title: Asakaze (tàu khu trục Nhật) (1922)

text:
Asakaze (tiếng Nhật: 朝風) là một tàu khu trục hạng nhất, thuộc lớp Kamikaze của Hải quân Đế quốc Nhật Bản bao gồm chín chiếc, được chế tạo sau khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất kết thúc. Rất hiện đại vào lúc đó, những con tàu này đã phục vụ như những tàu khu trục hàng đầu trong những năm 1930, nhưng được xem là đã lạc hậu vào lúc Chiến tranh Thái Bình Dương nổ ra. Ngoài một vài trận chiến, Asakaze hầu như chỉ sử dụng trong vai trò tuần tra và hộ tống cho đến khi bị tàu ngầm Mỹ đánh chìm phía Tây Nam mũi Bolinao, Luzon, Philippines vào ngày 24 tháng 8 năm 1944.

Thiết kế và chế tạo
Việc chế tạo lớp tàu khu trục cỡ lớn Kamikaze được chấp thuận như một phần của Chương trình phát triển Hạm đội 8-4 trong năm tài chính 1921–1923 dành cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Thiết kế của chúng là sự tiếp nối của lớp Minekaze trước đó, vốn chia sẻ nhiều đặc tính thiết kế chung. Được chế tạo tại xưởng đóng tàu của hãng Mitsubishi tại Nagasaki, Asakaze được đặt lườn vào ngày 16 tháng 2 năm 1922, được hạ thủy vào ngày 8 tháng 12 năm 1922 và được đưa ra hoạt động vào ngày 16 tháng 6 năm 1923. Ban đầu được dự định đặt tên là Karukaze (tiếng Nhật: 軽風), khi đưa vào hoạt động nó chỉ được gọi đơn giản là "Tàu khu trục số 3" (第三駆逐艦, Dai-3 Kuchikukan) trước khi được đặt tên Asakaze vào ngày 1 tháng 8 năm 1928.

Lịch sử hoạt động
Vào lúc xảy ra cuộc tấn công Trân Châu Cảng, Asakaze nằm trong thành phần Hải đội Khu trục 5 thuộc Phân hạm đội Khu trục 5 của Hạm đội 3 Hải quân Đế quốc Nhật Bản, và được bố trí từ Quân khu Bảo vệ Mako tại quần đảo Pescadores trong thành phần của lực lượng Nhật Bản tham gia trận Philippines, trong đó nó giúp hỗ trợ cho cuộc đổ bộ của lực lượng Nhật Bản lên vịnh Lingayen.

Vào đầu năm 1942, Asakaze được giao nhiệm vụ hộ tống các tàu chở binh lính đến Singora, Mã Lai và Đông Dương. Được phân về lực lượng chiếm đóng Java, nó đã tham gia trận chiến eo biển Sunda vào ngày 1 tháng 3 năm 1942. Trong trận này, nó đã phóng ngư lôi nhắm vào tàu tuần dương hạng nhẹ HMAS Perth (D29) và tàu tuần dương hạng nặng USS Houston (CA-30).

Từ ngày 10 tháng 3 năm 1942, Asakaze cùng Hải đội Khu trục 5 được tái bố trí đến Hạm đội Khu vực Tây Nam và hộ tống các tàu chở binh lính từ Singapore đến Penang và Rangoon, cũng như hỗ trợ cho cuộc đổ bộ lực lượng Nhật Bản lên quần đảo Nicobar vào ngày 11 tháng 6. Từ cuối tháng 7 năm 1942 đến tháng 2 năm 1943, Asakaze được giao nhiệm vụ tuần tra giữa Ambon và Timor tại Đông Ấn thuộc Hà Lan. Đến cuối tháng 2, Asakaze đặt căn cứ ngoài khơi Sài Gòn, và được phân công hộ tống các đoàn tàu vận tải đi đến Cao Hùng thuộc Đài Loan và Moji, Kyūshū. Nó được tái trang bị tại Xưởng hải quân Sasebo vào cuối tháng 5, rồi lại tiếp nối vai trò hộ tống các đoàn tàu vận tải đến Saipan và Manila cho đến tháng 8 năm 1944.

Vào ngày 24 tháng 8 năm 1944, Asakaze rời Cao Hùng hộ tống một đoàn tàu vận tải đi đến Manila khi nó trúng phải ngư lôi phóng từ tàu ngầm Mỹ Haddo. Nó được kéo bởi tàu chở dầu Nijō Maru, một chiếc trong thành phần của đoàn tàu vận tải, nhưng nó vẫn bị chìm cách 32 km về phía Tây Nam mũi Bolinao, Luzon, Philippines ở tọa độ .

Asakaze được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 10 tháng 10 năm 1944.

Danh sách thuyền trưởng
 Trung tá Yasukitsu Kitagawa (sĩ quan trang bị trưởng): 1 tháng 4 năm 1923 - 16 tháng 6 năm 1923
 Trung tá Yasukitsu Kitagawa: 16 tháng 6 năm 1923 - 15 tháng 10 năm 1923
 Không rõ: 15 tháng 10 năm 1923 - 20 tháng 1 năm 1925
 Thiếu tá Ozawa Jisaburo: 20 tháng 1 năm 1925 - 1 tháng 12 năm 1925
 Thiếu tá Genji Wakagi: 1 tháng 12 năm 1925 - 1 tháng 12 năm 1927
 Trung tá Kenzaburo Hara: 1 tháng 12 năm 1927 - 1 tháng 3 năm 1928
 Lực lượng dự bị: 1 tháng 3 năm 1928 - 1 tháng 12 năm 1928
 Thiếu tá Minbu Sakano: 1 tháng 12 năm 1928 - 1 tháng 11 năm 1929
 Thiếu tá Masamao Ofuji: 1 tháng 11 năm 1929 - 1 tháng 12 năm 1931
 Thiếu tá Minbu Sakano: 1 tháng 12 năm 1931 - 21 tháng 2 năm 1932
 Lực lượng dự bị: 21 tháng 2 năm 1932 - 15 tháng 9 năm 1932
 Thiếu tá Shakao Sakiyama: 15 tháng 9 năm 1932 - 30 tháng 9 năm 1933
 Thiếu tá Kaneto Murayasu: 30 tháng 9 năm 1933 - 20 tháng 8 năm 1934
 Thiếu tá Yasumasa Watanabe: 20 tháng 8 năm 1934 - 15 tháng 11 năm 1934
 Thiếu tá Shogo Narahara: 15 tháng 11 năm 1934 - 31 tháng 10 năm 1935
 Thiếu tá Minoru Yokoi: 31 tháng 10 năm 1935 - 1 tháng 12 năm 1936
 Thiếu tá Zenji Ichimon: 1 tháng 12 năm 1936 - 1 tháng 12 năm 1937
 Thiếu tá Risaku Hayashi: 1 tháng 12 năm 1937 - 15 tháng 10 năm 1940
 Thiếu tá Hiroshi Uwai: 15 tháng 10 năm 1940 - 10 tháng 9 năm 1941
 Thiếu tá Shozou Michiki: 10 tháng 9 năm 1941 - 20 tháng 10 năm 1942
 Thiếu tá Tokuta Nishimura: 20 tháng 10 năm 1942 - 27 tháng 1 năm 1944
 Đại úy Osamu Yamaguchi: 27 tháng 1 năm 1944 - 24 tháng 8 năm 1944

Tham khảo

Chú thích

Sách

Liên kết ngoài

Lớp tàu khu trục Kamikaze (1922)
Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương


title: Cargiaca

text:
Cargiaca  là một xã của tỉnh Corse-du-Sud, thuộc vùng Corse, trên đảo Corse ở Pháp.

Tham khảo

Xã của Corse-du-Sud


title: Biển Camotes

text:
Tham khảo

Biển Camotes là một biển nhỏ nằm trong quần đảo Philippines, giữa Đông Visayas và Trung Visayas. Nó tiếp giáp với quần đảo Leyte về phía bắc và đông, Bohol về phía nam và Cebu về phía tây. Nó nối liền với biển Visayas về phía tây bắc và biển Boral về phía nam bởi kênh đào Canigao và eo Cebu. Biển này có quần đảo Camotes và đảo Mactan.

Biển của Philippines
Biển Philippines


title: Vũ điệu Samba

text:
Vũ điệu Samba (Hangul: 댄서의 순정, Romaja quốc ngữ: Daenseo-ui sunjeong) là bộ phim hài tình cảm Hàn Quốc được sản xuất năm 2005. Phim được viết và đạo diễn bởi Park Young-hoon.

Sau thành công của bộ phim Cô dâu 15 tuổi, Moon Geun-young trở thành nữ diễn viên tuổi "teen" được mến mộ nhất Hàn Quốc năm 2004. Nữ diễn viên với nét đẹp ngây thơ này lại vừa xuất hiện trong "Vũ điệu samba" với vai diễn một vũ công điêu luyện qua những vũ điệu sôi động.

Để có được cảnh quay hoành tráng và ấn tượng nhất là cuộc thi khiêu vũ quốc gia trong phim, các nhà làm phim đã mất 200 nghìn USD và làm việc miệt mài suốt hai ngày đêm. Khi thực hiện cảnh này, đoàn làm phim đã dàn dựng một sàn nhảy sang trọng tại hý viện Thiên Thần Nhỏ. Tham gia vào cảnh quay còn có 300 vũ công chuyên nghiệp.

Ba máy quay cùng hoạt động ở ba góc độ khác nhau, để đảm bảo không bỏ sót một chi tiết quan trọng nào trong đại cảnh này, đồng thời phải bám theo từng biểu hiện xúc cảm của Chae Ryn khi cô khiêu vũ với tâm trạng rối bời, vì phải chọn lựa giữa tình yêu và sự nghiệp.

Kịch bản
Jang Chae Ryn - cô gái gần tròn 20 tuổi, giả danh chị gái mình từ Trung Quốc sang Hàn Quốc để học khiêu vũ và phát triển sự nghiệp. Để được lưu trú ở xứ Hàn, cô phải giả vờ kết hôn với thầy dạy nhảy của mình là Na Young Sae - một ngôi sao khiêu vũ đã giải nghệ. Sự đồng cảm trong tâm hồn và tình yêu nghệ thuật đã đưa hai người đến với nhau.

Biết Young Sae sắp quay lại cuộc thi khiêu vũ quốc gia với một cô bạn diễn tài năng, đối thủ của anh là Huyn Soo đã mua chuộc ông bầu để cướp đi Chae Ryn. Hắn cho đàn em đập gãy chân Young Sae và đe dọa sẽ tố cáo vụ kết hôn giả với cảnh sát. Chae Ryn đành bước lên sàn diễn với Huyn Soo và họ đã giành giải quán quân.

Tuy nhiên, trái tim của Chae Ryn lúc nào cũng hướng về Young Sae, người bạn và người thầy tuyệt vời đã dìu dắt cô trong những bước nhảy đầu tiên. Chính trái tim đó đã đưa cô trở về với tình yêu đích thực của mình.

Diễn viên
Moon Geun-young bắt đầu đóng phim với vai Eun Suh lúc nhỏ trong bộ phim Trái tim mùa thu, cô khiến khán giả nhớ mãi nét ngây thơ và đôi mắt to tròn biểu cảm. Cơ hội thứ hai đến với cô qua vai Hong Ryon trong phim Chuyện hai chị em gái, bộ phim kinh dị ăn khách của năm 2003. Với vai Bo Eun, cô nữ sinh trung học đáng yêu trong phim Cô dâu 15 tuổi, cô đã trở thành một ngôi sao được ái mộ nhất năm 2004. Sau khi thành công với đề tài kinh dị và hài hước, cô lại quay về với đề tài tình cảm lãng mạn qua bộ phim Vũ điệu samba.

Để trở thành nữ vũ công đến từ Yunbyun, nữ diễn viên Moon Geun-young vai Jang Chae Ryn đã phải học tiếng địa phương với một giáo viên người Hoa gốc Hàn, ngay sau khi nhận vai. Mặc dù chỉ nói vài đoạn thoại bằng tiếng Trung Quốc nhưng vì phim thu âm trực tiếp, cô đã tích cực học phát âm trong suốt 3 tháng.

Từ khi chính thức nhận vai vào tháng 8/2004, cô đã phải học khiêu vũ 10 tiếng mỗi ngày. Geun Young phải học thuần thục tất cả các điệu nhảy: rhumba, chachacha, nhất là samba vì đây là ba vũ điệu chính trong phim. Moon Geun-young tâm sự: "Khi học những bước nhảy đầu tiên, móng chân tôi muốn rụng ra và chân tôi muốn khuỵu xuống.

Không biết tôi học có giỏi không nhưng khi nhảy cùng Park Gun Hyung trái tim tôi đập rộn ràng". Và 6 tháng sau, Cô dâu bé nhỏ Moon Geun-young đã sẵn sàng bước lên sàn quay để trở thành nữ vũ công Jang Chae Ryn. Phát hiện được năng khiếu của Moon Geun-young, đạo diễn về khiêu vũ của phim đã tiến cử cô tham dự cuộc thi khiêu vũ dành cho các nghệ sĩ không chuyên.

Trong phim Cô dâu 15 tuổi, Moon Geun-young hát bài Tôi chưa biết tình yêu là gì đã được các fan ủng hộ cuồng nhiệt và góp thêm vào thành công của bộ phim này. Trong phim Vũ điệu samba cô hát bài Ye lai xiang của Teresa, một bài hát tiếng Hoa cũng về tình yêu đôi lứa. Giọng hát trong trẻo nhưng cũng rất truyền cảm của cô đã làm tăng thêm sức hấp dẫn cho bộ phim.

Park Gun Hyung vai Na Young Sae bước lên sân khấu với vai chính trong chương trình Go go beach được chú ý nhiều nhất của Hàn Quốc, Park trở thành ngôi sao được mến mộ của chương trình nhạc kịch Cơn sốt tối thứ bảy. Cao 1,83 m với giọng ca trầm ấm, bước nhảy điêu luyện và khả năng diễn xuất ấn tượng, anh đã làm cả đoàn phim Vũ điệu samba thở phào nhẹ nhõm khi nhận lời đảm nhận vai nam chính trong phim.

Phân vai
Moon Geun Young vai Jang Chae-ryn
Park Keon-hyeong vai Na Young-sae
Park Won-sang vai Ma Sang-doo
Chang Yun vai Jung Hyun-soo

Giải thưởng và đề cử
Giải thưởng Chuông Vàng 2005
 Đề cử – Diễn viên nữ xuất sắc – Moon Geun-young
 Đề cử – Diễn viên nam xuất sắc – Park Gun-hyung
 Đề cử – Thiết kế trang phục xuất sắc nhất – Lee Ji-young
 Đoạt giải – Giải thưởng phổ biến – Moon Geun-young

Giải thưởng Thanh Long 2005
 Đề cử – Diễn viên nam xuất sắc – Park Gun-hyung

Giải thưởng phim Hàn Quốc 2005
 Diễn viên nam xuất sắc – Park Gun-hyung

Phiên bản làm lại
Vào năm 2015, Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tuyên bố sẽ đồng sản xuất bộ phim với một diễn viên Trung Quốc và Hàn Quốc. 60% bộ phim sẽ được quay ở Trung Quốc và 40% ở Busan.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức
tv.fpt.vn
Thông tin và ảnh

2000s romantic comedy films
Korean-language films
Mandarin-language films
South Korean films
Dance films
South Korean romantic comedy films
Ballroom dancing films
Phim năm 2005
Phim Hàn Quốc
Phim hài tình cảm
Phim hài Hàn Quốc
Phim hài lãng mạn thập niên 2000


title: Chum Phae (huyện)

text:
Chum Phae () là một huyện (amphoe) của tỉnh Khon Kaen, đông bắc Thái Lan.

Lịch sử
Tàn tích của thị xã Non Mueang nằm ở huyện này, thị xã này được xây thời Dvaravati.

Việc thành lập huyện đã được thông báo trên công báo hoàng gia ấn hành ngày 3 tháng 8 năm 1943, ban đầu gồm các tambon Chum Phae, Si Suk, Non Han và Khua Riang, sau này được chia ra thành 10 tambon.

Năm 1965, phần đông bắc huyện đã được tách ra để lập huyện Si Chomphu, năm 1981, phần phía tây huyện đã được tách để lập huyện Phu Pha Man.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) Phu Kradueng của tỉnh Loei, Si Chomphu, Wiang Kao, Phu Wiang và Nong Ruea của tỉnh Khon Kaen, Ban Thaen, Phu Khiao và Khon San của tỉnh Chaiyaphum, và Phu Pha Man của Khon Kaen.

Hành chính
Huyện này được chia ra thành 12 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 142 làng (muban). Chum Phae là một thị xã (thesaban mueang) nằm trên một phần của tambon Chum Phae, Nong Pai và Chai So. Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Non Han nằm trên một phần của tambon Non Han và Non Sa-at, còn Khok Sung Sam Phanat nằm trên một phần của tambon Non Udom và Khua Riang. Có 12 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com

Chum Phae


title: Lê Thần Tông

text:
Lê Thần Tông (chữ Hán: 黎神宗 1607 – 2 tháng 11 năm 1662) tên húy là Lê Duy Kỳ (黎維祺), là vị hoàng đế thứ sáu của nhà Lê Trung hưng và thứ 17 của nhà Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam. Ông cũng là vị Vua Việt Nam duy nhất hai lần lên ngôi, có đến 4 người con đều làm vua và là vị vua Việt Nam đầu tiên lấy vợ phương Tây cũng như là vua có nhiều vợ là người các dân tộc khác.

Thân thế
Lê Duy Kỳ sinh vào ngày 19 tháng 11 âm lịch năm Đinh Mùi (1607), là đích trưởng tử của vua Lê Kính Tông và hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trinh, con gái thứ của chúa Trịnh Tùng. Như vậy ông là cháu nội của Lê Thế Tông và cháu ngoại của Trịnh Tùng.

Ông được sử sách mô tả là người có mũi cao, mặt rồng.

Lên ngôi
Lê Duy Kỳ sinh ra và lớn lên khi cuộc chiến tranh với nhà Mạc cơ bản chấm dứt, nhưng đồng thời nhà Lê đã mất thực quyền về tay quyền thần họ Trịnh. Điều đó khiến vua cha Kính Tông bất bình, liên kết với người con thứ của Trịnh Tùng là Trịnh Xuân (cậu của Duy Kỳ, muốn tranh ngôi con trưởng của Trịnh Tráng) định lật đổ Trịnh Tùng. Việc không thành, tháng 5 năm 1619, ông ngoại Trịnh Tùng buộc vua cha Kính Tông thắt cổ chết, rồi lập Lê Duy Kỳ, khi mới 12 tuổi, lên làm vua mới, tức là Lê Thần Tông.

Làm vua

Lần thứ nhất
Tháng 7 năm Quý Hợi (1623), nhân dịp Bình An vương Trịnh Tùng qua đời, Trịnh Xuân một lần nữa đem quân nổi lên để tranh ngôi chúa, Thế tử Trịnh Tráng cùng vua Lê Thần Tông kéo quân ra Thanh Hóa để dẹp loạn.

Thời gian ở ngôi Lê Thần Tông làm vua chính là lúc cuộc chiến giữa họ Trịnh và họ Nguyễn ở phía nam bùng nổ dữ dội. Cả hai họ đều nhân danh "phù Lê" để chống lại nhau. Sau khi Nguyễn Phúc Nguyên chính thức ly khai không thần phục họ Trịnh, cát cứ vùng Thuận Hóa và Quảng Nam, tháng 2 năm 1627, cậu Trịnh Tráng (thay Trịnh Tùng năm 1623) rước ông thân chinh vào nam đánh họ Nguyễn. Tuy nhiên quân Lê-Trịnh không thắng được quân Nguyễn phải rút về.

Năm Canh Ngọ (1630), tháng 5, vua lấy con gái của Trịnh Tráng là Trịnh Thị Ngọc Trúc làm hoàng hậu. Ngọc Trúc vốn là vợ của người bác họ vua là Lê Trụ sinh được bốn con. Lúc đó, Lê Trụ bị giam trong ngục. Trịnh Tráng đem Ngọc Trúc gả cho Thần Tông. Triều thần là Nguyễn Thục, Nguyễn Danh Thế nhiều lần dâng sớ can, nhưng lúc đó Thần Tông không có thực quyền, biết mình không thể chống lại chúa Trịnh nên không nghe và nói rằng:
"Xong việc thì thôi, lấy gượng vậy".
Khi nhập cung, Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc không chỉ có vai vế là trưởng bối, mà còn hơn vua Thần Tông đến mười hai tuổi..

Sau lần Trịnh Tráng đánh Nguyễn lần thứ 2 (1633) không thành công, đầu năm 1643, chúa Trịnh lại rước Lê Thần Tông đi thân chinh đánh họ Nguyễn lần thứ 3. Xa giá của Thần Tông tiến vào châu Bố Chính, đóng tại xã An Bài, còn các tướng tiến quân đến cửa Nhật Lệ. Quân Nguyễn Phúc Lan dựa vào Lũy Thầy chống cự. Do lúc đó mùa hè, khí hậu oi bức, quân Lê - Trịnh bị bệnh nhiều nên Trịnh Tráng đành lui quân.

Lần thứ hai
Tháng 10 năm Quý Mùi (1643), vua nhường ngôi cho con là Lê Duy Hựu (tức là Lê Chân Tông) sau khi ở ngôi được 25 năm. Ông lên làm Thái thượng hoàng còn Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc làm Hoàng thái hậu.

Tháng 8 năm 1649, Lê Chân Tông mất sớm, Thần Tông được Trịnh Tráng đưa trở lại ngôi vua.

Tháng 4 năm 1652, tại kỳ thi Điện, Lê Thần Tông đích thân ra đầu đề văn sách, hỏi về chính sự hay dở cho những người dự thi. Hồ Sĩ Dương cùng 6 người đỗ đồng tiến sĩ xuất thân trong dịp này.

Cuộc chiến tranh với họ Nguyễn ở phía nam vẫn tiếp diễn. Sau khi đẩy lùi được quân Nguyễn khỏi Nghệ An năm 1660, năm 1661, Trịnh Tạc (thay Trịnh Tráng năm 1657) lại đưa Lê Thần Tông đi Nam tiến. Nhưng Nguyễn Hữu Dật trấn thủ Nam Bố Chính chia quân đắp lũy thế thủ, quân Trịnh đánh mấy tháng không hạ được, đến tháng 3 năm 1662, quân viễn chinh mệt mỏi, lương hết, chúa Trịnh bèn rút quân về bắc.

Tháng 9 năm 1662, Lê Thần Tông nhiễm bệnh ung thư và đến ngày 22 thì ông qua đời, hưởng thọ 56 tuổi, làm vua hai lần tổng cộng 37 năm.

Trong cả hai lần làm vua, ông 3 lần đi Nam tiến đánh họ Nguyễn với các chúa Trịnh. Việc triều chính của Lê Thần Tông đều do họ Trịnh quyết định. Có ý kiến cho rằng ông cũng từng có ý định đoạt lại quyền hành cho họ Lê nhưng Trịnh Tùng là ông ngoại của ông, Trịnh Tráng vừa là cậu vừa là cha vợ ông, bởi mối quan hệ đặc biệt đó mà ông không muốn đoạt lại quyền bính nữa.

Vua Lê Thần Tông được táng tại Ngọc Long, xã Quần Lai, huyện Lôi Dương (nay là xã Thọ Diên huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa) nay là thôn Xuân Tân xã Xuân Hưng huyện Thọ Xuân tỉnh Thanh Hóa.

Gia quyến
 Thân phụ: Lê Kính Tông
 Thân mẫu: Trịnh Thị Ngọc Trinh, con gái thứ của chúa Bình An vương Trịnh Tùng.

Cung phi, hôn phối
Ngoài bà vợ đầu tiên là Trịnh Thị Ngọc Trúc, vua Lê Thần Tông có 5 phi tần nữa và điều kỳ lạ là mỗi bà thuộc một dân tộc: vợ thứ hai là người Thái, vợ thứ ba là người Mường, vợ thứ tư là người Hán, vợ thứ năm người Lào và vợ thứ sáu là người Hà Lan.

Hoàng hậu

Tháng 5 năm Canh Ngọ (1630), chúa Trịnh Tráng ép vua Lê Thần Tông phải lấy con gái của mình là Trịnh Thị Ngọc Trúc để tấn phong làm hoàng hậu. Năm ấy vua Lê Thần Tông mới 23 tuổi còn bà Ngọc Trúc đã ở tuổi 36.

Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc ở ngôi vị quốc mẫu không được bao lâu, bà đã mang theo con gái Ngọc Duyên (con của bà và Lê Trụ) rời cung, tu hành tại chùa Bút Tháp ở phía tây thôn Bút Tháp, xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh ngày nay. (Linh mục Alexandre de Rhodes từng viết về bà Ngọc Trúc với rất nhiều lời ngợi khen: "Bà rất thông chữ Hán, giỏi về thơ, chúng tôi gọi bà là Ca-tê-ri-na vì bà giống Thánh nữ về nhiệt tâm cũng như đạo hạnh, về những đức tính tinh thần cũng như sang trọng về dòng họ".)

Hậu phi
 Phạm Thị Ngọc Hậu, sau được phong làm Đoan Thuần Hoàng thái hậu và là mẹ vua Lê Huyền Tông.
Bà quê ở làng Quả Nhuệ, huyện Lôi Dương (nay là huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa), nhưng cũng có sách chép bà là người làng Kim Bảng, xã Nam Giang (nay là thôn Kim Bảng, xã Nam Giang, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa). Ông Phạm Đình Kiên ở phủ Thiệu Thiên lên sống ở làng Quả Nhuệ huyện Lôi Dương, tức là làng Kim Bảng (bản đồ Thanh Hóa chỉ viết là làng "Kim" xã Nam Giang, huyện Thọ Xuân ngày nay). Ông Kiên lấy bà Chu Thị Loan người xã Thanh Nga, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên sinh ra hai con gái là Ngọc Hiền, Ngọc Hậu. Khi chị em Phạm Thị Ngọc Hậu, Phạm Thị Ngọc Hiền mới hơn 10 tuổi thì cha lâm bệnh qua đời, có một thầy địa lý từng chịu ơn giúp đỡ của gia đình họ Phạm nghe tin tìm đến viếng và xin tìm một nơi đất tốt để táng ân nhân, coi đó như sự trả ơn đền nghĩa. Ngôi đất đó được coi là phúc địa, thầy địa lý tiên đoán đó là thế đất nhất giá công hầu, nhất giá vương (nghĩa là: Một người lấy công hầu, một người lấy vua). Nhiều người không hiểu cho đó là chuyện tầm phào, ông thầy địa lý không tranh luận mà chỉ cười rồi ra đi.

Năm 18 tuổi bà là một thiếu nữ xinh đẹp, đức hạnh đủ đầy. Năm 19 tuổi, bà theo người thân ra kinh đô Thăng Long chơi, đó cũng là lúc Lê Thần Tông đang ở ngôi lần thứ nhất (1619-1643), ông nằm mộng thấy một người con gái xinh đẹp từ phía nam đi đến, tự xưng là có duyên phận từ tiền kiếp. Giấc mộng đó lặp lại nhiều lần khiến Thần Tông lấy kinh ngạc. Ông mô tả lại dung nhan người trong mộng, sai họa quan trong triều vẽ thành tranh rồi cho người đi tìm kiếm. Đúng lúc các đại thần đang tìm thì họ bất ngờ gặp một cô gái giống hệt trong tranh đang đi dạo ở kinh đô. Vua liền cho người đưa cô gái vào cung hỏi chuyện thì được biết cô tên là Phạm Thị Ngọc Hậu, người xứ Thanh. Tin là ứng vào giấc mộng, Lê Thần Tông liền tuyển cô gái làm cung phi và rất sủng ái. Bà chị là Ngọc Hiền lấy được công hầu là ông Tiến sĩ họ Lê người thôn Trường Sơn, xã Quan Trung, huyện Đông Thành, phủ Diễn Châu, tỉnh Nghệ An; làm quan tới chức Đặc tiến kim tử Vinh lộc Đại phu Tá lý công thần Hình bộ Thượng thư, tước Phương Quế hầu.

Năm Giáp Ngọ (1654), cung phi Phạm Thị Ngọc Hậu hạ sinh một hoàng tử, được đặt tên là Lê Duy Vũ, đây là người con trai thứ hai của vua Lê Thần Tông.

Tháng 9 năm Nhâm Dần (1662), Lê Duy Vũ được lập làm Thái tử và đến tháng 11 cùng năm sau khi Lê Thần Tông qua đời, Thái tử khi đó mới lên 9 tuổi được lập làm vua, sử gọi là Lê Huyền Tông.

Con được kế vị ngai vàng, bà Phạm Thị Ngọc Hậu được tôn là Hoàng thái hậu, thế nhưng Lê Huyền Tông làm vua cũng chỉ được 8 năm (1662-1670) thì mất, thọ 17 tuổi. Thái hậu rất đau buồn, từ đó bà chuyên tâm tìm hiểu Phật giáo và lo làm từ thiện, giúp đỡ dân chúng cho đến khi mất.

 Nguyễn Thị Ngọc Bạch, Minh Thục Hoàng thái hậu và là mẹ vua Lê Chân Tông.
Bà quê ở xã Hoàng Đan, Sơn Nam Hạ (nay là xã Yên Hưng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định). Một lần, vua ngự thuyền rồng xuôi dòng sông Đáy, khi qua một dải đất có hình dáng lạ kỳ ở xã Hoàng Đan, xứ Sơn Nam Hạ (nay là xã Yên Hưng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định), vua truyền cho dừng thuyền lại để hỏi thăm và người dân ở đây cho biết, nơi họ sinh sống có tên gọi là xóm Thoi. Bởi vì dải đất ấy có hình như một cái thoi dệt vải. Khi ấy, nhà vua bỗng nghe thấy tiếng hát trong trẻo, thánh thót từ xa vang đến, đưa tầm mắt tìm kiếm, Lê Thần Tông rất ngạc nhiên thấy một cô gái không giống như mọi người đến lạy phục ra mắt hoàng đế mà lại điềm nhiên như không, bàn tay thoăn thoắt dùng liềm cắt cỏ bên bờ sông, vừa làm vừa hát. Điều đặc biệt là trên đầu cô gái lơ lửng một đám mây xanh có hình như chiếc lọng. Cho đó là chuyện khác thường, nên vua Lê Thần Tông truyền gọi cô gái cắt cỏ đến, tuy là con gái thôn quê nhưng cô gái dung nhan diễm lệ, cử chỉ nhẹ nhàng, tự tin không hề e ngại, ứng đáp lại thông minh, trôi chảy khiến vua rất mến bèn cho rước lên thuyền rồng, đưa về cung làm phi.

Sau dịp quen tình cờ với bà, Lê Thần Tông lập bà làm Quý phi, truyền chỉ đổi tên quê bà từ tên xóm Thoi thành thôn Thanh Vân (Mây Xanh) để kỷ niệm mối duyên tình cờ của mình. Mùa hạ tháng 5 năm Nhâm Tuất (1682), triều đình truy tôn Quý phi Nguyễn Thị Ngọc Bạch làm Minh Thục Hoàng thái hậu. Năm Giáp Tý (1684), vua Lê Hy Tông dâng thêm tôn hiệu cho bà là Minh Thục, Trinh Tĩnh, Thuần Hòa Hoàng thái hậu, sau đó sai người xây dựng điện Hoàng Long ở thôn Thanh Vân để thờ phụng, người dân đến nay vẫn quen gọi là đền bà Hoàng Thái hậu.

Chiêu nghi Lê Thị Ngọc Hoàn, mẹ vua Lê Gia Tông. Bà vốn là người Thanh Hóa lại có tư dung xinh đẹp nên sớm được vào hầu vua. Sau khi hạ sinh Hoàng tử Lê Duy Cối không lâu, bà qua đời. Tây Vương Trịnh Tạc và Quốc Thái mẫu Trịnh Thị Ngọc Lung đưa vua về vương phủ chăm lo, dạy bảo cho nên đức tính. Sau này được lập làm vua, Lê Gia Tông tôn bà làm Chiêu nghi.
Nguyễn Thị Ngọc Tấn, mẹ vua Lê Hy Tông. Bà là người làng Đông Côi, xã Gia Đông, phủ Thuận Thành, xứ Kinh Bắc (nay là thôn Đông Côi, xã Gia Đông, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh). Bà tên thật là Nguyễn Thị Ngọc Trúc, tương truyền bà là một cô gái rất xinh đẹp, nên khi Thần Tông vừa tuần du đến đây liền cho vời gọi bà đến gặp mặt. Khi trông thấy bà, nhà vua liền ưng ngay và đón vào cung làm phi.

Năm Nhâm Dần (1662), cung phi Ngọc Tấn mang thai trong niềm vui của nhiều người. Ai cũng hy vọng vua sẽ có thêm một hoàng tử nữa vì khi đó trong cung chỉ có hai hoàng tử, một người lên 9 và một người mới tròn 2 tuổi. Không may, đến tháng 11 năm đó, Lê Thần Tông ốm nặng, biết khó qua khỏi ông mới truyền chúa Trịnh Tạc vào nội điện mà dặn rằng: Cung nhân Ngọc Tấn có thai mới được khoảng bốn tháng, chưa rõ là con trai hay con gái, sau này nó ra đời, nhờ vương trông nom giúp cho!

Sau khi Lê Thần Tông mất, dù đang mang thai nhưng bà vẫn xin được trở về quê để chịu tang vua. Bà quay lại nếp sống nghèo xưa. Ngày 15 tháng 3 năm Quý Mão (1663), bà sinh một người con trai, đặt tên là Cáp. Năm Cáp 13 tuổi, Lê Duy Khoái lên ngôi vua (tức vua Lê Gia Tông) nhưng chỉ ở ngai vàng được 4 năm thì mất. Bà Ngọc Tấn theo đề nghị của triều đình cho con trai về kinh làm vua còn mình ở lại quê hương cho đến khi mất vào ngày 17 tháng 4 (không rõ năm).

Lê Hy Tông đã làm lễ tang cho bà trọng thể và lập đền thờ tại Đông Côi. Hàng năm vào ngày 17 tháng 4 tổ chức cúng giỗ.

* Tiệp dư Đặng Thị

Nguyễn Thị Nhậm.
Nguyễn Thị Sinh.
Nguyễn Thị Vĩ.
Trần Thị Lãng.

Điều đặc biệt, ngoài số phi tần người Việt, để phục vụ mục đích chính trị và giao thương quốc tế, vua Lê Thần Tông còn lấy một số phụ nữ nước ngoài làm vợ mà theo dã sử và tài liệu phương Tây thì những người này có vị thế cao hơn các phi tần người Việt, họ chỉ xếp sau hoàng hậu mà thôi.

Trong số 6 người vợ có thứ bậc cao trong cung, ngoài Hoàng hậu Ngọc Trúc và bà phi người Mường thì những người còn lại là các phi tần người Xiêm (Thái Lan ngày nay), Hán (Trung Quốc), Ai Lao (Lào ngày nay) và Hòa Lan (tức Hà Lan).

Người vợ Hà Lan của vua là con gái của Phó Toàn quyền Hà Lan tại Đài Loan. Năm 1630, trong chuyến thương đoàn Hà Lan sang Việt Nam vào, bà Orona được gặp vua Lê Thần Tông ở Thăng Long. Nghe theo lời của bố, bà ở lại Việt Nam làm vương phi của vua Thần Tông.

Hậu Duệ

 Với 4 người con thay nhau làm vua, Lê Thần Tông cùng với Trần Minh Tông là 2 vị vua có nhiều con làm vua nhất trong lịch sử Việt Nam. Trừ người con út Lê Hy Tông, 3 người con trước đều yểu mệnh.

 Ngoài ra ông còn có 6 vị công chúa.

3 con nuôi (trong đó có một người Hà Lan tên là Charles Hartsink).

Niên hiệu

Đánh giá

Thông tin thêm
Những người vợ của vua Lê Thần Tông đều sống rất hòa thuận với nhau. Ngay cả khi chết, cả sáu người vợ này cũng bày tỏ ý nguyện có thể ở bên nhau mãi mãi. Tương truyền rằng 6 pho tượng nhập thần của 6 người vợ vua Lê Thần Tông ở chùa Mật Sơn, tỉnh Thanh Hóa là do sáu bà cùng lòng cùng sức bỏ tiền công đức ra làm, với nguyện ước mãi mãi bên nhau. Trong đó, tượng bà Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc ngự trên tòa sen còn các bà khác đội vương miện trong tư thế tọa thiền. Mỗi pho tượng thể hiện một nét dung nhan khác nhau và thấy rõ trang phục của mỗi bà đúng theo y phục dân tộc của từng người. Đặc biệt, y phục, váy áo của pho tượng tạc bà Orona, dù là tượng thờ, cổ áo trong vẫn trễ xuống để lộ một mảng ngực và những nét đặc trưng phương Tây như sống mũi thẳng và gồ cao, mặt phương phi.

Năm 1959, 5 pho tượng vợ vua Lê Thần Tông đã được rước về đền Nhà Lê – di tích được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Nhà nước, cách chùa Mật Sơn hơn 1 cây số, thuộc địa phận phường Đông Vệ. Riêng tượng bà Trịnh Thị Ngọc Trúc được đưa về Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Xem thêm
 Nhà Hậu Lê
 Lê Kính Tông
 Trịnh Tùng
 Lê Chân Tông

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Khâm định Việt sử thông giám cương mục

Chú thích

Liên kết ngoài
 Chuyện ít biết về vị vua lên ngôi 2 lần và lấy vợ Tây, VnExpress, 31/1/2016
 Bí ẩn hậu cung triều vua Lê Thần Tông, VTC, 21/03/2011
 Khi vua Việt Nam 'say'... phụ nữ 'Tây' , ngoisao.vn, 16/02/2012
 Chùa Bút Tháp và Hoàng thái hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc

Thần Tông, Lê
Thái thượng hoàng nhà Hậu Lê
Sinh năm 1607
Mất năm 1662
Vua thiếu nhi Việt Nam
Người Hà Nội
Vua nhà Hậu Lê
An Nam đô thống sứ
Thái thượng hoàng Việt Nam


title: Exapate

text:
Exapate là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Exapate bicuspidella Bruun & Krogerus, 1996
Exapate congelatella (Clerck, 1759)
Exapate duratella Heyden, 1864

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Cnephasiini


title: Dudley

text:
Dudley () là một thị trấn lớn ở West Midlands của Anh, cách Wolverhampton  về phía đông nam và cách Birmingham  về phía tây bắc. Đây là trung tâm hành chính của Khu tự quản vùng đô thị Dudley và tính đến năm 2011 có dân số 79.379 người. Khu đô thị (Metropolitan Borough), mà cũng bao gồm các thị trấn Stourbridge và Halesowen, có dân số 312.900 người. Dudley có khi được gọi là thủ phủ của Black Country.

Tham khảo

Thành phố của Anh


title: Ylikiiminki

text:
Ylikiiminki (Överkiminge trong tiếng Thụy ĐIển) là một đô thị của Phần Lan.

Đô thị này nằm ở tỉnh Oulu trong vùng Bắc Ostrobothnia. Đô thị này có dân số 3.487 (30/6/2008) với diện tích là 1040,66|km², trong đó có 23,24 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 3,35 người trên mỗi km².

Đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan và sẽ được hợp nhất với thành phố Oulu vào ngày 1 tháng 1 năm 2009.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Đô thị Ylikiiminki  – trang mạng chính thức

Đô thị của vùng Bắc Ostrobothnia


title: Oligostethius capensis

text:
Oligostethius capensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Oligostethius


title: Nomada hurdi

text:
Nomada hurdi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Evans mô tả khoa học năm 1972.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1972


title: Bruchus diversicornis

text:
Bruchus diversicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Bruchus


title: Acrocercops combreticola

text:
Acrocercops combreticola là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Ấu trùng ăn Combretum apiculatum. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: (24650) 1986 QM

text:
(24650) 1986 QM là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 25 tháng 8 năm 1986.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1986
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Ptychadena perplicata

text:
Ptychadena perplicata là một loài ếch trong họ Ptychadenidae.
Loài này có ở Angola, Zambia, và có thể cả Cộng hòa Dân chủ Congo.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan ẩm và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Tham khảo

 Channing, A. 2004. Ptychadena perplicata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Ptychadena


title: Nemanja Matić

text:
Nemanja Matić (, ; sinh ngày 1 tháng 8 năm 1988) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Serbia thi đấu ở vị trí tiền vệ phòng ngự cho câu lạc bộ Ligue 1 Rennes. Bắt đầu sự nghiệp ở vị trí tiền vệ tấn công, Matić chuyển sang đá tiền vệ phòng ngự trong thời gian thi đấu cho Benfica. Anh ấy được biết đến với những màn trình diễn ổn định trên sân và lối chơi giàu tính chiến đấu.

Matić bắt đầu sự nghiệp chuyên nghiệp của mình tại Kolubara, trước khi gia nhập đội bóng Slovakia Košice vào năm 2007. Anh chuyển đến câu lạc bộ Anh Chelsea với giá 1,5 triệu bảng vào năm 2009. Được sử dụng một cách tiết kiệm trong lần đầu tiên khoác áo câu lạc bộ, anh đã trải qua mùa giải 2010–11 dưới dạng cho mượn tại câu lạc bộ Hà Lan Vitesse, và vào mùa hè năm 2011, anh ấy chuyển đến Benfica như một phần của thỏa thuận hoán đổi liên quan đến David Luiz. Anh đã giành được giải thưởng Cầu thủ Primeira Liga của năm cho những màn trình diễn của anh ấy trong mùa giải 2012–13. Matić trở lại Chelsea vào tháng 1 năm 2014 với giá 21 triệu bảng. Anh được vinh danh trong PFA Team of the Year cho mùa giải 2014–15. Vào tháng 7 năm 2017, anh tái hợp với cựu huấn luyện viên Chelsea José Mourinho sau khi ký hợp đồng với Manchester United.

Matić đại diện cho Serbia ở cấp độ U-21. Anh ra mắt quốc tế cấp cao vào năm 2008 và ghi hai bàn sau 48 lần ra sân. Anh là thành viên của đội tuyển Serbia tại FIFA World Cup 2018.

Sự nghiệp câu lạc bộ

MFK Košice
Matić từng có thời gian thử vận may tại học viện đào tạo trẻ của Sao Đỏ Beograd và FK Partizan nhưng không thành công. Năm 2006, khi mới 18 tuổi, Matić đã được đưa vào đội hình chính thức của câu lạc bộ Serbia Kolubara. Sau màn trình diễn ấn tượng tại Srpska Liga Belgrade, anh đã được câu lạc bộ Slovakia MFK Košice đang thi đấu ở giải Corgoň Liga mua về vào năm 2007. Trong khoảng thời gian thi đấu tại Slovakia, anh đã thi đấu 67 trận tại Corgoň Liga và ghi được 4 bàn thắng; góp phần giúp đội bóng của mình giành hạng 4 tại mùa giải 2008–09. Matić còn gây ấn tượng tại cúp quốc gia Slovakia khi giúp đội bóng mình đánh bại FC Artmedia Petržalka 3-1 trong trận chung kết diễn ra trên sân NTC Stadion, Senec để giúp MFK Košice lần đầu tiên có mặt tại UEFA Europa League.

Matić có hai quốc tịch. Anh sinh ra tại Serbia nhưng đồng thời cũng có quốc tịch Slovakia. Matić đã có một thời gian thử việc ngắn cùng câu lạc bộ ở giải ngoại hạng Anh Middlesbrough ở mùa giải 2008-09 nhưng chưa hết thời gian thử việc, anh đã được gọi trở về Serbia để có mặt trong trận đấu giao hữu giữa tuyển U-21 Serbia với U-21 Đan Mạch. Sau màn trình diễn ấn tượng tại giải U-21 châu Âu, các tuyển trạch viên của câu lạc bộ Chelsea đã chú ý đến anh và tiến hành đàm phán với câu lạc bộ MFK Kosice.

Chelsea
Ngày 18 tháng 8 năm 2009, Matić đã ký hợp đồng thi đấu có thời hạn 4 năm cho Chelsea trị giá 1,5 triệu bảng Anh và mặc áo đấu số 24. Tuy nhiên, Matić chưa thể ra sân liền trong màu áo Chelsea vì chấn thương mắc phải tại giải vô địch U-21 châu Âu. Ngày 23 tháng 9, anh có mặt trên băng ghế dự bị trong trận Chelsea thắng Queens Park Rangers 1-0 tại vòng 3 Cúp Liên đoàn bóng đá Anh nhưng không được đưa ra sân thi đấu.

Ngày 21 tháng 11, anh đã có trận đấu đầu tiên cho Chelsea trong chiến thắng 4-0 trước Wolverhampton Wanderers tại Premier League khi vào sân thay thế tiền vệ người Pháp Florent Malouda ở phút 69. Ngày 3 tháng 1 năm 2010, Matić được vào sân từ băng ghế dự bị thay thế Juliano Belletti ở phút 63 trong chiến thắng 5-0 trước Watford tại vòng 3 FA Cup 2010 và nhận một thẻ vàng ở phút 82. Ngày 9 tháng 5, Matić có lần ra sân thứ hai tại Premier League khi vào sân thay cho tiền vệ người Đức Michael Ballack ở phút 70 trong chiến thắng 8-0 trước Wigan. Matić được chuyển giao sang câu lạc bộ Benfica sau khi kết thúc hợp đồng cho mượn tại Vitesse vào tháng 1 năm 2011. Lý do anh rời khỏi Chelsea vì anh là một phần trong thương vụ chuyển nhượng hậu vệ David Luiz của Chelsea với Benfica.

Vitesse
Ngày 24 tháng 8 năm 2010, Chelsea đã để bộ đôi cầu thủ người Serbia Nemanja Matić và Slobodan Rajkovic đến câu lạc bộ Vitesse Arnhem đang thi đấu tại Eredivisie theo bản hợp đồng cho mượn có thời hạn một mùa bóng. Anh có hai bàn thắng cho Arnhem trong các trận đấu với Roda JC Kerkrade và BV De Graafschap.

Benfica
Ngày 31 tháng 1 năm 2011, Chelsea thông báo Matić sẽ chuyển đến Benfica vào mùa hè năm 2011 vì anh là một phần của vụ chuyển nhượng David Luiz đến sân Stamford Bridge. Trong thương vụ này, anh được xác định giá trị chuyển nhượng là 3 triệu bảng Anh. Anh có trận đấu đầu tiên cho Benfica gặp Vitoria Guimaraes và ngay lập tức được tin dùng ở quãng thời gian sau đó nhờ phong độ ổn định và liên tục thăng tiến. Ngày 13 tháng 1 năm 2013, Matić có bàn thắng đầu tiên cho Benfica trong trận hòa 2-2 với đối thủ kình địch Porto. Ngay ngày hôm sau, anh được gia hạn hợp đồng đến tận năm 2018, với điều kiện giải phóng hợp đồng là 45 triệu €.

Mặc dù đã có rất nhiều tiến bộ trong năm đầu khoác áo Benfica song phải sang đến mùa giải 2012-13 thì Matic mới thực sự nổi bật ở Benfica do tiền vệ Javi Garcia chuyển tới Manchester City nên những trọng trách nơi tuyến giữa đều được giao hẳn cho anh. Trong mùa giải này, anh được ba lần vinh danh là Cầu thủ xuất sắc nhất tháng của Primeira Liga, trụ cột trong đội hình Benfica mong muốn giành lại chức vô địch Primeira Liga sau bốn năm chờ đợi. Trong trận đấu cuối cùng của mùa bóng với Porto, đội bóng cũng chưa thua trận nào trong mùa giải như Benfica, bàn thắng ở những phút cuối cùng của Kelvin đã giúp Porto thắng 2-1. Tại đấu trường châu Âu, trong trận đấu lượt về vòng knock-out 1/32 Europa League 2012-13 với đội bóng Đức Bayer Leverkusen, Matić đã ghi bàn bằng đầu ở những phút cuối từ đường chuyền của Lima ấn định chiến thắng 3-1 chung cuộc.

Ngày 15 tháng 5, Matić đối đầu đội bóng cũ Chelsea trong trận chung kết Europa League tại Amsterdam, Hà Lan nhưng một lần nữa Benfica lại bại trận bởi một bàn thắng ở phút cuối, lần này người ghi bàn là Branislav Ivanović. Ngày 4 tháng 7 năm 2013, với thành tích ba lần là cầu thủ xuất sắc nhất tháng trước đó, anh giành danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất năm của Primeira Liga. Bàn thắng của Matić vào lưới Porto bằng một cú volley đẹp mắt trong mùa giải 2013-14 đã được đề cử vào danh sách rút gọn ba bàn thắng cuối cùng cho danh hiệu Giải thưởng FIFA Puskás nhưng cuối cùng người giành giải thưởng này là tiền đạo người Thụy Điển Zlatan Ibrahimović.

Matić có trận đấu cuối cùng cho Benfica trong chiến thắng 2-0 trước Porto trên sân nhà ngày 12 tháng 1 năm 2014. Sau trận đấu, anh phát biểu với báo A Bola đây là trận đấu cuối cùng của anh cho Benfica và gửi lời cảm ơn đến người hâm mộ và câu lạc bộ.

Trở lại Chelsea
Ngày 14 tháng 1 năm 2014, trang chủ Chelsea chính thức xác nhận đã có được chữ ký của Matić với giá chuyển nhượng 21 triệu bảng Anh và bản hợp đồng có thời hạn năm năm rưỡi. Tại đây Nemanja Matić sẽ khoác áo số 21, số áo cũ của Marko Marin. Năm ngày sau đó, anh có trận đấu đầu tiên trong lần trở lại Chelsea khi vào sân thay cho Willian ở phút thứ 85 chiến thắng 3-1 trước Manchester United.

Ngày 3 tháng 2, anh có trận đấu ra sân chính thức đầu tiên cho Chelsea tại Premier League trong trận đấu với Manchester City. Anh được kênh truyền hình thể thao Sky Sports bầu chọn là cầu thủ xuất sắc nhất trận với khả năng làm chủ khu vực giữa sân giúp Chelsea giành thắng lợi 1–0. Trong giai đoạn sau của mùa giải, Matić tiếp tục góp công lớn vào các chiến thắng của Chelsea trước Newcastle United và Liverpool.

Vào đầu mùa giải 2014-15, anh có bàn thắng đầu tiên cho Chelsea trong chiến thắng 6-3 trước Everton bằng một cú sút xa đẹp mắt từ ngoài vòng cấm. Một tháng sau đó, anh có pha đánh đầu ghi bàn thắng duy nhất trong trận đấu giữa Chelsea và Sporting Lisbon tại vòng bảng UEFA Champions League 2014-15. Trong trận derby thành London với Arsenal vào ngày 5 tháng 10, Matić là người thực hiện nhiều nhất những cú tắc bóng, những pha truy cản và có đến 10 lần thu hồi bóng thành công cùng với tỷ lệ chuyền bóng chính xác đến 84%, góp công lớn vào chiến thắng 2-0 của Chelsea. Ngày 26 tháng 10, Matić được các hãng thông tấn Anh Daily Mail, BBC hay Telegraph bầu chọn là cầu thủ xuất sắc nhất trận hòa 1-1 của Chelsea với Manchester United với bốn cú tắc bóng thành công và ba lần giải nguy cho khung thành Chelsea. Ngày 5 tháng 11, anh có bàn thắng thứ hai tại UEFA Champions League, ấn định tỉ số 1-1 trong trận đấu với NK Maribor.

Ngày 21 tháng 2 năm 2015, Matić bị thẻ đỏ trực tiếp trong trận hòa 1–1 giữa Chelsea và Burnley vì hành động chạy đến xô ngã Asley Barnes khi cầu thủ này trước đó đã có pha tắc bóng nguy hiểm nhằm vào anh. Chelsea đã kháng án và án phạt được giảm xuống còn hai trận, tuy nhiên điều này vẫn khiến Matić không thể tham dự trận chung kết Cúp Liên đoàn 2015 với Tottenham. Mặc dù vậy, anh vẫn có danh hiệu đầu tiên trong lần trở lại Chelsea sau khi các đồng đội của anh đã đánh bại Tottenham 2-0 vào ngày 1 tháng 3. Matić cùng Chelsea kết thúc mùa giải 2014-15 với một danh hiệu nữa là chức vô địch Giải bóng đá Ngoại hạng Anh. Anh là một trong sáu cầu thủ Chelsea được có tên trong Đội hình xuất sắc nhất năm của Hiệp hội Cầu thủ Chuyên nghiệp Anh (PFA).

Matić cùng Chelsea khởi đầu mùa giải 2015-16 với phong độ không tốt, riêng trong trận đấu tại vòng 3 với West Bromwich, anh đã khiến Chelsea phải chịu một quả phạt đền và mắc lỗi ở 2/3 bàn thua. Ngày 12 tháng 9 năm 2015, trong trận đấu vòng 5 Premier League 2015-16, Matić ghi bàn rút ngắn tỉ số 1-2 cho Chelsea từ một cú sút xa đẹp mắt nhưng chung cuộc Chelsea đã để thua Everton 1-3 và rơi xuống vị trí thứ 16 trên bảng xếp hạng. Một tháng sau đó, anh bị truất quyền thi đấu với hai thẻ vàng ngay trong hiệp đấu đầu tiên trận thua 2–1 trước West Ham United.

Trong mùa giải 2016-17, Matić góp mặt trong 35/38 trận và đóng góp một bàn thắng (ở trận thắng Middlesbrough 3-0) cùng 7 pha kiến tạo trong hành trình đi đến chức vô địch Giải bóng đá Ngoại hạng Anh 2016-17 cho Chelsea. Trong trận bán kết Cúp FA 2016-17, anh có pha sút xa ghi bàn đẹp mắt trong trận bán kết thắng Tottenham 4-2 nhưng Chelses sau đó đã để thua Arsenal trong trận chung kết.

Manchester United
Ngày 30 tháng 7 năm 2017, một bức ảnh trên mạng bị rò rỉ với hình ảnh Matić mặc một chiếc áo tập màu trắng bạc của Manchester United, số áo 31 mà cựu tiền vệ người Đức Bastian Schweinsteiger để lại từ hồi tháng 1, làm dấy lên tin đồn rằng Matic sẵn sàng tái hợp với người thầy cũ José Mourinho tại sân Old Trafford. Ngày hôm sau, Manchester United hoàn tất thương vụ chiêu mộ Matić với bản hợp đồng thời hạn ba năm cùng giá chuyển nhượng 40 triệu £.

Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
Matić có trận đấu đầu tiên cho U-21 Serbia trong trận giao hữu với Đan Mạch vào ngày 11 tháng 10 năm 2008. Sau 3 trận đấu và ghi được 2 bàn thắng cho đội U-21, anh đã được gọi vào đội tuyển quốc gia Serbia và có trận đấu đầu tiên trong trận giao hữu với đội tuyển quốc gia Ba Lan ngày 14 tháng 12, 2008.

Matić đã tham gia Giải vô địch bóng đá U-21 châu Âu 2009 nhưng anh chỉ thi đấu được vỏn vẹn có 85 phút trong trận đầu tiên ở vòng bảng gặp Ý (tỉ số chung cuộc là 0-0). Matić sau pha va chạm với tiền vệ Giovinco của Ý đã gãy xương bàn chân phải và buộc phải trải qua phẫu thuật.

Tháng 12 năm 2012, Matić tuyên bố sẽ không khoác áo Đội tuyển Serbia khi mà huấn luyện viên Siniša Mihajlović còn là huấn luyện viên trưởng do ông này đã không cho anh bất kỳ một phút thi đấu nào trong cả năm lần triệu tập. Ngày 6 tháng 9 năm 2013, Matić trở lại đội tuyển trong trận đấu Vòng loại World Cup 2014 với Croatia nhưng đã bị thẻ đỏ truất quyền thi đấu ở phút 75.

Ngày 29 tháng 3 năm 2015, tại trận đấu vòng loại Euro 2016 với Bồ Đào Nha, Matić đã ghi bàn thắng gỡ hòa 1-1 bằng một pha ghi bàn theo kiểu "xe đạp chổng ngược". Đây cũng là bàn thắng đầu tiên của anh cho đội tuyển Serbia.

Ngày 6 tháng 10 năm 2017, trong chuyến làm khách trên sân của , Matić đã ghi bàn thắng gỡ hòa 2-2 nhưng chung cuộc Serbia để thua Áo với tỉ số 2-3. Đây cũng là bàn thắng thứ hai của anh cho đội tuyển quốc gia.

Anh được triệu tập tham dự World Cup 2018 tại Nga, giải đấu mà anh đã góp mặt ở cả ba trận vòng bảng trước các đối thủ ,  và . Đội tuyển Serbia sau đó rời giải với vị trí thứ 3 vòng đấu bảng.

Ngày 28 tháng 8 năm 2020, Hiệp hội bóng đá Serbia thông báo anh sẽ chia tay đội tuyển quốc gia sau 11 năm gắn bó. Tổng cộng anh thi đấu 48 trận và ghi 2 bàn thắng. Anh có trận đấu chia tay khi Serbia gặp Luxemburg vào ngày 10 tháng 9 năm 2019.

Phong cách thi đấu
Matić thi đấu ở vị trí tiền vệ phòng ngự và được đánh giá cao với lối chơi mạnh mẽ, giàu thể lực và thông minh. Khả năng tắc bóng, đánh chặn và chơi đầu cũng là điểm mạnh nữa trong phòng ngự của anh. Bên cạnh khả năng phòng ngự, Matić cũng có khả năng phát động tấn công và khả năng dứt điểm bằng những quả sút xa cũng như uy hiếp khung thành đối phương trong những pha không chiến. Anh còn được bình chọn là cầu thủ cầm bóng hay nhất Premier League trong một cuộc thăm dò không chính thức của tờ The Sun. Mặc dù vậy, anh có điểm yếu về tốc độ khi không giỏi trong khả năng tăng tốc.

Cựu huấn luyện viên của Chelsea Roberto Di Matteo đã nhận xét về Matić như sau "Matić chơi quá ấn tượng. Cậu ta giữ nhịp, che chắn cho hàng thủ, phân phối bóng tuyệt vời bằng chân trái, sở hữu nhãn quan sắc bén và trưởng thành rất nhiều." Huấn luyện viên Graeme Souness nhận xét Matić thậm chí còn giỏi hơn Claude Makélélé, cựu cầu thủ của Chelsea từng là tiền vệ trụ hàng đầu thế giới nhờ khả năng chuyền bóng tốt hơn và thể hình.

Thống kê sự nghiệp thi đấu

Câu lạc bộ

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Košice
Slovak Cup: 2008–09

Chelsea
Premier League: 2009–10, 2014–15, 2016–17
FA Cup: 2009–10
EFL Cup: 2014–15

Benfica
Primeira Liga: 2013–14
Taça da Liga: 2011–12, 2013–14
Taça de Portugal: 2013–14

Cá nhân
Cầu thủ xuất sắc nhất năm của Primeira Liga: 2012–13
Cầu thủ xuất sắc nhất tháng của Primeira Liga: Tháng 12 năm 2012, Tháng 1 năm 2013, Tháng 4 năm 2013
Cầu thủ Serbia xuất sắc nhất năm: 2014
Đội hình xuất sắc nhất năm của Hiệp hội Cầu thủ Chuyên nghiệp Anh (PFA): 2014-15

Chú thích

Liên kết ngoài

 Thông tin trên trang web đội tuyển bóng đá quốc gia Sebia

 Bàn thắng của Matić vào lưới Porto được đề cử vào danh sách rút gọn ba bàn thắng cuối cùng cho danh hiệu Giải thưởng FIFA Puskás 2013

Cầu thủ bóng đá Serbia
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Serbia
Cầu thủ bóng đá MFK Košice
Cầu thủ bóng đá Chelsea F.C.
Cầu thủ bóng đá Manchester United F.C.
Cầu thủ bóng đá Vitesse
Cầu thủ bóng đá Benfica
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Premier League
Sinh năm 1988
Tiền vệ bóng đá
Vận động viên Šabac
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Hà Lan
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá nam Serbia ở nước ngoài
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018


title: 22550 Jonsellon

text:
22550 Jonsellon (1998 FK106) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22550 Jonsellon

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Boulkiemdé (tỉnh)

text:
Boulkiemdé là một trong 45 tỉnh của Burkina Faso, trong Vùng Centre-Ouest. Tỉnh lỵ của Boulkiemdé là Koudougou. Dân số Boulkiemdé là 498.008 người (năm 2006).

Boulkiemde được chia thành 13 tổng:

Tham khảo

Tỉnh của Burkina Faso
Tỉnh Boulkiemdé


title: Anisodera bowringii

text:
Anisodera bowringii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1858.

Chú thích

Tham khảo

Anisodera


title: Clypeomorus admirabilis

text:
Clypeomorus admirabilis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clypeomorus
Động vật chân bụng Úc


title: Quận Stanley, South Dakota

text:
Quận Stanley là một quận thuộc tiểu bang Nam Dakota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Nam Dakota. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

S


title: Megapenthes dubius

text:
Megapenthes dubius là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Hưng Lợi (thị trấn)

text:
Hưng Lợi là một thị trấn thuộc huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Hưng Lợi nằm ở phía tây huyện Thạnh Trị, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Phú Lộc
Phía tây giáp xã Châu Hưng
Phía nam giáp xã Châu Hưng và tỉnh Bạc Liêu
Phía bắc giáp các xã Thạnh Trị và Vĩnh Thành.

Thị trấn có diện tích 19,47 km², dân số năm 2009 là 11.901 người, mật độ dân số đạt 611 người/km².

Lịch sử
Thị trấn Hưng Lợi được thành lập vào ngày 23 tháng 12 năm 2009 trên cơ sở điều chỉnh 1.947,19 ha diện tích tự nhiên và 11.901 người của xã Châu Hưng.

Hành chính
Thị trấn Hưng Lợi được chia thành 8 ấp: 8, 9, Bào Cát, Chợ Cũ, Chợ Mới, Giồng Chùa, Kinh Ngay 1, Xóm Tro 1.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam


title: Heterothera

text:
Heterothera là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Heterothera comitabilis (Prout, 1923)
 Heterothera consimilis (Warren, 1888)
 Heterothera dentifasciata (Hampson, 1895)
 Heterothera distinctata Choi, 1998
 Heterothera eclinosis Choi, 1998
 Heterothera etes (Prout, 1926)
 Heterothera hoenei Choi, 1998
 Heterothera incerta (Inoue, 1986)
 Heterothera kurenzovi Choi, Viidalepp & Vasjurin, 1998
 Heterothera mussooriensis Choi, 1998
 Heterothera obscurata Choi, 1998
 Heterothera postalbida (Wileman, 1911)
 Heterothera quadrifulta (Prout, 1938)
 Heterothera serraria (Lienig, 1846)
 Heterothera serrataria (Prout, 1914)
 Heterothera sororcula (Bastelberger, 1909)
 Heterothera stamineata Choi, 1998
 Heterothera taigana (Djakonov, 1926)
 Heterothera tephroptilus (Fletcher, 1961)
 Heterothera triangulata Choi, 1998
 Heterothera undulata (Warren, 1888)
 Heterothera yunnanensis Choi, 1998

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
Heterothera at funet

Cidariini


title: Adrara San Martino

text:
Adrara San Martino là một đô thị ở tỉnh Bergamo, vùng Lombardy, Italia.
Công trình nổi bật ở đô thị này là nhà thờ San Martino (thế kỷ 15, sau đó trùng tu), với đá trắng. Nhà thờ này có chứa tranh của Giovanni Carnovali, Francesco Coghetti và Giacomo Trecourt. Ngoài ra, đô thị này còn có phế tích lâu đài Trung cổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Đô thị tỉnh Bergamo
Lâu đài Ý
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Sân bay quốc tế Menara

text:
Sân bay quốc tế Menara ()  là một sân bay ở Marrakech, Maroc, kết nối với một số điểm châu Âu và thế giới Ả Rập.

Sân bay này có sân đỗ máy bay rộng 125.000 m² có thể chứa 14 máy bay Boeing 737 và 4 Boeing 747.

Thống kê

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Aigle Azur (Paris-Orly)
Air Europa (Barcelona, Madrid, Palma de Mallorca)
Air France (Paris-Orly)
Corsairfly (Paris-Orly)
easyJet (Basel-Mulhouse, Geneva, London-Gatwick, Lyon, Madrid, Milan-Malpensa, Paris-Charles de Gaulle)
Iberia Airlines (Madrid)
operated by Clickair (Barcelona)
Jet4you (Paris-Orly)
Jetairfly (Brussels)
MyAir (Milan-Malpensa, Milan-Orio al Serio, Venice)
Norwegian Air Shuttle (Oslo)
Royal Air Maroc (Casablanca, London-Heathrow, Ouarzazate, Paris-Charles de Gaulle, Paris-Orly)
operated by Atlas Blue (Barcelona, Basel-Mulhouse, Bologna, Bordeaux, Brussels, Geneva, Lille, London-Gatwick, Lyon, Madrid, Marseille, Milan-Malpensa, Nantes, Nice, Toulouse, Zürich)
Regional Air Lines (Agadir, Casablanca)
Ryanair (Dusseldorf-Weeze, Frankfurt-Hahn, Girona, London-Luton, Marseille-Provence)
Thomsonfly (London-Luton [bắt đầu ngày 1 tháng 10], Manchester)
transavia.com (Amsterdam, Paris-Orly)

Chú thích

Liên kết ngoài

 Trang nhà sân bay quốc tế Menara  (tiếng Pháp)

Sân bay Maroc
Marrakech


title: Eurytela

text:
Eurytela là một chi bướm trong họ Nymphalidae được tìm thấy ở Châu Phi.

Các loài
xếp theo alphabet.
Eurytela alinda Mabille.1893
Eurytela dryope (Cramer, [1775])
Eurytela hiarbas (Drury, 1770)
Eurytela narinda Ward, 1872

Chú thích

Tham khảo

Biblidini


title: Vườn quốc gia Anamudi Shola

text:
Vườn quốc gia Anamudi Shola (Malayalam: ആനമുടി ഷോല ദേശീയ ഉദ്യാനം) là một vườn quốc gia nằm dọc theo Ghat Tây thuộc huyện Idukkit, tiểu bang Kerala, miền Nam Ấn Độ. Vườn quốc gia này có diện tích 7,5 km² thông qua một dự thảo thành lập ngày 21 tháng 11 năm 2003.

Nó tiếp giáp với các vườn quốc gia Mathikettan Shola, Eravikulam, Pambadum Shola, Khu bảo tồn động vật hoang dã Chinnar và Khu bảo tồn Kurinjimala. Vườn quốc gia là một phần của Di sản thế giới Ghat Tây được UNESCO công nhận vào năm 2012.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 http://circle.forest.kerala.gov.in/wckottayam/index.php?option=com_content&view=article&id=106&Itemid=82 ()

Vườn quốc gia Ấn Độ


title: Catocala habilis

text:
Catocala habilis là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này có ở Quebec, Ontario, Manitoba và New Brunswick phía nam qua Connecticut và New Jersey tới North Carolina và phía tây đến Arkansas.

Sải cánh dài 55–65 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 10 tùy theo địa điểm. Có thể có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Carya ovata, Fraxinus pennsylvanica, Juglans cinerea và Juglans nigra.

Liên kết ngoài
Species info

Chú thích

Catocala


title: 540 Rosamunde

text:
540 Rosamunde

540 Rosamunde là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Flora. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu S. Nó có đường kính khoảng 19 km và cường độ phản chiếu ánh sáng là 0.243, và có thời gian quay vòng là 9.336 giờ.

Tiểu hành tinh này do Max Wolf phát hiện ngày 3.8.1904 ở Heidelberg, và được đặt theo tên
Rosamunde, nhân vật trong vở kịch Rosamunde do Franz Schubert soạn nhạc cách ngẫu nhiên.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh được đặt tên
540
Tiểu hành tinh vành đai chính
Tiểu hành tinh kiểu S
Thiên thể phát hiện năm 1904
Được phát hiện bởi Max Wolf
Tiểu hành tinh Flora


title: Chi Cỏ roi ngựa

text:
Chi Cỏ roi ngựa (danh pháp khoa học: Verbena) là một chi của khoảng 250 loài cây một năm và lâu năm có thân thảo thuộc về họ cỏ Roi ngựa (Verbenaceae). Phần lớn các loài có nguồn gốc ở khu vực Tân Thế giới từ Canada kéo dài về phía nam tới miền nam Chile, nhưng có một vài loài có nguồn gốc ở khu vực Cựu Thế giới, chủ yếu ở châu Âu (V. officinalis, V. supina).

Thông thường lá của chúng mọc đối, là loại lá đơn, và ở nhiều loài có lông tơ, thường là dày dặc. Hoa nhỏ, có màu trắng, hồng, tía hay lam, với 5 cánh hoa, và mọc thành cụm dày dặc.

Một số loài

Sử dụng và huyền thoại
Cỏ roi ngựa được cho là có tính chất làm tăng tiết sữa. Huyền thoại dân gian còn cho rằng cây cỏ roi ngựa thông thường (V. officinalis) đã được dùng để cầm máu tại các vết thương cho Giê-su sau khi ông được đưa ra khỏi thánh giá.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Hoa
Thực vật vườn
Cây thuốc


title: 17089 Mercado

text:
17089 Mercado (1999 JU19) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 5 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 17089 Mercado

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Chuyện nhà Mộc

text:
Chuyện nhà Mộc (tiếng Anh: The Story of Mộc) là một bộ phim truyền hình được thực hiện bởi Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam do Trần Lực làm đạo diễn. Phim phát sóng lần đầu vào năm 1998 trên kênh thuộc Đài Truyền hình Việt Nam.

Nội dung
Thấy cuộc sống của mình quá khổ cực, Ông Mộc (NSƯT Hải Điệp) bằng mọi giá muốn cho Mai (Như Trang) thi vào đại học, với hi vọng con gái mình nhờ vào tấm bằng đó mà cuộc sống sau này sẽ khá hơn, vì vậy ông luôn phản đối Cường (Xuân Bắc) ve vãn con gái vì mình sẽ gây xao nhãng tới việc học. Thế nhưng, mọi chuyện lại không đơn giản như ông tưởng...

Diễn viên

Cùng một số diễn viên khác....

Ca khúc trong phim
Bài hát trong phim là ca khúc "Cô Tấm ngày nay" do Ngọc Châu sáng tác và Khánh Linh trình bày. Nhạc sĩ Ngọc Châu đã được đạo diễn Trần Lực nhờ sáng tác ca khúc cho phim. Trước đó, NSƯT Ngọc Hướng chính là người gợi ý cho Ngọc Châu để dắt em gái của mình là ca sĩ Khánh Linh đi thu âm bài hát. Tại thời điểm thu âm bài hát, Khánh Linh mới đang học lớp 10 và chưa từng được đào tạo qua trường lớp thanh nhạc nào.

Sản xuất và phát sóng
Đạo diễn của bộ phim là Trần Lực, với phần kịch bản do nhà biên kịch Đỗ Chí Hùng viết. Ban đầu, kịch bản vốn nặng về tính thời sự xã hội, nhưng Trần Lực đã quyết định sẽ dựng kịch bản này thành phim theo phong cách bi hài. Chuyện nhà Mộc được coi là bộ phim đầu tiên thuộc thể loại bi hài kịch phát trên sóng VTV.

Các diễn viên tham gia trong phim chủ yếu là diễn viên sân khấu lâu năm hoặc sinh viên mới tốt nghiệp các trường đào tạo diễn xuất, khác biệt với những bộ phim cùng đề tài khác khi tuyển diễn viên nghiệp dư. Dù vậy, tất cả diễn viên trong phim đều được yêu cầu phải có lối diễn hồn nhiên. Ban đầu, quá trình tuyển chọn vai chính Ông Mộc cho bộ phim gặp phải khó khăn khi đạo diễn Trần Lực đã thử vai nhiều nghệ sĩ gạo cội nhưng đều không tìm được gương mặt ưng ý. Sau đó, nhờ sự gợi ý của bố Trần Lực là NSND Trần Bảng, nguyên giám đốc Nhà hát Chèo Việt Nam, ông đã tìm đến NSƯT Hải Điệp, một diễn viên chèo, và sau đó Hải Điệp được chọn vào vai diễn này. Các diễn viên khác trong phim như Như Trang, Xuân Bắc, Chí Nghĩa và các vai phụ khác trong phim đều được Trần Lực tuyển vai theo tiêu chí "nhân vật thế nào thì tìm diễn viên như thế". Trước đó, cả hai diễn viên chính trong phim là Hải Điệp và Như Trang đều chưa từng vào vai trong tác phẩm nào và đây là vai diễn đầu tay của hai người; khi được chọn vào vai chính trong phim, diễn viên Như Trang mới vừa thi đỗ thủ khoa Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội.

Việc ghi hình bộ phim bắt đầu sau khi mùa thi kết thúc. Thời lượng để hoàn thành một tập phim của đoàn phim khi đó chỉ mất từ 7 đến 8 ngày. Bộ phim sau đó đã được phát trên sóng truyền hình lần đầu vào năm 1998. Thời điểm phim lên sóng cũng đang diễn ra mùa giải World Cup 1998. Bộ phim, với thời lượng dài hai tập, đã được chiếu đi chiếu lại trong các khung giờ xen kẽ giữa hai trận đấu của giải vào lúc nửa đêm thay vì phát lại các chương trình ca nhạc quốc tế mà nhà đài khi đó thường làm.

Đón nhận
Tại thời điểm phát sóng, Chuyện nhà Mộc đã được đông đảo khán giả yêu mến vì cốt truyện chân thực cùng diễn xuất mộc mạc của dàn diễn viên chính. Thậm chí, dù đã phát lại nhiều lần, bộ phim vẫn có nhiều khán giả theo dõi và cười theo chuyện phim. Ban đầu, vì chiếu vào lúc nửa đêm nên chỉ có khán giả nam theo dõi bộ phim. Tuy nhiên sau này nhiều phụ nữ, đa số là các bà vợ, đã thức khuya để xem phim, khiến phim khi đó được xem như phát sóng trong khung giờ vàng. Tác phẩm sau đó cũng nhận giải "Cù nèo vàng" bởi báo Tuổi Trẻ Cười.

Sau khi bộ phim phát sóng, diễn viên Như Trang đã được biết đến rộng rãi và còn có người nhận ra khi đang đi trên đường đến bắt tay. Dù chỉ đóng vai trò phụ trong phim nhưng nhân vật do diễn viên Xuân Bắc thủ vai lúc đó đã tạo thiện cảm cho người xem vì lối diễn xuất tự nhiên, duyên dáng. Phần nhạc phim cũng gây được sự chú ý vì "giai điệu vui tươi cùng ca từ ý nghĩa" và được ghi nhận khi giúp tên tuổi của Khánh Linh trở nên nổi tiếng. Chính cô đã biểu diễn lại bài hát trong chương trình "Câu lạc bộ bạn yêu nhạc" tổ chức tại Rạp Xiếc Trung ương. Ca khúc sau này được coi là bước ngoặt khiến ca sĩ Khánh Linh quyết định theo đuổi con đường âm nhạc và thi vào Học Viện Âm Nhạc Quốc gia Việt Nam.

Bài viết của báo VietNamNet năm 2018 đã đánh giá bộ phim "mô tả chân thực câu chuyện về những sĩ tử tỉnh lẻ “khăn gói quả mướp” lên thành phố luyện thi đại học" những năm trước khi Kỳ thi tuyển sinh đại học và cao đẳng bị xóa bỏ và thay thế bằng Kỳ thi trung học phổ thông quốc gia. Tiến sĩ Nguyễn Thu Giang trong cuốn sách Television in Post-Reform Vietnam: Nation, Media, Market xuất bản vào năm 2018 cũng liệt kê phim cùng với những bộ phim khác được phát trên đài truyền hình quốc gia cuối những năm thập niên 1990, 2000 là một phần tuổi thơ của nhiều thế hệ người xem và mang tính hoài niệm cao.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chuyện nhà Mộc trên Internet Movie Database

Phim do Trần Lực đạo điễn
Chương trình truyền hình nhiều tập của VFC
Phim hài Việt Nam
Phim tâm lý Việt Nam
Phim truyền hình Việt Nam ra mắt năm 1998


title: Grenoble

text:
Grenoble là tỉnh lỵ của tỉnh Isère, thuộc vùng hành chính Auvergne-Rhône-Alpes của nước Pháp, có dân số là 158.000 người (thời điểm 2005). Grenoble đã tổ chức thế vận hội mùa đông năm 1968

Đây là thành phố ở đông nam nước Pháp, dưới chân dãy Alps của Pháp, nơi sông Drac nối Isère. Grenoble là thủ phủ của Isère và đóng vai trò của một trung tâm khoa học quan trọng của châu Âu. Thành phố quảng cáo chính nó như là "Thủ phủ của Alps", do kích thước của nó và gần với các ngọn núi.

Lịch sử của Grenoble đã có từ hơn 2.000 năm, đến thời điểm đó là một làng nhỏ ở xứ Gallic. Nó đã đạt được phần nào bằng cách trở thành thủ đô của Dauphiné vào thế kỷ 11, nhưng Grenoble vẫn là phần lớn lịch sử của một thành phố nghị viện và quân phiệt khiêm tốn trên biên giới nước Pháp.

Phát triển công nghiệp đã tăng cường sự nổi bật của Grenoble, thông qua nhiều giai đoạn mở rộng kinh tế trong ba thế kỷ qua. Điều này bắt đầu với ngành công nghiệp găng tay đang phát triển trong thế kỷ 18 và 19, tiếp tục với sự phát triển của một ngành công nghiệp thủy điện mạnh mẽ vào cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ XX, và kết thúc với sự bùng nổ kinh tế thế kỷ thứ II tượng trưng bởi sự nắm giữ của X Thế vận hội Olympic mùa đông năm 1968. Thành phố này đã trở thành một trong những trung tâm nghiên cứu, công nghệ và đổi mới quan trọng nhất của châu Âu, với dân cư thứ năm làm việc trực tiếp trong các lĩnh vực này.

Dân số của thành phố (công xã) Grenoble là 160.215 người tại cuộc điều tra dân số năm 2013, trong khi dân số khu vực đô thị Grenoble (Pháp: aire urbaine de Grenoble hoặc "agglomération grenobloise") là 664.832 người. Các cư dân của thành phố được gọi là "Grenoblois".

Nhiều xã thuộc vùng đô thị bao gồm ba khu ngoại ô với dân số trên 20.000, Saint-Martin-d'Hères, Échirolles, and Fontaine.
==Địa lý [sửa]

Grenoble được bao quanh bởi những ngọn núi. Phía bắc là Chartreuse, phía Nam và phía tây Vercors, và phía đông dãy Belledonne. Grenoble được coi là thủ phủ của dãy núi Alps của Pháp.

Ngoại trừ một vài nhà ở trên dốc của ngọn đồi Bastille, Grenoble chỉ được xây dựng trên đồng bằng phù sa sông Isère và Drac ở độ cao 214 mét (702 ft). Kết quả là bản thân thành phố rất dè dặt. Các môn thể thao trên núi là điểm thu hút khách du lịch quan trọng trong mùa hè và mùa đông. Hai mươi khu nghỉ mát trượt tuyết lớn nhỏ bao quanh thành phố, nơi gần nhất là Le Sappey-en-Chartreuse, cách đó khoảng 15 phút lái xe.

Về mặt lịch sử, cả Grenoble và các vùng lân cận đều là các khu công nghiệp nặng và khai thác mỏ. Các nhà máy và nhà máy bị bỏ rơi có thể được tìm thấy ở các thị trấn nhỏ và làng mạc, và một số đã được chuyển đổi sang các điểm tham quan du lịch, chẳng hạn như mỏ than ở La Mure.

Khí hậu

Các thành phố kết nghĩa
  Catania (Ý)
  Innsbruck (Áo)
  Essen (Nordrhein-Westfalen, Đức)
  Halle (Sachsen-Anhalt, Đức)
  Chişinău (Moldova)
  Oxford (Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland)
  Rehovot (Israel)
  Phoenix, Arizona (Hoa Kỳ)
  Pécs (Hungary)
  Kaunas (Litva)
  Sfax (Tunisia)
  Constantine (Algérie)
  Stendal (Sachsen-Anhalt, Đức)
  Corato (Ý)

Những người con của thành phố
 André the Giant, wrestler và là diễn viên
 Antoine Barnave, chính trị gia trong thời gian của Cách mạng Pháp
 Stendhal, nhà văn
 Étienne Bonnot de Condillac, linh mục, triết gia
 Alfred de Bougy, nhà văn
 Henri Fantin-Latour, họa sĩ
 Franz Regis Clet
 Miss Kittin, nữ ca sĩ
 Perrine Pelen, nữ vận động viên trượt tuyết
 Jacques-Louis Randon, tướng quân đội, chính khách, thống chế của Pháp
 Julien Robert, vận động viên biathlon, đoạt huy chương Thế vận hội
 Ralph Peter Steitz, ca sĩ
 Emmanuel Mounier, triết gia, người sáng lập báo Esprit

Tham khảo

Liên kết ngoài

 AEVG - Hội sinh viên Việt Nam ở Grenoble
 Remembering Grenoble Photography Exposition

Xã của Isère
Quan hệ quốc tế


title: Saleignes

text:
Saleignes là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Saleignes nằm ở khu vực có độ cao từ 111-149 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente-Maritime


title: Lasioglossum laevidorsum

text:
Lasioglossum laevidorsum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1923


title: Andrena deserta

text:
Andrena deserta là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1974


title: Bevilacqua

text:
Bevilacqua là một đô thị với 1.927 dân ở tỉnh Verona, Italia.

Đô thị này bắt đầu với một khu định cư cổ của người Venetic hai bên bờ sông Adige, được ghi chép trong tài liệu năm 589. Lâu đài Bevilacqua nằm giữa Padova và Verona và có khoảng cách 5 km so với Montagnana.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Verona
Thành phố và thị trấn ở Veneto
Lâu đài Ý


title: 20336 Gretamills

text:
20336 Gretamills (1998 HY61) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 4 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20336 Gretamills

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Peramola

text:
Peramola là một đô thị trong tỉnh Lleida, cộng đồng tự trị Cataluña Tây Ban Nha. Đô thị Peramola có diện tích là 56,2 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 387 người với mật độ người/km². Đô thị Peramola có cự ly 6,89 km so với tỉnh lỵ Lleida.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida


title: Monolepta peleae

text:
Monolepta peleae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wagner miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Al-Li

text:
Hợp kim Al-Li là hợp kim của nhôm với lithi thông thường bao gồm cả đồng và ziriconi. Khi lithi là một kim loại nguyên tố có tỷ trọng rất thấp, thì nếu bổ sung vào nhôm sẽ cho hợp kim có tỷ trọng thấp hơn nhôm nguyên tố. Nếu bổ sung vào hợp kim một lượng 1% lithi thì sẽ làm cho hợp kim Al-Li nhẹ đi 3% và tăng độ cứng lên 5%. Hợp kim Al–Li thương mại chiếm 2,45% lithi theo khối lượng.

Hợp kim Al-Li rất quan trọng và được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp vũ trụ, do lợi thế về trọng lượng riêng. Hiện tại hợp kim này đang được sử dụng cho ngành hàng không và các dự án máy bay lên thẳng.

Phôi và phế liệu cũng như các vật liệu tái chế của hợp kim Al-Li phải để riêng và không được để lẫn với các nhón hợp kim của nhôm khác, bởi vì chúng có thể gây cháy nổ rất nguy hiểm.

Tham khảo

Hợp kim của nhôm


title: Phyllonorycter tritaenianella

text:
Phyllonorycter tritaenianella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Québec và Hoa Kỳ (bao gồm Illinois, Kentucky, Maine, Michigan, New York, Connecticut và Massachusetts).

Sải cánh dài 7–8 mm.

Ấu trùng ăn Ostrya species, bao gồm Ostrya virginiana và Ostrya virginica. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Phyllonorycter at microleps.org
mothphotographersgroup
Bug Guide

Phyllonorycter


title: Lorena, São Paulo

text:
Lorena là một đô thị ở bang São Paulo, Brasil. Vị trí địa lý 22º43'51" độ vĩ nam và 45º07'29" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 524 m. Dân số ước tính 100.000 người, diện tích 470 km², mật độ dân số 211,4 người/km².

Địa lý
Các đô thị giáp ranh gồm Piquete về phía đông bắc và bắc, Cachoeira Paulista về phía đông bắc, Canas giữa Lorena và Cachoeira, Silveiras về phía đông, Cunha về phía nam và Guaratinguetá về phía tây.

Thông tin nhân khẩu
Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 77.990
Urbana: 75.097
Rural: 2.893
Homens: 38.006
Mulheres: 39.984
Mật độ dân số (người/km²): 187,25

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 16,97

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 70,64

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,13

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 94,13%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,807
Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,740
Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,761
Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,921
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi
 Sông Paraíba do Sul
 Sông Piaguí
 Ribeirão Taboão

Các xa lộ
 SP-62
 BR-116 Rodovia Presidente Dutra
 BR-459 Lorena-SP até Poços de Caldas -MG

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị

Đô thị bang São Paulo


title: Liodessus incrassatus

text:
Liodessus incrassatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Biström miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Liodessus


title: 22157 Bryanhoran

text:
22157 Bryanhoran (2000 WQ99) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 11 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22157 Bryanhoran

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Cerodrillia clappi

text:
Cerodrillia clappi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cerodrillia


title: Nông nghiệp Đàng Trong thời Lê trung hưng

text:
Do nước Đại Việt bị chia cắt từ đầu thế kỷ 17, nông nghiệp Đại Việt thời Lê trung hưng bao gồm 2 bộ phận: nông nghiệp Đàng Ngoài và nông nghiệp Đàng Trong.

Nông nghiệp Đàng Trong phản ánh tình hình ruộng đất và sản xuất nông nghiệp của miền nam nước Đại Việt thời Lê trung hưng, dưới quyền cai quản thực sự của chúa Nguyễn, trong khoảng thời gian từ 1600 đến 1777.

Chế độ ruộng đất
Từ năm 1558, khi mới vào cai quản Thuận-Quảng, Nguyễn Hoàng chưa định ngạch thuế khóa cho ruộng đất nông nghiệp. Khi đến mùa gặt, ông thường sai người chiếu theo số ruộng đất để thu thuế.

Năm 1586, Trịnh Tùng nhân danh Lê Thế Tông sai Nguyễn Tạo vào thu thuế Thuận Quảng, nhưng không đi trực tiếp mà cho các phủ huyện tự làm sổ rồi mang về.

Từ năm 1600, Nguyễn Hoàng bắt đầu ly khai họ Trịnh, trực tiếp quản lý việc thu thuế đất này. Năm 1618, ông sai người đo đạc ruộng công của các xã để thu thuế.

Năm 1669, Nguyễn Phúc Tần theo đề nghị của Vũ Phỉ Thừa, sai Hồ Quảng Đại đi đo đạc ruộng đất ở các huyện, định ra 3 bậc và chia các hạng ruộng để thu thuế thóc.

Ruộng đất ở Thuận Quảng khá nhỏ hẹp so với Bắc Hà. Ruộng đất công Đàng Trong chia làm "quân điền trang" và "quan đồn điền" thuộc quyền quản lý của chúa Nguyễn. Chúa Nguyễn cấp ruộng này cho người thân thích và công thần. Người thân thích nhà chúa được 10 mẫu, chưởng cơ 5 mẫu, cai cơ 4 mẫu, cai đội 3 mẫu.

Ruộng đất ở các xã được phân chia theo lệ làng. Sang thế kỷ 18, mỗi xã dân được chia 5-6 sào ruộng, binh lính thì được khẩu phần gấp 3 lần.

Ruộng đất tư được gọi là bản bức tư điền. Các chúa Nguyễn có chính sách kích thích sự phát triển ruộng tư: các đầm, đất thổ nhưỡng chiêm trũng, vùng nhiễm mặn, rừng rú đều được cải tạo thành các làng xã mới. Ruộng đất tư ở vùng Thuận Quảng phân tán, chủ yếu là loại vừa và nhỏ.

Chính sách cho phép các nhà giàu mộ dân phiêu tán vào nam khai phá đất mới đã tạo điều kiện hình thành bộ phận tư hữu ruộng đất. Đồng thời, việc kiêm tính ruộng đất cũng xảy ra ở vùng Nam Bộ mới hình thành, tạo ra các địa chủ lớn, có ruộng đất hàng ngàn mẫu.

Thời kỳ đầu, các chúa Nguyễn chưa nắm được số ruộng đất, thuế khóa còn nhẹ nên đời sống nông dân khá cao. Từ năm 1669, Nguyễn Phúc Tần bắt đầu ban hành phép thu thuế. Phép thu thuế của Đàng Trong không phải quá nặng, nhưng các quan lại coi việc thu quá nhiều, hay phiền nhiễu nhân dân, truy xét rà soát nhiều và tham nhũng khiến nhân dân bị bóc lột nặng nề.

Sản xuất nông nghiệp
Từ đầu thế kỷ 17, Nam Bộ còn là vùng đất hoang vu. Từ khi khai phá vùng này, các chúa Nguyễn có chính sách quan tâm đến nông nghiệp. Hàng loạt con sông và kênh được đào vét ở Thuận Quảng, điển hình như kênh Trung Đan và Mai Xá. Sang thế kỷ 18, những vùng đất hoang vu ở Nam Bộ đã trở thành ruộng phì nhiêu, ruộng tốt bậc nhất Đại Việt.

Nghề nông Đàng Trong đã tạo ra 26 giống lúa nếp và 23 giống lúa tẻ. Ngoài ra, nông dân còn trồng khoai, ngô, hạt bo bo (tức ý dĩ), vừng (gọi là mè) và các cây ăn quả gồm mãng cầu (na), mít, xoài, chuối; các loại rau.

Mỗi vùng đều có đặc sản riêng như bí, dưa bở ở Bà Rịa, khoai lang và ngô ở Biên Hòa, lạc ở Gia Định, xoài ở Bình Định, hồ tiêu ở Hà Tiên, mía ở Bình Thuận và Quảng Nam, măng cụt ở Vĩnh Long và Biên Hòa, dâu ở Thuận Hóa, Quảng Nam, bông ở Quảng Ngãi, quế ở Quy Nhơn, Thăng Hoa, Điện Bàn.

Xem thêm
 Chúa Nguyễn
 Nông nghiệp Đại Việt thời Lê Sơ
 Nông nghiệp Đàng Ngoài thời Lê trung hưng

Tham khảo
 Viện Sử học (2007), Lịch sử Việt Nam, tập 4, Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Chú thích

Kinh tế Việt Nam thời Lê trung hưng
Lịch sử kinh tế Việt Nam
Nông nghiệp Việt Nam
Lịch sử Đàng Trong


title: 15421 Adammalin

text:
15421 Adammalin (1998 HM81) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 4 năm 1998 bởi Nhóm Nghiên cứu Thiên thạch gần Trái Đất thuộc phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15421 Adammalin

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Marcus Antonius

text:
Marcus Antonius (trong tiếng Latin: M·ANTONIVS·M·F·M·N) (khoảng 14 tháng 1 năm 83 TCN - 1 tháng 8 năm 30 TCN) được biết đến trong tiếng Anh là Mark Antony, là một chính trị gia và một thống chế La Mã. Ông là một người ủng hộ quan trọng và là một người bạn trung thành của Gaius Julius Caesar như là tướng lĩnh quân đội và là người thừa kế tài sản trở thành một người cháu thứ hai của Ceasar. Sau vụ ám sát Ceasar, Antonius chính thức thành lập một liên minh chính trị với Octavianus (Augustus) và Marcus Aemilius Lepidus, được biết đến trong lịch sử ngày nay với tên Liên minh tam hùng lần thứ 2.

Chế độ tam hùng bị phá vỡ vào năm 33 TCN. Bất đồng giữa Octavianus và Antonius nổ ra cuộc nội chiến. Cuộc chiến cuối cùng của Cộng hòa La Mã vào năm 31 TCN. Antonius bị đánh bại bởi Octavianus tại trận thủy chiến Actium và tại trận đánh quyết định bên ngoài Alexandria. Ông buộc phải tự tử và người vợ Ai Cập của ông, Cleopatra, cũng tự sát ngay sau đó.

Khởi nghiệp
Là Một thành viên của dòng họ Antonia, Antonius đã được sinh ra vào mùa đông 87-86 TCN, có lẽ là trong quân đội của Sulla vây hãm Athena trong chiến tranh Mithridates. Người cha cùng tên với ông, Marcus Antonius Creticus, con trai của nhà diễn giả lớn Marcus Antonius người đã bị giết hại và chém đầu theo lệnh của Gaius Marius vào cuối năm 87 TCN. Mẹ của ông, Julia là con gái của Lucius Caesar (quan chấp chính năm 90 TCN, quan giám sát năm 89 TCN), một nạn nhân khác của phe Marius cùng với nhà hùng biện Antonius. Cha của ông (pháp quan năm 74 TCN) mất năm 71 TCN, trong khi ông đang chỉ huy cuộc chiến chống bọn hải tặc ở Địa Trung Hải, và Julia sớm tái hôn với Publius Cornelius Lentulus (Sura) (quan chấp chính năm 71) một quý tộc chính trị cao quý.

Theo như tiểu sử của Plutarchus, ông dành tuổi thiếu niên của mình lang thang trên đường phố của Roma cùng với em trai và những người bạn của mình, đặc biệt là Gaius Curio (sau này là quan bảo dân năm 50 TCN).

Plutarch nói rằng trước năm Antonius được 20 tuổi, ông đã mắc nợ số tiền khoảng 250 talent.(khoảng 5 triệu USD ngày nay)

Sau thời kì liều lĩnh này, Antonius tới Hy Lạp để trốn các chủ nợ của mình và học hùng biện. Sau một thời gian họ tập với các triết gia của Athen, ông đã được triệu tập bởi Aulus Gabinius, thống đốc của Syria, để tham gia vào các chiến dịch chống lại Aristobulus II ở Judaea, và hỗ trợ cho vua Ptolemaios XII Auletes tại Ai Cập. Trong các chiến dịch sau này, ông đã chứng minh mình là một tướng lĩnh kị binh tài giỏi cùng với sự gan dạ và dũng cảm.

Ủng hộ Caesar
Vào năm 54 TCN, Antonius trở thành một thành viên trong số các tướng lĩnh trong quân đội của Caesar ở Gaul và sau đó là Đức. Ông đã một lần nữa chứng minh tài năng chỉ huy quân sự dẫn đầu trong chiến tranh Gallic, nhưng tính cách của ông là nguyên nhân gây ra sự không ổn định ở bất cứ nơi nào mà ông đến. Antonius và Caesar được kể lại là những người bạn rất thân thiết. Antonius bao giờ cũng tự biến mình thành trợ thủ đắc lực cho Caesar trong những chiến dịch của ông ấy.

Dưới sự ảnh hưởng của Caesar, ông đã nhanh chóng vươn tới quyền lực, trở thành quan coi quốc khố, chiêm tinh gia, quan bảo dân của tầng lớp bình dân (50 TCN). Hai nhiệm kỳ làm thống đốc của Caesar, trong khoảng thời gian mười năm, đã hết hạn vào năm 50 TCN, và ông muốn trở về Rome để tham gia cuộc bầu cử chấp chính quan. Nhưng sự chống đối từ phe bảo thủ trong Viện nguyên lão La Mã, dẫn đầu bởi Pompey, yêu cầu Caesar từ chức thống đốc và chỉ huy quân đội trước khi được cho phép tham gia cuộc bầu cử quan chấp chính. Caesar sẽ không làm như vậy, vì hành động đó ít nhất là tạm thời sẽ làm cho ông ta chỉ là một công dân và qua đó khiến ông ta có thể bị đưa ra để truy tố đối với hành vi của mình trong khi tổng đốc một tỉnh. Để ngăn chặn điều này xảy ra Caesar hối lộ quan bảo dân Curio sử dụng quyền phủ quyết của mình để ngăn chặn một nghị định của các nguyên lão mà sẽ khiến Caesar mất quân đội, chỉ huy cấp tỉnh, và sau đó chắc chắn giúp Antonius được bầu làm quan bảo dân tiếp theo. Antony đã thực hiện quyền phủ quyết của quan bảo dân của mình, với mục đích ngăn chặn một nghị định của viện nguyên lão tuyên bố thiết quân luật chống lại quyền phủ quyết, và đã bị trục xuất khỏi viện nguyên lão với một người ủng hộ khác của Caesar, Cassius, người cũng là một quan bảo dân của người bình dân. Caesar vượt sông Rubicon khi nghe về những công việc mà phe Cộng hòa mà đã bắt đầu cuộc nội chiến. Antony rời Rome và tham gia cùng Caesar và quân đội của ông tại Ariminium. Antonius cai quản Ý trong khi Caesar hủy diệt các quân đoàn của Pompey ở Tây Ban Nha, và đã lãnh đạo quân tiếp viện đến Hy Lạp, trước khi chỉ huy cánh phải đội quân của Caesar ở Pharsalus. Khi Caesar trở thành nhà độc tài lần thứ hai, Antonius trở thành tổng chỉ huy kị binh, và với tư cách này ông vẫn còn ở Ý là người quản lý bán đảo trong năm 47 trước Công nguyên, trong khi Caesar chiến đấu với những người cuối cùng của phe Pompey, những người đã ẩn náu trên địa bàn tỉnh châu Phi.

Trong năm 46 TCN, ông dường như đã thực hiện hành vi phạm tội vì Caesar khẳng định về việc phải thanh toán cho số tài sản của Pompey mà Antonius đã công khai mua, nhưng trong thực tế chỉ đơn giản là chiếm đoạt. Xung đột sớm xuất hiện, vào những dịp khác, Antonius đã sử dụng đến bạo lực. Hàng trăm công dân đã thiệt mạng và bản thân Rome rơi vào một tình trạng hỗn loạn. Caesar là người không hài lòng nhất với toàn bộ sự việc và loại bỏ Antonius khỏi toàn bộ trách nhiệm chính trị mà ông gánh vác. Hai người đã không gặp nhau trong hai năm. Sự ghẻ lạnh đã không tiếp tục lâu dài, với việc Antonius gặp mặt nhà độc tài tại Narbo (năm 45 trước Công nguyên) và từ chối đề nghị của Trebonius rằng ông nên tham gia vào âm mưu sẽ được tiến hành. Sự hòa giải đến vào năm 44 trước Công nguyên, khi Antonius đã được lựa chọn là đối tác cho chức chấp chính quan lần thứ năm của Caesar.

Bất cứ mâu thuẫn gì đã tồn tại giữa hai người đi chăng nữa, Antonius vẫn trung thành với Caesar nhưng có một điều đáng chú ý là theo Plutarch (đoạn 13) Trebonius, một trong số những kẻ chủ mưu, đã thăm dò ông một cách kín đáo và thận trọng... Antonius đã hiểu được ý định của ông ta... nhưng cũng không đồng ý giúp đỡ: vào thời điểm đó ông cũng đã không trình báo lại cuộc trò chuyện với Caesar. Vào ngày 15, tháng 2 năm 44 TCN, trong lễ hội Lupercalia, Antonius công khai dâng tặng Caesar một chiếc vương miện. Đây là một sự kiện đầy ý nghĩa: một vương miện là một biểu tượng của một vị vua, và với việc từ chối nó, Caesar đã chứng minh rằng ông ta không có ý định lên ngôi vua. Trong đêm trước khi vụ ám sát của Julius Caesar, Casca, Marcus Junius Brutus và Cassius đã quyết định rằng nên tha mạng cho Marcus Antonius.. Trong cuộc khủng hoảng sảy ra xung quanh sau vụ ám sát Ceasar, Antonius bỏ trốn khỏi Roma và ăn mặc như một nô lệ, vì sợ rằng vụ ám sát nhà độc tài sẽ là sự khởi đầu của một cuộc tắm máu đối với những người ủng hộ ông ta. Khi điều này đã không xảy ra, ông đã sớm quay trở về Rôma, thảo luận về một thỏa thuận đình chiến với phe ám sát. Trong một thời gian sau đó, Antonius, đang là chấp chính quan, dường như đã theo đuổi sự hòa giải và chấm dứt những căng thẳng chính trị. Sau bài phát biểu của Cicero tại viện nguyên lão, một lệnh ân xá cho những kẻ ám sát đã được thông qua.

Vụ ám sát Caesar khiến cho sự bất mãn lan rộng trong tầng lớp trung lưu và tầng lớp bình dân La Mã vì Caesar vốn được lòng dân. Đám đông đã trở nên quá khích tại tang lễ của Caesar và họ đã tấn công nhà của Brutus và Cassius. Antonius, Octavianus và Lepidus, đã lợi dụng tâm trạng của những người bình dân và kích động họ chống lại phe Optimates. Căng thẳng ngày càng leo thang và cuối cùng trở nên mất kiểm soát và dẫn đến cuộc nội chiến của những người giải phóng sau đó

Kẻ thù của đất nước và chế độ Tam Hùng
Antonius lúc này là viên chấp chính quan duy nhất, và ông đã tập hợp quanh mình các cựu chiến binh của Caesar và buộc viện nguyên lão phải giao cho ông tỉnh Cisalpine Gaul, mà lúc đó được Decimus Junius Brutus Albinus, một trong những kẻ chủ mưu, cai quản. Brutus từ chối chuyển giao lại hành tỉnh và Antonius bắt đầu tiến đánh ông ta vào đầu năm 43 trước Công nguyên, rồi bao vây ông ta tại Mutina.

Được sự khuyến khích bởi Cicero, viện nguyên lão lên án Antonius và trong tháng 1 năm 43 họ ban cho Octavianus quyền tuyệt đối (quyền chỉ huy), thừa nhận đội quân của ông ta là hợp pháp và phái ông ta tới giải vây, cùng với Aulus Hirtius và Gaius Vibius Pansa Caetronianus, các chấp chính quan của năm 43 TCN. Vào tháng 4 năm 43, quân đội của Antonius bị đánh bại trong trận Forum Gallorum và tại Mutina, và điều này buộc Antonius phải rút lui về Transalpine Gaul. Tuy nhiên, cả hai viên chấp chính quan đều lại đã tử trận, và giúp cho Octavianus nắm toàn quyền chỉ huy đối với quân đội của họ.

Khi họ biết rằng những kẻ ám sát Caesar, Brutus và Cassius, đã tập hợp được một đội quân và đang trên đường hành quân tiến về Roma, Antonius, Octavianus và Lepidus đã liên minh lại với nhau vào tháng 11 năm 43 TCN, tạo nên chế độ tam hùng lần thứ hai, để ngăn chặn họ. Brutus và Cassius sau đó đã bị Antonius và Octavianus đánh bại trong trận Philippi vào tháng 10 năm 42 TCN. Sau trận chiến này, một thỏa thuận mới đã được thực hiện giữa các thành viên của chế độ tam hùng lần thứ hai: trong khi Octavianus trở về Roma, Antonus nắm quyền cai quản các tỉnh phía đông. Lepidus tiếp tục cai quản Hispania và các tỉnh ở châu Phi. Các bộ kẻ thù của bộ ba tam hùng đã bị đặt ra ngoài vòng pháp luật bao gồm cả Cicero, người đã bị giết hại vào ngày 7, tháng 12 năm 43 TCN.

Quan hệ với Cleopatra

Vào tháng 10 năm 41 TCN, Antonius đã triệu tập Cleopatra đến Tarsus và ở đó họ đã thành lập một liên minh thông qua việc trở thành tình nhân của nhau. Antonius tiếp đó đã trở lại Alexandria với Cleopatra và ông dành mùa đông năm 41 TCN - 40 TCN ở nơi đây. Vào mùa xuân năm 40 TCN, Antonius đã buộc phải quay trở lại Roma sau khi nghe tin báo về việc người vợ Fulvia của ông tham gia vào cuộc nội chiến với Octavianus trên danh nghĩa của ông. Nhưng Fulvia lại qua đời trong khi Antonius đang trên đường tới Sicyon (nơi Fulvia bị lưu đày). Antonius sau đó giảng hòa với Octavianus vào tháng 9 năm 40 TCN và kết hôn với người chị Octavia nhỏ của Octavianus.

Trước đó, Đế quốc Parthia đã ủng hộ cho Brutus và Cassius trong cuộc nội chiến và phái quân tới chiến đấu với họ tại Phillipi, sau khi Antonius và Octavianius giành chiến thắng, người Parthia lại tiếp tục xâm chiếm lãnh thổ của La Mã, họ đánh chiếm Syria, tiến vào Tiểu Á và đưa Antigonus lên làm ông vua bù nhìn ở Judea để thay thế cho vua Hyrcanus vốn ủng hộ người La Mã. Antonius đã phái vị tướng Ventidius của mình tới chống lại cuộc xâm lược này. Ventidius sau đó đã giành được một loạt các chiến thắng trước người Parthia, giết chết Thái tử Pacorus và trục xuất họ khỏi các vùng lãnh thổ củ của La Mã mà họ đã chiếm đóng.

Antonius lúc này lên kế hoạch trả đũa bằng cách xâm lược Parthia, và đạt được một thỏa thuận với Octavianus nhằm cung cấp thêm binh sĩ cho chiến dịch của ông. Với việc mục đích quân sự này chiếm trọn tâm trí của mình, Antonius đi thuyền tới Hy Lạp với Octavia, tại đây ông cư xử một cách ngông cuồng nhất, tự cho mình là vị thần Hy Lạp Dionysus vào năm 39 TCN. Nhưng cuộc nổi loạn ở Sicily của Sextus Pompeius đã khiến cho quân đội mà Antonius được hứa hẹn bị giữ lại ở Ý. Với việc kế hoạch của mình một lần nữa bị gián đoạn, Antonius và Octavianus đã tranh cãi với nhau một lần nữa. Lần này với sự giúp đỡ của Octavia, một hiệp ước mới đã được ký kết ở Tarentum trong năm 38 TCN. Chế độ tam hùng đã tiếp tục được kéo dài với một thời hạn năm năm nữa (kết thúc vào năm 33 TCN) và Octavianus hứa một lần nữa sẽ gửi quân đoàn về phía Đông.

Nhưng bây giờ, Antonius đã hoài nghi về sự hỗ trợ thực sự của Octavianus đối với mục tiêu Parthia của mình. Bỏ mặc Octavia đang mang thai người con thứ hai Antonia tại Roma, ông đã khởi hành đến Alexandria, tại đây ông dự kiến sẽ có được sự hỗ trợ tiền bạc từ Cleopatra, người đã sinh cho ông một cặp song sinh. Nữ vương Cleopatra đã cho ông mượn số tiền cần thiết dành cho quân đội, và sau khi đánh chiếm Jerusalem và các khu vực xung quanh vào năm 37 TCN, ông đã đưa Herod lên làm vị vua bù nhìn của xứ Judea, thay thế Antigonus được Parthia bổ nhiệm. Antonius sau đó xâm chiếm lãnh thổ của người Parthia với một đội quân khoảng 100.000 lính La Mã và các đội quân đồng minh nhưng chiến dịch này đã chứng tỏ là một thảm họa. Sau khi thất bại trong trận chiến cùng với sự đào ngũ của đồng minh Armenia và thất bại của ông trong việc chiếm các pháo đài của Parthia, Antonius đã buộc phải rút lui, quân đội của ông còn bị kiệt sức hơn nữa bởi những khó khăn trong việc rút quân qua Armenia và ở giữa mùa đông, và ông đã tổn thất hơn một phần tư số binh sĩ của mình trong suốt chiến dịch.

Trong khi đó, tại Rome, chế độ tam hùng đã không còn nữa. Octavianus buộc Lepidus phải thôi chức sau khi vị Tam hùng già nhất trong chế độ ham hùng đã cố gắng tiến hành một động thái chính trị thiếu khôn ngoan. Bây giờ là người nắm giữ quyền lực duy nhất, Octavianus lại bận rộn với lôi kéo tầng lớp quý tộc truyền thống của chế độ Cộng hòa để về phía ông ta. Ông ta kết hôn với Livia và bắt đầu tấn công Antonius với mục đích đưa bản thân mình lên nắm quyền. Ông ta lập luận rằng Antonius là một người thấp kém về đạo đức vì đã bỏ mặc người vợ chung thủy của mình tại Roma cùng với những người con với Nữ vương lăng nhăng của Ai Cập. Antonius đã bị buộc tội tất cả mọi thứ, nhưng trên hết, "Chạy theo người bản địa" (tiếng Anh: go native) là một tội ác không thể tha thứ đối với những người La Mã giàu kiêu hãnh. Antonius đã được triệu tập tới Roma nhiều lần nhưng cuối cùng ông vẫn ở lại Alexandria với Cleopatra. Một lần nữa với tiền bạc của Ai Cập, Antonius lại xâm lược Armenia, lần này thì ông đã thành công. Khi ca khúc khải hoàn trở về, ông đã cử hành một lễ diễu binh mừng chiến thắng của La Mã giả trên các đường phố của Alexandria. Cuộc diễu hành qua thành phố là một sự mô phỏng của lễ kỷ niệm quân sự quan trọng nhất của Roma. Vào lúc cuối cùng của buổi lễ, toàn bộ thành phố đã được triệu tập để nghe một tuyên bố chính trị rất quan trọng. Bị bao quanh bởi Cleopatra và các con của ông với bà, Antonius cuối cùng đã tuyên bố kết thúc liên minh của mình với Octavianus.

Vào năm 34 TCN, mùa thu, Marcus Antonius đã phân chia các Vương quốc cho những người con của mình: con trai Alexandros Helios được đặt phong là Quốc vương của Armenia, Media và Parthia (những vùng đất này hầu hết không nằm dưới sự kiểm soát của Roma), người em gái song sinh Selena của Alexander thì nhận được Cyrenaica và Libya, và người con trai út Ptolemaios Philadelphos đã được trao cho Syria và Cilicia. Về phía Cleopatra, bà tuyên bố tước hiệu 「"Nữ vương của các Vị vua"; Queen of Kings」, cùng cai trị với con trai giữa bà với Caesar là Caesarion - người sau đó được tuyên tước hiệu 「"Vua của các vị Vua"; King of Kings」. Quan trọng nhất hơn cả, Caesarion được Antonius tuyên bố là con trai và người thừa kế hợp pháp của Caesar. Những lời tuyên bố này đã gây ra một sự bất hòa nghiêm trọng trong mối quan hệ của Antonius với Roma và lịch sử gọi sự kiện này là 「Donations of Alexandria」 hay "Sự quyên cúng dành cho Alexandria". Cũng trong dịp này, Cleopatra ăn mặc như nữ thần Isis trong một buổi lễ long trọng, và có nghi vấn chính dịp này thì Cleopatra cùng Antonius đã làm đám cưới chính thức. Sử gia như Duane W. Roller trong Cleopatra: a biography không rõ liệu hai người có chính thức kết hôn hay không, thì Stanley M. Burstein trong The Reign of Cleopatra khẳng định cả hai đã kết hôn với nhau chính thức, và đó là dấu hiệu ông ly hôn với Octavia cũng như là lời tuyên bố chính thức kết thúc liên minh với Octavianus.

Tham khảo

Nguồn chính
 Dio Cassius xli.–liii
 Appianus, Bell. Civ. i.–v.
 Caesar, Commentarii de Bello Gallico and Commentarii de Bello Civili
 Cicero, Letters and Philippics
Orations: The fourteen Philippics against Marcus Antonius ~ Tufts University Classics Collection
 Plutarchus, Parallel Lives (Lives of the Noble Greeks and Romans)
Plutarch's Parallel Lives: "Antony" ~ Internet Classics Archive (MIT)
Plutarch's Parallel Lives: "Life of Antony" - Loeb Classical Library edition, 1920
Plutarch's Parallel Lives: "The Comparison of Demetrius and Antony" ~ Internet Classics Archive (MIT)

Modern works

Nguồn khác
 Bengtson, Hermann: Marcus Antonius, Triumvir und Herrscher des Orients (C. H. Beck, Münich, 1977) ISBN 3-406-06600-3
 Groebe, Pauly-Wissowa Realencyclopadie
Paul-Marius Martin , Antoine et Cléopâtre, la fin d'un rêve, Albin Michel, 1990, 287 p.

Liên kết ngoài

Thống chế La Mã
Sinh năm 83 TCN
Mất năm 30 TCN
La Mã cổ đại
Pharaon Vương triều Ptolemaios
Năm 30 TCN
Mất thập niên 30 TCN
Năm 83 TCN
Triều đại Julia-Claudia
Vương triều Ptolemaios


title: 3618 Kuprin

text:
3618 Kuprin (1979 QP8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 8 năm 1979 bởi N. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3618 Kuprin

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Huia modiglianii

text:
Huia modiglianii là một loài ếch thuộc họ Ranidae.
Đây là loài đặc hữu của Indonesia.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Iskandar, D. & Mumpuni 2004. Huia modiglianii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Huia
Động vật lưỡng cư Indonesia
Động vật đặc hữu Indonesia


title: Ngô Ngọc Du

text:
Ngô Ngọc Du (?-?), biệt hiệu Đào Khê, là nhà thơ thời Tây Sơn, Việt Nam.

Tiểu sử
Ngô Ngọc Du, quê ở làng Phượng Cách, huyện Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây. Sách vở biên chép về ông không nhiều, chỉ biết từ thuở nhỏ, ông theo ông nội lên sống ở thôn Ưu Nghĩa, gần cửa sông Tô Lịch, kinh thành Thăng Long, rồi mở trường dạy học và làm thuốc.

Ông đã viết nhiều bài thơ ký thác tâm tình, nhiều bài tạp ký ghi lại những điều mắt thấy tai nghe trong thời gian cuối thời Lê mạt đến đầu nhà Tây Sơn; nhưng tất cả đều đã bị thất lạc. Hiện nay chỉ còn một vài bài do bạn bè và học trò của ông nhớ rồi biên chép lại. Trong số đó có bài "Đàm ni thân thế khẩu thuật" (Vãi Đàm kể chuyện thân thế) và "Long thành quang phục kỷ thực" (Ghi lại sự thật việc khôi phục thành Thăng Long) là giá trị hơn cả.

Giới thiệu thơ
Chứng kiến trận đại thắng quân Mãn Thanh vào xuân Kỷ Dậu (1789) của vua Quang Trung, Ngô Ngọc Du đã làm bài thơ:

Xem thêm
 Trận Ngọc Hồi-Đống Đa

Chú thích

Tham khảo
Nhiều người soạn, Hợp tuyển thơ văn Việt Nam (tập 3). Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội, 1978.

Nhà thơ Việt Nam
Người Sơn Tây


title: Corcos

text:
Corcos là một đô thị trong tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 258 người.

Tham khảo

Đô thị ở Valladolid


title: Kalamassery

text:
Kalamassery là một thành phố và khu đô thị của quận Ernakulam thuộc bang Kerala, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kalamassery có dân số 63.176 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Kalamassery có tỷ lệ 84% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 87%, và tỷ lệ cho phái nữ là 82%. Tại Kalamassery, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Kerala


title: Dimiao, Bohol

text:
Dimiao là đô thị hạng 5 ở tỉnh Bohol, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 14.187 người. Dimiao tọa lạc ở bờ biển nam của tỉnh.

Các đơn vị hành chính
Dimiao về mặt hành chính được chia thành 35 khu phố (barangay).

Tham khảo

Dimiao

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
2000 Thông tin điều tra dân số Philipin
Municipality of Dimiao

Đô thị của Bohol


title: Platymantis luzonensis

text:
Platymantis luzonensis là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của Philippines.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vườn nông thôn, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Diesmos, A., Alcala, A., Brown, R., Afuang, L., Gee, G., Hampson, K., Diesmos, M.L., Mallari, A., Ong, P., Ubaldo, D.& Gutierrez, B. 2004. Platymantis luzonensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Platymantis
Động vật lưỡng cư Philippines


title: Horistonotus oblitus

text:
Horistonotus oblitus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1840.

Chú thích

Tham khảo

Horistonotus


title: 4976 Choukyongchol

text:
4976 Choukyongchol (1991 PM) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 8 năm 1991 bởi K. Watanabe ở trạm JCPM Sapporo.

Nó được đặt theo tên một nhà thiên văn học Hàn Quốc Kyong-Chol Chou.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4976 Choukyongchol

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Kazuro Watanabe
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Smitinandia

text:
Smitinandia là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan
Vandeae


title: Cyllopoda

text:
Cyllopoda là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Cyllopoda claudicula (Dalman, 1823)
 Cyllopoda osiris (Cramer, [1777])
 Cyllopoda postica (Walker, 1854)

Chú thích

Tham khảo

 Cyllopoda at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cyllopodini
Bướm đêm Nam Mỹ