title: Chất rắn

text:
Chất rắn dạng vật chất khác chất lỏng (các trạng thái khác là chất lỏng, chất khí và plasma). So với các trạng thái vật chất kia, các phân tử trong chất rắn sắp xếp chặt chẽ với nhau và chứa ít động năng nhất. Vật rắn được đặc trưng bởi độ cứng và khả năng chống lại lực tác dụng lên bề mặt (theo phương vuông góc hoặc phương tiếp tuyến). Những đặc tính này phụ thuộc vào tính chất của các nguyên tử cấu tạo nên chất rắn, cấu trúc sắp xếp, và lực liên kết giữa các nguyên tử đó. Chất rắn không chảy được như chất lỏng để có hình dạng như vật chứa của nó, cũng không nở ra để lấp đầy toàn bộ thể tích sẵn có như chất khí. Chất rắn không thể bị nén với áp suất nhỏ trong khi chất khí có thể nén được với áp suất nhỏ bởi vì các phân tử trong chất khí được chuyển động tự do.

Chất rắn thường được chia thành ba dạng cơ bản — tinh thể, vô định hình, và giả tinh thể. Tinh thể có cấu trúc nguyên tử được sắp xếp trật tự đều đặn và có tính lặp lại tuần hoàn. Hầu hết tất cả các kim loại và các khoáng chất như muối ăn (natri chloride) đều có cấu trúc tinh thể. Chất rắn vô định hình là vật chất mà các nguyên tử và phân tử đều không được sắp xếp theo một mạng không gian nhất định. Thủy tinh, nhựa, và gel là những loại chất rắn vô định hình. Chất rắn giả tinh thể (hay còn được gọi tựa tinh thể, quasi-crystal) có những cấu trúc đối xứng mới được khám phá, trong đó sự lặp lại của các nguyên tử không được tuần hoàn ở mỗi đoạn nhất định. Cấu trúc tựa tinh thể thường gặp ở các hợp kim của nhôm khi kết hợp với các kim loại khác như sắt, cobalt, hoặc nickel.

Ngành vật lý liên quan đến chất rắn được gọi là vật lý chất rắn, và là nhánh chính của vật lý vật chất ngưng tụ (bao gồm cả chất lỏng). Ngành khoa học vật liệu chủ yếu quan tâm đến các tính chất vật lý và hóa học của chất rắn. Ngành hóa học chất rắn đặc biệt quan tâm đến việc tổng hợp các vật liệu mới, cũng như khoa học xác định và thành phần hóa học.

Cấu trúc vi mô

Các nguyên tử, phân tử hoặc ion tạo nên chất rắn có thể được sắp xếp một cách tuần hoàn đều đặn hoặc không đều. Vật liệu có các thành phần được sắp xếp theo một mô hình đều đặn, tuần hoàn được gọi là tinh thể. Trong một số trường hợp, trật tự sắp xếp đều đặn có thể kéo dài liên tục, không bị gián đoạn trên quy mô lớn, ví dụ như kim cương, trong đó mỗi viên kim cương là một đơn tinh thể. Các vật thể rắn đủ lớn để có thể nhìn thấy và cầm nắm được hiếm khi được cấu tạo từ một đơn tinh thể, mà thay vào đó được làm từ một số lượng lớn các đơn tinh thể, được gọi là đa tinh thể. Hầu hết tất cả các kim loại thông thường và vật liệu gốm là những đa tinh thể.

Một số vật liệu khác có cấu trúc nguyên tử không sắp xếp đều đặn trong một giới hạn dài của mạng không gian. Những vật chất này được gọi là chất rắn vô định hình; ví dụ bao gồm polystyrene, polycacbonat, và thủy tinh.

Cấu trúc của chất rắn (tinh thể hay vô định hình) phụ thuộc vào bản chất của liên kết hóa học, quá trình cơ nhiệt, và điều kiện hình thành chúng. Quá trình làm lạnh nhanh nhằm giữ dung dịch rắn ở trạng thái vô định hình và ngăn cản việc tạo mầm tinh thể; kết quả tạo ra chất rắn vô định hình. Quá trình làm nguội chậm hay ủ nguội sẽ tạo ra cấu trúc tinh thể.

Nhiều vật thể thông thường như nước đá hoặc một đồng xu có thành phần hóa học đồng nhất trong toàn bộ cấu trúc vật thể. Trong khi đó, một số vật liệu khác lại cấu thành từ nhiều chất khác nhau trong cấu trúc vật thể. Ví dụ, đá là một cấu trúc tổng hợp của nhiều loại chất khoáng và  mineraloid khác nhau với thành phần hóa học khác nhau. Các loại vật liệu xơ sợi thực vật như gỗ, tre... là những chất hữu cơ tự nhiên chủ yếu bao gồm các sợi xenlulo được nhúng trong một nền lignin hữu cơ. Trong ngành khoa học vật liệu, vật liệu composite được tạo ra từ nhiều vật liệu khác nhau nhằm đạt được những đặc tính mong muốn.

Phân loại
Sự khác nhau về liên kết giữa các nguyên tử trong cấu trúc sẽ tạo ra những loại chất rắn khác nhau. Bốn loại liên kết nguyên tử thường gặp trong các tinh thể rắn: liên kết kim loại, liên kết ion, liên kết cộng hóa trị, và liên kết phân tử (lực van der Waals). Ví dụ, tinh thể natri chloride (muối ăn thông thường) được tạo thành từ hai ion, natri và clo, được giữ với nhau bằng liên kết ion. Trong liên kết kim loại, các electron hóa trị được di chuyển tự do giữa các nguyên tử kim loại, giúp kim loại và hợp kim của chúng có độ dẫn điện và dẫn nhiệt cao. Trong cấu trúc kim cương hoặc silicon, các nguyên tử chia sẻ electron và hình thành liên kết cộng hóa trị. Các tinh thể có liên kết cộng hóa trị có đặc tính cứng, một số loại có tính giòn. Lực Van der Waals, hình thành do sự dao động lưỡng cực của điện tích, là lực liên kết yếu, trong phạm vi gần (dưới 1nanomet), giúp liên kết các tinh thể dạng tấm trong cấu trúc graphit hoặc các tấm silicat trong cấu trúc khoáng pyrophyllite. Do lực van der Waals là lực liên kết yếu, nên tinh thể có lực van der Waals sẽ có độ cứng thấp, nhiệt độ sôi và nhiệt độ nóng chảy thấp. Loại liên kết khác nhau sẽ làm cho tính chất của các loại chất rắn khác nhau.

Kim loại

Các kim loại thường là chất dẫn điện mạnh và dẫn nhiệt tốt. Phần lớn các nguyên tố trong bảng tuần hoàn, những nguyên tố nằm bên trái đường chéo vẽ từ bo đến poloni, là kim loại. Hỗn hợp của hai hoặc nhiều nguyên tố trong đó thành phần chính là kim loại được gọi là hợp kim.

Con người đã sử dụng kim loại, như đồng, bạc, hoặc chì, cho nhiều mục đích khác nhau từ thời tiền sử. Độ bền và độ tin cậy của kim loại đã dẫn đến việc chúng được sử dụng rộng rãi trong xây dựng các tòa nhà và các cấu trúc khác, cũng như trong hầu hết các phương tiện giao thông, nhiều thiết bị và dụng cụ, đường ống, biển báo đường bộ và đường sắt. Sắt và nhôm là hai kim loại kết cấu được sử dụng phổ biến nhất. Đồng thời, chúng cũng là những kim loại phong phú nhất trong vỏ Trái Đất. Sắt được sử dụng phổ biến nhất ở dạng hợp kim là thép. Do chứa tới 2,1% cacbon, nên thép cứng hơn nhiều so với sắt nguyên chất.

Vì kim loại là chất dẫn điện tốt, nên chúng có giá trị ứng dụng cao trong các thiết bị điện và để truyền tải điện đi xa với năng lượng hao phí thấp. Do đó, hệ thống lưới điện sử dụng cáp kim loại để phân phối điện. Ví dụ, hệ thống điện gia đình sử dụng dây điện bằng đồng vì đặc tính dẫn điện tốt và dễ gia công. Nhờ có tính dẫn nhiệt cao, kim loại được ứng dụng để sản xuất dụng cụ nấu nướng.

Việc nghiên cứu các nguyên tố kim loại và hợp kim của chúng chiếm một phần đáng kể trong các lĩnh vực hóa học chất rắn, vật lý, khoa học vật liệu và kỹ thuật.

Các ion kim loại, mang điện tích dương, được liên kết với nhau bằng tập hợp mật độ cao của những electron tự do; lực liên kết này được gọi là liên kết kim loại. Trong cấu trúc kim loại, các nguyên tử dễ dàng mất electron ngoài cùng (electron hóa trị), tạo thành ion dương. Các electron tự do di chuyển trên toàn bộ mạng không gian của chất rắn. Các ion kim loại được liên kết với nhau bằng tương tác tĩnh điện giữa các ion và đám mây electron. Nhờ vào số lượng lớn các electron tự do trong cấu trúc, nên kim loại có tính dẫn điện và dẫn nhiệt tốt. Các electron tự do cũng ngăn cản ánh sáng khả kiến, làm cho kim loại sáng bóng, phản chiếu ánh sáng, và rực rỡ.

Những mô hình hiện đại mô tả tính chất kim loại ghi nhận tác động của ion dương (ở trung tâm nguyên tử) lên electron tự do. Do hầu hết các kim loại đều có cấu trúc tinh thể, nên những ion này thường được sắp xếp thành mạng không gian lặp lại tuần hoàn. Về mặt toán học, điện thế của những ion dương trung tâm này có thể tính được bằng các mô hình toán học khác nhau, đơn giản nhất là mô hình electron gần như tự do.

Khoáng chất

Khoáng chất là chất rắn có trong tự nhiên được hình thành thông qua các quá trình địa chất khác nhau dưới áp suất cao. Khoáng chất có thành phần cấu tạo đa dạng, từ các nguyên tố và muối đơn giản đến các hợp chất silicat rất phức tạp với hàng ngàn dạng hình thể. Ngược lại, một mẫu đá là một tập hợp ngẫu nhiên của các khoáng chất và/hoặc mineraloid, và không có thành phần hóa học cụ thể. Phần lớn các loại đá trong vỏ Trái Đất có chứa thạch anh (tinh thể SiO2), felspat, mica, clorit, cao lanh, calcit, créatinine, olivin, augit, hornblend, magnetit, hematit, limonit và một số khoáng chất khác. Một số khoáng chất như thạch anh, mica hoặc fenspat phổ biến, trong khi những khoáng chất khác chỉ được tìm thấy ở một số địa điểm trên toàn thế giới. Nhóm khoáng chất lớn nhất cho đến nay là silicat (hầu hết các loại đá có thành phần chứa ≥95% silicat), được cấu tạo phần lớn từ silic và oxy, với sự bổ sung của các ion nhôm, magiê, sắt, calci và các kim loại khác.

Gốm sứ

Gốm sứ là những vật liệu vô cơ cấu tạo gồm những nguyên tố kim loại và phi kim liên kết hóa học với nhau. Chúng có thể tồn tại ở dạng tinh thể, phi tinh thể, hoặc hỗn hợp của cả hai dạng. Gốm sứ có độ cứng cao, độ bền nhiệt tốt, độ dẫn nhiệt và hệ số giãn nở vì nhiệt thấp. Ngoài ra, gốm sứ là vật liệu trơ về mặt hóa học, có khả năng chịu được sự ăn mòn hóa học xảy ra trong môi trường axit hoặc kiềm (xút ăn da). Gốm sứ thường có thể chịu được nhiệt độ cao từ 1000 đến 1600 °C (1800 đến 3000 °F). Các trường hợp ngoại lệ bao gồm các vật liệu vô cơ không phải oxit, chẳng hạn như nitrit, borid và cacbit.

Thành phần nguyên liệu thô để sản xuất gốm sứ truyền thống bao gồm khoáng sét như kaolinit, silica, và felspat. Đất sét, chiếm phần lớn trong thành phần cấu tạo của gốm sứ, có công thức  với lượng nhỏ tạp chất. Silica () có nhiệt độ nóng chảy cao nên giúp gốm sứ có tính chịu nhiệt tốt. Felspat () có nhiệt độ nóng chảy thấp, giúp kết dính các cấu tử chịu nhiệt lại với nhau. Các loại gốm sứ được phát triển gần đây hơn có chứa thêm nhôm oxit (alumin), carbide silic, và carbide wolfram trong thành phần cấu tạo. Carbide silic và carbide wolfram được đánh giá cao về khả năng chống mài mòn và do đó được sử dụng trong các ứng dụng như tấm mài mòn của thiết bị nghiền trong hoạt động khai thác.

Hầu hết các vật liệu gốm, chẳng hạn như alumin và các hợp chất của nó, được hình thành từ bột mịn, tạo ra một vi cấu trúc đa tinh thể hạt mịn chứa đầy các trung tâm tán xạ ánh sáng tương đương với bước sóng của ánh sáng khả kiến. Do đó, chúng thường là những vật liệu không trong suốt, trái ngược với những vật liệu trong suốt. Tuy nhiên, công nghệ kích thước nano gần đây (ví dụ như sol-gel) đã có thể sản xuất gốm sứ trong suốt đa tinh thể như alumin trong suốt và các hợp chất alumin cho các ứng dụng như laser công suất cao. Gốm sứ cao cấp cũng được sử dụng trong các ngành công nghiệp y học, điện, và điện tử.

Kỹ thuật gốm là khoa học và công nghệ tạo ra các vật liệu, bộ phận và thiết bị bằng gốm ở trạng thái rắn. Điều này được thực hiện bằng phương pháp phản ứng kết tủa từ các dung dịch hóa học dưới tác dụng của nhiệt, hoặc ở nhiệt độ thấp. Thuật ngữ này bao gồm quá trình tinh chế nguyên liệu thô, nghiên cứu và sản xuất các hợp chất hóa học có liên quan, sự hình thành các cấu tử, và việc nghiên cứu cấu trúc, thành phần cấu tạo, và tính chất của chúng.

Về mặt cơ học, vật liệu gốm có tính giòn, cứng, chịu nén mạnh và chịu lực kéo và cắt yếu. Vật liệu giòn có thể thể hiện độ bền kéo đáng kể bằng cách chịu tải trọng tĩnh. Độ bền cho biết vật liệu có thể hấp thụ bao nhiêu năng lượng trước khi hỏng hóc cơ học, trong khi độ bền đứt gãy (fracture toughness) (ký hiệu là KIc) mô tả khả năng của vật liệu với các sai hỏng mạng tinh thể vốn có nhằm chống lại sự đứt gãy thông qua sự phát triển và lan truyền vết nứt. Nếu một vật liệu có giá trị độ bền đứt gãy lớn, các nguyên tắc cơ bản của lĩnh vực cơ học đứt gãy cho thấy rằng nó rất có thể sẽ trải qua quá trình đứt gãy dẻo. Gãy giòn là tính chất đặc trưng của hầu hết các vật liệu gốm và gốm thủy tinh thường biểu hiện các giá trị KIc thấp (và không nhất quán).

Ví dụ về các ứng dụng của gốm sứ, độ cứng cực cao của zirconia được sử dụng trong sản xuất lưỡi dao, cũng như các dụng cụ cắt công nghiệp khác. Những loại vật liệu gốm sứ như nhôm oxit (), bo carbide (), và silic carbide () đã được sử dụng trong áo chống đạn để có thể chịu được lực đạn của súng trường cỡ lớn. Silic nitride () được sử dụng trong các ổ bi sứ, nhờ vào đặc tính độ cứng cao giúp chúng chống mài mòn hiệu quả. Gốm sứ cũng có khả năng chống hóa chất và có thể được sử dụng trong môi trường ẩm ướt, nơi các ổ trục thép sẽ dễ bị ăn mòn do oxy hóa.

Một ví dụ khác về các ứng dụng gốm, vào đầu những năm 1980, Toyota đã nghiên cứu sản xuất động cơ đốt trong gốm đoạn nhiệt với buồng đốt làm bằng gốm. Động cơ gốm không yêu cầu hệ thống làm mát do đó cho phép giảm trọng lượng đáng kể và đạt hiệu suất nhiên liệu cao hơn. Trong một động cơ kim loại thông thường, phần lớn năng lượng thải ra từ nhiên liệu phải được tiêu tán dưới dạng nhiệt thải để ngăn chặn sự nóng chảy của các bộ phận kim loại. Gốm sứ cũng đang được nghiên cứu nhằm ứng dụng trong động cơ tuabin khí (Ceramic gas turbine – CGT). Động cơ tuabin làm bằng gốm sứ sử dụng trong máy bay có thể hoạt động hiệu quả hơn, giúp máy bay tầm hoạt động và khả năng chịu tải lớn hơn đối với một lượng nhiên liệu nhất định. Tuy nhiên, những động cơ như vậy không được sản xuất vì việc sản xuất các bộ phận bằng gốm với độ chính xác và độ bền cao là rất khó và tốn kém. Các phương pháp xử lý thường dẫn đến sự phân bố rộng rãi của các sai hỏng mạng tinh thể cực nhỏ, thường đóng vai trò bất lợi trong quá trình thiêu kết, dẫn đến sự gia tăng các vết nứt và cuối cùng là hỏng hóc cơ học.

Gốm thủy tinh

Vật liệu gốm thủy tinh có nhiều đặc tính giống với cả thủy tinh (vô định hình) và gốm kết tinh (tinh thể). Chúng được tạo thành dưới dạng thủy tinh, và sau đó được kết tinh một phần bằng cách xử lý nhiệt, tạo ra cả pha vô định hình và pha tinh thể để các hạt tinh thể được phân bố đều trên nền pha vô định hình.

Gốm thủy tinh được sử dụng để làm dụng cụ nấu ăn (ban đầu được biết đến với tên thương hiệu Pyroceram và Vision của hãng CorningWare) và mặt bếp do có hệ số truyền nhiệt cao, tính chịu nhiệt tốt, không dẫn điện, và trong suốt. Hệ số giãn nở nhiệt âm của pha gốm kết tinh có thể cân bằng với hệ số dương của pha thủy tinh. Tại một điểm kết tinh nhất định (khoảng 70% thể tích cấu trúc là pha tinh thể) gốm thủy tinh có hiệu hệ số giãn nở nhiệt gần bằng không.

Gốm thủy tinh có những ưu điểm như tính bền trong điều kiện nhiệt độ thay đổi nhanh, ổn định về mặt hóa học, dễ gia công cơ khí, và chịu mài mòn tốt. Gốm thủy tinh cũng có thể xuất hiện ngoài tự nhiên khi sét đánh vào các hạt tinh thể (ví dụ như thạch anh) có trong cát biển. Trong trường hợp này, nhiệt độ cực cao và tức thời của tia sét (khoảng 2.500 °C) làm nóng chảy tinh thể, tạo ra cấu trúc rỗng và phân nhánh được gọi là fulgurite.

Chất rắn hữu cơ

Hóa học hữu cơ nghiên cứu cấu trúc, tính chất, thành phần, phản ứng và điều chế bằng cách tổng hợp (hoặc các phương tiện khác) các hợp chất hóa học của cacbon và hydro, có thể chứa bất kỳ nguyên tố nào khác như nitơ, oxy và các halogen: flo, clo, brom và iod. Một số hợp chất hữu cơ cũng có thể chứa các nguyên tố phosphor hoặc lưu huỳnh. Ví dụ về chất rắn hữu cơ bao gồm gỗ, sáp parafin, naphthalene và nhiều loại polyme và chất dẻo.

Gỗ

Gỗ là một vật liệu hữu cơ tự nhiên chủ yếu bao gồm các sợi xenlulo được phân bố đều trong nền lignin. Về tính chất cơ học, sợi trong gỗ có độ bền đứt cao và nền ma trận lignin (vốn là những polymer hữu cơ phức tạp) giúp gỗ chịu nén tốt. Vì vậy, gỗ là một vật liệu xây dựng quan trọng kể từ khi con người bắt đầu xây dựng nơi ở và đóng tàu thuyền. Gỗ được sử dụng cho công việc xây dựng thường được gọi là gỗ xẻ hoặc gỗ mộc. Trong xây dựng, gỗ không chỉ là vật liệu kết cấu mà còn được dùng để tạo khuôn để đổ bê tông.

Vật liệu làm từ gỗ cũng được sử dụng rộng rãi để đóng gói (ví dụ như bìa cứng) và giấy, cả hai đều được tạo ra từ bột giấy. Quá trình sản xuất bột giấy theo phương pháp hóa học sử dụng sự kết hợp của nhiệt độ cao và hóa chất kiềm (kraft) hoặc axit (sulfit) để phá vỡ các liên kết hóa học của lignin trước khi đốt cháy.

Polymer

Polyme là nhóm những hợp chất cao phân tử được tạo thành từ những đơn vị cấu trúc được lặp đi lặp lại, liên kết với nhau bằng liên kết cộng hóa trị, hình thành một phân tử dạng mạch dài. Nếu polyme chỉ gồm một loại đơn vị cấu trúc tạo nên, thì sẽ được gọi là polyme đồng thể (homopolymer); nếu có từ hai loại polyme khác nhau cùng tham gia cấu tạo nên phân tử polyme, thì sẽ được gọi là polyme đồng trùng hợp (copolymer). Một trong những sản phẩm polyme đơn giản nhất là polyetylen được hình thành từ quá trình polyme hóa những phân tử etylen. Hai nhóm polyme chính tồn tại: những polyme được sản xuất nhân tạo được gọi là polyme công nghiệp hoặc polyme tổng hợp (chất dẻo) và những loại có nguồn gốc tự nhiên là polyme sinh học.

Những đơn vị cấu trúc lặp lại này được gọi là monome. Các monome có thể có nhiều nhóm thế hoặc các nhóm chức khác nhau, có thể ảnh hưởng đến những tính chất hóa học của các hợp chất hữu cơ, chẳng hạn như tính hòa tan và tính hoạt hóa, cũng như những tính chất vật lý, như độ cứng, tỷ trọng, độ bền cơ học hoặc độ bền kéo, khả năng chống mài mòn, tính chịu nhiệt, độ trong suốt, màu sắc, v.v.. Trong protein, những khác biệt này cho phép polyme có khả năng áp dụng cấu trúc hoạt động sinh học ưu tiên hơn những cấu trúc khác (xem phần tự lắp ráp).

Con người đã sử dụng polyme hữu cơ tự nhiên trong nhiều thế kỷ dưới dạng sáp và shellac, được xếp vào loại polyme nhiệt dẻo. Một loại polyme thực vật có tên là cellulose cung cấp độ bền kéo cho sợi tự nhiên và dây thừng. Vào đầu thế kỷ 19, cao su tự nhiên, một loại polyme hữu cơ tự nhiên, đã được sử dụng rộng rãi. Polyme là nguyên liệu thô (dưới dạng nhựa dẻo – resin) được sử dụng để tạo ra chất dẻo. Nhựa (plastics) là sản phẩm cuối cùng, được tạo ra sau khi một hoặc nhiều polyme hoặc chất phụ gia được thêm vào resin trong quá trình chế biến, sau đó được định hình thành dạng cuối cùng. Các loại polyme đã có từ lâu và đang được sử dụng rộng rãi hiện nay, bao gồm polyetylen gốc cacbon, polypropylen, polyvinyl chloride, polystyren, nylon, polyeste, acrylic, polyurethane và polycarbonat, và silicon gốc silicon. Nhựa thường được phân loại là nhựa "hàng hóa", "đặc thù" và "kỹ thuật".

Vật liệu composite

Composite là loại vật liệu đa pha, với các pha khác nhau về mặt hóa học và phân cách nhau bằng ranh giới pha, được tạo ra nhờ quá trình kết hợp nhân tạo từ những vật liệu khác nhau nhằm tạo ra những đặc tính mà từng vật liệu thành phần không có được. Một chất chỉ được gọi là vật liệu composite khi thỏa mãn được ba điều kiện. Thứ nhất, vật liệu phải được sản xuất nhân tạo (do vậy, các loại vật liệu tự nhiên như gỗ không được xem là vật liệu composite). Thứ hai, vật liệu cấu tạo từ nhiều pha có tính chất vật lý và hóa học khác nhau, các pha phân bố đều đặn, phân cách nhau bằng ranh giới pha. Thứ ba, vật liệu composite phải có tính chất khác biệt với tính chất của từng loại cấu tử tạo thành riêng rẽ. Hai loại vật liệu chính của composite là vật liệu nền (matrix) và vật liệu cốt (fiber). Ngoài ra, trong quá trình sản xuất, composite còn được thêm vào chất liên kết, chất bao phủ, và chất độn. Vật liệu nền có nhiệm vụ gắn kết và phân bố cốt, đồng thời truyền lực tác động bên ngoài đến vật liệu cốt. Dựa theo loại vật liệu nền, có thể phân loại composite thành ba nhóm: composite nền chất dẻo (polyme) – PMC, composite nền kim loại – MMC, và composite nền ceramic – CMC.

Vật liệu composite được ứng dụng rất đa dạng, từ những vật liệu kết cấu như bê tông cốt thép, đến gạch cách nhiệt vốn đóng vai trò quan trọng trong hệ thống bảo vệ nhiệt tàu con thoi của NASA; loại gạch này được sử dụng để bảo vệ bề mặt của tàu con thoi khỏi sức nóng gây ra do bầu khí quyển trong hành trình bay về Trái Đất. Một ví dụ của loại vật liệu cách nhiệt này là Cacbon gia cường–Cacbon (RCC), có thể chịu được nhiệt độ lên đến 1510°C (2750°F), giúp bảo vệ nắp mũi và các cạnh đầu của cánh tàu con thoi. RCC là vật liệu composite cấu tạo gồm nhiều lớp vải rayon than chì và được tẩm nhựa phenolic. Sau khi lưu hóa ở nhiệt độ cao trong lò sấy, những tấm RCC được nhiệt phân để chuyển nhựa thành carbon, được ngâm tẩm với cồn furfural trong buồng chân không, và sau đó được nhiệt phân để chuyển từ cồn furfural thành cacbon. Để cung cấp khả năng chống oxy hóa giúp RCC có thể tái sử dụng, các lớp bên ngoài RCC được chuyển thành carbide silic.

Những vật dụng gia dụng làm bằng vật liệu composite bao gồm vỏ nhựa của TV, điện thoại di động, v.v. Vỏ nhựa của những thiết bị này là loại vật liệu composite nền nhựa nhiệt dẻo như Acrylonitrin butadien styren (ABS) trong đó đá phấn calci cacbonat, bột talc, sợi thủy tinh hoặc sợi cacbon đã được thêm vào để tăng cường độ bền, khối lượng, hoặc tính phân tán tĩnh điện. Những chất bổ trợ này thường được gọi là sợi gia cường hoặc chất phân tán, tùy thuộc vào mục đích sử dụng của chúng.

Do đó, vật liệu nền bao quanh và hỗ trợ các vật liệu gia cường (vật liệu cốt) bằng cách duy trì vị trí tương đối của chúng. Vật liệu gia cường bổ sung các tính chất cơ học và vật lý đặc biệt của chúng nhằm giúp tăng cường các đặc tính của vật liệu nền. Sự kết hợp tương hỗ này tạo ra các thuộc tính vật liệu không có sẵn từ các vật liệu cấu thành riêng lẻ, đồng thời, sự đa dạng của vật liệu nền và vật liệu tăng cường giúp những nhà thiết kế sản phẩm có thể chọn ra công thức phối trộn tối ưu.

Chất bán dẫn

Chất bán dẫn là vật liệu có giá trị điện trở suất (và độ dẫn điện) nằm giữa giá trị điện trở suất của chất dẫn điện kim loại và chất cách điện phi kim loại. Chúng có thể được tìm thấy trong bảng tuần hoàn di chuyển theo đường chéo xuống từ nguyên tố Bo. Những nguyên tố bên trái là vật liệu dẫn điện (kim loại) còn những nguyên tố bên phải là chất cách điện.

Những thiết bị làm từ vật liệu bán dẫn là nền tảng của ngành điện tử hiện đại, bao gồm radio, máy tính, điện thoại, v.v. Những linh kiện bán dẫn bao gồm bóng bán dẫn, pin mặt trời, điod và mạch tích hợp. Tấm quang điện mặt trời là thiết bị bán dẫn lớn, trực tiếp biến đổi ánh sáng thành năng lượng điện.

Trong một vật dẫn điện kim loại, dòng điện được mang theo bởi dòng di chuyển electron, nhưng trong chất bán dẫn, dòng điện có thể được di chuyển bởi các electron hoặc bởi các "lỗ trống" tích điện dương trong cấu trúc dải điện tử của vật liệu. Các vật liệu bán dẫn phổ biến bao gồm silic, germani và gali arsenua.

Vật liệu nano

Nhiều chất rắn truyền thống thể hiện các đặc tính khác nhau khi chúng được co lại ở kích thước nanomet. Ví dụ, các hạt nano của vàng và silicon (trạng thái bình thường là màu xám) có màu đỏ; các hạt nano vàng nóng chảy ở nhiệt độ thấp hơn nhiều (khoảng 300°C trong kích cỡ 2,5nm) so với vàng ở dạng tấm (1064°C); và các sợi nano kim loại bền hơn nhiều so với chính kim loại đó ở dạng khối. Diện tích bề mặt của các hạt nano rất lớn, giúp chúng được quan tâm nghiên cứu để sản xuất một số ứng dụng nhất định trong lĩnh vực năng lượng. Ví dụ, kim loại bạch kim có thể được dùng làm chất xúc tác nhiên liệu ô tô hoặc pin nhiên liệu màng trao đổi proton (PEM). Ngoài ra, các oxit gốm (hoặc gốm kim loại) của lanthan, xeri, mangan và niken hiện đang được phát triển như pin nhiên liệu oxit rắn (SOFC). Các hạt nano lithi, lithi-titanat và tantali đang được ứng dụng trong pin Li-ion. Các hạt nano silicon đã được chứng minh là có thể mở rộng đáng kể dung lượng lưu trữ của pin Li-ion trong chu kỳ giãn nở–co lại. Các sợi nano silicon có thể hoạt động tuần hoàn mà không bị suy giảm và có tiềm năng sử dụng trong pin với thời gian lưu trữ được mở rộng đáng kể. Các hạt nano silic cũng đang được sử dụng trong các pin năng lượng mặt trời dạng mới. Sự kết bám màng mỏng của các chấm lượng tử silicon trên nền silicon đa tinh thể của tế bào quang điện (năng lượng mặt trời) làm tăng sản lượng điện áp lên tới 60% bằng cách phát huỳnh quang của ánh sáng tới trước khi tiếp nhận. Ở đây một lần nữa, diện tích bề mặt của các hạt nano (và màng mỏng) đóng một vai trò quan trọng trong việc tối đa hóa lượng bức xạ được hấp thụ.

Vật liệu sinh học

Nhiều vật liệu tự nhiên (hoặc sinh học) là vật liệu tổng hợp phức tạp với các đặc tính cơ học đáng chú ý. Những cấu trúc phức tạp này, đã hình thành từ hàng trăm triệu năm tiến hóa, là nguồn cảm hứng cho các nhà khoa học vật liệu trong việc thiết kế các vật liệu mới. Các đặc điểm xác định của chúng bao gồm cấu trúc phân cấp, tính đa chức năng và khả năng tự phục hồi. Tính tự tổ chức cũng là một đặc điểm cơ bản của nhiều vật liệu sinh học và cách thức mà các cấu trúc được lắp ráp từ cấp độ phân tử trở lên. Do đó, tự sắp xếp (self-assembly) đang nổi lên như một chiến lược mới trong tổng hợp hóa học của vật liệu sinh học hiệu suất cao.

Tính chất vật lý
Tính chất vật lý của các nguyên tố và hợp chất cung cấp thông tin về thành phần hóa học bao gồm mùi, màu sắc, thể tích, tỷ trọng (khối lượng trên một đơn vị thể tích), điểm nóng chảy, điểm sôi, nhiệt dung, hình thể và hình dạng vật lý ở nhiệt độ phòng (rắn, lỏng hoặc khí; tinh thể lập phương, tam giác, v.v.), độ cứng, độ xốp, chỉ số khúc xạ và nhiều tính chất khác. Phần này thảo luận về một số tính chất vật lý của vật liệu ở trạng thái rắn.

Tính chất cơ học

Tính chất cơ học của vật liệu mô tả các đặc điểm như độ bền và khả năng chống biến dạng của chúng. Ví dụ, dầm thép được sử dụng trong xây dựng vì độ bền cao của chúng, có nghĩa là chúng không bị gãy hoặc uốn cong đáng kể dưới tải trọng.

Các tính chất cơ học bao gồm độ đàn hồi và độ dẻo, độ bền kéo, độ bền nén, độ bền cắt, độ bền đứt gãy, độ dẻo (những vật liệu giòn có độ dẻo thấp) và độ cứng lõm. Cơ học chất rắn là môn kỹ thuật nghiên cứu về hoạt động của vật chất rắn dưới các tác động bên ngoài như ngoại lực và sự thay đổi nhiệt độ.

Chất rắn không thể hiện tính chảy ở cấu trúc vĩ mô như chất lỏng. Bất kỳ mức độ nào khác với hình dạng ban đầu của nó được gọi là sự biến dạng. Tỷ lệ của sự biến dạng so với kích thước ban đầu được gọi là biến dạng. Nếu ứng suất tác dụng đủ thấp, hầu như tất cả các vật liệu rắn đều hoạt động theo cách mà biến dạng tỷ lệ thuận với ứng suất (định luật Hooke). Hệ số tỷ trọng được gọi là môđun đàn hồi hay môđun Young. Vùng biến dạng này được gọi là vùng đàn hồi tuyến tính. Ba mô hình có thể mô tả cách một vật rắn phản ứng với một ứng suất:

 Tính đàn hồi – Khi một ứng suất tác dụng bị loại bỏ, vật liệu trở lại trạng thái bình thường (khi không biến dạng) của nó.
 Nhớt đàn hồi – Đây là những vật liệu hoạt động đàn hồi, nhưng cũng có giảm chấn. Khi không còn ứng suất tác dụng, công được thực hiện để chống lại các hiệu ứng giảm biến dạng (do ma sát) và được chuyển thành nhiệt năng trong vật liệu. Điều này dẫn đến một vòng lặp trễ trong đường cong ứng suất–biến dạng. Điều này ngụ ý rằng phản ứng cơ học có sự phụ thuộc vào thời gian.
 Tính dẻo – Khi ứng suất tác động lên vật liệu vốn có tính đàn hồi nhỏ hơn giá trị giới hạn chảy, vật liệu đó sẽ thể hiện tính đàn hồi. Khi ứng suất lớn hơn giới hạn chảy, vật liệu sẽ có tính dẻo và không trở lại trạng thái trước đó. Biến dạng dẻo xảy ra sau điểm giới hạn chảy có tính chất không thuận nghịch, trở nên bền vững cố định.

Nhiều vật liệu trở nên yếu hơn ở nhiệt độ cao. Vật liệu giữ được độ bền ở nhiệt độ cao được gọi là vật liệu chịu lửa; những loại vật liệu này được ứng dụng cho nhiều mục đích khác nhau. Ví dụ, gốm thủy tinh được sử dụng làm mặt bếp, vì có những đặc tính cơ học tốt và bền nhiệt trong điều kiện nhiệt độ thay đổi nhanh và liên tục lên đến 1000 °C. Trong ngành hàng không vũ trụ, các vật liệu hiệu suất cao được sử dụng trong thiết kế ngoại thất của máy bay và tàu vũ trụ phải có khả năng chống sốc nhiệt cao. Do đó, sợi tổng hợp được làm từ các polyme hữu cơ và các vật liệu composite – composite nền polyme, gốm, hoặc nền kim loại – và các polyme sợi gia cường hiện đang được thiết kế với mục đích này.

Tính chất nhiệt

Các nguyên tử hoặc phân tử chất rắn có vị trí nhất định trong mạng không gian, được sắp xếp theo trật tự nhất định trong không gian ba chiều, và có thể dao động xung quanh vị trí của chúng. Lý thuyết động học của chất rắn dựa trên lý thuyết quang phổ của dao động mạng tinh thể trong mạng lưới tinh thể hoặc thủy tinh. Chuyển động này xảy ra ở cấp độ nguyên tử, do đó không thể quan sát hoặc phát hiện được nếu không có thiết bị chuyên dụng cao, chẳng hạn như thiết bị được sử dụng trong quang phổ.

Tính chất nhiệt của chất rắn bao gồm tính dẫn nhiệt, là tính chất của vật liệu biểu thị khả năng dẫn nhiệt. Chất rắn cũng có nhiệt dung riêng, là khả năng tích trữ năng lượng của vật liệu dưới dạng nhiệt (hay dao động mạng tinh thể nhiệt).

Tính chất điện
Những tính chất điện của chất rắn bao gồm độ dẫn điện, điện trở, trở kháng và điện dung. Chất dẫn điện như kim loại và hợp kim có tính chất đối lập với những vật liệu cách điện như thủy tinh và gốm sứ. Chất bán dẫn có tính chất trung gian giữa hai loại vật liệu này. Đối với kim loại, sự dẫn điện được tạo ra do các electron, còn trong chất bán dẫn, cả electron và lỗ trống đều góp phần tạo ra dòng điện. Ngoài ra, trong vật dẫn ion, những ion cũng hỗ trợ tạo ra dòng điện.

Nhiều vật liệu cũng thể hiện tính siêu dẫn ở nhiệt độ thấp; chúng bao gồm các nguyên tố kim loại như thiếc và nhôm, các hợp kim kim loại khác nhau, một số chất bán dẫn được pha tạp chất nhiều và một số vật liệu gốm nhất định. Điện trở suất của hầu hết các vật dẫn điện kim loại thường giảm dần khi nhiệt độ hạ xuống, nhưng điểm giới hạn vẫn không quá thấp. Tuy nhiên, trong chất siêu dẫn, điện trở đột ngột giảm xuống bằng không khi vật liệu được làm lạnh dưới nhiệt độ tới hạn của nó. Dòng điện chạy trong một vòng dây siêu dẫn có thể tồn tại vô thời hạn mà không cần nguồn điện.

Chất điện môi, hay chất cách điện, là vật liệu có khả năng chống lại dòng điện chạy qua. Một chất điện môi, chẳng hạn như chất dẻo, có xu hướng tập trung điện trường đặt vào trong chính nó, đặc tính này được sử dụng trong tụ điện. Tụ điện là một thiết bị điện có thể lưu trữ năng lượng trong điện trường giữa một cặp vật dẫn đặt cách nhau gần nhau (gọi là "bản"). Khi đặt hiệu điện thế vào tụ điện, các điện tích có độ lớn bằng nhau, nhưng có điện cực trái dấu, tích tụ trên mỗi bản tụ. Tụ điện được sử dụng trong các mạch điện như thiết bị lưu trữ năng lượng, cũng như trong các bộ lọc điện tử để phân biệt giữa tín hiệu tần số cao và tần số thấp.

Tính chất cơ điện
Áp điện là khả năng của một số vật liệu (ở dạng tinh thể hoặc ceramic) sinh ra dòng điện và điện áp khi chịu tác dụng lực cơ học. Ngược lại, khi có hiệu điện thế đặt vào hai đầu tinh thể áp điện, chúng sẽ thay đổi hình dạng. Các vật liệu polyme như cao su, len, tóc, xơ gỗ và lụa thường hoạt động như những electret (một loại vật liệu điện môi). Ví dụ, polyme polyvinylidene fluoride (nhựa PVDF) phản hồi áp điện lớn hơn nhiều lần so với vật liệu áp điện truyền thống như thạch anh (SiO2 tinh thể). Độ biến dạng (khoảng 0,1%) có lợi cho các ứng dụng kỹ thuật hữu ích như nguồn điện cao thế, loa phóng thanh, tia laser, cũng như các cảm biến hoặc đầu dò hóa học, sinh học và quang học.

Tính chất quang học
Vật liệu có thể truyền ánh sáng (ví dụ như thủy tinh) hoặc phản xạ ánh sáng (ví dụ như kim loại). Ánh sáng có thể truyền xuyên qua vật liệu ở một số bước sóng trong khi bị chặn lại ở một số bước sóng khác. Ví dụ, kính cửa sổ trong suốt đối với ánh sáng nhìn thấy, nhưng lại ngăn sự truyền ánh sáng của tia cực tím. Đặc tính này được sử dụng cho các bộ lọc quang học hấp thu chọn lọc dựa trên bước sóng của ánh sáng tới.

Tùy vào mục đích, vật liệu rắn cần có cả tính chất quang học và cơ lý. Ví dụ, các cảm biến trên tên lửa di chuyển hồng ngoại ("tầm nhiệt") được bảo vệ bằng một lớp vật liệu bọc bên ngoài trong suốt đối với bức xạ hồng ngoại. Vật liệu hiện nay được lựa chọn cho các mái vòm tên lửa dẫn đường hồng ngoại tốc độ cao là saphir đơn tinh thể. Saphir có khả năng truyền ánh sáng trong phạm vi hồng ngoại trung bình (300nm–5µm), nhưng bắt đầu giảm ở bước sóng lớn hơn xấp xỉ 4,5 µm ở nhiệt độ phòng. Mặc dù độ bền của saphir tốt hơn so với các vật liệu vòm hồng ngoại tầm trung khác ở nhiệt độ phòng, nhưng nó lại yếu đi ở nhiệt độ trên 600 °C.

Truyền sóng bước sóng ánh sáng dẫn hướng liên quan đến sợi quang học và khả năng truyền đồng thời và có mức thất thoát cường độ thấp của một số loại thủy tinh nhất định, một dải tần số (ống dẫn sóng quang học dạng phức) với ít xảy ra hiện tượng nhiễu giữa chúng. Ống dẫn sóng quang được sử dụng làm thành phần trong mạch quang tích hợp hoặc làm phương tiện truyền dẫn trong hệ thống thông tin quang học.

Quang–điện tử

Pin mặt trời hay tế bào quang điện (PV cell) là một thiết bị chuyển đổi năng lượng ánh sáng thành năng lượng điện. Về cơ bản, thiết bị chỉ cần thực hiện hai chức năng: tạo ảnh của hạt mang điện (electron và lỗ trống) trong vật liệu hấp thụ ánh sáng, và tách các hạt mang điện tới một tiếp điểm dẫn điện sẽ truyền điện (nói một cách đơn giản là mang electron tắt qua một kim loại tiếp xúc với một mạch ngoài). Sự chuyển đổi này được gọi là hiệu ứng quang điện và lĩnh vực nghiên cứu liên quan đến pin mặt trời được gọi là quang điện.

Pin mặt trời có nhiều ứng dụng. Từ lâu, chúng đã được sử dụng trong các trường hợp không có nguồn điện từ lưới điện, chẳng hạn như trong hệ thống điện ở vùng sâu vùng xa, vệ tinh quay quanh Trái Đất và tàu thăm dò không gian, máy tính cầm tay, đồng hồ đeo tay, điện thoại vô tuyến từ xa và các ứng dụng bơm nước. Gần đây hơn, chúng bắt đầu được sử dụng trong các cụm mô-đun năng lượng mặt trời (bảng quang điện) được kết nối với lưới điện thông qua một bộ biến tần, không hoạt động như một nguồn cung cấp duy nhất mà là một nguồn điện bổ sung.

Tất cả các tế bào năng lượng mặt trời đều cần một vật liệu hấp thụ ánh sáng có trong cấu trúc tế bào để hấp thụ các photon và tạo ra các điện tử thông qua hiệu ứng quang điện. Các vật liệu được sử dụng trong pin mặt trời có xu hướng có đặc tính là hấp thụ ưu tiên các bước sóng của ánh sáng mặt trời truyền đến bề mặt Trái Đất. Một số pin mặt trời cũng được tối ưu hóa để hấp thụ ánh sáng bên ngoài bầu khí quyển của Trái Đất.

Xem thêm
 Chất lỏng
 Chất khí
 Plasma

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trạng thái vật chất
Bài cơ bản dài


title: Algámitas

text:
Algámitas là một đô thị ở tỉnh Sevilla, Tây Ban Nha. Năm 2005, đô thị này có dân số khoảng 1.337. Đô thị này có diện tích khoảng  với mật độ dân số là . Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao  trên mực nước biển và  so với tỉnh lỵ Sevilla.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Algámitas - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
Información de Algámitas

Đô thị ở Sevilla


title: 523 Ada

text:
523 Ada

523 Ada là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Raymond Smith Dugan phát hiện ngày 27.01.1904 ở Heidelberg và được đặt theo tên Ada Helme, bạn học và là người hàng xóm của Dugan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1904


title: Quận Anderson, Texas

text:
Quận Anderson là một quận thuộc tiểu bang Texas, Hoa Kỳ.
Quận Anderson, Texas có diện tích 2.792  km², dân số năm 2000 là 55.109 người.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận có dân số 55.109 người, 15.678 hộ, và 11.335 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 52 người cho mỗi dặm vuông (20/km ²). Có 18.436 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 17 cho mỗi dặm vuông (7/km ²). Cơ cấu dân số quận gồm 66,44% người da trắng, 23,48% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,64% người Mỹ bản xứ, 0,45% người châu Á, Thái Bình Dương 0,03%, 8,00% từ các chủng tộc khác, và 0,96% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 12,17% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào.

Có 15.678 hộ, trong đó 34,10% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 55,50% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 13,20% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 27,70% là không lập gia đình. 24,80% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 11,80% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,58 và cỡ gia đình trung bình là 3,07.

Trong quận, dân số đã được trải ra với 20,70% ở độ tuổi dưới 18, 9,30% 18-24, 37,70% 25-44, 20,60% 45-64, và 11,70% người 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 36 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 155,80 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 173,40 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được $ 31.957, và thu nhập trung bình cho một gia đình là 37.513 Mỹ kim. Nam giới có thu nhập trung bình 27.070 USD so với 21.577 USD đối với nữ giới. Thu nhập trên đầu cho các quận được 13.838 USD. Giới 12,70% gia đình và 16,50% dân số sống dưới mức nghèo khổ.

Tham khảo

Quận của Texas


title: Colletes peruvicus

text:
Colletes peruvicus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1913


title: Andebu

text:
Andebu là một đô thị ở hạt Vestfold, Na Uy. Trung tâm hành chính của đô thị này là làng Andebu. Các giáo xứ của Andebo được thành lập như là một đô thị ngày 1 tháng 1 năm 1838 (xem formannskapsdistrikt).

Andebu có diện tích lớn rừng bao phủ. Các làng chính là Andebu, Høyjord, và Kodal. Các nhà thờ trong cả ba làng có từ thời Trung cổ, một trong những nhà thờ Høyjord được xây dựng khoảng 1150-1200.

Tham khảo

Đô thị của Vestfold


title: 1089

text:
Năm 1089 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1089


title: Gnophomyia porteri

text:
Gnophomyia porteri là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gnophomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Nuy

text:
Nuy có thể là:
 phiên âm tiếng Pháp của chữ nude - khỏa thân
 phiên âm Hán Việt của chữ 痿, là một chứng bệnh trong Đông y


title: Hàng không năm 1907

text:
Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1907:

Các sự kiện

Tháng 3
16 tháng 3 - Leon Delagrange bay trên chiếc máy bay 2 tầng cánh có tên gọi Voison ở Bagatelle, Pháp với khoảng cách 30 feet.

Tháng 8
1 tháng 8 - Một sư đoàn Hàng không được thành lập trong Binh chủng thông tin Quân đội Hoa Kỳ để giám sát "mọi vấn đề gắn liền với khí cầu quân sự, máy móc có thể bay, và những vấn đề có liên quan".

Tháng 9
29 tháng 9 - Louis Breguet và Charles Robert Richet đã biểu diễn chiếc máy bay của họ có tên gọi là Gyroplane No. 1, máy bay lên thẳng đầu tiên nâng một người lên khỏi mặt đất. (Máy bay vẫn còn được kiểm soát bằng tay của những người đứng dưới đất).

Tháng 10
12 tháng 10 - Augustus Gaudron bay qua Biển Bắc trên một khí cầu khí nóng có tên là Mammouth. Ông bay 1160 km (721 dặm) từ The Crystal Palace, London đến Hồ Vänern, Thuỵ Điển.
 19 tháng 10 - Robert Esnault-Pelterie trở thành phi công đầu tiên sử dụng cần điều khiển khi bay ở Buc, Pháp.

Tháng 11
13 tháng 11 - Phi công đầu tiên thực hiện chuyến bay tự do trên một máy bay lên thẳng, tên là Paul Cornu ở Lisieux. Chuyến bay đầu tiên này nâng Cornu lên cao khoảng 30 cm (1 ft) trong 20 giây. Thỉnh thoảng nó vẫn được công nhận như chiếc trực thăng đầu tiên đã bay lên.

Chuyến bay đầu tiên

Tháng 7
11 tháng 7 - Blériot Type VI Libellule

Tháng 9
10 tháng 9 - Nulli Secundus, khí cầu điều khiển đầu tiên của Quân đội Anh

Tháng 11
10 tháng 11 - Bléroit Type VII, máy bay đầu tiên có hình dạng máy bay hiện đại theo quy ước

Tháng 12
6 tháng 12 - AEA Cygnet, mẫu tàu lượn có dây buộc đầu tiên (cũng được quy cho là một chiếc diều) được thiết kế bởi Alexander Graham Bell. Chuyến bay đầu tiên cũng là chuyến bay đầu tiên của Thomas Selfridge, người đã chết vào một năm sau đó, đầy là người đầu tiên bị chết trong một tai nạn động cơ máy bay.

Tham khảo

Hàng không năm 1907


title: Biebrich, Rhein-Lahn

text:
Biebrich là một xã thuộc huyện Rhein-Lahn, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Xã này có diện tích 3,45 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 362 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Rhein-Lahn


title: Lecteria abnormis

text:
Lecteria abnormis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Lecteria
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Rhophitulus pygidialis

text:
Rhophitulus pygidialis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Rhophitulus
Động vật được mô tả năm 1909


title: A-91

text:
A-91 là loại súng trường tấn công có thiết kế bullpup của Nga được phát triển bởi Konstruktorskoe Buro Priborostroeniya (Конструкторское бюро приборостроения). Nó có biến thể 5,56A-91 để sử dụng các loại đạn 5.56x45mm NATO thay cho 7.62x39mm. Loại súng này được sử dụng một cách hạn chế trong các lực lượng thi hành công vụ tinh nhuệ của Nga cũng như dùng để xuất khẩu.

Thiết kế
A-91 sử dụng cơ chế nạp đạn bằng khí nén với khóa nòng xoay cùng thiết kế bullpup, sử dụng loại đạn 7.62x39mm và ống phóng lựu 40 mm có thể gắn phía dưới nòng súng (mẫu thiết kế ban đầu lại cho ống phóng lựu gắn phía trên). Nó cũng đã giải quyết được một số khuyết điểm của loại vũ khí này đó là trọng tâm của súng (loại này thường bị băng đạn nặng kéo nòng súng chếch lên phía trên) bằng một hệ thống bù trọng lượng gắn ở nòng súng. Nút kéo lên đạn nằm bên tay phải khiến cho loại súng này chỉ thích hợp cho những người sử dụng tay phải và bất tiện cho người sử dụng tay trái do khi bắn nút kéo lên đạn đạn chuyển động tới lui có thể khiến nó vướng vào người cũng như các vỏ đạn nóng được đẩy ra khiến cho người sử dụng tay trái không thể ngắm vì chúng có thể văng trúng mặt của người sử dụng. Tuy nhiên các mẫu được dùng để trang bị sau đó đã khắc phục bằng cách gắn tạo một rãnh dẫn vỏ đạn đến nhả ra phía bên dưới của khẩu súng qua tay cầm cò súng nên xạ thủ có thể sử dụng thuận cả hai tay mà không cần quan tâm đến các vỏ đạn nữa, cũng như nút kéo lên đạn có thể xoay qua hai bên thích hợp với xạ thủ hay cho hướng lên trên để đỡ vướng khi bắn. Ống phóng lựu và tay cầm đóng vai trò như hệ thống bù trọng lượng để ổn định trọng tâm cho súng. Tay cầm sau cò súng có các khe để giúp nắm chắc hơn. Hệ thống khoang chứa đạn có bộ phận ngăn bụi khiến cho A-91 có độ tin cậy cao hơn.

A-91 có các tính năng sau: các tay cầm đều có các rãnh để tăng khả năng giữ súng giúp tăng độ chính xác. Có thể sử dụng thước ngắm thông qua điểm ruồi ở khung phía trên súng hay có thể gắn ống ngắm hay bộ phận nhìn trong đêm vào thanh răng ở trên khung đó. A-91 có nút điều khiển ba chế độ bắn bên tay trái là khóa an toàn, bắn từng viên hay bán tự động. Các tay cầm của nó được làm bằng nhựa và báng súng được bọc một lớp cao su để giảm thiểu lực tác động do độ giật của súng khi bắn lên người sử dụng.

Ống phóng lựu của A-91 có thước ngắm riêng gắn ở phần phía trước nòng súng khi sử dụng có thể bật lên và đẩy ống phóng lựu từ phía trong ra phía ngoài. Lựu đạn được nạp từ phía sau ống phóng.

Liên kết ngoài

 Описание А-91 на сайте производителя
 Описание 5,56А-91 на сайте производителя
 Описание 5,56А-91 на сайте weapon.at.ua
 Modern Firearms
 Giới thiệu sơ A-91

Súng trường tấn công
Súng trường bullpup
Súng Nga
Súng phóng lựu
Súng trường đa chức năng


title: Ectoedemia fuscivittata

text:
Ectoedemia fuscivittata là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở rainforests in Belize và Ecuador.

Sải cánh dài 4.1-4.3 mm đối với con đực. Con trưởng thành bay vào tháng 4 in Belize và in tháng 1 in Ecuador.

Tham khảo

Liên kết ngoài
A review và checklist of the Neotropical Nepticulidae (Lepidoptera)

Ectoedemia


title: Simodactylus impressus

text:
Simodactylus impressus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Simodactylus


title: Bakum

text:
Bakum là một đô thị ở huyện Vechta, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Bakum có diện tích 79 km². Bakum nằm ở trên xa lộ A1 giữa Bremen và Osnabrück.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official site

Xã và đô thị ở huyện Vechta


title: Nem bì

text:
Nem bì hay còn gọi là tré là một món ăn dân dã có xuất xứ từ Huế.
Món nem bì có đặc điểm là rất dễ làm, không mất thời gian và có vị chua ngọt và không ngán như nem nướng và nem rán (chả giò).
Món này gần giống nem chạo và nem tai.

Nguyên liệu
Nguyên liệu có thể thay đổi tùy vào bí quyết riêng của người nấu:
Tai heo: 1 kg
Thịt đầu heo, thịt đùi heo: 1 kg
100gr riềng
100gr tỏi
100gr thính (gạo rang xay mịn)
Lá ổi, lá chuối hoặc rơm
Mè: 100g
Gia vị: nước mắm, đường, bột nêm, tiêu
Bánh tráng (bánh đa)
Xà lách, dưa leo, rau thơm

Cách làm
Thịt đầu heo, thịt đùi heo luộc lên, xắt miếng vừa ăn
Tai heo,thịt đầu heo, thịt đùi heo, riềng, tỏi thái mỏng, trộn đều với nhau. Thêm gia vị vừa ăn.
 Bỏ thính vào trộn đều với nhau.
 Lau lá ổi sạch, lót lá ổi trong lá chuối hoặc rơm rồi cho thịt vào gói lại cho thật chặt. Phủ lá chuối hoặc rơm bên ngoài rồi cột lại thành bó.
(Mỗi bó 0,2 kg. Để nơi thoáng mát, trong 3 ngày, 2 đêm.

Thành phẩm
Khi ăn, lột tré ra, lấy đũa đánh tơi các miếng thịt.
Nem bì ăn kèm bánh tráng cuốn rau sống chấm nước mắm chua ngọt.
Khi ăn, Nem bì phải có vị chua chua, ngọt ngọt (giống như nem)

Nguồn tham khảo
http://vnexpress.net/GL/Doi-song/Am-thuc/2006/09/3B9EEB53/

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ẩm thực Việt Nam
Nem


title: Villeneuve-en-Montagne

text:
Villeneuve-en-Montagne là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 142 người.Con số ước tính năm 2005 là 139 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Mombuey

text:
Mombuey là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 434 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Văn hóa Myanmar

text:
Văn hóa của Myanmar chịu ảnh hưởng rõ rệt bởi Phật giáo và người Môn. Các quốc gia bên cạnh, cụ thể là Ấn Độ, Trung Quốc và Thái Lan đóng vai trò rất lớn góp phần hình thành nên văn hóa của Myanmar. Gần đây hơn, chế độ cai trị thuộc địa của Anh và Tây phương hóa đã ảnh hưởng nhiều mặt tới nền văn hóa, trong đó có ngôn ngữ và giáo dục của Myanmar.

Nghệ thuật
Về phương diện lịch sử, nghệ thuật của Myanmar lấy cơ sở trên nền Phật giáo hay vũ trụ học và thần thoại Hindu. Có nhiều hình tượng Phật, mỗi hình tượng đều có các tính chất riêng biệt. Myanmar có 10 nghệ thuật truyền thống gọi là pan sè myo:
Nghề rèn (ပန္‌းပဲba-bè)
Nghề chạm khắc gỗ (ပန္‌းပု ba-bu)
Nghề thợ vàng (ပန္‌းထိမ္ ba-dein)
Stucco relief (ပန္‌းတော့ pan-daw)
Nghề thợ nề (ပန္‌းရန္ pa-yan)
Nghề chạm khắc đá (ပန္‌းတမော့ pan-ta-maw)
Nghề tiện (ပန္‌းပ္ဝတ္ pan but)
Nghề vẽ tranh (ပန္‌းခ္ယီba-gyi)
Nghề sơn (ပန္‌းယ္ဝန္‌း pan-yun)
Nghề đúc đồng (ပန္‌းတဥ္‌း ba-din)

Cùng với đó các nghệ thuật truyền thống như dệt lụa, làm đồ gốm, làm thảm, chạm đá quý, và làm lá vàng. Nghệ thuật kiến trúc thành trì rất độc đáo với gạch và vữa stucco, các ngôi chùa thường được phủ một lớp vàng lá trong khi các tu viện được dựng bằng gỗ (mặc dù các tu viện ở thành phố thường được xây dựng bằng nguyên liệu hiện đại).

Văn học Myanmar chịu ảnh hưởng rất lớn bởi Phật giáo, đáng chú ý là truyện Jataka. Do Phật giáo chính thống cấm những câu truyện hư cấu, nhiều tác phẩm thuộc thể loại người thật việc thật. Tuy vậy, quá trình thực dân hóa của Anh đã đem tới nhiều thể loại truyện viễn tưởng rất phổ biến ngày nay. Thơ là một nét rất đáng chú ý và có nhiều thể loại độc nhất vô nhị trong văn học Myanmar.

Pwe (nghệ thuật biểu diễn) nổi bật nên một nghệ thuật nhảy gọi lyo-da-ya a-ka vốn bắt chước với nghệ thuật nhảy của Thái Lan, trong đó người phụ nữ chỉ dùng tay và chân thể hiện tình cảm.

Xem thêm
 Phép xã giao tại Myanmar

Tham khảo

pt:Myanmar#Cultura


title: Suriname

text:
{{Thông tin quốc gia |
 Tên chính = Cộng hòa SurinameRepubliek Suriname |
 Tên thường = Suriname |
 Tên ngắn = Suriname |
 Lá cờ = Flag of Suriname.svg |
 Huy hiệu = Coat of arms of Suriname.svg |
 Khẩu hiệu = Công lý- Lòng mộ đạo - Đức tin (tiếng Latinh:  "Justitia – Pietas – Fides") |
 Bản đồ = SUR orthographic.svg |
 Quốc ca = Opo kondreman |
 Ngôn ngữ chính thức = tiếng Hà Lan |
 Thủ đô = Paramaribo |
 Tọa độ thủ đô =  |
 Thành phố lớn nhất = Paramaribo |
 Loại chính phủ = Đơn nhất cộng hòa nghị viện |
 Loại viên chức = Tổng thống |
 Tên viên chức = Chan Santokhi |
 Diện tích = 163.821 |
 Đứng hàng diện tích = 92 |
 Độ lớn diện tích = 1 E11 |
 Phần nước = 1,1 |
 Dân số ước lượng = 585.824 |
 Năm ước lượng dân số = 2016 |
 Đứng hàng dân số ước lượng = 166 |
 Dân số = 541.638 |
 Năm thống kê dân số = 2012 |
 Mật độ dân số = 2,9 |
 Đứng hàng mật độ dân số = 231 |
 Thành thị = |
 Nông thôn = |
 Năm tính GDP PPP = 2017|
 GDP PPP = 7,961 tỷ USD |
 Xếp hạng GDP PPP = |
 GDP PPP bình quân đầu người = 13.934 USD  |
 Xếp hạng GDP PPP bình quân đầu người =  |
 Năm tính GDP danh nghĩa =2017 |
 GDP danh nghĩa = 3,641 tỷ USD |
 Xếp hạng GDP danh nghĩa = |
 GDP danh nghĩa bình quân đầu người = 6.373 USD|
 Xếp hạng GDP danh nghĩa bình quân đầu người = |
 Năm tính HDI = 2015 |
 HDI = 0,725 |
 Đứng hàng HDI = 97 |
 Cấp HDI = cao |
 Loại chủ quyền = Độc lập |
 Sự kiện thành lập =  - Ngày |
 Ngày thành lập = Từ Hà Lan  25 tháng 11 năm 1975 |
 Đơn vị tiền tệ = Đô la Suriname |
 Dấu đơn vị tiền tệ = |
 Mã đơn vị tiền tệ = SRD |
 Múi giờ = ART |
 UTC = -3 |
 Múi giờ DST = |
 UTC DST = |
 Tên vùng Internet = .sr |
 Mã số điện thoại = 597 |
 Ghi chú =
|Bản đồ 2=Suriname in its region.svg|Chú thích bản đồ=Vị trí của Suriname (xanh) trên thế giới|Chú thích bản đồ 2=Vị trí Suriname (đỏ) trong khu vực|languages2=|recognized_languages=tiếng Bồ Đào Nha Brasil}}
Suriname (phiên âm tiếng Việt: Xu-ri-nam), tên đầy đủ là Cộng hòa Suriname (tiếng Hà Lan: Republiek Suriname'') là một quốc gia tại Nam Mỹ.
Suriname toạ lạc giữa Guyane thuộc Pháp về phía đông và Guyana về phía tây. Biên giới phía nam chung với Brasil còn ranh giới phía bắc là bờ biển Đại Tây Dương. Biên giới cực nam với Guiana thuộc Pháp đang bị tranh chấp nằm dọc theo các sông Marowijne và Corantijn.
Suriname là quốc gia có chủ quyền nhỏ nhất về diện tích ở Nam Mỹ. Đây là khu vực nói tiếng Hà Lan duy nhất ở Tây Bán Cầu không thuộc Vương quốc Hà Lan. Suriname cực kỳ đa dạng về chủng tộc, ngôn ngữ và tôn giáo. Diện tích quốc gia này gần 165.000 km². Quốc gia này có một phần tư dân số sống dưới 2 đô la Mỹ mỗi ngày.

Tên gọi

Tên nước lấy tên sông Suriname, cũng có thể là tên của một bộ lạc ven bờ biển Caribe, không rõ ý nghĩa. Suriname nguyên là nơi cư trú của Thổ dân châu Mỹ. Năm 1593, là thuộc địa của Tây Ban Nha. Năm 1816, lại rơi vào sự thống trị của thực dân Hà Lan, gọi là "Guyana thuộc Hà Lan". Năm 1948, đổi tên là "Surina". Năm 1954, thực hiện chế độ tự trị. Ngày 25 tháng 11 năm 1975, tuyên bố độc lập, thành lập "Cộng hòa Suriname".

Địa lý

Suriname nằm ở khu vực Nam Mỹ, Bắc giáp Đại Tây Dương, Nam giáp Brasil, Đông giáp lãnh thổ Guyane thuộc Pháp, Tây giáp Guyana. Phần lãnh thổ phía nam trải rộng trên vùng núi và cao nguyên Guyana, bao phủ bởi các khu rừng rậm xích đạo, thoải dần về phía bắc là vùng đồng bằng đầm lầy ven biển.

Lịch sử

Surimane được Cristoforo Colombo phát hiện năm 1499. Vùng lãnh thổ này trở thành thuộc địa của Anh từ năm 1650, được nhượng lại cho Hà Lan năm 1667 để phát triển các đồn điền mía, bị Anh xâm chiếm từ năm 1796. Việc bãi bỏ chế độ nô lệ (1863) đã dẫn đến các đợt nhập cư từ Ấn Độ và Indonesia sang. Năm 1948, lãnh thổ này trở thành vùng Guyana thuộc Hà Lan, được đặt tên là Suriname. Hiến pháp năm 1954 mang lại cho vùng này quyền tự trị rộng rãi hơn. Suriname giành được độc lập năm 1975.

Cuộc đảo chính quân sự năm 1980 đưa Đại tá Desi Bouterse lên cầm quyền. Từ năm 1982, phong trào kháng chiến du kích phát triển ở miền Nam và miền Đông, buộc giới quân nhân chấp nhận tiến trình dân chủ hóa. Năm 1988, Ramsewak Shankar được bầu làm Tổng thống, trong khi Desi Bouterse vẫn cầm quyền kiểm soát quân đội. Năm 1990, giới quân nhân trở lại cầm quyền. Năm 1991, Ronald Venetiaan, ứng cử viên thuộc liên minh đối lập với quân đội đắc cử Tổng thống. Năm 1992, một hiệp định hòa bình được ký kết giữa Chính phủ và quân du kích.

Sau khi chấm dứt cuộc nội chiến, Suriname ra sức tái thiết kinh tế đất nước. Năm 1997, Jules Wijdenbosch, được sự hậu thuẫn của Bourterse, đắc cử Tổng thống. Năm 1999, một tòa án Hà Lan kết án tù vắng mặt đối với Desi Bouterse vì tội buôn lậu ma túy. Năm 2000, Ronald Venetiaan trở lại cầm quyền và ra sức tái thiết kinh tế với sự giúp đỡ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Hà Lan.

Kinh tế

Nông nghiệp chủ yếu là ngành trồng trọt (lúa, mía, chuối và cam), các nguồn lợi khác thu nhập từ đánh bắt cá và khai thác gỗ. Bauxit và nhôm được sản xuất tại chỗ nhờ các công trình thủy điện và cũng là hai mặt hàng xuất khẩu chính. Tình trạng tham nhũng, lạm phát và thiếu năng lực kìm hãm sự phát triển của đất nước.

Tính đến năm 2016, GDP của Suriname đạt 4.137 USD, đứng thứ 157 thế giới và đứng thứ 11 khu vực Nam Mỹ.

Văn hóa

Suriname là nơi giao hòa của nhiều dòng chảy văn hóa Phi, Mỹ - Anh Điêng, châu Á, Do Thái và Hà Lan. Tất cả phản ánh qua phong tục tập quán cũng như phong cách sống của con người vốn đa dạng nhưng cũng rất hài hòa.

Thủ đô cũng là hải cảng lớn Paramaribo nằm ngay cửa sông Suriname. Kiến trúc nổi bật gây ấn tượng với du khách về một thời thuộc địa Hà Lan, và đó cũng là lý do Paramaribo trở thành Di sản thế giới do UNESCO công nhận.

Suriname được độc lập năm 1975 khi thoát khỏi ách thống trị của người Hà Lan.

Ngôn ngữ chính thức ở Suriname là tiếng Hà Lan và tiếng Anh. Ngoài ra, còn có tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Sarnami (một tiếng địa phương của người Hindi), tiếng Java, Trung Quốc (tiếng Phổ thông, tiếng Quảng Đông và tiếng Hakka).

Chính trị

Suriname theo chính thể cộng hòa.

Đứng đầu nhà nước là tổng thống. Đứng đầu chính phủ là thủ tướng. Tổng thống và Phó Tổng thống (đồng thời là Thủ tướng) do quốc hội bầu ra, nhiệm kì 5 năm. Tổng thống chỉ định các thành viên của Nội các. Hội đồng Nhà nước gồm 14 thành viên được chỉ định. Hội đồng Nhà nước lãnh đạo Quốc hội.

Cơ quan lập pháp là Quốc hội gồm 51 thành viên, được bầu theo phổ thông đầu phiếu, nhiệm kì 5 năm.

Cơ quan tư pháp là Tòa án Tối cao, các thẩm phán được đề cử suốt đời.

Các đảng phái chính gồm có: Mặt trận mới (NF), Đảng Cải cách tiến bộ (VHP), Đảng Quốc gia Suriname (NPS), Đảng Thống nhất và đoàn kết dân tộc (KTPI), Đảng Lao động Suriname (CSPA), Đảng Dân chủ dân tộc (NDP), v.v..

Hành chính

Suriname được chia thành 10 quận:
Brokopondo
Commewijne
Coronie
Marowijne
Nickerie
Para
Paramaribo
Saramacca
Sipaliwini
Wanica

Nhân khẩu

Dân số Surimane hiện khoảng 470,784 người. Gồm các nhóm dân tộc: Hindustani (còn được gọi là "người Đông Ấn" tổ tiên của họ di cư từ Bắc Ấn Độ vào cuối thế kỷ XIX) chiếm 37% dân số, người Creole chiếm 31%, người Java 15%, người Maroon 10%, người Hoa 2%, người Da Trắng 1%, người bản xứ 2%. Ngôn ngữ chính thức của quốc gia là tiếng Hà Lan, ngoài ra còn có tiếng Anh, tiếng Hindustani (thổ ngữ của tiếng Hindi), tiếng Java.

Tôn giáo chiếm ưu thế trong nước là Kitô giáo chiếm 40,7% dân số gồm Công giáo La Mã và các giáo phái khác nhau của đạo Tin Lành, Giáo hội Moravian là lâu đời nhất và lớn nhất.

Ấn giáo chủ yếu tập trung ở vùng ven biển phía Bắc của Suriname. Nhất người Ấn giáo có nguồn gốc từ Ấn Độ. Theo điều tra dân số năm 2004, 23,9% dân số Surinam thực hành Ấn Độ giáo. Ấn giáo chủ yếu tập trung ở Nickerie, Wanica và Saramacca. Đây là những nơi Ấn giáo là nhóm tôn giáo lớn nhất.

Theo điều tra dân số gần đây nhất, Hồi giáo ở Suriname chiếm khoảng 13,5% tổng dân số của đất nước, đem lại cho đất nước này tỷ lệ phần trăm người Hồi giáo cao nhất trên lục địa châu Mỹ.

Người Hồi giáo đầu tiên đến Suriname là những nô lệ đến từ châu Phi. Nhóm tiếp theo của người Hồi giáo đến đất nước này bao gồm người lao động giao kèo từ Nam Á và Indonesia, mà hầu hết người Hồi giáo ngày nay ở Suriname là hậu duệ.

Du lịch

Chú thích

Tham khảo

Cộng hòa
Quốc gia vùng Caribe
Quốc gia Nam Mỹ
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Hà Lan
Cựu thuộc địa Hà Lan
Quốc gia thành viên Cộng đồng Caribe
Quốc gia thành viên Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ
Quốc gia thành viên Liên minh tiếng Hà Lan
Khởi đầu năm 1975 ở Nam Mỹ


title: Colletes kaszabi

text:
Colletes kaszabi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Kuhlmann mô tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 2002


title: (6760) 1980 KM

text:
(6760) 1980 KM là một vành đai tiểu hành tinh. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile, ngày 22 tháng 5 năm 1980.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1980
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hydropsyche battillosa

text:
Hydropsyche battillosa là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Miniodes

text:
Miniodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài tiêu biểu
Miniodes maculifera Hampson, 1913

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Catocalinae
Phyllodini


title: Antagnac

text:
Antagnac  là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 147 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot-et-Garonne


title: (16455) 1989 TK16

text:
{{DISPLAYTITLE:(16455) 1989 TK16}}

(16455) 1989 TK16 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 4 tháng 10 năm 1989.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 16001–17000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1989
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Desmopachria zimmermani

text:
Desmopachria zimmermani là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Young miêu tả khoa học năm 1981.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Desmopachria


title: Sân bay quốc tế Nelson Mandela

text:
Sân bay quốc tế Nelson Mandela hay Sân bay quốc tế Praia (IATA: RAI, ICAO: GVNP) là một sân bay nằm trên đảo Santiago của Cabo Verde. Nó đã được mở cửa vào cuối năm 2005, thay thế sân bay quốc tế Francisco Mendes cũ. Nó nằm khoảng 3 km về phía đông bắc của trung tâm Praia ở phía đông nam của đảo Santiago. Vào đầu năm 2012, sân bay này đã được đặt theo tên của Nelson Mandela.

Chuyến bay đầu tiên đến sân bay mới được thực hiện vào ngày 23 tháng 10 năm 2005. Sân bay quốc tế chính của Cabo Verde vẫn là sân bay quốc tế Amílcar Cabral trên đảo Sal. Một sân bay quốc tế nữa là sân bay tọa lạc trên đảo Sao Vicente gần thủ đô Mindelo.

Các hãng hàng không và tuyến bay

Tham khảo

Nelson Mandela


title: Réallon

text:
Réallon là một xã của tỉnh Hautes-Alpes, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Hautes-Alpes

Tham khảo

Reallon


title: Chörau

text:
Chörau là một đô thị thuộc huyện Anhalt-Bitterfeld, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: Callidemum hasenpuschi

text:
Callidemum hasenpuschi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Daccordi miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Callidemum


title: Aubusson, Orne

text:
Aubusson, Orne là một xã thuộc tỉnh Orne vùng Normandie tây bắc nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 264 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Orne


title: Crush 40

text:
Crush 40, trước đây được biết đến như Sons of Angels (Con trai của những thiên thần, là một ban nhạc rock mà ban đầu dự định để tạo ra âm nhạc cho công ty Sega thuộc game đua xe NASCAR Arcade (còn được gọi là đua xe đường phố của Mỹ). Điểm nhấn đặc trưng của nhóm là chơi nhạc guitar rock và trò chơi video game được soạn bởi nhà soạn nhạc Senoue và với giọng hát của Johnny Gioeli, anh còn là giọng ca chính của ban nhạc Hardline và Axel Rudi Pell. Đến khi cùng hợp tác với ban nhạc Na Uy, họ quyết định chuyển tên ban nhạc lại thành "Sons of Angels", và phát hành album thứ hai của họ theo tên này.

Kể từ khi hình thành, Crush 40 đã phát hành ba album phòng thu, Thrill of the Feel, Crush 40 và gần đây đã phát hành bài Super Sonic. Bao gồm cả việc làm lại phiên bản chủ từ các bản gốc. Họ còn tạo ra nhạc nền cho Wave Master, bao gồm bộ game Sonic the Hedgehog. Phần lớn đóng góp của họ chủ yếu là ghi âm cho các thể loại trò chơi.

Đặc trưng
Crush 40 có giọng mạnh như ca sĩ Johnny Gioeli, Johnny Gioeli và Japanese guitarist Jun Senoue. Họ là nổi tiếng trong giới âm nhạc từ các trò chơi của Sonic thuộc Sega. Bài hát mới nhất "All hail Shadow" là đặc trưng về các trò chơi "Sonic the Hedgehog" cho X360/PS3 và phiên bản hòa âm lại của chủ đề chính là "His World".

Thành viên

Hiện nay
Johnny Gioeli – vocals
Jun Senoue – guitars
Takeshi Taneda – bass
Act. – drums
Shoyo - bass
Yutaka Minobe - piano

Thành viên cũ
Naoto Shibata – bass
Hirotsugu Homma – drums
Katsuji – drums
Mark Schulman – drums
Takeshi Taneda - bass
Toru Kawamura - drums
Bobby Jarzombek - drums

Ca khúc
 Live and learn
 All hail Shadow
 His world
 Knight of the wind
 With me~massive power mix
 Live life
 Open your heart
 Im all of me
 Never turn back

Tham khảo

Ban nhạc rock Mỹ
Ban nhạc rock Nhật Bản


title: Fortran

text:
Fortran (hay FORTRAN) là một  ngôn ngữ lập trình biên dịch, tĩnh, kiểu mệnh lệnh được phát triển từ thập niên 1950 và vẫn được dùng nhiều trong tính toán khoa học hay phương pháp số cho đến hơn nửa thế kỷ sau đó. Tên gọi này ghép lại từ tiếng Anh Formula Translator/Translation nghĩa là dịch công thức. Các phiên bản đầu có tên chính thức là FORTRAN, nhưng chữ hoa được chuyển sang chữ thường từ phiên bản Fortran 90. Tiêu chuẩn quốc tế cho tên gọi này ngày nay là "Fortran".

Fortran được phát triển ban đầu như là một ngôn ngữ thủ tục. Tuy nhiên các phiên bản mới của Fortran (từ Fortran 90) đã có các tính năng hỗ trợ lập trình hướng đối tượng.

Lịch sử
Một số phiên bản Fortran tiêu biểu:
 Fortran IV
 Fortran 77
 Fortran 90
 Fortran 95
 Fortran 2003

Cú pháp
Các phiên bản cũ hơn cho đến Fortran 77 có sử dụng định dạng theo cột (fixed column) theo quy định:
 Cột thứ 7 đến 72 dành cho các câu lệnh
 Cột thứ 1 đến 5 dành cho nhãn lệnh. Nhãn lệnh là những số nguyên đứng đầu dòng lệnh, và trong Fortran không nhất thiết phải theo thứ tự tăng dần.
 Cột thứ 6 dành cho ký tự nối dòng (nếu cần thiết).

Các phiên bản mới hơn (từ Fortran 90 trở đi) cho phép dùng định dạng tự do (free-form), không có ràng buộc về vị trí các cột trong chương trình. Dưới đây sẽ trình bày một số ví dụ cú pháp theo định dạng tự do này.

Lệnh gán
Dạng của lệnh gán tương tự như ngôn ngữ lập trình BASIC:
! Tên_biến = Giá_trị
A = 5
LoiChao = "Hello"

Lệnh gọi chương trình con
Các chương trình con được gọi bằng lệnh CALL:
! CALL tenCTC tham_so1, tham_so2,...

Các cấu trúc
Rẽ nhánh
IF T > 1.0 THEN
   W = 23.7 * T
ELSE
   W = 23.7 * (T ** 0.75)
END IF

Lặp
DO I = 1, N
   B(I) = 2.8 * (I - 0.3)
END DO

Ví dụ

Chương trình "Hello world"
Chương trình "Hello world" có thể chạy được sau khi dịch bằng bất cứ trình dịch nào kể từ Fortran 90 trở đi.

program helloworld
print*,"Hello world"
end program helloworld

Chương trình tìm diện tích hình trụ
Chương trình này, tính diện tích của hình trụ, chạy khi được dịch bởi bất cứ trình dịch nào kể từ Fortran 90 trở đi. Các chữ đứng sau dấu ! trên cùng dòng sẽ không được dịch, và coi như chú thích của người viết chương trình, để giúp người đọc dễ hiểu hơn.

program HinhTru
! Tinh dien tich Hinh tru.
!
! Khai bao bien.
implicit none ! Yeu cau moi bien can duoc khai bao -- danh cho Fortran 90.
integer:: Loi
real:: BanKinh,ChieuCao,DienTich
real, parameter:: Pi = 3.14159
do
   ! Nhac nguoi dung nhap Ban kinh va Chieu cao.
   write (*,*) "Nhap Ban kinh va Chieu cao, nhan 't' de thoat."
   read (*,*,iostat=Loi) BanKinh,ChieuCao
   !
   ! Neu khong nhap duoc, thoat.
   if (Loi /= 0) stop "thoat"
   !
   ! Tinh dien tich. Ky hieu ** nghia la "luy thua".
   DienTich = 2*Pi*(BanKinh**2 + BanKinh*ChieuCao)
   !
   ! Viet (BanKinh, ChieuCao) va (DienTich) ra man hinh.
   write (*,"(1x,'BanKinh=',f6.2,5x,'ChieuCao=',f6.2,5x,'DienTich=',f6.2)") BanKinh,ChieuCao,DienTich
end do
end program HinhTru

Chú ý: câu lệnh
  write (*,"(1x,'BanKinh=',f6.2,5x,'ChieuCao=',f6.2,5x,'DienTich=',f6.2)") BanKinh,ChieuCao,DienTich
có sử dụng khai báo định dạng trong Fortran. Có thể giải thích sơ lược như sau:
 1x nghĩa là một ký tự trống. Số ký tự trống cần in ra đi trước chữx.
 f6.2 tương ứng với số thực có 6 chữ số, trong đó 2 chữ số trong phần thập phân.
Kiểu định dạng chuỗi này của riêng Fortran, nó rất khác so với chuẩn định dạng printf của ngôn ngữ lập trình C vốn được sử dụng rộng rãi.

Tham khảo

 Adams, Jeanne; Brainerd, Walter; Martin, Jeanne; Smith, Brian; Wagener, Jerrold (1997). Fortran 95 Handbook: Complete ISO/ANSI Reference. MIT Press.
 Metcalf, Michael; Reid, John; Cohen, Malcolm (2004). Fortran 95/2003 Explained. Oxford University Press.
 Nyhoff, Larry; Leestma, Sanford (1995). FORTRAN 77 for Engineers and Scientists with an Introduction to FORTRAN 90. 4th Edition. Prentice Hall. ISBN 0-13-363003-X.
 ANSI X3.198-1992 (R1997), Programming Language "Fortran" Extended. Xuất bản bởi ANSI.

Liên kết ngoài

Chung chung
 The Fortran Company
 Fortran Open Directory category
 Fortran 90, 95, 2003 Information and Resources
 How Not to Write FORTRAN in Any Language  Có ví dụ về cách viết chương trình tốt, cho mọi ngôn ngữ lập trình.

Các chương trình Fortran ví dụ
(bằng tiếng Anh)
 Numerical Recipes for Fortran 77 (Các chương trình tính số cho Fortran 77)
 Numerical Recipes for Fortran 90 (Các chương trình tính số cho Fortran 90)
 Fortran 90 Software Repository
 National HPCC software repository
 Netlib Repository

Trình dịch Fortran có bản quyền thương mại
 Absoft
 Cray
 Fujitsu
 HP
 IBM
 Intel
 Lahey
 NA Software
 NAG
 PathScale
 Portland Group
 Salford
 Sun

Trình dịch Fortran tự do
 g95 -- Fortran 95
 Gfortran -- Fortran 95 (đang phát triển)
 Open Watcom -- Fortran 77 và C/C++
 g77 -- Fortran 77

Ngôn ngữ lập trình
Ngôn ngữ lập trình thủ tục
Tiêu chuẩn máy tính
Phát minh của Hoa Kỳ
Fortran
Ngôn ngữ lập trình bậc cao


title: Littoraria ardouiniana

text:
Littoraria ardouiniana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chi Ốc vùng triều


title: Soussey-sur-Brionne

text:
Soussey-sur-Brionne là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 349 mét trên mực nước biển.

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Soussey-sur-Brionne sur le site de l'Institut géographique national
 Soussey-sur-Brionne sur le site de l'Insee

Xã của Côte-d'Or


title: A-nan-đà

text:
A-nan-đà (zh. 阿難陀, sa., pi. ānanda, bo. kun dga` bo ཀུན་དགའ་བོ་), cũng gọi ngắn là A-nan, dịch nghĩa là Khánh Hỉ (慶喜), Hoan Hỉ (歡喜), sinh 605 - 485 TCN. Theo tài liệu ghi nhận, A-nan sinh năm 605 TCN - là anh em chú bác với Đức Phật vì cha của ông, vua Amitodana, là em vua Suddhodana – tức Tịnh Phạn Vương, thân phụ của Đức Phật. A-nan-đà gia nhập giáo hội hai năm sau ngày thành lập vào lúc 18 tuổi, trở thành thị giả thân cận của Đức Phật. A-nan-đà tham gia Tăng đoàn cùng hai người anh của ông là A-na-luật – vị A-la-hán được xưng tụng là Đệ nhất Thiên nhãn trong hàng Thanh văn của Phật – và Đề-bà-đạt-đa, người sau này ly khai khỏi Tăng đoàn. Tôn giả được tôn xưng là một trong Thập đại đệ tử của Phật Thích-ca Mâu-ni.

Tôn giả nổi tiếng với trí nhớ phi thường, đã ghi nhớ hết những lời Phật dạy trong suốt hàng chục năm truyền đạo. Tôn giả là người đọc tụng lại tạng Kinh trong lần kết tập thứ nhất để tăng chúng ghi nhớ và truyền lại cho đời sau, và tôn giả cũng được xem là Nhị tổ của Thiền tông Ấn Độ. Ngoài ra, tôn giả cũng là người đầu tiên cung Phật phát minh ra "áo cà sa" - trang phục nghi lễ về sau của các chư tăng, chư ni nhà Phật. Có thể nói: đạo Phật còn được duy trì tới hàng nghìn năm, kinh Phật còn được lưu truyền cho bao đời sau, một phần lớn là nhờ công lao của Tôn giả A-nan.

Theo kinh sách, tôn giả A-nan-đà là người rất nhẫn nhục, hết lòng phụng sự đức Phật. Tôn giả chỉ chấp nhận làm người hầu cận cho Phật khi được Phật hứa rằng không vì thế mà được quan tâm hơn các vị khác. A-nan-đà cũng chính là người khám phá ra âm mưu giết Phật của Đề-bà-đạt-đa. A-nan-đà cũng là người bênh vực cho việc nữ giới được gia nhập tăng đoàn để học hỏi giáo pháp. Nhờ sự can thiệp của Tôn giả mà Phật chấp nhận thành lập ni đoàn. Chính vì điều này mà trong lần Kết tập thứ nhất, A-nan-đà bị Tăng-già chê trách. Tương truyền rằng, bảy ngày sau khi Phật nhập Niết-bàn, A-nan-đà mới giác ngộ, đắc quả A-la-hán trong đêm trước lần kết tập thứ nhất. Tôn giả A-nan nhập Niết-bàn vào năm 485 TCN, ở tuổi 120 tuổi ở giữa sông Hằng (ranh giới giữa hai nước Magadha và Tì-xá-ly).

Nếu định nghĩa theo Ấn Độ giáo (Hinduism) thì A-nan-đà không phải là tâm trạng khánh hỉ được tạo ra bởi một đối tượng mà hơn nữa, nó là một niềm vui của một trạng thái nằm trên mọi tư duy nhị nguyên, những cặp đối đãi. Hệ thống triết lý Vedānta quan niệm rằng, một tâm thức thoát khỏi suy nghĩ—nghĩa là tâm thức không còn vướng mắc những khái niệm như sinh, tử, khổ não, nói chung là mọi tư duy—chính là A-nan-đà, sự an vui thuần túy. Khi miêu tả, diễn giải những danh từ rất trừu tượng như "Brahman", hệ thống Vedānta sử dụng thành ngữ "Sat-Cit-Ānanda", nghĩa là "Chân lý—Nhận thức tuyệt đối—A-nan-đà" và A-nan-đà ở đây là sự an vui tuyệt đối, vô lượng mà hành giả chỉ có thể cảm nhận được trong lúc nhập Định (sa. samādhi). Trong các dòng tu theo truyền thống của Đại sư Śaṅkara thì A-nan-đà là chữ cuối của nhiều danh hiệu, ví dụ như Vivekānanda.

Tham khảo

Sách tham khảo
 Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
 Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Đại sư Phật giáo
Đệ tử Thích-ca Mâu-ni
A-la-hán
Gia đình Phật Thích-ca
Thiền sư Ấn Độ
Thiền tông


title: Craugastor gulosus

text:
Craugastor gulosus là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Loài này có ở Costa Rica và Panama.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Solís, F., Ibáñez, R., Chaves, G., Savage, J., Jaramillo, C. & Fuenmayor, Q. 2004. Craugastor gulosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Craugastor


title: Hoạt, An Dương

text:
Hoạt (chữ Hán giản thể: 滑县, âm Hán Việt: Hoạt huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị An Dương, tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Hoạt có tên cổ là Hoạt Đài. Huyện này nằm ở phía bắc Hà Nam. Huyện Hoạt có diện tích 1814 km². Huyện Hoạt được chia các đơn vị hành chính gồm 9 trấn và 13 hương. Các đơn vị này lại được chia ra thành 1020 thôn hành chính. Dân số huyện Hoạt khoảng 1,24 triệu người.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)
An Dương, Hà Nam


title: Quận của tỉnh Meurthe-et-Moselle

text:
4 quận của tỉnh Meurthe-et-Moselle gồm:
 Quận Briey, (quận lỵ: Briey) với 10 tổng và 130 xã. Dân số của quận này là 159.465 người năm 1990, 157.050 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 1.51%.
 Quận Lunéville, (quận lỵ: Lunéville) với 9 tổng và 164 xã. Dân số của quận này là 77.559 người năm 1990, và 76.782 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 1.0%.
 Quận Nancy, (tỉnh lỵ của tỉnh Meurthe-et-Moselle: Nancy) với 20 tổng và 188 xã. Dân số của quận này là 411.666 người năm 1990, và 415.106 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 0.84%.
 Quận Toul, (quận lỵ: Toul) với 5 tổng và 112 xã. Dân số của quận này là 63.253 người năm 1990, và 64.841 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 2.51%.

Tham khảo

Meurthe-et-Moselle


title: Cryptocephalus quatuordecimmaculatus

text:
Cryptocephalus quatuordecimmaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Schneider miêu tả khoa học năm 1792.

Chú thích

Tham khảo

Q


title: Rana chichicuahutla

text:
Rana chichicuahutla là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của México.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Santos-Barrera, G. 2004. Rana chichicuahutla. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Rana
Động vật lưỡng cư México
Động vật đặc hữu México


title: Pulkkila

text:
Pulkkila là một đô thị của Phần Lan.
Pulkkila nằm ở tỉnh Oulu, cách Oulu 90 km về phía nam và cách Jyväskylä 250 km về phía bắc. Pulkkila có dân số 1.587 (30-6-2008) với diện tích 411,23 km² trong đó có 29,83 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 4,16 người trên mỗi km².

Đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan.

Pulkkila nổi tiếng với ngành công nghiệp kim loại và hồ chứa nhân tạo Uljua.

Đô thị này sẽ được hợp nhất với Kestilä, Piippola và Rantsila ngày 1 tháng 1 năm 2009 để lập đô thị mới của Siikalatva.

Nhân vật nổi bật quê ở Pulkkila
 Pentti Haanpää
 Ilmari Kianto

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Đô thị Pulkkila  – Trang mạng chính thức

Đô thị của vùng Bắc Ostrobothnia


title: Lissotesta impervia

text:
Lissotesta impervia là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lissotesta
Động vật được mô tả năm 1908


title: Pseudacris brachyphona

text:
Pseudacris brachyphona (tên tiếng Anh: Mountain Chorus Frog) là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, sông ngòi, sông có nước theo mùa, đầm nước, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, suối nước ngọt, ao, hố lộ thiên, và kênh đào và mương rãnh.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Đây là loài ếch nhỏ nhưng có kích thước trung bình trong chi Pseudacris.

Môi trường sống
Loài ếch này thường sinh sống ở sườn đồi tây nam Pennsylvania, miền tây Maryland, đông nam Ohio, miền đông Kentucky, Tây Virginia, miền bắc Alabama, miền bắc Mississippi và ở Tennessee.

Thư mục
1. Knapp, Walter W.. "Mountain Chorus Frog." The Frogs & Toads of Georgia. 09 Sept 2006. 27 tháng 10 năm 2007 <http://wwknapp.home.mindspring.com/docs/mountain.chorus.frog.html >.

2. Mattison, Chris. Frogs and Toads of the World. New York: Facts on File, Inc, 1987.

3. "Mountain Chorus Frog." Ohio Department of Natural Resources. 30 tháng 1 năm 2007. 27 tháng 10 năm 2007
<http://www.dnr.state.oh.us/Home/species_a_to_z/speciesguide_default/mountainchorusfrog/tabid/6689/Default.aspx >.

4. Simon, Hilda. Frogs and Toads of the World. New York: J.B. Lippincott Company, 1975.

5. "Virginia Wildlife Information." Virginia Department of Game and Inland Fisheries. 19 tháng 11 năm 2007.
<http://www.dgif.state.va.us/wildlife/species/display.asp?id=020011 >.

6. Wright, Albert Hazen, và Anna Allen Hazen. Handbook of Frogs and Toads. 3rd. Ithaca, New York: Comstock Publishing Company, Inc., 1949.

 Hammerson, G. 2004. Pseudacris brachyphona. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Pseudacris


title: Mortefontaine, Oise

text:
Mortefontaine là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 93 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: 11040 Wundt

text:
11040 Wundt (1989 RG1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 9 năm 1989 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Haute-Provence.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11040 Wundt

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: The King of Fighters

text:
The King of Fighters (ザ·キング·オブ·ファイターズ Za Kingu obu Faitāzu), viết tắt là KOF còn được biết đến với tên gọi Quyền Vương là loạt trò chơi đối kháng của hãng SNK Playmore. Ban đầu trò chơi được phát triển cho phần cứng Neo Geo MVS của SNK, phần cứng hiện tại của loạt trò chơi là Taito Type X2. Các phiên bản arcade và trò chơi The King of Fighters đầu tiên đã được phát triển trên một số hệ máy cầm tay.

Các trò chơi

Loạt trò chơi chính
Trò chơi đầu tiên, The King of Fighters '94 được SNK phát hành vào ngày 25 tháng 8 năm 1994. Trò chơi bao gồm các nhân vật trong các trò chơi trước của SNK như Fatal Fury và Art of Fighting. Thành công của trò chơi khiến SNK phát hành trò chơi tiếp theo, The King of Fighters '95 vào ngày 25 tháng 7 năm 1995. Ngoài việc thêm vào các nhân vật mới, trò chơi này còn bao gồm cốt truyện đầu tiên của loạt trò chơi có tên "The Orochi Saga". The King of Fightes '96, phát hành ngày 30 tháng 6 năm 1996, cho ra phần thứ hai của "The Orochi Saga". The King of Fightes '97, phát hành ngày 28 tháng 7 năm 1997, kết thúc câu chuyện "The Orochi Saga". The King of Fighters '98, phát hành ngày 23 tháng 7 năm 1998, khác với các trò chơi trước, trò chơi này không bao gồm cốt truyện. SNK phát hành trò chơi này trên hệ Dreamcast và đặt tên là The King of Fighters: Dream Match 1999.

Ngày 22 tháng 7 năm 1999, The King of Fighters '99 được phát hành với một cốt truyện mới có tên là "The NESTS Chronicles", bên cạnh đó là các nhân vật và tính năng mới. Phiên bản Dreamcast có tên là The King of Fighters: Evolution với những cải tiến về đồ họa và đòn đánh. The King of Fighters 2000 được phát hành vào ngày 26 tháng 6 năm 2000 và tiếp theo câu chuyện "The NESTS Chronicles". The King of Fighters 2001 phát hành ngày 15 tháng 11 năm 2001, và kết thúc cốt truyện "The NESTS Chronicles". Vì những khó khăn về tài chính và SNK gặp phải lúc đó, việc phát triển trò chơi có sự giúp đỡ của công ty Hàn Quốc Eolith. 'The King of Fighters 2002, phát hành ngày 10 tháng 10 năm 2002, giống như trò chơi năm 98, không bao gồm cốt truyện. Trò chơi này cũng được phát triển bởi Eolith.

Cốt truyện mới của KOF là "Tales of Ash" được mở đầu trong The King of Fightes 2003, phát hành ngày 12 tháng 12 năm 2003. Trò chơi này cho phép người chơi đổi nhân vật trong khi đang chơi. Năm 2004, SNK chấm dứt việc phát hành hàng năm và thay vào đó là những trò chơi theo kiểu truyền thống hơn. Loạt trò chơi chính đầu tiên là The King of Fighters XI, phát hành ngày 26 tháng 10 năm 2005. The King of Fighters XII được phát hành vào tháng 7 năm 2009. Đây là những trò chơi không có cốt truyện, giống như các trò chơi trong năm 98 và 2002.

Những trò chơi khác
Một phiên bản làm lại của The King of Fighters '94 có tên The King of Fighters '94 Re-Bout được phát hành năm 2004 tại Nhật Bản trên hệ máy PlayStation 2. Phiên bản làm lại của KOF '98 có tên The King of Fighters '98 Ultimate Match được phát hành tại Nhật vào ngày 18 tháng 3 năm 2008. Và một bản làm lại của KOF 2002 là The King of Fighters 2002 Unlimited Match được phát hành ngày 26 tháng 2 năm 2009 tại Nhật trên hệ máy PS2.

Một vài nhân vật của KOF cũng xuất hiện trong một số trò chơi hợp tác, chẳng hạn như SNK vs. Capcom: The Match of the Millennium (1999), SNK vs. Capcom: SVC Chaos (2003) hay Capcom vs. SNK (2000) và Capcom vs. SNK 2 (2001).

Nhân vật

Trên truyền thông

Phim và hoạt hình
Tháng 8 năm 2005, người ta đã thông báo về một loạt ngắn dựa trên KOF có tên The King of Fighters: Another Day. Production I.G sản xuất nó là một bộ phim hoạt hình được tung lên mạng. Bộ phim bao gồm 4 tập, mỗi tập khoảng 10 phút.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhượng quyền SNK
Trò chơi điện tử đối kháng
Trò chơi điện tử Nhật Bản


title: R. Charleroi S.C.

text:
R. Charleroi S.C. là một câu lạc bộ bóng đá Bỉ đặt trụ sở tại thành phố Charleroi, tỉnh Hainaut.

Câu lạc bộ thể thao Charleroi thành lập năm 1904. Sân nhà của câu lạc bộ là Stade du Pays de Charleroi với sức chứa 22.000 người.

Cầu thủ

Đội hình hiện tại
 (cho mượn từ Rennes)

 Cầu thủ nổi tiếng
  Carl Airey (1986)
  Roberto Bisconti
  Laurie Cunningham (1987)
  Régis Genaux
  Michael Harrison (cầu thủ bóng đá) (1985-87)
  John McGinlay (cầu thủ bóng đá Anh) (1982-84)
  Olivier Renard
  Daniel Van Buyten
  Gary Waddock (1987-89)

 Thành tích
 Giải vô địch bóng đá Bỉ:
 Hạng nhì (1): 1968-69
 Giải vô địch bóng đá hạng hai Bỉ:
 Vô địch (1): 1946-47
 Hạng nhì (1): 1965-66
 Cúp bóng đá Bỉ:
 Hạng nhì (2): 1977-78, 1992-93

 Cúp châu Âu Tính đến  5 tháng 3, 2006:''

A = lần tham dự, B = số trận, C = thắng, D = hoà, E = thua, F = bàn thắng, G = bàn thua.

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Trang chủ
  Trên trang web của UEFA

Câu lạc bộ bóng đá Bỉ


title: Pagodula sansibarica

text:
Pagodula sansibarica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pagodula


title: Acalles

text:
Acalles là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Curculionidae.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Acalles angusticollis Sharp, 1885
 Acalles callichroma Perkins, 1900
 Acalles carinatus LeConte, 1876
 Acalles chlorolepis Perkins, 1900
 Acalles clavatus (Say, 1831)
 Acalles costifer LeConte, 1884
 Acalles crassulus LeConte, 1876
 Acalles decoratus Blackburn, 1885
 Acalles duplex Sharp, 1885
 Acalles eugeniae Perkins, 1916
 Acalles frater Perkins, 1900
 Acalles granosus LeConte, 1876
 Acalles humeralis Perkins, 1900
 Acalles ignotus Blackburn, 1885
 Acalles indigens Fall, 1907
 Acalles innotabilis Perkins, 1900
 Acalles koae Perkins, 1900
 Acalles lanaiensis Perkins, 1900
 Acalles lateralis Sharp, 1885
 Acalles leptothorax Perkins, 1900
 Acalles mauiensis Blackburn, 1885
 Acalles melanolepis Perkins, 1900
 Acalles minimus Blatchley, 1916
 Acalles monticola Perkins, 1900
 Acalles nigripennis Perkins, 1900
 Acalles oahuensis Perkins, 1900
 Acalles pallidicollis Perkins, 1900
 Acalles porosus Blatchley, 1916
 Acalles pusillissimus Perkins, 1910
 Acalles sablensis Blatchley, 1920
 Acalles subhispidus LeConte, 1878
 Acalles sulcicollis LeConte, 1884
 Acalles sylvosus Blatchley, 1916
 Acalles tuberculatus Perkins, 1900

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Waldkirchen am Wesen

text:
Waldkirchen am Wesen là một đô thị thuộc huyện Schärding thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 21,4 km², dân số thời điểm năm 2006 là 1281 người.

Tham khảo


title: Lanne-en-Barétous

text:
Lanne-en-Barétous là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
 INSEE
 IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Lôi Thiên Đại Tráng

text:
Quẻ Lôi Thiên Đại Tráng, đồ hình ||||:: còn gọi là quẻ Đại Tráng (大壯 da4 zhuang4), là quẻ thứ 34 trong Kinh Dịch.

Nội quái là ☰ (||| 乾 qian2) Càn hay Trời (天).
Ngoại quái là ☳ (|:: 震 zhen4) Chấn hay Sấm (雷).

Giải nghĩa: Chí dã. Tự cường. Ý chí riêng, bụng nghĩ, hướng thượng, ý định, vượng sức, thịnh đại, trên cao, chót vót, lên trên, chí khí, có lập trường. Phượng tập đăng sơn chi tượng: tượng phượng đậu trên núi.

Quẻ Kinh Dịch

en:List of I Ching hexagrams 33-64


title: Hoplitis latifemoralis

text:
Hoplitis latifemoralis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1985


title: Leptonema vanderysti

text:
Leptonema vanderysti là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Leptonema (Hydropsychidae)


title: Bảng xếp hạng bóng đá nữ FIFA

text:
Bảng xếp hạng bóng đá nữ FIFA (), ra đời năm 2003 với phiên bản xếp hạng đầu tiên xuất bản tháng 3 năm đó, được sử dụng để so sánh các đội tuyển bóng đá nữ ở một thời điểm bất kỳ.

Trên thực tế thì nhiều vị trí bảng xếp hạng nữ FIFA thường không chính xác và không tương xứng với sức mạnh thực tế của các đội bóng, ví dụ như nhiều đội bóng châu Phi có thực lực khá mạnh nhưng lại có thứ hạng rất thấp trên Bảng xếp hạng.

Chi tiết hệ thống xếp hạng
Bảng xếp hạng bóng đá nữ thế giới của FIFA được tính dựa trên tất cả các trận đấu quốc tế mà một đội tuyển từng tham gia từ năm 1971, khi trận đấu bóng đá nữ đầu tiên được FIFA công nhận diễn ra giữa Pháp và Hà Lan. (Trong khi bảng xếp hạng bóng đá nam chỉ xét các trận trong bốn năm gần nhất.)
Bảng xếp hạng bóng đá nữ thế giới của FIFA được đưa ra một cách ngầm định để phản ánh các kết quả thi đấu gần nhất. (Bảng xếp hạng của nam được đưa ra một cách rõ ràng theo một thang đối chiếu.)
Bảng xếp hạng bóng đá nữ thế giới của FIFA chỉ được cập nhật bốn lần một năm. Thông thường, thứ hạng được công bố vào tháng ba, sáu, chín và mười hai. (Trong các năm diễn ra World Cup, lịch công bố có thể được điều chỉnh để phản ánh kết quả các trận đấu của World Cup.)

Hệ thống xếp hạng bóng đá nữ thế giới của FIFA gần như tương tự hệ thống tính điểm bóng đá Elo. FIFA coi thành tích của các đội với ít hơn năm trận đấu là tạm thời và để các đội này ở cuối bảng xếp hạng. Bất kì đội nào không thi đấu một trận nào trong vòng 4 năm thì không được xếp hạng. Ban đầu thời hạn không thi đấu tối đa khiến đội không được xếp hạng là 18 tháng, nhưng được gia hạn vào đầu năm 2021 (do đại dịch Covid-19 ảnh hưởng đến việc thi đấu của các đội tuyển).

Các đội tuyển dẫn đầu
Các đội dẫn đầubảng xếp hạng bóng đá nữ FIFA
Tới nay Đức và Hoa Kỳ là hai đội duy nhất từng dẫn đầu. Hai đội bóng thay phiên giữ hai vị trí đầu bảng kể từ lần cập nhật thứ ba vào tháng 10 năm 2003, ngay sau Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2003, cho tới 12 năm 2008. Đức đứng ở vị trí thứ ba sau Na Uy trong hai đợt xếp hạng đầu tiên, và bị đánh bật khỏi top hai lần nữa vào tháng 3 năm 2009 bởi Brasil. Mặc dù vậy việc bảo vệ thành công ngôi vô địch châu Âu tại vòng chung kết Euro 2009 đưa họ trở lại top 2 vào tháng 9 năm 2009 và giữ vị trí này cho đến nay.

Trong lần cập nhật của FIFA vào tháng 7 năm 2015, đội tuyển Mỹ trở lại ngôi đầu bảng sau chức vô địch World Cup 2015. Tuy nhiên sau tấm huy chương vàng tại Thế vận hội Mùa hè 2016 và nhiều kết quả tốt, tới tháng 3 năm 2017, Đức giành lại ngôi đầu sau hơn một năm rưỡi ở vị trí thứ hai.

Công thức tính toán

Bảng xếp hạng được tính toán dựa trên công thức sau:

Với

Các công thức được xây dựng như vậy để các đội mới gia nhập có thể có khoảng 1000 điểm, còn các đội hàng đầu có thể vượt con số 2000 điểm. Để được xếp hạng, một đội phải thi đấu ít nhất 5 trận với các đội xếp hạng, và không được vắng bóng quá 18 tháng. Ngay cả khi không được chính thức xếp hạng, số điểm của các đội vẫn được giữ nguyên.

Kết quả thực tế của trận đấu
Đặc điểm chính của kết quả thực tế là dù thắng, thua hay hòa thì hiệu số bàn thắng bại vẫn được tính đến.

Nếu trận đấu kết thúc có đội thắng người thua, đội thua được trao một lượng % như bảng bên dưới, với kết quả luôn nhỏ hơn hoặc bằng 20% (vì hiệu số bàn thắng bại luôn lớn hơn 0). Kết quả thực tế của trận đấu dựa trên hiệu số bàn thắng bại và số bàn thắng hai đội ghi được. Lượng phần trăm còn lại được trao cho đội thắng. Ví dụ, tỉ số 2–1 sẽ có kết quả lần lượt của đội thắng và đội thua là 84%–16%, tỉ số 4–3 cho kết quả 82%–18%, và tỉ số 8–3 có kết quả được chia là 96.2%–3.8%. Như vậy, một đội vẫn có thể mất điểm ngay cả khi chiến thắng nếu họ không "thắng với tỉ số đủ lớn".

Nếu hai đội hòa hai đội sẽ được trao cùng số %, nhưng con số đó dựa trên số bàn ghi được nên tổng số % sẽ không nhất thiết phải là 100%. Ví dụ tỉ số 0–0 sẽ mang về cho mỗi đội 47%, tỉ số 1–1 là 50%, và 4–4 là 52.5%.

Bảng kết quả thực tế (tính cho đội không thắng)

Sân trung lập hay sân nhà–sân khách
Trước đây, các đội chủ nhà có sẵn 66% số điểm, các đội khách nhận 34% còn lại. Để làm rõ điều này, khi hai đội không thi đấu trên sân trung lập, tham số  của đội chủ nhà tăng thêm 100 điểm. Tức là, nếu hai đội đồng thứ hạng chơi trên sân của một trong hai đội, đội chủ là sẽ được dự đoán là thắng ở một tỉ lệ bằng với một đội thi đấu trên sân trung lập với lợi thế 100 điểm. Cách biệt 100 điểm này tương ứng với lợi thế 64%–36% của kết quả được mong đợi.

Điều này cũng giúp việc xác định hằng số tỉ lệ  có giá trị 200. Cùng với việc cách biệt 100 điểm tạo ra kết quả được mong đợi ở tỉ lệ 64%–36%, thì cách biệt 300 điểm tạo ra kết quả được mong đợi ở tỉ lệ 85%–15%.

Mức độ quan trọng của trận đấu

Lịch công bố bảng xếp hạng
Bảng xếp hạng được công bố bốn lần một năm, thường vào ngày thứ sáu; năm 2022 sẽ có một bản phát hành bổ sung trước lễ bốc thăm cho Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2023.

Xem thêm

Hệ số Elo bóng đá thế giới
Giải vô địch bóng đá nữ thế giới
Bảng xếp hạng bóng đá nam FIFA
Bóng đá nữ trên thế giới

Chú thích

Liên kết ngoài
Bảng xếp hạng hiện tại - FIFA.com
Cách xếp hạng - FIFA.com

Bóng đá nữ
FIFA
Bảng xếp hạng bóng đá


title: Ormosia idioneura

text:
Ormosia idioneura là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Tam Giang, Liễu Châu

text:
Huyện tự trị dân tộc Đồng Tam Giang (chữ Hán giản thể: 三江侗族自治县, Sānjiāng Dòngzú ZìzhìXiàn, âm Hán Việt: Tam Giang Đồng tộc Tự trị huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Liễu Châu, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Tam Giang có diện tích 3358 km², dân số năm 2002 là 480.000 người. Về mặt hành chính, huyện Tam Giang được chia thành 6 trấn, 6 hương và 3 hương dân tộc.
 Trấn: Cổ Nghi, Đấu Giang, Đan Châu, Bát Giang, Độc Đồng, Lâm Khê.
 Hương: Hoà Bình, Trình Thôn, Lão Bảo, Lương Khẩu, Dương Khê, Mai Lâm.
 Hương dân tộc Dao Cao Cơ, hương dân tộc Miêu Đồng Lạc, hương dân tộc Miêu Phú Lộc.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây
Huyện tự trị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa


title: (29170) 1990 OA3

text:
{{DISPLAYTITLE:(29170) 1990 OA3}}

(29170) 1990 OA3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 27 tháng 7 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 29001–30000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


Giải của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles cho kịch bản hay nhất là một giải của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles dành cho kịch bản phim được bầu chọn là hay nhất trong năm.

Các kịch bản phim và người đoạt giải

Thập niên 1970

Thập niên 1980

Thập niên 1990

Thập niên 2000

Tham khảo

Giải thưởng của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles


title: 16693 Moseley

text:
16693 Moseley (1994 YC2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 12 năm 1994 bởi D. J. Asher ở Siding Spring.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16693 Moseley

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Höhnstedt

text:
Höhnstedt là một đô thị thuộc huyện Saalekreis, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: 7452 Izabelyuria

text:
7452 Izabelyuria (1978 QU2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 8 năm 1978 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7452 Izabelyuria

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Cao nguyên Di Linh

text:
Cao nguyên Di Linh là một trong hai cao nguyên chính bao gồm phần lớn diện tích tỉnh Lâm Đồng (cao nguyên thứ hai là Lâm Viên). Cao nguyên này có độ cao trung bình là 1000m so với mặt biển. Cao nguyên này chiếm trên 50% diện tích tỉnh Lâm Đồng.

Cao nguyên Di Linh có thể chia thành hai phần: phần phía Bắc tương đối bằng phẳng ở các huyện Đơn Dương, Đức Trọng, Lâm Hà; phần phía Nam bị chia cắt nhiều bởi núi, đồi, sườn dốc, thung lũng hẹp ở các huyện Di Linh, Bảo Lộc.

Thổ nhưỡng và khí hậu của cao nguyên Di Linh phù hợp cho việc trồng chè và cà phê (nhất là cà phê robusta).

Tham khảo

Địa lý Lâm Đồng
Di Linh


title: Ilma Julieta Urrutia Chang

text:
Ilma Julieta Urrutia Chang là người giữ danh hiệu Hoa hậu Quốc tế năm 1984.

Các cuộc thi sắc đẹp
Ilma đại diện Guatemala ở cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 1984 được tổ chức tại Miami, Florida, Hoa Kỳ nơi cô được chọn là một trong 10 người đẹp nhất cuộc thi.
Ngày 30 tháng 10 năm 1984 cô trở thành người Guatemala đầu tiên đăng quang ngôi vị Hoa hậu Quốc tế 1984 trong đêm chung kết được tổ chức tại Kanagawa Prefectural Civic Hall, Yokohama, Nhật Bản.

Tham khảo

Nữ giới Guatemala
Hoa hậu Quốc tế
Sinh thập niên 1960
Nhân vật còn sống


title: Mühlethurnen

text:
Mühlethurnen là một đô thị trong huyện Bern-Mittelland, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 2,9 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2019 là 1426 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Bern


title: Indianapolis

text:
Indianapolis (IPA: ) là thành phố thủ phủ của tiểu bang Indiana ở Hoa Kỳ, là quận lỵ của Quận Marion, Indiana. Theo cuộc điều tra dân số năm 2000, dân số của thành phố là 791.926 người. Đây là thành phố đông dân nhất tiểu bang Indiana và là thành phố lớn thứ 13 ở Hoa Kỳ, là thành phố lớn thứ 3 ở Midwest, và là thủ phủ đông dân thứ hai ở Hoa Kỳ (bao gồm cả Washington D.C.), sau Phoenix, Arizona.

Indianapolis đưa ra hình ảnh của mình là một Vành đai chế tạo (tiếng Anh:Rust Belt) do một chiến dịch đem lại sức sống mới tháo vát. Sự đa dạng hóa cơ sở kinh tế của thành phố kể từ thập niên 1960 cũng đóng góp cho quá trình chuyển đổi này. Một phần lớn của sự đa dạng hóa này bao gồm việc thành phố đã tổ chức nhiều sự kiện, đặc biệt là các sự kiện thể thao. Nhãn hiệu Thủ đô thể thao nghiệp sư thế giới, và Thủ đô thi đấu của thế giới, đều đã được áp dụng cho Indianapolis. Thành phố đã đăng cai 1987 Pan American Games, NCAA Basketball Tournament, và Allstate 400 at the Brickyard, Giải thưởng lớn Hoa Kỳ (lần thi đấu gần đây là tháng 6 năm 2007), và có lẽ sự kiện nổi tiếng nhất là Indianapolis 500 hàng năm. Số lượng người tham dự Indianapolis 500 và Allstate 400 khiến đây là các sự kiện thể thao riêng lẻ lớn nhất thế giới, với hơn 250.000 người hâm mộ tham dự mỗi sự kiện.Indianapolis cũng là số tượng đài trong thành phố nhiều thứ hai, xếp sau Washington D.C.

vùng đô thị Indianapolis là một trong những vùng tăng trưởng nhanh nhất ở Midwest và ở Hoa Kỳ, với sự tăng trưởng tập trung ở các quận xung quanh Hamilton, Hendricks, và Johnson. Các quận Hamilton và Hendricks hiện là các quận tăng trưởng nhanh nhất ở Indiana..

Khí hậu

Tham khảo

Khu dân cư thành lập năm 1821
Thành phố của Indiana
Quận Marion, Indiana


title: Sân bay quốc tế Birmingham–Shuttlesworth

text:
Sân bay quốc tế Birmingham  là một sân bay lớn phục vụ Birmingham, Alabama và miền Trung Alabama. Sân bay này tọa lạc cách trung tâm của Birmingham 8 km, gần giao lộ của hai xa lộ I-20 và I-59. Sân bay quốc tế Birminghamg phục vụ hơn 3 triệu khách trong năm 2005, là sân bay lớn nhất và bận rộn nhất ở tiểu bang Alabama. Sân bay quốc tế Birmingham hiện có 80 chuyến bay đi mỗi ngày đến 25 thành phố (25 thành phố nonstop và 35 thành phố direct).

Bảo tàng Bay miền Nam nằm ở sân bay này, gần như ngay phía Đông của đường băng Bắc-Nam.

Các hãng hàng không và các điểm đến

Nhà ga chính

Concourse B
 American Airlines (Dallas/Fort Worth)
 American Eagle (Chicago-O'Hare)
 Continental Airlines
 Continental Express operated by ExpressJet Airlines (Cleveland, Houston-Intercontinental, Newark)
 Northwest Airlines (Memphis)
 Mesaba Airlines (Detroit) (từ 02.05.08)
 Pinnacle Airlines (Detroit, Memphis)
 US Airways
 Mesa Airlines (Charlotte)
 PSA Airlines (Charlotte)
 Republic Airlines (Charlotte, Philadelphia)

Concourse C
 Delta Air Lines (Atlanta)
 Atlantic Southeast Airlines (Atlanta)
 Chautauqua Airlines (Cincinnati/Northern Kentucky)
 Comair (Atlanta, Cincinnati/Northern Kentucky, New York-LaGuardia, Orlando)
 Freedom Airlines (Orlando)
 Southwest Airlines (Baltimore/Washington, Chicago-Midway, Dallas-Love, Houston-Hobby, Jacksonville, Las Vegas, Louisville, Nashville, New Orleans, Orlando, Phoenix, St. Louis, Tampa)
 United Airlines
 Mesa Airlines (Chicago-O'Hare, Washington-Dulles)
 SkyWest (Chicago-O'Hare, Denver)

Xem thêm
 Cục Sân bay Alabama

Tham khảo

 Birmingham International Airport (official web site)

Liên kết ngoài

Công trình xây dựng ở Birmingham, Alabama
Birmingham–Shuttlesworth


title: 2293 Guernica

text:
2293 Guernica (1977 EH1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 3 năm 1977 bởi Chernykh, N. ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2293 Guernica

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: Gère-Bélesten

text:
Gère-Bélesten là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Khải Lý

text:
Khải Lý (chữ Hán giản thể: 凯里市, Kǎilǐ Shì, bính âm: Huángpíng Shì, âm Hán Việt: Khải Lý thị) là một thành phố cấp huyện thuộc Châu tự trị dân tộc Miêu và dân tộc Đồng Kiềm Đông Nam, tỉnh Quý Châu, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố này có diện tích 1306 km², dân số 450.000 người. Mã số bưu chính của thành phố là 556000. Ở đây có một số lượng đáng kể người Miêu. Thành phố này nổi tiếng với nghề thủ công thê đan, in, đồ giấy nổi tiếng. Khải Lý có hơn 100 lễ hội của người Miêu hàng năm.
Thành phố Khải Lý được chia thành 7 nhai đạo, 11 trấn và 0 hương.
 Nhai đạo: Đại Thập Tự, Thành Tây, Tẩy Mã Hà, Tây Môn, Loan Khê, Khai Hoài, Áp Đường.
 Trấn: Hạ Ti, Bích Ba, Chu Khê, Tam Khỏa Thụ, Khải Đường, Bàng Hải, Loan Thủy, Vạn Triều, Long Trường, Lò Sơn, Đại Phong Động.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ảnh về Khải Lý

Kiềm Đông Nam
Đơn vị cấp huyện Quý Châu
Thành phố tỉnh Quý Châu


title: Khinh khung

text:
Khinh khung là nhạc cụ thời tiền sử, vận hành bằng sức nước. Ở Việt Nam người Ba Na gọi nhạc cụ này là khinh khung, còn người Gia Rai gọi là Goong klơng klơi.

Thời kỳ mới xuất hiện, nhạc cụ này chỉ là những mảnh đá, ống tre, nứa treo lơ lửng trên cành cây ở bờ suối hoặc nương rẫy, dùng để đuổi chim thú. Những ống này có một sợi dây liên kết nối với hệ thống điều khiển bằng sức nước (guồng nước, máng nước). Mỗi lần hệ thống này đầy nước, nó sẽ tạo ra sức nặng khi rơi xuống, kéo dây liên kết căng ra khiến giàn đàn chuyển động, những ống đàn sẽ đập vào 1 cây gỗ được bố trí dưới giàn để phát ra âm thanh.

Ngày nay người ta thường chế tạo khinh khung bằng những ống nứa có số lượng không cố định, có thể từ 5 đến 20 ống. Cách bố trí đánh đàn cũng giống như ở trên, nhưng đôi khi nó có những chiếc vồ đập theo chiều ngang, còn ống nứa thì treo lơ lửng trên một giàn đàn cố định.

Khinh khung phát ra âm thanh trong âm, theo hệ thống ngũ cung. Nó là nhạc cụ có tính kỹ thuật (kết hợp các yếu tố vật lý) và nghệ thuật (chạm khắc những hoa văn truyền thống tinh xảo). Ngày xưa chỉ dùng để đuổi chim thú giữ rẫy, nhưng ngày nay nó đảm đương việc phục vụ cho tinh thần con người với tính năng âm nhạc lạ lùng của nó.

Tham khảo

Nhạc cụ dân tộc Việt Nam


title: Sphagnophylax meiops

text:
Sphagnophylax meiops là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Sphagnophylax


title: Tcl (định hướng)

text:
TCL có thể là một trong các nghĩa sau đây:
Tcl là tên một loại ngôn ngữ thông dịch.
TCL Corporation là tên một công ty điện - điện tử của Ma Cao.


title: Plectrohyla lacertosa

text:
Plectrohyla lacertosa là một loài ếch trong họ Nhái bén. Chúng là loài đặc hữu của México.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Santos-Barrera, G. & Canseco-Márquez, L. 2004. Plectrohyla lacertosa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Plectrohyla


title: Liophryne similis

text:
Liophryne similis là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Tham khảo

 Zweifel, R. & Parker, F. 2004. Liophryne similis . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liophryne
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea


title: Hemipolygona aldeynzeri

text:
Hemipolygona aldeynzeri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

A