title: Giao thức Kerberos

text:
Kerberos là một giao thức mật mã dùng để xác thực trong các mạng máy tính hoạt động trên những đường truyền không an toàn. Giao thức Kerberos có khả năng chống lại việc nghe lén hay gửi lại các gói tin cũ và đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu. Mục tiêu khi thiết kế giao thức này là nhằm vào mô hình máy chủ-máy khách (client-server) và đảm bảo nhận thực cho cả hai chiều.

Giao thức được xây dựng dựa trên mật mã hóa khóa đối xứng và cần đến một bên thứ ba mà cả hai phía tham gia giao dịch tin tưởng.

Lịch sử phát triển
Học viện kỹ thuật Massachusetts (MIT) phát triển Kerberos để bảo vệ các dịch vụ mạng cung cấp bởi dự án Athena. Tên của giao thức được đặt theo tên của con chó ba đầu Cerberus canh gác cổng địa ngục trong thần thoại Hy Lạp. Giao thức đã được phát triển dưới nhiều phiên bản, trong đó các phiên bản từ 1 đến 3 chỉ dùng trong nội bộ MIT.

Các tác giả chính của phiên bản 4, Steve Miller và Clifford Neuman, đã xuất bản giao thức ra công chúng vào cuối thập niên 1980, mặc dù mục đích chính của họ là chỉ phục vụ cho dự án Athena.

Phiên bản 5, do John Kohl và Clifford Neuman thiết kế, xuất hiện trong tài liệu RFC 1510 vào năm 1993 (được thay thế bởi RFC 4120 vào năm 2005) với mục đích sửa các lỗi của phiên bản 4.

MIT đã cung cấp các phiên bản thực hiện Kerberos miễn phí dưới giấy phép tương tự như dùng cho các sản phẩm BSD.

Chính phủ Hoa Kỳ đã cấm xuất khẩu Kerberos vì nó có sử dụng thuật toán DES 56 bit. Tuy nhiên, trước khi chính sách xuất khẩu của Hoa Kỳ thay đổi (2000), đã có phiên bản KTH-KRB  viết tại Thụy Điển thực hiện Kerberos 4 được phân phối rộng rãi bên ngoài Hoa Kỳ. Phiên bản này được dựa trên một phiên bản khác có tên là eBones. eBones lại dựa trên một phiên bản được xuất khẩu của MIT thực hiện Kerberos 4 (patch-level 9) gọi là Bones (loại bỏ các hàm mật mã và các lệnh gọi chúng). Eric Young, một lập trình viên người Australia, đã phục hồi lại các lệnh gọi hàm và sử dụng các hàm mật mã trong thư viện của anh ta. Một phiên bản khác thực hiện Kerberos 5, Heimdal , cũng được thực hiện bởi nhóm đã xuất bản KTH-KRB.

Các hệ điều hành Windows 2000, Windows XP và Windows Server 2003 sử dụng một phiên bản thực hiện Kerberos làm phương pháp mặc định để nhận thực. Những bổ sung của Microsoft vào bộ giao thức Kerberos được đề cập trong tài liệu RFC 3244 ("Microsoft Windows 2000 Kerberos Change Password and Set Password Protocols"). Hệ điều hành Mac OS X cũng sử dụng Kerberos trong các phiên bản máy khách và máy chủ của mình.

Năm 2005, nhóm làm việc IETF về Kerberos cập nhật các đặc điểm kỹ thuật tại địa chỉ . Các cập nhật gần đây bao gồm:
 RFC 3961: "Các quy định về mật mã hóa và kiểm tra tổng";
 RFC 3962: "Mật mã hóa AES cho Kerberos 5";
 RFC 4120: Phiên bản mới về tiêu chuẩn Kerberos V5: "The Kerberos Network Authentication Service (V5)". Phiên bản này thay thế RFC 1510, làm rõ các vấn đề của giao thức và cách sử dụng;
 RFC 4121: Phiên bản mới của tiêu chuẩn GSS-API: "Cơ cấu GSS-API của Kerberos Version 5: Version 2."

Nguyên tắc hoạt động
Kerberos được thiết kế dựa trên giao thức Needham-Schroeder. Kerberos sử dụng một bên thứ ba tham gia vào quá trình nhận thực gọi là "trung tâm phân phối khóa" (tiếng Anh: key distribution center - KDC). KDC bao gồm hai chức năng: "máy chủ xác thực" (authentication server - AS) và "máy chủ cung cấp vé" (ticket granting server - TGS). "Vé" trong hệ thống Kerberos chính là các chứng thực chứng minh tính hợp lệ của người sử dụng.

Mỗi người sử dụng (cả máy chủ và máy khách) trong hệ thống chia sẻ một khóa chung với máy chủ Kerberos. Việc sở hữu thông tin về khóa chính là bằng chứng để chứng minh tính hợp lệ của một người sử dụng. Trong mỗi giao dịch giữa hai người sử dụng trong hệ thống, máy chủ Kerberos sẽ tạo ra một khóa phiên dùng cho phiên giao dịch đó.

Ứng dụng của Kerberos
Các phần mềm sau có thể dùng Kerberos để nhận thực:
 OpenSSH (với Kerberos v5 hoặc cao hơn)
 NFS (kể từ NFSv3)
 PAM (với mô đun pam_krb5)
 SOCKS (kể từ SOCKS5)
 Apache (với mô đun mod_auth_kerb)
 Dovecot IMAP4 và POP3
 Một cách gián tiếp, tất cả phần mềm sử dụng SASL để nhận thực, chẳng hạn như OpenLDAP
 Bộ Kerberos còn đi kèm với các bộ phần mềm máy chủ và máy khách của rsh, FTP và Telnet
 Hệ thống X Window

Mô tả giao thức
Theo hệ thống ký hiệu giao thức mật mã, Kerberos được mô tả như sau (trong đó Alice (A) sử dụng máy chủ (S) để nhận thực với Bob (B)):

An ninh của giao thức phụ thuộc rất nhiều vào các trường T (đánh dấu thời điểm) và L (thời hạn) của các gói tin. Đây chính là các chỉ thị về tính chất mới của các gói tin và chống lại các tấn công gửi lại các gói tin cũ (xem thêm: Lô gic BAN).

Trong các bản tin ở trên, máy chủ S bao gồm cả dịch vụ nhận thực và cung cấp vé. Trong gói tin ,  chính là khóa phiên giữa A và B;  là vé gửi từ máy khách tới máy chủ;  là phần để nhận thực A với B; và  để khẳng định lại nhân dạng của B và thông qua đó chấp nhận A. Điều này cần thiết để hai bên nhận dạng lẫn nhau.

Hoạt động
Sau đây là mô tả một phiên giao dịch (giản lược) của Kerberos. Trong đó: AS = Máy chủ chứng thực (authentication server), TGS = Máy chủ cấp vé (ticket granting server), SS = Máy chủ dịch vụ (service server).

Một cách vắn tắt: người sử dụng chứng thực mình với máy chủ chứng thực AS, sau đó chứng minh với máy chủ cấp vé TGS rằng mình đã được chứng thực để nhận vé, cuối cùng chứng minh với máy chủ dịch vụ SS rằng mình đã được chấp thuận để sử dụng dịch vụ.

 Người sử dụng nhập tên (ID) và mật khẩu tại máy tính của mình (máy khách).
 Phần mềm máy khách thực hiện hàm băm một chiều trên mật khẩu nhận được. Kết quả sẽ được dùng làm khóa bí mật của người sử dụng.
 Phần mềm máy khách gửi một gói tin (không mã hóa) tới máy chủ dịch vụ AS để yêu cầu dịch vụ. Nội dung của gói tin đại ý: "người dùng XYZ muốn sử dụng dịch vụ". Cần chú ý là cả khóa bí mật lẫn mật khẩu đều không được gửi tới AS.
 AS kiểm tra định danh của người yêu cầu có nằm trong cơ sở dữ liệu của mình không. Nếu có thì AS gửi 2 gói tin sau tới người sử dụng:
 Gói tin A: "Khóa phiên TGS/máy khách" được mã hóa với khóa bí mật của người sử dụng.
 Gói tin B: "Vé chấp thuận" (bao gồm chỉ danh người sử dụng (ID), địa chỉ mạng của người sử dụng, thời hạn của vé và "Khóa phiên TGS/máy khách") được mã hóa với khóa bí mật của TGS.
 Khi nhận được 2 gói tin trên, phần mềm máy khách giải mã gói tin A để có khóa phiên với TGS. (Người sử dụng không thể giải mã được gói tin B vì nó được mã hóa với khóa bí mật của TGS). Tại thời điểm này, người dùng có thể nhận thực mình với TGS.
 Khi yêu cầu dịch vụ, người sử dụng gửi 2 gói tin sau tới TGS:
 Gói tin C: Bao gồm "Vé chấp thuận" từ gói tin B và chỉ danh (ID) của yêu cầu dịch vụ.
 Gói tin D: Phần nhận thực (bao gồm chỉ danh người sử dụng và thời điểm yêu cầu), mã hóa với "Khóa phiên TGS/máy khách".
 Khi nhận được 2 gói tin C và D, TGS giải mã D rồi gửi 2 gói tin sau tới người sử dụng:
 Gói tin E: "Vé" (bao gồm chỉ danh người sử dụng, địa chỉ mạng người sử dụng, thời hạn sử dụng và "Khóa phiên máy chủ/máy khách") mã hóa với khóa bí mật của máy chủ cung cấp dịch vụ.
 Gói tin F: "Khóa phiên máy chủ/máy khách" mã hóa với "Khóa phiên TGS/máy khách".
 Khi nhận được 2 gói tin E và F, người sử dụng đã có đủ thông tin để nhận thực với máy chủ cung cấp dịch vụ SS. Máy khách gửi tới SS 2 gói tin:
 Gói tin E thu được từ bước trước (trong đó có "Khóa phiên máy chủ/máy khách" mã hóa với khóa bí mật của SS).
 Gói tin G: phần nhận thực mới, bao gồm chỉ danh người sử dụng, thời điểm yêu cầu và được mã hóa với "Khóa phiên máy chủ/máy khách".
 SS giải mã "Vé" bằng khóa bí mật của mình và gửi gói tin sau tới người sử dụng để xác nhận định danh của mình và khẳng định sự đồng ý cung cấp dịch vụ:
 Gói tin H: Thời điểm trong gói tin yêu cầu dịch vụ cộng thêm 1, mã hóa với "Khóa phiên máy chủ/máy khách".
 Máy khách giải mã gói tin xác nhận và kiểm tra thời gian có được cập nhật chính xác. Nếu đúng thì người sử dụng có thể tin tưởng vào máy chủ SS và bắt đầu gửi yêu cầu sử dụng dịch vụ.
 Máy chủ cung cấp dịch vụ cho người sử dụng.

Nhược điểm
 Tồn tại một điểm yếu: Nếu máy chủ trung tâm ngừng hoạt động thì mọi hoạt động sẽ ngừng lại. Điểm yếu này có thể được hạn chế bằng cách sử dụng nhiều máy chủ Kerberos.
 Giao thức đòi hỏi đồng hồ của tất cả những máy tính liên quan phải được đồng bộ. Nếu không đảm bảo điều này, cơ chế nhận thực giữa trên thời hạn sử dụng sẽ không hoạt động. Thiết lập mặc định đòi hỏi các đồng hồ không được sai lệch quá 10 phút.
 Cơ chế thay đổi mật khẩu không được tiêu chuẩn hóa.

Xem thêm
 Giao thức Needham-Schroeder
 Đăng nhập một lần
 SPNEGO
 S/Key
 SRP

Liên kết ngoài
 Trang về Kerberos tại MIT
 Bộ Tư pháp Hoa Kỳ tìm ra những chứng cứ chứng tỏ Microsoft cố tính phá vỡ tính tương thích của Kerberos
 Giải thích Kerberos bằng hình ảnh
 "The Moron's Guide to Kerberos"
 Câu hỏi thường gặp về Kerberos
 trang về Kerberos của Heimdal  tại KTH
 Shishi, phiên bản thực thi Kerberos miễn phí của hệ thống GNU
 Thiết kế một hệ thống nhận thực: Vở kịch bốn màn. Kịch vui miêu tả quá trình thiết kế Kerberos
 Dịch vụ nhận thực mạng Kerberos (V5)
 Mô tả Kerberos 5 trong thư viện SPORE
 Kerberos trong Windows Server 2003

Tham khảo

 B. Clifford Neuman and Theodore Ts'o, Kerberos: An Authentication Service for Computer Networks, IEEE Communications, 32(9) pp33–38. tháng 9 năm 1994.
 John T. Kohl, B. Clifford Neuman, and Theodore Y. T'so, The Evolution of the Kerberos Authentication System. Distributed Open Systems, pp78–94. IEEE Computer Society Press, 1994.  (Postscript format)

Kerberos
Phương pháp nhận thực
Bảo mật mạng máy tính


title: Tinogasta (tổng)

text:
Tinogasta là một tổng phía tây thuộc tỉnh Catamarca ở Argentina.

Tổng này có dân số khoảng 22.500 người và diện tích 23.582km², thủ phủ là Tinogasta, cách thủ đô 1415 km.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng Tinogasta  (tiếng Tây Ban Nha)
Welcome Argentina page

Tổng của tỉnh Catamarca


title: Aulacophora carinicauda

text:
Aulacophora carinicauda là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Kung miêu tả khoa học năm 1959.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Œuilly, Marne

text:
Œuilly là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 175 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Naruto: Huyền thoại đá Gelel

text:
là bộ phim thứ hai của bộ manga/anime nổi tiếng trên toàn thế giới Naruto, được sản xuất vào năm 2005 bởi đạo diễn Hirotsugu Kawasaki và kịch bản được viết bởi Kawasaki và Yuka Miyata. Bộ phim này đã được công chiếu tại rạp vào mùng 6 tháng 6 năm 2005. Khác với Ninja Clash in the Land of Snow, Legend of the Stone of Gelel lại không chiếu rộng rãi toàn quốc. Bộ phim này được phát trên Cartoon Network vào ngày 26 tháng 7, năm 2008 và phát hành dưới dạng đĩa DVD vào ngày 29 tháng 7 năm 2008. Phim này được công chiếu sau tập 160.

Bộ phim được lấy cảm hứng từ nhiều truyền thuyết, tiểu thuyết, di tích lịch sử như truyện Dracula của Bram Stoker và thành phố Paititi, nơi lưu dấu những tàn tích cuối cùng của dân tộc Inca lưu vong sau cuộc tấn công bành trướng liên tục của người Tây Ban Nha. Những cảm hứng này được thể hiện rất rõ qua các nhân vật trong phim.

Nội dung
Câu chuyện mở đầu với trận chiến tại một bãi biển hoang vắng vào ban đêm giữa ninja làng Cát và những tên khổng lồ mặc chiếc áo giáp nâu. Những ninja làng Cát đang hoàn toàn bị thất thế trước những tên to lớn này. Đúng lúc đó Gaara và Kankuro xuất hiện để bảo vệ họ. Do lá chắn cát của Gaara quá mạnh nên những tên to lớn kia buộc phải rút lui. Họ nhìn thấy những tên ấy chạy ra một con tàu chiến giữa biển. 2 ninja quyết chèo thuyền ra để tìm hiểu rõ về con tàu ấy, mặc cho người khác khuyên ngăn, khi bóng họ và tàu khuất dần, tất cả chỉ nghe thấy tiếng kêu thất thanh và không thấy họ quay lại nữa.

Tại khu rừng hoang vắng nọ, Naruto cùng Sakura và Shikamaru bắt con vật bị lạc để trả về đúng chỗ của nó. Thế nhưng sau khi bắt được con vật đó, cả ba bị tấn công bởi chính đoàn quân khổng lồ với áo giáp nâu đó. Trong lúc ấy, Naruto phát hiện ra người dẫn đầu nhóm quân này là Temujin với mái tóc vàng dài bộ áo giáp kín mắt màu ghi, Naruto đã tấn công cậu nhưng các
nhẫn thuật cậu dùng đều bị anh chàng kia tránh hoặc đỡ được. Một trong số những tên đó đã giữ Sakura làm con tin, cô lại may mắn vì Shikamaru đã dùng bóng mình để thoát cho cô. Còn Naruto và chàng kị sĩ kia do mải chiến đấu đã bị rơi xuống vực sâu thẳm. Trong lúc đó, còn tàu chiến mà Shikamaru trông thấy cũng đã biến mất.

Khi Naruto tỉnh dậy, cậu thấy toàn thân mình đều bị băng bó và rất khó cử động được. Cậu thấy mình đang ở trong lều dựng tạm của một đoàn lữ hành mà người dẫn đầu là ông lão Kahiko và Emina. Naruto cũng đã trông thấy Temujin (anh chàng kị sĩ tấn công Naruto lúc trước) nằm ngay cạnh mình và cơ thể trong tình trạng tương tự. Nerugui (con vật mà Naruto bắt được) có vẻ quấn quýt bên Temujin. Đoàn lữ hành lại tiếp tục hành trình đi vô phương hướng của mình.

Cùng lúc ấy, Sakura và Shikamaru chia nhau để tìm xác Naruto vì ngỡ cậu đã chết rồi. Shikamaru đã đột nhập vào một pháo đài và rất sửng sốt khi trông thấy một căn phòng thí nghiệm với những bé trai ở trong quả bóng thủy tinh trong suốt. Hai người phụ nữ với bộ giáp giống Temujin vào trong và nói chuyện và hòn đá Gelel, họ rất muốn có nó. Nhưng một người trong số đó phát hiện có kẻ đột nhập nên đã vội vàng bỏ đi cùng người kia.

Lúc này bộ phim mới xoay quanh đúng chủ đề của nhan đề - hòn đá Gelel, thứ mà có một sức mạnh thuần khiết rất lớn. Chỉ có một phe người mới có đủ khả năng điều khiển sức mạnh của nó, và họ đã từng làm điều này. Không may là họ đã bị tiêu diệt bởi lý chí của hòn đá thần bí này.

Naruto đi theo Temujin và biết được rằng cậu đang làm việc cho một ông chủ với vẻ ngoài nhân hậu - ngài Haido, nhóm người này cũng đang tìm kiếm hòn đá Gelel và thu thập các tin tức mới về hòn đá này để dễ dàng tìm kiếm với một mục đích tạo nên một 'utopia', một thế giới không có chiến tranh và các cuộc đấu tranh. Nhưng ông chỉ nói rằng đó là nhóm người hiến dâng mình cho những điều tốt. Naruto thực sự tin tưởng ở Haido lúc này.

Temujin và Naruto lại tiếp tục đi tới một nơi đã bị tàn phá nặng nề, chỉ còn là đống đổ nát. Naruto và Temujin được hộ tống bởi hai cô gái Ranke và Fugai. Tới nơi, hai cô đã bị Kankuro và Gaara chờ đợi để tấn công. Còn Naruto lại bị Temujin tấn công lại và cậu vẫn còn ngơ ngác không hiểu chuyện gì đang xảy ra tại đây. Trong lúc Ranke làm Kankuro choáng váng bởi ảo giác thì một cô gái khác tên Kamina thay thế vào. Ranke đã bị Gaara giết chết, Kamina đã nhanh chân chạy thoát. Đoàn lữ hành mà Naruto lúc trước đi theo đã bị phá tan bởi Kamina và ông già suýt bị cô giết chết vì không tiết lộ bí mật của hòn đá Gelel. Lúc ấy Sakura và Shikamaru đã kịp đuổi cô đi.

Temujin đã nhanh chóng biết được ông Kahiko đã có đầy đủ những bí mật của hòn đá Gelel. Khi anh cố để chộp lấy Kahiko, anh đã bị bóng của Shikamaru khống chế. Khi ở trong hang, Shikamaru đã chất vẫn anh vài câu hỏi, nhưng Temujin đã tự cởi trói cho mình và bắt Kahiko cùng với đứa trẻ trong đoàn. Temujin đã chạy thoát ra khỏi hang, và Naruto cùng Sakura và Shikamaru đã đưổi theo để nhằm tránh đứa trẻ kia chỉ đường cho cả hai. Sau khi đã tới nơi, Temujin đã thoát cho đứa bé trở về hang.

Haido đã có một mảnh của hoàn đá Gelel ở trên tay của mình và tấn công Kahiko. Temujin cũng đã rất tức giận khi biết được điều này. Haido đã giải thích rằng y đã từng giết chết cả gia đình của Temujin. Trong đêm bị thẩm vấn trước đó, Kahiko đã tiết lộ rằng cậu chính là người mang dòng máu chánh trưởng huyết thống của một dân tộc anh hùng, những người khai phá Gelel và gắn chặt sự tồn vong của đất nước với nó. Sau đó Haido đã dùng hòn đá đó tấn công Temujin và tự hủy hoại hòn đá Gelel. Naruto đã nhận ra mặt xấu của Haido và quyết chống trả lại y.

Cùng lúc ấy, Shikamaru đã cùng hợp lực với Kankuro để giết Kamina, còn Sakura cũng đã giết được Fugai nhờ làm đổ những chiếc chuông gió khổng lồ.

Naruto đã gắng chống trả Haido nhưng không có tác dụng gì. Cậu đã thuyết phục Temujin cùng chống lại y. Khi anh đã giúp Naruto tạo ra một Rasengan nữa (một từ hòn đá Gelel và một từ ảnh phân thân của Naruto), cuối cùng cũng đã đánh bại hoàn toàn được y, cùng Kahiko thoát ra nhưng đã quá muộn vì tâm của hòn đá đã lên đến đỉnh điểm nhấn chìm mọi thứ. Temujin đã tình nguyện giải thoát cho hòn đá này nhưng Naruto không đồng ý vì anh sẽ mất mạng khi làm việc liều lĩnh này, anh đã đánh thẳng gáy Naruto làm cậu ngất xỉu và giao phó cậu cho ông Kahiko. Temujin quyết định hi sinh vì mọi người với chính dòng máu chánh trưởng của mình, vì chỉ có những người mang dòng máu chánh trưởng mới có thể phong ấn hòn đá vĩnh viễn.

Còn Sakura và Shikamaru cùng Kankuro giải thoát cho những đứa trẻ trong phòng thí nghiệm và chúng đều ổn cả. Temujin được Naruto cứu thoát khỏi cái chết. Khi Temujin tỉnh lại, cậu thấy Naruto đang nằm ngủ bên cạnh, tay vẫn nắm tay của Temujin.

Cuối cùng Temujin buộc phải đi xa và sẽ không trở lại đây gặp ông Kahiko nữa, ông rất buồn vì chuyện này. Mọi người đã tiễn đoàn tàu của Temujin và Naruto đã nắm tay chặt, muốn nói rằng đừng bao giờ từ bỏ điều gì cả.

Diễn viên lồng tiếng

 Cùng với sự góp mặt của Steven Blum, Crispin Freeman, Sam Riegel, và Keith Silverstein

Phim khác
 Naruto: Cuộc chiến ở Tuyết Quốc
 Naruto: Những lính gác của Nguyệt Quốc
 Naruto Shippūden: Cái kết tiên đoán
 Naruto Shippūden: Nhiệm vụ bí mật
 Naruto Shippūden: Người kế thừa ngọn lửa ý chí

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2005
Action anime and manga
Anime năm 2005
Phim Nhật Bản
Phim tiếng Nhật
Anime sảm xuất bởi Madman Entertainment
Phim Naruto
Phim tập
Viz Media anime
Phim tiếp nối
Anime và manga hành động

de:Naruto (Manga)#Kinofilme


title: Paphiopedilum wardii

text:
Paphiopedilum wardii là một loài lan thuộc Chi Lan hài, Họ Lan. Loài này sinh sống ở tây nam Vân Nam đến Myanmar.

Hình ảnh

Tham khảo

Chi Lan hài
wardii


title: Puiggròs

text:
Puiggròs hoặc Puig Gros là một đô thị trong tỉnh Lérida, cộng đồng tự trị Cataluña Tây Ban Nha. Đô thị Puiggròs có diện tích là 9,85 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 311 người với mật độ 31,57 người/km². Đô thị Puiggròs có cự ly km so với tỉnh lỵ Lérida.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida


title: Psychomyia mengensis

text:
Psychomyia mengensis là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Psychomyia


title: 20779 Xiajunchao

text:
20779 Xiajunchao (2000 RN11) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 9 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 20779 Xiajunchao

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Najibabad

text:
Najibabad là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Bijnor thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Najibabad có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 245 mét (803 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Najibabad có dân số 79.087 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Najibabad có tỷ lệ 54% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 58%, và tỷ lệ cho phái nữ là 49%. Tại Najibabad, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Fleurieux-sur-l'Arbresle

text:
Fleurieux-sur-l'Arbresle là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 400 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Asthenoptycha

text:
Asteriognatha là một little-studied chi bướm đêm belonging to the họ lớn chứa các loài Tortricidae..

Các loài
Asthenoptycha conjunctana (Walker, 1863)
Asthenoptycha craterana (Meyrick, 1881)
Asthenoptycha encratopis (Meyrick, 1920)
Asthenoptycha epiglypta Meyrick, 1910
Asthenoptycha hemicryptana Meyrick, 1881
Asthenoptycha heminipha (Turner, 1916)
Asthenoptycha iriodes (Lower, 1898)
Asthenoptycha sphaltica Meyrick, 1910
Asthenoptycha sphenotoma (Turner, 1945)
Asthenoptycha tolmera (Turner, 1945)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Epitymbiini


title: Shelton, Washington

text:
Shelton là một thành phố nằm trong quận Mason thuộc tiểu bang Washington, Hoa Kỳ.
Thành phố này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, thành phố có dân số người.

Lịch sử

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, thành phố có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Thông tin nhân khẩu

Kinh tế

Giáo dục

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Washington (tiểu bang)


title: Orbaneja Riopico

text:
Orbaneja Riopico là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 177 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Mulsanteus vitalisi

text:
Mulsanteus vitalisi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Mulsanteus


title: Magaña

text:
Magaña là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 108 người.

Tham khảo

Đô thị ở Soria


title: Conasprella lentiginosa

text:
Conasprella lentiginosus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conasprella, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

L
Động vật được mô tả năm 1844


title: 763

text:
Năm 763 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 763


title: Rùa đầu to

text:
Rùa đầu to (danh pháp hai phần: Platysternon megacephalum) là một loài động vật phân bố tại các vùng núi ở một số nước Đông Nam Á như Việt Nam, Lào, Thái Lan, Myanmar, Campuchia và ở Trung Quốc. Đây là loài duy nhất trong họ Platysternidae thuộc bộ Rùa Testudines
. Đặc điểm nhận dạng của rùa đầu to là chúng có đuôi rất dài (bằng chiều dài thân), đầu (được phủ bởi các mảnh sừng rất cứng) không thụt vào mai được, hàm trên tạo thành móc (chính vì thế nên chúng còn được gọi là rùa mỏ vẹt), xương sọ đặc và dày. Rùa đầu to sống ở các khe suối trong rừng, nơi nước trong và chảy chậm. Ban ngày chúng ẩn dưới các tảng đá hoặc phơi nắng trên bờ suối, chúng đi tìm mồi lúc sẩm tối hoặc ban đêm. Thức ăn của chúng là động vật không xương sống, các loài thân mềm hoặc động vật giáp xác nhỏ. Khi trưởng thành rùa có thể đạt kích thước mai khoảng hơn 20 cm.

Ở Việt Nam, rùa đầu to nằm trong danh mục bò sát của Vườn quốc gia Hoàng Liên, Vườn quốc gia Ba Bể, Khu bảo tồn Tây Yên Tử,Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Vườn quốc gia Tam Đảo và phân bố ở cả khu vực Miền Trung (Quảng Trị), vào đến Tây Nguyên. Đây là loài rùa có phân bố rộng ở lưu vực suối trong các khu vực rừng núi đá vôi, tuy nhiên số lượng lại hạn chế do đặc tính sinh sản. Hiện nay số lượng loài này đang suy giảm nghiêm trọng do rừng nguyên sinh mất dần (ít gặp chúng trong các khu rừng thứ sinh) và đặc biệt là do tình trạng săn bắt quá mức để mua bán trao đổi với nước ngoài. Ngay cả nỗ lực bảo tồn và sinh sản loài này của Chương trình bảo tồn rùa ở Vườn quốc gia Cúc Phương cũng gặp khó khăn. Rùa đầu to có tên trong Sách đỏ động vật Việt Nam, với mức độ đe dọa hạng R.

Các phân loài:
 Platysternon megacephalum megacephalum: được tìm thấy ở Trung Quốc (Quảng Đông, Quảng Tây, Hải Nam, Hong Kong...)
 Platysternon megacephalum peguense: được tìm thấy ở Myanmar, Thái Lan, Việt Nam.
 Platysternon megacephalum shiui: được tìm thấy ở miền Bắc Việt Nam, Campuchia, Lào.
 Platysternon megacephalum tristernalis: được tìm thấy ở Vân Nam (Trung Quốc).
 Platysternon megacephalum vogeli: được tìm thấy ở vùng Tây Bắc Thái Lan (Chiang Mai).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Rùa dị "đầu voi đuôi chuột" khát máu ở Việt Nam Rùa đầu to Việt Nam

 Sixteenth Meeting of the Conference of the Parties: Transfer of the Family Platysternidae from Appendix II to Appendix I in accordance with Article II paragraph 1 of the Convention and satisfying Criteria B and C, Annex 1 of Resolution Conf. 9.24 (Rev CoP15)  đề xuất chuyển đổi họ Rùa đầu to Platysternidae từ phụ lục II lên phụ lục I, CONVENTION ON INTERNATIONAL TRADE IN ENDANGERED SPECIES OF WILD FAUNA AND FLORA Bangkok (Thailand), March 3–14, 2013

 Hội nghị bảo tồn quốc tế CITES - Tăng cường bảo vệ Rùa nước ngọt Việt Nam : "Rùa đầu to (Platysternon megacephalum) cũng đã được chuyển lên Phụ Lục I, đưa loài này vào danh sách các loài có mức độ bảo vệ cao nhất"

M
Hệ sinh thái Hồng Kông
Động vật Hồng Kông
Động vật bò sát Việt Nam
Động vật bò sát Lào
Động vật bò sát Thái Lan
Động vật bò sát Campuchia
Động vật bò sát Trung Quốc
Động vật bò sát Myanmar
Động vật được mô tả năm 1831


title: Notre-Dame-d'Épine

text:
Notre-Dame-d'Épine là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Notre-Dame-d'Épine on the site of the office de tourisme du canton de Brionne  (French)

Notredamedepine


title: Flagey-Rigney

text:
Flagey-Rigney là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Ước lượng năm 2005 là 73.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: San Michele all'Adige

text:
San Michele all'Adige là một đô thị ở tỉnh Trento ở vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý, tọa lạc cách 15 km về phía bắc của Trento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.531 người và diện tích là 5,3 km².

Đô thị San Michele all'Adige có các frazione (đơn vị trực thuộc) Grumo.

San Michele all'Adige giáp các đô thị: Mezzocorona, Giovo, Mezzolombardo, Faedo, Nave San Rocco và Lavis.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị Trentino


title: Bolinao 52

text:
Bolinao 52 là một phim tài liệu do đạo diễn người Mỹ gốc Việt Đức Nguyễn khởi quay.

Nội dung
Bộ phim là câu chuyện có thật về một con thuyền chở 110 người tị nạn bị trôi dạt trên Biển Đông vào tháng 5 năm 1988. Trôi dạt 37 ngày trên biển, bị từ chối cứu hộ bởi Hải quân Hoa Kỳ, nhiều người trên thuyền đã phải ăn thịt người chết để sống sót. Cuối cùng, 52 người sống sót được dân chài người Philippines cứu sống khi con thuyền trôi dạt vào đảo Bolinao, Philippines.

Giữa những năm 1975 và 1995, hơn 1 triệu người Việt Nam phải bỏ nước vượt biên bằng thuyền nhỏ để đến tị nạn các nước lân cận.

Năm 1988, một chiếc tàu rời khỏi Viêt Nam với 110 người. Trôi dạt trên biển trong 37 ngày liên tục. Cuối cùng chỉ còn 52 người sống sót.

Cuối cùng, 52 người sống sót được dân chài người Philippines cứu sống khi con thuyền trôi dạt vào đảo Bolinao, Philippines.

Tung Trinh là 1 trong 52 người sống sót. Bộ phim Bolinao 52 là bộ phim kể về hồi ức của Tung Trinh về chuyến đi định mệnh cùng những người trên cùng chuyến tàu.

Trong bộ phim Tung Trinh đã kể lại quá trình lênh đên trên biển, sau đó tàu bị chết máy nên trôi dạt. Chủ thuyền cùng con gái đã dùng thùng nhôm chạy mất. Sau khoản hơn nửa tháng thức ăn và nước uống đều hết. Trong đêm mọi người nhìn thấy một chiếc tàu ở xa, những người khỏe mạnh đốt quần áo, hoặc tất cả mọi thứ có thể để gây chú ý nhưng chiếc tàu vẫn bỏ đi.

Vài ngày sau, mọi người bắt gặp một chiếc tàu hải quân Mỹ trên đường đi tham chiến tại Vùng Vịnh. Anh Xuân (chồng chị Tung Trinh) cùng vài người bơi qua và leo lên tàu. Tuy nhiên Viên Thuyền trưởng Balian đã hạ lệnh cho cắt dây. Một người đàn ông rơi xuống kiệt sức và chết. Một số binh sĩ Mỹ đã ném phao cho những người còn lại. Thuyền trưởng cho một tàu ca nô tới để giao thức ăn và nước uống cho những người trên tàu. Họ rời đi với một lời hứa sau đó sẽ trở lại đón tàu Bolinao 52 sau 2 ngày. Tuy nhiên không ai trở lại.

Sau nhiều ngày trôi dạt, đa phần mọi người đã kiệt sức, những người đàn ông khỏe mạnh dùng những miếng ván để rời đi tìm tàu. Nhưng đa phần không trở lại. Những người còn lại trên tàu phải tát nước để tránh thuyền khỏi ngập. Tới cuối cùng, do quá đói và khát, mọi người đã phải xẻ, ăn thịt những người chết để tiếp tục tồn tại.

Đạo diễn Đức Nguyễn không khai thác sự kiện Bolinao 52 như người ta đã khai thác trên khía cạnh rùng rợn, dã man gây chấn động. Đức Nguyễn nói: “Tôi không muốn gợi lại sự hãi hùng mà là xoa dịu nỗi đau cho những người còn sống… “Bolinao 52” là cuốn phim tài liệu không phê phán, tố cáo hay đòi quy trách nhiệm lên ai. Cuốn phim chỉ kể lại toàn bộ một chuyến hải hành của những thuyền nhân Việt Nam, với mong muốn tìm sự cảm thông đến từ nhiều phía.

Hậu trường
Đạo diễn Đức Nguyễn không khai thác sự kiện Bolinao 52 như người ta đã khai thác trên khía cạnh rùng rợn, dã man gây chấn động. Đức Nguyễn nói: "Tôi không muốn gợi lại sự hãi hùng mà là xoa dịu nỗi đau cho những người còn sống... "Bolinao 52" là cuốn phim tài liệu không phê phán, tố cáo hay đòi quy trách nhiệm lên ai. Cuốn phim chỉ kể lại toàn bộ một chuyến hải hành của những thuyền nhân Việt Nam, với mong muốn tìm sự cảm thông đến từ nhiều phía. - Thanh Nguyên, báo Người Việt, 10 tháng 4 năm 2007.

Phim được khởi chiếu vào Liên hoan phim châu Á tại San Francisco ngày 19 tháng 3 năm 2007 và cũng được trình chiếu tại Đại hội Điện ảnh Việt Nam Quốc tế ngày 22 tháng 4 năm 2007.

Tham khảo
 Thuyền nhân

Liên kết

 Bolinao 52 - Sự cảm thông đến từ những người còn sống
 Seeing 'Bolinao 52'?

Phim tài liệu Mỹ
Phim tài liệu Việt Nam
Phim tài liệu lịch sử
Phim năm 2007
Tị nạn Việt Nam
Việt Nam hải ngoại
Phim tiếng Việt


title: Neuville-les-Dames

text:
Neuville-les-Dames là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
 Dombes
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Liên kết ngoài
 La Dombes and the city of Neuville-les-Dames

Neuvillelesdames


title: Chi Hải đường

text:
Chi Hải đường, còn gọi là chi Táo tây (danh pháp khoa học: Malus), là một chi của khoảng 30-35 loài các loài cây thân gỗ hay cây bụi nhỏ lá sớm rụng trong họ Hoa hồng (Rosaceae), bao gồm trong đó nhiều loài hải đường và một loài được biết đến nhiều là táo tây (Malus domestica, có nguồn gốc từ Malus sieversii). Một số loài khác được biết đến dưới các tên gọi như "táo dại", "táo tây dại" v.v, các tên gọi này có nguồn gốc từ quả nhỏ và chua, không ngon của chúng. Chi này có nguồn gốc ở khu vực ôn đới của Bắc bán cầu, tại châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ.

Đặc điểm

Các loài cây trong chi này nói chung là loại cây nhỏ, thông thường cao 4–12 m khi trưởng thành, với nhiều cành nhỏ. Lá đơn, dài từ 3–10 cm, mọc so le, với mép lá có khía răng cưa. Hoa mọc thành dạng ngù hoa và có 5 cánh, có màu từ trắng, hồng tới đỏ, và là hoa lưỡng tính, với các nhị hoa (thường có màu đỏ) sản sinh ra nhiều phấn hoa và nhụy hoa ở bên dưới. Chúng ra hoa vào mùa xuân khoảng 50-80 ngày sau những ngày có nhiệt độ trung bình trong ngày là 10 °C. Các loài này đòi hỏi có sự thụ phấn chéo giữa các cây nhờ côn trùng (chủ yếu là ong); và tự bản thân chúng là vô sinh (không thể tự thụ phấn), do đó sự có mặt của côn trùng là yếu tố cơ bản. Ong mật là loài có hiệu quả nhất trong việc thụ phấn cho các loài cây này. Các loài trong chi Malus, bao gồm cả táo tây, rất dễ dàng lai ghép với nhau. Chúng cũng bị ấu trùng của một số loài thuộc bộ Lepidoptera phá hại - xem thêm Danh sách các loài cánh vẩy phá hại chi Hải đường.

Quả của chúng có dạng hình cầu, dao động về kích thước với đường kính từ 1–4 cm ở phần lớn các loài hoang dại, tới 6 cm ở M. pumila, 8 cm ở M. sieversii và thậm chí lớn hơn ở các loại táo được con người gieo trồng. Ở trung tâm của quả có 5 lá noãn sắp xếp giống hình ngôi sao, mỗi lá noãn chứa 1-2 (ít khi 3) hạt.

Một loài, Malus trilobata có nguồn gốc từ vùng Tây Nam Á, có lá có từ 3-7 thùy (bề ngoài tương tự như lá thích) và với một số khác biệt cấu trúc trong quả; nó thông thường được xếp vào một chi riêng, với tên gọi Eriolobus trilobatus.

Các loài
Plants of the World Online công nhận 29 loài và 3 loài lai ghép như sau:
 Malus angustifolia (Aiton) Michx., 1803 - táo tây dại miền nam.
 Malus asiatica Nakai, 1915
 Malus baccata (L.) Borkh., 1803 - táo dại Siberi, sơn kinh tử.
 Malus coronaria (L.) Mill., 1768 - táo dại quả ngọt.
 Malus crescimannoi Raimondo, 2008
 Malus daochengensis C.L.Li, 1989
 Malus domestica (Suckow) Borkh., 1803 (đồng nghĩa: M. pumila, M. sieversii) - táo tây, tần bà, mắt phượng, táo dại Tân Cương, bình quả.
 Malus fusca (Raf.) C.K.Schneid., 1906 - táo dại Oregon.
 Malus halliana Koehne, 1890 - hải đường tơ rủ.
 Malus honanensis Rehder, 1920 - hải đường Hà Nam.
 Malus hupehensis (Pamp.) Rehder, 1933 - hải đường Hồ Bắc.
 Malus ioensis (Alph.Wood) Britton, 1897 - táo dại đồng cỏ.
 Malus jinxianensis J.Q.Deng & J.Y.Hong, 1987
 Malus kansuensis (Batalin) C.K.Schneid., 1906 - hải đường Lũng Đông.
 Malus komarovii (Sarg.) Rehder, 1920
 Malus leiocalyca S.Z.Huang, 1987 (= Pyrus leiocalyca (S.Z.Huang) M.F.Fay & Christenh., 2018)
 Malus mandshurica (Maxim.) Kom. ex Skvortsov, 1925
 Malus muliensis T.C.Ku, 1991
 Malus ombrophila Hand.-Mazz., 1926
 Malus orientalis Uglitzk., 1932
 Malus prattii (Hemsl.) C.K.Schneid., 1906 - hải đường Tây Thục.
 Malus prunifolia (Willd.) Borkh., 1803 - thu, táo lá mận.
 Malus rockii Rehder, 1933 - sơn kinh tử Lệ Giang.
 Malus sikkimensis (Wenz.) Koehne, 1970 - hải đường Xích Kim.
 Malus spectabilis (Aiton) Borkh., 1803 - hải đường.
 Malus spontanea (Makino) Makino, 1914
 Malus sylvestris (L.) Mill., 1768 không Moench, 1794 - Loài điển hình. Táo dại châu Âu.
 Malus toringo (Siebold) de Vriese, 1856 (đồng nghĩa: M. sieboldii) - hải đường ba lá
 Malus toringoides (Rehder) Hughes, 1920 - hải đường lá rung.
 Malus transitoria (Batalin) C.K.Schneid., 1906 - hải đường hoa lá.
 Malus turkmenorum Juz. & Popov, 1939
 Malus yunnanensis (Franch.) C.K.Schneid., 1906 - hải đường Vân Nam.
 Malus × floribunda Siebold ex Van Houtte, 1865 - táo dại Triều Tiên.
 Malus × soulardii (L.H.Bailey) Britton, 1891
 Malus × zumi (Matsum.) Rehder, 1905

Sử dụng

Đối với Malus domestica, xem bài Táo tây. Quả của các loài khác không có giá trị thương mại lớn, chủ yếu là do chúng có vị quá chua hay ruột giống như gỗ (ở một số loài), và do vậy ít được dùng để ăn. Tuy nhiên, nếu quả táo tây dại được ép, sau đó được lọc cẩn thận, trộn nước thu được với một lượng đường tương đương và sau đó nấu lên thì nước quả này có thể làm thành một loại thạch táo tây có màu đỏ ruby khá ngon. Một lượng nhỏ táo tây dại trong rượu táo làm cho loại đồ uống này có hương vị hấp dẫn hơn.

Các loại hải đường, táo tây dại được trồng nhiều làm cây cảnh, chủ yếu là do có hoa hay quả đẹp, với nhiều giống được chọn lọc vì khả năng chống chịu sâu bệnh hay vì các phẩm chất nêu trên.

Một số loài táo dại được dùng làm các thân gốc cho các giống táo tây được con người trồng để bổ sung thêm các đặc trưng có ích. Ví dụ, thân gốc của cây táo dại Siberi thường được dùng để tăng khả năng chịu lạnh cho các giống táo tây trồng tại các khu vực lạnh giá phương bắc.

Chúng cũng được dùng trong vai trò của cây thụ phấn nhân tạo cho táo tây. Rất nhiều chủng loại táo tây dại được chọn sao cho chúng nở hoa cùng thời gian với táo tây trồng trong khu vườn, và các cây táo dại được trồng cứ sau mỗi 5-6 cây táo tây, hoặc các cành táo dại được ghép trên một số cây táo tây. Trong các trường hợp khẩn cấp thì các chậu táo dại đang ra hoa cũng được đặt gần các tổ ong trong vai trò của cây thụ phấn nhân tạo cho táo tây.

Lưu ý

Hiện nay, tại Việt Nam, thông thường người ta gọi Malus domestica đơn giản chỉ là táo, táo tây hoặc bôm. Tuy nhiên, tên gọi táo còn được dùng để chỉ một số loài trong chi Táo ta (Ziziphus) với quả có vỏ màu xanh hay vàng, cũng ăn được và nói chung có kích thước nhỏ hơn mà tiêu biểu là táo Tàu Ziziphus jujuba. Tên gọi này rất dễ gây nhầm lẫn giữa các loại táo.

Tham khảo

Liên kết ngoài

VCE - Disease Resistant Crabapples (Các giống táo dại chống chịu bệnh tật)
OMAFRA - Táo tây dại thụ phấn cho táo tây
Đại học Georgia - Sản xuất thạch táo tây dại
Dự án táo tây miền đông Anh


title: Granulina hadria

text:
Granulina hadria là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Granulina


title: Moolakaraipatti

text:
Moolakaraipatti là một thị xã panchayat của quận Tirunelveli thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Moolakaraipatti có dân số 9484 người. Phái nam chiếm 48% tổng số dân và phái nữ chiếm 52%. Moolakaraipatti có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Moolakaraipatti, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Coingt

text:
Coingt  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Coralliophila meyendorffii

text:
Coralliophila meyendorffii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Coralliophila


title: R-29 Vysota

text:
R-29 Vysota là một họ các loại tên lửa đường đạn phóng từ tàu ngầm (SLBM) của Nga và Liên Xô (cũ), được thiết kế bởi Trung tâm Tên lửa Nhà nước Makayev. Việc phát triển các tên lửa R-29 SLBM bắt đầu vào năm 1963 và bắn lần đầu vào năm 1969. Nó sử dụng động cơ phàn lực nhiên liệu lỏng N2O4/UDMH. Có nhiều phiên bản khác nhau đã được phát triển và được liệt kê ở dưới. R-29 đang được trang bị cho Hải quân Nga, cho các tàu ngầm lớp Delta I, Delta II, Delta III và Delta IV. R-29 có thể mang được các đầu đạn hạt nhân, nhưng cũng có thể được sử dụng để phóng vệ tinh nhân tạo. Biến thể R-29R được sử dụng để phóng vệ tinh thương mại như Volna, trong khi R-29RM được dùng như cơ cấu phóng Shtil'.

Các biến thể

R-29
Trang bị: 1974
Tên định danh của nhà sản xuất: 4K75
Tên định danh của DoD: SS-N-8 Mod 1
Tên định danh ASCC: "Sawfly"
Tên định danh SALT: RSM-40
Trang bị cho tàu ngầm: Delta I
Tổng trọng lượng: 32,800 kg
Đường kính lõi: 1.80 m
Tổng chiều dài: 13.20 m
Sải cánh: 1.80 m
Tải trọng: 1100 kg
Tầm bắn cực đại: 7700 km
Số đầu đạn tiêu chuẩn: 1
Số tầng của tên lửa: 2

R-29D
Trang bị: 1978
Tên định danh của nhà sản xuất: 4K75D
Tên định danh của DoD: SS-N-8 Mod 2
Tên định danh ASCC: "Sawfly"
Tên định danh SALT: RSM-40
Trang bị cho tàu ngầm: Delta II
Tổng trọng lượng: 33,300 kg
Đường kính lõi: 1.80 m
Tổng chiều dài: 13.00 m
Sải cánh: 1.80 m
Tải trọng: 1100 kg
Tầm bắn cực đại: 9100 km
Số đầu đạn tiêu chuẩn: 1
Số tầng của tên lửa: 2

R-29R
Trang bị: 1979
Tên định danh của nhà sản xuất: 4K75R
Tên định danh của DoD: SS-N-18 Mod 1
Tên định danh ASCC: "Stingray"
Tên định danh SALT: RSM-50
Trang bị cho tàu ngầm: Delta III
Tổng trọng lượng: 35,300 kg
Đường kính lõi: 1.80 m
Tổng chiều dài: 14.40 m
Sải cánh: 1.80 m
Tải trọng: 1650 kg
Tầm bắn cực đại: 6,500 km
Số đầu đạn tiêu chuẩn: 3 (0,2 мт)
Số tầng của tên lửa: 2

R-29RK
Tên định danh của nhà sản xuất: 4K75RK
Tên định danh của DoD: SS-N-18 Mod 2
Tên định danh ASCC: "Stingray"
Tên định danh SALT: RSM-50
Trang bị cho tàu ngầm: Delta III
Tổng trọng lượng: 34,388 kg
Đường kính lõi: 1.80 m
Tổng chiều dài: 14.40 m
Sải cánh: 1.80 m
Tầm bắn cực đại: 6,500 km
Số đầu đạn tiêu chuẩn: 7 (0,1 мт)
Số tầng của tên lửa: 2

R-29RL
Tên định danh của nhà sản xuất: 4K75RL
Tên định danh của DoD: SS-N-18 Mod 3
Tên định danh ASCC: "Stingray"
Tên định danh SALT: RSM-50
Trang bị cho tàu ngầm: Delta III
Tổng trọng lượng: 35,300 kg
Đường kính lõi: 1.80 m
Tổng chiều dài: 14.09 m
Sải cánh: 1.80 m
Tầm bắn cực đại: 9,000 km
Số đầu đạn tiêu chuẩn: 1 (0,45 мт)
Số tầng của tên lửa: 2

R-29RM

Deployment Date: 1986
Tên định danh của nhà sản xuất: 4K75RM
Tên định danh của DoD: SS-N-23
Tên định danh ASCC: "Skif"
Tên định danh SALT: RSM-54
Trang bị cho tàu ngầm: Delta IV
Tổng trọng lượng: 40,300 kg
Đường kính lõi: 1.90 m
Tổng chiều dài: 14.80 m
Sải cánh: 1.90 m
Tải trọng: 2800 kg
Tầm bắn cực đại: 8300 km
Số đầu đạn tiêu chuẩn: 4 (thử nghiệm với 10)
Số tầng của tên lửa: 3

Quốc gia sử dụng

  Hải quân Xô viết chỉ sử dụng R-29.
  Hải quân Nga tiếp nhận R-29 từ Hải quân Xô viết.

Tham khảo

Liên kết ngoài
R-29
FAS guide on the R-29
FAS guide on the R-29R
FAS guide on the R-29RM
State Rocket Company Makayev

Tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm Chiến tranh Lạnh của Liên Xô
Tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm của Nga


title: Nguyễn Dzoãn Cẩm Vân

text:
Nguyễn Dzoãn Cẩm Vân (sinh năm 1954) là chuyên gia ẩm thực nổi tiếng người Việt Nam. Bà là người gốc Hà Nội, lập nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh, hiện đang sinh sống tại tỉnh Bình Dương.

Tiểu sử
Trong những năm 1960, gia đình bà vào định cư tại tỉnh Phú Bổn thời Việt Nam Cộng hòa (nay thuộc địa bàn tỉnh Gia Lai). Cha của bà làm công chức, đi làm nuôi vợ con, còn mẹ bà ở nhà chăm sóc con cái, đi chợ nấu ăn. Sau này. mẹ bà mất do đau ốm cũng chỉ vì lo nghĩ quá nhiều về cảnh nghèo quanh năm suốt tháng.

Sinh ra trong gia đình theo đạo Phật, nhưng đến những năm 1960-1970 bà được gia đình gửi vào Sài Gòn học nội trú tại một trường dòng. Về sau bà trở thành giáo viên môn văn của trường PTTH Nguyễn Thượng Hiền, Thành phố Hồ Chí Minh trong 18 năm. Do lương giáo viên rất thấp nên bà đi dạy học về nhà là vào làm bếp, dạy nấu ăn, dạy làm bánh, đan len, móc áo, thêu rua, may gia công,… để xoay xở đủ các nghề miễn là có thể kiếm được tiền nuôi gia đình.

Sự nghiệp
Năm 1990, bà nghỉ dạy để đưa con trai út sang Úc chữa bệnh tim. Những ngày ở Úc, vừa chăm con, bà vừa may thuê kiếm tiền cho con chữa bệnh, suốt ba năm bà đều đi làm lúc trời chưa sáng, về nhà lúc đêm khuya, mỗi ngày kiếm được 6 USD.

Khi trở về nước thì bà mất việc làm giáo viên, chồng lại thất nghiệp nên có những tháng 30 ngày đi chợ mua chịu đủ 30 ngày, nợ nần chồng chất vì tiền vay chữa bệnh cho con. Nhờ khéo tay, thích làm những việc tỉ mỉ, bà tự tìm tòi dạy bổ túc, rồi đi may thuê, làm bánh bông lan... Sau đó, bà xin dạy làm bánh cho Trung tâm Dạy nghề quận Tân Bình. Ở đây, bà dành hết tâm huyết cho những giờ dạy về nghệ thuật nấu ăn.

Năm 1993, Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh cần một giáo viên có kinh nghiệm dạy nấu ăn cho chương trình “Khéo tay hay làm” và Trung tâm đã giới thiệu bà tham gia chương trình này. Lúc đầu, bà định không nhận lời vì rất sợ, bởi giảng dạy cho số ít người nghe thì được, nhưng để dạy nấu ăn cho hàng triệu người xem trên truyền hình thì thực sự là rất khó khăn. Sau được mọi người thuyết phục, bà đã nhận lời cộng tác làm thử một chương trình. Không ngờ chương trình ấy đã nhận được sự phản hồi tích cực của khán giả. Sau đó bà cũng được hãng phim Phương Nam nhận bà thực hiện những chương trình video dạy nấu ăn 3 miền & món ngon ngày Tết, Nguyễn Dzoãn Cẩm Vân cũng đảm nhiệm vai phụ là người bà kể chuyện cổ tích cho trẻ em trong cuốn video phim thiếu nhi Cổ tích Việt Nam 13 do hãng phim Phương Nam thực hiện năm 2001.

Bà đã có hai năm sống và làm việc ở Bắc Kinh, Trung Quốc và thường xuyên đi Hoa Kỳ khi được Học viện Nấu ăn The Culinary Institute of America tại California (Hoa Kỳ) mời thỉnh giảng. Khó khăn ban đầu là bà không giỏi tiếng Anh, vì thế bà đã tự học để truyền tải được nhiều hơn về văn hóa ẩm thực Việt Nam cho người nước ngoài. Tháng 3 năm 2011, trong lần quảng bá ẩm thực Việt Nam tại Malaysia, bà đã chinh phục được du khách khi giới thiệu miếng trầu Việt Nam qua câu chuyện tình dân gian “Trầu cau” cảm động.

Ở vị trí của một người làm công việc quảng bá, ẩm thực Việt Nam ra thế giới, bà luôn tìm cách giúp người nước ngoài hiểu được hết sự tinh tế về mặt hương vị và ý nghĩa văn hóa của từng món ăn Việt. Ví dụ như trong lần giới thiệu ẩm thực Việt Nam tại Học viện Nấu ăn The Culinary Institute of America vào năm 2000. Với một chai nước mắm, một chai giấm, một cốc nước cốt chanh, vài quả quất, hành, tỏi, gừng, gia vị,... bà đã chế biến thành 16 loại nước chấm để dùng cho 16 món ăn khác nhau.

Đến nay, bà đã xuất bản được khoảng 90 đầu sách dạy nấu ăn, trong đó có một cuốn bằng tiếng Anh và hàng ngàn giờ dạy nấu ăn trên truyền hình và ở các trường đại học, nhà hàng trong cả nước Việt Nam. Bà cũng đã xuất bản một vài tuỳ bút và tự truyện.

Gia đình
Năm 26 tuổi, bà kết hôn với một thầy giáo dạy vi tính theo đạo Công giáo và có ba người con, trong đó có một người con nuôi. Con trai cả là Vĩnh Khải nối nghiệp mẹ, theo nghề bếp, làm quản lý cho nhà hàng Dzoãn ở Phường 5, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh. Con trai thứ Trường Khải thì theo ngành tin học, và con gái nuôi là Hồng Thúy.

Sau 39 năm chung sống, bà và chồng ly hôn. Con trai cả của bà qua đời năm 2014 do bị đột quỵ tai biến mạch máu não.

Bà theo đạo Phật nhưng trước khi con trai cả qua đời, bà không phải là người ăn chay trường. Năm 2012, bà quy y cửa Phật với pháp danh Diệu Tịnh. Tháng 6 năm 2019, Nguyễn Dzoãn Cẩm Vân xuất gia.

Tham khảo

Sinh năm 1954
Người Hà Nội
Đầu bếp Việt Nam


title: Hausen, Forchheim

text:
Hausen là một đô thị thuộc huyện Forchheim trong bang Bayern nước Đức. Đô thị Hausen, Forchheim có diện tích 13,52 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 3702 người.

Tham khảo


title: 1038

text:
Năm 1038 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh
 Sancho Garcés IV của Pamplona

Mất

Tham khảo

Năm 1038


title: Manatuto (tỉnh)

text:
Manatuto là một Tỉnh của Đông Timor, nằm ở phần tring tâm của đất nước. Quận có cả hai mặt biển phía bắc và phía nam, và là một trong hai quận duy nhất có lợi thế như vậy (quận còn lại là Lautém ở cực đông). Phía bắc của quận là Eo biển Wetar, phía nam là biển Timor. Mântuto có ranh giới với các quận Baucau và Viqueque ở phía đông và Manufahi, Aileu, và Dili ở phía tây. Quận có dân số là 38.580 (điều tra 2004) và diện tích là 1.706 km². Thủ phủ của quận cũng tên là Manatuto.

TCác xã trong quận là Barique-Natarbora (dân số 4.900), Laclo (dân số 6.400), Laclubar (dân số 10.100), Laleia (dân số 3.200), Manatuto (dân số 11.500), và Soibada (dân số 2.950). Quận là nơi sinh của tổng thống Xanana Gusmão, người là tổng thống đầu tiên của Đông Timor. Ông sinh tại làng Laleia (19 km phái đông thị trấn Manatuto).

Ngoài hai ngôn ngữ chính thức là (Tetum và tiếng Bồ Đào Nha, một phần lớn cư dân trong tỉnh nói tiếng Galoli thuộc ngữ hệ Nam Đảo

Tham khảo

Quận của Timor
Tỉnh của Đông Timor


title: Hứa Thận

text:
Hứa Thận (tiếng Trung phồn thể: 許慎, giản thể: 许慎; khoảng 58-147) là một nhà ngôn ngữ học Trung Quốc, tác giả của Thuyết văn giải tự (), cuốn từ điển từ nguyên chữ Hán đầu tiên, cũng là cuốn từ điển đầu tiên sắp xếp các chữ Hán theo bộ thủ. Bộ từ điển này có hơn 9.000 mục tự với 540 bộ thủ (), giải thích nguồn gốc các chữ Hán căn cứ chủ yếu trên cơ sở nghiên cứu chữ triện ban đầu. Hứa Thận đã hoàn thành bộ từ điển này vào năm 100 Công nguyên nhưng vì lý do chính trị, ông phải đợi đến năm 121 mới giới thiệu bộ từ điển hoàn chỉnh cho Hán An Đế.

Hứa Thận sống vào thời nhà Đông Hán ở Yển Thành () thuộc Tháp Hà () ở tỉnh Hà Nam ngày nay. Ông là một nhà học giả chuyên nghiên cứu Ngũ Kinh và đã viết Ngũ Kinh Dị Nghĩa (). Dù bản gốc của bản này đã bị thất bản vào thời nhà Đường nhưng học giả Trần Thọ Kỳ (, 1771–1834) thời nhà Thanh đã tái phục hồi một số đoạn của tác phẩm này.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Shuowen online dictionary with Duàn Yùcái "說文解字注", "釋名 Shiming", "爾雅 Erya", "方言 Fangyan", "廣韻 Guangyun" définitions and glosses - Alain Lucas and Jean-Louis Schott

Xem thêm
 Chữ triện
bộ thủ

Nhà Hán
Nhà văn Trung Quốc thời Hán
Nhà ngôn ngữ Trung Quốc
Mất năm 147
Sinh năm 58


title: Pietra-di-Verde

text:
Pietra-di-Verde  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 8,79 km², dân số năm 1999 là 115 người. Khu vực này có độ cao 480 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse

Tham khảo

Pietradiverde


title: Antocha saxicola

text:
Antocha saxicola là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: 185 TCN

text:
Năm 185 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 185 TCN


title: Phan Kích Nam

text:
Phan Kích Nam (? - 1946) là Đảng viên Việt Nam Quốc Dân Đảng và là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I. Ông bị chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bắt trong vụ án Ôn Như Hầu.

Tiểu sử
Phan Kích Nam tên thật là Phan Xuân Thiện, nguyên quán tại quận Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, con một mục sư đạo Tin Lành, đậu Tú Tài từ thời Pháp thuộc nhưng không chịu ra làm công chức mà sống bằng nghề dạy học tại các trường Tư thục, để dành thời giờ hoạt động cách mạng . Ông tham gia Việt Nam Quốc dân Đảng và phát triển Đảng bộ tại Quảng Nam, làm phó đoàn trưởng Quốc gia Thanh niên đoàn (một tổ chức thanh niên của Việt Nam Quốc Dân Đảng).

Khi Việt Minh đoạt được chính quyền, Phan Xuân Thiện liền ra Hà Nội và được Trung ương Đảng bộ Việt Nam Quốc Dân Đảng ủy nhiệm làm Chủ nhiệm "Đệ Thất Khu Đảng bộ.". Khi VNQDĐ tham gia Chính phủ liên hiệp lâm thời Việt Nam cùng với Việt Minh, ông được cử làm đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I không qua bầu cử.

Ngày 12 tháng 7 năm 1946, trong vụ án Ôn Như Hầu, ông bị bắt cùng với Nguyễn Văn Phúc, Nguyễn Chữ, Phan Quán, Phạm Văn Thắng, và vài người khác. Trong sự kiện này, Việt Minh đồng loạt tấn công các trụ sở của các đảng Đại Việt Quốc dân Đảng và Việt Nam Quốc dân Đảng với lý do là "để đập tan âm mưu đảo chính của Quốc dân Đảng và Đại Việt Quốc dân Đảng cấu kết với thực dân Pháp".

Phan Kích Nam bị bắt giam tại Nha Công an Bắc bộ. Sau một thời gian bị đưa sang giam tại ngục thất Hỏa Lò vào sà-lim dành cho tử tù án chém. Mãi tới gần chiến tranh Đông Dương (tháng 12 năm 1946), Phan Kích Nam bị đưa lên giam vào Hầm kín (Cachot), tại đề lao tỉnh Phú Thọ. Theo website của Việt Nam Quốc Dân Đảng, ông bị Việt Minh đem ra bãi cỏ gần đề lao Phú Thọ thủ tiêu  cùng với 12 người khác, trong số có Lê Khang (tức Lê Ninh).

Xem thêm
 Vụ án Ôn Như Hầu

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I
Đảng viên Việt Nam Quốc dân đảng
Chính khách Việt Nam bị ám sát
Tín hữu Tin Lành Việt Nam


title: Tự thú trước bình minh

text:
Tự thú trước bình minh là một bộ phim tâm lý xã hội, khai thác đề tài cuộc chiến tranh Việt Nam của đạo diễn Phạm Kỳ Nam, ra mắt lần đầu năm 1979.

Nội dung
Truyện phim xoay quanh những biến động lớn nhỏ của thời cuộc và trong mỗi gia đình vào tháng 4 năm 1975, trước ngày đất nước hoàn toàn thống nhất.

Với bối cảnh một thành phố miền Trung, vào thời điểm sát ngày giải phóng, bộ phim kể lại cho người xem cuộc tháo chạy hoảng loạn của quân tướng chế độ cũ và sự đổ vỡ, thất vọng trong từng con người khi những gì họ tưởng là vàng son đẹp đẽ bỗng nhiên sụp đổ tan tành.

Diễn viên
 NSƯT Lê Vân... Thư
 NSND Thế Anh... Vĩnh Quán
 Mai Trần Nguyễn... Thanh
 Văn Hòa... Thanh tra Ngọc
 NSND Trần Tiến... Mạnh Viên
 Kim Thanh... Hòa
 NSND Trịnh Thịnh... Giáo sư
 NSND Đào Bá Sơn... James
 Huỳnh Đắc Kiềm... Bác Tánh
 Lê Tiến Dũng... Nghĩa

Ê-kíp
 Âm nhạc: Tô Hải

Xem thêm

Phim do Phạm Kỳ Nam đạo diễn
Phim của Hãng phim truyện Việt Nam
Phim Việt Nam
Phim về chiến tranh Việt Nam
Phim tâm lý Việt Nam
Phim năm 1979


title: Hát bè

text:
Trong nghệ thuật biểu diễn ca hát, khi hát từ 2 người trở lên (song ca, tốp ca, đồng ca và hợp xướng), người ta có thể hát bè. Thông thường, hát bè bao giờ cũng có bè chính và bè phụ họa. Các giọng hát của các bè cùng vang lên, có lúc tiết tấu giống nhau, có lúc khác nhau. Mỗi bè tuy có sự độc lập nhất định nhưng phải kết hợp hòa quyện chặt chẽ với nhau, bè phụ hỗ trợ cho bè chính để tạo nên những âm thanh đầy đặn, nhiều màu vẻ.Trong nghệ thuật hát bè, có kiểu hát bè "hòa âm" và hát bè "phức điệu". Người ta có thể hát từ 2 bè đến 4,5 bè,... Dù hát kiểu nào thì sự hòa hợp âm thanh vẫn là tiêu chuẩn cao nhất để đánh giá cách trình diễn đầy tính nghệ thuật này.

- bè ''phức điệu'' là người hát trước, người hát sau (hay còn gọi là hát đuổi).

Người ta chia giọng hát thành các loại như sau:

+ Giọng nữ cao

+ Giọng nữ trung

+ Giọng nữ trầm

+ Giọng nam cao

+ Giọng nam trung

+ Giọng nam trầm

Từ các loại giọng hát, người ta đã tạo ra các hình thức hát 2 bè, 3 bè, 4 bè. Trên cơ sở giọng hát và cách phân chia bè hát, có thể xây dựng dàn hợp xướng các kiểu;

+ Hợp xướng giọng nữ

+ Hợp xướng giọng nam

+ Hợp xướng giọng nam và nữ

+ Hợp xướng thiếu nhi

- bè ''hòa âm'' là nhiều người hát cùng lúc nhưng khác cao độ.

bè quãng 8: dễ nhất, hát thấp // cao hơn hẳn 1 quãng 8 so với giọng chính. Thường là hát khi song ca nam + nữ.
bè quãng 5, bè quãng 3: Nếu bè quãng 3 thì luôn giữ giọng bè cao hơn giọng chính 1 quãng 3, và quãng 5 tương tự. Cũng tương tự với các bè thấp hơn.
Lưu ý: vì bè phải tuân theo hợp âm nên một số trường hợp ko thể luôn giữ bè cao hơn / thấp hơn 1 quãng 3 hay quãng 5 được.
Ví dụ: giả sử vòng hợp âm Am, Dm, G
Giai điệu chính: | A E | F E | D
bè quãng 3: sẽ là | C G | A G | F
như thế vấn đề nảy sinh ở note F: note này ko phù hợp với vòng hợp âm, vì G bao gồm G, B, D. Buộc phải xử lý bằng cách đẩy F lên hoặc xuống, tốt nhất là về G.
bè tùy ý theo một giai điệu biệt lập.ví dụ trên có thể bè là: | C C | D C | B chẳng hạn, cách này thì rất phong phú, tùy mỗi người, nhìn chung đòi hỏi xác định quãng trong hợp âm rất tốt và tai nghe hợp âm tốt.

Tham khảo

Ca hát


title: Prunum monile

text:
Prunum monile là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Prunum


title: Ceraclea mentiea

text:
Ceraclea mentiea là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera miền Tân bắc
Ceraclea


title: 4243 Nankivell

text:
4243 Nankivell (1981 GF1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 4 năm 1981 bởi Alan C. Gilmore và Pamela M. Kilmartin ở Lake Tekapo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4243 Nankivell

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Quỹ Tiền tệ Ả Rập

text:
Quỹ Tiền tệ Ả Rập là một cơ quan của Liên minh Ả Rập, được thành lập vào năm 1976 và đi vào hoạt động từ năm 1977 nhằm hỗ trợ các nước thành viên của Liên minh khi gặp vấn đề đối với cán cân thanh toán, tạo thuận lợi cho việc thanh toán qua lại giữa các nước thành viên, chuẩn bị cho việc thành lập đơn vị Tiền tệ Ả Rập Thống nhất.

Trụ sở chính của Quỹ Tiền tệ Ả Rập đặt tại thành phố Abu Dhabi, Thủ đô của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Cả 22 nước thành viên của Liên minh Ả Rập đều là thành viên của Quỹ, bao gồm:

 Palestine

Tham khảo

Website của Quỹ Tiền tệ Ả Rập - About AMF

Xem thêm
 Liên minh Ả Rập
 Thế giới Ả Rập
 Hội đồng Liên kết Kinh tế Ả Rập
 Khu vực thương mại tự do Trung Đông
 Liên minh Ả Rập Maghreb

Tổ chức Ả Rập
Kinh tế Liên đoàn Ả Rập
Liên đoàn Ả Rập
Khởi đầu năm 1976


title: Geranomyia cornigera

text:
Geranomyia cornigera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Oncidium auricula

text:
Oncidium auricula là một loài phong lan đặc hữu của đông nam Brasil.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

A
Thực vật Brasil


title: Vĩnh Phúc

text:
Vĩnh Phúc là một tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng, Việt Nam, nằm ở chính giữa trung tâm hình học trên bản đồ miền Bắc. Đây là tỉnh nằm trong quy hoạch vùng thủ đô Hà Nội, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và là một trong những tỉnh có nền kinh tế phát triển nhất miền Bắc.

Năm 2022, Vĩnh Phúc là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 37 về số dân, xếp thứ 13 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 09 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 31 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 1.204.300 người dân, GRDP đạt 152.178 tỉ Đồng (tương ứng với 6,62 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 105 triệu đồng (tương ứng với 5.494 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 8,06%.

Trong thời kỳ Pháp tạm chiếm đóng miền Bắc giai đoạn 1946-1954, tỉnh này còn có tên gọi là tỉnh Vĩnh Phúc Yên. Trước đây, tỉnh Vĩnh Phúc vốn bao gồm các tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên cũ. Tuy nhiên, ngày nay tỉnh chỉ còn bao gồm phần đất của tỉnh Vĩnh Yên cũ và một phần đất của tỉnh Phúc Yên cũ - thành phố Phúc Yên, sau khi tất cả các huyện thuộc tỉnh Phúc Yên cũ đã lần lượt sáp nhập vào thành phố Hà Nội là Đông Anh, Yên Lãng (nay là huyện Mê Linh), Đa Phúc và Kim Anh (hai huyện này đã hợp lại thành một huyện Sóc Sơn).

Địa lý

Vị trí địa lý
Trung tâm hành chính của tỉnh là thành phố Vĩnh Yên, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 55 km, cách thành phố Việt Trì khoảng 30 km, cách Sân bay quốc tế Nội Bài khoảng 25 km, có vị trí địa lý:
 Phía đông giáp tỉnh Thái Nguyên
 Phía tây giáp tỉnh Phú Thọ
 Phía nam giáp thủ đô Hà Nội
 Phía bắc giáp tỉnh Tuyên Quang.

Các điểm cực của tỉnh Vĩnh Phúc:
Điểm cực bắc tại: xã Đạo Trù, huyện Tam Đảo.
Điểm cực đông tại: xã Ngọc Thanh, thành phố Phúc Yên.
Điểm cực tây tại: xã Bạch Lưu, huyện Sông Lô.
Điểm cực nam tại: xã Liên Châu, huyện Yên Lạc.

Do đặc điểm vị trí địa lý Vĩnh Phúc có ba vùng sinh thái rõ rệt: đồng bằng, trung du và miền núi; liền kề với thủ đô Hà Nội, gần sân bay quốc tế Nội Bài; có hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt, đường sông thuận lợi trên trục phát triển kinh tế của Việt Nam.

Tỉnh có hệ thống giao thông khá thuận lợi, có tuyến Quốc lộ 2, đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai và đường sắt Hà Nội - Lào Cai đi qua trên địa bàn. Chảy qua Vĩnh Phúc có 4 dòng chính: sông Hồng, sông Lô, sông Phó Đáy và sông Cà Lồ. Hệ thống sông Hồng là tuyến đường thủy quan trọng, thuận lợi cho tàu bè.

Khí hậu

Nhiệt độ trung bình hàng năm là 23,8 °C. Riêng vùng núi Tam Đảo, ở độ cao 1.000 m so với mực nước biển có nhiệt độ trung bình năm là 18,4 °C. Tam Đảo có nhiệt độ trung bình ngày thấp hơn vùng đồng bằng Bắc Bộ là 5 °C.
Lượng mưa trung bình hàng năm đạt 1.400 mm đến 1.600 mm. Trong đó, lượng mưa bình quân cả năm của vùng đồng bằng và trung du tại trạm Vĩnh Yên là 1.323,8 mm. Vùng núi tại trạm Tam Đảo là 2.140 mm.Lượng mưa phân bố không đều trong năm, tập trung chủ yếu từ tháng 5 đến tháng 10, chiếm 80% tổng lượng mưa cả năm. Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau chỉ chiếm 20% tổng lượng mưa trong năm.
Số giờ nắng: Tổng số giờ nắng bình quân trong năm là 1.400 đến 1.800 giờ, trong đó, tháng có nhiều giờ nắng trong năm nhất là tháng 6 và tháng 7, tháng có ít giờ nắng trong năm ít nhất là tháng 3.
Chế độ gió: Trong năm có hai loại gió chính: Gió đông nam thổi từ tháng 4 đến tháng 9; gió đông bắc: thổi từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau.
Độ ẩm không khí: Độ ẩm bình quân cả năm là 83%. Nhìn chung độ ẩm không có sự chênh lệch nhiều qua các tháng trong năm giữa vùng núi với vùng trung du và vùng đồng bằng. Lấy hai trạm đo quan trắc khí tượng đặc trưng theo địa hình: trạm Vĩnh Yên (vùng đồng bằng) và trạm Tam Đảo (trung du và miền núi).

Lượng bốc hơi: Bốc hơi bình quân trong năm là 1.040 mm, lượng bốc hơi bình quân trong 1 tháng từ tháng 4 đến tháng 9 là 107,58 mm, từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau là 71,72 mm.

Dân cư
Tỉnh Vĩnh Phúc có 47% dân số sống ở đô thị và 53% dân số sống ở nông thôn.

Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, toàn tỉnh có 4 tôn giáo khác nhau đạt 41.099 người, nhiều nhất là Công giáo có 35.270 người, tiếp theo là Phật giáo có 5.782 người. Còn lại các tôn giáo khác như đạo Tin Lành có 45 người và Hồi giáo có hai người.

Hành chính
Tỉnh Vĩnh Phúc có 9 đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc, bao gồm 2 thành phố và 7 huyện với 136 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 16 phường, 18 thị trấn và 102 xã.

Lịch sử

Vĩnh Phúc là cái nôi của người Việt cổ, với di chỉ khảo cổ học Đồng Đậu nổi tiếng. Thời kỳ 12 sứ quân, nơi đây là địa bàn chiếm đóng của sứ quân Nguyễn Khoan.

Tỉnh Vĩnh Phúc được thành lập vào ngày 12 tháng 2 năm 1950, do sự kết hợp của hai tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên cũ. Khi hợp nhất tỉnh Vĩnh Phúc có diện tích 1.715 km², dân số 470.000 người, gồm 9 huyện: Bình Xuyên, Đa Phúc, Đông Anh, Kim Anh, Lập Thạch, Tam Dương, Vĩnh Tường, Yên Lạc, Yên Lãng.

Năm 1952, chính quyền Quốc gia Việt Nam thân Pháp do Bảo Đại đứng đầu mà đại diện là Thủ hiến Bắc Việt cũng hợp nhất hai tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên thành một tỉnh mới nhưng lại lấy tên là tỉnh Vĩnh Phúc Yên. Tên gọi này chỉ tồn tại đến giữa năm 1954, sau khi Hiệp định Genève được ký kết và đất nước tạm thời bị chia đôi, theo đó chính quyền Quốc gia Việt Nam chuyển vào miền Nam.

Năm 1955, huyện Phổ Yên tách khỏi tỉnh Thái Nguyên nhập vào Vĩnh Phúc, đến năm 1957, lại trở về với tỉnh Thái Nguyên.

Ngày 1 tháng 2 năm 1955, tái lập 2 thị xã Vĩnh Yên và Phúc Yên.

Ngày 7 tháng 6 năm 1957, thị trấn Bạch Hạc chuyển sang tỉnh Phú Thọ và hợp nhất với thị trấn Việt Trì để trở thành thị xã Việt Trì (nay là thành phố Việt Trì trực thuộc tỉnh Phú Thọ).

Ngày 20 tháng 4 năm 1961, huyện Đông Anh (gồm 16 xã: Bắc Hồng, Cổ Loa, Đại Mạch, Hải Bối, Kim Nỗ, Nam Hồng, Nguyên Khê, Thụy Lâm, Tiên Dương, Uy Nỗ, Vân Nội, Việt Hùng, Vĩnh Ngọc, Võng La, Xuân Canh, Xuân Nộn), xã Kim Chung của huyện Yên Lãng, thôn Đoài xã Phù Lỗ (phía nam sông Cà Lồ) của huyện Kim Anh tách khỏi Vĩnh Phúc chuyển về thành phố Hà Nội.

Ngày 26 tháng 1 năm 1968, Ủy ban thường vụ Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra Nghị quyết số 504-NQ/TVQH về việc hợp nhất hai tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ thành tỉnh Vĩnh Phú.

Ngày 26 tháng 6 năm 1976, chuyển thị xã Phúc Yên thành thị trấn Phúc Yên thuộc huyện Yên Lãng.

Ngày 5 tháng 7 năm 1977, hợp nhất 2 huyện Vĩnh Tường và Yên Lạc thành huyện Vĩnh Lạc; hợp nhất 2 huyện Lập Thạch và Tam Dương thành huyện Tam Đảo; hợp nhất 2 huyện Bình Xuyên và Yên Lãng thành huyện Mê Linh; hợp nhất 2 huyện Đa Phúc và Kim Anh thành huyện Sóc Sơn.

Ngày 29 tháng 12 năm 1978, chuyển huyện Sóc Sơn; thị trấn Phúc Yên và 18 xã: Chu Phan, Đại Thịnh, Hoàng Kim, Kim Hoa, Liên Mạc, Mê Linh, Quang Minh, Tam Đồng, Thạch Đà, Thanh Lâm, Tiền Châu, Tiền Phong, Tiến Thắng, Tiến Thịnh, Tráng Việt, Tự Lập, Văn Khê, Vạn Yên của huyện Mê Linh về thành phố Hà Nội quản lý.

Ngày 26 tháng 2 năm 1979, tái lập huyện Lập Thạch và sáp nhập phần còn lại của huyện Mê Linh (sau khi chuyển thị trấn Phúc Yên và 18 xã về Hà Nội quản lý) vào các huyện Tam Đảo và Vĩnh Lạc.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, chuyển lại huyện Mê Linh đã lấy của thành phố Hà Nội năm 1978 về tỉnh Vĩnh Phú quản lý.

Ngày 7 tháng 10 năm 1995, chia huyện Vĩnh Lạc thành 2 huyện: Vĩnh Tường và Yên Lạc.

Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa IX đã thông qua Nghị quyết (ngày 26 tháng 11 năm 1996) về việc tái lập tỉnh Vĩnh Phúc. Tỉnh Vĩnh Phúc chính thức được tái lập và đi vào hoạt động từ ngày 1 tháng 1 năm 1997. Khi tách ra, tỉnh Vĩnh Phúc có diện tích 1.370,73 km², dân số 1.066.552 người, gồm 6 đơn vị hành chính cấp huyện: thị xã Vĩnh Yên và 5 huyện: Lập Thạch, Mê Linh, Tam Đảo, Vĩnh Tường, Yên Lạc.

Tháng 6 năm 1998, tách huyện Tam Đảo thành 2 huyện Tam Dương và Bình Xuyên.

Ngày 9 tháng 12 năm 2003, thành lập thị xã Phúc Yên (tách ra từ huyện Mê Linh) và huyện Tam Đảo mới (tách 3 xã của huyện Lập Thạch, 4 xã của huyện Tam Dương, 1 xã của huyện Bình Xuyên và thị trấn Tam Đảo của thị xã Vĩnh Yên).

Ngày 1 tháng 12 năm 2006, chuyển thị xã Vĩnh Yên thành thành phố Vĩnh Yên.

Ngày 1 tháng 8 năm 2008, huyện Mê Linh được tách ra và sáp nhập vào thành phố Hà Nội theo Nghị quyết số 15/2008/QH12 về việc mở rộng địa giới hành chính thủ đô.

Ngày 23 tháng 12 năm 2008, chia huyện Lập Thạch thành 2 huyện: Lập Thạch và Sông Lô.

Ngày 7 tháng 2 năm 2018, chuyển thị xã Phúc Yên thành thành phố Phúc Yên.

Tỉnh Vĩnh Phúc có 2 thành phố và 7 huyện như hiện nay.

Kinh tế - xã hội

Kinh tế

Vĩnh Phúc vốn là một tỉnh công nghiệp thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

 Năm 1997 cơ cấu kinh tế là nông nghiệp 52%, dịch vụ 36%, công nghiệp 12%, thu ngân sách đạt gần 100 tỷ đồng.
 Năm 2004 có cơ cấu kinh tế là công nghiệp 49,7%; dịch vụ 26,2%; nông nghiệp 24,1%). Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 8 năm (1997-2004) là 16,6%.
 Năm 2006, Vĩnh Phúc đứng thứ 9 trong các tỉnh thành trên cả nước về thu ngân sách với 4.027 tỷ đồng. Với hàng trăm doanh nghiệp trong nước và nước ngoài với tổng mức vốn đầu tư khoảng gần 600 triệu USD và 15.600 tỷ đồng, được đầu tư ở 14 cụm, khu công nghiệp, khu vui chơi, giải trí, du lịch trên khắp địa bàn.
 Năm 2011 tỉnh có cơ cấu kinh tế là công nghiệp - xây dựng 54,8%, dịch vụ 29,6%; nông, lâm nghiệp, thủy sản là 15,6%. Thu ngân sách 16.484 tỷ; thu nội địa là 11.638 tỷ đồng. Thu nhập bình quân đầu người khoảng 2200 USD, tăng 15 lần so với năm 1997. Thu hút được 681 dự án, trong đó có 127 dự án FDI, với tổng vốn đăng ký 2.420,9 triệu USD và 554 dự án DDI, với tổng vốn đăng ký 32.829,8 tỷ.
 Đến năm 2012, bối cảnh kinh tế thế giới,trong nước gặp nhiều khó khăn nhưng tỉnh Vĩnh Phúc vẫn đạt được các thành tựu nổi bật trong phát triển kinh tế.Tốc độ tăng trưởng kinh tế 11,5%. Vĩnh Phúc thu hút được thêm 33 dự án, trong đó: 25 dự án DDI, với số vốn đầu tư đăng ký là 1.200 tỷ đồng giảm 37,5% về số dự án, giảm 29,5% về vốn đầu tư; 8 dự án FDI, với tổng vốn đăng ký 180 triệu USD, tăng 33,3% về số dự án và tăng 88,2% số vốn so với năm 2011. Cơ cấu kinh tế năm 2012 công nghiệp - xây dưng 53,4%,Dich vụ 33,1%,nông, lâm, thủy sản 13,5%. GDP bình quân đầu người theo năm 51,16 triệu đồng/người (khoảng 2520 USD),tỷ lệ hộ nghèo còn 6,5% theo chuẩn mới (năm 2013). Giá trị sản xuất công nghiệp năm 2012 đạt 49.306,6 tỷ đồng, đứng thứ 7 của cả nước, đứng thứ 3 ở miền bắc sau Hà Nội, Hải Phòng về giá trị sản xuất công nghiệp.
 Năm 2013, tuy kinh tế khủng hoảng chạm đáy nhưng kinh tế Vĩnh Phúc vẫn đạt được những kết quả khá ấn tượng, tốc độ tăng trưởng đạt 7,89%, đứng thứ 3 trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, sau Hà Nội (10.2%) và Bắc Ninh (8,25%). Kết quả năm 2013 số dự án thu hút (FDI, DDI) tăng cao so với năm 2012 và vượt kế hoạch đề ra. Cụ thể đã thu hút 42 dự án, trong đó gồm 21 dự án FDI, với tổng vồn đăng ký 314,8 triệu USD tăng 3,5 lần về số dự án và 206% về số vốn đăng ký so với năm 2012, đạt 157% kế hoạch; và 21 dự án DDI với 6.247 tỷ đồng vốn đăng ký, bằng 95% về số dự án và tăng 3,34 lần về vốn đăng ký so với năm 2012, đạt 416% kế hoạch đề ra. Lũy kế đến hết năm 2013 toàn tỉnh có 675 dự án còn hiệu lực, gồm 137 dự án FDI với tổng vốn đầu tư là 2.767,6 triệu USD và 538 dự án DDI với tổng vốn đầu tư 31.727 tỷ đồng.Lĩnh vực thu ngân sách nhà nước tăng cao so với cùng kỳ đạt 19.275 tỷ đồng tăng 45% so với năm 2012, thu nội địa đạt 15.700 tỷ đồng tăng 60%, với kết quả thu nội địa này Vĩnh Phúc tiếp tục khẳng định vị trí thứ 2 miền Bắc sau Hà Nội và đứng thứ 5 cả nước. Cơ cấu kinh tế năm 2013, công nghiệp - xây dựng 60,39%, Dịch vụ 28,92%, Nông -lâm - ngư nghiệp giảm còn 10,09%. GRDP bình quân đầu người (theo giá hiện hành) ước đạt 56,8 triệu đồng/người, tương đương 2.569 USD/người, tăng 12,3% so với thực hiện năm 2011, cao hơn 1,3 lần GDP bình quân đầu người của cả nước.
 Năm 2014 tăng trưởng kinh tế 6,11% Cơ cấu kinh tế năm 2014 của tỉnh Vĩnh Phúc là: Khu vực I: 9,76%; khu vực II: 62,54%; khu vực III: 27,7% (năm 2013 tương ứng là: 10,09%; 63,55% và 26,36%). Năm 2014 (tính từ 21/12/2013 đến 20/12/2014) cấp mới 45 dự án FDI với tổng vốn đầu tư đăng ký 354,65 triệu USD và 12 dự án điều chỉnh, tăng vốn đầu tư với số vốn tăng 74,8 triệu USD. Tổng cả cấp mới và điều chỉnh năm 2014 là 429,45 triệu USD. Lũy kế đến nay toàn tỉnh có 183 dự án FDI còn hiệu lực với tổng số vốn đăng ký là 3.091,3 triệu USD, dự kiến sử dụng lao động 51.700 người. Năm 2014 (tính từ 21/12/2013 đến 20/12/2014) cấp mới 39 dự án DDI với tổng vốn đầu tư đăng ký là 2.789,67 tỷ đồng và 07 dự án tăng vốn đầu tư với số vốn tăng 1.577,6 tỷ đồng. Tổng số cấp mới và điều chỉnh là: 4.297,3 tỷ đồng. Lũy kế đến nay (20/12/2014): Toàn tỉnh có 575 dự án DDI còn hiệu lực, với tổng số vốn đăng ký là 39.574 tỷ VND. Tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2014 dự kiến đạt 1.413 triệu USD, tăng 36,18% so năm trước. Trong đó, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đạt 1.293 triệu USD, tăng 39,70 %; kinh tế trong nước 119,8 triệu USD, tăng 7,07%. Tổng kim ngạch nhập khẩu năm 2014 đạt 1.955,3 triệu USD, tăng 8,95% so với năm trước. Trong đó, kinh tế trong nước đạt 114,5 triệu USD, giảm 35,44%; kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài 1.840,8 triệu USD, tăng13,82% so năm trước. Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài ngày càng  chiếm tỷ trọng cao trong tổng giá trị hàng nhập khẩu. Cơ cấu giá trị hàng nhập khẩu có sự thay đổi đáng kể. Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn năm 2014 xấp xỉ 21.000 tỷ đồng, vượt dự toán đề ra, tăng 6,42% so với năm 2013. Chi ngân sách địa phương đáp ứng kịp thời nhiệm vụ chi của tỉnh, dự kiến cả năm đạt 17.212,2 tỷ đồng vượt dự toán và tăng 14% so với năm 2013.
Năm 2019 tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 8,06%, quy mô nền kinh tế đạt 118.400 tỷ đồng. Cơ cấu kinh tế:Nông - lâm - thủy sản chỉ chiếm 5,45%. Trong năm 2019 toàn tỉnh thu hút được 870 triệu USD vốn FDI và 13.55 nghìn tỷ đồng vốn DDI. Lũy kể có.....

Công nghiệp
Vĩnh Phúc là một tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, được thủ tướng chính phủ phê duyệt xây dựng 20 khu công nghiệp. Và 41 cụm công nghiệp trong đề án quy hoạch phát triển ngành công nghiệp Vĩnh Phúc đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030.

Hiện nay trên địa bàn đã có chủ đầu tư các khu công nghiệp:
 KCN Kim Hoa
 KCN Khai Quang
 KCN Bình Xuyên
 KCN Bình Xuyên II
 KCN Bá Thiện
 KCN Bá Thiện II
 KCN Tam Dương II (Khu A, B)
 KCN Chấn Hưng
KCN Thăng Long III

Thương mại
Cùng với hệ thống chợ truyền thống thì hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại trên địa bàn Vĩnh Phúc khá sôi động và đầy đủ các thương hiệu lớn, phục vụ nhu cầu mua sắm và góp phần nâng cao phong cách tiêu dùng mua sắm người dân trong tỉnh, bao gồm:
 Chợ - Trung tâm thương mại Vĩnh Yên
 Chợ - Trung tâm thương mại Yên Lạc
 Chợ - Trung tâm thương mại Vĩnh Tường
 Chợ - Trung tâm thương mại Tam Dương
 Chợ - Trung tâm thương mại Hương Canh - Bình Xuyên
 Siêu thị GO (Big C)
 Siêu thị Co.op Mart
 Siêu thị An Phú
 Siêu thị Media Mart
 Siêu thị điện máy HC
 Trung tâm điện máy Chất Mai
 Siêu thị sách Nguyễn Văn Cừ
 Trung tâm thương mại Soiva Plaza
 Siêu thị điện máy Pico
 Siêu thị điện máy Trần Anh
 Siêu thị điện máy Hương Anh
 Siêu thị Lanchi Mart

Y tế
Một số mốc thời gian của ngành y tế Vĩnh Phúc:
Năm 1997 Vĩnh Phúc có 4,6 bác sĩ/10 nghìn dân; 8,1% trạm y tế có Bác sĩ.
Đến năm 2012, Vĩnh phúc đã đạt tỷ lệ 7,5 bác sĩ/10nghìn dân; 87,6% trạm y tế có Bác sĩ,bình quân đạt 24 giường bệnh/10nghìn dân.
 Sau 15 năm tái lập tỉnh: sự nghiệp chăm sóc,bảo vệ và nâng cao sức khỏe của nhân dân trong tỉnh có nhiều tiến bộ vượt bực, các chương trình y tế quốc gia triển khai có hiểu quả. Đến nay, Vĩnh Phúc đã có 132/137 xã, phường, thị trấn đạt chuẩn quốc gia về y tế và 100% trạm y tế được đầu tư kiên cố.
 Hiện nay trên toàn tỉnh có 17 bệnh viện với quy mô 3.090 giường bệnh; 37 phòng khám đa khoa khu vực và 139 trạm y tế xã/phường. Một doanh nghiệp của Singapore đang đầu tư Bệnh viện chăm sóc sức khỏe khá lớn và hiện đại. Tỉnh đang đầu tư xây dựng mới Bệnh viện Đa khoa tỉnh và Bệnh viện sản nhi tỉnh tầm cỡ khu vực...
Vĩnh Phúc có 1 bệnh viện tuyến TW, 6 bệnh viện trực thuộc tỉnh, 9 bệnh viện cấp huyện và nhiều phòng khám, trung tâm y tế. Các bệnh viện thuộc tuyến tỉnh và trung ương (không kể bệnh viên tư, cấp huyện, phòng khám, trung tâm y tế):

Danh sách các bệnh viện tuyến TƯ, tỉnh.
Bệnh viện 74 Trung ương (trực thuộc TW).
Bệnh viện Đa Khoa Tỉnh Vĩnh Phúc
 Bệnh viện Đa Khoa KV Phúc Yên.
Bệnh viện quân y 109.
Bệnh viện giao thông vận tải tỉnh Vĩnh Phúc (BV ngành)
Bệnh viện hữu nghị Lạc Việt (BV tư nhân).
Bệnh viện Y học cổ truyền Vĩnh Phúc.
Bệnh viện Phục hồi chức năng Vĩnh Phúc.
Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Vĩnh Phúc.
Bệnh viện tâm thần Vĩnh Phúc.

Giáo dục
Trong những năm qua ngành giáo dục của tỉnh Vĩnh Phúc đã có những bước tiến vượt bậc là một trong những tỉnh,thành có chất lượng giáo dục cao nhất cả nước, 3 năm liền (2012, 2013 và 2014) Vĩnh Phúc đứng đầu cả nước về điểm trung bình thi đại học. Năm 2013, học sinh Vĩnh Phúc đạt 1 huy chương bạc Olympic Toán, 1 huy chương đồng Olympic sinh học quốc tế, 49 học sinh đạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia.

Năm 2014 học sinh Vĩnh Phúc đứng thứ 6 cả nước về số giải trong kỳ thi học sinh giỏi 2014 với 67 giải, tiếp tục khẳng định vị trí số 1 toàn quốc về điểm trung bình 3 môn thi đại học.

Đại học - Học viện - Cao đẳng - THCN
Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải (cơ sở Vĩnh Yên)
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội (cơ sở Phúc Yên).
Trường Đại học Trưng Vương
Trường Sĩ quan Tăng-Thiết giáp
Học viện kỹ thuật quân sự (cơ sở Vĩnh Yên)
Trường Cao đẳng Công nghiệp Thương Mại
Trường Cao đẳng Kinh tế- Kỹ thuật Vĩnh Phúc
Trường Cao đẳng Vĩnh Phúc (tiền thân là CĐSP Vĩnh Phúc)

Trường Cao đẳng nghề Vĩnh Phúc FB
Trường Cao đẳng nghề Cơ khí Nông nghiệp
Trường Cao đẳng nghề Việt Xô số 1
Trường Trung cấp Công nghệ Vĩnh Phúc
Trường Trung cấp Kinh doanh và Quản lý Tâm Tín
Trường Trung cấp Kỹ thuật Vĩnh Phúc
Trường Trung cấp Y tế Vĩnh Phúc
Hệ Trung cấp trong Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Vĩnh Phúc
Hệ Trung cấp trong Trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Phúc.
 Trường Cao Đẳng Nghề số 2 BQP

Thể dục, thể thao
 Nhà thi đấu tỉnh Vĩnh Phúc nằm bên quốc lộ số 2, ngay ngã ba đường vào thành phố Vĩnh Yên là nơi tổ chức các hoạt động thể thao và văn hóa- xã hội của tỉnh. Đây cũng là nơi tổ chức các sự kiện thể thao mang tầm quốc gia, quốc tế như: diễn ra môn đá cầu tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2003, VTV Cup, Salonpas cup, giải bóng chuyền Nữ thế giới, giải Eximbank cúp và giải bóng chuyền Nam Asian cup, gần đây nhất là Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2021.
 Sân Golf Tam Đảo Golf Resort là sân golf 27 hố, là một trong sân golf quốc tế xây dựng đầu tiên ở Việt Nam. Đây là nơi tổ chức các giải đấu trong nước, quốc tế như: Giải vô địch Câu lạc bộ sân golf Tam Đảo - Vòng loại MercedesTrophy(2011), Giải vô địch thường niên Câu lạc bộ sân golf Tam Đảo, Giải Tập đoàn VC Group, Giải thường niên Câu lạc bộ Hà Nội, Giải golf vô địch JBAV Kogyo Bukai lần 3 Golf Competition(2011), Giải golf mùa Xuân Câu lạc bộ golf Nữ Hà Nôi(2011), Giải golf Johnnie Walker Blue Label Trophy...
 Ngoài ra, Vĩnh phúc còn có Sân Golf Đầm Vạc Golf Club và các trung tâm thể dục thể thao khác tại các huyện, thành phố để phục vụ cho hoạt động thể dục, thể thao của người dân trong tỉnh.

Du lịch
Vĩnh Phúc có nhiều cảnh quan và danh thắng kỳ thú như khu danh thắng Tây Thiên với Thiền Viện Trúc Lâm Tây Thiên (là một trong 3 thiền viện lớn nhất Việt Nam cùng với Yên Tử và Đà Lạt), khu nghỉ mát Tam Đảo, tháp Bình Sơn, đền Gia Loan - chùa Biện Sơn,... là nơi để phát triển các loại hình du lịch như tham quan, nghỉ mát,... Ngoài ra còn có trên 500 di tích lịch sử, văn hoá với 170 di tích được xếp hạng, trong đó 67 di tích được xếp hạng cấp quốc gia. Vĩnh Phúc còn có nhiều đầm hồ ở những địa thế đẹp có thể phát triển thành điểm du lịch nghỉ dưỡng hấp dẫn.

Lễ hội
Hội bơi trải Tứ Yên (Tứ Yên, huyện Sông Lô) vào 2 ngày 25, 26 tháng 5 âm lịch hàng năm.
Lễ hội xuống đồng (xã Quang Yên, Sông Lô), lễ hội đồng bào dân tộc Cao Lan, được tổ chức vào tháng giêng hàng năm.
Lễ hội Tứ dân chi nghiệp (xã Đại Đồng, huyện Vĩnh Tường) tổ chức vào ngày 20 tháng giêng.
Lễ hội Đúc Bụt làng Phù Liễn (xã Đồng Tĩnh – huyện Tam Dương) vào mồng 8 tháng giêng dân làng tổ chức lễ hội đúc "Bụt" tại đình làng.
Lễ hội đền Gia Loan - chùa Biện Sơn tôn vinh tướng quân Nguyễn Khoan thời 12 sứ quân.
Lễ hội Đả cầu cướp phết diễn ra chiều ngày 7 tháng giêng hàng năm tại đền Đông Lai, xã Bàn Giản, huyện Lập Thạch.
Lễ hội đình Tích Sơn diễn ra hàng năm vào ngày 3 tháng Giêng âm lịch tại đình Tích Sơn thuộc phường Tích Sơn, thành phố Vĩnh Yên. Đình thờ 7 anh em Lỗ Bình Sơn (7 anh em nhà họ Lỗ, đời nhà Trần).
Lễ hội Sơn Đồng thuộc xã Sơn Đông, huyện Lập Thạch từ ngày 4 đến 6 tháng Giêng. Hội có lễ tế ông Bách (lạc tướng vua Hùng) và ông Điền (trông coi nghề cầy cấy).
Lễ hội chọi trâu Hải Lựu ở xã Hải Lựu, Sông Lô, Vĩnh Phúc.
Hội vật làng Hà (xã Hồ Sơn,Tam Đảo) diễn ra vào mồng 7 tháng Giêng.
Lễ hội Tây Thiên (xã Đại Đình, Tam Đảo) vào 15/2 âm lịch. Là một trong 3 lễ hội lớn nhất miền Bắc.
Lễ hội Kéo Song (Hương Canh, Bình Xuyên) mùng 3 – 5 âm lịch.(Tết Nguyên Đán).
Lễ hội Đình Thổ Tang diễn ra vào 10 tháng giêng.
Lễ hội đền Ngự Dội (xã Vĩnh Ninh, Vĩnh Tường) vào ngày 14, 15 tháng giêng.
Lễ hội đền Ngô Tướng Công (thành phố Phúc Yên) vào 9 tháng Giêng.
Lễ hội Đền Thính (xã Tam Hồng, Yên Lạc) vào ngày mùng 6 tháng Giêng.
Lễ hội chợ Rưng (thị trấn Tứ Trưng, Vĩnh Tường) vào ngày mùng 6 tháng giêng hàng năm.
 Lễ hội vật, Đánh cờ người làng Hoàng Chung xã Đồng Ích ngày mùng 10 tháng giêng âm lịch hàng năm.
Lễ hội Kéo Co (thôn Hòa Loan, xã Lũng Hòa, Vĩnh Tường) từ ngày mùng 4 đến mùng 8 tháng Giêng âm lịch hàng năm.

Danh sách lịch sử cấp quốc gia

 Ở huyện Lập Thạch: đền thờ Lưỡng Quốc Tiến Sĩ Triệu Thái
Ở huyện Vĩnh Tường:
Chùa Tùng Vân, Đình Thổ Tang, Đình Bích Chu, Đình Thủ Độ, Đình Cam Giá, Đền Phú Đa, Đình Hòa Loan, Cụm di tích thờ Lê Ngọc Chinh (đền Ngòi, đình Đông, đình Nam), Đền Đuông, Chùa Thượng Trưng, Địa điểm lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chùa Hoa Dương, Đình - chùa Vĩnh Sơn, Đình Sông Kênh, Đình Tuân Lộ.
Ở huyện Yên Lạc:
Đền Thính, Đền Tranh, Đền Đồng Lạc, Đình Yên Lạc, Đình Hùng Vĩ, Chùa Tiền Môn, Chùa Đại An, Đình Tri Chỉ, Đình Yên Nội, Chùa Biện Sơn, Di tích khảo cổ học Đồng Đậu.
Ở Thành phố Phúc Yên:
Chiến khu Ngọc Thanh, Chùa Bảo Sơn, Đình Khả Do, Đình Cao Quang, Đền Ngô Miễn, Đình Đạm Xuyên, Đình Sen Hồ, Đền Trần Nguyên Hãn, Đền Đỗ Khắc Chung, Chùa Vĩnh Phúc, Đình Tây Hạ, Chùa Đông Lai, Đền Triệu Thái, Đình Ngõa, Đình Đình Chu, Đình Thạch Trục, Đình Tiên Lữ.
Ở huyện Sông Lô
Tháp Bình Sơn
Thiền Viện Trúc Lâm Tuệ Đức
Ở huyện Bình Xuyên:
Đình Hương Canh, Đình Ngọc Canh, Đình Tiên Hường, Chùa Kính Phúc, Đền Xuân Lãng, Chùa Quảng Hựu, Đền Thánh Mẫu, Đình Mộ Đạo - Đình Bảo Đức - Đình Đại Phúc, Chùa Can Bi, Đình Quất Lưu.
Ở huyện Tam Đảo:
Khu thắng cảnh Tây Thiên (Đền Mẫu Sinh- Đền Cô, Đền Cậu- Đền Thượng- Đền Thõng- Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên)
Ở huyện Tam Dương:
Đình Thứa Thượng, Đình Phú Vinh

Ở thành phố Vĩnh Yên:

Đình Đông Đạo, Chùa Tích Sơn, Chua Hà.

Khu, điểm du lịch nổi tiếng
Khu du lịch Tam Đảo.
Khu du lịch Hồ Đại Lải
Khu du lịch Đầm Vạc.
Khu di tích đền Gia Loan - chùa Biện Sơn
Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên.
Làng gốm Hương Canh.
Tháp Bình Sơn.
Thiền viện Trúc Lâm Tuệ Đức.
Đền thờ tả tướng quốc Trần Nguyên Hãn.

Giao thông

Các tuyến đường nối
Đường bộ có quốc lộ 2, quốc lộ 23 đi qua. Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai đi qua 5 huyện thị: thành phố Phúc Yên, Bình Xuyên, Tam Dương, Lập Thạch, Sông Lô. Đường sắt có đường sắt Hà Nội - Lào Cai đi qua 5 huyện thị: thành phố Phúc Yên, Bình Xuyên, thành phố Vĩnh Yên, Tam Dương, Vĩnh Tường. Đường thủy có sông Hồng chảy qua.

Các tuyến xe buýt
VP01 (Giá vé: 10000 đồng/lượt, tần suất 10- 20 phút/chuyến): Bồ Sao – Mê Linh Plaza: xã Bồ Sao (Vĩnh Tường) – Ngã ba Vĩnh Tường – Hợp Thịnh (Điểm giao tuyến 04) – Vĩnh Yên – Siêu Thị Sài Gòn Co.opMart - KCN Khai Quang – BX Vĩnh Yên mới(Điểm giao tuyến 03, 04, 05, 06, 07) BigC Vĩnh Phúc – Hương Canh (Đầm Cả) (Điểm giao tuyến 08,09) - QL2– Phúc Yên - Sóc Sơn – Võ Văn Kiệt - Mê Linh Plaza (Điểm giao Tuyến 07, 56A, 58, 64, 93, 95, 109 Hà Nội).
VP03 (Giá vé: 7000 đồng/lượt, tần suất 20- 30 phút/chuyến): Vĩnh Yên – Lập Thạch – Sông Lô: BX Vĩnh Yên(mới) - KCN Khai Quang – Siêu Thị Sài Gòn Co.opMart - Bưu điện Tỉnh – Ngã Tư Quán Tiên – Hoàng Lâu – Hoàng Đan – Cầu Gạo – Tiên Lữ - TT Lập Thạch – Nhạo Sơn – Tam Sơn – Bến Phà Then.
VP04 (Giá vé: 7000 đồng/ lượt, tần suất 20- 30- 40 phút/ chuyến): Vĩnh Yên – Vĩnh Tường: Cao Đại – Tân Cương – TT GDTX Vĩnh Tường (TT Thổ Tang) – Trường THPT Lê Xoay - TT Vĩnh Tường – Vũ Di – Tề Lỗ - Nhà máy Gạch Đoàn Kết – Cây xăng Hợp Thịnh – Quán Tiên - Bưu điện Tỉnh - Siêu Thị Sài Gòn Co.opMart - KCN Khai Quang - BX Vĩnh Yên (mới).
VP05 (Giá vé: 7000 đồng/ lượt, tần suất 30- 40 phút/ chuyến): Vĩnh Yên – Yên Lạc – Vĩnh Thịnh: BX Vĩnh Yên (mới) - KCN Khai Quang – Siêu thị Sài Gòn Co.opMart – Bưu điện Tỉnh – Ngã tư Quán Tiên – Đồng Cương – Minh Tân – TT Yên Lạc – Dốc Lũng Hạ - Trường THPT Yên Lạc 2 – Liên Châu – Đại Tự - Ngũ Kiên (Vĩnh Tường) – TT Tứ Trưng (Vĩnh Tường) – TT Vĩnh Tường – Trường THPT Đội Cấn (THPT Hồ Xuân Hương) – Bến phà Vĩnh Thịnh.
VP06 (Giá vé: 7000 đồng/ lượt, tần suất 20- 30- 40 phút/ chuyến): Vĩnh Yên – Tam Dương – Lập Thạch: BX Vĩnh Yên (mới) - KCN Khai Quang – Siêu thị Sài Gòn Co.opMart – Bưu điện Tỉnh – Ngã ba Tam Dương – Thanh Vân – Đạo Tú – TT Hợp Hòa – Bồ Lý – Cầu Trang.
 VP07 (Giá vé: 7000 đồng/ lượt, tần suất 10- 20- 30-40 phút/ chuyến): Vĩnh Yên – Tam Đảo: BX Vĩnh Yên (mới) - KCN Khai Quang - Tôn Đức Thắng - Mê Linh - Trần Phú - Chùa Hà Tiên - QL 2B – Kim Long (giao điểm xe 09) - Hợp Châu – Hồ Sơn - Tam Quan – Đại Đình – Đạo Trù – Bồ Lý.
VP08 (Giá vé: 8000 đồng/ lượt, tần suất: 30- 40 phút/ chuyến): Vũ Di – KCN Bá Thiện – ĐHSP II - Thanh Tước: BX TT Vĩnh Tường (Điểm giao tuyến 05) – Thị trấn Tứ Trưng – Yên Đồng – Tam Hồng – TT Yên Lạc – Cầu Trắng (Nguyệt Đức) – Thanh Lãng – QL2 (Đầm Cả) (Điểm giao tuyến 01 và 09) – KCN Bình Xuyên – KCN Bá Thiện – Hồ Đại Lải – Xuân Hòa – ĐHSP HN II – Phúc Yên – Thanh Tước (Điểm giao tuyến 58 Hà Nội)
VP09 (Giá vé: 8000 đồng/ lượt, tần suất 30- 40 phút/ chuyến): Vĩnh Tường – Quang Hà – Phúc Yên 2: Xã Kim Xá – Chợ Vàng (Hoàng Đan) (Điểm giao tuyến 03) – TT Hợp Hòa (Ngã tư Me) (Điểm giao tuyến 06) – Hướng Đạo – Kim Long – Quang Hà – TT Hương Canh – QL2 (Điểm giao tuyến 01 và 08) – Phúc Yên – Thanh Tước (Điểm giao tuyến 58 Hà Nội)
58 (Hà Nội) (Giá vé:9000 đồng/ lượt, tần suất 10- 15 phút/ chuyến): Long Biên- Thạch Đà: Long Biên (Yên Phụ - đoạn từ Hàng Than đến Hoè Nhai) - Quay đầu đối diện Hàng Than - Yên Phụ - Điểm trung chuyển Long Biên (tuyến đường 3) - Trần Nhật Duật (Quay đầu tại phố Hàng Khoai) - Yên Phụ - Nghi Tàm – Âu Cơ – An Dương Vương – đường gầm cầu Thăng Long – Cầu Thăng Long - Cao tốc Bắc Thăng Long Nội Bài – Trạm thu phí Thăng Long - Ngã tư Quốc lộ 2 Cao tốc Thăng Long Nội Bài- Quốc Lộ 2 - Trạm thu phí số 1 QL2- Hai Bà Trưng (Phúc Yên- Vĩnh Phúc)- Nguyễn Trãi (Phúc Yên- Vĩnh Phúc) - Cây đa Thanh Tước- QL 23B – Tam Đồng - Thạch Đà (Mê Linh) (Trước cổng Bệnh viện Đa khoa Mê Linh). Qua các phường Phúc Thắng, Hùng Vương (TP Phúc Yên)
63 (Hà Nội) (Giá vé:8000 đồng/ lượt, tần suất 15-20 phút/ chuyến): KCN Bắc Thăng Long- Tiến Thịnh (Mê Linh): KCN Bắc Thăng Long - Đại Mạch - Yên Nhân - Quốc lộ 23B - Nguyễn Trãi (Phúc Yên) - Hai Bà Trưng (Phúc Yên) - Quốc lộ 2 - Tiền Châu - Bạch Trữ - Rẽ phải theo tổ chức giao thông - Cầu Soi - quay đầu tại điểm mở - Cầu Soi - Bạch Trữ - Tự Lập - Liên Mạc - Tiến Thịnh (Mê Linh). Qua các phường Hùng Vương, Tiền Châu (TP Phúc Yên)
95 (Hà Nội) (Giá vé: 8000 đồng/ lượt, tần suất 20- 25 phút/ chuyến):BX Nam Thăng Long- Xuân Hòa (ĐHSPHN2): Nam Thăng Long (bãi đỗ xe buýt Nam Thăng Long) - Phạm Văn Đồng - Cầu Thăng Long - Võ Văn Kiệt - Quốc lộ 2 - đường nối quốc lộ 2, Xuân Hoà (qua các xã Thanh Xuân, xã Tân Dân, xã Minh Trí) - Cầu Tre - Trường Chinh (Phúc Yên) - Nguyễn Văn Linh (Phúc Yên) - Xuân Hòa (khu giảng đường E, trường đại học Sư phạm Hà Nội 2, đường Nguyễn Văn Linh, phường Xuân Hòa, TP Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc). Qua phường Xuân Hòa (TP Phúc Yên)

Tỉnh kết nghĩa
 Tỉnh Bến Tre (Việt Nam)
  Tỉnh Chungcheongbuk (Hàn Quốc)
 Tỉnh Luang Namtha (Lào)
 Tỉnh Oudomxay (Lào)
 Tỉnh Phongsaly (Lào).

Văn hóa

Các công trình văn hóa tiêu biểu

 Quảng trường, công viên tỉnh Vĩnh Phúc
 Nhà hát tỉnh Vĩnh Phúc
 Rạp ngoài trời Hoàng Quy
 Rạp chiếu phim 19/05
 Bảo tàng Vĩnh Phúc.
 Nhà hát Chèo Vĩnh Phúc
 Nhà thi đấu tỉnh Vĩnh Phúc
 Văn miếu tỉnh Vĩnh Phúc
 Chùa Hà Tiên (thành phố Vĩnh Yên)
 Tháp Bình Sơn (Sông Lô)
 Nhà thờ đá Tam Đảo
 Đền Thính - Yên Lạc
 Đền bà chúa Thượng Ngàn
 Tháp Truyền hình Tam Đảo.
 Thiền viện trúc lâm Tây Thiên
 Thiền viện trúc lâm An Tâm
 Thiền viện trúc lâm Tuệ Đức
 Đại bảo tháp Madala Kim Cương Thừa
 Cáp treo Tây Thiên
 Đền Quốc Mẫu Tây Thiên.

Đặc sản ẩm thực

Các đặc sản ẩm thực địa phương ở Vĩnh Phúc như: nộm vó cần Hương Canh, cá thính Văn Quán, bánh hòn Hội Hợp, đậu rùa Tuân Chính, bánh chưng Diệm Xuân, cá tép dầu đầm Vạc, bánh trùng mật mía Vĩnh Tường, bánh tráng Bảo Đức, trà hoa vàng Tam Đảo, xôi Trung Mỹ, dứa Tam Dương, chè kho Tứ Yên, bánh ngõa Lũng Ngoại, na dai Bồ Lý, măng Tam Đảo, măng ngâm ớt Tam Đảo, gạo gié cánh Hương Canh, thịt chó kiểu Ngũ Kiên, tương ngô Khả Do, bún bánh cuốn Hòa Loan, bánh tai mèo hành Kẻ Mỏ, rắn Vĩnh Sơn, bánh tẻ Tứ Yên, bánh gạo rang Tiên Lữ, bò tái kiến đốt Tam Đảo, tương gạo Láng, mắm tép Đức Bác, gà thả đồi, cháo se bánh hòn Hương Canh, bánh tro Tây Đình, chuối tiêu hồng Liên Châu, rượu rắn Vĩnh Sơn, mì gạo Bồ Sao, su su Tam Đảo, gạo Long Trì, rượu nếp Vân Giang, bánh nẳng chợ Tràng.

Làng nghề truyền thống

Danh nhân
 Trần Nguyên Hãn, nhà quân sự, công thần khai quốc thời Lê Sơ
 Triệu Thái
 Nguyễn Văn Giáp, một lãnh tụ và danh tướng xuất sắc trong phong trào Cần Vương
 Nguyễn Thái Học nhà cách mạng Việt Nam, thủ lĩnh Việt Nam Quốc dân đảng
 Vũ Hồng Khanh, nhà cách mạng và chính khách Việt Nam, một trong các thủ lĩnh của Việt Nam Quốc dân đảng
 Lê Xoay, nhà hoạt động cách mạng Việt Nam, Bí thư đầu tiên của Ban cán sự liên tỉnh Vĩnh Yên - Phúc Yên, tiền thân của Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Vĩnh Phúc.
 Kim Ngọc, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Vĩnh Phúc, được mệnh danh là "cha đẻ của khoán hộ" mà người ta quen gọi là "khoán mười", "cha đẻ của Đổi mới trong nông nghiệp" ở Việt Nam.
 Nguyễn Viết Xuân
Đào Trọng Lịch, Trung tướng, Tổng Tham mưu trưởng thứ 8 Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc Phòng.
Lê Ngọc Trinh, nữ tướng thời Hai Bà Trưng.
Hà Hùng Cường, nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp Việt Nam.
Trịnh Văn Quyết, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn FLC kiêm Chủ tịch hãng hàng không Bamboo Airways.
Ngô Văn Dụ (Hai Dụ), nguyên Ủy viên Bộ Chính trị khóa XI, nguyên Bí thư Trung ương Đảng, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, nguyên Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII.
Trần Việt Khoa, Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, Giám đốc Học viện Quốc phòng.
Trần Đức Thắng, Bí thư Tỉnh ủy Hải Dương
Nghiêm Xuân Thành, Bí thư Tỉnh ủy Hậu Giang
Đặng Xuân Phong, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai
Nguyễn Hải Trung, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Cổng thông tin điện tử Tỉnh Vĩnh Phúc
 Cổng thông tin doanh nghiệp và đầu tư Vĩnh Phúc
 Ban Xúc tiến và Hỗ trợ đầu tư tỉnh Vĩnh Phúc
 Đài PT-TH Vĩnh Phúc
 Báo Vĩnh Phúc


title: Chrysolina olivieri

text:
Chrysolina olivieri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bedel miêu tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolina


title: Rhyacophila tenebrosa

text:
Rhyacophila tenebrosa là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Pludual

text:
Pludual () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Pludual được gọi là Pludualais.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website
 French Ministry of Culture list for Pludual

Xã của Côtes-d'Armor


title: Petropedetes johnstoni

text:
Petropedetes johnstoni là một loài ếch thuộc họ Petropedetidae.
Đây là loài đặc hữu của Cameroon.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và rừng sú vẹt nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Amiet, J.-L. 2004. Petropedetes johnstoni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Petropedetes
Động vật đặc hữu Cameroon


title: Bồn cầu

text:
Bồn cầu (,) là một phần của thiết bị cứng được sử dụng để thu thập hoặc xử lý chất thải bài tiết của con người, nói cách khác là "thiết bị vệ sinh với bề mặt cho phép người sử dụng để tiểu tiện và đại tiện an toàn và thuận tiện". Thiết bị này có thể có hoặc không có nước xả (bồn cầu xả nước hoặc bồn cầu khô). Chúng có thể được thiết lập cho một tư thế ngồi hoặc cho một tư thế ngồi xổm (xí xổm). Bồn cầu xả nước thường được kết nối với hệ thống thoát nước ở khu vực thành thị và bể tự hoại ở khu vực cách ly. Bồn cầu khô được kết nối với một hố, thùng chứa di động, buồng ủ hoặc thiết bị lưu trữ và xử lý khác. Ngoài ra cấu tạo bồn có thể làm từ các vật liệu như gốm (sứ), bê tông, nhựa hoặc gỗ.

Tại nhà riêng, bồn cầu, bồn rửa tay, bồn tắm hoặc vòi hoa sen có thể ở trong cùng một phòng. Một lựa chọn khác là có một phòng để vệ sinh cơ thẻ (phòng tắm) và một phòng khác làm nhà vệ sinh và bồn rửa tay (phòng vệ sinh). Nhà vệ sinh công cộng bao gồm một hoặc nhiều nhà vệ sinh (và thường là bồn tiểu) có sẵn cho công chúng sử dụng. Nhà vệ sinh di động hoặc các buồng vệ sinh sau đó được xử lý hóa học (chemical toilet) được sử dụng cho các địa điểm tập trung đông người hay tạm thời.

Nhiều hộ nghèo ở các nước đang phát triển sử dụng nhà vệ sinh rất cơ bản và thường không hợp vệ sinh, ví dụ như hố xí đơn giản và chỗ đi vệ sinh thường được đặt bên ngoài nhà. Trên toàn cầu, gần một tỷ người không có nhà vệ sinh và buộc phải đi vệ sinh lộ thiên (đặc biệt là ở Ấn Độ).

Các bệnh lây truyền qua đường chân tay miệng hoặc qua chất thải bài tiết như dịch tả và tiêu chảy, có thể lây lan từ vấn đề đi vệ sinh lộ thiên. Chúng cũng có thể lây lan từ các nhà vệ sinh không an toàn gây ô nhiễm nước mặt hoặc nước ngầm. Trong lịch sử, vệ sinh là mối quan tâm từ các giai đoạn đầu tiên của các khu định cư của con người. Mục tiêu phát triển bền vững số 6 của Liên Hợp Quốc kêu gọi "Vệ sinh và cải thiện điều kiện vệ sinh đầy đủ và công bằng cho tất cả mọi người và chấm dứt đi vệ sinh lộ thiên vào năm 2030". Theo cách này, mẫu bồn cầu đầu tiên sử dụng vật liệu đàn hồi và có độ nhớt (Viscoelastic) đã được phát triển mà hầu như không có ma sát.

Lịch sử

Thời cổ đại

Thiên niên kỷ thứ 4 trước Công nguyên đã chứng kiến sự phát minh ra các ống bằng đẩt nung, cống rãnh và khu vệ sinh tại Mesopotamia, với thành phố Uruk ngày nay trưng bày hố vệ sinh nội bộ được biết đến sớm nhất, từ khoảng 3200 trước Công nguyên.

Ngôi làng thời kỳ đồ đá mới Skara Brae có các ví dụ mẫu các phòng nhỏ bên trong qua một cống chung, thay vì sử dụng hố.

Nền văn minh lưu vực sông Ấn ở tây bắc Ấn Độ và Pakistan là nơi có hệ thống vệ sinh đô thị đầu tiên được biết đến trên thế giới. Tại Mohenjo-Daro (khoảng năm 2800 trước Công nguyên), nhà vệ sinh được xây cạnh các bức tường bên ngoài của ngôi nhà. Những nhà vệ sinh này có máng thẳng đứng, qua đó chất thải được xử lý thành rác thải hoặc cống rãnh đường phố. Một ví dụ điển hình khác là thành phố Indus của Lothal (khoảng năm 2350 trước Công nguyên). Ở Lothal, tất cả các ngôi nhà đều có nhà vệ sinh riêng được kết nối với mạng lưới cống được xây dựng bằng gạch được tổ chức cùng với một loại vữa làm từ thạch cao được đổ vào các vùng nước xung quanh hoặc thay vào đó là các chất thải, phần sau thường được đổ bỏ và làm sạch.

Nền văn minh lưu vực sông Ấn cũng có nhà vệ sinh xử lý nước thải đã sử dụng nước chảy trong mỗi ngôi nhà được liên kết với các cống được phủ bằng gạch đất sét nung. Dòng chảy đã loại bỏ chất thải của con người. Tại đây có một mạng lưới cống được xây dựng dưới những đường phố hình dạng lưới.

Các nhà vệ sinh rất sớm khác sử dụng nước chảy để loại bỏ chất thải được tìm thấy tại Skara Brae ở Orkney, Scotland, nơi bị chiếm đóng từ khoảng 3100 trước Công nguyên cho đến 2500 trước Công nguyên. Một số ngôi nhà ở đó có một cống thoát nước bên dưới chúng, và một số trong số đó có một hình khối trên cống. Vào khoảng thế kỷ 18 trước Công nguyên, nhà vệ sinh bắt đầu xuất hiện ở nền văn minh Minos, Ai Cập cổ đại và Ba Tư cổ đại.

Vào năm 2012, các nhà khảo cổ đã tìm thấy nơi được cho là nhà xí sớm nhất của Đông Nam Á trong quá trình khai quật một ngôi làng thuộc di tích khảo cổ học Rạch Núi, miền nam Việt Nam. Cầu tiêu, có từ năm 1500 trước Công nguyên, đem lại manh mối quan trọng về xã hội Đông Nam Á thời kỳ đầu.

Hơn 30 mẫu phân hóa thạch (coprolite), chứa cá và xương động vật bị vỡ, đã cung cấp thông tin về chế độ ăn uống của người và chó và về các loại ký sinh trùng từng phải đối mặt.

Trong nền văn minh La Mã, nhà vệ sinh sử dụng nước chảy đôi khi là một phần của nhà tắm công cộng. Nhà vệ sinh La Mã, giống như những nhà vệ sinh trong hình, thường được cho là đã được sử dụng ở vị trí ngồi. Các nhà vệ sinh La Mã có lẽ đã được nâng lên để nâng chúng lên trên các cống mở được định kỳ "xả" bằng nước chảy, thay vì nâng lên để ngồi. Người La Mã và Hy Lạp cũng sử dụng những chiếc bình trong buồng mà họ mang đến bữa ăn và những buổi uống rượu.

Johan J. Mattelaer nói: "Pliny the Elder đã mô tả làm thế nào có những thùng chứa lớn trên đường phố tại tRome và Pompeii trong đó các chậu nước tiểu được dọn sạch. Nước tiểu sau đó được những người thợ chuội và hồ vải lấy về." (Hồ vải là một bước quan trọng trong sản xuất dệt may)

Thời nhà Hán ở Trung Quốc từ hai ngàn năm trước đã sử dụng nhà tiêu kết hợp chuồng lợn.

Lịch sử cận đại

Đến thời kỳ Cận đại, các loại bô đi vệ sinh thường được làm bằng sứ hoặc đồng và có thể được trang trí cầu kỳ. Sau khi sử dụng được đổ vào máng xối của con đường gần nhà nhất.

Ở Đan Mạch thời Cận đại, người ta thường đi đại tiện trên đất nông nghiệp hoặc những nơi khác, chất thải của con người có thể được thu gom dưới dạng phân bón. Ngôn ngữ Old Norse có một số thuật ngữ để đề cập đến phần phụ của ngôi nhà, bao gồm garðhús (nhà kho), náð-/náða-hús (nhà để nghỉ ngơi), and annat hús (nhà khác). Nói chung, nhà vệ sinh là chức năng không tồn tại ở nông thôn Đan Mạch cho đến thế kỷ 18.

Đến thế kỷ 16, các quán rượu và nhà máy ngày càng đào đất sâu xuống gần các ngôi nhà ở châu Âu làm một phương tiện thu gom rác thải, khi dân số đô thị tăng lên và máng xối đường phố bị tắc nghẽn với khối lượng chất thải của con người lớn hơn. Mưa không còn đủ để rửa trôi chất thải từ máng xối. Một đường ống nối nhà xí với hầm cầu, và thỉnh thoảng có một lượng nhỏ nước rửa trôi chất thải. Các hầm cầu được các thương nhân,vệ sinh, được gọi trong tiếng Anh là "gong farmer" (người rung kẻng), đã bơm các chất thải lỏng ra, sau đó xúc chất thải rắn ra và thu gom trong đêm. Chất thải rắn này, được gọi là phân chuồng, được bán làm phân bón cho sản xuất nông nghiệp (tương tự như cách tiếp cận khép kín của mô hình vệ sinh sinh thái).

Khu vệ sinh trong các tòa nhà thời Trung Cổ được thay thế bằng "privy midden" và buồng đi vệ sinh (pail closet) ở Châu Âu thời kỳ tiền công nghiệp.

Đầu thế kỷ 19, các quan chức nhà nước và các chuyên gia vệ sinh công cộng đã nghiên cứu và tranh luận về vệ sinh trong vài thập kỷ. Việc xây dựng một mạng lưới đường ống ngầm để xử lý chất thải rắn và lỏng chỉ mới được bắt đầu vào giữa thế kỷ 19, dần dần thay thế hệ thống hầm cầu, mặc dù các bến tàu vẫn được sử dụng ở một số khu vực của Paris vào thế kỷ 20. Ngay cả London, vào thời điểm đó, thành phố lớn nhất thế giới, vệ sinh trong nhà không xuất hiện trong các điều lệ về xây dựng cho đến sau Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Bồn vệ sinh có xả nước (water closet) có từ thời kỳ Tudor bắt đầu xuất hiện với hình dạng gồm một bể chứa trên cao, uốn cong, ống đất và van vào khoảng năm 1770. Đây là tác phẩm của Alexander Cumming và Joseph Bramah. Cầu tiêu giật nước chỉ bắt đầu được di chuyển từ ngoài vào trong nhà vào khoảng năm 1850.

Buồng vệ sinh xả nước tách rời bắt đầu được xây dựng thành những ngôi nhà trung lưu vào những năm 1860 và 1870, trước hết là tại tầng có phòng ngủ chính và trong những ngôi nhà lớn hơn là chỗ ở của người giúp việc vào năm 1900, một cái nữa ở hành lang. Một nhà vệ sinh cũng sẽ được đặt bên ngoài cửa sau của nhà bếp để những người làm vườn và các người làm bên ngoài khác như trông ngựa sử dụng. Tốc độ phổ biển mô hình rất đa dạng, do đó, vào năm 1906, thị trấn chủ yếu là tầng lớp lao động Rochdale có 750 buồng vệ sinh xả nước cho dân số 10.000 người.

Nhà của những người lao động chuyển đổi từ ngôi nhà tranh nông thông lên các dãy nhà quay lưng sát nhau trên thành thị với những dãy nhà vệ sinh bên ngoài, đến khu nhà có bậc của những năm 1880 với chỗ rửa và nhà vệ sinh độc lập bên ngoài. Đó là báo cáo của Tudor Walters năm 1918 khuyến cáo rằng những người lao động bán lành nghề nên được ở trong các ngôi nhà ngoại ô có bếp và nhà vệ sinh nội bộ. Theo tiêu chuẩn thịnh và suy của các tầng trong nhà được khuyến nghị trong các tiêu chuẩn và điều lệ xây dựng, phòng tắm với buồng vệ sinh xả nước và sau đó buồng vệ sinh cấp thấp được chú trọng hơn trong nhà.

Trước khi bồn cầu trong nhà được biết đến, người ta thường sử dụng bô đi tiểu để dưới giường mỗi người vào ban đêm và sau đó đem đi đổ bỏ vào buổi sáng. Vào thời kỳ Victoria của Anh, những người hầu gái tại nước Anh sẽ thu dọn tất cả bô đi vệ sinh trong gia đình và mang chúng đến một căn phòng được gọi là "housemaids' cupboard". Phòng này có "bồn xối nước", được làm bằng gỗ với lớp lót chì để chống sứt mẻ loại bô bằng sứ để rửa "đồ dùng trong phòng ngủ" hoặc "dụng cụ buồng". Khi những thiết bị bồn cầu bơm và xả nước được trang bị trong các ngôi nhà ở Anh, người hầu đôi khi phải dùng nhà vệ sinh riêng ở tầng dưới, tách biệt với nhà vệ sinh gia đình.

Công việc dọn dẹp bô cho người khác, còn gọi "slopping out" hay đổ chất thải của người bằng tay khi các xà lim nhà tù được mở khóa vào buổi sáng, tiếp tục trong các nhà tù của Anh cho đến gần đây là năm 2014 và vẫn được sử dụng trong 85 phòng giam tại Cộng hòa Ireland vào tháng 7 năm 2017.

Ngoài những ngoại lệ hiếm hoi, bô champer pot không còn được sử dụng. Những đồ dùng hiện đại liên quan như bộ vịt/bô bẹt (bedpan) cho bệnh nhân và ghế tiểu tiện, được sử dụng trong bệnh viện và nhà của thương binh.

Thiết bị vệ sinh công nghệ cao

Thiết bị bồn cầu "công nghệ cao", có thể thấy tại các quốc gia như Nhật Bản, bao gồm các tính năng như cơ chế xả nước tự động; vòi xịt rửa hoặc "vòi rửa phía dưới"; các máy sấy khô tay,hoặc âm thanh xả nhân tạo để che giấu tiếng ồn.

Những thiết bị khác bao gồm các tính năng theo dõi y tế như phân tích nước tiểu và phân và kiểm tra huyết áp, nhiệt độ và lượng đường trong máu. Một số nhà vệ sinh có hoạt động nắp tự động, ghế có sưởi, quạt khử mùi, hoặc tự động thay thế giấy vệ sinh-bọc bàn ngồi của bồn cầu.

Bồn tiểu tương tác đã được phát triển ở một số quốc gia, cho phép người dùng chơi trò chơi video. "Toylet", được sản xuất bởi Sega, sử dụng cảm biến áp suất để phát hiện dòng nước tiểu và chuyển nó thành hành động trên màn hình.

Các phi hành gia trên Trạm vũ trụ quốc tế sử dụng một nhà vệ sinh không gian với nước tiểu có thể thu hồi lại thành nước uống.

Tham khảo

Ghi chú

Liên kết ngoài

Vật dụng trong nhà
Nhà vệ sinh
Phòng tắm


title: Sông Tiên (Trung Quốc)

text:
Sông Tiên (tiếng Trung: 1) 湔江, Jiān Jiāng, Tiên giang; hoặc 2) 涧河, Jiàn Hé, Giản hà) là một dòng sông tại huyện tự trị Bắc Xuyên, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc, là đầu nguồn của sông Thông Khẩu (通口河, Tongkou Hé, Thông Khẩu hà). Trận động đất Tứ Xuyên năm 2008 đã tạo ra một con đập từ đất lở trượt chặn dòng sông, tạo nên hồ Đường Gia Sơn. Hơn 10 vạn người đã phải sơ tán khỏi khu vực hạ lưu. Một tuyến kênh thoát nước đã được khẩn trương xây dựng để xả bớt nước hồ ra nơi khác.

Tham khảo

T
Tiên giang


title: Humada

text:
Humada là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 177 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos