title: Chủ tịch Quốc hội Việt Nam

text:
Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là người đứng đầu cơ quan lập pháp Quốc hội Việt Nam và Ủy ban Thường vụ Quốc hội – cơ quan thường trực của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo Hiến pháp năm 2013, Quốc hội là "cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam". Chủ tịch Quốc hội Việt Nam được bầu bởi các đại biểu Quốc hội trong kỳ họp đầu tiên của một nhiệm kỳ quốc hội. Ủy ban Thường vụ Quốc hội do Chủ tịch Quốc hội làm chủ tịch, đây là cơ quan thường trực kiểm soát hoạt động của Quốc hội khi Quốc hội không thực hiện việc họp. Chủ tịch và các thành viên khác của Ủy ban Thường vụ bị miễn nhiệm khi Quốc hội kết thúc nhiệm kỳ, thường là mỗi 5 năm một lần. Sáu mươi ngày trước khi Quốc hội hết nhiệm kỳ, Quốc hội khóa mới phải được bầu xong. Chủ tịch Quốc hội là người chủ tọa các phiên họp của Quốc hội bao gồm việc ký chứng thực Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội; tổ chức thực hiện quan hệ đối ngoại của Quốc hội và giữ quan hệ với các đại biểu Quốc hội. Đại biểu Quốc hội có quyền chất vấn Chủ tịch Quốc hội.

Quyền hạn và uy tín của Chủ tịch Quốc hội thay đổi trong suốt những năm qua. Điển hình hai Chủ tịch Quốc hội đầu tiên là Nguyễn Văn Tố và Bùi Bằng Đoàn không phải là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội thứ 4 là Trường Chinh lại được cho là người quyền lực thứ hai trong Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ tháng 3 năm 2021, Chủ tịch Quốc hội Việt Nam là ông Vương Đình Huệ.

Trong lịch sử, chức vụ này còn gọi là Trưởng Ban Thường trực Quốc hội (1945–1960) hoặc Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội (1960–1976).

Lịch sử
Chủ tịch Quốc hội Việt Nam có tên ban đầu là Trưởng ban Thường trực Quốc hội với người kiêm nhiệm đầu tiên là Nguyễn Văn Tố, một người không phải là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Vào ngày 3 tháng 3 năm 1946, dưới sự chủ trì của Nguyễn Văn Tố, Quốc hộicơ quan chính phủ đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được ra đời. Bùi Bằng Đoàn sau đó kế nhiệm chức vụ của ông Tố kể từ ngày 9 tháng 11 năm 1946, ông là một nhà thơ và cũng không phải là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Tuy nhiên, ông được báo chí Việt Nam ca ngợi là một nhà cách mạng tận tụy. Đến năm 1955, Tôn Đức Thắng kế nhiệm Bùi Bằng Đoàn và thành Chủ tịch Quốc hội đầu tiên là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong giai đoạn này, dưới chính thể Việt Nam Cộng hòa, Trương Vĩnh Lễ đã trở thành Chủ tịch Quốc hội đầu tiên của nước này. Tuy nhiên đến năm 1963, chính quyền Tổng thống Ngô Đình Diệm bị lật đổ khối tài sản của ông đã bị chính phủ Dương Văn Minh thu giữ, đồng thời bãi bỏ chức vụ này cho đến năm 1975.

Trường Chinh sau đó trở thành Chủ tịch Quốc hội thứ tư và là người tại nhiệm lâu nhất trong lịch sử Việt Nam khi giữ chức vụ này từ năm 1960 đến năm 1981. Đồng thời, lúc bấy giờ ông còn kiêm nhiệm chức vụ Chủ tịch Hội đồng Nhà nước vừa mới được thành lập. Lúc này, tên gọi Trưởng ban Thường trực Quốc hội được thay đổi thành Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Nguyễn Hữu Thọ sau đó kế nhiệm Trường Chinh vào năm 1981 làm Chủ tịch Quốc hội. Ông là người miền Nam đầu tiên giữ chức vụ này, tuy nhiên, ông không phải là thành viên của Bộ Chính trị. Tên gọi chính thức Chủ tịch Quốc hội cũng được gọi từ giai đoạn này. Đến năm 1987, Nguyễn Hữu Thọ thôi giữ chức và được kế nhiệm bởi Lê Quang Đạo, một người cũng không thuộc Bộ Chính trị. Tương tự như Nguyễn Hữu Thọ, thời gian giữ chức của ông Đạo cũng chỉ kéo dài một nhiệm kỳ. Năm 1992, Nông Đức Mạnh được bầu làm Chủ tịch Quốc hội Việt Nam cho đến năm 2001. Ông là Chủ tịch Quốc hội đầu tiên xuất thân từ một dân tộc thiểu số ở Việt Namngười Tày. Đồng thời, ông cũng là người đầu tiên sau Trường Chinh giữ vị trí Ủy viên Bộ Chính trị. Kế nhiệm của ông Mạnh là Nguyễn Văn An, người giữ chức Chủ tịch Quốc hội từ năm 2001 đến năm 2006. Đến năm 2006, Nguyễn Phú Trọng được bầu trở thành Chủ tịch Quốc hội Việt Nam. Tuy nhiên, đến năm 2011, ông từ chức sau khi được bầu vào chức vụ Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Nguyễn Sinh Hùng kế nhiệm sau đó. Cho đến cuối tháng 3 năm 2016, với 92,5% số phiếu tán thành, Nguyễn Thị Kim Ngân trở thành Chủ tịch Quốc hội thứ 11 của Việt Nam, đồng thời bà cũng là người phụ nữ đầu tiên giữ cương vị này. Đến ngày 31 tháng 3 năm 2021, Vương Đình Huệ được bầu lên nhậm chức Chủ tịch Quốc hội thay thế cho bà Ngân.

Quy trình bầu cử Chủ tịch Quốc hội

Chủ tịch Quốc hội được bầu cử trong kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội mới. Theo Nghị quyết Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc khóa trước trình danh sách đề cử để Quốc hội tiến hành bầu cử Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội và Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội. Ngoài ra, đại biểu Quốc hội cũng có quyền giới thiệu thêm hoặc tự ứng cử vào các vị trí cần bầu cử. Sau đó, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội cho đến khi Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa trước báo cáo Quốc hội kết quả thảo luận tại Đoàn đại biểu; trình Quốc hội danh sách ứng cử do đại biểu Quốc hội giới thiệu hoặc tự đề cử. Tại đây, Quốc hội tiếp tục thảo luận, biểu quyết thông qua danh sách và thành lập Ban kiểm phiếu để tiến hành bầu cử thông qua hình thức bỏ phiếu kín. Sau khi hoàn tất quá trình bầu cử, ban kiểm phiếu kiểm phiếu và công bố kết quả; Quốc hội đồng thời thảo luận, biểu quyết thông qua nghị quyết bầu cử. Cuối cùng, Chủ tịch Quốc hội tiến hành tuyên thệ trước toàn thể nhân dân.

Khi làm lễ nhậm chức, tân Chủ tịch Quốc hội thường phải thực hiện tuyên thệ:"Tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Nhân dân, với Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó".Để được vào danh sách ứng cử, một đại biểu cần phải đảm bảo tiêu chuẩn chung của Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Đồng thời, đại biểu phải hiểu biết sâu sắc về pháp luật Việt Nam, pháp luật và thông lệ quốc tế; có kinh nghiệm và hoàn thành xuất sắc chức vụ bí thư tỉnh ủy, thành ủy hoặc trưởng ban, bộ, ngành ở Trung ương. Ngoài ra, đại biểu đó còn phải tham gia Bộ Chính trị đúng một nhiệm kỳ trở lên.

Danh sách Chủ tịch Quốc hội

Ghi chú:

Danh sách nguyên Chủ tịch Quốc hội còn sống
Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2023, có 5 nguyên Chủ tịch Quốc hội còn sống. Nguyên Chủ tịch Quốc hội còn sống cao tuổi nhất là ông Nguyễn Văn An và trẻ nhất là Nguyễn Thị Kim Ngân. Chủ tịch Quốc hội qua đời gần đây nhất là ông Lê Quang Đạo khi ông qua đời vào ngày 24 tháng 7 năm 1999. Dưới đây là danh sách các Chủ tịch Quốc hội theo nhiệm kỳ:

Xem thêm

 Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam
 Chủ tịch nước Việt Nam
 Thủ tướng Chính phủ Việt Nam
 Chánh án Tòa án tối cao Việt Nam
 Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

 Lãnh đạo Quốc hội tại Trang tin Lãnh đạo Quốc hội

Chính trị Việt Nam
Tổ chức thành lập năm 1946
Chủ tịch Quốc hội Việt Nam
Danh sách cơ quan lập pháp


title: Cho tôi tình yêu

text:
Cho tôi tình yêu (tiếng Thụy Điển: Fucking Åmål, tên tiếng Anh: Show Me Love) là bộ phim truyền hình của điện ảnh Thụy Điển, do Lukas Moodysson đạo diễn, và có sự tham gia của các ngôi sao nữ Rebecka Liljeberg và Alexandra Dahlström. Phim công chiếu năm 1998, lần đầu tại Liên hoan phim Cannes. Phim giành 4 giải Guldbagge Awards là giải chính thức của điện ảnh Thụy Điển, giải Teddy tại Liên hoan phim Berlin năm 1999, ngoài ra nó còn giành giải tại Liên hoan phim quốc tế Rotterdam, giải Bodil, giải thưởng của Viện phim Anh, giải của Na Uy, giải tại Liên hoan phim quốc tế Karlovy Vary,...Bộ phim là một trong top ten của danh sách 50 bộ phim bạn sẽ thấy ở tuổi 14 của BFI (BFI list of the 50 films you should see by the age of 14). Nó cũng là bộ phim Thụy Điển ăn khách nhất tại quốc gia này trong hai năm 1998- 1999.

Bộ phim nói về tình yêu đồng tính của giới trẻ tuổi vị thành niên, và được xem là một phim hay về tuổi teen. Tại Thụy Điển, năm 2005 xem phim là một trong những phim tuổi teen nhiều người xem nhất mọi thời đại. Với nhiều người Thụy Điển bây giờ, xem nó là bộ phim tốt nhất nền điện ảnh nước này.

Nội dung

Diễn viên

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Film trailer
 Show Me Love scene to scene
 Portal-like fan site , in English and Slovak.
 English subtitles, translated script

Phim lãng mạn
Phim Thụy Điển
Phim năm 1998
Phim chính kịch thập niên 1990
Phim teen
Phim đạo diễn đầu tay
Phim tuổi mới lớn liên quan đến LGBT
Phim liên quan đến đồng tính nữ


title: Ludwig Boltzmann

text:
Ludwig Eduard Boltzmann (20 tháng 2 năm 1844 – 5 tháng 9 năm 1906) là một nhà vật lý nổi tiếng người Áo, thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Áo, ông là người bắc cầu cho vật lý hiện đại, với những công trình đặt nền móng cho các lĩnh vực khoa học gồm cơ học thống kê và nhiệt động lực học thống kê. Ông là một trong những nhân vật có đóng góp lớn, bảo vệ cho thuyết nguyên tử khi mô hình nguyên tử vẫn còn đang gây ra sự tranh cãi cao. Ngoài Max Planck ra, ông cũng là người có công đầu đề xuất ý tưởng cho thuyết lượng tử.

Tiểu sử

Thời trẻ và sự giáo dục
Boltzmann sinh ra ở Viên, khi đó là thủ đô của Đế quốc Áo. Cha của ông, Ludwig George Boltzmann, là một công chức ngành thuế. Mẹ của ông, Katharina Pauernfeind, từ Salzburg. Từ nhỏ, Boltzmann được một thầy tư dạy học tại nhà. Sau đó ông học tại trường trung học ở Linz. Khi ông 15 tuổi, cha của ông qua đời.

Từ năm 1863, Boltzmann nghiên cứu vật lý ở trường Đại học Wien. Một số giáo viên của ông là Johann Josef Loschmidt, Joseph Stefan, Andreas von Ettingshausen và Jozef Petzval. Boltzmann nhận bằng tiến sĩ năm 1866. Công trình luận án tiến sĩ của ông về thuyết động học các chất khí do Stefan hướng dẫn. Năm 1867, Boltzmann đã là giảng viên đại học. Sau khi có bằng tiến sĩ, Boltzmann làm việc hai năm trong vai trò là trợ lý của Stefan. Sau đó Stefan đã giới thiệu ông vào các công trình của James Clerk Maxwell.

Sự nghiệp
Năm 1869, ở tuổi 25, ông đã được bổ nhiệm là giáo sư vật lý toán, giảng viên của trường Đại học Graz. Năm 1869 ông đã làm việc vài tháng với Robert Bunsen và Leo Königsberger tại Heidelberg. Năm 1871, ông làm việc cùng Gustav Kirchhoff và Hermann von Helmholtz ở Berlin. Năm 1873 Boltzmann tới Đại học Wien làm giáo sư giảng dạy về toán học và ở đây đến năm 1876.

Năm 1872, ông gặp Henriette von Aigentler, một giáo viên dạy toán và vật lý ở Graz. Năm 1876, Ludwig Boltzmann cưới Henriette von Aigentler; họ có ba con gái và hai con trai. Boltzmann quay trở lại Graz làm trưởng khoa Vật lý. Ông đã sống 14 năm hạnh phúc ở Graz và tại đây ông đã phát triển khái niệm về thống kê tự nhiên của mình. Năm 1885, ông trở thành một thành viên của Viện hàn lâm Khoa học Hoàng gia đế quốc Áo và năm 1887, ông trở thành Hiệu trưởng trường Đại học Graz.

Năm 1890, Boltzmann làm trưởng khoa vật lý lý thuyết của trường Đại học München tại Đức.

Năm 1893, Boltzmann kế nhiệm Joseph Stefan làm Giáo sư Vật lý lý thuyết của Đại học Wien.

Đóng góp trong vật lý
Boltzmann là một nhà vật lý cổ điển, nhưng ông đã có ảnh hưởng lớn đến các lĩnh vực vật lý hiện đại gồm cơ học thống kê và nhiệt động lực học thống kê. Các phương trình Boltzmann là những ý tưởng trọng yếu cho nhiệt động lực học không cân bằng và các quá trình thuận nghịch. Boltzmann cũng có công lớn trong việc xây dựng và bảo vệ định luật hai của nhiệt động lực học, phát triển định nghĩa entropy từ quan điểm thống kê thuần túy và đánh đổ quan điểm chết nhiệt vũ trụ.

Phương trình entropy, được khắc trên bia mộ, là thành tựu khoa học vĩ đại của Boltzmann:

Phương trình entropy:

Phương trình Boltzmann

Phương trình Boltzmann mô tả động lực học của một chất khí lý tưởng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Ruth Lewin Sime, Lise Meitner: A Life in Physics Chapter One: Girlhood in Vienna gives Lise Meitner's account of Boltzmann's life and career.
 Ludwig Boltzmann , Universität Wien.
 Ali Eftekhari, Ludwig Boltzmann (1844–1906)
 Scienceworld biography
  Article first published in the Stanford Encyclopedia of Philosophy

 Ludwig Boltzmann's Gravesite

Nhà vật lý Áo
Người bị rối loạn lưỡng cực
Mất năm 1906
Nhà vật lý lý thuyết


title: Cassida johnsoni

text:
Cassida johnsoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Tivenys

text:
Tivenys là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Baix Ebre, tỉnh Tarragona, cộng đồng tự trị Catalonia, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website
 Information - Generalitat de Catalunya
 Statistical information - Institut d'Estadística de Catalunya

Đô thị ở Tarragona
Baix Ebre


title: Andrena stabiana

text:
Andrena stabiana là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Morice mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1899


title: Barbigha

text:
Barbigha là một thành phố và là một khu vực quy hoạch (notified area) của quận Sheikhpura thuộc bang Bihar, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Barbigha có dân số 38.258 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Barbigha có tỷ lệ 52% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 63%, và tỷ lệ cho phái nữ là 40%. Tại Barbigha, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Bihar


title: Gibberula rauli

text:
Gibberula rauli là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibberula


title: Sân bay quốc tế Ufa

text:
Sân bay quốc tế Ufa (tiếng Nga: Международный аэропорт Уфа)  là sân bay ở Ufa, thủ phủ Bashkortostan, Nga.

Đây là sân bay lớn nhất ở Cộng hòa Bashkortostan.

Năm 2007, sân bay này đã phục vụ 1.180.000 lượt khách.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Aeroflot (Moscow-Sheremetyevo)
Azerbaijan Airlines (Baku, Novy Urengoy)
Kogalymavia (Kogalym)
Komiinteravia (Syktyvkar)
Lufthansa (Frankfurt)
Rossiya (St. Petersburg)
S7 Airlines (Moscow-Domodedovo)
Turkish Airlines (Istanbul-Atatürk) [bắt đầu năm 2008]
Ural Airlines (Ekaterinburg)
Yamal Airlines

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Sân bay quốc tế Ufa
  Sân bay quốc tế Ufa

Sân bay Bashkortostan
Sân bay Nga
Ufa
Sân bay xây dưới thời Liên Xô


title: Tainai, Niigata

text:
Tainai (tiếng Nhật: 胎内市 Thai-nai) là một thành phố thuộc tỉnh Niigata, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Niigata


title: Saint-Nazaire-de-Ladarez

text:
Saint-Nazaire-de-Ladarez là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie phía nam nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Hérault

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintnazairedeladarez


title: Cominella olsoni

text:
Cominella olsoni là một loài predatory ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae, the true whelks.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A W B, New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Cominella
Động vật chân bụng New Zealand


title: Nguyễn Thành (định hướng)

text:
Nguyễn Thành, hay Nguyễn Văn Thành là một cái tên người Việt khá phổ biến. Một số nhân vật cùng tên này như:

 Nguyễn Thành, đỗ đệ nhị giáp khoa thi Thái học sinh năm Canh Thìn, niên hiệu Thánh Nguyên thứ nhất (1400) đời Hồ Quý Ly.
 Nguyễn Thành (1863-1911), thường được biết đến với tên gọi Nguyễn Tiểu La , một chí sĩ yêu nước thời cận đại trong lịch sử Việt Nam.
 Nguyễn Thành (thẩm phán), sinh năm 1961, Chánh án Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng

Xem thêm
 Nguyễn Văn Thành (định hướng)


title: Manobia bimaculata

text:
Manobia bimaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Manobia


title: Magellana

text:
Magellana là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Corrientes

text:
Corrientes là một thành phố nằm trong tỉnh Corrientes của Argentina. Thành phố Corrientes có diện tích km², dân số theo ước tính năm 2009 là 345.000 người. Đây là thành phố lớn thứ 13 tại Argentina.

Khí hậu
 Giáo dục

 Đại học Quốc gia Đông Bắc
 Đại học Cuenca del Plata

 Thể thao
Các đội bóng đá chính của thành phố là: Huracán Corrientes, Boca Unidos và Deportivo Mandiyú.

 Thành phố kết nghĩa

  Encarnación, Paraguay
  Estepa, Tây Ban Nha

 Xem thêm

 Barrio Esperanza

Tham khảo

Liên kết ngoài

  MCC
 Sights (English)
 Map

Thành phố của Argentina
Tỉnh Corrientes


title: Sinezona laqueus

text:
Sinezona laqueus là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Scissurellidae.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Sinezona
Động vật chân bụng New Zealand


title: Andrena pavonia

text:
Andrena pavonia là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1974


title: Brittoli

text:
Brittoli là một đô thị thuộc tỉnh Pescara trong vùng Abruzzo của Ý. Đô thị này có diện tích 15 km², dân số 414 người. Các làng trực thuộc:. San Vito, Boragne, Cerqueglio, Cona, Fonte Moro, Intro d'Acqua, Pagliaro di Tono, Peschiole, Spinaci. Các đô thị giáp ranh gồm: Capestrano (AQ), Carpineto della Nora, Civitaquana, Corvara, Pietranico, Vicoli, Villa Santa Lucia degli Abruzzi (AQ).

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pescara


title: 4773 Hayakawa

text:
4773 Hayakawa (1989 WF) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 11 năm 1989 bởi Endate và Watanabe ở Kitami.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4773 Hayakawa

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Allomyia gnathos

text:
Allomyia gnathos là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Allomyia


title: Ellipteroides subsaturatus

text:
Ellipteroides subsaturatus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ellipteroides
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Sabata

text:
Sabata (Tiếng Ý: Ehi Amico... c'è Sabata, hai chiuso là một bộ Viễn Tây kiểu Ý do đạo diễn Gianfranco Parolini thực hiện năm 1969. Đây là phim đầu tiên trong bộ ba phim Sabata của Parolini, với ngôi sao Lee Van Cleef là nhân vật chính.

Nội dung
Sabata, một người đàn ông ít nói, đến một thị trấn nhỏ ở Texas cùng lúc với một vụ cướp ngân hàng xảy ra. Sabata phát hiện ra rằng đó là một âm mưu của các nhà lãnh đạo thị trấn, những người muốn bán thị trấn cho ngành đường sắt. Stengel, người lãnh đạo thị trấn gửi những tên côn đồ khác nhau để giết Sabata, trong đó có một sát thủ tên là Banjo (tên này được đặt như vậy vì người này luôn mang bên người một cây đàn Banjo, giấu bên trong là một khẩu súng trường)

Diễn viên
Lee Van Cleef vai Sabata

William Berger vai Banjo,

Ignazio Spalla vai Carrincha

Franco Ressel vai Stengel

Linda Veras vai Jane

Claudio Undari vai Oswald

Gianni Rizzo vai Judge O'Hara

Liên kết ngoài

Sabata at Shobary's Spaghetti Westerns

Tham khảo

Phim Ý
Phim Viễn Tây Ý
Phim hành động
Phim năm 1969
Phim năm 1970
Phim tiếng Anh
Phim tiếng Ý
Phim Viễn Tây Spaghetti


title: Callabiana

text:
Callabiana là một đô thị ở tỉnh Biella vùng Piedmont của nước Ý, có vị trí cách khoảng 70 km về phía đông bắc của of Torino và khoảng 4 km về phía tây bắc của of Biella. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 139 và diện tích là 7,3 km².

Callabiana giáp các đô thị: Andorno Micca, Bioglio, Camandona, Gaby, Pettinengo, Piatto, Piedicavallo, Selve Marcone, Tavigliano, Vallanzengo.

Callabiana nằm bên sườn Monte Casto, được chia thành 14 làng: Trabbia, Lucca, Virla, Socco, Steglio, Cordaro, Nelva, Corte, Fusero, Chiesa, Pianezze, Cascina Nuova, Vacchione, Pettani, quan trọng nhất là Pianezze.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Biella
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Thủ tướng Israel

text:
Thủ tướng Israel (, Rosh HaMemshala, nghĩa.Người đứng đầu chính phủ) là người đứng đầu chính phủ của Israel và là nhân vật chính trị quyền lực nhất ở Israel (chức vụ Tổng thống Israel là một vị trí danh dự). Thủ tướng quốc gia này là người đứng đầu cơ quan hành pháp. Nơi cư ngụ chính thức của thủ tướng là Beit Rosh Hamemshala tọa lạc ở Jerusalem. Thủ tướng hiện nay là Benjamin Netanyahu thuộc đảng Likud, đây là nhân vật thứ 15 giữ cương vị này (trừ các thủ tướng lâm thời).

Lịch sử
Chức vụ thủ tướng ra đời vào ngày 14 tháng 5 năm 1948, ngày của Tuyên ngôn thành lập Nhà nước Israel, khi chính phủ lâm thời đã được thành lập. David Ben-Gurion, lãnh đạo của đảng Mapai và là người đứng đầu của Jewish Agency(1 tổ chức phục quốc Do thái) đã trở thành thủ tướng đầu tiên của Israel. Chức thủ tướng đã trở thành thường trực ngày 08 tháng 3 năm 1949, khi chính phủ đầu tiên được thành lập. Ben-Gurion giữ chức vụ này cho đến cuối năm 1953, khi ông từ chức nhằm giải quyết nội bộ Kibbutz của SDE Boker. Ông được thay thế bởi Moshe Sharett. Tuy nhiên, Ben-Gurion trở lại trong một ít hơn hai năm để giành vị trí của mình. Ông đã từ chức trong một thời gian hai năm 1963, ly khai khỏi Mapai để lập Rafi. Levi Eshkol đã nắm giữ vị trí người đứng đầu Mapai và thủ tướng. Ông trở thành thủ tướng đầu tiên đứng đầu các quốc gia dưới danh nghĩa hai đảng khi Mapai thành lập Alignment với Ahdut HaAvoda vào năm 1965. Năm 1968, ông cũng trở thành lãnh đạo đảng duy nhất để chỉ huy một đa số tuyệt đối trong Knesset, sau khi Mapam và Rafi sáp nhập vào Alignment, khiến đảng này có 63 ghế trong Knesset 120 ghế.

Ngày 26 Tháng Hai 1969, Eshkol trở thành thủ tướng đầu tiên qua đời khi đang tại vị, và đã tạm thời được thay thế bằng Yigal Allon. Tuy nhiên, nhiệm kì của Allon kéo dài ít hơn một tháng, do các đảng đã thuyết phục Golda Meir quay về đời sống chính trị và trở thành thủ tướng vào tháng 3 năm 1969. Meir là nữ thủ tướng đầu tiên của Israel, và là nữ thủ tướng thứ ba trên thế giới (sau Sirimavo Bandaranaike và Indira Gandhi).

Meir từ chức vào năm 1974 sau khi Ủy ban Agranat công bố kết quả điều tra về chiến tranh Yom Kippur, ngay cả khi cơ quan này đã tuyên bố bà miễn trách. Yitzhak Rabin đã giữ chức vụ này, mặc dù ông cũng đã từ chức khi kết thúc nhiệm kỳ Knesset thứ 8 sau một loạt các vụ bê bối trong đó có tự tử của Bộ trưởng Bộ Nhà ở Avraham Ofer sau khi cảnh sát bắt đầu điều tra cáo buộc ông đã sử dụng quỹ đảng bất hợp pháp, và Asher Yadlin (thống đốc-được chỉ định của Ngân hàng Israel) bị kết án năm năm tù giam vì tội nhận hối lộ. Vợ của Rabin, Leah, cũng đã bị phát hiện có một tài khoản ở nước ngoài, đây là điều bất hợp pháp tại Israel vào thời điểm đó.

Menachem Begin trở thành thủ tướng cánh hữu đầu tiên khi ông Likud thắng trong cuộc bầu cử cuộc bầu cử năm 1977, và giữ chức vụ này trong các cuộc bầu cử năm 1981. Ông đã từ chức vào năm 1983 vì lý do sức khỏe, chuyển quyền cho Yitzhak Shamir.

Sau khi cuộc bầu cử 1984 đã có kết quả không có đảng nào (Alignement hay Likud) có thể thành lập một chính phủ, một chính phủ thống nhất dân tộc đã được thành lập với một chức thủ tướng luân phiên - Shimon Peres nắm giữ hai năm đầu tiên, và được thay thế giữa nhiệm kỳ bởi Shamir, theo nhiệm kỳ của Knesset.

Mặc dù cuộc bầu cử năm 1988 đã mang tới kết quả một chính phủ đoàn kết dân tộc, Shamir đã có thể giữ chức thủ tướng một mình. Peres đã nỗ lực nhưng không thành công trong việc lập một chính phủ cánh tả vào năm 1990, để lại quyền lực cho đến khi Shamir cho đến năm 1992.

Rabin trở thành thủ tướng lần thứ hai khi ông lãnh đạo Đảng Lao động chiến thắng trong các cuộc bầu cử năm 1992. Sau vụ ám sát ông vào ngày 04 tháng 11 năm 1995, Peres đã đảm nhận chức vụ thủ tướng.

Danh sách thủ tướng Israel
David Ben-Gurion (tháng 5 năm 1948 - tháng 1 năm 1954; tháng 11 năm 1955 - tháng 6 năm 1963)
Moshe Sharett (tháng 1 năm 1954 - tháng 11 năm 1955)
Levi Eshkol (tháng 6 năm 1963 - tháng 2 năm 1969)
Yigal Allon (quyền Thủ tướng, tháng 2 năm 1969 - tháng 3 năm 1969)
Golda Meir (tháng 3 năm 1969 - tháng 6 năm 1974)
Yitzhak Rabin (tháng 6 năm 1974 - tháng 6 năm 1977; tháng 7 năm 1992 - tháng 11 năm 1995)
Menachem Begin (tháng 6 năm 1977 - tháng 10 năm 1983)
Yitzhak Shamir (tháng 10 năm 1983 - tháng 9 năm 1984; tháng 10 năm 1986 - tháng 7 năm 1992)
Shimon Peres (tháng 9 năm 1984 - tháng 10 năm 1986; tháng 11 năm 1995 - tháng 6 năm 1996)
Benjamin Netanyahu (tháng 6 năm 1996 - tháng 7 năm 1999; tháng 3 năm 2009 - tháng 6 năm 2021; tháng 12 năm 2022 - nay)
Ehud Barak (tháng 7 năm 1999 - tháng 3 năm 2001)
Ariel Sharon (tháng 3 năm 2001 - tháng 6 năm 2006)
Ehud Olmert (tháng 6 năm 2006 - tháng 3 năm 2009)
Naftali Bennett (tháng 6 năm 2021 - tháng 6 năm 2022)
Yair Lapid (tháng 7 năm 2022 - tháng 12 năm 2022)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức
 Tất cả thủ tướng Israel

Chính phủ Israel


title: Wichian Buri (huyện)

text:
Wichian Buri () là một huyện (amphoe) ở phía nam của tỉnh Phetchabun, phía bắc Thái Lan.

Lịch sử
Trước đây, khu vực Wichian Buri thuộc quản lý của Mueang Tha Rong. Vua Rama III đã nâng cấp thành phố Tha Rong bằng cách bổ sung Bua Chum và Chai Badan và đổi tên thành phố thành Wichian Buri. Khi vua Rama V lập Monthon Phetchabun, Wichian Buri thuộc Phetchabun năm 1898. Tên của huyện đã được đổi thành Tha Rong ngày 17 tháng 4 năm 1939, nhưng lại được đổi lại tên Wichian Buri năm 1944.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là Bueng Sam Phan của tỉnh Phetchabun, Phakdi Chumphon và Thep Sathit của tỉnh Chaiyaphum, Si Thep của Phetchabun, và Phaisali của tỉnh Nakhon Sawan.

Hành chính
Huyện này được chia thành 14 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 177 làng (muban). Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Whichian Buri nằm trên một phần của the tambon Tha Rong và Sa Pradu, and Phu Toei nằm trên một phần của the tambon Phu Thoei. Có 14 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com

Wichian Buri


title: Thiên hà xoắn ốc

text:
Thiên hà xoắn ốc là một kiểu thiên hà được phân loại ban đầu bởi Edwin Hubble trong cuốn sách Thế giới Tinh vân (The Realm of the Nebulae) viết năm 1936 và do vậy là một phần trong dãy Hubble. Các thiên hà xoắn ốc chứa một đĩa phẳng, quay gồm các sao, khí và bụi, và một vùng tập trung rất nhiều ngôi sao tại trung tâm thiên hà gọi là chỗ phình. Thiên hà xoắn ốc còn được bao xung quanh bởi nhiều quầng của các sao, mà nhiều trong số chúng tập trung trong các quần tinh cầu.

Gọi là thiên hà xoắn ốc bởi vì chúng có các cấu trúc nhánh xoắn ốc (thường là hai nhánh) mở rộng từ tâm ra đĩa thiên hà. Các nhánh xoắn ốc chính là nơi đang diễn ra sự hình thành sao và chúng sáng hơn vùng đĩa xung quanh bởi vì có các ngôi sao trẻ, nóng loại OB nằm trong những nhánh xoắn ốc này.

Gần một nửa các thiên hà đã được quan sát có các thành phần phụ thêm với dạng cấu trúc dạng thanh (bar-like structure), mở rộng từ chỗ phình trung tâm đến nơi bắt đầu của các nhánh xoắn ốc. Dải Ngân Hà của chúng ta cũng được xác nhận gần đây (trong thập niên 1990) là thiên hà xoắn ốc có thanh, mặc dù cấu trúc dạng thanh này rất khó được phát hiện do vị trí của hệ Mặt Trời trong đĩa thiên hà. Chứng cứ thuyết phục nhất cho sự tồn tại của thanh là từ khảo sát gần đây , thực hiện bởi Kính viễn vọng Không gian Spitzer, về các ngôi sao trong tâm Ngân Hà.

Cùng với các thiên hà vô định hình, thiên hà xoắn ốc chiếm khoảng xấp xỉ 60% số thiên hà trong vũ trụ gần xung quanh chúng ta. Chúng hầu hết được tìm thấy trong những vùng có mật độ thấp và rất hiếm gặp tại trung tâm của các quần tụ thiên hà.

Cấu trúc

Các thiên hà xoắn ốc chứa bốn thành phần riêng biệt:
 Một đĩa phẳng, quay quanh tâm chứa các ngôi sao (hầu hết là mới được sinh ra) và vật chất liên sao trong đó dễ thấy các nhánh xoắn ốc
 Một chỗ phình ở trung tâm chứa các sao, chủ yếu là sao già, chỗ phình này tương tự như một thiên hà elip
 Một sự phân bố sao hình thanh
 Một quầng thiên hà gần hình cầu chứa các ngôi sao, bao gồm rất nhiều quần tinh cầu (hay cụm sao cầu)
 Lỗ đen siêu khối lượng tại tâm của chỗ phình
 Một quầng thiên hà vật chất tối có hình dạng gần cầu
Các thành phần này thay đổi khác nhau tùy theo khối lượng, độ trắng và kích thước của các thiên hà xoắn ốc.

Nhánh xoắn ốc

Nhánh xoắn ốc là những vùng chứa sao mở rộng từ tâm của thiên hà xoắn ốc không thanh và thiên hà xoắn ốc có thanh. Đây là những vùng dài, mỏng có hình xoắn ốc và dựa vào đó mà các nhà thiên văn đặt tên thành các thiên hà xoắn ốc. Do vậy, một cách tự nhiên, sự phân loại khác nhau của các thiên hà xoắn ốc dựa vào sự khác biệt của cấu trúc các nhánh xoắn ốc này. Ví dụ, các thiên hà Sc và SBc, có các nhánh xếp "rất thưa" với nhau, trong khi các thiên hà Sa và SBa có các nhánh cuộn chặt vào nhau (tham chiếu từ dãy Hubble). Ngoài ra, các nhánh xoắn ốc chứa rất lớn các ngôi sao trẻ, nóng (do mật độ không gian liên sao rất lớn và tốc độ sản sinh sao nhanh), cũng là một đặc điểm đáng chú ý của các nhánh xoắn ốc.

Chỗ phình thiên hà

Chỗ phình là một nhóm sao khổng lồ, với mật độ các sao trong vùng này là lớn. Thuật ngữ này thường nói đến các nhóm ngôi sao được tìm thấy hầu hết trong các thiên hà xoắn ốc.

Sử dụng phân loại của Hubble, chỗ phình của các thiên hà Sa thường chứa các sao già, đỏ loại II (population II), với thành phần kim loại thấp. Hơn thế nữa, chỗ phình của các thiên hà loại Sa và SBa thường có kích thước lớn. Ngược lại, chỗ phình của các thiên hà loại Sc và SBc lại nhỏ hơn, và chứa các sao xanh, trẻ, loại I. Một số chỗ phình có tính chất tương tự với các thiên hà elip (khi chúng có khối lượng và độ sáng thấp), và một số chỉ đơn giản là hiện lên với mật độ cao hơn tại trung tâm của đĩa thiên hà, và có tính chất tương tự như đĩa thiên hà.

Nhiều chỗ phình được cho là chứa một lỗ đen siêu khối lượng tại tâm của chúng. Các lỗ đen chưa bao giờ được quan sát một cách trực tiếp, nhưng đã có nhiều chứng cứ cho sự tồn tại của chúng. Trong thiên hà của chúng ta, có một thiên thể gọi là Sagittarius A* được tin rằng chính là một lỗ đen siêu khối lượng. Cũng có một tương quan chặt chẽ giữa khối lượng của lỗ đen và sự phân tán vận tốc của các ngôi sao trong chỗ phình, gọi là tương quan M-sigma.

Các ví dụ điển hình

Thiên hà Tam Giác
Thiên hà Xoáy Nước

Thiên hà Andromeda

Thiên hà Hoa Hướng Dương
Thiên hà Chong Chóng

Xem thêm

Thành phần

 Đĩa thiên hà
 Chỗ phình (thiên văn)

 Quầng thiên hà (Galactic halo)

 Hào quang thiên hà(Galactic corona)

Phân loại

 Biểu đồ độ lớn màu thiên hà
 Phân loại hình thái của thiên hà
 Dãy Hubble
 Đĩa thiên hà
 Thiên hà hoạt động
 Thiên hà xoắn ốc có thanh

 Thiên hà lùn
 Thiên hà elip lùn
 Thiên hà hình cầu lùn
 Thiên hà elip
 Thiên hà xoắn ốc thiết kế lớn
 Thiên hà xoắn ốc trung gian
 Thiên hà không đều

 Thiên hà hình hạt đậu
 Thiên hà vành
 Thiên hà sản sinh sao tốc độ lớn
 Thiên hà Seyfert
 Thiên hà xoắn ốc không thanh

Khác

 Hệ tọa độ thiên hà
 Sự hình thành và tiến hóa thiên hà
 Nhóm thiên hà

 Danh sách thiên hà
 Danh sách các thiên hà gần nhất

 Lịch sử khám phá thiên hà, quần tụ thiên hà và cấu trúc lớn trong vũ trụ
 Liên hệ Tully-Fisher

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Spiral Galaxies @ SEDS Messier pages
 SpiralZoom.com ,  an educational website about Spiral Galaxies and other spiral formations found in nature.  For high school & general audience.
 Spiral Structure explained

Thiên hà xoắn ốc
Phân loại hình thái của thiên hà
Xoắn ốc
Edwin Hubble


title: Banan

text:
Banan là một huyện của tỉnh Battambang, một tỉnh tây bắc Campuchia.

Hành chính
Huyện này được chia ra thành 8 xã (khum).

Làng xã

Tham khảo

Huyện Campuchia
Tỉnh Battambang


title: Mộ Lao

text:
Mộ Lao (đôi khi viết nhầm thành Mỗ Lao) là một phường thuộc quận Hà Đông, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý
Địa giới hành chính phường Mộ Lao:
Phía đông và phía bắc giáp quận Nam Từ Liêm
Phía tây giáp các phường Vạn Phúc và Yết Kiêu
Phía nam giáp phường Văn Quán.

Phường Mộ Lao có diện tích 1,26 km², dân số năm 2022 là 24.221 người, mật độ dân số đạt  người/km².

Lịch sử
Dưới thời nhà Nguyễn, Mộ Lao (Mỗ Lao) vốn là một làng thuộc tổng Thiên Mỗ, huyện Từ Liêm, phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây. Đến năm 1831, huyện Từ Liêm chuyển về thuộc phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Nội.

Sau năm 1945, làng Mộ Lao cùng với các làng Văn Quán, Cầu Đơ, Hà Trì được sáp nhập vào thị xã Hà Đông. Lúc này, Mộ Lao trở thành một thôn ngoại thị của thị xã.

Năm 1965, thôn Mộ Lao sáp nhập với 3 thôn Văn Quán, Yên Phúc, Xa La để thành lập xã Văn Yên thuộc thị xã Hà Đông.

Ngày 23 tháng 6 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định 52-CP. Theo đó, giải thể xã Văn Yên để thành lập hai phường Văn Mỗ và Phúc La.

Phường Văn Mỗ gồm có các thôn Văn Quán, Mỗ Lao thuộc xã Văn Yên cũ và phố Trần Phú của phường Yết Kiêu với 266,96 ha diện tích tự nhiên và 13.703 người.

Ngày 27 tháng 12 năm 2006, phường Văn Mỗ thuộc thành phố Hà Đông mới thành lập.

Ngày 1 tháng 3 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định 23/2008/NĐ-CP. Theo đó, chia phường Văn Mỗ thành hai phường Văn Quán và Mộ Lao.

Phường Mộ Lao có 126,3 ha diện tích tự nhiên, dân số là 14.105 người.

Ngày 8 tháng 5 năm 2009, quận Hà Đông được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thành phố Hà Đông, phường Mộ Lao thuộc quận Hà Đông cho đến nay.

Chú thích

Xem thêm


title: Horistonotus crucifer

text:
Horistonotus crucifer là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Horistonotus


title: Aulacophora frubstorferi

text:
Aulacophora frubstorferi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Duvivier miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Stolas intermedia

text:
Stolas intermedia là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Stolas


title: Seftigen (huyện)

text:
Huyện Seftigen là một trong 26 huyện hành chính ở bang Bern, Thụy Sĩ. Thủ phủ là đô thị Seftigen. Huyện này có diện tích 189 km² và gồm có 26 đô thị:

Tham khảo

Huyện của Thụy Sĩ


title: Aspidhampsonia

text:
Aspidhampsonia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Protomognathus

text:
Protomognathus là một chi côn trùng thuộc họ Formicidae. Chi này có các loài sau:

 Protomognathus americanus

Chú thích

Tham khảo

Crematogastrini
Động vật Mỹ
Loài dễ thương tổn


title: Lunatia triseriata

text:
Euspira triseriata, tên tiếng Anh: spotted moonsnail', là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc Mặt Trăng.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 33 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 0 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 274 m.

Chú thích

Tham khảo

Lunatia


title: Torreón

text:
Torreón là một thành phố thuộc Torreón, Coahuila, México. Năm 2005, dân số của thành phố này là 577477 người.

Khí hậu

Tham khảo

Khu dân cư ở Coahuila

México năm 1893
Khởi đầu năm 1893


title: Xưởng đúc đồ sắt Völklingen

text:
Xưởng đúc đồ sắt Völklingen () nằm tại thành phố Völklingen, bang Saarland, Đức. Công trình này đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1994 như là một tượng đài công nghiệp. Nó là một phần của Tuyến đường di sản công nghiệp châu Âu và giành giải thưởng Cột mốc Lịch sử Kỹ thuật Đức, được bảo vệ như là một tài sản văn hóa theo Công ước Hague. Năm 2013, xưởng đúc đồ sắt đón khoảng 310.000 du khách ghé thăm.

Lịch sử
Năm 1873, Julius Buch bắt đầu kế hoạch xây dựng một xưởng sản xuất và cán thép gần thành phố Vöklingen trên bờ sông Saar. Sau 6 năm hoạt động, ông đã phải đóng cửa xưởng của mình vì không có lãi do thuế quan đối với gang thép là quá cao.

Tới năm 1881, Carl Röchling bắt đầu xây một xưởng đúc đồ sắt mới. Ông đã mua các nhà máy ngừng hoạt động và hai năm sau, mẻ sắt đúc đầu tiên được ra lò. Năm 1890, công ty của ông là nhà sản xuất thép lớn nhất tại Đức. Phương pháp cán thép của Sidney Gilchrist Thomas được giới thiệu khá muộn nhưng nhanh chóng chứng minh hiệu quả. Nhà máy đóng cửa vào năm 1986. Quặng minette ở vùng Lorraine cách đó không xa cũng có thể được luyện ở Völklingen và loại quặng này được sử dụng cho đến năm 1963.

Ngày nay
Ngày nay, xưởng đúc đồ sắt Völklingen trở thành một nhà bảo tàng. Ferrodrom là một trung tâm khoa học tương tác, tập trung vào việc chế tạo đồ sắt. Du khách có thể tham quan các khu vực sản xuất. Ngoài ra, các triển lãm tạm thời về một loạt các chủ đề được lưu trữ trong các hội trường lớn. Vào mùa hè, các buổi hòa nhạc thường xuyên được tổ chức.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Völklingen Ironworks / Trang chính UNESCO
 Völklinger Hütte
 Initiative Völklinger Hütte
 Völklingen im Wandel (German only)
 Many Photos  (German only)
 European Route of Industrial Heritage

Di sản thế giới tại Đức
Völklingen
Công ty thép của Đức
Nhà máy gang thép
Bảo tàng công nghiệp Đức


title: Matanga (bướm đêm)

text:
Matanga là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Lindau, Rendsburg-Eckernförde

text:
Lindau là một đô thị thuộc quận Rendsburg-Eckernförde, bang Schleswig-Holstein.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rendsburg-Eckernförde


title: Cheumatopsyche simplex

text:
Cheumatopsyche simplex là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Cheumatopsyche


title: Teide

text:
Núi Teide (, , "đỉnh Teide") là một núi lửa trên đảo Tenerife của quần đảo Canaria, Tây Ban Nha. Với độ cao 3.718 mét, đỉnh núi là điểm cao nhất Tây Ban Nha và điểm cao nhất trên các đảo Đại Tây Dương.

Nếu tính từ nền biển, Teide đạt 7.500 m (24,600 ft), là núi lửa cao nhất từ chân lên ngọn nằm ngoài quần đảo Hawaii,, được cả UNESCO và NASA coi là "cấu trúc núi lửa cao thứ ba Trái Đất". Nhờ độ cao của Teide, Tenerife là đảo cao thứ 10 thế giới. Teide là một núi lửa còn hoạt động: lần phun trào gần đây nhất vào năm 1909 ở lỗ El Chinyero trên mé tây bắc khe Santiago. Hội đồng Điều hòa Thiên tai Liên Hợp Quốc xếp Teide vào nhóm núi lửa Thập niên bởi lịch sử phun trào tàn phá cũng như vị trí gần điểm dân cư, trong đó có Garachico, Icod de los Vinos và Puerto de la Cruz. Teide, Pico Viejo và Montaña Blanca tạo nên phức hợp Núi lửa Trung tâm của Tenerife.

Teide và vùng lân cận thuộc địa phận vườn quốc gia Teide, diện tích  và là một di sản thế giới UNESCO từ ngày 28 tháng 6 năm 2007. Teide là kì quan thiên nhiên đông người ghé thăm nhất Tây Ban Nha, là vườn quốc gia đông khách du lịch nhất Tây Ban Nha lẫn châu Âu và – vào thời điểm 2015 – là vườn quốc gia đông khách thứ tám trên thế giới, với khoảng 3 triệu lượt khách mỗi năm. Năm 2016, vườn có 4.079.823 lượt người viến thăm, phá kỷ lục. Đài thiên văn Teide, một đài thiên văn quốc tế lớn, nằm trên sườn núi Teide.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 UNESCO World Heritage Site datasheet
 Vườn quốc gia Teide—trang web chính thức
 Teide Webcam

Quần đảo Canaria
Núi lửa dạng tầng
Núi lửa Tây Ban Nha
Núi cao nhất quốc gia
Du lịch Tây Ban Nha
Núi lửa còn hoạt động
Núi lửa VEI-5
Núi lửa Thập niên
Tenerife


title: Ferla

text:
Ferla (Sicilia: Ferla hoặc Ferra) là một đô thị (comune) ở tỉnh Siracusa, vùng Sicilia, miền nam nước Ý. Đô thị Ferla có diện tích 24,9 km vuông, với dân số là 2.450 người tính đến 30 tháng 11 năm 2017.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị tỉnh Siracusa


title: Corigliano d'Otranto

text:
Corigliano d'Otranto là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Lecce trong vùng Apulia. Corigliano d'Otranto có diện tích 28 km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là 5632 người.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Corigliano d'Otranto giáp với các đô thị:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Lecce


title: Großgörschen

text:
Großgörschen là một đô thị thuộc huyện Burgenland, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Großgörschen có diện tích 15 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 851 người.

Tham khảo


title: Nam Giản

text:
Huyện tự trị dân tộc Di Nam Giản (南涧彝族自治县; bính âm: Nánjiàn yízú Zìzhìxiàn) là một đơn vị hành chính trực thuộc châu tự trị dân tộc Di Đại Lý ở tây bắc tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Trấn
 Nam Giản (南涧镇)
 Bảo Hoa (宝华镇)
 Tiểu Loan Đông (小湾东镇)
 Công Lang (公郎镇)

Hương
 Bích Khê (碧溪乡)
 Lạc Thu (乐秋乡)
 Vô Lượng (无量乡)
 Ủng Thúy (拥翠乡)

Giao thông
Quốc lộ 214

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức của huyện Nam Giản

Đại Lý
Đơn vị cấp huyện Vân Nam


title: (58486) 1996 TP13

text:
{{DISPLAYTITLE:(58486) 1996 TP13}}

(58486) 1996 TP13 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 5 tháng 10 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 58001–59000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Marcilly-sur-Maulne

text:
Marcilly-sur-Maulne là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 257 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 47-121 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Marcillysurmaulne


title: Rhabdomastix japonica

text:
Rhabdomastix japonica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhabdomastix
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: 11

text:
Năm 11 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 11

als:10er#11


title: Thoramus cervinus

text:
Thoramus cervinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Broun miêu tả khoa học năm 1881.

Chú thích

Tham khảo

Thoramus


title: Monno

text:
Monno là một đô thị trong tỉnh tỉnh Brescia thuộc vùng Lombardia, Ý. Đô thị này có diện tích 30 km², dân số 589 người. Các đơn vị dân cư trực thuộc là: Các đô thị giáp ranh gồm:
Edolo, Grosio, Grosotto, Incudine, Mazzo di Valtellina, Tovo di Sant'Agata, Vezza d'Oglio

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Bleed It Out

text:
"Bleed It Out" là một bài hát của ban nhạc rock người Mỹ Linkin Park. Bài hát được phát hành làm đĩa đơn thứ 2 trong album phòng thu thứ 3 của họ, Minutes to Midnight. Đĩa đơn được phát hành vào ngày 17 tháng 8 năm 2007.

Vào ngày 30 tháng 7 năm 2007, video âm nhạc của bài đã được chiếu trên MTV Đức và MTV Châu Á, cũng như đã được công chiếu lần đầu tại Canada thông qua chương trình Đếm ngược của kênh Muchmusic và trang web phát video trực tuyến MuchAxs của họ. Bài hát này đã đạt hạng 44 trên danh sách 100 bài hát hay nhất năm 2007 của Rolling Stone. Bài hát này cũng đạt hạng 83 trên danh sách Top 100 Hits năm 2007 của MTV châu Á.

Hoàn cảnh
"Bleed It Out" là ca khúc đầu tiên trong số 2 ca khúc của album có phần rap của Mike Shinoda, ca khúc còn lại là "Hands Held High". Đây cũng là ca khúc thứ 2 trong số 3 ca khúc của album có chứa ngôn từ tục tĩu (ngoài "Given Up" và "Hands Held High").

Cấu trúc của "Bleed It Out" tương tự như bản hit trước đó của ban nhạc, "Faint", đó là cả hai đều có độ dài khá ngắn, có chứa những câu rap, một đoạn điệp khúc và bridge, và cả hai bài đều nói về sự thất vọng.

Đoạn guitar riff chính của "Bleed It Out" lặp lại xuyên suốt phần lớn bài hát là do tay guitar Brad Delson đã chơi sai một nốt. Cũng vì vậy mà tiêu đề ban đầu của bài là "Accident" ("Tai nạn").

Theo tập sách album, bài hát chủ yếu là kết quả của việc cả ban nhạc "tận hưởng quá trình" thực hiện album. Ngoài ra, Mike Shinoda nói rằng phần lời của ca khúc này rất khó để hoàn thiện, vì ông đã viết lại lời cho bài hát này khoảng một trăm lần (được nhắc đến trong câu đầu tiên của bài hát: "Here we go for the hundredth time", tạm dịch là "Chúng ta chơi lần thứ 100 trăm nào") cho đến khi ban nhạc hài lòng với kết quả.

Bài hát là ca khúc ngắn nhất trong Minutes to Midnight, ngoài bản nhạc cụ mở bài, "Wake". Tuy nhiên, trong các buổi biểu diễn trực tiếp, phần bridge của bài hát thường được mở rộng bằng phần độc tấu trống của Rob Bourdon.

Nó được biểu diễn trực tiếp lần đầu tiên trong buổi biểu diễn tại Webster Hall ở Thành phố New York vào ngày 11 tháng 5 năm 2007. Các buổi biểu diễn trực tiếp đáng chú ý khác của bài hát bao gồm khi nó được biểu diễn ở Tokyo vào ngày 7 tháng 7 năm 2007 và được phát sóng trong Live Earth, The Concerts for a Climate in Crisis, cũng như khi nó được biểu diễn vào một tập của Saturday Night Live vào ngày 12 tháng 5 năm 2007.  Linkin Park cũng đã trình diễn bài hát tại Lễ trao giải MTV Video Music năm 2007, với phần mở bài hip-hop được thêm vào của Timbaland.

Video âm nhạc

Video âm nhạc của bài hát được đạo diễn bởi Joe Hahn và được công chiếu vào ngày 31 tháng 7 năm 2007 trên kênh MTV Đức. Video âm nhạc được công chiếu lần đầu tiên tại Hoa Kỳ vào ngày 6 tháng 8 năm 2007 suốt cả ngày trên "Unleashed" của MTV2. Nó cũng có buổi ra mắt trên TRL cùng ngày với "Unleashed" của MTV2. Nó ra mắt ở vị trí thứ 27 trên Countdown của Muchmusic vào ngày 3 tháng 8.

Video được xướng tên là video Rock số 1 của Muchmusic năm 2007 trong chuỗi chương trình đặc biệt Holiday Wrap hàng năm của họ. Ngoài ra, tại Giải thưởng Video ManyMusic 2008, "Bleed It Out" đã giành được giải Video Quốc tế xuất sắc nhất - Nhóm.

Warner Bros. Records đã phát hành một video trực tiếp của "Bleed it Out" độc quyền trên kênh YouTube của họ. Video trực tiếp được quay tại Nhật Bản vào ngày 7 tháng 7 năm 2007, khi Linkin Park đang biểu diễn trong buổi hòa nhạc Live Earth. Phiên bản này được Warner Records kiểm duyệt các từ "fuck" và "noose" ("thòng lọng" - gây liên tưởng đến việc tự tử). Các phiên bản lấy từ các mạng như NBC và MSN có lời bài hát chưa được kiểm duyệt.

Tính đến tháng 2 năm 2021, bài hát đã có 110 triệu lượt xem trên YouTube.

Phiên bản đã chỉnh sửa
Trên phiên bản chỉnh sửa ít sử dụng ngôn từ tục tĩu hơn, tuy nhiên từ "thòng lọng" đã được kiểm duyệt trên MTV và VH1, nhưng không phải trên phiên bản chỉnh sửa của album hoặc chỉnh sửa trên đài phát thanh.

Doanh số thương mại
Bài hát đã xếp hạng trong các bảng xếp hạng âm nhạc ngay cả trước khi phát hành chính thức. Bài hát đạt vị trí 52 trên Billboard US Hot 100 và 54 trên Billboard Pop 100. Bài hát là đĩa đơn xếp hạng đầu tiên của ban nhạc trên Modern Rock Tracks không đạt được vị trí số 1 kể từ "Pts.Of.Athrty" vào năm 2002. Tuy nhiên nó đã giữ vị trí số 2 trên bảng xếp hạng trong 9 tuần liên tiếp sau đó, để rồi bị thay thế bởi Never Too Late của Three Days Grace, bị từ chối vị trí số 1 bởi "The Pretender" của Foo Fighters. Nó cũng đạt hạng 3 trên bảng xếp hạng Mainstream Rock Tracks.

Tính đến tháng 6 năm 2014, "Bleed It Out" đã bán được hơn 1.920.000 bản tại Mỹ, trở thành đĩa đơn bán chạy thứ 7 mọi thời đại của ban nhạc tại Mỹ.

Danh sách ca khúc

Xếp hạng

Bảng xếp hạng hàng tuần

Bảng xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Đĩa đơn của Warner Bros. Records
Bài hát sản xuất bởi Rick Rubin
Đĩa đơn năm 2007
Bài hát năm 2007
Bài hát của Linkin Park
Sử dụng Certification Table Entry cho United States
Sử dụng Certification Table Entry cho United Kingdom
Bài hát sáng tác bởi Mike Shinoda


title: Giải Clay

text:
Giải Nghiên cứu Clay (tiếng Anh: Clay Research Award) là một giải thưởng do Viện Toán học Clay (Clay Mathematics Institute) - một tổ chức tư nhân, bất vụ lợi, ở Cambridge, Massachusetts - trao hàng năm cho các nhà toán học có những nghiên cứu, đóng góp xuất sắc cho ngành toán học. Giải này được lập từ năm 1999.

Các nhà toán học đoạt giải
 2014
 Maryam Mirzakhani
 Peter Scholze
 2013
 Rahul Pandharipande
 2012
 Jeremy Kahn
 Vladimir Markovic
 2011
 Yves Benoist
 Jean-François Quint
 Jonathan Pila
 2010
 Không trao giải
 2009
 Jean-Loup Waldspurger
 Ian Agol, Danny Calegari và David Gabai
 2008
 Clifford Taubes
 Claire Voisin
 2007
 Alex Eskin
 Christopher Hacon và James McKernan
 Michael Harris và Richard Taylor
 2005
 Manjul Bhargava
 Nils Dencker
 2004
 Ben Green
 Gérard Laumon và Ngô Bảo Châu
 2003
 Richard Hamilton
 Terence Tao
 2002
 Oded Schramm
 Manindra Agrawal
 2001
 Edward Witten
 Stanislav Smirnov
 2000
 Alain Connes
 Laurent Lafforgue
 1999
 Andrew Wiles

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official web page

Giải thưởng toán học
Giải thưởng thành lập năm 1999


title: Islampur

text:
Islampur là một thành phố và khu đô thị của quận Uttar Dinajpur thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Địa lý
Islampur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 21 mét (68 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Islampur có dân số 52.766 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Islampur có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 68%, và tỷ lệ cho phái nữ là 57%. Tại Islampur, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal

en:Islampur
new:इस्लामपुर


title: Telmatobius gigas

text:
Telmatobius gigas là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Bolivia.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ ở cao nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Cortez, C., Reichle, S., De la Riva, I. & Köhler, J. 2004. Telmatobius gigas. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Telmatobius
Động vật lưỡng cư Bolivia
Động vật đặc hữu Bolivia
Động vật lưỡng cư Andes


title: Ulmen

text:
Ulmen là một đô thị ở phía tây nước Đức. Đô thị Ulmen có diện tích 28,62 km². Đô thị này thuộc huyện Cochem-Zell, bang Rheinland-Pfalz. Đô thị này tọa lạc ở phía nam Eifel, cự ly khoảng 15 km về phía đông bắc của Cochem. Ulmen là thủ phủ của Verbandsgemeinde ("đô thị tập thể") Ulmen.

Tham khảo

Eifel
Xã và đô thị ở huyện Cochem-Zell


title: Nguyên lý loại trừ

text:
Nguyên lý loại trừ có thể chỉ:
 Nguyên lý loại trừ, là một nguyên lý Nhận thức luận.
 Trong kinh tế học, nguyên lý loại trừ phát biểu "người chủ của một tài sản tử sẽ ngăn chặn người khác sử dụng nó mà không trả chi phí."; nguyên lý này áp dụng cho những người không sẵn lòng hay không có khả năng chi trả cho tài sản, nhưng trong trường hợp tài sản công vốn không thể phân chia, nguyên lý này không được áp dụng: khi đó nhu cầu đối với tài sản là đạt được lợi ích từ nó hơn là được mua bán.
 Nguyên lý loại trừ Pauli, một nguyên lý trong cơ học lượng tử. principle


title: IMO

text:
IMO có thể là tên viết tắt của:

Olympic Toán quốc tế (International Mathematical Olympiad)
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (International Maritime Organization)
Tổ chức Khí tượng Quốc tế (International Meteorological Organization)


title: Perdita digna

text:
Perdita digna là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Perigonia glaucescens

text:
Perigonia glaucescens là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Dominica và Haiti.
Nó có thể phân biệt được với các loài Perigonia khác bởi đầu màu xanh ô liu.

Chú thích

Tham khảo

Perigonia


title: Megachile rufopilosa

text:
Megachile rufopilosa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1911


title: Priopus haddeni

text:
Priopus haddeni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Adelocera shibatai

text:
Adelocera shibatai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Adelocera


title: Marie Curie

text:
Marie Salomea Skłodowska–Curie (, ; tên khai sinh là Maria Salomea Skłodowska, ; 7 tháng 11 năm 1867 – 4 tháng 7 năm 1934) là một nhà vật lý và hóa học người Pháp gốc Ba Lan, chủ nhân của nghiên cứu tiên phong về phóng xạ. Bà là người phụ nữ đầu tiên đoạt giải Nobel, người đầu tiên hai lần đoạt giải Nobel, và là người duy nhất giành giải Nobel ở hai lĩnh vực khoa học. Bà còn là thành viên nữ đầu tiên của Viện Hàn lâm Y khoa Pháp. Chồng bà, ông Pierre Curie là người đồng đoạt giải Nobel đầu tiên của bà, biến họ trở thành cặp vợ chồng đầu tiên đoạt giải Nobel và khởi xướng di sản gia đình Curie của 5 giải Nobel. Năm 1906, bà là người phụ nữ đầu tiên trở thành giáo sư tại Đại học Paris.

Bà sinh ra ở Warszawa, lúc ấy nằm ở Vương quốc Ba Lan, một phần của Đế quốc Nga. Bà học tại Đại học Bay bí mật của Warszawa và bắt đầu thực tập khoa học thực tế tại Warszawa. Năm 1891, ở tuổi 24, bà theo chị gái Bronisława đến học ở Paris, nơi bà có được bằng cao hơn và tiến hành công trình khoa học tiếp theo của mình. Năm 1895, bà kết hôn với nhà vật lý người Pháp Pierre Curie; bà đã chia chung giải Nobel Vật lý năm 1903 với ông và nhà vật lý Henri Becquerel vì công trình tiên phong trong việc phát triển lý thuyết về "phóng xạ"—một thuật ngữ do bà đặt ra. Pierre, Marie và Becquerel cũng là những người Pháp đầu tiên đoạt giải Nobel Vật lý. Năm 1906, Pierre Curie tử vong trong một vụ tai nạn do bị xe ngựa đâm phải trên đường phố Paris. Marie đoạt giải Nobel Hóa học năm 1911 nhờ phát hiện ra các nguyên tố poloni và radi, sử dụng những kỹ thuật mà bà phát minh ra để tách được đồng vị phóng xạ. Dưới sự chỉ đạo của bà, những nghiên cứu đầu tiên trên thế giới đã được tiến hành nhằm điều trị các khối u bằng sử dụng đồng vị phóng xạ. Bà thành lập Viện Curie ở Paris năm 1920, và Viện Curie ở Warszawa năm 1932; cả hai hiện vẫn là những trung tâm nghiên cứu y học lớn. Trong Thế chiến thứ nhất, bà đã phát triển những thiết bị chụp X-quang di động để cung cấp dịch vụ X-quang cho bệnh viện dã chiến.

Mặc dù là một công dân Pháp, Marie Skłodowska Curie (sử dụng cả hai họ) không bao giờ đánh mất ý thức về bản sắc Ba Lan của mình. Bà dạy các con gái tiếng Ba Lan và đưa chúng đến thăm Ba Lan. Bà đặt tên cho nguyên tố hóa học đầu tiên mà mình phát hiện ra là poloni, theo tên quê hương của mình. Marie Curie qua đời năm 1934, ở tuổi 66, tại viện điều dưỡng  ở Passy (), Pháp vì mắc suy tủy xương, mà nguyên nhân có thể là do tiếp xúc với bức xạ trong quá trình nghiên cứu khoa học và trong công việc phóng xạ tại bệnh viện dã chiến trong Thế chiến I. Ngoài giải Nobel, bà còn nhận được nhiều giải thưởng và tri ân khác; năm 1995, bà trở thành người phụ nữ đầu tiên được chôn cất vì công lao của chính mình tại  ở Paris, và Ba Lan tuyên bố năm 2011 là Năm Marie Curie trong Năm hóa học quốc tế. Bà là đối tượng của nhiều tác phẩm tiểu sử.

Cuộc đời

Những năm đầu đời

Maria Skłodowska sinh ra tại Warszawa, Vương quốc Ba Lan thuộc Đế quốc Nga vào ngày 7 tháng 11 năm 1867, là con thứ năm và là con út của hai giáo viên nổi tiếng Bronisława (nhũ danh Boguska) và Władysław Skłodowski. Các anh chị của Maria (biệt danh Mania) là Zofia (sinh năm 1862, biệt danh Zosia),  (sinh năm 1863, biệt danh Józio), Bronisława (sinh năm 1865, biệt danh Bronia) và Helena (sinh năm 1866, biệt danh Hela).

Ở cả bên nội và bên ngoại, gia đình đã mất tài sản và của cải do sự tham gia của người yêu nước vào các cuộc nổi dậy của quốc gia Ba Lan nhằm khôi phục nền độc lập của Ba Lan (gần nhất lúc ấy là Khởi nghĩa Tháng Giêng giai đoạn 1863–65). Điều này làm cho thế hệ tiếp theo (kể cả Maria và các anh chị của bà) phải chật vật bươn chải để vươn lên trong cuộc sống. Ông nội của Maria,  từng là hiệu trưởng trường tiểu học Lublin mà Bolesław Prus theo học, về sau trở thành nhân vật hàng đầu trong nền văn học Ba Lan.

Władysław Skłodowski tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Sankt-Peterburg và chuyên cập nhật những tiến bộ mới nhất về vật lý, hóa học và toán học. Ngoài ra ông còn biết nhiều thứ tiếng như tiếng Nga, Anh, Đức, Pháp, Latinh và Hy Lạp, nên thường làm thơ và dịch thuật. Władysław Skłodowski dạy toán và vật lý (những môn học mà Maria theo đuổi sau này), đồng thời là giám đốc của hai trường trung học (cơ sở) cho nam sinh ở Warszawa. Sau khi chính quyền Nga bỏ hướng dẫn phòng thí nghiệm khỏi các trường học ở Ba Lan, ông đã mang nhiều thiết bị từ phòng thí nghiệm về nhà và hướng dẫn các con cách sử dụng. Cuối cùng ông bị những giám sát viên người Nga của mình sa thải vì tình cảm thân Ba Lan và buộc phải nhận những vị trí được trả lương thấp hơn; gia đình cũng thua lỗ vì một khoản đầu tư tồi và sau cùng chọn bổ sung thu nhập bằng cách cho trai ở trọ. Mẹ Maria, bà Bronisława từng điều hành một trường nội trú nữ sinh danh tiếng ở Warszawa; bà từ chức sau khi Maria chào đời. Bà mất vì bệnh lao vào tháng 5 năm 1878, lúc Maria mới 10 tuổi. Chưa đầy ba năm trước, chị cả của Maria là Zofia cũng tử vong vì sốt phát ban lây từ một người khách trọ. Cha Maria là một người vô thần, còn mẹ bà là một tín đồ sùng đạo Công giáo. Cái chết của mẹ và em gái làm cho Maria từ bỏ Công giáo và trở thành tín đồ bất khả tri.

Năm lên 10 tuổi, Maria bắt đầu theo học trường nội trú do Jadwiga Sikorska điều hành; kế đến bà theo học một trường trung học cho nữ sinh. Trong thời gian theo học, bà được đánh giá là người siêng năng và chịu khó. Maria tốt nghiệp vào ngày 12 tháng 6 năm 1883 với một tấm huy chương vàng, cùng với anh trai bà là Józef. Sau đấy Józef quyết định rời Warszawa và đi học y khoa. Helena cũng nhận được huy chương, nhưng cô có quyết định khiêm tốn hơn khi ở lại cùng bố và lo việc nhà. Sau khi suy sụp tinh thần (có thể do u sầu), bà dành năm tiếp theo sống ở nông thôn với họ hàng bên nội, và năm sau nữa thì sống cùng cha và làm gia sư ở Warszawa. Do không thể đăng ký nhập học vào một cơ sở giáo dục đại học thông thường vì là phụ nữ, bà và chị gái Bronisława đã tham gia vào Đại học Bay bí mật, một tổ chức giáo dục đại học yêu nước của Ba Lan tiếp nhận các nữ sinh.

Maria thỏa thuận với chị gái Bronisława rằng bà sẽ hỗ trợ tài chính cho chị trong thời gian Bronisława học y khoa ở Paris, nhằm đổi lấy hỗ trợ tương tự vào hai năm tiếp theo. Liên quan đến việc này, đầu tiên Maria đảm nhận vị trí gia sư tại nhà ở Warszawa, sau đó làm phó mẫu trong hai năm ở Szczuki với một gia đình địa chủ (nhà Żorawskis, họ hàng của cha bà). Trong thời gian làm ở đây, Maria không chỉ làm gia sư, siêng năng học bài về đêm, mà còn dạy đọc và viết tiếng Ba Lan cho trẻ nhỏ nông dân. Khi làm việc cho nhà Żorawskis, bà đã phải lòng con trai họ là Kazimierz Żorawski, một nhà toán học lỗi lạc trong tương lai. Cha mẹ từ chối cho ông kết hôn với người họ hàng không một xu dính túi, nên đã chọn một người mà họ cho là "môn đăng hậu đối" hơn, còn Kazimierz không thể phản đối họ. Tháng 9 năm 1981, trong lần gặp nhau tại Zakopane, hai người đã nói lời chia tay. Việc Maria đánh mất mối quan hệ với Żorawski là một bi kịch cho cả hai người. Ông sớm lấy bằng tiến sĩ và theo đuổi sự nghiệp học thuật với tư cách nhà toán học, trở thành giáo sư và làm hiệu trưởng của Đại học Kraków. Tuy nhiên, lúc đã lớn tuổi và làm giáo sư toán học tại Đại học Công nghệ Warszawa, ông vẫn ngồi suy tư trước bức tượng Maria Skłodowska được dựng vào năm 1935 trước Viện Radi do bà thành lập năm 1932.

Đầu năm 1890, Bronisława mời Maria đến Paris sống chung với mình và người chồng mới cưới. Bronisława đã kết hôn với Kazimierz Dłuski, một bác sĩ và nhà hoạt động chính trị xã hội người Ba Lan, vài tháng trước đó. Maria từ chối vì không đủ khả năng chi trả học phí đại học; bà phải mất một năm rưỡi nữa để có được số vốn cần thiết. Bà được cha mình giúp đỡ, khi ông có thể chắc suất một vị trí đãi ngộ tốt hơn một lần nữa. Trong suốt thời gian ấy, bà tiếp tục tự học, đọc sách, trao đổi thư từ và được kèm cặp. Đầu năm 1889, bà trở về nhà với cha mình ở Warszawa. Bà tiếp tục làm phó mẫu và ở đó cho đến cuối năm 1891. Bà đi làm gia sư, theo học tại Đại học Bay và bắt đầu thực tập khoa học thực tế (1890–91) trong phòng thí nghiệm hóa học tại Bảo tàng Công nghiệp và Nông nghiệp ở số 66 đường Krakowskie Przingmieście, gần phố cổ Warszawa. Phòng thí nghiệm do anh họ của bà là Józef Boguski điều hành (ông từng là trợ lý cho nhà hóa học người Nga Dmitri Ivanovich Mendeleev ở Sankt-Peterburg).

Cuộc sống ở Paris
Cuối năm 1891, bà rời Ba Lan đến Pháp. Tại Paris, Maria (hay Marie, tên của bà ở Pháp) tìm được nơi trú ẩn ngắn hạn cùng chị gái và anh rể trước khi thuê một căn gác xép gần trường đại học, nằm ở Khu phố Latinh rồi tiếp tục nghiên cứu vật lý, hóa học và toán học tại Đại học Paris, nơi bà nhập học vào cuối năm 1891. Bà cố tồn tại dựa vào nguồn sống ít ỏi của mình, giữ ấm trong mùa đông lạnh giá bằng cách mặc mọi quần áo mà mình có. Bà tập trung vào việc học đến nỗi đôi khi quên cả ăn. Skłodowska học vào ban ngày và đi gia sư vào buổi tối, hầu như không kiếm được tiền đủ sống. Năm 1893, bà được trao tấm bằng vật lý và bắt đầu làm việc trong phòng thí nghiệm công nghiệp của Gabriel Lippmann. Trong khi đó, bà tiếp tục theo học tại Đại học Paris và với sự hỗ trợ của học bổng, bà đã có thể lấy được tấm bằng thứ hai vào năm 1894.

Skłodowska bắt đầu sự nghiệp khoa học của mình ở Paris với nghiên cứu tính chất từ tính của nhiều loại thép, do Hiệp hội Khuyến khích Công nghiệp Quốc gia ủy thác. Cùng năm ấy, Pierre Curie bước vào đời bà: chính mối quan tâm chung với khoa học tự nhiên đã làm họ hấp dẫn nhau. Pierre Curie là giảng viên tại Viện giáo dục đại học Vật lý và Hóa học công nghiệp thành phố Paris (ESPCI Paris). Họ được giới thiệu nhau bởi nhà vật lý người Ba Lan Józef Wierusz-Kowalski, sau khi ông biết rằng bà đang tìm kiếm một không gian phòng thí nghiệm lớn hơn, nơi mà Wierusz-Kowalski thấy rằng Pierre có thể tiếp cận. Mặc dù Curie không có phòng thí nghiệm lớn, song ông có thể tìm một số chỗ cho Skłodowska để bà có thể bắt đầu công việc.

Niềm đam mê khoa học chung đã làm họ ngày càng gần gũi hơn và họ bắt đầu nảy sinh tình cảm với nhau. Cuối cùng, Pierre ngỏ lời cầu hôn, nhưng lúc đầu Skłodowska không nhận lời vì bà vẫn đang có ý định trở về quê hương của mình. Tuy nhiên, Curie tuyên bố rằng ông sẵn sàng cùng bà chuyển đến Ba Lan, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc phải dạy tiếng Pháp. Trong khi đó, vào kỳ nghỉ hè năm 1894, Skłodowska trở lại Warszawa để đến thăm gia đình. Bà vẫn đang làm việc với ảo mộng rằng mình có thể làm việc trong lĩnh vực mình chọn ở Ba Lan, song bà bị từ chối một suất vào Đại học Kraków vì phân biệt giới tính trong học viện. Một lá thư của Pierre đã thuyết phục bà trở lại Paris để theo đuổi bằng tiến sĩ. Trước sự cương quyết của Skłodowska, Curie viết xong nghiên cứu về từ tính và nhận bằng tiến sĩ của riêng mình vào tháng 3 năm 1895; ông cũng được thăng chức giáo sư tại trường. Một câu châm ngôn đương thời gọi Skłodowska là "khám phá lớn nhất của Pierre".

Ngày 26 tháng 7 năm 1895, họ kết hôn ở Sceaux; bất chấp không muốn theo nghi lễ tôn giáo. Bộ trang phục màu xanh đậm của Curie (mặc thay cho váy cô dâu) sẽ làm trang phục của bà trong phòng thí nghiệm trong nhiều năm. Họ có chung hai thú tiêu khiển: những chuyến đi xe đạp dài ngày và du lịch nước ngoài, đưa họ đến gần nhau hơn. Ở Pierre, Marie tìm thấy một tình yêu mới, một người bạn đời và một cộng tác viên khoa học mà bà có thể trông cậy.

Những nguyên tố mới

Năm 1895, Wilhelm Röntgen phát hiện ra sự tồn tại của tia X, mặc dù chưa nắm rõ cơ chế tạo ra chúng. Năm 1896, Henri Becquerel phát hiện ra rằng muối urani phát ra chùm tia giống tia X về khả năng xuyên thấu. Ông chứng minh rằng bức xạ này không giống hiện tượng lân quang, không phụ thuộc vào nguồn năng lượng bên ngoài mà dường như phát sinh tự phát từ chính urani. Bị ảnh hưởng bởi hai khám phá quan trọng này, Curie quyết định xem xét tia urani thành một lĩnh vực nghiên cứu khả thi cho một luận án.

Bà sử dụng một kỹ thuật đột phá để nghiên cứu các mẫu. 15 năm trước, Pierre và anh của ông đã phát triển một phiên bản của điện kế, một thiết bị nhạy cảm dùng để đo điện tích. Nhờ sử dụng điện kế của chồng, bà phát hiện ra rằng các tia urani tạo ra không khí xung quanh một mẫu để dẫn điện. Nhờ sử dụng kỹ thuật này, kết quả đầu tiên của bà là phát hiện ra rằng hoạt động của các hợp chất urani chỉ phụ thuộc vào lượng urani hiện diện. Bà giả định rằng bức xạ không phải là kết quả từ một số tương tác giữa các phân tử mà phải đến từ chính nguyên tử. Giả thuyết này là một bước quan trọng nhằm bác bỏ giả định rằng các nguyên tử không thể phân chia được.

Năm 1897, cô con gái Irène của bà chào đời. Nhằm hỗ trợ gia đình, Curie bắt đầu giảng dạy tại . Nhà Curie không có phòng thí nghiệm chuyên dụng; hầu hết các nghiên cứu của họ được thực hiện trong một nhà kho được tân trang bên cạnh ESPCI. Nhà kho (trước đây là phòng mổ của trường y) thông gió kém và thậm chí không chống thấm được. Họ không hay biết về những tác động có hại của tiếp xúc bức xạ đối với việc tiếp tục nghiên cứu các chất phóng xạ mà không được bảo vệ. ESPCI không tài trợ cho nghiên cứu của bà, nhưng bà sẽ nhận được trợ cấp từ các công ty luyện kim và khai thác mỏ cũng như từ các tổ chức và chính phủ khác nhau.

Những nghiên cứu có hệ thống của Curie gồm hai khoáng chất urani, pitchblende và torbernite (còn được gọi là chalcolite). Điện kế của bà chỉ ra rằng pitchblende hoạt động mạnh gấp 4 lần urani và còn chalcolite hoạt động gấp đôi. Bà kết luận rằng, nếu các kết quả trước liên hệ hàm lượng urani với hoạt động của nó là đúng, thì hai khoáng chất này phải chứa một hàm lượng nhỏ chất khác hoạt động mạnh hơn urani rất nhiều. Bà bắt đầu tìm kiếm một cách có hệ thống các chất bổ sung phát ra bức xạ, và đến năm 1898, bà phát hiện ra rằng nguyên tố thori cũng mang tính phóng xạ. Pierre Curie ngày càng bị hấp dẫn bởi nghiên cứu của vợ. Đến giữa năm 1898, ông đã đầu tư vào nghiên cứu ấy đến mức quyết định bỏ việc nghiên cứu pha lê và tham gia cùng bà.

Bà nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của việc nhanh chóng công bố những khám phá của mình và do đó xây dựng quyền ưu tiên của mình. Nếu không phải vì cách đó hai năm Becquerel đã trình bày khám phá của mình cho Académie des Science vào ngày sau khi ông thực hiện nó, thì thay vào đó việc ghi công khám phá ra phóng xạ (và thậm chí là giải Nobel) sẽ thuộc về Silvanus Thompson. Curie đã chọn cùng một phương tiện xuất bản nhanh chóng. Bài báo của bà (trình bày ngắn gọn và đơn giản về nghiên cứu của mình) đã được giáo sư cũ Gabriel Lippmann thay mặt bà trao cho Académie vào ngày 12 tháng 4 năm 1898. Mặc dù vậy, giống như Thompson từng bị Becquerel đánh bại, Curie cũng bị đánh bại trong cuộc chạy đua kể về phát hiện thori phát ra các tia giống như urani; hai tháng trước, Gerhard Carl Schmidt đã công bố phát hiện của mình ở Berlin.

Lúc bấy giờ, chẳng có ai khác trong thế giới vật lý chú ý đến những gì Curie ghi chép trong một câu ở bài báo của mình, mô tả các hoạt động của pitchblende và chalcolite to lớn hơn nhiều so với urani: "Thực tế là rất đáng chú ý, và dẫn đến niềm tin rằng những khoáng chất này có thể chứa một nguyên tố hoạt động mạnh hơn nhiều so với urani." Sau đó, bà nhớ lại cảm giác "khao khát mãnh liệt để xác minh giả thuyết này càng nhanh càng tốt" ra sao. Ngày 14 tháng 4 năm 1898, vợ chồng Curie lạc quan cân một mẫu pitchblende nặng 100 gam và nghiền nó bằng chày và cối. Vào thời điểm đó, họ không nhận ra rằng những gì họ đang tìm kiếm lại có mặt với số lượng nhỏ đến mức sau cùng họ sẽ phải xử lý hàng tấn quặng.

Tháng 7 năm 1898, Curie và chồng xuất bản chung một bài báo thông báo về sự tồn tại của một nguyên tố mà họ đặt tên là "poloni" nhằm tôn vinh quê hương Ba Lan của bà, quốc gia tiếp tục bị xâu xé giữa ba đế quốc (Nga, Áo và Phổ) trong 20 năm nữa. Ngày 26 tháng 12 năm 1898, vợ chồng Curie công bố sự tồn tại của nguyên tố thứ hai mà họ đặt tên là "radi" (từ tiếng Latinh có nghĩa là "tia"). Trong quá trình nghiên cứu, họ cũng đặt ra từ "phóng xạ".

Để chứng minh những khám phá của họ không còn bị nghi ngờ, vợ chồng Curie đã tìm cách tách poloni và radi ở dạng tinh khiết. Pitchblende là một khoáng chất phức tạp; việc tách hóa học các thành phần của nó là một nhiệm vụ khó khăn. Việc phát hiện ra poloni tương đối dễ dàng; về mặt hóa học, nó giống với nguyên tố bismuth và poloni là chất giống bismuth duy nhất trong quặng. Tuy nhiên radi thì khó nắm bắt hơn; nó có liên quan chặt chẽ về mặt hóa học với bari và pitchblende chứa cả hai nguyên tố. Đến năm 1898, nhà Curie thu được dấu vết của radi, nhưng số lượng đáng kể không bị nhiễm bari vẫn nằm ngoài tầm với. Vợ chồng Curie đảm nhận nhiệm vụ khó khăn là tách muối radi bằng phương pháp kết tinh vi sai. Từ một tấn pitchblende, 1/10 gam radi chloride đã được chiết tách vào năm 1902. Năm 1910, bà tách được kim loại radi nguyên chất. Bà chưa bao giờ tách được thành công poloni (chất có chu kỳ bán rã chỉ 138 ngày).

Từ năm 1898 đến năm 1902, vợ chồng Curie đã xuất bản (cả chung hoặc riêng) tổng cộng 32 bài báo khoa học, trong đó có một bài công bố rằng khi tiếp xúc với radi, các tế bào hình thành khối u gây bệnh sẽ bị phá hủy nhanh hơn các tế bào khỏe mạnh.

Năm 1900, Curie trở thành nữ giảng viên đầu tiên của École Normale Supérieure còn chồng bà trở thành giáo viên ở Đại học Paris. Năm 1902, bà đến thăm Ba Lan vào dịp cha bà mất. Tháng 6 năm 1903, dưới sự giám sát của Gabriel Lippmann, Curie được trao bằng tiến sĩ tại Đại học Paris. Tháng đó, cặp đôi được mời đến Viện Hoàng gia ở Luân Đôn để thuyết trình về phóng xạ; là phụ nữ nên bà bị cấm nói, và chỉ một mình Pierre Curie được phép nói. Trong khi đó, một ngành công nghiệp mới bắt đầu phát triển dựa trên radi. Nhà Curie đã không lấy bằng sáng chế cho khám phá của họ và thu được rất ít lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh ngày càng sinh lời này.

Giải Nobel

Tháng 12 năm 1903, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã trao giải Nobel Vật lý cho Pierre Curie, Marie Curie và Henri Becquerel, "nhằm ghi nhận những cống hiến phi thường mà họ thực hiện được nhờ nghiên cứu chung hiện tượng bức xạ do Giáo sư Henri Becquerel khám phá ra." Lúc đầu, ủy ban chỉ định vinh danh Pierre Curie và Henri Becquerel, nhưng một thành viên ủy ban và người ủng hộ các nhà khoa học nữ, nhà toán học Thụy Điển Magnus Gösta Mittag-Leffler đã cảnh báo Pierre về tình huống này, và sau khi ông khiếu nại, tên của Marie đã được điền thêm vào bảng đề cử. Marie Curie là người phụ nữ đầu tiên được trao giải Nobel.

Curie và chồng từ chối đến Stockholm để trực tiếp nhận giải thưởng; họ quá bận rộn với công việc của mình, còn Pierre Curie (ghét những buổi lễ trước công chúng) ngày càng ốm yếu. Khi những chủ nhân giải Nobel được yêu cầu có một bài thuyết trình, chung cuộc vợ chồng Curie đã thực hiện chuyến đi vào năm 1905. Số tiền thưởng cho phép vợ chồng Curie thuê trợ lý phòng thí nghiệm đầu tiên của họ. Sau khi được trao giải Nobel và có được sự khích lệ bởi lời mời Pierre Curie làm việc từ Đại học Genève, Đại học Paris đã trao cho ông chức danh giáo sư và chủ nhiệm khoa vật lý, mặc dù nhà Curie vẫn chưa có một phòng thí nghiệm đúng nghĩa. Sau lời phàn nàn của Pierre Curie, Đại học Paris mủi lòng và đồng ý cung cấp một phòng thí nghiệm mới, nhưng cho biết phải đến năm 1906 thì mới sử dụng nó được.

Tháng 12 năm 1904, Curie hạ sinh cô con gái thứ hai của họ là Ève. Bà thuê các phó mẫu người Ba Lan dạy tiếng mẹ đẻ cho các con gái của mình, đồng thời cử hoặc đưa chúng đi thăm Ba Lan.

Ngày 19 tháng 4 năm 1906, Pierre Curie tử vong trong một vụ tai nạn giao thông. Khi đi ngang qua con phố Rue Dauphine trong cơn mưa lớn, ông bị một chiếc xe ngựa kéo tông phải và ngã xuống dưới bánh xe của nó, làm vỡ hộp sọ và khiến ông tử vong ngay lập tức. Curie vô cùng đau khổ trước cái chết của chồng. Ngày 13 tháng 5 năm 1906, khoa vật lý của Đại học Paris quyết định giữ lại ghế chủ nhiệm được tạo ra cho người chồng quá cố của bà và trao cho Marie. Bà nhận nó với hy vọng có thể tạo ra một phòng thí nghiệm tầm cỡ thế giới nhằm tri ân chồng mình Pierre. Bà là người phụ nữ đầu tiên trở thành giáo sư tại Đại học Paris.

Tuy nhiên, nhiệm vụ thành lập một phòng thí nghiệm mới của Curie không khép lại với Đại học Paris. Trong những năm cuối đời, bà đứng đầu Viện Radi (Institut du radium, nay là Viện Curie, Institut Curie), một phòng thí nghiệm phóng xạ do Viện Pasteur và Đại học Paris thành lập dành cho bà. Sáng kiến thành lập Viện Radi được Pierre Paul Émile Roux, (giám đốc Viện Pasteur) trình bày vào năm 1909 sau khi thất vọng vì Đại học Paris không cung cấp cho Curie một phòng thí nghiệm đúng nghĩa và đề xuất cho bà chuyển đến Viện Pasteur. Chỉ sau đó, với mối lo Curie rời đi, Đại học Paris mới mủi lòng và sau cùng Nhà trưng bày Curie trở thành một sáng kiến chung của Đại học Paris và Viện Pasteur.

Năm 1910, Curie thành công tách được radi; bà còn xác định một tiêu chuẩn quốc tế về phát thải phóng xạ mà sau cùng được đặt tên theo tên bà và Pierre: curie. Tuy nhiên, vào năm 1911, Viện Hàn lâm Khoa học Pháp đã thất bại (thua một hoặc hai lá phiếu) nhằm bầu bà làm thành viên của Viện. Người được bầu thay là Édouard Branly, nhà phát minh hỗ trợ Guglielmo Marconi phát triển điện báo không dây. Chỉ hơn nửa thế kỷ sau, vào năm 1962, một sinh viên học vị tiến sĩ của Curie là Marguerite Perey đã trở thành người phụ nữ đầu tiên được bầu làm thành viên của Viện.

Bất chấp danh tiếng của Curie với tư cách nhà khoa học làm việc cho Pháp, thái độ của dư luận có xu hướng bài ngoại — chuyện tương tự đã dẫn đến vụ Dreyfus — còn làm dấy lên suy đoán sai lệch rằng Curie là người Do Thái. Trong cuộc bầu cử Viện Hàn lâm Khoa học Pháp, bà bị báo chí cánh hữu phỉ báng là người nước ngoài và người vô thần. Sau đó con gái bà nhận xét cánh báo chí Pháp là đạo đức giả khi miêu tả Curie là một người nước ngoài đáng khinh lúc mà bà được đề cử danh hiệu của Pháp, nhưng lại miêu tả bà là một nữ anh hùng Pháp khi bà nhận được các danh hiệu nước ngoài như giải Nobel.

Năm 1911, có tin tiết lộ rằng Curie có quan hệ tình cảm dài cả năm với nhà vật lý Paul Langevin (một học trò cũ của Pierre Curie, ông này đã kết hôn và bị vợ ghẻ lạnh). Đây là nguyên nhân của một vụ bê bối báo chí mà các đối thủ hàn lâm của bà dùng để lợi dụng. Curie (lúc ấy đã ngoài 40) hơn Langevin 5 tuổi và bị xuyên tạc trên báo lá cải là người Do Thái nước ngoài đi phá hoại gia đình người khác. Khi vụ bê bối nổ ra, bà đang đi dự hội nghị ở Bỉ; khi bà trở về thì thấy một đám đông giận dữ trước cửa nhà mình và phải cùng các con gái tìm nơi ẩn náu tại nhà của người bạn Camille Marbo.

Sự ghi nhận của quốc tế đối với công trình của bà đã vươn lên một tầm cao mới và Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển (gạt đi phản đối mà vụ bê bối Langevin gây ra) đã vinh danh bà lần thứ hai với giải Nobel Hóa học vào năm 1911. Giải thưởng này "nhằm ghi nhận những đóng góp của bà đối với sự tiến bộ của hóa học bằng việc khám phá ra các nguyên tố radi và poloni, bằng cách tách radi và nghiên cứu bản chất cũng như các hợp chất của nguyên tố đáng chú ý này." Vì dư luận tiêu cực do mối quan hệ của bà với Langevin, chủ tịch hội đồng Nobel, ông Svante Arrhenius đã cố ngăn bà tham dự buổi lễ chính thức trao giải Nobel Hóa học khi viện ra tư cách đạo đức đáng ngờ của bà. Curie trả lời rằng sẽ có mặt tại buổi lễ, bởi vì "giải thưởng được trao cho nữ khoa học gia vì đã khám phá ra poloni và radi" và "không có liên hệ nào giữa công trình khoa học của bà và thực trạng về đời tư của bà".

Bà là người đầu tiên đoạt hoặc đồng đoạt giải Nobel, và chỉ có mỗi bà với Linus Pauling là những người đoạt giải Nobel ở hai lĩnh vực. Một phái đoàn gồm những tri thức Ba Lan nổi tiếng (đứng đầu là tiểu thuyết gia Henryk Sienkiewicz) đã khuyến khích bà trở lại Ba Lan và tiếp tục nghiên cứu của mình ở quê hương. Giải Nobel thứ hai của Curie giúp bà thuyết phục chính phủ Pháp hỗ trợ Viện Radi (được xây dựng vào năm 1914, nơi tiến hành nghiên cứu về hóa học, vật lý và y học). Một tháng sau khi nhận giải Nobel năm 1911, bà phải nhập viện vì u sầu và bệnh thận. Ở phần lớn năm 1912, bà tránh cuộc sống trước công chúng song dành thời gian ở Anh với người bạn và nhà vật lý đồng nghiệp Hertha Ayrton. Bà chỉ trở lại phòng thí nghiệm vào tháng 12, sau khoảng 14 tháng tịnh dưỡng.

Năm 1912, Hiệp hội khoa học Warszawa mời bà làm giám đốc một phòng thí nghiệm mới ở Warszawa song bà từ chối vì chỉ chú trọng phát triển Viện Radi sẽ hoàn thành vào tháng 8 năm 1914, nằm trên một con phố mới tên là Rue Pierre-Curie (ngày nay là rue Pierre-et-Marie-Curie). Bà được bổ nhiệm làm giám đốc Phòng thí nghiệm Curie tại Viện Radi của Đại học Paris, được thành lập năm 1914. Bà đến thăm Ba Lan vào năm 1913 và được chào đón ở Warszawa nhưng chuyến thăm gần như bị chính quyền Nga phớt lờ. Sự phát triển của viện bị gián đoạn do chiến tranh sắp nổ ra, vì hầu hết các nhà nghiên cứu đều bị bắt nhập ngũ vào Quân đội Pháp, sau đấy viện tái hoạt động hoàn toàn vào năm 1919.

Thế chiến I

Trong Thế chiến I, Curie nhận ra rằng những thương binh sẽ bình phục tốt nhất nếu họ được phẫu thuật càng sớm càng tốt. Bà thấy cần có các trung tâm X-quang dã chiến gần tiền tuyến để hỗ trợ các bác sĩ phẫu thuật trên chiến trường, kể cả việc tránh những ca cắt cụt chi trong khi thực tế có thể cứu được các chi. Sau khi nghiên cứu nhanh về X quang, giải phẫu và cơ khí ô tô, bà đã mua thiết bị X-quang, phương tiện vận chuyển, máy phát điện phụ trợ và phát triển các thiết bị chụp X quang di động, được biết đến phổ biến với tên gọi petites Curies ("Tiểu Curie"). Bà trở thành giám đốc của Dịch vụ X quang Chữ thập đỏ và thành lập trung tâm X quang quân sự đầu tiên của Pháp, hoạt động vào cuối năm 1914. Ban đầu nhờ có sự hỗ trợ của một bác sĩ quân đội và cô con gái Irène mới 17 tuổi, Curie đã chỉ đạo lắp đặt 20 phương tiện X quang di động và 200 thiết bị X quang khác tại các bệnh viện dã chiến trong năm đầu tiên của cuộc chiến. Sau đó, bà bắt đầu đào tạo những phụ nữ khác làm phụ tá.

Năm 1915, Curie sản xuất các kim rỗng có chứa "xạ khí radi" (một loại khí phóng xạ, không màu do radi phân rã, về sau được xác định là radon) được sử dụng để khử trùng mô bị nhiễm bệnh. Bà cung cấp radi từ nguồn cấp một gram của chính mình. Ước tính rằng hơn một triệu thương binh đã được điều trị bằng các thiết bị X-quang của bà. Vì bận rộn với công việc này mà bà thực hiện rất ít nghiên cứu khoa học trong thời gian đó. Bất chấp tất cả những đóng góp nhân đạo của mình trong chiến tranh của Pháp, Curie chưa bao giờ nhận được bất kỳ sự công nhận chính thức nào từ chính phủ Pháp.

Ngoài ra, ngay sau khi chiến tranh nổ ra, bà cố quyên góp huy chương vàng giải Nobel của mình để hỗ trợ chiến sự nhưng Ngân hàng Quốc gia Pháp từ chối nhận chúng. Bà đã mua trái phiếu chiến tranh bằng tiền thưởng giải Nobel của mình. Bà chia sẻ:

Bà còn là một thành viên tích cực trong các ủy ban của người Ba Lan ở Pháp dành riêng cho sự nghiệp của Ba Lan. Sau chiến tranh, bà ghi lại tóm tắt những kinh nghiệm thời chiến của mình trong một cuốn sách có nhan đề La radiologie et la guerre (1919).

Những năm hậu chiến
Năm 1920, nhân kỷ niệm 25 năm ngày phát hiện radi, chính phủ Pháp đã lập một khoản trợ cấp dành cho bà; chủ nhân trước của khoản trợ cấp này là Louis Pasteur (1822–95). Năm 1921, bà được hân hoan chào đón trong chuyến công du Hoa Kỳ để gây quỹ nghiên cứu về radi. Sau khi phỏng vấn Curie, nữ nhà báo William Brown Meloney đã thành lập Quỹ Radium của Marie Curie và quyên góp tiền để mua radi cũng như viết bài quảng bá chuyến đi của Curie.

Năm 1921, Tổng thống Hoa Kỳ Warren G. Harding đã tiếp bà tại Nhà Trắng để trao tặng bà 1 gam radi thu thập được ở Hoa Kỳ, còn Đệ nhất phu nhân ca ngợi bà là tấm gương thành công trong nghề và còn là một người vợ luôn thể hiện sự ủng hộ. Trước cuộc gặp mặt, nhận thấy danh tiếng ngày càng tăng của mình ở nước ngoài và xấu hổ vì không có huy hiệu ưu tú chính thức nào của Pháp để đeo nơi công cộng, chính phủ Pháp đề nghị trao cho bà huy chương Bắc Đẩu Bội tinh, song bà đã từ chối. Năm 1922, bà trở thành thành viên của Viện Hàn lâm Y khoa Pháp. Bà còn đi du lịch đến các quốc gia khác, xuất hiện trước công chúng và thuyết trình ở Bỉ, Brazil, Tây Ban Nha và Tiệp Khắc.

Dưới sự dẫn dắt của Curie, Viện đã cho ra thêm bốn nhà khoa học đoạt giải Nobel, kể cả con gái Irène Joliot-Curie và con rể Frédéric Joliot-Curie của bà. Cuối cùng, cơ sở trở thành một trong 4 phòng thí nghiệm nghiên cứu phóng xạ lớn trên thế giới; những phòng thí nghiệm khác là Phòng thí nghiệm Cavendish với Ernest Rutherford; Viện Nghiên cứu Radi, Viên với Stefan Meyer và Viện Hóa học Kaiser Wilhelm với Otto Hahn và Lise Meitner.

Tháng 8 năm 1922, Marie Curie trở thành thành viên của Ủy ban quốc tế về Hợp tác trí tuệ do Hội Quốc Liên mới thành lập. Bà có ghế trong ủy ban cho đến năm 1934 và đóng góp phối hợp khoa học của Hội Quốc Liên với các nhà nghiên cứu lỗi lạc khác như Albert Einstein, Hendrik Lorentz và Henri Bergson. Năm 1923, bà viết cuốn tiểu sử về người chồng quá cố của mình, có nhan đề là Pierre Curie. Năm 1925, bà đến thăm Ba Lan để tham gia buổi lễ đặt nền móng cho Viện Radi của Warszawa. Chuyến công du Hoa Kỳ lần thứ hai của bà vào năm 1929 đã thành công trong việc trang bị radi cho Viện Radi của Warszawa (Viện khánh thành vào năm 1932 với chị gái bà là Bronisława làm giám đốc). Những việc làm Curie xao lãng trong công việc khoa học và sự quảng bá của hậu cần đã làm bà rất khó chịu song lại cung cấp nguồn lực cho công trình của bà. Năm 1930, Curie được bầu vào Ủy ban Trọng lượng Nguyên tử Quốc tế, nơi nhà khoa học nữ phục vụ cho đến khi mất. Năm 1931, Curie được trao giải Cameron về Trị liệu của Đại học Edinburgh.

Qua đời

Curie thăm Ba Lan lần cuối vào đầu năm 1934. Ít tháng sau, vào ngày 4 tháng 7 năm 1934, bà qua đời ở tuổi 66 tại viện điều dưỡng Sancellemoz ở Passy, Haute-Savoie, do suy tủy xương, bà được chẩn đoán tổn thương tủy xương vì tiếp xúc lâu dài với phóng xạ.

Tác hại của bức xạ ion hóa không được biết đến vào thời điểm mà bà làm việc, công việc ấy được tiến hành không có các biện pháp bảo vệ (mà sau này mới được phát triển). Bà mang theo các ống nghiệm chứa đồng vị phóng xạ trong túi và cất chúng trong ngăn bàn của mình, để ý tới ánh sáng màu nhạt mà các chất này phát ra trong bóng tối. Curie còn tiếp xúc với tia X từ thiết bị không được che chắn trong lúc làm bác sĩ X quang tại các bệnh viện dã chiến trong thời chiến. Trên thực tế, khi thi thể của Curie được khai quật vào năm 1995, cơ quan Office de Protection contre les Rayonnements Ionisants (ORPI) của Pháp "kết luận rằng bà không thể tiếp xúc với mức radi gây chết người lúc sinh thời". Họ chỉ ra rằng radi chỉ gây rủi ro nếu ăn nó, và suy đoán rằng căn bệnh của bà có nhiều khả năng là do Curie đã sử dụng phương pháp chụp X quang trong Thế chiến I.

Bà được chôn cất tại nghĩa trang ở Sceaux, cùng với chồng Pierre. 60 năm sau, vào năm 1995, để tôn vinh những thành tựu của họ, hài cốt của cả hai đã được chuyển đến Panthéon của Paris. Phần di hài của họ được niêm phong trong một lớp lót chì do nhiễm phóng xạ. Bà trở thành người phụ nữ thứ hai được an táng tại Panthéon (sau Sophie Berthelot) và là người phụ nữ đầu tiên được vinh danh bằng cách an táng tại Panthéon nhờ công lao của chính mình.

Do mức độ nhiễm phóng xạ mà các bài báo của bà từ thập niên 1890 bị xem là quá nguy hiểm để xử lý. Ngay cả sách dạy nấu ăn của Curie cũng có tính phóng xạ cao. Giấy tờ của nhà khoa học nữ được đựng trong những chiếc hộp có lót chì và những ai muốn tham khảo chúng phải mặc quần áo bảo hộ. Vào năm cuối đời, bà đã viết một cuốn sách có nhan đề Radioactivity, được xuất bản sau khi bà mất vào năm 1935.

Di sản

Những khía cạnh vật chất và xã hội trong nghiên cứu của nhà Curie đã góp phần định hình thế giới ở thế kỷ 20 và 21. Giáo sư L. Pearce Williams của Đại học Cornell nhận xét:

Nếu công trình của Curie giúp lật đổ những ý tưởng đã được tạo dựng trong vật lý và hóa học, thì nó cũng có tác động sâu sắc không kém trong lĩnh vực xã hội. Để đạt được những thành tựu khoa học của mình, bà phải vượt qua những rào cản, ở cả quê hương và đất nước nhận nuôi mình, những nơi cản trở Curie vì bà là phụ nữ. Khía cạnh này trong cuộc đời và sự nghiệp của bà được nêu nổi bật trong quyển Une Femme honorable (bản dịch tiếng Anh tựa đề Marie Curie: A Life) của Françoise Giroud, trong đó nhấn mạnh Curie người mở lối cho phong trào nữ quyền.

Bà được biết tới với lối sống trung thực và điều độ. Sau khi nhận được một học bổng nhỏ vào năm 1893, bà đã hoàn trả nó vào năm 1897 ngay khi bắt đầu kiếm được tiền. Bà trao phần lớn số tiền đoạt giải Nobel đầu tiên của mình cho bạn bè, gia đình, sinh viên và cộng sự nghiên cứu. Trong một quyết định khác thường, Curie cố ý không xin cấp bằng sáng chế cho quy trình tách radi để cộng đồng khoa học có thể nghiên cứu mà không bị cản trở.

Curie quả quyết rằng những món quà và giải thưởng bằng tiền mặt phải được trao cho các tổ chức khoa học mà bà liên kết chứ không phải cho bà. Hai vợ chồng bà thường từ chối các giải thưởng và huy chương. Albert Einstein được cho là người đã nhận xét rằng bà có lẽ là người duy nhất không thể bị danh tiếng làm hư.

Kỷ niệm và miêu tả trong văn hóa

Là một trong những nhà khoa học nổi tiếng nhất lịch sử, Marie Curie trở thành một biểu tượng trong thế giới khoa học và nhận được sự tri ân từ khắp nơi trên thế giới, ngay cả trong lĩnh vực văn hóa đại chúng. Bà còn nhận được nhiều tấm bằng danh dự từ các trường đại học trên toàn thế giới.

Marie Curie là người phụ nữ đầu tiên đoạt giải Nobel, người đầu tiên đoạt hai giải Nobel, người phụ nữ duy nhất đoạt hai giải Nobel và người duy nhất đoạt giải trong nhiều môn khoa học. Các giải thưởng mà bà nhận được gồm có:
 Giải Nobel Vật lý (1903 cùng chồng là Pierre Curie và Henri Becquerel)
 Huy chương Davy (1903 với Pierre)
 Huy chương Matteucci (1904 với Pierre)
 Giải Acton (1907)
 Huy chương Elliott Cresson (1909)
 Giải Nobel Hóa học (1911)
 Huy chương Franklin của Hiệp hội Triết học Mỹ (1921)

Những thực thể được đặt tên theo Marie Curie bao gồm:
 Curie (ký hiệu Ci), một đơn vị phóng xạ được đặt tên để vinh danh bà và Pierre Curie (mặc dù ủy ban thống nhất về tên này chưa bao giờ nói rõ liệu tiêu chuẩn được đặt theo tên của Pierre, Marie hay cả hai).
 Nguyên tố có số nguyên tử 96 được đặt tên là curium (ký hiệu Cm).
 Ba khoáng chất phóng xạ cũng được đặt tên theo nhà Curie: curite, sklodowskite và cuprosklodowskite.
 Chương trình học bổng Hành động Marie Skłodowska-Curie của Liên minh Châu Âu dành cho các nhà khoa học trẻ muốn làm việc ở nước ngoài được đặt theo tên bà.
 Năm 2007, một ga tàu điện ngầm ở Paris được đổi tên để vinh danh cả hai vợ chồng Curie.
 Lò phản ứng hạt nhân duy nhất của Ba Lan đang hoạt động, tức lò phản ứng nghiên cứu Maria được đặt theo tên bà.
 Tiểu hành tinh 7000 Curie được đặt theo tên bà.
 Huy chương Marie Curie, một giải thưởng khoa học thường niên được thành lập vào năm 1996 và do Hiệp hội Hóa học Ba Lan trao tặng, được đặt theo tên bà.
 Huy chương và giải Marie Curie-Sklodowska, một giải thưởng thường niên do Viện Vật lý có trụ sở tại Luân Đôn trao tặng cho những đóng góp xuất sắc cho giáo dục vật lý, được đặt tên để vinh danh bà.

Nhiều cuốn tiểu sử được viết riêng cho bà, bao gồm:
 Ève Curie (con gái của Marie Curie), Madame Curie, 1938.
 Françoise Giroud, Marie Curie: A Life, 1987.
 Barbara Goldsmith, Obsessive Genius: The Inner World of Marie Curie, 2005.
 Lauren Redniss, Radioactive: Marie and Pierre Curie, a Tale of Love and Fallout (2011), được chuyển thể thành phim điện ảnh của Anh năm 2019.

Marie Curie là đối tượng khai thác của một số bộ phim điện ảnh:
 1943: Madame Curie, một bộ phim được đề cử giải Oscar của Mỹ của Mervyn LeRoy có sự diễn xuất của Greer Garson.
 1997: Les Palmes de M. Schutz, một bộ phim điện ảnh Pháp chuyển thể từ vở kịch cùng tên, do Claude Pinoteau làm đạo diễn. Marie Curie do Isabelle Huppert thủ vai.
 2014: Marie Curie, une femme sur le front, phim điện ảnh Pháp-Bỉ do  làm đạo diễn với sự diễn xuất của Dominique Reymond.
 2016: Marie Curie: The Courage of Knowledge, một bộ phim điện ảnh hợp tác sản xuất ở Châu Âu của Marie Noëlle có sự diễn xuất của Karolina Gruszka.
 2019: Radioactive, một bộ phim điện ảnh của Anh của Marjane Satrapi có sự diễn xuất của Rosamund Pike.

Curie là chủ đề của vở kịch False Assumptions (2013) của Lawrence Aronovitch, trong đó hồn ma của ba nhà khoa học nữ khác quan sát các sự kiện trong cuộc đời bà. Curie còn được Susan Marie Frontczak thể hiện trong vở kịch Manya: The Living History of Marie Curie, một chương trình một phụ nữ diễn vào năm 2014, đã được công diễn ở 30 tiểu bang của Hoa Kỳ và 9 quốc gia.

Xem thêm
 Charlotte Hoffman Kellogg, nhà tài trợ chuyến thăm Hoa Kỳ của Marie Curie
 Eusapia Palladino: Thầy đồng duy linh có các buổi gọi hồn ở Paris với sự tham dự của một Pierre Curie hấp dẫn và một Marie Curie đa nghi
 Danh sách phụ nữ đoạt giải Nobel
 Danh sách phụ nữ được đề cử giải Nobel
 Danh sách người Ba Lan trong hóa học
 Danh sách người Ba Lan trong vật lý
 Danh sách người Ba Lan đoạt giải Nobel
 Dòng thời gian của phụ nữ trong khoa học
 Traité de Radioactivité, () của Marie Curie
 Phụ nữ trong hóa học

Ghi chú

Chú thích

Đọc thêm

Phi hư cấu

Hư cấu

  Một cuốn tiểu thuyết năm 2004 của Per Olov Enquist có nhắc đến Maria Skłodowska-Curie, nhà thần kinh học Jean-Martin Charcot và bệnh nhân Salpêtrière "da trắng" (Marie Wittman). Bản dịch tiếng Anh được xuất bản năm 2006.

Liên kết ngoài

Phụ nữ đoạt giải Nobel
Nhà phát minh nữ
Sinh viên Đại học Paris
Người Ba Lan đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Người Pháp đoạt giải Nobel
Cựu tín hữu Công giáo Rôma
Nhà vật lý thực nghiệm
Người phát hiện ra nguyên tố hóa học
Viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học Sankt-Peterburg
Mất năm 1934
Sinh năm 1867
Marie Curie


title: Poneridia australis

text:
Poneridia australis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Poneridia


title: Bostrycapulus heteropoma

text:
Bostrycapulus heteropoma là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Calyptraeidae.

Miêu tả

Phân bố
Senegal

Chú thích

Tham khảo

Bostrycapulus


title: Le Langon

text:
Le Langon là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 23,74 km², dân số năm 2006 là 1052 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 5 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Le Langon trên trang mạng Viện địa lý quốc gia

Langon


title: Leioproctus mourei

text:
Leioproctus mourei là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Toro mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1968


title: Oroetes flavicollis

text:
Oroetes flavicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Oroetes