title: Chữ Hán

text:
Chữ Hán, Hán tự (漢字), hay Chữ Nho, là loại văn tự ngữ tố - âm tiết xuất phát từ tiếng Hán thượng cổ. Chữ Hán từ khu vực Trung Quốc sau đó du nhập vào các nước lân cận trong vùng bao gồm Triều Tiên, Nhật Bản và Việt Nam. Tại các quốc gia này, chữ Hán được vay mượn để tạo nên chữ viết cho ngôn ngữ của dân bản địa ở từng nước. Kiểu chữ viết được ổn định như ngày nay đã có từ thời đại nhà Hán.

Tên gọi

Tại Trung Quốc thời cổ đại, ở trong tiếng Hán không có tên gọi nào chỉ riêng chữ Hán được đông đảo người nói tiếng Hán biết đến. Người nói tiếng Hán thường chỉ dùng những từ ngữ có nghĩa là chữ, chữ viết để chỉ chữ Hán.

Trong các thư tịch tiếng Hán được viết trước thời nhà Tần còn lưu truyền được đến ngày nay có các từ sau để chỉ văn tự:
名 “danh”
書 “thư”
文 “văn”
字 “tự”

Từ 名 “danh” có nghĩa gốc là tên, tên gọi. Tên gọi của sự vật đều là từ ngữ. Từ nghĩa gốc chỉ tên gọi, từ danh 名 “danh” có thêm nghĩa chuyển chỉ từ. Người xưa không phân biệt từ với chữ, họ đánh đồng ký hiệu họ dùng để ghi lại từ ngữ với từ ngữ nên họ đã lấy tên gọi của từ ra dùng để chỉ chữ. William H. Baxter và Laurent Sagart phục nguyên âm tiếng Hán thượng cổ của từ 名 là /*C.meŋ/.

Từ 書 “thư” có nghĩa gốc là viết. Chữ là thứ người ta viết ra khi viết, người xưa đã dùng từ 書 “thư” làm tên gọi của chữ. Baxter và Sagart phục nguyên âm tiếng Hán thượng cổ của từ 書 là /*s-ta/.

Từ 文 “văn” có nghĩa gốc là hoa văn. Trong chữ Hán có nhiều chữ được tạo ra bằng cách vẽ mô phỏng hình dạng của sự vật mà từ được ghi bằng chữ Hán đó biểu thị. Thí dụ: hình dạng cổ xưa nhất của chữ Hán 月 “nguyệt” (được dùng để ghi từ tiếng Hán có nghĩa là mặt trăng) là hình mặt trăng. Hoa văn thường cũng là hình mô phỏng hình dạng của sự vật, người xưa hình dung những chữ Hán có hình dạng là hình vẽ mô phỏng lại hình dạng của sự vật cũng giống như là hoa văn nên họ đã gọi chữ là 文 “văn”. Baxter và Sagart phục nguyên âm tiếng Hán thượng cổ của từ 文 là /*mə[n]/.

Từ 字 “tự” bắt đầu được dùng để chỉ văn tự từ thời Chiến quốc. Nghĩa gốc của từ 字 “tự” là sinh, đẻ. Có nhiều chữ Hán được tạo ra bằng cách đem ghép các chữ Hán đã có sẵn lại với nhau, tạo thành chữ mới. Thí dụ: chữ 字 “tự” được tạo ra bằng cách đem ghép chữ 宀 “miên” với chữ 子 “tử”. Người xưa hình dung việc đem ghép chữ này với chữ nọ tạo thành chữ khác giống như là nam nữ giao hợp với nhau, sinh ra con cái, nên họ đã gọi chữ là 字 “tự”. Baxter và Sagart phục nguyên âm tiếng Hán thượng cổ của từ 字 là /*mə-dzə(ʔ)-s/. Từ chữ trong tiếng Việt bắt nguồn từ từ tiếng Hán thượng cổ 字.

Sang đến thời nhà Tần, tiếng Hán có thêm một từ khác để chỉ chữ viết là từ 文字 “văn tự”. Từ này được tạo ra bằng cách ghép hai từ đã có từ trước đó là 文 “văn” và 字 “tự” lại với nhau.

Từ thời nhà Tần cho đến trước thời cận đại, trong tiếng Hán, văn tự thường được gọi là 字 “tự” hoặc 文 “văn” hoặc 文字 “văn tự”.

Tên gọi thông dụng hiện nay - “Hán tự” (漢字), ra đời từ nhu cầu của tăng lữ Phật giáo cần có tên gọi chỉ riêng chữ Hán để phân biệt chữ Hán với chữ Phạm nảy sinh khi dịch tiếng Phạm sang tiếng Hán. Thư tịch cổ nhất đã biết trong đó có gọi chữ Hán là Hán tự 漢字 “Hán tự” là sách 梵語千字文 “Phạm ngữ thiên tự văn” do tỷ khâu đời Đường Nghĩa Tịnh viết năm Hàm Hanh (咸亨) thứ hai (Tây lịch năm 671). Sách 梵語千字文 “Phạm ngữ thiên tự văn” còn có tên gọi khác là 唐字千鬘聖語 “Đường tự thiên man thánh ngữ”, 梵唐千字文 “Phạm Đường thiên tự văn”.

Lịch sử

Theo truyền thuyết thì Hoàng Đế là người sáng tạo ra văn tự Trung Hoa từ 4-5 ngàn năm trước nhưng ngày nay không còn ai tin rằng Hoàng Đế là nhân vật có thật nữa. Cả thuyết Thương Hiệt cho chữ mà các học giả thời Chiến Quốc đưa ra cũng không thuyết phục vì không ai biết Thương Hiệt ở đời nào. Gần đây người ta đào được ở An Dương (Hà Nam) nhiều mu rùa, xương loài vật, và đồ đồng trên đó có khắc chữ, và các nhà khảo cổ phỏng đoán rằng chữ viết ở Trung Hoa ra đời muộn nhất là vào thời kỳ nhà Thương, khoảng 1800 năm trước Công nguyên.

Phân loại cấu tạo chữ Hán theo Lục Thư

Chữ Hán được hình thành theo các cách chính:
 Chữ tượng hình (象形文字): "Tượng hình" có nghĩa là căn cứ trên hình tượng của sự vật mà hình thành chữ viết. Các chữ này rất dễ nhận biết và đơn giản. VD: 日 nhật (mặt trời), 月 nguyệt (mặt trăng), 木 mộc (cái cây), 龜 quy (con rùa),
 Chữ chỉ sự (指事文字) hay chữ Biểu Ý (表意文字): Cùng với sự phát triển của con người, chữ Hán đã được phát triển lên một bước cao hơn để đáp ứng đủ nhu cầu diễn tả những sự việc đó là chữ chỉ sự. Ví dụ, để tạo nên chữ Bản (本), diễn đạt nghĩa "gốc rễ của cây" thì người ta dùng chữ Mộc (木) và thêm gạch ngang ở dưới diễn tả ý nghĩa "ở đây là gốc rễ" và chữ Bản (本) được hình thành. Chữ Thượng (上), chữ Hạ (下) và chữ Thiên (天) cũng là những chữ chỉ sự được hình thành theo cách tương tự.
 Chữ hội ý (會意文字): Để tăng thêm chữ Hán, cho đến nay người ta có nhiều phương pháp tạo nhiều chữ mới có ý nghĩa mới. Ví dụ, chữ Lâm (林, rừng nơi có nhiều cây) có hai chữ Mộc (木) xếp hàng đứng cạnh nhau được làm bằng cách ghép hai chữ Mộc với nhau (Rừng thì có nhiều cây). Chữ Sâm (森, rừng rậm nơi có rất nhiều cây) được tạo thành bằng cách ghép ba chữ Mộc. Còn chữ Minh (鳴, kêu, hót) được hình thành bằng cách ghép chữ Điểu (鳥, con chim) bên cạnh chữ Khẩu (口, mồm); chữ Thủ (取, cầm, nắm) được hình thành bằng cách ghép chữ Nhĩ (耳, tai) của động vật với tay (chữ Thủ 手, chữ Hựu 又).
 Chữ hình thanh (形聲文字): Cùng với những chữ tượng hình, chỉ sự và hội ý, có nhiều phương pháp tạo nên chữ Hán, nhưng có thể nói là đa số các chữ Hán được hình thành bằng phương pháp hình thanh, gọi là chữ hình thanh (形聲文字). Chữ hình thanh chiếm tới 80% toàn bộ chữ Hán. Chữ hình thanh là những chữ được cấu tạo bởi hai thành phần: nghĩa phù có tác dụng gợi ý, và thanh phù có tác dụng gợi âm. Ví dụ, chữ Vị 味 (nghĩa： mùi vị) có nghĩa phù là bộ thủ khẩu 口 chỉ việc liên quan đến ăn hoặc nói, còn thanh phù là chữ Vị 未 (nghĩa： chưa, ví dụ： vị thành niên). Lối tạo chữ hình thanh của chữ Vị 味 cho ta biết chữ này mang ý nghĩa liên quan tới việc ăn/nói và có âm đọc tương tự như Vị 未. Chữ Vị 味 còn có một âm xưa là Mùi (nghĩa của nó không gì khác hơn, cũng là mùi). Thanh phù Vị 未 ngày trước cũng mang âm mùi và âm này vẫn còn hiện diện trong cách gọi địa chi thứ tám, tương ứng với con dê, trong ngôn ngữ hiện đại của tiếng Việt. Như vậy, gắn với âm xưa, bằng lối tạo chữ hình thanh, chữ Mùi 味 cũng được diễn giải là nghĩa phù Khẩu 口 có tác dụng gợi nghĩa, nói lên sự ăn uống và thanh phù Mùi 未 thể hiện cách đọc chữ này.
 Chữ chuyển chú (轉注文字): Các chữ Hán được hình thành bằng bốn phương pháp kể trên, nhưng còn có những chữ có thêm những ý nghĩa khác biệt, và được sử dụng trong những nghĩa hoàn toàn khác biệt đó. Ví dụ, chữ Dược (藥), có nguồn gốc là từ chữ Nhạc (樂), âm nhạc làm cho lòng người cảm thấy sung sướng phấn khởi nên chữ Nhạc (樂) cũng có âm là Lạc nghĩa là vui vẻ. Chữ Dược (藥) được tạo thành bằng cách ghép thêm bộ Thảo (có nghĩa là cây cỏ) vào chữ Lạc (樂).
 Chữ giả tá (假借文字): Là những chữ được hình thành theo phương pháp bằng cách mượn chữ có cùng cách phát âm.

Bốn cách tạo chữ (Tượng hình, Chỉ sự, Hội ý, Hình thanh) và hai cách sử dụng chữ (Chuyển chú, Giả tá) được gọi chung là Lục Thư (六書).

Bộ thủ

Chữ Hán có đến hàng ngàn chữ nhưng được phân loại thành 214 bộ chữ, mỗi bộ chữ được đại diện bằng một thành phần cấu tạo chung gọi là bộ thủ, dựa theo số nét.

Tuy nhiên số bộ thủ không phải bất biến mà có sự thay đổi theo thời gian.

Số bộ thủ nói trên là dạng chữ phồn thể, dựa theo Khang Hi tự điển (1716) và các từ điển thông dụng sau này như Trung Hoa đại tự điển (1915), Từ hải (1936).

Trước đó, trong Thuyết văn giải tự của Hứa Thận (thời Đông Hán) có 9350 chữ phân làm 540 bộ thủ. Tự lâm của Lã Thầm (đời Tấn) và Loại biên của Vương Chu và Tư Mã Quang (đời Tống) cũng có 540 bộ thủ. Ngọc thiên của Cố Dã Vương đời Lương có 542 bộ thủ. Với việc giản thể hóa chữ Hán, vì phải thêm các bộ thủ giản thể nên số bộ thủ tăng lên thành 227 bộ. Tuy nhiên, một số cách ghép bộ thủ đã làm giảm số bộ thủ, chẳng hạn Tân Hoa tự điển có 189 bộ thủ, Hiện đại Hán ngữ từ điển có 188 bộ thủ, Hán ngữ đại từ điển có 200 bộ thủ. Riêng cuốn Từ nguyên xuất bản năm 1979 có tới 243 bộ thủ.

Chữ Hán và việc phân biệt từ đồng âm khác nghĩa

Chữ Hán khắc phục sự hiểu sai nghĩa do đồng âm khác nghĩa: ví dụ như từ Hán-Việt "vũ" có các chữ Hán là 宇(trong "vũ trụ"), 羽(trong "lông vũ"), 雨(trong "vũ kế" - nghĩa là "mưa"), 武 (trong "vũ khí"), 舞(trong "vũ công" - nghĩa là "múa"). Nếu chỉ viết "vũ" theo chữ Quốc ngữ thì người đọc phải tự tìm hiểu nghĩa, còn nếu viết bằng chữ Hán thì nghĩa của "vũ" sẽ được thể hiện rõ ràng. Ứng dụng này được sử dụng nhiều nhất ở Hàn Quốc, khi bố mẹ đi khai sinh cho con ngoài việc viết tên con bằng hangul để biểu thị cách đọc thì họ cũng phải viết cả hanja để biểu thị ý nghĩa cho tên của con mình. Ví dụ: Kim Ki Bum (cựu thành viên Super Junior) và Key (thành viên SHINee) đều có tên thật là "Gim Gi-beom", viết bằng hangul là 김기범, nhưng tên chữ Hán thì khác nhau. Kim Ki Bum có tên chữ Hán là 金起範 (Kim Khởi Phạm), còn Key có tên chữ Hán là 金基范 (Kim Cơ Phạm). Trong tiếng Việt, việc chỉ sử dụng chữ Quốc ngữ (chữ Latinh) chỉ có thể biểu âm mà không dùng kèm chữ Hán và chữ Nôm có tính biểu nghĩa tốt, đang khiến tình trạng đồng âm khác nghĩa trong tiếng Việt trở nên nghiêm trọng hơn. Tiêu biểu như ngay chính người Việt không hiểu đúng chữ "Thị" thường có trong tên phụ nữ Việt Nam mang nghĩa là gì, nhầm họ (họ Tôn và họ Tôn Thất, họ Âu và họ Âu Dương), dịch "Vĩnh Long" thành "Vĩnh Dragon",... đã gián tiếp chứng minh rằng việc chỉ sử dụng chữ Quốc ngữ thì không đủ khả năng để biểu nghĩa đầy đủ cho tiếng Việt như chữ Hán và chữ Nôm.

Việc sử dụng chữ Hán ở các nước

Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Ma Cao, Đài Loan
Chữ Hán bắt nguồn từ Trung Quốc từ thời xa xưa dựa trên việc quan sát đồ vật xung quanh và vẽ thành dạng chữ tượng hình, chữ mang ý nghĩa. Chữ Hán đã trải qua nhiều thời kỳ phát triển. Cho tới hiện nay, chữ Hán cổ nhất được cho là loại chữ Giáp Cốt (Giáp cốt văn 甲骨文), chữ viết xuất hiện vào đời nhà Ân (殷) vào khoảng 1600-1020 trước Công Nguyên. Chữ Giáp Cốt là chữ Hán cổ viết trên các mảnh xương thú vật và có hình dạng rất gần với những vật thật quan sát được.

Chữ Giáp Cốt tiếp tục được phát triển qua các thời:
 Nhà Chu 周 (1021-256 TCN) có chữ Kim (Kim văn 金文), là chữ viết trên các chuông bằng đồng và kim loại
 Chiến Quốc 戰國 (403-221 TCN) và thời nhà Tần 秦 (221-206 TCN) có chữ Triện (Triện thư 篆書) và có chữ Lệ (Lệ thư 隸書)
 Nhà Hán 漢 (Tiền Hán 206 TCN-8 CN, Hậu Hán 25-220) có chữ Khải (Khải thư 楷書)

Ngoài ra còn có chữ Hành thư (行書) và chữ Thảo thư (草書). Chữ Khải thư là loại chữ được dùng bút lông chấm mực tàu viết trên giấy và rất gần với hình dáng chữ Hán ngày nay vẫn còn được dùng ở Nhật, Đài Loan hay Hương Cảng. Chữ Thảo thư là loại chữ được viết bằng bút lông có lược bớt hoặc ghép một số nét lại. Sự phát triển chữ Hán trải qua các thời kỳ có thể được minh họa bằng một số chữ sau:

Giáp cốt văn → Kim văn → Triện thư → Lệ thư → Thảo thư → Khải thư → Hành thư

Ngày nay tại Trung Quốc đại lục, bộ chữ giản thể (简体字) đã thay thế cho bộ chữ phồn thể (繁體字). Công cuộc cải cách chữ viết được thực hiện sau khi đảng Cộng sản đánh bại phe quốc dân đảng ra khỏi đại lục (1949).Tháng 10 năm 1954 tại đại lục thành lập ủy ban cải cách chữ viết (中国文字改革委员会), cuộc cải cách nhằm đơn giản hóa chữ Hán để quần chúng nhân dân dễ dàng học biết chữ, xóa mù chữ, thống nhất nhân tự trên các khu vực vốn dĩ có nhiều khác biệt do điều kiện địa lí và lịch sử, đồng thời thúc đẩy việc dạy và học tiếng Hán đối với người nước ngoài. Các khu vực ngoài đại lục, đảng Cộng sản không kiểm soát như Hồng Kông, Đài Loan, Ma Cao, và cộng đồng người Hoa ở hải ngoại hay các khu vực có sử dụng tiếng Hán như Singapore tiếp tục sử dụng chữ phồn thể, tuy nhiên cũng có những cải biến nhất định.

Việt Nam

Có ý kiến cho rằng chữ Hán đã hiện diện ở Việt Nam từ trước Công nguyên, dựa trên suy diễn về dấu khắc được coi là chữ trên một con dao găm . Tuy nhiên đó là lúc chữ Hán chưa hình thành và chưa có tư liệu xác định vào thời kỳ trước Công nguyên cư dân Việt cổ đã sử dụng chữ.

Từ đầu công nguyên đến thế kỷ X, Việt Nam chịu sự đô hộ của phong kiến Trung Hoa, chữ Hán và tiếng Hán được giới quan lại cai trị áp đặt sử dụng. Theo Đào Duy Anh thì nước Việt bắt đầu có Hán học khi viên Thái thú Sĩ Nhiếp (137 - 226) đã dạy dân Việt thi thư. Trong khoảng thời gian hơn một ngàn năm, hầu hết các bài văn khắc trên tấm bia đều bằng chữ Hán.

Nước Nam Việt được Triệu Đà thành lập vào thế kỷ thứ III TCN, khi nhà Tần đang thống nhất chữ viết (vào thời chiến quốc, mỗi nước phát triển chữ viết khác nhau). Hơn một thế kỷ sau, khi Lưu Bang lật đổ nhà Tần lập nhà Hán, nhà Hán mới thôn tính được Nam Việt (khoảng năm 111 TCN). Cổ vật trong lăng mộ của Hán Văn Đế cho thấy chữ viết của Nam Việt khá hoàn chỉnh . Sau này, nhà sử học Lê Mạnh Thát phát hiện rằng ngay cả Hán thư cũng dùng phương ngôn của người Việt.

Trong suốt thời gian Bắc thuộc đó, với chính sách Hán hóa của nhà Hán, tiếng Hán đã được giảng dạy ở Việt Nam và người Việt đã chấp nhận ngôn ngữ mới đó song song với tiếng Việt, tiếng nói truyền miệng. Tuy người Việt Nam tiếp thu tiếng Hán và chữ Hán nhưng cũng đã Việt hóa nhiều từ của tiếng Hán thành từ Hán-Việt. Từ đó đã có rất nhiều từ Hán-Việt đi vào trong từ vựng của tiếng Việt. Sự phát triển của tiếng Hán ở Việt Nam trong thời kỳ Bắc thuộc song song với sự phát triển của tiếng Hán ở chính Trung Quốc thời đó. Tuy nhiên, năm 938, sau chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền, người Việt đã độc lập và không còn lệ thuộc vào phương Bắc nữa, nhưng ngôn ngữ vẫn còn đậm ảnh hưởng của tiếng Hán. Sang thời kỳ tự chủ chữ Hán giữ địa vị là văn tự chính thức nhưng cách đọc đã phát triển theo hướng riêng, khác với sự phát triển tiếng Hán ở Trung Quốc.

Trong quá trình đó chữ Hán vẫn được người Việt dùng và phát triển thêm nhưng cách phát âm chữ Hán lại bị chi phối bởi cách phát âm của người Việt, tạo ra và củng cố dần âm Hán-Việt. Do nhu cầu phát triển, người Việt đã sử dụng chữ Hán để tạo ra chữ viết riêng, tức chữ Nôm. Trong khi đó cổ văn Hán vẫn được coi là mẫu mực để noi theo.

Mặc dù hiện nay rất ít được sử dụng ở Việt Nam, nhưng chữ Hán cùng với chữ Nôm vẫn là dạng kí tự quan trọng với tiếng Việt bởi tác dụng biểu thị nghĩa cho từ ngữ (khi mà chữ Quốc Ngữ chỉ có tác dụng biểu thị âm) do vấn đề đồng âm khác nghĩa, nghĩa của từ bị sai lệch (đặc biệt là hiểu nhầm ý nghĩa của tên người hoặc tên địa danh). Các di chỉ lịch sử thời xưa bằng chữ Hán và chữ Nôm vẫn được bảo tồn. Người Việt đôi khi dùng chữ Hán-Nôm trong một số dịp như viết thư pháp, xin chữ ngày tết hay dán chữ 囍 - "song hỉ" ở nhà và tiệc khi có lễ cưới và vẫn thường xuyên được dùng trong các nghi lễ tôn giáo.

Hiến pháp 2013 tại Chương I Điều 5 Mục 3 quy định: "Ngôn ngữ quốc gia là tiếng Việt. Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói, chữ viết, giữ gìn bản sắc dân tộc, phát huy phong tục, tập quán, truyền thống và văn hóa tốt đẹp của mình", do vậy không có luật lệ hay quyền hành nào cấm người Việt hiện nay viết tiếng Việt bằng chữ Hán và chữ Nôm như người Việt xưa.

Triều Tiên, Hàn Quốc

Hán ngữ được du nhập vào bán đảo Triều Tiên khá lâu, khoảng thời kỳ đồ sắt. Đến thế kỷ thứ IV trước Công Nguyên, xuất hiện các văn bản viết tay của người Triều Tiên. Các bản viết tay này được sử dụng chữ Hán. Tiếng Hán là thứ ngôn ngữ khó, dùng chữ Hán để viết tiếng Triều Tiên trở nên phức tạp, cho nên các học giả người Triều Tiên đã tìm cách cải biến chữ Hán để phù hợp với âm đọc của tiếng Triều Tiên. Vào khoảng thế kỷ thứ XV, ở Triều Tiên xuất hiện chữ ký âm, được gọi là Hangul (한글) hay Chosŏn'gŭl (조선글), chữ này trải qua nhiều thế kỷ phát triển thăng trầm, cuối cùng chính thức được dùng thay thế cho chữ Hán cho tới ngày nay. Chosŏn'gŭl lúc ban đầu gồm 28 ký tự, sau đó còn 24 ký tự giống như bảng chữ cái La Tinh, và được dùng để ký âm tiếng Triều Tiên. Tuy Hangul đã xuất hiện nhưng chữ Hán (Hanja) vẫn còn được giảng dạy trong trường học. Năm 1972, Bộ Giáo dục Hàn Quốc đã quy định, phải dạy 1800 chữ Hán cơ bản cho học sinh. Còn ở Triều Tiên, người ta đã bỏ hẳn chữ Hán.

Nhật Bản

Chữ Hán du nhập vào Nhật Bản thông qua con đường Triều Tiên. Chữ Hán ở Nhật được gọi là Kanji (漢字 Hán tự) và được du nhập vào Nhật theo con đường giao lưu buôn bán giữa Nhật và Triều Tiên vào khoảng thế kỷ thứ IV, V. Tiếng Nhật cổ đại vốn không có chữ viết, nên khi chữ Hán du nhập vào Nhật, người Nhật dùng chữ Hán để viết tiếng nói của họ. Dạng chữ đầu tiên người Nhật sáng tạo từ chữ Hán để viết tiếng Nhật là chữ Man-yogana (萬葉假名 Vạn Diệp Giả Danh). Hệ thống chữ viết này dựa trên chữ Hán và khá phức tạp. Man-yogana được đơn giản hóa thành Hiragana ひらがな (平假名 Bình Giả Danh) và Katakana カタカナ (片假名 Phiến Giả Danh). Cả hai loại chữ này trải qua nhiều lần chỉnh lý và hoàn thiện mới trở thành chữ viết ngày nay ở Nhật. Tiếng Nhật hiện đại được viết bằng ba loại ký tự:
 Chữ Hán (hay Kanji 漢字)
 Chữ mềm (hay Hiragana ひらがな)
 Chữ cứng (hay Katakana カタカナ)

Chữ Hán trong tiếng Nhật thường có ít nhất hai cách đọc, cách đọc theo âm Hán cổ, được gọi là On-yomi  và cách đọc theo âm tiếng Nhật được gọi là Kun-yomi . Trong quá trình phát triển chữ viết cho tiếng Nhật, người Nhật còn mượn chữ Hán để sáng tạo ra một số chữ (khoảng vài trăm chữ) và mỗi chữ này chỉ có cách đọc theo âm tiếng Nhật; các chữ này được gọi là Kokuji , tiếng Nhật gọi là Quốc Tự Quốc Huấn (國字國訓), nghĩa là "chữ quốc ngữ âm quốc ngữ". Những chữ quốc ngữ này của người Nhật có cách hình thành khá giống chữ Nôm của Việt Nam (xin xem phần sau về chữ Nôm). Tháng 11 năm 1946, Bộ Giáo dục Nhật đề nghị đưa vào giảng dạy 1850 chữ Hán cơ bản trong trường học, và được Quốc hội Nhật thông qua năm 1947.

Đến năm 1981 thì lượng chữ Hán thông dụng được điều chỉnh lại gồm khoảng 1945 chữ thường dùng, khoảng 300 chữ thông dụng khác dùng để viết tên người. Đến năm 2000, các chữ Hán dùng để viết tên người được điều chỉnh thêm, số lượng tăng lên trên 400 chữ. Các chữ Hán này được lập thành bảng gọi là Bảng chữ Hán thường dùng (Jyoyo Kanji Hyo, 常用漢字表 Thường Dụng Hán Tự Biểu) và Bảng chữ Hán dùng viết tên người (Jinmeiyo Kanji Hyo, 人名用漢字表 Nhân Danh Dụng Hán Tự Biểu).

Nghệ thuật thư pháp

Thư pháp là nghệ thuật viết chữ. Nghệ thuật Thư pháp Á Đông là nghệ thuật viết chữ Hán. Chữ Hán là loại chữ tượng hình và viết chữ Hán phải dùng bút lông để làm tăng thêm sức thể hiện của nhà thư pháp. Chữ Hán trong lịch sử đã một mặt làm nhiệm vụ là phương tiện để ghi chép, trao đổi tưởng truyền đạt văn hóa... của thế hệ này đến thế hệ khác, mặt khác nó còn tự tạo cho mình một môn nghệ thuật tạo hình độc đáo, sáng tạo.

Xem thêm
 Bộ thủ
 Hanja
 Kanji
 Chữ Nôm
 Giản thể
 Phồn thể

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web của Viện nghiên cứu Hán - Nôm
 Trang web của Hội Bảo tồn Di sản chữ Nôm
 Từ điển Hán-Việt

Hán

Hán
Văn hóa Đông Á
Hán


title: Anopinella larana

text:
Anopinella larana là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó là loài đặc hữu của Colombia.

The length of the fore wings is 8.2-9.3 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Systematic revision of Anopinella Powell (Lepidoptera: Tortricidae: Euliini) and phylogenetic analysis of the Apolychrosis group of genera

Anopinella


title: La Acebeda

text:
La Acebeda là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị La Acebeda có diện tích 22,06 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là người. Đô thị La Acebeda nằm ở khu vực có độ cao mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Cộng đồng Madrid


title: Zubovskia banatica

text:
Zubovskia banatica là một loài côn trùng thuộc họ Acrididae. Loài này có ở Hungary và România.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 Orthopteroid Specialist Group 1996. Zubovskia banatica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

B


title: Andrena hirashimai

text:
Andrena hirashimai là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Tadauchi mô tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

H
Động vật được mô tả năm 1985


title: Hispodonta sacasc

text:
Hispodonta sacasc là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Hispodonta


title: Roll With the Wind

text:
"Roll With the Wind" là một ca khúc của ca sĩ-nhạc sĩ người Na Uy Alexander Rybak từ album phòng thu thứ hai của anh, album Fairytales. "Roll With the Wind" được viết bởi Mårten Eriksson và Lisa Eriksson, do Amir Aly sản xuất.

Xếp hạng
"Roll With the Wind" bước vào bảng xếp hạng ở Na Uy vào ngày 2 tháng 6 năm 2009 ở vị trí #16. Cùng một lúc, Rybak đã có hai đĩa đơn khác nhau đứng trong top 3, "Funny Little World" và "Fairytale". Tuần tiếp theo, nó leo lên vị thứ #10. Bài hát đã rơi khỏi Top 20 trong tuần thứ 3.

Phát hành

Chú thích

Bài hát nhạc pop
Bài hát của Alexander Rybak
Đĩa đơn năm 2009
Bài hát năm 2009


title: 193 TCN

text:
Năm 193 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 193 TCN


title: Antocha prolixistyla

text:
Antocha prolixistyla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Rhyacophila visor

text:
Rhyacophila visor là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Rhyacophila


title: Nam Định (thành phố)

text:
Nam Định là thành phố tỉnh lỵ thuộc tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Đây là một trong những thành phố được Pháp lập ra đầu tiên ở Liên bang Đông Dương. Nằm ở phía nam và là thành phố trung tâm tiểu vùng nam đồng bằng sông Hồng, Nam Định đã sớm trở thành một trung tâm văn hoá, chính trị và tôn giáo ngay từ những thời kỳ đầu thế kỷ XIII trong lịch sử Việt Nam. Năm 1262, nhà Trần cho xây dựng phủ Thiên Trường, đặt dấu mốc đầu tiên cho một đô thị Nam Định sau này. Trong suốt thời kỳ lịch sử từ Thiên Trường cho đến Nam Định ngày nay, trải qua các triều đại Trần, Hồ, Lê, Mạc, Tây Sơn, Nguyễn vùng đất này đã nhiều lần đổi tên như Thiên Trường, Vị Hoàng, Sơn Nam, Thành Nam rồi Nam Định. Danh xưng Nam Định chính thức có từ năm 1822, gọi là Trấn Nam Định, sau đến 1831 gọi là tỉnh Nam Định dưới thời vua Minh Mạng. Năm 1921, người Pháp đã phá Thành Nam quy hoạch lại và thành lập thành phố Nam Định. Lúc đó là thành phố cấp 3.

Trải qua hai cuộc kháng chiến, vai trò của thành phố Nam Định lại có thêm những lần thay đổi và ngày nay trở thành thành phố thuộc tỉnh Nam Định, đã được thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận là đô thị loại I vào năm 2011. Thành phố Nam Định cũng đã được thủ tướng Chính phủ ký quyết định phê duyệt điều chỉnh quy hoạch xây dựng thành phố Nam Định thành trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học và xã hội của tỉnh Nam Định và của tiểu vùng Nam đồng bằng sông Hồng; đây cũng là một thành phố của vùng duyên hải Bắc Bộ.

Lịch sử

Nam Định là thành phố lâu đời có lịch sử lâu đời. Ngay từ thời Nhà Trần đã xây dựng Nam Định thành phủ Thiên Trường dọc bờ hữu sông Hồng, có 7 phường phố. Năm 1262, Trần Thánh Tông đổi hương Tức Mặc (quê gốc của nhà Trần) thành phủ Thiên Trường, sau đó phủ được nâng thành lộ. Năm Quang Thuận thứ 7 (1466), nhà Lê gọi là thừa tuyên Thiên Trường. Năm 1469 dưới thời vua Lê Thánh Tông, lần đầu tiên có bản đồ Đại Việt, Thiên Trường được đổi làm thừa tuyên Sơn Nam. Năm 1741, Thiên Trường là một phủ lộ thuộc Sơn Nam Hạ, bao gồm 4 huyện Nam Chân (Nam Trực), Giao Thủy, Mỹ Lộc, Thượng Nguyên. Năm 1831, là một phủ thuộc tỉnh Nam Định. Ngày nay là các huyện Giao Thủy, Xuân Trường, Nam Trực, Trực Ninh, Mỹ Lộc đều thuộc tỉnh Nam Định.

Dưới thời Nguyễn, Nam Định là một thành phố lớn cùng với Hà Nội và Huế. Thời đó Nam Định còn có trường thi Hương, thi Hội, có cả Văn Miếu như Hà Nội. Nam Định được công nhận là thành phố dưới thời Pháp thuộc ngày 17 tháng 10 năm 1921, hiện đã tròn 100 năm, sớm hơn cả Vinh, Mỹ Tho, Quy Nhơn, Cần Thơ, hay thậm chí là Huế (1929). Về quy mô dân số nội thành so với các thành phố ở miền Bắc chỉ đứng sau Hà Nội và Hải Phòng (đã có hơn 400.000 dân, mật độ dân số đạt 17.221 người/km² vào năm 2011). Từng có liên hiệp nhà máy dệt lớn nhất Đông Dương nên Nam Định còn được gọi là "Thành phố Dệt". Đây là thành phố có nhiều tên gọi chính và văn học: Thiên Trường, Vị Hoàng, Sơn Nam Hạ, Thành Nam, Non Côi sông Vị, thành phố Hoa Gạo, thành phố Dệt, thành phố lụa và thép (theo cách gọi của các nhà văn Ba Lan thời kỳ chiến tranh Việt Nam), thành phố bên sông Đào, Nam Định...

Nam Định là một trong số ít thành phố ở miền Bắc còn giữ lại được ít nhiều nét kiến trúc thời Pháp thuộc, có quán hoa, nhà Kèn, nhà thờ Lớn, các khu phố cổ từ thế kỷ XVIII-XIX, trong khi các tỉnh lỵ khác hầu hết được xây dựng và quy hoạch mới lại sau chiến tranh. Thành phố cũng từng có một cộng đồng Hoa kiều khá đông đảo vào giữa thế kỷ XIX chủ yếu đến từ tỉnh Phúc Kiến, đến nay con cháu họ vẫn sinh sống ở khu vực phố cổ: Hoàng Văn Thụ (Phố Khách), Lê Hồng Phong (Cửa Đông), Hai Bà Trưng (Hàng Màn, Hàng Rượu), Hàng Sắt, Bến Ngự, Bắc Ninh, Hàng Cau, Hàng Đồng, Hàng Đường...

Ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Chủ tịch chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quy định trong Sắc lệnh số 77 ngày 21 tháng 12 năm 1945, Nam Định là thành phố đặt dưới quyền cấp kỳ (Bắc Bộ). Từ năm 1945 đến năm 1956, Nam Định là thành phố trực thuộc Trung ương. Ngày 3 tháng 9 năm 1957, sáp nhập thành phố Nam Định vào tỉnh Nam Định, là tỉnh lỵ tỉnh Nam Định. Ngày 8 tháng 8 năm 1964, chuyển 5 xã: Lộc An, Lộc Hạ, Lộc Hòa, Lộc Vượng, Mỹ Xá về huyện Mỹ Lộc quản lý. Năm 1965, hai tỉnh Hà Nam và Nam Định sáp nhập thành tỉnh Nam Hà, thành phố Nam Định trở thành tỉnh lỵ tỉnh Nam Hà. Ngày 13 tháng 6 năm 1967, Hội đồng Chính phủ quyết định sáp nhập toàn bộ huyện Mỹ Lộc vào thành phố Nam Định.

Năm 1975, hai tỉnh Nam Hà và Ninh Bình sáp nhập thành tỉnh Hà Nam Ninh, thành phố Nam Định là tỉnh lỵ tỉnh Hà Nam Ninh, gồm 10 phường: Cửa Bắc, Năng Tĩnh, Nguyễn Du, Phan Đình Phùng, Quang Trung, Trần Đăng Ninh, Trần Hưng Đạo, Trần Tế Xương, Trường Thi, Vị Xuyên và 15 xã: Lộc An, Lộc Hạ, Lộc Hòa, Lộc Vượng, Mỹ Hòa, Mỹ Hưng, Mỹ Phúc, Mỹ Tân, Mỹ Thắng, Mỹ Thành, Mỹ Thịnh, Mỹ Thuận, Mỹ Tiến, Mỹ Trung, Mỹ Xá. Ngày 27 tháng 4 năm 1977, sáp nhập 9 xã: Mỹ Thịnh, Mỹ Thuận, Mỹ Tiến, Mỹ Thành, Mỹ Hà, Mỹ Thắng, Mỹ Phúc, Mỹ Hưng, Mỹ Trung vào huyện Bình Lục. Ngày 12 tháng 1 năm 1984, sáp nhập 2 xã Mỹ Trung và Mỹ Phúc thuộc huyện Bình Lục vào thành phố Nam Định.

Ngày 23 tháng 4 năm 1985, chia phường Trường Thi thành 2 phường: Trường Thi và Văn Miếu; chia phường Năng Tĩnh thành 2 phường: Năng Tĩnh và Ngô Quyền; chia phường Cửa Bắc thành 2 phường: Cửa Bắc và Bà Triệu; chia phường Vị Xuyên thành 2 phường: Vị Xuyên và Vị Hoàng; chia phường Trần Tế Xương thành 2 phường: Trần Tế Xương và Hạ Long. Những năm 1991-1996, tỉnh Hà Nam Ninh tách thành 2 tỉnh Nam Hà và Ninh Bình, thành phố Nam Định trở lại là tỉnh lỵ tỉnh Nam Hà.

Từ ngày 6 tháng 11 năm 1996, tỉnh Nam Hà tách thành 2 tỉnh Nam Định và Hà Nam, thành phố Nam Định tiếp tục là tỉnh lỵ tỉnh Nam Định (chuyển 7 xã: Mỹ Thịnh, Mỹ Thuận, Mỹ Tiến, Mỹ Thành, Mỹ Hưng, Mỹ Hòa, Mỹ Thắng thuộc huyện Bình Lục của tỉnh Hà Nam về thành phố Nam Định quản lý). Ngày 2 tháng 1 năm 1997, sáp nhập 2 xã Nam Phong và Nam Vân của huyện Nam Ninh (nay là 2 huyện Nam Trực và Trực Ninh) vào thành phố Nam Định. Ngày 26 tháng 2 năm 1997, tách 11 xã: Mỹ Trung, Mỹ Hưng, Mỹ Hà, Mỹ Thắng, Mỹ Thịnh, Mỹ Tiến, Mỹ Thuận, Mỹ Thành, Mỹ Tân, Lộc Hòa để tái lập huyện Mỹ Lộc. Ngày 6 tháng 9 năm 1997, chuyển xã Lộc Hòa của huyện Mỹ Lộc vào thành phố Nam Định. Ngày 29 tháng 9 năm 1998, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định công nhận thành phố Nam Định là đô thị loại II.

Ngày 9 tháng 1 năm 2004, thành lập phường Lộc Vượng trên cơ sở 420,07 ha diện tích tự nhiên và 7.962 nhân khẩu của xã Lộc Vượng; thành lập phường Lộc Hạ trên cơ sở 349,50 ha diện tích tự nhiên và 6.931 nhân khẩu của xã Lộc Hạ; thành lập phường Thống Nhất trên cơ sở 36,53 ha diện tích tự nhiên và 1.200 nhân khẩu còn lại của xã Lộc Vượng; 0,60 ha diện tích tự nhiên và 221 nhân khẩu còn lại của xã Lộc Hạ; 13,70 ha diện tích tự nhiên và 1.464 nhân khẩu của phường Quang Trung; 18 ha diện tích tự nhiên và 4.193 nhân khẩu của phường Vị Hoàng; thành lập phường Cửa Nam trên cơ sở 127,60 ha diện tích tự nhiên và 4.828 nhân khẩu của xã Nam Phong; 50 ha diện tích tự nhiên và 1.300 nhân khẩu của xã Nam Vân; thành lập phường Trần Quang Khải trên cơ sở 90,60 ha diện tích tự nhiên và 8.489 nhân khẩu của phường Năng Tĩnh. Thành phố Nam Định có 20 phường và 5 xã.

Ngày 28 tháng 11 năm 2011, Thủ tướng Chính phủ công nhận thành phố Nam Định là đô thị loại I thuộc tỉnh Nam Định.

Ngày 1 tháng 9 năm 2019, chuyển 2 xã Lộc Hòa và Mỹ Xá thành 2 phường có tên tương ứng.

Thành phố Nam Định có 22 phường và 3 xã như hiện nay.

Địa lý

Địa lý
Thành phố Nam Định nằm ở phía bắc tỉnh Nam Định, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình
Phía tây và phía bắc giáp huyện Mỹ Lộc
Phía nam giáp huyện Vụ Bản và huyện Nam Trực.

Thành phố Nam Định cách trung tâm thủ đô Hà Nội 80 km về phía đông nam, cách thành phố Thái Bình 16 km về phía tây, cách trung tâm thành phố Hải Phòng 90 km về phía tây nam, cách thành phố Ninh Bình 28 km về phía đông bắc.

Địa hình

Thành phố Nam Định tương đối bằng phẳng, trên địa bàn thành phố không có ngọn núi nào. Thành phố có hai con sông lớn chảy qua là sông Hồng và sông Nam Định. Trong đó sông Nam Định (sông Đào) nối từ sông Hồng chảy qua giữa lòng thành phố đến sông Đáy làm cho thành phố là một trong những nút giao thông quan trọng về đường thủy cũng như có vị trí quan trọng trong việc phát triển thành phố trong tương lai. Như vậy thực ra Nam Định cũng là một thành phố ở ngã ba sông.

Khí hậu
Thành phố Nam Định mang tính chất khí hậu cận nhiệt đới ấm ẩm điển hình, theo phân loại khí hậu Koppen, có tháng lạnh dưới 18 độ. vào tháng 1 năm 1955 nhiệt độ thành phố xuống mức 3,0 độ C. Nhiệt độ cao kỷ lục của thành phố đạt được vào tháng 6/2016 với mức nhiệt trong lều khí tượng đạt 40,2 độ C. Nằm ở phía tây bắc của tỉnh Nam Định, lại nằm ở vị trí xa biển, so với các huyện Hải Hậu, Xuân trường, Nghĩa Hưng, nhiệt độ trong mùa đông của thành phố thấp hơn đôi chút vì chịu ảnh hưởng mạnh mẽ hơn của áp cao lạnh siberia, 16.4 độ vào tháng 1 ở thành phố so với 17.3 độ tại trạm Nghĩa Hưng, mùa hè nóng hơn so với các huyện ven biển..Thời tiết của thành phố Nam Định là sự giao thoa giữa Hải Phòng với Hà Nội. mùa lạnh thời tiết thường ấm hơn Hải Phòng và lạnh hơn Hà Nội, mùa hè nóng hơn Hải Phòng và mát hơn Hà Nội.

Dân số
Dân số tính đến ngày 1/4/2019 là 236.294 người. 10% dân số theo đạo Thiên Chúa.

Hành chính
Thành phố Nam Định có 25 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 22 phường: Bà Triệu, Cửa Bắc, Cửa Nam, Hạ Long, Lộc Hạ, Lộc Hòa, Lộc Vượng, Mỹ Xá, Năng Tĩnh, Ngô Quyền, Nguyễn Du, Phan Đình Phùng, Quang Trung, Thống Nhất, Trần Đăng Ninh, Trần Hưng Đạo, Trần Quang Khải, Trần Tế Xương, Trường Thi, Văn Miếu, Vị Hoàng, Vị Xuyên và 3 xã: Lộc An, Nam Phong, Nam Vân.

Kinh tế
Từ năm 2008 đến nay, tốc độ phát triển kinh tế năm sau cao hơn năm trước, đạt bình quân 14,32%/năm; cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng, tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ tăng (98,69%), tỷ trọng nông nghiệp (1,31%), tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu của thành phố chiếm 95% xuất khẩu của tỉnh, tăng bình quân 19%/năm. Năm 2013, tổng thu ngân sách đạt hơn 1.313 tỷ đồng (tăng gấp hai lần so với năm 2011). Năm 2016, thu nhập bình quân đầu người gần 69 triệu đồng/người.

Thương mại

Chợ Thành Nam (xưa)

Vốn là một đô thị đã có từ lâu đời, thành phố Nam Định được biết đến như một đầu mối giao thương hàng hoá ở Bắc bộ. Trong quá trình lịch sử phát triển trên địa bàn thành phố Nam Định đã hình thành một hệ thống chợ đầy đủ và quy mô phục vụ cho phát triển thương mại ở nơi đây. Tiêu biểu nhất phải kể đến là chợ Rồng và chợ Mỹ Tho nằm ở trung tâm thành phố, cũng là hai chợ cấp 1 của tỉnh Nam Định.

Chợ Rồng là một trong những chợ lớn và có lịch sử lâu đời ở Bắc Kỳ (cùng với chợ Đồng Xuân - Hà Nội, chợ Sắt - Hải Phòng). Chợ Rồng được xây dựng từ năm 1922 do kỹ sư người Pháp từng thiết kế tháp Eiffel và cầu Long Biên thiết kế. Năm 1991 chợ Rồng bị cháy lớn (trước đó từng bị ảnh hưởng của bom Mỹ) và bị hư hỏng nặng, phải phá bỏ hoàn toàn để xây dựng lại ngay trên nền xưa. Theo Quyết định số 012/2007/QĐ-BCT về việc quy hoạch tổng thể phát triển mạng lưới chợ Việt Nam, Chợ Rồng Nam Định có diện tích 10 000 m2.
 Chợ Mỹ Tho là một trung tâm buôn bán lớn của tỉnh Nam Định. Đây là chợ đầu mối chuyên doanh các mặt hàng thực phẩm, công nghệ phẩm và hàng tiêu dùng.

Ngoài ra trên địa bàn thành phố còn có các chợ đầu mối như: Chợ Nguyễn Trãi, chợ đêm Phạm Ngũ Lão, chợ Lý Thường Kiệt; và các chợ truyền thống cấp 2: chợ Hoàng Ngân, chợ Cửa Trường, chợ Phù Long, chợ Đồng Tháp, chợ Năng Tĩnh, chợ Diên Hồng, chợ Văn Miếu, chợ Mỹ Trọng, chợ Kênh, chợ Năm Tầng, chợ Hạ Long, chợ Cầu Ốc, chợ Đò Quan, chợ Nam Vân, chợ Lộc An...

Trung tâm thương mại
Ngoài hệ thống chợ đã có từ lâu đời, trong phát triển theo hướng hiện đại, thành phố Nam Định đã quy hoạch và xây dựng các siêu thị, trung tâm thương mại đồng bộ đáp ứng nhu cầu mua sắm hiện đại của người dân.

Tiêu biểu như trung tâm thương mại Big C Nam Định, trung tâm thương mại Nam Định Tower, rạp phim Lotte Cinema Nam Định, siêu thị CoopMart, Micom Nam Định, các chuỗi siêu thị khác như Thế giới di động, siêu thị điện máy Media mart, Pico, Trần Anh, Điện máy xanh... tương lai là trung tâm thương mại Vincom Nam Định.

Giao thông

Giao thông qua thành phố Nam Định dày đặc và thuận tiện: quốc lộ 10 từ Hải Phòng, Thái Bình đi Ninh Bình chạy qua và Quốc lộ 21B nối Nam Định với Quốc lộ 1 và đường Hồ Chí Minh, quốc lộ 38B từ Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam xuống Nam Định, Ninh Bình. Quốc lộ 37 nối Hưng Yên với Nam Định, Thái Bình. Quốc lộ 21A đi Sơn Tây và các huyện Hải Hậu, Giao Thủy, Xuân Trường và bãi biển Quất Lâm, Đại lộ Thiên Trường đi Hà Nội. Tỉnh lộ 490 (đường 55) đi Nghĩa Hưng và bãi biển Thịnh Long. Từ ngoài có 13 tuyến đường xuyên tâm đi đến thành phố. Thành phố Nam Định còn có tuyến đường sắt Bắc Nam chạy qua. Ga Nam Định là một trong những ga lớn trên tuyến đường sắt Bắc Nam, thuận tiện cho hành khách vùng nam đồng bằng đi đến các thành phố lớn trong cả nước như Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh. Thành phố Nam Định nằm bên hữu ngạn sông Hồng, thuận tiện cho giao thông đường thủy và thuộc tỉnh có 72 km bờ biển

Kiến trúc và quy hoạch đô thị

Các phố lớn của Nam Định là Đại lộ Thiên Trường, Đông A, Trần Hưng Đạo, Võ Nguyên Giáp, Lê Đức Thọ, Trần Phú, Trường Chinh, Giải Phóng, Lê Hồng Phong, Điện Biên, Hàng Tiện, Nguyễn Du, Hùng Vương, Nguyễn Công Trứ, Phù Nghĩa... Tượng đài Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn được đặt trước Nhà hát 3/2, bên bờ hồ Vị Xuyên của Thành phố. Cột cờ Thành Nam là một trong 3 cột cờ ở Việt Nam, mặt chính quay ra phố Tô Hiệu, mặt sau là đường Cột Cờ, được xây dựng từ thời Nguyễn vào năm 1833, đã được xếp hạng Di tích lịch sử Quốc gia năm 1962.

Gắn liền với lịch sử phát triển của Nam Định, cầu Đò Quan là một trong những điểm giao thông quan trọng nối hai bờ sông Đào. Bến Đò Quan đã từng là hải cảng lớn của xứ bắc (trước khi người Pháp xây dựng cảng Hải Phòng). Tàu của hãng Bạch Thái Bưởi chạy nhiều từ Nam Định đi khắp miền Bắc: Hà Nội, Hải Phòng, Vinh... và cả Sài Gòn. Hiện nay thay cho bến Đò Quan ngày xưa cây Cầu Đò Quan nối đôi bờ sông Đào. Từ cầu Đò Quan, về phía thượng lưu có cầu Tân Phong, phía hạ lưu có cầu Nam Định, hai cây cầu to lớn khép kín một vòng tròn đường vành đai S2 (bao gồm một phần QL10, một phần QL21B và đường Lê Đức Thọ). Nối liền với Thái Bình bằng cầu Tân Đệ qua sông Hồng.

Thành phố Nam Định có sự giao thoa giữa kiến trúc cổ điển Việt Nam, kiến trúc nhà liền kề mặt phố của đô thị cổ, kiến trúc Trung Hoa, kiến trúc phương Tây và kiến trúc hiện đại. Có thể chia thành phố Nam Định ngày nay thành ba khu vực: khu phố cổ, khu phố Pháp và các khu mới quy hoạch (Hòa Vượng, Hòa Xá, Cửa Nam, Thống Nhất, Mỹ Trung, khu TĐC Trầm Cá, khu TĐC Đồng Quýt, khu TĐC Phúc Trọng - Bãi Viên...).

Khu phố cổ

Thành phố đã từng có 40 phố cổ mang tên "Hàng" như Hàng Sắt, Hàng Đồng, Hàng Cau, Hàng Rượu, Hàng Thao, Hàng Mâm, Hàng Bát...

Thành phố Nam Định chủ yếu nằm ở phía bắc sông Đào (còn gọi là sông Nam Định). Nam Định là thành phố cổ thứ hai chỉ sau Hà Nội, có lịch sử xây dựng trước cả Phố Hiến và Hội An, nay đã hơn 750 tuổi. Nếu như Hà Nội xưa có 36 phố phường thì TP Nam Định cũng có 40 phố cổ. Những con phố nhỏ nằm ven bờ sông Đào mang dáng vẻ riêng gắn liền với hơn 750 năm phát triển của Thành Nam. Những phố cổ của Nam Định cũng như Hà Nội là các phố nghề như: Hàng Vàng, Hàng Bát, Hàng Kẹo, Hàng Mâm, Hàng Tiện, Hàng Nâu, Hàng Thao, Hàng Ghế, Hàng Sắt, Hàng Đồng, Hàng Vải Màn, Hàng Rượu, Hàng Sũ v.v... Hiện nay, một số phố không còn giữ lại được tên cổ như ở Hà Nội, và cũng không còn buôn bán những mặt hàng truyền thống tuy nhiên nó vẫn còn phần nào giữ được dáng vẻ cổ kính của nó. Hiện tại ở TP Nam Định còn một số phố mang tên gọi cổ là Hàng Tiện, Hàng Cấp, Hàng Cau, Hàng Thao, Hàng Đồng, Hàng Sắt, Bến Thóc, Bến Ngự, Cửa Trường, Tràng Thi... còn lại phần lớn đã được đổi tên thành Hai Bà Trưng, Hoàng Văn Thụ, Bắc Ninh... Thành phố đang phát triển mạnh lên phía bắc sông Vĩnh Giang và phía nam sông Đào.

Khu phố Pháp

Từ sau khi thành lập chính phủ Đông Dương năm 1890, người Pháp ở Nam Định đã tách lãnh thổ hành chính thành phố Nam Định ra khỏi huyện Mỹ Lộc, tổ chức thành 12 phố rồi đặt lại tên cho các đường phố.

Năm 1921, Pháp lập ra Thành phố Nam Định, quy hoạch thành 10 khu phố với 40 phố. Khi ấy, Pháp đã lập thêm phố mới sau khi bạt thành lấp hào như: Avenue Clémenceau (nay là Trần Phú), Boulevard Galliéni (nay là Hoàng Hoa Thám), Rue Francis Garnier (nay là Máy Tơ), Avenue Brière L isle (nay là Trần Quốc Toản), Boulevard Paul Bert (nay là Trần Hưng Đạo).

Kiến trúc hiện đại

Ngày nay chính quyền và nhân dân Nam Định đang xây dựng nhiều dự án đó là: khu đô thị mới Hoà Vượng, khu đô thị mới Thống Nhất, khu đô thị mới Mỹ Trung, khu đô thị mới Dệt may Nam Định, khách sạn 4 sao Nam Cường Nam Định, tổ hợp trung tâm thương thương mại chung cư cao cấp Nam Định Tower... đã nâng cấp công viên Vị Xuyên, Cung đường S2 nối tiếp 1/4 vòng tròn cùng cầu Tân Phong để hoàn thành đường vành đai hình tròn ôm gọn 50 km² nội đô thành phố hiện nay và các khu đô thị mới...

Giai đoạn 2017-2020: Xây dựng đường trục đô thị phía Nam sông Đào. Đoạn từ tỉnh lộ 490C đến cầu Tân Phong, hoàn thành khu đô thị dệt may, xây dựng khu hành chính trung tâm thành phố,...

Du lịch

Quần thể di tích lịch sử - văn hóa Trần, Bảo tàng tỉnh Nam Định, cột cờ thành Nam Định, nhà số 7 phố Bến Ngự, khu chỉ huy sở nhà máy Dệt, bảo tàng Dệt - May Việt Nam, cửa hàng ăn uống dưới hầm, cửa hàng cắt tóc dưới hầm, tượng Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn đặt trước Nhà hát 3/2, công viên Vị Xuyên, công viên văn hóa Tức Mặc...

Văn hóa
TP. Nam Định có những nét riêng như những con phố nhỏ vào mùa hoa gạo, món ăn đặc sản địa phương hay tiếng còi tầm của nhà máy dệt. Cùng với các con phố cổ, hoa gạo được coi là loài cây đặc trưng của đất và người Nam Định. Khi nhắc đến thành phố Nam Định là nhắc tới những địa điểm văn hoá nổi bật như Hồ Vị Xuyên, ngã tư Cửa Đông, Văn Miếu, đền Trần, phố hoa Nguyễn Du, cửa hàng hoa Cửa Đông... tất cả đã tạo cho Thành Nam một dáng vẻ quyến rũ.

Thể thao
Thành phố Nam Định là trung tâm thể thao lớn vùng Nam Đồng bằng sông Hồng với cơ sở hạ tầng phục vụ cho thể thao khá quy mô và đồng bộ chỉ sau Hà Nội (ở miền Bắc), đã từng được chọn là một trong những điểm thi đấu của SeaGames 22 với số môn thi đấu nhiều thứ 3 (sau Hà Nội và TP Hồ Chí Minh). Từ năm 1941 đội Cotonkin của Nam Định đã vô địch Đông Dương trong giải đầu tiên. Câu lạc bộ bóng đá Nam Định đã nhiều lần thi đấu thành công ở giải Vô địch quốc gia Việt Nam (V.league 1) một lần vô địch năm 1985. Sân vận động Thiên Trường từng được giới thể thao đánh giá cao về quy mô và vẻ đẹp thẩm mỹ chỉ đứng sau SVĐ quốc gia Mỹ Đình. Ngoài ra còn có nhà thi đấu Trần Quốc Toản, bể bơi Trần Khánh Dư, trường đào tạo VĐV, Cung thể thao cấp vùng với nhà thi đấu đa năng 4000 chỗ ngồi và bể bơi có mái che với 1000 chỗ ngồi đạt tiêu chuẩn quốc tế. Nam Định cũng là nơi đăng cai chính, tổ chức nhiều môn thể thao nhất tại Đại hội TDTT toàn quốc lần thứ VII - 2014.

Ẩm thực

Ẩm thực Nam Định được biết đến với món phở Nam Định nổi tiếng. Ngoài ra còn có các món đặc sản, ẩm thực được sản xuất từ Thành Nam như: bánh gai bà Thi, chuối Ngự, kẹo Sìu Châu, bánh mì Ba Lan, bánh đậu xanh Hanh Tụ, nem nắm, bánh nhãn, bánh cuốn làng Kênh, xôi cá rô, xôi xíu, bánh xíu páo, bánh gối, sủi cảo, bánh xu kem.

Thành phố kết nghĩa
 Mỹ Tho

Tại thành phố Nam Định có đường Mỹ Tho ở khu đô thị mới Thống Nhất, chợ Mỹ Tho và ở thành phố Mỹ Tho cũng có một ngôi trường mang tên trường THCS Nam Định.

 Prato

Để thể hiện tình hữu nghị giữa hai thành phố, hai đất nước Ý - Việt, Nam Định đã đặt tên cho một công viên khang trang hiện đại tại cửa ngõ thành phố là "Công viên Prato". Ở thành phố Prato cũng có con đường mang tên Nam Định với 4 làn xe dài 1,8 km.

Hình ảnh

Thời Pháp thuộc

Hiện tại

Xem thêm

 Xe buýt nội tỉnh Nam Định
 Hành cung Thiên Trường
 Đền Trần (Nam Định)
 Chùa Phổ Minh
 Phố cổ Thành Nam
 Thành Nam Định
 Cột cờ Nam Định

Chú thích

Liên kết ngoài

 Cộng đồng Giao Thủy Online

Đô thị Việt Nam loại I
Tỉnh lỵ Việt Nam


title: 6336 Dodo

text:
6336 Dodo (1992 UU) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 10 năm 1992 bởi S. Otomo ở Kiyosato.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6336 Dodo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Satoru Otomo
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Diptychis

text:
Diptychis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Ennominae


title: Dorcatoma falli

text:
Dorcatoma falli là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Dorcatoma trong họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Dorcatoma
Ptinidae


title: Apophylia brancuccii

text:
Apophylia brancuccii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev in Medvedev & Sprecher-Uebersax miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Apophylia


title: Omorgus amictus

text:
Omorgus amictus là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogidae. Nó phân bố ở Úc. Đến năm 2006, nó được xem là thuộc chi Trox.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Omorgus


title: Ngô Hùng Toại

text:
Ngô Hùng Toại (chữ Hán: 吳熊遂), là vị vua thứ sáu của nước Ngô tồn tại từ cuối thời nhà Thương sang thời Đông Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông mang họ Cơ, là con của Ngô Chu Chương – quân chủ thứ 5 nước Ngô.

Sử sách không ghi chép thời gian ông làm quân chủ, không rõ năm bắt đầu, năm mất và các sự kiện trong thời gian ông ở ngôi.

Sau khi ông mất, con ông là Cơ Kha Tương lên nối ngôi.

Xem thêm
 Ngô (nước)
 Ngô Chu Chương
 Ngô Kha Tương

Tham khảo

 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Ngô Thái Bá thế gia

Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Vua nước Ngô


title: Erlenbach bei Kandel

text:
Erlenbach bei Kandel là một đô thị thuộc huyện Germersheim, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Erlenbach bei Kandel có diện tích 5,47 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 730 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Germersheim


title: Hội Xương

text:
Hội Xương (tiếng Trung: 会昌县, Hán Việt: Hội Xương huyện) là một huyện của địa cấp thị Cám Châu (赣州市), tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2722 km2, dân số năm 2003 là 430.000 người, số bưu chính 342600, huyện lỵ đóng tại trấn Văn Võ Bá.

Hành chính
Hội Xương được chia ra làm 19 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 6 trấn và 13 hương. Ngoài ra huyện này còn quản lí 1 đơn vị tương đương cấp hương khác
Trấn: Văn Võ Bá (文武坝镇), Quân Môn Lĩnh (筠门岭镇), Tây Giang (西江镇), Chu Điền (周田镇), Ma Châu (麻州镇), Trang Khẩu (庄口镇)
Hương: Thanh Khê (清溪乡), Hữu Thủy (右水乡), Cao Bài (高排乡), Hiểu Long (晓龙乡), Châu Lan (珠兰乡), Động Đầu (洞头乡), Trung Thôn (中村乡), Trạm Đường (站塘乡), Vĩnh Long (永隆乡), Phú Thành)富城乡), Tiểu Mật (小密乡), Trang Phụ (庄埠乡), Bạch Nga (白鹅乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Khu công nghiệp Yến Tử Oa (会昌县燕子窝工业园)

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Giang Tây
Cám Châu


title: Pin-Balma

text:
Pin-Balma  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 130 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Pinbalma


title: Serdis

text:
Serdis là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

One representative is Serdis fractifascia được tìm thấy ở tropical forests of Colombia.

Tham khảo
Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hesperiini


title: Tramea basilaris

text:
Tramea basilaris là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Libellulidae. Nó được tìm thấy ở Angola, Bénin, Botswana, Burkina Faso, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Tchad, Comoros, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Guinea Xích Đạo, Ethiopia, Gambia, Ghana, Kenya, Liberia, Madagascar, Malawi, Mali, Mauritanie, Mauritius, Mozambique, Namibia, Niger, Nigeria, São Tomé và Príncipe, Senegal, Sierra Leone, Somalia, Tanzania, Togo, Uganda, Zambia, Zimbabwe và có thể có ở Burundi và ở châu Á (Ấn Độ). Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đất ngập nước với cây bụi là chủ yếu, đầm lầy, hồ nước ngọt, hồ nước ngọt có nước theo mùa, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Hình ảnh

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Tramea basilaris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2007.

Tramea


title: Dragon Age: Origins

text:
Dragon Age: Origins là trò chơi điện tử thuộc thể loại nhập vai phát triển bởi Edmonton chi nhánh của BioWare và phát hành bởi Electronic Arts. Đây là tựa đầu trong thương hiệu Dragon Age. Trò chơi được phát hành trên các hệ máy PlayStation 3 và Xbox 360 cũng như các hệ điều hành Microsoft Windows và Mac OS X vào cuối năm 2009.

Trò chơi lấy bối cảnh giả tưởng tại vương quốc Ferelden trong thời gian xảy ra một cuộc nội chiến, người chơi sẽ vào vai một pháp sư, chiến binh hay lang thang người sẽ phải kéo mọi người trong vương quốc lại với nhau để chống lại mối hiểm họa lớn hơn từ binh đoàn bóng tối đang trỗi dậy từ lòng đất. BioWare đã mô tả Dragon Age: Origins là "Người anh hùng của bóng tối kỳ ảo sẽ là người hàn gắn thế giới" và là kế thừa tinh thần của dòng trò chơi Baldur's Gate vốn lấy bối cảnh trong khu vực Forgotten Realms của Dungeons & Dragons.

Phiên bản mở rộng của trò chơi là Dragon Age: Origins – Awakening đã phát hành vào tháng 3 năm 2010 và phiên bản nối tiếp là Dragon Age II đã phát hành vào tháng 3 năm 2011. BioWare có ý định cho Dragon Age: Origins làm nền tảng về sở hữu trí tuệ để thực hiện nhiều tác phẩm khác. Ngay cả trước khi phát hành trò chơi, kế hoạch mở rộng không gian của trò chơi đã được tiến hành như lên kế hoạch phần tiếp theo, làm thêm các trò chơi với giấy và viết, sách, truyện tranh cũng những thứ cần thiết để dần biến Dragon Age thành một thương hiệu.

Lối chơi
Dragon Age: Origins là một game nhập vai góc nhìn thứ ba. Người chơi sẽ đóng vai một Grey Warden, thành viên của một tổ chức chiến binh tinh nhuệ có nhiệm vụ tiêu diệt Quỷ Vương (Archdemon) và cứu thế giới khỏi thảm họa hủy diệt gọi là Nhật thực (Blight). Người chơi phải tự tạo nhân vật Grey Warden của riêng họ, tùy chỉnh giới tính và ngoại hình cũng như chủng tộc và nghề nghiệp. Các nghề nghiệp có thể chọn bao gồm chiến binh (Warrior) có khả năng chống chịu, tấn công sát thương vật lý; đạo tặc (Rogue) có khả năng ẩn thân, ăn trộm, mở khóa; Và pháp sư (Mage) có khả năng sử dụng, kết hợp phép thuật và hỗ trợ các thành viên khác trong đội. Ba chủng tộc người chơi có thể chọn là người (human), tiên (elf) và người lùn (dwarf), Sự kết hợp của các nghề nghiệp và chủng tộc quyết định 6 khởi đầu khác biệt mà người chơi có thể trải nghiệm: tiên tự do (Dalish Elf), tiên thành phố (City Elf), tiện dân người lùn (Dwarf Commoner), quý tộc người lùn (Dwarf Noble), quý tộc loài người (Human Noble) và pháp sư (Mage). Điều này ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến cách nhân vật được đối xử khi tương tác với thế giới trong game; chẳng hạn, một tiện dân người lùn sẽ bị thù ghét và phân biệt đối xử bởi những người lùn khác. Tuy nhiên, mọi nhân vật bất kể xuất thân sẽ luôn đi theo một tuyến truyện chính tương tự nhau sau khi kết thúc giai đoạn khởi đầu.

Phát triển
Dragon Age: Origins được giới thiệu lần đầu tiên là trong Hội chợ Giải trí Điện tử (E3) năm 2004 với tên Dragon Age. BioWare nói rằng phiên bản cho hệ PlayStation 3 sẽ bị trì hoãn, tuy nhiên sau đó BioWare đã rút lại và tuyên bố rằng các phiên bản trên các hệ máy sẽ phát hành cùng ngày.

The Dragon Age Character Creator đã được phát hành vào ngày 13 tháng 10 năm 2009 để người chơi có thể thiết kế nhân vật của mình ở mức cao hơn phiên bản gốc. BioWare cũng phát triển một công cụ độc quyền để người chơi có thể dễ dàng mod và mở rộng trò chơi theo ý thích của mình.

Nhóm phát triển đã dựa vào những chi tiết kỳ ảo của các tác phẩm như bộ tiểu thuyết A Song of Ice and Fire của George R. R. Martin cũng như các bức họa của Frank Frazetta để thiết kế trò chơi.

BioWare nói rằng trò chơi chạy rất tốt với hệ điều hành Windows 7 và Mac OS X với việc sử dụng công cụ tạo game Cider Portability của TransGaming.

Âm nhạc
Âm nhạc của trò chơi được thực hiện bởi một dàn nhạc và một dàn hợp xướng. Các bản nhạc được soạn bởi Inon Zur và thực hiện bởi Northwest Sinfonia. Bài hát I Am the One đã giành được danh hiệu Nhạc nền hay nhất dành cho trò chơi điện tử tại Hollywood Music in MediaTM Awards. Bài hát được sáng tác bởi Inon Zur và trình bày bởi Aubrey Ashburn. Dragon Age cũng đã thắng giải Âm nhạc nổi bật và sát ngữ cảnh nhất cũng tại Hollywood. Giải thưởng được trao với tên Simon Pressey, đạo diễn âm thanh tại BioWare.

Tiếp nhận

Dragon Age: Origins nhận được nhiều lời khen ngợi kể từ khi trò chơi được phát hành. Trong khi trò chơi được coi là hầu như giống hệt nhau trên tất cả các hệ máy chỉ khác biệt ở giao diện người dùng, hiệu suất đồ họa và phân phối trực tuyến đã làm cho phiên bản trên hệ máy tính cá nhân được xem là tốt hơn một chút so với phiên bản trên hệ PlayStation 3 và Xbox 360. Metacritic đã đánh giá cho các phiên bản trên các hệ PC, PlayStation 3 và Xbox 360 là 91, 87 và 86.

Kevin VanOrd tại GameSpot đã viết các bài đánh giá cho ba hệ máy khác nhau. Với hệ máy tính cá nhân ông đánh giá trò chơi là 9.5 trên 10 cùng danh hiệu Editor's Choice với lời nhận xét là "Đây là loại trò chơi với khả năng phong phú bạn sẽ bất lực trong việc cưỡng lại sức hút của nó và ý muốn của mình, các tình tiết cảm động và chiến thắng sẽ làm cho tâm trí và tâm hồn bạn dao động theo... Chỉ có rất ít trò chơi đạt khả năng như thế và thậm chí ít trò chơi có thể làm cho ta học hỏi cũng như giải trí cùng lúc như thế hơn nữa. Bạn sẽ phải mất 50 tiếng hoặc hơn để hoàn tất lần chơi đầu tiên của mình nhưng có nhiều ngã rẽ, tình tiết khác nhau trong trò chơi cũng như nhiều lựa chọn khác sẽ khiến bạn muốn chơi lại ngay khi hoàn tất lần chơi đầu". Khi so sánh các hệ máy sử dụng tay cầm khác nhau thì đánh giá về hệ PlayStation 3 là "Hình ảnh chất lượng cao hơn so với trên Xbox 360, phối màu tốt hơn, hình ảnh chuyển động mượt mà hơn và thời gian nạp ngắn hơn" cũng như "Có vài trục trặc nhỏ về hình ảnh, như các xác chết biến mất rồi lại xuất hiện, lỗi này hay xảy ra trên hệ PlayStation 3 hơn.". Phiên bản trên hệ PlayStation 3 được đánh giá là 9.0 trong khi phiên bản trên hệ Xbox 360 được đánh giá là 8.5.

David Snider tại Giant Bomb thì so sánh phiên bản của cả ba hệ máy trong cùng một bài đánh giá và đánh giá Dragon Age: Origins là năm sao trên năm. Với nhận xét là "Trò chơi thực sự là màn vực dậy của những ngày hoàn kim với thể loại nhập vai trên máy tính... Dù điều đó có nghĩa là bạn có thể đánh giá cách chơi của trò chơi không thực sự sáng tạo, nó tuân thủ phong cách cổ điển cốt lõi của thể loại và chắc chắn rằng sẽ nhận được sự đón nhận của một lượng lớn những người hâm mộ thể loại nhập vai hoài cổ". Snider đã nhận xét rằng trò chơi có thể sẽ gặp khó khăn hoặc không thể kết nối với các người chơi khác do lượng xử lý vi mô trong trò chơi khá nhiều đặc biệt là trên hệ máy sử dụng tay cầm, hệ máy mà ông cho là có giao diện phức tạp hơn.

Jeff Haynes tại IGN đã đánh giá phiên bản trên hệ máy tính cá nhân là 90 trên 100 với nhận xét "Trò chơi có thể dễ dàng nốt mất hàng chục giờ chơi của bạn và sẽ khiến bạn phải quay trở lại để chơi tiếp... Trò chơi có giá trị chơi lại cao và một thế giới sống động, đây là khởi đầu cho một thương hiệu ấn tượng". khi khen trò chơi Haynes cũng chỉ ra rằng độ khó của việc chiến đấu đã bị giảm một cách vụng về, hình ảnh đôi khi xuất hiện ngày và thiết kế cốt truyện có vẻ được lặp đi lặp lại trong các trò chơi khác của Bioware.

Jason Wilson tại 1UP.com đã đánh giá phiên bản trên hệ máy tính cá nhân là A và nhận xét rằng "Có lẽ cốt truyện không hoàn toàn giống nguyên bản, nhưng nó vẫn có thể làm say mê và say đắm người chơi. Đây là trò chơi nhập vai hay nhất năm và có lẽ cũng là tốt nhất của thời đại HD.". Wilson cũng so sánh nó với phiên bản trên hệ PlayStation 3 và thấy rằng hệ thống chiến đấu trên hệ máy sử dụng tay cầm rắc rối và dở hơn hệ máy tính.

Will Herring tại GamePro đã đánh giá trò chơi là 5 sao trên 5 với nhận xét "Một trải nghiệm tuyệt vời từ đầu đến cuối, với một số lượng lớn các lựa chọn, các thành phố để ghé thăm, các hang động để khám phá, các NPC để tương tác, các kho báu ấn giấu để săn tìm, các nhiệm vụ để hoàn thành và nhiều vật dụng để sưu tập. Tôi cảm thấy khá tự tin khi nói rằng không nghi ngờ gì Dragon Age: Origins là trò chơi nhập vai khiến tôi cảm thấy tận hưởng và trải nghiệm hay nhất kể từ ngày tôi chơi trò Infinity Engine.". Herring cũng nói rằng có rất ít điểm khác biệt giữa các phiên bản trên các hệ máy khác nhau.

Phóng viên Seth Schiesel của tờ The New York Times cũng đã viết các đánh giá tích cực của phiên bản trên hệ máy tính cá nhân của Dragon Age: Origins và so sánh nó với các trò chơi nhập vai nổi tiếng khác như Elder Scrolls IV: Oblivion.

Tạp chí PC Gamer tại Anh đã đánh giá Dragon Age: Origins là 94% và tuyên bố trò chơi là "Trò chơi nhập vai của thập kỷ".

Danh hiệu
Học viện Nghệ thuật và Khoa học tương tác đã trao danh hiệu Trò chơi nhập vai / trực tuyến nhiều người hay nhất năm 2009.
Tại lễ trao giải trò chơi video Spike năm 2009 trò chơi đã giành được danh hiệu Trò chơi máy tính hay nhất và Trò chơi nhập vai hay nhất.
IGN đã trao danh hiệu Trò chơi máy tính của năm, Trò chơi nhập vai trên Xbox hay nhất,  Cốt truyện hay nhất năm và Trò chơi nhập vai trên hệ máy tính hay nhất năm.
Giant Bomb đã trao cho trò chơi danh hiệu Trò chơi máy tính hay nhất năm 2009.
Tạp chí PC Gamer tại Hoa Kỳ cũng đã trao danh hiệu Trò chơi của năm 2009 và Trò chơi nhập vai của năm cho Dragon Age: Origins.

Liên kết ngoài
Dragon Age: Origins official site

GameSpot
Trailer

Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi điện tử năm 2009
Trò chơi điện tử nhập vai
Trò chơi trên Windows
Trò chơi trên macOS
Trò chơi của Electronic Arts
Trò chơi điện tử có bản mở rộng


title: Stützerbach

text:
Stützerbach là một đô thị huyện Ilm, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 11,37 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1597 người.

Tham khảo


title: Hoita macrostachya

text:
Hoita macrostachya là một loài đậu.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Jepson Manual Treatment
USDA Plants Profile
Photo gallery

Hoita
Thực vật California


title: Sân vận động Nissan (Yokohama)

text:
, tên không tài trợ là , là một sân vận động đa chức năng ở Yokohama, Kanagawa, Nhật Bản. Sân được khánh thành vào tháng 3 năm 1998. Đây là sân nhà của Yokohama F. Marinos của J1 League.

Sân vận động Quốc tế Yokohama có sức chứa chỗ ngồi cao nhất so với bất kỳ sân vận động nào ở Nhật Bản trong 21 năm, với tổng sức chứa 75.000 chỗ ngồi, cho đến khi Sân vận động Quốc gia Mới ở Tokyo được khánh thành vào tháng 11 năm 2019. Sân đã tổ chức ba trận đấu vòng bảng trong giải vô địch bóng đá thế giới 2002 và trận chung kết giữa Đức và Brasil đã được diễn ra ở đây vào ngày 30 tháng 6 năm 2002. Sân vận động là một trong những địa điểm bóng đá được lên kế hoạch cho Thế vận hội Mùa hè 2020. Sân vận động này cũng đã được chọn là một trong những địa điểm tổ chức Cúp bóng bầu dục thế giới 2019 và đã tổ chức trận chung kết của giải đấu. Quyết định này được Liên đoàn rugby thế giới đưa ra sau khi Nhật Bản tuyên bố rằng Sân vận động Quốc gia mới được đề xuất sẽ không được hoàn thành kịp thời.

Vào ngày 28 tháng 8 năm 2009, Nissan Motors thông báo rằng tập đoàn sẽ không gia hạn hợp đồng về quyền đặt tên của sân vận động, vốn sẽ hết hạn vào ngày 28 tháng 2 năm 2010. Nhưng các cuộc đàm phán với thành phố vẫn được tiếp tục, và một thỏa thuận mới trong ba năm nữa đã được ký kết. Vào ngày 28 tháng 2 năm 2013, Thành phố Yokohama với tư cách là chủ sở hữu sân vận động đã gia hạn hợp đồng 3 năm từ ngày 1 tháng 3 năm 2013 đến ngày 29 tháng 2 năm 2016 trong một hợp đồng trị giá 150 triệu yên một năm. Vào ngày 1 tháng 12 năm 2015, Thành phố Yokohama đã gia hạn hợp đồng 5 năm từ ngày 1 tháng 3 năm 2016 đến ngày 28 tháng 2 năm 2021 trong một thỏa thuận khác trị giá 150 triệu yên một năm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân vận động Nissan
Bài viết hướng dẫn sân vận động
Tiểu sử FIFA

Địa điểm thể thao Yokohama
Yokohama, Sân vận động Quốc tế
Địa điểm thi đấu Thế vận hội Mùa hè 2020
Các sân vận động Cúp Liên đoàn các châu lục 2001 ở Nhật Bản
Yokohama, Sân vận động Quốc tế
Yokohama, Sân vận động Quốc tế
Yokohama F. Marinos
Địa điểm điền kinh Nhật Bản
Nissan
Sân vận động đã tổ chức trận chung kết Giải vô địch bóng đá thế giới
Địa điểm thể thao hoàn thành năm 1998
Địa điểm bóng đá Olympic
Khởi đầu năm 1998 ở Nhật Bản


title: Quân hàm của Quân đội Đế quốc Nhật Bản

text:
Sau đây là các quân hàm và cấp hiệu của quân nhân Đế quốc Nhật Bản. Chúng được cài trên cầu vài từ năm 1911 và trên cổ áo từ năm 1938. Đến ngày 10 tháng 8 năm 1945, chế độ quân hàm và cấp hiệu này bị bãi bỏ. Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản hiện nay không dùng cấp hiệu này. Danh xưng quân hàm sử dụng thống nhất trong các quân chủng (ngoại trừ cấp bậc Hạ sĩ quan và Binh sĩ). Tuy nhiên, khi dịch thuật trong các tài liệu Anh ngữ, chúng có thể khác nhau.

Lục quân và Hải quân

Chuẩn úy và Học viên sĩ quan Hải quân

Cả Chuẩn úy và Thiếu úy dự khuyết đều mang cùng quân hiệu cổ áo, cả hai được cả cấp trên và cấp dưới đối xử như nhau, tuy nhiên thẩm quyền của Thiếu úy dự khuyết cao hơn Chuẩn úy. Thiếu úy dự khuyết là cấp bậc cho các học viên sĩ quan mới ra trường, trong khi chuẩn úy cho các hạ sĩ quan phục vụ lâu năm trong Hải quân.

Hạ sĩ quan và Thủy binh Hải quân

Xem thêm
Nguyên soái Đế quốc Nhật Bản
Quân hàm của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản

Tham khảo

Lục quân Đế quốc Nhật Bản
Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Nhật_Bản


title: Lý Vệ

text:
Lý Vệ (, 2 tháng 2 năm 1688 – 3 tháng 12 năm 1738), tự Hựu Giới (), hiệu Kháp Đình (), là một quan viên nổi tiếng thanh liêm của nhà Thanh. Ông đóng vai trò quan trọng trong việc thực thi các cải cách, là một trong ba vị quan viên mẫu mực, được xưng là "Tam đại mô phạm", là tấm gương cho Tổng đốc và Tuần phủ địa phương dưới thời Ung Chính cùng với Ngạc Nhĩ Thái và Điền Văn Kính.

Cuộc đời
Lý Vệ sinh vào giờ Ngọ ngày 1 tháng 1 (âm lịch) năm Khang Hi thứ 27 (1688), trong một gia đình tương đối giàu có ở Đồng Sơn, Giang Nam (nay là Từ Châu, Giang Tô). Ông mồ côi cha mẹ từ năm 10 tuổi. Tổ tiên Lý Vệ là vốn xuất thân là người Hà Bắc, đến đầu thời Minh mới chuyển đến huyện Phong của Từ Châu, cũng từ đây mà xuất hiện cách gọi "Bành Thành Lý thị". Lý Vệ là cháu đời thứ 11 của nhánh thứ 4 của gia tộc lâu đời này. Tổ tiên của ông nhờ quân công mà lập nghiệp, trở thành Cẩm y vệ. Bắt đầu từ ông nội của Lý Vệ là Lý Tòng, gia đình này đã nổi danh ở quê nhà nhờ sự chính nghĩa. Đến thời cha của Lý Vệ là Lý Tông Tĩnh thì gia cảnh sa sút, cũng vì vậy mà Lý Vệ không biết nhiều chữ, nhưng rất giỏi võ thuật. Năm Khang Hi thứ 56 (1717), nhờ quyên tiền mà ông được giữ chức Viên ngoại lang của Binh bộ. Hai năm sau, ông được chuyển vào bộ Hộ làm chức Lang trung.

Từ sau khi Ung Chính lên ngôi năm Khang Hi thứ 61 (1722) đến năm Ung Chính thứ 2 (1724), ông quản lý diêm vận ở Vân Nam. Trong thời gian nhậm chức, ông liên tiếp mạnh mẽ điều tra làm rõ các vụ án liên quan đến muối, trừng phạt tham quan, gần như chấm dứt tệ nạn tham ô muối trong nhiều nhiều thập niên, nghề muối ở địa phương cũng từ đó mà phát triển trở lại. Nhờ công lao khi nhậm chức Diêm dịch đạo, ông đã được Ung Chính thăng làm Bố chính sứ, quản lý toàn bộ các mặt tài chính, thuế khóa của Vân Nam, nhưng ông vẫn tiếp tục quản lý sự vụ muối, kiêm quản lý xưởng đồng. Năm thứ 3 (1725), Lý Vệ được bổ nhiệm làm Tổng đốc ở Chiết Giang, tại đây ông đã thực thi chính sách "Than đinh nhập mẫu". Cùng năm, ông kiêm nhiệm Đô sát viện hữu Phó đô Ngự sử. Trước khi Lý Vệ nhậm chức, Chiết Giang Tuần phủ từng có dự định tiến hành chính sách này nhưng lại gặp phải sự phản đối của địa chủ, thổ hào mà không thể thực hiện. Sau khi Lý Vệ nhậm chức đã quyết đoán thi hành chính sách này. Từ tháng 7 năm 1726, ông dẹp một vài cuộc nổi loại của phú hộ, từ đó chính sách này chính thức được áp dụng.

Năm thứ 4 (1726), ông quản lý diêm vụ của cả Lưỡng Chiết. Năm thứ 6 (1728), ông kiêm nhiệm thêm hàm Binh bộ hữu Thị lang, quản lý sự vụ Thất phủ Ngũ châu đốc bộ của Giang Nam. Năm thứ 7 (1729), ông nhậm chức Binh bộ Thượng thư, gia hàm Thái tử Thiếu bảo. Cùng năm, một cuộc biến loạn của những phần tử trung thành với cựu triều nhà Minh bùng nổ ở Nam Kinh và Lý Vệ nhanh chóng dẹp tan cuộc nổi dậy này. Năm thứ 10 (1732), Lý Vệ thay quyền Hình bộ Thượng thư và Tổng đốc Trực Lệ. Năm Càn Long nguyên niên (1736), ông kiêm quản Trực Lệ Tổng hà. Năm sau ông được ban thưởng Bổ phục Đoàn long. Năm thứ 3 (1738), tháng 8, trong một viếng thăm lăng mộ Hoàng gia ở núi Tần Lĩnh cùng với vua Càn Long, Lý Vệ nhiễm bệnh viêm phổi và qua đời năm 52 tuổi. Ông được truy thụy "Mẫn Đạt" (敏达).

Hậu duệ

Con trai

 Lý Tinh Viên (李星垣), đậu Võ Thám hoa năm 1736, Ngự tiền Nhị đẳng Thị vệ, từng nhậm chức Quảng Tây Hữu Giang Tổng binh, Tổng đốc Lưỡng Quảng. Năm 1765 vì liên quan đến án tham ô của Lý Thị Nghiêu mà bị cách chức thẩm vấn, sau bị vấn trảm.
 Lý Tinh Tụ (李星聚), làm quan Phúc Kiến.
 Lý Tinh Xán (李星灿), làm quan châu phán.
 Lý Tinh Túc (李星宿), làm quan Hồ Bắc đốc lương đạo.
 Lý Tinh Phúc (李星福), làm quan Lưỡng Giang hậu bổ đốc khổn phủ.

Cháu nội

 Lý Quang Văn (李光文), Phúc Kiến nam lộ Tham tướng.
 Lý Quang Đệ (李光第), Vũ Đức kỵ úy của Tức Mặc doanh thủ phủ.
 Lý Quang Dụ (李光裕), Thái học sinh.
 Lý Quang Tuyên (李光宣): giám sinh hầu tuyển tri châu
 Lý Quang Liệt, Lý Quang Đại, Lý Quang Vạn, Lý Quang Bản: giám sinh.
 Lý Quang Phổ: Quảng Tây Tín sử Đốc tuần kiểm.
 Lý Quang Tục: tri huyện.
 Lý Quang Vinh: tường sinh

Trong văn hóa đại chúng
Cuộc đời của Lý Vệ đã được đưa vào một số phim truyền hình của Trung Quốc và Hồng Kông, tỉ dụ như các phim Ung Chính Hoàng đế, Lý Vệ làm quan, Lý Vệ từ quan.
Lý Truyền Vệ - cháu nội của Lý Vệ cũng được các tiểu thuyết gia, nhà biên kịch thêu dệt và đưa vào bộ phim truyền hình đặc sắc mang phong cách hài hước "Cao Thủ Giả Danh".

Phim truyền hình

 Năm 1997 phim Ung Chính vương triều
 Năm 2000 phim Lý Vệ đương quan phần 1
 Năm 2004 phim Lý Vệ đương quan phần 2
 Năm 2005 phim Lý Vệ từ quan
 Năm 2011 phim Cung tỏa châu liêm
 Năm 2013 phim Thực vi nô

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài
Lịch sử nhà Thanh: Lý Vệ

Quan nhà Thanh
Thái tử tam sư nhà Thanh
Tổng đốc Mân Chiết
Tổng đốc Trực Lệ
Thượng thư nhà Thanh
Viên chức chính quyền ở Chiết Giang


title: Pero-Casevecchie

text:
Pero-Casevecchie  là một xã ở tỉnh Haute-Corse thuộc đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 4,71 km², dân số năm 1999 là 120 người. Khu vực này có độ cao 490 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse

Tham khảo

Perocasevecchie


title: Perdita emarginata

text:
Perdita emarginata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Vô Trụ Đạo Hiểu

text:
Vô Trụ Đạo Hiểu (zh. 無住道曉, ja. mujū dōkyō), 1226-1313; còn được gọi là Nhất Viên (ja. ichien), là một vị Thiền sư Nhật Bản dòng Lâm Tế, môn đệ của Thiền sư Viên Nhĩ Biện Viên. Sư diêu du khắp nước Nhật và tham vấn nhiều Thiền sư. Sư có một tác phẩm rất hay, được gọi là Sa thạch tập (zh. 沙石集, ja. shasekishū, được dịch ra Việt ngữ với tên Góp nhặt cát đá). Tác phẩm này là một bản sưu tầm những ngụ ngôn, lời dạy của các chư Phật, Tổ và những Thiền sư, rất được ưa chuộng trong giới thiền.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.

Đại sư Phật giáo
Thiền sư Nhật Bản
Sinh năm 1227
Mất năm 1312


title: Ceratina nigrolateralis

text:
Ceratina nigrolateralis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1916


title: Acy-en-Multien

text:
Acy-en-Multien  là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 90 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Acyenmultien


title: Siracusa (tỉnh)

text:
Tỉnh Syracuse (Tiếng Ý: Provincia di Siracusa; tiếng Sicilia: Pruvincia di Sarausa) là một tỉnh ở vùng đảo tự trị Sicilia in Ý. Tỉnh lỵ là thành phố Siracusa.

Tỉnh này có diện tích 2.109 km², tổng dân số là 396.167 người năm 2001.
Syracuse có 8% dân số người Sicilia và chiếm 8,2% diện tích Sicilia. Tỉnh này giáp tỉnh Catania về phía bắc và tây bắc, phía tây giáp tỉnh Ragusa.

Các đô thị

Có 21 comuni (đô thị) ở trong tỉnh này  , xem các đô thị của tỉnh Syracuse. Các đô thị đông dân nhất là:

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Trang mạng chính thức

Syracuse
Tỉnh của Sicilia
Tỉnh Syracuse
Vùng rượu vang Ý


title: 5105 Westerhout

text:
5105 Westerhout (1986 TM1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 10 năm 1986 bởi E. Bowell ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5105 Westerhout

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1986


title: Theretra tabibulensis

text:
Theretra tabubilensis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở New Guinea.

Chiều dài cánh trước là 32.5–38.7 mm đối với con đực và 34.2–40.7 đối với con cái. Nó giống với Theretra indistincta papuensis nhưng nhỏ hơn, phía dưới cánh trước sáng hơn với các tông màu khác nhau ở hai bên của vạch phía dưới thứ năm.

Chú thích

Tham khảo

Theretra


title: Abaciscus costimacula

text:
Abaciscus costimacula là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được Wileman miêu tả năm 1912. Nó được tìm thấy ở Đài Loan, Trung Quốc, Sumatra, bán đảo Mã Lai và Borneo.

Chú thích

Tham khảo

Abaciscus
Boarmiini
Bướm đêm Châu Á
Bướm đêm Borneo


title: Sinh học phát triển

text:
Sinh học phát triển hay sinh trưởng học là một ngành của sinh học tập trung nghiên cứu những quá trình chuyển hoá và tương tác giữa các nhóm tế bào khác nhau trong quá trình sinh trưởng và phát triển của sinh vật đa bào. Ngày nay, sinh học phát triển tập trung nghiên cứu các hoạt động sinh hoá, di truyền liên quan đến quá trình sinh trưởng tế bào, biệt hoá tế bào (cellular differentiation), và tạo hình cơ thể (morphogenesis).

Hình ảnh

Tham khảo

Sinh học
Triết lý sinh học


title: Thái cực

text:
Thái cực (太極) là một thuật ngữ triết học Trung Hoa miêu tả tính toàn thể không hề phân chia của trạng thái hoàn toàn sơ khai hoặc để nói về tiềm năng vô tận, trái ngược với Vô cực (無極) – nghĩa là không có bắt đầu, không có kết thúc. Khái niệm "thái cực" chủ yếu được biết đến nhờ môn võ "Thái cực quyền" (太極拳).

Từ ngữ
Từ ghép tiếng Hoa "thái cực" có "thái" (太) nghĩa là "rất lớn", "cực đại" (một từ so sánh, gần nghĩa với từ "đại" (大) nghĩa là "to", "lớn"); còn "cực" (極) có nghĩa là "điểm tận cùng", "chỗ cao/xa nhất".

"Thái cực" trong các văn bản Trung Hoa
Khái niệm "thái cực" được tìm thấy trong nhiều trước tác cổ của nhiều trường phái triết học Trung Hoa.

Zhang và Ryden giải thích sự cần thiết về mặt bản thể học của khái niệm "thái cực":
Bất cứ trường phái triết học nào nhấn mạnh sự phân đôi, ví dụ như "học thuyết âm-dương" của triết học Trung Quốc đều cần một khái niệm để kết hợp chúng lại để đảm bảo cả hai nửa đó đều thuộc về một không gian lý luận chung. Khái niệm "thái cực" được nói đến trong Kinh Dịch. Vào thời Nhà Tống, "thái cực" trở thành một khái niệm trừu tượng, gần như cùng nghĩa với khái niệm "đạo". (2002:179)

Trang Tử
Triết gia đạo Lão Trang Tử đã giới thiệu khái niệm "thái cực". Trong sách "Nội Thiên" (thế kỷ III trước Công Nguyên), ông đối lập "thái cực" với khái niệm "lục cực" (六極):
Đạo có thuộc tính và biểu hiện, nhưng nó không có hành động và hình dạng. Nó có thể được luân chuyển, nhưng không thể thu nhận được. Nó có thể được nắm bắt, nhưng không thể nhìn thấy. Từ gốc, từ nguồn, đã ở đó trước cả trời và đất, nó thật sự tồn tại vĩnh viễn. Nó tạo hồn cho Chúa trời và quỷ dữ, nó sinh ra trời và đất. Nó ở trên đỉnh trời nhưng không cao, nó ở dưới đáy đất nhưng không sâu. Nó có trước trời đất, nhưng không xưa; nó cổ hơn ngày xưa, nhưng không già" (tr. Mair 1994:55)

Hoài Nam Tử
Vào thế kỉ II trước Công nguyên, Hoài Nam Tử đề cập đến "thái cực" trong sách "Chân nhân" (真人). Ông cho rằng "thái cực" là cái toàn thể bao trùm bộ phận, ví dụ như âm và dương.
Fu-sui 夫煫 (nghĩa đen là "gương cháy") gom lửa từ mặt trời; bậc phương chư (方諸 – nghĩa đen là "gương trăng", "phương" có nghĩa là "vuông", "mặt đất", cũng có nghĩa là "nghề", "thuật", "đạo đức"; "chư" là "những", "các") gom sương từ Mặt Trăng. Đó là những gì được chứa đựng giữa Trời và Đất, ngay cả một bậc thầy tính toán cũng không đếm được là bao nhiêu. Do vậy, dù đôi tay có thể cầm và nhận biết những thứ rất nhỏ, chúng không thể nắm giữ được ánh sáng của Mặt Trăng mặt trời. Chính là với bàn tay vươn ra nắm bắt (tức là với quyền lực của người ta) mà ta có thể đạt được những thứ thuộc về một phần nào đó của "thái cực"; ngay lúc đó, người ta có thể tạo ra cả nước lẫn lửa. Đó là bởi vì cả âm lẫn dương đều có cùng một chất khí, và chúng làm dịch chuyển nhau. (tr. Le Blanc 1985:120-1)

Kinh Dịch
"Thái cực" cũng được nói đến trong phần "Hệ từ" (繫辭) bàn luận về Kinh Dịch, một phần đã được viết từ rất xưa, mà người ta cho rằng tác giả là vua Chu Văn Vương và Chu Công Đán.
Do đó, nó là dịch ở thời điểm khởi đầu. Rồi nó phân thành lưỡng nghi (兩儀). Lưỡng nghi sinh tứ tượng (四象). Tứ tượng sinh bát quái (八卦). Bát quái quyết định may rủi. May rủi tạo nên hàng loạt hành động. (tr. Wilhelm and Baynes 1967:318-9)

Richard Wilhelm và Cary F. Baynes giải thích:
Định đề cơ bản của trạng thái khởi đầu sơ khai dựa trên đó mọi vật được sinh thành và tồn tại chính là "thái cực". Sau này, các nhà tư tưởng Ấn Độ cũng dành tâm sức để lĩnh hội về trạng thái sơ khai này. Một trạng thái khác, "vô cực" - trạng thái khởi đầu tĩnh được mô tả bằng vòng tròn. Cùng với nó, "thái cực" được tượng trưng bằng vòng tròn phân đôi của ngày và đêm, âm và dương. Biểu tượng này cũng đóng vai trò quan trọng ở Ấn Độ và châu Âu. Tuy nhiên, ban đầu, tính phân đôi của "thái cực" là một khái niệm xa lạ đối với Kinh Dịch; Kinh Dịch chỉ miêu tả về "cực" và "đạo". "Đạo", với nghĩa đen là "con đường", diễn tả "cái duy nhất", nhưng "con đường" cũng hàm ý trên dưới, trái phải, trước sau; do đó, "đạo" cũng ngầm miêu tả sự phân đôi của hai mặt đối lập. (1967:lv)

Thuyết giảng Thái cực đồ

Triết gia đời Tống Chu Đôn Di (1017-1073 CE) viết "Thái Cực Đồ thuyết" và đã trở thành hòn đá tảng đối với vũ trụ quan của các nhà nho phái "Tống Minh". Tác phẩm của ông tổng kết nhiều khía cạnh của đạo Phật Trung Hoa và đạo Lão, cùng nhiều luận giải các khái niệm trừu tượng trong Kinh Dịch.

Các thuật ngữ chính mà ông nói đến trong "Thái Cực Đồ thuyết" là "thái cực" và "vô cực":
 "Vô cực" là chưa thành "thái cực". "Thái cực" hoạt động tạo ra dương, khi chuyển động đến giới hạn, nó trở nên tĩnh. Trong tĩnh, nó tạo ra âm, tới cực đại, nó lại hoạt động. Động và tĩnh chuyển hóa, cái này là nền của cái kia. Khi âm và dương đã phân hóa, hai trạng thái xuất hiện. Sự chuyển hóa và kết hợp của âm và dương tạo ra kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Với ngũ hành, các thời kỳ biến đổi của khí được sắp xếp hài hòa, qua đó bốn mùa được tiếp diễn. Ngũ hành đơn giản là âm và dương, âm và dương chẳng qua chính là thái cực, thái cực có nền tảng từ vô cực. Do vậy, trong quá trình tạo ra ngũ hành, mỗi hành đều chứa đựng bản chất riêng của nó. (tr. Adler 1999:673-4)

Chu Hi mô tả "thái cực" là khái niệm đồng nhất với âm và dương, và nhấn mạnh:
"Thái cực" không phải là vật. Vì vậy, cả đối với cả Châu và Chu, "thái cực" là nguyên lý âm dương của song cực, chính là nguyên lý cơ bản nhất, nguyên lý đầu tiên của vũ trụ. "Vô cực" đến sau.

Khái niệm cốt lõi
"Thái cực" được hiểu là trật tự cao nhất có thể nhận thức được, với nó, sự tồn tại lưu chuyển. Nó rất gần nghĩa với khái niệm Đạo giáo: "sự đảo ngược chính là sự dịch chuyển của đạo". "Thái cực" tạo ra âm dương: động tạo ra dương, khi dương lên đến cực đại, nó chuyển hóa thành tĩnh. Trên nền tĩnh tại, thái cực tạo ra âm. Khi âm cực đại, lại chuyển hóa thành động. Động và tĩnh, trong vòng tuần hoàn đó, là nguồn gốc của nhau. Sự phân hóa giữa âm và dương được xác định và hai trạng thái âm dương được bộc lộ. Từ sự chuyển hóa của dương và sự kết hợp của âm, "ngũ hành"- kim, mộc, thủy, hỏa, thổ ra đời. Khi ngũ hành phân hóa, chúng tạo ra sự hài hòa. Khi đã có sự hài hòa, 4 mùa xuất hiện. Âm và dương tạo ra vạn vật, và vạn vật lại tiếp tục tạo ra nhiều thứ khác; quá trình này không bao giờ dứt. (Wu, 1986)

Xem thêm

 Vô cực
 Âm dương
 Thái cực đồ

Nguồn tham khảo

Adler, Joseph A. (1999). "Zhou Dunyi: The Metaphysics and Practice of Sagehood", in Sources of Chinese Tradition, William Theodore De Bary and Irene Bloom, eds. 2nd ed., 2 vols. Columbia University Press.
Bowker, John (2002). "Religions." Cambridge University Press.
Coogan, Micheal (2005). "Eastern Religions." Oxford University press.
Chen, Ellen M. (1989). The Tao Te Ching: A New Translation and Commentary. Paragon House.
 Cheng, Chung-Ying. (2006). "Journal of Chinese Philosophy" Blackwell Publishing. ISSN 0301-8121.
Gedalecia, D. "Excursion Into Substance and Function: The Development of the T'i-Yung Paradigm in Chu Hsi." Philosophy East and West," 24 (October, 1974), 443-451.
Le Blanc, Charles. (1985). Huai-nan Tzu: Philosophical Synthesis in Early Han Thought: The Idea of Resonance (Kan-Ying) With a Translation and Analysis of Chapter Six. Hong Kong University Press.
Mair, Victor H. (1994). Wandering on the Way: early Taoist tales and parables of Chuang Tzu. Bantam.
Needham, Joseph and Colin A. Ronan. (1978). The Shorter Science and Civilisation in China. Cambridge University Press.
Robinet, Isabelle. (1990). "The Place and Meaning of the Notion of Taiji in Taoist Sources Prior to the Ming Dynasty," History of Religions 23.4: 373-411.
Robinet, Isabelle. (2008). "Wuji and Taiji 無極 • 太極Ultimateless and Great Ultimate", in The Encyclopedia of Taoism, ed. Fabrizio Pregadio, Routledge, pp. 1057–9.
Wilhelm, Richard and Cary F. Baynes. (1967). The I Ching or Book of Changes. Bollingen Series XIX, Princeton University Press.
 Wu, Laurence C. (1986). "Fundamentals of Chinese Philosophy" University Press of America. ISBN (perfect): 0-8191-5571-5 ISBN (cloth): 0-8191-5570-5
Zhang Dainian and Edmund Ryden. (2002). Key Concepts in Chinese Philosophy. Yale University Press.

Tư tưởng Trung Quốc
Văn hóa Trung Hoa
Thuật ngữ tiếng Trung Quốc
Vũ trụ học Đạo giáo


title: 3959 Irwin

text:
3959 Irwin (1954 UN2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 10 năm 1954 bởi Đài thiên văn Goethe Link ở Brooklyn.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3959 Irwin

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1954


title: Giáo dục Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

text:
Giáo dục Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là nền giáo dục Việt Nam dưới chính thể Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Hệ thống giáo dục này tồn tại cho đến năm 1985 khi nền giáo dục hai miền Nam Bắc thống nhất, dù rằng việc thống nhất chính trị giữa hai miền đã diễn ra từ năm 1976 (thời gian 10 năm để chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đào tạo giáo chức cho lớp 11 và lớp 12, do sự khác biệt trong phân cấp giáo dục giữa hai miền).

Một trong những đặc điểm của giáo dục Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là có tính định hướng chính trị và giáo dục được xem là một thành phần phục vụ quan điểm của nhà nước. Nền giáo dục có nguyên tắc "dân tộc hoá, khoa học hoá, đại chúng hoá", về quy mô thì chú trọng công tác phổ cập cơ bản cho toàn bộ người dân, về nội dung thì chú trọng giáo dục chính trị và kiến thức khoa học. Mặt khác, nền giáo dục của Việt Nam Dân chủ Cộng hoà khác với nền giáo dục bị thương mại hoá của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam sau này, học sinh Việt Nam Dân chủ Cộng hoà không có những chương trình học hè và học thêm quá tải, phù hợp với lứa tuổi tùy theo cấp học, không ảnh hưởng nhiều đến thời gian nghỉ ngơi của học sinh, sinh viên.

Những quy định trong hiến pháp

Điều 15, Hiến pháp Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 1946: "Nền sơ học cưỡng bách và không học phí. Ở các trường sơ học địa phương, quốc dân thiểu số có quyền học bằng tiếng của mình. Học trò nghèo được Chính phủ giúp. Trường tư được mở tự do và phải dạy theo chương trình Nhà nước."

Điều 33, Hiến pháp Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 1959: "Công dân nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà có quyền học tập. Nhà nước thực hiện từng bước chế độ giáo dục cưỡng bách, phát triển dần các trường học và cơ quan văn hoá, phát triển các hình thức giáo dục bổ túc văn hoá, kỹ thuật, nghiệp vụ, tại các cơ quan, xí nghiệp và các tổ chức khác ở thành thị và nông thôn, để bảo đảm cho công dân được hưởng quyền đó."

Giáo dục tiểu học và trung học
Năm 1950, hệ thống giáo dục chuyển từ phân ban tú tài cũ sang hệ thống giáo dục phổ thông 9 năm. Hệ thống giáo dục từ 12 năm (chế độ thuộc địa) chuyển sang hệ 9 năm: cấp 1: 4 năm, cấp 2: 3 năm, cấp 3: 2 năm.

Năm 1956, hệ giáo dục phổ thông bao gồm 10 năm:
Tiểu học (cấp I), bốn năm;
Trung học gồm cấp II và cấp III, mỗi cấp có ba năm.

Học sinh Lào
Trường sở ở miền Bắc nhận một số học sinh Lào để đào tạo. Từ năm 1964 đến năm 1974 có 6235 học sinh Lào thuộc mọi cấp (từ tiểu học đại học) sang học ở miền Bắc trong các ngành nhân văn, xã hội và công nghệ.

Trường người Hoa
Ngoài hệ thống trường sở chung, chính phủ tiếp tục cho phép trường của người Hoa hoạt động riêng. Những trường này cho chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tài trợ kể từ năm 1950 trở đi, dành riêng cho cộng đồng người Hoa ở Miền Bắc (khoảng 175 000 người vào năm 1960). Năm 1966, khi cuộc Cách mạng Văn hóa gây nhiều biến động ở Trung Hoa và trong giới lãnh đạo Việt Nam, các trường này được sát nhập vào hệ thống giáo dục chung.

Trường học tại Trung Quốc
Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa duy trì một số trường sở tại Trung Quốc. Trường Đại học Nam Ninh ở Quảng Tây có riêng phân khoa Sư phạm và Khoa học cùng một số lớp trung học do miền Bắc tổ chức và do Trung Hoa tài trợ theo yêu cầu của Hồ Chí Minh. Theo ký kết năm 1951 thì có 2000 học sinh được gửi sang (trong đó có 1700 học sinh cấp hai và 2000 sinh viên trường sư phạm). Số lượng người có quan hệ với hệ thống giáo dục của Việt Nam tại Trung Hoa lên tới 4.000.

Năm 1953 thì lập trường thiếu nhi Lư Sơn. Cơ sở 9 năm này dành riêng cho các con em cán bộ cao cấp của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, thành viên chính phủ và cán bộ quân đội, Lúc đầu, các bên thống nhất là trường sẽ được đặt ở một khu nghỉ dưỡng trên núi Lư Sơn ở tỉnh Quảng Tây, rất gần với biên giới Việt Nam. Do các vấn đề sức khỏe của học sinh và giáo viên, trường được chuyển về Quế Lâm. Đến năm 1957, trường được sát nhập vào đại học Nam Ninh. Tháng 6 năm 1958, trường được chuyển về Việt Nam. Trường có 1000 học sinh và 200 giáo viên.

Ngoài ra miền Bắc cũng cho lập một trường quân sự bí mật trong thời gian từ tháng 10 năm 1954 đến tháng 12 năm 1955 với 3000 học viên ở lứa tuổi 20-23.

Trường học phía nam vĩ tuyến 17
Theo tài liệu của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào thời điểm năm 1975 thì có 148.000 học sinh tiểu học và 1500 học sinh trung học ghi danh ở các trường do lực lượng cộng sản kiểm soát trên lãnh thổ của Việt Nam Cộng hòa. Trung học đây là lớp sáu, đôi khi có lớp bảy là cao nhất. Hệ thống giáo dục ở các khu vực này được vận hành dưới áp lực lớn và không đạt tới những tiêu chuẩn mong muốn của chính phủ miền Bắc. Chất lượng giáo viên không cao. Một tài liệu của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa có ghi: "Các giáo viên rất hết lòng, với một nhiệt tình cách mạng cao, rất dũng cảm, sẵn sàng tiến công, sẵn sàng tới gần vị trí địch để thu hút học sinh. Nhưng về chuyên môn và văn hóa, trình độ họ rất thấp."

Hà Nội còn lập Nhà xuất bản Giải phóng để tạo ra hình ảnh rằng đây là một nhà in độc lập của những người cộng sản miền Nam, và phân biệt với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Nhưng nhà xuất bản này ở Miền Bắc với sự giúp đỡ của các cố vấn Trung Hoa. Các cán bộ trong bộ giáo dục Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và những người trong các trại tập trung đóng vai trò quan trọng: "từ các văn bản biên tập xong, đưa tới Bắc Kinh (Trung Quốc) để sửa chữa và in ấn, và theo dõi (từng bước nhỏ) việc vận chuyển sách vào Nam". Tổng cộng có 122 đầu sách được in ra từ năm 1973 đến năm 1975.

Giáo dục đại học
Bắt đầu từ niên học 1959-1960, tuyển viên muốn nhập học đại học và trường dạy nghề bị chia thành ba nhóm với những điều kiện căn cứ trên giai cấp và lý lịch như sau:
Thành phần cán bộ kháng chiến tiêu biểu, công nhân nông dân tiêu biểu, cán bộ thiểu số: 40%
Thành phần cán bộ kháng chiến tiêu biểu (thâm niên (continous years of work) 6 năm)
Lý lịch sạch
Quan điểm và tư tưởng tốt
Được giới thiệu bởi cấp trên và cơ quan
Từ 35 tuổi trở xuống, sức khỏe tốt
Trình độ lớp 10 hoặc phải thi, có ngoại lệ ưu tiên
Thành phần công nông tiêu biểu
Công nhân (thâm niên 4 năm); lý lịch: là công nhân và không thuộc tầng lớp bóc lột; các yêu cầu khác: như trên.
Nông dân: chỉ bao gồm các anh hùng và các chiến sĩ có nguồn gốc nông dân
Thành phần cán bộ thiểu số: tương tự như cán bộ kháng chiến tiêu biểu nhưng không có yêu cầu về thâm niên
Nhóm 2: 35%
Thành phần cán bộ (thâm niên 4 năm)
Sinh viên và đảng viên đảng Cộng sản Việt Nam
Sinh viên là con công nhân hoặc trung, bần nông; con liệt sĩ; con thành phần cán bộ
Sinh viên cán bộ trẻ
Sinh viên miền Nam
Sinh viên nữ không thuộc tầng lớp bóc lột
 Thành phần khác: 25%
 Chọn theo trình độ văn hóa
 Thành phần tầng lớp bóc lột không được quá 3%.

Vì quan niệm giáo dục phải phục vụ mục tiêu chính trị nên bất kể học ở chuyên ngành nào, sinh viên đại học đều phải học triết học Mác-Lê và lý thuyết đấu tranh giai cấp. Giáo sư chính trị học chính thức trong giai đoạn này là giáo sư Trần Văn Giàu.

Thi đua
Một phong trào giáo dục của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là phong trào "thi đua". Nhà nước mở ra nhiều cuộc thi đua như "thi đua yêu nước" để vận động quần chúng nhất là giới trẻ. Những người chiến thắng trong những cuộc thi đua này được chọn làm khuôn mẫu (model fighters-chiến sĩ thi đua) để những người khác noi theo. Bắt đầu từ năm 1952 công thức này được đem dùng rộng rãi. Hồ Chí Minh huấn thị trong bài phát biểu khai mạc Đại hội các chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc ngày 1-5-1952: "Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua. Và những người thi đua là những người yêu nước nhất". Nguồn gốc của phong trào này là ý tưởng sorevnovanie từ Liên Xô do Lenin đề xướng tháng 12 năm 1918, một năm sau Cách mạng tháng Mười. Đến đầu thập niên 1960, các phong trào thi đua trở thành một thực tại ở Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, và một hệ thống cấp bậc danh hiệu được thiết lập.

Năm 1961 Hồ Chí Minh phát động phong trào "Hai tốt: dạy tốt học tốt" áp dụng thi đua ở học đường. Hồ Chí Minh cũng đề ra "5 điều", coi như những điểm cơ bản của Bác Hồ học sinh phải tuân theo nếu muốn đạt được danh hiệu cháu ngoan Bác Hồ:
Phải siêng học,
Phải giữ sạch sẽ,
Phải giữ kỷ luật,
Phải làm theo đời sống mới,
Phải thương yêu giúp đỡ cha mẹ anh em.

Tháng 5 năm 1961, nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày thành lập Đội Tiền Phong, Bác Hồ gửi cho các cháu tiền phong (the Pioneers) một bức thư với 5 điều định dạng lại như sau:
Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào
Học tập tốt, lao động tốt
Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt
Giữ gìn vệ sinh
Thật thà dũng cảm.

Đến năm 1965, phiên bản cuối cùng của 5 điều có thêm khiêm tốn ở điều thứ 5:
Yêu tổ quốc, yêu đồng bào
Học tập tốt, lao động tốt
Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt
Giữ gìn vệ sinh thật tốt
Khiêm tốn thật thà dũng cảm

Lưu ý rằng "cha mẹ anh chị em " không còn xuất hiện như trong 5 điều ban đầu; đến lúc này, gia đình đã được/bị thay thế bởi sự đoàn kết và lòng yêu nước đặc trưng, tập thể, được biểu tượng hóa cho thiếu niên qua hình ảnh Bác Hồ.

Nhiều địa phương tổ chức các buổi triển lãm để tuyên truyền 5 điều Bác Hồ dạy. Tính đến năm 1970 đã có hơn hai triệu thiếu niên với danh hiệu "cháu ngoan".

Một tổ chức quan trọng khác là đội thanh niên xung phong. Hầu hết thành viên của đội thanh niên xung phong là nữ giới. Nam giới trong đội thanh niên xung phong thường là một trong ba trường hợp: (i) không đủ điều kiện nhập ngũ (ii) không nhất thiết phải nhập ngũ (ví dụ như anh chị em của một liệt sĩ) (iii) những người có lý lịch không tốt muốn tham gia công vụ để "chuộc tội". Tuổi gia nhập là từ 17 lên đến 30 (1965-68), sau rút xuống 17-25 (1968-72) rồi 17-22 (1972-75). Tuy nhiên không ít em gia nhập từ năm 15 như nhà văn Lê Minh Khuê.

Từ tháng 5 năm 1964, cuộc thi đua "Ba sẵn sàng" đã bắt đầu ở Đại học sư phạm Hà Nội, yêu cầu tuổi trẻ sẵn sàng chiến đấu cho Tổ quốc:

 Sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu dũng cảm
 Sẵn sàng gia nhập lực lượng vũ trang
 Sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ điều gì mà Tổ Quốc cần

Đến tháng 8 năm 1964, với những cuộc ném bom đầu tiên từ người Mỹ, cuộc thi đua bắt đầu lan truyền từ người trẻ sang thiếu niên và vị thành niên. Bên cạnh đó, sau khi Hoa Kỳ chính thức đưa quân vào miền Nam, trong bài phát biểu trước nhân dân vào ngày 20 tháng 7 năm 1965, Hồ Chí Minh định nghĩa mục tiêu của mỗi cá nhân là "chống Mỹ, cứu nước", trong đó nhấn mạnh nhiệm vụ của thanh thiếu niên là huy động tất cả những nỗ lực để thực hiện thành công phong trào "Ba sẵn sàng".

Ngoài "ba sẵn sàng" ra còn có "năm xung phong" để thanh thiếu niên học tập.

Nhận xét về hệ thống giáo dục
Trong giai đoạn này, có lúc chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa yêu cầu chính phủ Pháp gửi một số giáo viên sang bổ túc việc giảng dạy ở Lycée Albert Sarraut, tức trường trung học Chu Văn An ở Hà Nội. Một số người tình nguyện sang miền Bắc, trong đó có vợ chồng thầy giáo thiên tả Gérard Tongas. Tongas khi về Pháp có ghi lại rằng con cái của các cán bộ ở Miền Bắc được gửi vào những trường riêng biệt và không có mối quan hệ nào với phần còn lại của xã hội. Trong những ngôi trường như thế, chương trình học không cao hơn những trường khác, nhưng các chỉ thị của Đảng luôn được phổ biến, điều này nhằm mục đích đào tạo thế hệ cán bộ tương lai. Trong những ngôi trường khác, các buổi mít tinh chính trị cũng được coi là rất quan trọng. Mít tinh thường kéo dài từ 1 giờ rưỡi đến 2 giờ đồng hồ (làm gián đoạn việc học); do hiệu trưởng mở đầu và chủ đề thường là về các đề tài trong báo Nhân dân của Đảng Cộng sản; các em học sinh ngồi nghe xếp thành vòng tròn quanh microphone. Tongas cũng nhận thấy rằng trong những lớp dạy người mù chữ (vốn nhận được nhiều lời khen ngợi từ những người ngoại quốc đã có dịp quan sát những lớp học buổi tối không phân biệt già trẻ), giáo viên chủ yếu dạy học sinh lặp đi lặp lại và viết khoảng 20 khẩu hiệu, ví dụ như "Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm", "Đảng Lao động muôn năm", "Hòa bình muôn năm", "Đế quốc Mỹ và bọn tay sai sẽ bị đánh bại!"... Những học sinh vượt qua trình độ này sẽ được vào những lớp bổ túc văn hóa và được học ngôn ngữ chính trị, để họ đọc được báo Nhân dân.

Nhà văn Vương Trí Nhàn, trong một bài luận tại Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển năm 2014, đã bày tỏ cảm nhận của ông về giáo dục tại Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là phi chuẩn. Tính phi chuẩn này bộc lộ rõ nhất trong quan niệm về mục đích, ý nghĩa của giáo dục và cách tổ chức bộ máy giáo dục. Trong khi giáo dục miền Nam được triển khai theo một đường hướng khoa học của thế giới hiện đại thì giáo dục miền Bắc lại có những khía cạnh như trở lại thời tiền hiện đại. Cần ghi nhớ rằng, giáo dục miền Bắc sinh ra trên cơ sở kế thừa các cơ sở mà Pháp để lại cộng thêm các cơ sở dạy học tự phát trong cuộc kháng chiến chống Pháp, nên nó chưa đủ các bộ phận cần thiết. Trong khi phải làm giáo dục một cách mò mẫm, những người làm giáo dục Việt Nam Dân chủ Cộng hòa luôn tự nhủ rằng họ đang làm một cuộc cách mạng trong giáo dục và nền giáo dục của họ là một nền giáo dục tiên tiến. Trong hoàn cảnh chiến tranh và cả nước phải đóng cửa cách ly với thế giới, nền giáo dục Việt Nam Dân chủ Cộng hòa không thể hội nhập theo đúng nghĩa của nó.

Giáo sư Ngô Đăng Tri khẳng định nền giáo dục của Việt Nam Dân chủ Cộng hoà đã xóa bỏ tính chất phản dân tộc và phản đại chúng của các nền giáo dục dưới thời thực dân Pháp và phong kiến cũ, đặt nền móng cho sự ra đời của nền giáo dục của nước Việt Nam thống nhất. Nền giáo dục này đã thực hiện được quyền học tập của mọi người dân, đồng thời đã xây dựng được phong trào bình dân học vụ để xóa bỏ nạn mù chữ trong một thời gian ngắn. Đội ngũ giáo viên, học sinh đã được gia tăng khá đông đảo, chất lượng được cải thiện, nhất là các ngành học phổ thông. Ngay trong điều kiện thời chiến cũng đã xây dựng được các bậc giáo dục đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp, hình thành được ngành học mầm non. Ngoài ra, giáo dục miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng được quan tâm đúng mức. Việc bổi dưỡng các thế hệ học sinh giàu lý tưởng và tinh thần ái quốc đã được đảm bảo, thúc đẩy cuộc kháng chiến kiến quốc đi tới thắng lợi và chuẩn bị cơ sở cho sự phát triển ở các thời kỳ sau.

Xem thêm
 Giáo dục và Khoa cử thời Trần
 Giáo dục và Khoa cử thời Lê Sơ
 Giáo dục và Khoa cử thời Mạc
 Giáo dục và Khoa cử thời Nguyễn
 Giáo dục Việt Nam Cộng hòa

Chú thích

Thư mục
Dror, Olga. Making Two Vietnams. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2018.

Liên kết ngoài

 Mấy cảm nhận về sự khác biệt giữa giáo dục miền Nam và giáo dục miền Bắc (Vương Trí Nhàn), đã in trong Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển số 7-8 (2014).

 Tìm hiểu về sự nghiệp giáo dục ở các tỉnh miền núi phía bắc trong mười năm đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội (1954 - 1964) (Duy Thị Hải Hường), Luận văn thạc sĩ khoa học lịch sử, ĐHQGHN (2019)

Giáo dục Việt Nam
Giáo dục Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa


title: Paradiaptomus

text:
Paradiaptomus là một chi động vật giáp xác thuộc họ Diaptomidae. Chi có các loài sau:

Paradiaptomus africanus (Daday, 1910)
Paradiaptomus alluaudi (Guerne & Richard, 1890)
Paradiaptomus barnardi (G. O. Sars, 1927)
Paradiaptomus biramata Lowndes, 1930
Paradiaptomus desertorum Manuilova, 1951
Paradiaptomus excellens (Kiefer, 1929)
Paradiaptomus falcifer (Lovén, 1846)
Paradiaptomus furcata (Brehm, 1958)
Paradiaptomus greeni (Gurney, 1906)
Paradiaptomus hameri Rayner, 1999
Paradiaptomus lamellatus G. O. Sars, 1895
Paradiaptomus meus (Gurney, 1905)
Paradiaptomus natalensis (Cooper, 1906)
Paradiaptomus peninsularis Rayner, 1999
Paradiaptomus rex Gauthier, 1951
Paradiaptomus schultzei Douwe, 1912
Paradiaptomus similis Douwe, 1912
Paradiaptomus simplex (Kiefer, 1929)
Paradiaptomus warreni Rayner, 1999

Chú thích

Tham khảo

Diaptomidae


title: Thyreus priesneri

text:
Thyreus priesneri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lieftinck mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Thyreus
Động vật được mô tả năm 1968


title: Urfa

text:
Urfa, tên chính thức là Şanlıurfa hay "Urfa vinh quang" (tiếng Syriac: Orhay, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Urfa, Tiếng Ả Rập: ar-Rûha, thời Cổ đại Hy-La có tên là Edessa) là một thành phố tự trị (büyük şehir) và là thủ phủ của tỉnh cùng tên ở đông nam Anatolia, Thổ Nhĩ Kỳ. Với diện tích 19.451 km², dân số thời điểm năm 2014 là 1.845.667 người, đây là đơn vị hành chính cấp tỉnh lớn thứ 7 và thành phố đông dân thứ 9 tại Thổ Nhĩ Kỳ. Thành phố có sân bay Şanlıurfa.

Hành chính

Thành phố này tiếp giáp:
 Adıyaman về phía bắc;
 Syria về phía nam;
 Mardin và Diyarbakır về phía đông;
 Gaziantep về phía tây;

Trước năm 2012, trung tâm tỉnh Şanlıurfa trước đây là thành phố tỉnh lỵ (merkez ilçesi) Şanlıurfa. Năm 2012, Thổ Nhĩ Kỳ thông qua luật công nhận các tỉnh có dân số trên 750.000 người là những thành phố tự trị (büyükşehir belediyeleri). Theo đó, thành phố tỉnh lỵ Şanlıurfa cũ được giải thể để thành lập các huyện mới là Eyyübiye, Haliliye và Karaköprü. Hiện tại, thành phố Şanlıurfa được chia thành 13 huyện hành chính:

 Akçakale
 Birecik
 Bozova
 Ceylanpınar
 Eyyübiye
 Halfeti
 Haliliye
 Harran
 Hilvan
 Karaköprü
 Siverek
 Suruç
 Viranşehir

Khí hậu

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Một vài bức ảnh của tỉnh lỵ
 Chính trị địa phương
 Sanliurfa Firm Index

Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ
Huyện thuộc tỉnh Şanlıurfa


title: Panurgus sidensis

text:
Panurgus sidensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Panurgus
Động vật được mô tả năm 1987


title: Milyeringa veritas

text:
Milyeringa veritas là một loài cá trong họ Eleotridae. Chúng là loài đặc hữu Australia. It is therefore a form of Stygofauna. It is listed as vulnerable under the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999.

Chú thích

Tham khảo

 Wager, R. 1996. Milyeringa veritas. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded ngày 4 tháng 8 năm 2007.
 Milyeringa veritas in Species Profile and Threats Database, Australian Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts

Milyeringa
Động vật được mô tả năm 1945
Động vật đặc hữu Úc
Cá Úc


title: Coelotrochus carinatus

text:
Coelotrochus carinatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Coelotrochus