title: Văn minh Minos

text:
Minos (Tiếng Hy Lạp: Μινωίτες) là một nền văn minh thời đại đồ đồng ở Crete đã thống trị vùng biển Aegea, phát triển phồn thịnh vào khoảng từ năm 2700 tới năm 1450 trước Công Nguyên. Họ nổi tiếng là những người tiên phong và phát triển rực rỡ trong lĩnh vực hàng hải bởi vị trí thuận lợi, nằm ở điểm giao nhau của các tuyến đường thương mại.

Sau đó nền văn hóa của họ bị thay thế bởi nền văn hóa Mycenae. Theo truyền thuyết, vua Minos là người sáng lập nước Minos.

Địa lý

Đảo Crete
Trung tâm của nền văn minh Minoan, đảo Crete là một hòn đảo với núi đá tự nhiên, cùng những vị trí thuận lợi cho việc xây dựng bến cảng. Hòn đảo gần đường đứt gãy giữa các mảng lục địa, nên hòn đảo xảy ra động đất, cùng với quá trình kiến tạo địa chất, dâng lên của nước biển
Homer ghi lại, thời kỳ đỉnh cao của Minoan, Crete đã có tới 90 thành phố chia thành 8 đơn vị chính trị, bao gồm các cung điện, hải cảng được xây dựng từ Knossos ở phía Bắc tới Phaistos ở phía Nam, từ Kato Zakros và Malia ở phía Đông tới Chania ở phía Tây. Một số khu vực khác đã tìm thấy những cung điện nhỏ hơn.

Các địa điểm khảo cổ nổi tiếng về nền văn minh Minoan trên đảo bao gồm:
 Cung điện
 Knossos, là cung điện lớn nhất của Minoan, được khai quật bởi Evans vào ngày 16 tháng 3 năm 1900.
 Phaistos, là cung điện lớn thứ hai được xây dựng trên đảo,ngay sau khi phát hiện ra Knossos
 Malia, được khai quật bởi những nhà khảo cổ Pháp.
 Kato Zakros, còn gọi là Zakro một cung điện được khai quật bởi các nhà khảo cổ học Hy Lạp ở phía đông của hòn đảo.
 Galatas
 Agia Triada - gần trung tâm hành chính Phaistos
 Gournia
 Pyrgos - Phía nam của hòn đảo
 Vasiliki
 Fournu Korfi
 Pseira, (một thị trấn đảo)
 Núi Juktas
 Arkalochori
 Karfi
 Akrotiri
 Zominthos - một thành phố ở chân núi phía bắc của núi Ida

Khu vực khác
Người Minoan là những thương nhân vượt ra ngoài Crete tới tận Ai Cập cổ đại, Síp (mỏ đồng lớn nhất của Minoan), vùng bờ biển Levant Canaan, Anatolia. Minoan có ảnh hưởng tới rất nhiều các khu vực và nền văn minh khác, nhất là những người Canaan bằng kỹ thuật làm gốm, hợp kim đồng cùng vai trò trong ngành hàng hải. Một số khu định cư của người Minoan nằm ngoài Crete bao gồm quần đảo Cyclades, đảo Karpathos, Saros và Kasos hay Ialysos trên đảo Rhodes.

Niên đại và lịch sử

Niên đại
Theo phân chia về hệ thống thời gian của nhà khảo cổ học Evans dựa trên phong cách làm đồ gốm của người Minoan đã phân chia thời kỳ Minoan thành ba thời kỳ chính: Minoan sớm (EM), Minoan giữa (MM), và Minoan muộn (LM). Những thời kỳ này lại được chia nhỏ hơn nữa, ví dụ như Minoan sớm I, II, III (EMI, EMII, EMIII). Một hệ thống thời gian khác được đề xuất bời nhà khảo cổ học người Hy Lạp là Nicolas Platon, được dựa trên sự phát triển của các cung điện tại Knossos, Phaistos, Malia, và Kato Zakros, chia niên đại Minoan vào Prepalatial, thời gian Protopalatial, Neopalatial, và Post-nguy nga. Mối quan hệ giữa các hệ thống này được đưa ra trong bảng kèm theo, với ngày lịch gần đúng được rút ra từ Warren và Hankey (1989).
Sự kiện núi lửa Thera phun trào vào giai đoạn LM IA. Thời gian chính xác của đợt phun trào núi lửa vẫn còn gây nhiều tranh cãi nhưng những nghiên cứu về chỉ ra trong khoảng thời gian cuối thế kỷ 17 TCN, tuy nhiên, các nhà khảo cổ học cho rằng nó xảy ra vào khoảng 1525-1500 TCN. Đây được coi là sự kiện thảm họa tự nhiên, dẫn đến sự sụp đổ nhanh chóng của nền văn minh Minoan.

Lịch sử

Tham khảo
Benton, Janetta Rebold and DiYanni, Robert. Arts and Culture: An Introduction to the Humanities. Volume 1. Prentice Hall. New Jersey, 1998.
Bourbon, F. Lost Civilizations. Barnes and Noble, Inc. New York, 1998.
Branigan, Keith, 1970. The Foundations of Palatial Crete.
Branigan, Keith, 1999. "The Nature of Warfare in the Southern Aegean During the Third Millennium B.C.," các trang 87–94 In Laffineur, Robert, ed., Polemos: Le Contexte Guerrier en Égée à L'Âge du Bronze. Actes de la 7e Rencontre égéenne internationale Université de Liège, 1998. Université de Liège, Histoire de l'art d'archéologie de la Grece antique.
Burkert, Walter, 1985. Greek Religion. J. Raffan, trans. Cambridge: Harvard University Press. ISBN 0-674-36281-0
Cadogan, Gerald, 1992, " Ancient and Modern Crete," in Myers et al., 1992, Aerial Atlas of Ancient Crete.

Callender, Gae (1999) The Minoans and the Mycenaeans: Aegean Society in the Bronze Age Oxford university press, Victoria 3205, Australia
Dickinson, Oliver (1994; 2005 re-print) The Aegean Bronze Age, Cambridge World Archaeology, Cambridge University Press.
Driessen, Jan, 1999."The Archaeology of Aegean Warfare," các trang 11–20 in Laffineur, Robert, ed., Polemos: Le Contexte Guerrier en Égée à L'Âge du Bronze. Actes de la 7e Rencontre égéenne internationale Université de Liège, 1998. Université de Liège, Histoire de l'art d'archéologie de la Grece antique.
Sir Arthur Evans, 1921-35. The Palace of Minos: A Comparative Account of the Successive Stages of the Early Cretan Civilization as Illustrated by the Discoveries at Knossos, 4 vols. in 6 (reissued 1964).
Floyd, Cheryl, 1999. "Observations on a Minoan Dagger from Chrysokamino," các trang 433–442 In Laffineur, Robert, ed., Polemos: Le Contexte Guerrier en Égée à L'Âge du Bronze. Actes de la 7e Rencontre égéenne internationale Université de Liège, 1998. Université de Liège, Histoire de l'art d'archéologie de la Grece antique.
Gates, Charles, 1999. "Why Are There No Scenes of Warfare in Minoan Art?" pp 277–284 In Laffineur, Robert, ed., Polemos: Le Contexte Guerrier en Égée à L'Âge du Bronze. Actes de la 7e Rencontre égéenne internationale Université de Liège, 1998. Université de Liège, Histoire de l'art d'archéologie de la Grece antique.
Gere, Cathy. Knossos and the Prophets of Modernism, University of Chicago Press 2009.
Hägg, R. and N. Marinatos, eds. The Minoan Thalassocracy: Myth and Reality (Stockholm) 1994. A summary of revived points-of-view of a Minoan thalassocracy, especially in LMI..
Haralampos V. Harissis, Anastasios V. Harissis. Apiculture in the Prehistoric Aegean.Minoan and Mycenaean Symbols Revisited British Archaeological Reports S1958, 2009 ISBN 978-1-4073-0454-0.

Goodison, Lucy, and Christine Morris, 1998, "Beyond the Great Mother: The Sacred World of the Minoans," in Goodison, Lucy, and Christine Morris, eds., Ancient Goddesses: The Myths and the Evidence, London: British Museum Press, các trang 113–132.
Hawkes, Jacquetta, 1968. Dawn of the Gods. New York: Random House. ISBN 0-7011-1332-4
Higgins, Reynold, 1981. Minoan and Mycenaean Art, (revised edition).
Hogan, C. Michael, 2007. Knossos fieldnotes, Modern Antiquarian
Hood, Sinclair, 1971, The Minoans: Crete in the Bronze Age. London.
Hood, Sinclair, 1971. The Minoans: The Story of Bronze Age Crete
Hughes, Dennis, 1991. Human Sacrifice in Ancient Greece. Routledge: London.
Hutchinson, Richard W., 1962. Prehistoric Crete (reprinted 1968)
Kristiansen, Kristiansen & Larsson, Thomas B. (2005) The Rise of Bronze Age Society: Travels, Transmissions and Transformations Cambridge University Press
Krzszkowska, Olga, 1999. "So Where's the Loot? The Spoils of War and the Archaeological Record," các trang 489–498 In Laffineur, Robert, ed., Polemos: Le Contexte Guerrier en Égée à L'Âge du Bronze. Actes de la 7e Rencontre égéenne internationale Université de Liège, 1998. Université de Liège, Histoire de l'art d'archéologie de la Grece antique.
Lapatin, Kenneth, 2002. Mysteries of the Snake Goddess: Art, Desire, and the Forging of History. Boston: Houghton Mifflin. ISBN 0-306-81328-9
Manning, S.W., 1995. "An approximate Minoan Bronze Age chronology" in A.B. Knapp, ed., The absolute chronology of the Aegean Early Bronze Age: Archaeology, radiocarbon and history (Appendix 8), in series Monographs in Mediterranean Archaeology, Vol. 1 (Sheffield: Sheffield Academic Press) A standard current Minoan chronology.
Marinatos, Nanno, 1993. Minoan Religion: Ritual, Image, and Symbol. Columbia, SC: University of South Carolina Press.
Marinatos, Spyridon, 1960. Crete and Mycenae (originally published in Greek, 1959), photographs by Max Hirmer.
Marinatos, Spyridon, 1972. "Life and Art in Prehistoric Thera," in Proceedings of the British Academy, vol 57.
Mellersh, H.E.L., 1967. Minoan Crete. New York, G.P. Putnam's Sons.
Nixon, L., 1983. "Changing Views of Minoan Society," in L. Nixon, ed. Minoan society: Proceedings of the Cambridge Colloquium, 1981.
Pendlebury, J.D.S., 2003. Handbook to the Palace of Minos at Knossos with Its Dependencies, republication of earlier work with contributor Arthur Evans, Kessinger Publishing, 112 pages ISBN 0-7661-3916-6
Quigley, Carroll, 1961. The Evolution of Civilizations: An Introduction to Historical Analysis, Indianapolis: Liberty Press.
 Papadopoulos, John K., "Inventing the Minoans: Archaeology, Modernity and the Quest for European Identity", Journal of Mediterranean Archaeology 18:1:87-149 (June 2005)
 Pichler, H & Friedrich, W, L (1980) Mechanism of the Minoan Eruption of Santorini, in Thera and the Aegean World, vol.2, ed. C. Doumas, London
Preziosi, Donald & Hitchcock, Louise A. (1999) Aegean Art and Architecture, Oxford History of Art series, Oxford University Press.
Rehak, Paul, 1999. "The Mycenaean 'Warrior Goddess' Revisited," các trang 227–240, in Laffineur, Robert, ed. Polemos: Le Contexte Guerrier en Égée à L'Âge du Bronze. Actes de la 7e Rencontre égéenne internationale Université de Liège, 1998. Université de Liège, Histoire de l'art d'archéologie de la Grece antique.Schoep, Ilse, 2004. "Assessing the role of architecture in conspicuous consumption in the Middle Minoan I-II Periods." Oxford Journal of Archaeology vol 23/3, các trang 243–269.

Soles, Jeffrey S., 1992, The Prepalatial Cemeteries at Mochlos and Gournia and the House Tombs of Bronze Age Crete: And the House Tombs of Bronze Age Crete, Published by ASCSA, 1992.
Warren P., Hankey V., 1989. Aegean Bronze Age Chronology (Bristol).
Watrous, L. Vance., 1991 The Origin and Iconography of the Late Minoan Painted Larnax in Hesperia, Vol. 60, No. 3 (Jul - Sep., 1991), các trang 285–307
Willetts, R. F., 1976 (1995 edition). The Civilization of Ancient Crete. New York: Barnes & Noble Books. ISBN 1-84212-746-2
Yule, Paul. Early Cretan Seals: A Study of Chronology. Marburger Studien zur Vor- und Frühgeschichte 4, Mainz 1980 ISBN 3-8053-0490-0''

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người Tiền Ấn-Âu
Crete thời tiền sử
Lịch sử Crete


title: La Liga 1970–71

text:
La Liga 1970-71 là mùa giải thứ 40 của La Liga kể từ khi nó được thành lập, bắt đầu từ ngày 12 tháng 9 năm 1970 và kết thúc vào ngày 18 tháng 4 năm 1971. Giải đấu bao gồm các câu lạc bộ sau:

Bảng xếp hạng

1 Mặc dù đội Á quân CF Barcelona có hiệu số bàn thắng tốt hơn (+28 so với +22), Valencia vẫn có thành tích đối đầu với Barcelona tốt hơn ở mùa giải này, hòa 1–1 trên sân Mestalla và sau đó thắng 2–0 tại Camp Nou.

Thăng hạng và xuống hạng
 Thăng hạng: Betis, Burgos CF, Deportivo de La Coruña, Córdoba CF
 Xuống hạng: Elche CF, Zaragoza

Phân loại Cúp châu Âu
Những câu lạc bộ sau đã giành quyền tham dự các giải đấu ở châu Âu trong mùa giải 1971-72:

 Cúp châu Âu: Valencia CF (Lần đầu)
 Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Âu: CF Barcelona
 UEFA Cup: Atlético Madrid, Real Madrid, Atlético Bilbao, Celta de Vigo (Giải đấu này thay thế cho Inter-Cities Fairs Cup)

Bảng kết quả
 Lưu ý: Đội chủ nhà được liệt kê ở cột dọc bên trái còn đội khách ở hàng trên cùng.

Cúp Pichichi

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức của La Liga
 Bảng xếp hạng Tây Ban Nha 1970-71

Mùa giải La Liga


title: Anisopappus pseudopinnatifidus

text:
Anisopappus pseudopinnatifidus là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Namibia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Craven, P. 2004. Anisopappus pseudopinnatifidus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Anisopappus
Thực vật Namibia


title: Isotes tuberculata

text:
Isotes tuberculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Faraján

text:
Faraján là một đô thị trong tỉnh Málaga, cộng đồng tự trị Andalusia Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Málaga.

Tham khảo

Đô thị ở Málaga


title: Leioproctus fucosus

text:
Leioproctus fucosus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1989


title: Yangon

text:
{{Thông tin khu dân cư
|native_name =
|official_name = Yangon
|other_name = Ngưỡng Quang
|pushpin_label_position = left
|pushpin_map = Burma#Southeast Asia#Asia
|pushpin_map_caption = Vị trí của Yangon ở Myanmar
|settlement_type = Thành phố
|image_skyline = Collage of Yangon.jpg
|imagesize = 250px
|image_blank_emblem = Flag of Yangon Division.svg
|image_caption = Theo chiều kim đồng hồ từ trên xuống: Chùa Shwedagon, hàng ngang gồm central Yangon, colonial-era buildings along Strand Road, the Karaweik at Kandawgyi Lake, Sule Pagoda, Yangon High Court
|image_map =
|map_caption =
|map_caption1 = |subdivision_type = Quốc gia
|subdivision_name = Myanmar
|subdivision_type1 = Vùng
|subdivision_name1 = Vùng Yangon
|unit_pref = Imperial
|area_code = 1, 80, 99
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 598,75
|population =
|population_as_of = 2022
|population_blank1 = người Miến Điện, Chin, Rakhine, Môn, Kayin, người Myanma gốc Hoa, người Myanma gốc Ấn, người Anh-Miến
|population_blank1_title = Dân tộc
|population_blank2 = Phật giáo, Ki-tô giáo, Ấn Độ giáo, Hồi giáo
|population_blank2_title = Tôn giáo
|population_density_km2 = Auto
|population_footnotes =
|population_total = 5514000
|coordinates_display = d
|coordinates_region = MM
|established_date = k 1028–1043
|established_title = Định cư
|latNS = N
|latd = 16
|latm = 48
|lats =
|leader_name =
|leader_title =
|longEW = E
|longd = 96
|longm = 09
|longs =
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = MST
|utc_offset = +6:30
|website = www.yangoncity.com.mm
}}Yangon, còn gọi là Rangoon, (, MLCTS rankun mrui; ; tên tiếng Việt cũ: Ngưỡng Quang hoặc Ngưỡng-quảng) là cố đô và là thành phố lớn nhất Myanmar với dân số 5.514.000 (2022). Thành phố nằm ở ngã ba sông Yangon và sông Bago, cách Vịnh Martaban 30 km. Tọa độ của Yangon là 16°48' vĩ bắc, 96°09' độ kinh đông (16.8, 96.15), theo múi giờ UTC/GMT +6:30 h.

Tháng 11 năm 2005, Hội đồng hành chính quân sự Myanmar đã quyết định dời đô từ Yangon về Naypyidaw thuộc tỉnh Mandalay. Naypyidaw chính thức trở thành thủ đô mới của Myanmar từ ngày 26 tháng 3 năm 2006.

So với các thành phố lớn ở Đông Nam Á, Yangon tương đối kém phát triển. Việc bùng nổ xây dựng phần lớn là do đầu tư nước ngoài từ Trung Quốc và Singapore. Nhiều cao ốc thương mại và nhà ở đã được xây dựng ở trung tâm thành phố. Yangon có nhiều tòa nhà thời thuộc địa nhất Đông Á hiện nay. Các văn phòng chính phủ ở trong các tòa nhà được xây thời thuộc địa (ví dụ: Tòa án Tối cao Myanmar, Tòa thị chính, chợ Bogyoke và Bệnh viện đa khoa) đang được đưa vào kế hoạch gia cố nâng cấp. New Towns (မ္ရုိ့သစ္) và các khu ngoại ô khác như thị trấn Thaketa vẫn tiếp tục nghèo khổ.

Yangon là kết hợp của hai từ: Yan (những kẻ thù) và koun (chạy thoát). Yangon là một thành viên của Hệ thống các thành phố lớn châu Á 21.

 Lịch sử

 Hành chính

 Các đơn vị hành chính
Thành phố Yangon được chia làm 32 thị trấn. Thị trấn vệ tinh không được tính vào các đơn vị hành chính loại này.Quận phía Tây (Trung tâm)
 Thị trấn Ahlone
 Thị trấn Bahan
 Thị trấn Dagon
 Thị trấn Kyauktada
 Thị trấn Kyeemyintdine
 Thị trấn Lanmadaw
 Thị trấn Latha
 Thị trấn Pabedan
 Thị trấn Sanchaung
 Thị trấn SeikkanQuận phía Đông Thị trấn Dagon Seikkan
 Thị trấn Đông Dagon
 Thị trấn Bắc Dagon
 Thị trấn Bắc Okkalapa
 Thị trấn Nam Dagon
 Thị trấn Nam Okkalapa
 Thị trấn Thingangyun
 Thị trấn BotahtaungQuận phía Bắc Thị trấn Hlaing
 Thị trấn Hlaingthaya
 Thị trấn Insein
 Thị trấn Kamayut
 Thị trấn Mayangone
 Thị trấn Mingaladone
 Thị trấn Pazundaung
 Thị trấn ShwepyithaQuận phía Nam' Thị trấn Dala
 Thị trấn Dawbon
 Thị trấn Mingalataungnyunt
 Thị trấn Thaketa
 Thị trấn Tamwe
 Thị trấn Yankin
 Thị trấn Seikkyi Kanaungto

 Khí hậu
Yangon có khí hậu nhiệt đới gió mùa. Theo hệ thống phân loại khí hậu Köppen.

 Nhân khẩu

Yangon là thành phố đông dân nhất cho đến nay ở Myanmar. Theo điều tra dân số năm 2014, thành phố có dân số 5,16 triệu. Dân số của thành phố tăng mạnh sau năm 1948 khi nhiều người (chủ yếu là người Miến Điện bản địa) từ các vùng khác của đất nước chuyển đến các đô thị vệ tinh mới được xây dựng là Bắc Okkalapa, Nam Okkalapa và Thaketa trong những năm 1950 và Đông Dagon, Bắc Dagon và Nam Dagon vào những năm 1990. Những người nhập cư đã thành lập các hiệp hội khu vực của họ (chẳng hạn như Hiệp hội Mandalay, Hiệp hội Mawlamyaing, v.v.) ở Yangon cho các mục đích kết nối. Quyết định của chính phủ chuyển thủ đô hành chính của quốc gia đến Naypyidaw đã khiến một số lượng lớn công chức rời khỏi Yangon.

Yangon là thành phố đa sắc tộc nhất trong cả nước. Trong khi Người Ấn Độ chiếm đa số nhỏ trước Thế chiến thứ hai, ngày nay, phần lớn dân số là người gốc Người Bamar (Miến Điện) bản địa. Các cộng đồng lớn gồm người Ấn Độ hay Miến Điện gốc Nam Á và Người Hoa tồn tại, đặc biệt là ở các khu phố truyền thống ở trung tâm thành phố. Một số lượng lớn Rakhine và Karen cũng sống trong thành phố.

Tiếng Miến Điện là ngôn ngữ chính của thành phố. Tiếng Anh cho đến nay vẫn là ngôn ngữ thứ hai ưa thích của tầng lớp giáo dục. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, triển vọng về các cơ hội việc làm ở nước ngoài đã lôi kéo một số người theo học các ngôn ngữ khác: Tiếng Quan Thoại phổ biến nhất, tiếp theo là tiếng Nhật và tiếng Pháp.

 Tôn giáo

Các tôn giáo chính được thực hành ở Yangon là Phật giáo, Cơ đốc giáo, Ấn Độ giáo và Hồi giáo. Chùa Shwedagon là một địa danh tôn giáo nổi tiếng trong thành phố.

 Truyền thông

Yangon là trung tâm của đất nước cho các ngành công nghiệp điện ảnh, âm nhạc, quảng cáo, báo chí và xuất bản sách, và là trung tâm văn hóa của đất nước. Tất cả các phương tiện truyền thông đều được quản lý chặt chẽ bởi chính phủ quân sự. Phát sóng truyền hình là không giới hạn đối với khu vực tư nhân. Tất cả nội dung truyền thông trước tiên phải được phê duyệt bởi hội đồng kiểm duyệt truyền thông của chính phủ, Bộ phận Giám sát Báo chí và Đăng ký.

Hầu hết các kênh truyền hình trong nước được phát sóng từ Yangon. MRTV và Myawaddy TV là hai kênh chính, cung cấp các chương trình giải trí và tin tức bằng tiếng Miến Điện. Các kênh quan tâm đặc biệt khác là MWD-1 và MWD-2, MITV, kênh tiếng Anh nhắm mục tiêu đến khán giả nước ngoài qua vệ tinh và qua internet, MRTV-4 và Kênh 7 (Yangon) tập trung vào các chương trình và phim giáo dục không chính quy, và Movie 5, một kênh truyền hình trả tiền chuyên phát sóng các bộ phim nước ngoài.

Yangon có ba đài phát thanh. Đài phát thanh Myanmar là dịch vụ phát thanh quốc gia và các chương trình phát thanh chủ yếu bằng tiếng Miến Điện và tiếng Anh trong những thời gian cụ thể. Các đài phát thanh theo định hướng văn hóa đại chúng Yangon City FM và Mandalay City FM chuyên về nhạc pop tiếng Miến Điện và tiếng Anh, các chương trình giải trí, phỏng vấn người nổi tiếng trực tiếp, v.v. Các kênh radio mới như Shwe FM và Pyinsawaddy FM cũng có thể được điều chỉnh với khu vực thành phố.

 Văn hóa
Ngôn ngữ chính thức là tiếng Myanmar. Tiếng Anh cũng được những người lớn tuổi hoặc có học sử dụng rộng rãi ở nội ô. Yangon có trường đại học lâu đời nhất Myanma (thành lập năm 1920). Hai trong bốn học viên y khoa đặt ở thành phố này.

 Các địa điểm văn hóa
 Chùa Shwedagon
 Chùa Sule
 Nhà thờ lớn Saint Mary
 Đại học Yangon
 Bia tưởng niệm chiến tranh của quân đồng minh
 Alan Pya Paya (trước kia là Chùa Signal)
 Chaukhtatgyi Paya
 Kyaukdawgyi Paya
 Kandawgyi Lake (formerly Great Lakes)
 Inya Lake (formerly Victoria Lakes)
 Mahabandoola Park (formerly Fitche Square)
 Yangon Zoological Gardens
 Chợ Bogyoke Market (Chợ Scott)
 National Race Village
 Chùa Botahtaung

 Kinh tế
Yangon là trung tâm kinh tế của Myanmar. Phần lớn xuất nhập khẩu đến từ Yangon. Năm 2004, chính phủ đã cho phép Công ty phát triển khu chế xuất Shanghai Jingqiao (Thượng Hải Kim Kiều) triển khai kế hoạch lập Đặc khu kinh tế lớn nhất Myanmar ở Thanlying Township gần cảng Thilawa. Quy hoạch đã được hoàn thành năm 2006 nhưng vẫn chưa được phê duyệt.

 Giao thông
Sân bay quốc tế Yangon cách trung tâm thành phố 19 km. Xe bus luôn chật cứng khách. Hệ thống đường sắt tỏa lên các tỉnh phía bắc Myanmar. Chính phủ thường xuyên hạn chế nhập khẩu xe hơi. Do đó, thị trường chợ đen cung cấp xe mới và xe đã qua sử dụng từ Thái Lan và Trung Quốc. Xăng dầu cũng được phân phối theo tiêu chuẩn và cũng có chợ đen cấp xăng dầu. Việc đi xe máy trong thành phố là bất hợp pháp.

 Hình ảnh

 Tham khảo
 The Popular Encyclopedia or Conversation Lexicon''. Blackie & Son, 1890.

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Satellite picture by Google Maps
 Yangon City Hall website
 YCDC website

Cố đô
Khu dân cư ở vùng Yangon
Cảng Myanmar
Thành phố cảng Ấn Độ Dương


title: Stenocrepidius estebanus

text:
Stenocrepidius estebanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Stenocrepidius


title: Washington Mutual

text:
Washington Mutual (tiếng Anh của "Ngân hàng Tương hỗ Washington", viết tắt WaMu; ) đã từng là hiệp hội tiết kiệm và cho vay (savings and loan association) lớn nhất ở Hoa Kỳ. Bất chấp tên của nó, ngân hàng này bỏ hình dạng công ty tương hỗ (mutual company) năm 1983 khi nó ra Sở giao dịch chứng khoán New York.

Ngày 25 tháng 9 năm 2008, đúng 119 năm sau ngày thành lập của WaMu, Văn phòng Giám sát Tiết kiệm (OTS) Hoa Kỳ tuyên bố tịch thu ngân hàng này và sẽ bán phần nhiều tài sản hoạt động của nó cho JPMorgan Chase với giá 1,9 tỷ Mỹ kim. Ba tháng trước khi sụp đổ, WaMu có 2.300 chi nhánh và giữ 182 tỷ Mỹ kim của người khách. Đây là việc phá sản ngân hàng lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, quá việc phá sản của Continental Illinois năm 1984 nhiều.

Chú thích

Liên kết ngoài

Washington Mutual (tiếng Anh, Tây Ban Nha )

Ngân hàng Mỹ
JPMorgan Chase
Công ty tài trợ địa ốc
Công ty của TPG Capital


title: Astugue

text:
Astugue  là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 650 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Polycentropus francavillensis

text:
Polycentropus francavillensis là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Polycentropus


title: Hydrovatus uniformis

text:
Hydrovatus uniformis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1869.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Tipula corsosignata

text:
Tipula corsosignata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Uda, Nara

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Nara, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Thành phố tỉnh Nara


title: Chiến dịch đổ bộ đường không Rzhishchev–Bukrin

text:
Chiến dịch đổ bộ đường không Rzhishchev-Bukrin là một hoạt động quân sự nằm trong khuôn khổ Trận sông Dniepr. Ban đầu, chiến dịch này được coi là hoạt động tiền đề cho Trận Kiev (1943). Thực hiện kế hoạch vượt sông Dniepr để chiếm lại Kiev, trong quá trình tấn công của quân đội Liên Xô, Lữ đoàn mô tô trinh sát của Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 3, một sư đoàn của Quân đoàn bộ binh 51 (Tập đoàn quân 40) và một sư đoàn của Quân đoàn bộ binh 46 (Tập đoàn quân 27) đã qua sông và chiếm giữ các làng Bolsoy Bukrin (Velykyi Burkin), Shuchinka (Balyko Shchuchynka), Rzhishev và Studenets và hình thành cụm cứ điểm đầu cầu Bukrin. Khu vực này chỉ cách Kiev gần 50 km về phía Nam, khá thuận tiện về giao thông nếu như tiếp tục mở rộng đầu cầu, làm chủ tuyến đường bộ và đường sắt từ Marinovka (Myronovka) đi Kiev. Ngày 19 tháng 9, Bộ Tổng tư lệnh quân đội Liên Xô thông qua phương án chọn đầu cầu Bukrin làm nơi tập kết các lực lượng chính để tấn công Kiev từ phía Nam, phối hợp với đòn đột kích phụ từ bàn đạp Lyutezh ở phía Bắc Kiev đánh xuống. Trong kế hoạch dự định sử dụng Quân đoàn đổ bộ đường không 3 gồm 3 lữ đoàn, phối hợp với lục quân mở rộng bàn đạp Bukrin, làm địa điểm tập kết các tập đoàn quân chủ lực sau khi vượt sông Dniepr.

Tuy nhiên, tướng Hermann Hoth đã phát hiện ý đồ này và điều động các quân đoàn xe tăng 24, 48 đến khu vực đầu cầu. Chiến dịch đổ bộ đường không của quân đội Liên Xô đêm 24 tháng 9 được tổ chức kém. Phần lớn lữ đoàn đổ bộ đường không 3 và 1 tiểu đoàn của Lữ đoàn đổ bộ đường không 5 đã được ném xuống không đúng vị trí. Chỉ có 2 tiểu đoàn đổ bộ đầu tiên nhảy dù trúng đích. Một tiểu đoàn nhảy xuống sông Dniepr và phải đến sáng 25 tháng 9 mới vào được bờ. Một tiểu đoàn nhảy dù trúng đầu Sư đoàn xe tăng 11 của Quân đoàn xe tăng 48 (Đức) đang hành quân và phải chiến đấu trong vòng vây. Song, điều quan trọng nhất là yếu tố bất ngờ cho cuộc tấn công của quân đội Liên Xô không còn. Ngày 27 tháng 9, toàn bộ hai quân đoàn xe tăng Đức đã tập kết và bắt đầu công kích khu vực đầu cầu Bukrin. Đáng lẽ phải thay đổi ngay kế hoạch thì Tổng tư lệnh I. V. Stalin chỉ cho thu hồi 5 tiểu đoàn dù chưa đổ bộ về lực lượng dự bị của Đại bản doanh và ra lệnh tiếp tục duy trì căn cứ bàn đạp.

Sau một tháng chiến đấu trong tình trạng tựa lưng vào sông, các quân đoàn bộ binh và 4 tiểu đoàn dù bị tổn thất nặng. Đến ngày 25 tháng 10, Bộ Tổng tư lệnh quân đội Liên Xô mới bí mật di chuyển Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 3 khỏi khu vực Bukrin, đưa đến đầu cầu Lyutezh phía Bắc Kiev và dùng căn cứ này là bàn đạp cho các lực lượng chủ lực tấn công Kiev. Các tập đoàn quân 27 và 40 cũng chuyển quân lên phía Bắc đến khu vực Tripolye để vượt sông tại đây và tấn công Kiev từ phía Nam. Bốn tiểu đoàn dù cùng hai sư đoàn bộ binh Liên Xô vẫn tiếp tục chiến đấu tại đây và đã thu hút về phía họ hai quân đoàn xe tăng chủ lực của quân đội Đức. Ngày 28 tháng 11, các quân đoàn xe tăng Đức được lệnh chuyển hướng lên phía Bắc để tham gia cuộc tấn công nhằm chiếm lại Kiev, chiến sự ở khu vực đầu cầu Bukrin chấm dứt.

Bối cảnh
Sau một loạt các hoạt động tấn công của giai đoạn "hậu chiến dịch Kursk", đến cuối tháng 9 năm 1943, Quân đội Liên Xô đã áp sát bờ tả ngạn sông Dniepr, trừ khu vực Nam Zaporozhe đến hồ Molochnaya sát Biển Đen còn tạm thời nằm trong tay Tập đoàn quân 6 (Đức) khoảng một tháng sau. Trong quá trình tấn công, các tập đoàn quân đi trước của các phương diện quân đã chiếm được một số căn cứ đầu cầu nhỏ bên hữu ngạn sông Dniepr nhưng trước sức chống cự mạnh của quân đội Đức Quốc xã và địa hình bất lợi, họ phải rất chật vật mới giữ được các căn cứ nhỏ hẹp này. Trong số các đầu cầu bên hữu ngạn Dniepr, Bộ tư lệnh Phương diện quân Voronezh nhận thấy khu vực Rzhishchev-Bukrin có nhiều điều kiện khả quan để làm bàn đạp mở đường tấn công vào từ phía Nam và Tây Nam. Tin tưởng vào nhận định của mình, tướng N. F. Vatutin báo cáo với Bộ Tổng tư lệnh Liên Xô dự kiến kế hoạch của mình.

Địa hình khu vực đầu cầo Bukrin có hình một mảng trăng lưỡi liềm nhô về phía Đông Bắc. Bờ sông có những đoạn dốc cao đến 60 – 80 m. Điểm cao nhất trong khu vực là đồi Grigogyevka, cao 150 m. Về mùa tuyết tan, mép nước sát ngay chân dốc. Về mùa cạn, từ mép nước đến chân dốc là một bãi bùn khô rộng vài chục mét. Mặt bằng khu vực bị chia cắt bởi một số khe sâu 30 đến 40 m với nhiều bờ đá. Tuy nhiên, địa hình khu vực Rzhishchev-Bukrin chỉ có lợi về mặt sông nước. Do khúc uốn của nó từ Rzhishchev ở phía Bắc đến Bolshoy Bukrin ở phía Nam, sông Dniepr bao bọc khu vực này ở ba phía Tây Bắc, Đông Bắc và Đông Nam, có thể che chắn hai bên sườn cho các đơn vị Liên Xô đóng quân tại đây. Nhưng điểm bất lợi nhất của khu vực này là bờ sông phía Tây cao và nhiều dốc đứng, làm cho việc vượt sông bằng cầu phao trở nên phức tạp. Với nhiều khe lạch chia cắt, đây là khu vực giấu quân tốt nhưng lại cản trở việc phát triển tấn công, nhất là đối với xe tăng, cơ giới. Ban đầu, cả Bộ tư lệnh Phương diện quân Voronezh lẫn Bộ Tổng tham mưu Liên Xô đều chưa nhận thấy những điểm bất lợi này.

Binh lực và kế hoạch

Quân đội Liên Xô

Phương diện quân Voronezh chiếm lĩnh bờ tả ngạn sông Dniepr từ ngã ba sông Ros đổ vào sông Dniepr ở phía Nam, qua khu vực bờ Đông Kiev đến Lyubech ở phía Bắc. Trên mặt trận có độ dài đến 600 km có 6 tập đoàn quân binh chủng hợp thành, 1 tập đoàn quân xe tăng và 1 tập đoàn không quân hoạt động. Sát trước chiến dịch đổ bộ đường không, khu vực phía trước Rzhishchev-Bukrin đã tập trung 2 tập đoàn quân bộ binh và 1 tập đoàn quân xe tăng, bố trí từ Bắc xuống Nam như sau:
 Tập đoàn quân 40 do tướng K. S. Moskalenko chỉ huy. Đơn vị phái đi trước của tập đoàn quân này là Sư đoàn bộ binh 340 thuộc Quân đoàn bộ binh 51 đã chiếm làng Rzhishchev trên bờ hữu ngạn Dniepr ngày 23 tháng 9.
 Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 3 do tướng P. S. Rybalko chỉ huy. Đơn vị tiền tiêu của nó là Lữ đoàn mô tô trinh sát đã có mặt tại khu vực Bolshoy Bukrin từ ngày 22 tháng 9.
 Tập đoàn quân 27 do tướng S. G. Trofimenko chỉ huy. Đơn vị tiền tiêu của tập đoàn quân là Sư đoàn bộ binh 241 đã có mặt tại làng Malyi Bukrin bên hữu sông Dniepr ngày 22 tháng 9.
 Quân đoàn đổ bộ đường không 3 của thiếu tướng I. I. Zatevakhin gồm 3 lữ đoàn (1, 3, 5).
 Sư đoàn không quân vận tải 101 (Tập đoàn quân không quân 2) của thiếu tướng A. G. Kapitokhin gồm 180 máy bay vận tải Li-2 và IL-4, 10 máy bay PO-2 cũng được huy động để kéo theo 35 tàu lượn A-7 (mỗi chiếc chở được nửa tiểu đội) và G-11 (mỗi chiếc chở được một tiểu đội).
 Sư đoàn không quân tiêm kích 228 huy động 80 máy bay tiêm kích để yểm hộ và 60 máy bay ném bom để dọn bãi.
 Sư đoàn pháo binh 7 trực thuộc Bộ Tư lệnh pháo binh Liên Xô được điều đến bờ Đông sông Dniepr trước khu vực Rzhishchev-Bukrin để yểm hộ cho căn cứ đầu cầu.

Các sân bay quân sự ở gần mặt trận chưa được phục hồi và mở rộng chỉ đủ để tiếp nhận không quá một trung đoàn không quân tiêm kích và cường kích ở mỗi sân bay. Các sân bay lớn có thể tiếp nhận và phục vụ khối lượng lớn máy bay vận tải và quân dù vẫn còn ở khá xa tuyến mặt trận. Tất cả các sân bay lớn tại Lebedyn, Smorodino, Bogodukhov và Sumy đều được huy động cho chiến dịch. Binh chủng thông tin đã tung vào chiến dịch hàng trăm máy điện thoại, điện báo các loại vài chục máy liên lạc vô tuyến điện mới sản xuất để trang bị cho các đại đội đổ bộ. Kế hoạch ban đầu dự định đưa toàn Quân đoàn đổ bộ đường không 3 nhảy dù xuống tuyến sông từ Rzhishchev qua Bukrin, Migirich (???), Studenets, Moshny đến Cherkassy có chiều dài 110 km, rộng 25 km; đồng loạt chiếm giữ các đầu cầu để đón các đơn vị bộ binh và cơ giới bên tả ngạn vượt sang. Song Tập đoàn quân không quân 2 không đủ máy bay vận tải để chuyên chở cùng lúc trên 10.000 quân dù. Người ta đã quyết định chia làm hai đợt đổ bộ. Đợt đầu gần 5.000 người cùng 24 khẩu pháo nhẹ 45 mm, 180 súng cối và 373 súng chống tăng. Đợt sau gồm toàn bộ quân số còn lại và các vũ khí tăng cường. Tuy nhiên, đối với khả năng của một lữ đoàn rưỡi quân dù (vốn chỉ có không quá 3.000 người/lữ đoàn) thì chính diện 110 km là một phạm vi quá rộng, không thể đánh chiếm một cách dễ dàng.

Quân đội Đức Quốc xã
 Quân đoàn xe tăng 24 của tướng Walther Nehring, các đơn vị có trong biên chế đầu tháng 10 năm 1943 tham gia chiến dịch gồm:
 Xe tăng: Các sư đoàn 7 và 19;
 Cơ giới: Sư đoàn 20;
 Bộ binh: Các sư đoàn 72 và 112.
 Quân đoàn xe tăng 48 của tướng Heinrich Eberbach, các đơn vị có trong biên chế đầu tháng 10 năm 1943 tham gia chiến dịch gồm:
 Xe tăng: Sư đoàn 3;
 Cơ giới: Lữ đoàn 10;
 Bộ binh: Các sư đoàn 57 và 255.

Ban đầu, Tập đoàn quân xe tăng 4 chia quân phòng thủ ba khu vực chính là thành phố Kiev, khu vực Cherkassy ở phía Nam và Chernobyl ở phía Bắc, nơi Tập đoàn quân 13 (Phương diện quân Trung tâm) đã chiếm được khu vực bàn đạp Kotlyban (???) - Novoshepelych (???) - Chernobyl, trong đó có cây cầu đường sắt nối Chernigov với Ovruch. Trong quá trình chiến dịch, tướng Hermann Hoth phát hiện được lỗ hổng nguy hiểm tại Bukrin và đã có những biện pháp khẩn cấp: kéo Quân đoàn xe tăng 48 từ Tây Bắc Cherkassy về khu vực Kanev - Mironovka phối hợp với Quân đoàn xe tăng 24 từ Kiev kéo xuống phản đột kích vào Bukrin. Để giữ Kiev, Quân đoàn xe tăng 8 được điều về khu vực Mikulichi, phía trước bàn đạp Lyutezh chỉ còn lại Quân đoàn bộ binh 13. Tại khu vực Rzhishchev-Bukrin, quân đội Đức Quốc xã có ưu thế áp đảo 4,5:1 về người; 3,5:1 về pháo, súng cối và chiếm ưu thế tuyệt đối về xe tăng. Mặc dù Tập đoàn quân xe tăng 4 (Đức) đã có những hoạt động chuyển quân về khu vực Bukrin - Kanev từ ngày 21 tháng 9 nhưng quân báo mặt trận của Phương diện quân Voronezh đã không phát hiện được điều này.

Diễn biến chiến dịch

Quân đổ bộ đường không chuẩn bị
Từ ngày 20 đến ngày 23 tháng 9, Quân đoàn đổ bộ đường không 3 được điều từ lực lượng dự bị của Bộ Tổng tư lệnh quân đội Liên Xô đến các sân bay lớn của Tập đoàn quân không quân 2 (Phương diện quân Voronezh) tại Lebedin, Smorodino, Bogodukhov và Sumy. Các lữ đoàn 1, 3, 5 đều nhận được phần kế hoạch tác chiến của họ với các vị trí đổ bộ được phân công chi tiết:
 Lữ đoàn 3 do đại tá Vladislav Goncharov chỉ huy đổ quân xuống khu vực Potaptsy phía Nam Rzhishchev, đánh chiếm các làng Lipovyi Rog, Makedoni và Kozarovka, trụ lại tại đó chờ các lực lượng của Tập đoàn quân 40 từ Rzhishchev đánh xuống và Lữ đoàn mô tô trinh sát của Tập đoàn quân xe tăng 3 từ Bukrin kéo sang để mở rộng đầu cầu ở khu vực Bukrin.
 Lữ đoàn 5 do trung tá Pavel Sidorchuk chỉ huy đổ quân xuống phía tây bắc Trostyanets - Kovali, đánh chiếm các làng Gorkovshina (???), Stepantsi, Kostyanets (???) và trụ lại để chặn kích, ngăn cản sự tiếp cận của đối phương đến căn cứ đầu cầu từ phía nam và tây nam.
 Lữ đoàn 1 chưa tập hợp xong binh lực và chưa được trang bị đủ phương tiện, dự kiến sẽ đổ bộ vào đêm 25 hoặc 26 tháng 9.

Thời gian chiến đấu tối đa phía sau lưng quân Đức được dự kiến từ 2 đến 3 ngày, các đại đội dù đều được cấp đủ cơ số đạn và lương thực đủ dùng trong khoảng thời gian trên. Từ ngày thứ tư trở đi, Tập đoàn quân 40 và Tập đoàn quân xe tăng 3 sẽ chịu trách nhiệm đảm bảo hậu cần cho quân đổ bộ.

Mặc dù kế hoạch chiến dịch được giữ bí mật tối đa nhưng việc tập trung một lực lượng lớn máy bay và quân đổ bộ tại các sân bay vẫn không qua khỏi mắt trinh sát đường không của quân đội Đức Quốc xã. Tuy không biết chắc chắn kế hoạch của phía Liên Xô nhưng Bộ tham mưu Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) đều thống nhất nhận định: "đối phương sắp làm một cái gì đó". Để đề phòng Kiev bị tấn công bất ngờ, ngày 23 tháng 9, tướng Hermann Hoth ra lệnh rút Quân đoàn xe tăng 48 khỏi khu vực phía trước Cherkassy và kéo nó lên phía Bắc, về gần Kiev hơn.

Cuộc đổ bộ đường không
22 giờ tối 23 tháng 9, các lữ đoàn dù 3 và 5 đã tập trung trong các đường hào quanh các đường băng chính, 140 máy bay Li-2 và IL-4, hơn 20 máy bay B-25 và 35 tàu lượn đã sẵn sàng trên đường băng. 23 giờ, các máy bay và tàu lượn đã xếp quân xong, mỗi chiếc Li-2 chở được 22 người, IL-4 và B-25C chở được 24 người. 23 giờ 30, các tốp máy bay lần lượt cất cánh, mang theo 4.595 quân dù, 24 pháo nhẹ 45 mm, 180 súng cối 61 và 82 mm, 378 súng chống tăng AT, hơn 450 trung liên và đại liên. 15 phút sau khi các máy bay cất cánh, các chỉ huy đại đội, tiểu đoàn mới giao nhiệm vụ cho từng trung đội và tiểu đội ngay trên máy bay với những mệnh lệnh hết sức vắn tắt. Sau hơn một giờ bay, các tốp Li-2 đầu tiên đã đến không phận Bukrin và bắt đầu đổ quân.

Tốp máy bay đầu tiên đã rải các tiểu đoàn 3, 5 và 10 của Lữ đoàn 5 xuống đúng vị trí phía Nam Rzhishchev. Ba tiểu đoàn này đã không gặp quân Đức khi đổ bộ và ngay sau khi thu dù, đã tiềm nhập và sử dụng vũ khí lạnh để đánh chiếm các làng theo đúng kế hoạch. Tuy nhiên, đến khi tốp máy bay thứ hai bắt đầu vào không phận thì do sai lầm của ba phi công lái chiếc Li-2 dẫn đầu tốp bay, trung đội đầu tiên đã nhảy dù sớm hơn dự kiến. Các tốp bay sau thấy tốp bay đầu đổ quân cũng đã làm theo. Kết quả là cả một tiểu đoàn đã nhảy xuống sông Dniepr. Thảm họa vẫn chưa kết thúc khi tốp 5 chiếc B-25 kéo theo tàu lượn G-11 đã thả 4 trong số 10 chiếc xuống mặt sông Dniepr. Tất cả 48 người đi trên bốn chiếc G-11 này đều chết đuối. Khoảng gần một đại đội nhảy dù xuống sông Dniepr đã không bơi được vào bờ. Hai đại đội còn lại vào được bờ nhưng phải dừng lại qua đêm trong trận địa của sư đoàn bộ binh 340. Lúc 2 giờ sáng, các phi công bay ở tốp cuối đợt đổ bộ thứ hai trong đêm cũng mắc sai lầm tương tự như ở đầu đợt thứ hai nhưng theo hướng ngược lại. Thay vì thả quân xuống sông như tốp bay trước, tốp này đã bay quá sâu về phía Nam Bukrin và đổ một tiểu đoàn xuống đầu một đoàn xe cơ giới Đức đang hành quân đêm từ phía Nam lên. Nhiều lính dù Liên Xô đã không thể sống đến khi tiếp đất. Pháo cao xạ Đức với sự giúp sức của các đèn pha bắt đầu săn tìm các máy bay vận tải của Liên Xô. Tuy nhiên, thời tiết quá xấu đã cản trở các pháo thủ Đức phát hiện mục tiêu, các máy bay tiêm kích Đức không thể cất cánh. Chỉ có một chiếc Li-2 của Không quân Liên Xô bị bắn rơi sau khi đã đổ quân. Theo báo cáo của Bộ chỉ huy Đức, trên mặt đất, họ đã loại khỏi vòng chiến đấu 629 quân dù của Liên Xô, bắt 209 người khác.

Việc liên lạc bằng radio giữa quân đổ bộ với sở chỉ huy luôn bị gián đoạn khiến Bộ tư lệnh cuộc hành quân không thể biết rõ được chuyện gì đang xảy ra trên khu vực đầu cầu Bukrin. Chỉ đến khi tốp nhảy dù xuống sông Dniepr thông qua điện đài của Sư đoàn bộ binh 340 báo cáo chi tiết về các sự kiện đang diễn ra và việc mất liên lạc với tiểu đoàn nhảy dù sau cùng, tướng N. F. Vatutin mới hạ lệnh cho tướng S. A. Krasovsky dừng cuộc đổ bộ. Một nửa quân số còn lại của lữ đoàn 3 đang trên hành trình đến mục tiêu nhận được lệnh quay lại các sân bay. Kế hoạch đổ bộ lữ đoàn 1 vào đêm 24 rạng ngày 25 tháng 9 cũng bị hủy bỏ. Khoảng 150 quân dù còn lại của tiểu đoàn đã nhảy xuống đầu quân Đức phải chiến đấu đến phút cuối cùng trong vòng vây. Họ đều tử trận sau khi đọ súng và diệt nhiều lính Đức. Tại sở chỉ huy chiến dịch ở sân bay Bogodukhov, các phi công báo cáo rằng thời tiết trên khu vực đổ bộ rất xấu, mưa giăng dày hạt làm tầm nhìn giảm xuống từ 1 đến 3 km đã làm cho họ phải bay trên mây và thả quân từ độ cao trên 1.000 m thay vì từ 600 đến 700 m như quy định; vì vậy, những cơn gió thổi mạnh đã đẩy quân dù bay phân tán đi khắp nơi. Khi các thanh tra không quân điều tra lại toàn bộ sự việc đêm 23 rạng ngày 24 tháng 9, họ phát hiện rằng các hoa tiêu đã không nhìn được vật chuẩn trên mặt đất và rải quân trên một diện tích rộng 25 km, dài đến 70 km. Chỉ có 5% quân số nhảy xuống đúng nơi quy định, 23% quân số đổ bộ cách mục tiêu dưới 10 km, 58% quân số nhảy xuống trong vòng bán kính 15 km, 14% quân số nhảy ra khỏi phạm vi đã định xa đến 70 km. Hơn 400 quân được thả lạc chỗ xuống các cánh rừng phía Tây Bắc Cherkassy và phải mất ba ngày sau mới tìm đến được vị trí của sư đoàn bộ binh 241 (Tập đoàn quân 27).

Vô cùng tức giận trước sự tiến hành chiến dịch rất cẩu thả của không quân. Ngày 25 tháng 9, Tổng tư lệnh Liên Xô I. V. Stalin ra chỉ thị cho Bộ Tổng tham mưu soạn thảo một mệnh lệnh đặc biệt về sự việc này; trong đó nêu rõ:

Ngày 26 tháng 9, I. V. Stalin ra lệnh thu hồi Lữ đoàn dù 1 và nửa còn lại của Lữ đoàn dù 3 đưa về lực lượng dự bị của Đại bản doanh. Tuy nhiên, không có một mệnh lệnh nào cho một lữ đoàn rưỡi đã đổ bộ. Và từ thời khắc đó, bắt đầu cuộc chiến đấu trong hậu phương quân đội Đức Quốc xã của một nửa Quân đoàn đổ bộ đường không 3 (Liên Xô).

Các trận đánh tại khu vực đầu cầu Bukrin

Ngày 26 tháng 9, G. K. Zhukov đã báo cáo với I. V. Stalin về những thất bại đầu tiên trong cuộc đổ bộ đường không xuống căn cứ đầu cầu Bukrin, về tình trạng thiếu đạn dược và lương thực của đội quân đổ bộ và yêu cầu nghiên cứu một phương án khác để tấn công vào Kiev, nhưng I. V. Stalin bác bỏ đề xuất đó. Ông cho rằng:

Những ý kiến của I. V. Stalin rõ ràng là không có cơ sở vì ngay trong ngày 26 tháng 9, Tập đoàn quân 38 đã mở lại cuộc tấn công trên khu vực đầu cầu Lyutezh và chiếm được một căn cứ bàn đạp tuy nhỏ nhưng rất gần phía Bắc thành phố Kiev và đến ngày 29 tháng 9, đã phát triển căn cứ này sang cả khu vực Svaromye (Novi Petrivtsi) ở cánh trái Tập đoàn quân 60.

Trong các ngày 24 đến 29 tháng 9, Tập đoàn quân 40 đổ bộ thêm 4 sư đoàn bộ binh sang khu vực đầu cầu. Sư đoàn bộ binh 309 đánh chiếm các thị trấn Monostyrok (???) và Shchuchynka (Balyko-Shchuchynka); sư đoàn bộ binh 161 chiếm giữ làng Trakhtemirov; sư đoàn bộ binh 337 chiếm làng Zarubentsy và sư đoàn bộ binh 38 chiếm điểm cao Grigorevka. Ngày 26 tháng 9, tướng Rybalko thử đưa một tiểu đoàn xe tăng T-34 của lữ đoàn xe tăng 91 vượt sông trong dải của Tập đoàn quân 40; nhưng ngay trong 10 chuyến phà đầu tiên chỉ có 4 chiếc sang được bờ Tây Dniepr, 6 chiếc bị các máy bay Ju-87 (Đức) đánh chìm xuống sông cùng với các con phà. Từ ngày 23 đến ngày 29 tháng 9, các phi vụ không kích nhằm vào khu vực đầu cầu Bukrin của không quân Đức Quốc xã tăng dần lên. Ngày 22 tháng 9, chỉ có 16 phi vụ; ngày 23 tháng 9 đột ngột tăng lên 43 phi vụ; ngày 24 tháng 9, 122 phi vụ được ghi nhận; ngày 24 tháng 9, có đến 440 phi vụ không kích nhằm vào khu vực Shchuchynka, ngày 25 tháng 9, 60 phi vụ Henschel-126 và 23 phi vụ Ju-87 nhằm vào điểm cao Grigorevka. Ngày 26 tháng 9, không quân Đức Quốc xã tổ chức một trận ném bom quy mô lớn vào các căn cứ đầu cầu trong khu vực Bukrin gồm trên 1.000 phi vụ, huy động các máy bay của cả hai tập đoàn quân không quân 2 và 4 (Đức) cùng tham gia. Dưới các trận mưa bom, các đợt tấn công của Tập đoàn quân 40 (Liên Xô) nhằm bắt liên lạc với 3 nhóm quân đổ bộ đường không đang hoạt động ở sau lưng quân Đức đều không thành công.

Ngày 27 tháng 9, các lực lượng cơ bản của hai quân đoàn xe tăng 24 và 48 (Đức) đã tập kết xong trước khu vực Bukrin và bắt đầu các hoạt động chặn kích tại các căn cứ đầu cầu của quân đội Liên Xô. Ở phía Bắc, Sư đoàn xe tăng 19 (Đức) tấn công khu vực Shchuchynka và chặn được hướng mở rộng bàn đạp này của sư đoàn bộ binh 309 tại Plya (Pii) và tiến ra bờ sông Dniepr ở phía Đông Shchuchynka. Trung đoàn bộ binh cận vệ 88 bị cắt rời khỏi chủ lực Sư đoàn 309 và bị bao vây tại Khodorov. Mặc dù ngày 28 tháng 9, trung đoàn này cố gắng đánh nống ra khu vực Plya, Grushev và Potaptsy để kết nối với nhóm quân dù của lữ đoàn 3 còn trên 300 quân hoạt động ở đây nhưng đều bị xe tăng Đức đẩy lùi. Ở khu vực Bukrin, các sư đoàn bộ binh 72, 112 (Đức) được sư đoàn xe tăng 7 và sư đoàn cơ giới 20 mở đường đã đánh chiếm làng Malyi Bukrin ngày 27 tháng 9. Ngày 28 tháng 9, sư đoàn xe tăng 7 (Đức) chiếm làng Bolshoy Bukrin và chia cắt sư đoàn bộ binh 161 cùng lữ đoàn xe tăng 36 (Liên Xô), dồn họ về sát bờ sông Dniepr trong khu vực Zarubentsy nhỏ hẹp. Sư đoàn bộ binh 337 (Liên Xô) bị dồn về khu vực Grigorevka. Tướng N. F. Vatutin yêu cầu Tập đoàn quân 27 điều Sư đoàn bộ binh 38 và Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 3 điều Lữ đoàn xe tăng 91 vượt sông sang khu vựa Grigorevka, giữ được bàn đạp tại đây. Quá về phía Nam, ngày 29 tháng 9, sư đoàn bộ binh 255 (Đức) chiếm được làng Buchak bên bờ Tây sông Dniepr nhưng không tiêu diệt được căn cứ bàn đạp của sư đoàn bộ binh 340 cách đó 5 km về phía Bắc. Ngày 30 tháng 9, Sư đoàn xe tăng 3 và Sư đoàn bộ binh 57 Đức tổ chức tấn công từ Studenets ra sông Dniepr nhưng cũng bị chặn đứng trước ba căn cứ đầu cầu nhỏ do sư đoàn bộ binh 133 và các lữ đoàn bộ binh 16, 103 của Tập đoàn quân 47 đóng giữ. Góp phần lớn vào việc giữ được các căn cứ bàn đạp tại khu vực Shchuchynka, Zarubentsy, Grigorevka, phía bắc Buchak và phía Đông Studenets có vai trò của Quân đoàn pháo binh chiến lược 7 trực thuộc thuộc Bộ Tư lệnh pháo binh Liên Xô hoạt động tại bờ Đông sông Dniepr. Quân đoàn này đã gần như thay thế cho không quân trong việc bắn chặn đường tiến công của các sư đoàn xe tăng Đức, yểm hộ đắc lực cho bộ binh và xe tăng trên bờ Tây.

Ngày 12 tháng 10, Phương diện quân Voronezh tiếp tục đưa thêm 3 sư đoàn bộ binh và Lữ đoàn xe tăng cận vệ 47 vượt sang khu vực Zarubentsy và mở cuộc phản kích, chiếm lại làng Bolshoy Bukrin. Ngôi làng Malyi Bukrin đã bị hai bên giành giật nhau liên tục và qua bốn lần đổi chủ chỉ trong một tuần. Đến ngày 19 tháng 9, mỗi bên chia nhau chiếm giữ một nửa ngôi làng giờ đây chỉ còn lại những đống gạch vụn đổ nát. Ở cánh phải, được tăng cường lữ đoàn xe tăng cận vệ 8, các sư đoàn bộ binh 309 và 253 đã từ Shchuchinka và Khodorov mở hai mũi đột kích gặp nhau nối liền hai mảnh của căn cứ bàn đạp nhưng vẫn không thể vượt qua được Sư đoàn xe tăng 19 (Đức). Nhóm đổ bộ của lữ đoàn dù 3 tiếp tục giao chiến với quân Đức trong vòng vây tại Pya và Grushev. Mọi nỗ lực của các sư đoàn thuộc Tập đoàn quân 40 từ ngày 20 tháng 10 đều nhằm giải vây cho cánh quân này. Ngày 23 tháng 10, tiểu đoàn xe tăng cận vệ 88 và sư đoàn bộ binh 309 mở được một hành lang nhỏ và đưa được quân số còn lại gồm hơn 100 người của toán quân dù ra khỏi vòng vây. Ở cánh trái, ngày 23 tháng 11, Tập đoàn quân 52 thuộc Phương diện quân Ukraina 2 vượt sông Dniepr đánh chiếm Cherkassy và bàn đạp Kanev trong khuôn khổ Chiến dịch Nizhni Dnieprovsk đã đón gặp một toán quân lớn hơn 500 người từ hậu tuyến của quân Đức đánh ra bờ sông Ros. Ban đầu, Bộ tư lệnh tập đoàn quân 52 báo cáo đó là các đơn vị du kích. Tuy nhiên, Bộ tổng tư lệnh quân đội Liên Xô khẳng định không có đơn vị du kích nào lớn như vậy hoạt động ở khu vực này. Ngày 25 tháng 11, Sở chỉ huy Tập đoàn quân 52 cải chính lại thông tin này và cho biết chính xác đó là đội đổ bộ đường không thuộc lữ đoàn 5 do đại tá P. M. Sidorchuk chỉ huy đang đóng sở chỉ huy chính tại khu rừng Taganchansk phía Nam Kanev. Toán quân này đã nhập vào đội hình Sư đoàn bộ binh 254 của Tập đoàn quân 52.

Hoạt động của quân đổ bộ đường không ở hậu tuyến quân Đức

Mặc dù bị phân tán trên một diện tích rộng đến 1875 km² trong địa hình phức tạp gồm nhiều rừng, đầm lầy, khe lạch xe lẫn với các đồi cao dốc đứng nhưng các nhóm quân đổ bộ vẫn cố gắng tìm cách bắt liên lạc với nhau. Họ sử dụng một phương pháp tìm kiếm độc đáo và đầy mạo hiểm: "đi về phía có tiếng súng"; bởi chắc chắn rằng ở đó có quân Liên Xô đang chiến đấu. Đến đêm 28 tháng 9, đã có ba nhóm lớn được tập trung. Nhóm thứ nhất hoạt động tại phía Tây Kanev gồm khoảng 600 quân, phần lớn của Lữ đoàn 5. Nhóm thứ hai hoạt động gần làng Chernyshi có khoảng 200 người gồm phần lớn là quân của Lữ đoàn 3. Nhóm thứ ba có khoảng 300 người gồm cả quân của Lữ đoàn 3 và Lữ đoàn 5 hoạt động ở Yablonov. Số quân đã đổ bộ còn lại đã nhập vào đội hình các sư đoàn bộ binh 241 và 340. Từ ngày 24 đến ngày 26 tháng 9, Tập đoàn quân không quân 2 cố gắng tổ chức các chuyến bay đêm để tiếp tế thêm đạn dược và lương thực cho các tiểu đoàn dù đã đổ bộ song không thể xác định chính xác vị trí của họ. Một số đống lửa dưới đất được quân dù đốt lên làm tín hiệu đã bị các phi công nhầm lẫn với các đống lửa đốt sưởi ban đêm của lính Đức. Thêm 1 máy bay bay đêm PO-2 bị quân Đức bắn rơi đêm 25 tháng 9. Bị cô lập trong hậu phương của quân Đức, các đại đội đổ bộ đường không còn lại của hai lữ đoàn 3 và 5 bắt đầu cuộc chiến đấu trong vòng vây mà có lúc, cả quân đội Liên Xô và quân đội Đức Quốc xã đã nhầm lẫn họ với các lực lượng du kích địa phương.

Sau hơn 10 ngày, nhóm của đại tá P. M. Sidorchuk đã tập hợp được hơn 600 quân. Với số vũ khí còn lại khá lớn, họ được biên chế thành các đại đội bộ binh, hỏa lực, trinh sát, chống tăng, thông tin và hậu cần. Đại tá P. M. Sidorchuk đóng sở chỉ huy dã chiến ngay trong khu rừng Taganchansk. Đêm 7 rạng ngày 8 tháng 10, đội quân này đã bất ngờ tập kích một trung đoàn của Sư đoàn bộ binh 57 (Đức) ở Trostyanets và rút lui trong sự rối loạn của quân Đức. Tướng Hermann Hoth cho rằng có một toán du kích đang hoạt động trong khu vực và hạ lệnh cho Sư đoàn xe tăng 3 và Sư đoàn bộ binh 57 phải tảo thanh ngay lập tức. Hai trung đoàn kỵ binh SS được đưa từ Belaya Cherkov đến Mironovka. Quân Đức thông cáo treo giải 6.000 rub cho bất kỳ người dân địa phương nào chỉ điểm nơi đóng quân của "du kích" và 10.000 rub cho một đầu "du kích". Do địa điểm đóng quân tại rừng Taganchansk đã bị lộ, ngày 15 tháng 10, P. M. Sidorchuk di chuyển toàn bộ toán quân dưới quyền đến rừng Vorobievsk phía Bắc Korsun-Shevchenko hơn 40 km.

Ngày 22 tháng 10, tuyến đường sắt Mironovka đi Korsun-Shevchenko bị quân đổ bộ đường không Liên Xô phá hỏng tại ba đoạn, mỗi đoạn dài đến gần 100 m, ba đoàn tàu quân sự bị lật nhào. Ngày 24 tháng 10, trong khi hai trung đoàn cảnh binh cơ giới SS còn đang truy lùng "du kích" ở quanh khu vực bị tấn công thì đến lượt cây cầu đường sắt qua sông Ros và hai trạm thông tin tín hiệu ở hai đầu cầu bị phá hỏng. Ngày 26 tháng 10, những nhóm du kích thực thụ hoạt động trong khu vực đã bắt liên lạc với đội quân đổ bộ đường không và tự đặt mình dưới quyền chỉ huy của P. M. Sidorchuk gồm: các nhóm "Vì Mẹ Tổ Quốc", "Kotshubin" và "Batya" do K. K. Solochenko chỉ huy; nhóm "Chapayev" do M. A. Spezhevoy chỉ huy và nhóm "Vinitsa" do P. N. Moghin chỉ huy. Với các nhóm du kích mới sáp nhập, đội quân của Sidorchuk đã nâng quân số lên gần 1.200 người và họ đã có thể mở nhiều trận tập kích cùng lúc ở nhiều địa điểm khác nhau. Các đội viên du kích đã đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động quân sự tại khu vực do họ thông thạo địa hình hơn hẳn các đơn vị đổ bộ. Đêm 30 tháng 10, đại đội của trung úy S. G. Petrosyan tập kích thị trấn Potik, diệt hơn 100 lính Đức, pháo hủy 30 xe quân sự và ba khẩu đội súng phòng không, chiếm 3 ô tô chở đầy đạn dược và súng bộ binh. Cũng trong đêm đó, một đoàn xe kéo pháo Đức trên tuyến đường bộ Mironovka - Kanev bị chủ lực đội quân của Sidorchuk phục kích. 15 ô tô, 9 khẩu pháo và hơn 80 lính Đức bị diệt, quân của Sidorchuk thu giữ 6 khẩu pháo nhẹ và 2 súng cối.

Ngày 2 tháng 11, một toán quân báo thuộc Sư đoàn bộ binh 720 của Phương diện quân Ukraina 1 do trung úy K. S. Gidash chỉ huy đã lạc vào khu vực đóng quân của P. M. Sidorchuk. Rất tiếc là điện đài của họ đã bị hỏng trong lúc giao chiến với các toán tuần tra của quân Đức. Điều quý giá nhất mà họ đem đến cho quân đổ bộ đường không và du kích là những tin tức về một cuộc tấn công vượt sông của Tập đoàn quân 52 tại khu vực Cherkassy sắp tiến hành vào giữa tháng 11. P. M. Sidorchuk quyết định cho đội quân của mình (kể cả du kích), chuyển địa bàn hoạt động sang phía Nam sông Ros. Sau khi chuyển quân, họ đã đánh sập cây cầu đường sắt ở Korsun-Shevchenko lần thứ hai vào đêm 9 tháng 11. Tuy nhiên, P. M. Sidorchuk không biết rằng cuộc tấn công vào Cherkassy của Tập đoàn quân 52 bị hoãn lại đến cuối tháng 11. Trong khi chờ đợi, hàng chục cuộc tập kích vào các vị trí của quân Đức dọc đường sắt từ Korsun-Shevchenko đi Smela đã được đội quân hỗn hợp tiến hành, thêm hàng chục đoàn xe lửa của quân đội Đức Quốc xã bị lật nhào. Ngày 23 tháng 11, toán quân đổ bộ đường không và du kích đã gặp sư đoàn bộ binh 254 (Tập đoàn quân 52) tại gần thị trấn Sviridovo (???).

Kết quả và đánh giá

Kết quả
Trong số các nhóm quân đổ bộ đường không tại khu vực Bukrin, chỉ có nhóm của Sidorchuk là nhóm có tổ chức chặt chẽ và quy mô hơn cả, duy trì sức chiến đấu dài ngày nhất và hoạt động có hiệu quả nhất trong hậu tuyến của quân Đức. Các nhóm khác đều mất sức chiến đấu rất nhanh, bị quân Đức tiêu diệt hoặc mở đường rút ra và nhập vào các đơn vị bộ binh. Sau hai tháng chiến đấu liên tục, đội quân của P. M. Sidorchuk cùng các nhóm du kích đã loại khỏi vòng chiến đấu gần 3.000 sĩ quan và binh lính Đức, lật đổ 15 đoàn xe lửa quân sự Đức, phá hủy 52 xe tăng, 8 pháo tự hành và 225 xe quân sự các loại. Trong số 4.575 quân dù Liên Xô đã đổ bộ, hơn 3.500 quân đã chết trong các trận đánh, hầu hết vũ khí nặng được thả xuống đều lần lượt bị phá hỏng trong các trận đánh, đến giữa tháng 10 năm 1943, toán quân của P. M. Sidorchuk và các toán du kích sáp nhập vào đội hầu như đều tự trang bị cho mình vũ khí và đạn dược thu được của quân Đức, kể cả pháo hạng nhẹ và pháo chống tăng với sức kéo chủ yếu là ngựa và sức người.

Mặc dù kết quả chiến đấu không lớn nhưng đội đổ bộ đường không phối hợp với du kích đã rối loạn trong hậu phương gần mặt trận của Tập đoàn quân xe tăng 4 và Tập đoàn quân 8 (Đức) suốt gần 2 tháng. Mặc dù tiến hành nhiều cuộc càn quét nhưng quân đội Đức Quốc xã hầu như đã bất lực trước đội quân nhỏ bé này. Bản báo cáo số 4649/43 ngày 7 tháng 11 của Sở chỉ huy Tập đoàn quân 8 (Đức) do Tập đoàn quân 52 (Liên Xô) thu giữ được tại Cherkassy ngày 21 tháng 11 có đoạn viết:

Đánh giá

Bộ Tổng tư lệnh tối cao quân đội Liên Xô đánh giá Chiến dịch đổ bộ đường không Rzhishchev-Bukrin là một thất bại nghiêm trọng. Lúc 1 giờ 40 ngày 13 tháng 10 năm 1943, Bộ Tổng tư lệnh tối cao Liên Xô gửi đến tư lệnh Phương diện quân Voronezh, đại tướng N. F. Vatutin bản Chỉ thị số 30213 do đích thân I. V. Stalin soạn, bản sao gửi nguyên soái G. K. Zhukov:

Theo một số nhà nghiên cứu lịch sử quân sự, cuộc đổ bộ đường không của quân đội Liên Xô tại khu vực Rzhishchev-Bukrin tuy thất bại nhưng lại là tiền đề cho họ chọn một, thậm chí là hai, ba phương án khác để tổ chức tấn công vào Kiev. Mặt khác, các trận chiến đấu các liệt ở khu vực Rzhishchev-Bukrin đã thu hút vào đây các sư đoàn xe tăng mạnh của quân đội Đức Quốc xã và làm cho lực lượng Đức ở một số địa bàn trọng yếu dọc sông Dniepr bị mỏng đi, dễ bị chọc thủng khi quân đội Liên Xô tiến hành đổ bộ đồng thời và thọc sâu tại nhiều địa đoạn khác. Những sự kiện tiếp theo cho thấy chỉ ở khu vực đầu cầu Rzhishchev, Bukrin và Kanev, quân đội Liên Xô mới phải chịu thất bại, còn ở các điểm quan trọng khác như Lyutezh, Novoshepelichi, Gornostaypol, Kushevolovka, Aul, Voiskovoye, quân đội Liên Xô đều vượt sông thành công và tiếp tục tấn công.

Chú thích

Tham khảo
 David M. Glantz, The Soviet Airborne Experience, DIANE Publishing, Washington, 1984. - 5th Airborn Brigade Operations. ISBN 978-1-4289-1582-4
 Жуков Георгий Константинович, Воспоминания и размышления. В 2 т. — М.: Олма-Пресс, 2002
 S. M. Stemenko. Bộ Tổng tham mưu Xô Viết trong chiến tranh. Tập 1. Nhà xuất bản Tiến bộ. Moskva. 1985. (Bản tiếng Việt)
 A. M. Vasilevsky. Sự nghiệp cả cuộc đời. Nhà xuất bản Tiến bộ. Moskva. 1984. (Bản tiếng Việt)
 Конев Иван Степанович, Записки командующего фронтом. — М.: Наука, 1972.
 Москаленко Кирилл Семёнович, На Юго-Западном направлении. 1943-1945. Воспоминания командарма. Книга II. — М.: Наука, 1973
 Erich von Manstein, Verlorene Siege. — Bonn, 1955
 Красовский Степан Акимович, Жизнь в авиации. - М.: Воениздат, 1968.
 Крайнюков Константин Васильевич, Оружие особого рода. — М.: Мысль, 1984.
 Владислав Гончаров, СОВЕТСКИЕ ВОЗДУШНО-ДЕСАНТНЫЕ ВОЙНАВ ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЕ, Издательство АСТ, М., 2003
 Георгий Ровенский, 1943 г. 3-я гвардейская воздушно-десантная бригада, «Щелково» № 5, 1999 г.
 Александр Филь, Каневский десант: унесенные ветром, Звенигородка—Киев, 2006.
 Я. Самойленко, Из опыта управления воздушными десантами в годы войны, "Военно-исторический журнал", M. - № 12, 1979 г.
 ИНСТИТУТ ВОЕННОЙ ИСТОРИИ и ЦЕНТРАЛЬНЫЙ АРХИВ МИНИСТЕРСТВА ОБОРОНЫ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ, Редакционная коллегия серии сборников «Великая Отечественная война 1941—1945 гг.», Издательство «ТЕРРА», 1999, c.319-320. ISBN 5-250-01774-6 ISBN 5-300-02007-9

Liên kết ngoài
Bản đồ kế hoạch của Liên Xô dùng đổ bộ đường không phối hợp với lục quân đánh chiếm đầu cầu Bukrin
Bản đồ diễn biến thực tế cuộc đổ bộ đường không của quân đội Liên Xô tại khu vực Bukrin
Bản đồ diễn biến chiến sự tại khu vực đầu cầu Bukrin từ 24 tháng 9 đến 21 tháng 10 năm 1943

Xung đột năm 1943
Lịch sử Liên Xô
Chiến dịch quân sự trong Thế chiến thứ hai
Chiến tranh liên quan tới Đức
Chiến tranh liên quan tới Liên Xô
Trận sông Dniepr


title: Hoa hậu Tài năng

text:
Hoa hậu Tài năng (tiếng Anh: Miss Talent) là một giải phụ của cuộc thi Hoa hậu Thế giới. Cuộc thi lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1978 nhưng sau đó một thời gian rất lâu không được tổ chức nữa. Nhưng từ năm 2001 đến nay, cuộc thi đã thường xuyên được tổ chức.

Hoa hậu Tài năng cho phép thí sinh đoạt giải có cơ hội lọt thẳng vào đêm chung kết của cuộc thi. Thông thường, tất cả các thí sinh đều có quyền tham dự và có một thời gian ngắn để trình diễn những tài năng của bản thân như hát, múa, biểu diễn thể dục, làm ảo thuật... Đây là một hoạt động giao lưu giữa các thí sinh trong khuôn khổ cuộc thi và cũng là một tiêu chí quan trọng để ban giám khảo đánh giá thí sinh.

Các Hoa hậu Tài năng

Tham khảo


Giải Paul Ehrlich và Ludwig Darmstaedter () là một giải thưởng của Paul-Ehrlich-Stiftung (Quỹ Paul Ehrlich), được trao hàng năm, kể từ năm 1952 cho các nhà nghiên cứu Y học trên khắp thế giới có công trình nghiên cứu xuất sắc, nhất là trong các lãnh vực Miễn dịch học, Nghiên cứu Ung thư, Huyết học, Vi sinh học và Liệu pháp hóa học thực nghiệm cũng như lâm sàng.

Giải mang tên nhà khoa học Paul Ehrlich - người từng đoạt Giải Nobel Sinh lý và Y khoa - và nhà hóa học Ludwig Darmstaedter. Theo truyền thống, buổi lễ trao giải thường được tổ chức tại "Nhà thờ thánh Phaolô" ở thành phố Frankfurt vào ngày 14 tháng 3, ngày kỷ niệm sinh nhật của Paul Ehrlich.

Khoản tiền thưởng của giải hiện nay là 100.000 euro. Nhiều người đoạt giải này, sau đó đã đoạt Giải Nobel.

Việc trao giải cho Ian Wilmut năm 2005 đã gây ra nhiều tranh cãi, và sau đó đã dẫn tới việc Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đưa ra Nghị quyết cấm việc Dòng hóa.

Từ năm 2006, có thêm "Giải Paul Ehrlich và Ludwig Darmstaedter cho nhà nghiên cứu trẻ" dành cho những nhà khoa học trẻ dưới 40 tuổi, có thành tựu xuất sắc trong lãnh vực nghiên cứu Y sinh học tại Đức.

Những người đoạt giải
 1952
 Gerhard Eißner, Tübingen
 Wolf -H. Wagner, Nonnenhorn
 1953
 Adolf Butenandt, München
 1954
 Sir Ernst Boris Chain, London
 1956
 Gerhard Domagk, Elberfeld
 1958
 Richard Johann Kuhn, Heidelberg
 1960
 Felix Michael Haurowitz, Bloomington (Hoa Kỳ)
 1961
 Albert H. Coons, Boston
 Günther Heymann, Langen
 Otto E. Ouchterlony, Göteborg
 Jacques Oudin, Paris
 1962
 Otto Heinrich Warburg, Berlin
 1963
 Helmut Holzer, Freiburg
 Lothar Jaenicke, Köln
 Detlev Kayser, Berlin
 Tullio Terranova, Rom
 1964
 Fritz Kauffmann, Kopenhagen
 1965
 Otto Lüderitz, Freiburg
 Léon Le Minor, Paris
 Ida Orskov, Kopenhagen
 Fritz Orskov, Kopenhagen
 B.A.D. Stocker, Stanford
 1966
 Francis Peyton Rous, New York
 1967
 Wilhelm Bernhard, Villejuif
 Renato Dulbecco, San Diego
 1968
 Walter T. J. Morgan, London
 Otto Westphal, Montreux
 1969
 Hiroshi Nikaido, Boston
 Anne-Marie Staub, Paris
 Winifred M. Watkins, London
 1970
 Ernst Ruska, Berlin
 Helmut Ruska, Düsseldorf
 1971
 Albert Claude, Brussels
 Keith R. Porter, Boulder
 Fritiof Sjöstrand, Los Angeles
 1972
 Denis Parsons Burkitt, London / Uganda
 Jan Waldenström, Malmö
 1973
 Sir Michael Anthony Epstein, Bristol
 Kazuhiro Ishizaka, Baltimore
 Dennis H. Wright, Southampton
 1974
 James L. Gowans, Oxford
 Jacques Miller, Melbourne
 1975
 George B. Mackaness, Saranac Lake
 Avrion Mitchison, London
 Morten Simonsen, Kopenhagen
 1976
 Georges Barski, Villejuif
 Boris Ephrussi, Gif-sur Yvette
 1977
 Torbjörn Caspersson, Stockholm
 John B. Gurdon, Cambridge
 1978
 Ludwik Gross, New York
 Werner Schäfer, Tübingen
 1979
 Arnold Graffi, Berlin
 Otto Mühlbock, Amsterdam
 Wallace P. Rowe, Bethesda
 1980
 Akiba Tomoichirō, Saitama
 Hamao Umezawa, Tokyo
 1981
 Stanley Falkow, Seattle
 Susumu Mitsuhashi, Gunma-Ken
 1982
 Niels Kaj Jerne, Castillon du Gard
 1983
 Peter C. Doherty, Canberra
 Michael Potter, Bethesda
 Rolf Zinkernagel, Zürich
 1984
 Piet Borst, Amsterdam
 George A. M. Cross, New York
 1985
 Ernest Bueding, Baltimore
 Louis H. Miller, Bethesda
 Ruth Sonntag-Nussenzweig, New York
 1986
 Abner L. Notkins, Bethesda
 1987
 Jean F. Borel, Basel
 Hugh O. McDevitt, Stanford
 Felix Milgrom, Buffalo
 1988
 Peter K. Vogt, Los Angeles
 1989
 Stuart A. Aaronson, Bethesda
Russell F. Doolittle, La Jolla
 Thomas Graf, Heidelberg
 1990
 R. John Collier, Boston
 Alwin M. Pappenheimer, Jr., Cambridge (Massachusetts)
 1991
 Rino Rappuoli, Siena
 Michio Ui, Tokyo
 1992
 Manfred Eigen, Göttingen
 1993
 Philippa Marrack, Denver
 John W. Kappler, Denver
 Harald von Boehmer, Basel
 1994
 Peter Howly, Boston
 Harald zur Hausen, Heidelberg
 1995
 Stanley Prusiner, San Francisco
 1996
 Pamela J. Bjorkman, Pasadena
 Hans-Georg Rammensee, Heidelberg
 Jack L. Strominger, Cambridge (Massachusetts)
 1997
 Barry Marshall, Perth, Western Australia
 John Robin Warren, Perth, Western Australia
 1998
 David P. Lane, Dundee, UK
 Arnold J. Levine, Princeton
 Bert Vogelstein, Baltimore
 1999
 Robert Charles Gallo, Baltimore
 2000
 H. Robert Horvitz, Cambridge (Massachusetts)
 John F. R. Kerr, Brisbane, Australia
 2001
 Stephen C. Harrison, Đại học Harvard, Hoa Kỳ
 Michael G. Rossmann, West Lafayette, USA
 2002
 Craig Venter, Rockville, USA
 2003
 Richard A. Lerner, La Jolla
 Peter G. Schultz, La Jolla
2004
Tak Wah Mak, Đại học Toronto, Canada
 Mark M. Davis, Đại học Stanford, Hoa Kỳ
2005
 Ian Wilmut, Viện Roslin, Edinburgh, Scotland, -- „cha đẻ " của chú cừu Dolly
2006
 Craig Mello, Viện Y học Howard Hughes, Trường Y học Massachusetts tại Worcester, Hoa Kỳ.
 Andrew Z. Fire, Trường Y học, Đại học Stanford, Hoa Kỳ.
2007
 Ada Yonath, nhà hóa sinh, Viện Weizmann, Rehovot, Israel
 Harry Noller, nhà hóa sinh, Trung tâm Sinh học phân tử, Đại học California tại Santa Cruz, Hoa Kỳ
2008
 Tim Mosmann, nhà miễn dịch học, Đại học Rochester, New York.
2009
 Elizabeth Blackburn, Phân khoa Hóa sinh và Lý sinh, Đại học California tại San Francisco
 Carol W. Greider, Phân khoa Sinh học phân tử và Di truyền học, Đại học Johns Hopkins, Baltimore, Hoa Kỳ
2010
 Charles Dinarello, 66, School of Medicine, Đại học Colorado tại Denver, Hoa Kỳ.
2011
 Cesare Montecucco, 62, Phân ban nghiên cứu Y sinh học tại Đại học Padua, Ý.
2012
 Peter Walter, 57, Đại học California tại San Francisco, Hoa Kỳ
2013
 Mary-Claire King, Đại học Washington tại Seattle, Hoa Kỳ
2014
Michael Reth, Viện Sinh học III Đại học Albert Ludwigs Freiburg, Đức
2015
 James P. Allison, Đại học Texas, Hoa Kỳ

Giải dành cho những nhà khoa học trẻ
 2006: Ana Martin-Villalba, Heidelberg
 2007: Michael Schindler, Đại học Ulm
 2008: Eckhard Lammert,Max-Planck-Institut für molekulare Zellbiologie und Genetik ở Dresden
 2009: Falk Nimmerjahn, Đại học Erlangen-Nürnberg
 2010: Amparo Acker-Palmer, Professorin an der Johann-Wolfgang-Đại học Goethe Frankfurt am Main
 2011: Stephan Grill, Max-Planck-Institut für molekulare Zellbiologie und Genetik và Max-Planck-Institut für Physik komplexer Systeme ở Dresden
 2012: Kathrin Mädler, Đại học Bremen
 2013: James Poulet
 2014: Andrea Ablasser
 2015: Raja Atreya

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Paul-Ehrlich-Stiftung.de

Giải thưởng thành lập năm 1952
Giải thưởng y học
Giải thưởng Đức
Paul Ehrlich


title: Lương Sơn (thị trấn), Lương Sơn

text:
Lương Sơn là thị trấn huyện lỵ của huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Lương Sơn nằm trên quốc lộ 6A và 12B, cách Hà Nội 40 km, là cửa ngõ phía đông của tỉnh Hòa Bình, đầu nối giữa thủ đô Hà Nội và Tây Bắc Bộ, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Hà Nội và xã Hòa Sơn
Phía bắc giáp thành phố Hà Nội
Phía tây giáp xã Lâm Sơn
Phía nam giáp xã Tân Vinh và xã Nhuận Trạch.

Lương Sơn là đô thị lớn thứ hai của tỉnh Hòa Bình (chỉ sau thành phố Hòa Bình), với quy mô dân số năm 2008 khoảng 14.000 người.

Thị trấn Lương Sơn có diện tích 17,3 km², dân số năm 1999 là 10.647 người, mật độ dân số đạt 615 người/km².

Lịch sử
Thị trấn Lương Sơn được thành lập vào ngày 6 tháng 9 năm 1986 theo Quyết định 103-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng trên cơ sở giải thể thị trấn Nông trường Cửu Long và xã Hùng Sơn. Sau khi thành lập, thị trấn có 1.925 ha diện tích tự nhiên và 8.065 người.

Ngày 20 tháng 11 năm 2019, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 986/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Lương Sơn và khu vực mở rộng đạt tiêu chí đô thị loại IV.

Hành chính
Thị trấn Lương Sơn được chia thành 15 tiểu khu: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 và 3 xóm: Mòng, Đồng Bái, Mỏ.

Tham khảo

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Đô thị Việt Nam loại IV
Huyện lỵ Việt Nam


title: Cardiophorus inflatus

text:
Cardiophorus inflatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Cobos miêu tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Desmoclystia

text:
Desmoclystia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Hydroporus aberrans

text:
Hydroporus aberrans là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Clark miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: 381

text:
Năm 381 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 381


title: Eo biển Triều Tiên

text:
Eo biển Triều Tiên (tiếng Anh: Korea Strait) là eo biển nằm giữa bán đảo Triều Tiên và đảo Kyushu. Phần phía Đông đảo Tsushima là eo biển Tsushima. Phần phía Tây là eo biển phía Tây. Eo biển rộng chừng 120 km, sâu bình quân từ 90–100 m.

Lịch sử
Năm 1905, ở đây diễn ra trận hải chiến nổi tiếng- Hải chiến Tsushima giữa hải quân Đế quốc Nga và Đế quốc Nhật với phần thắng về phía Nhật.
Thời kì Chiến tranh Lạnh đây là vùng biển trọng yếu nên thường xuyên xuất hiện tàu chiến của Liên Xô và Hoa Kỳ.

Địa lý
Đảo Tsushima chia eo biển này thành hai phần là Đông và Tây. Phần Đông nằm về phía Nhật Bản và phía Tây nằm về phía Hàn Quốc.

Tên gọi
Ở Nhật Bản, eo biển này được gọi là eo biển Tshushima, còn eo biển phía Đông đảo Tsushima được gọi là đường thủy phía Đông eo biển Tsushima.

Ở Hàn Quốc, eo biển này được gọi là eo biển Đại Hàn. Trong khi đó, ở CHDCND Triều Tiên lại gọi là eo biển Triều Tiên.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web Trung tâm nghiên cứu đường hầm nối Nhật-Hàn

Eo biển quốc tế
Eo biển Hàn Quốc
Eo biển Nhật Bản
Biên giới Hàn Quốc-Nhật Bản


title: Danilia kuroshio

text:
Danilia kuroshio là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Chilodontidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Danilia


title: Oost-Vlaanderen

text:
Oost-Vlaanderen (, tiếng Pháp: Flandre orientale) là một tỉnh ở vùng Vlaanderen, một trong ba vùng của Bỉ. Các đơn vị giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): tỉnh Zeeland của Hà Lan và ở Bỉ giáp các tỉnh Antwerpen, Vlaams-Brabant (cả hai đều ở Vlaanderen), Hainaut (Wallonie) và West-Vlaanderen (Vlaanderen). Tỉnh này có diện tích 2.991 km² được chia thành 6 huyện hành chính (arrondissementen trong tiếng Hà Lan) có 65 đô thị. Dân số là 1.389.199 người, thủ phủ là Gent.
Hội đồng tỉnh, Provincieraad có 84 ủy viên.
André Denys (VLD) đã là tỉnh trưởng tỉnh này từ 26 tháng 11 năm 2004.

Phân chia hành chính

Huyện, đô thị cũ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức  (tiếng Hà Lan)

Tỉnh của Vlaanderen

Vùng cấp hai Liên minh châu Âu


title: Bình Trinh Đông

text:
Bình Trinh Đông là một xã thuộc huyện Tân Trụ, tỉnh Long An, Việt Nam.

Xã Bình Trinh Đông có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Tân Phước Tây
Phía tây giáp các xã Bình Tịnh và Lạc Tấn
Phía nam giáp thị trấn Tân Trụ và xã Đức Tân
Phía bắc giáp xã Tân Bình và huyện Cần Đước.

Xã có diện tích 9,75 km², dân số năm 1999 là 5.170 người, mật độ dân số đạt 530 người/km².

Chú thích


title: Croviana

text:
Croviana là một đô thị ở tỉnh Trento ở vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý, tọa lạc cách 35 km về phía tây bắc của Trento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 612 người và diện tích là 5,1 km².

Croviana giáp các đô thị: Malè, Cles và Monclassico.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang nhà đô thị này

Đô thị Trentino


title: Megachile saulcyi

text:
Megachile saulcyi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Guérin-Méneville mô tả khoa học năm 1845.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1845


title: Thư Kỳ

text:
Lâm Lập Tuệ (, sinh ngày 16 tháng 4 năm 1976), thường được biết đến với nghệ danh Thư Kỳ (), là một nữ diễn viên kiêm người mẫu người Đài Loan.

Thư Kỳ từng đứng vị trí thứ 17 trong Danh sách 100 ngôi sao nổi tiếng Trung Quốc của Forbes vào năm 2013, thứ 23 vào năm 2014, thứ 32 vào năm 2015, thứ 48 vào năm 2017, và thứ 90 vào năm 2019.

Thư Kỳ cùng với Thang Duy tạo thành cụm "Kỳ Duy" là hai trong tám vị đại hoa đán của nền điện ảnh Trung Quốc Đại Lục đương đại thế kỷ XXI bên cạnh Tứ đại hoa đán và Song Băng, thường được gọi chung là "Tứ Đại Song Băng Kỳ Duy".

Đầu đời
Thư Kỳ sinh ra trong một gia đình không khá giả tại Tân Điếm, Tân Bắc, Đài Loan. Cô chuyển tới Hồng Kông năm 17 tuổi và bắt đầu sự nghiệp giải trí với vai trò người mẫu chụp ảnh gợi cảm trên trang bìa tạp chí Penthouse của Hồng Kông vào năm 1996 và phiên bản tiếng Trung của tạp chí Playboy.

Cô có vai diễn đầu tiên trong phim Sắc tình nam nữ (1996) sau đó ký hợp đồng với nhà sản xuất phim Hồng Kông Vương Văn Tuyển trong một số bộ phim cấp III của Hồng Kông như Sex & Zen II (1996).

Sự nghiệp
Thư Kỳ đóng vai chính trong bộ phim Sắc tình nam nữ của Nhĩ Đông Thăng, sản xuất năm 1996, nội dung phim về ngành công nghiệp phim khiêu dâm ở Hồng Kông, cùng với Mạc Văn Úy và Trương Quốc Vinh. Cô đã nhận được giải Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất nhờ diễn xuất trong Sắc tình nam nữ tại Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông lần thứ 16 năm 1997. Sau đó, cô đã xuất hiện trong các bộ phim Hồng Kông như Hồng hưng thập tam muội (1998) của Diệp Vĩ Dân, Đô thị thủy tinh (1998) của Trương Uyển Đình, Phong Vân: Hùng Bá Thiên Hạ (1998) của Lưu Đức Hoa, phim chiếu rạp Bản lĩnh đàn ông (1999) của Thành Long, The Island Tales (1999) của đạo diễn Quan Cẩm Bằng, Nhân gian u hồn (2001) của Hứa An Hoa, và Thiên hi mạn ba (2001) của đạo diễn Hầu Hiếu Hiền, sau đó cô chuyển dần sang diễn xuất chính.

Thư Kỳ từng là lựa chọn đầu tiên cho vai diễn Ngọc Kiều Long – vai chính trong phim Ngọa hổ tàng long (2000) do Lý An làm đạo diễn, song đã từ chối để nhường vai cho Chương Tử Di; dù cô giải thích rằng mình làm vậy bởi thấy yêu cầu của vai diễn quá khắc nghiệt với mình, thực tế là thay vào đó, cô nhận lời đi quay quảng cáo cho một hãng trà của Nhật Bản. Năm 2002, nữ diễn viên tham gia phim hành động Gác kiếm của đạo diễn Nguyên Khuê, cùng với Triệu Vy và Mạc Văn Úy. Cùng năm, Thư Kỳ đóng vai chính trong bộ phim The Transporter, phần đầu của loạt phim Transporter (Người vận chuyển) của Pháp. Điều này đánh dấu bước đột phá đầu tiên của cô vào thị trường Mỹ. Năm 2008, cô có một vai diễn nhỏ nhưng đáng nhớ trong bộ phim hài lãng mạn của Mỹ, New York, I Love You.

Tác phẩm điện ảnh đáng chú ý mà cô đã tham gia là Cỏ mỹ nhân (2004), một bộ phim lãng mạn lấy bối cảnh ở Vân Nam trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa. Cô đã giành được giải thưởng Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại Lễ trao Giải phê bình phim Thượng Hải lần thứ 13 cho diễn xuất của mình. Cô lại hợp tác với đạo diễn Hầu Hiếu Hiền trong Thời khắc đẹp nhất (2005), bộ phim tranh giải tại Liên hoan phim Cannes và đã giành cho Thư Kỳ giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại Lễ trao Giải Kim Mã.

Năm 2006, Thư Kỳ đóng vai chính trong phần ba của bộ phim xã hội đen Vợ tôi là gangster cùng với nam diễn viên Hàn Quốc Lee Beom-soo. Cô cũng đóng vai chính cùng với Lương Triều Vỹ và Takeshi Kaneshiro trong bộ phim tội phạm Thương Thành.

Cô là thành viên ban giám khảo của Liên hoan phim quốc tế Berlin năm 2008 và Liên hoan phim Cannes năm 2009. Cùng năm, cô được vinh danh tại Lễ trao Giải Hoa Biểu với tư cách là Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất cho khu vực Đài Loan và Hồng Kông, cho vai diễn của cô trong bộ phim hài lãng mạn Phi thành vật nhiễu của đạo diễn Phùng Tiểu Cương. Đây là bộ phim hài lãng mạn Trung Quốc có doanh thu 50 triệu đô la Mỹ cao nhất Trung Quốc từ trước cho đến thời điểm đó.

Thư Kỳ đóng vai chính trong Tây du ký: Mối tình ngoại truyện (2013), do Châu Tinh Trì đạo diễn, dựa theo tác phẩm kinh điển Tây Du Ký của Trung Quốc. Phim đã vượt qua Lost in Thailand để trở thành phim Trung Quốc có doanh thu cao nhất mọi thời đại.

Thư Kỳ tái hợp với Hầu Hiếu Hiền trong bộ phim võ hiệp đầu tiên của ông, Nhiếp Ẩn Nương (2015), với vai chính. Bộ phim đã nhận được những đánh giá vô cùng tích cực tại Liên hoan phim Cannes, và Thư Kỳ đã giành được giải thưởng Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Châu Á. Cùng năm, cô đóng vai chính trong bộ phim bom tấn Ma thổi đèn: Tầm long quyết, chuyển thể từ loạt tiểu thuyết phiêu lưu nổi tiếng Ma thổi đèn.

Trong năm 2016, Thư Kỳ, Phùng Thiệu Phong và Victoria Song đóng vai chính trong phiên bản Trung Quốc của Đám cưới bạn thân. Cô cũng tham gia bộ phim hài giả tưởng Ngôi làng hạnh phúc, được công chiếu vào ngày Mồng 1 Tết âm lịch năm 2017. Năm 2017, cô đóng vai chính trong Phi vụ cuối cùng của Phùng Đức Luân cùng với Jean Reno và Lưu Đức Hoa.

Cô cũng xuất hiện trong bộ phim khoa học viễn tưởng Pháo đài Thượng Hải năm 2019, phim được chuyển thể từ tiểu thuyết Pháo đài Thượng Hải (上海堡垒).

Các hoạt động khác
Từ năm 2007 đến năm 2009, và năm 2013, Thư Kỳ đã được Takada Kenzo chọn tham gia các chiến dịch quảng cáo nước hoa nổi tiếng của hãng Flower by Kenzo. Cô cũng là đại sứ thương hiệu của hãng thời trang Đài Loan Shiatzy Chen.

Thư Kỳ là đại sứ thương hiệu của Frederique Constant tại Châu Á từ năm 2008. Năm 2009, cô cùng với Frederique Constant và Tổ chức Paint a Smile Foundation đã vẽ lại những bức bích họa trên bức tường của khoa tim mạch tại Bệnh viện Nhi đồng Bắc Kinh.

Cô là đại sứ châu Á của Emporio Armani cho bộ sưu tập Thu/Đông 2010 của hãng thời trang này. Cô cũng là đại sứ thương hiệu của nhãn hàng Bulgari tại Trung Quốc.

Đời tư
Thư Kỳ gặp nam diễn viên kiêm đạo diễn Hồng Kông Phùng Đức Luân khi tham gia bộ phim Bishonen năm 1997; hai người hẹn hò năm 2012, đính hôn năm 2016 và trở thành vợ chồng trong cùng năm đó.

Danh sách phim

Phim

Phim truyền hình

Giải thưởng và đề cử

Chú thích

Liên kết ngoài

 Tiểu sử Thư Kỳ
 About Shu Qi  [舒淇] - ShuQiWorld.com
 Unique Hsu Chi Gallery

Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông Diễn viên mới
Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông Vai nữ phụ
Sinh năm 1976
Diễn viên Đài Loan
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ diễn viên Đài Loan thế kỷ 20
Nữ diễn viên truyền hình Hồng Kông
Nữ diễn viên điện ảnh Đài Loan
Nữ diễn viên truyền hình Đài Loan


title: Cardioglossa pulchra

text:
Cardioglossa pulchra là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Loài này có ở Cameroon và Nigeria.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo
 Schiøtz, A. & Amiet, J.-L. 2004. Cardioglossa pulchra. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Cardioglossa


title: Psyllototus

text:
Psyllototus là một chi bọ cánh cứng tuyệt chủng được phát hiện ở khu vực ngày nay là vào cuối Thế Eocen.

Ghi chú

Alticini


title: Arrhenothrix

text:
Dacalana là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Tham khảo

Họ Bướm xanh

en:Arrhenothrix


title: Eugenia rostadonis

text:
Eugenia rostadonis là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Kochummen, K.M. 1998. Eugenia rostadonis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
R


title: Plectrohyla cyclada

text:
Plectrohyla cyclada là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của México.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Santos-Barrera, G. & Mendelson III, J. 2006. Plectrohyla cyclada. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Plectrohyla
Động vật lưỡng cư México
Động vật đặc hữu México


title: Roeslerstammia erxlebella

text:
Roeslerstammia erxlebella là một loài bướm đêm thuộc họ Yponomeutidae. Nó được tìm thấy ở khắp châu Âu (ngoại trừ Ireland, bán đảo Iberia và bán đảo Balkan), phía đông đến Nhật Bản.

Sải cánh dài khoảng 13 mm. There are two generations with adults on the wing vào tháng 5 và tháng 6 và một lần nữa vào tháng 8 và tháng 9.

Ấu trùng ăn các loài Tilia cordata, Tilia x vulgaris, Acer pseudoplatanus và sometimes Betula.Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Phụ loài
Roeslerstammia erxlebella bella Moriuti, 1982 (Japan)
Roeslerstammia erxlebella erxlebella (Fabricius, 1787)

Tham khảo

Liên kết ngoài
UKmoths
bladmineerders.nl
Roeslerstammia erxlebella bella at Japanese Moths

Roeslerstammia
Côn trùng châu Âu


title: Diekirch (tổng)

text:
Diekirch là một tổng ở Luxembourg in huyện của Diekirch, bao gồm 12 thị trấn:

Bettendorf
Bourscheid
Diekirch
Ermsdorf
Erpeldange
Ettelbruck
Feulen
Hoscheid
Medernach
Mertzig
Reisdorf
Schieren

Tổng này có diện tích 214,93 km² và dân số ngày 1/7/2006) là 26.021 người. Cho đến ngày 1/1/2006, tổng này vẫn bao gồm cộng đồng Bastendorf, với diện tích 24,44 km². Cộng đồng này đã được chuyển sang cho tổng Vianden khi Bastendorf quyết định gia nhập cộng đồng Tandel ở tổng đó.
==Tham khảo==

Tổng của Luxembourg


title: (129579) 1997 SF1

text:
{{DISPLAYTITLE:(129579) 1997 SF1}}

(129579) 1997 SF1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 21 tháng 9 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 129001–130000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Perdita crandalli

text:
Perdita crandalli là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1962


title: Minerbe

text:
Minerbe là một đô thị ở tỉnh Verona trong vùng Veneto của Ý, có cự ly khoảng 80 km về phía tây của Venice và khoảng 35 km về phía đông nam của Verona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.599 người và diện tích là 29.7 km².

Đô thịMinerbe có các frazioni (đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) San Zenone, Santo Stefanovà Anson.

Minerbe giáp các đô thị: Bevilacqua, Bonavigo, Boschi Sant'Anna, Legnago, Montagnana, Pressanavà Veronella.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune-minerbe.it

Đô thị tỉnh Verona
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Fresné-la-Mère

text:
Fresné-la-Mère là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài

Fresne-la-Mere


title: 100000000 (số)

text:
100000000 (),(một trăm triệu hay mười kinh (Hán-Việt: 一億)) là một số tự nhiên ngay sau 99999999 và ngay trước 100000001.

Tham khảo

Số chẵn


title: Tai nạn hàng không Learjet 45 tại Thành phố México 2008

text:
Một máy bay của Bộ nội vụ México đã rơi tại trung tâm Thành phố México vào khoảng 18:45 giờ địa phương hôm Thứ Ba 4 tháng 11 2008. Vụ tai nạn khiến Bộ trưởng Nội vụ Juan Camilo Mourino, cựu công tố viên bài trừ ma túy Jose Luis Santiago Vasconcelos và sáu người khác trên máy bay và sáu người khác dưới mặt đất thiệt mạng.

Máy bay rơi trong giờ cao điểm gần khoảng giao nhau Paseo de la Reforma và Anillo Periférico, trong khu dân cư Las Lomas sang trọng và huyện kinh doanh

Chi tiết
Phong cảnh Paseo de la Reforma Đại lộ Reforma, nơi máy bay bị tai nạn.
Chiếc phi cơ phản lực Learjet 45 của chính phủ rời Sân bay quốc tế Ponciano Arriaga và cách Sân bay quốc tế Thành phố México 12 km chuẩn bị đáp và rớt trong giờ cao điểm, thiêu hủy nhiều xe cộ đậu trên đường phố và gây ra tổn thất nặng nề cho nỗ lực chống ma túy của Tổng thống Felipe Calderon.

Phát ngôn viên tổng thống Max Cortazar cho hay ông Mourino và một nhóm các cố vấn chính phủ đã đến tham dự buổi lễ phát động một chương trình nhằm chào đón những người di dân trở về tại thành phố San Luis Potosi hôm Thứ Ba và đang trên đường quay về phi trường quốc tế Thành phố México thì phi cơ rớt.

Thương vong
Vụ rớt phi cơ có vẻ là một tai nạn nhưng sự mất mát của Bộ trưởng Nội vụ Juan Camilo Mourino, cựu công tố viên bài trừ ma túy Jose Luis Santiago Vasconcelos và sáu người khác đã làm suy yếu thêm hàng ngũ lãnh đạo đang gặp nhiều khó khăn ở México.

Chính phủ lên tiếng

Đại sứ Hoa Kỳ Antonio Garza ca ngợi hai viên chức chính phủ đã thiệt mạng và nói rằng họ là những người tiêu biểu cho cuộc chiến chống tội phạm có tổ chức.

Ông Mourino, 37 tuổi, là một trong những cố vấn thân cận nhất của Tổng thống Felipe Calderon nhưng đã gặp nhiều tai tiếng kể từ khi nhậm chức giữa lúc có cuộc chiến mãnh liệt nhất nhắm vào các băng đảng ma túy ở México. Ông có trách nhiệm về an ninh cho cả quốc gia México.

Tổng thống Calderon đã gửi hàng chục ngàn binh sĩ và cảnh sát liên bang đến khắp các tiểu bang ở México để tiêu diệt các băng đảng ma túy vốn đang mở ra các trận chiến ngày càng đẫm máu và hung bạo để dành vùng kiểm soát và giết hại các giới chức cảnh sát.

Giới hữu trách cho hay không có lời kêu cứu nào đã được gửi đi và việc rớt phi cơ có vẻ là một tai nạn. Tuy nhiên ông Calderon nói chính phủ sẽ "thi hành các cuộc điều tra cần thiết để tìm ra nguyên nhân của thảm kịch này."

Các chuyên gia Hoa Kỳ từ Cơ quan Hàng không Liên bang và Hội đồng An toàn Giao thông Quốc gia đến México vào ngày 5 tháng 11 để trợ giúp cuộc điều tra.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Toll of Mexico plane crash rises to 13, CNN

Mexico 2008
Sự kiện và tai nạn hàng không 2008
Sự kiện và tai nạn hàng không tại Mexico
Thành phố México


title: Cây Giáng Sinh

text:
Cây Giáng sinh là cây xanh (thường là cây thông) được trang hoàng để trưng bày trong dịp lễ Giáng sinh theo phong tục của người Kitô giáo.

Lịch sử
Trong khi rõ ràng là cây Giáng sinh hiện đại có nguồn gốc từ nước Đức thời phục hưng từ thế kỷ 16, vẫn có một số giả thuyết và truyền thuyết được truyền tụng về nguồn gốc tối hậu của nó.

Theo  Encyclopædia Britannica , "Việc sử dụng cây xanh mãi, vòng hoa, và những dây trang trí tượng trưng cho sự sống đời đời là một phong tục của người Ai Cập cổ đại, Trung Quốc, và Do Thái cổ. "Cây thờ cúng" đã trở thành phổ biến trong số những người châu Âu ngoại đạo và tồn tại khi họ chuyển đổi sang Thiên Chúa giáo theo phong tục Scandinavia để trang trí nhà và chuồng, kho với cây thường xanh vào dịp năm mới để xua đuổi ma quỷ và thiết lập một cây trú ẩn cho chim muông trong mùa Giáng Sinh".

Truyền thuyết

Vào thế kỷ thứ VIII, thánh Boniface, một thầy tu người Anh, trên đường hành hương, ông tình cờ bắt gặp một nhóm những kẻ không thờ thiên chúa sùng bái đang tập trung quanh một cây sồi lớn, dùng một đứa trẻ để tế thần. Để dừng buổi tế thần và cứu đứa trẻ, Boniface đã hạ gục cây sồi chỉ bằng một quả đấm. Tại nơi đó đã mọc lên một cây thông nhỏ. Vị thánh nói với những kẻ không thờ thiên chúa rằng cây thông nhỏ là cây sự sống và nó tượng trưng cho cuộc sống vĩnh hằng của Chúa cứu thế.

Theo một nguồn khác, thì giáo sĩ Boniface từ Anh sang Đức truyền bá đức tin Cơ Đốc. Ông đã tặng cho thành phố Geismer một cây thông tượng trưng cho tình thương và tín ngưỡng mới mà ông đã mang đến cho dân tộc Đức. Khi người Đức chấp nhận Cơ Đốc giáo, họ chọn cây thông làm cây giáng sinh (cây Noel) để nhắc nhở họ nhớ đến công ơn của thánh Boniface, người đã giúp họ dẹp bỏ tà thần trở lại thờ phượng Thiên Chúa.

Một truyền thuyết khác lại kể rằng, vào một đêm Noel đã rất lâu rồi có một người tiều phu nghèo khổ đang trên đường trở về nhà thì gặp một đứa trẻ bị lạc và lả đi vì đói. Mặc dù nghèo khó nhưng người tiều phu đã dành lại cho đứa trẻ chút thức ăn ít ỏi của mình và che chở cho nó yên giấc qua đêm. Vào buổi sáng khi thức dậy, ông nhìn thấy một cái cây đẹp lộng lẫy ngoài cửa. Hoá ra đứa trẻ đói khát tối hôm trước chính là Chúa cải trang. Chúa đã tạo ra cây để thưởng cho lòng nhân đức của người tiều phu tốt bụng.

Nguồn gốc thực của cây Giáng sinh có thể gắn liền với những vở kịch thiên đường. Vào thời Trung Cổ, những vở kịch về đạo đức được biểu diễn khắp Châu Âu, thông qua các vở kịch ấy người ta có thể truyền bá các câu chuyện Kinh Thánh. Những vở kịch nói về nguồn gốc của loài người và sự dại dột của Adam và Eva ở vườn Eden, thường được diễn vào ngày 24 tháng 12 hàng năm. Cây táo là một đạo cụ trong vở kịch, nhưng vì các vở kịch được diễn vào mùa đông, các loài cây đều chưa kết trái nên các diễn viên phải treo những quả táo giả lên cành cây.

Tương truyền, một lần Martin Luther dạo bước qua những cánh rừng vào một đêm Giáng Sinh khoảng năm 1500. Hàng triệu vì sao sáng lấp lánh qua kẽ lá. Ông thực sự ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của một loài cây nhỏ, trên cành cây tuyết trắng phủ đầy, lung linh dưới ánh trăng. Vì thế, khi trở về ông đã đặt một cây thông nhỏ trong nhà và kể lại câu chuyện này với lũ trẻ. Để tái tạo ánh sáng lấp lánh của muôn ngàn ánh sao ông đã treo nến lên cành cây thông và thắp sáng những ngọn nến ấy với lòng tôn kính ngày Chúa giáng sinh. Ông giải thích là các cây nến cháy sáng trên các nhánh của cây thông tượng trưng cho ánh sáng của Đức Giêsu mang đến cho nhân loại, màu xanh tươi quanh năm của cây thông tượng trưng cho Đức Chúa Trời hằng hữu.

Thế kỷ 18 và 19

Phong tục cây Giáng sinh trở nên phổ biến ở Đức vào thế kỷ 16. Cơ Đốc nhân mang cây xanh vào trong nhà và trang hoàng cho chúng trong dịp lễ Giáng sinh. ở những vùng vắng bóng cây xanh, mọi người tạo ra các đồ vật hình chóp từ gỗ và trang trí cho nó các cành cây xanh và nến. Chẳng bao lâu sau, phong tục cây Giáng sinh đã trở nên phổ biến ở các nước châu Âu.

Vào giữa thế kỷ 19, Hoàng tử Albert thuộc Nhà Sachsen-Coburg và Gotha gốc Đức, chồng tương lai của nữ hoàng Victoria của Anh ra đời. Chính ông đã phổ biến rộng rãi phong tục cây Giáng sinh vào nước Anh. Năm 1841, đôi vợ chồng hoàng gia này đã trang hoàng cây Giáng sinh đầu tiên của nước Anh tại lâu đài Windson bằng nến cùng với rất nhiều loại kẹo, hoa quả và bánh gừng. Khi cây Giáng sinh trở thành thời thượng ở Anh thì những gia đình giàu có đã dùng tất cả những đồ vật quý giá để trang trí. Vào những năm 1850, theo sự mô tả của đại văn hào Charles Dickens thì cây Giáng sinh ở Anh được trang hoàng bằng búp bê, những vật dụng nhỏ bé, các thiết bị âm nhạc, đồ trang sức, súng và gươm đồ chơi, hoa quả và bánh kẹo. Sau khi đã tồn tại ở Anh thì phong tục cây Noel cũng trở nên phổ biến trên khắp các vùng thuộc địa của đế quốc Anh, tới cả những vùng đất mới như Canada.

Cây Giáng sinh lần đầu tiên được dân chúng ở Hoa Kỳ biết đến là vào những năm 1830. Khi hầu hết người dân Mỹ đều coi cây Giáng sinh là một điều kỳ cục thì những người Đức nhập cư ở Pennsylvania thường mang cây Giáng sinh vào các buổi biểu diễn nhằm tăng tiền quyên góp cho nhà thờ. Năm 1851, một mục sư người Đức đặt một cây Giáng sinh trước nhà thờ của ông làm cho những người dân xứ đạo ở đó đã cảm thấy bị xúc phạm và buộc ông phải hạ nó xuống. Họ cảm thấy đó là một phong tục ngoại đạo.

Tuy nhiên vào những năm 1890, nhiều mặt hàng trang trí bắt đầu được nhập từ Đức vào và từ đó tục lệ về cây Giáng sinh trở nên phổ biến tại Canada và Mỹ. Có một sự khác biệt lớn giữa cây Giáng sinh của châu Âu và Bắc Mỹ, ở châu Âu thường dùng cây nhỏ, hiếm khi cao hơn một mét rưỡi, chỉ khoảng 4 hoặc 5 feet trong khi cây của Bắc Mỹ cao tới trần nhà.

Thế kỷ 20 và 21

Năm 1900, cứ 5 gia đình ở Bắc Mỹ thì có một gia đình có cây Giáng sinh, và 20 năm sau phong tục này trở nên khá phổ biến. Vào những năm đầu thế kỷ 20, người dân Bắc Mỹ thường trang trí cây thông bằng vật trang trí do chính tay họ làm ra. Vật trang trí truyền thống của người Canada và người Mỹ gốc Đức gồm có quả hạnh nhân, quả hạch, bánh hạnh nhân với nhiều hình dạng thú vị khác nhau. Những hạt bắp chiên nhiều màu sắc, được trang trí cùng những quả phúc bồn tử và các chuỗi hạt. Cũng vào thời gian này bắt đầu xuất hiện những dây đèn trang trí trên cây Giáng sinh, nhờ nó cây thông rực rỡ hơn nhiều lần. Ánh sáng trang trí bằng đèn điện kéo dài hơn và an toàn hơn rất nhiều so với ánh sáng toả ra từ những ngọn nến.

Tại Liên Xô cũ, sau Cách mạng tháng Mười, cây Giáng sinh bị cấm, nhưng phong tục này lại phục hồi sau năm 1935 như là Cây năm mới. Cũng trong khuôn khổ chủ nghĩa vô thần nhà nước, chủ trương bởi nhà nước Liên bang Xô Viết lúc đó, nhiều "cơ sở nhà thờ tại [các] cấp địa phương, quốc gia hay giáo phận đã bị phá hủy hoặc bãi bỏ chức năng tôn giáo" trong chiến dịch chống tôn giáo 1921-1928. nhưng từ năm 1990, sau khi từ bỏ chế độ Cộng sản, nhiều nhà thờ bị phá hủy đã dần được phục dựng.

Tại châu Âu, cây thông thuộc chi Lãnh sam thường được sử dụng làm cây Giáng sinh, bên cạnh đó là chi Vân sam, và đặc biệt là Thông Nordmann (Abies nordmanniana) hiện nay rất được ưa chuộng. Như tại Đức năm 2013, 80% cây Giáng sinh là từ cây Abies nordmanniana. Chỉ riêng tiền cây, theo thống kê năm 2006, người Đức đã chi 616 triệu Euro để mua 28 triệu cây, và số lượng này ngày càng tăng, như năm 2013 tại Đức, khoảng 30 triệu cây Giáng sinh đã được bán.

Trong khi đó, tại Hoa Kỳ ngày càng có khuynh hướng dùng cây nhân tạo (thường là cây thông bằng nhựa nhập khẩu từ Trung Quốc hoặc Thái Lan) thay thế cây tự nhiên. Như năm 1990, tại Hoa Kỳ, khoảng 35 triệu hộ gia đình Mỹ trưng bày cây Giáng sinh tự nhiên trong lúc 36,3 triệu gia đình đã lựa chọn cây nhân tạo cùng năm đó. Năm 2000, 50,6 triệu hộ gia đình sử dụng cây nhân tạo, trong khi 32 triệu chọn cây Giáng sinh tự nhiên và đến năm 2003 doanh số bán hàng của các cây tự nhiên đạt 23,4 triệu.

Trồng và bán cây thông Giáng Sinh là một ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ đô la, cần có kế hoạch và dự hướng lâu dài. Cây mất từ 7 đến 12 năm để đạt chiều cao tiêu chuẩn là sáu feet (1,8 mét). Điều đó có nghĩa là người nông dân phải chịu trả trước chi phí trồng cây lớn và chịu rủi ro đáng kể vì họ chỉ có khoảng một tháng mỗi năm để bán cây và  bù đắp chi phí của họ. Mỗi năm có khoảng từ 33 đến 36 triệu cây Giáng sinh được sản xuất ở Hoa Kỳ, tại châu Âu là từ 50 đến 60 triệu cây. Trong năm 1998, đã có khoảng 15.000 người trồng cây ở Mỹ (một phần ba trong số là các trang trại cho khách hàng đến "tự lựa chọn và cưa về"). Trong cùng năm đó, người ta ước tính rằng người Mỹ đã chi 1,5 tỷ $ (USD) để mua cây Giáng sinh. Vào năm 2016 đã tăng lên 2,04 tỷ đô la cho cây tự nhiên và hơn 1,86 tỷ đô la cho cây nhân tạo. Đức, nơi khởi nguồn ý tưởng sử dụng cây xanh để chào đón Giáng sinh, là nhà sản xuất lớn nhất ở châu Âu, tiếp theo là Đan Mạch, Áo, Pháp, Bỉ và Anh. Thị trường  châu Âu, theo ước tính năm 2017, mang về khoảng 2,4 tỷ euro (3,2 tỷ USD) mỗi năm với sản lượng 75 triệu cây.

Phong tục và truyền thống

Các cây được trang trí theo truyền thống với những vật trang trí như táo, các loại hạt, thực phẩm khác. Trong thế kỷ 18, cây thông bắt đầu được chiếu sáng bởi những ngọn nến và cuối cùng đã được thay bằng đèn Giáng sinh sau khi sự ra đời của điện khí hóa. Ngày nay, có rất nhiều loại vật trang trí truyền thống, chẳng hạn như vòng hoa, kim tuyến, trái châu, và kẹo. Một thiên thần hay là ngôi sao có thể được đặt ở trên cùng của cây để đại diện cho Tổng lãnh thiên thần Gabriel hoặc Ngôi sao Bethlehem, ngôi sao báo hiệu Giêsu giáng sinh theo Phúc Âm Mátthêu.

Thông thường, một cây thông Giáng sinh được dựng lên vào đầu mùa Vọng. Một số gia đình ở Mỹ và Canada dựng cây Giáng sinh một tuần trước Lễ Tạ Ơn của Mỹ (ngày thứ Năm thứ tư của tháng 11), và các mặt hàng trang trí Giáng sinh có thể xuất hiện sớm hơn trong các cửa hàng bán lẻ, thường là sau Halloween (31 tháng 10). Ở Ý và Argentina, cùng với nhiều quốc gia ở châu Mỹ Latin, cây Giáng sinh được dựng lên ngày 8 tháng 12 (ngày Đức Mẹ vô nhiễm nguyên tội) và giữ cho đến ngày 6 tháng 1.

Theo truyền thống, thường là cây Giáng sinh được giữ cho đến ngày Lễ Hiển Linh (6 tháng 1). Một số gia đình Công giáo còn giữ cho đến khi Lễ Dâng Chúa trong đền thánh (ngày 2 tháng 2).

Sau lễ, những cây Giáng sinh đã qua sử dụng được thu gom phế thải và một phần bị đốt cháy trong lửa vào dịp Lễ Phục Sinh. Cây thông tồn kho (không trang trí) có thể phục vụ như là thực phẩm và đồ chơi cho voi và các động vật khác trong rạp xiếc hoặc sở thú. Tại nhiều nơi, như tại Wien, cây Giáng sinh đã qua sử dụng được thu thập để dùng đốt cháy trong một nhà máy điện sinh học để sưởi ấm.

Vấn đề môi sinh
Hầu hết các cây nhân tạo được làm bằng tấm cứng PVC tái chế sử dụng chất ổn định thiếc trong những năm gần đây. Trước đây, chì thường được sử dụng làm chất ổn định trong PVC. Việc sử dụng chất ổn định chì trong cây nhập khẩu từ Trung Quốc là vấn đề được các chính trị gia và nhà khoa học quan tâm trong những năm gần đây. Một nghiên cứu năm 2004 cho thấy, mặc dù trong các cây nhân tạo nói chung có ít rủi ro về sức khỏe do nhiễm chì, vẫn tồn tại "các tình huống xấu nhất" khi có nhiều rủi ro sức khỏe lớn đối với trẻ nhỏ. Một báo cáo năm 2008 của Cục Bảo vệ Môi sinh Hoa Kỳ cho thấy PVC đang giảm dần ở những cây Giáng sinh nhân tạo lâu đời. Báo cáo cho thấy trong số năm mươi triệu cây nhân tạo ở Hoa Kỳ, có khoảng hai mươi triệu đã chín tuổi trở lên, thời điểm mà các chất gây ô nhiễm chì đạt đến mức nguy hiểm. Một nghiên cứu chuyên nghiệp về đánh giá vòng đời của cây Giáng sinh thật và nhân tạo cho thấy một cây Giáng sinh nhân tạo phải ít nhất hai mươi tuổi để có thể để lại dấu chân sinh thái nhỏ như cây Giáng sinh tự nhiên.

Đọc thêm
 Chợ Giáng sinh
 Bánh khúc cây
 Ông già Noel
 Hoa trạng nguyên
 Nhạc Giáng sinh
 Phim Giáng sinh
 Thức ăn mùa Giáng sinh
 Badnjak

Hình ảnh
Trang trí cây Giáng Sinh:

Những cây Giáng Sinh khắp nơi:

Chú thích

Liên kết ngoài

 Hiệu Minh, Cây thông Noel và bài học về hạnh phúc, Vietnamnet, 24/12/2013
 Christmas trees
 British Royal Family Christmas trees
 Christmas Tree Survives War, A-Bomb  By Eric Talmadge; 21 tháng 12 năm 2007
 Riga, Latvia purported home of the original Christmas Tree
 Christmas Lights around the World
 History of the Christmas Tree

Giáng sinh
Văn hóa dân gian Đức
Cây đặc biệt
Chủ đề liên quan đến ngày lễ