title: Bắc Ninh

text:
Bắc Ninh là một tỉnh ở Việt Nam. Đây là tỉnh có diện tích nhỏ nhất cả nước, với vị trí nằm trong Vùng thủ đô Hà Nội, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng. Bắc Ninh là trung tâm của xứ Kinh Bắc xưa, với 44 làng quan họ cổ, là cái nôi của Dân ca Quan họ được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại sau nhã nhạc cung đình Huế, không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên và cùng đợt với ca trù. Tỉnh cũng nằm trong Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, Việt Nam.

Năm 2022, Bắc Ninh là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 22 về số dân số, với 2 thành phố, 2 thị xã và 4 huyện tổng cộng 1.488.250 người, xếp thứ tám về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ ba về GRDP bình quân đầu người., GRDP đạt 248.376 tỉ Đồng (tương ứng hơn 10,8 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 7.250 USD (tương ứng với 167 triệu đồng), tốc độ tăng trưởng GRDP 2022 đạt 7,39%.

Địa lý

Vị trí và lãnh thổ
Bắc Ninh tiếp giáp với vùng trung du Bắc Bộ tại tỉnh Bắc Giang. Trung tâm hành chính của tỉnh là thành phố Bắc Ninh, nằm cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 30 km về phía đông bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Hải Dương
Phía tây giáp thủ đô Hà Nội
Phía nam giáp tỉnh Hưng Yên
Phía bắc giáp tỉnh Bắc Giang.

Các điểm cực của tỉnh Bắc Ninh:

 Điểm cực Tây tại: thôn Diên Lộc, xã Hòa Tiến, huyện Yên Phong
 Điểm cực Đông tại: thôn Cáp, xã Trung Kênh, huyện Lương Tài
 Điểm cực Bắc tại: thôn Phù Yên, xã Dũng Liệt, huyện Yên Phong
 Điểm cực Nam tại: thôn Ngọc Quan (hoặc làng Sen), xã Lâm Thao, huyện Lương Tài.

Trong quy hoạch xây dựng, tỉnh này thuộc vùng Thủ đô.
Ngoài ra, Bắc Ninh còn nằm trên 2 hành lang kinh tế.
 Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.
 Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.

Bắc Ninh là tỉnh với dân ca quan họ. Bắc Ninh là trung tâm xứ Kinh Bắc cổ xưa. Hiện nay trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh có khoảng 41 lễ hội đáng chú ý trong năm được duy trì. Trong đó có những lễ hội lớn như: hội chùa Dâu, Hội Lim, hội Đền Đô (Đền Lý Bát Đế - thờ 8 vị vua nhà Lý), hội đền Bà Chúa Kho. Bắc Ninh được biết đến là vùng đất với nghề tơ tằm, gốm sứ, đúc đồng, khắc gỗ, làm giấy, tranh vẽ dân gian... nổi bật là những làn điệu dân ca quan họ.

Điều kiện tự nhiên

Địa hình
Địa hình của tỉnh không hoàn toàn là đồng bằng mà xen kẽ là các đồi thấp có hướng dốc chủ yếu từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông, được thể hiện qua các dòng chảy bề mặt đổ về sông Đuống và sông Thái Bình. Vùng đồng bằng thường có độ cao phổ biến từ 3-7 m, địa hình trung du (thị xã Quế Võ và huyện Tiên Du) có một số dải đồi thấp độ cao không quá 200 m. Diện tích đồi núi chiếm tỷ lệ nhỏ (chiếm 0,53%) so với tổng diện tích, chủ yếu ở Quế Võ và Tiên Du.

Thủy văn
Bắc Ninh có mạng lưới sông ngòi khá dày đặc, mật độ lưới sông khá cao, trung bình 1,0 - 1,2 km/km², có 3 sông lớn chảy qua gồm sông Đuống, sông Cầu và sông Thái Bình.
Sông Đuống có chiều dài 42 km nằm trên đất Bắc Ninh, tổng lượng nước bình quân 31,6 tỷ m3. Mực nước cao nhất tại bến Hồ tháng 8/1945 là 9,64m, cao hơn so với mặt ruộng là 3 – 4 m. Sông Đuống có hàm lượng phù sa cao, vào mùa mưa trung bình cứ 1 m3 nước có 2,8 kg phù sa.
Sông Cầu có chiều dài sông Cầu là 290 km với đoạn hữu ngạn chảy qua tỉnh Bắc Ninh dài 70 km, lưu lượng nước hàng năm khoảng 5 tỷ m3. Sông Cầu có mực nước trong mùa lũ cao từ 3 – 6 m, cao nhất là 8 m, trên mặt ruộng 1 – 2 m, trong mùa cạn mức nước sông lại xuống quá thấp (0,5 - 0,8 m).
Sông Thái Bình thuộc vào loại sông lớn của miền Bắc có chiều dài 385 km, đoạn chảy qua tỉnh Bắc Ninh dài 17 km. Do phần lớn lưu vực sông bắt nguồn từ các vùng đồi trọc miền đông bắc, đất đai bị xói mòn nhiều nên nước sông rất đục, hàm lượng phù sa lớn. Do đặc điểm lòng sông rộng, ít dốc, đáy nông nên sông Thái Bình là một trong những sông bị bồi lấp nhiều nhất. Theo tài liệu thực đo thì mức nước lũ lụt lịch sử sông Thái Bình đo được tại Phả Lại năm 1971 đạt tới 7,21 m với lưu lượng lớn nhất tại Cát Khê là 5000 m3/s.
Ngoài ra trên địa bàn tỉnh còn có các hệ thống sông ngòi nội địa như sông Ngũ huyện Khê, sông Dâu, sông Đông Côi, sông Bùi, ngòi Tào Khê, sông Đồng Khởi, sông Đại Quảng Bình.

Với hệ thống sông này nếu biết khai thác trị thủy và điều tiết nước sẽ đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tiêu thoát nước của tỉnh. Trong khi đó tổng lưu lượng nước mặt của Bắc Ninh ước khoảng 177,5 tỷ m3, trong đó lượng nước chủ yếu chứa trong các sông là 176 tỷ m3; được đánh giá là khá dồi dào. Cùng với kết quả thăm dò địa chất cho thấy trữ lượng nước ngầm cũng khá lớn, trung bình 400.000 m3/ngày, tầng chứa nước cách mặt đất trung bình 3–5 m và có bề dày khoảng 40 m, chất lượng nước tốt. Toàn bộ nguồn nước này có thể khai thác để phục vụ chung cho cả sản xuất và sinh hoạt trong toàn tỉnh, trong đó có các hoạt động của đô thị.

Khí hậu
Bắc Ninh nằm trong vùng khí hậu cận nhiệt đới ẩm, chia làm 4 mùa rõ rệt (xuân, hạ, thu, đông). Có sự chênh lệch rõ ràng về nhiệt độ giữa mùa hè nóng ẩm và mùa đông khô lạnh. Sự chênh lệch đạt 15-16 °C. Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9 hàng năm. Lượng mưa trong mùa này chiếm 80% tổng lượng mưa cả năm. Lượng mưa trung bình hàng năm: 1.400-1.700 mm. Nhiệt độ trung bình: 23,3 °C. Số giờ nắng trong năm: 1.530-1.776 giờ. Độ ẩm tương đối trung bình: 79%.

Tài nguyên, khoáng sản
Tài nguyên rừng không lớn, chủ yếu là rừng trồng. Tổng diện tích đất rừng là 661,26 ha phân bố tập trung ở Quế Võ (317,9 ha) và Tiên Du (254,95 ha). Tổng trữ lượng gỗ ước tính 3.279 m³, trong đó rừng phòng hộ 363 m³, rừng đặc dụng 2916 m³.

Bắc Ninh nghèo về tài nguyên khoáng sản, chủ yếu chỉ có vật liệu xây dựng như: đất sét làm gạch, ngói, gốm, với trữ lượng khoảng 4 triệu tấn ở Quế Võ và Tiên Du, đất sét làm gạch chịu lửa ở thành phố Bắc Ninh, đá cát kết với trữ lượng khoảng 1 triệu tấn ở Thị Cầu - Bắc Ninh, đá sa thạch ở Vũ Ninh - Bắc Ninh có trữ lượng khoảng 300.000 m³. Ngoài ra còn có than bùn ở Yên Phong với trữ lượng 60.000 - 200.000 tấn.

Lịch sử

Bắc Ninh hình thành lâu đời gắn liền với nền Văn minh sông Hồng. Luy Lâu từng là trung tâm tôn giáo cổ xưa nhất của Việt Nam, ngoài ra từng là trị sở Giao Chỉ. Từ hàng nghìn năm trước người Việt cổ đã cư trú và lập làng ở ven sông Cầu, sông Dâu, sông Đuống, sông Ngũ Huyện Khê, sông Tiêu Vương sống chủ yếu bằng canh tác nông nghiệp kết hợp làm nghề thủ công. Hàng loạt di vật như trống đồng, dao găm, rìu, giáo, tấm che ngực, mảnh giáp bằng đồng với những hoa văn độc đáo được tìm thấy ở các di tích Lãng Ngâm, Đại Trạch, Quả Cảm, Đại Lai mảnh khuôn đúc trống đồng trong thành cổ Luy Lâu đã chứng tỏ người xứ Bắc rất tinh xảo trong nghề đúc đồng, chế tác các đồ trang sức, làm gốm. Những giá trị tinh thần, tư tưởng được phản ánh qua các huyền thoại ông Đùng, bà Đùng, ông khổng lồ cắn nát núi, hút sạch rừng, băng ngang lũ; về Kinh Dương Vương, Lạc Long Quân, Âu Cơ. Cùng với huyền thoại truyền thuyết là đậm đặc các di tích tiêu biểu như lăng mộ Kinh Dương vương, đền thờ Lạc Long Quân, Âu Cơ ở Thuận Thành.

Thời kỳ Hồng Bàng, nước Văn Lang được chia làm có 15 bộ, bộ Vũ Ninh là vùng lãnh thổ thuộc phần lớn tỉnh Bắc Ninh hiện nay. Trong thời Bắc thuộc, Giao Chỉ gồm có 10 huyện trong đó có huyện Luy Lâu. Luy Lâu đã từng là đô thị lớn, là trung tâm thương mại trong suốt thời kỳ dài từ cuối thế kỷ thứ II đến thế kỷ IX-X. Xung quanh Luy Lâu là các làng nông nghiệp, làng thủ công, làng buôn bán phát triển. Tại đây, tư tưởng Nho giáo và văn hoá Hán Đường đã được truyền bá liên tục vào Việt Nam. Trung tâm Luy Lâu là nơi đầu tiên có trường dạy chữ và văn hoá Hán ở Việt Nam. Ngoài ra Luy Lâu còn là trung tâm Phật giáo lớn và cổ xưa nhất của người Việt. Hệ thống di tích, chùa tháp quần tụ đậm đặc ở đây với trung tâm là chùa Dâu cùng nhiều nguồn di vật, tài liệu như tượng pháp, bia ký, bản khắc Cổ Châu Pháp Vân và lễ hội chùa Dâu - lễ hội Phật giáo lớn nhất trong đồng bằng Bắc Bộ với các nghi lễ Tân Phật, rước Tứ Pháp, rước nước chứng tỏ Luy Lâu là tổ đình của Phật giáo Việt Nam. Luy Lâu là không gian điển hình đan xen, hỗn dung tiếp xúc, biến đổi hội tụ và kết tinh văn hoá Việt Nam cổ với văn hoá Phật - Ấn, Nam Á và Trung Á, văn hoá Nho Lão (Trung Hoa - Đông Á) để rồi sinh thành bản sắc văn hoá Kinh Việt. Đến thời Ngô Quyền, Giao Châu gồm các vùng phía nam sông Hồng và sông Đuống, thuộc Hà Nội, Bắc Ninh, một phần Hưng Yên.

Thời loạn 12 sứ quân, địa bàn Bắc Ninh là nơi chiếm đóng của 2 sứ quân Nguyễn Thủ Tiệp và Lý Khuê với các căn cứ ở Tiên Du và Thuận Thành. Các vua thời Lý lập Phủ Thiên Đức (vốn là châu Cổ Pháp). Bắc Ninh là đất phát tích nhà Lý - triều đại khai mở ra nền văn minh Đại Việt gắn liền với tên tuổi của những nhân vật lịch sử - văn hoá kiệt xuất như: Lý Công Uẩn, Lý Nhân Tông, Lê Văn Thịnh. Đây là nơi vang vọng bài thơ Nam quốc sơn hà- bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam.

Cuối thời Trần, cả nước có 24 đơn vị hành chính. Lộ Bắc Giang bao trùm Bắc Ninh và một phần Hà Nội, Bắc Giang ngày nay, gồm có 3 châu, lộ trực tiếp quản lý 2 huyện Siêu Loại và Gia Lâm. Châu Gia Lâm gồm 3 huyện: An Định (Gia Bình hiện nay), Tế Giang (Văn Giang hiện nay), Thiện Tài (Lương Tài hiện nay). Châu Vũ Ninh gồm 5 huyện: Tiên Du (Tiên Du hiện nay), Vũ Ninh (Võ Giàng hiện nay), Đông Ngàn (Từ Sơn và một phần Sóc Sơn thuộc Hà Nội hiện nay), Từ Sơn (Quế Võ hiện nay), Yên Phong (Yên Phong hiện nay). Châu Bắc Giang gồm 3 huyện Tân Phúc (Đa Phúc cũ, một phần Sóc Sơn hiện nay), Phật Thệ (Hiệp Hòa thuộc Bắc Giang hiện nay), Yên Việt (Việt Yên hiện nay).

Năm 1490, vua Lê Thánh Tông cho định lại bản đồ cả nước, gồm 13 (đạo) xứ thừa tuyên. Vùng đất Bắc Ninh thuộc trấn (xứ) Kinh Bắc.

Thời Minh Mạng, cả nước được chia thành 31 đơn vị hành chính: phủ Thừa Thiên là trung tâm, các trấn (tên đơn vị hành chính thời Hậu Lê và Tây Sơn) được đổi thành 30 tỉnh. Việc lập các tỉnh được thực hiện trong 2 đợt. Đợt đầu tiên vào năm 1831, Minh Mạng thực hiện chia các trấn phía bắc làm 18 tỉnh. Tỉnh Bắc Ninh được thành lập (nay là Bắc Ninh và Bắc Giang, một phần đất Hà Nội và Vĩnh Phúc này nay).

Bắc Ninh là cửa ngõ của cố đô Thăng Long, là vùng đất trung chuyển giữa kinh đô xưa với miền địa đầu giáp giới Trung Quốc. Do có đường quốc lộ lên ải Bắc chạy qua, nên vị trí quân sự của Bắc Ninh cực kỳ hệ trọng. Chính vì thế, mùa xuân 1884, Pháp đánh thành Bắc Ninh hoàn thành gấp công cuộc thống trị và bảo hộ Việt Nam.

Năm 1895, tách phủ Lạng Giang ra lập tỉnh Bắc Giang. Năm 1903, tách các huyện Đông Anh, Kim Anh, Đa Phúc nhập vào tỉnh Vĩnh Yên (từ năm 1977, 2 huyện Kim Anh và Đa Phúc hợp nhất thành huyện Sóc Sơn). Ngày 28 tháng 11 năm 1948, huyện Gia Lâm sáp nhập vào tỉnh Hưng Yên nhưng đến ngày 7 tháng 11 năm 1949 lại sáp nhập trở lại tỉnh Bắc Ninh. Năm 1960, huyện Văn Giang của Bắc Ninh được tách sang tỉnh Hưng Yên.

Ngày 20 tháng 4 năm 1961, Quốc hội ban hành nghị quyết về việc mở rộng thành phố Hà Nội. Theo đó, tách toàn bộ huyện Gia Lâm gồm 15 xã: Giang Biên, Phúc Lợi, Thạch Bàn, Cự Khối, Trung Thành, Tiền Phong, Quyết Tiến, Quyết Thắng, Toàn Thắng, Quyết Chiến, Tân Hưng, Đại Hưng, Thừa Thiên, Quang Minh, Kim Lan) nhập vào thành phố Hà Nội..

Ngày 31 tháng 5 năm 1961, tách thị trấn Yên Viên và 5 xã: Dương Hà, Đình Xuyên, Ninh Hiệp, Quang Trung, Tiền Phong thuộc huyện Từ Sơn; 2 xã Phù Đổng, Trung Hưng thuộc huyện Tiên Du; 2 xã Đức Thắng, Chiến Thắng thuộc huyện Thuận Thành để nhập vào huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Cùng vói đó, tách 5 xã Liên Hà, Vân Hà, Dục Tú, Đông Hội, Mai Lâm của huyện Từ Sơn nhập vào huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.

Vào năm 1963, tỉnh Bắc Ninh được sáp nhập với tỉnh Bắc Giang thành tỉnh Hà Bắc; cùng lúc đó, 2 huyện Tiên Du và Từ Sơn hợp nhất thành huyện Tiên Sơn, 2 huyện Quế Dương và Võ Giàng hợp nhất thành huyện Quế Võ. Mặc dù không còn vị trí tỉnh lỵ như trước đây (lúc đó Bắc Giang trở thành tỉnh lỵ của tỉnh Hà Bắc), nhưng thị xã Bắc Ninh vẫn là một trung tâm kinh tế – xã hội quan trọng của Hà Bắc, nhất là trong mối quan hệ giao lưu với thủ đô Hà Nội..

Ngày 1 tháng 1 năm 1997, tỉnh Bắc Ninh chính thức được tái lập theo Nghị quyết của Quốc hội khoá IX, kỳ họp thứ 10 ngày 06 tháng 11 năm 1996. Khi vừa tái lập, tỉnh Bắc Ninh có 6 đơn vị hành chính gồm thị xã Bắc Ninh (tỉnh lỵ) và 5 huyện Gia Lương, Quế Võ, Thuận Thành, Tiên Sơn, Yên Phong.

Ngày 9 tháng 8 năm 1999, chia huyện Tiên Sơn thành hai huyện Tiên Du và Từ Sơn; chia huyện Gia Lương thành 2 huyện Gia Bình và Lương Tài.

Ngày 26 tháng 1 năm 2006, chuyển thị xã Bắc Ninh thành thành phố Bắc Ninh.

Ngày 24 tháng 9 năm 2008, chuyển huyện Từ Sơn thành thị xã Từ Sơn.

Ngày 25 tháng 6 năm 2014, thành phố Bắc Ninh được công nhận là đô thị loại II và đến ngày 25 tháng 12 năm 2017 được công nhận là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Ngày 1 tháng 11 năm 2021, chuyển thị xã Từ Sơn thành thành phố Từ Sơn.

Ngày 10 tháng 4 năm 2023, chuyển hai huyện Thuận Thành và Quế Võ thành hai thị xã có tên tương ứng.

Tỉnh Bắc Ninh có 2 thành phố, 2 thị xã, 4 huyện như hiện nay.

Hành chính
Tỉnh Bắc Ninh có dân số năm 2022 là 1.488.250 người với 8 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 2 thành phố, 2 thị xã và 4 huyện với 126 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 52 phường, 4 thị trấn và 70 xã, tỷ lệ đô thị hóa năm 2023 đạt 60,34% - nằm trong top đầu các tỉnh phía Bắc

Kinh tế

 Năm 1997,
 khi tái lập tỉnh, Bắc Ninh có cơ cấu nông nghiệp chiếm 45,1%, dịch vụ 31,1%, công nghiệp-xây dựng 23,8%, thu ngân sách 164 tỷ đồng, GDP đầu người 144 USD/năm; có bốn doanh nghiệp FDI với tổng vốn đăng ký 117 triệu USD, kết cấu hạ tầng yếu kém, công nghiệp chỉ có các cơ sở sản xuất nhỏ, giá trị sản xuất công nghiệp trên địa bàn đạt 569 tỷ đồng. Sau năm 1997 kinh tế Bắc Ninh đã phát triển. Giai đoạn 2006-2010 GDP tăng trưởng trung bình 15,3% trong đó có năm 2010 tăng trưởng tới 17.86% (cao nhất từ trước tới nay của tỉnh).
 Năm 2020
 Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) năm 2020 tuy không đạt mức tăng theo kế hoạch đề ra nhưng có kết quả tăng trưởng dương GRDP (theo giá so sánh 2010) cả năm ước đạt 124.975 tỷ đồng, tăng 3,31%; theo giá hiện hành ước đạt 209.227 tỷ đồng, tăng 4,58%. Kết quả này phản ánh những nỗ lực rất lớn của tỉnh, đặc biệt trong 4 tháng cuối năm.
 Khu vực công nghiệp xây dựng, ngành công nghiệp ước đạt 88.404 tỷ đồng duy trì mức tăng 5,0% (năm 2019 giảm 0,2%), đóng góp 3,5 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Cùng với xu hướng của cả nước, công nghiệp của Bắc Ninh chuyển dịch theo hướng phát triển các ngành công nghiệp có giá trị tăng cao và qui mô xuất khẩu lớn.
 Trong khu vực dịch vụ, đóng góp của một số ngành dịch vụ thị trường có tỷ trọng lớn vào mức tăng chung như sau: Bán buôn bán lẻ tăng 2.8%, đóng góp lớn nhất vào mức tăng chung 0,12 điểm phân trăm, hoạt động tài chính, ngân hàng và bảo hiểm tăng 8,3%, đóng góp 0,14 điểm phần trăm hoạt động kinh doanh bất động sản tăng 3,9% đóng góp 0,049 điểm phần trăm, hoạt động giáo dục và đào tạo tăng 40%, đóng góp 0,06 điểm phần trăm.
 Tổng thu NSNN trên địa bàn năm 2020 là 30.731 tỷ đồng, tăng 1,1% so với năm 2019. Trong đó, thu hải quan 6.375 tỷ đồng, tăng 5,5%; thu nội địa 24.356 tỷ đồng, tăng nhẹ +0,04%. Về cơ cấu thụ, năm 2020 thu hải quan chiếm 20,7% tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bản (tăng 0,9% so với năm 2019); thu nội địa chiếm 79,3%.
 Chi ngân sách địa phương là 24.053 tỷ đồng, giảm 13% so với năm 2019. Trong đó, chi đầu tư phát triển là 11.811 tỷ đồng, tăng 24,3%; chỉ thường xuyên là 8.560 tỷ đồng, tăng 2,8%.
 Tổng dư nợ tín dụng thời điểm cuối năm 2020 ước đạt 101.094 tỷ đồng, tăng 12,9%.
 Năm 2021
 Quy mô kinh tế (GRDP): 227.615 tỷ đồng [TOP 8]
 Chỉ số sản xuất công nghiệp IIP tăng 9,67%
 Giá trị sản xuất công nghiệp (giá so sánh 2010): 1.284.569 tỷ đồng; tính theo giá hiện hành là 1.500.000 tỷ đồng
 Tăng trưởng GRDP (giá hiện hành): 8,8%
 Tăng trưởng GRDP (giá so sánh 2010): 6,9%
 GRDP bình quân đầu người: 6.738 USD [TOP 4]
 Thu nhập bình quân đầu người: 71,8 triệu VNĐ [TOP 5]
 Thu ngân sách: 33.052 tỷ đồng; trong đó thu nội địa: 25.327 tỷ đồng [TOP 9]
 Dân số: 1.462.945 người
 Tỷ lệ đô thị hóa: 38%
 Xuất khẩu: 46,408 tỷ USD
 Nhập khẩu: 41,260 tỷ USD
 Tổng nguồn vốn huy động trên địa bàn đạt 196.200 tỷ đồng
 Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ: 61.903 tỷ đồng
 Số doanh nghiệp thành lập mới: 2.344 tổng vốn 28.622 tỷ đồng
 Thút đầu tư FDI (tính đến 20/12/2021): 1,663 tỷ USD; lũy kế 21,243 tỷ USD
 Thu hút đầu tư trong nước (tính đến 20/12/2021) 27.543 tỷ VNĐ
 Tổng vốn đầu tư phát triển năm 2021: 58,2 nghìn tỷ đồng
 Tỷ lệ huyện đạt chuẩn nông thôn mới: 100%
 Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều: 0,85%

Xã hội

Dân cư

Năm 2022, dân số Bắc Ninh là 1.488.250 người, chiếm 1,4% dân số cả nước và đứng thứ 22/63 tỉnh, thành phố, trong đó nam 732.045 người và nữ 756.205 người; khu vực thành thị 763.770 người, chiếm 60,3% dân số toàn tỉnh và khu vực nông thôn 724.480 người, chiếm 39,7%. Mật độ dân số Bắc Ninh năm 2022 đã lên tới 1.809 người/km², gần gấp 5 lần mật độ dân số bình quân của cả nước và là địa phương có mật độ dân số cao thứ 3 trong số 63 tỉnh, thành phố, chỉ thấp hơn mật độ dân số của Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh..

Bắc Ninh có lực lượng lao động là 789.420 người, chiếm 53,04% tổng dân số. Tính đến năm 2022 Bắc Ninh có 60,34% dân số sống tại các đô thị (I, III, IV, V) với 898.010 người và 39,66% với 590.240 người sống ngoài đô thị. Mục tiêu của Bắc Ninh phù hợp với tiêu chí đô thị loại I trực thuộc trung ương.

Trên địa bàn tỉnh hiện có nhiều dân tộc sinh sống, trong đó Kinh chiếm tuyệt đối đại đa số từ ngàn đời nay. Dưới đây là 3 dân tộc đông dân nhất là:

Cũng giống như phần lớn các tỉnh khác tại Miền Bắc Việt Nam, Bắc Ninh có đại đa số cư dân "không tôn giáo". Theo thống kê năm 2019, số người theo có tôn giáo tại tỉnh Bắc Ninh là 43.573 người, tức chiếm 3,7% tổng dân số của tỉnh. Hiện nay, Bắc Ninh có 7 tôn giáo hoạt động là Phật giáo, Công giáo, Tin Lành, Hồi giáo, Minh Lý đạo,Phật giáo Hòa Hảo và Cao Đài. Bắc Ninh có 40 xứ đạo Công giáo hoạt động và tất cả các hoạt động Công giáo ở Bắc Ninh đều do Toà Giám mục Giáo phận Bắc Ninh chỉ đạo.

Y tế - Phúc lợi xã hội

Y tế
Theo Tổng cục Thống kê Việt Nam thì năm 2010, Bắc Ninh có 217 cơ sở khám chữa bệnh trực thuộc sở Y tế, trong đó có 19 bệnh viện, 10 phòng khám khu vực và 186 trạm y tế.. Cùng với hệ thống y tế của nhà nước, cũng có một hệ thống bệnh viện, phòng khám tư nhân đang dần phát triển. Bắc Ninh hiện có các bệnh viện sau:
Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh.
Bệnh viện Quân y 110.
Bệnh viện Y học cổ truyền - Phục hồi chức năng tỉnh Bắc Ninh.
Bệnh viện sức khỏe Tâm thần Bắc Ninh.
Bệnh viện  Da liễu tỉnh Bắc Ninh.
Bệnh viện Sản nhi tỉnh Bắc Ninh.
Bệnh viện Mắt tỉnh Bắc Ninh.
Bệnh viện Phổi tỉnh Bắc Ninh.
Bệnh viện đa khoa Kinh Bắc II.
Bệnh viện Mắt Sông Cầu.
Bệnh viện đa khoa Hồng Phúc.
Bệnh viện đa khoa Ngã Tư Hồ.
Hệ thống trung tâm y tế các huyện, thị xã, thành phố của tỉnh.

Phúc lợi xã hội
Bắc Ninh là một trong những tỉnh đi đầu cả nước về chính sách an sinh, phúc lợi xã hội. Nổi bật là chính sách hỗ trợ người cao tuổi từ đủ 65 tuổi trở lên; hỗ trợ điện chiếu sáng cho thôn, khu phố; mở rộng đối tượng thụ hưởng chương trình Sữa học đường đến khối lớp 1 và lớp 2... góp phần nâng cao đời sống của người dân, tỷ lệ hộ nghèo giảm dần qua các năm, năm 2017 giảm hộ nghèo xuống còn 2,06%.

Giáo dục

Trong lịch sử, Bắc Ninh là tỉnh có nhiều Trạng nguyên nhất Việt Nam dù rằng diện tích nhỏ nhất trong nước. Khoa thi đầu tiên là khoa Minh kinh bác học, và khoa thi Nho học với tên gọi Trạng nguyên chính thống lần đầu thì người khai khoa đều là người Bắc Ninh. Trong những kỳ thi Đình dưới các triều đại phong kiến, cả nước chọn được 47 Trạng nguyên và 2991 Tiến sĩ thì riêng Kinh Bắc đã có tới 17 Trạng nguyên và 622 Tiến sĩ. Riêng thôn Tam Sơn có 2 Trạng nguyên. Có 2 vị được đi sứ dự thi cùng các Nho sĩ Trung Quốc, được đỗ đầu trở thành Lưỡng quốc Trạng nguyên. Bắc Ninh là mảnh đất địa linh, nhân kiệt với câu vè mang tính ước lệ nói về các vị tài danh xứ Kinh Bắc: "Một giỏ ông Đồ/ Một bồ ông Cống/Một đống ông Nghè/ Một bè Tiến sỹ/Một bị Trạng nguyên/Một thuyền Bảng nhãn". Riêng làng Ngọc Quan vì có tính đặc sắc trong khoa cử được mang danh hiệu<ref>Xem chi tiết hơn tại trang thông tin của ông Nghệ sĩ thị giác-Thủ khoa hiện đại Vũ Tú https://vutuhdu11.wordpress.com/about</ref> Làng Khôi nguyên xứ Bắc.

Có những vị vừa là Thủ khoa Nho học vừa là Tể tướng như Nguyễn Đăng Đạo (Trạng nguyên - Tham tụng), Vũ Miên (Hội nguyên - Tham tụng, Quốc tử giám Tế tửu, Quốc sử quán Tổng tài). Có những dòng họ lưu giữ được truyền thống nhiều đời: dòng họ Vũ làng Lương Xá (Vũ Kính, Vũ Giới...), họ Vũ làng Xuân Lan (Vũ Miên, Vũ Tú...)

Các Trạng nguyên người Bắc Ninh bao gồm
Thủ khoa Minh kinh bác học Lê Văn Thịnh (1075) - Người đứng đầu khoa thi đầu tiên trong lịch sử phong kiến Việt Nam khi chưa có danh hiệu Trạng nguyên.
Nguyễn Quan Quang - Trạng nguyên đầu tiên (bắt đầu gọi là Trạng nguyên) (1234) - Tam Sơn
Lý Đạo Tái (1272) - Tổ thứ ba (Huyền Quang) của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử
Lưu Thúc Kiệm (1400)
Nguyễn Nghiêu Tư (1448) - Trạng Lợn, Lưỡng quốc Trạng nguyên
Vũ Kiệt (1472)
Nguyễn Quang Bật (1484)
Nghiêm Hoản (1496)
Nguyễn Giản Thanh (1508) - Trạng Me
Ngô Miễn Thiệu (1518) - Trạng nguyên - Tam Sơn
Hoàng Văn Tán (1523)
Nguyễn Lượng Thái (1553)
Phạm Quang Tiến (1565)
Vũ Giới (1577)
Nguyễn Xuân Chính (1637)
Nguyễn Đăng Đạo (1683) - Trạng Bịu, Lưỡng quốc Trạng nguyên

Riêng bảng nhãn, thám hoa, tiến sĩ có rất nhiều. Đặc biệt Làng Kim Đôi có 25 vị trong đó, họ Nguyễn có 18 vị, họ Phạm có 7 vị (Theo Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa Việt Nam). Làng Tam Sơn là làng duy nhất của cả nước có đủ (Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa).

Sự nghiệp giáo dục - đào tạo phát triển toàn diện theo hướng bền vững. Công tác phổ cập giáo dục ở các cấp học tiếp tục được quan tâm và công nhận hoàn thành phổ cập giáo dục – xóa mù chữ các cấp học ở mức độ cao nhất cả nước. Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học được đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, đồng bộ, hiện đại.

Tỉnh Bắc Ninh đã và đang quy hoạch 3 làng Đại học:
Làng Đại học I có diện tích khoảng 200 ha tại Võ Cường (TP. Bắc Ninh) và xã Liên Bão (Tiên Du).
Làng Đại học II quy hoạch theo hướng "Công viên các trường Đại học" với diện tích tổng thể khoảng 1.300 ha tại các phường Hạp Lĩnh (TP. Bắc Ninh), xã Lạc Vệ, Việt Đoàn, Minh Đạo, Tân Chi (Tiên Du).
Làng Đại học III hiện tỉnh Bắc Ninh đang xúc tiến quy hoạch và lập dự án đầu tư quy mô 1000 ha.
Năm 2008, toàn tỉnh có 18.293 học sinh tốt nghiệp Trung học phổ thông, thì có 19.380 lượt học sinh dự thi ĐH, với tổng điểm bình quân 3 môn thi ĐH là 12,85. Bắc Ninh xếp thứ 6 toàn quốc về tổng điểm bình quân 3 môn thi

Giao thông
Bắc Ninh là tỉnh có hệ thống giao thông đa dạng, gồm cả đường bộ, đường sắt và đường sông. Trong đó, hệ thống đường bộ được đánh giá là tương đối đồng bộ so với các tỉnh khác trong cả nước.

Hệ thống đường nội bộ các khu đô thi mới, khu công nghiệp trên đia bàn toàn tỉnh được đồng bộ hiện đại thích ứng được với quá trình đô thị hóa nhanh của các địa phương trong tỉnh, các tuyến này cũng được liên kết với nhau nhằm tạo lập hệ thống giao thông liên hoàn để việc vận chuyển hàng hóa thuận lợi hơn giảm áp lực giao thông cho các quốc lộ, tỉnh lộ trên địa bàn.

Du lịch

Bắc Ninh hiện có hàng trăm di tích lịch sử văn hóa với nhiều đình, chùa, lễ hội và những làn điệu dân ca Quan họ. Bề dày lịch sử, văn hóa đã tạo cho Bắc Ninh tiềm năng phát triển du lịch văn hóa.. Bắc Ninh có 3 khu du lịch là: Khu du lịch văn hoá Quan họ Cổ Mễ (thành phố Bắc Ninh); khu du lịch văn hoá Đền Đầm (thành phố Từ Sơn); khu du lịch văn hoá Phật Tích (huyện Tiên Du). Bên cạnh đó, theo dự kiến sẽ có 3 khu du lịch khác là: Khu du lịch lâm viên Thiên Thai (huyện Gia Bình); khu du lịch văn hoá lịch sử Như Nguyệt (huyện Yên Phong); khu du lịch tâm linh Hàm Long - Núi Dạm (thành phố Bắc Ninh) và lựa chọn 22 điểm di tích quy hoạch phát triển thành điểm du lịch làm động lực cho các tuyến du lịch khép kín, liên hoàn và hấp dẫn trên địa bàn. Trong đó có một số di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu để hình thành các điểm, các tuyến du lịch hấp dẫn như Văn Miếu Bắc Ninh, chùa Phật Tích, lăng Kinh Dương Vương, chùa Dâu, chùa Bút Tháp, đền Đô, đền thờ Lê Văn Thịnh, Đền, chùa Cổ Lũng (xã Nội Duệ), Chùa Lim. Ngoài ra, còn có du lịch cộng đồng tại làng gốm Phù Lãng (thị xã Quế Võ), khu vực chùa Bút Tháp (thị xã Thuận Thành), làng Quan họ Viêm Xá (Thành phố Bắc Ninh), làng gỗ mĩ nghệ Đồng Kỵ .

Văn hóa

Bắc Ninh có một nền văn hoá đặc sắc, một vùng quê có nhiều di tích lịch sử văn hoá, lễ hội dân gian, làng nghề truyền thống. Những dấu ấn lịch sử sống động truyền thống văn hoá Việt Nam, đậm đà bản sắc Kinh Bắc, được kết tinh trong những di sản văn hoá, các lễ hội dân gian. Bắc Ninh là địa phương thứ 3 xây dựng văn miếu có tầm cỡ, quy mô, trang trọng. Văn miếu Bắc Ninh với 677 vị đại khoa, chiếm 1/3 tổng số vị đại khoa của cả nước đã được vinh danh. Văn miếu Bắc Ninh với những trang lịch sử văn hóa, giáo dục còn lưu giữ được cho đến ngày nay là những cứ liệu vô cùng giá trị của nền văn minh ở vùng Kinh Bắc, nơi có thành cổ Luy Lâu, nơi Sĩ Nhiếp truyền bá Hán học. Chùa Dâu, Chùa Phật Tích, Chùa Bút Tháp là những nơi phát tích của Phật giáo Việt Nam, Chùa Dận. Bắc Ninh với các làn điệu quan họ, các làng nghề như làng tranh Đông Hồ, làng gốm Phù Lãng, gỗ mỹ nghệ Đồng Kỵ, rèn sắt Đa Hội, đúc đồng Đại Bái, dệt Hồi Quan. Các di tích lịch sử đáng kể có Lăng và đền thờ Kinh Dương Vương - thờ Thủy Tổ Việt Nam, đền Đô - thờ tám vị vua triều Lý, đền Phụ Quốc, đình làng Đình Bảng, chùa Cổ Lũng v.v...  Bắc Ninh có một số đặc sản như bánh phu thê Đình Bảng, bánh tẻ làng Chờ, bánh khúc làng Diềm, nem Bùi (Ninh Xá), rượu nếp làng Cẩm, cháo cá Bắc Ninh, tương Đình Tổ, bánh tro. Các nghề có truyền thống lâu đời như tơ tằm, gốm sứ, đúc đồng, khắc gỗ, làm giấy, tranh vẽ dân gian.

Tính đến ngày 05/12/2015 Bắc Ninh đã nhận 3 danh hiệu UNESCO Việt Nam đó là:
Dân ca Quan họ Băc Ninh.
Ca trù.
Trò chơi Kéo co truyền thống (kéo co được công nhận ngày 3/12/2015 - là hồ sơ đa quốc gia cùng với Hàn Quốc, Campuchia, Philippines).

Lễ hội

Hàng năm, trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh diễn ra hơn 300 lễ hội lớn nhỏ khác nhau. Một số lễ hội tiêu biểu được liệt kê dưới đây (Theo âm lịch):
Lễ hội Kinh Dương Vương - Lạc Long Quân và Âu Cơ (thôn Á Lữ, xã Đại Đồng Thành, thị xã Thuận Thành) được tổ chức vào ngày 16-17-18 tháng Giêng, nơi thờ Thủy Tổ người Việt, ông nội vua Hùng.
Hội chùa Tổ (thôn Vạn Ty, xã Thái Bảo, Gia Bình). Đây là quê hương của Huyền Quang (Lý Đạo Tái) một trong ba vị sáng lập thiền phái Trúc Lâm đời Trần. Lễ hội diễn ra từ 18-21 tháng 2 âm lịch hàng năm.
Lễ hội làng Đại Lâm (xã Tam Đa, huyện Yên Phong) được tổ chức vào 24-25-26 tháng giêng, hội có môn bơi bơi chải kỉ niệm chiến thắng sông Như Nguyệt.
Lễ hội Lim ở xã Nội Duệ nay là thị trấn Lim, huyện Tiên Du, được tổ chức vào 11 - 13 tháng giêng.
Lễ hội làng Tam Tảo (xã Phú Lâm, huyện Tiên Du) được tổ chức vào mồng 10 tháng 2 hàng năm.
Lễ hội Đền Bà Chúa Kho (thuộc phường Vũ Ninh, thành phố Bắc Ninh ngay bên bờ hữu ngạn sông Cầu), khai hội vào ngày 14- tháng 1 Âm lịch nhằm tưởng niệm ngày giỗ Bà.
Lễ hội chùa Phật Tích (chùa nằm trên đồi Phật Tích hay còn gọi là núi Lạn Kha, Rìu Mục) thuộc xã Phật Tích, huyện Tiên Du, lễ hội từ mùng 3 đến mùng 5 Tết.
Lễ hội làng Kim Chân (làng Tiến sĩ). Được tổ chức vào ngày 26 đến 28 tháng 2.
Lễ hội Đền Đô (phường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn) để kỷ niệm ngày đăng quang của vua Lý Thái Tổ - 15 tháng 3 năm Canh Tuất 1010, và tưởng niệm các vị vua nhà Lý.
Lễ hội chùa Bút Tháp (chùa Thấp) ngày 22 - 24 tháng 3 âm lịch ở thôn Bút tháp, xã Đình Tổ, thị xã Thuận Thành
Lễ hội Thập Đình ngày 5 - 7 tháng 2 âm lịch (của mười làng thuộc huyện Gia Bình và thị xã Quế Võ) để kỷ niệm trạng nguyên đầu tiên của Việt Nam tức Thái sư Lê Văn Thịnh và Doãn Công (Cao Doãn Công), chính hội được tổ chức ở Đình Cả tại thôn Bảo tháp, xã Đông Cứu, huyện Gia Bình.
Lễ hội Cao Lỗ Vương ngày 10 - tháng 3 ở làng Tiểu Than (làng Dựng) xã Vạn Ninh và làng Đại Than (làng Lớ) ở xã Cao Đức, huyện Gia Bình.
Lễ hội Đồng Kỵ (phường Đồng Kỵ, thành phố Từ Sơn) ngày 4 - tháng Giêng.
Lễ hội Khám (chùa Linh Ứng, phố Khám, phường Gia Đông,thị xã Thuận Thành) ngày 7 tháng 4 âm lịch.
Lễ hội Chùa Dâu ngày 8 tháng 4 âm lịch. Chùa tọa lạc ngay cạnh tỉnh lộ 282 nay là quốc lộ 17 thuộc thôn Khương Tự, phường Thanh Khương, thị xã Thuận Thành.
Lễ hội truyền thống làng Vĩnh Kiều
Có câu:
Mùng bảy hội Khám, mùng tám hội Dâu
Mùng chín đâu đâu cũng về hội Gióng

Lễ hội làng Diềm - Từ ngày mồng 5 đến ngày mồng 7 tháng 2 âm lich hằng năm - Tại làng Viêm Xá (còn gọi là làng Diềm), thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh.
Lễ hội kéo co thôn Hữu Chấp - Ngày mồng 4 - tháng giêng

Di tích, di sản văn hóa

Bắc Ninh có khoảng 1600 di tích lịch sử văn hoá, trong đó có 651 di tích được xếp hạng (trong đó có 204 di tích xếp hạng cấp Quốc gia, 4 di tích Quốc gia đặc biệt, 443 di tích xếp hạng cấp tỉnh), 17 bảo vật quốc gia.  Là tỉnh có nhiều di tích cấp quốc gia chỉ sau thành phố Hà Nội. Điều đặc biệt ở Bắc Ninh là tín ngưỡng thờ Thánh Tam Giang rất phổ biến với vài trăm làng thờ, tập trung nhiều ở các làng quan họ ven sông Cầu.

Di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu nhất ở Bắc Ninh là dân ca Quan họ Bắc Ninh đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc xếp vào Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại.

Làng nghề truyền thống

Bắc Ninh với nhiều làng nghề truyền thống có tuổi đời hàng trăm năm, đã làm ra những sản phẩm thủ công tinh xảo, độc đáo. Hiện nay, Bắc Ninh có 62 làng nghề, chủ yếu trong các lĩnh vực như đồ gỗ mỹ nghệ xuất khẩu, sản xuất giấy, gốm, sắt, thép tái chế, đúc đồng. Các làng nghề đã góp phần rất lớn trong việc giải quyết công ăn việc làm cho nhân dân trong tỉnh (trên 72.000 lao động thường xuyên và trên 10.000 lao động thời vụ).

Ẩm thực
Món ăn đặc trưng địa phương của tỉnh không có nhiều nhưng cũng ấn tượng: bánh đa thôn Đoài, bánh tro (âm) Đình Tổ, bánh khoai Thị Cầu, đậu gù Trà Lâm, bún tươi Khắc Niệm, tỏi An Thịnh, bánh xu xê Đình Bảng, gà Hồ, bánh tẻ Chờ, giò chả Tân Hồng, cà rốt Gia Lương, thịt chuột Đình Bảng, kẹo lạc, cháo thái Đình Tổ, khoai tây Quế Võ, rượu nếp làng Cẩm, phở gan cháy Đáp Cầu, kẹo cốm Lũng Giang, bánh đa nem Yên Phụ, mì gạo Tử Nê, bánh cuốn Mão Điền, rượu Đại Lâm, tương Đình Tổ, nem Bùi, bánh khúc làng Diềm.

Môi trường
Ô nhiễm môi trường làng nghề ở Bắc Ninh đang ở mức độ nghiêm trọng đặc biệt ở 4 làng nghề trọng điểm là giấy Phong Khê, sắt thép Đa Hội, nhôm Văn Môn, đồng Đại Bái. Ngoài ra, một số công ty trong các khu công nghiệp cũng gây ô nhiễm như công ty Kingmo New Materials (khu công nghiệp Tiên Sơn). Ô nhiễm đang ảnh hưởng lớn tới tới đời sống, sức khỏe của người dân và công nhân việc ô nhiễm xảy ra ngay tại từng thôn xóm của Bắc Ninh. Tuy nhiên điều này vẫn chưa được các cấp chính quyền quan tâm đúng mức.

Thể thao
Bắc Ninh có Câu lạc bộ bóng chuyền Kinh Bắc Bắc Ninh là đội bóng chuyên nghiệp đang thi đấu tại Giải vô địch bóng chuyền quốc gia Việt Nam.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nghiên cứu đề xuất giải pháp quản lý sử dụng đất tại các làng nghề tỉnh Bắc Ninh theo quan điểm phát triển bền vững


title: Ayros-Arbouix

text:
Ayros-Arbouix là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 600 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Ngọc điểm

text:
Lan thủy tiên trắng hay kiều trắng (danh pháp hai phần: Dendrobium farmeri) là một loài lan trong chi Lan hoàng thảo.

Cây phân bố từ Nam Á đến Đông Nam Á. Tại Việt Nam, cây có mặt ở các khu vực: Tuyên Quang, Vinh, Hà Tĩnh, Kon Tum, Gia Lai, Lâm Đồng.

Chú thích

Tham khảo

F
F
Thực vật Đông Dương
Thực vật được mô tả năm 1849
Lan Nepal
Lan Bangladesh


title: Émile Duclaux

text:
Émile Duclaux là một nhà vi sinh vật học và hóa học người Pháp. Ông sinh ngày 24 tháng 6 năm 1840 tại Aurillac, tỉnh Cantal. Sau khi tốt nghiệp trung học Lycée Saint-Louis tại Paris, Émile Duclaux được nhận vào cả hai ngôi trường danh tiếng Bách khoa Paris và Sư phạm Paris. Ông chọn theo học tại Sư phạm Paris và sau khi tốt nghiệp, ông làm việc tại phòng thí nghiệm của Louis Pasteur. Trong phần lớn sự nghiệp của mình, Émile Duclaux công tác với Louis Pasteur và trở thành viện trưởng Viện Pasteur vào năm 1895. Ông đã đề xuất trong tên của các enzyme phải có đuôi "ase" để ám chỉ chất nền của enzyme. Việc làm này của ông nhằm tôn vinh hai nhà khoa học đầu tiên đã cô lập enzyme Diastase khỏi chất nền của nó vào năm 1833 là Anselme Payen (1795-1871) và Jean François Persoz (1805-1868). Ông mất tại Paris ngày 2 tháng 5 năm 1904.

Tham khảo

Nhà hóa học Pháp
Nhà vi sinh vật học Pháp
Sinh viên Trường Sư phạm Paris
Nhà thực vật học với tên viết tắt
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp


title: Quận Cumberland, New Jersey

text:
Quận Cumberland là một quận trong tiểu bang New Jersey, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố  . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là người .

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích ki-lô-mét vuông, trong đó có km2 là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của New Jersey


title: 84 Klio

text:
Klio  (định danh hành tinh vi hình: 84 Klio) là một tiểu hành tinh hoàn toàn lớn và rất tối, ở vành đai chính. Nó được R. Luther phát hiện ngày 25 tháng 8 năm 1865 và được đặt theo tên Clio, nữ thần bảo trợ môn lịch sử trong thần thoại Hy Lạp. Tên Clio trước đây đã được nhà phát hiện ra tiểu hành tinh 12 Victoria gợi ra, và đó là B. A. Gould, chủ bút báo Tạp chí Thiên văn học có uy tín, chấp nhận đặt cho tiểu hành tinh này, vì có sự tranh cãi về tên Victoria. Một lần Klio che khuất một ngôi sao mờ đã được quan sát thấy ngày 2 tháng 4 năm 1997.

Nhiễu loạn
Các nhiễu loạn của tiểu hành tinh 52 Europa do 84 Klio gây ra, được giả thiết là 52 Europa phải có một khối lượng cao bằng 1,68 kg. Nhưng như vậy thì đòi tiểu hành tinh Europa phải có một tỷ trọng phi thực tế là 10,6 g/cm³. Cần phải có các quan sát Klio nhiều hơn nữa, để xác định chính xác khối lượng của cả Europa lẫn Klio.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Klio
18650825
Tiểu hành tinh được đánh số
Klio
Tiểu hành tinh kiểu Ch (SMASS)
Tiểu hành tinh kiểu G (Tholen)
Tiểu hành tinh Klio
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hoàng Nguyên, Tây Ninh (Thanh Hải)

text:
Hoàng Nguyên () là một huyện thuộc địa cấp thị Tây Ninh, tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc

Địa lý
Huyện Hoàng Nguyên có diện tích 1.545,48 km², dân số năm 2010 là 136.632 người.

Hành chính
Huyện Hoàng Nguyên được chia thành 2 trấn: Thành Quan (城关镇), Đại Hoa (大华镇) và 7 hương: Đông Giáp (东峡乡), Nhật Nguyệt (日月乡), Hòa Bình (和平乡), Ba Hàng (波航乡), Thân Trung (申中乡), Ba Yên (巴燕乡), Tự Trại (寺寨乡).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Thanh Hải
Tây Ninh, Thanh Hải


title: Acroxena nasuta

text:
Acroxena nasuta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Acroxena


title: Phổ tổn hao năng lượng điện tử

text:
Phổ tổn hao năng lượng điện tử (tiếng Anh: Electron Energy Loss Spectroscopy, viết tắt là EELS) là một kỹ thuật phân tích hóa học trong kính hiển vi điện tử truyền qua dựa trên việc ghi và phân tích phần năng lượng bị mất mát của chùm điện tử do tán xạ không đàn hồi khi truyền qua mẫu vật rắn.

Lịch sử và nguyên lý của EELS
Kỹ thuật phân tích phổ EELS  lần đầu tiên được đề xuất bởi James Hillier và J.F. Baker (RCA Laboratories, Princeton, New Jersey, Hoa Kỳ) vào năm 1940  nhưng kỹ thuật này hầu như ít được sử dụng do hạn chế của công nghệ. Phải mãi đến năm đầu thập niên 90 của thế kỷ 20, phép phân tích này mới thực sự trở nên phổ biến nhờ những thành tựu cải tiến trong TEM.

Nguyên lý của EELS là phân tích năng lượng của điện tử truyền qua trong các kính hiển vi điện tử truyền qua. Khi chùm điện tử (có năng lượng cao, E) truyền qua mẫu, do tương tác với các nguyên tử vật rắn trong mẫu, điện tử có thể bị tán xạ không đàn hồi (năng lượng bị suy giảm do va chạm không đàn hồi). Nhờ phổ kế phân tích năng lượng đặt sau mẫu, người ta có thể ghi nhận lượng năng lượng bị mất mát và đem lại các thông tin về tính chất hóa học của mẫu  ví dụ như:
 Thành phần hóa học
 Liên kết hóa học, cấu trúc và hợp chất hóa học
 Sự phân bố các nguyên tố và hợp chất
 Các hàm chức năng về điện môi (các vùng năng lượng, độ dẫn, hóa trị...)
 Độ dày của mẫu
EELS là một phương pháp phức tạp hơn so với EDX nhưng ngày nay nhờ sự phát triển của công nghệ trong kính hiển vi điện tử truyền qua, đặc biệt là sự phổ biến của các kính hiển vi điện tử truyền qua quét (STEM), EELS đang trở nên vượt trội hơn so với EDX nhờ độ chính xác cao, độ phân giải tốt và nhiều thông tin hữu ích hơn.

Độ chính xác và các dạng khác
EELS đạt độ chính xác cao hơn EDX nhờ khả năng cho độ phân giải năng lượng cao hơn (xuống cỡ dưới 1 eV so với cấp vài chục eV của EDX) và do đó mạnh hơn đối với các nguyên tố nhẹ. Nếu như ở EDX, chùm tia X phát ra bị phân tán làm hạn chế khả năng phân giải thì ở EELS, chùm tia truyền qua được ghi trực tiếp và độ phân giải sẽ phụ thuộc trực tiếp vào kích thước chùm tia điện tử. Ngày nay, các STEM có kích cỡ chùm tia đạt tới 1 Ẳ nên độ phân giải của phép phân tích phân bố trong EELS đạt cao hơn EDX rất nhiều. EELS đạt độ chính xác rất cao hơn các nguyên tố nhẹ (cấp độ 1%) nhưng lại tỏ ra kém hiệu quả với các nguyên tố nặng (do nếu nguyên tố càng nặng thì xác suất tán xạ đàn hồi sẽ càng cao). EELS mạnh nhất đối với các nguyên tố nằm trong dải từ các bon tới các kim loại chuyển tiếp (nhóm 3d).

Điểm mạnh hơn của EELS là thu được nhiều thông tin và đặc biệt là cả các thông tin về liên kết và năng lượng hóa học, do đó nó có khả năng ghi nhận được các hợp chất hóa học (khác với EDX chỉ ghi nhận được nguyên tố hóa học) nên EELS đang dần chiếm ưu thế hơn so với EDX.

Dạng phổ biến nhất của EELS là EELS hoạt động ở chế độ truyền qua (thông thường với chùm điện tử từ 100-300 keV), ngoài ra còn có các phép phân tích EELS khác, ví dụ như EELS phản xạ (Reflection EELS - REELS) sử dụng với chùm điện tử năng lượng từ 10-30 keV. Ngoài ra, phép phân tích EELS độ phân giải cao (HREELS - High resolution EELS) với chùm điện tử năng lượng từ 1 eV - 10 eV, có độ đơn sắc cực cao cũng đang được phát triển .

Tham khảo

Xem thêm
 Kính hiển vi điện tử truyền qua
 Phổ tán sắc năng lượng tia X
 Tán xạ

Liên kết ngoài
 The EELS DataBase
 A Database of EELS fine structure fingerprints at Cornell

Vật lý chất rắn
Khoa học vật liệu
Kính hiển vi
Kính hiển vi điện tử
Kính hiển vi điện tử truyền qua
Phổ học
Kỹ thuật khoa học


title: Tinjacá

text:
Tinjacá là một thị xã và đô thị thuộc Boyacá Department, Colombia, thuộc phân vùng Ricaurte.

Tham khảo

Đô thị của Boyacá
Khu dân cư ở tỉnh Boyacá


title: Pietramontecorvino

text:
Pietramontecorvino là một đô thị ở tỉnh Foggia trong vùng Apulia miền nam nước Ý. Đô thị này có diện tích 71 ki-lô-mét vuông, dân số là 2970 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Foggia
Settlements established in the 14th century


title: Bình Thắng (định hướng)

text:
Bình Thắng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Bình Thắng, thành phố Dĩ An, tỉnh Bình Dương
 Xã Bình Thắng, huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre
 Xã Bình Thắng, huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước


title: 15724 Zille

text:
15724 Zille (1990 TW3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 10 năm 1990 bởi F. Borngen và L. D. Schmadel ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15724 Zille

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Orconectes peruncus

text:
Orconectes peruncus là một loài tôm sông trong họ Cambaridae.

Chú thích

Tham khảo

Orconectes
Động vật được mô tả năm 1931


title: Agapetus armatus

text:
Agapetus armatus là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Agapetus


title: Boinvilliers

text:
Boinvilliers là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Yvelines trong vùng Île-de-France.

Người dân ở đây trong tiếng Pháp gọi là Boinvilliérois.

Các xã giáp ranh gồm: Rosay và Villette về phía đông, Courgent và Montchauvet về phía nam, Dammartin-en-Serve và Flacourt về phía tây và Vert về phía bắc.

Xem thêm
Xã của Yvelines

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Boinvilliers trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Boinvilliers trên trang mạng của INSEE
 Vue aérienne de la commune de Boinvilliers sur le site des archives de l'IAURIF
 Plan d'intendance de la paroisse de Boinvilliers sur le site des archives des Yvelines
 Fiche sur Boinvilliers sur le site de la maison du tourisme du Mantois
Arnouville-lès-Mantes sur Google Maps: Situation et plan

Xã của Yvelines


title: Hydropsyche pylades

text:
Hydropsyche pylades là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Hydropsyche


title: Échenans-sous-Mont-Vaudois

text:
Échenans-sous-Mont-Vaudois là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Dicranomyia tristigmata

text:
Dicranomyia tristigmata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Helius scabiosus

text:
Helius scabiosus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Ba Lê (định hướng)

text:
Ba lê có thể là:
Múa Ba Lê
Cách gọi thủ đô Paris của Pháp theo âm Hán-Việt.


title: Chùa Bà Già

text:
Chùa Bà Già là một ngôi chùa ở làng Phú Gia, phường Phú Thượng, Tây Hồ, Hà Nội.

Lịch sử
Chùa Bà Già có một lai lịch khá cổ. Nguyên, Phú Gia (tên nôm là làng Gạ) là nơi các vua nhà Trần định cư. Một bộ phận người Chăm được đưa từ phía nam ra đã dựng một ngôi chùa mà sử Toàn thư đã phiên âm là Đa-da-li. Thái úy Trần Nhật Duật (1254-1330) thường tới đây đàm đạo về Phật giáo với vị sư người Chăm trụ trì. Có thể cái tên Bà Già là từ Đa-da-li mà ra. Nay trong chùa còn bức hoành phi cổ khắc ba chữ "Bà Già tự".

Khung cảnh
Chùa Bà Già nằm ngay bên bờ sông Hồng, nay thuộc phường Phú Thượng, Tây Hồ, là một công trình kiến trúc Phật giáo có niên đại sớm.Ngôi chùa toạ trên một khuôn viên không rộng nhưng cây cối xum xuê, không khí trong lành, yên tĩnh. Sáng sáng tiếng chim hót trên cây hồng xiêm trước sân làm cho ngôi chùa càng thêm gần gũi.
Sở dĩ chùa mang tên "Bà Già" bởi trên mảnh đất này, xưa lắm rồi, có ngôi chùa An Dưỡng tọa lạc. Do bị hư hại nặng, có hai chị em gái chuyên nghề buôn muối, đã phát tâm bồ đề bỏ tiền ra xây dựng, tu sửa lại chùa, tạc tượng Phật, dựng gác chuông đồng. Khi hai bà mất đi, để tỏ lòng biết ơn, dân trong vùng đã đúc tượng hai bà và rước vào chùa thờ, gọi là tượng hậu Phật, từ đó chùa được gọi là chùa Bà Già. Được tận mắt ngắm hai pho tượng Bà Già mới thấy được nét đẹp, nét hồn nhiên với phong cách dung dị, trong tư thế ngồi rất đời thường của người phụ nữ Hà Nội xưa. Pho tượng bà chị được đúc to hơn, trong tư thế ngồi một chân gập, một chân chống, tay phải úp lên đầu gối, tay trái để vào lòng. Ngồi bên cạnh là bà em, ngồi xếp bằng, cả hai tay đều để trên lòng, trong tư thế một người mẹ luôn cầu mong cho mọi người an khang thịnh vượng, sẵn mở lòng nhân ái. Đặc biệt là khuôn mặt của hai bà tròn trịa, hiền lành, phúc hậu, nhưng không giấu nỗi suy tư.
Từ thời Lê, chùa Bà Già đã có quy mô bề thế và nổi tiếng kinh thành Thăng Long xưa. Đã có câu ca rằng: "Thứ nhất chùa Bà Đá" (quận Hoàn Kiếm), "Thứ nhì chùa Bà Đinh" (chùa Châu Lâm, phường Thuỵ Khuê), "Thứ ba chùa Bà Già, (phường Phú Thượng, Tây Hồ)". Chùa được xây dựng trên một khu đất rộng, thoáng gọi là "Quy độ đầu", thế đất hình con rùa đỗ ở phía Bắc của làng. Đây là điểm di tích khá hấp dẫn trong quần thể di tích chùa Kim Liên - Phủ Tây Hồ - Đình Vẽ - Đình Chèm.
Quả là chùa Bà Già là một vốn cổ quý giá cần được trân trọng và bảo tồn. Nhằm tôn vinh những giá trị văn hoá cũng như tín ngưỡng sâu sắc mà chùa Bà Già để lại cho đến ngày nay, các nhà quản lý văn hóa đã công nhận và xếp bằng Di tích lịch sử văn hoá cho chùa từ năm 1996. Với hệ thống giáo lý khuyến thiện trừ ác, chùa là trung tâm sinh hoạt văn hoá tinh thần của một cộng đồng dân cư, một địa chỉ văn hoá khá hấp dẫn về nội dung lịch sử và vẻ đẹp cổ kính thâm nghiêm với cái tên khá độc đáo - chùa Bà Già, góp vào nền văn hoá ngàn năm Thăng Long- Hà Nội.

Xem thêm
Chùa Bà Đanh
Danh sách các chùa ở Hà Nội

Tham khảo

Bà Già
Tây Hồ (quận)


title: Giove

text:
Giove là một đô thị thuộc tỉnh Terni (vùng Umbria, miền trung Italia). Đô thị này có dân số 1.747 người, diện tích 15 km² và mật độ dân số 116 người/km².

Tham khảo

Đô thị tỉnh Terni
Thành phố và thị trấn ở Umbria


title: Centris cornuta

text:
Centris cornuta là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Centris
Động vật được mô tả năm 1865


title: Miltina

text:
Miltina là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1875 bởi Chapuis.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Miltina dilatata Chapuis, 1875

Chú thích

Tham khảo

Sermylini


title: Alucita plumigera

text:
Alucita plumigera là một loài bướm đêm thuộc họ Alucitidae. Loài này có ở Guinea Xích Đạo.

Chú thích

Tham khảo

Alucita


title: Leioproctus pappus

text:
Leioproctus pappus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Houston mô tả khoa học năm 1989.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1989


title: Quận Mercer, Illinois

text:
Quận Mercer là một quận thuộc tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Illinois

Quad Cities
Illinois 1825
Khu dân cư thành lập năm 1825
Quận của Illinois trên sông Mississippi


title: Daternomina scissura

text:
Daternomina scissura là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Daternomina


title: Xylocopa hirsutissima

text:
Xylocopa hirsutissima là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Maidl mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1912


title: Limonia yapicola

text:
Limonia yapicola là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Curvisignella

text:
Curvisignella là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Tham khảo

Gelechiidae


title: Đại học Rennes II

text:
Trường Đại học Rennes II (tiếng Pháp: Université Rennes 2 Haute Bretagne) là một trong 2 trường đại học của thành phố Rennes, Pháp.

Lịch sử

Tổ chứ

Các đơn vị giảng dạy và nghiên cứu

Đào tạo tiến sĩ

Giảng dạy và nghiên cứu

Khuôn viên trường

Đời sống sinh viên

Nhân vật

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chính

Rennes 2


title: 555 Norma

text:
555 Norma

555 Norma là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu C, có bề mặt tối và dường như được cấu tạo bằng vật liệu cacbonat nguyên thủy.

Tiểu hành tinh này do Max Wolf phát hiện ngày 14.01.1905 ở Heidelberg và được đặt theo tên Norma, nhân vật trong vở opera cùng tên của Vincenzo Bellini.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh được đặt tên
555
Tiểu hành tinh vành đai chính
Tiểu hành tinh kiểu C
Thiên thê phát hiện năm 1905
Thiên thể phát hiện năm 1905
Được phát hiện bởi Max Wolf


title: Leioproctus tarsalis

text:
Leioproctus tarsalis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Rayment mô tả khoa học năm 1959.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1959


title: Rhyacophila nyukmadongpa

text:
Rhyacophila nyukmadongpa là một loài Trichoptera thuộc họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Họ Rồng rộc

text:
Họ Rồng rộc (danh pháp khoa học: Ploceidae) là họ chứa các loài chim nhỏ trong bộ Sẻ có họ hàng gần với các loài sẻ đồng (họ Fringillidae).

Chúng là các loài chim ăn hạt với mỏ hình nón thuôn tròn, phần lớn sinh sống ở khu vực phía nam sa mạc Sahara của châu Phi, một vài loài ở vùng nhiệt đới châu Á cũng như tại Australia. Nhóm chim dạng rồng rộc này được chia thành rồng rộc trâu, rồng rộc sẻ, rồng rộc điển hình và rồng rộc góa phụ. Chim trống của nhiều loài có màu tươi, thường là đỏ hay vàng và đen, một vài loài có màu sắc thay đổi trong mùa sinh sản.

Các loài rồng rộc hay rồng rộc sẻ là những loài chim có kiểu cách làm tổ cầu kỳ phức tạp (có lẽ là phức tạp nhất trong các loại tổ chim), mặc dù một vài loài đáng chú ý vì thói quen sinh đẻ ký sinh có chọn lọc. Tổ của chúng phụ thuộc theo loài và khác nhau về hình dáng, kích thước, vật liệu, cách thức làm tổ. Vật liệu làm tổ có thể là các sợi lá nhỏ, cỏ, cành cây nhỏ. Nhiều loài kết (dệt) các tổ rất đẹp bằng cách dùng các sợi tơ mỏng từ gân lá, mặc dù một số, như rồng rộc trâu, làm ra các tổ to và xộc xệch bằng que củi nhỏ trong bầy của chúng, với trong đó có một vài tổ hình cầu được dệt lại. Rồng rộc sẻ ở châu Phi xây các tổ dạng phòng-nhà, trong đó từ 100 tới 300 cặp có các gian riêng rẽ hình thót cổ và chúng chui vào theo các đường ống ở đáy. Phần lớn các loài làm tổ có lối vào hẹp và hơi quay đầu xuống phía dưới.

Ròng rộc là chim thích sống thành bầy. Chúng làm tổ cạnh nhau, thường là vài tổ trên một cành cây. Thông thường chim trống làm tổ và dùng chúng như là một dạng thể hiện để quyến rũ chim mái. Các quần thể rồng rộc có thể tìm thấy gần với các nguồn cung cấp nước. Đôi khi chúng gây ra tổn thất cho mùa màng, đáng chú ý nhất là Quelea mỏ đỏ, được coi là loài chim có số lượng đông nhất trên thế giới.

Phân loại

Họ này chứa khoảng 117 loài trong 15 chi. Phân loại dưới đây đưa ra theo trật tự phát sinh.
 Chi Bubalornis
 Bubalornis albirostris: Rồng rộc trâu mỏ trắng
 Bubalornis niger: Rồng rộc trâu mỏ đỏ
 Chi Dinemellia
 Dinemellia dinemelli: Rồng rộc trâu đầu trắng
 Chi Sporopipes
 Sporopipes frontalis: Rồng rộc ngực đốm
 Sporopipes squamifrons: Rồng rộc vảy
 Chi Plocepasser
 Plocepasser donaldsoni: Rồng rộc sẻ Donaldson-Smith
 Plocepasser mahali: Rồng rộc sẻ trán trắng
 Plocepasser rufoscapulatus: Rồng rộc sẻ lưng hung
 Plocepasser superciliosus: Rồng rọc sẻ mào hung
 Chi Histurgops
 Histurgops ruficauda: Rồng rộc đuôi hung
 Chi Pseudonigrita
 Pseudonigrita arnaudi: Rồng rộc đàn đầu xám
 Pseudonigrita cabanisi: Rồng rộc đàn mũ đen
 Chi Philetairus
 Philetairus socius: Rồng rộc đàn
 Chi Ploceus (khoảng 60 loài)
 Chi Pachyphantes
 Pachyphantes superciliosus: Rồng rộc Compact
 Chi Malimbus
 Malimbus ballmanni: Malimbe Ballmann
 Malimbus cassini: Malimbe họng đen
 Malimbus coronatus: Malimbe mào đỏ
 Malimbus erythrogaster: Malimbe bụng đỏ
 Malimbus flavipes: Malimbe chân vàng
 Malimbus ibadanensis: Malimbe Ibadan
 Malimbus malimbicus: Malimbe mào
 Malimbus nitens: Malimbe Gray
 Malimbus racheliae: Malimbe Rachel
 Malimbus rubricollis: Malimbe đầu đỏ
 Malimbus scutatus: Malimbe huyệt đỏ
 Chi Anaplectes
 Anaplectes rubriceps: Rồng rộc đầu đỏ
 Chi Brachycope
 Brachycope anomala: Rồng rộc đuôi cộc
 Chi Quelea
 Quelea cardinalis: Quelea giáo chủ
 Quelea erythrops: Quelea đầu đỏ
 Quelea quelea: Quelea mỏ đỏ
 Chi Foudia
 Foudia eminentissima: Fody đầu đỏ
 Foudia flavicans: Fody Rodrigues
 Foudia madagascariensis: Fody đỏ
 Foudia omissa: Fody rừng
 Foudia rubra: Fody Mauritius
 Foudia sechellarum: Fody Seychelles
 Chi Euplectes
 Euplectes afer: Giáo sĩ mào vàng
 Euplectes albonotatus: Góa phụ cánh trắng
 Euplectes ardens: Góa phụ vòng cổ đỏ
 Euplectes aureus: Giáo sĩ lưng vàng
 Euplectes axillaris: Góa phụ đuôi quạt
 Euplectes capensis: Giáo sĩ vàng
 Euplectes diadematus: Giáo sĩ ngực lửa
 Euplectes franciscanus: Giáo sĩ đỏ miền bắc hay giáo sĩ cam
 Euplectes gierowii: Giáo sĩ đen
 Euplectes hartlaubi: Góa phụ đầm lầy
 Euplectes hordeaceus: Giáo sĩ đỏ cánh đen
 Euplectes jacksoni: Góa phụ Jackson
 Euplectes macrourus: Góa phụ vai vàng
 Euplectes nigroventris: Giáo sĩ Zanzibar
 Euplectes orix: Giáo sĩ đỏ miền nam hay giáo sĩ đỏ
 Euplectes progne: Góa phụ đuôi dài
 Euplectes psammocromius: Góa phụ vai nâu vàng
 Chi Amblyospiza
 Amblyospiza albifrons: Rồng rộc mỏ to

Phát sinh chủng loài
Các chi Plocepasser và Philetairus đôi khi được coi là thuộc họ Passeridae, nhưng Groth (1998) đặt chúng vững chắc trong họ Ploceidae. Phân tích gần đây của De Silva et al. (2017) cũng bao gồm cả Pseudonigrita. Chi thứ tư đôi khi được gộp trong Passeridae là Histurgops, chưa từng được đưa vào trong bất kỳ phân tích di truyền nào.

Tổ chức tổng thể ở đây dựa theo phân tích di truyền 7 gen bao quát rộng của De Silva et al. (2017) với tham khảo các kết quả trước đó của Päckert et al. (2016), Warren et al. (2012), Prager et al. (2008) và Groth (1998).

Từng có nghi vấn về việc Amblyospiza có thuộc về họ Rồng rộc hay không, nhưng bắt đầu từ phân tích ND2 của Päckert et al. (2016) thì điều rõ ràng là nó thuộc về họ này. Rồng rộc Compact (Ploceus superciliosus) ở đây được đặt riêng trong chi của chính nó (Pachyphantes). Cách thức làm tổ của nó là tương tự như của Amblyospiza, và người ta từng gợi ý rằng chúng có thể có quan hệ họ hàng gần. Tuy nhiên, dữ liệu barcode hạn chế của Sonet et al. (2011) gợi ý rằng nó gần với Quela hơn.

Một phát hiện thú vị của Päckert et al. (2016) và De Silva et al. (2017) là Ploceus không đơn ngành. Việc sắp xếp lại chi này chính xác như thế nào thì hiện tại vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng. De Silva et al. có lượng mẫu tương đối lớn của Ploceus, nhưng nó là một chi lớn và nhiều loài vẫn chưa được đưa vào phân tích.

Sonet et al. (2011) lập barcode cho nhiều loài, nhưng không đưa ra cây phát sinh chủng loài. Laurent Raty đưa ra cây phát sinh (trong BirdForum), nhưng dữ liệu barcode là rất hạn chế và kết quả thu được không có hỗ trợ thống kê thực tế. Khi so sánh với kết quả của De Silva et al. (2017) thì cây của Raty có một số điểm kỳ dị. Tuy nhiên, các mối quan hệ gần giữa một số loài có một số ý nghĩa nhất định. Khi kết hợp với phân loại học truyền thống thì điều này cho phép tái gộp nhóm Ploceus. Theo đó, tên gọi Ploceus được giữ lại cho các loài châu Á. Hai loài rồng rộc Madagasca (P. sakalava và P. nelicourvi) do sự rẽ nhánh sâu nên tốt nhất cần tách ra thành chi Nelicurvius, với các loài Ploceus châu Phi hoặc là chuyển sang chi Malimbus hoặc tách ra như là chi Textor (cũng nghĩa là rồng rộc/thợ dệt). Mặc dù dữ liệu của Sonet et al. chỉ ra rằng rồng rộc cọ vàng (Ploceus bojeri) gần với Nelicurvius, nhưng do có nghi vấn đáng kể về điều này nên có lẽ tốt nhất nên gộp nó trong chi Textor.

Sử dụng Textor Temminck, 1825 (loài điển hình cucullatus) thay vì Hyphantornis xem trong Oberholser (1921a,b). Oberholser (1921c) cho rằng Textor Lichtenstein, 1823 là nomen nudum (tên gọi trần trụi) và không chiếm chỗ trước Textor Temminck, 1825. Textor đôi khi được gán cho Temminck 1827, và có thể đó là ngày tháng đã hiệu chỉnh cho Temminck 1828. Theo Oberholser (1921a) thì Temminck đã sử dụng Textor từ năm 1825.

Trong đoạn này người ta hợp nhất Pseudonigrita vào Philetairus do chúng có quan hệ họ hàng gần, như chỉ ra bởi hiệu chuẩn thời gian trong De Silva et al. (2017, Hình 2). Brachycope cũng hợp nhất vào Euplectes dựa trên các dữ liệu barcode, và Anaplectes hợp nhất vào Malimbus theo dữ liệu của De Silva et al. (2017).

Cuối cùng, cây phát sinh chủng loài của De Silva et al. (2017) cũng cho thấy việc tách của fody Aldabra (Foudia aldabrana) ra khỏi fody Comoros (Foudia eminentissima) là phù hợp.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo


title: Ancretteville-sur-Mer

text:
Ancretteville-sur-Mer là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
 Ancretteville-sur-Mer on the Quid website

Xã của Seine-Maritime
Thành phố ven biển ở Pháp


title: Sân bay Zürich

text:
Sân bay Zürich  cũng gọi là Sân bay Kloten, tọa lạc tại bang Kloten, Thụy Sĩ và được quản lý bởi Unique Airport. Đây là cửa ngõ quốc tế lớn nhất Thụy Sĩ và là trung tâm của hãng Swiss International Air Lines (sớm trở thành trung tâm của Lufthansa). Skyguide chịu trách nhiệm kiểm soát không lưu tại sân bay Zürich.

Năm 2003, Sân bay quốc tế Zürich đã hoàn tất một dự án mở rộng lớn, xây một ga-ra đậu xe mới, một nhà ga hàng không giữa sân, một đường tàu điện ngầm chuyển khách giữa tổ hợp nhà ga hiện hữu và nhà ga mới. Sân bay Zürich mất nhiều lưu lượng vận chuyển khi hãng Swissair ngừng hoạt động. Khi Lufthansa mua lại hãng kế nhiệm của Swissair là Swiss International Air Lines (SWISS), lưu lượng vận chuyển lại tăng. Nhà ga đường sắt của sân bay Zürich (Zürich Flughafen) nằm dưới nhà ga hành khách hàng không. Có nhiều tàu đến nhiều nơi khác nhau của Thụy Sĩ; frequent S-Bahn services, plus direct Inter-regio and intercity services to Winterthur, Bern, Basel và Lucerne(Luzern). By changing trains at Zürich HB (Zürich main station) phần lớn các địa điểm khác của Thụy Sĩ có thể đến được trong vài giờ đồng hồ.
Năm 2011, sân bay này đã phục vụ hơn 24,3 triệu lượt khách.

Các hãng hàng không và các điểm đến
 Adria Airways (Ljubljana)
Aegean Airlines (Athens, Thessaloniki)
Air Serbia (Belgrade)
American Airlines (Philadelphia)
 Aer Lingus (Dublin)
 Aeroflot (Moscow-Sheremetyevo)
 airBaltic (Riga)
 Air Canada (Delhi, Toronto-Pearson)
 Air Malta (Luqa)
 Air Mauritius (Mauritius)
 Air France (Lyon)
 CityJet (Paris-Charles de Gaulle)
 Alitalia
 Alitalia Express (Milan-Malpensa)
 American Airlines (Dallas/Fort Worth, New York-JFK)
 Austrian Airlines (Vienna)
 British Airways (London-Gatwick, London-Heathrow)
 BA Connect (Bristol, London-City)
 Bulgaria Air (Sofia)
 Cirrus Airlines (Dresden)
 City Airline (Gothenburg-Landvetter)
 Croatia Airlines (Pula, Split, Zadar, Zagreb)
 Cyprus Airways (Larnaca)
 Czech Airlines (Prague)
 Delta Air Lines (Atlanta)
 Edelweiss Air (Agadir, Alghero, Bodrum, Bourgas, Cagliari, Cancun, Colombo, Corfu, Djerba, Faro, Fortaleza, Fuerteventura, Gran Canaria, Heraklion, Holguin, Hurghada, Ibiza, Jerez, Kos, Lanzarote, Larnaca, Lesbos, Luxor, Male, Mallorca, Marrakech, Minorca, Mombasa, Monastir, Montego Bay, Mykonos, Olbia, Palma de Mallorca, Phuket, Pristina, Puerto Plata, Punta Cana, Rhodes, Salvador de Bahia, Samos, Santorini, Sharme El Sheikh, Skiathos, Tenerife, Tp.Hồ Chí Minh (theo mùa), Thessaloniki, Varadero, Varna, Zakynthos, Zanzibar)
 El Al (Tel Aviv)
 Emirates (Dubai)
 European Air Express (Münster)
 Finnair (Helsinki)
 Fly Air (Istanbul-Atatürk)
 Free Bird Airlines (Antalya)
 Germanwings (Cologne/Bonn)
 Helvetic Airways (Agadir, Alicante, Bari, Brindisi, Catania, Lamezia Terme, Marrakech, Naples, Palermo, Skopje, Valencia)
 Iberia (Madrid)
 Japan Airlines (Tokyo-Narita)
 KLM Royal Dutch Airlines (Amsterdam)
 Korean Air (Seoul-Incheon)
 LOT Polish Airlines (Warsaw)
 Lufthansa (Berlin-Tegel, Düsseldorf, Frankfurt, Hamburg, Munich)
 Macedonian Airlines (Ohrid, Skopje)
 Montenegro Airlines (Podgorica)
 Norwegian Air Shuttle (Oslo)
 Ostfriesische Lufttransport (Bremen)
 Onur Air (Antalya, Istanbul-Atatürk, Izmir)
 Pegasus Airlines (Antalya)
 Qatar Airways (Doha)
 Rossiya Airlines (St. Petersburg)
 Royal Air Maroc (Casablanca)
 Royal Jordanian (Amman)
 Scandinavian Airlines System (Copenhagen, Stockholm-Arlanda)
 SAS Braathens (Oslo)
 Singapore Airlines (Singapore)
 SunExpress (Antalya)
 Swiss International Air Lines (Amsterdam, Athens, Bangkok, Barcelona, Belgrade, Berlin-Tegel, Boston, Brussels, Bucharest-Otopeni, Budapest, Cairo, Chicago-O'Hare, Copenhagen, Dar es Salaam, Douala, Dubai, Dublin, Frankfurt, Geneva, Hamburg, Hanover, Hong Kong, Istanbul-Atatürk, Jeddah, Johannesburg, Lisbon, London-Heathrow, Los Angeles, Madrid, Malabo, Malaga, Miami, Milan-Malpensa, Montréal, Moscow-Domodedovo, Mumbai, Munich, Muscat, Nairobi, New York-JFK, Nice, Palma de Mallorca, Paris-Charles de Gaulle, Riyadh, Rome-Fiumicino, Santiago de Chile, São Paulo-Guarulhos, Singapore, Stockholm-Arlanda, Tel Aviv, Thessaloniki, Tokyo-Narita, Tripoli, Valencia, Vienna, Yaounde)
 Swiss European Air Lines (Amsterdam, Basel/Mulhouse, Birmingham, Brussels, Copenhagen, Düsseldorf, Frankfurt, Geneva, Hamburg, Hanover, London-City, Luxembourg, Manchester, Milan-Malpensa, Munich, Nice, Paris-Charles de Gaulle, Prague, Venice, Warsaw)
 Swiss International Air Lines cung ứng bởi Cirrus Airlines (Nuremberg, Stuttgart)
 Swiss International Air Lines cung ứng bởi Helvetic Airways (Budapest, Manchester)
 Swiss International Air Lines cung ứng bởi PrivatAir (Newark)
 TAP Portugal (Lisbon)
 Thai Airways International (Bangkok)
 Turkish Airlines (Ankara, Istanbul-Atatürk)
 Ukraine International (Kiev-Boryspil)
 United Airlines (Washington-Dulles)

Tham khảo

Sân bay Thụy Sĩ
Zürich


title: Volutomitra glabella

text:
Volutomitra glabella là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutomitridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Volutomitra


title: Gracillina

text:
Gracillina là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Béthonvilliers

text:
Béthonvilliers  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 250 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Kylie's Remixes Volume 2

text:
Kylie's Remixes Volume 2 là một tuyển tập phối lại của ca sĩ nhạc Pop người Úc Kylie Minogue. Album được phát hành bởi hãng PWL vào tháng 7 năm 1992 tại Nhật Bản. Ngày 5 tháng 5 năm 1993, album được phát hành tại Úc bởi hãng Mushroom Records.

Danh sách bài hát
"Better the Devil You Know" (Bản phối của U.S.) – 6:03
"Step Back in Time" (Bản phối của Walkin' Rhythm) – 7:55
"What Do I Have to Do?" (Bản phối của Between the Sheets) – 7:10
"Shocked" (Bản phối của DNA 12") – 6:16
"Word Is Out" (Phiên bản 12") – 5:53
"If You Were with Me Now" (Bản mới với Keith Washington) – 5:11
"Keep on Pumpin' It" (Bản phối của Angelic) – 7:25
"Give Me Just a Little More Time" (Phiên bản 12") – 4:36
"Finer Feelings" (Bản phối 12" của Brothers in Rhythm) – 6:51
"Do You Dare?" (Bản phối của NRG) – 7:06
"Closer" (Bản phối của The Pleasure) – 6:49

Định dạng
Dưới đây là những định dạng chính của Kylie's Remixes Volume 2.

Chú thích

Album sản xuất bởi Stock Aitken Waterman
Album phối lại của Kylie Minogue
Album phối lại của 1992


title: Halictus yunnanicus

text:
Halictus yunnanicus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pesenko & Wu mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1997


title: Hexatoma rudra

text:
Hexatoma rudra là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Thiếu xương

text:
Thiếu chất xương hay giảm độ đặc xương là một biểu hiện bệnh lý thể hiện tình trạng khối lượng xương thấp so với mức bình thường, sự giảm sút này được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến loãng xương. Sự khác nhau giữa chẩn đoán thiếu chất xương và loãng xương dựa vào đo mật độ khoáng chất của xương (đo độ loãng xương). Tiêu chuẩn thiếu chất xương là mật độ xương sống hay xương chậu giữa 1 và 2.5 SD của mức trung bình.
 Đối tượng thiếu chất xương khi mật độ xương ở trong khoảng 1-2 độ dưới độ lệch chuẩn của mật độ xương trung bình ở người trưởng thành. Thiếu chất xương thường gặp ở người trên 50 tuổi mật độ xương thấp hơn bình thường nhưng chưa phải loãng xương. Mật độ khoáng của xương thấp là một dự báo độc lập về bệnh mạch vành được xác định qua chụp mạch máu.

Chẩn đoán
Phương pháp chẩn đoán thông dụng hiện nay là đo mật độ xương hay còn gọi là đo độ loãng xương (Bone mineral density: BMD), phương pháp này cho phép đo mức calci trong xương, nhờ đó đánh giá được nguy cơ gãy xương. Nó cũng được sử dụng xác định có phải một bệnh nhân bị thiếu xương hay loãng xương. Đo mật độ xương là phương pháp kiểm tra không xâm nhập, không gây đau đớn và được thực hiện ở xương hông, cột sống, cổ tay, ngón tay hay gót chân.

Nguyên nhân thiếu chất xương chủ yếu là do lối sống và chế độ dinh dưỡng không hợp lý dẫn đến thiếu chất dinh dưỡng cần thiết, hút thuốc, uống rượu quá mức, hiệu ứng phụ của thuốc, và thiếu tập thể dục. ngoài ra tùy thuộc vào đối tượng thì nguy cơ thiếu xương có sự khác nhau đây cũng là một nguyên nhân quan trọng như độ tuổi (50 trở lên), giới tính (phụ nữ), loại hình cơ thể mỏng (người lép, ngực lép, Omega, đầu lép, xương tay, xương chân nhỏ) tiêu hóa kém, chủng tộc (da trắng hoặc da vàng châu Á có thể xảy ra nhiều hơn). Một số triệu chứng của thiếu xương được như sâu răng có thể dễ nhận diện.

Đối tượng nguy cơ cao
 Về giới: Phụ nữ là người có nguy cơ mất chất xương cao hơn nam giới vì khối lượng xương thấp hơn nam giới. Đồng thời phụ nữ cũng trải qua sự mất mát khối lượng xương lớn sau thời kì mãn kinh, phụ nữ sinh đẻ nhiều. Sau mãn kinh, phụ nữ có 2 giai đoạn mất chất xương: Mất chất xương nhanh trong 10 năm đầu, do thiếu estrogen gây loãng xương, gãy xương ở cổ tay và đốt sống. Mất xương chậm do giảm hấp thu calci trong những năm kế tiếp, gây nguy cơ gãy xương đùi.

Tốc độ mất chất xương khác nhau ở mỗi người: có người bị mất chất xương từ khi chưa mãn kinh, sau cắt 2 buồng trứng phụ nữ bị mất chất xương nhanh trong 2 năm đầu; ở loại xương: xương xốp mất nhanh hơn xương cứng; ở vị trí xương: xương cổ tay và đốt sống mất xương sớm hơn xương đùi.

 Ngoài ra ở phụ nữ, tình trạng thiếu chất xương thường xảy ra nhất là những năm sau mãn kinh do thiếu hụt hóc-môn (kích thích tố) nữ.

 Về độ tuổi: Người càng cao tuổi thì nguy cơ thiếu chất xương càng cao do sự hấp thu calci giảm ở tuổi già là do sự giảm hoạt động của các cơ quan tiêu hóa và thận, trong đó có vai trò đáng kể của vitamin D. Người trên 50 tuổi (cả nam và nữ) mỗi năm mất khoảng 5% khối lượng xương
 Những người cường giáp, cường cận giáp, hội chứng Cushing, tiểu đường… cũng làm tăng sự mất mát khối lượng xương. Những người sử dụng nhiều các thuốc corticoides, chống động kinh, tim mạch… cũng làm tăng tình trạng mất xương.

Ảnh hưởng của lối sống và chế độ dinh dưỡng
Những người hay ăn kiêng nghèo calci và vitamin D, hút thuốc lá, sử dụng quá nhiều rượu bia, cà phê và không tập thể dục sẽ tác động mạnh mẽ đến sự mất mát khối lượng xương.Có người bị thiếu chất xương với chỉ số Tscore từ -1 đến -2,5, có người bị loãng xương với T – Score dưới -2,5, có người vẫn bị thiếu xương dù mới quanh tuổi 30. bị thiếu calci kéo dài và thậm chí không rõ hàng ngày mình nhận được bao nhiêu calci qua đường ăn uống.

Biện pháp phòng tránh

Trong khi đa số người dân phải trải qua sự mất mát một khối lượng xương nào đó do sự già hóa, nhưng thiếu chất xương không phải là hậu quả của quá trình già hóa. Chúng ta cũng biện pháp giữ cho bộ xương được khỏe mạnh như:

 Đảm bảo một chế độ ăn đầy đủ calci, magiê, vitamin D,K và C cũng như các khoáng chất khác. Một chế độ ăn uống thiếu chất xương phải chứa nhiều protein và trái cây tươi và rau quả.
 Đảm bảo chế độ tập thể dục hàng ngày, tập thể dục đều những bài tập tỳ đè trọng lượng cơ thể, aerobics, đi bộ thể dục để giảm tối đa sự mất chất xương. Các bài tập tốt nhất cho xương là bài tập mang trọng lượng (như đi bộ) hoặc các bài tập sử dụng trọng lượng.
 Hạn chế tối đa sử dụng thuốc lá và rượu.
 Phải kiểm tra định kì với thầy thuốc chuyên khoa về mật độ xương đặc biệt ở những người sau 50 tuổi.
 Nên sử dụng thuốc chống mất xương và tăng tạo xương khi phát hiện giảm khối lượng xương.

Xem thêm
 Xương
 Loãng xương

Chú thích

Bệnh
Y học
Dấu hiệu y khoa


title: Ceratina mocsaryi

text:
Ceratina mocsaryi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1896


title: Danh sách chi của Geometridae: A

text:
Abaciscus
Abraxaphantes
Abraxas
Abraxesis
Abraxides
Absala
Absyrtes
Acadra
Acalyphes
Acanthotoca
Acasis
Acauro
Achagua
Achlora
Achrosis
Acibdela
Acidaliastis
Acidalina
Acidromodes
Acodia
Acollesis
Acolutha
Aconcagua
Acrasia
Acratodes
Acrobiston
Acrodontis
Acrodrepanis
Acrognophos
Acronyctodes
Acrortha
Acrosemia
Acrostatheusis
Acrotomia
Acrotomodes
Actenochroma
Acuspis
Adactylotis
Adalbertia
Adeixis
Adelphocrasta
Adesmobathra
Adeta
Adicocrita
Aegitrichus
Aenictes
Aeolochroma
Aepylopha
Aeschropteryx
Aeschrostoma
Aethaloida
Aethalura
Aetheometra
Aethiopodes
Aethyctera
Afrena
Afriberina
Afrophyla
Agaraeus
Agathia
Agathiopsis
Agia
Aglossochloris
Aglossophanes
Agnibesa
Agoschema
Agraptochlora
Agriopis
Akrobapta
Alana
Albinospila
Alcis
Alcisca
Aletis
Aleucis
Alex
Allaxitheca
Allochlorodes
Allochrosis
Allochrostes
Allocotesia
Alloeopage
Alloharpina
Almabiston
Almeria
Almodes
Aloba
Alpina
Alsophila
Alsophiloides
Altrivalvina
Alydda
Amaurinia
Amblurodes
Amblychia
Amelora
Ameria
Ametris
Amilapis
Amnemopsyche
Amnesicoma
Amoebe
Amoebotricha
Amorphogynia
Amorphozancle
Amphibatodes
Amphiclasta
Amphicrossa
Amphitape
Amraica
Amygdaloptera
Amygdalopteryx
Anaboarmia
Anacamptodes
Anachloris
Anacleora
Anacosymbia
Anagoga
Anapalta
Anaplodes
Anavinemina
Anavitrinella
Anchiphyllia
Andania
Andragrupos
Androchela
Androzeugma
Anectropis
Anemmetresa
Anemplocia
Angerona
Anhibernia
Ania
Animomyia
Anischnopteris
Anisephyra
Aniserpetes
Anisocolpia
Anisodes
Anisogonia
Anisographe
Anisolasia
Anisomelia
Anisoperas
Anisozyga
Annemoria
Anochthera
Anoectomychus
Anomocentris
Anomocoetidia
Anomoctena
Anomogenes
Anomozela
Anomphax
Anonychia
Anoplosceles
Anosiodes
Ansorgia
Antarchia
Antasia
Anteois
Antepione
Antepirrhoe
Anthalma
Antharmostes
Anthemoctena
Anthierax
Anthometra
Anthyperythra
Anthyria
Antibadistes
Anticlea
Anticleora
Anticollix
Antictenia
Anticypella
Antilurga
Antilycauges
Antimimistis
Antipercnia
Antipetelia
Antiphoides
Antitrygodes
Antonechloris
Antozola
Antygophanes
Anydrelia
Aoshachia
Aoshakuna
Apaecasia
Apallacta
Apatadelpha
Apeira
Apericallia
Aperusia
Apetovia
Aphanophleps
Aphantes
Aphantoloba
Apheloceros
Aphilopota
Aphrogeneia
Apicia
Apiciopsis
Apicrena
Apithecia
Aplasta
Apleria
Apleroneura
Aplocera
Aplochlora
Aplodes
Aplogompha
Aplorama
Apoaspilates
Apocheima
Apochima
Apocleora
Apocolotois
Apodasmia
Apodrepanulatrix
Apodroma
Apoheterolocha
Apolema
Aponotoreas
Apopetelia
Apophyga
Apoplagodis
Aporandria
Aporhoptrina
Aporoctena
Apostates
Apostegania
Aposteira
Apotheta
Aprosdoceta
Aracima
Aragua
Arauco
Arbognophos
Archaeobalbis
Archaeocasis
Archaeopseustes
Archephanes
Archichlora
Archiearides
Archiearis
Archiplutodes
Archirhoe
Arcina
Arcobara
Arctesthes
Arctoscelia
Arcyonia
Ardonis
Argidava
Argua
Argyris
Argyrocosma
Argyrographa
Argyrophora
Argyroplutodes
Argyroscelia
Argyrotome
Arhodia
Arichanna
Arilophia
Arizela
Arrayanaria
Artemidora
Artiora
Arycanda
Asaphodes
Ascotis
Asestra
Asiona
Asmate
Asovia
Aspilaria
Aspilatopsis
Aspilobapta
Aspilonaxa
Aspitates
Astacuda
Astalotesia
Astatomorpha
Astegania
Asthena
Astheniodes
Asthenophleps
Asthenotricha
Astrapephora
Astygisa
Astyochia
Ateloptila
Aterpnodes
Athroolopha
Atmoceras
Atomorpha
Atopodes
Atopophysa
Atyria
Atyriodes
Auaxa
Audia
Aulopola
Auophylla
Auophyllodes
Austrocidaria
Austroterpna
Autallacta
Autanepsia
Authaemon
Automolodes
Autophylla
Autotrichia
Auxima
Auzeodes
Aventiopsis
Axiagasta
Axinoptera
Axiodes
Azata
Azelina
Azelinopsis
Azyx

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

A


title: Port-de-Lanne

text:
Port-de-Lanne là một xã, thuộc tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 25 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 833 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 25 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Port-de-Lanne trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Port-de-Lanne


title: Lestelle-Bétharram

text:
Lestelle-Bétharram là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Preci

text:
Preci là một đô thị ở Tỉnh Perugia trong vùng Umbria, cách khoảng 60 km về phía đông nam của Perugia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 789 người và diện tích là 81,7 km².

Preci giáp các đô thị: Castelsantangelo sul Nera, Cerreto di Spoleto, Norcia, Visso.

Quá trình thay đổi dân số

Liên kết ngoài
Information about Preci
History and information about Preci
Photo events of Preci

Tham khảo

Đô thị tỉnh Perugia
Thành phố và thị trấn ở Umbria


title: Oligoaeschna kunigamiensis

text:
Oligoaeschna kunigamiensis là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Aeshnidae. Chúng là loài đặc hữu của Nhật Bản.

Chú thích

Tham khảo

 Odonata Specialist Group 1996. Oligoaeschna kunigamiensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2007.

Côn trùng Nhật Bản
K
Động vật được mô tả năm 1972


title: Spermophagus dongdokiensis

text:
Spermophagus dongdokiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Spermophagus


title: Cộng đồng Đông Phi

text:
Cộng đồng Đông Phi (tiếng Anh: East African Community, viết tắt: EAC) là một tổ chức liên chính phủ của 6 nước Đông Phi là Burundi, Kenya, Rwanda, Tanzania, Uganda và Nam Sudan.

EAC vốn được thành lập vào năm 1967, nhưng đến năm 1977 thì tan rã. Ngày 7 tháng 7 năm 2000, tổ chức này được khôi phục. Hiện nay, nó là một trụ cột của Cộng đồng Kinh tế châu Phi. Những bước tiến quan trọng trong hội nhập khu vực của tổ chức này gồm:
 Tháng 3/2004: ký hiệp định về thành lập liên minh thuế quan ở Đông Phi.
 Năm 2008: EAC đồng ý thành lập khu vực thương mại tự do cùng Thị trường chung Đông và Nam Phi và Cộng đồng Phát triển Nam Phi.
 Các nước Kenya, Tanzania, Uganda đã thỏa thuận sẽ sử dụng một đơn vị tiền tệ chung là shilling Đông Phi từ cuối năm 2009 thay cho các đơn vị tiền tệ quốc gia của mình.
 Đặc biệt, các nước thành viên trong khối đã nhất trí sẽ sáp nhập lại thành một nhà nước, gọi là Liên bang Đông Phi vào khoảng năm 2013.

AEC rộng 1.817.945 km² và ước có 124.858.568 dân. Tổng sản phẩm nội địa (danh nghĩa) của cả khối vào năm 2007 ước 61 tỷ dollar Mỹ, bình quân đầu người là 488 dollar.

Vào tháng 1 năm 2023, Cộng đồng Đông Phi (EAC) có kế hoạch phát hành một loại tiền tệ duy nhất trong vòng bốn năm tới. Hội đồng Bộ trưởng của tổ chức phải quyết định vị trí của Viện Tiền tệ Đông Phi và thiết lập lộ trình phát hành đồng tiền chung..

Tham khảo

Liên kết ngoài

 East African Community
 East African Community in Europe
 German and East African Community Cooperation
 EAC Free Trade Agreement
 Agritrade Agricultural trade in East Africa

Đông Phi
Liên minh châu Phi
Kinh tế Kenya
Kinh tế Tanzania
Kinh tế Uganda
Quan hệ ngoại giao của Kenya
Quan hệ ngoại giao của Tanzania
Quan hệ ngoại giao của Uganda
Tổ chức quốc tế châu Phi
Cộng đồng Kinh tế Khu vực của Liên minh châu Phi
Khối thương mại
Arusha
Liên minh thuế quan
Khởi đầu năm 1967
Chấm dứt năm 1977
Khởi đầu năm 2000


title: Veurne

text:
Veurne () là một đô thị ở tỉnh Tây Flanders. Đô thị này gồm Thị trấn Veurne và các khu vực định cư Avekapelle, Booitshoeke, Bulskamp, De Moeren, Eggewaartskapelle, Houtem, Steenkerke, Vinkem, Wulveringem, và Zoutenaaie.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Xã của West-Vlaanderen
Di sản thế giới tại Bỉ


title: Metachorista

text:
Metachorista là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Metachorista austera Diakonoff, 1954
Metachorista caliginosa Diakonoff, 1973
Metachorista deltophora Diakonoff, 1954
Metachorista evidens Diakonoff, 1973
Metachorista loepa Diakonoff, 1954
Metachorista megalophrys Diakonoff, 1954
Metachorista mesata Diakonoff, 1954
Metachorista refracta Diakonoff, 1954
Metachorista spermatodesma Diakonoff, 1974
Metachorista tineoides Diakonoff, 1954
Metachorista ursula Meyrick, 1938

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Schoenotenini


title: Quingentole

text:
Quingentole là một đô thị tại tỉnh Mantova trong vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 160 km về phía đông nam của Milano và khoảng 30 km về phía đông nam của Mantova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.267 người và diện tích là 14,3 km².

Quingentole giáp các đô thị: Pieve di Coriano, Quistello, Schivenoglia, Serravalle a Po, Sustinente.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Mantova
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Dicranomyia borinquenia

text:
Dicranomyia borinquenia là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Sarrazac, Dordogne

text:
Sarrazac là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 29,89 km², dân số năm 2005 là 395 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 280 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sarrazac trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Sarrazac trên trang mạng của Insee
 Sarrazac trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Sarrazac trên bản đồ nước Pháp và các xã giáp ranh
 Plan de Sarrazac sur Mapquest

Sarrazac


title: Show Me the Meaning of Being Lonely

text:
"Show Me the Meaning of Being Lonely" là một bài hát của ban nhạc nam nước Mỹ Backstreet Boys nằm trong album phòng thu thứ ba của họ, Millennium (1999). Nó được phát hành như là đĩa đơn thứ ba trích từ album vào ngày 21 tháng 12 năm 1999 bởi Jive Records. Bài hát được viết lời bởi Max Martin và Herbie Crichlow, trong khi phần sản xuất được đảm nhận bởi Martin và Kristian Lundin, những cộng tác viên quen thuộc trong sự nghiệp của nhóm. "Show Me the Meaning of Being Lonely" là một bản pop ballad kết hợp với những yếu tố của R&B và Latin pop mang nội dung đề cập đến việc mất đi một người yêu thương và cố gắng tìm lời giải đáp cho ý nghĩa của một cuộc sống cô đơn.

Sau khi phát hành, "Show Me the Meaning of Being Lonely" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao chất giọng của Backstreet Boys thể hiện trong bài hát, phần giai điệu cũng như hòa âm mượt mà và hiệu quả của nó. Bài hát còn giúp họ nhận được một đề cử giải Grammy ở hạng mục Trình diễn song ca hoặc nhóm nhạc giọng pop xuất sắc nhất tại lễ trao giải thường niên lần thứ 43. "Show Me the Meaning of Being Lonely" cũng tiếp nối những thành công thương mại của những đĩa đơn trước từ album, đứng đầu bảng xếp hạng ở Canada và lọt vào top 10 ở hầu hết những quốc gia nó xuất hiện, bao gồm vươn đến top 5 ở Phần Lan, Đức, Ireland, Ý, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh. Tại Hoa Kỳ, bài hát đạt vị trí thứ sáu trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, trở thành đĩa đơn thứ năm của họ lọt vào top 10 tại đây.

Video ca nhạc cho "Show Me the Meaning of Being Lonely" được đạo diễn bởi Stuart Gosling, trong đó mỗi thành viên của Backstreet Boys đã chứng kiến những câu chuyện bi thương khác nhau, trước khi họ tập hợp lại ở cuối video. Nội dung video được cho là liên quan đến những sự kiện xảy ra xung quanh cuộc sống của nhóm, bao gồm sự tri ân đối với nhà sản xuất Denniz PoP, người từng tham gia sản xuất nhiều bài hát cho Backstreet Boys trước khi qua đời vào năm 1998. Để quảng bá bài hát, nhóm đã trình diễn "Show Me the Meaning of Being Lonely" trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, như Top of the Pops, lễ trao giải Grammy lần thứ 42 và trong tất cả những chuyến lưu diễn trong sự nghiệp của họ. Ngoài ra, nó cũng xuất hiện trong nhiều album tổng hợp của nhóm kể từ khi phát hành, bao gồm The Hits - Chapter One (2001), Playlist: The Very Best of Backstreet Boys (2010), và The Essential Backstreet Boys (2013).

Danh sách bài hát
Đĩa CD tại châu Âu
"Show Me the Meaning of Being Lonely" - 3:54
"I'll Be There for You" - 4:34

Đĩa CD tại Anh quốc
"Show Me the Meaning of Being Lonely" - 3:54
"I'll Be There for You" - 4:34
"You Wrote the Book on Love" - 4:38

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ballad thập niên 1990
Bài hát năm 1999
Đĩa đơn năm 1999
Đĩa đơn năm 2000
Bài hát của Backstreet Boys
Đĩa đơn quán quân Billboard Mainstream Top 40 (Pop Songs)
Pop ballad
R&B ballad
Bài hát sản xuất bởi Max Martin
Bài hát viết bởi Max Martin
Đĩa đơn quán quân RPM Top Singles


title: Nghĩa hội Quảng Nam

text:
Nghĩa hội Quảng Nam là tổ chức của những người chống Pháp tại tỉnh Quảng Nam theo chiếu Cần vương của vua Hàm Nghi (ở ngôi 1884-1885). Nghĩa hội là một bộ phận quan trọng của phong trào Cần vương (1885-1895), thu hút được nhiên chí sĩ yêu nước ở đất Quảng như Trần Văn Dư, Nguyễn Duy Hiệu, Phan Bá Phiến, Tiểu La... Nhiều người đã hy sinh vì sự nghiệp Cần vương.

Hoạt động

Trần Văn Dư làm hội trưởng
Sau sự biến kinh thành ngày 5 tháng 7 năm 1885, kinh đô Huế thất thủ, Tôn Thất Thuyết cùng với các viên quan chủ chiến trong triều đình nhà Nguyễn đưa vua Hàm Nghi rút lên Tân Sở (Cam Lộ, Quảng Trị) xây dựng căn cứ kháng Pháp lâu dài. Ngày 22 tháng 5, Hàm Nghi hạ chiếu Cần vương kêu gọi sĩ phu, văn thân và nhân dân cả nước phò vua đánh Pháp. Lời hịch Cần vương nhanh chóng lan ra cả nước, dấy lên một cao trào phò vua Hàm Nghi chống Pháp, "nghĩa hội mọc lên như rừng rậm, hịch quân truyền khắp như gió bay" (Huỳnh Thúc Kháng).

Trước đó một năm, tháng 7 năm 1884, đốc tiểu sứ Trần Văn Dư từng xin Hàm Nghi củng cố Nha sơn phòng Quảng Nam lúc này đặt tại Dương Hòa (phủ Thăng Bình) để giữ tả kỳ, phên dậu phía nam của kinh đô Huế. Chỉ ít ngày sau khi chiếu Cần Vương ban bố, ở Quảng Nam các nghĩa sĩ như Trần Văn Dư, Nguyễn Duy Hiệu, Phan Bá Phiến đứng ra thành lập Nghĩa hội Quảng Nam ở Quế Sơn, cử Trần Văn Dư làm hội trưởng. Doanh trại ban đầu đóng tại Trung Lộc (Tân Tỉnh, Quế Sơn). Vua thân Pháp Đồng Khánh ra lệnh thuyên chuyển Trần Văn Dư nhưng ông không tuân chỉ, còn kéo quân chiếm giữ sơn phòng và uy hiếp tỉnh thành La Qua (Điện Bàn). Để đối phó, thực dân Pháp và quân đội của Đồng Khánh thẳng tay đàn áp và mua chuộc. Khâm sứ Pháp ở Huế Deschampeaux điều quân Bắc Phi đánh chiếm lại La Qua.

Quân nổi dậy tiến đánh nhiều căn cứ quan trọng của Pháp ở Quảng Nam như thành La Qua, Đà Nẵng, An Hải, Hà Thân, Nam Chơn gây cho quân Pháp nhiều tổn thất. Nghĩa hội nhờ đó mở rộng được uy tín và lực lượng ra khắp Quảng Nam đến Quảng Ngãi, Bình Định và được người dân nhiệt tình ủng hộ. Nhưng sau đó thực dân Pháp tập trung đàn áp, các thủ lĩnh của nghĩa hội quyết định dời căn cứ về sơn phòng Dương Yên ở Trà My. Căn cứ này được xem như một Tân Sở thứ hai ở các tỉnh phía nam kinh đô Huế.

Nguyễn Duy Hiệu làm hội trưởng

Căn cứ Tân Tỉnh, Trung Lộc
Cuối năm 1885, tình hình bất lợi cho nghĩa hội khi quân Pháp tấn công dữ dội sơn phòng Dương Yên. Ngày 13 tháng 12 năm 1885, Trần Văn Dư bị bắt và bị xử trảm. Nguyễn Duy Hiệu lên làm hội chủ. Ông dời bản doanh về làng Thanh Lâm, xã Tiên Thọ lập căn cứ mới. Qua nhiều trận chiến chiến, nhiều binh sĩ nổi dậy hy sinh. Những người này được đưa về táng ở đồi Gò Cao, khu vực Chổm Bồ (Tiên Mỹ, Tiên Phước). Mộ chí của họ khi chôn đều hướng đỉnh đầu về căn cứ chính là sơn phòng Dương Yên.

Tân Tỉnh, Trung Lộc là một địa bàn thuận lợi về mọi mặt cho cuộc kháng chiến: núi non hiểm trở, cây cối rậm rạp, hào sâu vực thẳm, giao thông thủy bộ đều dễ dàng, có tỉnh lộ 611 chạy từ Hương An lên, có bến phà Tân An xuyên Phú Bình đến đường 16, nối liền với đường chiến lược 14 và dãy Trường Sơn hùng vĩ, đường thủy xuôi theo dòng sông Thu Bồn đến Hòn Kẽm Đá Dừng qua Nông Sơn, Duy Xuyên, Điện Bàn về Cửa Đại. Ngoài ra, đây còn là một vùng trung du, đất đai màu mỡ, nằm bên dòng sông Thu Bồn, thuận lợi cho việc tự cung tự cấp lương thực cho lực lượng nổi dậy.

Căn cứ Tân Tỉnh, Trung Lộc nằm trong một thung lũng có diện tích khoảng 15 km², được xây dựng trên một cánh đồng rộng, chạy dài khắp hai xã Trung Lộc Tây và Trung Lộc Đông (nay là xã Quế Lộc, huyện Quế Sơn). Toàn bộ khu căn cứ được bao bọc bởi những hàng rào bằng tre, đầu vót nhọn, đan chéo vào nhau như những bàn chông cắm xiên; chung quanh căn cứ được che chắn bởi những núi cao, hào sâu nên thuận lợi cho việc chống lại sự càn quét của quân Pháp, vốn đưa quân bằng đường sông từ Đà Nẵng và Hội An đánh lên, hay quân của Nguyễn Thân từ Quảng Ngãi đánh ra.

Mặc dù chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn chưa đầy hai năm 1885-1887, Tân Tỉnh, Trung Lộc là căn cứ quân sự quan trọng nhất của Nghĩa hội Quảng Nam, là cơ quan hành chính, quân sự thu nhỏ của phong trào.

Trận Nam Chơn
Trong thời gian nghĩa hội hoạt động, người Pháp đang xây dựng con đường chiến lược từ Huế băng qua đèo Hải Vân tới Đà Nẵng, trong kế hoạch khai thác thuộc địa và đàn áp các lực lượng chống đối họ. Đích thân tổng tư lệnh quân Pháp ở Bắc và Trung Kỳ de Courcy đã buộc vua Đồng Khánh phải huy động phu dịch để làm đường, rồi ra lệnh cho tướng Prud'Homme điều động sĩ quan công binh Pháp đến chỉ huy công trường. Gần 2.000 dân phu Quảng Nam và Thừa Thiên Huế được huy động thi công con đường này; nhiều người sau đó bỏ trốn hoặc thiệt mạng vì chế độ lao động quá khắc nghiệt.

Ngày 28/2/1886, Nguyễn Duy Hiệu chỉ huy nghĩa quân từ Tân Tỉnh đến tập kích đơn vị công binh chịu trách nhiệm thi công con đường Huế-Đà Nẵng do đại úy Besson chỉ huy. Đến rạng sáng ngày 1/3, nghĩa hội quân đã tiêu diệt tại chỗ đại úy Besson, một trung sĩ công binh và sáu lính thủy đánh bộ tại Nam Chơn.

Tan rã
Sau trận đánh nói trên, mà người Pháp coi là "một biến cố đau thương vừa xảy ra ở Trung Kỳ" (điện của Prud'Homme ngày 8 tháng 3 năm 1886), chính quyền thực dân càng quyết tâm tiêu diệt lực lượng nổi dậy. Trên đất Quảng Nam, 36 đồn bốt mới được thành lập. Kết hợp sức mạnh quân sự và chính sách dụ dỗ, ly gián, quân Pháp dần đẩy lực lượng nổi dậy vào thế cùng.

Tháng 10 năm 1887, sau khi Nguyễn Duy Hiệu bị Pháp bắt và xử chém, Phan Bá Phiến uống thuốc độc tự tử để khỏi rơi vào tay kẻ thù, Nghĩa hội Quảng Nam tan rã.

Di tích

Đèo Đá Bon
Đèo Đá Bon (ở Thôn An Tây, xã Quế Thọ) có vị trí hiểm trở, một bên là núi có độ cao 381 m, cách Tân An 6 km về hướng bắc, một bên là ruộng bậc thang, lưng chừng đèo có một hòn đá rất to và có lỗ hổng bên trong, theo lời kể của dân gian khi gõ vào đá kêu bon, nên gọi là đèo Đá Bon, đây là căn cứ phòng thủ của Nghĩa hội Quảng Nam. Cuối năm 1886, khi quân Pháp tiến hành càn quét, Nguyễn Duy Hiệu rút quân khỏi Trung Lộc và chọn Hiệp Đức làm căn cứ kháng chiến mới. Về Hiệp Đức, Nguyễn Duy Hiệu cho đóng quân ở các điểm: Ang Vang, An Lâm, Ang Tráng, Bình Huề, Mỹ Lưu. Trong đó An Lâm được chọn làm cứ điểm chính, đèo Đá Bon và Bình Huề là hai cứ điểm phòng thủ quan trọng của nghĩa quân. Đèo Đá Bon, An Lâm và Bình Huề đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam ra quyết định bảo vệ vào năm 1999.

Căn cứ An Lâm và Bình Huề
Căn cứ An Lâm (nay là thôn An Lâm, xã Thăng Phước, cách thị trấn Tân An 15 km về phía đông và cách trung tâm xã Thăng Phước 3 km về phía đông) là một trong những vị trí quan trọng thuận lợi về giao thông và phòng thủ nên được chọn làm đại bản doanh của Nghĩa hội Quảng Nam.

Song song với xây dựng trụ sở căn cứ ở An Lâm, Nguyễn Duy Hiệu còn cho xây dựng căn cứ Bình Huề (ở thôn 1 xã Quế Bình, cách Tân An 3,5 km về hướng tây). Tại hai căn cứ này, Nguyễn Duy Hiệu, Phan Bá Phiến, Tiểu La cho xây dựng tuyến phòng thủ kiên cố cùng với Đèo Đá Bon tạo nên thế phòng thủ vững chắc. Cuối năm 1887, các căn cứ này bị thất thủ trước sự tấn công của quân Pháp.

Hiện trong dân gian còn tương truyền nhiều giai thoại về lực lượng nổi dậy do Nguyễn Duy Hiệu chỉ huy. Khi đóng quân ở đây, ông chủ trương tăng gia sản xuất, khai mương, đắp đập, chăm lo đời sống cho người dân. Vì thế quân nổi dậy nhận được sựủng hộ từ người dân. Ngày nay, các di tích này không còn nguyên trạng như xưa.

Chú thích

Phong trào Cần Vương
Quảng Nam


title: Agrotis mesotoxa

text:
Agrotis mesotoxa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai, Maui và Hawaii.

Liên kết ngoài
Organisms of Hawaii

Chú thích

M
Loài đặc hữu của Hawaii
Động vật được mô tả năm 1899