title: Tacinga inamoena

text:
Tacinga inamoena là một loài thực vật thuộc họ Cactaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và vùng nhiều đá. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Taylor, N.P. 2002. Tacinga inamoena. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật Brasil
Tacinga


title: Proterorhinus

text:
Proterorhinus là một chi cá trong họ Gobiidae.

Các loài
Chi này có 5 loài:
 Proterorhinus marmoratus (Pallas, 1814) -
 Proterorhinus nasalis (Filippi, 1863) -
 Proterorhinus semilunaris Heckel, 1837 -
 Proterorhinus semipellucidus Kessler, 1863 -
 Proterorhinus tataricus Freyhof and Naseka, 2007 -

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Links
Tubenose Goby Phylogeography
Proterorhinus in FishBase

Ponticolini


title: Fernán Caballero, Ciudad Real

text:
Fernán Caballero là một đô thị thuộc Ciudad Real, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Diện tích 103,96 km², dân số 1.148 người, mật độ 11,04 hab/km².

Dân số

Tham khảo

Đô thị ở Ciudad Real


title: Lipotriches inamoena

text:
Lipotriches inamoena là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1950


title: Molophilus avernus

text:
Molophilus avernus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Odorrana nasuta

text:
Odorrana nasuta là một loài ếch trong họ Ranidae. Nó là loài đặc hữu của Trung Quốc.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

Odorrana
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật châu Á
Động vật được mô tả năm 2001


title: Dhakuria

text:
Dhakuria là một thị trấn thống kê (census town) của quận North Twentyfour Parganas thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dhakuria có dân số 8842 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Dhakuria có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 65%. Tại Dhakuria, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Urozgan (tỉnh)

text:
Orūzgān hay Urōzgān (), cũng viết Uruzgan hay Rōzgān () là một trong 34 tỉnh của Afghanistan. Tỉnh lỵ là thành phố Tarin Kowt. Tỉnh có dân số gần người, diện tích km2.
Tỉnh nằm ở ở trung tâm của đất nước, mặc dù khu vực này là liên kết văn hóa và bộ lạc Kandahar ở miền Nam. Ngày 28 tháng 3 năm 2004, tỉnh Daykundi mới được tách ra khỏi một khu vực ở phía bắc để lại Oruzgan với dân số người Pashtun chiếm đa số và Daykundi với đa số người Hazara. Nhưng tháng 5 năm 2006, huyện Gizab đã được đưa trở lại từ Daykundi và sáp nhập lại vào Oruzgan, trở thành huyện thứ sáu của Oruzgan.

Tham khảo

Tỉnh của Afghanistan

Hazarajat


title: Pernattia pusilla

text:
Pernattia pusilla là một loài bướm đêm thuộc họ Lasiocampidae. Nó được tìm thấy dọc theo bờ biển của miền đông Úc.

Sải cánh dài khoảng 30 mm.

Ấu trùng ăn Allocasuarina litoralis, Allocasuarina verticillata, Casuarina cunninghamiana, Casuarina glauca và Casuarina equisetifolia.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

P
Bướm Úc
E
Động vật được mô tả năm 1805


title: Tønsberg

text:
Tønsberg là một thị xã và đô thị ở hạt Vestfold, Na Uy. Trung tâm hành chính của đô thị là thành phố Tønsberg.

Thành phố Tønsberg được thành lập như một đô thị ngày 01 tháng 1 năm 1838 (xem formannskapsdistrikt). Đô thị nông nghiệp Sem được sáp nhập vào đô thị Tønsberg ngày 1 tháng 1 năm 1988.

Dân số của khu đô thị, không phân biệt biên giới đô thị, và theo các hướng dẫn của Cục Thống kê Na Uy, đạt 46.862 người tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2008, khiến Tønsberg là đô thị đông dân thứ mười ở Na Uy. Tønsberg thường được coi là thị trấn lâu đời nhất ở Na Uy.

Tham khảo

Đô thị của Vestfold
Thành phố của Na Uy
Thành phố cảng Na Uy
Thành phố cảng biển Bắc

Khu dân cư ở Vestfold


title: Collobrières (tổng)

text:
Tổng Collobrières là một tổng thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Collobrières trong quận Toulon. Cao độ vùng này từ 0 m (Bormes-les-Mimosas) đến 776 m (Collobrières) với độ cao trung bình 123 m.

Các xã
Tổng Collobrières gồm 3 xã với dân số tổng cộng 13 369 người (điều tra dân số năm 1999, dân số không tính trùng).

|-
| Bormes-les-Mimosas || align="right" | 6 324 || align="right" | 83230 || align="right" | 83019
|-
| Collobrières || align="right" | 1 596 || align="right" | 83610 || align="right" | 83043
|-
| Le Lavandou || align="right" | 5 449 || align="right" | 83980 || align="right" | 83070
|}

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Collobrières trên trang mạng của INSEE
 plan du canton de Collobrières sur Mapquest
 Vị trí của tổng Collobrières trên bản đồ Pháp

Collobrières


title: Xyletobius grimshawi

text:
Xyletobius grimshawi là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

grimshawi


title: Alsace (lớp thiết giáp hạm)

text:
Lớp thiết giáp hạm Alsace là một dự án chế tạo thiết giáp hạm của Hải quân Pháp nhằm tiếp nối và mở rộng lớp Richelieu; với thiết kế về căn bản dựa trên lớp Richelieu được cải tiến, với ba tháp pháo /45 Modèle 1935 ba hoặc bốn nòng (hai phía trước, một phía sau). Sáu cái tên đã được đề nghị, và hai tên sẽ được chọn trong danh sách bao gồm Alsace, Normandie, Flandre và Bourgogne; hai chiếc khác chưa được đặt tên. Việc đặt lườn cho chiếc Alsace được dự định vào năm 1941. Tuy nhiên, với việc Pháp thua trận vào năm 1940, không có chiếc nào trong lớp được chế tạo.

Bối cảnh
Năm 1936, sự thất bại của Hội nghị Hải quân London thứ hai đánh dấu việc kết thúc sự giới hạn chạy đua vũ trang hải quân trên thế giới. Nhật Bản đã rút khỏi Hội nghị vào ngày 15 tháng 1 và Ý cũng từ chối ký kết Hiệp ước. Một điểm gọi là "điều khoản leo thang", được đưa vào Hiệp ước do sự thúc dục của các nhà thương lượng Hoa Kỳ, cho phép các nước tham gia: Pháp, Anh và Hoa Kỳ, nâng giới hạn cỡ nòng của dàn pháo chính từ 356 mm (14 inch) lên 406 mm (16 inch), và trọng lượng choán nước của thiết giáp hạm từ 35.000 lên 45.000 tấn, nếu như Nhật Bản hay Ý vẫn từ chối ký hiệp ước cho đến ngày 1 tháng 4 năm 1937. Hoa Kỳ đã áp dụng cỡ pháo /45 caliber cho những lớp thiết giáp hạm nhanh mới của họ; Anh quyết định tôn trọng giới hạn của Hiệp ước Hải quân London thứ hai cho lớp King George V; Đức không liên quan vì họ không được mời tham gia Hội nghị, nhưng một cách chính thức, các thiết giáp hạm Bismarck và Tirpitz có cỡ pháo 380 mm và tải trọng 35.000 tấn. Vì vậy Pháp quyết định tôn trọng giới hạn 35.000 tấn và 380 mm cho đến khi không có thế lực hải quân nào tại Lục địa châu Âu vượt qua nó. Cân nhắc tất cả các điểm trên, vào cuối năm 1937, Tổng tư lệnh Hải quân Pháp mới nhậm chức, Đô đốc François Darlan, ra lệnh nghiên cứu một thiết kế thiết giáp hạm mới gồm hai chiếc, khi mà việc chạy thử máy lớp Dunkerque đã cho phép đánh giá hiệu quả của thiết kế, đặc biệt là dàn pháo chính bốn nòng hướng toàn bộ ra phía trước, và dàn pháo hạng hai đa dụng (phòng không và đối hạm) với cỡ nòng tương đối nhẹ.

Ba đề án khác nhau đã được đưa ra nghiên cứu: dự án A có cùng cách sắp xếp hai tháp pháo bốn nòng phía trước giống như của Richelieu, nhưng có cấu hình dàn pháo hạng hai khác biệt; dự án B có một tháp pháo bốn nòng phía trước và một tháp pháo phía sau; trong khi dự án C có hai tháp pháo ba nòng phía trước và một tháp pháo ba nòng phía sau, tất cả đều là pháo cỡ nòng 380 mm. Dự án C đã dẫn đến việc vượt quá 5.000 tấn bên trên giới hạn 35.000 tấn, nên đã không được đề nghị cho Bộ Hải quân.

Vào tháng 6 năm 1938, Đô đốc Darlan chọn dự án A biến thể 2 làm thiết kế để chế tạo thiết giáp hạm thứ nhất trong số cặp thứ hai của lớp Richelieu, vốn sẽ được đặt tên là "Clemenceau". Ông cũng chọn dự án B biến thể 3ter cho chiếc thứ hai, một thiết kế có sự tham gia của bản thân ông, và đặt tên là "Gascogne", một tỉnh của Pháp nơi ông đã sinh ra.

Tại sao chỉ trong một ngày lại có hai thiết kế khác nhau được chọn ? Câu trả lời là vì người ta buộc phải tận dụng số ít xưởng đóng tàu có khả năng đóng những con tàu lớn. Ụ tàu Salou tại Xưởng hải quân Brest đã được sử dụng vào việc đóng Richelieu vốn dự tính sẽ được hạ thủy vào tháng 1 năm 1939. Một thiết kế theo dự án B không thể được đặt lườn tại đây chỉ sáu tháng sau khi được chấp thuận, do phải mất ít nhất một năm mới có được bản vẽ chi tiết cuối cùng. Do đó một thiết giáp hạm đặt lườn vào tháng 1 năm 1939 bắt buộc phải theo thiết kế của dự án A. Ụ tàu "Caquot" tại Saint-Nazaire, đang sử dụng để chế tạo Jean Bart mà việc hạ thủy được dự tính vào tháng 10 năm 1940, có thể sử dụng để đóng chiếc thứ hai.

Clemenceau được đặt lườn vào ngày 17 tháng 1 năm 1939, cùng ngày mà Richelieu được hạ thủy, nhưng Jean Bart bị buộc phải rời khỏi ụ đóng tàu vào ngày 19 tháng 6 năm 1940, hầu như ngay trước mắt các đơn vị tiền phương của quân Đức, vì vậy Gascogne chưa bao giờ được đặt lườn.

Vào mùa Hè năm 1939, tình báo Pháp đã lưu ý Bộ Hải quân về việc Đức đã đặt lườn hai thiết giáp hạm được dự đoán có tải trọng 45.000 tấn và trang bị pháo 406 mm, về thực chất chính là lớp thiết giáp hạm H trong Kế hoạch Z. Pháp quyết định thiết kế lớp thiết giáp hạm mới bên ngoài giới hạn 35.000 tấn và 380 mm. Dựa trên những căn bản của dự án C năm 1938, thiết kế lớp tàu mới được hình thành và được đặt tên là lớp "Province" hay sau đó chính là lớp Alsace.

Thiết kế
Ba kiểu thiết kế thiết giáp hạm đã được nghiên cứu, tất cả với cùng một cách sắp xếp dàn pháo chính gồm hai tháp pháo phía trước và một tháp pháo phía sau; cùng một dàn pháo hạng hai gồm những khẩu 152 mm, tất cả đều trên trục giữa gồm một tháp pháo ba nòng phía trước và hai tháp pháo ba nòng bắn thượng tầng phía sau, giữa ống khói và tháp pháo chính phía sau.

Chúng khác biệt ở hai điểm: Thứ nhất, dàn pháo chính bao gồm tháp pháo /45 Modèle 1935 ba nòng cho kiểu số 1, tháp pháo ba nòng  cho kiểu số 2, và tháp pháo 380 mm/45 bốn nòng cho kiểu số 3. Thứ hai, dàn hỏa lực phòng không, với những tháp pháo kín nòng đôi 100 mm, gồm tám tháp pháo trên các kiểu số 1 và 2, và lên đến 12 tháp pháo trên kiểu số 3, gần giống như chiếc Jean Bart được hoàn tất sau chiến tranh.

Với cùng một tốc độ (31,5 knot) và sự bảo vệ như của lớp Richelieu, chiều dài của lườn tàu, công suất của hệ thống động lực và trọng lượng choán nước thay đổi từ 252 m, 170.000 mã lực và 40.000 tấn đối với kiểu số 1; 256 m, 190.000 mã lực và 42.500 tấn đối với kiểu số 2; cho đến 265 m, 220.000 mã lực và 45.000 tấn đối với kiểu số 3.

Như đã thấy bên trên, kiểu số 1 tương tự như lớp thiết giáp hạm Vittorio Veneto của Ý; tương đương đối với dàn pháo chính về cỡ nòng pháo và cách bố trí; cùng dàn pháo hạng hai đối hạm ít hơn một tháp pháo ba nòng, nhưng được bố trí trên trục dọc nên có hỏa lực bắn qua mạn mạnh hơn 50%. Dàn pháo phòng không với cỡ nòng lớn hơn đôi chút (100 mm thay vì 90 mm) và có cùng số nòng pháo. Cũng có thể mô tả nó như là trung gian giữa HMS Vanguard  với thêm một khẩu 381 mm (15 inch), và lớp thiết giáp hạm Lion với dàn pháo chính toàn cỡ nòng 380 mm.

Kiểu số 2 sẽ tương tự như với lớp Lion hoặc các lớp North Carolina và South Dakota của Mỹ về khía cạnh cỡ nòng và sự sắp xếp của dàn pháo chính. Tốc độ tối đa sẽ nhỉnh hơn một chút, 30 knot thay vì 28 knot đối với các thiết giáp hạm Mỹ, nhờ vào lườn tàu dài hơn, công suất động cơ và tải trọng lớn hơn. Việc lựa chọn hai cỡ nòng pháo khác nhau cho dàn pháo hạng hai là đặc điểm của hải quân các nước lục địa châu Âu vào lúc bắt đầu Chiến tranh Thế giới thứ hai, khi mà việc thiếu sót một dàn pháo phòng không hạng nhẹ bắn nhanh chắc chắn đã tạo lợi thế cho Hải quân Hoàng gia Anh và Hải quân Hoa Kỳ, như kinh nghiệm chiến tranh sau đó cho thấy.

Kiểu số 3 với ba tháp pháo 380 mm bốn nòng sẽ mang đặc tính biểu trưng của Pháp. Sau Chiến tranh Thế giới thứ nhất, Hải quân Pháp đã nhận ra cách sắp xếp này khi áp dụng cho lớp Lyon, nhưng với một tháp pháo phía trước và hai tháp pháo phía sau. Dàn pháo hạng hai gần giống như được trang bị trên chiếc Jean Bart vốn hoàn tất sau chiến tranh, bao gồm 9 khẩu 152 mm và 24 khẩu 100 mm, ngoại trừ việc còn có 14 khẩu 57 mm phòng không nòng đôi và 20 khẩu phòng 20 mm không nòng đơn. Sự lựa chọn nhiều khẩu pháo hơn với cỡ nòng nhỏ hơn cũng là một đặc trưng của Pháp, như trường hợp lớp Lyon, được dự định có mười sáu khẩu hải pháo 340 mm/45 Modèle 1912 trên bốn tháp pháo bốn nòng, trong khi các nước khác đã đưa vào sử dụng hoặc đang chế tạo những con tàu với mười hai khẩu 356 mm hay tám khẩu 380 mm.

Bộ Hải quân Pháp đã chọn kiểu số 1, kiểu gần nhất với thiết kế của Richelieu, và loại bỏ kiểu số 2 do những sự trì hoãn trong việc hoàn thiện kiểu pháo 406 mm, một loại vũ khí mới đối với Pháp, cũng như xem kích cỡ của kiểu số 3 là quá quan trọng, xấp xỉ với lớp thiết giáp hạm Iowa (270 m, 212.000 mã lực và 45.000 tấn). Chiếc đầu tiên được dự định đặt lườn vào năm 1941 tại xưởng đóng tàu Penhoët, nơi từng đóng chiếc tàu biển chở hành khách vượt đại dương Normandie, và sau đó là thiết giáp hạm Strasbourg, vào lúc đó đang đóng chiếc tàu sân bay Joffre; chiếc thứ hai sẽ được đặt lườn vào năm 1942 tại một ụ tàu mới dự định xây dựng tại Xưởng hải quân Brest. Không có công việc nào được bắt đầu, thậm chí chưa có dự trữ nguyên vật liệu cần thiết.

Liệu có khôn ngoan khi tiếp tục chế tạo thiết giáp hạm vào đầu những năm 1940? Trước khi các con tàu được đặt lườn, kinh nghiệm chiến tranh đã cho thấy sự mong manh của thiết giáp hạm trong các cuộc không kích: vụ tấn công Mers-el-Kebir, trận Taranto, tấn công Trân Châu Cảng; thậm chí đối với những thiết giáp hạm hiện đại ngoài biển khơi như trường hợp Vittorio Veneto trong trận Matapan, Bismarck và Prince of Wales. Sự ưu tiên đã được dành cho việc đóng tàu sân bay, và mọi thiết giáp hạm đang chế tạo đều bị ngưng lại. Tuy nhiên, khả năng của Bộ Hải quân Pháp có hiểu được điều này vẫn còn là một câu hỏi, nhất là khi sau chiến tranh họ quyết định vẫn hoàn tất Jean Bart như một thiết giáp hạm cổ điển. Mọi vấn nạn khác đặt ra lên quan đến đặc tính của lớp Alsace, như là thiết bị máy bay lạc hậu, hỏa lực phòng không bắn nhanh tầm gần yếu kém... tỏ ra kém quan trọng

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Lớp thiết giáp hạm
Thiết giáp hạm của Hải quân Pháp
Dự án hải quân bị hủy bỏ


title: Đông Hưng, Phòng Thành Cảng

text:
Đông Hưng (giản thể: 东兴, phồn thể: 東興, bính âm Hán ngữ: Dōngxìng) là một thành phố cấp huyện thuộc Phòng Thành Cảng của Quảng Tây, Trung Quốc.

Vị trí
Đông Hưng nằm ở phía tây nam của Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, với sông Bắc Luân (北仑河) chảy dọc theo biên giới Việt-Trung vào vịnh Bắc Bộ tại Hà Khẩu. Phía đông và phía bắc Đông Hưng là quận (thị hạt khu) Phòng Thành của thành phố (địa cấp thị) Phòng Thành Cảng. Phía tây tiếp giáp với Việt Nam, phần thuộc Thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh. Hai thành phố này cách nhau chưa đầy 100 mét, nằm bên hai bờ sông Bắc Luân.

Cửa khẩu Đông Hưng là cửa khẩu quan trọng về mậu dịch và du lịch giữa Trung Quốc và Việt Nam. Việc đi lại giữa hai bên diễn ra tại cầu Bắc Luân.

Khoảng cách tới các thành phố lớn:
 Bắc Kinh (Trung Quốc): 2194 km
 Nam Ninh (Trung Quốc): 180 km
 Quảng Châu (Trung Quốc): 573 km
 Thượng Hải (Trung Quốc): 1722 km
 Trạm Giang (Trung Quốc): 249 km
 Hạ Long (Việt Nam): 180 km
 Hà Nội (Việt Nam): 318 km
 Lạng Sơn (Việt Nam): 130 km
 Hải Phòng (Việt Nam): 250 km
 Uông Bí (Việt Nam): 216 km
 Thành phố Hồ Chí Minh (Việt Nam): 1202 km

Lịch sử

Khu vực Đông Hưng, Thượng Tư, Phòng Thành cùng khu Giang Bình-Bạch Long ngày nay đã từng thuộc Việt Nam trong một thời gian dài đến tận thế kỷ 19, do trong quá trình thống trị Việt Nam, Pháp đã mắc một số sai lầm và ký kết với nhà Thanh bản Hiệp ước Pháp-Thanh 1887, kết quả là các vùng trên rơi vào tay Trung Quốc. Đông Hưng được hình thành vào cuối đời nhà Minh, phát triển mạnh trong đời nhà Thanh, với trên 400 năm lịch sử.

Vào thập niên 1940, Đông Hưng là cửa khẩu thông thương giữa Trung Quốc với các nước Đông Nam Á, Mỹ, Nhật Bản, Anh, Pháp v.v.., được mệnh danh là "Tiểu Hương Cảng" (Hồng Kông nhỏ).

Năm 1989, hai nước Việt Nam - Trung Quốc khôi phục lại mậu dịch biên giới, sau những căng thẳng đã diễn ra giữa hai nước trong giai đoạn cuối thập niên 1970 đầu thập niên 1980.

Tháng 9 năm 1992, Văn phòng đặc khu của Quốc vụ viện nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã phê chuẩn thành lập khu hợp tác kinh tế biên giới Đông Hưng với diện tích khoảng 4,07 km². Ngày 29 tháng 4 năm 1996, Quốc vụ viện Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa phê chuẩn thành lập huyện cấp thị Đông Hưng, bao gồm 3 trấn là Đông Hưng, Giang Bình và Mã Lộ, với đường biên giới đất liền dài khoảng 28 km, đường bờ biển khoảng 54 km, tổng diện tích 540,7 km², dân số 110.000 người (2007). Đây cũng là khu vực duy nhất có dân tộc Kinh của Trung Quốc sinh sống.

Theo dự kiến, năm 2010, khu mậu dịch tự do ASEAN- Trung Quốc sẽ đi vào hoạt động và Đông Hưng có tiềm năng để phát triển mạnh hơn nữa.

Phân chia hành chính
Huyện cấp thị Đông Hưng chia ra làm 3 trấn là Đông Hưng, Giang Bình, Mã Lộ. Trụ sở hành chính của huyện cấp thị đặt tại trấn Đông Hưng.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây
Biên giới Việt Nam-Trung Quốc


title: Discothyris

text:
Discothyris là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

Spilomelinae


title: Ta Keo

text:
Ta Keo là một ngôi đền chưa hoàn thành theo phong cách Khleang được xây làm ngôi đền nhà nước của vua Jayavarman V. Nó được dự kiến xong năm 1000 nhưng công trình phải dang dở giữa chừng do cái chết của nhà vua. Những tảng đá của ngôi đền được sắp xếp xong nhưng những người thờ điêu khắc đã không quay trở lại. Cuối cùng ngôi đền có một hình dáng đặc biệt với vẻ đẹp vững chãi và đơn giản trên toàn bộ ngôi đền. Ngôi đền này được xây để thờ thần Shiva.

Vị trí
Takeo nằm trong khu phức hợp kinh thành Angkor Thom nằm về phía cổng Chiến Thắng. Nếu đi từ cổng Angkor Thom vào bên trong sẽ đến đền Bayon, khi đi hết đền Bayon sẽ đến Sân Vua Cùi và Sân Voi cùng với Baphuon, qua sân 12 con giáp sẽ qua một khu rừng già. Đi hướng tay phải thẳng vào trong là vị trí đền Takeo.

Miêu tả đền
Đứng ở phía đông của Cổng Chiến thắng của Angkor Thom, Ta Keo là một bản miêu tả của núi Meru, nơi có các vị thần Hindu. Ngôi đền này nhìn về hướng đông. Được bao quanh bởi hai bức tường, nó được xây dựng theo một phong cách zigurrat. Có các bậc thang lên tầng trên cùng của nó từ 4 phía. Tại tầng đó, 5 ngôi tháp được bố trí bốn ngôi nằm ở bốn góc và ngôi còn lại ở trung tâm.

Ngôi đền là kiến trúc cao nhất trong quần thể Angkor với chiều cao 21,6 m. Phần đáy của ngôi đền có chiều dài 122 m và chiều ngang 106 m, bao bọc bên ngoài là một hào dài 255 m, nhưng nay đã bị hủy hoại. Ngoài ra, đây còn là ngôi đền duy nhất trong quần thể Angkor không có trang trí và điêu khắc trên đá.

Tham quan
Takeo nằm sừng sững trong cụm phức hợp di tích mà du khách dễ dàng tham quan nếu đi từ cổng Angkor Thom ra ngoài hoặc từ di tích Spean Thma vào. Takeo là ngôi đền đá từ ngoài nhìn vào khá nguy hiểm. Độ cao của nó khiến cho nhiều người e ngại. Dốc đứng và không hề có chất kết dính khiến cho du khách có cảm giác đền muốn vỡ ra bất kỳ lúc nào. Đền tham quan trọn vẹn trong 1h. Do không có kiến trúc điêu khắc trên đá. Nó là di tích thể hiện sự tài tình của kiến trúc gia Khmer trong việc xây dựng một công trình vĩ đại và hao tốn. Sự hoang phế và không hề thờ bất kỳ vị thần linh nào và chưa hoàn thiện, khiến cho số phận của Takeo là ngôi đền hẩm hiu nhất trong cụm di tích Angkor.

Ngày nay, di tích đã cơ bản trùng tu xong và khai thác.

Tham khảo

 Michael Freeman and Claude Jacques, Ancient Angkor (Bangkok: River Books, 1999.)
 Helen Ibbetson Jessup, Art & Architecture of Cambodia (London: Thames & Hudson, 2004.)

Tỉnh Xiêm Riệp
Di tích Angkor


title: T-64

text:
T-64 (tên mã dự án là Obyekt 434) là một xe tăng chiến đấu chủ lực của Liên Xô. Nó được phát triển và chế tạo từ đầu thập niên 1960 bởi phòng thiết kế xây dựng cơ khí Kharkiv mang tên A. A. Mozorov. T-64 bắt đầu được sản xuất hàng loạt từ năm 1964 và chính thức phục vụ trong quân đội Liên Xô từ năm 1969. Từ thập niên 1970, Liên Xô bắt đầu trang bị các xe tăng chiến đấu chủ lực T-64 và thế hệ nối tiếp trên cơ sở cải tiến T-64 là T-80 cho các sư đoàn xe tăng, đồng thời phân bổ các xe tăng T-54/55, T-62 sang sử dụng làm phương tiện hỗ trợ cho các sư đoàn bộ binh cơ giới.

Phiên bản nguyên thủy của T-64 sử dụng pháo nòng trơn 115 mm 2A21 (D-68) và đại liên đồng trục 7,62mm PKT. Nó là loại xe tăng áp dụng hàng loạt công nghệ tiên tiến nhất thế giới khi đó. Nó là xe tăng đầu tiên trên thế giới sử dụng hệ thống nạp đạn tự động thay thế vai trò của người lính nạp đạn, vì vậy tổ lái giảm xuống còn có ba người. Nó cũng là xe tăng đầu tiên sử dụng hệ thống đo khoảng cách bằng laser để tăng độ chính xác khi bắn mục tiêu ở xa. Vỏ giáp của T-64 cũng là loại đầu tiên sử dụng vật liệu tổng hợp thay vì chỉ có thép thông thường làm tăng độ bền cho giáp trụ.

Phiên bản cải tiến là T-64A (1968) mang lớp giáp dày hơn và pháo chính với cỡ nòng 125 mm. Thiết kế mới làm xóa nhòa sự phân loại xe tăng hạng trung và hạng nặng vì T-64 lần này mang các thuộc tính của 2 dòng xe tăng đó: nó có vỏ giáp dày tương đương xe tăng hạng nặng và độ cơ động tốt của tăng hạng trung. Nói cách khác, T-64 là xe tăng chiến đấu chủ lực đầu tiên của Liên Xô và cũng là đầu tiên trên thế giới. Phiên bản T-64B (1976) là loại xe tăng đầu tiên có khả năng bắn tên lửa chống tăng có điều khiển qua nòng pháo.

Trên cơ sở T-64, Liên Xô sau đó đã phát triển T-72 và T-80 cũng là các xe tăng chiến đấu chủ lực nhưng theo các phương châm khác nhau.

Giới thiệu chung

T-64 là một mẫu xe tăng hình thành tại Kharkiv, Ukraina và được xem như là thế hệ kế tiếp của các xe tăng như T-54/55 và T-62. Nó được thiết kế và phát triển bởi Cục thiết kế do Aleksander Aleksandrovich Morozov lãnh đạo.

Trong thiết kế của T-64 có 2 điểm đột phá mang tính cách mạng. Đầu tiên là vỏ giáp phức hợp, bao gồm hỗn hợp thép và vật liệu tổng hợp (composite), cho khả năng bảo vệ cao hơn nhiều so với vỏ thép thông thường. Điều này giúp cho giáp trước của T-64 có khả năng bảo vệ cao gấp đôi so với T-62 dù cả hai loại xe nặng ngang nhau). Thứ 2 là hệ thống nạp đạn tự động, giúp làm giảm số thành viên trong tổ lái, đồng thời giúp giảm kích thước tháp pháo (điều này giúp xe khó bị trúng đạn hơn cũng như làm giảm bớt khối lượng xe tăng). Nhiều chiến sĩ xe tăng thường đùa rằng với cải tiến này, những nhà thiết kế đã bắt kịp với bài hát "Ba người lính xe tăng" nổi tiếng trong quân đội Liên Xô thời đó.

Về sau T-64 còn được phát triển thành các mẫu T-64A (1967) với khẩu pháo chính 125 ly, và T-64B (1976) với khả năng bắn tên lửa ATGM qua nòng pháo. Nhưng bản nâng cấp nổi tiếng hơn cả là chiếc tăng T-80 (1976) chạy bằng động cơ turbine khí. Tháp pháo của T-64 cũng được dùng trong các bản nâng cấp của T-80 như T-80U, T-80UD và T-84.

Với mục đích ban đầu là tạo ra một mẫu xe tăng mạnh để đương đầu với các xe tăng và khí tài chống tăng phương Tây, đồng thời thay thế vai trò của các xe tăng hạng nặng dòng IS và T-10, không ngạc nhiên khi T-64 trở thành mẫu xe tăng tân tiến nhất không chỉ ở Liên Xô mà còn trên bình diện quốc tế vào thời điểm nó ra đời. Nó hoàn toàn vượt trội các loại xe tăng phương Tây thời kỳ đó như M48 Patton của Mỹ, Centurion của Anh, hoặc Leopard 1 của Đức. Nhưng điều này cũng khiến cho giá thành và chi phí sản xuất của nó khá cao (T-64 đắt gấp rưỡi so với T-72), vì vậy T-64 chỉ được sản xuất hạn chế và không được xuất khẩu, cụ thể nó hầu như chỉ được trang bị cho các đơn vị Xô Viết tinh nhuệ và đóng ở các khu vực hiểm yếu của Liên Xô và khối Warszawa, ví dụ như Đông Đức và Hungary.

Sau khi Liên Xô tan rã, các xe tăng T-64 còn lại vẫn được tiếp tục sử dụng tại các quốc gia thuộc SNG, ví dụ Ukraina hiện giữ gần 2.000 chiếc và Lục quân Nga hiện có 4000 chiếc.

Quá trình phát triển

Obyekt 430
Quá trình thiết kế mẫu xe tăng mới bắt đầu từ năm 1951. Phòng thiết kế KB-60M đã được thành lập tại Cục xây dựng Kharkov trực thuộc Nhà máy xây dựng Kharkov số 75 Malyshev, trong số đó có nhiều kỹ sư quốc phòng điều từ vùng Nizhnyl Tagil. A. A. Morozov được chỉ định làm trưởng phòng. Trong suốt 1953-1955, các quan chức cấp cao đã hai lần kiểm tra dự án phát triển xe tăng và trong cả hai lần dự án đều nhận được những sự hưởng ứng tích cực từ chính phủ thông qua Quyết định số 880-524 tháng 7 năm 1955 của Hội đồng Bộ trưởng của Liên Xô và những nhận xét của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải và xây dựng vào ngày 13 tháng 5 năm 1955.

Năm 1956, sau một thời gian nâng cấp sửa đổi một số chi tiết, thông số kỹ thuật để phù hợp với các yêu cầu do chính phủ đề ra vào ngày 8 tháng 6 năm 1955, Phòng thiết kế KB-60M đã bắt tay vào chế tạo thử nghiệm phiên bản xe tăng thử nghiệm đầu tiên và gọi là Obyekt 430.

Obyekt 430 được đánh giá vượt trội hơn dòng T-54/55 về các mặt giáp bảo vệ, hỏa lực, khả năng cơ động nhưng vẫn tương tự về trọng lượng và kích thước. Những tính năng mới của Obyekt 430 được xem như là một cuộc cách mạng trong việc thiết kế và chế tạo xe tăng của Liên Xô. Những tính năng mới của xe bao gồm:

- Lần đầu tiên động cơ 5TD xi lanh đối xứng (opposed cylinder) chạy bằng dầu diesel xuất hiện trong xe tăng và nó được đánh giá là cực kỳ gọn nhẹ. Động cơ được thiết kế tại Cục Thiết kế động cơ diesel Charomskiy. Thiết kế mới với hệ thống truyền động gồm 2 bánh răng 2 bên động cơ khiến cho thể tích của nó giảm đi chỉ còn một nửa so với động cơ của T-54/55.

- Đơn giản hóa hệ thống truyền động bằng cách lắp đặt các bánh chịu lực mới có đường kính nhỏ rất nhẹ bằng thép với bộ giảm sóc đặt bên trong các vác đĩa làm bằng hợp kim nhôm.

- Nhờ lắp giáp tấm mà khả năng bảo vệ của xe ở các vị trí thân xe và tháp pháo được tăng cường.

- Thiết bị nhìn đêm được giới thiệu.

- Xe được trang bị một bộ lội sâu.

- Xe sử dụng pháo nòng xoắn D-54T 100mm, tương tự như pháo D-10T trên T-54/T-55.

Ba phiên bản thử nghiệm đầu tiên của Obyekt 430 đã được sản xuất tại Nhà máy Malyshev (theo quyết định số 20 của Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô ngày 25 tháng 2 năm 1957 Nhà máy số 75 đã được đổi tên thành Nhà máy Malyshev) vào năm 1957 và được trình làng ở Kubinka vào năm 1958. Năm 1959, phiên bản đầu tiên của Obiekt 430 được đưa vào thử nghiệm, các quan chức chính phủ vô cùng ấn tượng với thiết kế của xe, đặc biệt là ở thiết kế hệ thống truyền động 5 số của xe tăng.

Mặc dù thiết kế của xe tăng là hoàn toàn mới và các thông số kỹ thuật đã đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của chính phủ, nhưng việc tiếp nhận vào trang bị Quân đội Liên Xô của dòng xe tăng này không thể thực hiện được. Điều này có nhiều nguyên như sự lo lắng của Quân đội Liên Xô về pháo D-54T 100mm của xe bởi loại pháo này tỏ ra không mạnh bằng pháo D-10T của T54/55 hay những loại pháo mới của NATO như loại L7 105mm của Anh, xuất hiện sự hoạt động không tin cậy của động cơ 5TD trong việc vận hành và không ít những nhược điểm thiết kế trong việc đơn giản hóa hệ thống truyền động cũng đã phát sinh sau một thời gian sử dụng. Chính bản thân Aleksandr A. Morozov cũng nhận thấy rằng sẽ không thiết thực nếu đưa Obyekt 430 vào sản xuất hàng loạt

Đến năm 1960, dự án phát triển Obyekt 430 bị ngừng lại. Phòng thiết kế KB-60M quyết định tiếp tục nghiên cứu, kết quả là cho ra đời Obyekt 430U với pháo 120 mm và giáp 160 mm, mục đích xây dựng một xe tăng kiểu mới đủ sức mạnh đảm đượng trọng trách của xe tăng hạng nặng T-10 trước đây. Và tiếp đó là Obyekt 432.

Obyekt 432
Sau thất bại của Obyekt 430, Phòng thiết kế KB-60M đã quyết định tiếp tục tiến hành dự án phát triển xe tăng mới. A.A.Morozov đã hoàn thành và giới thiệu dự tháo thiết kế của xe tăng Obyekt 432 vào năm 1960. Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô và Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô đã xem xét, phê duyệt dự thảo thiết kế này thông qua Quyết định số 141-58 được ban hành ngày 17 tháng 2 năm 1961. Công việc lắp ráp, chế tạo được tiến hành tại Nhà máy Malyshev.

Năm 1961, Phòng thiết kế KB-60M bắt đầu đặt tiến hành lắp ráp phiên bản thử nghiệm đầu tiên. Đầu năm 1962, khung gầm của Obyekt 432 đã được hoàn thành. Chiếc xe tăng thử nghiệm đầu tiên được giới thiệu vào tháng 9 năm 1962, chiếc thứ hai được ra mắt ngày 10 tháng 10 năm 1962. Vào ngày 22 tháng 10 năm 1962, một trong số đó đã được đưa đến Kubinka để giới thiệu các lãnh đạo cao cấp của Liên Xô.

Từ năm 1962 đến năm 1963, Phòng thiết kế KB-60M đã tiếp tục lắp ráp thêm 6 phiên bản thử nghiệm của Obyekt 432. Năm 1964, KB-60M đã cho xây dựng một dây chuyền sản xuất nhỏ và đã xuất xưởng 90 xe tăng Obyekt 432. Năm 1965, dây chuyền này tiếp tục hoàn thành thêm 160 chiếc nữa. Từ tháng 3 năm 1963 đến tháng 5 năm 1964, xe được đưa đi thử nghiệm cấp nhà nước.

Ngày 30/12/1966, theo Quyết định của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô và Hội đồng bộ trưởng Liên Xô, Obyekt 432 chính thức có mặt trong trang bị của Quân đội Liên Xô với tên gọi T-64.

Tính năng kỹ thuật của Obyekt 432:

- Khả năng cơ động của xe được nâng lên nhờ được lắp đặt động cơ diesel 5TDF 700 mã lực thay cho loại 580 mã lực của Obyekt 430.

- Để tăng cường hỏa lực của xe, xe được trang bị một pháo nòng trơn U-5TC D-68 (2A21) 115mm với liều phóng rời. Và lần đầu tiên, hệ thống nạp đạn tự động điện thủy lực được áp dụng cho xe tăng. Đây là một quyết định táo bạo vì cho đến thời điểm đó, hệ thống này bị coi là chưa hoàn thiện. Nhưng nhờ đó mà kíp lái giảm từ 4 xuống 3 người, nhờ vậy xe tăng có chiều cao thấp hơn, khối lượng giảm từ 36 tấn xuống 30,5 tấn, chiều cao giảm 76mm. Tốc độ nạp 6,5-15 giây/viên, tùy vị trí ổ quay nhưng độ tin cậy thấp, dễ có trục trặc nếu bảo dưỡng kém.

- Khả năng bảo vệ của xe được tăng cường hơn so với Obyekt 430. Ban đầu 432 dùng giáp thép đúc. Nhưng rồi, pháo 105 mm L7 của Anh ra đời và nhanh chóng được trang bị cho các xe tăng phương Tây như Centurion của Anh và M60 Patton của Mỹ, nhóm thiết kế quyết định trang bị cho 432 giáp ba lớp kết hợp thép-composite-thép (mà phương Tây gọi là mẫu K). Nó gồm 1 lớp plastic được cố kết bằng sợi thủy tinh kẹp giữa 2 lớp thép có siêu bền. Điều này khiến cho trọng lượng toàn bộ xe tăng lên 34 tấn (thay vì 30,5 tấn).

- Xe cũng có được trang bị hệ thống chống phóng xạ, hệ thống bảo vệ NBC (bảo vệ trước vũ khí hạt nhân, sinh học, hoá học)

T-64A

Ngay khi T-64 đang được chế tạo, một mẫu "Obyekt 434" lại được âm thầm thiết kế với mục đích tạo ra một loại xe tăng có hỏa lực nổi trội hơn các đồng nghiệp T khác. Vì vậy mẫu tăng mới này được lắp đặt khẩu pháo 125 mm D-81T sản xuất tại Perm, một mẫu cải tiến của khẩu 115 mm cũ trên T-62. Tuy nhiên việc mang những viên đạn 125 mm to hơn đồng nghĩa với việc T-64 sẽ mang ít đạn hơn: 25 viên. Mà những thông số chặt chẽ về kích thước của T-64 khiến các nhà thiết kế khó có thể mở rộng khoang chứa đạn được. Cuối cùng họ tìm ra giải pháp: dùng một thiết bị nạp đạn tự động thay cho hệ thống nạp đạn cũ bằng tay, nhờ đó giảm số binh sĩ trong xe tăng từ 4 còn 3 người; đồng thời đây còn là mẫu tăng đầu tiên áp dụng hệ thống nạp tự động (Perrett 1987:42). Từ đó lại dẫn tới những cải tiến về thiết bị nạp đạn: kiểu 6ETs10 với 28 viên đạn và tốc độ nạp 8 viên 1 phút. Ngoài ra còn có hệ thống giữ ổn định 2E23 và thiết bị ngắm TPD-2-1 (1G15-1). Về việc chiến đấu ban đêm, T-64 mới được lắp đặt kính tiềm vọng TPN-1-43A với thiết bị hồng ngoại L2G, được đặt bên trái pháo chính. Về vỏ giáp thì hợp kim duras trong giáp được thay thế bởi các sợi thủy tinh và có lắp thêm các tấm đàn hồi tạo thành giáp diềm chắn bảo vệ phía trước, hai bên hông xe và phía trước bánh xích cũng bằng hợp kim duras. Một số ngăn chứa đồ ngoài xe cũng được lắp đặt thêm, cụ thể là một ngăn ở bên phải và 3 hộp ở bên trái tháp pháo. Thiết bị xả khói mù nằm ở phía sau tháp. Hệ thống bảo vệ NBC cũng được lắp đặt và các lỗ thông gió được mở rộng ra.

Những mẫu thử nghiệm của 434 ra đời năm 1966 và 1967 khi mà T-64 nguyên mẫu đã được sản xuất chừng vài trăm chiếc. Cuối cùng thì nó cũng hoạt động dưới cái tên T-64A. Còn thiết kế trưởng Morozov được nhận Giải thưởng Lenin.

Đã mang tiếng là xe tăng "tinh nhuệ" nên T-64 phải luôn được nâng cấp. Chỉ sau 3 năm phục vụ, T-64A đã có mẫu cải tiến:
 Hệ thống điều khiển bắn mới với thiết bị ngắm TPD-2-49 và TPN-1-49-23 cộng với thiết bị ổn định 2E26.
 Radio R-123M.
 Thiết bị nhìn đêm TBN-4A cho lái xe và TNP-165A cho xa trưởng. Chỗ ngồi của xa trưởng có thêm 1 tháp pháo ổn định trang bị đại liên phòng không NSVT 12,7 mm x 108 (300 viên) điều khiển điện tử, ngắm bắn bởi thiết bị PZU-5. Vì vậy xa trưởng có thể ngắm bắn ngay trong xe tăng, không cần phải trèo ra ngoài tháp pháo không được che chắn, bảo vệ. Ngoài ra còn có hệ thống chống mìn KMT-6.

Cùng năm mẫu T-64AK dành cho chỉ huy cũng xuất hiện, trang bị một radio R-130M có ăngten loại xếp (telescoped – giống loại ăngten cắm trên TV, có thể thay đổi độ dài) dài tới 10m. Ăngten chỉ hoạt động trong trạng thái cố định vì được giữ bởi các dây chằng. Ngoài ra còn có thiết bị ngắm PAB-2AM và thiết bị định hướng TNA-3. Một máy phát điện dùng nhiên liệu xăng sẽ cung cấp năng lượng cho tất cả chúng.

Đến năm 1976, hệ thống vũ khí T-64A lại được cải tiến với khẩu pháo mới D-81TM (2A46-1), được giữ ổn định bằng 2E28M2 và tiếp đạn bởi 6ETs10M. Thiết bị nhìn đêm cũ được thay bằng TNPA-65. Động cơ mới có thể dùng nhiều loại nhiên liệu khác nhau, trong đó có dầu diesel, xăng hay kerosene. Đến năm 1980, Liên Xô ngừng sản xuất các xe tăng mẫu này.

Tuy nhiên sau năm 1981 các mẫu tăng T-64A vẫn tiếp tục được nâng cấp và hiện đại hóa: thay các giáp yếm bằng các tấm giáp váy cao su nhằm tăng khả năng sống sót cho xe tăng; trang bị thêm 6 ống phóng lựu 81 ly 902A trên tháp pháo, hai bên pháo chính. Một số T-64A sau năm 1985 còn được trang bị thêm giáp phản ứng nổ (giống T-64BV), thiết bị đo khoảng cách TPD-K1 thay cho TPD-2-49 (1981). Nói chung là hầu hết các mẫu T-64A đều được nâng cấp thành T-64R trong khoảng 1977-81; chủ yếu là cải tiến về các khoang chứa đồ ngoài xe và hệ thống ống phun khói mù.

T-64B

Tuy nhiên mẫu T-64 hiện tại vẫn có trục trặc: cơ cấu của động cơ 5TDF tại nơi sản xuất nó khiến cho nó không được cung ứng đầy đủ cho các nhà máy sản xuất xe tăng chính của Liên Xô: Malyshev tại Kharkov, Kirov tại Leningrad và Uralvagonzavod tại Nizhny Tagil.

Ngay từ năm 1961, bên cạnh Obyekt 432, một mẫu tăng khác mang động cơ 12 V-xilanh V-45 mang tên Obyekt 436 cũng được nhóm của Morozov nghiên cứu. Ba mẫu thử nghiệm đã được kiểm tra ở nhà máy Chelyabinsk vào năm 1966. Sau đó mệnh lệnh được ban ra là phải phát triển một mẫu tăng mới từ Obyekt 434 và sử dụng động cơ V-45, lấy tên là Obyekt 439. Bốn chiếc 439 đã được sản xuất vào năm 1969, được đánh giá là có độ cơ động ngang với mẫu T-64 đang được sản xuất hàng loạt. Mặc dù 439 không được đưa vào chế tạo đại trà nhưng nó là cái sườn cho việc phát triển T-72.

Vào đầu thập niên 1970, nhóm thiết kế T-64 lại tiếp tục suy nghĩ phương cách cải tiến các mẫu tăng của mình xa hơn nữa. Mẫu T-64A-2M với động cơ mạnh hơn và tháp pháo được cải tiến, trở thành tiền đề cho hai mẫu tăng dưới đây:
 Obyekt 476 trang bị động cơ 6TD 1000 mã lực (735 kW) là tiền đề cho xe tăng T-80.
 Obyekt 447 với hệ thống điều khiển bắn mới, thiết bị đo xa dùng laser và có thêm khả năng bắn tên lửa ATGM qua nòng pháo.

Sau đó, mệnh lệnh ban xuống yêu cầu bắt đầu việc sản xuất đại trà Obyekt 447 dưới cái tên T-64B. Đồng thời, Obyekt 437 (mẫu mà 447 lấy làm nguyên mẫu với 95% chi tiết giống như 447 nhưng không có hệ thống điều khiển tên lửa chống tăng để tiết kiệm chi phí) cũng được sản xuất với số lượng gấp đôi dưới cái tên T-64B1. Vào ngày 9 tháng 3 năm 1976, T-64B và T-64B1 sau khi được đánh giá tốt về chất lượng đã chính thức phục vụ trong quân đội Liên Xô, với trang bị mới là khẩu pháo D-81Tm (2A46-2) cùng thiết bị ổn định 2E26M, thiết bị nạp 6ETs40 và hệ thống điều khiển bắn 1A33, bao gồm:
 Thiết bị tính đường đạn 1V517.
 Thiết bị ngắm 1G21 với một máy đo khoảng cách dùng laser.
 Một cảm biến cross-wind 1B11.

T-64B có khả năng lội nước sâu tới 1,8 mét mà không cần các thiết bị hỗ trợ. Nó cũng có thể bắn tên lửa ATGM 9M112 Kobra (NATO gọi là AT-8 Songster) qua nòng pháo để tiêu diệt mục tiêu từ cự ly xa 4.000 (trong khi cự ly hiệu quả của đạn pháo tăng thông thường chỉ khoảng 3.000 mét), cho phép T-64 tiêu diệt xe tăng địch trước khi chúng có thể bắn trả. 9M112 Kobra cũng có thể tiêu diệt được trực thăng địch (nếu nó đang bay chậm và ở độ cao thấp).

Giá mỗi quả tên lửa 9K112 Kobra vào năm 1976 là khoảng 5.000 rúp, khá đắt so với đạn pháo thông thường (một động cơ diesel cho xe tăng thời đó có giá 9.000 rúp, một chiếc T-64A có giá 143.000 rúp), do vậy nó chỉ được ưu tiên trang bị cho những loại xe cao cấp như T-64B và T-80 (mỗi xe cũng thường chỉ trang bị 4 tên lửa)

Dự trữ đạn dược của xe tăng là 28 viên đạn và 4-8 tên lửa. Hệ thống điều khiển tên lửa đặt phía trước xe tăng đã có nhiều thay đổi. Còn T-64B1 không có tên lửa mà chứa 37 viên đạn 125 mm cùng với băng đạn 2.000 viên dành cho đại liên đồng trục 7,62 ly, trong khi đó T-64B mang băng đạn 1250 viên.

Năm 1981 T-64B được nâng cấp với khẩu pháo 2A46M1, thiết bị ổn định 2E42 và 2 cụm ống phóng lựu đạn khói 902A "Tucha-1" đặt hai bên tháp pháo. Hai phiên bản chỉ huy của T-64B cũng ra lò: T-64BK và T-64B1K, trông rất giống T-64AK.

Vào tháng 10 năm 1979 động cơ 6TD được đưa vào sản xuất hàng loạt và được trang bị cho các xe tăng T-64B, B1, A, AK, thế là ra đời các mẫu tăng mới: T-64AM, T-64AKM, T-64BM và T-64BAM.

Năm 1987, Liên Xô ngừng sản xuất tất cả các mẫu tăng T-64. Tổng số lượng T-64 lúc này là gần 10.700 chiếc.

T-64 hiện đại hóa ở Ukraina

Sau khi Liên Xô tan rã, Ukraina vẫn tiếp tục công việc nâng cấp và hiện đại hóa các mẫu T-64 của mình, một phần là vì nơi sản xuất chủ yếu của T-64, Nhà máy Malyshev nằm trên đất Ukraina.

Ukraina có hai chương trình nâng cấp T-64 và đều kết thúc vào năm 1999:
 T-64BM2, với động cơ 57DFM 850 mã lực (625 kW), hệ thống điều khiển bắn mới 1A43U, thiết bị nạp đạn 6ETs43 cộng thêm khả năng bắn tên lửa ATGM 9M119 Svir (NATO gọi là AT-11 Sniper).
 T-64U còn gọi là T-64BM "Bulat", với hệ thống điều khiển bắn 1A45 (lấy từ T-80U và T-84), thiết bị ngắm PNK-4SU và TKN-4S dành cho xa trưởng và PZU-7 dành cho đại liên phòng không. Xa trưởng cũng có thể trực tiếp lái tăng và trực tiếp bắn nếu cần.

Cả hai mẫu đều dùng giáp phản ứng nổ Kontakt-5 có thể chống được đạn động năng (đạn sabot) trong khi các mẫu T-64 trước chỉ có thể chống được đạn HEAT. Cả hai mẫu đều có thể trang bị động cơ 6TDF 1000 mã lực (735 kW).

Một mẫu nâng cấp khác là T-64E, nâng cấp từ T-64BV. Sử dụng động cơ diesel mới 5TDFE có công suất 850 mã lực và độ tin cậy được cải thiện. Ukraina tuyên bố giáp trước tháp pháo của T-64E mạnh tương đương 750mm thép cán. Trang bị giáp phản ứng nổ NOZH có khả năng bảo vệ trước đầu đạn nổ chống tăng liều đúp. Có thiết bị phòng thủ chủ động Varta (phiên bản cải tiến của Shtora-1), hệ thống ngắm bắn và điều khiển hỏa lực được cải tiến. Năm 2011 giá một chiếc T-64E là 1,12 triệu USD.

Lịch sử trang bị

Những thông tin về T-64 được Liên Xô giữ kín trong một thời gian dài, phương Tây thường nhầm lẫn T-64 với T-72. T-64 không bao giờ được xuất khẩu và chỉ được triển khai hạn chế trong các chiến dịch chống phiến quân Chechnya ly khai.

Năm 1967, chiếc T-64 đầu tiên được đưa vào trang bị của Sư đoàn xe tăng số 41 trực thuộc Quân khu Kiev.

Những chiếc T-64 thuộc Sư đoàn súng trường cơ giới số 59 ở Moldova được triển khai chiến đấu vào năm 1992, đây là lần triển khai chiến đấu đầu tiên của T-64.

T-64 hầu như chỉ được trang bị cho các đơn vị Xô Viết tinh nhuệ và đóng ở các khu vực hiểm yếu của Liên Xô và khối Warszawa, ví dụ như Đông Đức và Hungary.

Tính năng và đặc điểm
Với những tính năng kỹ thuật vượt trội, T-64 nhanh chóng trở thành mẫu tăng tân tiến nhất thế giới trong suốt nửa cuối thập niên 60 và nửa đầu thập niên 70. Nó là một cơn ác mộng của lực lượng xe tăng NATO trong thời gian dài. Ngay trong thời điểm hiện nay, các bản T-64 cải tiến vẫn chưa có dấu hiệu "xuống sức", thậm chí có người còn cho rằng T-64 cải tiến đấu ngang ngửa với T-80 và T-84. Thật sự T-64 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình: kế tục các mẫu xe tăng hạng nặng nổi tiếng như IS-3 và T-10.

Có một điều thú vị là T-64 hay bị nhầm với T-72, một phiên bản nâng cấp của T-62 nhưng có sử dụng nhiều chi tiết của T-64. Thật sự, T-72 rất giống với T-64 cũng như bản nâng cấp của nó là T-80. Mặc dù vậy có một số đặc điểm khác biệt dễ nhận dạng 2 xe tăng này:
 T-64 có 6 bánh xích nhỏ và bề mặt lồi ra ngoài giống như đáy một con dấu, trong khi bánh xe T-72 vành lồi ra ngoài, phần còn lại lõm vào trong. T-64 có bốn con lăn hồi chuyển, bánh răng phát động với 12 răng và một double-pin track.
 Thiết bị nhìn hồng ngoại nằm ở bên trái của pháo chính. Khẩu đại liên phòng không 12,7 ly kiểu mới NSVT nằm trên vòm khoang chỉ huy có giá được gắn cố định và luôn sẵn sàng nhả đạn vào bất cứ lúc nào. Một số hộp đạn được lắp bên hông tháp pháo. Ống phun khói lắp ở mặt sau tháp pháo, trong ống đó còn đặt một ống khác nối thông tới nơi xả khói của động cơ.
 Động cơ của T-64 nhỏ hơn T-72, và gần tháp pháo có một tấm chắn phóng xạ.
 Phiên bản T-64K dành cho chỉ huy được gắn thêm một ăng-ten nhỏ và một ăng-ten lớn dài 10m được đặt đứng thẳng tại vị trí trung tâm của khoang dành cho liên lạc viên. T-64K dùng hệ thống định vị TNA-3 giống với T-62 và không có đại liên phòng không.

Tất nhiên là chất lượng 2 xe tăng này không thể nhầm được: T-64 hoàn toàn vượt trội về mọi mặt so với T-72 (trừ phiên bản T-72B sản xuất năm 1985), cụ thể như:
 Hệ thống nạp đạn tự động bằng thủy lực (không dùng điện) của T-64 có tốc độ nạp đạn cao hơn (6-13 giây/1 lần), độ tin cậy cao, ít bị hỏng do dằn xóc. Hệ thống nạp còn có chế độ nạp "chuỗi" (sequence) còn nhanh hơn (<5 giây/lần). Trong những bản cái tiến thì thiết bị nạp có thể tự giật lùi nhằm đảm bảo tốc độ cao của viên đạn (keep a good speed at the end of the load).
 Tổ lái hoạt động thoải mái hơn nhờ vào khoang lái rộng hơn, hệ thống treo linh hoạt hơn và nhờ vào chế độ điều khiển phụ trợ (Perrett 1987:43).
 Khoang đạn nằm ở phần dưới của tháp pháo, nhờ đó tránh được nguy hiểm do đạn tự nổ.
 Giáp trụ tốt hơn hẳn T-72 (trừ T-72A/B): sử dụng giáp composite, giáp phản ứng nổ ERA,... Được cho là vẫn còn có thể chống chịu tốt các loại đạn pháo tân tiến hiện nay.
 Hệ thống điều khiển bắn của T-64B cực kỳ hiện đại, ngay cả T-72B cũng không sánh bằng (phiên bản nâng cấp của T-72B là T-72BU (T-90 đời đầu) thì mới ngang bằng)
 Vị trí của xa trưởng có tầm nhìn tốt, anh ta có thể điều khiển khẩu đại liên phòng không từ bên trong xe và điều khiển pháo chính trong trường hợp khẩn cấp.

Vì vậy T-64 đắt hơn và phức tạp hơn: nó chỉ được sản xuất hạn chế và sử dụng bởi các lực lượng tinh nhuệ nhất của Liên Xô, đóng tại những nơi xung yếu trong khối Warsaw, như quân đoàn 14 tại quân khu Odessa, sư đoàn cận vệ số 41 tại quân khu Kiev. Các mẫu T-64A cũng hiện diện trong lực lượng tăng thiết giáp của Tập đoàn quân Liên Xô tại Đông Đức (GSFG) và Tập đoàn quân nam Hungary, về sau T-64B cũng được trang bị cho các lực lượng này. T-64 không xuất khẩu, ít sử dụng, và trong suốt một thời gian dài các thông tin của nó là bí mật. Còn T-72, do giá thành thấp, dễ sản xuất đại trà thì lại thay thế cho T-55 và T-62 trong việc hình thành "xương sống" của lực lượng tăng thiết giáp Liên Xô và việc xuất khẩu ra nước ngoài (xem thêm bài T-72).

Bởi tháp pháo nhỏ và thấp nên góc hạ nòng súng khá nhỏ (5-6 độ) nên không thể đứng bắn khi ở các vị trí quá cao, làm giảm khả năng phòng thủ của xe tăng. Phương Tây cho rằng đây là nhược điểm, bởi xe tăng sẽ không tận dụng được chiến thuật "Hull-Down" (nấp thân xe sau mô đất dốc, chỉ để hở nòng pháo) khi phòng thủ. Tuy nhiên, các nhà thiết kế Liên Xô không xem đây là một nhược điểm, bởi phương thức tác chiến chủ yếu của xe tăng không phải là phòng ngự mà là cơ động tấn công, tháp pháo nhỏ sẽ giúp giảm đáng kể xác suất trúng đạn khi tác chiến cơ động. Nhiệm vụ ẩn nấp phòng ngự là của lực lượng pháo chống tăng chứ không phải của xe tăng, tuy nhiên nếu bắt buộc phải bố trí phòng thủ (vốn ít khi diễn ra) thì T-64 vẫn hoàn toàn có thể dùng lưỡi ủi đất (gắn trước thân xe) để tự đào hố ẩn nấp kiểu "Hull-Down" chỉ trong mấy phút.

T-64 cũng mắc một số các khuyết điểm như:
 Việc dùng thiết bị nạp đạn tự động làm giảm số thành viên trong tổ lái, nhưng kích thước tháp pháo cũng bị thu nhỏ để xe nhẹ hơn và khó trúng đạn hơn, vì vậy khoảng không trong xe tăng không tăng lên bao nhiêu. Khoang lái vẫn còn khá chật, vì vậy những người có thân hình cao khó sử dụng xe tăng và binh sĩ cũng mau mệt mỏi. Việc này cũng khiến phụ tùng phải để ở các khoang ngoài xe.
 Khi T-64K (phiên bản chỉ huy) dùng ăng-ten, nó buộc phải neo cột ăng-ten xuống đất, vì vậy lúc đó xe tăng không di chuyển được.

Đồng thời hệ thống nạp đạn tự động của T-64 cũng bị chỉ trích khá nhiều:
 Các phiên bản đầu tiên của nó thiếu các biện pháp an toàn dành cho kíp lái, nhất là đối với các pháo thủ, người ngồi gần hệ thống nạp nhất: các bờ rìa (limb) luôn luôn được tìm thấy trong hệ thống máy và dễ dẫn đến thương tích nặng, nhiều khi là tử vong. Và nhiều khi chỉ cần ống tay áo của pháo thủ bị kẹt vào trong thiết bị nạp thì anh ta sẵn sàng trở thành "viên đạn" ngay (Perrett 1987:42).
 Thiết kế của tháp pháo khiến người lính khó nạp đạn bằng tay khi bộ phận nạp bị hỏng. Lúc đó tốc độ bắn trở nên cực chậm: 1 viên trong 1 phút vì người lính lúc này phải mò mẫm nạp đạn trong một mớ hỗn loạn của một cái máy hỏng (Perrett 1987:42).
 Có thêm thiết bị nạp đạn đồng nghĩa với việc giảm số thành viên trong kíp lái, nhưng cũng có nghĩa số thành viên tham gia công việc bảo trì xe tăng (một việc làm cần phải thực hiện thường xuyên) giảm đi, tức là mỗi người sẽ phải làm việc nhiều hơn. Và nhiều khi việc bảo trì được thực hiện ngay sau khi kíp lái hoàn tất một chiến dịch nào đấy, và lúc đó mọi người đều mệt mỏi. Thêm vào đó, nếu người xa trưởng là một sĩ quan chỉ huy và phải thực thi nhiều nghĩa vụ khác của người sĩ quan (ví dụ như tham dự các cuộc gặp mặt cấp cao hoặc đi gặp thủ trưởng), công việc bảo trì hầu như đè nặng trên vai hai người còn lại. (Perrett 1987:42-43) Tất cả những điều này có nghĩa là kíp lái sẽ dễ xuống sức hơn do phải gánh một khối lượng việc lớn, dẫn đến hiệu suất làm việc ngày một giảm, đồng thời việc sửa chữa các hỏng hóc và bảo trì xe sẽ tốn nhiều thời gian hơn, xe tăng sẽ ít có cơ hội ra chiến trường hơn. Các vấn đề này sẽ trở nên đặc biệt nghiêm trọng trong các chiến dịch kéo dài nhiều ngày.
 Cấu trúc và hệ thống máy móc của T-64 bị phê phán là quá phức tạp, dẫn đến các hỏng hóc xảy ra thường xuyên. Nhất là hệ thống bánh xích, vốn mang một thiết kế mới hoàn toàn so với các phiên bản trước đó. Thậm chí các kỹ sư và thợ cơ khí của nhà máy sản xuất T-64 gần như là "định cư" tại các đơn vị tăng vì các vấn đề xảy ra quá thường xuyên (Perrett 1987:43-44).

Để khắc phục những nhược điểm nói trên, Liên Xô tiếp tục nghiên cứu, nâng cấp T-64 thành loại T-80.

Các phiên bản
 Obyekt 430 (Dự án 430) (1957) – Mẫu thử với pháo 100-mm D-10T, giáp dày 120 mm, động cơ 4TPD 580 hp (427 kW), trọng lượng 36 tấn.
 Obyekt 430U (Dự án 430U) – Kế hoạch thiết kế mẫu xe tăng trang bị pháo 122 mm và giáp 160 mm.
 T-64 hay Obyekt 432 (Dự án 432) (1961) – Mẫu thử một khẩu pháo D-68 115-mm, khoảng 600 chiếc được sản xuất.
 T-64R hay Obyekt 432R (Dự án 432R) – Mẫu thiết kế lại trong giai đoạn 1977-1981, với cơ cấu bên ngoài từ T-64A nhưng vẫn giữ lại pháo 115-mm.
 T-64A hay Obyekt 434 (Dự án 432) – Trang bị pháo 125-mm, lắp giáp yếm chắn, cải thiện tầm nhìn, và hệ thống treo.
 T-64T (1963) – Phiên bản thử nghiệm với động cơ tuabin khí GTD-3TL 700 hp (515 kW).
 Obyekt 436 (Dự án 436) – Phiên bản lựa chọn khác cho dự án 432, with a V-45 engine, three built.
 Obyekt 438 và Obyekt 439 (Dự án 438 và Dự án 439) – Obyekt 434 với động cơ đi-ê-den V-45.
 T-64AK hay Obyekt 446 (Dự án 446) (1972) – Phiên bản chỉ huy, với 1 hệ thống liên lạc vô tuyến R-130M và anten, một hệ thống dẫn đường TNA-3, không có súng máy phòng không, mang theo 38 viên đạn cho pháo chính.
 Obyekt 447 (Dự án 447) – Mẫu thử của T-64B. Về cơ bản là T-64A trang bị hệ thống 9K112 "Kobra" và ngắm bắn a1G21. Hiện đang trưng bày tại bảo tàng Kiev.
 T-64B hay Obyekt 447A (Dự án 447A) (1976) – Trang bị giáp được thiết kế lại, hệ thống điều khiển hỏa lực 1A33, hệ thống ATGM 9K112-1 Kobra (Tên mã của NATO: "AT-8 Songster"), thiết bị ngắm TPN-1-49-23, pháo 2A46-2, thiết bị ổn định 2E26M và máy nạp đạn 6ETs40. Sau đó kiểu B/BV có các hệ thống hiện đại hơn là 1A33-1, TPN-3-49, 2E42 và pháo 2A46M-1. Từ năm 1985, T-64B được trang bị với giáp phần chính diện xe khỏe hơn, những chiếc xe tăng cũ hơn được nâng cấp với các tấm giáp 16-mm. Các xe tăng được trang bị động cơ 1,000 hp 6DT được gọi là T-64BM.
 T-64BV – Trang bị hệ thống giáp phản ứng "Kontakt-1" và hệ thống phóng lựu đạn khói "Tucha" 81-mm ở phía bên trái tháp pháo.
 T-64BM2 hay Obyekt 447AM-2 (Dự án 447AM-2) – Trang bị hệ thống giáp phản ứng "Kontakt-5", các tấm chắn bảo vệ bằng cao su, hệ thống hỏa lực 1A43U, máy nạp đạn 6ETs43 và khả năng bắn tên lửa chống tăng 9M119 Svir (Tên mã của NATO: "AT-11 Sniper"), động cơ 5TDFM 850 hp (625 kW).
 T-64U, BM Bulat, hay Obyekt 447AM-1 (Dự án 447AM-1) – Phiên bản hiện đại hóa của Ukraina, nâng cấp T-64B với tiêu chuẩn của T-84. Trang bị hệ thống giáp phản ứng "Kontakt-5", tên lửa chống tăng 9K120 Refleks (Tên mã của NATO "AT-11 Sniper"), hệ thống hỏa lực 1A45 "Irtysh", hệ thống ngắm cho sĩ quan TKN-4S, hệ thống ngắm bắn cho súng phòng không PZU-7, kính ngắm đêm TPN-4E "Buran-E", động cơ 6TDF 1,000-hp (735 kW).
 T-64B1 hay Obyekt 437 (Dự án 437) – Giống như phiên bản B, nhưng không có hệ thống điều khiển hỏa lực, mang 37 viên đạn.
 T-64B1M – T-64B trang bị động cơ 1,000-hp 6DT.
 T-64BK và T-64B1K hay Obyekt 446B (Dự án 446B) – Các phiên bản chỉ huy, với hệ thống liên lạc vô tuyến R-130M và anten, hệ thống dẫn đường TNA-3 và AB-1P/30 APU, không có súng máy phòng không, mang 28 viên đạn pháo.
 Obyekt 476 (Dự án 476) – 5 mẫu thử với động cơ 6TDF, đây là các nguyên mẫu cho việc phát triển T-80UD.
 BREM-64 hay Obyekt 447T (Dự án 447T) – Xe hỗ trợ sửa chữa giáp với 1 cần trục hạng nhẹ 2.5 tấn, lưỡi ủi đất phía trước, thiết bị hàn... Chỉ có một số lượng nhỏ được chế tạo.
 T-55-64 – T-55 nâng cấp lớn với phần thân và khung gầm của T-64, trang bị giáp phản ứng nổ "Kontakt-1". Nguyên mẫu.
 T-80 và T-84 là phát triển xa hơn của T-64.

Các phiên bản hiện đại hóa

T-64
 1977–1981 – nâng cấp với tiêu chuẩn của T-64R, tổ chức lại các thiết bị bên ngoài thân như T-64A.

T-64A/AK
 1972 - thiết kế lại, cải tiến hệ thống hỏa lực (TPD-2-49 và TPN-1-49-23), bao gồm súng máy NSVT trên một tháp pháo điện, máy radio R-123M.
 1975 - thiết kế lại, bộ thăng bằng mới 2E28M, máy nạp đạn 6ETs10M, động cơ hỗn hợp, pháo 2A46-1 và kính nhìn đêm TNPA-65.
 1981 - thiết kế lại, 2 khối với 12 súng phóng lựu đạn khói 902A, các tấm đệm cao su ở hệ thống treo thay cho các tấm bảo vệ yếm.
 1983 T-64AM,T-64AKM, một số chiếc được trang bị với động cơ 6TDF trong khi bảo quản.

T-64B/B1/BK/B1K
 1981 - thiết kế lại, 2 khối gồm 8 súng phóng lựu đạn khói 902B2, pháo 2A26M1.
 1983 T-64BM,T-64B1M,T-64BMK và T-64B1MK: một số chiếc được trang bị với động cơ 6TDF trong khi bảo quản.
 1985 T-64BV,T-64B1V,T-64BVK và T-64B1VK: trang bị giáp phản ứng nổ "Kontakt", súng phóng lựu đạn khói ở bên trái tháp pháo.
 BM Bulat – T-64 hiện đại hóa bởi Nhà máy Malyshev ở Ukraina.  17 chiếc được đưa vào sử dụng trong quân đội Ukraina năm 2005.
 T-64E: phiên bản nâng cấp của T-64BV do Ukraina phát triển. Sử dụng động cơ diesel mới 5TDFE có công suất 850 mã lực và độ tin cậy được cải thiện. Ukraina tuyên bố giáp trước tháp pháo của T-64E mạnh tương đương 750mm thép cán. Trang bị giáp phản ứng nổ Duplet có khả năng bảo vệ trước đầu đạn nổ chống tăng liều đúp. Có thiết bị phòng thủ chủ động Varta (phiên bản cải tiến của Shtora-1), hệ thống ngắm bắn và điều khiển hỏa lực được cải tiến. Năm 2011 giá một chiếc T-64E là 1,12 triệu USD.

Các biến thể
 BMPV-64 – Xe chiến đấu bộ binh hạng nặng, dựa trên khung gầm của T-64, nhưng thiết kế lại thân hoàn toàn với 1 cửa vào ra ở phía sau. Trang bị bao gồm một pháo 30 mm điều khiển từ xa. Trọng lượng chiến đấu là 34,5 tấn. Mẫu thử đầu tiên được hoàn thành năm 2005.
 BTRV-64 – Tương tự như phiên bản APC.
 UMBP-64 – Phiên bản sửa đổi sẽ hoạt động về cơ bản như các xe chuyên dụng trên chiến trường (đang lên kế hoạch), bao gồm một xe hỗ trợ hỏa lực, một xe cứu thương và một xe phòng không.
 BMPT-K-64 – Phiên bản này không có bánh xích, nhưng có hệ thống treo mới với 4 trục xe, giống với các dòng BTR của Liên Xô. Xe được trang bị động cơ 5TDF-A/700 và có trọng lượng chiến đấu là 17,7 tấn. Nó trang bị một RCWS và có thể vận chuyển 3-8. Chỉ là mẫu thử.
 BAT-2 – Xe công binh chiến trường hỗ trợ nhanh, với động cơ, thân và hệ thống treo của T-64.

Số lượng hoạt động
 :
Lục quân Nga: 2000 chiếc T-64A và B trong năm 2013. Nga đã ngừng hoạt động toàn bộ T-64, và bắt đầu tiêu hủy một số xe tăng do quá tuổi sử dụng.
Lực lượng phòng thủ bờ biển Nga: 350 chiếc trong năm 2013.
: Một lượng nhỏ dùng trong công tác huấn luyện.
: 20 chiếc, phiên chế trong 1 tiểu đoàn xe tăng.
 :
Lục quân Ukraina: Năm 2013 có 1750 chiếc, trong đó 650 chiếc đang phục vụ trong quân ngũ.
Thủy quân Lục chiến Ukraina: Năm 2013 có 40 chiếc
 : 100 chiếc

Tham khảo
 Isby, D.C., Ten million bayonets: inside the armies of the Soviet Union, Arms and Armour Press, London, 1988
 Perret, Bryan (1987). Soviet Armour Since 1945. London: Blandford Press. ISBN 0-7137-1735-1.
 Saenko, M., V. Chobitok (2002). Osnovnoj boevoj tank T-64, Moscow: Eksprint. ISBN 5-94038-022-0.
 Sewell, Stephen ‘Cookie’ (1998). "Why Three Tanks?"  trong Armor tập 108, số 4, trang 21. Fort Knox, KY: Trung tâm Cơ giới Quân đội Hoa Kỳ. ISSN 0004-2420. (PDF format)
 Zaloga, Steven (1992), T-64 and T-80, Hong Kong: Concord, ISBN 962-361-031-9.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Những Ukrspet trên những phần cải tiến của T-64
 Kampfpanzer T-64 (tiếng đức)
 T-64  và Bulat  tại cục KMDB (trang web của nhà sản xuất T-64)

Xem thêm

 T-62 - xe tăng hạng trung được phát triển cùng thời, trang bị cho các sư đoàn bộ binh cơ giới;
 T-72 - thế hệ cải tiến của T-64, dòng xe chế tạo nhanh với chi phí thấp;
 T-80 - thế hệ cải tiến của T-64, thiết kế phức tạp và tiên tiến

Xe tăng Liên Xô giai đoạn Chiến tranh Lạnh
Xe tăng chủ lực trong Chiến tranh Lạnh
Xe tăng chiến đấu chủ lực Nga
Vũ khí Liên Xô
Xe tăng chủ lực Ukraina
Xe tăng chiến đấu chủ lực Liên Xô


title: Riva Ligure

text:
Riva Ligure là một đô thị ở tỉnh Imperia trong vùng Liguria, tọa lạc khoảng 110 km về phía tây nam của Genoa và khoảng 13 km về phía tây nam của Imperia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.830 người và diện tích là 2,1 km².

Riva Ligure giáp các đô thị sau: Castellaro, Pompeiana, Santo Stefano al Mare, và Taggia.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comunedirivaligure.it/

Đô thị tỉnh Imperia


title: Phragmipedium fischeri

text:
Phragmipedium fischeri là một loài lan đặc hữu của Ecuador (Carchi).

Tham khảo

fischeri


title: Lahr, Bitburg-Prüm

text:
Lahr là một xã thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Lasioglossum taninense

text:
Lasioglossum taninense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1984


title: Pachyura

text:
Pachyura là một chi bọ cánh cứng trong họ Belidae.

Các loài
 Pachyura aenescens
 Pachyura albicollis
 Pachyura albicoma
 Pachyura australis
 Pachyura brevirostris
 Pachyura brookesi
 Pachyura cinerea
 Pachyura fasciata
 Pachyura metallica
 Pachyura minima
 Pachyura monilis
 Pachyura papulosus
 Pachyura pilosa
 Pachyura pyriatra
 Pachyura quadrimaculata
 Pachyura rubicunda
 Pachyura stictica
 Pachyura sumptuosa
 Pachyura venusta
 Pachyura vestita
 Pachyura violacea

Chú thích

Tham khảo

Belidae


title: Cardiophorus subdentatus

text:
Cardiophorus subdentatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Mukkudal

text:
Mukkudal là một thị xã panchayat của quận Tirunelveli thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mukkudal có dân số 13.874 người. Phái nam chiếm 48% tổng số dân và phái nữ chiếm 52%. Mukkudal có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 70%. Tại Mukkudal, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Chu trình Q

text:
Chu trình Q là một chuỗi những phản ứng do Peter Mitchell đề xuất nhằm mô tả các phản ứng oxy hóa khử xảy ra liên tiếp của một vật mang điện tử ưa chất béo, ubiquinol-ubiquinone (tức Coenzyme Q), dẫn đến kết quả là một lượng proton được bơm qua lớp màng kép lipid (trong trường hợp của ti thể là lớp màng trong của nó). Một phiên bản sửa đổi so với chu trình Q gốc của Mitchell hiện nay được chấp nhận rộng rãi là cơ chế bơm proton của phức hợp III ở ti thể.

Nhờ có chu trình Q mà, ứng với 1 điện tử, phức hợp III có thể bơm đến 2 proton đến khoảng không giữa hai lớp màng ti thể. Chu trình Q có mặt ở tất cả các động thực vật cũng như vi khuẩn. Chu trình Q xuất hiện rất sớm trong quá trình tiến hóa tế bào và nó là một yếu tố cần thiết trong việc chuyển hóa thế năng trong Coenzyme Q dạng khử thành lực vận động proton ở mức tối đa tại màng sinh chất.

Mô tả

Quá trình hoạt động của chu trình Q trong phức hợp III dẫn đến kết quả là Cytochrome c bị khử, ubiquinol bị oxy hóa thành ubiquinone và 4 proton được chuyển qua màng ti thể.

Ubiquinol (QH2) bám vào vị trí Qo của phức hợp III nằm ở mặt ngoài của lớp màng trong ti thể thông qua liên kết hiđrô tới His182 của protein sắt Rieske và Glu272 của Cytochrome b. Lúc này QH2 sẽ thả 2 proton vào khoảng không giữa hai màng ti thể. Đến lượt mình Ubiquinone (Q) bám vào vị trí Qi nằm ở mặt trong của lớp màng trong ti thể. của phức hợp III. Ubiquinol bị oxy hóa phân kì (cho một điện tử trong mỗi lần cho) đến protein Rieske và đến heme bL. Phản ứng oxy hóa khử này sản sinh ra một semiquinone tạm thời trước khi bị oxy hóa hoàn toàn thành ubiquinone; ubiquinone sau đó rời bỏ vị trí Qo của phức hợp III.

Sau khi nhận một điện tử từ ubiquinol, protein sắt-lưu huỳnh được giải phóng từ vật cho điện tử của nó và có thể di chuyển đến vị trí của tiểu đơn vị Cytochrome c1 và đưa điện tử cho tiểu đơn vị này, nhờ đó khử đi nhân heme của nó. Điện tử từ c1 sẽ được chuyển sang một phân tử Cytochrome c đang trong dạng oxy hóa gắn ở phía ngoài phức hợp III, Cytochrome c sẽ bị khử và tách khỏi phức hợp III để mang điện tử đến phức hợp IV. Thêm vào đó, sự tái oxy hóa của protein sắt-lưu huỳnh giải phóng proton đang bám trong His181 vào khoảng không giữa hai màng tế bào.

Điện tử còn lại được chuyển đến nhân heme bL, được dùng để khử heme bH,bH lại chuyển điện tử tới phân tử ubiquinone đang bám ở vị trí Qi. Ubiquinone này nhanh chóng được khử thành gốc tự do semiquinone. Proton vừa được Glu272 nhận sẽ được chuyển sang một chuỗi phân tử nước được liên kết với nhau bằng liên kết hiđrô khi Glu272 xoay 170° để thành lập liên kết hiđrô với nước, đến lượt mình nước tạo liên kết hiđrô với propionate của heme bL heme.

Bước cuối cùng của chu trình sản sinh ra một semiquinone có cấu trúc không ổn định ở vị trí Qi và vì vậy phản ứng chưa hoàn toàn kết thúc. Một chu trình Q thứ hai cần thiết để một lần nữa dùng điện tử từ cytochrome bH khử semiquinone thành ubiquinol. Chu trình Q thứ hai lại bắt đầu bằng việc ubiquinol bám vào Qo và giải phóng thêm hai proton nữa, như vậy sản phẩm cuối cùng của chu trình Q là 4 proton được chuyển từ chất nền vào khoảng không giữa hai màng ti thể và hai phân tử cytochrome c bị khử, tuy nhiên 1 phân tử ubiquinol được tái phục hồi từ ubiquinone tại vị trí Qi vì vậy chỉ có 2 điện tử được chuyển qua phức hợp III. Cytochrome c sau đó lại bị oxy hóa bởi phức hợp IV. Còn ubiquinol mới hình thành ở Qi sẽ tách ra khỏi phức hợp III nhường chỗ cho một ubiquinone khác. Quá trình này mang tính tuần hoàn vì ubiquinone sản sinh tại vị trí Qi có thể được tái sử dụng bằng cách bám vào vị trí Qo của phức hợp III.

Các phản ứng xảy ra trong chu trình Q:

Tại vị trí Qo: 2 CoQH2(chất nền) + 2 Cyt c3+ -> 2CoQ + 2 Cyt c2+ + 4H+(bên ngoài)
Tại vị trí Qi: CoQ + 2 H+(chất nền) -> CoQH2
Phản ứng tổng quát: CoQH2 + 2 Cyt c3+ + 2 H+(chất nền) -> CoQ + 2 Cyt c2+ + 4H+(bên ngoài)

Chú thích

Tham khảo

 Trumpower, B.L. (2002) Biochim. Biophys. Acta 1555, 166-173
 Hunte, C., Palsdottir, H. and Trumpower, B.L. (2003) FEBS Letters 545, 39-46
 Trumpower, B.L. (1990) J. Biol. Chem., 11409-11412

Xem thêm
Chuỗi chuyển điện tử
Ti thể

Cellular respiration
Metabolism
Trao đổi chất
Hô hấp tế bào


title: Tasiocera jubata

text:
Tasiocera jubata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Tasiocera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: 153 Hilda

text:
Hilda  (định danh hành tinh vi hình: 153 Hilda) là một tiểu hành tinh rộng 170 km ở phần bên ngoài của vành đai chính. Nó được cấu tạo bằng chondrite cacbonat nguyên thủy, nên có bề mặt rất tối. Ngày 2 tháng 11 năm 1875, nhà thiên văn học người Áo Johann Palisa phát hiện tiểu hành tinh Hilda khi ông thực hiện quan sát tại Đài quan sát Hải quân Áo ở Pula, nay là Croatia. Tên của tiểu hành tình được chọn bởi nhà thiên văn học Theodor von Oppolzer, ông đã chọn đặt tên nó theo tên một trong những cô con gái của ông.

Quỹ đạo và họ tiểu hành tinh

Hilda được dùng để đặt tên cho nhóm tiểu hành tinh họ Hilda, nhưng chúng không cùng một họ vì về vật chất, chúng không liên quan với nhau. Thay vào đó, chúng là những tiểu hành tinh được bao quanh trong một 2:3 cộng hưởng quỹ đạo với Sao Mộc. Sao Mộc di chuyển quanh Mặt Trời trong 11,9 năm trong khi 153 Hilda di chuyển quanh Mặt Trời trong 7,9 năm, nghĩa là Sao Mộc di chuyển quanh Mặt Trời 2 vòng thì Hilda di chuyển được 3 vòng. Có trên 1.100 vật thể được biết là ở trong một 2:3 cộng hưởng quỹ đạo với Sao Mộc.

Hilda đã che khuất một sao vào ngày 31 tháng 12 năm 2002, được quan sát thấy từ Nhật Bản.

Nó có một biên độ đường cong ánh sáng rất thấp, cho thấy nó có dạng hình cầu hoặc có albedo (cường độ phản chiếu ánh sáng) không thay đổi.

Chú thích

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Orbital simulation from JPL (Java) / Horizons Ephemeris
 The triangle formed by the Hilda asteroids EasySky

Hilda
Thiên thể được quan sát bởi che khuất sao
18751102
Hilda
Tiểu hành tinh Hilda
Tiểu hành tinh kiểu P (Tholen)
Tiểu hành tinh kiểu X (SMASS)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Eugenia praestigiosa

text:
Eugenia praestigiosa là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Kochummen, K.M. 1998. Eugenia praestigiosa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
P


title: Lasioglossum cinclum

text:
Lasioglossum cinclum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1984


title: Euchloe

text:
Euchloe là một chi bướm ngày thuộc họ Pieridae, tông Anthocharini. Chúng phân bố ở bắc bán cầu (vùng Holarctic), hầu hết các loài sống ở châu Âu, Trung Á, and Bắc Mỹ. Giống các loài Anthocharini khác, loài ở Bắc Mỹ còn được gọi là marbles; ở Cựu Thế giới gọi là dappled whites.

Phân loại
DAnh dách liệt kê theo thứ tự ABC.
Phụ chi Euchloe Hübner, 1819:
Euchloe ausonia (Hübner, [1803-1804]) – Eastern Dappled White
Euchloe ausonides (Lucas, 1852) – Large Marble hoặc Creamy Marblewing
Euchloe belemia (Esper, 1800) – Green-striped White
Euchloe crameri Butler, 1869 – Western Dappled White
Euchloe creusa (Doubleday, [1847]) – Northern Marblewing
Euchloe daphalis (Moore, 1865)
Euchloe insularis (Staudinger, 1861)
Euchloe naina Kozhanchikov, 1923
Euchloe ogilvia Back, 1990
Euchloe orientalis (Bremer, 1864)
Euchloe pulverata (Christoph, 1884)
Euchloe simplonia (Freyer, 1829) – Mountain Dappled White
Euchloe tagis (Hübner, [1803-1804]) – Portuguese Dappled White

Phụ chi Elphinstonia Klots, 1930:
 The charlonia species-group:
Euchloe bazae Fabiano, 1993
Euchloe charlonia (Donzel, 1842) – Greenish Black-tip hoặc Lemon White
Euchloe lucilla Butler, 1886
Euchloe transcaspica (Staudinger, 1891)
Euchloe penia (Freyer, 1852)
 Nhóm tomyris:
Euchloe lessei Bernardi, 1957
Euchloe tomyris Christoph, 1884
Euchloe ziayani Leestmans & Back, 2001
 Incertae sedis:
Euchloe aegyptiaca Verity, 1911
Euchloe falloui (Allard, 1867) – Scarce Green-striped White
Euchloe guaymensis Opler, 1986 – Sonoran Marble
Euchloe hyantis (Edwards, 1871, sometimes in E. creusa) – California Marble hoặc Pearly Marblewing
Euchloe lotta Beutenmüller, 1898 (sometimes in E. creusa hoặc E. hyantis) – Desert Marble
Euchloe olympia (Edwards, 1871) – Olympia Marble

Hình ảnh

Tham khảo

Anthocharini
Euchloe


title: Tactusa bechi

text:
Tactusa bechi là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Assam in đông bắc Ấn Độ.

Sải cánh dài khoảng 11 mm.

Tham khảo

  2010: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea) Part 3, Taxonomy of the Tactusinae. Zootaxa, 2583: 1–119. Preview

Tactusa


title: Cam Tỉnh Tử

text:
Cam Tỉnh Tử (chữ Hán giản thể:甘井子区, âm Hán Việt: Cam Tỉnh Tử) là một quận của địa cấp thị Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 491 km², dân số người 580.000. Quận Cam Tỉnh Tử có mã số bưu chính 116033, quận lỵ tại số 1 quảng trường Đại Liên. Sân bay quốc tế Chu Thủy Tử nằm ở quận này. Về mặt hành chính, quận Cam Tỉnh Tử được chia thành 15 nhai đạo biện sự xứ: Cơ Trường, Chu Thủy Tử, Bào Nhai, Nam Quan Lĩnh, Tuyền Thủy, Lăng Thủy, Hồng Kỳ, Đại Liên Loan, Tân Trại Tử, Cam Tỉnh Tử, Tiêu Kim Sơn, Trung Hoa Lộ, Hưng Hoa, Doanh Thành, Các Trấn Bảo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính quyền Cam Tỉnh Tử

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Đại Liên


title: Monolepta atricornis

text:
Monolepta atricornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Loan Bố

text:
Loan Bố (chữ Hán: 欒布; ? - 152 TCN) là tướng thời Hán Sở và sau phục vụ cho nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Tướng nước Yên
Theo Sử ký, Loan Bố là người nước Lương. Thời nhà Tần, Loan Bố nhà nghèo, thường giao du với Bành Việt. Sau đó vì nghèo khổ quá, ông cùng Bành Việt tha hương sang nước Tề làm thuê ở nhà bán rượu. Được mấy năm, Bành Việt bỏ đi đến đầm Cự Dã làm cướp, còn Loan Bố bị người ta cướp bán làm nô lệ ở nước Yên.

Loan Bố vì việc trả thù cho chủ nhà mình mà trở nên nổi tiếng, được tướng Yên là Tạng Đồ thu dụng và cho làm Đô úy. Năm 206 TCN, Tạng Đồ được Hạng Vũ phong làm Yên Vương, bèn cho Loan Bố làm tướng quân.

Năm 202 TCN, Lưu Bang thắng Hạng Vũ lên làm hoàng đế, tức là Hán Cao Tổ. Tạng Đồ thần phục, tiếp tục được làm Yên Vương. Nhưng không lâu sau Lưu Bang nghe tin Tạng Đồ làm phản, bèn mang quân đi đánh Yên. Loan Bố cùng Yên vương Tạng Đồ đều bị bắt làm tù binh.

Khóc Lương vương
Lúc đó Bành Việt có công với nhà Hán đã được phong làm Lương Vương. Nghe tin Loan Bố bị bắt, Bành Việt đến tâu với Lưu Bang, xin chuộc Loan Bố về và phong làm đại phu ở nước Lương.

Năm 197 TCN, Bành Việt sai Loan Bố đi sứ nước Tề. Trong khi ông chưa về thì Trần Hy làm phản. Lưu Bang triệu tập Lương vương Bành Việt đến hội quân để đánh Hy, nhưng Bành Việt cáo ốm không đi, chỉ cho bộ tướng đi thay. Hán Cao Tổ và Lã Hậu quy tội cho Bành Việt mưu phản, nên bắt và kết án giết ba họ. Sau đó, Lưu Bang cho bêu đầu Bành Việt ở dưới thành Lạc Dương, ban lời chiếu nói:
Ai cả gan thu liệm hay xem thì bắt ngay

Loan Bố ở nước Tề về, nghe tin Lương Vương Việt bị giết, bất chấp lệnh cấm, đến thẳng thành Lạc Dương quỳ khóc dưới đầu Bành Việt, vừa báo cáo công việc đi sứ, rồi cúng và khóc. Quân lính bèn bắt ông báo lên Lưu Bang. Lưu Bang gọi ông đến mắng:
Ngươi theo Bành Việt làm phản phải không? Ta cấm không ai được khâm liệm, ngươi một mình cúng hắn mà khóc, rõ ràng là ngươi theo Việt làm phản!

Lưu Bang sai mang ông bỏ vào vạc nấu chết. Lúc đang đưa Loan Bố đến vạc nước sôi, ông quay lại nói:
Cho tôi nói một lời rồi sẽ chết.

Lưu Bang đồng ý cho nói. Loan Bố thưa:
Khi vua đang bi nguy khốn ở Bành Thành, bị bại trận ở giữa miền Vinh Dương, Thành Cao, nhưng Hạng Vương vẫn không sao đi về hướng Tây chỉ là có Bành Việt ở đất Lương cùng hợp tung với Hán làm khổ cho Sở. Trong lúc bấy giờ Bành Vương chỉ cần nghiêng về một bên theo Sở thì Hán bị diệt, theo Hán thì Sở bị diệt. Vả chăng khi gặp nhau ở Cai Hạ, nếu không có Bành Việt thì họ Hạng chưa đến nỗi mất. Thiên hạ đã định, Bành Vương được chặt phù, nhận đất phong cũng là muốn truyền đến vạn đời. Nay bệ hạ mới một lần bảo Lương đem binh đến, Bành Vương bị bệnh không đi được thế mà bệ hạ nghi cho là phản. Tội phản chưa thấy, lấy điều vụn vặt để giết, sợ công thần ai cũng tự cho mình sẽ nguy. Nay Bành Vương đã chết thần sống cũng không bằng chết, xin chịu nấu.

Lưu Bang thấy ông nói có lý, bèn tha tội cho và phong làm Đô úy.

Thời Văn Đế, Cảnh Đế
Thời Hán Văn Đế, Loan Bố làm tướng quốc ở Yên, sau lại làm tướng quân. Ông thường nói:
Khốn cùng mà không nhục đến thân, nhụt mất chí thì không phải là người; phú quý mà không làm được thỏa thích ý muốn thì không phải là hiền.

Do đó, ai có ân đức với mình thì ông báo ơn hậu; ai có oán với mình thì ông lấy luật pháp giết hại.

Năm 154 TCN thời Hán Cảnh Đế, 5 nước chư hầu theo Ngô và Sở làm phản. Loan Bố có công tham gia cùng Chu Á Phu dẹp loạn nên được phong là Dư Hầu. Sau đó ông làm tướng quốc nước Yên.

Do Loan Bố có nhiều uy tín nên ở giữa nước Yên và nước Tề đều làm sinh từ thờ Loan Bố ngay lúc ông còn sống, gọi là "Đền Loan Công".

Năm 152 TCN, Loan Bố qua đời. Ông đã sống qua hơn 60 năm từ thời nhà Tần qua biến loạn Hán Sở và 5 đời vua Hán (Cao Đế, Huệ Đế, Thiếu Đế, Văn Đế, Cảnh Đế). Con ông là Loan Bồn tập tước cha làm Thái thường.

Bình luận
Tư Mã Thiên bình luận về hành động liều chết khóc Bành Việt của Loan Bố trong Sử ký như sau:
Loan Bố khóc Bành Việt, nhảy vào vạc nước sôi như về nhà. Người ấy thực biết chỗ phải chết không xem trọng cái chết. Dù người liệt sĩ thời xưa cũng làm sao hơn được.

Xem thêm
 Bành Việt
 Tạng Đồ

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Quý Bố, Loan Bố liệt truyện
 Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), 365 truyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc, tập 3, Nhà xuất bản Thanh niên

Chú thích

Liên kết ngoài
 Sử ký Tư Mã Thiên (bản dịch của Phan Ngọc)

Người nhà Tần
Năm sinh thiếu
Mất năm 152 TCN
Nhân vật quân sự Tây Hán
Nước Yên


title: 2123 Vltava

text:
2123 Vltava là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1767.2267794 ngày (4.84 năm).

Nó được phát hiện ngày 22 tháng 9 năm 1973.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1973
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Tiểu hành tinh Koronis
Tiểu hành tinh được đánh số
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: 11790 Goode

text:
11790 Goode (1978 RU) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 9 năm 1978 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11790 Goode

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Cosmesus bonariensis

text:
Cosmesus bonariensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Cosmesus


title: Ectoedemia denticulata

text:
Ectoedemia denticulata là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Scoble năm 1983. Nó được tìm thấy ở Nam Phi (Nó đã dược miêu tả ở the Cape Province).

Ấu trùng ăn Diospyros glabra.

Chú thích

Tham khảo

Ectoedemia


title: Bernes

text:
Bernes là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc on the junction of the D15 và đường D87, khoảng 10 dặm Anh về phía tây bắc của Saint-Quentin.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
(Tất cả đều bằng tiếng Pháp)
 Bernes trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Bernes sur le site de l'Insee
 Bernes sur le site du Quid
 Localisation de Bernes sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Bernes sur Mapquest

Xã của Somme


title: Sitting Bull

text:
Bò Ngồi, Bò Mộng Ngồi hay Sitting Bull (tiếng Lakota: Tȟatȟáŋka Íyotake) (theo chính tả Lakota chuẩn), cũng có tên hiệu là Slon-he hay "Slow"; (khoảng năm 1831 – 15 tháng 12 năm  1890) là một lãnh tụ của Lakota Hunkpapa đã lãnh đạo dân tộc mình với vai trò tù trưởng trong những năm kháng chiến chống lại chính phủ Hoa Kỳ. Sinh ra gần sông Grand ở Lãnh thổ Dakota, ông đã bị giết chết bởi mật vụ cảnh sát Anh Điêng ở Khu bảo tồn người da đỏ Standing Rock trong một nỗ lực bắt giữ ông và ngăn cản ông không ủng hộ phong trào Ghost Dance.
Ông được cho là người chỉ huy trận Little Bighorn. Trong trận này Trung đoàn 7 Kỵ binh của Hoa Kỳ, bao gồm 700 người chỉ huy bởi tướng George Armstrong Custer, đã bị đánh bại. Năm tiểu đoàn của trung đoàn bị tiêu diệt.

Chú thích

Tham khảo

 Documentary: Sitting Bull: A Stone in My Heart , 82 minutes

 Greene, Jerome A., ed. Lakota and Cheyenne: Indian Views of the Great Sioux War, 1876–1877.  Norman, Okla.: University of Oklahoma Press, 1994.

 Matteoni, Norman E. Prairie Man: The Struggle between Sitting Bull and Indian Agent James McLaughlin.  Guilford, Conn., 2015
 McLaughlin, James. Account of the Death of Sitting Bull and of the Circumstances Attending It.  Philadelphia, 1891.

 "Sitting Bull Rises Again – Two Indians Deny Bones of Chief Were Taken to South Dakota." The New York Times.  ngày 19 tháng 12 năm 1953.

Đọc thêm

 Nelson, Paul D., A shady Pair' and an 'attempt on his life' – Sitting Bull and His 1884 visit to St. Paul", Ramsey County History Quarterly V38 #1, Ramsey County Historical Society, St Paul, MN, 2003.
 Adams, Alexander B. Sitting Bull: An Epic of the Plains.  New York: G. P. Putnam's Sons, 1973.
 Brown, Dee. Bury My Heart at Wounded Knee: An Indian History of the American West.  New York: Holt, Rinehart and Winston, 1970.
 DeWall, Robb. The Saga of Sitting Bull's Bones: The Unusual Story Behind Sculptor Korczak Ziolkowski's Memorial to Chief Sitting Bull.  Crazy Horse, S.D.: Korczak's Heritage, 1984.
 Manzione, Joseph. "I Am Looking to the North for My Life": Sitting Bull: 1876–1881.  Salt Lake City: University of Utah Press, 1991.
 Newson, Thomas McLean. Thrilling scenes among the Indians, with a graphic description of Custer's last fight with Sitting Bull.  Chicago: Belford, Clarke and Co., 1884.
 "Confirmation of the Disaster." The New York Times.  ngày 7 tháng 7 năm 1876.
 "The Death of Sitting Bull." The New York Times.  ngày 17 tháng 12 năm 1890.
 "The Last of Sitting Bull." The New York Times.  ngày 16 tháng 12 năm 1890.
 Reno, Marcus Albert. The official record of a court of inquiry convened at Chicago, Illinois, ngày 13 tháng 1 năm 1879, by the President of the United States upon the request of Major Marcus A. Reno, 7th U.S. Cavalry, to investigate his conduct at the Battle of the Little Big Horn, June 25–26, 1876.  (Reprint online) Pacific Palisades, Calif.: 1951.
 Sifakis, Stewart. Who's Who In The Civil War.  New York: Facts on File Publishing, 1988.
 Urwin, Gregory. Custer Victorious: The Civil War Battles of General George Armstrong Custer.  Lincoln, Neb.: Univ. of Nebraska Press, 1990.
 Utley, Robert M. The Last Days of the Sioux Nation.  New Haven, Conn.: Yale University Press, 1963.
 Utley, Robert M. Sitting Bull: The Life and Times of an American Patriot
 Yenne, Bill. "Sitting Bull." Yardley, PA: Westholme, 2008.
 Vestal, Stanley. Sitting Bull: Champion of the Sioux, a Biography.  New York: Houghton Mifflin Co., 1932.

Liên kết ngoài

 Sitting Bull's ledger drawings , Smithsonian Institution
 Sitting Bull's Winchester, Catalogue No. E384119, Department of Anthropology, NMNH, Smithsonian Institution
 "Sitting Bull", The West, PBS

Người da đỏ


title: Microbatrachella capensis

text:
Ếch vi mô (Microbatrachella capensis), ếch siêu nhỏ hay ếch Cape Flats, là một loài ếch dài dưới 2 cm thuộc họ Pyxicephalidae, đơn chi Microbatrachella.

Miêu tả
Đây là một loài ếch rất nhỏ với mõm tròn và da mịn. Dài khoảng 18 mm, nó là một trong những loài nhỏ nhất trong khu vực nơi nó sinh sống. Màu sắc của nó thay đổi từ nâu xù với lốm đốm sẫm, đến rám nắng hoặc xanh lá cây, tùy thuộc vào quần thể. Mặt lưng màu nâu sẫm, lốm đốm nâu nhạt và có một dải màu nhạt chạy dọc theo mỗi bên sườn. Giữa hai mắt có một vạch sẫm và một đường nhạt hẹp dọc sống lưng. Phần dưới màu nâu nhạt và phần bụng có đốm trắng.

Phân bố và sinh cảnh
Ếch vi mô là loài đặc hữu của khu vực Cape tây nam của Nam Phi, với một quần thể duy nhất được tìm thấy ở Cape Flats của Cape Town và một loạt quần thể ở phía đông của Vịnh False, từ Kogelberg đến Cape Agulhas.

Môi trường sống tự nhiên của nó là ở độ cao thấp, trong và xung quanh các vùng đất ngập nước nước ngọt nông, có thực vật ở ven biển, một thảm thực vật kiểu Địa Trung Hải bị chi phối bởi restios (Cape sậy). Thông thường, những vùng đất ngập nước này có một số khu vực có nước vĩnh viễn cùng với các khu vực khác bị ngập trong mùa mưa đông xuân.

Hành vi
Ếch vi mô sống ở những vùng đất ngập nước ở ven biển, đầy cát, một loại đất trồng cây thạch nam được tìm thấy ở vùng Tây Cape của Nam Phi. Nó có liên quan đến các vết thấm và các vũng phù du, và phụ thuộc vào những vùng nước tối, có tính axit để sinh sản. Mùa sinh sản bắt đầu với sự xuất hiện của mùa mưa, thường là giữa tháng bảy và tháng chín. Trứng được gắn vào thảm thực vật và nòng nọc phát triển chậm. Trong mùa khô, những con ếch này tự chôn mình và làm tổ.

Trạng thái
Loài ếch này có tổng diện tích phạm vi sinh sống là 7 km², phân bố bị chia cắt nghiêm trọng, và môi trường sống đất ngập nước đang bị suy thoái, chủ yếu bị đe dọa bởi hệ thống thoát nước cho sự phát triển của dải ven biển. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế đã đánh giá nó là "loài cực kỳ nguy cấp".

Chú thích

Tham khảo

 Boulenger, 1910: A revised list of the South African reptiles and batrachians, with synoptic tables, special reference to the specimens in the South African Museum, and descriptions of new species. Annals of the South African Museum, ,  (texte intégral).
 Hewitt, 1926: Descriptions of new and little-known lizards and batrachians from South Africa. Annals of the South African Museum, ,  (texte intégral).

C
Động vật lưỡng cư Nam Phi
C
Động vật được mô tả năm 1910
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Stenoptilia amseli

text:
Stenoptilia amseli là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Ả Rập Xê Út và Yemen.

Chú thích

Tham khảo

Stenoptilia
Côn trùng bán đảo Ả Rập
Bướm đêm Châu Á


title: Longitarsus aubozaorum

text:
Longitarsus aubozaorum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Biondi miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ
Bọ cánh cứng châu Á


title: Cochem-Zell

text:
Cochem-Zell là một huyện (Kreis) ở phía tây bắc Rheinland-Pfalz, Đức. Các huyện giáp ranh là Mayen-Koblenz, Rhein-Hunsrück, Bernkastel-Wittlich, và Vulkaneifel.

Lịch sử
Năm 1816, các huyện Cochem và Zell được lập, sau đó hai khu vực này được nhập vào nước Phổ. Vào năm 1969, huyện Zell bị giải thể và phần phía bắc và trung bộ được đưa vào huyện Cochem, và huyện này được đổi tên thành Cochem-Zell.

Địa lý
Huyện này gồm ba cảnh quan khác nhau. Thung lũng sông Moselle với các vườn trồng nho, vùng núi Hunsrück ở phía đông và Eifel ở phía bắc và tây. Đỉnh cao nhất là Höchstberg cao 616 m, nằm ở Eifel.

Thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức  (tiếng Đức)

Huyện của bang Rheinland-Pfalz
Cochem-Zell


title: Vilseck

text:
Vilseck là một thị xã tại vùng Oberpfalz đông bắc bang Bayern, Đức, bên sông Vils, một chi lưu của sông Naab.

Thị xã này tách hẳn về địa lý so với căn cứ không quân Hoa Kỳ gần đó có tên Rose Barracks nhưng vẫn thường được gọi là Vilseck. Căn cứ này được xây trong giai đoạn 1937-1938, bị chiếm từ quân Đức trong đệ nhị thế chiến.
Các đô thị giáp ranh: Edelsfeld, Königstein, Freihung và Hahnbach.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thông tin về Vilseck
Information about Grafenwoehr and the area
Information about Rose Barracks, Vilseck


title: Lyonetia cotifraga

text:
Lyonetia cotifraga là một loài bướm đêm thuộc họ Lyonetiidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Lyonetiidae


title: Åmot

text:
Åmot là một đô thị hạt Hedmark, Na Uy. Nó là một phần của khu vực truyền thống của Østerdalen. Trung tâm hành chính của đô thị này là làng của Rena. Giáo xứ của Aamot được thành lập như là một đô thị ngày 1 tháng Giêng 1838 (xem formannskapsdistrikt).
Đô thị (ban đầu là một giáo khu) được đặt tên theo nông trang Åmot cũ (tiếng Norse cổ: Ámót), do nhà thờ đầu tiên được xây dựng ở đây. Yếu tố đầu tiên là á có nghĩa là "sông" và các yếu tố cuối cùng là a có nghĩa là "tụ họp". (Sông Glomma và Rena chạy cùng nhau ở đây.) Trước 1921, tên được viết "Aamot".

Chú thích

Tham khảo

Đô thị của Hedmark


title: Orcera

text:
Orcera là một đô thị trong tỉnh Jaén, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 2117 người.

Tham khảo

Đô thị ở Jaén


title: Nontron

text:
Nontron là một xã trong tỉnh Dordogne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 3500 người (thời điểm 1999).

Tham khảo

Xã của Dordogne
Quận lỵ của Pháp

en:


title: Megachile trepida

text:
Megachile trepida là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1930


title: Garcinia paucinervis

text:
Garcinia paucinervis là một loài thực vật có hoa thuộc họ Clusiaceae.
Loài này có ở Trung Quốc và Việt Nam.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Sun, W. 1998. Garcinia paucinervis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Thực vật Malaysia
Thực vật Singapore
P
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Quảng Tây
Thực vật Vân Nam
Thực vật Việt Nam


title: Branquinha

text:
Branquinha là một đô thị ở bang Alagoas, Brasil. Dân số năm 2004 ước tính là 12.874 người.

Tham khảo

Đô thị bang Alagoas


title: Caecilia orientalis

text:
Caecilia orientalis là một loài lưỡng cư thuộc họ Caeciliidae.
Loài này có ở Colombia và Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vùng đồng cỏ, vườn nông thôn, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.

Tham khảo

 Coloma, L.A., Ron, S., Nogales, F., Yánez-Muñoz, M. & Wilkinson, M. 2004. Caecilia orientalis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Caecilia
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Ecuador


title: Đảng Cộng sản Belarus

text:
Đảng Cộng sản Belarus (, Kamunistychnaya Partyia Belarusi; , Kommunisticheskaya Partiya Belorussii) là một đảng chính trị ở Belarus có lập trường ủng hộ Tổng thống Aliaksandr Ryhoravič Lukašenka. Đảng Cộng sản Belarus được thành lập từ năm 1996. Lãnh tụ của Đảng là Tatsyana Holubeva.

Đảng Cộng sản Belarus từng đưa ra đề nghị hợp nhất với Đảng của những người Cộng sản Belarus (PKB) vào ngày 15 tháng 7 năm 2006. Tuy cùng là Đảng Cộng sản, Đảng Cộng sản Belarus chủ trương ủng hộ Tổng thống Lukashenka còn đảng PKB lại có xu hướng thân phương Tây. Theo chủ tịch PKB Siargei Ivanovich Kaljakin thì mục đích của việc "hợp nhất" nhằm lôi kéo PKB khỏi vị trí đối lập với Tổng thống Lukashenka.

Là một thành viên của phong trào Cộng sản quốc tế, Đảng Cộng sản Belarus nhận được sự ủng hộ rộng rãi của các Đảng Cộng sản khác trong khu vực và trên thế giới nhiều hơn so với PKB - vì nhiều Đảng Cộng sản trong khu vực xem PKB như là phần tử thân phương Tây. Hiện Đảng Cộng sản Belarus là một thành viên của tổ chức Liên minh các Đảng Cộng sản - Đảng Cộng sản Liên Xô, một tổ chức gồm các Đảng Cộng sản thuộc các quốc gia Liên Xô cũ.

Đảng Cộng sản Belarus giành được 5,99% số phiếu bầu và 8 ghế trong Quốc hội Belarus trong kỳ Bầu cử Quốc hội Belarus năm 2004, trở thành Đảng lớn nhất trong Quốc hội Belarus. Trong kỳ Bầu cử Quốc hội Belarus năm 2008, Đảng giành được 6 ghế và tiếp tục trở thành Đảng lớn nhất trong Quốc hội Belarus.

Cương lĩnh và chủ trương của Đảng Cộng sản Belarus
Theo quan điểm của Đảng Cộng sản Belarus, đảng này là đảng của giai cấp vô sản, hậu thân trực tiếp của Đảng Cộng sản Liên Xô tại Belarus, đại diện cho quyền lợi của người công nhân và chống lại mọi hình thức bóc lột, đàn áp con người.

Mục tiêu của Đảng Cộng sản Belarus bao gồm các điểm chính sau:
Xây dựng một xã hội bình đẳng, tự do, dân chủ theo con đường của chủ nghĩa xã hội.
Củng cố vị thế của đất nước Belarus.
Tái lập một Nhà nước Liên bang bao gồm sự tham gia tự nguyện của các quốc gia thuộc Liên bang Xô Viết cũ.
Tham gia tích cực vào đời sống chính trị của xã hội, xúc tiến sự tham gia và biểu lộ ý muốn chính trị của người dân, tham gia vào các hoạt động bầu cử và trưng cầu dân ý nhằm đảm bảo cho một nền dân chủ đích thực của Belarus.
Giáo dục và giác ngộ quần chúng về tư tưởng của chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa yêu nước và tinh thần quốc tế vô sản.

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức của Đảng Cộng sản Belarus

Chú thích

C
B


title: Toàn Nam

text:
Toàn Nam (tiếng Trung: 全南县, Hán Việt: Toàn Nam huyện) là một huyện của địa cấp thị Cám Châu (赣州市), tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1521 km2, dân số năm 2003 là 180.000 người, mã số bưu chính 341800, huyện lỵ đóng tại trấn Thành Tương.

Hành chính
Toàn Nam được chia ra làm 9 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 6 trấn và 3 hương. Ngoài ra huyện này còn quản lí 1 đơn vị tương đương cấp hương khác
Trấn: Thành Sương (城厢镇), Đại Cát Sơn (大吉山镇), Pha Đầu (陂头镇), Kim Long (金龙镇), Nam Kính (南迳镇), Long Nguyên Bá (龙源坝镇)
Hương: Trung Trại (中寨乡), Xã Kính (社迳乡), Long Hạ (龙下乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Khu công nghiệp Toàn Nam (全南县工业园)

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Giang Tây
Cám Châu


title: Dalbergia pervillei

text:
Dalbergia pervillei là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Madagascar.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Nguồn
 Du Puy, D. 1998. Dalbergia pervillei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

P
Thực vật Madagascar


title: Touillon-et-Loutelet

text:
Touillon-et-Loutelet là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Doubs, quận Pontarlier, tổng Pontarlier. Tọa độ địa lý của xã là 46° 47' vĩ độ bắc, 06° 21' kinh độ đông. Touillon-et-Loutelet nằm trên độ cao trung bình là 1012 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 958 mét và điểm cao nhất là 1114 mét. Xã có diện tích 4.72 km², dân số vào thời điểm 2006 là 206 người; mật độ dân số là 44 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN
Touillon-et-Loutelet on the regional Web site

Xã của Doubs


title: Annaburg

text:
Annaburg is là một đô thị thuộc huyện Wittenberg, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Town's homepage


title: Pentispa vittatipennis

text:
Pentispa vittatipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Pentispa


title: Lucanus elaphus

text:
Lucanus elaphus là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1775
Lucanus


title: Euphylidorea novaeangliae

text:
Euphylidorea novaeangliae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Euphylidorea
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Crinitzberg

text:
Crinitzberg là một đô thị ở huyện Zwickau, bang Sachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 18,82 km2, dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 2238 người.

Tham khảo


title: Chaetotyphula

text:
Chaetotyphula là một chi nấm trong họ Pterulaceae. Chi này phân bố rộng rãi ở các vùng nhiệt đới và chứa 7 loài.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Pterulaceae


title: Philautus disgregus

text:
Philautus disgregus là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Malaysia.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Inger, R., Iskandar, D., Das, I., Stuebing, R., Lakim, M., Yambun, P. & Mumpuni 2004. Philautus disgregus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật đặc hữu Malaysia
D


title: (48449) 1991 EK4

text:
{{DISPLAYTITLE:(48449) 1991 EK4}}

(48449) 1991 EK4 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 12 tháng 3 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 48001–49000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lophocraspedon

text:
Lophocraspedon là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Saint-Martin-Sepert

text:
Saint-Martin-Sepert  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmartinsepert


title: Goa

text:
Goa là một tiểu bang của Ấn Độ nằm ở vùng duyên hải Konkan tại miền Tây Ấn Độ. Goa tiếp giáp Maharashtra về phía bắc và Karnataka về phía đông và nam; phía tây là biển Ả Rập tây. Đây là tiểu bang nhỏ nhất về diện tích. Về dân số thì Goa tiểu bang ít dân thứ tư. Goa có GDP bình quân đầu người cao nhất trong tất cả các bang, cao gấp hai lần rưỡi so với trung bình toàn quốc.

Sử sách tiếng Việt trước thế kỷ 20 gọi đây là Cô Á.

Panaji là thủ phủ của Goa, còn Vasco da Gama là thành phố lớn nhất. Thành phố lịch sử Margao vẫn còn lưu lại nhiều nét kiến trúc của người Bồ Đào Nha. Người Bồ đặt chân đến đây vào thế kỷ 16 lập thương cuộc nhưng rồi không lâu sau đó chiếm đoạt đát này làm thuộc địa kéo dài 450 năm, cho đến năm 1961 thì Ấn Độ tái chiếm và sáp nhập.

Goa là địa danh du lịch quan trọng của Ấn Độ, hằng năm đón nhiều du khách quốc tế lẫn quốc nội. Thắng cảnh chính là bãi biển cát vàng cùng những đền đài và kiến trúc của người Bồ ở Velha Goa. Nơi này còn có hệ động thực vật phong phú đa dạng, do vị trí nằm trên dãy Tây Ghat.

Tham khảo

Cộng đồng Do Thái lịch sử
Thành bang
Konkan
Cựu thuộc địa của Bồ Đào Nha


title: Laccophilus fumatus

text:
Laccophilus fumatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Termessa nivosa

text:
Termessa nivosa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở New South Wales, Nam Úc và Victoria.

Sải cánh dài khoảng 25 mm.

Ấu trùng ăn lichen, algae và moss.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Termessa


title: Agrypnus schwarzi

text:
Agrypnus schwarzi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schenkling miêu tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Messier 80

text:
Messier 80 (hay còn gọi M80 hay NGC 6093) là cụm sao cầu trong chòm sao Thiên Yết. Charles Messier đã phát hiện ra nó vào năm 1781.

M80 nằm ở giữa α Scorpii (Antares) và β Scorpii trong vùng nhiều tinh vân của Ngân Hà. Nó có thể quan sát bằng kính thiên văn nhỏ và hiện lên như một quả bóng lốm đốm sáng. Với đường kính biểu kiến khoảng 10' và khoảng cách từ Trái Đất tới nó là 32.600 năm ánh sáng, M80 có đường kính khoảng 95 năm ánh sáng. Cụm sao này chứa vài trăm nghìn ngôi sao, và là một trong những cụm sao cầu chứa nhiều sao nhất trong dải Thiên hà.

M80 chứa tương đối lớn các sao xanh lạ (blue straggler), những sao có tuổi trẻ hơn nhiều so với cụm sao. Người ta cho rằng những ngôi sao này đã mất đi lớp bên ngoài của chúng do chúng quá gần các sao khác trong cụm hoặc có lẽ là kết quả của sự va chạm giữa các sao ở vùng dày đặc của cụm. Ảnh chụp từ Hubble đã cho thấy rõ có những vùng mật độ cao các sao xanh lạ, gợi ra một điều là vùng trung tâm của cụm này dường như có tốc độ bắt giữ và va chạm giữa các sao rất cao.

Ngày 21 tháng 5 năm 1860, một sao mới đã được phát hiện trong M80 có độ sáng đạt đến +7,0. Ngôi sao mới này, định danh là sao biến quang T Scorpii, trong khoảng thời gian ngắn đạt đến cấp sao tuyệt đối -8.5, và chiếu sáng toàn bộ cụm sao.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Messier 80, SEDS Messier pages
 Messier 80, Galactic Globular Clusters Database page

 Messier 80 at ESA/Hubble

Cụm sao cầu
Chòm sao Thiên Yết
Thiên thể Messier
Thiên thể NGC
Thiên thể phát hiện năm 1781


title: Cicindela japonica

text:
Cicindela chinensis japonica, thường được biết đến với tên the Japanese tiger beetle, là một loài ground beetles bản địa của châu Á.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
This article incorporates information from the Norwegian Wikipedia.

japonica


title: Saint-Viance

text:
Saint-Viance  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintviance


title: Philonomon

text:
Philonomon là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Libellulidae. Nó gồm các loài:
 Philonomon luminans

Chú thích

Tham khảo

Libellulidae


title: Andrena qusumensis

text:
Andrena qusumensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Q
Động vật được mô tả năm 1982


title: Koeberlinia

text:
Koeberlinia là một họ thực vật hạt kín thuộc bộ Brassicales. Họ này chứa 1 chi (Koeberlinia Zucc., 1832) và 2 loài cây bụi có gai, trong đó loài thứ nhất (Koeberlinia spinosa) là bản địa của khu vực bản địa khu vực tây nam Hoa Kỳ và miền bắc México. Loài thứ hai (Koeberlinia holacantha) được phát hiện và miêu tả năm 2008 tại khu vực gần Comarapa, một thị trấn nhỏ thuộc Bolivia.

Hệ thống Cronquist năm 1981 coi họ này là một phần của họ Capparaceae trong bộ Capparales.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Koeberliniaceae  trong Watson L. và Dallwitz M.J. (1992 trở đi). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval. Phiên bản: 20-5-2010. http://delta-intkey.com


title: Colletes sodalis

text:
Colletes sodalis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cameron mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1897


title: Ceratina catamarcensis

text:
Ceratina catamarcensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1907


title: Agetocera femoralis

text:
Agetocera femoralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen miêu tả khoa học năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

Agetocera


title: Megapenthes linearis

text:
Megapenthes linearis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Montieri

text:
Montieri là một đô thị ở tỉnh Grosseto thuộc vùng Tuscany, nằm ở vị trí cách khoảng 70 km về phía nam của Florence và khoảng 40 km về phía bắc của Grosseto. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.245 người và diện tích là 108,5 km².

Montieri giáp các đô thị sau: Castelnuovo di Val di Cecina, Chiusdino, Massa Marittima, Monterotondo Marittimo, Radicondoli, Roccastrada.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Town Trang mạng chính thức
 Tecnological and Archaeological Park of Colline Metallifere Grossetane

Tỉnh Grosseto


title: Makigumo (tàu khu trục Nhật) (1942)

text:
Makigumo (tiếng Nhật: 巻雲) là một tàu khu trục thuộc lớp Yūgumo của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, từng hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Makigumo được đặt lườn tại Xưởng đóng tàu Fujinagata vào ngày 13 tháng 12 năm 1940, được hạ thủy vào ngày 5 tháng 11 năm 1941 và được đưa ra hoạt động vào ngày 14 tháng 3 năm 1942.

Không lâu sau Trận chiến quần đảo Santa Cruz, vào những giờ đầu tiên ngày 27 tháng 10 năm 1942, Makigumo cùng với tàu khu trục Akigumo đã đánh chìm chiếc tàu sân bay Hornet vốn đã hư hại nặng và bị bỏ lại. Tàu chiến Hoa Kỳ đã tìm cách đánh đắm Hornet trước đó nhưng đều bị thất bại, và sự xuất hiện của lực lượng Nhật Bản đã buộc các tàu Mỹ phải rút lui.

Vào ngày 1 tháng 2 năm 1943, Makigumo thực hiện một chuyến đi triệt thoái binh lính đến Guadalcanal. Trong khi cơ động né tránh một cuộc tấn công của các tàu tuần tra-phóng lôi PT boat Mỹ, nó đã va trúng phải một quả thủy lôi. Tàu khu trục Yūgumo đã chuyển được 237 người còn sống sót, trong đó có Thuyền trưởng, Trung tá Hải quân Fujita, và đã đánh đắm Makigumo bằng một quả ngư lôi ở cách 5 km (3 dặm) về phía Nam Tây Nam đảo Savo, ở tọa độ .

Makigumo được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 3 năm 1943.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 CombinedFleet.com: Yugumo-class destroyers
 CombinedFleet.com: Makigumo history

Lớp tàu khu trục Yūgumo
Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương
Sự cố hàng hải năm 1943


title: Armavir, Nga

text:
Armavir (tiếng Nga: Армавир) là một thành phố Nga thuộc chủ thể vùng Krasnodar, nằm trên tả ngạn sông Kuban. Dân số qua các thời kỳ:    144.000 (1969). Armavir trước đây là trung tâm công nghiệp lớn thứ nhì ở vùng Krasnodar, sau Krasnodar. Khu định cư được lập bởi người Armenia Cherkesogai vào năm 1839 với tên là Armyansky aul ().

Khí hậu
Armavir có khí hậu lục địa ẩm với lượng mưa trung bình hàng năm trên 600 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official website of Armavir
 Unofficial website of Armavir
 Directory of organizations in Armavir

Thành phố và thị trấn ở vùng Krasnodar
Khởi đầu năm 1839
Tỉnh Kuban


title: Malberg, Altenkirchen

text:
Malberg là một đô thị thuộc huyện Altenkirchen, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Malberg, Altenkirchen có diện tích 4,31 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1045 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Altenkirchen