title: Gunungiella saptatrimchi

text:
Gunungiella saptatrimchi là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Gunungiella


title: Sân vận động Quân khu 7

text:
Sân vận động Quân khu 7 là một sân vận động ở Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Sân nằm trên đường Phan Đình Giót, Quận Tân Bình, cách Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất khoảng 10 phút đi xe. Sân hiện đang được sử dụng chủ yếu cho các trận đấu bóng đá. Đây là một trong những sân vận động chính tại Thành phố Hồ Chí Minh, cùng với Sân vận động Thống Nhất và Sân vận động Thành Long. Sân vận động có sức chứa khoảng 25.000 người.

Lịch sử
Trước sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, sân vận động này được gọi là "Sân vận động Quân lực Việt Nam Cộng hòa" hay ngắn gọn là "Sân vận động Quân đội". Lính Mỹ cũng gọi sân vận động này là "Sân bóng Pershing", theo tên của Pershing Field ở New Jersey, Hoa Kỳ. Nơi đây từng xảy ra vụ đánh bom vào ngày 9 tháng 2 năm 1964, khiến 2 người thiệt mạng và 20 người bị thương. Sân được xây dựng lại hoàn toàn vào năm 2003.

Sử dụng

Thể thao
Đây là sân nhà của Câu lạc bộ bóng đá Tổng Tham Mưu QLVNCH từ năm 1952 đến năm 1975. Đây cũng là sân nhà của Câu lạc bộ bóng đá Quân khu 7 từ năm 2000 đến năm 2008, trước khi câu lạc bộ bị giải thể vào năm 2009. Tại V-League 2007, đây là sân nhà của Thép Miền Nam – Cảng Sài Gòn (nay là Câu lạc bộ bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh). Sau khi được nâng cấp vào năm 2003, sân vận động đã tổ chức một trận đấu môn bóng đá nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2003. Sân cũng đã tổ chức một trận đấu bảng B tại Cúp bóng đá châu Á 2007, giải đấu được tổ chức tại bốn quốc gia Đông Nam Á là Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam.

Dưới đây là một số trận đấu bóng đá quốc tế được tổ chức tại Sân vận động Quân khu 7:

Giải trí

Sân vận động Quân khu 7 là một trong những địa điểm được ưa chuộng cho các sự kiện giải trí quy mô lớn trong thành phố nhờ thiết kế của sân. Khán đài A của sân vận động có mái che và có sức chứa 6.700 người, lớn hơn cả sức chứa của nhà thi đấu lớn nhất thành phố là Nhà thi đấu Phú Thọ và tương đương với sức chứa của khán đài A tại Sân vận động Thống Nhất cũ trước khi được cải tạo. Tại các buổi hòa nhạc lớn, sân có sức chứa lên đến 18.000 người.

Nghệ sĩ Rain của Hàn Quốc đã biểu diễn hai buổi hòa nhạc tại sân vận động này vào năm 2006 và năm 2007. Năm 2008, ban nhạc alternative rock My Chemical Romance của Mỹ đã biểu diễn tại đây, nằm trong khuôn khổ chuyến lưu diễn Tiger's United08 Concert. Năm 2010, The Click Five đã biểu diễn buổi hòa nhạc tại đây trong khuôn khổ các buổi hòa nhạc của MTV EXIT được tổ chức tại một số thành phố của Việt Nam. Năm 2011, Backstreet Boys và David Archuleta đã tổ chức các buổi hòa nhạc riêng tại đây, trong khuôn khổ các chuyến lưu diễn châu Á. Ariana Grande dự kiến sẽ biểu diễn buổi hòa nhạc đầu tiên của cô tại Việt Nam tại sân vận động này vào ngày 23 tháng 8 năm 2017, nhưng sau đó phải hủy bỏ vì lý do sức khỏe.

Tham khảo

Quân khu 7, Quân đội nhân dân Việt Nam
Quân khu 7
Sân vận động Cúp bóng đá châu Á
Quân khu 7
Sân vận động đa năng Việt Nam
Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh
Tân Bình


title: Gonophora cariosicollis

text:
Gonophora cariosicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Gonophora


title: Từ Công Phụng

text:
Từ Công Phụng (sinh ngày 27 tháng 7 năm 1942) là một nhạc sĩ người Chăm. Ông là một trong những nhạc sĩ tiêu biểu cho tân nhạc Việt Nam trong thập niên 1960, 1970 cùng với Vũ Thành An, Ngô Thụy Miên, Trịnh Công Sơn và Lê Uyên Phương...; là tác giả của các ca khúc trữ tình được nhiều người biết đến như "Bây giờ tháng mấy", "Mắt lệ cho người", "Giọt lệ cho ngàn sau", "Trên ngọn tình sầu", "Mùa xuân trên đỉnh bình yên",... Ông cũng hát một số trong những bài hát của chính mình.

Từ Công Phụng tốt nghiệp cử nhân luật, từng là biên tập viên đài phát thanh VOF. Trong thời gian học trường Đại học Văn khoa Sài Gòn, Ông gặp Từ Dung là con gái út của nhà văn Nguyễn Tường Long - Hoàng Đạo, yêu và cưới cô. Ông cưới cô theo đúng nghĩa là có sính lễ và rước rể về nhà vợ theo truyền thống mẫu hệ của người Chàm. Hai vợ chồng bắt đầu lên sân khấu hát cặp với nhau từ năm 1967, thường sinh hoạt ở Quán Văn trong khuôn viên Văn Khoa từ 1968, cùng thời với Khánh Ly và Trịnh Công Sơn. Hai vợ chồng đã thu một Cuốn băng (Tơ Vàng 3) vào năm 1971, rồi sau đó khi Quán Văn đóng cửa kéo về Quán Gió của Nam Lộc trên đường Võ Tánh.

Ông tham gia sáng tác nhạc từ năm 1960. Sau 30 tháng 4 năm 1975, các sáng tác của ông bị cấm lưu hành tại Việt Nam cho đến năm 2003.

Ông rời Việt Nam từ tháng 10 năm 1980 và hiện đang định cư tại Portland, Oregon, Hoa Kỳ. Năm 1998, ông có trở về thăm quê hương Ninh Thuận nhưng không tham gia hoạt động âm nhạc. Tháng 5 năm 2008, ông lại trở về Việt Nam và lần này có biểu diễn trong chương trình "45 năm tình ca Từ Công Phụng" tại một phòng trà có tiếng ở thành phố Hồ Chí Minh.

Tiểu sử và sự nghiệp sáng tác
Năm 16 tuổi, ông tự học về âm nhạc qua cuốn sách Harmonie et Orchestration của Robert de Kers, bản tiếng Pháp, xuất bản tại Paris, năm 1944. Năm 1960, ông sáng tác nhạc phẩm đầu tay Bây giờ tháng mấy khi mới 18 tuổi, tác phẩm nhanh chóng được giới sinh viên Văn Khoa yêu mến. Thời gian ở Đà Lạt, Từ Công Phụng cùng một số bạn học mới trong đó có nhạc sĩ Lê Uyên Phương, thành lập ban nhạc Ngàn Thông chơi nhạc hàng tuần trên đài phát thanh Đà Lạt. Ca khúc Bây giờ tháng mấy của ông cũng được trình bày lần đầu tiên qua làn sóng phát thanh này. Sau đó, ông lần lượt sáng tác những ca khúc như Mùa thu mây ngàn, Bài cho em...

Các tác phẩm của Từ Công Phụng dù mang màu sắc của những mối tình đã đổ vỡ, nhưng chưa bao giờ ông có ý oán trách người phụ nữ trong các tác phẩm của mình - và các tác phẩm của ông đều chứa đựng hai thông điệp: cám ơn và xin lỗi.

Trung tâm Thúy Nga từng thực hiện chương trình vinh danh và những sáng tác của ông:
 Paris By Night 64 - Đêm Văn Nghệ Thính Phòng (cùng với hai nhạc sĩ Tuấn Khanh và Vũ Thành An)
 Paris By Night 135 - Từ Công Phụng - Trên Ngọn Tình Sầu

Theo chính Từ Công Phụng nhận định, 3 ca sĩ khiến ông thích nhất khi hát nhạc của mình là Tuấn Ngọc, Khánh Hà và Trần Thu Hà.

Danh sách ca khúc

Các tiết mục trình diễn trên sân khấu hải ngoại

Trung tâm Thúy Nga

Trung tâm Asia

Chú thích

Người Mỹ gốc Việt
Người Chăm
Nhạc sĩ tình khúc 1954–1975
Nhạc sĩ hải ngoại
Người họ Từ tại Việt Nam


title: Gavarnie

text:
Gavarnie là một xã trong vùng hành chính Occitanie, thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées, quận Argelès-Gazost, tổng Luz-Saint-Sauveur. Tọa độ địa lý của xã là 42° 43' vĩ độ bắc, 00° 00' kinh độ đông. Gavarnie có điểm thấp nhất là 1200 mét và điểm cao nhất là 3298 mét. Xã có diện tích 82,54 km², dân số vào thời điểm 1999 là 164 người; mật độ dân số là 1 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Hautes-Pyrénées
Di sản thế giới tại Pháp


title: Tạ Hiền

text:
Tạ Gia Ngọc (tiếng Trung: 謝家鈺, tiếng Anh: Tse Ka-yuk), thường được biết đến với nghệ danh Tạ Hiền (tiếng Trung: 謝賢, tiếng Anh: Patrick Tse Yin, sinh ngày 15 tháng 9 năm 1936), là một nam diễn viên và cựu nhà làm phim người Hồng Kông.

Đời tư và Sự Nghiệp

Phim
Tạ Hiền bắt đầu sự nghiệp của ông vào thập niên 1950 và hoạt động tích cực trong ngành giải trí suốt 40 năm. Vào thập niên 1990 ông giải nghệ di dân đến Canada. Năm 1999 ông quay lại đóng phim, bộ phim cuối cùng của ông là Colour of the Truth năm 2003.

Tạ Hiền kết hôn lần đầu tiên với nữ diễn viên Đài Loan Chân Trân năm 1974 và ly dị năm 1978. Người vợ thứ hai của ông là nữ diễn viên Hồng Kông Deborah Địch Bá Lạp. Ông và Địch Bá Lạp có hai người con là Nicholas Tạ Đình Phong và Jennifer Tạ Đình Đình. Sau khi nghỉ hưu Tạ Hiền và gia đình chuyển sang sinh sống ở Vancouver, Canada. Sau đó, gia đình ông trở lại Hồng Kông. Ông và người vợ thứ hai Địch Bá Lạp đã ly dị vào năm 1996.

phim điện ảnh（phim truyền hình dài tập）

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cinematography on lovehkfilm.com
Tse yin @IMDB
Tse Yin

Sinh năm 1936
Diễn viên Hồng Kông
Nhân vật còn sống
Biên kịch phim Hồng Kông
Nhà sản xuất phim Hồng Kông
Đạo diễn phim Hồng Kông
Đạo diễn Trung Quốc
Người từ Phiên Ngung, Quảng Châu
Nam diễn viên điện ảnh Hồng Kông
Nam diễn viên điện ảnh Trung Quốc


title: Urdens

text:
Urdens  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gers

Tham khảo

Xã của Gers


title: Curassanthura bermudensis

text:
Curassanthura bermudensis là một loài tôm isopod trong họ Leptanthuridae, là loài bản địa Bermuda. Nó được mô tả năm 1985 bởi Johann Wägele và Angelika Brandt trên cơ sở một bản mẫu đơn chưa trưởng thànhn. Mẫu dài 3mm được sưu tập ở động Church ở Bermuda, và nay được lưu tại Bảo tàng động vật Amsterdam.

Tham khảo

Curassanthura
Động vật được mô tả năm 1985
Động vật Bermuda


title: Cosmesus minusculus

text:
Cosmesus minusculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Cosmesus


title: Helicopsyche villegasi

text:
Helicopsyche villegasi là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Helicopsyche


title: Côm lá bàng

text:
Côm lá bàng, còn gọi là côm trâu hay côm mũi (Elaeocarpus apiculatus) là một loài thực vật có hoa thuộc họ Elaeocarpaceae.
Loài này có ở Malaysia và Việt Nam.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Chua, L.S.L. 1998. Elaeocarpus apiculatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

A
Thực vật Malaysia
Thực vật Việt Nam


title: Cidnopus pilosus

text:
Cidnopus pilosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Leske miêu tả khoa học năm 1785.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Cidnopus
Bọ cánh cứng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1785


title: Hydropsyche lagranja

text:
Hydropsyche lagranja là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Hydropsyche


title: Xiengkhor

text:
Xiengkhor (tiếng Lào: ເມືອງຊຽງຄໍ້; phát âm như Xiềng Kho) có khi viết là Xiangkho hoặc Xiengkho, là một huyện (Muang) của tỉnh Huaphanh, Lào.

Sử người Việt xưa gọi địa danh này là Trình Cố

Vị trí địa lý
Xiengkhor nằm ở phía Bắc tỉnh Huaphanh, các mặt phía Bắc tiếp giáp tỉnh Sơn La (các huyện Yên Châu, Mai Sơn, Sông Mã) của Việt Nam. Các mặt còn lại giáp các huyện và thị xã cùng tỉnh là: Muang Et ở phía Tây, Xamneua ở phía Nam, Viengxay ở phía Đông Nam, và Sop Bao ở phía Đông. Xiengkhor là một huyện miền núi. Sông Mã chảy từ Sơn La Việt Nam cắt ngang qua huyện, chia huyện thành hai nửa bắc và nam, rồi để lại chảy về phía tỉnh Thanh Hóa Việt Nam.

Lịch sử
Huyện Xiengkhor, trước gồm cả các phần đất thuộc 2 huyện Muang Et và Sop Bao. Xiengkhor vào thế kỷ 19 thuộc đất huyện Trình Cố phủ Trấn Man tỉnh Thanh Hóa nước Đại Nam (nhà Nguyễn Việt Nam).

Theo Đại Việt địa dư toàn biên của Nguyễn Văn Siêu thì huyện Trình Cố đầu thế kỷ 15 là một trong 7 mán của sứ Mang Hổ nước Ai Lao, là vùng đất thần phục Đại Việt, từ trước triều Hậu Lê, cứ 3 năm một lần lại cho người sang Thăng Long Đại Việt cống nạp lễ vật. Sang thời nhà Hậu Lê, khoảng những năm Hồng Đức, vua Lê Thánh Tông sai tướng sĩ sang chinh phạt Ai Lao, đánh chiếm và sáp nhập 7 mán sứ Mang Hổ (tức Hổ Phân) vào lãnh thổ Đại Việt. Đất Xiêng Kho cũng được nhập về theo và trở thành châu Trình Cụ. Đến cuối thời Lê Trung hưng, đất châu Trình Cụ được nhập thêm phần đất thuộc châu Mã Nam (Nam sông Mã), từ trấn Hưng Hóa (tức là vùng Sơn La ngày nay) vào và thành ra quy mô gồm 2 tổng chứa: 45 thôn.

Đến năm đầu Gia Long (khoảng năm 1802), nhà Nguyễn cắt phần đất 7 mán Mang Hổ là: Xa Hổ, Xầm Tộ, Man Soạn, Mang Lan, Trình Cố, Sầm Nưa và Man Xôi, trả cho nước Vạn Tượng. Xiềng Kho theo đó về lại nước Lào. Nhưmg đến năm Minh Mạng thứ 8 (1827), Vạn Tượng lại bị nước Xiêm La đánh phá. Thổ mục (tù trưởng) của sứ Hổ Phân (7 mán) đến quân thứ (doanh trại) của Kinh lược Đại thần Nguyễn Văn Xuân, xin theo vào lãnh thổ Đại Nam. Vua Minh Mạng thâu nạp 7 mán Hổ Phân (Hủa Phăn) cho lập thành phủ Trấn Biên, và cho phụ thuộc vào xứ (sau là tỉnh) Nghệ An. Nhưng ngay tháng 10 năm 1828, Minh Mạng cho cắt 3 huyện Trình Cố, Xầm Nưa, Man Xôi về Thanh Hóa, lập nên phủ Trấn Man. Quy mô huyện Trình Cố vẫn giữ nguyên 2 tổng như cũ.

Thời Pháp thuộc, Pháp cắt dựa theo hình thế núi sông cắt trả lại huyện Xiêng Kho cùng toàn bộ phần đất tỉnh Hủa Phăn (phủ Trấn Biên và Trấn Man) về cho xứ Lào thuộc Đông Dương của Pháp. Từ đó Xiềng Kho thuộc đất Lào. Gần đây huyện Xiềng Kho cũ được chia tách thành 3 huyện: Xiêng Kho, Muang Et và Sop Bao.

Tham khảo

Liên kết ngoài
điển địa dư thế giới Maplandia

Huaphanh
Huyện thị Lào
Huyện biên giới Lào với Việt Nam
Sơ khai địa lý Lào


title: Jonas Åkerlund

text:
Jonas Åkerlund (sinh ngày 10 tháng 11 năm 1965) là một đạo diễn phim và video âm nhạc người Thụy Điển, ngoài ra ông còn là một tay chơi trống. Tuy nhiên, ông nổi tiếng chủ yếu nhờ những video âm nhạc rất có phong cách của mình. Video cho bài hát "Ray of Light" mà ông thực hiện cho Madonna đã thắng một giải Grammy cho "Video âm nhạc ngắn xuất sắc nhất". Kể từ đó, ông hợp tác lâu dài với Madonna và thực hiện video cho nhiều tên tuổi nổi tiếng như Christina Aguilera, The Rolling Stones, Robbie Williams, P!nk, Maroon 5, Metallica, Britney Spears, Lady Gaga...

Các video do ông làm đạo diễn

1988
"Bewitched" cho Candlemass
1992
"Så länge det lyser mittemot" cho Marie Fredriksson
"Mellan sommar och höst" cho Marie Fredriksson
1993
"Fingertips '93" cho Roxette
1994
"Run To You" cho Roxette
1995
"A la ronde" cho Sinclair
"Vulnerable" cho Roxette
"Pay For Me" cho Whale
1996
"June Afternoon" cho Roxette
"She Doesn't Live Here Anymore" cho Roxette
"Un Dia Sin Ti" cho Roxette (Bản tiếng Tây Ban Nha của "Spending My Time")
1997
"Do You Wanna Be My Baby?" cho Per Gessle
"James Bond Theme" cho Moby
"Kix" cho Per Gessle
"I Want You To Know" cho Per Gessle
"Smack My Bitch Up" cho The Prodigy
1998
"Ray of Light" cho Madonna
"My Favourite Game" cho The Cardigans
"Turn the Page" cho Metallica
1999
"Whiskey in the Jar" cho Metallica
"Wish I Could Fly" cho Roxette
"Canned Heat" cho Jamiroquai
"Anyone" cho Roxette
"Corruption" cho Iggy Pop
2000
"The Everlasting Gaze" cho The Smashing Pumpkins
"Music" cho Madonna
"Porcelain" (bản 1) cho Moby
"Try, Try, Try" cho The Smashing Pumpkins
"Try" (Bản 15 phút của "Try, Try, Try")
"Beautiful Day" (bản 1) cho U2
"Black Jesus" cho Everlast
"Still" (bản 2: tóc trắng) cho Macy Gray
2001
"Gets Me Through" cho Ozzy Osbourne
"Walk On" cho U2
"The Centre of the Heart" cho Roxette

2002
"A Thing About You" cho Roxette
"Lonely Road" cho Paul McCartney
"Fuel For Hatred" cho Satyricon
"Me Julie" cho Ali G và Shaggy
"If I Could Fall In Love" cho Lenny Kravitz
"Beautiful" cho Christina Aguilera
2003
"Beautiful Day" (bản 2: Eze) cho U2
"American Life" cho Madonna
"Good Boys" cho Blondie
"True Nature" cho Jane's Addiction
"Come Undone" cho Robbie Williams
"Sexed Up" cho Robbie Williams
2004
"I Miss You" cho blink-182
"Aim 4" cho Flint
"Tits On The Radio" cho Scissor Sisters (internet video only)
2006
"Rain Fall Down" cho The Rolling Stones
"Jump" cho Madonna
"One Wish" cho Roxette
"Mann gegen Mann" cho Rammstein
"Country Girl" cho Primal Scream
2007
"Wake Up Call" cho Maroon 5
"Good God" cho Anouk
"Same Mistake" cho James Blunt
"Watch Us Work It" cho Devo
2008
"No. 5" cho Hollywood Undead
"Undead" cho Hollywood Undead
"Sober" cho P!nk
2009
"Paparazzi" cho Lady Gaga
"When Love Takes Over" cho David Guetta và Kelly Rowland
"We Are Golden" cho Mika
"Celebration" cho Madonna
"Pussy" cho Rammstein
"Fresh Out the Oven" cho Jennifer Lopez
"Ich tu dir weh" cho Rammstein
(Won the 2011 Echo for best video national)
2010
"Telephone" cho Lady Gaga và Beyoncé
"Superbad" cho Adrienne Bailon
"Hot N' Fun" cho N*E*R*D và Nelly Furtado
"Let Me Hear You Scream" cho Ozzy Osbourne
"Who's That Chick?" cho David Guetta và Rihanna (Doritos Late Night Day & Night versions and David Guetta's video version)
2011
"Hold It Against Me" cho Britney Spears
"Girl Panic" cho Duran Duran
"Moves Like Jagger" cho Maroon 5 và Christina Aguilera
"Yoü and I" cho Lady GaGa

Tham khảo

Sinh năm 1965
Nhân vật còn sống
Người đoạt giải Grammy


title: Dufourea akmolensis

text:
Dufourea akmolensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pesenko mô tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1998


title: Andrena apasta

text:
Andrena apasta là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Linsley & MacSwain mô tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1961


title: Compsoderus

text:
Compsoderus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1980 bởi Dolin.

Các loài
Chi này có các loài:
 Compsoderus priscus Dolin in Dolin, Panfilov, Ponomarenko & Pritykina, 1980

Chú thích

Tham khảo

Agrypnini


title: Volesvres

text:
Volesvres là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.
Sông Bourbince chảy qua xã này.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 561 người.Con số ước tính năm 2005 là 585 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Spelaeodiaptomus rouchi

text:
Spelaeodiaptomus rouchi là một chi động vật giáp xác trong họ Diaptomidae . Nó là loài đặc hữu của Pháp.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật đặc hữu Pháp
Động vật được mô tả năm 1970


title: The Amazing Race

text:
The Amazing Race là một chương trình gameshow gồm những đội hai người đi vòng quanh thế giới. Các đội cố gắng về đích sớm nhất ở mỗi chặng để tránh khả năng bị loại. Các đội sẽ lần lượt bị loại đến khi chỉ còn lại 3 đội cuối cùng; lúc đó, đội về nhất ở chặng chung kết sẽ giành giải thưởng bằng tiền mặt trị giá 1 triệu đô la Mỹ.

Thí sinh đi đến nhiều nước khác nhau bằng nhiều phương tiện đi lại, bao gồm máy bay, taxi, xe hơi, xe lửa, thuyền. Những mật thư (clue) trong mỗi chặng sẽ chỉ các đội đến địa điểm tiếp theo hoặc hướng dẫn họ thực hiện một thử thách nào đó (bởi 1 hoặc cả hai thành viên trong đội). Những thử thách sẽ mô phỏng hoặc dựa trên đặc điểm địa lý và văn hóa bản xứ. Nếu một đội về chót trong một chặng của cuộc đua, họ có thể bị buộc ngừng tham gia tiếp hoặc phải chấp nhận những bất lợi đáng kể trong chặng tiếp theo.

Tạo ra bởi Elise Doganieri và Bertram van Munster, mùa đầu tiên đã được phát sóng ở Hoa Kỳ năm 2001 và giành được 8 giải Emmy cho "Chương trình truyền hình thực tế xuất sắc". Hiện nay bản quyền đã được bán cho trung Âu, châu Á, Brasil, Israel, Australia, Trung Quốc, Na Uy, Việt Nam, Philippines và Pháp. Phil Keoghan trở thành người dẫn chương trình nổi tiếng của The Amazing Race kể từ số đầu tiên. Jerry Bruckheimer là nhà sản xuất chính của chương trình.

Cuộc đua

Đội thi

Mỗi đội sẽ gồm 2 cá nhân có quan hệ với nhau ở mức độ nào đó. Trong mùa 8, mỗi đội có 4 thành viên có quan hệ gia đình với nhau. Người chơi thuộc nhiều độ tuổi, dân tộc, giới tính khác nhau. Mối quan hệ giữa hai người trong một đội có thể là vợ chồng, anh chị em, cha mẹ - con cái, bạn phòng, bạn trung học, tình nhân, hoa hậu, thợ hồ hoặc đã chia tay...

Cả hai thành viên trong đội phải cùng tham gia cuộc đua từ đầu cho đền cuối hoặc tới khi bị loại, họ không được phép tách nhau ra (trừ những thử thách yêu cầu chỉ có một người thực hiện như Roadblock hay Hazard). Nếu một thành viên trong đội bị thương và không thể tiếp tục cuộc đua, họ buộc phải mất quyền và bị loại. (Marshall & Lance, mùa 5, Dave & Connor, mùa 22). Cả hai thành viên phải có mặt tại Pit Stop (trạm dừng) cùng lúc để xác định vị trí của họ trong chặng.

Thông thường, chương trình đòi hỏi các thành viên trong cùng một đội phải quen nhau ít nhất 3 năm trước khi tham gia vào cuộc thi. Ngoài ra, thành viên thuộc các đội khác nhau không được quen biết nhau từ trước.

Nhà sản xuất đã nới lỏng luật này trong một vài trường hợp: Kris & Jon (mùa 6) chỉ quen nhau trong 1 năm, hay trong mùa 5 Nicole đã vượt qua Christie trong cuộc thi Miss Texas USA năm 2003 và gần đây nhất là đội vô địch của mùa 11 Eric & Danielle cũng chỉ quen nhau 1 năm từ khi họ thuộc 2 đội khác nhau ở mùa 9. Đặc biệt, trong mùa 24, đội Kentucky gồm William "Bopper" Minton và Mark Jackson dự định sẽ tham gia cuộc đua, nhưng trước giờ xuất phát, Booper đã bị chứng viêm tụy đột ngột và được nhận xét là không thể tham gia được cuộc đua, nhà sản xuất đã quyết định mời Mallory Ervin, một thành viên khác từ Kentucky và đã tham gia trong mùa 17 và 18 đến thay thế Booper. Đây là lần đầu tiên có một đội đua mà hai thành viên không hề có sự quen biết nhau từ trước. Điều này cũng được lập lại vào Mùa 26 khi có hơn 5 đội có 2 thành viên không quen biết nhau từ trước - do đây là Mùa đặc biệt: Phiên bản Hẹn hò.

Các đội sẽ nhận được một khoản tiền mặt và một mật thư đầu tiên tại xuất phát điểm của mỗi chặng. Tất cả chi phí trong cuộc đua (thức ăn, di chuyển, thuê phòng, vé vào các khu tham quan, giải trí) đều phải chi trả bằng khoản tiền này trừ tiền vé máy bay (hay ở mùa 8 là xăng), các đội sẽ chi trả bằng thẻ tín dụng được cung cấp bởi chương trình. Số tiền còn dư sau mỗi chặng có thể dùng cho những chặng tiếp theo.

Tiền đưa cho các đội thường là đô la Mỹ chứ không phải là đồng tiền của quốc gia mà các đội đi đến. Có một ngoại lệ ở chặng 4 của (mùa 10), tiền được đưa cho các đội là đồng tiền của địa phương. Khoản tiền cung cấp này dao động từ 0 (mùa số 1 và mùa 10) đến hàng trăm đô la Mỹ. Ở mùa 4, các đội chỉ được cung cấp 1 đô la cho 2 chặng cuối cùng. Ở chặng 3 của mùa 10 (Mông Cổ - Việt Nam), các đội sử dụng số tiền kiếm được từ việc bán hoa trong Roadblock.

Từ mùa 5 tới mùa 9, các đội sẽ phải chịu hình phạt do về chót ở một chặng mà được chọn là chặng không loại bất cứ đội nào (non-elimination leg). Các đội phải trả lại tất cả tiền được cung cấp và sẽ không nhận được khoản tiền nào trong chặng tiếp theo. Sau này, hình phạt được thay đổi dần thành thử thách Speed Bump - Giảm tốc bắt đầu từ mùa 12 tới hiện tại.

Nếu một đội sử dụng hết số tiền được cho hoặc mất hết tiền do hình phạt ở Chặng không loại - non-elimination leg, họ có thể tìm cách kiếm tiền bằng nhiều hình thức, miễn là không vi phạm luật ở địa phương, bao gồm mượn tiền của các đội khác, xin cư dân địa phương hoặc bán tài sản cá nhân. Một luật đã được tiết lộ trong mùa 7 rằng các đội không được xin tiền tại sân bay Hoa Kỳ. Ngoài ra ở chặng 3 của mùa 10 (Mông Cổ - Việt Nam), các đội không được phép xin hay bán bất cứ tài sản nào để đổi tiền.

Các đội chơi đã tường thuật về sự tồn tại của một khoản tiền khẩn cấp xấp xỉ 200 đô la Mỹ được mang theo bởi đoàn và chỉ được sử dụng khi cực kì khẩn cấp. Tuy nhiên khoản tiền chính xác cũng như được dùng trong trường hợp nào vẫn không được biết rõ.

Route marker - Cờ hiệu

Route marker là lá cờ đánh dấu nơi mà các đội phải đến. Hầu hết các Cờ hiệu được dán trên các hộp đựng clue, số còn lại đánh dấu nơi mà các đội phải đến để hoàn thành các thử thách.

Route marker luôn có màu vàng và đỏ trừ những ngoại lệ:
 Route marker được dùng trong mùa 1 có màu vàng và trắng. Màu hiện nay (thêm màu đỏ) được sử dụng trong những chương trình tiếp theo để giúp các đội thi dễ nhận ra hơn.
 Trong mùa 3, khi đến Việt Nam, Route marker được dùng chỉ toàn màu vàng để tránh sự nhầm lẫn với cờ của Việt Nam Cộng hòa (khác với cờ hiện tại của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam). Nhà sản xuất để tránh vấn đề chính trị này nên đã thay đổi lá cờ cho phù hợp. Trong mùa 10, mùa 15 và The Amazing Race Asia 3 khi cuộc đua đến Việt Nam, cờ được sử dụng có màu vàng và trắng. Route marker màu vàng và đỏ bắt đầu được sử dụng khi The Amazing Race đến Việt Nam ở mùa 22 và được chính thức sử dụng thống nhất từ mùa 29 trở đi. Tuy vậy trong The Amazing Race Vietnam/Cuộc đua kỳ thú Việt Nam, route marker sử dụng màu cam và xanh lá cây nhạt.
 Trong mùa 8, Route marker có màu vàng, trắng và đen.

Clue - Mật thư

Route Information/Route Info - Lộ Trình

Lộ trình hướng dẫn các đội điểm đến kế tiếp. Lộ trình thường chỉ cung cấp tên của điểm đến; tuỳ thuộc vào các đội đến đó bằng cách nào. Tuy nhiên, Lộ trình có thể yêu cầu phương tiện mà các đội phải dùng để đến địa điểm tiếp theo. Chẳng hạn như mật thư đầu tiên của cuộc đua thường nêu cụ thể chuyến bay mà các đội phải sử dụng. Các đội có thể được yêu cầu sử dụng phương tiện công cộng, tự lái xe hoặc các phương tiện khác hay đi bộ tuỳ theo hướng dẫn của mật thư.

Lộ trình có thể hướng dẫn các dội đi đến một địa điểm cụ thể ở một thành phố hoặc quốc gia khác, đi đến Pit stop hay Vạch kết thúc của cuộc đua.

Trong chương trình đầu tiên, hộp đựng mật thư chứa chính xác số mật thư bằng với số đội đang đua nên các đội có thể đoán thứ hạng hiện tại của đội mình. Trong những chương trình tiếp theo, hộp đựng mật thư chứa số lượng mật thư khác với số đội đang đua nên các đội không thể biết thứ hạng của mình bằng cách đếm số mật thư còn trong hộp.

Detour/Lựa Chọn Kép

Lựa Chọn Kép (Detour) nêu lên 2 thử thách cho các đội lựa chọn, Các đội được gợi ý một vài chi tiết về cả hai thử thách nhưng có thể phải di chuyển một quãng ngắn để đến địa điểm thực hiện. Một thử thách thì ít đòi hỏi thể chất hơn nhưng thường đòi hỏi thời gian hoặc khả năng suy luận trong khi thử thách kia thường đỏi hỏi thể chất hoặc sự can đảm để hoàn thành. Sự lựa chọn tuỳ thuộc vào các đội. Một đội có thể đổi để làm thử thách kia nhưng sẽ rất mất thời gian để di chuyển giữa hai nơi.

Trong 3 chương trình đầu tiên, Lựa chọn kép xuất hiện trước Roadblock trong mỗi tập. Trong những chương trình gần đây, thứ tự xuất hiện đã thay đổi tuỳ theo từng tập. Mặc dù có một ít thay đổi của Lựa chọn kép trong hơn các chương trình qua, chỉ duy nhất Lựa chọn kép đầu tiên ở mùa 3 khi đội chơi thất bại trong việc hoàn thành một lựa chọn (dựa trên sự may rủi) buộc đội chơi đó phải hoàn thành thử thách còn lại, đỏi hỏi nhiều thể chất hơn.

Mùa 25 giới thiệu một 'lựa chọn kép ẩn danh' mà các đối thủ chỉ được biết tên của thử thách trong đầu mối, chứ không có mô tả nhiệm vụ của nó.

Roadblock/Vượt Rào

Vượt Rào là thử thách mà chỉ có 1 thành viên trong đội được thực hiện. Trước khi thực hiện một Vượt rào, các đội được đọc một gợi ý mơ hồ về thử thách sắp tới, chẳng hạn "Ai cảm thấy đói?" (cho thử thách ăn trứng ngỗng). Thông thường, một đội có thể suy đoán thử thách là gì bằng cách quan sát cảnh vật xung quanh hay thậm chí là nhìn các đội khác đang thực hiện thử thách. Sau đó các đội phải quyết định xem ai là người sẽ là người thích hợp nhất để thực hiện thử thách này. Khi đã quyết định thì hai thành viên trong đội không được hoán đổi vai trò cho nhau.

Vượt rào có mặt trong tất cả các chặng (trong vài tập không được chiếu) trừ chặng đầu tiên. Trong mùa 1, chặng đầu tiên cũng có Vượt rào, nhưng không được chiếu; tuy vậy có xuất hiện trong bản DVD được phát hành sau. Mùa 10 là chương trình đầu tiên có và chiếu Vượt rào trong chặng đầu tiên. Mùa 12 cũng có Vượt rào trong chặng đầu tiên.

Kể từ mùa 6, mỗi thành viên trong đội chỉ có thể thực hiện tối đa 6 Vượt rào trong cả cuộc đua. Vì thường có 12 Vượt rào trong cả cuộc đua, luật này buộc cả hai thành viên trong đội phải phân công nhau thực hiện số Vượt rào bằng nhau (nếu đội giành được Nhảy cóc để bỏ qua một Vượt rào thì họ sẽ phải phân công 6-5 để hoàn thành Vượt rào). Ở mùa 5, 3 đội chung cuộc đều là các đội nam-nữ đã phân chia số Vượt rào 11-1 hoặc 10-1, trong đó thành viên nam làm phần nhiều; đây có thể là nguyên nhân của luật lệ. Ở mùa 8, mỗi đội gồm có 4 thành viên, mỗi Vượt rào sẽ được thực hiện
bởi hai người. Mùa 10 có 13 Vượt rào; do đó, số Vượt rào nhiều nhất mà một thành viên có thể thực hiện là 7. Kể từ mùa 24,các đội có thể phân công vượt rào là 8-5 do đội Dave và Connor (đội vô địch mùa 24) thực hiện

Fast Forward - Nhảy Cóc/Tăng Tốc

Đội giành được Nhảy cóc/Tăng tốc sẽ có quyền bỏ qua các thử thách còn lại của chặng đó và đi thẳng tới trạm dừng, Pit Stop. Để giành được Nhảy cóc, đội đó phải là đội đầu tiên hoàn thành thử thách được mô tả trong Nhảy cóc mật thư. Mật thư này được tìm thấy chung với một mật thư bình thường.

Chỉ một đội có thể giành mỗi một Nhảy cóc. Đội nào không giành được Nhảy cóc dù đã thực hiện thử thách sẽ phí thời gian và phải trở về tiếp tục chặng đua. Trước Mùa 10, mỗi đội chỉ được sử dụng 1 Nhảy cóc trong cả cuộc đua. Với sự ra đời của Giao điểm (xem bên dưới) trong mùa giải thứ 10, một đội có thể sử dụng 2 Nhảy cóc trong một cuộc đua, 1 khi đang đua cùng với đội khác và 1 khi đua một mình. Luật này được tiết lộ bởi Mary trong chặng mà David & Mary bị loại khỏi The Amazing Race 10 khi Nhảy cóc thứ hai xuất hiện cùng với Lựa chọn kép và Giao điểm và sau này được kiểm chứng khi Oswald & Danny giành được 2 Nhảy cóc trong The Amazing Race Kỳ cựu; lần đầu tiên giành được cùng với Uchenna & Joyce do Giao điểm trong chặng 8 (Ba Lan) và lần thứ hai họ giành được trong chặng 10 (Hồng Kông).

Ban đầu, Nhảy cóc xuất hiện trong mỗi chặng của cuộc đua (ít nhất một đội sẽ không sử dụng), trừ hai chặng cuối hoặc khi tất cả các đội trong cuộc đua đã sử dụng quyền Nhảy cóc của mình thì nó sẽ không xuất hiện nữa. Kể từ Mùa 5, số lượng Nhảy cóc giảm xuống chỉ còn 2 trong cả cuộc đua.

Nhảy cóc thường giúp cho đội giành được về đến trạm dừng trước tiên, tuy nhiên điều này không được bảo đảm. Trong lịch sử của chương trình, 3 đội giành được Nhảy cóc vẫn về chót ở Trạm Dừng. Trong mùa 1, Joe & Bill giành được Nhảy cóc nhưng vẫn về chót (nhưng không bị loại do hình phạt của Nancy & Emily). Sau khi giành được Nhảy cóc ở chặng 3 (México - Anh) của mùa 3, Dennis & Andrew vẫn bị loại do đến Anh trễ. Ở mùa 20, Bopper & Mark giành được Nhảy cóc chặng 10 (Ấn Độ) nhưng vẫn bị loại do thời gian xuất phát của họ quá xa so với các đội khác. Tương tự, Monica & Sheree của mùa 4 giành được Nhảy cóc nhưng chỉ về thứ 4 trong chặng đầu tiên. Chặng 8 của mùa 10 tại Madagascar, Tyler & James và Rob & Kimberly cả hai đều giành được Nhảy cóc do Giao điểm, lần đầu tiên có 2 đội giành được Nhảy cóc trong một chặng. Tuy nhiên, họ chỉ lần lượt về thứ 2 và 3 sau Dustin & Kandice. Chip & Kim của mùa 5, Freddy & Kendra của mùa 6, Eric & Danielle của mùa 11, gia đình nhà Linz của mùa 8, và TK & Rachel của mùa 12 là những đội vô địch mà chưa hề sử dụng Nhảy cóc.

Switchback - Thử thách Tiếp diễn
Luật Switchback - Thử thách Tiếp diễn là một khái niêm được giới thiệu lần đầu ở mùa 15, trong đó các đội sẽ phải hoàn thành một thử thách đã có từ các mùa trước. Các thử thách Tiếp diễn đầu tiên là một lần Vượt rào được tái hiện ở mùa 6 (Stockholm). Một thử thách Tiếp diễn cũng đã có trong mùa 20 liên quan tới Nhảy cóc tại Ấn Độ, được dùng trong mùa 5 và mùa 7: cạo đầu cả hai thành viên trong một nghi lễ Hindu; khi dùng ở mùa 7, Joy phải xuống tóc và nhìn cô giống như chồng cô, Uchennan (bị hói), với những lời động viên của chồng. (Họ đã chiến thắng The Amazing Race 7). The Amazing Race 21 có một thử thách chặng 9 lặp lại từ các mùa trước.Trong The Amazing Race 27 ở chặng 5, các đội cũng đã được thực hiện một Thử thách Tiếp diễn từ mùa 1.

Chướng ngại vật

U-Turn/ Rào Cản

U-Turn/Rào Cản, xuất hiện lần đầu trong mùa 12, có dạng giống như Yield; tuy nhiên, nó luôn xuất hiện ngay sau Lựa chọn kép (trong các mùa gần đây có thể xuất hiện trước hoặc sau LCK). Khi sắp có Rào cản, các đội sẽ tìm thấy lới nhắn "Chú ý, Rào cản ở phía trước" ở đầu chặng đua. Hình phạt của Rào cản khác với Yield ở chỗ, thay vì bắt các đội phải mất một khoảng thời gian xác định thì họ phải hoàn thành thử thách còn lại trong Lựa chọn kép mà họ đã không chọn (do đó, đội bị Rào cản sẽ phải hoàn thành cả hai thử thách của Lựa chọn kép). Rào cản khá giống với Yield, cũng có một biển báo lớn màu vàng, nơi mà đội đến trước sẽ có quyền Rào cản đội đến sau bằng cách dán hình mà đội mình muốn Rào cản kèm theo ảnh của mình ở phía dưới, không đội nào được sử dụng Rào cản nhiều hơn 1 lần trong cả cuộc đua. Trong mùa 12 có tổng cộng 2 Rào cản trong cả cuộc đua. Một đội có thể Rào cản một đội khác đã qua trạm Rào cản, có nghĩa là đã lãng phí cơ hội sử dụng Rào cản bởi đội đã qua trạm Rào cản sẽ không phải chịu hình phạt từ Rào cản đó nữa. Không có hình của đội nào được lấy đi khỏi trạm Rào cản để tránh các đội có thể xác định vị trí của mình hiện tại. Tương tự như Yield, đội nào làm mất hình của đội mình thì sẽ mất quyền sử dụng Rào cản, trừ khi đó là Rào cản Nặc danh. Từ những mùa sau, các đội chơi không cần phải mang theo ảnh của đội mình nữa và thay vì dán ảnh lên bảng, các đội muốn Rào cản hay Yield chỉ cần gắn ảnh của đội mà mình muốn cảnh lên ô trống đã được khoét trên biển báo hoặc sử dụng màn hình cảm ứng. Khác với Yield, không có số thứ tự ưu tiên để giúp xác định đội nào tới trước cũng như có bao nhiêu đội đang ở trước và sau bạn. Điều này đã gây ra sự hiểu lầm trong mùa giải thứ 12, khi Kynt & Vyxsin, đang ở vị trí thứ 4, quyết định Rào cản Nicolas & Donald, đội đang ở phía trước họ, thay vì Nathan & Jennifer, đội duy nhất ở phía sau họ. Từ mùa 14 xuất hiện Blind U-Turn (Rào cản nặc danh). Đội sử dụng Rào cản không cần phải tiết lộ danh tính của mình. Từ mùa 17 trở đi, Rào cản đơn được thay thế bằng Double U-Turn (Rào cản kép). Ưu điểm của Rào cản kép là đội bị Rào cản tác động có thể Rào cản đội chơi khác trước khi phải làm thử thách Lựa chọn kép còn lại với điều kiên là đội đó phải đứng sau bạn, nếu không sẽ bị mất quyền sử dụng tương tự như Rào cản đơn. Mùa 21 xuất hiện một rào cản mới: Double Blind U-Turn (Rào càn Kép Nặc danh). Rào cản này là sự kết hợp giữa Rào càn Kép và Rào càn Nặc danh.

Mùa thứ hai của Israel cho ra đời một loại rào cản mới: Khi bắt đầu một chặng đua, trước khi xuất phát, mỗi đội sẽ bầu chọn đội mà họ muốn rào cản. Đội nào có số phiếu bầu nhiều nhất sẽ bị rào cản trong chặng đua đó. Nếu có hai hoặc nhiều đội có cùng số phiếu bầu như nhau, các đội đó sẽ cùng bị rào cản. Ở tập 8 mùa 31 của TARUS, 7 đội cũng đã tham gia một buổi U-turn Vote (Biểu quyết Rào cản), Colin & Chirstine và Rachel & Elissa đã phải nhận nhiều phiếu nhất (theo thứ tự là 3 phiếu và 2 phiếu) và bị rào cản. Rachel & Elissa đã bị loại trong tập này.

Mùa 18 cũng xuất hiện một loại Rào cản khác là Automatic U-Turn/Rào cản tự động. Đây là hình phạt cho đội không hoàn thành thử thách tại vạch xuất phát. Rào cản tự động sẽ khiến đội bị phạt phải trở lại làm thêm 1 thử thách còn lại của Lựa chọn Kép ngay khi họ hoàn thành 1 thử thách của Lựa chọn Kép. Tuy nhiên từ mùa 19 tới nay đã không thấy loại Rào cản này quay lại The Amazing Race.

Từ mùa 22, bảng Rào cản từ màu vàng ngược lại chuyển sang màu đen và mũi tên trở thành màu vàng. Đồng thời các đội không phải dán ảnh nữa mà sẽ gắn ảnh của các đội và chính mình lên những khung được khoét sẵn trên bảng. Bảng Giảm tốc cũng thay đổi màu chủ đạo thành màu đen.

Từ mùa 28, bảng Rào cản truyền thống không được sử dụng nữa, thay vào đó là những hình ảnh đặc trưng cho văn hoá của các quốc gia mà TAR đi qua hoặc đơn giản là để không gây sự một màu, nhàm chán cho khán giả xem đài.

Yield/Tạm Dừng

Yield/Tạm Dừng, được sử dụng đầu tiên ở mùa 5, cho phép một đội bất kì yêu cầu một đội khác phải dừng cuộc đua trong một khoản thời gian định trước (vào khoảng 30 phút). Kể từ mùa 6, khi các đội chuẩn bị đối diện với một trạm Yield, họ sẽ nhận được lời nhắn "Chú ý, Yield ở phía trước" trong mật thư mà họ nhận ngay trước khi tới trạm Yield, tương tự như U-turn. Khi quyết định 'yield' đối thủ, một đội sẽ dán hình của đội mà họ muốn 'yield' vào biển báo Yield (ở gần một Cờ hiệu). Khi đội bị 'yield' tới biển báo Yield, họ phải lật úp một chiếc đồng hồ cát đặt ở trạm Yield và đợi cho tới khi cát trong đồng hồ chảy xuống hết trước khi họ có thể tiếp tục cuộc đua. Mỗi đội được nhận một phong bì có chứa hình của họ ở đầu cuộc đua (được dùng để dán vào góc dưới bên phải của biển báo Yield khi họ muốn 'yield' đối thủ), và nếu như phong bì này bị mất thì đội đó sẽ mất hết quyền sử dụng Yield trong phần còn lại của cuộc đua nhưng họ vẫn có thể bị 'yield' bởi các đội khác. Linda & Karen (mùa 5) và Joseph & Monica (mùa 9) và Ida & Tania (mùa 3 của phiên bản châu Á) không thể sử dụng Yield vì họ đã để mất phong bì nói trên.

Tất cả các đội phải dừng lại ở trạm Yield và tuyên bố xem họ có bị 'yield' bởi đội nào không, và (nếu như Yield chưa được sử dụng) họ có muốn 'yield' đội nào ở phía sau không. Trước đây, các đội phải lấy một thẻ số khi tuyên bố để xác định thứ tự của các đội khi có tranh chấp.

Trong mùa 5, khi Yield được sử dụng lần đầu tiên, biển báo to hơn so với những biển báo được dùng trong các mùa sau sau. Các đội cũng không được cảnh báo về Yield phía trước cũng như họ không phải lấy các thẻ số.

Tương tự U-turn, mỗi đội chỉ có thể sử dụng Yield một lần trong cả cuộc đua, và chỉ một đội được sử dụng Yield tại một trạm Yield bất kì. Tuy nhiên, một đội có thể bị 'yield' nhiều lần bởi nhiều đội khác nhau. Từ mùa 6 tới mùa 8, một cuộc đua có tổng cộng 3 Yield, thay vì mỗi chặng một Yield. Tuy nhiên trong chặng 5 hay 6 của mùa 7, Lynn & Alex cầm theo phong bì chứa hình của họ giống như sắp sửa có Yield. CBS.com cũng nói rằng mỗi chặng sẽ có một Yield nên không biết được rằng liệu có Yield nào được dùng mà đã không được phát sóng hay không. Như Nhảy cóc, Yield mà không được sử dụng hoặc không ảnh hưởng gì đến kết quả có thể sẽ không được phát sóng. Chẳng hạn, mùa 8 nói rằng chỉ có 2 Yield trong cả cuộc đua nhưng một Yield thứ ba ở chặng 1 (New York-Pennsylvania) đã không được phát sóng cũng như nói đến. Trong mùa 9, chương trình nói rằng chỉ có 2 Yield nhưng Lisa & Joni nói trong chặng 1 (Sao Paulo, Brasil) "Can we still yield anyone?" (Chúng ta còn có thể 'yield' người nào được không?) nên có khả năng một Yield ở chặng 1 đã không được dùng và phát sóng. Ở mùa 10, dù nói rằng có 2 Yield nhưng chỉ có 1 Yield được dùng và phát sóng. Bắt đầu từ Mùa 12 trở đi, U-turn sẽ thay thế Yield. The Amazing Race châu Á vẫn tiếp tục sử dụng Yield dù đã dùng U-turn.

Ở mùa 32, Yield được quay trở lại sau khi các đội có cơ hội tìm đồng hồ cát 10 hoặc 20 phút tại Lộ trình chặng 2. Những chiếc đồng hồ mà các đội tìm được sau đó sẽ là số thời gian mà đội yêu cầu đội khác phải dừng cuộc đua khi sử dụng Yield tại bất kì chặng nào (trử 3 chặng cuối) giống như mùa 5 tới mùa 7.

Intersection/Giao Điểm

Giao Điểm, được dùng lần đầu ở mùa 10, bắt buộc mỗi đội phải bắt cặp với một đội khác (thành những đội 4 người) để cùng thực hiện các thử thách tiếp theo tới khi có yêu cầu kế tiếp. Khi một đội có mặt ở trạm Giao điểm mà không có đội nào khác để bắt cặp, họ phải đợi cho tới khi có một đội khác xuất hiện và đồng ý bắt cặp với mình. Một đội có quyền từ chối bắt cặp với một đội khác và đợi để được bắt cặp với đội mà mình muốn. Trong những lần xuất hiện Giao điểm, nó luôn đi kèm với một Nhảy cóc (cho phép 1 đội 4 người giành được, không kể đội này đã giành được Nhảy cóc trong những chặng trước hay chưa, ngoài ra, đội giành được Nhảy cóc tại Giao điểm có quyền giành tiếp Nhảy cóc nếu còn trong cuộc đua) và một Mật thư Lựa chọn Kép. Giao điểm được sử dụng ở mùa 10, mùa Kỳ cựu, The Amazing Race châu Á 2 và mùa 16. Từ các chương trình sau Giao điểm chưa thấy được sử dụng lại.

Double Your Money - Nhân đôi tiền thưởng
Mùa 21 xuất hiện luật Nhân đôi tiền thưởng. Nếu 1 đội thắng đồng thời cả chặng đầu tiên và chặng cuối của cuộc đua, đội đó sẽ được 2 triệu đô-la Mỹ. Tuy nhiên, đội chiến thắng chặng 1 là Abbie & Ryan đã bị loại trước khi chặng chung kết diễn ra và không đội nào được nhân đôi tiền thưởng.

Nhân đôi Tiền thưởng không được xuất hiện trong các mùa sau, và mùa 22 thì luật này được thay thế bởi 2 Thẻ Ưu Tiên.

Giao điểm Liên minh (Integration Versus)
Giao điểm Liên minh được giới thiệu ở The Amazing Race China 2. Cả hai đội bắt cặp trong Giao điểm sẽ cùng nhau thực hiện thử thách như hai đội liên minh và chiến đấu với hai đội khác. Ở lần đầu tiên, 4 đội sẽ chọn lựa đội nào mình sẽ bắt cặp thông qua sự bầu chọn. Khi mà cả hai đội đều đã chọn lựa mỗi đội khác, Giao điểm Liên minh được xác lập. Sau đó, các đội sẽ cần phải làm một số nhiệm vụ trong một thời điểm nào đó bằng cách sử dụng các mật thư. Các đội thắng hoặc hoàn thành nhiệm vụ với thời gian nhanh hơn sẽ giành chiến thắng hai điểm. Sau năm vòng đấu, đội có số điểm cao nhất sẽ được lên vị trí đầu tiên. Đội thứ hai sẽ có một thách thức lần nữa. Đội thắng sẽ ở lại cuộc đua trong khi đội thua sẽ bị loại bỏ.

Cuộc đấu Đôi - Double Battle/Face Off
Một số phiên bản của chương trình giới thiệu một chướng ngại vật duy nhất có các đội cạnh tranh với nhau trong một nhiệm vụ cụ thể. Đội thắng cuộc được trao cho mật thư tiếp theo, trong khi (các) đội thua phải chờ đợi cho đến khi các đội khác tới để bắt đầu trở lại nhiệm vụ trên. Các đội thực hiện cuối cùng sẽ phải nhận một hình phạt. Thông thường, (các) đội thua phải chịu hình phạt 15 phút trước khi nhận đầu mối tiếp theo. Trong phiên bản thứ hai của Trung Quốc, nếu các đội bóng không thể hoàn thành Cuộc đấu Đôi, họ phải chờ đợi cho đến khi đội cuối cùng kết thúc hình phạt 15 phút để thực hiện hình phạt 15 phút trước khi tiếp tục cuộc đua. Đối với mùa 3 của phiên bản Canada, nếu các đội bỏ Cuộc đấu Đôi, họ sẽ nhận hình phạt 4 giờ. Nếu tất cả các đội khác đã vượt qua Cuộc đấu Đôi (hoặc bằng cách đánh bại các đội khác hoặc bởi hình phạt), các đội còn lại sẽ không còn bất kỳ hình phạt thời gian nào và có thể tiếp tục cuộc đua. Điều này lần đầu tiên được giới thiệu trong phần hai của phiên bản Mỹ Latin, nơi nó được gọi là Intersection (mặc dù các quy tắc rất khác nhau). Nó đã được sử dụng trong các phiên bản của Israel, nơi nó được gọi là một ''trận đôi", ở mùa thứ 2 Trung Quốc gọi nó là ''Versus'', mùa thứ hai của phiên bản Philippines, nơi nó được chính thức gọi là "Duel", mùa thứ hai của Na Uy - phiên bản mà nó còn được gọi là một "Intersection" và mùa 3 của phiên bản Canada, nơi nó được gọi là "Face Off".

Từ mùa 30 của Mỹ, trước khi đặt chân vào thảm về đích, các đội phải tham gia một cuộc đối đầu, gọi là Head-to-head. Đội chiến thắng sẽ được đặt chân vào tấm thảm về đích trước, đội còn lại phải tiếp tục thi đấu với các đội ở phía sau hoặc sẽ bị loại nếu như là đội thua cuộc trong trận đối đầu cuối cùng. Mùa 30 có tất cả 3 Head-to-head, mùa 31 chỉ xuất hiện một lần.

Hazard/Hiểm Họa

Hazard/Hiểm Hoạ xuất hiện lần đầu ở mùa 19. Nó là hình phạt cho đội cuối cùng hoàn thành Thử thách tại vạch xuất phát. Sau khi hoàn thành một thử thách bất kỳ (Trong mùa 19 là Vượt rào), đội chơi sẽ nhận được một mật thư khác dẫn họ đến một địa điểm khác mà ở đó có trạm Hazard với một mật thư khác. Thử thách này chỉ có một thành viên thực hiện. Hiểm họa gần giống với Roadblock/Vượt Rào nhưng khác ở chỗ nó không nằm trong lộ trình cuộc đua. Nó cũng khá giống Speed Bump/Giảm Tốc. Hiểm hoạ xuất phát từ hình phạt Rào cản tự động/Automatic U-Turn của mùa 18.

Các chặng đua

Cấu trúc các chặng đua
Mỗi chặng của The Amazing Race thường gồm có một mật thư đầu tiên ở đầu chặng đua – Route Info, hướng dẫn các đội di chuyển đến địa điểm tiếp theo, sau đó là một chuỗi những mật thư khác, trong đó có một Detour và một Roadblock cùng một mật thư cuối cùng chỉ dẫn các đội tới điểm danh (check-in) tại trạm dừng của chặng đó. Các đội phải hoàn thành các thử thách trong chặng. Họ có quyền sử dụng các khoản thời gian chờ đợi trong cuộc đua (do di chuyển hoặc ngoài giờ làm việc) theo ý thích với điều kiện vẫn nằm trong khuôn khổ mà cuộc đua cho phép. Tuy nhiên, tất cả các hoạt động (ăn ở, đi lại,..) phải được trả bằng khoản tiền dành dụm từ các khoản tiền nhận được ở đầu mỗi chặng. Nếu như nhà sản xuất không sắp xếp chỗ nghỉ cho các đội thì họ thường ngủ ở bên ngoài, phía trước địa điểm tiếp theo của chặng đua đợi tới giờ làm việc của địa điểm này trong ngày hôm sau. Các đội chỉ phải tìm kiếm chỗ nghỉ ngơi trong trường hợp một địa điểm của chặng đua đang ngoài giờ làm việc hoặc khoản thời gian chờ đợi giữa các chuyến bay, sân bay,… Cuối mỗi chặng đua, các đội sẽ được cung cấp chỗ nghỉ tại Trạm dừng.

Thử thách tại vạch xuất phát
Bắt đầu từ mùa thứ 15 (và tới hiện tại vẫn chưa có lại sau mùa thứ 18), thử thách tại vạch xuất phát của Cuộc đua bắt các đội phải hoàn thành rồi mới được tiếp tục cuộc đua (thay vì chạy đến ba lô của đội chơi có để sẵn mật thư ở trên đó). Phần lớn các thử thách này đều là tìm một vật có chứa một gợi ý về điểm đến kế tiếp (Ví dụ như là Qantas trong mùa 18). Trong mùa thứ 18 và mùa thứ 19, đội hoàn thành Thử thách tại vạch xuất phát cuối cùng sẽ chịu một hình phạt như Hazard (Hiểm hoạ) hoặc Automatic U-Turn (Rào cản tự động). Trong mùa thứ 15, đội chơi cuối cùng còn đang thực hiện Thử thách tại vạch xuất phát sẽ bị loại vì có 12 đội chơi nhưng chỉ có 11 mật thư chứa vé máy bay.

Express Pass - Thẻ ưu tiên
Thẻ ưu tiên xuất hiện từ mùa 17, là phần thưởng cho đội về đích đầu tiên trong chặng 1 (trừ mùa 21 được trao trong chặng 2). Các đội chơi có thể bỏ qua bất kì 1 thử thách nào (trừ Nhảy cóc) trong suốt cuộc đua. Thẻ ưu tiên nếu không được dùng sẽ "hết hạn" vào cuối chặng 8. Ở mùa 22, đội chiến thắng chặng 1 có 2 Thẻ ưu tiên. Họ sẽ phải đưa 1 thẻ cho đội khác trước khi chặng 4 kết thúc. Từ mùa 23 thì Thẻ ưu tiên phải được đưa cho đội khác trước khi chặng 5 kết thúc. Trong mùa 25, thẻ Express Pass được trao ở chặng 2 nhưng không phải là đội về nhất mà là đội tìm thấy Express Pass dựa theo Lộ trình của chương trình (Adam and Bethany đã nhận được Express Pass trong chặng 2 trong phần thông tin lộ trình). Nó được giao lại chặng 1 ở mùa 26.

Bao gồm tất cả các phiên bản quốc tế, Thẻ Ưu Tiên đã được trao cho 38 đội. 18 đội đã dùng nó để tới chặng cuối cùng của cuộc đua, và ba trong số những đội đó đã giành chiến thắng The Amazing Race. Duy chỉ có hai đội đã bị loại trước khi sử dụng nó. Tại mùa 5 phiên bản Việt Nam, Tiến Đạt & Thúc Lĩnh Lincoln đã không sử dụng thẻ ưu tiên vì lý do muốn cố gắng hết sức mình.

Tại mùa 6 phiên bản Việt Nam, thẻ ưu tiên còn có thể sử dụng như một Thẻ cứu hộ để cứu một đội khác. Ở chặng 5 (Kon Tum), S.T và Bình An là đội đã giành được thẻ ưu tiên ở chặng 1 đã quyết định cứu đội Minh Triệu - Kỳ Duyên khỏi sự loại trừ.

Salvage Pass - Thẻ cứu hộ
Được giới thiệu vào The Amazing Race Úc mùa 2, Thẻ cứu hộ được trao cho đội về nhất chặng một. Đội giành được thẻ cứu hộ có thể cứu một đội về cuối một chặng bất kì hoặc sử dụng để xuất phát trước giờ 1 tiếng. Ngoài ra, Thẻ Cứu Hộ còn được sử dụng song song với Thẻ Ưu Tiên trong The Amazing Race Philippines; tuy nhiên, các đội trong Phiên bản Philippines sẽ phải chọn lựa hoặc dùng để cứu đội bị loại hoặc sử dụng để xuất phát trước 30 phút so với giờ khởi hành.Thẻ Cứu Hộ cũng được giới thiệu tại phiên bản The Amazing Race Israel.

The Save - Thẻ miễn loại
Xuất hiện lần đầu vào mùa thứ 25, Thẻ Miễn Loại sẽ được trao cho đội về nhất chặng một, giúp đội họ được miễn loại một lần trong cả cuộc đua (ngoài trừ chặng cuối): Trong mùa đó, Misti & Jim là đội nhận được Thẻ Miễn Loại do về nhất chặng 1 nhưng họ đã không sử dụng (vì một lần họ về cuối trong chặng không loại). Nó không được sử dụng ở mùa 26 do các đội không thành công trong việc lấy nó.

Invade - Tham gia giữa chừng
Luật Tham gia giữa chừng được giới thiệu lần đầu tiên ở The Amazing Race China 2. Những đội được chọn tham gia giữa chừng sẽ bắt đầu chặng đua trong một chặng bất kì nào đó. Trong chặng đua của họ, họ sẽ phải điểm danh tại Trạm Dừng đầu tiên (tại Chặng 9) hoặc thứ Hai (tại chặng 7).  Nếu họ thất bại, họ sẽ bị loại khỏi cuộc đua. Nếu họ thành công, đội cuối cùng trong chặng đó sẽ bị loại, và họ được giữ lại để tiếp tục cuộc đua.

Thảm điểm danh
Khi các đội tới Trạm dừng, cả hai thành viên phải bước lên tấm thảm điểm danh (check-in mat), vạch kết thúc của mỗi chặng trong cuộc đua; được đặt phía trước người dẫn chương trình Phil Keoghan và một người bản xứ trong vai trò chào mừng các đội thi (ngoại trừ trong The Amazing Race 1, Keoghan chỉ có mặt để chào đón đội cuối cùng về đến trạm dừng). Ở The Amazing Race 1, thảm điểm danh ở các trạm dừng đặc trưng cho nền văn hóa bản xứ. Trong The Amazing Race 2 và The Amazing Race 3, thảm có màu đen với viền vàng và đỏ. Kể từ The Amazing Race 4, thảm được trang trí có hình bản đồ thế giới màu xanh lục với viền vàng và đỏ được sử dụng cho tới hiện nay, cũng như trong các phiên bản khác của The Amazing Race. Lần duy nhất tấm thảm này không được sử dụng là ở The Amazing Race 8 và chặng 8 của The Amazing Race 6 (Pháp - Ethiopia), khi mà một tấm vải dệt, đặc trưng cho văn hóa Ethiopia đã được sử dụng. Trong The Amazing Race 8, thảm màu đen với viền vàng và trắng. Thảm ở Vạch kết thúc của cuộc đua là một tấm thảm đỏ lớn với logo của The Amazing Race in lớn ở chính giữa.

Nếu các đội vi phạm các luật lệ hoặc không hoàn tất các thử thách của chặng đua, khi điểm danh tại trạm dừng, Keoghan sẽ thông báo thứ tự về đích của họ (vd, "Các bạn về đích thứ 3" – "You’re the third team to arrive") và thay vì điểm danh rằng họ đã về đích, Phil sẽ yêu cầu họ rời khỏi thảm điểm danh và chịu hình phạt về thời gian, hoặc các đội phải quay lại hoàn thành thử thách còn thiếu. Nếu các đội không vị phạm luật lệ và đã hoàn tất các thử thách, Phil sẽ thông báo tứ hạng của họ "đội thứ n" (team number n). Đội cuối cùng điểm danh tại trạm dừng sẽ bị loại, trừ khi đó là một chặng an toàn. Việc các đội bị loại ra khỏi cuộc đua đã được các fan hâm mộ gọi là "Philimination", kết hợp giữa tên của người dẫn chương trình Phil và từ "elimination" (trong tiếng Anh có nghĩa là "loại bỏ").

Trước The Amazing Race 5, nhiều đội có thể cùng điểm danh tại trạm dừng cùng lúc, tạo một kết quả hòa, và các đội này sẽ cùng xuất phát trong chặng tới. Tuy nhiên sau khi ba đội cùng về nhất trong chặng 4 (Mỹ – Ý) của The Amazing Race 4 và cả ba đội đều nhận phần thưởng dành cho đội về nhất, một luật mới đã được ra đời. Nếu như có từ hai đội trở lên đến thảm điểm danh cùng lúc, thời gian điểm danh chính thức của các đội (được tính là lúc thành viên thứ hai của đội tới thảm điểm danh) sẽ chênh lệch nhau một phút. Luật này được áp dụng rõ trong chặng 3 (Hà Lan – Burkina Faso) trong The Amazing Race 12 khi 5 đội cùng về đích. Tuy nhiên ngoại lệ cũng xảy ra trong The Amazing Race 7, Brian & Greg và Ron & Kelly; Rob & Amber và Ron & Kelly điểm danh và xuất phát cùng lúc trong chặng 3 và 8. Luật này dường như đã bị loại bỏ khi Oswald & Danny và Uchenna & Joyce điểm danh và xuất phát cùng lúc ở Ba Lan trong The Amazing Race Kỳ cựu, Tuy nhiên, phần thưởng dành cho đội về nhất chỉ dành cho một đội, đòi hỏi các đội cùng về nhất phải xác định xem ai sẽ gàinh phần thưởng này. Trong trường hợp trên, Oswald & Danny đã nhường cho Uchenna & Joyce.

Trong nhiều chặng, đội đầu tiên điểm danh sẽ giành được một phần thưởng như là các chuyến du lịch. Các đội sẽ nhận giải sau khi chương trình phát sóng trên TV. Tất cả các đội về nhất trong The Amazing Race 6, The Amazing Race 8, The Amazing Race 9, The Amazing Race 10 và The Amazing Race Kỳ cựu. Ở The Amazing Race 7, những phần thưởng khác như tiền mặt, xe,... đã được tặng cho đội về nhất, tuy nhiên, ít nhất trong 2 chặng, đội về nhất không nhận được giải thưởng (thường là chặng bán kết và một chặng trước đó). Đội về nhất trong chặng 3 của The Amazing Race 8 được cung cấp xăng miễn phí cả đời từ BP và ARCO (tương ứng với $1200 xăng một năm trong vòng 50 năm, tức $60,000 mỗi thành viên).

Các đội thường hoàn thành tất cả các thử thách và điểm danh tại Trạm dừng trước khi bị loại. Tuy nhiên, trong một chặng không an toàn có đội sẽ bị loại thì khi tất cả các đội khác đã điểm danh ở trạm dừng và đội về chót tụt lại quá xa ở phía sau thì mật thư sẽ chỉ dẫn họ đến thẳng Trạm dừng mà không cần hoàn thành các thử thách còn lại (Peggy & Claire, Mary & Peach ở The Amazing Race 2, Michael & Kathy, Andre & Damon ở The Amazing Race 3, Peter & Sarah ở The Amazing Race 10, Flight Time & Big Easy The Amazing Race 15, Uchenna & Joyce ở The Amazing Race 11). Ngược lại, Phil Keoghan có thể sẽ đi thẳng đến địa điểm của các đội nếu như họ không thể hoặc không có ý định hoàn thành một thử thách nào đó (Marshall & Lance ở The Amazing Race 5, Lena & Kristy ở The Amazing Race 6 và Toni & Dallas ở The Amazing Race 13 và Bergen & Kurt ở The Amazing Race 26). Cũng có những trường hợp khi mà tất cả các đội đã về đích, đội cuối cùng quyết định bỏ cuộc khi đang thực hiện thử thách cuối cùng, thường là Detour hoặc Roadblock, và đi thẳng tới Trạm dừng (Paul & Amie ở The Amazing Race 1, Shola & Doyin ở The Amazing Race 2, Kellie & Jamie ở The Amazing Race 10.

Trạm dừng

Trạm dừng (Pit stop) là địa điểm cuối cùng trong mỗi chặng của cuộc đua, nơi mà các đội an toàn sẽ nghỉ ngơi sau khi điểm danh. Đây là khoảng thời gian nghỉ ngơi bắt buộc dành cho các đội "ăn, ngủ và sinh hoạt" với nhau; được chiếu khá nhiều trong các chương trình đầu tiên của The Amazing Race nhưng không được sử dụng nhiều trong các chương trình về sau. Tổ sản xuất cung cấp nơi ở cho các đội (từ đơn giản như lều, vòng cho tới dịch vụ khách sạn) và thức ăn miễn phí ở trạm dừng (thức ăn mua trong quá trình đua phải chi trả bằng tiền mà các đội nhận được ở đầu mỗi chặng). Lúc ở đây, các đội sẽ được phỏng vấn để cung cấp lời bình và thuyết minh cho chặng vừa rồi. Tuy bị giời hạn về những nơi họ có thể đi, các đội được tự do sử dụng khoản thời gian ở trạm dừng theo ý thích. Tại đây, đôi khi các đội được yêu cầu trả lại tất cả mật thư, bàn đồ và chỉ dẫn.

Các đội xuất phát chặng tiếp theo sau khi nghỉ tại trạm dừng 12 tiếng. Khoàng thời gian này có thể nhiều hơn 12 tiếng, thường sẽ được cộng thêm các bội số của 24, như 1 ngày và 12 tiếng (36 tiếng). Trong những chương trình về sau của The Amazing Race, một vài trạm dừng dài từ 12 đền 24 tiếng, có thể vì lý do an toàn, tránh không để các đội tự lái xe khi trời tối, giữ cho các đội ở sân bay trong khoản thời gian dài hoặc ngăn không để các đội lên được chuyến bay sớm hơn có thể làm ảnh hưởng quá trình quay phim. Khoảng thời gian nghỉ chính xác ở các trạm dừng chưa bao giờ được báo cáo bởi chương trình nhưng vẫn được xác định bởi các fan, tổng hợp các thông tin từ chuyến bay, chương trình,… Trạm dừng dài nhất được biết đến là ở Tunisia trong The Amazing Race 1, dài 60 giờ. Nguyên nhân là do bão cát buộc chương trình phải di dời địa điểm của trạm dừng. Các đội có trách nhiệm phải sẵn sàng xuất phát đúng thời gian quy định, không có khoản thời gian nào được trừ đi nếu các đội lỡ mất giờ xuất (Peggy & Claire ở The Amazing Race 2, Andre & Damon ở The Amazing Race 3).

Các chặng dài
The Amazing Race 6 cho ra đời chặng dài (double-length leg) đầu tiên được chiếu trong 2 tập. Tập đầu tiên kết thúc bằng lời nhắn "Còn tiếp" (To be continued) thay vì một trạm dừng. Phần còn lại gồm có một Detour thứ hai và một Roadblock thứ hai. Các mùa 7, 8, 9, 14, 18, 19, 26, 27, 28 đều có một chặng dài, các đội sẽ gặp Phil Keoghan ở một trạm dừng thông thường ở nửa đường của chặng đua, Phil sẽ đưa cho họ mật thư tiếp theo thay vì điểm danh họ đã hoàn thành chặng đua. Trong The Amazing Race 10, các đội nhận được dòng chữ "Hãy tiếp tục" (Keep racing) trong mật thư kế tiếp thay vì gặp Phil. Ngoài ra, tập chung kết của The Amazing Race 8 dài 2 tiếng là một chặng dài như ở chương trình số 6. Thông thường, các đội nhận ra các chặng dài khi đọc thấy nội dung như là "Hãy tìm Phil" (Go find Phil) thay vì "điểm danh ở trạm dừng kế tiếp" (Check into the next Pit stop). Tuy không có thời gian nghỉ giữa 2 phần của chặng đua, các đội thường được ăn uống và nghỉ ngơi trước phần 2 của chặng đua trong lúc chờ đợi ở sân bay, ngoài giờ làm việc hoặc có thể là một chuyến xe lửa dài…

Những chặng "còn tiếp" ra đời hoàn toàn do sự tình cờ may mắn ở The Amazing Race 6. Chặng 6 ở Hungary ban đầu dự tính sẽ là 2 chặng, với chặng đầu là một chặng an toàn (với luật tước bỏ tiền bạc được áp dụng). Tuy nhiên, về sau, nhà sản xuất phát hiện ra rằng nài nỉ, xin xỏ là bất hợp pháp ở Hungary, làm cho đội về chót gần như không có khả năng có đủ tiền cho chặng tới. Họ đã nhanh chóng nới dài chặng 6 để giữ nguyên tác dụng của chặng an toàn (giữ nguyên số đội đua trong chặng sau), sử dụng một đoạn video để thông báo chỉ dẫn đầu tiên trong chặng tới của cuộc đua.

Chặng an toàn/Chặng không loại
Mỗi cuộc đua có một số chặng an toàn hay chặng không loại, đã được định trước khi cuộc đua bắt đầu. Đội về chót sẽ không bị loại và được tiếp tục cuộc đua. Các đội không được thông báo trước chặng nào sẽ là chặng an toàn. Trong The Amazing Race 1, The Amazing Race 2 và The Amazing Race 3, mật thư dẫn tới trạm dừng kết thúc với "Đội cuối cùng điểm danh sẽ bị loại", trừ trong những chặng an toàn. Ở The Amazing Race 4, mật thư dẫn tới trạm dừng kết thúc bằng "Đội cuối cùng điểm danh sẽ bị loại" trong những chặng đầu, sau đó chỉ thông báo về trạm dừng kế tiếp mà không nói rằng có hay không đội về chót sẽ bị loại. Tại The Amazing Race 5, các mật thư thay đổi giữa "Đội cuối cùng điểm danh sẽ bị loại" và "...có thể bị loại". Chỉ những chặng chắc chắn có đội bị loại kết thúc bằng "sẽ bị loại". Bắt đầu từ The Amazing Race 6, dòng chữ "Đội cuối cùng điểm danh có thể bị loại" đã được sử dụng ở tất cả các chặng trừ chặng đầu tiên. Tại The Amazing Race 4, đội về chót trong chặng an toàn không phải chịu bất kì hình phạt nào trong chặng tiếp theo.

Tịch thu tiền, tư trang
Từ mùa 5 đến mùa 9, đội về chót trong chặng an toàn phải chịu một hình phạt cho chặng kế tiếp. Những đội này phải hoàn trả tất cả số tiền mà họ dành dụm được trong những chặng trước và bắt đầu chặng kế với 0 đô la. Họ phải xin từ người dân bản xứ hoặc từ các đội cùng đua khoản tiền cho chặng tới.Từ The Amazing Race 7 tới 9, hình phạt trở nên khắt khe hơn. Ngoài việc bị thu hết tiền, các đội còn phải nộp tất cả tư trang trừ hộ chiếu và quần áo họ đang mặc trong suốt phần còn lại của cuộc đua.

Đánh dấu loại
Ở mùa 10 & mùa Kỳ cựu, hình phạt cho đội về chót trong chặng an toàn là họ sẽ bị "đánh dấu loại" trong chặng sau. Họ phải về nhất trong chặng tới hoặc sẽ chịu hình phạt 30 phút tại trạm dừng trước khi có thể điểm danh nếu họ không về nhất.

Phạt Giảm tốc

Từ The Amazing Race 12, hình phạt cho đội về chót trong chặng an toàn đã thay đổi. Những đội này phải thực hiện thêm một thử thách nữa gọi là Speed Bump - Giảm tốc. Thử thách này sẽ được bố trí đâu đó trong chặng kế tiếp. Thử thách này được đánh dấu bằng một biển báo tương tự như Yield và U-Turn đặt trước mật thư kế tiếp của chặng đua và có hình của đội phải thực hiện thử thách trong khi các đội khác tiế tục đua. Đội này phải nhận 2 mật thư, mật thư thường và mật thư của Speed Bump. Họ phải hoàn thành Speed Bump trước khi có thể tiếp tục chặng đua.

Từ mùa 28, giống như U-turn BTC không sử dụng bảng Speed Bump truyền thống mà được thiết kế đa dạng, phong phú đồng thời gợi ý một phần nhiệm vụ của Speed Bump.

Chặng loại kép
The Amazing Race 10 gây bất ngờ trong chặng đầu tiên (Mỹ – Trung Quốc) khi đội về chót tại một điểm giữa của chặng đua đã bị loại. Cuối chặng 1, đội thứ hai bị loại ở trạm dừng, trở thành chương trình đầu tiên có 2 đội cùng bị loại trong một chặng. The Amazing Race 19 là mùa thứ ba có chặng loại kép. Đôi khi, chặng loại kép thường xen kẽ với chặng an toàn, điển hình như trong The Amazing Race 15, chặng 1, Eric & Lisa bị loại ngay tại vạch xuất phát nhưng Maria & Tiffany vẫn an toàn ở cuối chặng này.
Ở phiên bản The amazing Race Việt Nam một chặng loại kép đã xuất hiện ở mùa 6. Ở chặng 5 của mùa này đã có hai đội bị loại là đội cam Kỳ Duyên & Minh Triệu và đội đen Quốc Thiên & Dương Mạc Anh Quân

Chặng Chung Kết

Ba đội tranh tài trong chặng chung kết của cuộc đua. Phần đầu của chặng này sẽ đi đến một địa điểm trung gian, nơi các đội phải hoàn thành một vài thử thách (Alaska, Hoa Kỳ trong The Amazing Race 1, The Amazing Race 2 và The Amazing Race 9; Hawaii, Mĩ, trong mùa thứ 3, 4, 6 và chương trình Kỳ cựu; Calgary, Canada, trong The Amazing Race 5; Puerto Rico, Mĩ, trong The Amazing Race 7; Montréal và Toronto, Canada, trong The Amazing Race 8; Paris, Pháp, trong The Amazing Race 10). Phần thứ hai của chặng chung kết sẽ hướng dẫn các đội bay tới địa điểm cuối cùng, thường là các thành phố lớn của Mỹ. Các đội ở The Amazing Race 12 và The Amazing Race 13 được yêu cầu tới thẳng thành phố cuối cùng của họ (Alaska và Portland).

Ba đội cung kết phải hoàn thành một hoặc vài thử thách cuối cùng trước khi nhận được mật thư dẫn họ tới Vạch kết thúc. Tại đây, Phil Keoghan và các đội đã bị loại sẽ chờ 3 đội chung kết hoàn thành cuộc đua.

Theo tính toán thì ba đội chung kết sẽ về đích trong một khoản thời gian hợp lý. Tuy nhiên trong một vài trường hợp, đội thứ ba bị rơi lại quá xa ở phía sau so với 2 đội kia và họ không thể hoàn thành cuộc đua trong thời gian dự đoán. Trong trường hợp này, sau khi 2 đội đã về đích, đội còn lại sẽ được thông báo rằng cuộc đua đã kết thúc trong mật thư kế tiếp của họ (Joe & Bill, chương trình số 1; David & Jeff, chương trình số 4). Đây cũng là lý do mà có những đội không thể có mặt tại Vạch kết thúc để chụp hình lưu niệm của cuộc đua. Trong The Amazing Race 13, Toni & Dallas đã không thể có mặt tại Vạch kết thúc để chào đón 3 đội chung kết hoàn thành cuộc đua vì họ đã để thất lạc hộ chiếu trong chặng trước ở Moskva, Nga.

Đội đầu tiên vượt qua Vạch kết thúc sẽ thắng cuộc đua và giành số tiền 1 triệu đô la Mĩ. Các đội còn lại nhận được số tiền ít hơn dựa trên thứ hạng của họ.

Luật lệ và chế tài xử phạt
Tất cả các đội phải tuân theo các luật lệ đặt ra. Nếu vi phạm có thể dẫn tới các hình phạt về thới gian, sẽ ảnh hưởng xấu tới thứ hạng của các đội. Dù không có một văn bản chính thức nào về luật lệ của The Amazing Race tồn tại nhưng một số luật lệ nhất định đã được công bố qua các ấn bản khác nhau của cuộc đua:

Luật lệ
 Các đội phải mua vé máy bay loại phổ thông (economy). Họ được phép sử dụng vé hạng nhất hoặc thương gia trong điều kiện giá chi trả tương đượng với loại phổ thông (Rob & Brennan và Frank & Margarita, The Amazing Race 1; Reichen & Chip, The Amazing Race 4; Ray & Deana, The Amazing Race 7; Eric & Danielle, The Amazing Race 11; Ronald & Christina, The Amazing Race 12). Vé máy bay phải được mua bằng thẻ tín dụng được cung cấp bởi chương trình (không được mua bằng khoản tiến cầm tay). Thẻ tín dụng này không được sử dụng cho bất cứ mục đích nào khác và chỉ được truy cập ở sân bay. Trong The Amazing Race 8, khi mà phương tiện di chuyển chính là xe hơi, các đội được sử dụng thẻ tín dụng chi trả cho tiền xăng.
 Khi mua vé máy bay, các đội không được sử dụng các hãng hàng không cũng như những chuyến bay nằm trong danh sách đen của chương trình vì lý do an toàn, và cũng là để ngăn các đội tìm được chuyến bay mà những người lên kế hoạch cho chương trình đã không tìm thấy, không để cho một số đội có khoảng cách quá xa so với các đội khác.
 Các đội không được liên lạc với gia đình, bạn bè trong cuộc đua. Tuy nhiên, họ được phép giữ liên lạc và nhận sự giúp đỡ từ các đại lý du lịch và người dân địa phương. Một trường hợp ngoại lệ xảy ra trong The Amazing Race 3. Các đội được cho phép sử dụng điện thoại di động sau khi hoàn thành Detour trong chặng 9. Website của đài CBS giải thích: "Họ có quyền gọi cho người thân ở nhà trước khi lái xe tới tòa lâu đài, địa điểm kế tiếp của chặng. Các đội có thể nói trong bao lâu tùy thích miễn kết thúc cuộc gọi trước khi bước vào xe. Một ngoại lệ khác xảy ra trong mùa giải thứ 10 và Kỳ cựu (mùa 11), đội vô địch được gọi điện thoại cho gia đình từ Vạch kết thúc để báo tin chiến thằng. Trong những chương trình trước, đội chiến thằng không được quyền tiết lộ cho đến khi tập chung kết đã được phát sóng.
 Các đội không được giúp nhau trong các thử thách (Gretchen đã nói ra khi Uchenna giúp đội của bà di chuyển chiếc thuyền trong một Detour ở Luân Đôn, Anh trong The Amazing Race 7). Tuy nhiên, các đội có thể trợ giúp nhau hoàn thành các thử thách. Ví dụ như ở The Amazing Race 8, gia đình Linz và Godlewski đã hỗ trợ nhau dựng lều để hoàn thành một Detour. Các đội bị buộc phải làm việc cùng nhau khi có Intersection.
 Các thí sinh không được hút thuốc trong cuộc đua. Điều này dẫn tới thái độ gắt gỏng của một số thí sinh, ví dụ như Ian của chương trình số 3, ông cai thuốc ngay trước cuộc đua.
 Mỗi đội được tháp tùng bởi 2 thành viên tổ Hình ảnh/Âm thanh (A/V) trong suốt chặng đua. Các thành viên A/V này sẽ thay đổi vòng tròn trong mỗi chặng để tránh một đội thi quá thân thiết với một cặp A/V nào đó. Vì mục đích quay phim, 2 thành viên trong một đội phải ở cạnh nhau trong khoảng cách 6m, trừ trường hợp mộ thành viên đang thực hiện Roablock và phải ở gần các thành viên A/V của đội mình. Hai thành viên này phải tháp tùng các đội khi họ sử dụng các phương tiện di chuyển khác nhau, phải có đủ chỗ cho cả bốn người trên bất cứ phương tiện nào (taxi, bus, xe lửa, máy bay,…) nếu không thì đội thi không được phép sử dụng phương tiện này. Khi mua vé máy bay, chúng ta thường nghe các đội nói "chúng tôi muốn mua 2 vé…" nhưng thực tế họ phải đảm bảo có đủ 4 chỗ trên máy bay cho họ và 2 thành viên A/V đi theo mình.
 Các đội bị cấm mang theo bản đồ, sách chỉ dẫn,… và các thiết bị điện tử bao gồm điện thoại di động,… mặc dù bản đồ và sách hướng dẫn có thể mua bằng khoản tiến cấp cho các đội. Các đội được phép mang bao nhiêu tùy thích. Thông thường thì họ sẽ được cung cấp áo ấm khi cuộc đua đi tới những vùng thời tiết lạnh và không phải mang theo áo ấm trong hành trang. Mỗi đội còn được cung cấp một túi màu đen vời sọc vàng và đỏ, đeo ở hông và không được tính là một phần của hành lý (nhằm giúp hình phạt sau những chặng an toàn dễ dàng hơn cho các đội bị ‘đành dấu loại ở The Amazing Race 7, The Amazing Race 8, và The Amazing Race 9). Các đội sẽ dùng túi này để giữ Hộ chiếu, các chỉ dẫn chính thức của cuộc đua và các giấy tờ di chuyển. Nếu bị mất, như trong trường hợp của Toni & Dallas trong chặng áp chót của The Amazing Race 13, các đội sẽ không phải chịu bất kì hình phạt nào bởi họ sẽ không thể tiếp tục hành trình khi cuộc đua di chuyển sang những đất nước khác. Các đội cũng sẽ không bị loại ngay lập tức; Toni & Dallas sau khi mất giấy tờ và hộ chiếu vẫn tiếp tục chặng đua nhưng đã về chót do mất thời gian vì phải xin tiền từ người dân bản xứ để tiếp tục.
 Các đội có thể bị buộc phải để nhóm sản xuất kiểm tra hành lý ở bất cứ thời điểm nào của cuộc đua và trước khi khởi hành của các chặng.
 Những luật lệ phụ thêm vào trong các chặng hoặc một vài thử thách nhất định có thể được thông báo ngay trên các mật thư (clue) mà khán giả có thể nhìn thấy; những luật lệ này thường không được chiếu trừ trường hợp đã có đội vi phạm. Những luật này thường là các giời hạn về điều khiển phương tiện và di chuyển bằng hàng không.

Chế tài xử phạt về thời gian
 Chế tài xử phạt chuẩn cho các lỗi nhỏ là 30 phút cộng với khoản thời gian đã lợi được do vi phạm điều luật. Khi về đền thảm điểm danh, Phil sẽ thông báo với đội vi phạm: "các bạn là đội thứ _ về đích" cùng với lỗi mà họ đã vi phạm. Ví dụ là trường hợp của Heather & Eve trong chặng 4 của chương trình số 3 đã phải nhận hình phạt 30 phút cộng với khoản thời gian họ tiết kiệm được nhờ đi taxi thay vì theo mật thư yêu cầu họ phải đi bộ. Tom & Terry đã nhận 30 phút hình phạt do sử dụng xe môtô (phương tiện này bị cấm vì lý do an toàn) trong chặng 3 (Mông Cổ - Việt Nam) tại Hà Nội, The Amazing Race 10. Richie & Mimi đã nhận 30 phút hình phạt do Mimi cởi áo phao trước khi lên bờ trong chặng 3 (Hòa Bình - Ninh Bình) tại Ninh Bình trong The Amazing Race Vietnam. Cũng trong phiên bản này ở chặng 5 (Ninh Bình - Đà Nẵng), Tuấn Anh & Xuân Sơn đã nhận hình phạt 30 phút do thỏa thuận với tài xế taxi check in tại thảm về đích trước rồi quay ra trả tiền. Tuy nhiên, nếu lỗi của các đội liên quan đến các chỉ dẫn vế giao thông và không ảnh hưởng việc đội này có bị loại hay không thì hình phạt thường được áp dụng vào lúc khởi hành của chặng tiếp theo. Điển hình là Terence & Sarah phải xuất phát trễ hơn sau khi vi phạm ở chặng (Campuchia – Ấn Độ).
 Nếu một đội nhận ra mình đã vi phạm luật lệ trước khi thực hiện thử thách kế tiếp hay điểm danh tại Trạm dừng, họ có thể quay trở lại thử thách cũ để sửa chữa lỗi sai và sẽ không có hình phạt nào được áp dụng lên họ trừ khoản thời gian bị mất do quay trở lại. Trong vài trường hợp, một đội bỏ qua một mật thư hoặc thực hiện sai một thử thách nào đó, khi điểm danh, Phil Keoghan sẽ yêu cầu họ quay trở lại thực hiện các thử thách đó trước khi cho họ điểm danh.
 Nếu một đội rút lui trước một Detour, họ sẽ phải chịu hình phạt 24 tiếng (tuy nhiên điều này chỉ mới xảy ra duy nhất một lần khi Nancy & Emily của The Amazing Race 1 rút lui trước Detour ở chặng 9).Đến mùa 17, hình phạt giảm xuống còn 6 tiếng. Trong The Amazing Race Vietnam, đội rút lui trước 1 Detour sẽ phải chịu hình phạt 6 tiếng.
 Nếu phương tiện di chuyển của một đội bị hỏng không do lỗi của đội thi, họ có thể yêu cầu một phương tiện tương tự thay thế. Họ sẽ không nhận được bất kì ưu đãi gì cho khoản thời gian chờ đợi trong những trường hợp không may như vậy.
 Trong The Amazing Race 10 và The Amazing Race Kỳ cựu 1, đội về chót trong chặng an toàn sẽ chịu hình phạt 30 phút nếu như không về nhất trong chặng tới.
 Đội sử dụng vé máy bay ngoài hạng Phổ thông với giá cao hơn giá vé hạng Phổ thông sẽ chịu hình phạt 24 tiếng.
 Đôi khi, các đội bị chậm trễ do khó khăn của nhà sản xuất. Trong những chương trình đầu tiên, vài đội đã được bù lại những khoảng thời gian bị mất. Điều này có nghĩa một đội sẽ được xuất phát sớm hơn thời gian được quy định (Nếu đội đó được bù thời gian).

Chế tài xử phạt về Roadblock
 Nếu một đội quyết định rút lui trước một Roadblock, họ sẽ phải chịu hình phạt 4 tiếng theo một trong ba cách sau:
Nếu thời điểm đội chơi rút lui Roadblock đó là vào khoảng ban ngày sắp hết, hình phạt sẽ được thực hiện tại trạm dừng.
 Nếu trong trường hợp đội không được tiếp tục đua, và tất cả các đội đã và đang thực hiện Roadblock thì hình phạt sẽ được bắt đầu ngay tại thời điểm đội đó thông báo rút lui Roadblock
 Nếu trong trường hợp đội không được tiếp tục đua, và có ít nhất một đội chưa xuất hiện ở địa điểm thực hiện Roadblock, thì hình phạt sẽ bắt đầu từ lúc đội kế tiếp bắt đầu thực hiện Roadblock.
 Trong một chặng của mùa 20, các đội chơi chỉ được cung cấp một số lượng đạo cụ giới hạn để thực hiện Roadblock. Nếu sử dụng hết số đạo cụ đó mà chưa hoàn thành thử thách, họ sẽ phải chịu phạt 2 tiếng trước khi điểm danh ở Trạm dừng.

Hầu hết các chế tài xử phạt đều bắt đầu khi các đội điểm danh tại Trạm dừng; Phil sẽ yêu cầu các đội này bước khỏi thảm và đợi sau khi kết thúc chế tài xử phạt trong khi những đội khác vẫn có thể điểm danh. Ngoại lệ duy nhất là chế tài xử phạt 4 tiếng do rút lui trước một Roadblock; điều này bắt đầu ngay lập tức sau khi một đội quyết định bỏ cuộc hoặc bắt đầu khi đội kế tiếp xuất hiện (Rob & Amber đã tận dụng ngoại lệ này để vượt qua chế tài xử phạt 4 tiếng này trong chặng 3 của The Amazing Race 7 khi thuyết phục các đội khác cùng rút lui). Các đội bị phạt không cần phải chờ cho đến khi chế tài xử phạt của họ đã hết nếu họ là đội về chót trong một chặng. Thay vào đó, họ sẽ bị loại ngay lập tức, hoặc, lượng thời gian còn lại trong thời gian phạt của họ sẽ được cộng thêm vào thời gian xuất phát của họ ở chặng kế tiếp nếu chặng đó không loại.

Sản xuất chương trình
Khâu sản xuất của The Amazing Race là một thử thách thực sự cho nhà làm chương trình do những khó khăn mà đoàn đua gặp phải trong hành trình vòng quanh thế giới. Ngoài những nhiệm vụ khó khăn mà nhà sản xuất gặp phải thì việc lựa chọn các địa điểm, thiết kế các thử thách, lựa cho đội thi và chuẩn bị hậu cần cho toàn cuộc đua là những việc làm tiên quyết trước khi cuộc đua bắt đầu. Trong quá trình đua, nhóm quay phim phải theo chân các đội thi và người dẫn chương trình. Khi chương trình đã quay và biên tập xong thì các đội đua và người trong đoàn có nhiệm vụ giữ bí mật và không được tiết lộ bất cứ thông tin nào về địa điểm, thử thách, sự kiện hay kết quả của cuộc đua.
Chương trình được phát sóng trên Fox Reality Channel, Hoa Kỳ.

Với những nỗ lực đã bỏ ra, phiên bản của Mỹ đã nhận được nhiều ưu ái kể cả giải Emmy và để cử cho sản xuất và biên tập hình ảnh, âm thanh.

Cuộc đua kì thú Việt Nam

The Amazing Race được phát sóng tại Việt Nam do Công ty Văn Thành Long thực hiện, phát trên kênh HTV7, đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh vào mỗi tối thứ 2 hàng tuần với tên gọi Cuộc đua kì thú. Bản quyền được nhà tài trợ Tiger Beer & công ty Văn Thành Long cung cấp. Và sau này, kể từ 2012 chương trình được sản xuất bởi BHD và phát sóng trên kênh VTV3. Chương trình được chịu trách nhiệm sản xuất, đạo diễn và dẫn bởi Dustin Nguyễn.
Cuộc đua kỳ thú đã trải qua sáu mùa thi với chiến thắng của đội Baggio - Thành Phúc (mùa 1 - 2012), đội Thu Hiền - Diệp Lâm Anh (mùa 2 - 2013 ), đội Hương Giang - Criss Lai (mùa 3 - 2014), đội Ngọc Anh - Nhật Anh (mùa 4 - 2015), đội Tiến Đạt - Lincoln (mùa 5  - 2016 -  All Stars) và đội H'Hen Niê - Lệ Hằng (mùa 6 - 2019 ).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức
 Amazing Race community

Truyền hình thực tế

Trò chơi truyền hình Mỹ


title: Meroglossa torrida

text:
Meroglossa torrida là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Meroglossa
Động vật được mô tả năm 1879


title: Haplochromis macconneli

text:
Haplochromis macconneli là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Lake Turkana, miền bắc Kenya.

Chú thích

Tham khảo

 Odhiambo, E.A. & Hanssens, M. 2005. Haplochromis macconneli. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Động vật Kenya
Haplochromis
Động vật được mô tả năm 1974
Cá Hồ Turkana


title: Duệ Tông

text:
Duệ Tông (chữ Hán: 睿宗) là miếu hiệu của một số vị vua ở Trung Quốc, Việt Nam và Triều Tiên.

Việt Nam
Trần Duệ Tông Trần Kính: 1337 - 1377 thọ 41 tuổi, tại vị 1373 - 1377
Nguyễn Duệ Tông (truy tôn) Nguyễn Phúc Thuần tức chúa Nguyễn Định Vương: 1754 - 1777 thọ 24 tuổi, tại vị 1765 - 1777

Trung Quốc
Đường Duệ Tông Lý Đán: 662 - 716 thọ 55 tuổi, tại vị 684 - 690 và 710 - 712
Bắc Hán Duệ Tông (954-968)
Kim Duệ Tông Hoàn Nhan Tông Nghiêu (Kim Thế Tông truy tôn)
Nguyên Duệ Tông (truy tôn) Bột Nhi Chỉ Cân Đà Lôi: 1193 - 1232 thọ 40 tuổi, tại vị 1227 - 1229
Minh Duệ Tông (truy tôn) Chu Hữu Nguyên: 1456 - 1519 thọ 54 tuổi, tại vị 1487 - 1519

Triều Tiên
Cao Ly Duệ Tông Vương Vũ: 1079 - 1122 thọ 44 tuổi, tại vị 1105 - 1122
Triều Tiên Duệ Tông Lý Hoảng: 1450 - 1469 thọ 20 tuổi, tại vị 1468 - 1469

Xem thêm
Duệ Đế
Duệ hoàng hậu
Duệ vương

Miếu hiệu


title: Colin Firth

text:
Colin Andrew Firth (sinh ngày 10 tháng 9 năm 1960) là một diễn viên người Anh. Ông sinh ra trong một gia đình trí thức. Cha mẹ ông đều làm giảng viên Đại học Hoàng gia Winchester.

Khi mới được 2 tuần tuổi, cha mẹ Firth đã chuyển tới Nigeria và sau đó khi thì ở Ấn Độ, khi thì ở Mỹ. Do thời thơ ấu được chứng kiến cảnh đói nghèo ở Nigeria và thừa hưởng tính tiết kiệm của cha mẹ nên Firth không để cho cuộc sống của người nổi tiếng làm "nhiễm" phong cách sống của mình.

Colin Firth bắt đầu sự nghiệp của mình trong serie phim truyền hình Pride and Prejudice (1995) của kênh BBC. Sau đó, ông tiếp tục thủ vai chính trong serie phim Nhật ký tiểu thư Jones, Shakespeare in Love và Love Actually cùng nhiều phim khác. Firth cũng tham gia đóng kịch và thường xuyên diễn trên sân khấu trong thời gian 1983 - 2002. Vai diễn nổi tiếng nhất của ông cho đến nay là Vua George VI trong phim The King's Speech.

Chú thích

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Colin Firth Interview Part One and Part Two New Statesman – June 2010
 Colin Firth Life in Pictures Interview  recorded at BAFTA London - December 2010
 theartsdesk Q&A with Colin Firth Transcript of series of in-depth interviews, February 2011
 Colin Firth học nói lắp để đóng "Diễn văn của nhà vua"

Sinh năm 1960
Phim và người giành giải Oscar cho nam diễn viên xuất sắc nhất
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên điện ảnh Anh
Nam diễn viên sân khấu Anh
Nam diễn viên truyền hình Anh
Nam diễn viên Anh thế kỷ 20
Nam diễn viên Anh thế kỷ 21
Người giành giải BAFTA cho Nam diễn viên xuất sắc nhất
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất


title: Vincelles, Jura

text:
Vincelles là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 362.Ước lượng dân số năm 2006 là 349.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Diêm vương

text:
Diêm Ma La Già (chữ Hán: 閻魔羅闍, dịch âm từ tiếng Phạn "यमराज" Yamarāja - Quả ma nhật hạ), gọi tắt là Diêm La vương (閻羅王) hoặc Diêm vương (閻王), Minh vương (冥王) là thần cai quản địa ngục trong tín ngưỡng Ấn Độ giáo và Phật giáo.

Xem thêm
 Hades - vị thần cai quản địa ngục trong thần thoại Hy Lạp
 Pluto - vị thần cai quản địa ngục trong thần thoại La Mã
 Osiris - vị thần cai quản địa ngục trong thần thoại Ai Cập
Thập điện Diêm vương

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tín ngưỡng
Thần thoại
Phật học
Phật giáo Trung Quốc
Phật giáo Nhật Bản
Phật giáo Tây Tạng
Nam thần chết


title: Allaire, Morbihan

text:
Allaire (Alaer trong tiếng Bretagne) là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích km², dân số năm 1999 là người. Khu vực này có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.

Geography
Sông Arz forms most of the commune's ranh giới đông bắc.

Cư dân của Allaire danh xưng trong tiếng Pháp là Allairiens.

Liên kết ngoài
 French Ministry of Culture list for Allaire
 Bản đồ của Allaire trên Michelin

Tham khảo

 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE
 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan

Xã của Morbihan


title: Nectandra guadaripo

text:
Nectandra guadaripo là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Loài này có ở Colombia và Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Nectandra guadaripo. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Nectandra
Thực vật Colombia
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Amphicnemis isabela

text:
Amphicnemis isabela là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Amphicnemis isabela được miêu tả khoa học năm 2006 bởi Gapud.

Chú thích

Tham khảo

Amphicnemis


title: Ciruelas

text:
Ciruelas là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 105 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: Höfen an der Enz

text:
Höfen hay Höfen an der Enz là một thị xã thuộc huyện Calw, vùng Karlsruhe trong bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức. Dân số thị xã thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 1713 người. Đô thị Höfen an der Enz có diện tích 9,08 km². Höfen nằm bên sông Enz tại rìa bắc của rừng Đen. Thị xã nằm ở nơi xa lộ L343 giao cắt với xa lộ B294 (Gundelfingen - Bretten).

Tham khảo


title: Priopus sumatrensis

text:
Priopus sumatrensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Nomada armatella

text:
Nomada armatella là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1903


title: 3570 Wuyeesun

text:
3570 Wuyeesun (1979 XO) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3570 Wuyeesun

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Stenopelmatus cahuilaensis

text:
Stenopelmatus cahuilaensis là một loài côn trùng thuộc họ Stenopelmatidae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Orthopteroid Specialist Group 1996. Stenopelmatus cahuilaensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Động vật Mỹ
C
Động vật được mô tả năm 1967


title: Vườn quốc gia Barakee

text:
Vườn quốc gia Barakee là một vườn quốc gia ở bang New South Wales, Úc, cách thành phố Sydney 257 km về phía bắc.

Vườn quốc gia này có diện tích 32,30 km², và được thành lập ngày 1.1.1999

Tham khảo

Vườn quốc gia New South Wales
IUCN Loại II


title: Nhà Thương

text:
Nhà Thương () hay nhà Ân (), Ân Thương (chữ Hán: 殷商, bính âm: Yīn shāng) là triều đại ở thung lũng sông Hoàng Hà và là triều đại đầu tiên đã được xác nhận rõ ràng về mặt lịch sử của Trung Quốc (theo sử sách Trung Quốc thì trước Nhà Thương đã có nhà Hạ, nhưng hiện chưa tìm được bằng chứng khảo cổ (văn tự, di tích, lăng mộ...) đủ để xác nhận rõ ràng về sự tồn tại của nhà Hạ). Theo biên niên sử dựa trên các tính toán của Lưu Hâm thì nhà Thương trị vì từ khoảng năm 1766 TCN tới khoảng năm 1122 TCN, tuy nhiên theo biên niên sử dựa theo Trúc thư kỉ niên thì khoảng thời gian này là 1556 TCN tới 1046 TCN. Các kết quả của Hạ Thương Chu đoạn đại công trình  coi khoảng thời gian này là từ 1600 TCN tới 1046 TCN.

Thành lập

Theo ghi chép trong lịch sử, nhà Thương tiếp nối sau triều đại có tính huyền thoại là nhà Hạ (triều đại cần khảo chứng thêm) và trước nhà Chu. Triều đại này trước sau có 30 đời vua trị vì, bắt đầu từ vua Thành Thang và kết thúc ở vua Trụ. Nhà Thương bắt đầu nổi lên từ phía Tây châu thổ sông Vị. Bằng vũ lực, nhà Thương thống nhất vùng đồng bằng phía bắc Trung Quốc, xây dựng chế độ theo hình thức phong kiến phân quyền: các chư hầu đều có sự độc lập nhất định trong việc quản lý và cai trị vương quốc của mình, nhà vua sẽ có trách nhiệm trực tiếp đối với các chư hầu lớn, và các chư hầu lớn sẽ lại có trách nhiệm trực tiếp đối với các chư hầu nhỏ. Các chư hầu đều phải tuân thủ nghĩa vụ đóng thuế, tiến cống và các nghĩa vụ của bậc quân thần theo quy định.

Lãnh thổ

Sử Trung Hoa bắt đầu được ghi chép thành văn từ thời nhà Thương, và những điều chép đó đúng với kết quả các công trình khai quật. Tới 1964, người ta đã in và công bố 41.000 hình khắc giáp cốt văn, và 3000 chữ khắc thời đó.

Văn minh đời Thương đã đạt mức cao của thời đại đồ đồng, nhưng nhà Thương thành lập trong hoàn cảnh nào, dân Trung Hoa từ văn minh nhà Hạ chuyển qua văn minh nhà Thương ra sao thì vẫn còn thiếu nhiều tài liệu.

Các bộ sử đời sau chỉ biết đại khái rằng: vua Thành Thang sau khi diệt vua Kiệt nhà Hạ, khai sáng nhà Thương, quy tụ được nhiều bộ lạc và đất đai nhà Thương gồm các tỉnh Sơn Tây, Sơn Đông, Hà Bắc, Hà Nam ngày nay.

Kinh đô mới đầu ở đất Bạc, sau bị các dân tộc du mục ở phía Tây lấn, phải dời chỗ 7 lần, lần cuối cùng tới Ân Khư (khư nghĩa là đồi) ở phía Đông, gần An Dương, đổi quốc hiệu là Ân.

Nhà Thương gồm tất cả 30 đời vua (theo các giáp cốt), gần đúng với Sử ký Tư Mã Thiên, chỉ khác có 5 ông. Mười ba vua đầu thường là anh truyền ngôi cho em trai, hiếm lắm mới có trường hợp cha truyền cho con. Nhưng đến bốn đời vua cuối thì đều truyền cho con trai và từ đó thành lệ cho tất cả các triều đại sau.

Sử chép thời đó có tới ngàn chư hầu; có lẽ chỉ một số ít ở gần kinh đô thì nhà Thương mới trực tiếp cai quản, còn ở xa kinh đô thì là những bộ lạc tương đối độc lập. Đó là nguồn gốc của chế độ phong kiến phân quyền sẽ thấy phát triển ở đầu nhà Chu rồi suy tàn ở cuối thời đó.

Thành thị nhà Thương còn khá nhỏ. An Dương, kinh thành lớn nhất đời nhà Thương và cũng là kinh đô, có chu vi cung điện chỉ có 800 mét. Cung điện của nhà vua hướng về phía Nam, gồm ba điện (minh đường), điện nào cũng cất bằng gỗ, nóc có hai mái. Một điện ở giữa là chỗ họp triều đình, phía Đông điện đó là nhà thái miếu, thờ tổ tiên nhà vua; phía Tây là nơi thờ thần Xã Tắc. Ở phía Bắc cung điện, dựng một cái chợ; phía Nam dành cho các triều thần, và một số thợ thủ công chế tạo vũ khí, chiến xa, các đồ tự khí bằng đồng... Đồ đồng thời nhà Thương đã đạt độ tinh xảo hạng nhất thế giới khi đó.

Khí hậu
Vào thời nhà Thương vùng Trung Nguyên có khí hậu ấm áp hơn ngày nay, thích hợp cho các loài đồng vật nhiệt đới và á nhiệt đới sinh sống. Người ta đã đào được nhiều xương và văn khắc có nhắc đến các loài động vật nhiệt đới và á nhiệt đới như trâu, voi, tê, báo, linh dương, lợn vòi vân vân cho thấy vào thời nhà Thương chúng đã từng sống tại đây. Nhờ có nguồn cung cấp ngà voi dồi dào nên Trung Quốc thời nhà Thương có nghề chạm khắc ngà voi phát triển. Người ta đã khai quật được tại Trung Nguyên nhiều đồ vật thời nhà Thương làm bằng ngà voi.

Tôn giáo, thời huy hoàng

Kinh đô của nhà Thương lúc đầu đóng ở đất Bạc nay thuộc huyện Thương Khâu, tỉnh Hà Nam của Trung Quốc. Do việc trị thủy thời đó còn hạn chế, lũ lụt, thiên tai thường xuyên xảy ra, vì vậy phải thiên đô nhiều lần. Tới đời vua Bàn Canh (1401 - 1374 TCN), khoảng năm 1384 TCN nhà Thương đã chuyển kinh đô về đất Ân và từ đó ổn định ở nơi này. Vì vậy, nhà Thương còn được gọi là nhà Ân.

Hai nét căn bản của xã hội đời Thương là:
 Mới đầu theo chế độ mẫu hệ cho nên vua chết thì truyền ngôi cho em cùng mẹ, rồi tới cuối theo chế độ phụ hệ, truyền ngôi cho con.
 Tôn giáo đa thần: thần sông, núi, mưa, gió, sấm... nhất là thần sinh sản (fécondité). Cao hơn hết là Thượng đế, hình người, tạo ra người và vạn vật; rồi tới thần Đất, hình một người đàn bà, sinh ra và nuôi vạn vật.

Để cho đất sản xuất được nhiều, mùa màng trúng, người ta tế lễ và giết người, súc vật trong mỗi buổi tế. Các công trình khai quật ở An Dương từ 1950 chứng tỏ rằng số người bị hy sinh rất lớn, nhất là khi chôn cất nhà vua. Có một ngôi mộ, người ta khai quật được ở chung quanh trên 300 bộ xương người, có bộ được toàn vẹn, có bộ bị chặt đầu. Những bộ xương đó có thể là của hoàng hậu, cung phi, các hầu cận vua, vệ binh, đánh xe, một số quan tướng nữa... Tục đó duy trì rất lâu, mãi đến thời nhà Hán mới gần hết; và người ta thay tuẫn táng người bằng những hình nộm đan bằng tre, hay những tượng lớn như người thật, bằng đá, gỗ hay đất nung; sau cùng bằng những hình nhỏ bằng đất nung và những đồ vàng giấy (đồ vàng mã) đốt trong đám táng. Tục đốt hàng mã đó, ngày nay ở các nước Đông Á vẫn còn.

Lúc này bên cạnh các vua nhà Thương có nhiều lãnh chúa và quý tộc. Một trò giải trí thường ngày của họ là tổ chức các cuộc đi săn. Vua và quý tộc ở tại những ngôi nhà lộng lẫy với tường bằng đất nện hay gạch bằng đất nung trong khi những người dân thường tiếp tục sống trong những ngôi nhà hầm như hồi sơ khai. Vị vua nhà Thương là vị chủ tế cao nhất, và ông ta có một bộ máy hành chính quan lại, gồm các vị quan, các vị chủ tế cấp thấp hơn và những người coi việc bói. Cũng giống như những nền văn minh dựa trên chiến tranh khác, họ cũng bắt nô lệ, những người nô lệ phải lao động và trồng cấy. Phụ nữ trong nền văn minh nhà Thương phụ thuộc vào đàn ông, những người phụ nữ quý tộc có nhiều tự do và bình đẳng hơn so với phụ nữ thường dân.

Trong triều đại nhà Thương, nền văn minh dọc sông Hoàng Hà đã đào những con ngòi dẫn nước tưới mùa màng. Các cộng đồng đã có rãnh thoát nước ra ngoài thành phố. Họ biết sản xuất bia từ kê. Họ mở rộng thương mại và sử dụng tiền dưới dạng vỏ ốc. Các thương gia đời Thương buôn bán muối, sắt, đồng, thiếc, chì và antimon, một số thứ trong số chúng được nhập khẩu từ các nước xa xôi. Tới đầu năm 1300 TCN một nền công nghệ đúc đồng đã phát triển. Công nghệ đúc đồng này muộn hơn so với châu Âu và Tây Á nhưng lại phát triển nhất trên thế giới.

Chữ viết
Khoảng năm 1300 trước Công Nguyên chữ viết đầu tiên được biết đã xuất hiện ở nền văn minh nhà Thương - họ đã phát triển chữ viết có hơn ba nghìn ký tự, một phần là tượng hình và một phần là tượng thanh (ngữ âm – phonetic). Loại chữ viết này được thể hiện trên những phần xương phẳng của gia súc hay xương hươu, trên vỏ sò và mai rùa và có lẽ trên cả gỗ. Chúng là những đoạn ghi chép liên quan đến việc bói toán tương lai. Bằng cách chọc một cái que nóng vào một cái xương hay vỏ sò, vật đó sẽ nứt ra, và những đường nứt biểu tượng cho các chữ cái sẽ cho biết câu trả lời cho rất nhiều câu hỏi: thời tiết sẽ thế nào, có xảy ra lũ lụt không, sẽ được mùa hay mất mùa, khi nào là thời gian thích hợp nhất để săn bắn và đánh cá, các câu hỏi về sức khoẻ hay thậm chí về thời điểm thích hợp để xuất hành.

Người dân dưới nền văn minh Thương dường như cùng có sự thúc đẩy tôn giáo giống như những dân tộc khác. Họ coi các hiện tượng thiên nhiên là do nhiều vị thần sử dụng ma lực tạo ra, các vị thần được gọi là quỷ thần (Kuei-shen), một từ miêu tả ma quỷ hay linh hồn. Họ có một vị thần mà họ cho rằng làm ra mưa. Họ có một vị thần sấm và một vị thần cho mỗi quả núi, con sông và cánh rừng. Họ có một vị nữ thần của Mặt Trời, một nữ thần Mặt Trăng và một thần gió. Giống như các dân tộc trồng cấy khác, họ có một vị thần của sự phì nhiêu, màu mỡ. Họ tin rằng một vị thần cao cấp nhất ngự trị ở trung tâm thiên đường và trao thưởng cho những người có đạo đức tốt. Và các vị thần của họ có những khuôn mặt giống người châu Á hơn người châu Âu.

Giống như các thầy tế ở Tây Á, các thầy tế của nhà Thương cũng hiến tế cho các vị thần của họ, đút lót cho họ, tin rằng các vị thần sẽ tạo ra sự rộng lượng, nhân từ hay cái xấu xa phép thuật. Việc lũ lụt xảy ra thường xuyên cũng như những tai ương khác khiến người dân nhà Thương tin rằng một số vị thần là tốt và một số khác làm điều xấu. Và họ tin rằng một vị thần xấu làm người ta đi sai đường và ăn thịt người.

Người dân nhà Thương tin vào một thiên đường không nhìn thấy được mà con người sẽ được lên đó sau khi họ chết. Nhà Thương nói với thần dân của họ rằng thiên đường là nơi mà các vị vua triều đại trước của họ đang trú ngụ. Các nhà quý tộc rất quan tâm đến địa vị của mình và thường kiêu hãnh về nguồn gốc tổ tiên. Họ lưu giữ các bản gia phả dòng họ và coi tổ tiên là thần thánh có nguồn gốc từ một loài vật nào đó – các vị thần trở thành biểu tượng của dòng họ như những vật tổ tương tự với các dân tộc ở châu Mỹ. Người dân thường, trái lại, không có họ và phả hệ và không tham dự vào sự thờ phụng tổ tiên.

Các nhà quý tộc tin rằng con người có một linh hồn được tạo ra từ khi thụ thai. Họ tin rằng linh hồn đó vừa vẫn cư trú trong thân người sau khi chết vừa đi lên một thế giới không nhìn thấy được nơi các linh hồn người chết trú ngụ. Các nhà quý tộc tinh rằng ở thế giới vô hình đó tổ tiên của họ sống trong triều đình của các vị thần và có quyền lực hướng dẫn và giúp đỡ con cháu trong hiện tại. Quý tộc coi tổ tiên cũng cần được ăn uống. Ở nơi mồ mả họ dâng thức ăn và rượu cho những người thân và tổ tiên đã qua đời - một lễ nghi mà chỉ đàn ông mới được phép tiến hành, điều này khiến họ rất cần sinh con trai trong gia đình. Họ tin rằng nếu việc thờ cúng bị gián đoạn, các linh hồn sẽ biến mất và các linh hồn chết đói, để trả thù, sẽ biến thành quỷ. Khi một vị quý tốc muốn có đặc ân từ tổ tiên, ngoài việc dâng cúng ông ta còn phải hiến tế súc vật. Nếu một vị vua muốn có đặc ân từ chúa trời, ông ta sẽ hiến tế bằng con người.

Quân sự

Những lăng mộ vua nhà Thương được khai quật cho thấy họ có thể đưa ra trận từ ba đến năm nghìn binh lính. Các đồ vật chôn theo vua được tìm thấy là các đồ trang sức cá nhân và những cái giáo mũi đồng và những phần còn lại của những cái cung và mũi tên. Ngựa và xe ngựa cũng được chôn cùng với vua để chở lính ra trận. Và khi vị vua chết, người đánh xe, chó, người hầu và những nhóm mười người - những người bị chặt đầu trong lễ bái bằng rìu đồng cũng bị chôn cùng với vua.

Khoảng giữa đời Thương, người Trung Hoa bắt đầu nuôi ngựa. Có ngựa rồi thì có chiến xa, chiến thuật đánh trận thay đổi hẳn. Chiến xa của Trung Hoa có nhiều liên quan với chiến xa của các nước Tây Á, có thể là từ các dân tộc Ấn-Âu cổ đại truyền sang. Không rõ chiến xa cuối đời Thương ra sao, nhưng chắc cũng không khác mấy so với chiếc xe đời Chu: Xe có hai bánh, một thùng xe hẹp, ngắn, bịt ở phía trước, mở ở phía sau. Phía trước có một cái gọng. Mỗi xa có bốn con ngựa, người đánh xe ngồi ở giữa cầm cương, bên trái là một chiến sĩ cầm cung, bên phải là một chiến sĩ cầm thương. Ngựa và ba người trên chiến xa đều mặc áo giáp bằng da thú. Có ba chiếc mộc bằng gỗ nhẹ đặt ở phía trước xe che chở cho ba người trên xe. Mỗi người còn đeo thêm một chiếc mộc. Thêm một vài khí giới nữa đặt ở tầm tay người cầm thương: vũ khí cán dài có mác, đinh ba bằng kim thuộc để móc, đâm quân địch. Người đánh xe và chiến sĩ đều ở giai cấp thượng lưu. Lính là thường dân, đi bộ, để chiến sĩ sai bảo: đào đất, bắc cầu, chăn ngựa, đốn cây, kiếm củi... Họ không dự chiến, chỉ đứng ở xa hỗ trợ.

Diệt vong
Vua thứ 30 nhà Thương là Trụ Vương hoang dâm vô đạo, bạo ngược tàn ác, mất lòng nhân dân và các chư hầu.

Bộ tộc Chu ở sông Vị có lãnh chúa là Tây Bá Cơ Xương tài đức vẹn toàn, ngoài ra còn có tiềm lực về quân sự và kinh tế hùng mạnh nhất trong các chư hầu. Trụ Vương nhiều lần đã phái quân tướng triều đình tây chinh để trừ hậu họa nhưng không thành. Tây Bá Cơ Xương dù biết Trụ Vương vô đạo nhưng vẫn một mực giữ lòng trung, không khởi binh tướng xâm phạm. Cơ Xương mất truyền ngôi cho con trưởng, sau đó ngôi Vương được truyền lại cho người em Cơ Phát. Sau nhiều lần dẹp tan quân xâm lược, Cơ Phát đã tập hợp chư hầu đi đánh Trụ Vương, cứu muôn dân khỏi cảnh lầm than.

Sau khi lấy được 5 ải biên thùy của nhà Thương, vào khoảng năm 1122 TCN, hai bên quyết chiến ở trận Mục Dã. Quân Trụ Vương tuy đông nhưng binh lính không có tinh thần chiến đấu cho bạo chúa nên nhanh chóng tan rã. Trụ Vương co cụm về hoàng cung, sau đó một mình lên Lộc Đài tự thiêu mà chết. Nhà Thương diệt vong.

Hậu duệ
Xem chi tiết: Vũ Canh, Tống (nước)

Cơ Phát lên ngôi vua (Chu Vũ Vương), phong cho con Trụ Vương là Vũ Canh ở đất Ân để giữ hương hỏa nhà Thương. Sau khi Vũ Vương chết, con là Thành Vương lên thay còn nhỏ. Vũ Canh thuyết phục được 3 người em Vũ Vương là Quản Thúc, Hoắc Thúc, Sái Thúc nổi loạn chống nhà Chu.

Phụ chính nhà Chu là Chu Công Đán mang quân dẹp loạn, giết Vũ Canh và lập người tông thất khác nhà Thương là Vi Tử Khải làm vua nước Tống. Tống trở thành một chư hầu của nhà Chu, tồn tại đến thời Chiến Quốc, truyền nối được 34 vua thì bị nước Tề diệt (286 TCN).

Một nhánh khác từ nước Tống dời sang nước Lỗ vào đầu thời Xuân Thu đổi làm họ Khổng, cháu 5 đời chính là đức Khổng Phu Tử thủy tổ của Nho giáo. Khổng Phu Tử truyền nối đến ngày nay trực hệ đã đến hơn 80 đời qua 2500 năm có lẻ, con cháu ở rải rác khắp trên thế giới từ Âu sang Á từ Mĩ sang Phi.

Các vị vua nhà Thương

Thế phả nhà Thương

Danh sách thủ lĩnh nhà Thương
 Tiết (契, con của Đế Cốc Cao Tân thị với bà thứ phi Giản Địch, được vua Thuấn phong ở đất Thương)
 Chiêu Minh (昭明, con Tiết)
 Tướng Thổ (相土, con Chiêu Minh)
 Xương Nhược (昌若, con Tướng Thổ)
 Tào Ngữ (曹圉, con Xương Nhược)
 Minh (冥, con Tào Ngữ)
 Vương Hợi (王亥, con Minh)
 Vương Hằng (王恆, em Vương Hợi)
 Thượng Giáp Vi (上甲微, con Vương Hợi)
 Báo Ất (報乙, con Thượng Giáp Vi)
 Báo Bính (報丙, con Báo Ất)
 Báo Đinh (報丁, con Báo Bính)
 Chủ Nhâm (主壬, con Báo Đinh)
 Chủ Quý (主癸, con Chủ Nhâm)
 Lý (履, con Chủ Quý - làm vua nước Thương được 17 năm thì khởi binh diệt Hạ rồi được chư hầu tôn làm Thiên Tử, theo văn tự Giáp cốt còn gọi là Cao Tổ Ất, chính là vua Thành Thang)

Xem thêm
 Nhà Hạ
 Nhà Chu
 Tống (nước)

Chú thích

Tham khảo
 Các vua nhà Thương

Liên kết ngoài
 Bản đồ nhà Thương

Chư hầu nhà Hạ
Nhà Thương
Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc
Cựu quốc gia châu Á
Trung Quốc thế kỷ 11 TCN


title: Pellegriniodendron diphyllum

text:
Pellegriniodendron diphyllum là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này có ở Cameroon, Bờ Biển Ngà, Gabon, và Ghana.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Pellegriniodendron diphyllum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Pellegriniodendron
Thực vật Tây Phi