title: Kiến trúc mudejar ở Aragon

text:
Kiến trúc mudejar ở Aragon gồm 10 công trình xây dựng theo lối kiến trúc của người Mudéjar tại vùng Aragon, Tây Ban Nha. Các công trình kiến trúc này đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Tên ban đầu của di sản này là Mudejar Architecture of Teruel (Kiến trúc mudejar ở Teruel) và chỉ gồm 4 nhà thờ ở thành phố Teruel, được công nhận là di sản thế giới năm 1986, tại khóa họp thứ 10 là: Nhà thờ chính tòa Santa María de Mediavilla, Nhà thờ San Pedro, Nhà thờ San Martín và nhà thờ Saviour.

Trong thập biên 1990, các cư dân của Zaragoza nhận xét rằng còn nhiều công trình xây dựng theo kiểu kiến trúc mudejar khác trong vùng Aragon cũng xứng đáng được công nhận là di sản thế giới. Vì vậy năm 2001, di sản này đã được mở rộng thêm 6 công trình xây dựng nữa trong tỉnh Zaragoza, và được đặt tên lại như trên.

Các công trình xây dựng được thêm vào danh sách di sản thế giới này là: Nhà thờ Santa María ở Calatayud, Santa Tecla ở Cervera de la Cañada, Santa María ở Tobed, Dinh Aljafería, Nhà thờ San Pablo, và Nhà thờ chính tòa La Seo ở Zaragoza.

Di sản thế giới

Năm 1986, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc công nhận toàn bộ khu phức hợp Mudejar của Teruel là Di sản thế giới, và được mở rộng năm 2001 bao gồm các di tích Mudejar Aragon:

Tham khảo

 Gonzalo Borrás Gualis, Mudejar art in Teruel, Teruel Studies Institute, 1990. ISBN 84-86982-22-7.

Liên kết ngoài
UNESCO 'Aragon' World Heritage website
 Aragonese Mudejar Art, a complete book of Joseph Galiay Sarañana which is available free on the website of the Institution "Fernando el Católico."
 Aragonese Mudejar in the Government of Aragon website.
 Alphabetic index of Aragonese Mudejar.
 Aragonese Mudejar buildings belonging to the renowned World Heritage Site by UNESCO
 Online guide of Mudejar Aragonese Art.

Mudejar
Di sản thế giới tại Tây Ban Nha
Công trình xây dựng Aragón

Văn hóa Aragón


title: Apterosperma oblata

text:
Apterosperma oblata là một loài thực vật hạt kín thuộc họ Theaceae. Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc. Tên gọi trong tiếng Trung là 圆籽荷 (viên tử hà). Khu vực phân bố: Trong các khu rừng ở độ cao từ 800 tới 1.300 m trong hai tỉnh Quảng Tây và Quảng Đông. Loài này hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Apterosperma oblata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Trung Quốc
Apterosperma
Thực vật dễ tổn thương

es:Apterosperma oblata


title: Sewarhi

text:
Sewarhi là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Kushinagar thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sewarhi có dân số 19.763 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Sewarhi có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 71%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Sewarhi, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Lutzelbourg

text:
Lutzelbourg là một xã trong vùng hành chính Lothringen, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Phalsbourg. Tọa độ địa lý của xã là 48° 44' vĩ độ bắc, 07° 15' kinh độ đông. Lutzelbourg nằm trên độ cao trung bình là 225 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 205 mét và điểm cao nhất là 397 mét. Xã có diện tích 5,84 km², dân số vào thời điểm 1999 là 695 người; mật độ dân số là 119 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Rhaesena

text:
Rhaesena là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Waldorf, Ahrweiler

text:
Waldorf là một đô thị ở huyện Ahrweiler, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Waldorf, Ahrweiler có diện tích 7,61 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 926 người. Waldorf toạ lạc ở đồi phía đông của Eifel trong thung lũng Vinxt giữa Sinzig và Niederzissen, dưới Bausenberg.

Lịch sử dân số

 Nguồn: Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz


title: Võ thuật Việt Nam

text:
Võ thuật Việt Nam là tên gọi khái quát hệ thống võ thuật, các võ phái, bài thảo, võ sư khai sinh và phát triển trên đất nước Việt Nam, hoặc do người Việt làm chưởng môn, gây dựng sáng tạo tại ngoại quốc từ xưa đến nay, có những đặc trưng riêng biệt trong sự đối sánh với các võ phái nước ngoài khác. Võ thuật Việt Nam có nội hàm khái niệm rộng hơn thuật ngữ võ cổ truyền Việt Nam (thường biết đến với tên gọi võ Ta phân biệt với võ Tàu) vốn thường dùng để chỉ những võ phái đã phát triển trong khoảng từ giữa thế kỷ 20 trở về trước trên lãnh thổ Việt Nam, theo đó, võ thuật Việt Nam có thể bao gồm cả những môn phái mới sinh thành trong thời điểm hiện tại, và bao quát cả những võ phái đã phát triển trong suốt trường kỳ lịch sử Việt Nam.

Lịch sử
Kể từ bình minh của lịch sử, dân tộc Việt đã luôn phải chinh phục thiên nhiên hoang dã để mở cõi và đấu tranh chống ngoại xâm, nhất là những đạo quân từ phương Bắc tràn xuống. Những vũ khí bằng đồng của tổ tiên được tìm thấy, có niên đại từ thiên niên kỷ đầu tiên trước công nguyên, như dao găm, giáo, rìu, gươm là những vũ khí đánh gần. Việc sử dụng chúng đòi hỏi phải có sự can đảm, khéo léo kỹ thuật thành thạo. Chính những yếu tố đó lại rất cần thiết để phát triển các hình thức chiến dấu nhằm tạo thuận lợi và nâng cao hiệu quả của vũ khí. Tuy nhiên, các sử gia đã không thể tìm thấy bất cứ bằng chứng nào minh chứng cho sự tồn tại của những kỹ pháp võ thuật, hiểu theo nghĩa hiện đại, trong nền văn hóa buổi đầu của lịch sử dân tộc.

Những sự kiện lịch sử trong suốt hai thiên niên kỷ tiếp theo đã thúc đẩy dần sự hình thành không chỉ binh pháp mà cả những kỹ thuật sử dụng binh khí: đại phá quân Nam Hán trên Bạch Đằng giang năm 938, phá Tống năm 981 và 1077, chống Nguyên Mông năm 1258, 1285 và 1288, khởi nghĩa chống đô hộ của nhà Minh những năm 1418 đến 1428, chiến thắng nhà Thanh năm 1789.

Trong suốt hai thời kỳ nhà Lý và nhà Trần từ thế kỷ 11 đến thế kỷ 14, Phật giáo trở thành quốc giáo. Những phương thức nghiêm ngặt nhằm tự kiểm soát, hoàn thiện mình và rèn luyện những bí kíp về thần, khí, ý, lực đã giúp các nhà sư không chỉ am tường tôn giáo mà còn rất giỏi võ. Thời Lý, các nhà sư thường tổ chức lễ hội ở chùa chiền và đền miếu, nơi có những hoạt động mang đậm tinh thần thượng võ như đấu vật và tỉ thí võ nghệ tay không hoặc có binh khí.

Từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 19, võ Việt Nam tồn tại ở hai dạng: bình dân (tại các lễ hội) và triều đình (chương trình chuyên rèn luyện và thi võ). Các hoạt động võ thuật bình dân được tổ chức rộng rãi trong dân chúng, thường tại các lò võ và các lễ hội truyền thống, để giải trí, gia tăng tinh thần thượng võ, nâng cao kỷ luật và tự vệ. Nổi tiếng trong các lễ hội này là các hình thức võ vật, đặc biệt là vật Liễu Đôi ở Nam Định. Những đô vật tài giỏi được dân gian phong là "trạng Vật". Nhiều người trong số họ sau này trở thành những lãnh tụ của các cuộc khởi nghĩa nông dân, như Phùng Hưng, Nguyễn Hữu Cầu, Nguyễn Cừ, Lê Lợi, Nguyễn Xí, Tây Sơn tam kiệt (Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ) và các đô đốc tài ba của họ v.v.

Trong khoảng cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, nhiều cuộc khởi nghĩa chống Pháp nổ ra do những bậc công thần treo ấn từ quan để thể hiện sự phản đối của mình với chính sách của triều Nguyễn. Suốt thời kỳ này võ thuật phổ biến rộng rãi. Thậm chí khi phong trào chống Pháp suy yếu thì các lò võ vẫn âm thầm hoạt động và các võ sư vẫn bí mật truyền thụ võ thuật cho học trò, tạo nên những chương trình luyện tập võ nghệ của quần chúng tồn tại song song với võ kinh của triều đình. Tuy nhiên, đương đầu với những hỏa khí (súng, đại bác) hiện đại từ Tây phương, bạch khí (gươm, giáo, mác) tỏ rõ sự hạn chế. Trong quân sự, võ thuật đột nhiên không còn đóng vai trò quyết định trong các cuộc chiến. Dưới thời thuộc Pháp, triều đình ngừng việc đào tạo võ nghệ và trong dân chúng, các môn thể dục thể thao phương Tây dần ngự trị. Tuy nhiên, rèn luyện võ thuật nhằm phát dương quang đại tinh thần thượng võ, kỹ thuật tự vệ, vẫn âm thầm nở rộ trong dân chúng, hình thành các trung tâm võ thuật với nhiều lò võ lừng danh ở Thăng Long - Hà Nội (miền Bắc), Thanh Hóa, Nghệ An, Bình Định (miền Trung), Sài Gòn và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long (miền Nam).

Cũng từ thế kỷ 19 đến hết thế kỷ 20, nhiều trường phái võ thuật khác nhau đến từ các nước châu Á khác du nhập dần vào Việt Nam như Judo, Aikido, Karate (Nhật Bản), Wushu, Vịnh Xuân phái, Thiếu Lâm phái, Võ Đang phái, Nga Mi phái, Thái Cực quyền (Trung Quốc); Pencak silat (Malaysia), Taekwondo (Triều Tiên), quyền Anh (châu Âu) v.v. Người Việt đã tiếp nhận, chuyển hóa, kết hợp với võ thuật bản địa, làm phong phú thêm kỹ thuật tự vệ của võ học dân tộc. Liên đoàn Võ thuật Cổ truyền Việt Nam được thành lập năm 1991 với tinh thần gìn giữ và phát huy tinh hoa võ thuật của tổ tiên, giới thiệu quảng đại đến bè bạn năm châu một phần vốn liếng di sản văn hóa được tích lũy qua nhiều thế hệ người Việt. Liên đoàn cũng đang hướng tới mục tiêu xây dựng một môn quốc võ, mà trọng tâm là sự đầu tư cho các võ phái như Bình Định  cũng như các hệ phái võ thuật cổ truyền khác như, Nam Hồng Sơn Thăng Long võ đạo Tân Khánh Bà Trà v.v.

Rèn luyện và khảo thí võ tại triều đình

Trước thế kỷ 16, các vua chúa bổ dụng các võ tướng trong triều dựa trên những cống hiến, công trạng hoặc gia thế của họ chứ không qua thi tuyển. Do đó, đa số các võ tướng cao cấp trong triều là người của hoàng gia.

Năm 1253 triều Trần cho lập Giảng Võ đường, một trường rèn luyện võ dành cho hoàng thân quốc thích là các võ tướng. Cũng trong khoảng thời gian này Trần Quốc Tuấn đã soạn Binh thư yếu lược, một cuốn sách nhằm chỉ dạy tướng sĩ rèn luyện binh pháp, võ nghệ. Nhờ dạy và học võ một cách bài bản, triều Trần đã có nhiều tướng lĩnh nổi tiếng như Trần Quốc Tuấn, Trần Quang Khải, Trần Khánh Dư, Phạm Ngũ Lão v.v., góp phần to lớn vào chiến thắng chống quân Nguyên Mông xâm lược.

Năm 1721 dưới thời Lê Dụ Tông, trường đào tạo võ đầu tiên cho quảng đại quần chúng được mở tại Thăng Long mang tên Võ Học sở, đồng thời bổ nhiệm một vị quan chịu trách nhiệm giảng dạy binh pháp. Chúa Trịnh Cương rất lưu tâm đến việc đào tạo tướng lĩnh, ông cũng là người biên soạn những quy định và thể chế thi tuyển võ học. Các kỳ thi ở cấp hương thôn, gọi là "sở cử" được tổ chức ba năm một lần vào các năm Tí, Ngọ, Mão, Dậu. Kỳ thi Hội (bác cử) diễn ra tại Thăng Long vào các năm Thìn, Tuất, Sửu, Mùi. Mỗi kỳ thi gồm ba phần: thứ nhất là kiểm tra kiến thức binh pháp cổ, thứ hai là kiểm tra công phu võ học (cưỡi ngựa, bắn cung, kiếm thuật, côn thuật), thứ ba là chiến thuật và chiến lược quân sự.

Năm 1731, chúa Trịnh Giang tiếp tục soạn thêm những quy định về võ thí sau khi nhận ra có nhiều võ sinh xuất sắc đã trượt ở phần thi viết luận về chiến lược dùng binh. Theo những quy định do nhà chúa sửa đổi, công phu võ học được nhấn mạnh hơn là kiến thức về chiến lược quân sự. Tới năm 1740, nhà Lê đã xây dựng Võ Miếu để tôn thờ các binh gia nổi tiếng của Trung Quốc và Việt Nam như Tôn Tử, Quản Tử và Trần Quốc Tuấn. Trong suốt thời vua Lê chúa Trịnh (1428-1788) có 19 cuộc thi võ được tổ chức và lấy đỗ 200 võ sinh. Các cuộc thi võ tại triều đình này chỉ ngưng một thời gian ngắn khi Nguyễn Huệ đưa quân ra Bắc Hà "phò Lê, diệt Trịnh", và được tái tổ chức sau đó dưới thời Tây Sơn.

Các vua nhà Nguyễn cố gắng mở cõi về phương Nam nên rất chú trọng việc tuyển chọn và rèn luyện quan võ. Năm 1836, Minh Mạng ban đạo dụ nói rõ: để cai trị đất nước cần chú ý cả văn trị và võ công. Nhà vua còn đặt ra những chế định cho các kỳ thi võ hai cấp: thi Hương và thi Hội, trong đó thi Hương tổ chức vào các năm Dần, Thân, Tị, Hợi; thi Hội tổ chức vào năm Tí, Ngọ, Mão, Dậu. Các cuộc thi võ ở Huế thường tổ chức vào tháng bảy âm lịch, với những hạng mục như xách tạ, chiến đấu tay không, sử dụng vũ khí (côn, đao, khiên, thương), đặc biệt là sử dụng thiết côn nặng gần 20 kg để đấu đối kháng và thương dài 3,3 mét để đâm các hình nộm. Trong vòng thi thứ ba các thí sinh được kiểm tra kỹ năng bắn súng. Những thí sinh trúng tuyển lại phải trải qua một vòng khảo thí về "võ kinh thất thư" (bảy bộ sách kinh điển về võ học) , đồng thời thi đấu tự chọn một trong 18 môn loại võ khí thuộc thập bát ban võ nghệ.

Từ 1802 đến 1884 nhà Nguyễn tổ chức 74 kỳ thi ở các cấp và tổng số có 3893 thí sinh vượt qua được cả kỳ thi văn và thi võ. Các thí sinh trúng tuyển qua các kỳ thi với thành tích cao được phong tiến sĩ võ.

Nhìn chung, các kỳ thi võ tại triều đình phong kiến Việt Nam rất khác với thí võ theo nghĩa hiện đại, trọng tâm nhấn mạnh tính tập thể, trải nghiệm của võ sinh trong chiến trận qua sự vận dụng binh pháp, kỹ thuật chiến tranh và tương đối ít đề cao cá nhân tính, ít nhấn mạnh những sở học võ công của riêng một người. Do đó Việt Nam trong suốt tiến trình lịch sử không có truyền thống võ học kiểu Trung Hoa với các đại môn phái, các bang hội, các chưởng môn nhân lừng danh và những hiệp sĩ hành hiệp giang hồ.

Các kỳ thi võ tại triều đình phong kiến Việt Nam chấm dứt vào năm 1880 khi người Pháp bắt đầu tăng cường nền cai trị của họ tại Việt Nam.

Đặc điểm

Bên cạnh những nét tương đồng với nền võ thuật rộng lớn của Trung Hoa do ảnh hưởng từ giao lưu văn hóa trong lịch sử, các võ phái Việt Nam đặc biệt là các hệ phái võ thuật cổ truyền vẫn thể hiện những đặc điểm khác biệt rõ rệt với các nền võ học khác trên thế giới nói chung và Trung Hoa nói riêng:
Lời thiệu của các bài quyền, bài binh khí thường làm bằng thơ, phú có vần điệu, đặc biệt có nhiều bài thơ Nôm, khác hẳn với các võ phái Trung Hoa hoặc không có lời thiệu, hoặc lời thiệu chỉ là sự liệt kê thứ tự chiêu thức một cách rời rạc.
Bộ pháp: vận hành theo đồ hình bát quái, với nguyên lý "lưỡng túc bát quái vi căn" (hai chân lấy bát quái làm nền tảng), khi đứng thì vững như đá tảng, khi di chuyển thì nhẹ nhàng linh hoạt như lá bay.
Cước pháp: nổi tiếng với rất nhiều đòn độc cước, trong đó có những đòn đá chớp nhoáng tấn công ở tầm trung đẳng trở xuống, ít có những đòn đá ở tầm thượng đẳng hoặc những đòn đá bay thiên về biểu diễn.
Thủ pháp: áp dụng theo ngũ hành pháp với nguyên lý "song thủ ngũ hành vi bản" (hai tay lấy ngũ hành làm nền tảng).
Kỹ thuật: Các đòn thế được chọn lọc, phân thế riêng phù hợp với cách đánh của từng dạng đối tượng, địa hình (có thể đánh trên lưng ngựa, voi, cọc gỗ, thành giếng) nhất là lối đánh cận chiến một người chống lại nhiều người. Rất ít có các kỹ thuật thiên về màu mè hoa dạng mà mang tính thực dụng cao độ.
Tận dụng triệt để lối đánh "cộng lực", dựa vào sức lực đối phương để triệt hạt đối phương theo nguyên lý "tá lực đả lực", lấy nghịch để chế thuận.
Binh khí: các võ phái Việt Nam truyền thống nổi tiếng với nhiều loại binh khí được chế tác từ các dụng cụ thô sơ trong nghề nông, như Thiết lĩnh, một dạng tương tự côn nhị khúc; Bút chì (vũ khí) chế từ chiếc xẻng có buộc thêm dây dài vào cán để phóng; Tề mi côn làm bằng tre, tầm vông còn gọi là roi chiến. Đặc biệt tề mi côn với những kỹ thuật độc đáo như thế "đâm so đũa", một tuyệt kỹ bí truyền chưa có cách hóa giải. Các võ phái tại Bình Định còn thường xuyên phổ dụng môn binh khí là dải lụa được buộc vật nặng ở đầu, một vũ khí mềm hơn nhuyễn tiên của Trung Hoa, nhưng không kém phần uy lực thuộc thập bát ban võ nghệ Việt Nam.

Các hệ phái

Ở Việt Nam các hệ phái được phát triển rất đa dạng và phong phú từ hàng ngàn năm nay. Do ảnh hưởng bởi văn hóa Trung Hoa, Võ thuật Việt Nam thường có nhiều nét giống Võ thuật Trung Quốc, dù vẫn có những nét đặc trưng riêng do ảnh hưởng văn hóa địa phương và đặc điểm môi trường.

Dưới đây là những môn phái võ thuật được ghi nhận phát triển tại Việt Nam ngày nay, kể cả các môn phái võ thuật Việt Nam được phát triển ở nước ngoài, bao gồm những môn phái là thành viên của Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam, hoặc có số lượng môn sinh theo tập trên 10.000 người.

Các hệ phái chính
Các hệ phái võ thuật cổ truyền ở Việt Nam đa dạng nhưng có thể xếp vào 5 nhóm chính: Nhóm Bắc Hà (miền Bắc), nhóm Bình Định (miền Trung), nhóm Nam Bộ (miền Nam), các môn phái có nguồn gốc từ Trung Quốc đến Việt Nam (như các hệ phái danh gia Thiếu Lâm) và ngoài ra, còn có thể kể đến các võ phái Việt Nam phát triển ở nước ngoài.

Nhóm Bắc Hà

Các phái võ Bắc Hà ban đầu đều phát triển ở miền Bắc Việt Nam dù có võ phái sau đó đã ảnh hưởng lan rộng đến các khu vực khác trong cả nước. Các phái này bao gồm:
Vật Liễu Đôi: Võ vật có truyền thống lâu đời và rất phổ biến tại miền Bắc Việt Nam. Nhiều làng tổ chức thi đấu vật vào các lễ hội mùa xuân. Lễ hội Vật Liễu Đôi tổ chức thường niên ở làng Liễu Đôi, xã Liêm Túc, huyện Thanh Liêm, Hà Nam.
Nhất Nam: có lịch sử lâu đời nhất trong các võ phái cổ truyền Việt Nam, có khởi nguồn từ Thanh Hóa, Nghệ An. Ông tổ của môn vật truyền thống Việt Nam, Nguyễn Tam Chinh, sinh ra tại vùng này. Đây cũng là vùng đất địa linh nhân kiệt sản sinh nhiều danh tướng Việt Nam lẫy lừng trong lịch sử chống ngoại xâm như Bà Triệu (225-248), Dương Đình Nghệ (?-938), Lê Lợi v.v. Trong ba cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông xâm lược, nhà Trần chủ yếu dựa vào mười vạn binh sĩ từ các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An.
Nam Hồng Sơn: do võ sư Nguyễn Văn Tộ sáng lập dựa trên cơ sở chương trình rèn luyện võ cổ truyền dân tộc từ thời Nguyễn và vay mượn thêm một số kỹ thuật của võ Trung Hoa.
Việt Võ đạo (Vovinam): Vovinam Việt Võ Đạo là môn võ được võ sư Nguyễn Lộc sáng lập vào năm 1938. Đây là hệ thống pha trộn võ học gia đình, võ Việt Nam và các trường phái võ các nước khác như Judo, Karate... Võ phái dựa trên kỹ thuật phản công ngang, đi từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp.

Hà Nội và vùng phụ cận được xem là cái nôi của võ cổ truyền. Trước đây nhiều võ sinh khu vực này đã vượt qua nhiều cuộc khảo thí võ rất gian nan do triều đình phong kiến tổ chức tại Giảng Võ đường. Sau năm 1880 khi mà thi võ bị triều đình bãi bỏ, nhiều võ gia vẫn tiếp tục bí truyền các kỹ năng lại cho con cháu.

Nhóm Bình Định
Bình Định là vùng từng thuộc vương quốc Chămpa, nơi có truyền thống võ thuật lâu đời mà những phù điêu của vương quốc Chăm còn lưu giữ hình ảnh. Đây cũng là cái nôi võ thuật miền Trung gắn liền với triều đại Tây Sơn (1778-1802). Trong thế kỷ 18, một số võ sư nổi tiếng từ miền Bắc Việt Nam và Trung Quốc chuyển đến định cư tại vùng này và dạy võ cho người dân địa phương. Trong số này có Trương Văn Hiến (vùng Thanh Hóa, Nghệ Tĩnh), Trần Kim Hùng (có tổ tiên sáng lập thôn Trường Đình, Tây Sơn), Diệp Kim Tòng (từ Phúc Kiến), Đinh Văn Nhưng (người Ninh Bình). Những võ sư này đã rèn luyện võ nghệ cho anh em nhà Tây Sơn và hầu hết các tướng sĩ của cuộc khởi nghĩa.

Từ cuối thế kỷ 18 các võ sư đã gây dựng tại Bình Định phái võ Tây Sơn (còn gọi là Võ trận Tây Sơn) độc đáo, kết hợp của nhiều hình thức và kỹ thuật từ những võ phái Bình Định khác nhau. Nguyên tắc của võ phái này là: "nhất mạnh, nhì nhanh, thứ ba giỏi", nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của sức mạnh, sự khéo léo, và kỹ thuật có uy lực thực dụng. Tuy nhiên, cùng với sự suy vi của dòng họ Tây Sơn, nhiều kỹ thuật của phái võ trận này chỉ còn được truyền dạy trong các chi phái võ của các gia tộc tại Bình Định.

Từ thời Tây Sơn đến nay, nhóm Bình Định bao gồm nhiều võ phái xuất phát từ Bình Định và vùng phụ cận như: roi Thuận Truyền, quyền An Thái, quyền An Vinh và các hình thức võ thuật do các gia tộc, các nhà sư truyền dạy như Tây Sơn Nhạn,Bình Định Sa Long Cương, Võ trận Bình Định, Tân Sơn Bạch Long, Tây Sơn Thiếu Lâm, Bình Định gia, v.v. Nhiều bài danh quyền có xuất xứ từ đất Bình Định như Ngọc trản quyền, Lão mai quyền, Thần đồng quyền, Yến phi quyền (còn được gọi là Én Bay thảo pháp) đã được đưa vào chương trình khảo thí võ thuật thời Nguyễn và một số bài trở thành bài quy định của Liên đoàn Võ thuật Cổ truyền Việt Nam.

Điều cần nói ở đây là, tên gọi "Võ Bình Định" nguyên khởi xuất hiện vào thế kỷ thứ 15, do Nguyễn Trãi đặt và được truyền nối rồi ngộ nhận là môn võ xuất phát từ vùng Bình Định vào thời Tây Sơn. Theo cách lý giải của tủ sách Tìm hiểu Võ thuật, sau cuộc khởi nghĩa thành công, Lê Lợi đặc biệt lưu tâm đến việc trui rèn võ nghệ cho quân đội nên cho mở các kỳ thi võ và mở trường dạy võ. Nhà vua ủy thác cho nhà sư Sa Viên là người huấn luyện võ nghệ cho nghĩa binh Lam Sơn từ năm 1415 mở võ đường. Nguyễn Trãi đã đặt tên cho võ đường của nhà sư Sa Viên là Võ đường Bình Định để tưởng nhớ công lao của Bình Định Vương Lê Lợi. Từ đó tên Võ Bình Định được truyền nối khắp nước.

Nhóm Nam Bộ
Các phái võ Nam Bộ xuất hiện cùng với quá trình khai hoang mở cõi và định cư của người Việt trong thế kỷ 18 và thế kỷ 19. Sau khi dừng chân ở Nam Trung Bộ, các chúa Nguyễn tiếp tục mở rộng lãnh thổ xuống phía Nam và di dân từ Quảng Nam, Đà Nẵng, Quy Nhơn vào khai khẩn đất hoang tại đồng bằng sông Cửu Long. Song song với điều đó, triều Nguyễn cũng lưu đày nhiều tội phạm vào Nam. Vì vậy, nhiều người Việt ở miền Nam xuất thân từ các vùng có truyền thống võ nghệ, lại giành giật sự sống trong cuộc chiến sinh tử với vùng quê mới còn hoang dã, nên hầu hết trong số họ rất thành thạo nghệ thuật chiến đấu.

Từ cuối thế kỷ 18, bị bại trận trước quân khởi nghĩa Tây Sơn, tàn quân nhà Nguyễn bỏ chạy xuống phía Nam quy tụ về Đồng Nai tiếp tục tuyển mộ các võ sư để rèn binh luyện khí. Sau khi nhà Nguyễn được thành lập năm 1802, nhiều người vùng này đã vượt qua các kỳ thi võ của triều đình, theo đuổi binh nghiệp và trở thành nhiều võ tướng. Một số hoàng thân quốc thích nhà Tây Sơn, để trốn tránh sự truy nã trả thù của Gia Long, cũng lưu lạc tới miền Nam, mang theo sở học của bản thân và âm thầm truyền dạy trong các gia tộc, hình thành nên nhiều võ phái nổi tiếng.

Xuất thân đa dạng của người Việt trong Nam đã tạo nên những hệ thống võ thuật Nam Bộ có nguồn gốc rất phong phú pha trộn từ các nhóm Bình Định, Thanh Hóa, Nghệ An, đồng bằng sông Hồng và cả những võ phái có xuất xứ từ Trung Quốc (như võ Thiếu Lâm), võ thuật của dân tộc Chăm, võ Cao Miên. Sự pha trộn nhiều môn loại với kỹ thuật được cải biến cho phù hợp với điều kiện cụ thể ở miền Nam trong đó có nhu cầu tự vệ trước thú dữ và khai khẩn đất canh tác mới, đã tạo nên phái Nam Bộ đặc biệt với những võ phái được gọi là "võ miệt rừng" hay "võ miệt vườn" nổi danh như Tân Khánh Bà Trà, Thất Sơn quyền của các nhà sư, Âm dương võ phái và phái Kim Kê.

Nhiều võ sư ở miền Nam nổi danh được ví với "tam nhật" (ba mặt trời) Hàn Bái, Bá Cát và Bảy Mùa; "tam nguyệt" (ba mặt trăng) Trương Thanh Đăng, Quách Văn Kế và Vũ Bá Oai; "tứ tú" (bốn vì sao) với Hồ Văn Lành, Trần Xil, Xuân Bình và Lý Huỳnh.

Nhiều võ sĩ miền Nam đã tham gia thượng đài với rất nhiều lần toàn thắng trước các võ sư đến từ những quốc gia lân bang như Cao Miên, Lào, Xiêm. Trước năm 1975, ở miền Nam cũng đã có Tổng cuộc Quyền thuật Việt Nam của Tổng nha Thanh niên trực thuộc Bộ Văn hóa Giáo dục và Thanh niên.

Các võ phái có nguồn gốc Trung Hoa

Sự giao lưu, ảnh hưởng lâu đời từ Trung Hoa trong suốt trường kỳ lịch sử đã tạo nên ở Việt Nam những hệ phái võ thuật do các võ sư Trung Quốc hoặc võ sư Việt giảng dạy. Đó có thể là hệ thống được chân truyền nguyên bản từ phương Bắc, và cũng có thể là các hệ phái đã hỗn dung với kỹ thuật bản địa nhưng vẫn giữ nguyên tên gọi có gắn với võ thuật Trung Hoa. Tuy nhiên, có một đặc điểm chung nhất cho các võ phái có nguồn gốc Trung Hoa hiện đang được giảng dạy tại Việt Nam: hầu hết là những hệ thống đã ít nhiều cải biên cho phù hợp với thể chất và văn hóa của người Việt. Danh sách không đầy đủ các võ phái có nguồn gốc Trung Hoa trên lãnh thổ Việt Nam gồm: Bắc Mã Sơn, Lâm Sơn Động, Phật gia quyền, Không Động, Vĩnh Xuân Quyền (Việt Nam), Thiếu Sơn Phật Gia, Thiếu Lâm Long Phi, Thiếu Lâm Bắc Truyền Thiên Mục Sơn, Thiếu Lâm Nội Gia Quyền, Thiếu Lâm Bắc Phái Mai Hãn, Thiếu Lâm Tự, Thiếu Lâm Sơn Đông, Thiếu Lâm Nam Sơn Võ Đạo và các võ phái như Võ Đang phái, Nga Mi phái v.v.

Võ thuật Việt Nam ở nước ngoài
Theo bước chân của người Việt đến khắp thế giới, rất nhiều kỹ thuật võ Việt Nam đã đến với nước ngoài, đặc biệt là các nước phương Tây như Pháp và một số nước châu Âu, Mỹ, Canada. Có đến 22 môn phái võ thuật có cội nguồn từ Võ thuật Việt Nam tại Pháp, và có đến 30.000 võ sinh theo học. Dưới đây liệt kê một số võ phái tại Pháp, một nước có thể coi là "cái nôi của võ thuật Việt Nam tại nước ngoài":
phái Cửu Long: do võ sư Trần Hoài Ngọc thành lập năm 1954 ở Việt Nam. Khi ông di cư sang Pháp có phát triển môn phái này tại Loire Atlantiques và Côte d'Azur.
phái Nam Hổ Quyền: do võ sư Phillipe Đặng Văn Sung chấp chưởng. Đây là một chi phái của Bình Định gia, hiện phát triển tại Nice.
Phái Trung Hòa: Nguyễn Trung Hòa là một trong những võ sư sáng lập Liên đoàn Võ thuật Việt Nam tại Pháp. Phái Trung Hòa do võ sư Jean Quý, đệ tử của Nguyễn Trung Hòa sáng lập sau khi sư phụ qua đời, hiện phát triển chủ yếu tại Paris.
Vo Thuat: Phong trào Vo Thuat do Võ sư Nguyễn Văn Trung thành lập tại Montpellier năm 1967, tại Grenoble năm 1970 và vùng Paris Ile de France năm 1977. Võ sư Nguyễn Văn Trung là đệ tử của nhiều cựu võ sư ẩn sĩ của Việt Nam (tại Bắc Ninh, Bắc Giang, Hà Nội, Hải Dương, Bà Rịa Vũng Tàu, Sài Gòn Phú Nhuận, Marseille, Montpellier, Gap, Grenoble và Paris). Quê của ông nội ở Huế (làng Bao La), quê của mẹ và cha ở Bắc Ninh. Võ sư sinh ra ở phố Tiền An tỉnh Bắc Ninh năm 1948.
Phái Thanh Long do võ sư Francis Fournie thành lập tại Toulouse. Bài tập là các phương pháp nội gia, ngoại gia, các loại vũ khí truyền thống Việt Nam.
Sơn Lâm Hắc Hổ: phái võ do cố võ sư Vũ Ngọc Vinh thành lập, hiện do Frederic Vũ, con trai võ sư Vinh làm chưởng môn giảng dạy tại Paris.
Trường phái Cây Lau: Cũng xuất xứ từ cố võ sư Nguyễn Trung Hòa như phái Trung Hòa. Nguyễn Trung Hòa bắt đầu dạy tại Pháp năm 1948. Khi ông qua đời năm 1975, cháu họ ông là Bernard Võ Đình Quang phát triển võ phái tại Paris.
Phái Lam Sơn: phát triển tại vùng Montpellier, đại võ sư của môn phái là Jacques Trần Văn Ba.
Trường phái Song Long Khiên do Francois Brassecasse sáng lập và giảng dạy tại Nevers. Kỹ thuật đào tạo bao gồm cả nội gia và ngoại gia.
Sơn Long Quyền Thuật hay Võ-Vietnam do võ sư Nguyễn Đức Mộc giới thiệu vào Pháp năm 1950 và phát triển đến nay.
Phái Tây Sơn: xuất từ từ Phái Tây Sơn trong nước, hiện nay do võ sư Phan Toàn Châu chấp chưởng tại Paris.
Phái Nam Hải: do võ sư Nghiêm An Thạch sáng lập tại Pháp khi sang Pháp năm 1983. Là hệ phái hỗn hợp Lam Sơn, Bạch Hạc quyền, Thiếu Lâm (võ) và Thiếu Lâm Hồng gia.
Phái Kỳ Lân Chi Minh hiện do võ sư Trần Bá Đức, đệ tử của Nguyễn Trung Hòa, làm chưởng môn.
Phái Long Hải: do võ sư Trần Giác sáng lập, chương trình tập chú trọng đặc biệt kỹ thuật khinh công và võ cổ truyền Việt Nam, hiện phát triển tại La Rochelle.
Văn Võ Đạo: VAN VO DAO là một môn phái Võ thuật Việt Nam.(Thể hiện sự hòa hợp Văn học, Võ học và Đạo đức). Chưởng môn: võ sư Kinh Chu.
Phái Hòa Long: do đại võ sư Vĩnh Long, chủ tịch Hội Võ thuật Việt Nam, sáng lập và giảng dạy tại Paris.
Việt Vũ Đạo: chú trọng đặc biệt những triết lý võ học cổ truyền Việt Nam, thể hiện sự hòa hợp truyền thống và hiện đại, tinh thần và thể chất, nghệ thuật và thể thao. Việt Vũ đạo do võ sư Nguyễn Công Tốt sáng lập, đã nhiều lần đưa các võ sư của võ phái, trong đó có nhiều người Pháp, về Việt Nam giao lưu với các võ phái trong nước trong một số chương trình từ thiện, biểu diễn do Sổ tay võ thuật đứng ra tổ chức.
Quán Khí Đạo (Qwankido): do võ sư Võ Xuân Tòng sáng lập, hiện đang thịnh hành ở Pháp.
Võ Đạo Việt Nam: Do Chu Tấn Cường sáng lập, hiện thịnh hành ở Đức.

Xem thêm
Võ thuật
Võ cổ truyền Việt Nam
Liên đoàn Võ thuật Cổ truyền Việt Nam

Chú thích

Tham khảo
 Hữu Ngọc, Lady Borton chủ biên, Võ dân tộc, Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội, 2004.

Liên kết ngoài
 Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam
 Xem Video Clips về Võ thuật Việt Nam
 Võ thuật và Võ Đạo Việt Nam, truyền thống và hiện tại , phỏng vấn Võ sư Trần Nguyên Đạo, tổng thư ký Hội đồng Võ sư Vovinam Việt Võ Đạo Thế giới, tại Paris, RFI, 29/1/2013

en:Indochinese martial arts#Vietnam


title: 172 TCN

text:
Năm 172 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 172 TCN


title: Adelocera omotoensis

text:
Adelocera omotoensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1978.

Chú thích

Tham khảo

Adelocera


title: Dicranomyia mattheyi

text:
Dicranomyia mattheyi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Phyllotreta hemipoda

text:
Phyllotreta hemipoda là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Abeille miêu tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Phyllotreta


title: Amauri Carvalho de Oliveira

text:
Oliveira Amauri de Carvalho được biết đến nhiều hơn với tên Amauri (sinh ngày 3/6/1980) là một tiền đạo bóng đá hiện đang thi đấu tại Serie A cho câu lạc bộ Torino. Các câu lạc bộ anh đã từng chơi trước đây gồm có Bellinzona, Parma, Napoli, Piacenza, Empoli, Messina, Chievo, Palermo và Juventus. Sinh ra ở Carapicuíba, một thành phố ở Brasil, anh đã đại diện Ý tại các giải quốc tế sau khi nhận được quốc tịch Ý.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Cầu thủ bóng đá Juventus
Cầu thủ bóng đá ACF Fiorentina
Cầu thủ bóng đá Ý
Sinh năm 1980
Tiền đạo bóng đá
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ


title: Trần Lực (định hướng)

text:
Trần Lực có thể là:
Diễn viên, đạo diễn điện ảnh Việt Nam Trần Lực.
Bút danh Trần Lực của Hồ Chí Minh.


title: Trentepohlia dominicana

text:
Trentepohlia dominicana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Caloptilia fera

text:
Caloptilia fera là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Kenya và Nigeria.

Ấu trùng ăn Vigna unguiculata. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Gunungiella kalliope

text:
Gunungiella kalliope là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Gunungiella


title: Phanauta

text:
Phanauta là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Văn hóa Triều Tiên

text:
Sự phân tách Triều Tiên thành hai chính thể: Đại Hàn Dân Quốc (còn gọi là Hàn Quốc hoặc Nam Hàn) và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (còn gọi là Triều Tiên hoặc Bắc Triều Tiên) đã dẫn đến sự phân kỳ trong nền văn hóa Triều Tiên/Hàn Quốc hiện đại, tuy nhiên, nền văn hóa truyền thống của Triều Tiên trong lịch sử là do cả hai quốc gia đóng góp và hình thành nên, với bề dày hơn 5000 năm tuổi và được xem là một trong những nền văn hóa cổ nhất thế giới.

Nghệ thuật truyền thống

Múa
Cũng như âm nhạc, điệu múa cùng đình và điệu múa dân gian có sự khác biệt. Jeongjaemu là điệu múa cung đình thông thường, được biểu diễn tại các buổi tiệc chiêu đãi, trong khi đó, ilmu là điệu múa được biểu diễn tại các buổi nghi lễ Nho giáo. Jeongjaemu được chia thành điệu múa bản xứ (hyangak jeongjae) và điệu múa có hình thức bắt nguồn từ Trung Quốc (dangak jeongjae). Ilmu được chia thành điệu múa dân chúng (munmu) và múa quân đội (mumu). Genja là một loại trang phục truyền thống đặc biệt dành cho phụ nữ mặc vào những dịp lễ hội.

Nghệ thuật múa truyền thống cung đình được phản ánh trong nhiều tác phẩm đương đại.

Tranh ảnh

Các bản vẽ đầu tiên được tìm thấy trên bán đảo Triều Tiên là những bản khắc đá thời tiền sử. Các kỹ thuật khác nhau đã xuất hiện cùng với sự xuất hiện của Phật giáo từ Trung Quốc. Những kỹ thuật này nhanh chóng biến thành kỹ thuật chính thống, tuy nhiên kỹ thuật bản địa vẫn còn sống sót.

Các tác phẩm có một xu hướng tự nhiên phổ biến là thiên về những chủ đề như phong cảnh thực tế, hoa và các loài chim. Mực là vật liệu thông dụng nhất được sử dụng và được vẽ trên giấy dâu tằm hoặc lụa.

Vào thế kỷ 18, các kỹ thuật bản địa đã được nâng cao, đặc biệt trong thư pháp và nghệ thuật khắc dấu.

Tác phẩm nghệ thuật chịu ảnh hưởng của truyền thống và hiện thực ở CHDCND Triều Tiên. Ví dụ, bức ảnh "Giờ nghỉ của các công nhân sắt" miêu tả những người đàn ông cơ bắp nhỏ giọt mồ hôi và nước uống từ ly thiếc tại một xưởng đúc ngột ngạt. "Đỉnh Chonnyo núi Kumgang " của họa sĩ Jeong Son là một tác phẩm cảnh quan cổ điển Hàn Quốc, thể hiện những vách đá cao chót vót bao phủ sương mù.

Thủ công mỹ nghệ
Có một hệ thống thủ công mỹ nghệ độc nhất sản xuất tại Triều Tiên. Hầu hết sản phẩm thủ công mỹ nghệ được tạo ra phục vụ cho mục đích sử dụng hàng ngày, thông thường ưu tiên công năng sử dụng thực tế hơn là tính thẩm mỹ. Theo truyền thống, kim loại, gỗ, vải, sơn mài và đất nung là các vật liệu chính được sử dụng nhiều nhất, sau đó là thủy tinh, da hoặc giấy cũng được sử dụng tuy không thường xuyên.

Thủ công mỹ nghệ cổ, chẳng hạn như đồ gốm màu đỏ và đen, cũng có những nét tương tự như nền văn hóa đồ gốm của Trung Quốc dọc theo sông Hoàng Hà. Tuy nhiên, các di vật tìm thấy của thời đại đồ đồng lại đặc biệt và phức tạp hơn.

Nhiều tác phẩm thủ công mỹ nghệ tinh vi và phức tạp đã được khai quật, bao gồm mũ miện thiếp vàng, đồ gốm hoa văn, chậu hoặc đồ trang trí. Trong thời kỳ Cao Ly, đồng thiếc được sử dụng tiến bộ hơn. Đồng thau là loại đồng có thành phần 1/3 kẽm, đã trở thành vật liệu đặc biệt phổ biến. Tuy nhiên, các triều đại nổi tiếng với việc sử dụng đồ tráng men ngọc bích.

Trong thời kỳ Nhà Triều Tiên, thủ công mỹ nghệ phổ biến được làm bằng sứ và phủ lên lớp men xanh. Nghề thủ công gỗ cũng có nhiều tiến triển trong giai đoạn này. Điều này tạo nên nhiều sản phẩm phần đồ đạc tinh vi như tủ áo, rương, bàn hay ngăn kéo.

Đồ gốm
Việc sử dụng đất nung trên bán đảo Triều Tiên bắt nguồn từ thời đồ đá mới. Lịch sử đồ gốm sứ Triều Tiên kéo dài, phát triển từ giai đoạn sử dụng đất sét theo phương pháp truyền thống để tạo ra các hiện vật cúng tế và điêu khắc. Trong thời kỳ Tam Quốc (Triều Tiên), đồ gốm đã có những tiến triển tại Tân La. Đồ gốm được nung bằng lửa điôxit, tạo nên những khác biệt màu men xám và xanh dương. Bề mặt sản phẩm được chạm nổi với các mẫu hình học trang trí khác nhau.

Trong thời Cao Ly, men ngọc bích trở nên phổ biến hơn. Vào thế kỷ 12, phương pháp khảm tinh vi đã được phát minh, cho phép tạo nên những trang trí sắc sảo với nhiều màu sắc khác nhau. Evelyn McCune đã nói về nghệ thuật Triều Tiên: "Trong thế kỷ 12, việc sản xuất đồ gốm đã đạt đến đỉnh cao của độ tinh tế. Một vài loại hình xuất hiện đồng thời trong khoảng thời gian đầu của thế kỷ, một trong số đó là đồ khảm phải được xem là một phát minh của Triều Tiên." Cả Trung Quốc lẫn Nhật Bản đều không sản xuất men ngọc dát, điều này chỉ có duy nhất ở đồ gốm thời Cao Ly.

William Bowyer Honey, làm việc tại Bảo tàng Victoria và Albert ở Anh, sau Chiến tranh thế giới thứ hai đã ghi lại rằng: "Đồ gốm Triều Tiên chất lượng nhất không chỉ đơn thuần là những sản phẩm nguyên thủy đầu tiên mà còn là những đồ gốm tốt nhất và không hề chịu ảnh hưởng bởi những nền văn hóa khác từng được tạo ra. Chúng hội tụ đầy đủ những chất lượng mà đồ gốm có thể có. Trên thực tế, đồ gốm Triều Tiên đã vươn đến tầm cao mà ngay cả đồ gốm Trung Quốc cũng khó đạt được."

Đồ sứ trắng trở nên phổ biến trong thế kỷ 15. Chúng nhanh chóng vượt qua sứ men ngọc. Sứ trắng thường được sơn hoặc trang trí bằng đồng.

Cùng với những cuộc xâm lược Nhật Bản sang Triều Tiên trong thế kỷ 16, nhiều thợ gốm bị bắt đưa sang Nhật Bản và từ đó chịu ảnh hưởng gốm sứ Nhật Bản. Nhiều đồ gốm Nhật Bản gia dụng ngày nay có nguồn gốc nghệ thuật và tổ tiên từ hàng ngàn thợ làm gốm Triều Tiên mà Nhật Bản đã bắt giữ trong hàng loạt cuộc chinh phục diễn ra nhiều lần tại bán đảo Triều Tiên.

Trong giai đoạn giữa triều đại Cao Ly (cuối thế kỷ 17), sứ xanh dương trở nên thịnh hành. Các sản phẩm được sơn màu xanh cobalt lên sứ trắng. Theo sự tăng trưởng của quyền bá chủ Nhật Bản tại bán đảo Triều Tiên vào cuối thế kỷ 19, truyền thống gốm sứ đã suy giảm khi gốm sứ Nhật Bản xuất hiện hàng loạt và lấn át các đối tác Triều Tiên.

Văn hóa đời sống

Nhà cửa
Theo truyền thống, nơi cư trú của người dân thường được chọn dựa trên phong thủy. Họ tin rằng bất kỳ hình thể xác định nào cũng đều sản sinh ra lực lượng vô hình của cái tốt hay cái xấu. Các nguồn năng lượng tiêu cực và tích cực (âm và dương) phải được đưa vào cân đối.

Một ngôi nhà nên xây quay lưng lại ngọn đồi hoặc dốc và quay mặt tiền về hướng Nam để nhận được nhiều ánh sáng mặt trời nhất có thể. Cách định hướng nhà này vẫn còn được ưa thích ở Triều Tiên hiện đại. Phong thủy cũng ảnh hưởng đến hình dáng công trình, đến hướng của mặt tiền nhà và vật liệu dùng để xây dựng.

Ngôi nhà truyền thống Triều Tiên khi xây có thể được chia thành cánh trong (anchae) và cánh ngoài (sarangchae). Cách bố trí riêng phần lớn tùy thuộc vào từng vùng và điều kiện của từng gia đình. Trong khi giới quý tộc sử dụng cánh ngoài để tiếp khách, khu vực này được người nghèo dùng nuôi giữ gia súc. Những gia đình giàu có ở trong những ngôi nhà lớn. Tuy nhiên, không gia đình nào được phép xây nơi ở quá 99 kan ngoại trừ nhà vua. Một kan là khoảng cách giữa hai trụ cột trong nhà ở truyền thống.

Khu vực cánh trong thường gồm phòng khách, bếp và một phòng sinh hoạt trung tâm có sàn lót bằng gỗ. Khu vực này cũng có thể có nhiều phòng khác kèm theo. Nhà của nông dân nghèo sẽ không có bất kỳ cánh ngoài nào mà chỉ có cánh trong. Hệ thống sưởi sàn (ondol) đã được sử dụng tại Hàn Quốc từ thời tiền sử. Các vật liệu xây dựng chủ yếu là gỗ, đất sét, gạch, đá, và lá tranh. Vì gỗ và đất sét là vật liệu phổ biến nhất được sử dụng trong quá khứ nên không có nhiều tòa nhà cũ còn tồn tại đến thời điểm hiện nay. Người Nhật đã bắt cóc toàn thành phố nổi tiếng với kỹ năng xây dựng lâu đài để tạo nên hầu hết những lâu đài và cung điện nổi tiếng của Nhật Bản, một hành động mà chính phủ Nhật Bản đã chính thức thừa nhận và xin lỗi.

Tuy nhiên, ngày nay, người dân sống trong các căn hộ và những ngôi nhà đã được hiện đại hóa hơn.

Khu vườn

Nguyên tắc bố trí của những khu vườn đền đài và khu vườn tư nhân đều giống nhau. Vườn Triều Tiên tại khu vực Đông Á chịu ảnh hưởng của Đạo giáo và Shaman giáo. Đạo giáo nhấn mạnh yếu tố tạo hóa và sự huyền bí, coi trọng từng chi tiết bố trí. Ngược lại với vườn Nhật Bản và Trung Quốc, trong khi những khu vườn ở các quốc gia này được thêm vào nhiều yếu tố nhân tạo, vườn truyền thống Triều Tiên tránh những gì có tính nhân tạo, cố gắng làm cho khu vườn trở nên tự nhiên hơn cả tự nhiên.

Hồ sen là một yếu tố quan trọng trong khu vườn Triều Tiên. Nếu có một dòng suối tự nhiên, thường là sẽ có một công trình nghỉ mát xây dựng bên cạnh đó để thưởng thức cảnh quan. Bậc thang bao quanh bởi luống hoa là một yếu tố phổ biến trong các khu vườn truyền thống Triều Tiên.

Vùng Poseokjeong gần Gyeongju được xây dựng trong thời kỳ Tân La. Vùng này nhấn mạnh tầm quan trọng của nước trong khu vườn truyền thống Triều Tiên. Các khu vườn ở Poseokjeong có đặc trưng là những nguồn nước tạo hình bào ngư. Trong những ngày cuối cùng của vương quốc Tân La, tại nhau các bữa tiệc, khách của nhà vua sẽ ngồi dọc theo nguồn nước và trò chuyện trong lúc chuyền tay nhau chén rượu.

Trang phục

Trang phục truyền thống hanbok (한복, 韩 服) hay Chosŏn-ot đã được sử dụng từ thời nhà Triều Tiên. Một bộ Chosŏn-ot gồm một chiếc áo (chŏkori) và một chiếc váy (pachi). Chiếc mũ truyền thống được gọi là kwanmo và chứa đựng ý nghĩa đặc biệt.

Tùy theo địa vị xã hội, người Hàn Quốc ăn mặc khác nhau. Điều này khiến cho quần áo trở thành yếu tố phân định các cấp bậc trong xã hội. Giai cấp thống trị và dòng tộc hoàng gia mặc những trang phục sang trọng nhưng đôi khi lại rườm rà. Những tầng lớp trên cũng sử dụng đồ trang sức để phân biệt với tầng lớp bình thường. Loại đồ trang sức truyền thống dành cho phụ nữ là một mặt dây chuyền bằng đá quý với hình dạng các yếu tố nào đó của thiên nhiên và có đính một tua rua bằng lụa.

Người dân thường bị giới hạn trong những bộ quần áo đơn giản không được nhuộm. Lối ăn mặc thường ngày này đã trải qua một ít thay đổi trong thời kỳ Nhà Triều Tiên. Mọi người ăn mặc thường ngày như nhau, nhưng có sự khác biệt ở quần áo trang trọng và nghi lễ.

Vào mùa đông, người dân mặc trang phục có lót bông. Quần áo lông thú cũng khá phổ biến. Bởi vì những người bình thường có thói quen mặc loại vải không nhuộm màu trắng, đôi khi họ được gọi là tầng lớp mặc màu trắng.

Chosŏn-ot được phân loại theo mục đích sử dụng: mặc hàng ngày, mặc trong nghi lễ và mặc trong những dịp đặc biệt. Trang phục nghi lễ được sử dụng trong những dịp trang trọng, bao gồm ngày sinh nhật đầu tiên của một đứa trẻ (tolchanch'i), đám cưới hay đám tang. Trang phục đặc biệt được dùng cho các mục đích như dành cho pháp sư hay các quan chức.

Ngày nay Chosŏn-ot vẫn được mặc trong những dịp quan trọng. Tuy nhiên, lối mặc hàng ngày đã không còn. Mặc dù vậy, những người lớn tuổi vẫn mặc Chosŏn-ot như một giá trị di sản còn sót lại của các gia đình quý tộc từ triều đại Nhà Triều Tiên.

Ẩm thực

Gạo là loại lương thực chính ở Triều Tiên. Triều Tiên có các thành phần và cách thức nấu ăn chủ yếu hình thành trong quá trình lâu dài gần như là một nước nông nghiệp chỉ cho đến gần đây. Các loại cây trồng chính ở Triều Tiên là lúa, lúa mạch và đậu nhưng ngoài ra còn có nhiều loại cây trồng khác. Cá và các loài hải sản khác cũng rất quan trọng bởi vì Triều Tiên vốn là một bán đảo ba mặt giáp biển.

Món ăn lên men cũng sớm phát triển. Các món này bao gồm cá muối và rau cải muối. Loại thực phẩm này cung cấp các chất đạm và vitamin cần thiết trong suốt mùa đông.

Rất nhiều món ăn đã hình thành và trở nên phổ biến. Có thể chia các món ăn này thành thực phẩm dành cho các ngày lễ kỉ niệm và thực phẩm nghi lễ. Thực phẩm dành cho các ngày lễ kỉ niệm dùng trong những buổi tiệc mừng trẻ em đạt 100 ngày tuổi, trong buổi sinh nhật đầu tiên, tại một lễ cưới và tiệc mừng thọ sáu mươi. Thực phẩm nghi lễ được sử dụng tại đám tang, buổi nghi lễ tổ tiên, cúng thờ Shaman giáo và là thực phẩm ở các đền chùa.

Một điểm đặc trưng của thực phẩm đền chùa là không sử dụng thịt và năm thành phần gia vị mạnh phổ biến trong nền ẩm thực Triều Tiên (tỏi, hành lá, tỏi tầm dại, tỏi tây và gừng).

Kimchi là một trong những món ăn nổi tiếng tại Triều Tiên. Kimchi là các loại rau lên men có chứa vitamin A và C, B, B2, sắt, calci, carotin,... Có rất nhiều loại kim chi như kim chi bắp cải,kim chi cải thảo, kim chi hành tây, kim chi dưa leo, kim chi củ cải, và kimchi mè. Thành phần chính trong kim chi là gừng giã, củ cải xắt nhỏ, tép ướp muối và nước mắm.

Đối với các lễ kỉ niệm là về nghi thức, bánh gạo là một thức ăn rất quan trọng. Màu sắc và thành phần của món ăn phải phù hợp với cân bằng âm dương.

Ngày nay, ai cũng có thể dùng món surasang (món ăn truyền thống cung đình). Trước đây, người dân dùng các món ăn rau củ là chủ yếu, nhưng xu hướng tiêu thụ thịt đã tăng lên. Các món ăn truyền thống gồm ssambap, bulgogi, sinseollo, kim chi, bibimbap và gujeolpan.

Trà đạo
Trà ở Triều Tiên có nguồn gốc hơn 2000 năm trước. Nó là một phần của các phương pháp pha chế thờ cúng, với mong muốn rằng mùi hương tốt có thể dâng lên các vị thần trên trời. Trà được đưa đến Triều Tiên khi Phật giáo Trung Quốc du nhập vào Triều Tiên, sau đó mở đầu cho sự hình thành nền trà đạo Triều Tiên.

Trà ban đầu được sử dụng cho mục đích nghi lễ hoặc dùng như một phần của loại thảo dược truyền thống. Trà xanh được sử dụng rộng rãi ở Trung Quốc và Nhật Bản không phải là loại trà duy nhất người Triều Tiên dùng. Phần lớn các loại trà làm từ trái cây, lá, hạt hoặc rễ đều được yêu thích. Triều Tiên phân biệt năm vị của trà: ngọt, chua, mặn, đắng và cay.

Lễ hội năm mới
Lịch truyền thống Triều Tiên dựa trên lịch âm dương. Ngày được tính từ kinh tuyến của Hàn Quốc, lễ kỷ niệm và lễ hội có nguồn gốc từ nền văn hóa Triều Tiên. Âm lịch Triều Tiên được chia thành 24 mốc chuyển (jeolgi), mỗi mốc kéo dài khoảng 15 ngày. Âm lịch là thời gian biểu cho xã hội nông nghiệp trong quá khứ nhưng hiện đã biến mất trong lối sống của người Triều Tiên hiện đại.

Lịch Gregory đã chính thức được thông qua vào năm 1895, nhưng ngày lễ truyền thống và cách tính tuổi vẫn theo lịch cũ. Thế hệ lớn tuổi vẫn ăn mừng ngày sinh nhật theo âm lịch.

Lễ hội lớn nhất tại Triều Tiên ngày nay là lễ Seollal (năm mới truyền thống Triều Tiên). Các lễ hội năm mới quan trọng khác gồm Daeboreum (rằm tháng Giêng), Dano (lễ hội mùa xuân) và Chuseok (lễ hội thu hoạch).

Ngoài ra còn nhiều lễ hội địa phương đều được tổ chức theo âm lịch.

Trò chơi
Có nhiều loại trò chơi theo dạng bàn cờ tại Triều Tiên. Baduk là tên gọi tiếng Triều Tiên của cờ vây. Trò chơi này đặc biệt đặc biệt phổ biến đối với thế hệ đàn ông trung niên và cao tuổi và tương đối giống với cờ vua của văn hóa phương Tây. Ngoài ra còn một loại cờ khác ở Triều Tiên gọi là Janggi, dựa trên phiên bản cờ tướng xưa của Trung Quốc, tuy nhiên vẫn có một số điểm khác biệt riêng. Yut là một trò chơi dạng bàn cờ dành cho gia đình, người dân ở khắp Triều Tiên đều tham gia trò chơi nay, đặc biệt là trong những ngày lễ.

Chajeon Nori là một trò chơi truyền thống gồm hai đội dân làng tham gia vào một trận đấu cưỡi ngựa đấu thương lớn. Tuy nhiên, hiện nay trò chơi này không còn diễn ra thường xuyên nữa, ngoại trừ vào những dịp đặc biệt.

Nhiều trò chơi dân gian kết hợp với nghi thức Shaman giáo và đã được lưu truyền nối tiếp qua nhiều thế hệ. Ba nghi lễ quan trọng liên quan đến những trò chơi dân gian này là: Yeonggo, Dongmaeng và Mucheon. Yeonggo là màn trình diễn trống để gọi thần linh, Dongmaeng là lễ hội thu hoạch, còn Mucheon là điệu múa dâng lên thánh thần. Những màn trình diễn đã được kế thừa và chắt lọc từ thời kỳ Tam Quốc (Triều Tiên), đồng thời được thêm thắt vào để tạo thành trò chơi.

Ssireum là một hình thức đấu vật truyền thống. Những trò chơi truyền thống khác gồm: ném mũi tên vào hũ (tuho), kịch múa đeo mặt nạ, chơi bóng (gyeokku),...

Tín ngưỡng
Tôn giáo đầu tiên của người Triều Tiên là Saman giáo, mặc dù không còn phổ biến như trong thời cổ đại nhưng Shaman giáo vẫn tồn tại đến ngày nay. Người dân thường kêu gọi nữ thần Shaman hay mudang để cầu xin sự phù hộ với mong muốn đạt được những ước nguyện khác nhau.

Phật giáo và Nho giáo đã đến Triều Tiên thông qua trao đổi văn hóa với Trung Quốc. Phật giáo là tôn giáo chính thức của triều đại Cao Ly, trong thời kỳ này các tăng lữ Phật giáo có nhiều quyền lợi và ưu đãi. Tuy nhiên, cũng trong thời kỳ Cao Ly đã diễn ra quá trình đàn áp Phật giáo, tăng lữ và chùa chiền bị cấm ở thành thị và chỉ giới hạn phạm vi ở nông thôn. Thay vào đó hình thái nghiêm ngặt của Nho giáo do Trung Quốc đem đến, thậm chí có phần khắt khe hơn những gì từng tồn tại trước đó, đã trở thành triết lý chính thức ở Triều Tiên.

Ngay trong thời nay, Nho giáo vẫn đóng một vai trò lớn trong xã hội và tôn trọng người lớn tuổi vẫn giữ vị trí quan trọng trong đời sống gia đình. Trong suốt lịch sử và văn hóa Triều Tiên, bất kể bị phân tách, các tín ngưỡng truyền thống Saman giáo, Phật giáo Đại thừa, Khổng giáo và Đạo giáo vẫn có tầm ảnh hưởng tiềm ẩn đối với nền tôn giáo của người dân và là một khía cạnh quan trọng của nền văn hóa Triều Tiên, có tác dụng gợi lên và nhắc nhớ rằng tất cả những truyền thống này cùng tồn tại hòa bình qua hàng trăm năm mà vẫn tồn tại trong nhiều vùng tại miền Nam (Hàn Quốc), nơi có nền văn minh phát triển, hay áp lực từ chính phủ vô thần cộng sản ở miền Bắc là CHDCND Triều Tiên.

Di sản thế giới

Triều Tiên có nhiều di sản thế giới được UNESCO công nhận.

Miếu thờ Jongmyo

Miếu thờ Jongmyo tọa lạc tại Seoul đã có tên trong danh sách Di sản văn hóa thế giới của UNESCO vào năm 1995. Miếu thờ này dành để thờ cúng các linh hồn tổ tiên của gia đình hoàng gia triều đại nhà Triều Tiên và chịu ảnh hưởng nhiều bởi truyền thống Nho giáo. Hàng năm, nơi đây diễn ra buổi diễn âm nhạc cung đình hoành tráng thời xưa (với nhiều điệu múa) có tên gọi Jongmyo jeryeak.

Khi được xây dựng năm 1394, miếu thờ Jongmyo được đánh giá là một trong những công trình dài nhất châu Á. Miếu thờ đã bị thiêu đốt hoàn toàn trong cuộc xâm lược của Nhật Bản vào năm 1592, nhưng đã được tái thiết lại vào năm 1608.

Cung Changdeok

Cung Changdeok nằm giữa Seoul là một tổng thể gồm nhiều gian cung hơn bất cứ cung điện nào vào thời bấy giờ và được mở rộng nhiều lần trong suốt chiều dài lịch sử, được thiết kế và xây dựng theo những thông số kỹ thuật được truyền lại từ thời Tam Quốc (Triều Tiên), do đó giữ lại được những nét độc đáo của kiến trúc Triều Tiên. Cung Changdeok bị cháy trong cuộc xâm lược của Nhật Bản vào năm 1592 và được xây dựng lại vào năm 1609. Trong hơn 300 năm, cung Changdeok là nơi ở của hoàng đế.

Cung Changdeok được xây dựng với nguyên tắc giản thiểu tối đa ảnh hưởng từ môi trường tự nhiên, mặt khác lại được thiết kế để hài hòa tuyệt đối với thiên nhiên ở mức cao nhất. Một số cây phía sau cung điện hiện nay đã trên 300 năm tuổi và nằm gần một cây hơn 1000 năm tuổi được bảo tồn. Năm 1997, cung Changdeok được đưa vào danh sách Di sản văn hóa thế giới.

Chùa Bulguksa

Bulguksa còn có tên gọi là Phật quốc tự. Ngôi chùa được xây dựng vào năm 528 vào triều đại Tân La và trải qua vô số lần tu sửa từ triều đại nhà Triều Tiên. Trong chiến tranh Nhật Bản 1592-1598, ngôi chùa đã bị cháy rụi. Năm 1604, chùa được tái thiết lại lần nữa và tu sửa khoảng 40 lần cho đến tận năm 1805, tuy nhiên vẫn trải qua nhiều lần hư hại và cướp bóc. Năm 1969, Hội đồng Trùng Tu Bulguksa được thành lập, tái dựng lại những khu chùa đã từng tồn tại và tu sửa những khu có sẵn.

Chùa Bulguksa ngày nay có nhiều di chỉ văn hóa được bảo tồn, trong đó nổi bật là Dabo-tap (Tháp Đại Bảo) – quốc bảo số 20, Sukga-tap (Tháp Thích Ca Mâu Ni) – quốc bảo số 21. Cả hai đều là những hình mẫu tuyệt vời cho kiến trúc của triều đại Tân La thế kỷ thứ 8, với cùng kiểu thiết kế cân bằng cấu trúc vuông, bát giác và tròn. Giữa hai chánh điện phục vụ cho việc cầu kinh là những cầu thang có thiết kế bên dưới dạng vòm cong như cây cầu, tượng trưng cho sự kết nối giữa thế giới trần tục bên dưới và Phật giới bên trên. Có một số ý kiến cho rằng, những cầu thang này tượng trưng cho cuộc sống của một thanh niên và một người cao tuổi. Đây được xem là những quốc bảo duy nhất còn nguyên vẹn từ thời Tân La đến nay.

Chùa Haeinsa và khu nhà Janggyeong Panjeon

Ngôi chùa Haeinsa (Hải Ấn tự - một trong Tam Bảo Tự của Triều Tiên) nằm trên núi Kaya là ngôi nhà của những phiến gỗ Tripitaka (Tam Tạng) Koreana, một bộ sưu tập đầy đủ nhất các bản kinh, giáo pháp và những thỏa ước Phật giáo còn tồn tại đến hiện nay được khắc trên hơn 80.000 phiến gỗ vào khoảng thời gian từ năm 1237 đến 1248. Các phiến gỗ này được khắc khi Phật tử Triều Tiên thỉnh cầu thần Phật giúp bảo vệ quốc gia chống lại những cuộc xâm lược của Mông Cổ.

Bộ sưu tập này cũng là một di sản văn hóa vô giá bởi vì ý nghĩa lịch sử to lớn và mối liên hệ đến tư tưởng, tôn giáo, các sự kiện lịch sử cũng như những trải nghiệm của người xưa. Những phiến gỗ được lưu trữ này là phiên bản hoàn thiện và đầy đủ nhất của các bản thánh thư đạo Phật trên toàn thế giới. Chùa Haeinsa là điểm đến nổi tiếng của những người hành hương của những Phật tử và nhà học giả từ khắp nơi trên thế giới.

Pháo đài Hwaseong

Trong nhiều thế kỷ, pháo đài Hwasong đã tác động mạnh mẽ đến sự phát triển của kiến trúc Hàn Quốc, quá trình kiến thiết kinh đô và thiết lập cảnh quan cùng các nghệ thuật liên quan khác. Pháo đài Hwaseong nằm ở chân núi Paltalsan tại Suwon, mang nét đặc trưng cho cấu trúc pháo đài ở vùng Viễn Đông và là một cột mốc lịch sử kiến trúc quân sự. Với những chức năng quân sự, chính trị và thương mại cao, Hwasong có nhiều điểm khác biệt với những pháo đài ở Trung Quốc và Nhật Bản. Pháo đài Hwaseong là nơi bảo vệ an toàn ngai vàng của vua Chongjo sau khi dời đô. Đến giữa những năm 1794 và 1796, pháo đài được xây dựng lại.

Những bức tường thành khổng lồ của pháo đài trải dài theo địa hình và bao quanh một khu vực rộng lớn bao gồm cả chân núi Paltaisan với 48 công trình phòng thủ.

Khu mộ đá Gochang, Hwasun và Ganghwa
Các nghĩa trang thời tiền sử tại Gochang, Hwasun và Ganghwa là nơi tập trung các mộ đá với mật độ dà và đa dạng chủng loại nhất trên toàn thế giới. Những ngôi mộ được xây dựng từ các phiến đá lớn có từ thế kỷ thứ nhất trước Công nguyên. Mộ đá là một phần quan trọng tạo nên nền văn hóa cự thạch - một đặc điểm nổi bật trong Thời đại Đồ đá mới và Thời đại Đồ đồng - được tìm thấy ở nhiều nơi trên thế giới.

Tại khu mộ đá Gochang tập trung những nhóm mộ lớn nhất và đa dạng nhất, tổng cộng có 442 mộ đá đã được ghi nhận dựa vào hình dạng của phiến đá lớn.

Di tích lịch sử Gyeongju

Khu di tích lịch sử Gyeongju là nơi lưu đậm dấu tích của nghệ thuật Phật giáo Triều Tiên dưới hình thức những tác phẩm điêu khắc, phù điêu, miếu chùa,... và phần còn lại của những ngôi đền và cung điện trong thời kì rực rỡ nhất của hình thức nghệ thuật Triều Tiên, đặc biệt trong giai đoạn từ thế kỷ thứ 7 đến thứ 10.

Bán đảo Triều Tiên đã trải qua gần 1.000 năm dưới sự cai trị của triều đại Tân La. Quanh gyongju là những địa điểm và di tích mang dấu ấn nổi bật nhất tiểu biểu cho những thành tựu to lớn về văn hóa Hàn Quốc. Những di tích này còn có ý nghĩa vô cùng đặc biệt trong quá trình phát triển Phật giáo và kiến trúc thế tục tại Triều Tiên xưa.

Khu lăng mộ hoàng gia triều đại nhà Triều Tiên

Khu lăng mộ hoàng gia triều đại nhà Triều Tiên gồm hơn 40 ngôi mộ nằm rải rác trên 18 địa điểm với các ngôi mộ được lựa chọn đặt ở những địa điểm đẹp và tốt nhất. Trải qua 5 thế kỷ xây dựng từ 1408 đến năm 1966, khu lăng mộ thể hiện sự tôn vinh và tưởng nhớ tổ tiên, bày tỏ lòng tôn trọng về những thành tựu mà các bậc chí tôn hoàng gia đã đóng góp cho đất nước, khẳng định quyền lực hoàng gia, bảo vệ linh hồn tổ tiên khỏi quỷ dữ và không cho phép bất kì ai phá hoại.

Cảnh quan quanh khu lăng mộ được xây dựng và thiết kế chặt chẽ theo nguyên tắc phong thủy, nổi bật với kiến trúc quần thể và kiến trúc cảnh quan tinh tế. Tuy đã có một ít thay đổi và xâm hại, nhưng khu lăng mộ vẫn giữ được tính xác thực vốn có.

Ngôi làng gia tộc Hahoe và Yangdong
Hahoe và Yangdong được xem là hai ngôi làng gia tộc lịch sử mang tính đại diện nhất cho Triều Tiên. Hai ngôi làng nằm ở Đông Nam bán đảo Triều Tiên, được bao bọc bởi núi rừng, đối diện với một con sông và những cánh đồng, chứa đựng nét văn hóa độc đáo của giới quý tộc Nho giáo vào giai đoạn đầu của triều đại nhà Triều Tiên.

Ở những quần thể nhà cổ nổi bật trong hai ngôi làng này, cách bố trí và phong cách xây dựng truyền thống chính là những điểm đặc biệt thể hiện hệ thống xã hội và văn hóa dưới thời nhà Triều Tiên.

Đảo núi lửa Jeju và hệ thống ống dung nham
Toàn khu di tích rộng 18.864 ha. Trong đó hệ thống ống dung nham Geomunoreum được xem là hệ thống hang động đẹp nhất thế giới, vòm và nền hang được trang hoàng màu sắc rực rỡ với đá cacbonat. Núi đá túp tròn Seongsan Illchulbong có hình dạng một pháo đài vươn khỏi mặt biển. Núi Halla là ngọn núi cao nhất Hàn Quốc với nhiều thác nước và miệng núi lửa nay đã trở thành hồ chứa nước. Di tích này ghi nhận những đặc tính và quá trình hình thành, phát triển của hành tinh.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Korea Society Podcast: The Origins of Koreans and Their Culture - Part I
Korea Society Podcast: The Origins of Koreans and Their Culture - Part II
Online gallery specialized on introducing North Korean artists

Văn hóa Triều Tiên


title: Ypsolopha gerdanella

text:
Ypsolopha gerdanella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở Hoa Kỳ, bao gồm New Mexico.

Sải cánh dài khoảng 18 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha


title: Cherville

text:
Cherville  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 77 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Megachile micrerythrura

text:
Megachile micrerythrura là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1910


title: Agelastica

text:
Agelastica là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Chevrolat miêu tả khoa học năm 1837.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Agelastica alni (Linnaeus, 1758)
 Agelastica bimaculata (Bertoloni, 1868)
 Agelastica coerulea Baly, 1860
 Agelastica cyanicollis (Jacoby, 1884)
 Agelastica lineata Blackburn, 1888
 Agelastica orientalis (Baly, 1878)

Chú thích

Tham khảo

Sermylini
Hylaspini


title: Michaelophorus hodgesi

text:
Michaelophorus hodgesi là một loài bướm đêm thuộc chi Michaelophorus, có ở Puerto Rico. Bướm bay vào tháng 5, và có sải cánh dài khoảng 10 mm.

Chú thích

Tham khảo

Michaelophorus


title: Les Nans

text:
Les Nans là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Lons-le-Saunier, tổng Champagnole. Tọa độ địa lý của xã là 46° 47' vĩ độ bắc, 05° 58' kinh độ đông. Les Nans nằm trên độ cao trung bình là 670 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 635 mét và điểm cao nhất là 906 mét. Xã có diện tích 8.05 km², dân số vào thời điểm 1999 là 83 người; mật độ dân số là 10 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
Di tích còn lại của lâu đài La Berne từ thế kỉ thứ 13.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Holsbeek

text:
Holsbeek là một đô thị ở tỉnh Vlaams-Brabant. Đô thị này bao gồm các thị xã Holsbeek, Kortrijk-Dutsel, Nieuwrode và Sint-Pieters-Rode. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Holsbeek có tổng dân số 9.205 người. Tổng diện tích là 38,50 km² với mật độ dân số là 239 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Gazetteer Entry

Đô thị của Vlaams-Brabant


title: Dear Jessie

text:
"Dear Jessie" là một bài hát của ca sĩ nhạc pop người Mỹ Madonna nằm trong album phòng thu thứ tư của cô, Like a Prayer. Nó được phát hành giới hạn ở một vài nước châu Âu cũng như Úc và Nhật Bản vào ngày 10 tháng 12 năm 1989 bởi Sire Records như là đĩa đơn thứ 5 trích từ album.

Danh sách track
Đĩa 7" / đĩa hình 7" tại Vương quốc Anh
"Dear Jessie" – 4:20
"Till Death Do Us Part" – 5:09

Đĩa 12" /CD tại Vương quốc Anh
"Dear Jessie" – 4:20
"Till Death Do Us Part" – 5:09
"Holiday" (bản 12") – 6:20

Danh sách các phiên bản chính thức
 Bản album (4:20)

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Chứng nhận

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài

Bài hát của Madonna
Đĩa đơn năm 1989
Bài hát năm 1989


title: Clavus coffea

text:
Clavus coffea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clavus


title: Lomagna

text:
Lomagna là một đô thị trong tỉnh Lecco, trong vùng Lombardia của Ý, cự ly khoảng 25 km về phía đông bắc của Milan và khoảng 20 km về phía nam của Lecco. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.157 người và diện tích là 3,9 km².

Lomagna giáp các đô thị: Carnate, Casatenovo, Missaglia, Osnago, Usmate Velate.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.lomagna.lc.it/

Đô thị tỉnh Lecco
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Trichoceroidea

text:
Trichoceroidea là một liên họ côn trùng chỉ có 1 họ Trichoceridae.

Chú thích

Tham khảo

Hoàn toàn không có nguồn tham khảo
Tipulomorpha


title: Polyplectropus yolandae

text:
Polyplectropus yolandae là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Polyplectropus


title: Pterophorus albidus

text:
Pterophorus albidus là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó sống ở Châu Phi, phía nam và Đông Nam Á, bao gồm New Guinea và Úc, cũng như Nhật Bản (Kyushu) và the quần đảo Ryukyu (Tokuno-shima, Okinoerabu-jima, Okinawa).

Chiều dài cánh trước là 8–10 mm.

Ấu trùng được ghi nhận ăn các loài Ipomoea nil.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Taxonomic And Biological Studies Of Pterophoridae Of Japan (Lepidoptera)
Australian Faunal Directory
Australian Insects
Review of the Pterophoridae from New Guinea, with descriptions of eight new species (Lepidoptera)

Pterophorus
Côn trùng Malawi


title: Aplosonyx pictus

text:
Aplosonyx pictus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Aplosonyx


title: Chenoise

text:
Chenoise là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Chenoisiens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 1,200 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Chenoise
Map of Chenoise on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Miopristis

text:
Miopristis là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1848 bởi Lacordaire.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Miopristis aericollis Medvedev & Erber, 2003
 Miopristis bisculpturata Medvedev, 1993
 Miopristis caplandica (Medvedev, 1993)
 Miopristis dimorphus Medvedev, 1993
 Miopristis ditata (Lacordaire, 1848)
 Miopristis foersbergi (Lacordaire, 1848)
 Miopristis labiata (Lacordaire, 1848)
 Miopristis maraisi Medvedev, 1993
 Miopristis minor (Burgeon, 1942)
 Miopristis minuta (Medvedev, 1993)
 Miopristis namaquensis Medvedev, 1993
 Miopristis ornata Medvedev, 1993
 Miopristis pachybrachyoides (Medvedev, 1993)
 Miopristis waltoni (Medvedev, 1993)

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Montreuil-sur-Epte

text:
Montreuil-sur-Epte là một xã ở tỉnh Val-d’Oise, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Epte River
Xã của tỉnh Val-d’Oise

Tham khảo

Association of Mayors of the Val d’Oise
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
Mérimée database - Cultural heritage
Land use (IAURIF)

Xã của Val-d'Oise


title: Juliette Gordon Low

text:
Juliette Gordon Low (31 tháng 10 năm 1860 – 17 tháng 1 năm 1927) là một lãnh đạo thanh thiếu niên Mỹ và người sáng lập ra Hội Nữ Hướng đạo Mỹ năm 1912.

Tiểu sử

Thời thơ ấu
Bà có tên lúc mới sinh là Juliette Magill Kinzie Gordon, sinh ra tại Savannah, Georgia. Bà có biệt danh là "Daisy" (cây hoa cúc) sau khi chú của bà thấy bà lúc nhỏ và nói, "Tôi chắc con bé này là một hoa cúc!"  Gia đình mẹ của bà ở Chicago và cha của bà là một đại úy của Liên minh các tiểu bang Mỹ (Confederate States of America) trong cuộc nội chiến Hoa Kỳ. "Hoa cúc" luôn nhảy vào những trò chơi, sở thích và ý tưởng mới. Một trong những biệt danh khác của bà là "chiếc thuyền nhỏ." Bà có biệt danh này khi bà sống với ông bà ngoại tại Chicago trong lúc nội chiến. Ông ngoại John Kinzie của bà là một người bản thổ châu Mỹ và bé Juliette thường hay chơi đùa với trẻ em bản thổ châu Mỹ. Juliette thích nghe kể chuyện về bà cố của mình bị người bản thổ châu Mỹ bắt. Mặc dù bà cố bị bắt nhưng bà cố vẫn vui tươi, vì vậy người bản thổ châu Mỹ bắt đầu gọi bà cố là "chiếc thuyền nhỏ đầy đủ cánh buồm" (Little-Ship-Under-Full-Sail). Bà cố trở thành con gái nuôi của tù trưởng bộ lạc Seneca và cũng là nhà trồng bắp trong những năm bà cố sinh sống với bộ lạc. Sau cùng, bộ lạc Seneca nói họ sẽ cho bà cố bất cứ món quà nào mà bà cố muốn, và bà cố đã chọn về nhà. Bộ lạc Seneca cho bà đi. Biệt danh ngắn hơn được truyền lại cho bé Juliette.

Juliette được giáo dục trong những trường nội trú nổi tiếng trong số đó có Học viện Nữ Virginia (bây giờ là Trường Stuart Hall) và Mesdemoiselles Charbonniers (một trường nữ công Pháp tại Thành phố New York).

Lớn lên và hôn nhân
Khi khoảng 25 tuổi, Juliette bị nhiễm trùng tai và được điều trị với AgNO3. Việc điều trị đã gây tổn thương lỗ tai của bà và làm bà mất khả năng nghe rõ bên tai đó.

Lúc 26 tuổi, bà kết hôn với William Mackay "Willy" Low, con trai của một người buôn bông vải giàu có ở Savannah và Anh Quốc. Mẹ của ông là người địa phương Savannah, Georgia. Hôn lễ được cử hành ngày 21 tháng 12 năm 1886 trùng với chu niên kết hôn lần thứ 29 của cha mẹ bà. Một hạt lúa tung lên trong hôn lễ bị kẹt trong tai nguyên vẹn của bà. Khi nó được lấy ra thì mảng nhĩ bị thủng và bị nhiễm trùng làm cho bà bị hoàn toàn điếc bên tai đó. Thính giác của bà bị hạn chế rất nhiều trong suốt cuộc đời còn lại của bà.

Hôn nhân của bà với ông Low đến kết cuộc vẫn không có con. Mặc dù hai ông bà sang Anh sống nhưng bà tiếp tục đi lại và phân chia thời gian sống tại Vương quốc Anh và Mỹ. Trong Chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ, bà trở lại Mỹ để tiếp sức cho nỗ lực chiến tranh. Bà giúp mẹ của bà lập một bịnh viện phục hồi dành cho các chiến sĩ bị thương trở về từ Cuba. Cha của bà được gọi trở lại hiện dịch với chức vụ là một vị tướng quân trong Quân đội Mỹ và phục vụ tại Ủy ban Hòa bình Puerto Rico.

Đầu năm 1901, vì chồng bà bội tình, Juliette có ý định ly dị. Tuy nhiên, chồng của bà mất vào năm 1905 trước khi thủ tục ly dị hoàn tất cuối cùng. Khi di chúc của ông được công bố thì bà mới biết rằng ông đã để lại tiền tài của mình cho người vợ bé. Bà còn lại phần tiền cấp dưỡng nhỏ nhoi dành cho quá phụ. Chính trong năm 1911 Juliette gặp anh hùng Đệ nhị Chiến tranh Boer (và là người sáng lập ra phong trào Hướng đạo) Robert Baden-Powell, vợ của ông Olave Baden-Powell, và em gái của ông Agnes Baden-Powell. Bà và Sir Robert Baden Powell chia sẻ một niềm say mê về hội họa và điêu khắc.

Hoạt động Hướng đạo
Trong lúc ở Vương quốc Anh, Juliette làm một huynh trưởng Nữ Hướng đạo cho các đoàn nữ bà tổ chức tại Scotland và London.  Lúc quay về Mỹ năm 1912, Juliette đánh một cú điện thoại lịch sử đến một người anh em họ: "Đến đây ngay! Tôi có việc này cho các bé gái ở Savannah, và cả nước Mỹ, và cả thế giới, và chúng ta sẽ bắt đầu nó tối nay!" Vào ngày 12 tháng 3 năm 1912, Juliette tập họp 18 bé gái để ghi tên cho đoàn nữ đầu tiên của Nữ Hướng đạo Mỹ.  Margaret "Daisy Doots" Gordon, cháu gái của bà, là thành viên ghi tên đầu tiên nhưng không tham dự buổi họp mặt đầu tiên. Tổ chức được tái tổ chức vào năm 1915 và Juliette trở thành chủ tịch cho đến năm 1920 khi bà được ban cho danh hiệu người sáng lập.

Bệnh và qua đời
Juliette Gordon Low bị ung thư vú năm 1923, nhưng giữ bí mật và tiếp tục công việc hàng ngày với các nữ Hướng đạo sinh. Bà mất ngày 17 tháng 1 năm 1927 vì căn bệnh ung thư này, và được chôn cùng với đồng phục Nữ Hướng đạo của bà ở Nghĩa trang Laurel Grove tại Savannah.

Vinh danh
Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, một chiếc Tàu Tự do đã được đặt tên của bà là chiếc SS Juliette Low, số hiệu 2446. Chiếc tàu này được hạ thủy ngày 12 tháng 5 năm 1944 và tháo vở năm 1972.
Ngày 3 tháng 7 năm 1948, Tổng thống Harry S. Truman ký một sắc lệnh cho phép in một con tem để vinh danh Juliette Gordon Low. Bà là một phụ nữ thứ tám được in tem vinh danh.
Năm 1953, Hội Nữ Hướng đạo Mỹ mua và sửa sang lại ngôi nhà thời tuổi thơ của bà tại Savannah. Nó trở thành Trung tâm Nữ Hướng đạo Quốc gia Juliette Gordon Low. Năm 1965, ngôi nhà được xếp thành Di tích Lịch sử Quốc gia.
Năm 1954, thành phố Savannah, Georgia vinh danh bà bằng cách lấy tên bà đặt cho một ngôi trường.  Một trường có tên Juliette Low cũng có ở Anaheim, California.
Ngày 28 tháng 10 năm 1979, tên Juliette Low được liệt kê vào National Women's Hall of Fame tại Seneca Falls, New York.
Ngày 2 tháng 12 năm 1983, Tổng thống Ronald Reagan ký một sắc lệnh đặt tên một tòa nhà liên bang mới tại Savannah để vinh danh Juliette Low. Nó là một tòa nhà liên bang thứ hai trong lịch sử được đặt tên của phụ nữ.
Năm 1992, một nhóm phi lơi nhuận ở Georgia đã vinh danh Juliette Low là một trong những phụ nữ thành đạt đầu tiên của Georgia. Một tượng bán thân của Juliette Low được trưng bày tại tòa nhà quốc hội tiểu bang.
Năm 2000, Thế giới Người điếc Thạch cao, một triển lãm du lịch, có trưng bày tượng hình Juliette Low như một người điếc nổi tiếng của Hoa Kỳ.
Năm 2005, Juliette Low được vinh danh như một phần của một đài tưởng niệm mới tại Washington, D.C. có tên là The Extra Mile Points of Light Volunteer Pathway. Các huân chương có lồng hình người của đài tưởng niệm được đặt trong lề đường kế cạnh Nhà Trắng, tạo thành một con đường đi bộ dài một dặm.
Tuy nhiên một trong những vinh dự to lớn nhất của Juliette là tình yêu mà bà vẫn còn có được từ các bé gái khắp nơi trên thế giới.

Xem thêm

Nữ Lửa trại

Liên kết ngoài
 Guide to the Gordon Family Papers, 1810-1968 at the Southern Historical Collection, University of North Carolina at Chapel Hill
 New Georgia Encyclopedia
 History of the Girl Scouts of the USA
Juliette Gordon Low biography  — Women in History, Lakewood Public Library.
Juliette Gordon Low — National Women's Hall of Fame.
Juliette Gordon Low Biography  — Girl Scouts of the USA.

Tham khảo

Sinh năm 1860
Mất năm 1927
Người có liên hệ với Hướng đạo
Hướng đạo tại Hoa Kỳ
Nữ Hướng đạo
Chết vì ung thư vú

Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống


title: Rhyacionia

text:
Rhyacionia là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Rhyacionia adana Heinrich, 1923
Rhyacionia aktita Miller, in Powell & Miller, 1978
Rhyacionia aureola Powell, in Powell & Miller, 1978
Rhyacionia blanchardi Miller, in Powell & Miller, 1978
Rhyacionia buoliana ([Denis & Schiffermuller], 1775)
Rhyacionia busckana Heinrich, 1923
Rhyacionia bushnelli (Busck, 1914)
Rhyacionia cibriani Miller, 1988
Rhyacionia dativa Heinrich, 1928
Rhyacionia dolichotubula Liu & Bai, 1984
Rhyacionia duplana (Hubner, [1811-1813])
Rhyacionia flammicolor Powell, in Powell & Miller, 1978
Rhyacionia frustrana (Scudder, in Comstock, 1880)
Rhyacionia fumosana Powell, in Powell & Miller, 1978
Rhyacionia granti Miller, 1985
Rhyacionia hafneri (Rebel, 1937)
Rhyacionia insulariana Liu, in Liu & Bai, 1985
Rhyacionia jenningsi Powell, in Powell & Miller, 1978
Rhyacionia leptotubula Liu & Bai, 1984
Rhyacionia logaea Durrant, 1911
Rhyacionia malgassana (Saalmuller, 1880)
Rhyacionia maritimana Prse, 1981
Rhyacionia martinana Powell, in Powell & Miller, 1978
Rhyacionia miniatana (Staudinger, 1871)
Rhyacionia monophylliana (Kearfott, 1907)
Rhyacionia multilineata Powell, in Powell & Miller, 1978
Rhyacionia neomexicana (Dyar, 1903)
Rhyacionia pallidicosta Razowski, 1999
Rhyacionia pallifasciata Powell, in Powell & Miller, 1978
Rhyacionia pasadenana (Kearfott, 1907)
Rhyacionia pinicolana (Doubleday, 1850)
Rhyacionia pinivorana (Lienig & Zeller, 1846)
Rhyacionia rigidana (Fernald, in Comstock, 1880)
Rhyacionia rubigifasciola Miller, 1988
Rhyacionia salmonicolor Powell, in Powell & Miller, 1978
Rhyacionia sonia Miller, 1967
Rhyacionia subcervinana (Walsingham, 1879)
Rhyacionia subtropica Miller, 1961
Rhyacionia vernalis Nasu & Kawahara, 2004
Rhyacionia versicolor Powell, in Powell & Miller, 1978
Rhyacionia walsinghami (Rebel, 1896)
Rhyacionia zozana (Kearfott, 1907)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Eucosmini


title: Molophilus serratus

text:
Molophilus serratus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Chung kết Cúp C1 châu Âu 1980

text:
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1980 là trận chung kết thứ hai mươi lăm của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đấu giữa Nottingham Forest F.C. của Anh và Hamburger SV của Đức trên sân vận động Santiago Bernabéu, Madrid vào ngày 28 tháng 5 năm 1980. Với chiến thắng 1–0, Nottingham Forest lần thứ hai giành Cúp C1 châu Âu.

Đường đến trận chung kết

Chi tiết trận đấu

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu 1979-80

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mùa giải 1979-80 trên trang chủ của UEFA
Cúp C1 châu Âu trên trang chủ của RSSSF
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1980

Chung kết Cúp C1 châu Âu
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1980
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1980
1980


title: Melanotus housaii

text:
Melanotus housaii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Colaspoides

text:
Colaspoides là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Laporte miêu tả khoa học năm 1833.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Colaspoides amamiana Komiya, 1988
 Colaspoides annamita Medvedev, 2004
 Colaspoides apicata Medvedev, 2004
 Colaspoides armata Medvedev, 2004
 Colaspoides bacboensis Medvedev, 2004
 Colaspoides bakeri Medvedev, 2006
 Colaspoides basilana Medvedev, 2006
 Colaspoides bidentulus Medvedev, 2004
 Colaspoides brancuccii Medvedev, 2004
 Colaspoides buonloicus Medvedev, 2004
 Colaspoides cantonensis Medvedev, 2004
 Colaspoides chapuisi Medvedev, 2004
 Colaspoides cheni Medvedev, 2004
 Colaspoides clavipes Medvedev, 2004
 Colaspoides cognatella Medvedev, 2004
 Colaspoides cognatomima Medvedev, 2004
 Colaspoides costalis Medvedev, 2004
 Colaspoides crassifemur Tan & Wang, 1984
 Colaspoides curvipes Medvedev, 2004
 Colaspoides daccordii Medvedev, 2004
 Colaspoides dapi Medvedev, 2004
 Colaspoides dimorphus Medvedev, 2004
 Colaspoides flavimana Medvedev, 2004
 Colaspoides geniculatus Medvedev, 2004
 Colaspoides gressitti Medvedev, 2004
 Colaspoides hagiangi Medvedev, 2004
 Colaspoides imasakai Komiya, 1991
 Colaspoides imitans Medvedev, 2004
 Colaspoides jacobyi Medvedev, 2004
 Colaspoides kabakovi Medvedev, 2004
 Colaspoides kantneri Medvedev, 2004
 Colaspoides kasaharai Komiya, 1991
 Colaspoides kimotoi Medvedev, 2004
 Colaspoides krausei Medvedev, 1988
 Colaspoides kubani Medvedev, 2004
 Colaspoides laeta Medvedev, 2004
 Colaspoides lamellatus Medvedev, 2004
 Colaspoides langbianicus Kimoto & Gressitt, 1982
 Colaspoides laosensis Kimoto & Gressitt, 1982
 Colaspoides laotica Medvedev, 2004
 Colaspoides laysi Medvedev, 2006
 Colaspoides lobatus Medvedev, 2004
 Colaspoides macgregori Medvedev, 2006
 Colaspoides medogensis Tan, 1988
 Colaspoides mentaweica Medvedev, 2003
 Colaspoides microdentata Medvedev, 2004
 Colaspoides mimica Medvedev, 2004
 Colaspoides mindanaica Medvedev, 1988
 Colaspoides mindorensis Medvedev, 2006
 Colaspoides minimus Kimoto & Gressitt, 1982
 Colaspoides minuta Medvedev, 1995
 Colaspoides negrosana Medvedev, 2006
 Colaspoides nepalensis Kimoto, 2001
 Colaspoides nigrotibialis Medvedev, 2004
 Colaspoides okumai Komiya, 1991
 Colaspoides olegi Medvedev, 2004
 Colaspoides pallidicornis Tan & Zhou in Zhou & Tan, 1997
 Colaspoides parrotti Medvedev, 2006
 Colaspoides persimilis Kimoto & Gressitt, 1982
 Colaspoides piceus Kimoto & Gressitt, 1982
 Colaspoides prasinella Medvedev, 2004
 Colaspoides pseudodiffinis Medvedev, 2004
 Colaspoides punctipleuris Medvedev, 2003
 Colaspoides purpurata Medvedev, 2006
 Colaspoides regalini Medvedev, 2004
 Colaspoides rufipes Kimoto & Gressitt, 1982
 Colaspoides rufiventris Medvedev, 2006
 Colaspoides rufofulva Medvedev, 2004
 Colaspoides sculpturata Medvedev, 2006
 Colaspoides seticornis Medvedev, 2004
 Colaspoides shapaensis Medvedev, 2004
 Colaspoides subovata Medvedev, 2004
 Colaspoides subtuberculata Medvedev, 2006
 Colaspoides suginoi Komiya, 1988
 Colaspoides tamdaoensis Medvedev, 2004
 Colaspoides thailandicus Kimoto & Gressitt, 1982
 Colaspoides tridentata Medvedev, 2004
 Colaspoides tuberculipennis Medvedev, 1988
 Colaspoides vietnamicus Kimoto & Gressitt, 1982
 Colaspoides weisei Medvedev, 2006
 Colaspoides yunnanica Medvedev, 2004
 Colaspoides zoiai Medvedev, 2004

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Tocoyena

text:
Tocoyena là một chi thực vật thuộc họ Rubiaceae. Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
 Tocoyena pittieri, (Standl.) Standl.

Tham khảo

Tocoyena


title: Gemaingoutte

text:
Gemaingoutte là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích kilômét vuông, dân số năm 1999 là người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình m trên mực nước biển.

Dân địa phương tiếng Pháp gọi là.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Gemaingoutte trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Tipula sordidipes

text:
Tipula sordidipes là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Zaanstad

text:
là một đô thị ở tỉnh Noord-Holland của Hà Lan. Khu tự quản này nằm ở Tây Bắc nằm trong Amsterdam. Thị trấn chính của nó là Zaandam. Nó là một phần của khu vực đô thị Amsterdam. Khu tự quản này có dân số 151.109 người trong năm 2014

Các trung tâm dân cư

Đô thị Zaanstad gồm các trung tâm dân cư sau: Assendelft, Koog aan de Zaan, Krommenie, Westzaan, Wormerveer, Zaandam, Zaandijk, 't Kalf, Kogerveld.

Thành phố kết nghĩa
  Marino, Ý
  Pančevo, Serbia

Tham khảo

 Encyclopaedia Britannica, Zaanstad
 ontdek de zaanstreek.nu
 Statistics are taken from the SDU Staatscourant

Đô thị Noord-Holland


title: Oecetis lurida

text:
Oecetis lurida là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: Laizy

text:
Laizy là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 660 người.Con số ước tính năm 2005 là 642 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Jetzendorf

text:
Jetzendorf là một đô thị ở huyện Pfaffenhofen bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Quận Hanson, South Dakota

text:
Quận Hanson là một quận thuộc tiểu bang Nam Dakota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Nam Dakota. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

H


title: Cailloma lucidula

text:
Cailloma lucidula là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Cailloma


title: Nomada asteris

text:
Nomada asteris là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Swenk mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1913


title: Saint-Martin-au-Bosc

text:
Saint-Martin-au-Bosc là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Saint-Martin-au-Bosc on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Agametrus rotundatus

text:
Agametrus rotundatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Brinck miêu tả khoa học năm 1948.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agametrus


title: Manteyer

text:
Manteyer là một xã của tỉnh Hautes-Alpes, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Hautes-Alpes


title: Subprotelater

text:
Subprotelater là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1916 bởi Fleutiaux.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Subprotelater bakeri Fleutiaux, 1916
 Subprotelater hisamatsui Nakane, 1987
 Subprotelater japonicus Nakane & Hisamatsu, 1991
 Subprotelater williamsi Van Zwaluwenburg, 1942

Chú thích

Tham khảo

Họ Bổ củi


title: Clux

text:
Clux là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 104.Con số ước tính năm 2005 là 106 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: 17993 Kluesing

text:
17993 Kluesing (1999 JT68) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 5 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 17993 Kluesing

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Binas

text:
Binas là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher


title: Hyphasis grandis

text:
Hyphasis grandis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wang in Wang & Yu miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Hyphasis


title: Pseudagrion schmidtianum

text:
Pseudagrion schmidtianum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm loài ít quan tâm trong sách Đỏ của IUCN năm 2007.

Pseudagrion schmidtianum được Lieftinck miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Pseudagrion


title: Baigneaux, Loir-et-Cher

text:
Baigneaux là một xã của tỉnh Loir-et-Cher, thuộc vùng Centre-Val de Loire, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher


title: Rottal-Inn

text:
Rottal-Inn là một Kreis (huyện) nằm ở phía đông nam Bayern, Đức. Các huyện giáp ranh là (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) Altötting, Mühldorf, Landshut, Dingolfing-Landau và Passau. Phía đông nam là bang của Áo Thượng Áo (Braunau).

Sông chính ở huyện này là sông Inn và chi lưu, sông Rott.
Huyện được lập năm 1972 thông qua việc hợp nấht các huyện cũ Pfarrkirchen và Eggenfelden và một số khu vực của các huyện Griesbach, Vilsbiburg.

Thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức (tiếng Đức)

Huyện của bang Bayern
Hạ Bayern
Rottal-Inn


title: Chimarra dudosa

text:
Chimarra dudosa là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Prototyla

text:
Prototyla là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Pyraustinae


title: Reut

text:
Reut là một đô thị trong huyện Rottal-Inn bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Đế Minh

text:
Đế Minh (chữ Hán: 帝明) là một nhân vật mang tính truyền thuyết của vùng Đông Á. Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, chép tại Kỷ Hồng Bàng Thị thì ông là cháu ba đời của Viêm Đế họ Thần Nông. Ông là cha của Đế Nghi, sau này nhân đi tuần phương nam, đến Ngũ Lĩnh lấy con gái Vụ Tiên, sinh ra Lộc Tục (Kinh Dương Vương). Đế Minh thấy Lộc Tục thông minh lanh lợi định truyền ngôi cho nhưng Lộc Tục không chịu nên ông đã chia đất nước làm 2 phần lấy sông Dương Tử làm giới tuyến, phía bắc giao cho Đế Nghi còn phía nam giao cho Lộc Tục gọi là nước Xích Quỷ.

Xem thêm
 Đế Nghi
Lộc Tục
Lạc Long Quân
Đế Lai

Tham khảo và liên kết ngoài
Tư trị thông giám - phần ngoại kỷ
Sử Ký Tư Mã Thiên - phần bổ Tam Hoàng bản kỷ
Đế Minh trên Đại Việt Sử ký Toàn thư (bản điện tử)

Hồng Bàng
Thần thánh Việt Nam
Nhân vật truyền thuyết Việt Nam
Vua Thần Nông thị
Người thời Tam Hoàng Ngũ Đế


title: Xanh da trời

text:
Màu xanh da trời (azure) hay còn gọi là màu thiên thanh là màu nằm giữa màu xanh lam và màu xanh lơ, được coi là màu của bầu trời trong những ngày nắng đẹp. Bước sóng của màu này là từ 450 - 485 nm.

Sử dụng
Đây là một trong các màu biểu tượng cho nước Ý.
Ở Pháp, nó được coi là màu nước của Địa Trung Hải.
Màu của niềm tin và hy vọng.

Tọa độ màu
 Số Hex = #007FFF
 RGB    (r, g, b)    =  (0, 127, 255)
 CMYK   (c, m, y, k) =  (100, 50, 0, 0)
 HSV (h, s, v) =  (210, 100, 100)

Xem thêm
Danh sách màu

Tham khảo

Màu sắc

es:Azur (color)
sq:Ngjyra e kaltër


title: Parathesis amplifolia

text:
Parathesis amplifolia là một loài thực vật thuộc họ Myrsinaceae. Đây là loài đặc hữu của Panama. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Mitré, M. 1998. Parathesis amplifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Panama
Parathesis
Thực vật dễ tổn thương


title: Vườn quốc gia Côn Đảo

text:
Vườn quốc gia Côn Đảo thuộc hệ thống rừng đặc dụng, là 1 trong 33 Vườn quốc gia của Việt Nam. Nằm trên địa bàn huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Được thành lập theo Quyết định số 135/QĐ-TTg ngày 31 tháng 3 năm 1993 của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Vị trí
Vườn quốc gia Côn Đảo thuộc địa phận hành chính huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu, nằm về phía Đông Nam của Việt Nam. Có tọa độ địa lý:

- Từ 8o36’ đến 8o48’          Vĩ độ Bắc

- Từ 106o31’ đến 106o46’   Kinh độ Đông

Cách cửa sông Hậu (tỉnh Cần Thơ) 83 km, cách thành phố Vũng Tàu 185 km và thành phố Hồ Chí Minh 250 km.

Tổng diện tích tự nhiên: 19.883,15 ha, gồm:

- Phần diện tích bảo tồn rừng trên các hòn đảo: 5.883,15 ha được chia thành 3 phân khu chức năng (1) Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: 4.612,58 ha; (2) Phân khu phục hồi sinh thái: 531,03 ha; (3) Phân khu dịch vụ - hành chính: 739,54 ha.

- Phần diện tích bảo tồn biển: 14.000 ha được chia thành 3 phân khu chức năng (1) Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: 2.292,10 ha; (2) Phân khu phục hồi sinh thái: 2.062,20 ha; (3) Phân khu dịch vụ - hành chính: 9.645,70 ha.

Ngoài ra, diện tích vùng đệm trên biển là: 20.500 ha

Đa dạng sinh học
Vườn quốc gia Côn Đảo có 2 kiểu rừng chính là: Kiểu rừng kín  thường xanh mưa ẩm nhiệt đới và kiểu rừng kín nửa rụng lá mưa ẩm nhiệt đới.

- Đã phát hiện, thống kê có 1.077 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 640 chi, 160 họ, đặc biệt có 44 loài thực vật lần đầu tiên được tìm thấy tại Côn Đảo, trong đó 11 loài được lấy tên “Con Son” đặt tên cho loài như:  Dầu Côn Sơn (Dipterocarpus  condorensis), Gội Côn Sơn (Amoora poulocondorenris), Xú hương Côn Sơn (Lasianthus condorensis)..vv.

- Khu hệ động vật có xương sống trên cạn đã thống kê được 155 loài thuộc 64 họ, 25 bộ trong đó gồm 25 loài thú, 85 loài chim, 32 loài bò sát và 13 loài ếch nhái.

- Nhóm động vật đặc hữu có 06 loài: Khỉ đuôi dài Côn Đảo (Macaca fascicularis condorensis), Sóc mun (Callosciunis finlaysonii), Sóc đen Côn Đảo (Ratufa bicolor condorensis), Thằn lằn giun (Dibamus kondaoensis), Thằn lằn ngươi tròn (Cnemaspis boulengeri) và Rắn khiếm Côn đảo (Oligodon condaoensis).

- Nhóm động vật quý hiếm: Có 29 loài quý hiếm, bao gồm: 09 loài thú, 11 loài chim, 09 loài bò sát và lưỡng cư.

Biển Vườn quốc gia Côn Đảo có 3 hệ sinh thái điển hình của vùng biển nhiệt đới là hệ sinh thái rừng ngập mặn (32 ha), hệ sinh thái cỏ biển (1.000 ha), hệ sinh thái rạn san hô (1.800 ha).

- Đã ghi nhận 1.725 loài sinh vật biển với 46 loài thực vật ngập mặn, 133 loài rong biển, 11 loài cỏ biển, 226 loài thực vật phù du, 143 loài động vật phù du, 360 loài san hô, 130 loài giun nhiều tơ, 116 loài giáp xác, 187 loài thân mềm, 115 loài da gai, 205 loài cá rạn san hô, 09 loài bò sát biển, 37 loài chim biển và 7 loài thú biển.

- Có 72 loài sinh vật nguy cấp, quý, hiếm bao gồm: 04 loài thực vật; 16 loài thân mềm; 06 loài da gai; 12 loài san hô; 24 loài cá; 02 loài bò sát; 01 loài chim biển; 07 loài thú biển. Một số loài quý, hiếm, nguy cấp như: Bò biển (Dugong Dugon), Rùa xanh (Chelonia mydas) và Đồi Mồi (Eretmochelys imbricata).

Vườn quốc gia Côn Đảo là một Khu đất ngập nước quan trọng quốc tế (Khu Ramsar); thành viên mạng lưới các Khu bảo tồn rùa biển Ấn Độ Dương – Đông Nam Á (IOSEA); được Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam công nhận Vườn quốc gia Côn Đảo là nơi nuôi, ấp và thả về thiên nhiên nhiều rùa biển nhất Việt Nam. Hiện UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và Bộ Tài nguyên – Môi trường đang trình hồ sơ đề cử Vườn quốc gia Côn Đảo là Vườn di sản ASEAN (AHP).

Vấn đề

Chú thích

Côn Đảo
Bà Rịa – Vũng Tàu
Rừng đặc dụng
Côn Đảo
Du lịch Bà Rịa – Vũng Tàu
IUCN Loại II


title: 4205 David Hughes

text:
4205 David Hughes (1985 YP) là một tiểu hành tinh bay qua Sao Hỏa được phát hiện ngày 18 tháng 12 năm 1985 bởi Ted Bowell ở Flagstaff.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4205 David Hughes

Được phát hiện bởi Edward Bowell
Thiên thể phát hiện năm 1985