title: Mười hai sứ đồ

text:
Mười hai Sứ đồ (Hi văn "απόστολος" apostolos, có nghĩa là "người được sai phái", "sứ giả"), còn được gọi là Mười hai Tông đồ hoặc Mười hai Thánh Tông đồ, Mười hai Thánh đồ là những người Do Thái xứ Galilee (10 vị có tên bằng tiếng Aram, 4 vị có tên bằng tiếng Hy Lạp) được tuyển chọn trong số các môn đệ, rồi được Chúa Giê-su sai đi rao giảng Phúc âm cho người Do Thái và các dân tộc khác.

"Ngài gọi các môn đồ đến, chọn mười hai người, gọi là sứ đồ" (Phúc âm Lu-ca 6. 13).

Thuật ngữ "sứ đồ" được tìm thấy trong Tân Ước, cả thảy có 79 lần: 10 lần xuất hiện trong các sách Phúc âm, 28 lần trong sách Công vụ các Sứ đồ, 38 lần trong các Thư tín hữu và 3 lần trong sách Khải Huyền. Trong Hi văn, apostolos (sứ đồ) bắt nguồn từ apostellein, nghĩa là sai đi. Từ apostellein nhấn mạnh đến yếu tố uỷ quyền - từ thẩm quyền và trách nhiệm của người sai phái. Như vậy, sứ đồ là người được uỷ quyền để thực thi một sứ mạng, người ấy sẽ hành động với thẩm quyền đầy đủ nhân danh người sai phái.

Cần biết rằng, trong Tân Ước Chúa Giê-su đã được đề cập đến như là sứ đồ ("...hãy suy kỹ đến tông đồ và vị thượng tế mà chúng ta tin theo, tức là Chúa Giê-su". Hebrew 3. 1), ở đây cũng giải thích rằng Chúa Giê-su vinh hiển và cao trọng hơn Moses.

Mười hai Sứ đồ
Trong các sách Phúc âm, mười hai vị này vẫn thường được gọi là sứ đồ, khi ấy nhiệm vụ chính của họ, giống các môn đệ khác, là sống kề cận bên Chúa Giê-su và nhận lãnh sự dạy dỗ của Ngài. Chỉ từ khi họ được Chúa Giê-su chọn và sai đi ra để rao giảng Phúc âm và trừ ma quỷ (Mark 3. 14-15; 6. 30), họ mới được gọi là sứ đồ; song cũng chỉ giới hạn trong thời gian được sai phái. Sau ngày Lễ Ngũ Tuần, mười hai vị thường xuyên được gọi là sứ đồ với sự tôn trọng đặc biệt.

Nhiệm vụ của các tông đồ là thuyết giảng, dạy dỗ và quản trị. Lời giảng của họ lập nền trên mối quan hệ thân cận mà họ từng có với Chúa Giê-su, sự dạy dỗ mà họ nhận lãnh từ Ngài và lời chứng của họ về sự phục sinh của Chúa Giê-su (Công vụ 1. 22). Họ gánh vác trách nhiệm chăm sóc đời sống và phúc lợi của cộng đồng Cơ Đốc giáo còn non trẻ. Khi Hội Thánh phát triển đến nhiều vùng khác, các tông đồ phải dành nhiều thì giờ hơn để chăm sóc các nhóm tín hữu sống rải rác nhiều nơi (Công vụ 8. 14, 9. 32).

Phúc âm Nhất lãm
Theo Phúc âm Nhất lãm (Phúc âm Đồng quan): Phúc âm Mátthêu (10. 1-4), Phúc âm Máccô (3. 13-19) và Phúc âm Luca (6. 12-16), Mười hai sứ đồ được Chúa Giê-su chọn gần như ngay từ khi ngài bắt đầu chức vụ, Chúa Giê-su "gọi họ là sứ đồ", gồm có:
 Simon được Chúa Giê-su gọi là Peter – trong tiếng Việt là Phê-rô hoặc Phi-e-rơ – (Hi văn petros, petra; Aram kēf; Anh văn rock) nghĩa là đá, còn được gọi là Simon con Jonah hay Simon con Jochana (tiếng Aram), Phao-lô gọi ông là Cephas (tiếng Aram), cũng gọi là Simon Peter. Ông là một ngư phủ đến từ thành Bethsaida xứ Galilee (Phúc âm Gioan 1. 44; 12. 21). Ông được trao quyền cai quản Hội Thánh.
 Anrê, anh hoặc em của Phêrô, ngư phủ thành Bethsaida và là một môn đệ của Gioan Baotixita hoặc Giăng Báp-tít (John the Baptist).
 James "Lớn" (trong tiếng Việt là Giacôbê hoặc Gia-cơ). Con của Zebedee và Mary Salome(chị em ruột với Mary mẹ Jesus)
 John (Gioan hay Giăng), con của Zebedee, được Chúa Giê-su gọi là Boanerges (theo tiếng Aram nghĩa là "Con trai của sấm sét" – Mc 3. 17).
 Philip người thành Bethsaida xứ Galilee (Gioan1. 44, 12. 21).
 Bartholomew (Tiếng Việt là Batôlômêô), "con trai của Talemai", thường được gọi là Nathanael.
 Thomas, cũng gọi là Thomas Didymus, tiếng Aram T’oma’, "sinh đôi", tiếng Hy Lạp Didymous, cũng có nghĩa là "sinh đôi"
 James "Nhỏ", phiên âm tiếng Việt là "Giacôbê", con ông Anphê và Mary of Clopas(chị em ruột với Mary mẹ Jesus)
 Matthew (Mát-thêu hoặc Ma-thi-ơ), người thu thuế, đôi khi được cho là Levi, con trai của Alphaeus.
 Simon người Canaan, được gọi là "người Nhiệt Thành" (Zealot). Con của Alphaeus
 Judas Iscariot "kẻ bội phản"; được cho là người muốn phục hồi quốc gia Do Thái; sau khi Judas Iscariot tự vẫn, Matthias được chọn vào chỗ của Judas Iscariot trong các tông đồ.
 Thaddaeus, trong Phúc âm Luca gọi là Judas, em của Gia cô bê con ông anphê

Phúc âm John
Phúc Âm Gioan (Giăng hay Gioan), không giống ba sách phúc âm nhất lãm, không đưa ra danh sách các tông đồ, cũng không liệt kê số lượng; dù vậy, tên của chín tông đồ được tìm thấy trong sách Phúc âm thứ tư này:
 Andrew,
 Judas Iscariot,
 Peter,
 Thomas (còn gọi là Judas),
 Nathanael,
 Philip,
 Các con trai của Zebedee
 James
 John, và
 Judas, không phải Iscariot.

Mười hai tông đồ cũng được phong là mười hai vị thánh:An-rê, Phi-líp-phê, Ba-tô-lô-mê-ô, Mát-thêu, Simon, Gia-cô-bê tiền, Gia-cô-bê hậu, Gio-an, Giu-đa Ta-đê-ô, Tô-ma, Phê-rô, Mát-thi-a

Sứ đồ thứ mười ba

(Sau-lơ / Phao-lô)

Trong các trước tác của mình, Saul, về sau gọi là Phao-lô, dù không ở trong số Mười hai Tông đồ được chọn lúc ban đầu, vẫn xem mình là một sứ đồ, ("Phao-lô, tôi tớ của Chúa Giê-su Cơ Đốc, được gọi làm sứ đồ, biệt riêng ra đặng giảng Phúc âm của Thiên Chúa" Rôma 1. 1 và các thư tín hữu khác), công bố rằng ông được sai phái bởi chính Chúa Giê-su sau khi ngài phục sinh vào lúc ông gặp Ngài khi ông đang trên đường đến thành Damascus; Phao-lô cũng thường nhận mình là sứ đồ cho các dân tộc không phải Do Thái (Rôma 11. 13, Galatians 2. 8). Ông cũng thường gọi đồng lao của ông là sứ đồ (Barnabas, Silas, Apollos, Andronicus và Junia), cũng gọi một số người chống đối là "siêu-sứ đồ" (2 Corinthians 11. 5 và 12. 11). Bách khoa toàn thư Công giáo: "Theo quan điểm Cơ Đốc, điều này là rõ ràng, bất kỳ ai nhận lãnh sứ mạng từ Thiên Chúa, hoặc từ Chúa Cơ Đốc, để phục vụ người khác nhằm được gọi là Sứ đồ". Như thế, ý nghĩa của chức vụ tông đồ không nên bị hạn chế trong con số mười hai lúc ban đầu. Không giống mười hai sứ đồ kia, Phao-lô khẳng định thẩm quyền của mình từ việc nhận lãnh Phúc âm qua sự mặc khải của Chúa Giê-xu (Gal 1. 12; Công vụ 9. 3-19; 26-27, 22. 6-21, 26. 12-23) sau khi Chúa Giê-xu chết trên thập tự giá và sống lại, ông thường phải biện minh cho thẩm quyền của mình, và công bố rằng ông đã gặp gỡ Chúa Giê-xu và được Ngài xức dầu khi ông đang trên đường đến thành Damascus; các tông đồ lãnh đạo hội thánh tiên khởi - James, Peter và John – công nhận chức vụ sứ đồ của Phao-lô với sứ mạng rao giảng Phúc âm cho dân ngoại, có thẩm quyền như Peter trong chức vụ sứ đồ cho người Do Thái (Gal. 2. 7-9). Đôi khi Phao-lô được xem như là người thế chỗ của Matthias để được kể là trong số "Mười hai Sứ đồ".

Constantinus I
Hoàng đế La Mã Constantinus I đôi khi cũng được gọi là Sứ đồ thứ mười ba, chẳng hạn như Giáo hội Chính thống Mỹ: "Ông được gọi là 'vĩ đại' là vì ông là người nhiệt tâm tranh đấu cho sự thuần khiết của tinh thần chính thống. Trong bài Ca ngợi thứ sáu thuộc bộ kinh dành cho Lễ thánh, ông được gọi là 'Sứ đồ thứ mười ba'. Ông có tên trong danh sách các tông đồ và bình đẳng với họ."

Các Sứ đồ khác

Judas Iscariot
Theo các sách Phúc âm, Judas là kẻ phản bội Chúa Giê-su rồi sau đó treo cổ tự sát, khi ấy chỉ còn lại 11 sứ đồ. Theo ký thuật của sách Công vụ các Sứ đồ 1. 16-20, Peter nói rằng "...Judas, người dẫn đường cho họ đến bắt Chúa Giê-su... Vì (Judas) thuộc về chúng ta, và đã nhận phần trong chức vụ này... đã được tiên báo trong sách Thi thiên rằng: Nguyền chỗ nó ở trở nên hoang loạn, chớ có ai ở đó; lại rằng: Nguyền cho có một người khác nhận lấy chức nó".

Matthew
Sau khi Chúa Giê-su về trời, các tông đồ họp nhau lại để chọn sứ đồ thứ 12 thế chỗ của Judas Iscariot theo cách bốc thăm, cách mà người Do Thái thường dùng để xem ai là người được chọn theo ý của Thiên Chúa. Thăm trúng vào Matthew, người này trở nên sứ đồ thứ mười hai (Công vụ 1. 23-26).

Cũng cần lưu ý rằng, về sau, khi các sứ đồ lần lượt qua đời, không ai được tuyển chọn để thay thế các vị này.

Môn đệ được Chúa yêu
 John (Gioan hoặc Giăng) – Cách giải thích được chấp nhận rộng rãi trong cộng đồng Cơ Đốc giáo cho rằng "môn đệ được Chúa yêu" được đề cập trong Phúc âm John chính là John, tác giả của sách phúc âm này – John là một trong số 12 sứ đồ được chọn lúc ban đầu.
 Mary Magdalene - Một số người tin rằng Mary Magdalene là một môn đệ được Chúa yêu quý. Vài ý kiến cho rằng bà là tác giả của cuốn Phúc âm theo Mary Magdalene, tuy nhiên đa số học giả cho rằng cuốn sách này bắt đầu được viết vào thế kỷ thứ 2 bởi những người phái Ngộ giáo.

Barnabas
Trong Công vụ 14. 14, Barnabas, người đã giới thiệu Phao-lô gia nhập vào cộng đồng Cơ Đốc giáo tiên khởi, được nhắc đến như là một sứ đồ.

James người công chính
Là em trai hoặc em họ (theo truyền thống Công giáo và Chính Thống giáo) của Chúa Giê-su, theo ký thuật của Paul: "James, Cephas (tức Peter), và John, là những người được tôn như cột trụ" (Gal 2. 9), cũng được miêu tả trong sách Công vụ các Sứ đồ như là nhà lãnh đạo của Hội Thánh tại Jerusalem.

Cái chết của các Sứ đồ
Vào thời các Tông đồ đi rao giảng, Giáo hội còn non trẻ và luôn bị nhiều thế lực bách hại, bản thân các ông cũng bị truy bắt, hầu hết đều có một kết cục bi thảm.

Cái chết của các Tông đồ là minh chứng về thời kỳ gian khổ của Giáo hội khi mới thành lập.

• Phêrô, bị đóng đinh vào thập giá lộn ngược khoảng năm 67.

• Anrê, bị đóng đinh vào thập giá hình chữ X năm 60.

• Giacôbê Lớn, bị chém đầu năm 44. Người đầu tiên trong 12 sứ đồ tử vì đạo

• Philipphê, bị tra tấn và đóng đinh năm 80.

• Bathôlômêô, bị lột da và chém đầu năm 52.

• Tôma, bị đâm bằng lưỡi giáo năm 72.

• Giacôbê Nhỏ, bị ném đá đến chết năm 62.

• Matthêu, bị thiêu sống.

• Simon Nhiệt thành, bị cưa đôi người năm 61

• Giuđa Tađêô, bị đóng đinh.

• Giuđa Iscariot, treo cổ tự tử sau khi bán đứng Chúa Giêsu.

• Gioan, người duy nhất qua đời tự nhiên (khoảng cuối thế kỷ I).

Xem thêm

 Cuộc đời Chúa Giê-su theo Tân Ước
 Chúa Giê-su
 Kitô giáo
 Phao-lô

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Catholic Encyclopedia: Apostles
 Apostles.com:  Biographies of Christ's Apostles
 Apostle article from Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge

 Liddell & Scott
 Strong's G652
 Apostle and Apostleship article from Jewish Encyclopedia
 The Twelve Apostles  The Biographies of The Twelve Apostles of Jesus Christ, the son of God.
 Apostles.com  Biographies of Christ's Apostles
 Cast Your Nets: Fishing at the Time of Jesus
 The Fishing Economy in Galilee
 The Twelve Apostles an Eastern Orthodox perspective by Rev. George Mastrantonis
 Apostle article from OrthodoxWiki
 Christian History: The Twelve Apostles
 Quorum of the Twelve Apostles of The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints.
 "The Twelve Apostles" at the Christian Iconography website

Kitô giáo
Chúa Giê-su
Tân Ước
Giáo hội Công giáo Rôma
Mười hai Sứ đồ
Thuật ngữ Kitô giáo
Bài viết về nhiều người
Người Tân Ước


title: Gonnehem

text:
Gonnehem là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Gonnehem on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Thiruthangal

text:
Thiruthangal là một thị xã panchayat của quận Virudhunagar thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Thiruthangal có dân số 49.142 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Thiruthangal có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 58%. Tại Thiruthangal, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: 3705 Hotellasilla

text:
3705 Hotellasilla (1984 ET1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 3 năm 1984 bởi H. Debehogne ở Đài thiên văn Nam Âu.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3705 Hotellasilla

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1984


title: Bombooflat

text:
Bombooflat, còn được viết là Bombūflat hay Bamboo Flat, là một thị trấn thống kê (census town) của huyện South Andaman thuộc bang Quần đảo Andaman và Nicobar, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bombooflat có dân số 6790 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Bombooflat có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Bombooflat, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Chú thích

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện South Andaman


title: Bulbophyllum brevipetalum

text:
Bulbophyllum brevipetalum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

B


title: Tây Vương Mẫu

text:
Tây Vương Mẫu (chữ Hán: 西王母, còn gọi là Vương Mẫu (王母), Dao Trì Kim Mẫu (hay Diêu Trì Kim Mẫu, 瑤池金母), Tây Vương Kim Mẫu (西王金母), Vương Mẫu Nương Nương (王母娘娘) hoặc Kim Mẫu Nguyên Quân (金母元君), là vị nữ thần cổ đại rất nổi tiếng trong truyền thuyết Đạo giáo Trung Quốc mà người Việt hay gọi là Bà Trời (Chữ Nôm: 婆𡗶) hay Địa Mẫu (地母), Vương Mẫu (王母).

Ban đầu, có truyền thuyết cho rằng Tây Vương Mẫu có diện mạo là một nữ thần già hung dữ, là một vị nữ thần gây tai vạ ở phía Tây của núi Côn Lôn, không khác gì một quái vật, theo bộ Sơn Hải Kinh. Về sau, theo sự xuất hiện của Lão Tử thời Xuân Thu và bộ Đạo Đức Kinh là nền tảng chính thống của Đạo giáo Trung Quốc, sự nổi lên của Đạo giáo và các truyền thuyết dần biến Tây Vương Mẫu thành một nữ thần hiền từ, vị thế của bà từ đó trở thành một trong những nữ thần tối cao và tiêu biểu nhất trong nhiều hệ thống tín ngưỡng Đông Á. Cùng với sự tôn sùng của Đạo giáo, Tây Vương Mẫu thông thường được hình dung là một bà già hiền lành, hoặc một nữ thần tiên dung mạo diễm lệ, sống ở tại núi Côn Lôn thuộc phía Tây, ngự bên cạnh một bờ hồ tiên cảnh được gọi là Dao Trì. Trong vườn của bà có trồng bàn đào là giống đào tiên, ăn vào trẻ mãi không già. Hình tượng về bà nổi lên trong thế kỉ 2 khi hình thành nên Con đường tơ lụa.

Tên gọi và nguyên mẫu
Tây Vương Mẫu qua các đời có rất nhiều tên gọi, ngoài những tên gọi qua các nước đồng văn Đông Á, bà được nhiều triều đại về sau sắc phong.

Bà được đề cập lần đầu tiên là từ giáp cốt văn thời nhà Thương. Khi ấy, người ta mô tả bà là một vị thần ngự trị ở phương Tây, gọi là Tây mẫu (西母). Không rõ nguyên hình thực sự tạo nên hình ảnh của bà, nhưng vào lúc đó hình tượng của bà tương đối lớn và rất được tôn kính. Bấy giờ, có thể xem bà là nữ thần tối cổ xưa nhất từng hiện diện và thờ cúng có quy mô. Trong quyển Sơn hải kinh thời nhà Chu, bà được mô tả với hình thù kì quái với răng nanh của hổ, là một nữ thần nửa người nửa thú, tính khí dữ tợn thường gây bệnh dịch, nên đương thời còn gọi bà là Yêu mẫu (妖母).

Về sau, bà dần dần được du nhập vào Đạo giáo, trở thành một nữ thần hiền hòa và là biểu tượng của trường sinh bất tử. Học giả Trang Tử mô tả trong quyển sách cùng tên như thể bà là một vị nữ thần tối cao, không ai biết bà đến từ đâu, không ai biết bà đi khi nào. Cũng theo Trang Tử, bà tọa tại một ngọn núi linh thiêng ở phía Tây là Côn Luân, có sự liên kết với mô tả từ thời Thương là một vị thần ở hướng Tây.

Vào thời nhà Đường, thời kỳ nở rộ của thi ca, hình tượng Tây Vương Mẫu trở nên cực kỳ phổ biến. Những bài thơ về bà có thể tìm thấy trong Toàn Đường thi, một tuyển tập thi ca thơ Đường. Sau khi nhà Đường sụp đổ, thời Ngũ đại thập quốc, Đỗ Quang Đình, với Dung Thành tập tiên lục (墉城集仙錄), là người sớm nhất viết tổng hợp những truyện kí về Tây Vương Mẫu, thường được xem là người soạn thảo hoàn bị nhất về nhận thức của người đời Đường đối với Tây Vương Mẫu. Theo ghi chép của Đỗ Quang Đình, Tây Vương Mẫu đã giúp Lão Tử làm ra cuốn Đạo Đức Kinh. Vào năm thứ 25 của Chu Chiêu vương, Lão Tử đi chu du thiên hạ, gặp Tây Vương Mẫu và được bà trao cho cuốn sách này. Truyền thuyết này là một đặc thù của phái Thượng Thanh (上清), một phân nhánh của Đạo giáo mà ở đó Đỗ Quang Đình được xem là người khởi đầu. Ngoài ra, trong vài bài thơ thời Đường cũng mô tả việc gặp gỡ giữa Tây Vương Mẫu và Lão Tử, tuy nhiên lúc này vai trò của bà thấp hơn, và gọi ông là Nguyên Thủy Thiên Tôn. Đây là một truyền thuyết phổ biến trong các phân nhánh khác của Đạo giáo.

Đi theo hình tượng biến hóa, dần cũng có nhiều truyền thuyết về tên họ thật của bà, bởi vì "Tây Vương Mẫu" nhìn thế nào cũng chỉ là tên hiệu. Người đời Đường là Đoạn Thành Thức (段成式), sáng tác "Dậu dương tập trở - Nặc cao kí thượng" (酉陽雜俎·諾皋記上) đã viết rằng:「"Tây Vương Mẫu họ Dương, húy Hồi, trị ở Tây Bắc núi Côn Lôn, ngày Đinh Sử chết. Lại có cách nói tên bà là Uyển Cấm"; 西王母姓楊，諱回，治崑崙西北隅，以丁醜日死。一曰婉妗。」. Từ đó "Dương Hồi" cùng "Uyển Cấm" trở thành tên thật của Tây Vương Mẫu trong rất nhiều truyền thuyết.

 Truyền thuyết cùng hình tượng
 Gặp Chu Mục vương

Một trong những truyền thuyết nổi tiếng nhất về bà là việc gặp gỡ Chu Mục vương thời Tây Chu - một trong những vị Thiên tử vĩ đại nhất của thời kỳ này.

Sách Mục thiên tử truyện là một bản sách bằng thẻ tre được cho là sáng tác vào khoảng đời Xuân Thu, được phát hiện vào đời nhà Tấn và được các văn nhân đương thời như Tuân Úc tiến hành soạn lại thành 6 quyển. Trong nội dung cuốn ghi chép này có một câu chuyện về việc Chu Mục vương xuất hành đi về phía Tây, tại đó ông đã gặp gỡ một nữ thần xinh đẹp được gọi là Tây Vương Mẫu. Ghi chép đại khái nói:
「"Chu Mục vương cưỡi tám con tuấn mã tên Xích Ký (赤驥), Đạo Ly (盜驪), Bạch Nghĩa (白義), Du Luân (逾輪), Sơn Tử (山子), Cừ Hoàng (渠黃), Hoa Lưu (驊騮) và Lục Nhĩ (綠耳), do Tạo Phụ đánh xe, Bá Yểu dẫn đường, ở khoảng năm thứ 13 (khi ông trị vì) đến năm thứ 17, tiến hành Tây chinh về phía núi Côn Lôn. Đoàn hộ giá xuất phát từ Tông Chu, vượt qua sông Chương, đi qua các vùng núi Hà Tông, Dương Hu, núi Quần Ngọc, hành trình qua 9 vạn dặm, trải qua Tứ hoang, chạm đến Lưu sa phía Bắc, diện kiến Tây Vương Mẫu. Sau đi đến Âm Sơn, cao nguyên Mông Cổ, bồn địa Tháp Lý Mộc, Thông Lĩnh"」.

Theo cách miêu tả trong "Mục thiên tử truyện", hình tượng của Tây Vương Mẫu vào thời gian này đã không còn kì dị nữa, mà trở thành một nữ thần có nhan sắc rất đẹp, giỏi ca hát, khiến Chu Mục vương mê mẩn. Cả hai người họ yêu nhau, Mục vương đem các của cải của mình mang đến thiết yến bên cạnh Dao Trì của Tây Vương Mẫu, cả hai say sưa đàn hát.

Tây Vương Mẫu hát ca dao:「"Bạch vân tại thiên, sơn cung tự xuất, đạo lí du viễn, sơn xuyên gian chi, tương tử vô tử, thượng năng phục lai"」, ý rằng Thiên tử đến cùng ta chung vui rất quý, nhưng liệu co thể gặp lại được chăng. Chu Mục vương nghe xong cũng thật cao hứng, cầm lòng không đậu mà cũng xướng khởi ca dao:「"Dư quy đông thổ, hòa trị chư hạ, vạn dân bình quân, cố ngô kiến nhữ, bỉ cập tam niên, tương phục nhi dã"」, ý rằng bản thân ông cần phải trở về cai trị dân chúng thật tốt, khi thiên hạ thái bình thì sẽ lại đến gặp Tây Vương Mẫu. Đối với chuyện gặp gỡ này Chu Mục vương nhớ mãi không quên, còn khắc lại trên đá của Yểm Sơn, trồng cây hòe bên cạnh.

Câu chuyện này tiếp tục được chép trong Trúc thư kỉ niên và Sử ký Tư Mã Thiên (mục Triệu thế gia).

 Gặp Hán Vũ Đế
Câu chuyện Tây Vương Mẫu gặp gỡ Hán Vũ Đế cũng là một trong những truyền thuyết nổi tiếng nhất nói về bà, có ghi trong Hán Vũ cố sự cùng Hán Vũ Đế nội truyện (漢武帝內傳) của Cát Hồng. Câu chuyện này xoay quanh về phép trường sinh bất tử.

Chuyện kể rằng, Hán Vũ Đế tin tưởng Đạo giáo, nghe nói mùng 7 tháng 7 (là ngày Thất tịch), Tây Vương Mẫu sẽ xuống điện nên vội vàng bày biện nghênh tiếp. Vào ngày đó, đúng canh hai, Tây Vương Mẫu ngồi xe mây màu tía xuống điện, gặp gỡ Hán Vũ Đế. Khi Tây Vương Mẫu gặp gỡ Hán Vũ Đế, bà đãi ông một buổi tiệc linh đình, tặng cho ông 7 viên đào tiên (có sách nói là 5 viên). Đào tiên của Tây Vương Mẫu được gọi Bàn đào (蟠桃), được gieo trồng ở vườn đào trên núi Côn Luân, có công hiệu trường sinh bất lão. Truyền thuyết chỉ cần ăn một trái đào tiên là có thể đủ kéo dài ba ngàn năm tuổi thọ. Hán Vũ Đế không thể tận dụng và học hỏi được các phép thần thông của bà và không thể đạt được đến sự bất tử như mong muốn.

Sách "Hán Vũ Đế nội truyện" cũng miêu tả lại rất rõ dung nhan của Tây Vương Mẫu:

 Đạo giáo truyền thuyết
Truyền thuyết về bà đáng tin cậy và phổ biến nhất, là trong các thần hệ Đạo giáo. Tây Vương Mẫu là nữ thần cai quản Tây Côn Lôn, cùng với chồng là Hạo Thiên Thiên Đế cai quản Thiên đình. Bà và Ngọc Hoàng Đại Đế không hề có quan hệ ruột thịt gì.

Đức Nguyên Thủy Thiên Tôn còn gọi là “Ngọc Thanh Nguyên Thủy Thiên Tôn”, là vị tối cao trong Tam Thanh, cũng là vị Tôn Thần hạng nhất của Thần Tiên Đạo Giáo. Theo “Lịch đại thần tiên thông giám” tôn xưng Ngài là “Vị Tổ chủ trì cõi trời”. Địa vị của Ngài tuy cao, nhưng lại xuất hiện muộn hơn Thái Thượng Lão Quân.

Hồi đầu của Đạo giáo không thấy nói đến Nguyên Thủy, trong “Thái Bình Kinh”, Tưởng Nhĩ Chú” cũng đều không thấy ghi tên Ngài, kể cả trong thần thoại xưa Trung Quốc cũng không thấy nói đến hành trạng Ngài. Danh xưng Nguyên Thủy xuất hiện sớm nhất trong “Chẩm trung thư” ghi là “Trước lúc hổn độn chưa phân rõ (thái cực), đã có “tinh hoa của trời đất” hiệu là “Nguyên Thủy Thiên Vương”sẵn bên trong, sau phân hóa thành hai phần (lưỡng nghi), Nguyên Thủy Thiên Vương ở phía trên cõi trời, ngẫng lên hút thiên khí, cúi xuống uống địa tuyền (suối đất ) trải qua vô số kiếp , cùng với Thái Nguyên Ngọc Nữ thông khí kết tinh mà sanh ra Thiên Hoàng Tây Vương Mẫu. Thiên hoàng sanh ra Địa Hoàng, Địa Hoàng sanh ra Nhân Hoàng, tiếp tục sanh ra con cháu là Bào Hi, Thần Nông. Cho nên bảo rằng : “Phía trên Đại La có bảy ngọn núi báu gọi là Huyền Đô Ngọc Kinh, có ba cung. Thượng cung là nơi ở của Bàn Cổ Chân Nhân, Nguyên Thủy Thiên Vương và Thái Thái Thánh Mẫu”. Như vậy, từ đây mới có danh xưng Nguyên Thủy Thiên Vương.

Sớm tại thời đầu Hán, truyền thuyết của Đạo giáo lưu truyền Tây Vương Mẫu có liên quan đến thuật trường sinh bất lão, đây cũng là hình tượng được gắng liền về bà nhất trong rất nhiều dị bản truyền thuyết, nhất là truyền thuyết của Đạo giáo. Trong sách "Hoài Nam tử" của Lưu An, có ghi lại câu chuyện giữa Hằng Nga và Hậu Nghệ, đã đề cập đến vai trò của thứ thuốc trường sinh và Tây Vương Mẫu là người nắm được bí mật của thứ thuốc ấy. Đây là tiền đề cho Đạo giáo thời Hán về sau, người Đạo giáo bắt đầu suy tôn Tây Vương Mẫu, địa vị của bà được tôn kính hơn hẳn. Thời Đông Tấn, các truyền thuyết của Đạo giáo cho rằng Tây Vương Mẫu là con gái của Đệ nhất thần trong Đạo giáo - Nguyên Thủy Thiên Tôn.

Học giả Cát Hồng thời Tấn, viết Chẩm trung thư (枕中書) có đoạn:「"Khi hai cực chưa phân tách, thiên-địa-nhật-nguyệt chưa có đủ, đã xuất hiện Bàn Cổ chân nhân, tự hiệu Nguyên Thủy Thiên vương. Sau đó, ông cùng Thái Nguyên Thánh mẫu thông khí kết tinh, sinh Đông Vương Công cùng Tây Vương Mẫu. Sau lại sinh Địa Hoàng, Địa Hoàng lại sinh Nhân Hoàng"」. Sách Tập thuyết thuyên chân (集說詮真) dẫn "Tiên truyện thập di" (仙傳拾遺) lại nói:「"Tây Vương Mẫu ở giữa Côn Luân, có thành ngàn dặm, 12 tòa ngọc lâu. Bên trái có Ngọc nữ hầu, bên phải có Vũ đồng hạ. Các nữ tiên trong Tam giới thập phương đều là dưới trướng của bà"」.

Bởi vậy từ ấy, Đạo giáo tu sĩ xưng Phù Tang Đại Đế Đông Vương Công làm Nguyên Dương Phụ (元暘父), còn Thái Chân Tây Vương Mẫu là Cửu Quang Huyền Nữ (九光玄女). Đông Vương Công hóa vạn vật, Tây Vương Mẫu hóa vạn linh, Tây Vương Mẫu cũng được tôn xưng Vạn Linh Chúa Mẫu (萬靈主母). Bà ở núi Côn Luân, là chủ quản của các nữ tiên trong tiên giới, là lãnh tụ tối cao của các nữ tiên trong truyền thuyết. Từ đây địa vị của Tây Vương Mẫu một bước lên trời, hình tượng răng hổ mình báo quái dị của thời Sơn Hải kinh đại biến, vì thế Đạo giáo văn nhân lại mổ xẻ hình tượng, nói người mang hình dạng kia không phải Tây Vương Mẫu, mà là 「"Vị thần Bạch Hổ phía Tây, sứ giả của Tây Vương Mẫu"; 西方白虎之神，西王母的使者」. Sách Tiên dao hư kinh (逍遙虛經) một lần nữa khẳng định:「"Người có búi tóc cài đầu chim đái thắng, răng hổ gầm ừ ấy là sứ giả của Tây Vương Mẫu, mà không phải nguyên hình của bà"」.

Thời nhà Đường, hình tượng Tây Vương Mẫu có thể nói là đã rất hoàn hảo. Sách "Dung Thành tập tiên lục" của Đỗ Quang Đình ghi lại:「"Kim Mẫu Nguyên quân, cũng là Cửu Linh Thái Diệu Quy Sơn Kim mẫu. Một hiệu nữa là Thái Linh Cửu Quang Quy Sơn Kim mẫu, lại hiệu Tây Vương Mẫu. Bà là tinh túy của phương Tây, là cực tôn của Động Âm"」. Bà cùng Đông Vương Công được xem là thực hóa của thiên địa, âm dương của trời đất, hiệp trợ thiên địa, tán tương dưỡng dục. Khi các tu tiên đắc đạo, theo quan niệm Đạo giáo, nam giới thì bái tế Đông Vương Công, nữ thì bái tế Tây Vương Mẫu, sau đó mới cùng bái tế Tam Thanh.

Sau khi Tây Vương Mẫu trở thành chủ của chúng nữ tiên, Cửu Thiên Huyền Nữ sau đó cũng được chuyển thành một nữ tiên của Tây Vương Mẫu được sai khiến. Đạo sĩ Trương Quân Phòng (張君房) thời Bắc Tống đã biên soạn "Vân Cấp Thất Thiêm" (雲笈七簽), ghi lại rằng:「"Cửu Thiên Huyền Nữ, là thầy của Hoàng Đế, là đệ tử của Thánh Mẫu Nguyên quân"; 九天玄女者，黃帝之師聖母元君弟子也。」. Theo quan niệm lúc này, Tây Vương Mẫu là "Thánh Mẫu Nguyên quân", người chỉ dạy Hoàng Đế, vì giúp Hoàng Đế mà bà bèn phái Cửu Thiên Huyền Nữ truyền đạt ý của mình trong việc đánh bại Xi Vưu. Trong các sách Sơn đường tứ khảo (山堂肆考), Thông khảo toàn thư (集書詮真) nói rằng Thiết Quải Lý của Bát tiên được Tây Vương Mẫu đem tiên thuật truyền thụ, nên ông mới đắc đạo thành tiên.

Ngoài truyền thuyết

Theo giáo lý đạo Cao Đài thì Tây Vương Mẫu do hai khí âm dương hóa thân mà thành, quyền phép vô biên vô giới, hữu hữu vô vô, nắm trọn thiên điều trong tay mà tác thành Càn khôn thế giới, còn gọi là Kim Bàn Phật Mẫu.

 Nữ hậu của trời

Tuy nhiên, trong nhiều phiên bản dân gian, Tây Vương Mẫu là hôn phối của Ngọc Hoàng Đại Đế, nên xưng gọi "Vương Mẫu nương nương", trở thành một đệ nhất phu nhân tôn quý vô bỉ chốn thiên đình. Mối quan hệ này được miêu tả rất rõ trong Tây du ký của Ngô Thừa Ân, cùng hí khúc Thiên tiên ký (天仙配). Lại có thuyết, Ngọc Hoàng là con thứ 10 (9 người anh trước bị Hậu Nghệ bắn chết) của bà và Thiên Đế, sau khi Thiên Đế bị Ma tộc hại, Ngọc Hoàng Đại Đế lên thay.

Trong Thần tiên truyện (神仙傳) cùng Dung Thành tập tiên lục (墉城集仙錄), bà cùng Hạo Thiên Thiên Đế có 24 con gái, trong đó có năm người là có danh tính, bao gồm:
 Hoa Lâm (华林), con gái thứ 4, hiệu Nam Cực vương phu nhân (南极王夫人).
 Mị Lan (媚兰), con gái thứ 13, hiệu Hữu Anh vương phu nhân (右英王夫人).
 Thanh Nga (清娥), con gái thứ 20, hiệu Tử Vi vương phu nhân (紫微王夫人).
 Dao Cơ (瑶姬), con gái thứ 23, hiệu Vân Hoa phu nhân (云华夫人).
 Uyển La (婉罗), con gái thứ 24, hiệu Thái Chân vương phu nhân (太真王夫人).

Thời nhà Thanh, nam nữ không được tự do yêu đương, các truyền thuyết đương thời như Ngưu Lang Chức Nữ cùng Đổng Vĩnh và Thất tiên nữ đều hình tượng hóa Tây Vương Mẫu là một nữ thần hà khắc, đóng vai trò chính trong việc chia uyên rẽ thúy. Theo một số phiên bản truyện cổ của Ngưu Lang Chức Nữ, Tây Vương Mẫu ban đầu rất ưng thuận việc kết đôi của hai người, song về sau do Chức Nữ quá đắm chìm vào yêu đương, trễ nãi kỳ hạn dệt vải mới bị trừng phạt. Ngọc Hoàng Đại Đế muốn chia cắt vĩnh viễn hai người, nhưng Tây Vương Mẫu lấy ngày 7 tháng 7 âm lịch hằng năm cho hai người gặp lại nhau tại cầu Hỉ Thước, khai sinh ra truyền thuyết Thất tịch.

Trong Tây du kí có nói, Tây Vương Mẫu có 1 vườn bàn đào, hay sai 7 tiên nữ đem đào từ vườn đào đến Dao Trì để mở hội Bàn Đào, sau bị Tôn Ngộ Không ăn trộm gần hết. Ở hồi thứ 7, Tôn Ngộ Không bị Phật tổ Như Lai hàng phục, Tây Vương Mẫu dẫn chúng tiên nữ đến bái tạ Phật tổ, rồi lại trở về thiên đình ca múa vui vẻ.

 Tín ngưỡng

Ở dân gian truyền thuyết, do tên gọi "Vương mẫu", mà một số cho rằng Tây Vương Mẫu là mẹ của Thiên Đế. Vị giai của bà cùng Đông Vương Công tương xứng, có nói Đông Vương Công là Thiên phụ (天父), cùng Tây Vương Mẫu là Thiên mẫu (天母). Hình tượng của Tây Vương Mẫu một bước lên trời, từ một nữ thần tàn ác, đuôi báo răng hổ kỳ dị, trở thành một nữ thần đầy quyền uy được dân chúng tín nhiệm, tôn thờ, biến hóa thành hình tượng muôn hình khắp mọi nơi. Tây Vương Mẫu trở thành vị nữ thần gắng liền với truyền thuyết trường sinh cổ đại, chủ quản phương Tây, sống trên núi Côn Lôn và là chủ của vườn đào tiên. Tượng trưng của bà là Bàn đào cùng Tam túc điểu (三足鸟).

Dân gian còn cho rằng, Tây Vương Mẫu có ngày 3 tháng 3 là ngày sinh, và cho rằng đó là ngày bà mở Hội Bàn Đào, nên cúng tế bà. Đạo Cao Đài lấy ngày rằm của tháng 8 là ngày Hội Yến Diêu Trì, tức là ngày hội của Tây Vương Mẫu với con cái của bà, chứ không có ngày đản sanh. Bà là chúng tiên chủ mẫu, chuyên mở hội yến chiêu đãi chúng tiên, còn quản chuyện sinh con và hôn nhân, đôi khi bị nhầm lẫn với Bích Hà Nguyên quân (碧霞元君) của vùng Hoa Bắc.

Lúc ban đầu, Tây Vương Mẫu từng có một đoạn ngắn ngủi chuyên quản hình phạt tư binh và thiên tai. Trong Hán Vũ Đế nội truyện, Tây Vương Mẫu được mô tả đeo một thanh kiếm gọi là Phân Cảnh, chính là bằng chứng cho thấy hình ảnh của Tây Vương Mẫu trong thời gian này vẫn còn là một nữ thần có hơi hướng chiến binh, uy phong lừng lẫy, dù bắt đầu đã có xu hướng mềm mại hóa bà. Về sau sang thời nhà Đường, hình ảnh này của Tây Vương Mẫu bị chuyển cho Cửu Thiên Huyền Nữ, một đệ tử của bà, minh chứng là việc Huyền Nữ thay bà đem binh pháp cho Hoàng Đế, trợ giúp đánh bại Xi Vưu.

Phân tích theo quỹ đạo tín ngưỡng dân gian, hình tượng Tây Vương Mẫu thực chất có lẽ phát triển từ hình ảnh các Nữ tư tế thực hiện các bí thuật cổ đại, gọi là Vu thuật (巫術) theo Hán ngữ hoặc Thuật phù thủy theo lối nói phương Tây. Xã hội nguyên thủy là thời kỳ các thị tộc mẫu hệ phát triển nhất, Nữ tư tế đều là các phụ nữ danh cao vọng trọng trong bộ lạc đảm nhiệm. Với tín ngưỡng còn rất mạnh trong xã hội thị tộc, một Nữ tư tế rất có tiếng nói, là người tối cao và có địa vị quyết định nhất trong toàn thể thị tộc, vì theo quan niệm khi ấy bà là sứ giả của thần linh. Nữ tư tế phụ trách chủ trì hiến tế, mà hoạt động hiến tế thì phải giết vật tế (gồm động vật và cả người sống), hoạt động trọng yếu nhất của các buổi lễ, do đó đều do Nữ tư tế đích thân làm. Đây có lẽ là một trong những nguyên nhân chính khiến Tây Vương Mẫu trong một thời gian được coi như một tử thần vậy.

Một ghi chép thời Tây Hán cho thấy việc thờ cúng Tây Vương Mẫu vào thời gian này rất mạnh. Đó là năm Kiến Bình thứ 4 (3 TCN) thời Hán Ai Đế, đại hạn, dân chúng lầm than, rất nhiều dân chúng từ Quan Đông ly hương chạy nạn, trong quá trình ấy nhiều người lấy những cây lúa gié làm thành Tây Vương Mẫu trù (西王母筹), hương khói lên Tây Vương Mẫu, cầu xin sự phù hộ của nữ thần. Trải khắp hơn 26 quận, tới Đế đô cùng Kinh sư, nơi nào cũng có ca vũ cầu tế Tây Vương Mẫu.

Sự kiện này có thể xem là một bước tiến lớn trong sự thờ cúng Tây Vương Mẫu, vì lúc này dân gian tai ương khắp nơi, tín ngưỡng thần linh cũng chỉ là một biện pháp an ủi mà thôi. Tây Vương Mẫu được thờ cúng rộng rãi, sau đó được công nhận như một tín ngưỡng lớn đời Hán do quan niệm dân gian, biến hình tượng Tây Vương Mẫu được các tu sĩ Đạo giáo chú ý. Tây Vương Mẫu chủ trì trường sinh thuật, rất hợp phương châm theo đuổi sự sống dài lâu của Đạo giáo, do đó ta có thể thấy tình trạng tu sĩ Đạo giáo biên soạn lại "lai lịch" cho Tây Vương Mẫu, biến một nữ thần hung ác ở hướng tây trở thành một Mẫu tiên, cùng Đông Vương Công chia sẻ sự ảnh hưởng trong tôn giáo. Quá trình sau đó ngày càng biến đổi, Đông Vương Công dần bị đồng nhất thành Ngọc Hoàng Đại Đế, do đó Tây Vương Mẫu phải trở thành "vợ" của Ngọc Hoàng, chính là hình ảnh hoàn chỉnh "Vương mẫu nương nương" về sau của bà. Sách Tiêu thị dịch lâm (焦氏易林) tổng kết những điều cầu xin mà dân chúng hay cầu Tây Vương Mẫu:
 Tứ tử (赐子): cầu thần ban con trai;
 Gia tộc hưng vượng (家族兴旺): cầu cho gia đình giàu có;
 Viễn du bình an (远游平安): cầu phù hộ bình an trong chuyến đi xa;
 Trường thọ (长寿): cầu cho sống lâu;
 Phúc lộc (福禄): cầu phúc và lộc;
 Xu cát tị hung (趋吉避凶): cầu cho may mắn đến, tránh điềm xấu;
 Hôn giá mỹ mãn (婚嫁美满): cầu cho hôn nhân hạnh phúc;

Vì những "ban phát" này của Tây Vương Mẫu, từ đời Hán đến nay việc thờ cúng bà rất tấp nập, rất nhiều người dâng của cải trong việc tôn thờ Tây Vương Mẫu.

Tuy địa vị trong Đạo giáo của Tây Vương Mẫu đã định, song sự ảnh hưởng trong dân gian theo dần năm tháng cũng vơi đi. Trong hàng ngũ các nữ thần Trung Hoa, phía Nam nổi lên Nữ thần biển Thiên Hậu Thánh mẫu (còn gọi Ma Tô), phía Đông Bắc lại có Bích Hà Nguyên quân, các tín ngưỡng địa phương của hai vị nữ thần này ngày càng vượt xa so với Tây Vương Mẫu, đặc biệt nhất là Thiên Hậu Thánh mẫu - nữ thần biển có ảnh hưởng lớn trong tín ngưỡng người Hoa di cư.

Bên cạnh đó, Tây Vương Mẫu hay bị đồng hóa trong dân gian với hình tượng Vô Sinh Lão Mẫu (无生老母), nên các truyền thuyết về bà cũng ngày càng phong phú, dần dần hình tượng "Vô Sinh Lão Mẫu" nguyên thủy bị nuốt chửng, hình tượng Tây Vương Mẫu hoàn toàn chiếm trọng tâm trong các truyền thuyết. Do sự việc này, Tây Vương Mẫu còn được tôn xưng là Dục Hóa Thánh Mẫu (育化圣母), Duy Hoàng Thượng đế (维皇上帝), gọi tắt là Mẫu Nương (母娘).

 Xem thêm
 Ngọc Hoàng
 Thiên đình
 Đạo giáo

 Chú thích

 Tham khảo

《中国神怪大辞典》（栾保群/著、人民出版社）p. 573 ISBN 978-7-01-008383-4
《华夏诸神》（马书田/著、北京燕山出版社）pp. 49–57 ISBN 7-5402-1177-6
《中国民间神谱》（乌丙安/主编、辽宁人民出版社）p. 258 ISBN 978-7-205-06202-6
《全像八仙》（马书田/著、江西美术出版社） ISBN 978-7-80749-039-5
《中國文學史 [上册]》（臺靜農/著、國立臺灣大學出版中心） ISBN 9570196114
 Bernard, Elizabeth and Moon, Beverly. (2000). "Goddesses Who Rule", Oxford University Press, New York, New York.
 Cahill, Suzanne E. (1993). "Transcendence & Divine Passion: The Queen Mother of the West in Medieval China", Stanford University Press. 1993.
 Cahill, Suzanne. (1986). "Performers and Female Taoist Adepts: Hsi Wang Mu as the Patron Deity of Women in Medieval China." Journal of the American Oriental Society 106, 155-168.
 Dien, Dora Shu-Fang. (2003). "Empress Wu Zetian in Fiction and in History: Female Defiance in Confucian China". Nova Science Publishers Inc, Hauppauge, New York.
 Mair, Victor H. (2006). "Contact and Exchange in the Ancient World". University of Hawai'i Press, Honolulu, Hawaii.
 Chuan Tang-shih, Fu Hsing. Taipei. 1967 (abbrev. CTS)
 Quan Tangshi (Complete Tang Poetry Anthology). 1967. Taibei: Fuxing.
 Tu Kuang-ting, (850-933). Chin-mu Yuan-chun (The Primordial Ruler, Metal Mother), from Yung-cheng Chi-hsien Lu, c.early 10th century. (abbrev. CMYC)
 "Inquiry Report on the Chinese Goddesses Hsi Wang Mu and Ma-tsu" . Zinck, Laura. St. Thomas University. (retrieved on 10/24/08)
 "Women in the Taoist Tradition: A Historical Survey". Kirkland, Russell. University of Georgia. retrieved on 10/24/08.
 Taoism and the Arts of China: Sacred Mountains and Cults of the Immortals. Art Institute of Chicago 2000. (retrieved on 10/27/08)
Wang, Robin. Images of Women in Chinese Thought and Culture: Writings from the Pre-Qin Period through the Song Dynasty. Hackett Publishing Company. 2003
Cahill, Suzanne E. Transcendence & Divine Passion: The Queen Mother of the West in Medieval China. Stanford University Press. 1993.
300 Tang poems. AFPC. https://web.archive.org/web/20070927005506/http://afpc.asso.fr/wengu/wg/wengu.php?l=Tangshi
Zeisler, Bettina (2010). “East of the Moon and West of the Sun? Approaches to a Land with Many Names, North of Northern India and South of Khotan” in The Earth Ox Papers. Special Issue. The Tibet Journal, Autumn 2009 vol XXXIV n 3-Summer 2010 vol. SSSV n. 2. Edited by Roberto Vitali. Library of Tibetan Works and Archives, Dharamsala, H.P., India. pp. 371–463.
Dashu, Max. Xi Wangmu, the shamanic great goddess of China''.

Thần tiên Đạo giáo
Truyền thuyết Trung Hoa
Nữ thần Trung Hoa
Nhân vật Tây du ký
Thần thánh Việt Nam
Thần thoại Trung Hoa


title: Paul Müller

text:
Paul Müller có thể là tên gọi tắt của:
Paul Hermann Müller (1899–1965), nhà hóa học Thụy Sĩ
Paul Müller (diễn viên) (sinh 1923), nam diễn viên Thụy Sĩ
Paul O. Müller, nhà vật lý học người Đức

Tham khảo


title: Morum fatimae

text:
Morum fatimae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Harpidae, họ ốc đàn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Morum


title: Maxillaria densa

text:
Maxillaria densa, the Crowded Maxillaria, là một loài lan ranging from México to Honduras.

Chú thích

Tham khảo

D


title: Brachypremna breviterebra

text:
Brachypremna breviterebra là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Brachypremna


title: Bruchidius spadiceus

text:
Bruchidius spadiceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Fåhraeus miêu tả khoa học năm 1839.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Escariche

text:
Escariche là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 217 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: Cryphia nana

text:
Cryphia nana là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó có thể được tìm thấy ở California.

Liên kết ngoài
Images
Bug Guide

Chú thích

Cryphia


title: Orange, California

text:
Orange là một thành phố toạ lạc tại quận Cam (hạt Orange), California, Hoa Kỳ. Nó cách quận lỵ Santa Ana khoảng 4,8 km về phía Bắc. Orange vẫn còn một khu phố cổ, với những ngôi nhà được xây dựng từ 1920, trong khi đó những ngôi nhà tương tự ở các nơi khác đã bị phá huỷ từ những năm 1960 để xây dựng những công trình mới. Thành phố nhỏ giàu có Villa Park được bao quanh bởi thành phố này. Theo điều tra dân số năm 2010, thành phố Orange có 136.416 cư dân.

Lịch sử
Cư dân của các bộ tộc bản xứ Tongva và Juaneño / Luiseño đã định cư ở vùng đất này từ lâu đời. Sau cuộc thám hiểm năm 1769 của Gaspar de Portola, một đoàn thám hiểm của San Blas, Nayarit, México, dẫn đầu bởi Cha Junipero Serra, đặt tên cho khu vực này là Vallejo de Santa Ana (thung lũng Saint Anne).

Trong năm 1801, Đế quốc Tây Ban Nha đã cấp 62.500 mẫu Anh (253 km2) José Antonio Yorba, vùng đất đó ông đặt tên là Rancho San Antonio. Vùng đất đó ngày nay là các thành phố Olive, Orange, Villa Park, Santa Ana, Tustin, Costa Mesa, Newport Beach.

Don Juan Pablo Grijalva, một người lính Tây Ban Nha đã về hưu và trở thành chủ đất đầu tiên của khu vực, khi ông được cấp phép vào năm 1809 sở hữu một mãnh đất bởi chính quyền thực dân Tây Ban Nha để thiết lập một rancho và được đặt tên là Arroyo de Santiago.

Sau cuộc chiến tranh Mexico-Mỹ, vùng Alta California được Mexico nhượng lại cho Hoa Kỳ theo hiệp ước Guadalupe Hidalgo ký kết năm 1848. Những chủ đất người Californios (người định cư ở California trước khi vùng đất này thuộc quyền của Hoa Kỳ) mất quyền kiểm soát các vùng đất của mình. Nhưng một số vẫn nắm quyềm trêm vùng đất của mình thông qua những cuộc hôn nhân giữa Anglo và người Mỹ.

Địa lý
Thành phố có tổng diện tích 25,2 dặm vuông (65 km2), 24,8 dặm vuông (64 km2) trong số đó là đất và 0,4 dặm vuông (1.0 km2) trong số đó là nước. Tổng diện tích là 1,75% nước.

Khí hậu

Miền Nam California nổi tiếng với thời tiết dễ chịu quanh năm:
- Trung bình, tháng nóng nhất là tháng tám.
- Ghi lại nhiệt độ cao nhất là 110 °F (43 °C) vào năm 1985.
- Trung bình, tháng lạnh nhất là tháng mười hai.
- Ghi lại nhiệt độ thấp nhất là 22 °F (-6 °C) vào năm 1950.
- Lượng mưa trung bình tối đa xảy ra vào tháng Giêng [5].

Khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 10 thời tiết thường nóng và khô với nhiệt độ trung bình cao 74-84 °F (29 °C) và thấp 52-64 °F (18 °C). Do sự điều hoà của đại dương, nhiệt độ mát hơn so với nội địa khu vực quần Cam, nơi nhiệt độ thường xuyên vượt quá 90 °F (32 °C) và thỉnh thoảng đạt đến 100 °F (38 °C). Trong thời gian từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau trời có mưa rào.

Phong cách kiến trúc ở Old Towne Orange
 Bungalow
 Craftsman Bungalow
 Arts and Crafts Movement
 Hip roof cottage
 Mediterranean Revival architecture
 Prairie Style architecture
 Spanish Colonial Revival architecture
 Victorian architecture

Kinh tế
Những nơi sử dụng lao động nhiều nhất
 Bệnh viện Thánh St. Joseph's: 4,000 lao động.
 Trung tâm Y tế UC Irvine: 3,986 lao động.
 Bệnh viện Nhi Quận Cam: 2,400 lao động.
 Giao thông vận tải Quận Cam: 990 lao động.
 Đại học Chapman: 800.
 National Oilwell Varco: 800.
 Thành phố Orange: 765.
 Hệ thống y tế St. Joseph's: 550.
 CaliforniaChoice: 500.
 Word & Brown: 500.
 Trường cao đẳng Santiago Canyon: 490.

Những thành phố kết nghĩa
 Novo Kosino, Moscow, Nga
 Orange, Australia
 Orange, Pháp
 Santiago de Querétaro, México
 Timaru, New Zealand

Orange has two community partnerships with Utrecht, the Hà Lan, and Santiago de Chile, Chile.

Tham khảo

Liên kết

 City of Orange official website

Thành phố của California


title: Conohypha

text:
Conohypha là một chi nấm thuộc họ Meruliaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Conohypha at Index Fungorum

Meruliaceae


title: Caibarién

text:
Caibarién là một đô thị ở tỉnh Villa Clara của Cuba.

Khu định cư được thiết lập năm 1841, và được lập thành đô thị năm 1876.

Caibarien được gọi là "La Villa Blanca" (Thành phố Trắng) vì có các bãi biển cát trắng. Vùng này nổi tiếng với lễ hội "Parrandas" (Carnivals) cùng với Remedios (thị xã láng giềng cách đó 7 km) và Camajuani.

Địa lý
Thành phố nằm ở bờ biển phía bắc của Cuba, giáp vịnh Buena Vista (Bahia de Buena Vista) của Đại Tây Dương. Đô thị này nằm ở vùng cực đông của tỉnh Villa Clara, gần biên giời với tỉnh Sancti Spíritus. Thành phố này có Sân bay Caibarien .

Thành phố Caibarien được chia thành các barrio: Primero, Segundo, Tercero, Cuarto và Quinto.

Thành phố này có các ngành kinh tế: ngư nghiệo, nông nghiệp (mía đường, thuốc lá, cây ăn quả). Du lịch cũng là ngành quan trọng.

Dân số
Năm 2004, đô thị Caibarién có dân số 38.064 người. với diện tích , và mật độ dân số .

Tham khảo

Liên kết ngoài
Một vài hình ảnh Caibarién

Thành phố của Cuba


title: Iwaaki Hitoshi

text:
là một mangaka người Nhật Bản. Ông chính là tác giả của nhiều bộ manga nổi tiếng, trong đó có tác phẩm khoa học viễn tưởng/kinh dị lừng danh Kiseijū (còn được biết với tên tiếng Anh là Parasyte). Nhắc về Kiseijū có một điểm đặc biệt liên quan tới Iwaaki: bản Kiseijū do Mixx biên tập viết tên ông là Hitosi, trong khi bản biên tập bởi Del Rey Manga viết Hitoshi.

Chính Kiseijū đã giúp Iwaaki đạt được Giải thưởng Manga Kodansha vào năm 1993 và giải Seiunshō năm 1996. Đồng thời, tác phẩm Hisutorie của Iwaaki là ứng cử viên của vòng chung kết Giải thưởng Văn hóa Tezuka Osamu.

Tác phẩm
 Fuuko no Iru Mise (4 tập, Tuần báo Morning 1986-1988)
 Hone no Oto (1 tập, truyện ngắn, Tuần báo Morning 1990, in khổ lớn vào năm 2003)
 Kiseijū (10 tập, Afternoon 1990-1995, Perfect Edition: 8 tập, 2003) Xuất bản ở Anh bởi Mixx và sau đó Del Rey Manga tái bản năm 2007
 Tanabata no Kuni (Quốc gia Tanabata) (4 tập, Big Comic, Perfect Edition: 2 tập, 2003)
 Yuki no Touge, Tsurugi no Mai (2001, Kodansha)
 Heureka, (2002, Hakusensha)
 Hisutorie, (2004-chưa kết thúc, 4 tập tính đến tháng 7/2007, tạp chí Afternoon)

Ngoài ra Iwaaki còn là người đóng góp cho cốt truyện của Neo Devilman.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Tiểu sử tại trang The Ultimate Manga

Người Tokyo
Họa sĩ manga


title: Quần đảo Cây Cọ

text:
Quần đảo Cây Cọ () ở Dubai là ba hòn đảo nhân tạo được xây bởi Nakheel Properties, một nhà phát triển tài sản ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất. Ba hòn đảo đó là Palm Jumeirah, Palm Jebel Ali và Palm Deira. Việc xây dựng các hòn đảo bắt đầu vào năm 2001. Tính đến tháng 11 năm 2011, chỉ có Palm Jumeirah được hoàn thành.

Các đảo được đặt xây bởi Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum để tăng cường phát triển du lịch cho Dubai. Mỗi khu định cư sẽ có hình dạng một cây cọ được bao bọc bên ngoài bởi vành cung hình trăng lưỡi liềm và sẽ có nhiều trung tâm giải trí, dân cư trên đó. Các hòn đảo này nằm ở ngoài bờ biển của Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất trong vịnh Ba Tư và sẽ cộng thêm 520 km bãi biển cho Dubai.

Hai đảo đầu tiên sẽ bao gồm khoảng 100 triệu m³ đá và cát được đắp nên. Palm Deira sẽ bao gồm 1 triệu m³ đá và cát. Tất cả vật liệu được khai thác trong nước. Giữa 3 hòn đảo là hơn 100 khách sạn sang trọng, khu biệt thự và căn hộ dân cư bên bãi biển độc quyền, bến tàu, công viên giải trí, nhà hàng, khu mua sắm, khu thể thao và thể dục sức khỏe.

Việc xây dựng Palm Jumeirah bắt đầu từ tháng 6 năm 2001. Ngay sau đó, người ta thông báo xây dựng Palm Jebel Ali và bắt đầu lấp biển. Năm 2004, đến lượt kế hoạch xây dựng Palm Deira được công bố. Việc xây dựng sẽ hoàn thành trong 10 đến 15 năm.

Palm Jumeirah

Palm Jumeirah bao gồm một thân cây, 16 nhánh lá cọ, và một hòn đảo lưỡi liềm xung quanh tạo thành một đê chắn sóng dài 11 km. Bản thân hòn đảo này có chiều dài 5 km. Nó giúp tăng thêm 78 km cho bờ biển Dubai.

Cư dân bắt đầu được xây dựng nhà cửa ở Palm Jumeirah vào cuối năm 2006, 5 năm sau khi bắt đầu cải tạo đất.

Palm Jumeirah Monorail khai trương vào năm 2009; nó được kết nối với trạm 9 của xe điện Dubai (trạm Palm Jumeirah).

Palm Jumeirah có 1 resort khách sạn Atlantis.

Palm Jebel Ali

Palm Jebel Ali bắt đầu được xây dựng vào tháng 10 năm 2002 và được hoàn thành vào giữa năm 2015.

Mối quan tâm về môi trường
Việc xây dựng quần đảo Dubai Palm đã có tác động đáng kể đến môi trường xung quanh, dẫn đến những thay đổi đối với động vật hoang dã trong khu vực, xói lở bờ biển, bùn cát ven bờ và sóng biển. Trầm tích bị khuấy động do thi công đã gây ra việc thiếu oxy để hô hấp và làm tổn thương động vật biển địa phương và làm giảm lượng ánh sáng mặt trời chiếu xuống thảm thực vật ven biển. Các biến động trong vận chuyển trầm tích ven bờ đã dẫn đến những thay đổi trong việc xói lở dọc bờ biển Các Tiểu vương quốc, cũng đã làm trầm trọng thêm việc di chuyển của sóng biến thay đổi trong vùng biển của vịnh Ba Tư.

Các dự án của Dubai đã trở thành một nguyên nhân phàn nàn của các nhà môi trường. Tổ chức Hòa bình xanh đã chỉ trích quần đảo Cây Cọ vì thiếu tính bền vững, và Mongabay.com, một trang web dành riêng cho bảo tồn rừng mưa, đã chỉ trích các đảo nhân tạo của Dubai rằng:Những thay đổi đáng kể trong môi trường biển [của Dubai] đang để lại một vết sẹo hình ảnh [...] Kết quả của việc nạo vét và tái tạo cát cho việc xây dựng các hòn đảo, vùng nước tinh thể đặc trưng của vịnh Ba Tư ở Dubai đã trở nên mờ đục nghiêm trọng với bùn. Hoạt động xây dựng đang làm hư hại sinh cảnh biển, chôn vùi các rặng san hô, các lớp hàu và các bãi cỏ dưới lòng đất, đe dọa các loài sinh vật biển địa phương cũng như các loài khác phụ thuộc vào chúng đối với thực phẩm. Các lớp hàu đã được bao phủ trong hơn 5 cm trầm tích, trong khi trên mặt nước, các bãi biển đang bị xói mòn với sự gián đoạn của dòng chảy tự nhiên.

Tầm quan trọng của cấu trúc
Palm Jumeirah được xây dựng hoàn toàn từ cát và đá (không có bê tông hoặc thép được sử dụng để xây dựng đảo). Điều này đã được thực hiện theo lời hứa của tiểu vương Dubai, người đã đưa ra ý tưởng cho quần đảo Cây Cọ, cũng như thiết kế của họ.

Vật liệu xây dựng

 5,5 triệu mét khối đá mang từ hơn 16 mỏ đá ở Dubai.
 94 triệu mét khối cát được lấy từ đáy biển cách bờ biển Dubai 6 hải lý.
 210 triệu mét khối đá, cát và đá vôi

Hạn chế
Một hạn chế quan trọng là thời gian ước tính để hoàn thành dự án (4 năm) là quá dài. Để làm cho quá trình xây dựng trên đầu trang của hòn đảo nhanh hơn; 40.000 công nhân được thuê làm việc với 2 ca khác nhau mỗi ngày. Mỗi ca làm việc là 12 giờ.

Rủi ro đe dọa dự án

 Sóng cao 2 mét.
 Bão tần suất 1 cơn 1 năm.
 Đất yếu do tiếp xúc liên tục với nước biển dâng cao.
 Ô nhiễm nguồn nước.

Các vấn đề tiềm tàng

 Xói mòn (gây ra bởi gió và dòng nước) là một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay, vì nó loại bỏ cát tạo thành phần lớn hòn đảo.
 Thiệt hại đối với sinh thái biển (ví dụ như sự mất mát của các rạn san hô và cá), bao gồm các xáo trộn trong chu kỳ sinh sản của các loài cá gần bờ biển Dubai. Nghiên cứu được tiến hành bởi các nhà sinh học biển về hiện tượng này cho thấy cá mới sinh không thể tồn tại trong điều kiện dọc theo bờ biển Dubai do xây dựng liên tục và thay đổi môi trường (Ví dụ: dịch chuyển cát, đá cuội và tác động của chấn động).
 Do hình dạng của hòn đảo ngay bên ngoài bờ biển Dubai, có sự mất mát của hình dạng ven biển dọc theo bờ biển của Dubai.

Những trở ngại sau khi xây dựng đảo
Việc lắp đặt các tiện ích và đường ống rất khó khăn và mất thời gian.

Giảm thiểu rủi ro
Để chống lại các sóng và chuyển động liên tục của biển, đê chắn sóng được xây dựng xung quanh đảo. Chúng cao 3 mét và dài 160 km. Với chiều dài khoảng 11,5 km, các đê chắn sóng và bản thân hòn đảo này liên tục được theo dõi trong quá trình xây dựng với sự giúp đỡ của các thợ lặn biển. Các thợ lặn đã kiểm tra sự sắp xếp và sắp xếp các tảng đá bên dưới bề mặt để đảm bảo sự ổn định của nó. Hình dạng của hòn đảo được theo dõi bằng cách sử dụng hệ thống định vị toàn cầu (vệ tinh được đặt cách khoảng 676 km từ mực nước biển vào không gian). Cát trên đỉnh đảo được phun bằng kỹ thuật gọi là cầu vồng. Ở đây cát từ những con tàu nạo vét được rải xuống đất. Toàn bộ đảo được lên kế hoạch sao cho không có nước ứ đọng giữa đảo và đê chắn sóng. Để đạt được điều này, những thay đổi cấu trúc nhỏ đã được thực hiện cho các đê chắn sóng bao quanh hòn đảo, cho phép nước biển di chuyển qua các bộ phận mà không gây ra bất kỳ thiệt hại nào cho hòn đảo. Để ngăn chặn xói mòn cát từ đảo, hệ thống bảo trì phun vật liệu dọc theo bờ biển của đảo và cũng dọc theo bờ biển Dubai. Sinh thái ven biển đã được phục hồi với sự giúp đỡ của thiên nhiên. Những thay đổi này đã bắt đầu thu hút các loài cá mới hơn và hình thành các rạn san hô. Mỗi 6 tuần thợ lặn biển đi xuống dưới nước để kiểm tra sinh vật biển như là một phần của quá trình giám sát của họ. Các biện pháp phòng ngừa cũng được thực hiện để ngăn chặn quá trình hóa lỏng của cát trên đảo (dưới bề mặt). Quá trình hóa lỏng này là do sự chuyển động của đá và cát và xói mòn dưới nước trước và sau khi xây dựng. Một kỹ thuật đầm rung được sử dụng để ngăn chặn quá trình hóa lỏng. Điều này được thực hiện để giữ hình dạng hòn đảo với nhau và cũng để tạo ra một nền tảng vững chắc cho việc xây dựng thêm.

Hiệu ứng xây dựng và hậu quả
Việc xây dựng quần đảo Cây Cọ dọc theo bờ biển Dubai đã gây ra một số thay đổi lớn về môi trường: giảm sự sống thủy sinh của khu vực, xói mòn đất ven biển và vận chuyển trầm tích không đều dọc theo bờ biển. Ngoài ra còn có một sự thay đổi đáng kể trong cách di chuyển của sóng biển dọc theo bờ biển Dubai do các bức tường đá được xây dựng xung quanh các đảo cọ: thay vì đánh trực tiếp vào bờ, sóng di chuyển một cách bất thường. Điều này đã dẫn đến sự suy yếu của bờ biển Dubai.

Hầu hết các thiệt hại về môi trường là do các trầm tích bị khuấy động bởi việc xây dựng; nó làm tổn thương động vật biển xung quanh và giảm lượng ánh sáng mặt trời xuống thảm thực vật biển. Rối loạn môi trường như vậy đã khiến người đứng đầu nhiều nhà hoạt động môi trường phàn nàn. Hòa bình xanh và Mongabay.com (tổ chức bảo tồn rừng mưa) đã bày tỏ ý kiến rất mạnh mẽ chống lại việc xây dựng các đảo Dubai Palm.

Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên công bố vào năm 2006, "Áp lực con người của Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất đối với các hệ sinh thái toàn cầu (dấu chân sinh thái của nó) cao nhất thế giới. Đất nước này được cho là hiện nay không bền vững hơn năm lần so với bất kỳ quốc gia nào khác" (Samarai 2007). Nó cũng đề cập rằng việc xây dựng từ trước đến nay đã gây ra nhiều thay đổi sinh thái và môi trường có thể nhìn thấy mà là một mối đe dọa cho tương lai.

Biện pháp khắc phục hậu quả để bảo vệ bờ biển
Để quản lý đúng các bờ biển và hiệu ứng, Dubai dựa vào chương trình giám sát ven biển của mình. Được thành lập vào năm 1997, chương trình giám sát ven biển Dubai bắt đầu nghiên cứu độ sâu đường cơ sở (đo độ sâu của nước trong đại dương hoặc biển) và khảo sát địa hình của bờ biển Jumeirah (Dubai).

Dữ liệu bổ sung được thu thập với các cải tiến công nghệ bao gồm giám sát video từ xa các bãi biển Dubai, lấy mẫu và phân tích trầm tích, sóng định hướng bờ, các bản ghi hiện tại và đo lường chuyên sâu tại các địa điểm được lựa chọn sử dụng thiết bị đo lưu tốc lưu lượng dòng chảy (ADCP). Bằng cách này, họ có thể thực hiện một màn hình liên tục chạy và kiểm tra các điều kiện môi trường thay đổi liên tục dọc theo bờ biển Dubai.

Hình ảnh

Liên kết địa lý
 Các liên kết địa lý nên được tích hợp vào bài viết chính.
 Chế độ xem vệ tinh của quần đảo Cây Cọ
 Palm Jebel Ali
 Palm Jumeirah

Xem thêm

 Quần đảo Thế giới
 Nakheel Properties
 Du lịch ở Dubai
 Đại dương hóa
 Các điểm du lịch ở Dubai

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang web chính thức của quần đảo Cây Cọ

Images + Information on Palm Island
Timelapse animation of Palm Islands construction
Dubai's Palm Islands - slideshow của The First Post
Globalisation and Development: A Case Study of Dubai's Jumeriah Palm Island Mega Project  Luận án tiến sĩ của Ibrahim Abdul Rahman al Darmaki cho Đại học South Hampton

Nakheel Properties
Đảo nhân tạo
Công trình ở Dubai


title: Sete Barras

text:
Sete Barras là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 24º23'16" độ vĩ nam và kinh độ 47º55'32" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 30 m. Dân số năm 2004 ước tính là 14.323 người.

Địa lý

Đô thị này có diện tích 1.052,106 km².

Sông ngòi
 Sông Juquiá
 Sông Ribeira de Iguape
 Sông Preto
 Sông Saibadela
 Sông Etá
 Sông Dois Irmãos
 Sông Ipiranga
 Ribeirão Turvo

Các khu phố
 Vila São João
 Jardim Magário
 Jardim Nossa Senhora de Aparecida
 Jardim Ipiranga

Các xa lộ
 SP-139
 SP-165

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Sete Barras trên WikiMapia

Đô thị bang São Paulo


title: Euvrilletta sequoiae

text:
Euvrilletta sequoiae là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Euvrilletta trong họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Euvrilletta


title: Liên họ Khủng long bạo chúa

text:
Liên họ Khủng long bạo chúa (danh pháp khoa học: Tyrannosauroidea, có nghĩa là 'các dạng như khủng long bạo chúa') là một liên họ (hay nhánh) khủng long chân thú xương rỗng, bao gồm họ Tyrannosauridae cũng như các loài họ hàng cơ sở hơn. Các loài Tyrannosauroidea sinh sống ở siêu lục địa Laurasia bắt đầu từ kỷ Jura. Đến cuối kỷ Phấn Trắng, Tyrannosauroidea là các loài ăn thịt chiếm ưu thế ở Bắc bán cầu, đạt đến đỉnh điểm ở loài khủng long bạo chúa khổng lồ. Các hóa thạch Tyrannosauroidea đã được phát hiện ở các nơi ngày nay là các lục địa Bắc Mỹ, châu Âu, châu Á, và có thể ở Úc.

Tyrannosauroidea là động vật ăn thịt đi đứng bằng hai chân, cũng như hầu hết các loài Theropoda, và được đặc trưng bởi nhiều tính chất của bộ xương, đặc biệt là của hộp sọ và xương chậu. Khi mới xuất hiện, Tyrannosauroidea là động vật ăn thịt cỡ nhỏ, có các chi trước dài với ba ngón chân. Cuối kỷ Phấn Trắng, chúng đã trở nên to lớn hơn nhiều, bao gồm một số các động vật ăn thịt to lớn nhất trên đất liền đã từng tồn tại từ trước đến nay, nhưng hầu hết các chi sau này đều có các chi trước nhỏ tương ứng với hai ngón. Lớp lông vũ nguyên thủy đã được tìm thấy trên Dilong, một nhóm khủng long dạng khủng long bạo chúa cổ xưa ở Trung Quốc, và có thể cũng đã hiện diện ở các chi khủng long bạo chúa khác. Mào xương nổi bật với một loạt các hình dạng và kích cỡ trên hộp sọ của nhiều loài Tyrannosauroidea có thể đã phục vụ các chức năng làm đẹp.

Phân loại
Liên họ Khủng long bạo chúa Tyrannosauroidea
 Họ †Proceratosauridae
 Chi Guanlong - Kileskus - Proceratosaurus
 Họ †Tyrannosauridae
 Phân họ Albertosaurinae
 Chi Albertosaurus
 Chi Gorgosaurus
 Phân họ Tyrannosaurinae
 Chi Alioramus - Daspletosaurus - ?Nanotyrannus - Tarbosaurus - Teratophoneus - Tyrannosaurus
 †Incertae sedis
 Chi †Alectrosaurus - †Bistahieversor - †?Itemirus - †?Labocania - †?Santanaraptor - †?Siamotyrannus -†Raptorex
 Họ †Dryptosauridae: chi Dryptosaurus
 Họ †Coeluridae
 Chi Coelurus
 Chi Tanycolagreus

Phát sinh chủng loài

Holtz 2004

Brusatte và Benson 2012

Chú thích

Tham khảo

Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Papilio maackii

text:
Papilio maackii là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Nó được tìm thấy ở châu Á, in Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc.
Sải cánh dài 70–80 mm.
Ấu trùng ăn Phellodendron amurensis, Zanthoxylum ailanthoides và Phellodendron amurense.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Japan Times article on Papilio maackii, accessed 26 tháng 7 năm 2010

M


title: Monacia-d'Aullène

text:
Monacia-d'Aullène  là một xã của tỉnh Corse-du-Sud, thuộc vùng Corse, trên đảo Corse ở Pháp.

Ghi chú

Monaciadaullene


title: Gumbsheim

text:
Gimbsheim là một đô thị thuộc huyện Alzey-Worms, bang Rheinland-Pfalz, nước Đức. Đô thị Gumbsheim có diện tích 17,62 km².

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Alzey-Worms


title: 3869 Norton

text:
3869 Norton (1981 JE) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 5 năm 1981 bởi E. Bowell ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3869 Norton

Được phát hiện bởi Edward Bowell
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: PP-2000

text:
PP-2000 là loại súng tiểu liên được phát triển bởi Cục thiết kế công cụ KBP. Loại này được trưng bày lần đầu tiên trong cuộc triển lãm quốc tế về công nghệ mới ở Moscow năm 2004, nó đã xin cấp bằng sáng chế năm 2001 và được cấp năm 2003.

Mô tả
PP-2000 là loại súng sử dụng phương thức nạp đạn blowback và nặng 1,5 kg khi không có đạn. PP-2000 được thiết kế như một loại vũ khí tự vệ và sử dụng trong các đội phản ứng nhanh và trấn áp bạo động. Hiện tại nó còn được sử dụng trong quân đội và lực lượng thi hành công vụ ở nhiều nơi trên thế giới.

Thiết kế
Khoang chứa đạn của PP-2000 sử dụng loại đạn 9×19mm Parabellum và cũng có thể một số loại đạn mới của Nga như 9×19mm 7N21 +P+ xuyên giáp. Thiết kế này cho PP-2000 khả năng bắn xuyên giáp tương đương các khẩu FN P90 và Heckler & Koch MP7 khi sử dụng loại đạn 9×19mm Parabellum.

Một điểm khá độc đáo của PP-2000 là nó thường sử dụng hộp đạn 44 viên được gắn giữa súng phía trong tay cầm. Dây đeo súng cũng có thể được gắn vào. Một điểm độc đáo khác là nó không có khả năng bắn khi đạn chưa nằm cố định trong khoang chứa đạn. Thay vì phải gắn báng súng rời vào súng như các loại súng tiểu liên cũ thì thỉ việc kéo báng súng gấp ra, nó ở phần đuôi của súng phía dưới khoang chứa đạn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Modern Firearms - PP-2000
 Modern Firearms - 7N31 Ammunition
 PP-2000 tác chiến

Súng tiểu liên
Súng ngắn liên thanh
Vũ khí phòng vệ cá nhân
Súng Nga
Vũ khí dùng đạn 9mm Parabellum


title: Eremothamnus marlothianus

text:
Eremothamnus marlothianus là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Namibia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Craven, P. 2004. Eremothamnus marlothianus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Eremothamnus
Thực vật Namibia


title: Hot Springs, Arkansas

text:
Hot Springs, Arkansas là một thành phố thuộc quận trong tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km2, dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Tham khảo

Thành phố của Arkansas


title: Cerritos, California

text:
Cerritos là một thành phố tại quận Los Angeles, tiểu bang California, Hoa Kỳ. Thành phố nằm trong Vùng Đại Los Angeles. Thành phố thuộc Gateway Cities. Thành phố được lập ngày 24 tháng 4 năm 1956. Dân số theo điều tra năm 2005 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 52.353 người, dân số theo điều tra năm 2010 là 49.041 người, diện tích là  km².

Tham khảo

Thành phố ở quận Los Angeles, California
Thành phố của California
Gateway Cities


title: Asbecesta usambarica

text:
Asbecesta usambarica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1901.

Chú thích

Tham khảo

Asbecesta


title: Epipactis youngiana

text:
Epipactis youngiana (tên tiếng Anh: Young's Helleborine) là một loài phong lan.

Tham khảo

youngiana
Thực vật được mô tả năm 1982


title: Loctudy

text:
Loctudy () là một cảng cá và khu nghỉ dưỡng dọc bờ biển ở Brittanny, Pháp. Về mặt hành chính đây là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Loctudy được gọi là Loctudistes.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài

Official website
French Ministry of Culture list for Loctudy

Xã của Finistère


title: Trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng

text:
Trăm hoa đua nở hay Bách hoa vận động hay Phong trào trăm hoa (tiếng Trung: 百花运动; bính âm: bǎihuā yùndòng, Hán Việt: Bách hoa vận động) là một giai đoạn chuyển tiếp ngắn ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa từ năm 1956 đến năm 1957, trong thời kỳ này, các quan chức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc khuyến khích nhiều quan điểm và giải pháp đề xuất khác nhau để giải quyết các vấn đề hiện hữu lúc đó, họ đã đề ra khẩu hiệu "Trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng". Một số học giả cho rằng chiến dịch này là một cái bẫy chính trị để Mao Trạch Đông có thể phát hiện và loại bỏ những nhân vật bất đồng quan điểm chính kiến với mình ra khỏi đảng.

Tham khảo

Lịch sử Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Áp bức chính trị ở Trung Quốc


title: Thích Trí Quang

text:
Thích Trí Quang (21 tháng 12 năm 1923 — 8 tháng 11 năm 2019) là một nhà sư Phật giáo Đại thừa người Việt Nam, được biết đến với vai trò lãnh đạo quần chúng Phật tử miền Nam Việt Nam trong Biến cố Phật giáo 1963, và trong các cuộc biểu tình của Phật tử chống lại chế độ quân sự miền Nam Việt Nam cho đến khi Biến động Miền Trung năm 1966 bị dẹp tan.

Chiến dịch năm 1963 của Thích Trí Quang kêu gọi tín đồ noi gương Mahatma Gandhi, đã chứng kiến các cuộc biểu tình quy mô lớn chống lại chính phủ Tổng thống Ngô Đình Diệm, mà nguyên nhân chính xuất phát từ em trai Diệm là Tổng giám mục Công giáo La Mã Huế, Pierre Martin Ngô Đình Thục, đã ngược đãi và đàn áp đa số Phật tử. Việc đàn áp dân quyền Phật giáo và dẹp loạn các cuộc biểu tình, cùng với các vụ tự thiêu của 5 nhà sư đã châm ngòi cho cuộc đảo chính năm 1963 do Mỹ hậu thuẫn trong đó Diệm và Nhu bị lật đổ và ám sát.

Kể từ năm 1964, Thích Trí Quang đi đầu trong các cuộc biểu tình Phật giáo chống lại chính quyền của Tướng Nguyễn Khánh, cáo buộc vị tướng này độc tài và không đủ sức loại bỏ những thành phần ủng hộ Diệm khỏi các vị trí quyền lực, và sau đó là cuộc biểu tình chống lại Thống chế Không quân Nguyễn Cao Kỳ, người đã sa thải tướng ủng hộ Phật giáo Nguyễn Chánh Thi khỏi các chức vụ của Thi tại miền Trung Việt Nam, một thành trì của Phật giáo. Tình trạng bất ổn dân sự kéo dài trong ba tháng cho đến khi Kỳ đánh dẹp các nhà hoạt động Phật giáo, chấm dứt ảnh hưởng của họ trên chính trường Nam Việt Nam. Thích Trí Quang bị quản thúc tại gia và dành phần lớn thời gian cuối đời để viết và dịch kinh điển Phật giáo.

Đầu đời
Hòa thượng Thích Trí Quang tên khai sinh là Phạm Quang, tên tục là Do, sinh ngày 21 tháng 12 năm 1923 tại làng Diêm Điền, phía tây sông Nhật Lệ, thành phố Đồng Hới tỉnh Quảng Bình, miền Trung Việt Nam. Ông là con thứ tư trong gia đình có 6 anh em trai, hai anh đầu khác mẹ. Mẹ ông là hội viên Hội Tiên Thiên Thánh Giáo (hội những người lên đồng). Cha ông bán thế xuất gia với ngài Thích Đắc Quang, pháp danh Hồng Nhật. Khi ông được 6 tuổi, bố mẹ cho ông học chữ Hán và chữ quốc ngữ. Sau đó ông được gửi đi tu học tại Chùa Bảo Quốc, Huế với các Hòa thượng Thích Trí Độ, Thích Mật Thể, v.v là những vị sáng lập Phong trào Chấn hưng Phật giáo tại miền Trung Việt Nam.

Xuất gia năm 1936, bổn sư là Hoà thượng Thích Trí Độ, Chủ tịch Hội Phật Giáo Cứu Quốc. Năm 1937, ông vào Huế theo học chương trình đào tạo tăng sĩ và hoàn tất chương trình vào năm 1944. Năm sau, ông thọ giới Tỳ kheo. Mùa hè năm 1946, ông được mời theo Hòa thượng Thích Trí Độ ra Hà Nội thành lập Phật học viện tại chùa Quán sứ. Cuối năm 1946, ông trở về Quảng Bình thọ tang cha, sau đó ra Huế tu tại chùa Từ Đàm. Ở Huế vì hoạt động trong Hội Phật giáo Cứu quốc, ông bị chính quyền Pháp thời ấy bắt giam và bị quản thúc sau khi được trả tự do. Đầu năm 1947, Pháp chiếm Quảng Bình, ông vào chiến khu chống Pháp, phụ trách quận hội của Liên Việt.

Vụ xả súng ở Huế

Năm 1963, ngày lễ Phật đản (ngày sinh của Đức Phật Thích-ca Mâu-ni) rơi vào ngày 8 tháng 5. Các tín đồ Phật giáo Huế đã chuẩn bị long trọng cho ngày lễ này, trong đó có việc treo cờ Phật giáo. Nhưng chính phủ lại viện dẫn một quy định hiếm khi được thực thi là cấm treo cờ tôn giáo. Điều này trái ngược với những gì diễn ra tại một sự kiện Công giáo nhân kỷ niệm 5 năm Ngô Đình Thục làm Tổng giám mục Huế chưa đầy một tháng trước. Việc áp dụng đạo luật này đã gây ra sự phẫn nộ trong giới Phật tử trước thềm ngày lễ quan trọng nhất năm, vì một tuần trước những người theo Công giáo được phép treo cờ Vatican nhân đại lễ kỷ niệm 25 năm ngày tấn phong em trai Diệm là Ngô Đình Thục làm Tổng giám mục Huế. Chính quyền Diệm còn lập ngân sách thông qua một ủy ban quốc gia yêu cầu người dân quyên góp tiền cho lễ kỷ niệm của Thục. Các Phật tử bị buộc phải ủng hộ 1 tháng lương tiền công của họ nhân đại lễ này.

Vào ngày lễ Phật đản, hàng ngàn Phật tử bất chấp lệnh cấm vẫn treo cờ. Trí Quang phát biểu trước đám đông và kêu gọi người dân đứng lên chống lại sự kỳ thị của chính quyền với Phật giáo. Ông kêu gọi các Phật tử có mặt tại đài phát thanh chính phủ vào buổi tối để tham gia biểu tình. Căng thẳng gia tăng suốt ngày hôm sau khi những người biểu tình hô vang và giơ cao những khẩu hiệu chống chính phủ cùng số người tham gia ngày càng đông. Họ mong đợi nghe bài diễn văn mừng ngày Phật đản của Thích Trí Quang, nhưng bài diễn văn đã bị cơ quan kiểm duyệt của chính phủ rút khỏi chương trình phát sóng. Quân đội được điều động tới nhằm giải tán người biểu tình, sử dụng vòi rồng và nã đạn thẳng vào đám đông, khiến 9 người chết và 4 người khác bị thương nặng. Thích Trí Quang trong suốt đêm đi khắp nơi trên đường phố Huế, sử dụng loa phát thanh tố cáo chính quyền tàn sát tín đồ. Sau đó ông kêu gọi Phật tử tham dự lễ cầu siêu cho các nạn nhân thiệt mạng trong vụ xả súng ở Huế dự kiến tổ chức vào ngày 10 tháng 5. Trước cảnh tượng xúc động như vậy đã thu hút hàng nghìn khán giả tham dự và gây áp lực lên chính quyền Diệm trong việc ban hành các cải cách, khiến chính phủ phải ban bố lệnh giới nghiêm và điều động tất cả các nhân viên vũ trang làm nhiệm vụ suốt ngày đêm để "ngăn chặn sự trà trộn của Việt Cộng". Cuộc biểu tình kết thúc khi Thích Trí Quang thuyết phục người biểu tình hạ cờ cùng khẩu hiệu và tuân theo lệnh giới nghiêm 9 giờ tối.

Phản ứng của Phật tử và người biểu tình
Ngày hôm sau, 10 tháng 5, căng thẳng tiếp tục leo thang khi một đám đông khoảng 6.000 Phật tử kéo đến chùa Từ Đàm dự lễ cầu siêu và một loạt các cuộc họp bàn. Thích Trí Quang kêu gọi Phật tử đấu tranh bất bạo động và tuân theo phương pháp của Mahatma Gandhi, ông nói "Không mang theo vũ khí; sẵn sàng cho cái chết... tuân theo các chính sách của Gandhi".

Thích Trí Quang công bố một bản Tuyên ngôn gồm 5 điểm là yêu cầu tự do treo cờ tôn giáo, bình đẳng tôn giáo giữa Công giáo và Phật giáo, bồi thường cho gia đình các nạn nhân, chấm dứt tình trạng bắt bớ tùy tiện và trừng phạt các quan chức có liên quan. Ông kêu gọi người biểu tình không để Việt Cộng lợi dụng tình thế và hô hào chiến lược đấu tranh bất bạo động.

Tuy nhiên, khi cuộc khủng hoảng ngày càng trầm trọng, ông đã đến thủ đô Sài Gòn để đàm phán và tiếp tục biểu tình phản đối sau vụ tự thiêu của Hoà thượng Thích Quảng Đức vào ngày 11 tháng 6 năm 1963. Trước cuộc đột kích vào chùa Xá Lợi ngày 21 tháng 8 do mật thám và lực lượng đặc biệt của Ngô Đình Nhu tiến hành, ông phải lánh nạn tại Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn. Ông được đại sứ Hoa Kỳ Henry Cabot Lodge Jr. giúp đỡ khi Lodge không giao nộp ông cho người của Nhu khi họ lục soát các chùa, xả súng vào dân thường và đánh đập tăng ni. Tại Huế, 30 dân thường thiệt mạng khi cố gắng bảo vệ chùa trước sự tấn công của người của Nhu. Vào thời điểm đó, Thích Trí Quang rất được Hoa Kỳ ưu ái, vốn đã rất thất vọng với các chính sách của Diệm.

Sau khi chế độ Ngô Đình Diệm sụp đổ, hai anh em ông Diệm và ông Nhu bị giết trong cuộc đảo chính ngày 1 tháng 11 năm 1963, có thông tin cho biết quân đội chính phủ muốn Thích Trí Quang tham gia một nội các mới, nhưng Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã khuyến cáo không nên làm vậy. Thích Trí Quang rời Đại sứ quán Hoa Kỳ ngày 4 tháng 11.

Chính quyền Nguyễn Khánh
Khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất (GHPGVNTN) được thành lập, ông là Chánh Thư ký Viện Tăng Thống, trong khi Hòa thượng Thích Tâm Châu là Viện trưởng Viện Hoá Đạo. Sau cuộc đảo chính 1964 do Tướng Nguyễn Khánh cầm đầu đã phế truất Dương Văn Minh đồng thời xử tử Đại úy Nguyễn Văn Nhung, cận vệ của Minh và là người đã ám sát Diệm và Nhu. Điều này tạo nên một số tin đồn rằng những chính trị gia ủng hộ Diệm sẽ được phục hồi quyền lực và khiến Thích Trí Quang hủy bỏ một cuộc hành hương đã định sẵn tới Ấn Độ để tổ chức các cuộc biểu tình sắp tới.

Đầu năm 1964, Thích Trí Quang tiếp tục chỉ trích Khánh và buộc tội ông bỏ tù các Phật tử. Khánh đang ở trong tình thế khó xử, vì ông rất có thể bị cho là quá mềm mỏng với những tên ủng hộ Diệm, hoặc có thái độ thù địch với những người theo Công giáo La Mã. Để xoa dịu Trí Quang, Khánh đồng ý loại bỏ tất cả các tuyên úy Công giáo La Mã ra khỏi quân đội, nhưng Thích Trí Quang vẫn tiếp tục chỉ trích những gì ông cho là Khánh thiếu quyết đoán trong việc loại bỏ những kẻ theo chủ nghĩa Diệm khỏi các vị trí chính quyền.

Tháng 7 năm 1964, Khánh soạn thảo một bản hiến pháp mới, được gọi là Hiến chương Vũng Tàu, nhằm gia tăng quyền lực cá nhân của mình. Nhưng điều này chỉ làm cho chính quyền Khánh ngày càng suy yếu khi các cuộc biểu tình và bạo loạn lớn nổ ra ở các thành phố, do Phật tử đi đầu kêu gọi chấm dứt tình trạng khẩn cấp và bỏ hiến pháp mới. Thích Trí Quang nghĩ rằng, vì Khánh sẽ không sử dụng quyền lực của mình để loại bỏ những kẻ theo chủ nghĩa Diệm nên đó chỉ là một biểu hiện của chủ nghĩa tự do. Lo sợ mình sẽ bị lật đổ khi các cuộc biểu tình ngày càng lan rộng và mạnh mẽ, Khánh đã nhờ đến Trí Quang, Thích Tâm Châu và Thích Thiện Minh hội đàm với mình tại Vũng Tàu ngày 24 tháng 8. Nhưng cả ba đều từ chối buộc Khánh phải vào Sài Gòn cố gắng khiến họ ngưng phản đối, bộc lộ rõ sự yếu kém của mình. Họ yêu cầu ông phải bỏ hiến pháp mới, khôi phục lại chế độ dân sự và loại bỏ quyền lực của những thành viên Đảng Cần Lao. Họ cũng yêu cầu Khánh phải công khai thông báo các biện pháp này nếu không sẽ tổ chức một phong trào phản kháng rộng khắp. Đại sứ Hoa Kỳ Maxwell Taylor khuyên Khánh không nên nghe theo các yêu cầu trên, vì ông ta coi các nhà hoạt động Phật giáo chỉ là một nhóm người thiểu số, nhưng Khánh lại nghĩ rằng căng thẳng tôn giáo sẽ giảm bớt phần nào nếu chấp nhận đáp ứng các yêu cầu của họ. Tướng Trần Thiện Khiêm nhận xét "Khánh cảm thấy không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận, vì tầm ảnh hưởng của Trí Quang quá lớn nên hắn không những có thể khiến đa số người dân chống lại chính quyền mà còn gây ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các lực lượng vũ trang".

Cuối năm 1964, Khánh và các tướng lĩnh ủng hộ ông cố gắng tạo ra một bộ máy dân sự khi thành lập Thượng Hội đồng Quốc gia, một cơ quan chấp chính dân sự, do Phan Khắc Sửu làm Chủ tịch và Sửu bổ nhiệm Trần Văn Hương làm Thủ tướng, một chức vụ quyền lực hơn, dù các tướng lĩnh và bản thân Khánh vẫn giữ được thực quyền. Hương có quan điểm kiên quyết chống lại các Phật tử, buộc tội Trí Quang theo phe Cộng sản. Đáp lại Trí Quang tố cáo Hương theo chủ nghĩa Diệm và dẫn đầu một cuộc biểu tình đông đảo chống lại Hương cũng như kêu gọi loại bỏ chính quyền dân sự mới. Hương sử dụng quân đội đàn áp biểu tình, khiến cuộc đối đầu thêm bạo lực. Tháng 1 năm 1965, Hương tăng cường các cuộc chiến tranh chống Cộng khi mở rộng chi tiêu quân sự bằng cách sử dụng tiền viện trợ và trang thiết bị từ người Mỹ, đồng thời tăng quy mô lực lượng vũ trang bằng cách nới lỏng các tiêu chí về số người tham gia. Điều này kích động các cuộc biểu tình và bạo loạn chống Hương lan rộng cả nước, chủ yếu từ các sinh viên và Phật tử trong độ tuổi nhập ngũ muốn đàm phán. Tin rằng các nhà hoạt động Phật giáo đang ủng hộ mình, Khánh đã cố gắng kiềm chế các cuộc biểu tình. Khánh sau đó đi tới quyết định để các lực lượng vũ trang tiếp quản chính quyền. Ngày 27 tháng 1, với sự hỗ trợ của Nguyễn Chánh Thi và Nguyễn Cao Kỳ, Khánh lật đổ Hương trong hoà bình.

Biến động Miền Trung

Khánh mất hoàn toàn quyền lực sau cuộc Đảo chính vào tháng 2 năm 1965, và một chính phủ dân sự bù nhìn được lập nên do các tướng lĩnh quân đội là Thống chế Không quân Nguyễn Cao Kỳ giữ chức Thủ tướng, và Nguyễn Văn Thiệu là Quốc trưởng vào giữa năm 1965. Trong thời gian này, tình hình Nam Việt Nam tạm ổn định, các tướng lĩnh chỉ huy bốn quân đoàn Việt Nam Cộng hoà giám sát các vùng địa lý riêng biệt, và được trao quyền hạn trên phạm vi rộng. Tại miền Trung Việt Nam, Nguyễn Chánh Thi là người ủng hộ Phật giáo được giao giám sát Quân đoàn I, điều này rất hợp ý Thích Trí Quang. Bất chấp Kỳ và Thiệu ổn định được tình hình, nhưng căng thẳng tôn giáo vẫn diễn ra. Một tháng sau, Thích Trí Quang bắt đầu kêu gọi phế truất Thiệu vì Thiệu là đảng viên Đảng Cần lao Nhân vị do Diệm thành lập, chê bai "khuynh hướng phát xít" của Thiệu và cho rằng đảng viên Đảng Cần Lao đang cản trở Kỳ. Với Thích Trí Quang, Thiệu là biểu tượng cho thời kỳ Công giáo thống trị đất nước, khi sự thăng tiến quan chức dựa trên tôn giáo. Ông mong muốn Tướng Thi, người ủng hộ Phật giáo sẽ lãnh đạo đất nước, và tố cáo Thiệu vì những tội ác của ông ta trong quá khứ với Phật tử. Thích Trí Quang nói "Thi trên danh nghĩa là một Phật tử, song lại không thực sự quan tâm đến tôn giáo".

Bất đồng giữa Thi và Kỳ vẫn tiếp diễn, cả hai đều coi ông là một mối đe doạ. Tháng 3 năm 1966, Kỳ cách chức Thi. Tuy Thi có quan hệ tốt với các Phật tử trong khu vực mình nắm quyền, nhưng có tin Kỳ đã nhờ cậy đến Thích Trí Quang ủng hộ việc truất quyền của Thi. Nếu Kỳ nghĩ rằng Thích Trí Quang sẽ không tổ chức các cuộc biểu tình phản đối việc Tướng Thi bị bãi nhiệm, thì ông ta đã nhầm, vì nhà sư này đã từng gây nên các cuộc khủng hoảng để các lời kêu gọi của Phật giáo về dân quyền được đáp ứng. Có những tuyên bố rằng Thích Trí Quang luôn có ý định thách thức Kỳ, bất chấp việc Thi có bị gạt sang một bên hay không. Các cuộc biểu tình, đình công và bạo loạn trên diện rộng đã nổ ra trên khắp miền Trung Việt Nam, do các nhà hoạt động Phật giáo lãnh đạo, và một số đơn vị quân đội tham gia gây rối và chống đối chính sách của Kỳ.

Ban đầu, Kỳ cố gắng xoa dịu sự bất mãn bằng cách gặp gỡ các nhà lãnh đạo Phật giáo và hứa hẹn các cuộc bầu cử và cải cách xã hội; tuy nhiên ông cũng thông báo sẽ đàn áp các cuộc biểu tình đường phố. Đại sứ Hoa Kỳ Henry Cabot Lodge Jr. đã gặp Thích Trí Quang để cảnh báo ông về những hành động gây hấn. Dù Thích Trí Quang cáo buộc Kỳ "sùng bái nhân cách", nhưng hầu hết các biểu ngữ Phật giáo đều tập trung chỉ trích chống lại Quốc trưởng Thiệu là người theo Công giáo. Kỳ sau đó hứa sẽ đề ra hiến pháp mới vào tháng 11 và có thể sẽ tổ chức một cuộc bầu cử toàn quốc vào cuối năm, nhanh hơn so với dự định 1 năm. Nhưng những người ủng hộ Thích Trí Quang tỏ ra không muốn chờ đợi những điều Kỳ hứa hẹn thành hiện thực, đã kêu gọi Quốc hội Lập hiến soạn thảo một bản hiến pháp mới được chọn từ các hội đồng tỉnh và thành phố, là những nơi Phật tử thực hiện tốt trong các cuộc bầu cử, nhưng bị Kỳ từ chối. Kỳ đưa lực lượng thủy quân lục chiến và lính nhảy dù trung thành từ Sài Gòn đến Đà Nẵng để tìm cách truy sát những tên bất đồng chính kiến, nhưng điều này không mang lại hiệu quả như mong đợi, nên ông phải quay lại Sài Gòn để tìm cách thương lượng với các nhà lãnh đạo Phật giáo. Các Phật tử yêu cầu ân xá cho những kẻ bạo loạn và lính du kích, yêu cầu Kỳ rút lực lượng thủy quân lục chiến từ Đà Nẵng về lại Sài Gòn, tại đây họ tạo dựng một bộ phận của khu dự bị chiến lược. Nhưng Thích Trí Quang vẫn giữ quan điểm cứng rắn đối với hiến pháp và các cuộc biểu tình vẫn tiếp diễn.

Vào tháng 5 năm 1966, Thích Trí Quang bắt đầu tuyệt thực, tố cáo sự ủng hộ của Hoa Kỳ đối với chính quyền Kỳ—Thiệu mà ông cho rằng nước này đang can thiệp quá sâu vào công việc nội bộ chính phủ. Sau khi lực lượng chính phủ tiến vào Huế, Thích Trí Quang là người đề nghị đồng bào đưa bàn thờ Phật xuống đường để ngăn chặn lối đi của quân chính phủ. Hàng ngàn người làm theo mà không bị cảnh sát địa phương hay QLVNCH ngăn chặn. Trong hai ngày, các bàn thờ trên khắp đường phố đã ngưng mọi hoạt động giao thông đường bộ và ngăn các đoàn xe đi về phía bắc thành phố để đóng quân. Thích Trí Quang sau đó bằng lòng cho phép phương tiện lưu thông vài tiếng một ngày. Sau đó ông viết thư tố cáo "chủ nghĩa đế quốc" của Hoa Kỳ và tiếp tục tuyệt thực cho đến khi ngài Đệ nhất Tăng Thống GHPGVNTN Thích Tịnh Khiết yêu cầu ông dừng hành động này vào tháng 9. Kỳ phớt lờ các cuộc biểu tình của Phật tử và cử 400 cảnh sát chiến đấu cũng như lính nhảy dù và thủy quân lục chiến đến bảo vệ Huế, Đà Nẵng, Quảng Trị và Quy Nhơn. Họ bắt giữ những nhà bất đồng chính kiến và dỡ bỏ các bàn thờ trên đường.

Ngày 22 tháng 6 năm 1966, Thích Trí Quang bị bắt và bị đưa đến bệnh viện quân y địa phương. Sau đó ông bị đưa đến Sài Gòn và bị quản thúc vĩnh viễn, và chỉ có các nhà lãnh đạo Phật giáo cấp cao mới được phép gặp ông. Ảnh hưởng chính trị của Thích Trí Quang đã phần nào giảm bớt, dù ông vẫn đưa ra một số tuyên bố sau khi bị bắt giữ. Tháng 9 năm 1966, ông tuyên bố rằng Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất sẽ tẩy chay bất kỳ cuộc bầu cử nào được tổ chức dưới thời Kỳ—Thiệu vì các ứng cử viên vận động cho hiệp định hoà bình đều bị cấm. Khi quân Cộng sản sắp tràn vào Nam Việt Nam vào tháng 4 năm 1975, Thích Trí Quang đã vận động ủng hộ Tướng Dương Văn Minh lên nắm quyền. Khi Sài Gòn thất thủ, Thích Trí Quang bị quản thúc tại gia nhưng sau đó được thả. Ông vẫn tiếp tục duy trì ảnh hưởng chính trị thấp tại chùa Ấn Quang, trước là tâm điểm của các nhà hoạt động Phật giáo chính trị những năm 1960. Ông dành thời gian chủ yếu viết sách, dịch và bình luận về kinh cũng như Luật tạng. Năm 2013, ông lưu lại chùa Từ Đàm, tiếp tục việc dịch thuật kinh điển và chuyên tâm hành trì cho tới ngày viên tịch.

Viên tịch
Ông viên tịch lúc 21 giờ 45 phút đêm ngày 8 tháng 11 năm 2019 tại chùa Từ Đàm, Huế, sau 95 năm trụ thế, không rõ nguyên nhân mất. Theo lời di huấn của ông, nghi thức tang lễ sẽ được tiến hành sáu tiếng sau khi ông qua đời, không thành phục, không báo tang cũng như không phúng điếu.

Đánh giá
Theo tướng Nguyễn Hữu Có thì trong Sự kiện 30 tháng 4 năm 1975 thì Hòa thượng Thích Trí Quang là một kênh liên lạc của đại tướng Dương Văn Minh với phía bên kia. Từ sau 1975 cho, ông sống tại Sài Gòn, tĩnh tu tại một ngôi chùa ở Gò Vấp. Bên cạnh việc san dịch kinh sách, ông hoàn tất một hồi ký đặc biệt về cuộc vận động của Phật giáo Việt Nam.

Theo James McAllister trong "Only Religions Count in Vietnam: Thich Tri Quang and the Vietnam War", thì: "Học giả bên cánh hữu thì cho rằng Hòa thượng Thích Trí Quang chắc chắn là tay sai Cộng sản hoạt động theo chỉ thị của Hà Nội. Học giả bên cánh tả thì lý luận rằng Hòa thượng Thích Trí Quang là một lãnh đạo tôn giáo ôn hoà dấn thân cho dân chủ và quyết tâm đòi chấm dứt chiến cuộc nhanh chóng". Tuy nhiên: "Nếu căn cứ vào những bằng chứng được lưu trữ qua các cuộc đàm thoại của Hòa thượng Thích Trí Quang với giới chức Mỹ thì rõ ràng là, Hòa thượng Thích Trí Quang thực sự có thái độ chống Cộng mạnh mẽ và hoàn toàn chấp nhận việc Mỹ dùng sức mạnh quân sự đối với Bắc Việt và Trung Quốc. Yếu tố chính dẫn đến xung đột giữa phong trào Phật giáo và chính quyền Johnson là việc Hòa thượng Thích Trí Quang quả quyết rằng các chế độ quân sự tiếp theo Ngô Đình Diệm có thái độ thù nghịch với Phật giáo và thiếu khả năng đưa cuộc chiến đấu chống chủ nghĩa Cộng sản đến một kết thúc thắng lợi".

Trong tự thuật của Đỗ Trung Hiếu, "Thống nhất phật giáo Việt Nam" viết 1994, ông ta đã thuật lại với cựu bộ trưởng bộ ngoại giao Bắc Việt Xuân Thủy 1981 việc Trần Bạch Đằng, cựu bí thư thành ủy Sài Gòn cho Thích Trí Quang là loại CIA chiến lược, với những lý do như "năm 1964 nhân trận lụt lớn ở miền Trung, quân Giải phóng chuẩn bị nhổ các đồn bót ngụy, Trí Quang nêu khẩu hiệu "Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất cứu lụt". Cờ 5 màu dựng trên các Ca-nô, tàu máy bay trực thăng cứu sạch bọn ngụy quân... Năm 1965 Mỹ đổ quân trắng trợn xâm lược miền Nam Việt Nam, Mặt trận Giải phóng Miền Nam nêu khẩu hiệu chống quân phiệt để đẩy mạnh Phong trào chiến tranh Cách mạng chống Mỹ xâm lược, Thượng tọa Trí Quang nêu khẩu hiệu "cầu nguyện hòa bình" làm hạn chế cuộc đấu tranh chống Mỹ của ta".

Nguyễn Cao Kỳ nhận xét Thích Trí Quang là người có tham vọng chính trị nhưng vì là người tu hành nên ông không thể nắm giữ các chức vụ trong chính quyền vì vậy ông muốn trở thành một "thái thượng hoàng" của miền Nam Việt Nam, người có thể điều khiển giới lãnh đạo Việt Nam Cộng hòa theo ý mình. Sau khi Tổng thống Ngô Đình Diệm bị lật đổ, Phật giáo tại miền Nam trở thành một lực lượng "kiêu binh" gây rối loạn nền chính trị Việt Nam Cộng hòa.

Ghi chú

Tham khảo

Nguồn

Đọc thêm

 "A Talk with Thich Tri Quang" (The World), Times Magazine Vol. 87, no 16, 22 tháng 4 năm 1966

Liên kết ngoài
 TRÍ QUANG TỰ TRUYỆN (2011)

Tăng sĩ Việt Nam
Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất
Người Quảng Bình
Mất năm 2019


title: Ceraclea iuno

text:
Ceraclea iuno là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Ceraclea


title: Eberstalzell

text:
Eberstalzell là một đô thị thuộc huyện Wels-Land thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 27,6 km², dân số thời điểm năm 2006 là 2243 người.

Tham khảo


title: Bệnh nghề nghiệp

text:
Bệnh nghề nghiệp là những bệnh lý mang đặc trưng của nghề nghiệp hoặc liên quan tới nghề nghiệp. Nguyên nhân của bệnh nghề nghiệp là do tác hại thường xuyên và lâu dài của điều kiện lao động không tốt. Bệnh nghề nghiệp là đối tượng ngăn ngừa của lĩnh vực an toàn và vệ sinh lao động. Ngay từ khi có lao động, bệnh nghề nghiệp đã xuất hiện và gây ảnh hưởng tới người lao động.

Lịch sử
Hippocrates đã phát hiện ra bệnh nhiễm độc chì ngay từ khoảng thế kỷ 5 đến 4 trước công nguyên. Pline Già (Pliny the Elder) cũng nói tới những ảnh hưởng của bụi đến sức khỏe con người.

Các loại
Tổ chức Lao động Quốc tế hiện nay đã phân loại bệnh nghề nghiệp thành 29 nhóm với hàng trăm bệnh khác nhau. Các công nhân có nguy cơ mặc bệnh nghề nghiệp phải được hưởng chế độ bảo hiểm nên các quốc gia cũng có những quy định về bệnh nghề nghiệp riêng. Ở Việt Nam, hiện tại có các bệnh sau được quy định là bệnh nghề nghiệp:

Danh mục bệnh nghề nghiệp của Việt Nam
Theo Thông tư 15/2016/TT BYT có 34 bệnh nghề nghiệp, chia vào 5 nhóm, gồm:
Nhóm I: Các bệnh bụi phổi và phế quản (07 bệnh)
Bệnh bụi phổi-silic nghề nghiệp, (nhóm I, 08-TTLB năm 1976)
Bệnh bụi phổi Atbet (amiăng), (nhóm I, 08-TTLB năm 1976)
Bệnh bụi phổi bông, (nhóm I, 29/TT-LB năm 1991)
Bệnh viêm phế quản mạn tính nghề nghiệp, (nhóm I, 167/BYT-QĐ năm 1997)
Bệnh hen phế quản nghề nghiệp, (nhóm I, 27/2006/QĐ-BYT năm 2006)
Bệnh bụi phổi-talc nghề nghiệp, (nhóm I, 44/2013/TT-BYT năm 2013)
Bệnh bụi phổi-than nghề nghiệp, (nhóm I, 36/2014/TT-BYT năm 2014)
Nhóm II: Các bệnh nhiễm độc nghề nghiệp (10 bệnh)
Bệnh nhiễm độc chì và các hợp chất chì, (nhóm II, 08-TTLB năm 1976)
Bệnh nhiễm độc benzen và các hợp chất đồng đẳng của benzen, (nhóm II, 08-TTLB năm 1976)
Bệnh nhiễm độc thủy ngân và các hợp chất của thủy ngân, (nhóm II, 08-TTLB năm 1976)
Bệnh nhiễm độc mangan và các hợp chất của mangan, (nhóm II, 08-TTLB năm 1976)
Bệnh nhiễm độc TNT (trinitrotoluen), (nhóm II, 29/TT-LB năm 1991)
Bệnh nhiễm độc asen và các chất asen nghề nghiệp, (nhóm II, 167/BYT-QĐ năm 1997)
Nhiễm độc chất nicotin nghề nghiệp, (nhóm II, 167/BYT-QĐ năm 1997)
Bệnh nhiễm độc hoá chất trừ sâu nghề nghiệp (Lân hữu cơ-Organophosphates, Carbamates, clo hữu cơ-Chlorinated hydrocarbons), (nhóm II, 167/BYT-QĐ năm 1997)
Bệnh nhiễm độc cacbon mônôxít nghề nghiệp, (nhóm II, 27/2006/QĐ-BYT)
Bệnh nhiễm độc cadmi nghề nghiệp, (nhóm II, 42/2011/TT-BYT năm 2011)
Nhóm III: Các bệnh nghề nghiệp do yếu tố vật lý (05 bệnh)
 Bệnh do quang tuyến X và các chất phóng xạ (nhóm III, 08-TTLB năm 1976)
Bệnh điếc do tiếng ồn (nhóm III, 08-TTLB năm 1976)
Bệnh rung chuyển nghề nghiệp (nhóm III, 29/TT-LB năm 1991)
Bệnh giảm áp mạn tính nghề nghiệp (nhóm III, 167/BYT-QĐ năm 1997)
Bệnh nghề nghiệp do rung toàn thân (nhóm III, 42/2011/TT-BYT)
Nhóm IV: Các bệnh da nghề nghiệp (04 bệnh)
Bệnh sạm da nghề nghiệp (nhóm IV, 29/TT-LB năm 1991)
Bệnh loét da, loét vách ngăn mũi, viêm da, chàm tiếp xúc (nhóm IV, 27/2006/QĐ-BYT)
Bệnh nốt dầu nghề nghiệp (nhóm IV, 27/2006/QĐ-BYT)
Bệnh viêm loét da, viêm móng và xung quanh móng nghề nghiệp (nhóm IV, 27/2006/QĐ-BYT)
Nhóm V: Các bệnh nhiễm khuẩn nghề nghiệp (04 bệnh)
Bệnh lao nghề nghiệp (nhóm V, 29/TT-LB năm 1991)
Bệnh viêm gan virut nghề nghiệp (nhóm V, 29/TT-LB năm 1991)
Bệnh do xoắn khuẩn Leptospira nghề nghiệp (nhóm V, 29/TT-LB năm 1991)
Bệnh nhiễm vi rút HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp (nhóm V, 42/2011/TT-BYT)

Xem thêm
 Bệnh văn phòng

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://nld.com.vn/suc-khoe/benh-da-nghe-nghiep-do-crom-52068.htm

Nghề nghiệp
Bệnh nghề nghiệp
Luật lao động
An toàn và Vệ sinh Lao động


title: Alternanthera snodgrassii

text:
Alternanthera snodgrassii là một loài thực vật]] thuộc họ Amaranthaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

This article has been falsely edited, please check for mistakes.

Chú thích

Tham khảo

 Tye, A. 2000. Alternanthera snodgrassii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Chi Rau rệu
Thực vật dễ tổn thương


title: Butot

text:
Butot là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Website about the commune
Butot on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Bonson, Alpes-Maritimes

text:
Bonson là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Alpes-Maritimes


title: Danh sách đĩa nhạc của Jason Mraz

text:
Dưới đây là danh sách đĩa nhạc của Jason Mraz, nam ca sĩ/nhạc sĩ người Mỹ, bao gồm 4 album phòng thu, 5 album thu trực tiếp, 1 album video, 13 đĩa mở rộng, 13 đĩa đơn, 4 đĩa đơn quảng bá và 12 video âm nhạc.

Album

Album phòng thu

Album thu trực tiếp

Album video

Đĩa mở rộng

Đĩa đơn

Đĩa đơn

Đĩa đơn hợp tác

Đĩa đơn quảng bá

Các bài hát khác

Xuất hiện khác

Video âm nhạc

Chú thích

Danh sách đĩa nhạc rock
Danh sách đĩa nhạc của nghệ sĩ Mỹ


title: Elnes

text:
Elnes là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Elnes on the Insee website
 Elnes on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Bia Thoại Sơn

text:
Bia Thoại Sơn là một trong ba bia ký nổi tiếng , được làm dưới chế độ phong kiến Việt Nam còn lưu lại đến ngày nay.
Hiện bia xưa được bảo quản khá tốt trong đình thần Thoại Ngọc Hầu tại triền núi Sập, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Nguyên do
Sau khi đào xong kênh Thoại Hà (còn gọi là kênh Đông Xuyên) vào năm 1818, để đánh dấu công trình có ý nghĩa này, Thoại Ngọc Hầu đã nhờ Đốc học Gia Định thành là Cao Bá soạn một bài văn bia, sau đó lại nhờ Châu Đốc đồn tiền lương quân vụ là Đoàn Hầu sửa lại cho đúng. Năm Minh Mạng thứ ba (1822), ông long trọng làm lễ dựng bia và khánh thành miếu thờ Sơn thần, nay là ngôi Đình thần thờ Thoại Ngọc Hầu tại thị trấn núi Sập, thuộc huyện Thoại Sơn.

Giới thiệu
Bia Thoại Sơn bằng đá, đầu bia chạm to hai chữ Thoại Sơn, chiều cao 3 mét, ngang 1,2 mét, bề dày 2 tấc, mặt bia chạm đúng 629 chữ Hán.

Hiện nay, bia xưa được lưu giữ trong đình, nét chữ trên mặt bia vẫn còn sắc và đẹp. Chỉ tiếc, người đời sau cho sơn phết màu mè, khiến bia mất đi diện mạo lúc ban đầu. Còn ở bên ngoài đình, người đời sau cho dựng thêm một tấm bia đá lớn khác, kích cỡ tương tự nhưng kém mỹ thuật hơn, khắc bản dịch tiếng Việt.

Văn bia

Năm 2002, nhân kỷ niệm 180 năm ngày lập bia Thoại Sơn, Ủy ban Nhân dân thành phố Đà Nẵng gởi tặng tỉnh An Giang một tấm bia do làng đá Non Nước khắc theo bản dịch ra chữ quốc ngữ từ bia gốc của Bảo tàng An Giang, dựng ở khu du lịch Hồ Ông Thoại. Dưới đây là toàn văn bản dịch:

Kể từ thuở trời đất bắt đầu phân chia thì núi này đã có từ lâu rồi vậy. Nhưng tên ngọn núi thì thực đến nay mới là bắt đầu. Huống chi tên núi lại là đặc ân của vua ban. Nơi đây cây cối tốt tươi, khói mây đổi sắc, so với núi non tầm thường há chẳng khác nhau một trời một vực sao!Xưa kia, núi này thuộc vùng ranh giới với phiên bang, thường gọi là núi Sập. Từ ngày các triều vua trước mở mang khai thác cõi Nam mới đưa vào bản đồ. Nhưng cây cối hoang dại vẫn che phủ um tùm và là nơi hang ổ cho hươu nai, còn cảnh đẹp thì vẫn bị chôn vùi không biết bao nhiêu năm vậy.

Mùa xuân năm Mậu Dần (1818), lão thần vâng chỉ giám sát đôn đốc việc đào kênh Đông Xuyên. Ngày nhận lệnh vua, lão thần sớm khuya kính sợ, lo phát cỏ dại, cùng vét cát bùn, đã đào được con kênh dài một vạn hai ngàn bốn trăm mười tầm. Sau một tháng thì hoàn thành, nghiễm nhiên trở thành một dòng sông lớn mãi mãi tiện lợi cho thuyền bè qua lại. Mà núi này cao trên mười trượng, chu vi hai ngàn bốn trăm bảy mươi tám tầm, xanh biếc um tùm, cheo leo vách đá, nằm bên đông kênh sống động như rồng thần giỡn nước, như phượng đẹp tắm sông. Đó chẳng phải là cảnh đẹp của tạo hóa đã chung đúc nên hay sao? Nhưng bấy lâu trời đất che giấu, chân người ít qua. Một sớm con kênh này được đào xong cùng ngọn núi đều được đưa vào bức họa đồ trình lên cho vua xem. Có lẽ đó cũng là cái duyên kỳ ngộ của ngọn núi này vậy.Sau đó lại kính theo chỉ dụ của nhà vua, vì tước hiệu của lão thần là Thoại Ngọc, lại thực là người trông coi việc đào kênh này nên mới ban tên cho núi là Thoại Sơn, kênh Đông Xuyên để biểu dương lão thần, vậy nên lão thần cũng nhờ ngọn núi này mà được ban cho niềm vinh dự lớn lao ấy vậy.

Trộm nghĩ, lão thần vốn người Quảng Nam, từ nhỏ lánh mình vào Nam, rồi theo việc quân, theo hầu bên vọng các. Nhờ ơn tri ngộ, bôn tẩu trên miền thượng đạo, lúc thì các nước Xiêm La, Ai Lao, Cao Miên, được trấn giữ tại nơi còn khuyết chức là Lạng Sơn, Định Tường, lại kính cẩn nhân mệnh vua, làm quan tiết trấn Vĩnh Thanh và được ban ân bảo hộ phiên bang. Bấm ngón tay trong hơn mấy chục năm, gặp gỡ hai triều, một lòng thành kính, hai lần giữ ấn bảo hộ, trải nhiều năm cai giữ thành Châu Đốc. Trong thời gian này đã đào kênh Vĩnh Tế, dẹp nạn Cao Miên. Dù bản chức thô vụng, lập được chút công lao, nhưng cứ khư khư công danh mà bản thân lại không được như khấu chuẩn, lo việc then chốt, như vua Vũ giữ yên núi sông thì e rằng sau những ngày sống hào hoa, giàu sang mà về nghỉ hưu thì khác gì như cây cỏ tàn tạ vậy.Nào ngờ việc đào kênh lại được ơn vua soi xét, đã lấy tên của lão thần đặt tên cho núi này. Như thế núi tức là lão thần, lão thần tức là núi này, thì núi này sẽ sừng sững lâu dài cùng trời đất, mãi mãi không bao giờ bị tiêu mòn vậy.

Từ nay về sau, khách thuận dòng đi qua chân núi, chắc không ai là không chỉ vào núi mà cùng nhau vui vẻ say sưa chuyện trò, tưởng nhớ đến cửu trùng cần mẫn mở mang bờ cõi, sau nữa luận bàn nguyên do núi được ban tên.Vinh dự thay cho tên gọi ấy, vinh dự thay cho ngọn núi này! Có lẽ vinh dự không riêng cho núi mà càng vinh dự đời đời cho lão thần về cuộc hạnh ngộ này nữa vậy.

Kính xin dựng ngôi miếu sơn thần nơi chân núi và khắc đá làm bia, ghi to hai chữ "Thoại Sơn" đồng thời kể lại lai lịch tên núi, những mong được lưu truyền muôn đời bất hủ!Sau ngày Đông chí năm Nhâm Ngọ, niên hiệu Minh Mệnh thứ ba (1822), Khâm sai Thống chế, đóng giữ đồn Châu Đốc, được lãnh ấn bảo hộ nước Cao Miên, kiêm quản công việc ngoài biên trấn Hà Tiên, được thưởng nhất cấp, kỷ lục một lần, Thoại Ngọc Hầu biên soạn, Đốc học thành Gia Định Cao Bá viết chữ. Thiêm sự Bộ Công, vâng giữ công việc lương tiền đồn Châu Đốc Đoàn Hầu đính chính.

Giá trị

Văn bia là một áng văn hay, tấm bia là một tác phẩm nghệ thuật, và còn là một di tích lịch sử. Vì những giá trị đó, ngày 28 tháng 9 năm 1990, bia Thoại Sơn đã Bộ Văn hóa ra quyết định số 993/VH.QĐ công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.

Sách tham khảo
 Nhiều tác giả, Kỷ yếu Hội thảo khoa học danh nhân Thoại Ngọc Hầu do Hội khoa học Lịch sử Việt Nam, UBND tỉnh An Giang và UBND thành phố Đà Nẵng phối hợp tổ chức và ấn hành năm 2009.
 Nhiều người soạn, Địa chí An Giang (tập 2), UBND tỉnh An Giang tổ chức biên soạn và ấn hành, 2007.
 Nguyễn Văn Hầu, Thoại Ngọc Hầu và những cuộc khai phá miền Hậu Giang. Nhà xuất bản Hương Sen, sách không ghi năm xuất bản.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Bài viết Bàn về một số điểm nghi vấn trong sách "Thoại Ngọc Hầu và những cuộc khai phá miền Hậu Giang" của cố học giả Nguyễn Văn Hầu của Trần Hoàng Vũ. Lưu trữ trên trang của tác giả tại Google.site
 Bia Thoại Sơn - nguyên âm Hán văn và phiên âm của Trần Văn Hanh cùng với bản dịch trên web Nghiên cứu sử địa An Giang.

Di tích tại An Giang
Văn bia Việt Nam
Thoại Sơn


title: Emarginula striatula

text:
Emarginula striatula là một loài slit limpet, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fissurellidae and slit limpets.

Phân bố
This species được tìm thấy ở ly in the vicinity of New Zealand and surrounding islands.

Chú thích

Tham khảo

Emarginula
Động vật chân bụng New Zealand


title: Tipula lourensi

text:
Tipula lourensi là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc