title: Jean-Bédel Bokassa

text:
Jean-Bédel Bokassa (, 22 tháng 2 năm 1921-3 tháng 11 năm 1996), còn được gọi là Bokassa I, là một nhà lãnh đạo chính trị và quân sự Trung Phi, từng là Tổng thống thứ 2 của Cộng hòa Trung Phi và là hoàng đế tự phong của quốc gia kế vị - Đế quốc Trung Phi cho đến khi bị phế truất ngày 20 tháng 9 năm 1979.

Trong thời kỳ này, Bokassa đã ở chức tổng thống khoảng 11 năm và ba năm với tư cách là hoàng đế tự xưng của Đế quốc Trung Phi. Chế độ độc tài quân sự này kéo dài từ ngày 4 tháng 12 năm 1976 đến ngày 21 tháng 9 năm 1979. Sau khi ông bị lật đổ, Cộng hòa Trung Phi đã được khôi phục bởi người tiền nhiệm David Dacko. Danh hiệu đế quốc của Bokassa không đạt được sự công nhận từ cộng đồng quốc tế.

Thơ ấu
Họ tên đầy đủ của Bokassa là Jean Bedel Bokassa, thuộc bộ tộc M'Baka. Ông sinh ngày 22 tháng 2 năm 1921, là một trong 12 người con của Mindogon Bokassa, một trưởng làng và vợ Marie Yokowo ở Bobangui, một ngôi làng M'Baka lớn trong lưu vực Lobaye, rìa của khu rừng xích đạo, sau đó là một một phần của Xích đạo châu Phi thuộc Pháp, cách Bangui khoảng 80 km về phía tây nam. Mindogon bị buộc phải cho người dân làng mình làm việc cho công ty lâm nghiệp Forestière của Pháp. Sau đó Mindogon quyết định chống theo mệnh lệnh của Pháp, ông đã thả một số dân làng đang bị Forestière bắt làm con tin. Công ty coi đây là một hành động nổi loạn, vì vậy họ đã giam giữ Mindogon. Vào ngày 13 tháng 11 năm 1927, ông bị đánh đến chết tại quảng trường thị trấn ngay bên ngoài văn phòng quận. Một tuần sau, mẹ của Bokassa không thể chịu đựng nỗi đau mất chồng, đã tự tử.

Trong thời điểm mồ côi cha mẹ, Bokassa đang là học sinh bậc tiểu học tại Trường Sainte Jeane d'Arc ở M'Baiki. Trong thời gian học của mình, ông trở nên đặc biệt yêu thích một cuốn sách ngữ pháp tiếng Pháp của một tác giả tên Jean Bédel. Các giáo viên nhận thấy sự gắn bó này và bắt đầu gọi Bokassa là "Jean-Bédel".

Tuổi thiếu niên, ông học ở Trường trung học École Saint-Louis ở Bangu. Sau khi tốt nghiệp vào năm 1939, Bokassa đã gia nhập quân đội thực dân Pháp với tư cách là một tirailleur (tạm dịch: bộ binh hạng nhẹ) vào ngày 19 tháng 5 năm 1939.

Binh nghiệp

Khi Thế chiến II nổ ra, nước Pháp bị quân đội Đức Quốc xã chiếm đóng, Bokassa gia nhập lực lượng "Pháp tự do" do De Gaulle lãnh đạo. Ông được thăng cấp hạ sĩ khi tham gia chiến dịch giải phóng tỉnh Provence, Pháp rồi được cho đi học lớp đào tạo sĩ quan.

Năm 1950, Bokassa sang Việt Nam, là lính lê dương trong quân đội viễn chinh Pháp và được thưởng Huân chương Bắc Đẩu bội tinh. Thời gian ở Việt Nam, ông lấy bà Nguyễn Thị Huệ rồi có một đứa con gái, đặt tên là Martine Nguyễn.

Cầm quyền
Năm 1960, Xích đạo châu Phi thuộc Pháp giành lại được độc lập. Vị tổng thống mới của quốc gia này là David Dacko - vốn có họ hàng xa với Bokassa - quyết định đổi tên nước thành Cộng hòa Trung Phi rồi mời Bokassa về nắm quyền chỉ huy quân đội. Năm 1966, với lực lượng vũ trang trong tay, Bokassa tiến hành đảo chính, lật đổ David Dacko, tự xưng Tổng thống suốt đời.

Hoàng đế

Năm 1976, Bokassa đạp đổ nền Cộng hòa, lên làm "hoàng đế", đổi tên nước thành Đế quốc Trung Phi. Lễ đăng quang xa hoa tiêu tốn 22 triệu USD.

Bokassa là một người độc tài và độc ác khiến nhân dân và các nước quốc tế không chịu nổi. Năm 1979 Pháp và lực lượng đảo chính tấn công lật đổ Bokassa. Không kháng cự được Bokassa phải bỏ chạy sang Bờ Biển Ngà rồi sau đó là Pháp, nơi ông có nhiều lâu đài nguy nga. Ông bị chính quyền mới kết án tử hình vắng mặt.

Sự độc tài và cuộc sống xa hoa
Trong thời gian làm "hoàng đế", Bokassa có sở thích sưu tập vàng bạc, đá quý. Trong số những đồ châu báu mà ông thu thập được, có 2 viên kim cương thô rất lớn nhưng chưa bao giờ ông đồng ý cho mài giũa. Để mua chuộc các chính trị gia - trong đó có cả Tổng thống Pháp Valéry Giscard d'Estaing, Bokassa đã dùng kim cương làm vũ khí. Sau này, Bokassa tố cáo Tổng thống d'Estaing đã đứng sau cuộc đảo chính lật đổ ông và cuỗm mất Hoàng hậu Cathérine của ông.

Để thể hiện quyền lực của một "hoàng đế", Bokassa đặt tên cho nhiều công trình ở thủ đô Bengui bằng tên mình như Cung thể thao Jean Bedel Bokassa, Đại lộ Bokassa, Đại học Tổng hợp Jean Bedel Bokassa… Bên cạnh đó, Bokassa còn cho xây dựng nhiều "dinh tổng thống" như Villa Kolongo, Villa Berengo, đồng thời là chủ của nhiều nhà hàng ăn uống, xưởng dệt vải, trang trại nuôi gia súc, hai hãng hàng không dân sự, một hãng mua bán ngà voi... Theo báo Le Figaro, Bokassa đã tự phong cho mình là "đệ nhất nông dân và đệ nhất thương gia của Đế chế Trung Phi". Những người từng có thời gian thân cận với Bokassa kể lại rằng ông ta tự cho mình có quyền làm hoàng đế suốt đời, kiêm Bộ trưởng Tư pháp, Quốc phòng, Nội vụ và các bộ khác.

Sự lạnh nhạt của quốc tế
Sau một thập niên cai trị, Bokassa tổ chức lễ đăng quang Hoàng đế Bokassa Đệ nhất. Tuy nhiên, đa số các quốc gia đồng minh lân cận đều nghèo nên chẳng ai gửi tiền ủng hộ. Chỉ có nước Pháp tặng 22 triệu franc để mua sắc phục cho hàng nghìn quan khách, một ngai vàng cao 3,5 mét, rộng 5 mét làm theo kiểu Napoléon có viền nạm vàng, tám con ngựa trắng, một mũ triều thiên nạm vàng và kim cương do nhà kim hoàn nổi tiếng Arthus Bertrand của Pháp thực hiện với những viên kim cương mà có viên lên đến 8 carat. Ngoài ra còn có 2 bức chân dung Bokassa Đệ nhất vẽ bởi họa sĩ Hans Linus, người Đức. Hơn 24.000 chai rượu vang cao cấp Moet et Chandon và 4.000 chai rượu vang siêu cao cấp Château Mouton Rothschild và Château Lafite Rothschild được mua về phục vụ thực khách cùng 60 chiếc ôtô Mercedes mang từ Tây Đức sang.

Tuy nhiên, khác với lễ đăng quang của Vua Haile Selassie, xứ láng giềng Ethiopia hồi năm 1930 với hầu như toàn bộ các tổng thống, vua chúa, bộ trưởng các nước thân hữu đều hiện diện, lễ đăng quang của "Bokassa Đệ nhất" chỉ có tướng Franco (Tây Ban Nha), Hoàng đế Hirohito (Nhật Bản), Vua Shah Reza Pahlavi (Iran), Idi Amin (Uganda), Mobutu Sese Seko xứ Zaire, ngoài ra Tòa thánh Vatican từ chối cho Bokassa làm lễ xưng Đế ở nhà thờ chính tòa Bangui.

Gia sản
Ở Pháp, Bokassa làm chủ nhiều bất động sản như lâu đài Villemorant ở Saint Louis Chavanon, lâu đài Handicourt de La Cottencière ở ngoại ô thủ đô Paris, lâu đài Mezy sur Seine, lâu đài Nice và nhà hàng khách sạn Le Montagne ở Romorantin.

Gia đình
Jean-Bédel Bokassa có nhiều vợ bé như vũ nữ Martine N'Douta, kẻ vẫn thường ganh tị với các bà vợ bé người Gabon, Tunisie, Pháp, Bỉ, Lybie, Cameroon, Đức, Thụy Điển, Zaire, Trung Quốc. Nhiều người trong số họ được các nhà lãnh đạo sở tại "tặng" cho Bokassa khi ông ta công du các quốc gia này, chẳng hạn như bà vợ bé người Đài Loan là "quà tặng" của Tưởng Giới Thạch, lúc ấy cầm quyền ở Đài Loan. Tại Gabon, trong phái đoàn ra sân bay đón tiếp Hoàng đế Bokassa, ông ta đặc biệt để ý đến một cô gái tên là Joelle. Bỏ qua tất cả mọi nghi lễ ngoại giao, Bokassa dặn Joelle "đừng đi đâu hết" rồi tiến đến trước mặt Tổng thống Omar Bongo: "Hồi nãy tôi đến với tư cách quốc khách, bây giờ tôi gặp anh với tư cách riêng để xin cưới một công dân của anh làm vợ".

Dù muốn dù không, Tổng thống Omar Bongo cũng phải đồng ý. Khi công du một quốc gia khác, Bokassa gặp cô vũ nữ tóc vàng Gabriela Brimba trong một vũ trường. Ngỏ lời cầu hôn với cô ta nhưng bị từ chối, Bokassa liền "nói nhỏ" với lãnh tụ nước này. Chỉ hơn một tháng sau, Gabriela Brimba được đưa tới Bangui rồi được Bokassa đổi tên thành Martine N'Douta. Sau khi chế độ của quốc gia ấy sụp đổ, Brimba trở về cố quốc, bỏ lại đứa con gái tên là Anne de Berengo cho Bokassa nuôi dưỡng.

Tội ác phanh phui
Sau cuộc đảo chính lật đổ Bokassa mang tên "Operation Barracuda" diễn ra ngày 20/9/1979, phần lớn tài sản của Bokassa đều bị tịch thu. Nhiều nước từ chối cho ông tị nạn. Chỉ có Tổng thống Bờ Biển Ngà là Felix Houphouet Boigny chịu chứa chấp ông vì áp lực của Pháp. Đến lúc ấy, nhiều tội ác của Bokassa mới bị phanh phui. Tại Villa Kolongo, ngoài hàng trăm viên kim cương và đồng hồ đeo tay bằng vàng ròng, còn có những chiếc tủ cấp đông bên trong chứa xác người, phần lớn là các lãnh tụ sinh viên tranh đấu chống Bokassa. Dưới hồ nước, cũng có rất nhiều xương người. Phe đảo chính khẳng định rằng những bộ xương ấy là phần còn lại sau khi Bokassa đã ăn thịt người để trường sinh.

Kết thúc
Về cuối đời, Bokassa viết cuốn hồi ký "Ma Verité" - Chân lý đời tôi - nhưng chưa kịp xuất bản thì đã bị Chính phủ Pháp thu hồi. Tết năm 1985, Bokassa làm lễ kỷ niệm 20 năm cầm quyền tại lâu đài Handricourt nằm ở phía tây Paris nhưng chỉ có ông và những đứa con.

Trên bức tường trong đại sảnh, Bokassa cho trưng bày chân dung Hoàng hậu Catherine, Hoàng đế Napoléon và bức ảnh trận Điện Biên Phủ. Vì không có tiền mua thức ăn nuôi 15 đứa con, mỗi đứa một mẹ, nên Bokassa làm đơn xin Chính phủ Pháp tiền trợ cấp thời gian 6 tháng nằm điều trị vết thương tại một quân y viện ở Sài Gòn hồi thập niên 1950. May thay, vài tháng sau ngày gửi đơn, Bokassa được tòa án trả lại chiếc ôtô Corvette và một máy bay trị giá 6 triệu franc. Lập tức, Bokassa rao bán để lấy tiền trốn chạy khỏi nước Pháp.

Trước khi bỏ trốn, Bokassa viết thư cho Tổng thống Pháp là Francois Mitterand, nội dung tự nhận mình là "công dân tự do" trở về Cộng hòa Trung Phi và sẵn sàng  phục vụ đất nước nếu có lời mời. Lúc xuống sân bay Bangui, Bokassa định đọc một bài diễn văn, khẳng định mình vẫn là "Hoàng đế Bokassa Đệ nhất" thì bị an ninh Pháp phát hiện và bắt giữ. Tám tháng sau, Tòa án Cộng hòa Trung Phi tuyên bố xử tử hình ông ta. Biện hộ trước tòa, Bokassa nói ông bị buộc tội chỉ vì ông là người châu Phi. Được giảm xuống còn tù chung thân nhưng chỉ sau 6 năm nằm nhà đá, Bokassa được tha.

Bokassa chết ngày 3/11/1996 trong sự nghèo khó, túng quẫn. Vài năm trước khi mất, ông luôn mặc bộ quân phục "Thống chế Cộng hòa" với 7 hàng huy chương, huy hiệu thời Napoléon. Dù ở trong nhà hay ra đường, trên tay Bokassa lúc nào cũng có cây gậy chỉ huy mà ông ta gọi là "cây gậy công lý - canne de justice". Lúc chết, ngoài cây gậy, tài sản duy nhất của "Hoàng đế Bokassa Đệ nhất" chỉ là một bộ quần áo màu trắng mà Bokassa cho rằng nó có xuất xứ từ Jerusalem.

Bị ảo tưởng sức mạnh nhưng được cái là yêu Việt Nam.

Tham khảo

Chú thích

Nguồn

Bokassa, Jean-Bedel
Bokassa, Jean-Bedel
Bokassa, Jean-Bedel
Bokassa
Bokassa, Jean-Bedel
Bokassa
Chủ nghĩa đế quốc
Người chống cộng châu Phi
Quân nhân Pháp trong Thế chiến thứ hai
Bắc Đẩu Bội tinh hạng nhất


title: Crocothemis sanguinolenta

text:
Crocothemis sanguinolenta là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Libellulidae. Nó được tìm thấy ở Angola, Botswana, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Chad, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Ai Cập, Ethiopia, Ghana, Guinea, Kenya, Liberia, Madagascar, Malawi, Mali, Mozambique, Namibia, Nigeria, São Tomé và Príncipe, Sierra Leone, Somalia, Nam Phi, Sudan, Tanzania, Togo, Uganda, Zambia, Zimbabwe, và có thể cả Burundi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, sông có nước theo mùa, vùng đất ẩm với cây bụi là chủ yếu, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Tên phổ thông của loài này bao gồm Little Scarlet, Slim Scarlet-darter và Small Scarlet.

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Crocothemis sanguinolenta. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Crocothemis
Động vật được mô tả năm 1839


title: Lepidochrysops outeniqua

text:
The Outeniqua Blue (Lepidochrysops outeniqua) là một loài bướm ngày thuộc họ Lycaenidae. Nó là loài đặc hữu của Nam Phi, nơi nó được tìm thấy ở fynbos on the Outeniqua range in the West Cape.

Sải cánh dài 32–36 mm đối với con đực and 34–38 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 11 đến tháng 12. Có một lứa một năm.

Chú thích

Tham khảo
 Gimenez Dixon, M. 1996. Lepidochrysops outeniqua. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2007.

Lepidochrysops
Côn trùng Nam Phi
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Bản Lầu

text:
Bản Lầu là một xã thuộc huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai, Việt Nam.

Địa lý
Xã Bản Lầu nằm ở phía tây nam của huyện Mường Khương, cách trung tâm huyện lỵ 30 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Bản Sen
Phía nam giáp các xã của huyện Bảo Thắngː nam và đông nam là xã Bản Cầm, tây nam là xã Bản Phiệt
Phía tây giáp trấn Nam Khê (南溪镇) huyện Hà Khẩu châu Hồng Hà tỉnh Vân Nam Trung Quốc
Phía bắc giáp xã Lùng Vai.

Đây là một trong những xã vùng thấp của huyện Mường Khương. Xã có dân tộc: H'Mông chiếm 30,38 %, Giáy, Tu Dí, Phù Lá, Thu Lao, Nùng.

Hành chính
Xã Bản Lầu được chia thành 20 thôn: Cốc Chứ, Làng Ha, Lùng Cẩu, Na Nhung 1, Na Nhung 2, Na Lin, Bổ Quý, Trung Tâm, Na Pao, Lùng Tao, Thủ Lùng, Na Mạ 1, Na Mạ 2, Đồi Gianh, Pạc Bo, Na Lốc 1, Na Lốc 2, Na Lốc 3, Na Lốc 4, Cốc Phương.

Giao thông
Xã Bản Lầu có quốc lộ 4D chạy qua.

Chú thích

Tham khảo

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc


title: Chiến tranh Việt–Chiêm (1471)

text:
Chiến tranh Việt-Chiêm 1471 là cuộc chiến do vua Lê Thánh Tông của Đại Việt phát động năm 1471 nhằm chống lại vương quốc Chiêm Thành ở phương Nam. Quân đội Đại Việt thắng lớn, và Chiêm Thành suy yếu đến mức hầu như không còn được nhắc đến trong sử sách.

Bối cảnh

Từ thời Lê Thái Tông, nhà Hậu Lê đã rất quan tâm tới vùng Hóa châu - biên cương phía nam. Sang thời Lê Nhân Tông, do có sự xâm lấn của Chiêm Thành, triều đình nhiều lần phát binh đánh nước này vào các năm 1444, 1445, 1446. Cuộc tiến công năm 1446 giành thắng lợi lớn, đánh vào kinh thành Chà Bàn (Vijaya), bắt chúa Chiêm Thành là Bí Cai. Tướng Chiêm là Ma Ha Quý Lai đầu hàng trước, được lập làm quốc vương Chiêm mới.

Vào năm 1449, Ma Ha Quý Do bỏ tù Quý Lai và cướp lấy ngôi vua. Quý Do truyền lệnh cho Giáo Nhĩ Mỗ, Bàn Thoa sang triều cống cho triều đình Đại Việt. Hoàng đế Nhân Tông khi đọc tờ biểu thì phán: "Tội giết vua, em giết anh là tội đại ác xưa nay, Trẫm không nhận đồ dâng", do đó không nhận lễ vật. Vào năm 1452, Ma Ha Quý Do được Minh Cảnh đế phong làm chúa Chiêm Thành. Sau đó Quý Do bị Bàn La Trà Duyệt, người ở Thi Nại giết chết và cướp ngôi. Trà Duyệt chết, truyền ngôi cho em là Trà Toàn (Pau Kubah). Trà Toàn được sử sách Việt Nam mô tả là "hung hãn, hoang dâm, bạo ngược".

Trà Toàn bỏ tiến cống nhà Lê, thường xâm lấn biên giới phía nam Đại Việt. Vào tháng 8 âm lịch năm 1470, Trà Toàn sai sứ thần sang cầu viện với nhà Minh, thân hành đem hơn mười vạn quân thủy, quân bộ cùng voi ngựa đến đánh úp Hóa Châu. Viên tướng giữ Hóa Châu là Phạm Văn Hiển đánh nhau với quân Chiêm, không địch nổi, phải đóng cửa thành chống giữ, cho người phi ngựa đem văn thư cáo cấp về kinh đô. Việc này được Đại Việt sử ký toàn thư chép: Tháng 8, quốc vương Chiêm Thành Bàn La Trà Toàn thân hành đem hơn 10 vạn quân thủy bộ cùng voi ngựa đánh úp châu Hóa. Tướng trấn giữ biên thuỳ ở châu Hoá là bọn Phạm Văn Hiển đánh không nổi, phải dồn cả dân vào thành, rồi cho chạy thư cáo cấp.

Lê Thánh Tông ra quân

Chuẩn bị
Trước khi đem đại quân đi đánh Chiêm Thành vua Lê Thánh Tông đã chuẩn bị rất kỹ về đối nội, đối ngoại, về lực lượng, về tinh thần quân dân Đại Việt.

Vào tháng 10 âm lịch (1470) ông sai Nguyễn Đình Mỹ và Quách Đình Bảo sang nhà Minh kể tội Chiêm Thành đánh úp biên giới, mò trộm trân châu và việc địa phương bị lấn cướp. Sau đó ông trưng thu lương thực ở phủ Thiên Trường, sắc dụ Thừa tuyên sứ phủ Thiên Trường rằng: Dẹp loạn thì trước hết phải dùng võ, quân mạnh vốn là ở đủ lương ăn. Lệnh tới nơi, bọn ngươi phải trưng thu ở các hạng quân sắc, lại viên, sinh đồ mỗi người 15 ống gạo, hạng hoàng đình và người già mỗi người 12 ống, bắt người bị trưng thu lại phải đồ lên thành gạo chín, không được để chậm ngày giờ, đem nộp lên sứ ty. Quan hạt đó đựng làm nhà kho, kiểm nghiệm thu vào rồi làm bản tâu lên. Kẻ nào trốn chạy thì xử tội chém đầu.

Tháng 11, hiệu định 52 điều lệnh về việc hành binh.

Trước khi xuất quân, để tăng thêm tinh thần cho binh lính, ông cho soạn tờ chiếu kể tội Trà Toàn và những việc làm sai trái của quân Chiêm đọc trước 26 vạn quân.

Hành quân
Ngày mồng 6 tháng 11 âm lịch năm Canh Dần (tức ngày 28 tháng 11 năm 1470) Vua Lê Thánh Tông hạ chiếu ban 24 điều quân lệnh cho các doanh các vệ, ra lệnh cho Thái sư Đinh Liệt và Thái bảo Lê Niệm làm Chinh Lỗ tướng quân, thống lĩnh quân thủy trong các vệ thuộc ba phủ Đông, Nam và Bắc 10 vạn quân xuất phát đi trước.

Ngày 16 vua Lê Thánh Tông thân hành đốc xuất 15 vạn thủy quân, hôm ấy trời mưa nhỏ, gió bấc. Tạ Khắc Hải có câu thơ rằng:
Bách vạn sư đồ viễn khai hành,
Xao bồng vũ tác nhuận quân thanh.
(Trăm vạn quân đi đánh cõi xa,
Mui thuyền mưa dội thấm quân ta.)
Dọc đường, hễ qua đền thờ thần nào đều sai quan tới dâng lễ tế, để cầu cho quân đánh thắng trận. Bảo Nguyễn Như Đổ vào tế đền Đinh Tiên Hoàng.

Đầu tháng 12 âm lịch đại quân của Lê Thánh Tông đến núi Thiết Sơn Nghệ An.

Đến giữa tháng 12 âm lịch quân Đại Việt vào đến đất Chiêm Thành. Sau đó Lê Thánh Tông cho quân luyện tập thủy chiến, ông còn cho người vẽ lại bản đồ nước Chiêm.

Ngày mồng sáu tết âm lịch quân Đại Việt bắt sống được viên quan lại giữ cửa quan của Chiêm Thành tên là Bồng Nga Sa.

Lê Thánh Tông còn tự mình soạn ra cuốn Bình Chiêm sách sau đó cho dịch ra chữ Nôm rồi ban phát cho các doanh. Trong Bình Chiêm sách, nói có 10 lẽ tất thắng, có 3 việc đáng lo.

Diễn biến
Ngày mồng 5 tháng 2 âm lịch (1471) Trà Toàn sai em đem 6 viên tướng và 50.000 lính lẻn đến sát doanh trại quân Đại Việt.

Ngày mồng 6 tháng 2 âm lịch Lê Thánh Tông bí mật sai Tả du kích tướng quân Lê Hi Cát, Hoàng Nhân Thiêm và Tiền phong tướng quân Lê Thế, Trịnh Văn Sái đem hơn 500 chiếc thuyền và 30.000 lính vượt biển, lẻn vào cửa biển Sa Kỳ lập dinh lũy, đặt đồn ải, để chặn đường về của quân Chiêm. Nhà vua còn bí mật sai viên tướng giữ quân bộ là Nguyễn Đức Trung đem quân lẻn đi vào chân núi mai phục.

Vua Lê Thánh Tông thân hành đem hơn 1000 chiếc thuyền và hàng trăm ngàn quân ra hai cửa biển Tân Áp và Cựu Tọa dựng cờ thiên tử vừa đánh trống vừa hò reo tiến thẳng về đằng trước mặt.

Quân Chiêm thấy thế quân Đại Việt lớn, lại trông thấy ngự doanh thì tan vỡ, giày xéo lẫn nhau bỏ chạy về thành Chà Bàn. Khi đến núi Mạc Nô, quân Chiêm gặp toán quân của Hy Cát đã đón sẵn ở đó. Quân Chiêm cuống cuồng sợ hãi, chạy rẽ ngang trèo qua chân núi cao, xác người, ngựa và đồ quân bỏ lại đầy núi đầy đường. Lê Niệm và Ngô Hồng tung quân ra đánh, chém được một đại tướng và thu được rất nhiều chiến lợi phẩm.

Vua Lê Thánh Tông đến cửa biển Thái Cân, tung quân ra đánh mạnh, chém được hơn 300 thủ cấp và bắt sống được hơn 60 người.

Trà Toàn sợ hãi, bèn dâng biểu xin hàng. Ngày 27 vua Lê Thánh Tông đem đại quân đánh phá thành Thi Nại, chém được hơn 100 thủ cấp. Ngày 28, 29 vua tới vây thành Chà Bàn, bao vây nhiều vòng. Ông sai các doanh chế tạo phi thê chuẩn bị đánh thành. Trà Toàn trong tình thế cùng quẫn, hằng ngày đệ nộp tờ cam kết đầu hàng. Vua Thánh Tông triệu Lê Viết Trung đến nói:

Rồi ông bí mật hẹn cho các doanh phải tức tốc trèo thành mà vào; lại dụ bảo các tướng sĩ:

Một lúc sau, đứng xa trông thấy toán quân đi trước đã trèo lên được chỗ tường thấp trên mặt thành, bèn bắn luôn ba tiếng pháo để tiếp ứng, lại hạ lệnh cho vệ quân thần võ phá cửa đông thành tới vào. Thành Chà Bàn bị phá vỡ. Quân Đại Việt bắt được hơn ba mươi ngàn tù binh và chém được hơn bốn mươi ngàn thủ cấp. Ngô Nhạn dẫn tướng đầu hàng là bác ruột Trà Toàn tên là Bô Sản Ha Ma. Lê Thánh Tông sai trưng bày những thứ người Chiêm dùng làm lễ vật đem đến xin hàng mà ở Đại Việt không có, sai viên quan Đô úy Đỗ Hoàn chỉ tên từng thứ một. Có cái hộp bạc, hình như thanh kiếm, vua hỏi vật gì. Hoàn trả lời rằng đó là đồ của nước Chiêm từ xưa, người làm quốc vương phải có vật đó để truyền cho con cháu. Quân Thuận Hóa bắt sống Trà Toàn dẫn đến trước vua Lê Thánh Tông, nhà vua cho Trà Toàn được sống. Hôm ấy là ngày mồng 1 tháng 3 âm lịch (1471).

Ngày mồng 2 tháng 3 âm lịch (1471) vua Lê Thánh Tông hạ lệnh kéo quân về. Quân Đại Việt đã toàn thắng, Trà Toàn đã bị bắt. Nhưng một tướng của Trà Toàn tên là Bô Trì Trì chạy đến Phiên Lung, chiếm cứ vùng đất ấy, xưng là chúa Chiêm Thành; người này chiếm được một phần năm đất của nước Chiêm, sai sứ sang xưng thần, nộp cống, được Lê Thánh Tông phong làm vương. Ông lại phong vương cho cả Hoa Anh và Nam Bàn gồm 3 nước để dễ ràng buộc.

Hậu quả
Cuộc tấn công của Đại Việt đã gây ra cái chết cho 60.000 quân và dân Chiêm Thành và khoảng 30.000 người bị bắt làm nô lệ. Kinh đô Vijaya (Chà Bàn) của Chiêm Thành bị phá hủy. Do mất nước, rất nhiều người Chiêm đã phải di cư sang Khmer và bán đảo Malacca. Miền bắc của Chiêm Thành (từ đèo Hải Vân - Đà Nẵng đến đèo Cù Mông - Phú Yên) được sáp nhập vào lãnh thổ Đại Việt. Nhiều người Chăm bị ép làm nô lệ và bị buộc phải đồng hóa vào xã hội Đại Việt.

Sau khi Trà Toàn đã bị bắt, tướng nước Chiêm là Bô Trì Trì chạy đến Phan Lung, chiếm giữ đất Chiêm, xưng là chúa Chiêm Thành. Trì Trì chiếm giữ được một phần năm đất đai trong nước, sai sứ sang xưng làm tôi và xin vào cống nạp. Lê Thánh Tông phong cho Trì Trì làm vương, lại phong hai tước vương nữa ở Hoa Anh và Nam Bàn, gồm ba nước, để làm kế ràng buộc họ. Vùng đất từ đèo Cù Mông đến núi Đá Bia (thuộc tỉnh Phú Yên ngày nay) là nước Hoa Anh. Nam Bàn ở vùng núi phía tây nước Hoa Anh. Nước Chiêm Thành từ đây chính thức bị chia làm ba.

Phần đất Đại Chiêm và Cổ Lũy, vua Thánh Tông dùng người đầu hàng là Ba Thái làm Đồng tri phủ ở Đại Chiêm và dùng Đa Thủy làm Thiêm tri châu. Sau đó ông lệnh cho Đỗ Tử Quy làm Đồng tri châu giữ việc quân và dân ở Đại Chiêm; Lê Ỷ Đà làm Tri châu Cổ Lũy, giữ việc quân và dân ở Cổ Lũy, để đề phòng người Chiêm Thành làm phản.

Phản ứng của các nước láng giềng
Nhà Minh Trung Quốc đã cử một phái đoàn đi tìm hiểu nguồn cội của sự việc vong quốc này của người Chăm, và những người Chăm tị nạn thuật rằng họ vẫn còn tiếp tục chiến đấu chống người Việt, sau khi đất nước của họ bị sáp nhập vào Đại Việt.

Trần Thật, trưởng đoàn Trung Quốc năm 1474, sau khi tìm hiểu tại sao lại xảy ra sự vụ này, đã tìm cách tái đưa vua Chiêm Thành lên ngôi vương, song lại bị cản trở bởi người Việt và ông phải xuống Vương quốc Malacca để lập vua thay thế. Thế nhưng, phái đoàn Mã Lai năm 1481 kêu rằng người Việt đã tấn công bọn họ, song không dám phản kháng do không có ủng hộ của nhà Minh. Minh Hiến Tông đã đề nghị người Mã Lai nên trang bị và tìm cách đánh trả nếu bị người Việt tấn công, đồng thời cũng gửi sứ sang Đại Việt yêu cầu Đại Việt chấm dứt hoạt động tấn công cướp bóc người Mã Lai và người Chăm hoặc phải đối mặt với nguy cơ chiến tranh.

Các quốc gia khác như Lan Xang, Ayutthaya, Campuchia, Lan Na và Ava đã bị báo động về việc này, và vô cùng sợ hãi trước nguy cơ chiến tranh với Đại Việt. Sau đó, Đại Việt dưới thời Lê Thánh Tông đã tấn công Lan Xang nhằm chấm dứt sự quấy nhiễu của quân Lan Xang tại biên giới phía tây của Đại Việt, và bình định đất Bồn Man, trước đó đã xin nội thuộc vào Đại Việt từ năm 1448 dưới thời vua Lê Nhân Tông và được nhập vào châu Quy Hợp thuộc xứ Nghệ An.

Xem thêm
 Lịch sử Chăm Pa
 Vua Chăm Pa
 Lê Thánh Tông
 Chiếu thư đánh Chiêm
 Nam tiến
 Chiến tranh Đại Việt–Lan Xang (1478–1480)

Tham khảo

Thư mục

 Viện Sử học (2007), Lịch sử Việt Nam, tập 4, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
 Lịch sử Phú Yên từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XVIII (2009), Nguyễn Quốc lộc (chủ biên)

Lịch sử Chăm Pa
Quân sự Việt Nam thời Lê sơ
Chiến tranh Việt–Chiêm
Xung đột năm 1471
Nhà Hậu Lê


title: Enquin-les-Mines

text:
Enquin-les-Mines là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Enquin-les-Mines on the Insee website
 Enquin-les-Mines on the Quid website

Enquinlesmines


title: Parnara monasi

text:
Parnara monasi là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy ở KwaZulu-Natal, Transvaal và Mozambique.

Sải cánh dài 30–33 mm đối với con đực.

Ấu trùng ăn Saccharum species.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Parnara


title: Takanami (tàu khu trục Nhật) (1942)

text:
Takanami (tiếng Nhật: 高波) là một tàu khu trục thuộc lớp Yūgumo của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, từng hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Takanami được đặt lườn tại Xưởng đóng tàu của hãng Uraga Dock Company vào ngày 29 tháng 5 năm 1941, được hạ thủy vào ngày 16 tháng 3 năm 1942 và được đưa ra hoạt động vào ngày 31 tháng 8 năm 1942.

Vào ngày 30 tháng 11 năm 1942, Takanami thực hiện một chuyến đi vận chuyển tiếp liệu đến Guadalcanal khi đội đặc nhiệm của nó đụng độ với một lực lượng Hải quân Hoa Kỳ trong Trận Tassafaronga. Takanami đã phóng ngư lôi nhắm vào các tàu tuần dương hạng nặng Minneapolis và New Orleans. Nó bị đánh chìm bởi hỏa lực hải pháo đối phương, chủ yếu là từ tàu tuần dương Minneapolis, cách nhiều dặm về phía Nam Tây Nam đảo Savo, ở tọa độ , với 197 thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng.

Takanami được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 24 tháng 12 năm 1942.

Tham khảo

Liên kết ngoài
CombinedFleet.com: Yugumo-class destroyers
CombinedFleet.com: Takanami history

Lớp tàu khu trục Yūgumo
Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương
Sự cố hàng hải năm 1942


title: Mukesh Ambani

text:
Mukesh Ambani (sinh ngày 19 tháng 4 năm 1957) là một nhà tài phiệt người Ấn Độ, ông là chủ tịch và giám đốc quản lý của Reliance Industries,, công ty tư nhân lớn nhất của Ấn Độ, được xếp vào danh sách 500 công ty lớn nhất thế giới Fortune 500, và là một trong những tập đoàn lớn nhất thế giới. Tính đến tháng 10/2021, ông là người giàu nhất châu Á và giàu thứ 11 thế giới với khối tài sản 100,6 tỉ $ Mỹ.

Ông nắm giữ 48% cổ phần trong Reliance Industries.

Đến tháng 7 năm 2010, ông là người giàu nhất Châu Á và giàu thứ tư trên thế giới với tổng tài sản 29 tỷ đô la Mỹ. Ngày 29 tháng 10 2007, có một sự đầu cơ giá mạnh mẽ ở thị trường chứng khoán Ấn Độ và sự tăng tỷ giá của đồng Rupee Ấn Độ, đã làm thúc đẩy sự vốn hóa thị trường của mọi công ty thuộc tập đoàn Reliance, khi ấy Mukesh Ambani đang là người nắm giữ nhiều cổ phiếu của tập đoàn, dẫn đến ông trở thành người giàu nhất thế giới thời điểm đó, với tổng tài sản lên tới 63,2 tỷ đô la Mỹ vượt xa tổng giá trị tài sản của Bill Gates khi đó vào khoảng 56 tỷ $.

Tạp chí Forbes dự đoán ông sẽ trở lại thành người giàu nhất thế giới vào năm 2014.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Anil Ambani and Mukesh Ambani call truce - End of fight
Mukesh Ambani Richest Indian
 Exhilway Finance
Mukesh Ambai bidding for Liverpool Football Club
A Biography of Mukesh Ambani
Mukesh vs Anil
Mukesh Ambani  - Information at Reliance Petroleum website.

Official Website of UICT:The Institute from where Mr.Mukesh Ambani earned his bachelors degree in Chemical Engineering
  USIBC Award for Mr. Mukesh Ambani
 Mukesh Ambani is Economic Times Biz Leader of the Year
 Mukesh Ambani  information at Reliance Industries website.
 Nita Ambani  wife of Sh. Mukesh Ambani.
 legory:Reliance India's 40 Richest
 New York Times: Indian to the Core, and an Oligarch

Người giàu nhất thế giới theo Forbes
Sinh năm 1957
Tỷ phú Ấn Độ
Nhân vật còn sống
Cựu sinh viên Đại học Stanford
Doanh nhân từ Mumbai


title: Raphitoma mirabilis

text:
Raphitoma mirabilis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Raphitoma
Động vật được mô tả năm 1904


title: 3872 Akirafujii

text:
3872 Akirafujii (1983 AV) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 1 năm 1983 bởi Skiff, B. A. ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3872 Akirafujii

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Otopharynx walteri

text:
Otopharynx walteri là một loài cá thuộc họ Cichlidae và là loài đặc hữu của hòn đảo Nakantenga phía tây nam hồ Malawi.

Chú thích

Tham khảo

 Kasembe, J. 2005. Otopharynx walteri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Động vật Malawi
Otopharynx


title: Daviesia cordata

text:
Daviesia cordata là một loài thực vật có hoa trong họ Fabaceae. Đây là loài bản địa của vùng tây nam của Tây Úc.

Loài này mọc thành bụi, cây cao từ 0,5 m đến 2 m.

Loài này được nhà thực vật học James Edward Smith miêu tả năm 1808 trong The Cyclopaedia.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Daviesia
Thực vật được mô tả năm 1808
Nhánh hoa Hồng Tây Úc


title: Alvania franseni

text:
Alvania franseni là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Việt Nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1991

text:
Tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á thứ 16 được tổ chức tại Manila, Philippines. Đoàn thể thao Việt Nam gồm với 100 vận động viên, dưới sự dẫn dắt của các ông Đoàn Thao, Nguyễn Văn Trọng và Bùi Huy Cường đã có sự tiến bộ vượt bậc trên đấu trường khu vực khi giành được 29 huy chương trong đó có 7 huy chương vàng. Phá hai kỷ lục SEA Games và một kỷ lục châu Á ở môn bắn súng. Và giành được hai tấm huy chương vàng đầu tiên của nước nhà không phải ở bộ môn bắn súng là chức vô địch đồng đội nữ bóng bàn của hai tay vợt Trần Thu Hà và Nhan Vị Quân, cùng với ngôi vị quán quân Judo hạng dưới 48 kg nữ của Cao Ngọc Phương Trinh.

Thành tích cụ thể như sau:

7 huy chương vàng: - Đặng Thị Đông: súng trường tiêu chuẩn. - Đồng đội súng trường tiêu chuẩn (Đặng Thị Đông, Ngô Ngân Hà, Nguyễn Bùi Thiết). - Trịnh Quốc Việt: súng ngắn bắn nhanh. - Đồng đội súng ngắn bắn nhanh (Trịnh Quốc Việt, Nguyễn Quốc Cường, Lê Tuấn Đồng). - Trần Quang Hạ: taekwondo hạng 58 kg. - Trần Thu Hà, Nhan Vị Quân: đồng đội nữ bóng bàn. - Cao Ngọc Phương Trinh: judo hạng 48 kg.

12 huy chương bạc - Trần Văn Phiến: súng ngắn bắn chậm nam. - Đồng đội nam súng ngắn stangda (Phạm Cao Sơn, Nguyễn Quốc Cường, Lê Tuấn Đồng). - Nguyễn Tấn Nam: súng trường 3 tư thế. - Đồng đội súng trường 3 tư thế (Đặng Thị Đông, Ngô Ngân Hà, Nguyễn Bùi Thiết). - Trần Văn Phiến: súng ngắn hơi. - Đồng đội súng ngắn hơi (Trần Văn Phiến, Ngô Việt Cường, Phạm Cao Sơn). - Đặng Thị Đông: súng trường stangda 3 tư thế. - Đồng đội súng trường stangda 3 tư thế (Đặng Thị Đông, Ngô Ngân Hà, Nguyễn Bùi Thiết). - Đồng đội súng trường 60 viên nằm nam (Trương Anh Dũng, Trần Quang Vinh, Nguyễn Tiến Trung). - Nhan Vị Quân: đơn nữ bóng bàn. - Lê Thị Kim Hương: taekwondo hạng 69 kg. - Vũ Mỹ Hạnh: nhảy cao nữ.

10 huy chương đồng - Trương Anh Dũng: súng trường 60 viên nằm. - Phạm Cao Sơn: súng ngắn stangda. - Đặng Thị Đông: súng trường hơi nữ. - Đồng đội nam bóng bàn (Trần Tuấn Anh, Vũ Mạnh Cường, Lý Minh Triết, Đào Lê Hoà, Nguyễn Minh Hiền). - Trần Tuấn Anh: đơn nam bóng bàn. - Nguyễn Minh Hiền: đơn nam bóng bàn. - Nguyễn Đăng Khánh: taekwondo hạng 70 kg. - Nguyễn Thu Hằng: chạy 100 m rào nữ. - Nguyễn Như Cường: quyền anh hạng 57 kg. - Đoàn Quốc Tuấn: quyền anh hạng 63,5 kg

Tham khảo

1991
Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1991
Thể thao Việt Nam năm 1991


title: (9151) 1979 MQ8

text:
{{DISPLAYTITLE:(9151) 1979 MQ8}}
(9151) 1979 MQ8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eleanor F. Helin và Schelte J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring gần Coonabarabran, New South Wales, Úc, ngày 25 tháng 6 năm 1979.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1979
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Tiểu hành tinh vành đai chính
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Erioptera euphrosyne

text:
Erioptera euphrosyne là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Gratkorn

text:
Gratkorn là một đô thị thuộc huyện Graz-Umgebung bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 34,56 km², dân số thời điểm cuối năm 2008 là 5936 người.

Tham khảo


title: Brenthia pavonacella

text:
Brenthia pavonacella (tên tiếng Anh: Peacock Brenthia Moth) là một loài bướm đêm thuộc họ Choreutidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Illinois, Maryland, Iowa, Oklahoma và South Carolina. Nó cũng được tìm thấy ở México.

Sải cánh dài khoảng 9 mm. Có ít nhất 2 đợt trưởng thành một năm ở Illinois.

Ấu trùng ăn các loài the underside of the leaflets của Desmodium.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
mothphotographersgroup
Bug Guide

Brenthia


title: Gouise

text:
Gouise  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

Xã của Allier


title: Tân Cương (xã)

text:
Tân Cương là một xã thuộc thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

Địa phương này nổi tiếng với vùng chè đặc sản Tân Cương, được nhiều người trong và ngoài nước biết đến.

Địa lý
Xã Tân Cương nằm ở phía tây nam thành phố Thái Nguyên, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Thịnh Đức
Phía tây giáp thành phố Phổ Yên
Phía nam giáp thành phố Sông Công
Phía bắc giáp xã Phúc Trìu.

Xã Tân Cương có diện tích 14,03 km², dân số năm 1999 là 4.811 người, mật độ dân số đạt 343 người/km².

Lịch sử
Sau năm 1975, Tân Cương là một xã thuộc huyện Đồng Hỷ.

Ngày 2 tháng 4 năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng ban hành quyết định số 102-HĐBT sáp nhập xã Tân Cương vào thành phố Thái Nguyên.

Đến năm 2019, xã Tân Cương được chia thành 16 xóm.

Ngày 11 tháng 12 năm 2019, sáp nhập xóm Nam Tân vào xóm Nam Đồng, sáp nhập xóm Nam Tiến vào xóm Nam Hưng, sáp nhập hai xóm Yna I và Yna II thành xóm Y Na, sáp nhập xóm Nhà Thờ vào xóm Guộc. Sau khi sáp nhập, xã Tân Cương có 12 xóm như hiện nay.

Đặc sản
Chè Tân Cương thơm ngon nổi tiếng, được nhiều du khách trong và ngoài nước biết đến. Do có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho cây chè sinh trưởng và phát triển, từ lâu Tân Cương đã được biết đến như một vùng chè nổi tiếng của Việt Nam. Cho đến nay, sản phẩm chè Tân Cương đã được xuất khẩu đi nhiều nước như: Pháp, Iran, Iraq, Algérie, Nhật Bản, Hoa Kỳ và các nước khác.

Văn hóa
Năm 2011, Tân Cương là địa điểm chính tổ chức các hoạt động của festival trà quốc tế lần thứ nhất. Nhân sự kiện này, có nhiều công trình hạ tầng được xây dựng tại Tân Cương như: Đường Tân Cương, Không gian văn hóa trà, Chợ chè Tân Cương...

Chú thích

Xem thêm


title: Gabonia bicolor

text:
Gabonia bicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Scherer & Boppre miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Gabonia


title: Phú Ngãi Trị

text:
Phú Ngãi Trị là một xã thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Long An, Việt Nam.

Địa lý
Xã Phú Ngãi Trị nằm ở phía bắc huyện Châu Thành, có vị trí địa lý:
Phía đông và phía bắc giáp huyện Tân Trụ qua sông Vàm Cỏ Tây
Phía tây giáp các xã Bình Quới và Vĩnh Công
Phía nam giáp các xã Hiệp Thạnh và Phước Tân Hưng.

Xã có diện tích 13,30 km², dân số năm 1999 là 6.876 người, mật độ dân số đạt 517 người/km².

Hành chính
Xã được chia thành 5 ấp: Ái Ngãi, Bình Trị 1, Bình Trị 2, Phú Xuân 1, Phú Xuân 2.

Chú thích

Tham khảo


title: Khu kinh tế mở Chu Lai

text:
Khu kinh tế mở Chu Lai là một khu kinh tế được thành lập theo Quyết định số 108/2003/QĐ-TTg  ngày 5/6/2003 của Thủ tướng Chính phủ. Khu kinh tế mở Chu Lai thuộc tỉnh Quảng Nam, là một đòn bẩy quan trọng của Vùng kinh tế trọng điểm Trung bộ.

Khu kinh tế mở Chu Lai bao trùm thị trấn Núi Thành, xã Tam Nghĩa (trừ sân bay Chu Lai) và các xã Tam Quang, Tam Hải, Tam Giang, Tam Hòa, Tam Hiệp, Tam Anh, Tam Tiến và Tam Xuân 1 thuộc huyện Núi Thành và các xã Tam Thanh, Tam Phú, Tam Thăng và phường An Phú thuộc thành phố Tam Kỳ. Tọa độ 108°26'16" đến 108°44'04" độ kinh Đông, 15°23'38" đến 15°38'43" độ vỹ Bắc. Phía Đông nhìn ra biển Đông Việt Nam, phía Tây giáp Tam Mỹ và Tam Thanh, phía Nam giáp huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi), phía Bắc giáp huyện Thăng Bình (Quảng Nam).

Khu kinh tế mở Chu Lai bao gồm tiểu khu thuế quan và phi thuế quan. Tiểu khu phi thuế quan (hay khu cảng tự do) gắn với cảng Kỳ Hà bao gồm các hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu và hàng phục vụ tại chỗ (cả gia công, tác chế), thương mại hàng hóa (bao gồm cả xuất khẩu, nhập khẩu, chuyển khẩu, tam nhập - tái xuất, phân phối, siêu thị bán lẻ), thương mại dịch vụ (phân loại, đóng gói, vận chuyển giao nhận hàng hoá quá cảnh, bảo quản, kho tàng bưu chính, viễn thông, tài chính, ngân hàng, vận tải, bảo hiểm, vui chơi, kho giải trí, nhà hàng ăn uống) xúc tiến thương mại (giới thiệu sản phẩm, hội chợ triển lãm; đặt chi nhánh, văn phòng đại diện của các công ty trong nước và nước ngoài, bao gồm cả các tổ chức tài chính, ngân hàng) và các hoạt động thương mại khác.

Khu thuế quan có các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu giải trí đặc biệt, khu dịch vụ, khu dân cư và hành chính.

Khu kinh tế mở Chu Lai nổi tiếng với nhà máy của Trường Hải Auto.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website chính thức của khu kinh tế mở chu Lai

Xem thêm
 Khu Kinh tế cửa khẩu Nam Giang

Kinh tế Quảng Nam
Chu Lai


title: Thùa lá hẹp

text:
Thùa lá hẹp hay thùa lá trắng, dứa lá trắng (danh pháp hai phần: Agave angustifolia, đồng nghĩa: Agave breedlovei, Agave vivipara) là một loài thực vật có nguồn gốc từ México. Nó được sử dụng để sản xuất rượu mezcal cũng như được trồng làm cây cảnh.

Miêu tả
Thùa lá hẹp là cây bụi cao khoảng 90–120 cm (3–4 ft) với các lá đơn thường xanh hình mũi kiếm, dài khoảng 1 m (3 ft), phiến lá rộng khoảng 5 cm (2 inch), màu xanh lục và mọc so le, dày dặc trên thân cây ngắn. Mép lá viền màu kem trắng, có gai. Tán cây rộng khoảng 1 m. Hoa màu trắng. Quả hình ôvan màu nâu, dài 2,5-7,5 cm (1-3 inch), vỏ quả cứng hoặc khô. Nó là loài cây ưa sáng, chịu được các điều kiện khô hạn và mặn.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

 Agave angustifolia
 Agave angustifolia

A
Thực vật Belize
Thực vật Costa Rica
Thực vật El Salvador
Thực vật Guatemala
Thực vật Honduras
Thực vật Nicaragua
Thực vật Trung Mỹ
Vườn cây Bắc Mỹ
Cây mọng nước


title: 6106 Stoss

text:
6106 Stoss (6564 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar. Nó được đặt theo tên the German sculptor và woodcarver Veit Stoss.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6106 Stoss

Thiên thể phát hiện năm 1960
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Pontoy

text:
Pontoy là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Verny. Tọa độ địa lý của xã là 49° 01' vĩ độ bắc, 06° 17' kinh độ đông. Pontoy nằm trên độ cao trung bình là 300 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 222 mét và điểm cao nhất là 315 mét. Xã có diện tích 10,12 km², dân số vào thời điểm 2005 là 439 người; mật độ dân số là 43,5 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Elater decorus

text:
Elater decorus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Germar miêu tả khoa học năm 1843.

Chú thích

Tham khảo

Elater


title: Brindisi

text:
Brindisi (; ) là một đô thị (commune) thủ phủ tỉnh tỉnh Brindisi trong vùng Puglia của Ý. Brindisi có diện tích 328 km2, dân số là 86.053 người (thời điểm ngày 30 tháng 11 năm 2019
). Thành phố nằm bên bờ biển Adriatic. Trong quá khứ thành phố đóng vai trò quan trọng trong văn hóa và thương mại do vị trí trên bán đảo Ý và cảng tự niên bên bờ biển Adriatic. Thành phố cảng này có quan hệ mậu dịch với Hy Lạp, Trung Đông. Ngày nay thành phố này có ngành nông nghiệp, hóa chất và năng lượng.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brindisi
Brindisi


title: Quatzenheim

text:
Quatzenheim là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

It grew up along an old Roman road leading from Strasbourg to Saverne.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Bas-Rhin
 Community of Communes Ackerland
 Kochersberg

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Thang

text:
Một cái thang là một bộ các nấc đứng hoặc nghiêng, dùng để bước lên chạm đến những vật ở trên cao mà bình thường không với tới. Henry Quackenbush có bằng sáng chế thang nối dài năm 1867.

Hình ảnh

Chú thích

Vật dụng trong nhà


title: 2587 Gardner

text:
2587 Gardner (1980 OH) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 7 năm 1980 bởi Bowell, E. ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2587 Gardner

Được phát hiện bởi Edward Bowell
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1980
Tiểu hành tinh được đặt tên
Tiểu hành tinh Themis


title: Quận Ripley, Indiana

text:
Quận Ripley là một quận thuộc tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Indiana


title: Pseudagrion gigas

text:
Pseudagrion gigas là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm loài không bị đe dọa trong sách Đỏ của IUCN năm 2009.

Pseudagrion gigas được miêu tả khoa học năm 1936 bởi Schmidt in Ris.

Chú thích

Tham khảo

Pseudagrion


title: Gabonia fulvicornis

text:
Gabonia fulvicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Scherer & Boppre miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Gabonia


title: Lacon aurosquamosus

text:
Lacon aurosquamosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Jagemann miêu tả khoa học năm 1944.

Chú thích

Tham khảo

Lacon


title: Cernotina verna

text:
Cernotina verna là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Cernotina


title: Tinodes vadichayudha

text:
Tinodes vadichayudha là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Tinodes


title: Allopachria schoenmanni

text:
Allopachria schoenmanni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wewalka miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Allopachria


title: Blakea eriocalyx

text:
Blakea eriocalyx là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.

Chú thích

Liên kết ngoài

Blakea
Thực vật được mô tả năm 1979
Thực vật đặc hữu Ecuador


title: Tăng Vĩ Quyền

text:
Tăng Vĩ Quyền (giản thể: 曾伟权; phồn thể: 曾偉權; tên tiếng Anh: Savio Tsang Wai Kuen) là nam diễn viên nổi tiếng người Hồng Kông. Anh sinh ngày 22 tháng 11 năm 1960 tại Huệ Châu, Quảng Đông. Ngày 12 tháng 11 năm 2020, trước vài ngày đến sinh nhật của mình, anh trút hơi thở cuối cùng sau bao ngày tháng lặng lẽ chống chọi với căn bệnh ung thư phổi.

Anh được nhiều người biết đến qua các bộ phim của ATV (Đài truyền hình Á Châu), TVB (Công ty Trách nhiệm hữu hạn Phát thanh Truyền hình) và HKTV (Mạng Truyền hình Hồng Kông). Một số bộ phim nổi tiếng mà anh từng tham gia diễn xuất bao gồm Mối hận Kim Bình, Đát kỷ trụ vương, Bố y thần tướng, Song long đại đường,...

Tiểu sử
Tăng Vĩ Quyền sinh ngày 22 tháng 11 năm 1961 tại Huệ Châu, Quảng Đông. Năm 21 tuổi, anh bắt đầu sự nghiệp nghệ thuật của mình tại Đài Loan.

Đời tư
Tăng Vĩ Quyền có lối sống khá kín tiếng. Năm 1986, anh và Mai Tiểu Huệ bắt đầu hẹn hò với nhau. Năm cô 21 tuổi, cả hai đã dọn về sống chung với nhau. Tuy nhiên, sau 13 năm sâu đậm, Tăng Vĩ Quyền và Mai Tiểu Huệ đã chia tay nhau. Kể từ sau khi chia tay Mai Tiểu Huệ, do lối sống kép kín của mình nên đời tư của anh cũng không được chia sẻ gì thêm.

Sau khi qua đời, Mai Tiểu Huệ đã rất buồn vì cả hai đã không gặp nhau hơn 10 năm.

Sự nghiệp diễn xuất

Đài truyền hình Á Châu (ATV)

Công ty Trách nhiệm hữu hạn Phát thanh Truyền hình (TVB)

Mạng Truyền hình Hồng Kông (HKTV)

Khác

Cửu u Truy hồn kiếm (1982)
Gia Cát Lượng (1985)
Bát tiên (1985)
Story of the Water Margin (1992)
Vân hải ngọc cung duyên (2003)
Đỗ trường phong vân (2006)
Đường vận ba ba (2011)

Chú thích

Tham khảo

Diễn viên của TVB


title: Tachikawa Ki-17

text:
Kiểu máy bay Tachikawa Ki-9 ban đầu được dự định sản xuất dưới hai phiên bản để phục vụ như là máy bay huấn luyện căn bản hoặc trung gian. Tuy nhiên, khi thiết kế có công suất yếu tỏ ra không phù hợp, việc thiết kế một kiểu máy bay huấn luyện mới đã được đặt ra. Chiếc máy bay mới chính là kiểu Tachikawa Ki-17, chiếc mà phe Đồng Minh trong Thế Chiến II đặt tên mã là "Cedar". So với kiểu Ki-9, chiếc Ki-17 có cấu trúc cánh kép với sãi cánh bằng nhau, thân thon hơn và phần thân sau đến đuôi được thiết kế lại. Nó bay chuyến bay đầu tiên vào tháng 7 năm 1935. Tachikawa đã chế tạo 658 chiếc Ki-17 từ năm 1936 đến năm 1943 và kiểu máy bay này đã phục vụ cho Học viện Hàng không Lục quân của Lục quân Đế quốc Nhật Bản.

Các nước sử dụng

Lục quân Đế quốc Nhật Bản

Đặc điểm kỹ thuật (Ki-17)

Đặc tính chung
 Đội bay: 02 người
 Chiều dài: 7,85 m (25 ft 9 in)
 Sải cánh: 9,82 m (32 ft 3 in)
 Chiều cao: 2,95 m (9 ft 8 in)
 Diện tích bề mặt cánh: 26,2 m² (281,91 ft²)
 Trọng lượng không tải: 639 kg (1.408 lb)
 Trọng lượng có tải: 914 kg (2.014 lb)
 Động cơ: 1 x động cơ Hitachi Ha-12, công suất 150 mã lực (112 kW)

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 170 km/h (105 mph)
 Trần bay: 5.300 m (17,.90 ft)

Tham khảo

 Francillon, René J. Japanese Aircraft of the Pacific War. London: Putnam Aeronautical, 1979. ISBN 0-370-30251-6. (new edition 1987. ISBN 0-85177-801-1.)

Nội dung liên quan

Máy bay tương tự
de Havilland Tiger Moth

Trình tự thiết kế
Ki-9 - Ki-10 - Ki-15 - Ki-17 - Ki-21 - Ki-27 - Ki-30

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay quân sự giữa hai cuộc chiến tranh thế giới
 Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Nhật Bản

Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Ki-17, Tachikawa
Ki-17
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: 21542 Kennajeannet

text:
21542 Kennajeannet (1998 QA22) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 8 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21542 Kennajeannet

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Cheumatopsyche galapitikanda

text:
Cheumatopsyche galapitikanda là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: Heteroderes kuluensis

text:
Heteroderes kuluensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Jagemann miêu tả khoa học năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

Heteroderes


title: Guardabosone

text:
Guardabosone là một đô thị ở tỉnh Vercelli trong vùng Piedmont thuộc Ý, có cự ly khoảng 80 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 45 km về phía tây bắc của Vercelli. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 344 người và diện tích là 6,8 km².

Guardabosone giáp các đô thị: Ailoche, Borgosesia, Caprile, Crevacuore, Postua, Scopa, Scopello, và Serravalle Sesia.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Vercelli
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Hemagglutinin

text:
Hemagglutinin (HA) hay còn được gọi là heamagglutinin (BE) là glycoprotein kháng nguyên được tìm thấy trên bề mặt của virus cúm (cũng như là những loại vi khuẩn và virus khác) Nó có nhiệm vụ kết nối virus với tế bào chủ. Cái tên "hemagglutinin" có nghĩa là khả năng làm đông tụ (agglutinate) hồng cầu (erythrocytes) trong ống nghiệm của protein (Nelson 2005)

Tham khảo

H5N1
Kháng nguyên bề mặt
Huyết học


title: Hedersleben, Mansfeld-Südharz

text:
Hedersleben là một đô thị thuộc huyện Mansfeld-Südharz, Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Hedersleben, Mansfeld-Südharz có diện tích 20,05 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 990 người.

Tham khảo


title: Hàm sinc

text:
Trong toán học, hàm sinc, ký hiệu là sinc(x) hoặc đôi khi là Sa(x), là một hàm giải tích có hai định nghĩa tương đương tương tự nhau. Trong xử lý tín hiệu số, hàm số sinc chuẩn được định nghĩa là

.

Nó được xem là định nghĩa chuẩn vì tất cả các giá trị của hàm tại các điểm x nguyên là bằng nhau.

Trong toán học, khái niệm hàm sinc không chuẩn còn được gọi là si(x) được định nghĩa là

.

Điểm khác nhau duy nhất giữa hai định nghĩa là sự nhân giá trị của biến với thừa số π. Trong cả hai trường hợp, giá trị của hàm số tại điểm kì dị 0 được hiểu là có giá trị giới hạn bằng 1.

.

Khái niệm "sinc" () được viết tắt từ tên đầy đủ hàm này trong tiếng Latin là sinus cardinalis, do Phillip M. Woodward đưa ra lần đầu tiên vào năm 1953.

Giao với trục hoành

Hàm sinc không chuẩn cắt trục hoành tại những điểm là bội số của kπ, với k là số nguyên khác 0, và đạt cực trị tại các điểm giao với hàm số cosin, tức là những điểm x=ξ và sin(ξ)/ξ = cos(ξ), lúc đó thì đạo hàm của [sin(x)/x]' = 0.

 với

 với

Biến đổi
Hàm sinc chuẩn có thể biến đổi như sau:

Và cũng có thể biến đổi theo hàm Gamma  bằng công thức Euler áp dụng cho hàm chẳn:

Cũng theo công thức Euler:

Chuỗi Taylor:

Biến đổi Fourier
Biến đổi Fourier của một hàm sinc (tần số thường) là một hàm rect(f):

Với hàm rect được định nghĩa như sau:
.

Biến đổi Fourier của hàm rect trên cũng thu được một hàm sinc:
.

Ứng dụng thực tế công thức này để tạo thành bộ lọc sinc như các bộ lọc thông thấp hay brick-wall. Trường hợp đặc biệt trong biến đổi Fourier này:

là một tích phân suy rộng và không phải là một tích phân Lebesgue hội tụ, như:

Những tính chất của hàm sinc chuẩn được ứng dụng trong việc tái lập các mẫu của những hàm có giới hạn băng thông:
Là một hàm nội suy, tức là sinc(0) = 1, và sinc(k) = 0 với k là số tự nhiên khác 0.
Hàm xk(t) = sinc(t−k) (k là số tự nhiên) hình thành một hệ cơ sở trực chuẩn (orthonormal basic) của các hàm có băng thông giới hạn trong không gian hàm Lp: L2(R) với tần số góc cao nhất ωH=π (có nghĩa là tần số chu kỳ cao nhất ƒH=1/2).

Đạo hàm
Đạo hàm bậc n của hàm:
, với x ≠ 0.
Có dạng:

Từ đó suy ra:

Cực trị
Giá trị gần đúng của hoành độ x tại cực trị thứ n với n ≥ 1 có thể tính bằng công thức:

Với giá trị n lẻ tương ứng với điểm cực tiểu, n chẳn tương ứng với điểm cực đại. Đồ thị hàm số đối xứng qua trục tung và đạt cực đại lớn nhất tại vị trí ξ0 = (0,1).

{| class="prettytable"  style="text-align:center"
|+ Cực trị của hàm si(x) = sin(x)/x
|- class="hintergrundfarbe7"
!Cực đại || Cực tiểu
|-
| 0 ||
|-
| || ≈ 4,4934095 ≈ 1½π − 0,219284
|-
| ≈ 7,7252518 ≈ 2½π − 0,12873 ||
|-
| || ≈ 10,904122 ≈ 3½π − 0,091452
|-
| ≈ 14,066194 ≈ 4½π − 0,070973 ||
|-
| || ≈ 17,220755 ≈ 5½π − 0,057989
|-
| ≈ 20,371303 ≈ 6½π − 0,049049 ||
|-
| || ≈ 23,519452 ≈ 7½π − 0,042493
|-
| ≈ 26,666054 ≈ 8½π − 0,042998 ||
|-
| || ≈ 29,811599 ≈ 9½π − 0,033531
|-
| ≈ 32,956389 ≈ 10½π − 0,030334 ||
|-
| || ≈ 36,100622 ≈ 11½π − 0,0276935
|-
| ≈ 39,244432 ≈ 12½π − 0,025476  ||
|-
| || ⋯
|-
| ⋯ ||
|-
| || ≈ (2n−½)·π − ((2n−½)·π)−1
|-
| ≈ (2n+½)·π  − ((2n+½)·π)−1 ||
|}

Chú thích

Liên kết ngoài

Xử lý tín hiệu
Hàm toán học


title: Filighera

text:
Filighera là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 35 km về phía đông nam của Milan và khoảng 13 km về phía đông của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 863 người và diện tích là 8,2 km².

Đô thị Filighera có các frazione (subdivision) Fanese.

Filighera giáp các đô thị sau: Albuzzano, Belgioioso, Copiano, Corteolona, Genzone, Vistarino.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Kinh tế Áo

text:
Kinh tế của Cộng hòa Áo có đặc điểm của nền kinh tế thị trường xã hội, tương tự như cấu trúc kinh tế của Đức. Cộng hòa Áo có mức sống rất cao, trong đó chính phủ có vai trò quan trọng trong đời sống của nhân dân kể từ năm 1945.

Năm 2004, Áo là nước giàu thứ 4 ở Liên minh châu Âu, với GDP (PPP) bình quân đầu người vào khoảng 27.666 euro, cùng với Luxembourg, Ireland và Hà Lan là các nước dẫn đầu trong danh sách. Viên là thành phố giàu thứ 5 trong châu Âu với GDP bình quân đầu người đạt 38.632 euro, chỉ sau London, Luxembourg, Vùng thủ đô Brussel và Hamburg.

Áo có mức tăng trưởng kinh tế ổn định trong những năm gần đây từ 2002-2006, với tỉ lệ tăng trưởng từ 1 đến 3,3%. Do vị trí địa lý của Áo ở trung tâm châu Âu nên nó trở thành một cửa ngõ quan trọng với các nước thành viên EU mới.

Các số liệu thống kê
GDP và tốc độ tăng trưởng từ 2002 - 2006 (ước tính):

Sản lượng điện:
58,75 TWh (2001)

Sản lượng điện theo các nguồn:
Dầu mỏ:
31.46%
hydro:
65.92%
hạt nhân:
0%
khác:
2.62% (1998)

Tiêu thụ điện:
54,85 TWh (2001)

Xuất khẩu điện:
14,25 TWh (2001)

Nhập khẩu điện:
14,47 TWh (2001)

Sản phẩm nông nghiệp:
ngũ cốc, khoai tây, củ cải đường, rượu vang, rau quả; sản phẩm khô, gia súc, lợn, gia cầm; gỗ

Chú thích

Áo
Áo


title: Độ Celsius

text:
Độ Celsius (℃ hay độ C) là đơn vị đo nhiệt độ được đặt tên theo nhà thiên văn học người Thụy Điển Anders Celsius (1701–1744). Ông là người đầu tiên đề ra hệ thống đo nhiệt độ căn cứ theo trạng thái của nước với 100 độ C (212 độ Fahrenheit) là nước đông đá và 0 độ C (32 độ Fahrenheit) là nước sôi ở khí áp tiêu biểu (standard atmosphere) vào năm 1742. Hai năm sau nhà khoa học Carl Linnaeus đảo ngược hệ thống đó và lấy 0 độ là nước đá đông và một trăm độ là nước sôi.
Hệ thống này được gọi là hệ thống centigrade tức bách phân và danh từ này được dùng phổ biến cho đến nay mặc dù kể từ năm 1948, hệ thống nhiệt độ này đã chính thức vinh danh nhà khoa học Celsius bằng cách đặt theo tên của ông. Một lý do nữa Celsius được dùng thay vì centigrade là vì thuật ngữ "bách phân" cũng được sử dụng ở lục địa châu Âu để đo một góc phẳng bằng phần vạn của góc vuông. Ở Việt Nam, độ C được sử dụng phổ biến nhất.

Lịch sử

Năm 1742, nhà thiên văn học người Thụy Điển, ông Anders Celsius (1701 – 1744) đã tạo ra một thang đo nhiệt độ ngược với thang đo hiện tại được gọi là "Celsius": 0 đại diện cho điểm sôi của nước, trong khi 100 đại diện cho điểm đóng băng của nước. Trong bài báo Quan sát hai độ bền trên nhiệt kế, ông đã kể lại các thí nghiệm của mình cho thấy điểm nóng chảy của băng về cơ bản không bị ảnh hưởng bởi áp suất. Ông cũng xác định với độ chính xác đáng kể làm thế nào điểm sôi của nước biến đổi như một hàm của áp suất khí quyển. Ông đề xuất rằng điểm 0 của thang đo nhiệt độ của mình, là điểm sôi, sẽ được hiệu chuẩn ở áp suất khí quyển trung bình ở mực nước biển trung bình. Áp lực này được gọi là một bầu không khí tiêu chuẩn. Hội nghị chung về trọng lượng và đo lường (CGPM) lần thứ 10 của BIPM sau đó đã xác định một bầu không khí tiêu chuẩn tương đương chính xác 1.013.250 dynes trên mỗi cm vuông (101.325 kPa).

Năm 1743, nhà vật lý Jean-Pierre Christin, thư ký thường trực của Académie des sciences, belles-lettres et arts de Lyon, làm việc độc lập với Celsius, đã phát triển thang đo trong đó số 0 đại diện cho điểm đóng băng của nước và 100 đại diện cho điểm sôi của nước. Vào ngày 19 tháng 5 năm 1743, ông đã xuất bản thiết kế của một nhiệt kế thủy ngân, "Nhiệt kế của Lyon" được chế tạo bởi nghệ nhân Pierre Casati sử dụng thang đo này.

Năm 1744, trùng hợp với cái chết của Anders Celsius, nhà thực vật học người Thụy Điển Carl Linnaeus (1707 – 1778) đã đảo ngược thang đo nhiệt độ của Celsius. "Nhiệt kế linnaeus" được tùy chỉnh theo ông, để sử dụng trong nhà kính của ông, được chế tạo bởi Daniel Ekström, nhà sản xuất dụng cụ khoa học hàng đầu của Thụy Điển vào thời điểm đó, có xưởng sản xuất nằm dưới tầng hầm của đài thiên văn Stockholm. Như thường lệ xảy ra trong thời đại này trước khi truyền thông hiện đại, nhiều nhà vật lý, nhà khoa học và nhà sản xuất dụng cụ được cho là đã phát triển độc lập cùng loại thang đo này; trong số đó có Pehr Elvius, thư ký của Viện Khoa học Hoàng gia Thụy Điển (nơi có xưởng chế tạo dụng cụ) và Linnaeus là người tương ứng; Daniel Ekstrom, nhà sản xuất dụng cụ; và Mårten Strömer (1707 Lỗi1770), người đã nghiên cứu về thiên văn học dưới thời Anders Celsius.

Centigrade, hectograde và Celsius

Từ thế kỷ 19, trong cộng đồng khoa học, phép đo nhiệt độ được sử dụng cụm từ "Centigrade" ("bách phân") cho thang đo Celsius. Nhiệt độ trên thang đo thường được đơn giản hóa là độ hoặc, khi độ muốn phân biệt rõ ràng hơn là độ C, ký hiệu: °C). Bởi vì thuật ngữ centigrade cũng là tên trong tiếng Tây Ban Nha và tiếng Pháp cho một đơn vị đo góc (1/10000 của một góc vuông) và có một ý nghĩa tương tự trong một số ngôn ngữ khác, thuật ngữ độ centesimal (được gọi là gradian, "grad" hoặc "gon": 1ᵍ = 0,9°, 100ᵍ = 90°) đã được sử dụng khi ngôn ngữ rất chính xác, rõ ràng được yêu cầu bởi các cơ quan tiêu chuẩn quốc tế như BIPM. Nói cách khác, "Centigrade" lúc này được gọi là "hectograde".

Để tránh bất kỳ sự nhầm lẫn nào, hội nghị CGPM lần thứ 9 và CIPM (Comité International des poids et mesures) đã chính thức áp dụng "độ Celsius" từ năm 1948, chính thức giữ biểu tượng được công nhận (°C), thay vì sử dụng biểu tượng độ gradian/centesimal.

Đối với sử dụng trong khoa học, "Celsius" là thuật ngữ thường được sử dụng nhất, trong khi "centigrade" vẫn còn sử dụng nhưng đã được giảm sử dụng, đặc biệt là trong bối cảnh không chính thức ở các nước nói tiếng Anh. Mãi đến tháng 2 năm 1985, dự báo thời tiết do BBC đưa ra mới chuyển từ "centigrade" sang "Celsius".

Tên và các ký hiệu
Độ Celsius là đơn vị SI duy nhất có tên đơn vị đầy đủ chứa chữ in hoa kể từ khi đơn vị cơ bản của SI dành cho nhiệt độ là kelvin trở thành tên chính thức từ năm 1967 thay cho thuật ngữ Kelvin (có viết hoa chữ "K").

Nguyên tắc chung của Văn phòng Cân đo Quốc tế (BIPM) là giá trị số luôn đi trước đơn vị và một khoảng trắng luôn được sử dụng để tách đơn vị khỏi số, ví dụ: "30.2 °C" (không phải "30.2°C" hoặc "30.2° C"). Các ngoại lệ duy nhất cho quy tắc này là đối với các ký hiệu đơn vị cho độ, phút và giây đối với góc phẳng (°, và các ký hiệu tương ứng), khi đó không còn khoảng trắng giữa giá trị số và ký hiệu đơn vị. Các ngôn ngữ khác và các nhà xuất bản khác nhau, có thể tuân theo các quy tắc đánh máy khác nhau.

Ký tự Unicode
Trong Unicode, ký hiệu Celsius có mã là . Tuy nhiên, đây là một ký tự tương thích được cung cấp để tương thích ngược lại với các bảng mã mới hơn sau này. Nó dễ dàng cho phép kết xuất chính xác cho các chữ viết Đông Á được viết theo chiều dọc, chẳng hạn như tiếng Trung Quốc. Tiêu chuẩn Unicode rõ ràng không khuyến khích việc sử dụng ký tự này: "Trong sử dụng bình thường, tốt hơn nên biểu thị độ Celsius "°C" với một chuỗi  + , thay vì . Để tìm kiếm, hãy coi hai chuỗi này giống hệt nhau."

Một số điểm nhiệt độ phổ biến

Một số nhiệt độ chính liên quan đến thang đo Celsius cùng với các thang đo nhiệt độ khác được trình bày trong bảng dưới đây.

Công thức đổi đơn vị
Bảng thông tin dưới đây cho biết các công thức đổi đơn vị từ thang đo nhiệt độ Celsius sang các thang đo nhiệt độ khác và ngược lại.

Xem thêm
Độ (nhiệt độ)
Độ F
 K

Chú thích

Liên kết ngoài

NIST, Basic unit definitions: Kelvin
The Uppsala Astronomical Observatory, History of the Celsius temperature scale
London South Bank University, Water, scientific data
BIPM, SI brochure, section 2.1.1.5, Unit of thermodynamic temperature
TAMPILE, Comparison of temperature scales
C to F converter, Celsius to Fahrenheit Converter

Celsius
Celsius
Phát minh của Thụy Điển


title: Họ Bạc má đuôi dài

text:
Họ Bạc má đuôi dài (danh pháp khoa học: Aegithalidae) là một họ nhỏ chứa 13 loài chim nhỏ thuộc bộ Sẻ với đuôi từ trung bình tới dài khi so sánh với kích thước phần thân. Chúng làm tổ dạng túi kiểu dệt sợi trên các cây thân gỗ. Phần lớn các loài có thức ăn hỗn hợp, bao gồm nhiều loài sâu bọ.

Phân loại
13 loài phân bố trong 4 chi như sau.

Chi Psaltria
 Psaltria exilis: Bạc má lùn

Chi Leptopoecile
 Leptopoecile sophiae
 Leptopoecile elegans

Chi Psaltriparus
 Psaltriparus minimus: Bạc má bụi

Chi Aegithalos
 Aegithalos leucogenys: Bạc má má trắng
 Aegithalos concinnus: Bạc má họng đen. Loài này có ở Việt Nam, còn gọi là bạc má đuôi dài.
 Aegithalos caudatus: Bạc má đuôi dài
 Aegithalos glaucogularis: Bạc má họng bạc
 Aegithalos niveogularis: Bạc má họng trắng
 Aegithalos bonvaloti: Bạc má mày đen
 Aegithalos fuliginosus: Sẻ ngô than, bạc má than
 Aegithalos iouschistos: Bạc má trán nâu
 Aegithalos sharpei: Bạc má Myanma

Chú thích

Tham khảo
 Harrap và Quinn, Tits, Nuthatches and Treecreepers ISBN 0-7136-3964-4
 Video về họ bạc má đuôi dài trên Internet Bird Collection


title: Calliclava craneana

text:
Calliclava craneana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Calliclava


title: Thị trường chứng khoán sơ cấp

text:
Thị trường chứng khoán sơ cấp là thị trường mua bán các chứng khoán mới phát hành. Trong thị trường sơ cấp, vốn từ nhà đầu tư sẽ được chuyển sang nhà phát hành qua việc nhà đầu tư mua các chứng khoán mới phát hành.

Đặc điểm
Thị trường chứng khoán sơ cấp là bộ phận cấu thành hữu cơ và không thể tách rời của thị trường chứng khoán. Thị trường sơ cấp là tiền đề cho sự ra đời và phát triển của thị trường chứng khoán.
Thị trường chứng khoán sơ cấp là thị trường phát hành chứng khoán mới hay còn được gọi là thị trường phát hành.
Hoạt động của thị trường sơ cấp tạo ra một kênh huy động vốn đầu tư cho nền kinh tế. Ở thị trường sơ cấp, người phát hành nhận được tiền từ việc bán chứng khoán. Qua hoạt động này ở thị trường sơ cấp, các nguồn tiền nhàn rỗi trong dân cư, trong các tổ chức kinh tế, xã hội được chuyển thành vốn đầu tư dài hạn cho người phát hành chứng khoán. Thị trường sơ cấp là một kênh phân bổ vốn có hiệu quả. Chính vì vậy, thị trường sơ cấp không những đóng vai trò tập hợp các nguồn vốn mà còn là công cụ hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của nền kinh tế.
Thị trường chứng khoán sơ cấp là thị trường hoạt động không liên tục, nó chỉ hoạt động khi có đợt phát hành chứng khoán mới.
Tham gia vào thị trường chứng khoán sơ cấp chủ yếu là các nhà phát hành, các nhà đầu tư và các nhà bảo lãnh (trường hợp phát hành chứng khoán theo phương thức bảo lãnh phát hành).
Tiền bán chứng khoán trên thị trường sơ cấp thuộc về các nhà phát hành, do đó hoạt động ở thị trường này đã làm tăng vốn đầu tư cho nền kinh tế.
Khối lượng và nhịp độ giao dịch ở thị trường sơ cấp thấp hơn nhiều so với thị trường thứ cấp.

Chủ thể phát hành
Chính phủ
Doanh nghiệp: Chỉ có một số loại hình doanh nghiệp được pháp luật cho phép được phát hành chứng khoán để huy động vốn. Theo pháp luật Việt Nam (Luật Doanh nghiệp năm 2005), có bốn loại hình doanh nghiệp:
Công ty trách nhiệm hữu hạn: Chỉ được phát hành trái phiếu;
Công ty cổ phần: được phép phát hành cả cổ phiếu và trái phiếu;
Công ty hợp danh; Không được phát hành cổ phiếu và trái phiếu;
Quỹ Đầu tư

Phương thức phát hành
Phát hành riêng lẻ: Chứng khoán được bán trong phạm vi một số nhà đầu tư nhất định (thông thường là các nhà đầu tư có tổ chức) với những điều kiện hạn chế và không tiến hành rộng rãi ra công chúng.
Chào bán ra công chúng: Chứng khoán được chào bán rộng rãi cho tất cả các nhà đầu tư với những điều kiện và thời gian như nhau.

Chào bán chứng khoán lần đầu
Điều kiện chào bán
Điều kiện về quy mô vốn: Doanh nghiệp phải có mức vốn điều lệ nhất định theo quy định của pháp luật.
Điều kiện về tính hiệu quả: Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có hiệu quả nhất định trong một số năm liên tục trước khi xin phép chào bán ra công chúng.
Điều kiện về tính khả thi: Doanh nghiệp phải có phương án khả thi về việc sử dụng số vốn huy động thông qua phát hành chứng khoán.
Thủ tục chào bán: Doanh nghiệp phát hành chứng khoán mới chào bán ra công chúng phải đăng ký và phải  được phép của Chính phủ thông qua cơ quan quản lý nhà nước (ở Việt Nam là Ủy ban Chứng khoán Nhà nước). Các bước tiến hành:
Nộp hồ sơ đăng ký chào bán;
Công bố việc phát hành;
Phân phối chứng khoán ra công chúng;
Báo cáo kết quả đợt phát hành.
Phương thức chào bán:
Phát hành trực tiếp;
Ủy thác phát hành (bảo lãnh phát hành);
Chào bán qua đấu thầu (đấu giá).

Quản lý của Nhà nước
Quản lý theo chất lượng
Quản lý theo mô hình công bố thông tin
Quản lý theo chất lượng kết hợp với mô hình công bố thông tin

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thị trường tài chính


title: Calliotropis echidna

text:
Calliotropis echidna là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliotropidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Calliotropis


title: Bugnein

text:
Bugnein là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 116 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Don, Nord

text:
Don là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Liên kết ngoài
 Official Web site

Xã của Nord


title: Protelater urquharti

text:
Protelater urquharti là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Broun miêu tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Protelater


title: Digital Bounce

text:
"Digital Bounce" là mini album tiếng Hàn của Se7en, phát hành vào ngày 21 tháng 7 năm 2010, gồm 6 ca khúc mới và 1 ca khúc bằng tiếng Anh. Album này đánh dấu sự trở lại của anh sau 3 năm vắng trong làng nhạc K-pop.

Thông tin thêm
Ngay sau khi ra mắt hôm 21/7, "Better Together" đã nhanh chóng giành vị trí thứ nhất trên nhiều bảng xếp hạng ở Hàn. Ngày 29/7, anh trở lại sân khấu với bài hát "Digital Bounce" cũng là ca khúc chủ đề trong album cùng với phần đọc rap của T.O.P- thành viên nhóm Big Bang.

Danh sách ca khúc

Tham khảo

Album của Se7en
EP năm 2010
EP tiếng Triều Tiên
EP của YG Entertainment


title: Gnathothlibus heliodes

text:
Gnathothlibus heliodes là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Papua New Guinea và quần đảo some adjacent.

Chú thích

Tham khảo

Gnathothlibus


title: Domqueur

text:
Domqueur là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D46 andD108 junction, khoảng 14 dặm Anh về phía đông của Abbeville.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Domqueur trên trang mạng của INSEE
 Domqueur trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Sankt Julian

text:
Sankt Julian là một đô thị ở huyện Kusel, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Sankt Julian có diện tích 14,07 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Kusel


title: Verfeil

text:
Verfeil là một xã trong vùng Occitanie, thuộc tỉnh Haute-Garonne, quận Toulouse, tổng Verfeil. Tọa độ địa lý của xã là 43° 39' vĩ độ bắc, 01° 39' kinh độ đông. Verfeil có điểm thấp nhất là 146 mét và điểm cao nhất là 273 mét. Xã có diện tích 41,23 km², dân số vào thời điểm 1999 là 2504 người; mật độ dân số là 61 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Di tích

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: MPEG-4

text:
MPEG-4 là một chuẩn video MPEG với hình ảnh bit-rate thấp. Chuẩn này được giới thiệu lần đầu vào năm 1998. Đây là một chuẩn với nhiều phần mở rộng mà đặc biệt được thiết kế để đạt tới chất lượng cao nhất của một chuẩn nội dung video.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 MPEG-4: The container for digital media
 AAC at core of MPEG-4, 3GPP and 3GPP2 specifications
 MPEG Industry Forum (MPEGIF) MPEG-4 page
 MPEG Industry Forum (MPEGIF) MPEG-4 White Paper
 Moving Picture Experts Group (MPEG) Official Website
 JM MPEG-4 AVC /H.264 Reference Code
 OpenIPMP: Open Source DRM Project for MPEG-4
 MPEG-4 part 20: LASeR

MPEG


title: Oides jacobyi

text:
Oides jacobyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Duvivier miêu tả khoa học năm 1883.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: Tetrapedia longipes

text:
Tetrapedia longipes là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Tetrapedia
Động vật được mô tả năm 1909


title: Petalium schwarzi

text:
Petalium schwarzi là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Petalium


title: Gonomyia bicornuta

text:
Gonomyia bicornuta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Mimoides ilus

text:
Mimoides ilus là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Tên thường gọi là Ilus Swallowtail và the Dual-spotted Swallowtail. Nó được tìm thấy ở México to Colombia và Venezuela. Little is known about this rare butterfly, but it is not considered threatened. The larvae of M. i. branchus feed on Annotata reticulata.

Phụ loài

 Mimoides ilus ilus (Fabricius, 1793) (Panama to miền bắc Colombia và central Venezuela)
 Mimoides ilus branchus (Doubleday, 1846) (eastern Mexico to miền bắc Costa Rica)
 Mimoides ilus occiduus (Vázquez, 1957) (western Mexico)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

I
Động vật được mô tả năm 1793


title: (42532) 1995 OR

text:
(42532) 1995 OR là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 24 tháng 7 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 42001–43000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Ellipostoma

text:
Ellipostoma là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Tipula tucumanensis

text:
Tipula tucumanensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Hollersbach im Pinzgau

text:
Hollersbach im Pinzgau là một đô thị ở huyện Zell am See (Pinzgau region), in the state of Salzburg ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 76,89 km², dân số năm 2001 là 1157 người. Kinh tế địa phương chủ yếu là du lịch và nuôi bò sữa.

Năm 2005, một cáp treo nối thị trấn này với vùng trượt tuyết Kitzbuehel.

Tham khảo


title: Sauze, Alpes-Maritimes

text:
Sauze là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Alpes-Maritimes


title: Saleisha Stowers

text:
Saleisha Stowers (sinh 10 tháng 1 năm 1986), là một người mẫu Mỹ và người chiến thắng của vòng thi thứ thứ chín của America's Next Top Model.
Trong cuộc phỏng vấn Tạp chí Seventeen, Stowers cho rằng cô đã có một cuộc sống tuổi thơ khó khăn. Cô sống với bà ngoại tại Madera, California. Khi cô 14, cô đã tham dự Trại T-Zone, Tyra Banks 'tại lòng tự trọng chỉ dành cho nữ. Stowers đã làm việc như một nhân viên tiếp tân tại Los Angeles. Trước khi xuất hiện trên Mùa 9, Stowers đã được ký kết với Photogenics Model Management, và cũng đã xuất hiện trong một thương mại cho các nhà hàng thức ăn nhanh Wendy's, với các diễn viên Tom Lenk. Tom Lenk. Cô cũng từng làm người mẫu cho hãng quần áo DOMIJ., và d.e.m.o. Cô còn đóng một vai phụ trong kênh truyền hình Ugly Betty và trong hai tập phim của Tyra Banks Show, người mẫu cho Rami, Project Runway mùa bốn thí sinh. Stowers xuất hiện trong "Chào mừng Quay video ca nhạc", và đã có một quảng cáo cho 24 Hour Fitness..Cô đã chọn vào America's Next Top Model, sau đó cô đã thắng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Lý lịch Saleisha tại website CWTV

 Phỏng vấn Saleisha Stowers về mối quan hệ trước đây với Tyra
 Reality World TV Article on Saleisha Stowers
 BuddyTV phỏng vấn Stower
 CW11 Morning News Blog on America's Next Top Model winner Saleisha
 Saleisha Is Really Pretty; Isn't Walking Fashion Week'

Người mẫu Mỹ
America's Next Top Model
Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Người Los Angeles
Nữ người mẫu Mỹ gốc Phi
Người mẫu Mỹ gốc Phi
Nữ người mẫu Mỹ


title: 10175 Aenona

text:
10175 Aenona (1996 CR1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 2 năm 1996 bởi K. Korlevic và D. Matkovic ở Visnjan.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Korado Korlević
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Cơm dừa

text:
Cơm dừa là một món ăn được chế biến bằng cách ngâm gạo trắng trong nước cốt dừa hoặc nấu với dừa nạo sợi. Vì cả dừa và lúa gạo thường rất dễ tìm ở các vùng nhiệt đới trên toàn thế giới nên cơm dừa hầu như xuất hiện trên khắp các nền văn hóa thế giới. Món này trải dài qua đường xích đạo từ tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Nam Á, Nam Mỹ, Trung Mỹ., Đông Phi, Tây Phi, Caribe và Châu Đại Dương.

Đông Nam Á

Miến Điện
Trong ẩm thực Miến Điện, ohn htamin (အုန်းထမင်း), là món cơm nấu với nước cốt dừa, là một món chính yếu trong các nghi lễ, thường được ăn thay cho cơm trắng thông thường. Trong phiên bản giản đơn nhất của ohn htamin, cơm được nấu với nước cốt dừa, cùng với hẹ tây chiên và muối, làm tăng thêm hương vị thơm ngon và phong phú của món cơm.  Ohn htamin thường được ăn kèm với cà ri sibyan Miến Điện.

Indonesia
Cơm nấu trong nước cốt dừa thực sự khá phổ biến ở Indonesia. Tại mỗi khu vực đều phát triển phiên bản riêng của món. Tại Indonesia, cơm dừa đơn giản thường được nấu từ gạo trắng, nước cốt dừa, gừng, hạt giống cỏ cà ri, sả và lá dứa. Công thức cơm dừa phổ biến nhất ở Indonesia là nasi uduk tại Jakarta.  Một công thức nấu cơm sữa dừa khác bao gồm nasi gurih tại Aceh  và nasi liwet trên đảo Java. Nasi kuning là món cơm vàng của Indonesia, khá giống với cơm dừa, cho thêm nghệ làm chất tạo màu và hương vị. Một công thức nấu cơm dừa tương tự khác là nhồi gạo với kết cấu dày hơn, ví dụ: món burasa tại Makassar và món lemang phổ biến ở Minangkabau .

Malaysia
Nasi lemak (cơm nấu với nước cốt dừa và lá dứa) là công thức nấu cơm dừa phổ biến nhất ở Malaysia. Đây được xem là một món ăn quốc gia của Malaysia.

Thái Lan
Trong ẩm thực Thái Lan, cơm dừa ngọt rất phổ biến như một món tráng miệng hay món ăn nhẹ. Món được nấu bằng gạo nếp, nước cốt dừa, đường, muối, nước; nổi tiếng nhất khi kèm thêm vài lát xoài chín và cho thêm ít kem dừa. Ngoài thời điểm mùa xoài, món có thể ăn kèm với các loại trái cây khác hoặc các món bán ngọt. Các món tráng miệng từ cơm dừa phổ biến khác là:

 khao tom mat, dùng chuối ngọt hấp bên trong cơm nếp còn lá chuối dùng gói bên ngoài.
 khao lam, dùng hỗn hợp gạo và nước cốt dừa được hấp bên trong một đoạn tre.
 khao niao kaeo, món tráng miệng ngọt ngào gồm gạo nếp, nước cốt dừa cùng một lượng lớn đường, thường có màu hồng hoặc xanh.

Tiểu lục địa Ấn Độ

Ấn Độ
Ở Ấn Độ, cơm dừa (: కొబ్బరి అన్నం Telugu, ಕಾಯಿ ಅನ್ನಂ Kannada) nổi tiếng tại các vùng phía nam. Tại nước này, cơm dừa thường được làm từ gạo basmati với hương vị dừa nhẹ thu được từ nước cốt dừa, thường được ăn cùng cà ri. Món được nấu bằng dừa bào (hoặc dừa nạo hoặc nạo/khô). Một cách để làm món này là nấu riêng cơm (tốt nhất là dùng loại gạo dẻo và nhẹ khi nấu chín) rồi trộn với hỗn hợp dừa (dừa bào sợi rang mè/dầu dừa và thêm gia vị gồm ớt bột, hạt cứng, lá/bột cà ri và các loại gia vị khác).

Sri Lanka
Ở Sri Lanka, cơm dừa thường được gọi là "cơm sữa" hay kiribath. Món được phục vụ rộng rãi trên toàn quốc vào những dịp đặc biệt để đánh dấu thời điểm hoặc khoảnh khắc tốt lành. Món được ăn kèm với miris lunu, một loại củ hành, hỗn hợp gia vị sambol với ớt đỏ, hành tây, cà chua, chanh và muối cùng umbalakada.

Mỹ Latin

Colombia và Panama

Trên bờ biển Caribe của Colombia và Panama, arroz con coco là một món cá đặc trưng. Món này được nấu bằng gạo trắng với nước cốt dừa kết hợp với cơm dừa bào sợi, nước, muối, nho khô (tùy chọn) và đường.

Honduras
Tại bờ biển Caribe của Honduras, cơm được nấu theo truyền thống với dầu dừa, nước cốt dừa, tỏi, hành tây và đậu đỏ hoặc đen, món ăn thịnh soạn được gọi là "cơm và đậu". Món này đặc biệt phổ biến đối với người Honduras có tổ tiên gốc Phi (Garifuna). Nhưng giống như nhiều người Garifuna và món ăn có ảnh hưởng từ châu Phi, món phổ biến đối với tất cả người Honduras và được người Honduras thuộc mọi chủng tộc xem là món ăn đặc trưng của đất nước này.

Puerto Rico
Ở Puerto Rico, cơm dừa thường được ăn kèm với cá và chuối táo quạ ngọt. Cơm được xào với dầu dừa và muối, dừa bào sợi và nước cốt dừa, sau đó thêm tỏi, hành, ngò, nho khô và kim quất. Cơm sau đó được bọc trong lá chuối khi nấu lên. Một món cơm dừa phổ biến khác là arroz con dulce (bánh pudding cơm dừa), một món tráng miệng được làm từ sữa, nước cốt dừa, kem dừa, nho khô, vani, rượu rum, đường, gừng và gia vị. Bánh gạo Puerto Rico phổ biến ở Colombia, Cuba và Venezuela.

Châu phi

Nigeria
Ở Nigeria, cơm dừa được nấu bằng cơm trong nước dừa hay cùi dừa bào. Phần cùi dừa bào được ngâm trong nước nóng và sau đó để ráo nước nhằm tạo ra "sữa". Sữa có thể được thêm vào xốt sệt cà chua, chẳng hạn như sữa được dùng cho món cơm Jollof hoặc nấu riêng với cơm.

Châu đại dương

Samoa
Ở Samoa, cơm dừa được gọi là Alaisa fa'apopo và được nấu bằng cơm trắng trong nước cốt dừa. Một biến thể của cơm dừa được gọi là Koko alaisa được nấu bằng cách bổ sung ca cao và lá cam, thường ăn như món lót dạ hoặc tráng miệng. Cơm dừa thường được ăn riêng hoặc dùng kèm với các món như Moa fa'asaina .

Xem thêm

 Gạo và đậu
 Cơm vàng
 Biryani

Tham khảo

Ẩm thực Malaysia
Ẩm thực Thái Lan
Ẩm thực Venezuela
Thức ăn từ gạo
Ẩm thực Puerto Rico
Ẩm thực Indonesia
Ẩm thực Colombia
Ẩm thực Myanmar


title: (16554) 1991 UE2

text:
{{DISPLAYTITLE:(16554) 1991 UE2}}

(16554) 1991 UE2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 29 tháng 10 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 16001–17000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Glinde, Stormarn

text:
Glinde là một đô thị ở huyện Stormarn bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích 11,22 km2, dân số thời điểm 31/12/2004 là 16.093 người. Đô thị này có cự ly khoảng 20 km về phía đông của Hamburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.glinde.de (Trang mạng chính thức

Xã và đô thị ở huyện Stormarn


title: Delminichthys ghetaldii

text:
Delminichthys ghetaldii là một loài cá vây tia thuộc họ Cyprinidae.
Loài này có ở Bosnia và Herzegovina.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi, suối nước ngọt, và carxtơ nội địa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Crivelli, A.J. 2005. Phoxinellus ghetaldii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Phoxinellus
Cá nước ngọt châu Âu
Delminichthys


title: Rhyacophila cuneata

text:
Rhyacophila cuneata là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Toxorhina atritarsis

text:
Toxorhina atritarsis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Toxorhina
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Olophoeus gibbus

text:
Olophoeus gibbus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Olophoeus


title: Propsephus deloni

text:
Propsephus deloni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Trận Erzincan

text:
Trận Erzinjan (Tiếng Nga: Эрзинджанское сражение) là trận đánh diễn ra giữa đế quốc Nga và đế quốc Ottoman trong đệ nhất thế chiến từ ngày 2 tháng 7 đến 25 tháng 7 1916. Địa điểm diễn ra trận đánh là Erzincan, phía tây Armenia.

Vào tháng 2 1916, tướng Nga là Nikolai Yudenich đã chiếm được 2 thành phố Erzurum và Trebizond và thành phố Trebizond trở thành 1 hải cảng để người Nga tiếp nhận quân tiếp viện từ Kavkaz. Trước tình hình đó, tập đoàn quân số 3 của đế quốc Ottoman dưới quyền chỉ huy của tướng Vehip Pasha đã mở 1 đợt tấn công để chiếm lại Trebizond. Tuy nhiên cuộc tổng tấn công của Vehip đã thất bại và đến ngày 2 tháng 7, tướng Yudenich đã tổ chức phản công. Quân Nga đã tấn công vào trung tâm liên lạc của quân Thổ tại Erzincan buộc quân của tướng Vehip phải rút lui với 1 sự tổn thất lớn: 17 000 quân bị giết và 17 000 bị bắt làm tù binh. Trận thảm bại này đã khiến tập đoàn quân số 3 của đế quốc Ottoman không còn khả năng chống đỡ lại các đợt tấn công còn lại của quân Nga tại chiến trường Kavkaz.

Tham khảo

 Eggenberger, David (1985). An Encyclopedia of Battles: Accounts of Over 1.560 Battles from 1479 b.c. to the Present. Courier Dover Publications, p. 137. ISBN 0-486-24913-1

Xung đột năm 1916
Erzincan
Trận đánh liên quan tới Đế quốc Ottoman
Trận đánh liên quan tới Nga


title: Grödersby

text:
Grödersby () là một đô thị thuộc huyện Schleswig-Flensburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Grödersby có diện tích 6,64 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 272 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Schleswig-Flensburg


title: Phân loại bằng thống kê

text:
Phân loại bằng thống kê là một thủ tục thống kê trong đó các thể riêng biệt sẽ được sắp vào từng nhóm dựa trên số lượng thông tin về một hay nhiều tính chất kế thừa của cá thể đó (được xem như là các điểm, các biến, các đặc điểm, v.v...) và dựa vào một tập huấn luyện của các cá thể đã được đánh nhãn sẵn.

Về mặt hình thức, bài toán có thể diễn giải như sau: cho sẵn một tập huấn luyện  ta cần tạo ra một phân loại  mà có thể ánh xạ một đối tượng  vào nhãn phân loại  của nó. Ví dụ, nếu bài toán là lọc spam, thì  là một biểu diễn nào nó cho một thư điện tử và  thì hoặc là "Spam" hoặc "Không Spam".

Các giải thuật phân loại bằng thống kê thường được sử dụng trong các hệ thống nhận dạng mẫu.

Chú ý: trong cộng đồng sinh thái học, thuật ngữ "phân loại" là đồng nghĩa với từ được biết đến (trong ngành học máy) là phân nhóm (clustering). Xem bài viết đó để biết rõ hơn về các kĩ thuật không có giám sát.

Các kĩ thuật phân loại bằng thống kê
Trong khi có rất nhiều phương pháp phân loại, chúng thường buộc phải giải quyết một trong ba vấn đề liên quan đến toán học sau.

Vấn đề đầu tiên là tìm một ánh xạ của một không gian đặc trưng (thường là một không gian vec-tơ đa chiều) đến một tập các nhãn. Điều này là tương đương với việc phân hoạch không gian đặc trưng thành các vùng nhỏ hơn, sau đó gán một nhãn vào mỗi vùng. Các giải thuật dạng này (ví dụ, giải thuật hàng xóm gần nhất) thường không đem lại sự tin cậy hay xác suất class (posterior probability), trừ phi quá trình xử lý sau được áp dụng. Một tập các giải thuật khác để giải quyết vấn đề này trước tiên là áp dụng việc phân mảnh không có giám sát không gian đặc trưng ra, sau đó cố gắng đánh nhãn cho mỗi mảnh (hay vùng) được phân ra đó.

Vấn đề thứ hai là xem xét việc phân loại như là một bài toán về ước lượng, với mục tiêu là ước lượng xem một hàm có dạng

với vec-tơ đặc trưng đầu vào là , và hàm f là được tham số hóa bởi một số tham số . Trong hướng tiếp cận Bayes cho vấn đề này, thay vì chọn một tham số vec-tơ đơn lẻ , kết quả sẽ tích hợp trên mọi thê-ta có thể có, với cách đánh trọng số dựa vào như cách đưa ra tập huấn luyện D:

Bài toán thứ ba liên quan tới bài toán thứ hai, nhưng yêu cầu của nó là ước lượng xác suất có điều kiện-class  và rồi sử dụng quy luật Bayes để đưa về xác suất lớp nhu bài toán số hai.

Các ví dụ về các giải thuật phân loại bao gồm:
 Linear classifier
 Fisher's linear discriminant
 Logistic regression
 Naive Bayes classifier
 Perceptron
 k hàng xóm gần nhất
 Boosting
 Cây quyết định
 Mạng nơ-ron
 Mạng Bayes
 Support vector machine
 Mô hình Markov ẩn

Lĩnh vực ứng dụng
 Thị giác máy tính
 Phân tích hình ảnh y học (Medical image analysis)
 Nhận dạng ký tự quang học
 Nhân dạng tiếng nói
 Nhận dạng chữ viết tay
 Nhận dạng sinh trắc học (Biometric identification)
 Phân loại tài liệu (Document classification)
 Động cơ tìm kiếm trên Internet
 Credit scoring

Xem thêm
 Khai phá dữ liệu (Data mining)
 Lôgic mờ (Fuzzy logic)
 Thu thập thông tin (Information retrieval)
 Hướng dẫn sử dụng mạng nơ ron trong các ứng dụng thực tế  trong đó có minh họa phân loại ảnh khuôn mặt, ảnh người đi bộ, ảnh xe hơi, dự báo chứng khoán và một số ví dụ khác

Tham khảo

Học máy

Phân loại bằng thống kê


title: Atrachya hitam

text:
Atrachya hitam là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Atrachya


title: Pontchâteau

text:
Pontchâteau là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 7 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE, xã có dân số 7773 người.

Tham khảo

Xã của Loire-Atlantique


title: Cồng chiêng

text:
Cồng chiêng là nhạc cụ Châu Á thuộc bộ gõ, được làm bằng đồng thau, hình tròn như chiếc nón quai thao, đường kính khoảng từ 20 cm đến 60 cm, ở giữa có hoặc không có núm. Người ta dùng dùi gỗ có quấn vải mềm (hoặc dùng tay) để đánh cồng, chiêng. Cồng, chiêng càng to thì tiếng càng trầm, càng nhỏ thì tiếng càng cao. Cồng có thể có nguồn gốc từ khu Tây Vực (nay là Tân Cương) thuộc Trung Quốc vào thế kỷ thứ 6. Nhưng từ "cồng" xuất phát từ phiên âm tiếng Java (ꦒꦺꦴꦁ) tại tiểu quốc Java thuộc Indonesia ngày nay. (鑼; bính âm: lúo, Hán Việt: la) là cồng, còn chiêng là 鉦 (bính âm: zhēng, Hán Việt: chinh) là chỉ cái chiêng; và sau đó lan rộng đến các nước Đông Á rồi Đông Nam Á, và nó cũng có thể được sử dụng trong phần nhạc cụ của dàn nhạc giao hưởng phương Tây.

Cồng có ba loại. Những chiếc cồng bị treo ít nhiều phẳng, các đĩa tròn bằng kim loại treo theo phương thẳng đứng bằng dây thừng đi qua những lỗ gần rìa đỉnh. Chiêng hoặc núm cồng có một đỉnh trung tâm và thường bị treo và chơi theo chiều ngang. Chiếc cồng có hình bát, và nghỉ ngơi trên đệm và thuộc về chuông hơn cồng chiêng.Cồng được làm chủ yếu từ đồng hoặc đồng thau nhưng có rất nhiều hợp kim khác đang được sử dụng.

Công nhân tạo ra hai loại âm thanh riêng biệt. Một chiêng với một bề mặt phẳng rất rung động ở nhiều chế độ, tạo ra "sự sụp đổ" chứ không phải là một ghi chép được điều chỉnh. Loại chiêng này đôi khi được gọi là tam-tam để phân biệt nó với những chú cồng của chú rồng đưa ra một ghi chú được điều chỉnh. Trong các nhóm gamelan Indonesia, một số chiêng cồng kềnh được cố tình thực hiện để tạo ra ngoài một nhịp beat trong khoảng từ 1 đến 5 Hz. Việc sử dụng thuật ngữ "chiêng" cho cả hai loại công cụ này là phổ biến.

Ở Đông Nam Á
Một đặc điểm khá nổi bật là cồng chiêng tại các nước này không còn được xem như là vật thông linh giữa con người và trời đất mà đã chính thức trở thành nhạc cụ dân gian hay cung đình. Cồng chiêng của người Khmer Campuchia chỉ có hai người diễn tấu với 2 dàn cồng, mỗi dàn gồm 16 chiếc cồng nhỏ xếp trên một giá sắt hình bán nguyệt, riêng người Tampuan và các dân tộc thuộc nhóm Khmer Loeu ở Campuchia thì cồng chiêng của họ có nét tương đồng giữa cồng chiêng Tây Nguyên và dân tộc Igorot ở Philippines.Cồng chiêng của Myanmar tuy đồ sộ hơn nhưng cũng được cố định vào những chiếc khung và giá đỡ chắc chắn, mang dáng dấp của một nhạc cụ hiện đại. Cồng chiêng Indonesia gồm 10 nhạc cụ diễn tấu cùng với cồng chiêng như trống kendang, trống lắc rebana, đàn sapeh... Riêng cồng chiêng Philippines,như Gangsa của các dân tộc Kalinga hay Igorot gồm 6 cồng phẳng, người đánh cồng di chuyển đôi chút và có những động tác gần như múa, còn thì nhạc công trong các dàn cồng lớn của Đông Nam Á đều ngồi một chỗ biểu diễn. Người Mambai ở Đông Timor hay người Kreung thuộc Khmer Loeu sử dụng cồng, loại chiêng của người Kreung gọi là kong nyee (គងញី), trong khi chiêng gọi là kong chmol (គងឈ្មោល).

Ở Đông Á
Cồng chiêng đã là một nhạc cụ của Trung Quốc trong nhiều thiên niên kỷ. Công dụng đầu tiên của nó có thể là để báo hiệu cho công nhân nông dân từ ngoài đồng vào, vì một số cồng chiêng đủ lớn để có thể nghe thấy từ cách xa tới 5 dặm (8 km). Ở Nhật Bản, theo truyền thống, chúng được sử dụng để bắt đầu các cuộc thi đấu vật sumo. Chiêng Trung Quốc thường dùng trong các trận đấu võ kungfu, thiếu lâm  hay Vịnh Xuân quyền.

Trung Quốc
Khai lộ la (): một loại chiêng cỡ trung, đơn âm có lẽ được dùng trong các lễ tín ngưỡng của cá dân tộc thiểu số Trung Quốc
Kính la (): một loại chiêng bằng nhỏ sử dụng trong nhạc truyền thống của tỉnh Phúc Kiến.
Thâm ba(深波) – loại chiêng của người Triều Châu; còn gọi là Cao biên đại la (高边大锣)
Vân la (): là một nhạc cụ truyền thống của Trung Quốc. Nó được tạo thành từ một bộ chiêng có kích cỡ khác nhau được giữ trong một khung. Dàn chiêng treo lên giá gồm 7 chiêng lớn nhỏ khác nhau; 7 chiêng tương đương với các nốt "Đồ"-"Rê"- "Mi"- "Pha" -"Sol" -"La" -"Si". Những hình vẽ xưa cũng miêu tả loại Vân la nhỏ hơn chỉ có 5 chiêng, những cái này có cán, được giữ trong một bàn tay và gõ bằng tay khác. Loại Vân la hiện đại hóa đã phát triển từ loại Vân la truyền thống để sử dụng trong dàn nhạc lớn, hiện đại của Trung Quốc. Nó lớn hơn và có 29 chiêng trở lên với đường kính khác nhau. Loại hiện đại cao khoảng 2m, kể cả một giá đỡ có hai chân chống trên sàn (riêng khung chỉ cao khoảng 1m). Chiều rộng của khung khoảng 1,4m. Đôi khi loại Vân la truyền thống được gọi là Thập diện la (十面锣), tức chiêng 10 mặt, để phân biệt với loại Vân la hiện đại. Nó được truyền sang Triều Tiên từ thời Cao Ly, gọi là Ulla (hangul: 운라) và được sử dụng trong Tế lễ Tông miếu
Thập diện la (十面锣): Dàn chiêng cổ gồm 10 chiếc. Mỗi chiêng có đường kính khoảng 9-12 cm, chiều cao của khung khoảng 52 cm, các kích thước nhỏ dần phía trên và lớn dần phía dưới. Người ta thường sử dụng Vân la trong dàn nhạc gõ và hơi ở miền bắc Trung Quốc.  Đây là bộ chiêng gốc và sau đó nó được du nhập vào các nước Đông Nam Á như bonang ở Java - Indonesia, khongmon (dàn cồng treo trên giá hình thuyền) ở Thái Lan và kulintang ở Philippines
Nguyệt la (): một cái chiêng nhỏ không bằng phẳng, giữ bằng dây trong lòng bàn tay và gõ bằng dùi nhỏ, sử dụng trong nhạc Triều Châu.
Phong la (): chiêng gió, một loại chiêng bằng lớn, gõ bằng dùi bịt đầu.
Tiểu la (): một cái chiêng bằng nhỏ có độ cao âm thanh nâng lên khi gõ bằng cạnh của cái dùi gỗ bằng.
Đang tử (铛子) - một chiêng nhỏ, tròn, phẳng, được điều chỉnh treo bằng cách buộc bằng dây lụa trong một khung kim loại tròn được gắn trên một cán cầm bằng gỗ mỏng.

Triều Tiên
Jing (hanja:징): Chiêng lớn được sử dụng trong Quân nhạc Đại xuý đả (Daechwita 대취타), pungmul (풍물) và samul nori (사물놀이). Nó cũng ít khi sử dụng trong Tông miếu Tế lễ nhạc (종묘제례악).
Kkwaenggwari (hangul: 꽹과리): chiêng nhỏ có dùi được sử dụng trong dân ca, pungmul và samul nori.
Ulla (hangul: 운라; hanja: 雲鑼 or 雲羅, Hán Việt: vân la): dàn chiêng mây 17 chiếc có kích cỡ khác nhau được giữ trong giá treo cố định gõ bằng búa nhỏ từ Trung Hoa truyền sang Triều Tiên từ thời Cao Ly. Nó được sử dụng trong Tế lễ Tông miếu, dàn cải tiến gồm 21 chiếc. Dàn chiêng này có thể gỡ ra dễ dàng khi di chuyển, xếp lại khi diễn tấu. Người ta sử dụng 2 que gõ tương tự đàn tam thập lục Yanggeum, ngày xưa dùng que bằng gỗ với phần đầu làm bằng sừng trâu hoặc que tre.

Tại Việt Nam

Nếu các dàn cồng chiêng Đông Nam Á đều sử dụng dùi để đánh chiêng thì nhiều dân tộc Tây Nguyên vẫn đánh chiêng bằng cùi tay (cho âm thanh trầm hơn, tròn trịa hơn).Có thể suy luận rằng, văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đã phản ánh một xã hội ở cấp độ nguyên sơ nhất của con người mà ở đó, cồng chiêng vẫn còn giữ được những đặc điểm tương đối nguyên bản, chưa phát triển thành một nhạc cụ dân gian hay nhạc cụ cung đình như những nước Đông Nam Á khác. Nếu xem văn hóa cồng chiêng Đông Nam Á là một cây đại thụ thì văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên chính là một phần cội rễ; đó là nơi khởi nguồn, phát xuất cho mọi mạch nguồn sáng tạo.
Chính vì tính nguyên bản và cấp bách trong việc bảo tồn, lưu giữ, Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đã được UNESCO công nhận là Di sản. Phát huy di sản này như thế nào, tương lai của cồng chiêng Tây Nguyên sẽ ra sao là một câu hỏi mà để trả lời phải cần thêm sự góp sức nhiệt tình của các nhà nghiên cứu, rộng hơn là của cả cộng đồng.

Nghệ nhân chỉnh chiêng

Nghệ nhân chỉnh chiêng hay người điều khiển giàn chiêng là nhạc công giỏi, có khả năng thẩm âm, biết phát hiện và chỉnh sửa thanh âm lạc điệu của từng chiêng để đạt được âm thanh chuẩn của cả giàn chiêng. Nghệ nhân chỉnh chiêng không chỉnh âm cho các chiếc chiêng sai âm, mà còn chỉnh âm cho các giàn chiêng mới. Nghệ nhân chỉnh chiêng được coi là báu vật dân gian sống, bao hàm tính truyền thống và tính khoa học, không chỉ đơn thuần là một kĩ thuật viên.

Xem thêm
 Không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên.

Tham khảo
Gamelan
Âm nhạc Thái Lan