title: Chuyển mạch

text:
Trong cách dùng chữ chuyển mạch có hai nghĩa:
 Chuyển mạch kênh hay nối chuyển mạch (từ chữ circuit switching) là một kĩ thuật mạng thông dụng trong các mạng điện thoại, điện đàm viễn thông hay nôm na là kĩ thuật nối đường đây.
 Nối chuyển (từ chữ switching) -- khái niệm rộng—là kĩ thuật thiết lập một cầu nối tạm thời giữa hai hay nhiều điểm (hay hai nút) trong một mạng để vận chuyển dữ liệu hay một bộ phận của dữ liệu. Khái niệm này bao gồm các khái niệm chuyển mạch, chuyển khung (hay chuyển gói), và chuyển gói mạch ảo
 Chuyển mạch đôi khi còn được hiểu là thiết bị chuyển mạch. Đây là một bộ phận hay một thiết bị thường có trong các ngành điện, điện tử, hay vô tuyến viễn thông đóng vai trò tạo ra hay thay đổi các mối nối trong các mạch điện phức tạp nhằm chuyển hướng di chuyển của tín hiệu điện hay dữ liệu.
 Chuyển mạch là trạng thái điện từ xảy ra trong bộ biến đổi, được đặc trưng bằng việc dòng điện trong một nhánh chuyển sang một nhánh khác trong khi dòng điện tổng chảy ra từ nút giữa hai nhánh vẫn không đổi.
 Nguồn nuôi kiểu chuyển mạch hay Nguồn kiểu xung, Bộ nguồn xungNguồn chuyển mạch,,... là bộ nguồn nuôi thực hiện biến đổi điện ở cấp điện áp nào đó, thông qua các xung điện tần số cao, sang các mức điện áp DC ổn định cần thiết cấp cho các khối mạch hoặc bộ máy điện tử.

Linh kiện điện tử
Viễn thông


title: Đắk Nông (huyện)

text:
Đắk Nông là một huyện cũ thuộc tỉnh Đắk Lắk, sau thuộc tỉnh Đắk Nông.

Huyện Đắk Nông tồn tại đến ngày 27 tháng 6 năm 2005.

Địa lý
Huyện Đắk Nông nằm ở phía nam tỉnh Đắk Lắk lúc bấy giờ, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Lâm Đồng và huyện Lắk
Phía tây giáp huyện Đắk R'lấp
Phía nam giáp tỉnh Lâm Đồng
Phía bắc giáp các huyện Đắk Song và Krông Nô.

Trước khi giải thể vào năm 2005, huyện Đắk Nông có diện tích 1.728,92 km², dân số là 56.063 người, mật độ dân số đạt 32 người/km².

Lịch sử
Dưới thời Việt Nam Cộng hòa, địa bàn huyện Đắk Nông tương ứng với hai quận Kiến Đức và Khiêm Đức thuộc tỉnh Quảng Đức.

Sau năm 1975, tỉnh Quảng Đức bị giải thể, địa bàn sáp nhập vào tỉnh Đắk Lắk. Đồng thời, chính quyền sáp nhập hai quận Kiến Đức và Khiêm Đức thành huyện Đắk Nông thuộc tỉnh Đắk Lắk.

Khi mới thành lập, huyện Đắk Nông có 8 xã: Đạo Nghĩa, Quảng Khê, Quảng Phú, Quảng Sơn, Quảng Tân, Quảng Tín, Quảng Thành (trung tâm huyện) và Quảng Trực.

Ngày 20 tháng 4 năm 1978, thành lập xã Đắk Rung.

Ngày 17 tháng 1 năm 1984, chia xã Quảng Khê thành 2 xã: Quảng Khê và Đắk Plao.

Từ đó, huyện Đắk Nông bao gồm 10 xã: Đắk Plao, Đắk Rung, Đạo Nghĩa, Quảng Khê, Quảng Phú, Quảng Sơn, Quảng Tân, Quảng Tín, Quảng Thành và Quảng Trực.

Ngày 22 tháng 2 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 19-HĐBT. Theo đó, tách 4 xã: Đạo Nghĩa, Quảng Tân, Quảng Tín và Quảng Trực để thành lập huyện Đắk R'lấp.

Ngày 10 tháng 9 năm 1986, chia xã Quảng Phú thành 2 xã: Quảng Phú và Đức Xuyên.

Ngày 9 tháng 11 năm 1987, tách 2 xã Quảng Phú và Đức Xuyên để thành lập huyện Krông Nô.

Trong giai đoạn 1988-1994, huyện thành lập thêm 5 đơn vị hành chính, bao gồm thị trấn Gia Nghĩa và 4 xã: Đắk Ha, Đắk Nia, Đắk R'Măng, Trường Xuân.

Ngày 24 tháng 3 năm 1998, thành lập xã Đắk Som trên cơ sở 7.500 ha diện tích tự nhiên và 1.315 người của xã Đắk Plao.

Ngày 21 tháng 6 năm 2001, Chính phủ ban hành Nghị định 30/2001/NĐ-CP. Theo đó, chuyển hai xã Đắk Rung và Trường Xuân về huyện Đắk Song mới thành lập.

Huyện Đắk Nông còn lại thị trấn Gia Nghĩa và 8 xã: Đắk Ha, Đắk Nia, Đắk Plao, Đắk R'Măng, Đắk Som, Quảng Khê, Quảng Sơn, Quảng Thành.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ban hành Nghị quyết 22/2003/QH11 chia tỉnh Đắk Lắk thành hai tỉnh Đắk Lắk và Đắk Nông, huyện Đắk Nông thuộc tỉnh Đắk Nông. Tỉnh lỵ tỉnh Đắk Nông đặt tại thị trấn Gia Nghĩa thuộc huyện Đắk Nông.

Ngày 27 tháng 6 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 82/2005/NĐ-CP. Theo đó, thành lập thị xã Gia Nghĩa, thị xã tỉnh lỵ tỉnh Đắk Nông trên cơ sở tách thị trấn Gia Nghĩa và hai xã Đắk Nia, Quảng Thành thuộc huyện Đắk Nông.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, huyện Đắk Nông còn lại 144.228 ha diện tích tự nhiên, 20.504 người với 6 xã trực thuộc và được đổi tên thành huyện Đắk Glong.

Chú thích

Liên kết ngoài

Huyện cũ Việt Nam
Hành chính Đắk Lắk
Hành chính Đắk Nông


title: Dercetina hainana

text:
Dercetina hainana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Dercetina


title: Quirbajou

text:
Quirbajou là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Quirbajounais.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Quirbajou trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Quirbajou


title: Aterpnodes

text:
Aterpnodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Geometridae
Ennominae


title: Mine (bài hát)

text:
"Mine" là một bài hát của ca sĩ kiêm sáng tác âm nhạc người Mỹ Taylor Swift. Bài hát được viết bởi Swift và được sản xuất bởi chính cô cùng Nathan Chapman. "Mine" được phát hành dưới dạng đĩa đơn đầu tiên từ album phòng thu thứ ba của cô, Speak Now (2010) bởi hãng thu âm Big Machine. Sau vụ rò rỉ bản thu thử trên mạng, ca khúc chính thức được phát hành vào ngày 3 tháng 8 năm 2010, sớm hơn hai tuần so với dự định. "Mine" là một bản country pop tiết tấu nhanh trong đó sử dụng nhiều nhạc cụ như guitar accoustic lẫn guitar điện, tiếng trống và piano.

Sau khi phát hành, các nhà phê bình âm nhạc đã có những đánh giá tích cực về bài hát, trong đó Swift được khen ngợi về khả năng biểu lộ những quan điểm trưởng thành hơn về tình yêu, mặc dù có một vài nhà phê bình nói rằng nó không khác gì nhiều với những bài hát trước của cô, bao gồm "Love Story". "Mine" khá thành công trên thị trường âm nhạc, bài hát đã từng lọt vào top 10 của các bảng xếp hạng ở các quốc gia Úc, Canada và Nhật Bản. Bài hát được Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Úc cấp chứng nhận đĩa vàng. "Mine" đạt vị trí thứ ba trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Mỹ, giúp cô trở thành nữ nghệ sĩ thứ hai trong lịch sử bảng xếp hạng Hot 100 khi có được nhiều ca khúc lọt vào top 5 của bảng xếp hạng trong vòng 1 năm dương lịch, cùng với Mariah Carey đạt được thành tích này vào năm 1995.

Video âm nhạc của "Mine" được đạo diễn bởi Swift và Roman White, trong đó có câu chuyện tình lãng mạn với kết thúc có hậu giữa Swift và người yêu của cô (do nam diễn viên người Anh Toby Hemingway thủ vai). Video đã nhận được sự khen ngợi của giới truyền thông về cốt truyện và giành giải thưởng Video của năm tại Giải thưởng âm nhạc CMT 2011. Trong quá trình quảng bá Speak Now, Swift đã biểu diễn "Mine" trên các sự kiện truyền hình ở Mỹ và Nhật Bản, đồng thời đưa bài hát vào danh sách bài hát trình diễn cố định trong chuyến lưu diễn Speak Now World Tour (2011–12) của cô. Swift cũng đưa nó vào danh sách bài hát cho các show diễn nhất định trong các chuyến lưu diễn vòng quanh thế giới The Red Tour (2013–14), The 1989 World Tour (2015) và reputation Stadium Tour (2018). Một phiên bản phối lại thuộc thể loại pop của bài hát cũng xuất hiện trong phiên bản cao cấp của album Speak Now .

Danh sách bài hát
Tải kỹ thuật số
 "Mine" – 3:49

Nokia OVI Music Download
 "Mine (Pop Mix/Version)" – 3:49

UK CD Single
 "Mine" (International Version) - 3:51
 "Mine" (Main Version) - 3:51

Bảng xếp hạng và chứng nhận

Vị trí xếp hạng

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Thành công trên các bảng xếp hạng

Lịch sử phát hành

Chú thích

Bài hát của Taylor Swift
Đĩa đơn năm 2010
Video âm nhạc do Roman White đạo diễn
Đĩa đơn của hãng Big Machine Records
Đĩa đơn quán quân Billboard Adult Contemporary
Bài hát viết bởi Taylor Swift
Bài hát năm 2010
Country ballad


title: Jardinella exigua

text:
Jardinella exigua là một loài ốc nước ngọt rất nhỏ có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước thuộc họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Chú thích

Tham khảo
 Ponder, W.F. 1996. Jardinella exigua. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 7 tháng 8 năm 2007.

Động vật chân bụng Úc
Jardinella
Động vật sắp nguy cấp Úc
Động vật đặc hữu Úc


title: 2883 Barabashov

text:
2883 Barabashov (1978 RG6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 9 năm 1978 bởi Chernykh, N. ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2883 Barabashov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Zelandotipula infernalis

text:
Zelandotipula infernalis là một loài ruồi trong họ Tipulidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Zelandotipula


title: Hội An Đông

text:
Hội An Đông là một xã thuộc huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hội An Đông có vị trí địa lý:
Phía đông và đông bắc giáp xã Mỹ An Hưng A
Phía tây và phía bắc giáp tỉnh An Giang
Phía nam giáp xã Bình Thạnh Trung.

Điều kiện tự nhiên
Có đất phù sa màu mỡ thích hợp cho việc trồng cây nông nghiệp.

Tín ngưỡng
Phật giáo (50%)
Hoà hảo (30%)
Cao đài (10%)
Thiên chúa (10%).

Hành chính
Xã được chia thành 4 ấp: An Quới, An Bình, An Phú, An Thạnh.

Lịch sử
Quyết định 382-CP ngày 27 tháng 12 năm 1980 của Hội đồng Chính phủ, chia xã Bình An Trung thành hai xã lấy tên là xã Bình Thạnh Trung và xã Hội An Đông.

Quyết định 4-CP ngày 05 tháng 01 năm 1981, xã Hội An Đông thuộc huyện Thạnh Hưng.

Quyết định 77-HĐBT ngày 27 tháng 06 năm 1989, xã Hội An Đông thuộc huyện Thạnh Hưng.

Nghị định 81-CP ngày 06 tháng 12 năm 1996, xã Hội An Đông thuộc huyện Lấp Vò.

Kinh tế - xã hội
Có tiềm năng kinh tế ở mức khá hiện nay đảng bộ và nhân dân đang có chiến lược phát triển kinh tế với những kế hoạch hiệu quả.

Giáo dục - y tế
Trạm y tế xã Hội An Đông
Trường Mần Non Hội An Đông
Trường Tiểu học Hội An Đông
Trường THCS Hội An Đông: đạt chuẩn quốc gia cấp độ I năm 2016.

Giao thông
Có huyện lộ và đường xã như:
Huyện lộ:64
Đường xã Hội An Đông-Bình Thạnh Trung

Chú thích

Tham khảo


title: (22353) 1992 UA6

text:
{{DISPLAYTITLE:(22353) 1992 UA6}}

(22353) 1992 UA6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 28 tháng 10 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 22001–23000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Ốm nghén

text:
Ốm nghén, còn gọi là buồn nôn và nôn khi mang thai (NVP), là một triệu chứng của thai kỳ liên quan đến buồn nôn hoặc nôn. Mặc dù tên gọi, buồn nôn hoặc nôn có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong ngày. Thông thường những triệu chứng này xảy ra giữa tuần thứ 4 cho đến tuần 16 của thai kỳ. Khoảng 10% thai phụ vẫn có triệu chứng sau tuần thứ 20 của thai kỳ. Một dạng nghiêm trọng của tình trạng này được gọi là nôn nghén, dẫn đến giảm cân ở thai phụ.

Nguyên nhân
Nguyên nhân gây ra ốm nghén vẫn chưa được làm rõ nhưng có thể liên quan đến việc thay đổi mức độ  của nội tiết tố tuyến sinh dục ở người. Một số người đã đề xuất rằng nó có thể hữu ích từ quan điểm tiến hóa. Chẩn đoán chỉ nên xảy ra sau khi các nguyên nhân có thể khác đã được loại trừ.

Triệu chứng
Ốm nghén ảnh hưởng đến khoảng 70–80% thai phụ ở một mức độ nào đó. Khoảng 60% thai phụ bị nôn. Nôn nghén xảy ra ở khoảng 1,6% thai kỳ. Ốm nghén có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống, dẫn đến giảm khả năng làm việc trong thai kỳ và tốn kém chi phí chăm sóc sức khỏe thai phụ. Nhìn chung các trường hợp nhẹ đến trung bình đều không có tác dụng đối với thai nhi. Hầu hết các trường hợp nghiêm trọng cũng có kết quả bình thường. Một số thai phụ lựa chọn cách phá thai do mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Các biến chứng như bệnh não Wernicke hoặc hội chứng Boerhaave có thể xảy ra nhưng rất hiếm.

Đau bụng, sốt, hoặc đau đầu thường không xuất hiện trong tình trạng ốm nghén.

Điều trị
Uống vitamin trước khi mang thai có thể làm giảm nguy cơ ốm nghén. Điều trị cụ thể khác với chế độ ăn nhạt nhẽo có thể không cần thiết cho các trường hợp bị nghén nhẹ. Sử dụng doxylamine và pyridoxine ngay từ đầu được khuyên dùng để điều trị. Có bằng chứng hiếm hoi rằng gừng có thể hữu ích. Đối với những trường hợp nặng không được cải thiện bằng các biện pháp trên thì methylprednisolone có thể dược dùng thử. Khi thai phụ giảm cân thì việc cho ăn bằng ống là biện pháp có thể được các bác sĩ khuyên dùng.

Chú thích

Tham khảo

Mang thai
Phụ khoa
Sản khoa
RTT


title: Saint-Pierre-de-Salerne

text:
Saint-Pierre-de-Salerne là một xã của tỉnh Eure, thuộc vùng Normandie, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintpierredesalerne


title: Goirle

text:
Goirle () là một đô thị và thị xã ở phía nam Hà Lan, ở tỉnh Noord-Brabant. Khu vực này thuộc một phần ngoại ô thành phố Tilburg.

Đô thị này gồm các làng Breehees và Riel.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Đô thị Noord-Brabant


title: Bulnesia carrapo

text:
Bulnesia carrapo là một loài thực vật thuộc họ Zygophyllaceae. Đây là loài đặc hữu của Colombia.

Tham khảo

 Calderon, E. 1998. Bulnesia carrapo. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Colombia
Carrapo


title: Cophixalus daymani

text:
Cophixalus daymani là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Richards, S. & Zweifel, R. 2004. Cophixalus daymani. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cophixalus
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea


title: Hệ đo lường cổ Việt Nam

text:
Hiện nay Việt Nam sử dụng Hệ đo lường quốc tế, nhưng trong thông tục tập quán Việt Nam có một hệ đo lường khác.

Khoảng cách

Các đơn vị đo độ dài cổ của Việt Nam theo hệ thập phân, ngoại trừ ngũ, dựa trên một cây thước cơ bản.

Tuy nhiên, trước khi Pháp chiếm đóng Đông Dương, đã có nhiều loại thước ở Việt Nam, phục vụ cho các mục đích khác nhau và có độ dài khác nhau. Theo Từ điển tiếng Việt thì trong hệ đo lường cổ Việt Nam có ít nhất hai loại thước đo chiều dài với các giá trị trước năm 1890 là thước ta (hay thước mộc, bằng 0,425 mét) và thước đo vải (bằng 0,645 m). Theo Nguyễn Đình Đầu thì cả trường xích và điền xích đều bằng 0,4664 mét. Theo Ths. Phan Thanh Hải trong bài "Hệ thống thước đo thời Nguyễn" thì có ba loại thước chính: thước đo vải (từ 0,6 đến 0,65 mét), thước đo đất (luôn là 0,47 mét) và thước mộc (từ 0,28 đến 0,5 mét).

Khi Pháp chiếm Nam kỳ, Nam kỳ dùng mét theo tiêu chuẩn của Pháp. Trung kỳ và Bắc kỳ tiếp tục dùng thước đo đất, điền xích, với độ dài 0,47 mét. Theo Dương Kinh Quốc (tr. 236), vào ngày 2 tháng 6 năm 1897, Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer đã ra sắc lệnh quy định, kể từ ngày 1 tháng 1 năm 1898, ở địa bàn Bắc kỳ áp dụng cách tính 1 thước ta = 0,40 mét. Quy định này cũng đã thống nhất tất cả các loại thước (thước ta, thước mộc, điền xích...) thành một loại thước ta bằng 0,40 mét. Trung kỳ vẫn dùng chuẩn cũ và dẫn đến trong việc đo đất, các đơn vị chiều dài và diện tích (ví dụ sào) ở Trung kỳ gấp 4,7/4 và (4,7/4)² lần các đơn vị tương ứng ở Bắc kỳ.

Theo  và một sách hướng dẫn của Liên Hợp Quốc, các đơn vị đo chiều dài cổ của Việt Nam, vào đầu thế kỷ 20, là:

Chú ý:
Thước còn gọi là "thước ta" để phân biệt với "thước tây" (hay mét). Ngoài đo chiều dài, thước còn dùng để đo diện tích đất (trình bày ở dưới). Xem thêm bài thước và đơn vị đo chiều dài cổ Việt Nam.
Theo sách hướng dẫn của Liên Hợp Quốc, một số nơi dùng 1 trượng = 4,7 mét một cách không chính thức. Theo Từ điển tiếng Việt (tr. 1093), trượng có 2 nghĩa: 10 thước Trung Quốc cổ (khoảng 3,33 mét) hoặc 4 thước mộc (khoảng 1,70 mét).
Đơn vị tấc được một tài liệu ghi là "túc". Theo sách hướng dẫn của Liên Hợp Quốc, một số nơi dùng 1 tấc = 4,7 xentimét một cách không chính thức.

Ngoài ra:
1 chai vai = 14,63 mét
Dặm. Theo Từ điển tiếng Việt (tr. 264) thì 1 dặm = 444,44 mét. Còn theo Từ lâm Hán Việt từ điển (tr.1368) thì 1 dặm = 1800 xích (thước Trung Quốc) = 576 mét.
Lý. Theo Từ lâm Hán Việt từ điển có hai loại lý: công lý tức là lý đã được chuẩn hóa theo SI = 1 kilômét = 3125 xích (thước Trung Quốc); còn thị lý là đơn vị đo cổ, dài chừng 1562,55 xích.
Sải

Thành ngữ tiếng Việt:
"Sai một ly, đi một dặm": thành ngữ này muốn nói một sai sót rất nhỏ có thể dẫn đến hậu quả rất lớn (1 dặm bằng khoảng 106 ly).

Diện tích
Theo sách hướng dẫn của Liên Hợp Quốc, các đơn vị đo diện tích cổ của Việt Nam là:

Chú ý:
Các giá trị diện tích ở miền Trung Việt Nam lớn gấp (4,7/4)² lần các giá trị phổ thông. Điều này là do quy ước đơn vị đo chiều dài (trượng, tấc...) ở miền Trung lớn gấp 4,7/4 lần các giá trị phổ thông, như đã giải thích ở trên.

Cách tính cũng tùy theo vùng miền và cũng rất tùy tiện, không đồng nhất.

1 mẫu ở khu vực Bắc Bộ khoảng 3.600m2,
1 mẫu ở khu vực Trung Bộ khoảng 5.000m2,
1 mẫu ở khu vực Nam Trung Bộ khoảng 10.000m2,
Tuy nhiên vẫn có vài nơi trên Việt Nam đặc biệt là vùng Tây Nguyên và Cao Nguyên Đồng Văn, nơi đa số là người dân tộc Ê Đẽ và H'Mông sinh sống thì 1 mẫu (1 Hécta) được quy đổi ra khoảng 1.000m2

Theo sách hướng dẫn của Liên Hợp Quốc, "phân" còn được viết là "phấn".
Đơn vị "sào" đã có tài liệu ghi là "cao". Sào có hai loại khác nhau: sào Bắc Bộ và sào Trung Bộ.

Ngoài ra:
 Công (đơn vị đo)
Dặm vuông

Thể tích
Theo sách hướng dẫn của Liên Hợp Quốc và Hán-Việt từ điển của Thiều Chữu, các đơn vị đo thể tích cổ của Việt Nam là:

Ngoài ra:
1 phương gạo = 13 thăng hay 30 bát gạt bằng miệng, năm 1804 (theo Thực Lục, I I I, 241 - Đại Nam Điển Lệ, trang 223).
1 vuông gạo = 604 gr 50, theo Nguyễn vănTrình và Ưng Trình, BAVH, số 1, 1917.
1 phương còn gọi là vuông phổ thông gọi là giạ= 38.5 lít, tuy nhiên cũng có tài liệu ghi là 1 phương = 1/2 hộc, tức khoảng 30 lít
1 giạ = thời Pháp được quy định là 40 lít khi đong gạo nhưng cũng có khi chỉ là 20 lít cho một số mặt hàng
1 túc = 3⅓ micrôlít
1 uyên = 1 lít

Sang thời Pháp thuộc ở Nam Kỳ các đơn vị dung tích được quy định lại như sau:

 Đong thóc dùng hộc và đong gạo dùng vuông vì một hộc thóc khi xay ra thì được 1 vuông gạo.
 1 hộc thóc cân nặng 1 tạ

Đơn vị địa phương
Theo sách hướng dẫn của Liên Hợp Quốc:
1 thùng (dùng tại Nam kỳ và Campuchia) = 20 lít. Có tài liệu gọi "thùng" là "táu".

Khối lượng
Theo ,, các đơn vị đo khối lượng cổ của Việt Nam là:

Chú ý:
Tấn khi nói về trọng tải của tàu bè còn có thể mang ý nghĩa chỉ dung tích, 2,8317 mét khối hoặc 1,1327 mét khối, theo .
Cân còn được gọi là "cân ta" để phân biệt với "cân tây" là kilôgam.
Nén còn được chép là 375 gam ở một tài liệu, tuy nhiên giá trị này mâu thuẫn với giá trị của lạng từ cùng tài liệu này là 37,8 gam. Giá trị 375 gam phù hợp với quy ước đo khối lượng kim hoàn.
Đồng dùng trong đo khối lượng còn được gọi là "đồng cân".

Thành ngữ tiếng Việt:
"Của một đồng, công một nén": thành ngữ này muốn về một vật có giá trị vật chất nhỏ nhưng công sức để làm ra lớn (1 nén = 100 đồng).
"Kẻ tám lạng, người nửa cân": thành ngữ này muốn nói rằng hai bên bằng nhau (8 lạng = ½ cân, theo chuyển đổi cổ).

Kim hoàn
Trong giao dịch vàng, bạc, đá quý,...
Lạng (Còn gọi là cây, lượng) bằng 10 chỉ. 1 cây = 37,50 gam
1 Chỉ = 3,75 gam
Thời Pháp thuộc chính quyền còn ấn định một số trọng lượng để dễ bề trao đổi:
 1 nén = 2 thoi = 10 đính = 10 lượng

Đơn vị địa phương
Theo  "binh" dùng tại An Nam bằng 69 pound.

Thời gian
Canh (更): còn gọi là "trống canh" bằng hai giờ hiện nay (7.200 s theo tiêu chuẩn quốc tế).
Giờ: còn gọi là "giờ đồng hồ" hay "tiếng đồng hồ"; bằng một giờ của hệ đo lường quốc tế.
Khắc: là đơn vị cổ về thời gian ở Việt Nam; đã thay đổi giá trị nhiều lần. Xa xưa, quy định 1 khắc = 1/6 ngày = 2 giờ 20 phút (đêm 5 canh, ngày 6 khắc), sau đó quy định bằng 1/100 ngày, tức là 14 phút 24 giây. Đến triều Nguyễn lại đổi 1 khắc = 1/96 ngày = 15 phút. Hiện được dùng không thông dụng, để chỉ khoảng thời gian bằng 1/4h, tức là 15 phút.

Tiền tệ

Quan
Tiền
Trinh
Đồng (đơn vị tiền cổ)
Hào: bằng 1/10 của một đồng
Xu: bằng 1/10 của một hào

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm
Hệ đo lường cổ Trung Hoa

Liên kết ngoài
Hệ thống thước đo thời Nguyễn Ths.Phan Thanh Hải. Viễn thông Thừa Thiên Huế Cập nhật  11:28 24/12/12

Lịch sử Việt Nam
Khoa học và công nghệ Việt Nam


title: Cephonodes rothschildi

text:
Cephonodes rothschildi là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở dãy núi Star in Papua New Guinea.

Chú thích

Tham khảo

Cephonodes


title: Hoắc Châu

text:
Hoắc Châu (chữ Hán giản thể: 霍州市, âm Hán Việt: Hoắc Châu thị) là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Lâm Phần, tỉnh Sơn Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố Hoắc Châu có diện tích 765 km², dân số năm 2002 là 290.000 người. Thành phố Hoắc Châu được chia ra thành 6 nhai đạo biện sự xứ, 4 trấn và 3 hương.
Nhai đạo biện sự xứ: Nam Hoàn Lộ, Cổ Lâu, Bắc Hoàn Lộ, Khai Nguyên, Thoái Sa.
Trấn: Tân Trí, Đại Trương, Bạch Long, Lý Tào.
Hương: Tam Giáo, Sư Trang, Đào Đường Dục.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Tây
Lâm Phần


title: Tranh lá

text:
Tranh lá là một bộ môn nghệ thuật vừa được du nhập vào Việt Nam, dùng chính những chiếc lá cây già cỗi, nhuộm màu và ghép thành những bức tranh đầy màu sắc. Tuy tuổi đời không cao, nhưng tại Việt Nam bộ môn nghệ thuật này đã có bước phát triển nhanh, tạo cho giới hội họa một cái nhìn mới về chất liệu lá.
Tranh lá có nguồn gốc từ Ấn Độ và Trung Quốc, nhưng cách thể hiện tranh lá không giống tại Việt Nam. Nghệ nhân chủ yếu dùng màu trực tiếp vẽ lên lá.

Tranh lá hiện tại có thể mô phỏng tất cả các thể loại trong hội họa thuần tuý. Mỗi tác phẩm không chỉ mang dấu ấn mỹ học, mà còn giữ trong mình nét độc đáo.

Những tác phẩm cùng thể loại cùng chủ đề trong bộ môn nghệ thuật khác đôi khi có thể giống nhau như đúc. Nhưng tranh lá thì không thể có bản sao nguyên mẫu, bởi chúng khác nhau ở từng đường nét, từng chiếc lá, màu sắc, đường viền, dạng và gân lá.

Hạn chế cơ bản của người nghệ sĩ là ở kích thước lá, chúng quá nhỏ so với bức tranh chung, gây rất nhiều trở ngại cả về kỹ thuật lẫn ý tưởng.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Tiền Phong Online - Họa sỹ trẻ và bức tranh lá về Bác Hồ lớn nhất Việt Nam, 09/05/2008, bài: Phạm Huệ. Cập nhật: 15/01/2009.
 Người đại biểu nhân dân Online - Thổi hồn cho lá khô , 22/04/2008, bài: Thái Sơn. Cập nhật: 15/01/2009.
 Quân đội nhân dân - Xem tranh lá Việt, 25/04/2008, bài và ảnh: Võ Thị Thúy. Cập nhật: 15/01/2009.
 Ngoisao.net - Lá rụng thành tranh

Nghệ thuật Việt Nam
Lá cây


title: Diễn Châu (phủ)

text:
Phủ Diễn Châu (chữ Hán: 演州) thuộc xứ Nghệ An là tên gọi của vùng đất tương đương với các huyện Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Yên Thành, đông Nghĩa Đàn thời nhà Hậu Lê năm 1490.
 Tên gọi Diễn Châu xuất hiện lần đầu tiên năm Trinh Quán nguyên niên (năm 627) thời nhà Đường. Lúc đó đổi Đức Châu lại làm Hoan Châu, còn Hoan Châu cũ thì đổi làm Diễn Châu;
 Thời Nhà Trần:năm Long Khánh thứ 3 (1225) đổi Diễn Châu làm Diễn Châu lộ; năm Quang Thái thứ 10 đổi Diễn Châu làm Vọng An trấn;
 Thời nhà Hồ (1400) đổi Diễn Châu làm Linh Nguyên phủ, cùng với Thanh Hóa, Cửu Chân, Ái Châu gọi là tứ phụ;
 Thời thuộc Minh: đổi lại là phủ Diễn Châu.
 Đời nhà Hậu Lê, năm Hồng Đức thứ 21 (1490) đổi Nghệ An thừa tuyên làm xứ: Xứ Nghệ. Phủ Diễn Châu thuộc xứ Nghệ quản lĩnh 2 huyện: Đông Thành (Yên Thành và Diễn Châu) và Quỳnh Lưu (huyện Quỳnh Lưu và đông huyện Nghĩa Đàn hiện nay);
 Từ năm 1831, vua Minh Mạng chia trấn Nghệ An thành hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh thì phủ Diễn Châu còn có thêm huyện Chân Phúc (tức Nghi Lộc và thành phố Vinh) tách ra từ phủ Đức Quang.
 Năm 1919, chính quyền thực dân phong kiến bỏ cấp trung gian là phủ thì các huyện thuộc phủ Diễn Châu trở thành đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Nghệ An.

Tham khảo

Lịch sử Nghệ An
Địa danh cũ Nghệ An


title: Breaking the Habit (DVD)

text:
Phát hành vào ngày 27 tháng 7 năm 2004, đĩa DVD "Breaking the Habit" của ban nhạc Linkin Park đi kèm với một quyển sách truyện phim (Films comic hay Cine-Manga) TOKYOPOP, báo trước sự kiện video nhạc bài "Breaking the Habit" của Linkin Park. Quyển sách cũng chứa chuyện kể và lý lịch trích ngang về mỗi thành viên trong ban nhạc. Nó có cả hình quét (scan) của vài lời bài hát gốc được viết tay bởi Mike Shinoda, cũng như vài điều không phải ai cũng biết về ban nhạc.

Thành viên ban nhạc
Chester Bennington – ca sĩ
Rob Bourdon – trống
Brad Delson – ghita
Dave "Phoenix" Farrell – bass
Joe "Mr. Hahn" Hahn – bàn xoay, nhạc mẫu
Mike Shinoda – ca sĩ, MC, ghita đệm, bàn điện tử, nhạc mẫu

Danh sách Chapter
Breaking the Habit (Bản Video)
Hậu trường Breaking the Habit
Breaking the Habit (5.28.04 3:37 P.M.)

Bản kuyến mãi 2 Đĩa

Đĩa 1
Breaking the Habit (Bản CD)

Đĩa 2
Breaking the Habit (Bản DVD)

Tham gia Sáng tác
Lời bài hát: Mike Shinoda
Âm nhạc: Linkin Park

Thành phần tham gia

Chapter Một
Đạo diễn: Mr. Hahn
Nhà sản xuất: Matt Caltabiano
Giám đốc Sản xuất: Janet Haase
Công ty sản xuất: Villains
Chỉ đạo sản xuất: Joby Barnhart
Chỉ đạo nhiếp ảnh: Jim Hawkinson
Biên tập: Mario Mares
Telecine: Dave Hussey
Hình động: Nakazawa/GDH

Chapter Hai
Đạo diễn: Mark Fiore
Nhà sản xuất: Matt Caltabiano
Biên tập: Mario Mares
Trợ lý Sản xuất: Misty Martin
Nghệ sĩ trực tuyến: Michael Forrest
Trợ lý Biên tập: Carlos Diaz
Phối âm: Jim Corbett
Phỏng vấn và ghi hình: Mark Fiore
Sân khấu phụ: Jeremy Kline

Chapter Ba
Đạo diễn: Kimo Proudfoot
Nhà sản xuất: Jasper Thomlinson
Chỉ đạo nhiếp ảnh: Richard Henkels
Biên tập: Mario Mares
Giám đốc Sản xuất: Janet Haase
Chỉ đạo sản xuất: Joby Barnhart
Phối hợp sản xuất: Eri "Noggie" Noguchi và Adam Baxter
Công ty Sản xuất: Villains
Họa sĩ màu: Dave Hussey
Điều khiển Máy quay: Mike "Mike Mike" Norman, Roy Muir và Mark Fiore

Sách truyện-phim
Đóng góp biên tập: Amy Court Kaemon
Thiết kế đồ hoạ và đánh máy: Jennifer Nunn-Iwai
Bìa: Patrick Hook
Họa sĩ đồ hoạ: Jennifer Nunn-Iwai
Biên tập: Jod Kaftan
Biên tập Ảnh số: Chris Buford
Giám đốc Tiền-Xuất bản: Antonio DePietro
Giám đốc Sản xuất: Jennifer Miller và Mutsumi Miyazaki
Chỉ đạo nghệ thuật: Matt Alford
Quản lý Biên tập: Jill Freshney
Phó Sản xuất: Ron Klamert
Tổng Điều phối: John Parker
Tổng Sản xuất và Phát hành: Stuart Levy
Phát hành: TOKYOPOP

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ của Linkin Park

Đĩa đơn năm 2004
Album video của Linkin Park
Linkin Park
Phim tài liệu Mỹ
Phim năm 2004
Phim Mỹ
Album video năm 2004


title: Inga bella

text:
Inga bella là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Costa Rica.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Inga bella. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

B
Thực vật Costa Rica


title: Bellebat

text:
Bellebat  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 70 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Agapetus jafiwi

text:
Agapetus jafiwi là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Agapetus


title: Saint-Agoulin

text:
Saint-Agoulin  là một xã thuộc tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao 485 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintagoulin


title: 11147 Delmas

text:
11147 Delmas (1997 XT5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 12 năm 1997 bởi P. Antonini ở Bedoin.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 11147 Delmas

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Lays-sur-le-Doubs

text:
Lays-sur-le-Doubs là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 147 người.Con số ước tính năm 2005 là 123 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Trigona guianae

text:
Trigona guianae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Trigona
Động vật được mô tả năm 1912


title: Cách mạng Ai Cập 2011

text:
Cách mạng Ai Cập năm 2011, hay còn được gọi là Cách mạng ngày 25 tháng 1 (tiếng Ả Rập: ثورة ٢٥ يناير, Thawrat khamsa wa-ʿišrūn yanāyir), bắt đầu vào ngày 25 tháng 1 năm 2011 và lan rộng khắp Ai Cập, là một loạt các cuộc biểu tình và phản đối ngoài đường phố và các hành vi bất tuân dân sự chống nền chính trị cánh tả và chính quyền dân chủ xã hội đã diễn ra tại Ai Cập khiến phe cánh tả bị hạ bệ kể từ ngày 25 tháng 1 năm 2011. Ngày này được nhiều nhóm thanh niên đặt ra trùng với "Ngày lễ cảnh sát" hàng năm của Ai Cập như một lời tuyên bố chống lại sự tàn bạo ngày càng tăng của cảnh sát trong vài năm cuối nhiệm kỳ tổng thống của Hosni Mubarak.  Cuộc cách mạng bao gồm các cuộc biểu tình, tuần hành, chiếm đóng các quảng trường, phản kháng dân sự bất bạo động, các hành động bất tuân dân sự và đình công. Làn sóng biểu tình và phản đối và bạo động ở Ai Cập được đánh giá là được tiếp sức từ "cách mạng hoa nhài" ở Tunisia, nơi lần đầu tiên một tổng thống Ả rập bị lật đổ bởi sức mạnh của nhân dân. Ngày 11 tháng 2, Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak từ chức và chuyển quyền cho Hội đồng Quân lực Cao cấp vì các cuộc biểu tình nhất định. Tuy các cuộc biểu tình hạn chế đã xảy ra nhiều lần về trước, kỳ này lớn hơn cuộc biểu tình nào tại Ai Cập sau Náo loạn bánh mì năm 1977. Với hàng triệu người từ nhiều tình trạng kinh tế xã hội và tôn giáo tham gia các cuộc biểu tình, Ai Cập chưa bao giờ có nổi loạn nhất trí bằng kỳ này. Các cuộc đụng độ bạo lực giữa lực lượng an ninh và người biểu tình đã khiến ít nhất 846 người thiệt mạng và hơn 6.000 người bị thương. Những người biểu tình đã trả đũa bằng cách đốt hơn 90 đồn cảnh sát trên khắp đất nước.

Những bất bình của người biểu tình Ai Cập tập trung vào các vấn đề pháp lý và chính trị, bao gồm sự tàn bạo của cảnh sát, luật tình trạng khẩn cấp, thiếu tự do chính trị, tự do dân sự, tự do ngôn luận, tham nhũng, tỷ lệ thất nghiệp cao, lương thực - lạm phát giá và tiền lương thấp. Yêu cầu chính của những người biểu tình là sự kết thúc của chế độ Mubarak. Các cuộc đình công của các liên đoàn lao động đã làm tăng thêm áp lực lên các quan chức chính phủ. Trong suốt cuộc nổi dậy, thủ đô Cairo được mô tả là "vùng chiến sự" và thành phố cảng Suez thường xuyên xảy ra các cuộc đụng độ bạo lực. Những người biểu tình đã bất chấp lệnh giới nghiêm do chính phủ áp đặt, mà cảnh sát và quân đội không thể thực thi trong bất kỳ trường hợp nào. Lực lượng An ninh Trung tâm của Ai Cập, trung thành với Mubarak, dần bị thay thế bằng quân đội. Trong sự hỗn loạn, đã xảy ra nhiều vụ cướp bóc bởi những kẻ bạo loạn do các sĩ quan cảnh sát mặc thường phục xúi giục, theo các nguồn tin đối lập. Để đáp lại, các nhóm canh gác được tổ chức bởi những người cảnh giác dân sự để bảo vệ khu vực lân cận của họ.

Vào ngày 11 tháng 2 năm 2011, Phó Tổng thống Omar Suleiman thông báo rằng Mubarak từ chức tổng thống, chuyển giao quyền lực cho Hội đồng tối cao của các lực lượng vũ trang (SCAF). Chính quyền quân sự, do nguyên thủ Mohamed Hussein Tantawi đứng đầu, vào ngày 13 tháng 2 tuyên bố rằng hiến pháp bị đình chỉ, cả hai viện của quốc hội giải tán và quân đội sẽ cầm quyền trong sáu tháng cho đến khi cuộc bầu cử có thể được tổ chức. Nội các trước đó, bao gồm cả Thủ tướng Ahmed Shafik, sẽ hoạt động như một chính phủ chăm sóc cho đến khi thành lập một chính phủ mới.

Sau cuộc cách mạng chống lại Mubarak và thời kỳ cai trị của Hội đồng tối cao các lực lượng vũ trang, Tổ chức Anh em Hồi giáo nắm quyền ở Ai Cập thông qua một loạt các cuộc bầu cử phổ thông, trong đó người dân Ai Cập bầu Mohamed Morsi làm tổng thống vào tháng 6 năm 2012, sau khi thắng cử. hơn Ahmed Shafik. Tuy nhiên, chính phủ Morsi vấp phải sự phản đối dữ dội sau nỗ lực của ông này nhằm thông qua hiến pháp nghiêng về Hồi giáo. Morsi cũng ban hành một sắc lệnh tạm thời của tổng thống nhằm nâng cao các quyết định của ông về việc xem xét tư pháp để cho phép thông qua hiến pháp. [36] Nó đã gây ra sự phẫn nộ chung từ những người theo chủ nghĩa thế tục và các thành viên của quân đội, và các cuộc biểu tình quần chúng đã nổ ra chống lại sự cai trị của ông vào ngày 28 tháng 6 năm 2013. Ngày 3 tháng 7 cùng năm, Morsi bị lật đổ bởi một cuộc đảo chính do Bộ trưởng Quốc phòng, Tướng Abdel Fattah El-Sisi, khi hàng triệu người Ai Cập xuống đường ủng hộ cuộc bầu cử sớm. El-Sisi tiếp tục trở thành tổng thống của Ai Cập sau một cuộc bầu cử vào năm 2014 bị các đảng đối lập tẩy chay.

Diễn biến
Biểu tình nổ ra từ ngày 25 tháng 1, là cuộc biểu tình lớn nhất ở Ai Cập kể từ năm 1977, bốn năm sau khi ông Hosni Mubarak lên nắm quyền tổng thống Ai Cập. Người biểu tình phản đối tổng thống và đòi bộ trưởng nội vụ từ chức bởi cho rằng lực lượng an ninh quá mạnh tay; thiếu bầu cử tự do, thất nghiệp, mong muốn nâng cao mức lương tối thiểu, thiếu nhà ở, lạm phát thực phẩm, tham nhũng, thiếu tự do ngôn luận, và điều kiện sống của người nghèo.
Biểu tình diễn ra khắp Ai Cập, trong khi chính quyền Ai Cập cúp các dịch vụ Internet và SMS toàn quốc. Ngày 28 tháng Giêng năm 2011, Thủ đô Cairo của Ai Cập bị rung chuyển bởi các cuộc biểu tình mấy ngày qua.

Sáng 29 tháng 1, ông Mubarak đã sa thải Nội các, tuyên bố sẽ thành lập một chính phủ mới để thúc đẩy cải cách trong bối cảnh làn sóng biểu tình đường phố tiếp tục leo thang kêu gọi ông từ chức sau 30 năm cầm quyền. Tuy nhiên, ông Mubarak tuyên bố quyết không từ chức trong khi báo chí đưa tin các cuộc đụng độ giữa người biểu tình và cảnh sát tại Ai Cập đã khiến ít nhất 20 người thiệt mạng và hơn 1.000 người bị thương. Trong khi đó, bất chấp lệnh giới nghiêm ban hành tối hôm qua, người biểu tình Ai Cập tiếp tục đốt phá các tòa nhà tại Cairo và chính quyền đã cho bố trí nhiều xe tăng. Hàng chục nghìn người vẫn tụ tập trên các đường phố ở thủ đô Cairo, thành phố Alexandria và Suez - "tâm chấn" của các cuộc biểu tình đã kéo dài 4 ngày.

Các lực lượng an ninh Ai Cập đã bắn lựu đạn cay và đạn có đầu bọc cao su vào người biểu tình chống chính phủ ở trung tâm Cairo. Nhiều xe cảnh sát trang bị vòi rồng đã đậu dọc theo các đường chính ở Cairo, nơi người biểu tình dự kiến sẽ tụ tập.

Tại nhiều nơi trong thành phố có nhiều đám cháy lớn, trong đó có một số tòa nhà chính phủ; và có người còn nghe cả tiếng súng trên đường phố. Trụ sở của đảng Dân chủ Quốc gia đang cầm quyền là một trong những nơi bị đốt. "Tôi hiểu những nhu cầu chính đáng và lo lắng của nhân dân. Tôi yêu cầu chính phủ phải từ chức trong ngày hôm nay. Tôi sẽ thành lập một chính phủ mới ngay vào ngày mai", ông Mubarak tuyên bố ngắn gọn vào rạng sáng ngày 29 tháng 1. "Tôi sẽ vì nhân dân phục vụ hàng ngày", ông Mubarak nói. "Song dù chúng ta đang phải đối mặt với bất kỳ vấn đề gì, cũng không thể biện minh cho bạo lực và vô luật pháp". Đây là tuyên bố đầu tiên của ông Mubarak kể từ khi làn sóng biểu tình phản đối chính phủ bắt đầu khiến ít nhất 26 người chết và hàng trăm người bị thương, BBC cho biết. Theo Bộ Nội vụ Ai Cập, mới chỉ có sáu người thiệt mạng trong các cuộc đụng độ.
...... Mohamed ElBaradei cho rằng các cuộc phản đối nên tranh đua với các cuộc biểu tình ở Tunisia mang kết quả lật đổ tổng thống.

Sự kiện
 Ngày 3 tháng 2, trả lời phỏng vấn đầu tiên, Tổng thống Ai Cập ông nói rằng ông đã "chán ngấy" quyền lực nhưng sợ ra đi sẽ gây xáo trộn.
 Ngày 11 tháng 2 (giờ Ai Cập), ông tuyên bố từ chức.

Phản ứng của thế giới
 Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, ông Ban Ki-Moon nói rằng Ai Cập nay cần tổ chức cuộc bầu cử tự do và công bằng.
 Thủ tướng Đức, bà Angela Merkel nói với báo chí rằng đây là "một chuyển biến lịch sử". Bà bày tỏ sự vui mừng "cùng người dân Ai Cập" đang hạnh phúc với tin vui trên đường phố.
 Thủ tướng Anh, ông David Cameron thì tỏ ra thận trọng hơn với phát biểu rằng "đây chỉ mới là bước đi đầu tiên".
 Trưởng đại diện ngoại giao Liên Hiệp châu Âu, bà Catherine Ashton nói rằng nay là lúc "cuộc đối thoại tại Ai Cập cần tăng tốc, đi đến chỗ có một chính phủ đa thành phần, tôn trọng nguyện vọng của người dân và đảm bảo ổn định cho đất nước". Trước đó, EU bị phê là phản ứng chậm hơn nhiều so với Hoa Kỳ về chuyện đánh giá và lên tiếng về tình hình Ai Cập.
 Tờ China Daily, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, nói nước ngoài không được can thiệp vào chuyện nội bộ của Ai Cập.

Xem thêm
 Cách mạng Ai Cập
 Cách mạng Tunisia 2010–2011
 Biểu tình tại thế giới Ả Rập 2010–2011
 Từ độc tài đến dân chủ (sách)

Tham khảo

Lịch sử Ai Cập
Ai Cập, 2011
Xung đột năm 2011
Biểu tình
Năm 2011
Mùa xuân Ả Rập
Chính trị Ai Cập
Cách mạng bất bạo động


title: Logny-Bogny

text:
Logny-Bogny  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Lognybogny


title: Vi mạch

text:
Vi mạch (tiếng Anh: microchip) hay vi mạch tích hợp, hoặc mạch tích hợp (tiếng Anh: integrated circuit, gọi tắt IC, còn gọi là chip theo thuật ngữ tiếng Anh) là tập các mạch điện chứa các linh kiện bán dẫn (như transistor) và linh kiện điện tử thụ động (như điện trở) được kết nối với nhau, để thực hiện được một chức năng xác định. Tức là mạch tích hợp được thiết kế để đảm nhiệm một chức năng như một linh kiện phức hợp.

Các linh kiện kích thước cỡ micrometre (hoặc nhỏ hơn) chế tạo bởi công nghệ silicon.

Mạch tích hợp giúp giảm kích thước của mạch điện đi rất nhiều, bên cạnh đó là độ chính xác tăng lên. IC là một phần rất quan trọng của các mạch logic. Có hai loại IC chính gồm lập trình được và cố định chức năng, không lập trình được. Mỗi IC có tính chất riêng về nhiệt độ, điện thế giới hạn, công suất làm việc, được ghi trong bảng thông tin (datasheet) của nhà sản xuất.

Hiện nay, công nghệ silicon đang tiến tới những giới hạn của vi mạch tích hợp và các nhà nghiên cứu đang nỗ lực tìm ra một loại vật liệu mới có thể thay thế công nghệ silicon này.

Lịch sử
Lịch sử phát triển của mạch tích hợp bắt đầu từ năm 1949, khi kỹ sư người Đức Werner Jacobi (Siemens AG) nộp bằng sáng chế cho một thiết bị khuếch đại bán dẫn giống như mạch tích hợp, có 5 transistor trên một bề mặt chung cho bộ khuếch đại 3 tầng, làm dụng cụ trợ thính.

Ngày 12 tháng 9 năm 1958, người Mỹ Jack Kilby ở Texas Instruments trình bày vi mạch đầu tiên. Kilby sau đó giành được giải thưởng Nobel Vật lý năm 2000.

Nửa năm sau sự kiện Kilby, Robert Noyce ở Fairchild Semiconductor phát triển ý tưởng của riêng mình về một mạch tích hợp giải quyết được nhiều vấn đề thực tế mà Kilby đã không làm được. Thiết kế Noyce được làm bằng silicon, trong khi chip Kilby làm bằng germanium. Noyce thông tin cho Kurt Lehovec ở Sprague Electric về các nguyên tắc của tiếp giáp p-n cô lập gây ra bởi tác động của một tiếp giáp p-n có thiên áp (diode), là một khái niệm quan trọng về IC.

Fairchild Semiconductor cũng là quê hương của công nghệ vi mạch silicon-gate đầu tiên với cổng tự liên kết (self-aligned gate), cơ sở của tất cả các chip CMOS của máy tính hiện đại. Công nghệ này được phát triển bởi nhà vật lý người Ý Federico Faggin vào năm 1968, người sau đó đã gia nhập Intel và phát triển các đơn chip Central Processing Unit (CPU) (Intel 4004) đầu tiên, và ông nhận Huy chương Quốc gia về Công nghệ và Đổi mới năm 2010.

Phân loại

Phân loại theo tín hiệu được xử lý
Theo xử lý tín hiệu
 IC digital xử lý hoặc lưu trữ các tín hiệu digital.
 IC analog hay IC tuyến tính xử lý tín hiệu analog.
 IC hỗn hợp, có cả analog và digital.

Phân loại theo mức độ tích hợp
 IC (Integrated Circuit), tên chung. Từng còn chia ra SSI (small-scale integration) và MSI (medium-scale integration)
 LSI (Large Scale Integrated)
 VLSI (Very Large Scale Integrated) Các CPU, GPU, ROM, RAM, PLA, chipset, microcontroller,...
 ULSI (ultra-large-scale integration) dự đặt cho mạch trên 1 triệu transistor.

Phân loại theo công nghệ
Theo công nghệ
 Monolithic: tất cả các phần tử đặt trên một miếng nền vật liệu bán dẫn đơn tinh thể. Các linh kiện bán dẫn được tạo bằng pha tạp chất (doping), và theo thứ tự lớp thực hiện lai ghép điện trở, đường mạch dẫn, tụ điện, lớp cách điện, cực gate của MOSFET. Ví dụ công nghệ TTL, CMOS, CCD, BiCMOS, DMOS, BiFET-, transistor lưỡng cực.
 Mạch màng mỏng hay mạch phim, là những phần tử được tạo bằng lắng đọng hơi trên nền thủy tinh. Nó thường là các mạng điện trở. Chúng có thể được chế tạo bằng cách cân bằng điện tử với độ chính xác cao, và được phủ nhúng bảo vệ. Trong nhóm này bao gồm cả các mạch của transistor màng mỏng (TFT), ví dụ trong ứng dụng màn hình phẳng.
 Lai mạch màng dày kết hợp một số chip, vết mạch in đường dây dẫn, linh kiện điện tử thụ động (gần như chỉ có điện trở). Nền thường là gốm và thường được nhúng tráng.

Phân loại theo công dụng
Theo công dụng
 CPU, vi xử lý trong máy tính.
 Memory, bộ nhớ lưu trữ dữ liệu digital
 Thu nhỏ chip trong công nghệ RFID để giám sát (Identification) không tiếp xúc của các đối tượng hay các sinh vật sống
 IC logic tiêu chuẩn thuộc họ logic khác nhau
 ASIC dành cho phát triển ứng dụng cụ thể, ví dụ cho điều khiển lò nướng bánh, xe hơi, máy giặt,...
 ASSP là sản phẩm tiêu chuẩn cho ứng dụng cụ thể, tương tự như ASIC, nhưng có sẵn từ các nhà sản xuất và không được xây dựng theo yêu cầu của khách hàng
 IC cảm biến quá trình vật lý, hoá, sinh hoá,... ví dụ gia tốc, ánh sáng, từ trường, chất độc,...
 DSP (Digital signal processing) xử lý tín hiệu digital.
 ADC và DAC, chuyển đổi analog ←→ digital
 FPGA (Field-programmable gate array) được cấu hình bởi các IC digital của khách hàng, trong đó bao gồm một số lượng lớn các đơn vị chức năng kết nối được (interconnectable)
 Vi điều khiển (microcontroller) chứa tất cả các bộ phận của một máy tính nhỏ (bộ nhớ chương trình, ALU, bộ nhớ và thanh ghi)
 IC công suất có thể xử lý các dòng hay điện áp lớn (ví dụ khuếch đại công suất lớn, kiểm soát mạng điện lưới)
 System-on-a-chip (SoC) là hệ thống trong một chip.

Tham khảo

Xem thêm
 Các phần tử bán dẫn
 Linh kiện điện tử
 Ký hiệu điện tử
 Sơ đồ mạch điện

Liên kết ngoài

Mạch tích hợp
Linh kiện bán dẫn
Linh kiện điện tử
Mạch điện tử
Kỹ thuật điện tử
Phát minh của Hoa Kỳ
Phát minh của Đức


title: Quận Jefferson, Indiana

text:
Quận Jefferson là một quận thuộc tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 31.705 người. Quận lỵ đóng ở Madison.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Indiana


title: Vạn Lý

text:
Vạn Lý (1 tháng 12 năm 1916-15 tháng 7 năm 2015) (giản thể: 萬里; phồn thể: 万里; bính âm: Wan Lǐ) sinh ra tại Sơn Đông; là trong một chính trị gia của Trung Quốc, từng là Ủy viên trưởng Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc, Phó Tổng lý Quốc vụ viện, Bí thư Tỉnh ủy An Huy, Tứ Xuyên, Bộ trưởng Bộ Đường sắt Trung Quốc, Chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng tỉnh An Huy.

Tiểu sử
Ông từng trải qua các cương vị lãnh đạo như:
 Thứ trưởng bộ xây dựng kỹ thuật 1954 -1955
 Tổng Thư ký hội đồng xây dựng nhà nước 1955
 Bộ trưởng bộ xây dựng 1956 - 1958
 Phó thị trưởng Bắc Kinh 1958 - 1966
 Bí thư ban bí thư thành uỷ Bắc Kinh 1958 - 1966
 Bí thư ban bí thư, phó chủ tịch thứ 4 Bắc Kinh 1959 - 1977
Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh An Huy kiêm Bí thư thứ nhất tỉnh An Huy 1977 - 1979.
 Bộ trưởng bộ đường sắt (1975 - 1976)
 Phó Thủ tướng thứ nhất Quốc vụ viện (1984 - 1988).
 Ủy viên trưởng uỷ ban thường vụ đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (1988-1993),
 Bí thư ban bí thư trung ương khoá 11, 12 (1977 - 1987).
 Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khoá 12, 13 (1982-1992).

Ông là nhà lãnh đạo lớn cuối cùng của Trung Quốc còn là một cựu quân nhân, thành viên của trung ương nguyên lão, bát đại nguyên lão cuối cùng, ông qua đời ngày 15/7 năm 2015 tại Bắc Kinh, hưởng thọ 99 tuổi

Đánh giá
Ông là một trong số ít các nhà lãnh đạo ôn hòa, trong sự kiện Thiên An Môn năm 1989 ông là người ủng hộ Tổng Bí thư Triệu Tử Dương phái cấp tiến thời đó, tuy nhiên trong những ngày cuối của sự kiện ông lại bị điều đi công du Canada, sau đó về nước qua sân bay Thượng Hải chứ không phải Bắc Kinh, ông không hề hay biết số phận của Tổng Bí thư Triệu khi đó.

Là một nhà lãnh đạo có vẻ ngoài hiền lành, ông là người có nhiều bí ẩn vì đã thoát khỏi nhiều lần thanh trừng "chính trị".

Xem thêm

 Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
 Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh An Huy
 Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)
 Bí thư Tỉnh ủy tỉnh An Huy

Tham khảo

 http://www.news.seehua.com/?p=73726

Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XII
Người thời đại cách mạng Văn hóa
Lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc
Chủ tịch Quốc hội Trung Quốc
Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc
Phó Thủ tướng Trung Quốc
Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIII
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc
Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh An Huy
Bí thư Tỉnh ủy tỉnh An Huy
Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Tứ Xuyên


title: Cephaloleia convexifrons

text:
Cephaloleia convexifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleia


title: Effry

text:
Effry  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Chalcomela leai

text:
Chalcomela leai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Daccordi miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Chalcomela


title: Champey-sur-Moselle

text:
Champey-sur-Moselle  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 184 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Champeysurmoselle


title: Antocha scutella

text:
Antocha scutella là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: 12022 Hilbert

text:
12022 Hilbert (1996 XH26) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 12 năm 1996 bởi P. G. Comba ở Prescott.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12022 Hilbert

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Micranthocereus dolichospermaticus

text:
Micranthocereus dolichospermaticus là một loài thực vật thuộc họ Cactaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Taylor, N.P. 2002. Micranthocereus dolichospermaticus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Brasil
dolichospermaticu


title: Conquistador

text:
Conquistador là một danh hiệu tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là người chinh phục, cũng được dịch là Chinh phục Tướng công hay Chinh tướng. Danh hiệu này được dùng cho một số nhân vật lãnh đạo thám hiểm, khai phá và xâm chiếm châu Mỹ sau khi Cristoforo Colombo khám phá ra Tân Thế giới vào năm 1492.

Những tên tuổi lớn gắn bó với danh hiệu "Chinh phục Tướng công" là Hernán Cortés, Pedro de Alvarado, và Francisco Pizarro.

Tham khảo

 John Charles Chasteen. Born In Blood And Fire: A Concise History of Latin America. New York, W. W. Norton & Co., 2001. ISBN 9780393976137
 Hammond Innes. The Conquistadors. London, Penguin, 2002. ISBN 9780141391229
 F. A. Kirkpatrick. The Spanish Conquistadores. London, A. & C. Black, 1934.
 Michael Wood. Conquistadors. London, BBC Books, 2000. ISBN 9780563487067

Lịch sử Tây Ban Nha

Lịch sử của các dân tộc bản địa châu Mỹ
Đế quốc Bồ Đào Nha
Đế quốc Tây Ban Nha


title: Dicranomyia sordida

text:
Dicranomyia sordida là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng sinh thái Cổ Bắc giới, miền Ấn Độ - Mã Lai và Ấn-Úc.

Phân loài
Loài này gồm các phân loài:
 Dicranomyia sordida brevicula
 Dicranomyia sordida sordida

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae ở vùng Indomalaya
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Vượn đen má trắng

text:
Vượn đen má trắng (Nomascus leucogenys) là một loài vượn cực kỳ nguy cấp đặc hữu của Đông Nam Á. Nó có quan hệ gần gũi với loài vượn đen siki (Nomascus siki), vốn trước đây được coi là chung một loài. Con cái của hai loài này hầu như không thể phân biệt được về mặt ngoại hình.

Bộ gen của loài N. leucogenys đã được giải trình tự và công bố vào năm 2011.

Mô tả

Vượn đen má trắng là loài dị hình giới tính, tức là con đực và con cái có màu sắc khác nhau và con đực cũng lớn hơn một chút. Con đực có lông đen trên toàn bộ cơ thể, ngoại trừ những mảng trắng trên má, một mào lông nổi bật trên đỉnh đầu và túi họng. Con cái có màu nâu đỏ, không có mào lông và có một đường lông màu đen hoặc nâu sẫm chạy từ đỉnh đầu xuống gáy. Chúng được báo cáo là có trọng lượng trung bình , mặc dù số liệu này chỉ dựa trên một số lượng nhỏ các cá thể hoang dã, trong khi đó những cá thể bị nuôi nhốt có vẻ có trọng lượng lớn hơn.

Giống như các thành viên khác trong chi, cả con đực và con cái của loài đều có cánh tay dài bất thường ngay cả đối với vượn, với cánh tay dài gấp 1,2 đến 1,4 lần chân. Chúng cũng cơ bắp hơn, có đùi và vai nặng hơn cho thấy một sức mạnh cơ thể lớn hơn. Con trưởng thành thích dùng tay khi đu qua các cành cây, với tỉ lệ thuận tay trái hoặc tay phải của các cá thể là tương đương nhau.

Loài này gần giống vượn đen siki, nhưng có lông trên cơ thể hơi dài hơn và phát ra âm thanh hơi khác một chút. Cũng có thể phân biệt con đực của hai loài này thông qua hình dạng của các mảng trắng trên má của chúng; Ở loài vượn đen má trắng, chúng chạm đến viền trên của tai và không chạm vào khóe miệng, trong khi ở vượn đen siki, chúng chỉ chạm đến nửa tai và hoàn toàn bao quanh môi.

Cả con đực và con cái của loài vượn đen má trắng đều tiết ra chất màu nâu đỏ từ các tuyến xung quanh ngực trên, hông và mắt cá chân của chúng. Tuy nhiên, các mẫu mồ hôi lấy ở nách và ngực của vượn đen má trắng có hàm lượng steroid thấp hơn so với nhiều loài vượn khác, cho thấy rằng đối với loài này, các tín hiệu khứu giác có thể ít quan trọng hơn so với các họ hàng khác của chúng.

Phân bố và sinh cảnh
Ngày nay, loài vượn đen má trắng chỉ còn tìm thấy ở miền Bắc Việt Nam và Bắc Lào. Trước đây chúng cũng sinh sống ở ở tỉnh Vân Nam thuộc miền nam Trung Quốc, nơi chúng được báo cáo là đang trên bờ vực tuyệt chủng vào năm 2008. Chúng được xác nhận là đã tuyệt chủng ở Trung Quốc vào năm 2013.

Vào năm 2019, tại Lào ước tính có 57 đàn vượn ở Khu Bảo tồn Quốc gia Nam Et-Phou Louey.

Tại Việt Nam, ít nhất 22 đàn vượn đen má trắng đã được xác nhận tại Vườn Quốc gia Pù Mát, tỉnh Nghệ An gần biên giới với Lào. Một quần thể khác gồm 64 đàn và 182 cá thể đã được Trung tâm Bảo tồn và Phát triển thiên nhiên tại Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên, tỉnh Thanh Hóa xác nhận vào năm 2020 thông qua chương trình giám sát vượn kéo dài 2 năm. Đây là một sự gia tăng số lượng đáng kể so với dữ liệu ban đầu được ghi nhận vào năm 2011 là 41 đàn và 127 cá thể.

Hiện không có phân loài nào được công nhận, mặc dù vượn đen siki trước đây được coi là một phân loài của N. leucogenys. Loài vượn này sinh sống trong các khu rừng cận nhiệt đới thường xanh nguyên sinh ở độ cao từ .

Hành vi và chế độ ăn uống
Vượn đen má trắng là loài có thói quen sống trên cây và chủ yếu ăn thực vật, với thức ăn chính là quả, một số loại lá, chồi và hoa. Tuy nhiên, tới 10% chế độ ăn của chúng có thể bao gồm cả côn trùng và các loài động vật nhỏ khác. Nhìn chung, chúng rất hòa đồng, thường sống theo bầy đàn có thể lên đến sáu cá thể. Các đàn thường không di chuyển xa và được cho là có lãnh thổ. Chúng là sinh vật sống về ban ngày, ngủ đêm trên cành cao, khi ngủ thường ôm chặt lấy nhau. Các nghiên cứu về hành vi đã chứng minh rằng chúng có khả năng tự nhận diện bản thân trong gương.

Tiếng hót của vượn đen má trắng là một trong những tiếng hót phức tạp nhất trong số các loài vượn, và giữa con đực và con cái có sự khác biệt đáng kể. Những tiếng hót đặc biệt nhất được thực hiện bởi một cặp song ca đực - cái. Cuộc song ca bắt đầu với việc con cái tạo một chuỗi từ 15 đến 30 nốt với cao độ tăng dần, sau đó là tiếng hót phức hợp của con đực bằng cách thay đổi nhanh chóng điều chế tần số. Chu kỳ của bản song ca thường kéo dài dưới 20 giây, sau đó lặp lại với cường độ tăng dần trong 5 đến 17 phút. Ở loài vượn đen siki có quan hệ họ hàng gần gũi với vượn đen má trắng, những bản song ca như vậy thường xuất hiện nhiều nhất vào lúc bình minh, và dường như chỉ vào những ngày nắng đẹp. Trong các nghiên cứu thực hiện với những cá thể vượn nuôi nhốt, con đực và con cái hót song ca với nhau thường xuyên nhất thì có khả năng giao phối cao nhất, cho thấy điều này có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc kết đôi.

Những tiếng hót tương tự đôi khi được cả con đực và con cái thực hiện một mình và đôi khi có cả sự tham gia của những con chưa trưởng thành, tạo nên một 'bản hợp ca' đầy đủ. Ngoài các tiếng hót đơn và song ca, con đực cũng có thể tạo ra âm thanh bùng nổ bằng cách sử dụng túi họng và các nốt đơn ngắn.

Sinh sản
Vượn đen má trắng là loài sống một vợ một chồng, liên kết cặp đôi lâu dài. Chu kỳ kinh nguyệt của chúng kéo dài trung bình 22 ngày, và thời gian mang thai kéo dài từ 200 đến 212 ngày.

Khi mới sinh, cả con đực và con cái đều có bộ lông màu vàng, và nặng trung bình . Khi chúng khoảng một năm tuổi, bộ lông của cả hai giới chuyển sang màu đen với các mảng má nhợt nhạt. Bộ lông trưởng thành dị hình giới tính chỉ phát triển khi chúng được 4 hoặc 5 tuổi. Trong giai đoạn này, những con chưa trưởng thành hót theo kiểu hót của con cái, và thường xuyên tham gia vào các hành vi chơi.

Vượn đen má trắng đạt đến độ tuổi trưởng thành về mặt sinh dục sau bảy đến tám năm, và đã có cá thể có tuổi thọ lên đến ít nhất 28 năm trong tự nhiên.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vượn đen má trắng phương Bắc tại Web Đa dạng Động vật
 Xem bộ gen Nomascus leucogenys trên Ensembl
 Bộ gen của Nomascus leucogenys (phiên bản GGSC Nleu3.0 / nomLeu3), thông qua UCSC Genome Browser
 Dữ liệu về bộ gen của Nomascus leucogenys, qua NCBI
 Dữ liệu về tổ hợp bộ gen của Nomascus leucogenys GGSC Nleu3.0 / nomLeu3, qua NCBI

Động thực vật Vân Nam
Động vật có vú Việt Nam
Động vật có vú Lào
Chi Vượn mào
Loài cực kỳ nguy cấp theo Sách đỏ IUCN


title: Paphiopedilum ciliolare

text:
Paphiopedilum ciliolare là một loài thực vật thuộc họ Orchidaceae. Đây là loài đặc hữu của Philippines. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Tham khảo

 Agoo, E.M.G., Cootes, J., Golamco, A., Jr., de Vogel, E.F. & Tiu, D. 2004. Paphiopedilum ciliolare. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

ciliolare
Thực vật Philippines


title: Erich Raeder

text:
Erich Johann Albert Raeder (24 tháng 4 năm 1876 – 6 tháng 11 1960) là đại đô đốc chỉ huy hải quân Đức Quốc xã trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Năm 1943 ông từ chức và Karl Dönitz lên thay chỉ huy lực lượng hải quân. Raeder bị kết án tù chung thân tại tòa án Nuremberg nhưng sau được trả tự do.

Tham khảo

Đại đô đốc Hải quân Đức Quốc Xã
Quân nhân Đức trong Thế chiến thứ nhất
Erich Raeder
Lịch sử hải quân Chiến tranh thế giới thứ hai
Đảng viên Đức Quốc Xã


title: Sân bay Tottori

text:
Sân bay Tottori  là một sân bay phục vụ Tottori, một thành phố ở tỉnh Tottori của Nhật Bản. Sân bay này có 1 đường băng dài 2000 m bề mặt nhựa đường.

Năm 2015, để thu hút khách du lịch, sân bay được đặt thêm biệt danh là Sân bay Đồi cát Tottori Conan, theo tên của Đồi cát Tottori và manga Thám tử lừng danh Conan của tác giả Aoyama Gōshō, người sinh ra ở phường Hokuei, quận Tohaku, tỉnh Tottori.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Hiện có các hãng hàng không sau đang hoạt động tại sân bay này:
 All Nippon Airways (Tokyo-Haneda)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tottori
Tottori


title: Lồng tiếng

text:
Lồng tiếng quá trình sản xuất ghi âm và thay thế tiếng nói trên một hình ảnh chuyển động hoặc nhạc phim truyền hình sau khi chụp ban đầu. Thuật ngữ này thường đề cập đến việc thay thế tiếng nói của các diễn viên được hiển thị trên màn hình của người biểu diễn khác nhau, những người có thể nói một ngôn ngữ khác nhau, thường thấy trong các bộ phim hoạt hình. Thủ tục đôi khi được thực hành trong vở nhạc kịch khi các diễn viên đã có một giọng hát không đạt yêu cầu, và vẫn được sử dụng để cho phép kiểm tra vật liệu nghe nhìn cho một đối tượng đại chúng ở các nước nơi mà người xem không nói cùng một ngôn ngữ như là biểu diễn ban đầu.

Lồng tiếng cũng mô tả các quá trình của một dòng ghi lại của nam diễn viên nói trong quá trình quay phim và phải được thay thế để cải thiện chất lượng âm thanh hoặc phản ánh những thay đổi hộp thoại. Quá trình này được gọi là thay thế đối thoại tự động, hoặc gọi tắt là ADR cho. Âm nhạc cũng được đặt tên vào một bộ phim sau khi chỉnh sửa hoàn thành.

Phim, video và đôi khi trò chơi video đôi khi được gọi là ngôn ngữ địa phương của một thị trường nước ngoài. lồng tiếng phổ biến trong phim rạp, phim truyền hình, phim hoạt hình và anime cho nước ngoài phân phối.

Tại Việt Nam, bộ phim tiếng nước ngoài và các chương trình hoàn toàn được gọi là truyền hình bằng tiếng Việt. Trên VTV4 phim ảnh, cả Việt Nam và nước ngoài, phụ đề tiếng Anh cho người xem mà không thể nói tiếng Việt.

Quốc Hưng

Điện ảnh
Dịch thuật


title: 21985 Šejna

text:
21985 Šejna là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 2011.2664442 ngày (5.51 năm).

Nó được phát hiện ngày 2 tháng 12 năm 1999.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Samsung Galaxy Tab 10.1

text:
Samsung Galaxy Tab 10.1 là một máy tính bảng chạy trên hệ điều hành Android được sản xuất bởi Samsung. Nó được giới thiệu lần đầu ra công chúng vào ngày 13 tháng 2 năm 2011 tại sự kiện Samsung Unpacked được tổ chức tại Barcelona.

Samsung Galaxy Tab 10.1 là thệ hệ tiếp theo của dòng sản phẩm Samsung Galaxy Tab. Được kế thừa từ Samsung Galaxy S II, là sản phẩm cạnh trang trực tiếp với iPad 2 của Apple.

Tham khảo

Liên kết

Thiết bị Android
Máy tính bảng
Samsung Galaxy Tab series
Máy tính bảng được giới thiệu năm 2011


title: Giải Ig Nobel

text:
Giải Ig Nobel ( ) là một giải thưởng châm biếm được trao thường niên kể từ năm 1991 để tôn vinh 10 thành tựu bất thường hoặc tầm thường trong nghiên cứu khoa học. Mục đích của giải là "tôn vinh những thành tựu khiến mọi người cười trước, rồi khiến họ phải suy nghĩ." Tên của giải thưởng là một cách chơi chữ của giải thưởng Nobel (mà nó giễu nhại) và từ ignoble ("thấp kém", "không danh giá").

Do tạp chí khoa học hài hước Annals of Improbable Research (AIR) tổ chức, Giải Ig Nobel được những chủ nhân giải Nobel trao tặng trong một buổi lễ tại Nhà hát Sanders, Đại học Harvard, kế tiếp là bài diễn thuyết của những người đoạt giải tại Viện Công nghệ Massachusetts.

Lịch sử
Giải Ig Nobel được Marc Abrahams (biên tập kiêm đồng sáng lập tạp chí Annals of Improbable Research, cựu tổng biên tập của Journal of Irreproducible Results) tạo ra, ông là chủ nhiệm tại tất cả các lễ trao giải. Lúc bấy giờ, giải thưởng đã được trao cho những khám phá "không thể hoặc không nên sao chép". 10 giải thưởng được trao thường niên ở nhiều hạng mục, bao gồm các hạng mục giải Nobel về vật lý, hóa học, sinh lý học/y học, văn học và hòa bình, cũng như các hạng mục khác như y tế công cộng, kỹ thuật, sinh học và nghiên cứu liên ngành. Giải Ig Nobel công nhận những thành tựu có thật, ngoại trừ ba giải được trao trong năm đầu tiên dành cho các nhà khoa học hư cấu Josiah S. Carberry, Paul DeFanti và Thomas Kyle.

Đôi khi giải thưởng mang tính phê phán thông qua châm biếm, như trong hai giải được trao cho nghiên cứu vi lượng đồng căn, giải về "giáo dục khoa học" cho Khoa giáo dục bang Kansas và Ủy ban Giáo dục bang Colorado vì quan điểm của họ về giảng dạy thuyết tiến hóa, giải còn được trao cho ấn phẩm Social Text sau vụ Sokal. Tuy nhiên, thông thường họ dành sự chú ý tới các bài viết khoa học chứa một số khía cạnh hài hước hoặc bất ngờ. Ví dụ như từ việc phát hiện ra rằng sự hiện diện của con người có xu hướng kích thích tình dục ở đà điểu, cho đến tuyên bố rằng lỗ đen đáp ứng tất cả các yêu cầu kỹ thuật để trở thành nơi Địa ngục tọa lạc, rồi nghiên cứu về "quy luật năm giây", một niềm tin nghiêm túc mà có phần hài hước rằng thức ăn rớt xuống đất sẽ không bị ô uế nếu nó được nhặt lên trong vòng năm giây.

Sir Andre Geim (chủ nhân giải Ig Nobel năm 2000 vì nhấc bổng một con ếch bằng từ tính) đã được trao giải Nobel vật lý năm 2010 cho công trình nghiên cứu của ông về các tính chất điện từ của graphen. Tính đến năm 2021, ông là cá nhân duy nhất đã giành cả giải Nobel và Ig Nobel.

Lễ trao giải
Giải thưởng chủ yếu do những chủ nhân giải Nobel trao tặng, tiền thân là tại một buổi lễ ở giảng đường tại MIT, nhưng kể từ năm 1994 đến nay được tổ chức tại Nhà hát Sanders ở Đại học Harvard. Do đại dịch COVID-19, sự kiện năm 2020 và 2021 được tổ chức hoàn toàn trực tuyến. Sự kiện có một số trò đùa, chẳng hạn như Miss Sweetie Poo, một cô bé liên tục kêu lên: "Làm ơn ngừng đi: Cháu chán rồi", bằng một giọng the thé nếu người nói tiếp tục quá lâu. Theo truyền thống, lễ trao giải được kết thúc với dòng chữ: "Nếu bạn không giành giải — và đặc biệt nếu bạn đã làm vậy — chúc bạn may mắn vào năm sau!"

Buổi lễ trao giải được hợp tác tài trợ bởi Hiệp hội Máy tính Harvard, Hiệp hội khoa học viễn tưởng Harvard–Radcliffe và Hiệp hội sinh viên vật lý Harvard–Radcliffe.

Ném máy bay giấy lên sân khấu là một truyền thống lâu đời. Trong nhiều năm, Giáo sư Roy J. Glauber là người quét sạch sân khấu khỏi máy bay với tư cách là "Người giữ chổi" chính thức. Glauber không thể tham dự lễ trao giải năm 2005 vì ông bận tới Stockholm để nhận giải Nobel Vật lý thật.

Tiếp cận công chúng
Buổi lễ được ghi hình và phát trên National Public Radio ở Hoa Kỳ và được chiếu trực tiếp qua Internet. Phần ghi âm được phát sóng thường niên, vào Thứ Sáu sau Lễ tạ ơn của Mỹ, trên chương trình phát thanh công cộng Science Friday.

Hai cuốn sách đã được xuất bản với bài viết về một số người đoạt giải: The Ig Nobel Prize, và The Ig Nobel Prize 2, về sau đổi nhan đề thành The Man Who Tried to Clone Himself.

Đón nhận
Một bài viết tháng 9 năm 2009 trên The National có nhan đề "A noble side to Ig Nobels" (Một khía cạnh ưu tú với Ig Nobel) cho rằng, mặc dù giải Ig Nobel là sự phê phán gián tiếp đối với nghiên cứu vớ vẩn, nhưng lịch sử cho thấy rằng đôi khi nghiên cứu bị xem là vớ vẩn dẫn đến những bước đột phá quan trọng. Ví dụ, vào năm 2006, một nghiên cứu cho thấy một trong những loài muỗi sốt rét (Anopheles gambiae) đều bị hấp dẫn bởi mùi pho mát Limburger và mùi bàn chân người đã giành được giải Ig Nobel trong lĩnh vực sinh học. Nhờ kết quả trực tiếp của những phát hiện này, những chiếc bẫy có mồi bằng pho mát này đã được đặt ở những vị trí chiến lược ở một số vùng của Châu Phi để chống lại dịch bệnh sốt rét. Và Andre Geim, trước khi đồng nhận giải Nobel Vật lý năm 2010 cho nghiên cứu của ông về graphen, đã đồng nhận Ig Nobel Vật lý năm 2000 với Michael Berry vì nhấc bổng một con ếch bằng từ tính, mà đến năm 2022 được cho là một phần nguồn cảm hứng cho nghiên cứu lực hấp dẫn của mặt trăng của cơ sở Trung Quốc.

Xem thêm

 Danh sách những người đoạt giải Ig Nobel
 Giải thưởng Darwin – giải thưởng làm phong phú nguồn gen của con người bằng cách tự hủy hoại bản thân một cách ngu ngốc
 Giải Mâm Xôi Vàng – giải thưởng cho phim dở

Chú thích

Liên kết ngoài

 Index to list of past winners

Đại học Harvard
Giải thưởng thành lập năm 1991
Khởi đầu năm 1991 ở Hoa Kỳ
Giải Ig Nobel
Hài hước trong khoa học
Khoa học trong xã hội


title: Quận Henderson, Kentucky

text:
Quận Henderson là một quận thuộc tiểu bang Kentucky, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận đã có dân số có 44.829 người, 18.095 hộ gia đình, và 12.576 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 102 trên một dặm vuông (39 / km2). Có 19.466 đơn vị nhà ở mật độ trung bình của 44 trên một dặm vuông (17 / km2). Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống trong quận này bao gồm 91,16% người da trắng, 7,10% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,16% người Mỹ bản xứ, 0,33% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 0,39% từ các chủng tộc khác, và 0,86% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,97% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có 18.095 hộ, trong đó 32,40% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 54,40% là đôi vợ chồng sống với nhau, 11,60% có nữ hộ và không có chồng, và 30,50% là không lập gia đình. 26,40% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 10,60% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,43 và cỡ gia đình trung bình là 2,93.

Trong quận này cơ cấu độ tuổi dân cư được trải ra với 24,60% dưới độ tuổi 18, 8,40% 18-24, 30,00% 25-44, 23,90% từ 45 đến 64, và 13,10% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 37 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 93,60 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 90,60 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã đạt mức USD 35.892, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 44.703. Phái nam có thu nhập trung bình USD 33.838 so với 22.572 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người của dân cư quận là 18.470 USD. Có 9,70% gia đình và 12,30% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 17,20% những người dưới 18 tuổi và 10,10% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Kentucky


title: Hispodonta forticornis

text:
Hispodonta forticornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Heller miêu tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Hispodonta


title: Số phận sau cùng của vũ trụ

text:
Giả thuyết về sự kết thúc của vũ trụ là một chủ đề trong vật lý vũ trụ. Các giả thiết khoa học trái ngược nhau đã dự đoán ra nhiều khả năng kết thúc có thể diễn ra, gồm cả những tương lai của cả sự tồn tại hữu hạn và vô hạn. Một khi nhìn nhận rằng vũ trụ khởi đầu với Vụ Nổ Lớn là giả thuyết đã được cộng đồng các nhà khoa học chấp nhận , số phận sau cùng của vũ trụ trở thành một vấn đề vũ trụ học hợp lý, dựa trên các tính chất vật lý của khối lượng/năng lượng trong vũ trụ, mật độ trung bình của nó, và tỷ lệ mở rộng. Khi mở rộng, số phận của vũ trụ cũng là một chủ đề đáng chú ý trong khoa học viễn tưởng.

Có một sự đồng thuận ngày càng tăng giữa các nhà vũ trụ học cho rằng vũ trụ là phẳng và sẽ tiếp tục mở rộng mãi mãi. Số phận cuối cùng của vũ trụ phụ thuộc vào hình dạng của vũ trụ, và năng lượng tối có vai trò như thế nào theo tuổi của vũ trụ.

Cơ sở khoa học đang xuất hiện

Lý thuyết

Nghiên cứu khoa học lý thuyết về số phận cuối cùng của vũ trụ đã trở thành có thể với thuyết tương đối rộng của Albert Einstein năm 1916. Thuyết tương đối rộng có thể được sử dụng để miêu tả vũ trụ ở quy mô lớn nhất có thể. Có nhiều nghiệm số khả dĩ cho các phương trình của thuyết tương đối rộng, và mỗi nghiệm số cho ra một số phận có thể xảy ra của vũ trụ. Alexander Friedman đã đưa ra một số nghiệm số như vậy năm 1922, còn Georges Lemaître thì làm vào năm 1927. Một số trong số nghiệm đó là, vũ trụ đã mở rộng từ một điểm kỳ dị ban đầu, có nghĩa là, về cơ bản, là Vụ Nổ Lớn.

Quan sát
Bằng chứng quan sát chưa có nhiều. Năm 1931, Edwin Hubble đã công bố kết luận của mình, dựa trên những quan sát các ngôi sao biến quang Cepheid ở những thiên hà xa xôi, rằng vũ trụ đang mở rộng. Từ đó về sau, sự khởi đầu của vũ trụ và sự kết thúc có thể xảy ra đã trở thành những chủ đề khám phá khoa học nghiêm túc.

Vụ Nổ Lớn và các thuyết Trạng thái ổn định
Năm 1931, Georges-Henri Lemaître đặt ra một giả thuyết mà từ đó đã được gọi là thuyết Vụ Nổ Lớn về nguồn gốc của vũ trụ. Năm 1948, Fred Hoyle đặt ra thuyết Trạng thái Ổn định của mình trong đó vũ trụ tiếp tục mở rộng nhưng về mặt thống kê vẫn không hề thay đổi bởi các vật chất mới liên tục được tạo ra. Hai thuyết này là những đối thủ chính của nhau cho tới tận khám phá năm 1965 của Arno Penzias và Robert Wilson, về bức xạ nền vi sóng vũ trụ, một thực tế khẳng định dự đoán của thuyết Vụ Nổ Lớn, điều mà thuyết Trạng thái Ổn định không thể giải thích. Nhờ vậy, thuyết Vụ Nổ Lớn lập tức trở thành quan điểm được chấp nhận rộng rãi nhất về nguồn gốc vũ trụ. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng, trong hình thức mới nhất của mình, QSSC (Quasi-Steady State Cosmology, Vũ trụ học Trạng thái Tựa Ổn định), thuyết Trạng thái Ổn định giải thích bức xạ nền vi sóng vũ trụ như là ánh sáng từ ngôi sao đã nhiệt hoá, và toán học rất chính xác - mà dự báo ước tính của George Gamow từ mười lăm năm trước về 5-10K không đúng. Vấn đề là tìm ra được một lực có thể hấp thụ và tái bức xạ ở tần số vi sóng: giả thuyết cho rằng cacbon và sắt đảm nhiệm việc này và hơi toả ra từ các siêu sao đang cô đặc lạnh đi chậm thế nào.

Hằng số vũ trụ
Khi Einstein trình bày thuyết tương đối rộng, ông và các đồng nghiệp của ông tin vào một vũ trụ tĩnh. Khi Einstein tìm ra rằng các biểu thức của ông có thể dễ dàng được giải theo cách để cho vũ trụ đang mở rộng, và sẽ co lại trong một tương lai xa, ông đã đưa vào trong những biểu thức đó cái mà ông gọi là một hằng số vũ trụ, chính là hằng số mật độ năng lượng không bị ảnh hưởng bởi bất kỳ một sự mở rộng hay co lại nào, vai trò của nó là để bù lại tác động của trọng trường trong vũ trụ như một khối tổng thể theo cách mà vũ trụ sẽ luôn tĩnh. Sau khi Hubble thông báo kết luận của mình rằng vũ trụ đang mở rộng, Einstein đã viết rằng hằng số vũ trụ là "sai lầm lớn nhất" của ông.

Tham số mật độ
Một tham số quan trọng trong lý thuyết về số phận của vũ trụ là tham số mật độ, Omega (Ω), được xác định là tỷ số của mật độ vật chất vũ trụ trung bình với giá trị tới hạn của mật độ đó. Nó dẫn đến một trong ba mô hình vũ trụ có thể xảy ra dựa trên khả năng Ω là bằng, nhỏ hơn hay lớn hơn 1. Tương ứng, chúng được gọi là mô hình vũ trụ phẳng, vũ trụ mở và vũ trụ đóng. Ba trạng thái đó nói tới mô hình tổng thể của vũ trụ, chứ không phải sự cong cục bộ của không-thời gian gây ra bởi các đám vật chất nhỏ hơn (ví dụ, ở các thiên hà và các ngôi sao). Nếu trong vũ trụ chủ yếu là các vật chất trơ, như trong các mô hình bụi phổ biến trong hầu hết thế kỷ 20, sẽ có một số phận riêng biệt tuỳ theo mỗi mô hình. Vì thế các nhà vũ trụ học tìm cách xác định số phận vũ trụ bằng cách đo Ω, hay một cách tương đương là mức độ đang giảm đi của sự mở rộng vũ trụ.

Lực đẩy
Bắt đầu từ năm 1998, các quan sát các sao siêu mới trong các thiên hà xa xôi cho thấy sự phù hợp với một vũ trụ mà sự giãn nở đang tăng tốc. Lý thuyết vũ trụ sau đó đã được thiết kế lại để cho phép sự tăng tốc có thể này, gần như luôn bởi sự tác động của năng lượng tối, mà ở hình thức đơn giản nhất của nó chỉ là một hằng số vũ trụ dương. Nói chung năng lượng tối là một thuật ngữ bao gồm toàn bộ cho bất kỳ một trường lý thuyết nào với áp suất âm, thường với một mật độ biến đổi khi vũ trụ mở rộng.

Vai trò của Hình dạng vũ trụ

Đa số các nhà khoa học hiện tại tin rằng số phận của vũ trụ phụ thuộc vào hình dạng tổng thể của nó, lượng năng lượng tối nó có và vào phương trình trạng thái quyết định mật độ của năng lượng tối sẽ đáp ứng lại như thế nào với sự mở rộng của vũ trụ.  Những quan sát gần đây đã cho thấy, từ 7,5 tỷ năm sau Vụ Nổ Lớn, tốc độ mở rộng dường như đang tăng, tương xứng với thuyết Vũ trụ Mở. Tuy nhiên, các đo đạc khác gần đây của Tàu thăm dò Bất đẳng hướng Vi sóng Wilkinson (WMAP) gợi ý rằng vũ trụ hoặc là phẳng hoặc là rất gần với phẳng.

Vũ trụ đóng
Nếu , khi đó hình học vũ trụ là đóng như bề mặt một hình cầu. Tổng các góc trong một tam giác vượt quá 180 độ và không có các đường song song; tất cả các đường thẳng cuối cùng đều sẽ gặp nhau. Hình học của vũ trụ là, ít nhất ở một tỷ lệ rất lớn, elip.

Trong một vũ trụ đóng thiếu tác động đẩy của năng lượng tối, trọng trường cuối cùng sẽ làm dừng sự mở rộng của vũ trụ, sau đó nó bắt đầu co lại tới khi tất cả vật chất trong vũ trụ sụp đổ thành một điểm, một sự kết thúc kỳ dị được gọi bằng thuật ngữ "Vụ Co Lớn," ngược lại với Vụ Nổ Lớn. Tuy nhiên, nếu vũ trụ có lượng năng lượng tối lớn hơn (như một số lý thuyết hiện đại giả định), thì sự mở rộng của vũ trụ có thể tiếp tục vĩnh viễn - thậm chí nếu .

Vũ trụ mở
Nếu Ω<1, hình học vũ trụ là mở, ví dụ, cong âm như bề mặt một chiếc yên ngựa. Tổng các góc trong một tam giác nhỏ hơn 180 độ, và các đường thẳng không giao nhau không bao giờ ở khoảng cách bằng nhau; chúng có một điểm gần nhau và ngày càng tách xa nhau. Hình học vũ trụ là hyperbol.

Thậm chí khi không có năng lượng tối, một vũ trụ cong âm mở rộng vĩnh viễn, trọng trường chỉ đơn giản làm giảm tốc độ mở rộng. Với năng lượng tối, sự mở rộng không chỉ tiếp tục mà còn tăng lên. Số phận của một vũ trụ mở hoặc sẽ là cái chết nhiệt, "Vụ Đóng băng Lớn", hoặc "Vụ Xé rách Lớn," khi sự tăng tốc gây ra bởi năng lượng tối cuối cùng sẽ trở nên quá mạnh khiến nó lấn át hoàn toàn các hiệu ứng của trọng trường, điện tử và các lực ràng buộc yếu.

Trái ngược lại, một hằng số vũ trụ âm, có thể tương đương với một mật độ năng lượng tối và áp lực dương, có thể gây ra thậm chí một vũ trụ mở tái sụp đổ trong một vụ co lớn. Khả năng này đã bị các quan sát bác bỏ.

Vũ trụ phẳng
Nếu mật độ trung bình của vũ trụ chính xác bằng với mật độ tới hạn để cho Ω=1, thì hình học của vũ trụ là phẳng: tương tự như trong hình học Ơclít, tổng các góc trong một tam giác bằng 180 độ và các đường thẳng song song luôn cách đều. Các đo đạc từ WMAP đã xác nhận vũ trụ là phẳng với biên sai số chỉ là 0,4%.

Nếu không có năng lượng tối, một vũ trụ phẳng sẽ mở rộng vĩnh viễn nhưng với tốc độ giảm liên tục, với sự mở rộng tiệm cận tới 0. Nếu có năng lượng tối, tốc độ mở rộng của vũ trụ ban đầu sẽ chậm lại, vì hiệu ứng trọng trường, nhưng cuối cùng sẽ tăng lên. Số phận cuối cùng của vũ trụ cũng giống như vũ trụ mở. Năm 2005, lý thuyết số phận Fermion-boson của vũ trụ được đề xuất, cho thấy đa số vũ trụ cuối cùng sẽ bị chiếm giữ toàn bộ bởi ngưng tụ Bose-Einstein và tương tự tựa hạt fermion, có lẽ gây ra bởi một vụ nổ sụp.

Các thuyết về sự kết thúc của vũ trụ
Số phận của vũ trụ được quyết định bởi mật độ của nó. Sự đông đảo của những bằng chứng cho tới hiện tại, dựa trên những đo đạc tốc độ mở rộng và mật độ vật chất, thiên về một vũ trụ sẽ tiếp tục mở rộng mãi mãi, dẫn tới một viễn cảnh "Vụ Đóng băng Lớn" như ở dưới. Tuy nhiên, các quan sát là không thuyết phục và các mô hình thay thế là hoàn toàn có thể.

Vụ Đóng Băng Lớn hay cái chết nhiệt

Vụ Đóng Băng Lớn là một viễn cảnh theo đó sự mở rộng liên tục của vũ trụ sẽ dẫn tới một vũ trụ dần tiệm cận tới nhiệt độ không tuyệt đối. Viễn cảnh này, kết hợp với viễn cảnh Vụ Rách Lớn, hiện đang giành được vị trí của giả thuyết quan trọng nhất. Nếu không có sự hiện diện của năng lượng tối, nó chỉ có thể xảy ra trong một hình học hyperbol hay hình học phẳng. Với một hằng số vũ trụ dương, nó cũng có thể xảy ra trong một vũ trụ đóng. Trong viễn cảnh này, các ngôi sao được dự kiến là hình thành thông thường trong 1012 đến 1014 (1–100 nghìn tỷ) năm, nhưng cuối cùng thì sự cung cấp khí cần thiết cho sự hình thành sao sẽ cạn kiệt. Khi các ngôi sao đang tồn tại hết nhiên liệu và ngừng chiếu sáng thì vũ trụ sẽ dần dần chuyển thành tối tăm hơn, dù chậm nhưng không thể tránh khỏi. Cuối cùng, các lỗ đen sẽ thống lĩnh vũ trụ, tự bản thân chúng cũng sẽ biến mất theo thời gian do chúng phát ra bức xạ Hawking. Theo dòng thời gian vô hạn, sẽ có sự giảm entropy bột phát bởi định lý truy toán Poincaré, các dao động nhiệt, và định lý dao động.

Một viễn cảnh liên quan là cái chết nhiệt, cho rằng vũ trụ sẽ đi vào một trạng thái entropy tối đa trong đó mọi thứ cuối cùng sẽ phân bố đều, và không có các gradient — là những thứ cần thiết để duy trì xử lý thông tin, một hình thức của nó là sự sống. Viễn cảnh cái chết nhiệt tương tích với cả ba mô hình vũ trụ, nhưng đòi hỏi rằng vũ trụ sẽ phải đạt đến một nhiệt độ tối thiểu cuối cùng.

Vụ Xé rách Lớn: Khoảng thời gian cuộc sống hữu hạn

Trong trường hợp đặc biệt của năng lượng ma tối, vốn có áp suất âm hơn một hằng số vũ trụ đơn giản, mật độ của năng lượng tối tăng theo thời gian, khiến tốc độ gia tốc tăng lên, dẫn tới một sự gia tăng ổn định của hằng số Hubble. Vì thế, mọi vật thể vật liệu trong vũ trụ, bắt đầu với các thiên hà và cuối cùng (trong một thời gian hữu hạn) tất cả các hình thức, dù nhỏ thế nào, sẽ tan rã thành các hạt cơ bản và bức xạ, bị xé toạc bởi lực năng lượng ma và bắn xa khỏi nhau. Tình trạng cuối cùng của vũ trụ là một kỳ dị, bởi mật độ năng lượng tối và tốc độ mở rộng trở nên vô hạn.

Vụ Co Lớn

Thuyết Vụ Co Lớn là một mô hình cân đối về số phận cuối cùng của vũ trụ. Giống như Vụ Nổ Lớn đã khởi đầu sự mở rộng của vũ trụ, thuyết này cho rằng mật độ trung bình của vũ trụ đủ để dừng sự mở rộng và bắt đầu co lại. Kết quả cuối cùng còn chưa được biết; một phép ngoại suy đơn giản là toàn bộ vật chất và không thời gian trong vũ trụ sẽ sụp đổ vào một kỳ dị không kích thước, nhưng ở những tỷ lệ đó những hiệu ứng lượng tử còn chưa được biết cần phải được xem xét tới (Xem Hấp dẫn lượng tử).

Viễn cảnh này cho phép Vụ Nổ Lớn diễn ra ngay lập tức sau Vụ Co Lớn của một vũ trụ trước đó. Nếu điều này diễn ra nối tiếp, chúng ta có một vũ trụ dao động. Khi ấy vũ trụ có thể gồm một chuỗi vô hạn các vũ trụ giới hạn, mỗi vũ trụ giới hạn kết thúc bằng một Vụ co lớn và cũng là Vụ nổ lớn của vũ trụ tiếp theo. Về lý thuyết, vũ trụ dao động có thể không tương thích với định luật hai nhiệt động lực học: entropy sẽ tích tụ theo các dao động và gây ra cái chết nhiệt. Các đo đạc khác cho thấy vũ trụ không đóng. Những tranh cãi đó khiến các nhà vũ trụ học từ bỏ mô hình vũ trụ dao động. Một ý tưởng gần như tương tự là mô hình tuần hoàn, nhưng ý tưởng này tránh được cái chết nhiệt, bởi một sự mở rộng của các brane làm loãng entropy tích tụ ở vòng tuần hoàn trước.

Vụ Nảy Lớn

Vụ Nảy Lớn là một mô hình khoa học lý thuyết liên quan tới sự khởi đầu của vũ trụ đã biết. Nó xuất phát từ vũ trụ dao động hay diễn giải sự lặp lại có chu kỳ của Vụ Nổ Lớn, theo đó sự kiện vũ trụ đầu tiên là kết quả của sự sụp đổ của vũ trụ trước đó.

Theo một phiên bản của thuyết Vụ Nổ Lớn của vũ trụ học, ở thời điểm khởi đầu của vũ trụ nó có mật độ vô hạn. Một sự miêu tả như vậy dường như không thích hợp với mọi thứ khác trong vật lý, và đặc biệt cơ học lượng tử và nguyên lý bất định của nó. Vì thế, không ngạc nhiên rằng cơ học lượng tử đã khiến một phiên bản khác của thuyết Vụ Nổ Lớn xuất hiện. Tương tự, nếu vũ trụ đóng, lý thuyết này sẽ tiên đoán rằng một khi vũ trụ sụp đổ nó sẽ sinh ra một vũ trụ khác trong một sự kiện tương tự Vụ Nổ Lớn sau khi đạt tới một kỳ dị vũ trụ hay một lực đẩy lượng tử gây ra sự tái mở rộng.

Đa vũ trụ: không có sự kết thúc hoàn toàn

Lý thuyết đa vũ trụ cho rằng vũ trụ của chúng ta chỉ là một trong vô số vũ trụ tồn tại song song, có thể với những định luật vật lý khác nhau. Dù số phận cuối cùng của vũ trụ của chúng ta có thể nào, hầu hết tất cả các vũ trụ song song sẽ có các số phận khác nhau. Và tuy nhiều vũ trụ có thể là đóng, nhiều vũ trụ có thể là mở. Đa vũ trụ là một toàn thể có thể không bao giờ chấm dứt hoàn toàn.

Chân không giả
Nếu chân không không ở trạng thái năng lượng thấp nhất của nó (chân không giả), nó có thể thông qua đường hầm để vào trạng thái năng lượng thấp hơn. Điều này được gọi là phân rã chân không. Nó có khả năng thay đổi tận gốc rễ vũ trụ của chúng ta; ở những viễn cảnh táo bạo hơn thậm chí nhiều hằng số vật lý có thể có những giá trị khác nhau, tác động nghiêm trọng tới những nền tảng của vật chất, năng lượng, và không thời gian. Cũng có thể rằng toàn bộ các cơ cấu sẽ bị tiêu diệt ngay lập tức, mà không có sự cảnh báo trước.

Sự giải thích Nhiều thế giới của cơ học lượng tử
Theo diễn giải nhiều thế giới của cơ học lượng tử, vũ trụ sẽ không kết thúc theo kiểu này. Thay vào đó, mỗi lần một sự kiện lượng tử xảy ra khiến vũ trụ suy tàn từ một chân không giả thành một trạng thái chân không, vũ trụ phân chia thành nhiều thế giới mới. Trong một số các thế giới mới do vũ trụ tiếp tục suy tàn; trong một số thế giới khác vũ trụ tiếp tục như trước đó.

Bất định vũ trụ
Mỗi khả năng được mô tả ở trên dựa trên một hình thức rất đơn giản của phương trình trạng thái năng lượng tối. Nhưng như tên gọi của nó ngụ ý, hiện nay người ta hầu như không biết gì về vật lý của năng lượng tối. Nếu lý thuyết lạm phát là đúng, vũ trụ đã trải qua một giai đoạn bị thống trị bởi một hình thức khác biệt của năng lượng tối ở những thời điểm đầu tiên của Vụ Nổ Lớn, nhưng sự lạm phát đã chấm dứt, cho thấy một phương trình trạng thái phức tạp hơn nhiều so với những gì đã giả định đến nay về năng lượng tối ngày nay. Rất có thể là phương trình trạng thái năng lượng tối lại thay đổi một lần nữa, dẫn tới một sự kiện sẽ để lại những hậu quả cực khó để lập tham số hay dự đoán.

Những khó khăn do quan sát với các lý thuyết
Sự lựa chọn giữa những viễn cảnh đối nghịch được tiến hành bởi việc 'cân' vũ trụ, ví dụ, đo đạc những sự đóng góp tương đối của vật chất, bức xạ, vật chất tối và năng lượng tối vào mật độ tới hạn. Cụ thể hơn, các viễn cảnh trái ngược được đánh giá theo các dữ liệu về các cụm thiên hà và các sao siêu mới ở xa xôi, và theo các bất đẳng hướng trong bức xạ nền vi sóng vũ trụ.

Sự sống trong một vũ trụ chết
Lý thuyết trí thông minh vĩnh cửu của Dyson cho rằng một nền văn minh tiên tiến có thể tồn tại trong một khoảng thời gian vô hạn mà chỉ cần một lượng năng lượng hữu hạn. Một nền văn minh như vậy sẽ biến đổi các giai đoạn hoạt động ngắn bằng những giai đoạn ngủ đông thậm chí còn dài hơn.

John Barrow và Frank J. Tipler (1986) đã đưa ra nguyên tắc thời kỳ tồn tại cuối cùng: sự xuất hiện của sự sống thông minh là không thể tránh được, và một khi sự sống thông minh đó tồn tại ở một nơi nào đó trong vũ trụ, nó sẽ không bao giờ chết. Barrow và Tipler thậm chí còn đi xa hơn: số phận cuối cùng của sự sống thông minh là để thâm nhập vào và kiểm soát toàn bộ vũ trụ ở mọi khía cạnh chỉ trừ một: trí thông minh không thể ngăn cản Vụ Co Lớn. Hơn nữa, nó sẽ không muốn làm thế bởi nguồn cung cấp năng lượng chính trong một vũ trụ đang trải qua. Vụ Co Lớn sẽ là một điểm nóng trong bầu trời xuất hiện từ một sự co bất đối xứng của vũ trụ. Họ đoán rằng sự bất đối xứng cần thiết sẽ được tạo ra bởi một số hình thức sự sống thông minh.

Viễn cảnh điểm Omega của Tipler (Tipler 1994) cho rằng sự đảo ngược viễn cảnh sự sống thông minh vĩnh cửu sẽ là trường hợp cho một nền văn minh đang ở trong những giai đoạn cuối cùng của một Vụ co lớn. Một nền văn minh như vậy sẽ, trên thực tế, qua một lượng thời gian "chủ quan" vô hạn trong cuộc đời còn lại hữu hạn của vũ trụ, sử dụng năng lượng to lớn của Vụ co lớn để tăng tốc quá trình thành tạo nhanh hơn sự tiếp cận của kỳ dị cuối cùng.

Dù có thể xảy ra trên lý thuyết, không chắc chắn rằng liệu sẽ có những kỹ thuật như vậy để khiến các viễn cảnh ấy có thể xảy ra. Hơn nữa, những giải pháp hữu hiệu có thể không phân biệt được với tình trạng hiện tại của vũ trụ của chúng ta. Nói cách khác, nếu nền văn minh không thể ngăn vũ trụ sụp đổ, ít nhất họ có thể sử dụng năng lượng từ vụ sụp đổ để tái tạo các vũ trụ tương lai giống với vũ trụ đang kết thúc, nhưng với các tỷ lệ thời gian nhân tạo hay nén.

Các tác phẩm gần đây về lạm phát vũ trụ học, lý thuyết dây, và cơ học lượng tử đã chuyển các hướng tranh cãi về số phận cuối cùng của vũ trụ khác biệt so với các viễn cảnh do Dyson và Tipler đặt ra. Lý thuyết của Eric Chaisson và David Layzer cho thấy rằng không thời gian mở rộng sẽ gây ra "khe hở entropy" tăng lên, khiến nghi ngờ thuyết cái chết nhiệt. Viện dẫn tác phẩm của Ilya Prigogine về nhiệt động lực học xa từ mức cân bằng, phân tích của họ cho thấy khe hở entropy này có thể góp phần vào sự thành tạo, và vì thế tới sự thành tạo cấu trúc.

Tuy nhiên, Andrei Linde, Alan Guth, Ted Harrison, và Ernest Sternglass cho rằng lạm phát vũ trụ học cho thấy rõ sự hiện diện của một đa vũ trụ, và nó sẽ là thực tế thậm chí với sự hiểu biết hiện nay về các loài người thông minh tạo ra và truyền sự thành tạo de novo vào một vũ trụ riêng biệt. Alan Guth đã cho rằng một nền văn minh ở đỉnh thang Kardashev có thể tạo ra các vũ trụ tinh chỉnh trong một sự tiếp nối của quá trình tiến hoá dẫn tới sự tồn tại, phát triển và nhân lên. Ý tưởng này đã được phát triển thêm bởi giả thuyết vũ trụ sinh học ích kỷ (Selfish Biocosm Hypothesis), và bởi đề xuất rằng sự tồn tại của các hằng số lý thuyết cơ bản có thể là chủ đề của tiến hoá vũ trụ kiểu Darwin. Hơn nữa, những công trình lý thuyết hiện nay về vấn đề hấp dẫn lượng tử còn chưa được giải quyết và Nguyên tắc Giao thoa cho thấy các lượng vật lý truyền thống có thể được miêu tả bằng những thuật ngữ trao đổi thông tin, và tới lượt chúng lại khiến nổi lên những câu hỏi về khả năng áp dụng của các mô hình vũ trụ cũ.

Quan điểm tôn giáo

Nhiều tôn giáo có đưa ra dự đoán về một sự kết thúc của vũ trụ. Nghiên cứu lý thuyết về số phận cuối cùng của vũ trụ và/hay số phận cuối cùng của con người được gọi là thuyết mạt thế. Nhiều niềm tin tôn giáo cho rằng đó sẽ là các tai biến, và một số người theo thuyết hữu thần không coi các lý thuyết khoa học khác nhau về sự kết thúc của vũ trụ mâu thuẫn với các niềm tin tôn giáo của họ. Cùng với đó, nhiều tôn giáo, đặc biệt là Hindu giáo, tin vào một vòng luân hồi vô tận những cuộc huỷ diệt và tái tạo.

Tham khảo

Xem thêm

 Anthropic principle
 Mũi tên thời gian
 Vụ nổ lớn
 Vụ co lớn
 Big Freeze
 Big Rip
 Big Bounce
 Vũ trụ học
 Mô hình tuần hoàn
 Deep ecology
 Ngày tận thế
 Trí thông minh vĩnh cửu của Dyson
 Vũ trụ học bí truyền
 Trống rỗng giả
 Final anthropic principle
 General relativity
 Cái chết nóng của vũ trụ
 Thang Kardashev
 Large Hadron Collider
 Đa vũ trụ
 Điểm Omega
 Hình dạng vũ trụ
 Biểu thời gian vũ trụ
 Biểu thời gian Vụ nổ lớn
Các nhà khoa học:
 John D. Barrow
 Freeman Dyson
 Alan Guth
 Andrei Linde
 Frank J. Tipler

Liên kết ngoài
 Số phận của vũ trụ trên blog của Thành viên:Zatrach 2004/12/05

Tương lai
Vũ trụ học vật lý
Đề tài khoa học viễn tưởng
Bối cảnh tận thế


title: Hynobius amjiensis

text:
Hynobius amjiensis là một loài kỳ giông thuộc họ Hynobiidae.
Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đầm nước và đầm nước ngọt.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Huiqing, G. & Lau, M.W.N. 2004. Hynobius amjiensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

A
Động vật được mô tả năm 1992
Động vật đặc hữu Trung Quốc
Động vật lưỡng cư Trung Quốc


title: Wormaldia ephestion

text:
Wormaldia ephestion là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Wormaldia


title: Gymnopilus robustus

text:
Gymnopilus robustus là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus robustus at Index Fungorum

robustus


title: 866

text:
Năm 866 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
 Alfonso III kế vị chức vua của Asturias.
 Louis II đánh bại quân xâm lược của Saracen tại Ý.
 Ethelred kế vị chức vua của Wessex (hay 865).
 Đội quân Viking chiếm York.
 Harold Fairhair (850-933) thắng một trận chiến quyết định để trở thành vua của toàn bộ Na Uy.

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 866


title: Monoplex vestitus

text:
Monoplex vestitus là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ranellidae, họ ốc tù và.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Monoplex