title: Lưu Tống

text:
Nhà Lưu Tống (; 420-479) là triều đại đầu tiên trong số bốn Nam triều ở Trung Quốc, tiếp theo sau nó là nhà Nam Tề.

Quốc hiệu
Triều đại này do Lưu Dụ (劉裕; 363－422) lập ra, họ của ông cùng với tên gọi triều đại "Tống" hợp thành tên gọi được sử dụng để chỉ triều đại này, Lưu Tống. Tên gọi này được sử dụng nhằm mục đích phân biệt triều đại này với triều đại cùng tên là nhà Tống (宋; 960-1279), là triều đại nổi tiếng, tồn tại lâu hơn và có nhiều sự kiện lịch sử hơn.

Nhà Lưu Tống cũng từng được gọi là Nam Tống (南宋), do nó là một triều đại thuộc Nam triều trong lịch sử Trung Quốc, tức là một trong các triều đại có kinh đô đặt tại Kiến Khang (ngày nay là Nam Kinh). Tuy nhiên, nhà Tống (960-1279) kể từ sau năm 1127 cũng phải lui về phía nam, đặt kinh đô tại Lâm An (ngày nay là Hàng Châu, Chiết Giang), cũng được gọi là nhà Nam Tống. Vì thế, đối với triều đại ngắn hơn nhiều này, là chủ đề của bài này, thì tên gọi "Lưu Tống" được sử dụng là hợp lý hơn cả trong nhiều ngữ cảnh.

Thành lập
Hoàng đế khai quốc Lưu Dụ xuất thân từ trong quân đội, thuở nhỏ gia đình nghèo. Khi nhà Đông Tấn rơi vào thời kỳ xuống dốc, dân nổi lên làm loạn khắp nơi, nội bộ Triều đình đấu đá lẫn nhau làm tê liệt mọi hoạt động trong nước. Năm 402, một viên tướng nhà Đông Tấn là Hoàn Huyền khởi binh soán ngôi, lấy quốc hiệu là Sở. Lưu Dụ cùng Lưu Nghị khởi binh cần vương, cuối cùng tiêu diệt được lực lượng Hoàn Huyền. Sau đó Lưu Dụ xuất quân Nam chinh Bắc phạt, ổn định tình hình. Cuối cùng, Lưu Dụ tấn công tiêu diệt lực lượng của Lưu Nghị và đánh đuổi các tôn thất nhà Đông Tấn là Tư Mã Hưu Chi, Tư Mã Sở Chi. Không còn trở ngại, Lưu Dụ ép Tấn Cung Đế nhường ngôi, lập ra triều Tống.

Lãnh thổ
Phía bắc đến Tần Lĩnh Hoàng Hà, giáp ranh Bắc Ngụy, phía tây đến Đại Tuyết Sơn, Tứ Xuyên, phía tây nam bao gồm Vân Nam, phía đông nam giáp biển. Lưu Tống là vương triều có lãnh thổ rộng lớn nhất trong các triều đại Nam triều. Về sau khu vực từ Nam Hoàng Hà đến Bắc Hoài Hà bị Bắc Ngụy chiếm đoạt, trong đó có Tế Châu, Duyện Châu, Thanh Châu, Từ Châu.

Thời hưng thịnh
Tống Vũ Đế lên ngôi thực hành hàng loạt biện pháp tăng cường trung ương tập quyền, giảm bớt gánh nặng cho nông dân, làm dịu bớt mâu thuẫn giai cấp, đẩy nhanh việc khôi phục và phát triển kinh tế.

Sau khi lên ngôi, để tránh cái gương của họ Tư Mã, Tống Vũ Đế liền tước bỏ quyền lực của các chư hầu, phiên trấn, tập trung quyền hành trung ương. Do Kinh Châu nhiều lần phản loạn nên biến Kinh Châu phủ thành Kinh Châu hạt, hạn chế quyền hành của các tướng. Để ngừa quyền thần làm loạn nên ra chiếu chỉ phàm sau khi xuất quân hồi sư phải giao lại binh quyền cho triều đình. Quản lý hộ khẩu các thế tộc, giảm bớt nguồn thu của quan phủ chỉnh đốn hộ tịch, thay đổi cách thổ đoạn (thu thuế), chính quyền sở hữu phát hành tiền tệ khuyến khích buôn bán. Tô thuế của nông dân được giảm nhẹ, nuôi dưỡng sức dân, phát triển sinh sản. Từ thời Ngụy Tấn đến nay, triều đình sống xa hoa phú quý, như do Vũ Đế xuất thân nghèo hèn nên chịu khó sống đời thanh bần, đối với ngựa xe, mĩ nữ càng tiết dục.

Người sáng lập ra triều đại này Tống Vũ Đế lại được cho là một trong những viên tướng vĩ đại nhất trong thời kỳ Nam Bắc triều, và thời gian trị vì của vị Hoàng đế thứ ba, Tống Văn Đế, được biết đến như là giai đoạn ổn định chính trị và quản lý hành chính tốt, không chỉ của mỗi hoàng đế mà còn của các quan lại trung thực và mạnh mẽ. Thời kỳ này được biết đến dưới tên gọi triều Nguyên Gia (425-453, lấy theo niên hiệu mà vị hoàng đế này dùng) và nó là một trong những thời kỳ hoàng kim nhất của Nam triều.

Năm 438, Văn Đế rất coi trọng văn hóa và giáo dục, muốn phát triển Nho thuật cho thành lập các trường học, khuyến khích Nho sinh nghiên cứu. Các quan chức dân sự được triều đình bổ nhiệm giảng dạy các môn khoa học khác nhau: Hà Thượng Chi (382 - 460) giảng môn Huyền học, Tạ Nguyên giảng văn chương, Lôi Thứ Tông giảng Khổng giáo, Hà Thừa Thiên (370–448), Thái thú Hành Dương, nhà thiên văn học nổi tiếng của Trung Quốc cổ đại giảng lịch sử.

Năm 435 Đan Dương doãn Tiêu Mô Chi dâng chiếu thư thưa rằng: ”Phật giáo sau khi du nhập vào Trung Quốc đến nay đã trải qua bốn thời đại, chùa chiền thờ Phật hiện nay đã có đến hàng ngàn ngôi. Hiện nay một số người coi việc thờ cúng không còn là thành tâm nữa, mà họ rất coi trọng việc thờ cúng xa hoa, do đó mà hao tiền tốn của, mất thời gian và mệt mỏi. Do đó từ nay về sau, mong Bệ hạ hãy ban chiếu quy định rằng, mọi công việc như đúc tượng Phật, xây chùa đều phải trình báo và được phép của quan phủ, không được làm một cách tùy tiện”.

Sau khi xem bức biểu này, Văn Đế thấy rằng việc xây dựng chùa chiền thờ Phật, đúc tượng Phật, đã hao tốn rất nhiều tiền của và công sức của nhân dân, việc đó là lãng phí vô cùng. Do đó ông đã hạ chiếu chỉnh đốn tăng đoàn, điều đó đã khiến cho hàng trăm tăng ni trong cả nước phải hoàn tục (trở lại làm thường dân).

Văn hóa, nghệ thuật
Dù cho (và có lẽ ở một mức độ nào đó là do) những cuộc tắm máu này, nhưng trong thời nhà Lưu Tống người ta đã sáng tạo ra nhiều tác phẩm thơ ca (thi 詩) lớn và các thể loại thơ ca khác, đáng chú ý là phú (賦). Hoàng tộc đã hỗ trợ cho nhiều tác phẩm văn thơ, và chính họ cũng viết rất nhiều. Thời gian trị vì của Văn Đế là đặc biệt tích cực cho các hoạt động văn chương, với việc họ Lưu hỗ trợ cho việc sưu tập và biên soạn một tập hợp lớn các giai thoại văn xuôi ngắn.

Ba người khổng lồ của thời Nguyên Gia là Bão Chiếu (鮑照; ? - 466), Tạ Linh Vận (謝霊運; 385-422) và Nhan Diên Chi (顏延之; 384-456) là những nhà thơ nổi tiếng nhất của thời Lưu Tống, mỗi người trong số họ đã được cho là những ông tổ của ba xu hướng chính trong văn học sau này.

Tạ Linh Vận (385 - 433) - cháu nội Khang Lạc công Tạ Huyền, cũng là một nhân vật tài hoa của gia tộc họ Tạ. Do từ nhỏ được gia đình gửi nuôi ở ngoài nên ông còn có tên là Khách Nhi, thường gọi là Tạ Khách. Ông đọc khắp các sách, văn chương trác việt, sánh ngang với Nhan Diên Chi nhưng thực tế còn hơn cả họ Nhan. Ông được tập phong tước Khang Lạc Công, nên người đời thường gọi là Tạ Khang Lạc. Từ nhỏ Tạ Linh Vận đã được sống trong xa hoa, sung sướng, lấy yến ẩm, du ngoạn làm vui. Khi nhậm chức Thái thú Vĩnh Gia, Tạ Linh Vận thường chỉ thích ngao du sơn thủy, không màng danh lợi, rồi cố xin từ quan, dời đến Cối Kê (nay là Thiệu Hưng - Chiết Giang), dựng nhà giữa chốn kề sông tựa núi, phong cảnh tuyệt trần. Ông là nhà thơ nổi tiếng thời Tấn, Tống, thơ ông phần lớn là thơ sơn thủy, trong đó có nhiều câu thơ nổi tiếng được lưu truyền rộng rãi như: "Trì đường sinh xuân thảo, Viên liễu biến minh cầm, (Bờ ao cỏ xuân mượt, Liễu vườn hóa chim kêu)”… Thơ ông cứ vừa viết xong thì khắp Kinh thành đã tranh nhau truyền chép. Ông còn nổi tiếng về thư pháp. Thơ và chữ của ông được Tống Văn Đế coi là "nhị bảo", và cho vời ông về làm quan ở Kinh sư, ngày đêm hầu cận, đàm đạo.
Khoảng niên hiệu Nghĩa Hi nhà Đông Tấn, Tạ Linh Vận cùng với Tạ Hồn và các con cháu Tạ gia là Tạ Chiêm, Tạ Hối, Tạ Diệu, Tạ Hoằng Vi lập thành một nhóm thơ văn, thường cùng nhau tụ tập yến ẩm ngâm vịnh, sử sách gọi là "Ô Y chi du" trở thành văn chương thưởng hội nổi tiếng nhất của con cháu họ Tạ.

Thơ văn họ Tạ còn có Tạ Diểu (464 - 499), tự Huyền Huy, thường được người đời gọi là Tiểu Tạ (so với Tạ Linh Vận). Ông từng nhậm chức Thái thú Tuyên Thành nhà Tề (Nam triều) nên còn được gọi là Tạ Tuyên Thành. Từ niên thiếu, ông đã có tài hoa xuất chúng, từng làm các chức văn học, công tào ở phủ Cánh Lăng Vương, là một trong "Cánh Lăng bát hữu", văn chương rất được hâm mộ. Ông và Thẩm Ước sáng lập ra thể thơ Vĩnh Minh, đánh dấu một giai đoạn quan trọng trên con đường phát triển thơ ca Trung Quốc từ "cổ thể" tự do đến "cận thể" có cách luật nghiêm chỉnh, trong đó các sáng tác của ông là nhiều nhất, hiện còn hơn hai trăm bài, đến đời Minh được người sau tập hợp lại thành Tạ Tuyên Thành tập. Ông có rất nhiều câu thơ hay được truyền tụng rộng rãi như: "Dư hà thành tán ỷ, Trừng giang tĩnh như luyện (Những đám ráng chiều sót lại thành những tấm là tản mát,Dòng sông trong vắt phẳng lặng như một dải lụa trắng) và "Thiên tế thức quy chu, Vân trung biện giang thụ" (Bên trời biết con thuyền đã trở về; Trong mây nhận rõ được những cái cây bên sông). Thơ của ông chính là mở đầu cho thơ ngũ ngôn, thất ngôn luật thi đời Đường sau này. Đến thời Đường, Lý Bạch, Đỗ Phủ đều có thơ ca ngợi Tạ Diểu, đánh giá cao thơ ca của ông.

Cháu nội Tạ Linh Vận là Tạ Siêu Tông cũng nổi tiếng có văn tài, được vua rất ưa chuộng và từng ca ngợi: "Tạ Siêu Tông sừng lân lông phượng, đúng là Tạ Linh Vận tái thế". Tạ Siêu Tông không những giỏi thơ văn mà còn tiếp nối truyền thống uống rượu của họ Tạ. Ông từng giữ chức Hoàng môn lang thời Tề Cao Đế, nhưng do ông thường uống rượu ngay cả khi làm việc ở công đường nên bị điều đi làm chức Trung quân Tư mã cho Nam Quận vương.

Các nhà khoa học và thiên văn học cũng tích cực hoạt động trong thời kỳ tương đối yên bình. Đạo Phật bắt đầu được hiểu rõ hơn và được tu luyện rộng rãi hơn trong thời kỳ này, và một số quan lại, chẳng hạn như Tạ Linh Vận, là các Phật tử.

Chiến tranh với Bắc Ngụy
Xem chi tiết: Chiến tranh Lưu Tống - Bắc Ngụy
Nhà Lưu Tống thành lập bắt đầu thời kỳ lịch sử Nam bắc triều chong mặt nhau. Bắc Ngụy trong khi Lưu Tống mới thành lập đã phát động mấy cuộc tấn công nhưng Lưu Tống cũng nhiều lần xua quân bắc phạt, đôi bên có thắng có thua và ngược lại.

Lần thứ nhất
Năm 422 nhà Ngụy nhân cơ hội Tống Vũ Đế chết liền cho 10 vạn quân tấn công vào các thành Hứa Xương, Hổ Lao, Đông Dương. Sau hơn 200 ngày giao chiến, kết quả quân Tống thất bại, nhiều quân sĩ bị bắt làm tù binh, chỉ có hơn 200 quân chạy thoát. Bên Ngụy số lượng quân chết vì bệnh dịch cũng lên tới trên 2 vạn. Tháng 1 năm 423, quân Ngụy hạ được thành Kim Dung, Lạc Dương và Lâm Tri. Các thành của Tống chỉ có Đông Dương và Hổ Lao còn cầm cự.

Tướng Tống là Đàn Đạo Tế mang quân cứu ứng, thấy Đông Dương yếu hơn và gần hơn nên cứu trước. Quân Ngụy đúng lúc đó bị dịch bệnh nên thấy viện binh phải lui. Đàn Đạo Tế không được cấp nhiều lương nên phải dừng lại không truy kích được. Thành bị phá nặng nên tướng trấn thủ Đông Dương là Trúc Quỳ phải dời tới thành Bất Kỳ.

Hổ Lao ở xa, các cánh quân của Đạo Tế ở Hồ Lục, Lưu Túy ở Hạng Thành, Thẩm Thúc Ly ở Cao Kiều nhưng không dám tới cứu vì sợ thế lớn của Bắc Ngụy. Do không được cứu nên tới tháng 4 năm 424, thành bị hạ. Quân Ngụy tuy lấy được thành nhưng tổn thất khá nhiều.

Sau lần chiến tranh đó, Lưu Tống bị mất vùng đất từ Hồ Lục, Hạng Thành trở lên phía bắc.

Cuộc chiến Tống Ngụy lần thứ nhất kết thúc với kết cục quân Tống mất nhiều đất đai ở phía nam Hoàng Hà.

Lần thứ hai
Trong thời gian trị vì của Tống Văn đế (423-453) thế nước cường thịnh nên nhà Lưu Tống mở các chiến dịch bắc phạt.

Nhân lúc Bắc Ngụy phải đối phó với Nhu Nhiên phía bắc, năm 429, Tống Văn Đế đòi Ngụy trả đất Hà Nam. Bắc Ngụy Thái Vũ Đế không chịu.

Năm 430, Tống Văn đế sai Đáo Ngạn Chi mang quân bắc phạt. Tháng 7 quân Tống tới Tu Xương. Quân Ngụy ở 4 thành Cao Ngao, Hoạt Đài, Hổ Lao và Kim Dung ít quân nên chủ động rút lui. Ngạn Chi thu 4 trấn rồi tiến đến bến Linh Xương và chia quân tiến sang Đồng Quan phía tây.

Tướng Thôi Hạo của Bắc Ngụy thấy quân Tống mắc sai lầm là chỉ có 5 vạn mà dàn ngang 2000 dặm đông tây, nên lực lượng rất yếu ớt. Tháng 10 cùng năm, Bắc Ngụy ra quân phản công, lấy lại được Lạc Dương và Hổ Lao.

Tháng 11, Tống Văn đế lại sai Đàn Đạo Tế đi tiếp ứng. Nhưng quân Đạo Tế chưa tới thì Ngạn Chi bị mất 2 thành đã hoảng sợ, hạ lệnh đốt thuyền, bỏ giáp nặng rút về Bành Thành. Quân Ngụy đuổi theo đến Lịch Thành, thái thú Tế Nam của Tống là Tiêu Thừa Chi chỉ có vài trăm quân nhưng dụng "không thành kế", cho mở toang cổng thành. Quân Ngụy sợ có phục binh không dám vào thành.

Tháng 2 năm 431, quân Ngụy giao tranh với Đàn Đạo Tế lên bắc cứu Hoạt Đài. Hai bên đánh nhau 30 trận, đều bị tổn thất nặng. Thúc Tôn Kiến bèn dùng kế đánh úp đường vận lương của quân Tống khiến Đạo Tế bị thiếu lương. Đạo Tế phải rút quân. Quân Ngụy truy kích bắt được Chu Tu Chi.

Cuộc bắc phạt của Tống Văn đế thất bại.

Lần thứ ba
Chiến sự Tống - Ngụy tạm ngừng trong nhiều năm. Năm 450, Thái Vũ đế điều 10 vạn quân vây đánh Huyền Hồ. Tướng thủ thành quân Tống là Trần Hỷ chỉ có 1000 quân chống trả trong 42 ngày, quân Ngụy bị thiệt hại hơn 1 vạn nhưng không hạ được thành. Tuy vậy, các thành xung quanh đều sợ thế Ngụy và bỏ thành rút chạy.

Lưu Tống yếu thế hơn, nhưng Tống Văn Đế vẫn muốn ra quân. Để chuẩn bị cho cuộc tấn công lần thứ hai, Lưu Tống Văn Đế cho quân đồn trại và vận chuyển lương thảo đến các khu vực ven biên giới, sai các tướng do Vương Huyền Mô cầm đầu đem quân Bắc phạt. Thẩm Khánh Chi can ngăn:
"Giữ việc nước, cũng như lo việc nhà vậỵ Muốn bàn luận về việc cày ruộng thì phải bàn luận với 1 nông phu nhiều kinh nghiệm. Muốn bàn luận về việc canh cửi thì phải bàn luận với người đàn bà dệt vải. Nay Bệ hạ muốn mở chiến tranh với nước khác, mà lại để những người bạch diện thư sinh không một chút kinh nghiệm về quân sự đứng ra bàn luận, thì làm sao mà thành công được."

Tống Văn Đế không nghe, quyết tâm bắc phạt. Tháng 7 năm 450, quân Tống xuất phát. Phía đông, Vương Huyền Mô và Thẩm Khánh Chi cầm quân thủy; phía tây, hoàng tử Lưu Đãn cùng Liễu Nguyên Cảnh đánh chiếm Hoằng Nông.

 Chiến sự phía đông:

Tướng Ngụy ở các thành Cao Ngao, Nhạc An đều bỏ thành chạy. Huyền Mô đánh Hoạt Đài, 1 tháng không hạ được. Tháng 9, vua Ngụy đích thân nam tiến cứu Hoạt Đài, xưng là có trăm vạn quân. Vương Huyền Mô bỏ lỡ mấy cơ hội hạ thành, nghe tin đó hoảng sợ, rút quân. Quân Ngụy truy kích giết hơn vạn quân Tống.

Tổng chỉ huy Tiêu Bân nghe tin Huyền Mô thua trận, định đi cứu thì Mô đã chạy về đến nơi. Thấy quân Ngụy thế lớn, các tướng Tống phải bàn nhau rút về cố thủ ở Cao Ngao, Thanh Khẩu, Lịch Thành. Sau vì vị trí của Cao Ngao đặc biệt nên quân Tống phải bỏ Cao Ngao.

 Chiến sự phía tây:

Tướng Tống là Liễu Nguyên Cảnh cùng lão tướng Bàng Quý Minh tiến đánh Lư Thị rồi hạ được Hoằng Nông, tiến đánh Đồng Quan và Thiểm châu. Tướng Ngụy là Liên Đề không chống nổi, bị tử trận cùng 3000 quân. 2 vạn quân Ngụy bị bắt, được Nguyên Cảnh cho thả hết.

Thiểm Thành bị mất khiến Đồng Quan bị mất theo. Quân Tống uy hiếp phía tây dữ dội. Hào kiệt người Hán ở Quan Trung cũng như người Khương (1 trong Ngũ Hồ) hưởng ứng quy hàng. Cùng lúc đó, tướng Tống là Lưu Khang Tổ cũng hạ được Trương Xã rồi tiến đánh Hổ Lao.

Nhưng lúc đó tin bại trận của Vương Huyền Mô phía đông báo về Kiến Khang. Tống Văn đế lại cho rằng cánh này bị thua nặng thì phía tây cũng không nên đơn độc vào sâu đất địch nên hạ lệnh lui quân. Các tướng Tống đành rút về Tương Dương. Phía tây của Bắc Ngụy qua được nguy hiểm.

Lần thứ tư
Thái Vũ đế thấy quân Tống rút lui bèn khởi đại quân nam tiến. Tướng Ngụy là Thác Bạt Nhân đánh Thọ Dương, hạ Huyền Hồ và Hạng Thành. Tống Văn đế điều Lưu Khang Tổ cứu Thọ Dương. Quân Tống chỉ có 8000, đụng 8 vạn quân Ngụy ở Úy Vũ. Chiếm ưu thế quân số, Thác Bạt Nhân tiêu diệt toàn bộ cánh quân này, giết chết Khang Tổ.

Tướng giữ Thọ Dương của Tống là hoàng tử Lưu Thước cố thủ không đánh, quân Ngụy không hạ được.

Thái Vũ đế đích thân cầm quân chủ lực đánh Bành Thành. Các hoàng tử Lưu Nghĩa Cung (em Tống Văn đế) và Lưu Tuấn (con Văn đế) cố thủ không ra, quân Ngụy không hạ được. Tháng 12 năm 450, Tống Văn đế sai Tang Chất đi cứu Bành Thành. Chất chỉ có 1 vạn quân, đụng đại quân Ngụy, bị giết gần hết, chỉ còn 800 quân chạy vào Vu Thai.

Ngụy Thái Vũ đế cho 1 cánh quân nhỏ vây Vu Thai mà cất đại quân nam tiến tiếp. Rằm tháng chạp, quân Ngụy tới Qua Bộ, ông ra lệnh phá nhà dân làm bè, phao tin quân Ngụy muốn vượt Trường Giang vào Kiến Khang. Kinh thành nhà Tống rơi vào tình trạng khẩn cấp, phải điều động cả con em vương công ra trận. Nhưng đến ngày 2 tháng giêng năm 451, Thái Vũ đế hạ lệnh lui quân, chỉ bắt theo dân Tống mang về.

Ngụy Thái Vũ đế quay trở lại Vu Thai, đòi tướng Tống là Tạng Chất dâng rượu. Chất sai mang bình nước tiểu cho vua Ngụy. Thái Vũ đế nổi giận hạ lệnh đánh thành, không tiếc mạng quân sĩ cố đánh cho được. Sau đó vua Ngụy lại gửi thư hăm dọa Tạng Chất. Chất cũng cứng cỏi, gửi thư mắng lại, lại chép giải thưởng của triều đình Lưu Tống vào thư:
"Ai chém được Phật Ly (tức là Thái Vũ đế), phong hầu vạn hộ, thưởng 1 vạn tấm vải!"

Thác Bạt Đào càng tức giận, thúc quân đánh rát, nhưng hơn 1 tháng quân Ngụy hao tổn nhiều vẫn không hạ được thành. Lúc đó Bành Thành vẫn trong tay quân Tống, Thái Vũ đế sợ quân địch hợp 2 mặt đánh lại nên đành giải vây Vu Thai, rút về bắc.

Lúc quân Ngụy rút về qua Bành Thành, hoàng thân Lưu Nghĩa Cung không dám ra đánh. Sau đó vua Tống phát lệnh truy kích tới, quân Ngụy bèn giết hơn 1 vạn dân Tống bắt theo về vì họ đi chậm rồi toàn quân rút mau.

Chiến tranh Tống - Ngụy kết thúc năm 451. Cả hai bên đều bị thiệt hại nặng nề.

Hậu quả với Lưu Tống
Sau trận chiến này sức mạnh của quân Tống suy giảm hẳn, tuy nhiên Bắc Ngụy cũng tổn thất quá nửa binh lực. Từ đó hai bên giữ chặt biên giới dọc theo sông Trường Giang.

Ghi lại cuộc chiến này trong Tư trị thông giám, sử gia Tư Mã Quang viết:
"Quân đội nước Ngụy đã tàn phá các châu Nam Duyện, Từ, Bắc Duyện, Dự, Thanh, Tế. Quân Tống chết và bị thương vô số. Khi quân Ngụy bắt được tù binh, họ nhanh chóng xử tử luôn. Số trẻ em bị đâm ngang người bằng giáo, tai bị cắt xỏ thành từng dây để làm trò giải trí. Những vùng quân Ngụy đi qua bị đốt phá tan hoang đến nỗi cỏ cũng không mọc được. Đến mùa xuân khi chim sẻ quay trở lại, chúng không tìm được chỗ nào để xây tổ và phải bay vào rừng."

Nhận định về thất bại quân sự của Tống Văn Đế, Tư Mã Quang viết:
"Mỗi lần hoàng đế Văn đế cử tướng lĩnh cầm quân, các tướng lĩnh phải tuân theo kế hoạch của hoàng đế, thậm chí ngày mở chiến dịch cũng phải xin hoàng đế phê chuẩn, và họ chẳng được tự quyết định việc gì cả. Hơn nữa các đội quân dự bị không được huấn luyện kỹ càng, chẳng có kỷ luật, quân lính tiến bừa lên khi thắng trận và chạy tán loạn khi thất bại. Đó là hai lý do khiến Văn đế thất bại, nhà nước suy thoái, kỷ nguyên Nguyên gia kết thúc."

Một sử gia khác Thẩm Ước đã cho rằng Văn đế xây dựng quân đội theo cách thức của Quang Vũ đế thời Đông Hán, nhưng Văn đế khác Quang Vũ đế ở chỗ thiếu năng lực lãnh đạo quân sự và đích thân soạn thảo các kế hoạch quân sự.

Năm 452, sau khi nhận được tin Thái Vũ đế  nhà Bắc Ngụy bị quyền thần Tông Ái giết, Văn đế lại chuẩn bị đánh miền bắc, giao cho tướng Tiêu Hi Hoa cầm quân. Nhưng sau khi cánh quân do Trương Dung chỉ huy bị thất bại tại Kiều Áo, Văn đế từ bỏ chiến dịch.

Chinh phạt nước Lâm Ấp
Năm 436, Tống Văn Đế sai Thứ sử Giao Châu Đàn Hòa Chi và Tông Xác (người quận Nam Dương) cùng Túc Canh Hiến làm phó tướng đem binh sang đánh Lâm Ấp. Vua Lâm Ấp là Phạm Dương Mại đem quân ra chống cự. Đàn Hòa Chi và Tông Xác tiến quân chém được tướng, phá được thành, quân Lâm Ấp tan vỡ, Phạm Dương Mại cùng với con chạy thoát được. Đàn Hòa Chi vào đất Lâm Ấp lấy được vàng bạc châu báu rất nhiều rồi rút về.

Tàn sát trong nội tộc
Nhà Lưu Tống sau thời hưng thịnh đã rơi vào tình trạng bất ổn và cuối cùng bị tiêu vong. Một loạt các hoàng đế thiếu năng lực hoặc là các bạo chúa, điều đó đã dẫn tới nhiều cuộc nổi dậy quân sự. Trong số các vị hoàng đế đó có thể kể tới Lưu Thiệu, Tống Hiếu Vũ Đế, Tống Tiền Phế Đế, Tống Minh Đế và Tống Hậu Phế Đế. Vua Minh Đế là đặc biệt tàn bạo, đã giết hại một lượng lớn những người anh em, cháu chắt và các họ hàng gần xa khác - nhiều trong số đó chỉ là trẻ em. Tống Minh Đế đã giết 4 người em trai, 16 người con trai của Hiếu Vũ Đế. Sự thanh trừng tàn khốc diễn ra dưới các đời vua kế tiếp.

Lưu Thiệu giết Tống Văn đế
Tống Văn Đế có 19 người con, lập con trưởng Lưu Thiệu làm Thái tử. Lưu Thiệu thân thiết với người em là Hoàng tử thứ 4 Lưu Tuấn và cả hai người đều tin theo bà đồng Nghiêm Đạo Dục. Nghe theo bà đồng, Lưu Thiệu làm phép bùa yểm để cha mau chết.

Năm 452, việc làm của thái tử Thiệu bị phát giác. Tuy nhiên Văn Đế chỉ mắng hai người con và sai truy tìm bà đồng. Sang tháng giêng năm 453, vẫn có tin tâu báo Nghiêm Đạo Dục còn trong phủ Lưu Thiệu. Văn Đế giận dữ, biết hai người không hối cải, bèn quyết định phế Thái tử Thiệu và hoàng tử Tuấn.

Văn đế mật họp các đại thần Từ Trạm Chi, Giang Trạm, Vương Tăng Xước lại bàn nhưng không quyết đoán lập ai làm thái tử. Vì Từ và Giang đều là quốc thích (có người nhà lấy người hoàng tộc) và đều có ý riêng; Vương Tăng Xước biết hoàn cảnh như vậy, khuyên Văn Đế gấp rút thay Thái tử nhưng thấy vua chần chừ thì sợ việc đổi thái tử không thành mà dễ lộ ra (vì 2 người bàn cùng đều thân hoàng tộc) sẽ bị liên lụy, nên ngầm sai người tiết lộ với Phan Thục phi là mẹ hoàng tử Tuấn. Tuấn vội báo cho Thiệu việc hoán ngôi thái tử.

Thái tử Thiệu sợ hãi, cấp tốc làm binh biến. Rạng sáng 21 tháng 2 năm 453, Thiệu tập hợp 2000 quân dưới quyền tiến vào Đài Thành, dùng chiếu thư giả lừa quân canh cửa mở cửa thành xông vào. Thủ hạ của Thiệu là Trương Siêu Chi sấn vào cung cấm. Tống Văn Đế trong cơn khủng hoảng bèn lấy bàn làm vật đỡ, liền bị chặt đứt cả bàn tay, sau đó bị giết. Từ Trạm Chi và Giang Trạm ngồi họp cùng Văn Đế đến sáng chưa kịp về, cũng bị giết.

Lưu Thiệu tự lập làm hoàng đế, tuy nhiên về sau chính sử Trung Quốc đều gọi niên hiệu của Lưu Thiệu là Nguyên Hung, có nghĩa là giết vua. Ban đầu không biết Vương Tăng Xước giục Văn Đế sớm quyết việc thay thái tử nên Thiệu phong Xước làm Thượng thư Bộ Lại, nhưng sau phát giác bèn giết nốt Xước.

Hiếu Vũ đế
Một người con khác của Văn Đế cũng mang tên Lưu Tuấn là Vũ Lăng Vương Lưu Tuấn đang cùng Thẩm Khánh Chi đi dẹp quân khởi nghĩa, biết tin chính biến, bèn mang quân về hỏi tội Thiệu.

Tháng 3 năm 453, Lưu Thiệu cho rằng Thẩm Khánh Chi theo mình nên viết thư dụ. Không ngờ Khánh Chi mang thư của Thiệu vào báo với Vũ Lăng Vương Lưu Tuấn và đề nghị gấp rút tiến quân.

Được tin Vũ Lăng Vương dấy binh, các trấn đều hưởng ứng. Tháng 4 năm 453, Vũ Lăng Vương Tuấn tự lập làm Hoàng đế, tức Hiếu Vũ Đế. Tháng 5 năm đó quân Hiếu Vũ Đế hạ Đài Thành, giết chết Lưu Thiệu. Tứ Hoàng tử Lưu Tuấn (người đồng mưu giết Văn Đế) chạy trốn cũng bị giết nốt.

Hiếu Vũ Đế vào cung, giết chết hết gia quyến Lưu Thiệu và Hoàng tử Lưu Tuấn.

Không lâu sau, Hiếu Vũ Đế lại sai người đầu độc giết một người em là Nam Bình vương Lưu Thước vì đã được Lưu Thiệu tin tưởng.

Năm 454, chú Hiếu Vũ đế là Thứ sử Kinh Châu - Nam Quận vương Lưu Nghĩa Tuyên nghe theo lời Thứ sử Ung Châu Tạng Chất, bèn dấy binh tranh ngôi. Thanh thế Nghĩa Tuyên rất lớn. Hiếu Vũ Đế sợ hãi, toan đầu hàng để nhường lại ngôi, nhưng em là Tùy vương Lưu Đãn cương quyết phản đối, bèn sai Vương Huyền Mô, Thẩm Khánh Chi mang quân đi dẹp. Hai cánh quân Triều đình nhanh chóng đánh bại và giết chết Nghĩa Tuyên và Tang Chất. Hiếu Vũ Đế sai xử tử 16 người con Nghĩa Tuyên cùng tướng giữ Vu Thai là Thẩm Phác vì đã từng phục tùng Lưu Thiệu. Tùy vương Lưu Đãn được đổi vương tước Cánh Lăng vương.

Năm 455, một người em khác của Hiếu Vũ đế là Vũ Xương vương Lưu Hồn mới 17 tuổi tự lập làm Sở Vương, đặt niên hiệu và trăm quan. Lưu Hồn vốn là người ham chơi và hay giết người. Thủ hạ của Hồn tố giác, Hiếu Vũ Đế điều quân trấn áp, phế làm thứ dân và giết chết.

Năm 459, Cánh Lăng vương Lưu Đãn từng giúp Hiếu Vũ Đế dẹp Nghĩa Tuyên, thấy anh mình nhu nhược, cũng định cướp ngôi. Đãn trấn thủ Quảng Lăng, ngầm chiêu binh làm phản. Việc bị phát giác, Hiếu Vũ Đế sai Thẩm Khánh Chi đi đánh. Đãn cố thủ trong thành, sau bị Khánh Chi phá thành giết chết. Hiếu Vũ Đế giận dân Quảng Lăng chống cự lâu ngày nên khi hạ được thành bèn ra lệnh tàn sát cả thành. Thẩm Khánh Chi phải đứng ra xin cho những người cao không đầy 5 thước được miễn chết nên dân Quảng Lăng mới được sống sốt một số. Phụ nữ trong thành được mang thưởng cho quân sĩ. Sau đó Hiếu Vũ Đế còn ra lệnh chất đầu người chết ở phía nam thành.

Hiếu Vũ Đế ghét Thứ sử Dương châu là Ngạn Thoan, bèn vu cho tội câu kết với Lưu Đãn, bức phải tự sát rồi đầy cả nhà xuống Giao Châu, giữa đường giết hết nam giới trong đoàn đi đày.

Năm 461, một người em khác là Thứ sử Ung châu - Hải Lăng vương Lưu Hưu Mậu mới 17 tuổi cũng làm phản nhưng bị Tham quân Doãn Huyền Khánh nhanh chóng dẹp được và giết chết.

Nhằm phòng ngừa các thế lực quân sự địa phương, Hiếu Vũ Đế phân chia lại địa giới một số châu nhất là các châu Kinh, Dương, Giang. Đông Dương Châu tách ra từ Dương Châu, Hình Châu thành lập từ địa phận Giang Châu và Kinh Châu. Tại các châu, giữa Thứ sử và triều đình có chức quan Điển thiên, nhằm làm tai mắt cho Nhà vua giám sát châu quận, có vai trò ngày càng lớn.

Tiền Phế Đế
Hiếu Vũ Đế chết năm 464 lúc mới 35 tuổi. Con trưởng của ông là Lưu Tử Nghiệp (449 – 465) tức vị Hoàng đế. Tử Nghiệp mới lên 16 tuổi đã hoang chơi tàn phá, như lời chiếu lên ngôi của Tống Minh Đế mô tả: "Tử Nghiệp hung ác điêu ngoa, chống lại tính trời, mặt người lòng thú, lúc mới 8 tuổi mà đã phản đạo bại đức, từ những năm này, xâm vũ ngũ thường, bỏ trệ tam chính".

Việc đầu tiên Lưu Tử Nghiệp làm khi cai trị là giết 3 trọng thần Hoàng thúc Giang Hạ vương Lưu Nghĩa Cung, Thượng thư Liễu Nguyên Cảnh, Thượng thư Tả bộc xạ Nhan Sư Bá.

Lưu Nghĩa Cung mưu cùng Nhan Sư Bá và Liễu Nguyên Cảnh lật đổ Tử Nghiệp. Nghĩa Cung muốn lôi kéo Thẩm Khánh Chi, nhưng Nguyên Cảnh lại khinh Khánh Chi vũ phu, không nên dùng. Khánh Chi biết chuyện, nổi giận, bèn phát giác việc mưu phản. Tiền Phế Đế nhanh chóng điều cấm quân bắt được 3 người. Sau đó Tiền Phế Đế đích thân đến hành hình Nghĩa Cung, sai chặt hết chân tay, móc mắt ngâm mật rồi mới phanh bụng. Cả nhà Nghĩa Cung cùng họ Liễu, họ Nhan bị xử tử.

Việc mưu phản của Lưu Nghĩa Cung khiến Tử Nghiệp lo lắng những người trong hoàng tộc sẽ đe dọa đến ngôi báu. Vì thế Tử Nghiệp quyết định chuyển toàn bộ tông thất vào ở trong cung. Chẳng cần lý do gì Tử Nghiệp cũng ra lệnh đánh đập những người họ hàng của mình. Thậm chí, có lúc cao hứng còn liền biến các vương gia thành những chiếc giẻ lau, buộc dây thừng vào rồi kéo trên nền đất.

Thẩm Khánh Chi tuy có công dẹp loạn nhiều lần, nhưng vì can thẳng Lưu Tử Nghiệp không nên làm điều ác nên cũng bị Tử Nghiệp sai người giết chết (năm 465).

Tử Nghiệp ghét em là Tử Loan mới lên 10 tuổi, vì Loan được cha yêu, nên hạ lệnh giết Loan. Các em cùng mẹ của Loan còn rất nhỏ cũng bị giết cùng.

Chú Tiền Phế Đế là Nghi Dương vương Lưu Sưởng làm Thứ sử Từ Châu lo lắng cho tính mạng của mình, vì thủ hạ ở Bành Thành lại không đồng lòng, bèn trốn sang hàng Bắc Ngụy. Những người chú khác có chút tài năng cũng bị Tử Nghiệp ngược đãi: Tương Đông vương Lưu Úc bị đổi thành Trư vương (Vương lợn), Kiến An vương Lưu Hưu Nhân bị đổi thành Tử vương (Vương chết), Sơn Dương vương Lưu Hưu Hựu bị đổi thành Tặc vương (Vương giặc), Đông Hải vương Lưu Huy bị đổi thành Lư vương (Vương lừa); tất cả bị nhốt vào lồng tre.

Tử Nghiệp là người hoang dâm, trụy lạc và bệnh hoạn, từng thông dâm với chị là Công chúa Sơn Âm Lưu Sở Ngọc, tuy xinh đẹp nhưng cũng dâm loạn vô độ. Khi người anh rể biết chuyện, tìm cách giết người em lẫn cô vợ, Lưu Tử Nghiệp liền hợp mưu với Sở Ngọc giết hại luôn người anh rể của mình. Sở Ngọc còn đòi Tử Nghiệp cấp cho hơn 30 người đàn ông tuấn tú khỏe mạnh để luân phiên hành lạc. Sau đó Tử Nghiệp lại lấy một người cô ruột là công chúa Tân Thái (con gái Văn Đế, em Hiếu Vũ Đế) đã được gả cho tướng Hà Mại, mang vào cung và đổi gọi là Tạ Phi. Hà Mại biết chuyện, muốn dấy binh làm phản để lập Tấn An vương Lưu Tử Huân mới lên 10 tuổi làm vua nhưng bị lộ nên bị giết chết. Tương truyền, Tử Nghiệp còn mắc chứng thị dâm, ra lệnh bắt các vương phi, công chúa ra đứng đầy sân rồi cho đám nô bộc ra hành dâm với họ, còn vua đứng xem để lấy hứng. Tử Nghiệp còn bắt các cung nữ khỏa thân chạy khắp sân để xem, rồi giết khi cô gái đã kiệt sức.

Lưu Tử Nghiệp tàn bạo và dâm loạn nên hay nằm mơ. Một lần, nằm mơ thấy có cung nữ muốn giết mình. Sáng hôm sau hỏi một bà đồng, bà đồng này nói rằng trong hoàng cung có "quỷ". Lưu Tử Nghiệp nghe vậy vô cùng sợ hãi nên sau đó thường hay cầm cung tên đi khắp nơi trong cung để bắn "quỷ".

Trong khi những biến cố này xảy ra ở Kiến Khang, một cuộc vận động đang thành hình chung quanh Tân An Vương Lưu Tử Huân, người con thứ ba của Hiếu Vũ Đế, nhằm phế Lưu Tử Nghiệp và lập Huân làm Hoàng đế tại Tầm Dương dưới sự lãnh đạo của Đặng Uyển. Nhưng trước khi Huân hành động, Lưu Tử Nghiệp đã bị giết và Lưu Úc lên ngôi. Lưu Úc phong cho Huân làm Xa kỵ tướng quân. Năm 466 xảy ra vụ khởi hấn Nghĩa Gia giành ngôi giữa Lưu Tử Huân và Lưu Úc. Lưu Tử Huân đã lên ngôi đặt niên hiệu Nghĩa Gia sau khi nhận được lời hứa ủng hộ của phần lớn các châu quận, nhưng quân Đặng Uyển thất bại, Lưu Tử Huân bị tướng Thẩm Du Chi giết lúc mới 11 tuổi.

Khi Giang Châu mới khởi binh thì trong cung đã có biến. Thủ hạ của Trư vương Lưu Úc đang bị giam là Nguyên Tế Phu đồng mưu với người coi việc ăn mặc của vua là Thọ Thúc Chi, nhân lúc Tiền Phế Đế đang đi khắp nơi trong cung để "bắn quỷ", bèn xông vào cung giết chết. Lưu Úc được cứu thoát ra ngoài, lên ngôi Hoàng đế, tức Lưu Tống Minh Đế.

Minh Đế
Tháng 12 năm 465, Minh Đế lên ngôi, phong Tấn An vương Lưu Tử Huân làm Xa Kỵ tướng quân, nhưng thủ hạ của Tử Huân là Đặng Uyển không chịu thu binh. Các hoàng tử như Lưu Tử Phòng ở Cối Kê, Lưu Tử Húc ở Kinh châu hưởng ứng. Ngoài ra còn các trấn Thanh châu, Từ châu, Ký châu cũng ủng hộ.

Tuy nhiên, lực lượng của Tử Huân nhanh chóng bị dẹp. Tháng 3 năm 466, Ngô Hỷ dẹp được Cối Kê và Ngô Quận. Tháng 8, tướng Thẩm Du Chi tiến vào Tầm Dương, giết chết Tử Huân. Thủ hạ của Tử Huân là Đặng Uyển bị bộ tướng giết.

Năm 471, Minh Đế ốm nặng. Thấy Thái tử nhỏ tuổi, sợ bị bị các em cướp ngôi, bèn giết chết các em là Hưu Hựu, Hưu Nhân (Tặc vương và Tử vương thời Tiền Phế Đế), Thứ sử Kinh châu là Bá Lăng Vương Hưu Nhược. Riêng Thứ sử Giang châu là Quế Dương vương Lưu Hưu Phạm vì dốt nát nên được tha chết. Tướng Ngô Hỷ cũng bị bức tử, tội trạng được ghi trong chiếu là: "Quá được lòng người, há có thể thờ vị chúa giữ văn".

Đầu năm 472, Minh Đế sắp mất, sợ anh hoàng hậu là tướng quân Vương Cảnh Văn sẽ chuyên quyền, bèn triệu đến bắt uống thuốc độc chết trước.

Diệt vong
Tháng 4 năm 472, Minh Đế chết, con là Lưu Dục mới 10 tuổi lên ngôi, tức Hậu Phế Đế.
Biến loạn trong nội tộc nhà Lưu Tống vẫn không dứt. Năm 474, chú Hậu Phế Đế là Thứ sử Giang Châu - Quế Dương Vương Lưu Hưu Phạm (em Minh Đế) vốn tài năng kém cỏi nên được Minh Đế tha chết, tức giận vì không được làm quan nhiếp chính nên nổi loạn tiến quân về Kiến Khang.

Tại Kiến Khang, người nắm quyền quân sự là Tây Dương hầu Tiêu Đạo Thành (427 - 482), nguyên Thứ sử Nam Duyện Châu, dòng dõi Tể tướng Tiêu Hà nhà Tây Hán. Tiêu Đạo Thành đã tham gia trấn áp cuộc nổi dậy của Thái thú Cối Kê, Tầm Dương vương Lưu Tử Phương. Tiêu Đạo Thành phái các tướng Hoàng Hồi và Trương Kính Nhi trá hàng Lưu Hưu Phạm và thừa cơ giết chết Lưu Hưu Phạm, lực lượng của Lưu Hưu Phạm tan rã.

Năm 476, cháu nội Văn Đế là Thứ sử Nam Từ Châu, Kiến Bình vương Lưu Cảnh Tố lại làm phản nhưng cũng nhanh chóng bị dẹp. Hai người em họ Cảnh Tố, con trai Lưu Hưu Nhân (Tặc Vương) là Lưu Bá Hiến và Lưu Bá Dung, vì lớn tuổi nhất trong các anh em họ của vua, nên cũng bị nghi là đồng mưu và bị giết.

Hậu Phế Đế hiếu sát, thích đeo đoản đao bên người, thích đi đêm hễ gặp chó, lừa, ngựa là giết. Thái hậu can ngăn, Lưu Dục bèn sai quan Thái y nấu thuốc độc định giết mẹ, vì có người can ngăn nên mới thôi.

Tháng 6 năm 477, Lưu Dục vào trong trại quân, thấy Tiêu Đạo Thành cởi trần nằm ngủ, bèn vẽ vòng tròn lên bụng Đạo Thành làm bia, định lấy cung bắn vào bụng Đạo Thành. Vương Đạo Ân muốn cứu Đạo Thành, bèn can rằng nếu bắn chết ngay thì không bắn được nhiều lần, nên dùng cung cùn (tên bẻ đầu) mà bắn cho lâu. Hậu Phế Đế nghe theo, nên Đạo Thành thoát chết.

Tiêu Đạo Thành căm ghét Lưu Dục, bèn mưu cùng người hầu của Dục là Dương Ngọc Phu làm binh biến. Tháng 7 năm 477, Ngọc Phu nhân lúc Dục ngủ say bèn đâm chết.

Tiêu Đạo Thành lập em Dục là An Thành Vương Lưu Chuẩn mới lên 9 tuổi lên ngôi, tức Lưu Tống Thuận Đế. Tống Thuận Đế phong cho Tiêu Đạo Thành tước Tề Công, sau đó là Tề Vương, gia phong Cửu tích. Được 2 năm sau (479), Tiêu Đạo Thành phế Lưu Chuẩn tự làm vua, lập ra nhà Tề, tức là nhà Nam Tề thời Nam Bắc triều.

Nhà Lưu Tống diệt vong, tồn tại được 59 năm, tổng cộng có 8 vua (có 9 vua nếu tính cả Lưu Thiệu chỉ làm vua được thời gian ngắn rồi bị giết).

Cũng giống như triều đại cùng thời là Bắc Ngụy, nhà Lưu Tống chính là một trong các triều đại Trung Quốc xảy ra nhiều biến động và đau thương nhất trong cung đình:
Triều đại này có tới 7/9 ông vua yểu mệnh (qua đời khi chưa đầy 35 tuổi) và nhiều người bị sát hại (6/9 vua). Trung bình mỗi vua chỉ cai trị được 6 năm rưỡi.
Điều đáng chú ý là triều Lưu Tống có 1 vị vua bị chính con ruột sát hại (Lưu Tống Văn Đế bị giết bởi thái tử Lưu Thiệu).
Triều Lưu Tống có tiếng xấu là loạn luân, đã xảy ra 1 vụ kết hôn loạn luân và bị nghi là đã xảy ra 3 vụ loạn luân khác: Lưu Tống Hiếu Vũ Đế bị nghi loạn luân với mẹ ruột là thái hậu Lộ Huệ Nam rồi sau đó lại bị nghi là đã loạn luân với tất cả những người con gái của người chú Lưu Nghĩa Tuyên (tức loạn luân giữa anh em họ), Lưu Tống Tiền Phế Đế bị nghi loạn luân với chị gái ruột là công chúa Lưu Sở Ngọc và sau đó kết hôn loạn luân với cô ruột là công chúa Lưu Anh Mị (劉英媚). Lưu Tống Hiếu Vũ Đế lại cũng chính là cha của Lưu Tống Tiền Phế Đế, để lại ô danh "2 cha con đều dâm loạn, hành vi không bằng súc sinh".

Các hoàng đế

Thế phả nhà Tống

Các danh tướng nhà Lưu Tống
 Đàn Đạo Tế
 Vương Huyền Mô
 Tạng Chất
 Thẩm Khánh Chi
 Thẩm Du Chi

Xem thêm
 Lịch sử Trung Quốc
 Nam-Bắc triều
 Nhà Tấn
 Bắc Ngụy
 Chiến tranh Lưu Tống - Bắc Ngụy

Chú thích

Tham khảo
 Thẩm Khởi Vĩ, Kể chuyện Lưỡng Tấn Nam Bắc triều, NXB Đà Nẵng, 2007
 Học viện quân sự cấp cao, Lịch sử Trung Quốc từ thượng cổ đến Năm đời mười nước, 1992

Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc
Nam triều (Trung Quốc)


title: Tipula graeca

text:
Tipula graeca là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Cellana craticulata

text:
Cellana craticulata là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc Mặt Trăng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cellana


title: Laselva

text:
Laselva là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 2007 bởi Furth.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Laselva triplehorni Furth, 2007

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: EBIT

text:
EBIT có thể có nghĩa là:
 EBIT, hay Earnings before interest and taxes (lợi nhuận trước thuế và lãi), trong lĩnh vực tài chính
 EBIT, hay Electron beam ion trap (bẫy ion chùm tia điện tử), trong vật lý
 Một ebit, một trạng thái lượng tử hai bên với sự rối lượng tử và các đơn vị cơ bản của sự rối bitpartite
 Exabit, biểu tượng cho các đơn vị thông tin lưu trữ

Tham khảo


title: Rans

text:
Rans là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 416.Ước lượng dân số năm 2004 là 430.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Calliotropis hataii

text:
Calliotropis hataii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliotropidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Calliotropis


title: Oecetis mambia

text:
Oecetis mambia là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: Cazevieille

text:
Cazevieille là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 160-658 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 166 người.

Tham khảo

Xã của Hérault


title: Nerioidea

text:
Nerioidea là một liên họ ruồi Acalyptratae.

Các loài

 Glyphidops flavifrons - có thể được tìm thấy ở các vùng Cận nhiệt đới và Tân nhiệt đới

Chú thích

Nerioidea


title: All-TIME 100 Movies

text:
All-TIME 100 Movies là danh sách 100 bộ phim được tạp chí Time đánh giá là xuất sắc nhất điện ảnh thế giới. Danh sách này do các nhà phê bình Richard Schickel và Richard Corliss thực hiện, trong đó các bộ phim được chọn chỉ xếp theo thời gian ra đời chứ không xếp hạng cao thấp.

Danh sách

Xem thêm
 Danh sách 100 phim hay nhất của Viện phim Mỹ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 All-TIME 100 Movies  trên trang của tạp chí Time

Tạp chí Time
Danh sách phim
Giải thưởng điện ảnh


title: Lirey

text:
Lirey là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lirey sur le site de l'Institut géographique national

Lirey


title: Dicronychus triangulus

text:
Dicronychus triangulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Straach

text:
Straach là một đô thị thuộc huyện Wittenberg, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: Ambulyx celebensis

text:
Ambulyx celebensis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được miêu tả bởi Jordan năm 1919, và được tìm thấy ở Indonesia.

Phụ loài
Ambulyx celebensis celebensis (Sulawesi)
Ambulyx celebensis banggaiensis Brechlin & Kitching, 2010 (Sula)

Chú thích

Tham khảo

Ambulyx


title: Lão Hạc

text:
Lão Hạc là một truyện ngắn của nhà văn Nam Cao được viết vào năm 1943. Tác phẩm được đánh giá là một trong những truyện ngắn tiêu biểu của dòng văn học hiện thực, nội dung truyện đã phần nào phản ánh được hiện trạng xã hội Việt Nam trong giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám. Truyện đã được đưa vào sách giáo khoa Ngữ văn 8, tập 2 (bộ sách giáo khoa cánh diều)

Tóm tắt nội dung
Lão Hạc  là một người nông dân chất phác, hiền lành. Vợ lão mất sớm, lão còn có một người con trai nhưng vì quá nghèo nên không thể lấy vợ cho con. Sau này, người con gái mà con trai lão yêu thương hết mực ấy lại lấy con trai một ông phó lí, nhà có của. Hắn vì phẫn chí đã rời bỏ quê hương để đến đồn điền cao su làm ăn kiếm tiền theo công-ta (hợp đồng). Lão Hạc luôn trăn trở, suy nghĩ về tương lai của đứa con. Lão sống bằng nghề làm vườn, mảnh vườn mà vợ lão đã mất bao công sức để mua về và để lại cho con trai lão.

Lão có một con chó tên là Vàng – con chó do con trai lão trước khi đi đồn điền cao su đã để lại. Lão coi nó như một người thân trong gia đình. Lão gọi nó là "cậu Vàng" vì lão thật sự trân trọng và rất mực yêu thương nó. Tuy nhiên, vì gia cảnh nghèo khó lại còn trải qua một trận ốm nặng, lão đã kiệt quệ, không còn sức để nuôi nổi bản thân, huống chi là còn có thêm một con chó. Vì muốn giữ mảnh vườn cho con nên ông lão đành cắn răng bán "cậu Vàng" đi. Lão đã rất dằn vặt bản thân khi mang một "tội lỗi" là đã nỡ tâm "lừa một con chó". Lão đã khóc rất nhiều với ông giáo (người hàng xóm thân thiết của lão, và cũng là một nhà tri thức nghèo). Nhưng cũng kể từ đó, lão sống khép kín, lủi thủi một mình.

Sau khi trao gửi hết tài sản cũng như nhờ vả chuyện ma chay sau này của mình cho ông giáo, Lão Hạc đã kết thúc cuộc đời bằng một liều bả chó xin từ Binh Tư. Khi nghe chuyện lão Hạc xin bả chó, ông giáo đã hiểu lầm và có đôi chút thất vọng về con người lương thiện ấy. Nhưng rồi, tới khi chứng kiến cái chết dữ dội và đau đớn của lão, ông giáo mới hiểu ra tất cả : " Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! Lão đừng lo gì cho cái vườn của lão. Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão. Đến khi con trai lão về, tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn: “Đây là cái vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn: cụ thà chết chứ không chịu bán đi một sào...”

Ý nghĩa tác phẩm:

 Phẩm chất của lão Hạc : thương con hết mực (giữ lại kỉ vật của đứa con trai, nghèo đói sau trận ốm mà vẫn không bán đi mảnh đất chỉ vì để người con khi về đỡ khổ cực); liêm khiết, tự trọng (không thể nào tin được mình đã lừa một con chó, trước khi chết gửi tiền ông giáo lo hậu sự mà nhất quyết không nhờ vả)
 Tố cáo xã hội đồng tiền lăn trên đạo đức và hiện thực tàn khốc cho tầng lớp nông dân và trí thức nghèo

Chuyển thể
Năm 1980, Lão Hạc cùng với hai tác phẩm khác của nhà văn Nam Cao là Sống mòn và Chí Phèo đã được dựng thành bộ phim mang tên "Làng Vũ Đại ngày ấy". Vai Lão Hạc lúc đó đã được giao cho nhà văn Kim Lân.

Trong phim, do là sự kết hợp của ba tác phẩm nên một số chi tiết đã được thay đổi so với truyện của Nam Cao, cụ thể như sau (chỉ tính riêng với tác phẩm Lão Hạc):
Bá Kiến vì ham mảnh vườn của Lão Hạc nên đã nghĩ ra nhiều lý do ép Lão Hạc phải bán mảnh vườn cho y như nói dối rằng con lão đang theo phát xít Nhật và bị truy bắt, lão phải bán vườn cho Bá Kiến thì y mới chạy chọt giúp.
Chi tiết Binh Tư là người cho lão Hạc bả chó được thay thế bằng nhân vật Chí Phèo, sau khi Lão Hạc chết Chí Phèo lấy hết tài sản của lão, kể cả mảnh vườn.
Câu chuyện của Lão Hạc đã được thầy giáo Thứ viết và được đăng báo.

Năm 2020, đạo diễn Trần Vũ Thủy làm phim Cậu Vàng với nội dung lấy cảm hứng từ truyện Lão Hạc nhưng phát triển theo hướng khác hẳn, thay vì trung thành với nguyên tác. Phim được phát hành tại các rạp trên toàn Việt Nam vào ngày 8-1-2021. Phim bị chê nhiều lỗi và chỉ thu được 2 tỷ đồng trong tuần đầu công chiếu, phim không tạo được hiệu ứng tích cực và chịu lỗ nặng.

Xem thêm
 Nam Cao
 Chí Phèo
 Văn học hiện thực
 Kim Lân

Tham khảo

Tác phẩm của Nam Cao
Truyện ngắn Việt Nam
Tác phẩm văn học Việt Nam
Văn học Việt Nam


title: Bufo brevirostris

text:
Bufo brevirostris là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Đây là loài đặc hữu của Ấn Độ.

Nguồn
 Biju, S.D., Dutta, S., Vasudevan, K., Vijayakumar, S.P., Srinivasulu, C. & Bhuddhe, G.D. 2004. Bufo brevirostris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

B
Ếch Ấn Độ
Động vật được mô tả năm 1937


title: Tháp Société Générale

text:
Tháp Société Générale (tiếng Pháp: Tours Société Générale) là một tổ hợp nhà chọc trời ở khu La Défense, Paris, Pháp, tổ hợp này bao gồm 2 tòa nhà chọc trời sinh đôi là tháp Alicante (Tour Alicante) nằm phía Nam và tháp Chassagne (Tour Chassagne) nằm phía Bắc. Đây hiện là nơi đặt trụ sở của một trong những ngân hàng lớn nhất nước Pháp, ngân hàng Société Générale.

Kiến trúc
Được hoàn thành vào năm 1995, tòa tháp đôi này có độ cao tối đa 167 m. Bên trong tháp Chassagne được trang trí bằng đá trắng có nguồn gốc từ làng Chassagne ở Auvergne, còn bên trong tháp Alicante được trang trí bằng đá cẩm thạch đỏ lấy từ vùng Alicante ở Tây Ban Nha. Hai tòa tháp xây cách nhau khoảng 40 m với phần mái dốc vào giữa. Do diện tích 125.000 m² của hai tòa tháp không đáp ứng được hết nhu cầu, ngân hàng Société Générale đã phải cho xây dựng thêm một tòa nhà thứ 3 ở khu La Défense là tháp Granite, tòa nhà cao 183 m này được dự định sẽ hoàn thành trong năm 2008.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Tháp Société Générale trên Emporis

Nhà chọc trời Paris
La Défense
Tháp đôi


title: 3408 Shalamov

text:
3408 Shalamov (1977 QG4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 8 năm 1977 bởi N. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3408 Shalamov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: Rodriguesia

text:
Rodriguesia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Oreisplanus perornata

text:
Oreisplanus perornata là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy ở vùng núi của New South Wales và Victoria.

Sải cánh dài khoảng 30 mm.

Ấu trùng ăn Gahnia sieberiana. They construct a shelter made from blades of grass curled and joined with silk. It rests in this shelter during the day. Pupation takes place inside the shelter.

Chú thích

Tham khảo
Australian Insects
Australian Faunal Directory

Liên kết ngoài

P
P
Động vật được mô tả năm 1893


title: Ấu (thực vật)

text:
Ấu là tên thông dụng tại Việt Nam để chỉ các loài thực vật có hoa thuộc họ Trapaceae trong bộ Đào kim nương (Myrtales). Họ này chỉ gồm một chi duy nhất là Trapa với các loài phổ biến nhất là Trapa natans, Trapa bicornis và Trapa incisa.

Họ này đôi khi được coi là một phần của họ Anh thảo chiều (Onagraceae) hoặc phân họ Trapoideae của họ Bằng lăng (Lythraceae, chẳng hạn như APG II) khi theo các dữ liệu của phát sinh loài học.

Danh sách loài
Các loài trong họ Ấu là các thực vật thủy sinh sống một năm, có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới hoặc ôn đới ấm của đại lục Á-Âu và châu Phi. Chúng sống trong các vùng nước nông, chảy chậm, mực nước sâu tối đa 5 m. Các quả của chúng trông giống như đầu trâu với sừng là các gai nhọn và nói chung tại Việt Nam được gọi là củ ấu. Bên trong các "củ" này là một hạt chứa tinh bột. Thông thường các củ ấu hay được luộc để ăn.

 Trapa acicularis
 Trapa acornis
 Trapa alatyrica
 Trapa algeriensis
 Trapa amurensis
 Trapa annosa
 Trapa annosa f. bicornis
 Trapa annosa f. erecticornis
 Trapa annosa f. pseudomuzzanensis
 Trapa antennifera
 Trapa araborum
 Trapa arcuata
 Trapa astrachanica
 Trapa astrachanica var. caspica
 Trapa austroafricana
 Trapa bicornis: Ấu hoa trắng
 Trapa bicornis var. acornis
 Trapa bicornis var. bispinosa
 Trapa bicornis var. coreanus
 Trapa bicornis var. quadrispinosa
 Trapa bicornis var. taiwanensis
 Trapa bispinosa
 Trapa borysthenica
 Trapa brevicarpa
 Trapa brevicarpa var. delicata
 Trapa brevicarpa var. mirabila
 Trapa brevicarpa subsp. calosa
 Trapa brevicarpa subsp. rubida
 Trapa brevicarpa f. effigia
 Trapa brevicarpa f. miniata
 Trapa brevicarpa f. muzzanensoides
 Trapa brevicarpa f. perexcelsa
 Trapa brevicarpa f. quadrata
 Trapa carinthiaca
 Trapa caspica
 Trapa castanea
 Trapa caucasica
 Trapa chinensis
 Trapa cochinchinensis
 Trapa colchica
 Trapa congolensis
 Trapa conocarpa
 Trapa conocarpa var. pyramidalis
 Trapa conocarpa var. suecica
 Trapa cruciata
 Trapa danubialis
 Trapa europaea
 Trapa europaea var. clipeata
 Trapa europaea var. egregia
 Trapa europaea var. vulgata
 Trapa fastigiata
 Trapa flerovii
 Trapa grozdovii
 Trapa hungarica
 Trapa hyrcana
 Trapa incisa: Ấu dài
 Trapa insperata
 Trapa jankovicii
 Trapa japonica
 Trapa japonica var. jeholensis
 Trapa japonica var. longicollum
 Trapa japonica var. magnicorona
 Trapa japonica var. tuberculifera
 Trapa jeholensis
 Trapa kasachstanica
 Trapa kazakorum
 Trapa komarovii
 Trapa korshinskyi
 Trapa krauselii
 Trapa laevis
 Trapa litwinowii
 Trapa litwinowii var. chihuensis
 Trapa longicarpa
 Trapa longicarpa var. contortula
 Trapa longicarpa var. loricata
 Trapa longicarpa var. mammeata
 Trapa longicarpa var. rubra
 Trapa longicarpa var. spatiosa
 Trapa longicarpa subsp. perlongicornis
 Trapa longicarpa subsp. valida
 Trapa longicarpa f. alticarpa
 Trapa longicarpa f. amplicornis
 Trapa longicarpa f. arcuata
 Trapa longicarpa f. bicornis
 Trapa longicarpa f. brevicola
 Trapa longicarpa f. columnifera
 Trapa longicarpa f. concamerata
 Trapa longicarpa f. coronatoides
 Trapa longicarpa f. depressa
 Trapa longicarpa f. elata
 Trapa longicarpa f. elongata
 Trapa longicarpa f. falcata
 Trapa longicarpa f. perangusticornis
 Trapa longicarpa f. producticarpa
 Trapa longicarpa f. pseudomuzzanensis
 Trapa longicarpa f. subcoronata
 Trapa longicarpa f. tesselata
 Trapa longicarpa f. turgida
 Trapa macropoda
 Trapa macropoda var. bispinosa
 Trapa macrorhiza
 Trapa maleevii
 Trapa manshurica
 Trapa manshurica var. tranzschelii
 Trapa manshurica f. komarovii
 Trapa maeotica
 Trapa maximowicii
 Trapa media
 Trapa metschorica
 Trapa natans: Ấu nước
 Trapa natans var. bispinosa
 Trapa natans var. borysthenica
 Trapa natans var. europaea
 Trapa natans var. hamata
 Trapa natans var. natans
 Trapa natans var. pumila
 Trapa numidica
 Trapa okensis
 Trapa pectinata
 Trapa potaninii
 Trapa pseudincisa
 Trapa pseudincisa var. nanchangensis
 Trapa pseudincisa var. potaninii
 Trapa pseudocolchica
 Trapa pseudoincisa
 Trapa pseudoincisa var. aspinifa
 Trapa pseudoincisa var. complana
 Trapa pseudorossica
 Trapa pyramidalis
 Trapa quadricornis
 Trapa quadrispinosa
 Trapa quadrispinosa var. yongxiuensis
 Trapa raciborskii
 Trapa rossica
 Trapa rossica var. pseudorossica
 Trapa saissanica
 Trapa sajanensis
 Trapa septentrionalis
 Trapa sibirica
 Trapa spryginii
 Trapa taiwanensis
 Trapa tranzschelii
 Trapa tuberculifera
 Trapa turbinata
 Trapa ucrainica
 Trapa uralensis
 Trapa verbanensis
 Trapa wolgensis

Đặc điểm
Thân mọc ngầm dưới nước của các loài ấu dài tới 3,6-4,5 m (12–15 ft), với các rễ ăn sâu trong lòng bùn. Chúng có hai dạng lá, các lá mọc ngầm dưới nước được phân chia như lông chim mọc dọc theo chiều dài thân và các lá mọc nổi trên mặt nước không phân chia mọc thành hình hoa thị trên mặt nước. Các lá mọc nổi có các khía răng cưa, hình trứng hoặc tam giác, dài khoảng 2–3 cm, trên các cuống lá phình to và xốp, dài 5–9 cm. Các hoa có màu trắng hay tím với 4 cánh hoa, mọc vào mùa hè và được thụ phấn nhờ côn trùng.

Chú thích

Tham khảo

T


title: Neodima

text:
Neodima là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1992 bởi Schimmel & Platia.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Neodima cechovskyi Schimmel, 1998
 Neodima sichuanensis Schimmel & Platia, 1992

Chú thích

Tham khảo

Prosternini


title: Mahesh Chandra Mehta

text:
Mahesh Chandra Mehta (sinh ngày 12 tháng 10 năm 1946) là một luật sư bảo vệ lợi ích công cộng người Ấn Độ.

Năm 1996, ông được thưởng Giải Môi trường Goldman cho cuộc đấu tranh không ngừng của ông tại các tòa án Ấn Độ, chống lại các ngành công nghiệp gây ô nhiễm môi trường. Năm 1997 ông cũng đoạt Giải thưởng Ramon Magsaysay cho việc phục vụ công cộng ở châu Á.

Tham khảo

Sinh năm 1946
Nhân vật còn sống
Nhà bảo vệ môi trường Ấn Độ


title: Ủy ban Hướng đạo Thế giới

text:
Ủy ban Hướng đạo Thế giới (World Scout Committee) là bộ phận hành chính của Tổ chức Phong trào Hướng đạo Thế giới (World Organization of the Scout Movement hay viết tắt là WOSM). Nó là một trong ba thành phần chính yếu của Tổ chức Phong trào Hướng đạo Thế giới; với hai thành phần còn lại là Hội nghị Hướng đạo Thế giới (World Scout Conference) và Văn phòng Hướng đạo Thế giới (World Scout Bureau). Ủy ban Hướng đạo Thế giới có trách nhiệm thi hành các giải pháp của Hội nghị Hướng đạo Thế giới và hành động thay mặt cho Hội nghị giữa các cuộc họp của Hội nghị.

Ủy ban gồm có 14 thành viên. Trong số đó có 12 thành viên, mỗi một người đến từ một quốc gia khác nhau, được Hội nghị Hướng đạo Thế giới bầu lên với nhiệm kỳ sáu năm. Các thành viên không phải là đại diện cho quốc gia của họ mà vì ích lợi của toàn thể phong trào. Tổng Thư ký và Thủ quỹ của Tổ chức Phong trào Hướng đạo đương nhiên là thành viên của Ủy ban. Các chủ tịch ủy ban Hướng đạo vùng (có 6 vùng trên thế giới) tham dự trong các cuộc họp của Ủy ban Hướng đạo Thế giới để thu nhận góp ý.

Ủy ban họp mỗi năm hai lần, thường là ở Genève, Thụy Sĩ. Ban lãnh đạo của nó gồm có Chủ tịch, hai Phó chủ tịch, và Tổng Thư ký họp khi cần.

Thành viên hiện tại của Ủy ban Hướng đạo Thế giới

Một loạt chương trình chiến lược
Ủy ban Hướng đạo Thế giới có thiết lập một loạt chương trình để nhắm vào những công việc ưu tiên chiến lược hàng đầu như đã được định nghĩa bởi Hội nghị Hướng đạo Thế giới. Các chương trình này như sau:

 Tuổi Trẻ Dấn thân (Youth Involvement)
 Tình Nguyện viên trong Hướng đạo (Volunteers in Scouting)
 Quảng bá Hướng đạo (Scouting's Profile - communications, partnerships, resources)

Các ủy ban thường trực
 Kiểm toán
 Ngân sách
 Tổ chức
 Vinh danh và tưởng thưởng

Hợp tác với các tổ chức khác
Đây là một Ủy ban cố vấn của Tổ chức Phong trào Hướng đạo Thế giới và Hội Nữ Hướng đạo Thế giới. Nó bao gồm các thành viên của Ủy ban Thế giới và Ban Thế giới của cả hai tổ chức.

Lực lượng Đặc nhiệm năm 2007 tổ chức Lễ Sinh nhật Hướng đạo 100 năm bao gồm thành viên của Ủy ban Hướng đạo Thế giới, Văn phòng Hướng đạo Thế giới, Quỹ Hướng đạo Thế giới, và Hội Hướng đạo của Vương quốc Liên hiệp Anh.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bronze Wolf - a short history

Chú thích

Tổ chức Phong trào Hướng đạo Thế giới
Hướng đạo

en:World Organization of the Scout Movement#World Scout Committee


title: Asterogyne ramosa

text:
Asterogyne ramosa là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được (H.E.Moore) Wess.Boer mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Asterogyne
Thực vật được mô tả năm 1968
Thực vật Venezuela


title: Bidessus nero

text:
Bidessus nero là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Gschwendtner miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Bidessus


title: Alcadozo

text:
Alcadozo là một đô thị ở Albacete, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Đô thị này có 761 dân năm 2007 (giảm so với 1439 năm 1900 và 1860 năm 1930). Alcadozo nằm ở độ cao 925 m trên mực nước biển, cách Albacete 42 km. Diện tích đô thị này là 99,6 km², mật độ dân số 7,64 người/km². Mã số bưu chính của Alcadozo là 02124, dãy số đầu điện thoại là (+34) 967 29.
Alcadozo giáp các đô thị: Peñas de San Pedro (Albacete), Casas de Lázaro (Albacete), Ayna (Albacete), Liétor (Albacete), Pozohondo (Albacete) và Peñascosa (Albacete)

Tham khảo

Đô thị ở Albacete


title: Ngọc Lặc

text:
Ngọc Lặc là một huyện cửa ngõ, trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội khu vực phía tây tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa lý

Huyện Ngọc Lặc có vị trí địa lý:

 Phía bắc giáp huyện Cẩm Thủy và huyện Bá Thước
 Phía nam giáp huyện Thường Xuân và huyện Thọ Xuân
 Phía tây giáp huyện Lang Chánh
 Phía đông giáp huyện Yên Định.

Huyện Ngọc Lặc có diện tích 490,99 km², dân số năm 2019 là 136.611 người, mật độ dân số đạt 278 người/km².

Địa hình
Địa hình phức tạp, đồi núi ở phía tây (chiếm 40,1% diện tích), đỉnh Lam Sơn (472 m), đồng bằng phía đông xen nhiều đồi gò. Sông Cầu Chày, Sông Âm, Sông Hép chảy qua.

Lịch sử

Tên gọi
Miền đất Ngọc Lặc trải qua nhiều thời kỳ chia tách, sáp nhập, thay đổi tên gọi khác nhau nhưng vùng đất Ngọc Lặc đã có cư dân sinh sống khá sớm, có địa thế chiến lược quân sự trọng yếu, là nơi căn cứ của nghĩa quân Lam Sơn. Cũng từ vùng đất Ngọc Lặc nghĩa quân Lam Sơn dấy binh khởi nghĩa đánh thắng quân Minh xâm lược, giành lại độc lập cho dân tộc lập nên Triều đại hậu Lê, một Triều đại phong kiến thịnh trị nhất so với các Triều đại phong kiến Việt Nam. Nên vùng đất Ngọc Lặc được các Triều đại phong kiến Việt Nam ví như một viên ngọc quý phải lấy lụa và gấm vóc bọc chặt để cất kỹ hay viên ngọc quý phải được cất giữ như nhà vua cất giữ "triện" trong một cái ẩm. Tên gọi huyện Ngọc Lặc được xuất xứ từ đấy.

Trước Cách mạng Tháng Tám 1945
Theo sách địa chí và địa danh viết ở thời Lê và thời Nguyễn cũng như những di chi khảo cổ của các nhà khảo cổ học người Pháp từ những năm hai mươi của thế kỷ XX đã phát hiện ở Ngọc Lặc những di chỉ của cư dân cư trú thời đại đá mới (thuộc văn hoá Hòa Bình) trong các hang động như: Hang Mộc Trạch, Lộc Thịnh I và Lộc Thịnh II.

Vào thời văn hoá Đông Sơn, trên đất Ngọc Lặc đã phát hiện được các nhóm đồ đồng Đông Sơn gồm: công cụ, vũ khí, trống đồng ở các xã Ngọc Khê qua di chỉ khảo cổ Mả Mè và núi Nú (xã Nguyệt Ấn).

Thời thuộc Hán, Ngọc Lặc thuộc vào huyện Đô Lung.

Thời thuộc Tùy - Đường (581 - 905) miền đất Ngọc Lặc thuộc huyện Di Phong rồi huyện Đường Lâm đến tận thời Đinh - Tiền Lê - Lý.

Thời Trần - Hồ thuộc huyện Nga Lặc (tương đương với huyện Ngọc Lặc ngày nay và một phần đất huyện Thọ Xuân phía tả ngạn sông Chu)

Thời thuộc Minh nhập Nga Lặc với Lôi Giang gọi là huyện Nga Lạc (tức huyện Ngọc Lặc và huyện Cẩm Thủy ngày nay).

Thời Hậu Lê năm Quang Thuận thứ 10 (1469), Ngọc Lặc thuộc huyện Lương Giang, phủ Thiệu Thiên.

Thời Nguyễn là phần đất của huyện Thụy Nguyên. Năm Thành Thái thứ 12 (1900), cắt tổng Ngọc Lặc và các xã người Mường thuộc tổng Yên Trường, Quảng Thi (huyện Thụy Nguyên, phủ Thiệu Hoá) thành lập châu Ngọc, sau đó là châu Ngọc Lặc.

Thời Hậu Lê và thời Nguyễn cho đến Cách mạng Tháng Tám 1945, huyện Ngọc Lặc được chia thành 4 đơn vị tổng. Các tổng được gọi tắt bằng chữ đầu là: Tổng Ngọc (Ngọc Khê), Tổng Cốc (Cốc Xá), Tổng Hạt (Hạt Cao), Tổng Vân (Vân Am). Dưới tổng là các đơn vị cư dân cơ sở (xã, thôn, mường, làng, trang, trại) và có ông mường, ông cai, lý trưởng cai quản. Thời nhà Nguyễn những đơn vị dân cư đông đúc được gọi là mường, làng hay còn do vị trí địa lý nhiều làng trong một khu vực địa lý thuận lợi thành lập thôn như thôn Mỹ Thi (nay là xã Mỹ Tân); thôn Cao Trị (nay là xã Cao Ngọc); thành lập xã như xã Thạch Yến (gồm mường Yến và một số làng lân cận thuộc xã Thạch Lập ngày nay). Những đơn vị dân cư ít hay mới đến khai hoang lập nghiệp gọi là làng, trang.

Sau Cách mạng Tháng Tám 1945
Sau Cách mạng Tháng Tám (1945), châu Ngọc Lặc đổi thành huyện Ngọc Lặc.

Các đơn vị tổng được bãi bỏ và thay bằng các đơn vị xã, với quy mô nhỏ hơn. Từ năm 1946 - 1963, toàn huyện Ngọc Lặc được chia thành 12 xã là: Cao Khê, Đô Lương, Quang Trung, Ngọc Thắng, Minh Sơn, Lộc Thịnh, Kiên Thọ, Phúc Thịnh, Nguyệt Ấn, Phùng Giáo, Vân Am và Lương Ngọc.

Từ năm 1963 đến năm 1982 được chia tách thành 17 đơn vị hành chính:
Chia xã Cao Khê thành Ngọc Khê, Mỹ Tân và Cao Ngọc
Chia xã Đô Lương thành Thúy Sơn và Thạch Lập
Chia xã Lộc Thịnh thành Lộc Thịnh và Đồng Thịnh
Chia xã Ngọc Thắng thành Ngọc Liên, Ngọc Trung và Ngọc Sơn
Thành lập thị trấn nông trường Thống Nhất, thị trấn nông trường Sông Âm, thị trấn nông trường Lam Sơn. Cũng trong năm 1963 cắt xã Lương Ngọc về huyện Thường Xuân (nay là xã Lương Sơn và Ngọc Phụng); cắt đất mường Kim Ơi xã Quang Trung về huyện Cẩm Thủy (nay là xã Cẩm Châu); cắt đất mường Ne làng Quan Trì thuộc xã Lộc Thịnh về xã Yên Lâm thuộc huyện Yên Định ngày nay.

Ngày 5 tháng 7 năm 1977, theo quyết định 177-CP của Hội đồng Chính phủ, sáp nhập hai huyện Ngọc Lặc và huyện Lang Chánh thành huyện Lương Ngọc. Các đơn vị xã và thị trấn nông trường là: thị trấn nông trường Sông Âm, thị trấn nông trường Lam Sơn, Vân Am, Cao Ngọc, Mỹ Tân, Ngọc Khê, Thúy Sơn, Thạch Lập, Quang Trung, Đồng Thịnh, Lộc Thịnh, Ngọc Liên, Ngọc Sơn, Ngọc Trung, Minh Sơn, Kiên Thọ, Nguyệt Ấn, Phúc Thịnh, Phùng Giáo, Quang Hiến, Đồng Lương, Tân Phúc, Tam Văn, Giao An, Trí Nang, Yên Khương, Lâm Phú.

Ngày 23 tháng 10 năm 1978, thị trấn nông trường Thống Nhất được chuyển về huyện Thiệu Yên.

Ngày 2 tháng 10 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 102-HĐBT về việc phân vạch địa giới một số xã thuộc tỉnh Thanh Hóa. Trong đó:
Chia xã Lộc Thịnh thành xã Lộc Thịnh và xã Cao Thịnh
Chia xã Minh Sơn thành xã Minh Sơn và xã Minh Tiến
Chia xã Phùng Giáo thành xã Phùng Giáo và Phùng Minh.

Ngày 30 tháng 8 năm 1982, huyện Ngọc Lặc được tái lập với 2 thị trấn nông trường: Lam Sơn, Sông Âm và 20 xã: Cao Ngọc, Cao Thịnh, Đồng Thịnh, Kiên Thọ, Lộc Thịnh, Minh Sơn, Minh Tiến, Mỹ Tân, Ngọc Khê, Ngọc Liên, Ngọc Sơn, Ngọc Trung, Nguyệt Ấn, Phúc Thịnh, Phùng Giáo, Phùng Minh, Quang Trung, Thạch Lập, Thúy Sơn, Vân Am.

Ngày 3 tháng 6 năm 1988, Chính phủ quyết định thành lập thị trấn huyện lỵ Ngọc Lặc.

Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về sắp xếp, đổi mới và phát triển các nông trường quốc doanh, ngày 9 tháng 1 năm 2004, Thủ tướng Chính phủ ký Nghị định số 15/NĐ-CP. Theo đó:

 Thành lập xã Lam Sơn trên cơ sở đất đai, dân số thị trấn nông trường Lam Sơn quản lý và làng Minh Thủy (xã Minh Tiến)
 Giải thể thị trấn nông trường Sông Âm, chuyển đất đai, dân số trước kia của thị trấn về các xã Nguyệt Ấn, Kiên Thọ, Phùng Minh, Phùng Giáo (huyện Ngọc Lặc), Thọ Minh, Xuân Châu, Xuân Lam, Xuân Thiên (huyện Thọ Xuân) quản lý.

Ngày 15 tháng 3 năm 2017, Bộ trưởng Bộ Xây dựng quyết định công nhận thị trấn Ngọc Lặc và khu vực dự kiến mở rộng (gồm toàn bộ thị trấn Ngọc Lặc và một phần các xã Ngọc Liên, Ngọc Khê, Quang Trung, Thúy Sơn, Minh Sơn) đạt tiêu chuẩn đô thị loại IV.

Ngày 1 tháng 12 năm 2019, sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Ngọc Khê, một phần diện tích và dân số của các xã Thúy Sơn và Quang Trung vào thị trấn Ngọc Lặc.

Huyện Ngọc Lặc có 1 thị trấn và 20 xã như hiện nay.

Hành chính
Huyện Ngọc Lặc có 21 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Ngọc Lặc (huyện lỵ) và 20 xã: Cao Ngọc, Cao Thịnh, Đồng Thịnh, Kiên Thọ, Lam Sơn, Lộc Thịnh, Minh Sơn, Minh Tiến, Mỹ Tân, Ngọc Liên, Ngọc Sơn, Ngọc Trung, Nguyệt Ấn, Phúc Thịnh, Phùng Giáo, Phùng Minh, Quang Trung, Thạch Lập, Thúy Sơn, Vân Am.

Giao thông
Đường Hồ Chí Minh chạy suốt chiều dài của huyện, quốc lộ 15A (từ đường Phố Cống, thị trấn Ngọc Lặc đến giáp huyện Lang Chánh, đoạn từ ngã ba Thọ Phú đến Lam Kinh), tỉnh lộ 519 (chỉ còn đoạn gần 2 km qua Phố 1, thị trấn Ngọc Lặc), tỉnh lộ 516B (từ Thống Nhất qua Lam Sơn sang Phố Châu) chạy qua.

Người nổi tiếng
 Lê Lai
 Lê Niệm
 Lê Đình Chinh
 Mai Tiến Thành
 Phạm Văn Tích
 Bùi Tiến Dũng
 Bùi Tiến Dụng.

Chú thích

Tham khảo


title: Blepharoa

text:
Blepharoa là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài tiêu biểu
Blepharoa mamestrina (Butler, 1882)

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuinae


title: Megachile dolichotricha

text:
Megachile dolichotricha là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1927.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1927


title: Octhispa caprea

text:
Octhispa caprea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Octhispa


title: (6290) 1985 CA2

text:
{{DISPLAYTITLE:(6290) 1985 CA2}}

(6290) 1985 CA2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 12 tháng 2 năm 1985.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1985
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Sceloenopla mitis

text:
Sceloenopla mitis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Sceloenopla


title: Vườn quốc gia Karlamilyi

text:
Vườn quốc gia Karlamilyi (tên cũ là Vườn quốc gia sông Rudall) là một vườn quốc gia ở Tây Úc, Úc. Vườn quốc gia trong khu vực Pilbara của Tây Úc (Australia), 1.252 km (778 dặm) phía đông bắc của Perth. Đây là vườn quốc gia lớn thứ hai ở Australia và một trong những vườn quốc gia lớn nhất trên thế giới. Vườn quốc gia Kakadu ở Lãnh thổ phía Bắc là công viên quốc gia lớn nhất ở Úc với diện tích 1.980.400 ha (4.894.000 mẫu Anh).

Khu vực này theo truyền thống là đất nước Martu, mà họ gọi Karlamilyi. Vườn quốc gia nằm giữa sa mạc cát Little và sa mạc Great Sandy  và bao gồm diện tích lưu vực của sông Rudall.

Tham khảo

Vườn quốc gia Tây Úc
IUCN Loại II


title: Chauvency-Saint-Hubert

text:
Chauvency-Saint-Hubert  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 190 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Chauvencysainthubert


title: Anthidium semicirculare

text:
Anthidium semicirculare là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Anthidium
Động vật được mô tả năm 1985


title: Dicranomyia funesta

text:
Dicranomyia funesta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: La Puebla de Almoradiel

text:
La Puebla de Almoradiel là một đô thị trong tỉnh Toledo, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 5770 người.

Tham khảo

Đô thị ở Toledo


title: Gouville

text:
Gouville  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: La Tourette-Cabardès

text:
La Tourette-Cabardès là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie. Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Tourettois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 La Tourette-Cabardès trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tourette-Cabardès


title: Hydaticus laetabilis

text:
Hydaticus laetabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydaticus


title: Saint-Martin-Osmonville

text:
Saint-Martin-Osmonville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Saint-Martin-Osmonville on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Cernotina attenuata

text:
Cernotina attenuata là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Cernotina


title: Saginafusus

text:
Saginafusus là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Các loài
Các loài trong chi Saginafusus gồm có:

 Saginafusus pricei (E.A. Smith, 1887)

Chú thích

Tham khảo

Fasciolariidae


title: Tipula quadrisetosa

text:
Tipula quadrisetosa là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Buddhika Mendis

text:
Yange Oshanka Buddhika Mendis (sinh ngày 22 tháng 6 năm 1979) là 1 vận động viên cricket người Sri Lanka. A là 1 left-handed batsman, off spin bowler và cũng là wicket-keeper, anh chơi cho đội tuyển quốc gia Singapore từ năm 2002 thi đấu first-class và List A cricket cho Bloomfield Cricket and Athletic Club ở quê nhà Sri Lanka.

Biography
Anh sinh ở Sri Lanka năm 1979, Buddhika Mendis bắt đầu sự nghiệp với đội Bloomfield Cricket and Athletic Club, anh chơi trận first-class đầu tiên đối đầu với Nondescripts Cricket Club vào tháng năm 1999. Anh chơi tất cả sáu trận first-class, sau đó là 4 trận List A.

Sau đó anh chuyển tới Singapore và thi đấu cho đội tuyển quốc gia từ năm 2002 tại giải Stan Nagaiah Trophy và one-day series đối đầu với Malaysia. He thi đấu series này mỗi năm cho tới 2007.

He chơi giải ACC Trophy ở Kuala Lumpur năm 2004, và cũng chơi ACC Fast Track Countries Tournament đối đầu với Nepal và Hong Kong. Sau đó anh chơi ACC Fast Track Nations Tournament với Malaysia và Hong Kong.

Năm 2006, anh thi đấu ACC Trophy ở Kuala Lumpur, và 1 trận ACC Premier League với Nepal. He chơi giải Saudara Cup với Malaysia lần đầu tiên vào năm 2007, và cũng chơi ACC Twenty20 Cup ở Kuwait cùng năm. He là người thi đấu nhiều nhất cho Singapore ở giải Division Five của World Cricket League tại Jersey năm 2008.

Tham khảo


title: Chó

text:
Chó (Danh pháp khoa học: Canis lupus familiaris hoặc Canis familiaris; từ Hán Việt gọi là "cẩu" (狗), "khuyển" (犬) hoặc cầy, những chú chó con còn được gọi là "cún"), là một loài động vật thuộc chi Chó (Canis), tạo nên một phần tiến hóa của sói, đồng thời là loài động vật ăn thịt trên cạn có số lượng lớn nhất. Chó và sói xám thuộc nhóm chị em, giống như những loài sói hiện đại đều không có họ hàng gần đến những loài sói được thuần hóa đầu tiên, đồng nghĩa với tổ tiên gốc của chó đã bị tuyệt chủng.

Chó cũng là loài động vật đầu tiên được con người thuần hóa và đã được chọn giống qua hàng thiên niên kỷ với nhiều hành vi, khả năng cảm nhận và đặc tính vật lý. Loài vật này được sử dụng để giữ nhà hoặc làm thú chơi. Răng của chúng dùng để giết mồi, nhai thịt và gặm thịt, thỉnh thoảng để cắn nhau. Chó là loài động vật được nuôi nhiều trên thế giới, có thể trông coi nhà, chăn cừu, dẫn đường, kéo xe, cũng là thực phẩm giàu đạm. Chó giúp con người rất nhiều việc như trông nhà cửa, săn bắt, và được xem như là loài vật trung thành, tình nghĩa nhất với con người. Ngày nay, nhu cầu nuôi chó cảnh đang được phát triển nên những giống chó nhỏ như Fox, Chihuahua hoặc chó thông minh như Collie được nhiều người chơi quan tâm đến.

Nguồn gốc
Tổ tiên của loài chó bao gồm cả cáo và chó sói là một loài động vật có vú gần giống như chồn sinh sống ở các hốc cây vào khoảng 40 triệu năm trước. Còn loài chó như chúng ta thấy ngày nay được tiến hóa từ một loài chó nhỏ, màu xám. Vào cuối kỳ Băng hà, cách đây khoảng 40.000 năm, chó sói và người chung sống với nhau thành nhóm săn mồi theo bầy. Chó sói và người thường tranh nhau con mồi, thậm chí còn giết nhau. Nhưng hẳn là chó sói đã bắt đầu tìm bới những mẩu thức ăn thừa do con người bỏ lại. Con người đã thuần hóa chó sói con và qua lai giống nhiều thế hệ, chó sói tiến hóa thành chó nhà ngày nay.

Phân loại

Năm 1758, nhà phân loại học Carl Linnaeus đã công bố trong cuốn Systema Naturae về việc phân loại loài, trong đó Canis (chi chó) là một từ tiếng Latin nghĩa là chó. Ông phân loại loài chó nuôi là Canis familiaris (Linnaeus, 1758) và trong trang kế tiếp về một loài riêng biệt, ông phân loại chó sói là Canis lupus (Linnaeus, 1758). Năm 1926, Ủy ban Quốc tế về Danh mục Động vật học (ICZN) đã đưa ra luận điểm 91 rằng loài chó nuôi Canis familiaris (Linnaeus, 1758) được đưa vào danh sách chính thức. Năm 1957, ICZN quy định trong luận điểm 451 rằng ''Canis dingo (Meyer, 1793) là tên sử dụng cho loài chó dingo và được đưa vào danh sách chính thức của loài này. Chó còn được con người lai tạo ra nhiều giống chó khác nhau, rất đa dạng. Giống chó lai là giống chó vốn được ghép bởi 2 loài chó bố, mẹ khác nhau (về màu sắc, hình dạng,...). Hai con bố, mẹ này sau khi giao phối sẽ tạo ra một giống chó mới mang thuộc tính của bố mẹ, tổ tiên.

Năm 1999, một nghiên cứu về ADN mitochondria cho thấy rằng chó cưng có thể xuất phát từ sói xám. Trong quá trình phát triển, các giống chó như dingo và chó hát New Guinea đã xuất hiện khi các cộng đồng con người cách ly lẫn nhau hơn. Trong cuốn sách Mammal Species of the World, phiên bản thứ ba năm 2005, nhà động vật học W. Christopher Wozencraft liệt kê sói Canis lupus và các phân loài hoang dã, cũng đề xuất thêm hai phân loài khác, tạo thành nhóm chó cưng. Phân loài đầu tiên là familiaris, được Linnaeus đặt tên vào năm 1758, và phân loài thứ hai là dingo, được Meyer đặt tên vào năm 1793. Wozencraft cũng cho rằng hallstromi (chó hát New Guinea) là một tên khác của dingo. Ông dựa vào nghiên cứu về ADN mitochondria như một trong những căn cứ để đưa ra quyết định này. Có một số tranh cãi trong cộng đồng nhà động vật học về việc bao gồm cả familiaris và dingo trong nhóm "chó cưng".

Một hội thảo diễn ra năm 2019, do Canid Specialist Group thuộc Ủy ban Công bằng Sinh vật Công bằng của IUCN tổ chức, xem dingo và chó hát New Guinea là chó hoang Canis familiaris, do đó không đánh giá chúng trong Danh sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.

Tiến hóa

Thuần hóa

Một con chó được thuần hóa được tìm thấy ở Oberkassel, Bonn, Đức, được xem là hóa thạch chó cổ nhất đã được chấp nhận. Các chứng cứ về ngữ cảnh, đồng vị, di truyền và hình thái cho thấy con chó này không phải là một con sói địa phương. Nó đã chết cách đây 14.223 năm và được tìm thấy được chôn cùng với một người đàn ông và một người phụ nữ. Cả ba người được rắc phấn màu đỏ hematite và chôn dưới những khối bazan lớn, dày. Con chó đã mất vì mắc phải bệnh cảm cúm chó. Mặc dù đã có mô tả về hóa thạch của các con chó thời kỳ cổ từ cách đây 30.000 năm, nhưng việc phân biệt chúng là chó hay sói vẫn gây tranh cãi do sự đa dạng hình thái giữa các con sói trong thời kỳ Pleistocen muộn.

Theo thông tin hiện có, chó được coi là loài động vật đầu tiên được thuần hóa trong thời kỳ của người săn bắn trước thời kỳ nông nghiệp. Dữ liệu di truyền cho thấy rằng tất cả các con chó cổ và hiện đại có nguồn gốc chung từ một quần thể sói cổ đã tuyệt chủng, khác với dòng họ sói hiện đại. Có một nhóm sói Pleistocen muộn được tìm thấy gần Thayngen ở Thụy Sĩ, được xếp vào một nhóm em gái của các di tích sói. Tổ tiên chung gần nhất của chó và sói được ước tính từ cách đây khoảng 32.100 năm. Điều này cho thấy rằng có thể có một con sói Pleistocen muộn tuyệt chủng đã là tổ tiên của chó, và sói hiện đại là họ hàng gần nhất của chó.

Chó là một ví dụ điển hình về quá trình thuần hóa động vật thông qua mối quan hệ đồng hành với con người. Trong suốt nhiều năm, những câu hỏi xoay quanh việc chó được thuần hóa lần đầu ở đâu và khi nào đã gặp nhiều khó khăn cho các nhà khoa học. Tuy nhiên, dữ liệu di truyền cho thấy quá trình thuần hóa chó đã bắt đầu từ khoảng 25.000 năm trước đây, trong một hoặc nhiều quần thể sói tại châu Âu, vùng Bắc Cực cao hoặc Đông Á. Một nghiên cứu vào năm 2021 cũng chỉ ra rằng chó đã được thuần hóa ở Siberia cách đây khoảng 23.000 năm bởi người Siberia Bắc cổ đại, sau đó lan rộng từ phía đông sang châu Mỹ và từ phía tây qua châu Á.

Các giống chó

Chó là loài động vật có sự biến đổi lớn nhất trên Trái đất, với khoảng 450 giống chó được công nhận trên toàn cầu. Trải qua quá trình lựa chọn của con người, trong thời kỳ Victoria, đã phát triển các giống chó hiện đại, dẫn đến sự đa dạng về diện mạo. Hầu hết các giống chó đã được phát triển trong khoảng 200 năm qua từ một số nhóm nguồn gốc. Từ đó, chó đã trải qua sự thay đổi nhanh chóng về diện mạo và hình thành thành các giống chó hiện đại ngày nay nhờ vào sự lựa chọn nhân tạo của con người. Có sự biến đổi lớn về hình dạng hộp sọ, cơ thể và chiều dài cơ thể giữa các giống chó. Điều này tạo ra sự đa dạng diện mạo của chó vượt xa so với tất cả các loài động vật ăn thịt khác. Mỗi giống chó có những đặc điểm riêng về hình thái, bao gồm kích thước cơ thể, hình dạng hộp sọ, hình dạng đuôi, loại lông và màu sắc. Ngoài ra, chó còn có các đặc điểm hành vi đa dạng như bảo vệ, chăn dắt, săn bắn, lấy về và phát hiện mùi. Chúng cũng có những đặc điểm cá nhân khác nhau như hành vi xã hội, táo bạo và hung dữ, cho thấy sự đa dạng về chức năng và hành vi của chó. Với sự đa dạng diện mạo và chức năng, chó đã trở thành loài ăn thịt phổ biến nhất trên toàn thế giới. Chúng đã phân bố rộng khắp và trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của con người. Ví dụ điển hình về sự phân tán này là sự hiện diện của nhiều giống chó hiện đại thuộc dòng châu Âu trong thời kỳ Victoria.

Đặc điểm
Các giác quan như thị giác, thính giác và khứu giác phát triển mạnh: Chó có mắt to, tai dựng và mũi nhạy, nhờ đó chúng có thể theo dấu con mồi thành công, dù là săn đơn độc hay theo bầy. Tất cả các loài chó trừ chó bụi rậm Nam Mỹ đều có chân dài thích nghi với chạy nhanh khi săn đuổi mồi. Chó là loài "đi bằng đầu ngón chân" và có các bàn chân đặc trưng, năm ngón ở chân trước và bốn ngón ở chân sau. Đôi khi có trường hợp chó nhà có năm ngón ở chân sau (móng thứ năm gọi là móng huyền). Chó rừng có đuôi dài, lông dày, thường đồng màu và không có đốm sọc.

Thời gian mang thai trung bình của chó kéo dài khoảng 60 đến 62 ngày, có thể sớm hơn hoặc kéo dài đến 65 ngày. Lúc mới ra đời, chó con không có răng nhưng chỉ sau 4 tuần tuổi đã có thể có 28 chiếc răng. Giống như tất cả các động vật có vú, sau khi con non được sinh ra con mẹ cho con non bú và chăm sóc con non vài tháng, với sự giúp đỡ của các thành viên khác trong gia đình, lúc này con mẹ sẽ trở nên hung dữ. Bộ hàm đầy đủ của loài thú này là 42 chiếc.

Mắt chó có đến 3 mí: một mí trên, một mí dưới và mí thứ ba nằm ở giữa, hơi sâu vào phía trong, giúp bảo vệ mắt khỏi bụi bẩn. Chó phân biệt vật thể đầu tiên là dựa vào chuyển động sau đó đến ánh sáng và cuối cùng là hình dạng. Vì thế thị giác của chúng rất kém, chó có thể nhìn thấy màu lam, màu vàng, nhưng không phân biệt được đỏ và lục. Cụ thể thì bên trong mắt của chó có hai loại tế bào hình nón có thể cảm nhận màu sắc, trong khi ở người là ba. Bù lại, chúng có thể quan sát khá rõ trong đêm tối.

Tai của chúng rất thính, chúng có thể nhận biết được 35.000 âm rung chỉ trong một giây. Khứu giác của chúng cũng rất thính như tai. Người ta có thể ngửi thấy mùi thức ăn ở đâu đó trong nhà bếp nhưng chó thì có thể phân biệt từng gia vị trong nồi, thậm chí những chú chó săn còn tìm ra những cây nấm con nằm sâu trong rừng, vì chúng có thể phân biệt gần 220 triệu mùi khác nhau. Với mỗi con chó, sống mũi và nếp nhăn trên mũi sẽ tạo ra những đường vân độc nhất - gọi là vân mũi, là thứ giúp nhận định danh tính của chúng.

Não chó rất phát triển. Trí tuệ của loài chó có thể tương đương với một đứa trẻ 2 tuổi. Não bộ của chó có tiết ra oxytocin khi tương tác với con người và đồng loại. Điều này cũng giống như phản ứng của não người khi được ôm hoặc hôn. Có thể thấy vào mùa đông lạnh, thỉnh thoảng chó hay lấy đuôi che cái mũi ướt át, đấy là cách chúng giữ ấm cơ thể cho mình. Thân nhiệt của chó là 38°C. Chó có đến 2 lớp lông: lớp bên ngoài dễ thấy, còn lớp lót bên trong giúp cho chúng giữ ấm, khô ráo trong nhũng ngày mưa rét, thậm chí còn có nhiệm vụ "hạ nhiệt" trong những ngày oi bức.

Về sức khỏe, người ta đã tính được rằng: chó 1 năm tuổi tương ứng với người 16 tuổi. Chó 2 tuổi tương ứng với người 24 tuổi, chó 3 năm tuổi - người 30, và sau đó cứ thêm một năm tuổi chó bằng 4 năm tuổi người. Một số thức ăn thông thường của con người và hộ gia đình có thể gây độc cho chó, như Sô-cô-la, hành và tỏi, nho và nho khô, mắc ca, xylitol cũng như nhiều loài thực vật và chất liệu có thể gây ngộ độc khác. Các dấu hiệu ngộ độc có thể là nôn mửa nhiều, ngất hoặc thậm chí tử vong.

Trong văn hóa

Trong văn hóa tâm linh của một số dân tộc, chó là con vật thân thiết gắn bó thủy chung với người chủ nói riêng và con người nói chung, những đặc tính của chó được tôn vinh, thậm chí có nơi chó được thờ cúng tại các đền thờ, miếu mạo. Theo một nhà dân tộc học người Nga, tục thờ chó khá phổ biến ở nhiều dân tộc trên thế giới, và có ở hầu khắp thần thoại các dân tộc ở Đông Nam Á lục địa. Ban đầu tục này xuất phát từ các dân tộc chăn nuôi gia súc khu vực Tây Nam Á, với vai trò canh giữ đàn gia súc. Sau đó có thể người Ấn–Âu từ thời đồng thau đã mang vào Đông Á truyền thống chăn nuôi cùng với tín ngưỡng thờ chó. Trong thần thoại vùng Địa Trung Hải và Cận Đông, hình tượng chó, kẻ canh giữ gia súc đã sớm chuyển thành kẻ canh giữ thế giới âm phủ.

Văn hóa về chó trong nghệ thuật đã có niên đại hàng ngàn năm khi chó được vẽ tại tường trong các hang động. Việc miêu tả chó trở nên tinh vi hơn khi nhiều giống được phát triển và quan hệ giữa người và chó phát triển. Những cảnh đi săn phổ biến trong thời Trung Cổ và Phục Hưng. Chó được phác họa để biểu tượng cho sự dẫn dắt, bảo vệ, lòng trung thành, trung tín,, tin tưởng, quan tâm và yêu thương.

Trong đời sống

Thuật từ "chó nhà" (tiếng Anh: domestic dog) bao gồm cả chó nuôi và chó hoang. Từ chó trong tiếng Anh, "dog" xuất phát từ một từ tiếng Anh cổ docga, nghĩa là "một giống chó mạnh" (powerful dog breed). Thuật ngữ này cũng có thể bắt nguồn từ *dukkōn (một từ tiếng Proto-Germanic), viết trong tiếng Anh cổ là finger-docce ("finger-muscle"). Piotr Gąsiorowski từng gợi ý rằng từ tiếng Anh cổ docga thực chất xuất phát từ một tính từ tiếng Anh cổ chỉ màu sắc dox.

Chó còn được dùng huấn luyện đặc biệt để hỗ trợ trong công việc của cảnh sát và quân đội (gọi là cảnh khuyển hay chó nghiệp vụ). Ngoài ra, trong Chiến tranh thế giới thứ hai, chó chống tăng còn được Quân đội Liên Xô để chống lại xe tăng Đức vào các năm 1941–1942.

Chó nổi tiếng
Con chó đầu tiên được đưa vào không gian là con Laika của Liên Xô trong chuyến bay năm 1957. Laika đã chết vì đau tim trong chuyến bay, xác của nó đã bị bốc cháy cùng con tàu khi rơi vào bầu khí quyển. Ở Philipines, một chú chó tên Kabang đã bị mất mõm vì cứu con gái và cháu gái của chủ. Nó trở nên nổi tiếng cũng nhờ hành động ''dũng cảm'' đó. Ngoài hai chú chó đã nói trên, chú chó Hachiko (1924 - 1935) của Nhật Bản cũng là một biểu tượng của sự trung thành trên toàn thế giới khi nó đứng ở sân ga đợi chủ đến 10 năm.

Thịt chó

Thịt chó là một món ăn thông thường tại một số nước châu Á như Hàn Quốc, Trung Quốc, Việt Nam, nó vừa có tính cách bình dân lại vừa được xếp vào hàng đặc sản.Theo quan niệm ở một số địa phương Việt Nam thì thịt chó còn là món ăn giải xui. Tuy nhiên, tại nhiều quốc gia Tây phương và Hồi giáo, việc giết chó làm thịt và ăn thịt chó (và mèo) được coi là tàn bạo và bị cấm.

Tại Việt Nam, chó dùng làm thịt thường là chó cỏ không phải là "chó cảnh", "chó Tây", vì theo đánh giá thì hai loại đó vừa đắt vừa không ngon. Thịt chó ngoài việc cung cấp thực phẩm còn có một giá trị y học nhất định theo quan niệm người Á Đông (trừ Nhật Bản). Thịt chó theo Trung y có vị mặn, tính ấm và có rất nhiều chất đạm. Theo công văn Cục Thú y ban hành vào ngày 23.1.2014, chỉ riêng tại Việt Nam, hàng năm ước tính có khoảng 5 triệu cá thể chó bị giết phục vụ cho nhu cầu tiêu thụ thịt.

Tham khảo

Nguồn tham khảo

Xem thêm
 Phân loại giới Động vật

Đọc thêm

 Abrantes, Roger (1999). Dogs Home Alone. Wakan Tanka, 46 pages. ISBN 0-ngày 93 tháng 2 năm 484 (paperback).
 A&E Television Networks (1998). Big Dogs, Little Dogs: The companion volume to the A&E special presentation, A Lookout Book, GT Publishing. ISBN 1-57719-353-9 (hardcover).
 Alderton, David (1984). The Dog, Chartwell Books. ISBN 0-89009-786-0.
 Bloch, Günther. Die Pizza-Hunde , 2007, Franckh-Kosmos-Verlags GmbH & Co. KG, Stuttgart, ISBN 978-3-440-10986-1
 Brewer, Douglas J. (2002) Dogs in Antiquity: Anubis to Cerberus: The Origins of the Domestic Dog, Aris & Phillips ISBN 0-85668-704-9
 Coppinger, Raymond and Lorna Coppinger (2002). Dogs: A New Understanding of Canine Origin, Behavior and Evolution, University of Chicago Press ISBN 0-226-11563-1
 Cunliffe, Juliette (2004). The Encyclopedia of Dog Breeds. Parragon Publishing. ISBN 0-7525-8276-3.
 Derr, Mark (2004). Dog's Best Friend: Annals of the Dog-Human Relationship. University of Chicago Press. ISBN 0-226-14280-9
 Donaldson, Jean (1997). The Culture Clash. James & Kenneth Publishers. ISBN 1-888047-05-4 (paperback).
 Fogle, Bruce, DVM (2000). The New Encyclopedia of the Dog. Doring Kindersley (DK). ISBN 0-7894-6130-7.
 Grenier, Roger (2000). The Difficulty of Being a Dog. University of Chicago Press ISBN 0-226-30828-6
 Milani, Myrna M. (1986). The Body Language and Emotion of Dogs: A practical guide to the Physical and Behavioral Displays Owners and Dogs Exchange and How to Use Them to Create a Lasting Bond, William Morrow, 283 pages. ISBN 0-688-12841-6 (trade paperback).
 Pfaffenberger, Clare (1971). New Knowledge of Dog Behavior. Wiley, ISBN 0-87605-704-0 (hardcover); Dogwise Publications, 2001, 208 pages, ISBN 1-929242-04-2 (paperback).
 Shook, Larry (1995). "Breeders Can Hazardous to Health", The Puppy Report: How to Select a Healthy, Happy Dog, Chapter Two, pp. 13–34. Ballantine, 130 pages, ISBN 0-345-38439-3 (mass market paperback); Globe Pequot, 1992, ISBN 1-55821-140-3 (hardcover; this is much cheaper should you buy).
 Shook, Larry (1995). The Puppy Report: How to Select a Healthy, Happy Dog, Chapter Four, "Hereditary Problems in Purebred Dogs", pp. 57–72. Ballantine, 130 pages, ISBN 0-345-38439-3 (mass market paperback); Globe Pequot, 1992, ISBN 1-55821-140-3 (hardcover; this is much cheaper should you buy).
 RW Nelson, Couto page 107 Small animal internal medicine,
 Thomas, Elizabeth Marshall (1993). The Hidden Life of Dogs (hardcover), A Peter Davison Book, Houghton Mifflin. ISBN 0-395-66958-8.
 Trumler, Eberhard. Mit dem Hund auf du; Zum Verständnis seines Wesens und Verhaltens ; 4. Auflage Januar 1996; R. Piper GmbH & Co. KG, München

Liên kết ngoài

 American Kennel Club
 Biodiversity Heritage Library bibliography for Canis lupus familiaris
 CompareCanines.com - Compare 150+ dog breeds in over 50 different categories
 Canadian Kennel Club
 Fédération Cynologique Internationale (FCI) - World Canine Organisation
 New Zealand Kennel Club
 The Kennel Club (UK)
 Dogs in the Ancient World, an article on the history of dogs

 Hiệp hội Những người nuôi chó giống Việt Nam - Vietnam Kennel Association VKA

Động vật ăn xác chết
Động vật đã được thuần hóa
Bài cơ bản dài trung bình
L
Loài toàn cầu
Sinh vật mô hình
Động vật được mô tả năm 1758
Động vật ăn thịt
Động vật dạ dày đơn


title: 11849 Fauvel

text:
11849 Fauvel (1988 CF7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 2 năm 1988 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11849 Fauvel

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1988


"Tell Me I'm Not Dreamin' (Too Good to Be True)" là ca khúc do hai anh em Jermaine và Michael Jackson thể hiện, nằm trong album của Jermaine Jackson, Jermaine Jackson tại Hoa Kỳ và Dynamite tại Anh và các quốc gia khác. Bài hát được đề cử cho giải Grammy năm 1985 hạng mục ca khúc R&B xuất sắc của một nhóm nhạc hoặc song ca. Nó cũng rất thành công trên bảng xếp hạng Billboard Hot Dance Club Play với ba tuần liên tiếp ở vị trí quán quân vào tháng 6 năm 1984.

Tham khảo

Bài hát của Jermaine Jackson
Bài hát của Michael Jackson
Đĩa đơn năm 1984
Đĩa đơn năm 1989
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Bài hát năm 1984
Ca khúc song ca
Đĩa đơn của Arista Records


title: Platythelphusa denticulata

text:
Platythelphusa denticulata là một loài cua nước ngọt trong họ Potamonautidae.

Chúng thường được tìm thấy ở Tanzania.

Chú thích

Tham khảo

 Cumberlidge, N. & Marjinissen, S. 2004. Platythelphusa denticulata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Dados de 10 de Agosto de 2007.

D
Động vật được mô tả năm 1952


title: Hội Cơ học Việt Nam

text:
Hội Cơ học Việt Nam là tổ chức xã hội nghề nghiệp phi lợi nhuận của những người Việt Nam nghiên cứu và giảng dạy trong lĩnh vực cơ học.

Hội được thành lập ngày 5 tháng 8 năm 1982 tại Huế. Hiện nay, Hội có hơn 3000 hội viên đang giảng dạy nghiên cứu tại hơn 30 cơ quan đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng cơ học. Hội được tổ chức thành 5 Hội chuyên ngành, 2 Hội địa phương và 10 chi hội. Hội Cơ học Việt Nam là tổ chức thành viên của Liên đoàn Quốc tế về Cơ học Lý thuyết và Ứng dụng (IUTAM) và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam

 Trụ sở: số 264 phố Đội Cấn, phường Liễu Giai, quận Ba Đình, Hà Nội.
 Chủ tịch đầu tiên,người sáng lập ra Hội Cơ học Việt Nam,Giáo sư,Tiến sĩ khoa học, Viện sĩ Nguyễn Văn Đạo.
 Chủ tịch thứ 2: GS.TSKH, Trung tướng Nguyễn Hoa Thịnh
 Chủ tịch hiện nay là: GS.TSKH Nguyễn Tiến Khiêm, Viện Cơ học Việt Nam
 Các phó chủ tịch:
 GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Đại học Quốc gia Hà Nội
 GS.TS Trần Văn Nam, Giám đốc Đại học Đà Nẵng
GS.TS Đinh Văn Phong, Phó Hiệu Trưởng Đại học Bách Khoa Hà Nội
PGS.TS Lê Kỳ Nam, Phó Giám đốc Học viện Kỹ thuật Quân sự
GS.TS Trần Ích Thịnh, Chủ tịch Hội Cơ học Vật rắn
PGS.TS Hoàng Văn Huân, Chủ tịch Hội Cơ học Thủy Khí
 PGS.TS Nguyễn Xuân Hùng, Chủ tịch Hội Cơ học Tính toán
 PGS.TS Nguyễn Đăng Tộ, Trưởng ban Olympic Cơ học.

 Tổng thư ký: GS.TS. Trần Văn Liên, Trường Đại học Xây dựng.
 Chánh Văn phòng kiêm Phó Tổng Thư ký: PGS.TS Nguyễn Việt Liên, Viện Cơ học

Hoạt động
 Hàng năm vào tháng 3, tháng 4, Hội Cơ học Việt Nam phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức các cuộc thi Olimpic Cơ học sinh viên toàn quốc.
 Hội đã tổ chức thành công các hội nghị:
 Hội nghị Cơ học Toàn quốc lần thứ I ngày 11-14/9/1966 tại Huế
 Hội nghị Cơ học Toàn quốc lần thứ I ngày 24 - 26/2/1977 tại Hà Nội
 Hội nghị Cơ học Toàn quốc lần thứ III ngày 3 - 6/ 8 / 1982 tại Huế
 Hội nghị Cơ học Toàn quốc lần thứ IV ngày 20 -22 /1/ 1988 tại Hà Nội
 Hội nghị Cơ học Toàn quốc lần thứ V vào ngày 3 - 5/15/1992 tại Hà Nội
 Hội nghị Cơ học Toàn quốc lần thứ VI vào ngày 3-5/12/1997 tại Hà Nội
 Hội nghị Cơ học Toàn quốc lần thứ VII vào ngày 18-20/12/2002 tại Hà Nội
 Hội nghị Cơ học toàn quốc kỷ niệm 25 năm ngày thành lập Viện Cơ học vào ngày 8-9/4/2004
 Hội nghị Cơ học toàn quốc lần thứ VIII vào tháng 12/2007 tại Hà Nội
 Hội thảo: "Một số vấn đề Cơ học ứng dụng trong sản xuất và quốc phòng", tổ chức tại Học viện Kỹ thuật Quân sự từ 30/5 đến 1/6 năm 1985.
 Trường hè Cơ học (Đồ Sơn - Hải Phòng) được Hội tổ chức từ 1/7 đến 6/7 năm 1986.
 Năm 2001, Hội nghị khoa học về sự cố công trình I được tổ chức vào ngày 23/11/2001
 Hội nghị khoa học về sự cố công trình II được tổ chức vào ngày 15/11/ 2003
 Năm 2003, Hội nghị Cơ học Thủy Khí Toàn quốc được tổ chức tại Đà Nẵng.
 Năm 2003, Hội thảo "Động lực học và điều khiển" được tổ chức tại Viện Cơ học Hà Nội vào tháng 9/2003.
 Hội nghị khoa học Cơ học thủy khí toàn quốc năm 2004, 20 - 23/7/2004 tại Hà Tiên
 Ngày 27/5/2005, Hội Cơ học Việt Nam tổ chức Hội thảo toàn quốc "Cơ học và khí cụ bay có điều khiển" lần thứ I tại Trung tâm Khoa học và Công nghệ Quân sự- Hà Nội.
 Hội nghị Cơ học Thủy khí quốc được tổ chức vào ngày 20-22/7/2005 tại Hạ Long
 Năm 2006, Hội đã tổ chức Hội nghị khoa học toàn quốc về Cơ học vật rắn biến dạng tại Hà Nội.
 Năm 2006, Hội đã tổ chức Hội nghị khoa học toàn quốc về Cơ kỹ thuật và Tự động hóa tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội.
 Hội nghị Khoa học Cơ học Thủy khí toàn quốc được tổ chức vào ngày 26-28/7/2005 tại Vũng Tàu.
 Ngày 26 đến ngày 28 tháng 7 năm 2007, Hội nghị Cơ học Thủy khí Toàn quốc được tổ chức tại Huế.
 Năm 2008, Hội đã tổ chức Hội nghị Khoa học Cơ học Thủy khí Toàn quốc tại Đại học Công nghệ- Đại học Quốc gia Hà Nội.
 Năm 2008, Hội đã tổ chức Hội nghị Cơ học Vật rắn Biến dạng.

Các Hội chuyên ngành, địa phương và Cơ quan, đơn vị trực thuộc
 Hội Cơ học tính toán và mô phỏng
 Chủ tịch: GS.TSKH. Nguyễn Tiến Khiêm, Viện Cơ học
 Phó Chủ tịch: GS.TS. Trần Văn Nam
 Hội Cơ học vật rắn biến dạng
 Chủ tịch: GS.TS Trần Ích Thịnh, Đại học Bách khoa Hà Nội.
 Thư ký: PGS.TS, Đào Như Mai, Viện Cơ học
Hội Động lực học và Điều khiển
 Chủ tịch: GS.TSKH Nguyễn Văn Khang, Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội.
 Thư ký: PGS.TS Nguyễn Phong Điền.
Hội Cơ học Thủy khí
 Chủ tịch danh dự: GS, TSKH, AHLĐ Nguyễn Ân Niên
 Chủ tịch: PGS.TS Hoàng Văn Huân
 Phó chủ tịch kiêm tổng thư ký: PGS.TS Hà Ngọc Hiến
Hội Cơ học Máy và Rô-bốt
 Chủ tịch: PGS, TS Phan Bùi Khôi
 Thư ký:
 Hội Cơ học Đất, Đá và Môi trường rời Việt Nam
 Chủ tịch: GS.TS. Đỗ Như Tráng, Học viện Kỹ thuật Quân sự;
 Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký: TS. Phạm Quốc Tuấn
 Hội Cơ học Hà Nội
 Chủ tịch: GS.TS. Nguyễn Văn Phó, Trường Đại học Xây dựng
 Thư ký: PGS. Khổng Doãn Điền, Trường Đại học Thủy lợi
 Hội Cơ học Thành phố Hồ Chí Minh
 Chủ tịch: PGS.TS. Nguyễn Quốc Thái, Đại học SPKT TP HCM
 Thư ký: PGS.TS.
 Viên nghiên cứu và Phát triển công nghệ mới (trụ sở Tp. HCM)
 Liên hiệp khoa học sản xuất Nhiệt - Thủy - Khí động (Trụ sở tại: 264 Đội Cấn, Hà Nội)
 Trung tâm huấn luyện và Phổ biến Cơ học (Trụ sở: 94 Bạch Đằng, Hà Nội)

Hợp tác quốc tế
 Hội Cơ học Việt Nam là thành viên của Liên đoàn Quốc tế về Cơ học Lý thuyết và Ứng dụng (IUTAM).
 Hội Cơ học Máy là thành viên của Hội Cơ học Máy quốc tế (IFTOMM).
 Hội Cơ học đá Việt Nam là thành viên của Hội Cơ học đá và Công trình Quốc tế (ISRM).

Lãnh đạo Hội Cơ học qua các thời kỳ
Từ khóa I đến khóa V
 Nguyễn Văn Đạo: Chủ tịch sáng lập, Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học.
 Nguyễn Hoa Thịnh: Phó chủ tịch thường trực Giáo sư, TSKH, Nhà giáo nhân dân, Trung tướng.
 Đỗ Sanh: Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký, Giáo sư, TSKH, Nhà giáo nhân dân,
 Nguyễn Văn Điệp: Phó chủ tịch, Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học.
 Đào Huy Bích: Phó chủ tịch, Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học.
 Nguyễn Thiện Phúc: Phó chủ tịch, Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học.
 Phạm Phú Lý: Phó chủ tịch, phó giáo sư, tiến sĩ.

Khóa VI (2007-2012):
 Nguyễn Hoa Thịnh: Giáo sư, TSKH, Nhà giáo nhân dân, Trung tướng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web Hội Cơ học Việt Nam
 Ban chấp hành tw Hội Cơ học Việt Nam nhiệm kỳ 2007-2012

C