title: Mũi Hảo Vọng

text:
Mũi Hảo Vọng (tiếng Afrikaans: Kaap die Goeie Hoop, tiếng Hà Lan: Kaap de Goede Hoop) được sử dụng theo hai ngữ cảnh:

 Nghĩa đen (sensu stricto): Nó là mũi đất hoang dã và nhiều đá ở Cộng hòa Nam Phi, ở rìa phía nam của bán đảo Cape, cách thành phố Cape Town khoảng 30 km về phía nam.
 Nghĩa bóng (sensu lato): Nó là tên gọi được dùng để chỉ toàn bộ vùng thuộc địa ban đầu của người châu Âu ở mỏm phía nam của châu Phi, đặc biệt là trong giai đoạn thế kỷ 18 và thế kỷ 19. Năm 1825, một người từ Swellendam đến châu Phi có lẽ đã từng nói "Tôi đến từ mũi Hảo Vọng", thậm chí nơi sinh sống của người này đã cách xa vùng đất hoang vắng đó tới cả trăm dặm. Nhiều người dân sống ở "mũi Hảo Vọng" theo nghĩa bóng này thậm chí chưa bao giờ nhìn thấy mũi Hảo Vọng.

Mũi Hảo Vọng theo nghĩa đen nằm ở tọa độ: 34°21′23″vĩ nam, 18°29′ 15″kinh đông. Không nên nhầm lẫn nó với mũi Point. Hai mũi đất này chỉ cách nhau khoảng 1 km nhưng chúng là các địa danh địa lý khác hẳn nhau. Cả hai mũi đất này được tạo ra từ sa thạch của nhóm dãy núi Table và về mặt địa chất chúng là cùng loại với các khối đất đá của dãy núi này. Theo truyền thống (nhưng không chính xác) thì mỏm đất phía nam của bán đảo Cape được coi là điểm đánh dấu để phân chia Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương.

Về mặt kỹ thuật, người ta có thể cho rằng sự phân chia giữa hai đại dương nằm xa hơn về phía đông nam tại mũi Agulhas, hoặc ranh giới này dao động theo sự thay đổi của các dòng hải lưu chính trong khu vực; theo khu vực mà dòng hải lưu Benguela lạnh ở bờ biển phía tây và dòng hải lưu Agulhas ấm ở bờ biển phía đông trộn lẫn vào nhau. Cả mũi Hảo Vọng và mũi Point đều có phong cảnh đẹp. Trên thực tế toàn bộ phần phía nam của bán đảo Cape là công viên quốc gia hoang dã, đồi núi lởm chởm, có phong cảnh đẹp và chưa bị bàn tay con người tàn phá và hầu như rất ít biến đổi trong vòng 500 năm qua, kể từ khi người châu Âu bắt đầu để mắt tới nó. Mũi Hảo Vọng là quê hương truyền thuyết của con tàu "Người Hà Lan bay". Do những thủy thủ bóng ma đau khổ và bị nguyền rủa điều khiển, nó phải chịu số phận bi đát vĩnh cửu là đi luẩn quẩn trong vùng nước mênh mông xung quanh đó mà không bao giờ có thể cập bờ vào vùng mũi đất.

Sách của người Việt thế kỷ 19 còn gọi địa danh này là Mũi Độc.

Lịch sử

Mũi Hảo Vọng hiện được coi là do nhà hàng hải người Bồ Đào Nha là Bartolomeu Dias vượt qua lần đầu tiên năm 1488. Ông đã đặt tên cho nó là "Mũi bão táp" (Cabo de las Tormentas). Sau này nó được vua Bồ Đào Nha là John II đổi tên thành "Mũi Hảo Vọng" (Cabo de Buena Esperanza) do có sự lạc quan lớn nhờ mở ra một hành trình trên đại dương để đi về phía đông.

Vùng đất xung quanh Kaap De Goede Hoop (tiếng Hà Lan để chỉ mũi Hảo Vọng) là quê hương của người Khoikhoi (Hottentot) khi người Hà Lan đầu tiên đặt chân tới đây vào năm 1652. Người Khoikhoi đã là những người đầu tiên đến đây vào khoảng 1.500 năm trước.

Thương nhân người Hà Lan là Jan van Riebeeck đã thiết lập trạm tiếp tế cho Công ty Đông Ấn Hà Lan gần mũi Hảo Vọng vào ngày 6 tháng 4 năm 1652 và nó sau này đã phát triển lên thành Cape Town. Sự cung cấp thực phẩm tươi sống đã là cực kỳ quan trọng đối với các chuyến đi dài ngày xung quanh châu Phi, và do vậy Cape Town đã trở thành cái gọi là "Quán trọ của đại dương".

Vào ngày 31 tháng 12 năm 1687, một nhóm những người theo đạo Tin lành (Huguenot) đã từ Hà Lan đến mũi Hảo Vọng. Họ đã chạy từ Pháp qua Hà Lan để tránh những vụ đàn áp tôn giáo tại quốc gia này đang diễn ra khi đó. Công ty Đông Ấn Hà Lan khi đó đang có nhu cầu về thợ có tay nghề đến làm việc tại mũi Hảo Vọng và chính quyền Hà Lan nhận ra cơ hội cho những người Huguenot và gửi họ đến đây. Dân cư và lãnh thổ thuộc địa này đã phát triển dần dà theo năm tháng trong 150 năm sau đó hoặc cho đến khi nó mở rộng xa hàng trăm kilômét về phía bắc và đông bắc.

Vương quốc Anh đã xâm lược và chiếm đóng mũi Thuộc địa này vào năm 1795 ("Lần chiếm đóng thứ nhất") nhưng đã từ bỏ sự kiểm soát vùng đất này vào năm 1803. Tuy nhiên, quân đội Anh đã trở lại vào ngày 19 tháng 1 năm 1806 và chiếm đóng mũi đất này một lần nữa ("Lần chiếm đóng thứ hai"). Lãnh thổ này được nhượng lại cho Anh theo Hiệp ước Anh-Hà Lan năm 1814 và từ đó trở đi người Anh đã quản lý mũi Thuộc địa. Nó là thuộc địa của Anh cho đến khi được sáp nhập vào Liên hiệp Nam Phi độc lập năm 1910 (ngày nay là Cộng hòa Nam Phi).

Chính quyền Bồ Đào Nha đã dựng lên hai đèn hiệu hàng hải ở đây, là Diaz Cross và Da Gama Cross, để kỷ niệm hai nhà hàng hải Vasco da Gama và Bartolomeu Dias. Khi nối với nhau, nó sẽ đi qua Whittle Rock (tọa độ: 34°14′48″ vĩ nam, 18°33′36″ kinh đông), một chướng ngại lớn, ngầm và vĩnh cửu đối với tàu thuyền trên vịnh False. Hai đèn hiệu khác tại Simonstown tạo ra sự giao nhau với đường trên.

Xem thêm
 Lịch sử mũi Thuộc địa
 Tỉnh Cape
 Mũi Horn, một mũi đất tương tự ở Nam Mỹ
 Người Hà Lan bay

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức
 Các chuyển nhượng trong thời gian 1677–1895 vùng đất mũi Hảo Vọng lịch sử

Mũi đất Tây Cape
Địa lý Cape Town
Lịch sử hàng hải Nam Phi


title: Oxymeris strigata

text:
Oxymeris strigata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oxymeris


title: Tongsin

text:
Tongsin là một kun, hay huyện, phía nam tỉnh Chagang, Bắc Triều Tiên. Đơn vị này giáp Ryongrim và Chonchon về phía bắc, các huyện Taehung và Yongwon ở Nam Pyongan về phía nam và đông, và Huichon và Songwon về phía tây và tây nam. Trước đây thuộc Huichon, đơn vị này được lập năm 1952 trong cuộc tổng tổ chức lại chính quyền địa phương.

Thung lũng sông Chongchon nằm ở phía tây Tongsin. Núi cao ở các phía khác, với dãy núi Myohyang ở phía nam và dãy núi Chogyuryong ở phía bắc và đông. Đỉnh cao nhất là Ungosusan (웅어수산, 2020 m).

Kinh tế chủ yếu là nông lâm nghiệp, 13% đất trồng trọt được, 87% là rừng.

Xem thêm
 Địa lý Bắc Triều Tiên
 Phân chia hành chính Bắc Triều Tiên
 Chagang

Tham khảo

Liên kết ngoài

Huyện Bắc Triều Tiên
Chagang


title: Pseudostenophylax griseolus

text:
Pseudostenophylax griseolus là một loài Trichoptera thuộc họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Pseudostenophylax


title: Sceloenopla varipes

text:
Sceloenopla varipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Sceloenopla


title: Paridea sinensis

text:
Paridea sinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Paridea


title: Leptodactylus lithonaetes

text:
Leptodactylus lithonaetes là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Tên gọi bản địa của nó là sapo-rana rugoso occiental ("cóc-ếch sần sùi miền tây"); loài "miền đông" tương ứng là L. rugosus.

Nó được tìm thấy ở Colombia, Venezuela, và có thể Brasil. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan ẩm, sông, và vùng nhiều đá. Nó không được xem là bị đe dọa theo IUCN.

Tham khảo

 Señaris, C. & Rueda, J.V. 2004. Leptodactylus lithonaetes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2007.

Leptodactylus


title: Hà Huy Khoái

text:
Hà Huy Khoái (sinh ngày 24 tháng 11 năm 1946) là Giáo sư, Tiến sĩ khoa học ngành toán học của Việt Nam, cựu Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam, Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học các nước thế giới thứ ba, Tổng biên tập Tạp chí Pi của Hội Toán học Việt Nam (do Giáo sư Ngô Bảo Châu sáng lập).  Lĩnh vực ông nghiên cứu chủ yếu là Lý thuyết Nevanlinna (p-adic và phức), không gian Hyperbolic, xấp xỉ Diophantine và các L-hàm.

Tiểu sử
Ông sinh làng Thịnh Xá, xã Sơn Thịnh, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1963, ông tốt nghiệp Trường Trung học Phổ thông Huỳnh Thúc Kháng, thành phố Vinh, Nghệ An. Theo ông kể, cha ông khuyên nên theo học ngành toán, vì vào thời đó (1958-1963) vụ Nhân văn-Giai phẩm còn sôi động, để tránh khỏi rơi vào hoàn cảnh tương tự. Năm 1967, ông tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Hà Nội chuyên ngành toán học. Ông bảo vệ luận án tiến sĩ năm 1978, dưới sự hướng dẫn của Yuri Ivanovich Manin, với đề tài p-Adic Interpolation and the Mellin-Mazur Transform, và là tiến sĩ khoa học năm 1984 tại Viện Toán học, Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô.

Ông được phong chức danh Phó giáo sư năm 1983 và Giáo sư năm 1991. Từ năm 2001-2007 ông là Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam. Năm 2004, ông được bầu là Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học thế giới thứ ba. Ông còn là Phó chủ tịch Hội Toán học Việt Nam, Ủy viên Hội đồng chức danh giáo sư Nhà nước, Chủ tịch Hội đồng chức danh giáo sư ngành Toán (2009-2018), ủy viên Hội đồng khoa học ngành Toán của Quỹ Nafosted.

Một trong số những học trò có PGS.TS. Tạ Thị Hoài An, nhà toán học nữ trẻ tuổi tại Viện Toán học.

Gia đình
Vợ ông là Phó giáo sư, Tiến sĩ sử học Đinh Thị Thu Cúc. Trong gia đình ông còn có nhiều người theo nghiệp toán. Đó là Hà Huy Hân giảng viên Học viện Kỹ thuật Quân sự; GS. TSKH Hà Huy Vui; GS. TSKH Hà Huy Bảng làm việc ở Viện Toán học Việt Nam

Các con của ông: con trai Hà Huy Minh từng đoạt huy chương đồng tại kỳ thi Olympic toán học quốc tế dành cho học sinh phổ thông năm 1989, con trai thứ hai Hà Huy Thái là giảng viên Toán-Kinh tế ở Paris (Universite Evry).

Xuất bản

Một số công trình khoa học
 (Cùng với Nguyễn Văn Khuê) Holomorphic mappings on Banach analytic manifolds. Func. Analyz i ego Priloz., T.4, N.4, 1973 (Tại Nga).
 On p-adic Interpolation. Mat. Zametki, t.26, 1, 1979 (Tại Nga).
 On p-adic L-functions associated to elliptic curves. Mat. Zametki, t.26, 2, 1979 (Tại Nga).
 On p-adic meromorphic function. Duke Math. J., Vol. 50, 1983.
 (Cùng với My Vinh Quang) On p-adic Nevanlinna Theory. Lecture Notes in Math. 1351, 138-152.
 La hauteur des fonctions holomorphes p-adiques de plusieurs variables. C. R. A. Sc. Paris, 312, 1991, 751-754.
 La hauteur d'une suite de points dans  et l'interpolation des fonctions holomorphes de plusieurs variables. C. R. A. Sc. Paris, 312, 1991, 903-905.
 Sur les series L associées aux formes modulaires. Bull. Soc. math. France, t. 120, 1992, 1-13.
 (Cùng với Nguyễn Văn Khuê) Finite codimensional subalgebras of Stein algebras and semiglobally Stein algebras. Trans. Amer, Math. Soc. 1992, 503-509
 (Cùng với Mai Van Tu) p-adic Nevanlinna-Cartan Theorem, Internat. J. Math, Vol.6, N.5, 1995, 710-731.
 Hyperbolic surfaces in , Proc. Amer. Math. Soc., Vol. 125, 1997, pp. 3527–3532.
 (Cùng với Tạ Thị Hoài An) On uniqueness Polynomials and bi-URS for p-adic Meromorphic Functions. J. Number Theory, 87, 211-221 (2001).
 (Cùng với Vũ Hoài An) Value Distribution for p-adic hypersurfaces, Taiwanese J. Math., 7 (2003), no.1, 51-67 (with Vu Hoai An).
 (Cùng với Yang Chung-Chun) On the functional equation P(f) = Q(g), Adv. Complex Anal. Appl., 3, Kluwer Acad. Publ., Boston, MA, 2004, 201-207.
 Some remarks on the genericity of unique range sets for meromorphic functions, Sci. China Ser. A, 48(2005), 262-267.
 p-Adic Fatou-Bieberbach mappings, Inter. J. Math, 16 (2005), No.3.
 Unique range sets and decomposition of meromorphic functions, trong Jean-Paul Brasselet, José Luis Cisneros-Molina, David Massey, José Seade and Bernard Teissier, Singularities I: Algebraic and Analytic Aspects, Contemporary Math., 475 (2008), 95-105.
 (Cùng với Vũ Hoài An) Value distribution problem for p-adic meromorphic functions and their derivatives, Ann. Fac. Sci.Toulouse., XX (2011), 135-149 (with Vu Hoai An).
 (Cùng với Vũ Hoài An và Le Quang Ninh) Uniqueness Theorems for Holomorphic Curves with Hypersurfaces of Fermat–Waring Type, Complex Analysis and Operator Theory, 8 (2014): 1747–1759
 (Cùng với Vũ Hoài An và Phạm Ngọc Hoa) On functional equations for meromorphic functions and applications, Archiv der Mathematik, 109 (2017): 539–549

Báo khác

 On Contemporary Mathematics in Vietnam, trong Seki, Founder of Modern Mathematics in Japan, 375-383
 Le Van Thiem—the Founder of Contemporary Mathematics in Vietnam, Acta Mathematica Vietnamica, 45 (2020): 3-10

Các hoạt động xã hội khác
Ngoài các công trình về toán học, Hà Huy Khoái viết nhiều bài về khoa học, giáo dục, văn hoá, chủ yếu đăng trên tạp chí Tia sáng. Ông còn thường xuyên tham gia ôn luyện cho đội tuyển thi Olympic toán học quốc tế dành cho học sinh phổ thông của Việt Nam.
Đến nay, tuy ông đã không tham gia quản lý song ông vẫn rất tâm huyết với toán học Việt nam.

Liên kết ngoài
Viện hàn lâm khoa học thế giới thứ ba
Trang web riêng của Hà Huy Khoái
Giáo sư Hà Huy Khoái trả lời phỏng vấn vietnamnet

Chú thích

Liên kết ngoài

 Hà Huy Khoái tại MathNet
 Hà Huy Khoái tại MathSciNet
 Hà Huy Khoái tại Trung tâm di sản các nhà khoa học Việt Nam

Người Hương Sơn
Nhà toán học Việt Nam
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Họ Hà Huy
Người Hà Tĩnh
Nhân vật còn sống
Giáo sư Việt Nam
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà toán học thế kỷ 21


title: Stanhopea costaricensis

text:
Stanhopea costaricensis là một loài lan đặc hữu của Trung Mỹ.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

costaricensis


title: Guatteria williamsii

text:
Guatteria williamsii là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Đây là loài đặc hữu của Venezuela.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Guatteria williamsii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Venezuela
Guatteria


title: Megachile ecuadoria

text:
Megachile ecuadoria là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

E
Động vật được mô tả năm 1904


title: 17602 Dr. G.

text:
17602 Dr. G. là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 2038.4658506 ngày (5.58 năm).

Nó được phát hiện ngày 19 tháng 9 năm 1995.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Pleurotomella demosia

text:
Pleurotomella demosia là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pleurotomella
Động vật được mô tả năm 1896


title: Hoplitis insularis

text:
Hoplitis insularis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Schmiedeknecht mô tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1885


title: Neolarra clavigera

text:
Neolarra clavigera là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Shanks mô tả khoa học năm 1978.

Chú thích

Tham khảo

Neolarra
Động vật được mô tả năm 1978


title: Tenagodus maoria

text:
Tenagodus maoria là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Siliquariidae, common name the slit worm snails.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Tenagodus
Động vật chân bụng New Zealand
Động vật đặc hữu New Zealand
Siliquariidae


title: Trichorhiza

text:
Trichorhiza từng là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Hiện nó có tên đồng nghĩa là Auchmis.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae

en:Trichorhiza


title: Brunehamel

text:
Brunehamel là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Monbahus

text:
Monbahus  là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 191 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot-et-Garonne


title: Hexatoma trialbosignata

text:
Hexatoma trialbosignata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 13333 Carsenty

text:
13333 Carsenty (1998 SU59) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 13333 Carsenty

013333
013333
Tiểu hành tinh được đặt tên
19980917
7645


title: Orphanostigma

text:
Orphanostigma là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Chi này gồm có các loài sau:
Orphanostigma abruptalis  (Walker, 1859)
Orphanostigma angustale  Hampson, 1893
Orphanostigma perfulvalis  (Hampson, 1899)
Orphanostigma vibiusalis  (Walker, 1859)

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Natural History Museum Lepidoptera genus database

Spilomelini


title: Bulbophyllum ipanemense

text:
Bulbophyllum ipanemense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

ipanemense]]

I


title: Alvania macella

text:
Alvania macella là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Corsavy

text:
Corsavy là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie phía nam Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 800 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Conus telatus

text:
Conus telatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

T|telatus


title: Quảng Đức, Tuyên Thành

text:
Quảng Đức (chữ Hán giản thể: 广德市, Hán Việt: Quảng Đức thị) là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Tuyên Thành, tỉnh An Huy, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố Quảng Đức có diện tích 2165 km2, dân số 487.243 người, mã số bưu chính là 341882, khu hành chính đóng tại trấn Đào Châu. Động Thái Cấp thuộc khu phong cảnh danh thắng trọng điểm quốc gia (Trung Quốc) nằm ở thành phố này. Về mặt hành chính, thành phố được chia thành 6 trấn, 3 hương.
 Trấn: Đào Châu, Bách Điếm, Thê Tiết, Khâu Thôn, Tân Hàng, Dương Than.
 Hương: Lô Thôn, Đông Đình, Tứ Hợp.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện An Huy
Tuyên Thành


title: Ragwon

text:
Ragwon là một huyện ở tỉnh Nam Hamgyong, Bắc Triều Tiên. Đơn vị này giáp Biển Nhật Bản về phía nam và phía đông. Phần lớn huyện này có địa hình núi non. Đỉnh cao nhất là Chonchubong (천주봉). Huyện này có các đảo như Chonchodo (전초도) và Chintudo (진두도). Rừng chiếm khoảng 75% diện tích huyện.

Kinh tế địa phương chủ yếu là ngư nghiệp. Nông sản chính chủ yếu là ngô.
Tuyến đường sắt Pyongra là tuyến đường sắt duy nhất chạy qua Ragwon.

Xem thêm
Địa lý Bắc Triều Tiên
Phân chia hành chính Bắc Triều Tiên
Nam Hamgyong

Tham khảo

Liên kết ngoài

Huyện của Hamgyong Nam


title: Leioproctus ruficaudus

text:
Leioproctus ruficaudus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1965


title: Aresches

text:
Aresches là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Lons-le-Saunier, tổng Salins-les-Bains. Tọa độ địa lý của xã là 46° 54' vĩ độ bắc, 05° 54' kinh độ đông. Aresches nằm trên độ cao trung bình là 705 mét trên mặt nước biển, có điểm thấp nhất là 570 mét và điểm cao nhất là 736 mét. Xã có diện tích 4.76 km², dân số vào thời điểm 1999 là 50 người; mật độ dân số là 11 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
Nhà thờ trong làng được xây từ thế kỉ 16, tháp chuông từ thế kỉ 19.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Stigmella charistis

text:
Stigmella charistis là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Vari năm 1963. Nó được tìm thấy ở Nam Phi (Nó đã dược miêu tả ở the Umhlanga Rocks in Natal).

Ấu trùng ăn Grewia occidentalis. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

C


title: Sân bay Murmansk

text:
Sân bay Murmansk (tiếng Nga: Аэропорт Мурманск)  là một sân bay quốc tế ở Murmansk, Nga. Sân bay này nằm gần thị xã Murmashi ở ngoại ô phía nam Murmansk, 24 km bên ngoài trung tâm thành phố.

Năm 2006, sân bay này đã phục vụ 276.599 lượt khách. Năm 2004, sân bay này đã đạt đỉnh cao về lượng khách với 303.432 lượt khách.

Các hãng hàng không và các điểm đến
Aeroflot (Moskva-Sheremetyevo)
Aeroflot-Don (Moskva-Sheremetyevo)
Aeroflot-Nord (Archangelsk, Moskva-Sheremetyevo, Tromsø)
Karat (Moskva-Domodedovo)
Rossiya (Sankt Peterburg)
Sky Express (Moskva-Vnukovo)
Widerøe (Kirkenes)

Liên kết ngoài
  Trang mạng của sân bay Murmansk
  Trang mạng chính thức của sân bay Murmansk

Tham khảo

Murmansk
Sân bay tỉnh Murmansk
Sân bay xây dưới thời Liên Xô


title: Bạn bè và tháng năm

text:
Bạn bè và tháng năm (tiếng Nga: Друзья и годы) là một bộ phim tâm lý, có phần lãng mạn của đạo diễn Viktor Sokolov.

Đi sâu vào khai thác nội tâm nhân vật, có thể xem bộ phim là sự phản ánh số phận lớp người sinh ra trong thập niên 30-60 của thế kỷ XX - giai đoạn đầy biến động và thử thách nhất trong lịch sử Liên Xô cùng nước Nga hiện đại.

Dựa theo một vở kịch cùng tên rất nổi tiếng vào những năm 60 thế kỷ XX, bộ phim là câu chuyện dí dỏm về những con người sinh ra cùng một thế hệ, đã gắn bó bên nhau trong suốt thời thơ ấu và trai trẻ, nhưng từng người lại có số phận riêng.

Nội dung
Mùa hè năm 1934, nhóm bạn học cũ Iura, Volodia, Grisha và Tanya tụ tập ở một thị trấn nhỏ ven bờ biển Đen. Cả ba anh chàng đều rất yêu Tanya - một thiếu nữ xinh đẹp, dịu dàng.

Bốn người bạn vừa mới tốt nghiệp và đang chuẩn bị cho một cuộc sống tự lập. Làm sao để tồn tại trong cuộc sống đầy khó khăn trước mắt, rồi chiến tranh tới và đi qua, để lại bao đau thương mất mát...

Cuộc đời là thử thách khắc nghiệt để con người phải vượt qua và hoàn thiện chính mình. Đó là thông điệp ý nghĩa của bộ phim.

Diễn viên

Ê-kíp
 Giám đốc sản xuất: Eduard Rozovsky
 Thiết kế sản xuất: Marksen Gaukhman-Sverdlov
 Âm nhạc: Veniamin Basner

Hậu trường
Viktor Sokolov thực hiện bộ phim này như một dự báo xu hướng nghệ thuật mới trong điện ảnh - phong cách nghệ thuật của Aleksey German. Để rồi 30 năm kể từ khi ra đời, chính Aleksey German cũng thừa nhận, "Bạn bè và tháng năm" là một trong những bộ phim hay nhất mà ông từng xem.

Các bài hát trong phim
 Это было недавно (nhạc Veniamin Basner, lời Mikhail Matusovsky) - Oleg Anofryev trình bày
 Geschichten aus dem Wienerwald (nhạc Johann Strauss II) - Oleg Anofryev trình bày
 А вот у нас на Родине, в Рязани - Natalia Velichko, Igor Pushkarev, Arkady Trusov trình bày

Xem thêm
 Xem phim trực tuyến trên Website ArjLover
 Thông tin trên Website KinoPoisk
 Thông tin trên Website Kino-Teatr

Tham khảo

Phim của Lenfilm
Phim truyền hình Liên Xô
Phim hài Liên Xô
Phim tâm lý
Phim lãng mạn
Phim năm 1965
Phim năm 1966
Phim năm 1967
Phim năm 1968
Phim năm 1969
Phim năm 1970


title: Giải Khoa học thế giới Albert Einstein

text:
Giải Khoa học thế giới Albert Einstein (tiếng Anh: Albert Einstein World Award of Science) là một giải của Hội đồng Văn hóa thế giới (World Cultural Council) trao hàng năm như một sự "nhìn nhận và khuyến khích các người có công nghiên cứu và phát triển khoa học kỹ thuật", đặc biệt chú trọng tới các nghiên cứu "đã đem lại lợi ích thiết thực cho nhân loại".

Giải được đặt theo tên nhà vật lý lỗi lạc Albert Einstein và gồm một bằng chứng nhận, một huy chương và số tiền 10.000 dollar Mỹ

Các người đoạt giải
Dưới đây là danh sách những người đoạt giải:
2014: Philip Cohen
2013: Paul Nurse
2012: Michael Grätzel
2011: Geoffrey Alan Ozin
2010: Julio Montaner
2009: Jane VanWinkle
2008: Ada Yonath
2007: James F. Stoddart
2006: Ahmed Zewail
2005: John Hopfield
2004: Ralph J. Cicerone
2003: Martin Rees
2002: Daniel H. Janzen
2001: Niels Birbaumer
2000: Frank Fenner
1999: Robert Weinberg
1998: Charles R. Goldman
1997: Jean-Marie Ghuysen
1996: Alec Jeffreys
1995: Herbert H. Jasper
1994: Sherwood Rowland
1993: Ali Javan
1992: Raymond U. Lemieux
1991: Albert Fleckenstein
1990: Gustav Nossal
1989: Martin Kamen
1988: Margaret Burbidge
1987: Hugh Huxley
1986: Monkombu S. Swaminathan
1985: Werner Stumm
1984: Ricardo Bressani

Xem thêm

 Huy chương Albert Einstein
 Giải thưởng Albert Einstein
 Giải Einstein

Tham khảo

Liên kết ngoài
[http://consejoculturalmundial.org/awards.php  Official site]

Giải thưởng thành lập năm 1984
Albert Einstein
Giải thưởng vật lý
Giải thưởng khoa học kỹ thuật


title: Inside the Actors Studio

text:
Inside the Actors Studio là một chương trình truyền hình dạng talk show do James Lipton chủ trì và được phát sóng trên kênh truyền hình cáp Bravo của Hoa Kỳ. Đây là chương trình được phát sóng dài nhất của kênh Bravo (bắt đầu từ năm 1994) và nó đã từng được đề cử giải Emmy cho hạng mục chương trình truyền hình xuất sắc. Tính cho đến năm 2008, Inside the Actors Studio đã được phát tới 79 triệu hộ gia đình Mỹ và 125 nước trên thế giới. Chương trình này còn là một phần của khóa học diễn xuất Actors Studio Drama School (mà James Lipton là hiệu trưởng danh dự).

Ban đầu Inside the Actors Studio được quay tại Giảng đường Tishman thuộc The New School, thành phố New York. Năm 2005, sau khi The Actors Studio (hội tổ chức khóa học Actors Studio Drama School) kết thúc hợp đồng với The New School, Inside the Actors Studio được chuyển về thực hiện tại Trung tâm Nghệ thuật Michael Schimmel thuộc Đại học Pace (Pace University) - cơ sở hợp tác đào tạo mới của The Actors Studio.

Nội dung
Inside the Actors Studio là một talk show với khách mời là các diễn viên, đạo diễn và nhân vật nổi tiếng khác của điện ảnh, truyền hình Mỹ. Trong chương trình, người chủ trì James Lipton sẽ đưa ra cho khách mời các câu hỏi về xuất thân, gia đình và nhất là về công việc của họ trong lĩnh vực điện ảnh, truyền hình nhằm làm rõ tính cách của khách mời cũng như con đường họ tiếp cận và sáng tạo nghệ thuật. Ở phần sau của chương trình, Lipton sẽ đưa ra cho khách mời 10 câu hỏi ngắn (do Bernard Pivot, một người chủ trì truyền hình nổi tiếng của Pháp nghĩ ra):

Chương trình sẽ kết thúc bằng phần hỏi đáp của khách mời với các học viên của The Actors Studio (cũng là khán giả của talk show).

Khách mời
Kể từ khi công chiếu năm 1994, đã có trên 200 khách mời tham dự Inside the Actors Studio, trong đó có 74 người từng giành giải Oscar, 8 đạo diễn, 4 biên kịch, 61 diễn viên và 2 nhạc sĩ. Đôi khi khách mời của chương trình là toàn bộ giàn diễn viên:
Giàn diễn viên phim truyền hình Everybody Loves Raymond (gồm Ray Romano, Patricia Heaton, Brad Garrett, Doris Roberts và Peter Boyle)
Nhóm thực hiện phim truyền hình Law & Order
Nhóm thực hiện vở nhạc kịch The Producers (đạo diễn Susan Stroman, các diễn viên Nathan Lane và Matthew Broderick)
Nhóm lồng tiếng phim hoạt hình The Simpsons (Nancy Cartwright, Hank Azaria, Dan Castellaneta, Julie Kavner, Harry Shearer và Yeardley Smith)
Giàn diễn viên phim truyền hình Will & Grace (Debra Messing, Eric McCormack, Sean Hayes và Megan Mullally)

Các khách mời từng tham gia Inside the Actors Studio gồm:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức  của Inside the Actors Studio

Chương trình của Bravo
Actors Studio
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2000
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2010
Phim truyền hình Mỹ thập niên 1990
Chương trình đàm thoại truyền hình Hoa Kỳ
Chương trình truyền hình tiếng Anh


title: Kuala Lumpur

text:
Kuala Lumpur, tên chính thức là Lãnh thổ Liên bang Kuala Lumpur (tiếng Mã Lai: Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur), hay thường được viết tắt là KL, là thủ đô liên bang và thành phố đông dân nhất tại Malaysia. Thành phố có diện tích 243 km² (94 sq mi) dân số theo ước tính năm 2016 là 1,73 triệu. Vùng Đại Kuala Lumpur, còn được gọi là thung lũng Klang, là một quần thể đô thị với 5,7 triệu dân vào năm 2010. Đại Kuala Lumpur nằm trong số các vùng đô thị phát triển nhanh nhất ở khu vực Đông Nam Á, xét về cả dân số và kinh tế.

Kuala Lumpur là nơi đặt trụ sở của Quốc hội Malaysia. Thành phố từng là nơi đặt trụ sở của các cơ quan thuộc nhánh hành pháp và tư pháp trong chính phủ liên bang, song các cơ quan này chuyển đến Putrajaya vào đầu năm 1999. Một số bộ phận của bộ máy tư pháp liên bang vẫn nằm tại thành phố thủ đô. Cung điện chính thức của Quốc vương Malaysia là Istana Negara cũng nằm tại Kuala Lumpur. Kuala Lumpur là trung tâm văn hóa, tài chính và kinh tế của Malaysia. Thành phố được xếp hạng là thành phố toàn cầu hạng alpha, và xếp hạng 48 theo Chỉ số thành phố toàn cầu năm 2010 của Tạp chí Foreign Policy.

Kuala Lumpur được giới hạn trong Lãnh thổ liên bang Kuala Lumpur, là một trong ba lãnh thổ liên bang của Malaysia. Lãnh thổ nằm ở giữa vùng bờ biển phía tây của Malaysia bán đảo, và bị bang Selangor bao quanh hoàn toàn.

Từ thập niên 1990, thành phố là nơi tổ chức nhiều sự kiện thể thao, chính trị và văn hóa quốc tế, bao gồm đại hội thể thao Thịnh vượng chung năm 1998, hay giải đua ô tô công thức 1 Grand Prix. Thêm vào đó, Kuala Lumpur có tòa tháp đôi cao nhất thế giới Petronas.

Lịch sử

Kuala Lumpur có khởi nguyên vào thập niên 1850, khi chủ tịch Mã Lai của Klang là Raja Abdullah, một thành viên vương thất của Vương quốc Selangor, thuê một số lao công người Hoa để mở các mỏ thiếc mới và lớn. Các thợ mỏ đi đến nơi hợp lưu của sông Gombak (trước đó gọi là sông Lumpur, nghĩa là "sông lầy bùn") và sông Klang để mở các mỏ tại Ampang, Pudu và Batu. Những thợ mỏ này phát triển nên một trạm mậu dịch và nơi này trở thành một thị trấn biên thùy.

Những người thăm dò thiếc định cư tại Ampang, và lập nên các tổ chức của họ. Hai tổ chức lớn nhất là Hải Sơn hội do người Khách Gia chi phối, và Nghĩa Hưng hội do người Phúc Kiến chi phối, hai tổ chức này thường xuyên đấu tranh với nhau để tranh giành quyền kiểm soát việc sản xuất thiếc trong thị trấn. Do đấu tranh liên miên giữa hai phe, sản xuất khai mỏ thiếc bị đình trệ, khiến cho người Anh (đương thời cai trị Selangor) bổ nhiệm một Kapitan (thủ lĩnh) người Hoa để quản lý Kuala Lumpur. Khâu Tú (Hiu Siew) được bầu làm Kapitan đầu tiên, ông sở hữu một mỏ tại Lukut. Ông là một trong những thương gia đầu tiên đến Ampang, bán lương thực thực phẩm cho thợ mỏ để đổi lấy thiếc.

Trong thời gian đầu, Kuala Lumpur tồn tại nhiều vấn đề, bao gồm nội chiến Selangor; và cũng gặp phải các tai họa như dịch bệnh hay hỏa hoạn và lũ lụt liên tiếp. Khoảng thập niên 1870, Kapitan người Hoa thứ ba của Kuala Lumpur là Diệp Á Lai (Yap Ah Loy) trở thành thủ lĩnh, chịu trách nhiệm cho sự sống còn và phát triển có hệ thống sau đó của thị trấn. Ông bắt đầu phát triển Kuala Lumpur từ một điểm định cư nhỏ được ít người biết đến thành một thị trấn mỏ hưng thịnh. Năm 1880, xét theo yếu tố chiến lược, thủ đô quốc gia của Selangor chuyển từ Klang đến Kuala Lumpur.

Năm 1896, Kuala Lumpur được chọn làm thủ đô của Liên bang Mã Lai (Federated Malay States) mới hình thành. Nhiều cộng đồng khác nhau định cư tại các khu vực khác nhau của Kuala Lumpur. Người Hoa chủ yếu định cư quanh trung tâm thương mại Quảng trường Thị trường, phía đông sông Klang, và hướng về phố Trung Hoa. Người Mã Lai, tầng lớp thương nhân người Ấn, và người Ấn theo Hồi giáo cư trú dọc theo phố Java (nay là Jalan Tun Perak). Padang, nay được gọi là Quảng trường Merdeka, là trung tâm của các văn phòng hành chính của người Anh.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Lục quân Đế quốc Nhật Bản chiếm Kuala Lumpur vào ngày 11 tháng 1 năm 1942. Người Nhật chiếm đóng thành phố cho đến ngày 15 tháng 8 năm 1945, khi tổng Tư lệnh của Đệ thất phương diện quân Nhật Bản tại Singapore và Malaysia là Seishirō Itagaki đầu hàng chính phủ Anh Quốc. Năm 1957, Liên hiệp bang Malaya (Federation of Malaya) giành được độc lập khỏi sự thống trị của người Anh. Kuala Lumpur vẫn là thủ đô khi Malaysia thành lập vào ngày 16 tháng 9 năm 1963.

Ngày 13 tháng 5 năm 1969, các cuộc bạo loạn sắc tộc tồi tệ nhất trong lịch sử Malaysia diễn ra tại Kuala Lumpur. Cụm từ Sự kiện 13 tháng 5 được dùng để nói đến sự cố bạo lực giữa các thành viên của cộng đồng người Mã Lai và người Hoa. Bạo lực là kết quả của việc người Mã Lai tại Malaysia bất mãn với địa vị xã hội-chính trị của họ. Bạo loạn khiến 196 người thiệt mạng, và dẫn đến các thay đổi lớn trong chính sách kinh tế quốc gia nhằm thúc đẩy và ưu tiên người Mã Lai trong lĩnh vực phát triển kinh tế.

Kuala Lumpur được trao địa vị thành phố vào năm 1972, trở thành điểm dân cư đầu tiên của Malaysia được trao địa vị này sau khi độc lập. Đến ngày 1 tháng 2 năm 1974, Kuala Lumpur trở thành một Lãnh thổ liên bang. Kuala Lumpur thôi làm thủ đô của Selangor vào năm 1978 sau khi thành phố Shah Alam được tuyên bố là thủ đô mới của bang. Ngày 14 tháng 5 năm 1990, Kuala Lumpur kỉ niệm 100 năm chính quyền địa phương, hiệu kỳ và bài ca của lãnh thổ liên bang Kuala Lumpur được giới thiệu.

Ngày 1 tháng 2 năm 2001, Putrajaya được tuyên bố là một lãnh thổ liên bang, cũng như là nơi đặt trụ sở chính phủ liên bang. Các chức năng hành pháp và tư pháp của chính phủ chuyển từ Kuala Lumpur đếm Putrajaya. Tuy nhiên, Kuala Lumpur vẫn giữ lại chức năng lập pháp, và là nơi có cung điện của Yang di-Pertuan Agong (Quốc vương).

Địa lý và khí hậu

Kuala Lumpur là một bộ phận của Thung lũng Klang rộng lớn, thung lũng giáp với dãy Titiwangsa ở phía đông, một vài dãy núi nhỏ ở phía bắc và phía nam, và eo biển Malacca ở phía tây. Kuala Lumpur là một thuật ngữ trong tiếng Mã Lai, có thể dịch là "ngã ba sông lầy bùn" do nó nằm tại nơi hợp lưu giữa sông Klang và sông Gombak.

Kula Lumpur nằm ở trung tâm của bang Selangor, Kuala Lumpur trước đây nằm dưới quyền quản lý của chính phủ bang Selangor. Năm 1974, Kuala Lumpur được tách khỏi Selangor để hình thành một lãnh thổ liên bang do Chính phủ Liên bang Malaysia trực tiếp quản lý. Kuala Lumpur nằm ở vùng duyên hải phía tây của Malaysia bán đảo, vốn có vùng đất bằng phẳng rộng hơn vùng duyên hải phía đông. Thành phố có giới hạn lãnh thổ trong , với cao độ trung bình .

Được dãy Titiwangsa bảo vệ ở phía đông và được đảo Sumatra của Indonesia chắn ở phía tây, Kuala Lumpur có khí hậu xích đạo đặc trưng của rừng mưa nhiệt đới (phân loại khí hậu Köppen Af) với thời tiết nắng ấm quanh năm, cùng lượng mưa dồi dào, đặc biệt là khi có gió mùa đông bắc từ tháng 10 đến tháng 3. Nhiệt độ có xu hướng không thay đổi. Mức nhiệt tối cao dao động giữa  và chưa từng vượt quá , trong khi mức nhiệt tối thấp dao động giữa  và chưa từng xuống quá . Kuala Lumpur thường nhận được lượng mưa mỗi năm tối thiểu là ; tháng 6 và tháng 7 tương đối khô, song sau đó lượng mưa thường vượt quá  mỗi tháng.

Kuala Lumpur thường bị lụt mỗi khi có mưa như trút, đặc biệt là tại trung tâm thành phố và các khu vực hạ lưu. Khói từ các đám cháy rừng trên đảo Sumatra lân cận đôi khi hợp lại thành khói mùa bao trùm khu vực. Đây là nguồn ô nhiễm chính tại Kuala Lumpur cùng với hoạt động đốt lộ thiên, khí thải từ các loại xe cơ giới và công trình xây dựng.

Quản lý

Kuala Lumpur do một hội đồng thành phố duy nhất quản lý, được gọi là Ủy viên Hội đồng thủ đô liên bang từ ngày 1 tháng 4 năm 1961, cho đến khi được trao tình trạng thành phố vào nănm 1972, sau đó quyền hành pháp được chuyển giao cho Thị trưởng (Datuk Bandar).

Công tác quản lý địa phương được thực hiện từ Tòa thị chính Kuala Lumpur, một cơ quan nằm dưới sự quản lý của Bộ Lãnh thổ liên bang Malaysia. Cơ quan này có trách nhiệm đối với y tế và vệ sinh công cộng, loại bỏ và quản lý chất thải, quy hoạch đô thị, bảo vệ môi trường và kiểm soát xây dựng, phát triển xã hội và kinh tế, duy trì chung các chức năng của cơ sở hạ tầng đô thị. Quyền hành pháp thuộc về thị trưởng tại tòa thị chính, người này do Bộ trưởng Lãnh thổ liên bang bổ nhiệm và có nhiệm kỳ 3 năm. Hệ thống bổ nhiệm thị trưởng này được thi hành kể từ khi các cuộc bầu cử chính phủ địa phương bị đình chỉ vào năm 1970.

Kuala Lumpur có mười một quận, là các đơn vị hành chính dưới quyền Tòa thị chính. Hai quận nằm ở phía tây là Segambut và Lembah Pantai; trong khi Kepong, Batu và Wangsa Maju nằm ở phía bắc; Setiawangsa, Titiwangsa và Cheras nằm ở phía tây; Seputeh và Bandar Tun Razak nằm ở phía nam; và Bukit Bintang tại trung tâm Kuala Lumpur.

{|
|- style="vertical-align:top;"
||
 Segambut
 Lembah Pantai
 Kepong
 Batu
 Wangsa Maju
 Setiawangsa
||
<ol start="7">
Titiwangsa
Cheras
Seputeh
Bandar Tun Razak
Bukit Bintang
|}

Kinh tế

Kuala Lumpur và các khu vực đô thị xung quanh tạo thành vùng công nghiệp hóa nhất, kinh tế tốt nhất và phát triển nhanh nhất tại Malaysia. Mặc dù nhánh hành pháp của chính phủ liên bang dời đến Putrajaya, song một số cơ quan chính phủ như Ngân hàng Quốc gia Malaysia, Hội đồng ủy ban các công ty Malaysia và Hội đồng ủy ban Chứng khoán cùng hầu hết đại sứ quán và phái bộ ngoại giao vẫn đặt tại thành phố.

Kuala Lumpur là trung tâm kinh tế, thương mại, tài chính, bảo hiểm, bất động sản, truyền thông và nghệ thuật của quốc gia. Kuala Lumpur là một thành phố toàn cầu hạng alpha, và là thành phố toàn cầu duy nhất tại Malaysia. Phát triển cơ sở hạ tầng tại các khu vực xung quanh như sân bay quốc tế Kuala Lumpur tại Sepang, sự hình thành Hành lang đa phương tiện siêu cấp và sự mở rộng cảng Klang củng cố hơn nữa tầm quan trọng về kinh tế của thành phố. Bursa Malaysia hay Sở giao dịch chứng khoán Malaysia đặt tại thành phố, tạo thành một trong các hoạt động kinh tế cốt lõi của thành phố.

Tổng sản phẩm nội địa (GDP) của Kuala Lumpur ước tính đạt 73.536 triệu ringgit vào năm 2008, tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm là 5,9%. GDP bình quân đầu người của Kuala Lumpur vào năm 2008 là 48.556 ringgit với mức tăng trưởng trung bình hàng năm là 5,9 phần trăm. Tổng số việc làm tại Kuala Lumpur được ước tính là khoảng 838.400. Các ngành dịch vụ bao gồm tài chính, bảo hiểm, bất động sản, dịch vụ kinh doanh, bán buôn bán lẻ, nhà hàng và khách sạn, giao thông, kho bãi và truyền thông, dịch vụ công, dịch vụ cá nhân và dịch vụ chính phủ tạo thành phần lớn nhất trong số việc làm, chiếm khoảng 83%. 17 phần trăm còn lại đến từ lĩnh vực chế tạo và xây dựng.

Sự lớn mạnh của lĩnh vực dịch vụ thể hiện rõ rệt thông qua số lượng các ngân hàng bản địa và ngoại quốc cùng các công ty bảo hiểm hoạt động trong thành phố. Kuala Lumpur ở tư thế sẵn sàng trở thành trung tâm tài chính Hồi giáo toàn cầu với số lượng ngày càng tăng các tổ chức tài chính cung cấp dịch vụ tài chính Hồi giáo và sự hiện diện mạnh mẽ của các tổ chức tài chính vùng Vịnh chẳng hạn như ngân hàng Hồi giáo lớn nhất thế giới là Ngân hàng Al-Rajhi và Hãng Tài chính Kuwait. Bên cạnh đó, Dow Jones & Company tích cực làm việc với Bursa Malaysia để thành lập Quỹ trao đổi thương mại Hồi giáo (ETFs), theo đó sẽ giúp nâng cao vị thế của Malaysia tại vùng Vịnh. Thành phố có một số lượng lớn các công ty cổ phần ngoại quốc và cũng có nhiều văn phòng hay trung tâm hỗ trợ khu vực của các công ty đa quốc gia, đặc biệt là tài chính và kế toán, và công nghệ thông tin. Hầu hết các công ty lớn nhất Malaysia có trụ sở chính đặt tại Kuala Lumpur và tính đến tháng 12 năm 2007 thì ngoài Petronas, có 14 trong số các công ty trong danh sách Forbes 2000 đặt tại Kuala Lumpur.

Du lịch đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế định hướng dịch vụ của thành phố. Nhiều chuỗi khách sạn toàn cầu có sự hiện hiện tại thành phố. Kuala Lumpur là thành phố được viếng thăm nhiều thứ sáu trên thế giới, với 8,9 triệu lượt du khách mỗi năm. Du lịch Kula Lumpur được thúc đẩy từ tính đa dạng văn hóa của thành phố, chi phí tương đối thấp, đồ ăn và mua sắm đa dạng. Du lịch MICE, tức du lịch hội nghị, được phát triển trong những năm gần đây và trở thành một thành phần quan trọng, và dự kiến sẽ phát triển hơn nữa khi Chương trình Chuyển đổi Kinh tế của chính phủ Malaysia được khởi động.

Nhân khẩu

Kuala Lumpur là thành phố đông dân nhất tại Malaysia, với dân số 1,6 triệu trong giới hạn lãnh thổ vào năm 2010. Thành phố có mật độ dân cư , và là khu vực hành chính có mật độ đông nhất tại Malaysia. Kuala Lumpur là một thành phố thủ vị do là trung tâm của vùng đô thị có dân số 6,9 triệu vào năm 2007.

Kuala Lumpur có thành phần cư dân hỗn tạp, gồm ba dân tộc chính của Malaysia: người Mã Lai, người Hoa và người Ấn Độ, song thành phố cũng tồn tại những sự kết hợp văn hóa như người Âu-Á, ngoài ra còn có người Kadazan, người Iban và các sắc tộc bản địa từ Đông Malaysia và Malaysia bán đảo. Theo điều tra dân số năm 2010 do Cơ quan Thống kê tiến hành, tỷ lệ cư dân Bumiputera tại Kuala Lumpur là khoảng 44,2%, trong khi người Hoa chiếm 43,2% và người Ấn chiếm 10,3%. Có một hiện tượng đáng chú ý là sự hiện diện ngày càng tăng của cư dân ngoại quốc tại Kuala Lumpur, hiện họ chiếm khoảng 9% dân số thành phố.

Tỷ suất sinh tại Kuala Lumpur suy giảm và dẫn đến tỷ lệ người dưới 15 tuổi thấp đi, giảm từ 33% vào năm 1980 xuống 27% vào năm 2000. Trên khía cạnh khác, nhóm tuổi lao động từ 15–59 tăng từ 63% vào năm 1980 lên 67% vào năm 2000. Nhóm cao tuổi từ 60 trở lên tăng từ 4% vào năm 1980 và 1991 lên 6% vào năm 2000.

Sự phát triển nhanh chóng dẫn đến xuất hiện một làn sóng lao động tay nghề thấp tràn vào Malaysia, họ đến từ Indonesia, Nepal, Myanmar, Thái Lan, Bangladesh, Ấn Độ, Sri Lanka, Philippines, và Việt Nam, nhiều người trong số đó nhập cảnh bất hợp pháp hoặc không có giấy phép phù hợp.

Kuala Lumpur là nơi có sự đa dạng về tôn giáo, thành phố có nhiều điểm thờ cúng cho dân cư đa tôn giáo. Hồi giáo được thực hành chủ yếu bởi các cộng đồng người Mã Lai và người Ấn theo Hồi giáo, Phật giáo, Nho giáo và Đạo giáo chủ yếu được thực hành trong cộng đồng người Hoa. Người Ấn có truyền thống gia nhập Ấn Độ giáo. Một số người Hoa và người Ấn đăng ký làm tín đồ Ki-tô giáo. Theo điều tra dân số năm 2010, dân số Kuala Lumpur có 46,4% là người Hồi giáo, 35,7% là Phật tử, 8,5% theo Ấn Độ giáo, 5,8% là Ki-tô hữu], 1,1% là tín đồ Đạo giáo hay tĩn ngưỡng truyền thống Trung Hoa, 2,0% theo các tôn giáo khác, và 0,5% không tôn giáo.

Tiếng Malaysia là ngôn ngữ chính tại Kuala Lumpur. Các cư dân Kuala Lumpur nói chung biết tiếng Anh, và ngôn ngữ này có sự hiện diện mạnh mẽ, đặc biệt là trong kinh doanh và là ngôn ngữ được giảng dạy bắt buộc trong các trường học. Tiếng Quảng Đông và Quan thoại được phần lớn người Hoa địa phương nói. Phương ngôn khác là tiếng Khách Gia. Tiếng Tamil chiếm ưu thế trong cộng đồng người Ấn, song các ngôn ngữ Ấn Độ khác cũng được nói.

Cảnh quan thành phố

Kiến trúc

Kiến trúc Kuala Lumpur là sự pha trộn giữa ảnh hưởng từ kiến trúc thuộc địa cũ, truyền thống châu Á, cảm hứng Hồi giáo Mã Lai, hiện đại, và hậu hiện đại. Kuala Lumpur là một thành phố tương đối trẻ so với các thủ đô Đông Nam Á khác, hầu hết các tòa nhà thuộc địa tại thành phố được xây dựng vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Các tòa nhà này mang phong cách hay kiến trúc Moor (Mughal), Tudo, Tân Goth hay Hy Lạp-Tây Ban Nha. Hầu hết kiểu dáng được chỉnh sửa để có thể sử dụng tài nguyên địa phương và thích nghi với khí hậu địa phương vốn quanh năm nóng ẩm.

Trước chiến tranh thế giới thứ hai, có nhiều điếm ốc (Shophouse), chúng thường có hai tầng với tầng trệt dùng làm nơi mua bán và tầng trên dùng làm nơi ở, được xây dựng quanh trung tâm thành phố cũ. Các điếm-ốc này lấy cảm ứng từ truyền thống kiến trúc của người Hoa Eo biển và người châu Âu. Một số trong những điếm ốc này phải nhường chỗ cho sự phát triển mới song nhiều điếm ốc vẫn tồn tại cho đến ngày nay tại xung quanh các khu vực Medan Pasar (quảng trường Thị trường cũ), phố Trung Hoa, Jalan Tuanku Abdul Rahman, Jalan Doraisamy, Bukit Bintang và Tengkat Tong Shin.

Từ các nguyên nhân như độc lập, tăng trưởng kinh tế nhanh chóng từ thập niên 1960 đến thập niên 1990, Hồi giáo trở thành quốc giáo, dẫn đến kết quả là việc xây dựng các tòa nhà mang dáng vẻ bản địa và Hồi giáo hơn xuất hiện khắp thành phố, Nhiều tòa nhà này có thiết kế bắt nguồn từ các hạng mục truyền thống Mã Lai, chẳng hạn như songkok và keris. Một số tòa nhà này có những họa tiết hình học Hồi giáo được tích hợp trong các thiết kế kiến trúc. Ví dụ cho các tòa nhà này là Menara Telekom, Menara Maybank, Dayabumi Complex, và Trung tâm Hồi giáo. Một số tòa nhà như Bảo tàng Nghệ thuật Hồi giáo Malaysia và Cung Thiên văn Quốc gia được xây dựng phỏng theo mô hình một nơi thờ tự, hoàn chỉnh với mái vòm và tháp, trong khi trên thực tế đó là những nơi của khoa học và tri thức. Tòa tháp đôi Petronas cao  là tháp đôi cao nhất trên thế giới.

Kiến trúc hiện đại và hậu hiện đại bắt đầu xuất hiện vào cuối thập niên 1990 và đầu thập niên 2000. Cùng với sự phát triển kinh tế, các tòa nhà cũ như Bok House bị phá bằng để nhường chỗ cho công trình mới. Các tòa nhà với lớp vỏ bề ngoài hoàn toàn bằng kính xuất hiện khắp thành phố, ví dụ nổi bật nhất là Tháp đôi Petronas và Trung tâm Hội nghị Kuala Lumpur. Khu kinh doanh trung tâm của Kuala Lumpur ngày nay dời sang quanh Kuala Lumpur City Centre (KLCC), tại đây có nhiều tòa nhà mới và cao với kiến trúc hiện đại và hậu hiện đại. Theo Kế hoạch 50 quần thể đô thị cao nhất thế giới của Hội đồng Cao ốc và Cư trú đô thị (CTBUH), Kuala Lumpur xếp hạng 10 trong số các thành phố có nhiều tòa nhà cao trên 100 mét, với tổng chiều cao của 244 tòa nhà là 34.035 mét.

Công viên

Lake Gardens, một khu vườn thực vật rộng 92 ha (230 mẫu Anh), là công viên giải trí đầu tiên được tạo ra ở Kuala Lumpur. Tòa nhà Quốc hội Malaysia nằm gần đó, và Carcosa Seri Negara, nơi từng là nơi cư trú chính thức của chính quyền thuộc địa Anh cũng được đặt tại đây. Công viên bao gồm Vườn bướm, Vườn Hươu, Vườn Lan, Vườn Hibiscus và Vườn chim Kuala Lumpur, đây là công viên chim chim lớn nhất thế giới. Các công viên khác trong thành phố bao gồm Vườn điêu khắc ASEAN, Công viên KLCC, Vườn hồ Titiwangsa, Vườn hồ Metropolitan ở Kepong, Viện nghiên cứu lâm nghiệp Malaysia, Taman Tasik Permaisuri (Vườn hồ Queen), Vườn bách thảo Bukit Kiara, Công viên cưỡi ngựa và Công viên West Valley gần TTDI và Công viên quốc tế Bukit Jalil.

Có ba khu bảo tồn rừng trong thành phố là Khu bảo tồn rừng Bukit Nanas ở trung tâm thành phố, khu bảo tồn rừng lâu đời nhất ở quốc gia 10,52 ha hoặc 26,0 mẫu Anh, Khu bảo tồn rừng Bukit Sungai Putih (7,41 ha hoặc 18,3 mẫu Anh) và Khu bảo tồn Rừng Bukit Sungai Besi (42,11 ha hoặc 104,1 mẫu). Bukit Nanas, ở trung tâm của trung tâm thành phố, là một trong những khu rừng nguyên sinh lâu đời nhất trên thế giới trong một thành phố. Những khu vực rừng còn sót lại này là nhà của một số loài động vật đặc biệt là khỉ, Anathana ellioti, dê lùn Pygmy, vẹt yến phụng, sóc và chim.

Có một công viên khác trong vùng lân cận gần với Kuala Lumpur, tức là Công viên Templer do Sir Gerald Templer khởi xướng và mở cửa vào năm 1954 trong thời gian "Khẩn cấp".

Giáo dục

Theo thống kê của chính phủ, Kuala Lumpur có tỷ lệ biết chữ là 97,5% vào năm 2000, mức cao nhất trong số các bang và lãnh thổ tại Malaysia.
Tại Malaysia, tiếng Mã Lai là ngôn ngữ giảng dạy trong hầu hết môn học trong khi tiếng Anh là một môn học bắt buộc. Một số trường cung cấp giảng dạy một số môn học nhất định bằng Quan thoại và tiếng Tamil. Mỗi cấp học yêu cầu các kỹ năng khác nhau về năng lực giảng dạy và học tập.

Kuala Lumpur gồm có 13 cơ sở giáo dục bậc đại học, 79 trường trung học, 155 trước tiểu học và 136 trường mầm non.

Kuala Lumpur có Đại học Malaya (UM) được thành lập vào năm 1949, là đại học lâu năm nhất tại Malaysia, và là một trong các đại học lâu năm nhất trong khu vực. Đây cũng là cơ sở đại học có uy tín nhất tại Malaysia, được xếp hạng nhất trong số các dại học tại Malaysia trong xếp hạng quốc tế Times Higher Educatio (THES) 2004. Trong những năm gần đây, số lượng sinh viên quốc tế tại Đại học Malaya tăng lên, là một kết quả của các nỗ lực ngày càng lớn nhằm thu hút thêm các sinh viên quốc tế.

Các đại học khác nằm tại Kuala Lumpur gồm Đại học Hồi giáo Quốc tế Malaysia (IIUM), Đại học Tunku Abdul Rahman (UTAR), Đại học UCSI (UCSI), Đại học Y Quốc tế (IMU), Đại học Mở Malaysia (OUM), Đại học Kuala Lumpur (UniKL), Đại học Mở Wawasan (WOU), Học viện Đại học Tunku Abdul Rahman (TARUC) và các học khu chi nhánh của Đại học Quốc gia Malaysia (UKM) và Đại học Công nghệ Malaysia (UTM). Tại bang Selangor cũng có nhiều đại học, đáng chú ý nhất là các học khu chi nhánh: Học khu Malaysia của Đại học Nottingham nằm tại Semenyih hay Học khu Malaysia của Đại học Monash nằm tại Sunway. Đại học Quốc phòng Malaysia nằm tại căn cứ Lục quân Sungai Besi, tại phần phía nam của trung tâm Kuala Lumpur. Cơ sở này được thành lập để làm trung tâm chủ yếu cho nghiên cứu công nghệ quân sự và phòng thủ, có nghiên cứu về lục quân, hải quân, và không quân.

Vùng đô thị Kuala Lumpur bao gồm nhiều lựa chọn hơn nữa của các trường đại học bao gồm một số chi nhánh quốc tế như Đại học Monash Malaysia, Cơ sở Đại học Nottingham Malaysia và Đại học Hạ Môn Malaysia.

Giao thông

Lái xe là phương thức đi lại chính tại Kuala Lumpur. Do đó, mỗi phần của thành phố được nối với nhau bằng xa lộ. Với tình trạng là thủ đô của Malaysia, Kuala Lumpur có hệ thống đường bộ mang tính toàn diện dẫn đến những phần còn lại tại Malaysia bán đảo.

Về kết nối hàng không, có hai sân bay phục vụ Kuala Lumpur. Sân bay chính là sân bay quốc tế Kuala Lumpur (KLIA) tại Sepang thuộc bang Selangor, nơi này cũng là trung tâm hàng không của Malaysia, nằm cách thành phố khoảng  về phía nam. Sân bay còn lại là sân bay Sultan Abdul Aziz Shah, cũng được gọi là Subang Skypark và giữ vai trò là cổng vào quốc tế chính của Kuala Lumpur từ năm 1965 đến khi KLIA mở cửa vào năm 1998. KLIA kết nối thành phố thông qua các chuyến bay thẳng đến các địa điểm tại sáu lục địa trên thế giới, và là trung tâm chính của hãng hàng không quốc gia Malaysia Airlines và hãng hàng không giá rẻ AirAsia. Có thể tiếp cận KLIA khi đi bằng tàu cao tốc KLIA Ekspres từ ga Trung tâm Kuala Lumpur, thời gian mất 28 phút, trong khi đi bằng ô tô hay xe buýt trên xa lộ sẽ mất khoảng một giờ. Các chuyến bay của Air Asia không qua nhà ga sân bay chính của KLIA mà qua Nhà ga hàng không giá rẻ. Tính đến năm 2007, sân bay Sultan Abdul Aziz Shah chỉ được sử dụng cho các chuyến bay hợp đồng và máy bay động cơ tuốc bin cánh quạt của các hãng hàng không như Firefly và Berjaya Air.

Giao thông công cộng tại Kuala Lumpur và phần còn lại của thung lũng Klang bao gồm các loại hình giao thông khác nhau như buýt, đường sắt và taxi. Bất chấp các nỗ lực nhằm gia tăng sử dụng giao thông công cộng, chỉ có 16% cư dân sử dụng giao thông công cộng vào năm 2006. Giao thông đường sắt tại Kuala Lumpur bao gồm đường sắt nhẹ, đường sắt nhanh, đường sắt một ray, đường sắt ngoại ô. Kuala Lumpur được phục vụ bởi ba hệ thống đường sắt riêng biệt, chúng gặp nhau tại thành phố và trải dài ra những nơi khác tại Thung lũng, có tên là RapidKL Light Rail Transit, KL Monorail, và KTM Komuter. Các tuyến này có những ga ngầm, trên cao hay trên mặt đất khắp thành phố. Trung tâm đường sắt nhanh chính là ga trung tâm Kuala Lumpur (KL Sentral), đóng vai trò là trạm trao đổi giữa các tuyến. KL Sentral cũng là một trung tâm của đường sắt liên thị do KTM Intercity vận hành, cung cấp dịch vụ đường sắt xa đến Singapore ở phía nam, và đến Hat Yai thuộc Thái Lan ở phía bắc.

Nhà điều hành giao thông công cộng lớn nhất tại Kuala Lumpur và Thung lũng Klang là RapidKL. Kể từ khi tiếp quản Intrakota Komposit Sdn Bhd, RapidKL cho xác định lại toàn bộ mạng lưới buýt của Kuala Lumpur và vùng đô thị Thung lũng Klang để tăng lượng hành khách và cải tiến hệ thống giao thông công cộng của Kuala Lumpur. RapidKL áp dụng mô hình Hub-and-spoke để liên kết lớn hơn, giảm nhu cầu có thêm xe buýt. RapidKL cũng điều hành hai tuyến đường sắt nhẹ tại Kuala Lumpur và Thung lũng Klang, có tên là Ampang Line và Kelana Jaya Line.

Tại Kuala Lumpur, hầu hết taxi có màu trắng hoặc đỏ đặc trưng. Thành phố là một trong số các thành phố lớn của ASEAN có taxi chạy phổ biến bằng khí đốt thiên nhiên. Cảng Klang phục vụ nhu cầu giao thông háng hải của Kuala Lumpur, cảng này nằm cách thành phố  về phía tây nam. Đây là cảng lớn nhất và bận rộn nhất tại Malaysia, xử lý khoảng 6,3 triệu TEU hàng hóa vào năm 2006.

Kuala Lumpur cũng được phục vụ bởi cảng Klang, nằm cách khoảng 64 km (40 mi) về phía tây nam của thành phố. Đây là cảng lớn nhất và bận rộn nhất trong cả nước, xử lý khoảng 6,3 triệu thùng hàng tương đương hai mươi feet (TEU) trong năm 2006.

Du lịch

Du lịch đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế dịch vụ của Kuala Lumpur. Nhiều chuỗi khách sạn lớn trên toàn thế giới có mặt tại thành phố. Một trong những khách sạn lâu đời nhất là Hotel Majestic. Kuala Lumpur là thành phố được tham quan nhiều thứ sáu trên thế giới, với 8,9 triệu du khách mỗi năm. Du lịch ở đây được thúc đẩy bởi sự đa dạng văn hoá của thành phố, chi phí tương đối thấp và nhiều loại hình ẩm thực và mua sắm rộng rãi. Du lịch MICE, chủ yếu bao gồm các công ước - đã mở rộng trong những năm gần đây để trở thành một thành phần thiết yếu của ngành công nghiệp này và dự kiến sẽ phát triển hơn nữa khi chương trình chuyển đổi kinh tế của chính phủ Malaysia bắt đầu và với việc hoàn thành một MATRADE mới 93.000m2 Trung tâm vào năm 2014. Một xu hướng đáng chú ý khác là sự hiện diện ngày càng tăng của các khách sạn bình dân trong thành phố.

Các điểm đến du lịch chính ở Kuala Lumpur bao gồm Tháp đôi Petronas, khu mua sắm Bukit Bintang, Tháp truyền hình Kuala Lumpur, phố Petaling (Phố người Hoa), quảng trường Merdeka, tòa nhà Quốc hội, cung điện Quốc gia (Istana Negara), Bảo tàng Quốc gia, Bảo tàng Nghệ thuật Hồi giáo, chợ Trung tâm, vườn chim KL, thủy cung KLCC, đài tưởng niệm Quốc gia và các địa điểm tôn giáo như Nhà thờ Hồi giáo Sultan Abdul Samad Jamek. Kuala Lumpur tổ chức nhiều lễ hội văn hóa như lễ rước Thaipusam tại đền Sri Mahamariamman. Mỗi năm trong buổi lễ Thaipusam, một chiếc xe ngựa bạc mang bức tượng Lord Muruga cùng với người bạn đồng hành Valli và Teivayanni của ông sẽ được diễu hành qua thành phố bắt đầu từ ngôi đền đến động Batu ở Selangor lân cận.

Trung tâm giải trí của thành phố chủ yếu tập trung ở Tam giác Vàng bao gồm Jalan P. Ramlee, Đường Jalan Sultan Ismail và Đường Ampang. Các câu lạc bộ đêm hội quán, quán bar và sảnh chờ hiện đại, như Marini's 57, Skybar tại Traders Hotel, Câu lạc bộ Beach, Espanda, Nhà hàng rượu vang Hakka Republic, Quán cà phê Hard Rock, Luna Bar, Nuovo, Rum Jungle, No Black Tie, Câu lạc bộ Thái, câu lạc bộ Zion, Zouk, và nhiều người khác được đặt tại đây.

Mua sắm

Kuala Lumpur có 66 trung tâm mua sắm và là trung tâm bán lẻ và thời trang ở Malaysia cũng như cả khu vực Đông Nam Á. Mua sắm tại Malaysia đã đóng góp 7,7 tỷ đô la (2,26 tỷ đô la Mỹ) hoặc 20,8 phần trăm của 39,9 tỷ đô la du lịch trong năm 2006.

Suria KLCC là một trong những điểm đến mua sắm cao cấp của Malaysia do vị trí của nó giữa 2 tháp đôi Petronas.

Ngoài Suria KLCC, quận Bukit Bintang có nhiều trung tâm mua sắm lớn nhất tại Kuala Lumpur. Bao gồm: Pavilion, Fahrenheit 88, Plaza Low Yat, Berjaya Times Square, Lot 10, BB Plaza, Sungei Wang Plaza và Quill City Mall. Khu vực Changkat của Bukit Bintang phục vụ nhiều quán cà phê, khu ăn uống ngoài trời và hoạt động bất hợp pháp. Bangsar cũng có một số khu mua sắm, bao gồm làng Bangsar, Trung tâm mua sắm Bangsar và Mid Valley Megamall.

Ngoài các trung tâm mua sắm, Kuala Lumpur đã chỉ định rất nhiều khu trong thành phố để tiếp thị các sản phẩm được sản xuất tại địa phương như hàng dệt, vải và thủ công mỹ nghệ. Khu phố Tàu Kuala Lumpur, thường được gọi là Đường Petaling, là một trong số đó. Khu phố Tàu có nhiều tòa nhà trước độc lập với ảnh hưởng kiến trúc của Thổ Nhĩ Kỳ và thuộc địa.

Năm 2000, Bộ Du lịch Malaysia đã giới thiệu chương trình mega sale để mua sắm tại Malaysia. Sự kiện bán mega sale được tổ chức ba lần một năm - vào tháng 3, tháng 5 và tháng 12 - trong đó tất cả các trung tâm mua sắm được khuyến khích tham gia để thúc đẩy Kuala Lumpur trở thành điểm mua sắm hàng đầu ở châu Á.

Thể thao và giải trí
Kuala Lumpur có nhiều công viên, vườn và không gian mở cho mục đích giải trí. Tổng không gian mở cho các cơ sở giải trí và thể thao sử dụng đất trong thành phố đã tăng đáng kể 169,6% từ 5,86 km2 (1.450 mẫu Anh) năm 1984 lên 15,8 km2 (3.900 mẫu Anh) vào năm 2000.

Mặc dù Kuala Lumpur được quảng cáo là một trong những thành phố đăng cai Giải vô địch Thế giới Công thức 1, giải đua xe tự động mở rộng A1 Grand Prix [157] và Motorcycle Grand Prix, các cuộc đua được tổ chức tại Vòng đua Quốc tế Sepang ở Sepang thuộc bang Selangor lân cận. Sự kiện Công thức 1 đóng góp đáng kể cho khách du lịch và thu nhập du lịch đến Kuala Lumpur. Điều này thể hiện rõ trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 1997. Mặc dù các thành phố quanh châu Á đang có lượng khách du lịch giảm, lượng khách du lịch đến từ Kuala Lumpur tăng từ 6.210.900 năm 1997 lên 10.221.600 vào năm 2000, tăng 64,6% lượng khách du lịch. Vào năm 2015, Đường đua Kuala Lumpur được xây dựng để tổ chức sự kiện đua xe mô tô Grand Prix của thành phố Kuala Lumpur.

Bóng đá là một trong những môn thể thao phổ biến nhất ở Kuala Lumpur. Giải bóng đá Merdeka chủ yếu được tổ chức tại sân vận động Merdeka. Thành phố này cũng là quê hương của Kuala Lumpur FA, thi đấu tại Malaysia Super League.

Kuala Lumpur đã tổ chức Giải vô địch bóng rổ châu Á chính thức vào năm 1965, 1977 và 1985. Những người ủng hộ bóng rổ của thành phố đã cổ vũ đội bóng rổ quốc gia của Malaysia đến trận chung kết Four năm 1985, thành tích tốt nhất của đội cho đến nay. Hơn nữa, thành phố này là quê hương của Westports Malaysia Dragons, Nhà vô địch của Giải bóng rổ ASEAN. Đội chơi các trận đấu trên sân nhà của mình trong Sân vận động MABA.

KL Grand Prix CSI 5 *, một sự kiện đua ngựa quốc tế năm sao được tổ chức hàng năm trong thành phố. Sự kiện thường niên này thu hút các tay đua hàng đầu thế giới và những chú ngựa được đánh giá cao của họ đến Malaysia.

Các sự kiện thể thao thường niên khác do thành phố tổ chức bao gồm Cuộc chạy đua Tháp KL, Vòng đua quốc tế KL Tower BASE Jump Merdeka Circuit và Giải đua marathon quốc tế Kuala Lumpur. Kuala Lumpur cũng là một trong những chặng đua của cuộc đua xe đạp Tour de Langkawi.

Giải cầu lông Malaysia Open Super Series thường niên được tổ chức tại Kuala Lumpur.

Kuala Lumpur có một loạt các cơ sở thể thao đẳng cấp quốc tế sau khi tổ chức Đại hội Thể thao Khối thịnh vượng chung năm 1998. Nhiều trong số các cơ sở này bao gồm 2 sân vận động chính (có đường chạy và sân bóng đá) là sân vận động Quốc gia Bukit Jalil ở phía nam thành phố và sân vận động Shah Alam nằm ở Selangor. Ngoài ra còn có sân vận động khúc côn cầu và bể bơi được đặt trong Khu liên hợp thể thao quốc gia tại Jal Jalil trong khi một sân vận động có nhiều bể bơi hơn nằm ở Bandar Tun Razak, bên cạnh Vườn hồ Taman Tasik Permaisuri. Ngoài ra còn có sân bóng đá, khu liên hợp thể thao địa phương, bể bơi và sân tennis nằm rải rác quanh vùng ngoại ô. Sân cầu lông và 'takraw' thường được bao gồm trong các phòng cộng đồng. Trụ sở hiện tại của AFC, tức Liên đoàn bóng đá châu Á, được xây dựng trên một khu phức hợp rộng 4 mẫu Anh (16.000 m2) ở vùng ngoại ô Bukit Jalil của Kuala Lumpur.

Kuala Lumpur có một số sân golf bao gồm Câu lạc bộ Golf và Đồng quê (KLGCC) và Câu lạc bộ Golf Dịch vụ dân sự Malaysia ở Kiara và Sân gôn Berjaya tại Bukit Jalil. Thành phố cũng có nhiều trung tâm thể hình tư nhân lớn được điều hành bởi Celebrity Fitness, Fitness First, True Fitness và các khách sạn năm sao lớn.

Kuala Lumpur đã tổ chức Phiên họp IOC lần thứ 128 vào năm 2015, nơi IOC đã bầu Bắc Kinh là thành phố đăng cai Thế vận hội Mùa đông 2022 và Lausanne là thành phố đăng cai Thế vận hội Mùa đông 2020.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Tòa thị chính Kuala Lumpur

 Hướng dẫn và Đánh giá thành phố Kuala Lumpur

Kuala Lumpur
Thủ đô của châu Á
Thành phố của Malaysia
Lãnh thổ liên bang tại Malaysia
Vùng thủ đô
Thung lũng Klang
Malaysia bán đảo
Khởi đầu năm 1857


title: Simodactylus bryani

text:
Simodactylus bryani là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Simodactylus


title: Alberobello

text:
Alberobello (; nghĩa là "cây đẹp"; Barese: ) là một thị trấn nhỏ và đô thị của Bari, thuộc vùng Puglia, Ý. Nó có dân số khoảng 10.735 người, và nổi tiếng với các nhà lều đá khô gọi là Trullo. Các Trullo của Alberobello đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới kể từ năm 1996.

Lịch sử
Vùng đất phong hầu nhỏ này dưới quyền kiểm soát của gia tộc Acquaviva, các bá tước Conversano. Các bá tước này cho phép các tá điền dựng các nhà cư trú bằng đá khô mà không sử dụng vôi vữa, để có thể tháo gỡ nhanh khi có sự thanh tra của nhà vua. Vì Ferdinand I của Aragon trong chỉ dụ Prammatica de Baronibus đã yêu cầu các nhà ở cố định phải nộp thuế. Alberobello được xây dựng trên các đường phố của dòng sông cổ Cana

Năm 1797, một nhóm người can đảm ở Alberobello, chán ngấy tình trạng bấp bênh này, đã tới Taranto để xin vua Ferdinand IV giúp đỡ. Ferdinand IV đã tiếp họ và hứa sẽ giúp. Ngày 27 tháng 5 năm 1797, Ferdinad IV ra một sắc lệnh miễn thuế cho làng này. Các nhà làm bằng đá gọi là trullo được lợp bằng các tấm đá vôi dẹp, với các mái nhà hình nón đã làm cho khu đô thị này nổi tiếng độc đáo và ngày nay khiến cho thế giới khâm phục.

Các Trullo
Alberobello có nét đặc thù về các ngôi nhà
 thường là hình tròn
 làm bằng đá vôi vùng Puglia
 xây dựng không có vữa (kỹ thuật từ thời tiền sử)
 mái hình vòm hoặc hình nón, lợp bằng các tấm đá vôi dẹp lượm ở các cánh đồng lân cận.
Các nhà này gọi là trullo (số nhiều là trulli).
Có khoảng 1 500 trullo tại hai khu phố Monti và Aia Piccola ở Alberobello. Nhà trullo lâu đời nhất được dựng năm 1559 theo chữ viết phía trên cổng nhà. Cả hai khu này đều nằm trong danh sách Di sản thế giới của UNESCO.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Website chính thức
 Satellite picture by Google Maps
  « Alberobello, cité des trulli » sur trulliland.it
  « Alberobello, au pays des trulli »  par Delphine Buratto, RADICI n°33
  « Alberobello » - voyage d'études dans les Pouilles (sud de l'Italie), mars 2004
 (tiếng Ý) Site officiel de la commune d'Alberobello (avec notamment le plan de fabrication d'un trullo et l'explication de ses différents espaces)

Thành phố của Ý
Di sản thế giới tại Ý


title: Sphecodes luteiventris

text:
Sphecodes luteiventris là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1925


title: Saint-Nizier-du-Moucherotte

text:
Saint-Nizier-du-Moucherotte là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Isère

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintnizierdumoucherotte


title: Villers-lès-Cagnicourt

text:
Villers-lès-Cagnicourt là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Villers-lès-Cagnicourt có cự ly khoảng  về phía đông nam Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D939 và D13.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Martin, được xây lại sau đệ nhất thế chiến.

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Villers-lès-Cagnicourt on the Quid website

Villerslescagnicourt


title: Moung Ruessei

text:
Moung Ruessei là một huyện (‘‘srok’’) của tỉnh Battambang, một tỉnh ở tây bắc Campuchia.

Hành chính
Huyện này được chia thành 11 xã (khum).

Xã và làng

Tham khảo

Huyện Campuchia
Tỉnh Battambang


title: Fresselines

text:
Fresselines là một commune in the Creuse département of the Nouvelle-Aquitaine region of central Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Creuse

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Fresselines on the Quid website

Xã của Creuse


title: Megachile papuae

text:
Megachile papuae là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1965


title: Nyctimystes perimetri

text:
Nyctimystes perimetri là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae.
Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.

Tham khảo

 Richards, S., Allison, A. & Kraus, F. 2006. Nyctimystes perimetri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

P
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea


title: Soings-en-Sologne

text:
Soings-en-Sologne là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Soingsensologne


title: Súng trường Arisaka Type 38

text:
{{Infobox Weapon|is_ranged=yes
|image=Type 38 rifle.png
| image_size = 320
|caption=Súng trường Shiki 38 trong viện bảo tàng quân đội Thụy Điển
|name=Súng trường Shiki 38
|type=Súng trường
|origin=
|era=
|design_date=1903
|prod_design_date=
|serv_design_date=1906–1945 (trong biên chế của Lục quân Đế quốc Nhật Bản
|used_by= Lục quân Đế quốc Nhật Bản Hải quân Đế quốc Nhật Bản
|wars=Chiến tranh Nga-NhậtNội chiến NgaChiến tranh thế giới thứ nhấtChiến tranh thế giới thứ haiKhối Thịnh vượng chung Đại Đông ÁChiến tranh giành độc lập cho IndonesiaNội chiến Trung QuốcChiến tranh Triều TiênChiến tranh Đông Dương lần thứ nhấtChiến tranh Đông Dương lần thứ haiChiến dịch Điện Biên PhủChiến tranh Việt NamChiến tranh du kích Mã Lai
|spec_type=
|caliber=6.5mm Arisaka
|part_length=800 mm
|cartridge=6,5×50mm Arisaka
|feed=5 viên đạn
|action=lên đạn bằng khóa nòng
|rate=10-15 viên/phút
|velocity=765 m/s
|weight=3,95 kg (khi chưa nạp đạn)
|length=1.280 mm
| range=400m
|variants= Súng nhỏ hơn (Type 38 Carbine) và súng trường kỵ binh (Shiki 44)
|number=3.400.000 (tất cả các biến thể của khẩu Type 38)
}}
Súng trường Shiki 38 (tên tiếng Nhật của súng là: 三八式歩兵銃, phiên âm Sambachi-shiki hoheijū) là loại súng trường lên đạn từng viên của Nhật Bản. Đây là loại súng trường tiêu chuẩn của bộ binh Lục quân Nhật Bản trong một thời gian rất dài. Khoảng gần 40 năm (từ 1906 đến 1945). Súng này do nam tước Arisaka Nariakira cùng với thiếu tá Kijiro Nambu thiết kế từ năm 1903 đến năm 1905 thì hoàn thiện (năm thứ 38 Minh Trị).

Loại súng này thiết kế sử dụng loại đạn 6,5×50mm Arisaka. Loại đạn này khi bắn thì sinh ra lực giật rất yếu (để phù hợp với sức vóc và thể trạng chiến đấu của người da vàng châu Á). Khẩu Type 38 Arisaka dài khoảng 1280 mm (1,28 mét). Nếu gắn thêm lưỡi lê nữa thì nó dài thành 1600 mm (1,6 mét). Chính vì vậy, khi một lính Nhật có chiều cao khoảng 1m70 cầm nó thì nó lại được các chuyên gia vũ khí đánh giá là một ngọn thương hơn là một khẩu súng trường.

Lý do chính để quân đội Nhật Bản chuyển qua dùng khẩu Arisaka kiểu 99 là: súng trường Type 99 có chiều dài nòng ngắn hơn khẩu Type 38. Cùng với đó, khẩu Type 99 cũng sử dụng loại đạn mới là đạn 7.7x58mm Arisaka. Đạn 7.7x58mm Arisaka mạnh hơn nhiều so với đạn 6.5x50mm Arisaka của khẩu Type 38. Hơn nữa, mục tiêu chính của chính phủ Nhật Bản thời đó là sản xuất một loại súng trường tiêu chuẩn mới tốn ít nguyên liệu, thời gian, nhân lực, cũng như công nghệ sản xuất phải đơn giản hơn để ngành công nghiệp vũ khí của Nhật Bản còn có thêm điều kiện sản xuất thêm những thứ vũ khí khác.

Súng trường kỵ binh Shiki 38 có nòng súng ngắn hơn Shiki 38. Được sử dụng không chỉ bởi kỵ binh mà còn bởi các kỹ sư, các lực lượng quân nhu và cả các lực lượng binh lính dự bị của quân đội Hoàng gia Nhật Bản. Nó được giới thiệu cùng thời gian súng trường Shiki 38 được đưa vào sử dụng. Nó có nòng súng ngắn hơn, chỉ có 487 mm và chiều dài tổng thể là 966 mm cùng với trọng lượng 3,3 kg khi chưa nạp đạn.

Các biến thể carbine của súng trường Shiki 38 cũng là súng trường bộ binh nhưng tên Shiki 44. Nó có chiều dài nòng súng ngắn hơn (từ 597mm đến 794mm). Tất cả súng Shiki 44 đều có mang số kho và con dấu của Xưởng quân khí Tokyo, nơi đã sản xuất ra loại súng này.

Các mẫu biến thể khác được phát triển từ Shiki 38 là súng trường kỵ binh Shiki 44, súng ngắm Shiki 97.
Thời hậu chiến Shiki 38 được cả quân đội Hoa Kỳ và Hiệp hội súng trường quốc gia thử nghiệm lại và công nhận rằng đây là một trong những loại súng trường có thoi lên đạn hoạt động mạnh nhất trên thế giới và nòng súng có thể sử dụng được những loại đạn rất mạnh vốn tạo ra áp lực rất lớn bên trong nòng súng.

Các nước sử dụng
  Rất nhiều
  Số súng tịch thu từ Đạo quân Quan Đông Nhật Bản rất là nhiều và sử dụng  nòng súng mới để sử dụng loại đạn 7,62×39mm
  Ấn Độ thuộc Anh: Số lượng hạn chế và được quân đội Anh cấp.
 : Số súng thu được từ Đế quốc Nhật Bản,Trung Quốc Quốc Dân Đảng và được Liên Xô cung cấp sau chiến tranh được gắn nòng súng mới để sử dụng loại đạn 7,62×39mm được Liên Xô viện trợ.
 : Sử dụng trong cuộc Chiến tranh giành độc lập cho Estonia, được thay nòng mới sử dụng loại đạn .303 British từ 1930 đến 1934 với 24.000 khẩu.
 : Thu từ quân Nhật sau khi quân Nhật đầu hàng và quân đội Indonesia sử dụng trong cuộc chiến tranh giành độc lập cho Indonesia
 : Thu từ quân Nhật trong phong trào giành độc lập cho Triều Tiên.
 : Kỵ binh của Quân đội Hoàng gia Mãn Châu Quốc đã nhận được 50.000 súng carbine Kiểu 38 vào năm 1935 trong khi bộ binh tiền tuyến được trang bị lại súng trường Kiểu 38 từ năm 1935 đến đầu những năm 1940.
  Liên minh các nước khu vực Mã Lai: Thu từ quân Nhật sau khi đầu hàng với số lượng hạn chế.
 : Thu từ quân Nhật trong Phong trào giành độc lập cho Triều Tiên.
 : Du kích Philippines sử dụng súng trường Arisaka Type 38 thu được. [44] Một số ít vẫn còn trong kho vũ khí của quân đội và cảnh sát được sử dụng hạn chế trong CAT, ROTC và các học viện quân sự.
 Quân đội nhân dân kháng Nhật: Sử dụng những khẩu súng trường chiếm được từ thời chiếm đóng của Nhật Bản và tiếp tục sử dụng chúng với số lượng hạn chế trong giai đoạn đầu của Cuộc nổi dậy Hukbalahap.
 : Số súng thu được được thử nghiệm và thay nòng để sử dụng loại đạn 7,92×57mm Mauser mạnh hơn.
  Đế quốc Nga: Mua 728,000 khẩu trong Thế chiến 1
 : Số lượng hạn chế
  Tịch thu từ trong tay quân Nhật trong Chiến tranh thế giới thứ hai
  Liên hiệp Vương quốc Anh: Mua từ Nhật
 : Tịch thu từ Đế quốc Nga trong Thế chiến 1
: Lấy những khẩu súng trường đã qua sử dụng trong các kho quân sự cũ của Đế quốc Nga.
 Đệ Nhị Cộng hòa Ba Lan: Các kho súng trường Arisaka Type 30 (c.1897AD), Type 35 (c.1902AD) và Type 38 (c.1905AD) và súng trường carbine của Nga cũ. Súng trường Arisaka Kiểu 38 được phân loại là karabin japoński wz.05 Arisaka và Súng Carbine Arisaka Kiểu 38 là karabinek japoński wz.05 Arisaka . Chúng được cấp cho cảnh sát, bộ đội biên phòng và các đơn vị dân quân bán quân sự.
 : Lấy những khẩu súng trường đã qua sử dụng trong các kho quân sự cũ của Đế quốc Nga, đổi tên là karabin japónski
wz.05 Arisaka
 : Mua từ Nhật, sửa đổi quốc huy và chuyển sang dùng loại đạn 7×57mm Mauser tiêu chuẩn
 : Tịch thu từ Nhật sau Thế chiến 2
 : Tịch thu từ Đế quốc Nhật Bản trước sau Thế chiến 2 trong kho súng của Đế quốc Nhật Bản và nhiều những số khác các quân đội Đế quốc Nhật Bản đầu quân cho Việt Minh và những lô súng của Đế quốc Nhật Bản do ta sao chép và chế tạo ra súng mới rất nhiều và được gắn nòng súng mới để sử dụng loại đạn 7,62×39mm được Liên Xô viện trợ rất là nhiều.

Daugherty III, Leo J. Fighting Techniques of a Japanese Infantryman 1941–1945: Training, Techniques and Weapons. Staplehurst: Spellmount 2002. ISBN 1-86227-162-3.
Hatcher, Julian S. General. Hatcher's Notebook. (1966) The Stackpole Company, Harrisburg, PA.

Liên kết ngoài

Japan's Intriguing Arisakas
"Battle of the Pacific: How Japs Fight ". Tạp chí Time số ngày 15 tháng 2 năm 1943. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2009.

Súng Nhật Bản
Súng trường
Vũ khí trong chiến tranh thế giới thứ nhất
Vũ khí bộ binh Nhật Bản thời Thế chiến thứ hai
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam


title: Bactris constanciae

text:
Bactris constanciae là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Barb.Rodr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1875.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bactris
Thực vật được mô tả năm 1875
Thực vật Amazon


title: Villardondiego

text:
Villardondiego là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 121 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: 193 Ambrosia

text:
Ambrosia  (định danh hành tinh vi hình: 193 Ambrosia) là một tiểu hành tinh ở vành đai chính.

Ngày 28 tháng 2 năm 1879, nhà thiên văn học người Pháp gốc Corsican Jérôme E. Coggia phát hiện tiểu hành tinh Ambrosia khi ông thực hiện quan sát tại Đài thiên văn Marseille và đặt tên nó theo tên Ambrosia, một món ăn ngon của các thần trong thần thoại Hy Lạp.

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 193 Ambrosia - baneparametre hos JPL Solar System Dynamics
 Lightcurve plot of 193 Ambrosia, Palmer Divide Observatory, B. D. Warner (2009)
 Asteroid Lightcurve Database (LCDB), query form (info )
 Dictionary of Minor Planet Names, Google books
 Asteroids and comets rotation curves, CdR – Observatoire de Genève, Raoul Behrend
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (1)-(5000) – Minor Planet Center

Ambrosia
18790228
Ambrosia
Tiểu hành tinh kiểu Sk (SMASS)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Micropterix berytella

text:
Micropterix berytella là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được tìm thấy ở Israel. Nó được Joannis miêu tả năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Micropterix
Động vật đặc hữu Israel


title: Gnophomyia subarcuata

text:
Gnophomyia subarcuata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Gnophomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Luperodes carcacasus

text:
Luperodes carcacasus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Luperodes


title: Boreotrophon houarti

text:
Boreotrophon houarti là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Boreotrophon


title: Thuật ngữ lý thuyết đồ thị

text:
Lưu ý: Danh sách thuật ngữ lý thuyết đồ thị này chỉ là điểm khởi đầu cho những người mới nhập môn làm quen với một số thuật ngữ và khái niệm cơ bản. Bài này không trình bày các định nghĩa chính thức của các khái niệm và thuật ngữ này.

B
Bậc (degree hoặc valency)
Bậc của đỉnh v trong đồ thị G, ký hiệu dG(v),  là số cạnh liên thuộc với v, trong đó, khuyên được tính hai lần. Một đỉnh có bậc 0 là đỉnh cô lập. Đỉnh có bậc 1 là một đỉnh treo hay lá. Trong đồ thị ví dụ, các đỉnh 1 và 3 có bậc là 2, các đỉnh 2, 4 và 5 có bậc bằng 3, đỉnh 6 có bậc 1.
Nếu tập cạnh E là hữu hạn thì tổng giá trị bậc của các đỉnh gọi là bậc của đồ thị. Bậc của đồ thị bằng hai lần số cạnh. Số các đỉnh bậc lẻ luôn là số chẵn.

Bậc cực đại của đồ thị G, ký hiệu Δ(G), là bậc lớn nhất của các đỉnh trong đồ thị; bậc cực tiểu, δ(G), là bậc nhỏ nhất của các đỉnh trong đồ thị.Ví dụ

Trong đồ thị có hướng Γ, bậc ngoài dΓ+(v), số cung xuất phát từ đỉnh v(số cung đi ra đỉnh v), và bậc trong dΓ-(v), số cung đi vào đỉnh v. Bậc dΓ(v) của đỉnh v bằng tổng bậc ngoài và bậc trong của đỉnh đó. Bậc ngoài cực đại và cực tiểu được ký hiệu Δ+(Γ) và δ+(Γ); bậc trong cực đại và cực tiểu, Δ-(Γ) và δ-(Γ). Trong ngữ cảnh rõ ràng, có thể bỏ qua chỉ số dưới Γ.

Bất biến đồ thị (graph invariant)
là một tính chất của một đồ thị G, thường là một số hoặc một đa thức chỉ phụ thuộc vào lớp đẳng cấu của G. Ví dụ: bậc của đồ thị.

C

Cạnh(Edge): Cạnh nối đỉnh x với đỉnh y là một tập gồm hai phần tử {x,y}, thường được vẽ dưới dạng một đoạn thẳng nối hai đỉnh. Cạnh nối hai đỉnh x và y được ký hiệu là xy (không phải x⋅y). Tập cạnh của G thường được ký hiệu là E(G), hoặc E nếu không có nguy cơ hiểu nhầm.
Cạnh có hướng là một cặp đỉnh có thứ tự. Trong mỗi cặp có thứ tự đó, đỉnh thứ nhất được gọi là đỉnh đầu, đỉnh thứ hai là đỉnh cuối. Cạnh vô hướng không quan tâm đến hướng và coi hai đỉnh như nhau.
Cạnh lá: Cạnh nối với một đỉnh lá.
Cạnh cắt: xem Cầu.
Cạnh kề nhau : Hai cạnh của một đồ thị được xem là kề nhau nếu chúng có một đỉnh chung.
Cặp ghép: (matching): một cặp ghép M của đồ thị G = (V,E) là một tập các cạnh đôi một không kề nhau của G.
Cặp ghép hoàn hảo (perfect matching): là cặp ghép phủ tất cả các đỉnh của đồ thị. Nghĩa là mỗi đỉnh của đồ thị đều liên thuộc với đúng một cạnh của cặp ghép.
Cặp ghép lớn nhất, Cặp ghép tối đa: là cặp ghép chứa nhiều cạnh nhất có thể. Có thể có nhiều cặp ghép tối đa.
Cấp (order) của một đồ thị là số đỉnh của nó, nghĩa là |V(G)|.
Cầu: là một cạnh mà nếu loại bỏ nó thì đồ thị tăng số thành phần liên thông.
Cây: là một đồ thị đơn liên thông phi chu trình(không có chu trình).
Cây bao trùm(cây khung): là một đồ thị con bao trùm có dạng cây. Chỉ có đồ thị liên thông mới có cây bao trùm.
Cây (có gốc): thường được coi như các đồ thị đơn có hướng phi chu trình với các cung hướng từ phía gốc ra phía lá. Với mỗi cung, đỉnh tại gốc cung được gọi là đỉnh cha hoặc cha, các đỉnh tại điểm  cuối của cung được gọi là đỉnh con hoặc con của đỉnh tại gốc cung.
Cây con: một cây con của đồ thị G là một đồ thị con có dạng cây.
Cây k-ary:(ví dụ: nhị phân, tam phân...) là cây có gốc mà mỗi đỉnh trong đều có không quá k con.
Cây đơn phân chỉ là một đường đi.
Cây nhị phân là cây mà mỗi đỉnh có không quá 2 con.
Cây nhị phân đầy đủ là cây mà mỗi đỉnh trong có đúng 2 con.

Chỉ số clique: Chỉ số clique ω(G) của đồ thị G là bậc của đồ thị con đầy đủ lớn nhất của G.
Chỉ số độc lập: Chỉ số độc lập của đồ thị G, ký hiệu α(G), là kích thước của tập độc lập lớn nhất của G.
Chu trình trong đồ thị: là một đường đi đóng trong đồ thị. Đồ thị chỉ gồm một chu trình với n đỉnh được gọi là đồ thị vòng, ký hiệu Cn,
Chu trình bao trùm: là cách gọi khác của chu trình Hamilton.
Chu trình chẵn: là chu trình có độ dài chẵn.
Chu trình có hướng: là một chu trình đơn mà mọi cung trong đó đều cùng hướng, nghĩa là mọi đỉnh đều có bậc trong và bậc ngoài bằng 1. Có thể gọi đơn giản là chu trình khi ngữ cảnh rõ ràng.
Chu trình đơn: là chu trình đi qua mỗi đỉnh không quá một lần. Trong đồ thị ở hình trên, (1, 5, 2, 1) là một chu trình đơn. Nếu không chỉ rõ, chu trình thường được hiểu là một chu trình đơn.
Chu trình Euler: là chu trình qua tất cả các cạnh, mỗi cạnh đúng một lần.
Chu trình lẻ: là chu trình có độ dài lẻ.
Chu vi nhỏ (girth): Chu vi nhỏ của một đồ thị là độ dài của chu trình đơn ngắn nhất của đồ thị.
Chu vi lớn (circumference): Chu vi lớn của một đồ thị là độ dài của chu trình đơn dài nhất của đồ thị. Đối với đồ thị không có chu trình, chu vi lớn và chu vi nhỏ được định nghĩa bằng giá trị vô cùng ∞.
Chuỗi bậc (degree sequence): là danh sách các bậc của một đồ thị sắp xếp theo thứ tự giảm dần. (ví dụ, d1 ≥ d2 ≥ … ≥ dn). Một chuỗi giảm dần các số tự nhiên được coi là hiện thực được (realizable) nếu nó là chuỗi bậc của một đồ thị nào đó.
Cung: là cạnh có hướng.

D

Dẫn xuất (induced)
Đồ thị con H của đồ thị G được coi là dẫn xuất  nếu: với mỗi cặp đỉnh x và y của H, xy là một cạnh của H khi và chỉ khi xy là một cạnh của G. Nếu H được chọn dựa trên tập đỉnh S là tập con của V(G), thì H còn được ký hiệu là G[S] và được coi là dẫn xuất từ S.

Đ

Đẳng cấu
Hai đồ thị G và H được coi là đẳng cấu, ký hiệu G ~ H, nếu có một quan hệ tương ứng một-một giữa hai tập đỉnh của hai đồ thị sao cho hai đỉnh của đồ thị G kề nhau khi và chỉ khi các đỉnh tương ứng của chúng trong đồ thị H cũng kề nhau.

Đỉnh: Xem Đồ thị. Đỉnh được vẽ dưới dạng một nút hoặc một điểm. Tập đỉnh của đồ thị G thường được ký hiệu là V(G), hoặc V khi không có nguy cơ hiểu nhầm.
Đỉnh cha: Xem Cây (có gốc)
Đỉnh con: Xem Cây (có gốc)
Đỉnh cắt (cut vertex): là một đỉnh mà nếu loại bỏ nó thì đồ thị tăng số thành phần liên thông.
Đỉnh gốc: là một đỉnh đặc biệt của cây có gốc. Trong trường hợp này, cây là đồ thị có hướng, đỉnh gốc là đỉnh duy nhất có bậc trong bằng 0.
Đỉnh lá: Đỉnh có bậc 1, còn được gọi là lá. Thường dùng cho cây có gốc, khi đó lá là đỉnh không có con.
Đỉnh phát (source): là đỉnh có bậc trong bằng 0.
Đỉnh thu (sink): là đỉnh có bậc ngoài bằng 0.
Đỉnh trong (internal vertex): Đỉnh không phải là đỉnh lá.
Đồ thị: Gồm một tập các đỉnh được nối với nhau bằng các cạnh. Xem chi tiết tại Đồ thị (toán học). Nếu không không được chỉ rõ trong ngữ cảnh, đồ thị được hiểu là đồ thị đơn.
Đa đồ thị: Đồ thị có đa cạnh nhưng không có khuyên. Có tài liệu quy định là: đồ thị có đa cạnh và có khuyên.
Đồ thị cha: Một đồ thị cha của G là một đồ thị chứa G với danh nghĩa một đồ thị con. Ta nói rằng đồ thị G chứa đồ thị H nếu có một đồ thị con nào đó của G chính là H hoặc đẳng cấu với H (tùy theo yêu cầu của hoàn cảnh).
Đồ thị chính quy: là đồ thị có bậc của tất cả các đỉnh bằng nhau.
Đồ thị có hướng
Đồ thị có trọng số: Trong đồ thị có trọng số, mỗi cạnh được gắn nhãn là một số, số này được gọi là trọng số của đỉnh. Nói cách khác, đồ thị có trọng số là một đồ thị cùng với một ánh xạ từ tập các cạnh vào tập số thực. Khi không chỉ rõ, một đồ thị luôn được coi là đồ thị không có trọng số.
Đồ thị con: Một đồ thị con của đồ thị G là một đồ thị mà tập cạnh và tập đỉnh của nó là các tập con của các thành phần tướng ứng của G.
Đồ thị con bao trùm (spanning subgraph): Đồ thị con H là một đồ thị con bao trùm của đồ thị G nếu tập đỉnh của H trùng với tập đỉnh của G. Ta nói rằng H bao trùm G.
Đồ thị đầy đủ: Đồ thị đầy đủ bậc n, ký hiệu Kn, là một đồ thị đơn gồm n đỉnh trong đó hai đỉnh bất kỳ đều được nối với nhau bởi một cạnh. Có tất cả n(n-1)/2 cạnh. Đồ thị ví dụ không phải đồ thị đầy đủ.
Đồ thị đơn: là đồ thị không có đa cạnh và không có khuyên.
Đồ thị Euler có hướng: là một đồ thị có hướng mà mỗi đỉnh đều có bậc trong bằng bậc ngoài.
Đồ thị hai phía: là một đồ thị đặc biệt, trong đó tập các đỉnh có thể được chia thành hai tập không giao nhau thỏa mãn điều kiện không có cạnh nối hai đỉnh bất kỳ thuộc cùng một tập.Đồ thị hữu hạn: là đồ thị có hữu hạn cạnh và hữu hạn đỉnh. Nếu không được chỉ rõ tính chất, một đồ thị thường được hiểu là hữu hạn.Đồ thị hữu hạn địa phương: là đồ thị vô hạn trong đó mỗi cạnh đều có bậc hữu hạn. Đồ thị phẳng là đồ thị có thể được vẽ trên mặt phẳng Euclid sao cho không có hai cạnh nào cắt nhau. Đồ thị ví dụ là đồ thị phẳng.Đồ thị phi chu trình: là đồ thị không có chu trình. Một đồ thị có hướng là phi chu trình nếu nó không chứa chu trình có hướng.Đồ thị phổ dụng (universal graph): Đồ thị phổ dụng của một lớp đồ thị K là một đồ thị đơn nhỏ nhất mà mọi đồ thị là phần tử của K đều là đồ thị con của nó.Đồ thị rỗng: là đồ thị không có cạnh và không có đỉnh. Hoặc, nó là một đồ thị không có cạnh nhưng có một số đỉnh  bất kỳ, khi đó, nó được gọi là đồ thị rỗng  đỉnh. (Không có sự thống nhất giữa các tài liệu).Đồ thị vòng: là đồ thị chứa một chu trình duy nhất đi qua tất cả các đỉnh, mỗi đỉnh đều có bậc đúng bằng 2.Đồ thị vô hạn: là đồ thị có vô hạn cạnh hoặc vô hạn đỉnh hoặc cả hai.Đồ thị vô hướng: là đồ thị gồm toàn các cạnh không có hướng.Độ dàiĐộ dài của một đường đi là số cạnh mà nó đi qua. Đường đi Pn có độ dài n - 1. Trong đồ thị ví dụ, (1, 2, 5, 1, 2, 3) là đường đi có độ dài 5, còn (5, 2, 1) là đường đi đơn có độ dài 2.
Độ dài của một chu trìnhlà số cạnh của nó, số này cũng bằng số đỉnh nó đi qua (tính cả bội, nếu một đỉnh được đi qua nhiều lần). Cn có độ dài n. Khác với đường đi, chu trình không được phép có độ dài 0. Các chu trình độ dài 1 là các khuyên. Các chu trình độ dài 2 là các cặp đa cạnh. Trong đồ thị ví dụ, (1, 2, 3, 4, 5, 1) là chu trình độ dài 5.Độc lậpHai đường đi được coi là độc lập nếu chúng không có chung đỉnh nào, ngoại trừ đỉnh đầu và đỉnh cuối.
Một đỉnh cô lập hoặc đỉnh độc lập là đỉnh không liên thuộc với một cạnh nào, cũng có nghĩa là đỉnh có bậc 0.
Một tập độc lập, hay tập ổn định, là tập các đỉnh đôi một không kề nhau. Đồ thị con dẫn xuất từ một tập độc lập là một đồ thị rỗng. Trong ví dụ trên, các đỉnh 1, 3 và 6 hợp thành một tập độc lập; các đỉnh 3, 5 và 6 hợp thành một tập độc lập khác.
Số độc lập (indepndence number) của một đồ thị là số cực đại các đỉnh của tập độc lập ứng với đồ thị đóĐồng cấuMột đồ thị G được coi là đồng cấu với đồ thị H nếu có một ánh xạ từ V(G) tới V(H) sao cho: nếu hai đỉnh kề nhau trong G thì các đỉnh tương ứng của nó cũng kề nhau trong đồ thị H.Đường đi (walk/path): là một chuỗi luân phiên giữa đỉnh và cạnh, bắt đầu và kết thúc bởi một đỉnh. Trong đó, mỗi đỉnh là đỉnh đầu cuối của hai cạnh đứng liền trước và liền sau trong chuỗi, các đỉnh đứng liền trước và liền sau một cạnh là các đỉnh đầu cuối của cạnh đó. Khi có hai cạnh giống nhau trên chuỗi có thể loại bỏ bớt các cạnh trùng nhau, sao cho không có cạnh nào của đồ thị cómặt quá một lần trên đường đi. Một đường đi được coi là đónghay một chu trình nếu đỉnh đầu và đỉnh cuối trùng nhau, được coi là mở nếu đỉnh đầu và đỉnh cuối khác nhau. Đường đi qua n đỉnh được ký hiệu là Pn.Đường đi có hướng: là một đường đi đơn trong đó mọi cung đều theo cùng một hướng, nghĩa là mọi đỉnh trên đó đều có bậc trong và bậc ngoài bằng 1. Trong đồ thị có hướng, đỉnh v được coi là đến được từ đỉnh u nếu có một đường đi có hướng xuất phát từ u và kết thúc tại v. Có thể gọi đơn giản là đường đi khi ngữ cảnh rõ ràng.Đường đi đơn:là đường đi trong đó mỗi đỉnh chỉ được đi qua nhiều nhất một lần. Đường đi Euler (Eulerian path): là đường đi qua tất cả các cạnh, mỗi cạnh đúng một lần. Đồ thị ví dụ không có đường đi Euler.Đường đi Hamilton (Hamiltonian path): là đường đi đơn qua tất cả các đỉnh trong đồ thị. Đồ thị ví dụ có đường đi Hamilton.

GGắn nhãn đồ thị (graph labelling)
Việc gán các nhãn phân biệt (thường là các số) cho các cạnh và đỉnh của đồ thị.Gốcxem Đỉnh gốc.

KKềHai đỉnh u và v được coi là kề nhau, ký hiệu u ↓ v, nếu có một cạnh nối chúng. Trong đồ thị ví dụ, các đỉnh 1 và 2 kề nhau, nhưng các đỉnh 2 và 4 không kề.Khoảng cáchKhoảng cách dG(u, v) giữa hai đỉnh (không nhất thiết phân biệt u và v trong đồ thị G là độ dài đường đi ngắn nhất giữa chúng. Có thể bỏ chỉ số dưới G nếu không sợ hiểu nhầm. Khi u và v là một, khoảng cách giữa chúng bằng 0. Khi giữa u và v không có đường đi, khoảng cách giữa chúng là vô cùng ∞.Khuyên (loop)
Cạnh có hai đầu trùng nhau (cùng một đỉnh).Kích thước của đồ thịKích thước của một đồ thị là số cạnh của nó, nghĩa là |E(G)|.

LLáXem Đỉnh lá.Lát cắt đỉnhlà tập các đỉnh mà khi loại bỏ chúng sẽ làm cho đồ thị mất tính liên thông.Lát cắt cạnhlà tập tất cả các cạnh có một đầu thuộc tập đỉnh con S và đầu kia thuộc V(G)\S.Liên thôngNếu giữa hai điểm bất kỳ của một đồ thị đều có thể thiết lập một đường đi từ đỉnh này đến đỉnh kia, đồ thị được coi là liên thông; nếu không, đồ thị được coi là không liên thông. Một đồ thị được coi là hoàn toàn không liên thông nếu không có đường đi giữa hai đỉnh bất kỳ trong đồ thị. Đây chỉ là một cái tên khác để miêu tả một đồ thị rỗng hoặc một tập độc lập.
Một đồ thị có hướng được coi là liên thông mạnh nếu từ mọi đỉnh đều đến được mọi đỉnh khác. Ngược lại, đồ thị có hướng được coi là liên thông yếu nếu đồ thị vô hướng nền tảng của nó là đồ thị liên thông.Lưới (còn gọi là mạng, mạng lưới)
Trong một số tài liệu về lý thuyết đồ thị, thuật ngữ lưới (network) được coi là từ đồng nghĩa với đồ thị có trọng số. Một lưới có thể có hướng hoặc vô hướng. Lưới có thể chứa các đỉnh (nút) đặc biệt, chẳng hạn đỉnh phát hoặc đỉnh thu.

MMa trận kề Một ma trận kích thước n×n, trong đó mỗi phần tử tại dòng i cột j cho biết số cạnh nối từ đỉnh thứ i tới đỉnh thứ j.

NNhân (kernel)
là một tập độc lập ổn định ngoài. Một đồ thị có hướng được gọi là nhân hoàn hảo (kernel perfect) nếu mọi đồ thị con dẫn xuất đều có một nhân.Nhúng: (embedding)
 Phép nhúng thực hiện trên  (cho kết quả là đồ thị ) là một hàm đơn ánh từ  tới  sao cho mỗi cạnh trong  tương ứng với một đường đi (các đường đi này đôi một không chung cạnh) trong đồ thị .
 Một đồ thị được coi là nhúng được trên một bề mặt nếu khi vẽ đồ thị trên đó, các đỉnh và cạnh của nó có thể được sắp xếp trên đó sao cho không có hai cạnh nào cắt nhau.Nút (knot)
trong một đồ thị có hướng, nút là một tập các đỉnh và cung với tính chất: mọi đỉnh trong nút đều có cung từ đó đi ra, và mọi cung xuất phát từ các đỉnh trong nút đều có đích là các đỉnh nằm trong nút. Do đó, không thể ra khỏi nút nếu đi theo hướng của các cung.
Trong trường hợp đồ thị là sơ đồ sử dụng tài nguyên (general resource graph), một nút là điều kiện đủ cho deadlock.Nút (node)
Trong một số ngữ cảnh, một đỉnh của đồ thị cũng được gọi là một nút. Chẳng hạn, các đỉnh trong một cây có gốc thường được gọi là nút.

PPhản cạnh (anti-edge)
Là một cạnh "không tồn tại".
Cho hai đỉnh  và ,  là một phản cạnh của đồ thị  nếu  không phải là cạnh của . Nghĩa là: hoặc không có cạnh nào nối hai đỉnh, hoặc chỉ có một cung  từ  tới  nếu  là đồ thị có hướng.Phần bù (complement)
Phần bù  của một đồ thị G là một đồ thị có cùng tập đỉnh như G nhưng lại có tập cạnh thỏa mãn điều kiện: xy là một cạnh của  khi và chỉ khi xy không phải là cạnh của G.

QQuan hệ liên thuộcQuan hệ giữa cạnh và đỉnh là một trong hai đầu của cạnh đó.

RRừng là hợp của các cây; tương đương với một đồ thị phi chu trình.

SSắc sốSắc số χ(G) của một đồ thị G là số nhỏ nhất các màu cần thiết để tô màu đồ thị đó, nghĩa là tô màu các đỉnh của nó sao cho hai đỉnh kề nhau có màu khác nhau.Siêu cạnh (hyperedge)
 Là cạnh có thể có số đỉnh đầu cuối tùy ý, có thể lớn hơn 2. Khi không nói rõ, một cạnh luôn được hiểu là có nhiều nhất 2 đỉnh.Siêu đồ thị (hypergraph)
Đồ thị cho phép có siêu cạnh. Khi không chỉ rõ, đồ thị không bao giờ bị hiểu nhầm là siêu đồ thị

TTập cắtxem lát cắt đỉnh.Tập láng giềngTập láng giềng, còn gọi là tập láng giềng (mở) của một đỉnh v, ký hiệu NG(v), bao gồm tất cả các đỉnh kề với v không kể v. Nếu kể cả v, tập này được gọi là tập láng giềng đóng, ký hiệu NG[v]. Nếu không nói rõ, một tập láng giềng được coi là mở. Chỉ số dưới G thường được bỏ qua nếu không gây nhầm lẫn. Trong đồ thị ví dụ, đỉnh 1 có hai hàng xóm: các đỉnh 2 và 5. Đối với đồ thị đơn, số láng giềng của một đỉnh trùng với bậc của đỉnh đó.Tập thống trị (dominating set)
Một tập thống trị  của một đồ thị là một tập con của tập đỉnh, trong đó hợp của các tập láng giềng đóng của các đỉnh trong tập con đó bao gồm tất cả các đỉnh của đồ thị.Tập ổn địnhXem Độc lập.Tập ổn định trong cùng nghĩa với tập độc lập.Tập ổn định ngoài cùng nghĩa với tập thống trị.Thành phần liên thông Quan hệ liên thông trong đồ thị vô hướng là quan hệ tương đương, quan hệ này chia tập các đỉnh của đồ thị thành các lớp tương đương, mỗi lớp được gọi là một thành phần liên thông  của một đồ thị.Thành phần liên thông mạnhThành phần liên thông mạnh của một đồ thị có hướng là một đồ thị con, trong đó từ mỗi đỉnh của nó đều có đường đi đến mọi đỉnh khác.Thống trịĐỉnh v thống trị đỉnh u nếu có một cạnh từ v tới u. Một tập đỉnh V thống trị một tập đỉnh U khác nếu mọi đỉnh trong U đều thuộc V hoặc kề với một đỉnh nào đó trong V. Kích thước của tập thống trị nhỏ nhất được gọi là chỉ số thống trị γ(G).
Tập đỉnh S được gọi là thống trị ngoài (out-dominating) nếu mọi đỉnh ngoài S đều bị thống trị bởi một đỉnh nào đó thuộc S; gọi là thống trị trong (in-dominating) nếu mọi đỉnh thuộc S đều bị thống trị bởi một đỉnh nào đó không thuộc S.Trọng sốlà các giá trị thường được gán cho các cạnh của đồ thị. Trọng số thường là các số thực. Chúng có thể bị giới hạn trong phạm vi số hữu tỷ hoặc số nguyên. Một số thuật toán có thể đòi hỏi các giới hạn khác đối với trọng số. Chẳng hạn, thuật toán Dijkstra chỉ dùng được cho các trọng số dương. Trọng số của đường đi hoặc trọng số của cây trong một đồ thị có trọng số là tổng trọng số của các cạnh được chọn. Đôi khi một cạnh không tồn tại được gán một trọng số đặc biệt để biểu diễn giá trị vô cùng. Từ chi phí' đôi khi được dùng để chỉ trọng số.

Xem thêm
Đồ thị (toán học)
Lý thuyết đồ thị
Danh sách các chủ đề lý thuyết đồ thị

Tham khảo

Bollobás, Béla (1998).  Modern Graph Theory.  New York: Springer-Verlag.  ISBN 0-387-98488-7.  [Nhiều chủ đề nâng cao kèm thêm tổng quan về quá trình phát triển tai cuối mỗi chương.]
West, Douglas B. (2001).  Introduction to Graph Theory (2ed).  Upper Saddle River: Prentice Hall.  ISBN 0-13-014400-2.  [Nhiều minh họa, tham khảo, và bài tập. Hướng dẫn hoàn chỉnh nhất về chủ đề này.]
Eric W. Weisstein. "Graph." From MathWorld—A Wolfram Web Resource. http://mathworld.wolfram.com/Graph.html
Zaslavsky, Thomas. Glossary of signed and gain graphs and allied areas.  Electronic Journal of Combinatorics'', Dynamic Surveys in Combinatorics, # DS 8.  http://www.combinatorics.org/Surveys/

Lý thuyết đồ thị
Lý thuyết đồ thị

cs:Podgraf
de:Teilgraph
he:תת גרף
pl:Podgraf
pt:Subgrafo
sk:Podgraf


title: Monolepta wittei

text:
Monolepta wittei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Zeillern

text:
Zeillern là một thị trấn ở huyện Amstetten trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 21,47 km², dân số năm 2001 là 1722 người.

Tham khảo


title: Roncade

text:
Roncade là một đô thị ở tỉnh Treviso trong vùng Veneto, có cự ly khoảng 25 km về phía bắc của Venice và khoảng 10 km về phía đông nam của Treviso. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 12.738 người và diện tích là 62 km².

Đô thị Roncade có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Biancade, Musestre, San Cipriano, Ca'Tron, và Vallio.

Roncade giáp các đô thị: Casale sul Sile, Meolo, Monastier di Treviso, Quarto d'Altino, San Biagio di Callalta, Silea.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.roncade.tv.it

Đô thị tỉnh Treviso
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Ems

text:
Sông Ems là một con sông chảy ở tây bắc Đức và đông bắc Hà Lan. Sông này chảy qua các bang Bắc Rhine-Westphalia và Lower Saxony và tạo thành biên giới bang giữa Lower Saxon của Đông Friesland (Đức) và tỉnh Groningen (Hà Lan. Sông này dài 371 km.
Nguồn của con sông ở phía nam rừng Teutoburg ở North Rhine-Westphalia. Ở Lower Saxony, con suối trở thành một con sông tương đối lớn. Đây là khu vực đầm lầy Emsland được đặt tên theo dòng sông. Tại Meppen, sông Ems được bổ sung nước từ chi lưu lớn nhất của nó là sông Hase. Sau đó nó chảy về phía bắc, gần biên giới Hà Lan, vào Đông Frisia. Gần Emden, sông chảy vào vịnh Dollard Hà Lan (một vườn quốc gia) và sau đó tiếp tục như một dòng sông thủy triều đến thành phố của Hà Lan Delfzijl.

Giữa Emden và Delfzijl, sông Ems tạo thành biên giới giữa Hà Lan và Đức và là đối tượng tranh chấp nhẹ: người Hà Lan tin rằng biên giới chạy qua trung tâm địa lý của cửa sông, trong khi cho nó chạy qua các kênh sâu nhất (đó là gần bờ biển Hà Lan). Khi các bên là các nước thân thiện với một biên giới mở, tranh luận không đi xa hơn một thỏa thuận không đồng ý.
Chảy qua Delfzijl qua, sông Ems đổ vào biển Wadden, một phần của Biển Bắc. Hai eo biển phân tách các hòn đảo Đức Borkum với Rottumeroog của nước láng giềng (Hà Lan) và Memmert (Đức) tiếp tục "Ems", khi họ được gọi là Westere (e) ms và Osterems (Tây và Đông Ems).

Tham khảo

Sông của Đức
Biển Bắc
Sông của Hà Lan
Đường thủy liên bang Đức
Sông Niedersachsen
Sông Nordrhein-Westfalen
Tranh chấp lãnh thổ của Đức


title: Lebach

text:
Lebach là một thị xã ở huyện huyện Saarlouis, bang Saarland, Đức. Đô thị Lebach có diện tích 64,15 km². Đô thị này có cự ly khoảng 15 km về phía đông bắc của Saarlouis, và 20 km về phía bắc của Saarbrücken.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức


title: Bò pía

text:
Bò pía (còn gọi là pía, tiếng Phúc Kiến: pȯh-piáⁿ) là món cuốn theo phong cách ẩm thực Triều Châu (Quảng Đông) và Phúc Kiến, Trung Quốc, hiện phổ biến ở Đài Loan, Singapore và Malaysia. Tại Phúc Kiến, món này thường dùng ở Hạ Môn, còn ở Quảng Đông, món ăn phổ biến tại vùng Triều Sán ở phía đông của tỉnh trong lễ thanh minh.

Tại Việt Nam, món này do các di dân Triều Châu du nhập vào.

Từ nguyên
Trong tiếng Tiều, bò pía đọc là /poʔ˩piã˥˧/ (薄餅), bính âm báobǐng, Hán-Việt là bạc bỉnh, nghĩa là "bánh mỏng". Loại bánh này có phổ biến ở Malaysia và Singapore.

Ở Philippines và Indonesia, món này được gọi là "lumpia" /lun˩piã˥˧/ (潤餅), bính âm rùnbǐng, Hán-Việt là nhuận bánh có gốc từ tiếng Hán hệ Mân.

Nguyên liệu
Tại Việt Nam, bò pía mặn được làm bằng các nguyên liệu gồm lạp xưởng, trứng gà tráng, cà rốt, rau xà lách, củ đậu (miền Nam gọi là củ sắn), hay su hào, tôm khô, rau thơm... tất cả thái nhỏ và cuộn trong bánh tráng làm từ bột mì. Gia vị dùng kèm là tương ớt trộn với lạc rang giã nhỏ phi bằng dầu ăn với hành khô.

Đối với loại bò bía ngọt, nguyên liệu gồm một thanh kẹo mạch nha hay thay đường cuốn cùng dừa nạo (cơm dừa).

Chú thích

Liên kết ngoài

Ẩm thực Sài Gòn
Ẩm thực miền Nam Việt Nam
Ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực Phúc Kiến
Ẩm thực Malaysia
Ẩm thực Singapore
Ẩm thực Đài Loan
Từ gốc Triều Châu
Ẩm thực Thái Lan


title: Rodezno

text:
Rodezno tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 14,30 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 321 người với mật độ 22,45 người/km². Đô thị này có cự ly 45 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja


title: Rhyacophila krauskasseggae

text:
Rhyacophila krauskasseggae là một loài Trichoptera thuộc họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Eufidonia

text:
Eufidonia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Eufidonia convergaria (Walker, 1860)
 Eufidonia discospilata (Walker, 1862)
 Eufidonia notataria (Walker, 1860)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Encyclopedia of Life: Eufidonia (Powder moths)
 Eufidonia at funet

Melanolophiini


title: Agonischius indicus

text:
Agonischius indicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Agonischius


title: Bulbophyllum aeolium

text:
Bulbophyllum aeolium là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

A


title: Deilelater

text:
Deilelater là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1975 bởi Costa.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Deilelater atlanticus (Hyslop, 1918)
 Deilelater bellamyi (Van Zwaluwenburg, 1936)
 Deilelater mexicanus (Champion, 1896)
 Deilelater physoderus (Germar, 1841)
 Deilelater radians (Champion, 1896)
 Deilelater sirius (Candèze, 1878)
 Deilelater stella (Candèze, 1863)
 Deilelater ustulatus Costa, 1983

Chú thích

Tham khảo

Pyrophorini


title: Parabuccinum rauscherti

text:
Parabuccinum rauscherti là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Buccinulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Parabuccinum


title: Hydrobiosella disrupta

text:
Hydrobiosella disrupta là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Hydrobiosella


title: (11093) 1994 HD

text:
(11093) 1994 HD là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 17 tháng 4 năm 1994.

Xem thêm
 Danh sách các tiểu hành tinh: 11001–12000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1994
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Nançois-sur-Ornain

text:
Nançois-sur-Ornain  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 216 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Nancoissurornain


title: Neocorynura nossax

text:
Neocorynura nossax là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Neocorynura
Động vật được mô tả năm 1904


title: 20375 Sherrigerten

text:
20375 Sherrigerten (1998 KU38) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 5 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20375 Sherrigerten

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Bombus defector

text:
Bombus defector là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Skorikov mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1910


title: Lichenaula calligrapha

text:
Lichenaula calligrapha là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó được tìm thấy ở rainforests từ miền bắc Queensland to Victoria, dù nó cũng được ghi nhận từ Lãnh thổ Thủ đô Úc, New South Wales và Tasmania.

Con trưởng thành bay vào tháng 11 and tháng 1.
Có lẽ chúng ăn địa y.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lichenaula


title: Newport News, Virginia

text:
Newport News là một thành phố thuộc quận, tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích 308,3 km² (trong đó có 176,9  km² là diện tích đất, 131,5  km² là diện tích mặt nước), dân số thời điểm ngày 1/7/2009 theo ước tính của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 193.172 người.

Tham khảo

Thành phố của Virginia
Newport News, Virginia