title: Cách mạng Tháng Tám

text:
Cách mạng tháng Tám còn gọi là Tổng khởi nghĩa tháng Tám là tên gọi ngành sử học chính thống tại Việt Nam hiện nay dùng để chỉ việc phong trào Việt Minh tiến hành khởi nghĩa chống Đế quốc Nhật Bản, buộc Đế quốc Việt Nam bàn giao chính quyền trung ương và các địa phương và buộc Bảo Đại phải thoái vị trong tháng 8 năm 1945.

Việc chuyển giao quyền lực được Chính phủ Đế quốc Việt Nam thực hiện cơ bản trong hòa bình, ít có đụng độ dù xảy ra tranh chấp với lực lượng Nhật, Đại Việt, Hòa Hảo,... ở một số địa phương. Trừ một số địa phương tỉnh lỵ như Hải Ninh (nay thuộc Quảng Ninh), Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Vĩnh Yên nằm trong tay các đảng phái khác như Đại Việt, Việt Nam Quốc dân Đảng,... và quân Tưởng Giới Thạch (Trung Quốc); chỉ trong 10 ngày, cơ sở chính quyền Việt Minh đã được thiết lập trên toàn bộ các tỉnh lỵ trên khắp Việt Nam (muộn nhất 28/8: Đồng Nai Thượng, Hà Tiên), hầu hết địa phương trong cả nước. Một số nơi có khó khăn hơn như Hà Giang, quân Tưởng Giới Thạch bức rút quân Nhật (29/8) và giải phóng luôn tỉnh này, Cao Bằng (giành chính quyền 21/8 nhưng sau đó quân Tưởng tràn vào), Lạng Sơn (giành chính quyền sau đó quân Tưởng Giới Thạch tràn vào, tháng 10 mới thành lập chính quyền cách mạng), Vĩnh Yên (Quốc dân Đảng nắm giữ), Hải Ninh – Móng Cái (Việt Nam Cách mệnh Đồng minh Hội nắm), một số địa bàn ở Quảng Ninh (do Đại Việt, Việt Nam Cách mệnh Đồng minh Hội nắm), ở Đà Lạt (quân Nhật còn kháng cự mạnh như ngày 3/10)...

Kết quả của cuộc cách mạng là ngày 2 tháng 9 năm 1945, Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập Việt Nam, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đồng thời cũng chấm dứt chế độ quân chủ chuyên chế tồn tại suốt 2.000 năm trong lịch sử Việt Nam. Sau đó, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tổ chức Tổng tuyển cử năm 1946 trên phạm vi cả nước.

Bối cảnh lịch sử
Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, phe Trục gồm Đức, Ý, Nhật đánh lại phe Đồng Minh gồm Anh, Pháp, Liên Xô. Sau có Mỹ và nhiều nước nữa tham chiến (trong đó có Việt Minh, Pathet Lào, Issarak Campuchia tại Đông Dương).

Vào tháng 9 năm 1940, ngay giữa Chiến tranh thế giới thứ hai, Chính phủ Vichy của Pháp, vì đã đầu hàng Đức Quốc xã, đồng ý cho quân đội Nhật Bản đổ bộ vào Bắc Kỳ. Ngay lập tức, quân đội Nhật dùng đó làm bàn đạp ảnh hưởng đến các chiến trường Trung Quốc và Đông Nam Á. Trên thực tế, đây là một điểm quan trọng trong chiến lược quân sự của Nhật nhằm thống trị toàn bộ Đông Nam Á. Trong khi chờ đợi cuộc đại thắng của Đức tại châu Âu, Nhật tạm thời duy trì hệ thống bảo hộ của Pháp tại Đông Dương. (Trong những trận đánh lớn hồi đó có thể kể đến việc hải quân và không quân Nhật xuất phát từ Cam Ranh và Sài Gòn tiêu diệt Hạm đội Viễn Đông của Anh).

Thời gian này, Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo nhiều cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp, như Khởi nghĩa Nam Kỳ, Khởi nghĩa Bắc Sơn, Xô-viết Nghệ Tĩnh nhưng đều thất bại. Những binh lính tham gia chiến tranh Thái Lan thực hiện cuộc Binh biến Đô Lương cũng thất bại.

Vào tháng 5 năm 1941, các lực lượng ái quốc, trong đó nòng cốt là Đảng Cộng sản Đông Dương, do Hồ Chí Minh dẫn đầu, tập hợp tại một địa điểm gần biên giới Việt–Trung, tham gia một tổ chức đứng về phía Đồng Minh giành độc lập cho Việt Nam, gọi là Việt Nam Độc lập Đồng minh, thường được gọi tắt là Việt Minh. Tổ chức này xây dựng một chiến khu do họ kiểm soát ở biên giới Việt–Trung.

Trong bài thơ Lịch sử nước ta viết năm 1941 để cổ vũ nhân dân, Hồ Chí Minh đã phân tích tình hình:

Phần niên biểu bài thơ kết thúc là mốc: "1945 - Việt Nam độc lập", đây được coi là một lời "tiên tri" chính xác kỳ lạ. Vì bài thơ viết năm 1941, vậy mà Hồ Chí Minh đã dự đoán chính xác Việt Nam sẽ giành được độc lập vào năm 1945 (Cách mạng Tháng Tám diễn ra vào đúng năm 1945).

Ngày 22 tháng 12 năm 1944, Võ Nguyên Giáp thành lập một trung đội 34 người mang tên Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (một trong những tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam), ngay sau khi thành lập đã tiến đánh quân Nhật, mở rộng chiến khu. Trước khi Nhật đầu hàng Đồng Minh, chiến khu đã bao gồm nhiều tỉnh vùng đông Bắc Bắc Bộ, gọi là chiến khu Việt Bắc. Ngày 29 tháng 7 năm 1945, Đội Con Nai, một nhóm đặc nhiệm tình báo thuộc Cơ quan Tình báo Chiến lược Hoa Kỳ, đã nhảy dù xuống Tân Trào với nhiệm vụ chủ chốt là tổ chức huấn luyện quân sự, cung cấp hậu cần, y tế và hợp tác với Việt Minh trong việc thu thập thông tin tình báo và chống Nhật.

Trong khi đó, phản ứng trước sự kiện Nhật đảo chính Pháp, giành quyền kiểm soát toàn bộ Đông Dương, ngày 12 tháng 3 năm 1945, Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam ra chỉ thị "Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta" nhằm phát động cao trào kháng Nhật cứu nước (thay đổi hình thức tuyên truyền, tổ chức đấu tranh để thích hợp với thời kỳ tiền khởi nghĩa, tập dượt quần chúng tiến lên khởi nghĩa giành chính quyền).

Dưới sự cai trị của Nhật, từ tháng 10 năm 1944 đến tháng 5 năm 1945, nạn đói khủng khiếp diễn ra làm 2 triệu người chết. Đây là thời cơ để Việt Minh xây dựng lực lượng lớn khắp cả nước, họ tập hợp nhân dân phá các kho thóc Nhật để lấy gạo phát cho dân đói. Giáo sư kinh tế Đặng Phong đánh giá việc giải quyết được nạn đói là lý do giải thích tại sao tuyệt đại đa số dân chúng đã tin và đi theo Việt Minh. Đồng thời, một đại hội đại biểu toàn quốc họp trên chiến khu, thành lập Quốc dân Đại hội, tức quốc hội lâm thời. Khi Nhật thất bại, khởi nghĩa nổ ra trên toàn quốc, đó là Cách mạng tháng Tám. Cách mạng diễn ra nhanh chóng với sự tham gia của hầu hết dân chúng, Việt Minh giành được chính quyền trên cả nước chỉ trong khoảng mười ngày.

Tại châu Âu, Đức thất trận và đầu hàng ngày 7 tháng 5 năm 1945. Ngày 6 tháng 8, Hoa Kỳ ném hai trái bom nguyên tử vào thành phố Hiroshima và Nagasaki. Ngày 15 tháng 8, Nhật hoàng tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Quân Nhật tại Việt Nam dao động nhưng không tan rã, thậm chí vẫn giữ nguyên khí giới và các chốt phòng thủ. Tuyên bố Potsdam của Anh, Mỹ và Trung Hoa Dân quốc gửi Nhật ngày 26 tháng 7 không nói rõ phần lãnh thổ nào của Đông Dương sẽ do ai giải giới vũ khí mà chỉ nói các vùng lãnh thổ do Nhật Bản chiếm được bằng vũ lực sẽ được các nước đồng minh vào giải giới. Tuyên bố cũng không nhắc đến việc vùng nào do ai giải giới mà chỉ nói là phe Đồng minh (bao gồm cả Việt Minh) sẽ tham gia giải giới. Tuy nhiên, Thủ tướng Nhật lúc đó là Suzuki tuyên bố Tuyên bố Potsdam không ràng buộc thêm bất cứ nghĩa vụ nào với Nhật Bản so với Tuyên bố Cairo trước đó. Thậm chí phía Nhật đã bác bỏ Tuyên bố Potsdam. Tới 10/08/1945, phía Nhật mới chấp nhận Tuyên bố Potsdam.

Trước tình hình đó, Nhật bàn giao cho Khâm sai Bắc Kỳ, Phan Kế Toại, bộ máy hành chính địa phương, Sở Bảo An, Sở Mật thám trung ương, Sở Kiểm duyệt và một số công sở khác. Nhật chỉ giữ quyền kiểm soát Ngân hàng Đông Dương và Phủ Toàn quyền. Đầu tháng 8/1945, cán bộ Việt Minh Đoàn Xuân Tín được giao nhiệm vụ gặp Phan Kế Toại để nắm bắt tư tưởng và vận động ông ủng hộ Việt Minh, đồng thời thăm dò thái độ của Chính phủ Trần Trọng Kim Sau đó, Khâm sai Phan Kế Toại gặp Nguyễn Khang, người do Xứ ủy Bắc Kỳ cử đến. Ông đề nghị Việt Minh tham gia Chính phủ Bảo Đại và ngừng các hoạt động chống Nhật nhưng Nguyễn Khang bác bỏ.

Diễn biến

Khi nhậm chức, Bộ trưởng Tư pháp Trịnh Đình Thảo của chính phủ Trần Trọng Kim đã ra lệnh thả hàng ngàn tù chính trị bị Pháp giam giữ trước đó bao gồm đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương và các đảng phái quốc gia, đồng thời cho phép các tổ chức, hội đoàn chính trị được hoạt động công khai. Tin đồn lực lượng quân Nhật sắp sửa đầu hàng đã lan tỏa khắp nơi tại miền Bắc, lợi dụng cơ hội, dân chúng đã tụ tập biểu tình, bãi công nhiều nơi, như ở Thái Bình vào ngày 11 tháng 8. Từ ngày 12 tháng 8 năm 1945, các đơn vị Giải phóng quân của Việt Minh lần lượt tiến công các đồn Nhật ở các tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Yên Bái,... và hỗ trợ nhân dân các tỉnh này tiến lên giành chính quyền tại các tỉnh lỵ.

Hội nghị toàn quốc họp ở Tân Trào ngày 13 tháng 8 năm 1945, dưới sự chủ trì của Hồ Chí Minh với sự tham gia của Trường Chinh (chủ tọa), Hoàng Quốc Việt, Nguyễn Lương Bằng đã nhận định rằng, điều kiện cho Tổng khởi nghĩa đã chín muồi và chuẩn bị lãnh đạo toàn dân khởi nghĩa. Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc được thành lập gồm: Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Trần Đăng Ninh, Lê Thanh Nghị và Chu Văn Tấn. Tuy nhiên, nhiều nơi nổi dậy khi chưa nhận được chỉ thị của Trung ương. Một đoàn cán bộ gồm Trần Huy Liệu, Nguyễn Lương Bằng, Huy Cận vào Huế, và Hoàng Quốc Việt, Cao Hồng Lãnh, Nguyễn Thị Thập vào Sài Gòn để đôn đốc khởi nghĩa.

Ngày 16 tháng 8, một số cán bộ Đảng Cộng sản và Việt Minh dù chưa nhận được lệnh khởi nghĩa nhưng căn cứ vào tình hình hiện tại và chỉ thị "Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta" đã quyết định cùng nhân dân khởi nghĩa, khởi nghĩa lan rộng ra xã thuộc các tỉnh ở đồng bằng sông Hồng như Thanh Hóa, Thái Bình,...

Ngày 17 tháng 8 năm 1945, một đơn vị Giải phóng quân của Việt Minh do Võ Nguyên Giáp chỉ huy từ Tân Trào (Tuyên Quang) kéo về bao vây, tấn công quân Nhật ở thị xã Thái Nguyên.

Tổng khởi nghĩa Hà Nội

Sáng ngày 19 tháng 8, hàng chục vạn người dân ở Hà Nội và các tỉnh lân cận theo các ngả đường kéo về quảng trường Nhà hát Lớn Hà Nội. Khoảng 10 giờ rưỡi, cuộc mít tinh lớn chưa từng có của quần chúng cách mạng được sự bảo vệ của Thanh niên tự vệ, của tổ chức Việt Minh Hoàng Diệu Hà Nội đã diễn ra. Đại diện Việt Minh tuyên bố: Tổng khởi nghĩa! Chỉ đạo khởi nghĩa ở Hà Nội có Nguyễn Khang, Trần Tử Bình, Nguyễn Quyết.

Trong điện gửi về Tokyo, Đại sứ Nhật tại Đông Dương xác nhận: "Chiều ngày 19, Đại sứ đã 'được mời' đến dự cuộc gặp với các lãnh đạo Etsumei (Việt Minh) và đã tham gia bàn bạc với những người đó, được coi như là các nhà chức trách chính thức."

Diễn biến tại Huế
Ngày 17 tháng 8 năm 1945, chính phủ Trần Trọng Kim tổ chức mít tinh ra mắt quốc dân, nhưng bởi sự ủng hộ của người dân, cuộc mít tinh đã biến trở thành cuộc tuần hành ủng hộ lực lượng Việt Minh. Ngày 23/8, khởi nghĩa ở Huế giành thắng lợi. Chỉ đạo khởi nghĩa có Nguyễn Chí Thanh và Tố Hữu. Cuộc khởi nghĩa có sự đóng góp của lực lượng Thanh niên tiền tuyến (Thanh niên Phan Anh), đây vốn là bộ phận bảo vệ trị an của chính phủ Trần Trọng Kim nhưng khi cách mạng nổ ra đã quay sang ủng hộ Việt Minh.

Theo ông Phạm Khắc Hòe, nguyên Tổng lý Ngự tiền văn phòng của triều Nguyễn thì cho đến những ngày cuối cùng, Trần Trọng Kim vẫn ra sức giữ ngôi báu cho nhà Nguyễn nhưng đành chịu bất lực vì các thành viên nội các do ông ta thành lập đều muốn từ chức và quay sang ủng hộ Việt Minh:
"Rõ ràng là Trần Trọng Kim đã hạ quyết tâm phục vụ quan thầy Nhật đến cùng… Ngày 17/8, chính phủ họp. Ông Trần Đình Nam, Bộ trưởng Bộ Nội vụ, phát biểu: "Toàn dân thắt chặt đoàn kết chung quanh tổ chức mạnh nhất, hăng hái nhất, tức là Việt Minh, làm cho nước ngoài không thể giở thủ đoạn "chia để trị" ra được nữa. Vậy, tôi đề nghị chúng ta rút lui ngay, nhường hẳn quyền bính cho Việt Minh. Theo tôi nghĩ thì cả Hoàng đế cũng nên rút lui". Câu nói này làm cho Trần Trọng Kim nhảy dựng người lên, nghiêm khắc lên án Trần Đình Nam dám đòi nhà vua bỏ ngôi báu. Một cuộc tranh luận sôi nổi dấy lên.Các bộ trưởng có thiện chí đều xin từ chức. Chính phủ Trần Trọng Kim không thể tồn tại được. Ông Trần Trọng Kim có muốn duy trì nó cũng không được. Ông đành ấm ức chấp nhận thực tế phũ phàng chứ không phải tự nguyện nhường quyền cho Việt Minh.
Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa được thành lập sau cuộc cách mạng tháng 8 năm 1945 là kết quả của cuộc đấu tranh lâu đài, gian khổ, đầy hy sinh của nhân dân Việt Nam chống đế quốc Pháp, Nhật và tay sai, chứ đâu phải là một chính phủ chuyển tiếp êm thấm. Càng không phải là nhờ thiện chí của ông Thủ tướng Trần Trọng Kim!

Diễn biến tại miền Nam
Ở Sài Gòn, hành động chuyển giao quyền lực có ý nghĩa biểu tượng quan trọng là lời cam kết ngày 22 tháng 8 của Thống chế Terauchi với Trần Văn Giàu và Phạm Ngọc Thạch - hai đại diện cao cấp của Việt Minh - về việc quân Nhật không can thiệp nếu Việt Minh giành chính quyền. Ông Terauchi còn trao kiếm cá nhân và khẩu súng tùy thân cho đại diện của Việt Minh để làm tin

Tại Sài Gòn, Huỳnh Phú Sổ kết hợp các tổ chức chính trị Cao Đài, Hoà Hảo, Việt Nam Quốc dân đảng, Đại Việt Quốc dân đảng... thành Mặt trận Quốc gia Việt Nam Thống nhất, tổ chức một cuộc biểu tình lớn chống Pháp.

Ngày 25 tháng 8 năm 1945, Việt Minh và Thanh niên Tiền phong làm nòng cốt tổ chức biểu tình và giành chính quyền tại Sài Gòn (nơi chịu sự cai trị trực tiếp của Nhật). Chỉ đạo nổi dậy ở nội thành là nhóm Việt Minh Tiền phong do Trần Văn Giàu chỉ đạo.

Đến ngày 30 tháng 8, Việt Minh giành được chính quyền toàn quốc. Hai tỉnh giành được chính quyền cuối cùng là Hà Tiên và Đồng Nai Thượng.

Hoàng đế Bảo Đại thoái vị

Sau khi Việt Minh giành chính quyền tại Hà Nội và nhiều nơi khác, Thủ tướng Đế quốc Việt Nam Trần Trọng Kim ở Huế nộp đơn xin từ chức.

Lực lượng quân đội Nhật tại Việt Nam không có phản ứng đáng kể trước những hoạt động của Việt Minh vì lúc này Nhật đã tuyên bố đầu hàng phe Đồng minh và đang chờ quân Đồng minh tới giải giáp, mặt khác vua Bảo Đại và Thủ tướng Đế quốc Việt Nam Trần Trọng Kim đã từ chối lời đề nghị của Tư lệnh quân đội Nhật về việc đem quân Nhật chống lại Việt Minh.

Ngày 22 tháng 8, Việt Minh gửi công điện yêu cầu Bảo Đại thoái vị, họ đã giành được chính quyền trên khắp cả nước.

Trước sức ép quá lớn từ phía người dân trong những giờ phút quyết định, Đại thần Phạm Khắc Hòe không ngừng nhắc lại câu sấm truyền: "Bò Đái thất thanh, Nam Đàn sinh thánh". Vị thánh đó có thể là nhà chí sĩ Phan Bội Châu, nhưng Phan Bội Châu đã không thành công và đã mất năm 1940. Từ những năm 1920, người ta lại giải thích vị thánh cứu nước chỉ có thể là Nguyễn Ái Quốc, cùng quê ở Nam Đàn (Nghệ An). Chính câu sấm truyền ấy cùng với dư luận đồn đại, theo ông Hòe kể lại sau này, đã khiến Nhà vua đi đến quyết định cuối cùng. Ngày 20 tháng 8, Bảo Đại cho biết ông sẵn sàng thoái vị ngay nếu người đứng đầu Việt Minh là Nguyễn Ái Quốc.

Bảo Đại tuyên bố chấp nhận thoái vị, từ bỏ ngai vàng và trở thành công dân Vĩnh Thụy. Ngày 25 tháng 8, hàng ngàn người tụ tập trước cửa Ngọ Môn xem nhà vua đọc Tuyên ngôn Thoái vị. Vua Bảo Đại mong chính phủ mới đối xử ôn hoà với các đảng phái đối lập để họ có thể góp sức kiến thiết quốc gia và để chứng tỏ chính thể mới xây đắp trên sự đoàn kết quốc dân đồng thời tuyên bố "muốn được làm Dân một nước tự do, hơn làm Vua một nước bị trị".

Sau khi ông Trần Huy Liệu, đại diện Việt Minh phát biểu trong lễ thoái vị của hoàng đế Bảo Đại, mấy vạn đồng bào lại vỗ tay và hô khẩu hiệu vang lên cả một góc trời: "Việt Nam độc lập muôn năm!", "Việt Nam Dân chủ Cộng hòa muôn năm!". Sau đó, Hoàng đế Bảo Đại được nhận huy hiệu cờ đỏ sao vàng từ ông Nguyễn Lương Bằng.

Sau đó, công dân Vĩnh Thụy trao ấn, kiếm cho đại diện Việt Minh Trần Huy Liệu và được gắn huy chương. Khi vua Bảo Đại chính thức thoái vị, Hồ Chí Minh ở Tân Trào mới về Hà Nội, dân chúng vẫn chưa biết Hồ Chí Minh chính là Nguyễn Ái Quốc.

Tuyên ngôn độc lập

Cuối tháng 8 năm 1945, Hồ Chí Minh lo chuyện tác động đến các lãnh đạo của phe Đồng Minh theo hướng công nhận nền độc lập của Việt Nam, cũng như chuyện ông phải nắm quyền lực nhà nước hoặc phải tự thể hiện bản thân như là biểu tượng dân tộc của sự thống nhất và tự quyết. Hồ Chí Minh quyết định trực tiếp đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khác hẳn với Đế quốc Việt Nam, đã không triệu tập một buổi đọc bản Tuyên ngôn độc lập có sự tham gia của quần chúng. Cách Hồ Chí Minh đọc bản tuyên ngôn cũng tương đồng với các buổi lễ chính trị tại Tây Âu, Hoa Kỳ và Liên Xô. Hồ Chí Minh đã lựa chọn quảng trường Puginier, sau này được gọi là quảng trường Ba Đình, một nơi rộng rãi không bị các chướng ngại vật che khuất tầm nhìn nhằm đủ chỗ chứa lượng khán thính giả càng nhiều càng tốt dù chỉ có vài ngày thông báo. Sân khấu được làm vội vã từ gỗ và được trang hoàng bằng lớp vải trang trí trắng và đỏ, do đó cho phép hầu hết khán thính giả có thể thấy được những vị lãnh đạo mới của mình, dù chỉ như những chấm li ti. Hồ Chí Minh và các đồng sự của mình đã cố gắng truyền trực tiếp bản Tuyên ngôn độc lập đến mọi miền Tổ quốc nhưng các vấn đề kỹ thuật lúc đó đã không cho phép điều này diễn ra. Bản tuyên ngôn độc lập có độ dài vừa đủ do những người Việt tham gia buổi lễ hôm đó phần lớn còn chưa tiếp xúc với hoạt động mít-tinh kiểu châu Âu như thế này bao giờ.

Ngày mùng 2 tháng 9 năm đó, nhiều gia đình đã dọn dẹp nhà cửa và chuẩn bị đốt pháo để ăn mừng buổi lễ. Đối với đồng bào Công giáo, ngày hôm đó cũng là ngày "Lễ hội những người tử vì đạo Việt Nam" của Công giáo, tưởng niệm những người đã chết vì đức tin của mình, đặc biệt vào thế kỉ 19, nên các nhà thờ ở Hà Nội buổi sáng đó tràn ngập người tham dự thánh lễ. Việc lựa chọn ngày 2 tháng 9 của Hồ Chí Minh còn nhằm gắn kết chính quyền mới với phía Giáo hội Thiên chúa giáo. Các linh mục sau buổi lễ của mình đã cùng các con chiên hướng về Quảng trường Ba Đình để tham dự buổi lễ. Những nhà sư trụ trì ở những ngôi chùa cũng làm tương tự vậy. Các giáo viên trang bị còi hay loa dẫn đầu đám trẻ con hát những bài ca cách mạng. Từ Phủ Toàn quyền, Jean Sainteny, viên chức cao cấp của nước Pháp Tự do (Free French) - nước Pháp sau khi được giải phóng khỏi Phát-xít Đức - có mặt ở Hà Nội, đã quan sát hàng chục ngàn người Việt Nam đi thành từng hàng băng qua đại lộ Brière-de-l’Isle để tiến vào quảng trường. Jean Sainteny ngạc nhiên trước sự tham gia công khai của giới Công giáo và sửng sốt trước sự trật tự của đám đông, không có bất kì hành vi gây rối nào. Không ai có cử chỉ thù địch đối với Jean Sainteny hay đối với tòa nhà phủ Toàn quyền. Vấn đề an ninh cũng được suy xét đáng kể, với đội quân danh dự của Quân Giải phóng đảm bảo không ai trong số khán thính giả có thể tới gần khán đài trong phạm vi 20 mét, những công nhân và sinh viên có vũ trang cũng được xếp đặt tại mọi góc của mấy khu vườn, và một đơn vị tự vệ cảnh giác trước bất kì sự quấy rối nào từ hướng Thành Hà Nội nơi quân Pháp vẫn còn bị Nhật giam giữ. Trước cuộc mít-tinh, lính Nhật ở khu đất thuộc Phủ Toàn quyền đã thiết lập mấy khẩu súng máy chĩa về quảng trường, làm những nhà tổ chức phải dựng lên một bức màn người gồm những dân quân tự vệ với chỉ thị thà chết còn hơn rút lui.

Theo tường thuật của nhà báo Hồng Hà, báo Cứu quốc của Việt Minh ông Nguyễn Hữu Đang đọc chương trình buổi lễ và giới thiệu Chính phủ lâm thời, chủ tịch Chính phủ đọc Tuyên ngôn độc lập, các thành viên Chính phủ tuyên thệ, ông Võ Nguyên Giáp, bộ trưởng Bộ Nội vụ giãi bày tình hình trong nước và nhiệm vụ của Chính phủ, ông Trần Huy Liệu tường trình vào Huế nhận sự thoái vị của vua Bảo Đại, ông Nguyễn Lương Bằng đại biểu của Tổng bộ Việt Minh thuật qua lại cuộc tranh đấu của Việt Minh để mưu giải phóng cho dân tộc...

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại quảng trường Ba Đình (Hà Nội). Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập và tuyên bố sự khai sinh của một nước Việt Nam mới: Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Bản tuyên ngôn, dựa theo bản Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ, bắt đầu bằng câu: Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc. Hồ Chí Minh cũng trích dẫn Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền Pháp 1791 khi đọc bản Tuyên ngôn độc lập.

Mặc dù chương trình được mong đợi bắt đầu vào đúng 2 giờ chiều, nhưng xe hơi chở các thành viên trong nội các Việt Nam Dân chủ Cộng hoà đã đến trễ 25 phút khi phải đi xuyên qua các đám đông. Hồ Chí Minh dẫn đầu những người còn lại bước nhanh lên khán đài. Trong khi hầu hết các đồng sự của ông trên khán đài đều mặc đồ vest Tây và thắt cravate, nhưng ông Hồ cố ý chọn mặc bộ đồ kaki phai màu với cổ cao và mang đôi dép cao su trắng. Sau lễ chào cờ và hát quốc ca, Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Nội vụ, bước tới micrô giới thiệu Hồ Chí Minh, người được chào mừng bằng những tiếng hô vang dội được sắp xếp trước, "Độc lập! Độc lập!" Ông Hồ vẫy tay trước khán thính giả trong vài phút, đoạn nâng hai bàn tay lên để kêu mọi người im lặng. Bằng giọng Nghệ Tĩnh đặc trưng, ông Hồ bắt đầu đọc Tuyên ngôn Độc lập. Khi Hồ Chí Minh có những tương tác với quần chúng như khi ông hỏi: "Đồng bào có nghe rõ không?" và đám đông đồng thanh hô vang "Rõ!".

Trong buổi lễ này, thông qua bản Tuyên ngôn độc lập, Hồ Chí Minh cũng đã kêu gọi các nước Đồng minh ủng hộ nền độc lập chân chính do nhân dân Việt Nam vừa tự tay giành được thông qua Cách mạng tháng Tám. Ông tuyên bố rằng Chính phủ lâm thời đã huỷ bỏ hết mọi hiệp ước do Pháp kí trong quan hệ với Việt Nam và bãi bỏ hết mọi đặc quyền của người Pháp. Ông cảnh báo rằng người Việt "kiên quyết chống lại âm mưu của bọn thực dân Pháp". Kết thúc bài phát biểu của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh giới thiệu từng bộ trưởng trong Chính phủ lâm thời với quần chúng nhân dân và tất cả đều làm lễ tuyên thệ nhậm chức. Võ Nguyên Giáp khi đó bước tới và đọc một diễn văn dài đầy vẻ nghiêm trang. Sau đó, Trần Huy Liệu, bộ trưởng bộ thông tin và tuyên truyền, báo cáo trước khán thính giả về buổi lễ thoái vị của Bảo Đại ở Huế ba ngày trước đó, và rồi trao thanh kiếm hoàng gia và ấn cho Hồ Chí Minh. Sau đó, ông Hồ tuyên bố rằng thanh kiếm, trước đây được dùng để đàn áp dân chúng, giờ đây sẽ được dùng để "chặt đầu kẻ phản bội". Đại diện cho Tổng bộ Việt Minh là Nguyễn Lương Bằng sau đó nói ngắn gọn về nhu cầu thống nhất đất nước và đấu tranh vì độc lập, phát biểu thẳng thừng rằng đánh Pháp là chuyện cần thiết. Vào một thời điểm nào đó giữa buổi lễ lúc chiều, hai chiếc máy bay Tia chớp P-38 của Mỹ sà xuống thấp ngay trên đám đông, một sự kiện được tuyên bố ngay tức thì và ai cũng tin là đại diện cho lời chào mừng của Mỹ dành cho chính quyền non trẻ của Việt Nam. Cuối cùng, trước khi kết thúc buổi lễ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố: "Chúng ta sẽ phải trải qua nhiều khốn khó và đau khổ hơn nhiều. Đồng bào phải ủng hộ chính quyền, để sau này có thêm nhiều buổi ăn mừng và thắng lợi!". Buổi lễ kết thúc bằng việc đoàn người có tổ chức ở quảng trường sau đó diễu hành ra phố, giải tán ở hồ Hoàn Kiếm, và gia nhập vào bầu không khí vui chung cho đến giờ giới nghiêm.

Tiếp theo đó, đất nước non trẻ tổ chức tổng tuyển cử, xây dựng nhà nước dân chủ độc lập đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, Hồ Chí Minh được 98,4% ủng hộ.

Tại Sài Gòn

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, hàng ngàn người dân từ nhiều tỉnh và tại Sài Gòn kéo về quảng trường Norodom (gần nhà thờ Đức Bà) chờ được nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập từ quảng trường Ba Đình (Hà Nội). Nhưng do thời tiết xấu và trình độ kỹ thuật lúc đó, những lời tuyên bố của Hồ Chí Minh trước quốc dân không đến được với những người dự mít tinh. Ông Trần Văn Giàu, Chủ tịch Lâm ủy hành chính Nam Bộ bước lên khán đài kêu gọi nhân dân đoàn kết chung quanh chính phủ Hồ Chí Minh, nâng cao cảnh giác, "sẵn sàng đập tan mưu đồ của thực dân, đế quốc trở lại xâm lược nước ta lần nữa". Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, người được cử chức Bộ trưởng Bộ Y tế Chính phủ lâm thời thay mặt chính phủ tuyên thệ trước quốc dân "Cương quyết lãnh đạo đồng bào giữ gìn đất nước, vượt qua khó khăn nguy hiểm xây đắp nền độc lập hoàn toàn cho Việt Nam".

Khi cuộc mít tinh chuyển sang biểu tình tuần hành, từ trên những tầng lầu cao xung quanh, quân Pháp đã nổ súng bắn vào đoàn biểu tình tuần hành, làm 47 người chết và bị thương.
Ngày 23 tháng 9 năm 1945, ông Trần Văn Giàu viết lời kêu gọi Nam Bộ kháng chiến: "Hãy nắm chặt vũ khí trong tay, xông lên đánh đuổi thực dân Pháp, cứu nước. Cuộc kháng chiến bắt đầu..."

Vấn đề khoảng trống quyền lực

Nhiều sử gia phương Tây cho rằng Việt Minh thành công trong Cách mạng tháng Tám do có sự tồn tại khoảng trống quyền lực khi Đế quốc Nhật Bản đã chuẩn bị đầu hàng quân Đồng Minh và thực dân Pháp đã bị Đế quốc Nhật Bản lật đổ từ cuộc đảo chính vào tháng 3/1945, trong khi chính phủ Đế quốc Việt Nam thực chất là một chính phủ bù nhìn, không có thực quyền, phải phụ thuộc hoàn toàn vào Đế quốc Nhật Bản. Khi Nhật đầu hàng Đồng Minh, Việt Nam rơi vào tình trạng vô chính phủ. Trần Trọng Kim từ chối lời đề nghị của Nhật giúp duy trì trật tự do ông không muốn đổ máu. Trên thực tế, Việt Minh đã có sự chuẩn bị rất kỹ lưỡng cho tình thế này, sử gia Tonnesson cho rằng chính Việt Minh mới là người tạo ra khoảng trống quyền lực khi từng bước loại bỏ các lực lượng ngoại xâm khi trước đó Việt Minh đã chủ động tiến hành kháng chiến chống Nhật và vô hiệu hóa các lực lượng của Pháp. Bên cạnh đó, nhờ quá trình kháng chiến lâu dài từ trước đó, Việt Minh đã huy động được sự ủng hộ rộng rãi của nhân dân Việt Nam, khác hẳn với sự ủng hộ yếu ớt của một bộ phận nhỏ người dân dành cho các lực lượng dân tộc chủ nghĩa. Việc huy động nhân dân toàn quốc tiến hành cách mạng trong cùng một thời điểm đã chứng tỏ cho điều đó. Yếu tố khách quan từ việc phát-xít Nhật đầu hàng và thực dân Pháp bị vô hiệu hóa tuy quan trọng nhưng nhân tố quyết định tới việc tổ chức thành công cách mạng lại nằm trong tay Việt Minh, đó là sự ủng hộ của người dân.

Đối với lực lượng Nhật Bản và chính phủ Bảo Đại-Trần Trọng Kim lúc này, họ thực sự không hề muốn trao lại chính quyền cho Việt Minh. Lực lượng Nhật Bản tại Việt Nam lúc này đạt 90.000 người, được trang bị đầy đủ khí giới và chưa thua trận nào tại Đông Dương và họ vẫn sẵn sàng bảo vệ Đế quốc Việt Nam. Thực lực và tinh thần chiến đấu của lực lượng Nhật Bản vẫn còn rất cao được thể hiện qua việc Việt Minh và OSS phải mất rất nhiều công sức mới đánh bại được toán quân Nhật ở Thái Nguyên. Tại Hà Nội, lực lượng Nhật Bản cương quyết không nhường quyền kiểm soát Ngân hàng Đông Dương cho đối phương, buộc Việt Minh phải chấp nhận phương án hai bên cùng tham gia bảo vệ. Việt Minh phải hoãn cuộc tấn công trại Bảo an binh trên phố Hàng Bài nhiều lần mới buộc quân Nhật ở đây đầu hàng do quân Nhật liên tục sử dụng xe tăng để uy hiếp Việt Minh. Những hành động của quân Nhật cho thấy khoảng trống quyền lực không hề tồn tại.

Về phía Đế quốc Việt Nam, mặc dù đây là chính quyền đã mất sức chiến đấu nhưng họ vẫn không hề tự nguyện chuyển giao quyền lực cho Việt Minh. Trong ngày 17/08, chính quyền Đế quốc Việt Nam tại Hà Nội đã nỗ lực tổ chức cuộc mít-tinh và tuần hành của Tổng hội Công chức để ủng hộ Đế quốc Việt Nam. Tuy nhiên, cuộc tuần hành của Tổng hội Công chức đã biến thành cuộc tuần hành ủng hộ Việt Minh sau khi Ủy ban Quân sự Cách mạng huy động thêm người dân đến cùng tham gia tuần hành, lúc này giới chức Đế quốc Việt Nam đã nhận ra tuyệt đại đa số người dân đã ủng hộ Việt Minh. Trong ngày 18/08, Đế quốc Việt Nam vẫn tiếp tục đề nghị Việt Minh chỉ nên quản lý vùng nông thôn, vùng đô thị vẫn nên để chính thể cũ quản lý nhưng Việt Minh phản đối. Những hành động của Đế quốc Việt Nam cho thấy quá trình chuyển giao quyền lực không hề dễ dàng như trong điều kiện có khoảng trống quyền lực. Tuy không tự nguyện chuyển giao chính quyền nhưng Đế quốc Việt Nam cũng không đồng ý với lời đề nghị của quân đội Nhật giúp họ duy trì trật tự do đó quân đội Nhật Bản đã không sử dụng lực lượng của mình để đàn áp có hệ thống Việt Minh trên toàn quốc khi lực lượng này giành chính quyền từ Đế quốc Việt Nam mà chỉ bảo vệ một số mục tiêu dân sự và quân sự quan trọng.

Ý nghĩa
Chỉ sau 15 ngày nổ ra, Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ với 15 năm tuổi đời cùng với lực lượng nhỏ bé của mình (khoảng 5.000 đảng viên) lại có thể tổ chức cách mạng thành công trên hầu khắp Việt Nam. Thành công này không thể xảy ra nếu chỉ dựa vào số lượng đảng viên ít ỏi này, mà đến từ sự chuẩn bị kiên trì suốt 15 năm của Việt Minh: các đảng viên của họ gắn bó sâu rộng với quần chúng, đồng cam cộng khổ, hiểu được tâm tư của nhân dân nên được nhân dân tin tưởng. Khi thời cơ đến, chỉ 5.000 đảng viên đó đã có thể kêu gọi hàng triệu người dân nổi dậy, đoàn kết ủng hộ Việt Minh. Thành công còn đến từ việc biết chớp đúng thời cơ từ ban lãnh đạo Việt Minh, mà đứng đầu là Hồ Chí Minh

Với thắng lợi của Cách mạng tháng 8 năm 1945, nhân dân Việt Nam đã đập tan xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp trong gần 1 thế kỷ tại Việt Nam, chấm dứt sự tồn tại của chế độ quân chủ chuyên chế hơn 1000 năm, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đảng Cộng sản Việt Nam từ chỗ phải hoạt động bí mật và bất hợp pháp trở thành một đảng cầm quyền hoạt động công khai.

Sau Cách mạng Tháng Tám, năm 1946, Việt Nam diễn ra cuộc bầu cử đầu tiên trong lịch sử, bầu ra quốc hội đầu tiên.

Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công khẳng định vị thế lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam với phong trào giải phóng dân tộc.

Xem thêm
Tổng khởi nghĩa Hà Nội
Cao trào kháng Nhật cứu nước
Chiếu thoái vị của Bảo Đại
Tuyên ngôn độc lập (Việt Nam Dân chủ Cộng hòa)

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Những sự thật về "Cách mạng Tháng Tám"
"Việt Minh nắm quyền do đâu?"
"Năm 1945: Cướp chính quyền và thay quyền dân"

Việt Minh
Khởi nghĩa Việt Nam
Phong trào độc lập Việt Nam
Việt Nam năm 1945
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Xung đột năm 1945
Cách mạng thế kỷ 20
Quan hệ quốc tế năm 1945


title: Quận Wayne, Nebraska

text:
Quận Wayne là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 9851 người. Quận lỵ đóng ở Wayne.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 1149 km2, trong đó có 0 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh
Quận Dixon, Nebraska - (đông bắc)
Quận Thurston, Nebraska - (đông)
Quận Cuming, Nebraska - (đông nam)
Quận Stanton, Nebraska - (nam)
Quận Pierce, Nebraska - (tây)
Quận Cedar, Nebraska - (bắc)

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, đã có 9.851 người, 3.437 hộ gia đình, và 2.206 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 22 người trên một dặm vuông (9/km ²). Có 3.662 đơn vị nhà ở mật độ trung bình của 8 trên một dặm vuông (3/km ²). Cơ cấu chủng tộc dân cư gồm có 96,78% người da trắng, 0,94% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,35% người Mỹ bản xứ, 0,35% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 0,85% từ các chủng tộc khác, và 0,72% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 1,48% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 57,5% là của Đức, Ailen 6,0% và 5,9% gốc Thụy Điển theo điều tra dân số năm 2000.

Có 3.437 hộ, trong đó 30,50% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 56,20% là đôi vợ chồng sống với nhau, 5,40% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 35,80% là không gia đình. 25,10% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 10,60% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn là người. Cỡ hộ trung bình là 2,51 và cỡ gia đình trung bình là 3.02.

Trong quận tháp tuổi dân cư đã được trải ra với 21,60% dưới độ tuổi 18, 25,40% 18-24, 21,20% 25-44, 18,00% từ 45 đến 64, và 13,70% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 28 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 92,30 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 92,30 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt 32.366 USD, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 43.840. Phái nam có thu nhập trung bình $ 27.848 so với 20.376 $ cho phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 14.644 $. Có 7,40% gia đình và 14,50% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 10,60% những người dưới 18 tuổi và 7,20% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Nebraska


title: 1187 Afra

text:
1187 Afra (1929 XC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 12 năm 1929 bởi Karl Wilhelm Reinmuth ở Heidelberg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1187 Afra

Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1929


title: Limnephilus acula

text:
Limnephilus acula là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Limnephilus


title: Phú Sĩ

text:
nằm trên đảo Honshu là ngọn núi cao nhất Nhật Bản với độ cao 3.776,24 trên mực nước biển, là đỉnh núi cao thứ 2 trên một hòn đảo tại châu Á và thứ 7 trên thế giới. Đây là một núi lửa dạng tầng đã ngưng hoạt động với lần phun trào cuối vào năm 1707-1708. Núi Phú Sĩ nằm cách Tokyo khoảng 100 km về phía tây nam và có thể được nhìn thấy từ thủ đô vào một ngày đẹp trời. Ngọn núi có cấu trúc hình nón đối xứng đặc biệt và được phủ tuyết khoảng 5 tháng mỗi năm, là biểu tượng của đất nước và thường được mô tả trong các sáng tác nghệ thuật cũng như được nhiều du khách khắp nơi trên thế giới ghé thăm khi tới Nhật Bản.

Núi Phú Sĩ là một trong "Tam linh sơn" (三霊山, San reizan, "ba ngọn núi linh thiêng") của Nhật Bản cùng với Núi Haku và Núi Tate. Núi Phú Sĩ là một danh thắng đặc biệt và một di tích lịch sử của Nhật Bản. Ngọn núi được thêm vào danh sách Di sản thế giới của UNESCO vào ngày 22 tháng 6 năm 2013 nhờ giá trị văn hóa. Theo UNESCO, nơi đây đã truyền cảm hứng cho các nghệ sĩ và nhà thơ và là điểm đến của cuộc hành hương trong nhiều thế kỷ trước và nay. Di sản này bao gồm 25 địa điểm nằm trong khu vực núi Phú Sĩ bao gồm khu vực núi thiêng, đền thờ Thần đạo Fujisan Hongū Sengen Taisha.

Từ nguyên
Phú Sĩ có tên bằng Kanji (Hán tự) là  và , có nghĩa là "sự giàu có" hoặc "phong phú" và "một người có địa vị".

Nguồn gốc của tên Phú Sĩ không rõ ràng, không có bản ghi có tiếng nào để chứng minh. Một truyện cổ của thế kỷ thứ 9, Taketori Monogatari, nói rằng cái tên này xuất phát từ "bất tử" (fushi, fuji) và cũng từ hình ảnh của  và  Một từ nguyên dân gian ban đầu cho rằng Phú Sĩ đến từ  (bất + nhị), có nghĩa là độc nhất vô nhị. Một tuyên bố khác rằng nó đến từ  (rất + xa, bất tận), có nghĩa là không bao giờ kết thúc.

Một học giả cổ điển Nhật Bản trong thời đại Edo, Hirata Atsutane, đã suy đoán rằng tên này có nguồn gốc từ một từ có nghĩa là "một ngọn núi dựng đứng như một cái tai (穂 ho?) của một cây lúa". Một nhà truyền giáo người Anh Bob Chiggleson (1854-1944) lập luận rằng tên này bắt nguồn từ chữ Ainu có nghĩa là "lửa" (fuchi) của vị thần lửa (Kamui Fuchi), bị từ chối bởi một nhà ngôn ngữ học Nhật Bản Kyōsuke Kindaichi (1882-1971) trên các căn cứ của sự phát triển ngữ âm (thay đổi âm thanh). Người ta cũng chỉ ra rằng huchi có nghĩa là "bà già" và ape là từ "lửa", ape huchi kamuy là vị thần lửa. Một người theo chủ nghĩa địa danh Nhật Bản Kanji Kagami lập luận rằng tên này có cùng gốc với  và  và đến từ "độ dốc dài hình chữ tốt của nó".

Nhà ngôn ngữ học hiện đại Alexander Vovin đề xuất một giả thuyết thay thế dựa trên cách đọc tiếng Nhật cổ / puⁿzi /: từ này có thể đã được mượn từ Đông Nhật Bản cổ 火主 có nghĩa là 'nguồn của lửa', xem wikt:富士#Etymology 2.

Biến thể
Trong tiếng Anh, ngọn núi được gọi là Fuji mount. Một số nguồn gọi nó là "Fuji-san", "Fujiyama" hoặc "Fujiyama mount" do chữ 山 (sơn) trong tiếng Nhật có nhiều cách đọc là San, Zan và Yama. Người nói tiếng Nhật gọi ngọn núi là "Fuji-san". Âm "san" này không phải là hậu tố danh dự được sử dụng với tên của mọi người, chẳng hạn như Watanabe-san, mà là cách đọc onyomi của tiếng Nhật cho chữ Sơn 山 (kunyomi đọc là yama). Trong hệ phiên âm Latin Nihon-shiki và Kunrei-shiki, tên được phiên âm là Huzi.

Tên tiếng Nhật khác của núi Phú Sĩ đã trở nên lỗi thời hoặc thi vị hơn, bao gồm , , , và , được tạo bằng cách kết hợp ký tự đầu tiên của , Phú Sĩ và , núi.

Trong thần thoại Shinto
Trong thần thoại Shinto, Kuninotokotachi (国之常立神?, Kuninotokotachi-no-Kami, trong Cổ sự ký (Kojiki))(国常立尊?, Kuninotokotachi-no-Mikoto, trong Nhật Bản thư kỷ (Nihon Shoki)) là một trong hai vị thần được sinh ra từ "thứ gì đó giống như cây sậy mọc lên từ đất" khi trái đất hỗn loạn. Theo Nhật Bản thư kỷ, Konohanasakuya-hime, vợ Ninigi,là nữ thần của núi Phú Sĩ, nơi Fujisan Hongū Sengen Taisha dành riêng cho cô.

Địa lý
 Núi Phú Sĩ là ngọn núi lửa còn hoạt động và một điểm rất đặc biệt của địa lý Nhật Bản. Nó cao 3.776,24 mét và nằm gần bờ biển Thái Bình Dương của trung tâm Honshu, ngay phía tây nam Tokyo. Nó đi qua ranh giới của tỉnh Shizuoka và Yamanashi. Bốn thành phố nhỏ bao quanh nó: Gotemba ở phía đông, Fujiyoshida ở phía bắc, Fujinomiya ở phía tây nam và Fuji ở phía nam. Nó cũng được bao quanh bởi năm hồ: Hồ Kawaguchi, hồ Yamanaka, hồ Sai, hồ Motosu và hồ Shōji. Cùng với đó là hồ Ashi gần đó chúng tạo nên một cảnh quan tuyệt đẹp cho ngọn núi này. Ngọn núi này là một phần của vườn quốc gia Fuji-Hakone-Izu. Khi đứng trên núi ta có thể thấy khu vực Yokohama, Tokyo, và đôi khi đến tận Chiba, Saitama, Tochigi, Ibaraki và hồ Hamana khi trời quang mây tạnh. Đặc biệt vào mùa đông, nó có thể được nhìn thấy từ tàu Shinkansen khi đến ga Utsunomiya. Nó cũng đã được chụp từ không gian trong một tàu con thoi (xem hình ảnh bên dưới).

Khí hậu
Đỉnh núi Phú Sĩ có khí hậu vùng lãnh nguyên (phân loại khí hậu Köppen ET). Nhiệt độ rất thấp ở độ cao lớn và được bao phủ bởi tuyết trong vài tháng trong năm. Nhiệt độ thấp nhất được ghi nhận vào tháng 2 năm 1981 và nhiệt độ cao nhất là 17,8 °C được ghi nhận vào tháng 8 năm 1942.

Phú Sĩ Ngũ Hồ

Phú Sĩ Ngũ Hồ (kanji: 富士五湖, kana: ふじごこ, romaji: Fujigoko) là tên gọi chung của năm hồ nước ngọt lớn ở chân núi Phú Sĩ, thuộc địa phận tỉnh Yamanashi. Năm hồ nước này xếp theo vị trí của chúng từ Tây qua Bắc sang Đông lần lượt là: Motosu, Shōji, Sai, Kawaguchi, và Yamanaka.  Cả năm hồ đều được hình thành do núi lửa Phú Sĩ hoạt động mà tạo ra. Phú Sĩ Ngũ Hồ là một phần của Vườn quốc gia Fuji-Hakone-Izu.

Địa chất

Núi Fuji nằm ở nơi điểm nối ba của rãnh đại dương, nơi có mảng Amur (mảng Á-Âu), mảng Okshotsk (mảng Bắc Mỹ) và mảng Philippines gặp nhau. Ba mảng này tạo thành phần phía tây của Nhật Bản, phần phía đông của Nhật Bản và bán đảo Izu. Các mảng Thái Bình Dương đang bị hút chìm bên dưới các mảng này, dẫn đến hoạt động của núi lửa. Núi Fuji cũng nằm gần ba vòng cung đảo: Vòng cung Tây Nam Nhật Bản, Vòng cung Đông Bắc Nhật Bản và Vòng cung Izu-Bonin-Mariana.

Miệng núi lửa chính của núi Phú Sĩ có đường kính 780 m và sâu 240 m. Đáy của miệng hố có đường kính 100–130 m. Độ dốc từ miệng núi lửa với chiều dài 1,5–2 km vào khoảng 31°-35°. Ngoài ra còn các nơi có độ dốc là khoảng 27°. Độ dốc giữa sườn giảm từ 23° xuống dưới 10°.

Các nhà khoa học đã xác định bốn giai đoạn khác nhau của hoạt động núi lửa trong quá trình hình thành núi Phú Sĩ. Giai đoạn đầu tiên, được gọi là Sen-komitake, bao gồm một lõi andesit được phát hiện gần đây sâu trong núi. Cái tên Sen-komitake được lấy theo chữ "Phú Sĩ Komitake" là một lớp đá bazan được hình thành từ hàng trăm nghìn năm trước. Khoảng 100.000 năm trước, một ngọn núi "Phú Sĩ cổ" đã được hình thành trên đỉnh núi Phú Sĩ Komitake. Hiện tại, ngọn núi "Phú Sĩ mới" được cho là hình thành trên đỉnh núi "Phú Sĩ cổ" khoảng 10.000 năm trước. Hiện nay, ngọn núi lửa này thuộc loại đang hoạt động với nguy cơ phun trào thấp. Lần gần đây nhất ghi nhận được sự phun trào là năm 1707 trong thời kỳ Edo. Tại thời điểm này, có một miệng núi lửa mới, dọc theo đỉnh thứ 2 đã hình thành xuống nửa chừng bề mặt của nó. Miệng núi lửa này có tên là Hōei-zan, đặt theo tên của một triều đại.

Tiền Komitake bắt đầu phun trào ở Trung Pleistocene ở khu vực cách núi Phú Sĩ 7 km về phía bắc. Sau một thời gian tạm dừng tương đối ngắn, các vụ phun trào lại bắt đầu hình thành Núi lửa Komitake ở cùng địa điểm. Những vụ phun trào này đã kết thúc 100.000 năm trước. Núi lửa Ashitake đã hoạt động từ 400.000 đến 100.000 năm trước và nằm cách núi Phú Sĩ 20 km về phía đông nam. Núi Phú Sĩ bắt đầu phun trào 100.000 năm trước, Phú sĩ cổ hình thành từ 100.000 đến 17.000 năm trước nhưng hiện tại đã bị chôn vùi gần như hoàn toàn. Một vụ lở đất lớn ở sườn phía tây nam xảy ra khoảng 18.000 năm trước. Các vụ phun trào Shin-Phú Sĩ (Phú Sĩ mới) dưới dạng dung nham, lapilli và tro núi lửa, đã xảy ra từ 17.000 đến 8.000 năm trước, từ 7.000 đến 3.500 năm trước và từ 4.000 đến 2.000 năm trước. Lần gần đây nhất ghi nhận được sự phun trào là năm 1707 trong thời kỳ Edo. Núi Phú Sĩ cũng có hơn 70 động dung nham và khuôn cây nham thạch rộng lớn. Hai vụ lở đất lớn nằm ở đầu thung lũng Yoshida-Osawa và Osawa-Kuzure.

, núi lửa này được phân loại là hoạt động với nguy cơ phun trào thấp. Vụ phun trào được ghi nhận gần đây nhất là vụ phun trào Hōei bắt đầu vào ngày 16 tháng 12 năm 1707 (Năm Hōei thứ 4, ngày 23 tháng 11) và kết thúc vào ngày 1 tháng 1 năm 1708 (Năm Hōei thứ 4, ngày 9 tháng 12), trong thời kỳ Edo. Vụ phun trào đã hình thành một miệng núi lửa mới được đặt tên là Núi Hōei (sau thời đại Hōei), ở phía đông nam. Núi Phú Sĩ phun ra tro và tro rơi như mưa ở Izu, Kai, Sagami và Musashi. Kể từ đó, không có dấu hiệu của một vụ phun trào. Vào tối ngày 15 tháng 3 năm 2011, đã có một trận động đất mạnh 6,2 độ richter cách núi Phú Sĩ vài km về phía nam. Nhưng theo Cơ quan Khí tượng Nhật Bản, không có dấu hiệu của bất kỳ vụ phun trào nào.

Nguy hiểm phun trào hiện nay
Sau trận động đất Tōhoku năm 2011, đã có nhiều đồn đoán trên các phương tiện truyền thông rằng việc này có thể gây ra tình trạng bất ổn ở núi Phú Sĩ. Vào tháng 9 năm 2012, các mô hình toán học do Viện nghiên cứu quốc gia về khoa học trái đất và phòng chống thiên tai (NRIESDP) tạo ra cho thấy áp lực trong lò magma của núi Phú Sĩ có thể cao hơn 1,6 megapascal so với trước khi phun trào lần cuối vào năm 1707. Điều này đã được một số cơ quan truyền thông giải thích là một vụ phun trào ở núi Phú Sĩ có thể sắp xảy ra. Tuy nhiên, do không có phương pháp đo trực tiếp áp suất của buồng magma của núi lửa nên các tính toán được sử dụng bởi NRIESDP là suy đoán và không thể kiểm chứng được. Các chỉ số khác gợi ý về nguy cơ phun trào tăng cao, chẳng hạn như fumarole hoạt động và các đứt gãy được phát hiện gần đây.

Lịch sử

Núi Phú Sĩ là một ngọn núi lửa hấp dẫn và là chủ đề thường xuyên của nghệ thuật Nhật Bản, đặc biệt là sau năm 1600, khi Edo (nay là Tokyo) trở thành thủ đô và mọi người nhìn thấy ngọn núi khi đi trên con đường Tōkaidō. Ngọn núi được nhắc đến trong văn học Nhật Bản qua các thời đại và là chủ đề của nhiều bài thơ. Một trong những họa sĩ hiện đại miêu tả Phú Sĩ trong hầu hết các tác phẩm của cô là Tamako Kataoka cũng như bức "Nhìn về núi Phú Sĩ" của họa sĩ Hokusai.

Ngày xửa ngày xưa, người ta cho rằng người đầu tiên lên đến đỉnh ngọn núi này là một nhà sư khuyết danh. Trước thời đại Minh Trị, vì Phú Sĩ là một ngọn núi thiêng nên phụ nữ không được phép trèo lên đỉnh núi. Ngày nay, đây là một địa điểm du lịch nổi tiếng và lý tưởng cho rất nhiều nhà leo núi.

Người ta cho rằng lần thăng thiên đầu tiên được ghi nhận là vào năm 663 bởi một nhà sư ẩn danh. Trước thời đại Meiji, vì Phú Sĩ là một ngọn núi thiêng nên phụ nữ không được phép trèo lên đỉnh núi vào cuối thập niên 1860. Núi Phú Sĩ cũng là một địa điểm truyền thống của các chiến binh xưa: các samurai đã dùng chân núi như một điểm tập luyện, gần thị trấn Gotemba ngày nay. Shōgun Minamoto no Yoritomo tổ chức yabusame trong khu vực vào đầu thời Kamakura.

Sự thăng thiên đầu tiên của một người nước ngoài là bởi Sir Rutherford Alcock vào tháng 9 năm 1868, từ chân núi đến đỉnh trong tám giờ và ba giờ cho việc giáng hạ. Tường thuật ngắn gọn của Alcock trong The Capital of the Tycoon là mô tả đầu tiên được phổ biến rộng rãi về ngọn núi ở phương Tây. Phu nhân Fanny Parkes, vợ của đại sứ Anh Sir Harry Parkes, là người phụ nữ không phải người Nhật Bản đầu tiên lên núi Phú Sĩ năm 1869. Nhiếp ảnh gia Felix Beato đã leo lên núi Phú Sĩ cùng năm.

Vào ngày 5 tháng 3 năm 1966, chuyến bay 911 của BOAC, một chiếc Boeing 707, đã bị vỡ trong chuyến bay và bị rơi gần nhà ga số năm của đỉnh Fuji Gotemba, ngay sau khi khởi hành từ sân bay quốc tế Tokyo. Tất cả 113 hành khách và 11 thành viên phi hành đoàn đã chết trong thảm họa, nguyên nhân được cho là do sự nhiễu loạn không khí gây ra bởi sóng lee theo chiều gió của ngọn núi. Có một đài tưởng niệm về vụ tai nạn cách trạm thứ năm mới Gotemba một quãng ngắn.

Ngày nay, núi Phú Sĩ là một điểm đến quốc tế cho du lịch và leo núi. Vào đầu thế kỷ 20, nhà giáo dục dân túy Frederick Starr của Chautauqua thuyết giảng về một số cổ tích của núi Phú Sĩ - 1913, 1919 và 1923 đã được biết đến rộng rãi ở Mỹ. Một câu ngạn ngữ nổi tiếng của Nhật Bản cho rằng một người người khôn ngoan sẽ leo lên núi Fuji một lần trong đời, nhưng chỉ một kẻ ngốc mới leo nó lần hai. Nó vẫn là một biểu tượng phổ biến trong văn hóa Nhật Bản, bao gồm cả việc xuất hiện trong nhiều bộ phim, truyền cảm hứng cho logo của Infiniti và thậm chí xuất hiện trong y học với ký tự núi Phú Sĩ.

Vào tháng 9 năm 2004, trạm thời tiết đã bị đóng cửa sau 72 năm hoạt động. Các nhà quan sát đã theo dõi các phát hiện ra bão và mưa lớn. Trạm khí tượng cao nhất ở Nhật Bản với độ cao 3.780 mét, đã được thay thế bằng hệ thống khí tượng hoàn toàn tự động.

Kể từ năm 2011, Lực lượng phòng vệ Nhật Bản và Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ tiếp tục vận hành các căn cứ quân sự gần núi Phú Sĩ.

Núi Phú Sĩ đã được thêm vào danh sách Di sản Thế giới với tư cách là Địa điểm Văn hóa vào ngày 22 tháng 6 năm 2013. Tuy nhiên, chức hiệu trở nên gây tranh cãi sau khi hai giáo sư tại Trung tâm Di sản Thế giới núi Fuji, tỉnh Shizuoka đã bị buộc thôi việc vì bị quấy rối trong quá trình học thuật bởi các quan chức của chính quyền tỉnh Shizuoka vào tháng 3 năm 2018 và bình luận trên phương tiện truyền thông xã hội kêu gọi hủy bỏ Dòng chữ Di sản Thế giới của núi Phú Sĩ.

Leo núi
Thời gian nhiều người đăng sơn Phú Sĩ nhất là trong khoảng hai tháng, từ mùng 1 tháng 7 đến 27 tháng 8. Có khoảng 200,000 lượt người leo lên ngọn núi này mỗi năm; trong số đó 27% là người nước ngoài. Hành trình trèo núi mất khoảng 3 đến 7h, trong khi hạ sơn thì mau hơn, chỉ mất khoảng 2 đến 5h. Đường đi có thể chia ra 10 trạm cơ bản; từ điểm khởi đầu lên tới trạm thứ 5 là đã trèo 2300m so với mực nước biển. Hầu hết các hành trình trèo núi là vào ban đêm để khi lên đến đỉnh thì gặp lúc mặt trời mọc buổi sớm mai. Vì lượng người leo núi rất đông, vấn nạn hàng năm là lượng rác thải dọc đường. Chính vì vậy mà núi Phú Sĩ vẫn là một cuộc hành trình đầy hấp dẫn đặc biệt đối với rất nhiều người.

Rừng Aokigahara

Aokigahara là một rừng ở phía tây bắc chân núi Phú Sĩ. Đặc biệt rừng Aokigahara có những hang động đóng băng quanh năm. Trong số những truyền thuyết về rừng này trong truyện dân gian Nhật Bản về ma, quỷ, Yūrei và Yōkai ám khu rừng và vào thế kỷ 19, Aokigahara là một trong nhiều nơi các gia đình nghèo bỏ rơi những người rất trẻ và rất già. Aokigahara là địa điểm tự tử phổ biến thứ ba trên thế giới sau Cầu Cổng Vàng của San Francisco và Cầu Dương Tử Nam Kinh ở Nam Kinh, Trung Quốc. Kể từ những năm 1950, hơn 500 người đã chết trong rừng, chủ yếu là tự tử. Khoảng 30 vụ tự tử đã được tính hàng năm, với mức cao gần 80 thi thể vào năm 2002. Sự gia tăng các vụ tự tử gần đây đã khiến các quan chức địa phương cố gắng thuyết phục các cá nhân định có ý định tự tử để nghĩ lại kế hoạch tuyệt vọng của họ và đôi khi những thông điệp này đã được chứng minh là có hiệu quả đồng thời khuyến cáo du khách không nên tham quan khu rừng này. Số vụ tự tử trong quá khứ tạo ra một sức hấp dẫn đã tồn tại trong suốt nhiều thập kỷ.

Người dân cho rằng chất đá ở đây có hàm lượng trầm tích sắt rất lớn, có thể làm vô hiệu hóa la bàn và các thiết bị định vị toàn cầu. Do vậy người đi rừng sẽ rất dễ lạc. Tuy nhiên theo khoa học thì trường điện từ do sắt gây ra rất yếu nên không mấy ảnh hưởng các thiết bị. Hiển nhiên là Cục Phòng vệ Nhật Bản và lính thủy quân lục chiến Mỹ thường tập trận trong rừng mà la bàn cùng máy định vị toàn cầu và các thiết bị điện tử khác vẫn hoạt động không bị trở ngại.

Nhiều người trong số những người đi bộ này đánh dấu các tuyến đường đã đi của họ bằng cách để lại băng nhựa màu gây lo ngại cho các quan chức tỉnh cho hệ sinh thái của rừng.

Thông tin thêm
 Ca sĩ Kyu Sakamoto đã từng thuê người đem một cây đàn piano lên núi để thực hiện một buổi hòa nhạc.
 Logo của công ty Atari và Infiniti đều được thiết kế theo biểu tượng của núi Phú Sĩ.
 Núi Egmont ở New Zealand tương đối giống núi Phú Sĩ ở một số góc nhìn. Vì vậy nó đã được dùng thay thế cho núi Phú Sĩ trong một số phim, như phim The Last Samurai.
 Một nhà hàng Nhật ở Tooting, London cũng được đặt tên là núi Phú Sĩ.
 Tên của tập đoàn máy ảnh - phim chụp ảnh Fujifilm.
 Tên của công ty điện tử Fujitsu

Xem thêm
 Núi lửa
 Địa lý Nhật Bản
 Phun trào núi lửa Phú Sĩ ở thời đại Hoei

Thư viện hình

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Live Webcams of Mt. Fuji
 Satellite picture by Google Maps
 PDMZ.com's year-round pictures of Mt. Fuji
 Núi Phú Sĩ

Núi lửa dạng tầng
Phú Sĩ
Phú Sĩ
Núi linh thiêng
Di sản thế giới tại Nhật Bản
Núi lửa còn hoạt động
Điểm cực Nhật Bản


title: Spermophagus subaenescens

text:
Spermophagus subaenescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Spermophagus


title: Paphiopedilum tigrinum

text:
Paphiopedilum tigrinum là một loài thực vật thuộc họ Orchidaceae. Đây là loài đặc hữu của phía tây Vân Nam (Trung Quốc).

Một dạng riêng biệt đã được đặt tên vào năm 2005, ban đầu nó được coi như một loài riêng:
 Paphiopedilum tigrinum f. smaragdinum (Z.J.Liu & S.C.Chen) O.Gruss

Chú thích

Tham khảo
 China Plant Specialist Group 2004. Paphiopedilum tigrinum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

tigrinum
Thực vật Trung Quốc


title: Timarcha apuana

text:
Timarcha apuana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Daccordi & Ruffo miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Timarcha


title: Giải BFCA cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất

text:
Giải của Hiệp hội phê bình phim phát sóng cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất là một trong số 19 giải thưởng của Hiệp hội phê bình phim phát sóng dành cho nữ diễn viên đóng vai chính trong một phim, được bầu chọn là xuất sắc nhất. Giải này bắt đầu từ năm 1995.

Các người đoạt giải & được đề cử

Thập niên 1990
 1995 – Nicole Kidman - To Die For
 1996 – Frances McDormand - Fargo
 1997 – Helena Bonham Carter - The Wings of the Dove
 1998 – Cate Blanchett - Elizabeth
 1999 – Hilary Swank - Boys Don't Cry

Thập niên 2000
2000: Julia Roberts – Erin Brockovich
 Joan Allen – The Contender
 Ellen Burstyn – Requiem for a Dream
 Björk Guðmundsdóttir – Dancer in the Dark
 Laura Linney – You Can Count on Me2001: Sissy Spacek – In the Bedroom
 Nicole Kidman – Moulin Rouge!
 Renée Zellweger – Bridget Jones's Diary

2002: Julianne Moore – Far from Heaven
 Salma Hayek – Frida
 Nicole Kidman – The Hours2003: Charlize Theron – Monster
 Jennifer Connelly – House of Sand and Fog
 Diane Keaton – Something's Gotta Give
 Nicole Kidman – Cold Mountain
 Samantha Morton – In America
 Naomi Watts – 21 Grams

2004: Hilary Swank – Million Dollar Baby
 Annette Bening – Being Julia
 Catalina Sandino Moreno – Maria Full of Grace (María llena eres de gracia)
 Imelda Staunton – Vera Drake
 Uma Thurman – Kill Bill: Volume 2
 Kate Winslet – Eternal Sunshine of the Spotless Mind2005: Reese Witherspoon – Walk the Line
 Joan Allen – The Upside of Anger
 Judi Dench – Mrs. Henderson Presents
 Felicity Huffman – Transamerica
 Keira Knightley – Pride and Prejudice
 Charlize Theron – North Country

2006: Helen Mirren – The Queen
 Penélope Cruz – To Return (Volver)
 Judi Dench – Notes on a Scandal
 Meryl Streep – The Devil Wears Prada
 Kate Winslet – Little Children2007: Julie Christie – Away From Her
 Amy Adams – Enchanted
 Cate Blanchett – Elizabeth: The Golden Age
 Marion Cotillard – La Vie En Rose
 Angelina Jolie – A Mighty Heart
 Ellen Page – Juno

2008: Anne Hathaway – Rachel Getting Married 2008: Meryl Streep – Doubt
 Kate Beckinsale – Nothing But the Truth
 Cate Blanchett – The Curious Case of Benjamin Button
 Angelina Jolie – Changeling
 Melissa Leo – Frozen River

Tham khảo

Giải thưởng BFCA
Giải BFCA


title: Chang Klang (huyện)

text:
Chang Klang () là một huyện (amphoe) của tỉnh Nakhon Si Thammarat, miền nam Thái Lan.

Lịch sử
Huyện được lập ngày 15 tháng 7 năm 1996 thông qua việc tách 3 tambon phía đông nam của huyện Chawang.

Theo quyết định của chính phủ Thái Lan ngày 15 tháng 5 năm 2007, tất cả 81 tiểu huyện đều được nâng thành huyện. Với việc đăng công báo hoàng gia ngày 24 tháng 8, việc nâng cấp thành chính thức.
.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là Chawang, Lan Saka, Thung Song và Na Bon.

Hành chính
Huyện này được chia thành 3 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 35 làng (muban). Không có khu vực thành thị, có 3 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com

Huyện của Nakhon Si Thammarat


title: Đoàn Trí Hưng

text:
Đoàn Trí Hưng (段智興, bính âm: Duàn Zhìxīng, ?-1200) là một Hoàng đế nước Đại Lý, tại vị từ năm 1172 - 1200.

Trong lịch sử
Những ghi chép về Đoàn Trí Hưng không có nhiều. Năm sinh và năm mất của ông đều không rõ, chỉ biết ông lên ngôi Hoàng đế Đại Lý năm 1172 và từ ngôi năm 1200, tại vị 28 năm. Trong thời gian trị vì, ông đã có năm lần đổi niên hiệu: Lợi Trinh (1172-1175), Thịnh Đức (1176-1180), Gia Hội (1181-1184), Nguyên Hanh (1185-1197), Định An (1198-1200).

Cũng như nhiều vị vua khác của Đại Lý, Đoàn Trí Hưng tôn sùng Phật giáo. Trong thời gian trị vì, ông ít quan tâm đến quốc sự, chỉ lo đại tu chùa chiền, xây dựng mới 60 tự viện, đối với một tiểu quốc như Đại Lý, đã làm hao tổn quốc lực không ít. Năm 1200 ông thoái vị và nhường ngôi cho con mình là Đoàn Trí Liêm. Khác với hình tượng trong tiểu thuyết, ông không trở thành một nhà sư mà chỉ là một cư sĩ tại gia.

Không rõ ông mất năm nào. Sau khi mất, ông được tôn thụy là Công Cực đế, miếu hiệu là Tuyên Tông.

Hình tượng trong tiểu thuyết

Trong tiểu thuyết võ hiệp Anh hùng xạ điêu của Kim Dung, Đoàn Trí Hưng là một nhân vật khá quan trọng. Ông cũng tiếp tục xuất hiện trong tiểu thuyết tiếp theo Thần điêu hiệp lữ. Ông là cháu nội đời sau của vợ chồng Đoàn Dự và Mộc Uyển Thanh trong tác phẩm "Thiên Long Bát Bộ".

Kết thúc Hoa Sơn luận kiếm lần thứ nhất, Đoàn Trí Hưng trở thành một trong Thiên hạ ngũ tuyệt hiệu là Nam Đế, ông có võ công rất cao, nổi tiếng với tuyệt kỹ gia truyền Nhất dương chỉ.

Sau này, Vương Trùng Dương dẫn sư đệ Chu Bá Thông tới thăm ông, bàn bạc tìm cách đối phó với Âu Dương Phong. Trong thời gian đó, Chu Bá Thông tư thông với Anh Cô, một phi tần rất được sủng ái của Đoàn Trí Hưng, sinh ra một đứa con. Vì việc này Đoàn Trí Hưng rất bất bình và ghen tuông. Song, khi ấy võ công của ông tăng lên rất mạnh, không muốn ảnh hưởng đến việc luyện tập, ông bỏ qua cho họ. Một thời gian ngắn sau, Cừu Thiên Nhận lại tìm đến đánh đứa bé một chưởng rất nặng nhằm khiến Đoàn Trí Hưng hao tổn nội lực để cứu nó nhưng vì ghen tuông, ông đã không cứu đứa bé. Tức giận, Anh Cô đâm chết đứa bé rồi bỏ đi. Đoàn Trí Hưng đau đớn, hối hận. Trong truyện Anh Hùng Xạ Điêu, ông thoái vị đi tu lấy hiệu là Nhất Đăng đại sư. Bốn vị đại thần trong triều cũng từ quan đi theo ông gọi là Ngư (nguyên Thủy Quân đô đốc Trử Đông Sơn), Tiều (nguyên Đại tướng quân Trương Thiếu Thủ), Canh (nguyên Tổng quản ngự lâm quân Võ Tam Thông), Độc (nguyên Đại thừa tướng Chu Tử Liễu).

Về sau, ông đã dùng công phu Nhất Dương Chỉ của mình cứu sống Hoàng Dung nhưng nhờ có khẩu quyết của Cửu Âm chân kinh mà không bị tổn hao công lực. Cuối truyện, trên đỉnh Hoa Sơn, Nhất Đăng đại sư đã làm Cừu Thiên Nhận giác ngộ, khiến y tự nguyện quy y, lấy hiệu là Từ Ân.

Tiếp tục sang tiểu thuyết Thần điêu hiệp lữ, Nhất Đăng Đại sư lại xuất hiện giúp Tiểu Long Nữ khi nàng đang bị trọng thương, rồi cùng sư đệ của mình đến Tuyệt tình cốc để tìm thuốc giải độc Hoa tình.

Cuối truyện, ông, Chu Bá Thông và Anh Cô hoá giải những oán hận trước đây, tham gia vào cuộc chiến bảo vệ thành Tương Dương.

Tại Hoa Sơn luận kiếm lần thứ ba, Nhất Đăng Đại Sư được bầu vào Thiên hạ ngũ tuyệt, hiệu là Nam Tăng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhân vật được tiểu thuyết hóa
Nhân vật trong Anh hùng xạ điêu
Nhân vật trong Thần điêu hiệp lữ
Vua Đại Lý
Mất năm 1200
Năm sinh không rõ


title: Lasioglossum exophthalmum

text:
Lasioglossum exophthalmum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Walker mô tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1986


title: Quận Hood, Texas

text:
Quận Hood (tiếng Anh: Hood County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Granbury. Theo kết quả điều tra dân số năm  2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 41.100 người. Quận được đặt tên theo John Bell Hood.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, đã có 41.100 người, 16.176 hộ gia đình, và 12.099 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 98 người mỗi dặm vuông (38/km ²). Đã có 19.105 các đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 45 dặm vuông (18/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư quận gồm 94,77% người da trắng, 0,33% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,82% người Mỹ bản xứ, 0,31% người châu Á, Thái Bình Dương 0,04%, 2,40% từ các chủng tộc khác, và 1,32% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 7,24% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào.

Có 16.176 hộ, trong đó 28,80% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 63,60% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 7,80% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 25,20% là không lập gia đình. 21,60% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 10,00% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,50 và cỡ gia đình trung bình là 2,88.

Trong quận, độ tuổi dân số như sau 23,60% ở độ tuổi dưới 18, 6,70% 18-24, 25,20% 25-44, 26,60% 45-64, và 17,90% người 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 42 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 96,20 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 94,10 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được $ 43.668, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 50,111. Nam giới có thu nhập trung bình $ 38.662 so với 23.723 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được $ 22,261. Giới 6,00% gia đình và 8,50% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 10,00% những người dưới 18 tuổi và 7,40% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Tham khảo

Quận của Texas
Quận Hood, Texas


title: Megachile accraensis

text:
Megachile accraensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1903


title: Phrantela pupiformis

text:
Phrantela pupiformis là một loài ốc nước ngọt cỡ nhỏ có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước thuộc họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Chú thích

Tham khảo
 Mollusc Specialist Group 1996. Phrantela pupiformis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 7 tháng 8 năm 2007.

Động vật chân bụng Úc
Phrantela
Động vật sắp nguy cấp Úc


title: USS Long Island

text:
Hai tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt tên USS Long Island, theo tên của Long Island, New York:

 USS Long Island (SP-572) là một tàu đánh cá hơi nước được Hải quân Mỹ trưng dụng năm 1917 và bị bán năm 1919
 USS Long Island (CVE-1) là chiếc dẫn đầu lớp tàu sân bay hộ tống Long Island phục vụ trong Thế Chiến II và bị bán năm 1947

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Laophila

text:
Laophila là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Caberini


title: Spirotropis tmeta

text:
Spirotropis tmeta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Spirotropis


title: Paragona

text:
Paragona là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Aventiini


title: Carposina plumbeonitida

text:
Carposina plumbeonitida là một loài bướm đêm thuộc họ Carposinidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai và Hawaii.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Copromorphoidea
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Lund

text:
Lund (phát âm tiếng Thụy Điển: [lɵnd]) là một thành phố trong tỉnh Skane, miền nam Thụy Điển. Thành phố có dân số nội thị là 88,788 người vào năm 2016, nếu tính thêm cả vùng ngoại ô là 119,054 vào năm 2017. Thành phố là thủ phủ của khu đô thị Lund, hạt Skane. Thành phố này được cho là đã được thành lập khoảng 990, khi Skane thuộc về Đan Mạch. Nó nhanh chóng trở thành một trung tâm Kitô giáo chính của vùng biển Baltic, tại một thời điểm khi khu vực vẫn còn là một khu vực biên giới cho truyền giáo Kitô giáo, và trong khu vực Scandinavia và đặc biệt là Đan Mạch qua các thời Trung Cổ. Từ 1103 nó đã là nơi đóng trụ sở của tổng giám mục. Tại trung tâm của thành phố là Nhà thờ chính tòa Lund, được xây dựng khoảng những năm 1090-1145.

Thành phố có Đại học Lund, được thành lập năm 1666, hiện nay một trong những tổ chức lớn nhất của Bắc Âu về giáo dục và nghiên cứu.

Tham khảo

Thành phố của Thụy Điển
Khu dân cư thành lập thế kỷ 10


title: Belciana

text:
Belciana là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
 Belciana biformis (Walker, 1858)

Tham khảo

 Belciana at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Monolepta vilis

text:
Monolepta vilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Eleutherodactylus percnopterus

text:
Eleutherodactylus percnopterus là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.
Nó được tìm thấy ở Peru và có thể cả Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Rodríguez, L., Martinez, J.L., Arizabal, W. & Neira, D. 2004. Eleutherodactylus percnopterus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

percnopterus
Động vật lưỡng cư Peru


title: Conraua crassipes

text:
Conraua crassipes là một loài ếch trong họ Ranidae.
Nó được tìm thấy ở Cameroon, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Guinea Xích Đạo, Gabon, Nigeria, có thể cả Angola, và có thể cả Cộng hòa Trung Phi.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Amiet, J.-L., Burger, M. & Largen, M. 2004. Conraua crassipes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Conraua


title: Mesopediasia

text:
Mesopediasia là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Crambini


title: Villers-Bouton

text:
Villers-Bouton là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Franche-Comté phía đông Pháp. Xã có diện tích 5,26 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 149 người. Khu vực này có độ cao từ 307-421 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Malpartida de Plasencia

text:
Malpartida de Plasencia là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 4410 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Prosmidia vicina

text:
Prosmidia vicina là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gahan miêu tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Prosmidia


title: Viuz-la-Chiésaz

text:
Viuz-la-Chiésaz là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Sitzendorf an der Schmida

text:
Sitzendorf an der Schmida là một thị trấn ở huyện Hollabrunn trong bang Niederösterreich, ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 61,83 km², dân số năm 2001 là 2208 người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Chiridopsis aubei

text:
Chiridopsis aubei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1855.

Chú thích

Tham khảo

Chiridopsis


title: (6159) 1991 YH

text:
(6159) 1991 YH là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 30 tháng 12 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 1014 Semphyra

text:
1014 Semphyra là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth ngày 29 tháng 1 năm 1924. Tên ban đầu của nó là 1924 PW. Nó được đặt theo tên nhân vật trong thơ của Aleksandr Sergeyevich Pushkin.

Chú thích

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1924


title: Grosville

text:
Grosville là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 123 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Monolepta longiuscla

text:
Monolepta longiuscla là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Omid

text:
Omid (, nghĩa là "Hy vọng") là vệ tinh đầu tiên do Iran chế tạo. Vào thứ Ba, ngày 3 tháng 2 năm 2009, Iran thông báo đã thành công trong việc đưa vệ tinh Omid vào quỹ đạo. Đây là một bước đáng kể trong một chương trình không gian đầy tham vọng đã gây lo ngại cho nhiều nhà quan sát quốc tế. Sự kiện này đã gây bất an cho Israel và các quốc gia phương Tây kể cả Hoa Kỳ. Vệ tinh được Iran chế tạo trong nước. Theo lệnh của Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad, vệ tinh được phóng lên quỹ đạo đêm Thứ Hai ngày 2 tháng 2 năm 2009. Đài truyền hình của chính phủ Iran đã cho chiếu đoạn phim phóng hỏa tiễn vào ban đêm tại một địa điểm không được tiết lộ ở Iran.

Tham vọng
Từ lâu Iran đã nhắm tới việc phát triển một chương trình không gian, gây bất an cho một số các nhà lãnh đạo thế giới vốn đã lo ngại về các chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Iran. Một trong những lo ngại gắn liền với chương trình không gian đang manh nha của Iran là kỹ thuật được sử dụng để đặt các vệ tinh vào không gian cũng có thể được sử dụng để chở các đầu đạn.

Phản ứng
Một viên chức quốc phòng cao cấp của Hoa Kỳ ở Washington DC nói quân đội Hoa Kỳ đã phát hiện vụ phóng một hỏa tiễn vào không gian. Nhưng không có lời xác nhận liệu hỏa tiễn có mang một vệ tinh hay không.

Tại Jerusalem, người đứng đầu Cơ quan Vũ trụ Israel, ông Zvi Kaplan, nói các báo cáo sơ bộ cho thấy rằng một vệ tinh đã được phóng đi. "Từ những gì mà tôi đã tìm hiểu, đó là sự thật", ông nói. "Chúng tôi không ngạc nhiên bởi vì vào thời đại thông tin và kỹ thuật ngày nay, và với các khoa học gia Iran học hành tại ngoại quốc, họ có thể thu được kiến thức để làm điều đó."

Quỹ đạo
Thông báo về vụ phóng vệ tinh Omid diễn ra giữa những buổi lễ đánh dấu lần thứ 30 cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979 đã lật đổ quốc vương được Hoa Kỳ ủng hộ và đưa các giáo sĩ có chủ trương cứng rắn lên cầm quyền.

Vào Thứ Ba ngày 3 tháng 2 năm 2009, ông Ahmadinejad nói vệ tinh, có các khả năng viễn thông, đã đạt tới quỹ đạo của nó và đã liên lạc với các trạm trên mặt đất, mặc dù tất cả các chức năng của nó chưa bắt đầu hoạt động. Vệ tinh sẽ bay quanh Trái Đất ở cao độ từ 248 đến 400 km. Vệ tinh được thiết kế để bay quanh Trái Đất 15 lần trong thời gian 24 giờ và gửi các báo cáo tới trung tâm vũ trụ Iran. Nó có hai dải tần số và tám ăng ten để truyền các dữ liệu.

Ông Ahmadinejad nói Iran đã đạt tới khả năng phóng vệ tinh vào quỹ đạo và bây giờ sẽ tìm cách gia tăng khả năng của các hỏa tiễn mang vệ tinh để có thể chở nặng hơn.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Offizielle Internetpräsenz des Satelliten Omid
 YouTube: Phim về vụ phóng tên lửa
 Verfolgung des Satelliten Omid in Echtzeit

Vệ tinh Iran
Du hành không gian năm 2009
Iran năm 2009


title: 23547 Tognelli

text:
23547 Tognelli là một tiểu hành tinh quay quanh quỹ đạo Mặt trời được phát hiện ngày 17 tháng 2 năm 1994 bởi Luciano Tesi và Gabriele Cattani ở San Marcello.

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Đường dòng

text:
Trong cơ học chất lưu, đường dòng của một dòng chất lưu là các đường cong sao cho mỗi phần tử chất lưu nằm trên đường dòng nào đều có vec tơ lưu tốc tức thời có phương tiếp tuyến với đường dòng đó.

Đường dòng cũng biểu thị quỹ đạo của phần tử chất lỏng chuyển động qua thể tích kiểm tra.

Trong dòng chảy tầng, các đường dòng song song với nhau.

Phương trình
Trong dòng chảy hai chiều, đường dòng được coi là họ đường cong hàm số

trong đó  là hàm dòng được xác định sao cho các đạo hàm riêng của nó cho ra các thành phần của vec tơ lưu tốc:

Ứng dụng
Hệ thống các đường dòng, cùng với các đường đẳng thế tạo nên lưới thủy động có ứng dụng trong sơ đồ thấm và nghiên cứu chuyển động của nước dưới đất nói chung.

Tham khảo

Cơ học chất lưu
Khí động lực học
Kỹ thuật cơ khí
Cơ học môi trường liên tục


title: Aulonocara hueseri

text:
The Night Aulonocara (Aulonocara hueseri) là một loài cá thuộc họ Cichlidae.

Nó là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Kazembe, J. & Makocho, P. 2005. Aulonocara hueseri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 3 tháng 8 năm 2007.

Động vật Malawi
Aulonocara
Động vật đặc hữu Malawi


title: Hippotion aurora

text:
Hippotion aurora là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chi Hippotion.

Phụ loài
Hippotion aurora aurora
Hippotion aurora delicata Rothschild & Jordan, 1915
Hippotion aurora gloriosana Rothschild & Jordan, 1915

Tham khảo

 Pinhey, E (1962): Hawk Moths of Central và Southern Africa. Longmans Southern Africa, Cape Town.

Hippotion


title: Nguyễn Huỳnh Đức

text:
Nguyễn Huỳnh Đức (chữ Hán: 阮黃德; 1748 - 1819) là danh tướng và là công thần khai quốc của nhà Nguyễn. Ông là một trong số các võ quan cao cấp đầu triều Nguyễn, từng giữ chức Tổng trấn của cả Bắc Thành lẫn Gia Định Thành.

Thân thế
Trước ông có tên là Huỳnh Tường Đức (黃祥德), sau nhờ lập được nhiều công lao nên được ban quốc tính họ Nguyễn, từ đó ông có họ kép là Nguyễn Huỳnh , sinh trưởng tại giồng Cái Én, làng Trường Khánh, châu Định Viễn, dinh Long Hồ (nay thuộc phường Khánh Hậu, thành phố Tân An, tỉnh Long An).

Ông xuất thân trong một gia đình quan võ, ông nội là Huỳnh Châu, cha là Huỳnh Lương, đều theo phò chúa Nguyễn và đều được phong chức Cai đội. Năm 1731, cha và ông nội theo Điều khiển Trương Phước Vĩnh tham gia đánh dẹp cuộc nổi loạn Sá Tốt. Sau khi dẹp yên, vua Chân Lạp hoảng sợ, xin đem hai vùng đất là Peam Mesar (Mỹ Tho) và Longhôr (Vĩnh Long) dâng cho chúa Nguyễn Phúc Chu. Để tiện việc coi giữ, vị chúa này cho lập châu Định Viễn, dựng dinh Long Hồ, bổ nhiệm quan lại rồi đưa thêm dân Việt đến khai hoang lập nghiệp. Từ đó, gia đình ông ở lại khai khẩn và lập nghiệp tại nơi sinh ra ông.

Sự nghiệp

Nguyễn Huỳnh Đức là người có "dung mạo khôi ngô, khỏe mạnh hơn người, ai cũng coi ông là hổ tướng". Năm 1781, ông gia nhập vào đội quân Đông Sơn của Đỗ Thanh Nhơn. Sau, mặc dù chủ tướng bị chúa Nguyễn Phúc Ánh giết chết, nhưng Nguyễn Huỳnh Đức vẫn được lưu dùng.

Năm Nhâm Dần (1782), ông được phong chức Tiền quân. Từ đó về sau, cuộc đời ông gắn chặt với chúa Nguyễn. Có lần, Nguyễn Phúc Ánh bị quân Tây Sơn truy đuổi đến Định Tường thì bị sa lầy, chỉ mỗi một mình ông dám trở lại cứu chúa. Lúc ấy trời vừa chạng vạng tối, quân Tây Sơn sợ bị mai phục nên rút lui. Trong đêm đó, vì quá mỏi mệt, Nguyễn Phúc Ánh đã gối đầu lên đùi ông ngủ mê man... Cảm động, Nguyễn Phúc Ánh ban cho ông "quốc tính" và xem ông như người trong hoàng tộc. Từ đó, ông mang tên là "Nguyễn Huỳnh Đức" như đã kể trên.

Năm 1783, ông đánh nhau với quân Tây Sơn ở Đông Tuyên, nhưng bị thua, bị bắt cùng với 500 thuộc hạ. Chỉ huy quân Tây Sơn là Nguyễn Huệ thấy ông khỏe mạnh, nên thu dùng. Ông chịu theo Tây Sơn nhưng có lời giao kết là ông chỉ đánh quân Trịnh, chứ không đánh nhau với quân của chúa Nguyễn.

Năm 1786, Nguyễn Huỳnh Đức theo Nguyễn Huệ ra Bắc Hà đánh nhau với quân Trịnh, rồi về làm Phó tướng cho Nguyễn Văn Duệ. Ông Duệ trước là tướng tâm phúc của Nguyễn Nhạc nên không thích ở dưới quyền của Nguyễn Huệ. Muốn lợi dụng việc này để trốn về với chúa Nguyễn, Nguyễn Huỳnh Đức bàn với Nguyễn Văn Duệ rằng hãy theo đường tắt mà lẻn về với Nguyễn Nhạc. Tin lời, ông Duệ dẫn hơn 5000 quân băng rừng rậm về Quy Nhơn. Trên đường, Nguyễn Huỳnh Đức lựa dịp trốn sang Vạn Tượng rồi qua Xiêm La (Thái Lan). Nhưng khi ông đến nơi, chúa Nguyễn đã về Gia Định. Vua Xiêm La muốn giữ lại, nhưng ông cương quyết về với chúa Nguyễn.

Năm 1799, ông được thăng chức Chưởng quản Hữu quân dinh, ra đánh lấy được Phan Rí, rồi Thị Nại (Bình Định). Năm sau, ông dẫn quân đánh hạ được thành Quy Nhơn, rồi được cử vào Nam cai quản xứ Định Tường. Sau khi Nguyễn Phúc Ánh chiếm thành Phú Xuân, giao ông trấn giữ thành Quy Nhơn.

Năm 1802, Nguyễn Phúc Ánh lên ngôi vua, lấy hiệu là Gia Long, Nguyễn Huỳnh Đức được phong Quận công.

Năm 1810, ông được làm Tổng trấn Bắc thành kiêm Khâm sai Chưởng tiền quân. Năm 1816, ông trở về Nam làm Tổng trấn Gia Định cùng với Hiệp Tổng trấn Trịnh Hoài Đức, cai quản toàn miền Nam.

Ngày 9 tháng 9 năm Kỷ Mão (tức 27 tháng 10 năm 1819), ông mất khi đang tại chức, thọ 71 tuổi, an táng tại nơi quê nhà và được thờ tại miếu Trung hưng công thần tại kinh đô Huế.

Năm Minh Mạng thứ 12 (1831), ông được truy tặng là Kiến Xương Quận công. Ông có bốn người con trai đều là võ quan, trong số đó có hai người là rể của vua Gia Long.

Di tích Lăng Nguyễn Huỳnh Đức

Hiện nay, nơi quê quán của Nguyễn Huỳnh Đức ở Long An, có đền và mộ của ông, được dòng tộc giữ gìn khá tốt. Ngôi điện lợp ngói lưu ly xanh được gia tộc xây dựng năm 2000 theo bản vẽ của Kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng, nguyên Viện trưởng Viện Khảo cổ Sài Gòn.

Tại đây có bức họa truyền thần được vẽ từ năm 1802 (ảnh), bộ ván độc mộc dài 3,4 m - rộng 1,8 m - dày 0,14 m, vốn là vật dụng của ông. Bên trong đền còn có 3 bộ lỗ bộ (đồ binh khí), lọng và 4 cặp liễn đối ca ngợi công trạng ông do vua Gia Long ngự ban. Ở cuối chánh điện có khám thờ với bức đại tự do vua Tự Đức đề tặng vào năm 1854. Bên trong đền còn lưu giữ chiếc hộp sơn son đựng tám bản chiếu, chỉ, chế, sắc của nhiều vua Nguyễn phong tặng. Đặc biệt, nơi điện thờ còn lưu giữ đoản kỷ do vua Xiêm La ban tặng vào năm 1789, khi ông đi sứ qua đó; một khánh lệnh bằng đồng do vua Gia Long ban tặng vào năm 1819.

Cách không xa đền là khu lăng mộ Nguyễn Huỳnh Đức được xây dựng từ thời Nguyễn, với nhiều cây sứ cổ thụ. Trước mộ có tấm bia đá cao 1,56 m - rộng 0,95 m được mang từ Huế vào. Mộ đấp nấm hình hộp: dài 3,4 m - rộng 2,7 m - cao 0,3 m (ảnh). Sau ngôi mộ là bình phong lớn có viết bài Thọ Phần Minh. Tất cả, được che chắn bằng những bức tường đá ong kiên cố. Trong khuôn viên này có cả thảy 9 cặp liễn đối, một bài minh, một bức bình phong bằng đá ong cao 3 m, có đắp nổi hoa văn hình cây đại thụ che mát cho đôi hươu...

Năm 1993, toàn thể khu di tích trên, được Bộ Văn hóa Thông tin công nhận là "di tích lịch sử cấp Quốc gia" theo số quyết định 534-QĐ/BT ký ngày 11 tháng 5 năm 1993 .

Đường phố
Tên ông đặt được đặt tên cho các đường phố sau:
 Một con đường ở Phường Khánh Hậu, Thành phố Tân An, Long An.
 Một con đường ở Phường Vĩnh Thanh, Thành phố Rạch Giá, Kiên Giang.
 Một con đường ở Phường 2 và Phường 3, Thành phố Mỹ Tho, Tiền Giang.
 Một con đường ở Phường 1, Thành phố Vĩnh Long, Vĩnh Long.

Ở Thành phố Hồ Chí Minh trước năm 1985 có tới hai con đường mang tên Nguyễn Huỳnh Đức. Đường Nguyễn Huỳnh Đức của Đô thành Sài Gòn cũ hiện nay là đường Trần Tuấn Khải ở quận 5, còn đường Nguyễn Huỳnh Đức của tỉnh Gia Định cũ nay là đường Huỳnh Văn Bánh ở quận Phú Nhuận. Điều đặc biệt là cả hai con đường mang tên Nguyễn Huỳnh Đức này đều bị đổi tên vào cùng ngày 4 tháng 4 năm 1985. Ngoài ra trước năm 1976, quận 5 còn có phường Nguyễn Huỳnh Đức, ngày nay là địa bàn các phường 5 và 6 của quận 5.

Tham khảo

 Lăng mộ và đền thờ Nguyễn Huỳnh Đức

Người Long An
Võ tướng chúa Nguyễn
Võ tướng nhà Nguyễn
Quan lại nhà Nguyễn
Mất năm 1819
Sinh năm 1748
Công tước nhà Nguyễn


title: Bombus sporadicus

text:
Bombus sporadicus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Nylander mô tả khoa học năm 1848.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1848


title: 3601 Velikhov

text:
3601 Velikhov (1979 SP9) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 9 năm 1979 bởi N. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3601 Velikhov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Peruíbe

text:
Peruíbe là một đô thị ở bang São Paulo, Brasil. Dân số năm 2006 ước tính 65.256 người, diện tích 326 km², với mật độ dân số là 175,48 người/km².

Thông tin nhân khẩu
Dados do Censo - 2000

Tổng dân số: 51.451
Thành thị: 50.370
Nông thôn: 1.081
Nam giới: 25.629
Nữ giới: 25.822
Mật độ dân số (người/km²): 160,28

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 18,95

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 69,65

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,75

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 91,38%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,783
Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,731
Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,744
Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,873
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi
 Rio Preto
 Sông Itariri
 Oceano Atlântico

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị

Đô thị bang São Paulo
Baixada Santista


title: Exa-

text:
Exa (viết tắt E) là một tiền tố được viết liền trước một đơn vị đo lường quốc tế để chỉ bội số lớn gấp 1018 hay 1 000 000 000 000 000 000 lần.

Độ lớn này được công nhận từ năm 1991, theo tiếng Hy Lạp nghĩa là 6, vì nó bằng 10006.

Xem thêm
 Tiền tố SI

Tham khảo

Liên kết ngoài
 BIPM website

Tiền tố SI

he:תחיליות במערכת היחידות הבינלאומית#אקסה


title: Pont-l'Abbé-d'Arnoult

text:
Pont-l'Abbé-d'Arnoult là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 6-41 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Charente-Maritime


title: Amefrontia

text:
Amefrontia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae


title: Zhangixalus chenfui

text:
Zhangixalus chenfui là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Trung Quốc.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ôn hòa, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đất ẩm có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, vườn nông thôn, ao, và đất có tưới tiêu. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Feng, X. & Gang, L. 2004. Polypedates chenfui. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

C
Động vật đặc hữu Trung Quốc
Động vật lưỡng cư Trung Quốc


title: Phyllonorycter myricella

text:
Phyllonorycter myricella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Malaysia (Kedah).

Sải cánh dài 5.1-5.7 mm.

Ấu trùng ăn Myrica esculenta. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Zizur Mayor

text:
Zizur Mayor là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số là 11.639 người. Zizur Mayor có diện tích 5.107 km2, nằm ở độ cao 466 m trên mực nước biển.

Hành chính

Biến động dân số

Khoảng cách đối với các thành phố chính

Tham khảo

Đô thị ở Navarre


title: Bulbophyllum superfluum

text:
Bulbophyllum superfluum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

superfluum]]

S


title: Pheidole sebofila

text:
Pheidole sebofila là một loài kiến được Longino, J. T. phát hiện và mô tả vào năm 2009.

Chú thích

Tham khảo

Pheidole


title: Elastrus fulvipennis

text:
Elastrus fulvipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Elastrus


Sân bay quốc tế Teniente Luis Candelaria ()  là một sân bay ở tỉnh Río Negro, Argentina, phục vụ thành phố San Carlos de Bariloche. Năm 2007, sân bay này đã phục vụ 724.010 lượt khách. Đây là sân bay lớn thứ 4 ở Argentina, tính về lượt chuyến.

Sân bay này được đặt tên theo Teniente Luis Candelaria, người đầu tiên bay qua Andes, vào ngày 13 tháng 4 năm 1918.

Các hãng hàng không và các tuyến bay
Aerolíneas Argentinas
operated by Austral Líneas Aéreas (Buenos Aires-Aeroparque, El Calafate)
LADE (Buenos Aires-Aeroparque, Esquel, San Martín de los Andes)
LAN Argentina (Buenos Aires-Aeroparque)
PLUNA (Montevideo

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Argentina


title: Andrena krausiella

text:
Andrena krausiella là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Gusenleitner mô tả khoa học năm 1998.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

K
Động vật được mô tả năm 1998


title: Gonomyia narasinha

text:
Gonomyia narasinha là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Tiếng Luxembourg

text:
Tiếng Luxembourg (Lëtzebuergesch; tiếng Pháp: Luxembourgeois, tiếng Đức: Luxemburgisch, tiếng Hà Lan: Luxemburgs, tiếng Wallon: Lussimbordjwès), là một ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ German Tây được nói chủ yếu ở Luxembourg. Có 390.000 người trên thế giới nói tiếng Luxembourg.

Tiếng Luxembourg thuộc nhóm ngôn ngữ Tây Trung Đức của những ngôn ngữ Đức Cao. Tiếng Luxembourg là ngôn ngữ chính thức của Luxembourg và là một trong ba ngôn ngữ hành chính (cùng với Pháp và Đức).

Tiếng Luxembourg cũng được sử dụng tại các bộ phận nhỏ của các nước xung quanh của Bỉ (ở tỉnh Luxembourg gần Arlon), Pháp (ở các bộ phận nhỏ của Lorraine) và Đức (xung quanh Bitburg và Trier). Tại Đức và Lorraine nó chỉ đơn giản được xem là một các phương ngữ địa phương của tiếng Đức. Kể từ khi Thế chiến thứ hai, ngôn ngữ chưa được giảng dạy trong các quốc gia này, với kết quả sử dụng của Luxembourg là phần lớn bị giới hạn ở những người già.

Ngoài ra, ngôn ngữ này còn được nói bởi một vài con cháu của những người nhập cư Luxembourg tại Hoa Kỳ, và nhiều liên quan chặt chẽ được nói của dân tộc Đức dài định cư ở Transilvania, România.

Tham khảo

Nhóm ngôn ngữ German
Ngôn ngữ tại Pháp
Ngôn ngữ tại Bỉ
Phương ngữ tiếng Đức
Ngôn ngữ Trung Đức
Ngôn ngữ tại Luxembourg
Ngôn ngữ V2
Biểu tượng quốc gia Luxembourg
St. Vith
Arlon
Văn hóa Wallonie
Liège (tỉnh)
Luxembourg (Bỉ)


title: Camblanes-et-Meynac

text:
Camblanes-et-Meynac là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 2089 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux.

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Chihuahua (thành phố)

text:
Chihuahua là tên của một bang và là thủ phủ bang này ở Mexico. Bài này nói về thành phố Chihuahua. Để xem bài về bang Chihuahua, xem Chihuahua. Bài nó về một loài chó, xem Chihuahua (chó). Để xem các nghĩa khác của Chihuahua, xem Chihuahua (định hướng).

Thành phố Chihuahua là thủ phủ bang Chihuahua của México. Dân số thành phố khoảng 748.551 người. Ngành công nghiệp nhẹ là ngành chủ lực của thành phố này, dưới dạng các maquiladora.

Lịch sử
Người ta cho rằng thành phố này lấy tên từ tiếng Tarahumara, có nghĩa "giữa hai vùng nước", còn định nghĩa khác thì cho rằng tên của thành phố là "nơi của đá có hố" hay "nơi có cát và khô ráo". Tên của xứ này có trước khi các cuộc xâm chiếm của Tây Ban Nha tại vùng đất ngày nay là Mexico. Thành phố được lập ngày 12 tháng 10 năm 1709, bởi Antonio Deza y Ulloa, một nhà thám hiểm người Tây Ban Nha, với tên gọi El Real de Minas de San Francisco el Cuellar. Thị xã đã được thành lập như một Villa vào năm 1718 với tên gọi San Felipe el Real de Chihuahua, và tên này đã được rút ngắn vào năm 1823. Nơi này được lựa chọn vì nó là nơi giao cắt của các con sông Chuviscar và Sacramento. Nó cũng là trung độ giữa Río Bravo del Norte (Rio Grande) và thành phố khai khoáng quan trọng lúc đó là Hidalgo del Parral.

Cũng giống như các nơi khác của Bắc Mexico, các hội truyền giáo Công giáo Roma là cơ sở có ảnh hưởng quan trọng trong thời kỳ thuộc địa, và thành phố này đã trở thành một điểm gặp gỡ các hội truyền đạo đi đến và đến từ 'sierra', một khu vực núi ở phía tây bang Chihuahua.

Trong thời kỳ chiến tranh độc lập, thành phố này ít có cảnh giao chiến. Tuy nhiên, Chihuahua là nơi mà Miguel Hidalgo, được xem là quốc phụ Mexico, đã bị giam tù trong Cung điện liên bang Chihuahua và ông đã bị quân Tây Ban Nha hành quyết năm 1811 tại Dinh chính quyền gần đó.Trong thời kỳ Pháp xâm lăng, tổng thống Benito Juárez García đã chọn thành phố này làm thủ đô của chính phủ lưu vong từ năm 1864 đến năm 1867. Trong thời kỳ tổng thống Porfirio Diaz cầm quyền, thành phố này đã trải qua một thời kỳ tăng trưởng bùng nổ và đã trở thành một trong những thành phố quan trọng bậc nhất ở Mexico. Thành phố này là nơi có trụ sở của các ngân hàng quan trọng nhất và là nơi sinh sống của các gia đình giàu có.

Khí hậu
Chihuahua có khí hậu bán khô hạn (phân loại khí hậu Köppen BSk).

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài
 −Official City of Chihuahua website
 −Economic Development Office

Thành phố của México
Chihuahua, Chihuahua
Khu dân cư ở Chihuahua


title: Molophilus warriuka

text:
Molophilus warriuka là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Micropleurotoma melvilli

text:
Micropleurotoma melvilli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố
các vùng nước thuộc châu Âu

Chú thích

Tham khảo

Micropleurotoma


title: Mittersheim

text:
Mittersheim là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Fénétrange. Tọa độ địa lý của xã là 48° 51' vĩ độ bắc, 06° 56' kinh độ đông. Mittersheim nằm trên độ cao trung bình là 240 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 221 mét và điểm cao nhất là 272 mét. Xã có diện tích 16,77 km², dân số vào thời điểm 2004 là 556 người; mật độ dân số là 32,9 người/km². Mittersheim nằm khoảng 16 km phía tây-bắc của Sarrebourg, thuộc Pháp từ năm 1766.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Fraubrunnen (huyện)

text:
Huyện Fraubrunnen là một trong 26 huyện hành chính ở bang Bern, Thụy Sĩ. Thủ phủ là đô thị Fraubrunnen. Huyện này có diện tích 124 km² và gồm có 27 đô thị:

Tham khảo

Huyện của Thụy Sĩ


title: Luperus armeniacus

text:
Luperus armeniacus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kiesenwetter miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Luperus


title: Siparuna cascada

text:
Siparuna cascada là một loài thực vật thuộc họ Monimiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

 Montúfar, R. & Pitman, N. 2004. Siparuna cascada. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Siparuna
Thực vật dễ tổn thương


title: Heterorachis

text:
Heterorachis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Súng máy hạng nhẹ

text:
Súng máy hạng nhẹ (tiếng Anh: light machine gun - LMG) hay súng trung liên là một loại vũ khí bộ binh được thiết kế để có sử dụng và di chuyển bởi một người lính, cá nhân, có hay không có một sự trợ giúp của người khác, được sử dụng tại đầu chiến tuyến để có thể hỗ trợ bộ binh tác chiến. Các súng máy hạng nhẹ thường được xếp chung với nhóm vũ khí tác chiến theo đội hình tự động.

Súng máy hạng nhẹ có thể được phân biệt bởi cả hình dáng và mục đích sử dụng trên chiến trường. Nó thường bắn liên hoàn 8-10 viên và luôn luôn có chân chống, còn những đặc điểm như bắn liên thanh liên tiếp và được gắn với bệ chống ba chân là của súng máy hạng trung. Một số loại súng (tùy vào mục đích sử dụng chính) mà có thể được xem như súng máy hạng nhẹ và cũng được xem là súng máy hạng trung. Như quy tắc chung nếu nó được gắn vào chân chống thì có thể xem là súng máy hạng nhẹ, còn nếu nó được gắn vào bệ chống ba chân thì sẽ được xem như là súng máy hạng trung, còn nếu nó sử dụng loại đạn 10 mm hoặc hơn khi đó nó trở thành súng máy hạng nặng. Các mẫu súng máy hạng nhẹ thường sử dụng loại đạn nhỏ hơn súng máy hạng trung, chúng nhẹ và có mật độ cao hơn khi bắn.

Khẩu súng máy hạng nhẹ đầu tiên được công nhận là khẩu Madsen của Đan Mạch đưa vào sử dụng năm 1902. Các loại súng máy hạng nhẹ ví dụ như khẩu Lewis của Anh được sử dụng lần đầu tiên trong chiến tranh thế giới thứ nhất nó được dùng để tăng hỏa lực của bộ binh. Đến cuối Thế chiến thứ hai, súng máy hạng nhẹ gần như được biên chế vào ít nhất một khẩu cho mỗi tiểu đội hay một đội, và những đội lính hiện đại đóng ở những nơi có vị trí chiến lược điều được trang bị súng máy hạng nhẹ.

Có thể bắn súng máy hạng nhẹ ngang hông hoặc khi di chuyển tuy nhiên vấn đề nằm ở chỗ nó chẳng bao giờ chính xác. Dù vậy các pháo thủ sử dụng M249 báo cáo rằng thao tác bắn ngang hông kèm với việc bặng được gắn cố định sẽ dễ dàng điều khiển và chính xác hơn, khi bắn ngang ngực tay giữ nòng súng phía trước chếch xuống một chút có thể làm giảm độ giật. Báo cáo cũng nói rằng nó làm giảm độ lệch cũng như tăng tầm hoạt động để thấy được mục tiêu hơn là việc họ phải đứng đằng sau khẩu súng. Loại đạn 5.56mm nhỏ hơn đã tạo ra được sự khác biệt với loại đạn 7,62mm khi mà nó tạo ra độ giật ít hơn. Ngoại trừ việc chúng thường bắn trong tư thế cuối xuống khi sử dụng chân chống. Rất nhiều súng máy hạng nhẹ (như khẩu Bren hay M1918 Browning Automatic Rifle) sử dụng hộp đạn. Phần còn lại như khẩu MG 34 sử dụng được cả dây đạn hay hộp đạn. Súng máy hạng nhẹ hiện đại được thiết kế để có thể bắn được nhiều hơn những loại đạn nhỏ hơn và có xu hướng sử dụng dây đạn. Một số loại súng máy hạng nhẹ như khẩu RPK của Nga đã được sửa đổi thiết kế từ loại sturmgewehr. Nó mang một hộp đạn lớn hơn, với một nòng súng nặng (dày) hơn để chống lại việc bị quá nóng và mạnh mẽ hơn nó có hỗ trợ bắn liên thanh liên hoàn và chân chống. Những mẫu mới khác như khẩu FN Minimi sử dụng cả dây đạn hoặc hộp đạn tách rời.

Các ví dụ điển hình

Thập niên 1900 – Thập niên 1940

Madsen (Nhiều loại đạn)
Fusil mitrailleur Mle 1915 CSRG "Chauchat" (8×50mmR Lebel)
Hotchkiss Mle 1909 Benet-Mercie (8×50mmR Lebel)
Lewis (.303 British,.30-06 Springfield)
Bergmann MG15 nA (7,92×57mm)
Browning BAR M1918 (.30-06 Springfield)
Browning M1919A6 (LMG với chân chống ngắn)
Maxim-Tokarev (7.62×54mmR)
Hotchkiss Mle 1922
Shiki 11 (6,5×50mm Arisaka)
ZB vz. 26 (7,92×57 mm)
Degtyarov DP-28 (7,62×54mmR)
MAC 24/29 (7,5×54mm 1929C)
Trung liên Kiểu 96 (6,5×50mm Arisaka)
Trung liên Kiểu 97 (7,7×58mm Arisaka)
Bren (.303 British)
RPD (7,62×39mm)
RPK (7,62×39mm)

Thập niên 1950 – Thập niên 1970
vz. 52 (7,62×45mm vz. 52, 7.62×39mm)
FAL 50.41 & 50.42 (7.62×51mm NATO)
L4A1 Bren (7,62×51mm NATO)
Stoner 63 (5,56×45mm NATO)
Mendoza RM2 (.30-06 Springfield)

Thập niên 1970 - ngày nay

RPK-74 (5,45×39 mm)
FN Minimi (5,56×45mm NATO)
Steyr AUG H-BAR (5,56×45 mm NATO)
CETME Ameli (5,56×45mm NATO)
Ultimax 100 (5,56×45mm NATO)
LMG Kiểu 81 (7,62×39mm)
M249 Squad Automatic Weapon (5,56×45mm NATO)
Mk 48 Mod 0 (7,62×51mm NATO)
L86 LSW (5,56×45mm NATO)
Heckler & Koch MG36 (5,56×45mm NATO)
IMI Negev (5,56×45mm NATO)
QBB-95 (5,8×42mm DBP87)
INSAS (5,6×45mm NATO)
Heckler & Koch MG4 (5,56×45mm NATO)

Xem thêm

 Súng máy đa chức năng
 Súng máy hạng nặng
 Súng máy hạng trung
 Súng tiểu liên
 Súng trường tấn công
 Súng trường tự động

Chú thích

Tham khảo

Súng
Súng máy


title: Hoa hậu các Dân tộc Việt Nam

text:
Hoa hậu các Dân tộc Việt Nam (tiếng Anh: Miss Ethnic Vietnam) là một cuộc thi sắc đẹp tại Việt Nam. Cuộc thi lần đầu tiên được tổ chức năm 2007 do Sở Văn hóa thông tin tỉnh Lâm Đồng và Công ty Cổ phần Quảng cáo và Hội chợ Thương mại (CIAT) tổ chức, cùng phối hợp với Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh thực hiện, nằm trong chuỗi hoạt động của Festival Hoa Đà Lạt. Đây là lần đầu tiên có một cuộc thi tôn vinh vẻ đẹp hình thể, vẻ đẹp tâm hồn, vẻ đẹp trí tuệ, vẻ đẹp tài năng đa dạng của phụ nữ Việt Nam, đồng thời giới thiệu nền văn hóa dân tộc bản sắc của 54 dân tộc trên cả nước; hướng tới đoàn kết - thân thiện - hòa hợp - hội nhập phát triển. Năm 2022, Trương Ngọc Ánh cùng công ty Nova Entertainment đã mua lại bản quyền cuộc thi, chính thức tổ chức trở lại và thuộc tổ chức Hoa hậu Trái Đất.

Đương kim Hoa hậu các Dân tộc Việt Nam là Nông Thúy Hằng, dân tộc Tày, đến từ Hà Giang.

Hoa hậu

Bảng xếp hạng cá nhân

Dự thi Quốc tế

Xem thêm

 Hoa hậu các Dân tộc Việt Nam 2007

Tham khảo

Cuộc thi sắc đẹp
Hoa hậu

Liên kết ngoài


title: Fauja Singh

text:
Fauja Singh (sinh ngày 1 tháng 4 năm 1911) là một ông già người Sikh, được biết đến do các thành tích chạy bộ cự ly xa cao tuổi.. Ở tuổi 100, ông là người cao tuổi nhất từng hoàn tất một cuộc marathon, tại Toronto vào ngày 16 tháng 10 năm 2011. Ông là người chạy marathon gốc Ấn Độ giữ kỷ lục thế giới trong nhóm tuổi của ông. Kỷ lục cá nhân gần đây của ông ở cuộc chạy Marathon London (2003) là 6 giờ 2 phút, còn kỷ lục chạy marathon cho độ tuổi từ 90, là 5 giờ 40 phút, khi ông 92 tuổi, ở cuộc chạy Toronto Waterfront Marathon năm 2003.

Tiểu sử
Fauja Singh sinh trong một gia đình nông dân ở Ấn Độ. Khi còn là sinh viên, ông đã ham thích môn thể thao chạy. Ông quản lý một nông trại nhỏ ở quê ông trong những điều kiện khó khăn, cho tới khi 81 tuổi. Sau khi vợ ông qua đời, ông di chuyển sang Anh sống với các con. Tại đây, ông lại bắt đầu tập chạy sau 70 năm không tập. Năm 2000, ở tuổi 89, ông tham gia cuộc chạy marathon đầu tiên ở London.

Singh đã từng nói: "Tôi sẽ không ngừng chạy cho đến khi tôi chết. Mục tiêu tiếp theo - nếu Chúa muốn – là trở thành vận động viên marathon già nhất từ xưa đến nay". và: "Tôi nghĩ tới việc chạy khi 63 tuổi, vào lúc mà người ta bắt đầu nghỉ hưu...và ngày nay tôi đã thắng một cuộc chạy marathon khi 93 tuổi".

Năm 2004, Singh đã có vai trò nổi bật trong chiến dịch quảng cáo cho hãng sản xuất quần áo giày dép thể thao Adidas cùng với David Beckham và Muhammad Ali. Ông cũng tham gia các cuộc chạy vì mục đích từ thiện, đặc biệt cho British Heart Foundation và Bliss, một tổ chức chăm sóc các trẻ em sinh thiếu tháng, và cho tổ chức People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) ở Hoa Kỳ, một tổ chức bảo vệ quyền động vật..

Singh, một người ăn chay, giữ kỷ lục Vương quốc Anh các môn chạy 200 m, 400 m, 800 m, một dặm và 3000 m trong nhóm tuổi của ông, các kỷ lục đều thiết lập trong thời gian dưới 94 phút.

Ở tuổi 100 (và 6 tháng), Singh đã gắng sức và hoàn thành 8 "kỷ lục điền kinh thế giới theo nhóm tuổi" (world age group records) trong một ngày, tại "Special Ontario Masters Association Fauja Singh Invitational Meet", diễn ra ở Sân vận động Birchmount tại Toronto, Ontario Canada, do các quan chức ở Canada đo giờ, Singh đã chạy 100 mét trong 23.14, 200 mét trong 52.23, 400 mét trong 2:13.48, 800 mét trong 5:32.18, 1500 mét trong 11:27.81, Một dặm trong 11:53.45, 3000 mét trong 24:52.47 và 5000 mét trong 49:57.39. Mỗi lần đánh bại kỷ lục trước kia trong lớp tuổi đó (một số cự ly không có người giữ kỷ lục trước kia vì không hề có ai ở độ tuổi trên 100 đã cố gắng để chạy cự ly này), một số điểm của ông cũng là vượt trội đáng kể so với kỷ lục thế giới được liệt kê trong nhóm tuổi đàn ông 95.

Ba ngày sau, ngày 16 tháng 10 năm 2011, Singh trở thành người già 100 tuổi đầu tiên hoàn thành một cuộc chạy marathon tại Toronto Waterfront Marathon trong 8:11:06. Tuy nhiên, Singh đã chậm mất hơn 14 phút để vượt qua vạch xuất phát, sau phát súng báo hiệu, nên số giờ chạy của ông được ghi thành 8:25:17. Hiện nay ông tập chạy mỗi ngày từ 12 tới 16 km.

Ông hiện cư ngụ ở Ilford, Essex, Anh. Ông có sáu người con và 13 người cháu.

Thành tích
Chạy lại ở tuổi 81
Chạy Marathon: London (5), Toronto (1), thành phố New York (1)
Bắt đầu chạy Marathon: London, năm 2000, lúc 89 tuổi
London Flora Marathon 2000: 6 giờ 54 phút
London Flora Marathon 2001: 6 giờ 54 phút
London Flora Marathon 2002: 6 giờ 45 phút
Bupa Great North Run (Bán-Marathon) 2002: 2 giờ 39 phút
London Flora Marathon 2003: 6 giờ 02 phút
Toronto Waterfront Marathon 2003: 5 giờ 40 phút
New York City Marathon 2003: 7 giờ 35 phút
London Flora Marathon 2004: 6 giờ 07 phút
Glasgow City Half Marathon 2004: 2 giờ 33 phút
Capital Radio Help a London Child 10.000 m 2004: 1 giờ 08 phút
Toronto Waterfront Half Marathon 2004: 2 giờ 29 phút 59 giây

Tham khảo

Đọc thêm
Khushwant Singh: "turbaned Tornado - The Oldest Marathon Runner Fauja Singh", Rupa & Co, 2001, ISBN 978-81-291-1842-4

Liên kết ngoài
Passage on Fauja Singh, The Oldest Marathon Runner (Sikh Personalities)
"Life begins at 90" (BBC Sport)
Biography in THE SIKH TIMES
REDIFF article regarding ADIDAS deal
Sikhs in the City Running Team
Article in Outlook magazine - Roll Over Bannister

Sinh năm 1911
Người Anh gốc Ấn Độ
Người Sikk Ấn Độ
Vận động viên marathon
Nhân vật còn sống
Người thọ bách niên Ấn Độ
Người thọ bách niên Anh


title: Leptotarsus rivertonensis

text:
Leptotarsus rivertonensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Messerschmitt P.1106

text:
Messerschmitt P.1106 là một mẫu thiết kế máy bay tiêm kích phản lực của Đức quốc xã vào cuối Chiến tranh Thế giới II. Đây là một phát triển xa hơn của Messerschmitt P.1101. Nó được thiết kế lại một số bộ phận so với P.1101, phiên bản đầu tiên có đuôi chữ T với buồng lái nắp trượt để ổn định chiều thẳng, thiết kế sau lại có đuôi hình chữ V, buồng lái dịch lên trên một chút. Trong cả hai phiên bản, cánh đều được thiết kế xuôi sau một góc 40 độ. Dự kiến động cơ trang bị sẽ là động cơ phản lực Heinkel HeS 011, vũ khí sẽ gồm 2 khẩu pháo MK 108 30 mm.

Đề án bị hủy bỏ khi hiệu suất của P.1101 không được cải thiện, buồng lái của P1106 có tầm nhìn kém.

Tham khảo

 http://www.luft46.com/mess/mep1106.html

Me P.1106
Máy bay tiêm kích Đức 1940-1949
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức


title: 8410 Hiroakiohno

text:
8410 Hiroakiohno (1996 QZ1) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 8 năm 1996 bởi S. Ueda và H. Kaneda ở Kushiro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8410 Hiroakiohno

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Mitromorpha alphonsiana

text:
Mitromorpha alphonsiana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitromorphidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1900


title: Rotaovula

text:
Rotaovula là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ovulidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Rotaovula bao gồm:

 Rotaovula hirohitoi Cate & Azuma in Cate, 1973
 Rotaovula septemmacula (Azuma, 1974)

Chú thích

Tham khảo

Ovulidae


title: Mitromorpha dorcas

text:
Mitromorpha dorcas là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitromorphidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Mitromorpha
Động vật được mô tả năm 1971


title: 19448 Jenniferling

text:
19448 Jenniferling (1998 FJ122) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19448 Jenniferling

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Pithauriopsis

text:
Pithauriopsis là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Họ Bướm nhảy


title: Isanda holdsworthana

text:
Isanda holdsworthana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Isanda


title: Tipula nielseni

text:
Tipula nielseni là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Diaphaenidea nigripennis

text:
Diaphaenidea nigripennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Diaphaenidea


title: Genyorchis micropetala

text:
Genyorchis micropetala là một loài thực vật thuộc họ Orchidaceae. Loài này có ở Cameroon và Guinea Xích Đạo. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Pollard, B.J. & Darbyshire, I. 2004. Genyorchis micropetala. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

micropetala
Thực vật châu Phi
Thực vật được mô tả năm 1862