title: Tripura

text:
Tripura là một bang nằm tại Đông Bắc Ấn Độ. Đây là bang nhỏ thứ ba toàn quốc với diện tích  và có biên giới quốc tế với Bangladesh (giáp các phân khu Sylhet và Chittagong) ở phía bắc, phía nam, và phía tây, và có biên giới quốc nội với hai bang Assam và Mizoram ở phía đông. Theo điều tra năm 2011, bang có 3.671.032 cư dân, trong đó các cộng đồng bản địa chiếm khoảng 30%. Người Bengal chiếm đa số trong dân cư, còn người Tripura nói tiếng Kokborok là nhóm chiếm đa số trong các bộ lạc. Tripura cùng với quốc gia Bangladesh và bang Tây Bengal tạo thành khu vực dân tộc-ngôn ngữ Bengal.

Trong nhiều thế kỷ, khu vực nay là Tripura nằm dưới quyền cai trị của triều đại Tripura. Tripura trở thành một phiên vương quốc trong thời gian người Anh đô hộ Ấn Độ, rồi gia nhập nước Ấn Độ độc lập vào năm 1949. Kể từ đó, xung đột sắc tộc giữa người bản địa và người Bengal dẫn đến căng thẳng và bạo động rải rác, song việc thành lập các đơn vị hành chính bộ lạc tự trị và áp dụng các chiến lược khác đã giúp đem hòa bình đến bang.

Tripura có vị trí địa lý bất lợi bên trong Ấn Độ, chỉ có một xa lộ lớn là Quốc lộ 44 kết nối bang với phần còn lại của quốc gia. Năm dãy núi là Boromura, Atharamura, Longtharai, Shakhan và Jampui chạy từ bắc đến nam Tripura, xen lẫn là các thung lũng. Thủ phủ Agartala nằm trên một bình nguyên ở phía tây. Tripura có khí hậu xa van nhiệt đới, nhận được lượng mưa lớn theo mùa từ gió mùa tây nam. Các khu rừng bao phủ trên một nửa diện tích của bang. Tripura có số lượng loài linh trưởng cao nhất trong số các bang tại Ấn Độ.

Do bị cô lập về vị trí địa lý, Tripura gặp trở ngại trong phát triển kinh tế, bị nghèo khổ và thất nghiệp đe dọa. Cơ sở hạ tầng tại Tripura có hạn chế. Hầu hết cư dân trong bang tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp và các hoạt động có liên quan, song lĩnh vực dịch vụ đóng góp lớn nhất vào tổng sản phẩm quốc nội của bang. Các yếu tố văn hóa Ấn Độ chủ đạo, đặc biệt là từ văn hóa Bengal, cùng tồn tại với các tập tục truyền thống của các dân tộc bản địa, như các vũ đạo khác nhau được trình diễn trong các lễ hội; việc sử dụng các nhạc cụ và trang phục địa phương; và thờ phụng các thổ thần.

Tên gọi
Trong tiếng Phạn, tên gọi Tripura có nghĩa là "ba thành phố". Tên tiếng Phạn có liên hệ với Tripura Sundari, là thần chủ trì của đền Tripura Sundari tại Udaipur, và đền là một trong 51 Shakti Peetha (các trung tâm hành hương của giáo phái Shakti); và đến bạo quân truyền thuyết Tripur từng cai trị khu vực. Tripur là hậu duệ thứ 39 của Druhyu, Druhyu thuộc dòng dõi của Yayati- một quốc vương của triều đại Lunar.

Tuy nhiên, có các ý kiến nghi ngờ về nguồn gốc tên gọi Tripura, đề cao khả năng dạng tiếng Phạn chỉ là do một từ nguyên dân gian của một tên tiếng Tạng-Miến (Kokborok). Các biến thể của tên gọi gồm có Twipra, Tuipura và Tippera. Một từ nguyên tiếng Kokborok bắt nguồn từ tui (nước) và pra (gần) được đề xuất; biên giới của Tripura mở rộng đến vịnh Bengal khi các quốc vương của nó nắm quyền cai trị từ vùng đồi Garo thuộc Meghalaya đến Arakan thuộc Myanmar ngày nay; do đó tên gọi có thể phản ánh sự lân cận với biển.

Lịch sử
Không có bằng chứng về các khu định cư hạ kỳ và trung kỳ đồ đá cũ tại Tripura, song phát hiện được các công cụ thượng kỳ đồ đá mới làm từ gỗ nay đã hóa thạch tại các thung lũng Haora và Khowai. Sử thi Mahabharata; bản văn tôn giáo cổ Purana; và các chiếu thư của Ashoka đều đề cập đến Tripura. Một tên gọi cổ của Tripura là Kirat Desh ("vùng đất của Kirat"), có lẽ ám chỉ đến các vương quốc Kirata hay thuật ngữ Kirata tổng quát hơn. Tuy nhiên, không rõ liệu phạm vi Tripura hiện nay có ranh giới tương ứng với Kirat Desh hay không. Khu vực nằm dưới quyền cai trị của Vương quốc Twipra trong hàng thế kỷ, song không có tư liệu về niên đại. Rajmala là một biên niên sử về các quốc vương Tripura, nó được viết lần đầu vào thế kỷ XV, cung cấp một danh sách gồm 179 quốc vương từ thời cổ cho đến Krishna Kishore Manikya (1830–1850), song tính khả tín của Rajmala bị nghi ngờ.

Biên giới của vương quốc thay đổi theo thời gian, tại các thời điểm khác nhau, biên giới mở rộng về phía nam đến các khu rừng Sundarban bên vịnh Bengal; về phía đông đến Myanmar; và về phía bắc đến biên giới của Vương quốc Kamarupa tại Assam. Từ thế kỷ XIII trở đi, người Hồi giáo từng vài lần tiến hành xâm chiếm khu vực, cực điểm là Đế quốc Mogul thống trị các đồng bằng của vương quốc vào năm 1733, song quyền lực của họ chưa từng mở rộng đến các vùng đồi. Người Mogul có uy thế trong việc bổ nhiệm các quốc vương của Tripura. Tripura trở thành một phiên vương quốc trong giai đoạn Anh Quốc cai trị Ấn Độ. Các quốc vương của Tripura có một bất động sản tại Ấn Độ thuộc Anh, được gọi là huyện Tippera hay Chakla Roshnabad (nay là huyện Comilla của Bangladesh), cùng với một khu vực độc lập gọi là Đồi Tippera mà nay là Tripura. Udaipur nằm tại nam bộ của Tripura và đóng vai trò là kinh đô của vương quốc cho đến khi Quốc vương Krishna Manikya dời đô đến Agartala Cổ trong thế kỷ XVIII. Kinh đô được dời đến thành phố mới Agartala trong thế kỷ XIX. Quốc vương Bir Chandra Manikya (1862–1896) tái cấu trúc chính quyền theo mô hình của Ấn Độ thuộc Anh, và ban hành các cải cách bao gồm việc thành lập Hội đồng thành phố Agartala.

Sau khi Ấn Độ độc lập vào năm 1947, huyện Tippera trở thành một bộ phận của Đông Pakistan, còn Đồi Tippera vẫn nằm dưới quyền của hội đồng nhiếp chính cho đến năm 1949. Nhiếp chính của Tripura là Vương hậu Kanchanprabha Devi ký vào Hiệp định Hợp nhất Tripura vào ngày 9 tháng 9 năm 1949, theo đó Tripura trở thành một bộ phận của Ấn Độ. Tripura gia nhập Liên bang Ấn Độ vào ngày 15 tháng 10 năm 1949 với địa vị một bang loại "C", trở thành một Lãnh thổ liên bang không có cơ quan lập pháp vào tháng 11 năm 1956 và nội các tuyển cử nhậm chức vào tháng 7 năm 1963. Việc Ấn Độ bị phân chia sau khi độc lập gây nên các trở ngại lớn về kinh tế và cơ sở hạ tầng đối với Tripura, giao thông đường bộ giữa Tripura và các thành thị lớn của Ấn Độ phải đi theo đường vòng. Trước khi phân chia, khoảng cách đường bộ giữa Kolkata và Agartala là dưới , song tăng lên  sau khi phân chia do phải tránh Đông Pakistan. Cô lập về địa chính trị của Tripura càng tăng thêm do không có giao thông đường sắt.

Một số nơi tại Tripura từng bị Quân đội Pakistan pháo kích trong Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan 1971. Sau chiến tranh, chính phủ Ấn Độ tái tổ chức khu vực Đông Bắc nhằm bảo đảm kiểm soát hiệu quả biên giới quốc tế; trong đó ba bang mới được hình thành vào ngày 21 tháng 1 năm 1972: Meghalaya, Manipur và Tripura. Kể từ khi Ấn Độ bị phân chia, người Bengal theo Ấn Độ giáo di cư đến Tripura trong thân phận người tị nạn từ Đông Pakistan; số người Bengal đến định cư tăng lên trong thời gian diễn ra Chiến tranh giải phóng Bangladesh vào năm 1971. Trước khi Ấn Độ độc lập, hầu hết cư dân trong bang là người bản địa; song họ hiện là thiểu số. Xung đột sắc tộc giữa các bộ lạc và cộng đồng người Bengal nhập cư chiếm đa số dẫn đến các hành động bạo lực rải rác, và một cuộc nổi dậy kéo dài hàng thập niên. Tình trạng này dần hạ nhiệt sau khi thành lập một hội đồng khu vực tự trị bộ lạc và tiến hành các chiến dịch bình loạn chiến lược,

Địa lý và khí hậu

Tripura là một bang nội lục tại Đông Bắc Ấn Độ với diện tích , là bang nhỏ thứ ba tại Ấn Độ, đứng trên Goa và Sikkim. Tripura trải dài từ 22°56'B đến 24°32'B, và từ 91°09'Đ đến 92°20'Đ. Khoảng cách tối đa của bang là  từ bắc đến nam, và  từ đông sang tây. Tripura giáp với quốc gia Bangladesh ở phía tây, bắc và nam; giáp với bang Assam ở phía đông bắc; và giáp với bang Mizoram ở phía đông. Có thể tiếp cận với Tripura thông qua các quốc lộ đi qua huyện Karimganj của Assam và huyện Mamit của Mizoram.

Địa văn học của Tripura mang đặc trưng với các dãy đồi, thung lũng và đồng bằng. Bang có năm dãy nếp lồi gồm các đồi chạy từ bắc xuống nam, từ Boromura ở phía tây, qua Atharamura, Longtharai và Shakhan, đến vùng Đồi Jampui ở phía đông. Các nếp lõm xen giữa là các thung lũng Agartala–Udaipur, Khowai–Teliamura, Kamalpur–Ambasa, Kailasahar–Manu và Dharmanagar–Kanchanpur. Trên cao độ , Betling Shib trên dãy Jampui là điểm cao nhất trong bang. Các gò nhỏ biệt lập nằm rải rác khắp bang được gọi là tillas, các thung lũng phù sa màu mỡ song hẹp chủ yếu nằm ở phía tây và chúng được gọi là lungas. Một số sông khởi nguồn từ các đồi của Tripura và chảy sang Bangladesh. Khowai, Dhalai, Manu, Juri và Longai chảy hướng về phía bắc; Gumti chảy về phía tây; và Muhuri cùng Feni chảy về phía tây nam.

Dữ liệu thạch địa tầng do Cục Nghiên cứu địa chất Ấn Độ phát hành xác định niên đại của các đá nằm giữa thế Tiệm Tân (34-23 triệu năm trước), và thế Toàn Tân (bắt đầu từ 12.000 năm trước) theo niên đại địa chất. Các đồi có đất laterit đỏ có đặc tính xốp. Đất phù sa phủ trên các bãi bồi và thung lũng hẹp, hầu hết đất nông nghiệp nằm trên các bãi bồi và thung lũng ở phía tây và nam. Theo Cục Tiêu chuẩn Ấn Độ, theo thang đo từ  theo thứ tự tăng dần về tính nhạy cảm với địa chấn, Tripura thuộc khu địa chấn V.

Tripura có khí hậu xa van nhiệt đới, được xác định là Aw theo phân loại khí hậu Köppen. Địa hình nhấp nhô dẫn đến những biến thiên địa phương, đặc biệt là trên các dãy đồi. Bốn mùa chính trong năm là mùa đông từ tháng 12 đến tháng 2; mùa trước gió mùa hay mùa hè kéo dài từ tháng 3 đến tháng 4, mùa gió mùa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9; và mùa sau gió mùa kéo dài từ tháng 10 đến tháng 11. Trong mùa gió mùa, gió mùa tây nam đưa đến các cơn mưa lớn, gây lũ lụt thường xuyên. Lượng mưa trung bình năm từ năm 1995 đến năm 2006 dao động từ . Trong mùa đông, nhiệt độ dao động từ , còn nhiệt độ vào mùa hè dao động từ . Theo tường trình của Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Tripura nằm trên đới "có nguy cơ chịu thiệt hại rất cao" do gió lốc.

Động thực vật

Tripura nằm trong vùng sinh thái Indomalaya giống như hầu hết những nơi khác trên tiểu lục địa Ấn Độ. Theo phân loại địa lý sinh học của Ấn Độ, bang thuộc về vùng địa lý sinh học "Đông-Bắc". Tính đến năm 2011, rừng bao phủ 57,73% diện tích của bang. Tripura có ba loại hệ sinh thái khác biệt: núi, rừng và nước ngọt. Các loài thuộc chi dầu, mít, Amoora, côm, trâm và vối chiếm ưu thế trong các khu rừng thường xanh trên các sườn đồi và bãi đất cát ven sông. Đa số các loài thực vật xuất hiện trong hai loại rừng rụng lá ẩm: rừng hỗn tạp rụng lá và loại rừng mà Sala (Shorea robusta) chiếm ưu thế. Các rừng tre và mây nằm rải rác với các loài thực vật rụng lá và thường xanh là điểm đặc biệt của hệ thực vật trong bang. Tripura cũng có các thảo nguyên và đầm lầy, đặc biệt là tại các đồng bằng. Các loài thực vật thân thảo, cây bụi, và thực vật thuộc chi bản xe, lộc vừng, tử vi và mã rạng mọc sum sê trong các đầm lầy của Tripura. Các loài cây bụi và thân cỏ gồm có Schumannianthus dichotoma (shitalpati), Phragmites và Saccharum.

Theo một nghiên cứu vào năm 1989–90, Tripura có 90 loài thú trên cạn thuộc 65 chi và 10 bộ, bao gồm các loài như voi (Elephas maximus), gấu (Melursus ursinus), cầy mực (Arctictis binturong), sói đỏ (Cuon alpinus), đon (Artherurus assamensis), mang (Muntiacus muntjak), nai (Cervus unicolor), lợn rừng (Sus scrofa), bò tót (Bos gaurus), báo hoa mai (Panthera pardus), báo gấm (Neofelis nebulosa), và nhiều loài nhỏ thuộc họ Mèo và loài thuộc bộ Linh trưởng. Trong số 15 loài linh trưởng sinh sống trong môi trường tự do tại Ấn Độ, có bảy loài được phát hiện tại Tripura; đây là con số cao nhất trong các bang của Ấn Độ. Trâu rừng (Bubalus arnee) hiện đã tuyệt chủng tại bang. Có gần 300 loài chim tại bang.

Tipura có các khu bảo tồn loài hoang dã Sipahijola, Gumti, Rowa và Trishna. có các vườn quốc gia Báo gấm và Rajbari. Tổng cộng, các khu bao tồn này bao phủ một diện tích . Gumti cũng là một vùng chim quan trọng. Vào mùa đông, có hàng nghìn cá thể chim nước tụ tập tại các hồ Gumti và Rudrasagar.

Hành chính

Tripura trải qua thay đổi lớn về phân chia hành chính vào tháng 1 năm 2012. Trước đó, bang có bốn huyện là Dhalai (thủ phủ là Ambassa), Bắc Tripura (thủ phủ là Kailashahar), Nam Tripura (thủ phủ là Udaipur), và Tây Tripura (thủ phủ là Agartala). Bốn huyện mới được tách ra từ các huyện này vào tháng 1 năm 2012 là Khowai, Unakoti, Sipahijala và Gomati. Huyện trưởng là người quản lý mỗi huyện, họ thường được Cục Hành chính Ấn Độ bổ nhiệm. Các đơn vị hành chính trực thuộc mỗi huyện do phó phân khu trưởng quản lý, mỗi phó phân khu lại được chia tiếp thành các block. Các block gồm có các Panchayat (hội đồng làng) và chính quyền đô thị. Tính đến năm 2012, bang có tám huyện, 23 phó phân khu và 45 block. Agartala là thủ phủ của Tripura, và cũng là thành phố đông dân nhất trong bang. Các đô thị khác có 10.000 cư dân hoặc nhiều hơn (điều tra năm 2001) là Badharghat, Dharmanagar, Jogendranagar, Kailashahar, Pratapgarh, Udaipur, Amarpur, Belonia, Gandhigram, Indranagar, Kumarghat, Ranirbazar, Sonamura, và Teliamura.

Chính phủ và chính trị
Giống với các bang khác tại Ấn Độ, Tripura có một hệ thống nghị viện theo hình thức dân chủ đại nghị. Các cư dân trong bang được trao quyền tuyển cử phổ thông. Chính phủ Tripura gồm ba nhánh: hành pháp, lập pháp và tư pháp. Hội đồng lập pháp Tripura gồm có các thành viên được bầu và các cán sự đặc thù do các thành viên bầu nên. Chủ tịch hội đồng là người chủ trì các cuộc họp của hội đồng lập pháp, nếu chủ tịch vắng mặt thì phó chủ tịch là người thay thế. Hội đồng lập pháp Tripura là đơn viện với 60 thành viên. Các thành viên được bầu cho một nhiệm kỳ 5 năm, trừ trường hợp Hội đồng bị giải tán trước khi kết thúc nhiệm kỳ. Hệ thống tư pháp gồm có Tòa cấp cao Tripura và một hệ thống các tòa cấp thấp. Quyền hành pháp được trao cho Hội đồng bộ trưởng, với người đứng đầu là Thủ tịch bộ trưởng (Chief Minister). Thống đốc là người đứng đầu bang trên danh nghĩa, người này do Tổng thống Ấn Độ bổ nhiệm. Lãnh đạo của đảng hoặc liên minh đảng phái chiếm đa số trong Hội đồng lập pháp sẽ được Toàn quyền bổ nhiệm làm Thủ tịch bộ trưởng. Các thành viên trong Hội đồng bộ trưởng do Toàn quyền bổ nhiệm theo cố vấn của Thủ tịch bộ trưởng. Hội đồng bộ trưởng phải tường trình trước Hội đồng lập pháp.

Tripura gửi hai đại diện đến Lok Sabha (hạ nghị viện Ấn Độ) và một đại diện đến Rajya Sabha (thượng nghị viện Ấn Độ). Các Panchayat (chính quyền tự trị địa phương) được bầu trong các cuộc tuyển cử hội đồng địa phương và hiện diện tại nhiều làng tự trị. Tripura cũng có một hội đồng tự trị bộ lạc độc nhất đó là Hội đồng khu vực tự trị các khu vực bộ lạc Tripura (TTAADC). Hội đồng này chịu trách nhiệm đối với một số khía cạnh trong quản trị địa phương tại hàng trăm làng có tỷ lệ lớn "các bộ lạc được liệt kê".

Các chính đảng lớn tại Tripura là Mặt trận Cánh Tả và Đảng Quốc Đại, Đảng Quốc Đại cầm quyền tại Tripura cho đến năm 1977. Mặt trận Cánh Tả giành được quyền lực từ năm 1978 đến năm 1988, và từ năm 1993 trở đi. Trong giai đoạn 1988–1993, Đảng Quốc Đại và Hiệp hội Thanh niên bộ lạc Tripura tạo thành một liên minh cầm quyền. Trong cuộc tuyển cử được tổ chức vào tháng 2 năm 2013, Mặt trận Cánh Tả giành được 50 trong số 60 ghế tại Hội đồng lập pháp, 49 ghế trong đó thuộc về Đảng Cộng sản Ấn Độ (Marxist) (CPM). Trong năm 2013, Tripura là bang duy nhất tại Ấn Độ có một đảng cộng sản cầm quyền. Trước đó, hai bang Tây Bengal và Kerala cũng từng có các chính phủ cộng sản được bầu lên theo cách thức dân chủ.

Chủ nghĩa cộng sản tại Tripura khởi đầu từ thời kỳ tiền độc lập, lấy cảm hứng từ các hoạt động đấu tranh đòi tự do tại Bengal, và lên đến cực độ khi có các chính đảng địa phương mang khuynh hướng cộng sản. Phong trào cộng sản lợi dụng sự bất mãn của các bộ lạc đối với người thống trị chủ đạo. và được biết đến vì các liên kết với việc tìm kiếm bản sắc địa phương hoặc sắc tộc. Kể từ thập niên 1990, diễn ra một cuộc nổi dậy liên tục của người Tripura nhằm đòi đất, với sự tham gia của các tổ chức quân sự như Mặt trận Giải phóng Dân tộc Tripura và Lực lượng Hổ Toàn Tripura (ATTF); các sự kiện khủng bố có liên quan đến ATTF được ghi nhận là có 389 nạn nhân từ năm 1993 đến năm 2000.

Kinh tế

Tổng sản phẩm nội địa bang của Tripura năm 2010–11 là 129,47 tỷ rupee theo giá cố định (2004–05), tăng trưởng 5,71% so với năm trước. Trong cùng thời kỳ, GDP của Ấn Độ tăng trưởng 8,55%. Năm 2009-2010, thu nhập bình quân đầu người hàng năm theo giá hiện tại của Tripura là 38.493 rupee, trong khi thu nhập bình quân đầu người toàn quốc là 44.345 rupee. Năm 2009, khu vực thứ ba của nền kinh tế (dịch vụ) có đóng góp lớn nhất vào tổng sản phẩm nội địa của bang, với 53,98% so với đóng góp 23,07% của khu vực sơ khai (nông lâm nghiệp, khai mỏ) và đóng góp 22,95% của khu vực thứ hai (công nghiệp và chế tạo). Theo Điều tra Kinh tế năm 2005, sau nông nghiệp, số lao động lớn nhất là trong lĩnh vực bán lẻ (28,21% tổng số lao động phi nông nghiệp), tiếp đến là ngành chế tạo (18,60%), hành chính công (14,54%), và giáo dục (14,40%).

Tripura là một bang nông nghiệp, với trên một nửa dân số phụ thuộc vào nông nghiệp và các hoạt động có liên quan. Tuy nhiên, do địa hình nhiều đồi và có độ che phủ rừng lớn, chỉ có 27% đất có thể canh tác. Lúa là cây trồng chính trong bang, chiếm khoảng 91% diện tích gieo trồng. Theo cục Kinh tế và Thống kê của Chính phủ Tripura, trong năm 2009–10, khoai tây, mía, bụt giấm, các loại đậu và đay là những cây trồng chính khác tại bang. Mít và dứa đứng đầu trong số các sản phẩm từ vườn. Theo truyền thống, hầu hết cư dân bản địa sử dụng phương pháp trồng trọt jhum (một kiểu chặt và đốt). Số người dựa vào jhum suy giảm theo thời gian.

Ngư nghiệp Tripura đạt được những tiến bộ đáng kể. Đến cuối năm 2009-2010, bang sản xuất thặng dư 104,3 triệu cá giống. Cao su và trà là các cây trồng kinh tế quan trọng tại bang, Tripura xếp thứ nhì sau Kerala về sản lượng cao su tự nhiên tại Ấn Độ. Thủ công nghiệp Tripura được biết đến, đặc biệt là vải bông dệt thủ công, đồ khắc gỗ, và các sản phẩm từ tre. Cây gỗ chất lượng cao gồm sala, dầu, tếch và lõi thọ, chúng có nhiều trong các khu rừng tại Tripura.

Khu vực công nghiệp của Tripura vẫn hết sức kém phát triển; hai ngành được tổ chức duy nhất là gạch và trà. Tripura có trữ lượng đáng kể về khí đốt tự nhiên, song nghèo các loại khoáng sản khác như khoáng vật sét, cát thủy tinh, than nâu, và đá vôi. Theo ước tính của Tổng công ty Dầu và Khí thiên nhiên (ONGC) của Ấn Độ, Tripura có trữ lượng 400 tỷ m³ khí đốt thiên nhiên, trong đó có thể khai thác 16 tỷ m³. ONGC sản xuất 480 triệu m³ khí đốt thiên nhiên tại Tripura vào năm 2006–07. Ngành công nghiệp du lịch Tripura đang phát triển, thu nhập từ lĩnh vực du lịch vượt 10 triệu rupee lần đầu tiên vào năm 2009–10, và vượt 15 triệu rupee vào năm 2010–11. Mặc dù Bangladesh nằm trong tình trạng thâm hụt mậu dịch với Ấn Độ, song xuất khẩu của nước này sang Tripura nhiều hơn đáng kể so với nhập khẩu từ bang; một tường thuật trên báo The Hindu ước tính Bangladesh xuất khẩu hàng hóa trị giá 3,5 tỷ rupee sang Tripura vào năm 2012, song nhập khẩu "số lượng rất ít". Bên cạnh mậu dịch quốc tế hợp pháp, hoạt động biên mậu phi chính thức và phi pháp diễn ra tràn lan.

Cơ sở hạ tầng

Giao thông

Quốc lộ 44 (NH-44) là tuyến đường bộ lớn duy nhất kết nối Tripura với phần còn lại của Ấn Độ. Quốc lộ bắt đầu từ Sabroom tại nam bộ Tripura, chạy hướng về phía bắc đến thủ phủ Agartala, rồi chuyển sang hướng đông rồi đông bắc và đi sang bang Assam. Quốc lộ 44 được người địa phương gọi là "đường Assam", và thường được gọi là đường sinh mệnh của Tripura. Tuy nhiên, tuyến đường này chỉ có một làn và có chất lượng kém, thường xảy ra lở đất, mưa và các sự cố khác trên đường khiến Tripura bị cô lập với các bang khác. Quốc lộ 44A (NH 44A) nối đô thị Manu tại huyện Nam Tripura với Aizawl thuộc Mizoram. Tổng công ty giao thông đường bộ Tripura là cơ quan chính phủ làm nhiệm vụ giám sát giao thông công cộng bằng đường bộ. Tripura là một bang nội lục nhiều đồi, dựa chủ yếu vào loại hình giao thông đường bộ. Tổng chiều dài các tuyến đường bộ trong bang là , trong đó theo số liệu năm 2009–10 thì các quốc lộ dài tổng cộng  và các bang lộ dài tổng cộng . Dân cư tại các khu vực nông thôn thường xuyên sử dụng phương thức vận chuyển bằng đường thủy.

Sân bay Agartala nằm cách thủ phủ Agartala 12,5 km về phía tây bắc, và là sân bay bận rộn thứ nhì tại Đông Bắc Ấn Độ, sau Guwahati. Cảng hàng không này có các chuyến bay thẳng kết nối đến Kolkata, Imphal, Delhi, Silchar, Aizwal, Guwahati, Bangalore, Chennai, Ahmedabad và Mumbai. Các hãng hàng không hoạt động tại cảng hàng không là Air India, Jet Airways, Indigo Airlines và Spicejet. Dịch vụ trực thăng hành khách khả dụng giữa thủ phủ và các đô thị lớn (Kailashahar, Dharmanagar) cũng như đến các khu vực hẻo lánh hơn như Kanchanpur và Gandacherra.

Tripura không có loại hình giao thông đường sắt cho đến năm 2008–09, khi đó một tuyến đường sắt giữa thủ phủ Agartala và ga đầu mối Lumding tại Assam được hoàn thành. Đây là tuyến đường sắt có đường ray khổ mét, nối với đường ray khổ Ấn Độ tại Lumding. Các ga chính trên tuyến đường sắt này là tại Agartala, Dharmanagar, và Kumarghat. Tính đến năm 2009–10, tổng chiều dài đường ray đường sắt trong bang là . Việc kéo dài tuyến đường sắt từ Agartala về đô thị Sabroom ở cực nam cũng được tiến hành.

Tripura có tuyến biên giới quốc tế dài  với Bangladesh, chiếm 84% chu vi của bang. Một số địa điểm dọc theo biên giới đóng vai trò là các trạm mậu dịch song phương giữa Ấn Độ và Bangladesh, như Akhaura gần Agartala, Raghna, Srimantpur, Belonia, Khowai và Kailasahar. Có dịch vụ xe khách giữa Agartala và thủ đô Dhaka của Bangladesh. Năm 2013, hai quốc gia ký kết một hiệp định về việc thiết lập một tuyến đường sắt dài  kết nối giữa Agartala và ga đầu mối Akhaura của Bangladesh. Công dân hai quốc gia cần phải có thị thực để nhập cảnh quốc gia khác một cách hợp pháp; song di chuyển và buôn lậu phi pháp qua biên giới diễn ra phổ biến.

Truyền thông và thông tin
Tính đến năm 2012, có 56 nhật báo và tuần báo phát hành tại Tripura. Hầu hết các báo phát hành bằng tiếng Bengal, ngoại trừ một nhật báo viết bằng tiếng Kokborok (Hachukni Kok), một tuần báo viết bằng tiếng Manipur (Marup), hai nhật báo tiếng Anh và ba tuần báo song ngữ. Các nhật báo trứ danh là Daily Desher Katha, Ajkal Tripura, Dainik Sambad, và Syandan Patrika. Một nghiên cứu của Viện Ấn Độ về truyền thông đại chúng (IIMC) vào năm 2009 cho thấy có 93% số phiếu lấy mẫu tại Tripura đánh giá truyền hình là rất hữu hiệu đối với thông tin và giáo dục đại chúng. Theo nghiên cứu, 67% số phiếu lấy mẫu trả lời có nghe phát thanh và 80–90% trả lời có đọc báo. Hầu hết các công ty truyền thông lớn của Ấn Độ hiện diện tại Tripura, chẳng hạn như Airtel, Aircel, Vodafone, Reliance, Tata Indicom, Idea và BSNL. Kết nối di động vượt trội so với kết nối cố định, tính đến năm 2011, công ty quốc doanh BSNL có 57.897 thuê bao cố định và  thuê bao di động GSM. Tính đến năm 2011, có 84 tổng đài điện thoại (dành cho điện thoại cố định) và 716 bưu cục tại Tripura.

Điện năng và thủy lợi
Tính đến năm 2013, Tripura có ba nhà máy phát điện thuộc sở hữu của Tập đoàn điện năng bang Tripura, đó là các nhà máy nhiệt điện sử dụng khí thiên nhiên tại Rokhia và Baramura, và nhà máy thủy điện trên sông Gumti. Tổng công suất của ba nhà máy điện này là 100–105 MW. Công ty Điện lực Đông Bắc Bộ (NEEPCO) điều hành nhà máy điện tuốc bin khí Agartala có công suất 84 MW nằm gần Agartala. Trong những thời điểm nhu cầu điện năng đạt cực độ, bang phải vay 50–60 MW điện năng từ lưới điện Đông Bắc của mạng lưới truyền tải quốc gia. Một nhà máy nhiệt điện do Tập đoàn dầu và khí thiên nhiên điều hành được khánh thành vào tháng 6 năm 2013 tại Palatala, có công suất dự kiến đạt trên 700 MW. Tính đến tháng 3 năm 2014, một nhà máy nhiệt điện khác đang chờ được vận hành tại Monarchak.

Tính đến năm 2011,  đất tại Tripura có thể canh tác, trong đó các dự án tưới tiêu có khả năng bao phủ . Tuy nhiên, chỉ có  là được tưới. Tripura thiếu các dự án tưới tiêu lớn; phải dựa và các dự án quy mô trung bình lấy nước từ các sông Gumti, Khowai và Manu, và các dự án quy mô nhỏ do hội đồng cấp làng quản lý, các dự án này sử dụng các giếng ống, bơm tay, bể và nâng thủy lợi.

Giáo dục

Các trường học tại Tripura do chính phủ bang và các tổ chức tư nhân điều hành, trong đó có các tổ chức tôn giáo. Ngôn ngữ giảng dạy chính trong các trường học là tiếng Anh hoặc tiếng Bengal, song tiếng Kokborok và các ngôn ngữ địa phương khác cũng được sử dụng. Các trường học là thành viên của Hội đồng Khảo thí chứng chỉ trường học Ấn Độ (CISCE), Ủy ban Trung ương về giáo dục trung học (CBSE), Viện quốc gia về giáo dục mở (NIOS) hay Ủy ban Tripura về giáo dục trung học. Theo kế hoạch 10+2+3, sau khi tốt nghiệp trung học, học sinh thường theo học hai năm cao đẳng hoặc trong một trường trung học cao cấp là thành viên của Ủy ban Tripura về giáo dục trung học hoặc các ủy ban trung ương khác. Học sinh lựa chọn một trong ba ban: khai phóng, thương mại hay khoa học. Giống như phần còn lại của Ấn Độ, sau khi vượt qua kỳ khảo thí trung học cao cấp (kỳ thi lớp 12), học sinh có thể ghi danh vào các chương trình đào tạo tổng quát hoặc chuyên nghiệp.

Theo Bình luận kinh tế Tripura 2010–11, Tripura có tổng cộng 4.455 trường học, trong đó có 2.298 trường tiểu học. Tổng số học sinh ghi danh trong các trường học tại bang là 767.672. Tripura có một Đại học trung tâm (Đại học Tripura) và một đại học tư thục (một phân hiệu của Học viện phân tích viên tài chính đặc hứa Ấn Độ). Bang có 15 trường tổng quát, hai trường kỹ thuật (trường kỹ thuật Tripura và trường quốc gia về kỹ thuật, Agartala), hai trường y (trường y chính phủ Agartala và trường y Tripura), ba trường bách khoa, một trường luật, một trường nhạc, và một trường nghệ thuật.

Y tế

Tripura có một hệ thống y tế phổ thông do Bộ Y tế và Phúc lợi gia đình của Chính phủ Tripura vận hành. Cơ sở hạ tầng chăm sóc y tế được chia thành ba bậc: mạng lưới chăm sóc y tế sơ cấp, một hệ thống chăm sóc trung cấp gồm các bệnh viện huyện và phó phân khu, và các bệnh viện cấp ba cung cấp dịch vụ chăm sóc chuyên khoa và siêu chuyên khoa. Tính đến năm 2010–11, Tripura có 17 bệnh viện, 11 bệnh viện nông thôn và trung tâm y tế cộng đồng, 79 trung tâm y tế sơ cấp, 635 phân trung tâm/trạm phát thuốc, 7 ngân hàng máu và 7 trung tâm kho máu. Các phương pháp y khoa vi lượng đồng căn và Ayurveda cũng phổ biến tại bang. Điều tra y tế gia đình quốc gia – 3 tiến hành vào năm 2005–06 cho thấy rằng 20% cư dân tại Tripura không thường xuyên sử dụng các phương tiện y tế của chính phủ, và ưa thích khu vực y tế tư nhân hơn. Tỷ lệ này thấp hơn so với mức trung bình toàn quốc, theo đó 65,6% dân số Ấn Độ không dựa vào các phương tiện y tế của chính phủ. Giống như phần còn lại của Ấn Độ, cư dân Tripura cũng cho rằng chất lượng chăm sóc yếu kém là nguyên nhân phổ biến nhất khiến họ không dựa vào dịch vụ y tế công. Các lý do khác bao gồm khoảng cách xa xôi với dịch vụ y tế công, thời gian chờ đợi lâu, và thời gian hoạt động bất tiện Tính đến năm 2010, thành tích của Tripura trên các chỉ số lớn về chăm sóc y tế công cộng, như tỷ suất tử vong, tỷ suất tử vong trẻ sơ sinh và tổng tỷ suất sinh là tốt hơn so với trung bình toàn quốc.

Nhân khẩu

Tripura là bang đông dân thứ nhì tại Đông Bắc Ấn Độ, đứng sau Assam. Theo kết quả tạm thời của cuộc điều tra nhân khẩu năm 2011 tại Ấn Độ, Tripura có dân số 3.671.032, với 1.871.867 nam và 1.799.165 nữ. Tỷ suất giới tính trong bang là 961 nữ trên một nghìn nam, cao hơn mức trung bình toàn quốc là 940. Mật độ dân số là 350 người/km². Tỷ lệ biết chữ tại Tripura vào năm 2011 là 87,75%, cao hơn mức trung bình toàn quốc là 74,04%. Đến năm 2013, chính quyền bang tuyên bố tỷ lệ biết chữ đã lên đến 94,65%, chiếm vị trí hàng đầu toàn quốc.

Năm 1875, thành viên các bộ lạc chiếm 63,77% dân số trong khu vực, điều này cho thấy dân số phi bản địa khi đó có sự hiện diện đáng kể, chủ yếu là người Bengal. Các quốc vương của phiên vương quốc Tripura khuyến khích người Bengal di cư đến, và người Bengal tham gia vào các công việc hành chính và tiến hành canh tác hiện đại năng suất cao hơn, trong khi người bản địa canh tác theo kiểu jhum (đốt nương rẫy). Số người Bengal di cư tăng lên đáng kể sau khi Ấn Độ phân chia, khiến các bộ lạc trở thành thiểu số.

Trong điều tra nhân khẩu năm 2001 tại Ấn Độ, người Bengal chiếm 69% dân số Tripura, trong khi người bản địa chiếm 31%. "Các bộ lạc được liệt kê" gồm các nhóm dân tộc chịu thiệt thòi trong lịch sử được công nhận theo hiến pháp Ấn Độ, trong đó Tripura có 19 dân tộc và nhiều phân nhóm, với sự đa dạng về ngôn ngữ và văn hóa. Năm 2001, nhóm "bộ lạc được liệt kê" lớn nhất là người Tripura nói tiếng Kokborok, họ có dân số là 543.848 và chiếm 17,0% dân số toàn bang, chiếm 54,7% dân số "các bộ lạc được liệt kê". Các nhóm lớn khác theo thứ tự dân số giảm dần là Reang, Jamatia, Chakma, Halam, Mog, Munda, Kuki và Garo. Tiếng Bengal là ngôn ngữ được nói phổ biến nhất trong bang do người Bengal có số lượng lớn. Kokborok là một ngôn ngữ chiếm ưu thế trong các bộ lạc. Một số ngôn ngữ khác như tiếng Hindi, Mog, Oriya, Bishnupriya Manipur, Manipur, Halam, Garo và Chakma thuộc các ngữ hệ Ấn-Âu và Hán-Tạng được nói tại bang.

Tripura xếp thứ 18 về chỉ số phát triển con người (HDI) trong số các bang và lãnh thổ liên bang tại Ấn Độ, theo ước tính năm 2006 của Bộ Phát triển Phụ nữ và Thiếu nhi; HDI của Tripura là 0,663, trong khi mức trung bình toàn quốc là 0,605. Theo điều tra nhân khẩu năm 2001, Ấn Độ giáo là tôn giáo đa số trong bang, được 85,8% dân số trong bang tin theo. Người Hồi giáo chiếm 7,9% dân số, người Cơ Đốc giáo chiếm 3,2%, và người Phật giáo chiếm 3,1%. Tỷ lệ người Hồi giáo tại Tripura dần suy giảm kể từ năm 1971 do những tín đồ Ấn Độ giáo nhập cư từ Bangladesh, trong khi tín đồ Hồi giáo trong bang di cư đến quốc gia này với quy mô lớn. Đa số các bộ lạc trong bang theo Ấn Độ giáo và tiến hành các nghi thức tôn giáo Ấn Độ giáo. Họ tin tưởng và sự tồn tại của Thượng đế trong toàn bộ các yếu tố tự nhiên do họ tin theo thuyết vật linh. Người Mog và người Chakma là các cộng đồng theo Phật giáo tại Tripura. Những tín đồ Cơ Đốc giáo trong bang chủ yếu là thành viên của các bộ lạc Lushai, Kuki và Garo.

Văn hóa
Các nhóm dân tộc-ngôn ngữ đa dạng tại Tripura tạo ra một văn hóa hỗn hợp. Người Bengal là cộng đồng dân tộc-ngôn ngữ lớn nhất trong bang, văn hóa Bengal do vậy là văn hóa phi bản địa chính tại Tripura. Trên thực tế, có nhiều gia đình sinh sống trong đô thị thuộc tầng lớp tinh hoa trong các bộ lạc đã và đang tích cực tiếp nhận văn hóa và ngôn ngữ Bengal. Các quốc vương Tripura xưa kia là những nhà bảo trợ lớn đối với văn hóa Bengal, đặc biệt là văn học; Tiếng Bengal khi đó là ngôn ngữ của triều đình. Các yếu tố của văn hóa Bengal như văn học, âm nhạc, ẩm thực trở nên phổ biến, đặc biệt là tại các khu vực đô thị của bang.

Tripura nổi tiếng với các đồ thủ công làm bằng tre và mây. Tre, gỗ và mây được sử dụng để tạo ra một loạt gia cụ, dụng cụ, quạt cầm tay, chế phẩm mô phỏng, chiếu, rổ, tượng thần và vật liệu trang trí nội thất. Âm nhạc và vũ đạo là các loại hình không thể thiếu trong văn hóa Tripura. Một số nhạc cụ địa phương là sarinda, chongpreng (các loại đàn), và sumui (một loại sáo). Mỗi cộng đồng bản địa lại sở hữu riêng vốn tiết mục ca khúc và vũ đạo biểu diễn trong các hôn lễ, các công việc tôn giáo, và các lễ hội khác. Người Tripura và người Jamatia biểu diễn vũ điệu Goria trong dịp Goria Puja. Các vũ điệu khác của người Tripura là Jhum, Lebang, Mamita, hay Mosak sulmani. Cộng đồng Reang được chú ý với vũ điệu Hojagiri, vũ điệu này do các thiếu nữ biểu diễn với các động tác giữ thăng bằng đồ vật. Vũ điệu Bizhu được người Chakma biểu diễn vào lễ hội Bizhu (ngày cuối của tháng Chaitra theo lịch Hindu). Các vũ điệu khác bao gồm Wangala của người Garo, Hai-hak của nhánh Halam của người Kuki, và Sangrai và Owa của người Mog. Bên cạnh đó, âm nhạc và vũ đạo cổ điển Ấn Độ, Rabindra Sangeet của Rabindranath Tagore cũng được biểu diễn. Sachin Dev Burman là một thành viên vương thất Tripura, ông là một nhà soạn nhạc bậc thầy trong thể loại âm nhạc đại chúng filmi.

Các tín đồ Ấn Độ giáo tin rằng Tripureshwari là nữ thần bảo hộ của Tripura và một diện mạo của Shakti. Các lễ hội quan trọng trong bang là Durga Puja, Kali Puja, Ashokastami và thờ phụng các thần Chaturdasha. Một số lễ hội tiêu biểu cho việc dung hợp các truyền thống địa phương các nhau, như Ganga Puja, Garia Puja, Kharchi Puja và Ker Puja. Unakoti, Pilak và Devtamura là các di chỉ lịch sử, nổi tiếng với các bộ sưu tập lớn về tác phẩm khắc đá. Những tác phẩm điêu khắc này là bằng chứng cho sự hiện diện của tín đồ Phật giáo và giai cấp Bà-la-môn trong nhiều thế kỷ, và đại diện cho một sự dung hợp nghệ thuật hiếm hoi của các tôn giáo có tổ chức truyền thống và ảnh hưởng bộ lạc.

Bóng đá và cricket là hai môn thể thao phổ biến nhất tại Tripura. Thủ phủ Agartala có giải vô địch các câu lạc bộ bóng đá riêng, được tổ chức thường niên với thể thức loại trực tiếp. Tripura tham gia giải cricket quốc nội của Ấn Độ là Ranji Trophy với tư cách đội của một bang miền Đông. Tripura tham gia đều đặn Đại hội thể thao quốc gia Ấn Độ và Đại hội thể thao Đông Bắc Bộ (Ấn Độ).

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Trang web tin tức

Bang và lãnh thổ liên bang của Ấn Độ
Tripura


title: Calophasidia lucala

text:
Calophasidia lucala là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó là loài đặc hữu của Tây Úc.

Liên kết ngoài
Australian Moths Online
Australian Faunal Directory

Chú thích

Calophasidia


title: Emarginula variegata

text:
Variemarginula variegata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Emarginula

en:Emarginula variegata


title: Forni di Sotto

text:
Forni di Sotto là một đô thị ở tỉnh Udine trong vùng Friuli-Venezia Giulia thuộc Ý, có cự ly khoảng 120 km về phía tây bắc của Trieste và khoảng 60 km về phía tây bắc của Udine. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 701 người và diện tích là 93 km².

Forni di Sotto giáp các đô thị: Ampezzo, Claut, Forni di Sopra, Sauris, Socchieve, Tramonti di Sopra.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.fornidisotto.ud.it

Đô thị tỉnh Udine


title: Quang Trọng

text:
Quang Trọng là một xã thuộc huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.

Địa lý
Xã Quang Trọng nằm ở phía tây nam huyện Thạch An, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Lạng Sơn
Phía tây và phía nam giáp tỉnh Bắc Kạn
Phía bắc giáp xã Minh Khai.

Xã Quang Trọng có diện tích 85,55 km², dân số năm 2019 là 1.927 người, mật độ dân số đạt 23 người/km².

Trên địa bàn xã có một số ngọn núi như Bản Pò, Cổng Trời, Lũng Phải, khau Bon, khau Mu, Nặm Dạng, khau Pú Sí, Sam Coóc, Sam Lái. Các dòng suối chảy trên địa bàn bao gồm suối Nà Dàn, suối Tà Chiếm, suối Tà De, khuổi Thôm.

Lịch sử
Sau năm 1975, Quang Trọng là một xã thuộc huyện Thạch An.

Đến năm 2019, xã Quang Trọng được chia thành 13 xóm: Khuổi Chót, Nà Pùng, Khuổi Kiềng, Lũng Phải, Nà Bản, Nà Cành, Nà Cọn, Nà Mu, Nặm Dạng, Pò Bẩu, Pò Làng, Nà Dàn, Nà Phạc.

Ngày 9 tháng 9 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 27/NQ-HĐND về việc:
Sáp nhập hai xóm Nà Bản, Khuổi Chót và một phần xóm Nà Cành thành xóm Đức Hạnh
Sáp nhập hai xóm Khuổi Kiềng, Pò Làng và phần còn lại của xóm Nà Cành thành xóm Hòa Thuận
Sáp nhập xóm Nà Pùng và một phần của hai xóm Lũng Phải, Nà Dàn thành xóm Tân Lập
Sáp nhập xóm Nà Phạc và phần còn lại của hai xóm Lũng Phải, Nà Dàn thành xóm Tân Hòa.

Hành chính
Xã Quang Trọng được chia thành 8 xóm: Đức Hạnh, Hòa Thuận, Nà Cọn, Nà Mu, Nặm Dạng, Pò Bẩu, Tân Hòa, Tân Lập.

Chú thích

Xem thêm


title: Fuans

text:
Fuans là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Ước lượng năm 2004 là 401.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Hydroporus niger

text:
Hydroporus niger là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Say miêu tả khoa học năm 1823.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Acleris rufana

text:
Acleris rufana là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở miền bắc, trung và tây nam châu Âu qua miền nam Xibia tới vùng Viễn Đông Nga và Nhật Bản.

Sải cánh dài khoảng 19 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 10. Cá thể trườn thành ngủ đông và xuất hiện lại vào mùa xuân.

Ấu trùng chủ yếu ăn Myrica gale, tuy nhiên cũng được ghi nhận trên các loài Salix.

Chú thích

Tham khảo
 UKmoths

Động vật được mô tả năm 1775
R


title: Saint-Saturnin, Marne

text:
Saint-Saturnin  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 92 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintsaturnin


title: La Tour-de-Salvagny

text:
La Tour-de-Salvagny là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 266 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Allodape mucronata

text:
Allodape mucronata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Allodape
Động vật được mô tả năm 1854


title: Advance Australia Fair

text:
Advance Australia Fair là quốc ca của Liên bang Úc và được sáng tác bởi nhà soạn nhạc gốc Scotland Peter Dodds McCormick, bài hát này được trình diễn lần đầu tiên vào năm 1878 và được hát ở Úc như một bài hát yêu nước. "Advance Australia Fair" đã thay thế "God Save the Queen" là quốc ca chính thức vào năm 1984.

Bản quyền

Mặc dù các quyền bản quyền đối với lời gốc bài hát của Peter Dodds McCormick đã hết hạn do ông mất năm 1916, Liên bang Úc vẫn giữ bản quyền cho lời bài hát chính thức và một số bản phối nhạc. Quốc ca được sử dụng với mục đích phi lợi nhuận thì không cần phải xin phép, nhưng chính phủ Úc yêu cầu phải xin phép nếu muốn sử dụng vì mục đích lợi nhuận.

Lời

Lời nguyên gốc

Lời nguyên gốc năm 1878 có 5 đoạn như sau:

 Australians all let us rejoice,
 For we are young and free;
 We've golden soil and wealth for toil,
 Our home is girt by sea;
 Our land abounds in nature's gifts
 Of beauty rich and rare;
 In history's page, let every stage
 Advance Australia fair!
 In joyful strains then let us sing,
 "Advance Australia fair!"

 When gallant Cook from Albion sail'd,
 To trace wide oceans o'er,
 True British courage bore him on,
 Till he landed on our shore.
 Then here he raised Old England's flag,
 The standard of the brave;
 With all her faults we love her still,
 "Brittannia rules the wave!"
 In joyful strains then let us sing
 "Advance Australia fair!"

 Beneath our radiant southern Cross,
 We'll toil with hearts and hands;
 To make this Commonwealth of ours
 Renowned of all the lands;
 For those who've come across the seas
 We've boundless plains to share;
 With courage let us all combine
 To advance Australia fair.
 In joyful strains then let us sing
 "Advance Australia fair!"

 While other nations of the globe
 Behold us from afar,
 We'll rise to high renown and shine
 Like our glorious southern star;
 From England, Scotia, Erin's Isle,
 Who come our lot to share,
 Let all combine with heart and hand
 To advance Australia fair!
 In joyful strains then let us sing
 "Advance Australia fair!"

 Shou'd foreign foe e'er sight our coast,
 Or dare a foot to land,
 We'll rouse to arms like sires of yore
 To guard our native strand;
 Brittannia then shall surely know,
 Beyond wide ocean's roll,
 Her sons in fair Australia's land
 Still keep a British soul.
 In joyful strains then let us sing
 "Advance Australia fair!"

Lời dịch nghĩa tiếng Việt
Bài hát chỉ có lời chính thức bằng tiếng Anh. Tất cả các bản dịch sang ngôn ngữ khác đều là không chính thức. Dưới đây là lời tạm dịch sang tiếng Việt từ lời chính thức của Quốc ca Úc.

 Tất cả người Úc chúng ta hãy cùng nhau mừng vui
 Vì chúng ta trẻ trung và tự do;
 Chúng ta có đất đai màu mỡ và tài nguyên giàu có chờ sức người lao động
 Tổ quốc ta được bao bọc bởi biển cả;
 Xứ sở ta tràn trề những món quà của thiên nhiên
 Với vẻ đẹp trù phú mà quý hiếm;
 Trên trang sách lịch sử, hãy để mỗi bước
 Làm tiến lên nước Úc đẹp giàu.
 Trong giai điệu vui tươi chúng ta cùng hát
 "Tiến lên nước Úc đẹp giàu!"

 Dưới chòm sao Chữ Thập phương Nam rực rỡ của chúng ta
 Chúng ta sẽ lao động với cả trái tim và bàn tay;
 Để làm cho khối Thịnh vượng chung của chúng ta
 Vang danh tới mọi miền đất khác;
 Với những ai đã băng qua đại dương đến đây
 Chúng ta sẽ cùng sẻ chia những cánh đồng mênh mông;
 Chúng ta sẽ đồng lòng dũng cảm
 Làm tiến lên nước Úc đẹp giàu.
 Trong giai điệu vui tươi chúng ta cùng hát
 "Tiến lên nước Úc đẹp giàu!"

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lịch sử bài hát này
 Tập tin MIDI
 Tập tin MP3 (1.5 MB)
 Bài hát có lời MP3 - (điệp khúc đầu) (1.12 MB)
 Trang mạng của chính phủ Úc:
 Lời và nhạc chính thức
 Tập tin PDF 169 KB
 Department of Foreign Affair and Trade's webpage on Advance Australia Fair

Úc
Quốc ca
Bài hát năm 1878
Biểu tượng quốc gia Úc


title: Plectrohyla tecunumani

text:
Plectrohyla tecunumani là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của the Sierra de los Cuchumatanes ở Guatemala.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông ngòi, và hang.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

Chú thích

Tham khảo
 Acevedo, M. & Smith, E. 2004. Plectrohyla tecunumani. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Plectrohyla
Động vật đặc hữu Guatemala
Động vật lưỡng cư Guatemala


title: Barbados

text:
Barbados (phiên âm Tiếng Việt: Bác-ba-đốt), tên chính thức là Cộng hoà Barbados, là một đảo quốc độc lập ở phía tây của Đại Tây Dương, phía đông của biển Caribe.

Nguồn gốc tên gọi

Barbados nằm ở phía đông quần đảo Tiểu Antilles và Tây Indies. Nguồn gốc tên nước có nhiều cách giải thích khác nhau:

1. Bắt nguồn tên gọi một loại cây ăn quả không có hoa và có nhiều rau xoắn mọc khắp nơi ở đảo. Năm 1518, thực dân Tây Ban Nha lên đảo tìm bắt nô lệ để làm những công việc ở nông trường đường cát. Khắp nơi trên đảo mọc đầy loại cây ăn quả không hoa hoang dã, và trên cây mọc dài xuống những sợi tơ màu nâu đen, giống như những chòm râu. Thực dân Tây Ban Nha bèn đặt tên là "Los Barbados" có nghĩa là "đảo râu dài".

2. Bắt nguồn từ những người Indian (da đỏ) râu dài sinh sống trên đảo. Thế kỷ IX, một nhóm người Indian Alawak từ đại lục châu Mỹ vượt qua biển cả đến đảo này để mưu sinh. Trải qua hơn 400 năm sau, tộc người Caribbean ở phía bắc Nam Mỹ cũng đã đi thuyền độc mộc từ cửa sông Orinoco đến đây sinh sống bằng nghề đánh bắt cá.

Năm 1518, thực dân Tây Ban Nha chiếm giữ đảo. Năm 1605, một nhóm người Anh đầu tiên đến Barbados định cư. Năm 1624, thực dân Anh tuyên bố Barbados thuộc về mình. Năm 1627, Anh thiết lập Tổng đốc cai quản và mua từ Tây Phi đến số lượng nô lệ lớn để khai khẩn trồng trọt vườn. Năm 1834, Anh buộc phải trả tự do cho nô lệ. Năm 1958, Barbados sáp nhập vào Liên bang West Indies. Tháng 10 năm 1961, giành được chế độ tự trị nội bộ. Ngày 30 tháng 11 năm 1966, độc lập, là nước thành viên trong Khối Liên hiệp Anh.

Lịch sử

Người Tây Ban Nha đến chiếm đảo này từ năm 1518. Barbados trở thành thuộc địa Anh năm 1627. Người Da đen được đưa đến đây để khai hoang và xây dựng các đồn điền mía, chế độ nô lệ được bãi bỏ năm 1834. Quyền lực chính trị nằm trong tay các chủ đồn điền cho đến năm 1937. Đảo quốc này giành được độc lập và là nước thành viên thuộc Khối Liên hiệp Anh năm 1966. Errol Walton Barrow, lãnh đạo chính quyền tự trị từ năm 1961, trở thành Thủ tướng từ năm 1966.

Năm 1976, Thủ tướng Tom Adams thay thế Errol Walton Barrow. Năm 1994, Owen Seymour Arthur trở thành Thủ tướng mới của đảo quốc này, tiếp tục nhiệm kì mới năm 1999.

Ngày 15 tháng 9 năm 2020, toàn quyền Sandra Mason tuyên bố Barbados sẽ trở thành một nước cộng hòa vào ngày 30 tháng 11 năm 2021, ngày kỷ niệm 55 năm độc lập. Barbados thay thế Nữ hoàng Anh, Elizabeth II, bằng một Tổng thống được bầu làm nguyên thủ quốc gia. Tổng thống đầu tiên của quốc gia này là Sandra Mason, được bầu bởi nghị viện, bà trước đó là Toàn quyền của Barbados. Tại thời điểm này, Barbados sẽ không còn là một quốc gia của Vương quốc Thịnh vượng chung, nhưng vẫn sẽ duy trì tư cách thành viên tại Khối Thịnh vượng chung Anh.

Chính trị

Barbados là một quốc gia độc lập kể từ ngày 30 tháng 11 năm 1966. Barbados là quốc gia có chế độ dân chủ nghị viện, theo mô hình Hệ thống Westminster của Anh. Tổng thống đầu tiên và hiện nay là Sandra Mason. Thủ tướng là người đứng đầu của chính phủ. Quốc hội Barbados có 30 ghế.

Chính phủ hiện nay của Barbados một chính phủ liên hiệp cầm quyền giữa hai đảng là Đảng Lao động Dân chủ cầm quyền và Đảng Lao động Barbados. Đến năm 2003, hai đảng này thay nhau cầm quyền với nhiệm kỳ 2 năm. Cuộc bầu cử năm 2003 đã giúp cho đảng Lao động Barbados giàng chiến thắng và lên cầm quyền nhiệm kỳ thứ ba.

Ông David Thompson, người được bầu làm Thủ tướng của Barbados vào năm 2008, qua đời vì ung thư tuyến tụy vào ngày 23 tháng 10 năm 2010. Ông đã trao quyền lãnh đạo đất nước lại cho Phó Thủ tướng Freundel Stewart, người đã tuyên thệ nhậm chức trong ngày ông mất.

Luật pháp
Hiến pháp của Barbados được xem là luật tối cao của quốc gia. Tổng chưởng lý là người đứng đầu ngành tư pháp độc lập. Trong lịch sử, pháp luật Barbados dựa hoàn toàn vào luật pháp của Anh với một số điều chỉnh cho sự thích ứng địa phương. Vào thời điểm độc lập, Quốc hội Anh không còn có khả năng thay đổi luật pháp địa phương theo quyết định riêng của mình. Pháp luật của Anh và quy chế pháp lý khác nhau trong luật pháp Anh tại thời điểm này, và các biện pháp khác trước khi được thông qua bởi quốc hội Barbados trở thành cơ sở của hệ thống pháp luật hiện tại của quốc gia.

Gần đây, luật pháp của Barbados có thể được định hình hoặc chịu ảnh hưởng của các tổ chức như Liên Hợp Quốc, Tổ chức các nước châu Mỹ, hoặc các diễn đàn quốc tế khác mà Barbados đã cam kết bắt buộc bởi hiệp ước. Ngoài ra, thông qua hợp tác quốc tế, các tổ chức khác có thể cung cấp cho Quốc hội Barbados về hình mẫu pháp luật để được điều chỉnh đáp ứng các hoàn cảnh địa phương trước khi đưa nó trở thành pháp luật pháp luật địa phương.

Bất kỳ một luật mới nào của Barbados cũng phải được thông qua bởi Quốc hội Barbados và được sự đồng ý của Toàn quyền và trở thành luật được chính thức ban hành.

Hệ thống tòa án
Hệ thống tòa án của Barbados được thực hiện thành:

Toà án sơ thẩm: Bao gồm tòa hình sự, dân sự trong nước, xét sử các vụ bạo lực gia đình, và các vấn đề vị thành niên.
Toà án phúc thẩm: Xử lý các kháng cáo từ Tòa án Sơ thẩm.
Tòa án Tối cao được tạo thành từ Tòa án Sơ thẩm và Tòa án phúc thẩm. Tòa án tối cao bao gồm các bộ phận của pháp luật dân sự, hình sự, và gia đình.

Tòa án Tư pháp vùng Caribe (CCJ), (có trụ sở tại Port của Tây Ban Nha, Trinidad và Tobago), là tòa án cuối cùng (thẩm quyền cuối cùng) trong hệ thống Tòa án Barbados. Nó thay thế Ủy ban tư pháp của Hội đồng Cơ mật (JCPC) trụ sở tại Luân Đôn. CCJ có thể giải quyết vấn đề tranh chấp giao dịch với các đơn vị là Vùng Caribe (CARICOM) và Kinh tế (CSME).

Địa lý và khí hậu

Barbados là đảo cực nhỏ trong số các đảo thuộc khu vực Caribe. Tương đối phẳng, nó hơi lồi lên tại khu vực trung tâm, với điểm cao nhất là núi Hillaby, trong quận Scotland, có độ cao 340 m (1.100 ft) trên mực nước biển. Đảo này nằm trong Đại Tây Dương, về phía đông của các đảo khác trong khu vực Caribe. Khí hậu mang tính nhiệt đới, với mùa mưa từ tháng 6 tới tháng 10.

Barbados thường phải chịu các tác động tồi tệ nhất của các trận bão nhiệt đới trong khu vực trong mùa mưa do nó là điểm xa về phía đông trong Đại Tây Dương trong khu vực thường xuyên xảy ra các trận bão, còn các trận bão có cường độ mạnh (hurricane) đi qua đảo với tần suất 1 trận trong mỗi 26 năm. Trận bão mạnh đáng kể gần đây nhất gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho Barbados là Bão Janet năm 1955 có cấp bão là 5 trên thang bão Saffir-Simpson.

Trong giáo xứ Saint Michael có thành phố lớn nhất và đồng thời là thủ đô của Barbado là thành phố Bridgetown. Người dân địa phương đôi khi còn gọi Bridgetown là "The City", nhưng đơn giản và phổ biến nhất chỉ là "Town". Các thị trấn nằm rải rác trên đảo còn có Holetown trong giáo xứ Saint James; Oistins trong giáo xứ Christ Church và Speightstown nằm trong giáo xứ Saint Peter.

Về mặt địa chất, Barbados bao gồm lớp san hô dày 90 m (300 ft). Mặt đất hạ thấp theo một loạt các "thềm" ở phía tây và dốc hơn ở phía đông. Phần lớn Barbados được bao quanh bằng các rạn san hô.

Khí hậu là nhiệt đới ôn hòa với 2 mùa: khô và mưa. Mùa khô (tháng 12 năm trước tới tháng 5 năm sau) và mùa mưa (tháng 6 tới tháng 11) với lượng mưa hàng năm khoảng 1.000-2.300 mm (40-90 inch).

Hành chính

Barbados được chia thành 11 xã (parish):

Christ Church
Saint Andrew
Saint George
Saint James
Saint John
Saint Joseph
Saint Lucy
Saint Michael
Saint Peter
Saint Philip
Saint Thomas

Kinh tế

Kinh tế chủ yếu dựa vào du lịch, ngân hàng và chế biến đường. Mức sống của người dân ở đảo quốc này tương đối cao. Các sản phẩm xuất khẩu: đường, mật, rượu rum, bia, hóa chất, quần áo. Việc xúc tiến dự án xây dựng cảng Charles Marina ở Speightstown tạo điều kiện cho ngành du lịch tiếp tục phát triển. Hiện nay, chính phủ ra sức giảm bớt số người thất nghiệp, khuyến khích đầu tư nước ngoài và tư nhân hóa các doanh nghiệp nhà nước.

Thành phần quan trọng nhất của nền kinh tế quốc đảo là hoạt động dịch vụ mang lại cho hòn đảo 3/4 tổng thu nhập quốc dần và thu hút khoảng 2/3 lực lượng lao động trong đó hoạt động mạnh nhất là lĩnh vực dịch vụ tài chính. Cuối năm 1995, trên đảo có 1.834 công ty kinh doanh đa quốc gia, 1.501 công ty thương mại nước ngoài, 230 công ty bảo hiểm và khoảng 34 ngân hàng nước ngoài có văn phòng tại Barbados. Tuy nhiên ngành du lịch mới là ngành mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn nhất. Hầu hết khách du lịch nghỉ lại ở bờ biển phía tây và phía nam hòn đảo, riêng trong năm 1995 hòn đảo đón 442.107 khách du lịch đến nghỉ lại và 484.670 người ghé vào tham quan. Ngành nông nghiệp trước đây là xương sống của nền kinh tế nhưng nay nó rất nhỏ chỉ đóng góp 5% thu nhập quốc dân và thu hút 5% lực lượng lao động.

Tính đến năm 2016, GDP của Barbados đạt 4.473 USD, đứng thứ 154 thế giới và đứng thứ 5 khu vực Caribe.

Giao thông
Mặc dù Barbados có tổng quảng đường rộng khoảng 34 km (21 dặm), một chuyến đi bằng ô tô từ Six Cross Roads ở St. Philip (phía đông nam) đến North Point ở St. Lucy (phía bắc trung tâm) có thể mất một tiếng rưỡi giờ hoặc lâu hơn do điều kiện đường sá. Barbados có một nửa số xe đăng ký là công dân.

Giao thông trên đảo tương đối thuận tiện với "taxi tuyến đường" được gọi là "ZR" (phát âm là "Zed-R") đi đến hầu hết các địa điểm trên đảo. Những chiếc xe buýt nhỏ này đôi khi có thể đông đúc, vì hành khách thường không bao giờ bị từ chối bất kể số lượng. Họ thường sẽ đi các tuyến đường đẹp hơn đến các điểm đến. Họ thường khởi hành từ thủ đô Bridgetown hoặc từ Speightstown ở phía bắc của đảo.

Bao gồm các ZR, có ba hệ thống xe buýt chạy bảy ngày một tuần (mặc dù ít thường xuyên hơn vào Chủ nhật). Có ZR, xe buýt nhỏ màu vàng và xe buýt vận tải màu xanh. Một chuyến đi trên bất kỳ phương tiện nào mỗi người phải trả 3,5 đô la. Các xe buýt nhỏ hơn từ hai hệ thống thuộc sở hữu tư nhân ("ZR" và "xe buýt nhỏ") có thể thay đổi; những chiếc xe buýt màu xanh lớn hơn từ hệ thống của Bộ Giao thông Vận tải Barbados do chính phủ điều hành, nhưng không đưa ra biên lai. Xe buýt của Bộ Giao thông Vận tải Barbados đi trong các tuyến xe buýt thường xuyên và lịch trình theo lịch trình trên toàn đất nước Barbados. Học sinh mặc đồng phục trường bao gồm một số trường Trung học đi xe miễn phí trên xe buýt của chính phủ và Bds $ 2,5 trên ZR. Hầu hết các tuyến đường yêu cầu kết nối ở Bridsville. Trụ sở chính của Bộ Giao thông Vận tải Barbados được đặt tại Nhà của Kay, Phố Roebuck, St. Michael, và các bến xe buýt và bến xe buýt được đặt tại Trạm xe buýt Đường phố Fairchild ở Phố Fairchild và Trạm xe buýt Princess Alice (trước đây là Bến xe buýt Hạ xanh ở Vườn Jubilee, Bridsville, St. Michael) ở Princess Alice Highway, Bridsville, St. Michael; Trạm xe buýt Speightstown ở Speightstown, St. Peter; Kho xe buýt Oistins ở Oistin, Nhà thờ Christ; và Kho xe buýt ngập mặn ở Rừng ngập mặn St. Philip.

Một số khách sạn cũng cung cấp cho du khách các tàu con thoi đến các điểm quan tâm trên đảo từ bên ngoài sảnh khách sạn. Có một số cơ quan cho thuê xe địa phương thuộc sở hữu và điều hành ở Barbados nhưng không có công ty đa quốc gia.

Sân bay duy nhất của hòn đảo là Sân bay Quốc tế Grantley Adams. Nó nhận các chuyến bay hàng ngày của một số hãng hàng không lớn từ các điểm trên toàn cầu, cũng như một số hãng hàng không thương mại khu vực nhỏ hơn và điều lệ. Sân bay đóng vai trò là trung tâm vận chuyển hàng không chính cho miền đông Caribbean. Trong thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 21, nó đã trải qua quá trình nâng cấp và mở rộng 100 triệu đô la Mỹ vào tháng 2 năm 2003 cho đến khi hoàn thành vào tháng 8 năm 2005.

Ngoài ra còn có một dịch vụ đưa đón bằng trực thăng, cung cấp dịch vụ taxi hàng không đến một số địa điểm trên đảo, chủ yếu ở vành đai du lịch Bờ Tây. Giao thông hàng không và hàng hải được quy định bởi chính quyền cảng Barbados. Các chuyến tham quan bằng máy bay trực thăng hạng sang tư nhân được đặt tại Spencers, Christ Church bên cạnh Trải nghiệm của người Canada khi nó được khai trương vào tháng 9 năm 2007 và đóng cửa vào tháng 4 năm 2010. Trực thăng Bajan được khai trương vào tháng 4 năm 1989 và đóng cửa vào cuối tháng 12 năm 2009 vì khủng hoảng kinh tế và suy thoái kinh tế.

Nhân khẩu

Barbados có dân số khoảng 281.968 và tỷ lệ tăng dân số 0,33% (giữa năm 2005 ước tính). Barbados hiện đang được xếp hạng là quốc gia có tỉ lệ tăng dân số thấp thứ 4 ở châu Mỹ (18 trên toàn cầu), và là quốc đảo đông dân thứ thứ 10 trong khu vực, (101 trên toàn cầu). Gần 90% của dân số Barbados (còn được gọi là người Bajan) có nguồn gốc châu Phi ("Afro-Bajans") và lai giữa người gốc châu Phi và người bản địa. Các thành phần dân tộc còn lại của Barbados bao gồm người gốc châu Âu (người Anh và người châu Âu lai với người Bajan) chủ yếu là từ Vương quốc Anh, Ireland. Ngoài ra còn có người Trung Quốc, người Hồi giáo từ Ấn Độ di cư đến. Các nhóm dân tộc nhỏ khác ở Barbados bao gồm những người từ Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Canada đến định cư.

Các cộng đồng lớn nhất bên ngoài cộng đồng Barbados gốc châu Phi là:

Người Guyana gốc Ấn Độ, đa phần họ là người nhập cư từ Guyana sang Barbados làm công nhân. Họ góp phần không nhỏ vào sự đa dạng văn hóa của Barbados. Đa số người Guyana gốc Ấn Độ theo Ấn giáo.
Người gốc châu Âu (chiếm khoảng 4% dân số) đã định cư ở Barbados kể từ thế kỷ XVI, có nguồn gốc từ Anh, Ireland và Scotland. Trong năm 1643, đã có 37.200 người da trắng ở Barbados (chiếm 86% dân số lúc đó).
Người Trung Quốc ở Barbados là cộng đồng dân tộc nhỏ hơn so với các cộng đồng người Trung Quốc ở Jamaica, Trinidad và Tobago. Hầu hết người Trung Quốc đến Barbados vào những năm 1940 trong thời kỳ Chiến tranh thế giới thứ hai, có nguồn gốc chủ yếu từ các lãnh thổ Hồng Kông.
Người Liban và Syria hình thành các cộng đồng người Ả Rập trên đảo và cộng đồng thiểu số Hồi giáo trong đó có một tỷ lệ phần trăm nhỏ dân số Hồi giáo. Phần lớn người gốc Liban và Syria đến Barbados do các cơ hội thương mại. Trong những năm gần đây cộng đồng này đã suy giảm do sự di cư và nhập cư sang các nước khác.
Người Do Thái đến Barbados ngay sau khi những người da trắng đến định cư đầu tiên năm 1627. Bridgetown có một Hội đường Do Thái lâu đời nhất ở châu Mỹ, có niên đại từ năm 1654, mặc dù cấu trúc hiện tại được xây dựng vào năm 1833 thay thế Hội đường trước do bị hủy hoại bởi cơn bão năm 1831.
Cộng đồng người Ấn Độ đến từ Gujarat ở Ấn Độ chiếm phần lớn dân số Hồi giáo ở Barbados. Cộng đồng này thường được coi là nhóm thành công nhất trong kinh doanh, cùng với cộng đồng người Trung Quốc, hai cộng đồng dân tộc này đã góp phần rất lớn trong sự phát triển của nền Kinh tế Barbados.

Tôn giáo
Hầu hết người Barbados có nguồn gốc châu Phi và châu Âu là Kitô hữu (chiếm 95% dân số), chủ yếu là tín hữu Anh giáo (chiếm 40%). Các giáo phái Kitô giáo khác đáng kể Công giáo La Mã, Phong trào Ngũ Tuần, Nhân Chứng Giê-hô-va, Hội thánh Cơ Đốc Phục Lâm và Baptist. Tôn giáo dân tộc thiểu số bao gồm Ấn giáo, Hồi giáo, đạo Baha'i, Do Thái giáo và Wicca.

Văn hóa
Nền văn hóa của Barbados là sự pha trộn của các nền văn hóa Tây Phi, Bồ Đào Nha, Creole, Ấn Độ và Anh có mặt ở Barbados. Công dân được chính thức gọi là Barbadian. Thuật ngữ "Bajan" (phát âm là BAY-Jun) có thể xuất phát từ cách phát âm địa phương của từ Barbadian, đôi khi có thể nghe giống như "Bar-bajan"; hoặc, nhiều khả năng, từ tiếng Anh ("bayling"), tiếng Bồ Đào Nha baiano.

Sự kiện văn hóa, lễ hội lớn nhất diễn ra trên đảo là lễ hội Crop Over, được tổ chức lần đầu vào năm 1974. Cũng như nhiều quốc gia khác ở Caribbean và Mỹ Latinh, Crop Over cũng là một sự kiện quan trọng đối với nhiều người trên đảo. như hàng ngàn khách du lịch đổ về đó để tham gia vào các sự kiện thường niên. Lễ hội bao gồm các cuộc thi âm nhạc và các hoạt động truyền thống khác. Người Barbani nam và nữ thu hoạch được nhiều mía nhất được trao vương miện là Vua và Nữ hoàng của vụ mùa. Crop Over được tiến hành vào đầu tháng 7 và kết thúc bằng cuộc diễu hành hoành tráng vào Ngày Kadooment, được tổ chức vào thứ Hai đầu tiên của tháng Tám. Âm nhạc calypso/soca mới thường được phát hành và chơi thường xuyên hơn từ đầu tháng 5 để trùng với thời điểm bắt đầu lễ hội.

Ẩm thực
Ẩm thực Bajan là sự pha trộn của ảnh hưởng của châu Phi, Ấn Độ, Irish, Creole và Anh. Một bữa ăn thông thường bao gồm một món ăn chính là thịt hoặc cá, thường được ướp với hỗn hợp các loại thảo mộc và gia vị, các món ăn nóng, và một hoặc nhiều món salad. Bữa ăn thường được phục vụ với một hoặc nhiều loại nước sốt. Món ăn dân tộc của Barbados là Cou-Cou & Flying Fish với nước sốt cay. Một bữa ăn truyền thống khác là "Pudding and Souse" một món thịt lợn ngâm với khoai lang ướp gia vị. Một loạt các loại hải sản và thịt cũng có sẵn.

Trung tâm du khách Mount Gay Rum ở Barbados được coi là công ty rượu rum lâu đời nhất thế giới, với chứng thư được xác nhận sớm nhất từ năm 1703. Cockspur Rum và Malibu cũng đến từ hòn đảo này. Barbados là quê hương của Nhà máy bia Banks Barbados, nơi sản xuất bia Banks, một người cho vay nhạt, cũng như Banks Amber Ale. Các ngân hàng cũng sản xuất Tiger Malt, một loại đồ uống không cồn. Bia 10 Saints được ủ ở Speightstown, St. Peter ở Barbados và được ủ trong 90 ngày trong các thùng rượu Rum của Khu bảo tồn đặc biệt Mount Gay. Nó được ủ lần đầu tiên vào năm 2009 và có sẵn ở một số quốc gia Caricom.

Âm nhạc

Trong âm nhạc, Rihanna là một trong những nghệ sĩ nổi tiếng nhất của Barbados và là một trong những nghệ sĩ âm nhạc bán chạy nhất mọi thời đại, bán được hơn 200 triệu bản trên toàn thế giới. Năm 2009, cô đã được bổ nhiệm làm Đại sứ danh dự của Thanh niên và Văn hóa tại Barbados bởi cố Thủ tướng David Thompson. Ngày 30 tháng 11 năm 2021, cô được phong danh hiệu Anh hùng dân tộc Barbados bởi tổng thống Barbados đầu tiên Sandra Mason tại lễ thành lập nước Cộng hòa Barbados.

Chú thích

Tham khảo

Quần đảo Leeward thuộc Anh
Quần đảo Leeward
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Cựu thuộc địa và xứ bảo hộ Anh tại châu Mỹ
Quốc gia vùng Caribe
Quốc gia Bắc Mỹ
Quốc gia thành viên Cộng đồng Caribe
Quốc gia thành viên Khối Thịnh vượng chung Anh
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Cựu thuộc địa của Bồ Đào Nha
Đảo của Barbados
Cựu thuộc địa Vương quốc Anh
Thực dân Bồ Đào Nha tại châu Mỹ
Quân chủ Bắc Mỹ
Khởi đầu năm 1627 ở Bắc Mỹ
Khởi đầu năm 1966 ở Bắc Mỹ
Cựu quốc gia quân chủ Bắc Mỹ
Đảo quốc
Cộng hòa Thịnh vượng chung


title: Molophilus subalpicola

text:
Molophilus subalpicola là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Cannero Riviera

text:
Cannero Riviera ([càn-ne-ro]; trong tiếng Piedmonte Càner), là một đô thị có dân số 1.073 người và diện tích là 14.46 km² ở tỉnh Verbano-Cusio-Ossola trong vùng Piedmont. Đô thị này nằm ở bờ tây hồ Maggiore; có cự ly khoảng 130 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 15 km về phía đông bắc của Verbania.

Cannero Riviera giáp các đô thị: Aurano, Cannobio, Oggebbio, Trarego Viggiona; and across the lake in the Lombard Province of Varese: Brezzo di Bedero, Germignaga, Luino.

Biến động dân số

Tham khảo

 Most demographics and other statistics sourced from the Italian statistical institute Istat.

Liên kết ngoài
 www.cannero.it/
 Official Tourism Gateway Lake Maggiore Official Tourism Gateway
 Cannero Riviera

Đô thị tỉnh Verbano-Cusio-Ossola
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Pseudadimonia pararugosa

text:
Pseudadimonia pararugosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jiang miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Pseudadimonia


title: Kallukuttam

text:
Kallukuttam là một thị xã panchayat của quận Kanniyakumari thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kallukuttam có dân số 16.662 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Kallukuttam có tỷ lệ 81% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 83%, và tỷ lệ cho phái nữ là 79%. Tại Kallukuttam, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Chuyến bay 4590 của Air France

text:
Chuyến bay 4590 của Air France là một lịch trình bay của máy bay Concorde từ Sân bay quốc tế Charles de Gaulle gần Paris,Pháp, đến Sân bay quốc tế John F. Kennedy tại Thành phố New York, New York, và do Air France vận hành. Ngày 25 tháng 7 năm 2000, máy bay rơi tại Gonesse, Pháp. Tai nạn này làm tất cả 100 hành khách cộng với 9 thành viên phi hành đoàn trên máy bay và 4 người dưới mặt đất đều bị thiệt mạng.

Chuyến bay có sự thuê bao của công công ty Peter Deilmann Cruises của Đức và tất cả hành khách trên đường để lên tàu du lịch MS Deutschland ở Thành phố New York cho một hành trình 16 ngày đến Nam Mỹ.

Máy bay
Concerde được mua bởi Air France năm 1976. Số đăng bạ: F-BTSC. Đã tích luỹ được 11 989 giờ bay với 4783 chu kì cất hạ cánh. Nó vừa được bảo dưỡng cách tai nạn 4 ngày với không hư hại

Phi hành đoàn
Cơ trưởng: Christian Marty, 54 tuổi. Kinh nhiệm 13 477 giờ bay với 317 giờ bay trên Concorde. Ngoài là phi công ông còn là 1 vận động viên thể thao mạo hiểm, ông đã từng cầm lái không ít loại máy bay khác nhau trong sự nghiệp của mình như A300, B727, ...Nhưng có lẽ Concorde vẫn là dòng máy bay đặc biệt nhất trong sự nghiệp cầm lái may bay của ông.

Cơ phó Jean Marcot, 50 tuổi, kinh nghiệm 10035 giờ bay với 2698 giờ trên concorde. Ông là một phi công giàu trách nhiệm với lịch sử bay tốt. Ông cũng là 1 trong những người đầu tiên của Air France cầm lái dòng máy bay này khi nó vừa gia nhập Air France.

Kĩ sư máy bay: Gilles Jardinaud, 58 tuổi. Kinh nghiệm 12500 giờ bay với 937 giờ bay trên concorde

Người trên chuyến bay
Trên chuyến bay có tổng cộng 109 người với 100 hàng khách và 9 phi hành đoàn. Chủ yếu là công dân Mỹ và Pháp và là những người giàu có vì để lên concorde cần phải trả 1 mức giá khá đắt.

Tai nạn
Chuyến bay 4590 Taxi ra đường bay 26R và đợi chiếc DC-10 của Continental airlines đang chạy đà. Trong lúc cất cánh thì 1 mảnh kim loại của vỏ động cơ chiếc DC-10 đã rơi lại trên đường băng.

Chuyến bay 4590 được lệnh cất cánh ngay sau đó. Mọi việc có vẻ rất bình thường để cất cánh để cất cánh do concorde phải đạt 1 tốc độ cao hơn bình thường do khôpng có hệ thống cánh tà.

Khi đạt V1 tức là vận tốc mà nó phải bay lên mà không dừng lại. Thì chiếc lốp sau của chuyến bay 4590 cán phải mảnh kim loại của chiếc DC-10 để lại trên đường băng. Lốp may bay bị thiệt hại đầu tiên là phát nổ, ma sát với mặt đường băng ở tốc độ cao nơi nó bắt đầu bốc cháy. Chưa hết, do quán tính mảnh kim loại bị hết văng lên trên đâm thủng bình nhiên liệu số 5 của concorde. Nhiên liệu chảy ra cùng với lửa từ động cơ đã khiến khoang nhiên liệu bốc cháy dữ dội. 5s sau ngọn lửa theo đường ống dẫn nhiên liệu làm cho 2 động cơ số 1 và 2 hoàn toàn tê liệt. Chuyến bay 4590 không thể cất cánh với 2 động cơ còn lại. Khoang hành khách bắt đầu náo loạn. Mọi người hầu như không thể kìm nén được khi tận mắt nhìn thấy ngọn lửa qua cửa sổ. Không đủ vận tốc chuyến bay 4590 rơi vào tình trạng thất tốc(stall)

Hậu quả
Chuyến bay 4950 rơi ngay sau khi cất cánh, nó đâm vào 1 khách sạn ở trung tâm ở Paris làm toàn bộ 109 người thiệt mạng ngoài ra nó còn làm 10 người trên mặt đất thiệt mạng. Đây là tai nạn đầu tiên của concorde và là tai nạn duy nhất của nó

Điều tra
Cuộc điều tra chính thức được tiến hành bởi văn phòng điều tra tai nạn của Pháp, cục điều tra và phân tích về an toàn hàng không dân dụng

Chú thích

Tai nạn và sự cố hàng không năm 2000
Pháp năm 2000
Tai nạn và sự cố hàng không tại Pháp
Chuyến bay của Air France
Continental Airlines
Tai nạn và sự cố hàng không do cháy khi đang bay


title: Giverny

text:
Giverny là một xã trong vùng hành chính Normandie, thuộc tỉnh Eure, quận Les Andelys, tổng Écos. Tọa độ địa lý của xã là 49° 04' vĩ độ bắc, 01° 31' kinh độ đông. Giverny nằm trên độ cao trung bình là 17 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 10 mét và điểm cao nhất là 139 mét. Xã có diện tích 6,46 km², dân số vào thời điểm 1999 là 524 người; mật độ dân số là 81 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
 Nhà thờ Sainte Radegonde
 Musée d'Art Américain
 Nhà của Claude Monet, mất tại Giverny vào ngày 5 tháng 12 năm 1926.

Tham khảo

Xã của Eure


title: Codroipo

text:
Codroipo là một đô thị ở tỉnh Udine trong vùng Friuli-Venezia Giulia thuộc Ý, có cự ly khoảng 70 km về phía tây bắc của Trieste và khoảng 20 km về phía tây nam của Udine. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 14.887 người và diện tích là 73,7 km².

Thị trấn được lập thời La Mã và được đặt tên là Quadruvium.

Codroipo giáp các đô thị: Basiliano, Bertiolo, Camino al Tagliamento, Lestizza, Mereto di Tomba, San Vito al Tagliamento, Sedegliano, Valvasone, Varmo.

Biến động dân số

Twin towns
 Maria Wörth, Áo
 Braine-le-Comte, Bỉ
 Galliera, Italia

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.codroipo.ud.it

Đô thị tỉnh Udine


title: Tây Đồn

text:
Tây Đồn () là một khu (quận) của thành phố Đài Trung, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Quận nằm ở phía tây bắc phần đô thị của thành phố và cũng là quận đông dân nhất tại Đài Trung. Tháng 8 năm 2011, diện tích của quận là 39,8467, dân số đạt 208.937 người, mật độ là 5243,5 người/km². Mặc dù mới chỉ đô thị hóa một phần, tòa thị chính mới của Đài Trung hiện đang được xây dựng tại khu vực đô thị của quận này và được coi là nằm trong chiến lược tiến ra biển của thành phố.

Giáo dục
 Đại học Phùng Giáp

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Tham khảo

Đài Trung


title: Tháng 4 năm 2005

text:
Thứ hai, ngày 25 tháng 4 năm 2005
Bulgaria và România ký hiệp định gia nhập Liên minh châu Âu.
Trật đường rầy xe lửa ở Amagasaki, Nhật Bản làm chết 73 người.

Chủ nhật, ngày 24 tháng 4 năm 2005

Faure Gnassingbé thắng cử trong cuộc bầu cử tổng thống Togo với hơn 60% số phiếu.

Thứ sáu, ngày 22 tháng 4 năm 2005
Sau sự thành công của phương án Wikipedia, Microsoft cho rằng để cho độc giả tự bổ sung và sửa đổi các bài viết của họ là một việc làm có lợi. Tổng biên tập cho bách khoa toàn thư Microsoft Encarta, Gary Alt, nói đến việc khai thác kiến thức tự do của vô số người. Khác với các dự án của Tập đoàn Wikimedia, nơi các thay đổi thông thường được phát hành trực tiếp, các thay đổi của Encarta sẽ được kiểm tra bởi các biên tập viên được Microsoft này đặc biệt thâu nhận nhằm để mở rộng cuốn từ điển bách khoa của họ. (n:de: n:en:)

Thứ năm, ngày 21 tháng 4 năm 2005
NASA hoãn chuyến bay của tàu vũ trụ Discovery. Thời điểm phóng tàu vũ trụ được ấn định lại vào ngày 22 tháng 5. Như vậy việc tiếp nối các chuyến bay tàu con thoi ở Cape Canaveral từ khi tàu vũ trụ "Columbia" rơi hơn hai năm trước đây tiếp tục bị trì hoãn. (n:de:)

Thứ tư, ngày 20 tháng 4 năm 2005
Quốc hội Hy Lạp thông qua Hiến pháp Liên minh châu Âu. (n:de:)
Alfredo Palacio trở thành tổng thống lâm thời của Ecuador sau khi quốc hội cách chức Lucio Gutíerrez sau một thời gian có nhiều người biểu tình.
Máy bay rơi ở Tehran. (n:de:)

Thứ ba, ngày 19 tháng 4 năm 2005

Đức hồng y người Đức Joseph Ratzinger được bầu làm Giáo hoàng vào ngày thứ hai của hội nghị hồng y, lấy hiệu là Beneđitô XVI. (BBC VNN  VOA)
Thủ tướng tiểu bang Baden-Württemberg (Đức), Erwin Teufel, xin từ chức. Người kế nhiệm sẽ được bầu vào ngày 27 tháng 4.

Chủ nhật, ngày 17 tháng 4 năm 2005
Nhiều bản viết bị mất của Sophocles, Euripides, Archilochus, và tác phẩm cổ điển khác, và có thể cả một số sách Phúc âm Kitô giáo bị mất, đang tìm lại được từ những sách giấy cói ở Oxyrhynchus tại Ai Cập.
Quan hệ giữa Trung Quốc và Nhật Bản suy thoái khi Trung Quốc bác bỏ yêu cầu của Nhật buộc Trung Quốc phải xin lỗi về những cuộc biểu tình lớn tại một số thành phố Trung Quốc liên quan đến những tranh cãi về sách giáo khoa lịch sử Nhật.

Thứ tư, ngày 6 tháng 4 năm 2005
 Hoàng thân Rainier III Công quốc Monaco qua đời, thọ 81 tuổi.
 Thay ông là Hoàng tử Albert, 47 tuổi, độc thân. (BBC)

Thứ hai, ngày 4 tháng 4 năm 2005
Israel bắt đầu đổ 10000 tấn rác thải xuống Bờ Tây mỗi tháng. Việc này được xem là vi phạm các hiệp ước quốc tế, và có thể gây ô nhiễm nguồn nước chính của Palestine. (Haaretz)
Tổ chức Ân xá Quốc tế cho biết có ít nhất 3797 người bị hành quyết và 7395 người bị kết án tử hình trong năm 2004. (Ân xá Quốc tế )
Tổng thống Kyrgyzstan bị lật đổ, ông Askar Akayev chính thức tuyên bố từ chức tại Đại sứ quán Kyrgyzstan ở Nga. (Báo Lao động)
Kỹ sư người Pháp gốc Việt André Trương Trọng Thi, được xem là "cha đẻ máy vi tính" qua đời tại Pháp sau hơn hai năm rưỡi nằm viện, thọ 69 tuổi. (Tuổi trẻ)

Sự kiện tháng qua

Tham khảo

Tháng tư
Năm 2005


title: Dicranomyia vivasberthieri

text:
Dicranomyia vivasberthieri là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Đường tỉnh 741

text:
Tỉnh lộ 741 là tuyến đường bộ liên tỉnh đi qua các tỉnh Bình Dương, Bình Phước và Đắk Nông, Việt Nam.

Lộ trình
Tuyến đường có chiều dài 198 km. Điểm đầu là ngã tư Sở Sao (giao với Quốc lộ 13) thuộc địa phận thị xã Bến Cát, đi qua các huyện Bắc Tân Uyên, Phú Giáo (tỉnh Bình Dương), huyện Đồng Phú, thành phố Đồng Xoài, huyện Phú Riềng, thị xã Phước Long, huyện Bù Gia Mập (thuộc tỉnh Đăk Nông. Điểm cuối giao với Tỉnh lộ 686 tại thôn 2, xã Quảng Trực, huyện Tuy Đức, tỉnh Đắk Nông. Tỉnh lộ 741 giao với Quốc lộ 14 tại ngã tư Đồng Xoài.

Hiện nay, đoạn từ ngã tư Sở Sao đến ngã tư Cổng Xanh mang tên đường Nguyễn Văn Thành, đoạn qua thành phố Đồng Xoài mang tên đường Phú Riềng Đỏ. Ngoài ra, tuyến đường còn đi qua vườn quốc gia Bù Gia Mập.

Lịch sử
Tỉnh lộ 741 có tiền thân là Quốc lộ 14 cũ.

Năm 2007, tỉnh lộ 741 được nâng cấp mở rộng giai đoạn 1, đoạn từ ngã tư Cổng Xanh đến Đồng Xoài với 6 làn xe. Hiện nay, giai đoạn 2 đang được thi công đoạn từ ngã tư Sở Sao đến ngã tư Cổng Xanh.

Tham khảo

Giao thông Bình Dương
Giao thông Bình Phước
Giao thông Đắk Nông
Tỉnh lộ Việt Nam


title: (231786) 2000 CU97

text:
{{DISPLAYTITLE:(231786) 2000 CU97}}(231786) 2000 CU97 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 9 tháng 2 năm 2000.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 231001–232000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 2000
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Taboada

text:
Taboada là một đô thị ở tỉnh Lugo ở Galicia. Đô thị này thuộc comarca de Chantada.

Dân số năm 2003: 3.948 người theo kết quả điều tra của INE.

Parroquia

==Tham khảo==

Đô thị ở Lugo


title: Anumeta asiatica

text:
Anumeta asiatica là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở tây nam Iran, Iraq, Kuwait, Ả Rập Xê Út, Oman, the Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và ở thung lũng Arava ở Israel.

Có một lứa một năm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8.

Ấu trùng có thể ăn các loài Calligonum.

Liên kết ngoài
Species info
Image

Chú thích

Anumeta


title: Smicridea froehlichi

text:
Smicridea froehlichi là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Smicridea


title: Sông Bát Chưởng

text:
Bát Chưởng (, Bát Chưởng khê) là một dòng sông tại Đài Loan. Sông là ranh giới tự nhiên giữa Đài Nam và Gia Nghĩa. Sông khởi nguồn tại hồ Phấn Khởi trên dãy núi A Lý Sơn có độ cao 1940 mét so với mực nước biển. Dòng sông được người Nhật đổi tên thành Bát Chưởng từ năm 1926.

Phụ lưu
Bát Chưởng：huyện Gia Nghĩa, Đài Nam, thánh phố Gia Nghĩa - 80,86 km
Đầu Tiền：Thủy Thượng, Gia Nghĩa; Bạch Hà, Đài Nam; Trung Phố, Gia Nghĩa
Xích Lan：Thủy Thượng & Trung Phố, Gia Nghĩa
Vân Thủy：Thủy Thượng & Trung Phố, Gia Nghĩa
Thạch Long：Trung Phố, Gia Nghĩa
Tiêm Sơn：Trung Phố, Gia Nghĩa
Tiêu Tử Hồ：Trung Phố, Gia Nghĩa
Đống Tử Cước：Trung Phố, Gia Nghĩa
Đại Hồ Để：Trung Phố, Gia Nghĩa
Hậu Khanh Tử：Trung Phố, Gia Nghĩa
Loan Đàm：Trung Phố, Gia Nghĩa
Đông Cước：Trung Phố, Gia Nghĩa
Độc Tọa：Phiên Lộ, Gia Nghĩa
Giang Mỗ：Phan Lộ, Gia Nghĩa

Xem thêm
Danh sách sông Đài Loan

Tham khảo

Sông của Đài Loan
Gia Nghĩa (huyện)


title: Tề Thành công

text:
Tề Thành công (chữ Hán: 齊成公; trị vì: 803 TCN – 795 TCN), tên thật là Khương Thoát (姜脫), là vị vua thứ 11 của nước Tề - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con trai của Tề Văn công – vua thứ 10 nước Tề. Năm 804 TCN, Văn công qua đời, Khương Thoát lên nối ngôi.

Sử không ghi chép những sự kiện trong thời gian ông làm vua. Năm 795 TCN, Tề Thành công mất. Ông ở ngôi tất cả chín năm. Con ông là Khương Cấu lên làm vua, tức là Tề Trang công.

Xem thêm
 Tề (nước)
 Tề Văn công
 Tề Trang công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tề Thái công thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tề
Năm sinh thiếu
Mất năm 795 TCN
Năm sinh không rõ


title: Riu de Cerdanya

text:
Riu de Cerdanya là một đô thị trong tỉnh Lérida, cộng đồng tự trị Cataluña Tây Ban Nha. Đô thị Riu de Cerdanya có diện tích là 12,36 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 111 người với mật độ 8,98 người/km². Đô thị Riu de Cerdanya có cự ly km so với tỉnh lỵ Lérida.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida


title: Liodessus bordoni

text:
Liodessus bordoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Pederzani miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Liodessus


title: Trochia

text:
Trochia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Các loài
Các loài thuộc chi Trochia bao gồm:
 Trochia cingulata (Linnaeus, 1771)

Chú thích

Tham khảo

Muricidae


title: Vitruvia clytroides

text:
Vitruvia clytroides là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Vitruvia


title: Vallbona de les Monges

text:
Vallbona de les Monges là một đô thị trong tỉnh Lérida, cộng đồng tự trị quần đảo Canary Tây Ban Nha. Đô thị Vallbona de les Monges có diện tích là 34,1 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 251 người với mật độ 7,56 người/km². Đô thị Vallbona de les Monges có cự ly km so với tỉnh lỵ Lérida.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida


title: 16810 Pavelaleksandrov

text:
16810 Pavelaleksandrov (1997 UY2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 10 năm 1997 bởi P. G. Comba ở Prescott.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16810 Pavelaleksandrov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Nyctimystes foricula

text:
Nyctimystes foricula là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae.
Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, vườn nông thôn, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.

Tham khảo

 Richards, S. & Parker, F. 2004. Nyctimystes foricula. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

F
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea
Động vật được mô tả năm 1963
Động vật đặc hữu Papua New Guinea


title: Geusa

text:
Geusa là một đô thị thuộc huyện Saalekreis, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: Féternes

text:
Féternes là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Elpiste

text:
Elpiste là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Iluppaiyurani

text:
Iluppaiyurani là một thị xã panchayat của quận Toothukudi thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Iluppaiyurani có dân số 11.843 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Iluppaiyurani có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 65%. Tại Iluppaiyurani, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Peperomia choritana

text:
Peperomia choritana là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Peperomia choritana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
choritana
Thực vật dễ tổn thương


title: Blepharida schlectendalii

text:
Blepharida schlectendalii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Furth miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Blepharida


title: Teuscheria

text:
Teuscheria là một chi lan gồm 8 loài bản địa ở Trung Mỹ và Nam Mỹ. Chi được đặt tên cho Henry Teuscher.

Chú thích

Tham khảo

Danh sách các chi phong lan


title: 3218 Delphine

text:
3218 Delphine (6611 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3218 Delphine

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Niptus

text:
Niptus là một chi bọ cánh cứng present ở vùng Australian, miền Cổ bắc (bao gồm châu Âu), Cận Đông, miền Tân bắc, và Bắc Phi.

Các loài

Niptus abditus
Niptus absconditus
Niptus abstrusus
Niptus arcanus
Niptus giulianii
Niptus hololeucus
Niptus neotomae
Niptus sleeperi
Niptus ventriculus

Chú thích

Tham khảo

Niptus at Fauna Europaea

Ptinini


title: Sthanelia

text:
Sthanelia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Thulay

text:
Thulay là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN
Thulay on the regional Web site

Xã của Doubs


title: Corynebacterium diphtheriae

text:
Corynebacterium diphtheriae là vi khuẩn gây ra bệnh bạch hầu. Loài vi khuẩn này cũng được biết đến với cái tên Trực khuẩn Klebs-Löffler, vì được khám phá vào năm 1884 do hai nhà vi khuẩn học người Đức là Edwin Klebs (1834 – 1912) và Friedrich Löffler (1852 – 1915).

Phân loại
C. diphtheriae được chia làm 4 type là: C. diphtheriae mitischodis, C. diphtheriae intermedius, C. diphtheriae gravis, và C. diphtheriae belfanti. Bốn type này khác nhau tương đốii về hình thể và tính chất sinh hóa như khả năng chuyển hóa chất dinh dưỡng và sinh độc tố nhưng giống nhau ở khả năng sinh độc tố.

Chẩn đoán

Trên tiêu bản nhuộm Gram C. diphtheriae bắt màu Gram dương, hình dạng thẳng hoặc hơi cong, hoặc dạnh hình chùy (hai đầu tròn phình to hơn thân) và sắp xếp không nhất định (thông thường có dạng chữ Hán). Khi nhuộm bằng các phương pháp đặc biệt khác như Alberts và Ponder sẽ phát hiện được các hạt di nhiễm sắc trong các vùng cực (còn được gọi là 'Hạt Cực' và những cái tên khác như Hạt Babes Ernst, Volutin,...v.v). Sau đó, nuôi cấy trong môi trường dinh dưỡng, có tên huyết thanh Löffler, cho phép vi khuẩn chiếm ưu thế so với các vi sinh vật khác hiện diện trong tiêu bản. Cuối cùng, sử dụng thạch chọn lọc tellurite agar, cho phép loài Corynebacteria (bao gồm C. diphtheriae) sản sinh ra tellurite làm cho khúm lạc biến thành màu nâu và chỉ trong trường hợp có C. diphtheriae, một vòng màu đen xung quanh khuẩn lạc được tạo thành giúp cho việc phân biệt dễ dàng với các sinh vật khác.

Để sản sinh ra độc tố, C. diphtheriae cần một nồng độ thấp kim loại sắt. Khi nồng độ sắt lên quá cao, những phân tử sắt sẽ ngăn chặn aporepressor trên chủng phage beta, mang gen quy định khả năng sản sinh độc tố, khiến cho nó trở thành repressor và chấm dứt quá trình tổng hợp độc tố. Để xác định độc tố của bệnh bạch hầu, người ta dùng phản ứng Elek.

Tính nhạy cảm
Vi khuẩn nhạy cảm với phần lớn các loại kháng sinh, như penicillin, ampicillin, cephalosporin, quinolone, chloramphenicol, tetracycline, cefuroxime và trimethoprim.

Xem thêm
 Cutaneous diphtheria

Tham khảo

Liên kết ngoài
 CoryneRegNet - Database of Corynebacterial Transcription Factors and Regulatory Networks''

Corynebacterium


title: Miyawaka, Fukuoka

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Fukuoka, Nhật Bản. Thành phố được thành lập ngày 11 tháng 2 năm 2006 sau khi sáp nhập các thị trấn Miyata và Wakamiya, huyện Kurate.

Tính đến ngày 01 tháng 9 năm 2010, dân số thành phố là 30.296, với mật độ 216 người/km² trên tổng diện tích 139,99 km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Miyawaka official website

Thành phố tỉnh Fukuoka


title: Papilio weymeri

text:
Papilio weymeri là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Nó là loài đặc hữu của Papua New Guinea.

Tham khảo

W
Côn trùng Papua New Guinea


title: Andrena robertsonii

text:
Andrena robertsonii là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Dalla Torre mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1896


title: Cardiophorus kugitangi

text:
Cardiophorus kugitangi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin & Atamuradov miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Leptobasis melinogaster

text:
Leptobasis melinogaster là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Coenagrionidae. Loài này có ở México và Hoa Kỳ. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông có nước theo mùa và đầm nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo
 Abbott, J.C. 2005. Leptobasis melinogaster. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Leptobasis


title: Gonomyia perattenuata

text:
Gonomyia perattenuata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Sceloenopla guyanensis

text:
Sceloenopla guyanensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Sceloenopla


title: Chi Ốc anh vũ

text:
Chi Ốc anh vũ (danh pháp khoa học: Nautilus) là một chi động vật chân đầu (Cephalopoda) thuộc họ Ốc anh vũ (Nautilidae). Các loài trong chi này khác đáng kể về mặt hình thái so với các họ hàng của chúng trong chi Allonautilus.

Các loài
 Nautilus belauensis: Ốc anh vũ Palau
 †Nautilus clarkanus
 †Nautilus cookanum
 Nautilus macromphalus: Ốc anh vũ New Caledonia
 Nautilus pompilius (loài điển hình): Ốc anh vũ
 Nautilus pompilius pompilius
 Nautilus pompilius suluensis
 †Nautilus praepompilius
 Nautilus stenomphalus: Ốc anh vũ đốm trắng

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Động vật học


title: Micropterix garganoensis

text:
Micropterix garganoensis là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Heath mô tả năm 1960. Loài này có ở Ý.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Image

Micropterix
Động vật được mô tả năm 1960
Động vật đặc hữu Ý
Côn trùng châu Âu


title: Paladina

text:
Paladina là một đô thị ở tỉnh Bergamo trong vùng Lombardia của nước Ý, có vị trí cách khoảng 45 km về phía đông bắc của Milano và khoảng 5 km về phía tây bắc của Bergamo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.524 người và diện tích là 2,0 km².

Đô thị Paladina có các frazione (đơn vị cấp dưới) Sombreno.

Paladina giáp các đô thị: Almè, Almenno San Bartolomeo, Almenno San Salvatore, Bergamo, Sorisole, Valbrembo.

Biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Bergamo


title: Chaetodon marleyi

text:
Chaetodon marleyi là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1921.

Từ nguyên
Từ định danh marleyi được đặt theo tên của Harold Walter Bell-Marley (1872 – 1945), một kiểm ngư viên ở KwaZulu-Natal (Nam Phi), người đã thu thập mẫu định danh của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
C. marleyi được có phân bố từ vịnh Delagoa (Mozambique) vòng qua phía tây trải dài đến làng chài Lamberts Bay, tỉnh Tây Cape (Nam Phi).

C. marleyi sinh sống trên các rạn viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 120 m, tuy nhiên loài này cũng đã được ghi nhận ở vùng nước nông trong các vũng thủy triều và gần khu vực cửa sông.

Mô tả
C. marleyi có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 20 cm. Loài này có màu xám trắng với hai dải sọc xiên màu nâu ở mỗi bên thân (dải sau thường sẫm hơn). Đầu có một dải sọc cùng màu từ gáy băng dọc qua mắt. Vây lưng màu nâu. Vây hậu môn và vây bụng có màu vàng nâu. Cuống đuôi có dải nâu bao quanh; vây đuôi trắng với một vạch màu nâu ở giữa, nửa sau của vây đuôi trong suốt. Vây ngực trong suốt. Cá con có thêm một đốm đen lớn viền trắng trên vây lưng.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 23–24; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 18–19; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học
Thức ăn của C. marleyi có thể là các loài thủy sinh không xương sống nhỏ.

Thương mại
C. marleyi ít được thu thập trong các hoạt động thương mại cá cảnh.

Tham khảo

M
Cá Ấn Độ Dương
Cá Đại Tây Dương
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Động vật được mô tả năm 1921


title: Açores

text:
Açores (phát âm tiếng Bồ Đào Nha: ), tên chính thức Vùng Tự trị Açores (), là một trong hai vùng tự trị của Bồ Đào Nha, là một quần đảo bao gồm 9 đảo núi lửa nằm ở bắc Đại Tây Dương, cách Bồ Đào Nha lục địa khoảng  về phía tây, cách Lisboa  về phía tây, cách bờ biển châu Phi  và cách Newfoundland, Canada  về phía đông nam.

Nền kinh tế nơi đây dựa trên trồng trọt, chăn gia súc lấy sữa và thịt, đánh bắt hải sản, và du lịch, hoạt động dịch vụ chính trong vùng. Điểm dân cư chính tại Açores là Ponta Delgada.

Có 9 đảo chính và nhiều đảo nhỏ tại Açores, được chia làm ba nhóm. Đó là Flores và Corvo ở phía tây; Graciosa, Terceira, São Jorge, Pico và Faial ở trung tâm; São Miguel, Santa Maria và rặng san hô Formigas về phía đông. Chúng kéo dài trên  và nằm theo hướng tây bắc-đông nam.

Các đảo này đều có nguồn gốc núi lửa, dù một số như Santa Maria, không có hoạt động núi lửa nào kể từ khi có người đến sống. Đỉnh núi Pico là điểm cao nhất toàn Bồ Đào Nha, cao . Açores thực ra có một số núi có thể xem là cao nhất hành tinh, nếu tính từ chân núi dưới đáy Đại Tây Dương lên tới đỉnh.

Khí hậu Açores khá dịu so với những nơi cùng vĩ độ, nhờ ảnh hưởng của Gulf Stream chảy ngang qua. Do ảnh hưởng của biển, thời tiết dịu mát quanh năm. Nhiệt độ ban ngày vào khoảng  đến  tùy theo mùa. Nhiệt độ trên  hay dưới  hầu nhưng không xảy ra tại những trung tâm dân cư. Không khí thường thì ẩm ướt và trời thì nhiều mây.

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài

 Chính quyền vùng Açores
 Trang du lịch

Vùng tự trị Bồ Đào Nha
Vùng xa xôi của Liên minh châu Âu
Quần đảo Macaronesia
Tỉnh Bồ Đào Nha (1936-76)
Địa lý Tây Nam Âu
Sống núi giữa Đại Tây Dương


title: Propebela arctica

text:
Propebela arctica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Propebela
Động vật được mô tả năm 1855


title: Villeneuve-les-Cerfs

text:
Villeneuve-les-Cerfs  là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Puy-de-Dôme

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Puy-de-Dôme


title: Harpella forficella

text:
Harpella forficella là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae, trong phân họ Oecophorinae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 19–29 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 9, tùy theo địa điểm.

Sâu bướm ăn cây chết và mất nhiều năm để phát triển. Chúng cũng có thể ăn sac fungus King Alfred's Cake (Daldinia concentrica).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Waarneming.nl
 Lepidoptera of Belgium

Động vật được mô tả năm 1763
Harpella
Côn trùng châu Âu


title: Isernia (tỉnh)

text:
Tỉnh Isernia (tiếng Ý:Provincia di Isernia) là một tỉnh ở vùng Molise của Ý. Tỉnh lỵ là thành phố Isernia.

Tỉnh này có diện tích 1.529 km², and và tổng dân số là 89.775 người (năm 2001). Có 52 đô thị (Tiếng Ý: comuni) ở trong tỉnh này ( ), xem Các đô thị của tỉnh Isernia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức của tỉnh

Isernia


title: Lohe-Föhrden

text:
Lohe-Föhrden là một đô thị thuộc quận Rendsburg-Eckernförde, bang Schleswig-Holstein.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rendsburg-Eckernförde


title: Nguyễn Thiện Kế

text:
Nguyễn Thiện Kế (1849-1937) tên tự là Trung Khả, hiệu Đường Vân hay Nễ Giang, còn được gọi là Huyện Nẻ hay Huyện Móm, là 1 chỉ huy của khởi nghĩa Bãi Sậy trong phong trào Cần Vương và là em ruột của thủ lĩnh Nguyễn Thiện Thuật, quê ở làng Xuân Đào, xã Xuân Dục, huyện Mỹ Hào (nay là thị xã Mỹ Hào), tỉnh Hưng Yên. Ngoài ra, ông còn làm thơ trào phúng và cũng là anh rể của thi sĩ Tản Đà.

Tiểu sử
Sau khi đậu cử nhân, ông được triều Nguyễn bổ nhiệm làm tri phủ nhưng sau đó bị cách chức rồi lại được bổ làm huấn đạo Hoàn Long, tri phủ huyện Tùng Thiện (Sơn Tây).

Tháng 11/1888, em ông là Nguyễn Thiện Dương tử trận trong khi giao chiến với quân Pháp. Ngày 11/11 năm 1888, để trả đũa hơn 400 quân Bãi Sậy do Nguyễn Thiện Kế cùng Đề đốc Nguyễn Văn Sung, Đốc binh Vũ Văn Đồng bất ngờ tấn công Hoàng Cao Khải cùng giám binh Ney, chỉ huy đồn Mỹ Hào khi 2 người này đưa lính về gặt lúa ở Liêu Trung, tổng Liêu Xá. Hoàng Cao Khải cuống quá phải lột quần áo của người đánh dậm trốn về đồn Mỹ Hào rồi nhờ giáo dân Kẻ Sặt đưa đường chạy về Hải Dương. Lãnh binh Ney thì chết ngay tại chỗ cùng 30 người khác.

Năm 1890, Nguyễn Thiện Thuật sang Trung Hoa cầu viện và giao quyền chỉ huy lại cho em là Nguyễn Thiện Kế. Trong trận đánh tại Bích Khê, Ngô Thấn (thuộc huyện Gia Lương, Hà Bắc) ngày 12/4 năm 1892 quân Bãi Sậy bị thiệt hại nặng. Sau đó Thiện Kế bị bắt ở chợ Sơn (Tiên Sơn - Bắc Ninh) và bị đày ra Côn Đảo cho tới lúc ngoài 70 mới được tha về quản thúc tại quê.

Năm 1937, Nguyễn Thiện Kế qua đời, thọ 88 tuổi.

Văn chương trào phúng
Ngoài việc là chỉ huy quân Bãi Sậy, Nguyễn Thiện Kế còn làm nhiều thơ trào phúng. Trong dòng thơ trào phúng cận đại tại Việt Nam, tên tuổi ông chỉ đứng sau Tú Xương. Đối với Lê Hoan, người đã giúp quân Pháp đánh dẹp khởi nghĩa Yên Thế do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo, ông cũng có làm thơ trào phúng về nhân vật này.

Tổng đốc miền Đông ngỡ đứa nào
Lê Hoan thôi lại tụi Hoàng Cao
Cậu hầu ngày trước, tay còn tráp
Ông lớn bây giờ, ngực đã sao
Rể, được thượng Trần thêm xứng đáng,
Giặc, nhờ Đề Thám có huân lao
Tướng tinh nay đã quay đầu lại
Đôi mắt trừng trường ngược mũi đao!

Ngoài ra, ông còn viết một số tác phẩm khác như Đại viên thập vịnh- 10 bài vịnh 10 vị quan lớn, Tiểu viên tam thập vịnh- 30 bài vịnh 30 vị quan nhỏ và bài Phú tài bàn cũng rất nổi tiếng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu sử Nguyễn Thiện Kế (1849-1937)

Khởi nghĩa Bãi Sậy
Nghĩa quân chống Pháp
Quan lại nhà Nguyễn
Người Hưng Yên
Nhà thơ Việt Nam
Dịch giả Việt Nam


title: Động Từ Thức

text:
Động Từ Thức còn gọi là Động Bích Đào, là một hệ thống hang động núi đá vôi với nhiều nhũ đá được gắn liền với truyền thuyết Từ Thức gặp tiên. Động nằm trên dãy núi Tam Điệp, thuộc địa bàn xã Nga Thiện, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, nằm cạnh đường quốc lộ 10, cách thị trấn Phát Diệm hơn 10 cây số về phía Tây Nam, trên sườn một ngọn núi đá nhỏ có thả dê của đồng bào địa phương, xung quanh là ruộng lúa nước. Trong khoảng thời gian chiến tranh với nước Mỹ, động này bỏ hoang không có ai lui tới, lơ thơ chút cỏ hoang mọc trước cửa động.

Truyền thuyết
Từ Thức người Tống Sơn, nay là Hà Trung, tỉnh Thanh Hoá làm tri huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, nhân đi chơi hội đã cởi áo gấm giúp một cô gái xinh đẹp gặp tình huống éo le. Thời gian sau chàng từ quan, tìm thú vui nhàn tản. Một lần ra cửa biển Thần Phù, Từ Thức đi qua núi và thấy một chiếc động, được bà chủ gả cho Giáng Hương, chính là người chàng đã cứu thuở nào.
Sống với nhau được một năm, dù thuận hoà, êm ấm, Từ Thức chợt nhớ nhà, xin được về thăm. Cảm thông nỗi niềm của chồng, Giáng Hương sắm xe và gài sẵn phong thư kín nói lời ly biệt. Khi đến quê, tất cả đều đổi thay, Từ Thức hỏi một cụ già râu tóc bạc phơ thì mới biết đó là cháu nội của mình. Chàng đã đi quá lâu. Từ Thức muốn trở lại cõi tiên với vợ, nhưng chẳng còn dịp may … trước cửa động Từ Thức, dây leo chằng chịt đan kết thành những chiếc võng.

Thắng cảnh
Ngoài cửa động có một miếu nhỏ gọi là miếu Sơn Thần, miếu chỉ cao chấm đầu người và không rộng lắm. Ngay trên cửa động, trên vách đá được tạc bài thơ đề của Lê Quý Đôn khi viếng thăm động vào thế kỷ XVIII.

Suốt chiều sâu của động, có rất nhiều nhũ đá tạo thành những hình thù độc đáo và được gắn liền với truyền thuyết về Từ Thức và Giáng Hương. Động chính gồm có 2 phần, phần ngoài rộng, trần động hình vòng cung như một chiếc bát úp khổng lồ. Phía dưới vòng cung đó có một nhũ đá toả xuống trông như một trái đào tiên, nên động còn được gọi là động Bích Đào. Dưới là nền đá phẳng, nhẵn, là vết tích đền thờ Từ Thức còn lưu lại đến hôm nay. Sau đó là đụn nhũ thạch lấp lánh được ví như những kho chứa khác nhau:
kho tiền là những chỗ thạch nhũ xanh nổi hình tròn từng lớp chồng lên nhau;
kho vàng là những thỏi đá óng ánh màu vàng;
kho muối là một quần thể thạch nhũ bé, trắng toát;
kho gạo lại hấp dẫn hơn bởi những hòn đá mịn được gắn chặt, đều màu nâu bạc.

Vào phần trong, một cổ tam sinh có đủ trâu, dê, lợn, một mâm cỗ... tương đối giống như thật, một mâm ngũ quả... bằng đá được thiên nhiên bày sẵn từ muôn đời nay. Càng vào sâu, lòng động càng rộng ra, với nhiều dấu tích về tình yêu của Giáng Hương và Từ Thức như: buồng tắm của Giáng Hương và thư phòng của Từ Thức bằng đá; những bông hoa, những quả đào tiên, vầng trăng và có cả những đôi chim thạch nhũ. Những thanh đá thiên cầm gõ vào sẽ phát ra những thanh âm khác nhau được gọi là dàn chiêng trống.

Đi sâu vào trong, có 2 dấu chân người in vào đá từ bao giờ, tương truyền là dấu chân Từ Thức. Một vài nụ đá và một vài đường nét trên một mặt đá phẳng tạo thành bàn cờ tiên. Đôi gò bồng đảo đầy quyến rũ bên một vũng nước trong suốt có thể nhìn thấy những hòn đá dưới đáy, là giếng mà tiên nữ Giáng Hương từng tắm với nụ cười làm đắm say kẻ phàm trần. Một dải đá màu lục lốm đốm, cùng một dải đá có những hình thù ếch nhái, là ao bèo trong sự tưởng nhớ quê hương của chàng thư sinh Từ Thức. Sau cảnh này là một ngã rẽ, một ngã theo tương truyền là đường lên cõi tiên của Từ Thức. Tại đây có quán nghỉ chân bằng đá mà chàng đã từng nghỉ suốt dọc hành trình và còn đó những mắc treo áo, treo mũ bằng đá. Bên cạnh đường lên tiên là một ngã rẽ hỏm sâu theo đường xoáy ốc vẫn bí ẩn muôn đời nay, nhân dân quen gọi là đường xuống Địa ngục.

Sau lưng động là núi Thần Phù, hang Dơi...

Thơ đề của Lê Quý Đôn
Thế kỷ XVIII, Lê Quý Đôn khi vãn cảnh động Từ Thức đã đề tặng bài thơ tạc vào núi đá ngay cửa động như sau:

Phiên âm tiếng Nôm
Văn đạo thần tiên sự diểu mang
Bích đào động khẩu thái hoang lương
Càn khôn nhất hạt cùng Từ Thức
Vân thủy song nga lão Giáng Hương
Thạch động hữu thanh khao hiểu nguyệt
Diêm điền vô vị nát thu sương
Thế nhân khổ tác Thiên Thai mộng
Thùy thức Thiên Thai diệc hí trường

Dịch nghĩa

Nghe nói chuyện thần tiên là mơ mộng
Cửa động Bích đào nay thật hoang lương
Từ Thức chỉ mặc áo vải thô đi tìm tiên khắp trời đất
Ở cảnh mây nước, hai mắt Giáng Hương mong (Từ Thức) đến già
Trăng gần sáng, nghe trong động đá, như có tiếng gõ kêu
Giọt sương thu thấm bãi muối, muối thành nhạt
Nhiều người cho rằng Từ Thức gặp tiên cũng như chuyện (Lưu Nguyễn) vào Thiên Thai
Nhưng ai ngờ Thiên Thai chỉ là một câu chuyện đùa

Dịch Thơ

Thần tiên vẫn bảo chuyện mơ màng,
Động Bích Đào kia cỏ mọc hoang.
Trời bể tìm tòi, mê huyện Thức!
Nước mây chờ đợi, mệt nàng Hương!
Vang om thạch động trăng gần sáng,
Nhạt nhẽo diêm điền muối đẵm sương,
Giấc mộng Thiên Thai mong mỏi mãi,
Ai hay cũng chỉ hí du trường!

Động Từ Thức còn được nhiều tao nhân, mặc khách thăm viếng, ngợi ca, là "Nam thiên đệ thất động" - tức hang động đẹp thứ bảy dưới trời Nam. Năm 1992 đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng di tích cấp quốc gia.

Tham khảo

Xem thêm
du lịch Thanh Hóa
Cửa biển Thần Phù
Nga Sơn

Liên kết ngoài

Di tích quốc gia Việt Nam
Nga Sơn
Hang động Việt Nam


Tổ chức hợp tác phát triển quốc tế Thụy Điển (tiếng Thụy Điển: Styrelsen för internationellt utvecklingssamarbete, Sida) là một cơ quan chính phủ của Bộ Ngoại giao Thụy Điển. Sida chịu trách nhiệm cho Tổ chức phần lớn hỗ trợ phát triển chính thức của Thụy Điển cho các nước đang phát triển.

Sida cũng khẳng định tôn trọng nhân quyền, dân chủ và bình đẳng giới được công bố bởi Tuyên ngôn Nhân quyền là sứ mệnh của họ, và cùng với "Viện Nhân quyền và Luật nhân đạo Raoul Wallenberg" của Đại học Lund, Trang Gave một phụ tá cho nhà nước bình đẳng "và Nhân quyền của phụ nữ ở Đông Nam Á "của châu Á Thái Bình Dương Diễn đàn được tổ chức từ tháng 9 và 03 tháng 6 năm 2011th

Sida cũng được thông báo bởi Các nguyên tắc Yogyakarta trong hành động vì các quyền cho LGBTI và Chính phủ Thụy Điển ủy nhiệm một "Kế hoạch hành động cho công việc của Sida về xu hướng tình dục và giới tính trong Hợp tác Phát triển Quốc tế 2007-2009". Và việc đánh giá các kế hoạch hành động 2007-2009, công việc quan trọng thực hiện trong biểu tình Nhiều quốc gia về các vấn đề LGBTI, bao gồm cả đối thoại với xã hội dân sự, các nhà tài trợ khác, và Chính phủ; đưa vào chiến lược quốc gia, và sáng kiến lập trình.

Xem thêm
Quần áo Sida

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bộ Ngoại giao Thụy Điển
Tổ chức phát triển quốc tế


title: Plectrocnemia resa

text:
Plectrocnemia resa là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Plectrocnemia


title: Triplectides australis

text:
Triplectides australis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Triplectides


title: Berville-sur-Mer

text:
Berville-sur-Mer là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Bervillesurmer


title: Monségur, Gironde

text:
Monségur là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Saint-Étienne-de-Chigny

text:
Saint-Étienne-de-Chigny là một xã của tỉnh Indre-et-Loire, thuộc vùng Centre-Val de Loire, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre-et-Loire

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintetiennedechigny


title: Soizy-aux-Bois

text:
Soizy-aux-Bois  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 185 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Soizyauxbois


title: Millettia laurentii

text:
Millettia laurentii là một loài thực vật bản địa của Cộng hòa Congo, Cộng hòa dân chủ Congo, Cameroon, Gabon và Guinea Xích Đạo. Loài này được liệt vào sách đỏ do phá hủy môi trường sống và khai thác gỗ quá mức.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

L
Thực vật được mô tả năm 1904


title: Cryptocephalus mariae

text:
Cryptocephalus mariae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Rey miêu tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

M