title: 5293 Bentengahama

text:
5293 Bentengahama (1991 BQ2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 1 năm 1991 bởi Masanori Matsuyama và Watanabe ở Kushiro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5293 Bentengahama

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Kazuro Watanabe
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Tuần tra Núi băng Quốc tế

text:
Từ 1914 Tuần tra Núi băng Quốc tế đã giám sát sự hiện diện của các tảng băng trôi tại bắc Đại Tây Dương và báo cáo về sự di chuyển của chúng nhằm đảm bảo cho vận tải biển tại khu vực này. Nó được thành lập sau thảm họa chìm tàu RMS Titanic.

Tài trợ
Tổ chức này đã nhận $5,9 triệu USD hỗ trợ từ chính phủ các nước:
Bỉ
Canada
Đan Mạch
Phần Lan
Pháp
Đức
Hy Lạp
Ý
Nhật Bản
Hà Lan
Na Uy
Panama
Ba Lan
Tây Ban Nha
Thụy Sĩ
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
Hoa Kỳ
(từ năm 1998)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức
 Paper on the Patrol's Economic Value
 Iceberg Dead Ahead, by Leo Shubow

Giao thông đường thủy quốc tế
Định hướng
Tuần duyên Hoa Kỳ


title: Stüdenitz-Schönermark

text:
Stüdenitz-Schönermark là một đô thị thuộc huyện Ostprignitz-Ruppin, bang Brandenburg, Đức. Đô thị Stüdenitz-Schönermark có diện tích 24,34 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 680 người.

Tham khảo


title: Aetheomorpha octomaculata

text:
Aetheomorpha octomaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Aetheomorpha


title: Cholesterol

text:
Cholesterol là một chất béo steroid, mềm, màu vàng nhạt, có ở màng tế bào của tất cả các mô trong cơ thể, và được vận chuyển trong huyết tương của mọi động vật. Nó được sản xuất hàng ngày trong gan (nguồn gốc nội sinh), mỗi ngày từ 1,5g – 2g. Nguồn gốc cholesterol ngoại sinh là từ việc ăn uống các chất mỡ động vật. Cholesterol hiện diện với nồng độ cao ở các mô tổng hợp nó hoặc có mật độ màng dày đặc, như gan, tuỷ sống, não và mảng xơ vữa động mạch. Cholesterol đóng vai trò trung tâm trong nhiều quá trình sinh hoá, nhưng lại được biết đến nhiều nhất do liên hệ đến bệnh tim mạch gây ra bởi nồng độ cholesterol trong máu tăng.

Lịch sử tên gọi
Tên gọi xuất phát từ tiếng Hi Lạp chole- (mật) và stereos (rắn), vì nó được phát hiện lần đầu ở dạng rắn trong sỏi mật.

Sinh lý học

Tổng hợp

Cholesterol được tổng hợp chủ yếu từ acetyl CoA theo đường HMG-CoA reductase ở nhiều tế bào/mô. Khoảng 20–25% lượng cholesterol tổng hợp mỗi ngày (~1 g/ngày) xảy ra ở gan, các vị trí khác có tỉ lệ tổng hợp cao gồm ruột, tuyến thượng thận và cơ quan sinh sản. Với một người khoảng 68 kg, tổng lượng cholesterol trung bình trong cơ thể khoảng 35g (35.000 mg). Trong một ngày lượng nội sinh trung bình khoảng 1000 mg và từ thức ăn trung bình khoảng 200 đến 300 mg. Sự di chuyển cholesterol trong cơ thể có tính chất tuần hoàn. Nó được bài tiết ở gan qua mật đến cơ quan tiêu hóa. Khoảng 50% lượng cholesterol bài tiết được tái hấp thu ở ruột non vào hệ tuần hoàn. Phytosterols có thể cạnh tranh với cholesterol trong công tác tái hấp thu của ruột vì vậy làm suy giảm độ tái hấp thu của cholesterol vào máu.

Tính chất

Cholesterol kém tan trong nước; nó không thể tan và di chuyển ở dạng tự do trong máu. Thay vào đó, nó được vận chuyển trong máu bởi các lipoprotein; đó là các "va-li phân tử" tan trong nước và bên trong mang theo cholesterol và mỡ. Các protein tham gia cấu tạo bề mặt của mỗi loại hạt lipoprotein quyết định cholesterol sẽ được lấy khỏi tế bào nào và sẽ được cung cấp cho nơi đâu.

Lipoprotein lớn nhất, chủ yếu vận chuyển mỡ từ niêm mạc ruột đến gan, được gọi là chylomicron. Chylomicron có thành phần giàu triglyceride. Chúng chuyên chở triglyceride và cholesterol (từ thức ăn và đặc biệt là cholesterol được tiết từ gan vào mật) đến các mô như gan, mỡ và cơ vân. Tại các nơi đó, lipoprotein lipase (LPL) thủy phân triglyceride trong chylomicron thành acid béo tự do; các acid béo này được dùng để tổng hợp lipoprotein tỉ trọng rất thấp (VLDL) ở gan hoặc được oxi hoá sinh năng lượng ở cơ hoặc được dự trữ ở mô mỡ. Chylomicron sau khi mất triglyceride trở thành các hạt còn lại (chylomicron remnant) và được vận chuyển đến gan để được xử lý tiếp.

VLDL là lipoprotein tương tự như chylomicron, có thành phần triglyceride cao. VLDL được tổng hợp từ acid béo tự do có nguồn gốc từ chuyển hoá chylomicron ở gan hoặc nội sinh. Triglyceride của VLDL bị thủy phân bởi lipoprotein lipase mao mạch để cung cấp acid béo cho mô mỡ và cơ. Phần lipid còn lại gọi là lipoprotein tỉ trọng trung gian (IDL). Sau đó IDL chuyển thành lipoprotein tỉ trọng thấp (LDL) bởi tác dụng của lipase gan hoặc được gan bắt giữ qua thụ thể LDL.

Các hạt LDL chuyên chở phần lớn lượng cholesterol có trong máu, cung cấp cholesterol cho tế bào. Thụ thể LDL ở tế bào ngoại biên hoặc gan bắt giữ LDL và lấy nó ra khỏi máu. Tế bào ngoại biên dùng cholesterol trong LDL cho cấu trúc màng cũng như để sản xuất hormone. LDL là lipoprotein tạo xơ vữa động mạch; nồng độ LDL cao liên hệ với tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Các hạt LDL đặc, nhỏ chứa nhiều cholesterol ester (phenotype B) được cho là có tính sinh xơ vữa động mạch cao hơn do nhạy cảm với các thay đổi oxy hóa và vì vậy có độc tính cho nội mạch so với các hạt LDL lớn, bộng (phenotype A). Ở người khoẻ mạnh, các hạt LDL có kích thước lớn và số lượng ít. Ngược lại, nếu có nhiều các hạt LDL nhỏ sẽ dẫn đến nguy cơ xơ vữa động mạch.

Các hạt lipoprotein tỉ trọng cao (HDL) được tổng hợp và chuyển hoá ở gan và ruột. HDL sơ khai lấy cholesterol từ mô ngoại biên; quá trình này được hỗ trợ bởi men lecithin:cholesterol acyltransferase (LCAT) trong hệ tuần hoàn qua phản ứng ester hoá cholesterol tự do. Khi cholesterol được ester hoá, nó tạo gradient nồng độ và hút cholesterol từ mô ngoại biên và từ các lipoprotein khác và trở nên ít đặc hơn. Song song đó, protein di chuyển cholesterol ester (cholesterol ester transfer protein) lại mang cholesterol ester từ HDL sang VLDL, LDL và một phần nhỏ hơn sang chylomicron, làm giảm gradient nồng độ và cho phép triglyceride di chuyển theo chiều ngược lại, từ đó làm giảm ức chế LCAT do sản phẩm. Vì vậy, phần lớn cholesterol ester được tạo bởi LCAT sẽ được vận chuyển về gan qua phần còn lại của VLDL (IDL) và LDL. Đồng thời, HDL giàu triglyceride sẽ giải phóng triglyceride ở gan khi bị bắt giữ hoặc khi triglyceride được thủy phân bởi lipase gan nhạy cảm heparin (heparin-releasable hepatic lipase). Số lượng các hạt HDL to càng nhiều thì hệ quả sức khoẻ càng tốt; và ngược lại, số lượng này càng ít thì càng có nguy cơ xơ vữa động mạch. (Các xét nghiệm lipid truyền thống không cho biết được kích thước và số lượng của các hạt LDL và HDL.)

Điều hoà

Sinh tổng hợp cholesterol được điều hoà trực tiếp bởi nồng độ cholesterol nội bào, nhưng cơ chế hằng định nội môi có liên quan chưa được hiểu rõ ràng. Lượng nhập trong thức ăn tăng sẽ làm giảm lượng nội sinh và ngược lại. Cơ chế điều hoà chính là phát hiện cholesterol nội bào ở lưới nội sinh chất bởi protein SREBP (Sterol Regulatory Element Binding Protein 1 và 2). Khi có mặt cholesterol, SREBP gắn với 2 protein khác: SCAP (SREBP-cleavage activating protein) và Insig-1. Khi nồng độ cholesterol giảm, Insig-1 tách khỏi phức hợp SREBP-SCAP, cho phép phức hợp di chuyển vào bộ máy Golgi, ở đó SREBP bị cắt bởi S1P và S2P (site 1/2 protease), hai men này được hoạt hoá bởi SCAP khi nồng độ cholesterol thấp. SREBP đã bị cắt sau đó di chuyển đến nhân và đóng vai trò yếu tố phiên mã (transcription factor) gắn với "Yếu tố Điều hoà Sterol" (Sterol Regulatory Element) của một số gene để kích thích phiên mã. Trong số các gene phiên mã có thụ thể LDL và HMG-CoA reductase. Thụ thể LDL thu bắt LDL trong tuần hoàn, còn HMG-CoA reductase làm tăng sản xuất cholesterol nội sinh.

Phần lớn cơ chế này được Michael S. Brown và Joseph L. Goldstein làm sáng tỏ vào thập kỉ 1970. Hai ông đoạt Giải Nobel về Sinh lý và Y khoa cho công trình của mình vào năm 1985.

Lượng cholesterol trung bình trong máu thay đổi theo tuổi tác, thường tăng dần cho đến khi khoảng 60 tuổi. Nghiên cứu của Ockrene và cs cho thấy nồng độ cholesterol cũng thay đổi theo mùa ở người, cao hơn vào mùa đông.

Chức năng
Cholesterol là thành phần quan trọng của màng tế bào, nó giúp tính lỏng của màng ổn định trong khoảng dao động nhiệt độ rộng hơn. Nhóm hydroxyl trên phân tử tương tác với đầu phosphate của màng còn gốc steroid và chuỗi hydrocarbon gắn sâu vào màng. Nó là tiền chất chính để tổng hợp vitamin D, nhiều loại hormone steroid, bao gồm cortisol, cortisone, và aldosterone ở tuyến thượng thận, và các hormone sinh dục progesterone, estrogen, và testosterone. Các nghiên cứu gần đây cho thấy cholesterol có vai trò quan trọng đối với các synapse ở não cũng như hệ miễn dịch, bao gồm việc chống ung thư.

Bài tiết
Cholesterol được bài tiết từ gan vào mật và được tái hấp thu ở ruột. Trong một số trường hợp, khi bị cô đặc, như ở túi mật, nó kết tinh và là thành phần cấu tạo chính của hầu hết sỏi mật, bên cạnh sỏi lecitin và bilirubin ít gặp hơn.

Trong thức ăn

Danh sách bên dưới liệt kê hàm lượng cholesterol trong 100g thức ăn, cho một số loại thức ăn có nguồn gốc động vật:

 Sữa chua: 5 mg
 Sữa bò tươi: 10 mg
 Sữa mẹ: 15 mg
 Sò biển: 40–55 mg
 Tôm hùm: 70 mg
 Phô mai: 70–90 mg
 Cá hồi: 80 mg
 Cá ngừ: 80 mg
 Thịt bò: 84 mg
 Thịt lợn: 86 – 94 mg
 Thịt cừu: 89 mg
 Lưỡi bê: 67 mg
 Lưỡi bò: 88 mg
 Lưỡi lợn: 102 mg
 Lưỡi cừu: 155 mg

 Tim bê: 102 mg
 Tim bò: 123 mg
 Tim cừu: 134 mg
 Tụy bê: 172 mg
 Tụy lợn: 194 mg
 Tụy bò: 205 mg
 Tụy cừu: 261 mg
 Bơ: 260 mg
 Mề gà: 194 mg
 Mề gà tây: 232 mg
 Thận lợn: 318 mg
 Thận cừu: 339 mg
 Thận bê: 364 mg
 Thận bò: 413 mg

 Trứng cá: 374 mg
 Trứng gà: 410–480 mg
 Gan bò: 338 mg
 Gan ngỗng: 485 mg
 Gan cừu: 501 mg
 Gan gà tây: 626 mg
 Gan gà: 631 mg
 Lòng gà: 393 mg
 Não cừu: 1352 mg
 Não bê: 1592 mg
 Não lợn: 2195 mg
 Não bò: 3011 mg

Xem thêm
 7-dehydrocholesterol
 Triglyceride
 Vitamin D
 Rối loạn mỡ máu

Tham khảo

 Anderson RG. Joe Goldstein and Mike Brown: from cholesterol homeostasis to new paradigms in membrane biology. Trends Cell Biol 2003:13:534-9. PMID 14507481.
 Ockene IS, Chiriboga DE, Stanek EJ 3rd, Harmatz MG, Nicolosi R, Saperia G, Well AD, Freedson P, Merriam PA, Reed G, Ma Y, Matthews CE, Hebert JR. Seasonal variation in serum cholesterol levels: treatment implications and possible mechanisms. Arch Intern Med 2004;164:863-70. PMID 15111372.

Liên kết ngoài

(Tiếng Anh)
 Các khía cạnh của tiêu hoá và chuyển hoá mỡ - Báo cáo của LHQ/TCYTTG 1994
 Hội Tim mạch Mỹ
 Hội Weston A. Price : nhóm nghi vấn về mối liên hệ giữa cholesterol và xơ vữa động mạch.
 Cholesterol (tiêu đề)

Steroid
Dinh dưỡng


title: Mornant

text:
Mornant là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 368 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Africophilus stoltzei

text:
Africophilus stoltzei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Holmen miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Africophilus


title: Agapetus denningi

text:
Agapetus denningi là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Agapetus


title: Pselliophora fasciipennis

text:
Pselliophora fasciipennis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Pselliophora


title: Alegia

text:
Alegia là một đô thị trong tỉnh Guipúzcoa thuộc cộng đồng tự trị Xứ Basque, Tây Ban Nha. Dân số 2003 Alegia là 1.612.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Website Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha và Basque.
 ALEGIA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha
 Tontokaletik mundura!!!

Đô thị ở Gipuzkoa


title: Tấn hầu Tiệp

text:
Tấn hầu Tiệp (chữ Hán: 晉侯燮), tên thật là Cơ Tiệp (姬燮), là vị vua thứ hai của nước Tấn - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tấn hầu Tiệp là con của Đường Thúc Ngu – vua khai quốc nước Tấn.

Sử ký không nêu rõ thời gian ông làm vua nước Tấn bắt đầu và kết thúc khi nào. Các sự kiện lịch sử trong thời gian ông làm vua cũng không rõ. Sau khi ông mất, con ông là Cơ Ninh Tộc lên nối ngôi, tức là Tấn Vũ hầu.

Xem thêm
 Tấn (nước)
 Đường Thúc Ngu
 Tấn Vũ hầu

Tham khảo

 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tấn thế gia

Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Vua nước Tấn


title: Aphrophantis

text:
Aphrophantis là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

Crambinae


title: Coulongé

text:
Coulongé là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm có diện tích 15,2 km2, dân số cuối năm 2006 là 577 người.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Toxorhina approximata

text:
Toxorhina approximata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Toxorhina
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: 21412 Sinchanban

text:
21412 Sinchanban (1998 FJ67) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 21412 Sinchanban

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Fabro

text:
Fabro là một đô thị ở tỉnh Terni trong vùng Umbria của Ý, có cự ly khoảng 40 km về phía tây nam của Perugia và khoảng 60 km về phía tây bắc của Terni.

Fabro giáp các đô thị: Allerona, Cetona, Città della Pieve, Ficulle, Montegabbione, Monteleone d'Orvieto, San Casciano dei Bagni.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Terni
Thành phố và thị trấn ở Umbria


title: Microberlinia bisulcata

text:
Microberlinia bisulcata là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Cameroon.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Cheek, M. & Cable, S. 2000. Microberlinia bisulcata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Microberlinia
Thực vật Cameroon


title: Demeijerella

text:
Demeijerella là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, trong họ Tortricidae.

Các loài
Demeijerella bicolorana (Bradley, 1961)
Demeijerella catharota (Meyrick, 1928)
Demeijerella chrysoplea (Diakonoff, 1975)
Demeijerella relapsa (Meyrick, 1928)
Demeijerella xanthorhina Diakonoff, 1954

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Eucosmini


title: Alagoasa

text:
Alagoasa là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1955.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Alagoasa aurora Duckett & Daza, 2004
 Alagoasa parana Samuelson, 1985

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: Duplicaria raphanula

text:
Duplicaria raphanula là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Duplicaria


title: Oides sternalis

text:
Oides sternalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: Saint-Antoine-de-Ficalba

text:
Saint-Antoine-de-Ficalba  là một xã của tỉnh Lot-et-Garonne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Lot-et-Garonne

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintantoinedeficalba


title: Megachile contempta

text:
Megachile contempta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1930


title: Frauenstein, Mittelsachsen

text:
Frauenstein là một đô thị ở huyện Mittelsachsen, trong bang tự do Sachsen, Đức. Đô thị này nằm ở phía đông dãy núi Ore, 19 km về phía đông nam Freiberg, và 33 km về phía tây nam Dresden.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.frauenstein-erzgebirge.de

Thị trấn của bang Sachsen


title: Cổ nhạc Trung Hoa

text:
Cổ nhạc Trung Hoa bao gồm những bài hát cổ, tiêu biểu của nền văn hóa Trung Hoa, có nội dung phần lớn liên quan đến những điển tích, điển cố. Nền cổ nhạc này bao gồm năm loại âm điệu, 5 nốt nhạc chính gọi là ngũ âm, sắp xếp thành cung, thương, giốc, chủy và vũ.

Nhã nhạc Trung Hoa

Tại Trung Quốc, "Nhã nhạc" biết đến với tên gọi "yǎ yuè". Yǎ yuè là chữ phiên âm cách đọc của "雅 樂", dịch sang âm Hán Việt là "Nhã nhạc". Từ Hải tự điển, giải thích rõ từ này như sau, nhã nhạc là "đối xưng" của "tục nhạc". Là loại nhạc vũ mà các vị Đế vương của Trung Quốc cổ đại dùng để tế tự trời đất, tổ tiên và trong các dịp Triều hạ, yến hưởng. Thời Chu dùng làm lục vũ của nhạc Tông Miếu, Nho gia cho rằng âm nhạc này "trung chính hòa bình", ca từ "khúc nhã thuần chính", nên lấy nó làm điển phạm của nhã nhạc. Các nhà thống trị phong kiến các đời, sau khi giành được chính quyền, đều tác nhã nhạc theo thông lệ để ca tụng công đức của triều đại mình".

Như vậy, Nhã nhạc là nhạc khúc trong Cung đình. Truy nguyên nguồn gốc của thuật ngữ này, ta hãy tìm về với thời đại phong kiến Trung Quốc khi mà tư tưởng "dĩ nhạc trị quốc" của Nho gia còn thịnh hành. Tại đây, ta thử đặt câu hỏi: Vì sao nhã nhạc lại được dùng trong trị quốc? Thực ra, thời bấy giờ Nho gia rất tôn sùng lễ chế của Triều Chu. Lễ chế của Triều Chu chú trọng đến phục vụ cho lợi ích của giai cấp thống trị phong kiến và chủ nô. Vì thế, ý nghĩa chủ yếu của "nhạc" chính là công cụ giáo hóa con người và thống trị con người. Những loại nhạc thể hiện tình cảm trai gái, những âm thanh thút thít, buồn sầu làm ảo não lòng người, bị Nho gia xem là "dâm thanh", "loạn thế chi âm", "vong quốc chi âm", chỉ có Nhã nhạc với "chính thanh" phù hợp với luật lữ mới xứng đáng được tôn sùng, xứng đáng để giai cấp thống trị phong kiến các thời đại của Trung Quốc chọn dùng làm tín điều trong trị quốc.

Nhã nhạc Trung Quốc sử dụng hầu hết nhạc cụ thuộc dàn bát âm (). Theo cổ nhân quan niệm, chịu sự ảnh hưởng của Hán hóa, bát âm là tám chất liệu âm thanh gọi chung cho tám chủng loại nhạc cụ khác nhau, đại diện cho âm nhạc (cổ truyền).

Tám loại đó là:

Thạch- Thổ- Kim- Mộc- Trúc- Bào- Ti- Cách.

Tương ứng với Bát quái:

Cấn- Khôn- Đoài- Chấn- Khảm- Tốn- Ly- Càn.

(Xem Danh sách nhạc cụ cổ truyền Trung Quốc để biết thêm chi tiết).

Người sáng tạo ra thể loại nhã nhạc Trung Quốc và phát triển nhạc cụ bát âm là Tăng Hầu Ất. Lăng mộ của ông còn để lại vô số những sản vật trong dàn nhạc bát âm như
biên chung (dàn chuông đá) được khai quật vào năm 1978, thế kỷ thứ V trước Công nguyên. Bộ chuông được tạo thành từ 65 chiếc chuông làm bằng đồng được treo trên 3 tầng giá gỗ. Chiếc chuông nặng nhất khoảng 204 kg và cao 1.5m, tổng trọng lượng của dàn chuông này khoảng 5 tấn; đàn sắt là một nhạc cụ rất phổ biến trong thời Tây Chu và thời Xuân Thu. Các mẫu vật còn sót lại đã được khai quật từ những nơi như tỉnh Hồ Bắc và Hồ Nam và khu vực Giang Nam của Trung Quốc. Những nơi khác bao gồm Giang Tô, An Huy, Sơn Đông và Liêu Ninh. Ở Hồ Bắc,lăng mộ của Tăng Hầu Ất (cuối thập niên 400 trước Công nguyên) là một kho báu của các nhạc cụ cổ xưa của Trung Quốc, bao gồm một bộ hoàn chỉnh của biên chung (chuông đồng), đàn sắt và đàn cổ cầm, chuông đá (biên khánh) và trống.

Đoàn tùy tùng âm nhạc của ông gồm 21 cô gái và phụ nữ cũng được chôn cất cùng ông. Vào thời Chiến Quốc, các loại đàn
cổ tranh ban đầu đã xuất hiện, được phát triển từ đàn sắt.

Tiếp sau đó, dàn bát âm Trung Quốc còn có những loại nhạc cụ khác như đàn tỳ bà, đàn nguyễn, liễu cầm (nhỏ hơn tỳ bà), kèn quản tử, kèn bầu, sanh,...Theo truyền thống, nhã nhạc được tạo ra bởi Chu công Đán
theo ủy ban từ Chu Vũ vương, ngay sau cuộc chinh phạt của nhà Thương. Được kết hợp trong yayue là các yếu tố của truyền thống đạo sĩ hoặc tôn giáo, cũng như âm nhạc dân gian đầu tiên của Trung Quốc. Khiêu vũ cũng được kết hợp chặt chẽ với âm nhạc nhã nhạc, mỗi tác phẩm nhã nhạc có thể có một điệu múa nghi lễ hoặc nghi lễ liên quan đến nó. Phần nhã nhạc quan trọng nhất của triều đại Chu là Sáu điệu múa vĩ đại, mỗi điệu được liên kết với một nhân vật huyền thoại hoặc lịch sử - Vân môn Đại quyển (雲門大卷), Đại hàm (大咸), Đại Khánh (大磬 hoặc Đại thiều 大韶), Đại hạ (大夏) và Đại hoạch (大 濩), Đại vũ (大武).

Theo Kinh Lễ ghi lại một số tình tiết trong đó nhã nhạc có thể được thực hiện. Chúng bao gồm các nghi lễ để tôn vinh Thiên đường và Trái đất, các vị thần hoặc tổ tiên. Cũng có những quy tắc chi tiết về cách chúng được thực hiện tại các cuộc họp ngoại giao. Nhã nhạc cũng được sử dụng trong các hoạt động ngoài trời, như các cuộc thi bắn cung quý tộc, trong các cuộc thám hiểm săn bắn, và sau khi kết thúc một chiến dịch quân sự thành công. Nhã nhạc Trung Quốc được đặc trưng bởi sự cứng nhắc của hình thức. Khi được thực hiện, nó trang nghiêm và trang trọng, phục vụ để phân biệt các lớp quý tộc. Nó đôi khi cũng đi kèm với lời bài hát. Một số trong số này được bảo quản trong Kinh Thi.

Với sự suy giảm của buổi lễ quan trọng trong các mối quan hệ giữa thời Xuân Thu, nhã nhạc cũng vậy. Khổng Tử nổi tiếng than thở về sự suy tàn của âm nhạc cổ điển và các nghi thức. Ngụy Văn hầu được cho là thích âm nhạc nổi tiếng của nước Ngụy và nước Trịnh với âm nhạc cung đình cổ xưa, nghe nó có thể ngủ thiếp đi.

Nói tới những bản nhạc thuộc dàn bát âm trong nhã nhạc Trung Hoa không thể không nhắc đến hai tác phẩm là Cao sơn lưu thủy (高山流水) và Quan sơn nguyệt (关山月), phổ thơ của Lý Bạch. Hai bản nhạc này được diễn tấu bằng cổ cầm, riêng Quan sơn nguyệt cũng được chơi với dàn nhạc bát âm và là hai nhạc phẩm nổi tiếng trong Thập đại danh khúc.

Thập đại danh khúc
Sau đây là mười bài được mệnh danh là Trung Quốc Cổ Điển Thập Đại Danh Khúc (中國古典十大名曲):
 Quảng lăng tán (廣陵散).
 Mai hoa tam lộng (梅花三弄).
 Cao sơn lưu thủy (高山流水).
 Quan sơn nguyệt (关山月).
 Thập diện mai phục (十面埋伏).
 Ngư tiều vấn đáp (漁樵問答).
 Bình sa lạc nhạn (平沙落雁).
 Tịch dương tiêu cổ (夕陽簫鼓).
 Dương xuân bạch tuyết (陽春白雪).
 Hán cung thu nguyệt (漢宮秋月).

Cổ nhạc Trung Hoa hiện nay
Ngày nay những bài cổ nhạc Trung Hoa đã dần mai một. Một phần do cuộc sống hiện đại nhưng một phần quan trọng hơn là những bài cổ nhạc này rất kén người nghe.

Hoà tấu và xướng ca Quan sơn nguyệt
 Hoà tấu đàn cổ tranh, đàn sắt và biên khánh - Cao sơn lưu thủy
 Độc tấu tỳ bà - Thập diện mai phục

Danh sách một số nhạc phẩm không thuộc Thập đại danh khúc Trung Hoa
Dưới đây là một số nhạc phẩm không thuộc Thập đại danh khúc Trung Hoa nhưng vẫn thuộc dòng cổ nhạc, bao gồm:
1.Hàn nha hí thủy (寒鸦戏水 - trường phái Chiết Giang)
2.Ô Tô Lý thuyền ca (乌苏里船歌)
3.Liễu Thanh Nương (柳青娘 - trường phái Triều Châu)
4.Chiến đài phong (戰台風)
5.Xuất thủy liên (出水莲)
6.Vân thủy thiền tâm (云水禅心)
7.Chức mộng hành vân (織夢行雲)
8.Ngư chu xướng vãn (渔舟唱晚)
9.Nguyệt Nhi Cao (月儿高)
10. Nhị Tuyền Ánh Nguyệt (二泉映月)
11.Xuân giang hoa nguyệt dạ (春江花月夜)
12.Lâm xung dạ bôn (林冲夜奔)
13.Tướng quân lệnh (將軍令)
14.Không sơn điểu ngữ (空山鸟语)
15.Chiêu bình chi chương (昭平之章)
16.Vạn niên hoan (萬年歡)
17.Thải vân truy nguyệt (彩云追月)
18.Hoàng oanh ngâm (黃鶯吟)
19.Trường Sa Nữ Dẫn (长沙女引)
20.Tứ giang nguyệt (西江月)
21.Kiếm khí hồn thoát (剑气浑脱)
22.Bình hồ thu nguyệt (平湖秋月)
23.Phượng Cầu Hoàng (凤求凰)
24.Nguyệt Mãn Tây Lâu (月满西楼)
25.Kiệt Thạch Điều U Lan (碣石調幽蘭)
26.Tương Giang Oán (湘江怨)

Xem thêm
 Danh sách nhạc cụ cổ truyền Trung Quốc
 Nhạc cổ phong
 Cổ cầm

Tham khảo

Cổ nhạc Trung Hoa


title: Cardiohypnus brancucci

text:
Cardiohypnus brancucci là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Cardiohypnus


title: Kiến Giang (định hướng)

text:
Kiến Giang có thể là:

 Thị trấn Kiến Giang, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình
 Sông Kiến Giang phụ lưu của sông Nhật Lệ ở huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình
 Sông Kiến Giang (Thái Bình) sông ở phần nam tỉnh Thái Bình

Xem thêm
 Kiên Giang (định hướng)


title: Hesperomorpha taiwana

text:
Hesperomorpha taiwana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Hesperomorpha


title: Sao (định hướng)

text:
Sao có thể có các nghĩa:
Ngôi sao trong thiên văn học và vũ trụ học
Trong toán học, hình ngôi sao là hình đa giác đơn lõm
Gọi tắt của ngôi sao điện ảnh
Sao (phân loại) dùng trong xếp hạng nhà hàng, khách sạn
Sao (Đông y) là phương pháp bào chế thuốc Đông y bằng cách dùng nhiệt làm cho thuốc khô, sém vàng hoặc cháy đen để thay đổi tính năng của thuốc.
Sao (thực vật), các loài thực vật thân gỗ lớn thuộc chi Hopea.
 Sao biển, một loại động vật thân nhuyễn
 Viết tắt của sao chép
 Sao còn được dùng trong số mệnh con người: sao Thái Bạch, sao Kế Đô, sao Thái Dương...

Xem thêm
Sao la

bg:Звезда (пояснение)
cs:Stern
da:Stjerne (flertydig)
en:Yıldız (disambiguation)
es:Estrella (desambiguación)
fr:Étoile (homonymie)
it:L'Étoile
he:כוכב (פירושונים)
lt:Žvaigždė (reikšmės)
nl:Ster
nds:Steern
ru:Штерн
sk:Hviezda (rozlišovacia stránka)
sl:Stern
fi:Tähti (täsmennyssivu)
sv:Stjärna (olika betydelser)
tr:Yıldız (anlam ayrımı)
uk:Штерн
vec:Steła


title: Thyrocopa elikapekae

text:
Thyrocopa elikapekae là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó là loài đặc hữu của Kauai.

Chiều dài cánh trước là 9–12 mm. Con trưởng thành bay từ at least tháng 4 đến tháng 10.

Tham khảo

Liên kết ngoài
A revision of the endemic Hawaiian genus Thyrocopa (Lepidoptera: Xyloryctidae: Xyloryctinae)

Thyrocopa
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Hexatoma paragnava

text:
Hexatoma paragnava là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Queige

text:
Queige là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh

text:
Hiệp hội Hang động Anh (hay được gọi là Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh ở Việt Nam, tiếng Anh: British Caving Association) là một cơ quan quản lý việc thám hiểm và nghiên cứu hang động ở Vương quốc Liên hiệp Anh và được Hội đồng Thể thao Anh thừa nhận. Tiền thân của nó là Hiệp hội Hang động Quốc gia.

Lịch sử
Hiệp hội Speleological Anh (BSA) được thành lập vào năm 1935, nhưng đây không phải là một cơ quan quản lý quốc gia. Hiệp hội Hang động Quốc gia (NCA) được thành lập vào năm 1968 với tư cách là cơ quan quản lý đầu tiên, được Hội đồng Thể thao công nhận. Tuy nhiên, Hiệp hội Nghiên cứu Hang động Anh, đơn vị kế nhiệm của BSA, vẫn tiếp tục thực hiện một số chức năng của 'cơ quan quốc gia' sau khi thành lập vào năm 1973.

NCA tồn tại cho đến năm 2005 khi nó chuyển giao trách nhiệm của mình cho Hiệp hội Hang động Anh, được thành lập vào năm trước. Đồng thời, BCA cũng tiếp quản chức năng “cơ quan quốc gia” từ Hiệp hội nghiên cứu hang động Anh.

Cơ quan thành phần
Tư cách thành viên của Hiệp hội Hang động Anh bao gồm các tư cách cá nhân, câu lạc bộ, hội đồng khu vực và cơ quan thành phần.

Các cơ quan thành phần bao gồm:
 Hiệp hội các Hướng dẫn viên Hang động
 Hội Nghiên cứu Hang động Anh
 Hội đồng Cứu hộ Hang động Anh
 Nhóm Lặn Hang động
 Hội đồng các Câu lạc bộ Hang động các trường đại học
 Hiệp hội Quốc gia các Tổ chức Nghiên cứu Khai mỏ
 Quỹ Nghiên cứu Hang động William Pengelly

Các hội đồng khu vực gồm:
Hội đồng Hang động Cambria
Hội đồng các Câu lạc bộ Hang động phương Bắc
Hội đồng các Câu lạc bộ Hang động phương Nam
Hội Hang động Derbyshire
Hội Ngầm Devon & Cornwall

Hoạt động ở Việt Nam
Ngày 22/4/2009, Hiệp hội hang động Hoàng gia Anh công bố trước ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình phát hiện hang động lớn nhất thế giới tại Việt Nam. Hang được đặt tên Sơn Đoòng, nằm cách đường Hồ Chí Minh tuyến phía Tây 9,5 km, thuộc di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng. Đoàn thám hiểm mới khám phá được 6,5 km do chưa có điều kiện kỹ thuật tốt nên chưa kết luận khoa học về độ dài của hang động mới này.

Howard Limbirt, trưởng đoàn thám hiểm xác nhận Sơn Đoòng là hang động lớn nhất thế giới với chiều rộng hơn 200m, chiều cao hơn 150m.

Ngoài ra đoàn cũng phát hiện một hố sụt catxtơ sâu nhất Việt Nam với độ sâu hơn 255m, tại km18 đường 20. Hố sụt này được đánh giá độ tuổi hơn 400 triệu năm.

Liên kết ngoài
 Trang chủ của Hiệp hội Hang động Anh
 Trang chủ của Hiệp hội các Hướng dẫn viên Hang động
 Trang chủ của Hội Nghiên cứu Hang động Anh
 Trang chủ của Hội đồng Cứu hộ Hang động Anh
 Trang chủ của Nhóm Lặn Hang động
 Trang chủ của Hội đồng các Câu lạc bộ Hang động các trường đại học
 Trang chủ của Hiệp hội Quốc gia các Tổ chức Nghiên cứu Khai mỏ
 Trang chủ của Quỹ Nghiên cứu Hang động William Pengelly

Tham khảo

Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
Thám hiểm
Hang động
Hiệp hội
Các tổ chức hang động


title: Avusy

text:
Avusy là một đô thị thuộc bang Geneva ở Thụy Sĩ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức


title: Dicranomyia durroon

text:
Dicranomyia durroon là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Montreuil-en-Caux

text:
Montreuil-en-Caux là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Montreuil-en-Caux on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Bohuslän

text:
Bohuslän(Bahusi) là một trong những tỉnh truyền thống của Thụy Điển (landskap), Tỉnh này nằm trên bờ biển phía tây của đất nước. Dalsland giáp và Västergötland cũng như nhánh Skagerrak của Biển Bắc và Østfold ở Na Uy.
Cũng giống như các tỉnh của Thuỵ Điển hiện nay không còn chức năng hành chính.

Trong nhiều thế kỷ, các hạt hành chính đối với Bohuslän là hạt Gothenburg và Bohus, và như tên của nó ngụ ý nó bao gồm toàn bộ Bohuslän tỉnh cùng với thành phố Gothenburg. Năm 1999, một số hạt của Thụy Điển đã được sáp nhập để giảm chi phí hành chính và Gothenburg cùng hạt Bohus County đã được sáp nhập vào hạt Vastra Gotaland.

Tham khảo

Tỉnh của Thụy Điển
Bohuslän


title: Beriotisia cuculliformis

text:
Beriotisia cuculliformis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở vùng Magallanes của Chile và tỉnh Chubut của Argentina.

Sải cánh dài 27–37 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 10 và tháng 2.

Liên kết ngoài
 Noctuinae of Chile

Chú thích

Beriotisia
Noctuinae


title: 16197 Bluepeter

text:
16197 Bluepeter (2000 AA243) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày the morning of Tuesday 7 tháng 1 năm 2000 by Chương trình nghiên cứu đối tượng gần Trái Đất của đài thiên văn Lowell ở trạm Anderson Mesa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16197 Bluepeter

016197
20000107
016197
Tiểu hành tinh được đặt tên
16197 Bluepeter


title: Oedostethus minutulus

text:
Oedostethus minutulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Cherepanov miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Oedostethus


title: Miasino

text:
Miasino là một đô thị ở tỉnh Novara ở vùng Piedmont của Ý, tọa lạc cách 100 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 40 km về phía tây bắc của Novara. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 950 người và diện tích là 5,3 km².

Đô thị Miasino có các frazioni (đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Pisogno và Carcegna.

Miasino giáp các đô thị: Ameno, Armeno, Orta San Giulio, và Pettenasco.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.miasino.novara.it/

Đô thị tỉnh Novara
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Calais famulus

text:
Calais famulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Calais (chi bổ củi)


title: Neuenkirchen, Cuxhaven

text:
Neuenkirchen là một đô thị thuộc huyện Cuxhaven, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 19,65 km².

Neuenkirchen đã từng thuộc Land of Hadeln, đầu tiên là một vùng đất nằm ngoài lãnh địa Sachsen trẻ hơn và sau đó là việc phân chia triều đại thực tế năm 1296 của lãnh địa Saxe-Lauenburg, thiết lập de jure vào năm 1260.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Cuxhaven


title: (25145) 1998 SH43

text:
{{DISPLAYTITLE:(25145) 1998 SH43}}

(25145) 1998 SH43 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 23 tháng 9 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lamprosoma

text:
Lamprosoma là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1818 bởi Kirby.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Lamprosoma alacre Caxambu & de Almeida, Lucia Massutti, 2003

Chú thích

Tham khảo

Lamprosomatini


title: Hợp kim đúc chữ

text:
Hợp kim đúc chữ là hợp kim của chì và nguuyên tố thiếc và ăng ti mon theo truyền thống dùng cho việc đúc chữ và sử dụng cho máy in khuôn.

Lịch sử

Đặc tính quy định

Tham khảo

Hợp kim
In ấn


title: Lithomerus longulus

text:
Lithomerus longulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin in Dolin, Panfilov, Ponomarenko & Pritykina miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Lithomerus


title: Ctenicera sternalis

text:
Ctenicera sternalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Broun miêu tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Ctenicera


title: Danh sách người đoạt giải Nobel Văn học

text:
Giải Nobel Văn học (tiếng Thụy Điển: Nobelpriset i litteratur) là giải thưởng thường niên do Viện Hàn lâm Thụy Điển trao tặng cho các tác giả có đóng góp tiêu biểu trong lĩnh vực văn học. Đây là một trong năm giải Nobel thành lập theo bản di chúc năm 1895 của Alfred Nobel, được trao nhằm vinh danh những đóng góp tiêu biểu trong các lĩnh vực hóa học, vật lý, văn học, hòa bình, và sinh lý học hoặc y học. Theo di chúc của Nobel, giải thưởng do Quỹ Nobel quản lý và được xét tặng bởi Viện Hàn lâm Thụy Điển. Giải Nobel Văn học đầu tiên được trao cho Sully Prudhomme của Pháp vào năm 1901. Mỗi người đoạt giải nhận một huy chương, một bằng chứng nhận cùng một khoản tiền thưởng (khác nhau tùy theo năm). Năm 1901, Prudhomme nhận được tiền thưởng 150.782 SEK, tương đương với 8.763.633 SEK theo thời giá tháng 12 năm 2020. Mức tiền thưởng cho giải thưởng năm 2023 là 11.000.000 SEK. Lễ trao giải diễn ra ở Stockholm vào ngày 10 tháng 12 hằng năm, đúng vào ngày mất của Nobel.

Đến năm 2023, giải Nobel Văn học đã được trao cho 120 cá nhân. Người trẻ tuổi nhất đoạt giải Nobel Văn học là Rudyard Kipling, chủ nhân giải thưởng năm 1907 ở tuổi 41. Ở tuổi 88, chủ nhân giải Nobel Văn học năm 2007 Doris Lessing là người lớn tuổi nhất được trao tặng giải thưởng này. Giải Nobel Văn học đã có một lần được trao sau khi người đoạt giải qua đời: Erik Axel Karlfeldt vào năm 1931. Khi được chọn nhận giải Nobel vào năm 1958, tác giả người Nga Boris Pasternak bị buộc phải công khai từ chối giải thưởng dưới áp lực từ chính quyền Liên Xô. Năm 1964, Jean-Paul Sartre cho biết rằng ông không muốn nhận giải Nobel Văn học, do ông cũng đã từng từ chối mọi danh hiệu chính thức trong quá khứ. Tuy vậy, ủy ban Nobel không công nhận việc từ chối giải thưởng và vẫn liệt kê họ trong danh sách người đoạt giải.

Đã có 17 phụ nữ được trao giải Nobel Văn học, nhiều hơn bất kỳ giải Nobel nào khác ngoại trừ giải Nobel Hòa bình. Giải thưởng này đã có bốn lần được trao cho hai người (1904, 1917, 1966, 1974). Đã có bảy năm không trao giải Nobel Văn học (1914, 1918, 1935, 1940–1943). Có ba lần giải Nobel Văn học bị tạm hoãn một năm: giải thưởng của các năm 1915, 1949 và 2018 được trao cùng với giải thưởng của năm kế tiếp. Quốc gia đạt nhiều giải Nobel nhất là Pháp với 16 giải thưởng, tiếp theo là Hoa Kỳ và Anh với cùng 13 giải.

Danh sách

Thống kê theo ngôn ngữ

Thống kê theo quốc gia

Xem thêm
 Danh sách người đoạt giải Nobel (tổng hợp)
 Danh sách người đoạt giải Nobel các lĩnh vực: vật lý, hóa học, sinh lý học hoặc y học, hòa bình, văn học, kinh tế

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của Viện Hàn lâm Thụy Điển
 Trang web chính thức của Quỹ Nobel

Văn học
Văn học

Văn học


title: Amegilla pendleburyi

text:
Amegilla pendleburyi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1929


title: Euryglossa pammicta

text:
Euryglossa pammicta là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Euryglossa
Động vật được mô tả năm 1976


title: Diaphaenidea dichora

text:
Diaphaenidea dichora là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Diaphaenidea


title: 25368 Gailcolwell

text:
25368 Gailcolwell (tên chỉ định: 1999 TQ96) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 2 tháng 10 năm 1999. Nó được đặt theo tên Gail Colwell, an American educator ở The Woodlands, Texas.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Noyant-de-Touraine

text:
Noyant-de-Touraine là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 815 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 51-103 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Noyantdetouraine


title: Ozodicera simplex

text:
Ozodicera simplex là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Ozodicera


title: Tốn Khắc

text:
Tốn Khắc (chữ Hán giản thể: 逊克县, âm Hán Việt: Tốn Khắc huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Hắc Hà, tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Tốn Khắc nằm ở ranh giới phía bắc của Hắc Long Giang, bên bờ nam của trung lưu sông Amur, đối diện Amur Oblast của Nga qua sông Amur. Huyện Tốn Khắc có diện tích 17.344 km², dân số 110.000 người. Huyện Tốn Khắc được chia thành 2 trấn, 7 hương và 2 hương dân tộc.
Trấn: Ký Khắc, Tốn Hà.
Hương: A Đình Hà, Tốn Lâm, Ngọc Sơn, Tùng Thụ Câu, Quân Lục, Biên Cương, Thiên Xoá Tử, Đại Bình Đài.
Hương dân tộc Ngạc Luân Xuân Tân Hưng, hương dân tộc Ngạc Luân Xuân Tân Ngạc.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hắc Long Giang
Hắc Hà


title: Philopotamus montanus

text:
Philopotamus montanus là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Philopotamus


title: Đường Hy Tông

text:
Đường Hy Tông (, 8 tháng 6 năm 862 – 20 tháng 4 năm 888), húy Lý Huyên (李儇), là Hoàng đế thứ 19 hay 21 của triều đại nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là Hoàng tử thứ năm của Đường Ý Tông và là anh trai khác mẹ của Đường Chiêu Tông. Trong thời gian ông trị vì, Đại Đường đã bị tàn phá do các cuộc khởi nghĩa nông dân của Vương Tiên Chi và Hoàng Sào. Đến cuối triều đại của Đường Hy Tông, Đại Đường đã hầu như tan rã, các quân phiệt độc lập cai quản lãnh địa của họ, tình trạng này tiếp tục duy trì khi nhà Đường diệt vong vào năm 907.

Thân thế
Đường Hy Tông Lý Huyên, nguyên danh Lý Nghiễm (李儼), sinh ngày 8 tháng 6 năm 862, tức ngày 8 tháng 5 ÂL năm Hàm Thông thứ 3 ở phía đông nội cung Trường An, là con trai thứ năm của Đường Ý Tông Lý Thôi. Mẹ của ông và Huệ An Hoàng hậu Vương thị, vốn là Quý phi Năm 865, Lý Nghiễm được phong tước Phổ vương (普王); khi đó, tứ huynh Lý Khản (李侃) của ông được phong tước Dĩnh vương Vương Quý phi qua đời vào năm 866. Khi trưởng thành hơn, một trong những người gắn bó liên tục với ông là hoạn quan Điền Lệnh Tư, người này giữ chức 'Tiểu mã Phường sứ' trong phủ của ông.

Năm 873, Đường Ý Tông lâm trọng bệnh, các hoạn quan chỉ huy Thần Sách quân là Lưu Hành Thâm (劉行深) và Hàn Văn Ước (韓文約) tiến cử Lý Nghiễm kế vị. Sau đó, theo một chiếu chỉ nhân danh Đường Ý Tông, Lý Nghiễm trở thành Hoàng thái tử. Chiếu chỉ cũng cải danh Lý Nghiễm thành Lý Huân. Đường Ý Tông qua đời ngay hôm đó, Lý Huân tức vị, trở thành vua Đường Hy Tông, phò mã Vi Bảo Hành trở thành người nhiếp chính trong vài ngày. Lý Huân truy phong Vương Quý phi là Hoàng thái hậu, phong tước công cho Lưu Hành Thâm và Hàn Văn Ước.

Thời kỳ trị vì ban đầu
Gần như ngay lập tức sau khi ông tức vị, Vi Bảo Hành bị đưa đi lưu đày rồi bị buộc phải tự sát. Trong khi đó, Điền Lệnh Tư trở nên rất có ảnh hưởng, và được mô tả là người trên thực tế quyết định hầu hết các vấn đề trọng đại của quốc gia, do Đường Hy Tông khi đó còn nhỏ tuổi và tin tưởng Điền.

Vào đầu triều đại của Đường Hy Tông, một nạn đói nghiêm trọng do hạn hán đã quét qua phần trung tâm của Đại Đường. Theo mô tả của học giả Lô Huề, người trở thành Đồng bình Chương sự vào năm 874:

Lô Huề thỉnh Đường Hy Tông bãi bỏ tất cả các loại thuế đối với các châu bị đói và ngay lập tức tiến hành cứu trợ. Đường Hy Tông đã ban một chiếu chỉ chấp thuận thỉnh cầu của Lô Huề, song trên thực tế không có hành động cứu trợ thiên tai nào được tiến hành. Trong khi đó, vùng Tây Nam Đại Đường mặc dù không bị ảnh hưởng bởi nạn đói song lại rơi vào họa chiến tranh với Nam Chiếu.

Năm 874, nước Nam Chiếu (đời vua Mông Thế Long) tiến công vào Tây Xuyên của nhà Đường (đời Đường Hy Tông), Tây Xuyên tiết độ sứ Ngưu Tùng (牛叢) không kháng cự nổi. Quân Nam Chiếu tiến đến thủ phủ Thành Đô rồi triệt thoái, song Ngưu Tùng sợ Nam Chiếu sẽ lại tiến công nên đã tập hợp người dân khu vực xung quanh vào trong thành Thành Đô. Đường Hy Tông lệnh cho các quận xung quanh: Hà Đông, Sơn Nam Tây đạo, Đông Xuyên phát binh cứu viện Tây Xuyên, trong khi lệnh cho Cao Biền tiến đến Tây Xuyên để giải quyết "man sự".

Mùa xuân năm 875, Cao Biền được Đường Hy Tông bổ nhiệm là Tây Xuyên tiết độ sứ, cũng như Thành Đô doãn. Cao Biền nhận thấy sẽ phát sinh đại dịch nếu người dân đều tụ tập bên trong tường thành Thành Đô, vì thế ông ta đã hạ lệnh mở cổng thành cho người dân ra ngoài ngay cả trước khi ông ta đến thành này, người dân Thục bước đầu rất hài lòng về Cao Biền. Khi đến nơi vào mùa xuân năm 875, Cao Biền tiến hành một số cuộc tiến công nhỏ nhằm trừng phạt Nam Chiếu, sau đó cho xây dựng một số thành lũy trọng yếu trên biên giới với Nam Chiếu. Cao Biền tăng cường phòng thủ, Nam Chiếu không tiếp tục tiến hành các cuộc tiến công vào Tây Xuyên, song thỉnh cầu tổng tiến công Nam Chiếu (đời vua Mông Thế Long) của Cao Biền bị Đường Hy Tông từ chối.

Năm năm trước, Dương Khánh Phục và quân "Đột Tương" đánh đuổi quân Nam Chiếu khỏi Thành Đô và ở lại trấn giữ Thành Đô. Khi Cao Biền đến thì hạ lệnh hủy bỏ nhiệm vụ của quân "Đột Tương" và thậm chí còn dừng cung cấp lương thực cho họ. Cao Biền là một tín đồ Đạo giáo mộ đạo, ông càng khiến các binh sĩ tức giận khi làm phép trước các trận chiến và tuyên bố việc này là cần thiết do binh sĩ Thục hèn yếu và sợ sệt. Cao Biền cũng tước bỏ nhiệm vụ của các quan mà ban đầu là kẻ lại cấp thấp, lệnh dân gian đều phải dùng tiền túc mạch (mỗi xâu tiền đủ 10 đồng), nếu thiếu sẽ bị hặc tội hành lộ và mất mạng. Cao Biền còn thực hiện các hình phạt nghiêm khắc, người Thục đều không ưa. Vào mùa hè năm 875, quân "Đột Tương" nổi dậy, tiến công vào phủ đình của Cao Biền, Cao Biền chạy trốn và không bị quân Đột Tương bắt được. Đô tướng Trương Kiệt suất 100 lính vào phủ đánh quân "Đột Tương". Quân "Đột Tương" triệt thoái khỏi nha môn. Sau đó, Cao Biền công khai tạ lỗi và phục chức danh và lương cho quân "Đột Tương". Tuy nhiên, vào một đêm tháng sau đó, Cao Biền đã hạ lệnh bắt giữ và giết chết các binh sĩ "Đột Tương" và gia quyến của họ. Cao Biền thậm chí còn muốn hành hình các binh sĩ "Đột Tương" không có mặt tại Thành Đô vào thời điểm xảy ra binh biến, và chỉ dừng lại khi thân lại Vương Ân (王殷) can gián, và nói rằng ông ta là người phụng Đạo thì cần hiếu sinh ác sát.

Nạn đói vẫn tiếp diễn, người dân lưu tán để tránh nạn đói bắt đầu mất hy vọng vào triều đình, họ tụ tập thành các nhóm đạo tặc đi khắp nơi cướp lương thực. Năm 874 - 875, một nhóm dân lưu tán đông đảo đã tập hợp dưới sự lãnh đạo của Vương Tiên Chi và Hoàng Sào. Trong vòng vài tháng, Vương Tiên Chi và Hoàng Sào đã tập hợp được một vạn quân. Trong khi đó, Trấn át sứ Vương Dĩnh cũng nổi dậy và dẫn quân cướp bóc vùng ven biển Đông Nam. Ngoài ra còn có rất nhiều các nhóm nổi dậy nhỏ hơn hoạt động trên khắp đế chế.

Triều đình Đường thoạt đầu cố gắng đối phó với cuộc nổi dậy của Vương Tiên Chi/Hoàng Sào bằng cách lệnh cho Tiết độ sứ của năm quân bị ảnh hưởng nhất: Hoài Nam, Trung Vũ, Tuyên Vũ, Nghĩa Thành, và Thiên Bình huy động quân đội địa phương tiêu diệt hoặc chiêu hàng quân nổi dậy. Chiến lược này không có hiệu quả, và theo biểu thỉnh của Bình Lô Tiết độ sứ Tống Uy (宋威), Đường Hy Tông đã giao cho Tống Uy chỉ huy một đội cấm binh đi 'thảo tặc'. Tống Uy ban đầu giành được một số thắng lợi, song sau đó đã không thể chế ngự đội quân của Vương Tiên Chi.

Năm 875 vua Tân La Cảnh Văn Vương nước Tân La qua đời. Thái tử Kim Trinh của Tân La đã được gửi sang nhà Đường 6 năm qua thì quay về Tân La kế vị ngôi vua, tức là vua Tân La Hiến Khang Vương.

Năm 876, nước Nam Chiếu (đời vua Mông Thế Long) sai sứ giả đến chỗ Cao Biền của nhà Đường cầu hòa, song lại tập kích qua biên giới nhà Đường (đời Đường Hy Tông) không ngừng, Cao Biền xử trảm vị sứ giả Nam Chiếu này. Sau đó, Nam Chiếu lại gửi "mộc giáp thư" cho Cao Biền, yêu cầu được mượn Cẩm Giang cho ngựa uống nước. Cao Biền cho xây dựng phủ thành Thành Đô, tăng cường công sự phòng ngự. Cao Biền cũng phái hòa thượng Cảnh Tiên (景先) đến Nam Chiếu, đảm bảo hòa bình và nói rằng triều đình nhà Đường sẽ gả một công chúa cho hoàng đế Mông Thế Long của Nam Chiếu. Do các hành động này của Cao Biền, Nam Chiếu sau đó không còn quấy nhiễu biên giới nhà Đường nữa.

Cùng năm 876, Tể tướng Vương Đạc của nhà Đường cố gắng dập tắt cuộc nổi dậy của Vương Tiên Chi khi hứa hẹn sẽ cho Vương Tiên Chi làm một sĩ quan trong quân đội Đường nếu đầu hàng, song việc không thành, chiến tranh vẫn tiếp diễn, Vương Tiên Chi và Hoàng Sào tách đội quân nổi dậy của họ thành hai nhóm riêng biệt.

Tuy nhiên, Vương Tiên Chi lại đề nghị hòa đàm vào năm 877, khiển Thượng Quân Trường đến gặp Dương Phục Quang để đàm phán việc đầu hàng. Tuy nhiên, Tống Uy do phản đối hòa bình với Vương Tiên Chi nên đã bắt Thượng Quân Trường khi người này trên đường đến gặp Dương Phục Quang, tuyên bố rằng đã bắt được Thượng trên chiến trường. Tống Uy giải Thượng Quân Trường đến Trường An để xử tử, bất chấp việc Dương Phục Quang nhiều lần xin tha cho Thượng. Cái chết của Thượng Quân Trường đã chấm dứt hy vọng cho việc thiết lập hòa bình thông qua thương lượng. (Trong khi đó, cuộc nổi dậy của Vương Dĩnh kết thúc khi ông ta bị giết trong giao tranh.)

Không lâu sau đó, Tăng Nguyên Dụ thay thế Tống Uy chỉ huy cấm binh, Tăng Nguyên Dụ nhanh chóng đánh bại và giết chết Vương Tiên Chi. Tuy nhiên, những người đi theo Vương Tiên Chi, bao gồm Thượng Nhượng, đã tập hợp binh sĩ và quy phục Hoàng Sào. Hoàng Sào tiếp tục tiến hành các chiến dịch, tiến về phía nam, chiếm giữ và trong một thời gian đã lấy Quảng châu (廣州, nay thuộc Quảng Châu, Quảng Đông) làm căn cứ. Trong khi đó, tù trưởng Sa Đà Lý Quốc Xương và nhi tử là Lý Khắc Dụng nổi dậy ở phía bắc, cố gắng chiếm lấy khu vực nay là tỉnh Sơn Tây song bị đánh bại và buộc phải chạy đến chỗ tộc Đạt Đát (達靼, thuộc Âm Sơn).

Trường An thất thủ, chạy đến Thành Đô
Đến mùa đông năm 879, do quân lính không quen với khí hậu ở vùng nhiệt đới.mà sinh bệnh, Hoàng Sào đã quyết định thay đổi chiến thuật và tiến về phía Bắc. Hoàng Sào tiến qua khu vực nay là tỉnh Hồ Nam, chuẩn bị đối đầu với quân Đường do Vương Đạc thống soái. Hoàng Sào đánh bại Lý Hệ (李係) tại Đàm châu. Vương Đạc khi đó đóng quân tại Giang Lăng, thấy tình thế bất lợi thì hoảng sợ và bỏ chạy, thuộc hạ của Vương là Lưu Hán Hoành cướp phá Giang Lăng và sau đó trở thành một thủ lĩnh nổi dậy độc lập. Tuy nhiên, quân Hoàng Sào đã bị chặn đứng trước các tướng khác của Đường là Lưu Cự Dung (劉巨容) và Cao Toàn Trinh (曹全晸) tại Giang Môn. Hoàng Sào buộc phải chạy trốn về phía đông, song đã tái tập hợp lực lượng ở khu vực Giang Tây ngày nay và chuẩn bị tiếp tục tiến về phía bắc.

Hoàng Sào đã có nhiều cuộc đụng độ dữ đội với quân của Hoài Nam Tiết độ sứ Cao Biền - người được Đường Hy Tông cho là Chư đạo Hành doanh Binh mã Đô thống, thống soái chiến dịch tiêu diệt Hoàng Sào, thay thế Vương Đạc. Lúc này có một học giả người Tân La là Thôi Trí Viễn đang phụng sự dưới trướng của Tiết độ sứ Hoài Nam Cao Biền. Thôi Trí Viễn đã biên soạn một lượng lớn công văn, trong đó có tác phẩm Hịch Hoàng Sào sách trứ danh, được đánh giá là một "kiệt tác của nghệ thuật hùng biện và văn phong". Theo sách Cô vân tiên sinh di sự, Hoàng Sào đã ngã lăn ra giường khi đọc được câu: "không chỉ người trong thiên hạ đều muốn giết ngươi mà ngay cả quỷ thần dưới đất cũng bàn cách để diệt ngươi" từ Hịch Hoàng Sào sách của Thôi Trí Viễn. Tài năng của Thôi Trí Viễn được Cao Biền cùng Đường Hy Tông đánh giá cao. Cũng chính vì thế mà Thôi Trí Viễn được Đường Hy Tông phong làm Lang thị Ngự sử trong cung, được phép mặc áo tía, đeo túi cá vàng.

Thuộc hạ của Cao Biền là Trương Lân (張璘) thoạt đầu giành được chiến thắng trước Hoàng Sào, song sau đó bị giết trong một cuộc giao tranh lớn vào mùa hè năm 880. Tinh thần của Cao Biền tiêu tan sau cái chết của Trương Lân, Hoàng Sào tiến về phía bắc, vượt Trường Giang và tiến vào vùng trung tâm của đế chế. Trước tình thế khẩn cấp, Đường Hy Tông đã ra chiếu chỉ lệnh cho quân lính từ các quân đến hội với Cao Biền ở Ân Thủy nhằm ngăn bước tiến của Hoàng Sào. Tuy nhiên, Hoàng Sào đánh bại Cao Biền, và sau khi xảy ra một cuộc binh biến ở Trung Vũ quân khiến Tiết độ sứ Tiết Năng thiệt mạng, tướng Đường phụ trách phòng thủ Ân Thủy là Tề Khắc Nhượng quyết định bỏ vị trí, khiến con đường đến đông đô Lạc Dương rộng mở với quân của Hoàng Sào.

Các trở ngại bị loại bỏ, Hoàng Sào tiến thẳng đến Lạc Dương, Lạc Dương nhanh chóng thất thủ. Đường Hy Tông và Điền Lệnh Tư lập ra một đội quân mới và giao cho Trương Thừa Phạm (張承範) thống soái, hội quân với Tề Khắc Nhượng tại Đồng Quan để ngăn Hoàng Sào tiến vào Quan Trung. Tuy nhiên, Đường Hy Tông và Điền Lệnh Tư cũng lập kế hoạch chạy đến Tây Xuyên. Ngay khi nhận được tin Hoàng Sào đánh bại Trương Thừa Phạm cùng Tề Khắc Nhượng, và đang nhanh chóng tiến về Trường An, Đường Hy Tông và Điền Lệnh Tư đã từ bỏ kinh thành và chạy đến Thành Đô, đến nơi vào đầu năm 881. Hoàng Sào tiến vào Trường An và xưng là Hoàng đế Đại Tề. Hoàng Sào đồ sát các thành viên Hoàng tộc Đường và một lượng lớn các quan lại cao cấp, song cố gắng duy trì cơ cấu triều đình trong một thời gian với hy vọng các tướng lĩnh và quan lại của Đường sẽ quay sang trung thành với ông ta.

Sau khi Trường An thất thủ, một số Tiết độ sứ, bao gồm Trịnh Điền, Vương Trọng Vinh, Vương Xử Tồn, Thác Bạt Tư Cung, Trình Tông Sở và Đường Hoằng Phu, hội quân gần Trường An và sau đó tiến công kinh thành. Vào mùa hè năm 881, Hoàng Sào đã từ bỏ Trường An trong một thời gian ngắn, song sau đó đã nhận ra rằng quân Đường tiến vào Trường An nên đã phản công và khiến quân Đường chịu thiệt hại nặng nề, buộc họ phải từ bỏ Trường An. Trong vài năm sau đó, Hoàng Sào vẫn không bị đánh bật khỏi Trường An, còn bản thân Đường Hy Tông không thực sự cố gắng tổ chức quân đội triều đình để thực hiện việc này. Cao Biền cũng không tiến hành nỗ lực nào để đánh bật Hoàng Sào, Đường Hy Tông vì thế đã cho Tể tướng Vương Đạc làm Chư đạo Hành doanh Đô thống, chỉ huy chiến dịch chống Hoàng Sào. Sau khi thất thế, Cao Biền thường xuyên nghe lời nịnh nọt, Thôi Trí Viễn cũng vì thế mà dần dần rơi vào lãng quên.

Tiêu diệt Hoàng Sào, trở về Trường An
Trong khi quân Đại Tề của Hoàng Sào chiến đấu quanh Trường An, phần còn lại của Đường chỉ tỏ ra trung thành với Đường Hy Tông trên danh nghĩa, cấu trúc triều đình bắt đầu tan rã. Giả dụ như Hoài Nam quân của Cao Biền được đánh giá là một trong các quân giàu có nhất, đã rơi vào cảnh xung đột nội bộ, và Dương Hành Mật cuối cùng đã giành được chiến thắng nhưng với hậu quả là toàn quân bị tàn phá.

Trong khi đó, Dương Phục Quang thuyết phục Lý Khắc Dụng giúp đánh Đại Tề để được xá tội, Lý Khắc Dụng tiến quân vào năm 882, và liên tục đánh bại quân Đại Tề. Hoàng Sào bị bao vây, ngoài khu vực kinh sư thì chỉ còn kiểm soát được hai châu, trong đó có Đồng châu do Chu Toàn Trung (tướng dưới quyền Hoàng Sào) quản lý. Chu Toàn Trung thấy tình thế đó thì bắt đầu tìm kiếm thời cơ thích hợp để rời bỏ Hoàng Sào, và sau khi giết chết giám quân Nghiêm Thực (嚴實) do Hoàng Sào phái đến, Chu Toàn Trung đầu hàng Hà Trung tiết độ sứ Vương Trọng Vinh, được Chư đạo hành doanh đô thống Vương Đạc của triều đình nhà Đường trao cho chức Đồng Hoa tiết độ sứ. Nhằm ban thưởng cho hành động ly khai hợp thời điểm này, Đường Hy Tông hạ chiếu cho Chu Toàn Trung giữ chức hữu kim ngô đại tướng quân, Hà Trung hành doanh chiêu thảo phó sứ, ban danh "Toàn Trung".

Vào mùa xuân năm 883, Hoàng Sào từ bỏ Trường An và chạy về Quan Đông, quân Đường tái chiếm Trường An. Quân của Hoàng Sào sau đó tiếp tục chiến bại trước các tướng Đường là Lý Khắc Dụng, Chu Toàn Trung và Thì Phổ, cuối cùng tan rã.

Năm 884, học giả người Tân La dưới quyền Cao Biền là Thôi Trí Viễn dâng thư thỉnh cầu được về nước Tân La (đời vua Tân La Hiến Khang vương), được Cao Biền chuẩn ý. Thôi Trí Viễn rời nhà Đường về Tân La vào tháng 8 năm đó, được Đường Hy Tông lệnh mang theo quốc thư, lấy thân phận sứ giả nhà Đường để về nước Tân La. Trước khi lên đường, Cố Vân, một nhà thơ thời Vãn Đường, đã viết một bài thơ tiễn biệt người bạn lâu năm Thôi Trí Viễn (sang năm 885 Thôi Trí Viễn mới về đến Tân La). Vào mùa thu năm 884, Lâm Ngôn đã giết Hoàng Sào, Đại Tề diệt vong.

Đường Hy Tông không trở về Trường An ngay lập tức, có lẽ do lo sợ Tần Tông Quyền - nguyên là Phụng Quốc Tiết độ sứ song quay sang phản Đường và cướp phá khu vực Hà Nam ngày nay. Tần Tông Quyền sau đó xưng Đế và cố gắng khuếch trương lãnh thổ, giao chiến với Chu Toàn Trung và các tướng Đường khác. Trong khi đó, đế chế Đại Đường vẫn tiếp tục sụp đổ, các Tiết độ sứ giao chiến với nhau để tranh giành quyền uy, và một trong các mâu thuẫn chủ chốt là giữa Chu Toàn Trung và Lý Khắc Dụng, bắt đầu từ một nỗ lực ám sát bất thành Lý Khắc Dụng của Chu Toàn Trung. Đường Hy Tông trở về Trường An vào mùa xuân năm 885, khoảng hai năm sau khi quân Đường tái chiếm thành.

Lại chạy khỏi Trường An và những ngày cuối đời
Tuy nhiên, ngay sau khi Đường Hy Tông trở về Trường An, đã xảy ra tranh chấp nghiêm trọng giữa Điền Lệnh Tư và Hà Trung Tiết độ sứ Vương Trọng Vinh. Cuộc tranh chấp này bắt nguồn từ tình trạng ngân khố kiệt quệ của triều đình khi đó, triều đình không thể trả đủ lương cho các quân sĩ mà Điền Lệnh Tư đã tuyển mộ, trong đó bao gồm Thần Sách quân và đội tư binh của Điền. Điền Lệnh Tư đã cố gắng giải quyết một phần vấn đề bằng cách lệnh cho Vương Trọng Vinh giao lại quyền kiểm soát các ao muối tại Hộ Quốc cho triều đình. Vương Trọng Vinh từ chối và tuyên bố công khai chống lại Điền Lệnh Tư, Điền Lệnh Tư trả đũa bắt cách thỉnh Đường Hy Tông chuyển Vương Trọng Vinh đến Thiên Bình quân. Vương Trọng Vinh lại từ chối việc luân chuyển và liên kết với Lý Khắc Dụng nhằm chuẩn bị cho một cuộc đối đầu với quân triều đình của Điền Lệnh Tư và các Tiết độ sứ là đồng minh của Điền. Khoảng tết năm 886, Vương Trọng Vinh và Lý Khắc Dụng đánh bại Điền cùng các đồng minh và tiến về Trường An, Điền Lệnh Tư đưa Đường Hy Tông chạy đến Hưng Nguyên.

Cũng trong năm 886, các quý tộc truyền thống của vương quốc Bột Hải (đời vua Bột Hải Minh Tông) là các họ Cao (Go, 高), Trương (Jang, 張), Dương (Yang, 楊), Đậu (Du, 竇), Ô (Wu, 烏), Lý (Lee, 李) đột nhiên biến mất và họ Bùi (Bae, 裵) thị tộc xuất hiện. Và họ Bùi đã độc chiếm các ghế chính thức lớn trong triều đình Bột Hải. Một số chuyên gia lịch sử cho rằng các Môn phiệt quý tộc (門閥貴族) này đến từ triều đại nhà Đường (đời vua Đường Hy Tông).

Chu Mai và Lý Xương Phù sau đó quay sang chống Đường Hy Tông và tôn Lý Uân làm Hoàng đế tại Trường An, thoạt đầu các Tiết độ sứ khác có vẻ sẵn sàng công nhận Lý Uân. Đối mặt với tình thế này, Điền Lệnh Tư đã từ chức chỉ huy Thần Sách quân và chạy đến Tây Xuyên với Trần Kính Tuyên. Thay thế Điền Lệnh Tư là Dương Phục Cung. Dương Phục Cung dùng quan hệ vốn có với Vương Trọng Vinh và Lý Khắc Dụng để thuyết phục họ lại công nhận và ủng hộ Đường Hy Tông. Sau đó, thuộc hạ của Chu Mai là Vương Hành Du đã ám sát chủ tướng và buộc Lý Uân phải chạy trốn đến Hộ Quốc và bị giết. Sau đó, bộ tướng của Đường Hy Tông là Lý Mậu Trinh đã đánh bại Lý Xương Phù và đoạt lấy Phượng Tường, Đường Hy Tông trở về Trường An vào mùa xuân năm 888.

Một tháng sau khi trở về Trường An, Đường Hy Tông bệnh mất. Dương Phục Cung ủng hộ Hoàng đệ của ông là Thọ vương Lý Diệp làm Hoàng đế mới, tức Đường Chiêu Tông. Ông được táng ở Tĩnh lăng, nay thuộc huyện Càn, tỉnh Thiểm Tây.

Niên hiệu
Dưới đây là các niên hiệu của Đường Hy Tông.
 Càn Phù (乾符): 874 - 879
 Quảng Minh (廣明): 880 - 881
 Trung Hòa (中和): 881 - 885
 Quang Khải (光啟): 885 - 888
 Văn Đức (文德): 888

Gia quyến
 Thân phụ: Đường Ý Tông Lý Thôi.
 Thân mẫu: Huệ An Hoàng hậu Vương thị (惠安皇后王氏, ? - 866), không rõ quê quán. Những năm Hàm Thông, sách phong Quý phi, mất năm Hàm Thông thứ 7. Đường Hy Tông lên ngôi, truy tôn Hoàng thái hậu, phụ Thái Miếu bên cạnh Ý Tông. Lăng gọi là Thọ lăng (壽陵).
 Hậu phi: "Không có ghi chép".
 Con cái: Đường Hy Tông có hai con trai, không thấy ghi chép gì về mẹ đẻ của các vị này.
 Kiến vương Lý Chấn [建王李震], phong Vương năm Trung Hòa thứ 1 (881).
 Ích vương Lý Bệ [益王李陞], phong Vương năm Quang Khải thứ 3 (887).
 Đường Hưng Công chúa [唐興公主].
 Vĩnh Bình Công chúa [永平公主].

Chú thích

Ghi chú

Hoàng đế nhà Đường
Sinh năm 862
Mất năm 888


title: Montfleur

text:
Montfleur là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Theo điều tra dân số 1999, xã có dân số là 150.Dân số ước tính vào năm 2004 là 157 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Tháng năm

text:
Tháng 5 là tháng có 31 ngày.

Những sự kiện trong tháng 5

 1 tháng 5 - Ngày Quốc tế Lao động.
 3 tháng 5 - Ngày Tự do Báo chí Thế giới (World Press Freedom Day) theo Liên Hợp Quốc.
 7 tháng 5 - Chiến thắng Điện Biên Phủ 1954
 7 tháng 5 - Đức Quốc Xã chính thức đầu hàng Khối Đồng Minh tại Mặt trận phía Tây
 9 tháng 5 - Ngày chiến thắng Phát xít Đức.
 Ngày 12 tháng 5 - Ngày Điều dưỡng Thế giới
 19 tháng 5 - Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
 29 tháng 5 - Ngày Quốc tế Gìn giữ Hòa bình Liên Hợp Quốc (International Day of United Nations Peacekeepers).
 31 tháng 5 - Ngày Quốc tế không Thuốc lá.

Xem thêm
 Những ngày kỷ niệm

Tham khảo

05
Lịch
Lịch Gregorius
Tháng năm


title: Doraemon: Nobita và mê cung thiếc

text:
là bộ phim hoạt hình Doraemon thứ 14 được ra mắt tại Nhật Bản. Phim của đạo diễn Shibayama Tsutomu. Tập truyện được tác giả Fujiko F. Fujio đăng trên tạp chí CoroCoro Comic từ tháng 9 tháng 12 năm 1992 và từ tháng 2 đến tháng 3 năm 1993 . Phim được công chiếu ở Nhật vào 06 tháng 3 năm 1993. Phim được phát hành tại một số quốc gia trên thế giới: tại Đài Loan từng được phát hành dưới dạng VCD trong thập niên 2000, tại Tây Ban Nha được phát hành dưới dạng băng VHS và đĩa DVD vào ngày 24 tháng 4 năm 2002, tại Hồng Kông được phát sóng trên truyền hình vào ngày 25 tháng 12 năm 2006 và tại Ấn Độ phát sóng truyền hình vào ngày 14 tháng 9 năm 2013. Tại Việt Nam, phim từng được TVM Corp mua bản quyền và phát sóng trên kênh HTV3 lần đầu vào ngày 21 tháng 12 năm 2012. Tại Nhật Bản phim được phát hành dưới dạng băng VHS và DVD bởi Toho còn tại Việt Nam phim được Công ty điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh phát hành trong định dạng VCD.
Ca khúc mở đầu là  do Yamano Satoko trình bày
và ca khúc kết thúc là  do Shimazaki Wakako trình bày. Ca khúc tiếng Việt mở đầu là "Doraemon" do Huyền Chi trình bày
và kết thúc là "Cuộc sống đáng yêu" do Nam Hương trình bày.

Phim đạt được Giải bạc trong Giải Doanh thu vàng (Golden Gross Award) lần thứ 11 với doanh thu tại phòng vé là 1.63 tỉ Yên Tập truyện được xuất bản tại Việt Nam với hai tên gọi Bí mật mê cung Buriki và Bí mật mê cung Bliki cho đến năm 2010. Thể loại: phiêu lưu, hành động, tưởng tượng.

Nội dung

Nobita và Doraemon được bố tặng một chuyến du lịch đi đảo Blikin, nhưng khi biết rằng ông Nobi chỉ nằm mơ, cả hai đã hết sức thất vọng. Đến một ngày Nobita tình cờ phát hiện một chiếc vali bí ẩn nằm trong nhà mình. Cậu cùng Doraemon mở ra xem và đến được đảo Blikin - nơi mà ông Nobi nghĩ rằng mình đã nằm mơ. Cả hai vui đùa thoả thích trong khách sản Blikin vốn là một toà nhà vắng chủ, chỉ có các con rôbốt làm tiếp tân. Không may Doraemon bị một bọn người tí hon lạ mặt bắt đi. Nobita cùng Jaian, Suneo và Shizuka phát hiện ra cả hòn đảo nhân tạo này (thực chất là một chiếc tàu vũ trụ ngụy trang) và cả khách sạn đều là của cậu bé Sapio - cư dân hành tinh Chamocha. Hành tinh Chamocha đang bị bọn rôbốt Napogistor làm đảo chính, mở ra một kỉ nguyên con người làm nô lệ cho rôbốt. Biết chắc Doraemon đang bị bọn Napogistor bắt đi, Nobita và các bạn cùng những người lánh nạn Napogistor tiến về hành tinh Chamocha để giải thoát cho Doraemon và giúp đỡ dân tộc Chamocha chống lại tên rôbốt Napogistor.

Khi họ đến nơi, Jaian và Suneo tình nguyện đi thám thính hành tinh Chamocha. Dĩ nhiên hai đứa đã phải gặp biết bao nhiêu là khó khăn. Còn Nobita, Shizuka và Sapio cùng xuống mê cung thiếc - vốn nằm dưới tầng hầm của khách sạn Blikin - là nơi cha của Sapio cất giấu một tài liệu bí mật để tiêu diệt bọn Napogistor. Không may bọn chúng phát hiện ra và cho máy bay, tàu chiến đến tấn công đảo Blikin. Tầng hầm bị sụp, không biết đường đi tiếp, Sapio đành phải đưa Nobita và Shizuka trở về Nhật Bản. Khi về đến nơi Nobita tìm ra chiếc túi thần kì dự phòng - thứ có thể xuyên qua chiếc túi trên bụng Doraemon - và nhanh chóng cùng Shizuka quay lại Blikin. Khi đến nơi, Nobita phát hiện ra Doraemon đã bị hư hại (do bị bọn Napogistor tra tấn), cậu liền nhờ Minidora (Dora Mini) chui vào bụng Doraemon để sửa chữa. Doraemon tỉnh lại và cả ba nhanh chóng quay lại mê cung thiếc. Họ tìm được Sapio, Jaian, Suneo và nơi cất giấu tài liệu bí mật. Được sự trợ giúp từ những món đồ chơi của ông già Noel rôbốt, nhóm bạn lần lượt hạ gục tuyến phòng thủ của bọn Napogistor. Doraemon và Nobita đột nhập vào lâu đài của thống chế Napogistor và đưa chiếc đĩa CD mang một ổ virus gây nhiễu loạn hệ vi tính trong cơ thể của Napogistor (tài liệu bí mật trong mê cung thiếc) vào bụng tên Napogistor trong khi Shizuka và Sapio giải cứu mọi người. Tên Napogistor gian ác phải đền tội. Người dân Chamocha xây dựng lại đất nước sau cuộc chiến tranh.

Sản xuất

Nhà sản xuất
Bộ phim là sản phẩm của:
Hãng hoạt hình Shinei (Shinei Animation).
Nhà xuất bản Shogakukan.
Hãng truyền hình Asahi.

Phân vai

Thông tin bổ sung
Phim được khởi chiếu tại Tây Ban Nha vào ngày 24 tháng 4 năm 2002 và tại Ấn Độ vào ngày 14 tháng 9 năm 2013 với tên gọi Nobita Aur Khel Khilona Bhool Bhullaiya

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang web phim hoạt hình Doraemon
Lịch sử bộ phim Nobita và mê cung thiếc

Thế giới Doraemon (tiếng Nhật)

M
Phim năm 1993
Phim Nhật Bản
Truyện dài Doraemon
Phim về đời sống ngoài Trái Đất
Phim Doraemon
Phim hoạt hình Toho


title: Coleotechnites

text:
Coleotechnites là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae. One of the best known species is the lodgepole needle miner (C. milleri), a serious pest of forest trees in North America.

Các loài
Coleotechnites albicostata (Freeman, 1965) (Eucordylea)
Coleotechnites alnifructella (Busck, 1915) (Recurvaria)
Coleotechnites apicitripunctella (Clemens, 1860) (Recurvaria)
Coleotechnites abietisella (Packard, 1883) (Gelechia)
Coleotechnites attritella (Walker, 1864) (Gelechia)
Coleotechnites ardas (Freeman, 1960) (Evagora)
Coleotechnites argentiabella (Chambers, 1874) (Gelechia)
Coleotechnites atrupictella (Dietz, 1900) (Eucordylea)
Coleotechnites australis (Freeman, 1963) (Pulicalvaria)
Coleotechnites bacchariella (Keifer, 1927) (Recurvaria)
Coleotechnites biopes (Freeman, 1960) (Evagora)
Coleotechnites blastovora (McLeod, 1962) (Eucordylea)
Coleotechnites canusella (Freeman, 1957) (Recurvaria)
Coleotechnites carbonaria (Freeman, 1965) (Pulicalvaria)
Coleotechnites chilcotti (Freeman, 1963) (Exoteleia)
Coleotechnites citriella (Chambers, 1880) (Recurvaria)
Coleotechnites colubrinae (Busck, 1903) (Recurvaria)
Coleotechnites condignella (Busck, 1929) (Recurvaria)
Coleotechnites coniferella (Kearfott, 1907) (Recurvaria)
Coleotechnites cristatella (Chambers, 1875) (Gelechia)
Coleotechnites ducharmei (Freeman, 1962) (Eucordylea)
Coleotechnites edulicola Hodges và Stevens, 1978
Coleotechnites elucidella (Barnes và Busck, 1920) (Eucordylea)
Coleotechnites eryngiella (Bottimer, 1926) (Recurvaria)
Coleotechnites florae (Freeman, 1960) (Evagora)
Coleotechnites gallicola (Busck, 1915) (Recurvaria)
Coleotechnites gibsonella (Kearfott, 1907) (Recurvaria)
Coleotechnites granti (Freeman, 1965) (Publicalvaria)
Coleotechnites huntella (Keifer, 1936) (Eucordylea)
Coleotechnites invictella (Busck, 1908) (Recurvaria)
Coleotechnites juniperella (Kearfott, 1903) (Recurvaria)
Coleotechnites laricis (Freeman, 1965) (Pulicalvaria)
Coleotechnites lewisi (Freeman, 1960) (Evagora)
Coleotechnites mackiei (Keifer, 1932) (Eucordylea)
Coleotechnites macleodi (Freeman, 1965) (Pulicalvaira)
Coleotechnites martini (Freeman, 1965) (Pulicalvaria)
Coleotechnites milleri (Busck, 1914) (Recurvaria)
Coleotechnites moreonella (Heinr., 1920) (Recurvaria)
Coleotechnites nigritus Hodges, 1983
Coleotechnites niger (Busck, 1903) (Recurvaria)
Coleotechnites obliquistrigella (Chambers, 1872) (Anarsia)
Coleotechnites occidentis (Freeman, 1965) (Pulicalvaria)
Coleotechnites petulans (Meyrick, 1917) (Hapalosaris)
Coleotechnites piceaella (Kearfott, 1903) (Recurvaria)
Coleotechnites obscurella (Kearfott, 1907) (Recurvaria)
Coleotechnites piceaella (Kearfott, 1903) (Recurvaria)
Coleotechnites pinella (Busck, 1906) (Recurvaria)
Coleotechnites ponderosae Hodges và Stevens, 1978
Coleotechnites quercivorella (Chambers, 1872) (Gelechia)
Coleotechnites gilviscopella (Zeller, 1873) (Gelechia)
Coleotechnites resinosae (Freeman, 1960) (Evagora)
Coleotechnites stanfordia (Keifer, 1933) (Recurvaria)
Coleotechnites starki (Freeman, 1957) (Recurvaria)
Coleotechnites thujaella (Kearfott, 1903) (Recurvaria)
Coleotechnites vagatioella (Chambers, 1873) (Eidothoa)
Coleotechnites dorsivittella (Zeller, 1873) (Gelechia)
Coleotechnites variella (Chambers, 1872) (Gelechia)

Tham khảo

Liên kết ngoài
ForestPests Profile: C. milleri
Revision of Holarctic Teleiodini (Lepidoptera: Gelechiidae)

Litini


title: Sa bàn

text:
Sa bàn (hoặc mô hình theo tỷ lệ, tiếng Anh: Physical model) là một thuật ngữ chuyên môn chỉ đến một vị trí, một mô hình thu nhỏ về một đối tượng chủ thể nào đó nhằm phục vụ cho việc tìm hiểu, nghiên cứu... Trên thực tế, những sa bàn kiến trúc là một công trình kiến trúc được đắp nhỏ lại để tiện cho việc nghiên cứu hoặc làm mẫu.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sa bàn đặc biệt mang hình đất nước

Mô hình vật lý
Mô hình hóa khoa học


title: Poecilosomella conspicua

text:
Poecilosomella conspicua là một loài riêng biệt thuộc họ Sphaeroceridae. Nó chỉ được biết đến ở Crocker Range, Sabah ở phía bắc Borneo.
Đây là loài ruồi mạnh và lớn son với các loài cùng họ, thân dài 3 mm. Thân nhìn chung màu tối với các vòng khuyên mày vàng nổi bật ở chân.

Chú thích

Tham khảo

Poecilosomella


title: Pouteria rodriguesiana

text:
Pouteria rodriguesiana là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Loài này có ở Brasil, Guyane thuộc Pháp, và Suriname.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Pouteria rodriguesiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

rodriguesiana


title: Vervezelle

text:
Vervezelle là một xã ở tỉnh Vosges, vùng Grand Est, Pháp. Xã này có diện tích 1,92 km² dân số năm 1999 là 124 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 380 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Administration

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vervezelle trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Vervezelle trên trang mạng của INSEE
 Vervezelle trên trang mạng của Quid
 Localisation de Vervezelle trên bản đồ Pháp với các xã giáp ranh
 Plan de Vervezelle sur Mapquest

Xã của Vosges


title: Dennis

text:
Dennis  có thể đề cập đến:
Dennis Bergkamp
Dennis Hopper
Dennis Quaid

Xem thêm

Họ tên


title: Andrena tildeni

text:
Andrena tildeni là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Ribble mô tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1974


title: Idia terrebralis

text:
Idia terrebralis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Illinois.

Liên kết ngoài
Images

Chú thích

Idia


title: Vườn quốc gia Hakusan

text:
là một vườn quốc gia ở vùng Chubu, Nhật Bản.

Xem thêm

Danh sách các vườn quốc gia tại Nhật Bản

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Vườn quốc gia Hakusan
  Vườn quốc gia Hakusan
 Bản đồ của Vườn quốc gia Hakusan

Hakusan
Công viên và vườn ở tỉnh Fukui
Công viên và vườn ở tỉnh Gifu
Công viên và vườn ở tỉnh Ishikawa
Công viên và vườn ở tỉnh Toyama
Khu bảo tồn thành lập năm 1962
Khởi đầu năm 1962 ở Nhật Bản


title: Asplenium bifrons

text:
Asplenium bifrons là một loài dương xỉ thuộc họ Aspleniaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Nguồn
 Navarrete, H. & Pitman, N. 2003. Asplenium bifrons. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

bifrons
Thực vật đặc hữu Ecuador


title: Danh sách album của Mariah Carey

text:
Ca sĩ và người viết bài hát người Mỹ Mariah Carey đã phát hành 14 album phòng thu, 1 album nhạc phim, 1 album trực tiếp, 6 album tổng hợp, 1 đĩa mở rộng và 1 album phối lại. Carey là một trong những nghệ sĩ thu âm bán chạy nhất mọi thời đại, với hơn 250 triệu đĩa nhạc trên toàn cầu. Bà được trao "Giải thưởng thiên niên kỷ" tại giải thưởng Âm nhạc Thế giới 2000 vì trở thành nữ nghệ sĩ bán chạy nhất thiên niên kỷ. Theo Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA), bà đứng thứ ba trong số những nữ nghệ sĩ âm nhạc có lượng đĩa bán chạy nhất tại quốc gia này, với 64 triệu chứng nhận album. Bà cũng là nữ nghệ sĩ bán chạy nhất trong kỷ nguyên Nielsen SoundScan, với hơn 52 triệu đĩa tiêu thụ. Các album Mariah Carey, Music Box, Daydream và The Emancipation of Mimi đều nằm trong top 100 giành nhiều chứng nhận nhất tại Hoa Kỳ.

Carey phát hành album đầu tay cùng tên vào tháng 6 năm 1990; 9 lần giành chứng nhận Bạch kim của RIAA, tương đương 9 triệu bản tại Hoa Kỳ. Ngoài ra, album còn cho ra 4 đĩa đơn quán quân liên tiếp tại quốc gia này. Album thứ hai, Emotions phát hành một năm sau đó, bán ra 8 triệu bản trên toàn cầu. Năm 1993, Carey ra mắt album phòng thu thành công nhất, Music Box giành chứng nhận Kim cương tại Mỹ và dẫn đầu nhiều bảng xếp hạng trên khắp thế giới. Music Box là một trong những album bán chạy nhất, với 32 triệu bản bán ra. Năm 1994, Carey xuất bản album Giáng sinh Merry Christmas, bao gồm đĩa đơn ăn khách "All I Want for Christmas Is You". Sau thành công tại châu Á với Merry Christmas, Billboard thông báo Carey là nghệ sĩ quốc tế thành công nhất tại Nhật Bản. Đến năm 1995, Carey ra mắt album phòng thu thứ tư, Daydream trở thành album thứ hai giành chứng nhận Bạch kim của RIAA, với doanh số toàn cầu đạt 25 triệu bản.

Album phòng thu thứ năm của Carey, Butterfly và album tổng hợp #1's lần lượt giành 5 chứng nhận Bạch kim tại Hoa Kỳ; với #1's trở thành album bán chạy nhất tại Nhật Bản bởi một nghệ sĩ quốc tế, bán ra 3.25 triệu bản. Rainbow (1999) giành 3 chứng nhận Bạch kim tại Mỹ, dù là album đầu tiên của bà kể từ Emotions vuột mất ngôi đầu bảng tại quốc gia này. Carey rời khỏi Columbia/Sony Music năm 2001 và ký hợp đồng trị giá 100 triệu đô-la Mỹ với Virgin Records, bản hợp đồng đắt đỏ nhất lúc bấy giờ. Bà phát hành album nhạc phim Glitter trích từ bộ phim cùng tên, gặp thất bại về thương mại lẫn chuyên môn.

Carey ký hợp đồng với Island Records năm 2002 và ra mắt album phòng thu thứ 7 Charmbracelet, cũng không thể gặt hái thành công. Bà nghỉ ngơi trong 3 năm để thu âm và phát hành album hơi hướng hip-hop The Emancipation of Mimi, là album bán chạy nhất năm 2005 tại Mỹ. Đạt 6 lần chứng nhận Bạch kim tại Mỹ, album này bán hơn 12 triệu bản trên khắp thế giới, cho ra đĩa đơn dẫn đầu US Billboard Hot 100 trong 14 tuần, "We Belong Together". Năm 2008, Carey ra mắt album thứ chín E=MC², tiêu thụ 2.5 triệu bản trên thế giới, cùng đĩa đơn "Touch My Body" giúp bà phá vỡ kỷ lục của Elvis Presley cho nghệ sĩ đơn ca có nhiều đĩa đơn dẫn đầu nhất lịch sử xếp hạng tại Hoa Kỳ. Album kế tiếp, Memoirs of an Imperfect Angel (2009) và Merry Christmas II You (2010) lần lượt bán ra 2 triệu bản và 500.000 bản tại Mỹ. Sản phẩm thứ 14 của bà, Me. I Am Mariah... The Elusive Chanteuse, là album phòng thu có doanh số thấp nhất trong sự nghiệp của bà.

Phát hành chính

Album phòng thu

Album nhạc phim

Album tổng hợp

Phát hành giới hạn

Đĩa mở rộng

Album phối lại

Bộ đĩa

Xem thêm
 Danh sách đĩa đơn của Mariah Carey
 Danh sách nghệ sĩ âm nhạc bán đĩa nhạc chạy nhất
 Kỷ lục của bảng xếp hạng Billboard Hot 100
 Danh sách album bán chạy nhất tại Mỹ
 Danh sách album bán chạy nhất thế giới

Tham khảo

Liên kết ngoài

Mariah Carey
Mariah Carey


title: Herman U. S. A.

text:
Herman U.S.A. là một bộ phim hài tình cảm sản xuất năm 2001 American được đạo diễn bởi Bill Semans.

Diễn viên
Michael O'Keefe vai Dennis
Kevin Chamberlin vai Wayne
Enid Graham vai Dorrie
Ann Hamilton vai Sharon
Garth Schumacher vai Walter
Wally Dunn vai Sigurd
Anthony Mockus Sr. vai Arvid
Christina Rouner vai June
Marjie Rynearson vai Lillian
Kim Sykes vai Kim
Richard Wharton vai Vern
Mark Benninghoffen vai Rick
Suzanne Warmanen vai Nancy
Tom Price vai Harry

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hollywood.com

Phim năm 2001
Phim hài tình cảm
Phim hài Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim Mỹ
Phim hài lãng mạn thập niên 2000
Phim hài lãng mạn Mỹ


title: 11361 Orbinskij

text:
11361 Orbinskij (tên chỉ định: 1998 DD36) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Tsutomu Seki ở Geisei Observatory ở Kōchi, Kōchi Prefecture, Nhật Bản, ngày 28 tháng 2 năm 1998. Nó được đặt theo tên Artemij Robertovitch Orbinskij, một nhà thiên văn học người Nga ở Đài thiên văn Pulkovo.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 11001–12000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Tsutomu Seki
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Oberhain

text:
Oberhain là một đô thị thuộc huyện Saalfeld-Rudolstadt, trong bang Thüringen, nước Đức. Đô thị Oberhain có diện tích 14,12 km².

Tham khảo


title: Nhà thép tiền chế

text:
Nhà thép tiền chế là loại nhà làm bằng các cấu kiện bằng thép và được chế tạo và lắp đặt theo bản vẽ kiến trúc và kỹ thuật đã chỉ định sẵn. Quá trình làm ra sản phẩm hoàn chỉnh (có kết hợp các bước kiểm tra và quản lý chất lượng) được trải qua 3 giai đoạn chính: Thiết kế, gia công cấu kiện và lắp dựng tại công trình. Toàn bộ kết cấu thép có thể sản xuất đồng bộ sẵn rồi đưa ra công trường lắp dựng trong thời gian khá ngắn.

Những công trình kiến trúc thường sử dụng loại nhà này gồm: nhà xưởng, nhà kho, nhà trưng bày, siêu thị, công trình thương mại, nhà cao tầng,...

Trong những năm 1960, các thiết kế kỹ thuật tiêu chuẩn hóa cho các tòa nhà lần đầu tiên được bán trên thị trường như các nhà thép tiền chế. Trong lịch sử, cấu trúc khung chính của một tòa nhà được thiết kế trước là một tập hợp các khung hình chữ I, thường được gọi là I-beam. Trong các công trình tiền chế, dầm I được sử dụng thường được hình thành bằng cách hàn các tấm thép để tạo thành phần I. Các dầm I sau đó được lắp ghép liên kết bằng bulong để tạo thành toàn bộ khung của tòa nhà được thiết kế sẵn. Một số nhà sản xuất dán các khung (thay đổi theo chiều sâu mạng) theo các hiệu ứng tải địa phương. Kích thước tấm lớn hơn được sử dụng trong các khu vực có hiệu ứng tải cao hơn.

Những thông số cơ bản để xác định mô tả một nhà thép tiền chế
 Chiều rộng nhà: Chiều rộng của nhà tùy thuộc vào yêu cầu. Chiều rộng nhà được tính từ mép ngoài tường thứ nhất đến mép ngoài tường thứ hai.
 Chiều dài nhà: Chiều dài của nhà tùy thuộc vào yêu cầu. Chiều dài nhà được tính từ mép ngoài tường thứ nhất đến mép ngoài tường thứ hai tính từ hướng nhìn của cửa chính.
 Chiều cao nhà: Chiều cao của nhà tùy thuộc vào yêu cầu. Chiều cao nhà được tính từ chân cột đến diềm mái (giao giữa tôn mái và tôn tường).
 Độ dốc mái: Độ dốc mái ảnh hưởng đến việc thoát nước mưa ở trên mái. Thông thường, độ dốc mái được lấy i = 15%
 Bước cột: Bước cột là khoảng cách giữa các cột theo phương dọc nhà. Bước cột được xác định dựa vào chiều dài của nhà và mục đích sử dụng trong nhà.
 Tải trọng: Tải trọng tính toán tác động lên công trình bao gồm các loại tải trọng sau: trọng lượng bản thân, hoạt tải mái, tải trọng gió, tải trọng cầu trục, tải trọng sàn, Tải trọng sử dụng...

Thành phần cấu tạo chính
 Khung chính (cột, kèo, dầm)
 Thành phần kết cấu thứ yếu khác: xà gồ, giằng...
 Tấm thép tạo hình
 Tôn lợp mái
 Móng là kết cấu chịu lực chính cho toàn bộ ngôi nhà, người ta có thể làm móng nông hoặc móng sâu tuỳ vào nhu cầu. Với những công trình lớn làm móng sâu chống lật. Móng được thi công và để bulong thường kích thước bulong M22 trở lên để liên kết với cột.

Tính kinh tế của nhà thép tiền chế

Việc tiết kiệm vật liệu tại các vùng ít chịu lực của các cấu kiện khung chính đã giúp Nhà thép tiền chế kinh tế hơn so với nhà thép thường đặc biệt là các nhà thấp tầng với độ rộng dưới 120m và chiều cao mép mái dưới 30m. Hơn nữa, hệ thống Nhà thép tiền chế chỉ sử dụng các mối liên kết đã được thiết kế sẵn và các nguyên vật liệu đã được xác định trước để thiết kế và sản xuất các kết cấu nhà. Vì vậy, nó làm giảm đáng kể thời gian thiết kế, sản xuất và lắp dựng.

So với loại nhà khác
- Trọng lượng nhẹ so với các vật liệu khác giúp làm giảm áp lực tải trọng về mọi mặt.

- Tiết kiệm vật liệu phụ (so với các loại nhà cố định truyền thống).

- Lắp dựng đơn giản, nhanh chóng, bất chấp mọi điều kiện thời tiết.

- Tận dụng tối đa không gian nhà xưởng với dải bước nhịp lớn.

- Tính đồng bộ toàn khung thép cao.

- Dễ mở rộng quy mô.

- Bớt tốn kém thời gian, tiền bạc bởi các cấu kiện được chế tạo sẵn có từ nhà máy.

Đặc biệt nhà thép tiền chế cách nước tốt bằng cách sử dụng hệ thống mái mối đứng, các thành phần thoát nước và diềm mái. Đây là một hệ thống nhà cực kỳ linh hoạt, cho phép trang bị bên trong để đáp ứng mọi công năng và trang trí bên ngoài để thỏa mãn thiết kế kiên trúc đẹp.

Chính những lý do trên khiến nhà thép tiền chế là loại nhà lý tưởng để sử dụng làm nhà xưởng, nhà kho, nhà trưng bày, siêu thị….

Tiêu chuẩn IAS AC472
IAS AC472 là một chứng chỉ quan trọng trong xây dựng nhà thép tiền chế. Chứng chỉ IAS AC472 là một quy trình đánh giá chất lượng hoàn chỉnh cho các công ty sản xuất kết cấu thép. Hệ thống chất lượng AC 472 là hệ thống kiểm soát chât lượng chặt chẽ bám sát ở tất cả các công đoạn từ:

Thông tin đầu vào, Thiết kế, đến triển khai chi tiết, mua hàng, sản xuất và thi công. Trong đó:
 Giai đoạn mua hàng: kiểm soát đánh giá nhà cung cấp, nguyên vật liệu đầu vào.
 Kiểm soát gia công: tại xưởng sản xuất, gia công ngoài (Bao gồm: quy trình sản xuất, quy trình Hàn, chứng chỉ liên quan đến người vận hành phải đảm bảo... tất cả đều phải tuân thủ yêu cầu, máy móc sản xuất phải được kiểm tra và đánh giá định kỳ.)
 Để duy trì chứng nhận chất lượng trong suốt thời gian được cấp phát cứ 6 tháng một lần sẽ có chuyên gia đánh giá đại diện từ IAS đến kiểm tra toàn bộ tất cả các công đoạn công việc, máy móc thiết bị.
IAS AC472 đối với quốc gia tiên tiến số 1 thế giới như Mỹ rất quan trọng. Các nhà sản xuất thép kết cấu không thuộc nước Mỹ muốn xuất khẩu chính ngạch sản phẩm sang thị trường này bắt buộc phải có chứng nhận chất lượng AC472.

 Đối với các công trình xây dựng bằng thép kết cấu, sản phẩm được làm ra với quy trình chất lượng AC472 chắc chắn sẽ được cấp phép nhanh hơn.
 Trong lĩnh vực thương mại, các dự án được lắp dựng bằng thép kết cấu sản xuất theo quy trình AC472 sẽ có giá bán tốt hơn.
 MBMA là hiệp hội các nhà sản xuất kết cấu thép hàng đầu tại Mỹ được thành lập từ năm 1956, là nơi quy định các tiêu chuẩn chất lượng chung cho những nhà sản xuất thép kết cấu. Tiêu chí bắt buộc đầu tiên đối với các công ty muốn gia nhập MBMA là phải có chứng nhận chất lượng AC472
 WorldSteel hiện là công ty đầu tiên tại châu Á đạt được chứng nhận IAS AC472.

Xem thêm
Khung kèo thép
Kết cấu thép
The AC472 Accreditation Program Contractors

Tham khảo

Liên kết ngoài

Công nghệ
Xây dựng
Xây dựng dân dụng
Xây dựng công nghiệp
Hệ thống kết cấu
Kỹ thuật kết cấu


title: Pseudoclanis

text:
Pseudoclanis là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

Các loài
Pseudoclanis abyssinicus - (Lucas 1857)
Pseudoclanis aequabilis - Darge, 2005
Pseudoclanis axis - Darge 1993
Pseudoclanis biokoensis - Darge 1991
Pseudoclanis canui - Darge 1991
Pseudoclanis diana - Gehlen 1922
Pseudoclanis evestigata - Kernbach 1955
Pseudoclanis kakamegae - Eitschberger, 2007
Pseudoclanis kenyae - Clark 1928
Pseudoclanis occidentalis - Rothschild & Jordan 1903
Pseudoclanis postica - (Walker 1956)
Pseudoclanis somaliae - Eitschberger, 2007
Pseudoclanis tomensis - Pierre 1992
Pseudoclanis zairensis - Eitschberger, 2007

Chú thích

Tham khảo

Smerinthini


title: Quận Missoula, Montana

text:
Quận Missoula là một quận thuộc tiểu bang Montana, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Missoula. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người. Dân số năm 2010 ước khoảng 123.178 người. Đây là quận đông dân thứ nhì bang.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000, quận này đã có dân số 95.802 người, 38.439 hộ gia đình, và 23.140 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 37 người trên một dặm vuông (14/km ²). Có 41.319 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 16 trên một dặm vuông (6/km ²). Thành phần chủng tộc của cư dân sinh sống trong quận gồm chủng tộc của quận là:

94,02% người da trắng
0,27% da đen hay Mỹ gốc Phi
2,29% người Mỹ bản xứ
1,02% châu Á
0,08% đảo Thái Bình Dương
0,45% từ các chủng tộc khác
1,86% từ hai hoặc nhiều chủng tộc.
1,61% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 22,7% là người gốc Đức, Ailen 13,0%, 10,4% tiếng Anh, Na Uy 8,5% và 5,6% gốc Mỹ theo điều tra dân số năm 2000.

Có 38.439 hộ, trong đó 29,20% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 47,40% là đôi vợ chồng sống với nhau, 9,20% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 39,80% là không lập gia đình. 28,00% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 7,50% có người sống một mình65 tuổi hoặc cao hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,40 và cỡ gia đình trung bình là 2,96.

Trong quận cơ cấu độ tuổi dân cư được trải ra với 22,90% dưới độ tuổi 18, 15,40% 18-24, 29,20% 25-44, 22,60% từ 45 đến 64, và 10,00% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 33 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 99,90 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 98,00 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt mức USD 34.454, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 44.865. Phái nam có thu nhập trung bình USD 31.605 so với 21.720 USD đối với phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 17.808 USD. Có 8,80% gia đình và 14,80% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 14,60% những người dưới 18 tuổi và 8,20% của những người 65 tuổi hoặc cao hơn.

Tham khảo

Quận của Montana


title: Burnupena rotunda

text:
Burnupena rotunda là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Burnupena


title: Tendilla

text:
Tendilla là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 330 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: White & Nerdy

text:
"White & Nerdy" là đĩa đơn thứ hai từ album Straight Outta Lynwood của "Weird Al" Yankovic, phát hành ngày 26 tháng 9 năm 2006. Nó nhại lại ca khúc "Ridin'" của Chamillionaire và Krayzie Bone, với nội dung nói về sự than vãn và niềm say mê hiểu biết tri thức. Chamillionaire đặt "White & Nerdy" trên trang MySpace chính thức của anh, và bình luận rằng anh thích bài hát nhại này. Trong một buổi phỏng vấn, Chamillionaire cũng nhận định anh ngạc nhiên về khả năng đọc rap của "Weird Al": "Anh ấy thực sự rap khá tốt, nó thật cuồng nhiệt... Tôi không biết rằng anh ấy có thể rap như vậy."

Đĩa đơn trở thành ca khúc đầu tiên trong sự nghiệp của Yankovic lọt vào Top 10 trên Billboard Hot 100, đạt đến vị trí #9 và đánh bại vị trí #12 trước đó của ca khúc "Eat It" (nhại lại bài "Beat It") năm 1984. Đây cũng là đĩa đơn đầu tiên của anh lọt vào Top 40 đĩa đơn kể từ "Smells Like Nirvana" năm 1992. Nó đạt tới vị trí #5 trên bảng xếp hạng Hot Digital Songs. Cả bài hát và video âm nhạc đều đạt vị trí #1 tại cửa hàng âm nhạc trực tuyến iTunes ở Hoa Kỳ và Úc, đạt vị trí #1 trên top 20 video đếm ngược của VH1. "White & Nerdy" được Hiệp hội công nghiệp thu âm Hoa Kỳ (RIAA) chứng nhận đĩa đơn vàng, sau đó là đĩa đơn bạch kim.

Đĩa đơn này có một video âm nhạc kèm theo với định dạng HD. Trong đó, có một cảnh cho thấy Yankovic phá hoại bài viết về hãng thu âm Atlantic Records trên Wikipedia tiếng Anh, thay thế bằng cụm từ "YOU SUCK!" (với cỡ chữ rất lớn) để chỉ đến vấn đề rắc rối vào thời điểm đó của anh với công ty trong việc xin phép phát hành đĩa đơn "You're Pitiful", bài hát nhại lại ca khúc "You're Beautiful" của James Blunt; đoạn video là sự xuất hiện đầu tiên của Wikipedia trong một video ca nhạc. Chi tiết đó đã khiến những người phá hoại wiki chú ý, bài Atlantic Records sau đó đã bị khoá, Yankovic nói rằng đó không phải là lỗi của anh, nhưng anh rất vui vì điều đó. Đoạn video là một trong những video được xem nhiều nhất trên YouTube với hơn 49 triệu lượt xem.

Danh sách bài hát

Đĩa đơn CD
Trên đĩa đơn có các ca khúc:
 "White & Nerdy" – 2:50
 "Don't Download This Song" – 3:54

Đĩa đơn CD quảng bá chỉ gồm "White & Nerdy".

Đĩa đơn quảng bá 12 inch
Ba bài hát dưới đây cùng có mặt trong mặt A của đĩa đơn quảng bá 12 inch:
 "White & Nerdy" – 2:50
 "Confessions Part III" – 3:52
 "Trapped in the Drive-Thru" – 10:50.

Bảng xếp hạng

Chú thích

Liên kết ngoài
Video âm nhạc trên YouTube

Đĩa đơn năm 2006
Bài hát của "Weird Al" Yankovic
Video âm nhạc do "Weird Al" Yankovic đạo diễn
Bài hát viết bởi "Weird Al" Yankovic


title: Antimima buchubergensis

text:
Antimima buchubergensis là một loài thực vật]] thuộc họ Aizoaceae. Đây là loài đặc hữu của Namibia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới and vùng nhiều đá.

Chú thích

Tham khảo

 Loots, S. & Mannheimer, C. 2004. Antimima buchubergensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Namibia
Antimima


title: Nomada malonella

text:
Nomada malonella là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1910


title: Hơi nước

text:
Hơi nước là trạng thái khí của nước. Nó là một trong những pha của nước trong thủy quyển. Hơi nước sinh ra từ quá trình bay hơi hoặc sôi của nước lỏng hoặc từ thăng hoa của băng. Không như những trạng thái khác của nước, hơi nước là trong suốt, không nhìn thấy được. Dưới điều kiện khí quyển điển hình, hơi nước liên tục sinh ra từ sự bay hơi hay ngưng tụ thành nước. Nó nhẹ hơn không khí và kích hoạt những dòng đối lưu dẫn đến hình thành các đám mây.

Là một thành phần của thủy quyển và chu trình thủy văn của Trái đất, hơi nước có nhiều trong bầu khí quyển của Trái đất, nơi nó hoạt động như một khí nhà kính mạnh nhất, mạnh hơn các khí khác như carbon dioxide và methane. Sử dụng hơi nước, dưới dạng hơi nước nóng, rất quan trọng để nấu ăn, và là một thành phần chính trong hệ thống sản xuất và vận chuyển năng lượng kể từ cuộc cách mạng công nghiệp.

Hơi nước là một thành phần khí quyển tương đối phổ biến, có mặt ngay cả trong khí quyển Mặt Trời cũng như mọi hành tinh trong Hệ Mặt Trời và nhiều vật thể thiên văn bao gồm vệ tinh tự nhiên, sao chổi và thậm chí cả các tiểu hành tinh lớn. Tương tự như vậy, việc phát hiện hơi nước ngoài hệ mặt trời sẽ cho thấy sự phân bố tương tự trong các hệ hành tinh khác. Hơi nước có ý nghĩa ở chỗ nó có thể là bằng chứng gián tiếp hỗ trợ sự hiện diện của nước lỏng ngoài Trái đất trong trường hợp của một số vật thể khối lượng cỡ hành tinh.

Thuộc tính

Bay hơi
Bất cứ khi nào một phân tử nước rời khỏi bề mặt và khuếch tán vào một chất khí xung quanh, nó được cho là đã bay hơi. Mỗi phân tử nước chuyển đổi giữa trạng thái liên kết nhiều hơn (lỏng) và trạng thái ít liên kết hơn (hơi / khí) sẽ thực hiện thông qua sự hấp thụ hoặc giải phóng động năng. Phép đo tổng hợp của sự truyền động năng này được định nghĩa là nhiệt năng và chỉ xảy ra khi có sự khác biệt về nhiệt độ của các phân tử nước. Nước lỏng trở thành hơi nước sẽ mang theo một lượng nhiệt, trong một quá trình gọi là làm mát bay hơi. Lượng hơi nước trong không khí quyết định tần suất các phân tử quay trở lại bề mặt. Khi xảy ra hiện tượng bốc hơi ròng, phần nước sẽ trải qua quá trình làm mát thực liên quan trực tiếp đến việc mất nước.

Tại Hoa Kỳ, Cơ quan Thời tiết Quốc gia đo tốc độ bốc hơi thực tế từ một bề mặt nước mở "chảo" được tiêu chuẩn hóa ngoài trời, tại các địa điểm khác nhau trên toàn quốc. Những người khác cũng làm như vậy trên khắp thế giới. Dữ liệu của Hoa Kỳ được thu thập và tổng hợp thành bản đồ bốc hơi hàng năm. Các phép đo nằm trong khoảng từ dưới 30 đến hơn 120 inch mỗi năm. Các công thức có thể được sử dụng để tính tốc độ bay hơi từ bề mặt nước như bể bơi. Ở một số quốc gia, tốc độ bay hơi của nước vượt xa tốc độ kết tủa.

Làm mát bay hơi bị hạn chế bởi các điều kiện khí quyển. Độ ẩm là lượng hơi nước trong không khí. Hàm lượng hơi của không khí được đo bằng các thiết bị được gọi là ẩm kế. Các phép đo thường được biểu thị bằng độ ẩm cụ thể hoặc độ ẩm tương đối phần trăm. Nhiệt độ của khí quyển và bề mặt nước xác định áp suất hơi cân bằng; Độ ẩm tương đối 100% xảy ra khi áp suất riêng phần của hơi nước bằng áp suất hơi cân bằng. Điều kiện này thường được gọi là bão hòa hoàn toàn. Độ ẩm dao động từ 0 gam trên mét khối trong không khí khô đến 30 gam trên mét khối (0,03 oz trên foot khối) khi hơi bão hòa ở 30 °C.

Thăng hoa
Thăng hoa là quá trình các phân tử nước trực tiếp rời khỏi bề mặt của băng mà không trở thành nước lỏng. Sự thăng hoa là nguyên nhân dẫn đến sự biến mất chậm giữa mùa đông của băng và tuyết ở nhiệt độ quá thấp để gây tan chảy. Nam Cực cho thấy hiệu ứng này ở một mức độ độc đáo vì cho đến nay nó là lục địa có tỷ lệ mưa thấp nhất trên Trái đất. Kết quả là, có những khu vực rộng lớn nơi các lớp tuyết hàng nghìn năm tuổi đã thăng hoa, để lại bất kỳ vật liệu không bay hơi nào mà chúng chứa đựng. Điều này cực kỳ có giá trị đối với một số ngành khoa học, một ví dụ ấn tượng là việc thu thập các thiên thạch còn lại trên bề mặt Trái Đất với số lượng vô cùng nhiều và ở trạng thái bảo quản tuyệt vời.

Sự thăng hoa rất quan trọng trong việc chuẩn bị một số lớp mẫu vật sinh học để quét kính hiển vi điện tử. Thông thường, các mẫu vật được chuẩn bị bằng phương pháp đông lạnh và đứt gãy đông lạnh, sau đó bề mặt vỡ được khắc bằng đông lạnh, bị ăn mòn khi tiếp xúc với chân không cho đến khi nó hiển thị mức độ chi tiết cần thiết. Kỹ thuật này có thể hiển thị các phân tử protein, cấu trúc bào quan và lớp kép lipid với mức độ biến dạng rất thấp.

Ngưng tụ

Hơi nước sẽ chỉ ngưng tụ trên bề mặt khác khi bề mặt đó mát hơn nhiệt độ điểm sương, hoặc khi vượt quá trạng thái cân bằng hơi nước trong không khí. Khi hơi nước ngưng tụ trên một bề mặt, bề mặt đó sẽ xảy ra hiện tượng nóng lên. Phân tử nước mang theo nhiệt năng. Đến lượt mình, nhiệt độ của khí quyển giảm nhẹ. Trong khí quyển, sự ngưng tụ tạo ra mây, sương mù và lượng mưa (thường chỉ khi được tạo điều kiện bởi các hạt nhân ngưng tụ mây). Điểm sương của một lô không khí là nhiệt độ mà nó phải nguội trước khi hơi nước trong không khí bắt đầu ngưng tụ. Sự ngưng tụ trong khí quyển tạo thành các giọt mây.

Ngoài ra, sự ngưng tụ thực của hơi nước xảy ra trên các bề mặt khi nhiệt độ của bề mặt bằng hoặc thấp hơn nhiệt độ điểm sương của khí quyển. Sự ngưng kết là một quá trình chuyển pha tách biệt với sự ngưng tụ dẫn đến sự hình thành nước đá trực tiếp từ hơi nước. Băng giá và tuyết là những ví dụ về sự ngưng kết.

Có một số cơ chế làm mát xảy ra hiện tượng ngưng tụ: 1) Mất nhiệt trực tiếp bằng dẫn truyền hoặc bức xạ. 2) Làm mát do giảm áp suất không khí xảy ra khi không khí nâng lên, còn được gọi là làm mát đoạn nhiệt. Không khí có thể được nâng lên bởi các ngọn núi, làm lệch hướng không khí lên trên, bằng đối lưu, và bởi các mặt trước lạnh và ấm. 3) Làm mát hoạt tính - làm mát do chuyển động ngang của không khí.

Phản ứng hoá học
Một số phản ứng hóa học tạo thành nước như là một sản phẩm. Nếu các phản ứng xảy ra ở nhiệt độ cao hơn điểm sương của không khí xung quanh, nước sẽ được hình thành ở dạng hơi và làm tăng độ ẩm cục bộ, nếu dưới điểm sương sẽ xảy ra hiện tượng ngưng tụ cục bộ. Các phản ứng điển hình dẫn đến hình thành nước là đốt cháy hydro hoặc hydrocarbon trong không khí hoặc hỗn hợp khí có chứa oxy khác, hoặc là kết quả của phản ứng với chất oxy hóa.

Theo cách tương tự, các phản ứng hóa học hoặc vật lý khác có thể diễn ra khi có hơi nước dẫn đến hình thành các hóa chất mới như gỉ sắt hoặc thép, xảy ra quá trình trùng hợp (một số bọt polyurethane và keo cyanoacrylate phản ứng khi tiếp xúc với độ ẩm không khí) hoặc các dạng thay đổi chẳng hạn như trong đó hóa chất khan có thể hấp thụ đủ hơi để tạo thành cấu trúc tinh thể hoặc làm thay đổi cấu trúc hiện có, đôi khi dẫn đến thay đổi màu sắc đặc trưng có thể được sử dụng để đo lường.

Đo lường
Việc đo lượng hơi nước trong môi trường có thể được thực hiện trực tiếp hoặc từ xa với các mức độ chính xác khác nhau. Các phương pháp từ xa như vậy có thể hấp thụ năng lượng điện từ của các vệ tinh trên bầu khí quyển hành tinh. Phương pháp trực tiếp có thể sử dụng đầu dò điện tử, nhiệt kế được làm ẩm hoặc vật liệu hút ẩm để đo những thay đổi về tính chất vật lý hoặc kích thước.

Tham khảo

Nước
Trạng thái vật chất
Khí nhà kính
Dạng nước


title: Borgou

text:
Borgou là một tỉnh của Bénin. Borgou giáp các bang Niger, Kwara của Nigeria và các tỉnh Alibori, Atakora, Collines, Donga. Tỉnh lỵ của tỉnh Borgou là Parakou. Tỉnh có tổng diện tích 25.310 km.²

Borgou được chia thành các xã (thị trấn): Bembèrèkè, Kalalé, Kandi, N’Dali, Nikki, Parakou, Pèrèrè, Sinendé, và Tchaourou.

Tham khảo

Tỉnh của Bénin


title: Phyllonorycter jezoniella

text:
Phyllonorycter jezoniella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Nhật Bản (Hokkaido và Honsyu) và vùng Viễn Đông Nga.

Ấu trùng ăn Acer mono. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. The mine is ptychonomous và is situated in the centre of the lower surface of the leaf.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Varedo

text:
Varedo là một đô thị (tiếng Ý: comune) thuộc tỉnh Monza và Brianza, vùng Lombardia của Italia, khoảng 15 km về phía bắc của Milano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 12.648 và diện tích là 4,8 km².

Đô thị Varedo gồm frazione Valera.

Varedo giáp các đô thị: Desio, Bovisio-Masciago, Limbiate, Nova Milanese, Paderno Dugnano.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.varedo.mb.it/

Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Sermange

text:
Sermange là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 231.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Lanelater lucerus

text:
Lanelater lucerus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Kashyap miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Lanelater


title: Cebu (định hướng)

text:
Cebu có thể là:

 Cebu, một trong các tỉnh của Philippines
 Thành phố Cebu
 Đảo Cebu
 Metro Cebu hay Vùng đô thị Cebua, vùng đô thị của Thành phố Cebu.


title: Hydatophylax variabilis

text:
Hydatophylax variabilis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Loài này được tìm thấy ở miền Cổ bắc và miền Tân bắc.

Tham khảo

Hydatophylax


title: Montezemolo

text:
Montezemolo (tiếng Piedmonte: Monzemo) là một đô thị có 250 dân ở Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 80 km về phía đông nam của Torino và khoảng 45 km về phía đông của Cuneo.

Montezemolo giáp các đô thị: Camerana, Castelnuovo di Ceva, Cengio, Priero, Roccavignale, Sale delle Langhe và Saliceto.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Vriesea monacorum

text:
Vriesea monacorum là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài bản địa của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
monacorum