title: USS Coral Sea (CV-43)

text:
USS Coral Sea (CV/CVB/CVA-43) là một tàu sân bay của Hải quân Hoa Kỳ, là chiếc cuối cùng trong lớp Midway, được đưa ra hoạt động sau khi Chiến tranh Thế giới thứ hai kết thúc. Nó là chiếc tàu chiến thứ hai của Hải quân Mỹ được đặt cái tên này, nhằm kỷ niệm Trận chiến biển San hô năm 1942, và được thủy thủ đoàn đặt cái tên lóng "Ageless Warrior". Nó đã hoạt động tại Đại Tây Dương và Địa Trung Hải, tham gia Chiến tranh Việt Nam cũng như vụ Khủng hoảng con tin Iran và xung đột với Libya, trước khi được cho ngừng hoạt động vào năm 1990 và được tháo dỡ vào năm 2000. Coral Sea từng bảy lần được tặng thưởng danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Hải quân cùng mười hai Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong cuộc Chiến tranh Việt Nam.

Thiết kế và chế tạo
Thoạt tiên chỉ được biết đến như là tàu sân bay với ký hiệu lườn CV-43, hợp đồng chế tạo nó được trao cho hãng Newport News Shipbuilding tại Newport News, Virginia vào ngày 14 tháng 6 năm 1943, rồi được tái xếp lớp như một "tàu sân bay lớn" với ký hiệu lườn CVB-43 vào ngày 15 tháng 7 năm 1943 và được đặt lườn vào ngày 10 tháng 7 năm 1944. Khi chiếc tàu sân bay chị em  vốn mang tên USS Coral Sea được đổi tên thành USS Franklin D. Roosevelt vào ngày 8 tháng 5 năm 1945 để tôn vinh vị Tổng thống Franklin D. Roosevelt vừa từ trần, chiếc CVB-43 được đặt tên là Coral Sea. Nó được hạ thủy vào ngày 2 tháng 4 năm 1946; được đỡ đầu bởi bà Thomas C. Kinkaid, phu nhân Đô đốc Thomas C. Kinkaid, người chỉ huy Đội đặc nhiệm 17.2 trong Trận chiến biển Coral; và được nhập biên chế cùng Hải quân Hoa Kỳ vào ngày Hải quân 1 tháng 10 năm 1947 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại tá Hải quân A.P. Storrs III.

Lịch sử hoạt động

Các hoạt động ban đầu
Coral Sea đánh dấu sự mở đầu hoạt động của mình bằng một dấu mốc, khi vào ngày 27 tháng 4 năm 1948, hai máy bay P2V-2 Neptune, do Trung tá Thomas D. Davies và Thiếu tá John P. Wheatley điều khiển, đã cất cánh từ sàn đáp chiếc tàu sân bay có sự trợ giúp của các bộ JATO (jet assisted take-off) ngoài khơi Norfolk, Virginia. Đây là lần phóng máy bay đầu tiên từ một tàu sân bay đối với một kiểu máy bay có kích cỡ và trọng lượng như vậy. Coral Sea khởi hành từ Norfolk, Virginia vào ngày 7 tháng 6 năm 1948 cho một chuyến đi huấn luyện học viên mới đến Địa Trung Hải và vùng biển Caribbe, và đã quay về Norfolk, Virginia vào ngày 11 tháng 8.

Sau một giai đoạn đại tu, Coral Sea lại hoạt động trở lại tại khu vực ngoài khơi Virginia Capes. Vào ngày 7 tháng 3 năm 1949, một chiếc P2V-3C Neptune, do Đại tá John T. Hayward thuộc Phi đội VC-5 điều khiển, đã cất cánh từ chiếc tàu sân bay với tải trọng bom giả nặng . Chiếc máy bay đã băng ngang lục địa, ném số bom giả xuống khu vực Bờ Tây, rồi quay trở về không ngừng nghỉ để hạ cánh xuống Căn cứ không lực Hải quân Patuxent River, Maryland. Sau đợt huấn luyện tại vùng biển Caribbe, Coral Sea lên đường vào ngày 3 tháng 5 năm 1949 cho lượt bố trí hoạt động đầu tiên tại Địa Trung Hải cùng Đệ Lục hạm đội, và quay trở về nhà vào ngày 28 tháng 9.

Thập niên 1950
Ngày 21 tháng 4 năm 1950, lượt cất cánh đầu tiên của kiểu máy bay ném bom tấn công hạng nặng AJ-1 Savage từ một tàu sân bay đã được thực hiện trên Coral Sea, cũng do Đại tá John T. Hayward thuộc Phi đội VC-5 điều khiển. Những phi công còn lại của phi đội đã hoàn tất việc chuẩn nhận hoạt động trên tàu sân bay của kiểu máy bay này vào ngày 31 tháng 8, đánh dấu việc đưa ra hoạt động trên tàu sân bay loại máy bay ném bom tấn công tầm xa. Vào lúc này, Coral Sea quay trở lại Địa Trung Hải hoạt động cùng Đệ Lục hạm đội từ ngày 9 tháng 9 năm 1950 đến ngày 1 tháng 2 năm 1951.

Sau khi quay trở về nhà, Coral Sea trải qua một đợt đại tu rồi hoạt động tại chỗ, cũng như huấn luyện cùng Phi đoàn 17 để chuẩn bị cho việc quay trở lại hoạt động tại Địa Trung Hải một lần nữa vào ngày 20 tháng 3 năm 1951. Trong vai trò soái hạm của Tư lệnh Đội tàu sân bay 6, nó tham gia cuộc tập trận Beehive I của khối NATO, rồi quay về Norfolk, Virginia vào ngày 6 tháng 10 cho các hoạt động tại chỗ và tại vùng biển Caribbe. Sau đó chiếc tàu sân bay lên đường vào ngày 19 tháng 4 năm 1952 đi sang Địa Trung Hải. Trong khi phục vụ cùng Đệ Lục hạm đội, nó ghé thăm Nam Tư, và đã đưa Thống chế Josip Broz Tito trong một chuyến đi thị sát hoạt động của tàu sân bay kéo dài một ngày. Con tàu được tái xếp lớp thành một "tàu sân bay tấn công" với ký hiệu lườn mới CVA-43 vào ngày 1 tháng 10 năm 1952 trong khi đang ở ngoài biển, và nó quay trở về Norfolk, Virginia để đại tu vào ngày 12 tháng 10.

Coral Sea tiến hành huấn luyện phi công tàu sân bay ngoài khơi Virginia Capes và Mayport, Florida; và đến tháng 4 năm 1953 nó đón lên tàu Ủy ban Tư pháp thuộc Hạ nghị viện Hoa Kỳ cho một chuyến đi kéo dài ba ngày. Vào ngày 26 tháng 4, chiếc tàu sân bay khởi hành cho một lượt phục vụ tại Địa Trung Hải. Chuyến đi này được đánh dấu bằng một cuộc viếng thăm Tây Ban Nha và tham gia cuộc tập trận "Black Wave" của khối NATO, có Thứ trưởng Bộ Quốc phòng R.M. Kyes trên tàu như một quan sát viên. Quay trở về Norfolk, Virginia vào ngày 21 tháng 10, nó tiến hành các thử nghiệm cho Văn phòng Hàng không cùng huấn luyện các thành viên Hải quân Dự bị tại Mayport, Florida và vịnh Guantánamo.

Coral Sea quay trở lại Địa Trung Hải từ ngày 7 tháng 7 đến ngày 20 tháng 12 năm 1954. Trong lượt hoạt động này, nó đã được Thống chế Tây Ban Nha Francisco Franco viếng thăm khi nó neo đậu ngoài khơi Valencia, Tây Ban Nha. Trong lượt hoạt động tiếp theo Địa Trung Hải từ ngày 23 tháng 3 đến ngày 29 tháng 9 năm 1955, nó đã ghé thăm Istanbul và tham gia các cuộc tập trận của NATO.

Khởi hành từ Norfolk, Virginia vào ngày 23 tháng 7 năm 1956 hướng đến Mayport, Florida để nhận lên tàu Liên đội Không lực Tàu sân bay 10, Coral Sea tiếp tục đi đến Địa Trung Hải trong lượt hoạt động tiếp theo. Nó tham gia các cuộc tập trận của khối NATO, và đã đón lên tàu Vua Pavlos của Hy Lạp và Friederike Luise Thyra của Hannover như những vị khách vào tháng 10. Trong vụ Khủng hoảng kênh đào Suez, Coral Sea đã di tản công dân Hoa Kỳ khỏi khu vực xung đột, và đã thường trực ngoài khơi Ai Cập cho đến tháng 11.

Coral Sea quay trở về Norfolk, Virginia vào ngày 11 tháng 2 năm 1957; rồi rời cảng vào ngày 26 tháng 2 để viếng thăm Santos, Brasil; Valparaíso, Chile và Balboa, Panama trước khi đi đến Bremerton, Washington vào ngày 15 tháng 4. Coral Sea được rút khỏi biên chế tại Xưởng hải quân Puget Sound vào ngày 24 tháng 5 năm 1957 để tiến hành đợt cải biến lớn SCB-110A, bao gồm việc trang bị một sàn đáp chéo góc và các máy phóng hơi nước, bố trí lại các thang nâng ra mép sàn đáp, một mũi tàu chống bão kín, các mảng đắp trên lườn tàu, tháo dỡ đai giáp cùng nhiều súng phòng không, cùng các thay đổi khác. Sau khi hoàn tất, nó được tái biên chế vào ngày 25 tháng 1 năm 1960 và lại gia nhập hạm đội. Trong tháng 9 năm 1960, nó tiến hành huấn luyện cùng với liên đội không quân phối thuộc mới dọc theo bờ Tây, rồi lên đường vào tháng 9 cho một lượt hoạt động cùng với Đệ Thất hạm đội tại Viễn Đông cho chuyến đi đầu tiên đến Tây Thái Bình Dương.

Việt Nam trong những năm 1960 và 1970
Việc trang bị hệ thống PLAT (Pilot Landing Aid Television) được hoàn tất trên chiếc Coral Sea vào ngày 14 tháng 12 năm 1961. Nó là chiếc tàu sân bay đầu tiên được gắn thiết bị này để hoạt động. Được thiết kế để cung cấp một băng ghi hình cho mỗi lần hạ cánh, hệ thống này tỏ ra hữu ích cho mục đích huấn luyện cũng như phân tích các tai nạn hạ cánh, chứng tỏ là một công cụ có giá trị trong việc đảm bảo an toàn. Đến năm 1963, mọi tàu sân bay tấn công đầu được trang bị hệ thống PLAT, và có kế hoạch trang bị nó cho tàu sân bay chống tàu ngầm cùng các trạm trên bờ.

Theo sau Sự kiện Vịnh Bắc bộ vào tháng 8 năm 1964, Coral Sea lên đường vào ngày 7 tháng 12 để phục vụ cùng Đệ Thất hạm đội. Đến ngày 7 tháng 2 năm 1965, máy bay của Coral Sea hợp cùng những chiếc xuất phát từ các tàu sân bay  và  đã tấn công các trại binh và khu vực tập kết quân sự tại Đồng Hới thuộc phía Nam của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Cuộc không kích này là nhằm trả đũa cuộc tấn công của Việt Cộng vào các căn cứ chung quanh Pleiku ở Nam Việt Nam. Ngày 26 tháng 3, Đệ Thất hạm đội bắt đầu tham gia Chiến dịch Sấm rền (Rolling Thunder), một chuỗi các cuộc ném bom hệ thống vào các mục tiêu quân sự khắp miền Bắc Việt Nam. Phi công của Coral Sea đã nhắm vào các trạm radar gần bờ biển gần Vĩnh Linh. Coral Sea tiếp tục được bố trí cho đến khi quay trở về nhà vào ngày 1 tháng 11 năm 1965.

Coral Sea thực hiện một đợt bố trí khác đến Tây Thái Bình Dương và Việt Nam từ ngày 29 tháng 7 năm 1966 đến ngày 23 tháng 2 năm 1967. Vào mùa Hè năm 1967, thành phố San Francisco chấp nhận con tàu như "thuộc về San Francisco". Điều này xem ra khôi hài so với tình cảm phản chiến tại vùng vịnh San Francisco, và so với thực tế những gì xảy ra vào Mùa Hè của Tình yêu. Cho dù vậy, thành phố và con tàu vẫn có được mối quan hệ chính thức mang tính hình thức. Có thể nhiều lần thủy thủ đoàn đã không tán đồng thái độ của cư dân vùng vịnh.

Chiếc tàu sân bay liên tục được bố trí hoạt động đến Tây Thái Bình Dương/Việt Nam cho đến năm 1975: từ 26 tháng 7 năm 1967 đến 6 tháng 4 năm 1968; 7 tháng 9 năm 1968 đến 15 tháng 4 năm 1969; 23 tháng 9 năm 1969 đến 1 tháng 7 năm 1970; 12 tháng 11 năm 1971 đến 17 tháng 7 năm 1972; 9 tháng 3 đến 8 tháng 11 năm 1973; và từ 5 tháng 12 năm 1974 đến 2 tháng 7 năm 1975. Sau khi được tái trang bị từ năm 1970 đến năm 1971 tại San Diego, trong chuyến đi quay trở lại Alameda, Coral Sea phải chịu đựng một đám cháy tại ngăn thông tin liên lạc. Đám cháy tràn lan nhanh đến mức Đại tá William H. Harris chỉ huy con tàu phải lệnh cặp dọc theo bờ biển ngoài khơi San Mateo và Santa Barbara phòng hờ trường hợp phải bỏ tàu nếu như đám cháy không thể kiểm soát. Cuối cùng đám cháy cũng được dập tắt.

Hoạt động của máy bay Hải quân và Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ tại Việt Nam được tăng cường đáng kể trong suốt tháng 4 năm 1972 với tổng cộng 4.833 phi vụ của Hải quân tại miền Nam và 1.250 phi vụ khác tại miền Bắc. Coral Sea cùng với Hancock đang thường trực tại trạm Yankee khi cuộc tổng tấn công mùa Xuân của Quân đội Nhân dân Việt Nam bắt đầu; nên vào đầu tháng 4 có thêm sự tham gia của các tàu sân bay  và . Vào ngày 16 tháng 4 năm 1972, máy bay của Coral Sea, hợp cùng những chiếc xuất phát từ Kitty Hawk và Constellation, đã thực hiện 57 phi vụ bên trên khu vực Hải Phòng hỗ trợ cho những chiếc máy bay ném bom chiến lược B-52 tấn công các kho dầu tại cảng này trong phạm vi chiến dịch Freedom Porch.

Chiến dịch Pocket Money, đợt rải thủy lôi phong tỏa các cảng chính của Bắc Việt Nam, được tung ra vào ngày 9 tháng 5 năm 1972. Sáng sớm hôm đó, một máy bay cảnh báo sớm EC-121 đã cất cánh từ sân bay Đà Nẵng để hỗ trợ cho chiến dịch rải mìn. Ít lâu sau đó, Kitty Hawk tung ra 17 phi vụ ném bom xuống khu vực ga đường sắt Nam Định như một hoạt động tấn công nghi binh. Tuy nhiên, thời tiết xấu đã buộc những chiếc máy bay phải chuyển hướng sang những mục tiêu thay thế tại Thanh Hóa và Phủ Quỳ. Coral Sea tung ra ba máy bay A-6A Intruder và sáu chiếc A-7E Corsair II chở theo thủy lôi cùng một máy bay tác chiến phản công điện tử EKA-3B Skywarrior để hỗ trợ cho hoạt động rải mìn tại các luồng tuyến ra vào bên ngoài cảng Hải Phòng. Những máy bay mang thủy lôi xuất phát từ Coral Sea được canh giờ để tiến hành thả thủy lôi vào đúng 09 giờ 00 giờ địa phương, nhằm trùng khớp với thời điểm công bố báo chí của Tổng thống Richard M. Nixon tại Washington D.C. về việc phong tỏa bằng thủy lôi.

Phi đội Intruder do chỉ huy trưởng Liên đội, Trung tá Hải quân Roger E. Sheets dẫn đầu, bao gồm những máy bay Thủy quân lục chiến thuộc phi đội VMA-224, hướng đến vòng trong của luồng cảng. Những chiếc Corsair do Trung tá Hải quân Leonard E. Giuliani dẫn đầu, bao gồm những máy bay thuộc các phi đội VA-94 và VA-22, được chỉ định để rải mìn vòng ngoài của luồng cảng. Mỗi máy bay mang theo bốn quả thủy lôi MK52-2. Đại úy Thủy quân Lục chiến William R. Carr, sĩ quan hoa tiêu/ném bom chiếc dẫn đầu, xác định góc phương vị tấn công cần thiết và định giờ để thả những quả thủy lôi. Quả mìn đầu tiên được thả lúc 08 giờ 59 phút, và quả cuối cùng của bãi mìn 36 quả vào lúc 09 giờ 01 phút; mười hai quả được thả phía bên trong cảng và 24 quả còn lại được thả ở vòng ngoài. Mọi quả thủy lôi đều được cài đặt trì hoãn 72 giờ trước khi kích hoạt, cho phép các tàu buôn có đủ thời gian để khởi hành hoặc thay đổi điểm đến, phù hợp với công bố báo chí của Tổng thống. Đây là hoạt động khởi đầu cho một chiến dịch vốn đã rải trên 11.000 quả thủy lôi kiểu MK36 và 108 quả thủy lôi kiểu đặc biệt Mk 52-2 trong tám tháng tiếp theo sau. Chiến dịch phong tỏa này được xem đã đóng vai trò quan trọng trong việc đưa đến một thỏa thuận hòa bình, vì nó đã ảnh hưởng lớn đến sự tiếp nhận viện trợ quân sự của đối phương.

1973 - 1975
Hiệp định Hòa bình Paris, giúp kết thúc cuộc xung đột tại Việt Nam, được ký kết vào ngày 27 tháng 1 năm 1973 sau bốn năm thương lượng. Cho đến ngày 1 tháng 4, phía Bắc Việt Nam đã thả hơn 600 tù binh chiến tranh Hoa Kỳ và những binh lính chiến đấu Hoa Kỳ sau cùng rút khỏi Việt Nam vào ngày 11 tháng 8. Tuy nhiên chiến tranh vẫn chưa hoàn toàn chấm dứt tại Việt Nam, cho đến mùa Xuân năm 1975, lực lượng Bắc Việt bắt đầu tràn ngập xuống phía Nam. Các tàu sân bay Coral Sea, , Hancock và  cùng tàu tấn công đổ bộ  đã phản ứng lại khi có mặt tại vùng biển ngoài khơi Nam Việt Nam vào ngày 19 tháng 4. Chiến dịch "Frequent Wind" được Đệ Thất hạm đội tiến hành mười ngày sau đó, khi Sài Gòn lọt vào tay lực lượng cộng sản, hàng trăm nhân sự Hoa Kỳ cùng hàng ngàn binh lính và thường dân Nam Việt Nam được di tản ra các con tàu chờ đợi ngoài khơi. Chính quyền Nam Việt Nam chính thức đầu hàng vào ngày 30 tháng 4.

Từ ngày 12 tháng 5 đến ngày 14 tháng 5, 1975, Coral Sea tham gia cùng các lực lượng Hải quân, Không quân và Thủy quân lục chiến trong sự kiện Mayaguez. Đây là chiến dịch nhằm giải cứu 39 thành viên thủy thủ đoàn của chiếc SS Mayaguez, vốn bị tàu pháo thuộc lực lượng Khmer Đỏ bắt giữ trái phép trong vùng biển quốc tế vào ngày 12 tháng 5. Chiếc tàu sân bay đã tung ra các phi vụ không kích hỗ trợ xuống các căn cứ của lực lượng Khmer Đỏ, trong khi máy bay trực thăng Không quân cùng 288 lính Thủy quân Lục chiến thuộc các đội 2 và 9 thuộc tiểu đoàn đổ bộ đã xuất phát từ sân bay U-Tapao, Thái Lan và đổ bộ xuống đảo Koh Tang; nhưng những con tin thủy thủ đã được chuyển vào đất liền trước đó. Ba máy bay trực thăng đã bị bắn rơi, và mười tám binh sĩ Thủy quân Lục chiến, Không quân và Hải quân đã thiệt mạng trong vụ này. Coral Sea được tặng thưởng Đơn vị Tuyên dương Anh dũng vào ngày 6 tháng 7 năm 1976 do đã tham gia chiến dịch giải cứu này.

Trong thời gian này, Coral Sea được xếp lại lớp như một tàu sân bay đa dụng, và quay trở lại ký hiệu lườn cũ CV-43, vào ngày 30 tháng 6 năm 1975.

Khủng hoảng con tin Iran

Tại Iran vào ngày 4 tháng 11 năm 1979, những người ủng hộ Ayatollah Khomeini, lãnh đạo tinh thần của cuộc Cách mạng Hồi giáo vốn đã tiến hành cuộc lật đổ vua Pahlavi, đã chiếm Tòa đại sứ Hoa Kỳ tại Tehran và bắt giữ 63 công dân Hoa Kỳ, gây nên cuộc Khủng hoảng con tin Iran. Coral Sea được điều động đến thay phiên cho Midway tại khu vực phía Bắc biển Ả Rập ngoài khơi bờ biển Iran vào ngày 5 tháng 2 năm 1980. Khu vực hoạt động này được thủy thủ trên các tàu chiến hoạt động tại đây đặt tên lóng Trạm Gonzo, hàm ý ở gần Iran và một cuộc chiến tranh với Iran hầu như không tránh khỏi.

Sau đó Coral Sea đã cùng chiếc tàu sân bay mới  và các tàu chiến khác tham gia Chiến dịch Evening Light, một nỗ lực không thành công và bị hủy bỏ nhằm tìm cách giải cứu các con tin vào ngày 24 tháng 4 năm 1980. Máy bay xuất phát từ các tàu sân bay Nimitz và Coral Sea chỉ đóng vai trò hỗ trợ trong chiến dịch này. Thủy thủ đoàn của Coral Sea và các tàu chiến khác được tặng thưởng Huân chương Viễn chinh Hải quân cho hoạt động này. Vào lúc con tàu đi vào Căn cứ Hải quân vịnh Subic, Philippines cho một lượt viếng thăm cảng vào ngày 9 tháng 5, 1980, thủy thủ đoàn của nó đã trải qua 102 ngày liên tục ngoài biển, phần lớn là ngoài khơi bờ biển Iran. Vụ khủng hoảng kết thúc vào ngày 20 tháng 1 năm 1981 khi Ronald Reagan kế nhiệm Jimmy Carter làm Tổng thống Hoa Kỳ và Iran thả các con tin người Mỹ.

Thập niên 1980
Vào ngày 10 tháng 6, 1980, Coral Sea quay trở về cảng nhà Alameda. Nó khởi hành vào ngày 20 tháng 8, 1981 cho lượt biệt phái sau cùng sang khu vực Tây Thái Bình Dương, và sau khi ghé qua Trân Châu Cảng và vịnh Subic, Philippines, nó đã hoạt động trong biển Đông. Sau khi viếng thăm Singapore, con tàu đi sang khu vực Ấn Độ Dương, nơi nó thay phiên cho chiếc  tại Trạm Gonzo, và hoạt động cùng các đơn vị Hải quân Hoàng gia Anh trong cuộc tập trận GonzoEx 2-81 từ ngày 17 đến ngày 23 tháng 11.

Sau đó Coral Sea tham gia cuộc tập trận Bright Star 82, bao gồm việc phòng thủ Ai Cập và kênh đào Suez, từ ngày 4 đến ngày 9 tháng 12. Được tàu sân bay  thay phiên vào ngày 17 tháng 12, nó rời Trạm Gonzo để đi đến Pattaya, Thái Lan và nghỉ ngơi sau 79 ngày liên tục trên biển. Sau đó nó ghé qua vịnh Subic và Hong Kong trên đường đi sang hoạt động trong biển Nhật Bản, rồi lên đường cho hành trình quay trở về Hoa Kỳ ngang qua vịnh Subic và Trân Châu Cảng. Con tàu về đến Alameda, California vào ngày 23 tháng 3, 1982, nơi nó được bảo trì, tiếp liệu và huấn luyện thực tập dọc theo vùng bờ biển California. Đến ngày 25 tháng 3, 1983, chiếc tàu sân bay được điều động sang cảng nhà mới tại Norfolk, Virginia, vị trí của nó tại Alameda được chiếc tàu sân bay mới  thuộc lớp Nimitz thay thế.

Coral Sea được phái đi thực hiện một chuyến đi vòng quanh thế giới kéo dài sáu tháng, viếng thăm hàng loạt các cảng trên đường đi. Vào ngày 11 tháng 4, 1985, đang khi tiến hành huấn luyện ôn tập cùng phi đoàn không quân phối thuộc tại khu vực cách  về phía Đông Nam vịnh Guantánamo, Cuba, nó mắc tai nạn va chạm với tàu chở dầu Ecuador Napo. Không có thương vong cho thủy thủ đoàn của cả hai con tàu, nhưng Coral Sea bị thủng một lổ  tại mũi tàu cũng như một số thiết bị radar và thông tin liên lạc bị hư hại; nó phải trải qua hai tháng sửa chữa tại Xưởng hải quân Norfolk ở Portsmouth, Virginia. Napo cũng bị thủng mạn tàu bên trên mực nước và bị tràn thùng dầu ra biển trước khi đến được vịnh Guantánamo để sửa chữa.

Sang ngày 13 tháng 10, với Không đoàn CVW-13 được phối thuộc cùng, chiếc tàu sân bay khởi hành đi sang Địa Trung Hải cho lượt phục vụ đầu tiên cùng Đệ Lục hạm đội kể từ năm 1957. Đây cũng là lần đầu tiên kiểu máy bay chiến đấu mới F/A-18 Hornet được triển khai tại Địa Trung Hải; chúng được phân bổ cho các phi đội VFA-131, VFA-132, VMFA-314 và VMFA-323 bên trên Coral Sea. Đến ngày 2 tháng 1, 1986, hoàn toàn không được báo trước, những chiếc EA-6B Prowler thuộc Phi đội VAQ-135 trình diện để phục vụ cùng con tàu; Hội đồng Tham mưu Liên quân đã quyết định tăng cường cho Không đoàn CVW-13 những máy bay có khả năng đối kháng điện tử và gây nhiễu.

Phần thưởng

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

 United States Naval Aviation, 1910–1995, published by the Naval Historical Center
 https://www.usscoralsea.net/

Lớp tàu sân bay Midway
Tàu sân bay của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu sân bay trong Chiến tranh Lạnh
Tàu sân bay trong Chiến tranh Việt Nam


title: Tipula osmana

text:
Tipula osmana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Langiden, Abra

text:
Langiden là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Abra, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 3.242 người trong 589 hộ.

Các khu phố (barangay)

Langiden được chia thành 6 khu phố (barangay).

Kết quả bầu cử năm 2007

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
2007 Philippine Census Information
2007 Local Elections

Đô thị của Abra


title: Dysmigia

text:
Dysmigia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Ennominae


title: Notoperata maculata

text:
Notoperata maculata là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Notoperata


title: Saint-Maximin-la-Sainte-Baume (tổng)

text:
Tổng Saint-Maximin-la-Sainte-Baume là một tổng thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Saint-Maximin-la-Sainte-Baume trong quận Brignoles. Cao độ vùng này từ 239 m (Pourrières) đến 1 148 m (Plan-d'Aups-Sainte-Baume) với độ cao trung bình 385 m.

Các xã
Tổng Saint-Maximin-la-Sainte-Baume gồm 8 xã với dân số tổng cộng 26 924 người (điều tra dân số năm 1999, dân số không tính trùng).

|-
| Nans-les-Pins || align="right" | 3 159 || align="right" | 83860 || align="right" | 83087
|-
| Ollières || align="right" | 446 || align="right" | 83470 || align="right" | 83089
|-
| Plan-d'Aups-Sainte-Baume || align="right" | 764 || align="right" | 83640 || align="right" | 83093
|-
| Pourcieux || align="right" | 921 || align="right" | 83470 || align="right" | 83096
|-
| Pourrières || align="right" | 3 985 || align="right" | 83910 || align="right" | 83097
|-
| Rougiers || align="right" | 1 063 || align="right" | 83170 || align="right" | 83110
|-
| Saint-Maximin-la-Sainte-Baume || align="right" | 12 402 || align="right" | 83470 || align="right" | 83116
|-
| Saint-Zacharie || align="right" | 4 184 || align="right" | 83640 || align="right" | 83120
|}

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Saint-Maximin-la-Sainte-Baume trên trang mạng của INSEE
 plan du canton de Saint-Maximin-la-Sainte-Baume sur Mapquest
 Vị trí của tổng Saint-Maximin-la-Sainte-Baume trên bản đồ Pháp
 Le site officiel de la ville de Saint-Maximin-la-Sainte-Baume

Saint-Maximin-la-Sainte-Baume


title: Xấp xỉ Diophantos

text:
Trong lý thuyết số, lĩnh vực xấp xỉ Diophantine, (được đặt tên theo nhà toán học Diophantus), nhằm nghiên cứu vấn đề "xấp xỉ các số thực bằng số hữu tỉ".

Nếu giá trị tuyệt đối của hiệu độ lớn giữa số thực và "số hữu tỉ xấp xỉ số thực đó" càng nhỏ, thì số xấp xỉ đó càng tốt. Tuy vậy, do tập hợp các số hữu tỉ trù mật trong tập số thực, do đó đối với một số vô tỉ bất kì không có số hữu tỉ nào được coi là xấp xỉ tốt nhất, nói một cách khác, với một số vô tỉ bất kì luôn tồn tại một dãy số số hữu tỉ hội tụ đến nó, tóm lại "chỉ có tốt hơn chứ không bao giờ tốt nhất".

Độ tốt của các "số hữu tỉ xấp xỉ" được đánh giá qua độ lớn của mẫu số.

Ví dụ:

Số 22/7 và 179/57 đều xấp xỉ , tuy vậy 22/7 xấp xỉ tốt hơn vì mẫu số của nó nhỏ hơn.

Xấp xỉ bởi các số đại số
Lý thuyết phân số liên tục (thường được áp dụng để biểu diễn căn thức của các số nguyên và các số hữu tỉ (mà kết quả bằng số vô tỉ)), đã được nghiên cứu bằng "phương pháp Diophantine" (tiếng Anh: diophantine point-of-view) bởi Fermat, Euler và các nhà toán học khác.

Vào thập kỉ 40 thế kỉ 18, josheph Liouville công bố một kết quả tổng quát quan trọng liên quan đến các số đại số (định lý về số Liouville):
"Nếu x là số đại số bậc n đối hữu tỉ (tiếng Anh: algebraic number of degree n over the rational numbers) thì tồn tại hằng số c(x) > 0 sao cho:

đúng với mọi số tự nhiên p, q và q > 0".

Kết quả này cho phép Liouville tạo ra số siêu việt đầu tiên, chứng minh cho sự tồn tại của loại số này. Sự liên hệ giữa lý thuyết xấp xỉ Diophantine và lý thuyết số siêu việt được phát triển cho đến ngày nay. Rất nhiều kĩ thuật chứng minh được sử dụng ở cả hai lĩnh vực đó.

Kết quả của Lioville được củng cố bởi Axel Thue và nhiều nhà toán học khác, cho ra đời định lý Roth.

Xem thêm
 Định lý Davenport–Schmidt

Tham khảo

 Grigory Margulis, Diophantine approximation, lattices and flows on homogeneous spaces. A panorama of number theory or the view from Baker's garden (Zürich, 1999), 280–310, Cambridge Univ. Press, Cambridge, 2002  ISBN 0-521-80799-9.
 Wolfgang M. Schmidt. Diophantine approximation. Lecture Notes in Mathematics 785. Springer. (1980 [1996 with minor corrections])
 Wolfgang M. Schmidt.Diophantine approximations and Diophantine equations, Lecture Notes in Mathematics, Springer Verlag 2000

Liên kết ngoài
Diophantine Approximation: historical survey . From Introduction to Diophantine methods course by Michel Waldschmidt.

Lý thuyết số


title: Taizonia merkli

text:
Taizonia merkli là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Taizonia


title: Sân bay Sultan Azlan Shah

text:
Sân bay Sultan Azlan Shah  là một sân bay phục vụ Ipoh, Malaysia.

Các hãng hàng không và các điểm đến
 Jatayu Airlines (Jakarta)
 Kartika Airlines (Medan)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức
 Điểm đến từ Ipoh

Sultan Azlan Shah
Công trình xây dựng tại Ipoh


title: Chanpatia

text:
Chanpatia là một thành phố và là một khu vực quy hoạch (notified area) của quận Pashchim Champaran thuộc bang Bihar, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Chanpatia có dân số 22.029 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Chanpatia có tỷ lệ 49% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 58%, và tỷ lệ cho phái nữ là 39%. Tại Chanpatia, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Bihar


title: 19400 Emileclaus

text:
19400 Emileclaus (tên chỉ định: 1998 EC11) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eric Walter Elst ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 1 tháng 3 năm 1998. Nó được đặt theo tên Emile Claus, một họa sĩ người Belgia thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 19001–20000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst


title: Bazzano

text:
Bazzano là một đô thị ở tỉnh Bologna vùng Emilia-Romagna của Ý, có vị trí khoảng 20 km về phía tây của Bologna. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.386 người và diện tích là 14.0 km².

Bazzano giáp các đô thị sau: Castelfranco Emilia, Crespellano, Monteveglio, San Cesario sul Panaro, Savignano sul Panaro.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Bologna


title: Clytocosmus alexanderi

text:
Clytocosmus alexanderi là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Clytocosmus


title: Mác bê tông

text:
Khi nói đến mác bê tông là nói đến khả năng chịu nén của mẫu bê tông. Theo tiêu chuẩn xây dựng cũ của Việt Nam (TCVN 3105:1993, TCVN 4453:1995), mẫu dùng để đo cường độ là một mẫu bê tông hình lập phương có kích thước 150 mm × 150 mm × 150 mm, được dưỡng hộ trong điều kiện tiêu chuẩn quy định trong TCVN 3105:1993, trong thời gian 28 ngày sau khi bê tông ninh kết. Sau đó được đưa vào máy nén để đo ứng suất nén phá hủy mẫu (qua đó xác định được cường độ chịu nén của bê tông), đơn vị tính bằng MPa (N/mm²) hoặc daN/cm² (kG/cm²).

Trong kết cấu xây dựng, bê tông chịu nhiều tác động khác nhau: chịu nén, uốn, kéo, trượt, trong đó chịu nén là ưu thế lớn nhất của bê tông. Do đó, người ta thường lấy cường độ chịu nén là chỉ tiêu đặc trưng để đánh giá chất lượng bê tông, gọi là mác bê tông.

Mác bê tông được phân loại từ 100, 150, 200, 250, 300, 400, 500 và 600. Khi nói rằng mác bê tông 200 chính là nói tới ứng suất nén phá hủy của mẫu bê tông kích thước tiêu chuẩn, được dưỡng hộ trong điều kiện tiêu chuẩn, được nén ở tuổi 28 ngày, đạt 200 kG/cm². Còn cường độ chịu nén tính toán của bê tông mác 200 chỉ là 90 kG/cm² (được lấy để tính toán thiết kế kết cấu bê tông theo trạng thái giới hạn thứ nhất).

Ngày nay người ta có thể chế tạo bê tông có cường độ rất cao từ 1000–2000 kg/cm².

Ở các quốc gia khác nhau quy định kích thước mẫu có thể khác nhau. Theo tiêu chuẩn Mỹ, mẫu bê tông hình trụ tròn đường kính 150 mm, chiều cao 300 mm (thí nghiệm nén dọc trục). Để các tiêu chuẩn được tương đương cần có hệ số quy đổi.

Cách xác định mác bê tông
Để xác định mỗi mác bê tông thực tế, tối thiểu cần phải có một tổ mẫu lấy tại hiện trường, gồm 3 mẫu bê tông đồng nhất (về vị trí và cách thức lấy mẫu, về điều kiện dưỡng hộ). Đối với các kết cấu lớn, các tổ mẫu trên cùng một kết cấu phải ở những vị trí khác nhau và số lượng của chúng đủ lớn để mang tính đại diện được cho toàn bộ kết cấu đó. Giá trị trung bình của ứng suất nén tại thời điểm phá hủy (do nén mẫu) của cả ba mẫu trong tổ mẫu, được lấy để xác định mác của bê tông (tuổi 28 ngày). Nếu thời điểm nén tổ mẫu không phải là 28 ngày sau khi bê tông ninh kết (thường là 3 hay 7 ngày sau), thì mác bê tông được xác định gián tiếp qua biểu đồ phát triển cường độ bê tông chuẩn tương ứng. Các kết quả nén mẫu ở tuổi 3 hay 7 ngày là các kết quả kiểm tra nhanh, chưa chính thức. Kết quả nén mẫu ở tuổi 28 ngày mới được coi là mác của bê tông thực tế. Kết cấu bê tông tại chỗ được coi là đạt yêu cầu về mác thiết kế (quy định trong thiết kế) khi giá trị trung bình của từng tổ mẫu (mác thực tế) không được nhỏ hơn mác thiết kế, nhưng đồng thời phải không có mẫu nào trong các tổ mẫu có kết quả thí nghiệm dưới 85 % mác thiết kế.

Quy định về lấy mẫu bê tông
Theo tiêu chuẩn Việt Nam về thi công và nghiệm thu bê tông và bê tông cốt thép toàn khối hiện hành, TCVN 4453:1995 thì việc lấy mẫu được quy định như sau:
Đối với bê tông thương phẩm thì ứng với mỗi mẻ vận chuyển trên xe (khoảng 6÷10 m³) phải lấy một tổ mẫu, tại hiện trường công trình trước khi đổ bê tông vào khuôn;
Trường hợp đổ bê tông kết cấu đơn chiếc, khối lượng ít (<20 m³) thì lấy một tổ mẫu;
Đối với kết cấu khung và các loại kết cấu mỏng (cột, dầm, bản, vòm...) thì cứ 20 m³ bê tông phải lấy một tổ mẫu;
Đối với bê tông móng máy khối lượng khoang đổ (phân khu bê tông) > 50 m³ thì cứ 50 m³ bê tông lấy một tổ (nếu khối lượng bê tông móng máy ít hơn 50 m³ vẫn phải lấy một tổ);
Các móng lớn, thì cứ 100 m³ lấy một tổ mẫu, nhưng không ít hơn 1 tổ mẫu cho mỗi khối móng;
Đối với bê tông nền, mặt đường (đường ô tô, sân bay,..) thì cứ 200 m³ bê tông phải lấy một tổ mẫu (nhưng nếu khối lượng < 200 m³ thì vẫn phải lấy một tổ).
Đối với bê tông khối lớn:
Khi khối lượng bê tông đổ trong mỗi khoang đổ (phân khu bê tông) ≤ 1000 m³ thì cứ 250 m³ bê tông phải lấy một tổ mẫu
Khi khối lượng bê tông đổ trong mỗi khoang đổ (phân khu bê tông) > 1000 m³ thì cứ 300 m³ bê tông phải lấy một tổ mẫu.

Thiết kế mác bê tông
Là việc thí nghiệm nhằm tìm ra một cấp phối bê tông, (tức là tỷ lệ thành phần vật liệu tạo vữa bê tông trong một m³ vữa bê tông), thích hợp cho vữa bê tông của từng công trình để tạo được bê tông thực tế có mác tương đương với mác thiết kế, trước khi tiến hành xây dựng công trình.

Tham khảo

Thuật ngữ xây dựng
Bê tông


title: Họ Chim di

text:
Họ Chim di, danh pháp khoa học Estrildidae, là một họ chim thuộc bộ Sẻ (Passeriformes). Họ này gồm những loài chim nhỏ có nơi sinh sống là những khu vực nhiệt đới ấm, chỉ một số ít thích nghi với khí hậu lạnh hơn ở Úc. Loài nhỏ nhất trong họ này là Nesocharis shelleyi dài chỉ 8,3 cm, còn loài nhẹ nhất là Estrilda troglodytes chỉ nặng 6 g. Loài lớn nhất là sẻ Java (Padda oryzivora), dài 17 cm (6,7 inch) và nặng 25 g. Thức ăn của chúng là các loại hạt và côn trùng nhỏ. Chúng đẻ từ 5-10 trứng mỗi lứa.

Danh sách các loài

Chi Parmoptila: chi Ăn kiến
 Parmoptila rubrifrons: Ăn kiến Jameson
 Parmoptila woodhousei: Ăn kiến Woodhouse

Chi Nigrita: Sẻ đen
 Nigrita bicolor: Sẻ đen ngực nâu
 Nigrita canicapilla: Sẻ đen đầu xám
 Nigrita fusconota: Sẻ đen ngực trắng
 Nigrita luteifrons: Sẻ đen trán nhạt

Chi Nesocharis: Sẻ lưng xanh
 Nesocharis ansorgei: Sẻ lưng xanh cổ trắng
 Nesocharis capistrata: Sẻ lưng xanh đầu xám
 Nesocharis shelleyi: Sẻ lưng xanh Fernando Po

Chi Pytilia
 Pytilia afra
 Pytilia hypogrammica
 Pytilia melba
 Pytilia phoenicoptera

Chi Mandingoa
 Mandingoa nitidula: Sẻ hai đốm lưng xanh

Chi Cryptospiza: Sẻ cánh đỏ
 Cryptospiza jacksoni: Sẻ cánh đỏ tối màu
 Cryptospiza reichenovii: Sẻ cánh đỏ mặt đỏ
 Cryptospiza salvadorii: Sẻ cánh đỏ Abyssinia
 Cryptospiza shelleyi: Sẻ cánh đỏ Shelley

Chi Pyrenestes
 Pyrenestes minor
 Pyrenestes ostrinus
 Pyrenestes sanguineus

Chi Spermophaga: Sẻ mỏ xanh
 Spermophaga haematina: Sẻ mỏ xanh miền tây
 Spermophaga poliogenys: Sẻ mỏ xanh Grant
 Spermophaga ruficapilla: Sẻ mỏ xanh đầu đỏ

Chi Clytospiza
 Clytospiza monteiri: Sẻ hai đốm nâu

Chi Hypargos
 Hypargos margaritatus: Sẻ hai đốm họng hồng
 Hypargos niveoguttatus: Sẻ hai đốm Peters

Chi Euschistospiza
 Euschistospiza cinereovinacea: Sẻ hai đốm tối màu
 Euschistospiza dybowskii: Sẻ hai đốm Dybowski

Chi Lagonosticta: Sẻ lửa
 Lagonosticta landanae: Sẻ lửa mỏ nhạt
 Lagonosticta larvata
 Lagonosticta nitidula: Sẻ lửa nâu
 Lagonosticta rara: Sẻ lửa bụng đen
 Lagonosticta rhodopareia: Sẻ lửa Jameson
 Lagonosticta rubricata: Sẻ lửa châu Phi
 Lagonosticta rufopicta: Sẻ lửa ngực vạch
 Lagonosticta sanguinodorsalis: Sẻ lửa núi
 Lagonosticta senegala: Sẻ lửa mỏ đỏ
 Lagonosticta umbrinodorsalis: Sẻ lửa Reichenow
 Lagonosticta vinacea
 Lagonosticta virata: Sẻ lửa Mali

Chi Uraeginthus
 Uraeginthus angolensis
 Uraeginthus bengalus
 Uraeginthus cyanocephalus
 Uraeginthus granatinus: mỏ sáp tai tím
 Uraeginthus ianthinogaster

Chi Estrilda: chi Mỏ sáp
 Estrilda astrild: Mỏ sáp thường
 Estrilda atricapilla: Mỏ sáp đầu đen
 Estrilda caerulescens: Mỏ sáp tím
 Estrilda charmosyna: Mỏ sáp huyệt đỏ
 Estrilda erythronotos: Mỏ sáp má đen
 Estrilda melanotis
 Estrilda melpoda: Mỏ sáp má cam
 Estrilda nigriloris: Mỏ sáp mí mắt đen
 Estrilda nonnula: Mỏ sáp mào đen
 Estrilda ochrogaster
 Estrilda paludicola
 Estrilda perreini: Mỏ sáp đuôi đen
 Estrilda poliopareia
 Estrilda poliopareia: Mỏ sáp Anambra
 Estrilda quartinia
 Estrilda rhodopyga: Mỏ sáp huyệt đỏ thẫm
 Estrilda rufibarba: Mỏ sáp Ả Rập
 Estrilda thomensis: Mỏ sáp Cinderella
 Estrilda troglodytes: Mỏ sáp huyệt đen

Chi Amandava: chi Mai hoa
 Amandava amandava: Mai hoa
 Amandava formosa: Mai hoa xanh
 Amandava subflava: Mỏ sáp vằn, còn biết đến như là mỏ sáp ngực cam

Chi Ortygospiza
 Ortygospiza atricollis
 Ortygospiza gabonensis
 Ortygospiza locustella

Chi Emblema
 Emblema pictum: Đuôi lửa sơn

Chi Stagonopleura
 Stagonopleura bella: Đuôi lửa đẹp
 Stagonopleura oculata: Đuôi lửa tai đỏ
 Stagonopleura guttata: Đuôi lửa kim cương

Chi Oreostruthus
 Oreostruthus fuliginosus: Đuôi lửa núi
 Chi Neochmia
 Neochmia modesta: Sẻ đầu tía đỏ, còn biết đến như là sẻ anh đào
 Neochmia phaeton: Sẻ đỏ
 Neochmia ruficauda: Sẻ sao
 N. r. subclarescens
 N. r. clarescens
 N. r. ruficauda
 Neochmia temporalis: Đuôi lửa mày đỏ

Chi Taeniopygia
 Taeniopygia bichenovii: Sẻ hai sọc, còn biết đến như là sẻ Bicheno hay sẻ cú
 Taeniopygia castanotis: Sẻ tai nâu
 Taeniopygia guttata: Sẻ vằn
 T. g. guttata
 T. g. castanotis

Chi Poephila
 Poephila acuticauda: Sẻ đuôi dài
 Poephila cincta: Sẻ họng đen
 P. c. cincta
 P. c. atropygialis
 Poephila personata: Sẻ mặt nạ
 Chi Erythrura
 Erythrura hyperythra: Di ngực hung
 Erythrura prasina: Di xanh
 Erythrura viridifacies: Di mặt xanh
 Erythrura tricolor: Di ba màu
 Erythrura trichroa: Di mặt lam
 Erythrura coloria: Di tai đỏ
 Erythrura papuana: Di Papua
 Erythrura psittacea: Di họng đỏ
 Erythrura pealii: Di Fiji
 Erythrura cyaneovirens: Di đầu đỏ
 Erythrura regia
 Erythrura kleinschmidti

Chi Chloebia
 Chloebia gouldiae: Sẻ Gouldia

Chi Lonchura
 Lonchura atricapilla: Di nâu
 Lonchura bicolor: Di khoang
 Lonchura caniceps: Di đầu xám
 Lonchura cantans: Di châu Phi
 Lonchura castaneothorax: Di ngực nâu
 Lonchura cucullata: Di vàng đồng
 Lonchura ferruginosa: Di mào trắng
 Lonchura flaviprymna: Di huyệt vàng
 Lonchura forbesi: Di New Ireland
 Lonchura fringilloides: Di ác là
 Lonchura fuscans: Di tối màu
 Lonchura grandis: Di Grand
 Lonchura griseicapilla: Di đầu xám
 Lonchura hunsteini: Di vằn
 Lonchura kelaarti: Di họng đen, còn biết đến như là di Jerdon
 Lonchura leucogastra: Di bụng trắng
 Lonchura leucogastroides: Di Java
 Lonchura maja: Di đầu trắng
 Lonchura malabarica: Di Ấn Độ, còn biết đến như là di họng trắng
 Lonchura malacca: Di đầu đen hay di ba màu
 Lonchura melaena: Di Bismarck
 Lonchura molucca: Di mặt đen
 Lonchura montana: Di núi tuyết
 Lonchura monticola: Di núi
 Lonchura nana: Di Madagascar
 Lonchura nevermanni: Di mào xám
 Lonchura nigerrima: Di New Hanover
 Lonchura nigriceps: Di lưng nâu
 Lonchura pallida: Di đầu nhạt
 Lonchura pallidiventer: Di bụng kem
 Lonchura punctulata: Di đá
 Lonchura quinticolor: Di ngũ sắc
 Lonchura spectabilis: Di Hooded
 Lonchura striata: Di cam
 Lonchura stygia: Di đen
 Lonchura teerinki: Di ngực đen
 Lonchura tristissima: Di đầu vạch
 L. t. leucosticta
 L. t. tristissima
 Lonchura vana: Di sọc xám

Chi Heteromunia
 Heteromunia pectoralis: Di Pictorella

Chi Padda
 Padda fuscata: Sẻ tối màu Timor
 Padda oryzivora: Sẻ Java

Chi Amadina
 Amadina erythrocephala: Sẻ mặt đỏ
 Amadina fasciata: Sẻ họng đỏ

Chú thích

Tham khảo


title: Tritonoturris macandrewi

text:
Tritonoturris macandrewi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

macandrewi
Động vật được mô tả năm 1882


title: Tây Sơn, Côn Minh

text:
Tây Sơn (tiếng Trung: 西山区), Hán Việt: Tây Sơn khu là một quận nội thành của Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, phía đông giáp hồ Điền. Diện tích quận này là 791 km², dân số năm 2004 là 850.000 người

Các đơn vị hành chính trực thuộc

Các nhai đạo
Mã Nhai (马街街道)、
Tiền Vệ (前卫街道)、
Phúc Hải (福海街道)、
Kim Bích (金碧街道)、
Vĩnh Xương (永昌街道)、
Tây Uyển (西苑街道)
Tông Thụ Doanh (棕树营街道)

Các trấn
Bích Kê (碧鸡镇)、
Hải Khẩu (海口镇),
Đoàn Kết (团结镇).

Tham khảo

Côn Minh
Đơn vị cấp huyện Vân Nam


title: Night of the Living Dead

text:
Night of the Living Dead là một bộ phim kinh dị độc lập của Mỹ năm 1968 do George A. Romero đạo diễn, quay phim và biên tập, với kịch bản của John Russo và Romero, đồng thời có sự tham gia của Duane Jones và Judith O'Dea. Câu chuyện kể về bảy người bị mắc kẹt trong một trang trại nông thôn ở phía tây Pennsylvania, nơi đang bị tấn công bởi một nhóm lớn, ăn thịt người.

Có được kinh nghiệm qua việc đạo diễn quảng cáo truyền hình và phim công nghiệp cho công ty sản xuất The Latent Image có trụ sở tại Pittsburgh, Romero và những người bạn của mình là Russo và Russell Streiner quyết định thực hiện tham vọng làm phim truyện. Chọn làm một bộ phim kinh dị tận dụng lợi ích thương mại đương thời đối với thể loại này, họ đã hợp tác với Karl Hardman và Marilyn Eastman của Hardman Associates có tên Image Ten. Sau khi phát triển qua nhiều bản thảo, kịch bản cuối cùng của Russo và Romero chủ yếu thu hút ảnh hưởng từ cuốn tiểu thuyết I Am Legend năm 1954 của Richard Matheson. Nhiếp ảnh chínhdiễn ra từ tháng 7 năm 1967 đến tháng 1 năm 1968, chủ yếu trên địa điểm ở Thành phố Evans; ngoài nhóm Image Ten, dàn diễn viên và phi hành đoàn bao gồm bạn bè và người thân của họ, sân khấu địa phương và các diễn viên nghiệp dư, và cư dân trong khu vực. Mặc dù bộ phim là đạo diễn đầu tay của ông, Romero đã sử dụng nhiều kỹ thuật làm phim du kích mà anh ấy đã mài dũa trong công việc thương mại và công nghiệp của mình để hoàn thành bộ phim với kinh phí khoảng 100.000 đô la Mỹ .

Sau buổi ra mắt tại rạp ở Pittsburgh vào ngày 1 tháng 10 năm 1968, Night of the Living Dead cuối cùng đã thu về 12 triệu đô la Mỹ trong nước và 18 triệu đô la Mỹ quốc tế, thu về gấp 250 lần ngân sách và trở thành một trong những tác phẩm điện ảnh có lợi nhuận cao nhất từng được thực hiện tại thời gian. Được phát hành không lâu trước khi hệ thống xếp hạng của Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ thông qua, cảnh bạo lực và máu me rõ ràng của bộ phim được coi là đột phá và chưa từng có trong thời gian đó, dẫn đến tranh cãi rộng rãi và những đánh giá tiêu cực khi ra mắt lần đầu. Cuối cùng nó đã thu hút được sự theo dõi sùng bái và ca ngợi trong giới phê bình, và đã xuất hiện trong danh sách những bộ phim vĩ đại nhất và có ảnh hưởng nhất từng được thực hiện bởi các hãng như Empire, The New York Times và Total Film. Thường xuyên được xác định là bộ phim về zombie hiện đại đầu tiên và là tấm nền cho sự phát triển của thể loại kinh dị, phân tích học thuật hồi tưởng đã tập trung vào sự phản ánh của nó về những thay đổi xã hội và văn hóa ở Hoa Kỳ trong những năm 1960, đặc biệt chú ý đến việc tuyển chọn Jones, một người Mỹ gốc Phi, trong vai chính. Năm 1999, Thư viện Quốc hội Mỹ coi bộ phim "có ý nghĩa về mặt văn hóa, lịch sử hoặc thẩm mỹ" và được chọn để bảo quản trong Viện lưu trữ phim quốc gia.

Night of the Living Dead đã tạo ra một loạt phim thành công bao gồm năm phần tiếp theo chính thức được phát hành từ năm 1978 đến năm 2009, tất cả đều do Romero làm đạo diễn. Bộ phim cũng đã truyền cảm hứng cho một số bản làm lại do tình trạng phạm vi công cộng của nó. Một bản làm lại chính thức, do Romero viết kịch bản và Tom Savini đạo diễn, được phát hành vào năm 1990 và tương tự đã thu được một lượng lớn người theo dõi.

Lịch sử
Bộ phim được khởi chiếu vào ngày 1/10/1968. Cốt truyện chủ yếu diễn ra ở một vùng quê ở nông thôn Pennsylvania kể về những người sống sót trước những thây ma di động (Zombie) sau một tai họa là vệ tinh từ Sao Kim rơi xuống. Bộ phim có sự tham gia của các diễn viên như Duane Jones, Judith O'Dea, Karl Hardman, Marylin Eastman, Keith Wayne, Judith Ridley, Bill Cardille,Kyra Schön. Bộ phim là mở đầu cho loạt phim về xác chết của đạo diễn George A.Romemo, hay còn gọi là George A.Romero's Living Dead. Bộ phim có nhiều bản làm lại, tiêu biểu là Night of the Living Dead 1996 của đạo diễn Tom Savini và bản phim Night of the Living Dead 2006 3D của đạo diễn Jeff Broadstreet

Nội dung

Bộ phim bắt đầu bằng cảnh hai chị em Barbar (Judith O'Dea) và Johnny (Russell Streiner) đi đến ngôi mộ ở Pennsylvania để thăm mộ của cha họ. Khi Barbara có vẻ sợ về những bóng ma (hoặc những thứ khác) thì Johnny đùa cô bằng cách nói một câu:"Họ sẽ đến để bắt bạn, Barbara". Cô bảo Johnny thôi đi.Họ ở ngôi mộ cho đến chiều vẫn chưa về. Khi họ chuẩn bị về thì có một người đàn ông đi đến. Họ tưởng đó là người dân. Bỗng nhiên ông ta tấn công Barbara. Johnny lôi ông ta ra ngoài và bảo Barbara chạy đi. Người đàn ông đó cắn vào cổ Johnny và giết chết anh. Sau đó ông ta tấn công Barbara, cô bỏ chạy vào xe của mình. Người đàn ông đó đuổi theo và định phá cửa. Nhưng ông ta bỗng cầm 1 cục đá và phá vỡ cửa gương xe. Cô bỏ chạy đến 1 căn nhà và thấy một người đàn ông khác cũng định tấn công cô. Barbara chạy ra khỏi nhà, cô gặp 1 người đàn ông tên Ben (Duane Jones). Ông ta kéo cô vào nhà, cô hét lên và bảo ông ta cứu Johnny. Ông ta không đồng ý và Barbara tát ông ta, sau đó ông tát lại và Barbara cảm thấy sốc.

Trong khi đó, những người trốn trong tầng hầm là một cặp vợ chồng Harry (Karl Hardman) và Helen Cooper (Marilyn Eastman), con gái Karen (Kyra Schön), và cặp vợ chồng thiếu niên khác là: Tom (Keith Wayne) và Judy (Judith Riley). Ben bật một đài phát thanh để nhận tin tức trong khi Barbara dần dần tỉnh dậy. Harry yêu cầu mọi người xuống tầng hầm để trốn nhưng Ben biết được có 1 zombie đang ở trên lầu. Tom và Ben sau khi đồng ý với Judy thì lên lầu.

Harry trở về hầm, Judy và Karen thấy anh trông có vẻ mệt mỏi. Ben nói rằng anh ta và anh đang đánh nhau với zombie và anh ta sơ ý cắn vào hắn. Hiện giờ anh ta đã nhiễm bệnh và chuẩn bị biến hình thành chúng. Báo cáo qua đài phát thanh nói rằng có những vụ giết người đang càn quét qua bờ biển phía Đông của Hoa Kỳ. Khi Ben tìm thấy một chiếc tivi, phóng viên nói rằng những người bị giết đột nhiên tỉnh dậy, tấn công và ăn thịt người sống. Các chuyên gia và nhà khoa học đều không biết lý do nhưng chỉ 1 người trong những nhà khoa học cho rằng nguyên nhân là vụ nổ của 1 tàu không gian ở ngoài khí quyển Trái Đất.

Khi báo cáo tin tức với những nhà chức trách địa phương để tìm nơi nương tựa. Mọi người bàn kế hoạch để tìm và chữa trị cho Karen. Ben và Tom sau đó đi để tiếp nhiên liệu cho xe tải của Ben. Cùng lúc đó, các zombie đi đến và Harry đổ 1 cốc Molotov để cầm chân chúng. Lo sợ cho sự an toàn của Tom, Judy ra ngoài và chạy đến chỗ anh. Nhưng Tom làm rơi máy bơm xăng và chiếc xe bốc cháy. Ben chạy ra kịp thời và chiếc xe phát nổ, giết chết Tom và Judy.

Ben trở về nhà và thấy các zombie đang đi đến. Barbara thấy Johnny giờ đây đã trở thành một trong số chúng. Harry chạy vào hầm rượu và đóng cửa lại. Để Ben và Barbara ở ngoài. Tức giận bởi sự vô tâm của Harry, Ben đá gãy cửa và tấn công ông ta. Bọn zombie lúc đó đang ăn thịt Tom và Judy. Trong nhà, chương trình trên tivi nói rằng có thể hạ 1 zombie bằng 1 phát bắn vào đầu. Các nhà chức trách địa phương đang đi quanh vùng để xử lý an ninh.

Sau khi các zombie cố gắng đột nhập vào nhà, Harry lấy súng của Ben và đe dọa sẽ bắn anh ta nhưng ông đã bị bắn trước. Harry chạy xuống tầng hầm và thấy Karen bị nhiễm giờ đã chết và hồi sinh trở lại đang tiến tới phía ông. Helen chạy xuống hầm và thấy Karen giờ đây đã biến thành zombie và đang ăn thịt bố của mình. Karen giết Helen bằng cách lấy xẻng đâm vào đầu cô.

Trong lúc đó, Barnara thấy Johnny và làm cô bị phân tâm. Karen tấn công Ben và anh đã giết cô bằng súng và chạy trốn vào tầng hầm nơi anh đã giết Harry và Helen.

Sáng hôm sau, Ben thức dậy và thấy quân đội tới nhưng họ đã bắn anh vì tưởng anh là 1 zombie. Xác của anh được đốt với những xác chết khác.

Diễn viên
 Duane Jones trong vai Ben
 Judith O' Dea trong vai Barbar
 Karl Hardman trong vai Harry
 Marilyn Eastman trong vai Helen
 Keith Wayne trong vai Tom
 Judith Ridley trong vai Judy
 Kyra Schon trong vai Karen

Sản xuất
Trong khi theo học ở Trường Đại học Carnegie Mellon ở Pittsburgh, Romero bắt đầu sự nghiệp của mình trong ngành công nghiệp điện ảnh. Trong thập niên 1960, ông đạo diễn và sản xuất những video quảng cáo và thành lập ra 1 công ty riêng gồm các thành viên: Romero và bạn bè của ông: John Russo và Russell Streiner. Trong thời gian này, bộ ba chán làm quảng cáo và muốn làm một bộ phim kinh dị.

Ông và Streiner liên hệ với Karl Hardman và Marilyn Eastman, chủ tịch và phó chủ tịch của công ty Hardman Associates, Inc và trình bày ý tưởng của mình. Tin tưởng Romero, công ty Image Ten đã ra đời bao gồm Romero, Russo, Streiner, Hardman và Eastman. Ngân sách ban đầu của bộ phim là 6 000 $ do các thành viên góp vào. Khi đã vận động các nhà đầu tư đầu tư vào phim của mình, ngân sách của phim tăng lên thành 114 000 $

Kịch bản phim được viết bởi George A. Romero. Ông nói rằng kịch bản phim dựa trên tiểu thuyết nổi tiếng của nhà văn Richard Matheson: Tôi là huyền thoại. Nội dung cốt truyện diễn ra ở thành phố Los Angeles. Sau một bệnh dịch do 1 virus gây nên, những người bị nhiễm bệnh biến thành những sinh vật không có tính người và tấn công người sống. Romero đề cập tới những sinh vật này là zombie, chuyên ăn thịt người sống dựa trên huyền thoại của Haiti. Romero nhận xét: "Tôi viết một câu chuyện ngắn, mà cơ bản đã bị gat ra từ một tiểu thuyết có tên gọi là Tôi là huyền thoại". Romero giải thích rằng kịch bản đã trở thành phần đầu của loạt phim Sống chết gồm 6 phần của ông. Ba phần đầu là Đêm của những Xác chết, Bình minh chết và Ngày của người chết.

Quay phim
Bộ phim được quay ngay tại thành phố Evans ở Pennsylvania, khoảng 30 dặm (48 km). Cảnh nghĩa địa được quay ở nghĩa trang thành phố Evans.

Các zombie trong phim được làm khá đơn giản vì giới hạn chi phí. Máu, thịt và các nội tạng khác được sử dụng từ các thiết bị như răng giả, máu và thịt của một diễn viên là chủ cửa hàng bán thịt. Các zombie trong phim lúc đầu được làm với những khuôn mặt xuất hiện những vết cắn hay là những vết rách để trông có vẻ như là đã bị thối rữa từ nhiều năm trước. Nhưng trong khi quay thì gặp rắc rối với những cảnh khuôn mặt bị lốm đốm các vết xuất hiện không thường xuyên. Eastman giám sát các hiệu ứng đặc biệt, trang phục và đồ trang điểm. Bộ phim được bấm máy vào tháng 6 năm 1967 và đóng máy vào tháng 12 năm 1967.

Bản quyền
Night of the Living Dead là một bộ phim kinh điển của thể loại zombie. Có rất nhiều bản làm lại của bộ phim và Series Living Dead của Romero bao gồm Night of the Living Dead 1990 của đạo diễn Tom Savini và Night of the Living Dead 3D 2006 của đạo diễn Jeff Broadstreet.

Tham khảo

Liên kết ngoài

U.S. film registry adds 25 new titles", ngày 16 tháng 11 năm 1999, at CNN. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2006.
George A. Romero, quoted in Jones, Rough Guide to Horror Movies, p. 118.

Phim năm 1968
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim trắng đen
Phim được lưu trữ tại Cơ quan lưu trữ phim Quốc gia Hoa Kỳ
Phim độc lập của Mỹ
Phim đạo diễn đầu tay
Phim hãng New Line Cinema
Phim kinh dị Mỹ
Phim được phục chế màu
Phim về xác sống


title: Quận Pembina, North Dakota

text:
Quận Pembina là một quận thuộc tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Cavalier.. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 8585 người, dân số năm 2009 ước khoảng 7392 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 2906 km2, trong đó có 8 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của North Dakota

Khu dân cư thành lập năm 1867
Lãnh thổ Dakota 1867
Văn hóa người Mỹ gốc Iceland ở North Dakota


title: Chilicola chubutense

text:
Chilicola chubutense là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Packer mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Chilicola
Động vật được mô tả năm 2007


title: 11365 NASA

text:
11365 NASA (1998 FK126) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 3 năm 1998 bởi J. Broughton ở Reedy Creek Observatory.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11365 NASA

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: 18282 Ilos

text:
18282 Ilos (4317 T-3) là các thiên thể Troia của Sao Mộc, trong nhóm Troia, được phát hiện vào ngày 16 tháng 10 năm 1977 bởi C. J. van Houten và I. van Houten-Groeneveld.

Link ngoài
JPL Small-Body Database Browser on 18282 Ilos

Thiên thể Troia của Sao Mộc (nhóm Troia)
Thiên thể phát hiện năm 1977
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld


title: Ischnura cyane

text:
Ischnura cyane là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Ischnura cyane được miêu tả khoa học năm 2010 bởi Realpe.

Chú thích

Tham khảo

Ischnura


title: Giền trắng

text:
Giền trắng (danh pháp khoa học: Xylopia pierrei) là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Loài này có ở Campuchia và Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

 Ban, N.T. 1998. Xylopia pierrei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

pierrei
Thực vật Campuchia
Thực vật Việt Nam
Thực vật dễ tổn thương


title: Erinnyis oenotrus

text:
The Oenotrus Sphinx (Erinnyis oenotrus) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở vùng đất thấp nhiệt đới và cận nhiệt đới ở Paraguay, Brasil, Bolivia và Argentina, north through Trung Mỹ, México và the West Indies. Occasional strays have been recorded từ Florida và phía nam Texas.

Sự mô tả

Sải cánh khoảng 73–86 mm.

Cá thể trưởng thành mọc cánh quanh năm in the tropics. They feed on the nectar of various flowers, bao gồm Saponaria officinalis.

Ấu trùng có lẽ ăn các loài Forsteronia spicata and other Apocynaceae species.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1780
Erinnyis


title: Longitarsus echii

text:
Longitarsus echii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Koch miêu tả khoa học năm 1803.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus


title: 772

text:
Năm 772 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 772


title: Cimadolmo

text:
Cimadolmo là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Treviso, vùng Veneto, Ý.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Treviso
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Nördlingen

text:
Nördlingen là một thị xã ở huyện Donau-Ries, bang Bavaria, Đức, với dân số 20.000 người. Thị xã nằm ở giữa của một miệng núi lửa thiên thạch phức tạp, được gọi là Ries Nördlinger. Thị xã cũng là nơi diễn ra hai trận chiến trong Chiến tranh Ba mươi năm. Ngày nay nó là một trong ba thị xã ở Đức vẫn còn hoàn toàn thành lập thành phố có tường thành, hai đô thị kia là Rothenburg ob der Tauber và Dinkelsbühl.

Một đặc điểm du lịch nổi bật của thị xã thời trung cổ là gác chuông 90 m có tên là "Daniel". Nó là một phần của Nhà thờ Giáo hội thánh Georg và được thực hiện một tác động-dăm kết được gọi là suevite có chứa thạch anh bị sốc. Các tòa nhà đáng chú ý khác là tòa thị chính (thế kỷ 13), nhà thờ St Salvator và Spital, một bệnh viện cũ thời trung cổ. Ries miệng núi lửa bảo tàng nằm ở quý được bảo quản tốt thời trung cổ thợ thuộc da.

Thành phố này là một số bảo tàng khác, chẳng hạn như Bảo tàng đường sắt Bayern, Nördlingen thành phố bảo tàng (Stadtmuseum), tường thành bảo tàng (Stadtmauermuseum) và bảo tàng Augenblick.

Tham khảo


title: Arignac

text:
Arignac  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Smicridea truncata

text:
Smicridea truncata là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Smicridea


title: Saint-Martin-de-Fugères

text:
Saint-Martin-de-Fugères là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 1003 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số 245 người.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmartindefugeres


title: Afgekia

text:
Afgekia là một chi thực vật thuộc họ Đậu.

Các loài
Plants of the World Online ghi nhận 2 loài.
 Afgekia mahidolae B.L.Burtt & Chermsir., 1971. Phân bố: Thái Lan.
 Afgekia sericea Craib, 1927. Phân bố: Lào, Thái Lan, Việt Nam.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Flora of Thailand (photo)
 Afgekia mahidolae Burtt et Chermsir


title: Pisania crocata

text:
Pisania crocata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pisania


title: Anthophorula minima

text:
Anthophorula minima là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Anthophorula
Động vật được mô tả năm 1980


title: Phon Na Kaeo (huyện)

text:
Phon Na Kaeo () là một huyện (amphoe) của tỉnh Sakon Nakhon, đông bắc Thái Lan.

Lịch sử
Tiểu huyện (king amphoe) đã được lập ngày 1 tháng 4 năm 1991, khi bốn tambon Ban Phon, Na Kaeo, Na Tong Watthana and Ban Paen được tách ra từ Mueang Sakon Nakhon. Đơn vị này đã được nâng cấp thành huyện ngày 5 tháng 12 năm 1996.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là: Khok Si Suphan, Mueang Sakon Nakhon và Kusuman của tỉnh Sakon Nakhon, Pla Pak, Huai Phueng và Wang Yang của tỉnh Nakhon Phanom.

Hành chính
Huyện này được chia thành 5 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 48 làng (muban). Không có khu vực đô thị, có 5 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com (tiếng Thái)

Phon Na Kaeo


title: Ziba ogoouensis

text:
Ziba ogoouensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Ziba


title: Bela ardovinii

text:
Bela ardovinii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Chú thích

Tham khảo

Bela


title: Melissodes pullata

text:
Melissodes pullata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1865


title: Wynton Marsalis

text:
Wynton Learson Marsalis (sinh 18 tháng 10 năm 1961) là một tay chơi kèn trumpet và nhà sáng tác nhạc jazz nổi tiếng của Mỹ hiện nay. Ông cũng lừng danh trong lãnh vực nhạc cổ điển. Wynton Marsalis là giám đốc âm nhạc tại Trung tâm nhạc jazz Lincoln. Những lá thư ông gửi cho một nhạc sinh nhạc jazz tên Anthony được in thành sách mang tựa đề "Gửi đến nghệ sĩ nhạc jazz trẻ tuổi".

Wynton Marsalis lớn lên trong đại gia đình Marsalis nổi tiếng trong nền nhạc jazz của Mỹ.
 Cha ông là Ellis Marsalis, chơi dương cầm; có bốn người con nổi tiếng:
 Branford Marsalis, saxophone
 Wynton Marsalis, trumpet
 Delfeayo Marsalis, trombone và sản xuất nhạc
 Jason Marsalis, trống

Ngoài kỹ thuật trình tấu nhạc cổ điển và nhạc jazz điêu luyện, Wynton Marsalis còn có khả năng sáng tác nhạc jazz. Nhạc ông có phong thái tinh vi phức tạp nhưng lại có vẻ trẻ, hiện đại và quần chúng. Tính đến năm 2006, ông đã phát hành 16 đĩa nhạc cổ điển và 30 đĩa nhạc jazz, lãnh 9 giải Grammy, và được trao tặng giải thưởng Pulitzer về âm nhạc, lần đầu tiên giải này về tay một nhạc sĩ nhạc jazz.

Discography

Hợp tấu với Art Blakey:
 1981 Album of the Year
 1981 Straight Ahead

Dẫn đầu bang nhạc:
 1981 Wynton Marsalis
 1982 Fathers and Sons Columbia Records #FC 37972.
 1983 Trumpet Concertos (Haydn, Mozart, Hummel)
 1983 Think of One
 1984 Haydn: Three Favorite Concertos (with Yo-Yo Ma và Cho-Liang Lin)
 1984 Baroque Music for Trumpet (Purcell, Handel, Torelli, etc.)
 1984 Hot House Flowers
 1985 Black Codes (From the Underground)
 1985 J Mood
 1986 Marsalis Standard Time, Vol. I
 1986 Live at Blues Alley
 1986 Tomasi: Concerto for Trumpet and Orchestra (Tomasi, Jolivet)
 1987 Carnaval
 1989 The Majesty of the Blues
 1989 Best of Wynton Marsalis
 1989 Copland/Vaughan Williams/Hindemith (Eastman Wind Ensemble)
 1989 Portrait of Wynton Marsalis
 1989 Crescent City Christmas Card
 1989 The Majesty of the Blues
 1989 Baroque Music for Trumpets
 1990 Tune In Tomorrow... The Original Soundtrack
 1990 Standard Time Vol. 3: The Resolution of Romance
 1991 Thick In The South: Soul Gestures In Southern Blue, Vol. 1
 1991 Uptown Ruler: Soul Gestures In Southern Blue, Vol. 2
 1991 Levee Low Moan: Soul Gestures In Southern Blue, Vol. 3
 1991 Standard Time Vol. 2: Intimacy Calling
 1992 Concert for Planet Earth Blue Interlude
 1992 Baroque Duet - A film by Susan Froemke * Peter Gelb * Albert Maysles * Pat Jaffe
 1992 Baroque Duet - with Kathleen Battle
 1992 Citi Movement
 1993 On the Twentieth Century…: Hindemith, Poulenc, Bernstein, Ravel
 1994 In This House, On This Morning
 1994 Greatest Hits: Handel

 1995 Why Toes Tap: Marsalis on Rhythm
 1995 Listening for Clues: Marsalis on Form
 1995 Tackling the Monster: Marsalis on Practice (VHS)
 1995 Sousa to Satchmo: Marsalis on the Jazz Band
 1995 Greatest Hits: Baroque
 1995 Joe Cool's Blues (with Ellis Marsalis)
 1996 In Gabriel's Garden
 1997 Liberty!
 1997 Jump Start and Jazz
 1997 Blood on the Fields
 1998 Classic Wynton
 1998 The Midnight Blues: Standard Time, Vol. 5
 1999 Reeltime
 1999 Mr. Jelly Lord: Standard Time, Vol. 6
 1999 Listen to the Storyteller
 1999 Sweet Release and Ghost Story: Two More Ballets by Wynton Marsalis
 1999 Los Elefantes (with Arturo Sandoval),
 1999 At the Octoroon Balls - String Quartet No. 1; A Fiddler's Tale Suite, Franz Joseph Haydn
 1999 Big Train (The Lincoln Center Jazz Orchestra)
 1999 Marsalis Plays Monk: Standard Time, Vol. 4
 2000 The London Concert
 2000 The Marciac Suite
 2001 Classical Hits,
 2001 Popular Songs: The Best Of Wynton Marsalis
 2002 All Rise
 2002 Trumpet Concertos
 2002 Classic Kathleen Battle: A Portrait
 2003 Half Past Autumn Suite Irvin Mayfield, Basin Street Records
 2003 Mark O'Connor's Hot Swing Trio: In Full Swing
 2004 The Magic Hour
 2004 Unforgivable Blackness: The Rise and Fall of Jack Johnson
 2005 Live at the House of Tribes
 2007 From the Plantation to the Penitentiary
 2007 Here...Now (Internet-Only Album)
 2008 Standards & Ballads (compilation: 1983-1999)
 2008 Willie Nelson & Wynton Marsalis: Two Men With The Blues

Tham khảo

Marsalis, Wynton
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1961
Người đoạt giải Grammy
Nhạc sĩ Mỹ thế kỷ 20
Nhạc sĩ Mỹ thế kỷ 21
Nghệ sĩ của Columbia Records
Nhà soạn nhạc thế kỷ 20
Nhà soạn nhạc thế kỷ 21
Nam soạn nhạc Mỹ


title: Gynoxys chagalensis

text:
Gynoxys chagalensis là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Gynoxys chagalensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

chagalensis
Thực vật Ecuador


title: Coulommes

text:
Coulommes là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 394.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Coulommes
Map of Coulommes on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Acrocercops argyrosema

text:
Acrocercops argyrosema là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Queensland.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Chiridula semenovi

text:
Chiridula semenovi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Chiridula


title: Amnesicoma

text:
Amnesicoma là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Amnesicoma albiseriata Warren, 1893
 Amnesicoma simplex Warren, 1895

Chú thích

Tham khảo

 Amnesicoma at Natural History Museum genus database
 Amnesicoma at funet.fi

Geometridae
Larentiinae


title: Kim loại quý

text:
Kim loại quý hay kim khí quý tức quý kim là các kim loại có giá trị cao và hiếm trong tự nhiên, đó là những nguyên tố hóa học có giá trị kinh tế. Các kim loại được xem là quý khi số lượng của chúng ít và hiếm, có tầm quan trọng đối với kinh tế xã hội. Trong khi vàng và bạc đang thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư, còn có một số kim loại rất quý hiếm khác có những tính năng sử dụng quý giá đặc biệt.

Đặc điểm và giá trị
Kim loại quý bao gồm các kim loại thuộc nhóm bạch kim: ruthenium, rhodium, palladium, osmium, iridium. Thường thì loại kim khí này có độ bóng cao, mềm hơn hoặc dễ uốn hơn so với các kim loại bình thường khác và có điểm nóng chảy cao hơn so với các kim loại khác. Trong lịch sử, kim loại quý được sử dụng như một loại tiền tệ, ngày nay nó là tài sản đầu tư. Các mặt hàng công nghiệp như vàng, bạc, bạch kim và palladium có một mã tiền tệ là ISO 4217.

Các kim loại quý được sử dụng để đúc tiền (tiền xu hoặc thành từng thỏi, nén, miếng, khối) là vàng và bạc. Ngoài ra cả hai đều được sử dụng trong công nghiệp, thủ công nghiệp, là nguyên vật liệu để chế tác thành những loại hình vật chất nghệ thuật, đồ trang sức và tiền đúc.... Các kim loại quý dưới hình thức số lượng lớn được gọi là vàng thỏi và được giao dịch trên thị trường. Vàng thỏi có thể được đúc thành từng thỏi, hoặc đúc thành tiền xu. Đơn vị đo lường dùng cho kim loại quý là "troy ounce" – tương đương với 1,1 ounce thường hay bằng 0,031 kg (1 ounce = 28,35g).

Một số loại

Bạc
Bạc đã được dùng trong buôn bán từ lâu và làm cơ sở cho nhiều hệ thống tiền tệ. Ngày nay, ngoài việc được sử dụng làm các đồ trang trí có giá trị, bạc còn được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác như làm răng giả, linh kiện điện tử hay sản xuất gương cần độ phản xạ cao. Đặc biệt, các muối halôgen của nó có vai trò quan trọng và được ứng dụng rộng rãi trong đời sống như bạc bromide được sử dụng rộng rãi trong công nghệ lưu phim ảnh; hay Iốtđua bạc có thể làm tụ mây để tạo mưa nhân tạo.

Vàng

Vàng là sự thể hiện giàu có với vẻ đẹp lộng lẫy. Vàng là kim loại có màu vàng khi thành khối, nhưng khi cắt nhuyễn cũng có khi có màu đen, hồng ngọc hay tía; mềm, dễ uốn, dễ dát mỏng, và chiếu sáng. Ở Việt Nam, khối lượng của vàng được tính theo đơn vị là cây (lượng hay lạng) hoặc chỉ. Một cây vàng nặng 37,50g. Trên thị trường thế giới, vàng thường được đo lường theo hệ thống khối lượng troy, trong đó 1 troy ounce (ozt) tương đương 31,1034768 g. Tuổi (hay hàm lượng) vàng được tính theo thang độ K (Karat). Một karat tương đương 1/24 vàng nguyên chất. Vàng 99,99% tương đương với 24K. Ở Việt Nam người ta thường kinh doanh vàng dưới dạng các bánh, thỏi, nhẫn, dây chuyền, vòng, lắc với hàm lượng vàng chủ yếu là 99,999% hay 99,99%; 99,9%; 99% hay 98%.

Platin
Platin hay bạch kim là một trong các kim loại quý hiếm nhất trên hành tinh; có màu trắng xám, khó bị ăn mòn, nhiệt độ nóng chảy lên tới 3215 °F. Bạch kim được dùng trong ngành trang sức, thiết bị thí nghiệm, các điện cực, thiết bị y tế và nha khoa, các thiết bị xúc tác hóa học, điều khiển mức độ phát thải khí trong xe hơi.

Rhodi

Rhodi (Rhodium) là kim loại được William Hyde Wollaston phát hiện sau khi ông tìm ra paladi trong năm 1803; là một kim loại trắng bạc, cứng nhưng dễ kéo sợi. Nó có hệ số phản xạ cao và có tính dẫn điện/dẫn nhiệt cao nhất trong tất cả các kim loại thuộc nhóm platin (PGM). Rodi không bị gỉ trong hầu như tất cả các dung dịch ngậm nước, bao gồm cả axít vô cơ ngay cả ở nhiệt độ cao. Công dụng chính của Rodi là được sử dụng như một chất pha chế để tạo hợp kim với bạch kim và ở dạng hợp kim đó thì nó có một vài ứng dụng trong công nghiệp điện và công nghiệp chế tạo thủy tinh.

Do nguồn cung cấp rất khan hiếm nên giá của nó rất cao, có thời điểm trong năm 2008 giá đạt trên 10.000 USD/oz. Sản lượng Rodi hàng năm trên thế giới rất nhỏ, và chủ yếu đến từ Nam Phi. Để so sánh, khoảng 2.500 tấn vàng được sản xuất mỗi năm, trong khi đó sản lượng Rhodi hàng năm chỉ bằng khoảng 1% sản lượng vàng, và giá thì cao hơn gấp rưỡi giá vàng.

Indi
Indi (Indium) là một kim loại khá hiếm, mềm, dễ uốn và dễ nóng chảy, ở dạng kim loại tinh khiết được nhiều nguồn tài liệu cho là không độc hại, được hai nhà hóa học người Đức là Ferdinand Reich và Hieronymous Theodor Richter phát hiện năm 1863. Khi ở dạng kim loại nguyên chất và bị uốn cong thì nó phát ra các tiếng kêu răng rắc. Ứng dụng chủ yếu của nó hiện nay là để tạo ra các điện cực trong suốt dùng trong các màn hình tinh thể lỏng (LCD). Nó cũng được sử dụng rộng rãi trong các màng mỏng để tạo ra các lớp bôi trơn.

Chú thích

''Xem thêm: Kim loại quý (hóa học)

Kim loại quý


title: 23 tháng 10

text:
Ngày 23 tháng 10 là ngày thứ 296 (297 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 69 ngày trong năm.

Sự kiện
 42 TCN – Các cuộc nội chiến Cộng hoà La Mã: Tại Trận Philippi lần thứ hai, quân đội của Marcus Junius Brutus bị đánh bại một trận quyết định bởi Marcus Antonius và Augustus.
 425 – Valentinianus III trở thành Hoàng đế của Đế quốc Tây La Mã ở độ tuổi lên 6.
937 – Ngô Đế Dương Phổ sai người giao ấn tín cho Tề vương Lý Biện, nước Ngô diệt vong.
 1642 – Trận Edgehill, trận mở màn của Nội chiến Anh lần thứ nhất giữa những người bảo hoàng và phe nghị viện, diễn ra với kết quả bất phân thắng bại tại Edge Hill và Kineton phía Nam Warwickshire.
 1868 – Thời kỳ Minh Trị của Thiên hoàng Minh Trị bắt đầu: Nhật Bản bắt đầu hiện đại hóa trở thành cường quốc.
 1907 – Kinh hoàng năm 1907.
 1896 – Vua Thành Thái ra sắc dụ thành lập trường Quốc học Huế.
 1906 – Chuyến bay đầu tiên: Alberto Santos-Dumont lái chiếc máy bay Santos-Dumont 14-bis vượt 60 mét (200 ft) ở độ cao 2 - 3 mét (10 ft).
1944 –  Chiến tranh thế giới thứ 2: Trận chiến vịnh Leyte, hải chiến lớn nhất thế chiến 2
 1945 - Quân đội Liên hiệp Pháp tấn công thị xã Nha Trang, trong sự kiện Pháp tuyên chiến với quân đội của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Cũng vào ngày này, quân kháng chiến tại Nha Trang do Đại đội trưởng Võ Văn Ký bắt đầu cuộc phòng thủ Nha Trang tại Ga Nha Trang kéo dài 101 ngày.
 1955 – Thủ tướng Ngô Đình Diệm đánh bại cựu hoàng Bảo Đại trong Cuộc trưng cầu dân ý miền Nam Việt Nam, 1955, được cho là giả dối, do em trai ông là Ngô Đình Nhu chỉ đạo về tương lai của nhà Nguyễn tại miền Nam Việt Nam.
 1956 – Sự kiện năm 1956 ở Hungary khởi đầu như một cuộc hoạt động sinh viên lôi cuốn hàng nghìn người tham gia đi qua trung tâm Budapest tới Toà nhà Nghị viện.
 1958 – Trong loạt truyện tranh Johan và Peewit của mình trên tuần báo Spirou, tác giả người Bỉ Peyo đã đưa ra một loạt các nhân vật tí hon màu xanh dương được gọi là The Smurfs.
 1961 – Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 97/QĐ thành lập Đoàn 759, tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân.
 1983 – Nội chiến Liban: Những kẻ tấn công tự sát phá huỷ hai doanh trại tại Beirut, Liban, giết hại 241 nhân viên Hoa Kỳ và 58 lính dù Pháp thuộc Lực lượng đa quốc gia tại Liban.
1989 – Tổng thống Mátyás Szűrös chính thức tuyên bố nước Cộng hòa Hungary, thay thế nước Cộng hòa Nhân dân Hungary.
1991 – Hiệp định hòa bình Paris được ký kết bởi Cộng hòa Nhân dân Campuchia và Funcinpec, KPNLF, Khmer Đỏ, Việt Nam, Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên Xô và một số quốc gia khác.
 2002 – Quân phiến loạn Chechnya chiếm đóng một nhà hát đông người tại Moskva, bắt gần 700 khán giả và diễn viên làm con tin trong Vụ khủng bố nhà hát Dubrovka Moskva.
 2014 - Nhật thực 23 tháng 10 năm 2014 xảy ra và quan sát được từ viễn đông nước Nga cho đến hết Bắc Mỹ.
 2018 - Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trở thành tân Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Sinh
 1924 – Nguyễn Phúc Vĩnh Lộc, tướng lĩnh Quân lực Việt Nam Cộng hòa (mất 2009)
 1940 – Pelé, vua bóng đá người Brasil (mất 2022)
 1987 – Seo In-guk, ca sĩ - diễn viên người Hàn Quốc
 1727 – Hiếu Nghi Thuần Hoàng hậu, phi tần của Càn Long Đế, mẹ của Gia Khánh Đế (mất 1775)
 1997 – Minnie, ca sĩ thần tượng người Thái Lan hiện đang hoạt động tại Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc (G)I-DLE
 1989 – A Vân Ca, ca sĩ, diễn viên nhạc kịch người Mông Cổ (Trung Quốc)
 2000 – Ningning, ca sĩ thần tượng người Trung Quốc hoạt động tại Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc aespa

Mất
 1910 – Vua Thái Rama V (s. 1853)
 1915 – W. G. Grace, huyền thoại cricket Anh (s. 1848)

Những ngày lễ và kỷ niệm
 Ngày Quốc gia tại Hungary (1956)
 Năm Mới theo lịch Nepal Sambat
 Ngày mol

Tham khảo

Tháng mười
Ngày trong năm


title: Lâu đài Chillon

text:
Lâu đài Chillon () là một lâu đài nằm trên bờ hồ Léman cách 3 km từ Montreux, Thụy Sĩ. Lâu đài bao gồm 100 tòa nhà độc lập đã được liên kết để trở thành một khu liên hiệp thống nhất. Đây là một lâu đài được coi là một trong những thắng cảnh đẹp ở châu Âu vì vẻ đẹp nên thơ của nó nhiều du khách khi đến viếng thăm Thụy Sĩ thường tìm đến thăm lâu đài này. Chillon được liệt kê là "di tích lịch sử được ghé thăm nhiều nhất của Thụy Sĩ".

Vị trí

Lâu đài nằm ở vùng Veytaux, thuộc Montreux, nằm trên hồ Léman, cách đất liền khoảng từ 6 tới 10m. Mục đích của việc thiết kế này nhằm tránh sự đổ bộ tấn công của kẻ địch, đường vào lâu đài, phải qua một cây cầu gỗ. Cây cầu hiện nay, chỉ được xây dựng sau khi lâu đài thuộc về tổng Vaud vào năm 1803. Thay thế cho một cây cầu được nhắc lên (bằng những sợi dây xích). Đối diện với lâu đài là dãy Préalpes, kéo dài tới đỉnh cao nhất là Mont-Blanc.

Lịch sử
Lịch sử sau này của Chillon bị ảnh hưởng bởi ba thời kỳ chính: Thời kỳ Savoy, Thời kỳ Bernese và Thời kỳ Vaudois. Các phần lâu đời nhất của lâu đài chưa được xác định niên đại, nhưng bản ghi đầu tiên của lâu đài là vào năm 1005.

Từ giữa thế kỷ 12, lâu đài là ngôi nhà mùa hè của Bá tước nhà Savoy, người giữ một hạm đội tàu trên hồ Geneva. Sau đó lâu đài được xây lại vào thế kỷ XIII từ lâu đài cũ thế kỷ trước đó và có vai trò như một pháo đài thời trung cổ để án ngữ một trong những con đường chính qua St. Bernard, Italia và là vị trí chiến lược phòng chống các lực lượng xâm nhập bởi Pierre II của Savoie, do sự thiết kế của kiến trúc sư Pierre Mainier. Lâu đài là một quần thể 25 công trình xây dựng với gần 100 tòa nhà, dài 110m và bên rộng nhất là 50m..

Trong Chiến tranh tôn giáo thế kỷ 16, nó được sử dụng bởi các công tước xứ Savoy để giam giữ các tù nhân. Tù nhân nổi tiếng nhất của nó có lẽ là François de Bonivard, một tu sĩ Genevois, trước Thánh Victor ở Geneva và chính trị gia đã bị giam cầm ở đó vào năm 1530 đến 1536 vì bảo vệ quê hương khỏi công tước Savoy. Vào năm 1816, thi sĩ Lord Byron nhắc đến trong những bài thơ viết về tù nhân của lâu đài (1816) với sáng tác "Người tù của Chillon".

Kiến trúc
Bên trong lâu đài có một số tác phẩm tái tạo nội thất của một số phòng chính bao gồm phòng ngủ lớn, hội trường và cửa hàng hang động. Bên trong lâu đài có bốn hội trường lớn, ba sân trong và một loạt các phòng ngủ mở cửa cho công chúng. Một trong những lâu đời nhất là Camera domini, căn phòng của Công tước Savoy, nó được trang trí bằng những bức tranh tường thời trung cổ từ thế kỷ 14.

Thư viện ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Fonds: Château de Chillon (600-2013) [Archives de l'Association du château de Chillon (antérieurement Association pour la restauration du château de Chillon) et archives provenant du Secrétariat général du Département de l'instruction publique et des cultes et du Service des bâtiments concernant le château de Chillon: photographies, plans, inventaires, journaux de fouilles, écrits non publiés, contrats, règlements, procès-verbaux, rapports, correspondance, comptabilité, imprimés, publicité, registres des visiteurs du château, dossiers divers, archives de l'architecte Otto Schmid. 172,20 mètres linéaires]. Cote: CH-000053-1 N 2. Archives cantonales vaudoises. (présentation en ligne [archive])
 Denis Bertholet, Olivier Feihl, Claire Huguenin, Autour de Chillon. Archéologie et restauration au début du siècle, Lausanne 1998.
 Claire Huguenin, Patrimoines en stock. Les collections de Chillon, Lausanne 2010.
 Paul Bissegger, «Henri de Geymüller versus E.-E. Viollet-le-Duc: le monument historique comme document et œuvre d'art. Avec un choix de textes relatifs à la conservation patrimoniale dans le canton de Vaud vers 1900», Monuments vaudois 2010, p. 5-40.

Liên kết ngoài

 Château de Chillon
 Chillon Website - Rooms
Official site
Château de Chillon History overview
Courtyard view

Lâu đài Thụy Sĩ


title: Khai Hóa

text:
Khai Hóa (chữ Hán phồn thể:開化縣, chữ Hán giản thể: 开化县, âm Hán Việt: Khai Hóa huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Cù Châu, tỉnh Chiết Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 2224 km², dân số 340.000 người. Huyện này có tỷ lệ che phủ rừng đạt 79,2%. Mã số bưu chính của Khai Hóa là 324300. Chính quyền nhân dân Khai Hóa đóng ở số 54, phố Giải Phóng, trấn Thành Quan. Về mặt hành chính, Khai Hóa được chia thành 9 trấn, 9 hương.
Trấn: Thành Quan, Hoa Phu, Mã Kim, Trì Hoài, Thôn Đầu, Đồng Thôn, Dương Lâm, Tô Trang và Tế Khê.
Hương: Âm Hàng, Lâm Sơn, Trung Thôn, Kim Thôn, Trương Loan, Trường Hồng, Hà Điền, Đường Ổ và Đại Khê Biên.

Tham khảo

Hồ Châu
Đơn vị cấp huyện Chiết Giang


title: Mesves-sur-Loire

text:
Mesves-sur-Loire là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 547. Vào ngày 1 tháng 1 năm 2004, dân số ước tính là 621 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: 296 Phaëtusa

text:
Phaëtusa  (định danh hành tinh vi hình: 296 Phaëtusa) là một tiểu hành tinh cỡ nhỏ ở vành đai chính. Ngày 19 tháng 8 năm 1890, nhà thiên văn học người Pháp Auguste H. Charlois phát hiện tiểu hành tinh Phaëtusa khi ông thực hiện quan sát ở Nice, Pháp và đặt tên nó theo tên Phaethusa trong thần thoại Hy Lạp.

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phaetusa
18900819
Phaetusa
Tiểu hành tinh kiểu S (Tholen)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hải mã (định hướng)

text:
Hải mã trong tiếng Việt có thể là:
 Tên Hán-Việt của các loài cá ngựa (chi Hippocampus) của họ Cá chìa vôi (Syngnathidae).
 Tên khác của moóc (hay hải tượng - phiên dịch từ tiếng Trung) (Odobenus rosmarus) của họ Odobenidae trong bộ Ăn thịt (Canivora).
 Trong tên gọi của hồi hải mã, một bộ phận của não.


title: World Soccer

text:
World Soccer (tên đầy đủ tiếng Anh: World Soccer Magazine) là một tờ tạp chí bóng đá tiếng Anh được
uất bản bởi hãng truyền thông IPC Media. Trong số những cây bút kỳ cựu thường xuyên viết cho tạp chí phải kể đến nhà văn Brian Glanville.

World Soccer là một thành viên của hiệp hội ESM (European Sports Magazines - tổ chức tập hợp một số tạp chí bóng đá uy tín nhất châu Âu), những thành viên khác của ESM có thể kể đến các tạp chí A Bola, Don Balón, Kicker, La Gazzetta dello Sport hay Sport Express. Cùng nhau, họ bầu chọn và trao tặng hai giải thưởng "Đội bóng xuất sắc nhất tháng" và "Đội bóng xuất sắc nhất năm" của châu Âu.

Từ năm 1982 World Soccer cũng tổ chức bầu chọn thêm các danh hiệu "Cầu thủ hay nhất năm", "HLV hay nhất năm" và "Đội bóng hay nhất năm". Từ năm 2005 lại có thêm danh hiệu "Cầu thủ trẻ hay nhất năm" và "Trọng tài hay nhất năm". Tháng 12 năm 1999 họ cũng cho đăng danh sách "100 cầu thủ hay nhất thế kỉ 20" do mình bầu chọn. Dưới đây là danh sách những người đã được nhận giải thưởng của tạp chí này.

Cầu thủ hay nhất năm
2020 -  Robert Lewandowski, Bayern Munich
2019 -  Lionel Messi, FC Barcelona
2018 -  Luka Modrić, Real Madrid
2017 -  Cristiano Ronaldo, Real Madrid
2016 -  Cristiano Ronaldo, Real Madrid
2015 -  Lionel Messi, FC Barcelona
2014 -  Cristiano Ronaldo, Real Madrid
2013 -  Cristiano Ronaldo, Real Madrid
2012 -  Lionel Messi, FC Barcelona
2011 -  Lionel Messi, FC Barcelona
2010 -  Xavi Hernandez, Barcelona (25,8%)
2009 -  Lionel Messi, FC Barcelona
2008 -  Cristiano Ronaldo, Manchester United FC
2007 -  Kaka, A.C. Milan
2006 -  Fabio Cannavaro, Juventus & Real Madrid (40%)
2005 -  Ronaldinho, FC Barcelona (39%)
2004 -  Ronaldinho, FC Barcelona (29%)
2003 -  Pavel Nedved, Juventus (36%)
2002 -  Ronaldo, Internazionale & Real Madrid (26%)
2001 -  Michael Owen, Liverpool FC
2000 -  Luís Figo, FC Barcelona & Real Madrid (26%)
1999 -  Rivaldo, FC Barcelona (42%)
1998 -  Zinedine Zidane, Juventus (23%)
1997 -  Ronaldo, FC Barcelona & Internazionale (27%)
1996 -  Ronaldo, FC Barcelona (17%)
1995 -  Gianluca Vialli, Juventus (18%)
1994 -  Paolo Maldini, A.C. Milan (27%)
1993 -  Roberto Baggio, Juventus (14%)
1992 -  Marco van Basten, A.C. Milan (19%)
1991 -  Jean-Pierre Papin, Olympique Marseille (25%)
1990 -  Lothar Matthäus, Inter Milan (22%)
1989 -  Ruud Gullit, A.C. Milan (24%)
1988 -  Marco van Basten, A.C. Milan (43%)
1987 -  Ruud Gullit, A.C. Milan (39%)
1986 -  Diego Maradona, Napoli (36%)
1985 -  Michel Platini, Juventus (21%)
1984 -  Michel Platini, Juventus (54%)
1983 -  Zico, Udinese (28%)
1982 -  Paolo Rossi, Juventus (23%)

HLV hay nhất năm
2020 -  Hansi Flick, Bayern Munich
2019 -  Jürgen Klopp, Liverpool
2018 -  Didier Deschamps, Pháp
2017 -  Zinedine Zidane, Real Madrid
2016 -  Claudio Ranieri, Leicester City
2015 -  Luis Enrique, Barcelona
2014 -  Joachim Löw, Đức
2013 -  Jupp Heynckes, Bayern Munich
2012 –  Vicente del Bosque, Spain (28.49%)
2011 -  Pep Guardiola, Barcelona (33.1%)
2010 -  José Mourinho, Inter (48.3%)
2009 -  Pep Guardiola, Barcelona (62%)
2008 -  Alex Ferguson, Manchester United (38%)
2007 -  Alex Ferguson, Manchester United (56%)
2006 -  Marcello Lippi, Đội tuyển Ý (36%)
2005 -  José Mourinho, Chelsea (34%)
2004 -  José Mourinho, FC Porto & Chelsea (36%)
2003 -  Carlo Ancelotti, A.C. Milan (20%)
2002 -  Guus Hiddink, Đội tuyển Hàn Quốc & PSV (28%)
2001 -  Gérard Houllier, Liverpool (28%)
2000 -  Dino Zoff, Đội tuyển Ý (18%)
1999 -  Alex Ferguson, Manchester United (60%)
1998 -  Arsène Wenger, Arsenal (28%)
1997 -  Ottmar Hitzfeld, Borussia Dortmund (17%)
1996 -  Berti Vogts, Đội tuyển Đức (28%)
1995 -  Louis van Gaal, Ajax (42%)
1994 -  Carlos Alberto Parreira, Đội tuyển Brasil (17%)
1993 -  Alex Ferguson, Manchester United (21%)
1992 -  Richard Møller-Nielsen, Đội tuyển Đan Mạch (28%)
1991 -  Michel Platini, Đội tuyển Pháp (42%)
1990 -  Franz Beckenbauer, Đội tuyển Tây Đức & Marseille (53%)
1989 -  Arrigo Sacchi, A.C. Milan (42%)
1988 -  Rinus Michels, Đội tuyển Hà Lan & Bayer Leverkusen (48%)
1987 -  Johan Cruijff, Ajax (25%)
1986 -  Guy Thys, Đội tuyển Bỉ (15%)
1985 -  Terry Venables, Barcelona (30%)
1984 -  Michel Hidalgo, Đội tuyển Pháp (30%)
1983 -  Sepp Piontek, Đội tuyển Đan Mạch (29%)
1982 -  Enzo Bearzot, Đội tuyển Ý (49%)

Xếp hạng các cầu thủ theo số lần nhận danh hiệu

Xếp hạng theo quốc gia

Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất năm
2010 -  Thomas Muller, Bayern Munich & Đức (45,8)
2009 -  Sergio Agüero, Atlético Madrid & Argentina (45,1%)
2008 -  Lionel Messi, Barcelona & Argentina (44%)
2007 -  Lionel Messi, Barcelona & Argentina (34%)
2006 -  Lionel Messi, Barcelona & Argentina (36%)
2005 -  Robinho, Santos (30%)

Trọng tài xuất sắc nhất năm
2006 -  Horacio Elizondo (39%)
2005 -  Pierluigi Collina (31%)

Đội bóng xuất sắc nhất năm

Danh sách 100 cầu thủ hay nhất thế giới của thế kỷ 20
Danh sách được đăng vào số tháng 12, năm 1999

Danh sách cầu thủ
<TABLE>
<TD:2px;bgcolor=>

<TD:2px">

<TD:2px">

<TD:2px">

Xếp hạng cầu thủ thế kỷ 20 theo quốc gia

Tham khảo

Xem thêm
FIFA 100

Bóng đá
Tạp chí
Tạp chí bóng đá
Cựu công ty con của Time Warner
Khởi đầu năm 1960 ở Anh


title: Bonnevaux, Doubs

text:
Bonnevaux là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Doubs, quận Pontarlier, tổng Mouthe. Tọa độ địa lý của xã là 46° 48' vĩ độ bắc, 06° 11' kinh độ đông. Bonnevaux nằm trên độ cao trung bình là 842 mét trên mặt nước biển, có điểm thấp nhất là 826 mét và điểm cao nhất là 1097 mét. Xã có diện tích 16.53 km², dân số vào thời điểm 2004 là 280 người; mật độ dân số là 17 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: 4043 Perolof

text:
4043 Perolof (1175 T-3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 10 năm 1977 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4043 Perolof

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: IEEE 802

text:
IEEE 802 là họ các chuẩn IEEE dành cho các mạng LAN và mạng MAN (metropolitan area network). Cụ thể hơn, các chuẩn IEEE 802 được giới hạn cho các mạng mang các gói tin có kích thước đa dạng. Khác với các mạng này, dữ liệu trong các mạng cell-based được truyền theo các đơn vị nhỏ có cùng kích thước được gọi là cell. Các mạng Isochronous, nơi dữ liệu được truyền theo một dòng liên tục các octet, hoặc nhóm các octet, tại các khoảng thời gian đều đặn, cũng nằm ngoài phạm vi của chuẩn này. Con số 802 chỉ đơn giản là con số còn trống tiếp theo mà IEEE có thể dùng, đôi khi "802" còn được liên hệ với ngày mà cuộc họp đầu tiên được tổ chức - tháng 2 năm 1980.

Các dịch vụ và giao thức được đặc tả trong IEEE 802 ánh xạ tới hai tầng thấp là tầng liên kết dữ liệu (data layer) và tầng vật lý (physical layer) của mô hình 7 tầng OSI. Thực tế, IEEE 802 chia tầng liên kết dữ liệu OSI thành hai tầng con LLC (điều khiển liên kết logic) và MAC (điều khiển truy nhập môi trường truyền), do đó các tầng này có thể được liệt kê như sau:
Tầng liên kết dữ liệu
Tầng con LLC
Tầng con MAC
Tầng vật lý

Họ chuẩn IEEE 802 được bảo trì bởi Ban Tiêu chuẩn LAN/MAN IEEE 802 (IEEE 802 LAN/MAN Standards Committee (LMSC)). Các chuẩn được dùng rộng rãi nhất là dành cho họ Ethernet, Token Ring, mạng LAN không dây, các mạng LAN dùng bridge và bridge ảo (Bridging and Virtual Bridged LANs). Mỗi lĩnh vực có một Working Group tập trung nghiên cứu.

Các Working Group:
IEEE 802.1 Các giao thức LAN tầng cao
 802.1D – Spanning Tree Protocol
 802.1Q – Virtual Local Area Networks (Virtual LAN)
 802.1aq - Shortest Path Bridging (SPB)
IEEE 802.2 điều khiển liên kết lôgic
IEEE 802.3 Ethernet
IEEE 802.4 Token bus (đã giải tán)
IEEE 802.5 Token Ring
IEEE 802.6 Metropolitan Area Network (đã giải tán)
IEEE 802.7 Broadband LAN using Coaxial Cable (đã giải tán)
IEEE 802.8 Fiber Optic TAG (đã giải tán)
IEEE 802.9 Integrated Services LAN (đã giải tán)
IEEE 802.10 Interoperable LAN Security (đã giải tán)
IEEE 802.11 Wireless LAN (Wi-Fi certification)
IEEE 802.12 công nghệ 100 Mbit/s plus
IEEE 802.13 (không sử dụng)
IEEE 802.14 modem cáp (đã giải tán)
IEEE 802.15 Wireless PAN
 IEEE 802.15.1 (Bluetooth certification)
 IEEE 802.15.4 (ZigBee certification)
IEEE 802.16 Broadband Wireless Access (WiMAX certification)
IEEE 802.16e (Mobile) Broadband Wireless Access
IEEE 802.17 Resilient packet ring
IEEE 802.18 Radio Regulatory TAG
IEEE 802.19 Coexistence TAG
IEEE 802.20 Mobile Broadband Wireless Access
IEEE 802.21 Media Independent Handoff
IEEE 802.22 Wireless Regional Area Network

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web của Ủy ban 802

Chuẩn mạng máy tính


title: Scardinius elmaliensis

text:
Scardinius elmaliensis là một loài cá vây tia thuộc họ Cyprinidae.
Loài này chỉ có ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi và hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo
 Crivelli, A.J. 2005. Scardinius elmaliensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Scardinius
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ
Động vật được mô tả năm 1997


title: (7084) 1991 BR

text:
(7084) 1991 BR là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Atsushi Sugie ở Dynic Astronomical Observatory ngày 19 tháng 1 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1991
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Octuroplata octosignata

text:
Octuroplata octosignata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Octuroplata


title: Atysa laotica

text:
Atysa laotica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Atysa


title: (30915) 1993 GF1

text:
{{DISPLAYTITLE:(30915) 1993 GF1}}

(30915) 1993 GF1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 15 tháng 4 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 30001–31000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Ông ké

text:
Ông ké có thể là:
Ông già hay ông lão trong tiếng Nùng
Khi viết hoa, Ông Ké là một tên gọi Hồ Chí Minh của người Nùng.
Tiếng Nùng: là một bộ phận ngôn ngữ của cộng đồng người Nùng - Một trong 54 bộ tộc trong đại gia đình dân tộc Việt Nam.


title: Những cuộc chinh phạt của Alexandros Đại Đế

text:
Những cuộc chiến tranh của Alexandros Đại Đế là một loạt các cuộc chinh phục vũ lực của vua Macedonia Alexandros III ("Đại Đế"), đầu tiên chạm trán với nước Ba Tư hùng mạnh của vua Darius III, và sau đó chống nhau với các vị thủ lĩnh địa phương và các lãnh chúa xa tới tận phía Đông miền Punjab, Ấn Độ. Alexandros được coi là một trong những nhà quân sự tài ba nhất mọi thời đại và là một trong số ít tướng lĩnh chưa bao giờ thua trận trong suốt sự nghiệp cầm quân. Cho tới khi ông ta qua đời, Alexandros đã chinh phục hầu hết cả thế giới theo quan niệm của người Hy Lạp cổ đại..

Alexandros lên nắm vương trượng Macedonia sau khi vua cha Philippos II, người đã thống nhất  hầu hết các thành bang Hy Lạp dưới quyền bá chủ của Macedonia trong Liên minh Corinth, bị ám sát. Sau khi tái lập trật tự qua việc đàn áp đẫm máu cuộc nổi dậy của các thành bang ở miền Nam Hy Lạp và đánh bại các nước láng giềng ở phía bắc Macedonia, Alexandros đem một lực lượng mạnh đi xâm lược Ba Tư, đánh thắng các đội quân hùng hậu của vương triều Achaemenes và lần lượt xâm chiếm các lãnh địa của Ba Tư ở Tiểu Á, Syria, Phoenicia, Judea, Gaza, Ai Cập, Bactria và Lưỡng Hà. Sau khi lật đổ vương triều Achaemenes, Alexandros đã mở rộng biên giới ra tới tận vùng Ngũ Hà của Ấn Độ. Tại đây quân của ông gặp nhiều tổn thất nhưng đã chiến thắng người Ấn trong trận sông Hydaspes (326 trước Công Nguyên).

Trước khi ông ta chết, Alexandros đã dự định thôn tính bán đảo Ả Rập nhằm mở rộng thương mại, sau đó tiến quân sang phía tây xâm lược Carthage, La Mã và bán đảo Tây-Bồ. Tuy nhiên, sau khi ông mất sớm, các đại tướng của Alexandros đã lặng lẽ hủy bỏ những kế hoạch hoành tráng này. Thay vào đó, trong vòng một vài năm sau khi Alexandros chết, các tướng soái hàng đầu của Alexandros tranh đoạt quyền thừa kế đế quốc với nhau và mở ra một cuộc chiến tranh sứ quân ác liệt kéo dài suốt 40 năm.

Bối cảnh

Alexandros III sinh năm 356 trước Công nguyên, là con của vua Macedonia Philippos III và vương hậu Olympias. Ngay từ năm 16 tuổi tức năm 340 trước Công Nguyên, khi phụ vương đi xâm lược thành Byzantium, Alexandros thay cha trị nước và dần dần học hỏi kỹ năng quân sự. Trong trận Chaeronea vào năm 338 trước Công Nguyên, ông chỉ huy cánh trái của kỵ binh Macedonia đánh tan liên quân Thebes - Athena. Năm 336 trước Công nguyên, trong lúc Philippos II tham dự đám cưới của công chúa Cleopatra với anh vợ ông ta là Alexandros I xứ Ipiros ở Aegae, Philippos bị viên chỉ huy quân túc vệ Pausanias hành thích. Alexandros được quân đội và tầng lớp quý tộc tấn phong làm vua Macedonia.

Hay tin Philippos II bị ám sát, nhiều chư hầu lập tức nổi dậy chống ách bá quyền của Macedonia, bao gồm Thebes, Athena, miền Thessaly và các bộ tộc Thracia trên hướng bắc vương quốc. Mặc dù các mưu sĩ khuyên Alexandros tiến hành thương thuyết, ông vua trẻ này đã quyết tâm phải đàn áp cuộc nổi dậy bằng vũ lực. Alexandros thân chinh mang 3 nghìn kỵ binh tinh nhuệ Macedonia tiến xuống phía nam tiễu trừ dân Thessaly. Thấy doanh trại của dân Thessalia nằm giữa giữa núi Olympus và núi Ossa, Alexandros đi vòng qua núi Ossa và đánh tập hậu đối phương. Người Thessalia thua trận, phải đầu hàng và bị Alexandros cưỡng bách vào lực lượng kỵ binh của mình. Sau đó quân Macedonia tiến xuống tấn công bán đảo Peloponnese.<ref name="N31-M">McCarty, Alexander the Great, p. 31.* Plutarch, The Age of Alexander, p. 263* Renault, The Nature of Alexander the Great, p. 72* Fox, The Search For Alexander, p. 104* Bose, Alexander the Great's Art of Strategy, p. 95</ref>

Đội quân của Alexandros dừng chần ở Thermopylae, nơi người dân tộc Hy Lạp tôn xưng ông ta làm thủ lĩnh Liên minh các bộ tộc Hy Lạp, sau đó đánh vào thành phố Corinth. Thành Athena cầu hòa và Alexandros tuyên bố ân xá bất cứ ai tham gia cuộc nổi dậy. Tại Corinth, Alexandros được tôn làm minh chủ của các lực lượng Hy Lạp chống người Ba Tư ở Tây Nam Á. Cùng lúc đó Alexandros nhận tin các bộ tộc Thrace đang khởi loạn ở phương bắc.

Chiến dịch Balkan của Alexanros

Trước khi xâm lược Tây Nam Á, Alexandros nhận định cần phải giữ yên biên giới phía bắc và vào mùa xuân năm 335 trước Công nguyên, ông ta tổ chức đánh dẹp các cuộc nổi dậy của dân Illyria và Triballi ở Thrace. Quân Macedonia đã tấn công và đánh bại một nhóm quân Thrace án ngữ trên núi Haemus. Sau đó, quân Triballi tung một đòn đột kích vào hậu quân Macedonia nhưng bị đẩy lui. Tiếp theo đó Alexandros dẫn quân tới sông Danube đặng tiễu trừ dân Getae bên kia sông. Quân Getae nhanh chóng bị kỵ binh Macedonia đập tan và phải rút khỏi toàn bộ thị trấn của mình.. Nhưng ngay sau đó, Alexandros được tin vua Illyria là Cleitos và vua Taulanti là Glaukias đã công khai nổi dậy chống Macedonia. Alexandros lần lượt đánh bại quân của hai vua này và xác lập quyền kiểm soát tuyệt đối của người Macedonia trên biên giới phía bắc.

Trong khi Alexandros đang chinh chiến ở phương bắc, người Thebes và Athena lại nổi dậy một lần nữa. Alexandros lập tức đưa quân đến đánh dẹp. Trong khi các đồng minh của họ tỏ ra do dự, dân Thebes quyết định xây dựng một lực lượng quân sự mạnh chống cự với địch. Tuy nhiên, quân Macedonia một lần nữa chiến thắng. Alexandros cho san phẳng thành phố Thebes, giết hại vô số cư dân và tổ chức cho các thành phố khác của Boetia phan chia Thebes Kết cục bi thảm của Thebes làm cho người Athena hoảng sợ và toàn bộ Hy Lạp không còn ai dám chống lại Alexandros. Vua Macedonia ca khúc khải hoàn về thủ đô Pella vào tháng 10 năm 335 trước Công Nguyên, và từ đây ông ta chuẩn bị xâm lăng vùng Tây Nam Á.

Cuộc chinh phục Ba Tư
Tiểu Á
Vào năm 335 trước Công Nguyên, Alexandros đã vượt qua Hellespont tiến vào Tây Nam Á. Mặc dù phải mất hơn một trăm tàu triremes (thuyền chiến với nhiều mái chèo) để vận chuyển toàn bộ quân đội Macedonia, Ba Tư đã quyết định bỏ qua sự di chuyển này. Nếu Darius cố gắng để ngăn chặn việc chuyển quân này, ông cũng có thể có thể chấm dứt chiến tranh trước khi nó bắt đầu. Người Ba Tư, những người không bao giờ biết đến chiến lược mà thay vào đó thường dựa vào số lượng áp đảo. Alexandros tin rằng Darius, người vốn được biết đến bao quanh mình với những hoạn quan và thê thiếp, là một người đàn ông yếu kém. Nếu Darius đã quyết định sử dụng toàn bộ quân đội của ông để đánh bại Alexandros, ông cũng có thể có được khả năng ngăn chặn Alexandros. Khi Alexandros tiến quân thông qua Tiểu Á (Thổ Nhĩ Kỳ), ông đã giải phóng một số thị trấn Hy Lạp đã bị đặt dưới ách thống trị của Ba Tư.
Trận sông Granicus

Trận sông Granicus xảy ra vào tháng 5 năm 334 trước Công nguyên ở Tây Bắc Tiểu Á (Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay), gần di tích lịch sử Troia. Sau khi vượt qua eo Hellespont, Alexandros Đại Đế tiến quân theo con đường đến phủ Tổng trấn của xứ Phrygia. Các quan Tổng trấn khác nhau của đế quốc Ba Tư đã tập hợp lực lượng của họ tại thị trấn Zelea và tham gia vào trận chiến trên bờ sông Granicus.

Arrian, Diodorus, và Plutarch đều đề cập đến trận chiến, trong đó Arrian ghi chép chi tiết nhất. Người Ba Tư đặt kỵ binh của họ ở phía trước bộ binh, và đã bố trí ở bờ(phía đông) bên phải của con sông. Hàng ngũ quân Macedonia đã dàn trận với đội hình Phalanx nặng ở giữa, và kỵ binh ở hai bên. Người Ba Tư dự kiến rằng hướng tấn công chính sẽ đến từ vị trí của Alexandros và di chuyển các đơn vị từ trung tâm của họ tới bên sườn.

Vị phó tổng tư lệnh của Alexanderos, Parmenion, đã đề nghị vượt thượng nguồn con sông và tấn công vào lúc bình minh ngày hôm sau, nhưng Alexandros quyết định tấn công ngay lập tức. Chiến thuật này khiến người Ba Tư mất cảnh giác. Trận chiến bắt đầu với một đội kỵ binh và bộ binh nhẹ tấn công từ bên cánh trái Macedonia, vì vậy người Ba Tư đã củng cố mặt đó rất nhiều. Tuy nhiên, vào thời điểm này, Alexandros dẫn đầu những chiến hữu kị binh của mình trong đội hình mũi nhọn đột kích cổ điển, và phá vỡ trung tâm của hàng ngũ quân Ba Tư. Một số quý tộc cấp cao Ba Tư đã bị giết bởi bản thân Alexandros hoặc cận vệ của ông, mặc dù Alexandros đã choáng váng bởi một cú đánh bằng rìu từ một nhà quý tộc Ba Tư tên là Spithridates. Alexandros được cứu sống khi Cleitos Đen giết Spithridates. Ngựa của Alexandros cũng đã bị giết chết nhưng không phải là con Bucephalos yêu quý của ông, có thể ông đã không có thời gian để cưỡi nó, hoặc vì Bucephalos đã khập khiễng hoặc vì Alexandros tin rằng trận chiến này là quá nguy hiểm cho Bucephalos. Lực lượng kỵ binh Macedonia đã chọc thủng một lỗ trong hàng ngũ quân Ba Tư, và bộ binh Macedonia đã đột kích thông qua đó để tấn công lực lượng bộ binh yếu kém của Ba Tư ở phía sau. Lúc này, và với nhiều vị chỉ huy của họ đã chết, kị binh cả hai bên sườn của quân Ba Tư đã rút lui, và bộ binh đã bị bỏ rơi khi nó chạy trốn.

Alexandros củng cố sự ủng hộ ông ở Tiểu Á
Sau trận chiến, Alexandros đã chôn người chết (cả người Hy Lạp và Ba Tư), và gửi những lính đánh thuê Hy Lạp bị bắt trở lại Hy Lạp để làm việc trong các mỏ, như một bài học khốn khổ cho bất kỳ người Hy Lạp nào, đã quyết định chiến đấu cho người Ba Tư. Ông ta đã gửi một số chiến lợi phẩm trở lại Hy Lạp, bao gồm 300 panoplies trở lại Athens và được dành riêng trong đền Parthenon với dòng chữ "Alexandros, con trai của Philippos và người Hy Lạp, ngoại trừ người Lacedaemonia (Spartan), các chiến lợi phẩm từ những kẻ man rợ những kẻ sống ở châu Á "

Antipatros, người mà Alexandros đã để lại quản lý Macedon trong khi ông vắng mặt, đã được rảnh tay để cài đặt các nhà độc tài và bạo chúa ở bất cứ nơi nào ông thấy phù hợp nhằm giảm thiểu nguy cơ của một cuộc nổi loạn. Tuy nhiên, khi ông tiến sâu hơn vào Ba Tư, mối đe dọa về những rắc rối dường như đã tăng lên.

Chú thích

Tham khảo

Xem thêmAlexander the Great in Fact and Fiction, edited by A.B. Bosworth, E.J. Baynham. New York: Oxford University Press (USA), 2002 (Paperback, ISBN 0-19-925275-0).
Baynham, Elizabeth. Alexander the Great: The Unique History of Quintus Curtius. Ann Arbor: University of Michigan Press, 1998 (hardcover, ISBN 0-472-10858-1); 2004 (paperback, ISBN 0-472-03081-7).Brill's Companion to Alexander the Great by Joseph Roisman (editor). Leiden: Brill Academic Publishers, 2003.
Cartledge, Paul. Alexander the Great: The Hunt for a New Past. Woodstock, NY; New York: The Overlook Press, 2004 (hardcover, ISBN 1-58567-565-2); London: PanMacmillan, 2004 (hardcover, ISBN 1-4050-3292-8); New York: Vintage, 2005 (paperback, ISBN 1-4000-7919-5).
Dahmen, Karsten. The Legend of Alexander the Great on Greek and Roman Coins. Oxford: Routledge, 2006 (hardcover, ISBN 0-415-39451-1; paperback, ISBN 0-415-39452-X).
De Santis, Marc G. "At The Crossroads of Conquest." Military Heritage, December 2001. Volume 3, No. 3: 46–55, 97 (Alexander the Great, his military, his strategy at the Battle of Gaugamela and his defeat of Darius making Alexander the King of Kings).
Fuller, J.F. C; A Military History of the Western World: From the earliest times to the Battle of Lepanto; New York: Da Capo Press, Inc., 1987 and 1988. ISBN 0-306-80304-6
Gergel, Tania Editor Alexander the Great (2004) published by the Penguin Group, London ISBN 0-14-200140-6 Brief collection of ancient accounts translated into English
Larsen, Jakob A. O. "Alexander at the Oracle of Ammon", Classical Philology, Vol. 27, No. 1. (Jan., 1932), pp. 70–75.
Lonsdale, David. Alexander the Great, Killer of Men: History's Greatest Conqueror and the Macedonian Way of War, New York, Carroll & Graf, 2004, ISBN 0786714298
Pearson, Lionel Ignacius Cusack. The Lost Histories of Alexander the Great. Chicago Ridge, IL: Ares Publishers, 2004 (paperback, ISBN 0-89005-590-4).
Thomas, Carol G. Alexander the Great in his World (Blackwell Ancient Lives)''. Oxford: Blackwell Publishers, 2006 (hardcover, ISBN 0631232451; paperback, ISBN 063123246X).

Liên kết ngoài

Primary Sources
Plutarch, Of the Fortune or Virtue of Alexander the Great
Justin, Epitome of the Philippic History of Pompeius Trogus
Alexander the Great: An annotated list of primary sources  from Livius.org
Wiki Classical Dictionary, extant sources  and fragmentary and lost sources
Other
A Bibliography of Alexander the Great  by Waldemar Heckel
Pothos.org: Alexander's Home on the Web
Alexander III the Great, entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith
Alexander the Great on the Web , a comprehensive directory of some 1,000 sites
Alexander The Great in the French museum Le Louvre
Alexander, The Great Mystery by T. Peter Limber in "Saudi Aramco Magazine"
Trace Alexander's conquests on an animated map
Alexander the Great of Macedon, a project by John J. Popovic
Alexander in the Punjab. A Photo Essay , photos of all sites Alexander visited
Alexander the Great Coins, a site depicting Alexander's coins and later coins featuring Alexander's image

Đế quốc Macedonia

Alexandros Đại Đế
Chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư


title: Cordesia provannoides

text:
Cordesia provannoides là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Provannidae.

Cordesia provannoides là loài duy nhất trong chi Cordesia.

Miêu tả

Phân bố
Loài này hiện diện ở các chỗ rò rỉ mê tab ở dưới sông Congo.

Tham khảo
Nguồn tham khảo

Liên kết ngoài

Cordesia
Động vật được mô tả năm 2009


title: Ormosia praecisa

text:
Ormosia praecisa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Dixeia

text:
Dixeia, commonly called the Small Whites, là một chi bướm thuộc phân họ Pierini, họ Pieridae that are found mainly in Africa.

Các loài
Listed alphabetically.
Dixeia astarte (Butler, 1900)
Dixeia capricornus (Ward, 1871)
Dixeia cebron Ward, 1871
Dixeia charina (Boisduval, [1836]) – African Small White
Dixeia dixeyi (Neave, 1904)
Dixeia doxo (Godart, [1819]) – Black-veined White
Dixeia larima (Boisduval, [1836])
Dixeia leucophanes Vári, 1976
Dixeia orbona (Geyer, 1837)
Dixeia pigea (Boisduval, 1836) – Ant-heap White or Ant-heap Small White
Dixeia piscicollis Pinhey, 1972
Dixeia spilleri (Spiller, 1884) – Spiller's (Sulphur) Yellow or Spiller's Canary White

Hình ảnh

Tham khảo

Pierini