Điều 88 Bộ luật Hình sự năm 1999 về hành vi Tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã được sủa đổi, bổ sung năm 2015 theo quy định tại điều 117 của Bộ luật Hình sự năm 2015

Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là tội danh hình sự được quy định theo Điều 117 Luật Hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Điều này được ghi trong Chương XIII, Bộ Luật hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2015, thi hành năm 2018.

Điều 117
Điều 117. Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam:
Người nào có một trong những hành vi sau đây nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm:
a) Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm có nội dung xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân;
b)  Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm có nội dung bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân;
c) Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm gây chiến tranh tâm lý.
Phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.
Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến '''05 năm. Đánh giá
 Theo ông Brad Adams, giám đốc Á châu của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, thì "chính phủ Việt Nam đã nhiều lần từ chối không chịu sửa đổi hoặc rút lại những điều khoản về an ninh quốc gia trong bộ hình luật, như điều khoản 88, kết tội những người đối lập ôn hoà...[và] tiếp tục dùng những luật này để bắt những người chỉ trích phải im tiếng". Ông cũng phê phán việc "chính phủ Việt Nam coi việc phát biểu quan điểm là một tội phạm", và kêu gọi chấm dứt "bỏ tù những người bất đồng chính kiến".
 Một số thanh niên trẻ trong nước cho rằng "Điều 88 rất mơ hồ, thiếu minh bạch chỉ có lợi cho Đảng và nhà nước" thông qua cuộc phỏng vấn với đài RFA.

 Giáo sư Allen Weiner, Đồng Giám đốc Chương trình Luật Quốc tế của Trường Luật Stanford nói qua BBC:"Việc sử dụng điều 79 và 88 Bộ Luật Hình sự Việt Nam, ít nhất như cách Việt Nam sử dụng với những nhà hoạt động này, vi phạm luật nhân quyền quốc tế."
 Trong phiên họp thứ 41 Ủy ban Thường Vụ Quốc hội (UBTVQH), Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho ý kiến về điều 88: "Tôi nói thật là ta phát biểu nhiều khi cũng vi phạm, bắt cũng được đấy. Nói như vậy để thấy là không thể để một cái tội chống nhà nước quy định chung chung như vậy, muốn bắt ai thì bắt, đâu có được".

Chỉ trích
Trong thông cáo ngày 14/10 Liên Hợp Quốc kêu gọi chính phủ Việt Nam xóa bỏ điều 88, và các điều 79, 87, 245 và 258 luật hình sự mà cao ủy nhân quyền nói là "vi phạm tiêu chuẩn nhân quyền quốc tế". ông Zeid Ra'ad Al Hussein, Cao ủy nhân quyền Liên Hợp Quốc, nhận định: "Điều 88 trên thực tế biến bất kỳ công dân Việt Nam nào cũng có tội khi họ dùng tự do căn bản để bày tỏ ý kiến, thảo luận hay chất vấn chính phủ và chính sách.", "Điều luật rộng khắp, không định nghĩa rõ ràng giúp quá dễ dàng để dập tắt mọi quan điểm trái chiều và tùy ý tạm giữ cá nhân dám chỉ trích chính sách của chính phủ."

 Nhân vật bị truy tố và kết tội
 Nguyễn Văn Đài
 Lê Thị Công Nhân
 Phạm Thanh Nghiên
 Nguyễn Văn Hải (Blogger Điếu Cày)
 Trần Đức Thạch, Vũ Văn Hùng và Phạm Văn Trội
 Lê Nguyên Sang, luật sư Nguyễn Bắc Truyển và nhà báo Huỳnh Nguyên Đạo
 Nguyễn Xuân Nghĩa, nhà văn, bị bắt tháng 9 năm 2008, tù 6 năm, được thả tháng 9 năm 2014
 Nguyễn Mạnh Sơn, Nguyễn Văn Túc, Nguyễn Hữu Tình, Nguyễn Kim Nhàn, Ngô Quỳnh
 Linh mục Nguyễn Văn Lý
 Lê Công Định
 Cù Huy Hà Vũ bị bắt 05.11.2010, bị xử 7 năm tù, cho sang Mỹ ngày 6.04.2014
Nguyễn Phương Uyên và Đinh Nguyên Kha. Ngày 19 tháng 5 hơn 100 nhân sĩ và trí thức đã viết kiến nghị đòi trả tự do cho 2 sinh viên này
Lô Thanh Thảo
Nguyễn Ngọc Cường (Đồng nai)
Đinh Đăng Định (Đắk Nông) đã bị bắt giam vào tháng 12/2011 sau khi ông phát động một kiến nghị yêu cầu dừng dự án khai thác bô-xít tại Tây Nguyên. Đến tháng 08/2012, ông Định bị kết án tù 6 năm với tội danh "tuyên truyền chống Nhà nước", qua đời ngày 03/04 sau khi vừa được ân xá.
Nguyễn Ngọc Như Quỳnh (Mẹ Nấm)
Nguyễn Viết Dũng, sinh năm 1986, trú tại xã Hậu Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An, bị Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An kết án 6 năm tù giam và 5 năm quản chế tại địa phương theo điều 88 vào ngày 15 tháng 8 năm 2018

 Lời kêu gọi thực thi quyền con người theo Hiến pháp tại Việt Nam
Bản kiến nghị với tên trên là của một số nhà trí thức Việt Nam được công bố vào ngày 25 tháng 12 năm 2012 với mục tiêu chính là "yêu cầu chính quyền hủy bỏ điều 88 Bộ luật Hình sự', được đánh giá là « quy định một cách mù mờ về tội danh tuyên truyền chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam, thực chất là bóp nghẹt quyền tự do ngôn luận đã được Hiến pháp Việt Nam và Công ước Quốc tế về những quyền dân sự và chính trị ghi nhận và bảo đảm ».

Trong số những người ký tên có nhiều tên tuổi như giáo sư Nguyễn Huệ Chi, giáo sư Hoàng Tụy, kinh tế gia Lê Đăng Doanh, thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh. Giới văn nghệ có những người như Phạm Xuân Nguyên, chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội, nhà thơ Nguyễn Duy, nhà văn Nguyễn Đắc Xuân. Không ít người từng làm trong ngành báo chí cũng ký tên như Tống Văn Công, nguyên Tổng biên tập báo Lao động, Nguyễn Trọng Huấn, nguyên Tổng biên tập báo Kiến trúc và Đời sống, Kha Lương Ngãi, nguyên phó Tổng biên tập báo Sài Gòn Giải Phóng.

Qua phỏng vấn với đài phát thanh RFI, ông Nguyễn Quang A cho biết tại sao ông ký: "Tôi ký tên vào cái lời kêu gọi này, đòi chính quyền Việt Nam phải hủy bỏ, trước mắt là hai điều, điều 88 BLHS và nghị định 38 của chính phủ, vì tôi thấy hai cái đó ngược với những cam kết của Việt Nam trong các văn bản pháp luật quốc tế, mà Việt Nam đã cam kết tôn trọng, đồng thời cũng vi phạm Hiến pháp Việt Nam hiện hành."Nhà phê bình văn học Lại Nguyên Ân cho rằng điều 88 của Bộ luật hình sự có thể "gây nguy hiểm" cho hoạt động phát ngôn của nhiều trí thức làm việc trong nhiều lĩnh vực khác nhau trong xã hội và yêu cầu hủy bỏ điều này trong một đơn kiến nghị chung có chữ ký của nhiều nhân sỹ, trí thức và quần chúng.

Bài trên trang "Quân đội nhân dân" ngày 13 tháng 01 năm 2013 cho việc "kêu gọi xóa bỏ Điều 88 Bộ luật Hình sự, 1999 chính là một bước đi quan trọng trong âm mưu, thủ đoạn nguy hiểm của các thế lực thù địch nhằm tước bỏ công cụ pháp lý cơ bản bảo vệ chế độ xã hội và Nhà nước của nhân dân ta."''

Xem thêm
Bất đồng chính kiến ở Việt Nam
Danh sách công dân Việt Nam bị bắt giam theo Điều 117 Bộ luật hình sự năm 2015
Dân chủ tại Việt Nam
Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân
Tuyên truyền
Tâm lý chiến

Chú thích

Liên kết ngoài

Bộ luật Hình sự Việt Nam sửa đổi, bổ sung 2009/Chương XI
Mở tòa xét xử 8 nhân vật 'chống đối'
 Việt Nam bảo vệ Điều 88, BBC.

Pháp luật hình sự Việt Nam
Tù nhân Điều 88
Lợi dụng quyền tự do


title: Megachile sculpturalis

text:
Megachile sculpturalis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1853
Động vật cánh màng châu Á


title: Guantánamo

text:
Guantánamo là một thành phố Đông Nam Cuba, tỉnh Guantánamo, gần Vịnh Guantánamo. Thành phố được kết nối với hệ thống giao thông của các vùng khác của Cuba bằng đường bộ, đường sắt và đường hàng không và với cảng Caimanera và Boquerón. Guantánamo là trung tâm thương mại và chế biến của một khu vực nông nghiệp trồng mía và cà phê. Các ngành công nghiệp chủ chốt bao gồm: chế biến cà phê hạt, nhà máy đường và chế biến muối ăn. Ban đầu có tên gọi là Santa Catalina de Saltadero, thành phố đã được đổi tên và phát triển nhanh chóng vào đầu thế kỷ 19 khi một số lượng lớn dân tị nạn Pháp chạy trốn khỏi cuộc nổi dậy của nô lệ vùng Hispaniola đến định cư ở khu vực này. Một căn cứ hải quân của Hoa Kỳ, bao gồm Trại giam Vịnh Guantánamo, nằm gần đấy. Năm 2000, dân số của thành phố là 208.030.

Liên kết ngoài

 Trang chủ đô thị (tiếng Tây Ban Nha)
 Trang chủ thành phố (tiếng Tây Ban Nha)

Thành phố của Cuba
Thành phố cảng


title: FMA IA-63 Pampa

text:
FMA IA 63 Pampa là một máy bay huấn luyện tiên tiến có khả năng tấn công, được sản xuất tại Argentina bởi hãng FMA với sự giúp đỡ từ hãng Dornier của Đức.

Bối cảnh
Vào năm 1979, nhà máy máy bay quân sự của Không quân Argentina (Fabrica Militar de Aviones SA / FMA) bắt đầu công việc thiết kế máy bay huấn luyện phản lực "IA-63 Pampa" để thay thế cho mẫu máy bay huấn luyện/liên lạc/tấn công hạng nhẹ 4 chỗ là Morane-Saulnier MS-760 sản xuất trước đó đang hoạt động trong biên chế của không quân từ năm 1958. FMA đã nhận được sự giúp đỡ từ Dornier trong việc phát triển dự án. Ba chuyến bay và hai nguyên mẫu thử nghiệm đã được chế tạo, nguyên mẫu của Pampa bay lần đầu tiên vào ngày 6 tháng 10 năm 1984. Tổng cộng 64 chiếc đã được chế tạo cho Không quân Argentina, việc chuyển giao bắt đầu vào năm 1988.

Mặc dù bị ảnh hưởng bởi thiết kế của loại máy bay Dassault-Breguet/Dornier Alpha Jet, nhưng mẫu máy bay Pampa vẫn có những điểm khác biệt, nó chỉ có một động cơ, có kích thước nhỏ hơn và có cánh thẳng thay vì cánh cụp. Nó có hệ thống điện tử hàng không đơn giản hơn máy bay của Pháp-Đức, và nó còn có vai trò quan trọng khác là tấn công.

Các phiên bản

IA 63
Phiên bản đầu tiên, việc sản xuất hàng loạt đã bị chậm trễ và hạn chế do tình trạng kinh tế của Argentina, và kết quả là chỉ có 20 chiếc được chế tạo cho Không quân Argentina trong thời gian đầu, sau đó nhờ kinh tế phát triển việc sản xuất đã được đẩy mạnh. Những máy bay này hiện đang hoạt động trong Lữ đoàn không quân tại Mendoza trong vai trò huấn luyện cao cấp cho các phi công của Argentina.

Vought Pampa 2000
Vào thập kỷ 1990, LTV/Vought đã lựa chọn IA 63 như một thiết kế cơ bản cho Pampa 2000, khi Vought gia nhập vào chương trình hệ thống máy bay huấn luyện cơ bản chung. Thiết kế này đã thuộc về Beechcraft/Raytheon và trở thành T-6 Texan II.

AT-63 Pampa
Với việc mua được FMA của hãng Lockheed-Martin, Pampa đã được đưa vào chương trình MLU (nâng cấp tuổi thọ sử dụng) với việc trang bị động cơ mới, một hệ thống điện tử hàng không hiện đại hơn và hệ thống vũ khí tương tự như trên A-4AR. Dự án mới này được gọi là AT-63 Pampa (Attack-Trainer) và được thương mại hóa bởi Lockheed-Martin. Cho đến bây giờ khách hàng duy nhất là Không quân Argentina, hiện nay đang hiện đại hóa phi đội của mình và đặt mua thêm 6 chiếc nữa. AT-63 cũng được tiếp thị tới Colombia, Hy Lạp và Venezuela.

Quốc gia sử dụng

 Không quân Argentina

Thông số kỹ thuật (IA 63)

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 2
Chiều dài: 35 ft 10,25 in (10,93 m)
Sải cánh: 31 ft 9,25 in (9,68 m)
Chiều cao: 14 ft 1 in (4,29 m)
Diện tích cánh: 168,2 ft² (15,63 m²)
Trọng lượng rỗng: 6.219 lb (2.821 kg)
Trọng lượng cất cánh: 8.378 lb (3.800 kg)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 11.023 lb (5.000 kg)
Động cơ: 1× động cơ phản lực Garrett TFE731-2-2N, 3.500 lbf (15,6 kN)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 466 mph (750 km/h)
Tầm bay: 1.500 km (930 dặm)
Trần bay: 42.325 ft (12.900 m)
Vận tốc lên cao: n/a
Lực nâng của cánh: n/a
Lực đẩy/trọng lượng: n/a

Vũ khí
2× pháo 30mm
4 giá treo vũ khí dưới cánh, mang tối đa 1.160 kg (2.557 lb) vũ khí

Tham khảo

Liên kết ngoài
AT-63 Official page at Lockheed Martin website
Global Security.org page Plane specifications

Nội dung liên quan

Máy bay có tính năng tương đương
 Dassault/Dornier Alpha Jet

Máy bay FMA
Máy bay huấn luyện quân sự Argentina 1980–1989
Máy bay cường kích Argentina 1980–1989
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay cường kích
Máy bay huấn luyện
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh trên


title: Matsui Iwane

text:
là một đại tướng của Lục quân Đế quốc Nhật Bản, là Tư lệnh Phương diện quân Trung tâm Trung Quốc kiêm Tư lệnh Thượng Hải Viễn Chinh quân. Tòa án Quân sự Quốc tế Viễn Đông đã phán quyết Matsui là người chịu trách nhiệm cao nhất về thảm sát Nam Kinh, là tội phạm chiến tranh loại BC. Do đó, Matsui đã bị tử hình.

Ông còn từng được Đế quốc Nhật Bản tặng danh hiệu danh dự hạng nhất, Huân chương Cánh Diều Vàng (huân chương quân công hạng nhất). Sau khi mất, ông được thờ tại đền Yasukuni ở Tokyo. Đền này xếp ông là vị thần hạng Chính tam vị. Ở Aichi, quê của Matsui, ông được thờ tại Miếu Junkoku Nanashi (殉国七士廟).

Trong khi đó, phía Trung Quốc hiện nay cho rằng Matsui Iwane là tượng trưng của tính tàn bạo của quân đội Đế quốc Nhật Bản, không nên chỉ đánh giá tội ác của Matsui với tư cách là chỉ huy quân đội mà còn với tư cách là cán bộ cao cấp của nhà nước Nhật Bản, nghĩa là đáng phải xếp là tội phạm chiến tranh loại A.

Tham khảo

 Shudo Higashinakano Thảm sát Nam Kinh: Fact Versus Fiction 2005 Sekai Shuppan, Inc. ISBN 4-916079-12-4, ISBN 4-916079-13-2, http://www.sdh-fact.com/ (Phiên bản Nhật nguyên bản: Nankin gyakusatsu no tettei kensho 1998 Tendensha ISBN 4-88656-153-5 C0021)
 Yoshida Hiroshi Tennou no guntai to Nankin jiken 1998 Aoki shoten, ISBN 4-250-98019-7.

Liên kết ngoài

 興亜観音ホームページ  trên www.history.gr.jp

Đại tướng Lục quân Đế quốc Nhật Bản
Thảm sát Nam Kinh
Người Aichi


title: Ali Hassan al-Majid

text:
Ali Hassan al-Majid (tiếng Ả Rập: علي حسن عبد المجيد التكريتي, Latin hóa: ʿAlī Ḥasan ʿAbd al-Majīd al-Tikrītī; 30 tháng 11, 1941 – 25 tháng 1, 2010) là cựu bộ trưởng Bộ quốc phòng Iraq, thành viên đảng Ba'ath, bộ trưởng nội vụ, chỉ huy quân sự và quốc trưởng Cơ quan tình báo Iraq. Ông cũng là thống chế Kuwait bị chiếm đóng trong Chiến tranh vùng Vịnh.

Là người em họ đầu tiên và cũng là bộ hạ tích cực của cựu Tổng thống Iraq Saddam Hussein, ông trở nên nổi danh trong thập niên 1980 và 1990 cho vai trò của mình trong các chiến dịch của chính phủ Iraq chống lại các lực lượng phản kháng nội bộ, từ bộ tộc nổi loạn Kurd tại phía bắc, và những người hồi giáo Chiisme bất đồng quan điểm tại miền Nam. Ông al-Majid có biệt danh là "Ali hóa học" vì ông từng cho sử dụng chất hóa học để tiêu diệt người thiểu số..

Al-Majid bị bắt theo sau cuộc xâm lược Iraq 2003 và bị cáo buộc tội ác chiến tranh, tội ác chống nhân loại và tội diệt chủng. Ông bị kết án vào tháng 6 năm 2007 và bị tử hình cho tội ác đã làm trong chiến dịch Anfal thập niên 1980. Sự kháng cáo của ông chống lại cái chết đã bị bác bỏ ngày 4 tháng 9 năm 2007.

Tiểu sử
Ali Hassan sinh năm 1941 (ngày chính xác không biết) ở Tikrit. Ông là một thành viên của Gia tộc Bejat của chi phái al-Bu Nasir, người anh họ Saddam Hussein của ông cũng thế; Saddam sau đó dựa rất nhiều vào các thị tộc để bổ sung thêm các chức vụ trong chính phủ của mình. Giống như Saddam, Ali Hassan xuất thân từ một gia đình nghèo. Ông làm việc như là một tài xế và sứ giả lái xe gắn máy trong quân đội Iraq đến khi đảng Baas giành chính quyền năm 1968.

Chiến dịch Anfal
Sau khi Saddam Hussein bại trận trong cuộc chiến vùng Vịnh năm 1991, người Chiisme ở phía Nam và người Kurd ở phía Bắc nổi dậy chống chế độ và chiếm 14 trong số 18 tỉnh ở Iraq. Quân đội Hoa Kỳ thành lập khu vực an toàn cho người Kurd ở ba tỉnh phía Bắc, ngăn không cho Saddam tiến vào tấn công.

Tuy nhiên lính của Saddam đã tiến vào khu sinh sống của người theo giáo phái Chiisme ở phía Nam và đàn áp cuộc nổi dậy, giết chết hàng chục ngàn người.

Chiến tranh vùng Vịnh và Iraq
Ali Hassan bổ nhiệm vào Bộ trưởng Chính quyền Địa phương sau khi Chiến tranh Iran – Iraq kết thúc năm 1988, với trách nhiệm tái định cư vùng của người Kurd với cư dân Ả Rập tái định cư từ các nơi khác tại Iraq. Hai năm sau, khi Iraq xâm lược Kuwait tháng 8 năm 1990, ông trở thành thống chế quân sự của lãnh thổ bị chiếm đóng. Ông thành lập chính phủ đàn áp Kuwait và cướp phá. Tháng 11 1990, Ali Hassan được gọi về Iraq và được bổ nhiệm Bộ trưởng Nội vụ vào tháng 3 năm 1991. Theo sau Iraq bại trận trong cuộc chiến, ông chỉ huy càn quét cuộc nổi loạn người Chiisme tại miền Nam cũng như người Kurd tại miền Bắc. Cả hai cuộc khởi nghĩa bị đàn áp với hành động tàn bạo, cả ngàn người chết.

Sau đó ông trở thành cột trụ của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, mặc dù anh ta hơi thất bại từ sự gia hạn năm 1995 khi Saddam đuổi việc ông sau khi phát hiện ra rằng Ali Hassan bị dính vào vụ buôn lậu lúa bất hợp pháp cho Iran. Vào tháng 12 năm 1998, tuy nhiên, ông được Saddam gọi lại và bổ nhiệm chỉ huy khu vực phía nam của Iraq, nơi máy bay Hoa Kỳ và Anh ngày càng hoạt động tích cực trong nhiệm vụ thực hiện các cuộc không kích ở khu vực cấm bay phía Nam. Ali Hassan đã được bầu lại vào chức vụ này vào tháng 3 năm 2003, ngay lập tức trước khi bắt đầu Chiến tranh Iraq. Ông đóng ở cảng phía Nam của thành phố Basra và đã ở đó, vào tháng 4 năm 2003, nguồi tin báo cáo sai rằng ông đã chết trong cuộc không kích.

Ali Hassan thoát chết cuộc tấn công, nhưng bị bắt bởi lực lượng Hoa Kỳ ngày 17 tháng 8 năm 2003. Ông bị liệt kê như người bị truy bắt nhiều nhất thứ 5 tại Iraq, hiển thị như là Vua của Phần Cuối trong bộ bài với những lá bài người Iraq rất được muốn. Năm 2006 ông bị buộc tội diệt chủng và tội ác chống nhân loại cho vai trò của mình trong chiến dịch Anfal và được chuyển giao cho Tòa án Đặc biệt Iraq để xét xử. (Tuy nhiên, ông chưa bị kết án với cuộc tấn công tháng 3 năm 1988 vào Halabja; chuyện này đang được xử lý như một trường hợp riêng biệt mà chưa đến để xét xử.))

Kết án
Vào thứ Ba, 2 tháng 12 năm 2008, một tòa án đặc biệt ở Iraq tuyên án tử hình Hassan al-Majid. Tòa kết tội ông ta đã đàn áp cuộc nổi dậy của người Chiisme năm 1991 ở vùng nam Iraq. Al-Majid lãnh án tử tình sau khi bị kết án năm 2007 vì đã chỉ huy vụ giết hàng chục ngàn người Kurd trong cuộc đàn áp vào cuối thập niên 80.

Cựu viên chức đảng Baas của Saddam Hussein, Abdul-Ghani Abdul-Ghafur cũng bị án tử hình trong phiên xử này, vốn đã khởi sự vào tháng 8 năm 2007. Ông ta hô lớn câu đả đảo "sự chiếm đóng của người Mỹ và Iran." Chánh Án Mohammed Oreibi nạt lại "câm mồm, tên đảng Baas bẩn thỉu kia." Đảng Baas là đảng do Saddam Hussein thành lập.

Vụ xử là một trong năm vụ nhắm vào thành phần cựu lãnh đạo trong chế độ Saddam Hussein, kẻ bị lật đổ sau cuộc tấn công do Hoa Kỳ lãnh đạo năm 2003. Hai vụ xử khác vẫn tiếp tục sau đó. Trong vụ xử đầu tiên, Saddam bị kết tội giết chết hơn 140 người Chiisme sau khi có âm mưu ám sát bất thành nhắm vào ông ta ở Dujail. Saddam Hussein bị treo cổ vào tháng 12 năm 2006.

Trong phiên xử này có bốn người bị án tù chung thân, sáu người bị án 15 năm và ba người được tha bổng.

Bị treo cổ
Ngày 25 tháng 1 năm 2010, Truyền hình Al Iraqiyah đưa hình ảnh cảnh treo cổ xử tử Al-Majid sau khi ông nhận án tử hình thứ tư, cho vụ dùng hơi độc giết chết 5.000 người dân Halabja năm 1988. Các vụ nổ xảy ra liên tiếp trong vùng 15 phút ở trung tâm thủ đô Bagdad, xảy ra chỉ thời gian ngắn trước khi đài truyền hình nhà nước loan báo Al-Majid bị xử tử bằng cách treo cổ.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tướng Iraq
Người Iraq bị buộc tội diệt chủng
Người Iraq trong Chiến tranh Iran-Iraq
Tù nhân Iraq bị tử hình
Thành viên trong gia đình Saddam Hussein
Tù nhân bị tử hình bởi Iraq
Tội phạm chiến tranh
Sinh năm 1941
Mất năm 2010
Tội phạm thế kỷ 20


title: Khánh Dương, Cam Túc

text:
Khánh Dương (tiếng Trung phồn thể: 慶陽市, Hán Việt: Khánh Dương thị) là một địa cấp thị tỉnh Cam Túc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Các đơn vị hành chính
Địa cấp thị Khánh Dương có các đơn vị cấp huyện sau:
Quận Tây Phong (西峰區)
Huyện Khánh Thành (慶城縣)
Huyện Hoàn (環縣)
Huyện Hoa Trì (華池縣)
Huyện Hợp Thủy (合水縣)
Huyện Chính Ninh (正寧縣)
Huyện Ninh (寧縣)
Huyện Trấn Nguyên (鎮原縣)

Tham khảo

Khánh Dương
Thành phố tỉnh Cam Túc


title: Octomeria lithophila

text:
Octomeria lithophila là một loài lan đặc hữu của đông nam Brasil.

Hình ảnh

Tham khảo

lithophila


title: Parum colligata

text:
Parum là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chỉ có một loài duy nhất, Parum colligata, tìm thấy ở Triều Tiên và Nhật Bản về phía nam qua đông và trung của Trung Quốc và Đài Loan đến Việt Nam, miền bắc Thái Lan và đông bắc Myanmar.

Sự miêu tả
Sải cánh dài 69–90 mm.

Sinh học
Có một hoặc hai thế hệ mỗi năm ở bắc Trung Quốc, con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 7. Về phía nam có thể có 4 thế hệ một năm. Con trưởng thành được ghi nhận từ giữa tháng 5 đến cuối tháng 9 ở Triều Tiên.

Ấu trùng ăn Broussonetia kaempferi, Broussonetia papyrifera và Morus alba tại Quảng Đông. Các loại cây loài này ăn còn có Broussonetia kazinoki và Maclura fruticosa.

Chú thích

Tham khảo

Parum
Động vật được mô tả năm 1856


title: Nepotilla finlayi

text:
Nepotilla finlayi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Conidae.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

finlayi
Động vật được mô tả năm 1937


title: Anthophora andalusica

text:
Anthophora andalusica là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1902


title: 4415 Echnaton

text:
4415 Echnaton (4237 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4415 Echnaton

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Sercy

text:
Sercy là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Sông Grosne chảy qua xã này.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 110.Con số ước tính năm 2005 là 98 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Lumio

text:
Lumio  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 19,18 km², dân số năm 1999 là 1040 người. Khu vực này có độ cao 200 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse
Torra di Caldanu
Torra di Spanu

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Dipropus nigricornis

text:
Dipropus nigricornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Dipropus


title: Fantômas

text:
Fantômas (, phát âm: Phăng-tô-ma) là một nhân vật hư cấu do đôi tác gia Pierre Souvestre và Marcel Allain sáng tạo tại Paris năm 1910, đến nay vẫn chưa có tín hiệu ngừng phát triển trong các sản phẩm giải trí.

Lịch sử
Ở thập niên 1900, độc giả Pháp và Tây Âu rất chuộng dạng nhân vật văn chương - kịch nghệ có tính cách đa diện, vừa ác lại vừa xấu. Đặc biệt, loạt nhân vật tội phạm gây sức hút lớn nhất, có thể kể đến: Rocambole (cùng cộng sự Sir Williams), đại tá Bozzo-Corona (trùm đảng Áo Đen do Paul Féval sáng tạo), Zigomar (tên tội phạm đeo mặt nạ do Léon Sazie khởi dựng), Erik bóng ma trong nhà hát của Gaston Leroux, siêu trộm Arsène Lupin của Maurice Leblanc... Điểm chung của dạng nhân vật này là ngoại hình phong lưu mã thượng nhưng hành tung vô cùng đáng sợ và bẩn thỉu. Tuy nhiên, nếu so với nhân vật ra đời trễ nhất là Fantômas thì không sánh được.

Khoảng năm 1909, ông trùm thư ấn Joseph-Arthème Fayard kí một giao kèo với đôi tác gia Pierre Souvestre và Marcel Allain để xúc tiến một tiểu thuyết truyền kì dự định gồm 32 tập (15 ngàn trang) với giá 65 xu/cuốn, phát hành đều đặn theo tháng giai đoạn 1911-3. Tất nhiên, để theo kịp tiến độ ấn loát cũng như thị hiếu bình dân, nhóm tác gia quyết định vận dụng chủ nghĩa siêu thực cùng cả sức am hiểu về kĩ nghệ tối tân đương thời. Theo trù liệu, nhân vật trong cuốn tiểu thuyết phải có hành trạng lớp lang, đồng thời biết dùng tất cả những thứ máy tân tiến nhất, thậm chí là được định hướng hư cấu thêm, nhằm thâu tiền quảng cáo cho các sản phẩm kỹ thuật bấy giờ.

Tuy tiểu thuyết xuất hiện ở thời điểm 1910 song bối cảnh tác phẩm lại là thập niên 1960. Cho nên, với ý định nguyên thủy là phát hành một ấn phẩm đậm tính thương mại và giải trí, vô hình trung Fantômas sớm trở thành tác phẩm khoa học viễn tưởng gần giống phong cách Jules Verne.

Lai lịch
Vào những năm 1960, khi khoa học kĩ nghệ đang đà phát đạt, giới tội phạm chuyên dùng sự tiến bộ kĩ thuật để đánh cắp những bảo vật cỡ lớn hòng thao túng quyền lực chính trị hoàn cầu. Bấy giờ, xã hội Paris liên tục chao đảo và khiếp vía vì một nhân vật bí ẩn được gọi Fantômas. Y có biệt tài hóa trang thành bất kì ai dựa trên da mặt những nạn nhân y giết, thậm chí bọn thuộc hạ tín cẩn nhất cũng không biết dung nhan thật của Fantômas.

Không một két sắt hay ổ khóa nào y không phá được, chẳng hàng rào an ninh nào nhận diện được để tóm sống y. Bởi Fantômas rất giỏi bài binh bố trận dựa trên sự trung thành của đám đàn em cùng những kĩ nghệ tối tân y sở hữu được. Các khoa học gia sợ bị y bắt cóc về phụng vụ những tham vọng ngút trời của y, bọn chủ nhà băng và hiến binh đều rất ngại đối diện Fantômas, dù là con người thật hay giả trang.

Tuy nhiên, trong cảnh sát giới chỉ có thanh tra Paul Juve tích cực săn lùng nhằm phá mọi kế hoạch nhem nhuốc của Fantômas. Vì tinh thần đó mà ông được đích thân tổng thống trao Bắc Đẩu Bội tinh. Đồng hành với ông còn có đôi kí giả Jérôme Fandor và Hélène Gurn của tờ Nhật Tín (Point du Jour).

Thông thường, Fantômas vận Âu phục rất bảnh, đeo mặt nạ cánh dơi hoặc xanh cá nhám từ đỉnh đầu xuống cổ, chỉ chừa đôi mắt sắc như dao. Y được mô tả có giọng trầm và rắn như thép, dáng đi khoan thai lịch lãm của người trung niên khỏe mạnh. Ngoài ra, Fantômas có trí nhớ phi phàm và khả năng tận dụng kĩ nghệ tuyệt đỉnh, y chỉ có nhược điểm là dễ lụy vì đàn bà. Trong lúc hành sự, Fantômas thường sắm vai chồng, còn phu nhân Maud Beltham giả làm vợ.

Phu nhân Beltham trước kia đã có chồng là một nhà quyền quý cỡ trung Anh quốc, sau vì nghe lời một thanh niên quyến rũ mà ra tay bóp cổ chồng đến chết. Toàn bộ tài sản dòng họ Beltham sa vào tay phu nhân, và dĩ nhiên gã trai trẻ kia không ai khác chính là Fantômas. Y vốn xuất thân là một tài tử sân khấu hạng xoàng, vì thất nghiệp dài dài nên thường dùng ngón kịch nghệ để chiếm lòng các phu nhân lắm tiền khát tình. Sau khi vừa được khối gia tài khổng lồ lại có được giai nhân bậc nhất Anh quốc, y đổi hẳn sang nghề đạo tặc.

Khác nhiều tội phạm cùng thời, Fantômas chủ trương đánh cắp những bảo vật cực hiếm, chỉ thi thoảng coi những cuộc "viếng" két sắt ngân hàng là nhu cầu giải trí. Mà vì biết tập tính này, thanh tra Juve thường dùng báu vật làm mồi nhử y vào bẫy.

Chốn ngụ cư của Fantômas không ai biết, nếu có cơ hội được đến cũng phải do bị y châm thuốc mê rồi đột nhiên tỉnh dậy trong không gian quá sức xa hoa và tiện lợi. Ngoài ra, thú tiêu khiển nổi tiếng nhất của Fantômas gồm khiêu vũ, dùng các sản phẩm của công ty Thomas Edison và tự lái xe hơi nhãn hiệu Citroën.

Nhân vật
 Fantômas: A criminal genius, known by many nicknames, such as "the "master of everything and everyone," the "torturer" or the "elusive", and whose face and true identity remain unknown. A ruthless criminal, he won't hesitate to torture and kill to achieve his goals.
 Paul Juve: An inspector in the Sûreté of Paris, he is the sworn archenemy of Fantômas, whom he pursues obsessively. The intelligent and stubborn Juve is completely devoted to capturing or killing Fantômas.
 Jérôme Fandor: a former victim of Fantômas, he was originally named Charles Rambert. Fantômas killed his parents and then framed him as the killer. Juve, the only one to understand his wrong accusation, provides him with the identity of journalist Fandor so as to save him from going to jail and to use his help in capturing the murderer. He falls in love with Hélène.
 Hélène Gurn: She is the beautiful stepdaughter of Fantômas, who might even be her biological father. The criminal protects her jealously. She falls in love with J. Fandor, and is engaged to marry him, eventually helping her fiancé to fight the criminal.
 Phu nhân Maud Beltham: The wife of Lord Beltham, she becomes the lover of Fantômas, towards whom she feels both passionate love and repulsion for his many crimes.
 Bouzille: a streetwise tramp who often helps Juve and Fandor, and even Fantômas on occasion, and provides comic relief in the series.
 The Beadle: a thug and companion of Fantômas who earns his nickname after his custom of taking the money of passers-by by smashing their heads against the pavement, he is the most notorious of Fantômas' gang of Apaches.
 Mẹ Toulouche: An old woman who is a sort of leader among Fantômas' Apaches. She is portrayed as an equally ruthless killer and thug.

Tác phẩm

Sách
 Allain-Souvestre
 1. Fantômas (1911; transl. 1915; retransl. 1986)
 2. Juve contre Fantômas (1911; transl. 1916 as The Exploits of Juve; retransl. 1987 as The Silent Executioner)
 3. Le Mort qui Tue (1911; transl. 1917 as Messengers of Evil; retransl. 2008 as The Corpse who Kills)
 4. L'Agent Secret (1911; transl. 1917 as A Nest of Spies)
 5. Un Roi Prisonnier de Fantômas (1911; transl. 1918 as A Royal Prisoner)
 6. Le Policier Apache (1911; transl. 1924 by Alfred Allinson as The Long Arm of Fantômas [UK title: The Limb of Satan])
 7. Le Pendu de Londres (1911; transl. 1920 as  Slippery as Sin)
 8. La Fille de Fantômas (1911; transl. 2006 by Mark P. Steele as The Daughter of Fantomas) ()
 9. Le Fiacre de Nuit (1911)
 10. La Main Coupée
 11. L'Arrestation de Fantômas (1912)
 12. Le Magistrat Cambrioleur (1912)
 13. La Livrée du Crime (1912)
 14. La Mort de Juve (1912)
 15. L'Evadée de Saint-Lazare (1912)
 16. La Disparition de Fandor (1912)
 17. Le Mariage de Fantômas (1912)
 18. L'Assassin de Lady Beltham (1912)
 19. La Guêpe Rouge (1912)
 20. Les Souliers du Mort (1912)
 21. Le Train Perdu (1912)
 22. Les Amours d'un Prince (1912)
 23. Le Bouquet Tragique (1912)
 24. Le Jockey Masqué (1913)
 25. Le Cercueil Vide (1913)
 26. Le Faiseur de Reines (1913)
 27. Le Cadavre Géant (1913)
 28. Le Voleur d'Or (1913)
 29. La Série Rouge (1913)
 30. L'Hôtel du Crime (1913)
 31. La Cravate de Chanvre (1913, transl. 2017 by Sheryl Curtis as The Death of Fantomas)
 32. La Fin de Fantômas (1913, transl. 2017 by Sheryl Curtis as The Death of Fantomas)
 Sách Allain
 33. Fantômas est-il ressuscité? (1925; transl. 1925 by Alfred Allinson as The Lord of Terror)
 34. Fantômas, Roi des Recéleurs (1926; transl. 1926 by Alfred Allinson as Juve in the Dock)
 35. Fantômas en Danger (1926; transl. 1926 by Alfred Allinson as Fantômas Captured)
 36. Fantômas prend sa Revanche (1926; transl. 1927 by Alfred Allinson as The Revenge of Fantômas)
 37. Fantômas Attaque Fandor (1926; transl. 1928 by Alfred Allinson as Bulldog and Rats)
 38. Si c'était Fantômas? (1933)
 39. Oui, c'est Fantômas! (1934)
 40. Fantômas Joue et Gagne (1935)
 41. Fantômas Rencontre l'Amour (1946)
 42. Fantômas Vole des Blondes (1948)
 43. Fantômas Mène le Bal (1963)

Điện ảnh
Phim câm
 Fantômas (1913)
 Juve Contre Fantômas (1913)
 Le Mort Qui Tue (1913)
 Fantômas Contre Fantômas (1914)
 Le Faux Magistrat (1914)
 Phim tiếng
 Fantômas (1932), directed by Paul Féjos, with Jean Galland as Fantômas.
 Monsieur Fantômas (1937), directed by Ernst Moerman is a surrealist silent comedy short subject.
 Fantômas (1946), directed by Jean Sacha, with Marcel Herrand as Fantomas.
 Fantomas Against Fantomas (1949), directed by Robert Vernay, with Maurice Teynac as Fantomas.
 Fantômas (1964), the first of three films directed by André Hunebelle; with Jean Marais as both Fantômas and Fandor, Louis de Funès as Juve, and Mylène Demongeot as Fandor's bride, the photographer Hélène. Their tone was generally much more light-hearted than the novels' and the characters were updated in a James Bond-like style including Bond-type gadgets like the flying Citroën DS of Fantômas with retractable wings that converts to an airplane.
 Fantômas se déchaîne (1965)
 Fantômas contre Scotland Yard (1966)

Xem thêm

 Arsène Lupin
 James Moriarty

Tham khảo

Tài liệu
 Alfu (dir.), « Fantômas centenaire », Le Rocambole, , mars 2011, 176
 Dominique Kalifa (dir.), Nouvelle Revue des Études Fantômassiennes, , Paris, Joëlle Losfeld, 1993, 176, .
 Collectif, « Fantômas ?… C'est Marcel Allain », La Tour de feu, cahier , décembre 1965, 160
 Collectif, « Fantômas », Europe, revue littéraire mensuelle, -591, juin-juillet 1978, , 256
 Collectif, « Fantômas dans le siècle », Belphégor. Littératures populaires et culture médiatique, 11-1, 2013, .
 Fantômas works at Project Gutenberg
 French Wold Newton Universe – Fantômas
 Picture of the Fantômas Citroën DS with retractable wings that converts to an airplane via the Internet Archive
 Centenary of the birth of the character of Fantômas: ngày 10 tháng 2 năm 2011

Tư liệu
 Étienne Barillier, Les Nombreuses Vies de Fantômas, Les Moutons électriques,  « Bibliothèque rouge », 4, 2006.
 Collectif, « Spécial Feuillade / Fantômas », L'Avant-scène cinéma, -272, -15 juillet 1981, 98
 Jean-Noël Grando, Fantômas tombe le masque, Alliance éditions, 2015, 112 p. .


title: Unix

text:
Unix (; được đăng ký nhãn hiệu là UNIX) là một họ hệ điều hành máy tính đa nhiệm, đa người dùng  được viết vào những năm 1960 và 1970 do một số nhân viên của Bell Labs thuộc AT&T bao gồm Ken Thompson, Dennis Ritchie và Douglas McIlroy và một số người khác.

Ban đầu dự định sử dụng bên trong Bell System, AT&T đã cấp phép Unix cho các đơn vị bên ngoài vào cuối những năm 1970, dẫn đến một loạt các biến thể Unix (Unix variant) cho học thuật và thương mại từ các nhà cung cấp bao gồm University of California, Berkeley (BSD), Microsoft (Xenix), Sun Microsystems (SunOS/Solaris), HP/HPE (HP-UX), và IBM (AIX). Đầu những năm 90, AT&T đã bán quyền với Unix cho Novell, sau đó bán hoạt động kinh doanh Unix cho Santa Cruz Operation (SCO) năm 1995. Thương hiệu UNIX được chuyển cho The Open Group, một tập đoàn công nghiệp trung lập được thành lập năm, cho phép việc sử dụng nhãn hiệu cho các hệ điều hành được chứng nhận tuân thủ Single UNIX Specification (SUS). Tuy nhiên, Novell tiếp tục sở hữu bản quyền Unix, mà phán quyết SCO Group, Inc. v. Novell, Inc. của toà án (2010) xác nhận.

Các hệ thống Unix được đặc trưng bởi một thiết kế mô-đun đôi khi được gọi là "Triết lý Unix", nghĩa là hệ điều hành cung cấp một tập hợp các công cụ đơn giản, và mỗi công cụ chỉ thực hiện những chức năng giới hạn và được định nghĩa rõ ràng. Một hệ thống file hợp nhất (Unix filesystem) và một cơ chế giao tiếp giữa các tiến trình được gọi là "pipes" đóng vai trò là phương tiện giao tiếp chính, và một shell (Unix shell) được sử dụng để kết hợp các công cụ để thực hiện các quy trình công việc phức tạp.

Unix tự phân biệt với các phiên bản trước là hệ điều hành di động đầu tiên: gần như toàn bộ hệ điều hành được viết bằng ngôn ngữ lập trình C, cho phép Unix hoạt động trên nhiều nền tảng.

Unix có thể chạy trên nhiều loại máy tính khác nhau, từ những máy tính cá nhân cho đến các máy chủ dịch vụ. Nó là một hệ điều hành đa nhiệm (có thể cùng lúc thực hiện nhiều nhiệm vụ) hỗ trợ một cách lý tưởng đối với các ứng dụng nhiều người dùng.

Vì Bell Laboratories bị cấm không cho phép tiếp thị Unix vì lệnh chống độc quyền đối với AT&T nên Unix đã được cung cấp miễn phí cho các trường đại học trên toàn Bắc Mỹ từ năm 1976. Năm 1979 Đại học California tại Berkeley đã xây dựng một phiên bản của Unix dùng cho các máy tính VAX. Sau khi đã được ưa thích trong các lĩnh vực công nghệ, AT&T đã giành được quyền tiếp thị đối với Unix và đã cho ra đời System V vào năm 1983. Cho đên nay Unix vẫn được sử dụng rất rộng rãi trong thị trường dành cho máy chủ. Đã có nhiều phiên bản phát triển khác nhau, trong đó có Linux.

Unix là một trong những hệ điều hành 64 bit đầu tiên. Hiện nay Unix được sử dụng bởi nhiều công ty tập đoàn lớn trên thế giới vì mức độ bảo mật của nó tương đối cao.

Tổng quan

Unix ban đầu có nghĩa là một nền tảng thuận tiện cho các lập trình viên phát triển phần mềm chạy trên nó và trên các hệ thống khác, thay vì cho những người không lập trình. Hệ thống ngày càng lớn hơn khi hệ điều hành bắt đầu lan rộng trong giới học thuật và khi người dùng thêm các công cụ của riêng họ vào hệ thống và chia sẻ chúng với các đồng nghiệp.

Lúc đầu, Unix không được thiết kế để có thể di động hoặc đa tác vụ.  Sau đó, Unix dần có được tính di động, khả năng đa tác vụ và đa người dùng trong cấu hình chia sẻ thời gian. Các hệ thống Unix được đặc trưng bởi các khái niệm khác nhau:việc sử dụng văn bản thuần túy để lưu trữ dữ liệu; một hệ thống file phân cấp; xử lý các thiết bị và một số loại giao tiếp giữa các tiến trình (IPC) dưới dạng tập tin; và việc sử dụng một số lượng lớn các công cụ phần mềm, các chương trình nhỏ có thể được kết hợp với nhau thông qua giao diện dòng lệnh sử dụng các pipes, trái ngược với việc sử dụng một chương trình nguyên khối duy nhất bao gồm tất cả các chức năng tương tự. Những khái niệm này được gọi chung là "triết lý Unix".  Brian Kernighan và Rob Pike tóm tắt điều này trong The Unix Programming Environment  là "ý tưởng rằng sức mạnh của một hệ thống đến từ các mối quan hệ giữa các chương trình hơn là từ chính các chương trình".

Đến đầu những năm 1980, người dùng bắt đầu thấy Unix là một hệ điều hành phổ quát tiềm năng, phù hợp với các máy tính thuộc mọi quy mô.  Môi trường Unix và mô hình chương trình client–server là các yếu tố thiết yếu trong sự phát triển của Internet và định hình lại điện toán làm trung tâm trong các mạng thay vì trong các máy tính riêng lẻ.

Cả Unix và ngôn ngữ lập trình C đều được AT&T phát triển và phân phối cho các tổ chức chính phủ và học thuật, dẫn đến cả hai được port đến nhiều họ máy hơn bất kỳ hệ điều hành nào khác.

Hệ điều hành Unix bao gồm nhiều thư viện và tiện ích cùng với chương trình điều khiển chính, kernel. Hạt nhân cung cấp các dịch vụ để khởi động và dừng chương trình, xử lý hệ thống tập tin và các tác vụ "cấp thấp" phổ biến khác mà hầu hết các chương trình chia sẻ và lên lịch truy cập để tránh xung đột khi các chương trình cố gắng truy cập cùng một tài nguyên hoặc thiết bị. Để làm trung gian truy cập như vậy, kernel có các quyền đặc biệt, được phản ánh trong sự phân biệt không gian kernel với không gian người dùng, sau này là một lĩnh vực ưu tiên nơi hầu hết các chương trình ứng dụng hoạt động.

Lịch sử

Nguồn gốc của Unix bắt nguồn từ giữa những năm 1960 khi Massachusetts Institute of Technology, Bell Labs, và General Electric cùng phát triển Multics, một hệ điều hành chia sẻ thời gian cho mainframe GE-645. Multics có một số đổi mới, nhưng cũng có vấn đề nghiêm trọng. Thất vọng vì quy mô và sự phức tạp của Multics, nhưng không phải vì mục tiêu của nó, các nhà nghiên cứu cá nhân tại Bell Labs đã bắt đầu rút khỏi dự án. Những người cuối cùng rời đi là Ken Thompson, Dennis Ritchie, Douglas McIlroy, và Joe Ossanna, những người quyết định thực hiện lại trải nghiệm của họ trong một dự án mới với quy mô nhỏ hơn. Hệ điều hành mới này ban đầu không có sự hỗ trợ của tổ chức và cũng không có tên.

Hệ điều hành mới là một hệ thống đơn tác vụ. Năm 1970, nhóm đặt ra tên Unics viết tắt của Uniplexed Information and Computing Service (phát âm là "eunuchs"), như một cách chơi chữ của Multics, viết tắt của Multiplexed Information and Computer Services. Brian Kernighan lấy tín dụng cho ý tưởng này, nhưng nói thêm rằng "không ai có thể nhớ" nguồn gốc tên gọi của Unix.  Dennis Ritchie, Doug McIlroy, và Peter G. Neumann also credit Kernighan.

Hệ điều hành ban đầu được viết bằng hợp ngữ, nhưng năm 1973, Version 4 Unix đã được viết lại bằng C. Tuy nhiên Version 4 Unix vẫn có nhiều mã phụ thuộc PDP-11 và không phù hợp để porting. Port đầu tiên cho nền tảng khác được thực hiện năm năm sau (1978) cho Interdata 8/32.

Bell Labs đã sản xuất một số phiên bản Unix được gọi chung là "Research Unix". Năm 1975, giấy phép mã nguồn đầu tiên của UNIX đã được bán cho Donald B. Gillies của khoa Khoa học máy tính thuộc trường University of Illinois at Urbana–Champaign (UIUC). Sinh viên tốt nghiệp UIUC Greg Chesson, người đã làm việc về hạt nhân UNIX tại Bell Labs, là đóng góp trong việc đàm phán các điều khoản của giấy phép.

Vào cuối những năm 1970 và đầu những năm 1980, ảnh hưởng của Unix trong giới học thuật đã dẫn đến việc áp dụng (BSD và System V) trên quy mô lớn bởi các công ty khởi nghiệp thương mại, bao gồm Sequent, HP-UX, SunOS/Solaris, AIX, và Xenix. Vào cuối những năm 1980, AT&T Unix System Laboratories và Sun Microsystems đã phát triển System V Release 4 (SVR4),  sau đó được nhiều nhà cung cấp Unix thương mại chấp nhận.

Vào những năm 1990, các hệ thống tương tự Unix và Unix đã trở nên phổ biến và trở thành hệ điều hành được lựa chọn cho hơn 90% trong số 500 siêu máy tính nhanh nhất thế giới, do các bản phân phối BSD và Linux được phát triển thông qua sự hợp tác của một mạng lưới lập trình viên trên toàn thế giới. Năm 2000, Apple đã phát hành Darwin, cũng là một hệ thống Unix, trở thành cốt lõi của hệ điều hành Mac OS X, sau này được đổi tên thành macOS.

Hệ điều hành Unix được sử dụng rộng rãi trong các servers, workstations, và thiết bị di động hiện đại..

Chuẩn hoá

Vào cuối những năm 1980, một nỗ lực tiêu chuẩn hóa hệ điều hành mở hiện được gọi là POSIX đã cung cấp một đường cơ sở chung cho tất cả các hệ điều hành; IEEE dựa trên POSIX xung quanh cấu trúc chung của các biến thể cạnh tranh chính của hệ thống Unix, xuất bản tiêu chuẩn POSIX đầu tiên vào năm 1988. Đầu những năm 1990, một nỗ lực riêng biệt nhưng rất giống nhau đã được bắt đầu bởi một tập đoàn công nghiệp, Common Open Software Environment (COSE) sáng kiến, cuối cùng đã trở thành Single UNIX Specification (SUS) quản lý bởi The Open Group. Bắt đầu từ năm 1998, Open Group và IEEE đã thành lập Austin Group, để cung cấp định nghĩa chung về POSIX và Single UNIX Specification, đến năm 2008, đã trở thành Open Group Base Specification.

Năm 1999, trong nỗ lực hướng tới khả năng tương thích, một số nhà cung cấp hệ thống Unix đã đồng ý về Executable and Linkable Format (ELF) trên SVR4 của SVR4 làm tiêu chuẩn cho các tập tin mã nhị phân và mã đối tượng. Định dạng chung cho phép khả năng tương thích nhị phân đáng kể giữa các hệ thống Unix khác nhau hoạt động trên cùng một kiến trúc CPU.

Filesystem Hierarchy Standard được tạo để cung cấp bố cục thư mục tham chiếu cho các hệ điều hành tương tự Unix; nó chủ yếu được sử dụng trong Linux.

Thành phần
Hệ thống Unix bao gồm một số thành phần ban đầu được đóng gói cùng nhau. Bằng cách bao gồm môi trường phát triển, thư viện, tài liệu và mã nguồn di động, có thể sửa đổi cho tất cả các thành phần này, ngoài hạt nhân của hệ điều hành, Unix là một hệ thống phần mềm độc lập. Đây là một trong những lý do chính khiến nó nổi lên như một công cụ dạy và học quan trọng và có ảnh hưởng rộng rãi như vậy.

Việc bao gồm các thành phần này không làm cho hệ thống trở nên lớn - bản phân phối V7 UNIX ban đầu, bao gồm các bản sao của tất cả các tập tin nhị phân đã biên dịch cộng với tất cả mã nguồn và tài liệu chỉ chiếm dưới 10 MB và lưu trữ trên một băng từ chín đoạn duy nhất. Tài liệu in, sắp chữ từ các nguồn trực tuyến, được chứa trong hai tập.

Tên và vị trí hệ thống tập tin của các thành phần Unix đã thay đổi đáng kể trong lịch sử của hệ thống. Tuy nhiên, việc triển khai V7 được nhiều người coi là để có cấu trúc ban đầu chính tắc:
 Kernelmã nguồn trong /usr/sys, bao gồm các thành phần con (sub-components):
 conf configuration and machine-dependent parts, including boot code
 dev device drivers for control of hardware (and some pseudo-hardware)
 sys operating system "kernel", handling memory management, process scheduling, system calls, etc.
 h header files, defining key structures within the system and important system-specific invariables
 Development environment early versions of Unix contained a development environment sufficient to recreate the entire system from source code:
 cc C language compiler (first appeared in V3 Unix)
 as machine-language assembler for the machine
 ld linker, for combining object files
 lib object-code libraries (installed in /lib or /usr/lib). libc, the system library with C run-time support, was the primary library, but there have always been additional libraries for things such as mathematical functions (libm) or database access. V7 Unix introduced the first version of the modern "Standard I/O" library stdio as part of the system library. Later implementations increased the number of libraries significantly.
 make build manager (introduced in PWB/UNIX), for effectively automating the build process
 include header files for software development, defining standard interfaces and system invariants
 Other languages V7 Unix contained a Fortran-77 compiler, a programmable arbitrary-precision calculator (bc, dc), and the awk scripting language; later versions and implementations contain many other language compilers and toolsets. Early BSD releases included Pascal tools, and many modern Unix systems also include the GNU Compiler Collection as well as or instead of a proprietary compiler system.
 Other tools including an object-code archive manager (ar), symbol-table lister (nm), compiler-development tools (e.g. lex & yacc), and debugging tools.
 Commands Unix makes little distinction between commands (user-level programs) for system operation and maintenance (e.g. cron), commands of general utility (e.g. grep), and more general-purpose applications such as the text formatting and typesetting package. Nonetheless, some major categories are:
 sh the "shell" programmable command-line interpreter, the primary user interface on Unix before window systems appeared, and even afterward (within a "command window").
 Utilities the core toolkit of the Unix command set, including cp, ls, grep, find and many others. Subcategories include:
 System utilities administrative tools such as mkfs, fsck, and many others.
 User utilities environment management tools such as passwd, kill, and others.
 Document formatting Unix systems were used from the outset for document preparation and typesetting systems, and included many related programs such as nroff, troff, tbl, eqn, refer, and pic. Some modern Unix systems also include packages such as TeX và Ghostscript.
 Graphics the plot subsystem provided facilities for producing simple vector plots in a device-independent format, with device-specific interpreters to display such files. Modern Unix systems also generally include X11 as a standard windowing system and GUI, and many support OpenGL.
 Communications early Unix systems contained no inter-system communication, but did include the inter-user communication programs mail and write. V7 introduced the early inter-system communication system UUCP, and systems beginning with BSD release 4.1c included TCP/IP utilities.
 DocumentationUnix là hệ điều hành đầu tiên bao gồm tất cả các tài liệu trực tuyến của nó ở dạng có thể đọc được bằng máy. Các tài liệu bao gồm:
man trang hướng dẫn cho mỗi lệnh, thành phần thư viện, lời gọi hệ thống, file tiêu đề, vv
 doc tài liệu dài hơn chi tiết các hệ thống con chính, chẳng hạn như ngôn ngữ C và troff

Sự va chạm

Hệ thống Unix đã có ảnh hưởng đáng kể đến các hệ điều hành khác. It achieved its reputation by its interactivity, by providing the software at a nominal fee for educational use, by running on inexpensive hardware, and by being easy to adapt and move to different machines. Unix was originally written in assembly language, but was soon rewritten in C, a high-level programming language. Although this followed the lead of Multics và Burroughs, it was Unix that popularized the idea.

Unix had a drastically simplified file model compared to many contemporary operating systems: treating all kinds of files as simple byte arrays. The file system hierarchy contained machine services and devices (such as printers, terminals, or disk drives), providing a uniform interface, but at the expense of occasionally requiring additional mechanisms such as ioctl and mode flags to access features of the hardware that did not fit the simple "stream of bytes" model. The Plan 9 operating system pushed this model even further and eliminated the need for additional mechanisms.

Unix also popularized the hierarchical file system with arbitrarily nested subdirectories, originally introduced by Multics. Other common operating systems of the era had ways to divide a storage device into multiple directories or sections, but they had a fixed number of levels, often only one level. Several major proprietary operating systems eventually added recursive subdirectory capabilities also patterned after Multics. DEC's RSX-11M's "group, user" hierarchy evolved into VMS directories, CP/M's volumes evolved into MS-DOS 2.0+ subdirectories, and HP's MPE group.account hierarchy and IBM's SSP và OS/400 library systems were folded into broader POSIX file systems.

Making the command interpreter an ordinary user-level program, with additional commands provided as separate programs, was another Multics innovation popularized by Unix. The Unix shell used the same language for interactive commands as for scripting (shell scripts – there was no separate job control language like IBM's JCL). Since the shell and OS commands were "just another program", the user could choose (or even write) their own shell. New commands could be added without changing the shell itself. Unix's innovative command-line syntax for creating modular chains of producer-consumer processes (pipelines) made a powerful programming paradigm (coroutines) widely available. Many later command-line interpreters have been inspired by the Unix shell.

A fundamental simplifying assumption of Unix was its focus on newline-delimited text for nearly all file formats. There were no "binary" editors in the original version of Unix – the entire system was configured using textual shell command scripts. The common denominator in the I/O system was the byte – unlike "record-based" file systems. The focus on text for representing nearly everything made Unix pipes especially useful and encouraged the development of simple, general tools that could be easily combined to perform more complicated ad hoc tasks. The focus on text and bytes made the system far more scalable and portable than other systems. Over time, text-based applications have also proven popular in application areas, such as printing languages (PostScript, ODF), and at the application layer of the Internet protocols, e.g., FTP, SMTP, HTTP, SOAP, and SIP.

Unix popularized a syntax for regular expressions that found widespread use. The Unix programming interface became the basis for a widely implemented operating system interface standard (POSIX, see above). The C programming language soon spread beyond Unix, and is now ubiquitous in systems and applications programming.

Early Unix developers were important in bringing the concepts of modularity và reusability into software engineering practice, spawning a "software tools" movement. Over time, the leading developers of Unix (and programs that ran on it) established a set of cultural norms for developing software, norms which became as important and influential as the technology of Unix itself; this has been termed the Unix philosophy.

The TCP/IP networking protocols were quickly implemented on the Unix versions widely used on relatively inexpensive computers, which contributed to the Internet explosion of worldwide real-time connectivity, and which formed the basis for implementations on many other platforms.

The Unix policy of extensive on-line documentation and (for many years) ready access to all system source code raised programmer expectations, and contributed to the launch of the free software movement in 1983.

Unix tự do và tương tự Unix

Năm 1983, Richard Stallman giới thiệu dự án GNU (viết tắt của "GNU's Not Unix"), một nỗ lực đầy tham vọng để tạo ra một hệ thống tương tự Unix tự do; "tự do" theo nghĩa là mọi người nhận được một bản sao sẽ được sử dụng, nghiên cứu, sửa đổi và phân phối lại nó tự do. Dự án phát triển nhân riêng của dự án GNU, GNU Hurd, chưa tạo ra hạt nhân hoạt động, nhưng vào năm 1991, Linus Torvalds đã phát hành nhân Linux dưới dạng phần mềm tự do theo GNU General Public License. Ngoài việc sử dụng chúng trong hệ điều hành GNU, nhiều gói GNU - chẳng hạn như GNU Compiler Collection (và phần còn lại của GNU toolchain), GNU C library và GNU core utilities –cũng đã đóng vai trò trung tâm trong các hệ thống Unix miễn phí khác.

Các bản phân phối Linux, bao gồm nhân Linux và các bộ phần mềm tương thích lớn đã trở nên phổ biến cả với người dùng cá nhân và trong doanh nghiệp. Phân phối phổ biến bao gồm Red Hat Enterprise Linux, Fedora, SUSE Linux Enterprise, openSUSE, Debian GNU/Linux, Ubuntu, Linux Mint, Mandriva Linux, Slackware Linux, Arch Linux vàGentoo.

Một dẫn xuất tự do của BSD Unix, 386BSD, được phát hành năm 1992 và dẫn đến các dự án NetBSD và FreeBSD. Với việc giải quyết vụ kiện năm 1994 chốnngg lại University of California and Berkeley Software Design Inc. (USL v. BSDi) của Unix System Laboratories, đã làm rõ rằng Berkeleycó quyền phân phối BSD Unix tự do nếu muốn. Từ đó, BSD Unix đã được phát triển trong một số nhánh sản phẩm khác nhau, bao gồm OpenBSD và DragonFly BSD.

Linux và BSD đang ngày càng đáp ứng nhu cầu thị trường theo truyền thống được phục vụ bởi các hệ điều hành Unix độc quyền, cũng như mở rộng sang các thị trường mới như máy tính để bàn và thiết bị di động và thiết bị nhúng. Do thiết kế mô-đun của mô hình Unix, việc chia sẻ các thành phần là tương đối phổ biến; do đó, hầu hết hoặc tất cả các hệ thống tương tự Unix và Unix bao gồm ít nhất một số mã BSD và một số hệ thống cũng bao gồm các tiện ích GNU trong bản phân phối của chúng.

Trong một cuộc phỏng vấn năm 1999, Dennis Ritchie đã nói lên ý kiến của mình rằng các hệ điều hành Linux và BSD là sự tiếp nối cơ sở của thiết kế Unix và là dẫn xuất của Unix:

Trong cùng một cuộc phỏng vấn, ông nói rằng ông coi cả Unix và Linux là "sự tiếp nối các ý tưởng đã được Ken và tôi cùng nhiều người khác bắt đầu từ nhiều năm trước".

OpenSolaris là đối tác nguồn mở với Solaris phát triển bởi Sun Microsystems, bao gồm một hạt nhân được cấp phép CDDL và không gian người dùng chủ yếu là GNU. Tuy nhiên, Oracle đã ngừng dự án sau khi họ mua lại Sun, điều này đã khiến một nhóm cựu nhân viên của Sun và các thành viên của cộng đồng OpenSolaris đã phân nhánh OpenSolaris vào hạt nhân illumos.Kể từ năm 2014, illumos vẫn là công cụ phái sinh System V nguồn mở duy nhất đang hoạt động.

ARPANET
Tháng 5 năm 1975, RFC 681 đã mô tả sự phát triển của Network Unix bởi  Center for Advanced Computation tại University of Illinois at Urbana–Champaign. Hệ thống này được cho là "trình bày một số khả năng thú vị như một ARPANET mini-host". Vào thời điểm đó, Unix yêu cầu giấy phép từ  Bell Laboratories với giá 20.000 USD rất đắt đối với người dùng không phải là sinh viên đại học, trong khi giấy phép giáo dục chỉ có giá 150 USD.Cần lưu ý rằng Bell đã "mở đề xuất" cho một giấy phép ARPANET-wide.

Các tính năng cụ thể có lợi là các phương tiện xử lý cục bộ, trình biên dịch, trình soạn thảo, hệ thống chuẩn bị tài liệu, hệ thống file hiệu quả và kiểm soát truy cập, dung lượng có thể gắn và không thể gắn được, xử lý thống nhất các thiết bị ngoại vi như các file đặc biệt, tích hợp chương trình điều khiển mạng (NCP) bên trong Unix file system, xử lý các kết nối mạng như các file đặc biệt có thể được truy cập thông qua các lời gọi I/O Unix tiêu chuẩn, đóng tất cả các file khi thoát khỏi chương trình và quyết định "mong muốn giảm thiểu lượng mã được thêm vào nhân Unix cơ bản ".

Thương hiệu

Tháng 10 năm 1993, Novell, công ty sở hữu quyền đối với mã nguồn Unix System V vào thời điểm đó, đã chuyển nhượng các nhãn hiệu của Unix cho X/Open Company (bây giờ là The Open Group), và vào năm 1995, đã bán các hoạt động kinh doanh liên quan cho Santa Cruz Operation (SCO). Liệu Novell có bán bản quyền cho phần mềm thực sự hay không là chủ đề của một vụ kiện liên bang vào năm 2006, SCO kiện Novell, với kết quả Novell thắng. Bản án đã được kháng cáo, nhưng vào ngày 30 tháng 8 năm 2011, Tòa phúc thẩm Hoa Kỳ đối với Vòng thứ mười đã công nhận các quyết định xét xử, kết thúc vụ án. Nhà cung cấp Unix SCO Group Inc. đã cáo buộc Novell về slander of title.

Chủ sở hữu hiện tại của thương hiệu UNIX là The Open Group, một consortium công nghiệp. Chỉ những hệ thống hoàn toàn tuân thủ và được chứng nhận Single UNIX Specification mới đủ điều kiện là "UNIX" (những hệ thống khác được gọi là "tương tự Unix").

Theo quy định của The Open Group, thuật ngữ "UNIX" đề cập nhiều đến một loại hệ điều hành hơn là một triển khai cụ thể của một hệ điều hành; những hệ điều hành đáp ứng Single UNIX Specification của The Open Group sẽ có thể mang nhãn hiệu UNIX 98 hoặc UNIX 03 ngày nay, sau khi nhà cung cấp hệ điều hành trả một khoản phí chứng nhận đáng kể và tiền bản quyền thương hiệu hàng năm cho The Open Group. Các hệ thống đã được cấp phép sử dụng nhãn hiệu UNIX bao gồm AIX, EulerOS, HP-UX, Inspur K-UX, IRIX, macOS, Solaris, Tru64 UNIX (trước đây là "Digital UNIX", hay OSF/1), và z/OS. Đáng chú ý, EulerOS và Inspur K-UX là các bản phân phối Linux được chứng nhận tuân thủ UNIX 03.

Đôi khi một đại diện như Un*x, *NIX, hay *N?X được sử dụng để chỉ ra tất cả các hệ điều hành tương tự như Unix. Điều này xuất phát từ việc sử dụng dấu hoa thị (*) và các ký tự dấu hỏi làm chỉ báo ký tự đại diện trong nhiều tiện ích. Ký hiệu này cũng được sử dụng để mô tả các hệ thống tương tự Unix khác chưa đáp ứng các yêu cầu về nhãn hiệu UNIX từ Open Group.

The Open Group yêu cầu UNIX luôn được sử dụng như một tính từ theo sau bởi một thuật ngữ chung chung như hệ thống để giúp tránh việc tạo ra một nhãn hiệu chung chung.

Unix là định dạng ban đầu, nhưng việc sử dụng UNIX vẫn còn phổ biến vì nó đã từng được sắp chữ ở dạng chữ thường (Unix). Theo Dennis Ritchie, khi trình bày bản gốc Unix cho Operating Systems Symposium lần 3 của American Association for Computing Machinery (ACM), "we had a new typesetter and troff had just been invented and we were intoxicated by being able to produce small caps".  Nhiều hệ điều hành tiền nhiệm và đương thời sử dụng toàn bộ chữ hoa, vì vậy nhiều người viết tên bằng chữ hoa do thói quen ép buộc. Nó không phải là một từ viết tắt.

Tên nhãn hiệu có thể được đăng ký bởi các chủ thể khác nhau ở các quốc gia khác nhau và luật nhãn hiệu ở một số quốc gia cho phép cùng một tên nhãn hiệu được kiểm soát bởi hai chủ thể khác nhau nếu mỗi chủ thể sử dụng nhãn hiệu trong các danh mục dễ phân biệt. Kết quả là Unix đã được sử dụng làm thương hiệu cho các sản phẩm khác nhau bao gồm giá sách, bút mực, keo đóng chai, tã giấy, máy sấy tóc và hộp đựng thực phẩm.

Một số dạng số nhiều của Unix được sử dụng một cách ngẫu nhiên để chỉ nhiều nhãn hiệu của các hệ thống Unix và tương tự Unix.Phổ biến nhất là Unixes, nhưng Unices, coi Unix như một danh từ Latinh của phân thức thứ ba, cũng phổ biến. Dạng số nhiều giả Anglo-Saxon Unixen không phổ biến, mặc dù thỉnh thoảng vẫn thấy. Sun Microsystems, nhà phát triển của biến thể Solaris, đã khẳng định rằng thuật ngữ Unix tự nó là số nhiều, tham chiếu đến nhiều cách triển khai của nó.

BSD
Từ năm 1977, Computer Systems Research Group (CSRG) của trường đại học California, Berkeley được quyền sử dụng code của UNIX để phát triển ra nhãn hiệu UNIX khác là BSD (Berkeley Software Distribution). BSD phát triển từ version 1 đến version cuối cùng 4.4 năm 1992.

Khi AT&T bắt đầu khai thác UNIX như sản phẩm thương mại thì tiền bản quyền UNIX tăng lên nhanh chóng làm cho Berkeley phải đặt kế hoạch thay mã nguồn của AT&T bằng mã riêng. Việc này tốn rất nhiều thời gian và không kịp hoàn thành khi Berkeley bị ngưng tài trợ nghiên cứu hệ điều hành, CSRG giải tán.

BSD UNIX và AT&T UNIX là hai dòng chính của UNIX. BSD giúp cho UNIX trở nên phổ biến và có nhiều đóng góp về mặt kỹ thuật như: csh, termcap, curses, vi, TCP/IP socket, long file name, symbolic link.

Các hãng phát triển khác
Workstation: Trong thập niên 1980, các hãng khác (chủ yếu là các hãng chế tạo workstation) cũng thực hiện các UNIX của riêng họ dựa vào bản quyền của AT&T. Đó là Sun với SunOS, DEC với Ultrix, HP với HP-UX, IBM với AIX, Silicon Graphics với IRIX, Microsoft với Xenix, SCO với SCO-Xenix, SCO-UNIX. Năm 1985, Sun giới thiệu NFS.
Free UNIX: Ngoài ra còn có những bản UNIX không cần license chạy trên PC, trong đó thường gặp nhất là Linux. Linux nguyên thủy được viết bởi Linus Torvalds ở Helsinki, bây giờ được phát triển tiếp bởi một cộng đồng rất đông.
Một bản UNIX free khác là FreeBSD, bắt nguồn từ BSD.

Các version khác nhau của UNIX làm cho UNIX trở nên không thống nhất. Do đó, các tiêu chuẩn được hình thành để phần nào chuẩn hoá UNIX. Các tiêu chuẩn đó thường là do một nhóm các hãng liên minh lại đặt ra, ví dụ OSF, X/Open. IEEE đưa ra POSIX (Portable Operating System Interface). Sau khi tham gia OSF, DEC ngừng phát triển Ultrix, chỉ làm ra UNIX theo tiêu chuẩn OSF/1 của OSF.

Năm 1992, AT&T bán quyền khai thác UNIX cho Novell. Novell được quyền thu tiền bản quyền trên mỗi bản UNIX của các hãng khác bán ra. Novell phát hành sản phẩm UNIX tên là UnixWare. Cuối năm 1993, Novell nhường quyền khai thác nhãn hiệu UNIX lại cho X/Open. UnixWare được bán lại cho SCO.

Thiết kế
Lịch sử phát triển gắn chặt với ngôn ngữ C. Ngôn ngữ C được thiết kế cho UNIX và được thực hiện đầu tiên trên UNIX. Hầu hết các chương trình ứng dụng trên UNIX được viết bằng C.

Đa nền tảng
Đặc tính đa nền tảng có từ rất sớm, gần như từ đầu. Được thực hiện trên hầu hết các máy từ 16-bit đến 64-bit.

64-bit

Mặc dù hầu hết các bộ xử lý mới ngày nay có hoặc sẽ có kiến trúc 64-bit, các hệ điều hành lại chậm chân hơn. Một trong những lý do là chưa có nhiều chương trình ứng dụng đòi hỏi khả năng 64-bit. Xu hướng hiện nay của các hệ điều hành nói chung, trong đó có UNIX là cung cấp khả nâng 64-bit để nâng cao thành tích của các chương trình ứng dụng.

Khả năng 64-bit gồm có:
File system lớn hơn hạn chế 4GB của 32-bit. Trong khía cạnh này sự thay đổi từ 32-bit lên 64-bit không lớn đối với hệ điều hành và chương trình ứng dụng.
File lớn: Thay đổi này ảnh hưởng đáng kể đến ứng dụng vì vấn đề tương thích binary code.
64-bit networking: NFS version 3 dùng số 64-bit để chỉ kích thước file. Kích thước file có thể lên đến 263-1 bytes và truy xuất file với offset 64-bit.
Bộ nhớ vật lý: Hệ điều hành quản lý được hơn 4GB bộ nhớ vật lý, đem lại lợi ích khi nhiều ứng dụng chạy cùng lúc cần nhiều hơn 4GB bộ nhớ (mỗi ứng dụng không dùng quá 4GB) và kích thước bộ nhớ vật lý thật sự lớn hơn 4GB. Lợi ích đó là hệ điều hành không phải swap memory.
Bộ nhớ ảo: Cho phép mỗi ứng dụng truy xuất hơn 4GB bộ nhớ ảo. Chức năng này sẽ tăng thành tích cho các ứng dụng cần dữ liệu lớn hơn 2-4GB.
Trong tương lai việc định địa chỉ 64-bit có thể dùng để tạo ra một mô hình bộ nhớ phẳng trải ra trên nhiều máy trong mạng (cluster), như vậy việc phát triển các ứng dụng phân tán sẽ đơn giản hơn.

Symmetrical multi processor và cluster
Hầu hết các hãng làm UNIX đều cung cấp khả năng đa xử lý và những thread của cùng một ứng dụng có thể thực hiện đồng thời trên những bộ xử lý khác nhau. Những hệ điều hành UNIX có thể làm việc có hiệu quả đến vài chục processor.

Quản lý đĩa cứng
Các khả năng dưới đây mới có trên một số UNIX:
Tự động khôi phục dữ liệu trong file system sau khi có sự cố: Journaled File System.
Tự động di chuyển file giữa các physical volume để cân bằng hoạt động của các volume.
Undelete.
Defragmentation.
Parallel file system: tận dụng khả năng SMP để xử lý nhiều yêu cầu I/O cùng lúc trên nhiều processor.

Kết nối mạng

UNIX cung cấp khả năng kết nối mạng rất mạnh, đặc biệt trong việc kết nối giữa các hệ thống từ nhiều nhà sản xuất khác nhau. Giao thức chuẩn là TCP/IP. Xu hướng hiện nay là:

Kết nối với PC LAN: Novell NetWare và Windows NT.
Cung cấp các giao thức liên quan đến Internet: PPP, SMTP, POP3, IMAP4, HTTP.

Bảo mật
Các hãng đã thực hiện các khả năng an toàn đến mức C2 theo tiêu chuẩn của National Computer Security Center (Mỹ). Xu hướng hiện nay là, song song với việc cung cấp thêm các công cụ trợ giúp. Một số hãng nâng mức an toàn lên mức B.

Công cụ quản lý hệ thống
Trước đây UNIX nổi tiếng là kém về các công cụ quản lý hệ thống. Người quản trị hệ thống phải sửa rất nhiều các thông số khó nhớ, khó hiểu trong rất nhiều configuration file nằm rải rác trong máy.

Hiện nay nhiều công cụ quản lý theo kiểu GUI đã giúp người quản trị hệ thống rất nhiều. Xu hướng chung là tạo ra một bộ công cụ để quản lý hệ thống một cách tiện lợi dễ dàng.

UNIX còn cung cấp những công cụ quản lý hệ thống hữu hiệu dựa trên giao diện kiểu ký tự. Những công cụ như vậy cho phép quản lý hệ thống từ xa qua telnet một cách hiệu quả.

Xem thêm

 Linux
 Danh sách hệ điều hành, Unix systems, và Unix commands
Market share of operating systems
Timeline of operating systems
Plan 9 from Bell Labs
Unix time
Year 2038 problem

Chú thích

Hệ điều hành
Phần mềm tự do


title: Phong trào giải phóng người đồng tính

text:
Phong trào giải phóng người đồng tính (tiếng Anh: Gay Liberation) chỉ phong trào người đồng tính, song tính luyến ái và hoán tính/chuyển đổi giới tính cấp tiến vào cuối thập kỷ 1960 và đầu thập kỷ 1970 ở Bắc Mỹ, Tây Âu, Úc và New Zealand. Thuật ngữ này hơi gần giống như thuật ngữ phong trào LGBT tuy nhiên phong trào giải phóng người đồng tính dùng để chỉ một phong trào đã xảy ra trong lịch sử còn phong trào LGBT đang xảy ra và mang nghĩa rộng rãi hơn. Phong trào giải phóng người đồng tính khởi động và bùng nổ mạnh mẽ từ Bạo loạn Stonewall, thúc đẩy bởi nhà hoạt động Marsha P. Johnson ở Thành phố New York.

Trong phong trào này, người đồng tính được khuyến khích công khai thiên hướng tình dục của mình, họ hành động bằng cách cho gia đình, bạn bè và đồng nghiệp biết đồng thời dẹp bỏ sự xấu hổ và thay bằng niềm tự hào đồng tính. Công khai thiên hướng tình dục và diễu hành đồng tính cũng là những hoạt động quan trọng của phong trào LGBT hiện nay. Cộng đồng người đồng tính đã dần dần xuất hiện.

Vào cuối thập niên 1970, phong trào giải phóng người đồng tính cấp tiến dần dần suy giảm thay vào đó là một phong trào chính thức hơn, đó đấu tranh đòi quyền công dân của người đồng tính.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đồng tính luyến ái
LGBT
Phong trào
Quyền LGBT


title: Shorea balanocarpoides

text:
Shorea balanocarpoides (tiếng Anh thường gọi là White Meranti hoặc Yellow Meranti) là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Loài này có ở Brunei, Indonesia, và Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Shorea balanocarpoides. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

balanocarpoides
Thực vật Brunei
Thực vật Indonesia
Thực vật Malaysia


title: Ottendorf an der Rittschein

text:
Ottendorf an der Rittschein là một đô thị thuộc huyện Fürstenfeld bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 14,26 km², dân số thời điểm cuối năm 2008 là 1489 người.

Tham khảo


title: Hyphydrus bigamus

text:
Hyphydrus bigamus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hyphydrus


title: Die (quận)

text:
Quận Die là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Drôme, trong vùng Rhône-Alpes. Quận này có 9 tổng và 104 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Die là:
 Bourdeaux
 La Chapelle-en-Vercors
 Châtillon-en-Diois
 Crest-Nord
 Crest-Sud
 Die
 Luc-en-Diois
 La Motte-Chalancon
 Saillans

Các xã
Các xã của quận Die, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Die trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Die


title: Apollosa

text:
Apollosa là một đô thị ở tỉnh Benevento trong vùng Campania, có vị trí khoảng 50 km về phía đông bắc của Napoli và khoảng 8 km về phía tây nam của Benevento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.734 người và diện tích là 21,0 km².

Đô thị Apollosa có các frazione (đơn vị cấp dưới) San Giovanni.

Apollosa giáp các đô thị: Benevento, Campoli del Monte Taburno, Castelpoto, Ceppaloni, Montesarchio, San Leucio del Sannio.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Benevento
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: An Biên

text:
An Biên là một huyện thuộc tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Địa lý
Huyện An Biên nằm ở phía đông trung tâm tỉnh Kiên Giang, có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp vịnh Thái Lan
Phía đông giáp huyện Châu Thành và huyện Gò Quao
Phía nam giáp huyện U Minh Thượng
Phía tây nam giáp huyện An Minh.

Huyện có diện tích 400,29 km², dân số năm 2020 là 115.584 người, mật độ dân số đạt 289 người/km².

Huyện An Biên được Nhà nước phong tặng Anh hùng lực lượng vũ trang.

Hành chính
Huyện An Biên có 9 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Thứ Ba (huyện lỵ) và 8 xã: Đông Thái, Đông Yên, Hưng Yên, Nam Thái, Nam Thái A, Nam Yên, Tây Yên, Tây Yên A.

Lịch sử

Thời Nhà Nguyễn độc lập
Thời vua Tự Đức cho đến khi Pháp chiếm Hà Tiên (1847-1867), An Biên là tên phủ duy nhất (phủ An Biên) thuộc tỉnh Hà Tiên với 3 huyện: Hà Châu, Kiên Giang và Long Xuyên.

Phủ An Biên (thời Tự Đức), gồm:
Huyện Hà Châu nguyên có tên là Hà Tiên, gồm 5 tổng (tổng Hà Nhuận, tổng Nhuận Đức, tổng Hà Thanh, tổng Thanh Di, tổng Phú Quốc) với 63 làng xã, phía Tây giáp biển Tây, phía Nam giáp huyện Kiên Giang (Rạch Giá), phía Đông giáp huyện Hà Âm tỉnh An Giang, phía Bắc giáp nước Cao Miên. Đất huyện Hà Châu (phần các tổng Hà Thanh, Thanh Di) nay là phần đất thuộc các huyện thị phía Bắc của tỉnh Kiên Giang: Hà Tiên, Kiên Lương, Hòn Đất, Giang Thành, và (có thể phần các tổng Hà Nhuận, Nhuận Đức) là phần đất Campuchia ngày nay ở giáp biên giới: (tại các huyện Banteay Meas, Kampong Trach của tỉnh Kampot), huyện Kiri Vong của tỉnh Takeo và thành phố Kep.
Huyện Kiên Giang nguyên là đất Rạch Giá (được Mạc Cửu mở mang), gồm 4 tổng (Kiên Định, Giang Ninh, Kiên Hảo, Thanh Giang) với 66 làng xã, phía Tây giáp biển Tây (qua núi Tật Lệ), phía Nam giáp lâm phận rừng huyện Long Xuyên, phía Đông giáp huyện Phong Phú tỉnh An Giang, phía Bắc giáp huyện Hà Châu. Đất huyện Kiên Giang nay có thể là phần đất thuộc thành phố Rạch Giá và các huyện phía Nam của tỉnh Kiên Giang.
Huyện Long Xuyên nguyên là đất Cà Mau (được Mạc Cửu mở mang), gồm 2 tổng (là Long Thủy và Quảng Xuyên) với 55 làng xã, phía Tây giáp biển Tây (qua núi Bạch Thạch (Đá Bạc)), phía Nam (đến cửa Hàu (Gành Hào)) giáp Biển Đông, phía Đông giáp huyện Phong Thịnh tỉnh An Giang, phía Bắc giáp lâm phận rừng huyện Kiên Giang. Đất huyện Long Xuyên có thể nay là phần đất thuộc các tỉnh Cà Mau và Bạc Liêu, nhưng cũng có thể bao gồm thành phố Long Xuyên của tỉnh An Giang, vì theo lời chú thích trong Đại Nam nhất thống chí (bản quốc ngữ) thì: Thời Pháp thuộc, tỉnh Hà Tiên chia cho 4 tỉnh: tỉnh Hà Tiên thời Pháp (đất huyện Hà Châu cũ), tỉnh Rạch Giá (huyện Kiên Giang cũ), tỉnh Long Xuyên (tức huyện Long Xuyên cũ), tỉnh Bạc Liêu (cũng đất huyện Long Xuyên)(có lẽ lời chú này lầm với tỉnh An Xuyên, tức Cà Mau ngày nay).

Thời Pháp thuộc
Ngày 24 tháng 6 năm 1867, tỉnh thành Hà Tiên bị thực dân Pháp chiếm. Năm 1876, Pháp chia Nam Kỳ thành 4 khu vực hành chính lớn, mỗi khu vực hành chính lại chia nhỏ thành các tiểu khu hay hạt tham biện (arrondissement administratif) thì tỉnh Hà Tiên cũ bị chia thành 3 hạt tham biện là Hà Tiên và Rạch Giá và Bạc Liêu. Lúc này, Pháp cũng bãi bỏ phủ An Biên có từ thời Nhà Nguyễn.

Theo Nghị định ngày 20 tháng 12 năm 1899 của Toàn quyền Đông Dương đổi tên tất cả các hạt tham biện thành tỉnh thì từ ngày 1 tháng 1 năm 1900, 3 hạt tham biện là Hà Tiên, Rạch Giá, Bạc Liêu trở thành 3 tỉnh Hà Tiên, Rạch Giá, Bạc Liêu.

Thời Pháp thuộc, An Biên là đại lý hành chánh thuộc tỉnh Rạch Giá do Pháp lập nên vào ngày 1 tháng 1 năm 1936, trụ sở đặt tại chợ Thứ Ba, gồm 1 tổng có tên là Thanh Biên trên cơ sở tách đất từ quận Phước Long trước đó. Ngày 1 tháng 8 năm 1939, Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định nâng lên thành quận, đặt dưới quyền một quan chức người Pháp. Ngày 21 tháng 5 năm 1955, quận An Biên hợp với quận Phước Long và vùng Chắc Băng thành đặc khu An Phước thuộc tỉnh Sóc Trăng.

Giai đoạn 1956-1975
Sau năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đổi tên quận An Biên thành quận Kiên An thuộc tỉnh Kiên Giang vừa mới thành lập, quận lỵ vẫn đặt tại Thứ Ba. Khoảng năm 1960, chính quyền cho thành lập quận Kiên Long trên cơ sở tách ra từ quận Kiên An, với quận lỵ đặt tại xã Vĩnh Thuận. Sau năm 1971, lại tách đất quận Kiên An để thành lập thêm quận Hiếu Lễ, quận lỵ đặt tại Thứ Mười Một.

Về phía chính quyền Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam), tên huyện An Biên thuộc tỉnh Rạch Giá vẫn được duy trì cho tới năm 1975. Năm 1964, chính quyền Cách mạng thành lập huyện Vĩnh Thuận trên cơ sở tách ra từ huyện An Biên. Huyện Vĩnh Thuận thuộc tỉnh Rạch Giá có địa giới hành chính trùng với quận Kiên Long thuộc tỉnh Kiên Giang của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam của tỉnh Rạch Giá lúc bấy giờ vẫn đặt huyện An Biên thuộc tỉnh Rạch Giá cho đến đầu năm 1976.

Từ năm 1976 đến nay
Từ tháng 2 năm 1976, An Biên là huyện của tỉnh Kiên Giang, bao gồm thị trấn Thứ Ba và các xã: Đông Hòa, Đông Hưng, Đông Thái, Đông Thạnh, Đông Yên, Tây Yên, Vân Khánh.

Ngày 17 tháng 2 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 50-CP về việc:
Chia xã Đông Yên thành 4 xã: Hưng Yên, Đông Yên, Thạnh Yên và Vĩnh Yên
Chia xã Tây Yên thành 4 xã: Hòa Yên, Tây Yên, Nam Yên và Thuận Yên
Chia xã Đông Thái thành 4 xã: Đông Thái, Trung Thái, Bắc Thái và Nam Thái
Chia xã Đông Hòa thành 4 xã: Thuận Hòa, Nam Hòa, Đông Hòa và Tân Hóa
Chia xã Đông Thạnh thành 2 xã: Đông Thạnh và Tân Thạnh
Chia xã Đông Hưng thành 3 xã: Đông Hưng, Ngọc Hưng và Tân Hưng
Chia xã Vân Khánh thành 2 xã: Vân Khánh Đông và Khánh Vân.

Ngày 13 tháng 1 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 07-HĐBT về việc tách 12 xã: Thuận Hòa, Nam Hòa, Đông Hòa, Tân Hòa, Tân Thạnh, Đông Thạnh, Ngọc Hưng, Đông Hưng, Tân Hưng, Vân Khánh, Vân Khánh Đông và Khánh Vân với diện tích tự nhiên 55.824 ha và 77.302 người để thành lập huyện An Minh.

Huyện An Biên còn lại thị trấn Thứ Ba và 12 xã: Bắc Thái, Đông Thái, Đông Yên, Hòa Yên, Hưng Yên, Nam Thái, Nam Yên, Tây Yên, Thạnh Yên, Thuận Yên, Trung Thái, Vĩnh Yên, với diện tích tự nhiên là 57.538 ha và 108.055 người.

Ngày 24 tháng 5 năm 1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 92-HĐBT về việc:
Hợp nhất xã Hòa Yên và xã Tây Yên thành xã Tây Yên
Hợp nhất xã Thuận Yên và xã Nam Yên thành xã Nam Yên
Hợp nhất xã Bắc Thái và xã Nam Thái thành xã Nam Thái
Thành lập xã An Minh Bắc và chuyển xã về huyện An Minh quản lý.

Huyện An Biên lúc này bao gồm thị trấn Thứ Ba và 7 xã: Đông Thái, Đông Yên, Hưng Yên, Nam Thái, Nam Yên, Tây Yên, Thạnh Yên.

Ngày 18 tháng 3 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 23-CP về việc:
Thành lập xã Nam Thái A trên cơ sở 3.538 ha diện tích tự nhiên và 8.108 người của xã Nam Thái
Thành lập xã Tây Yên A trên cơ sở 3.313 ha diện tích tự nhiên và 10.818 người của xã Tây Yên.

Ngày 8 tháng 1 năm 2004, Chính phủ ban hành Nghị định số 11/2004/NĐ-CP về việc thành lập xã Thạnh Yên A trên cơ sở 2.388,90 ha diện tích tự nhiên và 7.359 người của xã Thạnh Yên.

Cuối năm 2004, huyện An Biên có 11 đơn vị hành chính, bao gồm thị trấn Thứ Ba và 10 xã là: Tây Yên, Tây Yên A, Nam Yên, Hưng Yên, Nam Thái, Nam Thái A, Đông Thái, Đông Yên, Thạnh Yên, Thạnh Yên A.

Ngày 6 tháng 4 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định 58/2007/NĐ-CP về việc thành lập huyện U Minh Thượng trên cơ sở điều chỉnh 7.135,82 ha diện tích tự nhiên và 18.843 nhân khẩu (gồm toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của các xã: Thạnh Yên, Thạnh Yên A) thuộc huyện An Biên.

Sau khi điều chỉnh, huyện An Biên còn lại 40.028,98 ha diện tích tự nhiên và 123.678 nhân khẩu, có 9 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm 8 xã: Nam Thái A, Nam Thái, Tây Yên A, Tây Yên, Hưng Yên, Đông Yên, Nam Yên, Đông Thái và thị trấn Thứ Ba.

Danh nhân
Cố nhà văn Sơn Nam, xã Đông Thái.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

sơ khai Kiên Giang

Huyện duyên hải Việt Nam


title: Bulbophyllum stolzii

text:
Bulbophyllum stolzii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

stolzii]]

S


title: Kurtziella antipyrgus

text:
Kurtziella antipyrgus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

antipyrgus


title: Gnophomyia fraternoides

text:
Gnophomyia fraternoides là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gnophomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Chùa Chân Tiên (định hướng)

text:
Chùa Chân Tiên có thể là:
 Chùa Chân Tiên ở Hà Tĩnh.
 Chùa Chân Tiên ở Hà Nội.

Chân Tiên


title: 1444 Pannonia

text:
1444 Pannonia (1938 AE) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 1 năm 1938 bởi G. Kulin ở Budapest.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1444 Pannonia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1938


title: 5408 Thé

text:
5408 Thé là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1242.2004905 ngày (3.40 năm).

Nó được phát hiện ngày 25 tháng 3 năm 1971 bởi Kees van Houten và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1971


title: Chūō, Yamanashi

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Yamanashi, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Yamanashi


title: Leucispa odewahnii

text:
Leucispa odewahnii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1869.

Chú thích

Tham khảo

Leucispa


title: Cleora projecta

text:
Cleora projecta là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở miền đông Bắc Mỹ, bao gồm South Carolina.

Sải cánh dài khoảng 28 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bug Guide
Images
Moth Guide

Cleora
Bướm đêm Bắc Mỹ


title: (14640) 1998 WF4

text:
{{DISPLAYTITLE:(14640) 1998 WF4}}

(14640) 1998 WF4 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 18 tháng 11 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Chée

text:
Sông Chée () là một con sông dài 64,7 km ở các tỉnh Meuse và Marne đông bắc Pháp. Sông bắt nguồn ở Barrois, gần Marat-la-Grande, một làng thuộc Les Hauts-de-Chée. Nhìn chung sông chảy theo hướng tây nam.

Các tỉnh và xã nằm dọc sông
Theo thứ tự từ nguồn nguồn đến cửa sông:
 Meuse: Les Hauts-de-Chée, Rembercourt-Sommaisne, Louppy-le-Château, Villotte-devant-Louppy, Laheycourt, Noyers-Auzécourt, Nettancourt, Brabant-le-Roi, Revigny-sur-Ornain
 Marne: Vroil, Bettancourt-la-Longue, Alliancelles, Heiltz-le-Maurupt, Jussecourt-Minecourt, Heiltz-l'Évêque, Outrepont, Changy, Merlaut, Vitry-en-Perthois

Tham khảo

http://www.geoportail.fr
The Chée at the Sandre database

Sông của Pháp
Marne
Meuse


title: Adicella dryope

text:
Adicella dryope là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Adicella


title: Cẩm Vịnh

text:
Cẩm Vịnh là một xã thuộc huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Vị trí địa lý, diện tích tự nhiên
Nằm ở phía bắc huyện Cẩm Xuyên, địa giới giáp với thành phố Hà Tĩnh.

 Phía Bắc giáp với TP Hà Tĩnh
 Phía Nam giáp với Cẩm Thành
 Phía Tây giáp với Cẩm Thạch
 Phía Đông giáp với Thạch Bình - Thành phố Hà Tĩnh.

Xã Cẩm Vịnh có diện tích 7,51 km², dân số năm 1999 là 4.413 người, mật độ dân số đạt 588 người/km².

Có 4,5 km sông Ngàn Mọ chảy qua địa bàn.

Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ  kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.

Dân cư
Có 1079 hộ, 4761 người được phân chia thành 8 thôn
thôn Một (Phúc Một)
thôn Hai (phúc Hai)
thôn Tam Trung
thôn Yên Khánh
thôn Đông Hạ
thôn Tam Đồng
thôn Ngụ Quế
thôn Đông Vịnh

Kinh tế - văn hóa - xã hội
Kinh tế chủ yếu là phát triển nông nghiệp, thu nhập chính là trồng trọt và chăn nuôi.
Cuộc sống của đa số nông dân còn nhiều khó khăn nhưng nhân dân Cẩm Vịnh luôn cần cù, chịu khó, biết đoàn kết từng bước xây dựng quên hương giàu đẹp.
Năm 2004 đã được Đảng, nhà nước phong tặng danh hiệu AHLLVT.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang thông tin điện tử xã Cẩm Vịnh


title: Plagioraphes fasciatus

text:
Plagioraphes fasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Iablokov-Khnzorian miêu tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Plagioraphes


title: Telmatherina celebensis

text:
Telmatherina celebensis là một loài cá thuộc họ Telmatherinidae. Nó là loài đặc hữu của Indonesia.

Nguồn
 Kottelat, M. 1996. Telmatherina celebensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Telmatherina
Cá Indonesia
Cá nước ngọt Indonesia


title: Rottleberode

text:
Rottleberode là một đô thị ở Mansfeld-Südharz district, Saxony-Anhalt, nước Đức. Đô thị Rottleberode có diện tích 6,99 km².

Tham khảo


title: Almanza

text:
Almanza là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Butia eriospatha

text:
Butia eriospatha là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được (Mart. ex Drude) Becc. mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Butia
Thực vật được mô tả năm 1916
Thực vật Brasil
Thực vật dễ tổn thương


title: Panthiades

text:
Panthiades là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Chú thích

Tham khảo

Eumaeini


title: Pyrgocythara hemphilli

text:
Pyrgocythara hemphilli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pyrgocythara
Động vật được mô tả năm 1939


title: Andrena rava

text:
Andrena rava là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1967


title: Wonju

text:
Wonju (Hán Việt: Nguyên Châu) là một thành phố Hàn Quốc, thuộc tỉnh Gangwon. Thành phố này có cự ly  về phía đông Seoul và có thể đi từ Seoul đến đây khoảng 1 tiếng 30 phút xe buýt hoặc tàu hỏa. Wonju có ba trường đại học lớn. Đây là nơi diễn ra trận Wonju trong chiến tranh Triều Tiên.

Khí hậu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 [Trang mạng chính quyền thành phố Wonju]

Gangwon
Thành phố của Hàn Quốc


title: Mã tấu

text:
Mã tấu (phương ngữ miền bắc còn gọi là Phớ) là một loại vũ khí tồn tại từ rất lâu đời ở các nước Châu Á, tuy nhiên ngày nay các nước Âu-Mỹ cũng sử dụng mã tấu.

Mã tấu là cách gọi của một loại gươm truyền thống, nó có hình dạng là một thanh gươm dài có độ cong vừa phải, sắc một lưỡi, đa phần là cứng chứ không mềm như kiếm, phần chuôi cầm bằng gỗ để giảm trọng lượng (khác với kiếm và đao vì hai loại này phần chuôi thường làm bằng kim loại).

Mã tấu là vũ khí tích hợp chuyên dụng của kỵ binh trong điều kiện chiến đấu trên lưng ngựa. Do mã tấu có sóng đao khá dày và bén một lưỡi nên tăng độ cứng cho vũ khí và tăng lực chém khi kết hợp với đà phi của ngựa - chữ "mã" là để chỉ ngựa (Kỵ Binh). Do sức sát thương cao, bền và dễ chế tạo nên mã tấu được trang bị rất phổ biến trong quân đội thời trung đại và một số đội quân hiện đại vẫn dùng để tăng khả năng chiến đấu cận chiến của bộ binh.

Một số người thường gọi kiếm Nhật Bản là mã tấu, nhưng điều này chưa hẳn đúng bởi ví dụ ở Việt Nam vào thời Trần có một loại đao to bản có sức sát thương lớn cũng được gọi là mã tấu. Ngày nay, ít người còn phân biệt rõ ràng giữa kiếm và mã tấu, nói chung để phân biệt chỉ có thể dựa vào hình dáng, kiếm thì thẳng còn mã tấu thì cong.

Kiếm Nhật (Katana) là một thanh đao chứ không phải mã tấu vì kiếm Nhật lưỡi mỏng. Mã tấu tiêu chuẩn là phải dày, nặng, tạo lực chém cao nhất khi bổ-quét ngang và sóng phải dày để chịu lực trong điều kiện chiến đấu khắc nghiệt (mài mòn, cùn lưỡi).

Văn hóa chiến tranh Âu-Mỹ không có từ ngữ nào nói về vũ khí có hình dạng của mã tấu. Machete-Dao quắm và Scimitar-Loan đao của người Hồi giáo là mã tấu.

Mã tấu và đao trong võ cổ truyền
Ngày nay còn có nhiều môn sinh võ cổ truyền lẫn lộn giữa đao và mã tấu.

Đao có một bề bén và lưỡi cong gọi là yêu đao (腰刀). Khi đao có lưỡi bản rộng thì được gọi là đại đao (大刀). Hiện nay vẫn còn có người Việt nhầm lẫn gọi siêu đao (超刀) là đại đao (大刀) theo lối các trường phái võ thuật Trung Hoa thường gọi.

Mã tấu thuộc về loại trường đao (長 刀), có lưỡi bản rộng hơn và cân lượng nặng hơn đao; cán dài khoảng 40 cm tới 60 cm. Đó là loại binh khí phôi thai từ hổ đầu đao (虎頭刀).

Khi xưa người Trung Hoa dùng loại đao bản rộng này để đánh trên ngựa nên gọi là mã đao (馬刀), người Việt Nam đọc chệch ra là mã tấu; về sau này, mã tấu được sử dụng đánh dưới đất và còn được gọi là trảm mã đao (斬馬刀). Hoàn đao (環刀), bối đao (背刀), quỷ đầu đao (鬼頭刀), v.v. của Trung Hoa thuộc về loại mã tấu

Trảm mã đao thời kỳ nhà Tống năm 1072. Loại đao dài này dùng trong chiến trận cổ, để chặt chân ngựa, và thảo phạt tướng lĩnh mặc giáp trụ nặng. Chuôi đao dài 37 cm, lưỡi đao dài 114 cm. Trảm mã đao là loại đao dài nặng, là tiền đề cho miêu đao rất nổi tiếng của các môn phái võ thuật Bắc Trung Hoa sau này. Và cũng là tiền đề cho kiếm Nhật Bản (Katana) về sau, thế kỷ 16 – 17.

Mã tấu được sử dụng bằng một tay hoặc bằng hai tay, trong khi đao chỉ được sử dụng bằng một tay.

Chú thích

Liên kết ngoài

Vũ khí lạnh
Từ gốc Quảng Đông
Thiết bị cắm trại
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ lâm nghiệp
Vũ khí Việt Nam
Vũ khí có lưỡi dao
Phát minh của Hoa Kỳ


title: Ophraella nuda

text:
Ophraella nuda là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được LeSage miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Ophraella


title: Mặt (tô pô)

text:
Trong toán học, cụ thể là trong topo, một mặt là một đa tạp topo 2 chiều. Ví dụ quen thuộc nhất về mặt chính là phần biên của các khối trong không gian Euclid 3 chiều thông thường, chẳng hạn như mặt cầu. Ngoài ra, cũng có những mặt, chẳng hạn như chai Klein, không thể được nhúng vào không gian Euclid 3 chiều mà không sử dụng kỳ dị hoặc tự cắt.

Một mặt là "2 chiều" nghĩa là tại mỗi điểm, ta có thể xác định được một hệ tọa độ 2 chiều trên mặt. Chẳng hạn, với bề mặt Trái Đất, mà ta giả sử là một mặt cầu 2 chiều, thì các đường kinh tuyến và vĩ tuyến tạo thành một hệ trục tọa độ trên mặt cầu, trừ hai cực và kinh tuyến gốc.

Khái niệm mặt cũng được sử dụng trong vật lý, kỹ thuật, xử lý hình ảnh và nhiều lĩnh vực khác. Chẳng hạn, việc phân tích khí động học của một máy bay tập trung vào dòng chảy của không khí qua các mặt.

Định nghĩa và ví dụ

Một mặt (topo) là một không gian topo Hausdorff khác rỗng và có cơ sở đếm được, trong đó mọi điểm đều có một lân cận mở đồng phôi với một tập mở của không gian Euclid 2 chiều. Các lân cận này, cùng với các đồng phôi tương ứng, được gọi là một hệ tọa độ (coordinate chart). Nhờ chúng mà các lân cận giữ được hệ trục tọa độ chuẩn tắc trên mặt phẳng Euclid. Do đó, mặt được gọi là có tính Euclid địa phương.

Tổng quát hơn, một mặt (topo) có biên là một không gian topo Hausdorff mà trên đó mỗi điểm có một lân cận mở đồng phôi với một tập mở nào đó trong nửa mặt phẳng trên đóng trong

Các đồng phôi này cũng được gọi là hệ tọa độ địa phương. Biên của nửa mặt phẳng trên chính là trục hoành. Các điểm trên mặt tương ứng một điểm trên trục hoành qua một trong số các phép đồng phôi nói trên thì được gọi là điểm biên của mặt. Các điểm biên này lập thành biên của mặt và là một đa tạp 1 chiều không có biên, tức là hội của các đường cong đóng. Các điểm của mặt tương ứng với các điểm không nằm trong trục hoành được gọi là điểm trong. Tập hợp các điểm trong được gọi là phần trong của mặt và luôn khác rỗng. Ví dụ đơn giản nhất về một mặt có biên là các dĩa tròn đóng. Phần biên của chúng chính là các đường tròn.

Nếu không nói gì thêm, một mặt thường được hiểu là một mặt không có biên. Cụ thể, một mặt có biên bằng rỗng chính là mặt theo nghĩa thông thường. Một mặt compact, biên rỗng được gọi là một mặt 'đóng'. Các mặt cầu, mặt xuyến 2 chiều và các mặt chiếu thực là những ví dụ về mặt đóng.

Dải Mobius là mặt chỉ có một phía. Một cách tổng quát, một mặt được gọi là định hướng được nếu nó không chứa một đồng phôi của dải Mobius; một cách cảm tính, nó có hai phía phân biệt. Mặt cầu và mặt xuyến là những mặt định hướng được, trong khi đó mặt chiếu thực thì không vì khi xóa đi một điểm hoặc một dĩa tròn khỏi mặt chiếu thực, ta thu được dải Mobius

Trong hình học vi phân và hình học đại số, các cấu trúc khác được thêm vào topo của mặt, việc này giúp nhận ra các kỳ dị, chẳng hạn như các điểm tự cắt, cusps, việc mà ta không thể làm được thuần túy dưới ngôn ngữ topo.

Định nghĩa ngoại hàm của mặt và phép nhúng

Mặt ban đầu được định nghĩa là một không gian con của trong không gian Euclide, mà thông thường, những mặt này là các không điểm (tập nghiệm) của các hàm đa thức. Vì vậy, người ta gọi cách định nghĩa mặt này có tính ngoại hàm.

Trong mục trước, một mặt được định nghĩa bởi một không gian topo có tính chất Hausdorff và Euclide địa phương. Không gian topo này không cần xét là một không gian con của một không gian khác. Cách định nghĩa này có tính nội tại, và hiện nay Toán học dùng cách định nghĩa này để thấy rõ cấu trúc topo nội tại của mặt.

Một mặt được định nghĩa nội tại thì không có thêm sự ràng buộc với vai trò là không gian con của một không gian Euclide. Điều này làm cho các mặt được định nghĩa nội tại có vẻ không phải là một mặt với cấu trúc ngoại hàm (được định nghĩa trong không gian Euclide). Tuy nhiên, định lý nhúng Whitney khẳng định rằng mọi mặt đều có thể nhúng đồng phôi vào một không gian Euclide, trong không gian E4: Cách định nghĩa ngoại hàm và nội tại là tương đương với nhau.

Mọi mặt compact có định hướng được hoặc có biên đều có thể nhúng vô E3; mặt khác, một mặt phẳng thực xạ ảnh, compact, không định hướng được và không có biên, thì không thể nhúng vô E3. Mặt Steiner, bao gồm mặt Boy, mặt Roman và cross-cap, là ảnh nhúng chìm của không gian xạ ảnh thực trong E3.

Mỗi cách nhúng mặt vô một không gian khác (nếu có nhiều cách) cho ta một thông tin ngoại hàm khác nhau. Ví dụ, mặt xuyến có thể nhúng vào E3 một cách thông thường (giống chiếc nhẫn) hoặc thắt nút (xem hình). Hai cách nhúng là đồng phôi với nhau, nhưng không tương đương đồng luân.

Ảnh của ánh xạ liên tục, đơn ánh từ R2 vào không gian nhiều chiều Rn được gọi là một mặt tham số. Một mặt tham số không nhất thiết là mặt topo.

Xây dựng mặt từ đa giác

Mọi mặt đóng đều có thể được xây dựng từ một hình đa giác có số chẵn các cạnh và các cạnh này được định hướng. Đa giác như vậy, gọi là đa giác cơ bản của mặt, tạo nên mặt bằng cách đồng nhất (dán) các cặp cạnh của nó lại. Trong các ví dụ dưới đây, nếu dán các cạnh của đa giác lại với nhau sao cho chúng đúng tên (A với A, B với B) và đúng hướng (được thể hiện bằng các mũi tên) sẽ tạo thành các mặt tương ứng.

Mọi đa giác cơ bản đều có thể viết được dưới dạng ký hiệu như sau. Bắt đầu từ một đỉnh, tiến hành di chuyển trên các cạnh của đa giác theo một chiều xác định (có thể là thuận hoặc ngược chiều kim đồng hồ) đến khi trở lại điểm ban đầu. Trong lúc di chuyển, ghi lại tên các cạnh, trong đó thêm số mũ là -1 nếu đang di chuyển ngược định hướng của cạnh đó. Bốn hình trên, khi cuất phát từ góc trái-trên và di chuyển ngược chiều kim đồng hồ, ta thu được

 Mặt cầu:
 Mặt phẳng xạ ảnh:
 Mặt xuyến:
 Chai Klein: .

Việc dán các cạnh của đa giác là một trường hợp đặc biệt của việc xây dựng không gian thương. Một cách tổng quát hơn, khái niệm không gian thương có thể được dùng để xây dựng các mặt. Chẳng hạn, khi xét thương của mặt cầu khi được đồng nhất tất cả các điểm đối xứng với nhau qua tâm (antipodes), ta thu được mặt phẳng xạ ảnh thực. Một ví dụ khác của phép lấy thương là tổng trực tiếp.

Tổng trực tiếp của hai mặt
Tổng trực tiếp của hai mặt M và N, ký hiệu M # N, là mặt nhận được khi cắt đi từ mỗi mặt này một dĩa tròn và dán phần biên (là những đường tròn) của chúng lại với nhau. Đặc trưng Euler của tổng trực tiếp bằng tổng đặc trưng Euler của các số hạng trừ đi 2.

Mặt cầu S là phần tử đơn vị của phép lấy tổng trực tiếp, nghĩa là . Điều này là vì mặt cầu khi xóa đi một dĩa tròn thì cũng là một dĩa tròn nên khi thực hiện phép dán, nó thay thế cho dĩa tròn đã bị cắt từ M

Việc lấy tổng trực tiếp của một mặt M với mặt xuyến T có thể được xem như để lại trên M một lỗ tròn. Nếu M là một mặt định hướng được thì  cũng định hướng được. Vì tổng trực tiếp là phép toán giao hoán nên tổng trực tiếp của hữu hạn các mặt cũng được xác định tốt.

Tổng trực tiếp của hai mặt phẳng xạ ảnh, , là chai Klein K. Tổng trực tiếp của mặt phẳng xạ ảnh và chai Klein thì đồng phôi với tổng trực tiếp của mặt phẳng xạ ảnh và mặt xuyến; nói cách khác, ta có công thức . Do đó, tổng trực tiếp của 3 mặt phẳng xạ ảnh thì đồng phôi với tổng trực tiếp của mặt phẳng xạ ảnh và mặt xuyến. Khi có một số hạng là mặt phẳng xạ ảnh thì tổng trực tiếp là một mặt không định hướng được.

Mặt đóng

Một mặt đóng là một mặt compact không có biên. Ví dụ về những mặt đóng là mặt cầu, mặt xuyến và chai Klein. Ví dụ về những mặt không đóng là dĩa tròn (là mặt cầu bỏ đi một điểm), mặt trụ (là mặt cầu bỏ đi hai điểm) và dải Mobius

Định lý phân loại mặt đóng

Định lý phân loại mặt đóng phát biểu rằng: Mọi mặt đóng và liên thông thì đồng phôi với một phần tử trong các họ sau:

 Mặt cầu;
 Tổng trực tiếp của g mặt xuyến, với ;
 Tổng trực tiếp của k mặt phẳng xạ ảnh, for .

Các mặt thuộc hai họ đầu tiên thì định hướng được. Ta cũng có thể gộp hai họ này là một bằng cách xem mặt cầu là tổng trực tiếp của 0 mặt xuyến. Số mặt xuyến g được gọi là giống (genus) của mặt. Đặc trưng Euler của mặt cầu và mặt xuyến lần lượt là 2 và 0 và một cách tổng quát, đặc trưng Euler của tổng trực tiếp g mặt xuyến là .

Các mặt thuộc họ thứ ba thì không định hướng được. Đặc trưng Euler của mặt phẳng xạ ảnh là 1, do đó, đặc trưng Euler của tổng trực tiếp k mặt phẳng xạ ảnh là .

Từ hai điều trên, có thể thấy một mặt đóng sẽ xác định duy nhất, sai khác một đồng phôi, với 2 thông tin sau: đặc trưng Euler và việc nó có định hướng được hay không. Nói cách khác, đặc trưng Euler và tính định hướng được hoàn toàn phân loại, sai khác một đồng phôi, được các mặt đóng.

Mặt đóng gồm nhiều thành phần liên thông cũng có thể được phân loại bằng việc phân loại từng thành phần liên thông của nó. Do đó sẽ không mất tính tổng quát nếu ta giả sử mặt là liên thông.

Xem Thêm
Mặt Riemann
Định lý Gauss-Bonnet

Tham khảo

Liên kết ngoài

 (tiếng Mỹ)
 (tiếng Mỹ)

Toán học tô pô
Hình học
Mặt

ca:Superfície
cs:Povrch
en:Surface
es:Superficie
fr:Surface
ro:Suprafaţă


title: Brachypsyche sibirica

text:
Brachypsyche sibirica là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Brachypsyche


title: Cran-Gevrier

text:
Cran-Gevrier là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Geography
Cran-Gevrier is in the east of Annecy. Part of the city is on a hill (hill of Gevrier). The hamlet of Cran was on the level of the Thiou river. The top of the hill of Gevrier is designated as a natural preserve.

The Fier forms most of the commune's north-western border.

History
The city draws its origins from two hamlets: Cran and Gevrier. There are two possible origins for each one of these names:
 Cran which means "notch" (permitted the establishment of a road between Boutae (Annecy) and Aquae (Aix-les-Bains), or between two rivers (river Thiou and river Fier).
 Gevrier, the oldest hamlet, got its name either from the Grabriaccus villa, or from the word "guivre", the name of a mythical snake whose role in tales is to keep treasures (one finds a snake rolled up around a sword on the blazon of the lords of Aléry).

The Romans were the first to settle on the hill. A Roman villa and a theatre were built there.

Partner towns
  Piossasco, Ý
  Trenčín, Slovakia
  Bathgate, Scotland

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Solok (huyện)

text:
Solok (huyện) là một huyện (kabupaten) thuộc tỉnh Tây Sumatra, Indonesia. Huyện lỵ đóng ở. Huyện có diện tích 7146 km2, sân số theo điều tra năm 2000 là người.

Các đơn vị hành chính
Huyện gồm có phó huyện hành chính (kecamatan) sau:

Tham khảo

Huyện của Tây Sumatra
Tây Sumatra


title: Phồn Xương (định hướng)

text:
Phồn Xương có thể là một trong số các địa danh sau:

 Thị trấn Phồn Xương, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam
 Quận Phồn Xương, địa cấp thị Vu Hồ, tỉnh An Huy, Trung Quốc


title: Wildenfels

text:
Wildenfels là một đô thị ở huyện Zwickau, vùng hành chính Chemnitz, bang tự do Sachsen, Đức.. Đô thị này có cự ly 9 km về phía đông nam của Zwickau.

Tham khảo

Thị trấn của bang Sachsen


title: Bréville-sur-Mer

text:
Bréville-sur-Mer  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 70 mét trên mực nước biển. sân gôn Granville nằm ở đây.

Tham khảo

Brevillesurmer


title: Teucholabis pruthiana

text:
Teucholabis pruthiana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Ngô Di Ngô

text:
Ngô Di Ngô (chữ Hán: 吳夷吾), tên thật là Cơ Di Ngô (姬夷吾), là vị vua thứ 13 của nước Ngô tồn tại từ cuối thời nhà Thương sang thời Đông Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông mang họ Cơ, là con của Ngô Khuất Vũ – vua thứ 12 nước Ngô.

Sử sách không ghi chép thời gian ông làm vua, không rõ năm bắt đầu, năm mất và các sự kiện trong thời gian ông ở ngôi.

Sau khi ông mất, con ông là Cơ Cầm Xử lên nối ngôi.

Xem thêm
 Ngô (nước)
 Ngô Khuất Vũ
 Ngô Cầm Xử

Tham khảo

 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Ngô Thái Bá thế gia

Vua nước Ngô
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Memot

text:
Memot () là một huyện (srok) thuộc tỉnh Tbong Khmum, Campuchia. Huyện lị là thị trấn Memot và cách  về phái đông của tỉnh lỵ Kampong Cham theo đường bộ. Memot là một huyện biên giới và cách Thành phố Tây Ninh (Việt Nam) khoảng  theo đường bộ.

Vị trí
Huyện Memot là huyện cực đông của tỉnh Kampong Cham và có biên giới với Việt Nam. Theo chiều kim đồng hồ từ phía bắc, Memot có ranh giới với huyện Preaek Prasab và Snuol của tỉnh Kratie về phía bắc. Phía đông là tỉnh Bình Phước (Việt Nam) và phía nam là tỉnh Tây Ninh (Việt Nam). Ranh giới phía tây giáp với các huyện Ponhea Kraek và Dambae của tỉnh Kampong Cham.

Hành chính

Nhân khẩu
Huyện được chia thành 14 xã (khum) và 175 làng(phum). Theo thống kê năm 1998, huyện có 111.296 cư dân thuộc 21.775 hộ gia đình. Với một dân số trên 110.000 people, huyện Memot là một huyện đông dân. Số thành viên trung bình của một hộ tại Memot là 5,1 người, hơi thấp hơn so với tỷ lệ trung bình của khu vực nông thôn Campuchia là 5,2 người. Chỉ số giới tỉnh là 94,5%, với nữ nhiều hơn nam.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kampong Cham at Royal Government of Cambodia website
Kampong Cham at Ministry of Commerce website

Huyện Campuchia


title: Saulchoy-sous-Poix

text:
Saulchoy-sous-Poix là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.
Thị trấn này có cự ly khoảng 16 dặm Anh về phía tây nam của Amiens, trên đường D263.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saulchoy-sous-Poix trên trang mạng của INSEE
 Saulchoy-sous-Poix trên trang mạng của Quid

Xã của Somme