title: USS Quincy (CA-71)

text:
USS Quincy (CA-71) là một tàu tuần dương hạng nặng lớp Baltimore của Hải quân Hoa Kỳ được chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nguyên mang tên , con tàu được đổi tên thành Quincy, theo tên thành phố Quincy thuộc tiểu bang Massachusetts, trước khi hạ thủy nhằm tưởng niệm chiếc tàu tuần dương hạng nặng  đã bị đánh chìm trong Trận chiến đảo Savo vào ngày 9 tháng 8 năm 1942; vì vậy nó trở thành chiếc tàu chiến thứ ba của Hải quân Mỹ được đặt cái tên này.

Quincy đã hoạt động tại cả hai mặt trận châu Âu và Thái Bình Dương, từng phục vụ đưa Tổng thống Roosevelt tham dự Hội nghị Yalta năm 1945. Được xuất biên chế sau khi chiến tranh kết thúc, nó được cho tái hoạt động vào năm 1952 để góp mặt trong Chiến tranh Triều Tiên trước khi xuất biên chế lần sau cùng vào năm 1954, rút đăng bạ năm 1973 và bị bán để tháo dỡ vào năm 1974. Quincy được tặng thưởng bốn Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II, rồi thêm một Ngôi sao Chiến trận khác khi tham gia cuộc Chiến tranh Triều Tiên.

Thiết kế và chế tạo

Thiết kế
Sau khi những giới hạn về tải trọng của tàu tuần dương hạng nặng do Hiệp ước Hải quân Washington quy định được dỡ bỏ, lớp Baltimore được thiết kế về căn bản dựa trên chiếc , và một phần cũng dựa trên lớp tàu tuần dương hạng nhẹ lớp Cleveland đang được chế tạo. Những chiếc Baltimore có trong lượng choán nước tiêu chuẩn lên đến , và trang bị chín khẩu pháo  trên ba tháp pháo ba nòng. So với lớp Wichita, vũ khí phòng không hạng nhẹ tiếp tục được tăng cường: 12 khẩu đội Bofors 40 mm bốn nòng (48 nòng pháo) cùng với 20-28 khẩu Oerlikon 20 mm. Sau Thế chiến II, pháo phòng không 20 mm bị tháo dỡ do kém hiệu quả, và pháo Bofors 40 mm được thay thế bằng pháo 3-inch/50-caliber trong thập niên 1950.

Chế tạo
Được chấp thuận cho chế tạo vào ngày 17 tháng 6 năm 1940, Saint Paul được đặt lườn bởi chi nhánh đóng tàu của hãng Bethlehem Steel Company tại Quincy, Massachusetts vào ngày 9 tháng 10 năm 1941; rồi được đổi tên thành Quincy vào ngày 16 tháng 10 năm 1942. Nó được hạ thủy vào ngày 23 tháng 6 năm 1943; được đỡ đầu bởi Bà Henry S. Morgan, con gái Charles Francis Adams, và được cho nhập biên chế tại Xưởng hải quân Boston, Massachusetts vào ngày 15 tháng 12 năm 1943 dưới quyền chỉ huy của hạm trưởng, Đại tá Hải quân Elliot M. Senn.

Lịch sử hoạt động

Chiến tranh Thế giới thứ hai
Sau chuyến đi chạy thử máy tại khu vực vịnh Paria, giữa Trinidad và Venezuela, chiếc tàu tuần dương mới được phân về Lực lượng Đặc nhiệm 22 vào ngày 27 tháng 3 năm 1944, và tiến hành huấn luyện tại vịnh Casco, Maine, cho đến khi nó lên đường hướng sang Belfast, Bắc Ireland cùng với Đội đặc nhiệm 27.10. Quincy đến nơi vào ngày 14 tháng 5 để trình diện với Tư lệnh Hạm đội 12 Hải quân Hoa Kỳ. Đại tướng Dwight D. Eisenhower, Tổng tư lệnh Lực lượng Viễn chinh Đồng Minh, có Chuẩn đô đốc Alan G. Kirk tháp tùng, đã thị sát con tàu tại Belfast Lough vào ngày 15 tháng 5 năm 1944.

Normandy và miền Nam nước Pháp
Quincy khởi hành từ Belfast Lough vào ngày 20 tháng 5 đi đến River Clyde và thả neo ngoài khơi Greenock, Scotland để bắt đầu đợt huấn luyện đặc biệt nhằm bắn phá bờ biển. Sau đó nó quay trở về Belfast Lough và bắt đầu những chuẩn bị sau cùng cho việc chiếm đóng lục địa châu Âu. Lúc 05 giờ 37 phút ngày 6 tháng 6 năm 1944, trong thành phần của Lực lượng Đặc nhiệm 125, nó đối đầu với các khẩu đội pháo trên bờ từ vị trí bên sườn phải của bãi Utah, Baie de la Seine. Phi đội trinh sát VCS-7 của Hải quân Mỹ, một đơn vị sử dụng những chiếc Supermarine Spitfire VB và Seafire III, được điều động phối hợp nhằm trinh sát mục tiêu và kiểm soát hỏa lực.

Từ ngày 6 đến ngày 17 tháng 6, được sự phối hợp của các đội kiểm soát hoả lực trên bờ và máy bay trinh sát, Quincy tiến hành các cuộc bắn pháo chính xác xuống các đơn vị pháo binh di động của đối phương cùng các điểm tập trung xe tăng, binh lính và xe vận tải. Nó cũng vô hiệu hóa và phá hủy các khẩu đội pháo hạng nặng tầm xa, và hỗ trợ các hoạt động quét mìn tiến hành dưới tầm hỏa lực của đối phương, và đối đầu với các khẩu đội pháo đối phương đăng bắn vào thủy thủ của các tàu khu trục Corry, Glennon và Rich, vốn đang tìm cách bỏ tàu sau khi những chiếc này trúng phải mìn. Sau đó nó tham gia vào việc tấn công thị trấn Quineville vào ngày 12 tháng 6 năm 1944.

Quincy di chuyển đến Isle of Portland, Anh Quốc vào ngày 21 tháng 6 và gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 129. Nó rời Portland ngày 24 tháng 6 hướng đến Cherbourg, Pháp, tiến hành bắn pháo vào các khẩu đội chung quanh thành phố phối hợp với cuộc tấn công của Lục quân lúc 12 giờ 07 phút. 19 trong số 21 mục tiêu chủ yếu dành cho lực lượng đặc nhiệm đã được vô hiệu hóa thành công hay bị tiêu diệt, cho phép lực lượng của Lục quân chiếm được thành phố này cùng ngày hôm đó.

Chiếc tàu tuần dương hạng nặng lên đường vào ngày 4 tháng 7 hướng đến Mers-el-Kebir, Bắc Phi, đến nơi vào ngày 10 tháng 7, và vào ngày 16 tháng 7 lại tiếp tục đi đến Palermo, Sicilia, đến nơi hai ngày sau đó. Đặt căn cứ tại Palermo cho đến ngày 26 tháng 7, Quincy tiến hành các cuộc thực tập bắn phá bờ biển tại Camarota trong vịnh Policastro. Sau đó nó di chuyển đến Malta ngang qua eo biển Messina. Từ ngày 27 tháng 7 đến ngày 13 tháng 8, chiếc tàu chiến tham gia các cuộc huấn luyện tại Malta và Camarota, Ý.

Trưa ngày 13 tháng 8, cùng với bốn tàu tuần dương Anh, một tàu tuần dương Pháp và bốn tàu khu trục Mỹ, Quincy rời Malta cho cuộc đổ bộ lên bờ biển miền Nam nước Pháp, đi đến vịnh Cavalaire vào ngày 15 tháng 8. Trong ba ngày, hải đội này đã bắn pháo hỗ trợ cho những đơn vị bên sườn trái của Tập đoàn quân 3 Hoa Kỳ. Quincy được chuyển sang Đội đặc nhiệm 86.4 vào ngày 19 tháng 8, và cho đến ngày 24 tháng 8 đã đối đầu với những khẩu đội pháo hạng nặng tại Toulon, St. Mandrier và mũi Sicie. Nó di chuyển về phía Tây vào trưa ngày 24 tháng 8 để hỗ trợ các hoạt động quét mìn nhằm dọn sạch luồng ra vào Port de Bone trong khu vực Marseille.

Hội nghị Yalta
Quincy được cho tách khỏi các nhiệm vụ tại châu Âu vào ngày 1 tháng 9 để quay về Boston, đến nơi một tuần sau đó. Nó ở lại Boston cho đến ngày 31 tháng 10 để tái trang bị và bổ sung thêm thiết bị mới, rồi lên đường tiến hành huấn luyện tại vịnh Casco. Sau khi được trang bị tại Boston cho một chuyến đi của Tổng thống, Quincy lên đường đi Hampton Roads, Virginia vào ngày 16 tháng 11.

Tổng thống President Roosevelt cùng đoàn tủy tùng đã lên tàu vào ngày 23 tháng 1 năm 1945 tại Newport News, Virginia, cho một chuyến đi đến Malta, và đã đến nơi vào ngày 2 tháng 2. Sau khi được Thủ tướng Anh Quốc Winston Churchill và các chức sắc cao cấp viếng thăm, Tổng thống Roosevelt rời Quincy tiếp tục chặng đường đi đến Krym tham dự Hội nghị Yalta bằng đường không.

Quincy rời Malta vào ngày 6 tháng 2 và đi đến hồ Great Bitter tại khu vực kênh đào Suez hai ngày sau đó sau khi ghé qua Ismalia, Ai Cập. Tổng thống và đoàn tùy tùng quay trở lại vào ngày 12 tháng 2, và vào ngày hôm sau đ̃a gặp gỡ Quốc vương Ai Cập Farouk và Quốc vương Ethiopia Haile Selassie. Tổng thống Roosevelt cũng tiếp đón Quốc vương Ả Rập Xê Út Ibn Saud trên tàu vào ngày 14 tháng 2. Sau khi ghé qua Alexandria và một cuộc hội đàm cuối cùng giữa Tổng thống Roosevelt và Thủ tướng Churchill, Quincy lên đường đi Algiers, đến nơi vào ngày 18 tháng 2. Tiếp theo sau một hội nghị giữa Tổng thống cùng các đại sứ Hoa Kỳ tại Anh, Pháp và Italy, chiếc tàu tuần dương lên đường quay về Hoa Kỳ, về đến Newport News ngày 27 tháng 2.

Thái Bình Dương
Quincy khởi hành từ Hampton Roads vào ngày 5 tháng 3, sáp nhập vào Đơn vị Đặc nhiệm 194.5, và đã đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 20 tháng 3. Sau khi huấn luyện tại khu vực Trân Châu Cảng, nó lên đường hướng đến Ulithi ngang qua Eniwetok, và đã tham gia Đệ Ngũ hạm đội tại đây vào ngày 1 tháng 4. Hai ngày sau, nó rời Ulithi gia nhập Hải đội Tuần dương 10 dưới quyền chỉ huy của Chuẩn đô đốc Lloyd J. Wiltse, trong thành phần Lực lượng Đặc nhiệm 58, một lực lượng tàu sân bay nhanh dưới quyền Phó đô đốc Marc Mitscher. Từ ngày 16 tháng 4 Quincy hỗ trợ các tàu sân bay trong các cuộc không kích xuống Okinawa, Amami Gunto và Minami Daito Shima. Nó cùng với các đơn vị của lực lượng đặc nhiệm quay trở về Ulithi vào ngày 30 tháng 4.

Quincy cùng với các đơn vị của Lực lượng Đặc nhiệm 58 rời Ulithi vào ngày 9 tháng 5 đi đến khu vực phía Đông Kyūshū, đến nơi vào ngày 12 tháng 5 để thực hiện các cuộc không kích từ tàu sân bay xuống Amami Gunto và Kyūshū. Trước lúc bình minh ngày 14 tháng 5, chiếc tàu tuần dương đã bắn rơi một máy bay Nhật Bản. Thủy phi cơ của chính nó cũng tham gia bắn phá các mục tiêu tại Omonawa ở Tokunoshima vào ngày 19 tháng 5. Quincy tiếp tục hỗ trợ cho các cuộc không kích từ tàu sân bay xuống Okinawa, Tokunoshima, Kikai Jima, Amami Gunto và Asumi Gunto cho đến khi lực lượng quay trở về căn cứ vào ngày 13 tháng 6. Trên đường đi, Quincy thoát được một cơn bão hung dữ vào ngày 5 tháng 6.

Trong giai đoạn tiếp liệu và bảo trì tại Leyte, Chuẩn Đô đốc Wiltse, Tư lệnh Hải đội Tuần dương 10, chuyển cờ hiệu của mình sang chiếc Quincy. Chiếc tàu tuần dương rời Leyte vào ngày 1 tháng 7 cùng với Lực lượng Đặc nhiệm 38 bắt đầu một giai đoạn không kích các hòn đảo chính quốc Nhật Bản vốn kéo dài cho đến khi cuộc xung đột chấm dứt. Nó hỗ trợ cho các cuộc tấn công bằng tàu sân bay lên khu vực đồng bằng Tokyo, Honshū, Hokkaidō và Shikoku.

Quincy tham gia lực lượng hỗ trợ vào ngày 23 tháng 8, và bốn ngày sau đã trợ giúp vào việc chiếm đóng Sagami Wan, và nó tiến vào vịnh Tokyo ngày 1 tháng 9. Ngày 17 tháng 9, Chuẩn đô đốc Wiltse chuyển cờ hiệu của mình sang tàu tuần dương hạng nhẹ Vicksburg, và vào ngày 20 tháng 9, Quincy lại gia nhập Đệ Ngũ hạm đội như một đơn vị của Lực lượng Đặc nhiệm 53 đặt căn cứ tại vịnh Tokyo.

Chiến tranh Triều Tiên
Quincy được cho xuất biên chế vào ngày 19 tháng 10 năm 1946 tại Xưởng hải quân Puget Sound ở Bremerton, Washington. Nó được đưa về Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương thuộc Đội Bremerton. Nó bị bỏ không cho đến ngày 31 tháng 1 năm 1952, khi được cho tái biên chế để phục vụ cùng Đệ Thất hạm đội nhằm hỗ trợ cho lực lượng Liên Hợp Quốc trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên. Sau khi được tái trang bị và huấn luyện, Quincy đã hộ tống cho các đội đặc nhiệm tàu sân bay nhanh hoạt động ngoài khơi bờ biển Triều Tiên từ ngày 25 tháng 7 đến ngày 1 tháng 12 năm 1953.

Quincy lại được cho xuất biên chế tại Bermerton vào ngày 2 tháng 7 năm 1954. Được cho rút tên khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 10 năm 1973, nó là chiếc cuối cùng trong lớp giữ lại các khẩu pháo phòng không Bofors 40 mm thay vì được nâng cấp lên kiểu hải pháo 76 mm (3 inch)/50 caliber mới hơn. Nó được bán cho hãng American Ship Dismantling Co., tại Portland, Oregon để tháo dỡ vào ngày 1 tháng 9 năm 1974 với trị giá 1.156.667,66 Đô la Mỹ.

Phần thưởng và di sản
Quincy được tặng thưởng bốn Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai; sau đó nó còn được tặng thưởng một ngôi sao khác khi tham gia cuộc Chiến tranh Triều Tiên.

Nhằm tôn vinh việc gặp gỡ giữa Quốc vương Abdul Aziz và Tổng thống Franklin D. Roosevelt bên trên chiếc Quincy, chỗ ở chính thức của Đại sứ Hoa Kỳ tại Ả Rập Xê Út được đặt tên là Quincy House tọa lạc tại khu vực ngoại giao của Riyadh. Vào năm 1995, để kỷ niệm 50 năm ngày gặp gỡ, Đại sứ Hoa Kỳ vào lúc đó Ray Mabus đã cho khánh thành một mô hình chi tiết về cuộc gặp gỡ trên chiếc Quincy, được thực hiện bởi những khoản quyên góp tư nhân, và mô hình này hiện vẫn đang được trưng bày tại Quincy House.

Chiếc chuông của Quincy được bảo tồn và đang được trưng bày tại Constitution Common ở Quincy, Massachusetts.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

Video of 1945 meeting on Quincy between Roosevelt and heads of state

Lớp tàu tuần dương Baltimore
Tàu tuần dương của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Tàu tuần dương trong Chiến tranh Triều Tiên
Đổ bộ Normandy


title: Rhabdopterus victorianus

text:
Rhabdopterus victorianus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Rhabdopterus


title: Paphinia subclausa

text:
Paphinia subclausa là một loài lan đặc hữu của Costa Rica.

Phân loại

Tham khảo

Việc phân loại loài lan này được Robert Louis Dressler công bố ở Novon; Tạp chí Danh pháp Thực vật, 7: 121, hình. 1997 - St. Louis, MO, Hoa Kỳ. Loài này được D.E.Mora-Retana thu thập ở Reserva Juan Castro Blanco, 900 m, Costa Rica (Trung Mỹ, Nam Mỹ). Mẫu vật được lưu giữ tại USJ (USJ = Universidad de San José?).

subclausa


title: (31094) 1997 CN28

text:
{{DISPLAYTITLE:(31094) 1997 CN28}}

(31094) 1997 CN28 là một tiểu hành tinh nằm ở rìa ngoài của vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 14 tháng 2 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 31001–32000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 14234 Davidhoover

text:
14234 Davidhoover (1999 XZ182) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 12 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 14234 Davidhoover

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Ampedus collaris

text:
Ampedus collaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Say miêu tả khoa học năm 1825.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Sân bay Ngạc Nhĩ Đa Tư

text:
Sân bay Ngạc Nhĩ Đa Tư nằm ở Ngạc Nhĩ Đa Tư, Nội Mông Cổ, Trung Quốc . Sân bay được mở cửa vào ngày 26 tháng 7 năm 2007.

Các hãng hàng không hoạt động và điểm đến

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Điểm đến tại Ngạc Nhĩ Đa Tư

Xem thêm
 Danh sách sân bay Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Ngạc Nhĩ Đa Tư


title: Xandarovula hyalina

text:
Xandarovula hyalina là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ovulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Xandarovula


title: 976 Benjamina

text:
976 Benjamina là một tiểu hành tinh bay quanh Mặt Trời.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1922


title: Thích Nguyên Tạng

text:
Thích Nguyên Tạng, là một tu sĩ Phật giáo người Úc gốc Việt, pháp tự Tịnh Tuệ, pháp hiệu Phổ Trí là một tu sĩ Phật giáo, chủ biên trang nhà Quảng Đức. Đồng thời ông là một tác giả và dịch giả của nhiều tài liệu liên quan đến Phật giáo và lịch sử.

Tiểu sử
Ông sinh ngày 5 tháng 12 năm 1967 tại Vĩnh Thái, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Xuất gia năm 1980 tại Chùa An Dưỡng, Nha Trang, ông thọ giới Sa di năm 1985 và thọ giới Cụ túc năm 1988. Năm 1987, Thích Nguyên Tạng vượt biên trái phép ra nước ngoài nhưng bị chính quyền Việt Nam bắt giữ. Sau đó, ông theo học và tốt nghiệp Trường Cơ bản Phật học Vĩnh Nghiêm năm 1992, trường Đại học Sư phạm (ngành ngoại ngữ Anh) năm 1995 và trường Cao cấp Phật học năm 1997. Sau khi đến Úc định cư vào năm 1998, ông đã học và lấy bằng Cử nhân Xã hội học tại Đại học La Trobe năm 2006. Thích Nguyên Tạng có một anh ruột là Thượng tọa Thích Tâm Phương, hiện là trụ trì Tu Viện Quảng Đức, Melbourne, Úc Châu và một em gái tên là Võ Thị Huệ, cũng đang sinh sống tại tiểu bang Victoria, Úc Đại Lợi

Từ năm 1990 ông là cộng tác viên cho báo Giác Ngộ, cho đến năm 1998. Ông cũng là Phó Trụ trì Tu viện Quảng Đức (Trụ trì là Thượng tọa Thích Tâm Phương). Ông đến định cư tại Úc theo diện truyền giáo (Minister of Religion). Hiện nay ông đang là Tổng Thư ký kiêm Tổng Vụ Phó Tổng Vụ Hoằng Pháp của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất Hải Ngoại tại Úc Đại Lợi-Tân Tây Lan.. Vào ngày 17-7-2009, tại Khóa An Cư Kiết Đông tổ chức tại Chùa Pháp Bảo, Sydney, Úc Châu, ông được Hội đồng Giáo Phẩm Trung ương của Giáo hội chính thức tuyên bố và trao quyết định tấn phong lên hàng giáo phẩm Thượng tọa.

Đầu tháng 7-2014, Thượng tọa Thích Nguyên Tạng chính thức được GHPGVNTN Hải Ngoại tại UÐL-TTL & bào huynh TT Thích Tâm Phương bổ nhiệm làm Trụ trì Tu Viện Quảng Đức.

Nghiên cứu - Dịch thuật
Website Quangduc.com đã được ông cho mở vào mùa Phật đản năm 1999, một website Phật giáo với hơn 60 tiết mục gồm chuyên đề: Kinh, Luật, Luận tới nghệ thuật, thơ văn.v.v... với sự đóng góp của Chư Tôn Đức và nhiều phật tử trên toàn thế giới..., website này đã có hơn một triệu lượt truy cập. Ông cũng là một tác giả và dịch giả của nhiều tài liệu liên quan đến Phật giáo quốc tế, các chủ đề khác như lịch sử, Sức Mạnh Của Lòng Từ, Phật giáo Khắp Thế giới, chết & tái sinh...

Đặc biệt quyển Chết và Tái Sinh do ông soạn dịch, đã được xuất bản lần đầu tiên 1000 cuốn tại Sài Gòn vào tháng 10 năm 2000, sau 2 tháng sách phát hành hết. Nội dung sách ghi lại cuộc tham vấn giữa Thượng tọa Pende Hawter và các Lạt Ma Tây Tạng. Sách còn được đài phát thanh SBS (Syndey) trang trọng giới thiệu trong chương trình toàn quốc vào sáng ngày 31 tháng 12 năm 2000 và được tái bản nhiều lần để phân phát rộng rãi tại Úc, Việt Nam và thế giới. Riêng số lượng độc giả vào xem trên mạng Internet của Tu Viện Quảng Đức khá nhiều với số lượng ghi nhận của hệ thống automatic-counter là có trên 3000 người mỗi tháng..

Ông đã soạn dịch quyển sách có tựa đề Sức Mạnh Của Lòng Từ"The Power of Compassion", nguyên tác Anh ngữ viết về vị Phật sống Tây Tạng (Tibet’s Living Buddha) ra Việt ngữ. "Sức Mạnh Của Lòng Từ" được soạn dịch và phát hành đúng vào mùa Phật Đản, tháng 5 năm 2007. Số lượng độc giả và thính giả được tăng lên gấp nhiều lần khi ký giả Phan Bách và ban Việt ngữ đài phát thanh "SBS Radio" Úc châu, thực hiện cuộc phỏng vấn Thượng toạ Thích Nguyên Tạng về cuốn sách này.. Cuộc phỏng vấn được phát thanh trong 2 buổi vào đầu tháng 6/2007, trước ngày Đức Đạt Lai Lạt Ma đến Úc. Chính phóng sự này đã giúp cho nhiều đồng hương hiểu biết về Mật Tông, Phật giáo Tây Tạng và Đức Lạt Ma.

Là một nhà dịch thuật, công trình nghiên cứu chính của Ông là "Nghiên cứu Về Phật giáo Thế giới", năm 2001, đã xuất bản quyển I dày 600 trang, dự định sẽ tiếp tục ấn hành quyển II, III về tình hình Phật giáo tại các nước Tây phương như: Pháp, Anh, Đức, Bỉ, Hà Lan... Hiện nay số sách dịch thuật đã có trên 10 quyển. Hòa thượng Thích Bảo Lạc và Hòa thượng Thích Đức Nhuận đã giới thiệu về cuốn sách này:" Cuốn Phật giáo Khắp Thế giới, do Tỳ kheo Nguyên Tạng viết, là một đề tài hấp dẫn mà đáng lẽ phải có từ lâu. Tỳ kheo Nguyên Tạng đã dày công sưu tầm, dịch giải, nhận định ...về lịch sử Phật giáo tại các Châu, về những nhân vật quan trọng trong công cuộc truyền bá Chánh Pháp, các tổ chức Phật giáo Thế giới... Không có công đức nào cao cả hơn công đức pháp thí mà đại đức Thích Nguyên Tạng đã cống hiến, là một trong những tăng sĩ Việt Nam trẻ tuổi và nhiệt thành, biết ứng dụng phương tiện tin học trong thời đại văn minh này để xây dựng tác phẩm của mình có chỗ đứng trong văn học Phật giáo Việt Nam nói riêng và Phật giáo Quốc tế nói chung". Những cuốn sách của ông dịch thuật được các nhà xuất bản bán rộng rãi trong nước và ngoài nước như: Nhà sách Sông Hương,. Vinabook, hoặc được đưa lên các diễn đàn lớn phục vụ đông đảo bạn đọc tìm hiểu về Phật pháp như Thư viện Ebook...

Hoạt động
Ngoài niềm đam mê dịch thuật, Ông còn thường xuyên cùng với phái đoàn Hoà thượng Thích Như Điển đến Mỹ Hoằng Pháp, mỗi năm một lần. Thường được tổ chức từ tháng 3 đến tháng 5 hàng năm..Vào năm 2008, phái đoàn đã đi thuyết pháp nhiều địa điểm như Santa Ana, Tại miền Bắc tiểu bang California, vùng San Jose và Sacramento,Trung tâm Tu Học Sariputtra ở thành phố Conroe và rất nhiều ngôi chùa Việt Nam trên đất Mỹ, mỗi nơi phái đoàn đến thuyết giảng có từ 300 đến 2000 phật tử tham dự. Trong quá trình hoằng pháp trên đất Mỹ, phái đoàn đã được báo chí tại địa phương và đài truyền hình Việt Nam tại San Jose – Cali Today (www.calitoday.com) phỏng vấn, đưa tin<. Cũng vào năm 2008 đó, ông đã thuyết giảng về đề tài Thân Trung Ấm, Trong cuốn sách Chết và Tái Sinh, Thượng toạ Thích Nguyên Tạng có giải thích Thân Trung Ấm như sau: "Sau khi thần thức rời khỏi thể xác và bước vào giai đoạn thân trung ấm giữa đời này và cuộc sống kế tiếp". Trong buổi thuyết pháp về đề tài Thân trung Ấm, Ông đã chia sẻ với các phật tử bài kệ sau:
"Nhất đán vô thường đáo
Tương tri huyễn mộng thân
Vạn bang tương bất khứ
Duy hữu nghiệp từ thân"
Có nghĩa là:
"Một sáng vô thường đến
Mới hay thân huyễn mộng
Mọi thứ bỏ lại hết
Chỉ có nghiệp theo mình"
Và một bài kệ về Thân Trung Ấm
"Đảnh Thánh, nhãn sanh Thiên
Nhân tâm, Ngạ Quỷ phúc
Bàng sanh tất cái ly
Địa ngục cước tâm xuất"
Có nghĩa là:
Thánh đầu, Trời tại mắt
Người tim, Ngạ quỷ bụng
Súc sanh hai chân xuống
Địa ngục bàn chân ra
Cũng từ năm Từ năm 1999, Ông luôn có mặt trong Ban Tổ chức của các khóa Tu Học Phật Pháp Úc Châu, tổ chức vào kỳ nghỉ lễ Giáng Sinh cuối năm, hiện nay Giáo hội đã tổ chức 8 khóa tu, thu hút đông đảo các phật tử tham dự. Ngoài tham dự tổ chức các khoá tu học của giáo hội tại Úc Đại Lợi - Tân Tây Lan. Ông còn kết hợp với công ty du lịch triumphtour tổ chức các chuyến hành hương chiêm bái Tứ Đại Danh Sơn Trung Quốc mỗi năm một lần và Hành Hương Chiêm Bái Phật Tích Ấn Độ 2 năm một lần.. Mới đây Thượng toạ Thích Nguyên Tạng còn tổ chức thành công tuần lễ chiêm bái xá lợi Phật vào ngày 19 tháng 10 năm 2008 tại tu viện Quảng Đức 105 Lynch Road, vùng Fawkner thành phố Melbourne, Australia. Đây là một kho tàng Xá Lợi được xem là lớn nhất trên thế giới do các vị Lạt Ma Tây Tạng bảo tồn cả ngàn năm nay.

Thượng toạ Thích Nguyên Tạng cũng thường xuyên tham gia cùng với ban từ thiện Giáo hội Phật giáo Úc Châu cứu trợ đồng bào bị lũ lụt, hoả hoạn cháy rừng...tại Việt Nam và Australia. Vào tháng 10 năm 2000 Thượng toạ Thích Nguyên Tạng đã đại diện cho các Ban Từ Thiện của các chùa Pháp Bảo (Sydney), Tu Viện Vạn Hạnh (Canberra) và Tu Viện Quảng Đức (Victoria) thuộc Giáo hội Phật giáo Hải Ngoại tại Úc-Đại-Lợi & Tân Tây Lan, về Việt Nam trực tiếp cứu trợ tại hai tỉnh bị lũ lụt thuộc đồng bằng sông Cửu Long.. Tháng 10 năm 2006 ban từ thiện Giáo hội Phật giáo Úc Châu cứu trợ đồng bào lũ lụt Miền Trung - Việt Nam. Và mới đây tháng 02 năm 2009, Thượng toạ cũng tham gia cùng với phái đoàn giáo hội Phật giáo Úc Châu, cùng các phật tử đến cứu trợ nạn hoả hoạn cháy rừng tại bang Victoria thành phố Melbourne.

Thượng toạ Thích Nguyên Tạng cũng là thành viên của Hội đồng Tuyên Uý Phật giáo (Buddhist Chaplaincy) tại Victoria (bắt đầu từ ngày 1 tháng 7 năm 1998), ông thường xuyên thăm viếng và an ủi các bệnh nhân trong các bệnh viện và các tù nhân trong các nhà tù của tiểu bang Victoria. Năm 2001, ông được chính phủ liên bang Australia đã  trao tặng Huy chương Thế Kỷ Úc Đại Lợi (Australian Centenary Medal) nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập quốc gia này (1901-2001) để công nhận những đóng góp của Thượng tọa đối với cộng đồng sắc tộc tại Úc Châu.

Tu viện Quảng Đức
Tu Viện Quảng Ðức (Quang Duc Monastery) là một ngôi chùa mang tên Bồ Tát Quảng Đức trên đất Úc. Tại Úc Đại Lợi, tiểu bang Victoria thành phố Melbourne thuộc vùng Fawkner, một ngôi chùa Việt xinh xắn trang nghiêm đầu tiên mang danh hiệu Bồ Tát Thích Quảng Đức (1897-1963). Tầm vóc Tu viện Quảng Đức có thể dung chứa khóa tu học cho 200 Phật tử nghỉ lại qua đêm. Bên cạnh đó tu viện Quảng Đức còn in tặng nhiều kinh sách Phật giáo với chủ trương: "Kinh sách do tu viện Quảng Đức ấn hành là để phổ biến giáo lý Phật Đà đến cho mọi người, chứ không phát hành để lấy tiền".

Ngoài ra, Tu Viện Quảng Ðức còn có một website chuyên đề Phật giáo www.quangduc.com, có thể nói đây là "tờ báo điện tử Phật pháp" hay một thư viện điện tử Phật giáo online. Tu Viện Quảng Ðức còn là nơi trung tâm văn hóa duy nhất trong thành phố Moreland, tạo nhiều cơ hội cho mọi người không phân biệt sắc thái, tín ngưỡng lui tới viếng thăm chiêm bái, nghiên cứu, tu học.

Tác phẩm

Sách đã xuất bản
 Một Tôn Giáo Hiện đại (xuất bản tại Sài gòn: 1995)
 Những Thắc Mắc Của người phương Tây khi tìm hiểu Đạo Phật (xuất bản tại Sài gòn: 1998)
 Đức Đạt Lai Lạt Ma, Vị Sứ Giả Của Hòa Bình (xuất bản tại Sài gòn: 2000)
 Chết và tái Sinh (xuất bản tại Sài gòn: 2000, tái bản Úc: 2001, tại Mỹ: 2002, tại Sài gòn 3 lần: 2002, 2003 và 2004)
 Phật giáo Quốc tế (xuất bản tại Úc châu: 2001)
 Từ Bi và Nhân Cách (xuất bản tại Úc châu: 2002)
 Pháp Sư Tịnh Không, Người Truyền Bá Giáo Lý Tịnh Độ qua giáo dục (xuất bản tại Úc châu: 2003)
 Ảnh Hưởng của Phật giáo trong đời sống của người Việt (xuất bản tại Úc châu: 2003)
 Triết Học Phật giáo Ấn Độ (xuất bản tại Mỹ: 2004)
 Hòa thượng Tịnh Không (xuất bản tại Úc châu: 2004)
 Thuyết Luân hồi & Phật giáo Tây Phương (xuất bản tại Úc 2005)
 Sức Mạnh của Lòng Từ (xuất bản tại Úc năm 2007)
 Phật Ngọc & ước nguyện hòa bình thế giới (xuất bản tại Úc Châu 2009)
 Phật giáo là gì ? Venerable Ajahn Brahmavamso  (dịch) (xuất bản tại Úc Châu 2010)
 Chết An Lạc, Tái Sinh Hoan Hỷ (sách dịch chung với HT Như Điển) Xuất bản tại Taiwan 2011
 Lịch sử Phật giáo Úc Đại Lợi, Paul Croucher (soạn dịch, Xuất bản tại Úc 2012)
 Kỷ yếu Mừng Chu Niên 20 Năm Tu Viện Quảng Đức (Xuất bản tại Úc 2014)
 Đức Đạt Lai Lạt Ma, Con Trai Của Tôi (tự truyện của Mẫu Thân Diki Tsering, Xuất bản tại Úc 2013, Tái bản tại VN 2014, và USA 2015)
 Kỷ Yếu Tưởng niệm Hòa Thượng Thích Minh Tâm  (Biên tập, Xuất bản tại Taiwan & Pháp Quốc 2015)
 Kỷ Yếu Đại Hội kỳ 5 của GH Úc Châu (Biên tập, xuất bản tại Taiwan, 2016)
 Kỷ Yếu Tri Ân Đức Trưởng Lão HT Thích Huyền Tôn (Biên tập, Xuất bản tại Úc 2016)
 Kỷ Yếu Tri Ân Đức Trưởng Lão HT Thích Như Huệ (Biên tập, Xuất bản tại Úc 2016)
 Kỷ Yếu Tưởng niệm Đức Trưởng Lão HT Thích Như Huệ (Biên tập, Xuất bản tại Taiwan & Úc Châu 2017)
 Thiền Quán về sống và chết, Cẩm Nang Hướng dẫn Thực Hành (2017)

Dịch thuật
 2500 năm Phật giáo. S. Radhakishnan. Thích Nguyên Tạng dịch
 12 phương cách tạo nghiệp tốt. Lillian Too. Thích Nguyên Tạng dịch
 Nhân vật Phật giáo Thế giới (Thích Nguyên Tạng soạn dịch)
 Phật giáo trong thời hiện đại Thích Nguyên Tạng dịch
 Chuyện tái sinh của Samten. Thích Nguyên Tạng dịch
 Dutt, Nalinakasha. (1998) Buddhist Sects in India. Delhi: Motilal Banarsidass Publications, 1st 1977. Thích Nguyên Tạng dịch
 William Peiris (1973). The Western Contributions to Buddhism. Delhi: Motilal Banarsidass Publications. Thích Nguyên Tạng dịch
 Alexandera Eliot (1976) Zen Edge. Thames & Hudson, London. Thích Nguyên Tạng dịch

Chú thích
1. Truyền thừa của phái Liễu Quán

Liên kết ngoài

Sinh năm 1967
Người Khánh Hòa
Dịch giả Việt Nam
Tu sĩ Phật giáo hải ngoại
Người Úc gốc Việt
Nhân vật còn sống


title: Lăng Thiệu Trị

text:
Lăng Thiệu Trị có tên chữ là Xương Lăng (昌陵) là nơi chôn cất hoàng đế Thiệu Trị. Đây là một di tích trong Quần thể di tích cố đô Huế được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới ngày 11 tháng 12 năm 1993.

Vị trí
Lăng Thiệu Trị nằm dựa lưng vào núi Thuận Đạo, ở địa phận làng Cư Chánh, xã Thủy Bằng, thành phố Huế, cách trung tâm thành phố khoảng 8 km. So với lăng tẩm các vua tiền nhiệm và kế vị, lăng Thiệu Trị có những nét riêng. Đây là lăng duy nhất quay mặt về hướng Tây Bắc, một hướng ít được dùng trong kiến trúc cung điện và lăng tẩm thời Nguyễn. Cách lăng 8 km về phía trước, ngọn núi Chằm sừng sững được chọn làm tiền án. Dòng sông Hương chảy qua trước mặt làm yếu tố minh đường. Ngay cách chọn "Tả thanh long" và "Hữu bạch hổ" cũng có những nét khác thường: đồi Vọng Cảnh ở bên này sông được chọn làm "rồng chầu", nhưng "hổ phục" lại là ngọn Ngọc Trản ở bên kia sông. Đằng sau, núi Kim Ngọc xa mờ trong mây được chọn làm hậu chẩm; đồng thời, những người kiến trúc lăng còn đắp thêm một mô đất cao lớn ở ngay sau lăng để làm hậu chẩm thứ hai. Một nét riêng khác là lăng không có La thành bao quanh. Nếu ở lăng Gia Long, La thành bằng gạch được thay thế bởi vô số núi đồi bao quanh như một vành đai tự nhiên, hùng tráng bảo vệ giấc ngủ cho vị tiên đế triều Nguyễn thì ở lăng Thiệu Trị, những cánh đồng lúa, những vườn cây xanh rờn ở chung quanh được xem là La thành. Chính vòng La thành thiên nhiên đó tạo cho cảnh quan lăng Thiệu Trị sự thanh thoát và yên bình.

Quá trình xây dựng Lăng
Sau khi ở trên ngai vàng được 7 năm, vua Thiệu Trị lâm bệnh qua đời ngày 4 tháng 11 năm 1847, giữa lúc mới 41 tuổi. Trong khi hấp hối, nhà vua đã dặn người con trai sắp lên nối ngôi rằng: "Chỗ đất làm Sơn lăng nên chọn chỗ bãi cao chân núi cận tiện, để dân binh dễ làm công việc. Còn đường ngầm đưa quan tài đến huyệt, bắt đầu từ Hiếu lăng, nên bắt chước mà làm. Còn điện vũ liệu lượng mà xây cho kiêm ước, không nên làm nhiều đền đài, lao phí đến tài lực của binh dân".

Vua Tự Đức lên nối ngôi đã lệnh cho các thầy địa lý tìm đất để xây lăng cho vua cha. Họ tìm được địa cuộc tốt tại chân một dãy núi thấp thuộc làng Cư Chánh, huyện Hương Thủy, cách Kinh thành không xa như hai lăng vua tiền nhiệm. Sau đó núi ấy được đặt là núi Thuận Đạo còn lăng được gọi là Xương Lăng.

Vào ngày 11 tháng 2 năm 1848, vua Tự Đức sai đại thần Vũ Văn Giai, sung chức Đổng lý, đứng ra trông coi công việc xây dựng lăng. Nhà vua dặn cứ 10 ngày một lần phải báo cáo cho vua biết tiến độ xây dựng lăng.

Theo lời dặn của vua cha, vua Tự Đức căn dặn Vũ Văn Giai phải bắt chước cách làm "toại đạo" giống như trên lăng Minh Mạng, công việc xây dựng các công trình mang tính thờ phụng ở lăng như điện, đình, các, viện... thì phải bắt chước theo quy chế của lăng Gia Long, và tùy theo địa thế tại chỗ để châm chước định liệu mà làm. Toại đạo, tức là đường hầm đưa quan tài nhà vua vào huyệt mộ, được xây vào ngày 24 tháng 3 năm 1848.

Quá trình xây cất Xương Lăng diễn ra nhanh chóng và gấp rút, nên chỉ sau ba tháng thi công, các công trình chủ yếu đã hoàn thành. Ngày 14 tháng 6 năm 1848, vua Tự Đức thân hành lên Xương Lăng kiểm tra lần cuối. Mười ngày sau, thi hài vua Thiệu Trị được đưa vào an táng trong lăng sau 8 tháng quàn tại điện Long An ở cung Bảo Định. Vua Tự Đức viết bài văn bia dài trên 2.500 chữ, cho khắc lên tấm bia "Thánh đức thần công", dựng vào ngày 19 tháng 11 năm 1848 để ca ngợi công đức của vua cha.

Trong một bài dụ của vua Tự Đức viết vào tháng 5 năm 1848, có đoạn nói: "Nay mọi việc đã đâu vào đấy, sớm báo cáo hoàn thành". Ngày 14 tháng 6 năm 1848, tức là 10 ngày trước khi làm lễ an táng vua cha, vua Tự Đức thân hành lên lăng để kiểm tra công việc một lần cuối. Mặc dù vua Thiệu Trị đã căn dặn là phải làm lăng như thế nào cho "kiệm ước", không nên quá tốn kém tiền của và sức dân, sức binh. Và trong bài văn bia ở Xương Lăng, vua Tự Đức đã nhắc lại điều đó và nói thêm rằng: "Lời vàng ngọc văng vẳng bên tai, con nhỏ này đâu dám trái chí"; nhưng hôm ấy khi lên xem công trình lăng, thấy "công trình có phần phiền phức to lớn", nhà vua vẫn tỏ ra thỏa mãn.

Riêng tấm bia "Thánh đức thần công" với bài bi ký dài hơn 2.500 chữ do vua Tự Đức viết, thì mãi đến 5 tháng sau, tức là ngày 19 tháng 11 năm 1848 mới dựng được.

Như vậy, tính từ ngày bắt đầu xây dựng (11 tháng 2 năm 1848) đến ngày hoàn tất, lăng Thiệu Trị đã được thi công trong vòng chưa đầy 10 tháng.

Ngoài ra, ở gần lăng Thiệu Trị còn có 3 ngôi lăng mộ khác của những người trong gia đình vua. Nằm chếch phía trước là Lăng Hiếu Đông của mẹ vua - bà Hồ Thị Hoa; gần phía sau bên trái là Lăng Xương Thọ của vợ vua - bà Từ Dụ; phía trước bên trái là khu lăng "Tảo thương" là những ngôi mộ của con vua Thiệu Trị chết lúc còn nhỏ.

Kiến trúc

Vua Tự Đức đã cho xây dựng lăng vua Thiệu Trị theo mô thức kiến trúc và phần lớn ý đồ do vua cha để lại. Trước thời điểm khởi công xây dựng lăng này, ở Huế chỉ mới có hai lăng là lăng Gia Long và Minh Mạng. Khi còn sống vua Thiệu Trị đã tham khảo nghệ thuật kiến trúc lăng tẩm của hai vua tiền nhiệm để đưa ra đồ án xây dựng ngôi nhà vĩnh cửu, nơi mình sẽ an giấc ngàn thu.

So với hai lăng Gia Long và Minh Mạng, lăng vua Thiệu Trị gần Kinh thành hơn, là sự dung hòa hai mô thức kiến trúc của hai lăng vua tiền nhiệm bằng cách thiết kế thành hai trục: trục lăng nằm bên phải và trục tẩm - khu vực điện thờ nằm bên trái. Hai trục cách nhau khoảng 100 mét. Nói cách khác, các nhà kiến trúc lăng Thiệu Trị đã cắt phần giữ của lăng Minh Mạng - điện thờ đặt riêng ra một bên và nối hai phần trước và sau của lăng ấy lại với nhau làm một. Dĩ nhiên, về các đơn vị công trình kiến trúc riêng lẻ thì có thêm bớt, đổi thay đôi chút, nhưng cách xây Bửu thành, Toại đạo, các cầu bằng đá, nghi môn, nghê đồng và các hồ bán nguyệt thì giống lăng Minh Mạng.

Sự khác nhau
Lăng Thiệu Trị khác lăng Minh Mạng là không xây La thành, nhưng giống lăng Gia Long là lợi dụng những dãy núi đồi chung quanh để làm nên một vòng La thành thiên nhiên rộng lớn. Trong vòng La thành hùng vĩ đó, lăng Thiệu Trị dựa lưng vào chân núi Thuận Đạo, gần trước mặt lăng là một vùng đất bằng phẳng cỏ cây xanh tươi, ruộng đồng mơn mởn trải dài từ bờ sông Hương đến tận cầu Lim. Xét về phong thủy, lăng Thiệu Trị ở vào vị thế "sơn chỉ thủy giao". Lăng quay mặt về hướng tây bắc, một hướng chưa bao giờ được dùng trong các công trình kiến trúc lớn ở Huế bấy giờ. Phía trước, cách lăng khoảng 1 km có đồi Vọng Cảnh, bên trái có núi Ngọc Trản chầu về trước lăng theo vị thế "tả long hữu hổ". Ngọn núi Chằm cách đó khoảng 8 km đứng làm "tiền án" cho khu vực lăng, động Bàu Hồ ở gần hơn làm bình phong thiên nhiên cho khu vực tẩm. Ở đằng sau, ngoài ngọn núi Kim Ngọc ở xa, người xưa đã đắp một mô đất cao lớn làm "hậu chẩm" cho lăng. Trong phạm vi lăng có ba hồ bán nguyệt là hồ điện, hồ Nhuận Trạch, và hồ Ngưng Thúy cùng dòng khe từ hồ Thủy Tiên chảy ra bên phải, giao lưu với nhau bằng những đường cống xây ngầm dưới các lối đi.

Giá trị kiến trúc

Tổng thể kiến trúc của lăng Thiệu Trị là sự kết hợp và chọn lọc từ mô thức kiến trúc của lăng Gia Long và lăng Minh Mạng. Xương Lăng giống với Thiên Thọ Lăng ở chỗ đều không có La thành, khu vực lăng mộ và tẩm điện biệt lập, song song với nhau. Xương Lăng lại giống Hiếu Lăng ở cách thức mai táng và xây dựng Toại đạo, Bửu thành hình tròn với hồ Ngưng Thúy hình bán nguyệt bao bọc ở phía trước. Lăng gồm hai khu vực: lăng và tẩm. Phần lăng nằm ở bên phải, phía trước có hồ Nhuận Trạch thông với hồ điện ở trước khu tẩm qua một hệ thống cống ngầm và nối với hồ Ngưng Thúy ở trước Bửu thành, tạo thế "chi huyền thủy" chảy quanh co trong lăng. Ngay sau hồ Nhuận Trạch là nghi môn bằng đồng đúc theo kiểu "long vân đồng trụ" dẫn vào Bái Đình rộng lớn. Hai hàng tượng đá ở hai bên tả, hữu của sân là tiêu biểu của nghệ thuật tạc tượng đầu thế kỷ XIX ở Huế. Tiếp theo Bi Đình dạng phương đình là lầu Đức Hinh ngự trên một quả đồi thấp hình mai rùa. Các nhà thiết kế lăng Thiệu Trị đã tách riêng khu vực tẩm điện trong lăng Minh Mạng rồi cải tiến, sửa đổi cho phù hợp với cảnh quan của Xương Lăng để tạo ra đồ án thiết kế lăng này. Chính vì thế mà Bi Đình và lầu Đức Hinh ở Xương Lăng mang dáng vóc của Bi Đình và Minh Lâu ở lăng Minh Mạng. Đứng trên lầu Đức Hinh, phóng tầm mắt ra phía sau sẽ thấy một cảnh quan trác tuyệt. Hồ Ngưng Thúy như vầng trăng xẻ nửa án ngữ trước Bửu thành. Bên trên hồ có 3 chiếc cầu: Đông Hòa (phải), Chánh Trung (giữa) và Tây Định (trái), dẫn đến bậc tam cấp vào Bửu thành - nơi đặt thi hài của nhà vua. Xa hơn về phía phải của lăng có gác Hiển Quang - nơi nghỉ ngơi, suy tưởng của nhà vua ở cả cõi âm lẫn cõi dương.

Có lẽ do yếu tố địa lý không cho phép kiến tạo Xương Lăng theo một trục dọc như Hiếu Lăng nên khu vực điện thờ được xây dựng riêng, cách lầu Đức Hinh 100m về phía trái. Ngay sau hồ điện có một nghi môn bằng đá cẩm thạch, bên trên là những liên ba và một bầu Thái cực hình nậm rượu bằng pháp lam, trang trí hoa lá vui mắt và sinh động. Bức hoành phi nằm giữa những hoa văn trang trí với 4 chữ Hán: "Minh đức viễn hỷ" (Đức sáng cao xa vậy!) như muốn ghi mãi vào không trung tài đức của nhà vua. Bước lên tam cấp dẫn vào khu vực điện Biểu Đức, sẽ đi qua Hồng Trạch Môn nhìn về phía Bắc, một dạng vọng lâu như Hiển Đức Môn (ở lăng Minh Mạng) và Khiêm Cung Môn (ở lăng Tự Đức sau này). Chính giữa là điện Biểu Đức, nơi thờ cúng bài vị của vua và Hoàng hậu Từ Dụ. Trong chính điện, trên những cổ diêm ở bộ mái và ở cửa Hồng Trạch, có hơn 450 ô chữ chạm khắc các bài thơ có giá trị về văn học và giáo dục. Các công trình phụ thuộc như Tả, Hữu Phối Điện (trước), Tả, Hữu Tùng Viện (sau) quây quần chung quanh điện Biểu Đức càng tôn thêm vẻ cao quý của chính điện. Bên kia hồ điện, hòn Bàu Hồ làm bình phong cho khu vực điện thờ, rừng thông xanh mướt làm La thành cho khu vực lăng.

Giá trị di tích

Lăng vua Thiệu Trị nằm gần với cùng với lăng mộ của dòng họ, chếch về phía trước lăng là lăng Hiếu Đông của bà Hồ Thị Hoa (mẹ vua). Bên trái phía sau là Xương Thọ Lăng của bà Từ Dụ (vợ vua) và không xa phía trước là khu mộ "tảo thương" - nơi có nhiều ngôi mộ của các ông hoàng, bà chúa nhỏ bé, con vua Thiệu Trị.

Cụm di tích lân cận

Trong quá trình thám sát mở rộng xung quanh quần thể lăng Thiệu Trị, đoàn khảo sát các công trình di tích cố đô Huế đã phát hiện một cụm di tích quan trọng liên quan đến lăng thuộc thôn Cư Chánh, xã Thủy Bằng, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên - Huế.

Cụm di tích gồm 2 khu mộ Tảo Thương - mộ những người con của vua Thiệu Trị, Bến Ngự (nằm bên bờ sông Hương), các trụ biểu, Hành Cung Cư Chánh, Trại Bảy (nơi ở của lính bảo vệ lăng Hiếu Đông), đặc biệt là con "đường ngự" dẫn vào lăng vua Thiệu Trị, xuất phát từ bờ sông Hương. Đường ngự ngày xưa là con đường dùng để đưa thi hài vua Thiệu Trị vào an táng trong lăng, sau đó các vua đời sau dùng để đi vào lăng trong các dịp tế lễ hằng năm.

Quá trình trùng tu
Bộ Văn hoá Thông tin đã có quyết định phê duyệt dự án đầu tu bảo tồn, tu bổ và phát huy giá trị tổng thể di tích lăng vua Thiệu Trị thuộc quần thể di tích Cố đô Huế. Tổng kinh phí dự trù lên đến 106 tỷ đồng.

Theo dự án, công tác trùng tu diễn ra tại có 3 khu vực của lăng Thiệu Trị: Khu vực lăng, sẽ tu bổ phục hồi các hạng mục công trình hồ Nhuận Trạch, hồ Ngưng Thủy, Bình Phong tiền án, hồ điện, sân chầu, Nghi môn, Hồng Trạch môn, Hữu phối điện, Tả phối điện, điện Biểu Đức, Hữu Tùng viện... Khu vực tẩm, sẽ tu bổ phục hồi bình phong tiền án, hồ điện, sân khấu, Nghi Môn, Hồng Trạch môn, Hữu phối điện, Tả phối điện, điện Biểu Đức, Hữu Tùng viện... Khu vực lăng Bà sẽ tu bổ nhiều công trình kiến trúc...

Đồng thời, dự án cũng sẽ đầu tư xây dựng các công trình tu bổ, tôn tạo, bảo quản và bảo vệ, quản lý di tích như hệ thống phòng cháy chữa cháy, điện chiếu sáng, cung cấp nước...

Được biết tổng mức đầu tư 106 tỷ đồng do nguồn vốn Trung ương cấp, ngân sách địa phương và các nguồn vốn khác... Thời gian thực hiện dự án từ nay đến năm 2010.

Xem thêm
 Thiệu Trị

Tham khảo

 Bủu Ngôn, Du lịch 3 miền, Nhà xuất bản Thông tin.
 Nhiều tác giả, Huế thơ và mộng, Nhà xuất bản Thừa Thiên Huế.
 Tài liệu của Bảo tàng di tích cố đô Huế.
 Việt Báo.

Liên kết ngoài
Lăng Thiệu Trị
 Lăng Thiệu Trị

Thiệu Trị
Di tích ngoài Kinh Thành Huế


title: Mniopetalum

text:
Mniopetalum là một chi nấm thuộc họ Tricholomataceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mniopetalum at Index Fungorum

Tricholomataceae


title: 9187 Walterkröll

text:
9187 Walterkröll là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1352.7952978 ngày (3.70 năm).

Nó được phát hiện ngày 12 tháng 9 năm 1991.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Chiến tranh Nga – Thổ Nhĩ Kỳ (1806–1812)

text:
Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1806–1812) là một trong những cuộc chiến tranh xảy ra giữa Đế quốc Nga và Đế quốc Thổ Osman. Nó diễn ra từ năm 1806 đến năm 1812 và kết thúc với thắng lợi toàn diện của Nga. Thất bại trong cuộc chiến tranh này buộc đế quốc Thổ Osman phải ký hòa ước Bucharest, cắt miền Bessarabia và một phần lãnh thổ Ngoại Kavkaz cho Nga.

Bối cảnh
Chiến tranh bùng nổ vào năm 1806 và có liên quan đến cuộc xung đột giữa các quốc gia trong chiến tranh Napoléon. Năm đó, vua Thổ Selim III được khích lệ bởi thảm họa mà Nga gặp phải trong trận Austerlitz và được Napoléon I xúi giục, đã truất phế hai Hospodar có tư tưởng thân Nga của Românească và Moldova là Konstantinos Ypsilantis và Alexandros Mourouzis. Đồng thời, nước Pháp của Napoléon đánh chiếm Dalmatia và đe dọa chiếm luôn cả các miền đất thuộc lưu vực sông Danube. Nhằm bảo vệ khu vực biên cương của Nga trước một cuộc tấn công của Napoléon, một đạo quân Nga 4 vạn người được điều vào Moldovia và Românească. Người Thổ phản ứng lại bằng việc khóa eo biển Dardanellia không cho tàu Nga ra vào và tuyên chiến với nước Nga.

Những trận đánh đầu tiên
Ban đầu, Nga hoàng Aleksandr I không có chủ trương tung một lực lượng đáng kể vào khu vực Danube vì mối quan hệ Nga-Pháp vẫn còn căng thẳng và Nga phải để phần lớn binh lực ở Phổ nhằm đối phó với Napoléon. Tuy nhiên, quân Nga với số lượng ít hơn vẫn chặn đứng được các đợt tấn công của người Thổ: cuộc công kích ngày 2 tháng 6 năm 1807 vào kinh đô Bucharest của Românească đã bị 4.500 quân Nga do Mikhail Andreyevich Miloradovich chỉ huy chặn đứng. Ở Armenia, 7 nghìn quân Nga dưới sự chỉ huy của Ivan Vasilyevich Gudovich đã đập tan cuộc tấn công của 2 vạn quân Thổ trong trận Arpachai vào ngày 18 tháng 6.

Cùng lúc đó, Hải quân Đế quốc Nga do Đô đốc Dmitry Nikolayevich Senyavin chỉ huy đã khóa chặt eo biển Dardanellia, gây ra tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng ở kinh đô Constantinopolis. Sau khi vua Selim III bị lực lượng Cấm vệ quân truất phế, vua Thổ mới lên ngôi là Mustafa IV đã ra lệnh cho hải quân Thổ mở một đợt tấn công nhằm phá vỡ thế phong tỏa; tuy nhiên đợt tấn công này đã Senyavin đập tan trong Trận Dardanellia (1807). Một tháng sau đó, Senyavin lại "tặng" cho quân Thổ một thất bại thê thảm khác trong Trận Athos. Đến đây thì sức chiến đấu của hải quân Thổ đã tiêu ma hết, mặc cho hải quân Nga làm mưa làm gió trong suốt cuộc chiến tranh.

Chiến sự trong các năm 1808–1810
Sau khi ký Hòa ước Tilsit, dưới áp lực của Napoléon, nước Nga buộc phải ký một hiệp định tạm đình chiến với nhà nước Thổ Osman. Tuy nhiên Nga hoàng Aleksandr I, lợi dụng khoảng thời gian đình chiến và hòa bình có được với Napoléon đã chuyển một phần đáng kể quân đội ở Phổ xuống Bessarabia. Sau khi quân số Nga tại mặt trận Nga-Thổ đạt đến con số 8 vạn người, nước Nga tiếp tục cuộc chiến tranh còn dang dở. Năm 1808, quân đội Nga dưới sự chỉ huy của vị Nguyên soái 76 tuổi Aleksandr Aleksandrovich Prozorovsky mở các cuộc tấn công vào quân Thổ tại khu vực sông Danube nhưng không đạt được kết quả gì đáng kể. Sang năm sau (1809) A. A. Prozorovsky qua đời và Pyotr Ivanovich Bagration thay thế vị trí của Prozorovsky vào tháng 9 cùng năm. Bagration xua quân vượt sông Danube và nhanh chóng chiếm lĩnh vùng Dobruja, sau đó hành tiến tới thành phố Silistria. Tuy nhiên trong khi quân Nga đang bao vây Silistria thì Bagration nghe tin 5 vạn viện binh Thổ đang tiến tới thành phố, thế là ông quyết định bỏ dở cuộc bao vây và lui về Bessarabia.

Chiến tranh bước vào một giai đoạn mới khi hai anh em N. M. Kamensky và S. M. Kamensky thay thế Bagration chỉ huy quân đội Nga. Ngày 22 tháng 5 năm 1810, quân Nga dưới sự chỉ huy của Kamensky đã đánh tan viện binh Thổ đang hành tiến tới Silistria và đuổi quân Thổ ra khỏi Hacıoğlu Pazarcık. Trước tình thế tuyệt vọng, quân Thổ ở Silistria đành phải đầu hàng vào ngày 30 tháng 5. Mười ngày sau (9 tháng 6), Kamensky bắt đầu công kích pháo đài Shumla, tuy nhiên không thành công và chịu thiệt hại lớn. Ngày 22 tháng 7, quân Nga tấn công Rousse và quân Thổ đồn trú ở đây cũng chống trả rất ác liệt. Tuy nhiên ngày 26 tháng 8 Kamensky đã bất ngờ tập kích và đập tan một đạo quân lớn của Thổ ở Batyn, chiến thắng này khiến cho quân Thổ ở Rousse phải đầu hàng vào ngày 3 tháng 9. Đến ngày 26 tháng 10, Kamensky lại đánh tan 4 vạn quân Thổ dưới sự chỉ huy của Osman Pasha tại Vidin, loại khỏi vòng chiến 1 vạn quân địch với tổn thất chỉ có 1.500 người.

Tuy nhiên N. M. Kamensky bất ngờ lâm trọng bệnh vào ngày 4 tháng 2 năm 1811 và qua đời 4 tháng sau đó. Quyền chỉ huy tạm thời thuộc về tướng Louis Alexandre Andrault de Langeron. Tới thời điểm này, mặc dù quân Nga đã nhiều lần liên tiếp đánh bại quân Thổ, tuy nhiên người Nga vẫn chưa giành được chiến thắng quyết định nào để buộc Thổ phải cầu hòa. Thêm vào đó, vào năm 1811 mối quan hệ Nga-Pháp đã hết sức căng thẳng và chiến tranh gần như là không tránh khỏi. Hòa bình với Thổ là điều vô cùng cần thiết. Trong tình hình nguy ngập đó, Nga hoàng Aleksandr I đã nghĩ đến Mikhail Illarionovich Kutuzov, vị tướng già đang bị Hoàng đế thất sủng.

Các chiến dịch của Kutuzov (1811–1812)

Chú thích

Tham khảo

 Петров А.Н. The War between Russia and Turkey, 1806—1812, vol. 1-3. SPb, 1885—87.

Xung đột 1806
Xung đột 1807
Xung đột 1808
Xung đột 1809
Xung đột 1810
Xung đột 1811
Xung đột 1812
Xung đột năm 1806
Xung đột năm 1807
Xung đột năm 1808
Xung đột năm 1809
Xung đột năm 1810
Xung đột năm 1811
Xung đột năm 1812
Lịch sử Armenia
Lịch sử România
Chiến tranh Napoléon


title: HMS Queen

text:
Bảy tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt tên HMS Queen, là một trong những tên tàu xưa nhất của Hải quân Hoàng gia từ thời vua Henry III của Anh:

 HMS Queen (1225) được đóng năm 1225 và không rõ số phận
 HMS Queen là một tàu chiến hạng nhất 100 khẩu pháo được hạ thủy năm 1673 như là chiếc HMS Royal Charles, lần lượt đổi tên thành HMS Queen năm 1693, HMS Royal George năm 1715, HMS Royal Anne năm 1756 và bị tháo dỡ năm 1767.
 HMS Queen (1769) là một tàu chiến hạng hai 98 khẩu pháo hạ thủy năm 1769, được giảm còn 74 khẩu pháo năm 1811 và tháo dỡ năm 1821.
 HMS Queen (1839) là một tàu chiến hạng nhất 110 khẩu pháo hạ thủy năm 1839, được trang bị một động cơ chân vịt và giảm còn 86 khẩu pháo năm 1859, bị tháo dỡ năm 1871.
 HMS Queen (1839) là một tàu xà-lúp chạy guồng hạ thủy năm 1839 và hoạt động cho đến năm 1860.
 HMS Queen (1902) là một thiết giáp hạm tiền-dreadnought lớp Formidable hạ thủy năm 1902, bị bán năm 1920 và tháo dỡ năm 1921.
 HMS Queen (D19) là một tàu sân bay hộ tống lớp Ameer tên gọi USS St Andrews được Hải quân Hoa Kỳ chuyển cho Hải quân Hoàng gia năm 1943 và trả cho Hoa Kỳ năm 1946

Xem thêm
 HMCS Queen, một chi nhánh Lực lượng Hải quân Trừ bị Canada tại Regina, Saskatchewan.
 HMS Queen Charlotte
 HMS Queen Elizabeth
 HMS Queen Mab
 HMS Queen Mary
 HMS Queenborough

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: Tegarpagon

text:
Tegarpagon là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Udea pachygramma

text:
Udea pachygramma là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu và Hawaii.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 8, Pyraloidea

Udea
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Barver

text:
Barver là một đô thị thuộc huyện Diepholz, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích km².

Barver nằm về phía bắc của "Naturpark Dümmer" và "Naturpark Rehdener Geestmoor" và về phía nam của "Naturpark Wildeshauser Geest", khoảng giữa Bremen (phía bắc) và Osnabrück (tây nam). Đô thị này nằm về phía đông của Kellenberg và bên bờ tây của Wagenfelder Aue, nhánh đông nam của sông Hunte.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website của Samtgemeinde Rehden
Town twinning Barver Lezay

Xã và đô thị ở huyện Diepholz


title: Jachenau

text:
Jachenau là một xã ở huyện Bad Tölz-Wolfratshausen bang Bayern nước Đức. Đô thị Jachenau có diện tích 128,63 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 869 người.

Địa lý

Jachenau nằm ở phía Nam München, cách đó 80 km, giữa Bad Tölz và Garmisch-Partenkirchen, thuộc Bayerischen Voralpen ở về phía Nam của dãy núi Benediktenwand (1801 m) và gần hồ Walchensee. Lãnh thổ xã nằm giữa độ cao 712 m gần Fleckhaus và1800 m trên dãy núi Benediktenwand. Trong số diện tích xã là 128,93 km² thì 11 060 ha, khoảng chừng 86 % là rừng. Như vậy Jachenau thuộc về những vùng của nước Đức mà đa số diện tích là rừng.

Tham khảo


title: Lauresses

text:
Lauresses là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Astyris verrilli

text:
Astyris verrilli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Astyris


title: Marvel vs. Capcom 3: Fate of Two Worlds

text:
Marvel vs. Capcom 3: Fate of Two Worlds là một trò chơi điện tử đối kháng sản xuất bởi Capcom, bao gồm các nhân vật thuộc sở hữu của Capcom và công ty truyện tranh Hoa Kỳ là Marvel Comics. Phát hành lần đầu vào ngày 15 tháng 1 năm 2011, đây là trò chơi thứ năm của loạt trò chơi Marvel vs. Capcom.

Được sản xuất và đạo diễn bởi Niitsuma Ryota, trò chơi này cũng có bộ máy tốc độ cao như những trò chơi trước. Ngoài ra, chế độ chơi theo đội ba đấu ba cũng sẽ được sử dụng.

Tháng 3 năm 2011, trò chơi đã bán được 2 triệu bản trên toàn thế giới. Ngày 20 tháng 7 năm 2011, Capcom đã thông báo về Ultimate Marvel vs. Capcom 3, sẽ được phát hành vào tháng 11 năm 2011, với những tính năng và nhân vật mới.

Cách chơi
Như các trò chơi trước, trò chơi này nhấn mạnh cách chơi theo đội 3 người, trong đó các nhân vật có thể được gọi ra bất cứ lúc nào, và có thể tận dụng một lựa chọn thứ tự có tên là "Evolved Vs. Fighting System".

Không như Marvel vs. Capcom 2, sử dụng hệ thống 4 nút, Marvel vs. Capcom 3 chỉ sử dụng hệ thống 3 nút đơn giản, bao gồm những đòn tấn công nhẹ, vừa và nặng được làm dựa theo Tatsunoko vs. Capcom: Ultimate All-Stars, mà Capcom tin rằng "sẽ phá vỡ bức tường của điều khiển phức tạp và mở ra sân chơi đối kháng mang tính chiến thuật cho tất cả mọi người". Ngoài ra, trò chơi này còn có một tính năng khác là Phần tử X ("X-Factor"), có thể được thực hiện một lần trong trận đấu. Tính năng này sẽ làm tăng sức mạnh và tốc độ của nhân vật trong một thời gian ngắn.

Nhân vật có thể điều khiển
Tổng các nhân vật là 36. Hai nhân vật khác có thể được sử dụng thông qua nội dung tải về.

: Chỉ có trong nội dung tải về.

Đón nhận

Tại E3 2010, Marvel vs. Capcom 3: Fate of Two Worlds đã giành được Giải thưởng Phê bình Trò chơi điện tử tại hạng mục Trò chơi Đối kháng hay nhất. Nó cũng nhận được giải Trò chơi Đối kháng hay nhất từ IGN, 1UP.com, X-Play và G4.

IGN đưa ra số điểm 8,5, khen ngợi sự cân bằng và chiều sâu của trò chơi. GamesMaster đưa ra số điểm 90% và nói nó là "trò chơi đối kháng 2D bùng nổ nhất và làm hài lòng người hâm mộ nhất mà thế giới từng được thấy". 1UP.com xếp nó ở hạng A và cho rằng "đôi khi nó hơi rẻ mạt nhưng vẫn vui hơn là Super Street Fighter IV.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website tiếng Nhật chính thức
 Website chính thức tại Mỹ

Trò chơi điện tử năm 2011
Marvel vs. Capcom
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi điện tử phần tiếp theo
Trò chơi điện tử phát triển ở Nhật Bản
Trò chơi Xbox 360


title: Madasphecia

text:
Madasphecia là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.

Các loài
Madasphecia griveaudi (Viette, 1982)
Madasphecia puera (Viette, 1957)

Chú thích

Tham khảo

Sesiidae


title: Ruizantheda mutabilis

text:
Ruizantheda mutabilis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Spinola mô tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

Ruizantheda
Động vật được mô tả năm 1851


title: Mô hình GREAT

text:
Mô hình GREAT là một mô hình dùng trong phân tích quản trị chiến lược, chiến lược cạnh tranh. Các từ trong câu có nghĩa sau:

G: Gain - các lợi ích thu được

R: Risk - Rủi ro

E: Expense - Chi phí

A: Achievability - Khả thi

T: Time - Thời gian cho phép để thực hiện các mục tiêu đặt ra

Tham khảo
 Strategy, McGraw Hill Company, 2007

Chú thích

Tiếp thị
Kinh doanh
Quản trị chiến lược


title: Dicranomyia nebulifera

text:
Dicranomyia nebulifera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Galle

text:
Galle (;) Galle (tiếng Sinhala: ගාල්ල; tiếng Tamil: காலி) là thành phố nằm trên các đầu tây nam của Sri Lanka, khoảng cách 119 km so với thủ đô Colombo. Galle là thành phố thủ phủ của tỉnh Nam của Sri Lanka và nó nằm ở quận Galle.

Galle được biết đến như Gimhathiththa (mặc dù Ibn Batuta trong thế kỷ 14 đề cập đến nó như là Qali trước khi sự xuất hiện của người Bồ Đào Nha trong thế kỷ 16, khi nó đã là cảng chính trên đảo. Galle đạt tới đỉnh cao của sự phát triển của nó trong thế kỷ 18, trong thời kỳ thuộc địa Hà Lan. Các sông lớn là sông Gin (Gin Ganga), bắt đầu từ Gongala Kanda và các làng đi qua như Neluwa, Nagoda, Baddegama, Thelikada, và Wakwella, đạt đến biển Ginthota. Trong Wakwella qua sông có Wakwella Bridge, đó là cây cầu dài nhất ở Sri Lanka.

Galle là ví dụ tốt nhất của một thành phố tăng có công sự kiểu châu Âu ở Nam và Đông Nam Á, cho thấy sự tương tác giữa phong cách kiến trúc châu Âu và truyền thống Nam Á. Pháo đài Galle là một di sản thế giới và pháo đài lớn nhất còn lại ở châu Á được xây dựng bởi những thực dân châu Âu. Điểm mốc nổi bật trong Galle bao gồm bến cảng tự nhiên, Bảo tàng Hàng hải Quốc gia, nhà thờ St Mary được thành lập bởi các linh mục Dòng Tên, một trong những ngôi đền Shiva chính trên đảo, và Amangalla khách sạn sang trọng lịch sử.

Galle là thành phố chính ở phần phía nam của hòn đảo, với dân số khoảng 100 000 người, và được kết nối bằng đường sắt tới Colombo và Matara. Ngày 26 tháng 12 năm 2004 thành phố bị tàn phá bởi sóng thần gây ra bởi trận động đất năm 2004 Ấn Độ Dương cách đó 1000 dặm, ngoài khơi bờ biển của Indonesia. Hàng nghìn người đã thiệt mạng tại thành phố một mình. Galle có sân criket, sân vận động Galle xây dựng lại sau thảm họa sóng thần.
Galle là nơi bảo tồn tốt các di sản kiến trúc của mình. Galle cũng là một, điểm đến hấp dẫn du khách quốc tế nổi tiếng. Rumassala ở Unawatuna giống như ngọn núi đồi lớn, mà hình thức hàng rào bảo vệ phía đông đến cảng Galle. Truyền thống địa phương liên kết đồi với một số sự kiện của Ramayana.

Tham khảo

Thành phố Sri Lanka
Tỉnh Nam (Sri Lanka)
Galle
Di sản thế giới tại Sri Lanka


title: Tipula guato

text:
Tipula guato là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Dogneville

text:
Dogneville là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 11,42 km², dân số năm 1999 là 1464 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 310 m trên mực nước biển.

Dân địa phương tiếng Pháp gọi là Bianlouts.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Dogneville trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Dogneville trên trang mạng của Insee
 Site de l'école primaire

Xã của Vosges


title: Kehlbach

text:
Kehlbach là một đô thị ở huyện Rhein-Lahn, bang Rheinland-Pfalz, in phía tây nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rhein-Lahn


title: Villefranche-de-Rouergue

text:
Villefranche-de-Rouergue là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Villefranche XIII Aveyron
 Emilie de Rodat
Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tourist office website (bằng tiếng Pháp)
 Pictures of Villefranche-de-Rouergue in "Paysages d'Aveyron"

Villefranchederouergue
Villefranchederouergue


title: Thập niên 1970

text:
Thập niên 1970 hay thập kỷ 1970 chỉ đến những năm từ 1970 đến 1979, kể cả hai năm đó. Không chính thức, nó cũng có thể bao gồm vài năm vào cuối thập niên trước hay vào đầu thập niên sau.

Sự kiện
Chiến tranh Việt Nam kết thúc vào ngày 30 tháng 4 năm 1975

Tham khảo


title: Pandanus parvicentralis

text:
Pandanus parvicentralis là một loài thực vật thuộc họ Pandanaceae. Đây là loài đặc hữu của Gabon.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Pandanus parvicentralis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Gabon
P|P


title: Córdoba (tỉnh)

text:
Córdoba (tiếng Ả Rập: قرطبة ) là một tỉnh ở phía nam Tây Ban Nha, ở khu vực trung bắc bộ của cộng đồng tự trị Andalusia. Tỉnh này giáp các tỉnh Málaga, Sevilla, Badajoz, Ciudad Real, Jaén, và Granada. Diện tích là 13.769 km².

Tỉnh này có 40% dân số sống ở tỉnh lỵ Córdoba, mật độ dân số 56,00/km². Tỉnh này có 75 đô thị.

Các Comarca
 Alto Guadalquivir
 Campiña Este - Guadajoz
 Campiña Sur
 Subbetica
 Valle de los Pedroches
 Valle del Guadiato
 Vega del Guadalquivir

Các đô thị
{| class="wikitable sortable"

TênDân số.(2002)

Adamuz4.455
Aguilar de la Frontera13.508
Alcaracejos1.423
Almedinilla2.547
Almodóvar del Río7.079
Añora1.582
Baena19.784
Belalcázar3.712
Bélmez3.705
Benamejí4.847
Los Blázquez688
Bujalance8.066
Cabra20.711
Cañete de las Torres3.295
Carcabuey2.827
Cardeña1.801
La Carlota10.736
El Carpio4.449
Castro del Río8.064
Conquista497
Córdoba314.805
Doña Mencía4.971
Dos Torres2.617
Encinas Reales2.373
Espejo3.884
Espiel2.418
Fernán-Núñez9.495
Fuente la Lancha413
Fuente Obejuna5.743
Fuente Palmera9.897
Fuente-Tójar810
La Granjuela501
Guadalcázar1.193
El Guijo406
Hinojosa del Duque7.797
Hornachuelos4.687
Iznájar4.854
Lucena37.669
Luque3.286
Montalbán de Córdoba4.510
Montemayor3.839
Montilla23.235
Montoro9.488
Monturque1.966
Moriles3.747
Nueva Carteya5.590
Obejo1.560
Palenciana1.584
Palma del Río19.448
Pedro Abad2.908
Pedroche1.784
Peñarroya-Pueblonuevo12.559
Posadas7.015
Pozoblanco16.545
Priego de Córdoba22.558
Puente Genil27.720
La Rambla7.362
Rute10.045
San Sebastián de los Ballesteros852
Santa Eufemia1.101
Santaella5.927
Torrecampo1.424
Valenzuela1.408
Valsequillo440
La Victoria1.748
Villa del Río7.265
Villafranca de Córdoba3.707
Villaharta650
Villanueva de Córdoba9.478
Villanueva del Duque1.743
Villanueva del Rey1.237
Villaralto1.484
Villaviciosa de Córdoba3.774
El Viso2.955
Zuheros880

Tham khảo

Cordoba


title: Polymera unipunctata

text:
Polymera unipunctata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Polymera
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Jala Kendua

text:
Jala Kendua là một thị trấn thống kê (census town) của quận Haora thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jala Kendua có dân số 5783 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Jala Kendua có tỷ lệ 50% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 56%, và tỷ lệ cho phái nữ là 44%. Tại Jala Kendua, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Calliotropis pulvinaris

text:
Calliotropis pulvinaris là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliotropidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Calliotropis


title: Esthesopus humilis

text:
Esthesopus humilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Esthesopus


title: Pseudolimnophila descripta

text:
Pseudolimnophila descripta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Pseudolimnophila
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Kim cương

text:
Kim cương là một trong hai những dạng thù hình quý được biết đến nhiều nhất của carbon (dạng còn lại là than chì), có độ cứng rất cao và khả năng khúc xạ cực tốt làm cho nó có rất nhiều ứng dụng trong cả công nghiệp và ngành kim hoàn. Kim cương được cho là một loại khoáng sản với những tính chất vật lý hoàn hảo. Chúng là những vật liệu tốt để tạo ra các bề mặt nhám và chỉ có những viên kim cương khác, những tinh thể carbon dạng lồng hay ADNR mới có thể cắt kim cương được. Điều đó có nghĩa là chúng có thể giữ bề mặt đánh bóng rất lâu và rất tốt. Khoảng 150 triệu cara (30.000 kg) kim cương được khai thác mỗi năm với tổng giá trị là 10 tỷ đô la Mỹ. Ngoài ra khoảng 100.000 kg kim cương hàng năm được điều chế nhân tạo.

Một viên kim cương được đánh giá theo một hệ thống chất lượng 4C: "carat" (khối lượng), "clarity" (độ trong suốt), "color" (màu sắc) và "cut" (cách cắt) và hiện nay có khi người ta còn đánh giá theo tiêu chuẩn 6C, thêm "cost" (giá cả) và certification (giấy chứng nhận, kiểm định). Chỉ khoảng 20% sản lượng kim cương trên thế giới được dùng làm hàng trang sức, 80% kim cương kém phẩm chất hơn được sử dụng trong công nghiệp và các ứng dụng nghiên cứu. Mặc dù kim cương nhân tạo được sản xuất với khối lượng gần gấp 4 lần so với kim cương tự nhiên nhưng phần lớn chúng được dùng vào mục đích công nghiệp vì hầu hết chúng là những viên kim cương nhỏ và không hoàn hảo, tuy hiện điều này đã cải thiện rõ rệt với những công nghệ làm kim cương nhân tạo mới.

Khoảng 49% kim cương được khai thác ở Trung Phi và Nam Phi, mặc dù một số lượng lớn kim cương cũng được tìm thấy ở Canada, Ấn Độ, Nga, Brasil, Úc. Hầu hết chúng được khai thác ở những miệng núi lửa đã tắt, sâu trong lòng Trái Đất nơi mà áp suất và nhiệt độ cao làm thay đổi cấu trúc của các tinh thể. Việc khai thác kim cương cũng là nội dung của những cuộc tranh chấp. Cũng có một số tranh cãi rằng tập đoàn De Beers đã lợi dụng độc quyền trong ngành cung cấp kim cương để điều khiển giá cả của thị trường, mặc dù thị phần công ty đã giảm xuống 50% trong những năm gần đây.

Nguồn gốc

Sự hình thành
Kim cương được tạo thành từ những khoáng vật có chứa carbon dưới nhiệt độ và áp suất rất cao. Trên Trái Đất, mọi nơi đều có thể có kim cương bởi vì ở một độ sâu nào đó thì sẽ tồn tại nhiệt độ đủ cao và áp lực đủ lớn để tạo thành kim cương. Trong những lục địa, kim cương bắt đầu hình thành ở độ sâu khoảng 150 km (90 dặm), nơi có áp suất khoảng 5 gigapascal và nhiệt độ khoảng 1200 độ C (2200 độ F). Trong đại dương, quá trình này xảy ra ở các vùng sâu hơn do nhiệt độ cần cao hơn nên cần áp suất cũng cao hơn. Khi những áp suất và nhiệt độ dần giảm xuống thì viên kim cương cũng theo đó mà lớn dần lên.

 Kim cương không có nguồn gốc từ bề mặt Trái đất. Thay vào đó chúng hình thành ở nhiệt độ cao và áp lực xảy ra trong lớp vỏ Trái Đất khoảng 100 dặm bên dưới bề mặt của Trái đất.
 Hầu hết những viên kim cương được phát hiện đã được chuyển đến bề mặt Trái đất do các vụ phun trào núi lửa từ sâu trong lòng đất. Những vụ phun trào này bắt đầu trong lớp phủ vỏ trái đất (mantle), và trên đường đi lên, chúng xé ra những mảnh đá lớp phủ đưa những viên kim cương lên bè.
 Những khối này từ lớp phủ được gọi là xenoliths. Chúng chứa những viên kim cương được hình thành ở điều kiện nhiệt độ và áp suất cao của lớp phủ.
 Người ta tìm kiếm kim cương bằng cách khai thác đá có chứa xenoliths hoặc bằng cách khai thác đất và trầm tích hình thành khi đá chứa kim cương cuốn trôi lên bề mặt trong quá trình lớp vỏ trái đất thay đổi theo thời gian.

Một số viên kim cương được cho là hình thành trong điều kiện nhiệt độ / áp suất cao của vùng hút chìm hoặc vị trí va chạm của tiểu lục địa. Một số được chuyển đến Trái đất trong các thiên thạch. Tuy nhiên, cho đến hiện nay không có mỏ kim cương thương mại nào được phát triển có nguồn gốc này.

Qua những nghiên cứu tỉ lệ các đồng vị (giống như phương pháp xác định niên đại lịch sử bằng C-14) ngoại trừ việc sử dụng những đồng vị bền như C-12 và C-13, carbon trong kim cương có nguồn gốc từ những nguồn hữu cơ và vô cơ. Các nguồn vô cơ có sẵn ở lớp trung gian của Quả Đất còn các nguồn hữu cơ chính là các loại cây đã chết chìm xuống dưới mặt đất trước khi biến thành kim cương. Cả hai nguồn này có tỉ lệ 13C:12C khác nhau rất lớn. Kim cương được cho rằng đã hình thành trên mặt đất trước đây rất lâu, khoảng 1 tỉ năm đến 3,5 tỉ năm.

Ngoài ra kim cương còn có thể được hình thành trong những hiện tượng có áp suất và nhiệt độ cao khác. Người ta có tìm thấy trong tâm thiên thạch những tinh thể kim cương có kích thước cực kì nhỏ sau khi chúng rơi xuống đất tạo nên một vùng có áp suất và nhiệt độ cao để phản ứng tạo kim cương xảy ra. Những hạt bụi kim cương được dùng trong khoa học hiện đại để xác định những nơi đã có thiên thạch rơi xuống.

Sự hình thành của kim cương tự nhiên đòi hỏi rất cụ thể điều kiện tiếp xúc với các vật liệu carbon chịu áp lực cao, dao động khoảng từ 4.41 đến 5.88 triệu tấn (4,5 và 6 GPa), nhưng ở một phạm vi nhiệt độ tương đối thấp giữa khoảng 900 và 1.300 °C (1.650 và 2.370 °F).

Kim cương nhân tạo được tổng hợp theo 2 phương pháp chính là phương pháp cao áp cao nhiệt HPHT (High pressure High temperature) sử dụng nhiệt độ và áp suất cực kỳ cao nhằm tái tạo môi trường giống như môi trường tái tạo kim cương trong lòng đất và phương pháp bốc hơi lắng tụ hóa học CVD (Chemical Vapor Deposition) sử dụng sự bốc hơi hóa học của hợp chất khí Carbon dưới tác động của tia nhiệt plasma tạo sự phân chia phân tử khí cho đến khi chỉ còn lại nguyên tử C lắng tụ và phát triển trên mầm kim cương có sẵn, có kim loại đóng vai trò như một dung môi chất xúc tác như nickel, cobalt, sắt và tùy theo mạng tinh thể carbon bị thay thể bằng nguyên tố nào mà kim cương sẽ có màu đó, tạp chất thường gặp nhất trong kim cương là nitơ, một phần nhỏ nitơ trong tinh thể kim cương làm cho kim cương có màu vàng thậm chí màu nâu.

Kim cương ở bề mặt Trái Đất

Những hòn đá mang kim cương bị kéo lại gần đến nơi núi lửa phun do áp suất. Khi núi lửa phun, nham thạch phải đi qua vùng tạo ra kim cương 90 dặm (150 km). Điều đó rất hiếm khi xảy ra. Ở dưới có những mạch nham thạch ngầm vận chuyển nham thạch và lưu giữ ở đó nhưng sẽ không trào ra khi núi lửa hoạt động. Những mạch chứa kim cương thường được tìm thấy ở những lục địa cổ bởi vì chúng chứa những mạch nham thạch cổ lâu nhất.

Các nhà địa chất học sử dụng các dấu hiệu sau để tìm những vùng có kim cương: những khoáng vật ở vùng đó thường chứa nhiều chromi hay titani, cũng rất thông dụng trong những mỏ đá quý có màu sáng.

Khi kim cương được các ống nham thạch đưa gần lên mặt đất, chúng có thể bị "rò rỉ" qua một khu vực lớn xung quanh. Một ống nham thạch được đánh giá là nguồn kim cương chính. Ngoài ra còn có thể kể đến một số viên kim cương rải rác do các nhân tố bên ngoài (môi trường, nguồn nước). Tuy nhiên, số lượng này cũng không lớn.

Kim cương còn có thể bị đưa lên mặt đất khi có sự đứt gãy các lục địa mặc dù điều này vẫn chưa được hiểu rõ ràng và hiếm xảy ra.

Đặc tính địa chất
Cách sử dụng kim cương như một vật trang trí rất quen thuộc đối với nhiều người. Do dưới ánh sáng Mặt Trời, nó có nhiều màu nên nó còn được gọi là lửa và được đánh giá cao trong nhiều sách lịch sử. Khoảng năm 1900, những chuyên gia địa chất học đã đề ra phương án để phân loại kim cương dựa vào 4 đặc tính, còn nổi tiếng với tên 4C - "carat" (khối lượng), "color" (màu sắc), "clarity" (độ trong) và "cut" (cách cắt).

Giá của những viên kim cương trên thị trường thường được dựa vào quy tắc 4C. Đôi khi có người còn đánh giá kim cương theo tiêu chí 5C: ngoài 4C kể trên, còn có "cost" (giá cả), hoặc 6C với certification (giấy kiểm định, giấy chứng nhận của các công ty uy tín trên thế giới như GIA).

Một số tiêu chuẩn khác không nằm trong 4C nhưng vẫn ảnh hưởng nhiều đến giá cả: ví dụ như ánh huỳnh quang mà nó có thể tạo ra hay cũng như lịch sử của viên kim cương, đơn vị khoa học nào đã lượng giá viên kim cương, và đồng thời một chữ C khác: "cleanliness" (sạch sẽ).

Có bốn tổ chức địa chất có đủ khả năng đánh giá giá trị của viên kim cương. Trong khi khối lượng và góc cắt được tính toán theo công thức thì độ trong và màu sắc được đánh giá bằng mắt thường của một người có kiến thức sâu rộng.
 Viện Đá quý Hoa Kỳ (Gemological Institute of America) (GIA) nổi tiếng nhất và là nơi đưa ra các tiêu chuẩn đầu tiên về kim cương.
 Hiệp hội Đá quý Hoa Kỳ (American Gemological Society) (AGS) tuy không được đánh giá cao và rộng rãi như GIA nhưng cũng có một ảnh hưởng nhất định.
 Phòng thí nghiệm Đá quý Thế giới (IGL) là nơi được tôn trọng nhất trong giới khoa học nhưng cũng bị chỉ trích vì thiếu công bằng khi đánh giá kim cương của các nước nghèo, không như GIA và AGS.
 Phòng thí nghiệm Đá quý châu Âu (EGL) cũng được cho là giống IGL.

Carat
Carat là đơn vị dùng để đo khối lượng của đá quý nói chung. Một carat được định nghĩa là 200 milligram. Một điểm, bằng 1% carat hay 2 mg, được dùng để đánh giá các viên kim cương có khối lượng dưới 1 carat. Giá của viên kim cương tăng khi khối lượng tăng. Tháng 9 năm 2005 khi đánh giá những viên kim cương có khối lượng khác nhau cho thấy:

Giá của mỗi carat kim cương không tăng đều theo khối lượng kim cương. Tuy nhiên một viên kim cương 0,95 carat lại có giá rẻ đáng kể so với một viên 1,05 carat.

Trong mua bán kinh doanh lớn, người ta mua kim cương theo khối lượng và kích thước trung bình của những viên kim cương trong lô hàng. Tổng khối lượng carat (t.c.w) là một từ thường được ký hiệu để chỉ tổng khối lượng kim cương chứa trên một món hàng, rất thông dụng trên vòng cổ, vòng tay và những món trang sức khác.

Độ trong
Độ trong được đánh giá dựa vào kết quả khi nhìn dưới kính lúp 10 lần số lượng các vết trầy xước, màu sắc của những vết gãy, vị trí của chúng, tất cả đều được dùng để đánh giá kim cương.

Để xác định độ trong hay còn gọi là độ tinh khiết của kim cương, các chuyên gia sẽ đặt ngửa nó lên bằng kính hiển vi ở độ phóng đại 10x và quan sát bằng mắt thường. Có năm yếu tố quan trọng trong việc xác định độ tinh khiết của một viên kim cương bao gồm kích thước của bào tử, số lượng, vị trì, bản chất tự nhiên, màu sắc và độ nổi.

Khi độ trong nâng cao lên khi số kim cương đạt được tiêu chuẩn đó thấp hơn. Chỉ có 20% kim cương có thể đủ để làm đồ trang sức, 80% cho công nghiệp, trong đó có 20% kim cương có những vết trầy thấy rõ bằng mắt thường. Những người mua bình thường rất khó có thể nhìn thấy những vết như thế này.

Những vết xước không ảnh hưởng nhiều đến tính chất tinh thể của viên kim cương. Tuy nhiên, những vết mờ có thể làm giảm sự tán sắc ánh sáng. Vết nứt lớn có thể làm cho kim cương vỡ.

Kim cương có thể được đánh giá là không có khuyết điểm nào cho đến không hoàn hảo.

Màu sắc
Tạp chất thường gặp nhất trong kim cương là nitơ, một phần nhỏ nitơ trong tinh thể kim cương làm cho kim cương có màu vàng thậm chí màu nâu.
Một cấu trúc tinh thể nguyên chất sẽ làm cho viên kim cương không màu. Tuy nhiên, hầu hết những viên kim cương đều không hoàn hảo. Tùy theo màu sắc có thể tăng hay giảm giá trị của viên đá. Những đốm nhỏ màu vàng sẽ làm giảm giá trị kim cương đi rất nhiều trong khi màu hồng hay xanh dương (như viên kim cương Hope) sẽ làm tăng giá trị của viên kim cương.

Trong tiêu chuẩn GIA thì viên kim cương không màu là "D" và vàng là "Z". Đôi khi người ta còn sử dụng các phương pháp quang học phức tạp để xác định màu. Những viên kim cương có điểm màu thật thấp hay thật cao rất hiếm, và cũng rất đắt tiền. Từ D-F là những viên không màu, từ G-J là gần như không màu, K-M là hơi có màu, N-Y là màu vàng nhạt hay nâu. Tuy nhiên, viên kim cương có màu vàng nhạt Z rất hiếm có và có giá trị rất cao.

Trái với màu vàng và màu nâu, những màu khác khó tìm thấy hơn và có giá trị hơn. Chỉ cần viên kim cương hơi hồng hay xanh lam thì giá trị đã rất cao rồi. Tùy theo mạng tinh thể carbon bị thay thể bằng nguyên tố nào mà kim cương sẽ có màu đó. Những màu thường gặp là vàng, hồng, xanh dương, xanh lá cây, đỏ, nâu,...

Các nhà khoa học sử dụng một thang đo khác dựa vào độ quý hiếm của những viên đá.

Cắt sắt
Kĩ thuật cắt kim cương vừa là một môn khoa học vừa là một nghệ thuật. Nó miêu tả quá trình viên kim cương được thành hình và đánh bóng từ dạng viên đá đầu tiên đến một viên ngọc sáng ngời.

Có rất nhiều công trình nghiên cứu toán học được nghiên cứu nhằm làm cho lượng ánh sáng mà nó phản xạ được là nhiều nhất. Một trong số đó là công trình của nhà toán học yêu thích khoáng vật Marcel Tolkowsky. Ông là người nghĩ ra cách cắt hình tròn và đã đề ra các tỉ lệ thích hợp cho nó. Một viên kim cương được cắt theo kiểu hình tròn hiện đại trên bề mặt có tất cả 57 mặt. Trong đó, phần trên có 33 mặt và phần dưới có 24 mặt. Phần trên có nhiệm vụ tán xạ ánh sáng thành nhiều mằu sắc khác nhau trong khi phần bên có nhiệm vụ phản xạ ánh sáng.

Tolowsky đã đưa ra các tỉ lệ sau
 Tỉ lệ giữa đường kính mặt trên cùng và đường kính mặt giữa: 53%
 Tỉ lệ giữa độ sâu và đường kính mặt giữa: 59,3%
 Góc giữa mặt dưới và phương ngang: 40,75°
 Góc giữa mặt trên và phương ngang: 34,5°
 Tỉ lệ giữa độ sâu phần dưới và đường kính mặt giữa: 43,1%
 Tỉ lệ giữa độ sâu phần trên và đường kính mặt trên: 16,2%

Ngoài ra ở chóp dưới viên kim cương phải nhọn, nếu không thì ánh sáng sẽ đi qua dễ dàng. Thế nhưng trong thực tế thì người ta thường làm với đường kính bằng 1-2% đường kính mặt giữa.

Viên kim cương nào càng khác những tiêu chuẩn của Tolowsky thì ánh sáng sẽ bị phản xạ càng ít. Tuy nhiên trong xã hội hiện đại, người ta coi trọng đến khối lượng của viên kim cương nhiều hơn, dẫn đến việc những viên kim cương được gọt giũa rất ẩu để tăng khối lượng của chúng. Chỉ cần viên kim cương có khối lượng lúc sau cùng là 1 carat thì sẽ là một món tiền lớn hơn viên 0,95 carat. Vì vậy, người ta thường làm phần dưới có độ sâu lớn. Do đó, một viên kim cương cắt xấu nặng 1 carat sẽ có đường kính chỉ bằng một viên 0,85 carat cắt tốt. Người ta thường dựa vào tỉ lệ độ sâu phần đáy để biết nhanh viên kim cương đó có cắt đúng hay không. Lý tưởng là khi tỉ lệ 62,5%. Ngoài ra viên kim cương 1 carat sẽ có đường kính là 6,5 mm. Nhanh chóng hơn, đường kính một viên kim cương sẽ gấp 6,5 lần khối lượng tính bằng carat, hay 11,1 lần khối lượng tính bằng cm³.

Hình dáng
Kim cương không đẹp và ít chiết quang nếu như nó ở dạng thô. Nó buộc phải được cắt để làm tôn thêm vẻ đẹp riêng của nó. Có vô số cách cắt được nghĩ ra từ xưa đến nay để làm nhiệm vụ đó. Số đó có khi không có một con số cụ thể nào để làm tiêu chuẩn cụ thể như cách cắt "tròn", "bánh mì" (hạt dưa), "vuông", "trái tim", "hoa hồng". Cách cắt cũng phụ thuộc rất nhiều vào thời trang. Những cách cắt mới thường được đánh giá là làm đổi mới nhãn hiệu của mình hơn là sự sáng tạo thực sự.

Chất lượng
Chất lượng của một viên kim cương được đánh giá rộng rãi bằng tiêu chuẩn 4C. Thông thường một viên kim cương đã được cắt được tin là làm tăng thêm giá trị của viên kim cương hơn dù khối lượng của nó bị giảm đi hơn 30% trong quá trình cắt do làm tăng lên độ trong và làm tôn lên màu sắc của viên kim cương.

Một viên kim cương tốt khi được cắt tốt khi được nhìn từ trên xuống phải có màu trắng. Nếu được cắt không tốt, khi nhìn từ trên cao xuống sẽ có màu đen ở chính giữa, và đôi khi có một cái bóng ở đỉnh viên kim cương.

Độ rực rỡ của một viên kim cương tỷ lệ thuận theo độ chính xác mặt cắt của nó :

 Vết cắt lý tưởng: ánh sáng được phản chiếu chính xác. Viên Kim cương có một vẻ đẹp rực rỡ.
 Vết cắt quá nông: ánh sáng bị mất ra hai bên khiến viên kim cương mất đi độ sáng.
 Vết cắt quá sâu: ánh sáng thoát ra khỏi đáy khiến viên kim cương có vẻ tối và mờ.

Có một số chiếc máy được chế tạo ra để kiểm tra chất lượng kim cương như FireScope, IdealScope, Heart & Arrow Viewer, GemEx, BrillianceScope, ASET,...

Tính chất
Kim cương là một tinh thể không màu gồm carbon nguyên chất trong đó một nguyên tử carbon đều có liên kết với 4 nguyên tử carbon khác gần đó nhất. Chúng ta sử dụng kim cương vì những tính chất vật lý vô cùng quý giá của chúng. Một trong số đó là độ cứng rất cao, độ khúc xạ tốt, cách nhiệt cao. Những tính chất trên là những tính chất cơ bản trong những lĩnh vực có sử dụng kim cương.

Tính chất vật lý

Cấu trúc tinh thể

Tinh thể có cấu trúc lập phương nên có tính đối xứng cao và chứa những nguyên tử carbon bậc 4. Vì có một nguyên tử carbon liên kết với 4 nguyên tử carbon gần nhất nên kim cương có rất nhiều tính chất riêng. Than chì, một dạng thù hình khác của carbon, có một cấu trúc tinh thể hình bình hành khiến cho chúng có những tính chất vật lý khác hẳn so với kim cương. Than chì là một chất mềm, màu xám, đục. Một nguyên tố khác trong nhóm carbon là silic khi kết hợp với carbon cũng tạo thành hợp chất có cấu trúc tinh thể giống kim cương mà người ta gọi là Moissanit. Khối lượng riêng của kim cương là 3,50 g/cm³.

Lonsdaleite cũng là một dạng thù hình của kim cương nhưng được tìm thấy ở những nơi khác có cấu trúc lục giác. Chúng rất khó tìm thấy trong tự nhiên nhưng đó chính là bản chất của kim cương nhân tạo. Một dạng tinh thể kì dị khác của kim cương là carbondo, dạng kim cương không màu, hay có màu xám hoặc đen với cấu trúc tinh thể rất nhỏ gọi là spherulite.

Độ cứng

Kim cương là vật chất cứng nhất được tìm thấy trong tự nhiên, với độ cứng là 10 trong thang độ cứng Mohs cho các khoáng vật. Kim cương còn chịu được áp suất giữa 175 và 250 gigaPascal trong những đợt kiểm tra khác nhau. Điều này đã được biết đến từ rất lâu, và đó chính là nguồn gốc của tên gọi "kim cương".

Những viên kim cương cứng nhất được tìm thấy ở vùng New England của bang New South Wales (Úc). Những viên kim cương này thường nhỏ, dùng để đánh bóng những viên kim cương khác. Độ cứng của chúng được xác định dựa vào điều kiện hình thành nên chúng. Viên kim cương cứng nhất khi chúng được hình thành chỉ trải qua một giai đoạn. Những viên kim cương khác do hình thành qua nhiều giai đoạn nên tạo thành những lớp, vết khiến độ cứng kim cương giảm (Taylor, 1990).

Ngành công nghiệp sử dụng kim cương có từ rất lâu vì tính chất cứng rắn của chúng. Nó là khoáng vật có giá trị cao nhất trong hơn 3.000 mẫu khoáng vật mà con người biết đến. Vì là vật chất cứng rắn nhất trong thiên nhiên, kim cương được dùng để đánh bóng, cắt mọi bề mặt, ngay cả một viên kim cương khác. Các ngành công nghiệp thông thường dùng kim cương như là một mũi khoan, lưỡi cưa hay bột mài. Một ứng dụng rất có triển vọng là làm chất bán dẫn: một số viên kim cương có màu xanh lam chính là chất bán dẫn thiên nhiên, trái ngược với các loại kim cương có màu khác là những chất cách điện tốt. Những viên kim cương nhân tạo dùng trong công nghiệp không phù hợp với việc làm trang sức nhưng có ưu điểm là làm giảm giá thành sản phẩm. Ngay từ thời cổ đại người ta đã biết dùng kim cương làm các mũi khoan và làm dụng cụ khắc chữ.

Độ cứng của kim cương cũng khiến cho nó phù hợp hơn với vai trò của một món trang sức. Bởi vì nó chỉ có thể bị làm trầy bởi một viên kim cương khác nên nó luôn luôn sáng bóng qua thời gian. Khác với những loại đá quý khác chỉ có thể mang vào những dịp đặc biệt, kim cương phù hợp với trang phục thường ngày vì chúng rất khó bị trầy xước. Do đó, trên những chiếc nhẫn đính hôn hay nhẫn cưới, người ta thường đính kim cương lên, và những tập đoàn nữ trang hàng đầu thế giới vẫn luôn hô hào khẩu hiệu "diamonds are forever" để quảng cáo rầm rộ cho trang sức đính kim cương.

Độ giòn
Khác với độ cứng, chỉ khả năng chống lại những vết trầy xước, độ giòn của kim cương chỉ từ trung bình khá đến tốt. Độ giòn chỉ khả năng khó bị vỡ của vật liệu. Độ giòn của kim cương một phần là do cấu trúc tinh thể của kim cương không chống chịu tốt lắm. Kim cương do đó cũng dễ bị vỡ hơn so với một số vật liệu khác, và câu chuyện lưu truyền về việc kiểm định kim cương bằng đe và búa của vua chúa xưa chỉ là truyền thuyết. Ngày nay, người ta thường dùng cối xay bằng thép nghiền nát kim cương để làm bột đánh bóng

Màu sắc
Kim cương có rất nhiều màu sắc: không màu, xanh dương, xanh lá cây, cam, đỏ, tía, hồng, vàng, nâu và cả đen. Những viên kim cương có những vệt màu sáng được gọi là những viên kim cương màu. Nếu viên kim cương có màu rất đậm, chúng sẽ được gọi là "có màu sắc rực rỡ". Kim cương có màu là loại kim cương chứa một lượng nhỏ tạp chất, do trong cấu trúc của nó, một nguyên tử carbon bất kỳ trong mạng tinh thể bị thay thế bởi một nguyên tử của nguyên tố khác. Thông thường nguyên tố đó là nitơ khiến cho kim cương có màu vàng. Nguyên tử kim cương nguyên chất không có màu. Kim cương có độ màu cực trắng sẽ được đánh giá là loại D, còn thấp nhất là Z, chỉ viên kim cương có màu hơi vàng ngả sang nâu thì mới được đánh giá cao nhất.

Độ bền nhiệt độ
Ở áp suất khí quyển (1 atm) kim cương không ổn định có tính chất giống như than chì có thể bị phân hủy. (ΔG = −2.99 kJ / mol). Kim cương sẽ cháy ở khoảng 800 °C, nếu có đủ oxy. Điều này được miêu tả vào cuối thế kỷ XVIII nhưng cũng tìm thấy được trong những cuốn sách cổ thời La Mã. Nhưng, do có một hàng rào động năng lớn, kim cương gần như không tự phân hủy. Dưới tác dụng của nhiệt độ và áp suất bình thường thì một viên kim cương chỉ có thể bị biến thành than chì sau một khoảng thời gian bằng khoảng thời gian để vũ trụ hình thành cho tới nay (15 tỷ năm).

Phương diện điện từ

Tính chất quang học
Kim cương có khả năng tán sắc tốt, do có chiết suất biến đổi nhanh với bước sóng ánh sáng. Điều này giúp kim cương biến những tia sáng trắng thành những màu sắc, tạo nên sức hấp dẫn riêng của kim cương khi là một món trang sức.

Chiết suất cao của kim cương, vào khoảng 2,417, lớn hơn so với 1,5 của các thủy tinh thông thường, cũng dễ làm xuất hiện sự phản xạ toàn phần trên mặt trong của kim cương tạo độ lấp lánh. Độ lấp lánh của viên kim cương, đặc trưng cho cách ánh sáng tác động lên một viên kim cương, thường được miêu tả là "adamantine".

Một số viên kim cương có phát xạ ánh sáng (hầu hết là màu xanh dương) dưới tia cực tím, một số có màu đỏ tía. Hầu hết các viên kim cương phát xạ ánh sáng xanh trắng, vàng hay xanh lá cây dưới tác dụng của tia X và dùng trong khai mỏ để tách riêng kim cương có khả năng phát sáng và những viên đá bình thường khác không có khả năng này. Trong điều kiện thường, hầu hết các viên kim cương đều không phát ánh sáng, trừ ánh sáng xanh dương mặc dù các loại kim cương màu có thể phát quang nhiều màu hơn.

Tính dẫn điện
Ngoại trừ kim cương xanh dương vốn là một chất bán dẫn, mọi loại kim cương còn lại là chất cách điện tốt. Nguyên nhân là do trong phân tử kim cương xanh dương có chứa nguyên tử bo tạp chất, là một chất cho điện tử và tạo ra một chất bán dẫn loại p. Tuy nhiên, các loại kim cương màu xanh dương không chứa tạp chất bo, như loại khai thác ở mỏ kim cương Argyle tại Úc, có màu như vậy là do chứa nhiều hiđrô nên là một chất cách điện.

Tính dẫn nhiệt
Không giống như những chất cách điện tốt khác, kim cương là một chất truyền nhiệt tốt bởi vì các nguyên tử được liên kết chặt chẽ với nhau. Hầu hết các viên kim cương xanh có chứa bo thay thế cho carbon trong mạng nguyên tử cũng có khả năng truyền nhiệt cao. Một viên kim cương nhân tạo nguyên chất có hệ số truyền nhiệt vào khoảng 2.000-2.500 W/(m.K), cao gấp 4 đến 5 lần so với đồng và là cao nhất trong tất cả những chất đã được biết trong nhiệt độ phòng. Do đó, người ta dùng nó trong những thiết bị bán dẫn để giúp cho silic và các vật liệu bán dẫn khác không bị quá nóng. Mức năng lượng các lỗ trống trên kim cương vào khoảng 5,4-6,4 eV.

Khai thác và thị trường

Khoảng 49% kim cương được khai thác ở Trung Phi và Nam Phi, mặc dù một số lượng lớn kim cương cũng được tìm thấy ở Canada, Ấn Độ, Nga, Brasil, Úc. Hầu hết chúng được khai thác ở những miệng núi lửa đã tắt, sâu trong lòng Trái Đất nơi mà áp suất và nhiệt độ cao làm thay đổi cấu trúc của các tinh thể. Việc khai thác kim cương cũng là nội dung của những cuộc tranh chấp. Cũng có một số tranh cãi rằng tập đoàn De Beers đã lợi dụng độc quyền trong ngành cung cấp kim cương để điều khiển giá cả của thị trường, mặc dù thị phần công ty đã giảm xuống 50% trong những năm gần đây.

Chỉ khoảng 20% sản lượng kim cương trên thế giới được dùng để chế tác đồ trang sức, 80% kim cương kém phẩm chất hơn được sử dụng trong công nghiệp và các ứng dụng nghiên cứu.

Xem thêm
 Kim cương nhân tạo

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Các dạng thù hình carbon
Trang sức
Đá quý
Khoáng vật tự sinh
Kinh tế địa chất
Vật liệu trong suốt


title: Jacksonville, Arkansas

text:
Jacksonville là một thành phố thuộc quận Pulsaki trong tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km², dân số theo ước tính năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 30.506 người, là thành phố lớn thứ 11 bang, sau Bentonville..

Tham khảo

Thành phố của Arkansas
Khu dân cư thành lập năm 1870


title: Helicoverpa

text:
Helicoverpa là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Extant species
 Helicoverpa armigera - Cotton Bollworm Hübner, 1805
 Helicoverpa assulta (Guenée, 1852)
 Helicoverpa atacamae Hardwick, 1965
 Helicoverpa fletcheri Hardwick, 1965
 Helicoverpa gelotopoeon (Dyar, 1921)
 Helicoverpa hardwicki Matthews, 1999
 Helicoverpa hawaiiensis Quaintance & Brues, 1905
 Helicoverpa helenae Hardwick, 1965
 Helicoverpa pallida Hardwick, 1965
 Helicoverpa prepodes Common, 1985
 Helicoverpa punctigera Wallengren, 1860
 Helicoverpa toddi Hardwick, 1965
 Helicoverpa zea Boddie, 1850

Extinct species
 Confused Moth (Helicoverpa confusa)
 Minute Noctuid Moth (Helicoverpa minuta)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Helicoverpa Diapause Induction và Emergence Tool
Helicoverpa at funet

Helicoverpa
Heliothinae


title: 22533 Krishnan

text:
22533 Krishnan (1998 FX47) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22533 Krishnan

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Trentepohlia saipanensis

text:
Trentepohlia saipanensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Coelioxys lucidicauda

text:
Coelioxys lucidicauda là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1939


title: Lepidochrysops ignota

text:
The Zulu Blue (Lepidochrysops ignota) là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm xanh. Nó được tìm thấy ở Nam Phi, from the KwaZulu-Natal midlands to Swaziland, Mpumalanga, the Limpopo Province và Gauteng.

Sải cánh dài 27–29 mm đối với con đực và 27–30 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 10 đến tháng 11. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Becium species. Third và later instar larvae feed on the brood of Camponotus niveosetus ants.

Chú thích

Tham khảo

Lepidochrysops
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Burglauer

text:
Burglauer là một đô thị ở huyện Rhön-Grabfeld bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Natri selenat

text:
Natri selenat là muối natri của axit selenic và được dùng làm chất bổ sung vi khoáng.

Tham khảo

Hợp chất natri
Muối selenat


title: Mảng Nam Cực

text:
Mảng Nam Cực là một mảng kiến tạo che phủ lục địa Nam Cực và trải dài ra ngoài nằm dưới các đại dương bao quanh. Mảng Nam Cực có ranh giới với các mảng kiến tạo như mảng Nazca, mảng Nam Mỹ, mảng châu Phi, mảng Ấn-Úc, mảng Scotia và có ranh giới kiểu ranh giới phân kỳ với mảng Thái Bình Dương tạo thành sống đại dương Thái Bình Dương-Nam Cực.

Mảng Nam Cực có diện tích khoảng 16,9 triệu km² (khoảng 6,528 triệu dặm vuông Anh). Nó là mảng kiến tạo có diện tích lớn hàng thứ 5 trên thế giới.

Chuyển động của mảng Nam Cực được ước tính ít nhất khoảng 1 cm/năm về phía Đại Tây Dương.

Tham khảo

Nam Cực, mảng
Địa chất Chile
Địa chất Thái Bình Dương
Địa chất học Nam Cực
Địa chất Nam Đại Dương
Địa chất Ấn Độ Dương


title: Quận Alleghany, North Carolina

text:
Quận Alleghany là một quận nằm ở bang Bắc Carolina.  Tại thời điểm năm 2000, dân số là 10.677 người. Quận lỵ đóng ở Sparta.

Quận được lập năm 1859 từ vùng phía đông quận Ashe, Bắc Carolina.  Quận được đặt tên theo dãy núi Allegheny.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 236 dặm Anh vuông (610 km²), trong đó, 235 dặm Anh vuông (608 km²) là diện tích đất và 1 dặm Anh vuông (2 km²) trong tổng diện tích (0,37%) là diện tích mặt nước.

Các thị trấn
Quận được chia thành 7 thị trấn: Cherry Lane, Cranberry, Gap Civil, Glade Creek, Piney Creek, Prathers Creek, và Whitehead.

Các quận giáp ranh
Quận Grayson, Virginia - Bắc
Quận Surry, Bắc Carolina - Đông
Quận Wilkes, Bắc Carolina - Nam
Quận Ashe, Bắc Carolina - Tây

Các xa lộ chính

Vùng bảo tồn quốc gia
 Blue Ridge Parkway (một phần)

Thông tin nhân khẩu
Theo cuộc điều tra dân số tiến hành năm 2000, quận này có dân số 10.677 người, 4.593 hộ, và 3.169 gia đình sinh sống trong quận này. Mật độ dân số là 46 người trên mỗi dặm Anh vuông (18/km²). Đã có 6.412 đơn vị nhà ở với một mật độ bình quân là 27 trên mỗi dặm Anh vuông (11/km²).  Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 95,69% người da trắng, 1,23% người da đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 0,26% người thổ dân châu Mỹ, 0,20% người gốc châu Á, 0,01% người các đảo Thái Bình Dương, 1,75% từ các chủng tộc khác, và 0,86% từ hai hay nhiều chủng tộc.  4,96% dân số là người Hispanic hoặc người Latin thuộc bất cứ chủng tộc nào.

Có 4.593 hộ trong đó có 24,80% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 58,30% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 7,50% có một chủ hộ là nữ không có chồng sống cùng, và 31,00% là không gia đình. 27,80% trong tất cả các hộ gồm các cá nhân và 14,00% có người sinh sống một mình và có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Quy mô trung bình của hộ là 2,28 còn quy mô trung bình của gia đình là 2,75,

Phân bố độ tuổi của cư dân sinh sống trong huyện là 19,40% dưới độ tuổi 18, 7,40% từ 18 đến 24, 26,30% từ 25 đến 44, 27,70% từ 45 đến 64, và 19,20% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Độ tuổi trung bình là 43 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 97,10 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 95,50 nam giới.

Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $29.244, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $38.473, Nam giới có thu nhập bình quân $25.462 so với mức thu nhập $18.851 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của quận là $17.691, Khoảng 11,30% gia đình và 17,20% dân số sống dưới ngưỡng nghèo, bao gồm 20,80% những người có độ tuổi 18 và 25,00% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.

Các thành phố và thị xã
 Sparta

Tham khảo

Quận của North Carolina
Khu dân cư thành lập năm 1859
Quận của Appalachia


title: Propebela fidicula

text:
Propebela fidicula là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Propebela
Động vật được mô tả năm 1849


title: Hydroporus erzurumensis

text:
Hydroporus erzurumensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Erman & Fery miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Callispa scutellaris

text:
Callispa scutellaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: Sauliac-sur-Célé

text:
Sauliac-sur-Célé là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 130-379 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Sauliacsurcele


title: 82

text:
Năm 82 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 82

als:80er#Johr 82


title: Atoposmia segregata

text:
Atoposmia segregata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Atoposmia
Động vật được mô tả năm 1954