title: Khánh Hòa

text:
Khánh Hòa là một tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ, miền Trung Việt Nam.

Năm 2018, Khánh Hòa là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 33 về số dân, xếp thứ 24 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 15 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 42 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 1.232.400 người dân, GRDP đạt 76.569 tỉ Đồng (tương ứng với 3,3250 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 62,13 triệu đồng (tương ứng với 2.698 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 7,36%.

Khánh Hòa ngày nay là phần đất cũ của xứ Kauthara thuộc vương quốc Chăm Pa. Năm 1653, lấy cớ vua Chiêm Thành là Bà Tấm quấy nhiễu dân Việt ở Phú Yên, Chúa Nguyễn Phúc Tần sai quan cai cơ Hùng Lộc đem quân sang đánh chiếm được vùng đất Phan Rang trở ra đến Phú Yên. Năm 1832
, Vua Minh Mạng thành lập tỉnh Khánh Hòa trên cơ sở trấn Bình Hòa. Sau lần hợp nhất vào năm 1975, đến năm 1989, Quốc hội lại chia tỉnh Phú Khánh thành hai tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa cho đến ngày nay.

Địa lý

Vị trí địa lý

Khánh Hòa nằm ở khu vực duyên hải Nam Trung Bộ của Việt Nam, có vị trí địa lý:
Phía Bắc giáp tỉnh Phú Yên
Phía Tây giáp tỉnh Đắk Lắk
Phía Nam giáp tỉnh Ninh Thuận
Phía Tây Nam giáp tỉnh Lâm Đồng
Phía Đông giáp Biển Đông.

Tỉnh lỵ của Khánh Hòa là thành phố Nha Trang, cách Thành phố Hồ Chí Minh 443 km về phía Nam, cách Đà Nẵng 531 km về phía Bắc và cách thủ đô Hà Nội 1.280 km về phía Bắc theo đường Quốc lộ 1.

Khánh Hòa có diện tích tự nhiên là 5.197 km². Phần đất liền của tỉnh nằm kéo dài từ tọa độ địa lý 12°52’15" đến 11°42’50" vĩ độ Bắc và từ 108°40’33" đến 109°29’55" kinh độ Đông. Điểm cực Đông trên đất liền của Khánh Hòa nằm tại Mũi Đôi trên bán đảo Hòn Gốm, huyện Vạn Ninh và cũng là điểm cực đông trên đất liền của Việt Nam. Chiều dài vào khoảng 150 km, chiều ngang chỗ rộng nhất vào khoảng 90 km.

Tuy nhiên, do điều kiện lịch sử chia cắt và sáp nhập nên 9.300 ha nằm giữa xã Ea Trang (huyện M'Drắk, tỉnh Đắk Lắk) và xã Ninh Tây (thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa) nên cả hai tỉnh Đắk Lắk và Khánh Hòa đều tranh chấp để phân định địa giới hành chính.

Địa hình

Là một tỉnh nằm sát dãy núi Trường Sơn, đa số diện tích Khánh Hòa là núi non, miền đồng bằng rất hẹp, chỉ khoảng 400 km², chiếm chưa đến 1/10 diện tích toàn tỉnh. Miền đồng bằng lại bị chia thành từng ô, cách ngăn bởi những dãy núi ăn ra biển. Do đó để đi suốt dọc tỉnh phải đi qua rất nhiều đèo như đèo Cả, đèo Cổ Mã, đèo Chín Cụm, đèo Bánh Ít, đèo Rọ Tượng, đèo Rù Rì.

Vùng núi và bán sơn địa

Khánh Hòa là một tỉnh có địa hình tương đối cao ở Việt Nam, độ cao trung bình so với mực nước biển khoảng 60 m. Núi ở Khánh Hòa tuy hiếm những đỉnh cao chót vót, phần lớn chỉ trên dưới một ngàn mét nhưng gắn với dãy Trường Sơn, lại là phần cuối phía cực Nam nên địa hình núi khá đa dạng.

Phía Bắc và Tây Bắc tỉnh có vùng núi cao thuộc dãy Vọng Phu cao hơn 1000 m, trong đó có dãy Tam Phong gồm ba đỉnh núi cao là Hòn Giữ (cao 1264 m), Hòn Ngang (1128 m) và Hòn Giúp (1127 m). Dãy Vọng Phu - Tam Phong có hướng tây nam - đông bắc, kéo dài trên 60 km, tạo thành ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Khánh Hòa, Phú Yên, Đắk Lắk. Các núi thuộc đoạn giữa của tỉnh thường có độ cao kém hơn, có nhiều nhánh đâm ra sát biển tạo nên nhiều cảnh đẹp, gắn với những huyền thoại dân gian và di tích lịch sử, sự kiện của địa phương. Đến phía nam và tây nam, lại xuất hiện một vùng núi rộng, với nhiều đỉnh núi cao trên 1500 m đến trên 2000 m, trong đó có Đỉnh Hòn Giao (2062 m) thuộc địa phận huyện Khánh Vĩnh, là đỉnh núi cao nhất Khánh Hòa. Do có nhiều núi cao, mật độ chia cắt lớn bởi khe, suối, sông tạo thành nhiều hẻm, vực, Thung lũng sâu, gây khó khăn cho giao thông. Ngoài ra, khu vực này còn có Thung lũng Ô Kha, được biết đến là một vùng nguy hiểm cho hàng không.

Đồng bằng

Đồng bằng ở Khánh Hòa nhỏ hẹp, bị chia cắt bởi các dãy núi đâm ra biển. Chẳng những thế, địa hình rừng núi của tỉnh không thuận lợi cho quá trình lắng đọng phù sa, nên nhìn chung Khánh Hòa không phải là nơi thuận lợi để phát triển nông nghiệp. Các đồng bằng lớn ở Khánh Hòa gồm có đồng bằng Nha Trang - Diên Khánh nằm ở hai bên sông Cái với diện tích 135 km²; đồng bằng Ninh Hòa do sông Dinh bồi đắp, có diện tích 100 km². Cả hai đồng bằng này đều được cấu tạo từ đất phù sa cũ và mới, nhiều nơi pha lẫn sỏi cát hoặc đất cát ven biển. Ngoài ra, Khánh Hòa còn có hai vùng đồng bằng hẹp là đồng bằng Vạn Ninh và đồng bằng Cam Ranh ở ven biển, cùng với lượng diện tích canh tác nhỏ ở vùng Thung lũng của hai huyện miền núi Khánh Sơn và Khánh Vĩnh.

Bờ biển và biển ven bờ

Không những có đường bờ biển dài nhất, Khánh Hòa còn là một trong những tỉnh có đường bờ biển đẹp của Việt Nam. Đường bờ biển kéo dài từ xã Đại Lãnh tới cuối vịnh Cam Ranh, có độ dài khoảng 385 km tính theo mép nước với nhiều cửa lạch, đầm, vịnh, cùng khoảng 200 đảo lớn, nhỏ ven bờ. Khánh Hòa có sáu đầm và vịnh lớn, đó là Đại Lãnh, vịnh Vân Phong, Hòn Khói, đầm Nha Phu, vịnh Nha Trang (Cù Huân) và vịnh Cam Ranh. Trong đó có nổi bật nhất vịnh Cam Ranh với chiều dài 32 km, chiều rộng 16 km, thông với biển thông qua eo biển rộng 1,6 km, có độ sâu từ 18–20 m, và thường được xem là cảng biển có điều kiện tự nhiên tốt nhất Đông Nam Á, trước đây được sử dụng làm căn cứ quân sự của Hoa Kỳ rồi Liên Xô (sau này là Nga) nhưng về sau được chuyển thành cảng dân sự.

Thềm lục địa tỉnh Khánh Hòa rất hẹp. Địa hình vùng thềm lục địa phản ánh sự tiếp nối của cấu trúc địa hình trên đất liền. Các nhánh núi Trường Sơn đâm ra biển trong quá khứ địa chất như dãy Phước Hà Sơn, núi Hòn Khô, dãy Hoàng Ngưu không chỉ dừng lại ở bờ biển để tạo thành các mũi Hòn Thị, mũi Khe Gà (Con Rùa), mũi Đông Ba... mà còn tiếp tục phát triển rất xa về phía biển mà ngày nay đã bị nước biển phủ kín. Vì vậy, dưới đáy biển phần thềm lục địa cũng có những dãy núi ngầm mà các đỉnh cao của nó nhô lên khỏi mặt nước hình thành các hòn đảo như hòn Tre, hòn Miếu, hòn Mun... Xen giữa các đái đảo nổi, đảo ngầm là những vùng trũng tương đối bằng phẳng gọi là các đồng bằng biển, đó chính là đáy các vũng, vịnh như vịnh Vân Phong, vịnh Nha Trang, vịnh Cam Ranh.

Ngoài các đảo đá ven bờ, Khánh Hoà còn có các đảo san hô ở huyện đảo Trường Sa, với khoảng 100 đảo bãi cạn, bãi ngầm rải rác trên một diện tích từ 160 đến 180 ngàn km², trong đó có từ 23 đến 25 đảo, bãi cạn nổi thường xuyên, với tổng diện tích 10 km². Đảo lớn nhất trong quần đảo Trường Sa là Ba Bình chỉ rộng 0,65 km². Bãi lớn nhất là bãi Thuyền Chài, dài 30 km; rộng 5 km (ngập nước khi triều lên). Địa hình trên bề mặt các đảo rất đơn giản, chỉ là những mõm đá, vách đá vôi san hô, cao vài ba mét.

Địa chất - tài nguyên
Cấu tạo địa chất của Khánh Hòa chủ yếu là đá granit và ryolit, dacit có nguồn gốc mác ma xâm nhập hoặc phún trào kiểu mới. Ngoài ra còn có các loại sa thạch, trầm tích ở một số nơi. Về địa hình kiến tạo, phần đất của tỉnh Khánh Hòa đã được hình thành từ rất sớm, là một bộ phận thuộc rìa phía Đông-Nam của địa khối cổ Kom Tom, được nổi lên khỏi mặt nước biển từ đại Cổ sinh, cách đây khoảng 570 triệu năm. Trong đại Trung sinh có 2 chu kỳ tạo sản inđôxi và kimêri có ảnh hưởng một phần đến Khánh Hòa. Do quá trình phong hóa vật lý, hóa học diễn ra trên nền đá granit, ryolit đã tạo thành những hình dáng độc đáo, đa dạng và phong phú, góp phần làm cho thiên nhiên Khánh Hòa có nhiều cảnh đẹp nổi tiếng.

Khánh Hòa có nhiều tài nguyên khoáng sản như than bùn, cao lanh, sét, sét chịu lửa, vàng sa khoáng, cát thủy tinh, san hô, đá granit, quặng ilmênit, nước khoáng, phục vụ sản xuất vật liệu xây dựng và công nghiệp khai thác. Ngoài ra còn có nhiều tài nguyên biển, bao gồm các nguồn rong, tảo thực vật, trữ lượng hải sản lớn cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến hải sản; các điều kiện thuận lợi để khai thác sinh vật biển và nuôi trồng thủy sản.

Sông ngòi

Sông ngòi ở Khánh Hòa nhìn chung ngắn và dốc, cả tỉnh có khoảng 40 con sông dài từ 10 km trở lên, tạo thành một mạng lưới sông phân bố khá dày. Hầu hết, các con sông đều bắt nguồn tại vùng núi phía Tây trong tỉnh và chảy xuống biển phía Đông. Dọc bờ biển, cứ khoảng 5–7 km có một cửa sông.

Mặc dù hướng chảy cơ bản của các sông là hướng Tây - Đông, nhưng tùy theo hướng của mạch núi kiến tạo hoặc do địa hình cục bộ, dòng sông có thể uốn lượn theo các hướng khác nhau trước khi đổ ra biển Đông. Đặc biệt là sông Tô Hạp, bắt nguồn từ dãy núi phía Tây của huyện Khánh Sơn, chảy qua các xã Sơn Trung, Sơn Bình, Sơn Hiệp, Sơn Lâm, Thành Sơn rồi chảy về phía Ninh Thuận. Đây là con sông duy nhất của tỉnh chảy ngược dòng về phía Tây. Hai con sông lớn nhất tỉnh là Sông Cái (Nha Trang) và sông Dinh. Sông Cái có độ dài 79 km, bắt nguồn từ hòn Gia Lê cao 1.812 m chảy qua Khánh Vĩnh, Diên Khánh, Nha Trang rồi đổ ra biển qua Cửa Bé (Tiểu Cù Huân) và Cửa Lớn (Đại Cù Huân). Sông Dinh bắt nguồn từ vùng núi Chư H'Mư (đỉnh cao 2.051 m) thuộc dãy Vọng Phu, có tổng diện tích lưu vực 985 km², chảy qua thị xã Ninh Hòa và đổ ra đầm Nha Phu.

Khí hậu

Khánh Hòa là một tỉnh ở vùng duyên hải cực Nam Trung Bộ, nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới xavan. Song khí hậu Khánh Hòa có những nét biến dạng độc đáo với các đặc điểm riêng biệt. So với các tỉnh, thành phía Bắc từ Đèo Cả trở ra và phía Nam từ Ghềnh Đá Bạc trở vào, khí hậu ở Khánh Hòa tương đối ôn hòa hơn do mang tính chất của khí hậu đại dương. Thường chỉ có 2 mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa nắng. Mùa mưa ngắn, từ khoảng giữa tháng 9 đến giữa tháng 12 dương lịch, tập trung vào 2 tháng 10 và tháng 11, lượng mưa thường chiếm trên 50% lượng mưa trong năm. Những tháng còn lại là mùa nắng, trung bình hàng năm có tới 2.600 giờ nắng. Nhiệt độ trung bình hàng năm của Khánh Hòa cao khoảng 26,7 °C riêng trên đỉnh núi Hòn Bà (cách Nha Trang 30 km đường chim bay) có khí hậu như Đà Lạt. Độ ẩm tương đối khoảng 80,5%.

Từ tháng 1 đến tháng 8, có thể coi là mùa khô, thời tiết thay đổi dần. Những tháng đầu mùa, trời mát, nhiệt độ từ 17-25 °C, nhưng từ tháng 5 đến tháng 8 trời nóng nực, nhiệt độ có thể lên tới 34 °C (ở Nha Trang) và 37-38 °C (ở Cam Ranh). Tháng 9 đến tháng 12, được xem như mùa mưa, nhiệt độ thay đổi từ 20-27 °C (ở Nha Trang) và 20-26 °C (ở Cam Ranh). Khánh Hòa là vùng ít gió bão, tần số bão đổ bộ vào Khánh Hòa thấp chỉ có khoảng 0,82 cơn bão/năm so với 3,74 cơn bão/năm đổ bộ vào bờ biển Việt Nam. Các trận bão được dự đoán sẽ đổ bộ vào Khánh Hòa trong những năm gần đây thường lệch hướng vào Nam hoặc tan ngay khi gần vào bờ. Tuy vậy, do địa hình sông suối có độ dốc cao nên khi có bão kèm theo mưa lớn, làm nước dâng cao nhanh chóng, trong khi đó sóng bão và triều dâng lại cản đường nước rút ra biển, nên thường gây ra lũ lụt.

Hội đồng nhân dân tỉnh, với các đại biểu được bầu cử trực tiếp nhiệm kỳ 5 năm, có quyền quyết định các kế hoạch phát triển dài hạn về kinh tế, văn hóa, giáo dục... của tỉnh. Đứng đầu Hội đồng Nhân dân gồm một Chủ tịch, một Phó chủ tịch và một Uỷ viên thường trực. Hội đồng Nhân dân chịu sự giám sát và hướng dẫn hoạt động của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, chịu sự hướng dẫn và kiểm tra của Chính phủ trong việc thực hiện các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên theo quy định của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội. Chủ tịch Hội đồng nhân dân hiện nay là ông Nguyễn Tấn Tuân.

Hội đồng Nhân dân tỉnh bầu nên Ủy ban Nhân dân, cơ quan trực tiếp chịu trách nhiệm quản lý về mọi hoạt động chính trị, an ninh, kinh tế và văn hóa trên địa bàn Khánh Hòa. Đứng đầu Ủy ban Nhân dân gồm một Chủ tịch và các Phó chủ tịch. Các sở, ngành của Ủy ban Nhân dân sẽ quản lý về các lĩnh vực cụ thể, như y tế, giáo dục, đầu tư, tư pháp, tài chính. Tương tự, cấp thành phố, thị xã, huyện cũng có Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân chịu sự chỉ đạo chung của cấp tỉnh. Ngoài ra, Ủy ban Nhân dân còn quản lý Đài Phát thanh - Truyền hình Khánh Hòa và một số tổng công ty trên địa bàn tỉnh. Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh hiện nay là ông Nguyễn Tấn Tuân.

Bên cạnh Chủ tịch Hội đồng Nhân dân và Chủ tịch Ủy ban Nhân dân, Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Khánh Hòa (Tỉnh ủy Khánh Hòa) còn bầu ra Bí thư Tỉnh ủy, hiện nay là ông Nguyễn Khắc Định được Bộ Chính trị phân công vào tháng 10 năm 2019. Quyền hạn và trách nhiệm của Bí thư Tỉnh ủy được quy định theo Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam.

Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XVII, nhiệm kỳ 2015-2020 gồm 53 vị:

-  Ông Lê Tiến Anh

-  Ông Nguyễn Anh

-  Ông Lê Tấn Bản

-  Ông Nguyễn Duy Bắc

-  Ông Huỳnh Ngọc Bông

-  Ông Mấu Thái Cư

-  Ông Cao Cường

-  Ông Nguyễn Chuyện

-  Ông Nguyễn Văn Danh

-  Ông Lê Văn Dẽ

-  Ông Trần Mạnh Dũng

-  Ông Lương Dự

-  Ông Nguyễn Công Định

-  Ông Lương Kiên Định

- Ông Nguyễn Khắc Định

-  Ông Nguyễn Văn Ghi

-  Ông Nguyễn Khắc Hà

-  Ông Nguyễn Xuân Hà

-  Ông Lê Văn Hạ

-  Ông Lương Đức Hải

-  Ông Võ Hoàn Hải

-  Ông Trần Sơn Hải

-  Bà Nguyễn Thị Hạnh

-  Bà Lê Minh Hiền

-  Ông Nguyễn Hòa

-  Ông Lê Hữu Hoàng

-  Ông Trần Duy Hưng

-  Ông Lê Văn Khải

-  Ông Nguyễn Văn Kháng

-  Ông Trần An Khánh

-  Ông Trần Ngọc Khánh

-  Ông Bùi Xuân Minh

-  Ông Hồ Văn Mừng

-  Ông Trần Hòa Nam

-  Ông Lê Thanh Quang

-  Ông Trần Hải Sơn

-  Ông Nguyễn Đắc Tài

-  Ông Nguyễn Khắc Toàn

-  Ông Nguyễn Tấn Tuân

-  Ông Hồ Thanh Tùng

-  Ông Võ Tấn Thái

-  Ông Trần Ngọc Thanh

-  Ông Lê Xuân Thân

-  Ông Đào Công Thiên

-  Ông Lê Hữu Thọ

-  Ông Phan Thông

-  Ông Nguyễn Lê Đình Thống

-  Ông Tống Trân

-  Ông Lê Hữu Trí

-  Ông Ngô Quang Trung

-  Ông Ngô Truyện

-  Ông Lê Đức Vinh

-  Ông Lê Vinh

Hiện nay, Ủy ban nhân dân Tỉnh Khánh Hòa đang lập đề án đưa cả tỉnh thành thành phố trực thuộc trung ương trước năm 2020. Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa và Bộ Chính trị đã thông qua nghị quyết Quy hoạch xây dựng vùng tỉnh Khánh Hòa đến năm 2020 với mục tiêu đề ra là xây dựng tỉnh Khánh Hòa trở thành đô thị loại I trực thuộc trung ương.

Kinh tế

Khánh Hòa là một trong những tỉnh có nền kinh tế phát triển nhanh và vững của Việt Nam. Theo số liệu thống kê của Uỷ ban nhân dân tỉnh, tốc độ tăng trưởng GDP của tỉnh là 11,55%, giá trị sản xuất công nghiệp – xây dựng tăng 15,5%, giá trị nông lâm thủy sản tăng 2,81%, ngành dịch vụ du lịch tăng 14,5%. GDP bình quân đầu người năm 2011 là 1.710 USD cao hơn mức bình quân chung của Việt Nam. Dịch vụ - du lịch chiếm 45% cơ cấu kinh tế, công nghiệp - xây dựng là 42%, còn nông - lâm - thủy sản chiếm 13%..

Năm 2019, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 6,99%, trong đó GRDP theo ngành kinh tế tăng 7,43% gồm:

+. Công nghiệp xây dựng tăng 10,58%.

+. Dịch vụ tăng 7,02%.

+. Nông, lâm, thủy sản tăng 1,52%.

Chỉ số IIP tăng 7,52%. Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh đạt 19.138,38 tỉ đồng (113,9% dự toán; bằng 87,6% năm 2018). Chi ngân sách đạt 9.799,2 tỉ đồng (81,9% dự toán), trong đó: Chi ngân sách thường xuyên là 6.395,8 tỉ đồng (92,8% dự toán); chi đầu tư phát triển là 3.401,7 (80,1% dự toán).

Trong năm 2019, chỉ số GRDP tăng 6,8%, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 7%, vốn đầu tư toàn xã hội tăng 11,2%, doanh thu du lịch tăng 24,2%, kim ngạch xuất khẩu tăng 13,5%, thu ngân sách tăng 10%...

Công - nông - ngư nghiệp

Ngoài du lịch, Khánh Hòa cũng là địa phương phát triển công nghiệp mạnh trong khu vực Miền Trung và Tây Nguyên. Các thế mạnh công nghiệp truyền thống của Khánh Hòa là công nghiệp đóng tàu, chế biến thủy hải sản, vật liệu xây dựng, may mặc... Ngoài ra, Khánh Hòa cũng có nhiều loại khoáng sản; đến năm 2003 đã có 72 mỏ quặng được phát hiện và đăng ký trên địa bàn tỉnh. Tổng giá trị sản xuất công nghiệp trong năm 2009 của Khánh Hòa đạt 14.095 tỷ đồng. Các khu công nghiệp lớn trong tỉnh như Khu công nghiệp Suối Dầu, khu công nghiệp Ninh Hòa, khu công nghiệp Bắc và Nam Nha Trang, cùng với những cảng biển lớn đang được đầu tư xây dựng, giúp cho Khánh Hòa trở thành một trong 10 tỉnh thành có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao nhất nước. Năm 2018, giá trị sản xuất của thủy sản so với Tổng giá trị sản xuất của Nông nghiệp – Lâm nghiệp – Thủy sản  là 35,6%.

Cũng như các tỉnh vùng duyên hải Nam Trung Bộ khác có các dải đồng bằng nhỏ hẹp, trồng trọt không phải là thế mạnh của tỉnh. Lúa vẫn chiếm diện tích lớn nhất và được trồng tập trung tại đồng bằng Ninh Hòa và Diên Khánh. Cây công nghiệp ngắn ngày được trồng nhiều nhất là cây mía, sau đó là đậu phộng, cây lương thực được trồng nhiều nhất trong tỉnh là cây khoai mì và cây bắp. Việc trồng cây bắp đã mang lại giá trị kinh tế cao cho nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở huyện Khánh Vĩnh.

Bên cạnh nông sản, tài nguyên thủy hải sản ở Khánh Hòa rất dồi dào. Khánh Hòa có tổng trữ lượng hải sản ước tính 150.000 tấn/năm và khả năng khai thác 40-50.000 tấn/năm. Có 600 loài hải sản được các nhà khoa học xác định ở vùng biển Khánh Hòa, trong đó có hơn 50 loài cá có giá trị kinh tế cao.

Dân cư

Theo số liệu điều tra ngày 1 tháng 4 năm 2019 dân số tỉnh Khánh Hòa là 1.231.107 người với mật độ dân số toàn tỉnh là 225 người/km², trong đó nam giới có khoảng 612.513 người (49.75%) và nữ giới khoảng 618.594 người (50.35%); tỷ lệ tăng dân số của tỉnh bình quân từ năm 2009-2019 là 0,62%; tỷ số giới tính là 97,9%. Theo điều tra biến động dân số năm 2019, Khánh Hòa có 520.008 người sinh sống ở khu vực đô thị (42,2% dân số toàn tỉnh) và 711.099 người sống ở khu vực nông thôn (57,8%).. Tỷ lệ đô thị hóa tính đến hết năm 2022 đạt 65%.

Dân số Khánh Hòa hiện nay phân bố không đều. Dân cư tập trung đông nhất ở thành phố Nha Trang (chiếm 1/3 dân số toàn tỉnh), trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của tỉnh. Huyện Diên Khánh và thành phố Cam Ranh cũng có mật độ dân số khá cao (xấp xỉ 400 người/km²) thị xã Ninh Hòa và các huyện còn lại ở đồng bằng có mật độ dân cư không chênh lệch lớn và gần bằng mức trung bình toàn tỉnh (khoảng 200 người/km²), các huyện miền núi có mật độ dân số tương đối thấp là Khánh Sơn (62 người/km²) và Khánh Vĩnh (29 người/km²). Nơi có mật độ dân số thấp nhất tỉnh là huyện đảo Trường Sa (0,39 người/km²). Theo số liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam năm 2010 thì toàn tỉnh có khoảng 519.600 người sinh sống tại khu vực thành thị và 648.100 sinh sống ở khu vực nông thôn.

Về độ tuổi năm 2009 toàn tỉnh có 526.061 người dưới 25 tuổi (45% dân số), 450.393 người từ 25 đến 50 tuổi (39% dân số) và 183.150 trên 50 tuổi (16%)

Dân tộc
Hiện nay có 32 dân tộc đang sinh sống trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, trong đó dân tộc Kinh có 1.095.981 người sống phân bố đều khắp huyện, thị, thành phố, nhưng tập trung nhiều nhất vẫn là các vùng đồng bằng, thành phố, thị xã, thị trấn. Dân tộc thiểu số lớn nhất là người Raglai với 45.915 người sống tập trung chủ yếu ở hai huyện Khánh Sơn, Khánh Vĩnh và một vài xã miền núi các huyện Diên Khánh, Cam Lâm và thành phố Cam Ranh trong các bản làng (palây). Tại các khu vực giáp ranh với Lâm Đồng và Đăk Lăk có khoảng 4.778 người Cơ-ho và 3.396 người Ê-đê sinh sống. Dân tộc Hoa có khoảng 3.034 người tập trung chủ yếu ở thành phố Nha Trang (khoảng 2.000 người), thị xã Ninh Hòa và các xã phía Đông huyện Diên Khánh. Một nhóm thiểu số chính khác là người Tày (1.704) và người Nùng (1.058) di cư từ các tỉnh phía Bắc vào trong cuộc di cư năm 1954 và trong các năm gần đây sinh sống chủ yếu ở huyện Khánh Vĩnh. Ngoài các nhóm chính trên còn có các nhóm dân tộc chiếm 1 thiểu số rất nhỏ trong dân số như Mường, Thái, Chăm, Khmer, Thổ... Người Chăm là cư dân bản địa ở Khánh Hòa. Tuy nhiên do những điều kiện lịch sử, từ giữa thế kỷ XVII về sau này, người Chăm ở Khánh Hòa lần lượt di chuyển vào các tỉnh phía Nam. Vì vậy mà ngày nay, người Chăm ở Khánh Hòa chỉ còn khoảng 290 người.

Trên địa bàn thành phố Nha Trang cũng có một vài nhóm người nước ngoài sinh sống và làm việc thường xuyên trong những năm gần đây, một ít trong số họ hiện đã định cư lâu dài và nhập quốc tịch Việt Nam.

Tôn giáo

Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê Việt Nam, toàn tỉnh Khánh Hòa vào thời điểm của cuộc tổng điều tra dân số năm 2019, Khánh Hòa có 265.316 người tự khẳng định mình có tín ngưỡng, nhiều nhất là Công giáo 132.992 người, tiếp theo là Phật giáo 100.560 người, đạo Tin Lành 24.500 người, đạo Cao Đài 6.819 người, Phật giáo Hòa Hảo 284 người và các tôn giáo khác là Hồi giáo 94 người, Bà La Môn 25 người, Tịnh độ cư sĩ Phật hội Việt Nam 17 người, Baha'i giáo 13 người và Minh Sư đạo 12 người. Phật giáo tập trung nhiều nhất ở Nha Trang (50,4%) và Diên Khánh; Công giáo tập trung nhiều ở Cam Lâm, đạo Cao Đài tập trung ở Cam Ranh; đạo Tin Lành tập trung ở Khánh Sơn và Khánh Vĩnh. Riêng Phật giáo Hòa Hảo phân bố chủ yếu ở xã Ninh Ích.

Đô thị hóa

Khánh Hòa là tỉnh có số dân đô thị cao nhất trong các tỉnh thuộc khu vực miền Trung với 584.200 người (năm 2011) chiếm khoảng 48,8% dân số toàn tỉnh. Tính đến cuối năm 2011, toàn tỉnh có 1 đô thị loại I (thành phố Nha Trang), 1 đô thị loại III (thành phố Cam Ranh), 3 đô thị loại IV (thị xã Ninh Hòa và các thị trấn Diên Khánh, Vạn Giã) cùng với 7 đô thị loại V (các thị trấn Cam Đức, Khánh Vĩnh, Tô Hạp và các xã Đại Lãnh, Suối Hiệp, Suối Tân, Ninh Sim). Phần lớn các đô thị lớn nằm ở vùng duyên hải và dọc theo Quốc lộ 1, một vài đô thị khác nằm dọc theo các hành lang đông dân cư ven các sông chính và các tuyến đường nối vùng duyên hải lên Tây Nguyên như trục Ninh Hòa - Ninh Sim nằm dọc theo sông Dinh và quốc lộ quốc lộ 26 nối lên Buôn Ma Thuột. Trục Diên Khánh - Khánh Vĩnh nằm ven theo sông Cái và quốc lộ 27C (Đường 723 cũ) nối lên Đà Lạt.

Theo kết luận số 53-KL/TW ngày 24 tháng 12 năm 2012 của Bộ Chính trị, Tỉnh Khánh Hòa được phép quy hoạch thành thành phố trực thuộc trung ương trong quy hoạch đến năm 2020

Khoa học - Giáo dục

Nền khoa học ở Khánh Hòa được đặt nền móng từ thời Pháp thuộc với việc hình thành hai cơ sở khoa học thực nghiệm là Viện Pasteur Nha Trang vào năm 1891, nghiên cứu về vệ sinh dịch tễ và Sở Ngư nghiệp Đông Dương năm 1922 (tiền thân của Viện Hải dương học Nha Trang) chuyên nghiên cứu về biển và động vật biển. Lĩnh vực khoa học từ đó dần dần được mở rộng sang các ngành khoa học ứng dụng để đáp ứng cho nhu cầu phát triển kinh tế của tỉnh. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu tại Khánh Hòa gồm có việc bảo tồn và phát triển trầm hương, kỳ nam, duy trì và nuôi dưỡng chim yến, nghiên cứu các hình thức nuôi trồng thủy sản trên biển,...

Trước thời nhà Nguyễn, vì là đất mới được mở mang, lại xa kinh đô, nên nền giáo dục Khánh Hòa gần như không phát triển. Người Khánh Hòa thời đó không có đóng góp gì trong địa hạt văn chương thi phú. Mãi đến đời vua Gia Long, triều đình mới cho lập trường dạy chữ ở phủ Diên Khánh và Bình Hòa. Học sinh sau khi có bằng Tiểu học phải ra Quy Nhơn hoặc các tỉnh khác để tiếp tục học lên Trung học, cho đến năm 1936, khi trường trung học đầu tiên được mở tại Nha Trang là Trường trung học tư thục Kim Yến (Institution Kim Yến), làm nơi học tập cho học sinh từ Phan Thiết đến Quy Nhơn. Đầu năm 1947, Trường Trung học Nha Trang (tiền thân của Trường Phổ thông trung học Lý Tự Trọng) được thành lập. Sang đến năm 1952, trường đổi tên thành Trường Trung học Võ Tánh và chuyển đến địa điểm hiện nay. Năm 1957, trường Võ Tánh được Bộ Giáo dục Quốc gia nâng cấp lên bậc Đệ nhị cấp (tương đương bậc Phổ thông trung học ngày nay). Kể từ đó, học sinh tại Khánh Hòa có thể đi học đến khi tốt nghiệp Tú tài ngay tại tỉnh nhà mà không phải khăn gói đi ra ngoài. Năm 1971, Khánh Hòa có cơ sở đào tạo bậc đại học đầu tiên là Đại Học Cộng đồng Duyên Hải  tại Nha Trang. Sau ngày thống nhất đất nước, Trường Đại học Thủy sản Nha Trang, được chuyển từ Hải Phòng vào. Hiện nay, Khánh Hòa có đầy đủ các bậc học, ngành học, phục vụ cho tất cả các đối tượng học sinh sinh viên tại tỉnh (được kê trong bảng phía dưới).

Y tế
Khánh Hòa là một trong những tỉnh có hệ thống Y tế phát triển nhất ở khu vực Nam Trung Bộ. Theo quyết định 1047/QĐ-BYT của Bộ Y tế thì Nha Trang là một trong 3 trung tâm y tế của vùng Nam Trung Bộ. Tính đến 30/6/2017, Toàn tỉnh có tổng số bác sĩ công lập/10.000 dân là 6,83; thực hiện được 29,5 giường/10.000 dân; tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân của trẻ em dưới 5 tuổi tại Khánh Hòa đạt 8,86% (chỉ tiêu giao là 9%); tỷ lệ người dân tham gia BHYT đạt 81,93%. Hệ thống tuyến y tế cơ sở được quan tâm đầu tư phát triển đã góp phần làm giảm áp lực cho bệnh viện tuyến trên và tạo thuận tiện trong chăm sóc sức khỏe của người dân ở cấp cơ sở. Đến nay, toàn tỉnh có 137/140 xã có trạm y tế xã (riêng các đảo nổi của 3 đơn vị cấp xã tại huyện đảo Trường Sa đều có các trạm y tế do Quân đội quản lý), toàn bộ các đơn vị hành chính cấp huyện đều có bệnh viện tuyến huyện trực thuộc trung tâm y tế (riêng huyện đảo huyện đảo Trường Sa có Trung tâm Y tế thị trấn Trường Sa hoạt động như một trung tâm y tế tuyến huyện), 100% bệnh viện tuyến huyện được xây dựng mới đáp ứng cơ bản nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa là bệnh viện xếp hạng I, 1 trong 10 bệnh viện đa khoa cấp vùng của cả nước

Văn hóa - Du lịch

Sự kiện
Tỉnh lỵ của Khánh Hòa đặt tại Nha Trang, một thành phố du lịch và sự kiện. Nha Trang là nơi từng diễn ra nhiều sự kiện lớn như Festival Biển, hay các cuộc thi sắc đẹp lớn như Hoa hậu Việt Nam 2006, Hoa hậu Thế giới người Việt 2007 và 2010, Hoa hậu Hoàn vũ 2008, Hoa hậu Trái Đất 2010, Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2015, Hoa hậu Trái Đất 2023.

Khánh Hòa là địa danh thu hút nhiều du khách với những khu di tích chiến khu, căn cứ cách mạng. Ngoài ra, tỉnh cũng đầu tư chú trọng đến văn nghệ và nghệ thuật để phục vụ người dân và thu hút du khách; các đội chiếu bóng phục vụ ở những nơi hẻo lánh, miền núi hiểm trở. Hệ thống thư viện, các câu lạc bộ cũng phát triển mạnh nhằm đáp ứng nhu cầu của quần chúng.

Khánh hòa có 11 di tích văn hóa-lịch sử cấp quốc gia. Công tác bảo tồn, trùng tu bảo tàng và quản lý các khi di tích cũng được chú trọng, có nhiều đợt trưng bày quy mô lớn thu hút hàng chục ngàn du khách tham quan. Công tác sưu tầm, nghiên cứu giới thiệu văn hóa phi vật thể đã và đang tiếp tục được phát triển. Những công trình nghiên cứu tiêu biểu như: sự nghiên cứu về chữ viết của người Ra Glai, truyện cổ, trường ca và một số loại hình văn hóa dân gian có ảnh hưởng khác, bao gồm một số công trình được Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam đánh giá cao.

Lễ hội
Hiện nay, tỉnh Khánh Hòa còn lưu giữ được khá nhiều lễ hội mang đậm nét văn hóa bản địa, tục thờ cúng trong tín ngưỡng dân gian. Các lễ hội đều xuất phát từ lao động, từ phong tục tập quán, là nếp sinh hoạt văn hóa tinh thần của người dân. Theo thống kê của chính quyền địa phương, tính đến năm 2010, Khánh Hòa có 494 di sản lễ hội lớn, nhỏ của người Kinh, bao gồm 237 lễ hội đình làng, 121 lễ hội miếu, lăng và 136 lễ hội chùa. Ngoài ra còn các lễ hội truyền thống của người dân tộc.

Các lễ hội tiêu biểu:
 Lễ hội Tháp Bà: diễn ra hàng năm từ ngày 20 đến ngày 23 tháng ba âm lịch tại khu di tích Tháp Po Nagar - thành phố Nha Trang, tưởng niệm nữ thần Mẹ Xứ sở (Po Ino Nogar). Đây là lễ hội văn hóa dân gian lớn nhất của hai dân tộc Việt – Chăm ở Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ, thu hút đông đảo người Việt, người Chăm, người Hoa và du khách đến dự. Năm 2001, lễ hội Tháp Bà được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng là một trong 16 lễ hội quốc gia.
 Lễ hội Am Chúa: tổ chức vào ngày 22 tháng 4 âm lịch để tưởng niệm nữ thần Thiên Y A Na, còn gọi là Bà Chúa.
 Lễ hội đình làng nông nghiệp: là dịp để người dân trong làng tưởng nhớ đến tổ tiên, có khác nhau về ngày giờ ở mỗi vùng.
 Lễ hội Ăn mừng lúa mới của người Raglai ở Khánh Hòa: diễn ra hằng năm sau mỗi vụ thu hoạch.
 Lễ hội Cầu ngư: tổ chức vào ngày giỗ của ông Nam Hải - hiện thân của loài cá voi. Đây là một tục thờ được diễn ra tại các đình làng.

Ẩm thực

Là một tỉnh ven biển có nhiều làng chài nên phong cách ẩm thực ở Khánh Hòa chịu ảnh hưởng sâu sắc từ biển, với nguyên liệu chủ yếu được chế biến từ hải sản. Đồng thời cư dân Khánh Hòa xưa chủ yếu di cư vào từ các tỉnh Bình Định, Phú Yên, Quảng Nam và Quảng Ngãi nên phong cách ẩm thực cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các tỉnh trên.

Các món đặc sản của Khánh hòa được nhiều người biết đến như nem Ninh Hòa, bún cá Nha Trang, bún sứa, bánh ướt Diên Khánh... Ngoài ra dưới sự ảnh hưởng của người Hoa (sinh sống đông đúc gần khu vực chợ Đầm phường Xương Huân), người Pháp (từng đến Nha Trang nghỉ dưỡng rất đông thời Pháp thuộc) và những người miền Bắc di cư vào Nam sau năm 1954 tạo cho Nha Trang phong cách ẩm thực đặc biệt khác hẳn với các địa phương khác trong tỉnh và khu vực Nam Trung Bộ tiêu biểu là những món ăn như phở Nha Trang, bánh mì Nha Trang, bò nướng Lạc Cảnh...

Đặc sản

Khánh Hòa có hai loại sản vật quý hiếm:

 Yến sào (tổ yến) là tên một loại thực phẩm - dược phẩm được làm hoàn toàn bằng nước bọt của chim yến. Đây là món cao lương mỹ vị tại các quốc gia Đông Á như Nhật Bản, Triều Tiên, Trung Quốc, Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Khánh Hòa lại là nơi chim yến làm tổ nhiều nhất ở Việt Nam. Hàng năm, Khánh Hòa thu được khoảng hơn 2 tấn tổ yến so với 600 – 700 kg/năm ở Bình Định và Đà Nẵng. Yến sào Khánh Hòa có mùi vị thơm ngon đặc trưng được coi là tổ yến vua (King nest) và giá cả luôn ở mức cao nhất thế giới.
 Trầm hương là một sản phẩm đặc biệt được tạo thành từ cây Dó Bầu. Qua thời gian, những tác động sinh học đã giúp cây Dó tạo trầm hương hoặc kỳ nam. Trầm kỳ là sản vật quý giá; là hương liệu, dược liệu. Trong y học dân tộc, trầm hương là một vị thuốc quý dùng chữa nhiều loại bệnh. Ngoài ra, trầm hương còn dùng làm hương liệu, mỹ phẩm; dùng để chế biến các loại giấy quý có mùi mật hương và nhang xuất khẩu; dùng trong các dịp đại lễ, cúng tế. Việc đốt trầm hương trong các đền đài, nơi thờ cúng được coi như hình thức dâng cúng linh thiêng cao quý nhất. Từ xưa Khánh Hòa đã nổi tiếng bởi trầm hương nên được mệnh danh là "Xứ Trầm Hương". Trong sách Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn ghi rõ "Kỳ nam hương xuất tự đầu núi các xã thuộc hai phủ Bình Khang và Diên Khánh xứ Quảng Nam là thứ tốt nhất". Trầm Khánh Hòa tập trung nhiều ở rừng núi các huyện Vạn Ninh, Ninh Hòa, Khánh Vĩnh, trong đó nổi tiếng nhất là vùng Tu Bông, Vạn Giã (thuộc huyện Vạn Ninh). Xưa nay, trầm khai thác được ở Khánh Hòa phần lớn là trầm tốt và có nhiều kỳ nam. Hàng năm nhân dân địa phương tích cực khai thác bán cho Nhà nước để xuất khẩu. Giá trầm hương loại 1 xuất tại thời điểm 1989 (thời cực thịnh của nghề khai thác trầm kỳ) là 1.050 USD/kg. Qua thời gian khai thác cạn kiệt, trầm hương trên rừng núi Khánh Hòa còn tồn tại rất ít. Vài năm gần đây, nhiều tổ chức và cá nhân bắt đầu trồng lại cây dó, kích ứng cho tạo trầm và bước đầu đã có thành công nhất định.

Du lịch

Khánh Hòa là một trong những trung tâm du lịch lớn của Việt Nam. Nhờ có bờ biển dài hơn 200 km và gần 200 hòn đảo lớn nhỏ cùng nhiều vịnh biển đẹp như Vân Phong, Nha Trang (một trong 12 vịnh đẹp nhất thế giới), Cam Ranh... với khí hậu ôn hòa, nhiệt độ trung bình 26 °C, có hơn 300 ngày nắng trong năm, và nhiều di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh, nên dịch vụ - du lịch là ngành phát triển nhất ở Khánh Hòa với số du khách hơn 1,6 triệu lượt vào năm 2009. Các hình thức du lịch ở Khánh Hòa rất phong phú với các hình thức như du lịch sinh thái biển đảo, du lịch tham quan - vãn cảnh, du lịch văn hóa... Trong các khách sạn và khu nghỉ mát lớn ở Khánh Hòa, có những khu du lịch và khách sạn tầm cỡ thế giới như khu nghỉ mát Ana Mandara, Vinpearl Land, Sheraton Nha Trang hotel & spa, Novotel, hay khu nghỉ dưỡng cao cấp Evason Hideaway (huyện Ninh Hòa) của tập đoàn Ana Mandara, được tờ Sunday Times bầu là một trong 20 resort tốt nhất thế giới vào năm 2005. Những di tích lịch sử văn hóa có Tháp Po Nagar, thành cổ Diên Khánh, các di tích của nhà bác học Alexandre Yersin...

Ngoài vị thế là một trung tâm du lịch lớn Nha Trang đã trở thành điểm đến của nhiều sư kiện lớn của Việt Nam và Thế giới như: Hoa hậu Việt Nam, Hoa hậu Thế giới người Việt 2007 và 2009, Hoa hậu Hoàn vũ 2008, Hoa hậu Trái Đất 2010... cùng với Festival Biển (Nha Trang) được tổ chức 2 năm một lần đã góp phần quảng bá du lịch Khánh Hòa với thế giới.

Tuy vậy, việc chất lượng dịch vụ sút kém và tăng giá dịch vụ thiếu kiểm soát vào những mùa cao điểm du lịch vẫn chưa được tỉnh giải quyết triệt để. Phát triển du lịch một cách bền vững, bảo vệ tài nguyên môi trường vẫn còn là vấn đề gây nhiều bàn cãi.

Thể thao
 Câu lạc bộ bóng chuyền Sanest Khánh Hòa đang là đương kim vô địch Giải vô địch bóng chuyền quốc gia Việt Nam 2003.
 Câu lạc bộ bóng đá Khánh Hòa là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp tại Việt Nam, hiện đang thi đấu tại V.League 1.

Giao thông

Biển số xe
 Thành phố Nha Trang 79-N1 XXX.XX
 Thành phố Cam Ranh 79-C1 XXX.XX
 Thị xã Ninh Hòa 79-H1 XXX.XX
 Huyện Vạn Ninh 79-V1 XXX.XX
 Huyện Khánh Vĩnh 79-X1 XXX.XX
 Huyện Diên Khánh 79-D1 XXX.XX
 Huyện Cam Lâm 79-Z1 XXX.XX
 Huyện Khánh Sơn 79-K1 XXX.XX

Đường bộ
Khánh Hòa có hệ thống cơ sở hạ tầng về giao thông tương đối phát triển, nằm trên các trục giao thông quan trọng ven biển của Việt Nam như: Quốc lộ 1 chạy dọc ven biển từ Đèo Cả đến Ghềnh Đá Bạc nối liền với các tỉnh phía Bắc và phía Nam; quốc lộ 26 nối Ninh Hòa với Đăk Lăk và các tỉnh Tây Nguyên; đường quốc lộ 27C (trước là đường 723) (Nha Trang đi Đà Lạt), quốc lộ 27B nối Cam Ranh với huyện Ninh Sơn (tỉnh Ninh Thuận) và dự án đường cao tốc Bắc Nam đi qua Khánh Hòa.

Toàn tỉnh hiện có 2.086 km đường giao thông. Trong đó, đường do trung ương quản lý dài 224,38 km, chiếm 10,75%; đường do tỉnh quản lý dài 254,95 km, chiếm 12,21%; đường do huyện quản lý dài 327,47 km, chiếm 15,69% và đường do xã quản lý dài 1.566,97 km, chiếm 75%. Chất lượng đường bộ: Đường cấp phối, đường đá dăm dài 399,52 km chiếm 19,14%; đường nhựa dài 362,77 km, chiếm 17,38% còn lại là đường đất. Tất cả các xã đã có đường ô tô đến tận trung tâm xã. Hiện nay, Nha Trang đang có 6 tuyến xe buýt phục vụ công cộng.

Đường sắt

Do vị trí của Khánh Hòa nằm trên tuyến đường cái quan, người Pháp lại chọn Nha Trang làm nơi đặt cơ quan bảo hộ, nên Nha Trang đã sớm trở thành một điểm dừng quan trọng trên tuyến đường sắt do Pháp xây dựng. Tuyến đường sắt Sài Gòn - Nha Trang được khởi công xây dựng từ năm 1900 đến năm 1913 mới hoàn tất. Vào thời điểm đó, điểm cuối của tuyến đường sắt là Ga Phú Vinh, nằm cạnh đường 23 tháng 10 hiện nay, tại xã Vĩnh Thạnh, Nha Trang. Đến năm 1928, người Pháp khởi công đoạn Đà Nẵng đến Nha Trang dài 532 km để hoàn tất tuyến đường sắt xuyên Việt, đồng thời xây dựng Ga Nha Trang với lối kiến trúc đặc trưng cùng cảnh quan hài hòa. Ga Nha Trang được khánh thành ngày 2 tháng 9 năm 1936 và tuyến đường sắt xuyên Việt cũng hoàn thành vào tháng 10 cùng năm. Ga Nha Trang ngày nay vẫn giữ nguyên được lối kiến trúc nhà ga cùng tuyến đường sắt hình "bóng đèn" độc đáo.

Hiện nay, tất cả các tuyến tàu Thống Nhất đều dừng ở đây. Ngoài các tàu Thống Nhất SE, còn có các đôi tàu địa phương nối với Ga Sài Gòn mang số hiệu SNT. Ngoài ga Nha Trang, tỉnh còn 12 ga khác phân bố tại tất cả các huyện, thị xã, thành phố trừ hai huyện miền núi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh và huyện đảo Trường Sa.

Đường thủy
Khánh Hòa có nhiều vùng vịnh kín gió, nước sâu lại nằm ở cực đông của Việt Nam gần với tuyến hàng hải quốc tế nên rất thuận lợi cho xây dựng cảng biển. Hiện tại trên địa bàn tỉnh có 5 cảng biển, trong đó tiêu biểu nhất là cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong và cảng Cam Ranh (một trong ba vịnh tốt nhất thế giới cho xây dựng cảng biển).

Hàng không

Sân bay quốc tế Cam Ranh được nâng cấp ngày 16 tháng 8 năm 2007 tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao lưu trong nước và quốc tế của tỉnh Khánh Hòa cũng như khu vực Nam Trung Bộ

Năm 2008, sân bay này đã phục vụ 683.000 lượt khách, vượt qua Sân bay quốc tế Phú Bài để thành sân bay có số lượng hành khách thông quan đông thứ 4 trong các sân bay tại Việt Nam. Tỷ lệ tăng của số lượt khách thông qua vào năm 2007 là 36,8%, của năm 2008 là 36,3% so với năm trước, là sân bay có tốc độ tăng trưởng lượng hành khách cao nhất tại Việt Nam  Hiện nay sân bay phục vụ các đường bay đến Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và nhiều đường bay quốc tế khác

Tỉnh kết nghĩa
 Tỉnh Thái Nguyên (cùng với Nha Trang, từ năm 1962)
 Thành phố Ulsan (từ năm 2002)
 Tỉnh Morbihan (từ năm 2005)
 Tỉnh Kharkov (từ năm 2004)
 Tỉnh Champasack (từ năm 2006)
 Vùng Primorsky (từ 2012)
  Thành phố Sankt-Peterburg (từ năm 2007).

Chú thích

Tham khảo

 Trang web chính thức

Bài Việt Nam chọn lọc
Tỉnh ven biển Việt Nam


title: Austromitra rubiginosa

text:
Austromitra rubiginosa là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Austromitra


title: 25105 Kimnayeon

text:
25105 Kimnayeon (tên chỉ định: 1998 RJ52) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 14 tháng 9 năm 1998. Nó được đặt theo tên Kim Na Yeon.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Sự suy giảm số lượng loài lưỡng cư

text:
Mặc dù các nhà khoa học đã quan sát thấy sự sụt giảm trong các quần thể của một số loài trong châu Âu kể từ năm 1950, nhận thức rằng suy giảm các quần thể lưỡng cư có thể gây ra sự tuyệt chủng hàng loạt các loài trên toàn thế giới ngày chỉ từ Những năm 1980. Trong năm 1993 đã có hơn 500 loài của những con ếch và kỳ giông có mặt trên năm châu lục cho thấy một sự suy giảm dân số. Ngày nay, hiện tượng quần thể lưỡng cư giảm sút ảnh hưởng đến hàng ngàn loài trong tất cả các loại hệ sinh thái và do đó được công nhận là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất, về các loài bị tuyệt chủng hoặc bị đe doạ, chống lại đa dạng sinh học của hành tinh chúng ta.

Ban đầu, các báo cáo về sự suy giảm này đã không được xem xét bởi toàn bộ cộng đồng khoa học. Một số nhà khoa học lập luận rằng các quần thể động vật, chẳng hạn như động vật lưỡng cư, đã trải qua những biến động tự nhiên theo thời gian. Ngày nay, mọi người đều đồng ý rằng hiện tượng suy giảm này lan rộng khắp thế giới và dự kiến kéo dài trong một thời gian dài.

Những sự tuyệt chủng và té ngã của quần thể động vật lưỡng cư là một vấn đề toàn cầu, với các nguyên nhân đa dạng và phức tạp. Trong số đó có các yếu tố địa phương như sự phân mảnh và phá hủy môi trường sống tự nhiên, cũng như sự giới thiệu của con người các loài ăn thịt mới vào hệ sinh thái bị nghi vấn, sự khai thác quá mức các loài lưỡng cư (thực phẩm, thuốc men...) độc tính và độ chua của môi trường sống lưỡng cư, sự nổi lên của các bệnh mới, biến đổi khí hậu, tăng cường bức xạ cực tím(hậu quả của thiệt hại đối với tầng ôzôn) và tương tác có khả năng giữa các yếu tố này.

Theo quan điểm của ngày càng nhiều loài bị đe dọa, một chiến lược bảo tồn đã được áp dụng ở cấp quốc tế để chống lại nhiều nguyên nhân của sự suy giảm lưỡng cư. Các biện pháp chủ yếu để kiểm soát được sử dụng là bảo vệ môi trường sống tự nhiên, bảo tồn giống, tái thả và tiêu diệt một số loài xâm lấn nào đó.

Thực tế phần lớn động vật lưỡng cư có lối sống trên mặt đất và dưới nước, và làn da của chúng có khả năng thẩm thấu cao, cho thấy chúng có thể dễ bị tổn thương hơn các loài động vật có xương sống trên cạn, khác với các độc tố có trong các môi trường, cũng như thay đổi nhiệt độ của lượng mưa và độ ẩm. Các nhà khoa học đang bắt đầu xem xét đa dạng sinh học của động vật lưỡng cư như là một chỉ số hàng đầu về ô nhiễm gây ra bởi các hoạt động của con người và các hiệu ứng nó có thể có đối với các loài động vật khác.

Bối cảnh của vấn đề
 Các động vật lưỡng cư dạng một nhóm các sinh vật có xương sống bao gồm khoảng 6000 loài được biết, quy tụ anoures (ếch, cóc, chuông, ếch...), các urodeles (loài sa giông và kỳ nhông) và Gymnophiona (cụt chân hoặc bộ không chân). Các nhóm động vật lưỡng cư đã được khoảng 360 Ma, và đã được mô tả trong giai đoạn duy nhất năm 1970 - 2000, sự tuyệt chủng khả năng của khoảng 168 loài. Ngoài ra, có ít nhất 2.469 loài
 (43% động vật lưỡng cư) đã biết sự suy giảm quần thể của họ, cho thấy số lượng các loài có nguy cơ tuyệt chủng có thể tiếp tục tăng lên.
Một hiệp ước quốc tế về các nhà sinh vật học năm 2004 cho biết 32% loài ếch nhái trên toàn thế giới có nguy cơ tuyệt chủng (1.856 loài) và hơn 120 loài đã tuyệt chủng từ năm 1980.

Dân số giảm mạnh đặc biệt ở miền Tây Hoa Kỳ, Trung và Nam Mỹ, và phía đông Australia. Như vậy trong năm 2006, 16 trong số 45 loài lưỡng cư Canada (36%) đã để giảm bớt mà họ hiện nay được coi là nguy cấp, đe dọa hoặc quan tâm đặc biệt. Tuy nhiên, các trường hợp bị cô lập với sự tuyệt chủng lưỡng cư lớn xảy ra ở nhiều nơi trên thế giới. Ví dụ, IUCN ước tính Tháng 9 năm 2006 rằng một phần tư của động vật lưỡng cư Địa Trung Hải bị đe dọa tuyệt chủng. Trong khi các hoạt động của con người đang gây thiệt hại đáng kể tại của đa dạng sinh học trên toàn cầu, dường như hậu quả là nghiêm trọng hơn nhiều và dữ dội trên động vật lưỡng cư như các nhóm khác của các loài.

Vì động vật lưỡng cư thường có chu kỳ sống bao gồm hai giai đoạn, loài nòng nọc đầu tiên và loài vật thứ hai trên cạn, chúng tự nhiên nhạy cảm với các rối loạn môi trường trên cạn và nước. Ngoài ra, vì da có độ thẩm thấu cao của chúng, chúng có thể dễ bị nhiễm độc hơn trong môi trường so với các sinh vật khác như chim hay động vật có vú. Nhiều nhà khoa học cũng tin rằng hiện tượng suy giảm lưỡng cư công bố khả năng trong tương lai gần, một hiện tượng rộng hơn của tuyệt chủng hàng loạt của đa dạng sinh học, thời gian này kéo dài đến các nhóm khác của con động vật sống và thực vật.

Hiện tượng suy giảm lưỡng cư đã được công nhận rộng rãi đầu tiên vào cuối năm 1980, khi một cuộc họp của herpetologists báo cáo phát hiện một sự suy giảm tổng thể của các quần thể lưỡng cư. Trong số những loài bị ảnh hưởng nhiều nhất là con cóc vàng (Bufo periglenes) sống trong khu bảo tồn rừng mây Monteverde, trước đây được phân loại là một loài phổ biến của địa điểm. Các periglenes Bufo là tại thời điểm đó là chủ đề của nhiều cuộc điều tra khoa học, cho đến năm 1987, khi dân số bắt đầu giảm và cuối cùng biến mất hoàn toàn vào năm 1989. Các loài Monteverde khác, chẳng hạn như ếch Atelopus varius (Rana Harlequin Tây Ban Nha, Harlequin Frog), cũng biến mất vào thời điểm đó. Những cá thể này nằm trong khu bảo tồn thiên nhiên, sự hủy diệt của chúng không liên quan gì đến hoạt động của con người trong khu vực. Cần phải tìm kiếm các nguyên nhân trên quy mô toàn cầu hơn, gây ra mối quan tâm lớn giữa các nhà khoa học có liên quan.

Hiện nay số lượng lưỡng sư bị suy giảm rất nhiều trong tự nhiên do săn bắt để làm thực phẩm, sử dụng rộng rãi thuốc trừ sâu và ô nhiễm môi trường.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 FrogWeb: Amphibian Declines & Malformations
 IUCN Red List - Amphibians – assesses the current status of amphibian species worldwide (incorporates the Global Amphibian Assessment)
 AmphibiaWeb – provides background information on amphibian declines.
 Reptile Amphibian & Pesticide (RAP) Database
 Weedicide induced feminization
 Photos of Sick Frogs  at Queensland Frog Society

Bộ Không đuôi
Lớp Lưỡng cư
Bảo tồn môi trường
Động vật lưỡng cư tuyệt chủng


title: Androcorys

text:
Androcorys là một chi thực vật có hoa trong họ Orchidaceae.

Xem thêm
 Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
 Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
 Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan

Thực vật Bhutan
Tông Lan


title: Pseudoswammerdamia combinella

text:
Pseudoswammerdamia combinella là một loài bướm đêm thuộc họ Yponomeutidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu và Anatolia.

Sải cánh dài 13–16 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 5. .

Ấu trùng ăn prunus spinosa.

Ghi chú
Mùa bướm bay ở đây là ở Bỉ và Hà Lan. Ở các khu vực phân bố khác có thể khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Pseudoswammerdamia combinella at UKmoths

Động vật được mô tả năm 1786
Pseudoswammerdamia
Côn trùng châu Âu


title: Eupithecia orichloris

text:
Eupithecia orichloris là một loài bướm đêm bản địa của Kauai, Oahu, Maui, Lanai và Hawaii.

Chú thích

Tham khảo

O
Loài đặc hữu của Hawaii
Động vật được mô tả năm 1899


title: Teen Titans

text:
Teen Titans là một bộ phim hoạt hình Mỹ dài tập dựa trên nhóm siêu anh hùng Teen Titans của DC Comics. Series được sáng tác bởi Glen Murakami, phát triển bởi David Slack và được sản xuất bởi Warner Bros. Animation. Bộ phim được phát sóng lần đầu trên Cartoon Network vào 19 tháng 7 năm 2003 và tập cuối cùng, "Things Change", phát sóng vào ngày 16 tháng 1 năm 2006. Một loạt truyện tranh, Teen Titans Go! (2003-2008), dựa trên bộ phim cũng được phát hành. Nhiều nhân vật, kịch bản và chủ đề được rút ra từ loạt truyện The New Teen Titans của DC Comics những năm 1980.

Teen Titans đã trở thành một trong những series được yêu mến nhất của Cartoon Network và nhận được nhiều lời khen ngợi. Bộ phim được 3 đề cử cho giải Annie Awards và 1 giải Motion Picture Sound Editor Award. Bảy năm sau khi kết thúc bộ phim, tập đầu của series spin-off Teen Titans Go! được công chiếu vào ngày 23 tháng 4 năm 2013.

Miêu tả
Teen Titans là bộ phim hoạt hình dựa trên một nhóm siêu anh hùng của DC Comics, Teen Titans, chủ yếu là những câu chuyện kể trong loạt truyện tranh The New Teen Titans đầu những năm 1980 của Marv Wolfman và George Pérez. Loạt phim xoay xung quanh các thành viên chính trong nhóm là Robin (trưởng nhóm), Beast Boy, Starfire, Raven và Cyborg. Trong khi là một loạt phim hoạt hình hành động, loạt phim cũng tập trung vào các nhân vật chính, kể về cuộc đấu tranh của các nhân vật chính với việc là siêu anh hùng thiếu niên, tình bạn và những khuyết điểm của họ . Nhiều nhân vật khác từ truyện tranh, bao gồm Aqualad, Bumblebee, và Speedy cũng xuất hiện trong suốt loạt. Điều này đặc biệt đúng trong mùa phim cuối cùng, trong đó giới thiệu các Titans khác từ truyện tranh vào loạt phim lần đầu tiên, cũng như các anh hùng và nhân vật phản diện của Doom Patrol.

Cơ sở hoạt động của nhóm là Titans Tower, một cấu trúc lớn hình chữ T có sự kết hợp của khu nhà ở, trung tâm chỉ huy, cơ sở đào tạo/tập luyện và nhà chứa máy bay/nhà để xe. Nằm trên một hòn đảo ngoài khơi bờ biển phía Tây của Hoa Kỳ từ một vị trí hư cấu chưa bao giờ được gọi tên trong các tập phim (mặc dù về mặt địa lý nó có vẻ là dựa trên San Francisco), nhưng được xác định là "Jump City" trong loạt truyện tranh Teen Titans Go!. Vào cuối mùa phim thứ ba, một nhóm thứ hai của Titans đến với nhau trong Steel City trên bờ biển phía Đông của Hoa Kỳ, và xây dựng một tháp tương tự để làm căn cứ. Tuy nhiên, thay vì là một cấu trúc đứng tự do đứng trên một hòn đảo, căn cứ này được thiết lập vào vách đá mà trên đó thành phố được xây dựng.

Teen Titans thường xuyên sử dụng những yếu tố hài hước, và phong cách hoạt hình của nó bị ảnh hưởng nhiều bởi anime. Trên các giai đoạn khác nhau, lời bài hát chủ đề của loạt phim luân phiên thay đổi giữa tiếng Anh và tiếng Nhật, hát bởi bộ đôi J-pop là Puffy (được gọi là "Puffy AmiYumi" tại Hoa Kỳ để phân biệt với Sean Combs). Andrea Romano tiết lộ trong một trứng Phục sinh trên đĩa DVD mùa 3 là ca khúc chủ đề tiếng Nhật có nghĩa là nó sẽ là một tập ngớ ngẩn, trong khi các bài hát chủ đề tiếng Anh có nghĩa là nó trong một giai đoạn nghiêm trọng (với ngoại lệ của "Nevermore"). Điều này có thể được truy cập bằng cách nhấn vào menu tính năng đặc biệt trên đĩa 2 và chọn dấu + trên ngực Más'; ví dụ sau đó được hiển thị.

Vào giữa tháng 11 năm 2005, TitansTower.com thông báo rằng triển vọng cho một mùa phim thứ sáu của loạt phim là rất khó. Vài ngày sau đó, Cartoon Network đã chính thức tuyên bố chấm dứt chương trình . Theo Wil Wheaton, diễn viên lồng tiếng của Aqualad, bộ phim đã được chấm dứt bởi giám đốc điều hành của Warner Bros. Animation, người thực hiện các quyết định không để đổi mới loạt phim trên cơ sở mùa thứ sáu của nó . Câu chuyện của Wheaton là mâu thuẫn bởi biên tập viên Rob Hoegee, người tuyên bố rằng quyết định đến từ Cartoon Network, không phải là WB, rằng không bao giờ có bất kỳ kế hoạch nào cho mùa phim thứ 6 .

Sau khi loạt phim kết thúc Warner Bros. Animation đã công bố một phim có tên là Teen Titans: Trouble in Tokyo. Phim công chiếu tại San Diego Comic-Con International và được chiếu trên Cartoon Network vào ngày 15 tháng 9 năm 2006. DVD của phim được phát hành vào ngày 6 tháng 2 năm 2007. Đây cũng được xem là tập cuối cùng của phim.

Tập

Danh sách Mùa phim
<onlyinclude>

Nhân vật

Anh hùng

Nhân vật phản diện
Nhân vật phản diện chính

H.I.V.E. Five

Danh tính bí mật
Không giống như hầu hết các loạt truyền hình về những siêu anh hùng khác, các nhân vật Teen Titans duy trì bản sắc siêu anh hùng của họ vào mọi lúc, mặc dù loạt phim gợi ý đến các khái niệm về bí danh hoặc danh tính bí mật nhưng hiếm khi tiết lộ nó. Titans thậm chí còn ngủ trong trang phục của họ. Tuy nhiên trong truyện tranh, Raven, Cyborg, Starfire, Beast Boy và Terra không có danh tính bí mật; tên của Starfire là dịch tên của cô từ hành tinh mà cô xuất xứ (phần nào giống như Superman và Kal-El), tên thật của Cyborg đều được mọi người biết, đặc điểm bên ngoài dẫn đến cái tên Beast Boy, còn Raven và Terra đơn giản là không có một danh tính nào khác.

Đặc biệt, một số người hâm mộ tranh luận về việc Robin nào là trưởng nhóm Teen Titans. Nhiều lần trong suốt loạt phim đều ngụ ý rằng Robin là Dick Grayson, mặc dù nó chưa bao giờ được xác nhận hoặc phủ nhận cho đến khi Teen Titans Go! #47 tiết lộ danh tính bí mật của Robin là Dick Grayson. Trong tập "Fractured", phiên bản thay thế từ chiều không gian khác của Robin là Larry tiết lộ tên thật của mình là Nosyarg Kcid ("Dick Grayson" đánh vần ngược). Trong một tập phim có Starfire bị đưa tương lai, Robin sử dụng danh tính Nightwing của Grayson. Ngoài ra, trong tập phim "Haunted" khi Raven đi vào tâm trí của Robin, có một clip của hai diễn viên nhào lộn rơi xuống từ một chiếc đu, (Flying Graysons, John và Mary Grayson, cha mẹ của Dick), một tài liệu tham khảo đến việc Dick Grayson trở thành Robin. Trong tập 13 ("Apprentice") của mùa 1, sau khi Robin đưa vật bị đánh cắp cho Slade, ông nhận xét rằng ông "có thể như là một người cha với cậu (Robin)", Robin liền nói rằng cậu "đã có một người cha" và một con dơi bay ra khỏi cửa sổ trần nhà. Điều này có thể cho thấy rằng cậu đã đề cập đến Batman, người thầy cũ của mình.

Nguyên tắc không đề cập đến danh tính bí mật của nhân vật bị phá vỡ trong mùa 5, khi các thành viên của Doom Patrol tiết lộ tên thật của Beast Boy, Garfield (dù các Titans vẫn tiếp tục gọi cậu là Beast Boy). Trong "Go", các Titans hỏi Beast Boy về mặt nạ của cậu và cậu nói nó che giấu danh tính thật của mình. Raven chỉ ra rằng với nước da màu xanh lá cây với đôi tai nhọn và răng nanh, cậu "không có bí mật gì để che giấu". Nguồn gốc, và tên thật của Cyborg và Starfire được ám chỉ trong mùa phim trước đó: Cyborg chọn bí danh "Stone" trong tập phim "Deception", một ám chỉ đến cái tên của anh là Victor Stone trong DC Comics, trong khi tên của Starfire, Koriand'r, được nói to trên màn hình giữa một dòng ngôn ngữ Tamaranian trong tập "Betrothed" (tập nguồn gốc mùa phim 5 của "Go!" đề cập đến Starfire là bản dịch tên Tamaranean của cô). Nguyên tắc này không áp dụng với Raven, người chưa bao giờ có một danh tính bí mật.

Bộ truyện tranh Teen Titans Go! đã đi sâu vào nguồn gốc của các nhân vật hơn nữa:
 #45- nguồn gốc Beast Boy và Cyborg.
 #46- nguồn gốc Starfire.
 #47- nguồn gốc Robin.
 #51- nguồn gốc Terra.

Đánh giá

Một số người hâm mộ truyện tranh chỉ trích loạt phim vì có một "bản chất trẻ con " . Teen Titans được dựa trên DC Comic, tuy nhiên loạt truyền hình thường cho thấy những anh hùng ở dạng phim hoạt hình.

Trả lời những lời chỉ trích về phong cách của chương trình, Sam Register nói:

Tuy nhiên, trong khi người sáng tạo của loạt phim ban đầu nói rằng trẻ em là những khán giả dành cho bộ phim, họa sĩ của Teen Titans Go! là J. Torres ghi chú rằng chủ đề tiến triển và sâu sắc hơn của chương trình mở rộng sự hấp dẫn cho một đối tượng rộng hơn nhiều:

Dù phải nhận những đánh giá tiêu cực ở những tập đầu, bộ phim dần được khen ngợi và được nhiều đánh giá tích cực ở các tập sau.

Tuy đã kết thúc, chương trình vẫn duy trì một lượng fan trung thành, và đã được phát lại để bổ sung cho dòng phim hoạt hình trên kênh Boomerang . Teen Titans xếp hạng 83 trong danh sách những loạt phim hoạt hình hay nhất bởi IGN . Năm 2014, trang WatchMojo.com xếp hạng Teen Titans ở vị trí thứ 6 trong danh sách những series hoạt hình đã bị ngừng sản xuất.

Tác động đối với truyện tranh
Giống như X-Men: Evolution và Batman: the Animated Series, loạt phim đã có một tác động trên truyện tranh mà ban đầu lấy cảm hứng từ nó. Trong sự kiện 52 của DC, Beast Boy đã mặc bộ trang phục màu tím và màu đen mà cậu mặc trong chương trình . Vài năm sau đó, Beast Boy cũng có tai nhọn và răng nanh với nguồn gốc từ bộ phim . Ngoài ra, Cyborg tương lai được hiển thị trong cốt truyện Titans Tomorrow có mô hình áo giáp được mặc bởi phiên bản hoạt hình của mình . Cặp nhân vật Mas Menos Y được đưa vào truyện tranh trong 52 như là người mới tuyển của Titans, và sau đó thực hiện một vai trò nhỏ trong loạt truyện hạn chế Final Crisis . Cũng trong 52, Joto được chỉnh tên là "Hotspot" để phù hợp với phiên bản hoạt hình của mình . Gần đây nhất Aquagirl mặc một bộ trang phục với thiết kế tương tự như phiên bản hoạt hình của Aqualad.. Nhà văn Will Pfeifer mang Billy Numerous vào truyện tranh cho một vai trò ngắn trong nhiệm kỳ của ông trên Catwoman . Sau cái chết của Gizmo gốc (người lớn trong truyện tranh), một Gizmo thứ hai lấy cảm hứng từ phiên bản vị thành niên của phim hoạt hình được tạo ra cho loạt giới hạn DC Special: Cyborg . Cinderblock gần đây được đưa vào truyện tranh trong cuộc chiến với danh sách mới nhất của Titans  Các yếu tố thiết kế lại của chương trình với Cheshire, đặc biệt với mặt nạ mèo màu đỏ và trắng đang cười, sau đó sẽ được sử dụng trong thiết kế của cô trong loạt truyền hình Young Justice .

Chú thích

Liên kết ngoài

 David Slack Interviews: Season 1 , Season 2 , Season 3 , Season 4 , Season 5

Siêu anh hùng

Hoạt hình Mỹ
Chương trình truyền hình siêu nhân
Chương trình truyền hình tiếng Anh
Chương trình truyền hình nhiều tập hành động Mỹ


title: Montireau

text:
Montireau  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 260 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Panurginus gabrielis

text:
Panurginus gabrielis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Panurginus
Động vật được mô tả năm 1935


title: Les Trois-Moutiers

text:
Les Trois-Moutiers là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 35,94 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 956 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 48 m trên mực nước biển.

Hành chính

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Les Trois-Moutiers Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Découverte de la commune de Les Trois-Moutiers (patrimoine, randonnée...

Tham khảo

Trois-Moutiers, Les


title: Schwertberg

text:
Schwertberg là một thị xã thuộc huyện Perg bang Thượng Áo nước Áo. Đô thị  có diện tích 18,8 km², dân số thời điểm năm 2006 là 5284 người.

Tham khảo


title: Assé-le-Riboul

text:
Assé-le-Riboul là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 57-138 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Luant

text:
Luant là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 31,06 km², dân số thời điểm năm 1999 là 1280 người. Khu vực này có độ cao trung bình 140 mét trên mực nước biển.

Thị trấn này nằm trong công viên tự nhiên vùng Brenne.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Indre


title: Cryptocephalus variceps

text:
Cryptocephalus variceps là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

V


title: Sillybiphora

text:
Sillybiphora là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Sillybiphora devia Kuznetzov, 1964

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Enarmoniini


title: Boyer, Loire

text:
Boyer là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Xã của Loire


title: Atelopus exiguus

text:
Atelopus exiguus là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Đây là loài đặc hữu của Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông ngòi, hồ nước ngọt, và vùng đồng cỏ.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo
 Eduardo Toral, Morales, M., Cisneros-Heredia, D., Coloma, L.A., Ron, S. & Bustamante, M.R. 2004. Atelopus exiguus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Atelopus
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật lưỡng cư Andes


title: Begonia adpressa

text:
Begonia adpressa là một loài thực vật thuộc họ Begoniaceae. Đây là loài đặc hữu của Cameroon. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Cheek, M. 2004. Begonia adpressa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Cameroon
A
Thực vật dễ tổn thương


title: Hoàng đế Pháp

text:
Hoàng đế Nhân dân Pháp () là tước hiệu của vị quân chủ của Đệ nhất và Đệ Nhị Đế chế Pháp.

Khái lượt

Tước vị Hoàng đế Pháp được gia tộc Bonaparte sử dụng đầu tiên khi Napoléon được Thượng viện tuyên bố là Hoàng đế vào ngày 18 tháng 5 năm 1804 và lên ngôi Hoàng đế của Pháp vào ngày 2 tháng 12 năm 1804 tại Nhà thờ Đức Bà Paris với Vương miện của Napoléon.

Tước vị này nhấn mạnh rằng Hoàng đế cai trị "người dân Pháp" (dân tộc) chứ không phải trên nước Pháp (nhà nước). Nó khác với công thức cũ "Vua nước Pháp" (Roi de France) với nhà vua sở hữu nước Pháp như một sở hữu cá nhân. Hình thái mới này hướng đến hình thức một chế độ quân chủ lập hiến. Tước hiệu được tạo ra nhằm mục đích bảo tồn diện mạo của Cộng hòa Pháp và thể hiện rằng sau Cách mạng Pháp, chế độ phong kiến đã bị loại bỏ và một quốc gia dân tộc được thành lập, với các công dân bình đẳng như thần dân của hoàng đế của họ. (Sau ngày 1 tháng 1 năm 1809, nhà nước kiểu mới này chính thức được gọi là Đế chế Pháp. )

Tước hiệu "Hoàng đế của Pháp" được cho là nhằm chứng minh lễ đăng quang của Napoléon không phải là sự khôi phục chế độ quân chủ, mà là sự ra đời của một hệ thống chính trị mới: Đế chế Pháp. Triều đại của Napoléon kéo dài đến ngày 22 tháng 6 năm 1815, khi ông bị đánh bại trong trận Waterloo, bị lưu đày và bị giam cầm trên đảo Saint Helena, nơi ông qua đời vào ngày 5 tháng 5 năm 1821. Triều đại của ông bị gián đoạn bởi cuộc Bourbon phục hoàng năm 1814 và cuộc lưu đày của ông đến Elba, từ đó ông trốn thoát chưa đầy một năm sau đó để đòi lại ngai vàng, trị vì làm Hoàng đế thêm 111 ngày trước khi thất bại cuối cùng và bị lưu đày.

Chưa đầy một năm sau cuộc đảo chính Pháp năm 1851 của cháu trai Napoléon, Louis-Napoléon Bonaparte, kết thúc bằng việc Quốc hội Pháp bị giải tán, Đệ Nhị Cộng hòa Pháp được chuyển thành Đệ Nhị Đế chế Pháp, được thành lập bởi một cuộc trưng cầu dân ý vào ngày 7. Tháng 11 năm 1852. Tổng thống Louis-Napoléon Bonaparte, do người dân Pháp bầu chọn, chính thức trở thành Napoléon III, Hoàng đế của Pháp, từ ngày 2 tháng 12 năm 1852 mang tính biểu tượng và lịch sử. Triều đại của ông tiếp tục cho đến ngày 4 tháng 9 năm 1870, sau khi ông bị bắt trong trận Sedan trong Chiến tranh Pháp–Phổ. Sau đó, ông sống lưu vong tại Vương quốc Anh, nơi ông qua đời vào ngày 9 tháng 1 năm 1873.

Kể từ cái chết của con trai duy nhất của Napoléon III, Louis Napoléon vào năm 1879, Nhà Bonaparte đã có một số người tranh giành địa vị ngai vàng của Pháp. Người đứng đầu danh sách này hiện tại là Charles, Hoàng tử Napoléon, người trở thành tông chủ của gia tộc Bonaparte vào ngày 3 tháng 5 năm 1997. Vị trí của ông bị được dự định cho con trai ông, Jean-Christophe, Hoàng tử Napoléon, người được chỉ định là người thừa kế trong di chúc của ông nội quá cố .

Tước hiệu đầy đủ
Các Hoàng đế của Pháp đã có nhiều tước vị và tuyên bố phản ánh sự mở rộng địa lý và sự đa dạng của các vùng đất do Nhà Bonaparte cai trị.

Napoléon I
Hoàng đế và Quốc vương bệ hạ Napoléon I, Nhờ ân sủng của Chúa và Hiến pháp của nước Cộng hòa, Hoàng đế của Pháp, Vua của Ý, Người bảo hộ Liên bang sông Rhine, Người hòa giải của Liên minh Thụy Sĩ và đồng Thân vương xứ Andorra.

Một số danh hiệu mà ông đã thiết lập hoặc nhận được là:

 : Đại sư Ordre royal de la Légion d'honneur
 : Đại sư Ordre de la Réunion
  Vương quốc Ý : Grand Master of the Order of the Iron Crown
  : Grand Cross of the Order of St. Stephen, 1810
  : Hiệp sĩ của Dòng Thánh Hubert, 1805
  : Hiệp sĩ của Dòng voi, ngày 18 tháng 5 năm 1808
  Vương quốc Bồ Đào Nha : Grand Cross of the Sash of the Three Order, ngày 8 tháng 5 năm 1805
  Vương quốc Phổ : Hiệp sĩ của Hội Đại bàng đen, 1805
  : Hiệp sĩ của Dòng Thánh Andrew, tháng 7 năm 1807
  Vương quốc Tây Ban Nha : Hiệp sĩ của Order of the Golden Fleece, 1805
  Vương quốc Thụy Điển : Hiệp sĩ của Dòng Seraphim, ngày 3 tháng 2 năm 1811

Napoléon II
Hoàng đế của Hoàng đế Napoléon II, Nhờ ân điển của Chúa và Hiến pháp của nước Cộng hòa, Hoàng đế của Pháp và đồng thân vương xứ Andorra.

Napoléon III
Hoàng đế Napoleon III

Danh sách các hoàng đế

Đệ nhất Đế chế Pháp

Phục bích Trăm ngày
Được coi là sự tiếp nối của Đệ nhất Đế chế Pháp sau sự lưu vong ngắn ngủi của Hoàng đế Napoléon I

Đệ nhị Đế chế Pháp

Chú thích

Hoàng đế Pháp


title: Câu lạc bộ bóng đá Army United

text:
Câu lạc bộ bóng đá Army United (tiếng Thái: สโมสรฟุตบอลอาร์มี่ ยูไนเต็ด) là một câu lạc bộ bóng đá có trụ sở tại Băng Cốc, Thái Lan. Câu lạc bộ này chơi ở giải hạng nhất Thái Lan, Thai League. Sân vận động nhà của câu lạc bộ này là Sân vận động Thể thao Quân đội Thái Lan.

Thành tích
 Thai League: 1
1983

Tham khảo

Câu lạc bộ bóng đá Thái Lan
Thể thao Bangkok


title: Dingana dingana

text:
Dingana dingana là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở KwaZulu-Natal midfields from the Drakensberg foothills to the Mooi River.

Sải cánh dài 58–62 mm đối với con đực và 55–60 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 9 đến tháng 10 (nhiều nhất vào tháng 10). Có một lứa một năm

Ấu trùng có thể ăn các loài Poaceae khác nhau, bao gồm Ehrharta erecta và Pennisetum clandestinum.

Chú thích

Tham khảo

Dingana


title: Lipotriches comperta

text:
Lipotriches comperta là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1912


title: Quận Faulk, South Dakota

text:
Quận Faulk là một quận thuộc tiểu bang Nam Dakota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Nam Dakota. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

F


title: Like Toy Soldiers

text:
Like Toy Soldiers xuất hiện lần đầu trong album 'Encore' của Eminem được phát hành vào ngày 12 tháng 11 năm 2004. Bài hát đề cập những mối thù diễn ra trong ngành Hip Hop và cách những mối thù đó dẫn đến việc kết liễu cuộc đời những nghệ sĩ, so sánh những mối thù này với một chiến trường mà trong đó Eminem và các nghệ sĩ khác chỉ là những chú lính đồ chơi, đồng thời tưởng nhớ đến những người mà Eminem tôn trọng và quý mến như là Big L, Bugz, Biggie và 2Pac. Bài hát theo hình mẫu bài hát năm 1989 "Toy Soldiers" bởi Martika và chủ đề từ phim năm 1972 The Hot Rock. Bài hát đã đạt vị trí 34 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, số 1 ở Vương quốc Anh và Top 10 ở nhiều nước châu Âu cũng như Úc và New Zealand.

Tham khảo

Bài hát của Eminem
Đĩa đơn năm 2004
Bài hát năm 2004
Đĩa đơn năm 2005
Đĩa đơn quán quân European Hot 100 Singles
R&B ballad
Bài hát viết bởi Eminem
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart


title: Neuville-Vitasse

text:
Neuville-Vitasse là một xã trong tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Neuville-Vitasse situated  về phía đông nam Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D14 và D5.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Martin, rebuilt after World War I.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 London CWGC cemetery at Neuville-Vitasse
 The CWGC cemetery of Neuville-Vitasse Road
 Neuville-Vitasse on the Quid website

Neuvillevitasse


title: Vexillum modestum

text:
Vexillum modestum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum
Động vật được mô tả năm 1845


title: Virey

text:
Virey  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 113 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Polymorphanisus muluensis

text:
Polymorphanisus muluensis là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Polymorphanisus


title: Tetragonilla collina

text:
Tetragonilla collina là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Tetragonilla
Động vật được mô tả năm 1857


title: Erioptera spinifera

text:
Erioptera spinifera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Tenkasi

text:
Tenkasi là một thành phố và khu đô thị của quận Tirunelveli thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Tenkasi có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 143 mét (469 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tenkasi có dân số 62.828 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Tenkasi có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Tenkasi, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Moiron

text:
Moiron là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
At the 1999 census, xã có dân số là 135. Dân số ước tính vào năm 2004 là 122 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Giáo hoàng Gioan XIII

text:
Gioan XIII (Latinh: Joannes XIII) là vị giáo hoàng thứ 133 của Giáo hội Công giáo.

Theo niên giám Tòa Thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 965 và ở ngôi Giáo hoàng trong 6 năm 11 tháng 8 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông kéo dài từ ngày 1 tháng 10 năm 965 cho tới ngày 6 tháng 9 năm 972.

Giáo hoàng Gioan XIII sinh tại Rôma trong gia đình Crescentius. Ông con của Gioan, em rể của Marusia, vậy là có quan hệ thông gia với dòng họ thế lực Théophylactes. Được nuôi dạy trong môi trường Giáo hội, Gioan trở thành Giám mục Narni và quản thủ thư viện Rôma vào khoảng năn 961.

Sau khi Giáo hoàng Lêô VIII qua đời tháng 3 năm 965, ông được bầu làm Giáo hoàng với sự đồng ý của Otto I.

Tuy nhiên, ông không được công chúng Rôma chấp nhận. Mười tuần sau khi đăng quang ông bị lật đổ bởi một cuộc nổi dậy do tổng đốc thành phố và quân đội chỉ huy, phản ứng chống lại những dòng họ lớn ở Rôma. Gioan VIII trước tiên bị cầm tù rồi bị trục xuất. Ông ẩn náu ở chỗ hoàng tử Benevento.

Ông tập hợp các đạo quân và kêu gọi hoàng đế can thiệp. Otto I đến Ý đưa ông trở về Rôma vào tháng 11 năm 966. Sự đàn áp những người nổi dậy lúc bấy giờ thật là tàn nhẫn.

Cùng năm đó, Gioan XIII xác nhận quyết định của vị tiền nhiệm của mình là Gioan XII: ông nâng Magdebourg lên thành Tổng Giám mục và bắt các giáo phận Brandebourg và Havelberg phục tùng nó với tư cách là Giám mục phó tổng giáo phận.

Otto I ở lại Rôma không dưới 6 năm, trong suốt khoảng thời gian đó ông ra lệnh cho Giáo hoàng phong hoàng đế cho con trai mình là Otto II làm kế vị. Gioan XIII đã tấn phong Otto II lúc đó mới 12 tuổi theo truyền thống Carôlanh. Năm 972, ông cũng cử hành lễ hôn phối trong Vương cung thánh đường thánh Phêrô của Otto II và Thêôphana, công chúa sinh lúc phụ hoàng còn tại vị của Byzaxiô và là con gái của Nicêphôrô II Phôca.

Đổi lại, Otto trả lại cho Giáo hoàng địa phận giám quản của Giáo hội đông phương Ravenna. Đồng thời Gioan XIII tổ chức lại miền nam nước Italia, đưa Bênêventê và Capu lên thành phố chính thuộc Giáo hội. Ông cũng lập ra thói quen làm phép và đặt tên chuông.

Chú thích

Tham khảo

 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.

G
Mất năm 972
Năm sinh không rõ
Giáo hoàng người Ý


title: Abrostola urentis

text:
Abrostola urentis (tên tiếng Anh: Variegated Brindle) là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Nova Scotia phía tây across Canada tới đảo Vancouver, phía nam đến North Carolina, Missouri, Texas, Colorado và Oregon.

Sải cánh dài 30–32 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7 làm một đợt tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Urtica dioica.

Liên kết ngoài
Species info

Chú thích

Abrostola


title: Timarcha daillei

text:
Timarcha daillei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Timarcha


title: Alcolea

text:
Alcolea là một đô thị thuộc tỉnh Almería, in Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 67 km², dân số năm 2005 là 966 người.

Biến động dân số

Nguồn: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Alcolea  - Diputación Provincial de Almería

Đô thị ở Almería


title: Quận Huerfano, Colorado

text:
Quận Huerfano là một trong số 64 quận của tiểu bang Colorado của Hoa Kỳ. Quận này được đặt tên theo Butte Huerfano, người dân địa phương. Dân số của quận đạt mức 7862 người theo cuộc điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000 . Quận lỵ là Walsenburg.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích là 1.593 dặm vuông (4.126 km ²), trong đó 1.591 dặm vuông (4.120 km ²) là đất và 2 dặm vuông (6 km ²) (0,15%) là nước trên Heurfano Mesa.

Các quận lân cận
Quận Pueblo - phía đông bắc
Quận Las Animas - phía đông nam
Quận Costilla - phía tây nam
Quận Alamosa - phía tây
Quận Custer - phía tây bắc
Quận Saguache - phía tây bắc

Tham khảo

Quận của Colorado

Lãnh thổ Colorado 1861
Khu dân cư thành lập năm 1861


title: Mitromorpha columnaria

text:
Mitromorpha columnaria là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitromorphidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Mitromorpha
Động vật được mô tả năm 1922


title: Leucidia

text:
Leucidia là một chi bướm ngày thuộc họ Pieridae. Chúng là loài bản địa của Nam Mỹ.

Các loài
 Leucidia brephos (Hübner, [1809])
 Leucidia elvina (Godart, 1819)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Pieridae


title: Physonota

text:
Physonota là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1854 bởi Boheman.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Physonota alutacea Boheman, 1854
 Physonota calcarata (Boheman, 1854)
 Physonota convexa Boroweic, 1995
 Physonota puncticollis Boroweic, 1995

Chú thích

Tham khảo

Physonotini


title: Tipula charmosyne

text:
Tipula charmosyne là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Qatar

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Qatar () là đội tuyển cấp quốc gia của Qatar do Hiệp hội bóng đá Qatar quản lý. Đội tuyển Qatar hiện là đương kim vô địch châu Á sau khi lên ngôi tại Asian Cup 2019. Ngoài ra, đội có chức vô địch Tây Á 2014 và 3 chức vô địch vùng Vịnh vào các năm 1992, 2004 và 2014, Qatar là đội bóng thứ hai của châu Á và là đội bóng Ả Rập đầu tiên được tham dự Copa América 2019 với tư cách là khách mời. Đội đã một lần tham dự World Cup vào năm 2022 với tư cách là chủ nhà. Tại giải đấu, đội đã để thua cả 3 trận trước ,  và , qua đó trở thành chủ nhà thứ hai bị loại ở vòng bảng, sau Nam Phi năm 2010.

Giải đấu

Giải vô địch bóng đá thế giới
Qatar chơi trận vòng loại World Cup đầu tiên năm 1977 hạ Bahrain 2–0 trên sân nhà Doha.

Qatar không thành công với những cố gắng vượt qua vòng loại World Cup. Tuy nhiên vào tháng 12 năm 2010, họ trở thành chủ nhà World Cup cho kỳ 2022, trở thành đội đầu tiên ở khu vực Trung Đông đăng cai sự kiện này.

Cúp bóng đá châu Á
Lần đầu tiên của Qatar ở Asian Cup là vào năm 1980 sau khi vượt qua vòng loại ở cùng bảng đấu với Bangladesh và Afghanistan. Họ dừng bước ở vòng bảng vòng chung kết, thua hai, hòa một và thắng một.

Đội dừng bước ở vòng bảng Asian Cup 1988 nhưng có chiến thắng gây chú ý trước Nhật Bản với tỷ số 3–0.

Đội lọt vào tứ kết Asian Cup 2000 dù chỉ đứng thứ ba vòng bảng, thua Trung Quốc ở tứ kết.

Qatar khép lại thế kỷ XX bằng việc kết thúc ở trong tốp 10 tất cả các kỳ Asian Cup. Sau đó, đội bóng vùng Vịnh lại có dấu hiệu chững lại, chỉ kết thúc ở vị trí thứ 14 cả hai kỳ 2004 và 2007. Năm 2011 với tư cách chủ nhà, Qatar lập lại thành tích vào tứ kết châu lục, lần này đứng thứ 7 chung cuộc, thành tích tốt nhất của đội trước khi lột xác, đột phá và giành chức vô địch Asian Cup 2019.
thế=|nhỏ|Các cầu thủ Qatar ăn mừng chiến tích vô địch châu Á năm 2019 sau khi thắng Nhật Bản 3–1 và chỉ để thua duy nhất 1 bàn trong cả cuộc hành trình.

Giải vô địch bóng đá Tây Á

Cúp bóng đá vùng Vịnh
Qatar là chủ nhà đăng cai Cúp vùng Vịnh các năm 1976, 1992 và 2004. Đội vô địch giải đấu này trên sân nhà các năm 1992 and 2004 và có lần thứ ba nâng cúp sau khi đánh bại chủ nhà Ả Rập Xê Út trận chung kết năm 2014.

Cúp bóng đá Ả Rập

Thế vận hội
 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1988)

Đại hội Thể thao châu Á
 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1998)

Cúp bóng đá Nam Mỹ
Trận mở màn cầm hòa Paraguay 2–2 sau khi bị dẫn trước hai bàn cùng hai trận thua trước Colombia và Argentina đồng nghĩa với việc Qatar chỉ có một điểm duy nhất ở Copa América 2019.

Cúp Vàng CONCACAF

Cầu thủ

Đội hình hiện tại
Đây là đội hình tham dự 2 trận giao hữu gặp  vào tháng 6 năm 2023.
Số liệu thống kê đến ngày 15 tháng 6 năm 2023, sau trận gặp .

Triệu tập gần đây

COV Player withdrew from the squad due to contracting COVID-19.
INJ Player withdrew from the squad due to an injury.
PRE Preliminary squad.
RET Retired from the national team.
SUS Player is serving a suspension.
WD Player withdrew from the squad due to non-injury issue.

Chính sách nhập tịch
Năm 2004, FIFA đề cập việc 3 cầu thủ Brasil có ý định chơi bóng cho Qatar là lý do trực tiếp khiến họ siết chặt các quy định nhập tịch cầu thủ.

Chương trình chuyên thu nhận những cậu bé từ châu Phi vào các học viện bóng đá có tên "Những giấc mơ bóng đá Aspire" mà giới chức Qatar mô tả là hoạt động nhân văn cũng là để tăng sức cạnh tranh cho các cầu thủ bản xứ đã bị chỉ trích là cách khai thác trắng trợn người nhập tịch, trong đó tờ Vice liên hệ chương trình với những hành động vi phạm nhân quyền bởi chế độ kafala.

Trong một trận giao hữu với Algeria năm 2015, 6 cầu thủ trong đội hình xuất phát không sinh ra ở Qatar. Chủ tịch FIFA Sepp Blatter cảnh báo Qatar sẽ bị giám sát nghiêm ngặt việc tuyển chọn cầu thủ, và nói đội hình trận giao hữu ấy "vô lý" giống như bản danh sách các thành viên đội bóng ném Qatar cho giải vô địch bóng ném năm 2015. Vào năm sau, các cầu thủ nhập tịch đã trở thành xương sống đội bóng đến nỗi huấn luyện viên của Qatar khi ấy, Jorge Fossati đe dọa từ chức nếu không được sử dụng các cầu thủ này.

Sự phụ thuộc vào cầu thủ nhập tịch đã giảm đi sau đó, với chỉ 2 cầu thủ sinh ra ở nước ngoài có trong đội hình giao hữu thắng Thụy Sĩ năm 2018. Sau trận bán kết Asian Cup 2019 thua Qatar trong thời điểm đang căng thẳng ngoại giao với nước này, UAE gửi khiếu nại kiện hai cầu thủ nhập tịch Almoez Ali cùng Bassam Al-Rawi không đủ điều kiện chơi bóng cho đội tuyển Qatar.

Chú thích

Tham khảo

Qatar
Qatar

Bóng đá


title: Utetheisa pulchella

text:
Utetheisa pulchella là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở châu Phi, Nam Âu, miền trung và Nam Á và Úc.

Sải cánh dài 29–42 mm.

Ấu trùng ăn các loài lưu ly thảo, Echium, Borago và Anchusa.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

vlindernet
Lepidoptera of Belgium

Động vật được mô tả năm 1758
Utetheisa
Động vật Burundi
Côn trùng Angola
Côn trùng châu Âu
Côn trùng Malawi


title: Oberickelsheim

text:
Oberickelsheim là một đô thị ở huyện Neustadt (Aisch)-Bad Windsheim bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Richard Barry Bernstein

text:
Richard Barry Bernstein (1923 – 1990) là nhà hóa lý người Mỹ. Ông nổi tiếng chủ yếu về các công trình nghiên cứu động lực học hóa học (chemical kinetics) và động lực học phản ứng (reaction dynamics) bởi việc tán xạ chùm tia phân tử (molecular beam scattering) và các kỹ thuật laser. Ông được coi là người sáng lập ra hóa học femto, dẫn tới việc chuẩn bị nền tảng cho việc phát triển sinh học femto.

Giải thưởng
Huy chương Khoa học quốc gia (Mỹ) 1989
Giải Willard Gibbs 1989.

Chú thích

Liên kết ngoài
National Medal of Science
New York Times Obituary, ngày 12 tháng 7 năm 1990.

Sinh năm 1923
Mất năm 1990
Nhà hóa học Hoa Kỳ


title: 4660 Nereus

text:
4660 Nereus ( ; ) là một tiểu hành tinh có kích thước khoảng . Nó được phát hiện bởi Eleanor F. Helin ngày 28 tháng 2 năm 1982, khoảng 1 tháng sau khi nó đi qua điểm gần Trái Đất. Nó được đặt theo tên Nereus, a Titan trong thần thoại Hy Lạp.

Liên kết ngoài

 IAUC 3675
 IAUC 3677
 IAUC 3686
 IAUC 5092

Tham khảo

Tiểu hành tinh Apollo
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Thiên thể phát hiện năm 1982
Tiểu hành tinh được đặt tên
Vật thể có khả năng gây nguy hiểm


title: Ischnotoma par

text:
Ischnotoma par là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Ischnotoma


title: Posta Fibreno

text:
Posta Fibreno là một đô thị ở tỉnh Frosinone trong vùng Lazio, có vị trí cách khoảng 100 km về phía đông của Roma và khoảng 30 km về phía đông của Frosinone. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.248 người và diện tích là 9,1 km².

Posta Fibreno giáp các đô thị: Alvito, Broccostella, Campoli Appennino, Fontechiari, Vicalvi.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Frosinone


title: Medina del Campo

text:
Medina del Campo là một đô thị trong tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha.

Địa lý
Medina ở phía tây nam của tỉnh Valladolid, cách 45 km từ thủ phủ của tỉnh. Nó ở độ cao 721m trên mực nước biển.

Tham khảo

Liên kết ngoài

MedinaPatasarriba  - A site with daily news about the town.
Tourism Office of Medina del Campo  (bằng tiếng Anh)
Other links about Medina by José-Manuel Benito

Đô thị ở Valladolid


title: Agapetus torautus

text:
Agapetus torautus là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Agapetus


title: Milagro, Navarre

text:
Milagro, Navarre là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là người với mật độ người/km²

Tham khảo

Đô thị ở Navarre


title: Kairana

text:
Kairana là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Muzaffarnagar thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Kairana có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 242 mét (793 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kairana có dân số 73.046 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Kairana có tỷ lệ 29% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 36%, và tỷ lệ cho phái nữ là 22%. Tại Kairana, 22% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Bliesbruck

text:
Bliesbruck là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Sarreguemines-Campagne. Tọa độ địa lý của xã là 49° 06' vĩ độ bắc, 07° 10' kinh độ đông. Bliesbruck nằm trên độ cao trung bình là 202 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 200 mét và điểm cao nhất là 362 mét. Xã có diện tích 10,88 km², dân số vào thời điểm 1999 là 985 người; mật độ dân số là 90 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Crassispira soamanitraensis

text:
Crassispira soamanitraensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crassispira


title: Chrysocentris clavaria

text:
Chrysocentris clavaria là một loài bướm đêm thuộc họ Glyphipterigidae. Nó được tìm thấy ở Malawi.

Chú thích

Tham khảo

Chrysocentris
Côn trùng Malawi


title: Helicopsyche dampfi

text:
Helicopsyche dampfi là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Helicopsyche


title: Bulbophyllum lizae

text:
Bulbophyllum lizae là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Liên kết ngoài

 The Bulbophyllum-Checklist
 The internet Orchid species Photo Encyclopedia

L


title: Temnora iapygoides

text:
Temnora iapygoides là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở forests từ Sierra Leone to Congo và Uganda, cũng như Zimbabwe, Zambia, Malawi và từ Tanzania tới Kenya coast.

Chiều dài cánh trước khoảng 18–22 mm. Nó gần giống loài Temnora eranga, but the forewing upperside is lacking subapical cream markings và the postmedian cream translucent spot. Furthermore, the abdominal sternites are without white spots.

Chú thích

Tham khảo

Temnora
Động vật Cộng hòa Trung Phi
Côn trùng Malawi


title: Mất ngủ

text:
Mất ngủ (insomnia) hay khó ngủ (sleeping dificulties) là một chứng bệnh gây ảnh hưởng đến đời sống của nhiều người. Khó ngủ có nhiều dạng, khó đi vào giấc ngủ, ngủ không yên giấc, dậy sớm không ngủ lại được, hoặc tỉnh dậy nhiều lần trong khi ngủ, mỗi lần dài hơn 30 phút.

Tỉ lệ mất ngủ có thể từ 4% cho tới 48%. Khoảng 33% dân số bị một trong nhiều triệu chứng của mất ngủ, 15% bị ngầy ngật trong ban ngày, 18% không thoả mãn với giấc ngủ. 30% bệnh mất ngủ có liên hệ bệnh tâm thần.

Nữ giới bị mất ngủ nhiều hơn nam giới, nhất là ở tuổi gần mãn kinh. Nguyên nhân có lẽ do những bệnh liên quan hơn là do thiếu hocmon. Càng lớn tuổi nguy cơ mất ngủ càng cao.

Nguyên nhân

Yếu tố tạo khuynh hướng/nguy cơ mất ngủ
 Thói quen, thái độ về giấc ngủ do giáo dục từ nhỏ
 Các chứng sợ sệt, lo nghĩ
 Di truyền (cha me bị mất ngủ)

Yếu tố gây mất ngủ tức thời
Một thay đổi cấp tính nào đó sẽ tạo mất ngủ: lo nghĩ (tiền bạc, gia đình, tình yêu, nghề nghiệp), chỗ ở ồn ào, lệch múi giờ v.v...) - nếu thay đổi này chỉ trong thời gian ngắn, chứng mất ngủ có thể sẽ không thành kinh niên.

Yếu tố gây mất ngủ lâu dài

Tâm lý
 Nhầm lẫn về lý do mất ngủ
 Quá lo sợ vì mình bị mất ngủ (theo dõi đồng hồ suốt đêm; càng tức bực vì mất ngủ càng khó ngủ)
 Chưa đi ngủ đã cho rằng mình sẽ không ngủ được
 Lo nghĩ, chật vật, buồn rầu

Cách sinh sống và thói quen
 Ngủ, thức không có giờ giấc đều - khi sớm, khi muộn
 Đi làm nhiều ca khác nhau (sáng - đêm)
 Thức dậy nhưng vẫn nằm lâu trên giường
 Ngủ trưa quá nhiều
 Không có thời gian thư giãn trước khi ngủ
 Không có thời giờ lo nghĩ trong ngày, chờ đến đêm, leo lên giường rồi mới bắt đầu suy tính công việc
 Hay ăn đêm làm bụng no khó chịu, chà răng trước khi ngủ làm tỉnh táo

Một số bệnh ảnh hưởng đến thần kinh trung ương
 Suy nhược cơ thể
 Viêm loét dạ dày tá tràng
 Xuất huyết đường tiêu hóa

Phân loại

Mất ngủ nguyên phát (primary insomnia) có 3 dạng
 Không rõ nguyên nhân (idiopathic): từ thời thơ ấu không có lý do chính xác
 Tâm sinh lý (psycho-physiological): do bất thường trong khả năng thích ứng với điều kiện của hoàn cảnh (thí dụ: cái giường trở thành một nơi tạo kích thích hơn là nơi để nghỉ ngơi)
 Nghịch lý (paradoxical): dù kết quả thử nghiệm (dùng máy đo ngủ - polysomnography) cho thấy bệnh nhân ngủ ngon, nhưng khi thức dậy vẫn cho là mình mất ngủ

Mất ngủ thứ phát (secondary) do những lý do bên ngoài
 Thiếu khả năng giải quyết vấn đề đang làm lo nghĩ
 Thói quen làm mất ngủ (ăn khuya, làm ca đêm, nghe nhạc ồn khi ngủ, chà răng trước khi ngủ v.v...)
 Bệnh tâm thần (trầm cảm...)
 Bệnh tật thể chất (đau, mỏi, tê v.v...)
 Dùng thuốc hay hóa chất (cà phê, trà, quen dùng thuốc ngủ, thuốc cấm v.v...)

Chứng mất ngủ ở trẻ em

Có hai loại:
 Do thiếu kỷ luật từ cha mẹ (Limit-Setting Sleep Disorder): Trẻ ngủ không đúng giờ, hay đòi thức và chơi tới khuya và chỉ ngủ khi quá mệt
 Do thiếu dấu hiệu (Sleep-Onset Association Disorder): Trẻ không ngủ vì không có hay thấy một vật mình thích, như búp bê, mền, hay được hát ru, đu đưa v.v...

Đi vào giấc ngủ là một động tác sinh lý tự nhiên của cơ thể nhưng lúc còn sơ sinh cần được rèn luyện. Trẻ phải học cách cảm nhận một số dấu hiệu làm ngủ tự nhiên và tập ngủ theo những dấu hiệu ấy.

Khi cha mẹ chăm lo vỗ về quá độ sẽ làm trẻ bị mất khả năng ngủ tự nhiên và trẻ sẽ chỉ ngủ khi có những dấu hiệu đặc biệt do cha mẹ làm ra như hát ru, đu đưa, vỗ về.

Một số nghiên cứu gần đây về giấc ngủ của trẻ sơ sinh cho thấy trẻ sẽ ngủ ngon hơn nếu cha mẹ không đu đưa hay vỗ về.

Theo Tập San Y Học Úc (MJA 2005; 182:215-18), nếu cha mẹ tuân theo chỉ dẫn trong một tiết giảng dạy về phương pháp ru con, trẻ sơ sinh ngủ thêm được 80 phút mỗi ngày. Cha mẹ không nên động chạm đến trẻ khi gần ngủ và khi trẻ khóc, cha mẹ cố gắng cứ để cho khóc trong khoảng ít nhất là 5 phút.

Gần một nửa số cha mẹ than phiền về tình trạng con mình ngủ không ngon làm quấy giấc ngủ cả nhà, có thể đem đến bệnh trầm cảm sau khi sanh cho người mẹ, tan vỡ hạnh phúc gia đình và những vụ đối xử tệ hại với con cái v.v...

Xem thêm
 Thuốc an thần

Chú thích

Liên kết ngoài

 Sleep Deeper
 Insomnia Manual and Reference  Peter J. Hauri, Ph.D. Mayo Sleep Disorders Center - Rochester, Minnesota

Rối loạn tâm thần và hành vi
Rối loạn giấc ngủ
Chẩn đoán tâm thần

RTT


title: Dolichopeza postica

text:
Dolichopeza postica là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Tham khảo

Dolichopeza


title: Pseudosimnia bilineata

text:
Pseudosimnia bilineata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ovulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pseudosimnia


title: Aimag

text:
Aimag () là một từ trong tiếng Mông Cổ và các ngôn ngữ Turk, dùng để chỉ một bộ tộc.

Từ này cũng được dùng để chỉ các đơn vị hành chính tại Mông Cổ và khu tự trị Nội Mông của Trung Quốc. Tại Mông Cổ, từ được dùng để chỉ tỉnh, còn tại Nội Mông, từ này được dùng để chỉ các minh.

Tên gọi của người Aimak tại trung Afghanistan xuất phát từ cùng nguồn gốc với "Animag".

Các dạng chính tả khác của từ này bao gồm:
 Aymag
 Aimagh
 Aimak / Eimak
 Aymaq
 Aymāq (tiếng Ba Tư: ایماق)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Aimak

Thuật ngữ Mông Cổ


title: Thestor kaplani

text:
The Kaplan's Thestor (Thestor kaplani) là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm xanh. Đây là loài đặc hữu của Nam Phi, ở đó nó is only known from Fynbos on the slopes of the Riviersonderend Mountains above Greytown in the West Cape.

Sải cánh dài 26–28 mm đối với con đực và 27–29 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 12 đến tháng 1. Có một lức một năm.

Nguồn

 Gimenez Dixon, M. 1996. Thestor kaplani. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2007.

Thestor
Côn trùng Nam Phi
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Flectonotus fissilis

text:
Flectonotus fissilis là một loài ếch thuộc họ Hemiphractidae.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các đồn điền, vườn nông thôn, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.

Tham khảo

 Potsch de Carvalho-e-Silva, S. & Telles, A.M. 2004. Flectonotus fissilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Flectonotus
Động vật đặc hữu Brasil
Động vật lưỡng cư Brasil


title: .fm

text:
.fm là tên miền Internet cấp cao nhất dành cho quốc gia (ccTLD) của Liên bang Micronesia, một nhóm đảo nằm ở Thái Bình Dương. Ngoại trừ những tên để dành như.com.fm,.net.fm,.org.fm,.edu.fm và một số tên miền khác, bất kỳ ai trên thế giới cũng đều có thể đăng ký một tên miền.fm với một mức phí, phần lớn thu nhập sẽ đi tới chính quyền và nhân dân của đảo. Tên miền khá phổ biến (và do đó có giá trị về kinh tế) cho các trang của các đài radio FM (những tên miền tương tự là .am, .tv, .cd và .dj).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 IANA .fm whois information
 dotFM, the domain registrar for.fm names

F m
F m

sv:Toppdomän#F