title: Nguyên Huệ Tông

text:
{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Nguyên Huệ Tông 元惠宗  Ô Cáp Cát Đồ hãn 烏哈噶圖汗
| tên gốc =
| tước vị = Hoàng đế Trung Hoa, Khả Hãn Mông Cổ
| tước vị thêm =
| thêm = china
| hình = Toghon.jpg
| ghi chú hình = Nguyên Huệ Tông
| chức vị = Hoàng đế Đại Nguyên
| tại vị = 19 tháng 7 năm 1333 – 23 tháng 5 năm 1370()
| đăng quang =
| tiền nhiệm = Nguyên Ninh Tông
| nhiếp chính =
| kế nhiệm = Triều đại kết thúc
| chức vị 1 = Khả Hãn Mông Cổ (danh nghĩa)
| tại vị 1 = 19 tháng 7 năm 1333 – 23 tháng 5 năm 1370 ()
| tiền nhiệm 1 = Ý Lân Chất Ban
| kế nhiệm 1 = Tất Lý Khắc Đồ hãn
| niên hiệu 6 =
| thời gian của niên hiệu 6 =
| tước hiệu =
| hoàng tộc = Dòng họ Bột Nhi Chỉ Cân (Боржигин, 孛兒只斤), Bác Nhĩ Tề Cát Đặc (博爾濟吉特) của thị tộc (yasun) Khiyad (Хиад) hay Kì Ác Ôn (奇渥溫)<ref>Phiên bản phiên âm này của tiếng Trung xuất hiện trong lịch sử Trung Quốc thời Nhà Nguyên.</ref> hoặc Khất Nhan (乞顏)
| tên đầy đủ = Bột Nhi Chỉ Cân Thỏa Hoan Thiết Mộc Nhĩ (孛兒只斤妥歡贴睦爾, Borjigin Toghuntemür, )
| tên tự =
| tên hiệu =
| tôn hiệu =
| miếu hiệu = Huệ Tông (惠宗)
| thụy hiệu = Ô Cáp Cát Đồ hãn (Ukhaantu hãn, , Ухаант хаан)
| niên hiệu = Chí Thuận (至順) 1333Nguyên Thống (元統) 1333-1335Chí Nguyên (至元) 1335-1340Chí Chính (至正) 1341-1368Chí Nguyên (至元) 1368-1368
| thời gian của niên hiệu =
| niên hiệu 2 =
| thời gian của niên hiệu 2 =
| niên hiệu 3 =
| thời gian của niên hiệu 3 =
| niên hiệu 4 =
| thời gian của niên hiệu 4 =
| niên hiệu 5 =
| thời gian của niên hiệu 5 =
| cha = Nguyên Minh Tông
| mẹ =
| phối ngẫu =
| vợ = Hoàng hậu: Đáp Nạp Thất Lý (1333–35) Bá Nhan Hốt Đô (1337–65) Hoàn Giả Hốt Đô (Kỳ Hoàng hậu, 1340–70)
| con cái =
| sinh =
| nơi sinh =
| mất =
| nơi mất = Mạc Bắc
| ngày an táng =
| nơi an táng = Khởi Liễn cốc
| học vấn =
| nghề nghiệp =
| tôn giáo =
| chữ ký =
}}
Nguyên Huệ Tông (chữ Hán: 元惠宗; 25 tháng 5, 1320 – 23 tháng 5, 1370), tên thật là Thỏa Hoan Thiết Mộc Nhĩ (妥懽貼睦爾; ), Hãn hiệu Ô Cáp Cát Đồ hãn (烏哈噶圖汗; ), là vị Hoàng đế thứ 11 và là cuối cùng của triều đại nhà Nguyên trong lịch sử Trung Quốc.

Là con trai trưởng của vua Nguyên Minh Tông, ông lên ngôi sau một loạt biến cố cung đình do cái chết đột ngột của em trai Nguyên Ninh Tông. Ông cũng là vị Hoàng đế người Mông Cổ cuối cùng cai trị Trung Quốc và đã tại vị 36 năm trên lãnh thổ Trung Hoa. Năm 1367, ông để mất đất Giang Nam về tay thủ lĩnh quân Khăn Đỏ Chu Nguyên Chương, chỉ còn cai trị Hoa Bắc. Một năm sau đó Chu Nguyên Chương lập ra nhà Minh rồi đưa quân đánh chiếm Đại Đô, buộc Nguyên Huệ Tông phải tháo chạy về Thượng Đô, kể từ đó ông chỉ còn là vua ở miền đất Mông Cổ. Nguyên Huệ Tông là một vị Phật tử thuần thành của đạo Phật giáo Tây Tạng.

Ông có miếu hiệu là Huệ Tông, nhưng sách sử Trung Quốc vẫn hay gọi ông là Nguyên Thuận Đế (元順帝), đôi khi còn là Chí Chính Đế (至正帝) hoặc Canh Thân Đế (庚申帝).

 Trước khi lên ngôi
Sinh vào ngày 17 tháng 4 (âm lịch) năm Diên Hựu thứ 7 (1320) thời Nguyên Nhân Tông, Thỏa Hoan Thiết Mộc Nhĩ là con trai cả của Nguyên Minh Tông Hòa Thế Lạt. Ông chào đời lúc cha mình còn là một vị Thân vương đang trấn thủ ở Trung Á, nơi thuộc địa phận của hãn quốc Sát Hợp Đài. Mẹ của ông tên là Mại Lai Địch, là người thuộc bộ tộc Cát La Lộc.

Vào năm Thái Định thứ 5 (1328), sau khi Thái Định Đế qua đời, nội chiến trong hoàng gia bùng phát. Sau khi phe của chú ông là Đồ Thiếp Mộc Nhi thắng trận, ông theo cha mình rời hãn quốc Sát Hợp Đài để trở về Thượng Đô. Tại đây, cha của ông được Đồ Thiếp Mộc Nhi tôn làm Hoàng đế, tức vua Nguyên Minh Tông. Nhưng sau khi Minh Tông bị Đồ Thiếp Mộc Nhi ngầm cho thân tín của mình là Yên Thiếp Mộc Nhi sát hại, Thỏa Hoan Thiết Mộc Nhĩ bị phe phái đối lập đày đến đất Cao Ly rồi sau đó lại lưu đày ông đến đất Quảng Tây. Trong thời gian ông bị lưu đày, người mẹ kế của ông là Bát Bất Sa bị xử tử. Hoàng vị được Đồ Thiếp Mộc Nhi kế nhiệm vào năm sau (1329), tức vua Nguyên Văn Tông.

Dù phải rất gian khổ để có được đế vị, Văn Tông lại chỉ trị vì đến năm 1332 thì băng hà. Lúc lâm chung, do hối hận về hành động giết anh cướp ngôi trước đó, Văn Tông bày tỏ nguyện vọng nhường ngôi cho con của Minh Tông và đáng ra Thỏa Hoan Thiết Mộc Nhĩ sẽ được nối ngôi, nhưng sau đó thừa tướng Yên Thiếp Mộc Nhi lại lập em trai cùng cha khác mẹ của ông là Ý Lân Chất Ban lên kế vị, đó là vua Nguyên Ninh Tông. Nguyên nhân một phần vì Thỏa Hoan Thiếp Mộc Nhi đang ở xa kinh thành, nhưng thực tế là do Yên Thiếp Mộc Nhi biết ông đã lớn nên sẽ khó khống chế, lại đang nghi ngờ hắn đã giết cha mình nên sợ bị trả thù. Sự toan tính này của Yên Thiếp Mộc Nhi sớm đi vào ngõ cụt khi bản thân Ninh Tông sau đó cũng băng hà sớm khi mới ở ngôi được 43 ngày, lúc đó chỉ mới 6 tuổi.

Hoàng thái hậu Bốc Đáp Thất Lý lâm triều, Yên Thiếp Mộc Nhi có ý muốn tôn con trai Văn Tông là Yên Thiếp Cổ Tư làm hoàng đế. Thái hậu nói: "Thiên vị quan trọng biết mấy, con của ta còn nhỏ tuổi sao có thể đảm nhận. Thỏa Hoan Thiếp Mục Nhĩ ở Quảng Tây, năm nay đã 13 tuổi; lại là trưởng tử của Minh Tông, theo lễ có thể được lập". Nói xong, Thái hậu liền sai người đón Thỏa Hoan Thiếp Mộc Nhi ở Tĩnh Giang, rước về Đại Đô để làm vua. Dù không ngăn được Thỏa Hoan Thiếp Mộc Nhi lên ngai vàng, Yên Thiếp Mộc Nhi vẫn yêu cầu tân hoàng đế phải kết hôn và sắc phong cho con gái mình là Đáp Nạp Thất Lý làm Hoàng hậu, như một phần trong kế hoạch trừ khử ông sau này. Tuy nhiên, khi âm mưu giết Thỏa Hoan Thiếp Mộc Nhi còn chưa thành thì Yên Thiếp Mộc Nhi mắc bệnh chết vào tháng 5 năm 1333.

Tháng 7 năm Chí Thuận thứ 4 (1333), Thỏa Hoan Thiết Mộc Nhĩ đăng quang Hoàng đế vị, lúc đó ông chỉ mới 13 tuổi, cải niên hiệu thành Nguyên Thống (元統). Do còn ít tuổi, ban đầu ông được quyền thần Bá Nhan nhiếp chính để điều khiển chính sự.

Sự cai trị
Tranh giành quyền lực thời kỳ đầu
Vị hoàng đế mới đã phong em họ của mình là Yên Thiếp Cổ Tư làm hoàng thái đệ khi vị hoàng tử này được bảo hộ bởi Thái hậu Bốc Đáp Thất Lý, nhưng Huệ Tông lại bị kiểm soát bởi các quyền thần ngay cả sau cái chết của Yên Thiếp Mộc Nhi. Trong số đó thì Bá Nhan, người từng là đối trọng với gia tộc của Yên Thiếp Mộc Nhi, trở nên quyền lực không kém gì ông ta. Vị quyền thần mới này được nắm nhiều quyền hành lớn trong triều và đã ra tay đàn áp cuộc nổi loạn của con trai Yên Thiếp Mộc Nhi là Đường Kỳ Thế vào năm 1335, đồng thời xử tử hoàng hậu Đáp Nạp Thất Lý vì tội thông đồng. Trong thời kỳ cai trị của ông, ông thực hiện một số cuộc thanh trừng chính trị và cũng đình chỉ hệ thống khoa cử của đế quốc.

Sau khi Đáp Nạp Thất Lý bị xử tử, Bá Nhan đã bắt Huệ Tông lập cháu gái mình là Bá Nhan Hốt Đô làm hoàng hậu. Trước đó, Huệ Tông đã nảy sinh tình cảm với một cung nữ người Cao Ly có họ là Kỳ, người đã bị mang đến Trung Quốc vào khoảng cuối những năm 1320 như "vật cống phẩm" của các vị vua Cao Ly được yêu cầu cống nạp những phụ nữ Cao Ly xinh đẹp đến nước Nguyên để làm nô tỳ, cung nữ hoặc vợ lẽ sau chiến tranh Mông Cổ - Cao Ly. Nay Huệ Tông muốn lập Kỳ thị làm Đệ nhị hoàng hậu, điều hoàn toàn trái ngược với tiền lệ nhà Nguyên chỉ lập nữ nhân Mông Cổ làm chính thất và Đệ nhị hoàng hậu. Kỳ thị thân là người Cao Ly nên bị phản đối kịch liệt, do đó Huệ Tông phải trì hoãn kế hoạch này. Năm 1339, Kỳ thị sinh một Hoàng tử, Huệ Tông xác định lập hoàng tử này làm người kế vị để thuận lợi cho việc phong mẫu thân của đứa con này trở thành Nhị hoàng hậu vào năm 1340, trong khi Bá Nhan Hốt Đô vẫn là chính thất Hoàng hậu của ông.

Khi Huệ Tông trưởng thành và hiểu được tình hình chính sự, ông đã nhiều lần phản đối sự cai trị độc đoán của Bá Nhan. Mùa xuân năm 1340, ông liên minh với cháu trai của Bá Nhan là Thoát Thoát, người đang có mâu thuẫn với Bá Nhan, và trục xuất Bá Nhan khỏi triều trong một cuộc đảo chính. Ông cũng loại bỏ Yên Thiếp Cổ Tư và Thái hậu Bốc Đáp Thất Lý ra khỏi triều đình. Với sự giúp đỡ của Thoát Thoát, ông cũng mạnh tay thanh trừng các quan lại đã lũng đoạn chính quyền.

Thời kì tự chấp chính

Tháng 3 năm 1340, Nguyên Huệ Tông chính thức thâu tóm mọi quyền hành trong triều. Công việc đầu tiên của ông đó là trả thù cho cha và mẹ kế của mình. Cuối năm 1340, Huệ Tông đã hạ chiếu dỡ bỏ miếu thờ của Nguyên Văn Tông. Con trai của Văn Tông là Yên Thiếp Cổ Tư bị Huệ Tông truy lùng phải trốn sang Cao Ly, cuối cùng bị Huệ Tông sai người đuổi giết tại đó.

Mối thù trả xong, Nguyên Huệ Tông bắt đầu tái dựng một đất nước đang suy tàn và đã trải qua hơn hai thập niên biến loạn ở vị trí ngai vàng. Trong 25 năm từ khi Nguyên Thành Tông qua đời cho đến lúc Huệ Tông tại vị, triều Nguyên đã trải qua tới tám đời Hoàng đế. Ngay từ đầu ông đã đưa ra một số chính sách nhằm cải cách chính trị và phát triển giáo dục. Năm 1341, Nguyên Huệ Tông khôi phục lại chế độ khoa cử bị gián đoạn trong thời gian dài, cho xây dựng Quốc tử giám, tuyển chọn những Nho gia tài giỏi về dạy học và phò trợ triều đình, ngoài ra cũng cho thắp hương và trùng tu miếu Khổng Tử. Ông còn sai Thoát Thoát hoàn thành tất cả ba tác phẩm Liêu sử, Tống sử và Kim sử vào năm 1343. Đây chính là nội dung quan trọng trong chính sách văn trị mới của Nguyên Huệ Tông.

Với việc loại trừ Bá Nhan, Thoát Thoát đã sở hữu quyền lực lớn trong triều. Nguyên Huệ Tông phong ông làm Trung thư hữu thừa tướng, giao cho thực thi cải cách. Giai đoạn nhiếp chính đầu tiên của ông thể hiện một tinh thần tươi mới. Nhà chính trị trẻ tuổi này nhanh chóng cho thấy chính sách cai trị của mình là một thứ hoàn toàn khác so với Bá Nhan. Một niên hiệu mới của hoàng đế nhà Nguyên, Chí Chính (至正), đã cho thấy điều này. Nhiều người Trung Quốc đã trở về kinh đô từ hưu trí tự nguyện hoặc lưu vong hành chính để phụng sự triều đình và hệ thống khoa cử quốc gia đã được phục hồi.

Do trung thư tả thừa tướng Biệt Nhi Khiếp Bất Hoa thường xuyên gièm pha mình với hoàng đế, Thoát Thoát bất ngờ xin từ quan với sự chấp thuận của Huệ Tông vào tháng 6 năm 1344, đánh dấu kết thúc thời kỳ nhiếp chính đầu tiên của ông. Một giai đoạn ngắn ngủi tiếp theo từ năm 1344 đến năm 1349 bắt đầu phát triển một chương trình nghị sự rất khác với Thoát Thoát. Năm 1347, hoàng đế buộc Thoát Thoát sang Cam Túc với sự hỗ trợ từ những cựu thần của Nguyên Minh Tông và Nguyên Thái Định Đế.

Nguyên Huệ Tông vẫn nuôi ý định chấn hưng đại nghiệp, nên đã bổ nhiệm một người cháu khác của Bá Nhan là A Lỗ làm Trung thư hữu thừa tướng thay cho Thoát Thoát. Ông còn phái người tuần hành trong thiên hạ để thấu hiểu tình cảnh dân chúng, tìm kiếm nhân tài, phế truất quan tham. Tuy nhiên, nhiều tuyên phủ sứ phụng mệnh tuần tiễu các tỉnh đã không làm theo ý chỉ của hoàng đế, lại còn nhân cơ hội này đục khoét dân chúng. Hơn nữa, bệnh dịch và thiên tai ngày càng trở nên trầm trọng trên khắp đế quốc, nhưng hai thừa tướng Biệt Nhi Khiếp Bất Hoa và A Lỗ đã thất bại trong việc giải quyết các vấn đề này. Tháng 8 năm 1349, nghe theo lời khuyên của Kỳ hoàng hậu, Huệ Tông gọi lại Thoát Thoát về kinh, bắt đầu một giai đoạn nhiếp chính thứ hai và rất khác của Thoát Thoát.

Ngoại giao

Với Tòa thánh Công giáo
Giáo hoàng Gioan XXII và Giáo hoàng Bênêđictô XII đã cho thiết lập nhiều nhà thờ Công giáo trên khắp Đế quốc Mông Cổ, trải dài từ bán đảo Krym cho tới Trung Quốc đại lục trong giai đoạn từ năm 1317 đến năm 1343. Tổng giám mục Đại Đô Hãn Bát Lý, Giovanni da Montecorvino qua đời năm 1328. Với sự đồng ý của Nguyên Huệ Tông, đội vệ binh Asud có nguồn gốc Alan đã gửi thư thỉnh cầu Giáo hoàng Bênêđictô XII bổ nhiệm một vị giám mục đô thành mới. Năm 1338, giáo hoàng đã điều tới một đoàn sứ giả, dẫn đầu bởi Giovanni de' Marignolli, người đã ở Yên Kinh ba hoặc bốn năm. Phái đoàn sứ giả đã dâng tặng Huệ Tông các vật cống phẩm địa phương, trong đó có ngựa châu Âu loại tốt.

Với Vương quốc Hồi giáo Delhi

Vào khoảng năm 1338, Sultan Muhammad bin Tughluq của Vương quốc Hồi giáo Delhi bổ nhiệm sứ giả Maroc Ibn Battuta đến để ngoại giao với Huệ Tông. Món quà mà vị sứ giả đã dâng lên Huệ Tông bao gồm 200 nô lệ người Hindu. Trên đồng bằng Doab, người Delhi bị tấn công bởi quân nổi dậy Hindu; kỵ binh hoàng gia đã giết chết tất cả 4000 quân nổi loạn trong khi hoàng gia mất 78 người lính, theo Ibn Battuta, những người đã tách ra, bị bắt hoặc trốn thoát nhưng bị giết bởi bọn cướp. Battuta cũng may mắn trốn thoát sang Trung Quốc. Tuy nhiên, Battuta cho biết khi ông đến Trung Quốc, Kaghan đã chết, nhưng đi xa hơn về phía bắc, thông qua Đại Vận Hà đến Yên Kinh, và cùng với người đồng hương của ông là Al-Bushri, Ibn Battuta được mời đến kinh đô nhà Nguyên của Huệ Tông trong vai trò là một sứ giả của Vương quốc Hồi giáo Delhi.

Với Nhật Bản
Khi dân Cao Ly bắt được một chiếc tàu đánh cá Nhật Bản mà họ nghĩ là gián điệp, chính quyền Cao Ly đã gửi nó đến Huệ Tông. Ông sau đó đã chủ động trả tự do các ngư dân trên chiếc tàu đó trở về Nhật Bản. Đáp lại, Mạc phủ Ashikaga đã gửi một đoàn sứ giả do một nhà sư dẫn đầu sang Đại Đô để bày tỏ lòng biết ơn của mình.

Rút chạy về Bắc
Xung đột nội bộ

Càng về cuối những năm làm vua, Nguyên Huệ Tông dần mất hứng thú với chính trị và không còn can thiệp vào những cuộc đấu tranh chính trị nữa. Ông giao hết triều chính cho Thoát Thoát, còn bản thân thì rút về hậu cung ăn chơi hưởng lạc, tiêu xài vô độ, còn ban thưởng hậu hĩnh cho các quý tộc, khiến cho ngân khố nhà nước ngày càng cạn kiệt, thu không đủ chi. Con trai của ông là Ái Du Thức Lý Đạt Lạp (Ayu Sridara), người đã trở thành Thái tử năm 1353, đã cố gắng nắm bắt quyền lực và dẫn đến xung đột với các quần thần của cha, những người điều hành chính trị thay Huệ Tông. Trong thời gian này quyền lực ngày càng được thâu tóm bởi Kỳ hoàng hậu. Bà có một khu vực đặc biệt dành toàn bộ tiền thuế cho việc sử dụng cá nhân của riêng mình, và bà trở nên nổi tiếng với thói tham nhũng và chi tiêu xa hoa cho các cung điện và hàng xa xỉ, khiến bà trở thành một nhân vật đáng ghét. Bản thân ở Cao Ly, gia đình của Kỳ hậu, tất cả đều lấy được những vị trí có ảnh hưởng nhờ quyền lực của bà, đều bị oán ghét vì thói tham nhũng của họ. Một thượng thư đã lên tiếng chỉ trích sự chuyên quyền của Kỳ hậu, do đó hai bên xảy ra mâu thuẫn, thậm chí cả hai đã thuyết phục Ái Du Thức Lý Đạt Lạp trừ khử nhau. Huệ Tông không thể hòa giải tranh chấp, nhưng quyết định xử tử vị thượng thư đó. Năm 1365, sau khi Bá Nhan Hốt Đô qua đời, Huệ Tông cuối cùng đã phong tước cho Kỳ hậu lên thành Đệ Nhất hoàng hậu và thông báo rằng con trai họ sẽ là người đầu tiên trong dòng được kế vị.

Năm 1364, một tướng lĩnh ở Sơn Tây là Bột La Thiếp Mộc Nhi mượn danh nghĩa "thanh quân trắc" vào triều, chiếm đóng Đại Đô Khanbaliq và trục xuất Hoàng Thái tử khỏi cung điện mùa đông. Thái tử buộc phải chạy đến chỗ tướng Khoách Khuếch Thiếp Mộc Nhi. Ông phái quân giúp Thái tử, nhưng không thành công. Sang năm 1365, Khoách Khuếch lại cất quân thảo phạt Bột La, Nguyên Huệ Tông lừa giết được Bột La. Khoách Khuếch phò tá Thái tử trở về, được phong Thái phó, Tả thừa tướng. Khoách Khuếch tuy công cao, nhưng chịu nhiều sự nghi kỵ trong triều. Ông sống nơi quân ngũ đã lâu, cũng không muốn ở lại, nên xin ra ngoài. Hai tháng sau, Khoách Khuếch dâng tấu xin triều đình cho đi bình định vùng Giang, Hoài. Huệ Tông cho phép, phong ông làm Hà Nam vương, tổng lĩnh binh mã cả nước, thay Hoàng thái tử xuất chinh, được đem theo một nửa số quan viên trong triều.

Không lâu sau, trong lúc bàn kế hoạch chinh phạt cuộc khởi nghĩa Khăn Đỏ ở Giang Nam, Khoách Khuếch có mâu thuẫn với bốn tướng quân ở Hoài Nam là Lý Tư Tề, Trương Tư Đạo, Khổng Hưng, Thoát Liệt Bá do bọn họ năm xưa cùng khởi binh với cha ông là Sát Hãn Thiếp Mộc Nhi, cậy mình ở vai cha chú nên không phục, còn công khai chống lại ông. Khoách Khuếch Thiếp Mộc Nhi cũng dựa vào quyền tổng lĩnh binh mã cả nước của mình, lệnh cho em là Thoát Nhân Thiếp Mộc Nhi đưa quân đến Tế Nam đề phòng quân phiệt Chu Nguyên Chương ở phía nam, còn mình tự cầm quân đánh dẹp bọn Tư Tề. Đôi bên giằng co mấy năm vẫn không có kết quả. Huệ Tông yêu cầu đôi bên phải giảng hòa, Khoách Khuếch tuy đưa quân về phía đông, lại ngầm phái Mạch Cao xâm nhập Hà Trung, hòng lật đổ sào huyệt Phượng Tường của Tư Tề. Nhưng thủ hạ của Mạch Cao phần lớn là người cũ của Bột La, liền xúi Mạch Cao phản lại Khoách Khuếch, tập kích Vệ Huy, Chương Đức rồi vào triều đổ tội cho ông.

Trước đây khi chạy trốn Bột La để nương nhờ Khoách Khuếch Thiếp Mộc Nhi, thái tử từng muốn bắt chước Đường Túc Tông ngày trước lên ngôi tại Linh Vũ, nhưng Khoách Khuếch phản đối hành động này. Từ đó, Thái tử ngậm hờn, mà vua Huệ Tông cũng nghi ngờ ông. Đến nay, triều thần lại đàn hặc ông có tội cứng đầu, Huệ Tông thì miễn chức thái phó, trung thư tả thừa tướng của Khoách Khuếch, lệnh cho ông quay về thực ấp Nhữ Nam, phân chia quân đội của ông cho các tướng; Thái tử thì tự nắm lấy binh quyền, ra mặt đề phòng Khoách Khuếch. Khoách Khuếch nhận chiếu, lui quân về Trạch Châu, bộ tướng Quan Bảo của ông cũng về với triều đình. Triều đình ban chiếu cho bọn Lý Tư Tề ra khỏi cửa quan, cùng Mạch Cao hợp công Khoách Khuếch, lại phái Quan Bảo đồn thú ở Thái Nguyên. Khoách Khuếch Thiếp Mộc Nhi căm giận, đưa quân chiếm Thái Nguyên, giết sạch quan lại mà triều đình cắt đặt. Huệ Tông bèn cắt hết quan tước của Khoách Khuếch, lệnh cho binh mã các nơi thảo phạt ông. Nội bộ triều Nguyên bấy giờ đã rối loạn trầm trọng, khiến nội lực ngày càng suy yếu, dẫn đến việc trở nên thất thế khi đương đầu với nghĩa quân của Chu Nguyên Chương sau này.

Mất kiểm soát Cao Ly
Bắt đầu từ triều vua Cao Ly Nguyên Tông (1260-1274) (Wŏnjong, 원종, 元宗), Cao Ly trở thành một thuộc quốc của nhà Nguyên. Quốc gia này phải thường xuyên triều cống cho triều đình Khanbaliq hàng năm, bao gồm cả việc cống nạp phụ nữ. Dưới triều Nguyên Thế Tổ Hốt Tất Liệt, Cao Ly đã sai sứ cống nạp cho nhà Nguyên tổng cộng 36 lần. Nhà Cao Ly phải chịu sự khống chế của nhà Nguyên trong gần một thế kỷ, mãi đến khi Cao Ly Cung Mẫn Vương (Kongmin wang, 공민왕, 恭愍王) lên nắm quyền vào năm 1350, ông bắt đầu bài trừ những ảnh hưởng của nhà Nguyên.

Vào những năm Chí Chính, nhà Nguyên đã khủng hoảng suy yếu. Cung Mẫn Vương đã nhân cơ hội này để cải tổ lại triều đình và thanh trừ mọi ảnh hưởng của nhà Nguyên lên Cao Ly. Hành động đầu tiên ông là cho bãi chức tất cả những quần thần văn võ trong triều có tư tưởng thân Nguyên. Sau đó Cung Mẫn Vương đem quân đến các vùng lãnh thổ của Cao Ly ở phía Bắc, nơi mà quân Nguyên đã chiếm đóng và biến thành hai phủ của Đế quốc Nguyên: Song Thành (Ssangsŏng Ch'onggwanbu, 쌍성총관부, 雙城摠管府, Song Thành Tổng quản phủ) và Đông Ninh (Tongnyŏngbu, 동녕부, 東寧府, Đông Ninh phủ) - tương ứng với vị trí của hai tỉnh Bắc Hamgyong và Bắc Pyongan ngày nay. Quân Cao Ly nhanh chóng tái chiếm hai phủ này nhờ vào sự quy hàng của Lý Tử Xuân (Yi Cha-ch'un, 이자춘, 李子春) - một viên tiểu tướng người Cao Ly phục vụ trong hàng ngũ quân Nguyên tại Song Thành - và con trai ông ta Lý Thành Quế (Yi Sŏnggye, 이성계, 李成桂), qua đó giành lại được độc lập từ tay Đế quốc Mông Cổ sau hơn 100 năm lệ thuộc.

Khởi nghĩa loạn lạc

Từ cuối những năm 1340, người dân ở các vùng nông thôn bị thiên tai thường xuyên; hạn hán, lũ lụt và nạn đói liên tục xảy ra. Nước sông Hoàng Hà liên tục dâng cao, gây nạn ngập lụt và làm tê liệt đường thủy. Việc triều đình đưa ra những chính sách thiếu hiệu quả đã dẫn đến mất đi sự ủng hộ từ người dân. Những người buôn bán muối bất hợp pháp bị ảnh hưởng bởi sự độc quyền muối của triều đình đã cùng nhau nổi dậy vào năm 1348, gây ra nhiều cuộc nổi dậy trên khắp đất nước. Nổi bật nhất là cuộc nổi loạn của quân Khăn Đỏ (còn gọi là quân Hồng Cân), bùng nổ vào năm 1351 và trở thành một cuộc khủng hoảng chính trị toàn quốc.

Khởi nghĩa Khăn Đỏ do Hàn Sơn Đồng và Lưu Phúc Thông lãnh đạo nổ ra, số lượng nghĩa quân lên tới hàng vạn người. Khởi nghĩa còn chưa bắt đầu thì huyện lệnh phái binh đến tiễu, Sơn Đồng bị bắt giết. Lưu Phúc Thông huy động nghĩa quân liều chết phá vây, vào ngày 3 tháng 5 năm đó đánh chiếm Dĩnh châu, cuộc khởi nghĩa Khăn Đỏ từ đó chính thức bùng nổ. Lưu Phúc Thông đánh bại quan quân đến trấn áp, nhanh chóng chiếm cứ nhiều thành, trấn nay thuộc An Huy, Hà Nam. Tháng 2 năm 1355, Lưu Phúc Thông đón con trai Hàn Sơn Đồng là Hàn Lâm Nhi ở trại Giáp Hà, núi Nãng; tôn lên làm vua, đặt quốc hiệu là Đại Tống. Tháng 5 năm 1358, Lưu Phúc Thông hạ được Biện Lương, đưa Hàn Lâm Nhi về đây.

Nhân dịp Lưu Phúc Thông nổi dậy, nhiều thế lực khởi loạn khác như Lý Nhị ở Từ Châu, Phương Quốc Trân ở Thái Châu, Từ Thọ Huy ở Kỳ Châu, Quách Tử Hưng ở Hào Châu cũng nổi dậy hưởng ứng theo. Trương Sĩ Thành người đất Thái Châu cũng đứng lên khởi nghĩa, tự xưng là Thành Vương, đặt quốc hiệu là Đại Chu, sau đó chiếm lấy vùng Giang Nam rộng lớn. Ở đất Tứ Xuyên, Lũng Thục Vương là Minh Ngọc Trân li khai triều đình và tự xưng đế, lấy quốc hiệu là Đại Hạ, đóng đô tại Trùng Khánh. Minh Ngọc Trân nhiều lần giao chiến với lực lượng quân Nguyên ở Vân Nam nhưng không chiếm nổi Vân Nam.

Các tướng nhà Nguyên như Thoát Thoát, Sát Hãn Thiếp Mộc Nhi, Bột La Thiếp Mộc Nhi liên tục được triều đình phái đi đánh dẹp quân khởi nghĩa. Trong giai đoạn đầu, bọn họ tỏ ra thắng thế, đánh cho nghĩa quân Khăn Đỏ tan tác, liên tiếp được thăng chức. Tuy nhiên, Huệ Tông lại đem lòng nghi kị Thoát Thoát, do ông ta từng phản đối mình lập Ái Du Thức Lý Đạt Lạp làm Thái tử, điều này làm phật ý cả Thái tử và Kỳ hoàng hậu. Năm 1352, Thoát Thoát được Huệ Tông cử đi đánh dẹp quân Khăn Đỏ ở Từ Châu. Đánh thắng được quân khởi loạn, ông ta được triều đình phong lên tước Thái sư. Tuy nhiên, đến năm 1354, khi Thoát Thoát lại dẫn đầu một đội quân lớn để trấn áp lực lượng của Trương Sĩ Thành ở Cao Bưu, Huệ Tông đã nghe theo lời gièm pha và cách chức Thoát Thoát vì tội tham nhũng, bất chấp ông ta sắp thắng trận. Thoát Thoát bị lưu đày đến Vân Nam và sang năm sau thì bị hạ độc mà chết. Điều này dẫn đến việc khôi phục quyền lực của Hoàng đế nhưng cũng là nguyên nhân dẫn đến sự suy yếu nhanh chóng của chính quyền trung ương. Vì vậy, Huệ Tông không có lựa chọn nào khác ngoài việc dựa vào lực lượng của các lãnh chúa địa phương, để tiếp tục đánh dẹp cuộc khởi nghĩa.

Trước sự đàn áp của nhà Nguyên, cuộc khởi nghĩa Khăn Đỏ bị phân tán ra hai chiến trường phía Bắc và phía Nam sông Trường Giang. Trong đó, lực lượng phía Bắc chỉ trụ được đến năm 1363 thì bị triều đình trấn áp thành công. Sát Hãn Thiếp Mộc Nhi trong chiến dịch dẹp loạn bất ngờ bị nghĩa quân lừa giết, con là Khoách Khuếch Thiếp Mộc Nhi thay cha bình định được Sơn Đông năm 1362. Ngoài ra Trương Sĩ Thành ở Giang Nam cũng quyết định hàng Nguyên khi lãnh thổ của ông bị đối thủ Chu Nguyên Chương uy hiếp dữ dội. Được triều đình bảo vệ, Sĩ Thành đã trở thành một công cụ trấn áp khởi nghĩa nông dân của nhà Nguyên. Tháng 2 năm 1363, Trương Sĩ Thành tập kích An Phong để tiêu diệt Lưu Phúc Thông. Phúc Thông cầu cứu Chu Nguyên Chương, Nguyên Chương đích thân đem đại quân đi cứu, nhưng chưa đến thì thành đã vỡ, Lưu Phúc Thông được cho là đã tử trận. Đến lúc này, Sĩ Thành khống chế một khu vực rộng lớn ở Giang Nam, có mấy chục vạn binh mã. Đến tháng 9 cùng năm, sau nhiều lần thỉnh cầu nhà Nguyên phong vương đều bị cự tuyệt, Sĩ Thành cắt quan hệ với triều đình, tự lập làm Ngô vương.

Do cha mình Sát Hãn đã có hiềm khích từ trước với Bột La Thiếp Mộc Nhi, Khoách Khuếch Thiếp Mộc Nhi sau khi bình định được nghĩa quân ở miền bắc lại bị cuốn vào cuộc xung đột quân sự với ông ta, mấy lần giao chiến ở khoảng giữa Thái Nguyên – Đại Đồng. Điều này khiến nhà Nguyên bỏ lỡ một cơ hội tốt để đàn áp dứt điểm lực lượng Khăn Đỏ, vì khi ấy các quân phiệt Giang Nam vẫn chưa đủ mạnh để đe dọa triều đình.

So với lực lượng phía Bắc, nghĩa quân phía Nam có lực lượng mạnh hơn bởi không phải chịu quá nhiều áp lực từ quân triều đình, thế lực của bọn địa chủ vũ trang cũng không thể vươn đến. Tuy nhiên, các thủ lĩnh trong nghĩa quân như Quách Tử Hưng và Từ Thọ Huy lại mâu thuẫn đánh giết lẫn nhau, dẫn đến một cuộc chiến tranh quân phiệt với quy mô lớn hơn. Năm 1355, Quách Tử Hưng mất, con rể là Chu Nguyên Chương thay Quách Tử Hưng nắm binh quyền, tiếp tục giao tranh với thủ lĩnh nghĩa quân đối địch là Từ Thọ Huy. Năm 1360, thủ hạ Trần Hữu Lượng làm phản giết Từ Thọ Huy rồi xưng đế, đặt quốc hiệu là Đại Hán. Sau nhiều cuộc giao chiến ác liệt giữa các quân phiệt, hai quân phiệt mạnh nhất là Chu Nguyên Chương và Trần Hữu Lượng cùng đối đầu với nhau để tranh giành quyền kiểm soát trên toàn bộ lãnh thổ của quân Hồng Cân cũ. Hai bên quyết chiến ở trận hồ Bà Dương năm 1363. Trận đánh kéo dài 3 ngày, kết thúc với việc hạm đội hơn trăm chiến thuyền của Trần Hữu Lượng bị đốt sạch, lực lượng 60 vạn quân của Trần Hữu Lượng bị đánh tan tác, bản thân ông cũng bị trúng tên mà chết. Nhờ trận thắng quyết định trước Trần Hữu Lượng - đối thủ nguy hiểm nhất, thế lực của Chu Nguyên Chương ngày một lớn mạnh.

Tháng 10 năm 1367, Chu Nguyên Chương đánh bại nốt lực lượng còn lại ở Giang Nam là Trương Sĩ Thành. Chiến thắng này giúp chính quyền của ông giành quyền kiểm soát toàn bộ các vùng đất ở bờ bắc và nam sông Dương Tử, thanh thế rất mạnh. Việc này khiến các thủ lĩnh nghĩa quân nhỏ nhanh chóng theo hàng. Tháng 12 năm 1367, khúc ca khải hoàn nổ ra tại Tô Châu, Chu Nguyên Chương tuyên bố xưng đế sau khi bình định được Giang Nam. Ông ta được đông đảo người Hán hưởng ứng và ủng hộ hết mình, họ quyết tâm lật đổ triều đình ngoại tộc thối nát tại Trung Nguyên. Sự nghiệp vĩ đại của nhà Nguyên mà Hốt Tất Liệt xây dựng đang có nguy cơ bị sụp đổ hoàn toàn.

Rút chạy về Mông Cổ

Năm 1368, Chu Nguyên Chương chính thức lên ngôi Hoàng đế ở Nam Kinh, đổi quốc hiệu là Đại Minh rồi sai tướng là Từ Đạt kéo 25 vạn quân Bắc tiến tấn công vào kinh đô nhà Nguyên.

Lúc này quân Minh đã hạ được Sơn Đông, thu lấy Đại Lương. Lương vương A Lỗ Ôn, cha của Sát Hãn, dâng Hà Nam đầu hàng. Thoát Nhân Thiếp Mộc Nhi thua chạy, còn các cánh quân khác đều tan rã, không ai chống cự. Quân Minh bức đến Đồng Quan, bọn Tư Tề hoảng sợ chạy về phía tây, còn bọn Mạch Cao, Quan Bảo bị Khoách Khuếch bắt giết vì trước đây làm phản mình. Nguyên Huệ Tông nghe tin, vội hạ chiếu quy tội cho Thái tử, bãi bỏ binh quyền của ông ta, khôi phục quan tước của Khoách Khuếch Thiếp Mộc Nhi, lệnh cho ông này cùng bọn Tư Tề tập trung thảo phạt quân Minh.

Một tháng sau, quân Minh bức đến Đại Đô. Biết đại thế đã mất, Nguyên Huệ Tông và đám quần thần vội vã kéo gia quyến bỏ Đại Đô chạy lên phía bắc. Khoách Khuếch cứu viện không kịp, tháng 8 năm 1368, quân Minh chiếm được Đại Đô và thiêu rụi kinh thành. Nhưng lúc đó Nguyên Huệ Tông đã về được đến Mông Cổ và tạm đóng quân ở Thượng Đô (sử cũ gọi là nhà Bắc Nguyên). Chính quyền Đại Nguyên ở Trung Quốc tồn tại được 97 năm cuối cùng đã bị diệt vong kể từ đây.

Khoách Khuếch đánh bại được tướng nhà Minh là bọn Thang Hòa ở Hàn Điếm. Nguyên Huệ Tông ở Khai Bình thấy vậy lệnh cho ông thu phục Đại Đô. Khoách Khuếch từ phía bắc ra khỏi Nhạn Môn, muốn từ Bảo An đi qua Cư Dung quan mà tấn công Bắc Bình. Tướng nhà Minh là bọn Từ Đạt, Thường Ngộ Xuân nhân đó tập kích Thái Nguyên buộc ông quay về cứu, không ngờ bộ tướng Khoát Tị Mã ngầm hàng Minh. Quân Minh cướp trại trong đêm, Khoách Khuếch hoảng hốt đưa 18 kỵ binh chạy về phía bắc. Sau khi quân Minh tiến vào Cư Dung quan, bọn Tư Tề kẻ đầu hàng người bỏ trốn, nhà Nguyên chỉ còn dựa vào Nạp Cát Xuất ở phía đông bắc và Khoách Khuếch ở phía tây bắc mà chống giữ.

Năm 1369, Từ Đạt lại mang quân Bắc tiến vào thảo nguyên Mông Cổ. Huệ Tông phải cầu viện đại tướng nước Cao Ly là Lý Thành Quế đem quân chặn bước tiến của Từ Đạt. Tuy nhiên, Lý Thành Quế do muốn quy thuận theo nhà Minh nên đã liên minh với quân của Từ Đạt. Thượng Đô cũng rơi vào sự chiếm đóng của Đại Minh, Huệ Tông phải chạy xa về phía bắc đến Ứng Xương, nằm ở Nội Mông Cổ ngày nay. Cứ thế đến sang năm sau (1370), Từ Đạt thừa cơ truy kích tiêu diệt các lực lượng cứu viện của Mông Cổ, đánh vào thủ đô Mông Cổ là Karakorum, bắt sống hàng ngàn quý tộc Mông Cổ. Quân của Từ Đạt đã tiến vào Transbaikalia (Ngoại Baikal) và thậm chí tiến xa hơn về phía bắc mà chưa có đội quân nào của Trung Quốc trước đó từng làm được.

 Qua đời
Năm Hồng Vũ thứ 3 (1370), ngày 28 tháng 4 (tức 23 tháng 5 dương lịch), Nguyên Huệ Tông lâm bệnh rồi qua đời ở Ứng Xương, thọ 50 tuổi. Kế nhiệm ông là Hoàng thái tử Ái Du Thức Lý Đáp Lạp, sử gọi là Nguyên Chiêu Tông. Ông là vị Hoàng đế nhà Nguyên sống thọ nhất kể từ sau Nguyên Thế Tổ Hốt Tất Liệt.

Vào thời điểm ông qua đời, dù đã để mất lãnh thổ Trung Quốc đại lục nhưng Đế quốc Mông Cổ vẫn còn duy trì ảnh hưởng của nó, lãnh thổ cai trị kéo dài từ Biển Nhật Bản đến dãy núi Altay. Vẫn còn những thế lực ủng hộ nhà Nguyên là lực lượng chống nhà Minh tại Vân Nam và Quý Châu và mãi đến năm 1381 mới bị đánh dẹp. Mặc dù sự kiểm soát của triều đình đối với toàn lãnh thổ Trung Quốc vẫn chưa được ổn định, nhà Minh cho rằng nhà Nguyên đã mất thiên mệnh khi triều đại này bỏ kinh đô Khanbaliq, và cuối cùng bị lật đổ năm 1368. Nhà Minh không xem Huệ Tông sau năm 1368 và người kế nhiệm Nguyên Chiêu Tông như những Hoàng đế hợp pháp của Trung Hoa nữa.

Nhà Minh đã gán cho ông thụy hiệu là Thuận Đế (順帝), ngụ ý rằng ông đã đi theo thiên mệnh để nhượng quyền đế chế của mình cho nhà Minh. Nhưng triều đại Bắc Nguyên đã tôn ông theo miếu hiệu là Huệ Tông (惠宗).

Gia quyến
 Thân phụ: Nguyên Minh Tông Hòa Thế Lạt. Tạp sử truyện ghi ông là con trai của Tống Đế Hiển, vị hoàng đế thứ 16 của nhà Tống.
 Thân mẫu: Mại Lai Địch, Hãn Lộc Lỗ thị, người bộ tộc Cát La Lộc. Cha là Thiếp Mộc Điệt, dòng dõi A Nhi Tư Lan quận vương của Khách Lạt hãn quốc. Sau được truy phong Trinh Dụ Huy Thánh Hoàng hậu (貞裕徽聖皇后).
 Kế mẫu: Bát Bất Sa, Nãi Mã Chân thị, Kế thất của Minh Tông. Bị Hoàng hậu của Văn Tông là Bốc Đáp Thất Lý lưu đày và xử tử.
 Hậu phi:
Phế Hoàng hậu Đáp Nạp Thất Lý, Khâm Sát thị, con gái Thái Bình vương Yên Thiếp Mộc Nhi. Được sách lập làm Trung cung vào năm 1333, bị phế và đuổi khỏi hoàng cung năm 1335 vì vụ việc anh cả Đường Kỳ Thế. Sau đó bị Thừa tướng Bá Nhan hạ độc, chết tại Khai Bình.
Đại Hoàng hậu Bá Nhan Hốt Đô, Hoằng Cát Lạt thị, con gái Dục Đức vương Bột La Thiếp Mộc Nhi và là cháu của Bá Nhan. Sách lập làm Trung cung vào năm 1337, mất vào năm 1365, vị trí Trung cung do Hoàn Giả Hốt Đô kế thừa.
Đại Hoàng hậu Hoàn Giả Hốt Đô, Túc Lương Hợp thị, nguyên họ Kỳ, người Cao Ly. Sách phong làm "Đệ nhị Hoàng hậu" vào năm 1340, Kế vị Trung cung sau khi Bá Nhan Hốt Đô qua đời. Năm 1368, theo Huệ Tông rời Đại Đô chạy lên Mạc Bắc, mất năm 1369.
 Tam Hoàng hậu Mộc Nạp Thất Lý, Hoằng Cát Lạt thị, sách phong làm "Tam Hoàng hậu" từ năm 1340, mất năm 1343 hoặc 1348.
 Thục phi Long Thụy Kiều
 Thục phi Trình Nhất Ninh
 Thục phi Qua Tiểu Nga
 Lệ tần Trương A Nguyên
 Lệ tần Chi Kỳ Thị
 Tài nhân Ngưng Hương Nhi
 Tài nhân Anh Anh

 Hậu duệ:
 Nguyên Chiêu Tông Ái Du Thức Lý Đạt Lạp [爱猷识理达腊], mẹ là Kỳ Hoàng hậu. Năm 1353 được lập làm Hoàng thái tử.
 Bắc Nguyên Hậu chủ Thoát Cổ Tư Thiếp Mộc Nhi [脱古思帖木儿], mẹ không rõ. Do dùng niên hiệu Thiên Nguyên nên cũng được gọi là Nguyên Thiên Nguyên Đế.
 Chân Kim [真金], mẹ là Bá Nhan Hốt Đô Hoàng hậu, mất lúc 2 tuổi.
 Tuyết Sơn [雪山], mẹ là Bá Nhan Hốt Đô Hoàng hậu, Nguyên sử không ghi lại, chỉ thấy "Thang mộc tử" của Diệp Tử Kỳ nhà Minh. Năm 1364, Bột La Thiếp Mộc Nhi xuất binh tiến vào Đại Đô, định phế Hoàng Thái tử Ái Du Thức Lý Đạt Lạp, lập Tuyết Sơn làm Hoàng Thái tử. Năm 1365, Bột La Thiếp Mộc Nhi chết, Thái tử Ái Du Thức Lý Đạt Lạp sai Khoách Khuếch Thiếp Mộc Nhi vào kinh, ép Tuyết Sơn về đất Bắc Hải Đô.
 Thất Ngốc Nhi Thái tử [失秃儿太子], mẹ không rõ, năm 1351 phụng mệnh đi Cao Ly.
 Loan Loan Thái tử [峦峦太子], mẹ không rõ, năm 1353 phụng mệnh đi Cao Ly.

 Di sản
Trong các biên niên Mông Cổ như Erdeni-yin tobchi có bao gồm một bài thơ tên là Lời ca oán của Thỏa Hoan Thiết Mộc Nhĩ'' thể hiện sự đau buồn của ông sau khi Đại Đô thất thủ.

Trong nghệ thuật và truyền thông
Nhân vật Nguyên Huệ Tông được thể hiện qua diễn xuất của diễn viên Ji Chang-wook trong bộ phim truyền hình Hàn Quốc Empress Ki (2013)-MBC.

Xem thêm
Danh sách vua nhà Nguyên
Danh sách các Đại hãn nhà Bắc Nguyên
Nguyên Minh Tông
Bốc Đáp Thất Lý
Yên Thiếp Mộc Nhi
Bá Nhan
Thoát Thoát
Kỳ hoàng hậu
Khởi nghĩa Khăn Đỏ
Chu Nguyên Chương
Trương Sĩ Thành
Nguyên Chiêu Tông

Tham khảo

Đại hãn Bắc Nguyên
Sinh năm 1320
Mất năm 1370
Đại hãn Đế quốc Mông Cổ
Hoàng đế nhà Nguyên


title: Ceratina bowringi

text:
Ceratina bowringi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Baker mô tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 2002


title: Walani

text:
Walani là một thị trấn thống kê (census town) của quận Nagpur thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Walani có dân số 10.716 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Walani có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 69%. Tại Walani, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Song Ji-hyo

text:
Song Ji-hyo (Hangul: 송지효, Hán-Việt: Tống Trí Hiếu, sinh ngày 15 tháng 8 năm 1981, tên khai sinh: Cheon Seong-im, sau đó đổi thành Cheon Soo-yeon) là nữ diễn viên, người mẫu và người dẫn chương trình người Hàn Quốc. Cô được khán giả biết đến với nhiều vai diễn khác nhau và nổi tiếng với vai trò là thành viên trong 11 năm liên tục của chương trình truyền hình tạp kỹ Running Man.

Tiểu sử và sự nghiệp

1981–2000: Tiểu sử, thuở niên thiếu
Song Ji-hyo tên thật là Cheon Seong-im sinh ngày 15 tháng 8 năm 1981 tại Pohang, Gyeongsang Bắc. Từ nhỏ, cô luôn mơ ước trở thành một nữ diễn viên sau khi xem bộ phim điện ảnh Hàn Quốc A promise năm 1998. Cô tốt nghiệp chuyên ngành kế toán thuế tại Đại học Kyungmoon (nay là Cao đẳng Kookje). Trước khi tham gia diễn xuất, Ji-hyo từng dành thời gian để bán hàng tại một quán cà phê.

2001–05: Sự nghiệp ban đầu, Hành lang thì thầm: Bậc thang ma
Năm 2001, Song Ji-hyo bắt đầu sự nghiệp khi tham gia diễn xuất cho 2 MV And I Love You của Lee Soo Young và MV Just Say Goodbye của JTL.

Năm 2002, cô tham gia phim truyền hình đầu tay có tên Tuổi ngây thơ của đài SBS với vai diễn Min-jung trong tập 16 của bộ phim.

Năm 2003, Ji-hyo tham gia phần 3 của loạt phim điện ảnh Hành lang thì thầm có tên Bậc thang ma sau khi đánh bại 3000 diễn viên ở vòng casting cho vai diễn chính Yoon Jin-sung. Với vai diễn này, cô được đề cử ở hạng mục Nữ diễn viên mới xuất sắc nhất tại Giải thưởng phim Rồng xanh lần thứ 24.

Năm 2004, cô tiếp tục đảm nhận vai chính trong bộ phim điện ảnh Some với vai phóng viên Seo Yu-jin.

2006–09: Phát triển sự nghiệp, Được làm hoàng hậu, Truyền thuyết Jumong và Sương Hoa điếm
Năm 2006, Song Ji-hyo tham gia phim Được làm hoàng hậu, cô vào vai một vũ công ba lê. Bộ phim trở nên nổi tiếng khắp châu Á, góp phần tạo nên làn sóng Hàn Quốc. Cùng năm đó, cô đóng vai Ye So-ya, người vợ đầu tiên của Đông Minh Vương và mẹ của Lưu Ly Minh Vương trong bộ phim truyền hình lịch sử Truyền thuyết Jumong. Nhờ vai diễn này mà Ji-hyo được đề cử tại hạng mục "Nữ diễn viên mới xuất sắc nhất phim truyền hình" tại Giải thưởng nghệ thuật Baeksang lần thứ 43.

Năm 2007, nữ diễn viên vào vai một nhà vô địch bơi lội người có một quá khứ đau đớn trong bộ phim hài, lãng mạn Tình dục là chuyện nhỏ 2 (phần tiếp theo của Tình dục là chuyện nhỏ năm 2002).

Năm 2008, Hyo thể hiện vai diễn Hoàng hậu trong bộ phim Sương Hoa điếm (2008). Bộ phim đã trở thành một trong những bộ phim có doanh thu cao nhất năm 2008. Tuy nhiên bộ phim lại nhận phải một số ý kiến trái chiều khi trong phim có nhiều cảnh "sex" khỏa thân. Song Ji-hyo nhận xét rằng: "Khi tôi quyết định thực hiện bộ phim này, ảnh khoả thân không phải là vấn đề trung tâm. Tôi phơi bày bao nhiêu không quan trọng. Tôi nghĩ nếu không có cảnh đó, sẽ rất khó để diễn tả những thay đổi tinh tế trong cảm xúc. Tôi thể hiện nét mặt và trạng thái mà đạo diễn muốn tôi truyền đạt."Năm 2009, cô tham gia các chương trình tạp kĩ như: Dream Concert, World Special Love, Family Outing, Ya Shim Man Man,...

2010–14: Nổi tiếng trên toàn thế giới, Running Man, Tướng quân Gyebaek và Cặp đôi oan gia

Năm 2010, cô được PD Kim Joo-hyung - người mà cô làm việc cùng khi tổ chức Inkigayo mời tham gia chương trình Running Man. Cô xuất hiện trong chương trình với tư cách khách mời từ tập 2 đến tập 5 sau đó chính thức tham gia với tư cách là thành viên chính từ tập 6, từ đây, cô bắt đầu được biết điện rộng rãi với hình tượng "lăn xả", hòa đồng. Cuối năm đó, cô được trao giải Special Award in Variety tại SBS Entertainment Awards 2010.

Năm 2011, sau khi hợp đồng với Namoo Actors kết thúc, Ji-hyo tiếp tục ký hợp đồng với C-JeS Entertainment. Cô xuất hiện trong bộ phim Hoa nở muộn - bộ phim dựa trên truyện tranh I Love You của họa sĩ truyện tranh Kang Full. Ngoài ra, cô còn tái hợp với bạn diễn trong bộ phim Truyền thuyết Ju-mông - Song Il-gook trong loạt phim truyền hình Dấu vết đoạt mệnh. Cuối năm đó, cô tham gia bộ phim truyền hình lịch sử Tướng quân Gyebaek với vai Hoàng hậu Eun Go của Nghĩa Từ Vương. Vào tháng 11, cô được bổ nhiệm làm đại sứ quảng cáo cho Bộ Giáo dục cùng JYJ. Ji-hyo sau đó đóng chung với Kim Jae-joong của JYJ trong bộ phim hài hành động Siêu sao và sát thủ với vai diễn một sát thủ vụng về, hài hước. Tại lễ trao giải MBC Drama Awards 2011, Ji-hyo được trao giải Producer's Award.

Năm 2013, Ji-hyo tham gia lồng tiếng Hàn cho bộ phim hoạt hình Maritime Police Marco cùng với Lee Kwang-soo, và tham gia bộ phim nói về tội phạm New World. Cô cùng Lee Dong-wook tham gia loạt phim truyền hình lịch sử Thiên mệnh.

Năm 2014, Song Ji-hyo đảm nhận vai chính trong loạt phim truyền hình hài lãng mạn về y tế trong Cặp đôi oan gia với sự tham gia của Choi Jin-hyuk.

2015–nay: Sự công nhận của quốc tế, 708090, Chuyển phát nhanh siêu cấp và Kẻ xâm nhập
Năm 2015, nữ diễn viên tham gia loạt phim hài lãng mạn Hội bạn gái cũ. Cô cũng góp giọng trong  ca khúc You are so cute của ca sĩ Đài Loan Kenji Wu.

Năm 2016, Ji-hyo được chọn đóng cùng nam diễn viên Đài Loan Trần Bách Lâm trong chương trình truyền hình thực tế We Are In Love - phiên bản Trung Quốc của Chúng ta đã kết hôn. Nữ nghệ sĩ sau đó đóng vai chính trong hai bộ phim Trung Quốc bao gồm 708090 và Chuyển phát nhanh siêu cấp. Cô tiếp tục trở lại màn ảnh nhỏ với vai chính trong phiên bản Hàn Quốc của loạt phim truyền hình Nhật Bản Cô vợ ngoại tình với Lee Sun-kyun. Vào tháng 12 cùng năm, Song ký hợp đồng với công ty quản lý MY Company, sau khi kết thúc hợp đồng với C-JeS Entertainment.

Năm 2017, Ji-hyo đồng tổ chức chương trình làm đẹp mang tên Song Ji-hyo's Beauty View với Gong Myung. Cô tham gia diễn xuất trong sê-ri chiếu mạng 29gram và bộ phim truyền hình Chief B and Love Letter khi đóng chung với Jo Woo-jin. Nữ diễn viên sản xuất và ra mắt chương trình thực tế đầu tiên của riêng mình mang tên I Am Jyo Unnie vào tháng 12 năm 2017.

Năm 2018, Song Ji-hyo đóng vai chính trong bộ phim hài, lãng mạn What a Man Wants cùng với Lee Sung-min, Shin Ha-kyun và Lee El. Cô đồng tổ chức một chương trình làm đẹp khác Beautiful Life of Song Ji-hyo và một chương trình thực tế Pajama Friends với kỳ nghỉ khách sạn 2 ngày 1 đêm. Ji-hyo cũng được chọn tham gia bộ phim kinh dị lãng mạn Vòng xoay vận mệnh cùng với Park Si-hoo, được công chiếu vào tháng 8, sau đó đóng vai chính trong bộ phim hành động, kinh dị Găng tơ tái xuất cùng với Ma Dong-seok.

Năm 2019, Song tiếp tục tham gia chương trình Running Man, cô và các thành viên của Running Man ra mắt album ca nhạc kỉ niệm 9 năm hoạt động của chương trình. Vào tháng 10, Ji-hyo ký hợp đồng với Creative Group ING  sau khi kết thúc hợp đồng với MY Company vào tháng 9 sau 2 năm 10 tháng. Năm 2020, cô được chọn tham gia bộ phim kinh dị Kẻ xâm nhập cùng với Kim Moo-yeol. Cùng năm, cô tham gia bộ phim truyền hình Was It love của JTBC phối hợp với Netflix cùng các nam diễn viên Kim Min-joon, Son Ho-jun, Song Jong-ho và Koo Ja-sung.

Năm 2021, Ji-hyo tham gia phim mạng Bàn tiệc của phù thủy của TVING cùng Nam Ji-hyun và Chae Jong-hyeop.

Sự nghiệp diễn xuất
Một số tác phẩm tiêu biểu của Song Ji-hyo
 Wishing Stairs (2003)
 Được làm hoàng hậu (2006)
 Truyền thuyết Jumong (2006–2007)
 Tình dục là chuyện nhỏ 2 (2007)
 Sương Hoa điếm (2008)
 Running Man (2010–nay)
 Dấu vết đoạt mệnh (2011)
 Tướng quân Gyebaek (2011)
 Cặp đôi oan gia (2014)
 708090 (2016)
 What a Man Wants (2018)
 Kẻ xâm nhập (2020)
Phải chăng ta đã yêu? (2020)
 Bàn tiệc của phù thủy (2021)

Sự nghiệp thời trang

Trình diễn thời trang

 Very Korean Katiacho Fashion Show (Katia Cho's) (2016)

Người mẫu chụp ảnh

 Bộ sưu tập thời trang xuân- hạ- thu- đông (Yesse) (2011- 2014)
 Bộ sưu tập One Fine Day (Sisley) (2017)

Bìa tạp chí

Đại sứ thương hiệu / Gương mặt đại diện
 KBEE (2016 - 2019)
 Fossil (2017)
 Vidi Vici (2019 - 2021)
 Celderma (2019)
 Glutanex (2021)

Sự nghiệp âm nhạc

Đĩa đơn hợp tác
 Gift for you (ft. Choi Kang-hee, Lee Sun-kyun, Kim Byung-man) (2011)
 You are so cute (ft. Kenji Wu) (2015)

Video âm nhạc
 Gift for you (ft. Choi Kang-hee, Lee Sun-kyun, Kim Byung-man) (2011)
 In heaven (JYJ) (2011)
Winter Song (Freestyle ft. Navi) (2013)
Lonely Night (Gary ft. GAEKO) (2015)
You are so cute (ft. Kenji Wu) (2015)

EP hợp tác

Buổi giao lưu người hâm mộ

Korea Brand & Entertainment Expo (KBEE)

Celderma

Fossil

Vidi Vici

Giải thưởng và đề cử

Tính đến hết năm 2020, sau 20 năm cống hiến cho nghệ thuật, Song Ji-hyo đã nhận được 22 giải thưởng trong tất cả 53 đề cử. Trong số đó, có những giải thưởng cao quý như Asia Artist Awards, Giải thưởng phim truyền hình MBC, Giải thưởng giải trí SBS, Soompi Awards,... và được đề cử nhiều hạng mục tại Giải thưởng phim truyền hình KBS, Giải thưởng nghệ thuật Baeksang, Giải thưởng điện ảnh Rồng Xanh,...

Chú thích và tham khảo

Liên kết ngoài
 Song Ji-hyo trên HanCinema

Song Ji-hyo/ trên Instagram

Nữ diễn viên truyền hình Hàn Quốc
Nữ diễn viên điện ảnh Hàn Quốc
Nữ diễn viên Hàn Quốc thế kỷ 21
Sinh năm 1981
Nhân vật còn sống


title: Halesus calabrus

text:
Halesus calabrus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Halesus


title: Arthroleptis pyrrhoscelis

text:
Arthroleptis pyrrhoscelis là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Đây là loài đặc hữu của Cộng hòa Dân chủ Congo.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao.

Chú thích

Tham khảo
 Drewes, R. 2004. Arthroleptis pyrrhoscelis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Arthroleptis
Động vật đặc hữu Cộng hòa Dân chủ Congo


title: Chennebrun

text:
Chennebrun  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội

text:
Trường Đại học Công nghệ ( – VNU-UET) là một trường đại học thành viên của Đại học Quốc gia Hà Nội, được thành lập vào năm 2004, địa chỉ tại 144 Xuân Thủy, quận Cầu Giấy, Hà Nội, trong khuôn viên Đại học Quốc gia Hà Nội khu vực Cầu Giấy cùng với các trường thành viên như Trường Đại học Ngoại ngữ, Trường Đại học Kinh tế, Trường Đại học Y Dược, Trường Đại học Luật,...

Lịch sử

Hình thành
Trường Đại học Công nghệ phát triển từ các khoa truyền thống và danh tiếng của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội:
Ngày 11/2/1995, thành lập Khoa Công nghệ Thông tin trực thuộc Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Đại học Quốc gia Hà Nội).
Ngày 3/1/1996, Khoa Công nghệ Điện tử - Viễn thông được thành lập.
Ngày 18/10/1999, Giám đốc ĐHQG Hà Nội đã ký quyết định số 1348/TCCB thành lập Khoa Công nghệ trên cơ sở sắp xếp, tổ chức lại Khoa Công nghệ Thông tin và Khoa Công nghệ Điện tử - Viễn thông thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên thành hai ngành thuộc Khoa Công nghệ. Cùng với sự ra đời của Khoa Công nghệ, ĐHQGHN đã thành lập Trung tâm Hợp tác Đào tạo và Bồi dưỡng cơ học trực thuộc ĐHQGHN.
Ngày 25/5/2004, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 92/2004/QĐ-TTg thành lập Trường Đại học Công nghệ trên cơ sở Khoa Công nghệ và Trung tâm Hợp tác Đào tạo và Bồi dưỡng Cơ học thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội.

Quá trình phát triển

 Sau khi hình thành, Trường Đại học Công nghệ nhanh chóng ổn định tổ chức, bộ máy với việc tái thành lập Khoa Công nghệ Thông tin và Khoa Điện tử iễn thông.
 Ngày 9/9/2004, thành lập Khoa Vật lý Kỹ thuật và Công nghệ Nano.
 Ngày 4/7/2005, thành lập Khoa Cơ học Kỹ thuật và Tự động hóa.
 Ngày 8/4/2005, thành lập Trung tâm Nghiên cứu Sinh học Phân tử (đến ngày 8/3/2007 được tổ chức lại thành Bộ môn Công nghệ Nano Sinh học thuộc Khoa Vật lý Kỹ thuật và Công nghệ Nano).
 Ngày 18/12/2017, thành lập Viện Công nghệ Hàng không Vũ trụ.
 Ngày 08/01/2018, thành lập Viện Tiên tiến về Kỹ thuật và Công nghệ.
 Ngày 28/03/2018, thành lập Bộ môn Công nghệ Xây dựng – Giao thông.
 Ngày 18/12/2018, thành lập Khoa Công nghệ Nông nghiệp.
 Ngày 18/03/2022, thành lập Viện Trí Tuệ Nhân Tạo (AI).

Khoa, viện đào tạo trực thuộc (06 khoa, 03 viện)

 Khoa Công nghệ thông tin - Chủ nhiệm khoa: PGS. TS. Lê Sỹ Vinh.

 Khoa Điện tử viễn thông - Chủ nhiệm khoa: TS. Đinh Triều Dương.
 Khoa Vật lý kỹ thuật & Công nghệ Nano - Phó chủ nhiệm phụ trách khoa: TS. Bùi Đình Tú.
 Khoa Cơ học Kỹ thuật & Tự động hóa.
 Khoa Công nghệ Nông nghiệp
 Khoa Công nghệ Xây dựng - Giao thônv
 Viện Công nghệ Hàng không Vũ trụ
 Viện Tiên tiến về Kỹ thuật & Công nghệ
 Viện Trí tuệ nhân tạo.

Chương trình đào tạo

Đào tạo đại học (18)

 Công nghệ thông tin CLC
 Khoa học máy tính CLC
 Hệ thống thông tin CLC
 Mạng máy tính và truyền thông dữ liệu CLC
 Công nghệ thông tin
 Công nghệ thông tin (định hướng thị trường Nhật Bản)
 Trí tuệ nhân tạo
 Công nghệ kỹ thuật điện tử - viễn thông CLC
 Kỹ thuật máy tính
 Kỹ thuật robot
 Công nghệ kỹ thuật Cơ điện tử CLC
 Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa
 Cơ kỹ thuật
 Vật lý kỹ thuật
 Kỹ thuật năng lượng
 Công nghệ kỹ thuật xây dựng
 Công nghệ hàng không vũ trụ
 Công nghệ nông nghiệp

Đào tạo sau đại học bậc Thạc sĩ (11)

 Khoa học máy tính
 Hệ thống thông tin
 Kỹ thuật phần mềm
 Mạng máy tính và truyền thông dữ liệu
 An toàn thông tin
 Kỹ thuật điện tử
 Kỹ thuật viễn thông
 Cơ kỹ thuật
 Kỹ thuật cơ điện tử
 Vật liệu và linh kiện nano
 Kỹ thuật xây dựng

Đào tạo sau đại học bậc Tiến sĩ (09)

 Khoa học máy tính
 Hệ thống thông tin
 Kỹ thuật phần mềm
 Mạng máy tính và truyền thông dữ liệu
 Kỹ thuật điện tử
 Kỹ thuật viễn thông
 Cơ kỹ thuật
 Vật liệu và linh kiện nano
 Kỹ thuật xây dựng

Hiệu trưởng qua các thời kì

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trường Đại học Công nghệ
Trang tin tức đời sống sinh viên trường Đại học Công nghệ

Xem thêm
Danh sách trường đại học và cao đẳng tại Hà Nội
 Danh sách trường đại học công lập tại Việt Nam

Công nghệ
Đại học và cao đẳng kỹ thuật Việt Nam
Trường đại học và cao đẳng tại Hà Nội
Công nghệ
Khởi đầu năm 2004 ở Việt Nam


title: Pilaria harrisoni

text:
Pilaria harrisoni là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Pilaria
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Jambi (thành phố)

text:
Jambi là một thành phố ở Indonesia, thủ phủ của tỉnh Jambi trên đảo Sumatra, Indonesia. Thành phố là một cảng bận rộn trên sông Batang Hari và là một trung tâm dầu mỏ và sản xuất cao su. Thành phố này nằm cách 26 km từ những tàn tích của Muaro Jambi, một thành phố quan trọng trong vương quốc Srivijaya cổ đại.

Thị trấn và làng mạc gần đó bao gồm Mendalo (5.1 nm), Kinati (4.1 nm), Padang (4.5 nm), Tanjungjohor (3,2 nm), Paalmerah (2,8 nm), và Muarakumpe (3,6 nm). Jambi được phục vụ bởi sân bay Sultan Thaha.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang chủ
Tỉnh Jambi

Thành phố của Indonesia
Khu dân cư ở Jambi
Sumatra
Thành phố cảng Indonesia
Tỉnh lỵ Indonesia
Indonesia năm 1956
Khởi đầu năm 1956


title: Động Đầu

text:
Động Đầu (chữ Hán giản thể: 洞头区, bính âm: Dòngtóu Qu, âm Hán Việt: Động Đầu khu) là một quận thuộc địa cấp thị Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Động Đầu nằm ở cửa sông Âu. Đây là một trong 12 đơn vị hành chính cấp huyện là đảo của Trung Quốc. Quận Động Đầu này có diện tích mặt đất 100,3 km², diện tích mặt biển 792 km². Dân số của Động 125.000 người (2003). Quận này có 103 đảo nhỏ và 259 đảo san hô. Điểm cao nhất trong các đảo này có độ cao so với mực nước biển 391,8 m. Quận Động Đầu có các đơn vị hành chính trực thuộc gồm 6 trấn và hương.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Chiết Giang
Ôn Châu


title: Song Thành

text:
Song Thành (tiếng Trung: 双城区, Hán Việt: Song Thành khu) là một quận thuộc địa cấp thị Cáp Nhĩ Tân, tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 3112 km2, dân số 810.000 người. Mã số bưu chính của quận này là 150100. Trụ sở chính quyền nhân dân đóng tại trấn Song Thành. Về mặt hành chính, quận này được chia ra thành 8 trấn (Song Thành, Lan Lăng, Chu Gia, Ngũ Gia, Hàn Điền, Đơn Thành, Đông Quan, Hạnh Sơn), 1 trấn dân tộc, 6 hương, 9 hương dân tộc. Năm Gia Khánh triều Thanh thứ 19 (1814) thì Song Thành Bảo Hiệp Lĩnh Nha Môn được thành lập, được xem là thời điểm bắt đầu thiết lập chính trị của Song Thành.

Tham khảo

Cáp Nhĩ Tân
Đơn vị cấp huyện Hắc Long Giang
Thành phố tỉnh Hắc Long Giang


title: (9977) 1994 AH

text:
(9977) 1994 AH là một tiểu hành tinh dạng C vành đai chính. Nó bay quanh Mặt Trời theo chu kỳ 5.03 năm.

Nó được khám phá bởi T. Kobayashi ngày 2 tháng 1 năm 1994. Tên chỉ định của nó là 1994 AH.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Takao Kobayashi
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Quận Essex, New Jersey

text:
Quận Essex là một quận ở phía đông bắc của bang Hoa Kỳ New Jersey. Tính đến năm 2015, dân số điều tra dân số ước tính của quận Essex là 797.434 người, tăng 1,7% so với Tổng điều tra Hoa 2010 Kỳ, khi dân số của quận là 783.969 người, lần lượt giảm 1,2% (9.664 người dân ít hơn) từ 793.633 liệt kê trong Tổng điều tra năm 2000 và khiến cho quận này là quận đông dân thứ ba của tiểu bang, sau khi đã giảm sau quận Middlesex, và một trong hai quận trong tiểu bang để thấy một sự suy giảm trong giai đoạn 2000 và 2010 (quận Cape May nữa). quận lỵ của nó là Newark.  Nó là một phần của Vùng đô thị New York.

Cục phân tích kinh tế xếp hạng hạt là có thu nhập cao thứ 94 tính theo thu nhập bình quân của tất cả 3.113 quận ở Hoa Kỳ mỗi (và thứ bảy, cao nhất ở New Jersey) như năm 2009.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 129,631 dặm vuông (335,74 km2), bao gồm 126,212 dặm vuông (326,89 km2) đất (97,4%) và 3,419 dặm vuông (8,86 km2) nước (2,6%).

Các quận tăng độ cao từ khu vực nhìn chung bằng phẳng ở phía đông đến rặng núi đôi của núi Watchung ở nửa phía tây, xa hơn nữa là đất làm giảm một lần nữa vào thung lũng sông Passaic.

Đỉnh cao nhất được tìm thấy tại bốn khu vực rải rác giữa Verona, Bắc Caldwell và Cedar Grove, đạt 660 feet (200 m) trên mực nước biển. Điểm thấp nhất là mực nước biển, ở vịnh Newark.

Các xa lộ

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của New Jersey


title: Vouzeron

text:
Vouzeron  là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.
Thị trấn nằm ở khu vực có độ cao trung bình 226 mét trên mực nước biển
Diện tích là 52,63 km2, dân số theo điều tra năm 1999 của INSEE là 445 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của Vouzeron

Xã của Cher


title: Austrolfersia

text:
Austrolfersia là một chi ruồi hút máu thuộc họ ruồi rận Hippoboscidae. Chỉ có duy nhất một loài được biết cho đến nay là Austrolfersia ferrisi Bequaert, 1953.. Chúng sống ký sinh trên các loài thuộc bộ Hai răng cửa..

Phân bố
Chi này chỉ tìm thấy ở Queensland, Úc.. Vật chủ của chúng gồm các loài Thylogale stigmatica và Hypsiprymnodon moschatus

Phân loại
Austrolfersia struthionis Bequaert, 1953

Chú thích

Tham khảo

Vật ký sinh


title: Ranoidea nyakalensis

text:
Ranoidea nyakalensis (tên tiếng Anh: 'Mountain Mistfrog hoặc Nyakala Frog'') là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Chúng là loài đặc hữu của Úc.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tình trạng bảo tồn
Theo Sách đỏ chúng được xếp loại cực kỳ nguy cấp, và nguy cấp theo Đạo luật bảo tồn thiên nhiên 1992 của Queensland.

Chú thích

Tham khảo

 Cunningham, M., Alford, R., McDonald, K. & Retallick, R. 2004. Litoria nyakalensis . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

N
Động vật lưỡng cư Queensland


title: Pseudagrion spernatum

text:
Pseudagrion spernatum là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Coenagrionidae. Loài này có ở Angola, Cộng hòa Dân chủ Congo, Ethiopia, Kenya, Malawi, Mozambique, Nam Phi, Tanzania, Uganda, Zambia, Zimbabwe, có thể cả Burundi, và có thể cả Cộng hòa Congo. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, và sông ngòi.

Chú thích

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Pseudagrion spernatum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Pseudagrion


title: Clytra atraphaxidis

text:
Clytra atraphaxidis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pallas miêu tả khoa học năm 1773.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1773
Clytra
Bọ cánh cứng châu Á
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Systropha krigei

text:
Systropha krigei là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Brauns mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Systropha
Động vật được mô tả năm 1926


title: Bức xạ nền vũ trụ

text:
Bức xạ nền vũ trụ là bức xạ điện từ tràn ngập mọi không gian. Nguồn gốc của bức xạ này phụ thuộc vào vùng quang phổ được quan sát. Một thành phần là nền vi sóng vũ trụ. Thành phần này là các quang tử dịch chuyển đỏ được truyền tự do từ một kỷ nguyên khi Vũ trụ lần đầu tiên trở nên trong suốt trước bức xạ. Việc phát hiện và quan sát chi tiết các đặc tính của nó được coi là một trong những bằng chứng chính xác cho Vụ nổ lớn. Việc phát hiện ra (tình cờ vào năm 1965) bức xạ nền vũ trụ cho thấy rằng vũ trụ sơ khai bị chi phối bởi một trường bức xạ, một trường có nhiệt độ và áp suất cực cao.

Hiệu ứng Sunyaev–Zel'dovich cho thấy hiện tượng bức xạ nền vũ trụ tương tác bức xạ với các đám mây "electron" làm biến dạng quang phổ của bức xạ.

Ngoài ra còn có bức xạ nền trong phổ hồng ngoại, phổ X quang, v.v., với các nguyên nhân khác nhau và đôi khi chúng có thể được phân giải thành một nguồn năng lượng riêng lẻ. Xem bức xạ nền hồng ngoại vũ trụ và bức xạ nền X quang. Xem thêm bức xạ nền neutrino vũ trụ và ánh sáng nền xuyên thiên hà.

Thời gian biểu các sự kiện quan trọng

1896:
Charles Édouard Guillaume ước lượng "bức xạ của các vì sao" là 5.6 K.

1926:
Ngài Arthur Eddington ước lượng bức xạ không phải nhiệt của ánh sáng sao trong ngân hà có nhiệt độ hiệu dụng là 3,2 K.

Thập niên 1930:
Erich Regener tính toán được phổ phi nhiệt của các tia vũ trụ trong thiên hà có nhiệt độ hiệu dụng làf 2,8 K.

1931:
Thuật ngữ vi sóng lần đầu tiên xuất hiện trên báo chí: "Khi thử nghiệm với bước sóng thấp tới 18 cm được biết tới, điều đáng ngạc nhiên là vấn đề về sóng vi ba đã được giải quyết sớm như vậy." Telegraph & Telephone Journal XVII. 179/1"

1938:
Walther Nernst ước tính lại nhiệt độ tia vũ trụ là 0,75 K.

1946:
Thuật ngữ "vi sóng" lần đầu tiên được sử dụng trong bối cảnh thiên văn học trong bài báo "Bức xạ vi sóng từ Mặt trời và Mặt trăng" của Robert Dicke và Robert Beringer.

1946:
Robert Dicke dự đoán nhiệt độ bức xạ nền vi sóng là 20 K (tham khảo: Helge Kragh)

1946:
Robert Dicke dự đoán nhiệt độ bức xạ nền vi sóng "nhỏ hơn 20 K" nhưng sau đó sửa lại thành 45 K (tham khảo: Stephen G. Brush).

1946:
George Gamow ước tính nhiệt độ khoảng 50 K.

1948:
Ralph Alpher và Robert Herman ước tính lại ước lượng của Gamow là 5 K.

1949:
Ralph Alpher và Robert Herman lại ước tính lại ước lượng của Gamow là 28 K.

Những năm 1960:
Robert Dicke ước tính lại nhiệt độ MBR (bức xạ nền vi sóng) là 40 K (tham khảo: Helge Kragh).

1965:
Arno Penzias và Robert Woodrow Wilson đo được nhiệt độ xấp xỉ 3 K. Robert Dicke, P. J. E. Peebles, P. G. Roll và D. T. Wilkinson diễn giải rằng, bức xạ này là dấu hiệu của Vụ nổ lớn Big Bang.

Xem thêm

 Vật chất tối nóng
 Chiếu xạ
 Hiệu ứng Unruh

Chú thích và Tham khảo

Liên kết ngoài
The Diffuse X-ray and Gamma-ray Background & Deep Fields

Quan sát thiên văn
Vật lý thiên văn
Khái niệm vũ trụ
Bức xạ điện từ


title: Gibberula jansseni

text:
Gibberula jansseni là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibberula
Cystiscidae


title: (283333) 1998 QW29

text:
{{DISPLAYTITLE:(283333) 1998 QW29}}(283333) 1998 QW29 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 23 tháng 8 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 283001–284000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính
Tiểu hành tinh Adeona


title: Grand-Vabre

text:
Grand-Vabre  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Grandvabre


title: Quận Hancock, West Virginia

text:
Quận Hancock là một quận thuộc tiểu bang West Virginia, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 32.667 người . Quận lỵ đóng ở New Cumberland

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 32.667 người, 13.678 hộ gia đình, và 9.506 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 394 người trên một dặm vuông (152/kmТВ). Có 14.728 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 178 trên một dặm vuông (69/kmТВ). Cơ cấu dân tộc của cư dân sinh sống ở quận này bao gồm 96,42% người da trắng, 2,30% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,12% người Mỹ bản xứ, 0,35% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 0,12% từ các chủng tộc khác, và 0,69% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,74% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có 13.678 hộ, trong đó 26,40% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 54,70% là đôi vợ chồng sống với nhau, 10,70% có nữ hộ và không có chồng, và 30,50% là không lập gia đình. 26,60% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 12,50% có người sống một mình 65 tuổi hoặc cao tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,36 và cỡ gia đình trung bình là 2,83.

Trong quận, dân số đã được trải ra với 20,80% dưới độ tuổi 18, 7,20% 18-24, 27,10% 25-44, 26,40% từ 45 đến 64, và 18,40% từ 65 tuổi trở lên đã được những người. Độ tuổi trung bình là 42 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 92,40 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 89,40 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong đã đạt mức USD 33.759, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 40.719. Phái nam có thu nhập trung bình USD 34.813 so với 19.100 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 17.724 USD. Có 9,00% gia đình và 11,10% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 16,10% những người dưới 18 tuổi và 7,10% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của West Virginia


title: Bois-de-Céné

text:
Bois-de-Céné là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 41,89 km², dân số năm 2006 là 1410 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.boisdecene.fr: Site officiel de la commune de Bois-de-Céné.
 Bois-de-Céné trên trang mạng Viện địa lý quốc gia

Bois-de-Cene


title: Maniago

text:
Maniago là một đô thị ở tỉnh Pordenone, vùng Friuli-Venezia Giulia (đông bắc Italia). Đô thị này nổi tiếng với các công ty sản xuất thép làm lưỡi dao, kéo.
Maniago có các đơn vị cấp dưới: Campagna, Dandolo, Fratta, Maniagolibero.
Các đô thị giáp ranh: Andreis, Arba, Fanna, Frisanco, Montereale Valcellina, San Quirino, Vajont, Vivaro.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị tỉnh Pordenone


title: Andrena tateyamana

text:
Andrena tateyamana là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Tamasana & Hirashima mô tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1984


title: Sân bay Dresden

text:
Sân bay Dresden , tên cũ là Flughafen Dresden-Klotzsche trong tiếng Đức, là một sân bay quốc tế ở Dresden, Đức. Năm 2005, sân bay này đã phục vụ 1.788.800 lượt kháhc. Sân bay này nằm ở Klotzsche, là một quậnt thành phố Dresden từ năm 1950.

Sân bay Dresden được khai trương ngày 11 tháng 7 năm 1935. Dù ban đầu được quy hoạch làm sân bay thương mại, sân bay này lại có tầm quan trọng trong Đệ Tam Reich. Trong đệ nhị thế chiến, sân bay này chỉ dùng cho quân sự. Các nỗ lực phá hủy công trình và trang thiết bị trước khi quân Đồng minh chiếm Dresden đã thất bại do những nhân viên dân sự ở đây đã chống cự. Trong vài năm sau, sân bay này được Liên Xô dùng làm trung tâm giáo dục quân đội Liên Xô. Sân bay này được mở cửa trở lại phục vụ dân dụng ngày 16 tháng 6 năm 1957. Năm 1959, dịch vụ bay quốc tế tiếp tục, chủ yếu là Khối Đông.

Sau khi Đức thống nhất, sân bay được mở rộng và được kết nối với các thủ đô Tây Âu. Lưu lượng giao thông tăng 7 lần trong nửa đầu thập niên 1990 và nhà ga thứ hai được khai trương năm 1995. Năm 2001, nhà ga thứ 3, nhà ga rộng nhất được khai trương.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
 airberlin (Antalya, Corfu, Düsseldorf, Faro, Fuerteventura, Ibiza, Heraklion, Kos, Lanzarote, Las Palmas, Menorca, Nuremberg, Palma de Mallorca, Rhodes, Tenerife-South, Thessaloniki)
 Air Via (Bourgas, Varna) seasonal
 Austrian Airlines (Vienna)
 British Airways (London-Gatwick)
 Bulgarian Air Charter (Bourgas, Varna) theo mùa
 Cirrus Airlines (Hamburg, Zürich)
 Eurocypria (Larnaca, Paphos)
 Germanwings [Cologne/Bonn, Stuttgart, Corfu (bắt đầu mùa Hè năm 2008)]
 InterSky (Friedrichshafen)
 Lufthansa (Düsseldorf, Frankfurt, Munich)
 Sky Airlines (Antalya)
 Tunisair (Monastir)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Sân bay Dresden  (tiếng Anh)]
 Lufthansa Airport Services Dresden (LASD)

Dresden
Sân bay Đức
Công trình xây dựng Sachsen
Giao thông Sachsen


title: Đại Nhật Năng Nhẫn

text:
Đại Nhật Năng Nhẫn (zh. 大日能忍, ja. dainichi nōnin), thế kỷ 12-13, là một vị Thiền sư Nhật Bản, là người khai sáng Nhật Bản Đạt-ma tông (ja. nihon darumashū). Dòng thiền của Sư tồn tại không lâu vì sau này phần lớn các môn đệ chính đều gia nhập tông Tào Động (ja. sōtō) của Thiền sư Đạo Nguyên Hi Huyền (ja. dōgen kigen). Người kế thừa Sư là Giác Yển (ja. kakuan).

Sư tu tập thiền không có sự hướng dẫn của thầy nhưng vẫn tự mình chứng ngộ. Vì không ai ấn chứng nên Sư không được chấp nhận. Thế nên, Sư viết một bức thư nhờ hai vị đệ tử sang Trung Quốc tìm thầy ấn chứng. Đệ tử của Sư đến yết kiến Thiền sư Phật Chiếu Đức Quang (ja. busshō tokkō, 1121-1203) thuộc tông Lâm Tế và được vị này thừa nhận, ấn khả.

Tham khảo

 Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
 Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.

Đại sư Phật giáo
Thiền sư Nhật Bản


title: Lucknow

text:
Lucknow (, ) là thủ phủ của bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Đây là thành phố lớn nhất Uttar Pradesh, là thành phố đông dân thứ 11 của Ấn Độ và đại đô thị đông dân thứ 12 nước này. Lucknow từ lâu đã là một thành phố đa văn hóa nơi văn hóa và nghệ thuật Bắc Ấn Độ sinh sôi nảy nở. Ngày nay, nơi đây vẫn là một trung tâm chính trị, hành chính, giáo dục, giao thương, khoa học, kỹ thuật, âm nhạc, và thơ ca quan trọng.

Thành phố nằm ở độ cao khoảng  trên mực nước biển. Huyện Lucknow mà thành phố nằm trong có diện tích . Lucknow tiếp giáp với Barabanki về phía bắc, Unnao về phía tây, Raebareli về phía nam và Sitapur và Hardoi về phía bắc. Tiếng Hindi là ngôn ngữ chính tại thành phố và tiếng Urdu cũng được dùng rộng rãi. Lucknow là trung tâm Hồi giáo Shia ở Ấn Độ.

Về lịch sử, Lucknow dưới vai trò thủ phủ vùng Awadh từng được quản lý bởi Hồi quốc Delhi rồi Đế quốc Mughal. Nó sau đó được chuyển giao cho Nawab của Awadh. Năm 1856, Công ty Đông Ấn Anh phế truất chính quyền địa phương và giành quyền quản lý toàn thành phố (và toàn Awadh), và, năm 1857, chuyển nó cho Raj thuộc Anh. Nó được ghi nhận là thành phố phát triển nhanh thứ 17 của Ấn Độ và thứ 74 trên thế giới.

Tên gọi
"Lucknow" là dạng Anh hóa của tên gọi địa phương "Lakhnau". Theo một truyền thuyết, thành phố được đặt tên theo Lakshmana, một anh hùng trong sử thi Ramayana. Truyền thuyết kể rằng Lakshmana từng có một cung điện trong vùng, gọi là Lakshmanapuri (tiếng Phạn: लक्ष्मणपुरी, nghĩa là thành phố của Lakshmana). Tuy nhiên, người theo phong trào Dalit tin rằng Lakhan Pasi, một dalit, là người lập nên thành phố và đặt tên mình cho nó. Nơi này sau đó mang tên Lakhanpur (hay Lachhmanpur) vào thế kỷ 11, rồi sau nữa, Lucknow.

Khí hậu

Chú thích

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Harpulina lapponica

text:
Harpulina lapponica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Harpulina


title: Neocrasis

text:
Neocrasis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Xanthesma blanda

text:
Xanthesma blanda là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Xanthesma
Động vật được mô tả năm 1879


title: Synanthedon rubripicta

text:
Synanthedon rubripicta là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được biết đến ở Sierra Leone.

Chú thích

Tham khảo

Synanthedon


title: Trạch Thủy Khốn

text:
Quẻ Trạch Thủy Khốn, đồ hình:|:||: còn gọi là quẻ Khốn (困 kun4), là quẻ thứ 47 trong Kinh Dịch.

Nội quái là ☵ (:|: 坎 kan3) Khảm hay Nước (水).
Ngoại quái là ☱ (||: 兌 dui4) Đoài hay Đầm (澤).

Giải nghĩa: Nguy dã. Nguy lo. Cùng quẫn, bị người làm ác, lo lắng, cùng khổ, mệt mỏi, nguy cấp, lo hiểm nạn. Thủ kỷ đãi thời chi tượng: tượng giữ mình đợi thời.

Tham khảo

en:List of hexagrams of the I Ching#Hexagram 47


title: Triqueville

text:
Triqueville  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Monolepta semicostata

text:
Monolepta semicostata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Omar Martinez

text:
Omar Martinez (sinh năm 1982) là một nam người mẫu người Puerto Rico. Anh từng đoạt danh hiệu Mister of Puerto Rico và đại diện cho Puerto Rico tham dự một số kỳ thi sắc đẹp quốc tế dành cho nam giới.

Omar Martinez là sinh viên đến từ Puerto Rico và đã tốt nghiệp ngành tâm lý học công nghiệp. Vào năm 2005, Omar Martinez đoạt danh hiệu Mister of Puerto Rico và giành quyền đại diện cho nước này tham dự các kỳ thi sắc đẹp quốc tế.

Tại cuộc thi Mr. Continentes del Mundo diễn ra tại Lima, Peru, Omar đã xếp thứ 5 chung cuộc. Anh tiếp tục được cử sang Guatemala vào tháng 12 để tham dự cuộc thi Mr Expo World 2005 và giành chiến thắng, vượt trên các thí sinh Costa Rica (á quân 1) và Guatemala (á quân 2).

Với một khuôn mặt đẹp và hình thể cường tráng, Omar Martinez là một trong những nam người mẫu thành công tại Puerto Rico.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Gallery Omar Martinez
 Trang chủ cuộc thi Mister of Puerto Rico
 Omar Martinez đoạt danh hiệu Mr Expo World 2005

Người Puerto Rico
Sinh năm 1982


title: 25877 Katherinexue

text:
25877 Katherinexue (tên chỉ định: 2000 QN41) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 24 tháng 8 năm 2000. Nó được đặt theo tên Katherine Shaohua Xue, an American high school student whose microbiology team project won second place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Ancylis tineana

text:
Ancylis tineana là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở
southern Thụy Điển to Tiểu Á và from the Trans-Caucasus to Siberia và phần phía nam của miền đông Nga. Nó cũng có mặt ở Bắc Mỹ.

Sải cánh dài 11–15 mm. Ở châu Âu, there are two generations per year, con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 5 và từ tháng 7 đến tháng 8.

Ấu trùng ăn Malus, Pyrus, Crataegus, Prunus spinosa, Prunus domestica, Betula và Populus tremula. Larvae can occasionally become a pest in orchards.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Eurasian Tortricidae

Động vật được mô tả năm 1799
Ancylis


title: Behonne

text:
Behonne  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 302 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Ajaccio

text:
Ajaccio là tỉnh lỵ của tỉnh Corse-du-Sud, thuộc vùng hành chính Corse của nước Pháp, có dân số là 52.880 người (thời điểm 1999).
Đây cũng là khu định cư lớn nhất trên đảo. Ajaccio nằm ở bờ biển phía tây của đảo Corsica, cách Marseille 210 hải lý (390 km) về phía đông nam.

Thành phố ban đầu đã suy tàn vào thời Trung cổ, nhưng bắt đầu thịnh vượng trở lại sau khi người Genova xây dựng một tòa thành vào năm 1492 ở phía nam của khu định cư trước đó. Sau khi Cộng hòa Corsica được tuyên bố vào năm 1755, người Genova tiếp tục nắm giữ một số thành trì, bao gồm Ajaccio, cho đến khi người Pháp nắm quyền kiểm soát hòn đảo.

Danh xưng cư dân của commune này được gọi là Ajacciens hoặc Ajacciennes. Nổi tiếng nhất trong số này là Napoleon Bonaparte, người sinh ra ở Ajaccio năm 1769, và nhà của tổ tiên, Maison Bonaparte, hiện là một bảo tàng. Những cơ sở có tên ông trong thành phố bao gồm sân bay Ajaccio – Napoléon Bonaparte.

Khí hậu

Những người con của thành phố
 Alizée, nữ ca sĩ
 Caroline Bonaparte, chị em của Napoléon Bonaparte, hoàng hậu của Napoli
 Jérôme Bonaparte, anh em của Napoléon Bonapartes, vua của Westfalen, tướng quân đội, thống chế của Frankreich
 Lucien Bonaparte, anh em của Bonaparte
 Ludwig Bonaparte, anh em của hoàng đế Napoleon I
 Napoléon Bonaparte, hoàng đế Pháp
 Pauline Bonaparte, chị em của Napoléon Bonaparte
 Elisa Bonaparte, chị em của Napoleon Bonapartes
 Carlo di Buonaparte, cha của Joseph Bonaparte và Napoléon Bonaparte
 Joseph Fesch, hồng y giáo chủ
 Philippe-Antoine d'Ornano, tướng, thống chế của Pháp
 François-Xavier Ortoli, chính trị gia
 Laetitia Ramolino, vợ của Carlo di Buonaparte, mẹ của gia đình Bonaparte

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

 Official website

Xã của Corse-du-Sud

Corse-du-Sud


title: 723 Hammonia

text:
723 Hammonia

723 Hammonia là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Johann Palisa phát hiện ngày 21.10.1911 ở Viên, và được đặt theo tên tiếng Latin của thành phố Hamburg, Đức

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1911
Tiểu hành tinh kiểu C


title: Cryptocephalus terolensis

text:
Cryptocephalus terolensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

T


title: Lũng Nhai

text:
Lũng Nhai là một địa danh nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam. Nơi đây, vào khoảng tháng 2, tháng 3 năm Bính Thân (1416), đã diễn ra hội thề Lũng Nhai do Lê Lợi cùng 18 người bạn tổ chức. Hội thề đã làm lễ tế cáo trời đất, kết nghĩa anh em, nguyện hợp sức đánh đuổi ách thống trị của quân Minh. Hội thề là khởi đầu hình thành bộ chỉ huy và lực lượng của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn sau đó hai năm (1418).

Vị trí Lũng Nhai ngày nay
Theo nhiều nhà sử học có tên tuổi trong nước công bố chính thức trong các công trình biên soạn về khởi nghĩa Lam Sơn, vị trí Lũng Nhai được xác định tại tên một làng ven sông Âm, ở chân núi Bù Me, nay là làng Lũng Mi (tên nôm gọi là  làng Mé, gồm Mé Trên và Mé Dưới), thuộc xã Ngọc Phụng, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, cách Lam Sơn 12 km về phía Tây.

Tuy nhiên, theo học giả Phạm Tấn thì vị trí Lũng Nhai nhiều khả năng nằm tại khu vực giáp ranh thôn Như Áng (thuộc xã Kiên Thọ) và làng Miềng (thuộc xã Phúc Thịnh), huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa, ở phía tây nam núi Dầu (tức núi Lam Sơn, còn gọi là núi Cham). Vị trí này cách Lam Kinh trên dưới một cây số đường chim bay, có ngọn núi gọi là núi Miềng, giáp liền với sông Chu (sông Lương). Người Mường địa phương ở đây còn gọi quả núi thấp ở đây là núi Bàn Thề và thung lũng nhỏ hẹp tại đấy là Lũng Nhai, hay ruộng Bàn Thề. Gần đó cũng có một thung lũng nhỏ được gọi là Lũng Mi. Nơi đây xưa kia thuộc địa bàn của hương Lam Sơn, sách Khả Lam và lộ Khả Lam, huyện Lương Giang thời Trần – Hồ, là nơi tằng tổ của Lê Lợi là Lê Mỗi (bố Lê Hối) đã rời từ trang Bái Đô sang để ở (theo gia phả họ Lê ở Thọ Ngọc).

Xem thêm
Hội thề Lũng Nhai
Lê Lợi
Lê Lai

Tham khảo

Địa danh cũ tại Thanh Hóa
Khởi nghĩa Lam Sơn
Thường Xuân
Ngọc Lặc


title: Quận Schuyler, Illinois

text:
Quận Schuyler là một quận thuộc tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000, quận này đã có dân số 7.189 người, 2.975 hộ gia đình, và 2.070 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 16 người trên một dặm vuông (6/kmТВ). Có 3.304 đơn vị nhà ở mật độ trung bình của 8 trên một dặm vuông (3/kmТВ). Thành phần chủng tộc của cư dân sinh sống trong quận gồm 98,80% người da trắng, 0,22% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,15% người Mỹ bản xứ, 0,11% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 0,21% từ các chủng tộc khác, và 0,49% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,54% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 31,9% là của Mỹ, Đức 22,7%, 14,2% gốc Anh và 9,8% gốc Ailen theo điều tra dân số năm 2000.

Có 2.975 hộ, trong đó 28,70% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 59,70% là đôi vợ chồng sống với nhau, 7,10% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 30,40% là không lập gia đình. 27,30% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 13,70% có người sống một mình65 tuổi hoặc cao hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,38 và cỡ gia đình trung bình là 2,87.

Trong quận cơ cấu độ tuổi dân cư được trải ra với 23,10% dưới độ tuổi 18, 7,10% 18-24, 26,30% 25-44, 24,20% từ 45 đến 64, và 19,30% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 41 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 98,40 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 95,60 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt mức USD 35.233, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 41.489. Phái nam có thu nhập trung bình USD 29.253 so với 21.235 USD đối với phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 17.158 USD. Có 6,80% gia đình và 10,10% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 11,70% những người dưới 18 tuổi và 13,40% của những người 65 tuổi hoặc cao hơn.

Tham khảo

Quận của Illinois

Illinois 1825
Khu dân cư thành lập năm 1825


title: Laccophilus remator

text:
Laccophilus remator là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Villereversure

text:
Villereversure là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.Số dân năm 2017 là 1.291 người

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo
https://citypopulation.de/en/france/ain/bourg_en_bresse/01447__villereversure/

Xã của Ain


title: Bromberg, Áo

text:
Bromberg là một đô thị thuộc huyện Wiener Neustadt-Land trong bang Niederösterreich, Áo.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Eosopostega issikii

text:
Eosopostega issikii là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở the Izu Peninsula in south-miền trung Honshu và from Kagoshima at tây nam tip của Kyushu.

Chiều dài cánh trước khoảng 3.8 mm đối với con đực. Con trưởng thành bay vào tháng 6 làm một đợt.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Generic Revision of the Opostegidae, with a Synoptic Catalog of the World's Species (Lepidoptera: Nepticuloidea)

Eosopostega


title: Crissay-sur-Manse

text:
Crissay-sur-Manse là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 114 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 44-120 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Indre-et-Loire
Plus Beaux Villages de France


title: Acalyptris punctulata

text:
Acalyptris punctulata là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở California.

Sải cánh dài 4.5-5.5 mm.

Ấu trùng ăn Ceanothus cuneatus và Rhamnus californica. The mine the leaves of their host plant.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nepticulidae of North America

Acalyptris


title: La Fouillade

text:
La Fouillade  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Fouillade


title: Tillandsia loliacea

text:
Tillandsia loliacea là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Bolivia và Brasil.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009
BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

L
Thực vật Bolivia
Thực vật Brasil
Thực vật Nam Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1830


title: Lumbayanague

text:
Lumbayanague là một đô thị ở tỉnh Lanao del Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 12.835 người trong 2.008 hộ.

Các đơn vị hành chính

Lumbayanague được chia ra 22 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Lanao del Sur


title: Token bus network

text:
Nguyên lý:
- Để cấp phát quyền truy nhập đường truyền cho cá trạm đang có nhu cầu truyền dữ liệu,một thẻ bài được lưu chuyển trên một vòng logic thiết lập bởi các trạm đó.
- Thẻ bài là đơn vị dữ liệu đặc biệt dùng để cấp phát quyền truyền dữ liệu.
- Các đối tượng có nhu cầu truyền dữ liệu sẽ "bắt tay" với nhau tạo thành 1 vòng logic và thẻ bài sẽ được lưu truyền trong vòng logic này.
- Sau khi truyền xong data hoặc hết thời gian cầm thẻ bài thì thẻ bài được chuyển sang trạm kế tiếp trong vòng logic.
=> phương pháp truy nhập có điều khiển.
 Vấn đề quan trọng là phải duy trì được vòng logic bằng việc thực hiện các chức năng:
- Bổ sung một trạm vào vòng logic: các trạm nằm ngoài vòng logic cần được xem xét định kỳ để nếu có nhu cầu truyền dữ liệu thì bổ sung vào vòng logic.
- Loại bỏ một trạm khỏi vòng logic: khi một trạm không còn nhu cầu truyền dữ liệu cần loại bỏ ra khỏi vòng logic để tối ưu hoá việc điều khiển truy nhập bằng thẻ bài
- Quản lý lỗi: một số lỗi có thể xảy ra như trùng địa chỉ,"đứt vòng"...
- Khởi tạo vòng logic: khi cài đặt mạng hoặc sau " đứt vòng ", cần phải khởi tạo vòng

Chú ý:
-Loại bỏ khỏi vòng logic khi không cần truyền dữ liệu
-Kết nạp thêm khi có nhu cầu truyền mà trước không có.

Tham khảo

Giao thức liên kết
IEEE 802


title: Prampir Makara (quận)

text:
Prampi Makara là quận nhỏ nhất của thủ đô Phnôm Pênh, Campuchia. Quận được chia thành 8 Sangkat và 33 Krom. Diện tích của quận là 2,21 km². Theo thống kê năm 1998, dân số quận là 96.192 người.

Postal Code của 7 Makara(12250)

Tham khảo

Huyện Cammpuchia
Huyện Campuchia


title: Arhysosage atrolunata

text:
Arhysosage atrolunata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Engel mô tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Arhysosage
Động vật được mô tả năm 2000


title: 4046 Swain

text:
4046 Swain (1953 TV) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 10 năm 1953 bởi Đại học Indiana ở Brooklyn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4046 Swain

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1953


title: Xyletobius euops

text:
Xyletobius euops là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

euops


title: Paphiopedilum fowliei

text:
Paphiopedilum fowliei là một loài lan thuộc Chi Lan hài, Họ Lan. Đây là thực vật đặc hữu Palawan, Philipin. Môi trường sinh sống của chúng ở vùng bán nhiệt đới và nhiệt đới, vùng đất thấp ẩm. Chúng đang bị đe doạ do mất môi trường sinh sống.

Tham khảo

 Agoo, E.M.G., Cootes, J., Golamco, A., Jr., de Vogel, E.F. & Tiu, D. 2004. Paphiopedilum fowliei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2007.

Chi Lan hài
Thực vật Philippines


title: Mulsanteus irianjayensis

text:
Mulsanteus irianjayensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel & Tarnawski miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Mulsanteus


title: Abrostola ussuriensis

text:
Abrostola ussuriensis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Đông Á, bao gồm Nga, Hàn Quốc, Nhật Bản và recently also Trung Quốc.

Sải cánh dài 33–35 mm.

Chú thích

Tham khảo
 Images

Abrostola


title: Niederthalheim

text:
Niederthalheim là một đô thị thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 16 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 2 năm 2005 là 1007 người..

Tham khảo

Liên kết ngoài
 oberoesterreich.at/niederthalheim


title: Terminalia arbuscula

text:
Terminalia arbuscula (tiếng Anh thường gọi là White Olive) là một loài thực vật thuộc họ Combretaceae. Đây là loài đặc hữu của Jamaica. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Terminalia arbuscula. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Jamaica
A
Thực vật đặc hữu Jamaica


title: Eulithidium adamsi

text:
Eulithidium adamsi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Phasianellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Eulithidium


title: Vriesea pinottii

text:
Vriesea pinottii là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
pinottii


title: Luigi Cadorna

text:
Luigi Cadorna (4 tháng 9 năm 1850 – 21 tháng 12 năm 1928) là thống chế Ý, Tổng tư lệnh quân đội Ý trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Ông bị cách chức Tổng tư lệnh sau thất bại thảm hại của quân Ý trước cuộc tấn công của liên quân Đức, Áo-Hung trong trận Caporetto cuối năm 1917.

Tiểu sử
Luigi Cadorna là con trai của đại tướng Raffaele Cadorna, ông sinh tại Verbania Pallanza, Piedmont vào năm 1850, và gia nhập Quân đội Ý vào năm 1868. Ông được đề nghị vào vị trí trong bộ tham mưu lần đầu tiên vào năm 1908, nhưng ông đã từ chối vì tranh cãi quanh việc kiểm soát về chính trị trong thời chiến. Ông lại được đề nghị vào chức vụ này lần nữa vào tháng 7 năm 1914 khi hai phe Entente và Liên minh Trung tâm sắp bước vào chiến tranh. Khi Ý chính thức tham gia Chiến tranh thế giới thứ nhất vào tháng 5 năm 1915 theo phe Entente, Cadorna có trong tay 36 sư đoàn bộ binh với quân số 875.000 người, nhưng chỉ có 120 khẩu pháo hiện đại.

Chiến tranh thế giới thứ nhất
Cadorna đã cho mở 4 chiến dịch tấn công lớn vào năm 1915, và tất cả đều diễn ra dọc con sông Isonzo. Mục tiêu của các chiến dịch trên là pháo đài Gorizia, mà việc chiếm được nơi này sẽ giúp quân Ý thẳng tiến xuống phía nam đến thành phố Trieste, hoặc là tiến vào đồng bằng Ljubliana. Cả bốn chiến dịch này đều thất bại với thương vong của quân Ý là khoảng 250.000 người mà không thu được thành công nào đáng kể. Tổng cộng, Cadorna sau đó đã chỉ huy quân Ý trong suốt 11 trận đánh dọc sông Isonzo từ năm 1915 đến năm 1917. Một số lực lượng Ý khác còn bố trí dọc Trentino mở các đợt tấn công xuống Rovereto, Trento và Bolzano. Các đợt tấn công này cũng đều thất bại. Địa hình đồi núi dọc theo sông Isonzo và tỉnh Trentino không phù hợp cho các cuộc tấn công vì không có đủ không gian để triển khai quân.

Các sử gia mô tả Cadorna là một người vô cùng nghiêm khắc và tàn nhẫn với binh lính. Trong suốt thời chiến, ông đã sa thải 217 sĩ quan; trong trận Caporetto, ông đã ra lệnh xử tử bất kì sĩ quan nào rút lui. Một sử gia đã miêu tả về kỷ luật nghiêm khắc của Cadorna trong đoạn viết sau đây:
Cứ 17 người lính Ý thì có một người bị kỷ luật và 61% trong số đó bị kết án trong suốt cuộc chiến. Khoảng 750 người đã bị xử tử, con số cao nhất trong quân đội các nước tham gia cuộc chiến. Cadorna thậm chí còn sử dụng lại một hình phạt tàn khốc có từ thời Đế quốc La Mã mang tên Tàn sát hàng loạt (decimatio) - cứ mười người lính thì sẽ có một người bị xử tử - đối với các đơn vị thất bại ngoài chiến trường.

Ngày 24 tháng 10 năm 1917, liên quân Đức, Áo-Hung đã mở cuộc tấn công vượt sông Isonzo tại Caporetto và đến ngày 12 tháng 11 thì thẳng tiến đến sông Piave. Chỉ sau 24 giờ chịu sự tấn công, toàn bộ các tuyến đầu phòng thủ của Ý trong thung lũng Isonzo tại Caporetto đã sụp đổ. Việc bố trí quân lính quá xa phòng tuyến và không chịu phòng thủ chiều sau của Cadorna đã dẫn đến thảm họa trên; tuy nhiên các sĩ quan khác trong bộ tham mưu của ông như Pietro Badoglio cũng có phần nào trách nhiệm. Quân đội Ý sau thảm bại này gần như đứng trên bờ vực sụp đổ: 275.000 lính đầu hàng. Cadorna sau đó bị cách chức Tổng tư lệnh và đại tướng Armando Diaz được cử lên thay; Ông sau đó được bổ nhiệm làm đại diện của Ý tham dự Hội đồng Chiến tranh Tối cao tại Versailles. Quân Ý sau đó tập trung lại đằng sau Piave và Monte Grappa (ngọn núi nơi bản thân Cadorna trước đó đã cho củng cố phòng ngự) cùng với sự trợ giúp của liên quân Anh-Pháp-Mỹ đã tiếp tục tham gia cuộc chiến.

Sau chiến tranh
Sau chiến tranh, chính phủ Ý đã cho mở cuộc điều tra về nguyên nhân thất bại tại Caporetto. Kết quả được công bố vào năm 1919, trong đó đã đặc biệt chỉ trích Cadorna. Trong khi đó, Cadorna lại bận rộn viết hồi ký và khẳng định ông không phải chịu trách nhiệm về thất bại trên. Tuy nhiên, đến năm 1924, ông được phong hàm Thống chế (Maresciallo d'Italia) khi Benito Mussolini lên nắm quyền.

Năm 1915, ông được vương quốc Anh trao tặng Huân chương Bath. Thống chế Cadorna mất tại Bordighera năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thông tin về Luigi Cadorna trên trang First World War.com

Xem thêm
 Mặt trận Ý (Chiến tranh thế giới thứ nhất)
 Armando Diaz

Cadorna
Cadorna
Cadorna
Cadorna
Chính trị gia Ý thế kỷ 20


title: Phùng Văn Tửu (định hướng)

text:
Trong lịch sử Việt Nam, có 4 anh em ruột cùng tên gọi Phùng Văn Tửu, trong đó ba người được liệt kê dưới đây:

 Phùng Văn Tửu (1923-1997), còn gọi là Tửu anh, Phó Chủ tịch Quốc hội khóa VIII, Huân chương Hồ Chí Minh năm 2011.
 Phùng Văn Tửu (sinh 1935 mất 2022), còn gọi là Tửu em, nhà giáo, dịch giả, nhà nghiên cứu phê bình văn học Pháp và văn học phương Tây, Giải thưởng Nhà nước năm 2005.
 NGƯT Phùng Văn Tửu (sinh 1937), còn gọi là Tửu ba, nguyên Hiệu trưởng (1986 - 1997) của Trường công nhân cơ khí nông nghiệp (nay là Trường Cao đẳng nghề Cơ khí Nông nghiệp, Vĩnh Phúc).


title: Saint-Germain-en-Montagne

text:
Saint-Germain-en-Montagne là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Lons-le-Saunier, tổng Champagnole. Tọa độ địa lý của xã là 46° 46' vĩ độ bắc, 05° 56' kinh độ đông. Saint-Germain-en-Montagne nằm trên độ cao trung bình là 630 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 588 mét và điểm cao nhất là 850 mét. Xã có diện tích 5.35 km², dân số vào thời điểm 1999 là 389 người; mật độ dân số là 73 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
Nhà thờ giáo khu Saint-Germain được xây năm 1770; tháp chuông từ năm 1790.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Doctor Who

text:
Doctor Who là một series phim truyền hình khoa học viễn tưởng của Vương quốc Anh do đài BBC sản xuất, bắt đầu phát sóng từ năm 1963. Bộ phim có nội dung chính kể về những cuộc phiêu lưu của một Time Lord tự xưng mình là The Doctor, một chủng loài ngoài hành tinh đến từ Gallifrey. Doctor du hành xuyên không-thời gian trên một còn tàu vũ trụ tên là TARDIS. Con tàu xuất hiện dưới hình dạng của một Bốt điện thoại màu xanh phổ biến ở nước Anh vào những năm 1960, những năm đầu mà bộ phim được sản xuất. Du hành cùng với ông là những người bạn đồng hành, đồng thời The Doctor cũng phải đối mặt với vô số kẻ thù để cứu những nền văn minh khắp vũ trụ.

Bộ phim là một phần quan trọng của văn hoá Anh Quốc, và là một trong những chương trình được yêu thích nhất ở những quốc gia khác. Bộ phim đã tác động lên một thế hệ các chuyên gia truyền hình Anh Quốc, rất nhiều trong số họ đã đồng hành với các nhân vật trong Doctor Who từ thuở nhỏ. Bộ phim được hãng BBC sản xuất liên tục từ 1963-1989. Một tập pilot đã được đồng sản xuất bởi Universal Pictures vào năm 1996 nhằm vực dậy loạt phim này nhưng không thành công. Bộ phim chính thức được sản xuất tiếp tục vào năm 2005 và được gọi là Loạt phim mới - New Who vấn có cốt truyện tiếp diễn với loại phim cũ - Classic Who, được sản xuất chính bởi nhà biên kịch và sản xuất người xứ Wales Russell T Davies, trong 5 năm đầu của New Who, được quay và sản xuất bởi BBC Wales ở Cardiff. Để người xem tiện theo dõi, New Who đã được đánh số lại. Phần 1 lấy bối cảnh thế kỉ 21 và được thủ vai chính bởi Christopher Eccleston trong vai Doctor thứ chín. Nhiều loạt phim ăn theo, truyện tranh và truyện audio cũng được sản xuất nhằm mở rộng vũ trụ phim, gồm 2 phim được sản xuất bởi Russell T. Davies là Torchwood (2006–2011) với Những cuộc phiêu lưu của Sarah Jane (2007–2011); và K-9 (2009–2010) và Class (2016–hiện tại).

Mười hai diễn viên đã chính thức thủ vai Doctor trong suốt lịch sử loạt phim (chưa gồm một hoá thân không được đánh số). Việc thay đổi diễn viên đều nằm trong ý đồ của kịch bản, ý tưởng này được đề ra vào năm 1966 giúp tiếp tục duy trì loạt phim khi sức khỏe của diễn viên chính là William Hartnell  không cho phép ông tiếp tục diễn xuất. Khái niệm "tái sinh" là một khả năng đặc biệt của Time Lord, các Time Lord sẽ tái sinh sau mỗi lần bị thương rất nặng, với một cơ thể mới, tính cách mới. Mỗi diễn viên hoá thân vào một Doctor khác nhau, nhưng chỉ là nhân vật, và tất cả là một phần trong câu chuyện về hành trình của Doctor. Du hành thời gian chính là chìa khoá giúp cốt truyện giữ được sự liền mạch, dù loạt phim liên tục thay đổi bối cảnh cốt truyện. Với việc du hành thời gian, các hóa thân của Doctor cũng nhiều lần hội ngộ. Tháng 7 năm 2017, Jodie Whittaker được công bố sẽ thủ vai hóa thân Thứ mười ba của Doctor, cô là nữ diễn viên đầu tiên từng đảm nhận vai này. Doctor hiện tại do Jodie Whittaker thủ diễn, cô đã nhận lại vai này từ Doctor thứ mười hai do Peter Capaldi thủ vai, đã xuất hiện lần cuối trong tập Giáng sinh năm 2017, "Twice Upon a Time".

Nội dung cơ bản
Doctor Who kể về các cuộc phiêu lưu của một nhân vật người ngoài hành tinh, là một Time Lord thuần chủng, đến từ hành tinh Gallifrey, ông tự gọi mình là "Doctor". Ông trốn thoát khỏi hành tinh quê nhà Gallifrey trên một chiếc TARDIS bị đánh cắp – (viết tắt của "Time and Relative Dimension in Space") – đây là một cỗ máy thời gian hoạt động và di chuyển thông qua vòng xoáy thời gian (một khái niệm tương đương lỗ giun). TARDIS có bề ngoài không khác gì một chiếc hộp điện thoại cảnh sát những năm 1950 ở Anh quốc, bên trong lớn hơn bên ngoài.

Doctor thường làm cho người xem tò mò khi vướng vào những rắc rối ở những nơi ông đặt chân đến, ông thường đối mặt với những kẻ xấu tìm cách thay đổi lịch sử, với một chút sự giúp đỡ từ tua vít sóng âm. Ông hiếm khi du hành một mình, thường sẽ có những người bạn đồng hành. Bạn đồng hành thường là con người, ông có một sức hút kỳ lạ với Trái đất, thỉnh thoảng ông hợp tác cùng UNIT để bảo vệ trái đất. Là một Time Lord, Doctor sống hàng trăm tuổi, ông có khả năng tái sinh mỗi khi cơ thể bị tổn thương nặng nề, tái sinh đồng nghĩa với ngoại hình cũng như tính cách của ông đều thay đổi. Trong những chuyến du hành của mình, Doctor phải đối đầu với nhiều kẻ thù như Daleks, Cybermen, và Master, cùng nhiều Time Lord khác.

Lịch sử loạt phim

Các tập phim

Nhân vật

Doctor

Nhân vật Doctor là người ngoài hành tinh, thuộc chủng tộc Time Lord - Chúa tể thời gian, sống trên hành tinh quê nhà là Gallifrey, và vì một lý do nào đó ông đã rời bỏ hành tinh của mình và sống lưu lạc trong không thời gian khác trên cỗ máy TARDIS. Nhân vật này chưa bao giờ đề cập đến nhân dạng thật hay danh tính của mình, ông tự gọi mình là Doctor. Doctor hầu như bất tử, ông có thể tái sinh trước khi cái chết xảy đến. Mỗi lần tái sinh, Doctor lại có một hình hài mới và một nhân cách khác. Đây là một giải pháp đã được đặt ra vào năm 1966 khi hiện thân đầu tiên của Doctor là diễn viên William Hartnell do sức khỏe không cho phép ông tiếp tục đảm nhận vai diễn, các nhà biên kịch đã cho nhân vật của ông tái sinh ở một nhân dạng mới, trẻ trung hơn. Giải pháp này tiếp tục được sử dụng trong toàn bộ loạt phim khi diễn viên chính không tiếp tục đảm nhận vai diễn nữa. Chính vì thế cho đến nay, đã có tổng cộng 11 diễn viên đóng vai Doctor. Tuy vậy đây vẫn chỉ là một nhân vật bất tử chính xuyên suốt loạt phim.

Người xem thường nhầm lẫn tên nhân vật là Doctor Who, tuy vậy ông chỉ gọi mình đơn giản là Doctor. Doctor Who thực chất để chỉ tên của bộ phim, nguồn gốc của tựa đề bộ phim bắt nguồn từ việc mỗi lần ông giới thiệu mình là Doctor, người nghe thường thắc mắc hỏi lặp đi lặp lại một câu hỏi quen thuộc là "Doctor Who?".

Trong một số tập phim, Doctor đề cập rằng, ông chỉ có thể tái sinh tổng cộng 12 lần và sống ở 13 nhân dạng khác nhau. Tuy nhiên, trong tập "The Time of the Doctor", khái niệm tái sinh được mở rộng hơn, Doctor được các Time Lord qua vết nứt thời gian tặng cho một chu kì tái sinh mới với 12 lần tái sinh nữa. Yếu tố tái sinh là một phần trong kịch bản vẫn được sử dụng cho đến hiện tại để tiếp tục phát triển loạt phim.

Bạn đồng hành

Doctor luôn bắt đầu cuộc phiêu lưu của mình với những người bạn đồng hành. Trong loạt phim cũ, lúc nào ông cũng du hành cùng từ 3 bạn đồng hành trở lên. Ở hiện thân thứ nhất, bạn đồng hành của Doctor là cô cháu gái của ông Susan Foreman (Carole Ann Ford). Tính trong toàn bộ loạt phim cũ, Doctor đã có đến trên 35 người bạn đồng hành mà đặc biệt là Sarah Jane Smith (Elisabeth Sladen), người đã gắn bó với loạt phim cũ và tham gia khách mời trong một số tập của loạt phim mới.

Trong loạt phim mới bắt đầu từ 2005, Doctor thường chỉ du hành cùng một người bạn. Bạn đồng hành của Doctor thứ Chín và Mười phải kể đến Rose Tyler (Billie Piper), Martha Jones (Freema Agyeman), và Donna Noble (Catherine Tate). Bạn đồng hành của Doctor Mười một là Amy Pond (Karen Gillan) và Clara Oswin Oswald (Jenna-Louise Coleman).

Kẻ thù

Kẻ thù của Doctor thường rất đa dạng, ở mỗi tập anh đều phải đối mặt với những kẻ thù khác nhau. Trong loạt phim mới từ 2005, nhà sản xuất của phim là Russell T Davies đã lên kế hoạch để cho xuất hiện lần lượt các kẻ thù tiêu biểu điển hình của Doctor:
Phần 1: là Người nhựa có ý thức (Nestene Consciousness) và chủng tộc Dalek.
Phần 2: là Cyberman - người máy.
Phần 3: là Macra và Master (cùng chủng tộc với Doctor).
Phần 4: là Sontaran (người nhân bản vô tính) và Davros (Tiến sĩ đã tạo ra loài Dalek).
Trong các tập đặc biệt phát sóng trong giai đoạn 2009–2010 là các Chúa tể thời gian (Time Lord - Rassilon), những người thuộc chủng tộc của ông nhưng đã bị tuyệt chủng trong Chiến tranh thời gian (Time War), nay quay trở lại từ quá khứ.

Kế tiếp thành công của Davies, Steven Moffat tiếp tục đưa các nhân vật khác trở lại như:
Phần 5: Silurian (Reptilia Human hay Người Thằn lằn)
Phần 6: Cybermat
Phần 7: Great Intelligence và Chiến binh Băng - Ice Warrior.

Dù không phải là kẻ thù của Doctor, vẫn có một số chủng tộc ngoài hành tinh khác thường xuyên xuất hiện: loài Slitheen (Raxacoricofallapatorian), Người Ood, Judoon, Weeping Angels và Silence.

Tham khảo

Phim truyền hình Vương quốc Liên hiệp Anh
Loạt phim truyền hình có nội dung du hành thời gian
Du hành thời gian trên truyền hình
Phim truyền hình Mỹ
Chương trình truyền hình của BBC
Chương trình truyền hình tiếng Anh
Chương trình truyền hình giành giải BAFTA
Thương hiệu truyền thông đại chúng


title: Euthria cecilea

text:
Euthria cecilea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Euthria


title: Tân Dân Vấn báo

text:
Tân Dân Vấn báo (tiếng Trung: 新民晚报 bính âm: Xīnmín Wǎnbào), nguyên là Tân Dân báo tức báo buổi tối, là một tờ báo phát hành từ tháng 9 năm 1929 tại Thượng Hải, Trung Quốc.

Hiện báo chịu sự điều hành của Tập đoàn Báo chí Văn Hối-Tân Dân. Tôn chỉ hiện nay của báo là thúc đẩy chủ nghĩa xã hội "truyền bá các chủ trương chính sách của chính phủ, truyền bá kiến thức, giao lưu văn hóa, đáp ứng yêu cầu của cuộc sống" (「宣傳政策，傳播知識，移風易俗，豐富生活」).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tân Dân Vấn báo

Báo chí được xuất bản ở Trung Quốc


title: Symplecta polycantha

text:
Symplecta polycantha là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Symplecta
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Mouterre-sur-Blourde

text:
Mouterre-sur-Blourde (Moterra de Blorda en occitan) là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 20,18 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 174 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Mouterre-sur-Blourde trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Mouterre-sur-Blourde


title: Conoderus garhwalensis

text:
Conoderus garhwalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Chauhan miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Pontiac, Michigan

text:
Pontiac, Michigan là một thành phố thủ phủ quận Oakland trong tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số 59.515 người.
Pontiac được đặt tên sau khi trưởng Ottawa Pontiac, nằm trong vùng đô thị Detroit.
Thành phố này được biết đến với nhà máy sản xuất Motors (nhà máy xe tải chính của GM trước đây là Pontiac) và GM ô tô thương hiệu Pontiac, lần đầu tiên được sản xuất và đặt tên sau khi thành phố. Thành phố cũng nổi bật với Silverdome Pontiac, sân vận động tổ chức Detroit Lions of the National Football League (NFL) từ năm 1975 đến năm 2002, khi đội tuyển di chuyển trở lại Detroit Downtown.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Michigan
Pontiac, Michigan