title: Herbert A. Hauptman

text:
Herbert Aaron Hauptman sinh ngày 14.2.1917, là nhà toán học người Mỹ đã đoạt Giải Nobel Hóa học năm 1985 (chung với Jerome Karle).
Ông mở đường và phát triển một phương pháp toán học làm thay đổi hoàn toàn lãnh vực hóa học và mở ra một thời đại mới trong nghiên cứu xác định cấu trúc phân tử của tinh thể.

Ngày nay, các phương pháp trực tiếp của Hauptman – mà ông đã tiếp tục cải tiến và hoàn thiện – đã thường được sử dụng để giải quyết các cấu trúc (hóa học) phức tạp. Chính việc áp dụng phương pháp toán học này vào việc nghiên cứu nhiều loại cấu trúc hóa học đã dẫn đến việc Viện Hàn lâm Khoa học hoàng gia Thụy Điển trao cho Hauptman Giải Nobel Hóa học năm 1985 chung với Jerome Karle.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Hauptman sinh tại thành phố New York, là con đầu lòng của Israel Hauptman và Leah Rosenfeld. Ông quan tâm tới khoa học và toán học ngay từ khi theo học trường Townsend Harris High School. Ông đậu bằng cử nhân ở City College of New York (1937) và bằng thạc sĩ toán học ở Đại học Columbia năm 1939.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, ông bắt đầu cộng tác với Jerome Karle ở Phòng thí nghiệm nghiên cứu Hải quân Hoa Kỳ tại Washington, D.C., cùng lúc ông được ghi tên vào chương trình nghiên cứu tiến sĩ ở Đại học Maryland, College Park. Việc kết hợp thành thạo toán học và Hóa lý đã khiến họ có thể đương đầu với vấn đề mất pha sóng của Tinh thể học tia X.

Năm 1955 ông đậu bằng tiến sĩ toán học ở Đại học Maryland, College Park, và họ đã lập ra các phương pháp trực tiếp trong Tinh thể học tia X. Bản chuyên khảo "Solution of the Phase Problem I. The Centrosymmetric Crystal" năm 1953 của họ có các ý tưởng chủ yếu, mà ý tưởng quan trọng nhất trong số này là việc đưa ra các phương pháp xác suất.

Hauptman là tác giả của trên 170 xuất bản phẩm, trong đó có các bài báo, các bài nghiên cứu, các chương sách và sách. Năm 1970, Hauptman tham gia nhóm tinh thể học của Viện nghiên cứu Y học Hauptman – Woodward (trước kia là "Quỹ Y học Buffalo") và trở thành giám đốc nghiên cứu năm 1972. Gần đây ông làm chủ tịch Viện nghiên cứu Y học Hauptman – Woodward cũng như giáo sư nghiên cứu ở phân khoa "Khoa học lý sinh" cùng làm giáo sư phụ tá ở phân khoa "Khoa học Máy tính" tại Đại học Buffalo. Trước khi sang Đại học Buffalo, ông làm nhà toán học và người giám sát ở nhiều phân ban của Phòng thí nghiệm nghiên cứu Hải quân Hoa Kỳ từ năm 1947.

Đời tư
Ông kết hôn với Edith Citrynell ngày 10.11.1940, và có hai người con gái: Barbara (sinh năm 1947) và Carol (sinh năm 1950).

Giải thưởng và Vinh dự
Giải Belden Toán học, City College of New York, 1936
Giải Khoa học thuần túy của Hội nghiên cứu Khoa học Hoa Kỳ, Naval Research Laboratory, 1959
Chủ tịch Hội Triết học Washington, 1969–1970
Chủ tịch Hiệp hội các Viện nghiên cứu độc lập, 1979–1980
Giải Patterson của American Crystallographic Association năm 1984
Giải Nobel Hóa học năm 1985 (chung với Jerome Karle)
Tiến sĩ danh dự của Đại học Maryland, College Park năm 1985
Tiến sĩ danh dự của CCNY năm 1986
Công dân của Year Award, Buffalo Evening News, 1986
Huy chương Norton, SUNY, 1986
Giải Schoellkopf của "Hội Hóa học Hoa Kỳ" (Western New York Chapter) 1986
Giải Gold Plate, American Academy of Achievement, 1986
Giải Cooke, SUNY, 1987
Establishment of the Eccles-Hauptman Student Award, SUNY năm 1987
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ năm 1988
Humanist Laureate Award của International Humanist and Ethical Union năm 1988
Tiến sĩ danh dự của Đại học Parma, (Ý) năm 1989
Tiến sĩ danh dự của D'Youville College, Buffalo, New York năm 1989
Tiến sĩ danh dự của Đại học Bar-Ilan, Israel năm 1990
Tiến sĩ danh dự của Đại học Columbia năm 1990
Tiến sĩ danh dự của Đại học Kỹ thuật Lodz, Ba Lan năm 1992
Tiến sĩ danh dự của Queen's University, Kingston, Canada năm 1993
Tiến sĩ danh dự của SUNY at Buffalo,Buffalo, New York năm 2009

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nobel Prize in Chemistry – Laureates
Herbert Hauptman's Autobiography
Dr Hauptman's CV
Pergament: A PBS portrait of Buffalo's Nobel winner Herbert Hauptman
Board of Science Advisors, The Buffalo International Film Festival, Buffalo, NY, United States

Sinh năm 1917
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà hóa học Hoa Kỳ
Nhà toán học Mỹ
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Nhà hóa lý Hoa Kỳ
Người Mỹ gốc Do Thái
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Người New York
Mất năm 2011
Cựu sinh viên Đại học Columbia


title: Glossosoma baclava

text:
Glossosoma baclava là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Glossosoma


title: Quarter kỷ niệm tiểu bang

text:
Các quarter kỷ niệm tiểu bang là tiền kim loại kỷ niệm từng được Sở đúc tiền Hoa Kỳ phát hành tư 1999 đến 2008 theo Đạo luật chung 105-124, 111 Stat. 2534, ban hành ngày 1 tháng 12 năm 1997. Dưới chương trình 50 State Quarters, sở kỷ niệm tất cả 50 tiểu bang Hoa Kỳ với những hình vẽ đặc biệt trên mặt trái của đồng quarter 25 xu (bằng một phần tư đô la).

Chương trình thành công về mục đích sinh ra một thế hệ người sưu tập tiền mới. 50 State Quarters trở thành chương trình sưu tập tiền thành công nhất trong lịch sử, với vào khoảng nửa dân cư Mỹ tham gia sưu tập các tiền kim loại, hoặc chỉ bất thường hay như một hoạt động chăm chú đến nhiều. Chính phủ liên bang cho đến nay đã thu lợi tạm thời hơn 4,6 tỷ Mỹ kim vì những người sưu tập tiền tích trữ không xài các quarter kỷ niệm (xem Thuế đúc tiền).

Năm 2009, Sở Đúc tiền Hoa Kỳ đang phát hành một loạt quarter nhỏ hơn trong Chương trình các Quarter Kỷ niệm Đặc khu Columbia và Lãnh thổ Hoa Kỳ (District of Columbia and United States Territories Quarter Program), do Hạ viện Hoa Kỳ thông qua luật dự thảo H.R. 2764. Chương trình này kỷ niệm sáu phân cấp hành chính khác: Đặc khu Columbia, Puerto Rico, Samoa thuộc Mỹ, Guam, Quần đảo Virgin thuộc Mỹ, và Quần đảo Bắc Mariana. Tuy nhiều khi bị người tả hiểu lầm là một phần của chương trình 50 State Quarters, nó được Sở Đúc tiền hoạt động riêng. Loại tiền cuối cùng sẽ được phát hành vào tháng 11 năm 2009. Sau đó, Sở sẽ bắt đầu chương trình America the Beautiful Quarters kỷ niệm các Vườn quốc gia Hoa Kỳ.

Lịch sử

Chương trình bắt nguồn từ Ủy ban Tư vấn Công dân về Tiền kim loại Kỷ niệm (Citizens Commemorative Coin Advisory Committee) do Bộ trưởng Ngân khố Lloyd Bentsen bổ nhiệm tháng 12 năm 1993. Vào năm 1995, ủy ban đã tán thành khái niệm phát hành tiền kim loại kỷ niệm khi Dân biểu Michael Castle kêu gọi điều trần trước Quốc hội. Năm 1992, Sở Đúc tiền Hoàng gia Canada đã phát hành một loạt đồng 25 xu cho các tỉnh bang để kỷ niệm 125 năm liên bang. Philip Diehl, Giám đốc Sở Đúc tiền Hoa Kỳ, công nhận David Ganz là người đẩy mạnh dự án ở Hoa Kỳ. Chương trình được đưa vào Quốc hội bởi Dân biểu Castle năm 1997 trong H.R. 2414 nhưng chỉ được Hạ viện thông qua. Thượng nghị sĩ John Chafee đưa vào S. 1228 ba ngày sau. S. 1228 được thông qua bởi Thượng viện ngày 9 tháng 11 và bởi Hạ viện ngày 13 tháng 11. Tổng thống Bill Clinton ký Đạo luật Chương trình Tiền kim loại Kỷ niệm 50 Tiểu bang (50 States Commemorative Coin Program Act) ngày 1 tháng 12 năm 1997. Đồng quarter đầu tiên của chương trình này, tức là quarter kỷ niệm Delaware, được đưa vào lưu thông năm 1999.

Theo chương trình này, mỗi năm Sở Đúc tiền phát hành năm quarter mới, tức là 73 ngày hay 10 tuần một lần. Mỗi mặt trái kỷ niệm một trong 50 tiểu bang với hình vẽ tỏ ra di sản, lịch sử, và các vật tượng trưng riêng của nó, thường do dân cư của tiểu bang đó vẽ và do chính phủ tiểu bang lựa chọn. Các quarter được phát hành theo thứ tự các tiểu bang gia nhập Liên bang. Mặt phải của các quarter chỉ khác thiết kế của Washington Quarter về vị trí của các thông tin và một số chi tiết ở tượng đầu George Washington.

Vào cuối 2008, tất cả 50 quarter kỷ niệm tiểu bang đã được phát hành. Sở Đúc tiền tính tổng cộng 34.797.600.000 đồng tiền được phát hành. Số trung bình của mỗi tiểu bang là 695.952.000 đồng tiền, nhưng số này tùy tiểu bang, từ 416.600.000 của Oklahoma tới 1.594.616.000 của Virginia, khác nhau với nhân tố vào khoảng 3,83. Trung bình bị chệch trở về trên do một vài tiểu bang có số lượng đúc tiền rất lớn, trong khi tiểu bang ở giữa có 580.500.000 tổng cộng. Chỉ có hai tiểu bang gần như bằng nhau: Missouri và Wisconsin đều có vào khoảng 453,2 triệu đồng tiền.

Các hình mặt trái

Các tiểu bang

Những phân cấp hành chính khác

Chú thích

Xem thêm
 Tiền kim loại 1 đô la kỷ niệm tổng thống
 Loạt Bundesländer kỷ niệm các bang Đức từ 2006 đến 2021

Liên kết ngoài

 Trang chủ chương trình 50 State Quarters  (tiếng Anh)
 Trang chủ Chương trình các Quarter Kỷ niệm Đặc khu Columbia và Lãnh thổ  (tiếng Anh)
 Đạo luật Chương trình Tiền kim loại Kỷ niệm 50 Tiểu bang  (tiếng Anh)
 Hướng dẫn quarter kỷ niệm tiểu bang (tiếng Anh)
 Các thiết kê trên quarter kỷ niệm tiểu bang  (tiếng Anh)

Tiền kim loại kỷ niệm Hoa Kỳ
Danh sách tiểu bang Hoa Kỳ
Tiền kim loại Hoa Kỳ
Tiểu bang Hoa Kỳ


title: K.d. Lang

text:
k.d. lang hay Kathryn Dawn Lang (sinh ngày 2 tháng 11 năm 1961 tại Edmonton, Alberta, Canada) là một ca sĩ sáng tác nhạc pop và nhạc country. Bà chọn nghệ danh bằng chữ thường, viết tắt và không có khoảng trắng.

Bà từng nhận huân chương Canada, đoạt giải Juno và giải Grammy. Ngoài ra bà cũng nổi tiếng là nhà hoạt động cho quyền người đồng tính nữ, bảo vệ động vật và là một người ăn chay.

Tham khảo

Sinh năm 1961
Người đoạt giải Grammy
Nữ ca sĩ Canada
Ca sĩ nhạc đồng quê
Ca sĩ nhạc pop
Nhân vật còn sống
Người đoạt giải BRIT
Nhạc sĩ đồng tính nữ
Người LGBT đạo Phật
Nhạc sĩ LGBT Canada
Ca sĩ LGBT
Người viết bài hát LGBT
Nghệ sĩ của Warner Bros. Records
Nữ ca sĩ pop Canada
Người giành giải Juno
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ ca sĩ thế kỷ 20
Người hoạt động xã hội vì quyền động vật
Người ăn chay


title: Giáo hoàng Phaolô II

text:
Phao lô II (Latinh: Paulus II) là vị Giáo hoàng thứ 211 của giáo hội công giáo.

Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1464 và ở ngôi Giáo hoàng trong 6 năm 10 tháng 25 hoặc 26 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 30 tháng 8 năm 1464, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 16 tháng 9 và ngày kết thúc triều đại của ngài là ngày 26 tháng 7 năm 1471.

Trước khi thành giáo hoàng
Paulus II sinh tại Venicen ngày 18 tháng 10 năm 1417. Ông là cháu gọi Giáo hoàng Êugêniô IV bằng cậu và gọi Giáo hoàng Grêgôriô XII bằng ông cậu.

Lúc đầu, ông được giáo dục để thành nhà kinh doanh tương lai, ông được thụ phong linh mục khi cậu ông trở thành Giáo hoàng (tức Êugêniô IV).

Ông nhanh chóng trở thành tổng phó tế của Bologne và Giám mục Cervia và Vincenza. Năm 1440, được 23 tuổi, ông được nhận chiếc mũ hồng y từ tay ông cậu.

Giáo hoàng
Khi diễn ra mật tuyển viện tiếp theo cái chết của Piô II, ông lấy danh nghĩa mình tập họp các hồng y bất mãn của triều Giáo hoàng quá cố lại.

Là người thích cảnh huy hoàng lộng lẫy. Ông ưa thích trang trí cung điện và có thiện cảm với văn nghệ phục hưng. Nhưng việc giải tán hội đồng ký giả gồm 70 người làm việc tại Giáo triều, trong đó có nhiều nhà nhân bản học, đã gây phẫn uất cho cả đoàn thể nhân bản. Platina, một trong nhóm ký giả bị bãi chức đã trả thù Giáo hoàng bằng việc bôi nhọ đời sống của ngài, trong cuốn "''Cuộc đời các Giáo hoàng Roma".

Ông cũng là người đã đưa vào Rôma một lễ hội Cácnavan (trước Mùa Chay) gây ấn tượng mạnh hơn và cho xây cung điện thánh Marcô, cung điện Venise hiện thời (palazzo Venezio). Năm 1469, ông ban một phép chuẩn để cho phép kết hôn giữa Charles nước Pháp, con trai của Charles VII của Pháp và là em trai của Louis XI của Pháp và Marie xứ Bourgogne vì mối dây liên hệ bà con của họ.

Giáo hoàng Paul II quyết định chỉ có các hồng y mặc phẩm phục màu đỏ và ra sắc lệnh năm thánh 1475. Ông quyết định thời hạn Năm Thánh là 25 năm, để mỗi thế hệ đều có thể được hưởng nhờ ơn tha thứ đặc biệt của Năm Thánh. Thế kỷ XV, đã có những điều kiện dành cho nhiều người không thể đến Roma cũng được huởng ơn Toàn xá.

Giáo hoàng Phaolô II đã bị cáo buộc là chết vì một cơn đau tim trong khi đang quan hệ tình dục với một người phục vụ nam.

Chú thích

Tham khảo

 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
 Lịch sử đạo Thiên Chúa, Jean – Baptiste Duroselle và Jean – Marie Mayeur. Bộ sách giới thiệu những kiến thức thời đại: Que sais-je? Tôi biết gì? Người dịch: Trần Chí Đạo, Nhà xuất bản Thế giới tháng 4/2004.
 Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
 Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.

Sinh năm 1417
Mất năm 1471
Người Venezia
Giáo hoàng người Ý


title: Speak Now

text:
Speak Now là album phòng thu thứ ba của ca sĩ kiêm sáng tác nhạc người Mỹ Taylor Swift, do Big Machine Records phát hành ngày 25 tháng 10 năm 2010. Swift sáng tác album trong khoảng thời gian hai năm khi đang quảng bá cho album phòng thu trước Fearless (2008). Lấy cảm hứng từ quá trình trưởng thành của Swift, Speak Now được xem như một album chủ đề với nội dung liên quan đến những lời thú nhận của cô về tình yêu và nỗi đau, trong đó một số bài hát viết về hình ảnh trước công chúng của nữ ca sĩ. Được sản xuất bởi Swift và Nathan Chapman, album là sự kết hợp giữa country pop, pop rock và power pop với những âm hưởng của rock được hình thành bởi những nhạc cụ mộc, guitar điện, đàn dây và trống.

Sau khi phát hành, Swift thực hiện Speak Now World Tour, chuyến lưu diễn đi qua Châu Á, Châu Âu, Bắc Mỹ và Châu Đại Dương từ tháng 2 năm 2011 đến tháng 3 năm 2012. Sáu đĩa đơn đã được phát hành từ album, bao gồm những đĩa đơn lọt vào top 10 Billboard Hot 100 "Mine" và "Back to December", và quán quân trên Hot Country Songs "Sparks Fly" và "Ours". Speak Now đứng đầu nhiều bảng xếp hạng và được những chứng nhận bạch kim ở Úc và Canada. Tại Hoa Kỳ, đĩa hát bán được hơn một triệu bản trong tuần đầu tiên phát hành, trải qua sáu tuần ở vị trí số một trên Billboard 200 và được chứng nhận sáu lần Bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA).

Speak Now nhận được những đánh giá tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc vì đã mang đến những bài hát gắn kết cảm xúc và thân thiện với sóng phát thanh. Một số nhà phê bình khen ngợi quan điểm trưởng thành của Swift, trong khi số khác lại cho rằng những bài hát về sự báo thù và tan vỡ là nông cạn. Tại Lễ trao giải Grammy thường niên lần thứ 54 vào năm 2012, Speak Now được đề cử cho Album Đồng quê xuất sắc nhất, và đĩa đơn thứ ba "Mean" chiến thắng hai hạng mục Bài hát Đồng quê xuất sắc nhất và Trình diễn solo Đồng quê xuất sắc nhất. Album xuất hiện trong danh sách cuối thập niên 2010 của Billboard và Spin, và trong danh sách năm 2012 của Rolling Stone "50 Album Nghệ sĩ Nữ Hay Nhất Mọi Thời Đại". Nhiều nhà phê bình về sau nhìn nhận những bài hát về trải nghiệm trước công chúng của Swift trong Speak Now là tiền đề cho những sáng tác tiếp theo của cô ở những album tiếp theo.

Tổng quan

Ca sĩ kiêm sáng tác nhạc người Mỹ Taylor Swift phát hành album phòng thu thứ hai Fearless thông qua Big Machine Records có trụ sở tại Nashville vào tháng 11 năm 2008. Album trải qua 11 tuần ở vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard 200, thành tích quán quân dài nhất của một nữ nghệ sĩ nhạc đồng quê. Đây là album bán chạy nhất năm 2009 tại Hoa Kỳ, đưa Swift khi đó 20 tuổi trở thành nghệ sĩ trẻ nhất có album bán chạy nhất năm kể từ khi Nielsen SoundScan bắt đầu theo dõi doanh số tiêu thụ album vào năm 1991. Hai trong số những đĩa đơn của album, "Love Story" và "You Belong with Me", thành công trên cả đài phát thanh nhạc đồng quê và pop, giúp Swift trở nên nổi tiếng. "Love Story" là bài hát đồng quê đầu tiên đạt vị trí số một trên bảng xếp hạng Mainstream Top 40 và "You Belong with Me" là bài hát đồng quê đầu tiên đứng đầu bảng xếp hạng Radio Songs. Tại Lễ trao giải Grammy thường niên lần thứ 52 vào tháng 2 năm 2010, Fearless giành giải Album của năm và Album Đồng quê xuất sắc nhất, và đĩa đơn "White Horse" giành giải Trình diễn giọng Đồng quê nữ xuất sắc nhất và Bài hát Đồng quê xuất sắc nhất.

Thành công của Fearless đưa Swift trở thành một trong những ngôi sao đồng quê lớn nhất lấn sân sang thị trường nhạc đại chúng. Tại giải Video âm nhạc của MTV năm 2009, nơi Swift thắng giải Video xuất sắc nhất của nữ ca sĩ cho "You Belong with Me", rapper Kanye West cắt ngang bài phát biểu nhận giải của cô; vụ việc được đưa tin rộng rãi trên các phương tiện truyền thông và được biết đến với cái tên "Kanyegate". Tại giải Grammy lần thứ 52, Swift thể hiện "You Belong with Me" và "Rhiannon" với Stevie Nicks; một số nhà phê bình nhận xét Swift trình diễn với chất giọng yếu. MTV News nhận xét rằng sự cố tại lễ trao giải MTV đã biến Swift thành một "ngôi sao đại chúng thực thụ", và The New York Times cảm thấy thật thú vị khi thấy một ca sĩ kiêm nhạc sĩ tài năng như Swift "gặp một sự cố bất chợt". Swift bắt đầu viết cho album phòng thu thứ ba ngay sau khi phát hành Fearless và tiếp tục thực hiện chuyến lưu diễn Fearless Tour trong năm 2009 và 2010.

Viết lời
Vì lịch trình lưu diễn dày đặc, Swift viết toàn bộ album thứ ba một mình; "Tôi có được những ý tưởng hay nhất vào lúc 3 giờ sáng ở Arkansas, và vì không có cộng sự nào nên tôi sẽ tự hoàn thành chúng. Điều đó lặp lại ở New York và một lần nữa ở Boston và điều đó lại xảy ra ở Nashville." Swift lấy cảm hứng từ quá trình trưởng thành của cô và tạo nên Speak Now như một album chủ đề không chính thức về những điều cô chưa bao giờ có cơ hội nói với những người cô từng gặp. Cũng giống như việc sáng tác những album trước, Swift cố gắng truyền tải cảm xúc chân thực, viết mọi chi tiết cụ thể nhất có thể, tin rằng đây là điều quan trọng đối với một nhạc sĩ. Nữ ca sĩ mô tả những bài hát của mình là "từng dòng nhật ký" về những cảm xúc đã giúp cô vượt qua tuổi trưởng thành. Swift chọn cách không theo đuổi xu hướng âm nhạc gợi cảm của các nghệ sĩ đương thời, tin rằng con đường đó khác với tầm nhìn nghệ thuật của cô.

Không như chủ đề cổ tích và sự lãng mạn hào nhoáng của Fearless, Speak Now khám phá nội tâm và những suy nghĩ lạc hậu về các mối quan hệ. Những bài hát của album khai phá phong cách lãng mạn của Swift, chủ yếu nói về mối quan hệ một vợ một chồng mà không đề cập đến tình dục, giúp giữ nguyên hình ảnh "gái ngoan" của cô. Nhiều mối quan hệ tình cảm với những người nổi tiếng của Swift cũng được đề cập, đã nhận được sự chú ý từ giới truyền thông trong quá trình quảng bá album. Phần lời trải lòng của Speak Now mang tính thẳng thắn và trực diện hơn những album trước của Swift. Trong "Back to December", cô mong người yêu cũ tha thứ cho lỗi lầm của mình. "Dear John" thuật lại mối quan hệ tồi tệ của một nhân vật nữ 19 tuổi, người cáo buộc một người đàn ông lớn hơn nhiều tuổi thao túng cô bằng "những trò chơi đen tối, vặn vẹo". Cuộc gặp gỡ của Swift với người yêu cũ tại một lễ trao giải, nơi họ phớt lờ nhau dù Swift muốn nói chuyện với anh đã truyền cảm hứng cho "The Story of Us". Trong "Better than Revenge", Swift khẳng định sẽ báo thù tình địch bởi "những việc cô ta làm trên giường".

Sự lãng mạn lạc quan cũng là một chủ đề chính của album. Bản nhạc mở đầu "Mine" nói về hy vọng được hạnh phúc của Swift mặc dù cô có xu hướng "trốn chạy tình yêu" để tránh đau khổ. Đây là bài hát đầu tiên được nữ ca sĩ đưa vào Speak Now bởi tác phẩm thể hiện quan điểm lãng mạn mới lúc bấy giờ của cô. Swift viết "Sparks Fly"—một bài hát nói về những biểu hiện nguy hiểm của tình yêu sét đánh—trước khi cô phát hành album đầu tay năm 2006 mang chính tên cô. Cô thu âm lại bài hát cho Speak Now sau khi được người hâm mộ yêu cầu phát hành tại Liên hoan Âm nhạc CMA năm 2010. "Enchanted" mô tả cảm giác sau khi gặp gỡ một người đặc biệt mà không biết rằng liệu sự say đắm đó có được đáp lại hay không. "Haunted" nói về nỗi ám ảnh lãng mạn và "Last Kiss" khám phá những cảm xúc còn sót lại sau khi chia tay. Trong "Long Live", Swift bày tỏ lòng biết ơn đối với người hâm mộ và các thành viên trong ban nhạc của cô. Lời bài hát của "Enchanted" và "Long Live" kết hợp hình ảnh vũ hội trung học và cổ tích gợi lại sự trẻ trung lạc quan của Fearless.

Ngoài tình yêu và sự lãng mạn, Swift còn viết về nhận thức bản thân; "Never Grow Up" là sự chiêm nghiệm về thời thơ ấu, tuổi trưởng thành và tương lai của cô. "Mean" nói lên nhận thức của Swift về việc đối mặt với một người đàn ông luôn cố gắng hạ thấp cô, được lấy cảm hứng từ những kẻ gièm pha cô. Do khả năng sáng tác thú vị của nữ ca sĩ, các phương tiện truyền thông bắt đầu chú ý đến cuộc sống cá nhân của Swift, tin rằng mỗi bài hát là một nhân vật có thực; người yêu cũ, bạn bè hay kẻ thù. Mặc dù Swift muốn nghe phản hồi từ những người cô sáng tác, cô không công khai tên họ và tin rằng họ sẽ tự nhận ra điều này. Cô tiết lộ rằng Kanye West, người cắt ngang bài phát biểu nhận giải của mình tại giải Video âm nhạc của MTV năm 2009, là chủ đề của "Innocent". Trong bài hát, Swift hát về việc tha thứ cho một người đàn ông từng đối xử tệ với cô; Theo Esquire, bản nhạc có thể được hiểu là "một lời than thở mộc mạc về một tình yêu đã mất, hoặc một người bạn cũ được tha thứ". Swift viết bài hát chủ đề sau khi nghe tin bạn trai cũ của một người bạn đã kết hôn với người phụ nữ khác; trong lời bài hát, nhân vật chính phá đám cưới bạn trai cũ và cố gắng ngăn cản điều đó.

Swift đã viết tới 25 bài hát và đến đầu năm 2010, cô bắt đầu chọn bài hát cho album. Để đảm bảo tính mạch lạc của đĩa hát, cô cho gia đình, bạn bè và nhà sản xuất Nathan Chapman, người hợp tác với Swift kể từ album đầu tay, nghe những bài hát. Swift chọn Enchanted cho tên album nhưng giám đốc điều hành của Big Machine Records Scott Borchetta, đề nghị Swift chọn một tựa đề khác, cho rằng Enchanted không phù hợp với nội dung trưởng thành của album. Cô chọn tiêu đề Speak Now, cảm nhận rằng đây là cái tên nắm bắt tốt nhất bản chất của album: "Tôi nghĩ đó là một phép ẩn dụ, thời điểm khi gần như đã quá muộn, bạn phải nói ra cảm giác của mình hoặc phải giải quyết hậu quả mãi mãi ... Và album này dường như là cơ hội để tôi nói ngay hoặc mãi mãi giữ im lặng." Swift hoàn thiện danh sách bài hát vào tháng 6 năm 2010.

Sáng tác

Sản xuất
Swift thu âm phần lớn Speak Now với Chapman tại Phòng thu Pain in the Art của anh ở Nashville. Mặc dù thành công thương mại của Fearless cho phép Swift tiếp cận nhiều nhà sản xuất hơn, nhưng cô chỉ làm việc với Chapman vì tin rằng họ có mối quan hệ cộng sinh. Quá trình thu âm bắt đầu với một bản demo; Swift thu âm giọng hát và chơi guitar, Chapman hát nền và chơi các nhạc cụ khác. Sau khi sắp xếp bản thu nháp, Swift và Chapman tiếp cận các kỹ sư và nhạc sĩ khác để chỉnh sửa một số yếu tố, bao gồm cả phần chồng âm và lập trình trống. Bài hát đầu tiên Chapman sản xuất với Swift trong Speak Now là "Mine", được họ thu âm trong vòng năm giờ.

Vì quyền tự chủ về nghệ thuật của mình, Chapman cho biết anh chịu trách nhiệm về "60% âm nhạc trong album, bao gồm 90% guitar". Phần lớn quá trình sản xuất của anh cho Speak Now cũng tương tự như Fearless; anh lập trình trống bằng phần mềm Superior Drummer của Toontrack , chơi trống trên đàn phím Roland Fantom G6, thêm guitar điện vào phần sắp xếp, thu âm giọng hát của Swift bằng micrô Avantone CV12 và giọng nền của anh ấy bằng Shure SM57, tạo âm trầm bằng bộ tiền khuếch đại Avalon VT737 và sử dụng CLASP System của Endless Audio để đồng bộ hóa phần chỉnh sửa của anh trên Pro Tools và Logic. Vì tầm nhìn về âm nhạc đồng quê của Swift, Chapman yêu cầu các nhạc sĩ khác, chủ yếu ở Nashville, thay thế tiếng trống được lập trình sẵn của anh bằng tiếng trống trực tiếp và thêm các nhạc cụ âm thanh như vĩ cầm. Ví dụ, Chapman yêu cầu Steve Marcantonio cắt bỏ phần lập trình trống trong "Mine" tại Phòng thu Blackbird ở Nashville. Đối với một số bản nhạc, bao gồm "Back to December", Swift và nhóm của cô đã đến Capitol Studios ở Los Angeles để thu âm dàn nhạc dây.

Sau khi thu âm xong, Justin Niebank phối album trên Pro Tools tại Phòng thu Blackbird; anh đã phối một số bản nhạc cho Fearless. Trong vòng ba tuần, Niebank hoàn thành việc phối 17 bài hát bao gồm 14 bài trong phiên bản tiêu chuẩn và ba bài bổ sung trong phiên bản cao cấp. Bởi vì Swift muốn Speak Now trở thành một công cụ giao tiếp với khán giả của mình, Niebank kết hợp âm vang đơn âm lấy cảm hứng từ âm nhạc thập niên 1950 và 1960 vào bản phối để gợi lên cảm giác "cổ điển" và "hoài cổ", theo Niebank, mang lại cảm giác chân thực. Kỹ sư âm nhạc Hank Williams hoàn chỉnh các bản ghi âm. Do phần lớn Speak Now được thu âm và hòa âm ở Nashville, Niebank tin rằng album nổi bật giữa những đĩa hát phổ biến được xử lý bằng các công nghệ đương thời như Auto-Tune và Melodyne. Mặc dù Chapman chịu trách nhiệm cho phần lớn quá trình sản xuất, anh cho rằng công lao đồng sản xuất của Swift "không phải là một đóng góp phù phiếm. Chúng tôi thực sự là một nhóm, rất hợp tác."

Âm nhạc
Speak Now nối tiếp quá trình sản xuất country pop của Fearless với các yếu tố nhạc pop đại chúng ngày càng thể hiện rõ. Giới chuyên môn tranh luận về thể loại của album. Paste mô tả album là sự pha trộn giữa các giai điệu đồng quê và pop thân thiện với sóng phát thanh bằng cách xây dựng giai điệu tăng dần và những đoạn hook bắt tai. Entertainment Weekly phân loại album là nhạc pop và nhận xét rằng các yếu tố đồng quê duy nhất là "một chút tiếng gảy đàn banjo và tiếng búng đàn trang nhã". Theo BBC Music, Speak Now hướng tới pop rock. Ann Powers, trong một bài đánh giá cho Los Angeles Times, nhận thấy album nằm giữa ranh giới của alternative rock và bubblegum pop với những bài hát thử nghiệm đa phong cách từ "những bản kitsch-pop mang phong cách Céline đến Americana banjo đến guitar điện countrypolitan". Now mô tả Speak Now là đĩa hát "power pop được sản xuất khéo léo".

Các nhà phê bình ghi nhận bản bluegrass "Mean" là bài hát đồng quê thuần túy trong album. Phần lớn nội dung của album bao gồm những giai điệu country pop với tiết tấu nhanh, tiêu biểu là bài hát mở đầu "Mine". Nhiều bản nhạc khám phá những yếu tố của rock, rút ra từ nhạc rock cuối những năm 1970 đến những năm 1980. "Sparks Fly" có phần sản xuất theo phong cách arena rock với tiếng vĩ cầm và đàn guitar ấn tượng. Bài hát chủ đề là một bản country pop trên nền guitar mộc với phần điệp khúc mang hơi hướng rock thập niên 1950. "The Story of Us" và "Better than Revenge" là những bản pop punk trên nền guitar điện;  bản nhạc trước chứa đựng những ảnh hưởng của dance-pop và new wave. "Haunted" lấy cảm hứng từ arena-rock và goth-rock kết hợp một đoạn đàn dây lặp lại đầy kịch tính. Bài hát kết thúc "Long Live" là một bản heartland rock có phần hát bè của nhóm nhạc nữ và tiếng guitar rock ngân vang.

Phần còn lại của Speak Now là những bản ballad. "Back to December" là một bản ballad nhẹ nhàng, có dàn nhạc và đàn dây. Bài hát dài nhất của Speak Now, "Dear John" với thời lượng 6 phút 43 giây, là một bản country-pop có giai điệu blues chậm rãi với những đoạn láy guitar điện. Bản ballad "Never Grow Up" kết hợp với phần sản xuất tinh tế đi kèm với lời bài hát đượm buồn. Trong "Enchanted", tiếng guitar mộc tăng dần sau mỗi đoạn điệp khúc, dẫn đến đoạn cuối với nhiều tầng hòa âm. Những bản nhạc "Innocent" và "Last Kiss" kết hợp các nhạc cụ thưa thớt; bài hát sau là một bản valse tiết tấu chậm với giọng hát thở. "If This Was a Movie", một bài hát tặng kèm trong phiên bản cao cấp và là bài hát duy nhất Swift đồng sáng tác, là một bản ballad có tiết tấu nhanh với đoạn riff guitar lặp đi lặp lại và hòa âm đơn giản.

Phát hành và quảng bá

Swift công bố thông tin về Speak Now vào ngày 20 tháng 7 năm 2010, trong một buổi phát trực tiếp trên Ustream. Big Machine Records phát hành đĩa đơn chủ đạo "Mine" trên các trang nhạc số và đài phát thanh đồng quê ở Hoa Kỳ vào ngày 3 tháng 8 năm 2010. Video ca nhạc cho "Mine" được công chiếu lần đầu trên CMT vào ngày 27 tháng 8 năm 2010. Đĩa đơn đạt vị trí thứ ba trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 và được chứng nhận ba đĩa Bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA). "Mine" đạt vị trí thứ sáu tại Nhật Bản, thứ bảy ở Canada, và thứ chín ở Úc. Vào ngày 18 tháng 8, Swift tung ra ảnh bìa album, trong đó Swift với mái tóc xoăn và son môi đỏ đang xoay người trong chiếc váy màu tím đậm. Vào ngày 15 tháng 9, Swift công bố một ấn bản sang trọng độc quyền tại Target với ảnh bìa giống với bản tiêu chuẩn nhưng chiếc váy có màu đỏ thay vì tím. Bắt đầu từ ngày 4 tháng 10 năm 2010, Swift phát hành một bài hát từ Speak Now mỗi tuần trên iTunes Store như là một phần của chiến dịch đếm ngược ba tuần; bài hát chủ đề được phát hành vào ngày 5 tháng 10, tiếp theo là "Back to December" vào ngày 12 tháng 10 và "Mean" vào ngày 19 tháng 10. Vào ngày 22 tháng 10, Xfinity giới thiệu đoạn trích của "The Story of Us".

Big Machine Records phát hành bản tiêu chuẩn và cao cấp của Speak Now vào ngày 25 tháng 10 năm 2010. Phiên bản CD+DVD dành riêng cho Target gồm 14 bài hát tiêu chuẩn; những bản nhạc bổ sung "Ours", "If This Was a Movie" và "Superman"; bản mộc của "Back to December" và "Haunted"; một bản pop phối của "Mine"; một video 30 phút hậu trường của "Mine"; và video ca nhạc của "Mine". Phiên bản cao cấp được phát hành cho các nhà bán lẻ khác vào ngày 17 tháng 1 năm 2012. Để thúc đẩy doanh số tiêu thụ album, Swift hợp tác với Starbucks, Sony Electronics, Walmart và Jakks Pacific. Vào tháng 10 năm 2011, Swift hợp tác với Elizabeth Arden, Inc. để phát hành thương hiệu nước hoa "Wonderstruck", được lấy tên từ lời bài hát "Enchanted".

Để tiếp tục quảng bá Speak Now, Swift xuất hiện trên các trang bìa tạp chí và thực hiện nhiều cuộc phỏng vấn. Cô trình diễn "Innocent" tại giải Video âm nhạc của MTV năm 2010. Những màn trình diễn tại các lễ trao giải khác của cô bao gồm giải thưởng Hiệp hội nhạc Đồng quê Mỹ và giải thưởng Âm nhạc Mỹ trong năm 2010; giải thưởng Hàn lâm nhạc Đồng quê và giải thưởng Hiệp hội nhạc Đồng quê Mỹ trong năm 2011. Swift cũng xuất hiện trên nhiều chương trình truyền hình và những buổi hòa nhạc đặc biệt, biểu diễn tại Đại sảnh Danh vọng nhạc Đồng quê ở Nashville và X Factor Italy. Cô bắt đầu lịch trình quảng bá tại Nhật Bản, xuất hiện trên chương trình tạp kỹ SMAPxSMAP và chương trình âm nhạc Music Station. Sau đó, nữ ca sĩ xuất hiện trên những chương trình truyền hình Mỹ, bao gồm Today, Late Show with David Letterman, The Ellen DeGeneres Show, Live with Regis and Kelly và Dancing with the Stars. Cô cũng tổ chức những buổi hòa nhạc riêng cho những người chiến thắng cuộc thi và biểu diễn một buổi hòa nhạc bán riêng tư cho JetBlue tại Sân bay quốc tế John F. Kennedy ở New York.

Sau "Mine", Swift phát hành thêm năm đĩa đơn từ Speak Now. "Back to December" và "Mean", vốn trước đó đã có mặt trên các nền tảng số, được phát hành trên đài phát thanh đồng quê Hoa Kỳ lần lượt vào ngày 15 tháng 11 năm 2010, và 13 tháng 3 năm 2011. Hai đĩa đơn lần lượt đạt vị trí thứ bảy và mười tại Canada, và "Back to December" đạt vị trí thứ sáu trên Billboard Hot 100. "The Story of Us" được phát hành trên đài phát thanh pop ở Hoa Kỳ vào ngày 19 tháng 4 năm 2011. "Sparks Fly" và "Ours" lần lượt được phát hành trên đài phát thanh đồng quê Hoa Kỳ vào ngày 18 tháng 7 và ngày 5 tháng 12 năm 2011. Trước khi phát hành làm đĩa đơn, "Ours", cùng với những bài hát trong bản cao cấp, được phát hành nhạc số thông qua iTunes Store vào ngày 8 tháng 11 năm 2011. "Sparks Fly" và "Ours" lọt vào top 20 trên Billboard Hot 100 và đứng đầu bảng xếp hạng Hot Country Songs. RIAA chứng nhận tất cả sáu đĩa đơn của album từ đĩa Bạch kim trở lên; "Back to December" và "Mean" bán được hơn hai triệu bản và lần lượt được chứng nhận đĩa bạch kim kép và ba đĩa bạch kim.

Vào ngày 23 tháng 11 năm 2010, Swift công bố Speak Now World Tour, bắt đầu tại Singapore vào ngày 9 tháng 2 năm 2011. Chuyến lưu diễn đi qua châu Á và châu Âu trước khi chặng Bắc Mỹ bắt đầu ở Omaha, Nebraska, vào ngày 27 tháng 5 năm 2011. Trong vòng hai ngày kể từ ngày thông báo, chuyến lưu diễn đã bán được 625,000 vé. Đến tháng 4 năm 2011, Swift bổ sung thêm 16 đêm diễn tại chặng Bắc Mỹ. Sau buổi hòa nhạc cuối cùng ở Hoa Kỳ tại Thành phố New York vào ngày 22 tháng 11 năm 2011, Speak Now World Tour đạt được 80 buổi biểu diễn cháy vé ở Bắc Mỹ. Vào ngày 10 tháng 8 năm 2011, Swift phát hành video ca nhạc cho "Sparks Fly" bao gồm những cảnh quay trong chuyến lưu diễn. Cô phát hành album Speak Now World Tour – Live vào ngày 21 tháng 11 năm 2011. Vào tháng 12 năm 2011, Swift thông báo kéo dài chuyến lưu diễn đến Úc và New Zealand bắt đầu từ tháng 3 năm 2012. Kết thúc vào ngày 18 tháng 3 năm 2012, Speak Now World Tour kéo dài 110 buổi diễn, đi qua 18 quốc gia, và thu về 123.7 triệu đô la.

Đánh giá chuyên môn

Speak Now đa phần nhận được những đánh giá tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc. Metacritic, trang tổng hợp đánh giá và chuẩn hóa các bài đánh giá từ nhiều ấn phẩm chính thống trên thang điểm 100, đưa ra điểm số trung bình cho album là 77 dựa trên 20 bài đánh giá. AnyDecentMusic? tổng hợp 10 bài đánh giá và cho điểm trung bình là 6.9 trên 10.

Hầu hết các nhà phê bình đều tán thành quan điểm trưởng thành của Swift về tình yêu và những mối quan hệ. Nhiều bài phê bình đăng trên AllMusic, Entertainment Weekly, The Guardian, Los Angeles Times và Rolling Stone khen ngợi những bản nhạc đã khắc họa cảm xúc bằng cách kể hấp dẫn và chi tiết sống động. Trong bài đánh giá của AllMusic, Stephen Thomas Erlewine chia sẻ; "[Swift] viết theo quan điểm của mình tại thời điểm đó nhưng vẫn có kỹ năng của một nhạc sĩ có thâm niên hơn cô". American Songwriter tán thành với thành phẩm tự sáng tác và sự kiểm soát nghệ thuật của Swift. Robert Christgau nhận xét rằng mặc dù album "hơi dài và quá sức", nhưng các bài hát "cho thấy nỗ lực mang nét tương đồng rõ rệt với sự quan tâm—nghĩa là quan tâm theo nghĩa tốt nhất, rộng nhất và giàu cảm xúc nhất".

Những chủ đề đậm tính kịch về sự tan vỡ và báo thù trong Speak Now nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Spin và Now cho biết dù sở hữu một số bản nhạc đáng nhớ, nhưng đĩa hát bị chi phối bởi người nổi tiếng, cơn thịnh nộ và sự bất bình. Slant Magazine khen ngợi khả năng sáng tác giai điệu của Swift vì đã mang đến những bản nhạc pop thân thiện với đài phát thanh nhưng lại chỉ trích lời bài hát của "Dear John", "Mean", "Innocent" và "Better than Revenge" là nông cạn và thiển cận. Theo Steven Hyden từ The A.V. Club, những bản nhạc trên là điểm mạnh của Speak Now; "Thủ thuật hay nhất của Swift là trở nên dễ mến khi cô say mê những thứ khó chịu một cách công khai như vậy". Entertainment Weekly cũng đồng ý, cho rằng những bài hát trên là không thể tránh khỏi đối với sự phát triển nghệ thuật của Swift. The Village Voice cho rằng sáng tác của Swift "không phải trải lòng, mà là kịch tính hóa", và cảm thấy rằng album có nhiều sắc thái và trưởng thành hơn so với Fearless.

Những đánh giá khác tập trung vào quá trình sản xuất của Speak Now. Các bài đánh giá đăng tải trên Paste và Slant Magazine gọi đây là một album hấp dẫn với những giai điệu pop thân thiện với sóng phát thanh; Paste ấn tượng bởi việc chuyển hướng dòng nhạc đầy hấp dẫn nhưng lại cho rằng quá trình sản xuất tổng thể thật buồn tẻ. The Village Voice đưa ra vấn đề với chất giọng yếu và căng thẳng của Swift. BBC Music nhận thấy danh sách bài hát của album là quá dài nhưng nhìn chung gọi đây là một "bản thu nổi bật và có ảnh hưởng". Now tán thành việc Swift thử nghiệm nhiều phong cách khác với đồng quê nhưng lại cho rằng nó "quá an toàn" và nói rằng album bị che lấp bởi "những giai điệu power pop được sản xuất trơn tru và một sự giống nhau ngọt ngào [mà điều đó] không khác với bất kỳ nghệ sĩ nào theo định hướng phát thanh ngày nay". Ann Powers đánh giá cao những bản nhạc nhẹ nhàng, nội tâm của Speak Now trong việc cá nhân hóa nhạc pop. Jon Caramanica của The New York Times ca ngợi việc thử nghiệm các thể loại như blues và pop punk, đồng thời gọi Speak Now là một bước đi táo bạo của Swift.

Diễn biến thương mại
Trước khi phát hành Speak Now, Big Machine vận chuyển hai triệu bản album đến các cửa hàng ở Mỹ. Trong tuần kết thúc vào ngày 13 tháng 11 năm 2010, album ra mắt ở vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard 200 của Hoa Kỳ, với doanh số tuần đầu tiên là 1,047,000 bản. Đây là album có doanh số một tuần cao nhất của một nữ nghệ sĩ đồng quê và trở thành album đầu tiên kể từ Tha Carter III (2008) của Lil Wayne bán được hơn một triệu bản trong tuần đầu phát hành. Nhiều ấn phẩm truyền thông bao gồm Billboard, MTV và The New York Times ghi nhận thành tích ra mắt của Speak Now trong bối cảnh doanh số bán đĩa giảm sút do sự xuất hiện của các nền tảng nhạc số. Theo The New York Times, mặc dù ngành công nghiệp âm nhạc năm 2010 chứng kiến doanh số bán album "[giảm] hơn 50% trong thập kỷ qua", nhưng thành tích tiêu thụ mạnh mẽ chứng tỏ Swift "đã vượt qua giới hạn của nhạc đồng quê và trở thành một siêu sao nhạc pop". Sách Kỷ lục Guinness năm 2010 công nhận Speak Now là album bán chạy nhất tại Hoa Kỳ của một nữ nghệ sĩ đồng quê.

Trong tuần xếp hạng đầu tiên của Speak Now, 11 trong số 14 bài hát của bản tiêu chuẩn đã lọt vào bảng xếp hạng Billboard Hot 100, giúp Swift trở thành nữ nghệ sĩ đầu tiên có 11 bài hát trên Hot 100 cùng thời điểm. Sau khi phát hành kỹ thuật số những bài hát phiên bản cao cấp vào tháng 11 năm 2011, "If This Was a Movie" đạt vị trí thứ 10 trên Hot 100, đưa Swift trở thành nghệ sĩ đầu tiên có tám bài hát ra mắt trong top 10. Với thành tích trên, Speak Now có ba bài hát lọt vào top 10 của Billboard Hot 100—"Mine", "Back to December" và "If This Was a Movie". Album trải qua sáu tuần không liên tiếp đứng đầu bảng xếp hạng Billboard 200. Speak Now là album bán chạy thứ ba trong năm 2010 tại Mỹ với doanh số 2,960,000 bản. Tính đến tháng 10 năm 2020, album bán được 4,710,000 bản tại Hoa Kỳ. RIAA chứng nhận sáu đĩa Bạch kim cho album, tương đương với sáu triệu đơn vị album tương đương dựa trên doanh số, lượt tải xuống bài hát và phát trực tuyến.

Speak Now là một thành công lớn ở những quốc gia nói tiếng Anh, đứng đầu bảng xếp hạng album ở Úc, Canada và New Zealand. Đĩa hát đạt vị trí thứ tư tại Na Uy; thứ sáu ở Ireland, Nhật Bản và Vương quốc Anh; thứ tám ở Mexico; và thứ mười ở Tây Ban Nha. Album được chứng nhận hai đĩa Bạch kim ở Úc và ba đĩa Bạch kim ở Canada.

Thành tựu
Speak Now xếp thứ 13 trong danh sách những album hay nhất năm 2010 của Rolling Stone. Jon Caramanica của The New York Times xếp album đứng thứ hai (sau Teflon Don của Rick Ross) trong danh sách tổng kết năm 2010 của ông. Album xuất hiện trong danh sách những album nhạc đồng quê hay nhất năm 2010; PopMatters xếp thứ năm và The Boot xếp thứ hai. Năm 2012, Speak Now xuất hiện ở vị trí thứ 45 trong danh sách của Rolling Stone "50 Album Nghệ sĩ Nữ Hay Nhất Mọi Thời Đại"; tạp chí nhận xét: "Cô ấy có thể được phát trên đài phát thanh đồng quê, nhưng cô là một trong số ít những ngôi sao nhạc rock thực thụ mà chúng ta có được ngày nay, với một đôi tai hoàn hảo để tạo nên một bài hát nổi bật." Năm 2019, Billboard liệt kê Speak Now ở vị trí thứ 51 trong danh sách những album hay nhất thập niên 2010 và thứ hai trong danh sách những album đồng quê hay nhất ở cùng thập kỷ. Đĩa hát cũng xếp thứ 37 trong danh sách cuối thập niên 2010 của Spint và thứ 71 trong danh sách của Cleveland.com; và Taste of Country gọi đây là album nhạc đồng quê xuất sắc thứ tư của thập niên 2010.

Speak Now cũng nhận được nhiều giải thưởng và đề cử trong ngành. Tại Hoa Kỳ, album được đề cử cho Album của năm tại giải thưởng Hàn lâm nhạc Đồng quê, giải thưởng Đồng quê Mỹ, và giải thưởng Hiệp hội nhạc Đồng quê năm 2011. Tại giải thưởng Âm nhạc Billboard năm 2011, Speak Now được đề cử cho Album Billboard 200 hàng đầu và giành giải Album Đồng quê hàng đầu. Đĩa hát thắng giải Album được yêu thích (Đồng quê) tại giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2011 và Album bán chạy nhất năm 2011 của Hiệp hội nhạc Đồng quê Canada; và được đề cử cho Album quốc tế của năm tại giải Juno năm 2011 và Album quốc tế của năm tại Giải thưởng Âm nhạc Độc lập Canada năm 2012. Tại giải Grammy lần thứ 54 năm 2012, Speak Now được đề cử ở hạng mục Album Đồng quê xuất sắc nhất, trong khi đĩa đơn "Mean" thắng giải Bài hát Đồng quê xuất sắc nhất và Trình diễn solo Đồng quê xuất sắc nhất.

Ảnh hưởng
Nhà âm nhạc học James E. Perone nhìn nhận rằng Speak Now đến "vào thời điểm gây tò mò" trong sự nghiệp của Swift. Sau album đầu tay năm 2006 đánh dấu cô là "thần đồng ca-nhạc sĩ" và Fearless năm 2008 biến cô thành một "ngôi sao thực sự", Speak Now đánh dấu sự trưởng thành về mặt nghệ thuật của Swift với khả năng quan sát sắc thái, phản ánh tuổi trưởng thành trẻ trung của cô. Trong một câu chuyện trang bìa năm 2019 của Rolling Stone, Swift cho biết cô tự viết album như một cách phản ứng trước những nghi ngờ của giới nhà phê bình về khả năng sáng tác của nữ ca sĩ. Giáo sư truyền thông Myles McNutt lập luận rằng đĩa hát tự viết Speak Now là động thái rõ ràng của Swift nhằm khẳng định quyền tác giả đối với âm nhạc và sự nghiệp của cô, trái ngược với những nghệ sĩ khác bị hãng đĩa của họ biến thành một món hàng hóa. Thành công về mặt thương mại của album đã góp phần giúp cô nổi tiếng với tư cách một ngôi sao nhạc pop và vượt qua ranh giới của một nghệ sĩ nhạc đồng quê. Sam Sodomsky của Pitchfork, khi đánh giá album vào năm 2019, cho rằng bản sắc đồng quê của Swift đóng vai trò là dấu hiệu cho khả năng sáng tác tự truyện của cô hơn là phong cách âm nhạc.

Giới phê bình và học thuật chú ý đến Speak Now trong bối cảnh về sự nổi tiếng của Swift. Một số nhìn nhận những bài hát lấy cảm hứng về trải nghiệm trước công chúng của Swift, bao gồm cả mối quan hệ với những người nổi tiếng và sự cố tại lễ trao giải MTV năm 2009, là tiền đề cho những sáng tác tiếp theo của Swift trong tương lai, vốn nhận được sự chú ý của giới truyền thông xuyên suốt sự nghiệp của cô. Theo quan sát của giáo sư nghiên cứu giới tính Adriane Brown, những bài hát về sự lãng mạn được lý tưởng hóa và hình ảnh "gái ngoan" trong sáng của Swift khiến cô nổi bật trong một nhóm các nữ nghệ sĩ nhạc pop gợi cảm đương thời. Brown nhận xét rằng việc Swift không thảo luận cởi mở về tình dục và xu hướng chỉ trích những phụ nữ "trụy lạc", như trong lời bài hát "Better than Revenge", là một vấn đề. Trong Vulture, Maura Johnston nhận xét rằng mặc dù những bài hát về trải nghiệm trước công chúng của Swift là sai lầm, đây là khởi đầu cho album năm 2017 của cô Reputation, khám phá hình ảnh trước công chúng của Swift và cuộc đối đầu với những người chỉ trích cô.

Danh sách bài hát

Ghi chú
 Bản iTunes Store quốc tế bao gồm bản nhạc bổ sung "Mine" (bản tại Mỹ).
 Bản cao cấp quốc tế bao gồm ba bản nhạc bổ sung: "Mine" (bản tại Mỹ), "Back to December" (bản tại Mỹ), and "The Story of Us" (bản tại Mỹ).

Thành phần thực hiện
Thành phần thực hiện được trích từ ghi chú của album.

 Chuck Ainlay – kỹ sư
 Joseph Anthony Baker – nhiếp ảnh gia
 Steve Blackmon – trợ lý
 Drew Bollman – trợ lý, trợ lý kỹ sư, kỹ sư
 Tristan Brock-Jones – trợ lý kỹ sư
 David Bryant – trợ lý kỹ sư
 Paul Buckmaster – người chỉ huy, bố trí dàn nhạc giao hưởng
 Nick Buda – trống
 Jason Campbell – phối hợp sản xuất
 Chad Carlson – kỹ sư
 Chris Carmichael – nhà soạn nhạc, bố trí string, string
 Joseph Cassell – atylist
 Nathan Chapman – banjo, bass, kỹ sư, Fender Rhodes, đàn guitar (12 String điện tử), đàn guitar điện tử và acoustic, vỗ tay, Mandolin, đàn organ, piano, nhà sản xuất, lập trình, synthesizer, hòa âm
 Steve Churchyard – kỹ sư
 Smith Curry – đàn guitar Lap Steel
 Eric Darken – bộ gõ
 Caitlin Evanson – hòa âm
 Shannon Forrest – trống
 John Gardner – trống
 Jed Hackett – kỹ sư
 Rob Hajacos – vĩ cầm
 Amos Heller – bass
 Liz Huett – hòa âm
 Jeremy Hunter – kỹ sư
 Aubrey Hyde – trang phục
 Joel Quillen – kỹ sư

 Suzie Katayama – nhà thầu dàn nhạc giao hưởng
 Tim Lauer – Hammond B3, piano
 Steve Marcantonio – kỹ sư
 Tim Marks – bass
 Mike Meadows – đàn điện tử, vỗ tay
 Grant Mickelson – đàn điện tử
 Seth Morton – trợ lý kỹ sư
 Emily Mueller – trợ lý sản xuất
 Jemma Muradian – nhà tạo mẫu tóc
 John Netti – trợ lý kỹ sư
 Bethany Newman – thiết kế, Illustrations
 Josh Newman – thiết kế, Illustrations
 Justin Niebank – kỹ sư, phối khí
 Mark Petaccia – trợ lý kỹ sư
 Matt Rausch – trợ lý
 Lowell Reynolds – kỹ sư
 Mike Rooney – trợ lý kỹ sư
 Paul Sidoti – đàn điện tử
 Tommy Sims – bass
 Bryan Sutton – đàn guitar acoustic
 Austin K. Swift – nhiếp ảnh gia
 Taylor Swift – chỉ đạo nghệ thuật, nhà soạn nhạc, đàn guitar acoustic, vỗ tay, ghi chú album, nhà sản xuất, hòa âm
 Todd Tidwell – trợ lý kỹ sư, kỹ sư
 Lorrie Turk – trang điểm
 Hank Williams – mastering
 Brian David Willis – kỹ sư
 Al Wilson – vỗ tay, bộ gõ

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng thập niên

Xếp hạng mọi thời đại

Chứng nhận

Xem thêm
Danh sách album quán quân năm 2010 (Mỹ)
Danh sách album quán quân năm 2011 (Mỹ)

Ghi chú

Tham khảo

Tài liệu

Liên kết ngoài
 Speak Now (Deluxe Edition) at Taylor Swift official site: includes lyrics of all tracks.c
 Speak Now at Discogs

Album năm 2010
Album của Taylor Swift
Album của Big Machine Records
Album quán quân Billboard 200
Album sản xuất bởi Nathan Chapman


title: Mauremont

text:
Mauremont  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 220 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Felletin

text:
Felletin là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp.

Dân số

Twin town
 Schladming, Áo, since 1960.

Xem thêm
Xã của tỉnh Creuse

Liên kết ngoài
Felletin on the Quid website

Ghi chú
This article is based on the equivalent article from the French Wikipedia, consulted  ngày 25 tháng 3 năm 2009.

Xã của Creuse


title: Cửu Lý

text:
Cửu Lý (chữ Hán giản thể: 九里区, âm Hán Việt: Cửu Lý khu) là một quận thuộc địa cấp thị Từ Châu, tỉnh Giang Tô, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 98 km², dân số 196.000 người.

Về mặt hành chính, quận Cửu Lý được chia ra 13 nhai đạo là Bàng Trang, Lợi Quốc, Đào Viên, Tam Hà Tiêm, Sá Thành, Nghĩa An, Trương Tập, Điện Hán, Trương Song Lâu, Cửu Lý, Thập Đồn, Tô Sơn, Hỏa Hoa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính quyền Cửu Lý

Đơn vị cấp huyện Giang Tô
Từ Châu


title: West Haven, Connecticut

text:
West Haven, Connecticut là một thành phố thuộc quận quận trong tiểu bang Connecticut, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Connecticut
West Haven, Connecticut


title: Otholobium holosericeum

text:
Otholobium holosericeum là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Neill, D. & Pitman, N. 2004. Otholobium holosericeum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Otholobium
Thực vật Ecuador


title: Vahlia

text:
Vahlia (đồng nghĩa Bistella) là danh pháp khoa học của một chi cây thân thảo và cây bụi nhỏ, sinh sống tại châu Phi (bao gồm cả Madagascar) và tiểu lục địa Ấn Độ. Chi này chứa khoảng 8 loài.

Chi này được đặt một mình trong họ Vahliaceae. Họ này trước đây được đặt trong bộ Tai hùm (Saxifragales), và được hệ thống APG IV sắp lại vào bộ của chính nó Vahliales vào năm 2016.

Phát sinh chủng loài
Biểu đồ chỉ ra mối quan hệ phát sinh chủng loài của họ Vahliaceae (không thuộc bộ nào) với các bộ khác trong nhánh Cúc như sau:

Tham khảo


title: Jongno-gu

text:
Jongro-gu (Hangul: 종로구 (Chông-nô-gu); Hanja: 鍾路區; Hán Việt: Chung Lộ khu) là một quận (gu) của thủ đô Seoul, Hàn Quốc. Địa danh này dịch nghĩa ra tiếng Việt có thể hiểu là "khu phố chuông". Quận này nằm ở trung tâm Seoul, có diện tích 23,92 km²>, được chia ra thành 19 phường (dong).

Một số trường đại học và cao đẳng nằm ở đây, bao gồm khu trường sở chính của  Đại học Sungkyunkwan và Đại học nữ Baehwa.

Quận này cũng có nhiều điểm thu hút du khách, bao gồm cả suối Cheonggyecheon và các đền Insa-dong (Nhân Tự) và Jongmyo (Tông Miếu).  Nhiều cung điện thời Joseon cũng nằm ở đây bao gồm cung Gyeongbok (Khánh Phúc), cung Changdeok (Xương Đức), cung Changgyeong (Xương Khánh), và cung Unhyeon (Vân Hiện), Namdaemun. Các viện bảo tàng như Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc, Bảo tàng Khoa học Quốc gia Hàn Quốc cũng tọa lạc tại đây.

Phân cấp hành chính
Các động (phường) hành chính (행정동)

Đơn vị kết nghĩa
 Đông Thành, Bắc Kinh, Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức của quận, tiếng Anh


title: Lamprocopa orientalis

text:
Lamprocopa orientalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Lamprocopa


title: Savarthès

text:
Savarthès  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 370 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Bodenfelde

text:
Bodenfelde là một đô thị của huyện Northeim, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 20 km². Đô thị này nằm bên hữu ngạn sông Weser, cự ly khoảng 35 km về phía bắc của Kassel, và 30 km về phía tây bắc của Göttingen.

Tham khảo

Tỉnh Hannover
Xã và đô thị ở huyện Northeim


title: Rayong (tỉnh)

text:
Rayong (tiếng Thái: ระยอง, đọc là La-dong) là một tỉnh miền Trung của Thái Lan. Tỉnh này giáp các tỉnh sau (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ): Chon Buri và Chanthaburi. Phía Nam là vịnh Thái Lan.

Các đơn vị hành chính địa phương
Tỉnh Rayong được chia ra 6 huyện (Amphoe) và 2 huyện nhỏ (King Amphoe). Các huyện được chia ra 58 xã (Tambon) và 388 thôn (Muban) (ấp, buôn, sóc, bản, làng, mường).

Tham khảo

Tỉnh của Thái Lan

Vịnh Thái Lan


title: Quận của tỉnh Corse-du-Sud

text:
2 quận của tỉnh Corse-du-Sud gồm:
 Quận Ajaccio, (tỉnh lỵ của tỉnh Corse-du-Sud: Ajaccio) với 14 tổng và 80 xã. Dân số của quận này là 86.487 người năm 1990, 84.921 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 1.81%.
 Quận Sartène, (quận lỵ: Sartène) với 8 tổng và 44 xã. Dân số của quận này là 32.321 người năm 1990, và 33.672 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 4.18%.

Tham khảo

Corse-du-Sud


title: 3342 Fivesparks

text:
3342 Fivesparks (1982 BD3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 1 năm 1982 bởi Oak Ridge Observatory ở Oak Ridge.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3342 Fivesparks

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Đền thờ Vua Hùng (Thảo Cầm Viên)

text:
Đền thờ Vua Hùng (còn được gọi là Đền Hùng Vương hay Đền Quốc tổ Hùng Vương) là một trong những nơi thờ vua Hùng Vương lâu đời tại Thành phố Hồ Chí Minh; hiện tọa lạc tại số 2, đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Bến Nghé, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Lịch sử

Năm 1926, nhà cầm quyền Pháp cho xây dựng cạnh cổng chính trong khu vực Thảo Cầm Viên Sài Gòn, đối diện với Viện Bảo tàng Blanchard de la Bross (nay là Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh), một ngôi đền mang tên Đền Kỷ niệm (Temple du souvenir), để tưởng niệm những người Việt tử trận vì đi lính cho Pháp trong Thế chiến thứ nhất. Sau năm 1954, đền được đổi tên là Đền Quốc Tổ Hùng Vương, và thờ thêm một số nhân vật lịch sử khác, như: Lê Văn Duyệt, Trần Hưng Đạo, Quang Trung. Năm 1975, đền đổi tên là Đền Hùng Vương, và giao cho Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh quản lý cho đến nay.

Kiến trúc

Đền thờ Hùng Vương (Thành phố Hồ Chí Minh) có lối kiến trúc gần giống như các đền ở Huế, với bộ mái chồng diêm, thêm một hàng hiên phía trước, tạo thành ba tầng mái cong, có đường trung đạo trang nghiêm và hoành tráng. Các họa tiết trang trí có hình rồng và phượng theo thể cung đình. Các bậc đá lên xuống các cửa, hai bên đều có đôi rồng chầu. Trong đền, trên các bao lơn xung quanh, có chạm khắc các hình: hạc, lân, qui, phượng, tô đắp tinh xảo và sơn màu đỏ như son. Các lỗ thông gió xung quanh cũng được chạm khắc, hệ thống các ô cửa theo kiểu thượng song hạ bảng (tức là phía trên chấn song, phía dưới làm gỗ kín), cách điệu theo kiểu chữ "Thọ". Đền được chống đỡ bằng 12 cây gỗ mật màu đen bóng, đường kính khoảng 50 phân, tượng trưng cho thập nhị chi: tý, sửu, dần, mẹo... Tất cả đều theo phong cách nghệ thuật thời nhà Nguyễn, tổng thể tòa nhà phảng phất Minh lâu ở Hiếu lăng. Cặp trống đồng Đông Sơn được trưng bày rất trang trọng phía hai bên điện thờ.

Trong khuôn viên đền thờ Vua Hùng trưng bày 2 đỉnh đồng mô phỏng mô phỏng theo Cửu Đỉnh ra đời vào năm 1836, dưới thời triều đình nhà Nguyễn là Cao Đỉnh và Anh Đỉnh. Có tất cả 162 mảng hình, họa tiết trên 9 đỉnh đồng đều là những bức chạm độc đáo, hoàn chỉnh, là sự kết hợp điêu luyện giữa nghệ thuật đúc và chạm nổi đồ đồng của Việt Nam hồi thế kỷ 19, có sự giao thoa giữa văn hóa dân gian và văn hóa hàn lâm, là bách khoa thư về thiên nhiên, cuộc sống con người Việt Nam. Tại đền thờ Vua Hùng trong công viên văn hóa Tao Đàn, cảnh vật tổng thể mô phỏng theo đền thờ Vua Hùng tại vùng đất Phong Châu, Phú Thọ, nơi được xem là kinh đô đầu tiên của dân tộc Việt Nam. Điểm nổi bật nhất nơi đây chính là việc trưng bày cột đá thề được mô phỏng theo cột đá đánh dấu lời thề của vua Hùng Vương và An Dương Vương, nguyện một lòng bảo vệ giang sơn. Đối diện với cột đá thề là lời dặn dò của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước". Phía sau điện thờ còn trưng bày nhiều tranh ảnh mô tả lại cuộc sống sinh hoạt của người dân thời Văn Lang.

Thờ phụng

Ở trung tâm chánh điện đặt ngai thờ Vua Hùng. Ngoài ra, nơi đây còn có bài vị thờ tổ tiên, bách tính, lương thần và danh tướng. Trước bàn thờ có bộ vũ khí bát bửu, chiêng trống. Xung quanh đền có các hộp hình, tranh ảnh giới thiệu khái quát thời đại nguyên thủy và thời đại các vua Hùng về nhiều mặt, như: trồng trọt, săn bắn, đánh cá và các nghề như: đúc đồng, dệt vải, sản xuất gốm, chế tạo các loại vũ khí... Mùng 10 tháng 3 âm lịch hàng năm, nơi đây đều có tổ chức lễ giỗ trọng thể, để ghi nhớ công ơn dựng nước Việt của các vua Hùng. Lễ gồm 2 phần: lễ dâng hương và lễ hội. Đền chỉ đóng cửa ngày thứ hai, các ngày còn lại trong tuần đều mở cửa.

Thông tin thêm

Bên phải Đền Hùng Vương (Thành phố Hồ Chí Minh), có đặt một tượng voi đồng lớn nhất Việt Nam. Voi nặng hơn ba tấn, cách tạo hình và nét chạm khắc rất mỹ thuật, tiêu biểu cho nền thủ công tinh xảo của vương quốc Thái Lan. Voi được đặt trên bệ làm bằng xi măng hình khối chữ nhật. Bốn mặt bệ, có gắn bốn biển đồng lớn cũng hình chữ nhật. Cả bốn biển đều có khắc dòng chữ lưu niệm giống như nhau, bằng bốn thứ tiếng: Việt, Thái, Anh, Pháp. Bản tiếng Việt ghi:
Đức hoàng đế Paramindr Maha Prajadhipok, vua nước Xiêm La, đã tặng để làm kỷ niệm trong việc Ngài ngự qua bên nước Indochine lần đầu, ngự lên tại Sài Gòn ngày 14 tháng 4 1930. Tuy nhiên, mãi đến ngày 20 tháng 10 năm 1935, tượng voi mới được vận chuyển từ Bangkok vào đến bến Nhà Rồng.

Chú thích

Xem thêm
Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh

Liên kết ngoài

Trang website chính thức của Thảo Cầm Viên Sài Gòn
Đền thờ Hùng Vương - TP. HCM  trên website Sở du lịch TP.HCM.

Đền tại Thành phố Hồ Chí Minh
Hùng
Hùng Vương
Quận 1


title: Cổ Long

text:
Cổ Long (1938 - 1985; tiếng Trung: 古龍) là nhà văn Đài Loan viết tiểu thuyết võ hiệp nổi tiếng. Ông cũng là nhà biên kịch, nhà sản xuất và đạo diễn. Các tác phẩm của ông đã được chuyển thể nhiều lần trên phim truyền hình cũng như điện ảnh.

Tiểu sử
Cổ Long tên thật là Hùng Diệu Hoa (熊耀華). Có tài liệu nói ông sinh tại Hồng Kông, có tài liệu nói ông sinh ở Trung Hoa lục địa. Tuy nhiên, quê quán (tổ tịch) của ông là ở Giang Tây (江西, Jiangxi), Trung Quốc. Ông là một tác giả tiểu thuyết kiếm hiệp nổi tiếng mọi thời đại, là người khởi nguồn cho dòng tiểu thuyết kiếm hiệp tân phái.

Năm 1952, Cổ Long theo cha mẹ di cư sang Đài Loan sinh sống. Thời thơ ấu, Cổ Long luôn cảm thấy lẻ loi, cô độc. Do hoàn cảnh khó khăn, ông thường phải chứng kiến cảnh cha mẹ bất hòa, gây gổ với nhau. Sau đó, gia đình tan vỡ, cha mẹ chính thức ly dị. Bởi lý do đó mà ông bỏ nhà, sống một mình tại trấn Thụy Phương, ở ngoại ô quận Đài Bắc (台北縣瑞芳鎮), tự lực tìm cách sinh nhai và học hành. Ngay từ thuở nhỏ, Cổ Long đã đọc và rất yêu thích các tác phẩm võ hiệp cổ điển của Trung Quốc. Sau đó mấy năm, ông còn đọc thêm các bộ tiểu thuyết cận đại của Nhật Bản, các tác phẩm văn học của Tây phương.

Cổ Long bắt đầu viết văn từ rất sớm. Từ khi học năm thứ hai ở Bộ Sơ trung, Trường Cao cấp Trung học, thuộc Đại học Sư phạm Đài Loan 師大附中初中部 (tương đương lớp 7 ở Việt Nam), ông đã bắt đầu phiên dịch các tác phẩm văn học ngắn của Tây phương. Bản dịch đầu tiên của ông gửi đăng ở tạp chí Thanh niên Tự do (自由青年) và kiếm được một ít nhuận bút. Tuy nhiên, sự nghiệp văn chương của Cổ Long chính thức bắt đầu là vào thời gian cuối cấp II. Năm 1956, Cổ Long đã viết bài văn "Từ miền Bắc đến miền Nam" (從北國到南國) gửi đăng ở tạp chí "Ánh mai" (tức "Thần quang" 晨光) do Ngô Khải Vân chủ biên (吳凱雲主編) và nhận được khoản nhuận bút kha khá. Bắt đầu từ đó, Cổ Long tiếp tục viết thêm nhiều bộ tiểu thuyết và văn xuôi, tuy nhiên các tác phẩm thuở ấy chỉ thuần về văn học và chủ yếu là viết về tình yêu nam nữ.

Sau khi tốt nghiệp Cấp III tại trường Trung học Thành Công (成功中學), năm 1957, Cổ Long thi đậu vào Trường Cao đẳng dân lập chuyên khoa Anh ngữ "Đạm Giang" (淡江私立高等英語專科學校, trường này thành lập từ năm 1950, đến 1980 được nâng cấp thành Trường Đại học Đạm Giang, 淡江大學). Tuy nhiên, sang năm thứ hai thì Cổ Long nghỉ học, chính thức sống bằng nghề viết văn.

Năm 1960, qua sự động viên và ủng hộ của bạn bè, Cổ Long đã viết bộ Thương khung thần kiếm (蒼穹神劍). Đây là bộ truyện mở đầu cho sự nghiệp tiểu thuyết võ hiệp của ông, vì vậy, kỹ thuật viết không hay, nó giống như là thuật lại sơ lược một câu chuyện.

Trong thời gian 1960-1964, Cổ Long viết được hơn chục bộ truyện võ hiệp nhưng hầu hết đều ở mức trung bình. Chỉ đến năm 1965 thì sự nghiệp mới bắt đầu chín mùi, lúc đó ông có thể viết cùng lúc hai ba bộ tiểu thuyết với nội dung đặc sắc và luôn giao bản thảo sớm hơn thời gian quy định. Mười năm sau, không biết có phải sức khoẻ suy thoái do tửu sắc mà các tác phẩm võ hiệp của ông dần dần mất đi những ý tưởng độc đáo (năm 1977 ông đã phát hiện mình mắc bệnh viêm gan, sức khoẻ ngày càng suy giảm nhưng vẫn cứ tiếp tục uống rượu). Năm 1980, trong khi ăn tiệc ở nhà hàng "Ngâm Tùng Các" (吟松阁), không biết ông gây xích mích rồi ẩu đả như thế nào mà bị người ta chém. Vết thương khá nặng, làm cho ông mất máu khá nhiều, nghe nói đến 2 lít. Khoảng thời gian đó đến cuối đời, Cổ Long bắt đầu sa sút, luôn nhận tiền nhuận bút trước của các nhà xuất bản nhưng thường giao bản thảo trễ hạn. Hoặc tác phẩm mở đầu thì khá nhưng về sau có lẽ do viết tháu để nộp bài cho kịp, vì vậy mà câu chuyện đầu voi đuôi chuột (Hổ đầu xà vĩ). Có đôi lúc Cổ Long lại bỏ dỡ nửa chừng, nhà xuất bản buộc phải tìm những Sinh viên Đại học có khả năng để viết tiếp phần cuối. Lúc ấy trên lĩnh vực tiểu thuyết võ hiệp xuất hiện bút danh "Thượng Quan Đỉnh" (上官鼎), đó tuyệt không phải là bút danh của một nhà văn nào mà chính là nhiều sinh viên Đài Loan, người này tiếp nối người kia để viết bổ sung cho tác phẩm của Cổ Long. Việc làm này đưa đến một sự kiện dở khóc dở cười là ở tác phẩm "Kiếm độc Mai Hương" (劍毒梅香), Thượng Quan Đỉnh viết phần cuối càng về sau càng trật bản lề, dẫn đến việc độc giả lo âu nghiêm trọng. Ngay cả Cổ Long, khi xem lại phần viết thêm của Thượng Quan Đỉnh cũng cảm thấy muốn té xỉu. Để sửa sai, Cổ Long phải chấp bút viết lại phần cuối của bộ sách này.

Trong suốt cuộc đời của Cổ Long, có lẽ bị ảnh hưởng từ gia đình mà ông rất sợ cô độc. Bởi thiếu thốn tình yêu thương trong gia đình, ông giao thiệp với bạn bè rất rộng và đối xử với họ rất tốt. Ông uống rượu nhiều và thường kết giao với bạn bè qua bàn rượu, vì vậy mà quan hệ bạn bè của Cổ Long khá phức tạp. Những người bạn cùng học với ông ở Trường chuyên khoa Anh ngữ "Đạm Giang" kể lại rằng ông có quan hệ tốt với bạn học và cũng rất quý trọng tình bạn. Vì vậy mà trong rất nhiều tác phẩm của Cổ Long, tên của các bạn học thời ấy đã được Cổ Long sử dụng làm tên nhân vật, thậm chí là mô tả tướng mạo, tính cách đều rất sát với con người thật.

Cổ Long yêu gái đẹp và quan hệ với rất nhiều cô. Ngay từ thời học sinh đã sống chung với vũ nữ Trịnh Lợi Lợi (鄭莉莉), có với cô này một đứa con trai. Rồi ông lại say mê vũ nữ Diệp Tuyết (葉雪), cũng có với cô này một đứa con trai. Sau đó, ông kết hôn với Mai Bảo Châu, là nữ sinh học Cấp III (高中生梅寶珠). Do không chịu được tính khí của Cổ Long, dù đã có với ông một đứa con trai, Mai Bảo Châu đã ly hôn với ông. Cuối cùng, Cổ Long kết hôn với Vu Tú Linh (于秀玲) và ở với nhau cho đến cuối đời. Ngoài những mối tình chính thức kể trên, Cổ Long cũng âm thầm quan hệ với nhiều người phụ nữ khác.

Tương truyền bút danh "Cổ Long" của ông cũng có liên quan đến một người con gái. Trong khi theo học tại Trường chuyên khoa Anh ngữ "Đạm Giang", lớp của ông có tất cả là 36 học sinh, tuy nhiên trong số đó chỉ có 4 nữ. Trong số 4 nữ sinh ấy, có một cô tên "Cổ Phụng" là đẹp nhất nhưng lại tỏ ra cô độc, rất hiếm khi chuyện trò với các bạn cùng học. Các bạn trai trong lớp thường hay trêu chọc cô gái này, họ đã đặt cho cô ta biệt hiệu là "Chim" (鳥). Hùng Diệu Hoa cảm thấy yêu thích Cổ Phụng, vì vậy mà chủ động tiếp cận, làm quen. Tuy nhiên, với vóc người lùn thấp (khoảng 1,56 mét), đầu thì to như quả dưa, miệng rộng, mắt hí (các bạn học đặt cho Hùng Diệu Hoa biệt hiệu "Đầu to" 大頭), Cổ Phụng không thèm để mắt đến anh chàng này. Sau đó một thời gian, cha của Cổ Phụng qua đời. Hùng Diệu Hoa hay được tin, mặc dù lúc ấy đang mưa to như thác đổ, cũng vội tìm đến nhà Cổ Phụng để an ủi. Lúc Hùng Diệu Hoa đến nhà thăm viếng, vì Cổ Phụng không có người thân nào bên cạnh nên rất xúc động, sà vào lòng của anh ta mà khóc nức nở. Hùng Diệu Hoa cũng liên tưởng đến hoàn cảnh đáng thương của gia đình mình nên cùng khóc theo cô nàng. Lát sau, Cổ Phụng bớt đi đau thương thì chợt thấy mình đang tựa vào lòng của Hùng Diệu Hoa, vì vậy mà vội xê người ra và lên tiếng mời Hùng Diệu Hoa rời khỏi nhà mình. Hùng Diệu Hoa cố gắng giãi bày, nói rõ tình cảm của mình đối với Cổ Phụng là chân thành và sâu sắc, tuy nhiên Cổ Phụng vẫn không chấp nhận. Hùng Diệu Hoa bèn lập lời thề là nếu không được sống chung với Cổ Phụng, ông sẽ làm cho cô ta mãi mãi nhớ đến mình. Từ đó, Hùng Diệu Hoa bắt đầu sử dụng bút danh "Cổ Long" (Không rõ có phải vì câu chuyện này mà Hùng Diệu Hoa bỏ học vào năm thứ hai ở Trường chuyên khoa Anh ngữ "Đạm Giang").

Khoảng thời gian 1984-1985, sức khoẻ của Cổ Long sa sút trầm trọng. Ông mất vào lúc 18 giờ 3 phút ngày 21 tháng 9 năm 1985 vì biến chứng của bệnh xơ gan, làm giãn vỡ tĩnh mạch thực quản, gây xuất huyết trầm trọng. Trong đám tang của Cổ Long, những người phụ nữ từng quen biết hoặc quan hệ với ông trước đây đều không có ai đến viếng (Người ta kể rằng: câu nói cuối cùng của Cổ Long trước lúc qua đời là "Sao chẳng có người bạn gái nào đến thăm tôi cả?"). Lúc hạ huyệt, bạn bè của ông lần lượt đem rượu đến đặt bên quan tài. Có lẽ họ đã bàn bạc với nhau từ trước, vì vậy mà người ta đếm được có tất cả 48 chai rượu loại XO (là loại rượu Cổ Long thích uống nhất khi còn sống), tương ứng với số tuổi mà Cổ Long hưởng dương (dựa theo chi tiết này thì Cổ Long sinh vào năm 1937).

Tác phẩm
Có tài liệu nói Cổ Long đã viết 82 tác phẩm, tuy nhiên con số này bao gồm cả những truyện "giả" Cổ Long (của tác giả khác nhưng lấy bút danh Cổ Long), hoặc Cổ Long nhờ người khác viết cho kịp giao nhà xuất bản. Khi biên tập bộ Cổ Long tác phẩm tập, Hội Văn học võ hiệp Trung Quốc đã xác định con số 69 tác phẩm.

Tiểu thuyết của ông mang phong cách hiện đại, tính triết lý sâu sắc, rất khác biệt với các võ hiệp tiểu thuyết gia cùng thời và trước đó. Truyện của ông hoàn toàn hư cấu về thời gian và không gian nhưng tâm lý và quan hệ của các nhân vật trong truyện lại rất thật. Cổ Long không miêu tả kỹ về xuất thân và võ công mà xoay quanh nội tâm của các nhân vật, thường thì họ không phải những mẫu anh hùng điển hình toàn diện, mà là một con người có những mâu thuẫn, có tốt có xấu, có lúc sai có lúc đúng, ham mê tửu sắc giống như bản thân Cổ Long. Kết thúc truyện của ông đôi khi rất dở dang nhưng chính sự dở dang đó đã để lại nhiều suy nghĩ trong lòng người đọc, giúp chúng ta hiểu ra được nhiều điều. Bản niêu biểu truyện Cổ Long được trích từ "Cổ Long tác phẩm tập" của nxb Chu Hải.

Sự nghiệp sáng tác của ông tạm chia ra làm 3 giai đoạn đó là:
 Cổ Long thời kỳ đầu (1960-1964): giai đoạn này Cổ Long còn chưa định hình được phong cách, không có gì đặc biệt.
 Thời kỳ đỉnh cao (1965-1979): Giai đoạn này ông viết rất sung sức, có những tác phẩm, những nhân vật tuyệt vời đưa Cổ Long lên ngang hàng với Kim Dung trở thành 2 tác giả lớn nhất của làng tiểu thuyết võ hiệp.
 Giai đoạn cuối (1980 đến cuối đời): Lúc này sức khoẻ của ông đã rất kém, hậu quả của lối sống phóng túng. Ông viết không còn nhiều ý tưởng, ảm đạm và thường không còn viết được trọn một tác phẩm nào.
 (1960) Nguyệt dị tinh tà, 月異星邪 Yue Yi Xing Xie (Strange Moon, Evil Star) (Tên xuất bản trước 1975: Dị Kiếm khách)
 (1960) Thương khung thần kiếm 蒼穹神劍 Cang Qiong Shen Jian'(Divine Sky Sword) - 10 hồi
 (1960) Kiếm khí thư hương 劍氣書香 Jian Qi Shu Xiang (The Aura of the Sword and the Fragrance of the Book) (Tên xuất bản trước 1975: Đoạn kiếm thù) (1960) Tương phi kiếm 湘妃劍 Xiang Fei Jian Madame Xiang's Sword (1960) Kiếm độc mai hương 劍毒梅香 Jian Du Mei Xiang (The Poisonous Sword and the Fragrant Plum Blossom) (1960) Cô tinh truyện 孤星傳 Gu Xing Chuan (Lone Star Story) (1961) Thất hồn dẫn, 失魂引 Shi Hun Yin (Guide to Lost Souls) (1961) Du hiệp lục 遊俠錄 You Xia Lu (Wandering Hero) - 8 hồi
 (1962) Hộ hoa linh, 護花鈴 Hu Hua Ling, tên cũ: Bất tử thần long, tên mới: Hộ hoa kiếm khách (1962) Thái hoàn ca 彩環曲 Cai Huan Qu - 12 hồi
 (1962) Tàn kim khuyết ngọc Can Jin Que Yu (Broken Gold and Incomplete Jade) (1963) Phiêu hương kiếm vũ 飄香劍雨 Piao Xiang Jian Yu (Fragrant Sword Rain) (1963) Kiếm huyền lục Jian Xuan Lu (The Tale of a Remarkable Sword) (1963) Kiếm khách hạnh 劍客行 Jian Ke Hang (Swordsman's Honor) (1964) Hoán hoa tẩy kiếm lục 浣花洗劍錄 Huan Hua Xi Jian Lu (Sword Bathed in Flowers) (Tên xuất bản trước 1975: Ân thù kiếm lục) (1964) Tình nhân tiễn 情人箭 Qing Ren Jian (Lover's Arrow) (Tên xuất bản trước 1975: Xuyên tâm lịnh) (1965) Đại kì anh hùng truyện 大旗英雄傳 Da Qi Ying Xiong Chuan (The Legend of the Hero's Banner) - 44 hồi
 (1965) Võ lâm ngoại sử 武林外史 Wu Lin Wai Shi (The Legend of Wulin) - 44 hồi (Tên xuất bản trước 1975: Võ lâm tuyệt địa) (1966) Danh kiếm phong lưu 名劍風流 Ming Jian Feng Liu (The Sword and the Exquisiteness) - 40 hồi (Tên xuất bản trước 1975: Huyết sử võ lâm) (1967) Tuyệt đại song kiêu 絕代雙嬌 Jue Dai Shuang Jiao (The Legendary Twins) (Tên xuất bản trước 1975: Giang hồ thập ác & Tuyệt đại song hùng) Sở Lưu Hương hệ liệt 楚留香系列 Chu Liu Xiang Xi Lie (The Adventures of Chu Liu Xiang) - viết trong thời gian 1968 - 1979
 (1968) Huyết hải phiêu hương, 血海飄香 Xie Hai Piao Xiang (Fragrance in the Sea of Blood) - 27 hồi
 (1969) Đại sa mạc, 大沙漠 Da Sha Mo (Vast Desert) - 36 hồi
 (1970) Họa mi điểu, 畫眉鳥 Hua Mei Niao (The Thrush) - 36 hồi
 (1970) Quỷ luyến hiệp tình, 鬼戀傳奇 Gui Lian Chuan Ji (The Legend of the Ghost Lover) - 12 hồi
 (1971) Biên bức truyền kỳ 蝙蝠俠 Bian Fu Chuan Ji (Legend of the Bat) - 23 hồi
 (1972) Đào hoa truyền kỳ, 桃花傳奇 Tao Hua Chuan Ji (Legend of the Peach Blossom) - 15 hồi
 (1978) Tân Nguyệt truyền kỳ, 新月傳奇 Xin Yue Chuan Ji (Legend of the New Moon) - 12 hồi
 (1979) Ngọ dạ lan hoa, 午夜蘭花 Wu Ye Lan Hua (Midnight-Blooming Orchid) - 14 hồi
 Tiểu Lý Phi Đao hệ liệt: là nhóm truyện có chung các nhân vật: Lý Tầm Hoan, Diệp Khai, Phó Hồng Tuyết... gồm có
 Đa tình kiếm khách vô tình kiếm, 多情劍客無情劍 Duo Qing Jian Ke Wu Qing Jian (Sentimental Swordsman, Ruthless Sword); 89 hồi
 Biên thành lãng tử,邊城浪子 Bian Cheng Lang Zi
 Cửu nguyệt ưng phi, Jiu Yue Ying Fei (Nine Moons, Flying Eagle)
 Thiên nhai - Minh nguyệt - Đao, 天涯‧明月‧刀 Tian Ya Ming Yue Dao (Midnight, Bright Moon, Saber)
 Biên thành đao thanh, Bian Cheng Dao Sheng (The Sound of the Sabre in a Border Town)
 (1971) Hoan lạc anh hùng Huanle Yingxiong (A Merry Hero) (Tên xuất bản trước 1975: Giang hồ tứ quái)
 (1971) Đại nhân vật, 大人物 Da Ren Wu (Great Hero) - 32 hồi (Tên xuất bản trước 1975: Cát bụi giang hồ)
 (1973) Lưu tinh, hồ điệp, kiếm, 流星.蝴蝶.劍 Liu Xing. Hu Die. Jian (Meteor. Butterfly. Sword) - 29 hồi
 (1973) Tiêu thập nhất lang, 蕭十一郎 Xiao Shi Yi Lang (The Eleventh Son)
 (1976) Hoả Tính Tiêu thập nhất lang Huopin Xiao Shiyi Lang (The Sequel to The Deer-Carving Sabre aka Treasure Raiders)
 (1975) Thất sát thủ, 七殺手 Qi Sha Shou (Seven Murderous Hands)
 (1975) Kiếm, hoa, yên vũ, Giang Nam Jian, Hua, Yianyu, Jiang Nan (Sword, Flower, Misty Rain, South of the Yangzi River)
 (1975) Tuyệt bất đê đầu 絕不低頭 Jue Bu Di Tou (The Proud)
 (1975) Tam thiếu gia đích kiếm, 三少爺的劍 San Shao Ye De Jian (Third Young Master's Swords)
 Thất chủng vũ khí hệ liệt, 七種武器系列 Qi Zhong Wu Qi Xi Lie' (The Seven Weapon Series) (1974) Trường sinh kiếm, 長生劍 Chang Sheng Jian (Immortal Sword) (1974) Bích ngọc đao, 碧玉刀 Bi Yu Dao (Jasper Saber) (1974) Khổng tước linh, 孔雀翎 Kong Que Ling (Peacock Tail Feathers) (1974) Đa tình hoàn, 多情環 Duo Qing Huan Passionate Ties (1975) Bá vương thương, 霸王槍 Ba Wang Qiang (The Overlord's Spear) (1976) Ly biệt câu 離別鉤 Li Bie Gou (Farewell, Enticement) (1978) Quyền đầu 拳頭 Quan Tou (Knucklehead) Lục Tiểu Phụng hệ liệt 陸小鳳系列 Liu Xiao Feng Xi Lie (The Adventures of Liu Xiao Feng) - viết trong thời gian 1976 - 1981
 (1976) Lục Tiểu Phụng truyền kỳ 陸小鳳傳奇 Liu Xiao Feng Chuan Ji (The Legend of Liu Xiao Feng) (Tên xuất bản trước 1975: Lục Tiểu Phụng) (1976) Tú hoa đại đạo 繡花大盜 Xiu Hua Da Dao (Embroidery Bandit) (Tên xuất bản trước 1975: Phượng gáy trời nam) (1976) Quyết chiến tiền hậu 決戰前後 Jue Zhan Qian Hou (Before and After the Duel) (Tên xuất bản trước 1975: Tiền chiến, Hậu chiến) (1977) Ngân câu đổ phường 銀鉤賭坊 Yin Gou Du Fang (The Silver Hook Gambling House) (1977) U Linh sơn trang 幽靈山莊 You Ling Shan Zhuang (Stealth Mountain Village) (1978) Phụng vũ cửu thiên 鳳舞九天 Feng Wu Jiu Tian (The Phoenix Dances for Nine Days) (1981) Kiếm thần nhất tiếu 劍神一笑 Jian Shen Yi Xiao (Laughter of the Sword God) (1976) Bạch ngọc lão hổ 白玉老虎 Bai Yu Lao Hu (House of White Jade and Tigers) - 9 hồi
 (1981) Bạch ngọc điêu long Bai Yu Diao Long (White-Jade Carved Dragon) (1976) Huyết anh vũ 血鸚鵡 Xie Ying Wu (Blood Parrot) (1976) Đại địa phi ưng 大地飛鷹 Da Di Fei Ying (Flight of the Great Eagle) (1977) Viên Nguyệt Loan Đao Yuan Yue Wan Dao (Full Moon Curved Sabre) (1977) Phi đao, hựu kiến phi đao 飛刀，又見飛刀 Fei Dao, You Jian Fei Dao (Flying Dagger, Again Meet Flying Dagger) - 12 hồi
 (1977) Bích huyết tẩy ngân thương 碧血洗銀槍 Bi Xue Xi Yin Qiang (Silver Spear Cleansed in Blood), 1977 - 39 hồi
 (1978) Anh hùng vô lệ 英雄無淚 Ying Xiong Wu Lei (Hero without Tears) (1978) Thất tinh long vương 七星龍王 Qi Xing Long Wang (Seven Star Dragon King) (1980) Phong linh trung đích đao thanh 風鈴中的刀聲 Feng Ling Zhong De Dao Sheng (Wind Chimes and the Sound of Saber) - 25 hồi
 (1982) Nộ Kiếm Cuồng Hoa Nu Jian Kuang Hua (Furious Sword and Mad Flowers) (1982) Na nhất kiếm đích phong tình, 那一劍的風情 Na Yi Jian De Feng Qing (Swordplay) - 31 hồi
 (1984) Đổ cục hệ liệt 賭局系列 Du Ju Xi Lie (Gambling House Series) - 34 hồi

Nhân vật
Thám hoa Lý Tầm Hoan
Tứ mi mao Lục Tiểu Phụng
Đạo soái Sở Lưu Hương
Tiêu Thập Nhất Lang
Tiểu Ngư nhi

 Phim ảnh

 Biên kịch
 Độc Tí Song Hùng, Hồng Kông 1977 - Vương Vũ, Khương Đại Vệ Quyền Thương Quyết Đấu, Đài Loan 1977 - Vương Vũ Hồn Đao, Đài Loan 1977 - Mạnh Phi, Long Quân Nhi Hiệp Cốt Nhu Tình, Hồng Kông 1978 - Nhạc Hoa, Phan Nghinh Tử, Văn Giang Long Lãng Tử Nhất Chiêu, Hồng Kông 1978 - Trần Tinh, Chu Giang, Mao Anh Linh Lung Ngọc Thủ Kiếm Linh Lung, Đài Loan 1978 - Trương Linh, Điền Bằng Phỉ Thí Hồ Ly, Đài Loan 1979 - Hoàng Nhất Long, Lâm Y Oa Lãng Tử Khoái Đao, Đài Loan 1979 - Điền Bằng, Vương Quan Hùng Huyết Kỳ Biến, Đài Loan 1980 - Lưu Vĩnh, Tỉnh Lỵ, Từ Thiếu Cường Hàn Kiếm Cô Tinh, Hồng Kông 1980 - Hứa Thánh Vũ Thiên Nhai Quái Khách, Hồng Kông 1981 - La Liệt, Yến Nam Hi Tái Thế Anh Hùng, Đài Loan 1981 - Lưu Đức Khải, Lý Liệt Tình Nhân Khán Đao, Đài Loan 1984 - Trịnh Thiếu Thu, Lâm Thanh Hà, Nhĩ Đông Thăng Tiểu Lý Phi Đao hệ liệt

 Truyền hình
 Tiểu Lý Phi Đao, TVB 1978 - Chu Giang, Hoàng Nguyên Thân, Hoàng Hạnh Tú Tiểu Lý Phi Đao, Đài Loan 1982 - Vệ Tử Vân, Long Truyện Nhân Đa Tình Kiếm Khách, Trung Quốc 1990 - Vu Kiện, An Di. Tiểu Lý Phi Đao, TVB 1994 - Quan Lễ Kiệt, Phó Minh Hiến Tiểu Lý Phi Đao, Trung Quốc 1999 - Tiêu Ân Tuấn, Ngô Kinh Phi Đao Vấn Tình, Trung Quốc 2000 - Tiêu Ân Tuấn, Trương Diên Phi Đao Hựu Kiến Phi Đao, Trung Quốc 2003 - Trương Trí Lâm, Lâm Tâm Như Tiểu Lý Phi Đao, Trung Quốc 2007 - Hoàng Tử Đằng, Trần Hi Phi Đao Hựu Kiến Phi Đao, Trung Quốc 2015 - Lưu Khải Uy, Dương Dung, Nghiêm Khoan Điện ảnh
 Đa Tình Kiếm Khách Vô Tình Kiếm, Shaw Brothers 1977 - Địch Long, Nhĩ Đông Thăng Ma Kiếm Hiệp Tình, Shaw Brothers 1982 - Địch Long, Nhĩ Đông Thăng, Phó Thanh Phi Đao Hựu Kiến Phi Đao, Shaw Brothers 1982 - Khương Đại Vệ, Từ Thiếu Cường Tiểu Lý Phi Đao, 1984 - Lăng Vân, Lý Tu Hiền, Lục Tiểu Phân Tiểu Lý Phi Đao Ngoại Truyện, 2000 - Vương Kiệt, Lê Tư Sở Lưu Hương hệ liệt

 Truyền hình
 Hiệp Đạo Phong Lưu, ATV 1979 - Phan Chí Văn, La Lạc Lâm, Vạn Tử Lương, Văn Tuyết Nhi, Ngụy Thu Hoa Sở Lưu Hương, TVB 1979 - Trịnh Thiếu Thu, Triệu Nhã Chi, Uông Minh Thuyên Tân Nguyệt Truyền Kỳ, Đài Loan 1982 - Trương Xung, Hiệp Văn Sở Lưu Hương: Biến Bức Truyền Kỳ, TVB 1984 - Miêu Kiều Vỹ, Ông Mỹ Linh, Nhậm Đạt Hoa Sở Lưu Hương Tân Truyện, Đài Loan 1985 - Trịnh Thiếu Thu, Mễ Tuyết, Cao Hùng Hương Soái Truyền Kỳ, Đài Loan 1995 - Trịnh Thiếu Thu, Dương Lệ Thanh Tây Môn Vô Hận, Hợp Tác 2000 - Tiêu Anh Tuấn, Lưu Ngọc Đình, Lưu Đức Khải Tân Sở Lưu Hương, Hợp Tác (Đài Loan - TVB) 2001 - Nhậm Hiền Tề, Lê Tư, Lâm Tâm Như Sở Lưu Hương Truyền Kỳ, Trung Quốc (CCTV) 2007 - Chu Hiếu Thiên, Hồ Tĩnh Sở Lưu Hương Tân Truyện, Trung Quốc (ChinaTV) 2012 - Trương Trí Nghiêu, Phàn Thiếu Hoàng Điện ảnh
 Sở Lưu Hương, Shaw Brothers 1977 - Địch Long, Lăng Vân, Nhạc Hoa Biên Bức Truyền Kỳ, Shaw Brothers  1978 - Địch Long, Lăng Vân, Nhĩ Đông Thăng Chiết Kiếm Truyền Kỳ, Đài Loan 1979 - Điền Bằng, Dương Quân Quân Sở Lưu Hương Truyền Kỳ, Đài Loan 1980 - Lưu Đức Khải, Quy Á Lôi Sở Lưu Hương Và Hồ Thiết Hoa, Đài Loan 1980 - Lưu Đức Khải, Lý Kiếm Bình Tân Nguyệt Truyền Kỳ, Đài Loan 1980 - Mạnh Phi, Lăng Vân, Dương Quân Quân Hiệp Ảnh Lưu Hương, Đài Loan 1980 - Mạnh Phi, Long Quân Nhi
 Đào Hoa Truyền Kỳ, Đài Loan 1980 - Mạnh Phi, Dương Quân Quân Trung Nguyên Nhất Điểm Hồng, Đài Loan 1980 - Lăng Vân, Long Quân Nhi, Bối Đế Sở Lưu Hương: U Linh Sơn Trang, Shaw Brothers 1982 - Địch Long, Cố Quán Trung Đạn Chỉ Thần Công, Đài Loan 1982 - Mạnh Phi, Triệu Nhã Chi, Khương Đại Vệ Phong Linh Trung Đích Đao Thanh, Đài Loan 1983 - Điền Bằng, Khương Đại Vệ, Triệu Nhã Chi Ngọc Kiếm Lưu Hương, Hồng Kông 1983 - Trịnh Thiếu Thu, Dư An An Sở Lưu Hương Đại Kết Cục, Đài Loan 1983 - Trịnh Thiếu Thu, Từ Thiếu Cường Ngọ Dạ Lan Hoa, Đài Loan 1983 - Trịnh Thiếu Thu, Lâm Thanh Hà Tiếu Hiệp Sở Lưu Hương, Hồng Kông 1993 - Quách Phú Thành, Khâu Phục Trinh, Trương Mẫn Tây Môn Vô Hận, Đài Loan 1993 - Mạnh Phi, Dương Quân Quân Đạo Soái Lưu Hương, Hồng Kông 2004 - Trương Đạt Minh, Mã Đức Chung Lục Tiểu Phụng hệ liệt

 Truyền hình
 Lục Tiểu Phụng, TVB 1976 - Lưu Tùng Nhân, Hoàng Nguyên Thân, Trịnh Thiếu Thu Lục Tiểu Phụng, Đài Loan 1984 - Vệ Tử Vân Lục Tiểu Phụng: Phụng Vũ Cửu Thiên, TVB 1986 - Vạn Tử Lương, Trần Tú Châu Lục Tiểu Phụng, Hợp Tác 2000 - Lâm Chí Dĩnh, Đào Hồng Lục Tiểu Phụng: Phụng Vũ Cửu Thiên, Hợp Tác 2001 - Tôn Diệu Uy, Lê Tư Lục Tiểu Phụng, Trung Quốc 2007 - Trương Trí Lâm, Trương Trí Nghêu Lục Tiểu Phụng Và Hoa Mãn Lâu, Trung Quốc 2014 - Lâm Phong, Trương Mông Điện ảnh
 Tú Hoa Đại Đạo, Shaw Brothers 1978 - Lưu Vĩnh, Lăng Vân, Tỉnh Lỵ, Nhạc Hoa Quyết Chiến Tiền Hậu, Shaw Brothers 1981 - Lưu Vĩnh, Nhạc Hoa, Bạch Bưu Kiếm Thần Nhất Tiếu, Hồng Kông 1981 - Lưu Đức Khải Phụng Vũ Cửu Thiên, Đài Loan 1981 - Mạnh Phi, Dương Quân Quân Phụng Vũ Cửu Thiên, Đài Loan 1986 - Mạnh Phi, Dương Thu Sanh Quyết Chiến Tử Cấm Thành, Hồng Kông 2000 - Lưu Đức Hoa, Trịnh Y Kiện, Trương Gia Huy Tuyệt Đại Song Kiêu

 Truyền hình
 Tuyệt Đại Song Kiêu, Đài Loan 1977 - Hạ Linh Linh, Giang Minh, Bối Đế Tuyệt Đại Song Kiêu, TVB 1979 - Hoàng Nguyên Thân, Thạch Tú, Hoàng Hạnh Tú, Mễ Tuyết Tân Tuyệt Đại Song Kiêu, Đài Loan1986 - Dương Phán Phán, Hoàng Hương Liên Tuyệt Đại Song Kiêu, TVB 1988 - Lương Triều Vỹ, Lê Mỹ Nhàn, Ngô Đại Dung Tuyệt Đại Song Kiêu, Đài Loan 1999 - Lâm Chí Dĩnh, Tô Hữu Bằng Tuyệt Thế Song Kiêu, Đài Loan 2002 - Lâm Chí Dinh, Đường Thần Vũ Tiểu Ngư Nhi Và Hoa Vô Khuyết, Trung Quốc 2004 - Tạ Đình Phong, Trương Vệ Kiện, Phạm Băng BăngTân Tuyệt Đại Song Kiêu, Trung Quốc 2020 - Hồ Nhất Thiên, Trần Triết Viễn Điện ảnh
 Ngọc Diện Hiệp, Shaw Brothers 1971 - Hà Lị Lị, Cao Viễn, Phan Nghinh Tử Tuyệt Đại Song Kiêu, Shaw Brothers 1979 - Phó Thanh, Ngũ Vệ Quốc, Văn Tuyết Nhi Tuyệt Đại Song Kiêu, Hồng Kông 1992 - Lưu Đức Hoa, Lâm Thanh Hà, Trương Mẫn Tiêu Thập Nhất Lang

 Truyền hình
 Tiêu Thập Nhất Lang, TVB 1978 - Tạ Hiền, Lý Tư Kỳ, Hoàng Thục Nghi Tiêu Thập Nhất Lang, TVB 2001 - Huỳnh Nhật Hoa, Hướng Hải Lam, Thiệu Mỹ Kỳ Tiêu Thập Nhất Lang, Hợp Tác 2002 - Ngô Kỳ Long, Chu Ân, Vu Ba Tiêu Thập Nhất Lang, Trung Quốc 2014 (Nghiêm Khoan, Can Đình Đình, Lý Y Hiểu, Chu Nhất Long) Điện ảnh
 Tiêu Thập Nhất Lang, Shaw Brothers 1971 - Vi Hoằng, Kim Phi Tiêu Thập Nhất Lang, Shaw Brothers 1978 - Địch Long, Tỉnh Lỵ, Lưu Vĩnh Đại Kỳ Anh Hùng Truyện (Thiết Huyết Đại Kỳ Môn)

 Truyền hình
 Thiết Huyết Đại Kỳ Môn, Đài Loan 1986 - Mạnh Phi, Dương Lệ Tinh, Quan Thông Thiết Huyết Đại Kỳ Môn, TVB 1989 - Thạch Tú, Lưu Thanh Vân Đại Kỳ Anh Hùng Truyện, Trung Quốc 2007 - Đỗ Thuần, Thôi Âm Điện ảnh
 Đại Kỳ Anh Hùng Truyện, Shaw Brothers 1982 - Địch Long, La Mãng, Liệu Lệ Linh Võ Lâm Ngoại Sử

 Truyền hình
 Võ Lâm Ngoại Sử, ATV 1977 - Vệ Tử Vân, Mễ Tuyết, Lưu Giang, Văn Tuyết Nhi Minh Nhật Thiên Nhai, Đài Loan 1983 - Giang Bân, Sử Lan Hoa, Tần Vỹ Võ Lâm Ngoại Sử, Đài Loan 1986 - Mạnh Phi, Trần Ngọc Mai, Lý Đại Lâm Võ Lâm Ngoại Sử, Trung Quốc 2001 - Huỳnh Hải Băng, Vương Diễm, Trương Diễm Diễm Điện ảnh
 Khổng Tước Vương Triều, SB 1979 - Khương Đại Vệ, Tỉnh Lỵ, Dư An An Hoán Hoa Tẩy Kiếm Lục (Ân Thù Kiếm Lục)

 Truyền hình
 Hoán Hoa Tẩy Kiếm Lục, ATV 1979 - Trương Quốc Vinh, Văn Tuyết Nhi Kiếm Khiếu Giang Hồ, ATV 1996 - Lưu Tùng Nhân, Trang Tịnh Nhi, Từ Thiếu Cường Hoán Hoa Tẩy Kiếm Lục, Hợp Tác 2008 - Kiều Chấn Vũ, Tạ Đình Phong (người áo trắng), Chung Hân Đồng (Châu Nhi) Điện ảnh
 Hoán Hoa Tẩy Kiếm Lục, Shaw Brothers 1982 - Lưu Vĩnh, Huỳnh Hạnh Tú, Nhạc Hoa, La Liệt Tình kiếm, Trung Quốc 2015 - Kiều Chấn Vũ, Tạ Đình Phong, Chung Hân Đồng Lưu Tinh Hồ Điệp Kiếm

 Truyền hình
 Liên Hoa Tranh Bá, 1993 - Lý Nam Tinh Lưu Tinh Hồ Điệp Kiếm, Trung Quốc 2003 - Trịnh Thiếu Thu, Đinh Tử Tuấn Lưu Tinh Hồ Điệp Kiếm, Trung Quốc 2010 - Trần Sở Hà, Vương Diễm, Trần Ý Hàm Điện ảnh
 Lưu Tinh Hồ Điệp Kiếm, Shaw Brothers 1976 - Nhạc Hoa, Cốc Phong, Tỉnh Lỵ Tân Lưu Tinh Hồ Điệp Kiếm, Hồng Kông 1993 - Lương Triều Vỹ, Dương Tử Quỳnh, Chung Tử Đan Tam Thiếu Gia Đích Kiếm

 Truyền hình
 Tam Thiếu Gia Đích Kiếm, ATV 1977 - Vạn Tử Lương, Từ Thiếu Cường Tam Thiếu Gia Đích Kiếm, Trung Quốc 2000 - Hà Trung Hoa, Du Phi Hồng Điện ảnh
 Tam Thiếu Gia Đích Kiếm, Shaw Brothers 1977 - Nhĩ Đông Thăng, Lăng Vân, Dư An An Thần kiếm (2016): đạo diễn Nhĩ Đông Thăng, sản xuất Từ Khắc, diễn viên Lâm Canh Tân, Giang Nhất Yến, Hà Nhuận Đông, Tưởng Mộng Tiệp

 Danh Kiếm Phong Lưu
 Danh Kiếm Phong Lưu, TVB 1979 - Hạ Vũ, Phan Nghinh Tử, Hoàng Mẫn Nghi Danh Kiếm Phong Lưu, Đài Loan 1981 - Vương Quan Hùng, Vu San Danh Kiếm Phong Lưu, Đài Loan 1985 - Dương Hoài Dân, Hiệp Phi, Trần Lệ Lệ Đại Nhân vật
 Hồng Phấn Động Giang Hồ, Shaw Brothers 1981 - Mễ Tuyết, Trần Quan Thái Phàm Nhân Dương Đại Đầu, Hợp Tác 2003 - Ngô Kinh, Quý CầnĐại Nhân vật, Trung Quốc 2008 - Tạ Đình Phong, Nghiêm Ngật Khoan Anh Hùng Vô Lệ
 Anh Hùng Vô Lệ, TVB 1979 - Hoàng Thụ Đường, Tạ Hiền Anh Hùng Vô Lệ, Shaw Brothers 1980 - Phó Thanh, Nhĩ Đông Thăng, Triệu Nhã Chi Anh Hùng Vô Lệ, TVB 1984 - Miêu Kiều Vỹ, Lưu Gia Linh Anh Hùng Vô Lệ, Trung Quốc 1995 - Tu Khánh, Lý Diễm Thu Lệ Ngân Kiếm, Hợp Tác 2006 - Tiêu Ân Tuấn, Thái Thiếu Phân Biên Thành Lãng Tử - Cửu Nguyệt Ưng Phi - Thiên Nhai Minh Nguyệt Đao

 Truyền hình
 Thiên Nhai Minh Nguyệt Đao, ATV 1985 - Phan Chí Văn, La Lạc Lâm Cửu Nguyệt Ưng Phi, ATV 1986 - Lưu Tùng Nhân, Trần Phục Sanh, Ngụy Thu Hoa  Biên Thành Lãng Tử, TVB 1988 - Ngô Đại Dung, Tạ Ninh, Trương Thiệu Huy Thiên Nhai Minh Nguyệt Đao, Trung Quốc 2012 - Chung Hán Lương, Trần Sở Hà, Trương Mông, Khương Đại Vệ Tân Biên Thành Lãng Tử, Trung Quốc 2015 - Chu Nhất Long, Trương Hinh Dư Điện ảnh
 Thiên Nhai Minh Nguyệt Đao, Shaw Brothers 1976 - Địch Long, La Liệt, Tỉnh Lỵ Nguyệt Dạ Trảm, Điện ảnh Đài Loan 1980 - Lăng Vân, Phan Nghinh Tử, Vương Quan Hùng Biên Thành Lãng Tử, Hồng Kông 1993 - Địch Long, Trần Huân Kỳ, Viên Vịnh Nghi, Trần Ngọc Liên, Viên Khiết Oánh, Trương Trí Lâm Viên Nguyệt Loan Đao
 Viên Nguyệt Loan Đao, Shaw Brothers 1979 - Nhĩ Đông Thăng, Uông Minh Thuyên, Lâm Kiến Minh Đao Thần, TVB 1979 - Lưu Tùng Nhân, Triệu Nhã Chi, Hàn Mã Lợi Viên Nguyệt Loan Đao, TVB 1997 - Cổ Thiên Lạc, Ôn Bích Hà, Lương Tiểu Băng Tân Viên Nguyệt Loan Đao, Trung Quốc 2012 - Trương Trí Nghiêu, Dương Tuyết, Đường Quốc Cường Đại Địa Phi Ưng
 Đại Địa Phi Ưng, Điện ảnh Đài Loan 1978, Vương Quan Hùng, Lăng Vân Đại Địa Phi Ưng, TVB 1992 - Ngô Trấn Vũ, Lê Mỹ Nhàn, Lưu Gia Huy Tác phẩm Khác
 Tuyệt Bất Đê Đầu, Shaw Brothers 1977 - Tông Hoa, Lưu Vĩnh, Miêu Khả Tú Kiếm Hoa Yên Vũ Giang Nam, Điện ảnh Hồng Kông 1977 - Thành Long, Từ Phong, Đông Lâm Phiêu Hương Kiếm Vũ, Điện ảnh Đài Loan 1978 - Điền Bằng, Bạch Ưng Ly Biệt Câu, Điện ảnh Đài Loan 1980 - Vệ Tử Vân, Dư An An Kiếm Khí Tiêu Tiêu Khổng Tước Linh, Điện ảnh Đài Loan 1980 - Điền Hạc, Tôn Gia Lâm Huyết Anh Vũ, Shaw Brothers 1981 - Bạch Bưu, Lương Trân Ni, Lưu Vĩnh Du Hiệp Trương Tam Phong (Đại Nhân vật Cải Biên), ATV 1981 - Vạn Tử Lương, Trần Tú Văn, Trương Quốc Vinh Bích Huyết Tẩy Ngân Thương, TVB 1984 - Đào Đại Vũ, Trần Phục Sanh Đại Nội Thần Bộ (Thất Sát Thủ Cải Biên), Điện ảnh Hồng Kông 1987 - Cố Quán Trung, Liên Vỹ Kiện Thất Tinh Bích Ngọc Đao, Điện ảnh Trung Quốc 1991 - Triệu Dương, Lý Điện Phương Sách Mã Khiếu Tây Phong, Trung Quốc 2001 - Ngô Kinh, Du Phi Hồng Thất Chủng Binh Khí: Khổng Tước Sơn Trang, Trung Quốc 2010 - Thích Tiểu Long, Mục Đình ĐìnhNhững số liệu thống kê
 Nhân vật có biệt hiệu dài nhất: Kim Cung Ngân Đạn Trảm Hổ Đao Truy Vân Tróc Nguyệt Thủy Thượng Phiêu Lệ Thanh Phong
Theo bài của N. Tuyết Lan "Cổ Long-cuộc đời và tác phẩm", mục những cái nhất trong tác phẩm Cổ Long có liệt kê:

Xem thêm
Kim Dung
Ngoạ Long Sinh
Thiếu Hạo (nhà văn)
Dựa Kim Dung
Giả Cổ Long
Trần Thanh Vân
Gia Cát Thanh Vân
Nam Cung Thạch
Ưu Đàm Hoa
Lương Vũ Sinh
Ôn Thụy An

Thư mục
Trần Mặc, Võ hiệp ngũ đại gia'', Nguyễn Thị Bích Hải dịch, Thành phố Hồ Chí Minh: Nhà xuất bản Trẻ, 2003 (Phần 3: Cổ Long và tác phẩm Đa tình kiếm khách vô tình kiếm)

Liên kết ngoài

Diễn đàn Cổ Long

Wuxiapedia

Các tác phẩm nguyên văn chữ Hán của Cổ Long

Nhà văn Đài Loan

C


title: Kuruschia

text:
Hadena là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae

en:Kuruschia


title: Orthaltica capensis

text:
Orthaltica capensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Andrews & Gilbert miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Orthaltica


title: Crotaphatrema bornmuelleri

text:
Crotaphatrema bornmuelleri là một loài không chân thuộc họ Scolecomorphidae. Chúng là loài đặc hữu của Cameroon.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các đồn điền, vườn nông thôn, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.

Chú thích

Tham khảo

 Werner, 1899: Über Reptilien und Batrachier aus Togoland, Kamerum und Deutsch-Neu-Guinea. Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft in Wien, ,  (texte intégral).
 Loader, S., Wilkinson, M. & Measey, J. 2004. Crotaphatrema bornmuelleri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 7 năm 2007.

Động vật Cameroon
Scolecomorphidae
Động vật được mô tả năm 1899
Động vật đặc hữu Cameroon


title: Macroglossum adustum

text:
Macroglossum adustum là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chi Macroglossum.

Tham khảo

 Pinhey, E (1962): Hawk Moths of Central và Southern Africa. Longmans Southern Africa, Cape Town.

Macroglossum


title: Lễ (huyện)

text:
Lễ huyện có thể là các huyện sau:
Huyện Lễ (澧县) thuộc địa cấp thị Thường Đức, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Huyện Lễ (蠡县) thuộc địa cấp thị Bảo Định (保定市), tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc
Huyện Lễ (禮縣) thuộc địa cấp thị Lũng Nam (陇南市), tỉnh Cam Túc, Trung Quốc.


title: Gorgadji

text:
Gorgadji là một tổng thuộc  Séno (tỉnh) ở phía bắc  Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Gorgadji. Dân số năm 2006 là 30.630 người.

Các thị xã và làng xã
Bangataka, Bangataka-Lere, Bouloye-Siguidi, Boundougnoudji, Demniol, Diobbou, Gorouol-Galole, Guide, Lelly, Lere, Oulfou-Alfa, Peteguerse, Tadjo, Tiekaledji và Tonga.

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Séno


title: Melanotus kasyi

text:
Melanotus kasyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Tangier

text:
Tangier (;  Ṭanjah; Berber: ⵟⴰⵏⴵⴰ Ṭanja; tên Berber cũ: ⵜⵉⵏⴳⵉ Tingi) là một thành phố lớn ở miền tây bắc Maroc. Nó tọa lạc cạnh bờ biển, ở mạn tây eo biển Gibraltar, nơi Địa Trung Hải gặp Đại Tây Dương ngoài khơi Cap Spartel. Đây là thủ phủ của vùng Tanger-Tetouan-Al Hoceima và tỉnh Tangier-Assilah của Maroc.

Nhiều nền văn minh và văn hóa đã tác động đến Tangier từ tận trước thế kỷ 5 TCN. Từ một thị trấn Berber mang tính chiến lược đến một trung tâm thương mại của Phoenicia cho đến thời kỳ độc lập vào thập niên 1950, Tangier có mối liên hệ với nhiều nền văn hóa.

Thành phố hiện nay đang trải qua quá trình hiện đại hóa nhanh chóng. Những dự án du lịch mới dọc bờ biển, một quận thương mại hiện đại gọi gọi là "Trung tâm thành phố Tangier", một sân bay mới và một nhà thi đấu bóng đá mới. Kinh tế Tangier cũng được hưởng lợi đáng kể từ cảng Tanger-Med mới.

Thành phố kết nghĩa
Tangier có các thành phố kết nghĩa là:

Tham khảo

Thành phố Maroc
Vùng Tangier-Tetouan


title: Smederevska Palanka

text:
Smederevska Palanka (tiếng Serbia: Смедеревска Паланка) là một thành phố và khu tự quản của Serbia. Thành phố Smederevska Palanka có diện tích km2, dân số là 25.300 người (theo điều tra dân số Serbia năm 2002) còn dân số cả khu tự quản là 59.605 người. Đây là thủ phủ hành chính của quận Podunavlje.

Hành chính
Ngoài thị xã, khu tự quản Smederevska Palanka còn gồm các làng sau:

 Azanja (3946)
 Bačinac (688)
 Baničina (941)
 Bašin (442)
 Cerovac (1054)
 Glibovac (2096)
 Golobok (1988)
 Grčac (1094)
 Kusadak (4865)
 Mala Plana (803)
 Mramorac (553)
 Pridvorice (787)
 Ratari (1766)
 Selevac (3381)
 Stojačak (364)
 Vlaški Do (971)
 Vodice (881)

Khí hậu
 Thành phố kết nghĩa

  Brčko, Bosnia và Herzegovina
  Škofja Loka, Slovenia

Tham khảo

Liên kết ngoài

Smederevska Palanka
Thị xã Serbia
Khu tự quản Serbia


title: (8899) 1995 SX29

text:
{{DISPLAYTITLE:(8899) 1995 SX29}}

(8899) 1995 SX29 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 22 tháng 9 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Meganoton nyctiphanes

text:
Meganoton nyctiphanes là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Sri Lanka, Ấn Độ, Bangladesh, Myanmar, quần đảo Nicobar, quần đảo Andaman, đông nam Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam, Malaysia, Indonesia (Sumatra) và Philippines (Palawan).

Sải cánh từ 120–140 mm.

Ấu trùng được ghi nhận ăn các loài Symphorema involucratum ở Thái Lan.

Chú thích

Tham khảo

Meganoton


title: Cry Cry

text:
Cry Cry là bài hát của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc, T-ara. Đây là bài hát chủ đạo của mini-album thứ ba của nhóm mang tên "Black Eyes" và được phát hành đến các trang web âm nhạc trực tuyến vào ngày 11 tháng 11 năm 2011. Nhóm bắt đầu quảng bá cho bài hát cũng như album, bắt đầu trên M! Countdown vào ngày 17 tháng 11 năm 2011.

Năm 2015, T-ara phát hành ca khúc Cry Cry phiên bản Trung Quốc để quảng bá cho games "World of Warships".

Tổng quan
Trước khi trở lại với "Black Eyes", nhóm đã tung ra loạt hình  Jacket Photos (những bức ảnh áo khoác) cho "Cry Cry" từ mini album mới của nhóm, "Black Eyes". Các cô gái trút bỏ hình ảnh dễ thương, vui vẻ của "Roly Poly" để sẵn sàng bùng nổ sự quyến rũ với ánh mắt sắc nét, mạnh mẽ qua hiệu ứng ảnh đơn sắc.

Video ca nhạc

Phiên bản drama
Vào ngày 09 tháng 11, 2 ngày trước khi phát hành album, nhóm chính thức cho ra mắt video clip của bài hát "Cry Cry" dưới dạng phim ca nhạc. Trong video, T-ara đã rũ bỏ hình ảnh nữ tính thường thấy, thay vào đó là những hình ảnh mạnh mẽ và những cảnh quay đấu súng gay cấn. Phần kết thúc của câu chuyện, là teser audio của "Lovey Dovey" Video sau đó đã leo lên đứng vị trí thứ 1 trên bảng xếp hạng video của Hàn Quốc - GomTv chỉ 30 phút sau khi phát hành và #1 hầu hết bảng xếp hạng tìm kiếm trực tuyến tại Hàn Quốc với số lượt view hơn 17000 (đến thời điểm hiện tại con số này đã là lớn hơn 200.000).

Phiên bản nhảy
Sau khi tung ra phiên bản phim ca nhạc gây được ấn tượng với khán giả, nhóm tiếp tục cho ra lò phiên bản nhảy nóng bỏng cho "Cry Cry", như lời đề nghị cắt giảm vẫn còn (phát hành tối hôm qua), T-ara đã cho thấy một số động tác vũ đạo mạnh mẽ làm tăng lên một cấp độ hoàn toàn mới để xứng đáng với danh tiếng là nghệ sĩ đang có sự phát triển. Tất cả mọi thứ từ vũ đạo của họ đến trang phục của họ phản ánh một khái niệm, đen hơn và trưởng thành hơn của T-ara – để cho người hâm mộ có những dự đoán cho sự trở lại này.

Phiên bản Ballad
Như để cảm ơn người hâm mộ, Core Contents Media đã phát hành MV phiên bản ballad cho "Cry Cry". "Cry Cry" đã phát hành hai phiên bản, một đoạn phim đầy kịch tính dài 15 phút, và một phiên bản dance. Nói về sự đau khổ và nỗi buồn, các fan dường như đang tìm kiếm một video âm nhạc với một vẻ đẹp sâu sắc.

Quảng bá
Nhóm trình diễn lần đầu "Cry Cry" vào ngày 18 tháng 11, năm 2011 cùng với phiên bản Ballad của "Cry Cry" trên chương trình M!Countdown. Nhóm cũng biểu diễn bài hát trên Music Bank, Show! Music Core và Inkigayo,

Vũ đạo
Để thể hiện được những vũ đạo mạnh mẽ của cả nam lẫn nữ trong "Cry Cry", T-Ara đã luyện tập các điệu nhảy mạnh mẽ. Các động tác đó được xây đựng dựa trên hình ảnh nam tính của TVXQ. Đối với phiên bản Ballad, T-Ara cho thấy những biểu cảm đau thương trên từng khuôn mặt của các thành viên. Soyeon và Jiyeon đã làm các khán giả say đắm bởi giọng hát lôi cuốn của họ. Đối với phiên bản gốc của " Cry Cry", T-Ara đã có sự thay đổi 180 độ gây sốc với vũ đạo mạnh mẽ. Đặc biệt, Hyomin trông như 1 chiến binh với điệu nhảy cùng cây gậy. Biên đạo múa của "Cry Cry" cho thấy T-Ara như thể đang lau nước mắt nhưng sau đó họ đã cởi bỏ áo khoác ra để đưa đến sự chuyển biến mạnh mẽ và gợi cảm.

Danh sách bài hát
Tải kĩ thuật số
1. Cry Cry - 03:17
2. Cry Cry (Phiên bản Ballad) - 03:17
3. Cry Cry (Phiên bản Ballad trong Video ca nhạc) - 03:12

Xếp hạng

Liên kết ngoài

Tham khảo

Bài hát của T-ara
Bài hát năm 2011
Hiện tượng Internet
Đĩa đơn năm 2011


title: Chicoreus mocki

text:
Chicoreus mocki là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chicoreus


title: Messier 72

text:
Messier 72 (còn gọi là M72 hay NGC 6981) là cụm sao cầu trong chòm sao Bảo Bình do Pierre Méchain phát hiện ngày 29 tháng 8 năm 1780. Charles Messier sau đấy đã quan sát nó vào ngày 4 và 5 tháng 10 cùng năm, và ông liệt kê nó vào danh lục của ông. Hai ông lại coi nó là một tinh vân mờ hơn là một cụm.

Sử dụng kính thiên văn  sẽ quan sát rất khó bởi vì chúng ta chỉ nhìn thấy ảnh nhòe mờ. Tuy nhiên nếu sử dụng kính Kopernicks  sẽ thu được độ phân giải cao hơn.

M72 nằm cách Trái Đất  và nằm ở phía bên kia tâm thiên hà. Một số nguồn khác cho rằng  cụm sao nằm cách xa tới 62.000 năm ánh sáng, với đường kính 42 năm ánh sáng. Nói chung, M72 là một cụm sao trẻ, chứa một vài sao khổng lồ xanh, không như các cụm sao khác, chúng thường chứa các cụm sao già.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Messier 72, SEDS Messier pages
 Messier 72, Galactic Globular Clusters Database page
 Messier 72, LRGB CCD image based on two hours total exposure
 M-72 Information

Cụm sao cầu
Chòm sao Bảo Bình
Thiên thể Messier
Thiên thể NGC
Thiên thể phát hiện năm 1780


title: Khoroo

text:
Khoroo (Tiếng Mông Cổ: хороо, horoo) là một đơn vị hành chính tại Ulaanbaatar, thủ đô Mông Cổ. Thuật ngữ này có thể tương đương với "phường" tại Việt Nam. Một khoroo sẽ trực thuộc một düüreg (quận).

Cho đến trước năm 2007, có 121 khoroo tại thủ đô, và đến năm 2007 con số này đã tăng lên 132 . Mỗi một khoroo được nhận dạng bằng tên düüreg trực thuộc cộng với số nhận dạng, mặc dù một số vẫn có thể có tên riêng (ví dụ Narnii zam 13 hay Rashaantiin 18).

Danh sách Khoroo

Tham khảo

Ulaanbaatar


title: Tỉ suất lợi nhuận trên cổ phần

text:
Tỉ suất thu nhập trên cổ phần hay gọi tắt là EPS (tiếng Anh: earnings per share), là chỉ số nói lên phần lợi nhuận thu được trên mỗi cổ phần. Đây cũng có thể coi như phần lợi nhuận thu được trên mỗi khoản đầu tư ban đầu, nên nó được coi như là chỉ số xác định khả năng lợi nhuận của một công ty (hay một dự án đầu tư).

Công thức tính
-EPS được tính bằng (Lợi nhuận sau thuế - Lợi nhuận sau thuế cổ phiếu ưu đãi được hưởng)/Tổng số cổ phiếu thường phát hành.

-EPS hiện tại + một chút EPSq1 tương lai thực tế (dùng quy tắc tam suất) + Một chút EPSq1 tương lai thực tế do đợt khuyến mãi, quảng cáo, giảm giá với số lượng lớn vào những ngày nghĩ cuối tuần thứ bảy và chủ nhật và vào những dịp lễ lớn như (Noel) tết dương lịch và tết âm lịch của dân tộc Việt Nam. (nếu người sở hữu cổ phiếu dự đoán đúng công ty có lãi quý kế toán kế tiếp so với cùng kỳ năm ngoái).

-EPS hiện tại - một chút EPSq1 tương lai (nếu người sở hữu cổ phiếu dự đoán đúng công ty thua lỗ kỳ kế toán kế tiếp so với cùng kỳ năm ngoái).

-EPS hiện tại - một chút EPSq1 tương lai (cầu < cung người nắm giữ cổ phiếu muốn bán cổ phiếu một cách dễ dàng thì bắt buộc phải hạ thấp giá cổ phiếu xuống có thể thấp hơn giá tham chiếu ngày hôm trước, trong trường hợp này công ty cổ phần vẫn làm ăn có lãi so với cùng kỳ kế toán năm trước).

-Cổ phiếu ưu đãi:

Họ đóng nhiều của cải vào trong công ty cổ phần.
Họ bỏ ra nhiều sức lao động để làm việc.
Họ là người có trí thức và kinh nghiệm trên thương trường để đem từng đồng lợi nhuận về cho công ty nên họ xứng đáng được tưởng thưởng khoản lợi nhuận trước cổ đông thường.

Chức năng
EPS là một chỉ số tổng hợp phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp giúp các nhà đầu tư cá nhân và thể chế cũng như các nhà phân tích dễ dàng hiểu và so sánh giữa các loại cổ phiếu.

Tham khảo

Phân tích cơ bản
Tài chính doanh nghiệp
Tỷ số tài chính


title: Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa II

text:
Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam II đã bầu ra Ban Chấp hành Trung ương khóa II (1951 - 1960) gồm 19 ủy viên chính thức và 10 ủy viên dự khuyết. Ban Chấp hành đã cử ra Bộ Chính trị gồm 7 ủy viên chính thức và 1 ủy viên dự khuyết.

Ủy viên Bộ Chính trị
Bộ Chính trị được bầu tại Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng với 7 Ủy viên chính thức và 1 Ủy viên dự khuyết.

Bộ Chính trị chấp hành các nghị quyết của Hội nghị toàn thể Trung ương, giải quyết những vấn đề thuộc chính sách, phương châm công tác lớn của Đảng giữa hai kỳ hội nghị toàn thể Trung ương.

Nếu chưa đến kỳ hội nghị toàn thể Trung ương mà Bộ Chính trị nhận thấy có những vấn đề quan trọng phải họp Trung ương để giải quyết thì Bộ Chính trị triệu tập hội nghị toàn thể Trung ương bất thường. Gặp trường hợp không thể triệu tập hội nghị toàn thể Trung ương, Bộ Chính trị có thể quyết định.

Danh sách Ủy viên Bộ Chính trị
Ủy viên chính thức
 Hồ Chí Minh (Chủ tịch Đảng, từ tháng 10 năm 1956 kiêm Tổng Bí thư)
 Trường Chinh (Tổng Bí thư đến tháng 10 năm 1956)
 Lê Duẩn (bầu vắng mặt)
 Hoàng Quốc Việt (đến tháng 10 năm 1956)
 Võ Nguyên Giáp
 Phạm Văn Đồng
 Nguyễn Chí Thanh
 Lê Đức Thọ (bổ sung từ 8/1955)
 Hoàng Văn Hoan (bổ sung từ 1956)
 Nguyễn Duy Trinh (bổ sung từ 1956)
 Phạm Hùng (bổ sung từ 1956)
 Lê Thanh Nghị (bổ sung từ 1956)
 Ủy viên dự khuyết
 Lê Văn Lương (chính thức từ 8/1955, đến năm 1956 ra khỏi Bộ Chính trị)

Ban Bí thư
Ban Bí thư chấp hành các nghị quyết của Bộ Chính trị; dựa theo các nghị quyết của Bộ Chính trị mà định chủ trương cụ thể và giải quyết những vấn đề về kế hoạch thi hành.

Danh sách Ban Bí thư
 Trường Chinh (đến 11/1958, Tổng Bí thư đến 10/1956)
 Phạm Văn Đồng (đến 11/1958)
 Lê Văn Lương (đến 10/1956)
 Nguyễn Duy Trinh (bổ sung từ 8/1955)
 Hồ Chí Minh (bổ sung từ 10/1956 đến 11/1958, làm Tổng Bí thư từ 10/1956)
 Võ Nguyên Giáp (bổ sung từ 10/1956 đến 11/1958)
 Lê Duẩn (bổ sung từ năm 1957)
 Phạm Hùng (bổ sung từ 11/1958)
 Hoàng Anh (bổ sung từ 11/1958)
 Tố Hữu (bổ sung từ 11/1958)
Hội nghị Trung ương lần thứ 10 (mở rộng) từ ngày 25-8 đến ngày 5-10-1956 đồng ý để Trường Chinh thôi giữ chức Tổng Bí thư, vẫn là Ủy viên Bộ Chính trị và Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng. Hồ Chí Minh là Chủ tịch Đảng kiêm Tổng Bí thư của Đảng. Về Bộ Chính trị, Hội nghị Trung ương lần thứ 10 (mở rộng) đã bổ sung thêm bốn ủy viên: Hoàng Văn Hoan, Phạm Hùng, Nguyễn Duy Trinh, Lê Thanh Nghị; Ban Bí thư được cử lại gồm Hồ Chí Minh, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp và Nguyễn Duy Trinh. Hội nghị đã quyết định kỷ luật: đưa Hồ Viết Thắng ra khỏi Ban Chấp hành Trung ương, đồng ý để Lê Văn Lương rút ra khỏi Bộ Chính trị, Ban Bí thư và đưa xuống làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương.

Hội nghị Trung ương lần thứ 14 ngày 27/11/1958 quyết định cử lại Ban Bí thư gồm nǎm người: Lê Duẩn, Nguyễn Duy Trinh, Phạm Hùng, Hoàng Anh, Tố Hữu. Hội nghị quyết định Hồ Chí Minh, Chủ tịch kiêm Tổng Bí thư của Đảng, không tham gia Ban Bí thư để có thời giờ làm việc của Bộ Chính trị. Lê Duẩn được ủy nhiệm chủ trì công việc của Ban Bí thư. Ban Bí thư sẽ phân công một số thường trực để giải quyết công việc hàng ngày.

Các hội nghị Trung ương Đảng

Ủy viên chính thức Trung ương

Từ năm 1955, có thêm 6 ủy viên chính thức:
 Tố Hữu
 Trần Hữu Dực
 Bùi Quang Tạo
 Xuân Thủy
 Trần Nam Trung (Trần Lương)
 Nguyễn Thị Thập
Danh sách Ủy viên chính thức Trung ương Đảng khóa II (theo thứ tự ABC)

Ủy viên dự khuyết Trung ương
 Nguyễn Khang
 Nguyễn Văn Trân
 Hà Huy Giáp
 Hồ Viết Thắng (Hồ Sĩ Khảng) (đến tháng 9 năm 1956)
 Văn Tiến Dũng
 Tố Hữu (ủy viên chính thức từ năm 1955)
 Hồ Tùng Mậu (hy sinh 23/7/1951)
 Nguyễn Văn Kỉnh
 Nguyễn Chánh (mất 1957)
 Hoàng Anh
 Đỗ Mười (từ tháng 3 năm 1955)
 Lê Văn Lương (từ tháng 9 năm 1956)
 Trần Hữu Dực (ủy viên chính thức từ tháng 3 năm 1955)
 Bùi Quang Tạo (ủy viên chính thức từ tháng 3 năm 1955)
 Xuân Thủy (ủy viên chính thức từ tháng 3 năm 1955)
 Trần Nam Trung (Trần Lương) (ủy viên chính thức từ tháng 3 năm 1955)
 Nguyễn Thị Thập (ủy viên chính thức từ tháng 3 năm 1955)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II (11-19/2/1951) trên website của Đảng Cộng sản Việt Nam.
 Danh sách Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư T.Ư. Đảng khóa II trên website của Đảng Cộng sản Việt Nam.

02
Danh sách nhân vật Việt Nam