title: Nguyễn Văn Tường

text:
Nguyễn Văn Tường (chữ Hán: 阮文祥; 1824–1886), là đại thần phụ chính của nhà Nguyễn.

Tên họ và thi cử
Ông xuất thân từ một gia đình lao động nghèo thuộc làng An Cư, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.

Với các tài liệu Đại Nam thực lục chính biên và Quốc triều hương khoa lục, người đời sau nhận thấy:
 Trần Tiễn Thành và Quốc sử quán ghi chép: Vào năm Thiệu Trị thứ 2 (1842), tại trường thi Thừa Thiên, có một sĩ tử người Quảng Trị, đã thi đỗ tú tài, nhưng bị phát hiện tên trùng với quốc tính. Dưới triều Minh Mạng đã có sắc dụ, ai mang họ Nguyễn mà tên kép có lót chữ Phước (Phúc), thì phải đổi chữ lót ấy. Nhưng sĩ tử họ Nguyễn, tên Phước Tường này lại không chịu đổi. Do đó, người tú tài tân khoa phải bị gạch tên trong danh sách trúng tuyển và đồng thời bị tội đồ (đày nơi gần) một năm.
 Về kì thi hương vào năm Tự Đức thứ 3 (1850), sự cố chữ "Phúc" lại được Cao Xuân Dục và Quốc sử quán triều Nguyễn ghi chép như sau: "Nguyễn Văn Tường, người xã An Cư, huyện Đăng Xương [Triệu Phong - chua thêm], tỉnh Quảng Trị. Nguyên tên là Nguyễn Phước Tường; vì tên trùng với quốc tính, không chịu đổi, nên bị đi đày; hết hạn lại được phục hàm cử nhân".
Năm ấy đức Minh Mạng đi tuần du Quảng Trị, có đem Tường Khánh Công (tức vua Thiệu Trị sau này) đi theo. Ở hành cung Quảng Trị, thấy một người con gái đẹp đi ngang, gọi vào "dùng", sau đó Công theo phụ hoàng trở lại Huế, không ngờ người con gái ấy có thai và đã sinh ra Nguyễn Văn Tường. Khi sinh còn, bà mẹ đã nói sự thật, nên Nguyễn Văn Tường lấy họ vua để đi thi.

Như vậy, có thể lần thứ hai này, Nguyễn Văn Tường chỉ bị "nhắc lại" án cũ, hồi ông mới 18 tuổi (1842).

Hành trạng chính trị

1850–1868
Sau khi đậu cử nhân (1850), dự thi hội, đạt đủ phân số điểm để được bổ nhiệm, ông vào huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, nhận chức huấn đạo (phụ trách việc dạy và học).

1853, huyện Thành Hóa, thuộc tỉnh Quảng Trị được thành lập. Ông được bổ làm tri huyện ở đó cho đến 9 năm sau. Thành Hóa là một nơi xung yếu, "hậu lộ của kinh đô", chỉ những người được tin cậy mới được giao trọng trách, nhất là trong thời điểm Pháp đã tấn công Đà Nẵng, Gia Định, kích động nội phản ở Bắc Kỳ, sứ bộ Phan Thanh Giản ký kết Hòa ước Nhâm Tuất (1862). Tại đây, ông đã xây dựng được một căn cứ địa tốt cho Huế. Ông lại chứng tỏ là một người rất có tâm và tài trong việc đoàn kết người Thượng với người Kinh.

Năm 1862, ông vào kinh đô Huế giữ chức biện lý Bộ Binh, rồi vào Quảng Nam làm án sát.

Năm 1864, vì cần có vị quan giỏi để điều hành "điểm nóng" mâu thuẫn lương - giáo, ông được chuyển đổi làm phủ doãn kinh đô (tỉnh Thừa Thiên và đạo Quảng Trị). Năm 1866, vì cuộc khởi nghĩa Chày vôi nổ ra trong phạm vi quản lý, ông bị cách chức.

Từ 1866 đến 1868, Nguyễn Văn Tường trở lại huyện Thành Hóa, với chức trách bang biện (tham mưu), tiếp tục xây dựng căn cứ địa Thành Hóa (Tân Sở về sau). Trong hai năm này, ông lại được cấp ấn quan phòng với quyền được trực tiếp tâu lên vua những việc thực thi cụ thể cùng những kiến nghị rộng lớn.

Cũng trong năm Đinh Mão 1867, mặc dù đang ở huyện Thành Hóa, ông vẫn được triều đình và vua Tự Đức điều động vào sứ bộ để vô Gia Định đàm phán với Pháp. Đặc biệt, năm sau, khi sứ bộ dự định đi Paris, ông có viết một bản tấu nổi tiếng, thể hiện tư tưởng "phòng thủ chủ chiến" (thủ để chiến), đồng thời phê phán "ảo tưởng hòa nghị" (tháng 3 âm lịch, Mậu Thìn 1868).

Thương thuyết với nhà Thanh (1868–1873)
Từ tháng 7 âm lịch, cũng năm Mậu Thìn (1868) ấy, Nguyễn Văn Tường với chức tán tương quân thứ, đứng vào hàng ngũ các quan tướng chỉ huy 3 đạo quân hùng hậu nhất của triều Nguyễn, tiến ra Bắc tiễu phỉ (nội phản, nhất là tàn quân Thái bình thiên quốc toan xưng hùng xưng bá ở biên giới Đại Nam, mặc dù triều đình đã hết sức phủ dụ). Suốt 5 năm trời, ông là một quan văn cầm gươm từng trải trận mạc trên vùng núi phía Bắc, đồng thời là một nhà ngoại giao trong nhiệm vụ thương thuyết, phối hợp tiễu phỉ với quân binh nhà Thanh. Đây cũng là thời đoạn các quân thứ Đại Nam thu phục được Lưu Vĩnh Phúc (chủ tướng quân Cờ Đen) để tiêu diệt quân Cờ Vàng, Cờ Trắng và để chống Pháp.

Hòa ước Giáp Tuất (1874)
Việc tiễu phỉ ở phía Bắc không thể dứt điểm được, Pháp lại dùng thủ đoạn "buôn bán" vũ khí cho bọn phỉ để nuôi dưỡng chúng, nhằm làm tiêu hao sinh lực quân Đại Nam và ý chí của triều đình. Vì vậy, 1873, ông được điều động vào phái bộ, do Lê Tuấn làm chánh sứ, vô Gia Định thương lượng với thực dân Pháp. Cuộc đàm phán kéo dài, bởi triều đình và sứ bộ Đại Nam không chịu nhân nhượng Pháp, mặc dù tại Gia Định lúc ấy, không chỉ có Pháp mà còn có các đại diện của nhiều nước thực dân châu Âu và cố đạo Thiên Chúa giáo (Pháp và Tây Ban Nha). Tướng Pháp Dupré cử Francis Garnier ra quấy nhiễu Bắc Kỳ để làm sức ép. Thành Hà Nội cùng các thành tỉnh lân cận bị thất thủ. Nguyễn Tri Phương tử tiết. Tuy quân của Lưu Vĩnh Phúc chém được Francis Garnier, nhưng tình thế buộc triều đình phải nhân nhượng. Nguyễn Văn Tường ra Bắc Kỳ thu hồi xong bốn tỉnh, lại phải vào Gia Định để cùng Lê Tuấn, Nguyễn Tăng Doãn tiếp tục bàn định các điều khoản, cuối cùng phải đành chấp nhận Hòa ước Giáp Tuất (1874) và một thương ước khác.

Trọng thần tại triều đình (1874–1883)
Năm 1874, ông giữ chức Thượng thư Bộ Hình kiêm Thương bạc đại thần tại kinh đô Huế. Không lâu sau ông được bổ sung vào Viện cơ mật. Từ thời điểm này, Nguyễn Văn Tường là một trọng thần tại triều. Chức vụ ông giữ lâu nhất là Thượng thư Bộ Hộ, quản lý Thương bạc viện (cơ quan ngoại giao và ngoại thương). Ông còn là người có công cải cách thuế ruộng đất, để thống nhất Đàng Trong và Đàng Ngoài về chiều sâu, thiên về tầng lớp nông dân nghèo.

Phụ chính đại thần (1883–1885)
Năm 1883, vua Tự Đức băng hà, trong tình hình Bắc Kỳ đang bị thực dân Pháp xâm lược lần thứ hai. Mặc dù Henri Rivière cũng bị giết chết trong một trận đánh do Hoàng Tá Viêm làm tổng chỉ huy, Lưu Vĩnh Phúc trực tiếp cầm quân, các tỉnh Bắc Kỳ vẫn chưa thu hồi được, kinh đô Huế lại đứng trước nguy cơ bị tấn công. Và thật sự Thuận An, cửa ngõ của kinh đô, đã bị thất thủ, không lâu sau ngày vua Tự Đức mất. Do đó, cùng với Tôn Thất Thuyết, Nguyễn Văn Tường lần lượt lập rồi phế bỏ 2 vua Dục Đức, Hiệp Hòa (với lý do: một thân Pháp, "tả đạo"; một cấu kết với Pháp qua De Champeaux), nhằm mục đích đưa lên ngai vàng một vị vua yêu nước, quyết chiến với thực dân Pháp.

Bấy giờ, quân Thanh đã sang đất Bắc Kỳ để phối hợp đánh Pháp, theo những lần thương nghị giữa Nguyễn Văn Tường, đại diện triều đình Đại Nam, và Đường Đình Canh, đại diện triều đình Đại Thanh (Trung Hoa), từ năm 1881. Nhưng trong thực tế, quân binh nhà Thanh lại mưu mô quy phục Lưu Vĩnh Phúc nhằm mục đích cùng Pháp chia đôi Bắc Kỳ ("Bắc Kỳ mỏ" và "Bắc Kỳ gạo"), lấy sông Hồng làm ranh giới.

Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết thực hiện kế sách quân sự "tọa sơn quan song hổ đấu", thúc đẩy chiến tranh giữa Pháp và Hoa nổ ra, còn triều đình Huế đứng vào thế trung lập.

Nhưng triều đình nhà Thanh lại ký Hòa ước Thiên Tân với Pháp, cô lập hoàn toàn triều đình Huế. Triều đình Huế bị bắt buộc phải ký Hòa ước Giáp Thân (còn gọi là Hòa ước Patenôtre, 1884). Trong tình thế ấy, hai vị phụ chính đại thần vẫn cố gắng tiếp tục thúc đẩy chiến tranh Pháp - Hoa tiếp diễn, nhằm làm suy yếu lực lượng cả Pháp lẫn Hoa và tranh thủ thời gian để xây dựng cơ sở cho phong trào Cần Vương. Một loạt sơn phòng được củng cố, xây dựng, gồm cả "hậu lộ kinh đô", Tân Sở (Cam Lộ, Quảng Trị). Đích thân Nguyễn Văn Tường chỉ đạo xây dựng "kinh đô kháng chiến" hoặc "kinh đô tị địa" này.

Vua Kiến Phúc lại không may mắc bệnh, băng hà. Quốc sử quán triều Nguyễn ghi chép khá kĩ lưỡng như sau:

{{cquote|Vua không khỏe, tháng tư trước, ngọc thể vi hoà, đình thần đã xin vua tĩnh dưỡng, và chia nhau đi cầu đảo các linh từ; sau đó đã khỏe, nhưng chưa được bình phục như cũ; đến ngày mồng 7 tháng này, ngày kỷ mão, mới ngự điện Văn Minh, chịu lễ chầu mừng, ban thưởng lụa hoa cho các bầy tôi có sai bậc, rồi sau lại không được khỏe. Thái y tiến thuốc, không thấy công hiệu. Ngày mồng 10, nhâm ngọ, bệnh kịch; giờ ngọ hôm ấy vua mất ở chính điện Kiền Thành. Hoàng thái phi bèn vời bọn Tôn nhân phủ Miên Định, phụ chính phủ thân đại thần Hồng Hưu, Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết và Hộ bộ thượng thư Phạm Thận Duật, truyền bảo hoàng đế di chúc rằng:

Hoàng đế đức mỏng, có em là Ưng Lịch có học có hạnh, hoàng đế như có mất đi, truyền bảo tôn nhân phụ chính nên lấy Ưng Lịch vào nối ngôi lớn, để phụng tôn miếu; lại đại lễ tiên hoàng đế chưa xong, và lấy của dùng chưa sẵn, vậy hợp thành tang lễ châm chước làm được 4, 5 phần mà thôi, chớ cầu thể lệ.

Bấy giờ, Miên Định công và phụ chính thân đại thần truyền lệnh cho biết. Tôn nhân phủ, văn võ đình thần bèn hợp từ tâu lên Từ Dụ thái hoàng thái hậu; hoàng thái hậu rước công tử Ưng Lịch (là con thứ 5 Kiên Thái vương Hồng Hợi, biện phụng vương ấy), vào nhà tang xưng là tự quân, phàm việc tâu xin tuân hành; chọn ngày lành làm lễ tấn tôn (đó là vua Hàm Nghi)...}}

Ngày 12 tháng 6 âm lịch, năm Quý Mùi (1884), Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết cùng Tôn nhân phủ, đình thần lập vua Hàm Nghi lên ngôi.

Hai vị phụ chính cùng các thành viên nhóm chủ chiến (Trần Xuân Soạn, Trương Văn Để...) đã có một vị minh quân để tiếp tục đương đầu với Pháp cũng như với bộ phận khá lớn giáo dân Thiên Chúa giáo được cho là bị các cố đạo phỉnh gạt, cầm súng, đào hào, tiếp tế lương thực cho Pháp.

Chính phủ Pháp quyết thực hiện xâm lược toàn bộ Đại Nam. De Courcy được cử sang với mục đích hoàn tất việc chiếm trọn Bắc Kỳ và bắt đầu tấn công chiếm cứ kinh đô Huế. Câu nói của De Courcy, hầu như ai cũng biết, "cần phải giải quyết việc này ở Huế"; và ông ta đã vạch kế hoạch bắt sống hoặc tiêu diệt nhóm chủ chiến triều đình Huế, đứng đầu là Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết.

 Cuộc kinh đô quật khởi và bị thất thủ (ngày 5 tháng 7 năm 1885)

Ngày 23 tháng 5 âm lịch, Ất Dậu (khuya ngày 4 tháng 7, bước sang ngày 5 tháng 7 năm 1885), tuy thi hành kế sách "không biết gì", nhưng thực sự ông cùng Tôn Thất Thuyết chỉ huy cuộc tấn công một cách bất ngờ vào Sứ quán Pháp bên kia sông Hương và doanh trại Pháp tại Mang Cá (Huế), nhưng thất bại. Thực chất đó chỉ là đòn đánh trước để giành thế thượng phong, mặc dù biết rằng De Courcy cố dùng kế khích tướng, ép buộc quân Đại Nam phải tấn công trước (Đại Nam tấn công trước thì không nước nào trách được việc Pháp vi phạm các hòa ước).

Nguyễn Văn Tường cho người rước vua Hàm Nghi và Tam cung (thái hoàng thái hậu Từ Dũ, Trung phi Vũ thị, Học phi Nguyễn thị) ra khỏi kinh thành; trong khi đó, Tôn Thất Thuyết và Trần Xuân Soạn vẫn cố kìm giữ sự tấn công của Pháp. Trần Xuân Soạn là vị tướng can trường, ông có nhiệm vụ rút quân cuối cùng.

Theo dự kiến mà nhóm chủ chiến đã vạch ra trong trường hợp kinh đô thất thủ (phương án 2), Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết lúc ấy liền quyết định đưa vua ra thành Quảng Trị, rồi sẽ đưa lên Tân Sở (tại huyện Thành Hóa, tức là Cam Lộ) để tránh đạn quân xâm lược Pháp, đồng thời phát Dụ Cần vương.

Trong lúc đó, một mặt được lệnh của bà Từ Dũ và vua Hàm Nghi, mặt khác là thực hiện phương án 2, ngăn cản Pháp truy kích xa giá, thực thi kế sách "kẻ ở người đi" (đàm và đánh), nên ông đã quay lại điều đình với Pháp. Nguyễn Văn Tường đã nhờ giám mục Caspar (có tên tiếng Việt là Lộc) của giáo đường Kim Long đưa sang Sứ quán để gặp tướng De Courcy (qua môi giới Caspar cũng là cách mà vào năm 1883, khi Thuận An thất thủ, Trần Tiễn Thành, Nguyễn Trọng Hợp đã thực hiện trong việc "cầu hòa"). Sau khi De Courcy buộc Nguyễn Văn Tường ban bố một vài lệnh lạc "hòa hảo giữa hai nước Việt - Pháp", ông ta lại ra thời hạn cho Nguyễn Văn Tường: trong vòng hai tháng phải tìm cách để đưa vua Hàm Nghi và Tam cung về.

Nguyễn Văn Tường phái Phạm Hữu Dụng cầm sớ ra Quảng Trị, tâu xin rước vua về, nhưng Tôn Thất Thuyết cản sớ không cho vua biết. Tôn Thất Thuyết dặn Phạm Hữu Dụng: Nguyễn Văn Tường cố gắng thương thuyết với Pháp 2 điều là Pháp không được tiếp tục bức hiếp và phía ta cũng nên "đoàn kết" với Pháp. Nếu được như thế, mới có thể rước vua Hàm Nghi về lại kinh đô.

Nguyễn Văn Tường lại viết sớ vấn an Tam cung, và đệ trình về việc Tam cung tạm về Khiêm lăng (lăng Tự Đức) trong khi chờ vụ việc được giải quyết.

Về việc Tôn Thất Thuyết cản Phạm Hữu Dụng trực tiếp dâng sớ lên vua Hàm Nghi và cũng không cho vua biết: Đây có thể là một khía cạnh mâu thuẫn trong sách lược mà hai vị phụ chính đã bàn với nhau, và chắc hẳn đúng hơn là do tình huống mới nảy sinh, nên đó chỉ là một "động tác giả", để thực hiện thủ thuật "hai mặt", nhằm đối phó với Pháp. Nhưng ngay sau đó, bằng sự liên lạc mật, họ lại nhất trí vẫn duy trì kế sách "kẻ ở người đi". Từ Tân Sở, Dụ Cần vương chính thức và duy nhất được ban bố, cùng thời điểm vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết gửi về Huế một bản sắc dụ cho Nguyễn Văn Tường. Mật dụ của vua Hàm Nghi (và Tôn Thất Thuyết) từ Tân Sở gửi về Nguyễn Văn Tường, cùng một ngày phát Dụ Cần vương, 2 tháng 6 năm Ất Dậu (13 tháng 6 năm 1885):

Sau đó ít hôm, vào ngày 7 tháng 5 năm Ất Dậu (18 tháng 7 năm 1885), vua Hàm Nghi (và Tôn Thất Thuyết) lại từ Tân Sở gửi một mật dụ về Huế cho hoàng tộc:

Trong hai tháng đó, Nguyễn Văn Tường hoàn toàn bị Pháp quản thúc ngay tại Sở Thương bạc, do một trung đội lính viễn chinh thuộc Pháp canh giữ, sĩ quan Schmitz chỉ huy. Tất cả mọi sắc dụ ký tên thái hoàng thái hậu Từ Dũ đều do Miên Định (chú ruột vua Tự Đức, hiện giữ chức nhiếp chính giám quốc) bàn bạc, thông qua và Nguyễn Nhược Thị Bích (tác giả Hạnh Thục ca) chấp bút.

Tuy ở trong thế bị quản thúc nghiêm ngặt, Nguyễn Văn Tường vẫn đấu tranh hết sức gay gắt với nhóm người "đón gió xoay buồm", trực diện là với Nguyễn Hữu Độ (người đã có ý theo Pháp từ 1873—theo ghi chép đã xuất bản của Jean Dupuis và theo Đại Nam thực lục chính biên), trong việc phong chức hàm cho ông ta với quyền hạn "phó vương" tại Bắc Kỳ, thành lập Nha Kinh lược tại đấy, mà thực chất là mất hẳn Bắc Kỳ vào tay Pháp và các cố đạo như Puginier.

Trong khi đó, phong trào "Cần vương, bình Tây, sát tả đạo" đã bùng nổ ra khắp cả nước, đặc biệt là ở các tỉnh tả kì (phía trái cửa ngõ vào kinh đô, tức là phía Nam). Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, chính Nguyễn Văn Tường đã lãnh nhiệm vụ chỉ đạo tổng quát ở miền đất ấy, trong khi Tôn Thất Thuyết phụ trách các tỉnh hữu kì (phía Bắc) (xem cáo thị khi giặc Pháp bắt Nguyễn Văn Tường bên dưới).

 Lưu đày và cái chết nơi biệt xứ (1885–1886)
Hết hạn hai tháng, đúng vào ngày 27 tháng 7 Ất Dậu (5 tháng 9 năm 1885), Pháp ra lệnh bắt Nguyễn Văn Tường. De Courcy chỉ thị De Champeaux công khai cáo thị khắp nước. Quốc sử quán ghi nhận như sau:

Không những người Pháp ở Gia Định đổ một loại hóa chất gây cháy bỏng vào miệng Nguyễn Văn Tường, khi tra tấn (để khỏi la hét, gào rú), De Courcy còn đánh điện tín cho Caffort, chúa đảo Côn Đảo: "Tầm quan trọng của những tù nhân chính trị này đòi hỏi họ phải được giám sát nghiêm ngặt với bất cứ giá nào"; trong đó, Nguyễn Văn Tường là "kẻ thù nguy hiểm nhất" đối với Pháp.

Khi ông và hai người bạn tù của ông đã bị giam giữ tại Côn Đảo, chính phủ Pháp lại chuẩn bị lưu đày họ tận Tahiti; bấy giờ, triều Đồng Khánh, dưới sự chỉ đạo của De Courcy, đã "xử án vắng mặt" nhóm chủ chiến triều đình Huế, với nội dung chính là hành trạng của họ từ ngày 5 tháng 7 đến 5 tháng 9 năm 1885. Bản án chung thẩm ấy được xét xử, công bố vào tháng 8 âm lịch Ất Dậu (tháng 9 năm 1885):

Lúc khoảng 4 giờ 30 sáng ngày 30 tháng 7 năm 1886, tại Papeete, một làng trên quần đảo thuộc địa Tahiti của Pháp, Nguyễn Văn Tường mất vì bệnh ung thư cổ họng. Sau một vài tháng quàn giữ, di thể ông được Tôn Thất Đính đưa về Đại Nam.

 Trước tác
 Một số văn bản tài liệu
Lúc sinh thời, ông nổi tiếng là người sắc sảo, cả quyết và mưu trí. Trong khi làm quan, ông đã dâng lên vua nhiều tấu sớ. Hầu hết các tài liệu này đã được vua Tự Đức đích thân phê duyệt, và được các quan lưu giữ tại các nha môn, bộ, viện và tại Quốc sử quán. Số di cảo này đã được Nhóm Tư liệu Hán - Nôm lịch sử cận đại Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh và nhóm giảng viên Đại học Sư phạm Huế sưu tầm, dịch thuật.

 Nam Kỳ tấu nghị (chưa xuất bản toàn bộ, chỉ mới ấn hành từng phần)
 Bắc Kỳ tấu nghị (chưa xuất bản, chỉ mới ấn hành từng phần)
 Thương bạc viện phúc (chưa xuất bản, chỉ mới ấn hành từng phần)
 Văn thư thương thuyết Nhà Thanh viện binh tiễu phỉ.

 Sáng tác thơ ca
Nguyễn Văn Tường còn có một tâm hồn thơ ca và những bài thơ giàu cảm xúc, đầy trách nhiệm trước vận nước. Nhưng đa số thơ được Nguyễn Văn Tường sáng tác, hiện còn lại, chủ yếu là trong 5 năm tiễu phỉ ở núi rừng phía Bắc và một vài tỉnh gần kề với Lạng Sơn:
 Nguyễn Văn Tường (1824 - 1886) - Thơ - Vài nét về con người, tâm hồn và tư tưởng, gồm các sáng tác văn vần (khoảng 5 cặp câu đối và trên 60 bài thơ chữ Hán) người đời sau sưu tầm được, tạm đặt tên Kì Vĩ phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường thi tập hoặc Kì Vĩ quận công Nguyễn Văn Tường thi tập Thông tin thêm
 Chỉ trích của Phan Bội Châu

Phan Bội Châu, nhà đề xướng phong trào Đông du, đã ghi nhận được nguồn dư luận đương thời đối với việc làm mà ông cho là bán nước của ông Tường và bà Thái hậu Từ Dụ và ông đã công phẫn trình bày trong cuốn "Việt Nam vong quốc sử", công khai gọi ông Tường là gian tặc Nguyên văn: 國中有太后范氏愚而貪, 爲嗣德翼宗之生母, 干預朝政, 翼宗事事稟求太后乃行, 阮文詳即以法人所餌之重賂, 結母后心, 昏婆姦賊, 表裏弄權, 癲倒國政, 陷害正人君子, 或則橫被刀斧, 或則黜削歸里:

 Xét lại
Vào ngày 3 tháng 6 năm 2007, Hội Khoa học Lịch sử của tỉnh Thừa Thiên-Huế đã đưa ra đề nghị "Tặng bia cho các nhân vật lịch sử" để ghi nhận công lao của các nhân vật lịch sử tại Việt Nam, trong số đó có Nguyễn Văn Tường.

Theo thông tin từ trang web của tỉnh Quảng Trị:

 Chú thích

 Đọc thêm

 Trần Xuân An, "Phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường (1824 – 1886)", truyện – sử ký – khảo cứu tư liệu lịch sử, trọn bộ 4 tập, 2002 – 2003; Nhà xuất bản. Văn Nghệ TP. HCM., 2004.
 Trần Xuân An, "Nguyễn Văn Tường (1824 – 1886), một người trung nghĩa", khảo luận và phê bình sử học, 2002 & 2003, Nhà xuất bản. Thanh Niên, 9-2006.
 Trần Xuân An, "Tiểu sử biên niên phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường – kẻ thù không đội trời chung của chủ nghĩa thực dân Pháp" (từ Đại Nam thực lục, rút gọn), dạng niên biểu, sách dẫn chi tiết, phần I, 2001, Nhà xuất bản. Thanh Niên, 9-2006.
 Trần Xuân An, "Thơ Nguyễn Văn Tường (1824 – 1886) – Vài nét về con người, tâm hồn và tư tưởng", (biên soạn – nghiên cứu, phản bác, và tập hợp một số bản dịch, bài khảo luận văn học và sử học về NVT.), 2000 & 2003, Nhà xuất bản. Thanh Niên, 2008.
 Nhiều tác giả - PGS.TS. Đỗ Bang (chủ biên), "Nguyễn Văn Tường (1824-1886), cuộc đời và lời giải"'', Hội Khoa học lịch sử Thừa Thiên Huế và Nhà xuất bản. Văn hóa liên kết xuất bản, 2007.

Đại học sĩ triều Nguyễn
Nhà ngoại giao Việt Nam thời Nguyễn
Nhiếp chính Việt Nam
Phong trào Cần Vương
Người Quảng Trị
Tổng tài Quốc sử quán triều Nguyễn
Công tước nhà Nguyễn


title: Calvin Coolidge

text:
John Calvin Coolidge, Jr. (4 tháng 7 năm 1872 – 5 tháng 1 năm 1933), thường gọi là Calvin Coolidge, là một chính trị gia, luật sư, và là Tổng thống thứ 30 của Hoa Kỳ tại nhiệm từ năm 1923 đến năm 1929.

Coolidge sinh tại bang Vermont. Tuy nhiên, khi lớn lên, ông lại đến vùng New England để hành nghề luật và trở thành một thành viên Đảng Cộng hòa tại nơi đây. Ông dần dần leo lên nấc thang chính trị tại Massachusetts, và cuối cùng trở thành Thống đốc bang Massachusetts. Khi cuộc đình công của cảnh sát Boston diễn ra năm 1919, cách giải quyết của Coolidge đã khiến ông trở thành tâm điểm quốc gia lúc bấy giờ, và điều đó mang lại cho ông danh tiếng với hình tượng một người đàn ông hành động đầy quả quyết. Một năm sau, ông được bầu làm Phó Tổng thống Hoa Kỳ, và sự ra đi đột ngột của Tổng thống lúc bấy giờ, Warren G. Harding, vào năm 1923 đã đẩy Coolidge lên kế nhiệm chức vụ Tổng thống.

Sau khi giành thắng lợi ở cuộc bầu cử Tổng thống năm 1924, tại Nhà trắng, Coolidge nổi tiếng là một người ủng hộ một chính phủ bảo thủ và ít can thiệp sâu vào các hoạt động trong xã hội. Đồng thời, Coolidge cũng là một người đàn ông khá ít nói và khô khan, nên ông còn có biệt hiệu là "Cal im lặng". Trong nhiệm kỳ của mình, ông đã giúp khôi phục niềm tin của công chúng vào Nhà Trắng sau những vụ bê bối của chính quyền tiền nhiệm. Sau khi hết nhiệm kỳ 4 năm, ông rời Nhà trắng với một sự nổi tiếng to lớn.

Các học giả đã xếp hạng Coolidge ở nửa dưới trong xếp hạng các vị Tổng thống trong lịch sử. Ông được ca ngợi bởi những người ủng hộ việc chính phủ ít can thiệp vào các vẫn đề xã hội và chủ trương kinh tế laissez-faire. Mặc khác, những người ủng hộ việc chính phủ can thiệp sâu vào các vấn đề xã hội thì không mấy ưa chuộng ông. Tuy vậy, hầu hết mọi người đều ca ngợi Coolidge vì sự ủng hộ mạnh mẽ của ông trong các vấn đề bình đẳng chủng tộc.

Thuở thiếu thời
John Calvin Coolidge Jr. sinh ngày 4 tháng 7 năm 1872, tại Plymouth Notch, Vermont, tổng thống Hoa Kỳ duy nhất sinh vào Ngày Độc lập.  Ông là anh cả của hai người con của John Calvin Coolidge Sr. (1845–1926) và Victoria Josephine Moor (1846–1885). Mặc dù được đặt tên cho cha mình, John, Coolidge từ thời thơ ấu đã được gọi bằng tên đệm của ông, Calvin. Tên đệm của ông đã được chọn để vinh danh John Calvin, được coi là người sáng lập nhà thờ Congregational nơi Coolidge lớn lên và vẫn hoạt động trong suốt cuộc đời của ông.

Coolidge Sr. tham gia vào nhiều ngành nghề và phát triển danh tiếng trên toàn tiểu bang với tư cách là một nông dân, thủ kho và công chức thịnh vượng. Ông nắm giữ nhiều chức vụ địa phương khác nhau, bao gồm công lý hòa bình, người thu thuế và phục vụ tại cả hai viện của Đại hội đồng Vermont  Khi Coolidge được 12 tuổi, người mẹ bị bệnh mãn tính của ông qua đời ở tuổi 39, có lẽ vì bệnh lao. Em gái của ông, Abigail Grace Coolidge (1875–1890), qua đời ở tuổi 15, có thể là do viêm ruột thừa, khi Coolidge mới 18 tuổi. Cha của Coolidge kết hôn với một giáo viên trường Plymouth vào năm 1891, và sống đến 80 tuổi.

Sự nghiệp ban đầu và hôn nhân

Giáo dục và hành nghề luật

Coolidge đã theo học Học viện Black River và sau đó là Học viện St. Johnsbury trước khi đăng ký học tại Amherst College, nơi anh ấy nổi bật trong lớp tranh luận. Khi còn là học sinh cuối cấp, anh ấy gia nhập hội huynh đệ Phi Gamma Delta và tốt nghiệp cum laude. Khi ở Amherst, Coolidge bị ảnh hưởng sâu sắc bởi giáo sư triết học Charles Edward Garman, một nhà thần bí Giáo đoàn, người có triết lý tân Hegelian.

Tổng thống (1923-1929)
Vào ngày 2 tháng 8 năm 1923, Tổng thống Harding đột ngột qua đời vì một cơn đau tim ở San Francisco trong chuyến công du diễn thuyết ở miền Tây nước Mỹ. Phó Tổng thống Coolidge đang ở Vermont thăm gia đình của ông, nơi không có điện cũng như điện thoại, thì ông nhận được tin từ người đưa tin về cái chết của Harding. Coolidge thay bộ comle, đọc lời cầu nguyện, và đi xuống tầng dưới để chào đón các phóng viên đã tập hợp. Cha của ông đã chủ trì lễ tuyên thệ nhậm chức Tổng thống trong phòng khách của gia đình dưới ánh sáng của đèn dầu hỏa lúc 2:47 sáng vào ngày 3 tháng 8 năm 1923, sau đó Tân Tổng thống Hoa Kỳ trở lại giường ngủ.

Coolidge quay trở lại Washington vào ngày hôm sau và được tuyên thệ một lần nữa bởi Thẩm phán Adolph A. Hoehling Jr. của Tòa án Tối cao của Quận Columbia, để ngăn chặn bất kỳ câu hỏi nào về thẩm quyền của một quan chức tiểu bang trong việc thực hiện lời tuyên thệ liên bang. Việc tuyên thệ lần thứ hai này vẫn được giữ bí mật cho đến khi nó được Harry M. Daugherty tiết lộ vào năm 1932 và được Hoehling xác nhận. Khi Hoehling xác nhận câu chuyện của Daugherty, ông chỉ ra rằng Daugherty, khi đó đang giữ chức vụ Bộ trưởng Tư pháp Hoa Kỳ, đã yêu cầu anh ta thực hiện lễ tuyên thệ mà không phô trương tại Khách sạn Willard. Theo Hoehling, ông không đặt câu hỏi về lý do Daugherty yêu cầu tuyên thệ lần thứ hai nhưng cho rằng đó là để giải quyết mọi nghi ngờ về việc liệu lời tuyên thệ đầu tiên có hợp lệ hay không.

Tham khảo

Phó Tổng thống Hoa Kỳ
Thống đốc Massachusetts
Tổng thống Hoa Kỳ
Tổng thống Hoa Kỳ của Đảng Cộng hòa
Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ
Sinh năm 1872
Mất năm 1933
Người Mỹ gốc Anh
Chính khách Mỹ thế kỷ 20
Nhà văn Mỹ thế kỷ 20


title: Chrysolina didymata

text:
Chrysolina didymata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Scriba miêu tả khoa học năm 1791.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolina


title: Diabrotica nigroscutata

text:
Diabrotica nigroscutata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1890.

Chú thích

Tham khảo

Diabrotica


title: Auvilliers-en-Gâtinais

text:
Auvilliers-en-Gâtinais là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 96-126 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Auvilliersengatinais


title: Miếu Nổi

text:
Phù Châu miếu (浮珠廟), tục gọi miếu Nổi, là một ngôi miếu cổ nằm trên con sông Vàm Thuật tại quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh.

Vị trí
Miếu Phù Châu thuộc khu cù lao trên sông Vàm Thuật (xưa gọi Bến Cát), một nhánh của sông Sài Gòn, nay thuộc phường 5, quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh.

Miếu có diện tích khoảng 550 mét vuông và được xây gần như bao trùm trên một cồn đất nhỏ hình bàn chân có diện tích khoảng 2500 mét vuông nổi giữa sông Vàm Thuật. Dưới chân cồn đất có nhiều đá xanh lồi xung quanh. Do địa hình khá đặc biệt nên còn có tên gọi dân gian là Miếu Nổi. Khách muốn sang Miếu Nổi phải đi bằng đò.

Lịch sử
Miếu Phù Châu được tạo dựng từ lúc nào, không có sách sử ghi chép, người ta ước chừng trong khoảng thế kỷ 18, hoặc đầu thế kỷ 19. Theo truyền thuyết, vào thế kỷ 18, một người đàn ông chài lưới trên đoạn sông này đã lưới phải một xác chết phụ nữ, ông đã đem chôn lên cù lao rồi lập một miếu nhỏ để thờ oan hồn. Ban đầu là một miếu nhỏ bằng tre và lá dừa, do các nhà buôn đường thủy cùng các bô lão trong vùng dựng thành, thờ Ngũ Hành, Long Mẫu để cầu mong được thuận buồm xuôi gió, thượng lộ bình an.

Trước năm 1975, Miếu là một điểm hành hương nổi tiếng của người dân Sài Gòn - Gia Định. Sau năm 1975, miếu gần như bị bỏ hoang. Năm 1992, một người tên Sáu Hòa đứng ra vận động sửa sang và khôi phục lại mọi hoạt động. Ông Lục Câu, trưởng ban quản lý miếu ngày nay đã tự tay phác thảo và thực hiện tu sửa, đắp lại các hình tượng tại miếu.

Đến nay, sau nhiều lần trùng tu, Phù Châu miếu đã trở thành một ngôi miếu khang trang, kiến trúc đặc sắc mang đậm nét văn hóa Việt - Hoa, và là một trong những địa điểm tham quan nổi bật của thành phố.
Tác giả Huỳnh Minh khi viết về ngôi Miếu này có nhắc lại một chuyện truyền khẩu:

Tương truyền cách nay mười mấy năm, trên sông Bến Cát trước ngôi miếu thường có cặp cá bông to lớn nổi lờ đờ trên mặt nước, mọi người trông thấy cho đó là cặp cá thần của bà cậu, đồng bào quanh vùng không ai dám đá động gì cả, mỗi lần nổi lên như vậy thì trong làng có chuyện lục đục không an, hoặc ra điều cho người chết đuối dưới sông

Cảnh quan, kiến trúc

Miếu Phù Châu nằm trên cồn đất nhỏ diện tích khoảng 2500 mét vuông, bốn bề là sông nước. Hai bờ sông, bờ Tây là khu dân cư (thuộc phường 5, Gò Vấp), bờ Đông là vùng chuyên canh (thuộc phường An Phú Đông, quận 12), bao gồm cả hai bến đò Miếu Nổi và Bến Cát, nay còn lưu giữ đôi chút khung cảnh miệt vườn của vùng đất Gia Định xưa.

Mặt tiền miếu quay về hướng Nam, được cất theo kiểu chữ tam (三), gồm ba toà nhà nối liền nhau bởi hai sân thiên tỉnh hẹp có lợp mái. Mái lợp ngói âm dương tráng men xanh ngọc, gồm hai tầng chồng khít lên nhau. Trên nóc mỗi toà nhà đều trang trí rồng chầu hạt ngọc, rồng chầu tháp Cửu phẩm, rồng chầu cuốn thư. Trên bốn đầu đao cong lên có gắn hình tượng Long, Ly, Quy, Phụng và các họa tiết: hoa cúc dây, lá nho, sông nước... Các bức tường được quét vôi màu hồng đậm, các mí cửa sơn màu đỏ.

Toàn bộ kiến trúc trong miếu được trang trí tinh xảo, đắp nổi hình rồng, phượng và cẩn sứ, các mái vòm cũng được cẩn sứ và ghép hình tỉ mỉ. Hai bên tường được cẩn sành mô tả các hình tượng tính ngưỡng dân gian. Trong khuôn viên miếu có cây si cổ thụ tồn tại gần 100 năm. Xung quanh khuôn viên có ghế đá, dành cho du khách đến nghỉ chân và ngắm cảnh. Phía ngoài có miếu nhỏ thờ ông Hổ, một dạng tín ngưỡng sơ khai mang màu sắc Vật linh giáo do người Hoa mang theo từ quê hương tới. Bên trong miếu đặt một bệ thờ giả sơn với năm tượng hổ ở tư thế chồm.

Khu trung tâm thờ tự của miếu chia làm ba phần: tiền điện, trung điện và chính điện.

Tiền điện: chính giữa thờ Phật Di Lặc, hai bên thờ Phật Tổ Như Lai và Địa Mẫu. Phía trước là Quan âm Chuẩn Đề ngồi trên toà sen với 18 cánh tay đang cầm pháp khí. Dọc bên tường treo hai bức phù diêu Thập Bát La Hán.
Trung điện: chính giữa thờ Tề Thiên Đại Thánh. Xung quanh là bao lam bằng gỗ chạm lọng theo mô típ: tiên nữ dâng đào với 4 chữ khắc: "Thánh Gia bảo điện". Nối liền trung và chính điện là một sân thiên tỉnh hẹp có đặt hai lư hương to cẩn sành nhiều màu.
Chính điện: chính giữa thờ Ngũ Hành Thánh Mẫu, bên trong đặt năm lọ tượng gỗ thờ Kim, Thủy, Hỏa, Thổ, Mộc. Trước điện kê bàn hương án, thờ Bà Chúa Xứ Châu Đốc và Cửu Huyền. Bao xung quanh điện thờ là bao lam bằng gỗ chạm long với chủ đề: tứ linh, mai lan cúc trúc; phía trên có hàng chữ: "Hành Thánh Mẫu bảo điện ". Bên phải chính điện thờ Quan Công, bên trái thờ Bao Công. Đối diện điện thờ Ngũ Hành Thánh Mẫu là điện thờ bà Kim Mẫu, Địa Mẫu, Long Thần, Hộ pháp. Trên tường trang trí những bức phù điêu màu sắc rực rỡ hình tùng hạc, Phật Di Lặc.

Tín ngưỡng
Lúc đầu, miếu chỉ thờ Ngũ Hành Thánh Mẫu và Tề Thiên Đại Thánh - những vị thần theo người Trung Hoa là anh minh, yêu dân, giúp đỡ mọi người (Bao Công, Tề Thiên...) và các dạng tín ngưỡng sơ khai (thờ Hổ, Lân). Về sau thờ thêm Phật Di Lặc, Quan Âm, Thập Bát La Hán và những vị thần dân gian Việt Nam như Bà chúa xứ Châu Đốc, Cửu Huyền Thất Tổ...

Trước năm 1975, nơi đây tổ chức lễ hội vào ngày mùng một, ngày rằm (âm lịch) và ngày vía của các vị thần miếu, rất đông khách thập phương đến cúng lễ. Ngày nay chỉ tổ chức vào rằm tháng Giêng, tháng Hai và tháng Bảy.

Chú thích

Liên kết ngoài
Miếu Nổi - trên Google Earth
Tiền cảnh Miếu Nổi  - hình trên panoramio.com

Miếu tại Thành phố Hồ Chí Minh
Gò Vấp


title: Acianthera pectinata

text:
Acianthera pectinata  là một loài phong lan.

Hình ảnh

Tham khảo

pectinata


title: Cryptocephalus carpathicus

text:
Cryptocephalus carpathicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Frivaldszky miêu tả khoa học năm 1883.

Chú thích

Tham khảo

C


title: Changlang

text:
Changlang là một thị trấn thống kê (census town) của quận Changlang thuộc bang Arunachal Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Changlang có dân số 6394 người. Phái nam chiếm 56% tổng số dân và phái nữ chiếm 44%. Changlang có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 65%. Tại Changlang, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Arunachal Pradesh


title: Doihara Kenji

text:
, (sinh ngày 8 tháng 8 năm 1883 mất ngày 23 tháng 12 năm 1948), là một vị tướng của Lục quân Đế quốc Nhật Bản, là người vạch kế hoạch xâm lược Mãn Châu, và đã bị Tòa án Quốc tế Viễn Đông kết án tội phạm chiến tranh loại A và chịu án tử hình. Năm 1978, bài vị Doihara được đưa vào thờ ở đền Yasukuni. Vì nổi tiếng với thú tìm hiểu văn hóa Trung Quốc, ủng hộ một nhà nước Mãn Châu độc lập và kiến thức trận mạc phong phú, ông được ví von là "Lawrence xứ Mãn Châu", thông qua hình tượng người hùng Thế chiến I T. E. Lawrence.

Tiểu sử

Cuộc đời và sự nghiệp
Doihara sinh ra ở thành phố Okayama, tỉnh Okayama. Thời thanh niên ông theo học trường Quân sự dự bị, và tốt nghiệp khóa 16 Trường Sĩ quan Lục quân (Đế quốc Nhật Bản) vào năm 1904. Ông làm trong một Trung đoàn bộ binh với chức hạ sĩ quan, và quay lại trường học, tốt nghiệp khóa 24 trường Đại học Lục quân (Đế quốc Nhật Bản) năm 1912.

Sau khi tốt nghiệp ông là tùy viên quân sự tại Bắc Kinh, Trung Quốc. Doihara có thể nói thông thạo tiếng Hoa, và một số ngôn ngữ các vùng miền trên lãnh thổ Trung Quốc. Với khả năng thông thạo ngôn ngữ, lịch sử và văn hóa Trung Quốc, Doihara sớm được Bộ Tổng Tham mưu Lục quân Đế quốc Nhật Bản giao cho nhiệm vụ tình báo quân sự. Ông dành nhiều thời gian thu thập thông tin ở miền bắc Trung Quốc, trong khoảng thời gian từ năm 1921-1922, ông cùng với quân đội Nhật Bản tham chiến tại phía đông nước Nga trong cuộc can thiệp Xibia.

Tháng 7 năm 1927, được thăng hàm đại tá, làm việc tại bộ tư lệnh Sư đoàn 1 (Lục quân Đế quốc Nhật Bản).

Tháng 1 năm 1932, được giao phụ trách phòng đặc biệt của bộ tư lệnh đạo quân Quan Đông. Đến tháng 4, được thăng hàm thiếu tướng.

Tháng 3 năm 1936, được thăng hàm trung tướng. Doihara trải qua các vị trí tư lệnh sư đoàn 1, rồi sư đoàn 14, tư lệnh tập đoàn quân đoàn 5.

Tháng 10 năm 1940, vừa làm việc tại Bộ Tổng tham mưu Lục quân, vừa kiêm nhiệm Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân (Đế quốc Nhật Bản).

Tháng 4 năm 1941, được thăng hàm đại tướng, làm cục trưởng Cục Hàng không Lục quân.

Tháng 5 năm 1942, tư lệnh Đông Bộ quân.

Tháng 3 năm 1943, tư lệnh Phương diện quân số 7 (Lục quân Đế quốc Nhật Bản) đóng ở Singapore.

Tháng 4 năm 1945, Cục trưởng Cục Quân huấn. Sau đó làm Tư lệnh Phương diện quân số 12 (Lục quân Đế quốc Nhật Bản) kiêm Tư lệnh Đông Bộ quân. Đến tháng 9, kiêm Tư lệnh Tổng quân số 1 (Lục quân Đế quốc Nhật Bản).

Ngày 30 tháng 11 năm 1945, giải ngũ.

Tham khảo

Sách

Liên kết ngoài

Đại tướng Lục quân Đế quốc Nhật Bản
Người Okayama
Tội phạm chiến tranh
Mất năm 1948
Lịch sử Mãn Châu
Chính khách từ Okayama


title: Meijel

text:
Meijel () là một đô thị ở đông nam Hà Lan. Đô thị này có diện tích 20,04 km2, dân số cuối năm 2007 là 5872 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Ollieplats.nl platform for and by Meijel youth

Đô thị cũ Limburg Hà Lan


title: Bulbophyllum trigonidioides

text:
Bulbophyllum trigonidioides là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

trigonidioides]]

T


title: Cezay

text:
Cezay là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Xã của Loire


title: Parnassius przewalskii

text:
Parnassius przewalskii  là một loài bướm ngày sinh sống ở vùng núi cao được tìm thấy ở Tây Tạng và West Trung Quốc.
Nó là một thành viên của chi Snow Apollo Parnassius thuộc Swallowtail (Papilionidae). Loài được đặt tên cho Nikolai Przhevalsky.

Tham khảo

Weiss, J.-C. 1992. The Parnassiinae of the World, Part 2. Sciences Nat, Venette; 87 pp.
Chou, I. (ed) 1994. Monographia Rhopalocerorum Sinensium (Monograph of Chinese Butterflies). Henan Scientific và Technological Publishing House, Zhengzhou.(in Chinese)

Liên kết ngoài
Timchenko Funet photographs

Parnassius


title: Đền Trần (Thái Bình)

text:
Đền Trần Thái Bình là một quần thể di tích gồm các đền thờ, lăng mộ thờ các vị vua quan nhà Trần. Đền thờ các vua Trần trên đất phát tích Thái Bình (còn gọi là Thái Đường Lăng) thuộc làng Tam Đường, xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà. Hệ thống các di tích lịch sử ở đây gồm Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần đều đã được chính phủ Việt Nam xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt quan trọng.

Lịch sử
Lịch sử Việt Nam ghi nhận vương triều nhà Trần có nhiều vị vua anh minh tuấn kiệt như Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông và rất nhiều tướng kiệt xuất như Trần Thủ Độ, Trần Hưng Đạo; Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Trần Khánh Dư... Thái Bình là vùng đất phát tích của vương triều Trần, vì cách đây hơn 700 năm, tại đây các vị vua khai nghiệp nhà Trần được sinh ra, gia tộc nhà Trần dựa vào đây dấy nghiệp.

Các vua Trần đã cho xây dựng một hành cung Long Hưng để tổ chức những đại lễ mừng chiến thắng và Tam đường là nơi lưu giữ hài cốt của các tổ tiên triều Trần như: Thủy tổ Trần Kinh, Ninh tổ Trần Hấp, Nguyên tổ Trần Lý, Thái tổ Trần Thừa... Khi các vị vua và hoàng hậu băng hà thì có tới trên một nửa được an táng tại quê nhà và đều được xây lăng miếu phụng thờ, trong đó Thái Đường Lăng là nơi an nghỉ vĩnh hằng của các vị vua đầu triều Trần như Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông. Các hoàng hậu sau khi qua đời đều được quy về hợp tác tại các lăng mộ như Thọ lăng, Chiêu lăng, Dự lăng, Quy đức lăng. Năm tháng qua đi, lăng mộ ba vị vua đầu triều Trần và dòng sông Thái Sư vẫn còn đó. Hơn 7 thế kỷ, những di vật nằm sâu trong lòng đất Tam Đường đã được khai quật, giúp hậu thế tìm lại một quần thể kiến trúc lăng mộ, kiến trúc hành cung Long Hưng uy nghi, tráng lệ.

Vị trí
Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ và lăng mộ các vua Trần (Thái Bình) nằm ở phía Bắc của tỉnh Thái Bình, thuộc làng Tam Đường, xã Tiến Đức huyện Hưng Hà, đền nằm gần QL39, cầu Thái Hà bắc qua sông Hồng, tuyến đường Thái Bình - Hà Nam nối cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) với cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) và ở rất gần các thành phố xung quanh.
Cách thành phố Hưng Yên 17 km
Cách thành phố Nam Định 25 km
Cách thành phố Phủ Lý 30 km
Cách thành phố Thái Bình 30 km
Cách thủ đô Hà Nội 80 km

Tổng quan kiến trúc
Trên diện tích 5175m2, đền thờ các vua Trần, Đức thánh Trần Hưng Đạo, Hoàng hậu và Công chúa triều Trần đã được xây dựng công phu, uy nghi bề thế toạ lạc trên nền phế tích nằm giữa trung tâm xã Tiến Đức với các hạng mục đã hoàn thành là toà hậu cung, toà bái đường, tả vu, hữu vu, nghi môn, đài hoá vàng, ba ngôi mộ các vua Trần và một số công trình kiến trúc liên quan.

Kiến trúc chung gồm 3 đền chính:

- Đền Vua thờ tổ tiên họ Trần, Thái Tổ Trần Thừa và 3 vị vua Trần đầu Triều Trần.

- Đền Thánh thờ Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến.

- Đền Mẫu thờ Linh Từ Quốc Mẫu Trần Thị Dung, các hoàng hậu, hoàng thái hậu, thái hậu và công chúa Triều Trần.

Đây là một tổng thể kiến trúc rộng lớn, là nơi thờ tự các vua Trần. Các công trình kiến trúc được bố trí theo trục chính, chia thành các không gian như: không gian hành lễ, không gian nội tự đền, không gian vườn cây xanh, là một công trình kiến trúc kế thừa và phát huy truyền thống kiến trúc dân tộc - kiến trúc đình làng. Riêng Toà hậu cung đền Trần là một phần trong tổng thể kiến trúc có kết cấu chữ đinh, gồm hai toà tám gian, trên diện tích 359m2, được khởi dựng bởi sự tài hoa của những người thợ; sự góp mặt của đá trong hợp thể kiến trúc tôn vinh vẻ uy linh của hậu cung với hệ thống rồng đá được chạm trổ tinh vi, sống động.

Nơi đây được gọi là Thái Đường Lăng, hiện còn di tích là ba ngôi mộ táng ba vị vua đầu tiên của Triều Trần là Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông.

Lễ hội đền Trần
Lễ hội đền Trần Thái Bình đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 231/QĐ-BVHTTDL ngày 27/01/2014 của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch.

Lễ hội đền Trần diễn ra vào ngày 13 đến 18 tháng Giêng âm lịch hàng năm, qua đó khẳng định và tôn vinh công lao dựng nước của nhà Trần trong lịch sử Việt Nam.

Các nội dung diễn ra suốt lễ hội từ sáng 13 tháng giêng âm lịch đến hết ngày 18 tháng giêng âm lịch như: Thi cỗ cá, Thi gói bánh chưng, Thi thả diều, Thi pháo đất, Thi vật cầu, Thi kéo co.

Tham khảo

Xem thêm

Liên kết ngoài
Trang Thông tin Tổng Hợp Về Cụm Di Tích Đền Trần Thái Bình
Thái Bình khai hội đền Trần
Cụm di tích Đền thờ các vua Trần - huyền thoại về một vương triều hùng mạnh
Khu di tích lịch sử nhà Trần

Di tích tại Thái Bình
Trần
Du lịch Thái Bình


title: Dicranomyia contradistincta

text:
Dicranomyia contradistincta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Eulithidium affine

text:
Eulithidium affine là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Phasianellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Eulithidium


title: Hút mật bụng vạch

text:
Hút mật bụng vạch (tên khoa học Hypogramma hypogrammicum) là loài chim thuộc họ Hút mật. Nó được xếp vào chi đơn loài Hypogramma. Trong bài báo công bố năm 2011, Moyle và ctv lại cho rằng loài này nên được hợp nhất lại trong chi Arachnothera, với danh pháp Arachnothera hypogrammica

Chim hút mật bụng vạch phân bố ở Brunei, Campuchia, Trung Quốc, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanma, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.

Môi trường sống tự nhiên của chim này là các khu rừng ẩm thấp nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Phân loài
Loài này bao gồm các phân loài sau:
 H. h. lisettae: Bắc Myanma, tây nam Trung Quốc, bắc Thái Lan, bắc và trung Đông Dương.
 H. h. mariae: nam Đông Dương
 H. h. nuchale: Bán đảo Mã Lai
 H. h. hypogrammicum: Sumatra và Borneo
 H. h. natunense: Quần đảo Natuna (tây bắc đảo Borneo).

Chú thích

Tham khảo

 BirdLife International 2004. Hypogramma hypogrammicum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Tra cứu ngày 26 tháng 7 năm 2007.
Hình ảnh tại ADW

H
Chim Thái Lan
Động vật được mô tả năm 1843


title: Molophilus perflaveolus

text:
Molophilus perflaveolus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở Chúng phân bố ở miền Cổ bắc và miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Folkling

text:
Folkling là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Lasioglossum lineare

text:
De Lasioglossum lineare (tên tiếng Anh: schoorsteengroefbij) là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Schenck mô tả khoa học năm 1870.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1870


title: Coelioxys integra

text:
Coelioxys integra là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

I
Động vật được mô tả năm 1968


title: Taurinya

text:
Taurinya là một xã trong tỉnh Pyrénées-Orientales, vùng Occitanie phía nam nước Pháp. Xã Taurinya nằm ở khu vực có độ cao trung bình 584 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Taron mouatae

text:
Taron mouatae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Taron
Động vật được mô tả năm 1940


title: Eatoniopsis edwardiensis

text:
Eatoniopsis edwardiensis là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Eatoniopsis


title: Tipula bulbifera

text:
Tipula bulbifera là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: The Beast (phim 1988)

text:
The Beast hay The Beast of War (tựa tiếng Việt: Con quái vật, Quái thú chiến tranh hay Quái vật chiến tranh) là một bộ phim hành động - chiến tranh - tâm lý Mỹ do đạo diễn Kevin Reynolds thực hiện, được hãng Columbia Pictures sản xuất vào năm 1988. Phim có sự tham gia của các diễn viên George Dzundza, Jason Patric, Steven Bauer, Erick Avari, Stephen Baldwin và Don Harvey. Bộ phim nói về cuộc chiến tranh giữa Liên bang Xô viết và Afghanistan vào những năm 1979-1989.

Nội dung

Phim mở đầu bằng cảnh một số xe tăng T-55 của quân đội Liên Xô càn quét vào một ngôi làng của quân du kích Mujahideen, sát hại nhiều người dân trong làng rồi thiêu rụi nó. Trong đó có xe tăng của Thiếu tá Daskal đang trên đường rút lui thì bị lạc trong một hoang mạc rộng lớn, mấy ngày liền không tìm thấy đường ra, lối ra duy nhất chính là con đường họ đã đi vào. Taj Khan - người thủ lĩnh của quân du kích đã dẫn một nhóm du kích truy đuổi chiếc xe tăng này để trả thù cho người anh trai bị Daskal cho xe tăng cán chết. Trong tổ lái xe tăng ngoài Daskal còn có Koverchenko, Samad, Golikov và Kaminski.

Mặc dù bị quân du kích tấn công vài lần nhưng xe tăng vẫn may mắn chạy thoát được. Do nghi ngờ Samad phản bội, dẫn đường cho quân du kích truy đuổi nên Daskal đã bắn chết Samad. Koverchenko thấy thế liền tuyên bố sẽ đưa Daskal ra tòa án binh, Daskal tức giận ra lệnh trói Koverchenko lại rồi bỏ mặc anh trong hoang mạc. Taj Khan cùng quân du kích đã cứu Koverchenko thay vì giết anh. Căm giận việc Daskal đối xử tàn nhẫn với mình nên Koverchenko đã sửa khẩu súng chống tăng RPG-7 giúp quân du kích để họ có thể phá hủy xe tăng của Daskal.

Trên đường đi, xe tăng của Daskal có gặp một chiếc máy bay trực thăng Liên Xô đang đi tìm nước, những người lính trên trực thăng kêu nhóm của Daskal hãy bỏ xe tăng và lên trực thăng để về căn cứ, tuy nhiên Daskal đã từ chối vì ông chỉ muốn quay về bằng xe tăng. Nhóm của Daskal đành phải trở lại con đường mà họ đã đi vào.

Sáng hôm sau, Koverchenko cùng quân du kích đi đường tắt chặn đánh xe tăng, nhóm của Daskal cố gắng bắn trả quyết liệt nhưng cũng bị bắt. Quân du kích định giết ba người này nhưng Koverchenko đã xin tha cho họ, chỉ có Golikov và Kaminski thoát về đến căn cứ sau khi bị quân du kích lột sạch đồ trang bị, còn Daskal không may bị những người phụ nữ Afghan xông ra đánh chết. Lúc đó có chiếc trực thăng Liên Xô bay đến, quân du kích nấp vào các vách đá, còn Koverchenko được chiếc trực thăng đó đưa về căn cứ. Sau ngày hôm đó anh được về nước, vĩnh viễn rời xa chiến trường Afghanistan.

Diễn viên
George Dzundza vai Thiếu tá Daskal
Jason Patric vai Koverchenko
Steven Bauer vai Taj Khan
Erick Avari vai Samad
Stephen Baldwin vai Golikov
Don Harvey vai Kaminski
Chaim Girafi vai Moustafa
Shoshi Marciano vai Sherina
Yitzhak Ne'eman vai Iskandar
David Sherrill vai Kovolov
Moshe Vapnik vai Hasan
Claude Aviram vai Sadioue
Victor Ken vai Ali
Avi Keedar vai Noor
Avi Gil-Or vai Khahzaman
Roberto Pollak vai Shahzaman
Beni Baruchin vai Afzal

Nhạc phim
Nhạc phim gốc của The Beast được phát hành ra đĩa bởi Hãng ghi âm CBS/Columbia ngay sau khi bộ phim ra mắt, các bản nhạc đều được nhạc sĩ Mark Isham sáng tác và thể hiện.

Chuyện bên lề
Nhân vật Thiếu tá Daskal trong phim từng là một cậu bé 8 tuổi lái xe tăng T-34 cùng Hồng Quân tiêu diệt nhiều phát xít Đức trong trận đánh Stalingrad của Thế chiến thứ hai.
Bộ phim The Beast được bấm máy chính thức ở Israel mặc dù bối cảnh là Afghanistan.
Những chiếc xe tăng T-55 trong phim hoàn toàn là xe tăng thật, còn những chiếc máy bay trực thăng Aérospatiale Super Frelon là máy bay giả.

Tham khảo

Liên kết ngoài
The Beast tại Internet Movie Database
The Beast tại AllMovie
The Beast tại Rotten Tomatoes
The Beast tại Box Office Mojo
Danh sách súng trong phim.
Trailer của phim.

Phim năm 1988
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim chiến tranh Mỹ
Phim hành động Mỹ
Phim chính kịch Mỹ
Phim tâm lý Mỹ
Phim Columbia Pictures
Phim hãng Columbia Pictures
Phim lịch sử
Phim về Chiến tranh Soviet tại Afghanistan
Phim dựa theo kịch
Phim về trả thù
Phim lấy bối cảnh ở hoang mạc
Phim lấy bối cảnh ở Afghanistan
Phim chính kịch thập niên 1980
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1980
Phim lấy bối cảnh năm 1981


title: Bình phương tối thiểu

text:
Trong toán học, phương pháp bình phương tối thiểu ( Ordinary least square), còn gọi là bình phương nhỏ nhất hay bình phương trung bình tối thiểu, là một phương pháp tối ưu hóa để lựa chọn một đường khớp nhất cho một dải dữ liệu ứng với cực trị của tổng các sai số thống kê (error) giữa đường khớp và dữ liệu.

Phương pháp này giả định các sai số (error) của phép đo đạc dữ liệu phân phối ngẫu nhiên. Định lý Gauss-Markov chứng minh rằng kết quả thu được từ phương pháp bình phương tối thiểu không thiên vị và sai số của việc đo đạc dữ liệu không nhất thiết phải tuân theo, ví dụ, phân bố Gauss. Một phương pháp mở rộng từ phương pháp này là bình phương tối thiểu có trọng số.

Phương pháp bình phương tối thiểu thường được dùng trong khớp đường cong. Nhiều bài toán tối ưu hóa cũng được quy về việc tìm cực trị của dạng bình phương, ví dụ như tìm cực tiểu của năng lượng hay cực đại của entropy.

Phương pháp bình phương tối thiểu thường sử dụng để vinh danh Carl Friedrich Gauß (1795), nhưng nó được xuất bản lần đầu bởi Adrien-Marie Legendre (1805).

Diễn giải

Giả sử dữ liệu gồm các điểm (xi, yi) với i = 1, 2,..., n. Chúng ta cần tìm một hàm số f thỏa mãn

f(xi) ≈ yi

Giả sử hàm f có thể thay đổi hình dạng, phụ thuộc vào một số tham số pj với j = 1, 2,..., m.

f(x) = f(pj, x)

Nội dung của phương pháp là tìm giá trị của các tham số pj sao cho biểu thức sau đạt cực tiểu:

Nội dung này giải thích tại sao tên của phương pháp là bình phương tối thiểu.

Đôi khi thay vì tìm giá trị nhỏ nhất của tổng bình phương, người ta có thể tìm giá trị nhỏ nhất của bình phương trung bình:

Điều này dẫn đến tên gọi bình phương trung bình tối thiểu.

Giải quyết

Bài toán thường có lời giải đáng tin cậy khi số lượng các tham số pj nhỏ hơn số lượng các dữ liệu (m < n).

Trong trường hợp, f là hàm tuyến tính của các tham số pj, bài toán trở nên đơn giản hóa rất nhiều, rút gọn thành việc giải một hệ phương trình tuyến tính. Xem thêm bình phương tối thiểu tuyến tính.

Nếu f không là hàm tuyến tính của các tham số, bài toán trở thành một bài toán tối ưu hóa tổng quát. Bài toán tổng quát này có thể dùng các phương pháp như phương pháp tối ưu hóa Newton hay phương pháp trượt dốc. Đặc biệt thuật toán Gauss-Newton hay thuật toán Levenberg-Marquardt là thích hợp nhất cho bài toán bình phương tối thiểu tổng quát này.

Hồi quy tuyến tính

Trong hồi quy tuyến tính, người ta thay biểu thức:

f(xi) ≈ yi

bằng

f(xi) = yi + εi

với hệ số nhiễu ε là biến ngẫu nhiên có giá trị kỳ vọng bằng 0.

Trong biểu thức của hồi quy tuyến tính x được đo chính xác, chỉ có y chịu nhiễu loạn ε. Thêm nữa, hàm f tuyến tính với các tham số pj.

Nếu f không tuyến tính với các tham số thì có hồi quy phi tuyến, một bài toán phức tạp hơn nhiều hồi quy tuyến tính.

Xem thêm
 Bình phương tối thiểu có trọng số
 Hồi quy tuyến tính

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Least Squares Fitting (Regression) – Đại học Saint John's
 ZunZun.com – tối ưu hóa dữ liệu 2D và 3D
 General Least-Squares – Direct Solutions and Bundle Adjustments

Phân tích hồi quy
Tối ưu hóa (toán học)


title: Caloptilia parasticta

text:
Caloptilia parasticta là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (Meghalaya).

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Puyravault, Vendée

text:
Puyravault là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 17,07 km², dân số năm 2006 là 624 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 4 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site Officiel de la commune de Puyravault dans le sud vendée
 Puyravault trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Site officiel de l'Office de Tourisme des Isles du Marais Poitevin

Puyravault


title: Molophilus oligotrichus

text:
Molophilus oligotrichus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Chlorolius koehleri

text:
Chlorolius koehleri là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae. Nó là đại diện duy nhất của chi Chlorolius. Loài này có ở Cameroon, Gabon, Nigeria, có thể cả Cộng hòa Congo, và có thể cả Guinea Xích Đạo.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông ngòi, các đồn điền, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Amiet, J.-L. & Schiøtz, A. 2004. Chlorolius koehleri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

K
Động vật được mô tả năm 1940
Hyperoliidae


title: Erechthias

text:
Erechthias là một chi côn trùng thuộc họ Tineidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Tineidae


title: Quận Franklin, Washington

text:
Quận Franklin là một quận thuộc tiểu bang Washington, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 49.347 người. Quận lỵ đóng ở Pasco.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 3276 km2, trong đó có 60 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của tiểu bang Washington


title: Megachile latimanus

text:
Megachile latimanus là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Say mô tả khoa học năm 1823.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1823


title: Pisonia ekmani

text:
Pisonia ekmani là một loài thực vật thuộc họ Nyctaginaceae. Đây là loài đặc hữu của Cuba.

Chú thích

Tham khảo
 Areces-Mallea, A.E. 1998. Pisonia ekmani. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Cuba
Pisonia


title: Paradrillia felix

text:
Paradrillia felix là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Paradrillia


title: Conus ermineus

text:
Conus ermineus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 103 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 0 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 101 m.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

Động vật được mô tả năm 1778
E


title: Ampedus adrastoides

text:
Ampedus adrastoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Anatoma parageia

text:
Anatoma parageia là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Scissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Anatoma


title: Lý Tiên Niệm

text:
Lý Tiên Niệm () (23 tháng 6 năm 1909–21 tháng 6 năm 1992) là Chủ tịch Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa giữa năm 1983 và 1988 và sau đó là chủ tịch Hội nghị Chính trị Hiệp thương Nhân dân Trung Quốc cho đến khi mất.

Lý Tiên Niệm vào Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 1927, và làm một chỉ huy quân đội và chính ủy của Hồng quân trong thời kỳ Trường Chinh. Ông là một nhân vật chính trị có ảnh hưởng của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, là ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc kể từ năm 1956, từng là Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa 12, 13.

Thời gian 1949 - 1954 ông được cử làm Chủ tịch Chính phủ Nhân dân tỉnh Hồ Bắc (chức vụ nay là Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân), Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Hồ Bắc kiêm Tư lệnh Bộ chỉ huy quân sự và Chính ủy, Phó bí thư Trung ương cục Trung Nam.

Năm 1954 ông được giao nhiệm vụ Bộ trưởng Bộ Tài chính Trung Quốc và Phó Tổng lý Quốc vụ viện cho đến khi xảy ra Cách mạng Văn hóa. Thời kỳ Cách mạng văn hóa ông thất sủng, sau đó mới được phục hồi, cử giữ chức Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, Ủy viên Quân ủy Trung ương Trung Quốc.

Ông được coi là kiến trúc sư chính trong việc phục hồi kinh tế sau thời kỳ Văn cách. Năm 1978 ông tham dự vào việc bắt giữ bè lũ bốn tên. Năm 1983 khi Hiến pháp mới được ban hành, ông được bầu giữ chức vụ Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, chức vụ bị bỏ trống kể từ năm 1969. Tháng 7 năm 1985, Lý Tiên Niệm sang thăm Mỹ, đây là lần đầu tiên nguyên thủ Trung Quốc sang thăm Mỹ, đây cũng là thời điểm bắt đầu quan hệ thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Năm 1988, khi 79 tuổi, ông thôi giữ chức vụ Chủ tịch nước, người kế nhiệm là Dương Thượng Côn. Chức vụ sau đó của ông là Chủ tịch Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc cho đến khi mất năm 1992.

Ông được xem là một trong những Bát đại nguyên lão của Trung Quốc.

Xem thêm

 Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
 Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Hồ Bắc
 Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)
 Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Hồ Bắc

Tham khảo

Sinh năm 1909
Mất năm 1992
Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Phó Thủ tướng Trung Quốc
Người Hán
Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Hồ Bắc
Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)
Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Hồ Bắc
Ủy viên Ban Thường vụ Đảng Cộng sản Trung Quốc
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc


title: Castignano

text:
Castignano là một đô thị ở tỉnh Ascoli Piceno ở vùng Marche, khoảng 80 km về phía nam của Ancona và khoảng 10 km về phía đông bắc của Ascoli Piceno. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.039 người và diện tích 38.9 km².

Đô thị Castignano bao gồm các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là thôn làng) Ripaberarda, San Venanzo, San Martino, Castiglioni, Rufianovà Sant'Angelo di Ripaberarda.

Castignano giáp các đô thị: Appignano del Tronto, Ascoli Piceno, Cossignano, Montalto delle Marche, Montedinove, Offida, Rotella.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.provincia.ap.it/Castignano

Đô thị tỉnh Ascoli Piceno


title: Heschatroxus anticus

text:
Heschatroxus anticus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Heschatroxus


title: Quevauvillers

text:
Quevauvillers là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên tuyến N29, khoảng 15 dặm Anh về phía tây nam của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Quevauvillers trên trang mạng của INSEE
 Quevauvillers trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Peguerinos

text:
Peguerinos là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 318.

Tham khảo

Đô thị ở Ávila


title: 16043 Yichenzhang

text:
16043 Yichenzhang (1999 GP23) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 4 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16043 Yichenzhang

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Emersacker

text:
Emersacker là một đô thị tại huyện Augsburg bang Bayern nước Đức. Đô thị Emersacker có diện tích 11,77 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1422 người.

Tham khảo


title: Hexatoma albonotata

text:
Hexatoma albonotata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Kühlenthal

text:
Kühlenthal là một đô thị tại huyện Augsburg bang Bayern nước Đức. Đô thị Kühlenthal có diện tích 7,13 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 821 người.

Tham khảo


title: Holorusia japvoensis

text:
Holorusia japvoensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Holorusia


title: Pháo tự hành

text:
Pháo tự hành (tiếng Anh là self-propelled artillery, hay self-propelled gun, viết tắt: SPG) là một loạt giải pháp nhằm mang lại sự cơ động cho pháo binh. Khái niệm này còn bao hàm cả các loại lựu pháo và pháo phản lực. Nó có đặc điểm là tính cơ động cao nhờ vào việc sử dụng hệ thống khung gầm bánh xích và khung gầm bánh lốp ,không hẳn là không cần các phương tiện xe kéo chở đi. Pháo tự hành được dùng để hỗ trợ hỏa lực tầm xa trên chiến trường.

Trong quá khứ, thuật ngữ "Pháo tự hành" còn bao gồm những loại Pháo tự hành chống tăng. Tuy nhiên hai thuật ngữ này được tách ra bởi sự khác biệt lớn giữa hai loại pháo.

Vào thời nay, pháo tự hành đã có nhiều chuyển biến về cả thiết kế và lắp ráp. Chúng được thêm nhiều bộ phận như: hệ thống treo hiện đại, phuộc súng,... Giống như quá khứ, các loại xe tăng tự hành đều có súng phụ để bảo vệ khỏi bộ binh. Khác xa với pháo đẩy bằng bộ binh thế kỉ 19–20, pháo tự hành hiện đại được bảo vệ bằng một lớp giáp tương đối dày nhằm bảo vệ kíp lái trước vũ khí cầm tay. Tuy vậy, lượng giáp ấy nếu so với xe tăng thì vẫn rất mỏng. Do đó pháo tự hành không thể đối đầu với thiết giáp địch trực tiếp nếu không có lực hỗ trợ cho pháo.

Pháo tự hành có rất nhiều ưu điểm mà từ trước đến nay quân đội các nước luôn muốn sở hữu trong quân đội của mình. Thứ nhất, pháo tự hành có độ linh hoạt cao, đạt được tầm bắn xa và hỏa lực mạnh. Thứ hai, pháo tự hành có thể được lắp đặt dễ dàng, ít tốn chi phí và đặc biệt có độ sát thương cao. Những tính năng trên làm cho pháo tự hành trở thành một trong những loại vũ khí mà bất cứ quân đội nào thời hiện đại nào cũng sở hữu được.

Lịch sử phát triển

Tiền thân
Trong những năm thế kỉ 17, tiền thân của pháo tự hành chính là những loại pháo ngựa kéo, những loại pháo này sử dụng đạn pháo tròn, cây đút pháo có ngòi lửa rồi sau đó bắn. Đi đầu trong việc này chính là nước Nga, họ bắt đầu sử dụng những loại pháo này trong những chiến dịch vừa và lớn với quân đội Thụy Điển. Các nước châu Âu nhanh chóng học tập kĩ thuật quân sự mới này và bắt đầu ứng dụng vào các bãi tập quân sự. Friedrich Đại đế, vua Phổ đã thành lập đơn vị pháo đội kỵ binh chuyên nghiệp đầu tiên năm 1759. Trong cuộc Chiến tranh Cách mạng Pháp năm 1790, liên quân Áo-Phổ sử dụng pháo binh đánh phá quân Pháp và tất nhiên là quân Pháp cũng sử dụng thứ vũ khí này để đánh trả. Pháo ngựa kéo được sử dụng đến tận thời Napoléon I (1804-1815). Rồi sau đó bước qua thế kỉ 20, mở đầu một thời kì mới của pháo tự hành.

Thời kỳ đầu phát triển (1914-1939)
Sự xuất hiện của máy kéo, và sau này là khung gầm ô tô đã giúp người ta có thể vận chuyển pháo bằng lực kéo cơ học, được sử dụng rộng rãi trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, tuy nhiên, bộ súng kéo và máy kéo rất dễ bị tổn thương khi hành quân và trong khi triển khai tại một vị trí khai hỏa (và sau đó mất một thời gian đáng kể) và không thể hoạt động ngoài mặt trận. Trong điều kiện chiến hào đặc trưng của Chiến tranh thế giới thứ nhất, pháo binh không thể hỗ trợ thành công các cuộc đột phá của phe mình, và do đó đối phương có thể bình tĩnh kéo lực lượng dự bị và loại bỏ mối đe dọa với tổn thất lớn cho phe tiến công. Kết quả, một ý tưởng nảy sinh là đặt một khẩu pháo pháo trên một chiếc ô tô hoặc khung gẩm bánh xích, đủ để chở khẩu đội với đạn dược và có lớp giáp đử mạnh để bảo vệ nó khỏi súng máy và vũ khí bộ binh. Cuối cùng, người ta xếp chúng vào cùng loại với cái được gọi là " xe tăng ", mặc dù hầu như tất cả các mẫu xe tăng đầu tiên của Chiến tranh thế giới thứ nhất ( Mk.I , Saint-Chamond, Schneider ) trên thực tế là pháo tự hành xung xích.Ở Nga, dự án chế tạo pháo tự hành siêu nặng, bọc thép dày để chống lại các công sự của đối phương đã được đề xuất bởi V. D. Mendeleev, con trai của nhà hóa học nổi tiếng D. I. Mendeleev. Dự án này, được gọi là " Xe tăng của Mendeleev ", rất tiên tiến vào thời đó, nhưng không được làm bằng kim loại. Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất và Nội chiến, pháo 76,2 mm "chống máy bay " tự hành của FF Lender dựa trên xe tải Russo-Balt đã được sử dụng tích cực. Một số chúng thậm chí có cabin được bọc thép một phần.

Pháo tự hành Mark I là thí nghiệm đầu tiên về pháo tự hành hiện đại, được đưa vào hoạt động năm 1917(thế chiến I). Nó dựa trên khung gầm tăng Mk I,nhưng được tháo phần tháp pháo trên và thay vào đó là một khẩu pháo tự hành;thêm một chiếc bệ sắt và hàn vào thân xe tăng. Thay cho sức ngựa đó chính là xích xe tăng, để di chuyển linh hoạt hơn. Pháo tự hành Mark I chính là tiền thân của các loại pháo tự hành hiện đại trong hiện tại và tương lai.

Trong những năm 1920, các bệ pháo tự hành đã được thử nghiệm tích cực ở Liên Xô và Đức. Cũng chính nhà thiết kế xe tăng nổi tiếng W. Christie đã chế tạo một số nguyên mẫu pháo tự hành tại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, hầu hết các dự án này có thể được phân loại là pháo tự hành thay thế trên khung gầm ô tô hoặc máy kéo - việc thiếu hoặc không có cơ sở công nghiệp và đủ số lượng khung gầm xe tăng bị ảnh hưởng.

Chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945)

Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, hầu như tất cả pháo binh vẫn được di chuyển bằng máy kéo pháo hoặc ngựa. Trong khi học thuyết Blitzkrieg của Đức kêu gọi hoạt động vũ trang hiệp đồng, đòi hỏi hỏa lực hỗ trợ cho các đơn vị thiết giáp, thì trong cuộc xâm lược Ba Lan và Pháp, điều này đã được Luftwaffe cung cấp bằng cách sử dụng máy bay ném bom bổ nhào Junkers Ju-87 'Stuka' hoạt động hiệu quả như pháo binh. Tiếp theo là những chiếc xe kéo thông thường.

Khi chiến tranh tiến triển, hầu hết các quốc gia đều phát triển pháo tự hành. Một số nỗ lực ban đầu thường không hơn một khẩu pháo dã chiến hoặc súng chống tăng gắn trên xe tải — một kỹ thuật được Quân đội Anh biết đến như là mang portee. Đây là những đơn vị cơ động, nhưng thiếu khả năng bảo vệ cho khẩu đội. Bước tiếp theo là lắp các khẩu pháo lên khung gầm có bánh xích (thường là của xe tăng đã lỗi thời hoặc đã được thay thế) và cung cấp một cấu trúc tháp pháo bọc thép để bảo vệ pháo và tổ lái của nó. Nhiều thiết kế ban đầu là ngẫu hứng và những bài học kinh nghiệm đã dẫn đến những thiết kế tốt hơn sau này trong chiến tranh. Ví dụ thiết kế đầu tiên của Anh, " Bishop " mang lựu pháo 25 pdr trên khung gầm xe tăng Valentine, nhưng trong một khung lắp đã hạn chế nghiêm trọng hiệu suất của pháo. Nó đã được thay thế bằng Pháo Sexton hiệu quả hơn .

Khẩu đội pháo tự hành đầu tiên được thành lập khi Hauptmann Alfred Becker, một kỹ sư cơ khí và là đội trưởng khẩu đội thuộc Sư đoàn bộ binh 227, lắp những khẩu pháo 10,5 cm leFH 16 trên khung gầm xe tăng hạng nhẹ Vickers Mk.VI của Anh bị bắt để tận dụng hỏa lực.LeFH 16 Geschützwagen Mk VI 736 (e) 10,5 cm của ông là tiền thân của các loại pháo tự hành của Đức như Wespe và Hummel.

Quân Đức cũng huy động pháo chống tăng của họ, sử dụng các loại xe bánh xích hạng nhẹ, lỗi thời hoặc bị bắt. Các ví dụ bao gồm Marder I sử dụng máy kéo Lorraine 37L của Pháp, Marder II sử dụng khung gầm xe tăng hạng nhẹ Panzer II và Marder III dựa trên khung gầm Panzer 38 (t) của Séc. Những điều này đã dẫn đến các loại pháo Tấn công được bảo vệ tốt hơn - Sturmgeschütz - với các bệ kín hoàn toàn, được chế tạo trên khung gầm xe tăng hạng trung. Tương tự các loại pháo chống tăng tự hành như Jagdpanzer IV và Jagdpanther. Một số thiết kế dựa trên khung gầm hiện có (chẳng hạn như Brummbär ), khung xe còn sót lại từ các chương trình bị hủy bỏ ( Elefant và Sturer Emil); những chiếc khác được chuyển đổi từ xe tăng bị hư hại do chiến đấu ( Sturmtiger ). Thiết kế xe chiến đấu bọc thép được sản xuất nhiều nhất cho Đức trong Thế chiến II, Pháo xung kích Sturmgeschütz III (StuG III), vào năm 1936–37 đã tiên phong cho loại thiết giáp bọc kín hoàn toàn kiểu xếp tầng sau này sẽ được sử dụng trên hầu hết tất cả phương tiện của Đức giai đoạn cuối chiến tranh. - pháo tự hành chống tăng định dạng Jagdpanzer.

Liên Xô đã thử nghiệm vũ khí tự hành trên xe tải và xe tăng, sản xuất một vài khẩu pháo ZiS-2 57 mm gắn trên máy kéo Komsomolets trong thời kỳ đầu chiến tranh. Đến năm 1943, một loạt xe bọc thép chở quân Samokhodnaya Ustanovka bắt đầu được đưa ra mặt trận, bắt đầu với SU-85, và đến cuối năm 1944 là SU-100, trang bịpháo mạnh mẽ trên khung gầm hiện đại thông qua vỏ bọc nguyên khối của khoang kíp lái như người Đức đã làm với StuG III. Loại này có lợi thế là tương đối rẻ để chế tạo và lắp một khẩu pháo lớn hơn so với loại xe tăng thông thường mà chúng có nguồn gốc từ đó, nhưng phải trả giá bằng sự linh hoạt.

Pháo xung kích bọc thép dày được thiết kế để hỗ trợ bắn trực tiếp để hỗ trợ bộ binh khi đối mặt với hệ thống phòng thủ của đối phương. Mặc dù thường tương tự như pháo chống tăng, chúng mang pháo cỡ nòng lớn hơn với hiệu suất chống giáp yếu hơn nhưng có khả năng bắn đạn HE mạnh mẽ. Lựu pháo 105mm StuH 42 của Đức dựa trên StuG III và lựu pháo 152mm ISU-152 của Liên Xô là những ví dụ về loại pháo tự hành này.

Tất cả các quốc gia lớn đều phát triển pháo tự hành có thể hỗ trợ gián tiếp trong khi vẫn theo kịp tiến trình của các đội hình thiết giáp. Đây thường là những phương tiện bọc thép hạng nhẹ với thân xe hở mui; M7 Priest của Hoa Kỳ, Sexton của Anh (25 pdr), Wespe và Hummel của Đức là những ví dụ điển hình. Một con đường khác đã được Liên Xô lựa chọn, những người không phát triển phương tiện bắn gián tiếp chuyên dụng, nhưng theo truyền thống pháo kéo đa năng, đã chế tạo một loạt pháo xung kích đa năng với khả năng bắn gián tiếp (ví dụ ISU-152 ). Một chương trình liên quan và mới lạ là phát triển pháo phản lực tự hành Katyusha của Liên Xô, là những xe tải không bọc thép với giá treo tên lửa đơn giản ở phía sau, một loại vũ khí rẻ tiền và hiệu quả, với điều kiện tấn công bão hòa khu vực được yêu cầu hơn là bắn chính xác. Các cường quốc phe Trục đã bắt Katyusha và tạo ra các phiên bản của riêng họ; Đức chế tạo Raketen-Vielfachwerfer 8 cm, trong khi Romania phát triển pháo chống tăng Mareșal, một nguyên mẫu ban đầu được trang bị Katyusha. Loại xe này cũng có các phiên bản lựu pháo tự hành.

Sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, pháo xung kích không còn được sử dụng với xu hướng chung hướng tới một loại xe trang bị súng hạng nặng duy nhất, xe tăng chiến đấu chủ lực, mặc dù một số AFV có bánh lốp như Rooikat Nam Phi, Xe chiến đấu cơ động Type 16 của JGSDF và M1128 MGS của Mỹ, trong số những loại khác, vẫn được phát triển với các loại vũ khí bắn trực tiếp cỡ nòng lớn. Pháo bắn gián tiếp tự hành vẫn quan trọng và tiếp tục phát triển cùng với pháo dã chiến đa năng.

Pháo phản lực

Từ thế chiến II, hệ thống pháo phản lực đã xuất hiện. Nước đi đầu trong lĩnh vực này chính là Đức Quốc xã từ những năm 1930, nhưng họ không phát triển sâu loại vũ khí này. Tiếp theo là Liên Xô, họ đã chế ra được những dàn pháo phản lực Katyusha - một thứ vũ khí chết người. Sau Katyusha, người Mĩ và Anh đã bắt đầu tham gia chế tạo loại vũ khí mới mẻ này.

Đến thời hiện đại, pháo phản lực đã có nhiều chuyển biến về cả thiết kế và cấu tạo. Pháo phản lực đã có hệ thống đẩy tự động (khác với hệ thống phóng của Katyusha), hệ thống định vị tên lửa. Đặc biệt hơn, hệ thống pháo phản lực hiện đại có thể phóng được rất nhiều tên lửa mỗi lần phóng (trung bình 20-40 quả tên lửa/mỗi lần phóng) hoặc phóng được cả đầu đạn hạt nhân-hoá học-sinh học. Pháo phản lực có thể tiêu diệt được cả một cụm quân, xe tăng (thiết giáp) hoặc phá huỷ tan tành bất kì một công trình xây dựng nào. Tuy nhiên, pháo phản lực có một điểm yếu đó chính là nạp đạn lâu (trung bình phải mất 10-20 phút để nạp đạn cho một loạt bắn).

Lựu pháo

Trong các thời kỳ quân đội, ngoài pháo tự hành và pháo phản lực - lựu pháo cũng là một trong những binh chủng chính.

Lựu pháo thường có nòng dài,sử dụng đạn công phá hoặc mù.Lựu pháo có hệ thống đẩy bằng cách giật cò phía sau làm cho băng truyền đẩy đạn về phía mục tiêu.Lựu pháo thời hiện đại đã có nhiều cải tiến so với thời xưa.

Quân đội Đức Quốc xã và Liên Xô trong Thế chiến II chính là hai lực lượng điển hình sử dụng lựu pháo.Hơn 80% tổn thất trong chiến tranh về cả sinh mạng, cơ sở hạ tầng,… là do lựu pháo gây ra.Tuy nhiên nó có một số khuyết điểm rất tai hại ở độ linh động và khả năng phòng vệ.

Pháo tự hành thời hiện đại

Ngày nay, pháo tự hành đóng một vai trò quan trọng đối với quân đội các nước. Kể từ thời hiện đại, đã có hai cuộc chiến xảy ra đó chính là Chiến tranh lạnh và Chiến tranh vùng vịnh và trong cả hai cuộc chiến trên, đều có sự tham gia của các loại pháo tự hành.

Pháo tự hành thời hiện đại có nhiều điểm khác biệt so với pháo tự hành trong Thế chiến II. Pháo tự hành hiện đại đã có hệ thống định vị đạn, radar chống máy bay phát hiện, đầu đạn nặng và còn có thể bắn được cả đầu đạn hạt nhân nhẹ. Hệ thống định vị đạn là một trong những ưu điểm của pháo tự hành, nó có thể bám sát theo mục tiêu mà không cần phải điều chỉnh và chỉ dừng lại khi nào mục tiêu bị phá hủy.

Những tính năng trên giúp pháo tự hành là một trong những binh chủng không thể bị thay thế. Đặc biệt pháo tự hành thời hiện đại có thể mang được rất nhiều đạn và có nhiều nòng phụ. Một pháo tự hành hiện đại có thể mang được hơn 64 viên đạn công phá, 50 viên đạn phá tăng và một lượng nhỏ các loại đạn khí… Hiện giờ, các nước Mỹ-Anh-Pháp-Đức-Nga đều đã có các loại pháo tự hành nòng dài có tầm bắn tới trên 30 km.

Một ví dụ điển hình về pháo tự hành hiện đại chính là pháo 155 mm G6. Nó có thể bắn đi đạn nổ phá tầm băn 30 km (tầm bắn có thể lên tới 50 km nếu dùng đạn tăng tầm đặc biệt). 155 mm G6 còn có chức năng phóng khói mù (do nó có thể bắn được đạn khói mù) giúp bộ binh chạy thoát. Một ví dụ khác nữa đó chính là pháo 155 mm G5, G5 có thể dùng loại đạn rocket tăng tầm giúp tầm bắn của nó có thể với xa đến hơn 50 km (nếu như được đặt trên bệ hoặc xe). Ví dụ khác là 2S19 Msta cỡ 152mm của Nga, ngoài các loại đạn thông thường nó còn có thể dùng loại đạn thông minh chống tăng Krasnopol, có thể tiêu diệt xe tăng đang chạy ở cự ly tới 24 km.

Xem thêm
 Danh sách pháo tự hành thời chiến tranh lạnh
 Pháo tự hành dòng G

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Артиллерийские Установки (Системы)
 Самоходная артиллерия
 Самоходные артиллерийские установки
 Самоходные артиллерийские установки
 Самоходные артиллерийские установки
 Энциклопедия артиллерии
 М. Барятинский. Американские истребители танков
 А. Сорокин. Советские самоходки в развитии и бою
 И. Шмелев. Истребители танков
 И. Шмелев. Вторая профессия водителя
 С. Ромадин. Предвоенные самоходки

Vũ khí chiến tranh lạnh
Pháo

id:Artileri gerak sendiri
bg:Самоходна артилерия
ca:Artilleria autopropulsada
cv:Хăй куçакан артиллери
cs:Samohybné dělo
de:Panzerartillerie
en:Self-propelled artillery
es:Artillería autopropulsada
fr:Canon automoteur
ko:자주포
hr:Samohodno topništvo
it:Semovente d'artiglieria
he:תותח מתנייע
lt:Savaeigė
nl:Gemechaniseerde artillerie
ja:自走砲
pl:Działo samobieżne
pt:Artilharia autopropulsada
ru:Самоходная артиллерия
sk:Samohybné delo
sl:Samovozna artilerija
fi:Telatykistö
sv:Bandkanon
tr:Kundağı Motorlu Topçu Sistemi
uk:Самохідна артилерія
zh-yue:自走炮
zh:自行火炮


title: Bóng chày

text:
Bóng chày (tiếng Anh: baseball) là một môn thể thao đồng đội. được chơi giữa hai đội, mỗi đội chín người, thay phiên nhau phòng thủ và tấn công. Trò chơi diễn ra trong nhiều lượt chơi, với mỗi lượt chơi thường bắt đầu khi một cầu thủ trong đội phòng thủ, được gọi là cầu thủ giao bóng, ném một quả bóng mà một cầu thủ trong đội tấn công, được gọi là cầu thủ phát bóng, cố gắng phát bằng gậy bóng chày. Mục tiêu của đội tấn công (đội phát bóng) là phát bóng vào phần sân chơi, cách xa các cầu thủ của đội phòng thủ, cho phép các cầu thủ của đội tấn công chạy tới các chốt, yêu cầu họ tiến ngược chiều kim đồng hồ qua các chốt để ghi điểm được gọi là lượt chạy. Mục tiêu của đội phòng thủ là ngăn cầu thủ phát bóng chạy qua các chốt và ghi điểm. Một lượt chạy được tính điểm khi một cầu thủ chạy qua các chốt và quay về chốt nhà.

Bóng chày đôi khi còn gọi là bóng cứng để phân biệt nó với các môn thể thao tương tự như là bóng mềm.

Bóng chày rất phổ biến tại nhiều quốc gia ở châu Mỹ và Đông Á. Ở Nhật Bản, Puerto Rico, Cộng hòa Dominica, Cuba, Panama, Venezuela, Nicaragua, México, Canada và Đài Loan, bóng chày là một trong những môn thể thao phổ biến nhất. Ở Mỹ, bóng chày không chỉ là môn thể thao chính mà còn là trò giải trí quốc gia và Major League Baseball đã được Quốc hội Mỹ trao biểu tượng độc quyền; tổng số người tham dự các trận ở Major League gần bằng với tổng số các môn thể thao chuyên nghiệp khác của Mỹ hợp lại. Về mặt khán giả truyền hình, bóng chày vượt qua bóng bầu dục về mặt phổ biến (theo tỉ lệ bình chọn qua truyền hình). Mặc dù ba trong số bốn môn thể thao phổ biến ở Bắc Mỹ là các trò chơi về bóng (bóng chày, bóng rổ và bóng bầu dục), sự phổ biến của bóng chày lớn đến nỗi mà từ ballgame ở Mỹ thường dùng để ám chỉ môn bóng chày, và ballpark dùng để chỉ sân bóng chày (ngoại trừ ở phía nam, nơi bóng đá rất phổ biến và ballgame thường dùng để nói đến môn bóng này).

Lịch sử

Sự phát triển của bóng chày từ các trò chơi bóng chày cũ hơn rất khó được biết chính xác. Theo đồng thuận, bóng chày hiện đại được phát triển ở Bắc Mỹ từ những trò chơi rounders cũ hơn, phổ biến đối với trẻ em ở Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland. Nhà sử học bóng chày người Mỹ David Block cho rằng bóng chày bắt nguồn từ nước Anh; bằng chứng lịch sử được phát hiện gần đây cho thấy điều này. Block lập luận rằng rounder và bóng chày thời kỳ đầu thực sự là các biến thể của nhau và trò chơi tiền thân trực tiếp nhất của môn bóng chày là stoolball và "tut-ball" của người Anh. Block phát hiện ra rằng trò chơi "Bass-Ball" được ghi lại lần đầu tiên diễn ra vào năm 1749 tại Surrey và có sự tham gia của Thân vương xứ Wales với tư cách là người chơi. Hình thức ban đầu của trò chơi này rõ ràng là do những người Anh nhập cư mang đến Canada.

Vào đầu những năm 1830, đã có báo cáo về nhiều trò chơi bóng chày chưa được hệ thống hóa có thể nhận ra là hình thức bóng chày ban đầu được chơi trên khắp Bắc Mỹ. Trận bóng chày được ghi hình chính thức đầu tiên ở Bắc Mỹ diễn ra ở Beachville, Ontario, Canada, vào ngày 4 tháng 6 năm 1838. Năm 1845, Alexander Cartwright, một thành viên của câu lạc bộ Knickerbocker của thành phố New York, đã lãnh đạo việc pháp điển hóa cái gọi là luật Knickerbocker, dựa trên các luật do William R. Wheaton của câu lạc bộ Gotham phát triển vào năm 1837. Trong khi có báo cáo rằng New York Knickerbockers đã chơi môn thể thao này vào năm 1845, trận đấu từ lâu đã được công nhận là trận bóng chày được ghi lại chính thức đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ diễn ra vào ngày 19 tháng 6 năm 1846, tại Hoboken, New Jersey: "New York Nine" đánh bại Knickerbockers, 23–1, sau bốn hiệp. Vào thời điểm diễn ra nội chiến Hoa Kỳ, bóng chày đã bắt đầu vượt qua cricket về mức độ phổ biến ở Hoa Kỳ, một phần do bóng chày có thời lượng ngắn hơn nhiều so với môn cricket được chơi vào thời điểm đó, cũng như thực tế là quân đội trong cuộc nội chiến không cần một sân chơi chuyên dụng để chơi bóng chày, khác với cricket.

Cách chơi

Dụng cụ chơi

Găng tay bóng chày

Một chiếc găng tay bóng chày được làm từ da. Riêng cầu thủ bắt bóng được phép mặc đồ bảo hộ. Các cầu thủ khác đeo găng để bắt bóng. Găng tay bắt bóng của các cầu thủ luôn có một cái lưới giữa ngón cái và ngón trỏ. Chiếc lưới có công dụng là bắt bóng, bởi bóng có lực rất mạnh và vận tốc rất cao.

Quả bóng chày

Quả bóng chày có cấu tạo bằng cao su và vỏ bọc ở ngoài bằng da, được quấn nối bằng các sợi chỉ hoặc dây màu. Một quả bóng chày quy định có chu vi từ , tức là đường kính từ , với trọng lượng từ .

Bóng có hai loại: bóng mềm dùng cho tập luyện và bóng cứng dùng cho thi đấu. Bóng mềm được làm từ cao su và bóng cứng được làm từ gỗ bọc da.

Gậy bóng chày

Gậy bóng chày được làm bằng gỗ hoặc kim loại mịn, dùng để đánh quả bóng sau khi cầu thủ giao bóng giao bóng. Đường kính gậy không quá  ở phần dày nhất và chiều dài không quá . Gậy bóng chày thường nặng không quá 1 kg. Cầu thủ phát bóng sử dụng gậy để cố gắng đánh quả bóng do cầu thủ giao bóng ném, sau đó chạy đến các chốt và cuối cùng chạy về chốt nhà.

Cấu trúc chính

Bóng chày gồm hai đội chơi, mỗi đội gồm 9 người, dưới sự giám sát của một hay nhiều trọng tài (umpire). Thường có 4 trọng tài trong một trận đấu của giải Major League Baseball; có thể có tới 6 trọng tài tùy vào giải và tầm quan trọng của trận đấu. Có 4 chốt được đánh số theo ngược chiều kim đồng hồ, chốt 1, chốt 2 và chốt 3 có dạng hình vuông cạnh  nhô lên cao một khoảng ngắn so với mặt đất; cùng với chốt nhà, còn gọi là chốt 4, là phiến đá mỏng bằng cao su hình ngũ giác. Sân chơi được chia làm 2 phần chính:

 Khu vực sân trong: bao gồm cả bốn chốt, được phân cách với sân ngoài bởi 4 đường vôi trắng và bao quanh là khu vực cỏ xanh (xem hình). Tuy nhiên, xét kỹ về mặt kỹ thuật thì khu vực sân trong chỉ bao gồm phần đất nền bên cạnh đường vôi, 4 chốt và 4 đường vôi trắng.
 Khu vực sân ngoài: là khu vực có trồng cỏ bao quanh khu vực sân trong, và ngoài cùng được bao quanh bởi 1 bờ tường hoặc hàng rào chắn. Đường vôi nối chốt 1, chốt 3 và chốt nhà kéo dài ra đến khi chạm bờ rào, được xem là đường ngăn cách khu vực foul.

Trận đấu gồm 9 hiệp đấu (còn gọi là lượt đấu), trong đó mỗi đội thay phiên nhau đánh bóng và cố gắng ghi điểm (gọi là lượt chạy) trong khi đội kia ném bóng và bảo vệ sân. Trong bóng chày, đội phòng thủ luôn có bóng—một điều khác với các môn thể thao khác. Vai trò mỗi đội sẽ được thay đổi khi có 3 cầu thủ của đội đánh bóng bị loại. Đội thắng là đội có nhiều điểm nhất sau 9 hiệp. Trong trường hợp hòa nhau, hiệp phụ sẽ diễn ra cho tới khi hoàn thành hiệp đấu và tỷ số không còn bằng nhau.

Cuộc "đối đầu" quan trọng nhất trong bóng chày là giữa cầu thủ giao bóng ở đội phòng thủ và cầu thủ phát bóng ở phía đội tấn công. Cầu thủ giao bóng sẽ ném bóng về hướng chốt nhà, ở đó có sẵn một cầu thủ bắt bóng chờ để bắt lấy quả bóng được ném. Đứng ở sau lưng cầu thủ bắt bóng là một trọng tài, trọng tài này có thể quyết định một cú ném bóng có phạm luật hay không. Còn cầu thủ phát bóng ở phía đội tấn công sẽ đứng ở vị trí tay phải hoặc trái của cầu thủ bắt bóng, cố gắng đánh trúng quả bóng được ném từ cầu thủ giao bóng. Vị trí mà cầu thủ giao bóng đứng ném bóng được gọi là ụ ném bóng, ở chính giữa có một tấm cao su có kích thước  . Cầu thủ giao bóng chỉ được phép bước lùi hoặc tiến 1 bước trong cả quá trình ném bóng. Nhiệm vụ của cầu thủ bắt bóng là bắt lấy quả bóng được ném, ngoài ra, cầu thủ bắt bóng có thể ra hiệu cho cầu thủ giao bóng bằng cách dùng ám hiệu ở tay về hướng ném bóng và cách ném bóng. Cầu thủ giao bóng có thể đồng ý bằng cách gật đầu, nếu không đồng ý, người đó có thể lắc đầu để bỏ qua yêu cầu của cầu thủ bắt bóng.

Cứ mỗi nửa hiệp đấu, mục đích của đội phòng thủ là ngăn đội tấn công ghi điểm và loại 3 cầu thủ bất kỳ của đội tấn công. Một cầu thủ bị loại sẽ phải rời sân và chờ lượt đánh bóng kế tiếp của mình. Có rất nhiều cách để loại cầu thủ đánh bóng hoặc cầu thủ chiếm chốt; phổ biến nhất là cầu thủ đội phòng thủ cố gắng bắt quả bóng ngay khi nó còn chưa kịp chạm đất (sau khi bị cầu thủ phát bóng đánh trúng bóng), hoặc cầu thủ giữ chốt (đội phòng thủ) nhận được bóng và chạm vào người cầu thủ đang chạy chiếm chốt, hoặc cầu thủ giao bóng làm cho cầu thủ phát đánh bóng bị 3 strike và bị loại (strikeout; khi số lần strike nhỏ hơn 2, foul sẽ khiến strike tăng lên, nhưng foul sẽ không khiến strike tăng thành 3. Chỉ khi lần giao bóng tiếp theo, cầu thủ phát bóng không đánh trúng bóng thì strike mới tăng thành 3 và bị strikeout).

Nếu cầu thủ giao bóng ném hỏng (bóng lỗi) 4 lần thì cầu thủ phát bóng được walk (đi bộ lên chiếm chốt 1). Sau khi số cầu thủ bị loại của đội tấn công lên tới 3 người thì nửa lượt đấu đó sẽ chấm dứt, 2 đội đổi phiên cho nhau. Một hiệp đấu sẽ kết thúc khi cả 2 đội đã thực hiện xong phần tấn công của mình.

Đội hình

Các cầu thủ của đội phòng thủ sẽ đứng trong sân bóng và có nhiệm vụ ngăn chặn cầu thủ đối phương ghi điểm. Có tất cả chín cầu thủ ở bên đội phòng thủ, trong đó chỉ có 2 vị trí (cầu thủ giao bóng và bắt bóng) là cố định, còn tất cả các vị trí khác là tùy ý. Thông thường sẽ có một bố trí tối ưu cho các cầu thủ bên đội phòng thủ, nhưng tùy vào cầu thủ phát bóng và tình hình trận đấu mà các cầu thủ có thể thay đổi cho phù hợp. 9 vị trí phòng thủ là: cầu thủ giao bóng (pitcher), cầu thủ bắt bóng (catcher), cầu thủ giữ chốt 1 (first baseman), cầu thủ giữ chốt 2 (second baseman), cầu thủ giữ chốt 3 (third baseman), cầu thủ chặn ngắn (shortstop), cầu thủ ở cánh trái (left fielder), cầu thủ ở trung tâm (center fielder), cầu thủ ở cánh phải (right fielder). Thứ tự của các cầu thủ trên bảng ghi điểm sẽ là cầu thủ giao bóng (1), cầu thủ bắt bóng (2), cầu thủ giữ chốt 1 (3), cầu thủ giữ chốt 2 (4), cầu thủ giữ chốt 3 (5), cầu thủ chặn ngắn (6), cầu thủ ở cánh trái (7), cầu thủ ở trung tâm (8), cầu thủ ở cánh phải (9). Vị trí của cầu thủ chặn ngắn (shortstop) hơi khác biệt so với các vị trí khác là do thói quen của các cầu thủ trong thời sơ khai của môn thể thao này.

Khẩu đội hình
Khẩu đội bao gồm cầu thủ giao bóng - người đứng trên ụ ném bóng - và cầu thủ bắt bóng - có nhiệm vụ bắt lấy quả bóng được ném. Khẩu đội (battery) bao gồm 2 vị trí luôn phải đấu với cầu thủ phát bóng của đội đối phương nên mới được gọi là battery, từ do Henry Chadwick sáng tạo.

Khu vực sân trong (infield)
Bốn cầu thủ của đội phòng thủ khu vực sân trong là cầu thủ giữ chốt 1, cầu thủ giữ chốt 2, cầu thủ giữ chốt 3 và cầu thủ chặn ngắn.

Cầu thủ giữ chốt 1 có nhiệm vụ chính là nhận bóng để loại cầu thủ phát bóng bên đối phương đang chạy tới chốt 1. Khi một cầu thủ ở khu vực sân trong bắt được bóng (nếu bóng chưa kịp chạm đất mà đã bị cầu thủ bên đội phòng thủ bắt được thì cầu thủ phát bóng sẽ bị loại), họ sẽ phải ném bóng về phía cầu thủ giữ chốt 1 trước khi cầu thủ bên đội tấn công kịp chạy đến đó. Ngoài ra, cầu thủ giữ chốt 1 cũng cần chặn được những cú phát bóng bay về gần chốt 1. So với các vị trí khác thì vị trí này thường nhẹ nhàng hơn, do đó, những cầu thủ có tuổi, hoặc cầu thủ phát bóng tốt nhưng phòng thủ kém thường được chuyển về chốt 1. Cầu thủ giữ chốt 2 phòng thủ khu vực bên phải của chốt 2 và chơi hỗ trợ cầu thủ giữ chốt 1 trong các tình huống cầu thủ phát bóng chơi đỡ nhẹ (bunt). Cầu thủ chặn ngắn chơi ở khoảng trống giữa chốt 2 và chốt 3, nơi những cầu thủ phát bóng thuận tay phải thường đánh bóng đến. Họ cũng chơi hỗ trợ cho cầu thủ giữ chốt 2, chốt 3 hoặc vùng sân ngoài bên trái. Đây là vị trí rất quan trọng trong phòng thủ, vì thế đôi khi một cầu thủ chặn ngắn tốt được chọn để chơi trong đội hình chính mặc dù có thể không phải là một cầu thủ phát bóng giỏi. Cầu thủ giữ chốt 3 thường cần đủ khỏe để ném bóng thật nhanh xuyên qua sân trong về phía chốt 1. Ngoài ra, họ cũng cần có phản xạ tốt, vì những cầu thủ ở chốt 3 có thể nhìn được những cú phát bóng rõ ràng hơn so với ở các vị trí khác.

Khu vực sân ngoài (outfield)
Ba cầu thủ ở khu vực sân ngoài là cầu thủ ở cánh trái, cầu thủ ở trung tâm và cầu thủ ở cánh phải, được đặt tên theo hướng nhìn của cầu thủ bắt bóng. Cầu thủ ở trung tâm có khu vực phòng thủ rộng nhất, do đó cần phải rất nhanh. Cũng giống như vị trí chặn ngắn, đây là vị trí được đặt trọng yếu trong phòng thủ. Ngoài ra, cầu thủ ở vị trí này cũng là chỉ huy của nhóm cầu thủ sân ngoài. Các cầu thủ ở cánh phải hoặc cánh trái thường nhường bóng cho họ trong trường hợp bóng bay đến khu vực giữa hai người.

Chiến lược phòng thủ

Ném bóng

Ném bóng là phương thức phòng thủ hữu hiệu nhất bên phía đội phòng thủ, nó có thể loại trực tiếp cầu thủ phát bóng và ngăn cầu thủ chạy đến chiếm chốt. Một trận đấu thực sự có tổng cộng hơn 100 cú ném bóng từ mỗi đội. Tuy nhiên, đa số các cầu thủ giao bóng đều không đủ thể lực để "cầm cự" tới thời điểm đó. Trước kia, một cầu thủ giao bóng có thể bị yêu cầu ném liên tục 4 trận đấu (mỗi trận 9 hiệp) trong vòng 1 tuần. Y học hiện đại đã chứng minh rằng nó không tốt cho sức khỏe; các cầu thủ giao bóng chính hiện nay chỉ được yêu cầu ném từ 6 đến 7 hiệp trong 1 trận đấu (tùy vào phong độ) sau 5 ngày.

Mặc dù cầu thủ giao bóng chỉ được phép tiến hoặc lùi một bước trong quá trình ném bóng, nhưng bù lại người đó cũng có lợi thế nhất định khi có thể thay đổi vị trí ném bóng, tốc độ, đường bóng, cách vung tay và độ xoáy khác nhau. Đa số các cầu thủ giao bóng đều cố gắng nắm vững từ 2 đến 3 kỹ năng ném bóng khác nhau; nhưng cũng có những cầu thủ giao bóng ném tốt cả sáu cách ném bóng với mức độ khó cao. Cú ném thường thấy nhất là một cú fastball, bóng đi với tốc độ nhanh nhất có thể và thường đi thẳng; một cú curveball, đường bóng đi hơi cong vì cách kết hợp ngón tay và cổ tay của cầu thủ giao bóng tạo độ xoáy cho bóng; và ngoài ra con có cú ném "bóng giả nhanh" giả mạo cú ném fasball nhưng tốc độ thấp hơn nhiều để đánh lừa cầu thủ phát bóng.

Chiến lược ném bóng cổ điển dễ hiểu nhất của cầu thủ giao bóng là sự kết hợp giữa "bóng nhanh" và "bóng hơi nhanh". Một cầu thủ giao bóng ở giải chuyên nghiệp có thể ném bóng đạt vận tốc , thậm chí một số cầu thủ giao bóng ném bóng đạt tới vận tốc . Trong khi đó cú "bóng hơi nhanh" có vận tốc chỉ là . Mặc dù cách ném và đường bóng rất giống cú ném fasball nhưng tốc độ lại giảm đáng kể. Điều này có thể đánh lừa cầu thủ phát bóng vì cầu thủ phát bóng canh thời gian để phát một cú fastball nhưng thực ra lại bóng lại bay chậm hơn nhiều.

Một số cầu thủ giao bóng chọn kiểu ném "tàu ngầm", một cách ném đòi hỏi cầu thủ giao bóng phải vung tay hướng từ dưới lên hoặc đưa ngang. Tuy nhiên, những cú ném như vậy thường rất khó để có thể đánh trúng được vì hướng đi và tốc độ của bóng rất khó đoán. Mặc dù những cú ném như vậy thường không thể đi nhanh bằng những cú vung tay qua đầu nhưng các cầu thủ giao bóng thường ném bóng đi hiểm để làm cầu thủ phát bóng bị mất thăng bằng khi phát bóng. Tuy nhiên vẫn có ngoại lệ, Walter Johnson, cầu thủ nổi tiếng với những cú ném bóng nhanh nhất trong lịch sử bóng chày ném bóng bằng cách vung tay ngang (mặc dù không hoàn toàn là kiểu ném tàu ngầm).

Một trận đấu có thể đòi hỏi nhiều cầu thủ giao bóng, bao gồm cầu thủ giao bóng chính và một vài cầu thủ giao bóng dự bị. Cầu thủ giao bóng được thay ra thay vào giống như các cầu thủ khác, và luật không hạn chế có bao nhiêu cầu thủ giao bóng được sử dụng trong mỗi trận đấu. Hạn chế duy nhất chỉ là số thành viên trong danh sách đăng ký. Trong những lúc tình hình không nguy hiểm, các cầu thủ giao bóng dự bị được sử dụng để giảm tải cho cầu thủ giao bóng chính (ngoại trừ các trận đấu về cuối mùa giải cực kỳ quan trọng). Các cầu thủ giao bóng dự bị được sử dụng một khu vực trên sân để làm nóng người trước khi được thay vào.

Chiến lược trên sân
Trong một trận đấu, chỉ có vị trí của cầu thủ giao bóng và bắt bóng là cố định, còn các cầu thủ khác phải di chuyển quanh sân bóng để ngăn chặn đối phương ghi điểm. Tùy vào tình huống trận đấu mà các cầu thủ có thể bố trí vị trí khác nhau. Các "tình huống" của trận đấu có thể bao gồm: số cầu thủ đã bị loại, số bóng đã ném (strike và ball), số cầu thủ đang chạy và tốc độ chạy của cầu thủ, khả năng và kiểu ném bóng của cầu thủ giao bóng, lượt ném bóng, sân nhà hay sân đối phương, và rất nhiều yếu tố khác. Các tình huống phòng ngự điển hình gồm có: chống chơi đỡ nhẹ (bunt), ngăn steal (cầu thủ phát bóng chạy đến chốt tiếp theo mà không cần chờ cầu thủ phát bóng phát bóng), phòng thủ thật gần để ngăn cầu thủ phát bóng ở chốt 3 ghi điểm, phòng ngự kiểu kép (double play) tức là loại cùng lúc hai người chạy ở chốt 1 và chốt 2, chuyển các vị trí phòng thủ đến những chỗ cầu thủ phát bóng hay phát bóng tới,...

Thuật ngữ
Strike: cầu thủ phát bóng vung gậy nhưng không đánh trúng bóng.
Strikeout: sau 3 lần strike sẽ bị loại (khi số lần strike nhỏ hơn 2, foul sẽ khiến strike tăng lên, nhưng foul sẽ không khiến strike tăng thành 3. Chỉ khi lần giao bóng tiếp theo, cầu thủ phát bóng không đánh trúng bóng thì strike mới tăng thành 3 và bị strikeout).
Fly out: cầu thủ phát bóng đánh trúng bóng nhưng bóng bị cầu thủ của đội phòng thủ bắt khi chưa kịp chạm đất. Trong trường hợp này, cầu thủ phát bóng bị loại.
Ground out: cầu thủ phát bóng đánh trúng bóng và bắt đầu chạy về chốt, bóng chạm đất nhưng cầu thủ của đội phòng thủ bắt được bóng và ném về chốt trước khi cầu thủ phát bóng kịp tới nơi. Cầu thủ phát bóng bị loại.
Tag out: cầu thủ phát bóng đánh trúng bóng và chạy về chốt, nhưng bị cầu thủ của đội phòng thủ đang giữ bóng chạm vào người.
Double play: loại cùng lúc hai người.
Tripple play: loại cùng lúc 3 người.
Foul: cầu thủ phát bóng đánh bóng ra ngoài biên (vạch foul hai bên sân bóng).
Ball: cầu thủ giao bóng ném bóng nằm ngoài vùng strike nhưng cầu thủ phát bóng không đánh bóng. 4 lần ball được tính là 1 walk.
Dead ball: cầu thủ giao bóng ném bóng trúng cầu thủ phát bóng. Cầu thủ phát bóng được walk.
Walk: cầu thủ phát bóng được đi bộ lên chiếm chốt 1 sau 4 lần cầu thủ giao bóng ném bóng lỗi hoặc bị ném bóng trúng vào người.
Bunt: nảy bóng; cầu thủ phát bóng giơ ngang chày ra trước vị trí bắt bóng của cầu thủ bắt bóng để đón bóng.
Squeeze: bunt khi có runner ở chốt 3.
Safe: đội tấn công an toàn chiếm được chốt.
Out: cầu thủ phát bóng chạy lên chiếm chốt bị loại, hoặc nhầm thứ tự đánh bóng, hoặc đánh được một cú home run nhưng khi chạy về quên đạp lên chốt.
Home run: cầu thủ phát bóng đánh bóng ra ngoài sân, trong vùng giữa hai vạch foul. Lúc đó, cầu thủ phát bóng sẽ chạy vòng quanh các chốt, quay về đến chốt nhà và ghi điểm (nếu các cầu thủ phát bóng khác đang chiếm chốt thì họ cũng sẽ về chốt nhà và ghi điểm).
Steal: cướp chốt: cầu thủ phát bóng đứng ở các chốt đã chiếm được bắt đầu chạy khi cầu thủ giao bóng vừa ném bóng để tranh thủ cơ hội chiếm chốt tiếp theo.
No hit, no run: cầu thủ giao bóng không mắc lỗi xử lý bóng nào trong trận.
Perfect game: trận thắng tuyệt đối, sau 9 hiệp đội thua không có cầu thủ nào lên chiếm được chốt.
Called game: một đội thua trước khi đấu hết 9 hiệp (thường là ở hiệp 5 hoặc hiệp 7, do quá cách biệt về tỷ số). Quy định về called game khác nhau tuỳ theo hình thức giải đấu (giải chuyên nghiệp hay không chuyên, vòng loại hay vòng bán kết,...).

Các loại ném bóng
Fastball: bóng thẳng, tốc độ cao.
Off speed: chậm hơn fastball, có thể được ném với nhiều quỹ đạo.
Breaking ball: một loại off speed, bóng thay đổi quỹ đạo khi bay.
Curveball: breaking ball, bóng xoáy (cong), vòng về bên trái hoặc phải, độ xoáy lớn.
12-6 curveball: là một loại curveball, bóng xoáy xuống theo đường thẳng.
Slider: breaking ball, một dạng bóng cong nhưng độ xoáy ít và để tăng tốc độ (chỉ hơi cong).
Slurve: là một loại breaking ball kết hợp giữa slider và curveball.
Screwball: là một loại breaking ball, quỹ đạo bay ngược với curveball và slider.
Forkball: breaking ball, một loại đường bóng nhẹ và chậm, kèm độ lắc, dùng để lừa các cầu thủ phát bóng.
Change up: một loại off speed, đường bóng giống fastball nhưng tốc độ chậm hơn và không thay đổi quỹ đạo.
Cirlce change up: là một loại change up nhưng bóng thay đổi quỹ đạo khi bay.
4-seam fastball: bóng thẳng, tốc độ cao nhất trong tất cả các cú ném.
2-seam fastball: là một loại fastball nhưng có độ cắt từ trái sang phải.
Sinker: 2-seam fastball cộng thêm quỹ đạo đi xuống.
Cutter: fastball có độ cắt từ phải sang trái.
Splitter (split-finger fastball): bóng đột ngột hạ xuống khi tới gần cầu thủ phát bóng.
Knuckleball: bóng chậm, không có độ xoáy nên đường bóng rất khó phán đoán, ngay cả cầu thủ giao bóng cũng không thể biết được quỹ đạo của bóng.
Eephus: bóng bay chậm (rất chậm), đi theo đường cầu vồng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official Website of Major League Baseball
 Official Website of the British Baseball Federation
 New York Mutuals Vintage Base Ball Club
 19th Century Base Ball at Old Bethpage Long Island
 Baseball Basics from MLB.com
 MLB Official Rules
 Online Museum of Early Baseball Memorabilia
 Baseball Blogs Directory
 Baseball Statistics
 International Baseball
 A documentary about baseball and society in Cuba. Directed by Robert A. Clift and Salomé Aguilera Skvirsky
 Baseball in China Article
 MLB News and Facts
 A look at baseball through rarely seen postcards
 Pro Baseball Newspaper Articles Archive

Thể thao dùng gậy đánh bóng
Trò chơi với bóng
Môn thể thao đồng đội
Bài cơ bản dài
Môn thể thao có nguồn gốc từ Hoa Kỳ


title: Hylaeus canariensis

text:
Hylaeus canariensis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Erlandsson mô tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1983


title: Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế

text:
(viết tắt là ICRC theo tiếng Anh Internationally Committee of the Red Cross hoặc CICR theo tiếng Pháp Comité international de la Croix-Rouge) là một phần của Phong trào Chữ thập đỏ – Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế với tổng hành dinh ở Genève.

Được thành lập năm 1863, tổ chức hoạt động trên toàn thế giới để cung cấp trợ giúp nhân đạo cho những người bị ảnh hưởng bởi xung đột và bạo lực vũ trang và thúc đẩy pháp luật bảo vệ nạn nhân của chiến tranh. Một tổ chức độc lập và trung lập, nhiệm vụ của họ bắt nguồn chủ yếu từ các Công ước Geneva năm 1949.Có trụ sở tại Geneva, Thụy Sĩ, có khoảng 12.000 thành viên tại 80 quốc gia, chủ yếu được tài trợ bởi sự đóng góp tự nguyện từ các chính phủ và từ các quốc gia hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ. Mục đích duy nhất của họ là nhân đạo, dựa trên các nguyên tắc căn bản vô tư. Kể từ khi thành lập vào năm 1863,

mục tiêu duy nhất của ICRC là đảm bảo, bảo vệ và hỗ trợ cho các nạn nhân của các cuộc xung đột vũ trang. Thông qua hành động trực tiếp của nó trên toàn thế giới, cũng như bằng cách khuyến khích sự phát triển của luật nhân đạo quốc tế) và thúc đẩy sự tôn trọng cho các chính phủ và tất cả các người mang vũ khí.

Là tổ chức nhân đạo chủ nghĩa lớn nhất trên thế giới hoạt động với mục đích bảo vệ sự sống và sức khỏe con người, giúp đỡ những người bị thương trong các cuộc xung đột vũ trang, không phân biệt quốc tịch,dân tộc, tôn giáo tín ngưỡng, giai cấp hay quan điểm chính trị

Lịch sử

Solferino, Henry Dunant and sự ra đời của ICRC
Cho đến giữa thế kỷ thứ 19, không có hệ thống điều dưỡng quân đội có tổ chức và được thiết lập tốt cho thương vong cũng như không có các cơ sở an toàn và được bảo vệ để tiếp nhận và điều trị những người bị thương trên chiến trường. Vào tháng 6 năm 1859, doanh nhân Thụy Sĩ Henry Dunant đến Ý để gặp hoàng đế Pháp Napoléon III với ý định thảo luận về những khó khăn trong việc tiến hành kinh doanh ở Algeria, lúc đó đang bị Pháp chiếm đóng. Khi đến thị trấn Solferino nhỏ của Ý vào tối ngày 24 tháng 6, anh đã chứng kiến hậu quả của Trận Solferino, một cuộc giao tranh trong Chiến tranh giành độc lập của Ý lần thứ hai. Chỉ trong một ngày, khoảng 40.000 binh sĩ của cả hai bên đã chết hoặc bị thương trên chiến trường. Henry Dunant đã bị sốc bởi hậu quả khủng khiếp của trận chiến, sự đau khổ của những người lính bị thương, và gần như hoàn toàn không có sự tham gia y tế và chăm sóc cơ bản. Anh ấy hoàn toàn từ bỏ ý định ban đầu của chuyến đi và trong nhiều ngày, anh ấy đã dành hết sức mình để giúp chữa trị và chăm sóc những người bị thương. Ông đã thành công trong việc tổ chức một mức độ hỗ trợ cứu trợ vượt trội bằng cách thúc đẩy người dân địa phương viện trợ mà không phân biệt đối xử. Trở về nhà của mình ở Geneva, ông quyết định viết một cuốn sách mang tên Ký ức về Solferino mà ông đã xuất bản bằng tiền của mình vào năm 1862. Ông đã gửi các bản sao của cuốn sách cho các nhân vật chính trị và quân sự hàng đầu trên khắp châu Âu. Ngoài việc viết một mô tả sống động về những trải nghiệm của mình ở Solferino năm 1859, ông còn chủ trương rõ ràng việc thành lập các tổ chức cứu trợ tình nguyện quốc gia để giúp đỡ các thương binh trong trường hợp chiến tranh. Ngoài ra, ông kêu gọi xây dựng các điều ước quốc tế để đảm bảo tính trung lập và bảo vệ những người bị thương trên chiến trường cũng như các bác sĩ và bệnh viện dã chiến.

Liên kết ngoài
 Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế
 Phong trào Chữ thập đỏ – Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế

Chú thích

Chữ thập đỏ
Tổ chức quốc tế
Tổ chức cứu tế
Tổ chức đoạt giải Nobel Hòa bình
Người Thụy Sĩ đoạt giải Nobel
Quan sát viên Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc
Danh sách các tổ chức
Hậu chiến tranh


title: Khung trần nổi

text:
Khung trần nổi là một bộ phận kết cấu chịu lực và mỹ thuật của loại trần khung nổi, đang được mọi người lựa chọn nhiều nhất trong các công trình xây dựng nhờ các đặc tính ưu điểm.

Chức năng
Làm giá đỡ cho tấm [[trần thạch cao]] hay cho tấm trần loại khác.

Chi tiết cấu tạo
Thanh chính: là thanh chịu lực chính làm bằng kim loại, được treo lên xà gồ, vì kèo của mái hay các dầm sàn chịu lực của tầng trên bằng các cụm ty treo và tăng đơ.
Thanh phụ: là thanh được liên kết với thanh chính để tạo thành kiểu dáng các ô vuông, tròn, mảng cong... theo đúng yêu cầu bản vẽ thiết kế trần.
Thanh viền tường: là thanh có thiết diện chư v thường được liên kết với tường hoặc vách ngăn, làm đường viền bao xung quanh trần, làm đẹp chỗ nối tiếp giáp giữa trần và vách ngăn, tường bao che.
Các tấm trang trí: Các tấm trần thạch cao sẽ được đặt lên các hệ thanh (chính, phụ, viền tường) tạo thành bề mặt trần trang trí, trông rất là mỹ thuật tạo cảm giác sang trọng làm nhiều người thích.

Ưu điểm
 khung trần làm bằng kim loại nhẹ, cứng, chống rỉ sét, chịu nhiệt, ẩm.
 tấm trần làm bằng thạch cao là một loại chất có gốc từ tự nhiên không gây độc hại có khả năng cách nhiệt rất tốt, hút ẩm, chống cháy và có khối lượng rất nhẹ, với tính năng này nó thật là thứ tuyệt vời để làm trần ở khí hậu Việt Nam.
 dễ thi công và lắp đặt với kỹ thuật đơn giản và ít tốn thời gian với chi phí không cao.
 Hiện nay loại trần này là sự lựa của đa số các công trình.
 về mỹ thuật rất đạt, trang trí nội thất. Hệ thống khung trần nổi sẽ thấy được khung viền phối với tấm trang trí sau khi công trình hoàn thiện.

Tham khảo

Trần giả
Vật liệu xây dựng


title: Echinogurges clavatus

text:
Echinogurges clavatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliotropidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Echinogurges