuộc tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Waupaca.. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 51.731 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích , trong đó có   là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh
Quận Shawano - bắc
Quận Outagamie - đông
Quận Winnebago - đông nam
Quận Waushara - tây nam
Quận Portage - tây
Quận Marathon - tây bắc

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000, quận Waupaca đã có dân số 51.731 người, 19.863 hộ gia đình, và 13.884 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 69 trên một dặm vuông (27 / km2). Có 22.508 đơn vị nhà ở với mật độ bình quân 30 trên một dặm vuông (12 / km2). Cơ cấu chủng tộc của dân cư quận đã được 97,93% người da trắng, 0,17% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,42% người Mỹ bản xứ, 0,27% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 0,54% từ các chủng tộc khác, và 0,66% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 1,38% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 53,1% là gốc Đức, gốc Na Uy 8,5% và 6,8% gốc Ailen theo điều tra dân số năm 2000. 96,6% nói tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha 1,4% và 1,3% của Đức là ngôn ngữ đầu tiên của họ.

Có 19.863 hộ, trong đó 32,60% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 58,40% là đôi vợ chồng sống với nhau, 7,40% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 30,10% là các gia đình không. 25,20% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 11,70% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn là người. Cỡ hộ trung bình là 2,51 và cỡ gia đình trung bình là 3.01.

Theo độ tuổi, 25,70% dân số là dưới 18,% 7,10 18-24,% 27,80 25-44,% 22,70 45-64, và 16,70% người 65 tuổi trở lên. Độ tuổi trung bình là 38 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 100,30 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 98,40 nam giới.

Tham khảo

Quận của Wisconsin


title: Mikhail Yuryevich Lermontov

text:
Mikhail Yuryevich Lermontov (tiếng Nga: Михаи́л Ю́рьевич Ле́рмонтов, 15 tháng 10 năm 1814 – 27 tháng 7 năm 1841) là nhà thơ lãng mạn, đồng thời cũng là một nhà văn và họa sĩ người Nga. Lermontov là nhà thơ Nga quan trọng nhất sau khi Alexander Pushkin qua đời năm 1837 và là nhân vật vĩ đại nhất của trường phái Lãng mạn Nga. Ảnh hưởng của ông trong văn học Nga vẫn còn hiện diện ở thời hiện đại, không chỉ qua thơ ca, mà còn qua những áng văn xuôi ông viết. Văn xuôi của ông đã gây dựng nên truyền thống tiểu thuyết tâm lý học của Nga.

Cuộc đời

Những năm đầu đời
Lermontov là con trai của ông Yury Petrovich Lermontov, một thuyền trưởng hải quân về hưu, với bà Mariya Mikhaylovna (tên thời con gái là Arsenyeva). Lên ba tuổi, Lermontov mồ côi mẹ và được bà ngoại Yelizaveta Alekseyevna Arsenyeva nuôi nấng tại điền trang riêng ở tỉnh Penzenskaya. Vẻ đẹp phong phú của thiên nhiên Nga, các bài hát và chuyện kể dân gian, phong tục và lễ nghi, cuộc sống khổ cực của nông nô, truyện kể và huyền thoại về các cuộc nổi dậy của nông dân, tất cả đều ảnh hưởng lớn tới sự phát triển tích cách của nhà thơ tương lai. Lermontov hay ốm đau, vì thế ông thường được đưa tới suối khoáng ở vùng Caucasus vào ba dịp nghỉ lễ. Tại đây, phong cảnh thiên nhiên kỳ vĩ tạo nên ấn tượng in đậm trong tâm trí ông.

Năm 1827, ông cùng bà ngoại tới Moskva. Tại đây, ông vừa theo học trường nội trú dành cho con nhà quý tộc (thuộc Đại học Moskva), vừa bắt đầu làm thơ và học vẽ tranh. Năm 1828, ông viết bài thơ Cherkesy ("Người Circassian") và Kavkazsky plennik ("Tù nhân Caucasus") theo phong cách của nhà thơ lãng mạn Anh Lord Byron, người có ảnh hưởng sâu sắc tới các nhà văn Nga trẻ tuổi.

Hai năm sau bài thơ đầu tiên, tập thơ Vesna ("Mùa xuân") được xuất bản. Cùng năm đó, ông bắt đầu nhập học Đại học Moskva, một trong những trung tâm văn hóa và ý thức hệ sống động nhất, nơi những tên tuổi thuộc giới quý tộc có đầu óc dân chủ như Aleksandr Herzen, Nikolay Platonovich Ogaryov và nhiều người khác đang theo học. Sinh viên nơi đây hăng hái tranh luận về các vấn đề chính trị và triết học, số phận nhọc nhằn của nông nô và cuộc biến loạn tháng Mười hai mới nổ ra gần đây. Trong bầu không khí đó, Lermontov viết nhiều bài thơ tình, những bài thơ tự sự cùng tác phẩm kịch dài hơn. Vở kịch Stranny chelovek (1831; "Một người kỳ lạ") phản ánh quan điểm đang thịnh hành trong giới sinh viên: sự căm ghét chế độ Sa hoàng chuyên chế và căm ghét chế độ nông nô.

Năm 1832, sau khi xung đột với một giáo sư phản động, Lermontov bỏ học và đi tới St. Petersburg để nhập học trường sĩ quan quân đội. Tốt nghiệp năm 1834 với hàm sĩ quan kỵ binh (subensign), Lermotov được điều về Trung đoàn Kỵ binh Cảnh vệ Hoàng gia đóng tại Hoàng Thôn (Tsarskoye Selo, nay là thành phố Pushkin), nằm gần St. Petersburg. Là một sĩ quan trẻ tuổi, Lermontov dành đáng kể thời gian sống ở kinh đô, quan sát kỹ lưỡng cuộc sống của quý tộc nơi đây, viêc đó giúp ông xây dựng nền tảng của vở kịch Maskarad (Masquerade). Trong thời gian này, tình cảm sâu đậm khôn nguôi, nhưng không được đền đáp mà ông dành cho Varvara Lopukhina, được ông thể hiện trong tác phẩm Knyaginya Ligovskaya ("Nữ công tước Ligovskaya") và nhiều tác phẩm khác.

Lưu đày lần thứ nhất
Tháng 1 năm 1837, Lermontov bị chấn động mạnh khi biết tin nhà thơ vĩ đại Alexander Pushkin qua đời trong một cuộc đọ súng. Lermontov viết một khúc bị thương, diễn tả tình yêu của cả nước dành cho nhà thơ quá cố, đồng thời lên án không chỉ kẻ giết hại nhà thơ mà còn cả quý tộc trong triều đình - những kẻ mà ông coi là bọn đao phủ chống lại tự do và là tội phạm thực sự của bi kịch này. Ngay khi những bài thơ này đến tai triều đình hoàng đế Nicholas I, Lermontov bị bắt và đẩy vào một trung đoàn đóng ở Caucasus. Đi tới những vùng đất mới, gặp gỡ những người tham gia Cuộc nổi dậy tháng 12 (đang bị đi đày ở Caucasus), tiếp xúc với giới trí thức Georgia, đặc biệt là nhà thơ xuất chúng Ilia Chavchavadze, người gả con gái cho kịch tác gia, thi sĩ và nhà ngoại giao nổi tiếng người Nga Aleksandr Sergeyevich Griboyedov, và gặp gỡ nhiều nhà thơ tiêu biểu người Georgia sống ở Tiflis (bây giờTbilisi), đã giúp mở rộng chân trời hiểu biết của Lermontov. Gắn bó với thiên nhiên và thơ ca vùng Caucasus, phấn khích với văn học dân gian nơi đây, Lermontov lao vào nghiên cứu ngôn ngữ địa phương, tiến hành biên dịch và nhuận sắc câu chuyện Azerbaijanian mang tên "Ashik Kerib". Chủ đề và hình ảnh về Caucasus chiếm một vị trí quan trọng trong thơ ca Lermontov, và được thể hiện trong tiểu thuyết Geroy nashego vremeni (Một anh hùng thời đại), cũng như trong các bức họa và phác thảo của ông.

Nhờ sự chạy chọt của người bà và sự giúp đỡ của nhà thơ lớn V.A. Zhukovsky, Lermontov được phép trở về kinh đô năm 1838. Các bài thơ ông viết bắt đầu xuất hiện trên báo chí: Bài thơ lãng mạn Pesnya pro tsarya Ivana Vasilyevicha, molodogo oprichnika i udalogo kuptsa Kalashnikova (1837; "Bài ca về Sa hoàng Ivan Vasilyevich, Người cận vệ trẻ của ông, và về gia đình thương nhân Kalashnikov dũng cảm"), các bài thơ hiện thực trào phúng Tambovskaya kaznacheysha (1838; "Người vợ ông thủ quy Tambov"), Sashka (viết năm 1839,

xuất bản năm 1862) và bài thơ lãng mạn Demon (Quỷ dữ). Lermontov sớm trở nên nổi tiếng. Ông được gọi là người kế thừa sự nghiệp của Pushkin và được ca ngợi do đã chịu cực khổ và lưu đày vì những bài thơ tự do. Giới nhà văn và nhà báo rất chú ý đến Lermontov, nhiều quý bà, quý cô dành tình cảm yêu mến cho ông. Ông kết bạn với đội ngũ biên tập Otechestvennye zapiskim, tạp chí hàng đầu của giới trí thức hướng theo phương Tây. Năm 1840, ông gặp nhà phê bình tiến bộ xuất chúng V.G. Belinsky, người đã hình dung Lermontov là hy vọng lớn của văn học Nga. Lermontov đã gia nhập vào giới nhà văn thành St. Petersburg.

Cuối những năm 1830, phương hướng chính trong sự nghiệp sáng tác của ông đã được thiết lập. Tình yêu tự do và sự đánh giá nghi ngờ, đầy cay đắng về thời đại ông đang sống, đã xuất hiện trong các tác phẩm thơ ca trữ tình đậm màu sắc triết học của ông ("Duma" ["Ý nghĩ"], "Ne ver sebye…" ["Đừng tin bản thân mình…"]), đồng thời được diễn giải theo phong cách độc đáo bằng hình ảnh lãng mạn và kỳ lạ trong các bài thơ Caucasus, Mtsyri (1840) và Demon, đó là chủ đề mà nhà thơ đi theo suốt phần đời còn lại. Cuối cùng, văn xuôi đã đạt độ trưởng thành của Lermontov thể hiện bức tranh phê phán cuộc sống đương thời trong tiểu thuyết Geroy nashego vremeni (Một anh hùng thời đại), trong đó chứa suy nghĩ của tác giả về xã hội đương thời và về vận mệnh của thế hệ ông. Nhân vật anh hùng ở đây là Pechorin, một người bất chấp đạo lý và đã giành được nhiều thành tựu. Sau khi trải qua mọi biến cố, người này dành cả đời để thí nghiệm hoàn cảnh của con người. Tiểu thuyết hiện thực này, mang đầy nội dung xã hội và tâm lý học, được viết văn thể văn xuôi chau chuốt, đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của văn xuôi Nga.

Lưu đày lần thứ hai
Tháng 2 năm 1840, Lermontov bị đưa ra tòa án binh vì cuộc đọ súng với con trai đại sứ Pháp ở St. Petersburg. Cuộc đọ súng này được sử dụng như một cái cớ để trừng phạt nhà thơ cứng đầu. Tuân theo chỉ thị của Sa hoàng Nicholas I, Lermontov bị đày đi khổ sai lần thứ hai ở Caucasus, lần này vào một trung đoàn bộ binh đang chuẩn bị thực hiện nhiều chiến dịch quân sự nguy hiểm. Chẳng bao lâu sau khi bị buộc phải tham gia các cuộc xuất kích của kị binh và đánh nhau trực diện, Lermontov chiến đấu xuất sắc trong một trận

chiến khốc liệt gần Sông Valerik, nơi ông mô tả trong tác phẩm "Valerik" và trong bài thơ ""Ya k vam pishu…" ("Anh đang viết cho em…"). Chỉ huy quân đội chú ý và ghi nhận lòng dũng cảm tuyệt vời cũng như bộ óc của nhà thơ, sĩ quan Lermontov.

Nhờ nỗ lực thỉnh cầu kiên trì của bà ngoại, tháng 2 năm 1841, Lermontov được phép rời nơi lưu đày một thời gian ngắn. Ông dành vài tuần tại kinh đô, tiếp tục công việc ông đã bắt đầu trước đó và viết vài bài thơ, đánh dấu sự trưởng thành về suy nghĩ và tài năng của ông ("Rodina" ["Đất mẹ"], "Lyubil i ya v bylye gody" ["Và anh đã yêu"]). Lermontov nghĩ ra kế hoạch xuất bản một tờ tạp chí riêng, hoàn thành các tiểu thuyết mới và xin ý kiến phê bình của Belinsky. Nhưng chẳng mấy chốc ông nhận được lệnh phải quay lại trung đoàn, mang theo linh tính về một điều gì đó tồi tệ sắp xảy ra. Trong chuyến đi dài này, ông trải qua những giờ phút dâng trào năng lượng sáng tạo: cuốn nhật ký cuối cùng chứa đầy kiệt tác thơ ca trữ tình Nga như bài "Utes" ("Vách đá"), "Spor" ("Tranh luận"), "Svidanye" ("Gặpp gỡ"), "Listok" ("Một chiếc lá"), "Net, ne tebya tak pylko ya lyublyu" ("Không, đây không phải là em, người anh yêu nồng nhiệt"), "Vykhozhu odin ya na dorogu…" ("Tôi đơn độc trên đường…"), và "Prorok" ("Nhà tiên tri"), tác phẩm cuối cùng của ông.

Qua đời
Trên hành trình về trung đoàn, Lermontov nán lại thành phố nghỉ dưỡng sức khỏe Pyatigorsk để điều trị. Tại đó, ông gặp nhiều người trẻ sang trọng đến từ St. Petersburg, trong số đó có những kẻ bản chất xấu xa mà ông từng nghe tiếng trong triều. Một số những người trẻ tuổi này sợ hãi sức mạnh lời nói của Lermontov, trong khi số khác ghen tỵ với danh tiếng của ông. Bầu không khí đầy mưu mô, gièm pha và căm ghét cứ thế lớn dần quanh ông. Cuối cùng, một cuộc cãi vã nổ ra giữa Lermontov và một viên sĩ quan khác, N.S. Martynov. Ngày 27 tháng 7 năm 1841, cả hai nhảy vào một cuộc đọ súng với kết cục là dấu chấm hết của cuộc đời nhà thơ vĩ đại. Ông được chôn cất hai ngày sau trong nghĩa trang thành phố, toàn thể người dân thành phố đến dự đám tang ông. Cỗ áo quan chứa thi hài Lermontov được đưa về địa hạt Tarkhana. Ngày 23 tháng 4 năm 1842, ông yên nghỉ vĩnh viễn trong khu mộ dòng họ Arsenyev.

Di sản
Chỉ 26 năm sống trên đời, Lermontov đã chứng minh ông là một nhà thơ thiên tài, là nhà văn và kịch tác gia kiệt xuất, là người kế thừa di sản của Pushkin và là người thể hiện những truyền thống đẹp nhất của văn học Nga. Những tác phẩm thơ trữ tình trẻ trung của ông mang đầy niềm khát vọng tự do và chất chứa lời kêu gọi đấu tranh, suy nghĩ về cách đưa sức mạnh của ông vào tác phẩm cuộc đời, và ước mơ về những chiến công anh hùng. Ông bị các sự kiện chính trị tác động mạnh mẽ, các cuộc nổi dậy của nông dân năm 1830 truyền cho ông ý nghĩ về một thời đại mà "vương miện Sa hoàng rơi xuống". Cuộc vận động cách mạng ở Tây Âu phù hợp với lời phản hồi đầy nhiệt tình của Lermontov (các bài thơ về cuộc cách mạng tháng 7 năm 1830 ở Pháp, về cuộc lật đổ vua Charles X), và chủ đề về cuộc Cách mạng Pháp đã xuất hiện trong những tác phẩm của ông sau này (bài thơ Sashka).

Những chủ đề triết học và nhân dân, cũng như mô-típ đậm chất cá nhân đan xen, hòa quyện trong thơ Lermontov. Ông giới thiệu với thơ ca Nga ngữ điệu "thơ sắt", nổi tiếng vì âm hưởng anh hùng và năng lượng diễn đạt tri thức. Lòng nhiệt tình mà ông dành cho tương lai phản ứng lại nhu cầu tinh thần của xã hội Nga. Di sản của Lermontov được tìm thấy trong các tác phẩm của nghệ sĩ, nhà soạn nhạc, những nhân vật trong làng điện ảnh và sân khấu Nga. Chất liệu kịch của Lermontov đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển nghệ thuật sân khấu, cả cuộc đời ông cũng là nguồn cảm hứng cho nhiều tiểu thuyết, thơ ca, vở kịch và phim điện ảnh.

Đánh giá
Cuộc đời của Lermontov chỉ vỏn vẹn có 27 năm nhưng di sản thơ ca mà ông để lại cho đời vô cùng to lớn. Lermontov giữ một vị trí đặc biệt trong thơ ca Nga.

Nhà phê bình Belinsky viết: "Trong thơ của Lermontov là tất cả sức mạnh, là tất cả yếu tố để làm nên cuộc đời và thơ ca: một sức mạnh bền vững của tâm hồn, sự nhún nhường của than vãn, mùi hương của lời cầu nguyện, một sự khích lệ như sóng gió ba đào, một nỗi buồn tĩnh lặng, một nỗi trầm tư dịu dàng, những lời thở than kêu hãnh, những tiếng kêu la tuyệt vọng, vẻ đằm thắm bí huyền của tình cảm, những ước mong táo bạo không thể ngăn kìm, sự trong trắng trinh nguyên, những bệnh tật của xã hội, những bức tranh của thế giới, những lời quở trách của lương tâm, sự hối hận đến mủi lòng, sự thổn thức của đam mê và những giọt nước mắt lặng lẽ rót vào sóng gió của con tim, sự hoan hỉ của tình, lo âu của ngày ly biệt, niềm vui của ngày gặp mặt, sự coi khinh vẻ đơn điệu của đời thường, sự khát khao điên cuồng của vẻ hân hoan, một lòng tin cháy bừng như ngọn lửa và nỗi khổ của sự trống vắng trong tâm hồn, tiếng kêu than xua đi cảm giác về một cuộc đời đang chết lặng, chất độc của phủ nhận, vẻ lạnh lùng của mối nghi ngờ, ác quỷ ngạo mạn và đứa bé ngây thơ, vẻ ngang tàng của kẻ rượu chè và cô gái ngây thơ trong trắng – tất cả, tất cả trong thơ này: và bầu trời, và mặt đất, và thiên đàng, và địa ngục".
Với vẻ phong phú về ý tưởng và mô-típ kể trên, có thể chia sáng tác của Lermontov thành 2 giai đoạn: giai đoạn thứ nhất đến năm 1835 và giai đoạn thứ hai là những năm còn lại của cuộc đời thơ ngắn ngủi. Ở giai đoạn đầu Lermontov sáng tác bằng trí tưởng tưởng, bằng cảm nhận về thế giới xung quanh mình: sự đấu tranh không khoan nhượng của hai mặt đối lập giữa trời và đất, qua đó nhìn ra nguyên nhân của bi kịch cuộc đời mình. Giai đoạn thứ hai nhà thơ đã gần hơn với thực tế qua sự với tiếp xúc nhiều với những con người và đời sống xã hội. Như một người theo thuyết nhị nguyên luận, nhà thơ cảm nhận vẻ hai mặt của con người "trong khoảng trung gian kinh hoàng giữa hai cuộc đời".

Danh mục tác phẩm (chọn lọc)

Văn xuôi

 Vadim (1832, chưa hoàn thành; xuất bản năm 1873)
 Công chúa Ligovskaya (Knyaginya Ligovskaya, 1836, tiểu thuyết chưa hoàn thành, xuất bản lần đầu năm 1882)
 "Ashik-Kerib" (Truyện cổ tíchAzerbaijani fairytale, 1837, xuất bản lần đầu năm 1846)
 Một anh hùng thời đại(Герой нашего времени, 1840; 1842, phiên bản thứ hai; 1843, phiên bản thứ ba), tiểu thuyết

Kịch

 Người Tây Ban Nha (Ispantsy, bi kịch, 1830, xuất bản năm1880)
 Menschen und Leidenschaften (1830, xuất bản năm1880)
 Một người kỳ lạ (Stranny tchelovek, 1831, kịch, xuất bản năm 1860)
 Masquerade (1835, xuất bản lần đầu năm 1842)
 Hai anh em (Dva brata, 1836, xuất bản năm 1880)
 Arbenin (1836, bản thay thế Masquerade, xuất bản năm 1875)

Thơ

 Người Circassia (Tcherkesy, 1828, xuất bản năm 1860)
 Tên cướp biển (1828, xuất bản năm 1859)
 Bị cáo (Prestupnik, 1828, xuất bản năm 1859)
 Oleg (1829, xuất bản năm 1859)
 Julio (1830, xuất bản năm 1860)
 Kally ("Người vấy máu", bằng tiếng Circassia, 1830, xuất bản năm 1860)
 Đứa con cuối cùng của tự do (Posledny syn volnosti, 1831–1832, xuất bản năm 1910)
 Azrail (1831, xuất bản năm 1876)
 Thú tội (Ispoved, 1831, xuất bản năm 1889)
 Thiên thần của cái chết (Angel smerti, 1831; xuất bản năm 1857 – tại Đức; năm 1860 – tại Nga)
 Thủy thủ (Moryak, 1832, xuất bản năm 1913)
 Ismail-Bei (1832, xuất bản năm 1842)
 Người phụ nữ Lít-va (Litvinka, 1832, xuất bản năm 1860)
 Aul Bastundji (1834, xuất bản năm 1860)
 Những bài thơ địa chủ quý tộc Đức ("Ulansha", "Bệnh viện", "Tưởng niệm ở Petergof", 1832–1834, xuất bản lần đầu năm 1936)
 Khadji-Abrek (1835, Biblioteka Dlya Chtenya)
 Mongo (1836, xuất bản năm 1861)
 Boyarin Orsha (1836, xuất bản năm 1842)
 Sashka (1835–1836, chưa hoàn thành, xuất bản năm 1882)
 Bài ca về thương nhân Kalashnikov (Pesnya kuptsa Kalashnikova, 1837)
 Borodino (1837)
 Cái chết của nhà thơ (1837)
 Bà vợ ông thủ quỹ Tambov (Tambovskaya Kaznatcheysha, 1838)
 Bài hát ru Cossack (1838)
 Những người chạy trốn (Beglets, vào khoảng 1838, xuất bản năm 1846)
 Quỷ dữ (1838, xuất bản năm 1856 tại Berlin)
 Người học việc (Mtsyri, bằng tiếng Georgian, 1839, xuất bản năm 1840)
 Valerik (1840)
 Chuyện cổ tích trẻ em (Detskaya skazka, 1839, chưa hoàn thành, xuất bản năm 1842)

Thơ ngắn chọn lọc

 The Turk's Laments (Zhaloby turka, 1829)
 Two Brothers (1829, Dva brata, published in 1859)
 Napoleon (1830)
 The Spring (Vesna, 1830)
 July 15, 1830 (1830)
 The Terrible Fate of Father and Son... (Uzhasnaya sudba otsa i syna... 1831)
 The Reed (Trostnik, 1831)
 Mermaid (Rusalka, 1831)
 The Wish (Zhelanye, 1831)
 The Angel (Angel, 1831)
 The Prophecy (Predskazaniye, 1831)
 The Sail (Parus, 1831)
 Forgive Me, Will We Meet Again?.. (Prosti, uvidimsya li snova..., 1832)
 The Hussar (Gusar, 1832)
 Death of the Poet (1837)
 The Branch of Palestine (Vetka Palestiny, 1837)
 The Prayer (Molitva, 1837)
 Farewell, Unwashed Russia (Proshchai, nemytaya Rossiya, 1837)
 When Yellowish Fields Get Ruffled... (Kogda volnuyetsa zhelteyushchaya niva..., 1837)
 The Thought (Duma, 1838)
 The Dagger (Kinzhal, 1838)
 The Poet (1838)
 Don't Believe Yourself... (Ne ver sebye..., 1839)
 Three Palms (Tri palhmy, 1839)
 In the Memory of A.I.Odoyevsky (1839)
 So Dull, So Sad... (I skuchno, i grustno..., 1840)
 How Often, Surrounded by a Motley Crowd... (Kak tchasto, okruzhonny pyostroyu tolpoyu..., 1840)
 Little Clouds (Tuchki, 1840)
 The Journalist, the Reader and the Writer (1840)
 The Heavenly Ship (Vozdushny korabl, 1840)
 Fatherland (Rodina, 1841)
 The Princess of the Tide, 1841, ballad
 The Dispute (Spor, 1841)
 Alone I set out on the road... (Vykhozu odin ya na dorogu..., 1841)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Лермонтов, Михаил Юрьевич в библиотеке Максима Мошкова
 Михаил Лермонтов стихи в Антологии русской поэзии
 22 Poems translated to English and many more in Russian
 Online Lermontov shrine
 Some texts by Lermontov in the original Russian
  The ancestors Mikhail Yuryevich Lermontov
 M. Lermontov BORODINO

Nhà thơ Nga
Nhà văn Nga
Người Moskva
Người chết vì đấu súng
Mất năm 1841
Tín hữu Chính Thống giáo tại Nga
Người Nga thế kỷ 19
Họa sĩ thế kỷ 19


title: Cheilea

text:
Cheilea là một chi động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Hipponicidae.

Các loài
Các loài trong chi Cheilea:
 Cheilea cicatricosa
 Cheilea dormitoria
 Cheilea equestris
 Cheilea papyracea
 Cheilea striata
 Cheilea tectumsinense
 Cheilea tortilis
 Cheilea uncinata

Chú thích

Tham khảo

 Malacolog list of Western Atlantic species

Liên kết ngoài

Hipponicidae


title: Fasciolaria sulcata

text:
Fasciolaria sulcata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Hứa

text:
Hứa  có thể đề cập đến:
 Một họ người: Hứa (họ);
 Một nước chư hầu thời Xuân Thu: Hứa (nước);
 Tên gọi vương triều của Vũ-văn Hóa Cập cuối thời Tùy đầu thời Đường;
 Tên người: Đặng Thúc Hứa...


title: Teleiopsis latisacculus

text:
Teleiopsis latisacculus là một loài bướm đêm thuộc họ Gelechiidae. Nó được tìm thấy ở Macedonia và from Thổ Nhĩ Kỳ to Ai Cập.

Sải cánh dài 15–17 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 5 đến tháng 6.

Ấu trùng ăn Rhus coriaria. There are some records for Pistacia terebinthus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea

Teleiopsis


title: Rubineia

text:
Rubineia là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil.
Đô thị này nằm ở vĩ độ 20º10'46" độ vĩ nam và kinh độ 51º00'08" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 317 m. Dân số năm 2004 ước tính là 2.809 người.

Thông tin nhân khẩu
Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 2.615
 Urbana: 1.916
 Rural: 699
 Homens: 1.291
 Mulheres: 1.324
Mật độ dân số (người/km²): 11,16

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 13,18

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 72,72

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 1,96

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 88,07%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,788
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,695
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,795
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,875
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi
 Sông Paraná

Các xa lộ
 SP-320

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Rubineia trên WikiMapia

Đô thị bang São Paulo


title: Tillandsia hubertiana

text:
Tillandsia hubertiana là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009

H
Thực vật México


title: Phổ An, Kiềm Tây Nam

text:
Phổ An (chữ Hán giản thể: 普安县, bính âm: Pǔ'ān Xiàn, âm Hán Việt: Phổ An huyện) là một huyện thuộc Châu tự trị dân tộc Bố Y và dân tộc Miêu Kiềm Tây Nam, tỉnh Quý Châu, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1429 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2002 là 290.000 người. Mã số bưu chính là 561500, huyện lỵ đóng ở trấn Bàn Thủy. Huyện Phổ An được chia thành 8 trấn và 6 hương.
Trấn: Bàn Thủy, Địa Qua, Giang Tây Pha, Lâu Hạ, Tam Bản Kiều, Thanh Sơn, Quán Tử Diêu và Long Ngâm.
Hương: Bạch Sa, Cao Miên, Tuyết Phố, Tân Điếm, Sào Duyên và La Hán.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Phổ An

Kiềm Tây Nam
Đơn vị cấp huyện Quý Châu


title: Töysä

text:
Töysä là một đô thị ở Tây Phần Lan, vùng Nam Ostrobothnia. Đô thị này có dân số 3.206 người (năm 2003) và diện tích 309,82 km², trong đó có 11,52 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 10,7 người trên mỗi km². Phần lớn dân nói tiếng Phần Lan.

Tham khảo

Đô thị của vùng Nam Ostrobothnia


title: Chiusanico

text:
Chiusanico là một đô thị ở tỉnh Imperia trong vùng Liguria, tọa lạc khoảng 90 km về phía tây nam của Genova và khoảng 10 km về phía tây bắc của Imperia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 592 người và diện tích là 13,7 km².

Đô thị Chiusanico có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Torria, Gazzelli, Garsci, và Zebbi.

Chiusanico giáp các đô thị sau: Borgomaro, Caravonica, Cesio, Chiusavecchia, Diano Arentino, Lucinasco, Pontedassio, Stellanello, và Testico.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Imperia


title: Apinoglossa

text:
Apinoglossa là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Apinoglossa comburana Moschler, 1891

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Tortricidae


title: Olympic Vật lý Quốc tế

text:
Olympic Vật lý Quốc tế (tiếng Anh: International Physics Olympiad, viết tắt IPhO) là một kỳ thi Vật lý hàng năm dành cho học sinh trung học phổ thông.  Đây là một trong những kỳ thi Olympic Khoa học Quốc tế. IPhO đầu tiên được tổ chức ở Warsaw, Ba Lan vào năm 1967.

Mỗi nước được cử một đoàn dự thi gồm tối đa năm học sinh và thêm hai lãnh đạo đoàn đã được lựa chọn ở cấp quốc gia. Các nhà quan sát cũng có thể đi cùng với đội tuyển quốc gia. Các học sinh cạnh tranh với tư cách cá nhân, và phải trải qua kỳ thi lý thuyết chuyên sâu và thi thực hành ở phòng thí nghiệm. Những nỗ lực của các thí sinh được ghi nhận bằng các giải thưởng là các huy chương vàng, bạc, đồng hoặc bằng danh dự.

Kỳ thi lý thuyết kéo dài 4 giờ đồng hồ và gồm 3 câu hỏi. Thông thường những câu hỏi này liên quan nhiều phần khác nhau. Kỳ thi thực hành diễn ra ở phòng thí nghiệm trong 5 giờ liên tục hoặc chia thành hai đợt với tổng thời gian là 5 giờ.

Lịch sử
Nhiều tháng trước khi diễn ra IPhO đầu tiên vào năm 1967, lời mời đã được gửi tới tất cả các nước Trung Âu. Lời mời được chấp nhận bởi Bulgaria, Tiệp Khắc, Hungary và România (năm nước gồm Ba Lan, nhà tổ chức kỳ thi). Mỗi đội gồm có ba học sinh trung học và kèm theo một giám sát viên. kỳ thi được sắp xếp diễn ra cùng với giai đoạn cuối Olympic Vật lý Ba Lan: một ngày dành cho các bài toán lý thuyết và một ngày thực hiện một thí nghiệm. Một sự khác biệt rõ ràng là những thí sinh đã phải chờ cho đến khi các script được đánh dấu xong. Trong thời gian chờ đợi ban tổ chức đã bố trí hai chuyến tham quan bằng máy bay đến Krak và Gdańsk. Tại IPhO lần đầu tiên này các thí sinh phải giải quyết bốn bài toán lý thuyết và một bài toán thực nghiệm.

Olympic lần thứ hai được tổ chức bởi Giáo sư Rezső Kunfalvi ở Budapest, Hungary, vào năm 1968. Tám quốc gia đã tham gia kỳ thi đó. Cộng hòa dân chủ Đức, Liên bang Xô Viết và Nam Tư đã tham dự. Một lần nữa, mỗi nước được đại diện bởi ba học sinh trung học và một giám sát viên. Trước IPhO lần thứ hai không lâu, một phiên bản sơ bộ Điều lệ và Chương trình (tiếng Anh: Syllabus = Chương trình học, khóa học, hay kế hoạch) đã được soạn thảo. Sau đó những tài liệu này đã được chấp nhận chính thức bởi Hội đồng quốc tế bao gồm các giám sát viên của các đoàn tham gia kỳ thi. Việc này đã diễn ra trong một cuộc họp đặc biệt tổ chức tại Brno, Tiệp Khắc, nhiều tháng sau khi IPhO lần thứ hai được tổ chức.

IPhO lần ba được sắp xếp bởi Giáo sư Rostislav Kostial ở Brno, Tiệp Khắc, vào năm1969. Lần này mỗi đội bao gồm năm học sinh và hai giám sát viên. kỳ thi ở Brno được tổ chức tuân theo Điều lệ chính thức đã được công nhận trước đó.

Olympic tiếp theo được tổ chức ở Moskva, Liên bang Xô Viết, vào năm 1970. Mỗi quốc gia được đại diện bởi sáu học sinh và hai giám sát viên. Trong suốt Olympic lần này nhiều thay đổi nhỏ được đưa vào Điều lệ.

Từ IPhO lần thứ năm được tổ chức ở Sofia, Bulgaria, vào năm 1971, mỗi đội bao gồm năm học sinh và hai giám sát viên. Vào năm 1978 và năm 1980, IPhO không được tổ chức. Điều này là do sự gia nhập của các nước phương Tây mà đầu tiên là Pháp. Ban đầu, các nước phương Tây tham dự đã từ chối chấp nhận nguyên tắc IPhO được tổ chức hai năm một lần tại một quốc gia khối phương Đông và phương Tây. Vì vậy, các nước thuộc khối phương Đông đã từ chối tổ chức Olympic các năm 1978 và 1980. Từ năm 1982 trở đi, kỳ thi Olympic hàng năm đã được khôi phục vì có các nước phương Tây tham gia đủ để chia sẻ gánh nặng. Hiện nay, các địa điểm tổ chức Olympic sẽ được quyết định cho năm kế tiếp. Sau khi gia nhập vào IPhO, mỗi quốc gia phải thông báo cho những thành viên khác trong vòng ba năm về sự sẵn sàng làm chủ nhà tổ chức IPhO của mình. Sau đó, quốc gia này sẽ được xếp vào danh sách chờ, mà danh sách này rất dài (vào thời điểm năm 2006 đã trải dài tới thập niên 2050). Việc tổ chức Olympic IPhO thất bại của một nước khi đến lượt mình sẽ dẫn tới việc nước đó bị trục xuất tạm thời ra khỏi IPhO. Điều này đã từng xảy ra với Pháp vào năm 1986.

Quy chế kỳ thi
Kỳ thi kéo dài hai ngày. Một ngày dành cho các bài toán lý thuyết (ba bài toán liên quan ít nhất bốn lĩnh vực vật lý đã được dạy trong trường trung học phổ thông, tổng số điểm là 30). Ngày còn lại dành cho các bài toán thí nghiệm (một hoặc hai bài toán, tổng số điểm là 20). Hai ngày này được cách ra bởi ít nhất một ngày nghỉ. Ở cả hai cuộc thi lý thuyết và thực hành thời gian giới hạn để giải quyết các bài toán là năm giờ. Mỗi đội gồm các học sinh đến từ các trường trung học thông thường (tổng hợp) hoặc các trường trung học kỹ thuật (không phải các trường cao đẳng hoặc đại học) hoặc đã tốt nghiệp nhưng chưa vào đại học, và phải có độ tuổi dưới 20. Thông thường mỗi đội bao gồm năm học sinh và hai giám sát viên.

Phân bố huy chương
Điểm số tối thiểu để được trao huy chương Olympic và bằng danh dự được chọn bởi nhà tổ chức dựa vào các quy tắc sau:
Huy chương Vàng được trao cho top 8% số thí sinh tham gia
Huy chương Bạc hoặc tốt hơn được trao cho top 25% số thí sinh tham gia
Huy chương Đồng được trao cho top 50% số thí sinh tham gia
Bằng danh dự hoặc tốt hơn được trao cho top 67% số thí sinh tham gia

Tất cả các thí sinh còn lại nhận giấy chứng nhận đã tham gia kỳ thi.

Thí sinh có điểm số cao nhất (thắng tuyệt đối) ngoài Huy chương Vàng còn nhận thêm giải đặc biệt.

Danh sách các địa điểm tổ chức thi IPhO, các cuộc thi đã và sẽ diễn ra

List of venues
Trong một số kì thi, Đài Loan dùng Trung Hoa Đài Bắc làm tên đội để tham gia kì thi.

Xem thêm
Thành tích đoàn Việt Nam tại Olympic Vật lý Quốc tế
Olympic Vật lý châu Á

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ Olympic Vật lý Quốc tế: phiên bản cũ  và phiên bản hiện tại
Website IPhO năm 1998
Website IPhO năm 1999
Website IPhO năm 2000
Website IPhO năm 2002
Website IPhO năm 2003
Website IPhO năm 2004
Website IPhO năm 2005
Website IPhO năm 2006
Website IPhO năm 2007
Website IPhO năm 2008
Website IPhO năm 2009
Website IPhO năm 2010

Sự kiện Vật lý
Cuộc thi khoa học
Vật lý học
Olympic Khoa học Quốc tế
Sự kiện thường niên


title: Song Mai, Kim Động

text:
Song Mai là một xã thuộc huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Song Mai nằm ở phía tây huyện Kim Động, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Lương Bằng
Phía tây giáp xã Đồng Thanh và xã Hùng An
Phía nam giáp xã Ngọc Thanh
Phía bắc tiếp giáp xã Chính Nghĩa và xã Phạm Ngũ Lão

Xã Song Mai có diện tích 7,37 km², dân số năm 2019 là 6.637 người, mật độ dân số đạt 901 người/km².

Hành chính
Xã Song Mai được chia thành 6 thôn: Phán Thủy, Mai Xá, Thanh Xuân, Mai Viên, Hoàng Độc, Miêu Nha.

Giao thông
Có tuyến đường 205 và 208 chạy qua.

Chú thích

Tham khảo


title: Cosmopterix gracilis

text:
Cosmopterix gracilis là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Trung Quốc (Giang Tây), Nhật Bản, Hàn Quốc và Nga.

Chiều dài cánh trước khoảng 5.7 mm.

Chú thích

Tham khảo

Cosmopterix


title: 1892

text:
Năm 1892 (MDCCCXCII) là một năm thường bắt đầu vào Thứ sáu (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong Lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Thứ tư trong Lịch Julius chậm hơn 12 ngày).

Sinh
1 tháng 3 - Akutagawa Ryunosuke, nhà văn Người Nhật thuộc văn phái Tân hiện thực (shingenjitsushugi). (m. 1927)
17 tháng 12 – Phạm Quỳnh, Thượng thư Triều Bảo Đại (m. 1945).
Manfred von Richthofen, phi công Ách của Đức

Mất

 17 tháng 4 – Nguyễn Phúc Trang Nhàn, phong hiệu Triêm Đức Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1825).
 18 tháng 4 – Nguyễn Phúc Vĩnh Trinh, phong hiệu Quy Đức Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1824).
 Không rõ – Nguyễn Thị Huyên, phong hiệu Tam giai Đức tần, phi tần của vua Thiệu Trị (s. 1816).

Tham khảo


title: Khí hậu Địa Trung Hải

text:
Khí hậu Địa Trung Hải là một loại hình khí hậu phổ biến ở lưu vực Địa Trung Hải, đây là một dạng của khí hậu cận nhiệt đới. Trên thế giới thì ngoài khu vực Địa Trung Hải, kiểu khí hậu này cũng phổ biến tại California, một phần của Nam và Tây Australia, phía tây nam Nam Phi, một vài khu vực biệt lập của Trung Á và một phần ở miền trung Chile.

Mô tả
Đặc trưng của kiểu khí hậu Địa Trung Hải là mùa hè (tháng 5 đến tháng 10 ở Bắc Bán Cầu, tháng 11 đến tháng 4 ở Nam Bán Cầu) khô hạn rõ rệt, thường có khoảng 1 - 3 tháng có lượng mưa dưới 40mm.
Mùa đông thường mát, có mưa nhiều. Một số khu vực có tuyết rơi. Do đó, chúng đối lập với khí hậu cận nhiệt đới chịu ảnh hưởng của gió mùa (Koppen: Cwa) hoặc khí hậu cận nhiệt đới ẩm( Koppen : Cfa)

Thảm thực vật
Các loài thực vật bản địa của khu vực này phải chống chịu được với mùa hè khô và mùa đông ẩm ướt kéo dài. Nhìn chung, khí hậu Địa Trung Hải có lượng mưa gần với khí hậu bán khô hạn nên thảm thực vật chủ yếu là các loại cây bụi, cây thân thảo và các thảo nguyên(các khu vực giáp với khí hậu nửa khô hạn). Ngoài ra, các loại cây gỗ( nếu có ) thường là các loại cây lá kim.

Phân loại
C= ôn đới/cận nhiệt đới

s= mùa hè khô

a= mùa hè nóng

b= mùa hè ấm/mát

c= mùa hè lạnh

Khí hậu Địa Trung Hải mùa hè nóng
Kiểu phụ của khí hậu Địa Trung Hải ( Csa ) là dạng phổ biến nhất của khí hậu Địa Trung Hải, do đó nó còn được gọi là "khí hậu Địa Trung Hải điển hình". Như đã đề cập trước đó, các khu vực có dạng khí hậu Địa Trung Hải này có nhiệt độ trung bình hàng tháng vượt quá 22,0 ° C (71,6 ° F) trong tháng ấm nhất và mức trung bình trong tháng lạnh nhất là từ 18 đến −3 ° C (64 và 27 ° F) hoặc, trong một số ứng dụng, từ 18 đến 0 ° C (64 và 32 ° F). Ngoài ra, ít nhất bốn tháng phải đạt mức trung bình trên 10 ° C (50 ° F). Các khu vực có dạng khí hậu Địa Trung Hải này thường trải qua mùa hè nóng, đôi khi rất nóng và khô và mùa đông ôn hòa, ẩm ướt. Trong một số trường hợp, mùa hè ở đây có thể gần giống với mùa hè ở các vùng khí hậu sa mạc hoặc bán khô hạn. Tuy nhiên, nhiệt độ cao trong mùa hè nói chung không cao bằng nhiệt độ ở vùng khí hậu khô hạn hoặc bán khô hạn do sự hiện diện của một khối lượng lớn nước. Tất cả các khu vực có kiểu phụ này đều có mùa đông ẩm ướt. Tuy nhiên, một số khu vực có kiểu phụ Địa Trung Hải nóng thực sự có thể trải qua mùa đông rất lạnh, thỉnh thoảng có tuyết rơi.
Khí hậu Csa chủ yếu được tìm thấy xung quanh Biển Địa Trung Hải , tây nam Úc , tây nam Nam Phi , các phần của Trung Á , các phần phía bắc của Iran và Iraq , nội địa của bắc California ở phía tây của Sierra Nevada và các khu vực nội địa của nam Oregon ở phía tây của Cascade Những ngọn núi . Các bờ biển của Nam California cũng trải qua mùa hè nóng nực do tác dụng che chắn của quần đảo Channel. Tuy nhiên, các khu vực không được che chắn của đường bờ biển đó có thể có khí hậu Địa Trung Hải vào mùa hè ấm áp với các khu vực mùa hè nóng chỉ cách đất liền vài km.

Khí hậu Địa Trung Hải mùa hè ấm/mát
Đôi khi còn được gọi là "Khí hậu Địa Trung Hải mùa hè mát mẻ", kiểu phụ này của khí hậu Địa Trung Hải ( Csb ) là một dạng khí hậu Địa Trung Hải ít phổ biến hơn.

Như đã nêu trước đó, các khu vực có kiểu phụ này của khí hậu Địa Trung Hải trải qua mùa hè ấm áp (nhưng không nóng) và khô, với nhiệt độ trung bình hàng tháng không trên 22 ° C (72 ° F) trong tháng ấm nhất và trung bình trong tháng lạnh nhất giữa 18 và −3 ° C (64 và 27 ° F) hoặc, trong một số ứng dụng, từ 18 đến 0 ° C (64 và 32 ° F).

Ngoài ra, ít nhất bốn tháng phải đạt mức trung bình trên 10 ° C (50 ° F).

Các dòng hải lưu mát mẻ và nước dâng cao thường là lý do giải thích cho kiểu khí hậu Địa Trung Hải mát mẻ hơn. Đây là lý do tại sao nó hiếm khi xảy ra trên bờ biển Địa Trung Hải, vì nó là một vùng biển ấm, cao hơn giá trị lý thuyết từ 3 đến 6 ° C theo Jean Demangeot. [15]

Lý do chính khác cho loại máy làm mát này là độ cao. Ví dụ, Menton trên bờ biển Pháp có khí hậu Csa trong khi Castellar, Alpes-Maritimes , thị trấn liền kề ngay phía bắc Menton, với độ cao từ 100 đến 1.382 m (328 và 4.534 ft), có khí hậu Csb. [16]

Mùa đông có mưa và có thể từ nhẹ đến lạnh. Trong một số trường hợp, tuyết có thể rơi trên những khu vực này.

Mưa xảy ra vào những mùa lạnh hơn, nhưng có một số ngày nắng đẹp ngay cả trong những mùa ẩm ướt hơn.

Khí hậu Csb được tìm thấy ở tây bắc bán đảo Iberia (cụ thể là Galicia và vùng Norte và bờ biển phía tây của Bồ Đào Nha ), ở ven biển California , ở Tây Bắc Thái Bình Dương (cụ thể là tây Washington , tây Oregon và các phần phía nam của Đảo Vancouver ở British Columbia ), [17 ] [18] [19] [20] [21] ở miền trung Chile , một phần phía nam Australia và một phần phía tây nam Nam Phi .

Khí hậu Địa Trung Hải mùa hè lạnh
Kiểu phụ mùa hè lạnh của khí hậu Địa Trung Hải ( Csc ) rất hiếm và chủ yếu được tìm thấy ở các vị trí có độ cao rải rác dọc theo bờ biển phía tây của Bắc và Nam Mỹ. Loại này được đặc trưng bởi mùa hè mát mẻ, ít hơn bốn tháng với nhiệt độ trung bình bằng hoặc trên 10 ° C (50 ° F), cũng như với mùa đông ôn hòa, không có tháng mùa đông nào có nhiệt độ trung bình dưới 0 ° C (32 ° F) (hoặc −3 ° C [27 ° F]), tùy thuộc vào đường đẳng nhiệt được sử dụng). Các khu vực có khí hậu này chịu ảnh hưởng của xu hướng mùa hè khô hạn kéo dài đáng kể về phía cực dọc theo bờ biển phía tây của châu Mỹ, cũng như ảnh hưởng vừa phải của độ cao và độ gần tương đối với Thái Bình Dương.

Ở Bắc Mỹ, các khu vực có khí hậu Csc có thể được tìm thấy trong dãy Olympic , Cascade , Klamath và Sierra Nevada ở Washington, Oregon và California. Các vị trí này được tìm thấy ở các khu vực có độ cao thấp gần đó được đặc trưng bởi khí hậu Địa Trung Hải vào mùa hè ấm áp ( Csb ) hoặc khí hậu Địa Trung Hải vào mùa hè nóng ( Csa ). Một trường hợp hiếm hoi của khí hậu này xảy ra ở vùng nhiệt đới, trên Hội nghị thượng đỉnh Haleakalā ở Hawaii.

Ở Nam Mỹ, các vùng Csc có thể được tìm thấy dọc theo dãy Andes ở Chile và Argentina. Thị trấn Balmaceda, Chile là một trong số ít thị trấn được xác nhận có khí hậu này.

Các khu vực nhỏ có khí hậu Csc có thể được tìm thấy ở độ cao lớn ở Corsica . [ cần dẫn nguồn ]

Ở Na Uy, làng chài nhỏ Røst phía trên Vòng Bắc Cực có khí hậu giáp Csc và được biết đến là một vùng khí hậu bất thường do nhiệt độ ấm bất thường mặc dù vị trí của nó trên vĩ độ 67 ° N.

Tuy nhiên, chúng cũng có thể nằm gần khí hậu lục địa mùa hè khô(Koppen: Dsa/Dsb)

Thành phố có khí hậu Địa Trung Hải

Tham khảo

Khí hậu
Khí hậu châu Phi
Khí hậu châu Á
Khí hậu Úc
Khí hậu châu Âu
Khí hậu Bắc Mỹ
Khí hậu Nam Mỹ
Khí hậu
Phân loại khí hậu Köppen
Khí hậu


title: Coelioxys tabayensis

text:
Coelioxys tabayensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1920


title: Schausia

text:
Schausia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Schausia coryndoni Rothschild, 1896
 Schausia dambuza Kiriakoff, 1975
 Schausia gladiatoria Holland, 1893
 Schausia greenwayiae Stoneham, 1963
 Schausia langazana Kiriakoff, 1974
 Schausia leona Schaus & Clemens, 1893
 Schausia mantatisi Kiriakoff, 1975
 Schausia mkabi Kiriakoff, 1974

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Schausia at funet.fi

Agaristinae


title: (5746) 1991 CK

text:
(5746) 1991 CK là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện ở Yorii Observatory bởi Masaru Arai và Hiroshi Mori ngày 5 tháng 2 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1991
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Corgémont

text:
Corgémont là một đô thị ở huyện Courtelary ở bang Bern ở Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 17,6 km², dân số năm 2005 là 1523 người. Đô thị này nằm ở khu vực nói tiếng Pháp Bernese Jura (Jura Bernois).

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Bern