title: 371 Bohemia

text:
371 Bohemia là một tiểu hành tinh có kích thước lớn ở vành đai chính. Nó được Auguste Charlois phát hiện ngày 16.7.1893 ở Nice và được đặt theo tên Bohemia, một vùng của Cộng hòa Séc ngày nay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh được đặt tên
371
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1893


title: Minekaze (tàu khu trục Nhật)

text:
Minekaze (tiếng Nhật: 峯風) là chiếc dẫn đầu của lớp tàu khu trục Minekaze được chế tạo cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản ngay sau khi kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Chúng là những tàu khu trục hàng đầu của Hải quân Nhật trong những năm 1930, nhưng đã bị xem là lạc hậu vào lúc nổ ra Chiến tranh Thái Bình Dương. Minekaze hầu như chỉ đảm trách vai trò tuần tra và hộ tống các đoàn tàu vận tải trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, cho đến khi bị tàu ngầm Mỹ USS Pogy phát hiện và đánh chìm ở phía Đông Nam Đài Loan vào ngày 10 tháng 2 năm 1944.

Thiết kế và chế tạo
Việc chế tạo lớp tàu khu trục kích thước lớn Minekaze được chấp thuận như một phần trong Chương trình Hạm đội 8-4 của Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong giai đoạn năm tài chính 1917-1920, kèm theo lớp Momi cỡ trung vốn chia sẻ nhiều đặc tính thiết kế chung. Được trang bị động cơ mạnh mẽ, những con tàu này có tốc độ cao và được dự định hoạt động như những tàu hộ tống cho những chiếc tàu chiến-tuần dương thuộc lớp Amagi mà cuối cùng đã không được chế tạo.

Minekaze, chiếc dẫn đầu của lớp tàu này, được đóng tại Xưởng hải quân Maizuru. Nó được đặt lườn vào ngày 20 tháng 4 năm 1918; được hạ thủy vào ngày 8 tháng 2 năm 1919; và được đưa ra hoạt động vào ngày 29 tháng 5 năm 1920.

Lịch sử hoạt động
Sau khi hoàn tất, Minekaze được tập hợp cùng với các con tàu chị em Sawakaze, Okikaze và Yakaze tại Quân khu Hải quân Sasebo để hình thành nên Hải đội Khu trục 2 trực thuộc Hạm đội 2 Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Trong những năm 1930-1932, Hải đội Khu trục 2 được chuyển sang Không Hạm đội 1 Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong thành phần hộ tống cho tàu sân bay Akagi, để trợ giúp vào việc tìm kiếm và giải cứu những máy bay lâm nạn.

Vào lúc xảy ra Sự kiện Thượng Hải năm 1932, Minekaze tham gia tuần tra dọc theo sông Dương Tử tại Trung Quốc. Trong những năm 1937-1938, Minekaze được phân công tuần tra tại khu vực bờ biển Bắc và Đông Trung Quốc hỗ trợ các nỗ lực của Nhật Bản trong cuộc Chiến tranh Trung-Nhật.

Vào lúc xảy ra cuộc tấn công Trân Châu Cảng, Minekaze đặt căn cứ tại Chinkai thuộc Triều Tiên, đảm nhiệm vai trò tuần tra tại eo biển Tsushima và dọc theo bờ biển của quần đảo Kurile.

Từ tháng 4 năm 1942, Minekaze được điều về Quân khu Hải quân Sasebo đảm trách vai trò tuần tra và hộ tống đoàn tàu vận tải. Vào cuối tháng 9, nó hộ tống các đoàn tàu vận tải đi đến Saipan, Truk và Rabaul, và từ cuối tháng 11 năm 1942 đến tháng 2 năm 1944 nó được phân công tuần tra hộ tống tại biển Đông Trung Quốc. Ngày 1 tháng 2 năm 1944, Minekaze được điều sang Hải đội Hộ tống Tàu nổi 1 thuộc Bộ Chỉ huy Hộ tống. Bốn ngày sau, nó rời Moji hộ tống một đoàn tàu vận tải hướng đến Cao Hùng, Đài Loan. Đoàn tàu vận tải bị tàu ngầm Mỹ USS Pogy phát hiện ngoài khơi Đài Loan, và Minekaze bị trúng ngư lôi và chìm vào ngày 10 tháng 2 năm 1944 cách Wu-shih Pi khoảng 11 km (7 dặm) về phía Đông Nam, thuộc Đài Loan, ở tọa độ ..

Minekaze được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 31 tháng 3 năm 1944.

Danh sách thuyền trưởng
 Thiếu tá Shinpei Kida (sĩ quan trang bị trưởng): 1 tháng 4 năm 1919 - 29 tháng 5 năm 1920
 Thiếu tá Shinpei Kida: 29 tháng 5 năm 1920 - 1 tháng 12 năm 1922 (thăng Trung tá 1 tháng 12 năm 1920)
 Thiếu tá Sadae Chiya: 1 tháng 12 năm 1922 - 1 tháng 12 năm 1924 (thăng Trung tá 1 tháng 12 năm 1923)
 Thiếu tá Shigeji Homoto: 1 tháng 12 năm 1924 - 1 tháng 12 năm 1925
 Trung tá Isao Todo: 1 tháng 12 năm 1925 - 1 tháng 12 năm 1926
 Thiếu tá Tetsuri Kobayashi: 1 tháng 12 năm 1926 - 1 tháng 12 năm 1927
 Thiếu tá Keikichi Chigusa: 1 tháng 12 năm 1927 - 10 tháng 12 năm 1928
 Thiếu tá Tsutomu Shibata: 10 tháng 12 năm 1928 - 30 tháng 11 năm 1929
 Thiếu tá Masami Ban: 30 tháng 11 năm 1929 - 20 tháng 11 năm 1930
 Thiếu tá Torazo Kozai: 20 tháng 11 năm 1930 - 1 tháng 12 năm 1932
 Thiếu tá Moichi Narita: 1 tháng 12 năm 1932 - 15 tháng 11 năm 1934
 Thiếu tá Keisaku Mori: 15 tháng 11 năm 1934 - 1 tháng 4 năm 1935
 Lực lượng dự bị: 1 tháng 4 năm 1935 - 15 tháng 6 năm 1936
 Trung tá Minegoro Kameyama: 15 tháng 6 năm 1936 - 1 tháng 3 năm 1937
 Thiếu tá Koushichi Sugioka: 1 tháng 3 năm 1937 - 25 tháng 8 năm 1938
 Thiếu tá Yasuatsu Suzuki: 25 tháng 8 năm 1938 - 10 tháng 11 năm 1938
 Lực lượng dự bị: 10 tháng 11 năm 1938 - 15 tháng 11 năm 1940
 Thiếu tá Takuji Mori: 15 tháng 11 năm 1940 - 10 tháng 4 năm 1941
 Thiếu tá Masaaki Kimotsuki: 10 tháng 4 năm 1941 - 10 tháng 9 năm 1941
 Thiếu tá Tomokazu Wakasugi: 10 tháng 9 năm 1941 - 1 tháng 8 năm 1942
 Thiếu tá Ietaka Inuzuka: 1 tháng 8 năm 1942 - 18 tháng 5 năm 1943
 Thiếu tá Morio Goga: 18 tháng 5 năm 1943 - 1 tháng 12 năm 1943
 Thiếu tá Masajiro Imaizumi: 1 tháng 12 năm 1943 - 10 tháng 2 năm 1944 (tử trận)

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

Lớp tàu khu trục Minekaze
Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương


title: Hohentauern

text:
Hohentauern là một đô thị thuộc huyện Judenburg trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 92,63 km², dân số cuối năm 2015 là 433 người.

Tham khảo


title: Turritella concava

text:
Turritella concava là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turritellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turritella


title: Apatania malaisei

text:
Apatania malaisei là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Apatania


title: Pouteria areolatifolia

text:
Pouteria areolatifolia là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Guatemala.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Pouteria areolatifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật đặc hữu Guatemala
areolatifolia
Cây gỗ Guatemala
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật Guatemala


title: Leptocerus zalmoxis

text:
Leptocerus zalmoxis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Leptocerus


title: 12310 Londontario

text:
12310 Londontario (1992 DE4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 2 năm 1992 bởi Spacewatch ở Kitt Peak. Nó được đặt theo tên thành phố London, Ontario, Canada.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12310 Londontario

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Tipula selanderi

text:
Tipula selanderi là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Diplostethus meridanus

text:
Diplostethus meridanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Diplostethus


title: Colus latericeus

text:
Colus latericeus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Colus (Buccinidae)


title: Sếu đầu đỏ

text:
Sếu đầu đỏ, hay còn gọi là sếu cổ trụi, danh pháp ba phần: Grus antigone sharpii, là một phân loài của loài sếu sarus. Đây là phân loài chim quý hiếm tại miền nam Việt Nam, nằm trong Sách đỏ Việt Nam và Sách đỏ IUCN thế giới.

Kích thước và hình dạng
Sếu đầu đỏ phương Đông trưởng thành cao khoảng 150–180 cm; sải cánh từ 220–250 cm và có trọng lượng trung bình 8–10 kg, là loài lớn nhất trong họ sếu.

Chim trưởng thành đầu và trên cổ trụi lông, trừ một đám màu xám ở má. Họng và vòng bao quanh gáy có ít lông đen. Dưới cổ và toàn bộ lông còn lại màu xám ngọc trai. Cánh con, lông bao quanh cánh sơ cấp và lông cánh sơ cấp đen. Mắt vàng cam. Mỏ xám lục nhạt. Chân đỏ thịt. Da trần ở đỉnh đầu và trước mắt lục xám. Da trần ở đầu và cổ màu đỏ. Khác với loài phụ Ấn Độ (G. a. antigone) có kích thước nhỏ hơn và thiếu vòng trắng ở cổ. Lông cánh tam cấp trắng ở loài phụ Ấn Độ và xám ở loài phụ này ở chim non đầu và cổ có phủ lông nhỏ màu vàng xỉn.

Chế độ ăn
Chúng có chế độ ăn tạp, có thể ăn các thức ăn thô thường gặp tại đầm lầy và các vùng nước nông như rễ, củ cây, côn trùng, động vật giáp xác và một số loài thú có vú nhỏ.

Sinh sản

Chúng sinh sản mỗi năm một lần, vào tháng 7 - 10 (mùa mưa). Mỗi năm một lứa, mỗi lứa 2 trứng, thường chỉ nuôi được một con. Tổ làm trên mặt đất bằng xác thực vật thủy sinh. Mỗi cặp sếu đầu đỏ khi kết đôi sẽ sống với nhau trọn vẹn cả đời. Khi một con mất đi, con còn lại sẽ thủy chung và thậm chí "tuyệt thực" để đi theo bạn đời.

Sinh thái và phân bố
Đầm lầy, các vùng nước nông, các vùng đất ngập nước chua phèn có nhiều cỏ năn. Chúng ăn củ cỏ năn kim và năn ống. đào củ bằng mỏ. Ngoài ra còn ăn cả côn trùng, cá nhỏ, ếch nhái và đôi khi cả chuột. Nơi làm tổ thường có xen những cây thân gỗ như tràm hoặc các cây thân gỗ ngập nước khác để có bóng mát cho trứng trong thời gian ấp trứng.

Những cánh rừng khô thuộc khu vực trung tâm Đông Nam Á là nơi cư ngụ của loài Sếu đầu đỏ phương Đông, từng có thời phân bố rộng rãi tại các khu đất ngập nước của Việt Nam, Lào, Campuchia, Myanmar, Thái Lan và Vân Nam. Ước tính, hiện nay chỉ còn khoảng 1.000 cá thể tại vùng Đông Nam Á này.

Sự đe dọa
Sếu đầu đỏ là một loài chim quý hiếm, được bảo vệ bởi pháp luật của hầu hết các quốc gia nơi chúng phân bố, trong đó có Việt Nam. Mối đe doạ lớn nhất đối với loài này, đặc biệt tại Việt Nam là sinh cảnh sống bị thu hẹp, nguồn thức ăn bị hạn chế do những thay đổi về sinh cảnh. Biến đổi khí hậu cùng những tác động không lường trước tới sinh cảnh của chúng cũng là một mối đe doạ cho loài này. Ngoài ra, một mối đe doạ ít phổ biến hơn tại Việt Nam là việc buôn bán bất hợp pháp trứng, chim non và chim trưởng thành hoặc săn bắt trứng và sếu để làm thức ăn.

Bảo tồn
Tại Việt Nam, những năm gần đây, Sếu đầu đỏ đã trở lại vùng Đồng Tháp Mười rộng lớn do sinh cảnh đất ngập nước nơi đây đã được phục hồi gần với điều kiện tự nhiên trước đây, giúp cho các bãi thức ăn của chúng phát triển trở lại. Hàng năm, có khoảng gần 20 cá thể xuất hiện tại khu vực này.

Vùng Đồng Tháp Mười rộng lớn từng là nơi cư trú của Sếu đầu đỏ tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc quản lý chế độ thủy văn để phòng cháy chữa cháy đã khiến cho sinh cảnh khu vực này bị thay đổi, dẫn đến nguồn thức ăn của Sếu đầu đỏ bị hạn chế. Loài chim này hầu như biến mất khỏi khu vực những năm đó. Kể từ năm 2007, WWF đã triển khai nhiều hoạt động nhằm phục hồi sinh cảnh tại Vườn quốc gia Tràm Chim, một phần của Đồng Tháp Mười, gần giống với điều kiện tự nhiên xưa. Sau vài năm thực hiện hoạt động, nguồn thức ăn của sếu – cỏ năng – đã phát triển trở lại. Vườn đã ghi nhận sự trở lại của loài Sếu quý hiếm này trong những năm gần đây. Tiếp nối thành công đã đạt được, WWF hiện đang triển khai các hoạt động tương tự tại khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen, khu đất ngập nước còn lại của vùng Đồng Tháp Mười rộng lớn xưa kia.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Sếu cổ trụi Grus antigone sharpii trên SVRVN
 Sếu đầu đỏ ở ĐBSCL có thể bị tuyệt chủng báo Tuổi Trẻ 05/08/2006 15:05 (GMT + 7)
 Sếu đầu đỏ sẽ biến mất? Trần Triết (ĐH KHTN TP.HCM, Hội Sếu quốc tế - chương trình VN) báo Tuổi Trẻ 01/05/2006 07:13 (GMT + 7)

A
Sách đỏ
Sách đỏ Việt Nam
Động vật được mô tả năm 1895
Chim Đông Nam Á
Chim Việt Nam
Đồng Tháp Mười
Động vật Đông Nam Á


title: Sarp

text:
Sarp là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie khu vực tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 472 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Sắn

text:
Sắn (phương ngữ miền Bắc) hay khoai mì (củ mì) (phương ngữ miền Nam, sắn ở miền Nam là củ đậu) (danh pháp hai phần: Manihot esculenta; tên trong các ngôn ngữ khác: cassava, tapioca, yuca, mandioca, manioc, maniok, singkong, ubi kayu, aipim, macaxeir, kappa, maracheeni) là cây lương thực ăn củ có thể sống lâu năm, thuộc họ Đại kích (Euphorbiaceae).

Nguồn gốc, lịch sử
Cây khoai mì (sắn) có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới của châu Mỹ La tinh (Crantz, 1976) và được trồng cách đây khoảng 5.000 năm (CIAT, 1993). Trung tâm phát sinh cây khoai mì được giả thiết tại vùng đông bắc của nước Brasil thuộc lưu vực sông Amazon, nơi có nhiều chủng loại khoai mì trồng và hoang dại (De Candolle 1886; Rogers, 1965). Trung tâm phân hóa phụ có thể tại México và vùng ven biển phía bắc của Nam Mỹ. Bằng chứng về nguồn gốc khoai mì trồng là những di tích khảo cổ ở Venezuela niên đại 2.700 năm trước Công nguyên, di vật thể hiện củ khoai mì ở cùng ven biển Peru khoảng 2000 năm trước Công nguyên, những lò nướng bánh khoai mì trong phức hệ Malabo ở phía Bắc Colombia niên đại khoảng 1.200 năm trước Công nguyên, những hạt tinh bột trong phân hóa thạch được phát hiện tại Mexico có tuổi từ năm 900 đến năm 200 trước Công nguyên (Rogers 1963, 1965).

Sau khi người châu Âu tới châu Mỹ, họ đã đưa cây sắn (và nhiều loại cây khác) tới khắp nơi trên thế giới, theo các tuyến buôn bán hàng hải. Cây khoai mì được người Bồ Đào Nha đưa đến Congo của châu Phi vào thế kỷ XVI. Tài liệu nói tới khoai mì ở vùng này là của Barre và Thevet viết năm 1558. Ở châu Á, khoai mì được du nhập vào Ấn Độ khoảng thế kỷ XVII (P.G. Rajendran et al, 1995) và Sri Lanka đầu thế kỷ XVIII (W.M.S.M Bandara và M Sikurajapathy, 1992). Sau đó, khoai mì được trồng ở Trung Quốc, Myanmar và các nước châu Á khác ở cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX (Fang Baiping 1992. U Thun Than 1992).

Cây khoai mì được du nhập vào Việt Nam khoảng giữa thế kỷ XVIII, (Phạm Văn Biên, Hoàng Kim, 1991). Hiện chưa có tài liệu chắc chắn về nơi trồng và năm trồng đầu tiên.

Đặc điểm
Cây khoai mì cao 2–3 m, lá khía thành nhiều thùy, rễ ngang phát triển thành củ và tích luỹ tinh bột, thời gian sinh trưởng 6 đến 12 tháng, có nơi tới 18 tháng, tùy giống, vụ trồng, địa bàn trồng và mục đích sử dụng.

Hiện trạng sản xuất
Hiện tại, sắn được trồng trên 100 nước của vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới và là nguồn thực phẩm của hơn 500 triệu người. Năm 2006 và 2007, sản lượng sắn thế giới đạt 226,34 triệu tấn củ tươi so với 2005/06 là 211,26 triệu tấn và 1961 là 71,26 triệu tấn. Nước có sản lượng sắn nhiều nhất là Nigeria (45,72 triệu tấn), kế đến là Thái Lan (22,58 triệu tấn) và Indonesia (19,92 triệu tấn). Nước có năng suất sắn cao nhất là Ấn Độ (31,43 tấn/ha), kế đến là Thái Lan (21,09 tấn/ha), so với năng suất sắn bình quân của thế giới là 12,16 tấn/ha (FAO, 2008). Việt Nam đứng thứ mười về sản lượng sắn (7,71 triệu tấn) trên thế giới. Tại Việt Nam, sắn được canh tác phổ biến ở hầu hết các tỉnh của tám vùng sinh thái. Diện tích sắn trồng nhiều nhất ở Đông Nam Bộ và Tây Nguyên.

Dinh dưỡng, độc tố

Củ sắn tươi có tỷ lệ chất khô 38-40%, tinh bột 16-32%; chất protein, béo, xơ, tro trong 100g được tương ứng là 0,8-2,5 g, 0,2-0,3 g, 1,1-1,7 g, 0,6-0,9 g; chất muối khoáng và vitamin trong 100 g củ sắn là 18,8-22,5 mg Ca, 22,5-25,4 mg P, 0,02 mg B1, 0,02 mg B2, 0,5 mg PP. Trong củ sắn, hàm lượng các amino acid không được cân đối, thừa arginin nhưng lại thiếu các amino acid chứa lưu huỳnh. Thành phần dinh dưỡng khác biệt tuỳ giống, vụ trồng, số tháng thu hoạch sau khi trồng và kỹ thuật phân tích. Lá sắn trong nguyên liệu khô 100% chứa đựng đường + tinh bột 24,2%, protein 24%, chất béo 6%, xơ 11%, chất khoáng 6,7%, xanhthophylles 350 ppm (Yves Froehlich, Thái Văn Hùng 2001). Chất đạm của lá sắn có khá đầy đủ các amino acid cần thiết, giàu lysin nhưng thiếu methionin.

Trong lá và củ sắn ngoài các chất dinh dưỡng cũng chứa một lượng độc tố (HCN) đáng kể. Các giống sắn ngọt có 80–110 mg HCN/kg lá tươi và 20–30 mg/kg củ tươi. Các giống sắn đắng chứa 160–240 mg HCN/kg lá tươi và 60–150 mg/kg củ tươi. Liều gây độc cho một người lớn là 20 mg HCN, liều gây chết người là 50 mg HCN cho mỗi 50 kg thể trọng. Tuỳ theo giống, vỏ củ, lõi củ, thịt củ, điều kiện đất đai, chế độ canh tác, thời gian thu hoạch mà hàm lượng HCN có khác nhau. Tuy nhiên, ngâm, luộc, sơ chế khô, ủ chua, gọt vỏ là những phương thức cho phép loại bỏ phần lớn độc tố HCN.

Ngộ độc khoai mì

Ngộ độc sắn (do axit xianhydric) xảy ra sau khi ăn sắn chưa được chế biến đúng cách và là một nguyên nhân gây ra tử vong ở trẻ em. Một cuộc nghiên cứu tại bệnh viện Nhi đồng 1 Tp.HCM cho thấy ngộ độc sắn chiếm tỉ lệ 10% trong số ngộ độc thức ăn với tỉ lệ tử vong là 16,7%.

Phòng ngừa:
Sắn phải được lột bỏ vỏ, cắt bỏ phần đầu và đuôi vì những phần này chứa nhiều độc chất. Ngâm trong nước qua đêm, luộc với nhiều nước và mở nắp nồi khi luộc. Mục đích là để độc tố tan theo nước và bốc hơi theo hơi nước.
Không ăn đọt sắn, sắn cao sản, sắn lâu năm, sắn có vị đắng. Những loại này chứa rất nhiều độc chất.
Không cho trẻ em ăn nhiều sắn.
Không nên ăn sắn nguyên củ nướng hoặc chiên, không chế biến khi chưa gọt vỏ vì độc chất còn nguyên chưa bị khử.

Chế biến, sử dụng
Sắn có nhiều công dụng trong chế biến công nghiệp, thức ăn gia súc và lương thực thực phẩm. Củ sắn dùng để ăn tươi, làm thức ăn gia súc, chế biến sắn lát khô, bột sắn nghiền, tinh bột sắn, tinh bột sắn biến tính, các sản phẩm từ tinh bột sắn như bột ngọt, cồn, maltodextrin, lysine, acid citric, xiro glucose và đường glucose tinh thể, mạch nha giàu maltose, hồ vải, hồ giấy, colender, phủ giấy, bìa các tông , bánh kẹo, mì ăn liền, bún, miến, mì ống, mì sợi, bột khoai, bánh tráng, hạt trân châu (tapioca), phụ gia thực phẩm, phụ gia dược phẩm, sản xuất màng phủ sinh học, chất giữ ẩm. Thân sắn dùng để làm giống, làm nấm, làm củi đun, nguyên liệu cho công nghiệp xenlulô. Lá sắn ngọt là loại rau xanh giàu đạm rất bổ dưỡng và để nuôi cá, nuôi tằm. Lá sắn đắng ủ chua hoặc phơi khô để làm bột lá sắn dùng chăn nuôi lợn, gà, trâu, bò, dê v.v.

Tinh bột của củ sắn, sau quá trình chế biến sẽ thành loại bột mà tiếng Việt phương ngữ miền Bắc gọi là bột đao, phương ngữ miền Trung gọi là bột lọc và phương ngữ miền Nam gọi là bột năng.

Dưa muối làm từ ngọn và lá non của sắn rất phổ biến tại một số vùng miền trung du Bắc Bộ Việt Nam (như Phú Thọ, Hà Tây), thường được sử dụng để xào, nấu canh với tôm, tép.

Giải pháp phát triển sắn bền vững

Ba nhược điểm của nghề sắn là: trồng sắn làm kiệt đất; củ và lá sắn có độc tố HCN; chế biến sắn gây ô nhiễm môi trường.

Sáu biện pháp chính để phát triển sắn bền vững:
 Áp dụng giống sắn mới và kỹ thuật canh tác bền vững để đạt năng suất lợi nhuận cao và duy trì độ phì nhiêu của đất.
 Áp dụng kỹ thuật chế biến sắn và phối hợp thực phẩm để nâng cao giá trị dinh dưỡng của các sản phẩm sắn.
 Ứng dụng dây chuyền công nghệ chế biến sắn hiện đại, tận dụng phế phụ phẩm sắn để làm thức ăn gia súc, phân bón, thường xuyên đánh giá tác động môi trường.
 Quy hoạch sản xuất, chế biến và tiêu thụ sắn.
 Mở rộng thị trường tiêu thụ các sản phẩm sắn.
 Hình thành và phát triển chương trình sắn quốc gia để liên kết mạng lưới hợp tác nghiên cứu, giảng dạy, khuyến nông, quản lý, đầu tư, sản xuất, kinh doanh, chế biến và tiêu thụ sắn.

Xem thêm

Một vài hình ảnh về cây sắn

Tham khảo
 Hoàng Kim Anh, Ngô Kế Sương, Nguyễn Xích Liên. Tinh bột sắn và các sản phẩm từ tinh bột sắn. Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật. Hà Nội. 2004
 Trần Ngọc Ngoạn, Reinhardt Howeler. Kỹ thuật canh tác sắn bền vững trên đất dốc. Nhà xuất bản Nông nghiệp. 2003
 Nguyễn Công Vinh, Mai Thạch Hoành, Trần Thị Tâm. Quản lý tổng hợp độ phì nhiêu đất để thâm canh sắn. Nhà xuất bản Nông nghiệp. 2002
 VNCP-IAS-CIAT-VEDAN. Hoàng Kim, Nguyễn Đăng Mãi (ed.). Sắn Việt Nam: Hiện trạng, định hướng và giải pháp phát triển những năm đầu thế kỷ XXI. Nhà xuất bản Nông nghiệp. 2001
 VNCP-IAS-CIAT-VEDAN. Hoàng Kim, Nguyễn Đăng Mãi (ed.). Kết quả nghiên cứu và khuyến nông sắn Việt Nam. Nhà xuất bản Nông nghiệp. 1999
 VNCP-IAS-CIAT-VEDAN. Hoàng Kim, Nguyễn Đăng Mãi. Sắn Việt Nam trong vùng sắn châu Á, cơ hội và thách thức trước thế kỷ XXI. Nhà xuất bản Nông nghiệp. 1998
 Đinh Thế Lộc và CS. Giáo trình cây lương thực, tập 2. ĐHNN I, Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội. 1997
 VNCP-IAS-CIAT-VEDAN. Hoàng Kim, Nguyễn Đăng Mãi (ed.). Chương trình sắn Việt Nam hướng tới năm 2000. Nhà xuất bản Nông nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, 270 trang. 1997
 VNCP-IAS-CIAT-VEDAN. Hoàng Kim, Nguyễn Đăng Mãi (ed.). Tiến bộ mới trong nghiên cứu và khuyến nông sắn Việt Nam. Nhà Xuất bản Nông nghiệp. 1996
 Hoàng Kim, Phạm Văn Biên. Cây Sắn. Nhà xuất bản Nông nghiệp. 1996
 Bùi Huy Đáp. Hoa màu Việt Nam. Tập 2 Cây Sắn. Nhà xuất bản Nông nghiệp. Hà Nội. 1987
 Nông Thế Cận, Bùi Huy Thanh, Nguyễn Duy Lân, Vũ Quốc Trung. Hoa Màu (tập 1) Sơ chế và bảo quản. Nhà xuất bản Nông nghiệp. Hà Nội. 1981
 Hoàng Phương. Bảo quản hoa màu và chế biến các món ăn. Nhà xuất bản Phụ nữ, Hà Nội. 1978

Chú thích

Liên kết ngoài
 FAO. ProdSTAT. FAOSTAT

 Cassava research at the CIAT
 Cassava research at the IITA
 Global Cassava Development Strategy
 Cassava , Stephen K. O'Hair, TREC, Đại học Florida

E
Lương thực
Thực vật Jamaica
Thực vật Nam Mỹ
Nông nghiệp nhiệt đới
Nhiên liệu sinh học
Cây trồng bắt nguồn từ châu Mỹ
Củ
Cây trồng
Tông Sắn
Rau ăn rễ


title: Werkhausen

text:
Werkhausen là một đô thị thuộc huyện Altenkirchen, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Werkhausen có diện tích 5,76 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 241 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Altenkirchen


title: Trận Sekigahara

text:
là một trận đánh nổi tiếng trong lịch sử Nhật Bản diễn ra vào ngày 21 tháng 10 năm 1600 (ngày 15 tháng thứ 9 niên hiệu Khánh Trường thứ 5) tại Sekigahara, thuộc tỉnh Gifu ngày nay. Trận đánh diễn ra giữa hai phe, một phe ủng hộ con trai của Toyotomi Hideyoshi là Toyotomi Hideyori lên nắm quyền. Phe kia ủng hộ Tokugawa Ieyasu, daimyō hùng mạnh nhất thời bấy giờ.

Chiến thắng của "Đông quân" dưới sự chỉ huy của Ieyasu khiến ông trở thành người cuối cùng trong số 3 người thống nhất Nhật Bản cùng với Oda Nobunaga và Toyotomi Hideyoshi. Sau trận đại chiến này, ông chính thức giành được tước hiệu Chinh di Đại tướng quân (征夷大将軍, Sei-i Daishōgun), người có quyền lực chính trị và quân sự nhất thời phong kiến Nhật Bản. Trận chiến mở đầu thời đại của Mạc phủ Tokugawa, mạc phủ cuối cùng trong lịch sử Nhật Bản kéo dài hơn 250 năm.

Tầm quan trọng trận chiến này, toàn bộ kết quả của một chiến dịch quân sự, là nó đã gần như kết thúc một thời kỳ nội chiến khốc liệt. Nó đã thiết lập nền hòa bình gần như tuyệt đối trên suốt quần đảo Nhật Bản, và chỉ bị gián đoạn bởi các cuộc khởi nghĩa nhỏ cho đến khi Thiên hoàng giành lại quyền lực tối cao sau cuộc chiến tranh Mậu Thìn (1868-1869).

Mặc dù không ai biết chính xác số lượng binh lính tham chiến của hai bên, nhưng phần lớn học giả cho rằng đã có hơn 17 đến 20 vạn binh lính tập trung ngày hôm đó, và một số người nói rằng, đây là trận đánh lớn nhất trong lịch sử Nhật Bản.

Tên gọi
Trận đánh lịch sử này còn được gọi là Tenka Wakeme no Tatakai (天下分け目の戦い, trận chiến phân thiên hạ) trong tiếng Nhật. Tên gọi Sekigahara bắt nguồn từ tên vùng đất mà nó đã diễn ra: Sekigahara, nằm trong khu vực quận Fuwa, tỉnh Gifu ngày nay.

Bao gồm hai khía cạnh khác nhau: Mặc dù thường được xem như là một trận đánh, một phần của một chiến dịch quân sự quy mô lớn. Về điều này, cả hai bên đều đã chuẩn bị trước, như việc bao vây lâu đài đối phương hay chặn đánh các tuyến đường giao thông chính để cố gắng chiếm được lợi thế hơn đối thủ. Điều đáng chú ý là khi hai bên đã chuẩn bị cho trận đánh hàng tháng trời, việc quyết định nơi giao tranh được thực hiện cách nhanh chóng bởi một trong hai bên tham chiến. Ishida Mitsunari đã lựa chọn được chỗ rất có lợi cho quân của mình. Nhưng trớ trêu thay, chính một trong những đồng minh đáng tin nhất của ông đã phản bội khiến ông không kịp trở tay.

Bối cảnh và nguyên cớ

Toyotomi Hideyoshi vốn là một vị tướng phục vụ cho Oda Nobunaga. Sau khi Nobunaga qua đời, trong hội nghị quyết định người kế thừa Nobunaga, Hideyoshi gạt qua ứng cử viên hiển nhiên là Oda Nobutaka và cùng với đại tướng của gia tộc Oda, Shibata Katsuie, ủng hộ người con còn trẻ của Nobutada, Oda Hidenobu. Có được sự ủng hộ của hai trưởng lão nhà Oda, Niwa Nagahide và Ikeda Tsuneoki, Hideyoshi đặt Hidenobu lên ngôi, cùng với ảnh hưởng của chính ông ta lên toàn gia tộc Oda. Căng thẳng nhanh chóng leo thang giữa Hideyoshi và Katsuie, và trong trận Shizugatake năm sau đó, Hideyoshi tiêu diệt quân đội của Katsuie và từ đó tập trung quyền lực trong tay mình, kiểm soát gần như mọi hoạt động của nhà Oda.

Hideyoshi tìm kiếm danh hiệu shogun để thực sự được coi là người nắm quyền thống trị Nhật Bản. Tuy nhiên Hoàng đế không ban cho ông tước hiệu đó. Ông yêu cầu shogun cuối cùng của Muromachi, Ashikaga Yoshiaki, nhận ông làm con nuôi, nhưng bị từ chối. Không thể trở thành shogun, năm 1585 ông nhận lấy vị trí còn đầy thanh thế hơn là Nhiếp chính quan (kampaku). Năm 1586, Hideyoshi chính thức được triều đình ban tên Toyotomi. Ông xây dựng một lâu đài to lớn, Jurakudai, năm 1587 và điều khiển Hoàng đế Go-Yozei năm sau đó.

Sau đó, Hideyoshi khuất phục tỉnh Kii và chinh phục Shikoku của gia tộc Chōsokabe. Ông cũng giành quyền kiểm soát tỉnh Etchū và xâm lăng Kyūshū. Năm 1587, Hideyoshi trục xuất người truyền đạo Thiên chúa khỏi Kyūshū để áp đặt sự thống trị lớn hơn đối với các daimyo Kirishitan (người Nhật theo Thiên chúa giáo). Tuy nhiên, vì ông vẫn giao thương với châu Âu, những người theo Thiên chúa giáo riêng lẻ được lờ đi. Năm 1588, Hideyoshi cấm nông dân bình thường sở hữu vũ khí và bắt đầu cuộc săn lùng kiếm để sung công vũ khí. Kiếm được nấu chảy để đúc tượng Phật. Biện pháp này ngăn ngừa rất hiệu quả sự phản ứng của nông dân và đảm bảo sự ổn định lớn hơn đặc biệt là từ các daimyo tự do. Cuộc vây hãm Odawara chống lại gia tộc Hậu Hōjō ở đồng bằng Kantō tiêu diệt những kẻ chống đối cuối cùng của Hideyoshi. Chiến thắng của ông đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ Sengoku.

Tháng 2 năm 1591, Hideyoshi ra lệnh cho Sen no Rikyū phải tự sát. Rikyū đã từng là một thuộc hạ tin cẩn và là bậc thầy trà đạo dưới thời cả Hideyoshi lẫn Nobunaga. Dưới sự bảo trợ của Hideyoshi, Rikyū tạo ra những thay đổi quan trọng trong mỹ học của trà đạo, ảnh hưởng đến rất nhiều khía cạnh của văn hóa Nhật Bản. Kể cả sau khi ra lệnh buộc Rikyū phải tự sát, Hideyoshi vẫn tiến hành nhiều công trình xây dựng dựa trên những tiêu chuẩn về cái đẹp do Rikyū đề xướng. Sự ổn định của triều đại Toyotomi sau cái chết của Hideyoshi bị đặt một dấu hỏi lớn sau cái chết của người con trai độc nhất mới 3 tuổi của ông, Tsurumatsu, tháng 9 năm 1591. Khi người anh cùng cha khác mẹ Hidenaga qua đời ít lâu sau người con trai, Hideyoshi chọn cháu trai Hidetsugu làm người kế vị, nhận Hidetsugu làm con nuôi vào tháng 1 năm 1592. Hideyoshi rời bỏ chức vụ kampaku rồi nhận tước hiệu taikō (Nhiếp chính về hưu). Hidetsugu được ban tước hiệu kampaku.

Hai lần xâm lược Triều Tiên thất bại của ông đã làm quyền lực của gia tộc Toyotomi cũng như những người trung thành và những quan viên vẫn còn phục vụ và ủng hộ gia tộc này sau khi Toyotomi chết suy yếu một cách khủng khiếp. Sự hiện diện của Hideyoshi và em trai ông ta Hidenaga làm hai phe không bùng nổ xung đột, nhưng khi cả hai người đều qua đời, sự xích mích ngày càng trầm trọng và biết thành thù địch. Đáng chú ý nhất là, Kato Kiyomasa và Fukushima Masanori đã công phái các quan chức cũ, đặc biệt là Ishida Mitsunari và Konishi Yukinaga. Tokugawa Ieyasu chớp lấy thời cơ, lấy lòng họ, và hướng sự thù địch làm yếu đi gia tộc Toyotomi.

Khai cuộc
Tokugawa Ieyasu không còn đối thủ về thâm niên, thứ bậc, danh tiếng và ảnh hưởng nói chung trong gia tộc Toyotomi sau cái chết của Nhiếp chính Maeda Toshiie. Tin đồn lan tràn về việc Ieyasu, lúc này là đồng minh duy nhất còn sống của Oda Nobunaga, sẽ chiếm lấy cơ nghiệp của Hideyoshi, như cách mà Hideyoshi đã đoạt lấy của Nobunaga. Điều này được những quan viên trung thành với Hideyoshi đặc biệt tin tưởng, vì họ đã nghi ngờ Ieyasu đã kích động mối bất hòa giữa các chư hầu của Toyotomi.

Sau đó, âm mưu ám sát Ieyasu bị lộ, và rất nhiều những người trung thành với Toyotomi đã bị buộc tội và bị ép phải phục tùng quyền lực của Ieyasu. Tuy vậy, Uesugi Kagekatsu, một trong các Nhiếp chính được Hideyoshi tiến cử, không tuân lệnh của Ieyasu và xây dựng đội quân của riêng mình. Khi Ieyasu công khai kết tội ông và đòi ông phải đến Kyoto để đối chất trước mặt Thiên Hoàng. Quân sư của Kagekatsu, Naoe Kanetsugu đáp lời bằng việc kết tội Ieyasu lăng mạ vi phạm di huấn của Hideyoshi, làm Ieyasu tức điên lên.

Sau đó, Ieyasu tập hợp những người ủng hộ mình, tiến quân lên phía Bắc tấn công gia tộc Uesugi, sử gọi là Cuộc vây hãm Hasedō, nhưng Ishida Mitsunari, chớp lấy thời cơ này, nổi dậy và tạo lập một liên minh làm đối trọng với những người theo Ieyasu, đánh trúng tâm lý của rất nhiều daimyo thù địch ở lâu đài Osaka.

Ieyasu để lại một ít quân dưới quyền của Date Masamune để canh chừng nhà Uesugi và tiến về phía Tây để giao chiến với Tây quân. Một vài daimyo, đáng chú ý nhất là Sanada Masayuki, từ bỏ liên minh của Ieyasu, mặc dù, đa số đều căm thù Mitsunari hay trung thành với Ieyasu đều ở lại với quân Tokugawa.

Trận đánh
Mitsunari, ở lâu đài Sawayama, gặp gỡ Otani Yoshitsugu, Mashita Nagamori, và Ankokuji Ekei. Ở đây, họ thành lập liên minh, gửi lời mời đến Mori Terumoto, người thực ra không tham gia vào trận chiến, làm thủ lĩnh.

Mitsunari sau đó chính thức tuyên chiến với Ieyasu và bao vây lâu đài Fushimi, do thuộc hạ của Ieyasu là Torii Mototada trấn giữ vào ngày 19 tháng 7. Sau đó, Tây quân hạ được vài tiền đồn của quân Tokugawa ở vùng Kansai và trong không đầy một tháng, Tây quân đã tiến đến tỉnh Mino, nơi có ngôi làng Sekigahara.

Trở lại Edo, Ieyasu nhận được tin tức về tình hình ở Kansai và quyết định triển khai quân đội của mình. Ông ra lệnh cho vài daimyo cũ của Toyotomi giao chiến với Tây quân khi ông chia quân thành các đường và tiến về phía Tây trên con đường Tōkaidō đến lâu đài Osaka.

Con trai của Ieyasu là Hidetada dẫn một đạo quân khác qua ngả Nakasendō. Tuy vậy, quân đội của Hidetada sa lầy khi cố công phá lâu đài Ueda của Sanada Masayuki. Mặc dù quân đội Tokugawa đông gấp bội với 38.000 lính so với chỉ vẻn vẹn 2.000 lính của nhà Sanada, họ vẫn không thể chiếm được vị trí chiến lược được phòng thủ cẩn mật này. Cùng lúc đó, 15.000 quân nhà Toyotomi bị giam chân chỉ bằng 5.000 quân của Hosokawa Fujitaka tại lâu đài Tanabe ở quận Wakayama. Một vài trong số 15.000 người đó kính trọng Hosokawa đến độ mà họ trù tính sẽ làm chậm nhịp độ tấn công lại. Những sự kiện này khiến cho một số lượng lớn quân của Tokugawa và Toyotomi không thể tham chiến tại Sekigahara.

Biết rằng Ieyasu đang tiến tới Osaka, Mitsunari quyết định rời bỏ vị trí của mình và tiến đến Sekigahara. Ngày 15 tháng 9, hai bên bắt đầu sắp xếp đội ngũ. Đông quân của Ieyasu có 88.888 lính, trong khi quân số của Mitsunari là 81.890 người.

Tây quân thất bại
Mặc dù Tây quân có được lợi thế chiến thuật rất lớn, Ieyasu đã liên hệ với nhiều daimyo ở phía Tây, đảm bảo cho họ về đất đai và tính mạng sau trận chiến nếu họ chuyển phe. Điều này làm vài tướng lĩnh phía Tây giữ các vị trí quan trọng dao động và phải đưa quân tiếp viện hay tham chiến, việc này đã phát huy tác dụng.

Mori Hidemoto và Kobayakawa Hideaki là hai daimyo như thế. Họ ở những vị trí mà nếu đánh thúc vào Đông quân, họ sẽ làm cho Ieyasu bị vây cả ba mặt. Hidemoto, bị lời hứa của Ieyasu lung lạc, cũng thuyết phục Kikkawa Hiroie không tham chiến.

Mặc dù Kobayakawa đã nghe theo lời Ieyasu, ông vẫn do dự và giữ thái độ trung lập. Khi trận đánh vào hồi căng thẳng, Ieyasu cuối cùng ra lệnh cho súng hỏa mai bắn vào vị trí của Kobayakawa trên núi Matsuo. Đến lức này, Kobayakawa mới tham chiến theo phe phía Đông. Quân đội của ông đánh vào vị trí của Yoshitsugu. Mắt thấy hành động phản bội này, hàng loạt các tướng quân phía Tây như Wakisaka Yasuharu, Ogawa Suketada, Akaza Naoyasu, và Kutsuki Mototsuna ngay lập tức chuyển phe, khiến chiều hướng của trận đánh thay đổi hẳn.

Tây quân tan rã, các chỉ huy bỏ chạy. Một vài người như Ukita Hideie chạy thoát, trong khi những người khác như Otani Yoshitsugu tự sát. Mitsunari, Yukinaga và Ekei bị bắt và một số ít như Mori Terumoto và Shimazu Yoshihiro trở về được lãnh địa của mình.

Thành phần tham chiến

Vũ khí

Cận chiến

Vũ khí chính được dùng trong trận chiến là Yari, một loại giáo Nhật truyền thống được sử dụng chủ yếu bởi các đội quân Ashigaru (足軽) và thậm chí là cả các samurai trên lưng ngựa. Một kiểu ngắn hơn được gọi là mori yari.

Vũ khí phụ là nihonto, thường được biết đến ở phương Tây là kiếm katana. Kiếm Katana có chuôi dài đủ để người sử dụng dùng hai bàn tay nắm chặt. Theo truyền thống, kiếm được đeo với lưỡi quay lên phía trên. Mặc dù là một kiểu vũ khí có liên kết chặt chẽ nhất với các samurai thời kỳ Edo, một thời gian hòa bình trong lịch sử Nhật Bản, và người ta đã gọi nó là "linh hồn của những samurai". Katana được sử dụng song song với một thanh kiếm ngắn là Wakizashi và được gọi chung với nhau là daishō (大小, đại tiểu), biểu tượng cho tác phong và danh dự của người võ sĩ. Thanh kiếm dài Katana dùng để chém trong tác chiến. Kiếm ngắn để đâm khi đến gần đối phương hoặc để thực hiện một nghi thức mang tên seppuku.

Khi một samurai mặc giáp trụ đầy đủ và giao tranh trên chiến trường, thanh katana vẫn được sử dụng trong khi thanh wakizashi được thay thế bằng tanto. Trên chiến trường, katana được xem là vũ khí quan trọng nhất, vì nó thường được định nghĩa với cận chiến.

Mở đầu thời kỳ Mạc phủ Tokugawa

Tokugawa Ieyasu phân bổ lại đất đai và thái ấp cho những người tham chiến, nói chung là ban thưởng cho những người trợ giúp ông và thay đổi chỗ, trừng phạt hay lưu đày những người chống lại mình. Thực hiện việc này, ông giành được quyền kiểm soát rất nhiều đất đai trước kia của nhà Toyotomi. Sau khi xử tử công khai Ishida Mitsunari, Konishi Yukinaga và Ankokuji Ekei, ảnh hưởng và uy tín của gia tộc Toyotomi cùng những người trung thành với họ suy giảm nghiêm trọng.

Từ góc nhìn của gia tộc Toyotomi, trận đánh này theo một nghĩa nào đỏ chỉ là cuộc giao tranh giữa các chư hầu nhà Toyotomi. Tuy vậy, quan điểm này không chính xác lắm vì Ieyasu sau này đã trở thành Shogun, vị trí vẫn còn bỏ trống sau khi Mạc phủ Ashikaga sụp đổ 27 năm trước. Sự thay đổi này cũng đảo ngược địa vị thuộc hạ của gia tộc Tokugawa, sau đó biến gia tộc Toyotomi thành chư hầu của nhà Tokugawa. Dù thế nào đi chăng nữa, Ieyasu cũng không kiếm được cớ gì để hành động chống lại nhà Toyotomi bạc nhược; thay vào đó, Ieyasu phải tốn công dàn xếp nhiều kế hoạch chính trị để tiêu diệt Hideyori một lần và mãi mãi.

Mầm mống nổi loạn
Trong khi phần lớn các gia tộc đều bằng lòng với vị trí mới của mình, có những gia tộc, đặc biệt là những người ở phía Tây, cay đắng vì việc bị thuyên chuyển lãnh địa hay cảm thấy việc bại trận hay bị trừng phạt là một sự sỉ nhục. Ba gia tộc sau trận Sekigahara bị thiệt hại nặng nề:

 Gia tộc Mori, đứng đầu là Mori Terumoto, vẫn giận dữ với Mạc phủ Tokugawa vì phải chuyển khỏi thái ấp của mình, Aki, và được phân cho lãnh địa Chōshū, mặc dù gia tộc này không hề tham gia vào trận đánh này.
 Gia tộc Shimazu, đứng đầu là Shimazu Yoshihiro, việc thu thập thông tin tình báo yếu kém, và họ vẫn không bị thuyên chuyển khỏi tỉnh nhà Satsuma, họ vẫn không hoàn toàn trung thành với Mạc phủ Tokugawa. Tận dụng lợi thế là xa Edo và ở trên đảo Kyushu cũng như tăng cường công tác thám báo, gia tộc Shimazu công khai tuyên bố rằng đây gần như là một vương quốc tự trị độc lập khỏi Mạc phủ Tokugawa.
 Gia tộc Chosokabe, đứng đầu là Chosokabe Morichika, bị lột bỏ tước hiệu và lãnh địa ở Tosa và bị lưu đày. Các thuộc hạ cũ của Chosokabe không bao giờ phục vụ cho những người mới đến, gia tộc Yamauchi, tạo ra sự khác biệt giữa các thuộc hạ của họ với các thuộc hạ cũ của Chosokabe, khiến họ phải chịu địa vị thấp hơn cũng như sự phân biệt đối xử. Việc phân biệt đẳng cấp này tiếp diễn hàng thế hệ cho đến khi gia tộc Chosokabe sụp đổ.

Hậu duệ của ba gia tộc này hai thế kỷ sau đã cộng tác để lật đổ Mạc phủ Tokugawa, dẫn đến cuộc Minh Trị Duy Tân.

Miyamoto Musashi
Theo lưu truyền lại, kensei (kiếm thánh) huyền thoại Miyamoto Musashi cũng tham chiến trong hàng ngũ quân đội của Ukita Hideie. Người ta cho là ông đã chiến đấu anh dũng và thoát khỏi quân đội thất trận của Ukita mà không bị một vết thương nào. Đây là thực tế hay huyền thoại vẫn còn chưa rõ ràng; nhưng Musashi mới chỉ khoảng 16 tuổi vào thời điểm đó.

Xuất hiện trong văn hóa đại chúng
 Trận đánh này là cảnh chiến đấu chính trong phim Sengoku jieitai 1549 (2005). Trong phim cũng xuất hiện một số nhân vật chính và tình huống chính trị, khá trụy lạc do kịch bản phim.
 Trận đánh này được miêu tả nổi bật trong seri manga và anime Samurai Deeper Kyo.
 Trận đánh xuất hiện trong video game Kessen và Samurai Warriors 2 cho dòng máy Playstation 2. Cả hai game có những kịch bản viễn tưởng, một vài chuyển thắng lợi về cho phe Tây Quân.
 Trận chiến cũng xuất hiện trong Age of Empires III: The Asian Dynasties trong phần các chiến dịch Nhật Bản.
 Trận chiến xuất hiện trong Shogun: Total War, là một trong những trận chiến lịch sử PC.
 Trong Azumi, Trận Sekigahara là một trong những yếu tố quan trọng của kịch bản.
 Tiểu thuyết best-seller của James Clavell, "Shogun" miêu tả các sự kiện dẫn đến trận chiến đỉnh điểm này, mặc dù chính bản thân trận chiến lại chỉ được kể trong hai khổ ngắn ngủi.
 Seri nhỏ năm 2003, Musashi bắt đầu với việc Miyamoto Musashi trẻ tuổi trở dậy từ hàng đống tử thi sau trận chiến Sekigahara. Manga Nhật Bản Vagabond cũng bắt đầu với cảnh tương tự.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Anthony J. Bryant,  Sekigahara 1600: The Final Struggle For Power. Osprey Campaign Series #40. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 1-85532-395-8; ISBN 978-1-85532-395-7.;(tháng 9 năm 2005)

Thời kỳ Edo
Thời kỳ Azuchi-Momoyama
Thời kỳ Sengoku
Xung đột năm 1600


title: Champlost

text:
Champlost là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne.
Xã này gồm có các làng: Boudernault, Chatton, Prunelles, Vachy, Vaudupuits.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Champlost trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Yonne


title: Sông Đại Độ

text:
Sông Đại Độ (tiếng Trung: 大渡河) là một con sông tại tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Sông này là một chi lưu của sông Dương Tử. Sông này dài 1155 km, có cầu Lô Định lịch sử bắc qua sông này. Cầu Lô Định này là nơi diễn ra trận đánh ác liệt giữa phe Mao Trạch Đông và phe Tưởng Giới Thạch trong thời kỳ Trường Chinh. Đây cũng là nơi diễn ra một thiên tai lớn vào ngày 10 tháng 6 năm 1786, một con đập do lở đất ở đã tạo ra một hồ nước trước đó 10 ngày đã bị vỡ tung gây ra lũ lụt 1400 km hạ lưu và lấy đi sinh mạng của 100.000 người.

Tham khảo

Đại Độ
Đại Độ
Đại Độ


title: Globidrillia smirna

text:
Globidrillia smirna là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Globidrillia


title: Pepsi

text:
Pepsi một đồ uống giải khát có gas, lần đầu tiên được sản xuất bởi Caleb Bradham. Ban đầu, Ông pha chế ra một loại nước uống dễ hấp thụ làm từ nước cacbonat, đường, vani và một ít dầu ăn dưới tên “Nước uống của Brad" năm 1892.

Pepsi lần đầu tiên sản xuất vào năm 1890 do dược sĩ Caleb Bradham sáng chế tại New Bern, Bắc Carolina. Pepsi đã có nhiều biến thể sản xuất trong những năm qua kể từ năm 1898.

Lịch sử ra đời
Pepsi được giới thiệu lần đầu tiên với tên gọi "Đồ uống của Brad" tại New Bern, Bắc Carolina, Hoa Kỳ, vào năm 1893 bởi Caleb Bradham, người đã điều chế nó tại hiệu thuốc của mình, nơi đồ uống được bán. Nó được đổi tên thành Pepsi-Cola vào năm 1898, "Pepsi" vì nó được quảng cáo là làm giảm chứng khó tiêu (ngày nay thường được gọi là khó tiêu hoặc đau bụng) và "Cola" đề cập đến hương vị cola. Một số người cũng cho rằng "Pepsi" có thể được dùng để chỉ đồ uống hỗ trợ tiêu hóa như men tiêu hóa pepsin, nhưng bản thân pepsin chưa bao giờ được sử dụng như một thành phần của Pepsi-Cola. Công thức ban đầu cũng bao gồm đường và vani. Bradham đã tìm cách tạo ra một thức uống từ đài phun nước hấp dẫn , có thể hỗ trợ tiêu hóa và bổ sung năng lượng.

Nhãn hàng được đăng ký nhãn hiệu vào năm vào ngày 16 tháng 6.

Doanh Thu

 Tập đoàn PepsiCo đạt doanh thu ròng khoảng 63 tỷ đô la trong năm 2016 với các nhãn hàng chủ lực bao gồm Frito-Lay, Gatorade, Pepsi-Cola, Quaker và Tropicana. Danh mục sản phẩm của PepsiCo bao gồm một loạt các sản phẩm đồ uống và sản phẩm được yêu thích với tổng cộng 22 nhãn hiệu, tạo ra khoản 1 tỷ đô la mỗi doanh thu bán.

Liên kết

 Website chính thức của

Thành phần

 Màu caramel
 Đường
 Syrup bắp fructose Cao (HFCS)
 Acid photphoric
 Caffeine
 Otric Acid
 Hương tự nhiên
 Kali
 Photpho
 Nước có gas.

Nước giải khát
Thức uống không cồn
Thức uống Hoa Kỳ


title: Phân cấp hành chính Trung Quốc

text:
Hiến pháp Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa quy định có 3 cấp hành chính: tỉnh, huyện và hương. Nhưng trên thực tế Trung Quốc được chia thành 5 cấp đơn vị hành chính là: tỉnh, địa khu, huyện, hương và thôn. Trong đó, địa khu được định nghĩa là chi nhánh của chính quyền tỉnh, còn cấp thôn không phải là cấp chính quyền chính thức. Tuy thôn chỉ là một tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư nhưng ở nhiều hương do địa bàn rộng lớn không thế quản lý hết được nên thôn đã được cấp cho nhiều quyền lực hành chính.

Tổng quát

Cấp tỉnh

Trung Quốc có 33 đơn vị hành chính cấp tỉnh (省级, tỉnh cấp), không kể Đài Loan, gồm:
 Tỉnh (省): có 22 đơn vị. Đài Loan (do chính quyền Trung Hoa Dân quốc kiểm soát) được Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa coi là tỉnh thứ 23 của mình.
 Khu tự trị (自治区, tự trị khu): có 5 đơn vị.
 Đặc khu hành chính (特別行政區, đặc biệt hành chính khu): có 2 đơn vị.
 Trực hạt thị (直轄市, trực hạt thị, tương đương ở Trung Hoa Dân quốc là 院轄市, viện hạt thị, hay 特別市, đặc biệt thị), có thể dịch là Thành phố trực thuộc trung ương: có 4 đơn vị. Tuy là thành phố nhưng vẫn có khu vực nông thôn trực thuộc dưới dạng các huyện ngoại thành. Điển hình như thành phố Trùng Khánh là nơi khu vực nông thôn rộng lớn hơn khu vực thành thị rất nhiều.

Cấp này tương đương cấp tỉnh tại Việt Nam.

Các tỉnh

Tỉnh tuyên bố

Từ khi thành lập năm 1949, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã coi đảo Đài Loan là một trong những tỉnh của mình và coi Trung Hoa Dân quốc là bất hợp pháp. Tuy nhiên hiện Trung Hoa Dân quốc kiểm soát tỉnh này bao gồm đảo Đài Loan và quần đảo Bành Hồ (Pescadores). Trung Hoa Dân quốc cũng kiểm soát một huyện đảo của tỉnh Phúc Kiến là Kim Môn; một phần của một huyện thứ hai là Liên Chương. Ngoài ra, Trung Hoa Dân quốc chính thức tuyên bố chủ quyền tất cả Trung Hoa Đại lục (bao gồm Tây Tạng), Ngoại Mông và Tuva. Dù tuyên bố này đã được bỏ một cách không chính thức bởi Tổng thống Trung Hoa Dân quốc lúc đó là Lý Đăng Huy năm 1991, tuyên bố chủ quyền này đã không được Quốc hội Đài Loan chấp thuận. Chính phủ Quốc Dân Đảng đã dời tỉnh lỵ Đài Loan từ Đài Bắc đến thôn Trung Hưng và nâng Đài Bắc và Cao Hùng lên thành thành phố trực thuộc trung ương (cấp tỉnh) nhưng Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa không công nhận sự thay đổi này và vẫn coi Đài Bắc là tỉnh lỵ tỉnh Đài Loan.

Các khu tự trị
Khu tự trị (自治區/自治区 tự trị khu; tiếng Anh: autonomous region) là đơn vị hành chính cấp tỉnh được chỉ định cho một dân tộc thiểu số và được đảm bảo nhiều quyền hơn theo hiến pháp. Ví dụ, họ có người đứng đầu (tỉnh trưởng hay khu trưởng) phải là người dân tộc thiểu số đã được chỉ định cho khu như (Tạng, Uyghur, v.v...)

Các khu tự trị được thành lập sau khi chính thể Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời theo mô hình của Liên Xô. Có tất cả năm khu tự trị.

Đặc khu hành chính

Đặc khu hành chính (特別行政區/特别行政区 đặc biệt hành chính khu; tiếng Anh viết tắt SAR) là các đơn vị hành chính có quyền tự trị cao theo thể chế Một quốc gia hai chế độ, chịu sự quản lý trực tiếp của Chính quyền Nhân dân Trung ương như nêu trong Điều 12 của Bộ luật cơ bản của cả hai đặc khu hành chính.

Hiện Trung Quốc có hai đặc khu hành chính sau:

Cấp địa khu
Cấp địa khu (地区级, địa khu cấp hay 地级, địa cấp) là cấp hành chính dưới tỉnh và trên huyện, gồm có:
 Địa khu (地区). Hiện nay các địa khu đã được thay thế gần hết bằng thành phố trực thuộc tỉnh. Cả nước chỉ còn 7 địa khu, chủ yếu chỉ tồn tại ở Khu tự trị Tây Tạng (1 địa khu) và Khu tự trị Tân Cương (5 địa khu), ngoài ra tỉnh Hắc Long Giang có 1 địa khu.
 Châu tự trị (自治州, tự trị châu). Hiện có 30 châu tự trị.
 Địa cấp thị (地级市, địa cấp thị), có thể dịch là Đô thị cấp địa khu; trong đó bao gồm cả Phó tỉnh cấp thành thị, hay còn gọi là Thành phố phó tỉnh (副省级城市, phó tỉnh cấp thành thị). Tính đến ngày 8 tháng 2 năm 2013, cả nước có 286 địa cấp thị.
 Minh (盟). Đơn vị hành chính này chỉ tồn tại ở Nội Mông Cổ: hiện chỉ có 3 minh, còn lại là địa cấp thị.

Một địa khu lại bao gồm nhiều huyện hoặc khu (tức Quận).

Cấp hành chính này không có cấp tương đương ở Việt Nam hiện nay. Trong quá khứ nó tương đương với phủ ở Việt Nam thời Lê

Cấp huyện

Cấp huyện (县级, huyện cấp) gồm có:

 Huyện (县, huyện; tiếng Anh: county). Trong Wikipedia thống nhất dịch là county, còn các sách báo khác có khi dịch là district, thậm chí prefecture.
 Huyện tự trị (自治县, tự trị huyện; tiếng Anh: autonomous county).
 Huyện cấp thị, có thể dịch là Đô thị cấp huyện (县级市, huyện cấp thị; tiếng Anh: county-level city); trong đó bao gồm cả Phó địa cấp thị (副地級市, phó địa cấp thị; tiếng Anh: sub-prefecture-level city), có thể dịch là Đô thị cấp phó địa khu.
 Khu có thể hiểu là Quận nội thành, nội thị của các thành phố trực thuộc trung ương, thành phố cấp địa khu, thành phố cấp huyện (市辖区, thị hạt khu hoặc ngắn gọn là 区, khu; tiếng Anh: district).
 Kỳ (旗; tiếng Anh: banner). Đơn vị hành chính này chỉ tồn tại ở Nội Mông Cổ.
 Kỳ tự trị (自治旗, tự trị kỳ; tiếng Anh: autonomous banner). Đơn vị hành chính này chỉ tồn tại ở Nội Mông Cổ và chỉ có 3 kỳ tự trị.
 Ngoài ra còn có 1 lâm khu (林区 línqū; tiếng Anh: forestry district/area) Thần Nông Giá ở tỉnh Hồ Bắc, và 1 đặc khu (特区 tèqū; tiếng Anh: special district) Lục Chi ở tỉnh Quý Châu cũng thuộc cấp này.

Cấp này tương đương cấp huyện tại Việt Nam. Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2011, toàn bộ Trung Quốc đại lục có 2.853 đơn vị hành chính cấp huyện, trong đó có 857 khu (quận), 369 thành phố cấp huyện (huyện cấp thị), 1.456 huyện, 117 huyện tự trị, 49 kỳ, 3 kỳ tự trị, 1 đặc khu và 1 lâm khu.

Cấp hương
Cấp hương (乡级, hương cấp) là cấp tương đương cấp xã, phường của Việt Nam.
 Khu vực nông thôn được chia thành:
 Hương, có thể dịch là xã (乡; tiếng Anh: township)
 Trấn, có thể dịch là thị trấn (鎮; tiếng Anh: town)
 Hương dân tộc (民族乡, dân tộc hương; tiếng Anh: ethnic township)
 Riêng ở Nội Mông được chia thành tô mộc (苏木, sūmù; tiếng Anh: sumu) và tô mộc dân tộc (民族苏木, dân tộc tô mộc; tiếng Anh: ethnic sumu)
 Khu vực thành thị được chia thành:
 Nhai đạo biện sự xứ (街道办事处) hay nhai đạo (街道, hoặc 街办 nhai biện; tiếng Anh: sub-district), có thể coi như cấp phường ở Việt Nam
 Ngoài ra, công sở khu (区公所, khu công sở; tiếng Anh: district public office) là tàn tích một cấp hành chính trước đây, giờ chỉ còn 2 công sở khu và loại đơn vị này đang dần dần mất đi

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2011, toàn bộ Trung Quốc đại lục có 40466 đơn vị hành chính cấp hương, trong đó có 19683 trấn, 12395 hương, 1085 hương dân tộc, 106 tô mộc, 1 tô mộc dân tộc, 7194 nhai đạo và 2 công sở khu.

Cấp thôn
Cấp thôn (村级, cūnjí, thôn cấp) không phải là cấp hành chính chính thức, cũng giống như cấp thôn, ấp, tổ, khu phố ở Việt Nam.

 Ở thành thị có:
 Xã khu (社区 shèqū), hay tiểu khu (小区) hay khu cư trú (居住区, cư trú khu), tiếng Anh dịch là communities
 Khu dân cư (居民区 jūmínqū, cư dân khu), tiếng Anh dịch là neighborhoods
 Ở nông thôn có:
 Ủy hội thôn (村民委员会 cūnmínwěiyuánhùi, thôn dân ủy viên hội hoặc vắn tắt là 村委会 cūnwěihùithôn ủy hội), tiếng Anh dịch là village committees
 Tiểu tổ thôn (村民小组 cūnmínxiǎozǔ, thôn dân tiểu tổ), tiếng Anh dịch là villager groups

Xem thêm
 Danh sách các thành phố Trung Quốc
 Phân cấp hành chính Việt Nam

Chú thích

Phân vùng quốc gia châu Á
Phân cấp hành chính Trung Quốc


title: Agabus pseudoclypealis

text:
Agabus pseudoclypealis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Scholz miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agabus


title: Xung đột vũ trang tại Bắc Ireland

text:
Xung đột vũ trang tại Bắc Ireland (tiếng Ireland: Na Trioblóidí, tiếng Anh: The Troubles, tiếng Anh theo Quốc tế: Northern Ireland conflict) là tên của một cuộc xung đột sắc tộc - dân tộc ở Bắc Ireland trong những năm cuối thế kỷ 20. Nó đôi khi được mô tả như là một cuộc "chiến tranh du kích" hay "chiến tranh cấp độ thấp". Cuộc xung đột bắt đầu vào cuối năm 1960 và thường được coi là kết thúc với vào năm 1998. Mặc dù cuộc xung đột diễn ra chủ yếu tại Bắc Ireland, song bạo lực vẫn lan tràn vào các vùng Cộng hòa Ireland, Vương quốc Anh và châu Âu lục địa.

Cuộc xung đột chủ yếu về mâu thuẫn chính trị và dân tộc, được thúc đẩy bởi các sự kiện lịch sử.

Lịch sử
Cội nguồn của mối xung đột bắt đầu từ cách đây rất lâu: Năm 1171, khi vua Henry II (lên ngôi 1154-1189) của Anh đem quân đánh chiếm Ireland. Henry II cho rằng ông đã nhận được một sắc lệnh của giáo hoàng Adrian IV cho phép quân Anh được quyền xâm chiếm Ireland với điều kiện Anh phải nộp cho Vatican doanh lợi hằng năm. Tuy nhiên thực tế Giáo hoàng chưa bao giờ cho ra đời một sắc lệnh như thế. Suốt thế kỉ XIII nhiều người Anh đã đến Ireland lập nghiệp. Đến thế kỉ XVI xung đột đã trở nên căng thẳng và quyết liệt. Lúc đó phong trào cải cách lan rộng khắp châu Âu đã chia châu lục này thành những vùng đất đai của 2 phe: Tin Lành và Thiên Chúa giáo. Ireland trở thành nơi của những người Thiên Chúa giáo và Anh là đất của người Tin Lành. Cho rằng Ireland sẽ liên minh với những thế lực Thiên Chúa giáo ở Tây Ban Nha và Pháp (và nếu như thế sẽ là mối đe dọa cho Anh). Nữ hoàng Anh Elizabeth I quyết định gửi nhiều đoàn người Tin Lành ở Anh và ở Scotland đến định cư ở Ulster thuộc địa phận Ireland (hiện nằm trong lãnh thổ CH Ireland)

Năm 1801,Ireland bị sáp nhập vào Đại vương quốc Anh (Anh và Scotland thống nhất vào năm 1707 để trở thành Đại vương quốc Anh; xứ Wales thống nhất với Anh năm 1536) hình thành nên "Đại vương quốc Anh và Bắc Ireland" thường được gọi dưới cái tên "Vương quốc Liên hiệp Anh". Người ta hi vọng sự thống nhất này sẽ giải quyết được "vấn đề Ireland" nhưng trong thực tế đó là "cuộc hôn nhân" không hạnh phúc. Ireland vẫn suy yếu về kinh tế và lệ thuộc rất nhiều vào Vương quốc Liên hiệp Anh. Từ thập niên 1860, nhiều chính khách Ireland đã xuất hiện, vận động cho phong trào quốc luật (home rule) nhằm hạn chế sự lệ thuộc của Ireland vào Vương quốc Liên hiệp Anh nhờ vậy cuối cùng quốc luật được thông qua năm 1912 nhưng chưa được thực thi bởi Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Mất kiên nhẫn, một nhóm nhà cách mạng Ireland tổ chức cuộc nổi dậy vào ngày 24/4/1916 mà lịch sử gọi là "Cuộc phản loạn Phục sinh" nổ ra ở Dublin (hiện thuộc cộng hòa Ireland). Cuộc phản loạn đẫm máu kết thúc vào ngày 29/4 với phe nổi dậy đầu hàng vô điều kiện. Cuộc phản loạn phục sinh trở thanh tiền đề cho cuộc chiến giành độc lập của Ireland, nổ ra từ năm 1919-1921. Bắc Ireland - gồm 6 trong số 9 hạt của Ulster với số dân Tin lành lấn áp - vẫn tiếp tục sát cánh với Vương quốc Liên hiệp Anh. Năm 1922, Nam Ireland chủ yếu là dân Thiên Chúa giáo trở thành nước Ireland tự do với thủ đô là Dublin. Sáu hạt ở Bắc Ireland trở thành chính thể riêng biệt của Vương quốc Anh. Nước Ireland tự do (đổi thành EIRE và hiện giờ là Cộng hòa Ireland) không chấp nhận sự chia cắt nhưng Bắc Ireland không đồng ý thống nhất, biên giới được xác định năm 1925. Giữa thập niên 1950, quân đội Cộng hòa Ireland (IRA) bắt đầu chiến dịch khủng bố nhắm vào Bắc Ireland lẫn Anh. Sang thập niên 1960, cộng đồng Thiên Chúa giáo ở Bắc Ireland cũng thực hiện hàng loạt vụ khủng bố, xuất phát từ chính sách phân biệt tôn giáo mà họ bị áp đặt. Cuộc bạo động năm 1968 làm chính phủ Anh điều động quân đội năm 1969 để dẹp loạn và đóng quân ở đó. Năm 1971, Anh tung ra điều luật bắn không cần xét xử, áp dụng cho những kẻ khủng bố. Năm sau, Anh hủy bỏ Quốc hội Bắc Ireland và áp dụng chính sách cai trị trực tiếp.

Tham khảo

Cuộc chiến tranh du kích
Chiến tranh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh
Chiến tranh liên quan tới Ireland
Chính trị Bắc Ireland
Chính trị Ireland thập niên 1960
Chính trị Ireland thập niên 1970
Chính trị Ireland thập niên 1980
Chính trị Ireland thập niên 1990
Lịch sử Belfast
Lịch sử Bắc Ireland


title: Setodes egregius

text:
Setodes egregius là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Setodes


title: Hylaeus sonorensis

text:
Hylaeus sonorensis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1924


title: Lafresguimont-Saint-Martin

text:
Lafresguimont-Saint-Martin là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc tại giao lộ của các đường D92 and the D178, khoảng 25 dặm Anh về phía tây nam của Amiens.

Địa điểm nổi bật

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lafresguimont-Saint-Martin trên trang mạng của INSEE
 Lafresguimont-Saint-Martin trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Thạch Quý

text:
Thạch Quý là một phường thuộc thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Lịch sử
 Năm 2007: Phường Thạch Quý được thành lập trên cơ sở 358,03 ha diện tích tự nhiên và 5.920 người còn lại của xã Thạch Quý (sau khi chia tách một phần vào phường Nguyễn Du và Văn Yên).

Vị trí địa lý, diện tích tự nhiên
Phường Thạch Quý có 358,03 ha diện tích tự nhiên.

Đông giáp xã Thạch Hưng.
Tây giáp phường Nguyễn Du.
Nam giáp phường Tân Giang.
Bắc giáp xã Đồng Môn.

Dân cư
Phường Thạch Quý có 5.920 người.

Hành chính
Các khối phố: Trung Đình, Tân Quý I, Tân Quý II, Tiên tiến, Tiến Giang, Tiền Phong, Trung Lân, Bắc Quý (1), Tâm Quý (2), Trung Quý (3), Đông Quý (4)...

Chú thích


title: Trophonella eversoni

text:
Trophonella eversoni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Trophonella


title: Hemipilia silvestrii

text:
Hemipilia silvestrii là một loài lan thuộc chi Hemipilia.

Tham khảo

Hemipilia


title: Paralcis

text:
Psilalcis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

en:Paralcis


title: Bradinopyga cornuta

text:
Bradinopyga cornuta là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Libellulidae. Nó được tìm thấy ở Botswana, Kenya, Malawi, Mozambique, Namibia, Nam Phi, Tanzania, Uganda, Zambia, Zimbabwe, có thể cả Burundi, và có thể cả Cameroon. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đớis, xavan khô, xavan ẩm, vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và carxtơ nội địas.

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Bradinopyga cornuta. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Bradinopyga


title: Charmes, Allier

text:
Charmes là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Allier


title: Phyllomedusa centralis

text:
Phyllomedusa centralis là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan ẩm, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 Caramaschi, U., Colli, G. & Silvano, D. 2004. Phyllomedusa centralis . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Phyllomedusa
Động vật đặc hữu Brasil
Scaturiginichthys


title: Bernis, Gard

text:
Bernis là một xã trong vùng Occitanie, thuộc tỉnh Gard, quận Nîmes, tổng Vauvert. Tọa độ địa lý của xã là 43° 45' vĩ độ bắc, 04° 17' kinh độ đông. Bernis nằm trên độ cao trung bình là 16 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 12 mét và điểm cao nhất là 101 mét. Xã có diện tích 12,80 km², dân số vào thời điểm 1999 là 2657 người; mật độ dân số là 207 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Gard


title: Aerangis luteoalba

text:
Aerangis luteoalba là một loài lan. Loài này bao gồm hai loại:
Aerangis luteoalba var. luteoalba (Kraenzl.) Schltr. (1918), và
Aerangis luteoalba var. rhodosticta (Kraenzl.) J. Stewart (1979) (đồng nghĩa: Angraecum rhodostictum Kraenzl. (1896) (Basionym), Angorchis rhodosticta (Kraenzl.) Kuntze (1903), Angraecum albidorubrum De Wild. (1916), Aerangis rhodosticta (Kraenzl.) Schltr. (1918), Aerangis albidorubra (De Wild.) Schltr. (1918), Angraecum mirabile auct. (1923))

Hình ảnh

Tham khảo

luteoalba
Thực vật Ethiopia
Thực vật được mô tả năm 1895


title: Đồng bạc Đông Dương

text:
Đồng Đông Dương (tiếng Pháp: piastre) đơn vị tiền tệ người Pháp cho phát hành và lưu thông tại Đông Dương thuộc Pháp trong thời gian từ năm 1885 đến năm 1954.

Đơn vị đếm và tên gọi của chúng
Tiền Đông Dương được chia thành các đơn vị piastre, cent/centime và sapèque. Một piastre bằng 100 cent. Một cent lại bằng 2-6 sapèque tùy theo triều đại. Theo tỷ lệ đó thì một đồng bạc Đông Dương có giá trị từ 200 đến 600 đồng tiền cổ truyền của người Việt. Mặt trước của các tờ tiền giấy hoặc tiền kim loại ghi bằng tiếng Pháp. Mặt sau ghi bằng chữ Hán, chữ Quốc ngữ, chữ Lào và chữ Khmer, song cũng có lúc chỉ ghi chữ Pháp.

Piastre phiên dịch sang chữ Hán thành 元 (nguyên); thông dụng gọi là đồng, hoặc đồng bạc hay thậm chí ngắn gọn là bạc (khi tiền Đông Dương còn theo chế độ bản vị bạc cho đến tháng 5 năm 1930), hoặc đồng vàng (khi tiền Đông Dương theo chế độ bản vị vàng từ tháng 5 năm 1930 về sau). Cent tức sou khi phiên âm sang chữ quốc ngữ thành xu. Người Việt Nam còn có thói quen gọi các tiền mệnh giá hàng chục xu trở lên là cắc (gọi chệch từ âm giác của chữ Hán 角). Về sau, người Pháp viết chính thức bằng chữ quốc ngữ là hào và bằng chữ Hán là 毛 (mao). Sapèque tục gọi là đồng kẽm hay đồng điếu là đơn vị có giá trị nhỏ nhất.

Từ đó, ta có cách gọi và mệnh giá của đồng tiền Đông Dương như sau.

Mệnh giá lớn nhất Đồng Bạc/Đồng Vàng (Piastre) 1 Đồng có giá tầm 200 - 600 đồng tiền cổ Việt Nam.

1 Đồng bạc bằng 100 Xu (Sou /Cent/Centime)

1 Cắc/Hào tương đương 10 Xu trở lên.

1 Xu bằng 2 - 6 đồng kẽm/đồng điếu (Sapèque). Đây là đồng tiền có mệnh giá thấp nhất.

Lịch sử

Tiền kim loại

Đồng bạc Đông Dương được phát hành để ổn định tình hình tiền tệ tại các xứ thuộc địa của Pháp. Ban đầu đồng Đông Dương mang giá trị tương đương với đồng peso Mexico, thường gọi là đồng hoa xòe, đồng con cò  hay đồng con ó khi đó đang được lưu hành rộng rãi trong khu vực. Đồng con cò trị giá 600 đồng tiền kẽm (tức đồng điếu), bằng giá với một quan tiền cổ truyền.

Để có đơn vị nhỏ hơn để tiêu dùng, chỉ vài năm sau khi chiếm được Nam Kỳ, người Pháp giao cho Ngân hàng Đông Dương nhiệm vụ đúc ra đồng centime, tức đồng 1 xu vào năm 1875, trị giá 5 đồng kẽm. Đồng centime hình tròn nhưng đục thêm một lỗ bầu dục ở giữa tương tự như loại tiền cũ của người Việt vì dân bản xứ quen lối xỏ dây xách đi thành một xâu. Năm 1879 thì thay thế đồng centime cũ bằng đồng cent mới, kích thước lớn hơn nhưng giữ tỷ lệ giá trị 5 đồng kẽm. Dân Việt gọi đồng cent đó là đồng xu lá bài hay đồng chiêm (gọi trại centime). Ngoài ra còn có những đồng 10 centimes, 20 centimes (tục gọi là đồng góc tư), 50 centimes (tục gọi là đồng ru-bi) và giá trị lớn nhất là 1 piastre tức $1. Thay vì đục lỗ ở giữa, những đồng tiền này xóa hẳn biểu tượng của cựu triều và thay thế bằng dòng chữ République française và Cochinchine française. Mặt kia có hình biểu tượng nước Pháp: Marianne. Người Việt quen dần gọi đồng bạc 1 piastre đầu tiên đó của Ngân hàng Đông Dương là bạc hoa xòe giống như đồng peso Mexico cũ vì phía sau Marianne có vầng hào quang tia sáng tỏa ra như cánh hoa. Đồng piastre với trọng lượng 27,125 gr này được lưu hành với mục đích dần loại bỏ tiền đồng con cò.

Tiền giấy đầu tiên
Về tiền giấy thì tờ giấy bạc Đông Dương được lưu hành đầu tiên ở Nam kỳ. Sắc lệnh của Tổng thống Pháp ra ngày 5 tháng 7 năm 1881 đã quy định đồng bạc Đông Dương là đơn vị dùng trông việc giữ sổ sách cùng soạn ngân sách, và kể từ niên khóa 1882, mọi việc thu chi đều phải dùng đơn vị này.

Sau khi Pháp tiếp tục gây hấn ở Đông Dương và triều đình Huế phải chấp nhận Hòa ước Quý Mùi ngày 25 tháng 8 năm 1883 thì một đồng bạc Đông Dương được quyền lưu hành tự do ở cả hai xứ Trung kỳ và Bắc kỳ. Vì vậy vào cuối thế kỷ 19 ở Việt Nam, trên toàn quốc có ba loại tiền cùng lưu hành một lúc: tiền Việt Nam (tiền, quan tiền - tiền đồng, tiền kẽm), peso México, và đồng bạc Đông Dương. Dần dà những thể tiền cũ bị loại bỏ và riêng đồng Đông Dương chiếm vị thế duy nhất kể từ năm 1906 khi có lệnh hủy bỏ giá trị lưu hành pháp lý của đồng peso México.

Giá trị

Đồng bạc Đông Dương giữ bản vị bạc nhưng vì giá bạc dao động nên năm 1895 đồng $1 được đúc lại với trọng lượng giảm từ 27,215 gr xuống còn 27 gr chẵn. Năm 1920 giá trị của đồng bạc Đông Dương dựa vào đồng Franc Pháp. Bản vị bạc lại được phục hồi vào năm 1921 và giữ đến tháng 5 năm 1930 thì trở lại ràng buộc vào đồng Franc Pháp theo tỷ giá 1 đồng Đông Dương = 10 franc. Từ tháng 5 năm 1930 đến năm 1939, nó theo bản vị vàng. Trong thời kì Nhật chiếm đóng trong Chiến tranh thế giới lần thứ 2, tỷ giá với đồng yen Nhật là 0,976 đồng = 1 yen. Sau chiến tranh, tỷ giá với đồng franc Pháp lại được khôi phục. Tuy nhiên, tháng 12 năm 1945, để tránh sự mất giá của đồng franc, tỷ giá hối đoái đã bị thay đổi thành 1 đồng = 17 franc.

Năm 1946, "tiền cụ Hồ" được phát hành và được sử dụng ở vùng do Việt Minh kiểm soát song song với đồng bạc Đông Dương. Trong khi đó Viện Phát hành Quốc gia Việt, Miên, Lào (Institut d'Emission des Etats du Cambodge, du Laos et du Viet-Nam) thành lập năm 1951 bắt đầu cho lưu hành loại tiền tệ mới trong thời kỳ chuyển tiếp từ Liên bang Đông Dương sang ba nước riêng với đồng kip của Lào (1952), riel của Campuchia (1953), và đồng Quốc gia Việt Nam (1953) lần lượt phát hành và sử dụng song song với đồng bạc cũ. Tiền giấy thì có hai dạng: một kiểu chung cho cả ba nước Việt, Miên, Lào; kiểu kia là riêng cho mỗi nước. Tiền kim loại thì ngay từ khởi đầu đã đúc riêng cho mỗi xứ. Tỷ giá 1 đồng = 10 franc được khôi phục vào năm 1953. Tờ tiền giấy ghi 2 mệnh giá tiếp tục lưu hành cho đến năm 1955 tại Việt Nam Cộng hòa và Campuchia, và mãi đến năm 1957 tại Lào.

Tiền kim loại

Năm 1885, tiền đồng trị giá 1 xu, tiền bằng bạc trị giá 10, 20, 50 xu, và 1 đồng được phát hành. Tiếp theo là các đồng trinh bằng đồng đục lỗ phát hành năm 1887. Năm 1895 các đồng xu bằng bạc bị giảm khối lượng, do giảm tỉ lệ tiền so với bạc. Từ năm 1896, đồng 1 xu cũng có lỗ. Năm 1923, phát hành đồng 5 xu bằng hợp kim cupro-nickel đục lỗ, tiếp theo là đồng nửa xu đục lỗ bằng đồng vào năm 1935.

Năm 1939, đồng nửa xu bằng kẽm và các loại đồng 10 và 20 xu bằng nickel và cupro-nickel được phát hành. Các đồng xu État Française được phát hành trong thời gian 1942 và 1944 với các mệnh giá ¼, 1 và 5 xu. Cả ba loại này đều có lỗ, đồng ¼ xu bằng kẽm, hai đồng kia bằng nhôm. Năm 1945, các đồng 10 và 20 xu bằng nhôm được phát hành, theo sau là các đồng 5 xu và 1 đồng bằng nhôm không đục lỗ. Những đồng tiền kim loại cuối cùng được phát hành dưới tên "Liên bang Đông Dương".

Những đồng tiền kim loại kip đầu tiên của Lào ra đời năm 1952, trong khi các đồng Việt Nam  và đồng riel Campuchia ra đời năm 1953.

Tiền giấy

Theo nghị định ngày 21 Tháng Giêng, 1875 thì Ngân hàng Đông Dương cho lưu hành những tờ giấy bạc đầu tiên với ba mệnh giá: $5, $20, và $100. Loại này mặt trước ghi bằng hai thứ tiếng Pháp và Anh. Mặt sau ghi chữ Hán: Đông phương hối lý ngân hàng (東方滙理銀行). Trên các tờ giấy bạc thường có ghi dòng chữ:

Tạm dịch:

Kỳ thứ nhì năm 1893-6 thêm tờ $1; kỳ thứ ba 1903-7 thì bỏ phần tiếng Anh nhưng ghi thêm xuất xứ: Cao Miên (高綿), Lục Tỉnh (六省) cho khu vực miền nam và Đông Kinh (東京), An Nam (安南) cho khu vực miền bắc vì lúc đó đã hình thành Liên bang Đông Dương. Tổng cộng có nhiều thay đổi ít nhiều về hình thức, màu sắc. Tờ $20 được người Việt gọi là tờ "hoảnh", đọc trại âm "vingt" của Pháp.

Bắt đầu từ năm 1919 thì in thêm những tờ với mệnh giá: 10 cents, 20 cents, 50 cents. Sau cuộc Đại khủng hoảng kinh tế, đồng tiền mất giá nên đợt phát hành 1936-9 Nhà nước phải cho phát hành tờ $500. Năm 1940 với biến động chính trị ở chính quốc, Đệ tam Cộng hòa Pháp sụp đổ, bị thay thế bới chính phủ Vichy chủ trương hợp tác với Nhật Bản thì bên Đông Dương cho phát một loạt tiền giấy mới. Loại tiền này in thêm dòng chữ Phủ Toàn quyền Đông Dương (Gouvernement General de l'Indochine) thay vì Banque de l'Indochine như những tờ giấy bạc trước kia. Những tờ 10 cents, 20 cents, và 50 cents rồi tiếp theo là tờ 5 cents xuất hiện từ năm 1942 đến 1944. Tuy nhiên cũng trong khoảng thời gian đó thì những tờ giấy bạc mệnh giá $1 đến $500 vẫn giữ dòng chữ Banque de l'Indochine.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai người Pháp tái chiếm Đông Dương. Tình hình xáo trộn nên mãi đến năm 1947 mới phát hành những mẫu tiền mới, trong đó xuất hiện tờ $50 lần đầu tiên.

Năm 1952, Institut d'Emission des Etats du Cambodge, du Laos et du Vietnam (Viện Phát hành Quốc gia Việt, Miên, Lào) đảm nhận việc phát hành mẫu tiền giấy riêng cho mỗi nước nhưng có giá trị khắp ba nước. Chân dung vua Bảo Đại, quốc vương Sihanouk, và quốc vương Sisavang Vong xuất hiện trên tờ $1. Danh xưng piastre được dùng song hành với những tên bản xứ: riel cho Campuchia, kip của Lào, và đồng của Việt Nam. Tại Campuchia, các tờ bạc có mệnh giá 1, 5, 10, 100, và 200 đồng/riel được phát hành. Tại Lào là các tờ bạc 1, 5, 10 và 100 đồng/kip. Còn ở Nam Việt Nam là các tờ bạc 1, 5, 10, 100 và 200 đồng/đồng Việt Nam. Loại tiền này đến năm 1955 thì bị thu hồi, nhường chỗ cho tiền tệ của các quốc gia trên bán đảo Đông Dương.

Ghi chú

Xem thêm
 Đông Dương thuộc Pháp
 Chiến tranh thế giới thứ nhất
 Đô la thương mại

Tham khảo

Bianconi, F. Cartes commerciales phyiques, adminsitratives et routières Tonkin. Paris: Imprimerie Chaix, 1886.
 Phạm Thăng. Tiền tệ Việt Nam theo dòng lịch sử. Toronto: ?, 1995.

Liên kết ngoài
 Diễn đàn về sưu tầm tiền Việt Nam

Tiền tệ châu Á
Liên bang Đông Dương
Kinh tế Việt Nam thời Pháp thuộc
Lịch sử kinh tế Việt Nam
Đơn vị tiền tệ Việt Nam


title: Aral, Tân Cương

text:
Aral hay Alaer (, Hán Việt: A Lạp Nhĩ;  là một thành phố cấp huyện của khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc. Thành phố không trực thuộc địa khu nào và nằm trên sa mạc Taklamakan.

Nhai đạo
 Hạnh Phúc Lộ (幸福路街道)
 Kim Ngân Xuyên (金银川街道)
 Thanh Tùng Lộ (青松路街道)
 Nam Khẩu (南口街道)

Hương
 Thác Khác Y (托喀依乡(

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Tân Cương
Khu dân cư ở Tân Cương


title: Gracillaria ussuriella

text:
Gracillaria ussuriella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản (Hokkaidō, Honshū, Kyūshū) và vùng Viễn Đông Nga.

Sải cánh dài 9.8–12 mm.

Ấu trùng ăn Fraxinus species, bao gồm Fraxinus americana, Fraxinus chinensis, Fraxinus mandshurica và Fraxinus pennsylvanica. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Gracillaria


title: Thủ dâm

text:
Thủ dâm (tiếng lóng: tự sướng, quay tay) là hình thức kích thích cơ quan sinh dục bằng tay để tạo khoái cảm, thường đạt tới mức cực khoái. Đây được xem là hành vi tình dục không thâm nhập. Sự kích thích có thể được thực hiện bằng bàn tay, ngón tay, vật dụng hàng ngày, đồ chơi tình dục như máy rung, hoặc sự kết hợp của tất cả những cái trên.

Thủ dâm có thể là sự kích thích tự thực hiện hay bởi một người khác (xem thủ dâm lẫn nhau), nhưng thường thì thuật ngữ này để chỉ những hành động được thực hiện một mình. Thủ dâm là một trong nhiều hành động được gọi là tự thỏa mãn tình dục (tiếng Anh: autoeroticism), bao gồm cả việc sử dụng những dụng cụ hỗ trợ tình dục (sex toy) và kích thích ngoài bộ phận sinh dục. Cũng có những máy thủ dâm được sử dụng để kích thích sự giao hợp. Thủ dâm và giao hợp là hai hình thức hoạt động tình dục phổ biến nhất của con người, nhưng chúng không loại trừ lẫn nhau (ví dụ, nhiều người thấy việc đối tác của mình thủ dâm là một hành động rất gợi tình). Một số người chỉ có thể đạt cực khoái thông qua thủ dâm chứ không phải giao hợp.

Thủ dâm có thể diễn ra thường xuyên ở cả hai giới cũng như ở mọi lứa tuổi. Một thái độ lành mạnh đối với hoạt động tình dục nói chung và thủ dâm nói riêng được chứng minh đem lại nhiều lợi ích y học và tâm lý khác nhau. Không có mối quan hệ nhân quả nào được biết đến giữa thủ dâm và bất kỳ dạng rối loạn tâm thần hoặc thể chất nào. Trong thế giới phương Tây, thủ dâm một mình hoặc với bạn tình thường được coi là một phần bình thường và lành mạnh của việc hưởng thụ tình dục.

Thủ dâm đã được mô tả trong nghệ thuật từ thời tiền sử, và được đề cập và thảo luận trong các tác phẩm văn học rất sớm. Trong thế kỷ 18 và 19, một số nhà thần học và bác sĩ châu Âu đã mô tả thủ dâm là "ghê tởm", "đáng trách" và "gớm ghiếc", nhưng trong thế kỷ 20, những điều cấm kỵ nói chung đã giảm. Đã có sự gia tăng trong các cuộc thảo luận và miêu tả về thủ dâm trong nghệ thuật, âm nhạc, truyền hình, phim ảnh và văn học. Ngày nay, các tôn giáo vẫn còn các quan điểm khác nhau về thủ dâm; một số tôn giáo coi nó như một thực hành không có lợi về mặt tâm linh, một số tôn giáo không coi thủ dâm bất lợi về mặt tâm linh, và một số tôn giáo khác lại có quan điểm thay đổi tùy theo tình huống. Tình trạng pháp lý của hành vi thủ dâm cũng thay đổi qua lịch sử và thủ dâm ở nơi công cộng là bất hợp pháp ở hầu hết các quốc gia.

Thủ dâm ở động vật đã được quan sát thấy ở nhiều loài có vú cả trong tự nhiên và trong tình trạng bị giam giữ.

Từ nguyên
Từ masturbation ("thủ dâm" trong tiếng Anh) được tin là có nguồn gốc ở từ mezea của tiếng Hy Lạp(μεζεα, "dương vật") và từ turbare ("nhiễu loạn") của tiếng Latin. Một từ nguyên khác dựa trên tiếng Latin manu stuprare ("để cưỡng dâm bằng tay") được Từ điển tiếng Anh Oxford coi là một "phỏng đoán cũ". Từ đồng nghĩa và ít được sử dụng manustupration cũng có nguồn gốc tương tự từ manus stuprare.

Một từ khác cũng được sử dụng là onanism, xuất phát từ tên một nhân vật trong Sách Sáng Thế của Kinh Thánh Cựu Ước là ông Onan (Ônan). "Ông Judas (Giuđa) cưới cho Er (E), con trai đầu lòng của ông, một người vợ tên là Tamar (Tama). Er, con đầu lòng ông Judas, làm mất lòng Đức Chúa, nên Đức Chúa khiến cậu chết. Ông Judas bảo Onan: "Con hãy ăn ở với chị dâu con, hãy chu toàn nhiệm vụ của một người em chồng, và làm cho anh con có người nối dõi. Onan biết rằng dòng dõi sinh ra sẽ không phải là của mình, nên khi ăn ở với chị dâu, thì cậu lại cho tinh trùng rơi xuống đất, để không cho anh cậu có người nối dõi". (St 38,6-9)

Trong tiếng Việt, từ thủ dâm có gốc từ chữ Hán 手淫, có nghĩa là "hành dâm bằng tay".

Các kỹ thuật thủ dâm

Các cách thức thủ dâm thông thường đối với mọi người ở cả hai giới tính là ấn hay cọ xát vùng bộ phận sinh dục bằng các ngón tay hay bằng một vật như một cái gối; nhét những ngón tay hay một vật vào trong hậu môn (xem thủ dâm hậu môn); và kích thích dương vật hay âm hộ/âm vật bằng máy rung chạy điện, cũng có thể được nhét vào bên trong âm đạo hay hậu môn. Cả nam lẫn nữ đều có thể thích việc chạm, cọ xát, hay mơn trớn núm vú hay những vùng kích thích tình dục khác khi thủ dâm. Cả hai giới thỉnh thoảng sử dụng dầu bôi trơn để làm tăng cảm giác.

Đọc hay xem sách báo khiêu dâm hoặc tưởng tượng về tình dục là những hành động phụ thêm thông thường của thủ dâm ở thanh niên và mới trưởng thành. Các hoạt động thủ dâm thường được trình tự hóa.

Phụ nữ
Đối với phụ nữ còn trinh, vùng kín chưa bị thâm nhập, hoặc mới bắt đầu thủ dâm thì kích thích âm vật và núm vú sẽ được khuyến khích và an toàn hơn kích thích âm đạo, sau này thủ dâm kết hợp với kích thích âm đạo hoặc quan hệ tình dục sẽ tạo cảm giác cực khoái co thắt âm đạo (cực khoái mạnh nhất) (dậy thì và sau dậy thì đến những năm 20).

Các kỹ thuật thủ dâm của nữ giới thường rất nhiều và có lẽ có nhiều kiểu hơn nam giới. Chúng thường bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố và những sở thích cá nhân.

Các kỹ thuật gồm vuốt ve hay miết âm hộ, đặc biệt là âm vật, bằng ngón tay giữa hay ngón tay trỏ. Thỉnh thoảng một hay nhiều ngón có thể được nhét vào trong âm đạo và liên tục vuốt ve phần phía trước của âm hộ nơi có điểm G, nhưng thủ dâm một tay là tốt nhất để an toàn và tránh tạo nhiều tế bào chết ở vùng quanh âm đạo gây thâm đen bộ phận sinh dục. Những dụng cụ hỗ trợ thủ dâm gồm máy rung, dương vật giả hay Ben Wa balls có thể được sử dụng để kích thích âm đạo và âm vật. Nhiều phụ nữ mơn trớn hai bầu vú hay kích thích núm vú bằng tay kia. Thủ dâm hậu môn cũng được một số người ưa thích vì hàng nghìn dây thần kinh cảm giác nằm ở vị trí đó.

Dầu bôi trơn thỉnh thoảng cũng được sử dụng khi thủ dâm, đặc biệt là khi có thâm nhập, nhưng nó không phải là dành cho tất cả mọi người và nhiều phụ nữ thấy rằng dịch âm đạo của họ là đã đủ dùng – một số thậm chí còn ra nhiều dịch âm đạo khi thủ dâm hơn là khi có bạn tình, mặc dù những lý do giải thích việc này thì chủ yếu là về tâm lý.

Phụ nữ có thể thủ dâm trong bồn tắm, chỗ vòi tắm hoa sen, chậu tắm nóng, hay thỉnh thoảng gồm cả sử dụng nước ấm đang chảy để kích thích âm vật. Những vị trí thông thường là nằm ngửa hay sấp trên sàn, ngồi, ngồi xổm, hay thậm chí là đứng. Nằm sấp thì có thể dạng chân lên một cái gối, ở góc hay cạnh giường, một chân của đối tác hay một vài thứ quần áo quấn lại và "cọ" âm hộ và âm vật vào đó. Khi đứng thẳng, góc một thứ gì đó hay một đồ đạc trong nhà, hay thậm chí là máy giặt, có thể sử dụng để kích thích âm vật thông qua môi âm hộ và quần áo.

Một số chạm tới bộ phận sinh dục đơn giản bằng cách bắt chéo chân thật chặt và ghì chặt các cơ ở chân, tạo ra lực ép vào bộ phận sinh dục. Nó có thể được tiến hành ở nơi công cộng mà không sợ bị phát hiện. Một số người chỉ thích sử dụng lực ép, áp vào âm vật mà không tiếp xúc trực tiếp, ví dụ ép lòng bàn bay hay quả bóng vào đồ lót hay một thứ quần áo khác.

Một số ít phụ nữ có thể tự động đạt cực khoái sau khi đã có hoạt động gợi dục trước đó, vì việc vận dụng đầu óc kích thích một mình, có thể nghe một số bản nhạc. Thường, quá trình đó thường đi kèm với nhiều khoảnh khắc kích động và cực khoái trước đó. Một số phụ nữ cho rằng có thể tự đạt cực khoái nhờ tưởng tượng một mình, nhưng khả năng đó, nếu có tồn tại, không được chính xác coi là thủ dâm vì không có hành động kích thích thân thể.

Những người khó đạt tới cực khoái thông qua giao hợp có thể dễ dàng đạt tới nó thông qua thủ dâm. Một số phụ nữ chỉ có thể đạt được cực khoái khi thủ dâm mà không thể khi giao hợp. Nhiều nhà trị liệu tình dục người Mỹ như Victoria Zdrok khuyến khích phụ nữ cảm thấy cực khoái khi họ thủ dâm, đặc biệt nếu họ chưa bao giờ có thủ dâm.

Nam giới

Các kỹ thuật thủ dâm của nam giới cũng bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố và những ý thích cá nhân. Các kỹ thuật có thể khác biệt tùy theo đàn ông có cắt bao quy đầu hay không, và một số kỹ thuật có thể thích hợp với người này nhưng lại tỏ ra khá đau đớn đối với người khác.

Kỹ thuật thông thường nhất là đơn giản nắm lấy dương vật nhẹ nhàng và sau đó đưa tay lên xuống dọc thân dương vật đến khi đạt tới cực khoái. Khi không cắt bao quy đầu, kích thích dương vật có thể bằng cách đưa bao quy đầu lên xuống. Động tác trượt này của bao quy đầu làm giảm sự chà xát. Khi đã cắt bao quy đầu sự kích thích thỉnh thoảng là tiếp xúc trực tiếp với tay. Nhiều sự xoa bóp (một số sử dụng dầu bôi trơn cá nhân để giảm chà xát) các tuyến. Ngoài ra, còn có thể thủ dâm bằng hình thức se dương vật.

Một kỹ thuật khác là đặt ngón trỏ và ngón cái quanh dương vật ở khoảng giữa và làm cho da chuyển động lên xuống. Một biến thể của kiểu này là đặt các ngón và ngón cái quanh dương vật giống như đang thổi sáo và sau đó đưa chúng lên xuống.

Có một cách là nằm ngửa trên sàn nhà. Nằm duỗi thẳng hai chân với cánh tay đặt ở hai bên, chụm hai chân lại kẹp nhẹ hai chân với dương vật khi cương lên. Duỗi thẳng chân đến khi bàn chân chỉ thẳng lên trần nhà. Hướng bàn chân lên trên và nâng chân lên chậm nhất có thể. Đưa chân xuống sâu tối đa có thể, đồng thời giữ lưng dưới tiếp xúc với mặt sàn. Khi đó, dương vật càng cương cứng để kích thích tinh trùng và massage dương vật; làm liên tục 20 lần để tinh dịch trào ra khỏi dương vật. Có thể mặc quần lót khi thực hiện hoặc không.

Một kiểu ít thông dụng hơn là nằm úp mặt xuống một bề mặt dễ chịu như đệm hay gối và cọ xát dương vật vào nó đến khi đạt cực khoái. Một số người cho rằng kiểu thủ dâm này có thể gây đau đớn, kích thích quá mức hay trầy xước nếu thực hiện quá mạnh. Các kỹ thuật khác gồm nam giới mặc đồ lót nằm sấp, dưới lót đệm hay gối cọ xát nhẹ dương vật hay khi dương vật cương lên, khép hai chân với dương vật vào rồi mở ra liên tục hoặc sử dụng âm đạo giả để thủ dâm. Nhiều người mơn trớn tinh hoàn, đầu vú hay một số phần khác trên người bằng tay còn lại trong khi thủ dâm. Một số có thể sử dụng máy rung hay những dụng cụ sinh lý khác thường được dùng đối với phụ nữ.

Tuyến tiền liệt là một trong những cơ quan góp phần tạo ra chất dịch cho tinh dịch. Vì tuyến tiền liệt có cảm giác, một số người kích thích trực tiếp nó bằng ngón tay có bôi dầu trơn hay dương vật giả được nhét qua hậu môn vào trực tràng. Kích thích tuyến tiền liệt từ bên ngoài qua sức ép vào đáy chậu, cũng mang lại cảm giác.

Sự xuất tinh thỉnh thoảng được kiểm soát bằng cách sử dụng bao cao su hay xuất tinh vào một thứ khác. Một kỹ thuật kiểm soát xuất tinh khác còn đang bị tranh cãi là ép vào đáy chậu, ở khoảng giữa bìu và hậu môn, ngay trước khi xuất tinh. Tuy nhiên, việc này có thể khiến tinh dịch đi vào bàng quang và kỹ thuật này có thể gây hại về lâu dài vì áp lực ép vào các dây thần kinh và mạch máu ở đáy chậu. Một kiểu cực khoái khô là khi đạt đến cực khoái mà không xuất tinh. Những người đề xuất tantra sex nói rằng đó là một kỹ thuật có thể học được và có thể làm ngắn giai đoạn nghỉ. Các loại thuốc, như prolactin inhibitors, cũng có thể làm ngắn giai đoạn này cho đàn ông. Một ví dụ là đơn thuốc Dostinex.

Những người đàn ông có thể chạm tới và kích thích dương vật bằng lưỡi hay môi của mình được cho là có thể tự thủ dâm.

Về mặt lịch sử, một số đã thấy mối quan hệ giữa sự cắt bao quy đầu và tần số thủ dâm thường xuyên, đây vẫn là một chủ đề gây tranh luận. Trong một cuộc khảo sát 1.410 người đàn ông ở Hoa Kỳ năm 1992 thấy rằng: "Có 47% đàn ông cắt bao quy đầu trả lời là thủ dâm ít nhất một lần một tháng và 34% không cắt bao quy đầu có cùng câu trả lời".

Tần suất thủ dâm, độ tuổi và giới tính
Tần suất thủ dâm được xác định bởi nhiều yếu tố, như khả năng chống lại sự tăng cảm giác tình dục thoáng qua, mức độ hormone ảnh hưởng tới kích thích, và thái độ của một người với hành động thủ dâm do văn hóa tạo ra. (E. Heiby and J. Becker examined the latter.) "Bốn mươi tám sinh viên nữ trong trường đại học được yêu cầu hoàn thành một bảng những câu hỏi về thái độ trong đó có câu hỏi về tần suất thủ dâm. Hai mươi bốn phụ nữ (nhóm thực nghiệm) sau đó đã xem từng người một bộ phim nói thẳng về thủ dâm nữ. Một tháng sau, tất cả mọi người lại được yêu cầu trả lời bảng câu hỏi đó. Những người trong nhóm thực nghiệm cũng trả lời thêm câu hỏi đánh giá các khía cạnh của bộ phim. Kết quả chỉ ra rằng nhóm thực nghiệm trả lời tăng hơn về tần suất thủ dâm trung bình hàng tháng, so với nhóm kia. Tuy nhiên cũng nhóm này trả lời rằng bộ phim không có ảnh hưởng tới thái độ hay hành động của họ".

Có ý kiến cho rằng đa số mọi người bắt đầu thủ dâm khi đạt tới tuổi trưởng thành. Nhiều nghiên cứu có tính học thuật và lâm sàng đã được thực hiện về vấn đề này, và nhiều cuộc điều tra chính thức đã đưa ra câu hỏi. Một cuộc điều tra năm 2004 của tạp chí NOW ở Toronto đã được hàng nghìn người trả lời. Kết quả cho thấy rằng có một đa số tuyệt đối đàn ông — 81% — đã bắt đầu thủ dâm ở tuổi từ 10 đến 15 hoặc có người từ ngày 6,7 tuổi đã biết thủ dâm. Trong số phụ nữ, độ tuổi cũng như vậy nhưng với đa số nhỏ hơn 55% (lưu ý rằng các cuộc điều tra về hoạt động tình dục thường thiên về khuynh hướng tự lựa chọn). Tuy nhiên ít gặp trường hợp bắt đầu muộn hơn, và điều này hay xảy ra ở nữ giới hơn: 18% đã bắt đầu khi họ lên 10, và 6% thậm chí khi họ lên 11. Là hành động chính của bản năng tình dục trẻ em, thủ dâm đã được quan sát thấy ở nhiều em rất nhỏ. Trong cuốn sách Tình dục loài người: Tính đa dạng trong nước Mỹ ngày nay, của Strong, Devault và Sayad, các tác giả đã chỉ ra, "Một chú bé có thể cười trong cũi khi nghịch với bộ phận sinh dục của mình (dù không xuất tinh). Các cô bé thỉnh thoảng lắc lư người theo điệu, đa số là khá mạnh, có vẻ đang thử nghiệm cực khoái".

Theo cuộc điều tra của tạp chí NOW của Canada, các độc giả đã cho thấy ở trên, tần suất thủ dâm giảm bớt sau tuổi 17. Tuy nhiên, đa số đàn ông thủ dâm hàng ngày hay thậm chí còn nhiều hơn nữa khi họ ở độ tuổi 20 và thỉnh thoảng là sau độ tuổi đó. Sự giảm bớt này còn lớn hơn ở phụ nữ, và giảm từ từ hơn ở nam giới. Trong khi phụ nữ ở độ tuổi 13-17 thủ dâm tính trung bình hầu như mỗi ngày một lần (và hầu như cũng ngang bằng với nam giới ở độ tuổi đó), phụ nữ lớn tuổi chỉ thủ dâm 8-9 lần mỗi tháng, so với 18-22 trong số đàn ông. Cũng thấy rõ rằng khả năng suy giảm thủ dâm theo độ tuổi. Những người trẻ tuổi mới thành niên nói rằng có thể thủ dâm và phóng tinh sáu hay thậm chí là nhiều lần hơn trong ngày, trong khi đàn ông ở tuổi trung niên khó có thể xuất tinh thậm chí một lần một ngày. Cuộc điều tra không đưa ra một sự phân chia theo nhân khẩu học về các câu trả lời, họ là những độc giả vùng thành thị Toronto, có thể không đại diện cho toàn bộ dân chúng.

Một phần điều này vì sự thực là phụ nữ thường không có nhiều khả năng thủ dâm trong khi đã có quan hệ tình dục hơn đàn ông. Cả hai giới đều thỉnh thoảng thực hiện hành vi này, tuy nhiên, thậm chí trong cả những hoạt động quan hệ tình dục. Nói chung, mọi người tin rằng các cá nhân ở cả hai giới không thường có quan hệ tình dục thì hay có khuynh hướng thủ dâm thường xuyên hơn so với những người có quan hệ tình dục; tuy nhiên trong đa số trường hợp điều này là không đúng bởi vì thủ dâm một mình hay với bạn tình là một đặc điểm của một mối quan hệ khỏe mạnh.

Sức khỏe và những ảnh hưởng tâm lý
Trong nhiều phạm vi sức khỏe tinh thần có nói rằng thủ dâm có thể làm dịu sự phiền muộn và mang lại cảm giác cao hơn về giá trị bản thân (Hurlbert & Whittaker, 1991). Thủ dâm cũng có thể đặc biệt hữu ích khi một người bạn tình có nhiều nhu cầu tình dục hơn người kia — trong trường hợp đó thủ dâm giúp có được một ảnh hưởng cân bằng và vì thế là một mối quan hệ hòa điệu hơn.

Cả từ quan điểm tránh mang thai không mong muốn và tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục, thủ dâm là cách thực hiện tình dục an toàn nhất. Không có cơ sở khoa học đáng tin cậy hay bằng chứng y tế cho thấy việc thủ dâm bằng tay là gây hại tới sức khỏe thể chất và tinh thần.

Ngày 16 tháng 7 năm 2003, một đội nghiên cứu Úc của Hội ung thư do Graham Giles lãnh đạo đã xuất bản một nghiên cứu y học kết luận rằng thủ dâm thường xuyên ở đàn ông có thể giúp ngăn chặn ung thư tiền liệt tuyến. Cuộc nghiên cứu cũng cho thấy rằng nó có ích hơn việc xuất tinh khi giao hợp bình thường bởi vì giao hợp có thể dẫn tới lây truyền các bệnh có nguy cơ ung thư.

Thủ dâm khi có cả nam và nữ có thể dẫn tới mang thai chỉ khi tinh trùng tiếp xúc với âm hộ. Bất kỳ việc thủ dâm nào với một bạn tình về lý thuyết có thể gây ra lây truyền bệnh qua đường tình dục bởi sự tiếp xúc với chất dịch cơ thể, và sự tiếp xúc như vậy có thể tránh được với bất kỳ một bạn tình nào mà chưa chắc chắn được về tình trạng sức khỏe của họ. Những vật được đưa vào bên trong âm đạo hay hậu môn phải sạch và là loại không thể gây xước hay đại loại như vậy. Cần lưu ý không nhét hết bất kỳ vật gì vào trong hậu môn - bất kỳ vật nào được sử dụng phải có chỗ gồ lên hay có đế mép - nếu không việc lấy ra có thể đòi hỏi phải tới phòng cấp cứu. Đa số các dương vật giả và vật đưa vào hậu môn hiện đại được thiết kế với các đặc tính như vậy.

Một người đàn ông có dương vật đã phải chịu "một quá trình thực thi, bị tổn thương hay tổn hại khi giao hợp" có thể cả phần đời còn lại sẽ phải chịu đựng bệnh Peyronie. Một số hiếm trường hợp tác động làm gãy dương vật có thể xảy ra. Chứng hẹp bao quy đầu là "một phần da bao quy đầu hẹp (mà) có thể gây ra khó chịu vì làm đau đớn khi cố gắng kéo bao quy đầu về phía sau". Trong những trường hợp đó, việc dùng tay kéo mạnh dương vật quá mức có thể gây vấn đề.

Thủ dâm có xu hướng ép buộc có thể là một phần của hội chứng nghiện sex.

Hiện nay trên thế giới xuất hiện trào lưu NoFap (Không sử dụng các văn hóa phẩm đồi trụy và thủ dâm), bắt nguồn từ một bài viết của Alexander Rhodes trên Reddit. Người tham gia ghi nhận họ có thay đổi tích cực đáng kể về cả thể chất và tinh thần. Số lượng người tham gia ngày càng đáng kể và càng có nhiều ghi nhận về tác động tích cực của việc NoFap. Và phong trào nhanh chóng xuất hiện ở Việt Nam, dù cộng đồng không lớn mạnh như thế giới.

Thủ dâm trong lịch sử và xã hội

Thời xưa

Có những miêu tả thủ dâm nam thời tiền sử trên các bức tranh đá khắp thế giới, mặc dù chúng hoàn toàn là những chủ đề diễn dịch. Đa số người nguyên thủy kết nối tình dục của con người với sự phong phú của thiên nhiên (tín ngưỡng phồn thực). Một bức tượng đất sét nhỏ ở niên đại thiên niên kỷ thứ 4 trước Công nguyên từ một ngôi đền trên đảo Malta, miêu tả một phụ nữ đang thủ dâm. Tuy nhiên, những bức hình miêu tả nam giới thủ dâm trên thế giới dường như hiếm hơn rất nhiều.

Thủ dâm nam đã trở thành một hình ảnh thậm chí quan trọng hơn trong Ai Cập cổ đại: khi nó được thực hiện bởi một vị thần nó có thể coi là một sự sáng tạo hay hành động ma thuật: vị thần Atum được tin là đã tạo ra vũ trụ khi thủ dâm để xuất tinh, và thời kỳ nước rút và nước lên của sông Nil cũng được gắn với tần số xuất tinh của ông. Người Hy Lạp cổ có một thái độ tự nhiên hơn đối với thủ dâm so với người Ai Cập, coi hành động đó là một hành động thay thế tự nhiên và khỏe mạnh cho các hình thức tìm kiếm khoái cảm tình dục khác. Họ coi thủ dâm là một cái van an toàn để chống lại sự vỡ mộng có tính hủy diệt của tình dục. Người Hy Lạp cũng thể hiện thủ dâm nữ trong cả nghệ thuật và những bản ghi chép của họ.

Tôn giáo
Trong nhiều tôn giáo, như các hình thức Tin lành, Công giáo, Mormon, Do Thái giáo và Hồi giáo, thủ dâm bị coi là một hành động không trong sạch, tuy nhiên cũng không phải là phi đạo đức.

Phật giáo
Trong truyền thống Phật giáo, một cư sĩ thì không nên thèm khát tình dục kiểu đó nhưng không có sự ngăn cấm bởi Ngũ giới, nhưng đối với Phật tử tại gia giữ Bát quan trai giới thì phải tuyệt đối kiêng tình dục. Đối với một tu sĩ Tỳ-kheo, thì thiên Tăng tàn trong Tứ phần luật (bộ luật dành cho Tỳ-kheo), Phật chế định rằng: "Tỳ-kheo không được phép tự làm bản thân xuất tinh dưới mọi hình thức, nếu làm, phạm tội Tăng-già-bà-thi-sa".

Do Thái giáo
Do Thái giáo ngăn cấm thủ dâm, vì nó dẫn tới sự xuất tinh không cần thiết, hay những ý nghĩ không trong sạch từ phía những người khác. Sự ngăn cấm này bắt nguồn từ lời kể trong Kinh thánh của Onan (Talmud Niddah 13a). Đoạn đó trong cuốn kinh so sánh hành động giết người và sự sùng bái thần tượng. Có một sự không nhất trí giữa poskim (người quyết định luật Do Thái) việc thủ dâm là một hành động xuất tinh không thể chấp nhận được cho sự gieo hạt giống nhân tạo hay thụ tinh nhân tạo.

Công giáo
Theo sách Giáo Lý Hội Thánh Công giáo số 2352 thì: "Thủ dâm là cố tình kích thích cơ quan sinh dục", "dựa theo truyền thống ngàn đời và bất biến, huấn quyền cũng như cảm thức luân lý của các tín hữu không ngần ngại khẳng định rằng, thủ dâm tự bản chất là một hành động sai trái nghiêm trọng", vì "tự ý sử dụng khả năng tình dục ngoài quan hệ vợ chồng bình thường, dù với động lực nào đi nữa, cũng là sai mục đích". Làm như vậy, người ta hưởng thụ khoái lạc tình dục bên ngoài "quan hệ tình dục hợp luật luân lý là quan hệ thực hiện một sự hiến dâng trọn vẹn cho nhau và thực hiện việc truyền sinh trong khuôn khổ của tình yêu đích thực". Để phán đoán đúng về trách nhiệm luân lý của đương sự là thủ dâm có tội hay không "cần lưu ý đến tình trạng thiếu trưởng thành tình cảm, áp lực của thói quen, tâm trạng lo âu cũng như những yếu tố khác về tâm lý xã hội. Các nhân tố này có thể làm trách nhiệm luân lý của đương sự được giảm khinh ngay cả đến mức tối thiểu". Và vì thế, một cách chủ quan, không phải thủ dâm lúc nào cũng là tội trọng.

Đạo Tin lành
Những nhà thần học Tin lành chỉ bắt đầu sửa đổi những lời dạy bảo trước đó từ thế kỷ 20 với một số quan điểm hiện nay vẫn đang sử dụng về ủng hộ thủ dâm. Thủ dâm, tuy nhiên, vẫn bị một số người coi là một hành động tự thỏa mãn và một tội lỗi nhục dục, làm nó vẫn bị tranh cãi cho tới ngày nay.

Theo Rolling Stone, một số nhỏ tín đồ Cơ Đốc giáo cánh hữu ở Bắc Mỹ khuyến khích mọi người công nhận thủ dâm để chứng tỏ một sự tiết chế về thủ dâm.

Hồi giáo
Ở nghĩa hiểu rộng nhất các học giả Hồi giáo coi thủ dâm là hành động bị cấm đoán (haraam), ngoại trừ trong những tình huống giảm nhẹ.

Tình huống giảm nhẹ:

Thủ dâm có thể được cho phép vì mục đích thử nghiệm y học, hay nếu là cần thiết về mặt y tế. Trong mọi trường hợp, các bác sĩ sẽ đưa ra quyết định dựa trên sự cần thiết của nó, chứ không phải các học giả.

Ví dụ Sistani có đề cập tới những tình huống thử nghiệm khả năng sinh sản, "Khi đó vẫn chưa phải là một hành động tuyệt đối cần thiết, thủ dâm bị cấm".

Đối với những người Hồi giáo, việc có quan hệ tình dục ngoài hôn nhân là một tội lỗi to lớn, khiến người phạm tội bị trừng phạt trong cả cuộc sống hiện tại và cả Qiyama. Tuy thế, nhưng nếu sự thèm muốn của một người mạnh tới mức có thể khiến họ phạm phải một tội lỗi nặng hơn là có quan hệ tình dục ngoài hôn nhân thì thủ dâm trở thành được phép với tư cách là một nhu cầu cần thiết: "Và những người không có gia đình cần cố gắng sống trong sự trinh bạch, cho tới khi Thượng đế ban ơn huệ cho họ" (Qur'an, 24:33).

Giống như bất kỳ một hình thức tình dục nào trong đó xuất hiện tinh dịch hay dịch âm đạo, thủ dâm sẽ là hình thức vi phạm luật lệ trong mùa ăn chay nếu được thực hiện trong khoảng thời gian ban ngày và cần phải tiến hành một lễ wudu (thanh tẩy) lớn nếu tinh dịch hay dịch âm đạo xuất hiện.
Theo Sheikh Hamed Al-Ali: "Thủ dâm ban ngày trong thời gian thánh lễ Ramadan sẽ là hành động vi phạm luật lệ, dựa theo Hadith quy định rằng người Hồi giáo phải không được ăn, uống và có thèm muốn tình dục. Bởi thủ dâm là một loại mong muốn tình dục, một người Hồi giáo trong mùa chay phải cố tránh nó. Vì thế, thủ dâm là một hành động vi phạm cũng như ăn uống và bởi nó là một trong những tội lỗi mà nếu một người nào đó phạm phải thì cũng là sự vi phạm tới tính thiêng liêng của tháng chay đó".

Trong văn hóa đại chúng
Giới trẻ còn gọi thủ dâm ở nam là "sóc lọ", "quay tay", "thẩm du" (đọc lái), "FAP",...

Thủ dâm trong nghệ thuật
Có khá nhiều tác phẩm văn học nói đến hay có các cảnh thủ dâm.

Trong rất nhiều bộ phim Mỹ có cảnh thủ dâm. Phim Little Children (2006) có Kate Winslet đóng vai Sarah Pierce - vợ của một công chức chuyên thủ dâm cả ở nơi làm việc và ở nhà dù có vợ rất đẹp.

Thủ dâm ở các loài động vật khác

Thói quen thủ dâm hiện đã được ghi lại ở rất nhiều loài động vật. Các cá thể ở một số loài đã được phát hiện thấy biết cách tạo các dụng cụ dùng cho mục đích thủ dâm.

Xem thêm
 NoFap
 Handjob
 Làm tình qua điện thoại
 Búp bê tình dục
 Mộng tinh
 Bắn tinh
 Máy tình dục
 Ngày quốc tế thủ dâm

Tham khảo

Thói quen
Hành vi tính dục
Hoạt động giải trí


title: Turritella willetti

text:
Turritella willetti là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turritellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turritella


title: Minden, Nevada

text:
là một cộng đồng dân cư thuộc quận lỵ quận thuộc tiểu bang Nevada, Hoa Kỳ.
Cộng đồng này được đặt tên theo. Nó có diện tích là km² trong đó diện tích mặt nước là km². Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, cộng đồng có dân số người.

Nhân khẩu

Tham khảo

Nevada


title: Stefani

text:
Stefani  có thể đề cập đến:
 Gwen Stefani
 Lady Gaga (Stefani Germanotta, 1986)

Họ người Ý
Họ tên


title: Tangry

text:
Tangry là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Tangry tọa lạc  về phía tây bắc Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D70, D77 và D99.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Omer, thế kỷ 16.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Tangry on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Lestes numidicus

text:
Lestes numidicus là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Lestidae.

Loài này có ở Algérie, có thể có ở Pháp và Tây Ban Nha. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt, hồ nước ngọt có nước theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và ao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Boudot, J.-P. 2005. Lestes numidicus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Lestes
Động vật đặc hữu Algérie


title: 4670 Yoshinogawa

text:
4670 Yoshinogawa (1987 YJ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 12 năm 1987 bởi T. Seki ở Geisei.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4670 Yoshinogawa

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1987


title: Augochloropsis auriferina

text:
Augochloropsis auriferina là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Augochloropsis
Động vật được mô tả năm 1954


title: Selastele

text:
Selastele là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Calliostomatidae.

Các loài
Các loài trong chi Selastele gồm có:

 Selastele kopua (Marshall, 1995)
 Selastele limatulum (Marshall, 1995)
 Selastele onustum (Odhner, 1924)
 Selastele pictum Marshall, 1995
 Selastele retiarium (Hedley & tháng 5 năm 1908)

Chú thích

Tham khảo

Calliostomatidae


title: Phyllocnistis populiella

text:
The Common Aspen Leaf Miner or Aspen Serpentine Leafminer (Phyllocnistis populiella) là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở miền bắc Bắc Mỹ, bao gồm Alberta, Massachusetts, Ontario và Alaska.

Ấu trùng ăn Populus tremuloides và Balsam cây bạch dương. Ấu trùng ăn the contents of epidermal cells on both top và bottom surfaces of quaking aspen leaves, leaving the photosynthetic tissue of the mesophyll intact. This type of feeding is taxonomically restricted to a small subset of leaf mining insects but can cause widespread plant damage during outbreaks.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Alberta
Bug Guide

Phyllocnistis


title: Tipula gothicana

text:
Tipula gothicana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Treteau

text:
Treteau  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

Xã của Allier


title: 192 Nausikaa

text:
Nausikaa  (định danh hành tinh vi hình: 192 Nausikaa) là một tiểu hành tinh lớn, thuộc kiểu quang phổ S, ở vành đai chính.

Ngày 17 tháng 2 năm 1879, nhà thiên văn học người Áo Johann Palisa phát hiện tiểu hành tinh Nausikaa khi ông thực hiện quan sát tại Đài quan sát Hải quân Áo và đặt tên nó theo tên Nausicaä, một công chúa trong sử thi Odyssey của Homer.

Căn cứ trên dữ liệu đường cong ánh sáng của nó, năm 1985 người ta đoán là nó có một vệ tinh, tuy nhiên chưa có sự xác nhận. Một kiểu mẫu hình dạng của Nausikaa đã được dựng lên, cũng dựa vào dữ liệu đường cong ánh sáng, cho thấy nó không quá thuôn dài.

Năm 1998, từ Hoa Kỳ, người ta đã quan sát thấy nó che khuất một ngôi sao.

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 192 Nausikaa - baneparametre hos JPL Solar System Dynamics

Nausikaa
Thiên thể được quan sát bởi che khuất sao
18790217
Nausikaa
Tiểu hành tinh kiểu S (Tholen)
Tiểu hành tinh kiểu Sl (SMASS)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Pseudatemelia josephinae

text:
Pseudatemelia josephinae là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài khoảng 20 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn dead và decaying leaves.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Pseudatemelia josephinae at UKmoths

Pseudatemelia
Côn trùng châu Âu


title: Megachile riojanensis

text:
Megachile riojanensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1930


title: Afrixalus sylvaticus

text:
Afrixalus sylvaticus là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae. Tên tiếng Anh của nó là forest banana frog.

Loài này có ở Kenya và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt có nước theo mùa, các đồn điền, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống. Một số học giả coi nó là một phân loài của Afrixalus stuhlmanni.

Ghi chú

Afrixalus
Động vật Kenya
Động vật Tanzania


title: Vexillum pyropus

text:
Vexillum pyropus là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Phân họ Mơ trân châu

text:
Phân họ Mơ trân châu (danh pháp khoa học: Spiraeoideae) là một phân họ của thực vật có hoa thuộc họ Hoa hồng (Rosaceae).

Phần lớn các loài trong phân họ này là cây bụi, nhưng có một số là cây thân thảo. Phần lớn các loài có lá đơn, nhưng các chi Aruncus và Sorbaria thì có lá kép lông chim. Các lá noãn khác biệt và ít (2-5). Phần lớn các thành viên của phân họ Spiraeoideae sinh ra hoa mà trong quá trình kết hạt và khi thuần thục tạo ra quả là sự kết hợp của các quả đại.

Các dữ liệu nghiên cứu phân tử gần đây chỉ ra rằng phân họ truyền thống Maloideae với quả dạng quả táo và phân họ truyền thống Prunoideae/Amygdaloideae với quả dạng quả hạch nên được gộp trong phạm vi phân họ Spiraeoideae, tương ứng như là phân tông Pyrinae và tông Amygdaleae.

Các chi
Phân loại truyền thống đặt các chi sau trong phân họ này:
 Aruncus
 Eriogynia
 Euphronia: Nay tách ra thành họ Euphroniaceae trong bộ Malpighiales.
 Exochorda
 Gillenia
 Holodiscus
 Kageneckia
 Lindleya
 Neillia
 Physocarpus
 Quillaja: Nay tách ra thành họ Quillajaceae trong bộ Fabales.
 Sibiraea
 Spiraea
 Spiraeanthus
 Sorbaria
 Stephanandra
 Vauquelinia

Phân loại gần đây phân chia các chi sau trong các siêu tông, tông, phân tông trong phân họ này như này:

 Phân họ Spiraeoideae C. Agardh, 1825
 Lyonothamnus
 Tông Amygdaleae
 Prunus (bao gồm cả Amygdalus, Armeniaca, Cerasus, Laurocerasus, Maddenia, Padus, Pygeum)
 Tông Neillieae
 Neillia (bao gồm cả Stephanandra)
 Physocarpus
 Tông Sorbarieae
 Adenostoma
 Chamaebatiaria
 Sorbaria
 Spiraeanthus
 Tông Spiraeeae
 Aruncus
 Holodiscus
 Kelseya
 Luetkea = Eriogynia
 Pentactina?
 Petrophyton
 Sibiraea
 Spiraea
 Xerospiraea
 Siêu tông Kerriodae
 Tông Osmaronieae
 Exochorda
 Oemleria
 Prinsepia (bao gồm cả Plagiospermum)
 Tông Kerrieae
 Coleogyne
 Kerria
 Neviusia
 Rhodotypos
 Siêu tông Pyrodae
 Gillenia
 Tông Pyreae
 Kageneckia
 Lindleya
 Vauquelinia
 Phân tông Pyrinae = Maloideae Schulze-Menz, 1964
 Amelanchier
 Aria, tại Wiki coi là phân chi của chi Sorbus
 Aronia
 Chaenomeles
 Chamaemeles
 Chamaemespilus, tại Wiki coi là phân chi của chi Sorbus
 Cormus, tại Wiki coi là phân chi của chi Sorbus
 Cotoneaster
 Crataegus
 Cydonia
 Dichotomanthes
 Docynia
 Docyniopsis
 Eriobotrya
 Eriolobus
 Hesperomeles
 Heteromeles
 Malacomeles
 Malus
 Mespilus
 Osteomeles
 Peraphyllum
 Photinia
 Pseudocydonia
 Pyracantha
 Pyrus
 Rhaphiolepis
 Sorbus
 Stranvaesia
 Torminalis, tại Wiki coi là phân chi Torminaria của chi Sorbus

Một vài loài
 Râu dê, Aruncus dioicus
 Mơ trân châu giả, Sorbaria sorbifolia

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trên website của Đại học Illinois 29-5-2002


title: Limnephilus productus

text:
Limnephilus productus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Limnephilus