title: Ngã ba Đồng Lộc

text:
Ngã ba Đồng Lộc là di tích lịch sử gắn liền với việc 10 nữ thanh niên xung phong thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam hy sinh trong chiến tranh Việt Nam trong một trận oanh tạc của Không lực Hoa Kỳ tại đây.

Ngã ba Đồng Lộc nằm trên đường mòn Hồ Chí Minh xuyên qua dãy Trường Sơn ở tỉnh Hà Tĩnh, là giao điểm của quốc lộ 15A và tỉnh lộ 2 của Hà Tĩnh, thuộc địa phận thị trấn Đồng Lộc, huyện Can Lộc.

Đây là một trong những điểm giao thông quan trọng trong chiến tranh, vậy nên quân đội Hoa Kỳ đã tập trung nhiều máy bay thả bom nhằm cắt đứt đường hành quân của quân cộng sản.

Nơi đây có một tiểu đội thanh niên xung phong có nhiệm vụ canh giữ giao điểm, phá bom và sửa đường thông xe khi bị bom phá. Tiểu đội 4, Đại đội 552 (được chốt chặn đoạn từ Cầu Tối trở vào Truông Kén khoảng 2 km, đặc biệt là 300 mét từ Cầu Tối đến Trường Thành) gồm 10 cô gái trẻ, tuổi từ 17 đến 24.

Trưa ngày 24 tháng 7 năm 1968, như mọi ngày 10 cô ra làm nhiệm vụ. Vào 16h30', trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc. Một trong số những quả bom đã rơi xuống ngay sát miệng hầm, nơi các cô đang tránh bom. Tất cả đã qua đời khi tuổi đời còn rất trẻ, phần lớn trong số họ chưa lấy chồng.

10 cô gái Đồng Lộc

Vào thời điểm 24/7/1968, Tiểu đội 4 của chị Võ Thị Tần gồm 12 người. Chị Lê Thị Hồng (Đức Lạc, Đức Thọ) được cử đi Quảng Bình lấy gỗ về làm hầm, còn chị Nguyễn Thị Thanh thì bị ốm nằm ở nhà, không ra hiện trường nên ngày 24/7/1968, Tiểu đội 4 chỉ có 10 người ra mặt trận và đều hy sinh. Bà Nguyễn Thị Diệu Lan (TP Hà Tĩnh), cựu thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 3 đã tham gia vào cuộc tìm kiếm thi thể 10 nữ thanh niên xung phong. 1 hầm có ba người, 1 hầm có sáu người, trong đó chị Võ Thị Tần ở hầm có sáu người. Còn thi thể chị Cúc thì các lực lượng thay phiên nhau tìm, chỉ thị là phải dùng tay đào bới chứ không dùng máy xúc để tránh gây hại cho thi thể. Đến ngày thứ 3 thì tìm được thi thể chị Cúc, các anh ở Tiểu đội 8 đã dùng tay bới đất đưa thi thể chị Cúc lên.

Nhà thơ Yến Thanh nhớ lại: một quả bom tấn từ máy bay Mỹ lao xuống nổ trùm lên căn hầm mà cả Tiểu đội ẩn nấp, lúc ấy là 16 giờ ngày 24/7/1968. Từ đài quan sát, Đại đội trưởng Nguyễn Thế Linh chạy xuống, Tiểu đội 5, Tiểu đội 8 và các anh lái máy ủi gần đó đều chạy lại. Sau hai tiếng đồng hồ đào bới thì bới được chị Võ Thị Tần. Lần lượt bới lên 6 người ẩn nấp hầm ngoài cùng là chị Nguyễn Thị Xuân (Vĩnh Lộc), rồi đến Nguyễn Thị Nhỏ, Võ Thị Hà, Trần Thị Rạng và cuối cùng là Trần Thị Hường. Đào tiếp hầm thứ hai vuông góc với hầm lúc nãy thì tìm thấy Dương Thị Xuân, Võ Thị Hợi và Hà Thị Xanh. Cả chín người được đặt lên 9 cáng xếp một hàng ngang như khi còn sống Tiểu đội tập hợp. Riêng chị Hồ Thị Cúc - Tiểu đội phó không tìm thấy. Đêm 24/7, 9 cô được mai táng sau eo núi Bãi Dịa, nhưng phải đợi tìm được thi thể chị Cúc mới làm lễ truy điệu. Đến gần 10 giờ ngày 26/7 thì Tiểu đội 8 đã tìm được thi thể chị Cúc. Chị Cúc ngồi trong chiếc hố cá nhân chiều hôm trước do tay chị đào, đầu đội mũ, vai vác cuốc, hai tay chị bầm dập, máu đọng lại đã khô. Có lẽ sau khi bom vùi lấp, chị đã cố gắng để nhoi lên nhưng đành bất lực trước khối đất đè lên.

10 cô gái hy sinh tại đây bao gồm:

Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần: Chị sinh ra và lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo. Năm 1963–1964, chị là Phó bí thư chi đoàn địa phương. Trước khi nhập ngũ, chị Tần có cảm tình với anh Nguyễn Đức Hồng, bạn học cùng lớp từ thuở ấu thơ. Trước lúc anh Hồng nhập ngũ, 2 người đã tổ chức lễ đính hôn. Tần trao cho anh Hồng lọn tóc thề thay lời hẹn ước. Kỷ vật ấy của Tần theo anh Hồng suốt những tháng năm chinh chiến và sau này đã được bàn giao lại cho Ban quản lý Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc. Giữa năm 1968, anh Hồng bị trọng thương trong một trận chiến đấu tại đảo Cồn Cỏ, hiện còn 6 mảnh đạn trong người. Mẹ chị Tần cũng đã mất vì bị bom Mỹ đánh sập hầm sau ngày chị hy sinh không lâu. Anh Hồng sau này đã rước ảnh chị Tần về thờ trong ngôi nhà của mình
Tiểu đội phó Hồ Thị Cúc: Chị sinh trong một gia đình nông dân nghèo, được 7 tháng tuổi thì cha và bà nội chết trong nạn đói năm 1945, 4 tuổi thì mẹ tái giá. Cúc sống với ông nội, ông qua đời rồi ở với cô chú. 18 tuổi, chị Cúc lấy anh Cứ, người Sơn Tây trong huyện. Chồng chị cũng mồ côi cả cha lẫn mẹ, lại bị bệnh tâm thần. Nhà của đôi vợ chồng là một cái lều tranh nép bên chân đồi, chồng chị Cúc những lúc lên cơn tâm thần là đập phá và đánh chị. Rồi anh Cứ trong một lần đi chở vôi cho hợp tác xã về đến Hói Động bị lật thuyền và tử nạn. Chị Cúc lại về ở với cô chú. Tháng 7 năm 1965, chị Cúc tình nguyện lên đường gia nhập thanh niên ba sẵn sàng. Chị và chị Võ Thị Tần cùng ở chung đơn vị suốt 3 năm, cùng được kết nạp vào Đảng vào ngày 3/2/1967. Lúc hy sinh, chị Cúc nấp vào hố cá nhân nên người ta chỉ tìm được 9 cô gái trong hầm, phải ba ngày sau mới tìm được thi hài chị ở cách chỗ 9 cô gái kia hy sinh vài chục mét.
Võ Thị Hợi: Chị sinh trưởng trong một gia đình nông dân ở xã Thiên Lộc – Can Lộc, Hà Tĩnh, là con thứ 5 trong gia đình. Năm 1965, học xong lớp 7, Hợi xung phong đi “Ba sẵn sàng”. Thi thoảng Hợi mới có dịp về thăm nhà, chị kể: "Bom đạn dội xuống ghê gớm lắm mẹ ạ! Tiếng bom nổ, tiếng máy bay gầm xé suốt đêm ngày, đất đá bụi tung mù mịt. Nhưng tất cả bọn con đều không sợ. Cứ đợi dứt đợt bom là chúng con ra đường ngay, để xe khỏi bị tắc trên đường vào Nam mẹ ạ!”
Nguyễn Thị Xuân: Chị nhập ngũ năm năm 1967. Tại mặt trận, chị quen anh Vĩnh, tiểu đội phó Đơn vị bộ đội công binh phá bom. Anh Vĩnh là một đảng viên, một tiểu đội phó dũng cảm và kiên quyết, chị Xuân càng quý và tin anh, 2 người viết cho nhau nhiều lá thư giữa các trận đánh. Chị Xuân tâm sự với bạn bè: "Nhiều đêm nằm em thấy anh Vĩnh về thăm. Bẵng đi một thời gian không có thư anh về, em đã lo. Em nghĩ đến tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Nhưng em vẫn đợi...”. Sau này Xuân mới biết anh Vĩnh nhiều lần bị thương. Mối tình giữa 2 người vừa chớm nở thì chị Xuân hy sinh.
Dương Thị Xuân: Chị sinh ra và lớn lên ở vùng quê Đức Tân - Đức Thọ, trong một gia đình đông con. Trước khi đi thanh niên xung phong, chị Xuân có quen anh Tân người cùng xã. Cũng như mối tình chị Tần – anh Hồng, Xuân và anh Tân đã không thực hiện được lời hẹn ước vì đất nước có giặc, chuyện riêng tư đành gác lại. Xuân mến anh Tân nhưng chưa muốn vấn vương chuyện gia đình, cô hẹn anh khi nào thống nhất đất nước thì sẽ liệu. Anh Tân nghĩ vậy là đúng. Trước khi Xuân lên đường, anh trao cho Xuân một quyển điều lệ Đảng mà anh vẫn dùng và lấy sợi ni lông xanh, đỏ buộc vào cổ tay Xuân rồi nói: "Màu đỏ là của anh, màu xanh lam này là của em. Khi nào nhớ đến anh, em hãy nhìn chiếc vòng này".
Trần Thị Rạng: Chị sinh ra tại xóm chài Thọ Thủy - Đức Vĩnh – Đức Thọ, thời thơ ấu theo cha mẹ làm nghề chèo lái trên sông La. Ngày ngày 3 tháng 11 năm 1967, chị vào Thanh niên xung phong. Ngoài giờ ra trận địa, Rạng cùng chị em làm toán, làm văn, tập hát, lúc nghỉ giải lao lại trêu đùa đại đội trưởng và mấy anh lái xe ủi. Chị hy sinh khi 18 tuổi
Hà Thị Xanh: Chị Xanh đậm người, khoẻ mạnh, làm việc gì cũng xốc vác, hay nhận việc khó về mình. Một lần được nghỉ phép, chị Xanh đã rủ chị Hà về nhà mình chơi. Chị Hà nói với mẹ chị Xanh: "Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước chúng con thực hiện phong trào “ba khoan”, nghĩa là khoan lấy chồng".
Nguyễn Thị Nhỏ: Bố mẹ chị mất sớm, nhà chỉ có 2 chị em gái: chị Miên và Nhỏ. Chị Miên thay bố mẹ nuôi chị Nhỏ từ bé. Khi chiến tranh phá hoại của Mỹ ngày một ác liệt, chị Nhỏ xin vào Thanh niên xung phong. Chị hy sinh năm 24 tuổi, khi chưa lập gia đình.
Võ Thị Hà: Chị sinh ra ở thị trấn Đức Thọ, là con thứ ba trong gia đình có năm con. 17 tuổi, chị lên đường vào TNXP. Có hôm Hà về thăm nhà, ăn vội ăn vàng để đi kẻo chậm. Lúc nào về Hà cũng mang theo một vài quyển truyện để đọc và nói “Không có sách, ngoài giờ ra trận địa con buồn lắm mẹ ạ”. Hà ít tuổi nhất tiểu đội nên bao gìơ cũng được chị Tần, chị Cúc, chị Nhỏ coi như em út, không cho làm việc nặng. Sau đó mẹ Hà gửi mấy con gà con đến Đồng Lộc để chị em nuôi, rồi có lần Hà đem về nhà một con gà mái. Một hôm tự nhiên con gà mái vỗ cánh gáy như gà trống, mẹ của Hà bảo "thế nào chị Hà cũng có chuyện rồi”. 2 ngày sau thì nghe tin chị Hà hy sinh.
Trần Thị Hường: Chị Hường là con của một liệt sĩ chống Pháp. Cha chị hy sinh năm 1953 ở mặt trận, khi Hường mới 4 tuổi. Hai năm sau, mẹ đi lấy chồng khác, Hường ở với bà ngoại và cậu mợ tại xóm Đông Quế, thị xã Hà Tĩnh. Chị có giọng hát hay, được mệnh danh là “chim sơn ca” của tiểu đội và của cả Đại đội 522.

Ngày 23/7/2009, Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức lễ khởi công phụng tượng 10 nữ thanh niên xung phong ngã ba Đồng Lộc", ngày 19/8/2010 đã tổ chức trọng thể lễ khánh thành cụm tượng đài. Công trình phụng tượng 10 nữ thanh niên xung phong ngã ba Đồng Lộc là công trình có giá trị lịch sử, tâm linh sâu sắc, được xây dựng bằng sự tự nguyện đóng góp của các viên chức ngành giáo dục, học sinh, sinh viên trong cả nước.

Phim ảnh

Năm 1997, hãng phim truyện Việt Nam đã phát hành phim Ngã ba Đồng Lộc của đạo diễn Lưu Trọng Ninh, với diễn xuất của Thúy Hường, Hương Dung, Ngọc Dung, Yến Vy, Xuân Bắc, kịch bản của Nguyễn Quang Vinh.

Thơ ca, âm nhạc
Trong thơ ca cũng có nhắc đến sự kiện Ngã ba Đồng Lộc:

Sau khi bom Mỹ nổ, đồng đội đào bới tìm được thi thể 9 người nhưng vẫn chưa tìm được chiến sĩ Hồ Thị Cúc. Yến Thanh (tên thật là Nguyễn Thanh Bính, hội viên Hội văn học nghệ thuật Hà Tĩnh), kỹ sư kinh tế từng làm trưởng nhiều phòng ở Công ty đường 4. Tác giả là người thân quen của Hồ Thị Cúc, đau đớn và xúc động trước sự mất mát này, trong 3 ngày trời mà chưa tìm thấy xác người em, người đồng đội. Tại ban chỉ huy đại đội 552, mười các hòm đã khiêng đi chín cái, còn cái hòm của Cúc phải khiêng ra ngoài vườn để đợi. Nỗi xúc động thương xót dâng trào trong lòng, Nguyễn Thanh Bính chạy ra vườn nhà ban chỉ huy C55, ngồi cạnh hòm của Cúc vừa khóc vừa viết. Viết nhưng chưa đặt được tên bài, sau tác giả tính đặt là "Hồn Trinh nữ ở đâu" và sau này được nhà thơ Bùi Quang Thanh góp ý với nên sửa lại tên bài thơ là “Cúc ơi!”. Sau này, bài thơ trên cũng có xuất hiện trong bộ phim Ngã ba Đồng Lộc của đạo diễn Lưu Trọng Ninh  và đã được phổ nhạc. Vào một đêm tháng 8/1968, Đài tiếng nói Việt Nam vang lên bài thơ “Cúc ơi” qua giọng đọc của nghệ sĩ Văn Thành:
Tiểu đội đã xếp một hàng ngang
Cúc ơi em ở đâu không về tập hợp?
Chín bạn đã quây quần đủ hết
Nhỏ - Xuân - Hà - Hường - Hợi - Rạng - Xuân - Xanh
A trưởng Võ Thị Tần điểm danh
Chỉ thiếu mình em
Chín bỏ làm mười răng được!
Bọn anh đã bới tìm vẹt cuốc
Đất sâu bao nhiêu bọn anh không cần
Chỉ sợ em đau nên nhát cuốc chùng
Cúc ơi! em ở đâu?
Đất nâu lạnh lắm
Da em xanh. Áo em thì mỏng!
Cúc ơi! em ở đâu?

Tháng 8 năm 1996, nhân dịp tiếp Nguyễn Quang Vinh (nay là Nhà văn, nhà báo, đại diện báo Lao động tại Quảng Bình) đi thực tế để viết kịch bản phim “Vầng trăng trinh nữ” nội dung về sự hy sinh của mười cô gái ở Ngã ba Đồng Lộc. Nhà thơ Bùi Quang Thanh (Chánh văn phòng Hội Văn nghệ Hà Tĩnh) cùng với nhà văn Đức Ban cùng Nguyễn Quang Vinh lên Đồng Lộc rồi vào nghĩa trang liệt sĩ thắp hương. Trong hoàn cảnh đó, nhà thơ Bùi Quang Thanh đã viết bài thơ “Hà ơi!”

Năm 2015, nhà soạn nhạc Oki Masao sáng tác Symphony No.6 “Mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc”. Oki Masao chia sẻ, lòng quả cảm và đức hi sinh của những nữ anh hùng trong thời chiến đã làm lay động tới trái tim ông. Symphony No.6 là một sự tri ân và đồng cảm với những người nữ anh hùng. Sáng tác trên đã được trình diễn trong chương trình Hòa nhạc hữu nghị Việt – Nhật (JVCA Japan – Vietnam Friendship Concert) vào ngày 14 tháng 11 năm 2015 tại Nhà hát Lớn Hà Nội.

Nhân dịp kỷ niệm ngày Thương binh liệt sĩ 27/7 năm 2016, ca sĩ
Phạm Phương Thảo chính thức phát hành MV được quay tại Ngã ba Đồng Lộc với một sáng tác của chính cô “Mười đoá sen thơm” dành riêng cho 10 người con gái anh dũng.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Khu di tích lịch sử Ngã Ba Đồng Lộc - Huyện Can Lộc - Du lịch Hà Tĩnh
  Phim Hay Điện ảnh Xuất bản 28 thg 7, 2016
Về Đồng Lộc nghe chuyện mười cô gái anh hùng Đồng Văn Thanh Niên 23:36 - 20/07/2006
 Huyền thoại 10 cô gái ngã ba Đồng Lộc HN (tổng hợp) Báo Phụ Nữ Việt Nam Thứ năm, 28/07/2016

Địa danh trong Chiến tranh Việt Nam
Nghĩa trang và khu tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam
Di tích tại Hà Tĩnh
Tội ác và vi phạm nhân quyền trong Chiến tranh Việt Nam
Giao thông Hà Tĩnh
Chiến tranh Việt Nam
Thanh niên xung phong
Việt Nam năm 1968


title: Bulbophyllum weddelii

text:
Bulbophyllum weddelii (tên tiếng Anh là Weddel's Bulbophyllum) là một loài phong lan.

Chú thích

Tham khảo

W


title: Schömberg, Calw

text:
Schömberg là một đô thị nằm ở phía bắc rừng Đen trong bang Baden-Württemberg.

Schömberg có cự ly 15 km về phía nam Pforzheim và nằm trên một cao nguyên giữa thung lũng Enz và thị xã Wildbad về phía tây và thung lũng Nagold với thị xã Bad Liebenzell về phía đông.

Đô thị Schömberg gồm các cộng đồng Bieselsberg, Schwarzenberg, Langenbrand và Oberlengenhart.

Dân số đô thị Schömberg thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 8135 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng đô thị Schömberg (tiếng Đức)
 Schömberg Local History and Geography (in German)
 Genealogical Research in the Schömberg Area (in German)


title: Glyphonyx makiharai

text:
Glyphonyx makiharai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Glyphonyx


title: Tillandsia araujei

text:
Tillandsia araujei là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

A
Thực vật Brasil


title: Aulacophora mouhoti

text:
Aulacophora mouhoti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Cryptocephalus scarificollis

text:
Cryptocephalus scarificollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Hold My Hand (bài hát của Michael Jackson)

text:
"Hold My Hand" là bản song ca giữa nghệ sĩ thu âm người Mỹ Michael Jackson và Akon từ album đầu tiên sau cái chết của Michael, mang tên Michael.

Danh sách track
 Đĩa đơn CD tại châu Âu
 "Hold My Hand" - 3:32
 "Hold My Hand" (Vocals & Orchestra) - 3:45
 "Hold My Hand" (Alternate mix) - 3:40
 "Hold My Hand" (không lời) - 3:31

 CD quảng cáo
 "Hold My Hand" - 3:32

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2010
Bài hát của Michael Jackson
Pop ballad
Ballad thập niên 2010
Ca khúc song ca
R&B ballad
Bài hát năm 2010


title: Conus vexillum

text:
Conus vexillum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố
 Aldabra
 Chagos
 Madagascar
 Mascarene Basin
 Red Sea
 Tanzania

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

V
Động vật được mô tả năm 1791
C
V


title: Pararrhaptica lysimachiae

text:
Pararrhaptica lysimachiae là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai.

Ấu trùng ăn Lysimachia glutinosa và Lysimachia hillebrandi venosa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Pararrhaptica
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Wang Hin (huyện)

text:
Wang Hin () là một huyện (Amphoe) ở miền trung của tỉnh Sisaket, đông bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Mueang Sisaket, Phayu, Phrai Bueng, Khukhan, Prang Ku và Uthumphon Phisai.

Lịch sử
Tiểu huyện (King Amphoe) đã được lập ngày 9 tháng 3 năm 1987, khi 5 tambon Bu Sung, That, Duan Yai, Bo Kaeo và Si Samran được tách ra từ huyện Mueang Sisaket. Đơn vị này đã được nâng cấp thành huyện ngày 20 tháng 10 năm 1993.

Hành chính
Huyện này được chia thành 8 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 126 làng (muban). Không có khu vực đô thị, có 8 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com

Wang Hin


title: Philoria richmondensis

text:
The Mountain Frog (Philoria richmondensis) là một loài ếch thuộc họ Myobatrachidae.
Đây là loài đặc hữu của Úc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, sông có nước theo mùa, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống. Chiều dài thân từ chỏm miệng đến lỗ huyệt khoảng 28 mm.

Chú thích

Tham khảo* Hines, H. & Newell, D. 2004. Philoria richmondensis . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Philoria
Động vật lưỡng cư Queensland
Động vật lưỡng cư New South Wales


title: Polyplectropus melchi

text:
Polyplectropus melchi là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Polyplectropus


title: Ségreville

text:
Ségreville  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 214 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Pontgouin

text:
Pontgouin  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 192 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Vimbodí

text:
Vimbodí là một đô thị thuộc tỉnh Tarragona trong cộng đồng tự trị Catalonia, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với Tarragona.

Tham khảo

Đô thị ở Tarragona

es:Vimbodí


title: Afrolimnophila euglena

text:
Afrolimnophila euglena là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Afrolimnophila
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Hautes-Duyes

text:
Hautes-Duyes là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Hautesduyes


title: Ligré

text:
Ligré là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 1019 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 31-111 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Indre-et-Loire


title: Trentepohlia callinota

text:
Trentepohlia callinota là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Tropidtamba

text:
Tropidtamba là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
 Tropidtamba lepraota Hampson, 1898

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Tropidtamba at funet.fi

Erebidae


title: Fabrezan

text:
Fabrezan là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Fabrezanais.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Fabrezan trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Fabrezan


title: Quận Grant, Oklahoma

text:
Quận Grant là một quận trong tiểu bang Oklahoma, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố  . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là người .

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích ki-lô-mét vuông, trong đó có km2 là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Oklahoma


title: Uthukkottai

text:
Uthukkottai là một thị xã của quận Thiruvallur thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Uthukkottai có dân số 10.639 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Uthukkottai có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 59%. Tại Uthukkottai, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Cyrtonastes seriatoporus

text:
Cyrtonastes seriatoporus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1880.

Chú thích

Tham khảo

Cyrtonastes


title: Nhân Vũ

text:
Nhân Vũ () là một khu (quận) của thành phố Cao Hùng, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Nhân Vũ có địa hình bằng phẳng ở phía tây, trong khi phía đông có nhiều đồi núi. Diện tích của quận là 36,0808 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 74.123 người thuộc 26.802 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 2054,4 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Cao Hùng


title: Lipotriches ceylonica

text:
Lipotriches ceylonica là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1913
Động vật cánh màng châu Á
Côn trùng Sri Lanka


title: Strobiderus excavatus

text:
Strobiderus excavatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

Strobiderus


title: Hénaménil

text:
Hénaménil  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 242 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Campuac

text:
Campuac  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Xã của Aveyron


title: Basiprionota sospes

text:
Basiprionota sospes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Spaeth miêu tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Basiprionota


title: Tipula marina

text:
Tipula marina là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Redectis pygmaea

text:
Redectis pygmaea là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở New York tới Florida, phía tây đến Texas.

Sải cánh dài khoảng 14 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 9.

Liên kết ngoài
Bug Guide
Images

Chú thích

Redectis
Động vật được mô tả năm 1878


title: (14822) 1984 SR5

text:
{{DISPLAYTITLE:(14822) 1984 SR5}}

(14822) 1984 SR5 là một tiểu hành tinh nằm ở rìa ngoài của vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 21 tháng 9 năm 1984.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1984
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Squalius lucumonis

text:
Squalius lucumonis là một loài cá nước ngọt thuộc họ Cyprinidae. Loài này chỉ có ở Ý.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Crivelli, A.J. 2005. Squalius lucumonis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Squalius
Động vật đặc hữu Ý
Động vật được mô tả năm 1983


title: Monolepta monticola

text:
Monolepta monticola là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Cures, Sarthe

text:
Cures là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 77-176 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Apis koschevnikovi

text:
Apis koschevnikovi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Enderlein mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

K
Động vật được mô tả năm 1906


title: Mehltheuer

text:
Mehltheuer là một đô thị thuộc huyện Vogtland, bang Sachsen, Đức. Đô thị Mehltheuer có diện tích 12,09 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1568 người.

Tham khảo


title: Chúc ngủ ngon, các em bé!

text:
Chúc ngủ ngon, các em bé! (tiếng Nga: Спокойной ночи, малыши!) là một chương trình tạp kỹ dành cho lứa tuổi học sinh tiểu học và trẻ mầm non của Đài phát thanh - truyền hình Liên Xô, hiện tại thuộc bản quyền Đài truyền hình Nước Nga. Chương trình bắt đầu lên sóng từ ngày 1 tháng 9 năm 1964 đến nay.

Lịch sử

Nhân vật

Xướng ngôn viên
 Владимир Ухин (дядя Володя)
 Валентина Леонтьева (тётя Валя)
 Svetlana Zhiltsova (тетя Света)
 Татьяна Веденеева (тётя Таня)
 Ангелина Вовк (тётя Лина)
 Tatyana Sudets (тётя Таня)
 Юрий Григорьев (дядя Юра)
 Юрий Николаев (дядя Юра)
 Yulya Pustovoytova (тётя Юля)
 Amayak Akopyan — Рахат Лукумыч и в роли самого себя
 Юрий Чернов
 Dmitry Khaustov (дядя Дима)
 Irina Martynova (тётя Ира)
 Anna Mikhalkova
 Оксана Фёдорова
 Виктор Бычков

Xem thêm
 Официальный сайт телепередачи «Спокойной ночи, малыши!»
 Спокойной ночи, малыши!
 История создания
 К юбилею «Спокойной ночи, малыши!»
 Песни из передачи
 СССР ТВ  Спокойной ночи, малыши! на портале советского телевидения

Chương trình truyền hình Liên Xô
Chương trình truyền hình Nga


title: Eriocrania

text:
Eriocrania là một chi bướm đêm thuộc họ Eriocraniidae.

Các loài
Eriocrania alpinella
Eriocrania chrysolepidella
Eriocrania cicatricella
Eriocrania salopiella
Eriocrania sangii
Eriocrania semipurpurella
Eriocrania sparrmannella
Eriocrania unimaculella

Tham khảo

Liên kết ngoài
Eriocrania at funet


title: Paratrigona myrmecophila

text:
Paratrigona myrmecophila là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Paratrigona
Động vật được mô tả năm 1989


title: Limnephilus sitchensis

text:
Limnephilus sitchensis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Limnephilus


title: The Fame

text:
The Fame (tạm dịch: Danh tiếng) là album phòng thu đầu tay của nữ ca sĩ người Mỹ Lady Gaga, được phát hành vào ngày 19 tháng 8 năm 2008, thông qua hãng thu âm Interscope Records. Sau một khoảng thời gian sáng tác cho một số nghệ sĩ khác, Gaga quyết định cho phát hành album độc tấu cho cá nhân mình. Để thực hiện album, Gaga đã hợp tác với một số các nhà sản xuất thu âm, trong đó phải kể đến RedOne, Martin Kierszenbaum và Rob Fusari. The Fame thuộc thể loại electropop, synth-pop, dance-pop và mang âm hưởng từ các dòng nhạc của thập niên 1980. Về phần lời ca, album nói chung thể hiện niềm khao khát danh tiếng của nữ ca sĩ trong khi phải đối mặt với các vấn đề như tình yêu, tình dục, thuốc phiện và tiền bạc. The Fame còn được quảng bá rộng rãi qua chuyến lưu diễn đầu tay của Gaga mang tên The Fame Ball Tour và các chương trình trình diễn truyền hình của nữ ca sĩ, sau đó được tái phát hành với một phiên bản cao cấp có tên The Fame Monster vào ngày 18 tháng 11 năm 2009.

Những đánh giá dành cho The Fame hầu hết đều tích cực. Nhiều nhà phê bình khen Lady Gaga có khả năng thanh nhạc và biểu diễn tuyệt vời, kết hợp với phần lời ca rất có ý nghĩa. Sản phẩm gặt hái được nhiều thành công thương mại, và giành được vị trí quán quân trên một số bảng xếp hạng âm nhạc tại Anh Quốc, Canada, Đức, Ireland, Thụy Sĩ và Ba Lan. Tại Hoa Kỳ, album đạt vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng Billboard 200 và dẫn đầu bảng xếp hạng Billboard Dance/Electronic Albums trong 107 tuần không liên tiếp. The Fame là album bán chạy thứ năm của năm 2009 và đạt doanh thu hơn 4,83 triệu bản được bán ra chỉ riêng tại Mỹ tính đến tháng 2 năm 2018, trở thành album tải kỹ thuật số bán chạy thứ bảy trong lịch sử. Tổng doanh số của The Fame cùng với The Fame Monster đạt hơn 15 triệu bản trên toàn thế giới tính tới tháng 11 năm 2010.

Hai đĩa đơn đầu tiên trích từ The Fame là "Just Dance" và "Poker Face" đều đạt được thành công vang dội ở phương diện quốc tế, dẫn đầu các bảng xếp hạng tại một số quốc gia, bao gồm Mỹ, Anh Quốc và Úc. Các đĩa đơn tiếp theo, "LoveGame" và "Paparazzi" cũng có nhiều thành công về mặt thương mại, khi lọt vào top 10 trên các bảng xếp hạng album tại hơn mười quốc gia trên thế giới. Đĩa đơn thứ ba, "Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)", được phát hành với quy mô hạn chế, còn ca khúc "Beautiful, Dirty, Rich" trở thành đĩa đơn quảng bá cho album.

The Fame mang về cho Lady Gaga nhiều giải thưởng kể từ khi được phát hành. Tại Mỹ, album đã nhận được tổng cộng năm đề cử tại Giải Grammy lần thứ 52, bao gồm hạng mục Album của năm. Album giành giải ở hạng mục Album nhạc điện tử/dance xuất sắc nhất, còn đĩa đơn "Poker Face" đoạt giải Thu âm nhạc dance xuất sắc nhất. Đến năm 2010, album tiếp tục giành giải Album quốc tế xuất sắc nhất tại Lễ trao giải BRIT năm 2010. Album cũng có tên trong danh sách "100 album đầu tay xuất sắc nhất mọi thời đại" của tạp chí Rolling Stone được công bố vào năm 2013 và 2022.

Bối cảnh và phát triển

Trong khoảng thời gian ổn định sự nghiệp bằng nghề ca sĩ và củng cố lại sự nghiệp tại các câu lạc bộ underground ở New York, Gaga quyết định cho ra mắt album phòng thu đầu tay của cô mang tên The Fame. Bàn về tiêu đề của album và chủ đề mà album nói tới, Gaga giải thích:

Trong một cuộc phỏng vấn với đài MTV UK, Gaga khẳng định rằng cô đã dành hai năm rưỡi để thực hiện album và album đã được hoàn thành vào tuần đầu tiên của tháng 1 năm 2008. Ngoài việc viết lời cho các ca khúc trong album, Gaga còn đảm nhiệm luôn trọng trách phối nhạc cho chúng với sự hỗ trợ của nam nhà sản xuất thu âm RedOne. Gaga đã miêu tả ca khúc "Just Dance" trong album là một bài hát vui nhộn, tác động đến tâm lý người nghe, có khả năng lôi cuốn những người đang phải trải qua thời kì khó khăn trong cuộc sống. "LoveGame", ca khúc thứ hai, được sáng tác dựa trên cảm hứng lấy từ tình yêu của Gaga dành cho một anh chàng cô gặp trong một hộp đêm. Cô thích anh đến nỗi muốn bày tỏ với anh rằng cô rất muốn "cưỡi" trên cây "gậy" disco (gậy ở một đầu có gắn nguồn sáng) của anh ta. Bài hát có thời lượng 4 phút và sở hữu một đoạn hook liên quan đến cây "gậy" disco. Ca khúc tiếp theo, "Paparazzi", có thể được hiểu theo nhiều ý nghĩa. Gaga từng trả lời trong một cuộc phỏng vấn của website About.com, bài hát xoay quanh sự thèm khát danh tiếng và tình yêu của nữ ca sĩ. "Paparazzi" về cơ bản là một bài hát về tình yêu, đã làm dấy lên nhiều câu hỏi từ giới truyền thông với nội dung liệu rằng con người ta có thể sở hữu cả tình yêu lẫn danh tiếng được không.

Gaga sáng tác ca khúc "Poker Face" dựa trên cảm hứng từ những người bạn trai đam mê cờ bạc của mình và đồng thời từ những kinh nghiệm cá nhân về song tính luyến ái, với một số câu hát nói về niềm mê thích phụ nữ trong khi đang hưởng khoái lạc với đàn ông, từ đó thể hiện "khuôn mặt lãnh đạm" của cô. Ca khúc "Boys Boys Boys" nằm trong album, được cho là lấy cảm hứng từ ca khúc "Girls, Girls, Girls" của ban nhạc Mötley Crüe của Mỹ. Gaga giải thích rằng cô muốn sáng tạo một phiên bản nữ tính của ca khúc gốc. "Beautiful, Dirty, Rich" thì lại tập trung mô tả quãng thời gian nữ ca sĩ tự khám phá bản thân, sống và làm việc tại khu phố Lower East Side và trải nghiệm thuốc phiện và ăn chơi tiệc tùng. Ca khúc kế tiếp, mang tựa đề "Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)" thì nói về chuyện chia tay với bạn trai và đang trên đường tìm một người thay thế. "Brown Eyes", một ca khúc do Gaga sáng tác với cảm hứng lấy từ ban nhạc rock người Anh Queen, là bài hát dễ làm người nghe xúc động nhất trong album (theo lời Gaga miêu tả).

Gaga sau đó làm rõ hơn về những ý tưởng đằng sau album này, cũng như các nguồn cảm hứng và những gì cô thấy được từ album. Cô tin rằng thứ quan trọng nhất không hiện hữu trong thế giới nhạc pop lúc bấy giờ là sự kết hợp giữa hình tượng của nghệ sĩ và âm nhạc của họ. Cô đã hòa hợp những loại hình nghệ thuật sân khấu trong các buổi biểu diễn trực tiếp các ca khúc trong album. Nữ ca sĩ hy vọng mọi người sẽ thêm chú ý với nghệ thuật trình diễn, thứ mà cô đang cố gắng giúp cho nó "hồi sinh" thông qua album và âm nhạc của cô. Theo lời Gaga, âm nhạc của album đã giúp mang nghệ thuật trình diễn tới với người nghe nhạc. Nữ ca sĩ từng chia sẻ:

Sáng tác

Xét về phương diện âm nhạc, album pha trộn giữa các thể loại nhạc electropop, synth-pop, dance-pop và mang những âm hưởng từ âm nhạc thời những năm 1980. Các bài hát "Poker Face", "Just Dance" và "LoveGame" là những bài hát nhạc dance có tiết tấu nhanh, trong đó "Poker Face" chứa đựng những âm thanh của thể loại dark electro với một chất giọng thanh nhẹ thể hiện ở phần điệp khúc và một đoạn hook mang phong cách pop. "Just Dance" là một ca khúc mang đậm những tiếng đàn synthesizer còn "LoveGame" thì lại hơi hướng thuộc dòng nhạc dance và "Money Honey" thì sở hữu một giai điệu nhạc techno có tiết tấu vừa phải. Tất cả các bài hát kể trên đều kết hợp những tiếng đàn synthesizer, chứa đựng những âm hưởng từ dòng nhạc điện tử và các phần nhạc nền gần thuộc thể loại R&B. "Paparazzi" được miêu tả là sở hữu một phần nhạc nền đầy nhục cảm trong khi bài hát "Summerboy" lại mang những âm hưởng từ các nhạc phẩm của ban nhạc Blondie. "Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)" được cho là một bản ballad nhẹ nhàng so với những bài hát đậm chất nhạc dance trong The Fame. Bài hát này có những âm thanh của dòng nhạc synth-pop những năm 1980 và kết hợp chặt chẽ với đoạn hook với câu hát "Eh, Eh" từ đĩa đơn năm 2007 của nữ ca sĩ Rihanna mang tên "Umbrella".

Ca từ của album chủ yếu bàn về vấn đề trở nên nổi tiếng và đạt được hào quang, riêng "Poker Face" thì lại nói bóng gió về chuyện tình dục. Gaga giải thích với tờ Daily Star của Anh Quốc rằng lời của bài hát này nói ẩn dụ về sự rắc rối trong tình yêu và cả tình dục. Theo cổng thông tin BBC, đoạn hook "Mum-mum-mum-mah" xuất hiện trong bài hát là được lấy từ bản hit năm 1977 của nhóm nhạc Boney M. mang tên "Ma Baker". Về phần "Just Dance", bài hát này cho người nghe thêm hiểu được về cảm giác say xỉn tại một bữa tiệc, với những câu hát như "What's going on on the floor? / I love this record, baby but I can't see straight anymore". Bài hát "LoveGame" là một thông điệp về tình yêu, tình dục và danh tiếng góp phần khắc họa rõ hơn chủ đề chính của album cho người nghe. "Paparazzi" thì lại khiến cho người nghe hình dung một tội nhân chuyên rình rập một ngôi sao nổi tiếng và tội nhân này là người hâm mộ cuồng nhiệt nhất của anh chàng ngôi sao. Lời bài hát cũng đề cập đến sự ham muốn được làm tâm điểm của sự chú ý cũng như đạt được danh tiếng. Gaga từng chia sẻ:

Tiếp nhận

Đánh giá chuyên môn

Sau khi phát hành, The Fame đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ giới phê bình. Trên trang Metacritic, một trang mạng tổng hợp điểm đánh giá trung bình của các nhà phê bình với thang điểm 100, album nhận được 71 điểm, dựa trên 13 bài đánh giá. Đại điện cho trang AllMusic, nhà phê bình Stephen Thomas Erlewine đã tặng album 5 trên 5 sao, miêu tả album là một "bản nhạc nghe thật gợi cảm với những tiếng đàn synthesizer làm từ thép không gỉ và giai điệu được cấu thành từ nhạc disco" và cho rằng album "vừa là" một nhạc phẩm "nhạc pop tuy dở tệ nhưng lộng lẫy, vừa là một bản parody có chất lượng tuyệt hảo của cái thứ nhạc phẩm nhạc pop ấy." Nicole Powers từ tạp chí URB thì lại tán dương "những lời ca đầy rẫy sự châm biếm, được thể hiện theo một cách biểu diễn phần nào giống như Gwen Stefani" và "những bài hát ngắn gọn nhưng sang trọng" của album. Nhà đánh giá Mikael Wood từ tạp chí Entertainment Weekly thì lại cho rằng The Fame "trong trắng một cách đáng kể khi nhìn thế giới bằng một viễn cảnh rằng không có gì tuyệt vời hơn trở nên thật đẹp và giàu sang. Trong thời đại hiện nay, cái ước muốn được thoát ly với thực tế có sự quyến rũ riêng của nó đấy".

Nhà phê bình Alexis Petridis từ tờ The Guardian lúc bấy giờ nhận xét rằng album "chứa đựng một thứ giai điệu gây nghiện hoặc một đoạn hook khiến người ta không thể lờ đi được, hầu như tất cả yếu tố đó đều cấu thành nên một đĩa đơn hit thường lệ", và dự đoán rằng đĩa nhạc này có thể sẽ trở nên rất nổi tiếng. Nhà phê bình Daniel Brockman từ báo The Phoenix thì đã có lời khen đến khả năng viết nhạc đã được cải thiện của Gaga. Nhà đánh giá Ben Hogwood từ tạp chí musicOMH thì lại tán dương "sự trộn lẫn gồm một thứ thái độ kém lịch sự, những đoạn nhịp hơi khó nghe và kỹ năng viết nhạc sắc sảo, thâm thúy", là những yếu tố mà người này cho rằng đã đầy đủ để "tạo nên một bài hát nhạc pop".

Dù chỉ trích các bài hát "Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)", "Paper Gangsta" và "Brown Eyes", nhà phê bình Evan Sawdey từ tạp chí trực tuyến PopMatters đã gọi The Fame là một nhạc phẩm "nhạc dance chính hiệu" và viết nhận xét rằng "hầu hết thành công mà album đạt được là bởi nhà sản xuất thu âm RedOne." Joey Gruerra từ báo Houston Chronicle cảm thấy rằng dù những bài hát trong The Fame không hề mang tính chất đổi mới, nhưng bù lại Gaga xứng đáng được công nhận vì đã mang lại nhạc dance chính hiệu cho quần chúng nhân dân thưởng thức. Genevieve Koski từ tờ báo trực tuyến The A.V. Club nhận định rằng "bản chất chính" của album là "một thứ năng lượng có đính kim tuyến và một thứ âm nhạc thôi thúc mọi người". Nhà phê bình Sal Cinquemani từ tạp chí Slant Magazine thì lại tin rằng lời ca do Gaga sáng tác dao động từ "không hay" cho đến "những lời nói bập bẹ không rõ ràng của con nít" và phong cách hát của Gaga thì lại "luôn thay đổi". Nhà phê bình này nói thêm rằng các bài hát điểm nhấn trong đĩa nhạc gồm "Poker Face", "Starstruck", "Paper Gangsta" và "Summerboy" đạt được thành công chủ yếu nhờ vào "phần âm nhạc sống động và những đoạn hook dễ hát theo."

Nhà phê bình âm nhạc Freedom du Lac từ tờ The Washington Post thì lại phê bình album vì thiếu sự sáng tạo. Nhà báo, nhà phê bình âm nhạc Robert Christgau của website MSN Music đã dành cho album những lời nhận xét tích cực. Vào ngày 2 tháng 12 năm 2009, có nguồn tin công bố rằng album đã giành được năm đề cử giải Grammy. Tại lễ trao giải Grammy lần thứ 52, The Fame được đề cử tại hạng mục Album của năm và đã đoạt được một giải cho hạng mục Album nhạc điện tử/dance xuất sắc nhất.

Giải thưởng và đề cử

Danh hiệu
 #100 (2013); #95 (2022) – Danh sách "100 album đầu tay xuất sắc nhất mọi thời đại" của tạp chí Rolling Stone.

Giải thưởng và đề cử

Dưới đây là một số giải thưởng và đề cử đáng chú ý mà The Fame đã nhận được.

Diễn biến thương mại

Tại Hoa Kỳ, The Fame ra mắt trên bảng xếp hạng Billboard 200 tại vị trí 17 với doanh số bán ra là 24.000 bản tính đến ngày 15 tháng 11 năm 2008. Sau khi nhiều lần tụt hạng trên bảng xếp hạng, vào ngày 7 tháng 3 năm 2009 album vươn lên được vị trí thứ 10. Ngoài thành tích kể trên, album còn từng đứng đầu bảng xếp hạng Dance/Electronic Albums của tạp chí Billboard và giữ nguyên thứ hạng đó trong hơn 106 tuần không liên tiếp. Tháng 3 năm 2010, Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA) đã cấp chứng nhận 3× Bạch kim cho album vì doanh số nhập hàng của nó tại nước này đạt mốc ba triệu bản. Cùng với phiên bản tái phát hành cao cấp của nó mang tên The Fame Monster và được gộp chung thành một album bản cao cấp, The Fame nhảy vọt từ vị trí thứ 34 đến vị trí thứ 6 trên Billboard 200 vì đã bán ra được hơn 151.000 bản sao. Vào ngày 9 tháng 1 năm 2010, The Fame đạt được tuần lễ doanh số của nó với hơn 169.000 bản sao đã được tiêu thụ. Vào ngày 16 tháng 1 năm 2010, album vươn lên hạng á quân trên Billboard 200 sau khi giữ vựng sự hiện diện của nó trên bảng xếp hạng này. Đến cuối năm 2009, The Fame trở thành album bán chạy thứ năm của năm.

Tính đến tháng 3 năm 2019, album đã bán ra hơn 4,83 triệu bản sao tại Hoa Kỳ và là album bán chạy thứ bảy trên các cửa hàng nhạc số với doanh số bán ra là hơn một triệu bản. Nếu tính luôn cả đơn vị album tương đương thì The Fame đã tiêu thụ được hơn 8,8 triệu bản tại quốc gia này. 12 là thứ hạng của album trong danh sách 200 Album Đứng đầu Mọi thời đại (Top 200 Albums of All Time) của tạp chí Billboard. Sau buổi biểu diễn của Gaga tại giờ giải lao của giải bóng bầu dục Super Bowl LI, The Fame một lần nữa lọt vào Billboard 200 tại vị trí thứ 6, tiêu thụ hơn 17.000 bản sao và hơn 38.000 đơn vị album tương đương. Album đã góp mặt trong bảng xếp hạng này trong khoảng 200 tuần liên tiếp.

Tại Canada, album vươn lên vị trí quán quân và được chứng nhận 7× Bạch kim bởi tổ chức Music Canada với doanh số nhập hàng là 560.000 bản. Tính đến tháng 3 năm 2011, 476.000 bản album đã được tiêu thụ tại đất nước này. Tại New Zealand, The Fame ra mắt tại vị trí thứ sáu rồi đạt đến vị trí cao nhất mà nó từng giành được là thứ hai và được cấp chứng nhận 2× Bạch kim. Ở Úc, album ra mắt tại vị trí thứ 12 rồi vươn lên đạt vị trí thứ 3, là vị trí cao nhất mà nó từng đạt được trên bảng xếp hạng của quốc gia. Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Úc (ARIA) đã cấp chứng nhận 4× Bạch kim cho album với doanh số nhập hàng của nó tại đây là 280.000 bản.

The Fame ra mắt tại Anh Quốc đứng vị trí hạng ba với doanh số tuần đầu tiên là 25.288 bản. Sau 10 tuần góp mặt vào top 10, nó đã soán ngôi album Songs for My Mother của nam ca sĩ Ronan Keating trở thành album quán quân. Kể từ ấy, album tiếp tục nắm giữ vị trí cao nhất trong bốn tuần tiếp theo. Tổ chức British Phonographic Industry sau đó đã cấp cho album chứng nhận 10× Bạch kim. Tính đến tháng 10 năm 2018, album đã tiêu thụ hơn 2,99 triệu bản sao tại nước này. Nó trở thành album đầu tiên được chứng nhận Bạch kim dựa trên doanh số bán ra trên các cửa hàng nhạc số với con số cụ thể là 300.000 đơn vị album tại Anh Quốc. The Fame từ đó trở thành album bán chạy thứ chín tại Anh Quốc trong thế kỷ 21 và là album bán chạy thứ 31 trong lịch sử bảng xếp hạng album tại quốc gia này.

Tại Pháp, album ra mắt tại vị trí thứ 73 rồi vươn lên vị trí thứ hai và giữ vững thứ hạng đó trong năm tuần. Hiệp hội Syndicat National de l'Édition Phonographique đã cấp chứng nhận Kim cương cho album với doanh số tiêu thụ của nó tại nước này là 630.000 bản tính đến tháng 2 năm 2012. Tại Ireland, The Fame lần đầu tiên xuất hiện trên bảng xếp hạng album tại hạng 8, đến tuần thứ năm album đạt vị trí quán quân và giữ vững vị trí này trong hai tuần liên tiếp. Ở châu Âu, album từng giành được vị trí thứ nhất trên các bảng xếp hạng European Top 100 Albums, Austrian Albums Chart (Áo) và German Albums Chart (Đức). The Fame trở thành album có số lượt tải về nhiều thứ tư tại Đức. Album cũng đã lọt vào top 20 tại Mexico, Bỉ, Cộng hòa Séc, Đan Mạch, Phần Lan, Hy Lạp, Hungary, Ý, Hà Lan, Na Uy, Ba Lan, Nga và Thụy Sĩ. Cùng với phiên bản tái phát hành của mình, The Fame Monster, The Fame đã bán ra hơn 15 triệu bản trên toàn thế giới.

Biểu diễn trực tiếp

Các buổi biểu diễn trực tiếp
Gaga đã biểu diễn trực tiếp các bài hát trong album trên toàn thế giới với mục đích quảng bá album. Lần xuất hiện trên truyền hình đầu tiên của nữ ca sĩ là tại lễ trao giải NewNowNext Awards của kênh truyền hình Logo tổ chức vào ngày 7 tháng 6 năm 2008. Ngoài ra, Gaga cũng đã biểu diễn tại sự kiện thời trang Stylenite được tổ chức trong thời gian tuần lễ thời trang Berlin Fashion Week diễn ra, tại cuộc thi tài năng nhảy múa So You Think You Can Dance, trên chương trình Jimmy Kimmel Live!, The Tonight Show with Jay Leno và tại Việt Nam trong phần thi trang phục áo tắm của cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ lần thứ 57 được tổ chức tại đây. Ngày 31 tháng 1 năm 2019, cô biểu diễn trên chương trình đối thoại Tubridy Tonight thuộc quyền sở hữu của kênh truyền hình RTÉ One của Ireland. Ba bài hát trích từ The Fame cũng đã xuất hiện trong ba tập phim của bộ phim Gossip Girl thuộc quyền sở hữu của mạng truyền hình The CW: "Paparazzi" trong tập "Summer, Kind of Wonderful", "Poker Face" trong tập "The Serena Also Rises" và "Money Honey" trong tập "Remains on the J". Ngày 1 tháng 4 năm 2009, Gaga trình diễn ca khúc "Poker Face" trên chương trình American Idol.

Lưu diễn

Album còn được quảng bá rộng rãi nhờ chuyến lưu diễn hát chính đầu tay của nữ ca sĩ với cái tên The Fame Ball Tour, khởi đầu vào ngày 12 tháng 3 năm 2009 tại thành phố San Diego, California. Chuyến lưu diễn bao gồm các buổi hòa nhạc tại Bắc Mỹ vào tháng 3, tiếp đó là các buổi diễn tại châu Đại Dương và châu Âu. Kế đó là các đêm diễn tại châu Á, cũng như là hai màn trình diễn tại liên hoan âm nhạc V Festival (Anh) và hai đêm diễn tại Bắc Mỹ trước đó đã bị hoãn từ tháng 4. Gaga miêu tả chuyến lưu diễn như một chuyến du lịch đến các bảo tàng có hòa quyện những yếu tố nghệ thuật trình diễn trên sân khấu của Andy Warhol. Tiền bán vé cũng đã được đem đi quyên góp từ thiện. Gaga chia sẻ rằng cô đã có dự định điều chỉnh chút ít thiết kế của các sân khấu trong suốt chuyến lưu diễn để phù hợp với các địa điểm biểu diễn mà cô sẽ đi qua.

Các đêm nhạc được chia làm bốn phần nhỏ, được phân cách với nhau bằng một đoạn video chuyển tiếp. Đêm nhạc kết thúc bằng một phần encore. Danh sách tiết mục của các đêm diễn chỉ bao gồm các bài hát trong album The Fame. Gaga được miêu tả là xuất hiện trên sân khấu với nhiều bộ trang phục mới, phải kể đến bộ váy được làm từ bong bóng giả bằng nhựa. Trong chuyến lưu diễn này, nữ ca sĩ cũng biểu diễn thêm một ca khúc chưa từng được phát hành với tựa đề "Future Love". Tại các buổi hòa nhạc ở châu Âu, danh sách tiết mục được thay đổi chút ít. Chuyến lưu diễn đã nhận được nhiều lời khen ngợi từ giới phê bình bởi họ cho rằng Gaga hát các ca khúc một cách rõ ràng, có một khiếu cảm nhận thời trang tốt và khả năng thể hiện các loại nghệ thuật sân khấu giống một nghệ sĩ thực thụ. Chuyến lưu diễn hát chính thứ hai của nữ ca sĩ, The Monster Ball Tour, cũng có danh sách tiết mục chứa đựng những ca khúc trong The Fame bên cạnh các bài trong The Fame Monster.

Đĩa đơn

"Just Dance" ra mắt với vai trò là đĩa đơn đầu tiên của album vào ngày 17 tháng 6 năm 2008 dưới dạng nhạc số. Bài hát được giới phê bình khen ngợi vì họ cho rằng nó là một bài hát nên được chơi ở hộp đêm và bởi giai điệu synth-pop của nó. Bài hát gặt hái nhiều thành công thương mại khi giành được vị trí quán quân trên các bảng xếp hạng âm nhạc tại Hoa Kỳ, Úc, Canada, Ireland, Hà Lan và Anh Quốc cũng như lọt vào top 10 tại hơn 16 quốc gia khác. Bài hát từng nhận một đề cử giải Grammy cho hạng mục Thu âm nhạc dance xuất sắc nhất nhưng bị bài hát "Harder, Better, Faster, Stronger (Alive 2007)" của bộ đôi DJ nhạc điện tử Daft Punk giành giải.

"Poker Face" được chọn làm đĩa đơn thứ hai của album. Bài hát cũng đã đạt được những phản hồi tích cực từ các nhà phê bình bởi họ đánh giá cao phần hook "nghe giống người máy" và phần điệp khúc của nó. Đĩa đơn đã nhận được nhiều thành công hơn "Just Dance" khi đứng đầu các bảng xếp hạng tại hầu hết các quốc gia mà nó được phát hành tại đó. "Poker Face" trở thành đĩa đơn thứ hai liên tiếp của Gaga đạt vị trí quán quân trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100. Ngày 2 tháng 12 năm 2009, "Poker Face" nhận được ba đề cử giải Grammy ở các hạng mục Bài hát của năm, Thu âm của năm và Thu âm nhạc dance xuất sắc nhất.

"Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)" là đĩa đơn thứ ba của album tại Úc, New Zealand, Thụy Điển và Đan Mạch và là đĩa đơn thứ tư tại Pháp. Kể từ khi phát hành, bài hát đã nhận được những phản hồi hai chiều từ các nhà đánh giá. Một số thì miêu tả thể loại nhạc của bài hát là dòng europop những năm 90 còn số khác thì cho rằng chính bài hát đã làm ngắt quãng cái bản chất tiệc tùng, sống động vốn có của album. Bài hát không đạt được nhiều thành công như các đĩa đơn ở trên khi chỉ giành được vị trí cao nhất là 15 tại Úc và 9 tại New Zealand. "Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)" từng đạt vị trí cao nhất mà nó từng đạt được tại Thụy Điển và Pháp lần lượt là thứ 2 và thứ 7.

"LoveGame" được phát hành với vai trò là đĩa đơn thứ ba của album tại Hoa Kỳ, Canada và một số nước thuộc châu Âu. Bài hát đóng vai trò là đĩa đơn thứ tư tại Úc, New Zealand và Anh Quốc. "LoveGame" đã được đón nhận tích cực bởi giai điệu bắt tai cùng với phần hook "I wanna take a ride on your disco stick". Bài hát vươn lên top 10 tại một số quốc gia như Hoa Kỳ, Úc, Canada và top 20 tại một số quốc gia khác.

"Paparazzi" được công bố là đĩa đơn thứ ba của album tại Anh Quốc và Anh Quốc và phát hành vào ngày 6 tháng 7 năm 2009; là đĩa đơn thứ tư tại Hoa Kỳ và là đĩa đơn thứ năm nếu xét theo tổng thể. Bài hát đã vươn lên top 5 tại Úc, Canada, Ireland và Anh Quốc; và vươn lên top 10 tại Hoa Kỳ. Sau khi phát hành, bài hát đã nhận được nhiều lời đánh giá tích cực vì tính vui nhộn, thân thiện với hộp đêm và được coi là bài hát gây ấn tượng mạnh và đáng nhớ nhất trong album. Video âm nhạc của bài hát là một bộ phim ngắn xoay quanh một nữ diễn viên phụ có sự nghiệp ảm đạm (do Gaga thủ vai) từng bị bạn trai mình ám hại, nhưng may mắn thoát chết và trả thù người bạn trai độc ác để lấy lại danh tiếng.

Đĩa đơn quảng bá
Nhằm mục đích chào mừng bộ phim Dirty Sexy Money trong lần đầu tiên được chính thức phát sóng ở Hoa Kỳ, đài ABC đã quyết định làm một video âm nhạc cho bài hát "Beautiful, Dirty, Rich" của Gaga (do Melina Matsoukas làm đạo diễn). Dù ban đầu ca khúc được công bố là đĩa đơn thứ hai của album, nhưng sau này "Poker Face" lại được chọn thay thế. Có hai phiên bản của video âm nhạc kể trên – một bản có xen giữa những cảnh quay từ bộ phim Dirty Sexy Money, bản thứ hai chính là video âm nhạc thật sự. Với số lượt tải xuống khá cao, bài hát lọt vào bảng xếp hạng UK Singles Chart và vị trí cao nhất của nó từng đạt được trên bảng xếp hạng là 83.

The Fame Monster

The Fame Monster là phiên bản tái phát hành của The Fame, ra mắt vào ngày 18 tháng 11 năm 2009. Ban đầu được dự định sẽ là một phần của phiên bản cao cấp của The Fame, hãng Interscope sau đó quyết định phát hành 8 bài hát mới gộp chung thành một EP độc lập tại một số vùng lãnh thổ. Quyết định này được đưa ra sau khi Gaga tuyên bố rằng việc phát hành lại album The Fame sẽ tốn rất nhiều chi phí và hai album này thực chất có chủ đề trái ngược nhau, được Gaga mô tả là âm và dương. Phiên bản cao cấp của album tái phát hành này bao gồm toàn bộ các ca khúc có trong The Fame và 8 bài hát mới kể trên. Album chủ yếu nói về mặt tối của danh tiếng mà Gaga đã từng trải qua trong khoảng thời gian 2008–2009 trong khi đi chu du vòng quanh thế giới và được thể hiện thông qua hình ảnh một con quái vật. Bìa album được chụp bởi nhiếp ảnh gia Hedi Slimane và mang phong cách Gothic. Lúc đầu hãng đĩa của nữ ca sĩ không đồng ý cho Gaga chụp ảnh bìa như thế này nhưng rồi họ cũng chấp nhận sau khi nữ ca sĩ thuyết phục họ. Các bài hát trích từ album đều lấy cảm hứng từ nhạc Gothic và các buổi biểu diễn thời trang. Sau khi phát hành, các nhà phê bình lúc bấy giờ đã đánh giá cao album, họ đặc biệt chú ý đến các bài hát "Bad Romance", "Telephone" và "Dance in the Dark". Tại một số quốc gia, The Fame Monster được xem xét gộp chung với The Fame thành một album để xếp hạng trên các bảng xếp hạng âm nhạc; trong khi tại Hoa Kỳ, Canada và Nhật Bản, nó được xếp hạng dưới tư cách một album riêng lẻ. Album đã lọt vào top 10 tại hầu hết các quốc gia mà nó chọn làm thị trường tiêu thụ. Sau đó, Gaga khởi động chuyến lưu diễn The Monster Ball Tour nhằm mục đích quảng bá rộng rãi album. Chuyến lưu diễn bắt đầu vào ngày 27 tháng 11 năm 2009 và kết thúc vào mùa xuân năm 2011.

Đội ngũ thực hiện
Đội ngũ thực hiện được lấy từ ghi chú trên bìa album.

Akon – hát đệm
Victor Bailey – chơi guitar bass
Vicki Boyd – A&R
Troy Carter – quản lý
Lisa Einhorn-Gilder – điều phối việc sản xuất
Flo Rida – rap
Rob Fusari – sản xuất, đồng giám đốc sản xuất
Calvin "Sci-Fidelty" Gaines – lập trình âm thanh, chơi guitar bass
Gene Grimaldi –  hoàn chỉnh âm thanh
Vincent Herbert – giám đốc sản xuất, A&R
Pieter Henket – nhiếp ảnh gia
Tom Kafafian – chơi guitar
Dyana Kass – giám đốc marketing
Martin Kierszenbaum – sản xuất, A&R
Brian Kierulf – sản xuất, biên khúc
Lady Gaga – hát chính, hát đệm, sản xuất, chơi piano, synthesizer, organ
Leah Landon – quản lý
Candice Lawler – nhiếp ảnh gia
Dave Murga – tạo tiếng trống, tạo tiếng nhịp đập
Colby O'Donis – hát, hát đệm
Robert Orton – phối khí
Jennifer Paola – người chịu trách nhiệm A&R
RedOne – sản xuất, chơi nhạc cụ, lập trình âm thanh, thu âm, hát đệm, đồng giám đốc sản xuất
Andrea Ruffalo – điều phối viên A&R
Dave Russell – kỹ sư âm thanh
Warwick Saint – nhiếp ảnh gia
Joshua M. Schwartz – sản xuất, biên khúc
Space Cowboy – sản xuất, hát
Joe Tomino – tạo tiếng nhịp
Tony Ugval – kỹ sư âm thanh
Liam Ward – chỉ đạo nghệ thuật

Danh sách ca khúc

Ghi chú
 biểu thị người đồng sản xuất bài hát

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối thập niên

Xếp hạng mọi thời đại

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

|-

!scope="row"|Philippines (PARI)
|9× Bạch kim
|135.000
|-

!scope="row"|Toàn cầu
|
|15.000.000
|-

Lịch sử phát hành

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài
 The Fame  trên website LadyGaga.com
 The Fame – Ten Years  trên website LadyGaga.com

Album chủ đề
Album của Lady Gaga
Album đầu tay năm 2008
Album năm 2008
Album sản xuất bởi RedOne
Album của Interscope Records
Giải Grammy cho Album dance/điện tử xuất sắc nhất


title: Lakeport, California

text:
Lakeport (tên cũ, Forbestown, Rocky Point, Stony Point, và Tuckertown) là thành phố thủ phủ quận Lake, tiểu bang California, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích  km², dân số là 4753 người theo điều tra năm 2010, giảm so với 4820 người năm 2000. Lakeport tọa lạc ở bờ tây của hồ Clear, tại độ cao 1355 foot (413 m).

Lịch sử
Lakeport lần đầu tiên có dân bản xứ châu Mỹ vài nghìn năm trước đây. Khi cư dân định cư đến đây, những người Kabe-napos, một phân bộ lạc của dân tộc Pomo, sống ở đây trong làng chính của họ. Tên làng đã làc Kaci-Badon, theo loài cây huệ nước Kaci và badon là tên bản địa cho các đảo.
Các doanh nghiệp đầu tiên tại Lakeport được thành lập vào năm 1855. Hàng hoá được giao dịch với người bản địa để đổi lấy hàng hóa và giỏ của họ. Các doanh nghiệp được điều hành bởi một người tên là Johnson. Các cửa hàng đầu tiên được xây dựng trong khu vực Lakeport được xây dựng bởi Tiến sĩ Boynton.

William Forbes và James Parrish là những người tạo ra các cửa hàng đầu tiên trong khu vực Lakeport chính. Parish là một thợ rèn và Forbes là một nhà sản xuất toa xe.
William Forbes đã đến khu vực này năm 1858. Ông đã mua 160 mẫu Anh (0,6  km²) xây dựng nhà và trang trại của ông. Khi các quận đang điều tra để đưa đất quận lỵ địa phương, Forbes đã hiến 40 mẫu (160.000 m2) của các tài sản của mình mà họ có thể xây dựng văn phòng chính quyền quận. Các cử tri cảm ơn Forbes vì sự hào phóng của mình bằng cách đặt tên cho các thị trấn theo tên ông. Mặc dù thành phố không còn mang tên ông, địa danh nổi tiếng khác vẫn giữ lại tên của họ để hội cuối William Forbes.

Vào ngày 14 tháng 6 năm 1861, Forbestown đã chính thức được thay đổi thành Lakeport. Một số địa điểm vẫn còn mang tên Forbes, tuy nhiên, chẳng hạn như rạch Forbes và phố Forbes.
Năm 1850, đại úy Nathaniel Lyon đã dẫn đầu một cuộc tấn công trong vụ thảm sát đẫm máu Island. Lyon sau đó chết chiến đấu cho Liên minh trong cuộc nội chiến.
Các văn phòng đăng bài đầu tiên, được gọi là Big Valley, mở tại nơi này vào năm 1858, và đổi tên thành Lakeport năm 1861.
Tòa án Lakeport đầu tiên được xây dựng bằng gỗ vào năm 1861. Tòa nhà bị cháy trong những trường hợp đáng ngờ trong năm 1867.
Trong năm 1864, các đập Cache Creek được xây dựng. Bốn năm sau, người dân địa phương phá hỏng và phá hủy các nhà máy hoạt động nhờ đập nước này, sau khi nước chuyển hướng do đập này gây ra đã gây ngập lụt hồ Lower và Anderson Ranch.
Trong năm 1882, hơn 450 người nhập cư Trung Quốc được sử dụng để làm việc mỏ thủy ngân ở khu vực.
Năm 1888, Lakeport thành lập thành phố. Trong gần một thế kỷ, đây là thành phố duy nhất được lập trong quận Lake.
Năm 1892, Lakeport có điện thoại đầu tiên.

Tham khảo

Thành phố của California
Quận lỵ California


title: Styringomyia siberiensis

text:
Styringomyia siberiensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Styringomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Curcuma roscoeana

text:
Curcuma roscoeana là một loài thực vật thuộc họ Zingiberaceae.

Các tên gọi bằng tiếng Anh của nó là jewel of Burma (châu báu Miến Điện), orange ginger, orange hidden ginger (gừng da cam, gừng ẩn da cam), pride of Burma (niềm kiêu hãnh Miến Điện), hay Burmese hidden lily (hoa huệ ẩn Miến Điện).

Phân bố
Loài này có tại Ấn Độ (quần đảo Andaman), Myanmar (Bago, Mon, Tenasserim và Yangon), miền tây và bắc Thái Lan và có thể có ở Bangladesh. C. roscoeana từng được thu thập từ các khu rừng ở Jharkhand và Tây Bengal (Ấn Độ) từ năm 1875 đến năm 1900, nhưng kể từ đó trở đi thì người ta không còn tìm thấy nó ở các khu vực này. Nó mọc ở vùng đất thấp đến các loại rừng trước núi cao, thường xanh, bán thường xanh và lá sớm rụng. Nó phổ biến nhất trong các khu rừng thưa, nhiều cỏ, lá sớm rụng, trong các sinh cảnh ven sông (tiếp giáp với sông và suối), và thường trong các bụi rậm tre trúc, và tại các khu vực đá vôi, ở cao độ từ 50 m tới 800 m. Nó là phổ biến ở quy mô địa phương và mọc ở nền rừng.

Mô tả
Cây cao 1–3 ft (30–90 cm). Thân rễ nhỏ, ngắn, không củ chân vịt, với nhiều sợi rễ chui xuống, nói chung mỗi sợi rễ kết thúc bằng một củ hình trái xoan nhỏ, ruột màu trắng sữa, có mùi thơm dịu. Thân hình thành từ câc cuống lá có bẹ. Lá 6-8, mọc thành búi lá, cuống lá dài 0,5-1,5 ft (15–45 cm), phiến lá dài 0,5-1,0 ft (15–30 cm), thuôn dài, đáy thuôn tròn, đỉnh nhọn thon dài, có gân, sọc xiên, xanh lục đồng nhất, sẫm hơn dọc theo gân, mặt dưới hơi xanh xám. Cuống cụm hoa ngắn, ẩn giữa các cuống bẹ. Cành hoa bông thóc trung tâm, mọc thẳng, dài 6-9 inch (15–23 cm), đường kính 2-3 inch (5-7,5 cm), gồm một lượng lớn các lá bắc hình trứng ngược-lưỡi bẹ, rất tù, hợp sinh ở bên, gần như có nắp, màu từ da cam-hồng đào tới đỏ-da cam sẫm, trải rộng ở đỉnh, ít tươi và nhiều ánh lục ở đáy. Mỗi lá bắc chứa 2-3 hoa. Lá bắc mào tương tự về kích thước, hình dạng, màu sắc. Hoa dài xấp xỉ bằng lá bắc, ~4-5 inch (10–13 cm), màu vàng tươi-da cam nhưng không quá sẫm, hiếm khi thò ra. Tràng hoa đường kính 0,5 inch (1,3 cm), các phần thuôn dài, gần đều, phiến tràng đường kính 0,5 inch (1,3 cm). Nhị lép thuôn dài. Môi hình tròn, nguyên. Bao phấn thuôn dài-hình nón, rất rộng, mọng, có lông nhung ở lưng và lông rung ở rìa, kết thúc bằng mào lớn nằm ngang, hình trái xoan hay hình tim rộng. Bầu nhụy nhỏ, hình trứng, có lông tơ mịn. Vòi nhụy hình chỉ, có 2 vảy thẳng ở gốc. Đầu nhụy nằm ngang, gần giống hình phễu, có lông tơ, hiếm khi nổi cao hơn mào bao phấn. Quả nang thuôn dài-hình dùi, 3 ngăn, hạt nhiều, áo hạt lớn, trắng bóng, viền cong sâu, gần như không mùi và không vị. Hoa nở vào mùa hè, mùa thu.

Sử dụng
Loài này được trồng rộng rãi làm cây cảnh do có hoa đẹp. Nó là một trong những loài nghệ phổ biến nhất.

Nó là một trong những loài gừng được khai thác thương mại nhất cho ngành công nghiệp hoa cắt cành ở Thái Lan. Thân rễ được hàng nghìn người bán ở các chợ hoa trên khắp Thái Lan cũng như được gửi ra nước ngoài. Trong khi nhiều loại có nguồn gốc từ gieo trồng trong các vườn ươm thì các quần thể hoang dã cũng bị khai thác.

Hình ảnh

Chú thích

R
Thực vật được mô tả năm 1829
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Myanmar
Thực vật Thái Lan
Hoa


title: Holzerath

text:
Holzerath là một đô thị thuộc trong huyện Trier-Saarburg thuộc bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 6,76 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 450 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Trier-Saarburg


title: Cybister vulneratus

text:
Cybister vulneratus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Klug miêu tả khoa học năm 1834.

Loài này phân bố ở Zimbabwe.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Cybister


title: Vegacervera

text:
Vegacervera là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 334 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Cao Côn

text:
Charles Kuen Kao (phồn thể: 高錕; giản thể: 高锟; bính âm: Gāo Kūn – Cao Côn; 4 tháng 11 năm 1933 – 23 tháng 9 năm 2018) là một nhà khoa học gốc Trung Quốc có hai quốc tịch Mỹ và Anh. Ông được trao giải Nobel Vật lý năm 2009 nhờ các phát hiện quan trọng để chế tạo ra cáp quang, cùng với Willard S. Boyle và George E. Smith.

Charles K. Kao sinh năm 1933 tại thành phố Thượng Hải, Trung Quốc. Ông lấy bằng tiến sĩ tại trường Cao đẳng Đế quốc London, Anh về ngành điện tử. Charles K. Kao từng giữ chức vụ giám đốc phòng thí nghiệm Standard Telecommunication, Harlow và phó chủ tịch Đại học Trung Hoa Hồng Kông. Ông nghỉ hưu vào năm 1996.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thông tin Giải thưởng Nobel
 Lighting the way to a revolution

Sinh năm 1933
Người Thượng Hải
Nhà vật lý Trung Quốc
Nhà vật lý Anh
Nhà vật lý Mỹ
Người Trung Quốc đoạt giải Nobel
Người Anh đoạt giải Nobel
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Mất năm 2018
Nhà vật lý thực nghiệm
Giảng viên Đại học Yale
Hội viên Hội Hoàng gia
Người Vương quốc Liên hiệp Anh đoạt giải Nobel
Nhà vật lý Vương quốc Liên hiệp Anh
Người họ Cao tại Trung Quốc
Người đoạt giải Nobel Vật lý


title: Dendropoma maximum

text:
Dendropoma maximum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Vermetidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Dendropoma


title: Atarba trimelania

text:
Atarba trimelania là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Atarba
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Brachypremna dispellens

text:
Brachypremna dispellens là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Loài này được phát hiện ở miền Tân bắc và Neotropic.

Tham khảo

Brachypremna


title: Hexadactilia civilis

text:
Hexadactilia civilis là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Queensland.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Trin Wiki

Hexadactilia


title: Sóng ngắn trị liệu

text:
Sóng ngắn trị liệu (tiếng Anh: shortwave therapy) là một phương pháp điều trị trong vật lý trị liệu trong đó sử dụng các bức xạ điện từ có bước sóng tính bằng mét, (gọi là Sóng ngắn, còn gọi là sóng radio, hay điện trường cao tần), sóng ngắn dùng trong điều trị thông thường có bước sóng  từ 11 m (tương đương tần số 27,12 MHz) đến 22 m (tần số 13,56 MHz). Đây là bước sóng đã được quy ước cho các thiết bị sóng ngắn trị liệu để tránh hiện tượng giao thoa hoặc nhiễu lẫn nhau với sóng radio, TV, thông tin. Hiện nay, phần lớn các máy sóng ngắn trị liệu sử dụng bước sóng 11,2 m.

Người ta tạo ra sóng ngắn bằng cách cho dòng điện siêu cao tần chạy trong các điện cực kim loại (điện cực dạng tụ điện hoặc điện cực cảm ứng), các điện cực này sẽ phát ra các bức xạ điện từ có tần số đúng bằng tần số của dòng điện trong mạch.

Tác dụng điều trị
Sóng ngắn có tác dụng làm tăng nhiệt độ trong tổ chức (còn gọi là nội nhiệt) và gây hiệu ứng sinh học, do đó có các tác dụng điều trị sau:

Tác dụng giảm đau
Nhiệt sóng ngắn còn ức chế các sợi dẫn truyền cảm giác đau. Trên hạch giao cảm, nhiệt khối tác dụng lên các hạch giao cảm cổ và thắt lưng làm dịu và giảm căng thẳng của hệ thần kinh thực vật, do đó có tác dụng giảm đau ở nội tạng. Tác dụng giảm đau còn do tăng tuần hoàn cục bộ làm tăng thải trừ các sản phẩm chuyển hóa, tái hấp thu các dịch tiết bị tích tụ, ngoài ra tăng nhiệt còn làm giãn và giảm trương lực cơ vân.

Tác dụng chống viêm
Sóng ngắn làm tăng bạch cầu đến tổ chức viêm, tăng khả năng di chuyển và thực bào của thực bào do đó có tác dụng chống viêm rất tốt.

Tác dụng đối với mạch máu
Với liều điều trị nhiệt khối gây giãn mạch, giảm ứ đọng, tăng cường lưu lượng máu lưu thông. Ngược lại với liều mạnh và thời gian kéo dài lại có tác dụng co mạch thậm chí đe dọa tắc mạch.

Tác dụng lên hệ thần kinh vận động
Khi điều trị băng sóng ngắn kết hợp với vận động liệu pháp sẽ làm tăng nhanh sự dẫn truyền thần kinh vận động, điều này đáp ứng tốt cho công việc phục hồi chức năng.

Chỉ định điều trị
 Chống viêm giảm đau: viêm quanh khớp vai, viêm bao hoạt dịch, viêm khớp, viêm cơ, viêm màng xương, viêm tai mũi họng, viêm đau cơ quan nội tạng, đau lưng, đau thần kinh ngoại vi, co cứng cơ...
 Chống sưng nề và máu tụ sau chấn thương, vết thương nhiễm khuẩn, phù nề và đau sau chấn phẫu thuật, kích thích quá trình lành vết thương.
 Một số rối loạn tuần hoàn cục bộ: như co mạch ngoại vi, phù nề, thiếu máu cục bộ

Xem thêm
 Đau
 Điều trị đau
 Điện xung trị liệu
 Điện di thuốc trị liệu
 Nhiệt trị liệu

Tham khảo
Cục Quân y Việt Nam - Tài liệu lớp tập huấn cán bộ chuyên ngành Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng, năm 2003.
Dương Xuân Đạm - Vật lý trị liệu đại cương-Nguyên lý và thực hành - Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, Hà nội, 2004.
Học viện quân y - Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng-Giáo trình giảng dạy đại học và sau đại học - Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà nội, 2004.
Hội Phục hồi chức năng Việt Nam - Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng - Nhà xuất bản Y học, Hà Nội, 1995.

Tham khảo

Vật lý trị liệu
Điều trị đau
Phục hồi chức năng


title: Quintigny

text:
Quintigny là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 201.Ước lượng dân số năm 2004 là 220.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: 2991 Bilbo

text:
2991 Bilbo (1982 HV) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 4 năm 1982 bởi Watt, M. ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2991 Bilbo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Hespera

text:
Hespera là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1889 bởi Weise.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Hespera abdominalis Wang in Wang & Yu, 1997
 Hespera aenea Chen, 1984
 Hespera aeneocuprea Chen & Wang, 1986
 Hespera aeneonigra Chen & Wang, 1986
 Hespera angusticollis Chen & Wang, 1986
 Hespera auricuprea Chen & Wang, 1986
 Hespera bhutanensis Scherer, 1979
 Hespera bipilosa Chen, 1984
 Hespera biswasi Basu, 1985
 Hespera brachyelytra Chen, 1984
 Hespera chagyabana Chen & Wang, 1981
 Hespera coeruleipennis Chen, 1984
 Hespera dasytoides Medvedev, 1992
 Hespera elegans Medvedev, 1993
 Hespera excavata Chen & Wang, 1986
 Hespera flaviventris Medvedev, 1997
 Hespera flavodorsata Chen, 1984
 Hespera fulvipes Chen & Wang, 1986
 Hespera fulvohirsuta (Chen, 1987)
 Hespera glabriceps Chen, 1984
 Hespera glabricollis Chen, 1984
 Hespera gracilicornis Chen & Wang, 1986
 Hespera gyirongana Chen & Wang, 1986
 Hespera impressicollis (Chen, 1987)
 Hespera lijiangana Chen & Wang, 1986
 Hespera longicornis Scherer, 1979
 Hespera medogana Chen & Wang, 1986
 Hespera melanoptera Chen & Wang, 1986
 Hespera melanosoma Chen, 1984
 Hespera mimica Medvedev, 1993
 Hespera nepalica Medvedev, 2003
 Hespera nigriceps Medvedev, 1992
 Hespera nitidicollis Chen, 1984
 Hespera nitididorsata Chen & Wang, 1986
 Hespera philippinica Medvedev, 1993
 Hespera pubiceps Chen & Wang, 1986
 Hespera puncticeps Chen, 1984
 Hespera sangzhiensis Wang in Wang & Yu, 1993
 Hespera schawalleri Medvedev, 1990
 Hespera sparsa (Wang, 1992)
 Hespera strigiceps Kimoto, 2001
 Hespera univestis Chen & Wang, 1986
 Hespera varicolor Chen & Wang, 1986

Chú thích

Tham khảo

Alticini
Thần thoại Hy Lạp


title: Eubela limacina

text:
Eubela limacina là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Eubela


title: Piro

text:
Piro là một thành phố và là một khu vực quy hoạch (notified area) của quận Bhojpur thuộc bang Bihar, Ấn Độ.

Địa lý
Piro có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 72 mét (236 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Piro có dân số 25.638 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Piro có tỷ lệ 56% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 65%, và tỷ lệ cho phái nữ là 45%. Tại Piro, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Bihar


title: 10205 Pokorný

text:
10205 Pokorný
10205 Pokorný là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1304.7771261 ngày (3.57 năm).

Nó được phát hiện ngày 7 tháng 8 năm 1997.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997
Được phát hiện bởi Zdeněk Moravec
Tiểu hành tinh Flora
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Sân bay quốc tế Belfast

text:
Sân bay quốc tế Belfast (mã sân bay IATA: BFS, mã sân bay ICAO: EGAA) là một sân bay lớn nằm 11,5 NM (21,3 km; 13,2 mi) về phía tây bắc Belfast ở Bắc Ireland. Trước đây được biết và vẫn còn được gọi là Aldergrove sân bay, sau khi ngôi làng cùng tên nằm ngay phía tây của sân bay. Belfast quốc tế chia sẻ các đường băng của nó với Royal Air Force căn cứ RAF Aldergrove, mà nếu không có cơ sở riêng của mình.

Khoảng 4 triệu hành khách đi qua sân bay trong năm 2010, giảm 11,7% so với năm 2009. Sân bay quốc tế Belfast là sân bay bận rộn nhất ở Bắc Ireland và các sân bay bận rộn nhất thứ hai trên đảo Ireland về số lượng hành khách sau khi sân bay Dublin, và Tiếp theo là sân bay Belfast-City, Cork và Shannon.

Sân bay thuộc sở hữu của Abertis, cùng một công ty sở hữu Stockholm Skavsta và Cardiff sân bay và chủ của sân bay quốc tế Orlando Sanford và sân bay London Luton.

Hãng hàng không và tuyến bay

Hành khách

Hàng hóa

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Bắc Ireland
Belfast


title: Autechaux-Roide

text:
Autechaux-Roide là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Họ Chó

text:
Họ Chó (Canidae) (/ kænɪdiː /; từ tiếng Latin, canis, nghĩa là "chó") là một họ thuộc Bộ Ăn thịt trong lớp động vật có vú. Họ này bao gồm các loài như chó, sói, cáo, sói đồng cỏ và chó rừng. Tất cả các loài động vật này đều đi bằng đầu ngón chân của chúng, chúng đều có mõm dài, tai nhọn, nanh sắc, khứu giác nhạy, thân hình thon thả và nhanh nhẹn.

Phân loại

Lưu ý rằng việc phân chia họ Canidae thành "cáo thực thụ" (tông Vulpini) và "chó thực thụ" (tông Canini) có thể không phù hợp với các quan hệ thực tế và việc phân loại theo đơn vị phân loại của một vài loài cáo, chó hiện còn gây tranh cãi. Tuy nhiên, phân tích DNA gần đây chỉ ra rằng Canini và Vulpini là các nhánh hợp lệ, nhưng loại trừ hai chi: Nyctereutes và Otocyon. Đây là các loài thuộc nhóm cơ sở của họ Chó và không có quan hệ họ hàng gần với cả Vulpini hay Canini. (Một số chứng cứ cũng đề nghị điều tương tự cho chi Urocyon.)

Các chi Speothos và Chrysocyon là các thành viên nguyên thủy của Canini, nhưng cũng có thể được đặt trong nhánh riêng của chúng. Chi Cuon có thể trên thực tế là một phần của chi Canis và cũng tồn tại một số chứng cứ cho thấy hai chi Alopex và Fennecus có thể không phải là các nhánh hợp lệ mà là một phần của chi Vulpes.

Chó nhà được một số học giả liệt kê như là Canis familiaris còn những người khác (bao gồm cả Viện Smithsonian và Hiệp hội các nhà nghiên cứu thú Hoa Kỳ) lại coi nó là phân loài của sói xám (tức là Canis lupus familiaris); sói đỏ có thể là hoặc không là một loài theo đúng nghĩa; còn chó Dingo, được phân loại một cách khác nhau là Canis dingo, Canis lupus dingo, Canis familiaris dingo hay Canis lupus familiaris dingo. Ít nhất có một phân loài chó sói gần đây đã được liệt kê như là một loài riêng rẽ - đó là sói miền đông Canada (Canis lycaon). Tuy nhiên, đây là sự phân loại còn gây tranh cãi.

 Canidae cơ sở
 Otocyon (có thể là Caninae cơ sở)
 Phân họ Caninae
 Tông Canini
 Atelocynus
 Canis
 Cerdocyon
 Chrysocyon
 Cuon
 Cynotherium †
 Dasycyon
 Dusicyon
 Eucyon †
 Indocyon †
 Lycaon
 Nurocyon †
 Protocyon †
 Pseudalopex
 Speothos
 Theriodictis †
 Xenocyon †
 Tông Vulpini
 Vulpes
 Urocyon
 Caninae cơ sở
 Nyctereutes
 Leptocyon †
 Phân họ Hesperocyoninae †
 Cynodesmus †
 Caedocyon †
 Ectopocynus †
 Enhydrocyon †
 Hesperocyon †
 Mesocyon †
 Osbornodon †
 Paraenhydrocyon †
 Philotrox †
 Prohesperocyon †
 Sunkahetanka †
 Phân họ Borophaginae †
 Archaeocyon †
 Oxetocyon †
 Otarocyon †
 Rhizocyon †
 Tông Phlaocyonini †
 Cynarctoides †
 Phlaocyon †
 Tông Borophagini †
 Cormocyon †
 Desmocyon †
 Metatomarctus †
 Euoplocyon †
 Psalidocyon †
 Microtomarctus †
 Protomarctus †
 Tephrocyon †
 Phân tông Cynarctina †
 Paracynarctus †
 Cynarctus †
 Phân tông Aelurodontina †
 Tomarctus †
 Aelurodon †
 Phân tông Borophagina †
 Paratomarctus †
 Carpocyon †
 Protepicyon †
 Epicyon †
 Borophagus † (đồng nghĩa Osteoborus)

Phát sinh loài
Biểu đồ phát sinh loài dưới đây của họ Chó là theo Wang và ctv, hình 141:

Các loài còn sinh tồn
Tất cả các loài còn sinh tồn đều nằm trong phân họ Chó (Caninae).
 Sói đồng cỏ Bắc Mỹ, Canis latrans (còn gọi là sói đồng cỏ)
 Sói xám, Canis lupus
 Chó nhà, Canis lupus familiaris hay Canis familiaris
 Chó Dingo, Canis dingo hay Canis familiaris dingo hay Canis lupus dingo.
 Nhiều phân loài được đề nghị khác
 Sói đỏ Bắc Mỹ, Canis rufus hay Canis lupus rufus
 Sói Ethiopia, Canis simensis (còn gọi là sói Abyssinia, cáo Simien hay chó rừng Simien)
 Chó rừng lông vàng, Canis aureus (còn gọi là sói rừng, sói vàng, sói Tây Nguyên)
 Chó rừng hông sọc, Canis adustus
 Chó rừng lưng đen, Canis mesomelas
 Sói đỏ, Cuon alpinus (còn gọi là chó hoang châu Á, chó sói đỏ, chó sói lửa, sói lửa, chó sói rừng)
 Chó hoang châu Phi, Lycaon pictus (còn gọi là chó săn châu Phi)
 Chó tai ngắn, Atelocynus microtis
 Cáo Patagonia, Pseudalopex culpaeus
 Cáo Darwin, Pseudalopex fulvipes
 Cáo xám Argentina, Pseudalopex griseus
 Cáo đồng hoang, Pseudalopex gymnocercus
 Cáo Sechura, Pseudalopex sechurae
 Cáo hoa râm, Pseudalopex vetulus
 Cáo ăn cua, Cerdocyon thous
 Chó lông rậm, Speothos venaticus
 Sói bờm, Chrysocyon brachyurus
 Cáo đỏ hay cáo lửa, Vulpes vulpes
 Cáo chạy nhanh, Vulpes velox
 Cáo nhỏ Bắc Mỹ, Vulpes macrotis
 Cáo Corsac (hay cáo thảo nguyên), Vulpes corsac
 Cáo Cape, Vulpes chama
 Cáo lông nhạt, Vulpes pallida
 Cáo Bengal, Vulpes bengalensis
 Cáo Tây Tạng, Vulpes ferrilata
 Cáo Blanford, Vulpes cana
 Cáo Rüppell, Vulpes rueppelli
 Cáo tai to châu Phi hay cáo Fennec, Fennecus zerda
 Cáo Bắc cực, Alopex lagopus
 Cáo xám, Urocyon cinereoargenteus
 Cáo quần đảo Channel, Urocyon littoralis
 Lửng chó, Nyctereutes procyonoides
 Cáo tai dơi, Otocyon megalotis

Bộ răng
Các loài trong họ Chó có 42 răng - công thức bộ răng của chúng như sau:

Răng sớm rụng hay răng sữa có công thức 3 1 3, khi đó chúng hoàn toàn không có răng hàm.

Hoạt động sinh dục
Đọc thêm Hoạt động sinh dục ở động vật có vú.

Khi giao phối, chó (cáo) đực ban đầu trèo lên chó (cáo) cái từ phía sau, giống như phần lớn động vật tứ chi khác, một thế mà người ta gọi một cách không chính thức là kiểu chó. Con cái sẽ dạt đuôi sang một bên nếu nó chấp nhận. Con đực thông thường sẽ đi vòng quanh do nó cố gắng để tìm được điểm tựa chắc chắn trên con cái, và trong khi đó nó cố gắng đưa dương vật của mình chui vào trong âm đạo của con cái. Ở thời điểm này, dương vật vẫn chưa cương cứng, nó vẫn còn nhỏ và kìm sự cương cứng nhờ một xương nhỏ bên trong, được gọi là xương dương vật, là loại xương chỉ có ở chó (cáo).

Khi con đực đã cho dương vật của nó vào trong âm đạo, thông thường nó sẽ giữ chặt hơn và ấn nhanh hơn, và đây là thời điểm mà dương vật của nó lớn dần lên.

Chó (cáo) đực có một vùng hình cầu chứa các mô cương cứng ở gốc của dương vật, nó chặn giữ dương vật ở trong âm đạo của con cái trong khi giao phối do nó được nhồi bằng máu.

Khi dương vật đã bị hãm lại bên trong âm đạo nhờ các mô cương cứng, con đực thường sẽ giương chân lên và quay ngoắt nó trên lưng con cái trong khi xoay vòng. Hai con sẽ đứng với phần mông của chúng chạm vào nhau và dương vật bị khóa trong âm đạo trong khi sự xuất tinh diễn ra, làm giảm sự rò rỉ của tinh dịch ra khỏi âm đạo. Sau một khoảng thời gian, thường khoảng 5 - 20 phút (đôi khi lâu hơn), các mô cương cứng xẹp xuống, cho phép hai con vật tách nhau ra.

Ghi chú
Xem thêm: Kích thước các loài Họ chó

Họ động vật có vú


title: Luigné

text:
Luigné là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 82 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Maine-et-Loire


title: Ichthyophis javanicus

text:
Ichthyophis javanicus là một loài ếch giun thuộc chi Ichthyophis, Họ Ếch giun. Đây là một loài động vật đặc hữu của Indonesia. Môi trường sinh sống của chúng ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong các ao hồ, sông, vùng ngập nước.

Chú thích

Tham khảo
 Iskandar, D., Mumpuni, Wilkinson, M., Gower, D. & Kupfer, A. 2004. Ichthyophis javanicus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

javanicus
Động vật lưỡng cư Indonesia
Động vật được mô tả năm 1960


title: Mele

text:
Mele là một đô thị ở tỉnh Genova thuộc vùng Liguria, nằm ở vị trí cách khoảng 15 km về phía tây của Genova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.630 người và diện tích là 16,9 km².

Đô thị Mele có các frazioni (đơn vị cấp dưới, chủ yếu là thôn làng) Acquasanta, Biscaccia, Fado, và Ferriera/Fondocrosa.

Mele giáp các đô thị sau: Bosio, Genova, Masone.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.mele.ge.it/

Đô thị Thành phố đô thị Genova


title: Epiphragma subenixum

text:
Epiphragma subenixum là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Epiphragma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Thonnance-les-Moulins

text:
là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Haute-Marne

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Haute-Marne


title: Bresle

text:
Bresle là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp. Xã này tọa lạc trên đường D226, khoảng 16 dặm Anh về phía tây bắc của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
(tất cả đều bằng tiếng Pháp)
 Bresle trên trang mạng của INSEE
 Bresle trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Chironomoidea

text:
Chironomoidea là một liên họ trong bộ Diptera, phân bộ Nematocera, cận bộ Culicomorpha. Liên họ này gồm các họ Chironomidae, Ceratopogonidae, Simuliidae, và Thaumaleidae. Một trong những đặc điểm quan trọng được sử dụng để xác định liên họ này là hình dạng miệng của ấu trùng của chúng.

Hình ảnh

Tham khảo

Hennig, W. 1981. Insect Phylogeny. New York: Wiley.
Yeates, D.K. and B.M. Wiegmann. 1999. Congruence and controversy: toward a higher-level phylogeny of Diptera. Annual Review of Entomology, 44: 397-428.

Liên kết ngoài


title: 10894 Nakai

text:
10894 Nakai (1997 SE30) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 9 năm 1997 bởi Spacewatch ở Kitt Peak. Nó được đặt tên cho R. Carlos Nakai.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: 11757 Salpeter

text:
11757 Salpeter (2799 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11757 Salpeter

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Marxzell

text:
Marxzell là một thị trấn ở huyện Karlsruhe, bang Baden-Württemberg, Đức. Đô thị này có diện tích 34,92 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 5385 người.

Tham khảo


title: Gymnopilus helvoliceps

text:
Gymnopilus helvoliceps là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus helvoliceps at Index Fungorum

helvoliceps


title: Schenkenfelden

text:
Schenkenfelden là một đô thị thuộc huyện Urfahr-Umgebung thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 26 km², dân số thời điểm năm 2006 là 1558 người.

Tham khảo


title: Brenthonne

text:
Brenthonne  là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Sens-sur-Seille

text:
Sens-sur-Seille là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 298.Ước tính dân số năm 2007 là 326 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Lorleau

text:
Lorleau  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Eure


title: Aspidolopha erberi

text:
Aspidolopha erberi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Aspidolopha


title: Tân Thành (phường), thành phố Cà Mau

text:
Tân Thành là một phường thuộc thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau, Việt Nam.

Địa lý
Phường Tân Thành nằm ở trung tâm thành phố Cà Mau, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Tân Thành
Phía tây giáp Phường 4 và Phường 5
Phía nam giáp Phường 6
Phía bắc giáp xã An Xuyên.

Phường Tân Thành có diện tích 11,15 km², dân số năm 2019 là 6.933 người, mật độ dân số đạt 622 người/km².

Hành chính
Phường Tân Thành được chia thành 5 khóm: 1, 2, 3, 4, 6.

Lịch sử
Ngày 4 tháng 6 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 24/NQ-CP về việc thành lập phường Tân Thành thuộc thành phố Cà Mau trên cơ sở điều chỉnh 1.115,32 ha diện tích tự nhiên và 5.137 nhân khẩu của xã Tân Thành.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, HĐND tỉnh Cà Mau ban hành Nghị quyết 28/NQ-HĐND về việc sáp nhập khóm 5 vào khóm 4.

Chú thích

Tham khảo
 Nghị quyết số 24/NQ-CP ngày 04 tháng 6 năm 2009 của Chính phủ Việt Nam.


title: Platybrotica misionensis

text:
Platybrotica misionensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Cabrera & Cabrera Walsh miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Platybrotica


title: Xylosma boulindae

text:
Xylosma boulindae là một loài thực vật thuộc họ Salicaceae. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia.

Chú thích

Tham khảo

 Jaffré, T. et al. 1998. Xylosma boulindae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

boulindae
Thực vật Nouvelle-Calédonie
Thực vật dễ tổn thương


title: Megalopta noctifurax

text:
Megalopta noctifurax là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Engel, Brooks & Yanega mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Megalopta
Động vật được mô tả năm 1997


title: 9633 Cotur

text:
9633 Cotur (1993 UP8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 10 năm 1993 bởi Elst, E. W. ở La Silla.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9633 Cotur

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Sebastiania huallagensis

text:
Sebastiania huallagensis là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Peru.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Sebastiania huallagensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Peru
Sebastiania
Thực vật dễ tổn thương


title: Matteo Ricci

text:
Matteo Ricci (6 tháng 10 năm 1552 - 11 tháng 5 năm 1610; phồn thể: 利瑪竇; giản thể: 利玛窦; bính âm: Lì Mǎdòu, Hán Việt: Lợi Mã Đậu), hiệu Tây Thái (西泰), là một tu sĩ Dòng Tên Công giáo người Ý và Giám mục Công giáo Rôma.

Thân thế

Matteo Ricci sinh năm 1552 tại Macerata thuộc Lãnh địa Giáo hoàng. Ngày 15 tháng 8 năm 1571, ông gia nhập Dòng Tên, học thần học và triết học cũng như toán học, vũ trụ học và thiên văn học tại trường Collegio Romano của Dòng ở Roma dưới sự hướng dẫn của nhà toán học và thiên văn học Dòng Tên nổi tiếng Christopher Clavius. Năm 1577, ông đăng ký tham gia một hành trình truyền giáo đến Viễn Đông và chuyến đi bắt đầu từ tháng 3 năm 1578 từ Lisboa, Bồ Đào Nha. Ông tới Goa, một thuộc địa của Bồ Đào Nha tại Ấn Độ, vào tháng 9 năm 1578 và dạy học cũng như tiến hành công việc truyền giáo tại đó cho đến khi ông được điều đến Ma Cao bốn năm sau. Ông tới Ma Cao vào tháng 8 năm 1582 và chuẩn bị để đi vào lãnh thổ Trung Quốc.

Hoạt động tại Trung Quốc

Tháng 8 năm 1582, Ricci bắt đầu học tiếng về ngôn ngữ và phong tục Trung Quốc tại Ma Cao, một trạm giao thương của Bồ Đào Nha ở Nam Trung Hoa, và trở thành một học giả phương Tây hiếm có đã học được văn bản chữ viết cổ điển của Trung Quốc.

Năm sau đó, thì Ricci bắt đầu du thám vào sâu đại lục, nhờ chuyến thăm tới Triệu Khánh thuộc Quảng Đông, tỉnh Quảng Tây từ lời mời của tổng trấn Triệu Khánh thời đó là Wang P'an, người đã nghe về tài toán học và vẽ bản đồ của Ricci. Ông ở đó từ năm 1583 tới năm 1589 trước khi phải rời đi sau khi bị trấn tổng mới nơi này trục xuất. Chính tại Triệu Khánh, Ricci đã vẽ bản đồ thế giới đầu tiên bằng tiếng Hoa.

Trong các chuyến du hành sau đó, Ricci tới Nam Kinh và Nam Xương năm 1595, Thông Châu năm 1598 và sau đó tới Bắc Kinh lần đầu tiên vào ngày 7 tháng 9 năm 1598. Tuy nhiên, do cuộc chiến tranh Nhật Bản Triều Tiên vào thời điểm đó nên ông không được thăm cung điện hoàng gia. Sau hai tháng chờ đợi, Ricci rời Bắc Kinh để tới Nam Kinh và rồi dừng chân tại Tô Châu thuộc tỉnh Giang Tô.

Năm 1601, Ricci trở lại Bắc Kinh, tuy lần đầu ông không được diện kiến hoàng đế Trung Hoa nhưng sau khi tặng hoàng đế chiếc đồng hồ rung chuông, Ricci cuối cùng cũng được phép tận tay trao món quà cho hoàng đế Minh Thần Tông tại cung điện và Ricci cũng chính là người phương Tây đầu tiên được mời vào Tử Cấm Thành của Trung Quốc.

Dù cho Ricci được quyền tự do vào Tử Cấm Thành nhưng ông lại không được gặp mặt Minh Thần Tông, nhưng bù lại ông được Minh Thần Tông trao cho chức vụ tổng giám mục về Thiên chúa Giáo tại Trung Quốc. Nhờ đó mà Ricci có cơ hội được gặp nhiều quan chức cũng như các nhân vật hàng đầu về văn hóa tại Bắc Kinh thời đó.

Năm 1602, Matteo Ricci và viên quan Trương Văn Đảo, dịch giả Lý Chi Tảo, theo yêu cầu của Hoàng đế Minh Thần Tông đã xuất bản Khôn dư vạn quốc toàn đồ, là bản đồ thế giới chữ Hán kiểu phương Tây sớm nhất được biết tới, được in ra tại Trung Quốc.

Ricci học rất nhiều về lịch sử và văn hóa Trung Hoa và ông cũng là người phương Tây đầu tiên tìm hiểu về cộng đồng người Do Thái ở Trung Hoa. Ông từng được liên hệ riêng bởi một thành viên của cộng đồng dân Do Thái tại Bắc Kinh năm 1605. Dù không bao giờ gặp mặt cộng đồng này ở Hà Nam một cách chính thức nhưng Ricci cũng gửi một người truyền giáo tới đó ba năm sau vào năm 1608, đây là một trong rất nhiều nhiệm vụ được ủy quyền bởi nhà thờ.

Ricci cũng có gặp gỡ và trao đổi với sứ thần nhà Triều Tiên tại Trung Quốc là Lý Túy Quang. Các sách vở về phương Tây của ông được Lý Túy Quang sưu tầm và truyền bá sang Triều Tiên. Lý Túy Quang dựa vào các kiến thức mới về phương Tây để xây dựng nên trường phái Nho giáo mới là Thực học và viết cuốn bách khoa đầu tiên của Triều Tiên là Chi Phong loại thuyết (Jibong yuseo).

Ricci sống tại Trung Quốc cho tới khi ông qua đời ngày 11 tháng 5 năm 1610 tại Bắc Kinh. The luật của nhà Minh, người nước ngoài qua đời tại Trung Quốc khi đó phải được chôn cất ở Ma Cao. Một giáo sĩ Dòng Tên là Diego de Pantoja đã thỉnh cầu triều đình cho phép Ricci được chôn cất tại Bắc Kinh, do đã có những đóng góp cho Trung Quốc. Minh Thần Tông đã phê chuẩn thỉnh cầu này. Mộ phần của Ricci cũng như mộ phần của nhiều giáo sĩ khác như Ferdinand Verbiest và Johann Adam Schall von Bell nằm ở Nghĩa trang Zhalan ở quận Tây Thành của Bắc Kinh.

Xem thêm

 Lịch sử Trung Quốc
 Khôn dư vạn quốc toàn đồ

Tham khảo

Đọc thêm
 Dehergne, Joseph, S.J. (1973). Répertoire des Jésuites de Chine de 1552 à 1800. Rome: Institutum Historicum S.I. OCLC 462805295
 Hsia, R. Po-chia. (2007). "The Catholic Mission and translations in China, 1583–1700" in Cultural Translation in Early Modern Europe (Peter Burke and R. Po-chia Hsia, eds.). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521862080 ISBN 0521862086; OCLC 76935903
 Spence, Jonathan D.. (1984). The Memory Palace of Matteo Ricci. New York: Viking. ISBN 9780670468300; OCLC 230623792
 Vito Avarello, L'oeuvre italienne de Matteo Ricci: anatomie d'une rencontre chinoise, Paris, Classiques Garnier, 2014, 738p. (ISBN 978-2-8124-3107-4)

Sinh năm 1552
Mất năm 1610
Nhà truyền giáo người Ý
Nhà Minh
Tu sĩ Dòng Tên
Tôi tớ Chúa


title: Dolerosomus silaceus

text:
Dolerosomus silaceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Say miêu tả khoa học năm 1825.

Chú thích

Tham khảo

Dolerosomus


title: Osthausen-Wülfershausen

text:
Osthausen-Wülfershausen là một đô thị ở huyện Ilm, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 14,75 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 548 người.

Tham khảo


title: AG

text:
AG hay Ag có thể là:

Từ viết tắt của An Giang (tỉnh)
Ký hiệu nguyên tố hoá học của Bạc (Ag, argentum)
Aktiengesellschaft (tiếng Đức: công ty cổ phần)
Mã quốc gia FIPS của Algérie
Mã quốc gia ISO 3166-1 alpha-2 của Antigua và Barbuda
Mã AITA của Air Contractors, một hãng hàng không của Ireland

AG


title: Didymana

text:
Didymana là một chi bướm đêm thuộc phân họ Drepaninae.

Chú thích

Tham khảo

Drepanidae


title: Kai, Yamanashi

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Yamanashi, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Yamanashi


title: Chi Mai vàng

text:
Mai vàng (danh pháp khoa học: Ochna) là tên của một chi thực vật có hoa nằm trong họ Mai vàng (Ochnaceae) (cần phân biệt với loại hoa mơ - Prunus mume ở Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên và miền Trung và nam bộ Việt Nam hay được nhắc đến trong văn chương truyền thống vùng Đông Á, tiếng địa phương còn được gọi là Mai mơ, hay Mơ ta, hoa mơ có màu trắng hoặc đỏ, có quả chua dùng làm ô mai, xi rô hay rượu mùi). Trên thế giới có ít nhất là 50 loài mai phân bố rải rác ở các nước nhiệt đới và cận nhiệt đới, song chủ yếu tập trung nhiều nhất ở Đông Nam Á và châu Phi.

Các loài

Ochna afzeli
Ochna afzelioides
Ochna andravinensis
Ochna angustata
Ochna apetala
Ochna arborea
Ochna arenaria
Ochna atropurpurea
Ochna barbosae
Ochna baronii
Ochna beirensis
Ochna bracteosa
Ochna braunii
Ochna calodendron
Ochna ciliata
Ochna cinnabarina
Ochna citrina
Ochna confusa
Ochna cyanophylla
Ochna elegans
Ochna emarginata
Ochna gambleoides
Ochna gamostigmata

Ochna glauca
Ochna hackarsii
Ochna hiernii
Ochna holstii
Ochna holtzii
Ochna humblotiana
Ochna inermis
Ochna insculpta
Ochna integerrima: Mai vàng, hoàng mai, huỳnh mai.
Ochna katangensis
Ochna kibbiensis
Ochna latisepala
Ochna leptoclada
Ochna louvelii
Ochna macrantha
Ochna macrocalyx
Ochna madagascariensis
Ochna manikensis
Ochna membranacea
Ochna minutiflora
Ochna monantha
Ochna mossambicensis
Ochna multiflora

Ochna natalitia
Ochna ovata
Ochna oxyphylla
Ochna pervilleana
Ochna polyarthra
Ochna polycarpa
Ochna polyneura
Ochna pretoriensis
Ochna pseudoprocera
Ochna puberula
Ochna pulchra
Ochna pygmaea
Ochna rhizomatosa
Ochna richardsiae
Ochna rovumensis
Ochna sambiranensis
Ochna schliebenii
Ochna schweinfurthiana
Ochna serrulata: mai tứ quý.
Ochna staudtii
Ochna stolzii
Ochna thomasiana
Ochna thouvenotii

Ở Việt Nam

Ở Việt Nam, mai vàng là một loài cây cảnh rất phổ biến ở từ miền Trung trở vào. Nó được trồng rộng rãi trong vườn nhà, làm cây cảnh trồng chậu, bonsai. Nhưng sử dụng nhiều nhất vẫn là vào dịp Tết Nguyên Đán cổ truyền vì đây là một loài hoa chưng tết chủ đạo. Cây mai ngày tết được xem như là vật mang lại may mắn, tài lộc cho năm mới.

Việc miền Bắc chơi đào, trong miền Nam chơi mai trong dịp Tết được giải thích là sau khi mở rộng bờ cõi về phương Nam vốn có khí hậu nóng hơn không thích hợp với việc trồng đào, mỗi khi Tết đến, những người đi mở đất nhớ đến cành đào ngoài Bắc nhưng không thể có được đã chọn mai (một cây hoa rất phổ biến ở trong Nam, đẹp, nhiều hoa lại nở đúng mùa Tết) để thay thế.

Tại Việt Nam loài mai vàng phổ biến nhất là mai vàng năm cánh (Ochna integerrima). Loài này phân bố nhiều nhất tại những khu rừng thuộc dãy Trường Sơn và các tỉnh từ Quảng Nam, Đà Nẵng cho tới Khánh Hòa. Các vùng núi ở đồng bằng sông Cửu Long cũng có nhiều loài hoa này, ở cao nguyên cũng có, song số lượng ít hơn.

Mai tứ quý (Ochna serrulata) là một loại hoa mai vàng nhưng sau khi rụng cánh hoa còn lại đài hoa đỏ và hạt xanh (khi chín hạt sẽ chuyển thành màu đen), chính vì vậy loài mai này còn có tên là "Nhị độ mai" tức "mai nở hai lần".

Mai vàng nhiều cánh là loại mai vàng có nhiều cánh do lai tạo hoặc chọn lọc tự nhiên, chọn giống cải tạo dần. Mai nhiều cánh ở Việt Nam gồm có: Mai giảo Thủ Đức (12 cánh thẳng, 2 tầng cánh); mai 12 cánh Bến Tre (loại hoa chùm, cánh hoa lớn hơn mai giảo Thủ Đức); mai 18 cánh Bến Tranh (3 tầng cánh, cánh hoa hơi nhỏ); mai 12-14 cánh Tư Giỏi (3 tầng cánh); mai Cửu Long 24 cánh (3 tầng cánh); mai cúc Thủ Đức (24 cánh, 3 tầng cánh); mai BB hay mai Ba Bi (24-32 cánh, 3 tầng cánh), rất giống mai cúc Thủ Đức nhưng nhiều cánh và hoa to hơn; mai 24 cánh chín Đợi (hoa vàng rất to, nở thẳng); mai 48 cánh Gò Đen (5-6 tầng cánh); mai 120-150 cánh Bến Tre (rất nhiều tầng cánh, giống như cúc Mâm xôi, nở tròn, to đẹp).

Hoa mai trắng thường có 5 cánh nhưng khác với hoa mai vàng ở chỗ khi hoa mới nở có màu đỏ hồng, sau chuyển sang màu trắng, có mùi thơm nhẹ. Loài hoa này có nhiều ở miền Trung Việt Nam.

Nhìn chung, ở Việt Nam người ta chỉ xác định được tên khoa học của hai loài mai là O. integerrima (mai vàng năm cánh hay mai núi) và O. serrulata (mai tứ quý). Tất cả những loài mai khác, kể cả mai giảo và mai ghép nhiều cánh, đều chưa có tên khoa học.

Trên thế giới

Mai vàng Campuchia
Loài mai này có tên khoa học là Ochna integerrima (Lour.) Merr.. Hoa thường có 5 đến 9 cánh, khi nở tối đa những cánh hoa úp ngược về phía cuống. Màu hoa hơi vàng tái. Loài này còn được tìm thấy ở Việt Nam. Chúng là loài cây hoang dã mọc trong rừng ở miền Nam và miền Trung, phân bố từ nơi khô cằn cát nóng cho tới chỗ ven sông râm mát. Mai vàng Campuchia thuộc dạng thân gỗ, nhánh gầy mảnh và dài, lá đơn màu xanh nhạt bóng. Mọc thưa trên cành, mép lá có răng cưa nhỏ. Hoa mọc thành chùm ở nách lá. Cuống hoa ngắn, đài hoa xanh bóng không che kín nụ. Nhìn chung, loài này ở Campuchia hay Việt Nam đều đã được nâng cấp số lượng cánh lên rất nhiều. Ngày nay, người ta có thể nhìn thấy loài này có hoa 40 cánh trở lên. Và không chỉ có màu vàng, mà còn có thêm màu trắng hoặc màu đỏ.

Mai vàng Nam Phi
Nam Phi có khoảng 12 loài mai vàng thuộc chi Ochna, bao gồm dạng cây lẻ và cây bụi, trong đó có hai loài phổ biến là: Ochna pretoriensis (magalies plane) và Ochna pulchra (peeling plane). Hai loài này xuất hiện rộng khắp vùng đồi thuộc Koppie.
Loài O. pulchra cao khoảng 7m, vỏ cây thường bị tróc ra, lá dễ rụng. Chúng mọc hoang dã trong rừng, vỏ cây màu xám nhạt, xù xì ở phần gốc. Phần trên của thân cây vỏ bị tróc lộ ra màu trắng kem nhạt. Gỗ cây ít được sử dụng vì giòn và dễ gãy. Loài này có hai loại màu hoa: màu vàng và màu hồng.

Ở Nam Phi còn có những loài mai vàng khác, có tên khoa học là Ochna serrulata, Ochna multiflora, Ochna tropurpurea. Người nước ngoài gọi chúng là Mickey Mouse Plant, Bird's Eye Bush, Small-leaved plant và Carnival bush. Chúng khá giống với mai tứ quý Việt Nam.

Mai vàng Miến Điện (Myanma)
Ở đất nước này, có loài mai vàng Ochna serrulata, giống như ở Nam Phi, tuy nhiên, hình thức hoa có khác đôi chút ở chỗ cánh bẹt hoặc có bầu noãn đỏ tồn tại khá lâu trước khi hoa rụng.

Mai vàng Indonesia
Những loài này có tên khoa học là Ochna kirkii Oliv,; Ochna serrulata (Hochst.) Walp. Chúng đều có nguồn gốc ở Nam Phi, tuy nhiên "ngoại hình" lớn hơn. Có loài nở hoa vào mùa xuân và mùa hè hoặc nở quanh năm.

Mai vàng Madagascar

Ở Madagascar có loài mai vàng Ochna greveanum với 5 cánh tròn, dúm giống như mai cánh dúm ở Việt Nam, lá dài và rủ xuống từng chùm.

Mai vàng châu Phi
Có một loài mai phân bố rải rác khắp những nước nhiệt đới ở châu Phi. Chúng có 5 cánh hoa màu vàng như ở Việt Nam, song lại khác tên khoa học, đó là loài Ochna thomasiana, thuộc dạng cây bụi. Lá hình oval, đầu lá bén, dài khoảng 10 cm. Hoa nở rộ trên cành vào mùa xuân, song đôi khi cũng bất chợt nở vào mùa hè với số lượng hoa ít hơn. Cánh hoa dài khoảng 2 cm. Đài hoa bung rộng và trở thành màu đỏ tía, bên trong có trái non màu xanh, khi già màu đen. Chúng có tên tiếng Anh là Mickey Mouse bush và bird's eye bush.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Hoa mai làm thuốc
 Ngày Xuân Nói Chuyện Cây Mai (phần I), Vương Trung Hiếu, vanchuongviet

Hoa

Cây cảnh


title: Joseph Nye

text:
Joseph Samuel Nye, Jr. (sinh ngày 19 tháng 1 năm 1937) cùng với Robert Keohane đồng sáng lập ra lý thuyết chủ nghĩa kinh tế tự do mới trong quan hệ quốc tế, được trình bày trong cuốn sách viết năm 1977 của 2 ông Power and Interdependence. Cùng với Keohane, ông phát triển các khái niệm phụ thuộc lẫn nhau bất đối xứng (asymmetrical interdependence) và phụ thuộc lẫn nhau phức hợp (complex interdependence). Họ cũng khám phá các mối quan hệ xuyên quốc gia và chính trị thế giới trình bày trong cuốn sách hiệu chỉnh những năm 1970. Gần đây, ông đi tiên phong trong lý thuyết sức mạnh mềm. Khái niệm của ông về "sức mạnh thông minh" đã trở lên phổ biến do các thành viên trong chính quyền của tổng thống Bill Clinton sử dụng, và gần đây là chính quyền của tổng thống Barack Obama.
Nye hiện tại là giáo sư quan hệ quốc tế tại Trường Quản lý Nhà nước John F. Kennedy thuộc Đại học Harvard, và trước đây ông từng là hiệu trưởng của trường này. Ông cũng là một thành viên Liên minh Hướng dẫn cho các dự án về cải cách an ninh quốc gia.

Cuộc khảo sát năm 2008 TRIP trong số 1.700 học giả về quan hệ quốc tế đã xếp ông là học giả có ảnh hưởng nhất đứng thứ sáu trong hai mươi năm qua, và là người có ảnh hưởng hầu hết đến chính sách đối ngoại của Mỹ.

Tham khảo

Các tác phẩm

 Joseph S. Nye: Pax–Africanism and East African integration. Cambridge 1965
 Joseph S. Nye: Relations, Transnational, and world politics. 1972
 Joseph S. Nye / Robert O. Keohane: Power and Interdependence. World Politics in Transition. Boston 1977, ISBN 0-8191-6394-5
 Joseph S. Nye / Graham T. Allison / Albert Carnesale: Fateful visions. Avoiding Nuclear Catastrophe. Cambridge 1988, ISBN 0-88730-272-6
 Joseph S. Nye: Making, The, of America´s Soviet policy. 1984
 Joseph S. Nye: Nuclear Ethics. New York 1986, ISBN 0-02-923091-8
 Joseph S. Nye: Bound to lead. The changing nature of American power. New York 1990, ISBN 0-465-00743-0
 Joseph S. Nye / Kurt Biedenkopf / Motoo Shiina: Global Competition After the Cold War: A Reassessment of Trilateralism. New York 1991
 Joseph S. Nye / Kurt Biedenkopf / Motoo Shiina: Globale Kooperation nach dem Ende des Kalten Krieges. Eine Neueinschätzung des Trilateralismus; ein Task-Force-Bericht an die Trilaterale Kommission. Bonn 1992, ISBN 3-7713-0417-2
 Joseph S. Nye: Why people trust government. Cambridge 1997, ISBN 0-674-94057-1
 Joseph S. Nye: Governance in a globalizing world. Washington 2000, ISBN 0-8157-6408-1
 Joseph S. Nye: Understanding international conflicts. An introduction to theory and history. New York 2002 (5. Aufl.), ISBN 0-321-20945-1
 Joseph S. Nye: The paradox of American power. Why the world's only superpower can't go it alone. New York 2002, ISBN 0-19-515088-0
 Joseph S. Nye: Das Paradox der amerikanischen Macht. Warum die einzige Supermacht der Welt Verbündete braucht. Hamburg 2003, ISBN 3-434-50552-0
 Joseph S. Nye: Soft power. The means to success in world politics and understand international conflict. New York 2004, ISBN 1-58648-306-4

Liên kết ngoài
 'Of Might and Right', Joseph Nye's monthly commentary series for Project Syndicate
 Conversations with History interview  with Harry Krelsler at the UC Berkeley Institute of International Studies in April 1998
 'Talking Power', interview in the Oxonian Review in March 2005
 'Joseph Nye on Teaching America to be more British', interview with Theory Talks in May 2008
 'How Soft is Smart?' , interview on the US Presidential Election in Guernica Magazine in October 2008
 Nye's profile  at the Trilateral Commission, where he is Chairman of the North American Group
 Nye's profile at the Harvard Belfer Centre, where he is a board member
 Nye's profile at Harvard University, where he is Distinguished Service Professor and Sultan of Oman Professor of International Relations
 Video (with mp3 available) of discussion with Nye and Daniel Drezner on Bloggingheads.tv
 Audio: Joseph Nye in conversation on the BBC World Service discussion programme The Forum
 Soft Power, Smart Power and Intelligent Power A lecture in honor of Joseph Nye

Sinh năm 1937
Triết gia người Mỹ
Học giả quan hệ quốc tế
Cựu sinh viên Đại học Princeton
Học giả về quan hệ quốc tế
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Nhân vật còn sống


title: Bulbophyllum cariniflorum

text:
Bulbophyllum cariniflorum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

C


title: 6881 Shifutsu

text:
6881 Shifutsu (1994 UP) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 10 năm 1994 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6881 Shifutsu

Thiên thể phát hiện năm 1994
Tiểu hành tinh vành đai chính