title: Thanh giáo

text:
Các sử gia và những người chỉ trích xem các tín hữu Cơ Đốc theo khuynh hướng Thanh giáo ở Anh vào thế kỷ 16 và 17 là những người tìm kiếm "sự tinh tuyền" trong thần học và thờ phượng. Thuật từ này cũng được dùng để chỉ những người từ chối chấp nhận cuộc cải cách tôn giáo của Giáo hội Anh, và những người chủ trương tách rời khỏi quốc giáo được xác lập theo Định chế Tôn giáo thời Elizabeth. Theo một ý nghĩa đặc biệt, thuật từ này được áp dụng cho những người muốn nhổ bỏ khỏi Anh giáo mọi giáo thuyết và giáo nghi, theo quan điểm của họ, không xuất phát từ giáo huấn của Kinh Thánh. Chỉ có một số ít người Thanh giáo chủ trương tách rời khỏi giáo hội dưới thời Vua James I, phần lớn muốn ở lại và vận động thay đổi giáo hội.

Từ nguyên
Dù đã được nhắc đến từ thế kỷ 3, thuật từ "Thanh giáo" chỉ được áp dụng cho một số giáo hội Kháng Cách kể từ thế kỷ 16 đến nay. Cũng nên biết rằng những người Thanh giáo không sử dụng thuật từ này cho chính họ. Từ những năm 1560, thuật từ này được xem như một cách gọi thể hiện sự chế giễu. "Thanh giáo" được dùng để chỉ một khuynh hướng tôn giáo hơn là một giáo phái riêng biệt.

Động năng thần học chủ đạo được xem là trọng tâm của Thanh giáo là Thần học Calvin, là nền thần học đã giúp hình thành các giáo hội Trưởng Lão, Baptist và Tự trị Giáo đoàn.

Xác tín
Nguyên lý trọng tâm của Thanh giáo là quyền tể trị của Thiên Chúa trên mọi diễn biến xảy ra trong lịch sử loài người, nhất là trong hội thánh. Nguyên lý này được trình bày trong Kinh Thánh. Do đó, mỗi cá nhân và toàn thể hội thánh cần phải sống và hành xử theo giáo huấn của Kinh Thánh, tìm kiếm sự thánh khiết trong nếp sống đạo đức, cũng như sự tinh tuyền trong hội thánh đến mức độ cao nhất.

Các lý tưởng xã hội của người Thanh giáo bắt nguồn từ giáo huấn của Kinh Thánh, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến vai trò của phụ nữ và nam giới trong cộng đồng. Để trở nên thuộc viên của hội thánh, theo quan điểm Thanh giáo, không chỉ cần theo đuổi nếp sống tin kính và hiểu biết đầy đủ về các nguyên lý căn bản của đức tin Cơ Đốc mà còn cần có những trải nghiệm về dấu chứng của ân điển Thiên Chúa tác động đến linh hồn của tín hữu. Chỉ có những người có thể trình bày các chứng cứ hiển nhiên về trải nghiệm qui đạo của mình mới được chấp nhận là thuộc viên của hội thánh.

Về trải nghiệm cá nhân, Thanh giáo dạy rằng bởi ân điển của Chúa mỗi người cần được tiếp tục đổi mới luôn, hầu có thể tranh đấu với bản thân chống lại áp lực của tội lỗi mỗi ngày, để có thể theo đuổi nếp sống công chính đẹp lòng Chúa. Mỗi tín hữu Cơ Đốc cần phải sống kiêm nhường và tuân phục Chúa. Văn hóa Thanh giáo nhấn mạnh đến nhu cầu tự xét mình, nghiêm khắc tự tra xét mọi hành vi và cảm xúc trong đời sống hằng ngày. Đây cũng là nguyên lý trọng tâm của trải nghiệm Tin Lành. Một đặc điểm khác của văn hóa Thanh giáo là phụ nữ được xem là nhân tố chính trong nỗ lực bảo vệ và duy trì các giá trị gia đình.

Về giáo nghi, người Thanh giáo tin rằng sự thờ phượng trong nhà thờ cần được qui chuẩn nghiêm nhặt. Lễ thờ phượng trong các nhà thờ Thanh giáo thường chú trọng đến tính đơn giản, và hạn chế đến mức tối đa các nghi thức, với tâm điểm là phần luận giải Kinh Thánh. Giống thời kỳ các giáo phụ, người Thanh giáo hạn chế việc sử dụng các loại nhạc cụ trong lễ thờ phượng. Tuy nhiên, họ yêu thích và khuyến khích sự phát triển âm nhạc trong đời sống thường nhật.

Một đặc điểm quan trọng khác của Thanh giáo là quan điểm của họ về mối quan hệ giữa giáo hội và nhà nước. Họ chống đối tư tưởng Anh giáo về sự kiểm soát của vương quyền đối với giáo hội. Theo Calvin, chỉ có Chúa Cơ Đốc là Đầu của hội thánh, trên trời và dưới đất (không phải Giáo hoàng, cũng không phải vương quyền). Tuy nhiên, họ tin rằng các bậc cầm quyền phải chịu trách nhiệm trước Thiên Chúa nhằm thực thi quyền lực để bảo vệ, khuyến khích, và ban thưởng những người theo đuổi nếp sống đức hạnh, trong đó có "đạo thật", và trừng phạt kẻ ác – lập trường này nên được miêu tả như là không can thiệp hơn là phân lập giữa giáo hội và nhà nước.

Các xác tín khác của Thanh giáo gồm có:
Quan tâm đặc biệt đến việc xây dựng tập quán nghiên cứu Kinh Thánh hằng ngày của mỗi tín hữu.
Tập chú vào nỗ lực giáo dục và khai sáng mọi người (nhất là để mỗi người có thể tự đọc Kinh Thánh)
Quyền tư tế của mỗi tín hữu (mọi người đều bình đẳng trước Thiên Chúa, và tiếp nhận sự cứu rỗi mà không cần thông qua giai cấp trung gian).
Tính đơn giản trong thờ phượng, không sử dụng lễ phục, ảnh tượng, nến...
Không cử hành những ngày lễ truyền thống, vì họ tin rằng điều này vi phạm các nguyên tắc thờ phượng của Thanh giáo.
Giữ ngày Sabbath là bổn phận của mọi tín hữu. Người Thanh giáo tin rằng ngày Sabbath của hội thánh là Chúa nhật.
Một số người Thanh giáo ủng hộ hệ thống tăng lữ trong giáo hội, nhưng đa phần theo đuổi mục tiêu cải tổ các giáo hội theo thể chế Giám mục sang mô hình trưởng lão. Nhiều người Thanh giáo chấp nhận thể chế tự trị giáo đoàn.

Bên cạnh chủ trương khuyến khích nền giáo dục phổ thông dành cho tín hữu, người Thanh giáo đặc biệt quan tâm đến việc đào tạo về học thuật cho các mục sư, để họ có thể đọc Kinh thánh trong nguyên văn tiếng Hi Lạp, tiếng Hebrew, hoặc tiếng Aram, am tường về truyền thống hội thánh cổ đại và đương đại, cũng như các môn học liên quan. Phần lớn các nhà thần học Thanh giáo đều trải qua giai đoạn nghiên cứu nghiêm túc ở các học viện nổi tiếng như Đại học Oxford và Đại học Cambridge trước khi nhận lãnh thánh chức.

Đời sống gia đình
Theo niềm tin Thanh giáo, trật tự của công cuộc sáng tạo là: thế giới được tạo dựng cho con người, và con người được tạo dựng cho Thiên Chúa. Thế giới được tạo dựng theo tôn ti trật tự, tương tự như vậy là xã hội loài người. Người Thanh giáo xem trọng hệ thống tôn ti trật tự trong xã hội vì xem đó là "ý chỉ của Chúa muốn loài người sống trong xã hội, trước tiên là Gia đình, kế đó là Hội thánh, và thứ ba là Cộng đồng." Trật tự trong gia đình được xem là cấu trúc nền tảng. Không giống với các di dân vào thời ấy – thường là những người đàn ông độc thân tìm đến vùng đất mới – người Thanh giáo di cư đến vùng New England theo đơn vị gia đình. Thế hệ tiên phong trong đợt di dân đầu tiên (1630 – 1640) tin rằng người vợ Thanh giáo tốt không nên nấn ná ở nước Anh, mà cần phải sống bên cạnh chồng trong nỗ lực phụng sự Chúa. Họ cũng nhấn mạnh đến thẩm quyền của nam giới trong cương vị chủ gia đinh. Giống các phụ nữ thời ấy, người vợ Thanh giáo ở New England không có quyền sở hữu tài sản, nhưng được giao quyền cai quản gia đình. Luật pháp Massachusetts không cho phép người chồng đòi hỏi người vợ làm bất cứ điều gì trái với giáo huấn Kinh Thánh. Người Thanh giáo tin rằng người vợ bình đẳng với chồng trong lãnh vực thuộc linh. Một tác giả Thanh giáo, Thomas Gataker, trình bày ý nghĩa hôn nhân theo Thanh giáo như sau:

Dù phải phục tùng chồng theo quy ước xã hội, phụ nữ được xem là bình đẳng với nam giới trong lĩnh vực tâm linh và khi kết hợp với nhau trong hôn nhân. Do đó, người phụ nữ Thanh giáo được mặc nhận có thẩm quyền trong việc quản trị gia đình và giáo dưỡng con cái. Người Thanh giáo tin rằng tình mẫu tử là khía cạnh cao quý nhất của tính cách người phụ nữ. Người mẹ Thanh giáo nên nỗ lực giáo dưỡng con mình theo đuổi nếp sống công chính và trải nghiệm sự cứu rỗi.

Trong cộng đồng Thanh giáo ở New England, gia đình là đơn vị căn bản của xã hội. Trong gia đình, người Thanh giáo thực thi và hoàn chỉnh các giá trị tôn giáo, đạo đức, và xã hội; từ đó đáp ứng các kỳ vọng của cộng đồng. Mối quan hệ bên trong gia đình hạt nhân, cùng với sự tương tác giữa gia đình với cộng đồng, là đặc điểm để phân biệt một cộng đồng Thanh giáo với các cộng đồng định cư khác. Thẩm quyền và lòng tuân phục được xem trọng trong mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái trong gia đình Thanh giáo. Tình yêu chân chính đồng nghĩa với kỷ luật đúng mức. Trong một xã hội không hề có cảnh sát thì gia đình là đơn vị căn bản đảm nhiệm chức trách này. Bởi vì trọng trách giáo dưỡng trẻ con thuộc về phụ nữ, nên trải nghiệm về sự cứu rỗi được xem là chuẩn mực hàng đầu đối với người làm mẹ. Người Thanh giáo xem việc giáo huấn trẻ nhỏ là giai đoạn chuẩn bị cho trải nghiệm tiếp nhận đức tin Cơ Đốc của chúng sau này.

Giáo dục

Năm 1630, khi John Winthrop giong buồm vượt Đại Tây Dương đến New England, ông khuyến khích các bạn đồng hành rằng xã hội mà họ kiến tạo tại vùng đất mới phải giống như "thành xây trên núi", vì vậy, họ phải là một cộng đồng Cơ Đốc tinh tuyền nhằm kiến tạo một hình mẫu cho thế giới. Để đạt được mục tiêu này, các nhà lãnh đạo Thanh giáo đặc biệt quan tâm đến công cuộc giáo dục. Trong số họ, những người học thức, thường là những người từng theo học ở Oxford và Cambridge, có đủ khả năng để giao lưu với giới trí thức ở khắp châu Âu. Chỉ mất sáu năm sau khi đặt chân lên vùng đất mới, người Thanh giáo đã thành lập Đại học Harvard.

Đến thập niên 1670, tất cả khu định cư vùng New England (ngoại trừ Rhode Island) đều thông qua luật xóa mù chữ bắt buộc đối với trẻ em. Từ năm 1647, Massachusetts đã phê chuẩn luật yêu cầu các thị trấn thuê giáo viên dạy viết chữ. Bắt đầu xuất hiện các loại hình trường học khác nhau, từ trường "dạy đọc", phụ nữ dạy trẻ nhỏ ở nhà, đến trường "tiếng Latin" dành cho trẻ em trai sau khi chúng biết đọc viết tiếng Anh, chuẩn bị cho chương trình học ngữ pháp tiếng Latin, Hebrew và Hi Lạp. Trường dạy đọc thường là nguồn giáo dục duy nhất dành cho các bé gái, trong khi các bé trai có thể rời khỏi các cô bảo mẫu để đến trường ngữ pháp trong thị trấn. Thời ấy, giới tính vẫn là yếu tố quyết định cho việc thụ hưởng giáo dục.

Tôn giáo là động cơ chính cho giáo dục. Muốn xây dựng con người thánh khiết thì họ cần phải biết đọc Kinh Thánh. Như được xác định rõ ràng trong các điều khoản đức tin năm 1549, "Kinh Thánh chứa đựng mọi điều cần thiết cho sự cứu rỗi." Đọc và hiểu biết Kinh Thánh giúp dẫn dắt người đọc đến sự cứu rỗi. Do đó, bổn phận của người Thanh giáo là thường xuyên tra cứu Kinh Thánh.

Yếu tố dân trí cũng là động lực thúc đẩy công cuộc giáo dục trong cộng đồng Thanh giáo tại New England. Trẻ con cần biết đọc để có thể "hiểu biết luật pháp căn bản của xứ sở," theo một đạo luật của Massachusetts.

Sự quan tâm đến giáo dục tạo nên sự khác biệt đáng kể giữa cộng đồng Thanh giáo ở New England với các vùng khác trong thời kỳ lập quốc Mỹ. Mô hình giáo dục ở New England cũng khác với nước Anh, ở Anh không có luật tuyển dụng giáo viên, cũng không bắt buộc xóa mù chữ cho trẻ em. Thật vậy, ngoại trừ tại Scotland, mô hình giáo dục Thanh giáo là duy nhất trên thế giới vào thời ấy.

Tinh thần Thanh giáo tại Hoa Kỳ
Nhiều người cho rằng chính là do "Tinh thần Thanh giáo" mà nền văn hóa chính trị tại Hoa Kỳ có khuynh hướng chống lại việc buôn bán rượu và tình dục phóng khoáng.
Tuy nhiên, người Thanh giáo không chống đối việc uống rượu cách tiết độ, và xem việc thụ hưởng niềm hạnh phúc chăn gối trong hôn nhân là món quà tặng quý báu đến từ Chúa. Từ những xác tín này, người Thanh giáo công khai quở trách tệ nghiện rượu, say sưa chè chén, và quan hệ tình dục ngoài hôn nhân.

Trong quyển Dân chủ ở Mỹ (Democracy in America), Alexis de Tocqueville đưa ra luận cứ cho rằng chính lập trường Thanh giáo của những người di cư đã thiết lập nền tảng vững chắc cho nền dân chủ ở Mỹ. Theo ông, người Thanh giáo có tính cần cù, năng nổ, và yêu chuộng sự công bằng. Luận đề về niềm tin tôn giáo lập nền cho kỷ luật lao động cũng được nhà xã hội học Max Weber triển khai trong các biên khảo của ông, mặc dù cả de Tocqueville và Weber đều tin rằng tính kỷ luật chỉ là một trong các nhân tố dẫn đến những thành tựu kinh tế của người Thanh giáo. Trong khi đó, James A. Monroe trong quyển Hellfire Nation, cho rằng đã có một số mâu thuẫn đối kháng trong quan điểm Thanh giáo, theo ông, chính ước muốn kiến tạo một xã hội công bằng, và lòng nhiệt thành cổ xúy các giá trị đạo đức nhằm xây dựng một xã hội tốt đẹp, đôi lúc đã tạo ra sự hoang tưởng và tính độc đoán đối với sự bất đồng quan điểm, chính là nguồn gốc hình thành nền chính trị đương đại của Hoa Kỳ.

Lịch sử

Nền tảng, đến năm 1559

Cuộc Cải cách tại Anh, khởi đầu dưới triều Henry VIII của Anh, bắt đầu chịu ảnh hưởng của phong trào cải cách tại lục địa như Lutheran và Cải cách, trong khi Giáo hội Anh vẫn tiếp tục duy trì thần học và giáo nghi Công giáo. Chỉ sau khi con trai của Henry, Edward VI, lên ngôi cuộc cải cách tại Anh mới đi theo khuynh hướng thần học Calvin.

Một trong những nguyên nhân giúp phát triển tư tưởng Calvin tại Anh là sự thất bại của Liên minh Schmalkalden, một liên minh quân sự được thành lập bởi các vương hầu Kháng Cách, trước lực lượng của Charles V, Hoàng đế Thánh chế La Mã, khiến một số các nhà cải cách hàng đầu tìm đến tị nạn tại Anh, trong đó có Peter Martyr Vermigli (được bổ nhiệm làm Giáo sư Thần học tại Đại học Oxford), Martin Bucer (Giáo sư Thần học tại Đại học Cambridge), và John a Lasco.

Ba người này có ảnh hưởng đáng kể trên Tổng Giám mục Canterbury Thomas Cranmer, nhà lãnh đạo Giáo hội Anh. Đây là yếu tố quan trọng vì Cranmer có thể đưa quan điểm thần học của mình vào Sách Cầu nguyện chung của Giáo hội Anh. Trong ấn bản năm 1552, cũng như trong bản Bốn mươi Hai Tín điều, có nhiều ý tưởng của Martin Bucer. Như thế, đến năm 1552, Giáo hội Anh ngả theo khynh hướng Cải cách dù vẫn giữ lại nhiều yếu tố cũ trong giáo nghi mà các giáo hội cải cách ở lục địa đã bác bỏ như Lễ Lá, lễ phục bắt buộc đối với chức sắc…

Dưới triều Edward VI, Giáo hội Anh tiến vững chắc theo lập trường cải cách. Nhưng tiến trình này bị chặn đứng trong năm 1553, khi Edward băng hà và người chị Công giáo của nhà vua, Mary I, lên ngôi. Với quyết tâm đem Giáo hội Anh trở lại với Công giáo Rôma, Mary cho tiến hành một loạt các cuộc bách hại nhắm vào người Kháng Cách, trong đó có Thomas Cranmer, Nicholas Ridley, John Hooper, và những nhà lãnh đạo Kháng Cách khác. Những người này đều bị xử thiêu.

Có khoảng 800 người Kháng Cách Anh, muốn tránh cuộc bách hại, đã chấp nhận cuộc sống lưu vong. Do không được đón tiếp tại các lãnh thổ Lutheran tại Đức, họ tìm đến Emden, Wesel, Frankfurt, Strasbourg, Zurich, Basel, Geneva, và Aarau và thành lập các giáo đoàn tại các thành phố này. Phần lớn đều chấp nhận Sách Cầu nguyện chung năm 1552, ngoại trừ giáo đoàn Frankfurt dưới quyền lãnh đạo của John Knox. Xem Sách Cầu nguyện chung năm 1552 là cải cách nửa vời, Knox soạn cho mình Sách Giáo nghi chung (Book of Common Order).

Năm 1559 – 1625

Thanh giáo khởi phát từ những bất bình đối với Định chế Tôn giáo thời Elizabeth, khi những người Kháng Cách cấp tiến xem định chế này là một sự thỏa hiệp đối với cựu giáo. Trong khi các phong trào cải cách ở châu Âu đại lục cương quyết khước từ các mô thức và cấu trúc của Công giáo, cuộc cải cách tại Anh đặt giáo hội dưới quyền kiểm soát của vương quyền và duy trì nhiều tập tục tôn giáo cũ. Đối với nhiều người, điều này có nghĩa là xác tín tôn giáo phải nhượng bộ cho quyền lợi chính trị. Trong thời trị vì của Mary I, những nhân vật lãnh đạo Kháng Cách như Thomas Cartwright, Walter Travers, và Andrew Melville phải đến tị nạn ở Âu châu đại lục, nhờ đó họ có cơ hội tiếp xúc với những nhà cải cách ở Geneva (theo Thần học Calvin) và tại Đức (theo tư tưởng Luther). Các mối tiếp xúc này giúp định hình lập trường của họ đối với quan điểm trung dung của Elizabeth.

Người Thanh giáo cùng chia sẻ niềm xác tín rằng các giáo hội hiện hữu đã bị thoái hóa do tiếp xúc với các nền văn minh ngoại giáo, và bị khống chế bởi vua chúa và Giáo hoàng. Vì vậy, họ cố tái cấu trúc và "thanh tẩy" hội thánh qua niềm tin đặt vào thẩm quyền tuyệt đối của Kinh Thánh, và giáo lý quyền tư tế của mỗi tín hữu.

Bởi vì người Thanh giáo thường là tín hữu Kháng Cách trí thức, nhiệt huyết và tương đối cấp tiến, họ muốn Giáo hội Anh đến gần hơn với các giáo hội Kháng Cách ở châu Âu, nhất là hội thánh tại Geneva. Người Thanh giáo dị ứng với các vật dụng thờ cúng và nghi thức trong nhà thờ (áo lễ, đàn phong cầm, quỳ bái), xem chúng giống như tội thờ lạy hình tượng. Người Thanh giáo từ chối ủng hộ tất cả giáo nghi quy định trong Kinh Cầu nguyện chung và sự bắt buộc theo các nghi thức đã quy định. Do đó, họ bị xem là một lực lượng đối lập.

Dưới triều Elizabeth I và James I
Trong thập niên 1570, mặc dù có những tranh luận trong vòng người Thanh giáo liệu nên chọn thể chế Trưởng Lão hay Tự trị Giáo đoàn cho hội thánh, tất cả người Thanh giáo đều mạnh mẽ chỉ trích thể chế và giáo nghi mà vương quyền muốn áp dụng cho giáo hội, và than phiền về những nỗ lực của các Giám mục Giáo hội Anh ép buộc mọi người phải tuân giữ Kinh Cầu nguyện chung.

Vấn đề thẩm quyền của giới tăng lữ gây ra nhiều tranh cãi, Elizabeth đề nghị Richard Hooker viết quyển Of the Laws of Ecclesiastical Polity để phản bác quan điểm ủng hộ thể chế Trưởng Lão. Hooker phác thảo lập trường trung dung cho giáo hội Anh, và đề xuất một bộ quy luật đặc biệt. Ý tưởng của ông trở thành cột trụ cho Anh giáo, sau này được áp dụng bởi Tổng Giám mục William Laud, người mà phe Thanh giáo xem là kẻ đối đầu chính.

Những người có chủ trương cấp tiến này bị thành phần đa số trong giáo hội Anh xem thường và gán cho biệt danh "Thanh giáo", với ngụ ý chế giễu, xem họ là những kẻ bị ám ảnh với tham vọng "thanh tẩy" hội thánh.

Trong khi đó, dưới sự lãnh đạo của John Knox, Giáo hội Scotland đã tiến hành các bước cải cách theo mô hình Trưởng Lão mà người Thanh giáo mong ước được áp dụng tại Anh. Khi James VI của Scotland trở thành James I của Anh, nhà vua bổ nhiệm những người Thanh giáo vào một vài vị trí quyền lực trong giáo hội nhằm kiểm soát ảnh hưởng đang lên của William Laud. Tuy nhiên, James không phải là người Thanh giáo và luôn nghi ngờ họ, xem phong trào này như là một nguy cơ tiềm ẩn cho vương quyền trong chính sách kiểm soát giáo hội.

Từ năm 1625 – 1660
Trong giai đoạn này, người Thanh giáo thường được xem là người biệt giáo (tách khỏi quốc giáo). Bởi vì người biệt giáo tại Anh bị cấm đoán trong các ngành nghề đòi hỏi sự trung thành với quốc giáo, người Thanh giáo hoạt động tích cực trong một số ngành công nghiệp mới. Nhờ đó, họ có ảnh hưởng khống chế trong các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và khao khát đến Tân Thế giới để mở rộng giao thương. Khi quan hệ mậu dịch giữa hai bờ Đại Tây Dương phát triển, người Thanh giáo ở Anh trở nên giàu có. Tương tự, những người làm việc trong các ngành nghề thủ công ngày càng chấp nhận lập trường Thanh giáo. Vì vậy, các vấn đề kinh tế, chính trị và sự căng thẳng về tôn giáo dẫn đến cuộc Nội chiến Anh đan xen với nhau để trở thành nguyên nhân chia rẽ Giáo hội Anh thành hai nhóm đối đầu, "Cavalier" (Bảo hoàng) và "Roundhead" (Cộng hòa).

Nhóm Thanh giáo thủ giữ vai trò then chốt trong những thắng lợi của phe nghị viện, và nắm thế đa số ở Quốc hội, sau khi phe bảo hoàng rút lui, và những người chủ trương đàm phán với nhà vua bị loại bỏ. Lãnh tụ quân sự Thanh giáo, Oliver Cromwell, trở thành nguyên thủ Cộng hòa Anh (Englisth Commonwealth). Trong thời kỳ này, Giáo hội không còn đặt dưới sự kiểm soát của vương quyền, nhưng có nhiều thẩm quyền hơn đối với các giáo sở, hầu hết các giáo sở đều phát triển theo khuynh hướng Thanh giáo và chấp nhận một phần Thần học Calvin. Tuy nhiên, chưa bao giờ có một giáo phái Thanh giáo được chính thức thành lập; chính phủ Cộng hòa tỏ ra khoan hòa hơn đối với các bất đồng thần học, do đó có nhiều tranh cãi về thần học và chính trị diễn ra trong giai đoạn này. Khi những người Thanh giáo cầm quyền, từ "Thanh giáo" không còn phổ biến, thay vào đó là "nonconformist" (biệt giáo), về sau thuật từ này được dùng để chỉ những giáo hội Kháng Cách không theo quốc giáo.

Di cư
Mặc dù vẫn trung thành với giáo hội, nhưng cho rằng Giáo hội Anh không thật sự cải cách, nhiều người Thanh giáo di cư đến Bắc Mỹ từ thập niên 1620 đến thập niên 1640.

Những người này tìm đến định cự tại vùng New England. Cuộc Di cư Vĩ đại của người Thanh giáo diễn ra trong quãng thời gian tương đối ngắn, khởi đầu năm 1629 với việc thành lập Khu Định cư Vịnh Massachusetts, và kết thúc năm 1642 khi Vua Charles I cắt đứt phong trào di cư, và khi người Thanh giáo cảm thấy an toàn hơn ở trong nước. Từ năm 1629 đến 1643, có khoảng 21.000 người Thanh giáo di cư đến vùng New England.

Khi di cư đến New England, người Thanh giáo thường đi cả gia đình. Từ năm 1630 đến 1640, hơn 13.000 đàn ông, phụ nữ và trẻ em đi tàu đến Massachusetts. Các yếu tố tôn giáo và chính trị ảnh hưởng đến thành phần dân số, giới trẻ thường tìm kiếm những cơ hội kinh tế (chủ yếu ở các khu định cư Virginia), còn các chiếc tàu Thanh giáo chất đầy những người "bình thường", cả già lẫn trẻ, các gia đình cũng như những người đơn lẻ. Về số tuổi, cư dân Thanh giáo ở Tân Thế giới tương đồng với ở Anh. Như vậy, Khu Định cư Vịnh Massachusetts có thành phần dân số tương đối "bình thường". Ngược lại, khu định cư Chesapeake ở Virginia có tỷ lệ nam nữ là 4:1 trong những thập niên đầu, về sau là tỷ lệ này còn 2:1, dẫn đến con số đáng kể các cuộc hôn nhân dị chủng giữa đàn ông da trắng và phụ nữ bản địa. Trong khi đó, một nửa số di dân Thanh giáo là phụ nữ, nên ít xảy ra hôn nhân dị chủng trong cộng đồng này. Sự thành công của các khu định cư phần lớn phụ thuộc vào sự chăm chỉ làm việc của thành viên các gia đình Thanh giáo. Nhờ lao động cần cù mà những người Thanh giáo đã tạo nên hình ảnh "thành xây trên núi", một mẫu mực về đạo đức và sản xuất, khác xa với hình ảnh thối nát của Giáo hội Anh thời ấy.

Cả về phương diện kinh tế và tôn giáo, cấu trúc xã hội vùng New England lập nền trên vầng đá tảng là các gia đình Thanh giáo. Phụ nữ được giao trọng trách nuôi dưỡng trẻ con trở thành các công dân tốt theo mẫu mực đức hạnh của Thanh giáo. Các chuẩn mực đạo đức và tôn giáo được ứng dụng trong cuộc sống thường nhật, hôn nhân, và nếp sống gia đình đã nâng cao vị trí của người phụ nữ trong cộng đồng. Dù người cha là người điều hành công việc và hướng dẫn thờ phượng trong gia đình, sự thành công trong xã hội Tân Thế giới phụ thuộc vào sự hòa hợp trong đời sống hôn nhân và sự nuôi dạy trẻ trong sự tin kính – cả hai phạm trù này đều là lĩnh vực riêng của phụ nữ Thanh giáo.

Trong thế kỷ 17, cuộc tranh chấp giữa Giáo hội Anh với các nhóm Trưởng Lão và Thanh giáo không chỉ giới hạn trong nội địa Anh – đẩy mạnh cuộc di cư lần thứ hai của các tín hữu Kháng Cách Anh rời Ái Nhĩ Lan đến Bắc Mỹ, - mà còn lan đến Bermuda, lãnh thổ hải ngoại lâu đời thứ nhì của Anh, là nguyên nhân của đợt di cư của gần 10.000 người Bermuda tìm đến Tân Thế giới. Hầu hết là người định cư Mỹ, họ có công thành lập các khu định cư khắp miền Nam. Nhiều người đến Bahamas, trong số đó có những gia đình Thanh giáo, dưới sự dẫn dắt của William Sayle, thành lập khu định cư Eleuthera trong năm 1648.

Trong thập niên 1660, một thách thức lớn đến với các khu định cư Thanh giáo ở Tân Thế giới là khi thế hệ đầu tiên trở nên già yếu. Thế hệ tiên phong từng tạo dựng các khu đinh cư này là những người nhiệt thành với niềm tin tôn giáo, và khi số người này giảm sút theo thời gian thì số thành viên trong các nhà thờ cũng sụt giảm. Số tín hữu nam giới giảm sút trở nên một vấn nạn nghiêm trọng cho các nhà thờ, bởi vì, vào thời ấy, nam giới là người nắm giữ quyền lực trong xã hội. Đến đầu thập niên 1660, phụ nữ trở nên thành phần đa số trong các nhà thờ. Nhưng sau khi Anne Hutchinson bị trục xuất, phụ nữ không còn được phép phát biểu trong nhà thờ. Trong khi đó, các mục sư Thanh giáo, những người quan tâm đến vị thế và quyền lực của giáo hội tại đây, cố đẩy mạnh giải pháp kìm hãm đà suy giảm số lượng tín hữu với phát kiến Giao ước Trung dung (giảm nhẹ các tiêu chuẩn đối với thuộc viên hội thánh, nhất là các chứng thực về trải nghiệm tâm linh), nhằm nâng cao số người gia nhập các nhà thờ.

Lại thêm những đợt di dân dưới thời cầm quyền của Cromwell, nhưng không phải là số lượng lớn, cũng không phải do "bách hại tôn giáo". Trong thực tế, nhiều người Thanh giáo quay trở lại Anh trong thời Nội chiến. "Năm 1641, khi bắt đầu cuộc Nội chiến Anh, các di dân trở lại để chiến đấu cho chính nghĩa Thanh giáo, và khi nhóm Thanh giáo chiến thắng, nhiều người cho rằng nước Anh dưới thời Oliver Cromwell còn chịu nhiều ảnh hưởng của Thanh giáo hơn ở vùng đất mới."

Cũng có một số người Thanh giáo di cư đến Trung Mỹ và Caribbean.

Từ năm 1660 đến nay
Ảnh hưởng của Thanh giáo kéo dài tại Anh dưới nhiều hình thức khác nhau. Nhưng mọi sự kỳ thị chống lại người Thanh giáo trên đất nước này đều chấm dứt trong thập niên 1640, khi lực lượng Thanh giáo, dưới quyền lãnh đạo của Oliver Cromwell, lật đổ nền quân chủ Anh trong cuộc Nội chiến.

Thanh trừng
Sau khi vương quyền được phục hồi vào năm 1660, Giáo hội Anh nỗ lực khẳng định thẩm quyền của mình như là quốc giáo tại Anh. Năm 1662, diễn ra một cuộc "thanh trừng" khi Đạo luật Đồng nhất (Act of Uniformity) được thông qua. Có khoảng hai ngàn mục sư Thanh giáo bị buộc phải rời bỏ nhiệm sở trong giáo hội Anh sau khi Charles II phục hồi ngôi báu. Các cuộc bách hại xảy ra rải rác khắp nơi và giảm nhẹ khi James II lên trị vì, nhất là sau cuộc Cách mạng Vinh quang của William và Mary.

Ảnh hưởng
Thanh giáo tạo lập ảnh hưởng trên hai trào lưu Tự do (Latitudinarian) và Tin Lành (Evangelical) trong Giáo hội Anh. Trong khi đó, ở Âu châu trong thế kỷ 17 và 18, bùng phát một phong trào trong Giáo hội Luther lập nền trên hệ tư tưởng Thanh giáo, trở lên sức mạnh tôn giáo đáng kể là Phong trào Sùng tín (Pietism). Tại Hoa Kỳ, các khu định cư Thanh giáo trong vùng New England từng kiến tạo ảnh hưởng sâu rộng trong cộng đồng Kháng Cách trên đất nước này.

Ngược lại, trong số các di dân đến vùng New England, có những người tìm kiếm một môi trường tự do hơn cho các hoạt động tôn giáo lại gặp phải sự đàn áp của những người Thanh giáo chủ trương thần quyền.

Suy thoái
Sự đàn áp của những người Thanh giáo chủ trương thần quyền là nguyên nhân của nhiều vụ "trục xuất" (tự nguyện hoặc bắt buộc) các nhà lãnh đạo các giáo phái không phải Thanh giáo khỏi lãnh thổ Khu Định cư Vịnh Massachusetts. Hành động tiêu cực này của người Thanh giáo lại tạo ra hiệu quả tích cực trong lịch sử nước Mỹ khi những người bị trục xuất đi ra thành lập các khu định cư mới như Rhode Island, Pennsylvania, New Jersey, Delaware, New Hampshire, trở thành những vùng đất có chủ trương bao dung tôn giáo và sản sinh nhiều tín hữu Cơ Đốc nhiệt thành chọn lựa nếp sống Cơ Đốc bên ngoài ảnh hưởng của Thanh giáo theo thần quyền.

Quyền lực và ảnh hưởng của các nhà lãnh đạo Thanh giáo ở New England bị suy giảm đáng kể sau các vụ án phù thủy ở Salem, Massachusetts, diễn ra trong thập niên 1690. Khởi đầu với một vụ xét xử vài người tự nhận là phù thủy có sử dụng ma thuật, các vụ xét xử lan rộng ảnh hưởng đến những người vô tội. Vào thời đó nhiều người tin vào sự hiện hữu và hiệu quả của phép thuật, nên các vụ xét xử, dưới áp lực của quần chúng đang cuồng nộ, được tiến hành ngược với các nguyên tắc của công lý.

Ngoài ra, cung cách cai trị nghiêm khắc của giới cầm quyền Thanh giáo tạo ảnh hưởng tiêu cực trên người dân – như được miêu tả chi tiết trong một tiểu thuyết của Nathaniel Hawthorn, The Scarlet Letter – dẫn đến việc họ mất quyền kiểm soát chính trị tại Massachusetts năm 1700, và sự suy thoái của ảnh hưởng Thanh giáo, như là một trào lưu tôn giáo, trên nhiều vùng đất khác trong giữa thập niên 1700.

Một số giáo phái Trưởng Lão như Giáo hội Trưởng Lão (USA) được xem là "hậu duệ" của Thanh giáo.

Các hội thánh Tự trị Giáo đoàn cũng có nguồn gốc từ Thanh giáo như giáo phái Congregational Christian Churches (CCC) tại Hoa Kỳ. Các nhà thờ của CCC là "hậu duệ" trực tiếp của các giáo đoàn Thanh giáo New England.

Một số giáo đoàn theo Duy nhất Thần giáo (Unitarian) cũng có nguồn gốc từ các giáo đoàn Thanh giáo Anh và New England.

Chú thích

Xem thêm
Thần học Calvin
Anh giáo
Cải cách Kháng Cách

Đọc thêm
 Addison, Albert Christopher The Romantic Story of the Puritan Fathers and their founding of new Boston 1912 published by L C Page Boston Mass USA

Beeke, Joel, and Pederson, Randall, Meet the Puritans: With a Guide to Modern Reprints (2006) ISBN 978-1-60178-000-3
Bennett, Arthur G., ed., The Valley of Vision: A Collection of Puritan Prayers and Devotions (While not directly about the puritans, this anthology gives a representative overview of the ways they viewed their relationship with God.)
Bozeman, Theodore Dwight, To Live Ancient Lives: The Primitivist Dimension in Puritanism
Bozeman, Theodore Dwight, The Precisionist Strain: Disciplinary Religion and the Antinomian Backlash in Puritanism to 1638
Brachlow, Stephen, The Communion of Saints: Radical Puritan and Separatist Ecclesiology, 1750–1625
Bremer, Francis J., John Winthrop: America's Forgotten Founding Father
Cohen, Charles Lloyd, God's Caress: The Psychology of Puritan Religious Experience (1986) ISBN 0-19-503973-4
Collinson, Patrick, The Elizabethan Puritan Movement
Collinson, Patrick, Godly People
Collinson, Patrick, Religion of Protestants
Foster, Stephen, The Long Argument
Gatiss, Lee, The Tragedy of 1662: The Ejection and Persecution of the Puritans, ISBN 978-0-946307-60-9
Graham, Judith, "Puritan Family Life: The Diary of Samuel Sewall"
Haigh, Christopher, English Reformations: Religion, Politics, and Society under the Tudors
Haigh, Christopher, "The Continuity of Catholicism in the English Reformation," in Past and Present, No. 93. (Nov., 1981), pp. 37–69.
Hall, David D., Puritans in the New World: A Critical Anthology
Hall, David D., Worlds of Wonder, Days of Judgment: Popular Religious Belief in Early New England
Hawthorne, Nathaniel., The Scarlet Letter (1850)
Kapic, Kelly M. and Randal Gleason, eds. The Devoted Life: An Invitation to the Puritan Classics
Kizer, Kay. "[http://www.nd.edu/~rbarger/www7/puritans.html Puritans]"
Lake, Peter, Moderate Puritans and the Elizabethan ChurchLake, Peter, "Defining Puritanism—again?" in Bremer, Francis J., ed., Puritanism: Transatlantic PerspectivesLeverenz, David, "The Language of Puritan Feeling: An Exploration in Literature, Psychology, and Social History"
Lewis, Peter, The Genius of PuritanismLogan, Samuel T. Jr., Reformation for the Glory of GodPacker, J. I., A Quest for Godliness: The Puritan Vision of the Christian Life, Crossway Books: 1994 (reprint), ISBN 0-89107-819-3
Monaghan, Jennifer, "Learning to Read and Write in Colonial America"
Ryken, Leland, Worldly Saints: The Puritans As They Really Were, ISBN 0-310-32501-3
Tyacke, Nicholas, Anti-Calvinists: The Rise of English ArminianismUnderdown, David, Fire From HeavenMorgan, Edmund S., The Puritan FamilyMorgan, Edmund S., The Puritan Dilemma: The Story of John Winthrop, ISBN 0-321-04369-3
Miller, Perry, The American Puritans: Their Prose and PoetryPacker, J.I., A Quest For Godliness: The Puritan Vision of the Christian LifePorterfield, Ann, "Female Piety in Puritan New England: The Emergence of Religious Humanism"
Saxton, Martha, "Being Good: Women's Moral Values in Early America"
Spurr, John, English Puritanism, 1603-1689Vaughn, Alden and Francis Bremer, "Puritan New England"Larousse Dictionary of Beliefs and ReligionsOxford Dictionary of World Religions''

Liên kết ngoài
 A Puritan's Mind , some writings of the Puritans and their admirers
 Puritan sermons
 Extensive Puritan resources on Monergism.com
 Sermons by Puritans at Reformed Sermon Archives

Kitô giáo
Tin Lành
Thần học Calvin
Anh giáo
Lịch sử Vương quốc Liên hiệp Anh
Lịch sử tôn giáo Hoa Kỳ
Thuật ngữ Kitô giáo
Thanh giáo


title: 3120 Dangrania

text:
3120 Dangrania (1979 RZ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 9 năm 1979 bởi Nikolai Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Krym. Nó được đặt theo tên Daniil Granin, một nhà văn Nga.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3120 Dangrania

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Ortospana

text:
Ortospana là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Catocalinae


title: George Best

text:
George Best (22 tháng 5 năm 1946 - 25 tháng 11 năm 2005) là một cầu thủ bóng đá người Bắc Ireland, nổi tiếng với quãng thời gian chơi cho Manchester United. Ông chơi ở vị trí tiền vệ cánh, là cầu thủ sở hữu tốc độ, kĩ thuật, thăng bằng, khả năng tạo khoảng trống, sút tốt hai chân, khả năng ghi bàn và đánh lừa hậu vệ đối phương. Năm 1968, ông giành chức vô địch châu Âu với Manchester United đồng thời giành danh hiệu Quả Bóng Vàng cùng năm. Khi khỏe mạnh, ông luôn là sự lựa chọn của đội tuyển Bắc Ireland, dù chưa một lần dẫn dắt đội đến một kỳ World Cup nào.

Năm 1999, ông được bầu đứng thứ 11, sau Marco Van Basten, trong cuộc bầu chọn cầu thủ châu Âu xuất sắc nhất thế kỷ tổ chức bởi IFFHS. Best cũng được bầu ở vị trí thứ 16, sau Lothar Matthäus, trong cuộc bầu chọn cầu thủ xuất sắc nhất thế kỷ. Pelé bầu ông là một trong 125 huyền thoại bóng đá sống của thế kỷ năm 2004 (xem FIFA 100). Ông được xếp thứ 8 trong Danh sách 100 cầu thủ hay nhất thế giới thế kỷ 20 của World Soccer. Tại quê nhà Bắc Ireland, sự ngưỡng mộ của người dân dành cho ông được thể hiện qua câu chơi chữ: "Maradona good; Pelé better; George Best" (Maradona giỏi, Pelé giỏi hơn, George giỏi nhất (Best)).

Best là một trong những cầu thủ ngôi sao đầu tiên trong bóng đá, tuy nhiên cuộc sống phóng túng quá mức đã lôi ông tới với rượu, thứ đã rút ngắn sự nghiệp thi đấu của Best và cũng là thứ đã dẫn đến cái chết của ông ở tuổi 59. Nguyên nhân cái chết của Best là do ảnh hưởng của thận, do sốc thuốc. Tạp chí GQ bầu ông là một trong những người đàn ông phong cách nhất trong năm mươi năm qua. Khoảng 100.000 người đã có mặt trong đám tang của ông tại quê hương Belfast.

Vào khoảng năm 1975, ông được cho là có dính líu tình cảm với Jane Felix Browne, vợ thứ hai của Omar Osama bin Laden, con trai của trùm khủng bố Osama bin Laden.

Ngày 25/11/2005, Best qua đời tại London vì bệnh xơ gan

Sự Nghiệp
Best là con trai cả của Richard "Dickie" Best (1919-2008) và Anne Best (nhũ danh Withers, 1922-1978). Xuất thân từ những khu dân cư của tầng lớp lao động ở Belfast, xuất thân trong một gia đình theo đạo Tin lành (Trưởng lão và Orange), mẹ anh là một cựu nữ vận động viên thể thao cấp cao, một vận động viên khúc côn cầu trên sân trước khi chiến tranh làm gián đoạn sự nghiệp của bà, từ đó sinh ra một đàn con. công việc, từ gói thuốc lá hoặc kem đến bán cá và khoai tây chiên. Riveteur cha xưởng đóng tàu Belfast và chơi bóng đá nghiệp dư cho đến 37 năm của ông. Việc mẹ cô nghiện rượu nặng 4 đóng một vai trò trong việc của George Best.

Vào năm 15 tuổi, George Best đã được phát hiện với một người bạn, Eric McMordie, ở quê hương Belfast của anh ấy bởi Bob Bishop, nhà tuyển dụng thay mặt cho Manchester United. Người sau đó khẩn cấp gửi một bức điện cho huấn luyện viên Sir Matt Busby của Manchester với nội dung đơn giản: "Tôi đã tìm thấy hai người trẻ: một người giỏi và một thiên tài" . Best do đó đã được mời đến thử việc kéo dài một tuần ở Manchester và thuyết phục Busby vào một buổi sáng. Tuy nhiên, vào cuối ngày đầu tiên, hai đứa trẻ quyết định quay trở lại Belfast., cảm thấy rằng họ đã nhìn thấy đủ. Cha của George sau đó gọi điện cho Matt Busby để xin lỗi vì con trai mình, người nhanh chóng được Joe Armstrong, giám đốc tuyển dụng của câu lạc bộ, tuyển dụng làm học việc. Sau đó anh ấy chuyển sang chuyên nghiệp và có trận ra mắt đội một Manchester United vào ngày 14 tháng 9 năm 1963 , lúc 17 tuổi và 4 tháng, trong trận đấu với West Bromwich Albion tại Old Trafford: trong pha bóng đầu tiên của mình, anh ấy đã thực hiện một quả cầu nhỏ qua cầu thủ đối phương Graham Williams, người đã bị chế giễu trong suốt trận đấu.

Một trong những kiến trúc sư vĩ đại của các chức danh của nhà vô địch nước Anh của năm 1965 và 1967. Phần còn lại của châu Âu được phát hiện trong một trận đấu Cúp các câu lạc bộ vô địch châu Âu ở tháng 3 năm 1966 nơi anh đạt được một màn trình diễn tuyệt vời, ghi cú đúp vào lưới Benfica của Eusébio (5-1). Bàn thắng của anh ấy trong trận chung kết cúp châu Âu năm 1968 chiến thắng trước Benfica, chiến thắng đầu tiên cho một câu lạc bộ Anh tại cúp châu Âu, đã ghi nhận sự nổi tiếng của Best .Cũng trong năm,ông giành được Quả Bóng Vàng Châu Âu, trước đồng đội của ông Bobby Charlton.

Với "mái tóc tém, vẻ ngoài thoát tục, khuôn mặt thiên thần…"  , anh ấy là cầu thủ bóng đá đầu tiên đạt được danh hiệu ngôi sao nhạc pop, đến mức anh ấy được đặt biệt danh là " The Fifth Beatles  "  hoặc "Beatles khi đối mặt với một thiên thần "của tờ Daily Express   tờ báo nổi tiếng của Luân Đôn, và là người đầu tiên xuất hiện trong quảng cáo. Vào thời điểm đó, Old Trafford chứng kiến hơn 10.000 lá thư đến mỗi tuần, tất cả đều là của Georgie Boy và được vận chuyển bằng xe tải đặc biệt của Royal Mail. Biểu tượng cho sự điên rồ này, ở tiếng còi cuối cùng của trận chung kết năm 1968 với Benfica, một cổ động viên lao xuống bãi cỏ với một con dao để... cắt tóc của Best, người đã thoát khỏi số.

Vị thế ngôi sao mới của anh ấy cho phép anh ấy có tất cả những gì thái quá, anh ấy uống rất nhiều, dành phần lớn thời gian để tiệc tùng và tiêu xài hoang phí tại sòng bạc. Đỉnh cao sự nghiệp ngắn ngủi của Best bắt đầu kết thúc với việc Matt Busby từ giã sự nghiệp huấn luyện cuối cùng vào năm 1971, người sau này, người mà anh ấy có mối quan hệ gần như là cha, thực sự là người duy nhất có thể dẫn dắt anh ấy  . Tuy nhiên, thiên tài của anh ấy vẫn có thật, được minh họa bằng vị trí thứ ba trong bảng xếp hạng Ballon d'Or năm 1971.

Cuộc sống riêng tư của anh ngày càng lấn sâu vào sự nghiệp, anh bỏ tập, sa sút phong độ và ngày càng có dấu hiệu lo lắng, khiến anh không còn do dự mà thỉnh thoảng trở về trong tình trạng say xỉn. Biểu tượng cho sự bất cần của anh ấy. Tháng 1 năm 1970 bốn tuần vì giật bóng từ tay trọng tài. Khi trở lại, ngày 7 tháng 2 đánh dấu sáu trong số tám bàn thắng MU khi chiến thắng trong 5 ngày tròn của Cup gặp Northampton Town FC (8-2)  . Suy kiệt về thể chất và kiệt quệ về mặt tinh thần, Best giấu đi số cân nặng thêm của mình dưới bộ râu rậm và không nhận được sự tin tưởng của huấn luyện viên mới Tommy Docherty và các đồng đội của anh ấy.  . Willie Morgan, cầu thủ chạy cánh người Scotland của câu lạc bộ, sau này nói: "George nghĩ anh ấy là James Bond. Anh ta có tất cả những gì mình muốn, tiền bạc, gái gú, danh vọng. Anh ta sống từ tay đến miệng và luôn tránh xa nó. Khi anh ấy bỏ tập, mọi người đã bao biện cho anh ấy. Anh ấy không cần phải cung cấp bất kỳ thứ gì. Anh ấy không quan tâm đến bất cứ điều gì "  . Mối quan hệ thậm chí còn khá căng thẳng với một số người, đặc biệt là ngay từ đầu với Bobby Charlton, người đã không đánh giá cao Best ở giá trị thực của anh ấy cho đến tận sau này (thừa nhận rằng anh ấy đã sai về anh ấy trong một thời gian dài).

Tốt nhất tối trong rượu. Năm 1972, anh rời giải vô địch để nghỉ hưu khi mới chỉ 26 tuổi, theo sự sắp xếp mà huấn luyện viên mới của anh, Frank O'Farrell, đã cố gắng áp đặt cho anh. Người thứ hai bắt đầu với hai tuần lương tiền phạt, các buổi huấn luyện bổ sung và anh ta được lệnh phải rời khỏi nhà của mình để đến một nơi yên tĩnh hơn. Best gửi lời xin lỗi và kết thúc việc "nghỉ hưu" này sau chưa đầy hai tuần nghỉ dưỡng tại Tây Ban Nha. Năm 1974, khi đó 27 tuổi, anh bị Manchester United sa thải vì nhiều hành vi lạm dụng khác nhau, bao gồm cả việc vấp ngã trong quá trình huấn luyện. Ông đã chơi trận đấu cuối cùng với Quỷ Đỏ vào ngày 1 Tháng 1 năm 1974 gặp Queens Park Rangers tại sân vận động Loftus Road (trận thua 3-0). Trong 466 lần ra sân trên mọi đấu trường, anh đã ghi được 178 bàn thắng. Anh là cầu thủ ghi bàn hàng đầu cho câu lạc bộ của mình trong sáu năm liên tiếp và là cầu thủ ghi bàn hàng đầu tại giải vô địch Anh mùa giải 1967-68.

Sau khi rời Manchester, Những người tự do xuất sắc nhất trong các câu lạc bộ hạng hai: Do Thái Guild  (en) ở Nam Phi  , Dunstable Town  (en), Stockport County và Cork Celtic ở Ireland. Trong một trong ba trận đấu này, anh ta đi bóng, lừa bóng một cầu thủ, xoay người và trả bóng bằng chân để cuối cùng vượt qua số 9  . Sau đó, anh đến Hoa Kỳ để khoác áo Los Angeles Aztecs, trong thời kỳ khủng hoảng tài chính (đối với câu lạc bộ như giải vô địch Mỹ), đã thành công, nhờ sự hiện diện của Best, trong việc tìm kiếm một nhà đầu tư tên là Elton John. Tại đây, anh gặp Angie McDonalds, một người mẫu hàng đầu của Mỹ, người mà anh đã định cư cùng. Bất chấp những nỗ lực của cô gái trẻ, cai nghiện và uống thuốc, Best vẫn tiếp tục uống rượu và bùng phát.

Best sau đó cùng bạn gái trở về Anh, nơi anh ký hợp đồng với Fulham FC - vì danh tiếng của mình - trước khi Angie trở về Mỹ, tức giận vì những cuộc tình ngoài hôn nhân của cô ấy. George sau đó chạy theo anh ta cho đến khi cô đồng ý kết hôn với anh ta vào năm 1978, và họ có một con trai vào năm 1981, Calum Best. Anh chơi lại với Los Angeles Aztecs cho đến cuối mùa giải 1978. Trong các mùa giải 1979-1980 và 1980-1981, George Best luân phiên giữa các câu lạc bộ Mỹ Strikers of Fort Lauderdale và Earthquakes of San José và làm việc tự do cho Hibernian, trong Scotland. Hai câu lạc bộ cuối cùng nhìn thấy anh ấy thi đấu là Bournemouth ở Anh và Brisbane Lions ở Úc, năm 1983. Sau đó ông nghỉ hưu ở tuổi 37.

Anh ấy có 37 lần khoác áo Bắc Ireland, ghi 9 bàn thắng, nhưng chưa từng chơi trận nào ở World Cup. Anh ấy đã yêu cầu rất nhiều lần rằng một đội Ireland thống nhất được thành lập nhưng vô ích, mặc dù nó rất nổi tiếng.

Sau khi giải nghệ và qua đời

Việc Best từ giã thể thao không giúp ích gì cho việc nghiện rượu của anh. Bạn của anh, Jim Boyce, kể lại những gì Best đã nói với anh vào năm 1988: "Mọi người không nhận ra rằng tôi đang mắc chứng nghiện rượu của mình tồi tệ như thế nào. Và họ không thấy sự căng thẳng mà tôi đã phải chịu đựng khi cố gắng dừng lại. Nhưng tôi không thể không uống. Thật không may, do căn bệnh này, tôi đã không trở thành người mà tôi muốn trở thành chút nào. Và tôi biết tôi không bao giờ có thể thay đổi nó.

Năm 1984, George Best bị kết án ba tháng tù vì lái xe trong tình trạng say rượu và hành hung một đặc vụ. Anh ấy đã chơi những trận đấu cuối cùng và ghi những bàn thắng cuối cùng với Ford Open Prison. Lễ kỷ niệm của anh ấy được tổ chức vào năm 1988 tại Công viên Windsor ở Belfast, trong đó anh ấy đã ghi được hai bàn thắng. Trên khán đài là Sir Matt Busby và Bob Bishop. Biểu tượng cho sự nổi tiếng của nó, vào năm 1987, nhóm The Wedding Present đặt tên cho album đầu tiên của mình với tên của cầu thủ nổi tiếng.

Năm 1991, anh ấy xuất hiện hoàn toàn trong tình trạng say xỉn trên một chương trình của BBC. Anh được bầu chọn là vận động viên người Anh của thế kỷ vào năm 1995. Nhưng điều này không làm thay đổi được hoàn cảnh của anh, anh bị hủy hoại, không còn thực sự có một địa chỉ cố định và phải bán lại tất cả các danh hiệu của mình. Nhờ số tiền thu được, ông quản lý để mua một căn nhà nhỏ ở thành phố Antalya ở Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 1994, anh ta đã trải qua Giáng sinh trong tù, sau khi bị kết tội lái xe trong tình trạng say rượu. Năm 1998, George Best trở thành bình luận viên cho Sky Sports. Vào tháng 3 năm 2000, anh ta phải chịu cảnh báo sức khỏe nghiêm trọng đầu tiên: gan bị ảnh hưởng. Chúng tôi lo sợ cho cuộc sống của anh ấy. Tháng 2 năm 2001, anh phải nhập viện vì bệnh viêm phổi. Best đã trải qua ca ghép gan vào năm 2002, nhưng nhanh chóng tái phát và bắt đầu uống rượu trở lại, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của anh ấy.

Năm 2004, anh lại bị kết tội lái xe trong tình trạng say rượu và bị tước bằng lái trong 20 tháng. Anh ấy đã phải nhập viện vào đầu tháng 10 để chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Cromwell ở London, một bệnh viện tư nhân ở Kensington, sau khi bị nhiễm trùng phổi. Tình trạng của anh ấy sau đó tiếp tục xấu đi. George Best qua đời vào ngay22 tháng 11 năm 2005 vì bị nhiễm trùng phổi ở tuổi 59, được chăm sóc bởi con trai bà, Calum, 24 tuổi và cha Dickie, 86 tuổi. Cái chết của ông đã tạo nên niềm xúc động lớn ở Vương quốc Anh. Hơn 300.000 người (hơn một phần sáu dân số Bắc Ireland) đã tháp tùng đám rước của anh ấy bất chấp trời mưa trong lễ tang quốc gia của anh ấy ở Belfast theo âm thanh của The Long and Winding Road của The Beatles. Các sân bay Belfast thay đổi tên của nó lấy của George Best.

Trên một trong những vòng hoa đặt trên quan tài của Best có dòng chữ "Maradona tốt, Pelé tốt hơn, George tốt nhất"

Thống kê sự nghiệp

|-
|1964||6||2
|-
|1965||6||1
|-
|1966||1||0
|-
|1967||1||0
|-
|1968||1||1
|-
|1969||4||0
|-
|1970||4||1
|-
|1971||6||4
|-
|1972||2||0
|-
|1973||1||0
|-
|1974||0||0
|-
|1975||0||0
|-
|1976||2||0
|-
|1977||3||0
|-
!Tổng cộng||37||9
|}

Bàn thắng quốc tế

1. Bao gồm các giải đấu khác như Charity Shield và the Cúp bóng đá liên lục địa.</small>

Chú thích

Liên kết ngoài

 Quỹ George Best
 Ảnh, video và nhạc về George Best

Sinh năm 1946
Mất năm 2005
Cầu thủ bóng đá Bắc Ireland
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Bắc Ireland
Quả bóng vàng châu Âu
FIFA 100
Cầu thủ bóng đá Manchester United F.C.
Cầu thủ bóng đá A.F.C. Bournemouth
Cầu thủ bóng đá Fulham F.C.
Tiền vệ bóng đá
Người ghép nội tạng
Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ


title: Touget

text:
Touget  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gers

Tham khảo

Touget


title: Nội các Balkenende IV

text:
Đệ tứ Nội các Balkenende hay Balkenende IV là nội các liên hiệp Hà Lan được thành lập bởi các đảng chính trị Phúc thẩm Dân chủ Thiên Chúa giáo (CDA), đảng Lao động (PvdA), và Liên bang Thiên Chúa giáo (CU). Nội các này kế nhiệm Nội các Balkenende III sau cuộc bầu cử năm 2006, và được Nữ hoàng Beatrix cài đặt ngày 22 tháng 2 năm 2007. Nội các được đặt tên Balkenende IV theo Thủ tướng Jan Peter Balkenende. Nội các, theo dự định cầm quyền cho đến năm 2011, sụp đổ ngày 20 tháng 2 năm 2010 khi các bộ trưởng Đảng Lao động từ chức qua sự bất đồng về việc có nên mở rộng sứ mệnh quân sự của nước này tại Afghanistan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.nu.nl/politiek/2188996/verklaring-premier-balkenende.html
http://nos.nl/
http://nos.nl/

Nội các Hà Lan


title: Bautzen (huyện)

text:
Bautzen () là một huyện ở bang tự do Sachsen ở Đức bao gồm các huyện cũ Bischofswerda và Kamenz. Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là: Cộng hòa Séc, huyện Sächsische Schweiz-Osterzgebirge, thành phố không thuộc huyện Dresden và các huyện Meißen và Görlitz. Huyện giáp Brandenburg về phía bắc.

Lịch sử
Trong lịch sử, phần lớn vùng Thượng Lusatia đã thuộc Bohemia. Sau khi chiến tranh 30 năm kết thúc, khu vực này thuộc Sachsen. Chỉ thị trấn Schirgiswalde vẫn thuộc Bohemia cho đến năm 1809.

Huyện được lập năm 1994 thông qua việc sáp nhập các huyện Bautzen và Bischofswerda. Huyện Kamenz và thành phố Hoyerswerda được sáp nhập vào huyện này trong tháng 8 năm 2008.

Địa lý
Huyện nằm ở vùng Thượng Lusatia (Oberlausitz). Ranh giới phía nam là dãy núi Lusatia. Vùng thôn quê ở phía bắc.

Sông Spree chảy vào huyện từ phía đông bắc, chảy qua Schirgiswalde và Bautzen trước khi rời huyện để chảy theo hướng bắc. Sau Bautzen, sông này bị một con đập ngăn tạo thành hồ chứa nước (Talsperre Bautzen, diện tích hồ 5,5 km²).

Huy hiệu

Các thị xã và đô thị
{|
! align="left" | Các thị xã
! align="left" | Các đô thị
!
|- valign="top"
|
Bautzen (Budyšin)
Bernsdorf
Bischofswerda
Elstra
Großröhrsdorf
Hoyerswerda (Wojerecy)
Kamenz (Kamjenc)
Königsbrück
Lauta (Łuty)
Pulsnitz
Radeberg
Schirgiswalde
Weißenberg (Wospork)
Wilthen
Wittichenau (Kulow)
||
Arnsdorf
Bretnig-Hauswalde
Burkau (Porchow)
Crostau
Crostwitz (Chrósćicy)
Cunewalde
Demitz-Thumitz
Doberschau-Gaußig (Dobruša-Huska)
Elsterheide (Halštrowska hola)
Frankenthal
Göda (Hodźij)
Großdubrau (Wulka Dubrawa)
Großharthau
Großnaundorf
Großpostwitz (Budestecy)
Guttau (Hućina)
||
 Haselbachtal
Hochkirch (Bukecy)
Laußnitz
Lichtenberg
 Kirschau
 Königswartha (Rakecy)
 Kubschütz (Kubšicy)
 Lohsa (Łaz)
 Malschwitz (Malešecy)
Nebelschütz (Njebjelćicy)
 Neschwitz (Njeswaćidło)
 Neukirch, Bautzen
Neukirch, Kamenz
 Obergurig (Hornja Hórka)
 Ohorn
 Oßling

||
  Ottendorf-Okrilla
 Panschwitz-Kuckau (Pančicy-Kukow)
Puschwitz (Bóšicy)
 Räckelwitz (Worklecy)
 Radibor (Radwor)
 Ralbitz-Rosenthal (Ralbicy-Róžant)
 Rammenau
 Schmölln-Putzkau
 Schönteichen
 Schwepnitz
 Sohland an der Spree
 Spreetal (Sprjewiny doł)
 Steina
 Steinigtwolmsdorf
 Wachau
 Wiednitz
|}

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức (tiếng Đức)

Huyện của bang Sachsen
Bautzen (huyện)


title: Zinjibar

text:
Zinjibar ( Zinjibār) là một thị trấn cảng của Yemen, là thủ phủ của huyện Zinjibar và tỉnh Abyan. Thị trấn tọa lạc cạnh Wadi Bana trong đồng bằng Abyan. Từ năm 1962 tới 1967, nó là thủ đô thành chính của hồi quốc Fadhli, dù hoàng cung vẫn nằm ở cố đô Shuqrah. Theo thống kê 2004, dân số Zinjibar là 19.879 người. Đây là một điểm du lịch biển nhỏ và là nơi làng nghề đánh bắt hải sản phát triển. Loài cây Gossypium barbadense mọc trong vùng thường được đem bán tại chợ địa phương.

Tham khảo

Thành phố ven biển Yemen
Khu dân cư ở tỉnh Abyan


title: Quận Glascock, Georgia

text:
Quận Glascock là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố , Georgia . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Georgia


title: Pierrefitte, Vosges

text:
Pierrefitte là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 8,78 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 83 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 350 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Pierrefitte trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: 7448 Pöllath

text:
7448 Pöllath là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1275.6383374 ngày (3.49 năm).

Nó được phát hiện ngày 14 tháng 1 năm 1948.

Tham khảo

Được phát hiện bởi Walter Baade
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1948


title: Zarechny, tỉnh Penza

text:
Zarechny (), gọi là Penza-19 () giai đoạn 1962–1992 là một thành phố đóng cửa Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Penza Oblast. Thành phố có dân số 62.970 người (theo điều tra dân số năm 2002). Đây là thành phố lớn thứ 257 của Nga theo dân số năm 2002. Dân số qua các thời kỳ:
Nó được thành lập vào năm 1958 trên lãnh thổ huyện thành phố Zarechny của Pensa. Nó đã được đóng cửa và đặt tên là Penza-19 vào năm 1962 và đổi tên thành Zarechny vào năm 1992.
Đơn vị sử dụng lao động chính của Zarechny Rosatom và một ngành công nghiệp chủ yếu là sản xuất của các thành phần vũ khí hạt nhân. Các ngành công nghiệp khác bao gồm điện tử và phần mềm.

Tham khảo

Thành phố của Nga
Tỉnh Penza
Zarechny, Penza Oblast


title: Vệ tinh tự nhiên của Sao Diêm Vương

text:
Sao Diêm Vương có 5 vệ tinh tự nhiên, lớn nhất là Charon. Các vệ tinh khác là Nix và Hydra,  Kerberos và Styx.

Bảng dữ liệu

* Khoảng cách lớn nhất giữa tâm Sao Diêm Vương và Charon là tổng của các bán trục lớn của chúng, 19,571 ± 4 km.

Chú thích

Tham khảo
 S.A. Stern, H.A. Weaver, A.J. Steffl, M.J. Mutchler, W.J. Merline, M.W. Buie, E.F. Young, L.A. Young, & J.R. Spencer (2006), Characteristics and Origin of the Quadruple System at Pluto, Nature, submitted (preprint)
 Steffl A.J., Mutchler M.J., Weaver H.A., Stern S.A., Durda D.D., Terrell D., Merline W.J., Young L.A., Young E.F., Buie M.W., Spencer J.R. (2005), New Constraints on Additional Satellites of the Pluto System, Astronomical Journal, submitted (preprint)
 Buie M.W., Grundy W.M., Young, E.F., Young L.A., Stern S.A. (2005), Orbits and photometry of Pluto's satellites: Charon, S/2005 P1 and S/2005 P2, submitted (preprint)
 IAU Circular No. 8625 describing the discovery
 IAU Circular No. 8686 which reports a much more neutral color for P2
 IAU Circular No. 8723 announcing the names of Nix and Hydra
 Background Information Regarding Our Two Newly Discovered Satellites of Pluto – The discoverers' website

Liên kết ngoài

 Animation of the Plutonian system
 Hubble Spots Possible New Moons Around Pluto (NASA)
 Two More Moons Discovered Orbiting Pluto (SPACE.com)

D


title: Phyllonorycter cerisolella

text:
Phyllonorycter cerisolella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Pháp.

Ấu trùng ăn Sorbus species. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. They create a upper-surface tentiform mine.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Pancé

text:
Pancé (, Gallo: Panczaé) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Pancé được gọi là Pancéens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Pancé

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Vagabond

text:
hay Lãng khách là một tác phẩm Manga dành cho thanh niên (Seinen Manga) của họa sĩ Inoue Takehiko, dựa trên nguyên tác "Miyamoto Musashi" của văn hào Yoshikawa Eiji.

Tác phẩm được đăng liên tục trên tạp chí Manga Morning từ năm 1998, sau đó được phát hành bản Tankōbon, tính tới thời điểm tháng 1 năm 2010, đã có 32 quyển được xuất bản. Theo thống kê trong phạm vi lãnh thổ Nhật Bản, tác phẩm này đã bán được 6.000 vạn bộ sách.

Khái yếu
Tác phẩm mô tả thời thanh xuân của nhân vật chính, kiếm hào Miyamoto Musashi trong bối cảnh xã hội phong kiến Nhật Bản chuyển giao từ thời Chiến Quốc sang thời Edo, khi thời đại của kiếm đã sắp tàn.
Câu chuyện xảy ra khi có một biến chuyển lớn trong lịch sử Nhật Bản khiến Musashi tan vỡ giấc mơ xuất thế lập thân, sau đó tự xác định mình theo con đường kiếm khách cô độc. Ngoài ra, tác phẩm còn đề cập đến Sasaki Kojirō, kiếm khách nổi danh với trận quyết đấu trên đảo Ganryū và nhiều kiếm sĩ khác trong cuộc đời Musashi.

Tuy dựa vào nguyên tác tiểu thuyết Miyamoto Musashi của văn hào Yoshikawa Eiji nhưng họa sĩ Inoue đã không bám sát nguyên tác mà đã đẩy câu chuyện sang nhiều chiều hướng mới theo cách nhìn nhận của mình. Ngoài ra, hệ thống nhân vật cũng không hoàn toàn theo sát nguyên tác, chẳng hạn như việc người chị của Takezō không xuất hiện trong Manga, Sasaki Kojirō là một thiếu niên điếc bẩm sinh…

Tên gọi "Vagabond" là một từ tiếng Anh, nghĩa là kẻ lang thang, kẻ du côn đầu đường xó chợ, thằng ma cà bông. Trong cuốn Tankōbon thứ 5, ở phần cuối tác giả Inoue Takehiko có giải thích lý do vì sao lại chọn Vagabond để đặt cho tác phẩm của mình thay vì "Miyamoto Musashi". Miyamoto Musashi là một trong những kiếm khách vĩ đại nhất trong lịch sử Nhật Bản, tên tuổi ông đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân nước này qua nhiều tác phẩm văn hóa đại chúng khác. Nếu chọn cái tên "Miyamoto Musashi" hay "Musashi" cho tác phẩm này thì vô tình, mặc dù chưa đọc nhưng độc giả đã bị gán một tâm thức yêu ghét đối với những nhân vật trong tác phẩm. Inoue không thích điều này và ông muốn độc giả cảm nhận được những nét độc đáo mới trong nét vẽ của mình, mặc dù đó là những nhân vật lịch sử có thật và đã quá quen thuộc với mọi người.

Tác phẩm này được đánh giá là thể hiện rõ đẳng cấp nét vẽ của Inoue. Mỗi một khung tranh đều được đánh giá là một bức tranh hoàn thiện. Ban đầu, Inoue gặp khó khăn trong việc mô tả trang phục Kimono đương thời vì các đường nét của cơ thể nhân vật rất khó xuất hiện, và nhất là trong những cảnh chiến đấu, động tác của nhân vật không được tự nhiên lắm. Sau khi trần trọc suy nghĩ, Inoue quyết định vẽ nháp một lần nhân vật ở trần, sau đó vẽ lớp y phục đè lên trên. Vì vậy, tuy giải quyết được khuyết điểm kể trên nhưng phương pháp này tốn gần gấp đôi thời gian so với phương pháp vẽ thông thường. Và thấy rõ giới hạn trong việc miêu tả bằng bút mực, để thể hiện bầu không khí tại hiện trường và vẻ bẩn thỉu của Kanemaki Jisai thì bắt đầu từ phần Kojirō trở đi, Inoue chuyển sang dùng bút lông hoàn toàn.
Bản Tankōbon còn có một số trang được in màu.

Nội dung
Chương một Miyamoto Musashi
Năm 1600, chàng thanh niên Shinmen Takezō được người bạn thời thơ ấu là Hon’iden Matahachi rủ rê rời bỏ làng Miyamoto thuộc xứ Mimasaka để tham gia trận đánh lớn nhất trong lịch sử phong kiến Nhật Bản với giấc mơ xuất thế lập thân trên chiến trường. Tuy nhiên, hai chàng trai lại thuộc phe chiến bại trong trận Sekigahara. Takezō là chàng trai chưa từng biết đến tình yêu thương của mẹ, bị bố đuổi đánh đòi lấy mạng và bị dân làng căm ghét, kinh sợ, xem như hiện thân của loài quỷ dữ. Vì vậy Takezō đã trải qua tuổi thanh xuân với những tháng ngày chẳng biết đến ý nghĩa nào khác của cuộc đời trừ việc chủ động giết người để khỏi bị giết. Tuy nhiên trong bối cảnh đó, Takezō đã được thầy tăng Takuan Sōhō cảm hóa, nhìn nhận sự tồn tại của mình cộng với sự giúp đỡ chân tình của Otsū, cô gái quen biết từ thời thơ ấu, Takezō đã quyết định làm lại cuộc đời cho nên người, quyết định lập chí sống chết vì kiếm đạo, quyết tâm trở thành "thiên hạ vô song" trong làng kiếm.

Rồi đó chàng trai Shinmen Takezō lấy tên làng Miyamoto làm họ, đổi tên thành Musashi và bắt đầu phiêu bạt giang hồ. Bồn năm sau, nhân lần lên kinh đô Kyōto, Musashi đã giao đấu với không biết bao cường địch, gặp gỡ nhiều nhân vật và từ đó giải thoát khỏi các phiền não, mê hoặc để nhất tâm chuyên chú vào con đường kiếm đạo, trở thành thiên hạ vô song. Cùng lúc đó, sau khi phản bội bạn mình là Takezō thì Hon’iden Matahachi lại tiếp tục trải qua những tháng ngày ruỗng mục dưới đáy xã hội.

Nội dung chương này nằm trong quyển 1~13, bản Tankōbon.

Chương hai Sasaki Kojirō
Bối cảnh là 17 năm trước khi nổ ra trận Sekigahara, kiếm hào Kanemaki Jisai đang trải qua những tháng ngày sống an phận tại một ngóc ngách ở xứ Echizen. Một ngày nọ Kanemaki Jisai nhặt được bé sơ sinh Sasaki Kojirō cùng thanh trường kiếm,
Sasaki Kojirō là đứa trẻ bị điếc bẩm sinh, chỉ có kiếm là sợi dây liên kết duy nhất giữa nó và những người xung quanh. Kojirō dần bước trên con đường cô độc để trở thành kẻ mạnh nhất. Lúc này đã xuất hiện những nhân vật ở chương trước như Miyamoto Musashi và Yoshioka Denshichirō.

Nội dung phần này nằm trong quyển 14~20, bản Tankōbon.

Chương ba phái kiếm Yoshioka
Bối cảnh câu chuyện chuyển sang kinh đô Kyōto trong những ngày cuối năm 1604, đầu năm 1605, khi Musashi, Matahachi và Kojirō đều 22 tuổi. Trong phần này, từng nhân vật lại có câu chuyện được triển khai theo những hướng khác nhau.
Sau lần khiêu chiến không thành lần trước với phái kiếm Yoshioka, lần này Musashi lại tiếp tục thách đấu và bị cuốn vào những trận sát phạt đằng đẵng.

Nội dung phần này nằm trong quyển 21 trở đi, bản Tankōbon.

Các nhân vật trong tác phẩm
Các nhân vật chính

Con trai của Shinmen Munisai, lãng khách giang hồ làng Miyamoto xứ Sakushū, nhân vật chính ở chương 1 và chương 3.
Nhân vật này vốn họ Shinmen, tên Takezō. Được người cha là một võ sĩ nuôi dưỡng một cách hà khắc mà không biết đến tình thương yêu, luôn cô độc. Tuy nhiên Takezō cũng trải lòng mình với những người bạn thời thơ ấu là Otsū và Matahachi. Bản tính thẳng thắn nhưng biết suy nghĩ trước sau cùng với lực quan sát tinh tế, nhận xét đúng cốt lõi của sự việc. Takezō thân thể cao lớn, sở hữu sức mạnh phi phàm và sát khí dữ dội, hành động luôn nằm ngoài suy nghĩ của người thường và đầy trực cảm.
Takezō không giỏi giao tế với người chung quanh nên thường cô độc, từ nhỏ đã lấy núi rừng làm thầy dạy, làm nơi sinh sống. Năm 13 tuổi đánh chết một võ sĩ, từ đó bị dân làng gọi là "ác quỷ" và càng thêm cô độc. Năm 17 tuổi theo quân miền Tây tham gia trận Sekigahara nhưng chiến bại, bị dân làng và phe thắng trận truy lùng. Sau bị thầy tu Takuan bắt được, dùng trí tụê cảm hóa. Từ đó Takezō nhận thức được sự quý giá của sinh mạng và sự yếu đuối trong tâm hồn của mình. Nhờ Takuan, Takezō nhận ra khuyết điểm của bản thân và quyết tâm làm lại từ đầu, đổi họ tên thành Miyamoto Musashi, quyết tâm dùng kiếm cầu đạo.

Con trai của Sasaki Sukeyasu, đệ tử của Kanemaki Jisai, khai tổ của phái kiếm Ganryū và là nhân vật chính của tác phẩm ở chương 2. Kojirō được Kanemaki Jisai nhặt được trên bãi biển khi còn là đứa trẻ sơ sinh cùng thanh trường kiếm bất li thân. Nhân vật này được miêu tả với vóc dáng cao lớn, khuôn mặt ngây thơ như trẻ con và khóe mắt dài. Tuy bị câm điếc bẩm sinh nhưng Kojirō được thiên phú cho khả năng kiếm thuật. Trái với Musashi trưởng thành nơi rừng núi, Kojirō được miêu tả là con người của biển cả với khả năng bơi lội siêu việt.
Từ thuở bé, Kojirō đã không rời thanh trường kiếm di vật của cha mình. Kojirō theo học Kanemaki Jisai và Itō Ittosai, gặp gỡ Musashi và Musō Gonnosuke trên chiến trường Sekigahara và dần trưởng thành. Trái với mô tả trong tiểu thuyết của Yoshikawa Eiji, trong Manga này, Kojirō được mô tả là nhân vật tuy kiếm thuật siêu việt nhưng tính cách thơ ngây nên không có duyên với đường quan chức, nhưng sau được đề cử làm giáo đầu dạy kiếm cho họ Hosokawa ở Ogura.

Bạn thời thơ ấu của Musashi, nhân vật chính ở chương 3 của tác phẩm. Nhân vật này là cái bóng của Musashi và Kojirō, liên quan mật thiết với câu chuyện của hai nhân vật trên. Matahachi không phải là con ruột của bà Osugi mà là con trai của một người thiếp, từ thuở nhỏ đã chơi thân với Takezō và là người rủ rê Takezō bỏ làng Miyamoto để tham gia chiến trường Sekigahara lập công danh.
Matahachi ban đầu được miêu tả là nhân vật cũng có chút tài năng kiếm thuật, theo lẽ bình thường thì sẽ thành danh. Nhưng ở phần sau Matahachi lại là nhân vật hèn nhát, thủ đoạn và tài năng kiếm thuật đi đến chỗ ruỗng mục. Nhân vật này là hiện thân của những tính xấu bên trong con người. Tuy sống bằng nghề lừa đảo nhưng bản thân Matahachi lại là người có lòng tự thẹn với bản thân, tự biết khuyết điểm của mính hơn ai hết.

Takuan Sōhō (沢庵宗彭)
Vị cao tăng này có nhiều mối quan hệ với những người thế lực, danh tiếng như Ikeda Terumasa, thành chủ thành Himeji và Yagyū Sekishūsai. Takuan phiêu bạc khắp nơi trên đất Nhật, không cố định một nơi đâu và tuy là thầy tu không mang vũ khí nhưng khí lực của ông áp đảo được nhiều kiếm khách sừng sỏ. Khi gặp Takezō, Takuan đã giáo huấn chàng trai hung bạo đi vào "đạo". Sau này khi gặp Sasaki Kojirō, thầy Takuan lại dùng kiếm chém vào tay của Kojirō để dạy rằng thanh kiếm là thứ khủng khiếp như thế nào.
Takuan là thầy tu nhưng lại thích uống rượu, ưa nặng lời mắng kẻ khác.

Otsū
Bạn thời thơ ấu của Takezō và Matahachi, Otsū vốn là đứa trẻ mồ côi được bà Osugi nuôi dưỡng, sau được hứa gả cho Matahachi. Otsū được mô tả như một mĩ nữ dịu hiền, trong sáng nhưng vì sinh trưởng nơi quê mùa nên không thạo lễ nghi phép tắc. Otsū cũng là người hiểu được nỗi cô độc của Takezō và trong khi tiếp cận đã thầm yêu mến Takezō.
Jōtarō
Thiếu niên tự xưng là "đệ tử của Musashi". Jōtarō là đầy tớ của một tửu điếm, bị chủ đuổi đi rồi theo Musashi. Ban đầu Musashi từ chối không nhận đệ tử, nhưng sau biết được Jōtarō là thằng bé không nơi nương tựa nên đã cho phép theo mình. Jōtarō đã một lần thất vọng bỏ đi khi thấy Musashi bỏ chạy giữa trận đấu với Inshun, nhưng sau lại đuổi theo tìm thầy cùng Otsū.
Jōtarō là hình ảnh thời niên thiếu của Musashi, cử chỉ hành động có nhiều phần giống và luôn ngưỡng mộ, trung thành với thầy.
Bà Osugi
Mẹ của Matahachi, nổi bật với lòng thương con mù quáng, lòng tự phụ của một người nhà họ Hon’iden vốn là danh sĩ trong làng. Bà cụ Osugi là người đặt tên cho Matahachi, một tay nuôi con khôn lớn và là người thiên kiến trong mắt người khác.

Các kiếm khách

Cha của Takezō, được Tướng quân Ashikaga Yoshiteru ban cho danh hiệu "nhật hạ vô song binh thuật giả" (kiếm khác vô song dưới vòm trời) sau trận ngự tiền tỉ võ. Nhưng Munisai bị danh hiệu thiên hạ vô song này ám ảnh, từ đó trở đi luôn lo sợ có người sẽ soán mất danh hiệu của mình nên luôn xem chung quanh là địch, luôn cảnh giác cả trong khi ngủ.
Munisai là cao nhân của thuật đánh Jitte công thủ hợp nhất, sau được Musashi kế thừa, phát huy thành lối đánh song kiếm (Nitō-ryū).

Tsujikaze Kōhei
Thường được gọi là "tử thần". Thuở nhỏ, Kōhei bị mẹ ruột bỏ rơi, thả vào trong dòng thác nhưng sau được anh trai là Temma cứu thoát. Temma cũng từng có quá khứ tương tự. Kōhei trở thành thành viên của băng cướp Tsujikaze do Temma cầm đầu. Năm 12 tuổi, bị anh trai Temma phát hiện khi đang cưỡng hiếp một cô gái, từ đó Kōhei bị hành hạ đến độ trở thành bất lực. Từ đó trở đi, Kōhei hiểu ra rằng sinh mạng của con người chẳng có giá trị gì và oán hận Temma, luôn rình rập để ám sát. Một lần ám sát hụt, Kōhei bị giam nhưng lại được thả tự do sau trận Sekigahara. Sau này, khi biết được Temma đã bị Takezō giết chết thì chuyển mục tiêu ám sát sang Takezō.

Tên đạo tặc sử món binh khí Kusarigama, bị Tsujikaze Kōhei giết chết.

Fudō Yūgetsusai
Kiếm sĩ bí ẩn tự xưng là sứ giả của Bất Động Minh Vương, sống cùng làng với Kanemaki Jisai và Sasaki Kojirō. Trước đây từng bảo vệ dân làng khỏi bọn hải tặc, được tôn thờ như là vị thần bảo hộ của làng. Về sau, Yūgetsusai trở thành kẻ độc tài, luôn bắt cóc con gái 14 tuổi trong làng và cướp phá làng. Sau bị Kanemaki Jisai chém chết. Đây cũng là người mà Kojirō chém lần đầu tiên trong đời.

Phái kiếm Yoshioka-ryū
Danh môn kiếm phái làm mưa làm gió ở kinh đô từ xưa. Cực ý của phái này là "hitotsu no tachi", giải quyết mọi trận đấu chỉ bằng một nhát kiếm. Nhưng đến đời đương chủ Yoshioka Seijūrō thì phái này đã suy tàn, bị dân chúng nói xấu và cuối cùng đại bại dưới tay Musashi.

Đương chủ đời trước của phái Yoshioka-ryū, từng chiến bại dưới tay Shinmen Munisai.

Trưởng nam của Yoshioka Kempō, chủ võ đường Yoshioka, một trong tứ cường của phái này. Sau, tuyệt mạng vì chiêu kiếm thần tốc của Musashi.

Thứ nam của họ Yoshioka, một trong tứ cường của họ này. Tính cách thẳng thắng bộc trực nên được môn đệ yêu quý. Quyết đấu và đại bại dưới tay Musashi tại Liên Hoa Vương viện. Bên dưới Denshichirō là Yoshioka Jūken, mười thanh kiếm của họ Yoshioka.

Ueda Ryōhei
Cầm đầu nhóm Yoshioka Jūken và là một trong tứ cường của phái Yoshioka-ryū.
Ryōhei vốn là đứa trẻ hoang được Kempō nhặt về và trở thành dưỡng tử của họ Ueda, môn đệ của Yoshioka. Sau, Ryōhei hết lòng vì kiếm đạo, trở thành bạn thân thiết với anh em nhà Yoshioka. Tuy là quan hệ chủ tớ nhưng mối quan hệ giữa Ryōhei và Seijūrō, Denshichirō giống như là ba huynh đệ. Được đánh giá là lão luyện không thua gì chủ nhân, chỉ nhún nhường để chủ tiến lên mà thôi. Ryōhei được gọi là "linh hồn của họ Yoshioka" và là nhân vật không thể thiếu của họ này. Tính cách lạnh lùng, đôi khi có những thủ đoạn giảo hoặc, nhưng cũng chỉ là vì muốn tốt cho môn phái mà thôi.
Gion Tōji
Một cao đồ trong nhóm Yoshioka Jūken và là thành viên cuối cùng trong nhóm tứ cường của phái Yoshioka-ryū. Thường tự phụ vào tài năng của mình, luôn mạnh mồm cho rằng người trên mình không ai khác ngoài Seijūrō, vì vậy nên không được lòng người. Nhưng đến khi gặp Inshun và mục kích tuyệt học bắt kiếm bằng tay không của Sekishūsai thì sinh loạn tâm, phân vân bất định. Sau, nghe tin Seijūrō bị Musashi chém chết thì quyết đấu với Musashi nhưng rồi cũng bị chém bay đầu.

Phái kiếm Shinkage-ryū
Phái kiếm do Kamiizumi Isenokami Hidetsuna sáng lập, là phái chỉ nam của nhà Tướng quân.
Kamiizumi Isenokami Hidetsuna
Khai tổ của phái kiếm Shinkage-ryū, được tôn xưng là "thiên hạ vô song", kiếm hào số một đương thời. Có lần Takeda Shingen mời ông về phục vụ cho mình nhưng ông đã từ chối để nhất tâm chuyên niệm vào kiếm đạo. Khi đến chùa Hōzōin, Hidetsuna đã khiến Yagyū Muneyoshi bấy giờ hãy còn tuổi trẻ bồng bột cùng Gakuzenbō In’ei phải nể phục. Hidetsuna nói: "kiếm của ta và thiên địa là một" khiến cả hai cảm phục rồi bái làm thầy. Thuật bắt kiếm bằng tay không của Muneyoshi sau này phát sinh từ tư tưởng chủ đạo của Hidetsuna, "chỗ cùng cực của (kiếm) đạo là không phải rút kiếm ra nữa".

Phái kiếm Yagyū Shinkage-ryū
Yagyū Sekishūsai
Khai tổ của phái kiếm Yagyū Shinkage-ryū. Họ là Yagyū, tên là Muneyoshi, giữ chức quan đầu xứ Tajima nên còn được gọi là Yagyū Tajimanokami Muneyoshi, hiệu là Sekishūsai. Được người đời xưng tụng là "kiếm thánh", "thiên hạ vô song". Thuở trẻ theo học Isenokami, kế tục thầy, sáng lập nên phái Shinkage đời thứ hai. Thực lực áp đảo Musashi, khống chế Gion Tōji chỉ bằng thuật bắt kiếm bằng tay không.
Tuy được tôn xưng là "kiếm thánh" nhưng Sekishūsai vẫn không ngừng nghỉ trên con đường cầu đạo. Tuổi đã già, thân thể hay phát bệnh nên một mực truyền dạy hết tuyệt học cho cháu trai là Hyōgonosuke. Được người chung quanh đánh giá là vĩ nhân đạo mạo cốt cách nhưng đôi khi lại tỏ ra ngây thơ như trẻ con, không chịu thừa nhận mình đã thua. Khi thấy sắp thua trong trận đấu cờ, Sekishūsai thường lật đổ bàn cờ như đứa con nít. Sekishūsai được Musashi tôn làm thầy trong tâm. Ông đã thuyết giảng cho Musashi rằng, "thiên hạ vô song" chỉ là từ ngữ thế gian, chẳng đáng để bận tâm.
Yagyū Hyōgonosuke
Người thừa kế phái kiếm Shinkage-ryū. Là người cháu được Sekishūsai hết mực nuông chiều. Được vời ra làm quan nhưng từ chối để chuyên tâm vào kiếm đạo. Tính cách hướng thượng, không ngừng luyện tập để nâng cao bản thân. Tuy chỉ gặp Musashi hai lần nhưng bản năng đã cho Hyōgonosuke rằng Musashi cũng giống mình và quyết chẳng phải phàm nhân. Khi nghe tin Musashi chém chết 72 người của phái Yoshioka thì tự hỏi rằng không hiểu làm cách nào để đương đầu với 72 người, nhưng sau ngộ ra rằng: "chẳng nên suy nghĩ làm gì cả".
Yagyū Munenori
Con trai thứ năm của Sekishūsai, chơi thân với sư Takuan. Giữ chức giáo đầu, dạy kiếm thuật cho Tướng quân ở Edo.
Phái kiếm Kanemaki-ryū
Kanemaki Jisai
Khai tổ của phái Kanemaki, người nuôi dạy nên Kojirō. Trong thời hưng thịnh nhất, ông được gọi là "thiên hạ vô song" nhưng từ khi thua đệ tử Yagorō thì Jisai đánh mất đi lòng tự tin và tinh thần đấu tranh, sống những chuỗi ngày cô độc quanh những ánh mắt trêu ghẹo của bọn trẻ trong làng, còn người lớn thì cho rằng Jisai là người điên. Một hôm nọ Jisai nhận được thư của người đệ tử Sasaki Sukeyasu nhờ chăm sóc con trai là Kojirō. Jisai hằng ngày đều ngồi ở bãi biển, chờ chiếc thuyền nhỏ chở đứa bé sơ sinh xuất hiện. Đứa bé chính là Kojirō, và thông qua việc nuôi dạy nó, Jisai dần lấy lại được tinh thần đấu tranh của mình. Kojirō trở thành lẽ sống duy nhất của ông.
Phái kiếm Ittō-ryū
Itō Ittōsai
Khai tổ của phái kiếm Ittō-ryū. Họ là Itō, tên Yagorō, hiệu là Ittōsai. Được gọi là "kiếm thần", theo Kanemaki Jisai học kiếm nhưng chỉ 5 năm đã đánh bại được thầy. Ittōsai chính là người dẫn đường cho Kojirō đến với kiếm thuật. Tuy chưa gặp mặt lần nào nhưng tỏ ra ngưỡng mộ thiếu niên Musashi. Tính cách hào đảm phi phàm, luôn tự phụ vào thực lực của mình và xem kiếm thuật chỉ là một trò chơi đi cùng sanh tử, xem kiếm là niềm vui lớn nhất đời người. Vì vậy không ưa lối đánh dùng súng ống hiện đại và cũng không hứng thú với việc xuất sĩ làm quan. Vì quá mạnh, không có đối thủ nên Ittōsai dạy dỗ Kojirō với hy vọng rằng nó sẽ trở thành đối thủ mạnh nhất của mình. Itō Ittōsai từng đánh giá về Yagyū Sekishūsai rằng: "người đó cũng là thiên hạ vô song".
Phái thương thuật Hōzōin-ryū
Phái thương thuật do bậc thầy Hōzōin In’ei sáng lập. Cứ điểm là Hưng Phúc tự ở Nara, thánh địa của thương thuật và là nơi tập trung của hàng trăm tăng binh.
Hōzōin In’ei
Khai tổ của phái thương thuật Hōzōin-ryū, pháp hiệu là Gakuzenbō, tính cách hào phóng độ lượng nên được môn đệ hết sức tôn sùng. Thầy trong tâm của Musashi. Sau khi nhường ngôi vị tòa chủ cho đệ tử Inshun, In’ei chỉ chuyên tâm vào việc đồng áng nhưng không vì thế mà xuống tay nghề. Trong quá khứ, In’ei cùng với Sekishūsai từng theo Kamiizumi Hidetsuna học kiếm.
Hōzōin Inshun
Tên thật là Mitsuda Shinnosuke, con trai một võ sĩ đến chùa luyện thương. Chứng kiến cảnh song thân bị sát hại trước mắt mà không làm gì được, Inshun đã phong ấn ký ức tàn khốc của quá khứ và chuyên tâm vào thương thuật. Đến năm 15 tuổi thì gần như vô địch trong viện, được sư phụ In’ei nhường lại vị trí chủ tòa.

Các giải thưởng
Năm 2000: nhận được giải thưởng dành cho bộ môn Manga tại liên hoan nghệ thuật Media lần 4.
Cùng năm: nhận được giải thưởng Kōdansha lần thứ 24, bộ môn tổng quát.
Năm 2002: nhận được giải thưởng văn hóa Tezuka Osamu.

Chuyện bên lề
Sau khi kết thúc chương Sasaki Kojirō, họa sĩ Inoue Takehiko tạm ngưng Vagabond một năm, đến tháng 5 năm 2005 thì bắt đầu trở lại.
Tháng 6 năm 2009, tác giả cho hay rằng Vagabond sắp đi vào giai đoạn kết thúc. Nếu câu chuyện gồm 10 phần thì đã đi được 8.5 phần và dự định sẽ kết thúc trong năm 2010.
Vagabond, phát âm theo tiếng Nhật là Bagabondo khiến nhiều người nhầm lẫn sang Baka Bondo, một bộ Manga hài khác.
Vagabond từng được xuất bản tại Việt Nam (chưa trọn bộ) với tên "Lãng Khách". Tuy nhiên bản dịch được đánh giá là thiếu chính xác so với nguyên bản.

Xem thêm
Yoshikawa Eiji
Miyamoto Musashi (tiểu thuyết)

Tham khảo

Liên kết ngoài
INOUE TAKEHIKO ON THE WEB::: (tiếng Nhật)
e-Morning【Vagabond】
Yahoo! Japan Vagabond
The Musashi Boom (Tiếng Việt)
Chân thuyết Miyamoto Musashi
Khái yếu về Ngũ Luân thư
Kiếm khách kinh đô (Yoshioka-ryū)

Seinen manga
Manga năm 1998
Manga dài tập


title: Dimataling

text:
Dimataling là một đô thị cấp bốn ở tỉnh Zamboanga del Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 25.843 người trong 4.949 hộ.

Các đơn vị hành chính

Dimataling, về mặt hành chính, được chia thành 24 khu phố (barangay).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Mã địa lý chuẩn Philipin
 2000 Thông tin điều tra dân số Philipin

Đô thị của Zamboanga del Sur


title: Mons-en-Montois

text:
Mons-en-Montois là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là the Montoyens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Mons-en-Montois
Map of Mons-en-Montois on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Sebastião I của Bồ Đào Nha

text:
Sebastião I của Bồ Đào Nha (, o Desejado; born in Lisbon, 20 tháng 1, 1554; được coi là mất tại Alcácer-Quibir, 4 tháng 8, 1578) là vị vua thứ 16 của Bồ Đào Nha và Algarves. Ông là con trai của Hoàng tử John của Bồ Đào Nha và vợ là Đại Công nương Joan của Tây Ban Nha. Ông bà nội của ông là John III của Bồ Đào Nha và với bà Catherine của Habsburg; ông bà ngoại của ông là Hoàng đế La Mã Thần thánh Karl V và Isabella của Bồ Đào Nha.

Do chào đời hai tuần sau khi cha ông mất, Sebastian trở thành người thừa kế ngôi vua Bồ Đào Nha. Năm ba tuổi, ông lên nối ngôi sau khi ông nội là Quốc vương John III qua đời. Ít lâu sau khi ông ra đời, mẹ ông là Joan của Tây Ban Nha đã rời bỏ vua con để làm Quan Chấp chính xứ Castile cho vua cha Karl V và vua anh Felipe II từ năm 1556. Bà sinh sống tại Tây Ban Nha cho đến khi qua đời vào năm 1573, và không hề gặp lại vua con. Dưới triều vua Sebastian, Nhiếp chính đầu tiên của ấu chúa là bà nội ông, Catherine nhà Habsburg, sau đó là người ông bác của ông, Hồng y Henry xứ Evóra. Trong giai đoạn này thực dân Bồ Đào Nha tiến hành chinh phạt các vùng đất Angola, Mozambique, và Malacca, lại còn sáp nhập xứ Ma Cao vào năm 1557.

Lớn lên (1568), Sebastian ao ước đánh bại Vương quốc Maroc qua một cuộc Thập tự chinh quy mô lớn. Bấy giờ, một cuộc chiến tranh giành ngôi vua Maroc thì tạo cơ hội cho ông: vào năm 1576, vua Abu Abdallah Mohammed II Saadi mất ngôi về tay người chú thân Đế quốc Ottoman - Abu Marwan Abd al-Malik I Saadi. Abu Abdallah chạy sang Vương quốc Bồ Đào Nha và cầu cứu vua Sebastian. Trong tuần Nô-en năm 1577, vua Sebastian gặp gỡ người cậu là vua Felipe II của Tây Ban Nha tại Guadalupe xứ Castile. Felipe II đang thoả hiệp với Đế quốc Ottoman, do đó nhà vua Tây Ban Nha từ chối tham gia Thập tự chinh, như Felipe II hứa sẽ gửi một đạo quân tình nguyện sang giúp ông.

Dù không có con và người nối dõi vương vị, vua Sebastian thân chinh thống lĩnh Thập Tự Quân vào năm 1578. 17.000 quân Bồ Đào Nha, trong số đó có không ít lính đánh thuê ngoại quốc (Tây Ban Nha, Đức, Hà Lan và Ý), cùng với hầu hết các quý tộc Vương quốc Bồ Đào Nha, đã khởi hành từ kinh đô Lisbon vào đầu tháng 6, và tiến đến xứ Maroc. Tại Arzila, Sebastian gặp gỡ cựu hoàng Abu Abdullah Mohammed II cùng 6.000 quân Moor; nhà vua không nghe lời khuyên của các tướng mà tiến quân vào nội địa Maroc. Trong trận Alcácer Quibir (Trận Tam Vương), Quân đội Bồ Đào Nha bị 50.000 quân của Abd Al-Malik đập tan tác. Dom Sebastian gần như hoàn toàn bị giết chết trong trận chiến. Khi ông liều lĩnh tấn công phòng tuyến của đối phương, người ta nhìn thấy ông lần cuối cùng.

Tham khảo

 BAÑOS-GARCIA, António Villacorta (2001). Don Sebastián, Rey de Portugal. Barcelona.
 SARAIVA, José Hermano (1998). Diário da História de Portugal. Lisboa (compilation of contemporaneous chronicles).
 SARAIVA, Mário (1994). D. Sebastião na História e na Lenda, pref. Joaquim Veríssimo Serrão. Lisboa: Universitária Editora
 SARAIVA, José Hermano et all. (1993). Dicionário Ilustrado da História de Portugal. Lisboa.
 FERNANDES, Maria de Lurdes Correia (1991). «Francisco de Monzón, capelão e pregador de D. João III e de D. Sebastião» in separata da revista Lusitana Sacra, no. 3.
 LOUREIRO, Francisco de Sales de Mascarenhas (1989). Dom Sebastião e Alcácer Quibir. Lisboa: Alfa.
 ANTAS, Miguel Martins de (1988). Os Falsos Dom Sebastião, 2a. Edição, tr. Maria de Fátima Boavida, coment. Francisco Sales de Mascarenhas Loureiro. Lisboa: Europress.
 LOUREIRO, Francisco de Sales de Mascarenhas (intr. e notas) (1987). Crónica do Xarife Mulei Mahamet e d'El-Rei D. Sebastião 1573- 1578. Lisboa: Europress.
 EBORENSE, André Rodrigues (1984). Sentenças para a Ensinança e Doutrina do Príncipe D. Sebastião, facsimile do manuscrito inédito da Casa Cadaval, intr. Luís de Matos, anot. Aristides Pinheiro e Abílio Rita. Lisboa: Banco Pinto & Sotto Mayor,
 LOUREIRO, Francisco de Sales de Mascarenhas (1978). «Relação de Vida d'Elrey D. Sebastião do Pe. Amador Rebelo» in separata da Revista da Faculdade de Letras', 4a. série, no. 2. Lisboa: Faculdade de Letras da Universidade de Lisboa.
 LOUREIRO, Francisco de Sales de Mascarenhas (1973). «O padre Luís Gonçalves da Câmara e Dom Sebastiäo» in separata da revista O Instituto, no. 136. Coimbra.
 MACHADO, José Timótio Montalvão (1964). «As Doenças do Rei Dom Sebastiäo», in separata da revista Arqueologia e História, no. 11. Lisboa, Associação dos Arqueólogos Portugueses.
 LEITE, Carlos (1948). «As Doenças de Dom Sebastião o Desejado», in separata do Jornal Médico. Porto: Costa Carregal.
 LOBATO, Manoel Pereira (1874). Os Fidalgos do Coração de Ouro: chronica do reinado de D. Sebastião'', nova edição. Lisboa: Typ. Lucas e Filho.

Tham khảo

Vua tử trận
Quốc vương Bồ Đào Nha
Vua thiếu nhi
Vua theo đạo Công giáo Rôma


title: La Faurie

text:
La Faurie là một xã của tỉnh Hautes-Alpes, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Hautes-Alpes

Tham khảo

Faurie


title: Olivella aureobalteata

text:
Olivella aureobalteata là một loài ốc biển cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Olivellidae, họ ốc ôliu nhỏ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Olivella


title: Glyphostoma aliciae

text:
Glyphostoma aliciae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Clathurellidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

aliciae


title: Đinh đuk

text:
Đinh Đuk là nhạc cụ hơi của vài dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Nhìn chung, người Ba Na gọi nhạc cụ này là Đinh Tuk; riêng người Ba Na ở vùng Măng Giang gọi là "hi hơ", người Gia Rai gọi là "đinh dương".

Đinh Đuk là một bộ ống nứa nhỏ, rỗng hai đầu, tổng cộng từ 10 đến 13 ống với độ dài ngắn khác nhau (từ 14 đến 62 cm). Những ống này được bó tròn, một bên đầu của các ống xếp dài bằng nhau, bên còn lại tùy theo độ dài ngắn mà chìa ra. Mỗi ống phát ra một âm thanh. Người chơi nâng đinh đuk ngang tầm miệng (cách miệng 8 đến 10 cm), chúm môi thổi mạnh vào ống như cách dùng ống thổi lửa. Để tạo ra nhiều âm thanh khác nhau, họ giữ hơi thổi liên tục trong lúc đưa miệng sang những ống khác, cho hơi vào ống mà họ muốn phát ra âm thanh. Với cách thổi như thế, âm thanh của đinh đuk không chuẩn cao độ, nghe nhỏ và có nhiều tạp âm, nhưng gợi lên được cảm giác xa xăm, huyền bí.

Theo truyền thống, chỉ có nữ giới sử dụng đinh đuk. Họ thổi nhạc cụ này trong nhà hoặc ngoài sàn vào đêm khuya hay lúc gà gáy sáng trước khi giã gạo.

Tham khảo

Nhạc cụ dân tộc Việt Nam
Tây Nguyên


title: Nueil-les-Aubiers

text:
Nueil-les-Aubiers là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 126 mét trên mực nước biển.

Thị trấn này kết nghĩa với Attleborough ở Norfolk, Anh.

Tham khảo
INSEE

Xã của Deux-Sèvres


title: Sédeilhac

text:
Sédeilhac  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 420 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: 24351 Fionawood

text:
24351 Fionawood (tên chỉ định: 2000 AD104) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 5 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Fiona Winifred Wood, an American high school student whose cellular và molecular biology project won second place ở the 2008 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Astralium stellare

text:
Astralium stellare là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae, họ ốc xà cừ.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Gmelin J.F. 1791. Caroli a Linné. Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Lipsiae : Georg. Emanuel. Beer Vermes. Vol. 1(Part 6) pp. 3021-3910.
 Valenciennes, A. 1846. Mollusques. pls 1–24 in Dupetit-Thouars, A.H. (ed.). Voyage autour du monde sur le frigat la Venus commande par Abel Dupetit-Thouars. Atlas de Zoologie, Mollusques. Paris : Gide.
 Cotton, B.C. 1964. Molluscs of Arnhem Land. Records of the American-Australian Scientific Expedition to Arnhem Land 4 (Zoology): 9–43
 Cernohorsky, W.O. 1978. Tropical Pacific marine shells. Sydney : Pacific Publications 352 pp., 68 pls
 Wilson, B. 1993. Australian Marine Shells. Prosobranch Gastropods. Kallaroo, Western Australia : Odyssey Publishing Vol. 1 408 pp.
 Williams, S.T. (2007). Origins and diversification of Indo-West Pacific marine fauna: evolutionary history and biogeography of turban shells (Gastropoda, Turbinidae). Biological Journal of the Linnean Society, 2007, 92, 573–592.

S


title: Sardy-lès-Épiry

text:
Sardy-lès-Épiry là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 146. On ngày 1 tháng 1 năm 2006, the estimate was 148.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: Riêm kê

text:
Riêm kê hay Reamker là trường ca Campuchia ra đời trong thời đại Angkor được người Khmer sáng tác bằng hình thức thơ ca dân gian dài hàng vạn câu. Cốt truyện chủ yếu vay mượn từ sử thi Ramayana của Ấn Độ.

Văn bản Reamker hiện nay tồn tại cả dưới dạng văn xuôi và văn vần. Có hai loại văn bản Reamker: loại văn bản cổ điển và loại văn bản dân gian. Văn bản dân gian Reamker nói chung ngôn ngữ gần với quần chúng nhưng dài dòng, thiếu logic. Reamker cổ điển ngắn gọn, chủ yếu bằng thơ, ngôn ngữ cầu kì, hoa mĩ, tình tiết cốt truyện logic chặt chẽ, nội dung có tính tượng trưng cao.

Nội dung
Hoàng tử Phrah Ream, con vua Kinh thành Ayodhya khôi ngô tuấn tú, thông minh hơn người. Mụ dì ghẻ vì muốn con riêng của mình lên ngôi nên đã xui giục vua đẩy Phrah Ream vào rừng sâu. Ream cùng vợ là Seyda từ bỏ Kinh thành ra đi. Người em trai là Phrah Lek xin đi theo để phục vụ hai anh chị. Trên đường đi, họ gặp vua xứ quỷ là Krong Reap. Reap thấy Seyda xinh đẹp, rắp tâm chiếm làm vợ. Hắn biến thành một con nai nhử Ream đuổi bắt. Nhân lúc Ream đang đuổi theo con nai, Reap bắt Seyda về đảo Lanka ngoài biển khơi. Trở về không thấy vợ, Ream đau đớn vô cùng. Chàng quyết tâm tìm mọi cách cứu vợ. Chàng được tướng khỉ Hanuman dẫn theo một đoàn quân khỉ vượt biển, tiến thẳng vào xứ quỷ. Anh em Phrah Ream, được sự phối hợp của đoàn quân khỉ đã đán tan quỷ Reap, cứu Seyda. Lúc này, thời gian bị lưu đày cũng vừa hết, anh em Phrah Ream trở lại kinh đô. Người em đang trị vì trao lại ngôi báu cho Phrah Ream. Song, Phrah Ream lại nghi ngờ lòng chung thủy của vợ vì chàng cho rằng Seyda đã thất thân với quỷ Reap trong những tháng ngày ở xứ Lanka. Chàng bắt vợ nhảy vào lửa để chứng minh sự trong trắng của tâm hồn. Thần lửa đã chứng minh nàng vô tội. Song, vì lòng ghen tuông mù quáng, Phrah Ream đuổi nàng vào rừng khi nàng đang có chửa. Seyda đau đớn vô cùng vì không được minh oan. Nàng lặng lẽ sinh con, sau đó, hoá thân vào đất để chứng minh tấm lòng trung trinh ngay thẳng của mình.

Giá trị tác phẩm
Dù lấy cốt truyện từ Ramayana, nhưng Reamker đã có những thành tựu rực rỡ về ngôn ngữ, về tính nhân đạo cao cả, về việc xây dựng thành công hai nhân vật chính là Phrah Ream và Seyda.
Câu chuyện phát triển xung quanh mâu thuẫn giữa lực lượng thiện và ác, được biểu hiện thành mối quan hệ đối kháng giữa dì ghẻ - con chồng, người - quỷ... Các nhân vật tuy xuất thân thần thánh, song gần gũi với con người trần tục với những giằng xé nội tâm và đại diện cho nét đẹp của con người Campuchia. Phrah Ream nghị lực, ngay thẳng. Hanuman: tài hoa, sáng suốt, quả cảm và sẵn sàng xả thân vì đại nghĩa. Seyda là hình ảnh cao đẹp của người phụ nữ Campuchia: chung thủy, nghị lực, trọng ân nghĩa...

Khác với sử thi Ramayana làm theo luật tiết tấu của âm tiết với các nhân vật là những mẫu người Ấn Độ lý tưởng, chịu ảnh hưởng của tư tưởng Bàlamôn với quan niệm cuộc đời là ảo chỉ có đấng Braman là thực, do đó mang đậm tính chất của văn chương bác học, sử thi Reamker được viết bằng thể thơ 7 chữ truyền thống miêu tả sinh động tâm trạng, tính cách con người. Không những thế, tác phẩm còn đem lại những trang sinh động về phong tục, tập quán của đất nước Campuchia (cưới xin, tục lệ dân gian, cảnh trong triều đình). Lời thơ và hình ảnh thơ được đánh giá là đạt tới đỉnh cao về nghệ thuật, đặc biệt những câu thơ nói về tình yêu đầy ỡm ờ, đưa đẩy.

Reamker từ thời đại Angkor đã nhanh chóng trở thành thành đỉnh cao văn học nghệ thuật và được người Thái viết lại thành Ramakien một bản sao của Reamker theo phong cách Thái Lan. Tác phẩm Reamker được lưu truyền rộng rãi qua nhiều thế kỉ và không ngừng được bổ sung để trở thành quốc bảo của nền văn học Campuchia.

Tham khảo

 Mục từ "Riêm kê" trong cuốn 101 vẻ đẹp văn chương thế giới và Việt Nam, Hà Nội, 2006.
 Mục từ "Riêm kê" trong Từ điển văn học (bộ mới), tái bản 2005.

Nghệ thuật biểu diễn Campuchia
Tác phẩm dựa theo Ramayana
Văn học Campuchia


title: Aeolochroma

text:
Aeolochroma là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Aeolochroma acanthina (Meyrick, 1888)
 Aeolochroma hypochromaria (Guenée, 1857)
 Aeolochroma melaleucae (Goldfinch, 1929)
 Aeolochroma metarhodata (Walker, [1863])
 Aeolochroma mniaria (Goldfinch, 1929)
 Aeolochroma olivia (Goldfinch, 1943)
 Aeolochroma pammiges (Turner, 1941)
 Aeolochroma prasina (Warren, 1896)
 Aeolochroma quadrilinea (Lucas, 1892)
 Aeolochroma rhodochlora (Goldfinch, 1929)
 Aeolochroma saturataria (Walker, 1866)
 Aeolochroma subrubescens (Warren, 1896)
 Aeolochroma turneri (Lucas, 1890)
 Aeolochroma unitaria (Walker, 1860)
 Aeolochroma viridicata (Lucas, 1890)

Chú thích

Tham khảo

 Aeolochroma at funet.fi

Pseudoterpnini


title: Danh sách đĩa nhạc của Linkin Park

text:
Ban nhạc rock người Mỹ Linkin Park đã phát hành 7 album phòng thu, 3 album trực tiếp, 2 album tổng hợp, 2 album phối lại, 3 album nhạc nền, 12 album video, 10 đĩa mở rộng, 35 đĩa đơn, 20 đĩa đơn quảng bá và 66 video âm nhạc. Linkin Park được thành lập tại Agoura Hills, California, vào năm 1996 bởi Mike Shinoda (hát, đàn organ, samplers và guitar), Brad Delson (guitar) và Rob Bourdon (trống). Joe Hahn (bàn xoay) và Dave Farrell (bass) được tuyển mộ tiếp theo, và vào năm 1999, Chester Bennington (hát chính) trở thành thành viên, ở lại với ban nhạc cho đến khi ông qua đời vào năm 2017.

Linkin Park đã nổi tiếng thế giới vào năm 2000 với album đầu tay Hybrid Theory, đạt vị trí thứ hai trên Billboard 200 của Mỹ. Đây là album bán chạy thứ bảy trong những năm 2000, và được chứng nhận Kim cương ở Mỹ và bốn đĩa bạch kim ở Châu Âu. Đĩa đơn thứ tư trong album, "In the End", đạt vị trí thứ hai trên Billboard Hot 100 (cao nhất trong sự nghiệp của Linkin Park), và trụ vững trên bảng xếp hạng này trong 38 tuần. Với doanh thu tuần đầu tiên là 810.000, album thứ hai của Linkin Park là Meteora (2003) đã lọt vào bảng xếp hạng Billboard 200 ở vị trí số một, trở thành album bán chạy thứ ba trong năm.

Năm 2007, album phòng thu thứ ba của họ, Minutes to Midnight, cũng đứng đầu bảng xếp hạng Billboard 200, bán được 623.000 bản trong tuần đầu tiên. A Thousand Suns (2010) trở thành album phòng thu thứ ba của Linkin Park đứng đầu bảng xếp hạng Billboard 200, nhưng doanh số tuần đầu tiên của nó chưa bằng một nửa so với album tiền nhiệm — 240.000 bản. Album tiếp theo là Living Things vào năm 2012, bán được 223.000 bản trong tuần đầu tiên và trở thành album phòng thu thứ tư của ban nhạc ra mắt ở vị trí quán quân.

Linkin Park đã bán được 70 triệu album và 30 triệu đĩa đơn trên toàn thế giới. Ban nhạc đã sản xuất ra 11 đĩa đơn quán quân trên bảng xếp hạng Billboard Alternative Songs  và là nghệ sĩ thứ hai trên thế giới có ít nhất mười tuần với ba bài hát trở lên trên bảng xếp hạng đó. Hai trong số các đĩa đơn này, "Crawling" và "Numb / Encore", đã mang về cho ban nhạc hai giải Grammy. Linkin Park Underground, câu lạc bộ người hâm mộ chính thức của ban nhạc, hàng năm đều phát hành đĩa EP chứa các bản nhạc hiếm, bản demo, bản thu âm trực tiếp và bản phối lại cho đến hết năm 2017. Kể từ cái chết của Chester Bennington vào tháng 7 năm 2017, ban nhạc đã không làm ra một bản phát hành LPU nào.

Album

Album phòng thu

Album trực tiếp

Album tổng hợp

Album phối lại

Album nhạc nền

Đĩa mở rộng (EP)

Đĩa mở rộng LP Underground

Đĩa đơn

Ca sĩ chính

Ca sĩ góp mặt

Đĩa đơn quảng bá

Các bài hát được xếp hạng khác

Những lần góp mặt khác

Album video

Video âm nhạc

Video truyền thống

Video lời bài hát

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Linkin Park Underground
 Linkin Park tại AllMusic

Danh sách đĩa nhạc của nghệ sĩ Mỹ
Danh sách đĩa nhạc alternative rock
Linkin Park
Danh sách đĩa nhạc của nhóm nhạc heavy metal
Danh sách đĩa nhạc rap rock


title: Poritiinae

text:
Poritiinae là một phân họ Bướm xanh. Ấu trùng của các loài thuộc phân họ này khác thường là ăn tảo và địa y.

Phân loài
 Tribe Poritiini
 Cyaniriodes de Nicéville, 1890 (sometimes placed in Lycaeninae)
 Poriskina Druce, 1895
 Poritia Moore, 1886
 Simiskina Distant, 1886
 Deramas Distant, 1886
 Tribe Liptenini
 Sub-tribe Pentilina
 Alaena Boisduval, 1847
 Ptelina Clench, 1965
 Telipna Aurivillius, 1895
 Liptenara Bethune-Baker, 1915
 Pentila Westwood, 1851
 Ornipholidotos Bethune-Baker, 1914
 Torbenia Libert, 2000
 Sub-tribe Durbaniina
 Durbania Trimen, 1862
 Durbaniella van Son, 1959
 Durbaniopsis van Son, 1959
 Sub-tribe Mimacraeina
 Cooksonia Druce, 1905
 Mimacraea Butler, 1872
 Mimeresia Stempffer, 1961
 Sub-tribe Liptenina
 Pseuderesia Butler, 1874
 Teriomima Kirby, 1887
 Euthecta Bennett, 1954
 Baliochila Stempffer & Bennett, 1953
 Cnodontes Stempffer & Bennett, 1953
 Congdonia Henning & Henning, 2004
 Eresinopsides Strand, 1911
 Eresina Aurivillius, 1898
 Toxochitona Stempffer, 1956
 Argyrocheila Staudinger, 1892
 Citrinophila Kirby, 1887
 Liptena Westwood, 1851
 Obania Collins & Larsen, 1998
 Kakumia Collins & Larsen, 1998
 Falcuna Stempffer & Bennett, 1963
 Tetrarhanis Karsch, 1893
 Larinopoda Butler, 1871
 Micropentila Aurivillius, 1895
 Sub-tribe Epitolina
 Epitola Westwood, 1851
 Cerautola Libert, 1999
 Geritola Libert, 1999
 Stempfferia Jackson, 1962
 Cephetola Libert, 1999
 Deloneura Trimen, 1868
 Batelusia Druce, 1910
 Tumerepedes Bethune-Baker, 1913
 Pseudoneaveia Stempffer, 1964
 Neaveia Druce, 1910
 Epitolina Aurivillius, 1895
 Hypophytala Clench, 1965
 Phytala Westwood, 1851
 Neoepitola Jackson, 1964
 Aethiopana Bethune-Baker, 1915
 Hewitsonia Kirby, 1871
 Powellana Bethune-Baker, 1908
 Iridana Aurivillius, 1921
 Teratoneura Dudgeon, 1909

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Indo-China Poritiinae

Họ Bướm xanh


title: Bombus modestus

text:
Bombus modestus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Eversmann mô tả khoa học năm 1852.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1852