title: Agapostemon obliquus

text:
Agapostemon obliquus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Provancher mô tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Agapostemon
Động vật được mô tả năm 1888


title: Panurginus alticolus

text:
Panurginus alticolus là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Panurginus
Động vật được mô tả năm 1876


title: Pulpí

text:
Pulpí là một đô thị thuộc tỉnh Almería, ở cộng đồng tự trị Andalusia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 96 km², dân số năm 2005 là 7600 người.

Biến động dân số

Nguồn: INE (Tây Ban Nha)

Liên kết ngoài
  Pulpí - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
  Pulpí  - Diputación Provincial de Almería

Tham khảo

Đô thị ở Almería


title: Chi Đinh

text:
Chi Đinh (danh pháp khoa học: Fernandoa) là một chi thực vật thuộc họ Chùm ớt (Bignoniaceae).

Danh pháp đồng nghĩa
Ferdinanda, Ferdinandia, Ferdinandoa, Fernandia, Haplophragma, Hexaneurocarpon, Kigelianthe, Spathodeopsis, Tisserantodendron.

Các loài
Bao gồm khoảng 15 - 17 loài:
 Fernandoa abbreviata Bidgood, 1994
 Fernandoa adenophylla (Wall. ex G.Don) Steenis, 1976 - Đinh lá tuyến, ngọt nai
 Fernandoa adolfi-fridericii (Gilg & Mildbr.) Heine, 1964
 Fernandoa bracteata (P.Dop) Steenis, 1976 - Đinh lá hoa, đinh vàng
 Fernandoa brilletii (P.Dop) Steenis, 1976 - Đinh thối
 Fernandoa coccinea (Scott-Elliot) A.H.Gentry, 1975
 Fernandoa collignonii (P.Dop) Steenis, 1976 - Đinh, đinh vàng, đinh collignon
 Fernandoa ferdinandi (Welw.) Milne-Redh., 1948
 Fernandoa guangxiensis D.D.Tao, 1986
 Fernandoa lutea (Verdc.) Bidgood, 1994
 Fernandoa macrantha (Baker) A.H.Gentry, 1975
 Fernandoa macroloba (Miq.) Steenis, 1976
 Fernandoa madagascariensis (Baker) A.H.Gentry, 1975
 Fernandoa magnifica Seem., 1870
 Fernandoa mortehanii (De Wild.) Heine, 1964
 Fernandoa serrata (P.Dop) Steenis, 1976 - Đinh vàng, kẹn, sò đo
 Fernandoa superba Welw. ex Seem., 1865

Ghi chú


title: Nyodes

text:
Nyodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Hadeninae


title: Oberboihingen

text:
Oberboihingen là một thị xã ở huyện Esslingen trong bang Baden-Württemberg ở phía nam nước Đức. Đô thị Oberboihingen có diện tích 6,31 km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức


title: Liên Trì dục nguyệt

text:
Liên trì dục nguyệt là một ao sen và là một trong mười hai danh lam thắng cảnh xưa của tỉnh Quảng Ngãi, hiện nằm tại thôn Mỹ Thuận, xã Phổ Thuận, thị xã Đức Phổ. Ngày nay đầm sen đã bị thu nhỏ lại đáng kể, ít người còn nhớ đến thắng cảnh này.

Tên gọi
Liên Trì có nghĩa là ao sen. Dục Nguyệt có nghĩa là đùa giỡn với trăng. Liên Trì Dục Nguyệt có nghĩa là Trăng đùa giỡn trong ao sen. Cũng có người dịch là "Ao sen đội nguyệt" và "Nguyệt tắm ao sen". Những ngày có trăng, đi ghe xuồng nhỏ trong ao sen, thấy trăng soi bóng, tạo nên một cảnh tượng nên thơ hữu tình.

Vị trí
Liên Trì Dục Nguyệt xưa là một ao sen lớn thuộc thôn Mỹ Thuận, xã Phổ Thuận, huyện Đức Phổ. Từ Quốc lộ 1; phía ngoài cầu Trà Câu khoảng 1 km; đi về hướng Tây khoảng 1–2 km, phía bên này đường ray xe lửa, bên trái con đường chính là thắng cảnh Liên Trì Dục Nguyệt.

Hiện nay; diện tích Liên Trì Dục Nguyệt (ao sen này) đã bị thu hẹp lại rất nhiều để làm đất ruộng nên thắng cảnh Liên Trì Dục Nguyệt chỉ còn là một cái hồ nhỏ; thắng cảnh này cũng dần bị lãng quên không ai còn nhớ.

Trong văn chương
Nhà thơ Phạm Thiên Thư có bài thơ sau về thắng cảnh này:
Trên nổi hồ mây, dưới đáy mâyLá sen lam biếc nguyệt chan đầy
Sao khuya xuống đậu đôi viền láVạc lạnh về đưa mấy võng cây
Lác đác đài hương vàng cánh đậmLơ thơ nhành liễu biếc tơ gầy
"Liên Trì Dục Nguyệt" trăng đưa lốiMột chiếc thuyền con rẽ khói vây.

Một bài thơ trong gia phả Nguyễn Mậu tại thôn Thanh Điền (hiện là thôn Thanh Bình) - Đức Phổ thuộc Quảng Ngãi có câu đối trả lời giữa học trò và Nguyễn Thân (Cha vợ Vua Tự Đức) như sau:
 Ao sen Liên Chiểu vuông ngàn dặm.
 Cột đồng Thạch Trụ vững muôn năm.

Tham khảo

Đức Phổ


title: Aigues-Vives, Aude

text:
Aigues-Vives là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aude

Tham khảo

 INSEE commune file

Aiguesvives


title: Bournel

text:
Bournel  là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 100 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot-et-Garonne


title: Haute-Loire

text:
Haute-Loire (Thượng Loa) là một tỉnh của Pháp, thuộc vùng hành chính Auvergne-Rhône-Alpes, tỉnh lỵ Le Puy-en-Velay, bao gồm 3 quận với các quận lỵ còn lại là: Brioude, Yssingeaux.

Tham khảo

Tỉnh của Auvergne-Rhône-Alpes
Tỉnh của Pháp
Khởi đầu năm 1790 ở Pháp


title: Pilsbryspira loxospira

text:
Pilsbryspira loxospira là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pilsbryspira


title: Barbarossa (định hướng)

text:
Barbarossa có thể là:

Lịch sử
Biệt hiệu của Hoàng đế La Mã Thần thánh Friedrich I (1122-1190). Barbarossa có nghĩa là "râu đỏ", hoàng đế Freidrich I có một bộ râu màu hung đỏ.
Thành phố Barbarossa, đây là một biệt danh của năm thành phố ở Đức.
Barbaros I hay Oruç Reis (1474-1518), một hải tặc người Thổ Ottoman và là một Bey cai quản vùng Algiers.
Barbaros Hayreddin Pasha (1478-1546), một hải tặc người Thổ Ottoman và cũng là Tổng đô đốc Hải quân của đế quốc Ottoman.
Chiến dịch Barbarossa, cuộc tấn công xâm lược của phát xít Đức vào lãnh thổ Liên Xô trong Thế chiến II.

Giải trí
 Barbarossa (album), một album ra đời năm 1996 của Cubanate.
 Barbarossa (trò chơi trên bàn cờ), một trò chơi trên bàn cờ do Klaus Teuber tạo ra năm 1988.
 Barbarossa (game video) một game trên hệ máy Super Nitendo, ra đời năm 1992.
 Barbarossa (Dune), một nhân vật trong tác phẩm và game Dune.
 Barbarossa, một album năm 2001 của Orplid.
 "Barbarossa", một bài hát của Sordid Humor.

Xem thêm
Barbarosa, một phim sản xuất năm, với sự thủ diễn của Willie Nelson và Gary Busey
Barbarossa Rugner, một nhân vật trong Suikoden
Hector Barbossa, một nhân vật trong phim Cướp biển vùng Caribê
Barbaroux, một loại rượu vang đỏ của Ý
Râu đỏ (định hướng)


title: Heteroderes acutus

text:
Heteroderes acutus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Heteroderes


title: Diego Garcia

text:
Diego Garcia  là một rạn san hô vòng nằm ở trung tâm Ấn Độ Dương, cách khoảng 1.000 dặm (1.600 km) về phía nam của bờ biển Ấn Độ và Sri Lanka, trong đó đảo san hô Diego Garcia có diện tích lớn nhất trong Quần đảo Chagos. Nó là một phần của Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh (BIOT), một lãnh thổ hải ngoại của Anh.

Từ khi xảy ra việc giảm số dân Diego Garcia bắt buộc vào những năm trước 1973, nó đã được dùng làm căn cứ quân sự của Hoa Kỳ và Vương quốc Anh. Diego Garcia có đặt một trong ba ăn ten mặt đất (những cái khác nằm ở Kwajalein và Đảo Ascension) để trợ giúp cho hoạt động của Hệ thống Định vị Toàn cầu (GPS).

Đảo được bao phủ bởi các loại cây cỏ nhiệt đới đa dạng, với một ít dấu hiệu còn sót lại của cây cùi dừa khô và dừa, những cây đã từng bao phủ nó. Đảo dài 37 dặm (60 km), với độ cao cao nhất là 22 feet (7m), và gần như bao trọn một phá dài khoảng 12 dặm (19 km) và có chiều rộng lên đến 5 dặm (8 km). Độ sâu của phá này là 98 dặm (20 m), trong khi có nhiều rặng san hô ở dưới đáy khiến cho việc thám hiểm khá nguy hiểm. Những bãi đá ngầm cạn tồn tại xung quanh ở phía đại dương cũng như ở phía phá. Khu vực eo biển và nơi neo đậu đã được nạo vét, trong khi chỗ trũng cũ cũng có thể sử dụng nếu độ sâu của nó đủ cho con thuyền.

Địa lý
Rạn san hô vòng này gồm một vành san hô có đất nổi gần như hoàn chỉnh xung quanh một vụng biển, chiếm khoảng 90 phần trăm chu vi với một chỗ hở ở phía bắc. Đảo chính là đảo lớn nhất trong khoảng sáu mươi đảo tạo thành quần đảo Chagos. Ngoài những đảo chính, còn có ba đảo san hô nhỏ tại miệng của phá ở phía bắc:

 Đảo tây (8,4 mẫu/3,4 ha)
 Đảo giữa (14,8 mẫu/6 ha)
 Đảo đông (29 mẫu/11,75 ha)

Tổng diện tích của đảo là 66 dặm vuông (170 km², hay 174 km² theo ), trong đó 12 dặm vuông (30 km²) là đất nổi, 6,5 dặm vuông (17 km²) là đá ngầm bao quanh và 48 dặm vuông (124 km²) là vụng biển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The UK Chagos Support Association: The story so far
 Chagos Islands Indigenous Population Internet Site
 Diego Garcia Online: Information for locals of Diego Garcia.
 Avocado|Azzurro: Daily Video from Diego Garcia.
 Official site of the United States Navy Support Facility, Diego Garcia.
 Official site of the UK PJHQ Overseas Bases, Diego Garcia.
 Diego Garcia timeline posted at the History Commons
 Diego Garcia "Camp Justice", GlobalSecurity.org
 US/UK BIOT defence agreements, 1966-1982, U.S. Court filing
 Where in the World Is Diego Garcia?, Infoplease.com
 Simon Winchester on Diego Garcia, in Granta Magazine
 Diego Garcia: Paradise Cleansed, by John Pilger
 The Jewel in the Pentagon's Crown , by Gisle Tangenes, BitsofNews.com
 Atoll Research Bulletin 149: Geography and Ecology of Diego Garcia Atoll
 Stealing a Nation - A Special Report by John Pilger on Google Video; on YouTube.com
 A Return from Exile in Sight? The Chagossians and their Struggle, from the Northwestern Journal of International Human Rights
 Alex Doherty 'Diego Garcia', in ZNet
 BBC News Exiles lose appeal over benefits 02/11/07

Quần đảo Chagos
Rạn san hô vòng Ấn Độ Dương
Thủ đô của châu Á
Quan hệ Hoa Kỳ-Vương quốc Liên hiệp Anh
Đảo của Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh
Thủ đô Lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh
Địa lý Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh
Vùng đất Ramsar ở Lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh


title: 11782 Nikolajivanov

text:
11782 Nikolajivanov là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1365.7364939 ngày (3.74 năm).

Nó được phát hiện ngày 8 tháng 10 năm 1969.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1969


title: Propan

text:
Propan (propane) là một hyđrocacbon nhóm alkan có công thức C3H8. Propan được sản xuất trong quá trình xử lý dầu mỏ hay khí tự nhiên. Propan được sử dụng như một nguồn năng lượng chính cho động cơ cũng như trong gia đình.

Propan thường được trộn với một lượng nhỏ của propylen, butan và butylen để sản xuất một loại nhiên liệu - khí dầu mỏ hoá lỏng (liquified petroleum gas, hay LPG, hoặc khí LP).

Tính chất

Được tách từ khí thiên nhiên, khí đồng hành hoặc từ các sản phẩm khí được hình thành trong cracking sản phẩm dầu mỏ. Dùng trong tổng hợp hữu cơ để điều chế Propan, nitromethan. Hỗn hợp P và butan được dùng làm khí đốt dùng trong đời sống (khí dầu mỏ hoá lỏng LPG).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Hiệp hội Khí dầu mỏ hoá lỏng thế giới (World LP Gas Association - WLPGA)
Hướng dẫn về an toàn
Hướng dẫn về an toàn của NIOSH
Hình 3D của propan
Hiệp hội Khí Propan Hoa Kỳ
Hội đồng Giáo dục và Nghiên cứu Propan Hoa Kỳ
Hiệp hội Khí Propan Canada
Hiệp hội Khí hóa lỏng: Propan và Butan ở Anh
Computational Chemistry Wiki

Alkan
Nhiên liệu
Chất làm lạnh
Hydrocarbon


title: Dự án bản đồ gen người

text:
Dự án Bản đồ gen Người (tiếng Anh: Human Genome Project - HGP) là một dự án nghiên cứu khoa học quốc tế có mục đích chính là xác định trình tự của các cặp cơ sở (base pairs) tạo thành phân tử DNA và xác định khoảng 25.000 gen trong bộ gen của con người.

Dự án khởi đầu vào năm 1990 với sự đứng đầu của James D. Watson. Bản phác thảo đầu tiên của bộ gen đã được cho ra đời vào năm 2000 và hoàn thiện vào năm 2003. Một dự án song song cũng được thực hiện bởi một công ty tư nhân tên là Celera Genomics. Tuy nhiên, hầu hết trình tự chuỗi được xác định là tại các trường đại học và các viện nghiên cứu từ các nước Mỹ, Canada, và Anh. Việc xác định toàn bộ bộ gen Người là một bước tiến quan trọng trong việc phát triển thuốc và các khía cạnh chăm sóc sức khỏe khác.

Trong khi mục đích chính của dự án là tìm hiểu sự cấu thành về mặt di truyền của loài người, dự án cũng tập trung vào các sinh vật khác như vi khuẩn Escherichia coli, ruồi dấm (fruit fly), và chuột trong phòng thí nghiệm.

Bộ gen của bất kì cá nhân nào (ngoại trừ trường hợp sinh đôi cùng trứng (identical twin) và nhân bản) đều là duy nhất. Vì thế dự án tập trung việc ánh xạ đến bộ gen người bao gồm cả việc xác định trình tự của nhiều biến thể của mỗi gen. Dự án không nghiên cứu toàn bộ DNA tìm thấy trong tế bào con người; một số vùng heterochromatic (chiếm khoảng 8%) vẫn chưa được xác định trình tự.

Tổ chức Bộ gen loài người viết tắt là HUGO (Human Genome Organisation), là một tổ chức phi chính phủ và phi lợi nhuận quốc tế, tham gia vào thực hiện các dự án này. Trong đó Ủy ban HUGO về danh mục gen (HGNC, HUGO Gene Nomenclature Committee) là ủy ban hoạt động mạnh nhất của HUGO hỗ trợ việc gán tên gen đơn nhất và biểu tượng cho mỗi gen con người.

Dự án

Tiền đề
Sự bắt đầu của dự án là kết quả của công việc nhiều năm được hỗ trợ bởi Bộ Năng lượng Mỹ, trong các workshops vào 1984
và 1986 và
tuyên bố quan trọng kèm theo của
Bộ Năng lượng Mỹ (US Department of Energy).
Bản báo cáo năm 1986 tuyên bố vững chắc rằng, "Mục tiêu cuối cùng của sự kiện này là tìm hiểu về bộ gen Người" và "Sự hiểu biết về bộ gen Người là cần thiết đối với quá trình phát triển của y khoa và các ngành khoa học sức khỏe khác như tri thức về giải phẫu người." Tham khảo thêm

James D. Watson từng là người đứng đầu Trung tâm Quốc gia về Nghiên cứu gen Người (National Center for Human Genome Research) tại Viện Sức khỏe Quốc gia (National Institutes of Health - NIH) ở Mỹ bắt đầu từ năm 1988. Chủ yếu vì bất đồng với ông chủ của mình, Bernadine Healy, về việc bản quyền gen nên ông đã buộc phải từ chức vào năm 1992. Thay thế ông là Francis Collins vào Tháng Tư 1993, và tên của trung tâm đổi thành Viện Nghiên cứu Bản đồ Gen Người Quốc gia (National Human Genome Research Institute - NHGRI) vào năm 1997.

Nguồn quỹ dự án đến 3 tỉ đôla được thành lập năm 1990 bởi Bộ Năng lượng Mỹ và Viện Sức khỏe Quốc gia Mỹ, với thời gian ước tinh 15 năm. Bên cạnh đó, còn có sự góp mặt của các nhà di truyền học từ Trung Quốc, Pháp, Đức, Nhật, và Vương Quốc Anh.

Nhờ vào sự hợp tác quốc tế rộng rãi và những cái tiến trong lĩnh vực gen học (genomics) (đặc biệt trong phân tích trình tự), cũng như những đột phá lớn trong kĩ thuật máy tính, phiên bản đầu tiên của bộ gen đã cho ra đời năm 2000 (được đồng tuyên bố bởi tống thống Mỹ Bill Clinton và Thủ tướng Anh Tony Blair vào ngày 26 Tháng Sáu, 2000).
Và tiếp đến là phiên bản hoàn thiện được công bố Tháng Tư 2003, sớm hơn 2 năm so với dự định.
Vào Tháng Năm 2006, một dấu mốc lớn đã đến trong quá trình hoàn thiện dự án, khi mà trình tự của chromosome cuối cùng đã được công bố trên tạp chí Nature.

Một thống kê minh họa của dự án cho thấy hầu hết bộ gen người đã được xác định trình tự vào cuối 2003. Tuy nhiên, vẫn còn một số vùng trong bộ gen người có thể được xem là chưa hoàn thành việc xác định trình tự. Đầu tiên là vùng trung tâm của mỗi nhiễm sắc thể (chromosome), còn gọi là tâm động (centromeres), là các chuỗi DNA có độ trùng lặp cao và rất khó để xác định trình tự dùng các kĩ thuật hiện nay. Tâm động gồm hàng triệu (có thể vài chục triêu) cặp base (base pair), và chúng hầu như chưa được xác định trình tự. Tiếp đến là phần cuối của các nhiễm sắc thể, gọi là telomeres, cũng là có độ trùng lặp cao, và hầu hết phần cuối của 46 chromosome cũng chưa được xác định trình tự. Thứ ba là có nhiều vị trí (loci) trong bộ gen mỗi cá nhân có chứa các gen trong các họ gia đình đa gen (multigene families) mà rất khó để hiểu rõ cấu trúc khi dùng kĩ thuật xác định trình tự shotgun - những họ đa gen này thường mã hóa cho các protein đóng vai trò quan trọng cho miễn dịch. Vì thế, có lẽ là centromeres và telomeres sẽ vẫn chưa được xác định trình tự cho tới khi có một kĩ thuật mới được phát triển hỗ trợ cho việc xác định trình tự chúng. Ngoài ra, có vài tá các khoảng trống (gap) nằm rải rác trong bộ gen mà một số trong chúng là khá lớn, và hi vọng là có thể kết thúc việc xác định trình tự các khoảng trống trong vòng vài năm tới.

Bản đồ gen đã được hoàn thành vào tháng 4 năm 2003.

Mục đích

Mục đích của dự án HGP là không chỉ xác định trình tự của hơn 3 tỉ cặp gốc (base pairs) trong bộ gen người với tỉ lệ lỗi nhỏ nhất, mà còn phải xác định cho được các gen trong khối dữ liệu khổng lồ đó. Mảng này của dự án vẫn còn được tiếp diễn, vì với số lượng tính toán ban đầu thì hiện có khoảng 22.000–23.000 genes trong bản đồ gen người, một con số nhỏ hơn so với dự tính của các nhà khoa học.

Một mục tiêu khác là phát triển các phương pháp nhanh hơn, hiệu quả hơn để xác định trình tự DNA và phân tích trình tự.

Trình tự của các DNA người được lưu trữ trong các cơ sở dữ liệu có thể truy cập từ Internet. Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học Quốc gia (National Center for Biotechnology Information) (và các tổ chức tương tự ở châu Âu và Nhật Bản) lưu giữ chuỗi trình tự gen trong cơ sở dữ liệu có tên gọi là Genbank, cùng với các chuỗi gen và protein giả định và đã được biết. Các tổ chức khác như University of California, Santa Cruz, và Ensembl cung cấp thêm các dữ liệu bổ sung kèm các chú thích (annotation) và các công cụ hữu hiệu để hiển thị và tìm kiếm nó. Các chương trình máy tính cũng được phát triển để phân tích dữ liệu, vì các dữ liệu này rất khó trích rút thông tin nếu không có các chương trình này.

Quá trình xác định ranh giới giữa đoạn mã hóa gen và đoạn mã hóa cho các chức năng khác trong chuỗi DNA thô ban đầu được gọi là genome annotation và là một lĩnh vực trong tin sinh học. Trong khi các nhà sinh học đang có gắng tạo ra những lời chú thích tốt nhất, quá trình này diễn ra rất chậm chạp, và các chương trình máy tính ngày càng đáp ứng nhu cầu tốc độ dữ liệu vào cao của các dự án xác định trình tự bộ gen. Kĩ thuật tạo chú thích tốt nhất hiện nay dùng các mô hình thống kê có sử dụng sự song song giữa các chuỗi DNA và ngôn ngữ con người, dùng khái niệm từ khoa học máy tính ví dụ văn phạm hình thức (formal grammar).

Bộ gen của hai người khác nhau là khác nhau. Vì thế, dữ liệu được công bố của dự án không đại diện chính xác chuỗi của một hay mọi bộ gen người nào cả. Nó là bản đồ gen kết hợp từ nhiều người vô danh cung cấp. Vì thế, không thể sử dụng dữ liệu này để xác định sự khác biệt về bộ gen giữa 2 cá thể. Thay vào đó, dự án phục vụ cho mục đích này là HapMap.

Cách thức tiến hành
Mỗi tế bào con người chứa một nhân bên trong với 46 chromosome. Mỗi một chromosome chứa khoảng 30.000 đến 50.000 gen và các chuỗi không mã hóa xen kẽ. Cách đơn giản nhất để nghiên cứu các gen là dựa trên từng nucleotide một (A, T, G, X). Và cữ mỗi hai nucleotide thì tạo thành một cặp gốc (base pair). Các nhà khoa học ước tính có khoảng 3 tỉ cặp gốc như vậy.

Nguồn quỹ của dự án đến từ Chính phủ Mỹ thông qua Viện Sức khỏe Quốc gia tại Mỹ và các tổ chức Từ thiện tại Anh, tổ chức Wellcome Trust tài trợ cho Viện Sanger (mà sau này là Trung tâm Sanger) tại Anh Quốc, cũng như nhiều nhóm khác trên khắp thế giới. Bộ gen được chia nhỏ thành từng đoạn ngắn hơn; khoảng 150.000 cặp gốc mỗi đoạn. Những đoạn này gọi là "bacterial artificial chromosome", hay BAC, vì chúng có thể được chèn vào trong vi khuẩn và có thể được nhân đôi lên bằng bộ máy nhân đôi DNA bên trong vi khuẩn. Điều này có nghĩa là, cho dù bộ gen của các loài có khác nhau về độ phức tạp gì đi nữa, cơ chế hoạt động trong quá trình sinh học bên trong (cụ thể là nhân đôi DNA) đều giống nhau. Mỗi đoạn như vậy sau đó sẽ được xác định trình tự riêng lẻ dùng kĩ thuật "shotgun" và sau đó chúng sẽ được lắp ghép lại với nhau. Hướng này gọi là hướng tiếp cận "shotgun phân cấp" (hierarchical shotgun).

Bộ gen của ai đã được xác định trình tự?
Trong dự án HGP, các nhà khoa học thu thập mẫu máu (phụ nữ) và tinh trùng (đàn ông) từ một lượng lớn người cung cấp. Và chỉ một vài là được xử lý làm nguồn DNA. Vì thế, danh tính của các người cho là được bảo vệ và kể cả người cho lẫn nhà khoa học đều không biết mẫu của ai được chọn để xác định trình tự DNA. Tuy nhiên, trong cộng đồng gen học vẫn cho rằng hầu hết các DNA được công bố rộng rãi của dự án là xuất phát từ một người đàn ông vô danh tại Buffalo, NewYork (bí số RP11).

Các nhà khoa học của HGP đã dùng tế bào máu trắng từ mẫu máu của 2 người cho là nam và 2 người cho là nữ (chọn lựa ngẫu nhiên từ 20 người mỗi nhóm) -- từ đó mỗi người cho sẽ tạo ra một thư viện DNA độc lập. Và một trong các thư viện này (RP11) đã được dùng nhiều hơn so với các cái khác, chủ yếu vì vấn đề chất lượng.

Dù giai đoạn chính là xác định trình tự đã hoàn thành, các nghiên cứu về sự khác biệt DNA (giữa các cá thể) vẫn được tiếp tục trong dự án HapMap Quốc tế, với mục tiêu là xác định các mẫu single nucleotide polymorphism (SNP) (gọi là haplotype, hay "hap"). Các mẫu DNA cho dự án HapMap xuất phát từ tổng số 270 cá nhân: người Yoruba tại Ibadan, Nigeria; người Nhật tại Tokyo; người Hán tại Bắc Kinh; và nguồn từ Trung tâm Nghiên cứu Đa hình ở Người (Center for the Study of Human Polymorphisms|Centre d’Etude du Polymorphisms Humain - (CEPH)) ở Pháp, nơi nghiên cứu những người Mỹ có gốc từ Tây Âu và Bắc Âu.

Trong dự án của công ty tư nhân Celera Genomics, DNA từ 5 cá nhân khác nhau đã được nghiên cứu. Nhà khoa học đứng đầu của công ty thời đó, Craig Venter, sau này đã thừa nhận (trong một bức thư gởi tới tạp chí Science) rằng DNA của mình cũng nằm trong đó .

Và vào ngày 4 tháng 9 năm 2007, đội ngũ dẫn đầu bởi Craig Venter, đã xuất bản trình tự DNA đầy đủ của mình, vén bức bàn về bộ gen gồm 6 tỉ kí tự của một cá nhân lần đầu tiên.

Lợi ích mang lại
Dù việc tìm hiểu nội dung của dữ liệu genome đã xác định chuỗi vẫn còn ở bước khởi đầu, nhưng người ta có thể tiên đoán được những lợi ích to lớn nó đem lại trong đột phá y khoa và công nghệ sinh học. Một số công ty, như Myriad Genetics đã bắt đầu đưa ra các giải pháp đơn giản để quản lý các kiểm tra về di truyền mà có thể cho biết sự dễ mắc phải các bệnh của người được kiểm tra, bao gồm ung thư vú, rối loạn hemostasis, cystic fibrosis, bệnh về thận và các bệnh khác.

Bên cạnh đó là các lợi ích hiển nhiên của khoa học sinh học. Ví dụ, nhà nghiên cứu về một loại bệnh ung thư cụ thể có thể chỉ tập trung tìm hiểu về một gen liên quan đến bệnh đó. Đồng thời, khi truy cập vào cơ sở dữ liệu chung về gen, nhà khoa học này có thể biết thông tin về gen này mà các nhà khoa học khác đã làm, bao gồm
 cấu trúc 3 chiều của protein sản phẩm của nó,
 chức năng của nó,
 mối quan hệ tiến hóa với các gen khác của người, hay với gen của chuột/men/ruồi giấm,
 các đột biến có hại có thể xảy ra,
 khả năng tương tác với các gen khác,
 mô (tissue) trong cơ thể mà gen này được kích hoạt,
 các bệnh tật gắn với gen này
 hay các loại dữ liệu khác.

Hơn nữa, hiểu biết về các quá trình gây bệnh ở mức độ sinh học phân tử có thể xác định các liệu pháp chữa trị mới.

Việc phân tích về sự giống nhau giữa các chuỗi DNA từ các sinh vật khác nhau cũng mở ra hướng mới trong việc nghiên cứu lý thuyết tiến hóa. Trong nhiều trường hợp, các câu hỏi về tiến hóa có thể được trả lời trong khía cạnh của sinh học phân tử.

Dự án đa dạng bộ gen người (Human Genome Diversity Project), một nghiên cứu phụ nhằm mục đích ánh xạ các DNA ở các hình thái khác nhau giữa các nhóm chủng tộc người, từng được xem là đã kết thúc, nay vẫn tiếp tục và cho các kết quả mới.

Chỉ dẫn

Tham khảo

Xem thêm

Liên kết ngoài

 Delaware Valley Personalized Medicine Project  Uses data from the Human Genome Project to help make medicine personal
 National Human Genome Research Institute (NHGRI). NHGRI led the National Institutes of Health's (NIH's) contribution to the International Human Genome Project. This project, which had as its primary goal the sequencing of the three thousand million base pairs that make up human genome, was successfully completed in April 2003.
 Human Genome News. Published from 1989 to 2002 by the US Department of Energy, this newsletter was a major communications method for coordination of the Human Genome Project. Complete online archives are available.
 Project Gutenberg hosts e-texts for Human Genome Project, titled Human Genome Project, Chromosome Number # (# denotes 01-22, X and Y). This information is raw sequence, released in November 2002; access to entry pages with download links is available through http://www.gutenberg.org/etext/3501 for Chromosome 1 sequentially to http://www.gutenberg.org/etext/3524 for the Y Chromosome. Note that this sequence might not be considered definitive due to ongoing revisions and refinements. In addition to the chromosome files, there is a supplementary information file dated March 2004 which contains additional sequence information.
 The HGP information pages
 yourgenome.org: The Sanger Institute public information pages has general and detailed primers on DNA, genes and genomes, the Human Genome Project and science spotlights.
 Ensembl project, an automated annotation system and browser for the human genome
 UCSC genome browser, This site contains the reference sequence and working draft assemblies for a large collection of genomes. It also provides a portal to the ENCODE project.
 Nature magazine's human genome gateway, including the HGP's paper on the draft genome sequence
 Wellcome charitable trust description of HGP  "Your Genes, your health, your future".
 Learning about the Human Genome. Part 1: Challenge to Science Educators. ERIC Digest.
 Learning about the Human Genome. Part 2: Resources for Science Educators. ERIC Digest.
 Patenting Life by Merrill Goozner
 Prepared Statement of Craig Venter of Celera  Venter discusses Celera's progress in deciphering the human genome sequence and its relationship to healthcare and to the federally funded Human Genome Project.
 Cracking the Code of Life Companion website to 2-hour NOVA program documenting the race to decode the genome, including the entire program hosted in 16 parts in either QuickTime hoặc RealPlayer format.
 article by Leota Lone Dog, author of the 1999 article "whose genes are they" in the Journal of health and social policy, 10.4: 51-66.

Tiếng Việt

Dự án bộ gen người
Di truyền học
Công nghệ sinh học


title: Cephalaeschna

text:
Cephalaeschna là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Aeshnidae.

Chi có các loài sau:
Cephalaeschna acutifrons
Cephalaeschna aritai
Cephalaeschna chaoi
Cephalaeschna dinghuensis
Cephalaeschna klapperichi
Cephalaeschna klotsi  - Yellow-spotted Dusk-hawker
Cephalaeschna masoni
Cephalaeschna needhami
Cephalaeschna obversa
Cephalaeschna orbifrons
Cephalaeschna patrorum
Cephalaeschna risi
Cephalaeschna shaowuensis
Cephalaeschna triadica
Cephalaeschna viridifrons

Chú thích

Tham khảo

Aeshnidae


title: Villerías de Campos

text:
Villerías de Campos là một đô thị trong tỉnh Palencia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 122 người.

Tham khảo

Đô thị ở Palencia


title: Borgo a Mozzano

text:
Borgo a Mozzano là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Lucca trong vùng Toscana. Borgo a Mozzano có diện tích km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là người.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Borgo a Mozzano giáp với các đô thị:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Lucca


title: Oomorphoides punctatus

text:
Oomorphoides punctatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tang miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Oomorphoides


title: Sư đoàn 31, Quân đội nhân dân Việt Nam

text:
Sư đoàn 31, còn gọi F31, đoàn Lam Hồng, đoàn Tà Sanh, là một sư đoàn bộ binh trong biên chế của Quân đoàn 3, Quân đội nhân dân Việt Nam.

Lịch sử
Sư đoàn 31 được thành lập vào ngày 11 tháng 7 năm 1974 tại Cánh đồng Chum trên cơ sở các đơn vị thuộc Mặt trận 31 đã từng chiến đấu nhiều năm tại nước bạn Lào gồm Trung đoàn 335 (hiện nay thuộc Sư đoàn 324-Quân khu 4), Trung đoàn 866, Tiểu đoàn thiết giáp 174, Tiểu đoàn pháo binh 42...Lúc đầu mang mật danh là đoàn Lam Hồng để tham gia tiến công lực lượng của Vàng Pao ở Lào. Tháng 4 năm 1976, theo thế bố trí chiến lược của cấp trên, sư đoàn 31 từ Lào rút về Việt Nam, đóng tại phía Tây tỉnh Nghệ An. Cuối năm 1977, sư đoàn 31 trong biên chế của quân đoàn 3 cơ động vào đồng bằng sông Cửu Long tham gia phòng thủ chống quân Khmer Đỏ xâm lấn. Sư đoàn tham gia Chiến dịch phản công biên giới Tây-Nam Việt Nam. Sau trận tấn công tiêu diệt căn cứ đầu não của Khmer Đỏ tại Tasanh, Batdambang, sư đoàn 31 còn được gọi là đoàn Tà Sanh.

Năm 1979, sư đoàn 31 cùng quân đoàn 3 lập tuyến phòng thủ ở phía bắc sông Cầu trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện nay. Đến tháng 8 năm 1985, sư đoàn lên Vị Xuyên chiến đấu chống quân Trung Quốc.

Hiện nay, sư đoàn 31 đóng tại tỉnh Bình Định.
Chỉ huy Sư đoàn hiện nay :
 Sư đoàn trưởng : Đại tá Lê Đình Việt
 Chính uỷ : Đại tá Lê Mạnh Đức
 Phó Sư đoàn trưởng - TMT : thượng tá Nguyễn Duy Nhanh

Khen thưởng
 Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân năm 1979 sau trận Tà sanh ngày 26 tháng 3 năm 1979.

Biên chế
 Trung đoàn Bộ binh 866 (Đơn vị 2 lần được tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND)
 Trung đoan Bộ binh 922
 Trung đoan Bộ binh 977
 Tiểu đoàn 14 Cối 82 mm
 Tiểu đoàn 15 Cối 105 mm
 Tiểu đoàn 17 Công binh
 Tiểu đoàn 18 Thông tin
 Đại đội 20 Trinh sát
 Đại đội 21 Hóa học
 Tiểu đoàn 24 Quân y
 Tiểu đoàn 25 Vận tải
 Tiểu đoàn 16 Phòng không

Tham khảo

31
Đơn vị quân sự thành lập năm 1974


title: Bác Ái, Tiêu Tác

text:
Bác Ái (chữ Hán giản thể:博爱县, âm Hán Việt: Bác Ái huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Tiêu Tác, tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Bác Ái nằm ở chân núi phía nam của Thái Hành Sơn, nơi giao nhau với tỉnh Sơn Tây. Huyện này có diện tích 492 kilômét vuông, dân số năm 2002 là 420.000 người. Mã số bưu chính của Bác Ái là 454450. Huyện lỵ đóng tại trấn Thanh Hoá. Huyện Bác Ái được chia thành 6 trấn, 3 hương.
 Trấn: Thanh Hóa, Hứa Lương, Nguyệt Sơn, Dương Miếu, Bách Sơn, Ma Đầu và Hiếu Kính.
 Hương: Kim Thành, Tô Gia Tác và Trại Khoát.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính quyền Bác Ái

Tiêu Tác
Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)


title: Saint-Pal-de-Senouire

text:
Saint-Pal-de-Senouire là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số người.
Sông Senouire chảy theo hướng nam qua giữa thị trấn.

Tham khảo
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
 Website of Saint-Pal-de-Senouire
 Virtual visit of Saint-Pal-de-Senouire

Saintpaldesenouire


title: Geranomyia sagittifer

text:
Geranomyia sagittifer là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Autodesk 3ds Max

text:
Autodesk® 3ds Max® đã từng được biết đến với tên 3D Studio MAX là một phần mềm đồ họa vi tính ba chiều (tiếng Anh:3D graphics application) của công ty Autodesk Media & Entertainment, hoạt động trên hệ điều hành Windows Win32 hoặc Win64. Phiên bản của 3ds Max vào năm 2006 là 3ds Max 9.

Tên khởi đầu của phần mềm này là 3d Studio, được nhóm Yost xây dựng trên nền tảng của hệ điều hành DOS, được hãng Autodesk phát hành. Sau này Autodesk mua lại bản quyền, được Studio Kinetix (là một bộ phận nằm trong tập đoàn truyền thông và giải trí Autodesk) tiếp tục phát triển. Sau các phiên bản 3ds 3 và 3ds 4, phần mềm được đổi tên thành 3ds MAX, viết trên nền tảng hệ điều hành Windows NT. Tiếp đó, phần mềm này được đổi tên thành 3ds max, chuyển sang cho Discreet tiếp tục phát triển. Đây là một hãng phần mềm có trụ sở tại Montréal, Québec, Canada, được Autodesk mua lại. Sau phiên bản thứ 8, phần mềm được đổi lại tên thành 3ds Max, và được chính thức mang lại nhãn hiệu của Autodesk.

Tham khảo

Phần mềm đồ họa 3D
Autodesk


title: Nomada cristata

text:
Nomada cristata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1896


title: SGML

text:
SGML (Viết tắt của Standard Generalized Markup Language), một hệ thống tổ chức và gắn thẻ yếu tố của một tài liệu. SGML được phát triển và tiêu chuẩn hóa bởi Tổ chức Tiêu chuẩn quốc tế (ISO) vào năm 1986. SGML chính nó không chỉ định bất kỳ,đặc biệt là định dạng mà nó quy định cụ thể các quy tắc cho các yếu tố gắn thẻ. Các thẻ sau đó có thể được giải thích để các yếu tố định dạng theo nhiều cách khác nhau.

SGML được sử dụng rộng rãi để quản lý các văn bản lớn mà có thể bản sửa đổi thường xuyên và cần phải được in trong các định dạng khác nhau. Bởi vì nó là một hệ thống lớn và phức tạp, đó là chưa sử dụng rộng rãi trên máy tính cá nhân.Tuy nhiên, sự phát triển của Internet, và đặc biệt là World Wide Web, đang tạo ra đổi mới quan tâm đến SGML vì World Wide Web sử dụng HTML, mà là một cách để xác định và thông dịch thẻ theo các quy tắc SGML

Nó là một tập hợp bao gồm các thẻ (tag) đánh dấu, các phần tử, và nhãn. Các thẻ đánh dấu được giới hạn bằng hai ký tự “<” và “>” để phân biệt với phần dữ liệu. Ngôn ngữ này sử dụng DTD (Document Type Definition), nó là một dạng tài liệu có cú pháp đặc biệt, được dùng để định nghĩa các phần tử có thể sẽ xuất hiện trong một tài liệu và trật tự sắp xếp của chúng.

HTML là một ngôn ngữ đánh dấu dựa trên SGML được dùng để tạo ra các tài liệu hiển thị trên các trình duyệt Web. Tuy được xây dựng dựa trên SGML nhưng ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi này lại không hoàn toàn tuân theo SGML do không cần dùng DTD cũng như nó không đòi hỏi phải tuân theo các quy luật sử dụng các phần tử trong tài liệu. Ví dụ

HTML cho phép sử dụng một thẻ mở (<p>) mà không cần phải có một thẻ đóng (</p>).

Do nhu cầu sử dụng ngôn ngữ đánh dấu cho những mục đích khác chứ không chỉ là hiển thị đơn thuần (như HTML), ngôn ngữ XML đã ra đời. Do XML có cấu trúc rất nghiêm ngặt và rất uyển chuyển, nên có thể được sử dụng cho nhiều mục đích khác như: thương mại điện tử, xử lý cơ sở dữ liệu v.v..

XHTML đại diện cho sự cách mạng của HTML, nó gần như giống với HTML nhưng lại tuân theo cú pháp nghiêm ngặt của XML. XHTML được sử dụng để trình bày nội dung trên các trình duyệt Web giống như HTML đã làm.

WML là một ngôn ngữ XML dùng một DTD riêng của nó. WML được sử dụng để soạn thảo các nội dung được sử dụng để hiển thị trên các thiết bị di động.

Tham khảo

Ngôn ngữ máy tính
Ngôn ngữ mô hình hóa dữ liệu
Ngôn ngữ đánh dấu
Truyền thông kỹ thuật
Tiêu chuẩn ISO


title: Quận Montour, Pennsylvania

text:
Quận Montour là một quận trong tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Pennsylvania. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích kilômét vuông, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Pennsylvania


title: Goiânia

text:
Goiânia (), là thành phố ở trung nam Brasil, thành phố lớn nhất và là thủ phủ của bang Goiás. Thành phố nằm trên cao nguyên gần sông Meia Ponte. Với dân số gần 1,46 triệu người, Goiânia là thành phố lớn thứ 12 ở Brasil. Đây là hạt nhân của vùng đô thị có dân số hơn 2 triệu người, là vùng đô thị lớn thứ 11 ở quốc gia này. Đây là một thành phố có quy hoạch tốt. Về mặt giao thông, Gioânia được kết nối bằng đường sứt với Brasília. Các trường đại học ở đây gồm Đại học Liên bang Goiás (lập năm 1960) và Đại học Công giáo Goiás (lập năm 1959). Thành phố được xây dựng năm 1933 và thay thế Goiás làm thủ phủ bang năm 1937.

Tham khảo

Liên kết ngoài
site Photos of Goiânia
Official site of Goiânia
Goiânia Yellow Pages
Photos of Goiânia
Hotel reservation at Goiânia
Federal University of Goiás in Goiânia

Thành phố, thị xã bang Goiás
Goiania
Khởi đầu năm 1933


title: 11754 Herbig

text:
11754 Herbig là mộttiểu hành tinh vành đai chính, được Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels phát hiện vào ngày 24 tháng 9, năm 1960 ở Đài thiên văn Palomar. Tiểu hành tinh này được đặt theo tên của nhà thiên văn học George Herbig người Hoa Kỳ.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Dicladispa schoutedeni

text:
Dicladispa schoutedeni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Dicladispa


title: Theloderma albopunctatum

text:
Theloderma albopunctatum là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Trung Quốc.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Lau, M.W.N. & Ermi, Z. 2004. Philautus albopunctatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

A
Động vật lưỡng cư Trung Quốc


title: Miconia aspratilis

text:
Miconia aspratilis là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
Thực vật được mô tả năm 1967
Thực vật Ecuador


title: Waldbronn

text:
Waldbronn là một đô thị ở huyện Karlsruhe, bang Baden-Württemberg, Đức. Đô thị này có diện tích 11,35 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 12.340 người. Waldbronn tọa lạc ở bắc rừng Đen, 11 km về phía đông nam Karlsruhe.

Tham khảo


title: Salins-les-Bains

text:
Salins-les-Bains là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Lons-le-Saunier, tổng Salins-les-Bains. Tọa độ địa lý của xã là 46° 56' vĩ độ bắc, 05° 52' kinh độ đông. Salins-les-Bains nằm trên độ cao trung bình là 350 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 284 mét và điểm cao nhất là 737 mét. Xã có diện tích 24,68 km², dân số vào thời điểm 1999 là 3.333 người; mật độ dân số là 135 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
 Nhà thờ giáo khu Saint-Anatoile được xây đầu tiên vào khoảng 1024-1031.
 Nhà thờ Saint-Maurice được xây trong thế kỉ 13.
 Nhà thờ Notre-Dame Libératrice hoàn thành năm 1662.
 Tòa thị chính (1718-1739)ngay cạnh nhà thờ Notre-Dame Libératrice.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Batrachedra decoctor

text:
Batrachedra decoctor là một loài bướm đêm thuộc họ Blastobasidae. Nó là loài bản địa của đông nam Hoa Kỳ đặc biệt ở miền bắc Florida.

Sinh thái học
In its larval state it feeds excusively on the Serenoa repens plant.

Chú thích

Tham khảo

Batrachedra
Động vật Mỹ


title: Adria

text:
Adria là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Rovigo trong vùng Veneto. Adria có diện tích km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là 20.593 người.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Adria giáp với các đô thị:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Rovigo
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Englewood, Colorado

text:
Englewood, Colorado là một thành phố thuộc quận, tiểu bang Colorado, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km², dân số thời điểm năm 2000 theo điều tra của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Tham khảo

Thành phố của Colorado


title: Huỳnh Nhật Tân

text:
Huỳnh Nhật Tân là một nhạc sĩ sáng tác và hoà âm thuộc dòng nhạc hải ngoại. Anh là giám đốc âm nhạc cho Trung tâm Vân Sơn trong gần 20 năm.

Sự nghiêp
Huỳnh Nhật Tân học nhạc từ năm 12 tuổi, học ký xướng âm với nhạc sĩ Hùng Lân, học hòa âm với linh mục Tiến Dũng và bắt đầu sáng tác từ năm 16 tuổi. Năm 17 tuổi, anh sáng tác ca khúc Bạc tình, sau này được nhiều ca sĩ nổi tiếng như Tuấn Ngọc, Đàm Vĩnh Hưng, Nguyễn Hưng trình bày tạo nên sự phổ biến sâu rộng. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, anh thi vào Viện Âm nhạc Thành phố, học hai năm các môn Lý thuyết, Sáng tác và Chỉ huy. Sau đó, vì tội nhiều lần vượt biên, anh bị chuyển qua học ở trường Văn hóa Nghệ thuật (tức Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật) vào năm 1984 và ra trường năm 1988.

Năm 1989, Huỳnh Nhật Tân sang Hoa Kỳ theo diện ODP và từ năm 1992 định cư tại miền Nam California. Anh tốt nghiệp kỹ sư âm thanh và về làm việc tại Sony Classics thuộc hệ thống giải trí quốc tế Sony năm 1999. Ở đó, anh đảm nhiệm chức vụ kỹ sư trưởng phòng thu về chỉnh âm (sound editing) và viết một phần nhạc cho nhiều trò chơi điện tử trên PlayStation.

Anh cộng tác mật thiết với Trung tâm Vân Sơn trong việc sáng tác và hòa âm, thu âm, mix, cũng như là giám đốc âm nhạc trong nhiều chương trình. Chẳng hạn như chỉ riêng trong đĩa DVD Vân Sơn 40 In Dallas (2008), đã có 5 ca khúc của anh được trình bày. Ngoài ra anh còn cộng tác với Trung tâm Thúy Nga, Blue Ocean, Rainbows. Ngoài ra, anh còn hòa âm cho những CD dòng nhạc mới chuyên loại nhạc bán cổ điển.

Những ca sĩ hải ngoại thường hát nhạc của Huỳnh Nhật Tân là Tuấn Ngọc, Minh Tuyết, Thiên Kim, Nguyên Khang, Andy Quách, Nguyễn Thắng, Cát Tiên, Tú Quyên, Diễm Liên, Hồ Lệ Thu, Nhóm VPop... Ở trong nước có Thanh Thảo, Đàm Vĩnh Hưng, Phương Vy, Hồ Ngọc Hà, Hiền Thục, Ngô Thanh Vân, Song Giang...

Năm 2004, Huỳnh Nhật Tân là một trong 3 cổ đông sáng lập công ty cổ phần giải trí Music Faces, với hai người còn lại là Đức Trí và Bùi Thanh Bình..

Gia đình
Anh đã lập gia đình với ca sĩ Ngọc Thúy (tên thật Trần Thị Thúy) và có hai con: Tanya (sinh 1996) và Tristan (sinh 2002).

Gia đình Huỳnh Nhật Tân - Ngọc Thúy còn là thông gia với gia đình ca sĩ Kenny Thái - Ý Nhi.

Ca khúc

Tự sáng tác

 Áo dài Việt Nam
 Anh có nghe mưa rơi
 Anh đã vội quên
 Bạc tình
 Chỉ còn mình em
 Chỉ một lần yêu
 Chia tay từ đây
 Chiều về trên sông
 Chờ mong bóng anh
 Chuyện tình hoa Ngọc Lan
 Cô đơn nhớ anh
 Cứ lừa dối đi
 Cứ say đi
 Down Down Down
 Đã biết khi yêu
 Để ta say
 Đợi chờ
 Đừng hứa với em
 Đừng yêu tôi
 Đừng tìm nhau chi
 Em còn yêu
 Em cô gái Việt Nam (viết với Nguyễn Cư)
 Hạnh phúc bất chợt
 Hãy sớm quay về
 Hỡi người yêu
 Hờn dỗi
 Hứa
 Hững hờ
 Khi mùa xuân đến
 Khó rơi giọt nước mắt
 Không muốn yêu
 Lời cho kẻ tình phụ
 Lời em từng hứa
 Lời gian dối
 Lời phụ tình mùa thu
 Mãi chờ ai
 Mãi yêu làm chi
 Mãi mất nhau
 Mất nhau trong đời
 Mất nhau từ đây
 Mẹ Âu Cơ (viết với Đức Trí)
 Một thời xót xa
 Mùa thu có nhớ
 Mùa xuân đã mất
 Mưa chiều phố nhỏ
 Ngày chia tay
 Ngỡ ngàng
 Nỗi nhớ mỗi đêm
 Nỗi vô tình ngọt ngào
 Nếu ngày ấy
 Nụ hôn lừa dối
 Nước mắt anh hề
 Ôi tình yêu 2
 Phút ban đầu
 Rồi anh cũng ra đi
 Sẽ không quên người
 Tìm lại
 Tìm lại cành ngọc lan
 Tình yêu vội vàng
 Tiễn em theo chồng
 Trái tim đã trao em
 Trắng tay một cuộc tình
 Trong tình yêu
 Ừ thôi em đi
 Và em mãi cô đơn
 Vì em còn yêu
 Vì sao chỉ có anh
 Vì sao không nói (viết với Nguyễn Thắng)
 Xin cho mãi yêu
 Xin hãy quay về
 Xin yêu nhau mãi
 Xuân về trên môi em
 Yêu làm chi
 Yêu làm gì
 Yêu nhau đi
 Yêu trong chiều mưa
 Yêu xin đừng gian dối

Viết lời Việt

 Anh vẫn đợi em
 Biết anh không còn yêu
 Bối rối trong tình yêu
 Cầu xin tình yêu
 Chinese rock
 Chỉ một lần yêu
 Chỉ vì yêu em
 Chớ nói lời biệt ly
 Con tim còn yêu
 Còn mãu yêu em
 Cố quên đi tình yêu
 Cùng vui đêm nay
 Cuộc tình trong cơn mưa
 Dance with me
 Đã đến lúc chia tay
 Đã yêu em rồi
 Đêm cuồng quay
 Đêm lễ hội mùa hè
 Đời thôi hoang vắng
 Đừng chạy trốn tình yêu
 Đừng nói câu giã từ
 Em vẫn yêu
 Giấc mơ tình yêu
 Giọt nước mắt vắng anh
 Girls
 Hãy nói anh là của em
 Hãy nói lời yêu em
 Hãy cứ vui đêm nay
 Hãy yêu đi
 Hỡi người yêu
 Kỷ niệm vụt bay
 Lời gian dối
 I'm sorry
 Jay, Love, Happiness
 Oh la la
 Oh! My love
 Oh! No
 Ôi tình yêu 2
 Mãi chờ ai
 Mãi không trở về
 Mẹ yêu dấu
 Mong manh mối tình đầu
 Một lần lỡ yêu
 Một lần rồi thôi
 Một lần xin yêu em
 Mùa hè kỉ niệm
 Ngày em đi
 Ngày em đến
 Nhớ em trong chiều
 Nói dối
 Nỗi nhớ nhạt phai
 Quên một lời thề
 Rồi anh cũng ra đi
 Sẽ không còn yêu
 S.O.S.
 Tìm trong ký ức
 Tình còn mãi buồn
 Tình còn phong ba
 Tình đã lãng quên
 Tình đã nhạt mờ
 Tình đã xa
 Tình mãi bên nhau
 Tình mãi cách xa
 Tình như giấc mơ hoang
 Tình yêu phút giây
 Tình xưa đã chết
 Trò chơi nước mắt
 Vì sao không nói
 Vết thương tình yêu
 With you tonight
 Xin em đừng lừa dối
 Xin em đừng nói

Nhạc hài
 Tống Hổ nghinh Mẹo (Quang Minh và Hồng Đào)
 Kiếp làm chồng (Quang Minh và Hồng Đào)
 Soi gương (Vân Sơn)
 Tết Tết Tết (Vân Sơn)
 Nhất Nghệ Tinh (Vân Sơn)
 Quán Thái (Vân Sơn)
 Kén vợ (Bảo Liêm)
 Rock nụ cười

Nhạc phim
 Vật đổi sao dời

Chú thích

Liên kết ngoài
Huỳnh Nhật Tân: Giữa nghệ thuật và giải trí - nghe Audio,
đọc toàn bản văn bài viết của Trường Kỳ, VOA 03/12/2008,
Sinh hoạt ca nhạc hải ngoại cần sinh khí mới?, Tác phẩm và quan niệm riêng về sáng tác, Người Việt 2006.

Người Sài Gòn
Nhạc sĩ hòa âm phối khí Việt Nam
Nhạc sĩ Việt Nam
Nhạc sĩ hải ngoại


title: Tử Quan

text:
Tử Quan () là một khu (quận) của thành phố Cao Hùng, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Quận có địa hình bằng phằng và phát triển về nông nghiệp và thủy sản, nhất là sản phẩm rau xanh. Tử Quan có diện tích 11,5967 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 36.604 người thuộc 12.128 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 3156,4 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Cao Hùng


title: (5920) 1992 SX17

text:
{{DISPLAYTITLE:(5920) 1992 SX17}}

(5920) 1992 SX17 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 30 tháng 9 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 9658 Imabari

text:
9658 Imabari (1996 DD3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 2 năm 1996 bởi Nakamura, A. ở Kuma.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 9658 Imabari

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Teucholabis gurneyana

text:
Teucholabis gurneyana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Campsosternus fruhstorferi

text:
Campsosternus fruhstorferi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Campsosternus


title: Anatoma alta

text:
Anatoma alta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Scissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1886
A


title: Picong

text:
Picong là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Lanao del Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 12.230 người trong 1.720 hộ.

Tên cũ của thị xã là Sultan Gumander và được đổi tên năm 2006 theo Đạo luật tự trị Mindanao Hồi giáo số 175 ngày 16 tháng 12 năm 2004.

Các đơn vị hành chính

Picong được chia ra 19 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Municipality of Picong - Trang mạng chính thức
Mã địa lý chuẩn của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Lanao del Sur


title: Apollon Nikolayevich Maykov

text:
Apollon Nikolayevich Maykov (tiếng Nga: Аполлон Николаевич Майков; 4 tháng 6 năm 1821 – 20 tháng 3 năm 1897) là nhà thơ Nga, viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học Sankt-Peterburg (1853).

Tiểu sử
Apollon Maykov sinh ở Moskva, con trai của Nikolay Apollonovich Maykov, là nhà quý tộc, họa sĩ, viện sĩ. Mẹ và các anh chị em của Apollon Maykov đều là những nhà văn, nhà phê bình, dịch giả. Năm 1834 cả gia đình chuyển về Sankt-Peterburg. Trong thời gian 1837–1841 ông học luật ở Đại học Sankt-Peterburg, đầu tiên say mê hội họa nhưng về sau đã dành toàn bộ sức lực cho thơ ca.

Năm 1842 được Nga hoàng Nikolai I cho đi du lịch ở nước ngoài, ông sang Ý, Pháp, Đức và Đế chế Áo-Hung. Năm 1844 trở về Nga, ông làm việc ở Bảo tàng Rumyantsev, gặp gỡ và làm quen với Vissarion Belinsky, Nikolay Alexeyevich Nekrasov, Ivan Sergeyevich Turgenev. Thời kỳ này ông trở thành nhà thơ nổi tiếng, thường xuyên được in thơ trên những tạp chí uy tín nhất, ông cũng là người thường xuyên tham gia các buổi đọc thơ trước công chúng và giành được sự mến mộ của bạn đọc. Thời kỳ tiếp theo ông làm cố vấn và sau đó là chủ tịch của Hội đồng kiểm duyệt văn học nước ngoài. Năm 1870 ông dịch xong tác phẩm Слова о полку Игореве (Câu chuyện về cuộc hành binh Igor) ra tiếng Nga hiện đại, ngoài ra, ông còn dịch nhiều tác phẩm thơ cổ điển của Hy Lạp, Tây Ban Nha, Belarus, Serbia, các tác phẩm của Heinrich Heine, Adam Mickiewicz, Johann Wolfgang von Goethe... Năm 1882 ông được tặng Giải thường Puskin của Viện Hàn lâm Khoa học Nga.

Apollon Maykov mất ở Sankt-Peterburg năm 1897.

Tác phẩm

Сборник «Стихотворения» (1842)
Поэма «Две судьбы» (1845)
Поэма «Машенька» (1846)
Поэма «Савонарола» (1851)
Поэма «Клермонтский собор» (1853)
Цикл стихов «В антологическом роде»
Цикл стихов «Века и народы»
Цикл стихов «Вечные вопросы»
Цикл стихов «Неаполитанский альбом»
Цикл стихов «Новогреческие песни»
Цикл стихов «Отзывы истории»
Цикл стихов «Очерки Рима»
Драма «Два мира» (1872)
Драма «Три смерти» (1851)
Драма «Смерть Люция» (1863)

Một vài bài thơ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 [lib.ru|http://az.lib.ru/m/majkow_a_n/]
 Аполлон Майков стихи в Антологии русской поэзии

Nhà thơ Nga
Người Moskva
Mất năm 1897


title: Acid

text:
Acid (bắt nguồn từ  ), thường được phiên âm là axít, là một phân tử hoặc ion có khả năng cho 1 proton (tức là ion hydro, H+), được gọi là acid Brønsted–Lowry, hoặc hình thành liên kết cộng hóa trị với một cặp electron, được gọi là acid Lewis.

Thể loại acid đầu tiên là chất cho proton, hay acid Brønsted–Lowry. Trong trường hợp đặc biệt của dung dịch nước, chất cho proton tạo thành ion hydroni H3O+ và được gọi là acid Arrhenius.

Định nghĩa và khái niệm
Các định nghĩa hiện đại liên quan đến các phản ứng hóa học cơ bản phổ biến cho tất cả các acid.

Hầu hết các acid gặp phải trong cuộc sống hàng ngày là dung dịch nước, hoặc có thể hòa tan trong nước, vì vậy định nghĩa Arrhenius và Brønsted–Lowry là phù hợp nhất.

Định nghĩa Brønsted–Lowry là định nghĩa được sử dụng rộng rãi nhất, các phản ứng acid–base được cho là liên quan đến việc chuyển proton (H+) từ acid sang base.

Các ion hydroni là acid theo cả ba định nghĩa. Mặc dù rượu và amin có thể là acid Brønsted–Lowry, chúng cũng có thể hoạt động như các base Lewis do các cặp electron đơn độc trên các nguyên tử oxy và nitơ của chúng.

Acid Arrhenius

Nhà hóa học người Thụy Điển Svante Arrhenius quy các tính chất của acid cho các ion hydro (H+) hoặc proton vào năm 1884. Acid Arrhenius là 1 chất mà khi thêm vào nước sẽ làm tăng nồng độ của các ion H+ trong nước. Lưu ý rằng các nhà hóa học thường viết H+ (aq) và đề cập đến ion hydro khi mô tả các phản ứng acid–base nhưng hạt nhân hydro tự do và 1 proton, không tồn tại một mình trong nước, nó tồn tại dưới dạng ion hydroni, H3O+. Do đó, acid Arrhenius cũng có thể được mô tả như 1 chất làm tăng nồng độ của các ion hydroni khi thêm vào nước. Ví dụ bao gồm các chất phân tử như acid hydrochloric và acid acetic.

Mặt khác, base Arrhenius là 1 chất làm tăng nồng độ của các ion hydroxide (OH-) khi hòa tan trong nước. Điều này làm giảm nồng độ hydroni vì các ion phản ứng tạo thành các phân tử H2O:

{H3O_{(aq)}+} +{OH^-_{(aq)}} <=>{H2O_{(l)}} +H2O_{(l)}

Do trạng thái cân bằng này, bất kỳ sự gia tăng nồng độ hydroni đều đi kèm với việc giảm nồng độ hydroxide. Do đó, acid Arrhenius cũng có thể được coi là 1 chất làm giảm nồng độ hydroxide, trong khi base Arrhenius làm tăng nó.

Trong dung dịch acid, nồng độ của các ion hydroni lớn hơn 10−7mol/lít. Do pH được định nghĩa là logarit âm của nồng độ các ion hydroni, do đó các dung dịch acid có độ pH nhỏ hơn 7.

Acid Bronsted–Lowry

Mặc dù lý thuyết Arrhenius rất hữu ích để mô tả nhiều phản ứng, nhưng nó cũng khá hạn chế trong phạm vi của nó. Năm 1923, các nhà hóa học, Julian Nicolaus Brønsted và Thomas Martin Lowry đã công nhận độc lập rằng các phản ứng acid–base liên quan đến việc chuyển 1 proton. Acid Brønsted–Lowry (hay đơn giản là acid Brønsted) tặng 1 proton cho base Brønsted–Lowry. Lý thuyết acid–base Brønsted–Lowry có một số lợi thế so với lý thuyết Arrhenius. Hãy xem xét các phản ứng sau đây của acid acetic (CH3COOH), acid hữu cơ mang đến cho giấm hương vị đặc trưng của nó:

Cả hai lý thuyết đều dễ dàng mô tả phản ứng đầu tiên: CH3COOH hoạt động như acid Arrhenius vì nó hoạt động như 1 nguồn H3O+ khi hòa tan trong nước và nó hoạt động như 1 acid Brønsted bằng cách cho proton vào nước. Trong ví dụ thứ 2 CH3COOH trải qua quá trình biến đổi tương tự, trong trường hợp này tặng 1 proton cho amonia (NH3), nhưng không liên quan đến định nghĩa Arrhenius của 1 acid vì phản ứng không tạo ra hydroni. Tuy nhiên, CH3COOH vừa là Arrhenius vừa là acid Brønsted–Lowry.

Lý thuyết Brønsted–Lowry có thể được sử dụng để mô tả các phản ứng của các hợp chất phân tử trong dung dịch không màu hoặc pha khí. Hydro chloride (HCl) và amonia kết hợp trong một số điều kiện khác nhau để tạo thành amoni chloride (NH4Cl). Trong dung dịch nước HCl hoạt động như acid hydrochloric và tồn tại dưới dạng ion hydroni và chloride. Các phản ứng sau đây minh họa những hạn chế trong định nghĩa của Arrhenius:

{H3O+_{(aq)}}+{Cl^-_{(aq)}}+NH3->{Cl^-_{(aq)}}+{NH4+_{(aq)}}+H2O
{HCl_{(benzene)}}+{NH3_{(benzene)}}->{NH4Cl_{(5)}}
{HCl_{(g)}}+{NH3_{(g)}}->{NH4Cl_{(s)}}

Như với các phản ứng acid acetic, cả hai định nghĩa đều hoạt động trong ví dụ đầu tiên, trong đó nước là dung môi và ion hydroni được tạo thành bởi chất tan HCl. 2 phản ứng tiếp theo không liên quan đến sự hình thành các ion nhưng vẫn là phản ứng chuyển proton. Trong phản ứng thứ 2 hydro chloride và amonia (hòa tan trong benzen) phản ứng tạo thành amoni chloride rắn trong dung môi benzen và trong khí HCl và NH3 dạng khí thứ 3 kết hợp với nhau tạo thành chất rắn.

Acid Lewis

1 khái niệm thứ 3, chỉ liên quan đến lề được đề xuất vào năm 1923 bởi Gilbert N. Lewis, bao gồm các phản ứng với các đặc tính acid–base không liên quan đến việc chuyển proton. Acid Lewis là 1 acid chấp nhận 1 cặp electron từ các chất khác; nói cách khác, nó là 1 acid chấp nhận cặp electron. Phản ứng acid–base Brønsted là phản ứng chuyển proton trong khi phản ứng acid–base Lewis là chuyển cặp electron. Nhiều acid Lewis không phải là acid Brønsted–Lowry. Tương phản như thế nào các phản ứng sau được mô tả về mặt hóa học acid–base:

Trong phản ứng đầu tiên, 1 ion fluoride, F-, từ bỏ 1 cặp electron thành boron trifluoride để tạo thành sản phẩm tetrafluoroborate. Fluoride "mất" một cặp electron hóa trị vì các electron được chia sẻ trong liên kết B lợi F nằm ở vùng không gian giữa 2 hạt nhân nguyên tử và do đó ở xa hạt nhân fluoride hơn so với ion fluoride đơn độc. Bor trifluoride là acid Lewis vì nó chấp nhận cặp electron từ fluoride. Phản ứng này không thể được mô tả theo lý thuyết Brønsted vì không có sự chuyển proton. Phản ứng thứ 2 có thể được mô tả bằng cách sử dụng 1 trong 2 lý thuyết. 1 proton được chuyển từ acid Brønsted không xác định sang amonia, 1 base Brønsted; cách khác, amonia hoạt động như base Lewis và chuyển 1 cặp electron đơn độc để tạo liên kết với ion hydro. Chất thu được cặp electron là acid Lewis; ví dụ, nguyên tử oxy trong H3O+ thu được 1 cặp electron khi 1t trong các liên kết H–O bị phá vỡ và các electron được chia sẻ trong liên kết trở thành cục bộ trên oxy. Tùy thuộc vào ngữ cảnh, acid Lewis cũng có thể được mô tả là chất oxy hóa hoặc chất điện ly. Các acid Brønsted hữu cơ, như acid acetic, acid citric hoặc acid oxalic, chứ không phải là acid Lewis. Chúng phân ly trong nước để tạo ra acid Lewis, H+, nhưng đồng thời cũng tạo ra 1 lượng tương đương với base Lewis (tương ứng acetate, citrate hoặc oxalate cho các acid được đề cập).

Tính chất chung

Tính chất vật lý

 Vị giác: acid có vị chua khi hòa tan trong nước (chỉ một số acid có vị chua).
 Xúc giác: acid có cảm giác bỏng rát (với các acid mạnh) khi rơi trên da.
 Độ dẫn điện: acid là các chất điện ly nên có khả năng dẫn điện.

Tính chất hóa học
Làm đổi màu chất chỉ thị (làm quỳ tím hóa đỏ hoặc hồng).

Tác dụng với kim loại (lithi, kali, bari, caesi, calci, natri, magnesi, nhôm, mangan, kẽm, chromi, sắt, cobalt, nickel, thiếc, chì) tạo thành muối và giải phóng khí hydro.

Ví dụ:

Zn + 2HCl -> ZnCl2 + H2 ^
Mg + H2SO4 -> MgSO4 + H2 ^

Trong trường hợp kim loại tác dụng với:

Acid sulfuric (H2SO4) đặc sẽ tạo ra muối, khí lưu huỳnh dioxide (SO2) và nước (H2O).

Ví dụ:

Cu + 2H2SO4 -> CuSO4 + SO2 ^ + 2H2O

Acid nitric (HNO3) sẽ tan, tạo ra muối, khí nitơ monoxide và nước.

Ví dụ:

Al + 4HNO3 -> Al(NO3)3 + NO ^ + H2O

HNO3 đặc sẽ tạo ra muối, khí nitơ dioxide và H2O.

Ví dụ:

Ag + 2HNO3 -> AgNO3 + NO2 ^ + H2O

Tác dụng với base: xem phần phản ứng trung hòa.

Tác dụng với oxide base / lưỡng tính (tạo thành muối và nước).

Ví dụ:

CuO +2HCl ->CuCl2 +H2O
Al2O3 + 3H2SO4 -> Al2(SO4)3 + 3H2O

Tác dụng với muối (tạo acid mới và muối mới).

Ví dụ:

BaCl2 + H2SO4 -> BaSO4 v +2HCl
2NaCN + H2SO4 -> Na2SO4 + 2HCN ^

Tính điện ly

Trong nước phản ứng sau diễn ra giữa acid và nước, là chất đóng vai trò của 1 base:

HA +H2O <=>A- +H3O+

Hằng số acid (hay hằng số phân ly acid) là hằng số cân bằng cho phản ứng của acid với nước:

Các acid mạnh có giá trị Ka lớn (có nghĩa là cân bằng của phản ứng nghiêng về bên phải, có rất nhiều ion H3O+ tồn tại; acid gần như điện ly hoàn toàn). Ví dụ, giá trị của Ka đối với acid hydrochloric (HCl) là 107.

Các acid yếu có giá trị Ka nhỏ (có nghĩa là ở mức cân bằng thì có 1 lượng đáng kể của AH và A- tồn tại cùng nhau trong dung dịch; các ion H3O+ tồn tại ở mức vừa phải; acid chỉ điện ly một phần). Ví dụ, giá trị của Ka cho acid acetic là 1,8 x 10−5.

Các acid mạnh bao gồm các acid của các halogen như acid hydrochloric, acid hydrobromic và acid hydroiodic. (Tuy nhiên, acid hydrofluoric (HF) lại tương đối yếu). Các acid chứa oxy, có xu hướng với các nguyên tử trung tâm ở các trạng thái oxy hóa cao, được bao quanh bởi oxy, cũng là các acid mạnh chẳng hạn acid nitric, acid sulfuric, acid perchloric. Phần lớn các acid hữu cơ là acid yếu.

Chú ý:

 Thuật ngữ "ion hydro" và "proton" được sử dụng tương đương; cả hai đều chỉ tới H+.
 Trong các phản ứng hóa học H+ thông thường được viết tuy rằng trong nước nó thực sự là H3O+.
 Cường độ acid được đo bằng giá trị Ka của nó. Độ pH đo xem có bao nhiêu ion hydro tồn tại, điều này phụ thuộc vào dạng acid (base) và phụ thuộc vào lượng của nó trong dung dịch.
 Cường độ acid được định nghĩa bằng pKa= - log(Ka).

Phản ứng trung hòa
Phản ứng trung hòa là phản ứng hóa học giữa acid và base. Sản phẩm tạo thành là muối và nước. Vì thế nó còn được gọi là phản ứng tạo nước. Ví dụ:

NaOH +HCl ->NaCl +H2O

Dạng phản ứng này tạo thành nền tảng của các phương pháp thử chuẩn độ để phân tích acid, trong đó các chất chỉ thị độ pH chỉ ra điểm trung hòa.

Bậc điện ly acid
Một số phân tử acid có thể cung cấp nhiều hơn 1 ion H+ (proton). Các acid mà chỉ có thể cho 1 ion H+ trên 1 phân tử được gọi là acid monoproton, các phân tử acid nào mà có thể cung cấp 2 ion H+ là acid diproton, các phân tử acid nào có thể cho 3 ion H+ là acid triproton,... 1 acid monoproton chỉ có 1 nấc điện ly (đôi khi gọi là ion hóa) như sau và đơn giản chỉ có 1 hằng số điện ly:

HA +H2O <=>A- +H3O+

1 acid diproton (được ký hiệu tượng trưng là H2A) có thể có 1 hoặc 2 nấc điện ly phụ thuộc vào các điều kiện môi trường (tức pH). Mỗi nấc điện ly có hằng số điện ly riêng, là Ka1 và Ka2.

H2A +H2O <=>HA- +H3O+  Ka1

HA- +H2O <=>A^2- +H3O+  Ka2

Thông thường hằng số điện ly thứ nhất lớn hơn so với hằng số điện ly thứ 2; hay Ka1 > Ka2. Ví dụ, acid sulfuric (H2SO4) có thể cho 1 ion H+ để tạo ra một anion bisulfat (HSO4-), với hệ số Ka1 là rất lớn; sau đó nó có thể cho tiếp ion H+ thứ 2 để tạo ra anion sulfat (SO4−2) trong đó Ka2 là có giá trị trung bình. Giá trị lớn của Ka1 cho nấc điện ly thứ nhất làm cho acid sulfuric là 1 acid mạnh. Tương tự, acid yếu và không ổn định như acid carbonic (H2CO3) có thể mất 1 ion H+ để tạo ra anion bicarbonat (HCO3-) và mất tiếp ion H+ thứ hai để tạo ra anion carbonat (CO32-). Cả hai giá trị Ka đều nhỏ, nhưng Ka1 > Ka2.

Tương tự, 1 acid triproton (H3A) có thể có 1, 2, 3 nấc điện ly và có ba hằng số điện ly, trong đó Ka1 > Ka2 > Ka3.

H3A +H2O <=>H2A- +H3O+  Ka1

H2A- +H2O <=>HA^2- +H3O+  Ka2

HA^2- +H2O <=>A^3- +H3O+  Ka3

Một ví dụ của acid triproton vô cơ là acid orthophosphoric (H3PO4), thông thường gọi là acid phosphoric. 3 nguyên tử hydro của nó có thể kế tiếp nhau mất đi như là ion H+ (hay H3O+ trong nước) để sinh ra H2PO4-, sau đó là HPO42−, và cuối cùng là PO43−, ion orthophosphat mang điện tích -3, thông thường gọi là phosphat. Ví dụ của acid triproton hữu cơ là acid citric, nó cũng có thể kế tiếp nhau mất 3 ion H+ để cuối cùng tạo ra ion citrat mang điện tích -3. Mặc dù vị trí của cả ba nguyên tử H trong phân tử gốc có thể là tương đương, nhưng các giá trị Ka kế tiếp nhau sẽ giảm dần do về mặt năng lượng, nó càng khó mất ion H+ hơn nếu ion mang điện tích âm cao dần lên và thường giảm khoảng 1.000 lần qua mỗi bậc.

Chỉ số acid
Chỉ số này được sử dụng để định lượng số lượng acid tồn tại, chẳng hạn như trong dầu diesel sinh học. Nó là lượng base, biểu diễn theo lượng miligam kali hydroxide (KOH), cần phải có để trung hòa các thành phần acid trong 1 g mẫu thử.

AN = (Veq - beq) × N × 56,1/Wđầu

Veq là lượng chất thử chuẩn (ml) được tiêu thụ bởi 1 mẫu dầu mỏ và 1 ml (spiking solution?) ở điểm tương đương, và beq là lượng chất thử chuẩn (ml) được tiêu thụ bởi 1 ml (spiking solution?) ở điểm tương đương.

Nồng độ phân tử gam của chất thử chuẩn (N) được tính như sau:

N = 1000 × WKHP / (204,23 × Veq).

Trong đó, WKHP là lượng (g) của KHP trong 50 ml dung dịch KHP tiêu chuẩn, và Veq là lượng của chất thử chuẩn (ml) được tiêu thụ bởi 50ml dung dịch KHP tiêu chuẩn ở điểm tương đương.

Chỉ số acid (mg KOH/g dầu) cho dầu diesel sinh học được ưa chuộng phải thấp hơn 3.

Ứng dụng của acid
Có rất nhiều ứng dụng cho acid. Acid thường được sử dụng để loại bỏ sự gỉ sắt và sự ăn mòn khác từ kim loại trong quá trình được gọi là tẩy. Chúng có thể được sử dụng như 1 chất điện phân trong pin, chẳng hạn như acid sulfuric trong pin xe hơi. Acid mạnh, đặc biệt là acid sulfuric, được sử dụng rộng rãi trong chế biến khoáng sản. Ví dụ, khoáng chất phosphat phản ứng với acid sulfuric để tạo ra acid phosphoric để sản xuất phân bón phosphat, và kẽm được tạo ra bằng cách hòa tan kẽm oxide thành acid sulfuric, làm sạch dung dịch và electrowinning. Trong ngành công nghiệp hóa học, acid phản ứng trong phản ứng trung hòa để tạo ra muối. Ví dụ, acid nitric phản ứng với amonia để tạo ra amoni nitrat, 1 phân bón. Ngoài ra, các acid carboxylic có thể được este hóa với rượu cồn, để tạo ra este. Acid được sử dụng làm chất phụ gia cho đồ uống và thực phẩm, vì chúng làm thay đổi khẩu vị và phục vụ như chất bảo quản. Acid phosphoric, ví dụ, là 1 thành phần của đồ uống cola. Acid acetic được sử dụng trong cuộc sống hàng ngày như dấm. Acid carbonic là một phần quan trọng của một số loại nước uống cola và soda. Acid citric được sử dụng làm chất bảo quản trong nước sốt và dưa chua. Acid tartaric là 1 thành phần quan trọng của một số thực phẩm thông dụng như xoài chưa chín và me. Trái cây và rau quả tự nhiên cũng chứa acid. Acid citric có trong cam, chanh và các loại quả có múi khác. Acid oxalic có trong cà chua, rau bina, và đặc biệt là carambola và đại hoàng; lá rhubarb và carambolas chưa chín là độc tính vì nồng độ cao của acid oxalic.

Acid ascorbic (vitamin C) là 1 vitamin cần thiết cho cơ thể con người và có trong các loại thực phẩm như amla (quả mâm xôi Ấn Độ), chanh, quả cam, quýt và ổi.

Một số acid được sử dụng làm thuốc. Acid acetylsalicylic (aspirin) được sử dụng như thuốc giảm đau và làm giảm cơn sốt.

Acid đóng vai trò quan trọng trong cơ thể con người. Acid hydrochloric có trong dạ dày giúp tiêu hóa bằng cách phá vỡ các phân tử thức ăn lớn và phức tạp. amino acid được yêu cầu để tổng hợp các protein cần thiết cho sự phát triển và sửa chữa các mô cơ thể.  Acid béo cũng cần cho sự phát triển và sửa chữa các mô của cơ thể. Các acid nucleic rất quan trọng cho việc sản xuất DNA và RNA và chuyển các đặc tính sang con lai qua gen. Acid carbonic rất quan trọng để duy trì độ cân bằng pH trong cơ thể.

Tên gọi của acid
Các acid được đặt tên phù hợp với anion của chúng. Phần cuối của ion bị bỏ đi và thay thế với các hậu tố mới theo bảng dưới đây.

Ví dụ:
Sulfat → acid sulfuric
Sulfit → acid sulfurơ
Sulfide → acid hydrosulfuric
Perchlorat → acid perchloric
Chloride → acid hydrochloric

Acid không có oxy
Đối với acid không có oxy: tên acid: acid + hydro + tên phi kim + ic.

Ví dụ: HCl: acid hydrochloric; H2S: acid hydrosulfuric.

Gốc acid tương ứng là: -Cl: chloride; =S: sulfide.

Acid có oxy
Acid có nhiều nguyên tử oxy: tên acid: acid + tên của phi kim + ic.

Ví dụ: HNO3: acid nitric; H2SO4: acid sulfuric; H3PO4: acid phosphoric.

NO3: nitrat; = SO4: sulfat; = PO4: phosphat.

Acid có ít nguyên tử oxy
Đối với acid có ít nguyên tử oxy: tên acid: acid + tên phi kim + ơ.

Ví dụ: H2SO3: acid sulfurơ; SO3: sulfit.

Các acid điển hình
Acid được phân thành hai loại lớn có cấu tạo phân tử rất khác nhau: acid hữu cơ và acid vô cơ.

Acid vô cơ mạnh

 Acid hydrochloric HCl.
 Acid hydrobromic HBr.
 Acid hydroiodic HI.
 Acid nitric HNO3.
 Acid sulfuric H2SO4.
 Acid chloric HClO3.
 Acid perchloric HClO4.
 Acid selenic H2SeO4.
 Acid permanganic HMnO4.
 Acid fluoroantimonic xHF·ySbF5 (phổ biến là HSbF6, H2SbF7).

Acid vô cơ yếu hay trung bình
 Acid boric H3BO3.
 Acid phosphoric H3PO4.
 Acid carbonic H2CO3.
 Acid pyrophosphoric H4P2O7.
 Acid hydrofluoric HF.
 Acid sulfurơ H2SO3.
 Acid selenơ H2SeO3.
 Acid nitrơ HNO2.
 Acid phosphorơ H3PO3.
 Acid hypochlorơ HClO.
 Acid chlorơ HClO2.
 Acid silicic H2SiO3.
 Acid hydrocyanic HCN.
 Acid aluminic HAlO2.
 Acid chloroauric HAuCl4.

Acid hữu cơ
 Acid acetic CH3-COOH (C2H4O2).
 Acid oxalic COOH-COOH (C2H2O4).
 Acid benzoic C6H5-COOH (C7H6O2).
 Acid butyric CH3-(CH2)2-COOH (C4H8O2).
 Acid citric COOH-CH2-C(COOH(OH))-CH2-COOH (C6H8O7).
Acid formic H-COOH (CH2O2).
 Acid lactic CH3-CH(OH)-COOH (C3H6O3).
 Acid malic COOH-CH2-CH(OH)-COOH (C4H6O5).
 Acid propionic CH3-CH2-COOH (C3H6O2).
 Acid pyruvic CH3-C(=O)-COOH (chứa nhóm chức keton) (C3H4O3).
 Acid valeric CH3-(CH2)3-COOH (C5H10O2).

Acid trong chế biến thực phẩm
 Acid acetic hay acid etanoic: (E260) tìm thấy trong giấm và nước sốt cà chua.
 Acid adipic: (E355).
 Acid alginic: (E400).
 Acid benzoic: (E210).
 Acid boric: (E284).
 Acid ascorbic (vitamin C): (E300) tìm thấy trong các loại quả.
 Acid citric: (E330) tìm thấy trong quả các loại cam chanh.
 Acid carbonic: (E290) tìm thấy trong các nước uống carbonat hóa nhẹ.
 Acid carminic: (E120).
 Acid cyclamic: (E952).
 Acid erythorbic: (E315).
 Acid erythorbin: (E317).
 Acid formic: (E236).
 Acid fumaric: (E297).
 Acid gluconic: (E574).
 Acid glutamic: (E620).
 Acid guanylic: (E626).
 Acid hydrochloric: (E507).
 Acid inosinic: (E630).
 Acid lactic: (E270) tìm thấy trong các sản phẩm sữa như sữa chua.
 Acid malic: (E296).
 Acid metatartaric: (E353).
 Acid nicotinic: (E375).
 Acid oxalic: tìm thấy trong rau chân vịt và đại hoàng.
 Acid pectic: tìm thấy trong một số loại quả và rau.
 Acid phosphoric: (E338).
 Acid propionic: (E280).
 Acid sorbic: (E200) tìm thấy trong đồ uống và thực phẩm.
 Acid stearic: (E570) một loại acid béo.
 Acid succinic: (E363).
 Acid sulfuric: (E513).
 Acid tannic: tìm thấy trong chè.
 Acid tartaric: (E334) tìm thấy trong nho.

Tham khảo

Từ gốc Pháp
Bài cơ bản dài trung bình
Hóa học acid–base


title: Diabrotica peckii

text:
Diabrotica peckii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bowditch miêu tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Le Plessis-aux-Bois

text:
Le Plessis-aux-Bois là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Inhabitants được gọi là Plessisboisiens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Le Plessis-aux-Bois
Map of Le Plessis-aux-Bois on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Epeolus asperatus

text:
Epeolus asperatus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Epeolus
Động vật được mô tả năm 1909


title: Sân bay quốc tế Minangkabau

text:
Sân bay quốc tế Minangkabau, tên giao dịch quốc tế Minangkabau International Airport,  là sân bay chính phục vụ tỉnh Tây Sumatra trên đảo Sumatra, Indonesia. Sân bay này nằm cách Padang 23 km về phía tây bắc, ở Ketaping, nhiếp chính khu Padang Pariaman. Có một nhà ga cho các tuyến bay quốc nội và quốc tế. Nhà ga có 17 cửa thủ tục, 5 dây chuyền hành lý và 9 quầy vé.

Diện tích đất là 4,27 km². Đường băng kích thước: 2.750 m x 45 m. Sân bay này hoạt động từ tháng 7 năm 2005 để thay thế cho sân bay cũ Tabing ở Padang.

Các hãng hàng không
 Adam Air (Jakarta)
 Air Asia (Kuala Lumpur)
 Batavia Air (Jakarta)
 Garuda Indonesia (Jakarta)
 Indonesia AirAsia (Jakarta)
 Jatayu Airlines (Jakarta)
 Lion Air (Jakarta)
 Malaysia Airlines (Kuala Lumpur)
 Mandala Airlines (Jakarta)
 Merpati Nusantara Airlines (Jakarta)
 Sriwijaya Air (Jakarta)
 Tiger Airways (Singapore)

Chú thích

Liên kết ngoài
 http://www.angkasapura2.co.id/

Minangkabau, Sân bay quốc tế
Tây Sumatra


title: Murex philippinensis

text:
Murex philippinensis là một loài ốc biển săn mồi cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Chú thích

Tham khảo

Murex


title: Nghiên cứu tiếp thị

text:
Nghiên cứu tiếp thị tiêu dùng là một phân ngành của xã hội học ứng dụng, tập trung vào việc thấu hiểu hành vi, ý thích và sở thích của người tiêu dùng trong một nền kinh tế thị trường và hướng tới việc tìm hiểu những tác động, cũng như so sánh sự thành công của các chiến dịch tiếp thị. Đi tiên phong trong việc xem xét nghiên cứu tiếp thị tiêu dùng như là một nhánh của khoa học thống kê là ông Arthur Nielsen, người mà sau này đã lập ra công ty ACNielsen năm 1923 và sau đó là Trung tâm nghiên cứu tiếp thị ACNielsen.

Các lĩnh vực khác của nghiên cứu kinh doanh bao gồm:
Nghiên cứu thị trường
Nghiên cứu sản phẩm
Nghiên cứu quảng cáo

Nghiên cứu là một công việc vừa hàn lâm vừa mang tính chất thực tiễn, đó là việc chúng ta tập hợp các thông tin đang tồn tại, trong đó bao gồm những thông tin mới xuất hiện, để gia tăng hiểu biết của chúng ta về một lĩnh vực chuyên ngành nào đó. Nghiên cứu bao gồm nhiều lĩnh vực từ y khoa đến văn chương. Nghiên cứu tiếp thị, hay nghiên cứu thị trường, một dạng của nghiên cứu kinh doanh, nhìn chung có thể chia làm hai loại: nghiên cứu tiếp thị tiêu dùng và nghiên cứu thị trường (đồng nghĩa với một khái niệm được dùng phổ biến hơn là nghiên cứu thị trường công nghiệp). Nghiên cứu tiếp thị tiêu dùng nghiên cứu hành vi mua hàng của cá nhân, trong khi nghiên cứu thị trường điều tra việc bán các sản phẩm từ công ty này đến công ty khác.

Phân loại
Nghiên cứu quảng cáo
Thử nghiệm nhãn hàng
Thử nghiệm khái niệm
Nghiên cứu quá trình quyết định của người mua: xác định cái gì là động lực khiến mọi người mua hàng hóa và họ đã sử dụng quy trình ra quyết định nào.
Nghiên cứu sự hài lòng của khách hàng:
Ước đoán nhu cầu
Nghiên cứu định vị
Thử nghiệm độ co dãn về giá
Dự đoán doanh số
Nghiên cứu sự phân khúc thị trường

Phương pháp
Theo phương pháp, nghiên cứu tiếp thị sử dụng các hình thức nghiên cứu sau đây:

Dựa trên bảng câu hỏi
Nghiên cứu định tính
Nghiên cứu định lượng

Dựa trên quan sát

Tham khảo

Nghiên cứu thị trường


title: 5794 Irmina

text:
5794 Irmina (1976 SW3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1976 bởi Nikolai Stepanovich Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5794 Irmina

Thiên thể phát hiện năm 1976
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Traona

text:
Traona là một đô thị ở tỉnh Sondrio trong vùng Lombardia của Italia, có vị trí khoảng 80 km về phía đông bắc của Milano và khoảng 25 km về phía tây của Sondrio. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.314 người và diện tích là 6,2 km².

Traona giáp các đô thị: Cercino, Civo, Cosio Valtellino, Mello, Morbegno, Novate Mezzola.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Sondrio
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Shannonomyia stigmatica

text:
Shannonomyia stigmatica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Đức Bình (định hướng)

text:
Đức Bình có thể là một trong số các địa danh sau:

Xã Đức Bình, huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận
Xã Đức Bình Đông, huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên
Xã Đức Bình Tây, huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên
Xã cũ Đức Bình thuộc huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh; nay là một phần xã Thanh Bình Thịnh
Xã cũ Đức Bình thuộc huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên; nay tương ứng với hai xã Đức Bình Đông và Đức Bình Tây.

Xem thêm
Bình Đức


title: Quyền hưởng đêm đầu

text:
Quyền hưởng đêm đầu tiên (từ gốc tiếng Pháp: droit du seigneur, tiếng Latinh: jus primae noctis) là quy định pháp luật được cho là tồn tại ở thời kỳ phong kiến theo đó luật thời này dành một quyền hợp pháp cho phép các lãnh chúa hay điền chủ thời trung cổ có quyền yêu cầu hưởng trinh tiết của một người con gái mới lớn hoặc mới lấy chồng của những người nông nô trên lãnh địa của họ. Cụ thể là khi một cô con gái của một nông nô lấy chồng thì sau khi nghi thức thành hôn, người con gái đó phải được đưa về hầu hạ (thường bao gồm cả quan hệ tình dục) cho vị lãnh chúa thay vì động phòng với chồng trong đêm tân hôn hay còn gọi là dâng hiến lần đầu tiên.

Không có bằng chứng nào cho thấy quyền này được thực hành tại châu Âu thời Trung Cổ, và tất cả mọi tài liệu đề cập đến nó đều xuất hiện vào các thời kỳ sau.

Lịch sử
Thuật ngữ này trong tiếng Pháp là droit du seigneur được hình thành từ thuật ngữ bản địa là droit de jambage hoặc droit de cuissage và thường được sử dụng đồng nghĩa với jus primae noctis  mà là tiếng Latin có nghĩa "Luật của đêm đầu tiên".

Nguồn gốc của quy định này rất khó xác định, nhà sử học Herodotus cũng đã từng đề cập đến hình thức này khi miêu tả về các bộ lạc của "Adyrmachidae" trong Libya thời cổ nơi mà ông có miêu tả rằng tất cả các phụ nữ của bộ lạc sắp trở thành cô dâu đều phải phục vụ tộc trưởng. Sau này còn nhiều trường hợp chẳng hạn như Đế chế Ottoman, những thủ lĩnh người Kurd (khafirs) ở Tây Armenia được quyền lên giường trước với cô dâu người Armenia khi vào đêm tân hôn của những cô gái này.

Có ý kiến cho rằng chưa có bằng chứng lịch sử chứng minh quyền này tồn tại trên thực tế. Tuy nhiên, có một số các tác phẩm văn học chỉ ra rằng hình thức này có thể tồn tại trên thực tế. Ăng-ghen trong tác phẩm Chống Duyring cũng chỉ ra rằng hình thức này có tồn tại và cho rằng Quyền hưởng đêm đầu tiên từ tay lãnh chúa phong kiến được chuyển qua tay người chủ xưởng tư sản trong thời kỳ chủ nghĩa Tư bản.

Ngày nay, trên thế giới, vẫn còn một số tập tục còn lưu lại. Tại bộ tộc Ankole thuộc nước Uganda, cha chồng được quyền hưởng trinh tiết của con dâu, theo đó, trước khi được quan hệ tình dục với chú rể, cô dâu phải dâng hiến lần đầu tiên cho cha chồng và phải tỏ thái độ biết ơn. Việc cha chồng ngủ với cô dâu trong đêm tân hôn trước chú rể được coi là việc làm hợp pháp và đây được coi là một trong những món quà tốt nhất mà một người cha có thể tặng cho con trai mình.

Trong phim ảnh
Trong văn hóa, bộ phim "Trái tim dũng cảm" của Mỹ miêu tả về cuộc đời của người anh hùng William Wallace (do Mel Gibson đóng) cũng có đoạn đề cập đến quy định này (do nhà vua Anh cho phép) khi miêu tả một đám cưới của người bản địa Scotland, sau đó lính Anh ập đến và mang cô dâu đi để phục vụ cho lãnh chúa, sau đó trả lại cô dâu cho chú rể trong một bộ dạng tàn tạ, thất thểu. Sau đó, người yêu của William cũng chuẩn bị phải hiến dâng trinh tiết cho lãnh chúa nhưng cô đã trốn đi và cùng William làm lễ thành hôn và quan hệ tình dục với anh này. Vị lãnh chúa biết được thì rất không vui và cho binh lính đến hãm hiếp, sau đó bắt và giết cô gái này, mở đầu cho cuộc trả thù của William

Chú thích

Luật pháp
Quyền
Phong kiến
Hiếp dâm
Truyền thuyết Trung cổ
Lịch sử tính dục người


title: Hestiochora intermixta

text:
Hestiochora intermixta là một loài bướm đêm thuộc họ Zygaenidae. Nó được tìm thấy ở Queensland, New South Wales và Nam Úc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Zygaenid moths of Australia: a revision of the Australian Zygaenidae

Hestiochora
Procridinae


title: Lasioglossum kankauchare

text:
Lasioglossum kankauchare là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1914


title: 11856 Nicolabonev

text:
11856 Nicolabonev (tên chỉ định: 1988 RM8) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Vladimir Shkodrov ở Rozhen National Astronomical Observatory ngày 11 tháng 9 năm 1988. Nó được đặt theo tên Nicola Bonev, longtime head of the astronomy department ở Sofia University và founder thuộc Institute of Astronomy of the Bulgarian Academy of Sciences.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 11001–12000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1988
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Handeloh

text:
Handeloh là một đô thị thuộc huyện Harburg, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 26,91 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Harburg


title: (16486) 1990 RM3

text:
{{DISPLAYTITLE:(16486) 1990 RM3}}

(16486) 1990 RM3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 14 tháng 9 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 16001–17000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Rhyacophila tsiudmarpo

text:
Rhyacophila tsiudmarpo là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Rückweiler

text:
Rückweiler là một đô thị thuộc huyện Birkenfeld, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 2,75 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Birkenfeld


title: Sinh lý học con người

text:
Sinh lý học con người là một khoa học nghiên cứu về các chức năng sinh học, lý học và hóa sinh học của người hay các cơ quan hoặc bộ phận của cơ thể người. Định hướng cơ bản của sinh lý học là ở mức các cơ quan hay các hệ thống trong cơ thể người. Phần lớn các khía cạnh của sinh lý học con người là tương đối gần gũi với các lĩnh vực tương ứng của sinh lý học động vật, vì thế các thực nghiệm trên động vật đã cung cấp nhiều nền tảng cho các kiến thức của ngành khoa học này. Sinh lý học con người là một trong những khoa học cơ bản để nghiên cứu y học, và vì thế nó được áp dụng trong thực tế như là chăm sóc y tế.

Nhiều thay đổi sinh lý học (chẳng hạn lượng glucose (đường) trong máu, nhiệt độ cơ thể, độ pH của máu v.v) cần phải duy trì ở một phạm vi thay đổi hẹp để đảm bảo có sức khỏe tốt. Một chủ đề quan trọng trong sinh lý học là sự điều bình (homeostasis), nó duy trì môi trường bên trong ổn định không phụ thuộc vào các thay đổi bên ngoài. Thực vậy, các chức năng cơ bản của nhiều bộ phận cơ thể là duy trì tình trạng điều bình. Ví dụ, hệ bài tiết giúp cho việc kiểm soát mức độ chứa nước trong cơ thể cũng như là độ pH của máu và hàng loạt các chất thải khác, hệ tuần hoàn đảm bảo cung cấp ổn định oxy và các chất dinh dưỡng tới các tế bào và loại bỏ các chất thải.

Theo truyền thống, các ngành học kinh điển của sinh lý học xem xét cơ thể như là một tập hợp của các hệ thống tương tác, mỗi một hệ thống có các tổ hợp của các chức năng và mục đích khác nhau.

Hệ thần kinh bao gồm hệ thần kinh trung ương (nó bao gồm não và tủy sống) và hệ thần kinh ngoại biên. Não là cơ quan của các quá trình ý thức, cảm xúc và cảm giác, và nó phục vụ như là đường truyền thông tin và kiểm soát các hệ thống và các chức năng khác. Việc nghiên cứu về hệ thần kinh được gọi chung là khoa học thần kinh; với định hướng vào nghiên cứu các loại bệnh tật, thì nó được gọi là thần kinh học. Một nhánh của y học dự báo, chữa trị và nghiên cứu các bệnh thuộc về thần kinh cũng như các trạng thái hành vi, được gọi là tâm thần học.
Các giác quan đặc biệt bao gồm thị giác, thính giác, vị giác và khứu giác. Mắt, tai, lưỡi và mũi thu thập các thông tin về môi trường xung quanh cơ thể. Việc nghiên cứu về thị giác và mắt được gọi là mắt học, trong khi việc nghiên cứu về thính giác, vị giác và khứu giác được gọi là tai mũi họng học.
Hệ vận động bao gồm bộ xương người (nó bao gồm cácxương, dây chằng, gân và sụn) và các cơ bám vào. Nó giữ cho cơ thể có cấu trúc cơ bản và khả năng chuyển động. Bổ sung thêm cho vai trò giữ cấu trúc của chúng thì các xương lớn trong cơ thể chứa tủy xương, là một hệ thống sản xuất các tế bào máu. Ngoaoài ra, tất cả các xương là kho chứa chính của calci và các muối phosphat. Việc nghiên cứu về xương được gọi là xương học; với định hướng về các rối loạn của xương gọi là chỉnh hình học.
Hệ tuần hoàn bao gồm tim và các mạch máu (động mạch, tĩnh mạch, mao mạch) để chuyên chở máu. Tim là cơ quan tạo áp suất để luân chuyển máu, phục vụ việc chuyên chở oxy, các chất dinh dưỡng tạo năng lượng tới các tế bào, các tế bào miễn dịch, các chất thải và các phân tử thông tin (ví dụ hoóc môn) từ phần này tới phần khác của cơ thể. Việc nghiên cứu về hệ tuần hoàn được gọi là sinh lý học tim mạch; với định hướng về các bệnh tim mạch thì gọi là bệnh tim học.

Máu là một chất lỏng chứa các tế bào trong tuần hoàn, bao gồm một số chuyển động từ các mô tới mạch máu và ngược lại, cũng như tỳ và tủy xương. Các tế bào bao gồm hồng cầu chuyên chở oxy, bạch cầu làm trung gian trong các phản ứng của cơ thể đối với các bệnh nhiễm trùng và các vật thể lạ, tiểu huyết cầu với các protein huyết tương bổ sung có tác dụng làm kín miệng và làm lành vết thương. Nghiên cứu về máu gọi là huyết học.

Hệ tiêu hóa bao gồm miệng, thực quản, dạ dày, ruột (ruột non và ruột già), trực tràng, cũng như là gan, lá lách, mật và tuyến nước bọt. Chúng chuyển hóa thức ăn thành các phân tử nhỏ, có giá trị dinh dưỡng và không độc hại và được phân phối nhờ hệ tuần hoàn tới các mô trong cơ thể, cũng như thải các chất không tiêu hóa được ra khỏi cơ thể. Nghiên cứu về hệ tiêu hóa được gọi là tiêu hóa học.

Hệ hô hấp bao gồm mũi, họng, khí quản và phổi. Chúng mang oxy từ không khí vào cơ thể, thải cacbon dioxide (CO2) và nước ra ngoài không khí. Nghiên cứu về hệ thống này gọi là sinh lý học hô hấp. Khoa học nghiên cứu về bệnh lý của hệ thống này gọi là phổi học.
Hệ bài tiết bao gồm thận, niệu quản, bàng quang và niệu đạo. Chúng lấy nước từ máu để sản xuất nước tiểu, là hỗn hợp của các phân tử bị thải ra cũng như các ion dư thừa và nước ra ngoài cơ thể. Nghiên cứu về chức năng của hệ bài tiết được gọi là thận học hay sinh lý học thận; với định hướng về các bệnh cấu trúc thì gọi là tiết niệu học.
Hệ miễn dịch bao gồm bạch cầu, thymus, bướu bạch huyết và bạch huyết, chúng là một phần của hệ bạch huyết. Hệ miễn dịch cung cấp cơ chế cho cơ thể để phân biệt các tế bào và mô của chúng với các tế bào và các vi sinh vật lạ để trung hòa hay tiêu diệt những tế bào (vi sinh vật) lạ đó bằng các protein chuyên biệt chẳng hạn như bằng các kháng thể, phân bào và các thụ quan tương tự toll v.v. Nghiên cứu về hệ miễn dịch gọi là miễn dịch học.

Hệ nội tiết bao gồm các tuyến nội tiết cơ bản: the tuyến yên, tuyến giáp, tuyến thượng thận, tuyến tụy, tuyến cận giáp và tuyến sinh dục, nhưng gần như tất cả các cơ quan và mô đều sản xuất nội tiết đặc trưng riêng (hoóc môn). Các hoóc môn nội tiết phục vụ như là các tín hiệu từ một bộ phận của cơ thể tới bộ phận khác liên quan đến một mảng lớn các trạng thái và tạo ra một loạt các thay đổi trong chức năng. Nghiên cứu về hệ thống này gọi là nội tiết học.
Hệ sinh dục bao gồm các tuyến sinh dục và các cơ quan sinh dục trong và ngoài. Cơ quan sinh dục sản xuất ra các giao tử trong mỗi giới, co chế để chúng tổ hợp với nhau và môi trường nuôi dưỡng trong chín tháng đầu tiên của sự phát triển của thai nhi. Nghiên cứu về chức năng vật lý của hệ thống này được gọi là sinh lý học sinh sản; khi nghiên cứu về các rối loạn trong cơ quan sinh sản gọi là phụ khoa hay andrology?? (bệnh đường sinh dục của nam giới). Nghiên cứu về khía cạnh hành vi tình dục thì gọi là tình dục học và khi nghiên cứu về sự phát triển của thai nhi thì gọi là phôi thai học.

Da là các lớp che phủ trên cơ thể, bao gồm tóc, lông và móng cũng như các cấu trúc quan trọng về chức năng khác, chẳng hạn các tuyến mồ hôi và tuyến bã nhờn. Da cung cấp chỗ chứa, cấu trúc và sự bảo vệ cho các cơ quan khác, và cũng là cơ quan cảm nhận chính trong giao tiếp với thế giới bên ngoài. Nghiên cứu về da gọi là da liễu học.Ở dưới là mô hình da liễu học.
Các mô mỡ chứa một số dạng của chất béo trong cơ thể, nằm dưới da và bao vây xung quanh các nội quan. Nó là nguồn dự trữ năng lượng cũng như là lớp cách ly chủ yếu, và nó cung cấp thông tin về tình trạng dinh dưỡng cho các hệ thống khác. Nghiên cứu về các chức năng của hệ thống này là rất mới và vì thế vẫn chưa có tên gọi được sử dụng một cách rộng rãi cho ngành học này.

Sự phân chia truyền thống theo các hệ cơ quan mang nhiều tính tùy hứng. Rất nhiều bộ phận trong cơ thể người tham gia vào nhiều hệ thống cơ quan khác nhau và các hệ thống có thể được tổ chức theo chức năng, theo nguồn gốc phôi thai hay theo các tiêu chí khác. Ngoài ra, nhiều khía cạnh của sinh lý học không thể dễ dàng đưa vào theo phân loại của sinh lý học truyền thống.

Nghiên cứu về sự thay đổi của sinh lý theo bệnh tật gọi là (bệnh lý học).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sinh lý học trên Thư viện khoa học VLOS

Sinh lý học con người
Sinh lý học
Sinh học