title: Tàu ngầm lớp Ko-hyoteki

text:
Tàu ngầm lớp Ko-hyoteki (甲標的, Kō-hyōteki), hay tàu ngầm Kōryū (蛟竜) là tàu ngầm loại nhỏ được Nhật Bản sử dụng trong chiến tranh thế giới thứ hai. Chúng có số trên thân tàu nhưng không có tên. Các số trên thân tàu có liên hệ với tên của tàu ngầm mang chúng. Ví dụ như các tàu được mang bởi tàu ngầm イ -16 (I-16) sẽ có số giống thế với chữ bắt đầu bằng "HA".

Lịch sử phát triển
Năm mươi chiếc tàu ngầm lớp Ko-hyoteki đã được đóng. Hyoteki có nghĩa là "Mục tiêu" ám chỉ rằng việc thiết kế của loại tàu này ban đầu là để Hải quân Đế quốc Nhật Bản diễn tập xác định mục tiêu. Chúng còn được gọi là "ngư lôi" (筒) vì chúng có thể tiến sát lại các tàu địch và tự phát nổ trong các nhiệm vụ "không thể trở về".

Hai chiếc đầu tiên HA-1 và HA-2 không được trang bị kính tiềm vọng. Sau này chúng được thêm vào để cân bằng tàu vì nếu không tàu sẽ quay vòng vòng dưới nước.

HA-19 được tàu ngầm I-24 phóng ra tại Trân Châu cảng. Hầu hết 50 chiếc loại này không được ghi vào thông tin tàu ngầm hải quân vì chúng được xem như những ngư lôi, dù vậy ba chiếc bị bắt ở Sydney (Úc), và một số khác tại đảo Guam, Guadalcanal và Kiska được ghi nhận bởi các số trên thân tàu.

Mỗi chiếc loại này được trang bị hai ngư lôi 450 mm, một nằm trong ống phóng ngư lôi có nắp đậy kín, còn một nằm trong ống ngư lôi gắn phía trên thân tàu. Trong trận Trân Châu cảng mẫu thiết kế sử dụng ngư lôi kiểu 97 đã được mang ra sử dụng. Tuy nhiên đã có vấn đề trong việc đốt cháy nhiên liệu đẩy ngư lôi bằng oxy khi nằm dưới nước. Vì thế, các cuộc tấn công sau sử dụng các loại ngư lôi khác. Một số giả thuyết nói rằng đó là loại ngư lôi kiểu 91 vốn được thiết kế cho máy bay, một số báo cáo khác thì lại nói rằng đó ngư lôi kiểu 97 được kết hợp với ngư lôi kiểu 98 hay còn gọi là ngư lôi kiểu 97 cải tiến. Không có bất cứ tài liệu nào khẳng định rằng ngư lôi kiểu 91 đã được sử dụng bởi loại tàu này. Còn ngư lôi kiểu 98 thì đã bị thay thế bởi ngư lôi kiểu 02. Thân tàu sau này được thiết kế lớn hơn để có thể nhét đủ thuốc nổ có thể dùng khi phải chiến đấu trong trường hợp không thể thoát hay mục tiêu có giá trị quá lớn để bỏ qua thì thủy thủ sẽ biến cả chiếc tàu này một quả ngư lôi và lao thẳng vào kẻ thù, tuy nhiên không có bật kỳ bằng chứng gì là kiểu chiến đấu này từng được sử dụng vì nếu có với sức nổ quá lớn không ai có thể sống sót hay chẳng biết gì (thường thì sẽ nghĩ bị đâm bởi một ngư lôi hay thủy lôi cực lớn) để báo cáo.

Mỗi chiếc tàu đều có hai thủy thủ. Một người làm hoa tiêu quan sát để vạch lộ trình di chyển, người còn lại lo việc lái tàu và giữ thăng bằng không cho tàu đi lệch hướng hay bị lộn ngược.

Trong trận Trân Châu cảng

Đã có ít nhất 5 chiếc Ko-hyoteki đã tham chiến và được mang bởi các tàu I-16, I-18, I-20, I-22 và I-24. Trong trận này và có ít nhất một chiếc (trên hình) vào được cảng. Chiếc HA-19 đã bị bắt do bị mắc cạn tại bờ biển Oahu và sau đó đã bị mang đi trưng bày khắp Hoa Kỳ để giúp bán được trái phiếu chiến tranh. Hiện nay, tại Khu vực trưng bày lịch sử quốc gia Hoa Kỳ, HA-19 là mẫu vật trong viện bảo tàng chiến tranh Thái Bình Dương.

Một bức ảnh chụp bởi một máy bay Nhật Bản đã cho thấy một tàu ngầm loại nhỏ đang bắn hai trái ngư lôi vào tàu chiến Row. Việc nhận dạng tàu ngầm này được thực hiện bởi viện hàng hải Hoa Kỳ năm 1999. Nó cho thấy một tàu ngầm loại nhỏ cũng đã đánh trúng thẳng vào chiếc West Virginia (BB-48). Và cũng có thể cùng một chiếc đã bắn hai quả ngư lôi vào Curtiss (AV-4) và Monaghan (DD-354). Cả hai quả ngư lôi trên đều trật và phát nổ tại cảng Trân Châu và bãi biển tại đảo Ford. Chiếc tàu này sau đó đã bị đánh chìm bởi tàu Monaghan lúc 08:43 vào ngày 07 tháng 12, được trục vớt lên và sử dụng như một quan tài trong khi xây dựng một cầu cảng mới tại cảng Trân Châu. Tất cả thủy thủ đoàn của nó vẫn ở nguyên chỗ cũ khi nó được cho vào lớp bê tông của cầu cảng mới.

Một chiếc tàu ngầm loại nhỏ khác đã được hải quân Hoa Kỳ tìm thấy ngoài khơi Keehi Lagoon phía đông Trân Châu cảng tại lối vào, ngày 13 tháng 06 năm 1960. Nó đã bị hư do bom chống tàu ngầm và các thủy thủ đoàn đã thoát ra do không thể lái được nữa. Chiếc này sau đó đã được trục vớt và được trưng bày trong học viện hàng hải của hải quân đế quốc Nhật ngày 15 tháng 03 năm 1962.

Một chiếc tàu ngầm loại nhỏ khác bị tàu Ward (DD-139) tấn công lúc 06:37 ngày 07 tháng 12. Nó được tàu ngầm nghiên cứu của trường đại học Hawaii tìm thấy vào ngày 28 tháng 08 năm 2002 tại độ sâu 400 m cách 5 dặm bên ngoài Trân Châu cảng. Và có 5 chiếc tàu loại này được tìm thấy tại Trân Châu cảng.

Nặm 2009 một nhóm các nhà nghiên cứu do PBS Nova tập hợp đã tìm ra tàn tích của một chiếc tàu ngầm loại nhỏ bên ngoài lối vào Trân Châu cảng và nâng số tàu loại này được tìm thấy tại đây lên 5 chiếc đã từng tấn công Trân Châu cảng vào ngày 07 tháng 12 năm 1941. Các ống phóng ngư lôi của tàu rỗng chứng tỏ nó đã được sử dụng. Một băng ghi âm bí mật được công bố sau này cho thấy rõ là các thủy thủ đoàn của nó được lệnh làm đắm các tàu ngầm này sau khi tấn công bằng ngư lôi và tất cả thủy thủ lên bờ để rút về để bổ sung lực lượng chính chứ không đâm bổ vào các tàu địch như những ngư lôi mặc dù chúng được trang bị hoàn toàn thích hợp cho việc đó. Điều này được chứng minh là tàu USS Oklahoma đã bị trúng hai quả ngư lôi được tin là bắn ra từ các tàu ngầm có sức mạnh gấp đôi các ngư lôi mà các máy bay đang ném xuống Trân Châu cảng.

Tàu ngầm loại nhỏ Nhật Bản tấn công Sydney

Tối ngày 29 tháng 05 năm 1942, 5 tàu ngầm lớn của Nhật Bản đã đi đến cách cảng Sydney 56 km về phía Đông Bắc. Vào 03:00 sáng, các tàu này đã phóng máy bay trinh sát. Sau khi bay vài vòng quanh cảng Sydney thì chúng trở về với các tàu ngầm và báo cáo là các tàu chiến và tàu tuần dương đang được neo tại cảng. Chỉ huy của tiểu đội tàu ngầm đã quyết định tấn công cảng bằng các tàu ngầm loại nhỏ vào đêm tới. Ngày kế tiếp, 5 tàu ngầm này tiến sát đến cảng chỉ còn cách 11 km và đến 04:30 ít nhất 3 chiếc tàu ngầm loại nhỏ đã được phóng đi tiến đến cảng Sydney.

Vành đai ngoài của cảng đã phát hiện sự xâm nhập của chiếc tàu ngầm loại nhỏ đầu tiên vào khoảng 08:00 tối, nhưng người ta đã không xác định được nó cho đến khi nó mắc vào lưới chống ngư lôi nằm giữa George's Head và Green Point. Trước khi tàu HMAS Yarroma có thể bắn trả chiếc tàu ngầm loại nhỏ, thủy thủ đoàn của nó đã tự kích nổ toàn bộ tàu do không thể di chuyển và phá hủy toàn bộ lưới chống ngư lôi.

Chiếc tàu ngầm thứ hai đi vào cảng vào lúc 09:48 tối và tiến về phía Tây giữa các cầu cảng,;và toàn bộ cảng đã báo động đỏ. Khi cách Garden Island khoảng 200 m, tàu ngầm này đã bị tàu tuần dương Chicago (CA-29) tấn công. Nó đã bắn hai ngư lôi vào tàu tuần dương này; một quả đâm vào bãi biển trên Garden Island nhưng không phát nổ, quả khác lướt qua bên dưới tàu ngầm K9 của Hà Lan và đâm thẳng vào móng của cảng nơi tàu HMAS Kuttabul đang neo (khiến cho sức nổ tăng gấp đôi do bị dội lại) giết chết 21 thủy thủ (19 hải quân hoàng gia Úc và 2 Hải quân hoàng gia Anh) và nhấn chìm chiếc HMAS Kuttabul. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, chiếc tàu này lặn xuống và biến mất khỏi cảng. Một xác tàu được tin là của chiếc tàu ngầm này đã được tìm thấy cách cảng 30 km về phía Bắc ở độ sâu 5 km vào tháng 11 năm 2006. Nay nó được bảo vệ như một ngôi mộ chiến tranh.

Chiếc tàu ngầm thứ ba bị HMAS Yandra phát hiện tại lối vào của cảng và bị tấn công bởi hệ thống bom chống tàu ngầm. Bốn giờ sau, tàu ngầm này đã tự sửa chữa và tiến vào cảng, nhưng lại tiếp tục bị hệ thống bom chống tàu ngầm của Hải quân hoàng gia Úc tấn công. Tuy nhiên thủy thủ của chiếc tàu ngầm này đã quyết định cho nổ tàu tự sát chứ không để nó bị đánh chìm.

Hai chiếc tàu ngầm loại này đã được trục vớt và sửa chữa rồi cho lên đường đi đến New South Wales, Victoria và South Australia trước khi cho vào viện bảo tàng chiến tranh Úc tại Canberra năm 1943, nơi mà nay chúng vẫn nằm ở đó.

Vào tháng 05 năm 1942 loại tàu ngầm này cũng được dùng trong chiến dịch tấn công quân Đồng Minh tại Madagascar.

Liên kết ngoài

 Pearl Harbor - Attack from Below  Naval History, 12/1999
 Ha-19 (Midget Submarine, 1938-1941)
 Pearl Harbor Attacked
 Midget submarine attack on Sydney
 I-16tou.com

Ko-hyoteki
Ko-hyoteki
Lớp tàu ngầm
Tấn công Trân Châu Cảng


title: Pannecières

text:
Pannecières là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Loiret

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Loiret


title: Britha

text:
Britha là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
 Britha biguttata Walker, [1866]

Tham khảo

 Britha at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Perdita pectoralis

text:
Perdita pectoralis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1968


title: 1691

text:
Năm 1691 (Số La Mã:MDCXCI) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1691


title: Oliva splendidula

text:
Oliva splendidula là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oliva


title: Anthophora fratercula

text:
Anthophora fratercula là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Gribodo mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1924


title: Rhipidia sycophanta

text:
Rhipidia sycophanta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 5546 Salavat

text:
5546 Salavat (1979 YS) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 12 năm 1979 bởi H. Debehogne ở La Silla.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5546 Salavat

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Podagrica aeneipennis

text:
Podagrica aeneipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Podagrica


title: Cartignies

text:
Cartignies là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Gymnopilus marginatus

text:
Gymnopilus marginatus là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus marginatus at Index Fungorum

marginatus
Nấm Bắc Mỹ


title: Bize-Minervois

text:
Bize-Minervois là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie của Pháp.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site Internet de la Mairie
 revolte des vignerons

Bize-Minervois


title: Benayes

text:
Benayes là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Tham khảo

Xã của Corrèze


title: Thỏ biển

text:
Thỏ biển (Danh pháp khoa học: Aplysiomorpha) là động vật nhuyễn thể, thuộc loại có vỏ sống ở biển nông. Nhưng vỏ đã thoái hóa thành màng cutin trong suốt không xoáy ốc, vùi dưới lớp màng ngoài ở phần lưng bề ngoài không nhìn thấy.

Đặc điểm

Hình dáng
Thỏ biển có 2 cặp xúc tu trên đầu, cặp trước là ống xúc giác, cặp sau là ống khứu giác. Khi bò, 2 cặp xúc tu này vươn về phía trước và 2 bên, khi nằm yên dựng đứng lên trên trông rất giống cặp tai thỏ nên được gọi là thỏ biển, thực ra chúng không phải là thỏ.

Thức ăn
Thỏ biển ăn các loại rong biển, khi ăn loại rong biển nào thì nó sẽ có màu sắc của loại rong đó: Ăn tảo đỏ, mình nó đỏ như hoa hồng; ăn tảo mực nó biến thành màu nâu sẫm, có con lại mọc lông nhung, mình trồi ra những cành rong. Do đó hình dạng và màu sắc của nó lẫn vào trong môi trường cư trú. Đó cũng là cách đặc biệt để tránh kẻ thù.

Tự vệ

Thỏ biển có thể tránh kẻ thù một cách tiêu cực, nhưng cũng biết phòng ngự một cách tích cực. Trong cơ thể thỏ biển có 2 tuyến dịch: tuyến màu tím ở dưới rìa màng ngoài, khi gặp kẻ địch nó tiết ra dịch màu tía làm cho nước biển ngầu lên màu tím, thoát khỏi tầm nhìn của địch để chạy trốn. Và tuyến độc khác nằm ở trước màng ngoài, có thể tiết ra dịch trắng như sữa mang tính axit, mùi khó ngửi, đó là thứ vũ khí hóa học của nó.

Sinh sản
Mùa xuân là mùa sinh sản của thỏ biển. Thỏ biển lưỡng tính giao phối dị thể. Cách giao phối của chúng rất đặc biệt: thường giao phối tập thể, cứ khoảng 5 đến vài chục con nối thành một chuỗi. Lúc đó, con đầu tiên làm con cái, tiếp đó làm con đực, con sau lại làm con cái, cứ như vậy kéo dài ra. Trứng rụng trong quá trình giao phối hoặc sau khi tách ra vài giờ. Chúng đẻ rất nhiều trứng, nhưng trứng thụ tinh không nhiều lắm, đều được bọc trong sợi keo. Người Quảng Đông gọi bọc trứng thỏ biển này là "sợi bột biển" là một nguyên liệu chế biến món ăn thượng hạng, đồng thời cũng là thuốc tiêu viêm thanh nhiệt.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.seaslugforum.net/display.cfm?id=4210
 http://www.cabrilloaq.org/critter1.html

Opisthobranchia
Ốc mang sau


title: Caloptilia verecunda

text:
Caloptilia verecunda là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Namibia.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Cyrtonus dorsolineatus

text:
Cyrtonus dorsolineatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1883.

Chú thích

Tham khảo

Cyrtonus


title: Wormaldia tagananana

text:
Wormaldia tagananana là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Wormaldia


title: Tiếng Việt

text:
Tiếng Việt, cũng gọi là tiếng Việt Nam hay Việt ngữ là ngôn ngữ của người Việt và là ngôn ngữ chính thức tại Việt Nam. Đây là tiếng mẹ đẻ của khoảng 85% dân cư Việt Nam cùng với hơn 4 triệu người Việt kiều. Tiếng Việt còn là ngôn ngữ thứ hai của các dân tộc thiểu số tại Việt Nam và là ngôn ngữ dân tộc thiểu số được công nhận tại Cộng hòa Séc.

Dựa trên từ vựng cơ bản, tiếng Việt được phân loại là một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Nam Á. Tiếng Việt là ngôn ngữ có nhiều người nói nhất trong ngữ hệ này (nhiều hơn tổng số người nói của tất cả các ngôn ngữ còn lại trong ngữ hệ). Vì Việt Nam thuộc Vùng văn hoá Đông Á, tiếng Việt cũng chịu nhiều ảnh hưởng về từ tiếng Hán, do vậy là ngôn ngữ có ít điểm tương đồng nhất với các ngôn ngữ khác trong ngữ hệ Nam Á.

Lịch sử
Theo A. G. Haudricourt giải thích từ năm 1954, nhóm ngôn ngữ Việt-Mường ở thời kỳ khoảng đầu Công nguyên là những ngôn ngữ hay phương ngữ không thanh điệu. Về sau, qua quá trình giao thoa với Hoa ngữ và nhất là với các ngữ thuộc ngữ hệ Tai-Kadai vốn có hệ thống thanh điệu phát triển cao hơn, hệ thống thanh điệu trong tiếng Việt xuất hiện và có diện mạo như ngày nay, theo quy luật hình thành thanh điệu. Sự xuất hiện các thanh điệu, bắt đầu khoảng thế kỷ thứ VI (thời kỳ Bắc thuộc trong lịch sử Việt Nam) với 3 thanh điệu và phát triển thêm vào khoảng thế kỷ XII (nhà Lý) với 6 thanh điệu. Sau đó một số phụ âm đầu biến đổi cho tới ngày nay. Trong quá trình biến đổi, các phụ âm cuối rụng đi làm thay đổi các kết thúc âm tiết và phụ âm đầu chuyển từ lẫn lộn vô thanh với hữu thanh sang tách biệt.

Ví dụ của A.G. Haudricourt.

Trước thời Pháp thuộc

Tiếng Việt là ngôn ngữ dùng trong sinh hoạt giao tiếp của dân thường từ khi lập nước. Giai đoạn từ đầu Công nguyên, tiếng Việt có những âm không có trong tiếng Trung. Từ khi tiếng Trung có ảnh hưởng tới Việt Nam thông qua các con đường và bao gồm các giai đoạn khác nhau, tiếng Việt bắt đầu có những âm vay mượn từ tiếng Trung. Các tác giả Mai Ngọc Chừ, Vũ Đức Nghiệu và Hoàng Trọng Phiến trong cuốn sách Cơ sở ngôn ngữ học và tiếng Việt chia quá trình tiếp xúc Hán – Việt thành 2 giai đoạn chính:
 Giai đoạn từ đầu Công nguyên đến đầu thời nhà Đường (đầu thế kỷ VIII), từ vựng tiếng Hán ảnh hưởng tới tiếng Việt trong giai đoạn này gọi là từ Hán cổ;
 Giai đoạn từ thời nhà Đường (thế kỷ VIII – thế kỷ X) trở về sau, từ vựng tiếng Hán ảnh hưởng tới tiếng Việt trong giai đoạn này gọi là từ Hán Việt.

Từ Hán cổ và từ Hán Việt gọi chung là từ gốc Hán.

1 số từ ngữ Hán cổ có thể kể đến như "đầu", "gan", "ghế", "ông", "bà", "cô", "chè", "ngà", "chén", "chém", "chìm", "buồng", "buồn", "buồm", "mùi", "mùa"... Từ Hán cổ là những từ gốc Hán du nhập vào tiếng Việt từ lâu hơn, đã đồng hoá mạnh hơn, nên những từ này hiện nay là từ thông thường trong hoạt động xã hội đối với người Việt.

Hệ thống từ Hán Việt trong tiếng Việt bằng cách đọc các chữ Hán theo ngữ âm hiện có của tiếng Việt (tương tự như người Nhật Bản áp dụng kanji đối với chữ Hán và katakana với các tiếng nước ngoài khác). Hiện nay có 1945 chữ Hán thông dụng trong tiếng Nhật, cũng có khoảng 2000 từ Hán–Hàn thông dụng. Số lượng từ vựng tiếng Việt có thêm hàng loạt các yếu tố Hán–Việt. Như là "chủ", "ở", "tâm", "minh", "đức", "thiên", "tự do",... giữ nguyên nghĩa chỉ khác cách đọc; hay thay đổi vị trí như "nhiệt náo" thành "náo nhiệt", "thích phóng" thành "phóng thích", "đảm bảo" thành "bảo đảm"...; hoặc rút gọn như "thừa trần" thành "trần" (trong trần nhà), "lạc hoa sinh" thành "lạc" (trong củ lạc, còn gọi là đậu phộng)...; hoặc đọc chệch đi như sáp nhập (chữ Hán: 插入) thành sát nhập, thống kế (統計) thành thống kê, để kháng (抵抗) thành đề kháng, chúng cư (眾居) thành chung cư, bảo cô (保辜) thành báo cô, vãng cảnh (往景) thành vãn cảnh (晚景), khuyến mãi (勸買) thành khuyến mại (勸賣), vân vân; hay đổi khác nghĩa hoàn toàn như "phương phi" trong tiếng Hán có nghĩa là "hoa cỏ thơm tho" thì trong tiếng Việt lại là "béo tốt", "bồi hồi" trong tiếng Hán nghĩa là "đi đi lại lại" sang tiếng Việt thành "bồn chồn, xúc động"... Mặt khác, người Trung Quốc gọi là Thái Sơn, Hoàng Hà, cổ thụ... thì người Việt lại đọc là núi Thái Sơn, sông Hoàng Hà, cây cổ thụ (mặc dù sơn = núi, hà = sông, thụ = cây)... Do tính quy ước của ngôn ngữ mà phần nào đó các cách đọc sai khác với tiếng Hán vẫn có ai đó chấp nhận và sử dụng trong khi các nhà nghiên cứu ngôn ngữ tiếng Việt hiện nay cũng như các cơ quan, các cấp quản lý, tổ chức xã hội – nghề nghiệp lẫn các nhà khoa học Việt Nam có thể chưa tìm được tiếng nói chung trong việc chuẩn hoá cách sử dụng tên riêng và từ vựng mượn từ tiếng nước ngoài. Bên cạnh đó, có những từ có thể đã dùng sai như "quan ngại" dùng và hiểu như "lo ngại", "vấn nạn" hiểu là "vấn đề nan giải", "vô hình trung" thì viết thành "vô hình chung" hay "vô hình dung", "việt dã" là "chạy dài"; "trứ tác" dùng như "sáng tác", "phong thanh" dùng như "phong phanh", "bàng quan" dùng như "bàng quang", "đào ngũ" dùng là "đảo ngũ", "tham quan" thành "thăm quan", "xán lạn" thành "sáng lạng"…

Theo ước lượng của các nhà nghiên cứu, từ Hán Việt chiếm khoảng trên dưới 70% vốn từ trong phong cách chính luận, khoa học (Maspéro thì cho rằng, chúng chiếm hơn 60% lượng từ tiếng Việt). Tác giả Lê Nguyễn Lưu trong cuốn sách Từ chữ Hán đến chữ Nôm thì cho rằng về lĩnh vực chuyên môn và khoa học tỉ lệ này có thể lên đến 80% nhưng khi nhận xét về văn ngữ trong một cuốn tiểu thuyết thì chỉ còn 12,8%, kịch nói rút xuống còn 8,9% và ngôn ngữ nói chuyện hằng ngày còn thấp hơn nữa.

Các từ và từ tố Hán Việt tạo ra các từ ngữ mới cho tiếng Việt như sĩ diện, phi công, bao gồm, sống động, sinh đẻ, vân vân. Trong khi tiếng Việt gọi là phát thanh (發聲) thì tiếng Hán lại gọi là 廣播 quảng bá; tiếng Việt gọi là truyền hình (傳形) thì tiếng Hán gọi là 電視 điện thị; tiếng Việt gọi là thành phố (城鋪), thị xã (市社) thì tiếng Hán gọi là 市 thị. Tiếng Việt đã lợi dụng được những thành tựu ngôn ngữ trong tiếng Hán để tự cải tiến mình.

Kể từ đầu thế kỷ thứ XI, Nho học phát triển, việc học cổ văn gia tăng, tầng lớp trí thức mở rộng tạo tiền đề cho một nền văn chương của người Việt bằng cổ văn phát triển với các áng văn thư ví dụ như Nam quốc sơn hà bên sông Như Nguyệt (sông Cầu).

Cùng thời gian này, ai đó xây riêng 1 hệ thống chữ viết cho người Việt theo nguyên tắc ghi âm tiết phát triển, đó là chữ Nôm. Để tiện cho việc học chữ Hán và chữ Nôm của người Việt, Ngô Thì Nhậm (1746–1803) đã biên soạn cuốn sách Tam thiên tự giải âm (còn gọi là Tam thiên tự, Tự học toản yếu). Tam thiên tự giải âm chỉ lược dạy 3000 chữ Hán, Nôm thông thường, đáp ứng nhu cầu cần thiết, nhớ chữ, nhớ nghĩa từng chữ, mỗi câu 4 chữ. Hiệp vần cũng có điểm đặc biệt, tức là vần lưng (yêu vận, vần giữa câu). Tiếng thứ 4 câu đầu hiệp với tiếng thứ hai câu dưới rồi cứ thế mãi đến 3000 chữ, 750 câu. Ví dụ: Thiên – trời, địa – đất, cử – cất, tồn – còn, tử – con, tôn – cháu, lục – sáu, tam – ba, gia – nhà, quốc – nước, tiền – trước, hậu – sau, ngưu – trâu, mã – ngựa, cự – cựa, nha – răng, vô – chăng, hữu – có, khuyển – chó, dương – dê,... Trần Văn Giáp đánh giá đây tuy chỉ là quyển sách dạy học vỡ lòng về chữ Hán như đã nêu ở trên nhưng thực ra cũng có thể coi nó chính là sách Từ điển Hán Việt thông thường và phổ biến ở cuối thế kỷ XVIII, cùng thời với các sách Chỉ nam ngọc âm, Chỉ nam bị loại và xuất hiện trước các sách Nhật dụng thường đàm, Thiên tự văn và Đại Nam quốc ngữ.

Thời Pháp thuộc
Từ khi Pháp xâm lược Việt Nam vào nửa cuối thế kỷ thứ XIX, tiếng Pháp dần thay thế vị trí của cổ văn, trở thành ngôn ngữ chính thức trong giáo dục, hành chính và ngoại giao. Chữ Quốc ngữ (chữ Latinh tiếng Việt), do một số nhà truyền giáo châu Âu tạo ra, đặc biệt là hai tu sĩ người Bồ Đào Nha Gaspar do Amaral và Antonio Barbosa, với mục đích ban đầu là dùng ký tự Latinh ghi lại tiếng Việt, được chính quyền Pháp thuộc bảo hộ sử dụng nhằm thay thế chữ Hán với chữ Nôm để đồng văn tự với tiếng Pháp, dần dần sử dụng phổ biến trong xã hội cùng tiếng Pháp.

Gia Định báo là tờ báo đầu tiên mà phát hành bằng chữ Quốc ngữ tại Nam Kỳ vào năm 1865, đặt nền móng cho sự phát triển và xu hướng của chữ Quốc ngữ như là chữ viết chính của tiếng Việt sau này.

Mặt khác, những khái niệm chính trị xã hội, kỹ thuật mới dẫn đến việc nhập các thuật ngữ, từ ngữ mới. Có 2 xu hướng về cách thức nhập thuật ngữ là:
 Nhập từ phiên âm của ngôn ngữ phương Tây, chủ yếu là từ tiếng Pháp và có thể sử dụng bởi tầng lớp thị dân có thể vốn không thạo chữ Hán  như ghi đông, phanh, lốp, găng, pê đan, phuốc tăng (nay gọi là phuộc),...
 Nhập qua âm Hán Việt của chữ Hán từ tiếng Trung và tiếng Nhật (từ Hán-Việt gốc Nhật) như chính đảng, kinh tế, giai cấp, bán kính, câu lạc bộ,... Trong giới văn hoa thì các tên riêng phương tây mà dùng là từ Hán Việt như Á Căn Đình (Argentina), Nã Phá Luân (Napoleon),... hay Tòa Bạch Ốc (Nhà Trắng),...

Sau năm 1945
Tiếng Việt thay thế hoàn toàn tiếng Pháp và văn ngôn, trở thành ngôn ngữ làm việc cấp quốc gia duy nhất của Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, sự phát triển tiếng Việt trong chính thể Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ở miền Bắc và Việt Nam Cộng hòa ở miền Nam diễn ra có khác nhau, chủ yếu ở sử dụng từ Hán-Việt và phiên âm tên trong tiếng nước ngoài.

Tại miền Bắc (Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) có xu hướng chuyển sang sử dụng từ thuần Việt thay thế từ Hán Việt cùng nghĩa còn ở miền Nam (Việt Nam Cộng hòa) thì vẫn giữ nguyên việc sử dụng từ Hán Việt như thời trước 1945. Ví dụ như miền Nam vẫn giữ tên "Ngân hàng Quốc gia" trong khi miền Bắc đổi thành "Ngân hàng Nhà nước" (1960), miền Nam gọi là "phi trường" thì miền Bắc gọi là "sân bay", miền Nam gọi là "Ngũ Giác Đài" thì miền Bắc gọi là "Lầu Năm Góc", miền Nam gọi là "Đệ nhứt thế chiến" thì miền Bắc gọi là "Chiến tranh thế giới thứ nhất", miền Nam gọi là "hỏa tiễn" thì miền Bắc gọi là "tên lửa", miền Nam gọi là "thủy quân lục chiến" còn miền Bắc đổi thành "lính thủy đánh bộ",... Ngược lại ở miền Bắc lại dùng một số danh từ bắt nguồn từ tiếng Hán như "tham quan", "sự cố", "nhất trí", "đăng ký", "đột xuất", "vô tư",... thì miền Nam lại dùng những chữ "thăm viếng", "trở ngại/trục trặc", "đồng lòng", "ghi tên", "bất ngờ", "thoải mái",...

Việc phiên dịch địa danh tiếng nước ngoài thì ở miền Nam vẫn theo cách trước 1945 là dùng tên theo từ Hán Việt, như Băng Đảo (Iceland), Úc Đại Lợi (Australia), Hung Gia Lợi (Hungary), Ba Tây (Brazil),... Tại miền Bắc thì chuyển sang dùng tên gọi bắt nguồn từ ngôn ngữ không phải tiếng Hán (thí dụ: Ai-xơ-len, Ô-xtrây-li-a, Hung-ga-ri...), trừ ra một số tên Hán Việt phổ biến như "Pháp", "Đức", "Anh", "Nga"... Cá biệt (có thể là duy nhất) 1 tên tiếng Trung là Zhuang (người Tráng) "phiên âm trực tiếp" thành Choang trong tên gọi chính thức "Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây".

Sau khi Việt Nam thống nhất vào năm 1975, quan hệ Bắc-Nam đã kết nối lại. Gần đây, sự phổ biến hơn của các phương tiện truyền thanh và truyền hình trên toàn quốc góp phần chuẩn hóa tiếng Việt về chính tả và âm điệu. Từ Hán Việt và từ thuần Việt được người Việt sử dụng song song tùy thuộc ngữ cảnh hay văn phong. Sự di cư để học tập và làm việc giữa các vùng miền giúp mọi người ở Việt Nam được tiếp xúc và hiểu nhiều hơn với các phương ngữ tiếng Việt.

Phân bố

Theo Ethnologue, tiếng Việt có tại Anh, Ba Lan, Campuchia, Côte d'Ivoire, Đức, Hà Lan, Lào, Na Uy, Nouvelle-Calédonie, Phần Lan, Pháp, Philippines, Cộng hòa Séc, Sénégal, Thái Lan, Vanuatu, Đài Loan, Nga... Riêng Trung Quốc có người Kinh bản địa ở Đông Hưng, tiếng Việt của họ có pha trộn âm giọng của các ngôn ngữ Hán (Quan thoại, tiếng Quảng Đông,...).

Tiếng Việt là ngôn ngữ dân tộc thiểu số tại Cộng hòa Séc vì người Việt được công nhận là "dân tộc thiểu số" tại Séc.

Phương ngữ

Tiếng Việt có sự thay đổi trong giọng nói từ Bắc vào Nam, không đột ngột mà tiệm tiến dần theo từng vùng liền nhau. Trong đó, giọng Bắc (Nam Định – Thái Bình), giọng Trung Huế và giọng Nam Sài Gòn là 3 phân loại chính. Những tiếng địa phương này khác nhau ở giọng điệu và từ địa phương. Thanh ngã và thanh hỏi ở miền Bắc rõ hơn ở miền Nam và Trung. Miền Bắc phát âm một số phụ âm (tr, ch, n, l...) khác với miền Nam và miền Trung. Giọng Huế có nhiều từ vựng địa phương hơn những giọng khác. Từ điển Việt-Bồ-La (1651) của Alexandre de Rhodes lấy tiếng miền Bắc làm nền tảng, Dictionarium Anamitico Latinum (1772-1773) của Pierre Pigneaux de Béhaine lấy tiếng miền Nam làm nền tảng. Theo trang thông tin của Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc và học giả Laurence Thompson thì cách đọc tiêu chuẩn hiện nay dựa vào giọng Hà Nội. Tuy nhiên, chưa có quy định nào nói rằng giọng Hà Nội là chuẩn quốc gia.

Ngữ âm

Nguyên âm
Dưới đây là bảng các nguyên âm theo giọng Hà Nội.

Trong bảng trên, các nguyên âm trước, giữa và nguyên âm mở là nguyên âm không tròn môi, còn lại là nguyên âm tròn môi. Ă và â là dạng ngắn của a và ơ.

Đồng thời, tiếng Việt còn có hệ thống nguyên âm đôi và nguyên âm ba.

Phụ âm
Bảng dưới đây trình bày các phụ âm trong tiếng Việt và cách viết.
{| class=wikitable style=text-align:center
|-
! colspan=2|
! Môi
! Chân răng
! Quặt lưỡi
! Vòm
! Vòm mềm
! Thanh hầu
|-
! colspan=2| Mũi
| m
| n
|
| nh
| ng/ngh
|
|-
! rowspan=3| Tắc
! thường
| p
| t
| tr
| ch
| c/k/q
|
|-
! thanh hầu hóa
| b
| đ
|
|
|
|
|-
! bật hơi
|
| th
|
|
| rowspan=2| kh
|
|-
! rowspan=2| Xát
! vô thanh
| ph
| x
| s
|
| h
|-
! hữu thanh
| v
| d
| rowspan=2| r
| gi
| g/gh
|
|-
! colspan=2| Tiếp cận
| u/o
| l
| y/i
|
|
|}
1 số phụ âm chỉ có một cách viết (như b, p) nhưng một số có nhiều hơn một cách viết như k, có thể biểu diễn bằng c, k hay q.
Đồng thời, các phụ âm có thay đổi tuỳ theo địa phương. Sự khác biệt về phụ âm giữa các vùng miền trình bày kỹ càng hơn trong bài phương ngữ tiếng Việt.

Thanh điệu

Tiếng Việt là ngôn ngữ thanh điệu, mọi âm tiết của tiếng Việt luôn mang 1 thanh điệu nào đó. Do các thanh điệu của tiếng Việt trong chữ quốc ngữ biểu thị bằng các dấu thanh còn gọi là dấu nên một số người quen gọi các thanh điệu của tiếng Việt là các "dấu". Có sự khác biệt về số lượng thanh điệu và điệu trị của thanh điệu giữa các phương ngôn của tiếng Việt, thanh điệu có tên gọi giống nhau không đồng nghĩa với việc nói chúng sẽ giống nhau trong mọi phương ngôn của tiếng Việt. Phương ngôn tiếng Việt Bắc Bộ có 6 thanh điệu, phương ngôn tiếng Việt Trung Bộ và Nam Bộ có 5 thanh điệu. Thanh điệu của tiếng Việt tiêu chuẩn gồm 6 thanh: ngang (còn gọi là thanh không dấu do chữ quốc ngữ không có dấu thanh cho thanh điệu này), sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng nhưng lại thiếu các quy định cụ thể về việc lấy cách phát âm trong phương ngôn nào của tiếng Việt làm cách phát âm tiêu chuẩn cho 6 thanh điệu này.

Các âm tiết mang vần nhập thanh, tức là các vần kết thúc bằng 1 trong 3 phụ âm cuối  (chữ quốc ngữ ghi lại bằng chữ cái "c" hoặc chữ cái nhị hợp "ch"),  (chữ quốc ngữ ghi lại bằng chữ cái "t"),  (chữ quốc ngữ ghi lại bằng chữ cái "p") chỉ có thể mang thanh sắc hoặc thanh nặng. 3 âm tắc trên đã làm cho các âm tiết mang vần nhập thanh chỉ có thể mang các thanh điệu có điệu trị ngắn và nhanh.

Trong thơ ca các thanh điệu phân thành 2 nhóm: thanh bằng gồm có ngang và huyền, thanh trắc gồm các thanh còn lại. Trong các thể thơ cổ như Đường luật và lục bát, có thể có sự hòa hợp thanh điệu bằng trắc giữa các tiếng trong 1 câu thơ.

Ngữ pháp

Tiếng Việt là 1 ngôn ngữ đơn lập. Các quan hệ ngữ pháp thể hiện chủ yếu thông qua hệ thống hư từ và cách sắp xếp trật tự từ trong câu. Trật tự từ thông dụng nhất trong tiếng Việt là chủ ngữ - vị ngữ - tân ngữ (SVO). Tuy nhiên, trật tự trong câu có thể trong một số trường hợp sắp xếp theo kiểu ngôn ngữ nổi bật chủ đề, vì thế mà 1 câu có thể theo trật tự Tân ngữ - Chủ ngữ - Vị ngữ (OSV).

Vị trí các từ sắp xếp theo thứ tự, từ mang ý chính đứng trước từ mang ý phụ đứng sau bổ sung nghĩa cho từ mang ý chính, tương tự như danh từ đứng trước tính từ đứng sau bổ sung nghĩa cho danh từ. Tuy nhiên trong một số trường hợp, bổ ngữ (bao gồm từ mang ý phụ và tính từ) sẽ đứng trước danh từ.

Tiếng Việt còn có hệ thống đại từ nhân xưng dựa trên các từ ngữ chỉ quan hệ xã hội và hệ thống danh từ đơn vị.

Từ vựng

Từ vựng tiếng Việt có 2 bộ phận chính: từ thuần Việt và từ mượn. Ngoài ra còn có những từ hỗn chủng là kết quả của sự kết hợp các yếu tố thuần Việt và ngoại lai.

Từ thuần Việt

Từ thuần Việt là những từ xuất hiện lâu hơn trong tiếng Việt, biểu thị những sự vật, hiện tượng, khái niệm cơ bản nhất trong đời sống hằng ngày. Do có sự tiếp xúc từ sớm hơn với các ngôn ngữ nhóm Tày-Thái nên nhiều từ thuần Việt và các từ tương ứng trong các tiếng này có sự giống nhau nhất định về ngữ âm và ngữ nghĩa.

Trước 1960, một số từ thuần Việt dùng để đặt tên thông tục cho người trong tầng lớp bình dân hoặc để tránh bị ma quỷ thần thánh bắt đi. Tại miền Bắc có các tên như "Rụt", "Tằm", "Cột", "Cu", "Gái",... Tại miền Nam có các tên như "Đực",... Sự phát triển dân trí dẫn đến cách đặt tên thông tục giảm dần.

Từ Hán Việt

Sự tiếp xúc giữa tiếng Việt và tiếng Hán bắt đầu khi nhà Hán của Trung Quốc xâm chiếm khu vực Việt Nam. Quá trình tiếp xúc đã đưa vào tiếng Việt một khối lượng từ ngữ của tiếng Hán. Giai đoạn đầu, hiện tượng này diễn ra lẻ tẻ, rời rạc hơn chủ yếu thông qua đường khẩu ngữ qua sự tiếp xúc giữa người Việt và người Hán, tạo nên 1 lớp từ có nguồn gốc Hán cổ mà đã hoà lẫn với các từ thuần Việt. Đến đời Đường, tiếng Việt mới có sự tiếp nhận các từ ngữ Hán một cách có hệ thống qua đường sách vở. Các từ ngữ gốc Hán này chủ yếu đọc theo ngữ âm đời Đường tuân thủ nguyên tắc ngữ âm tiếng Việt gọi là âm Hán–Việt. Khi đưa vào tiếng Việt, bên cạnh việc thay đổi về mặt ngữ âm, một số từ Hán Việt thay đổi cả ngữ nghĩa.

Từ Hán-Việt chiếm 1 phần trong vốn từ vựng tiếng Việt, chúng hiện diện một số lĩnh vực của đời sống xã hội.

Từ có nguồn gốc Ấn–Âu

Kể từ khi Việt Nam trở thành thuộc địa của Pháp, tiếng Pháp đã có ảnh hưởng đến tiếng Việt và các từ ngữ gốc Pháp thâm nhập vào tiếng Việt. Sự ảnh hưởng này là do tiếng Pháp có sử dụng trong các văn bản, giấy tờ của Nhà nước và trong giảng dạy ở nhà trường cũng như trong các loại sách báo khác. Ảnh hưởng này kéo theo sự xuất hiện của các từ gốc Pháp trong các lĩnh vực khác nhau đặc biệt là trong khoa học kỹ thuật.

Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, miền Bắc Việt Nam chịu ảnh hưởng của Liên Xô. Do đó, một số từ ngữ gốc Nga có điều kiện du nhập vào tiếng Việt. Đồng thời, cùng với sự tiếp xúc, hội nhập sâu rộng hơn với thế giới, trong tiếng Việt cũng xuất hiện các từ ngữ có nguồn gốc từ tiếng Anh.

Nhìn chung, khi đưa vào tiếng Việt, những từ này đã Việt hoá về mặt âm đọc (thêm thanh điệu, thay đổi âm hoặc giảm bớt âm tiết). Những từ đơn âm tiết (hoặc đơn âm hoá), vay mượn qua khẩu ngữ thâm nhập vào tiếng Việt. Trong khi đó, những từ có 2 âm tiết trở lên, vay mượn thông qua sách vở vẫn còn dấu ấn ngoại lai. Có những từ vay mượn nguyên dạng nên tạo ảnh hưởng trong cách phát âm.

Từ có nguồn gốc tiếng dân tộc thiểu số
Là 1 nước đa sắc tộc với 54 dân tộc đã công nhận, tiếng Việt phổ thông tiếp nhận 1 phần tiếng dân tộc thiểu số, gồm từ thông dụng và tên riêng của người hay địa vật và các từ này có thể có vần "phi Việt". Quá trình này diễn ra trong lịch sử. Dựa theo tên người/danh xưng đăng tải trên báo chí và các địa danh trên các bản đồ hành chính, chúng ta có thể phân loại các cách nhập tiếng dân tộc thiểu số như sau:
 Từ tiếng nói của hầu hết các dân tộc từ Quảng Bình trở ra, đã cư trú lâu hơn cùng người Kinh và/hoặc thuộc vùng Văn hóa Đông Á, như người Mường, Tày, Nùng, Thái,... thì họ tên người thì theo từ Hán Việt như các họ "Triệu", "Đàm", "Cầm", "Đèo",..., còn địa danh thì theo ghi âm như "Nậm", "Huổi/ Khuổi", "Pắc",... Đôi khi sự giao lưu với người Kinh dẫn đến những tên hỗn hợp như Hang Bua (tên tiếng Thái là Thẩm Bua, nghĩa là Hang Sen).
 Từ tiếng H'Mông thì theo ghi âm mà không theo từ Hán Việt, mặc dù tiếng H'Mông có quan hệ gần hơn với tiếng Hoa. Ví dụ như các họ Vàng (Vương, Vang), Giàng (Dương, Yang),... hay các địa danh như Lào Cai (nghĩa chữ là Chợ Cũ, từ Hán Việt là Lão Nhai 老街), Sa Pa (Sa Pả, nghĩa chữ là Bãi Cát),... Trường hợp loại trừ là họ tên vua Mèo mà dùng từ Hán Việt như Vương Chí Sình.
 Từ tiếng nói của các dân tộc ở Tây Nguyên, Nam Bộ,... thì theo ghi âm là chính, như Đắk Lắk, Krông Pắc,... hoặc biến âm như Sóc Trăng, Nha Trang,... Cá biệt có việc giới chức biên phòng đã "Kinh hóa" địa danh đặt tên đồn biên phòng, ví dụ tại xã Pờ Y có Đồn/Cửa khẩu Bờ Y.

Các chữ và vần "phi Việt" viết theo hướng dẫn trong Quyết định 240/QĐ "Về tên riêng không phải tiếng Việt", trong đó các chữ cái F, J, W, Z có thể tùy nghi sử dụng.

Từ hỗn chủng
Từ hỗn chủng là những từ tạo thành từ các yếu tố có nguồn gốc khác nhau như giữa yếu tố thuần Việt và Hán Việt, giữa yếu tố thuần Việt và yếu tố Ấn-Âu. Cùng với sự phát triển của tiếng Việt, các từ hỗn chủng đã gia tăng, đóng 1 vai trò trong việc diễn đạt các khái niệm mới hơn trong xã hội.

Ví dụ:
 vôi hoá () – "vôi" là thuần Việt, "hoá" là Hán-Việt.
 ôm kế – "ôm" là từ tiếng Đức Ohm, "kế" là Hán-Việt.
 nhà băng – "nhà" là thuần Việt, "băng" là từ tiếng Pháp banque.
 game thủ – "game" là tiếng Anh, "thủ" là Hán-Việt.

Chữ viết

liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:I_speak_vietnamese.JPG|nhỏ|"Tôi nói tiếng Việt Nam" (碎呐㗂越南), bên trên viết bằng Chữ Quốc ngữ (chữ Latinh), bên dưới viết bằng chữ Nôm (gạch chân) với chữ Hán

Theo dòng lịch sử phát triển, tiếng Việt có 3 dạng ký tự để viết là chữ Hán, chữ Nôm (dựa trên chữ Hán) và chữ Quốc ngữ (chữ Latinh).

Chữ Hán và chữ Nôm là văn tự chính của Việt Nam trước thế kỷ 20. Tất cả các tác phẩm sử học và văn học cổ truyền Việt Nam đều viết bằng chữ Hán, chữ Nôm như Chiếu dời đô, Hịch tướng sĩ, Bình Ngô đại cáo, Đoạn trường tân thanh, Đại Việt sử ký toàn thư,...

Chữ Quốc ngữ là chữ Latinh dựa trên bảng chữ cái và âm vị của tiếng Bồ Đào Nha đối chiếu với tiếng Việt, do các nhà truyền giáo Dòng Tên Bồ Đào Nha xây dựng vào đầu thế kỷ 17 rồi do giáo sĩ Alexandre de Rhodes người Avinhon chuẩn định. Đây là người cho in cuốn Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum năm 1651. Cuối thế kỷ 18 tại Đàng Trong diễn ra cuộc chỉnh lý chữ Quốc ngữ dưới sự điều phối của Giám mục Pierre Pigneau de Behaine (hay còn biết tới dưới tên Bá Đa Lộc), từ điển có tên Dictionarium Anamatico-Latinum soạn quãng năm 1772–1773 nhưng mới chỉ là bản viết tay. Sau đó, từ điển của Taberd mang tên Nam Việt–Dương Hiệp Tự vị (tựa Latinh giống với tựa cuốn của Bá Đa Lộc) xuất bản năm 1838 tại Serampore, Ấn Độ.

Chữ Quốc ngữ từ lúc ra đời tuy có hơn 200 năm hình thành và phát triển, nhưng chưa đủ phổ biến để là văn tự chính ở Việt Nam vì chữ Hán và chữ Nôm vẫn là dạng văn tự phổ biến của tiếng Việt. Phải đến cuối thế kỷ 19, vào thời kỳ Pháp thuộc, chính quyền thuộc địa bảo hộ chữ Quốc ngữ và cổ súy thay thế chữ Hán và chữ Nôm để tiếng Việt đồng văn tự Latinh với tiếng Pháp, bắt đầu từ Nam Kỳ rồi tới Bắc Kỳ và Trung Kỳ để dễ dàng phổ biến tiếng Pháp và văn hóa Pháp. Còn các nhà cải cách Việt Nam ủng hộ việc truyền bá hệ chữ Latinh như phương tiện để khai dân trí, chấn dân khí. Cải cách giáo dục năm 1906 của vua Thành Thái cũng bao gồm chương trình dạy chữ Quốc ngữ. Tuy vậy trong giai đoạn này, sự bóc lột của Thực dân Pháp khiến người Việt không được đi học đầy đủ, nên hầu hết người Việt giai đoạn này trở nên mù chữ với cả chữ Hán, chữ Nôm và chữ Quốc ngữ. Ngay sau khi Việt Nam Dân chủ Cộng hòa lập quốc, Chính phủ phát động Bình dân học vụ với mục tiêu nhanh chóng giải quyết nạn mù chữ bằng cách đẩy mạnh dạy chữ Quốc ngữ cho người dân. Chữ Hán và chữ Nôm vẫn được một lượng người Việt sử dụng song song cùng chữ Quốc ngữ, nhưng đến năm 1950, giảng dạy chữ Hán Nôm bị loại ra khỏi chương trình giáo dục của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vì độ phổ biến ở Việt Nam không còn nhiều.

Tại Việt Nam hiện nay, người dân chủ yếu sử dụng chữ Quốc ngữ là chính, còn chữ Hán và chữ Nôm thường dùng trong các hoạt động liên quan tới văn hóa truyền thống như viết thư pháp, câu đối, tìm hiểu lịch sử và văn học cổ, và được giảng dạy trong chuyên ngành Hán Nôm bậc đại học cũng như tại các tổ chức phong trào dạy học chữ Hán và chữ Nôm được sử dụng trong tiếng Việt. Trái ngược lại là cộng đồng người Kinh bản địa ở Đông Hưng (Trung Quốc), do không bị ảnh hưởng bởi chính sách thay thế chữ Hán và chữ Nôm bằng chữ Quốc ngữ của Thực dân Pháp (vùng đất họ sống trở thành lãnh thổ Đại Thanh theo Công ước Pháp-Thanh ký năm 1887, nên họ không bị Thực dân Pháp đô hộ), những thế hệ con cháu ở đây không bị gián đoạn chuyện đi học và không bị mù chữ. Người Kinh bản địa ở Đông Hưng vẫn duy trì được sự phổ biến của chữ Hán và chữ Nôm trong cộng đồng và vẫn dùng làm văn tự chính cho tiếng Việt ở thời hiện đại giống như người Việt xưa, thay vì dùng chữ Latinh như người Việt ở Việt Nam hiện tại.

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2013, tại Chương I Điều 5 Mục 3, ghi tiếng Việt là ngôn ngữ quốc gia của Việt Nam. Không có bất kỳ văn bản nào ở cấp nhà nước quy định giọng chuẩn và quốc tự ("chữ viết quốc gia" hoặc văn tự chính thức) của tiếng Việt. Phần lớn các văn bản hành chính tiếng Việt ở Việt Nam được viết bằng chữ Quốc ngữ theo "Quy định về chính tả tiếng Việt và về thuật ngữ tiếng Việt" áp dụng cho các sách giáo khoa, báo và văn bản của ngành giáo dục, nêu tại Quyết định của Bộ Giáo dục số 240/QĐ ngày 5 tháng 3 năm 1984 do những người thụ hưởng giáo dục đó sau này ra làm việc trong mọi lĩnh vực xã hội hướng tới việc chuẩn hóa chính tả tiếng Việt. Không có luật lệ nào cấm người Việt viết tiếng Việt hiện đại bằng chữ Hán Nôm.

Thư pháp

Cùng với chữ Hán, Kana và Hangul, có người "yêu thích" thư pháp nâng chữ viết tiếng Việt lên thành một bộ môn nghệ thuật.

Thư pháp chữ Việt ban đầu là thư pháp chữ Nôm và chữ Hán. Sau này chữ Quốc ngữ trở nên phổ biến hơn trong khi nhu cầu và sở thích treo chữ trong nhà vẫn còn, người chơi chữ đã khởi xướng thư pháp chữ Quốc ngữ. Còn thư pháp chữ Hán và chữ Nôm hiện nay vẫn duy trì song song.

Bộ gõ tiếng Việt và giao tiếp tiếng Việt qua mạng

Tuy cùng là chữ Latinh, ngoài 22 ký tự không dấu có trong bảng chữ cái tiếng Anh thì chữ Quốc ngữ còn chứa lượng ký tự có dấu, bao gồm 7 ký tự Ă, Â, Đ, Ê, Ô, Ơ, Ư cùng 60 chữ nguyên âm (A, Ă, Â, E, Ê, I, O, Ô, Ơ, U, Ư, Y) mang thanh điệu sắc-huyền-hỏi-ngã-nặng. Tổng cộng là máy tính hay điện thoại cần phải nạp thêm 67 ký tự, gấp hơn 2,5 lần bảng chữ cái của tiếng Anh (26 ký tự) thì mới đủ để viết tiếng Việt. Nên để có thể viết tiếng Việt trên máy tính và điện thoại di động cần có bộ gõ là phần mềm hỗ trợ soạn thảo văn bản bằng tiếng Việt đi kèm một số phông chữ Quốc ngữ. Người dùng cũng có thể cài đặt thêm các phông ký tự chữ Quốc ngữ khác phục vụ trang trí và nghệ thuật. Các bộ gõ tiếng Việt khác nhau sẽ quy định các phím bấm khác nhau để hiển thị các dấu thanh, dấu mũ và dấu móc. Có những quy ước chuẩn dấu tiếng Việt, bộ mã, cách gõ và những phần mềm khác nhau. Có bộ mã chữ Việt theo chuẩn quốc tế Unicode.

Do ký tự có dấu phải mã hóa mất lượng bộ nhớ lớn hơn ký tự không dấu, việc tin nhắn SMS bằng tiếng Việt có dấu bị hạn chế 70 ký tự/tin nhắn (ít hơn một nửa so với 180 ký tự/tin nhắn của tiếng Anh) nên trước đây người Việt thường nhắn tin SMS không dấu để có thể viết nhiều nội dung hơn và tiết kiệm tiền hơn dù nội dung bằng tiếng Việt không dấu có thể gây hiểu nhầm. Một số trường hợp lợi dụng viết tắt, biến đổi ký tự nhằm giảm số lượng (j=gi; f=ph; bỏ h trong "gh","ngh") hay thể hiện rõ âm (z=d vì "đ" viết không dấu thành "d"). Hiện nay nhờ sự phát triển của Internet trên di động (như Wi-Fi, 4G không giới hạn dung lượng) cùng các ứng dụng OTT và mạng xã hội, việc nhắn tin bằng tiếng Việt có dấu trở nên thoải mái hơn mà không lo bị hạn chế ký tự.

Đối với việc gõ chữ Hán và chữ Nôm bằng tiếng Việt, do dạng ký tự này hiện không được sử dụng phổ biến ở Việt Nam nên các hãng sản xuất máy tính, điện thoại hay phần mềm coi như loại bỏ. Thời gian gần đây để phục vụ cho nhu cầu tìm hiểu về lịch sử hay văn học cổ cũng như chuyên ngành Hán Nôm, một số cá nhân hay tổ chức đã tạo ra những trang web hay phần mềm giúp viết chữ Hán và chữ Nôm bằng bộ gõ chữ Quốc ngữ. Với chữ Hán do đồng bộ với các chữ của bộ gõ tiếng Trung và tiếng Nhật nên việc hiển thị không khó khăn, còn chữ Nôm do một lượng chữ chưa được mã hoá đầy đủ nên có thể hiển thị bị lỗi trên một số máy tính và điện thoại dưới dạng ô vuông hay dấu hỏi chấm.

Xem thêm
 Tiếng Việt tại Hoa Kỳ

Chú thích

Tham khảo

Thư mục
Tiếng Việt

Tiếng Anh

Liên kết ngoài

 Từ điển Việt-Bồ-La của Alexandre de Rhodes trên mạng
 Từ điển tiếng Việt xưa trên mạng nhà sách Sông Hương : Từ điển Việt-Latinh của J.L. Taberd, Từ điển Việt Bồ La, Đại Nam Quấc Âm Tự Vị
 Giáo sĩ Bồ Đào Nha và chữ Quốc ngữ
 * GS Lâm Văn Bé, Sách tiếng Việt và Việt học tại các thư viện ngoài Việt Nam (Phần 1) , Phần 2 , hay là Phần 1, Phần 2

Ngôn ngữ phân tích
Ngôn ngữ đơn lập
Ngôn ngữ tại Đài Loan
Ngôn ngữ tại Campuchia
Ngôn ngữ tại Trung Quốc
Ngôn ngữ tại Lào
Ngôn ngữ chủ-động-tân
Ngôn ngữ tại Việt Nam
Ngôn ngữ tại Séc
Nhóm ngôn ngữ Việt-Mường


title: Gelechiidae

text:
Gelechiidae là một họ bướm đêm thuộc siêu họ Gelechioidea. Họ này bao gồm các loài bướm đêm rất nhỏ, cánh hẹp, tua. Ấu trùng ăn hầu hết các phần của thực vật nơi chúng làm tổ.

Cho đến cuối thế kỷ 20, có hơn 500 chi với hơn 4.500 loài được xếp vào họ này, trong đó có khoảng 650 loài chỉ có mặt ở Bắc Mỹ.

Là loài ăn thực vật đẻ nhiều, số lượng lớn, một số loài gây hại cho nông nghiệp như:
 Anacampsis sarcitella – Pack Moth
 Anarsia lineatella – Peach Twig Borer
 Aproaerema modicella – Groundnut Leafminer
 Keiferia lycopersicella – Tomato Pinworm
 Pectinophora gossypiella – Pink Bollworm
 Phthorimaea operculella – Potato Tuber Moth, Tobacco Splitworm
 Sitotroga cerealella – Angoumois Grain Moth
 Tecia solanivora (Povolny, 1973) – Guatemalan Potato Moth, miền trung American Potato Tuber Moth
 Tuta absoluta – Tomato Leafminer, South American Tomato Moth

Phân loại và hệ thống
So sánh với các họ Gelechioidea đa dạng khác – Coleophoridae (case-bearers) và Oecophoridae (concealer moths) –, hệ thống phân loại của Gelechiidae thì ít có tranh cãi.

Phân họ Dichomeridinae (bao gồm Chelariinae)
 Acompsia
 Ananarsia
 Anaptilora
 Anarsia
 Anasphaltis
 Arotria
 Atasthalistis
 Bagdadia
 Brachmia
 Brachyacma
 Capidentalia
 Cymotricha
 Dendrophilia
 Dichomeris
 Empalactis
 Faristenia
 Helcystogramma
 Holcophora
 Hyodectis
 Hypatima
 Myconita
 Neofaculta
 Nothris
 Paralida
 Scodes
 Streniastis
 Symbolistis
 Syndesmica
 Xerometra

Phân họ Gelechiinae (bao gồm Anacampsinae, Anomologinae, Apatetrinae)
 Anacampsis
 Anomologa
 Apatetris
 Bryotropha
 Chionodes
 Gelechia
 Metzneria
Phân họ Pexicopiinae
 Palumbina
 Pectinophora
 Pexicopia – Hollyhock Seed Moth
 Sitotroga
Các chi incertae sedis (bao gồm Brachmiinae, Physoptilinae)
Aerotypia
Antithyra
Dicranucha
Metopios
Paraschema
Pseudosymmoca
Sphagiocrates
Stenoalata
Syrmadaula

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu
 Still includes Schistonoeidae. See also Gelechioidea Talk page for comparison of some approaches to gelechioid systematics và taxonomy.
  (2008): Australian Faunal Directory – Gelechiidae. Version of 2008-OCT-09. Truy cập 2010-APR-30.
  (2009): Gelechiidae. Version 2.1, 2009-DEC-22. Truy cập 2010-APR-30.
  (1999): The Gelechioidea. In: : Handbuch der Zoologie/Handbook of Zoology (Volume IV – Arthropoda: Insecta. Part 35: Lepidoptera, Moths và Butterflies 1): 131–158. Walter de Gruyter, Berlin & New York.ISBN 3-110-15704-7
  (2008): Douglas-fir: Pseudotsuga menziesii . Version of 2008-SEP-17. Truy cập 2010-APR-30.
  (2002): Firefly Encyclopedia of Insects và Spiders.ISBN 1-55297-612-2
  (2009): Gelechiidae. Version of 2008-MAY-01. Truy cập 2010-APR-30.
  (2004): Borror và DeLong's Introduction to the Study of Insects.ISBN 0030968356

Liên kết ngoài

Gelechiidae
Gelechioidea Global Framework


title: Geir Lundestad

text:
Geir Lundestad (17 tháng 1 năm 1945 – 22 tháng 9 năm 2023) người Na Uy, là một tác giả và giáo sư nổi tiếng của Viện Nobel Na Uy, nơi mà ông đã từng nắm chức giám đốc. Ngoài ra ông Lundestad đã từng làm Bí thư thường trực tại Ủy ban Nobel của Na Uy. Sinh ra tại Sulitjelma, Lundestad đã nghiên cứu lịch sử tại Đại học Oslo và Đại học Tromsø, ông ta đã tốt nghiệp vào năm 1970 với bằng thạc sĩ và bảo vệ tiến sĩ vào năm 1976. Từ năm 1974 đến 1990, ông Lundestad đã được bộ nhiệm các chức giáo sư khác nhau tại Đại học Tromsø trước khi vào làm tại Ủy ban và trường Đại học Nobel của Na Uy. Sau đó, ông đã liên hợp với Trường Đại học Oslo làm phó giáo sư giảng về lịch sử quốc tế. Lundestad dành nhiều năm ở Hoa Kỳ nghiên cứu tại Đại học Harvard, từ năm 1978 đến 1979 và 1983, và tại Trung tâm Woodrow Wilson, Washington, D.C, giữa 1988 và 1989.

Ông qua đời ngày 22 tháng 9 năm 2023, hưởng thọ 78 tuổi.

Tham khảo

Sinh năm 1945
Người Na Uy
Mất năm 2023
Nhà sử học Na Uy


title: Fusus incertus

text:
Fusus incertus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

incertus


title: Euphylidorea caudifera

text:
Euphylidorea caudifera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Euphylidorea
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Auvare

text:
Auvare là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-Maritimes

Tham khảo

Xã của Alpes-Maritimes


title: Matisia grandifolia

text:
The Molinillo (Matisia grandifolia) là một loài thực vật có hoa thuộc họ Malvaceae sensu lato or Bombacaceae.
Nó chỉ được tìm thấy ở Ecuador.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới and các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Santiana, J. & Pitman, N. 2003. Matisia grandifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Matisia
Thực vật Ecuador


title: Cardiophorus graciliformis

text:
Cardiophorus graciliformis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin & Atamuradov miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Schmalfeld

text:
Schmalfeld là một đô thị ở huyện Segeberg, bang Schleswig-Holstein Segeberg, ở bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị Schmalfeld có diện tích 19,33 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1967 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Segeberg


title: Cutry, Aisne

text:
Cutry là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Aulonocara

text:
Aulonocara là một chi haplochromine cichlids đặc hữu của hồ Malawi ở Đông Phi.

Các loài

Có 22 loài được mô tả:
 Aulonocara aquilonium
 Aulonocara auditor
 Aulonocara baenschi –Nkhomo-benga Peacock
 Aulonocara brevinidus
 Aulonocara brevirostre
 Aulonocara ethelwynnae –Chitande Aulonocara
 Aulonocara gertrudae
 Aulonocara guentheri
 Aulonocara hansbaenschi –Fort Maguire Aulonocara
 Aulonocara hueseri –Night Aulonocara
 Aulonocara jacobfreibergi –Freiberg's Peacock, Eureka Red Peacock, Fairy Cichlid
 Aulonocara koningsi Tawil, 2003
 Aulonocara korneliae –Chizumulu Aulonocara
 Aulonocara macrochir
 Aulonocara maylandi –Sulfurhead Peacock, Sulfurhead Aulonocara
 Aulonocara maylandi kandeensis Tawil & Allgayer, 1987 –Blue Orchid Aulonocara
 Aulonocara nyassae –Emperor Cichlid
 Aulonocara rostratum
 Aulonocara saulosi –Greenface Aulonocara
 Aulonocara steveni –Pale Usisya Aulonocara
 Aulonocara stonemani
 Aulonocara stuartgranti –Flavescent Peacock
 Aulonocara trematocephalum (Boulenger, 1901)

Hình ảnh

Ghi chú

Tham khảo

  [2009]: Aulonocara species. Truy nhập 2009-OCT-03.

Liên kết ngoài
 Aulonocara localisations
 Index of Aulonocara species


title: Ustou

text:
Ustou  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: 669 Kypria

text:
669 Kypria

669 Kypria là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Eos. Nó được August Kopff phát hiện ngày 20.8.1908 ở Heidelberg và được đặt theo tên Kypria, bài thơ đôi khi được coi là của Homer, dùng như lời dẫn nhập vào tác phẩm Iliad

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1908


title: Atarba dilatistyla

text:
Atarba dilatistyla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Atarba
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Agrypnus setiger

text:
Agrypnus setiger là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Bates miêu tả khoa học năm 1866.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Agrypnus palliditarsis

text:
Agrypnus palliditarsis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Tesson

text:
Tesson là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Tesson nằm ở khu vực có độ cao từ 34–58 m mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente-Maritime


title: Stegastes sanctipauli

text:
Stegastes sanctipauli là một loài cá thuộc họ Pomacentridae. Nó là loài đặc hữu của Brasil.

Nguồn
 Roberts, C. 1996. Stegastes sanctipauli. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Brasil
Stegastes
Động vật đặc hữu Brasil


title: Pseudoeurycea goebeli

text:
Pseudoeurycea goebeli là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó được tìm thấy ở Guatemala và México.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Acevedo, M. & Wake, D. 2004. Pseudoeurycea goebeli. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Pseudoeurycea


title: Sãi vãi

text:
Sãi vãi là một tác phẩm do Nguyễn Cư Trinh sáng tác. Tác phẩm được đánh giá là "một ví dụ tiêu biểu về ảnh hưởng của ca khúc dân gian vào sáng tác của các tác gia văn học viết ở Đàng Trong thuộc Đại Việt vào thế kỷ 17 và 18"

Giới thiệu

Nguyên do
Sãi vãi được viết vào năm Canh Ngọ (1750), khi Nguyễn Cư Trinh đang làm Tuần vũ Quảng Ngãi.

Tác phẩm nhằm đả kích những gì chưa tốt trong giới sư sãi thời bấy giờ, đồng thời cũng để khuyên răn quan quân, kích thích binh sĩ trên đường dẹp cuộc nổi dậy của bộ lạc người Hré ở Quảng Ngãi. Đây là tộc người mà sử nhà Nguyễn gọi là "mọi Đá Vách (mọi Thạch Bích)".

Sơ lược nội dung
Sãi vãi là một bài vè có tính chất trào phúng dài 340 liên (640 câu).
Và có thể coi đây là vở kịch một màn với 2 nhân vật là ông sãi và bà vãi. Bà vãi chỉ là một nguyên cớ để cho ông sãi, vai tuồng chính, bày tỏ tư tưởng của tác giả.

Khởi đầu đến liên 20: Sãi tự giới thiệu về thời đại, tông tích và công việc của mình...
Từ liên 21 đến liên 82: Vãi ra trò và bắt đầu một phần đối thoại nghiêng về hài hước. Sãi nói mình là người đi tu bất đắc dĩ, đầu Phật cốt để "khỏi xâu, miễn thuế", nay thấy Vãi "thanh tân, đẹp đẽ" nên muốn rủ Vãi "tu hoài, tu hủy". Bị trách mắng, bị cự tuyệt, Sãi chẳng cần dấu diếm, bày tỏ hết cái chân tướng "hổ mang" của mình ra...
Từ liên 83 đến liên 315 (phần chính): Trong phần này, bị cật vấn, Sãi cho biết quan niệm của mình về sự tu. Theo Sãi, tu chân chính là tu ngôn, tu hạnh, tu đức, tu thân... Bị hỏi về chuyện đời, Sãi liền "kể kinh dẫn sử", giảng đạo lý luân thường và thuyết dài về thất tình (bảy tình cảm của con người)...
Từ liên 316 đến hết: Cuộc đối thoại chuyển sang vấn đề thời sự để kết thúc...

Trích tác phẩm
{| valign="top" width="100%"
| width="50%"|

Tưởng bệnh này còn dại,Bịnh hay ghét ở mình:
Ghét chẳng phải vô tình,Ghét thiệt là hữu thú.

Ghét Kiệt, ghét Trụ,Ghét Lệ, ghét U.
Ghét nhân chánh chẳng tu,Ghét cang thường nở bỏ.
Luận như ghét cho đủ,Sãi ghét đứa bất hiếu, bất trung.
Luận như ghét cho cùng,Sãi ghét đứa đại gian đại ác.
Ghét kỳ, ghét quặc,Ghét lạ, ghét lùng,
Đọc Ngu thơ ghét đảng Tứ hung,Coi Tống sử ghét bầy Ngũ quỷ.
|width="50%"|
Ghét hoài, ghét hủy,Ghét ngọt, ghét ngon.
Ghét đứa cầu mị mà giết con,Ghét đứa tham sang mà hại vợ.
Uốn lưỡi vạy ghét người nước Sở,Dạ tham lam ghét kẻ nước Tề.
Ghét đứa gian hay cậy thế cậy thì,Ghét đứa dữ hay hại nhà hại nước.
Ghét thấy lợi mà chạy xuôi chạy ngược,Ghét thấy nghĩa mà lo thiệt lo hơn,
Sãi ghét người ích kỷ hại nhơn,Sãi ghét đứa gian phu dâm phụ,
Ghét đứa hay co hay cú,Ghét người chẳng thiệt chẳng thà.
Ấy là ghét xưa nay mấy việc người ta,Chưa bằng ghét vãi sao vô tình cùng sãi...
|}

Nhận xét
Theo Từ điển văn học (bộ mới), thì:

Tác phẩm nhằm động viên quân lính mở thông đường vào Nam, đồng thời đề cao Nho giáo, châm biếm tà đạo, răn giới tầng lớp Nho sĩ về đạo lý "tu, tề, trị, bình" trong hoàn cảnh chế độ phong kiến ở Đàng trong đã suy vi, mục nát. Đoạn nói về "thất tình" với thái độ thương ghét phân minh đối với chính tà, đã ít nhiều vượt ra ngoài phạm vi đạo đức của Nho gia….

Trước năm 1975, Phạm Thế Ngũ đã viết:
Theo cách nói ngày nay, Sãi vãi là một văn nghệ phẩm tuyên truyền, nhưng cái khéo của tác giả là kết hợp được yếu tố hoạt kê với chủ ý giáo dục.
Phải thấy, trong công cuộc mở đường và mở cõi gian nan trong nuổi ấy, mọi lực lượng phải được dốc vào một mục tiêu. Những phần tử "trốn việc quan đi ở chùa" không thể nào chấp nhận được. Nếu có con đường tu hành cho chính đáng ấy là "tu nhân, tu đức, tu vũ, tu văn, tu kỷ, tu nhân, tu cái đạo thượng trí của người quân tử, của bậc trượng phu đứng vào giữađoàn thể để gánh lấy bổn phận. Đó chính là quan điểm, là chủ nghĩa của những Đào Duy Từ, những Nguyễn Hữu Cảnh, những Nguyễn Cư Trinh...

Và chí hướng ấy, sự nghiệp ấy đã được nêu rõ trong câu chuyện bề ngoài tưởng như bông lơn giữa một ông sãi với một bà vãi. Cho nên có thể coi áng văn này như một tuyên ngôn. Trong lịch sử văn học Việt Nam, không ở đâu có một tiếng nói của nho gia dứt khoát, quả quyết như thế. Nó nói lên lòng tin tưởng mãnh liệt của môn đồ Khổng Mạnh vào cái đạo nhập thế để phụng sự duy nhân, duy lý của họ...

Về mặt nghệ thuật, vè Sãi vãi sử dụng thể văn biền ngẫu, vần liền nhau, chen vần trắc và bằng đều đặn, số chữ trong câu không hạn định (trừ khi chúng đối nhau). Cuối bài có tám câu lục bát để chia tay và chúc tụng chúa Nguyễn.
Thể văn này tương tự thể nói lối trong tuồng đồ và chưa từng được dùng để làm thành tác phẩm trong văn học Việt trước đây.

Nói gọn, Sãi vãi đã thể hiện được phong cách hoạt kê độc đáo, kết hợp một cách tài tình những lời bông lơn với những đoạn nghiêm trang, lối văn hùng biện với lối văn dí dỏm, làm cho tác phẩm tuy có tính chất triết lý và hơi nhiều điển cố nhưng vẫn hấp dẫn, hoạt bát, tươi vui, uyển chuyển...

Chú thích

Xem thêm

Nguyễn Cư Trinh

Bài thơ Việt Nam
Tác phẩm Nôm


title: Aphthona valachica

text:
Aphthona valachica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Heikertinger miêu tả khoa học năm 1944.

Chú thích

Tham khảo

Aphthona


title: 10973 Thomasreiter

text:
10973 Thomasreiter là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1226.9040008 ngày (3.36 năm).

Nó được phát hiện ngày 29 tháng 9 năm 1973.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Hoa hậu Hoàn vũ 1966

text:
Hoa hậu Hoàn vũ 1966 là cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ lần thứ 15 được tổ chức vào ngày 16 tháng 7 năm 1966 tại Nhà hát Thính phòng Miami Beach ở Miami Beach, Florida, Hoa Kỳ. Cuộc thi có 58 thí sinh tham gia với chiến thắng thuộc về người đẹp Margareta Arvidsson đến từ Thụy Điển và được trao vương miện bởi Hoa hậu Hoàn vũ 1965 Apasra Hongsakula đến từ Thái Lan.

Kết quả

Thứ hạng

Giải thưởng đặc biệt

Giám khảo

 Sigmar Bernadotte
 Anthony Delano
 Felipe Hilsman
 Dong Kingman – Nghệ sĩ người Mỹ gốc Hoa
 Suki Nemanhaman
 Earl Wilson – Nhà báo người Mỹ
 Armi Kuusela – Hoa hậu Hoàn vũ 1952 đến từ Phần Lan

Thí sinh

Cuộc thi có tổng cộng 58 thí sinh tham gia:

Thông tin về các cuộc thi quốc gia

Tham gia lần đầu

Trở lại

Lần cuối tham gia vào năm 1962:

Lần cuối tham gia vào năm 1963:

Lần cuối tham gia vào năm 1964:

Bỏ cuộc

  Guiana (Anh)

Tham khảo

1966
Năm 1966


title: Nikhom Nam Un (huyện)

text:
Nikhom Nam Un () là một huyện (amphoe) ở phía tây của tỉnh Sakon Nakhon, đông bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Waritchaphum, Phanna Nikhom và Kut Bak của tỉnh Sakon Nakhon, và Wang Sam Mo của tỉnh Udon Thani.

Lịch sử
Năm 1969, đập Nam Un được xây dựng ở Phang Khon, phía bắc Nikhom Nam Un. Dân sống ở vùng ngập nước của huyện Phang Khon, Waritchaphum và Phanna Nikhom đến khu vực này.

Ngày 16 tháng 6 năm 1975, tiểu huyện (king amphoe) được lập, khi hai tambon Nikhom Nam Un và Nong Pling được tách ra từ Waritchaphum. Tiểu huyện đã được nâng cấp thành huyện ngày 4 tháng 7 năm 1994.

Hành chính
Huyện này được chia thành 4 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 32 làng (muban). Không có khu vực đô thị, có 4 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com

Nikhom Nam Un


title: Amblycerus testaceicolor

text:
Amblycerus testaceicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Amblycerus


title: Anna Pavlovna Pavlova

text:
Anna Pavlovna Pavlova () (12 tháng 2 năm 1881 [lịch cũ 31 tháng 1) - 23 tháng 1 năm 1931) là nữ diễn viên ballet Nga nổi tiếng vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Pavlova được biết đến rộng rãi như một huyền thoại, đặc biệt qua tác phẩm Cái chết của con thiên nga, và cũng bởi chính bà là nữ nghệ sĩ ballet đầu tiên đi vòng quanh thế giới và đem ballet đến cho những người chưa bao giờ được thưởng thức. Dù có nhiều khuyết điểm về thể hình, nhưng bà lại có được niềm đam mê mạnh mẽ, sự cống hiến tuyệt đối vì nghệ thuật và sức mạnh để chuyển những cảm xúc thông qua những bước nhảy của mình. Cùng với Nijinsky, tên của bà cũng là sự đồng nghĩa với nghệ thuật ballet.

Cuộc đời

Pavlova được sinh non hai tháng vào ngày 12 tháng 2 năm 1881 tại Ligovo, một vùng ngoại ô của St. Petersburg, khi đó là thủ đô của Đế chế Nga. Mẹ bà là một thợ giặt nghèo khổ tên là Lyubov Pavlova. Danh tính của cha bà vẫn còn là một điều gây tranh cãi; bà sau này đã từng khẳng định cha mình (có thể là một người gốc Do Thái), đã mất khi bà lên 8 tuổi. Tờ báo The St. Petersburg Gazette trong bài báo năm 1913 đã quả quyết rằng cha bà là một chủ ngân hàng tên Poliakov, và người chồng thứ hai của mẹ bà, Matvey Pavlov, đã nhận nuôi khi bà lên 3 tuổi, đó là lý do vì sao Pavlova là họ của bà.

Niềm đam mê của Pavlova với nghệ thuật ballet được khơi dậy khi mẹ đưa bà đến xem buổi biểu diễn đầu tiên vở ballet của Marius Petipa mang tên Người đẹp ngủ trong rừng ở Nhà hát Hoàng gia Mariinsky. Những hình ảnh của vở diễn đã gây ấn tượng sâu sắc với Pavlova, và năm 8 tuổi, cô bé đã được mẹ cho đi thi thử vào Trường Ballet Hoàng gia danh tiếng. Pavlova đã bị từ chối bởi tuổi quá nhỏ và vì vóc dáng nhỏ bé, yếu đuối của cô bé. Hai năm sau, lên 10 tuổi, bà đã được chấp nhận vào trường. Bà tham gia biểu diễn lần đầu tiên trong vai một thần ái tình ở vở Câu chuyện thần tiên (Un conte de fées) của Petipa do ông dàn dựng đặc biệt cho các sinh viên ở trường.

Những năm đầu tiên của Pavlova ở trường Ballet Hoàng gia rất khó khăn. Kĩ thuật ballet thật không dễ dàng với Pavlova trẻ tuổi. Bàn chân rất cong, cổ chân mỏng và đôi chân dài của bà tương phản với thể hình nhỏ nhắn, đầy đặn của các ballerina (nữ diễn viên múa) đang rất được ưa thích thời đó. Những sinh viên đồng lứa thường chế nhạo bà với những biệt danh như cái chổi hay con bé hoang dã (La petite sauvage). Không nản chí, bà đã luyện tập không ngừng để nâng cao kĩ thuật múa. Bà đã được nhận rất nhiều bài dạy từ những chuyên gia ballet lớn của thời đó - như Christian Johansson, Pavel Gerdt và Nikolai Legat - và bà đã luyện múa vào tất cả các ngày trong tuần. Năm 1888, Anna được nhận vào lớp classe de perfection (đệ nhất đẳng) của Ekaterina Vazem, cựu prima ballerina của Nhà hát Hoàng gia St. Petersburg.

Trong những năm cuối ở trường Ballet Hoàng gia, bà đã biểu diễn nhiều vai diễn đơn cũng như những vai nhỏ trong nhiều vở ballet lớn thời đó. Bà tốt nghiệp năm 1899 ở tuổi 18, và đã được nhận vào Nhà hát Ballet Hoàng gia với cương vị một coryphée, cao hơn chức danh dành cho người khởi đầu corps de ballet. Vai diễn đầu tiên của coryphée Pavlova ở nhà hát Hoàng gia là ở trong vở Les Dryades prétendues của Pavel Gerdt với âm nhạc được lấy từ phần nhạc của Cesare Pugni viết cho vở ballet trữ tình Éoline, ou La Dryade. Màn biểu diễn của bà đã nhận được những lời khen từ những nhà phê bình, đặc biệt sử gia và nhà phê bình lớn Nikolai Bezobrazov đã dành cho người vũ nữ trẻ tuổi những lời như: "...những bước nhảy tự nhiên, dáng arabesque mỏng manh và sự nữ tính đầy yếu đuối.".

Ở thời kỳ của trường phái kinh viện đầy khắt khe của Petipa, công chúng đầu tiên tỏ thái độ đè dặt trước phong cách độc nhất vô nhị của Anna Pavlova, một sự kết hợp lạ kỳ của một tài năng khiêu vũ khác thường hầu như bỏ qua những quy luật hàn lâm: bà thường xuyên biểu diễn với đầu gối cong, những cú xoay không tốt, những bước đi và port de bras sai chỗ. Phong cách như vây nhiều khi lại khiến người ta nhớ đến thời kỳ của ballet lãng mạn và những ballerina vĩ đại của quá khứ.

Pavlova đã biểu diễn những biến tấu cổ điển, pas de deux và pas de trois khác nhau trong những vở La Camargo, Le Roi Candaule, Marcobomba và Người đẹp ngủ trong rừng. Sự nhiệt tình thường khiến Anna chệch hướng, một lần khi biểu diễn vở La Fille du Pharaon (Con gái của Pharaoh) bên dòng sông Thames, một cú xoay double pique quá mạnh đã khiến bà bị mất thăng bằng, và cuối cùng lại tiếp đất ở chỗ ngồi của người nhắc vở. Đôi cổ chân yếu đuối đã đặc biệt gây cho bà khó khăn khi đóng vai nàng tiên Candide trong Người đẹp ngủ trong rừng, dẫn đến việc bà thay đổi bước nhảy en pointe (đứng bằng ngón chân) và điều này lại gây ngạc nhiên cho ông thầy Petipa. Tuy nhiên, bà đã từng cố gắng bắt chước những nghệ sĩ ballet bậc thầy thời đó, đặc biệt là prima ballerina assoluta Pierina Legnani của Nhà hát Hoàng gia. Một lần trong lớp bà cố gắng thực hiện động tác xoay fouettés giống như Legnani, và đã khiến thầy giáo Pavel Gerdt nhảy bổ lên giận dữ. Ông kêu lên: "Hãy để màn nhào lộn cho người khác... Điều đó sẽ tốt hơn là khiến tôi phải chịu đựng việc thấy sự đè năng của những bước nhảy lên cơ bắp mỏng manh và đôi chân cong của cô. Cô phải nhận ra rằng chính sự thanh nhã mảnh dẻ là thứ quý nhất mà cô có. Cô phải luôn luôn mang nét đặc biệt hiếm có của cô ra để nhảy chứ không phải cố gắng nhận sự tán dương bằng mấy trò nhào lộn vặt vãnh kia."

Thứ bậc của Anna tăng rất nhanh, và bà là một trong những niềm yêu thích của biên đạo múa bậc thầy Petipa. Bà trở thành soloist thứ hai vào năm 1902, Première Danseuse vào năm 1905 và cuối cùng là Prima Ballerina vào năm 1906, sau màn trình diễn lừng danh trong Giselle, khi mà bà đã thay đổi những bước nhảy của ballerina cho phù hợp với bà năm 1903 (mà chúng vẫn còn được biểu diễn trong vở này ở nhà hát Mariinsky cho đến tận ngày nay). Pavlova đã làm mới nhiều grand pas (bước nhảy lớn) cho ballerina, cũng như thêm vào những biến tấu (một trong số chúng là màn biến tấu nổi tiếng dành cho vai nữ chính đơn trong Paquita Grand pas classique của Petipa với âm nhạc của Riccardo Drigo, được biểu diễn lần đầu năm 1904). Bà đã nhận được rất nhiều sự tán dương từ những người mê ballet ở St. Petersburg. Đông đảo những người hâm mộ của bà tự gọi họ là Pavlovatzi.

Bởi prima ballerina assoluta (tước vị cao nhất của một ballerina) của Nhà hát Hoàng gia Mathilde Kschessinskaya có mang vào năm 1901, nên bà đã phải dạy Pavlova đóng vai Nikya trong La Bayadère. Kschessinskaya, dù không muốn tỏ ra kiêu ngạo, nhưng vẫn chắc chắn rằng Pavlova sẽ thất bại thảm hại, khi bà nhận thấy Pavlova có cổ chân và đôi chân nhỏ bé. Rốt cuộc, thay vì thế thì những khán giả lại bị hấp dẫn bởi dáng mỏng manh, thanh tao của Pavlova, bà đã thể hiện vai diễn một cách hoàn hảo, đặc biệt trong cảnh Vương quốc bóng tối.

Bởi đôi chân của Anna không linh động, cho nên bà đã gia cố đôi giày nhảy bằng cách thêm vào một miếng gỗ cứng vào đế giày để nâng đỡ và tăng độ cong cho lòng giày. Ở thời điểm đó, việc này được coi như một "trò gian lận", bởi những ballerina đã được dạy là chính họ, chứ không phải đôi giày, mới cần phải giữ được trọng lượng cơ thể trên ngón chân. Ở trường hợp của Pavlova thì điều đó rất khó, với hình dạng đôi chân của bà và để có thể giữ thăng bằng trọng lượng trên ngón chân nhỏ của bà. Phương pháp của Pavlova qua thời gian đã trở thành cơ sở của những đôi giày nhảy hiện đại, khiến cho công việc đứng bằng ngón chân trở nên đỡ đau đớn và dễ dàng hơn với những bàn chân cong. Theo tiểu sử của Margot Fonteyn, kể rằng Pavlova không thích phát minh của mình bị nhìn thấy trong ảnh, cho nên bà thường xóa bỏ nó đi và bắt những người chụp ảnh phải sửa lại như thể là bà xuất hiện với một đôi giày nhảy bình thường.

Trong những năm đầu tiên ở đoànBallets Russes, bà làm việc với Serge Diaghilev. Đầu tiên bà được giao vai chính trong vở Con chim lửa của Mikhail Fokine, những sau đó đã từ chối, bởi bà không thể làm quen được với tổng phổ đầy mới lạ của Stravinsky, và vai diễn được giao cho Tamara Karsavina. Cả cuộc đời mình, Pavlova thường chỉ thích những "musique dansante" du dương của những nhà soạn nhạc lão làng như Cesare Pugni và Ludwig Minkus, và thường ít để tâm đến những gì khác mà lạc ra khỏi phong cách âm nhạc ballet của thế kỷ 19.

Vào năm 1907, khi đã trở thành một ngôi sao, Pavlova bắt đầu đi lưu diễn vòng quanh Châu Âu tới Riga, Stockholm, Copenhagen, Berlin và Praha. Năm 1909, bà lại thực hiện một tour diễn lịch sử của Ballets Russes tới Paris. Những chuyến đi đã khơi lên lòng ham muốn tự do của Pavlova, bà muốn tự mình định đoạt số phận của mình. Năm 1913, bà rời khỏi Ballet Hoàng gia và trở thành một ca sĩ độc lập. Bà đã sáng lập công ty riêng của mình và đi biểu diễn trên khắp thế giới, với những tiết mục chủ yếu từ những tác phẩm rút gọn của Nhà hát Hoàng gia, được biên đạo một cách đặc biệt cho riêng bà. Nhà soạn ballet Cyril Johnson đã miêu tả "Những bước bourrée của cô ấy giống như một chuỗi trân châu.". Những chuyến lưu diễn này do chồng bà, Victor Dandré, quản lý. Trong suốt 15 năm cuối đời, bà đã đi như một người bộ hành với tổng cộng chiều dài hơn 350.000 dặm, một khoảng cách rất dài trước khi con người đi lại bằng máy bay. Hầu hết thời gian này, bà sống ở trong xe lửa và khách sạn. Với những cộng sự như Laurent Novikov, Pierre Vladimirov và công ty của mình, bà đã đem ballet đi giới thiệu khắp mọi nơi và thu hút một lượng lớn công chúng đến với nghệ thuật ballet. Ở những vùng đất mới, bà lại học được những điệu múa dân tộc, từ Ba Lan, México cho tới Ấn Độ và Nhật Bản. Những khán giả đã xem bà trình diễn đều ghi nhớ về dáng vẻ yêu kiều, những bước nhảy đầy chất thơ và ma lực lôi cuốn. Sir Frederick Ashton, biên đạo múa và đạo diễn của Nhà hát Hoàng gia Anh, đã trở thành một vũ công bởi ông bị tác động sâu sắc từ những màn trình diễn mà ông được xem khi còn là một đứa trẻ ở Lima, Peru.

Tác phẩm ngắn nổi tiếng nhất của bà chính là Cái chết của con thiên nga, được biên đạo bởi Michel Fokine vào năm 1905, dựa trên tác phẩm Thiên Nga trích từ Le Carnaval des Animaux (Vũ hội giả trang các con thú) của Camille Saint-Saëns.

Cái chết

Khi lưu diễn tới La Hay, Hà Lan, chuyến tàu của bà đã gặp trục trặc và bị trật bánh nhẹ. Chỉ với một bộ pajama và một khăn quàng nhẹ, bà đã đi ra ngoài dọc suốt con tàu để xem điều gì đã xảy ra. Ba tuần sau bà mất vì bệnh viêm phổi, và cũng chỉ ba tuần nữa là sinh nhật thứ 50 của Pavlova. Bác sĩ có thể phẫu thuật cứu sống bà, nhưng điều đó sẽ khiến tổn thương đến xương sườn và khiến bà không thể biểu diễn. Bà đã nói: "Nếu tôi không thể múa thì tôi thà chết" và bảo chuẩn bị cho bà bộ trang phục thiên nga. Bà đã nói những lời cuối cùng khi cầm bộ trang phục: "Hãy chơi những nhịp điệu cuối cùng này thật nhẹ nhàng". Bà mất vào 23 tháng 1 năm 1931 tại khách sạn Des Indes ở La Hay.

Theo truyền thống ballet cũ, vào ngày mà đáng lẽ sẽ có buổi biểu diễn tiếp theo của bà, một đêm diễn vẫn được lên lịch, với chỉ một ánh đèn duy nhất chiếu vòng quanh sân khấu trống vắng như thể Anna Pavlova đang ở đó. Buổi lễ tưởng niệm đã được tổ chức ở Nhà thờ Chính thống Nga của London. Pavlova đã được hỏa táng, tro cốt của bà được đặt tại một phòng ở Golders Green Crematorium, trong chiếc bình bên cạnh đôi giày ballet của Anna. Năm 2001, người ta đã cố gắng di chuyển những gì còn lại của bà tới Nghĩa trang Novodevichy ở Moskva theo di nguyện của bà nhưng sau đó việc này đã gây nên nhiều tranh cãi.

Sau khi bà mất 6 năm, tên của bà đã được đặt cho Pavlova, một món tráng miệng bằng trứng và kem bắt nguồn từ Úc, xốp và nhẹ "như Pavlova vậy".

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Anna Pavlova in Australia – 1926, 1929 Tours  - tổ chức bởi Thư viện quốc gia Australia
 Creative Quotations from Anna Pavlova
 Andros on Ballet
 Heroine Worship: Anna Pavlova, The Swan
 Anna Pavlova trên Encyclopaedia Britannica

 Anna Pavlova trên Find a Grave

Nữ vũ công kịch Nga
Pavlova, Anna
Tín hữu Chính Thống giáo tại Nga
Người Nga thế kỷ 19
Người Nga thế kỷ 20
Chết vì bệnh phổi


title: Giải Oscar cho phim ngắn người đóng xuất sắc nhất

text:
Giải Oscar cho phim ngắn là một phần của giải Oscar được Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh trao hàng năm cho phim ngắn hay nhất, bắt đầu từ năm 1932. Từ năm 1932 tới năm 1935 giải này mang tên "Short Subjects, comedy" (Các chủ đề ngắn, kịch) và "Short subjects, novelty" (Các chủ đề ngắn, cái mới lạ). Từ năm 1936 tới năm 1956 có 2 giải thưởng riêng: "Short Subjects, one-reel" (Các chủ đề ngắn, 1 cuộn) và "Short Subjects, two-reel" (Các chủ đề ngắn, 2 cuộn). Một thể loại thứ 3 "Short Subjects, color" (Các chủ đề ngắn, màu) chỉ được dùng cho 2 năm 1936 và 1937. Tên "Short Subjects, Live Action Subjects" (Các chủ đề ngắn, Các chủ đề hành động sống thực) được dùng từ năm 1957 tới năm 1970. Từ năm 1971 tới 1973 gọi là "Short Subjects, Live Action Films" (Các chủ đề ngắn, Các phim hành động sống thực). Tên hiện nay Academy Award for Live Action Short Film (Giải Oscar cho phim ngắn hành động sống thực) được sử dụng từ năm 1974.

Dưới đây là danh sách các phim đoạt giải. Tên phim đoạt giải được nêu đầu tiên, sau đó là các phim được đề cử trong cùng năm thuộc thể loại này:

Thập niên 1930
1932
(Comedy) Hal Roach - The Music Box
The Loud Mouth
Scratch-As-Catch-Can
Stout Hearts and Willing Hands
(Novelty) Mack Sennett - Wrestling Swordfish
Screen Souvenirs
Swing High
1933
(Comedy) Lou Brock - So This Is Harris!
Mister Mugg
A Preferred List
(Novelty) Joe Rock - Krakatoa
Menu
Morze
1934
(Comedy) Kenneth Macgowan - La Cucaracha
Men in Black
What, No Men!
(Novelty) Horace Woodard, Stacy Woodard - City of Wax
Bosom Friends
Strikes and Spares
1935
(Comedy) Jack Chertok - How to Sleep
Oh, My Nerves
Tit for Tat
(Novelty) Gaumont British and Skibo Productions - Wings Over Everest
Audioscopiks
Camera Thrills
1936
(Color) Warner Bros. - Give Me Liberty
La Fiesta de Santa Barbara
Popular Science
(One-Reel) Hal Roach - Bored of Education
Moscow Moods
Wanted - A Master
(Two-Reel) Metro-Goldwyn-Mayer - The Public Pays
Double or Nothing
Dummy Ache
1937
(Color) Pete Smith - Penny Wisdom
The Man Without a Country
Popular Science
(One-Reel) Skibo Productions - The Private Life of the Gannets
A Night at the Movies
Romance of Radium
(Two-Reel) Metro-Goldwyn-Mayer - Torture Money
Deep South
Should Wives Work?
1938
(One-Reel) Metro-Goldwyn-Mayer - That Mothers Might Live
The Great Heart
Timber Toppers
(Two-Reel) Warner Bros. - Declaration of Independence
Swingtime in the Movies
They're Always Caught
1939
(One-Reel) Paramount - Busy Little Bears
Information Please
Prophet Without Honor
Sword Fishing
(Two-Reel) Warner Bros. - Sons of Liberty
Drunk Driving
Five Times Five

Thập niên 1940
1940
(One-Reel) Pete Smith - Quicker'n a Wink
(Two-Reel) Warner Bros. - Teddy, the Rough Rider
1941
(One-Reel) Metro-Goldwyn-Mayer - Of Pups and Puzzles
(Two-Reel) Metro-Goldwyn-Mayer - Main Street on the March!
1942
(One-Reel) Paramount - Speaking of Animals and Their Families
(Two-Reel) Warner Bros. - Beyond the Line of Duty
1943
(One-Reel) Grantland Rice - Amphibious Fighters
(Two-Reel) Jerry Bresler, Sam Coslow - Heavenly Music
1944
(One-Reel) Jerry Fairbanks - Who's Who in Animal Land
(Two-Reel) Gordon Hollingshead - I Won't Play
1945
(One-Reel) Herbert Moulton, Jerry Bresler - Stairway to Light
(Two-Reel) Gordon Hollingshead - Star in the Night
1946
(One-Reel) Gordon Hollingshead - Facing Your Danger
(Two-Reel) Gordon Hollingshead - A Boy and His Dog
1947
(One-Reel) Herbert Moulton - Good-Bye Miss Turlock
(Two-Reel) Irving Allen - Climbing the Matterhorn
1948
(One-Reel) Edmund H. Reek - Symphony of a City
(Two-Reel) Walt Disney - Seal Island
1949
(One-Reel) Jack Eaton - Aquatic House Party
(Two-Reel) Gaston Diehl, Robert Haessens - Van Gogh

Thập niên 1950
1950
(One-Reel) Gordon Hollingshead - Grandad of Races
(Two-Reel) Walt Disney - In Beaver Valley
1951
(One-Reel) Robert Youngson - World of Kids
(Two-Reel) Walt Disney - Nature's Half Acre
1952
(One-Reel) Boris Vermont - Light in the Window: The Art of Vermeer
(Two-Reel) Walt Disney - Water Birds
1953
(One-Reel) Johnny Green - The Merry Wives of Windsor Overture
(Two-Reel) Walt Disney - Bear Country
1954
(One-Reel) Robert Youngson - This Mechanical Age
(Two-Reel) Denis Sanders, Terry Sanders - A Time Out of War
1955
(One-Reel) Edmund Reek - Survival City
(Two-Reel) Wilbur T. Blume - The Face of Lincoln
1956
(One-Reel) Konstantin Kalser - Crashing the Water Barrier
(Two-Reel) Romulus Films - The Bespoke Overcoat
1957	Larry Lansburgh - The Wetback Hound
1958 Walt Disney - Grand Canyon
1959 Jacques-Yves Cousteau - The Golden Fish

Thập niên 1960
1960 Ezra R. Baker - Day of the Painter
1961 Lester A. Schoenfeld Films - Seawards the Great Ships
1962 Pierre Étaix, Jean-Claude Carrière - Heureux Anniversaire (Happy Anniversary)
1963 Paul De Roubaix, Marcel Ichac - An Occurrence at Owl Creek Bridge
1964 Edward Schreiber - Casals Conducts: 1964
1965 Claude Berri - The Chicken (Le Poulet)
1966 Edgar Anstey - Wild Wings
1967 Christopher Chapman - A Place to Stand - An Expo 67 movie at the Ontario Pavilion.
1968 Charles Guggenheim - Robert Kennedy Remembered
1969 Joan Keller Stern - The Magic Machines

Thập niên 1970
1970 John Longenecker - The Resurrection of Broncho Billy
1971 Manuel Arango, Robert Amram -Sentinels of Silence
1972 Richard Barclay - Norman Rockwell's World... An American Dream
1973 Allan Miller, William Fertik - The Bolero
1974 Paul Claudon, Edmond Sechan - One-Eyed Men Are Kings
1975 Bert Salzman - Angel and Big Joe
1976 Andre Guttfreund, Peter Werner - In the Region of Ice
1977 Beverly Shaffer, Yuki Yoshida - I'll Find a Way - National Film Board of Canada
1978 Taylor Hackford - Teenage Father
1979 Sarah Pillsbury, Ron Ellis - Board and Care

Thập niên 1980
1980 Lloyd Phillips - The Dollar Bottom
1981 Paul Kemp, Shelley Levinson - Violet
1982 Christine Oestreicher - A Shocking Accident
1983 Janice L. Platt - Boys and Girls
1984 Mike Hoover - Up
1985 Jeff Brown, Chris Pelzer - Molly's Pilgrim
1986 Chuck Workman - Precious Images
1987 Jonathan Sanger, Jana Sue Memel - Ray's Male Heterosexual Dance Hall
1988 Dean Parisot, Steven Wright - The Appointments of Dennis Jennings
1989 James Hendrie - Work Experience

Thập niên 1990
1990 Adam Davidson - The Lunch Date
1991 Seth Winston, Rob Fried - Session Man
1992 Sam Karmann - Omnibus
1993 Pepe Danquart - Black Rider (Schwarzfahrer)
1994 (tie)
Peter Capaldi, Ruth Kenley-Letts - Franz Kafka's It's a Wonderful Life
Peggy Rajski, Randy Stone - Trevor
1995 Christine Lahti, Jana Sue Memel - Lieberman in Love
1996 David Frankel, Barry Jossen - Dear Diary
1997 Chris Tashima, Chris Donahue - Visas and Virtue
1998 Kim Magnusson, Anders Thomas Jensen - Election Night (Valgaften)
1999 Barbara Schock, Tamara Tiehel - My Mother Dreams the Satan's Disciples in New York

Thập niên 2000
2000 Florian Gallenberger - Quiero ser (I want to be...)
2001 Ray McKinnon, Lisa Blount - The Accountant
2002 Martin Strange-Hansen - This Charming Man (Der er en yndig mand)
2003 Aaron Schneider, Andrew J. Sacks - Two Soldiers
2004 Andrea Arnold - Wasp
2005 Martin McDonagh - Six Shooter
2006 Ari Sandel - West Bank Story
2007 Philippe Pollet-Villard - Le Mozart des Pickpockets
2008 Jochen Alexander Freydank - Spielzeugland (Toyland)
Auf Der Strecke (On the Line) – Reto Caffi
Manon on the Asphalt – Elizabeth Marre vàOlivier Pont
New Boy – Steph Green và Tamara Anghie
The Pig – Tivi Magnusson và Dorte Høgh
2009 The New Tenants—Joachim Back và Tivi Magnusson
The Door -- Juanita Wilson và James Flynn
Instead of Abracadabra—Patrik Eklund và Mathias Fjellström
Kavi—Gregg Helvey
Miracle Fish—Luke Doolan và Drew Bailey

Thập niên 2010
2010 God of Love -- Luke Matheny
 The Confession – Tanel Toom
 The Crush – Michael Creagh
 Na Wewe – Ivan Goldschmidt
 Wish 143 – Ian Barne
2011 The Shore – Terry George và Oorlagh George
 Pentecost – Peter McDonald và Eimear O'Kane
 Raju – Max Zähle và Stefan Gieren
 Time Freak – Andrew Bowler và Gigi Causey
 Tuba Atlantic – Hallvar Witzø
 2012 Curfew – Shawn Christensen
 Asad – Bryan Buckley và Mino Jarjoura
 Buzkashi Boys – Sam French và Ariel Nasr
 Death of a Shadow (Dood van een Schaduw) – Tom Van Avermaet và Ellen De Waele
 Henry – Yan England

Tham khảo

Điện ảnh
Giải Oscar
Phim ngắn


title: Traunsteinera

text:
Traunsteinera là một chi phong lan trong họ Orchidaceae.

Xem thêm
List of Orchidaceae genera

Hình ảnh

Chú thích
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Chú thích

Tham khảo

Danh sách các chi phong lan

Tông Lan


title: Perdita mazatlanica

text:
Perdita mazatlanica là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1980


title: Quận Wheeler, Oregon

text:
Quận Wheeler là một quận nằm trong tiểu bang Oregon. Năm 2000, dân số của quận là 1.547. Quận được đặt tên của Henry H. Wheeler, một người dân định cư ban đầu có một nông trại gần Mitchell. Quận lỵ là Fossil.

Quận Wheeler được biết tiếng là có rất nhiều vật thể hóa thạch nhất tiểu bang Oregon.

Lịch sử
Quận Wheeler được thành lập ngày 17 tháng 2 năm 1899 từ những phần đất của các quận Grant, Gilliam và Crook. Từ khi thành lập đến giờ ranh giới của quận vẫn giữa nguyên trạng. Fossil được đặt là quận lỵ tạm thời của quận vào lúc quận được thành lập. Năm 1900, một cuộc bầu cử đã diễn ra để định đoạt thị trấn nào trong ba thị trấn sẽ trở thành quận lỵ vĩnh viễn. Cuối cùng thì Fossil giành được chiến thắng và trở thành quận lỵ vĩnh viễn.

Kinh tế
Kinh tế chính của quận là nông nghiệp, chăn nuôi và lâm nghiệp.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích là 1.715 dặm vuông (4.443 km²) trong đó đất chiếm 1.715 dặm vuông (4.442 km²) và nước chiếm 1 dặm vuông (1 km²) hay 0,03%.

Xa lộ chính
Quốc lộ Hoa Kỳ 26

Các quận giáp ranh
Quận Gilliam, Oregon - bắc
Quận Morrow, Oregon - đông bắc
Quận Grant, Oregon - đông
Quận Crook, Oregon - nam
Quận Jefferson, Oregon - tây bắc
Quận Wasco, Oregon - tây bắc

Các cộng đồng

Các thành phố hợp nhất
Fossil
Mitchell
Spray

Các cộng đồng chưa hợp nhất và những nơi ấn định cho thống kê
Antone
Clarno
Kinzua (một phố ma)
Richmond
Service Creek
Twickenham
Wetmore
Winlock

Tham khảo

Liên kết ngoài
Wheeler County listing in the Oregon Blue Book

Quận của Oregon


title: Luppé-Violles

text:
Luppé-Violles  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 141 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Luppeviolles


title: Buchema interstrigata

text:
Buchema interstrigata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Buchema


title: Lasioglossum subsphecodes

text:
Lasioglossum subsphecodes là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1986


title: 23280 Laitsaita

text:
23280 Laitsaita là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1225.6842544 ngày (3.36 năm).

Nó được phát hiện ngày 30 tháng 12 năm 2000.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Coccobotrys (Agaricaceae)

text:
Coccobotrys là một chi nấm trong họ Agaricaceae.

Các loài
 Coccobotrys chilensis
 Coccobotrys xylophilus

Chú thích

Tham khảo

Index Fungorum

Agaricaceae


title: Neuillay-les-Bois

text:
Neuillay-les-Bois là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 47,63 km², dân số thời điểm năm 1999 là 560 người. Khu vực này có độ cao trung bình 165 mét trên mực nước biển.

Thị trấn này nằm trong công viên tự nhiên vùng Brenne.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

 INSEE commune file

Neuillaylesbois


title: Hoàng Xương

text:
Hoàng Xương (chữ Hán: 黄昌, ? - ?), tự Thánh Chân, người huyện Dư Diệu, quân Hội Kê, Dương Châu , quan viên nhà Đông Hán. Ông bị sử cũ xếp vào nhóm khốc lại .

Cuộc đời và sự nghiệp
Xương xuất thân nghèo hèn, lại mồ côi; nhà gần trường công, nhiều lần thấy học trò hành lễ, ông ưa thích, nên theo Kinh học. Xương sớm hiểu pháp luật, ban đầu được làm Quyết tào ở quận . Thứ sử khảo hạch, gặp Xương, rất lấy làm kỳ, vời ông làm Tòng sự.

Sau đó Xương được bái làm Uyển (huyện) lệnh, thi hành chính sách nghiêm khắc, giỏi trừng trị trộm cướp. Có kẻ trộm lọng xe, Xương ban đầu không nói gì, sau đó ngầm sai thân tín đi giúp Môn hạ tặc tào tóm được tên trộm , bắt cả nhà hắn, giết sạch cùng lúc. Các họ lớn trong huyện run sợ, đều gọi Xương là “thần minh”.

Triều đình cất nhắc người có năng lực, Xương được thăng làm Thục quận thái thú. Tiền nhiệm thái thú Lý Căn vì tuổi cao nên bỏ bê công việc, tồn đọng nhiều án kiện. Khi Xương đến, quan dân kiện tụng có hơn 700 người, ông xử lý gọn ghẽ, không gì không xong. Xương ngầm bắt giữ một tên đầu sỏ trộm cướp, ép hắn khai ra những tên đầu sỏ ở các huyện khác, rồi chia người tóm gọn, không kẻ nào chạy thoát. Phường gian ác trong quận vì thế đều chạy sang nơi khác.

Xương ở đất Thục 4 năm thì trưng về triều, rồi được thăng làm Trần (quốc) tướng. Họ Bành ở huyện Trần quen thói phóng túng không kiêng dè, xây nhà lớn, dựng lầu cao; mỗi khi Xương ra ngoài, đàn bà nhà họ Bành trèo lên lầu nhìn xuống. Xương không vui, bèn ra sắc lệnh bắt cả nhà họ Bành vào ngục, làm án giết đi.

Xương được dời làm Hà Nội thái thú, lại được dời làm Dĩnh Xuyên thái thú. Năm Vĩnh Hòa thứ 5 (140), được trưng về triều, bái làm Tương tác đại tượng. Năm Hán An đầu tiên (142), được tiến bổ làm Đại tư nông, rồi bị giáng làm Thái trung đại phu, mất khi đang ở chức, không rõ khi nào.

Gia đình
Khi xưa Xương làm thư tá ở Dương Châu, vợ ông về thăm nhà cha mẹ, bị giặc bắt mất, đem vào đất Thục rồi trở thành vợ người khác. Vì con trai gặp chuyện, bà đến gặp Thục quận thái thú – chính là Xương – khiếu kiện, ông ngờ rằng bà không phải người Thục, bèn hỏi căn do, bà đáp rằng: “Thiếp vốn là công nữ thứ của họ Đái ở Dư Diêu, Hội Kê. Thiếp về thăm nhà, bị giặc bắt đi, rồi đến nơi này.” Xương kinh ngạc, gọi đến trước mặt nói: “Làm sao ngươi chứng minh được là có quen biết Hoàng Xương?” bà đáp rằng: “Lòng bàn chân trái của Xương có chấm đen, thường tự nói sẽ được làm quan nhận lương bổng 2000 thạch.” Xương bèn mở lòng bàn chân cho xem, hai người nhìn nhau mà khóc, lại làm vợ chồng.

Tham khảo
 Hậu Hán thư quyển 77, liệt truyện 67 – Khốc lại truyện: Hoàng Xương

Chú thích

Nhân vật chính trị nhà Hán
Người Chiết Giang
Năm sinh không rõ
Năm mất không rõ


title: Semiotus schaumi

text:
Semiotus schaumi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Guerin miêu tả khoa học năm 1844.

Chú thích

Tham khảo

Semiotus


title: Villars, Loire

text:
Villars là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Twin towns
 Halberstadt, Germany, since 15 November 2003
 Torredembarra, Spain, since 2 September 1984

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Xã của Loire


title: Limnophila velitor

text:
Limnophila velitor là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Stenelytron

text:
Stenelytron là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1906 bởi Handlirsch.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Stenelytron redtenbacheri (Giebel, 1856)

Chú thích

Tham khảo

Họ Bổ củi


title: Henry Morgan

text:
Đô đốc Sir Henry Morgan (1630-1688) là một Đô đốc Wales và là một cướp biển hoạt động trong vùng biển Caribbean, cướp bóc các tàu buôn của người Tây Ban Nha.

Liên kế ngoài
Pirate Treasure on Roatan Island
Dr. Rebecca Tortello, "Henry Morgan, the pirate king" , Jamaica Gleaner
"Henry Morgan", Global Travel
"Henry Morgan" , Wales, UK
"Henry Morgan", Dictionary of Welsh Biography, National Library of Wales
"Henry Morgan" , 100 Welsh Heroes

Tham khảo

Cướp biển
Người Anh
Sinh năm 1630
Mất năm 1688
Thống đốc Jamaica
Sinh thập niên 1630


title: Paduniella wangtakraiensis

text:
Paduniella wangtakraiensis là một loài Trichoptera thuộc họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Paduniella


title: Tân Xuyên, Đại Lý

text:
Tân Xuyên (tiếng Trung: 宾川县, Hán Việt: Tân Xuyên thị) là một huyện thuộc Châu tự trị dân tộc Bạch Đại Lý tại tỉnh Vân Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2627 km2, dân số năm 2002 là 330.000 người. Huyện lỵ tại trấn Kim Ngưu.

Các đơn vị hành chính
Huyện Tân Xuyên quản lý các đơn vị hành chính sau:
Các trấn: Kim Ngưu (金牛镇)、Ngưu Tỉnh (牛井镇)、Tân Cư (宾居镇)、Châu Thành (州城镇)、Thái Hòa (太和镇)、Kê Túc Sơn (鸡足山镇)、Lực Giác (力角镇) và Bình Xuyên (平川镇)
Các hương: Kiều Miếu (乔甸乡)、Thái Doanh (大营乡)、Chung Anh Lật Túc tộc Di tộc (钟英傈僳族彝族乡) và La Điểu Di tộc (拉乌彝族乡).

Tham khảo

Đại Lý


title: Tytsjerksteradiel

text:
Tytsjerksteradiel là một độ thị ở tỉnh Friesland, Hà Lan. Đô thị này được đặt theo tên thị xã Tytsjerk, mà thị xã này lại lấy tên của một người tên Tiete. Tiete là con gái của Tryn, người mà vùng (Trynwâlden) được đặt tên theo. Các làng khác ở Trynwâlden cũng có tên theo con của Tryn: Oentsjerk (Oene), Gytsjerk (Giete), Readtsjerk (Reade), Aldtsjerk (Âlde), Ryptsjerk (Rype). Một bức tượng của Tryn và các con của bà được đặt ở Oentsjerk gần bên tuyến đường chính (Rengerswei). Tsjerk là từ Tây Frisia của nhà thờ. Cho đến năm 1989, tên chính thức của đô thị vẫn là Tietjerksteradeel (), tên theo tiếng Hà Lan; tên chính thức hiện tại theo tiếng Tây Frisia. Làng lớn nhất đô thị này là Burgum.

Các trung tâm dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức
 Aldtsjerk community page online

Đô thị Friesland


title: Acirsa

text:
Acirsa là một chi ốc biển ăn thịt, là động vật thân mềm chân bụng phân lớp Prosobranchia sống ở biển trong họ Epitoniidae, thường được biết đến với tên tiếng Anh wentletraps.

Các loài
Theo Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, các loài sau với danh pháp hợp lệ được xếp vào chi Acirsa:
 Acirsa amara Kilburn, 1985
 Acirsa antarctica (Smith, 1907)
 Acirsa borealis (Lyell, 1841) - chalky wentletrap, Okhotsk wentletrap
 Acirsa cerralvoensis (DuShane, 1970)
 Acirsa chitaniana (Yokoyama, 1926)
 Acirsa coarctata (Jeffreys, 1884)
 Acirsa coarctata coarctata (Jeffreys, J.G., 1884)
 Acirsa coarctata distantespirata Nordsieck, F., 1972
 Acirsa morsei (Yokoyama, 1926)
 Acirsa murrha (DuShane, 1970)
 Acirsa ochotensis (Middendorff, 1848)
 Acirsa sarsii Kobelt, 1903
 Acirsa subdecussata (Cantraine, 1835)
 Acirsa symphylla (Martens, 1878)

Các loài sau với cũng được định danh trong ITIS và trong sách New Zealand Mollusca, của A. Powell
 Acirsa americana Wade, B., 1926
 Acirsa bezanconi Boury, E.A. de, 1883
 Acirsa clathrata Sohl, N.F., 1964
 Acirsa cookiana (Dell, R.K., 1956)
 Acirsa cretacea (Wade, B., 1917)
 Acirsa culmosa Sohl, N.F., 1964
 Acirsa elatum (Suter, H., 1917)
 Acirsa entrichti Nordsieck, F., 1968
 Acirsa eschrichti Hölboll, 1842
 Acirsa flexicostata Sohl, N.F., 1964
 Acirsa gravida Sohl, N.F., 1964
 Acirsa implexa Sohl, N.F., 1964
 Acirsa microstriata Wade, B., 1917
 Acirsa otogoensis Stilwell, J.D., 1994
 Acirsa pelagica (Risso, A., 1826)
 Acirsa subcarinata Murdoch, R. & H. Suter, 1906
 Acirsa turrita Parona, 1894
 Acirsa undulata Möller, H.P.C., 1844
 Acirsa vayssierei
 Acirsa wadei Cossmann, A.E.M., 1925

Các loài được đưa vào đồng nghĩa
 Acirsa berryi: đồng nghĩa của Couthouyella menesthoides (Carpenter, 1864)
 Acirsa corsicana Nordsieck F., 1974: đồng nghĩa của Acirsa subdecussata (Cantraine, 1835)
 Acirsa costulata: đồng nghĩa của Acirsa borealis (Lyell, 1841)
 Acirsa exopleura: đồng nghĩa của Opalia exopleura (Dall, 1917)
 Acirsa gracilis: đồng nghĩa của Periapta pandion (Clench & Turner, 1952)
 Acirsa martensi: đồng nghĩa của Acirsa chitaniana (Yokoyama, 1926)
 Acirsa menesthoides: đồng nghĩa của Couthouyella menesthoides (Carpenter, 1864)
 Acirsa undulata: đồng nghĩa của Acirsa borealis (Lyell, 1841)

Một số loài mới (Acirsa alpha, Acirsa beta, Acirsa delta, và Acirsa epsilon) được Squires và Saul đặt tên năm 2003

Chú thích

Tham khảo

 Acirsa subdecussata: D. Dhora: Mollusks of Albania; Arch. Biol. Sci., Belgrade, 61 (3), 537-553, 2009
 Gofas, S.; Le Renard, J.; Bouchet, P. (2001). Mollusca, in: Costello, M.J. et al. (Ed.) (2001). European register of marine species: a check-list of the marine species in châu Âu and a bibliography of guides to their identification. Collection Patrimoines Naturels, 50: pp. 180–213

Epitoniidae


title: Bifrenaria venezuelana

text:
Bifrenaria venezuelana là một loài lan.

Chú thích

Tham khảo

venezuelana


title: Naarda abnormalis

text:
Naarda abnormalis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Naarda


title: 3633 Mira

text:
3633 Mira (1980 EE2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 3 năm 1980, bởi Felix Aguilar Observatory ở El Leoncito.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3633 Mira

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1980


title: Tipula murati

text:
Tipula murati là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Đại học Woodbury

text:
Viện Đại học Woodbury hay Đại học Woodbury (tiếng Anh: Woodbury University) là một viện đại học tư thục, phi lợi nhuận tọa lạc trên một khu trường sở ở Burbank, California.  Woodbury được thành lập năm 1884 với tên gọi Trường Đại học Kinh doanh Woodbury (Woodbury's Business College) bởi người có cùng tên, Francis Chute Woodbury, trước đó là một đối tác ở Heald's Business College ở San Francisco, do đó khiến nó là một trong những cơ sở đào tạo đại học cổ nhất ở California và vùng Tây Hoa Kỳ.  Có một thời gian, Woodbury có thể tự hào rằng 10% công dân của Los Angeles đang theo học ở đây và danh sách những cựu sinh viên của trường tạo thành một literal who's who của Los Angeles thế kỷ 19. Nhiệm vụ ban đầu của trường là giáo dục đào tạo cho người Los Angeles trong các lĩnh vực thực hành kinh doanh, thủ thư, luật thương mại và điện báo. Năm 1931, trường cao đẳng này đã lập một ban nghệ thuật chuyên nghiệp tập trung vào giải trí và thiết kế. Năm  1974, Trường Đại học Woodbury (Woodbury College) đã trở thành Viện Đại học Woodbury (Woodbury University) và năm 1984 trường đã bổ sung ngành kiến trúc vào lĩnh vực đào tạo của mình. Năm 1987, Woodbury University dời đến khu trường sở rộng 22,4 a hiện nay tại Burbank, trên nền đất của Villa Cabrini, nơi ngày nay trường vẫn còn giữa cam kết sớm nhất cho sự tăng trưởng năng lực kinh tế của vùng Nam California.

Tham khảo

Trường đại học và cao đẳng ở quận Los Angeles, California
Trường đại học và cao đẳng ở Thung lũng San Fernando
Trường đại học và cao đẳng ở San Diego
Trường kiến trúc ở California
Trường kinh doanh ở California
Trường thiết kế ở Hoa Kỳ
Trường học thời trang
Trường đại học khai phóng thuộc các trường đại học ở Hoa Kỳ
Công trình xây dựng Burbank, California
Trường đại học và cao đẳng tư thục ở California
Cơ sở giáo dục thành lập năm 1884
California 1884
Trường học được công nhận bởi Western Association of Schools and Colleges