title: William III của Anh

text:
William III hoặc Willem III xứ Oranje (14 tháng 11 năm 1650 – 8 tháng 3 năm 1702) là Thân vương của xứ Orange, từ năm 1672 là Thống đốc các tỉnh lớn của Cộng hòa Hà Lan, rồi được tôn làm Quốc vương của Vương quốc Anh, Scotland và Ireland kể từ năm 1689. Là một thành viên của Nhà Oranje-Nassau, William III trị vì Anh, Scotland, và Ireland sau cuộc Cách mạng Vinh Quang, khi nhạc phụ của ông, James II của Anh, bị phế truất. William đồng trị vì với vợ, Mary II, cho đến khi Mary mất ngày 28 tháng 12 năm 1694. Ông là "William II" ở Scotland, và là "William III" ở Anh và Ireland. Tại Bắc Ireland và Scotland, người ta còn gọi ông là "Vua Billy".

Là tín hữu Kháng Cách, William tham gia các cuộc chiến chống Louis XIV của Pháp, một quân vương Công giáo đầy quyền lực, trong bối cảnh châu Âu đang bị chia cắt bởi các thế lực Công giáo và Kháng Cách. Phần lớn là nhờ thanh danh ấy mà William được tôn làm vua nước Anh nơi có nhiều người luôn e sợ một sự phục hồi ảnh hưởng Công giáo do những nỗ lực của James đem cựu giáo trở lại vương quốc này. Chiến thắng của William III tại trận sông Boyne khi ông đánh bại James II năm 1690 vẫn được Hội Orange ở Bắc Ireland kỷ niệm cho đến ngày nay. Thời trị vì của William nổi bật với sự khởi đầu của giai đoạn chuyển đổi quyền lực từ thể chế cai trị độc đoán của dòng họ Stuart sang thể chế tập trung nhiều quyền lực hơn cho Quốc hội dưới triều Hanover.

Thiếu thời

Dòng dõi

Willem Hendrik xứ Oranje chào đời tại La Hay (Den Haag trong tiếng Hà Lan) thuộc Cộng hòa Hà Lan ngày 4 tháng 11 năm 1650, là con duy nhất của Willem II, Thân vương xứ Orange, và Mary, Công chúa nước Anh. Cha của William mất vì bệnh đậu mùa chỉ tám ngày trước khi con trai ra đời. Vì vậy, William trở thành người sẽ thừa kế tước hiệu Thân vương xứ Orange từ lúc mới sinh.

Ngay lập tức bùng nổ cuộc tranh chấp giữa Mary và bà của William, Amalia xứ Solms-Braunfels, trong việc giành quyền đặt tên cho cậu bé. Mary muốn con trai mang tên Charles theo tên anh của bà, nhưng bà nội cậu bé muốn cháu có tên William hoặc Willem nhằm củng cố triển vọng của cậu bé trở thành Thống đốc trong tương lai. Trong di chúc, William II đã ủy nhiệm vợ quyền bảo hộ con trai, nhưng vì chưa kịp ký tên trước khi chết nên văn kiện này không được công nhận. Ngày 13 tháng 8 năm 1651 "Hoge Raad" (Hội đồng Tối cao) của Hà Lan ra quyết định giao quyền bảo hộ cho mẹ và bà nội của cậu bé, cùng Tuyển đế hầu Brandenburg (vợ ông, Louise Henriette, là chị cả của William).

Học vấn

Mẹ của William cũng không mấy quan tâm đến con trai, có khi vắng mặt cả năm, và luôn tìm cách tránh xa xã hội Hà Lan. Ban đầu việc giáo dục dành cho William được ủy thác cho các nữ gia sư người Hà Lan, và một số gia sư gốc Anh, trong đó có Walburg Howard. Từ tháng 4 năm 1656, William tiếp nhận giáo huấn theo đức tin Cải cách từ Cornelis Trigland, nhà thuyết giáo theo Thần học Calvin. Một tiểu luận, có lẽ của một trong những thầy giáo của William, Constantijn Huyens, đã miêu tả chi tiết nền giáo dục hoàn thiện mà William thụ hưởng có tựa đề Discours sur la nourriture de S.H. Monseigneur le Prince d'Orange. William được dạy dỗ rằng Chúa đã chọn cậu để hoàn thành sứ mạng lịch sử của nhà Orange. Từ đầu năm 1659, William dành bảy năm để theo học tại Đại học Leiden, dù không chính thức ghi danh, dưới sự dẫn dắt của Hendrik Bornius, giáo sư môn đạo đức học. William cũng học tiếng Pháp với Samuel Chappuzeau.

Ngày 23 tháng 12 năm 1660, mẹ của William qua đời tại Lâu đài Whitehall, Luân Đôn, khi cậu bé mới 10 tuổi. Bà để lại di chúc yêu cầu anh trai của bà, vua Charles II, chăm sóc quyền lợi của con trai, do đó Charles II yêu cầu Nghị viện Hà Lan (Staten van Holland en Westfriesland) chấm dứt mọi sự can thiệp. Ngoài ra, quyền bảo hộ và giáo dưỡng William còn trở thành mục tiêu tranh chấp giữa phe bảo hoàng với các nhóm đấu tranh cho Hà Lan theo khuynh hướng cộng hòa.

Lúc đầu, giới chức trách Hà Lan tìm mọi cách che giấu những cuộc vận động ngầm này, nhưng sau khi xảy ra chiến tranh Anh–Hà Lan lần thứ hai, một trong những điều kiện vua Charles đưa ra để ký hòa ước là khẳng định địa vị của cháu trai nhà vua. Năm 1666, phản ứng trước áp lực của Charles, Nghị viện Hà Lan chính thức công bố William, khi ấy 16 tuổi, là "Người con của Đất nước". De Witt, chính trị gia hàng đầu của nền cộng hòa, đảm trách việc học tập của William, mỗi tuần chỉ dẫn cậu chuyện quốc sự và cùng chơi quần vợt với cậu.

Tham chính

Mất chức Thống đốc

Từ lúc cha William qua đời, các tỉnh ở Hà Lan bãi bỏ chức thống đốc. Một trong các điều khoản của Hiệp ước Westminster chấm dứt chiến tranh Anh–Hà Lan lần thứ nhất, theo yêu cầu của Oliver Cromwell, cấm tỉnh Holland bổ nhiệm thành viên nhà Orange làm thống đốc. Sau khi vương quyền Anh được phục hồi, điều khoản này bị thu hồi. Năm 1660, Mary và Amalia cố thuyết phục các tỉnh ở Hà Lan chấp nhận William làm thống đốc tương lai của họ, nhưng bị từ chối.

Năm 1667, khi William mới vừa mười tám, những người trung thành với nhà Orange vận động cho cậu vào các chức vụ thống đốc và thống chế quân đội. Nhằm ngăn chặn sự hồi phục ảnh hưởng của nhà Orange, De Witt cho phép thị trưởng (pensionary) Haarlem, Gaspar Fagel, vận động Nghị viện Holland ban hành sắc lệnh Perpetual (1667), cấm thống chế quân đội hoặc đô đốc hải quân kiêm nhiệm chức vụ thống đốc. Tuy nhiên, đến tháng 9 năm 1668, Nghị viện Zealand nhận William làm "Quý tộc thứ nhất". William phải trốn các gia sư để đến Middlburg để nhận tước vị. Một tháng sau, Amalia tuyên bố William đã đến tuổi trưởng thành.

Tỉnh Holland, trung tâm của khuynh hướng chống nhà Orange, tuyên bố bãi bỏ chức thống đốc. Trong tháng 3 năm 1670, bốn tỉnh khác noi theo, cùng thiết lập một liên minh mang tên "Harmony". De Witt yêu cầu các nghị viên hội đồng thành phố tuyên thệ ủng hộ sắc lệnh. William thấy mình đã thất bại, nhưng trong thực tế, đây là một giải pháp thỏa hiệp: con đường dẫn William tiến đến vị trí tổng tư lệnh ngày càng rõ ràng. Thậm chí De Witt còn chịu nhượng bộ để William nhận ghế thành viên Hội đồng Quốc gia là định chế có quyền quản lý ngân sách quốc phòng.

Tranh chấp với phe Cộng hòa
Tháng 11 năm 1670, William được phép đến Anh để thuyết phục Charles trả ít nhất là một phần của số tiền 2.797.859 guilder mà nhà Stuart nợ nhà Orange. Charles không có khả năng chi trả nhưng William đồng ý giảm nợ còn 1.800.000 guilder. Khi nhận ra cháu mình là một người Kháng Cách mộ đạo và là một người Hà Lan yêu nước, Charles bỏ ý định tỏ cho William biết hiệp ước bí mật ký kết với Pháp mà chỉ bàn về việc khống chế phe cộng hòa, và thành lập vương quyền ở Hà Lan. Mặt khác, ngoài những khác biệt trong chính kiến, William thấy lối sống của Charles và James là hoàn toàn xa lạ với mình, họ chỉ quan tâm đến rượu, bài bạc, và nô đùa với đám tì thiếp.

Năm sau, nền cộng hòa bị đe dọa nghiêm trọng khi nguy cơ bị liên minh Anh–Pháp tấn công đang đến gần. Dù còn trẻ tuổi và thiếu kinh nghiệm, Nghị viện Tỉnh Gelderland vẫn muốn bổ nhiệm William vào chức Thống chế càng sớm càng tốt. Ngày 15 tháng 12 năm 1671, Nghị viện Tỉnh Utrecht tiếp bước Gelderland. Song Nghị viện Holland hạn chế nhiệm kỳ của William trong một chiến dịch. Ông hoàng từ chối, ngày 25 tháng 2 năm 1672 tiến tới một thỏa hiệp, Quốc hội đồng ý kéo dài nhiệm kỳ của William trong một mùa hè, rồi bổ nhiệm trọn đời khi William đủ 23 tuổi. Tháng 1 năm 1672, William bí mật gởi thư cho Charles đề nghị bác làm áp lực trên Quốc hội bổ nhiệm cậu vào chức vụ thống đốc. Đổi lại, Cộng hòa Hà Lan sẽ là đồng minh với Anh, và phục vụ các quyền lợi của Charles trong mức độ "danh dự và lòng trung thành với tổ quốc cho phép". Charles không quan tâm đến đề nghị của người cháu, tiếp tục tiến hành kế hoạch chiến tranh với sự hỗ trợ của đồng minh Pháp.

Thống đốc Hà Lan

Năm thảm họa: 1672

Đối với Cộng hòa Hà Lan, năm 1672 là năm thảm họa (tiếng Hà Lan: rampjaar) do chiến tranh Pháp–Hà Lan và chiến tranh Anh–Hà Lan lần thứ ba khi đất nước này bị Louis XIV của Pháp, Anh, Münster, và Cologne xâm lăng. Dù hạm đội liên quân Anh–Pháp bị đánh bại tại trận thủy chiến Solebay, trong tháng 6 bộ binh Pháp tràn ngập hai tỉnh Gelderland và Utrecht. Ngày 14 tháng 6, William rút quân về tỉnh Holland. Khi quân Pháp cách Amsterdam khoảng 35 km, ngày 8 tháng 6, Nghị viện ra lệnh mở cửa đập xả lũ nhằm bảo vệ phần đất còn lại. Nước biển tràn vào, làm ngập lụt hoa màu và đồng cỏ, nhấn chìm nhà cửa và hoa viên, dìm chết bò và heo, khiến cho công lao khổ nhọc hàng thế kỷ phút chốc phải tiêu tán. Amsterdam trước ở vào vị trí không thể bảo vệ được, giờ trở thành một hòn đảo. Quân Pháp không có tàu thuyền, chỉ đành đứng từ xa mà ngắm nhìn thành phố họ định chiếm đóng. Cùng lúc, William vận động ngoại giao với Habsburg, Brandenburg, Hannover, Đan Mạch và Tây Ban Nha, ông vạch ra rằng sức mạnh và tham vọng của Louis XIV không chỉ là mối đe dọa với Hà Lan, mà còn cả các quốc gia khác. Các nước đều có ấn tượng với lý luận của ông, càng thêm ấn tượng với cuộc kháng chiến dai dẳng của Hà Lan. Louis XIV, tin rằng cuộc chiến đã kết thúc, khởi sự thương thảo để đòi được nhiều tiền càng tốt. Trong khi đó, sự hiện diện của binh lính Pháp ngay tại trung tâm của Cộng hòa Hà Lan làm người dân phẫn nộ, họ quay sang chống đối De Witt và những người ủng hộ ông.

Ngày 4 tháng 7, Nghị viện tỉnh Holland bổ nhiệm William vào chức vụ thống đốc, ông tuyên thệ nhậm chức năm ngày sau đó. Hôm sau, đặc sứ của Charles, Lord Arlington, đến Nieuwerbrug phong William làm Thân vương trị vì Hà Lan, đổi lại là một thỏa ước hàng phục. Khi bị từ chối, Arlington dọa rằng William sẽ chứng kiến sự kết thúc của nền cộng hòa, William khẳng khái đáp trả bằng câu nói trứ danh:
{{cquote|Chỉ có một cách duy nhất để tránh điều này: chiến đấu cho đến khi ngã chết trong chiến hào cuối cùng.'''|||William III}}

Vào ngày 7 tháng 7, các cơn lũ đã kịp phong tỏa quân đội Pháp. Ngày 16 tháng 7, tỉnh Zealand bổ nhiệm William làm thống đốc. Vào ngày 15 tháng 8, William phổ biến một bức thư của Charles, trong đó vua nước Anh cho biết ông khởi binh là do sự lộng quyền của phe de Witt, khiến dân chúng càng thêm bất bình. Ngày 20 tháng 8, Johan de Witt và em trai, Cornelis, bị một dân quân trung thành với nhà Orange ám sát tại The Hague. Kế đó, William thay thế nhiều quan nhiếp chính người Hà Lan bằng những người ủng hộ ông.

William tiếp tục chiến đấu chống lực lượng ngoại xâm đến từ Anh và Pháp, ông tìm cách liên minh với Tây Ban Nha và lãnh địa Brandenburg. Tháng 11 năm 1672, ông đem quân đến Maastricht đe dọa cắt đường tiếp tế của quân Pháp. Đến năm 1673, tình hình dần sáng sủa. Mặc dù Louis chiếm Maastricht và William thất bại khi tập kích Charleroi, Phó Đô đốc Michiel de Ruyter ba lần đánh bại hạm đội Anh–Pháp, buộc Charles phải rút khỏi Hiệp ước Westminster; kể từ năm 1673, quân Pháp dần dà triệt thoái khỏi lãnh thổ Hà Lan, ngoại trừ Maastricht.

Fagel đề nghị trừng phạt các tỉnh vừa được giải phóng như Utrecht, Gelderland và Overijssel bằng cách xem họ là lãnh thổ bị chiếm đóng, bởi vì trước đó họ đã sớm hàng phục quân thù. William bác bỏ ý kiến của Fagel, và nhận được sự ủy nhiệm đặc biệt Quốc hội để bổ nhiệm toàn bộ thành viên Quốc hội đại diện những tỉnh này. Ngày 26 tháng 4 năm 1674, phe ủng hộ William trong nghị viện Tỉnh Utretcht bổ nhiệm ông làm thống đốc. Ngày 30 tháng 1 năm 1675, Nghị viện Gelderland ban ông tước vị Công tước Guelder và Bá tước Zutphen. Nhưng những phản ứng tiêu cực từ Zealand và thành phố Amsterdam khiến William từ chối các tước vị này, thay vì vậy, ông được chỉ định làm thống đốc Gelderland và Overijssel.

 Hôn nhân

Giữa lúc còn chiến tranh với Pháp, William đã tìm cách nâng cao vị trí đối ngoại của mình bằng cách kết hôn với cô em họ nhỏ hơn mình 11 tuổi, Mary Stuart, con gái của vua James II, nữ Công tước xứ York. William tin rằng cuộc hôn nhân này sẽ mang đến cho ông nhiều cơ hội kế thừa các vương quốc của Charles, và lôi kéo vương quyền Anh khỏi lập trường thân Pháp. James không đồng ý, nhưng Charles gây áp lực trên em trai  vì muốn lợi dụng cơ hội để lập thế quân bình trong đàm phán, song William nhấn mạnh rằng cần có sự tách bạch trong vấn đề này. Ngày 4 tháng 11 năm 1677, Giám mục Henry Compton cử hành lễ hôn phối cho hai người. Do một lần sẩy thai và sau đó là bệnh tật, Mary không có con.

 Hòa bình với Pháp, vận động ở Anh
Trong năm 1678, Louis muốn có hòa bình với Cộng hòa Hà Lan. Dù vậy, vẫn còn căng thẳng giữa hai nước: William vẫn nghi ngờ vua Pháp còn nuôi tham vọng về một vương quyền cho toàn thể châu Âu. Louis từng gọi William là "kẻ thâm thù", xem ông là kẻ hiếu chiến đáng tởm. Thêm vào đó là quyết định của Louis thu hồi Chiếu chỉ Nantes dấy lên làn sóng tị nạn của người Huguenot tràn vào Hà Lan. Đó là những lý do thúc đẩy William gia nhập các liên minh chống Pháp như Association League, rồi Liên minh Ausburg (gồm có Đế quốc La Mã Thần thánh, Thụy Điển, Tây Ban Nha, và một số lãnh địa Đức).

Sau khi kết hôn với Mary nhà Stuart, tên William được đưa vào danh sách kế vị trong trường hợp James, nhạc phụ và cũng là cậu của William, bị tước quyền kế vị vì là người Công giáo. Suốt trong lúc xảy ra cuộc khủng hoảng Exclusion Bill năm 1680, lúc đầu Charles mời William đến Anh nhằm củng cố vị thế của vương quyền, nhưng về sau đổi ý. William ngầm thuyết phục Quốc hội Hà Lan thỉnh nguyện vua Anh đừng trao quyền kế vị cho người Công giáo, dù không nhắc đến tên James. Sau những phản ứng giận dữ của Charles và James, William cắt đứt quan hệ với họ.

Năm 1685, James II lên kế vị Charles, William tìm cách hòa giải với James trong khi cố xoa dịu những người Kháng Cách ở Anh. William hi vọng James gia nhập Liên minh Ausburg, nhưng đến năm 1687 đã rõ ràng là James không muốn gia nhập liên minh chống Pháp. Mối quan hệ giữa hai người ngày càng xấu đi. Tháng 11, vợ của James tuyên bố có thai. Trong tháng đó, William gởi dân chúng Anh một bức thư mở chỉ trích chính sách tôn giáo của James. Vốn đã có mối quan hệ thân tình với William từ nhiều năm, đông đảo chính trị gia người Anh bắt đầu đàm phán với William để sắp xếp một cuộc chính biến.

 Cách mạng Vinh quang
 Tiến vào nước Anh
Lúc đầu William chống đối kế hoạch, nhưng đến tháng 4 năm 1688, khi nhận thấy do phải đối đầu với Đức và Ý, nước Pháp không thể tấn công Hà Lan nếu William đem quân tiến vào Anh Quốc, ông khởi sự chiêu tập binh mã chuẩn bị cho một cuộc viễn chinh. (Subscription required) Tin chắc rằng nhân dân Anh sẽ không phản ứng trước lực lượng ngoại xâm, William viết thư cho Đề đốc Arthur Herbert cho biết hầu hết những nhân vật quan trọng của cộng đồng Kháng Cách tại Anh mời ông đến. Tháng 6, vợ của James sinh con trai, James Francis Edward Stuart, người thế chỗ Mary Stuart, vợ của William, trong cương vị người đứng đầu danh sách kế vị. Trong khi đó, sự phẫn uất của dân chúng gia tăng khi bảy Giám mục phản đối chính sách tôn giáo của James bị truy tố.

Ngày 30 tháng 6 năm 1688 – ngày bảy Giám mục được tòa tha bổng – một nhóm chính trị gia, về sau được mệnh danh là "Bảy người Bất tử", gởi thư mời William đến Anh. Đến tháng 9 năm 1688, kế hoạch của William tiến vào Anh nhận được sự ủng hộ rộng rãi của công chúng. Ngày 5 tháng 11 năm 1688, với sự hộ tống của 11.000 bộ binh và 4.000 kỵ binh, từ chiến thuyền Brill, William đổ bộ xuống Brixham ở đông nam nước Anh với tuyên cáo:

Không còn ai theo James, các sĩ quan bỏ hàng ngũ – đặc biệt là Lord Churchill xứ Eyemouth, tư lệnh quân đội giỏi nhất của James, còn giới quý tộc trên khắp nước tuyên bố ủng hộ William. James cố chống trả William, nhưng khi nhận ra tình trạng tuyệt vọng của mình, ông sai sứ giả đến đàm phán với William, rồi bí mật đào thoát vào ngày 11 tháng 12. Các ngư phủ bắt giữ James và giải giao về Luân Đôn. Ngày 23 tháng 12, ông lại tìm cách đào thoát, lần này thành công.

 Tôn vương

Năm 1689, William triệu tập Quốc hội để thảo luận nhằm tìm ra đối sách thích hợp với tình hình mới. William muốn có thực quyền chứ không đơn thuần là phu quân của Nữ vương Các nhà quý tộc thuộc khối Tory muốn tôn Mary làm Nữ vương, nhưng bà từ chối. Ngày 13 tháng 1 năm ấy, Quốc hội thông qua đạo luật Declaration of Rights, còn gọi là Bill of Rights, tuyên bố ngai vàng bị bỏ trống. Vương miện không được trao cho James Francis Edward mà cho William và Mary.

Ngày 11 tháng 4 năm 1689, Giám mục Luân Đôn, Henry Compton cử hành lễ đăng quang cho William và Mary tại Tu viện Westminster. Thông thường, Tổng Giám mục Canterbury đảm nhận công việc này, nhưng tổng Giám mục đương chức, William Sancroft, không chịu công nhận quyết định phế truất James của Quốc hội. Ngày 11 tháng 5, Quốc hội Scotland tôn William cùng Mary làm vua. Và như vậy, William cũng là William II của Scotland.

 Ổn định chính sự
Năm 1689, với sự thúc giục của William III, Đạo luật Khoan dung được thông qua, bảo đảm quyền tự do cho các tín hữu Kháng Cách ngoài quốc giáo, nhưng trái với sự mong đợi của William, vẫn còn hạn chế đối với tín hữu Công giáo Rôma và các tôn giáo khác.

Tháng 12 năm 1689 chứng kiến sự ra đời của một trong những văn kiện hiến pháp quan trọng nhất trong lịch sử Anh, Đạo luật Declaration of Rights, thường gọi là Bill of Rights. Đạo luật thiết lập những giới hạn đối với quyền lực hoàng gia như không được trì hoãn ban hành các đạo luật đã được Quốc hội thông qua, chỉ đánh thuế khi có sự đồng thuận của Quốc hội, không được vi phạm quyền kiến nghị, không được triệu tập quân đội trong thời bình nếu không có sự đồng thuận của Quốc hội, không được bác bỏ quyền trang bị vũ khí của các công dân Kháng Cách, không được can thiệp vào các cuộc bầu cử Quốc hội, không được trừng phạt các thành viên Quốc hội vì những điều họ phát biểu trong các cuộc tranh luận, không được đòi hỏi tiền bảo lãnh tại ngoại quá cao, không được áp dụng các biện pháp trừng phạt bất thường hoặc tàn bạo. William chống đối những điều khoản này, nhưng vì không muốn đối đầu với Quốc hội, cuối cùng nhà vua đã đồng ý chấp hành. Cùng Magna Carta (1215), và Parliament Acts (1911-1949), Bill of Rights được xem là một trong ba văn kiện chủ chốt cấu thành Hiến pháp bất thành văn của nước Anh.

Đạo luật cũng giải quyết vấn đề chọn người kế vị William và Mary. Nếu một người qua đời, người còn lại sẽ trị vì. Nhưng quyền kế vị sau cùng thuộc về em gái của Mary II, Công chúa Anne, và hậu duệ của bà. Cùng năm đó, đạo luật Toleration 1689 được thông qua, bảo vệ quyền lợi của cả người Kháng Cách biệt giáo lẫn người Công giáo.

 Đồng trị vì với Mary II
Mặc dù có được sự ủng hộ của đảng Whig trong Quốc hội, William cố duy trì thế quân bình giữa đảng Whig và đảng Tory. Hầu tước Halifax, nổi tiếng với khả năng hoạch định chính sách trung dung, được William tin cậy trong những năm đầu nhà vua trị vì. Đảng Whig chiếm đa số trong Quốc hội cũng muốn lập thế đa số trong chính phủ, tỏ ra thất vọng vì William không chịu dành cho họ cơ hội này. Tuy nhiên, "thế quân bình" trong chính phủ không thể tồn tại quá năm 1690, sự tranh chấp đảng phái trở nên quyết liệt, William phải cho tổ chức bầu cử sớm trong năm.

Sau cuộc bầu cử, William ngả về đảng Tory dưới quyền lãnh đạo của Danby và Nottingham. Mặc dù chủ trương duy trì quyền lực nhà vua, đảng Tory không đủ sức thuyết phục Quốc hội ủng hộ quyết định của William tiếp tục chiến tranh chống Pháp. William quay sang một nhóm thuộc đảng Whig gọi là Junto. Năm 1694, đồng thuận với chính phủ Whig, William cho phép thành lập Ngân hàng Anh, một định chế tài chính tư, do các nhà ngân hàng thành lập. Động thái này được xem là một trong những di sản quan trọng nhất của William để lại cho nền kinh tế của đất nước, thiết lập nền tảng cho giai đoạn chuyển tiếp khi nước Anh thay thế vai trò trung tâm của Cộng hòa Hà Lan và Ngân hàng Amsterdam trong giao thương toàn cầu thế kỷ XVIII.

Năm 1695, William giải tán Quốc hội, ngay trong năm Quốc hội mới được triệu tập với thế đa số thuộc về đảng Whig. Sau khi âm mưu ám sát nhà vua của nhóm Jacobite bị lộ, Quốc hội thông qua luật chống lại thủ lĩnh nhóm này, John Fenwick. Năm 1697, Fenwick bị xử chém.

 Chiến tranh ở châu Âu

William thường xuyên vắng mặt tại triều đình vì phải ra trận trong cuộc chiến chống Pháp, từ mùa xuân đến mùa thu mỗi năm. Lúc ấy nước Anh gia nhập Liên minh Augsburg, còn gọi là Đại Liên minh. Trong khi William chinh chiến phương xa, vợ ông, Mary II, trị vì đất nước theo lời cố vấn của ông. Mỗi khi William trở về, Mary trao quyền lại cho chồng, và cứ như thế cho đến khi bà qua đời năm 1694.

 Bình định trong nước
Dù phần lớn dân chúng ở Anh chấp nhận William, nhưng lại có sự chống đối đáng kể ở Scotland và Ireland. Phe Jacobite tại Scotland – họ tin rằng James VII mới là vua hợp pháp – giành được chiến thắng đáng kinh ngạc tại trận Killiecrankie, dù bị đánh bại chỉ trong vòng một tháng sau đó. Thanh danh của William bị tổn hại do cuộc thảm sát Glencoe xảy ra trong năm 1692, khi 78 người Scotland hoặc bị giết hoặc bị để cho chết vì không chịu tuyên thệ trung thành với Quốc vương và Nữ vương Trước áp lực của công luận, William tìm cách đổ trách nhiệm cho người khác, mặc dù những người này vẫn tiếp tục tại vị, theo lời của sử gia John Dalberg-Action, "một người là đại tá, người kia là hiệp sĩ, người thứ ba là một quý tộc, và người thứ tư là một bá tước."

Tại Ireland, với sự trợ giúp của người Pháp, phe phiến loạn đủ sức kéo dài cuộc tranh chấp, dù James II phải đào thoát khỏi đảo quốc sau chiến thắng của William ở trận sông Boyne năm 1690. Hằng năm, vào ngày 12 tháng 7, người dân Bắc Ireland và người Kháng Cách Scotland vẫn kỷ niệm sự kiện này. Sau khi thủy binh Anh - Hà Lan đánh tan nát thủy quân Pháp trong trận thủy chiến tại La Hogue vào năm 1692, liên quân có lúc làm chủ các bể, và Ireland được bình định với Hiệp định Limerick. Cùng lúc, phe Đại Liên minh bị suy yếu đáng kể khi William thất trận tại Namur ở Hà Lan thuộc Tây Ban Nha vào năm 1692, rồi bị đánh tan tác ở trận Landen năm 1693. Vào năm 1694, vua William III lại thân chinh xuất quân, đoạt lại được thành Huy. Năm sau tức là năm 1695, ông giành được thắng lợi ở Namur. Còn ở ngoài khơi, trước khó khăn về tài chính và quân Đồng minh vẫn liên tiếp đánh thắng thủy binh Pháp, Louis XIV phải cắt bớt chi tiêu cho chiến tranh trên bể.

 Nghi vấn đồng tính luyến ái
Trong thập niên 1690, có những lời đồn đại về nghi vấn William III có thể là người đồng tính luyến ái, từ đó lan truyền những tờ rơi châm biếm nhắm vào nhà vua. William gần gũi với một vài cận thần người Hà Lan được ông ban cho tước vị ở Anh: Hans Willem Bentinck được phong Bá tước Portland, Arnold Joost van Keppel trở thành Bá tước Albemarle. Do không có nhân tình mà lại quan hệ thân thiết với các cận thần nam giới, kẻ thù của William cho rằng ông là người có khuynh hướng đồng tính. Cho đến nay vẫn còn bất đồng về tính chính xác của các cáo buộc này, một số người viết tiểu sử William khẳng quyết chúng chỉ là sự tưởng tượng của những người thù ghét ông, trong khi những người khác tin rằng vẫn có một ít sự thật trong đó.Henry and Barbara Van der Zee, William and Mary, Luân Đôn, 1973

Sự thân cận giữa Bentinck với vua William III khiến nhiều người ganh tị, nhưng các sử gia đương đại tin rằng khó có yếu tố đồng tính trong mối quan hệ này. Tuy nhiên, có những nghi vấn trong trường hợp của Keppel, một thanh niên rất thanh lịch nhỏ hơn William 20 tuổi, từ danh phận tiểu đồng trở thành bá tước. Năm 1697, Portland viết cho William III "những ưu ái Bệ hạ dành cho chàng trai trẻ… dấy lên những đồn đại mà Hạ thần cảm thấy xấu hổ khi nghe đến." Điều này, ông nói, "làm vấy bẩn thanh danh của Bệ hạ trước đây chưa hề bị đặt dưới những nghi vấn như thế." William III trả lời, "Đối với Trẫm, thật là bất thường và là một tội nếu không thể dành cho một người trẻ tuổi sự trọng vọng xứng đáng."

Năm 1694, Mary II mất vì bệnh đậu mùa, để lại William III trị vì một mình. Quốc vương William sầu khổ thương tiếc vợ. Và dù đã chấp nhận đức tin Anh giáo, uy tín của Quốc vương William III tại Anh giảm sút rõ rệt khi không có vợ mình bên cạnh.

 Hòa bình với Pháp

Năm 1696, lãnh thổ Drenthe của Hà Lan công nhận William là Thống đốc. Cũng trong năm ấy, phe những người Jacobite, trong nỗ lực phục hồi vương quyền cho James, mưu sát William III nhưng bị bại lộ. Ngày 20 tháng 9 năm 1697, Hiệp ước Rijswijk được ký kết, kết thúc cuộc Chiến tranh Chín năm. Louis XIV công nhận William III là vua nước Anh và ngưng trợ giúp James II.

Giống như các vua chúa ở châu Âu, William III quan tâm đến việc kế vị ngai vàng Tây Ban Nha, ngoài Tây Ban Nha còn có các lãnh thổ rộng lớn ở Ý, Low Countries (gồm Hà Lan thuộc Nhà Burgundy, Hà Lan thuộc Pháp, Hà Lan thuộc Tây Ban Nha, và Hà Lan thuộc Áo), và Tân Thế giới. Do vua Tây Ban Nha, Carlos II, không có con nối ngôi, ngôi báu có thể thuộc về một trong những họ hàng gần nhất, trong đó có Louis XIV của Pháp), và Hoàng đế La Mã Thần thánh Leopold I. William III tìm cách ngăn cản không cho quyền kế vị rơi vào tay họ vì e sợ thế cân bằng quyền lực sẽ bị đảo lộn. Có sự đồng thuận giữa hai vua William III và Louis XIV về Hiệp ước Partition lần thứ nhất, chia cắt Đế quốc Tây Ban Nha: Công tước Joseph Ferdinand xứ Bavaria được Tây Ban Nha, trong khi vua Pháp và Hoàng đế La Mã Thần thánh chia phần với nhau những lãnh thổ nằm giữa hai nước này. Carlos II chấp nhận Joseph Ferdinand là người kế vị, nhờ vậy châu Âu tránh được nguy cơ bùng nổ chiến tranh.

Tuy nhiên, khi Joseph Ferdinand mất vì bệnh đậu mùa, vấn đề lại trở nên nóng bỏng. Năm 1700, William III và Louis XIV đồng ý với Hiệp ước Partition thứ nhì (còn gọi là Hiệp ước Luân Đôn), theo đó nước Ý sẽ vào tay con trai của Vua Pháp, còn những lãnh thổ khác của Tây Ban Nha sẽ thuộc về con trai Hoàng đế La Mã Thần thánh. Thỏa hiệp này gây căm phẫn trong vòng dân chúng Tây Ban Nha – vẫn tìm cách ngăn chặn sự tan rã của đế quốc – lẫn Hoàng đế La Mã Thần thánh, đối với ông các lãnh thổ của Ý có giá trị hơn nhiều so với những vùng đất khác. Hoàn toàn bất ngờ, cuối năm 1700 khi đang hấp hối, Vua Tây Ban Nha, Carlos II, quyết định để tất cả lãnh thổ Tây Ban Nha cho Philippe cháu của Louis XIV. Vua Pháp liền bỏ lơ Hiệp ước Partition thứ nhì để nhận phần đất từ Tây Ban Nha. Kế đó, Louis XIV còn có thái độ thù địch với William III khi chính thức công nhận James Francis Edward Stuart – con trai của cựu vương James II – làm vua nước Anh khi James II mất năm 1701. Cuộc tranh chấp giữa vua Anh và vua Pháp kéo dài đến năm 1713 trong Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha.

 Kế vị ngôi vua nước Anh
Việc kế vị ở Tây Ban Nha không phải là mối bận tâm duy nhất của William. Hôn nhân với Mary II không cho ông đứa con nào, mà ông không có ý định tái hôn sau khi Mary qua đời. Em gái của Mary, Công chúa Anne (kế vị William III năm 1702 và là người cuối cùng của dòng họ Stuart), có nhiều con nhưng tất cả đều chết trẻ. Quốc hội thông qua Đạo luật Settlement 1701, quy định ngai vàng sẽ thuộc về Sophia nhà Hanover.

 Qua đời
Ngày 8 tháng 3 năm 1702, William qua đời vì bệnh viêm phổi, biến chứng từ chấn thương gãy xương đòn vì bị ngã khỏi lưng con ngựa Sorrel. Nhà vua được an táng bên cạnh vợ trong Tu viện Westminster.

Cái chết của William cũng là sự kết thúc của nhà Orange. Các thành viên dòng họ này từng nắm giữ chức vụ thống đốc tỉnh Holland và hầu hết các tỉnh khác thuộc Cộng hòa Hà Lan kể từ William the Silent (1533-1584). William là thống đốc của năm tỉnh: Holland, Zealand, Utrecht, Gelderland và Overijssel. Theo di chúc của William, Johan Willem Friso thừa kế lãnh địa Orange và vài vùng đất khác ở Hà Lan. Friso là hậu duệ của William the Silent. Trong khi đó, vua Friedrich I của Phổ cũng giành quyền thừa kế lãnh thổ trong tư cách hậu duệ về họ ngoại. Đến năm 1713, theo Hiệp ước Utrecht, con trai của Friedrich I là Friedrich Wilhelm I nhượng lãnh địa Orange cho vua Pháp Louis XIV. Sau Hiệp ước Phân chia (1732), con trai của Friso, William IV, chia sẻ tước hiệu "Thân vương xứ Orange" với vua Friedrich Wilhelm I.

 Di sản

Ông là người đã tái gầy dựng quân đội Hà Lan, giúp họ đủ sức chống trả cuộc xâm lăng của Louis XIV. Thành tựu lớn nhất của vua William III là kiềm chế Pháp khi nước này đang ở trong vị thế có thể áp đặt ý muốn của mình trên toàn châu Âu. Cả cuộc đời ông là một cuộc đối đầu dai dẳng với Louis XIV của Pháp. Ngay cả sau khi ông qua đời, nỗ lực này cũng được nối tiếp trong Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha. Một thành quả quan trọng khác của triều đại William III là chấm dứt sự tranh chấp cay đắng giữa Vương quyền và Quốc hội khởi phát từ thời James I (đăng quang năm 1603) - vị vua đầu tiên của Nhà Stuart. Sự tranh chấp quyền lực giữa vương quyền và quốc hội là nguyên nhân dẫn đến cuộc Nội chiến Anh trong thập niên 1640, và cuộc Cách mạng Vinh quang năm 1688. Tình trạng đối đầu này đã kết thúc trong thời trị vì của William III với sự ra đời của Đạo luật Declaration of Rights năm 1689, Triennal Act năm 1694, và Act of Settlement năm 1701, dành cho Quốc hội nhiều quyền lực hơn. Sự chấp nhận hạn chế Vương quyền của William III đã mở ra một cơ cấu chính trị tự do cho Anh Quốc, "đây sẽ là một kỳ công của thế kỷ XVIII." Các nhà sử học tự do chủ nghĩa thế kỷ XIX như Thomas Babington Macaulay, Nam tước Macaulay thứ nhất coi ông là vị vua vĩ đại nhất trong lịch sử Anh Quốc, với gốc gác Hà Lan được thể hiện qua chính sách tự do tôn giáo của ông.

Đến cuối thế kỷ XVII, ông được coi là vượt trội hơn hẳn mọi chính khác châu Âu khác . Năm 1693, William thành lập Đại học William and Mary (nay tại Williamsburg, Virginia). Nassau, thủ đô Bahamas, được đặt tên để vinh danh ông vào năm 1695. Tương tự là Quận Nassau, New York. Long Island từng mang tên Nassau trong thời kỳ cai trị của người Hà Lan.

 Tước hiệu và huy hiệu

 Tước hiệu
Từ năm 1672, William là "Thống đốc Hà Lan, Thân vương xứ Orange và Công tước xứ Nassau-Dillenburg" Khi trị vì Vương quốc Anh, William và Mary sử dụng danh hiệu "Đức Vua và Nữ vương Anh, Scotland, Pháp và Ireland; Người Bảo vệ Đức tin…" Ngoài ra, William III cũng mang danh hiệu "Vua nước Pháp" do các vị Quốc vương và Nữ vương Anh truyền lại kể từ Edward III bất chấp việc họ không có chút quyền lực nào trên đất Pháp.

 Huy hiệu
Huy hiệu của Vua và Nữ vương là: Quarterly, I and IV Grandquarterly, Azure three fleurs-de-lis Or (cho Pháp) and Gules three lions passant guardant in pale Or (cho Anh); II Or a lion rampant within a tressure flory-counter-flory Gules (cho Scotland); III Azure a harp Or stringed Argent (cho Ireland); overall an escutcheon Azure billetty and a lion rampant Or (cho Nassau).

 Trong văn hóa nghệ thuật

Trong điện ảnh, hình tượng vua William III của Anh từng được nhiều diễn viên thể hiện:
 Bernard Lee trong The Black Tulip (Hoa tulip đen, 1937), dựa trên tiểu thuyết của Alexandre Dumas
 Henry Daniell trong Captain Kidd (1945)
 Olaf Hytten trong Against All Flags (1952)
 Alan Rowe trong loạt phim kịch của BBC The First Churchills (1969)
 Laurence Olivier trong Peter the Great ("Pyotr Đại đế") của NBC (1986)
 Thom Hoffman trong Orlando (1992), dựa trên tiểu thuyết của Virginia Woolf
 Corin Redgrave trong England, My England (1995), về nhà soạn nhạc Henry Purcell
 Jochum ten Haaf trong Charles II: The Power & the Passion của BBC (2003)
 Russell Pate trong King Billy Above All của BBC (2008)
 The Baroque Cycle (sách nhiều tập) của Neal Stephenson về William of Orange.

 Gia phả

</center>

 Xem thêm
 Mary II của Anh
 Mary, Vương nữ Vương thất
 Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha
 Louis XIV của Pháp
 John Churchill Marlborough

 Chú thích

• a) Vào khoảng thời gian William III sống, có hai lịch được sử dụng ở châu Âu: lịch Julius tại Anh cùng một phần của châu Âu và lịch Gregory ở những nơi khác, bao gồm cả tỉnh của Hà Lan mà William III sinh ra. Lúc William sinh, lịch Gregory vượt trước 10 ngày so với lịch Julius. Do vậy William sinh vào ngày 14 tháng 11 năm 1650 theo lịch Gregory, nhưng vào ngày 4 tháng 11 năm 1650 theo lịch Julius. Ngoài ra, năm mới của người Anh bắt đầu vào ngày 25 tháng 3 (lễ hiện thân của Chúa), không phải 1 tháng 1 (chỉ được áp dụng khi lịch Gregory được dùng ở Anh và Ireland vào năm 1752). Thời điểm William qua đời, lịch Gregory vượt 11 ngày so với lịch Julius. Vì vậy, William mất vào 8 tháng 3 năm 1702 theo lịch Julius – khi đó vẫn được áp dụng ở Anh – nhưng vào 19 tháng 3 năm 1702 theo lịch Gregory. Bài viết này sử dụng ngày theo lịch Julius, trừ những thời điểm được chú thích.

 Tham khảo

 Baxter, Stephen B., William III and the Defense of European Liberty, 1650-1702 (1966) ASIN: B000OKZST4
 Chapman, Hester W., Mary II: Queen of England (1953)
 Churchill, Winston. A History of the English-Speaking Peoples: Age of Revolution. Weidenfeld & Nicolson, (2002). ISBN 0-304-36393-6
 Claydon, Tony, William III: Profiles in Power (2002) ISBN 0-582-40523-8
 Crompton, Louis, Homosexuality and Civilization. Harvard University Press (31-10-2006). ISBN 0-674-02233-5.
 Davies, Norman, The Isles: A History (1999) ISBN 0-19-513442-7
 Israel, Jonathan I., The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall, 1477-1806 (1995) ISBN 0-19-820734-4
 Mijers, Esther & Onnekink, David, eds., Redefining William III. The Impact of the King-Stadholder in International Context  (Ashgate, 2007)
 Meinel, Freidrich, Samuel Chappuzeau 1625-1701. Dissertation, University of Leipzig, (1908)
 Miller, John, James II: A Study in Kingship (1991) ISBN 0-413-65290-4
 Robb, Nesca, William of Orange (1962)
 Troost, Wout, William III, The Stadholder-king: A Political Biography (2005) (translation by J.C. Grayson) ISBN 0-7546-5071-5
 Van der Kiste, John, William and Mary (2003) ISBN 0-7509-3048-9
 Van der Zee, Henri and Barbara, William and Mary (1973) ISBN 0-394-48092-9
 Waller, Maureen, Sovereign Ladies: Sex, Sacrifice, and Power. The Six Reigning Queens of England. St. Martin's Press, New York (2006) ISBN 0-312-33801-5
 Liên kết ngoài

 Correspondentie van Willem III en van Hans Willem Bentinck, eersten graaf van Portland''
 Official House of Orange website
 "King Billy", BBC
 House of Orange
 Het Loo Palace

Lịch sử Hà Lan
Lịch sử Vương quốc Liên hiệp Anh
Vua Anh
Vua Scotland
Thống đốc Hà Lan
Thân vương xứ Oranje
Tín hữu Trưởng Lão
Tín hữu Anh giáo
Sinh năm 1650
Mất năm 1702
Bài Anh chọn lọc
Vương tộc Oranje-Nassau


title: Chaillac

text:
Chaillac là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 59,79 km², dân số thời điểm năm 1999 là 1170 người. Khu vực này có độ cao trung bình 196 mét trên mực nước biển.

Sông Anglin chảy qua xã này.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Indre
 Rochechouart crater
 Saint-Benoît-du-Sault

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Indre


title: Villers-l'Hôpital

text:
Villers-l’Hôpital là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Villers-l'Hôpital có cự ly khoảng  về phía tây nam của Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D114 và D116.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.John, thế kỷ 15.

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Villers-l’Hôpital on the Quid website

Villerslhopital


title: Cernotina uara

text:
Cernotina uara là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Cernotina


title: Koch'uchang

text:
Koch'u-chang (gochu-jang/âm Hán Việt: khổ tiêu tương) là tương ớt truyền thống của người Hàn Quốc. Gia vị này có vị cay, mặn, ngọt của đường và của chất đạm. Theo phương pháp cổ truyền, tương được ủ lên men trong hũ lớn bằng đất nung phơi ngoài trời vài năm. Nguyên liệu chính để làm gochujang là ớt bột, men làm từ gạo nếp. Ngoài ra còn có thể có bột đậu tương, bột lúa mạch, bột lúa mì, bột kê, đường, dầu ăn, táo tàu, bí ngô, khoai lang, v.v...

Koch'uchang hay được dùng làm gia vị để chế biến các món bibimbap và tteokbokki, giúp tạo vị cay và ngọt. Nó cũng được dùng một ít cho việc muối kimchi.

Cách làm

Nguyên liệu
- Bột lúa mạch: 300 gram

-Nước lọc: 2 lít

-Bột gạo nếp: 450 gram

-Mạch nha: 635 gram

-Bột đậu tương đã được lên men: 230 gram

- Ớt bột Hàn Quốc: 530 gram

- Muối hột: 320 gram

- Dụng cụ: Nồi lớn, 2 miếng vải xô, nồi đất (để ủ).

Trộn hỗn hợp bột ớt và nguyên liệu làm tương ớt
- Lấy nồi lớn đã rửa sạch ra, cho bột lúa mạch và nước lọc vào, khuấy đều cho bột tan hoàn toàn.

- Đổ hỗn hợp bột lúa mạch qua vải xô để thu hỗn hợp bột mịn, không còn lợn cợn.
Nấu hỗn hợp bột vừa thu được với lửa vừa khoảng 20 phút thì tắt bếp.

- Từ từ đổ bột gạo vào hỗn hợp bột lúa mạch, khuấy đều.

- Để riêng hỗn hợp bột trong 2 giờ cho nở.

- Sau thời gian trên, đun hỗn hợp trên với lửa vừa. Cách làm tương ớt Hàn Quốc đúng chuẩn vừa nấu hỗn hợp bột, vừa khuấy đều cho đễn khi cạn sệt lại còn khoảng 1/3 là được.

- Nhấc bếp xuống, đổ mạch nha vào khuấy thật đều.
Đợi hỗn hợp trên nguội hoàn toàn thì mới cho bột đậu tương, muối hột, bột ớt vào, tiếp tục khuấy nhanh và đều tay.

Cách ủ tương ớt
Cho hỗn hợp bột ớt đã trộn với các nguyên liệu vào nồi đất (hoặc dùng chum, hũ thủy tinh thay thế cũng được).
Phủ miếng vải xô thứ 2 lên trên miệng nồi đất, buộc cố định lại và đậy nắp.

Xem thêm
 Sungnyung
 Galbi
 Pulkogi
 Kimchijeon
 Nurungji
 Samgyeopsal

Tham khảo

 Korean Food and Health - Korean Hot Pepper Paste

Ẩm thực Triều Tiên
Thực phẩm lên men


title: Rhipidia turritella

text:
Rhipidia turritella là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Carabus monilis

text:
Carabus monilis là một loài bọ cánh cứng bản địa châu Âu, nơi nó được nhìn thấy ở Áo, Bỉ, Quần đảo Anh, Chính quốc Pháp, Đức, Ireland, Chính quốc Ý, Liechtenstein, Luxembourg, Na Uy đại lục, Chính quốc Tây Ban Nha, Thụy Sĩ và Hà Lan.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Global Biodiversity Information Facility

Động vật được mô tả năm 1792
monilis
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Cộng hòa Xô viết Naissaar

text:
Cộng hòa Xô viết Naissaar (), còn biết đến với tên gọi Cộng hòa của Binh lính và Công nhân xây dựng pháo đài Nargen () là một chính quyền Xô viết trên đảo Naissaar, tồn tại trong một thời gian ngắn từ sau Cách mạng tháng Mười đến trước sự chiếm đóng của quân đội Đức.

Lịch sử
Ngày 5 tháng 11 năm 1917, làn sóng cách lan rộng từ Estonia sang Nga. Ngày 7 tháng 11, Cách mạng Tháng Mười thành công, phái Bolshevik sử dụng vũ trang cách mạng chiếm được chính quyền và bắt đầu đưa ra các chính sách mới.

Ngày 28 tháng 11 (15 tháng 11) 1917, Maapäev chống đối chính sách của chính quyền Bolshevik và tìm cách độc lập. Vào thời điểm đó, nhà cách mạng theo chủ nghĩa vô chính phủ Stepan Petrichenko đã có mặt tại Tallinn.

Một nhóm thủy binh trong quân đội Nga, số lượng khoảng 80 đến 90 người, thành lập trên đảo một Chính quyền và đánh thuế dân địa phương. Nhà nước này đã chấm dứt sự tồn tại vào ngày 26 tháng 2 năm 1918, khi lực lượng Đế quốc Đức chiếm hòn đảo và quân Nga rút khỏi.

Tham khảo

Chú thích

Naissaar
Khởi đầu năm 1917
Biển Baltic
Cựu quốc gia châu Âu
Nhà nước hậu Đế quốc Nga


title: Radinogoes

text:
Radinogoes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Hiện tại nó được coi là đồng nghĩa của Athetis.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae


title: Navelim

text:
Navelim là một thị trấn thống kê (census town) của quận South Goa thuộc bang Goa, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Navelim có dân số 11.014 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Navelim có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 70%. Tại Navelim, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Goa


title: Pterophorus ischnodactyla

text:
Pterophorus ischnodactyla là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi, Bahrain, Oman, Yemen, Iraq, Israel, Liban, Syria, Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan, Mông Cổ, Libya, Algérie, Ukraina và miền nam châu Âu.
Ấu trùng ăn Convolvulus cantabrica.

Chú thích

Tham khảo

Pterophorus
Bướm đêm Châu Âu
Bướm đêm Châu Á
Côn trùng bán đảo Ả Rập


title: Mai Châu (thị trấn)

text:
Mai Châu là thị trấn huyện lỵ của huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

Địa lý
Mai Châu là một thị trấn nhỏ nằm trong thung lũng giữa những vách đá vôi, nằm dọc Quốc lộ 15, cách thị trấn Mãn Đức, huyện Tân Lạc 35 km, và cách Hà Nội 135 km. Trung tâm của thị trấn là phố Vãng. Cư dân chủ yếu là người Thái, người Kinh và người Mường.

Lịch sử
Thị trấn Mai Châu được thành lập vào ngày 26 tháng 12 năm 1990 trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Chiềng Sại, là thị trấn huyện lỵ của huyện Mai Châu.

Du lịch
 Bản Lác là một làng dân tộc Thái, thu hút đông khách du lịch tham quan.

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bản Lác - Mai Châu: "Điểm sáng" trong bản đồ du lịch Việt

Huyện lỵ Việt Nam


title: Albertshofen

text:
Albertshofen là một đô thị thuộc huyện Kitzingen trong bang Bayern của nước Đức.

Tham khảo


title: 3037 Alku

text:
3037 Alku (1944 BA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 1 năm 1944 bởi Vaisala, Y. ở Turku.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3037 Alku

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Yrjö Väisälä
Thiên thể phát hiện năm 1944
Tiểu hành tinh kiểu C


title: Amegilla expleta

text:
Amegilla expleta là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1910


title: 5094 Seryozha

text:
5094 Seryozha (1982 UT6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 10 năm 1982 bởi L. G. Karachkina ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5094 Seryozha

Thiên thể phát hiện năm 1982
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Liebenstein

text:
Liebenstein là một đô thị ở huyện Ilm, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 12,24 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 299 người.

Tham khảo


title: Hylaeus alocaspidus

text:
Hylaeus alocaspidus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Snelling mô tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1975


title: Khedbrahma

text:
Khedbrahma là một thành phố và khu đô thị của quận Sabar Kantha thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Khedbrahma có dân số 25.547 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Khedbrahma có tỷ lệ 65% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 56%. Tại Khedbrahma, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Gujarat


title: (9290) 1981 TT

text:
(9290) 1981 TT là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Zdeňka Vávrová ở Đài thiên văn Kleť gần České Budějovice, Cộng hòa Séc, ngày 6 tháng 10 năm 1981.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1981
Được phát hiện bởi Zdeňka Vávrová
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Vado Ligure

text:
Vado Ligure là một đô thị và cộng đồng (comune) ở tỉnh Savona trong vùng Liguria nước Ý.
Đô thị Vado Ligure có diện tích ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 31 tháng 5 năm 2005 là 8288 người.
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:
Các đô thị giáp ranh:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Savona


title: 12171 Johannink

text:
12171 Johannink (tên chỉ định: 2382 T-3) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld, và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 16 tháng 10 năm 1977. Nó được đặt theo tên Carl F. Johannink, nhà thiên văn học nghiệp dư và giáo viên trung học Hà Lan.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 12001–13000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1977
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Marennes, Charente-Maritime

text:
Marennes là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 0-21 mét trên mực nước biển.
Đây là trung tâm nuôi sò.

Tham khảo

Xã của Charente-Maritime


title: Spermophagus samuelsoni

text:
Spermophagus samuelsoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Spermophagus


title: Perdita macneilli

text:
Perdita macneilli là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Asphodeloideae

text:
Asphodeloideae là một Phân họ của họ thực vật một lá mầm Asphodelaceae của Bộ Asparagales. Trước đây nó được coi là một họ riêng biệt, Asphodelaceae sensuricto.  Hiện nay, họ Asphodelaceae đã được đề xuất trở thành một danh pháp bảo tồn và đề xuất này đã được đề nghị phê chuẩn vào năm 2017. Trong trường hợp đó, họ Asphodelaceae sẽ được ưu tiên sử dụng hơn họ Xanthorrhoeaceae. Điều này được phản ánh trong danh sách họ theo hệ thống APG IV.

Tên phân họ có nguồn gốc từ tên chung của  chi Asphodelus. Các thành viên của nhóm có nguồn gốc từ Châu Phi, Trung và Tây Âu, lưu vực Địa Trung Hải, Trung Á và Úc, với một chi (Bulbinella) có một số loài ở New Zealand. Đa dạng sinh học lớn nhất xảy ra ở Nam Phi.

Các chi Aloe, Asphodelus và Kniphofia có lẽ được biết đến nhiều nhất vì được sử dụng làm cây cảnh.
phải|nhỏ|296x296px|Eremurus stenophyllus

Các chi
Các chi được liệt kê dưới đây là những chi được APWeb chấp nhận  .   Các phương pháp khác kết hợp các chi này thành bảy chi.

 Aloe L.
 Aloiampelos Klopper & Gideon F.Sm.
 Aloidendron (A.Berger) Klopper & Gideon F.Sm.
 Aristaloe Boatwr. & Manning
 Astroloba Uitewaal
 Asphodeline Rchb.
 Asphodelus L.
 Bulbine Wolf
 Bulbinella Kunth
 Chortolirion A.Berger
 Eremurus M.Bieb.
 Gasteria Duval
 Gonialoe (Baker) Boatwr. & J.C.Manning
 Haworthia Duval
 Haworthiopsis G.D.Rowley
 Jodrellia Baijnath
 Kniphofia Moench
 Kumara Medik
 Trachyandra Kunth
 Tulista Raf.

Tham khảo

Phân họ Lan nhật quang
Nguồn CS1 tiếng Đức (de)


title: Antitypus insignitus

text:
Antitypus insignitus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fairmaire & Germain miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Antitypus


title: Taphinellina ictericus

text:
Taphinellina ictericus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Taphinellina


title: Oncidium sphacelatum

text:
Oncidium sphacelatum là một loài phong lan có ở México tới Trung Mỹ, đông nam Venezuela.

Hình ảnh

Tham khảo

S


title: Pseudosetia ficaratiensis

text:
Pseudosetia ficaratiensis là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pseudosetia


title: Palaiargia perimecosoma

text:
Palaiargia perimecosoma là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Palaiargia perimecosoma được Lieftinck miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Palaiargia


title: Gibberula chudeaui

text:
Gibberula chudeaui là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibberula


title: Aoteadrillia wanganuiensis

text:
Aoteadrillia wanganuiensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Aoteadrillia


title: Ném bom chiến lược

text:
Ném bom chiến lược là một hình thức không kích bằng chiến lược quân sự được sử dụng dưới dạng chiến dịch trong chiến tranh toàn diện/chiến tranh tổng lực nhằm phá hủy khả năng kinh tế phục vụ chiến tranh của đối phương. Đây là cuộc tấn công từ không trung được thực hiện và tổ chức có hệ thống. Khác với ném bom mang tính chiến thuật, ném bom chiến lược huy động các máy bay ném bom chiến lược, tên lửa hành trình, hoặc máy bay ném bom-chiến đấu nhằm tấn công các mục tiêu được lựa chọn.

Phân biệt giữa ném bom chiến thuật và ném bom chiến lược nhiều khi không rõ ràng. Thông thường, nhiệm vụ ném bom chiến lược là tấn công các mục tiêu như các nhà máy, tuyến đường sắt và thành phố, trong khi đó, ném bom chiến thuật là tấn công các mục tiêu như đội hình sinh lực, các cơ sở chỉ huy, sân bay, kho đạn dược. Tác vụ bay và ném bom, dù là một phần của chiến dịch ném bom chiến lược, nhưng là hoạt động mang tính chiến thuật. Máy bay ném bom chiến lược thường là máy bay cỡ lớn, tầm hoạt động xa; máy bay ném bom chiến thuật có xu hướng nhỏ hơn. Tóm lại, việc phân biệt chiến thuật và chiến lược không phải ở loại máy bay hay mục tiêu lựa chọn mà ở mục đích của việc ném bom. Ném bom chiến thuật hướng tới đánh bại những lực lượng quân sự riêng lẻ. Ném bom chiến lược nhằm làm suy yếu khả năng duy trì chiến tranh của đối phương và là một phần của chiến tranh tổng lực.

Những cách thức ném bom
Có ba phương án tấn công mục tiêu trong một chiến dịch ném bom chiến lược. Phương án thứ nhất là "rải thảm". Phương án thứ hai là dùng những vũ khí chính xác như bom thông minh, ném ra từ tên lửa hành trình hoặc máy bay. Phương án thứ ba liên quan đến huy động những vũ khí hạt nhân cỡ lớn, có sức phá hủy ồ ạt như ném bom rải thảm. Mặc dù việc sử dụng vũ khí hạt nhân là một dạng của ném bom chiến lược, có lẽ là ở mức tối đa của hình thức này, khái niệm ném bom chiến lược thường được sử dụng với nghĩa là sử dụng bom qui ước từ máy bay hoặc tên lửa hành trình.

Ném bom rải thảm sử dụng nhiều máy bay ném bom chiến lược cùng lúc như B-52 có thể ví như cơn mưa bom mà ngay cả cảnh vật, núi đồi đều biến đổi. Tuy nhiên, kể cả với những máy bay ném bom nhỏ hơn trong Chiến tranh thế giới thứ hai, phương án ném bom này cho thấy chúng thiếu hiệu quả bởi tính chính xác không cao. Thương vong của dân thường là gần như không tránh khỏi, và điều này còn mang đến sự thù địch bởi tính phi nhân. Phương án này còn mang yếu tố thị uy, tâm lý.

Ngày nay, vũ khí chính xác được ưa chuộng hơn ném bom rải thảm. Thứ nhất, nhờ tính chính xác cao, dân thường sẽ ít bị thương vong hơn. Thứ hai, vũ khí chính xác tăng năng lực phá hủy mục tiêu bằng việc tập trung sức nổ vào những phần quan trọng. Ném bom rải thảm có thể hủy diệt mọi vật trong dải bom nhưng có thể bỏ lỡ những phần cốt yếu của mục tiêu (khi mục tiêu phân tán, dàn trải).

Lịch sử

Chiến tranh thế giới thứ nhất
Ném bom chiến lược đã xuất hiện từ Chiến tranh thế giới thứ nhất mặc dù hồi đó chưa đạt được nhận thức như ngày nay. Ngay từ đầu Thế chiến, máy bay được sử dụng ném những khối thuốc nổ xuống đối phương. Trong vòng một năm chiến tranh, những phi đội ném bom lớn được xây dựng với những máy bay chuyên biệt. Đây vẫn chỉ là ném bom chiến thuật: nhằm trực tiếp đến quân đội đối phương, những cứ điểm, thiết bị và thường là phạm vi gần chiến tuyến. Rốt cuộc, cũng trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, những nỗ lực cũng chuyển sang gây thiệt hại cho đối phương bằng cách tấn công có hệ thống những nguồn lực sống còn nằm sâu trong hậu phương kẻ thù.

Trận đánh bom nhằm vào dân thường đầu tiên diễn ra ngày 19 tháng 1 năm 1915. Hai khí cầu Zeppelin của Đức thả 24 quả bom, gồm những khối thuốc gây cháy 3 kg và bom - mỗi quả 50 kg thuốc nổ mạnh. Những khu dân cư bị tấn công ở vùng tây Anh quốc là Great Yarmouth, Sheringham, King’s Lynn và những làng lân cận. Bốn người thiệt mạng, 16 bị thương và thiệt hại tài sản là 7.740 bảng Anh giá trị thời đó.

Những cuộc ném bom tiếp theo trong năm 1915, lên tới 19 lần với 37 tấn bom giết chết 181 người, gây thương tích 455. Luân-đôn bị ném bom tháng 5 và tháng 7 năm 1916. Trong năm này, 23 cuộc đột kích đường không thả 125 tấn bom, giết 293 người, làm bị thương 691 người. Khi năng lực phòng không của nước Anh tăng lên, những cuộc tấn công giảm đi. Trong hai năm 1917 và 1918 chỉ có 11 cuộc tấn công bằng khí cầu Zeppelin, đợt tấn công cuối cùng vào ngày 5 rạng ngày 6 tháng 8 năm 1918. Trong trận này, Chuẩn đô đốc Peter Strasser, tư lệnh lực lượng ném bom hải quân Đức tử trận. Trong suốt Chiến tranh thế giới thứ nhất, có 51 cuộc tấn công nhằm vào hậu phương của Anh, ném xuống 5.806 quả bom, 557 người chết và 1.358 bị thương. Những khí cầu Zeppelin được thay thế bằng máy bay ném bom Gotha – máy bay ném chiến lược đầu tiên. Có ý kiến cho rằng những cuộc đột kích chiến lược gây thiệt hại không nhiều nhưng buộc đối phương phải tiến hành những nỗ lực ngăn chặn tốn kém như sử dụng phòng không gồm 12 phi đoàn và 10 ngàn người.

Quân đội Pháp lần đầu ném bom thành phố nhỏ Karlsruhe của Đức ngày 15 tháng 6 năm 1915, giết chết 29 dân thường, làm bị thương 58 người. Những cuộc đột kích tiếp diễn đến năm 1918.

Người Anh tung ra kiểu ném bom chiến lược của riêng họ: từ đầu chiến tranh, Hải quân Hoàng gia sử dụng máy bay ném bom tấn công vùng có cơ sở sản xuất khí cầu Zeppelin. Cuối năm 1915, nhiệm vụ được giao là tấn công các mục tiêu công nghiệp của Đức, phi đoàn thứ 41 được thành lập từ những đơn vị của Hải quân Hoàng gia và Không quân Hoàng gia. Mãi đến cuối 1918, người Anh mới tiến hành được những cuộc không kích chiến lược quy mô lớn. Với bom nhẹ ném xuống thành phố nhỏ Trier ban ngày, máy bay HP O/400s hoạt động ban đêm. Tháng 4 năm 1918, quân chủng độc lập – Không quân Hoàng gia được thành lập. Một đội ném bom được thành lập với khả năng bay tới Berlin nhưng lại không bao giờ được sử dụng.

Thời gian giữa hai Thế chiến
Một trong những cuộc không kích trong khoảng thời gian giữa hai Thế chiến là ném bom xuống Guernica năm 1937 trong Nội chiến Tây Ban Nha.

Thời gian này, những nhà lý luận quân sự nhiều nước cổ súy ném bom chiến lược là cách sử dụng máy bay ném bom đương nhiên và hợp lý. Nước Anh đóng góp nhiều cho lý luận này. Không quân Hoàng gia Anh ra đời năm 1917, trong hai thập kỷ tiếp theo, đối mặt với nguy cơ bị giải thể vì chi phí tốn kém để duy trì và phát triển trong khi nguồn ngân sách chính phủ còn hạn chế. Những lãnh đạo Không quân Hoàng gia, đặc biệt là Thống chế Hugh Trenchard, tin rằng quân chủng độc lập này nên tồn tại bên cạnh những quân chủng khác vì khả năng đặc trưng của nó trong việc giành thắng lợi trong chiến tranh chỉ bằng ném bom chiến lược. Nhờ khoảng cách về tốc độ và trần bay của máy bay ném bom so với máy bay tiêm kích rút ngắn lại, một suy luận thịnh hành thời đó là "máy bay ném bom sẽ luôn tiếp cận được mục tiêu". Dù các súng phòng không và máy bay chiến đấu cải thiện nhiều trong Thế chiến, người ta tin rằng rất ít quốc gia có thể bảo vệ được thường dân khỏi ném bom chiến lược. Chỉ có ý chí và hành vi đánh trả tương tự là cách đối phó khả dĩ.

Ở châu Âu, tướng Giulio Douhet (Ý) lập luận rằng yếu tố cơ bản của ném bom chiến lược là tấn công và không cách nào hạn chế được ném bom rải thảm và tấn công bằng vũ khí hóa học. Những lý luận của Douhet được tiếp đón nồng nhiệt ở Pháp, Đức và Hoa Kỳ khi cuốn sách "Làm chủ bầu trời" được xuất bản 1921.

Toàn bộ những nhà hoạch định đều đánh giá quá cao mức độ tàn phá mà vài máy bay ném bom có thể gây ra, đồng thời hạ thấp sự vững vàng của dân chúng. Tốc độ và trần bay của máy bay ném bom hiện đại cùng những khó khăn khi tấn công mục tiêu trước lưới lửa phòng không và máy bay tiêm kích đều không được hiểu biết tường tận. Niềm tự hào dân tộc, sô-vanh hiếu chiến đóng vai trò quan trọng làm nên nhận thức sai lầm này. Ví dụ, khi mà nước Đức phải rải giáp vũ khí và chỉ còn Pháp là đối thủ ở châu Âu, Thống chế không quân Anh Trenchard huênh hoang rằng "khi cả hai bên cùng oanh tạc nhau, người Pháp sẽ rên la trước khi chúng ta không chịu nổi thiệt hại". Một phần bởi chiến tranh chiến hào không thể đứng vững trước những đòn tấn công bằng thiết giáp, một tiên đoán hệ quả là một cuộc chiến tranh mới nếu nổ ra sẽ nhanh chóng và tàn khốc. Trong một tài liệu hoạch định chiến tranh, Chính phủ Anh dự kiến rằng nếu có chiến tranh với Đức, 35% nhà cửa ở Anh sẽ bị đánh bom trong 03 tuần đầu tiên.

Chiến tranh thế giới thứ hai
Hình thái ném bom chiến lược trong Chiến tranh thế giới thứ hai ở mức độ chưa từng diễn ra trong lịch sử. Những chiến dịch ở Châu Âu và ở Nhật Bản vào cuối chiến tranh huy động hàng ngàn máy bay, thả hàng vạn tấn bom đạn xuống từng thành phố.

Đức và Nhật Bản chế tạo những máy bay ném bom hai động cơ với tải trọng chỉ khoảng một tấn và không phát triển những loại lớn hơn. Trong khi đó, Anh và Hoa Kỳ cũng bắt đầu chiến tranh với những máy bay cùng sức tải; sau đó, một số thiết kế lớn hơn năm 1939 trang bị đội hình ném bom chiến lược của họ với những máy bay bốn động cơ lớn hơn nhiều. Tải trọng máy bay từ mức 2,7 tấn của Pháo đài bay B-17 đến cỡ 9 tấn trên Pháo đài bay B-29 và 9.979 kg của máy bay Avro Lancaster.

Trong năm đầu chiến tranh ở châu Âu, ném bom chiến lược chập chững những thử nghiệm và sai sót. Không quân Đức tấn công cả mục tiêu quân sự và dân sự ngay từ ngày đầu xâm lược Ba Lan 01/09/1939. Sau khi kế hoạch đổ bộ vào Anh hủy bỏ, nước Đức tiến hành chiến dịch ném bom chiến lược buộc nước Anh phải chấp nhận đàm phán hòa bình. Ban đầu, những cuộc đột kích diễn ra ban ngày, sau đó chuyển sang ban đêm vì những tổn thất trở nên không thể gánh chịu nổi. Không quân Hoa Kỳ áp dụng phương thức tấn công ban ngày vì có độ chính xác cao. Tuy nhiên, họ phải chịu đựng thiệt hại nhiều hơn cho đến khi được trang bị những máy bay tiêm kích bảo vệ. Hai điển hình của ném bom chiến lược trên chiến trường châu Âu trong Thế chiến là trận đột kích không quân vào Coventry ngày 14/11/1940 bởi Không quân Đức và trận ném bom xuống Dresden bởi không quân Đồng Minh ngày 13/02/1945.

Ném bom chiến lược là hình thức tiến hành chiến tranh chủ yếu trên chiến trường Tây Âu. Các lực lượng không quân Đồng Minh có thể đánh bom đêm ngày. Không quân Hoa Kỳ được bảo vệ tốt hơn tấn công những mục tiêu vào ban ngày là những địa điểm công nghiệp và không quân Anh, với những máy bay ném bom được bảo vệ kém hơn tấn công nước Đức vào ban đêm bằng hàng trăm máy bay.

Ném bom ở châu Âu chưa bao giờ đạt hiệu quả đột phá như những chiến dịch mà người Mỹ tiến hành ở Nhật Bản. Một phần kết quả này là bởi nhà cửa ở Nhật Bản rất dễ cháy. Sự tàn phá cơ sở hạ tầng ở Đức là rõ ràng nhưng tác động chỉ thấy rõ khi quân Đồng Minh bắt đầu oanh kích những nhà máy lọc dầu vào giai đoạn cuối chiến tranh. Ngoài ra, ném bom chiến lược xuống nước Đức còn có tác dụng nâng cao tinh thần trước khi mở mặt trận phía Tây.

Trên chiến trường Thái Bình Dương, người Nhật thi thoảng tổ chức ném bom chiến lược quy mô lớn xuống Trung Quốc trừ trường hợp thành phố Trùng Khánh. Trong phần lớn chiến tranh, Quân đội Nhật Bản nhanh chóng tiến quân và giành thắng lợi khiến ném bom chiến lược là không cần thiết. Khi tình thế yêu cầu, những máy bay ném bom Nhật Bản cũng không mang nhiều bom đủ để gây thiệt hại như những máy bay ở châu Âu và như người Mỹ tiến hành sau đó trên đất Nhật Bản.

Pháo đài bay B-29 cho phép người Mỹ với tới những đảo lớn của Nhật. Đặc biệt, khi đảo Okinawa bị quân Mỹ chiếm được thì năng lực tiến hành ném bom chiến lược của Không quân Hoa Kỳ tăng lên đáng kể. Bom thông thường và bom gây cháy được sử dụng chống lại Nhật Bản. Tuy nhiên, vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki mới là những bước ngoặt góp phần đưa đến kết cục chiến tranh.

Thời gian chiến tranh Lạnh
Trong thời gian Chiến tranh Lạnh, vũ khí hạt nhân quy định những chiến thuật của ném bom chiến lược. Thời đại của những chiến dịch ném bom ồ ạt đã không còn nữa. Thay vào đó là những cuộc tấn công chính xác hơn nhờ sử dụng công nghệ được cải thiện tầm quan sát và những vũ khí tân tiến.

Trong Chiến tranh Việt Nam, chiến dịch Sấm rền ném bom Miền Bắc có thể nặng nề hơn, nhưng chính quyền Johnson lo ngại sự can thiệp của Trung Quốc vào cuộc chiến, vì vậy hạn chế những mục tiêu tấn công. Mục đích của chiến dịch này là làm thoái chí Miền Bắc, tàn phá nền kinh tế và kiềm chế khả năng chi viện chiến trường Miền Nam. Tất cả đều với hi vọng Miền Bắc Việt Nam sẽ xin đàm phán, nhưng những cuộc tấn công đều không làm được điều mà họ mong muốn. Chính quyền của tổng thống Nixon tiếp theo cũng theo đuổi mục đích này trong hai chiến dịch Linebacker. Những hình ảnh như tấm hình Phan Thị Kim Phúc (mặc dù tấm hình này nói về hậu quả của ném bom chiến thuật chứ không phải ném bom chiến lược) khiến công luận Mỹ phải yêu cầu dừng những cuộc ném bom.

Bởi sự chỉ trích của công luận về mục tiêu dân thường, cùng với sự thiếu hiệu quả của ném bom rải thảm, vũ khí chính xác được quan tâm phát triển. Những loại vũ khí mới cho phép tấn công mục tiêu chính xác, sử dụng hiệu quả tính năng vũ khí và giảm thương vong của dân thường. Xưa nay, ném bom chiến lược luôn đi cùng với thiệt hại lớn trong dân cư, nhưng ở cuối thời gian chiến tranh Lạnh, điều này bắt đầu thay đổi.

Lực lượng không quân Israel tiến hành ném bom chiến trong hai cuộc chiến lần thứ ba và thứ tư với thế giới Ả rập năm 1967 và 1973 dù rằng hai cuộc chiến này diễn ra rất chóng vánh. Ném bom chiến lược trở nên rất tập trung, nhằm vào những nhà máy giá trị lớn, mất nhiều năm xây dựng.

Một phi vụ đột kích cũng có thể coi là ném bom chiến lược. Điển hình là vụ ném bom lò phải ứng hạt nhân tại Osirak, Iraq. Chỉ bằng một phi vụ tấn công, Israel đã phá hủy những nỗ lực của Iraq trong bảy năm.

Hậu chiến tranh Lạnh
Ném bom chiến lược thời hậu chiến tranh Lạnh đặc trưng bởi những tiến bộ công nghệ của Mỹ trong việc sử dụng vũ khí thông minh. Khởi đầu với Chiến tranh vùng Vịnh, sau đó là Cuộc chiến Kosovo và trong những giai đoạn đầu Cuộc xâm lược Iraq năm 2003, những chiến dịch ném bom chiến lược đặc trưng bởi việc sử dụng vũ khí chính xác với cường độ lớn. Những vũ khí này giúp hạn chế thương vong của dân thường so với những cuộc chiến tranh trước đó, tuy vậy chúng vẫn chưa loại bỏ hoàn toàn thiệt hại cho dân thường.

Tiến bộ công nghệ
Với sự xuất hiện của những đầu đạn được dẫn đường chính xác, nhiều người cho rằng ném bom chiến lược đã trở thành một chiến lược quân sự hữu hiệu. Sự chính xác của vũ khí đến mức độ nào, điều đó còn là nghi vấn. Song, không ít người khác đoán định rằng chiến tranh trong thế kỷ 21 sẽ chỉ là những cuộc đối đầu không cân sức và vì thế những mục tiêu chiến lược cụ thể sẽ không tồn tại.

Tham khảo

Chiến lược
Chiến lược quân sự
Học thuyết quân sự

Chiến lược không chiến


title: Shrirangapattana

text:
Shrirangapattana là một thị xã của quận Mandya thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Shrirangapattana có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 679 mét (2227 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Shrirangapattana có dân số 23.448 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Shrirangapattana có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Shrirangapattana, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Mandya


title: Hội nghị Đại quốc dân Thổ Nhĩ Kỳ

text:
Hội nghị Đại quốc dân Thổ Nhĩ Kỳ ( - TBMM, thường viết tắt đơn giản là Meclis - "Quốc hội") là quốc hội một viện của Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ, là cơ quan duy nhất thực hiện vai trò lập pháp theo quy định của Hiến pháp Thổ Nhĩ Kỳ. Cơ quan này được thành lập ở Ankara vào ngày 23 tháng 4 năm 1920 giữa cuộc Chiến tranh Độc lập Thổ Nhĩ Kỳ. Quốc hội này là mấu chốt cơ bản trong các nỗ lực của Mustafa Kemal Atatürk để thành lập một quốc gia mới từ tàn tích còn lại của Đế quốc Ottoman sau Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Có 550 đại biểu quốc hội được bầu nhiệm kỳ 5 năm bằng phương pháp D'Hondt, một hệ thống đại diện theo tỷ lệ danh sách đảng phái (tên tiếng Anh: party-list proportional representation), từ 85 quận bầu cử đại diện cho 81 tỉnh Thổ Nhĩ Kỳ (İstanbul được chia ra thành 3 quận bầu cử còn Ankara và İzmir được chia ra mỗi nơi hai đơn vị vì những thành phố này có dân số lớn). Để tránh một quốc hội treo và sự chia rẽ chính trị thái quá, chỉ có các đảng giành được ít nhất 10% phiếu bầu trong cuộc bầu cử nghị viện này mới giành được quyền vào quốc hội. Kết quả là, chỉ có hai đảng có thể giành được quyền đại diện này trong quốc hội trong các cuộc bầu cử năm 2002 và có 3 đảng trong cuộc bầu của năm 2007. Các ứng viên độc lập có thể đứng ra tranh cử, tuy nhiên họ phải giành ít nhất 10% phiếu bầu ở đơn vị bầu cử của mình. Ngưỡng bầu cử cao này đã bị quốc tế phê phán nhưng một bản khiếu nại với Tòa án Nhân quyền châu Âu đã bị bác bỏ.

Kể từ cuộc tổng tuyển cử năm 2002, một tỷ lệ đa số tuyệt đối ghế đã thuộc về Đảng Phát triển và Công lý (AKP), chính đảng lãnh đạo một chính phủ một đảng. Đảng Cộng hòa Nhân dân (CHP) là đảng duy nhất ngoài Đảng Phát triển và Công lý giành được ghế trong quốc hội năm 2002. Đến thời điểm ngày 1 tháng 7 năm 2007, có 7 đảng có đại diện trong quốc hội và có 9 đại biểu độc lập do từ chức hoặc chuyển giao, tuy nhiên CHP vẫn là đảng đối lập lớn nhất. Trong cuộc bầu cử năm 2007, 3 đảng giành được ngưỡng 10%: AKP, CHP, và Đảng Phong trào Dân tộc (MHP). Ngoài ra, các chính trị gia người Kurd từ Đảng Xã hội Dân chủ (DTP) đã phá vỡ ngưỡng này bằng cách tham gia cuộc bầu cử với tư cách độc lập và 24 người trong số này đã được bầu.

Tham khảo

Chính trị Thổ Nhĩ Kỳ
Thổ Nhĩ Kỳ
Thổ
Quốc hội


title: Turris pluteata

text:
Turris pluteata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turris


title: Ectoedemia quinquella

text:
Ectoedemia quinquella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Đảo Anh và Pháp to Ý, Bulgaria và Hy Lạp.

Sải cánh dài 4.2-5.6 mm. Con trưởng thành bay vào the second half of tháng 6 và đầu tháng 7. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Quercus petraea, Quercus pubescens và Quercus robur. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl
A Taxonomic Revision Of The Western Palaearctic Species Of The Subgenera Zimmermannia Hering And Ectoedemia Busck s.str. (Lepidoptera, Nepticulidae), With Notes On Their Phylogeny

Ectoedemia
Côn trùng châu Âu


title: Diego Contento

text:
Diego Armando Contento (sinh ngày 1 tháng 5 năm 1990 ở München là một cầu thủ bóng đá người Đức hiện chơi cho câu lạc bộ Girondins de Bordeaux của Pháp.

Cá nhân
Gia đình Contento có quê hương là Napoli, Ý và anh được đặt tên theo cựu ngôi sao S.S.C. Napoli Diego Maradona. Những người anh trai của Contento là Vincenzo và Domenico trước đây đều chơi cho đội trẻ Bayern.

Sự nghiệp
Contento bắt đầu chơi cho đội 1 Bayern trong chuyến thi đấu giao hữu trước mùa giải 2009, xuất hiện trong trận trận gặp nhà vô địch Áo Red Bull Salzburg sau khi vào sân ở hiệp 2 thay Edson Braafheid, và được điền tên vào danh sách dự bị trong trận gặp 1. FSV Mainz 05 vào tháng 8 năm 2009. Anh được triệu tập cho đội hình của Bayern ở cúp C1, giải đấu anh được đeo áo số 26. Vào tháng 1 năm 2010, Contento được tuyên bố sẽ tập cùng đội 1 cho tới hết mùa giải 2009-10, cùng 2 đồng đội David Alaba và Mehmet Ekici. Contento ký bản hợp đồng chuye nghiệp cùng Bayern München vào ngày 13 tháng 1 năm 2010. Cầu thủ này được đưa vào sân từ ghế dự bị lần đầu tiên vào ngày 10 tháng 1 năm 2010 trong trận đấu ở DFB-Pokal gặp SpVgg Greuther Fürth, và Contento vào sân ở phút 59 thay Anatoliy Tymoshchuk. Contento có trận đấu ra mắt ở cúp C1 một tuần sau đó, vào sân ở hiệp hai thay Daniel Van Buyten trong trận gặp ACF Fiorentina, và ở cuối tuần sau đó anh có trận ra mắt ở Bundesliga trong trận derby vùng Bavaria gặp FC Nuremberg, ra sân từ đầu thay thế Daniel Van Buyten. Anh được ra sân từ đầu trong 2 trận tiếp theo gặp Hamburg SV và 1. FC Köln, nhưng sau đó lại bị chấn thương, và được thay thế bởi người đồng đội ở đội trẻ David Alaba. Vào ngày 21 tháng 4 năm 2010 anh có tên trong danh sách đăng ký thi đấu ở trận bán kết lượt đi cúp C1 gặp Olympique Lyonnais. Vào ngày 27 tháng 5 năm 2010, Contento ký hợp đồng với Bayern tới năm 2013.

Thống kê sự nghiệp

1.Bao gồm German Cup và French Cup.
2.Bao gồm French League Cup.
3.Bao gồm UEFA Champions League và UEFA Europa League.
4.Bao gồm German Super Cup.

Danh hiệu

Câu lạc bộ
 Bayern München:
 Vô địch Bundesliga: 2010
 Vô địch DFB-Pokal: 2010

Tham khảo

Xem thêm
 Dữ liệu trên Transfermarkt.de
 Thống kê tại Fussballdaten.de

Sinh năm 1990
Cầu thủ bóng đá nam Đức
Cầu thủ bóng đá Bayern München
Cầu thủ bóng đá FC Girondins de Bordeaux
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Nhân vật thể thao từ München
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Đức

Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp

Cầu thủ bóng đá nam Đức ở nước ngoài


title: Saint-Martin-aux-Champs

text:
Saint-Martin-aux-Champs  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 92 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmartinauxchamps


title: Sân bay Yao

text:
là một sân bay cho hàng không tổng hợp ở Yao, tỉnh Osaka, Nhật Bản. Đây cũng là một căn cứ của Đội tự vệ.

Nhiều hãng hàng không nhỏ cung cấp dịch vụ thuê bao và bay ngắm cảnh từ sân bay Yao, trong đó có hãng Asahi Airlines và Hankyu Airlines.

Yao là sân bay cấp 2 Nhật Bản duy nhất không có dịch vụ bay theo lịch trình.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tỉnh Osaka
Yao
Yao
Giao thông ở phủ Osaka


title: Thurberiphaga

text:
Thurberiphaga là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Thurberiphaga diffusa (Barnes, 1904)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Thurberiphaga at funet

Hadeninae


title: Đơn đômen

text:
Đơn đômen (tiếng Anh: Single domain) là một dạng cấu trúc từ của vật từ gồm các hạt, mà mỗi hạt được cấu tạo bởi một đômen từ. Có nghĩa là trong mỗi hạt đó, các mômen từ sắp xếp đều nhau theo cùng một hướng. Cấu trúc đơn đômen thực chất là một sự thắng thế về mặt năng lượng so với cấu trúc đa đômen.

Sự hình thành cấu trúc đơn đômen
Cấu trúc từ của vật sắt từ được quy định bởi: hình dạng vật từ, cấu trúc hạt (kích thước, hình dạng, sự định hướng...). Sự thay đổi kích thước hạt dẫn đến sự thay đổi cấu trúc đômen. Khi kích thước hạt của vật từ giảm dưới kích thước tới hạn (ký hiệu là Rc), xuất hiện một cấu hình đômen mới mà mỗi hạt sẽ là một đômen, đó là cấu trúc đơn đômen. Kích thước giới hạn này phụ thuộc vào từ tính của vật liệu và tổng quát theo công thức:

với  là mật độ năng lượng vách đômen,  là năng lượng dị hướng từ tinh thể.

Công thức có thể thay đổi tùy theo từng loại vật liệu sắt từ.
Với vật liệu sắt từ có dị hướng từ tinh thể thấp: Kích thước giới hạn của hạt đơn đômen cho loại này được xác định từ công thức:

Ở đây,  lần lượt là từ độ bão hòa, mômen tổng cộng của vật liệu.

Với vật liệu sắt từ có dị hướng từ tinh thể cao: Lúc này kích thước tới hạn liên hệ với kích thước vách đômen ở trạng thái đa đômen, được cho bởi:

với  là mật độ năng lượng của vách đômen.

Ảnh hưởng của cấu trúc đơn đômen lên từ tính
Cấu trúc đơn đômen là cấu trúc không có vách đômen nên không có các quá trình dịch chuyển vách hay hãm các vách đômen trong quá trình từ hóa. Vì thế, quá trình từ hóa và khử từ trong vật từ có cấu trúc đơn đômen là quá trình quay kết hợp các mômen từ. Vì thế, dễ dàng tạo ra tính từ cứng trong các vật liệu có cấu trúc đơn đômen. Trong cấu trúc này, lực kháng từ có thể được quy định bởi:

với  là hằng số dị hướng từ tinh thể bậc một;  là thừa số khử từ đo theo 2 phương khác nhau;  lần lượt là từ giảo bão hòa và ứng suất nội;  là các hệ số phần trăm đóng góp của từng số hạng.

Xem thêm
Sắt từ
Đômen từ
Đường cong từ hóa

Tham khảo

Từ học


title: Rhoptromyrmex schmitzi

text:
Rhoptromyrmex schmitzi là một loài côn trùng thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Israel.

Chú thích

Tham khảo
 Social Insects Specialist Group 1996. Rhoptromyrmex schmitzi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Động vật được mô tả năm 1910
Rhoptromyrmex
Động vật cánh màng châu Á
Động vật đặc hữu Israel


title: Arthrocereus melanurus

text:
Arthrocereus melanurus là một loài thực vật thuộc họ Cactaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil. Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan khô và vùng nhiều đá. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Taylor, N.P. 2002. Arthrocereus melanurus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật Brasil
Arthrocereus


title: Anartia chrysopelea

text:
Công Cuba hay Công Caribbe (Anartia chrysopelea) là một loài bướm nhìn chung chỉ tìm thấy ở Cuba, dù vài mẫu đã được gặp ở quận Monroe, Florida .

Tham khảo

Liên kết ngoài
Protein sequencing
Anartia chrysopelea at funet.fi

Anartia
Fauna of Cuba
Động vật Cuba
Động vật đặc hữu Cuba


title: Conoderus rutilicornis

text:
Conoderus rutilicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1842.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Thế hệ 9X

text:
Thế hệ 9X (thường hay được viết tắt là 9X) là một khái niệm trong tiếng Việt dùng để chỉ đến những người sinh vào thập niên 1989, 1990. Ngoài chỉ thế hệ người Việt sinh vào thập niên cuối 89, 90, 9X còn được dùng để chỉ đến các nhóm người thuộc dân tộc khác sinh vào cùng một thời gian. 9X là nhóm lớn lên cùng với sự phát triển của kinh tế, công nghệ thông tin và nhiều sự kiện mở cửa Việt Nam ra với thế giới. Họ được miêu tả là một thế hệ tiến bộ và nổi loạn: họ tự tin hơn thế hệ trước, sẵn sàng theo đuổi những gì mình muốn, sử dụng ngoại ngữ tốt hơn, và công nghệ có nhiều phương tiện giải trí hiện đại hơn như game 4 nút, máy vi tính, đặc biệt là Internet, là một phần quan trọng của cuộc đời họ; ngoài ra họ còn sẵn sàng từ chối hoặc hạn chế những phong tục truyền thống sẵn có, bỏ qua giá trị của thế hệ lớn hơn, nghe nhạc phương Tây, xem phim nước ngoài của cả phương Tây lẫn phương Đông, theo phong cách sống và thời trang nước ngoài... Tuy nhiên những hình thức về giải trí dân gian, những món ăn vặt và đồ uống giải khát truyền thống vẫn còn được thế hệ 9X yêu thích và tận hưởng (nhất là thế hệ 9X đời đầu 1990-1995) Vì những điều trên, họ được gọi là những người có tố chất công dân toàn cầu trong một thế giới phẳng và đồng thời họ cũng được xem là một thế hệ chuyển giao từ giá trị truyền thống sang giá trị thế giới phát triển của công nghệ và rất được dư luận xã hội chú ý trong cách ứng xử.

Dù họ từng được xem là thế hệ "hư hỏng" và "cứng đầu" vì khác biệt thế hệ cũng như việc họ thực sự từng tiếp thu các giá trị văn hóa và lối hành xử kém tích cực, hiện tại thế hệ 9X đều đã trở thành các công dân trưởng thành và chững chạc trong xã hội Việt Nam. Thế hệ 9X được "kế nhiệm" bởi thế hệ 2K (đôi khi được gọi là 10X), một cụm từ dùng để chỉ những đứa trẻ được sinh ra từ năm 2000 đến năm 2009. Tuy vậy, tên gọi "thế hệ 2K" gần đây đã trở nên lỗi thời và bị thay thế bởi thuật ngữ  "Thế hệ Z" (Gen Z) với định nghĩa và các quan niệm, quan điểm và đặc điểm tương đương.

Chú thích

Xem thêm
 Thông tin nhân khẩu học Việt Nam

Sinh thập niên 1990
Thông tin nhân khẩu học Việt Nam
Việt Nam thập niên 1990


title: Elateriformia

text:
Elateriformia là một cận bộ bọ cánh cứng của phân bộ polyphaga. Hai họ lớn trong nhóm này là Buprestidae với khoảng 15000 loài đã được miêu tả và bổ củi với khoảng 10.000 loài đã được miêu tả.

Phân loại
Có 5 liên họ trong cận bộ này:

Buprestoidea
Byrrhoidea
Dascilloidea
Elateroidea
Scirtoidea

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: 3631 Sigyn

text:
3631 Sigyn (1987 BV1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 1 năm 1987 bởi E. W. Elst ở La Silla.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3631 Sigyn

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1987


title: Toxorhina meridionalis

text:
Toxorhina meridionalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Toxorhina
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Không hỏi, không nói

text:
"Không hỏi, không nói" (tiếng Anh: "Don't ask, don't tell" hay DADT) là thuật ngữ thường được sử dụng cho chính sách hạn chế quân đội Mỹ không được dùng nỗ lực để khám phá hoặc tiết lộ giới tính của những quân nhân đồng tính kín hay lưỡng tính, trong khi ngăn cản những người công khai đồng tính nam, đồng tính nữ, hay lưỡng tính nhập ngũ. Các hạn chế này là quy định của luật liên bang (). và đã hết hiệu lực vào ngày 20 tháng 9 năm 2011.

Chính sách cấm những người "thể hiện một xu hướng hay ý định tham gia vào các hành vi đồng tính" không được phục vụ trong lực lượng vũ trang của Hoa Kỳ, bởi vì sự hiện diện của họ "sẽ tạo ra một nguy cơ không thể chấp nhận để các tiêu chuẩn cao về tinh thần, trật tự tốt, kỷ luật, và đơn vị sự gắn kết đó là bản chất của năng lực quân sự. Thượng viện Mỹ ngày 18 tháng 12 đã thông qua một dự luật với 65/31 phiếu cho phép binh sĩ công khai chuyện đồng tính mà không cần phải rời quân ngũ. Những người ủng hộ Dự luật so sánh nó với việc bãi bỏ phân biệt chủng tộc ở Hoa Kỳ.

Đạo luật này cấm bất kỳ quân nhân (đang phục vụ cho Quân đội Hoa Kỳ) đồng tính hoặc lưỡng tính nào được tiết lộ xu hướng tình dục của mình hoặc nói về bất cứ mối quan hệ đồng tính, bao gồm cả cuộc hôn nhân hoặc các thuộc tính gia đình khác. Đạo luật này quy định rằng các quân nhân tiết lộ họ là đồng tính hay tham gia vào các hành vi đồng tính sẽ được cách ly (hay sa thải) trừ khi hành vi của quân nhân đó là "nhằm mục đích tránh hoặc chấm dứt nghĩa vụ quân sự" hoặc khi nó "không vì lợi ích tốt nhất của các lực lượng vũ trang".

Như nó tồn tại, đạo luật DADT định rằng "không hỏi" một phần của chính sách này cho thấy cấp trên không nên tiến hành điều tra các định hướng của quân nhân khi không có hành vi không được phép, mặc dù bằng chứng đáng tin cậy và rõ ràng về hành vi đồng tính có thể gây ra một cuộc điều tra. Vi phạm các khía cạnh này thông qua các điều tra trái phép và sách nhiễu đối với quân nhân bị nghi vấn mang đến kết quả trong quy định hiện hành của chính sách này là "không hỏi, không nói, không theo đuổi, không sách nhiễu."

Những nỗ lực nhằm bãi bỏ chính sách này, có hiệu lực từ năm 1993, tăng lên sau cuộc bầu cử Tổng thống Barack Obama trong năm 2008. Barack Obama, Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta và Mike Mullen gửi công văn đến Thượng viện vào ngày 22 tháng 7 năm 2011, chấm dứt chính sách DADT vào ngày 20 tháng 9 năm 2011.

Tham khảo
 Bérubé, Allan (1990). Coming Out Under Fire: The History of Gay Men and Women in World War Two. New York, The Penguin Group. ISBN 0-452-26598-3 (Plume edition 1991).
 Jones, Major Bradley K. (January 1973). "The Gravity of Administrative Discharges: A Legal and Empirical Evaluation" [http://www.docstoc.com/docs/856136/The-Military-Law-Review-Vol-59-(Jan-73) The Military Law Review] 59:1–26.
 Shilts, Randy (1993). Conduct Unbecoming: Gays & Lesbians in the U.S. Military Vietnam to the Persian Gulf. New York, St. Martin's Press. ISBN 0-312-09261-X
 Belkin, Aaron (2008). "'Don't Ask, Don't Tell': Does the Gay Ban Undermine the Military's Reputation?" Armed Forces & Society, Jan 2008; vol. 34: pp. 276–291
 Bowling, Kirby L., Firestone, Juanita M., and Harris, Richard J. (2005). "Analyzing Questions That Cannot Be Asked of Respondents Who Cannot Respond" Armed Forces & Society, Apr 2005; vol. 31: pp. 411–437
 Carter, Chad C. and Kolenc, Antony B. (2005).  University of Dayton Law Review, Fall 2005.
 Donnelly, Elaine (2007). "Constructing the Co-Ed Military,"  Duke University Journal of Gender Law and Policy, May 2007.
 Johansson, Warren and William A Percy. (1994). Outing: Shattering the Conspiracy of Silence.  Harrington Park Press.
 Levy, Yagil (2007). "The Right to Fight: A Conceptual Framework for the Analysis of Recruitment Policy toward Gays and Lesbians" Armed Forces & Society, Jan 2007; vol. 33: pp. 186–202
 Moradi, Bonnie and Laura Miller, (2010). "Attitudes of Iraq and Afghanistan War Veterans toward Gay and Lesbian Service Members," Armed Forces & Society Vol. 36, no. 3 (April 2010)
 Schaub, Gary Jr. (2010). "Unit Cohesion and the Impact of DADT" Strategic Studies Quarterly Vol. 4, No. 3 (Fall 2010), pages 85–101
 Zylbergold,Bonnie (2007). "The Key to Enlightenment: Semper-fi, a documentary about ex-marine Jeff Key, showcased at Frameline31" , American Sexuality Magazine

Chú thích

Liên kết ngoài

 Text of Don't Ask, Don't Tell Repeal Act of 2010
 Department of Defense Directive 1304.26 - Qualification Standards for Enlistment, Appointment, and Induction
 Department of Defense Directive 1332.14  - Enlisted Administrative Separations
 Center for Military Readiness
  – the policy concerning homosexuality in the armed forces
 Congressional Research Service (CRS) Reports regarding Gays and U.S. Military Policy
 Human Rights Campaign
 Servicemembers Legal Defense Network
 Michael D. Palm Center
 Blue Alliance – LGBT Alumni of the US Air Force Academy
 Knights Out – LGBT Alumni of the US Military Academy
 USNA Out – LGBT Alumni of the US Naval Academy
 Thomasson v. Perry  – The first test of "Don't ask, don't tell" to reach the Supreme Court was turned down without comment and without setting a precedent.
 - OutServe – An Underground Network of Active Duty/Guard/Reserve
 In Landmark Ruling, Judge Rules "Don’t Ask Don't Tell" Policy is Unconstitutional - video report by Democracy Now!
 Podcast: Why the American Medical Association (AMA) Supports the Repeal of Don't Ask, Don't Tell

Quân sự Hoa Kỳ
Luật pháp Hoa Kỳ
Luật năm 1993
Bí mật


title: Quận Benewah, Idaho

text:
Quận Benewah là một quận thuộc tiểu bang Idaho, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Idaho


title: Thái Hưng, Thái Thụy

text:
Thái Hưng là một xã thuộc huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình

Địa giới hành chính:

Phía đông giáp với xã Hòa An
Phía tây giáp xã Tân Học và xã Thuần Thành
Phía nam giáp xã Thái Xuyên và xã Tân Học
Phía bắc giáp xã Dương Hồng Thủy và xã Thái Nguyên

Hành chính

Xã trước đây gồm 2 thôn: thôn Văn Hàn, thôn Vũ Thành. Thôn Văn Hàn gồm 10 xóm từ xóm 1 đến xóm 10 tính từ chợ Bái đến Cầu Cau. Thôn Vũ Thành gồm 6 xóm: Vũ Hưng, Quang Trung, Cự Tây, Cự Đông, Cự Kiều, Phúc Hải. Mỗi xóm đều có Chi Bộ, Trưởng xóm, Đội Thiếu niên,Chi đoàn Thanh niên riêng. Các tổ chức xã hội hoạt động khá mạnh.

Nay do dân số suy giảm nên đơn vị nhỏ nhất về hành chính là Thôn.

Xã có đội văn công (chèo, kịch nói, hát mới...) đội bóng đá thi đấu thành công những dịp tết trong huyện.

Người Thái Hưng rất có chí, thường học sinh xã Thái Hưng chiếm từ 1 đến 2 lớp trong trường [Trung hoc phổ thông Thái Ninh].Số người thi đỗ đạt vào các trường đại học cao.

Giáo dục và y tế

Thái hưng là nơi đặt Bệnh viện Đa khoa Thái Ninh là bệnh viện của cả vùng Thái Ninh.

Ngoài ra Thái Hưng là nơi đặt trường THPT Thái Ninh và Trung tâm giáo dục Thường Xuyên II - Thái Thuỵ

Được sự quan tâm của các cấp chính quyền Trường Trung học cơ sở Thái Hưng còn được đầu tư trở thành Trường chất lượng cao Thái Hưng với sự hội tụ của những học sinh giỏi trong huyện về học tập. Hiện nay trường đã được đầu tư xây dựng cơ sở mới trên diện tích gần 3 ha với số vốn gần 50 tỷ VND - < Vũ Khắc Lĩnh >

Danh Nhân

Thái Hưng là quê hương của nhà sử học Uông Sĩ Điển. Uông Sĩ Điển có sách chép là Uông Sĩ Dư, sau đổi là Uông Sĩ Lãng, là Văn thần đời Lê Hiển Tông. Ông sinh năm 1733 là con của danh sĩ Uông Sĩ Đoan. Họ Uông của ông nguyên là họ Giang, sau đổi ra họ Uông, quê làng Võ Nghị, huyện Thanh Lan, phủ Tiên Hưng, tỉnh Thái Bình, nay là xã Thái Hưng, huyện Thái Thuỵ, tỉnh Thái Bình. Năm Bính Tuất 1766 ông đỗ tiến sĩ được bổ làm Ngự sử, rồi ra làm Đốc thị Thuận Hóa và Quảng Nam (1781). Sau về triều làm Bồi tụng tước Thao Đường Hầu. Có thời gian ông giảng sách ở cung vua Lê, chúa Trịnh. Ông cùng với Nguyễn Hoàn, Võ Miên, Phan Trọng Phiên hợp soạn bộ Đại Việt lịch triều đăng khoa lục trong năm 1779 và là tác giả sách Nam hành tiểu ký. Đến năm Nhâm Tuất 1802 ông qua đời.(Ngọc Nam)

Thái Hưng cũng là quê hương của Tiến sĩ LƯU ĐỨC AN, người xã Vũ Nghị, tổng Lễ Thần, huyện Thanh Lan, phủ Thái Ninh (nay thuộc xã Thái Hưng, huyện Thái Thuỵ, tỉnh Thái Bình), đỗ đồng tiến sĩ năm 1538 thời nhà Mạc. Tiến sĩ Lưu Đức An (Sinh năm Canh Tuất 1490 - Mất năm Nhâm Tuất 1562) Lúc còn nhỏ ông theo gia đình sang định cư ở Tiên Hưng (Thần Khê). Hơn 30 tuổi ông lấy vợ và sang ở rể tại Thuỵ Anh, được sự giúp đỡ của họ hàng nhà vợ ông ra ứng thi, trúng cách. Ngoài 40 tuổi ông được vua nhà Mạc xét vào hàng Tam giáp, bổ dụng làm Thừa chánh sứ Sơn Nam. Tên tuổi của ông được lưu trên văn bia ở Quốc Tử Giám. Ông kinh qua các chức vụ: Thanh hình hiến sát, Giám sát ngự sử, Tả lang đạo, Triều liệt đại phu. Về già, ông từ quan về quê, được vua ban đất. Ngày mất được vua cử người về làm tang lễ. Lăng mộ của ông hiện tại xóm Vũ Hưng, Thôn Vũ Thành, xã Thái Hưng. Con cháu họ Lưu đang trùng tu từ đường và lăng mộ cho xứng với công đức của ông với đất nước. Nhà thờ từ đường họ Lưu tại Thôn Vũ Công, xã Thái An, huyện Thái Thụy, Tỉnh Thái Bình đã được công nhận di tích lịch sử. ông đã làm rạng rỡ dòng tộc họ Lưu, ngày 17 tháng Giêng hàng năm là ngày giỗ của ông, con cháu họ Lưu lại tụ họp về từ đường dòng họ để dâng hương tưởng nhớ công đức của ông.

Dòng họ Vũ Khắc cũng là một dòng họ lớn tồn tại lâu đời ở xã Thái Hưng. Tổ tiên họ Vũ có công lao xây dựng tạo lập nên mảnh đất này, có nhiều chiến công hiển hách trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Ngày nay con cháu họ Vũ tiếp nối cha ông đạt được nhiều thành tích trong học tập và lao động, nhiều người đỗ đạt cao, phụ trách những vị trí quan trọng trong rất nhiều lĩnh vực mang lại vinh quang cho dòng họ. (ST: Vũ Khắc Lĩnh)

Chú thích

Tham khảo


title: Copelatus silvestrii

text:
Copelatus silvestrii là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Holocentropus uncatus

text:
Holocentropus uncatus là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Polycentropodidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Holocentropus


title: Protandrena skinneri

text:
Protandrena skinneri là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Protandrena
Động vật được mô tả năm 1976


title: Glyphostoma thalassoma

text:
Glyphostoma thalassoma là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Clathurellidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

thalassoma


title: Chimarra furcata

text:
Chimarra furcata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Chimarra


title: Cosmopterix delicatella

text:
Cosmopterix delicatella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở North Carolina, nhưng có thể khắp nơi. Cánh trước dài 4,9 mm.

Tham khảo

Cosmopterix


title: Magnano in Riviera

text:
Magnano in Riviera là một đô thị ở tỉnh Udine trong vùng Friuli-Venezia Giulia thuộc Ý, có cự ly khoảng 80 km về phía tây bắc của Trieste và khoảng 20 km về phía tây bắc của Udine. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.322 người và diện tích là 8,5 km².

Magnano in Riviera giáp các đô thị: Artegna, Cassacco, Montenars, Tarcento, Treppo Grande.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Udine


title: Hydroporus lapideus

text:
Hydroporus lapideus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Riha miêu tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Athous plagipennis

text:
Athous plagipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Gapennes

text:
Gapennes là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D10e, khoảng 10 dặm Anh về phía đồng bắc của Abbeville.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Gapennes trên trang mạng của INSEE
 Gapennes trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Jolivet, Meurthe-et-Moselle

text:
Jolivet là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 220 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Meulles

text:
Meulles là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Meulles sur le site de l'Institut géographique national
 Site Internet de l'Amicale du Réseau de Résistance dont faisait parti Daniel ROUSSEAU

Xã của Calvados


title: Tân Linh

text:
Tân Linh là một xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tân Linh nằm ở phía đông huyện Đại Từ, cách thị trấn Hùng Sơn khoảng 7 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Phú Lương và xã Phục Linh
Phía tây giáp xã Bản Ngoại và xã Phú Lạc
Phía nam giáp thị trấn Hùng Sơn và xã Hà Thượng
Phía bắc giáp huyện Phú Lương.

Xã Tân Linh có diện tích 23,44 km², dân số năm 1999 là 3.270 người, mật độ dân số đạt 140 người/km².

Diện tích của xã chủ yếu là đồi nên người dân trong xã chủ yếu trồng chè, diện tích trồng lúa thì rất ít.

Lịch sử
Xã Tân Linh được thành lập vào ngày 10 tháng 4 năm 1999 trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Phục Linh.

Hành chính
Xã Tân Linh được chia thành 14 xóm: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14.

Chú thích

Xem thêm


title: Cylindroderus chilensis

text:
Cylindroderus chilensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Cylindroderus


title: Colymbetes miocaenicus

text:
Colymbetes miocaenicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Riha miêu tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Colymbetes


title: Khê Khẩu

text:
Khê Khẩu () là một hương (xã) của huyện Gia Nghĩa, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Hương có địa hình bằng phẳng và nền kinh tế dựa vào nông nghiệ. Tổng diện tích của Khê Khẩu là 33,0463 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 16.087 người thuộc 5.393 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 486,8 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Gia Nghĩa (huyện)


title: Rügen (huyện)

text:
Rügen là một huyện cũ ở đông bắc bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Huyện này hoàn toàn giáp với biển Baltic. Huyện gần nhất là Nordvorpommern và thành phố Stralsund.

Huyện nằm trên đảo Rügen và Hiddensee, và nhiều đảo nhỏ như Ummanz và Vilm. Đây là huyện duy nhất của Đức chỉ có các đảo.

Huyện Rügen được lập năm 1806 bởi chính quyền Thụy Điển Swedish Pomerania. Ban đầu tên là Amt Bergen, và năm 1810 được đổi tên thành Kreis Bergen.

Tháng 9 năm 2011, huyện được sáp nhập với huyện Nordvorpommern và thành phố Stralsund để thành lập huyện mới Vorpommern-Rügen.

Thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website (tiếng Đức)
 Tourism website (tiếng Đức, tiếng Anh)

Vorpommern-Rügen
Xã và đô thị ở huyện Vorpommern-Rügen


title: Emmaboda (đô thị)

text:
Emmaboda Municipality (Emmaboda kommun) là một đô thị ở hạt Kalmar, ở đông nam Thụy Điển. Thủ phủ nằm ở thị xã Emmaboda.

Đô thị hiện tại đã được lập năm 1971, khi phố thị (köping) Emmaboda (được lập năm 1930) được hợp nhất với 3 đô thị nông nghiệp xung quanh.

Địa lý
Đô thị này giáp các đô thị Nybro, Kalmar và Torsås thuộc hạt Kalmar; Karlskrona và Ronneby ở hạt Blekinge; Tingsryd và Lessebo ở hạt Kronoberg. Thành phố gần nhất là Kalmar (dân số 35.170), Karlskrona (dân số 32.606), Växjö (dân số 55.600), và Nybro (dân số 12.598 người).

Đô thị này thuộc Glasriket, nơi người dân sản xuất các sản phẩm thủy tinh ít nhất từ thế kỷ 17.

Các đơn vị dân cư trực thuộc
Có 6 khu vực đô thị(cũng gọi là Tätort hay đơn vị địa phương) ở đô thị Emmaboda.

Bảng dưới đây liệt kê các đơn vị trực thuộc của đô thị này theo quy mô dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2005. Thủ phủ được bôi đậm.

Thành phố kết nghĩa
Emmaboda có 7 thành phố kết nghĩa:

Jeppo, Phần Lan
Kvam, Na Uy
Jyderup, Đan Mạch
Lefkada, Hy Lạp
Pionerskij, Kaliningrad, Nga
Bartoszyce, Ba Lan
North Bay, Ontario, Canada

Tham khảo

Số liệu thống kê Thụy Điển

Liên kết ngoài
Emmaboda Municipality - Trang mạng chính thức
Glasriket - Tourism page, in Swedish, English and German
Emmabodafestivalen

Đô thị Thụy Điển
Đô thị hạt Kalmar


title: Nhóm ngôn ngữ Samoyed

text:
Nhóm ngôn ngữ Samoyed hay ngữ chi Samoyed là nhóm ngôn ngữ được nói ở cả hai bên dãy núi Ural, tại vùng cực bắc của lục địa Á Âu. Có 25.000 người sử dụng nhóm ngôn ngữ này như tiếng mẹ đẻ.

Nhóm ngôn ngữ Samoyed bắt nguồn từ một ngôn ngữ tổ tiên chung được gọi là ngôn ngữ Samoyed nguyên thủy. Đây là một nhánh của Hệ ngôn ngữ Ural. Nhóm ngôn ngữ này không có nhiều ngôn ngữ, và có lẽ bắt đầu phân tách từ thế kỷ 1 trước Công nguyên.

Phân loại
Có phân loại chia nhóm này ra làm nhánh miền Bắc và miền Nam, dù đây ít nhiều là cách phân loại mang tính địa lý.
 Samoyed miền Bắc/Lãnh nguyên
 Nganasan (Tavgy, Tavgi, Tawgi, Tawgi-Samoyed)
 Enets–Nenets
 Enets (Yenets, Enisei-Samoyed)
 †Yurats, chuyển tiếp giữa Enets và Nenets
 Nenets (Yurak), gồm hai ngôn ngữ (hoặc phương ngữ) liên quan chặt chẽ:
 Nenets rừng
 Nenets lãnh nguyên

 Samoyed miền Nam
 Selkup / Taiga (Ostyak-Samoyed), gồm các phương ngữ:
 Selkup Taz
 Selkup Tym
 Selkup Ket
 Sayan / Samoyed rừng
 †Kamassian (Kamas, Koibal)
 †Mator (Motor, Taigi, Karagas)

Một phân loại mang tính phả hệ cho thấy sự phân tách giữa tiếng Nganasan và tiếng Mator, với cụm Enets–Nenets–Yurats và Kamas–Selkup.
 Nganasan
 †Mator
 Samoyed cốt lõi
 Enets–Nenets
 Enets (Yenets, Yenisei-Samoyed)
 †Yurats
 Nenets (Yurak)
 Nenets rừng
 Nenets lãnh nguyên
 Kamas–Selkup
 †Kamassian (Kamas, Koibal)
 Selkup (Ostyak-Samoyed)
 Selkup Taz
 Selkup Tym
 Selkup Ket

Phân bố địa lý
Hiện nay, Vùng lãnh thổ Samoyed kéo dài từ biển Trắng đến biển Laptev, dọc theo bờ biển Bắc Cực khu vực nước Nga thuộc châu Âu, bao gồm cả miền Nam Novaya Zemlya, bán đảo Yamal, cửa của các sông Ob và Enisei và vào tới bán đảo Taymyr ở cực bắc Sibir.

Chú thích

 Janhunen, Juha (1998). "Samoyedic". Trong: Daniel Abondolo (ed.), The Uralic Languages, tr. 457–479. Luân Đôn / New York: Routledge.

Hệ ngôn ngữ Nga

Ngôn ngữ tại Nga


title: Agriotes liukuiensis

text:
Agriotes liukuiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Agriotes


title: Hexamitoptera

text:
Hexamitoptera là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hypopyrini


title: Farges-lès-Chalon

text:
Farges-lès-Chalon là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 622.Dân số năm 2006 ước khoảng 719 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Beaumont-sur-Grosne

text:
Beaumont-sur-Grosne là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Sông Grosne chảy qua xã này.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 269.Con số ước tính năm 2005 là 302 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire