title: Rạch Giá

text:
Rạch Giá là thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Địa lý
Thành phố Rạch Giá nằm ở trung tâm tỉnh Kiên Giang, có vị trí địa lý:
Phía đông và phía nam giáp huyện Châu Thành
Phía tây giáp vịnh Thái Lan
Phía bắc giáp huyện Hòn Đất và huyện Tân Hiệp.

Thành phố có diện tích 105,86 km², dân số năm 2020 là 228.416 người, mật độ dân số đạt 2.158 người/km².

Thành phố Rạch Giá có trung tâm đô thị nằm trải dài bên bờ Đông vịnh Thái Lan với 20 km đường bờ biển, chiếm 1/10 chiều dài bờ biển của tỉnh Kiên Giang. Được bao quanh bởi sông Kiên ở phía Bắc và Đông Bắc, sông Cái Lớn ở phía Nam. Rạch Giá cách Thành phố Hồ Chí Minh 245 km về hướng Tây Nam, cách Cần Thơ 116 km về hướng Tây và cửa khẩu quốc tế Hà Tiên 95 km về hướng Đông Nam.

Điều kiện tự nhiên
Do đặc điểm về điều kiện địa lý và tự nhiên, Vịnh Thái Lan – Rạch Giá là một miền biển trù phú, được biết đến xưa nay với kinh tế rất phong phú, đa dạng. Đó là thương mại-dịch vụ và du lịch, khai thác và chế biến hải sản. Rạch Giá cung cấp cho nhiều nơi trong nước và xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới.

Rạch Giá, tuy không có bãi cát, không có đảo, nhưng nếu du khách đến Rạch Giá bằng đường bộ, sau những cảnh quang mênh mông của ruộng lúa phì nhiêu ở các vùng phụ cận, du khách sẽ cảm nhận được hương vị của biển.

Vị trí thích hợp là dọc theo tuyến ven biển thuộc khu lấn biển 420 ha và khu 16 để ngắm nhìn ra biển vào buổi chiều sẽ thấy mặt trời hoàng hôn đỏ rực về phía biển Tây. Xa xa lô nhô những đảo lớn nhỏ ẩn hiện trên nền xanh của biển. Những tàu đánh cá lướt sóng chập chùng. Những vạt cây rừng của vùng ngập mặn xanh ngát ven bờ…

Tất cả hòa trộn nên cảnh sắc “Hoàng hôn biển Tây” thơ mộng và quang cảnh đặc trưng của Rạch Giá trong quần thể vùng đất Biển – Đảo Kiên Giang.

Kênh rạch và sông ngòi

Trong thành phố không có sông lớn, chỉ có các kênh đào như:
 Kênh Rạch Giá - Long Xuyên (kênh Thoại Hà): nối liền thành phố Rạch Giá với thành phố Long Xuyên, phần thuộc Kiên Giang dài 30 km. Từ một con rạch tự nhiên, được đào vét mở rộng thành kênh vào năm 1818.
 Kênh Cái Sắn (kênh Rạch Sỏi đi Vàm Cống): dài 54 km, đưa nước từ sông Hậu đến kênh Ông Hiển đổ ra cửa Rạch Sỏi, phần thuộc Kiên Giang dài 28 km. Kênh Cái Sắn là hệ thống thuỷ lợi đảm bảo năng suất và sản lượng cao cho vùng lúa lớn thuộc ba huyện Tân Hiệp, Giồng Riềng và Châu Thành. Kênh cũng là trục giao thông thuỷ đi các tỉnh lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh.
 Kênh Ông Hiển: dài 18 km từ Rạch Giá đến sông Cái Bé, rộng 30 m, sâu từ 2 đến 3 m.

 Kênh Rạch Giá - Hà Tiên: dài 80 km, nối liền thành phố Rạch Giá đến thành phố Hà Tiên, rộng từ 20 đến 30 m, sâu 3 m. Hai bên kênh có nhiều kênh đào, rạch ăn thông ra biển như các kênh Ba Hòn, Vàm Rầy, Lình Huỳnh, Vàm Răng,...
Ngoài các kênh nói trên, còn có nhiều rạch tự nhiên và kênh nhỏ như rạch Giồng, rạch Vàm Trư, rạch Tà Mưa, rạch Tà Keo, rạch Đường Trâu, rạch Tắc Ráng, kênh Đòn Dông, kênh Cống Đôi,... Các kênh rạch lớn nhỏ trên địa bàn thành phố chi phối lẫn nhau về mực nước và lưu lượng. Nó vừa chịu tác động thủy văn của sông Hậu, vừa chịu ảnh hưởng thủy triều của vịnh Rạch Giá.

Địa hình, địa chất và thổ nhưỡng
 Địa hình của thành phố bằng phẳng, có độ cao từ 1m đến 2m so với mặt biển theo hướng thấp dần từ Đông sang Tây và từ Bắc xuống Nam.
Cấu trúc địa chất của Rạch Giá theo dạng trầm tích đệ tứ, cách đây hàng chục ngàn năm do nguồn địa thành bởi nền đá mẹ tại chỗ và do thủy thành bởi phù sa lắng đọng.
Về địa chất, công trình mới sơ bộ thăm dò cho thấy địa tầng có cấu tạo sét pha cát ở độ cao từ 0,5m đến 60m. Nước ngầm trong lòng đất hình thành do nhiều nguồn khác nhau nên có chỗ mặn, chỗ chua lợ, cũng có chỗ nước ngọt cách mặt đất vài ba mét.
 Các loại đất ở Rạch Giá do ở sát bờ biển và thuộc khu vực tứ giác Long Xuyên nên vừa chịu mặn lại vừa phèn.
Đất mặn chiếm đến 6,231 km2 trong toàn bộ diện tích tự nhiên của thành phố, thuộc các phường Vĩnh Quang, Vĩnh Lạc, An Hoà và Rạch Sỏi. Hàm lượng muối trong đất có đến 0,3% vào mùa khô, song đến mùa mưa thì giảm đi 1/2 nên có thể tận dụng nước mưa để canh tác lúa hai vụ và trồng cây ngắn ngày.
Đất mặn chua nhiều chiếm diện tích tương đương với đất mặn, phân bố chủ yếu ở phường Vĩnh Thanh, Vĩnh Thông và Vĩnh Hiệp. Loại đất này có độ phì khá cao nhưng lại bị nhiễm mặn và nhiều phèn. Độ pH nhỏ hơn 4, năng suất cây trồng thấp. Muốn cải tạo đất, đòi hỏi phải giải quyết nhiều khâu kĩ thuật như phải có nước ngọt để tháo chua, có giống cây trồng thích hợp...
Đất mặn chua ít chiếm diện tích nhỏ (khoảng 1,3km2) phân bố rải rác ở các phường. Đất này có độ chua từ vừa đến ít, độ pH lớn hơn 4,5, là loại đất khá thuần phục. Hàng năm nếu đủ nước từ tháng 5 đến tháng 10 thì đất có khả năng canh tác tốt, trở thành vùng sản xuất lúa cao sản.

Khí hậu

Hành chính
Thành phố Rạch Giá có 12 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc gồm 11 phường: An Bình, An Hòa, Rạch Sỏi, Vĩnh Bảo, Vĩnh Hiệp, Vĩnh Lạc, Vĩnh Lợi, Vĩnh Quang, Vĩnh Thanh, Vĩnh Thanh Vân, Vĩnh Thông và xã Phi Thông.

Lịch sử

Nguồn gốc tên gọi Rạch Giá
Về tên gọi Rạch Giá có một số giả thuyết:
Một số ý kiến cho rằng Rạch Giá là do đọc chệch từ tiếng Khmer Kramuon Sar (sáp trắng) mà ra, tuy nhiên sự biến âm này thiếu tính thuyết phục. Ngày nay, người Khmer vẫn gọi thành phố Rạch Giá là  “ក្រមួនស” Kramuonsa.
Các ý kiến khác thì cho rằng tên Rạch Giá có từ thời chúa Nguyễn, khi ấy ở đây có rất nhiều cây giá bên bờ rạch, đất rộng và hoang vu, dân cư thưa thớt, đa số là người Khmer và người Việt. Giả thuyết này hợp lý và đáng tin cậy.

 Trong tiếng Trung Quốc, Rạch Giá được ghi là 迪石. Theo John Crawfurd, các thương nhân người Hoa phiên âm Rạch Giá thành Tek-sia. Trong tiếng Mân Nam Phúc Kiến, 迪石 đọc là Tek-sia.

Lịch sử
Thành phố có bề dày lịch sử khai phá hơn 300 năm, trong khi vị trí hiện nay của Rạch Giá từng là cảng thị sầm uất của quốc gia Phù Nam thuộc nền văn hóa Óc Eo tồn tại từ thế kỷ II đến thế kỷ VII, phân định từ di chỉ Nền Chùa (Takev) được khai quật năm 1944 của nhà khảo cổ học người Pháp Louis Malleret.

Giai đoạn thế kỷ XVII - giữa thế kỷ XIX
Địa danh Rạch Giá được nhắc đến lần đầu tiên trong chính sử Việt Nam là ở cuốn Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức, trong đó có đoạn

 " Hà Tiên vốn là đất cũ của Chân Lạp, tục gọi là Mường Khảm, tiếng Tàu gọi là Phương Thành.
 Ban đầu có người tên là Mạc Cửu gốc xã Lê Quách, huyện Hải Khang, phủ Lôi Châu, tỉnh Quảng Đông, vào thời Đại Thanh, niên hiệu Khang Hy thứ 19 (1680), nhà Minh mất hẳn (nhưng mãi đến năm Khang Hy thứ 19, vùng Quảng Đông mới bình định xong). Mạc Cửu không khuất phục chính sách buổi đầu của nhà Đại Thanh, mới chừa tóc rồi chạy qua phương Nam, trú tại phủ Nam Vang nước Cao Miên. Ông thấy ở phủ Sài Mạt của nước ấy, người Việt, người Trung Hoa, Cao Miên, Đồ Bà (Chà Và) các nước tụ tập mở trường đánh bạc để lấy xâu, gọi là thuế hoa chi, bèn thầu mua thuế ấy, lại còn đào được một hầm bạc nên bỗng trở thành giàu có. Từ đó ông chiêu mộ dân Việt Nam lưu tán ở các xứ Phú Quốc, Lũng Kỳ (hay Trũng Kè, Lũng Cả -réam), Cần Bột (Cần Vọt - Kampôt), Hương Úc (Vũng Thơm - Kompong Som), Giá Khê (Rạch Giá), Cà Mau lập thành bảy xã thôn."

Theo sách Hỏi đáp lịch sử Việt Nam (tập 3) thì "Năm 1680, Mạc Cửu đã lập ấp rải rác từ Vũng Thơm, Trủng Kè, Cần Vọt, Rạch Giá, Cà Mau ". Như vậy địa danh Rạch Giá đã xuất hiện ít nhất từ cuối thế kỉ 17.

Năm 1739, Mạc Thiên Tứ lập ra huyện Kiên Giang, đặt trấn lỵ tại đây. Trong Đại Nam nhất thống chí, mục “Thành Trì” có ghi: “Huyện não (đồn canh của huyện) Kiên Giang mặt trước dài 19 trượng 2 thước, bề ngang dài 12 trượng 6 thước, ở địa phận xã Vân Tập, vào năm Thiệu Trị nguyên niên (1841). Chợ Sái Phu, ở huyện Kiên Giang, tục danh là chợ Rạch Giá, phố xá liền lạc, ghe buôn đến đậu đông đảo.”.

Từ vùng đất rộng người thưa, Rạch Giá là nơi cộng cư của người Việt, Hoa và Khmer, nhưng chiếm đa số là người Việt và Khmer. Trước đời Gia Long, dân chúng đã chọn lựa vài gò cao ven các sông rạch để cư trú. Từ làng chài nhỏ ven cửa sông, Rạch Giá dần phồn thịnh hơn nhờ buôn bán lúa gạo và thương mại sung túc. Vào TK XVII, tức thời chúa Nguyễn ở Đàng Trong, vùng Rạch Giá nay là một trong 7 đơn vị hành chính thuộc Trấn Hà Tiên xưa.

Thời Pháp thuộc

Sau khi chiếm được Vĩnh Long và Hà Tiên, năm 1867, Pháp bắt đầu tiến đến Rạch Giá. Ngày 18 tháng 8 năm 1867, Pháp đặt hạt thanh tra Rạch Giá do đổi tên từ hạt thanh tra Kiên Giang. Ngày 16 tháng 6 năm 1869, Nguyễn Trung Trực khởi nghĩa ở đây, giết gần như toàn bộ quân lính và viên chức người Pháp.

Ngày 5 tháng 6 năm 1871, Pháp tách vùng Cà Mau ra khỏi Rạch Giá. Ngày 18 tháng 12 năm 1871, Pháp lại nhập Cà Mau vào Rạch Giá. Từ ngày 5 tháng 1 năm 1876, đổi hạt thanh tra thành hạt tham biện, các thôn thành các làng. Ngày 12 tháng 8 năm 1888, hạt tham biện Rạch Giá bị giải thể, nhập vào hạt Long Xuyên. Ngày 27 tháng 12 năm 1892, Pháp tái lập hạt Rạch Giá với 4 tổng.

Ngày 26 tháng 1 năm 1894, chính quyền thực dân Pháp hợp nhất 4 làng Vĩnh Lạc, Vĩnh Hòa, Thanh Lương và Vân Tập thành một làng mới lấy tên là làng Vĩnh Thanh Vân, đồng thời vẫn là nơi đặt lỵ sở của hạt tham biện Rạch Giá như trước đó.

Ngày 1 tháng 1 năm 1900, đổi hạt tham biện Rạch Giá thành tỉnh Rạch Giá. Ngày 25 tháng 5 năm 1900, lập tổng Kiên Tường, tổng Thanh Bình. Ngày 31 tháng 12 năm 1907, lập thêm tổng An Ninh và tổng Thanh Biên. Ngày 6 tháng 1 năm 1916, lập thêm tổng Thanh Tuyên, tổng Thanh Yên.

Ngày 18 tháng 12 năm 1929, toàn quyền Đông Dương ra Nghị định thành lập thị xã hỗn hợp Rạch Giá trên cơ sở cải biến khu đô thị Rạch Giá, trụ sở tại làng Vĩnh Thanh Vân dưới quyền một viên Thị trưởng và một Hội đồng thị xã.

Ngày 16 tháng 1 năm 1930, Pháp chia địa bàn thị xã Rạch Giá thành 5 khu vực để đánh thuế. Ngày 30 tháng 4 năm 1934, Pháp nâng thị xã lên thành phố và chia thành 3 khu phố.

Giai đoạn 1956-1976

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ký Sắc lệnh 143/VN để "thay đổi địa giới và tên Đô thành Sài Gòn – Chợ Lớn cùng các tỉnh và tỉnh lỵ tại Việt Nam". Địa giới và địa danh các tỉnh ở miền Nam thay đổi nhiều, một số tỉnh mới được thành lập. Theo Sắc lệnh này, địa phận Việt Nam Cộng hòa gồm Đô thành Sài Gòn và 22 tỉnh. Lúc này, tỉnh Hà Tiên bị bãi bỏ và 4 quận là Châu Thành, Hòn Chông, Giang Thành, Phú Quốc được sáp nhập vào tỉnh Rạch Giá để thành lập tỉnh Kiên Giang. Tỉnh lỵ tỉnh Kiên Giang đặt tại Rạch Giá và vẫn giữ nguyên tên là "Rạch Giá", về mặt hành chánh thuộc xã Vĩnh Thanh Vân thuộc quận Kiên Thành.

Sau năm 1956, thị xã Rạch Giá bị giải thể, sáp nhập vào địa bàn xã Vĩnh Thanh Vân thuộc quận Kiên Thành của tỉnh Kiên Giang.

Ngày 20 tháng 11 năm 1970, chính quyền Việt Nam Cộng hòa tái lập thị xã Rạch Giá, là thị xã tự trị trực thuộc chính quyền Trung ương Việt Nam Cộng hòa, đồng thời kiêm tỉnh lỵ tỉnh Kiên Giang. Thị xã Rạch Giá được tái lập trên cơ sở các xã Vĩnh Thanh Vân và An Hòa cùng thuộc quận Kiên Thành trước đó. Từ đó cho đến năm 1975, thị xã Rạch Giá và tỉnh Kiên Giang là hai đơn vị hành chính cấp tỉnh ngang bằng nhau theo sự phân chia sắp xếp hành chính của Việt Nam Cộng hòa.

Ngày 07 tháng 6 năm 1971, thị xã Rạch Giá có 6 khu phố trực thuộc là: Vĩnh Thanh Vân, Vĩnh Thanh, Vĩnh Lạc, Vĩnh Hiệp, An Hoà, Phó Cơ Điều.

Tuy nhiên, chính quyền Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam) và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vẫn giữ nguyên tên gọi tỉnh Rạch Giá; đồng thời duy trì thị xã Rạch Giá trực thuộc tỉnh Rạch Giá từ năm 1956 cho đến năm 1976.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban đầu vẫn duy trì tỉnh Rạch Giá như trước đó cho đến đầu năm 1976. Lúc này thị xã Rạch Giá vẫn giữ vai trò là tỉnh lỵ tỉnh Rạch Giá.

Từ năm 1976 đến nay
Tháng 2 năm 1976, Chính phủ Việt Nam quyết định tái lập tỉnh Kiên Giang. Tỉnh lỵ là thị xã Rạch Giá, đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc tỉnh Kiên Giang.

Thị xã Rạch Giá lúc này gồm 5 phường: An Hòa, Vĩnh Hiệp, Vĩnh Lạc, Vĩnh Thanh và Vĩnh Thanh Vân.

Ngày 27 tháng 9 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 107-HĐBT về việc phân vạch địa giới một số xã, phường của huyện Châu Thành và thị xã Rạch Giá thuộc tỉnh Kiên Giang như sau:
Tách xã Phi Thông của huyện Châu Thành để sáp nhập vào thị xã Rạch Giá cùng tỉnh.
Chia phường Vĩnh Thanh Vân thành 2 phường: Vĩnh Thanh Vân và Vĩnh Hòa.
Chia phường Vĩnh Lạc thành 3 phường: Vĩnh Lạc, Vĩnh Bảo và An Lạc.
Chia phường An Hoà thành phường An Bình và xã An Hòa.
Chia phường Vĩnh Thanh thành phường Vĩnh Thanh và 2 xã: Vĩnh Trung, Vĩnh Quang.
Chia phường Vĩnh Hiệp thành 2 xã: Vĩnh Thông và Vĩnh Hiệp.

Ngày 25 tháng 4 năm 1988, thành lập thêm phường Rạch Sỏi trên cơ sở thị trấn Rạch Sỏi của huyện Châu Thành; giải thể phường An Lạc và 2 xã Vĩnh Quang, Vĩnh Trung để thành lập phường Nguyễn Trung Trực; chuyển 3 xã An Hòa, Vĩnh Hiệp và Vĩnh Thông thành 3 phường có tên tương ứng.

Ngày 31 tháng 5 năm 1991, sáp nhập phường An Bình vào phường An Hòa; sáp nhập phường Vĩnh Bảo vào phường Vĩnh Lạc; sáp nhập phường Vĩnh Hòa vào phường Nguyễn Trung Trực và sáp nhập phường Vĩnh Thông vào phường Vĩnh Hiệp. Thị xã Rạch Giá còn 7 phường.

Ngày 24 tháng 4 năm 1993, sáp nhập phường Nguyễn Trung Trực vào phường Vĩnh Thanh. Thị xã Rạch Giá lúc này gồm có 6 phường: An Hòa, Rạch Sỏi, Vĩnh Hiệp, Vĩnh Lạc, Vĩnh Thanh, Vĩnh Thanh Vân và xã Phi Thông.

Ngày 18 tháng 3 năm 1997, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 23-CP về việc thành lập phường Vĩnh Thông thuộc thị xã Rạch Giá trên cơ sở 1.518,56 ha diện tích tự nhiên và 7.151 nhân khẩu của xã Phi Thông.

Ngày 14 tháng 11 năm 2001, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 84/2001/NĐ-CP về việc thành lập các xã, phường thuộc thị xã Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang như sau:
Thành lập phường Vĩnh Quang thuộc thị xã Rạch Giá trên cơ sở 1.064,8 ha diện tích tự nhiên và 18.449 nhân khẩu của phường Vĩnh Thanh.
Thành lập phường Vĩnh Lợi thuộc thị xã Rạch Giá trên cơ sở 398,4 ha diện tích tự nhiên và 7.659 nhân khẩu của phường Rạch Sỏi.

Ngày 11 tháng 2 năm 2003, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 10/2003/NĐ-CP về việc thành lập phường Vĩnh Bảo thuộc thị xã Rạch Giá trên cơ sở 77,38 ha diện tích tự nhiên và 17.789 nhân khẩu của phường Vĩnh Lạc.

Ngày 8 tháng 1 năm 2004, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 11/2004/NĐ-CP về việc thành lập phường An Bình thuộc thị xã Rạch Giá trên cơ sở 479,75 ha diện tích tự nhiên và 13.794 nhân khẩu của phường An Hòa.

Tháng 10 năm 2004, thị xã Rạch Giá được công nhận là đô thị loại 3. Cuối năm 2004, thị xã Rạch Giá bao gồm 11 phường: An Bình, An Hòa, Rạch Sỏi, Vĩnh Bảo, Vĩnh Hiệp, Vĩnh Lạc, Vĩnh Lợi, Vĩnh Quang, Vĩnh Thanh, Vĩnh Thanh Vân, Vĩnh Thông và xã Phi Thông.

Ngày 26 tháng 7 năm 2005, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 97/2005/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Rạch Giá thuộc tỉnh Kiên Giang trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị xã Rạch Giá.

Thành phố Rạch Giá có 9775,42 ha diện tích tự nhiên và 205.660 nhân khẩu, bao gồm 12 đơn vị hành chính trực thuộc, các phường: Vĩnh Thanh Vân, Vĩnh Thanh, Vĩnh Lạc, Vĩnh Bảo, Vĩnh Lợi, Vĩnh Quang, An Hòa, An Bình, Rạch Sỏi, Vĩnh Thông, Vĩnh Hiệp và xã Phi Thông.

Ngày 18 tháng 2 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 268/QĐ-TTg về việc công nhận thành phố Rạch Giá là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Kiên Giang.

Kinh tế - xã hội
Rạch Giá là đô thị kinh tế biển, bao gồm dịch vụ, thương mại và đánh bắt thủy hải sản. Thành phố biển miền Tây Nam này ngày càng có nhiều người biết đến hơn là bởi Rạch Giá đang sở hữu khu đô thị lấn biển đầu tiên và lớn nhất Việt Nam.
Tháng 5 năm 2011, Thủ tướng chính phủ đã cho khởi công tuyến tránh TP Rạch Giá dài 20 km, hiện tại đã hoàn thành. Đây là dự án thành phần của tuyến hành lang ven biển Tây nối Việt Nam với Campuchia và Thái Lan nhằm gắn kết và đẩy mạnh phát triển các thành phố ven Vịnh Thái Lan gồm Pattaya - Sihanouk ville - Hà Tiên.

Do những lợi thế tự nhiên lẫn nỗ lực của toàn Đảng, toàn quân và dân thành phố Rạch Giá mà trong suốt thời gian 15 năm qua kể từ khi Rạch Giá được công nhận là thành phố vào năm 2005 luôn giữ mức tăng trưởng kinh tế từ 14 - 15%/ năm. Cụ thể như:

Tốc độ tăng trưởng bình quân (2005-2010) tăng 14,38%; thu nhập bình quân đầu người từ 870 USD (12,334 triệu đồng) năm 2005 lên 1.637 USD (30,908 triệu đồng); thu ngân sách thành phố năm 2010 đạt 304 tỷ đồng, tăng 1,78 lần so năm 2005, cơ cấu kinh tế chuyển dịch khá nhanh và đúng hướng; các ngành thương mại, dịch vụ chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu GDP là 68,71%, công nghiệp-xây dựng 18,69%, nông nghiệp-hải sản 12,60%.

Năm 2008 - 2013, Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Rạch Giá đạt 15.07%, tổng sản phẩm GDP năm 2013 ở mức 4.700 tỷ đồng (theo giá cố định 1994), tăng gần 16% so với cùng kỳ, thu nhập bình quân đầu người 44.6 triệu đồng/năm. Cơ cấu GDP chuyển dịch theo hướng tích cực, tỷ trọng các ngành dịch vụ chiếm 72,48%, công nghiệp-xây dựng chiếm 16,71%, nông-lâm-thủy sản 10,81%. Năm 2012 thành phố phối hợp với các nhà đầu tư đưa vào khai thác Siêu thị Metro, chợ Vĩnh Thanh 2, chợ Nguyễn Thoại Hầu. Đặc biệt năm qua thành phố phối hợp với các sở ngành tỉnh, nhà đầu tư tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong giải tỏa, bồi thường để triển khai các công trình trọng điểm như: Tuyến tránh Rạch Giá, các cầu trung tâm lấn biển, khu dân cư Phan Thị Ràng...với tổng vốn đầu tư hàng trăm tỷ đồng. Đến cuối măm 2013, tỷ lệ hộ nghèo của thành phố còn 1,2%.

Trong giai đoạn 2010 - 2015, Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) bình quân hàng năm đạt 15,1%, tăng 0,85% so nhiệm kỳ trước. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng ngành dịch vụ từ 69,52% năm 2010 lên 78,46% năm 2015, giảm công nghiệp - xây dựng từ 17,74% năm 2010 còn 13,45%, nông nghiệp từ 12,74% năm 2010 còn 8,09%. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội 25.244 tỷ đồng và tăng 3,15 lần. Theo báo cáo của cụ thể của Cục thống kê Kiên Giang ngày 20/8/2015 thì

- Ngành dịch vụ: Được xác định là ngành chủ lực và thế mạnh, đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế và chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu GDP của Thành phố. Tổng mức bán lẻ hàng hoá và dịch vụ tiêu dùng xã hội hàng năm đạt 19.739 tỷ đồng và tăng bình quân 23%/năm, tăng 2,28 lần so 5 năm trước. Hệ thống chợ, siêu thị được đầu tư xây dựng, nâng cấp và khai thác có hiệu quả, cơ bản đáp ứng nhu cầu mua, bán của nhân dân, giữ vai trò là đầu mối giao thương hàng hóa với các nơi trong và ngoài tỉnh, trong đó riêng hệ thống siêu thị có Co.op Mart Rạch Sỏi và Rạch Giá, Metro (Megamart), City Mart. Các loại hình dịch vụ phát triển mạnh về số lượng, quy mô và nâng cao chất lượng phục vụ, bình quân hàng năm thu hút 1,4 triệu lượt khách du lịch.

- Công nghiệp - xây dựng: Giá trị sản xuất bình quân hàng năm đạt 3.700 tỷ đồng, tăng bình quân 8,5%/năm, tăng 1,18 lần so năm 2010. Các ngành đạt mức tăng trưởng khá như: Công nghiệp chế biến nông-thủy sản; cơ khí; đóng, sửa tàu thuyền; sản xuất nước mắm; công nghiệp chế biến hàng tiêu dùng; thủ công mỹ nghệ. Bằng nhiều nguồn vốn đã tập trung đầu tư xây dựng các công trình trọng điểm và hệ thống điện trung thế, hạ thế và giao thông liên tỉnh, giao thông trong nội ô Thành phố.

- Nông nghiệp: Sản lượng lúa bình quân hàng năm đạt 72 ngàn tấn, giá trị sản xuất đất nông nghiệp đạt 76,11 triệu đồng/ha/năm. Giá trị sản xuất nông nghiệp bình quân hàng năm 416,8 tỷ đồng, tăng 5%/năm. Giá trị sản xuất thủy - hải sản bình quân hàng năm 3.457 tỷ đồng, tăng 7,39%/năm; sản lượng khai thác hải sản bình quân đạt 198,56 ngàn tấn/năm, tăng 1,26 lần; tổng sản lượng nuôi trồng thủy sản bình quân hằng năm đạt 796 tấn, tăng 1,68 lần so với năm 2010. Tập trung lãnh đạo chỉ đạo tổ chức thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới, đến năm 2015 xã Phi Thông được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới.

Kinh tế tư nhân phát triển mạnh, tăng 1,16 lần so với nhiệm kỳ trước. Quan tâm củng cố kiện toàn, nâng lên chất lượng hoạt động kinh tế tập thể; hợp tác nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả; liên doanh, liên kết với các doanh nghiệp để bao tiêu các mặt hàng nông, hải sản.

- Tổng thu ngân sách 5 năm được 2.845 tỷ đồng, đạt 115% chỉ tiêu tỉnh giao, tăng 2,2 lần, bình quân tăng 15%/năm. Chi ngân sách 5 năm 2.427 tỷ đồng, tăng 2,7 lần so, bình quân tăng 17%/năm.

Hệ quả là thu nhập bình quân đầu người năm 2015 đạt 69,51 triệu đồng (tương đương 3.278 USD), gấp 2,3 lần so năm 2010, cao gấp gần 1,6 lần mức thu nhập bình quân đầu người toàn quốc năm 2015 (tương đương 2.058 USD).

Qua 5 năm thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và Nghị quyết Đại hội X của Đảng bộ, thành phố Rạch Giá đã đạt được những thành tựu quan trọng, kinh tế tiếp tục ổn định và phát triển, các chỉ tiêu chủ yếu đều đạt và vượt so Nghị quyết Đại hội.

Năm 2016, Rạch giá đón nhận nhiều nguồn đầu tư với hàng loạt những dự án lớn như khu lấn biển tây bắc, đảo nhân tạo Phú Gia, trung tâm thương mại Vincom Plaza... Ngoài ra, các công trình hạ tầng như trường học, bệnh viện liên tục được triển khai tại đây.
Hiện nay, thành phố đang triển khai đầu tư xây dựng, hoàn thiện khu đô thị Phú Cường và đảo Phú Gia nằm tại khu vực phía Nam thành phố.

Dự kiến trong năm 2019, thành phố sẽ quyết định đầu tư xây dựng thêm khu lấn biển Trần Quang Khải và đảo nhân tạo Phú Quý thuộc khu đô thị lấn biển Tây Nam Rạch Sỏi.
Các dự án lấn biển khu đô thị ở đây sẽ giúp cho Rạch Giá trở thành một đô thị hạt nhân quan trọng của tỉnh và là thành phố đầu tiên ở Việt Nam đang sở hữu dải công viên bờ biển cảnh quan dài nhất khu vực.

Trong nhiệm kỳ 2020-2025, lãnh đạo của thành phố Rạch Giá nhấn mạnh rằng sẽ cố gắng phấn đấu để sớm đưa thành phố trở thành đô thị loại I.

Giáo dục
Hiện nay, trên địa bàn thành phố Rạch Giá có tổng cộng 7 trường THPT. Trong đó, có một trường THPT chuyên là trường THPT chuyên Huỳnh Mẫn Đạt (phường Vĩnh Lạc). Ngoài ra còn 6 trường THPT khác:

 Trường THPT Phó Cơ Điều (phường An Hòa)
 Trường THPT Võ Văn Kiệt (phường An Hòa)
 Trường THPT Nguyễn Hùng Sơn (phường Rạch Sỏi)
 Trường THPT iSCHOOL Rạch Giá (phường Vĩnh Lạc)
 Trường THPT Nguyễn Trung Trực (phường Vĩnh Thanh)
 Trường THPT Ngô Sĩ Liên (xã Phi Thông)

Cũng theo đó, hiện tại, toàn thành phố đã có 4 trường cao đẳng Kiên Giang:

 Trường Cao đẳng Y tế (14 Phạm Ngọc Thạch, P Vĩnh Thanh)
 Trường Cao đẳng Nghề (Nguyễn Trung Trực, P An Hoà)
 Trường Cao đẳng Kiên Giang (425 Mạc Cửu, P Vĩnh Thanh)
 Trường Cao đẳng Sư phạm (449 Nguyễn Chí Thanh, P. Rạch Sỏi)

Với sự xây dựng nhiều nhiều trường học như vậy đã phần nào to lớn giúp xóa nạn mù chữ trên địa bàn thành phố nói riêng và toàn tỉnh Kiên Giang nói chung.

Quy hoạch đô thị
Từ những năm 1997, Rạch Giá đã bắt đầu mở rộng và phát triển đô thị quy mô lớn. Khu Trung tâm Thương mại Rạch Giá, khu đô thị lấn biển Rạch Giá được tiến hành vào những năm 1997 đã tạo tiền đề cho công tác quy hoạch đô thị bài bản và hiện đại. Hệ quả đến hôm nay, Rạch Giá có được những khu dân cư quy hoạch hợp lý, những tuyến phố thương mại tập trung sầm uất. Đồng thời, Rạch Giá được đánh giá là thành phố trực thuộc tỉnh có sức mạnh tổng hợp thuộc top đầu của các trung tâm hàng đầu ở miền Tây. Rạch Giá là một trong những thành phố đông dân nhất Tây Nam Bộ cũng như cả nước.

Công tác quy hoạch và phát triển mở rộng Rạch Giá đã bắt đầu hoạt động từ 1997 đến nay, với hoạt động đáng chú ý là khởi công khu đô thị Lấn biển Rạch Giá vào tháng 12 năm 1997. Rạch Giá đã tranh thủ được nhiều nguồn vốn phát triển trên các lĩnh vực, từ vốn của khối kinh tế tư nhân cho đến vốn trung ương, từ hạ tầng đô thị cho đến công nghiệp dịch vụ. Rạch Giá hiện có khá nhiều công trường, các hoạt động kinh tế và các khu vui chơi.

Rạch Giá ban đầu chỉ là một vùng đất ẩm thấp nhỏ hẹp, sình lầy. Do quá trình bồi tụ của phù sa sông cùng với những dự án lấn biển thành công từ thế kỷ trước đến nay đã mở rộng đáng kể diện tích cũng như thay đổi bộ mặt thành phố.

Theo Ban Quản lý dự án lấn biển Kiên Giang, hiện khu vực vịnh Rạch Giá thuộc TP. Rạch Giá đã hình thành 2 khu lấn biển với tổng diện tích khoảng 520 ha. Trong số này, dự án lấn biển Rạch Giá được chính thức khởi công xây dựng từ năm 1999 theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ với tổng diện tích 420 ha, khu Tây Bắc gần 100 ha (khởi công năm 2015) và khu vực bãi bồi tự nhiên 16 ha. Chỉ riêng dự án lấn biển Rạch Giá đã giải quyết đất ở cho 60.000 người dân cùng với việc xây dựng các công trình công ích xã hội, khu hành chính cấp tỉnh, quảng trường, bệnh viện, trường học,…

Công ty Cổ phần Đầu tư Phú Cường là đơn vị đầu tiên được tỉnh Kiên Giang bàn giao khoảng 160 ha đất trong dự án biển Rạch Giá để xây dựng khu đô thị mới với cơ sở hạ tầng đồng bộ như khu nhà ở, nhà phố, biệt thự hướng biển cao cấp, công viên cây xanh, khu khách sạn từ 3 - 5 sao, khu resort nghỉ dưỡng dọc bờ biển, khu vui chơi giải trí với những trò chơi hiện đại, hấp dẫn phục vụ cư dân địa phương và khách du lịch,…

Trong khi đó, khu lấn biển Tây Bắc đã được chủ đầu tư là doanh nghiệp tư nhân ở địa phương cho xây dựng các công trình công cộng, trung tâm thương mại, dịch vụ du lịch, cao ốc văn phòng, nhà ở thương mại, nhất là tái định cư cho hộ dân đang sinh sống tại các khu nhà ở tạm bợ ven bờ sông, kênh rạch nội ô TP. Rạch Giá. Cùng với đó là hệ thống giao thông, vỉa hè, bờ kè lấn biển; hệ thống thoát nước mưa, nước thải, khu xử lý nước thải, hệ thống chiếu sáng công cộng, công viên và cây xanh.

Mới đây, nhằm quản lý xây dựng khu vực bờ biển TP. Rạch Giá ổn định dài hạn, UBND tỉnh Kiên Giang đã tạm dừng cấp phép đầu tư cho các dự án lấn biển mở rộng tiếp theo của các nhà đầu tư.

Được chọn thí điểm quy hoạch đô thị xanh bởi Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc
Ngày 7/7, Bộ Xây dựng và Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc (KOICA) đã phối hợp tổ chức khởi động dự án Hỗ trợ kỹ thuật Quy hoạch đô thị xanh tại Việt Nam (GDSS). Tham dự buổi lễ có Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phan Thị Mỹ Linh và Trưởng đại diện KOICA tại Việt Nam Chang Jae Yun.

Dự án GDSS đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án tại Quyết định số 984/QĐ-TTg ngày 01/6/2016. Chính phủ Hàn Quốc sẽ cung cấp khoản viện trợ không hoàn lại cho dự án 6,5 triệu USD (6,955 tỷ Won). Chính phủ Việt Nam sẽ cung cấp một khoản vốn đối ứng từ ngân sách đủ để trang trải các chi phí theo quy định của Việt Nam.

Hai đô thị được lựa chọn áp dụng thí điểm là khu đô thị Yên Bình (tỉnh Thái Nguyên) và TP. Rạch Giá (tỉnh Kiên Giang).

Để đạt được các mục tiêu trên, các bên sẽ hợp tác thực hiện các nhiệm vụ: Xây dựng bộ chỉ số đánh giá về đô thị xanh, phát triển Hệ thống Hỗ trợ Quyết định trong Quy hoạch Đô thị Xanh (GDSS) và đề xuất khung pháp lý về quy hoạch đô thị xanh cho Bộ Xây dựng Việt Nam; Xây dựng hệ thống GDSS cho đô thị Yên Bình (TP. Rạch Giá); Đề xuất các phương án quy hoạch đô thị xanh cho Yên Bình, Rạch Giá thông qua việc áp dụng GDSS.

Dự án cũng đồng thời thực hiện các khóa đào tạo cho cán bộ Việt Nam về quy hoạch đô thị xanh; Cung cấp phần mềm, trang thiết bị và vật tư trong phạm vi dự án.

Giải thưởng "Quản lý phát triển đô thị xuất sắc"
Ngày 25/ 4/2019, Ban Tổ chức Giải thưởng Quy hoạch đô thị quốc gia lần thứ nhất năm 2019 đã thông báo kết quả Giải thưởng Quy hoạch đô thị quốc gia lần thứ nhất năm 2019: Ủy ban nhân dân thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang là đơn vị đã đạt giải thưởng thuộc thể loại “Quản lý phát triển đô thị xuất sắc”.

Theo nhận định của ban tổ chức Giải thưởng quy hoạch đô thị quốc gia lần thứ nhất thì Rạch Giá cùng ba thành phố vừa và nhỏ khác (Hội An, Sa Đéc và Buôn Ma Thuột) có đồ án quy hoạch xây dựng đô thị và quản lý phát triển đô thị tốt hơn các đô thị hàng đầu như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng.

Văn hoá - du lịch
Rạch Giá chính là nơi có nhiều cảnh quan và tiềm năng sông nước biển đảo, lại có sức hút mạnh mẽ đối với thực khách phương xa khi đến thăm thành phố. Người Việt, Hoa và Khmer là những con người ấy đã dựng xây, thành tạo nên một nền văn hóa đặc sắc đậm đà bản sắc dân tộc mà người đời thường gọi là văn minh xứ Rạch Giá, cùng vô số đền đài, chùa chiền và hàng trăm công trình thờ tự nổi tiếng khắp vùng Nam Bộ.

Mặc dù là vùng xa xôi của tổ quốc, nhưng đất Rạch Giá không hề vắng bóng những anh hùng dân tộc, hết lòng chặt dạ vì dân vì nước, mà điển hình là Nguyễn Trung Trực đã đền nợ nước khi tuổi chưa đầy ba mươi. Cho đến hôm nay, Lễ tế Anh hùng Dân tộc Nguyễn Trung Trực vẫn được tổ chức trang trọng vào các ngày 26, 27, 28 tháng 8 âm lịch.

Đây là lễ hội lớn nhất và có sức thu hút mạnh nhất ở Rạch Giá. Có thể coi đây là 1 sản phẩm du lịch rất đáng giá và mang lại nhiều giá trị. Ngày nay, lễ hội được tổ chức ngày một trang nghiêm với các hoạt động tế lễ đẹp mắt và văn minh.

Vào dịp lễ hội tháng Tám hàng năm, dân thập phương đổ về Rạch Giá rất đông. Nhiều nhà hảo tâm, và cả người bình dân đã đóng góp tiền của, công sức, cơm gạo để làm cơm thết đãi du khách. Người ta nô nức đi "ăn cơm đình", đó là bát cơm tình nghĩa, bát cơm của người Rạch Giá thết đãi du khách phương xa đã không ngại đường sá xa xôi đến đây dự lễ.

Di tích lịch sử

Di tích đã được xếp hạng
Đình thần Nguyễn Trung Trực
Chùa Tam Bảo
Đình thần Vĩnh Hoà
 Mộ Huỳnh Mẫn Đạt
Chùa Phật Lớn (Rạch Giá)
Chùa Láng Cát
 Bảo tàng Kiên Giang
 Chùa Quan Đế
 Chùa Bà Thiên Hậu
 Chùa Ông Bổn
 Chùa Phổ Minh

Di tích chưa được xếp hạng
Cổng Tam quan. Di tích này được coi là "cổng làng" và là biểu tượng chính thức của thành phố Rạch Giá.
 Đình phó cơ Nguyễn Hiền Điều
 Mộ hội đồng Suông
 Miếu Bắc Đế
 Thiên Hậu Cung
So với các đô thị khác trong vùng và cả nước, đô thị Rạch Giá có một kho tàng văn hóa độc đáo. Đó là sự dung hợp của các tộc người, các nền văn hóa lớn, chủ yếu từ Kinh, Hoa, Khơ Me. Biểu hiện của sự đa dạng và giao lưu văn hóa thể hiện ở các kiến trúc đình, chùa, các công trình thờ tự. Nếu biết khai thác và có định hướng phát triển hợp lý, những di tích văn hóa này đang là một sức hút rất lớn của thành phố Rạch Giá.

Giao thông
Rạch Giá có nhiều lợi thế về giao thông đường thủy, đường biển, đường bộ và đường hàng không nhằm kết nối với các trung tâm lớn trong nước và khu vực Đông Nam Á,...

Về đường bộ, hiện đã hình thành được tuyến đường vành đai phía đông và hệ thống đường kết hợp đê biển phía tây.

Các đại lộ lớn được thiết kế rộng rãi và mỹ quan bao gồm các đại lộ 3/2, đại lộ Lạc Hồng, đại lộ Trần Phú, đại lộ Trần Quang Khải, đại lộ Phan Thị Ràng. Cùng với đường Nguyễn Trung Trực, đường Lâm Quang Ky, đường Tôn Đức Thắng, tất cả làm nên mạng lưới giao thông xương sống của Rạch Giá.

Hiện tại tại Rạch Giá có 2 bến xe lớn: bến xe Rạch Giá và bến xe tỉnh Kiên Giang. Năm 2013, bến xe Rạch Giá đã chuyển chức năng giao thông liên tỉnh cho bến xe tỉnh Kiên Giang tại huyện Châu Thành

Mạng lưới giao thông xe buýt có khá sớm, từ Rạch Giá người ta có thể đi xe buýt theo 4 chuyến đến các huyện khác.

Hiện tại, Cảng hàng không Rạch Giá (Trước đây gọi là sân bay Rạch Sỏi) là sân bay duy nhất ở Rạch Giá với các chuyến bay của Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam đi 2 chiều đến cả Thành phố Hồ Chí Minh và Phú Quốc.

Thành phố Rạch Giá có 2 bến tàu khách lớn là bến tàu du lịch Rạch Giá hay bến tàu Phú Quốc và bến tàu Rạch Mẽo. Tàu cao tốc là lựa chọn ít tốn kém hơn cho những ai muốn ra đảo Phú Quốc hay huyện Kiên Hải. Ngoài ra còn bến tàu Rạch Mẽo, chủ yếu vận chuyển hành khách và hàng hóa đi Miệt Thứ - U Minh Thượng.

Tên đường của Rạch Giá trước năm 1975

Chú thích

Tham khảo

 Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (ngày 26 tháng 1 năm 2016). "Địa lí địa phương tỉnh Kiên Giang" - Tái bản lần thứ hai.

Thành phố ven biển Việt Nam
Tỉnh lỵ Việt Nam
Đô thị Việt Nam loại II


title: Euphorbia parvicyathophora

text:
Euphorbia parvicyathophora là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Haevermans, T. 2004. Euphorbia parvicyathophora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Madagascar
P


title: Tersanne

text:
Tersanne  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Drôme

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Drôme


title: Laasdorf

text:
Laasdorf là một đô thị thuộc huyện Saale-Holzland, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Laasdorf có diện tích 4,04 km².

Tham khảo


title: Quận Chase, Kansas

text:
Quận Chase là một quận thuộc tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Tham khảo

Quận của Kansas


title: Melanoxanthus bifasciatus

text:
Melanoxanthus bifasciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Malus domestica

text:
Malus domestica (cây Táo tây) là một loài cây rụng lá trong họ Hoa hồng được biết đến vì quả ngọt của nó (quả táo tây). Nó được trồng trên toàn thế giới như một cây ăn quả, và là những loài được trồng rộng rãi nhất trong chi Hải đường (Malus). Cây táo có nguồn gốc ở Trung Á, nơi tổ tiên của nó - loài táo dại Tân Cương - vẫn còn tồn tại cho đến ngày hôm nay.

Đặc điểm

Cây táo tây cao khoảng 3–12 m, tán rộng và rậm. Đến thu cây rụng lá. Lá táo hình bầu dục, rộng 3–6 cm, dài 5–12 cm; đầu lá thắt nhọn với cuống lá (petiole) khoảng 2–5 cm. Rìa lá dạng răng cưa.

Hoa táo nở vào mùa xuân cùng lúc khi mầm lá nhú, rồi kết quả táo, rồi chín và cho thu hoạch vào mùa thu, khoảng tháng 9 hoặc tháng 10. Hoa sắc trắng, có khi pha chút màu hồng rồi phai dần. Hoa có năm cánh, đường kính 2,5-3,5 cm. Trái chín vào mùa thu và thường có đường kính cỡ 5–9 cm. Ruột táo bổ ra có năm "múi" (carpel) chia thành ngôi sao năm cánh. Mỗi múi có 1-3 hột.

Tổ tiên

Cây táo tây (Malus domestica) có nguồn gốc là loài táo dại Tân Cương (Malus sieversii) ở Trung Á, hiện vẫn còn mọc ở vùng núi Trung Á, phía nam của Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, và Tân Cương, Trung Quốc.. Việc gieo trồng táo, nhiều khả năng bắt đầu từ hai cánh rừng của dãy núi Thiên Sơn, tiến triển trong một thời gian dài, cho phép dung hợp các gen từ loài khác vào những hạt giống thụ phấn. Nhờ trao đổi gien đáng kể với loài Malus sylvestris, đã tạo ra các quần thể hiện tại của loài táo thường là liên quan nhiều hơn đến crabapples hơn là với nguyên bản táo dại Malus sieversii.

Có hơn 7500 giống táo trồng với nhiều đặc tính mong muốn. Các giống táo trồng có năng xuất và kích thước cây khác nhau, kể cả khi mọc từ cùng loại gốc ghép.

Bản đồ gien
Trong năm 2010, một tập đoàn của Ý thông báo họ đã giải mã hoàn chỉnh bộ gien của quả táo khi hợp tác với các nhà sinh học chuyên về gien làm vườn tại Đại học bang Washington, sử dụng giống táo Golden delicious. Có khoảng 57.000 gien, số lượng cao nhất của bất cứ bộ gien thực vật được nghiên cứu cho đến nay, thậm chí nhiều hơn số bộ gien của con người (khoảng 30.000). Sự hiểu biết mới này về bộ gien của loài táo sẽ giúp các nhà khoa học trong việc xác định các gien và các biến thể gien chống bệnh tật và hạn hán, và các đặc tính mong muốn khác. Hiểu biết về các gien đằng sau những đặc điểm này sẽ cho phép các nhà khoa học thực hiện nhân giống chọn lọc tốt hơn. Giải mã bộ gien cũng cung cấp bằng chứng rằng Malus sieversii là tổ tiên hoang dã của táo tây - một vấn đề gây tranh cãi từ lâu trong cộng đồng khoa học.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Malus pumila Mill. (tên chấp nhận)

D
Thực vật được mô tả năm 1803
Trái cây có nguồn gốc Châu Á

de:Kulturapfel#Früchte


title: Rhagastis gloriosa

text:
Rhagastis gloriosa là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. It is found dọc theo sườn phía nam của dãy Himalaya in Nepal, Tây Tạng, Bhutan, đông bắc Ấn Độ và miền bắc Myanmar, phía đông đến miền trung Vân Nam in Trung Quốc. Nó cũng được tìm thấy ở the extreme tây bắc của Thái Lan và miền bắc Việt Nam.

Sải cánh dài 82–92 mm.

Chú thích

Tham khảo

Rhagastis


title: Lyces attenuata

text:
Lyces attenuata là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Nó chỉ được biết được từ mẫu thu thập bởi Fassl năm 1907-1908 ở phía tây Colombia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species page at Tree of Life project


title: Shunten

text:
(1166 - 1237), là lãnh chúa đầu tiên và là người sáng lập ra triều Shunten của Okinawa từ năm 1187. Triều đại Shunten chỉ tồn tại 73 năm qua các đời con ông Shunbajunki và cháu nội Gihon nhưng nó đánh dấu một bước quan trọng trong việc xác định chủ quyền của người Ryukyu và thiết lập các mối quan hệ với tỉnh Yamato, Nhật Bản.

Ông mất năm 1237 và truyền ngôi cho con trai là Shunbajunki.
Dưới thời Shuten, ảnh hưởng của Nhật Bản đối với quốc đảo này rất mạnh. Đạo Phật được truyền bá từ Nhật Bản vào năm 1260, và những  nhà truyền giáo Nhật Bản thường xuyên lui tới đây. Những người trốn chạy và thám hiểm Nhật Bản cũng tới đây như Tametomo. Nhưng Nhật Bản không bao giờ muốn độc chiếm ảnh hưởng.

Tham khảo

Vua Okinawa
Mất năm 1237
Sinh năm 1166


title: Hodgesiella quagella

text:
Hodgesiella quagella là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Turkmenistan, Uzbekistan và Afghanistan.

Con trưởng thành bay vào tháng 5.

Ấu trùng ăn Convolvulus fruticosus.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Notes on the Cosmopterigidae (Lepidoptera) of Afghanistan và Jammu & Kashmir, India with descriptions of two new species

Hodgesiella


title: Thonne-les-Près

text:
Thonne-les-Près  là một xã thuộctỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 197 mét trên mực nước biển. Dân số theo điều tra năm 1999 của INSEE là 164 người.

Tham khảo

Thonnelespres


title: Số đại số nguyên

text:
Trong toán học, một số đại số nguyên (đôi khi gọi là số nguyên đại số) là một nghiệm (thực hoặc phức) của một đa thức với các hệ số nguyên và có hệ số của số hạng bậc cao nhất bằng 1. Điều kiện này tổng quát từ chỗ phân biệt số nguyên n (là nghiệm của x - n = 0) và số hữu tỷ a/b (là nghiệm của phương trình bx - a = 0).

Theo thuật ngữ hiện đại hơn, vành các số đại số nguyên là bao đóng nguyên của vành các số nguyên trong trường các số đại số. Một số x là số đại số nguyên nếu Z[x] là sinh hữu hạn như một nhóm abel, mà thường gọi là một Z-module.

Các số đại số nguyên tạo thành vành nguyên của trường số đại số, chẳng hạn các số nguyên Gauss nằm trong trường các số hữu tỷ Gauss và các số nguyên Eisenstein nằm trong trường Q().

Tính đóng
Nếu P(x) là một đa thức nguyên thủy (primitive) có hệ số nguyên nhưng có hệ số cao nhất khác 1, và P là đa thức bất khả quy trên Q, thì không nghiệm nào của P là số đại số. Ở đây từ nguyên thủy  có nghĩa là các hệ số của P là số nguyên tố cùng nhau (coprime), do đó không thể chia nó cho một hằng số nguyên, (nghĩa là ước số chung lớn nhất của tập các hệ số của P là 1; điều kiện này rộng rãi hơn điều kiện các hệ số là nguyên tố từng cặp)

Tổng, hiệu và tích của hai số đại số nguyên là số đại số nguyên.
Căn bậc nguyên của một số dại số nguyên là một số dại số nguyên; đa thức nhận nó làm nghiệm có thể nhận được nhờ việc thay x=yn trong đa thức của x. Chẳng hạn, thay x=y2 vào x2+x+1 và phân tích thành (y2+y+1)(y2-y+1), lá các đa thức bất khả quy cho nghiệm là căn bậc hai của x.

Một công thức bao gồm các phép khai căn, cộng và nhân các số đại số nguyên cho kết quả là một số đại số nguyên; nhưng không phải tất cả các số đại số nguyên đều có công thức như vậy: hầu hết các nghiệm của các phương trình bậc năm không có dạng này.

Tổng quát hơn, mọi nghiệm của đa thức với hệ số cao nhất bằng 1 với hệ số là các số đại số nguyên cũng là các số đại số nguyên. Nói cách khác các số đại số nguyên tạo thành một vành bao đóng nguyên trong mở rộng bất kỳ của nó.

Các số đại số nguyên là một miền Bézout.

Richard Schroeppel đã chứng minh rằng nếu một số được tạo thanhg từ các số nguyên với các phép khai căn, cộng, nhân và cả phép chia, và chính nó là một số đại số nguyên, thì nó có thể được tạo thành mà không cần phép chia. Chẳng hạn, tỷ lệ vàng, φ, là

.

Tham khảo

For the theorem by Schroeppel: Eric W. Weisstein, Radical Integer at MathWorld. The claim in Weisstein about cubics is mistaken; and radical integer is a nonce word.

Xem thêm
 Order (ring theory)
 Quadratic irrational
 Số đại số
 wiktionary:Root tower

Liên kết ngoài

Lý thuyết số đại số
Lý thuyết số
Số đại số
Số nguyên


title: Atractosomus pedestris

text:
Atractosomus pedestris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Atractosomus


title: Lycimna

text:
Lycimna là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Quận Saluda, South Carolina

text:
Quận Saluda là một quận trong tiểu bang South Carolina. Dân số theo điều tra năm 2000 là 19.181 người, ước tính năm 2005 dân số là 18.895 người.  Quận lỵ đóng ở Saluda.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 462 dặm Anh vuông (1.196 km²), trong đó, 452 dặm Anh vuông (1.172 km²) là diện tích đất và 9 dặm Anh vuông (24 km²) trong tổng diện tích (2.01%) là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh
Quận Newberry, Nam Carolina - Bắc
Quận Lexington, Nam Carolina - Đông
Quận Aiken, Nam Carolina - Nam
Quận Edgefield, Nam Carolina - Tây nam
Quận Greenwood, Nam Carolina - Tây bắc

Các khu bảo tồn quốc gia
Quận Sumter National Forest (một phần)

Thông tin nhân khẩu
Theo cuộc điều tra dân số tiến hành năm 2000, quận này có dân số 19.181 người, 7.127 hộ, và 5.295 gia đình sinh sống trong quận này. Mật độ dân số là 42 người trên mỗi dặm Anh vuông (16/km²). Đã có 8.543 đơn vị nhà ở với một mật độ bình quân là 19 trên mỗi dặm Anh vuông (7/km²).  Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 65,80% người da trắng, 29,99% người da đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 0,23% người thổ dân châu Mỹ, 0,04% người gốc châu Á, 0,01% người các đảo Thái Bình Dương, 3,29% từ các chủng tộc khác, và 0,64% từ hai hay nhiều chủng tộc.  7,30% dân số là người Hispanic hoặc người Latin thuộc bất cứ chủng tộc nào.

Có 7,127 hộ trong đó có 31,80% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 54,20% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 14,50% có một chủ hộ là nữ không có chồng sống cùng, và 25,70% là không gia đình. 22,50% trong tất cả các hộ gồm các cá nhân và 10,40% có người sinh sống một mình và có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Quy mô trung bình của hộ là 2,65 còn quy mô trung bình của gia đình là 3,07,

Cơ cấu độ tuổi dân cư quận này như sau 24,90% dưới độ tuổi 18, 9,20% từ 18 đến 24, 27,60% từ 25 đến 44, 23,80% từ 45 đến 64, và 14,50% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Độ tuổi trung bình là 37 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 98,60 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 95,30 nam giới.

Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $35.774, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $41.603, Nam giới có thu nhập bình quân $29.221 so với mức thu nhập $21.395 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của quận là $16.328, Khoảng 12,00% gia đình và 15,60% dân số sống dưới ngưỡng nghèo, bao gồm 21,40% những người có độ tuổi 18 và 16,30% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.

Thành phố và thị trấn
Batesburg-Leesville (một phần)
Ridge Spring
Saluda
Ward

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saluda County Chamber of Commerce

S

Vùng đô thị Columbia, Nam Carolina


title: Reterre

text:
Reterre là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 530 mét trên mực nước biển.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ, thế kỷ 19.
 Phế tích nhà thờ thế kỷ 12.
 Phế tích lâu đài tại Malleville.

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức của Reterre
Reterre on the Quid website

Tham khảo

Xã của Creuse


title: Böblingen (huyện)

text:
Böblingen là một huyện (Landkreis trong tiếng Đức) ở trung bộ Baden-Württemberg, Đức. Đô thị này có diện tích km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2021 là 393.195 người. Các huyện giáp ranh (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ) là: Calw, Enz, Ludwigsburg, Stuttgart, và các huyện Esslingen và Tübingen.

Lịch sử
Huyện được lập năm 1938 từ đơn vị tiền thân là Oberamt Böblingen, một đơn vị hành chính từ thời tước công Württemberg. Vào năm 1973, phần lớn diện tích huyện Leonberg cũng như vài đô thị của huyện Calw đã được chuyển vào huyện này, một vài đô thị được đưa qua huyện Ludwigsburg.

Địa lý
Một phần huyện tọa lạc ở vùng Rừng Đen. Huyện này còn có các cảnh quan khác như Oberes Gäu và Schönbuch. Đỉnh cao nhất có độ cao 626 m Kühlenberg ở đô thị Jettingen; Điểm thấp nhất có độ cao 315 m ở thung lũng Glems biên giới phía bắc.

Huy hiệu

Xã và thị trấn

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức (tiếng Đức)

Stuttgart (vùng)
Huyện của bang Baden-Württemberg
Böblingen (huyện)


title: Si That (huyện)

text:
Si That () là một huyện (amphoe) ở phía đông nam của tỉnh Udon Thani, đông bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ) là: Kumphawapi, Ku Kaeo, Chai Wan và Wang Sam Mo của tỉnh Udon Thani, và Tha Khantho của tỉnh Kalasin.

Lịch sử
Tiểu huyện (king amphoe) Si That đã được lập ngày 1/3/1968 thông qua việc tách 5 tambon Champi, Na Yung, Nong Ya Sai, Ban Prong và Nong Kung Thap Ma từ Kumphawapi. Đơn vị này đã được nâng cấp thành huyện ngày 28/6/1973.

Hành chính
Huyện này được chia thành 7 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 81 làng (muban). Si That là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Si That. Có 7 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com

Si That


title: Đường sắt Tháp Chàm – Đà Lạt

text:
Đường sắt Tháp Chàm – Đà Lạt hay đường sắt Phan Rang – Đà Lạt là một tuyến đường sắt đã ngưng sử dụng, từng nối Đà Lạt với tuyến đường sắt Bắc Nam tại Tháp Chàm, gần Phan Rang, Ninh Thuận.

Thi công
Bắt đầu được nghiên cứu từ năm 1898. Đường sắt được khởi công năm 1908 theo lệnh của toàn quyền Paul Doumer. Bắt đầu, thi công đoạn 38 km giữa Tháp Chàm và Xóm Gòn. Năm 1916 những chuyến xe lửa đầu tiên bắt đầu hoạt động mỗi tuần 2 chuyến. Năm 1917 được nối dài đến tận Sông Pha (Krông Pha) – dưới chân đèo Ngoạn Mục. Năm 1922, công ty thầu khoán châu Á tiến hành xây dựng đường sắt nối Sông Pha tới Trạm Hành – Đà Lạt. Năm 1928, thi công 10 km khó khăn nhất giữa Krông Pha và đèo Eo Gió (Bellevue) được hoàn thành. Bốn năm sau, vào năm 1932, đoạn Đran được hoàn thành, tuyến đường chính thức đi vào hoạt động. Tổng kinh phí xây dựng là 200 triệu Franc vào lúc bấy giờ.

Đặc điểm

Để qua được đèo dốc người ta phải thiết kế những bánh răng cưa lắp thêm vào trong đầu máy. Tuyến đường có 16 km đường sắt răng cưa, vượt độ cao 1.500m trên mực nước biển với độ dốc thường xuyên 12%. Vượt qua 5 hầm, có hầm dài đến 600m và nhiều cầu xe lửa khác. Đường sắt được vận hành bằng 11 đầu máy hơi nước hiệu Fuka của Thuỵ Sĩ.

Nhà ga Đà Lạt được xây dựng và hoàn thành vào năm 1938. Một nhà ga đẹp, kiến trúc từ thời Pháp thuộc gần như còn nguyên vẹn với ba mái vút cao xuất phát từ ý tưởng của hai kiến trúc sư người Pháp là Moncet và Revéron mô phỏng ngọn núi Lang Biang. Xưa mỗi ngày có hai đôi tàu chạy tuyến Đà Lạt – Nha Trang, Đà Lạt – Sài Gòn với ba toa khách, một toa tàu hàng và ngược lại. Hành khách bao giờ cũng đông với phần lớn là người Pháp và quan chức người Việt. Nếu đi từ Sài Gòn sẽ mất khoảng nửa ngày để đến Đà Lạt.

Bỏ phế và xoá sổ
Tuyến đường sắt đã bị ngưng từ năm 1972 do chiến sự ác liệt ở miền Nam khiến vận chuyển đường sắt gặp khó khăn.

Giữa năm 1975, khi đất nước thống nhất, đường sắt được vận hành trở lại nhưng chỉ chạy được đúng 7 chuyến từ Đà Lạt đến cầu Tân Mỹ (Ninh Sơn) thì bị ngưng lại vì không hiệu quả kinh tế.

Năm 1986, Liên hiệp Đường sắt Việt Nam đã cho công nhân tháo ray và tà vẹt để phục vụ sửa chữa Đường sắt Thống Nhất. Phần còn lại bị bán làm sắt vụn dần dần từ những năm 1980 đến 2004, khi cầu đường sắt Đ'ran bị tháo dỡ để bán sắt vụn.

Đề án khôi phục
Bộ Giao thông Vận tải và UBND tỉnh Lâm Đồng từng thống nhất cho khôi phục lại tuyến đường sắt này trên cơ sở các thông số của tuyến đường cũ được người Pháp xây dựng ở thế kỷ trước. Với tổng số vốn dự kiến là 5.000-7.000 tỷ đồng, nhưng đã không thực hiện được.

Mới đây nhất, Công ty CP Thương mại - Dịch vụ khách sạn Bạch Đằng đề xuất khôi phục tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt với kinh phí hơn 17.000 tỷ đồng theo hình thức đầu tư PPP. Theo tư vấn lập nghiên cứu dự án - Công ty CP Tư vấn thiết kế GTVT phía Nam (TEDI South), đây sẽ là đường đơn khổ 1.000mm; tốc độ thiết kế trên đoạn đường bằng là 60km/giờ, đoạn núi khi qua đường sắt răng cưa là 30km/giờ. Tuyến được khôi phục dựa trên cơ sở tuyến đường sắt cũ, có điều chỉnh để giảm độ dốc, với khoảng 15-17 ga, qua 5 hầm xuyên núi. Tuyến đường này sẽ kết nối với tuyến đường sắt Bắc - Nam khổ 1.000mm hiện hữu tại ga Tháp Chàm. Tuy nhiên cho đến nay, mọi ý tưởng vẫn còn đang nằm trên giấy.

Xem thêm
 Đường sắt Sài Gòn - Lộc Ninh
 Đường sắt Sài Gòn – Mỹ Tho
 Ga Đà Lạt

Ghi chú

Tài liệu tham khảo

Liên kết ngoài
 Lưu trữ về tuyến đường sắt răng cưa duy nhất ở Việt Nam

Giao thông Lâm Đồng
Giao thông Ninh Thuận
Giao thông Đà Lạt
P
Khởi đầu năm 1913 ở Liên bang Đông Dương


title: Tipula serridens

text:
Tipula serridens là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Kỷ lục tốc độ bay

text:
Một kỷ lục tốc độ bay là tốc độ nhanh nhất mà máy bay có thể đạt đến.

Quy tắc cho mọi kỷ lục chính thức về hàng không được định nghĩa bởi Fédération Aéronautique Internationale (FAI), và họ cũng xem xét thông qua mọi yêu cầu được công nhận về các kỷ lục. Kỷ lục tốc độ được phân ra nhiều mức cho nhiều lớp máy bay khác nhau. Có 3 lớp máy bay: máy bay trên bộ, thủy phi cơ và máy bay lưỡng cư; rồi đến bên trong những lớp máy bay này, có những kỷ lục cho những nhóm bay tập trung. Vẫn còn có những kỷ lục được dành cho động cơ pít-tông, động cơ phản lực, turboprop và động cơ rốc két của máy bay. Bên trong mỗi nhóm, các kỷ lục được xác định cho tốc độ trên đường bay thẳng và khi máy bay mang trọng tải khác nhau. Vẫn có những kỷ lục về tốc độ giữa những thành phố xác định như giữa London và New York.

Thời gian biểu cho các kỷ lục

Những kỷ lục không được công nhận chính thức

SR-71 "Blackbird" giữ một kỷ cho máy bay phản lực airbreathing với tốc độ là 3.529,56 km/h (2.188 mph). Nó có thể cất cánh và hạ cánh trên những đường băng truyền thống. Kỷ lục được thực hiện vào 28 tháng 7-1976 bởi Eldon W. Joersz gần Căn cứ không quân Beale, California, Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, với một số người thì thuật ngữ "kỷ lục tốc độ bay" ngụ ý đơn giản là máy bay bay nhanh nhất. Những máy bay khác có bay nhanh hơn cũng không thể phá được kỷ lục đã được lập ra. Đấy là vì họ không tuân thủ những quy tắc của FAI. Ví dụ, máy bay thí nghiệm tốc độ cao không thể tự mình cất cánh mà phải đòi hỏi có một máy bay mang nó lên không trung.

Trong một thời gian, khi còn trong và ngay sau Chiến tranh thế giới II, một kỷ lục không được công khai được thực hiện, tốc độ dạt đến 1004.5 km/h (623.8 mph) do chiếc Messerschmitt Me 163A, mẫu thử nghiệm thứ 3 trang bị động cơ rốc két thực hiện, vào 2 tháng 10-1941, thật sự đây là tốc độ nhanh nhất mà mọi máy bay không thể có được vào cùng thời gian đó. Nhiều sự nỗ lực để thiết lập các kỷ lục được thực hiện sau Chiến tranh thế giới II bởi nhiều máy bay như Gloster Meteor, loại máy bay này khẳng định đã vượt qua kỷ lục tốc độ 755 km/h (469 mph) do máy bay động cơ pít-tông Messerschmitt Me 209 V1 lập ra, nhưng không kỷ lục nào thực sự vượt trội so với Me 163 A V3, cho đến khi loại máy bay Douglas Skystreak thực hiện vào 20 tháng 8-1947.

Phi thuyền con thoi là tàu bay nhanh, nhưng nó không thể tự thực hiện sức mạnh của nó nếu không nhờ 2 tên lửa nhiên liệu rắn nâng đặc biệt để đưa nó lên khoảng không vào quỹ đạo. Trong thời gian bay lên quỹ đạo, tốc độ của tàu đạt đến dưới Mach 2.

Boeing X-43A được NASA xác nhận là máy bay bay nhanh nhất, đạt tốc độ 11.200 km/h (7.000 mph), hoặc Mach 9.68, vào 16 tháng 11 2004. Tuy nhiên, nó là một máy bay thử nghiệm không người lái trang bị động cơ phản lực tĩnh siêu âm, và được một chiếc B-52 mang lên không trung để phóng nó đi. Nó không có khả năng tự hạ cánh. Phương tiên thử nghiệm động cơ phản lực tĩnh siêu âm của Australia cũng đạt đến vận tốc Mach 10, nhưng khi nó chỉ thuần túy là phương tiện thử nghiệm thì không kỷ lục nào được công nhận cho nó. Nếu kiểu máy bay được phóng đi trên không cũng được tính thì những vật phóng ra được tăng tốc bởi sức mạnh của súng cũng được xem xét.

Động cơ rốc két của X-15 là loại động cơ nhanh nhất, đạt đến một vận tốc là 7.274 km/h (4.510 mph) vào 3 tháng 10 năm 1967. Tuy nhiên, đó là một máy bay động cơ tên lửa thử nghiệm không có khả năng cất cánh và được một máy bay khác mang vào không trung và hoạt động ở rìa khí quyển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
web site  Fédération Aéronautique Internationale (FAI)
Thời gian biểu về kỷ lục tốc độ bay

Kỷ lục hàng không
Hàng không
Cuộc đua máy bay


title: Lasioglossum bowkeri

text:
Lasioglossum bowkeri là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1920


title: Komodo (đảo)

text:
Komodo là một trong số khoảng 17.508 đảo của Indonesia. Đảo này có diện tích khoảng 390 km² và trên 2.000 người sinh sống. Cư dân trên đảo là hậu duệ của những người bị kết án tù trước đây và bị đày ra đảo này với huyết thống pha trộn với người Bugis từ Sulawesi. Chủ yếu là những người theo Hồi giáo nhưng có các cộng đồng thiểu số theo Kitô giáo và Hindu giáo.

Komodo là một phần của chuỗi các đảo có tên gọi chung là quần đảo Nusa Tenggara (quần đảo Sunda Nhỏ). Nó cũng là một phần của vườn quốc gia Komodo. Sinh vật đáng chú ý nhất tại đây là loài rồng Komodo bản địa. Ngoài ra, đảo này cũng là điểm đến nổi tiếng cho những người ưa thích lặn. Về mặt hành chính, đảo Komodo là một phần của tỉnh Đông Nusa Tenggara.

Vị trí
Komodo nằm giữa các đảo lớn hơn đáng kể là đảo Sumbawa ở phía tây và đảo Flores ở phía đông. Đảo này có chiều dài theo hướng bắc nam khoảng 35 km và chiều rộng theo hướng tây-đông khoảng 24 km. Phía bắc là biển Flores, phía nam là eo biển Sumba.

Quần thể động vật
Đảo này được biết đến không chỉ là những di sản của những người tù khổ sai mà vì còn do quần thể động vật độc đáo duy nhất của nó. Rồng Komodo, loài thằn lằn còn sinh tồn lớn nhất trên thế giới, có tên gọi như vậy là lấy theo tên gọi của đảo này. Nó sinh sống trên đảo Komodo cũng như trên một số đảo nhỏ khác nằm cận kề.

Tiếp xúc của người châu Âu
Người Hà Lan đầu tiên tới đảo này vào năm 1910 là sĩ quan Van Steyn van Hensbroek. Tuy nhiên, cả người Bồ Đào Nha lẫn người Nhật đã từng đặt chân tới đây từ sớm hơn.

Tham khảo

Quần đảo Sunda Nhỏ
Kỳ quan thiên nhiên


title: Saint-Georges-Nigremont

text:
Saint-Georges-Nigremont  là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 746 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintgeorgesnigremont


title: Campeaux, Calvados

text:
Campeaux là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Xã của Calvados


title: Bochum

text:
Bochum là một thành phố trong bang Nordrhein-Westfalen của nước Đức. Thành phố có diện tích 145,4 km². Nó nằm trong khu vực Ruhr và được bao quanh bởi các thành phố (theo hướng chiều kim đồng hồ) Herne, Castrop-Rauxel, Dortmund, Witten, Hattingen, Essen và Gelsenkirchen. Với dân số gần 377.000, đây là thành phố đông dân thứ 16 của Đức.

Tham khảo

Thành phố của bang Nordrhein-Westfalen
Ruhr
Địa điểm Holocaust ở Đức
Thành viên Liên minh Hanse
Tỉnh Westfalen


title: Aug-Radisch

text:
Aug-Radisch là một đô thị thuộc huyện Feldbach trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị Aug-Radisch có diện tích 4,48 km², dân số cuối năm 2005 là 300 người.

Tham khảo


title: Therese xứ Sachsen-Hildburghausen

text:
Therese xứ Sachsen-Hildburghausen (1792-1854) là một Vương hậu Bayern. Bà là con gái của Friedrich, Công tước xứ Sachsen-Altenburg và Charlotte xứ Meklembourg-Strelitz.

Therese kết hôn năm 1810 với Ludwig, Thái tử của Bayern. Năm 1825, Ludwig kế vị ngai vàng Bayern. Therese trở thành vương hậu của Bayern.

Hai người có với nhau 8 người con:
 Maximilian Joseph (1811-1864), sau kế vị ngôi vua của Bayern
 Mathilde Karoline Friederike Wilhelmine Charlotte (1813-1862), sau kết hôn với Ludwig III, Đại công tước xứ Hessen và sông Rhine
 Otto Friedrich Ludwig (1815-1867), sau lên ngôi vua của Hy Lạp
 Theodolinde Charlotte Luise (1816-1817), chết yểu
 Luitpold Karl Joseph Wilhelm Ludwig (1821-1912)
 Adelgunde Auguste Charlotte Caroline Elisabeth Amalie Marie Sophie Luise (1823-1914), sau kết hôn với Francesco V, Công tước xứ Modena
 Hildegard Luise Charlotte Theresia Friederike (1825-1864), sau kết hôn  với Albrecht, Công tước xứ Teschen
 Alexandra Amalie (1826-1875)
 Adalbert Wilhelm Georg Ludwig (1828-1875)

Những hình ảnh của Therese

Tham khảo

Vương hậu Bayern
Sinh năm 1792
Mất năm 1854
Vương tộc Wittelsbach


title: Simodactylus tawauensis

text:
Simodactylus tawauensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Simodactylus


title: Vũ Minh, Nguyên Bình

text:
Vũ Minh là một xã thuộc huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.

Địa lý
Xã Vũ Minh nằm ở phía đông bắc huyện Nguyên Bình, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Minh Tâm
Phía tây giáp thị trấn Nguyên Bình
Phía nam giáp xã Hoa Thám và xã Tam Kim
Phía bắc giáp huyện Hà Quảng và huyện Hòa An.

Xã Vũ Minh có diện tích 52,72 km², dân số năm 2019 là 3.595 người, mật độ dân số đạt 68 người/km².

Trên địa bàn xã Vũ Minh có một số ngọn núi như Lũng Vẹn, Kéo Lũng Tan, có hang Thẳm Loỏng.

Sông Nguyên Bình chảy qua địa bàn xã Vũ Minh, song song với tuyến quốc lộ 34 theo chiều đông tây.

Lịch sử
Địa bàn xã Vũ Minh hiện nay trước đây vốn là hai xã Minh Thanh, Thái Học và một phần xã Bắc Hợp.

Ngày 9 tháng 9 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 27/NQ-HĐND về việc sáp nhập một số xóm thuộc ba xã Minh Thanh, Thái Học, Bắc Hợp.

Trước khi sáp nhập, xã Minh Thanh có diện tích 23,23 km², dân số là 1.428 người, mật độ dân số đạt 61 người/km², có 6 xóm: Đoàn Kết, Đồng Tâm, Nà Khoang, Nà Rỏng, Tân Thịnh, Vũ Ngược. Xã Thái Học có diện tích 22,29 km², dân số là 1.762 người, mật độ dân số đạt 79 người/km², có 5 xóm: Lũng Chang, Lũng Ỉn, Lũng Quang, Lũng Rảo, Lũng Kèng. Xã Bắc Hợp có diện tích 17,40 km², dân số là 1.148 người, mật độ dân số đạt 66 người/km², có 4 xóm: Giang Sơn, Mai Sơn, Tà Sa, Tân Tiến.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 864/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Cao Bằng (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Minh Thanh, Thái Học với 7,20 km² diện tích tự nhiên và 405 người của xã Bắc Hợp vừa giải thể thành xã Vũ Minh.

Chú thích

Xem thêm


title: Epitonium jukesianum

text:
Epitonium jukesianum là một loài very small predatory ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Epitoniidae, the wentletraps.

This snail is known to occur in shallow water ở đông nam Úc và đảo North, New Zealand.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Epitonium
Động vật chân bụng Úc
Động vật chân bụng New Zealand
Động vật được mô tả năm 1852


title: Vailly, Haute-Savoie

text:
Vailly là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Dolichopeza microphallus

text:
Dolichopeza microphallus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Nyctennomos

text:
Nyctennomos là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Ausinza

text:
Ausinza là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae


title: Moyuela

text:
Moyuela là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 315 người. Diện tích đô thị này là 42 ki-lô-mét vuông.Đô thị này nằm ở độ cao 750 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Ellerstadt

text:
Ellerstadt là một đô thị thuộc huyện Bad Dürkheim, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Ellerstadt có diện tích 6,34 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 2255 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bad Dürkheim


title: Macchia Valfortore

text:
Macchia Valfortore là một thị trấn và comune ở tỉnh Campobasso, Molise, Ý

Tham khảo

Đô thị tỉnh Campobasso


title: Polycentropus clinei

text:
Polycentropus clinei là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Polycentropus


title: Chimarrhodella tapanti

text:
Chimarrhodella tapanti là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarrhodella


title: Phương trình Maxwell

text:
Các phương trình Maxwell bao gồm bốn phương trình, đề ra bởi James Clerk Maxwell, dùng để mô tả trường điện từ cũng như những tương tác của chúng đối với vật chất.
Bốn phương trình Maxwell mô tả lần lượt:
 Điện tích tạo ra điện trường như thế nào (định luật Gauss).
 Sự không tồn tại của vật chất từ tích.
 Dòng điện tạo ra từ trường như thế nào (định luật Ampere).
 Và từ trường tạo ra điện trường như thế nào (định luật cảm ứng Faraday)

Đây cũng chính là nội dung của thuyết điện từ học Maxwell.

Lịch sử
Các công thức của Maxwell vào năm 1865 bao gồm 20 phương trình với 20 ẩn số, nhiều phương trình trong đó được coi là nguồn gốc của hệ phương trình Maxwell ngày nay. Các phương trình của Maxwell đã tổng quát hóa các định luật thực nghiệm được những người đi trước phát hiện ra: chỉnh sửa định luật Ampère (ba phương trình cho ba chiều (x, y, z)), định luật Gauss cho điện tích (một phương trình), mối quan hệ giữa dòng điện tổng và dòng điện dịch (ba phương trình (x, y, z)), mối quan hệ giữa từ trường và thế năng vectơ (ba phương trình (x, y, z), chỉ ra sự không tồn tại của từ tích), mối quan hệ giữa điện trường và thế năng vô hướng cũng như thế năng vectơ (ba phương trình (x, y, z), định luật Faraday), mối quan hệ giữa điện trường và trường dịch chuyển (ba phương trình (x, y, z)), định luật Ohm về mật độ dòng điện và điện trường (ba phương trình (x, y, z)), và phương trình cho tính liên tục (một phương trình).
Các phương trình nguyên bản của Maxwell được viết lại bởi Oliver Heaviside và Willard Gibbs vào năm 1884 dưới dạng các phương trình vectơ. Sự thay đổi này diễn tả được tính đối xứng của các trường trong cách biểu diễn toán học. Những công thức có tính đối xứng này là nguồn gốc hai bước nhảy lớn trong vật lý hiện đại đó là thuyết tương đối hẹp và vật lý lượng tử.

Thật vậy, các phương trình của Maxwell cho phép đoán trước được sự tồn tại của sóng điện từ, có nghĩa là khi có sự thay đổi của một trong các yếu tố như cường độ dòng điện, mật độ điện tích... sẽ sinh ra sóng điện từ truyền đi được trong không gian. Vận tốc của sóng điện từ là c, được tính bởi phương trình Maxwell, bằng với vận tốc ánh sáng được đo trước đó bằng thực nghiệm. Điều này cho phép kết luận rằng ánh sáng là sóng điện từ. Các nghiên cứu về ánh sáng và sóng điện từ, tiêu biểu là các nghiên cứu của Max Planck về vật đen và của Heinrich Hertz về hiện tượng quang điện đã cho ra đời lý thuyết lượng tử.

Sự không phụ thuộc của vận tốc ánh sáng vào chiều và hệ quy chiếu - những kết luận được rút ra từ phương trình Maxwell - là nền tảng của thuyết tương đối. Chú ý rằng khi ta thay đổi hệ quy chiếu, những biến đổi Galileo cổ điển không áp dụng được vào các phương trình Maxwell mà phải sử dụng một biến đổi mới, đó là biến đổi Lorentz. Einstein đã áp dụng biến đổi Lorentz vào cơ học cổ điển và cho ra đời thuyết tương đối hẹp.

Tóm tắt

Bảng sau đây tóm tắt các phương trình và khái niệm cho trường hợp tổng quát. Ký hiệu bằng chữ đậm là vectơ, trong khi đó những ký hiệu in nghiêng là vô hướng.

Bảng sau đây liệt kê khái niệm của các đại lượng trong hệ đo lường SI:

Các đại lượng D và B liên hệ với E và H bởi:

trong đó:

 là hệ số cảm ứng điện của môi trường,

 là hệ số cảm ứng từ của môi trường,

ε là hằng số điện môi của môi trường, và

μ là hằng số từ môi của môi trường.

Khi hai hằng số ε and μ phụ thuộc vào cường độ điện trường và từ trường, ta có hiện tượng phi tuyến; xem thêm trong các bài hiệu ứng Kerr và hiệu ứng Pockels.)

Trong môi trường tuyến tính
Trong môi trường tuyến tính, vectơ phân cực điện P (coulomb / mét vuông) và vectơ phân cực từ M (ampere / mét) cho bởi:

Trong môi trường không tán sắc (các hằng số không phụ thuộc vào tần số của sóng điện từ), và đẳng hướng (không biến đổi đối với phép quay), ε và μ không phụ thuộc vào thời gian, phương trình Maxwell trở thành:

Trong môi trường đồng đều (không biến đổi đối với phép tịnh tiến), ε và μ không đổi theo không gian, và có thể được đưa ra ngoài các phép đạo hàm theo không gian.

Trong trường hợp tổng quát, ε và μ có thể là tensor hạng 2 mô tả môi trường lưỡng chiết. Và trong các môi trường tán sắc ε và/hoặc μ phụ thuộc vào tần số ánh sáng (sóng điện từ), những sự phụ thuộc này tuân theo mối liên hệ Kramers-Kronig.

Trong chân không
Chân không là môi trường tuyến tính, đồng đẳng (không biến đổi theo phép quay và phép tịnh tiến), không tán sắc, với các hằng số ε0 và μ0 (hiện tượng phi tuyến trong chân không vẫn tồn tại nhưng chỉ quan sát được khi cường độ ánh sáng vượt qua một ngưỡng rất lớn so với giới hạn tuyến tính trong môi trường vật chất).

Đồng thời trong chân không không tồn tại điện tích cũng như dòng điện, phương trình Maxwell trở thành:

Những phương trình này có nghiệm đơn giản là các hàm sin và cos mô tả sự truyền sóng điện từ trong chân không, vận tốc truyền sóng là:

Cụ thể

Phương trình Maxwell-Gauss
Phương trình Maxwell-Gauss thừa hưởng từ định lý Gauss mô tả liên hệ giữa thông lượng điện trường qua một mặt kín và tổng điện tích chứa trong mặt kín đó:

Phương trình này nói lên rằng: mật độ điện tích là nguồn của điện trường. Nói cách khác, sự hiện diện của điện tích (vế phải) sẽ gây nên một điện trường có điện cảm D thể hiện ở vế trái. Ví dụ: một điện tích điểm q nằm ở gốc tọa độ O. Định luật Coulomb cho biết trường tĩnh điện sinh ra bởi điện tích điểm này tại một điểm M trong không gian. Ta có  với  là vectơ li tâm có độ lớn đơn vị:

Trường tĩnh điện này thỏa mãn phương trình Maxwell-Gauss với mật độ điện tích:

trong đó  là hàm delta Dirac ba chiều.

Bảo toàn thông lượng
Thông lượng của từ trường qua một mặt kín S luôn luôn bằng không:

Điều này chỉ ra sự không tồn tại của đơn cực từ. Tương tự như điện tích điểm cho điện trường trong định luật Gauss, đơn cực từ là nguồn điểm của từ trường và nó luôn bằng không. Trong thực tế, nguồn của từ trường là các thanh nam châm. Một thanh nam châm là một lưỡng cực từ bao gồm cực nam và cực bắc. Khi ta cắt thanh nam châm ra làm hai, ta sẽ thu được hai lưỡng cực từ chứ không phải là hai cực nam và bắc riêng biệt.

Phương trình Maxwell-Faraday

Phương trình Maxwell-Faraday hay Định luật cảm ứng Faraday (còn gọi là Định luật Faraday-Lenz) cho biết mối liên hệ giữa biến thiên từ thông trong diện tích mặt cắt của một vòng kín và điện trường cảm ứng dọc theo vòng đó.

với E là điện trường cảm ứng, ds là một phần tử vô cùng bé của vòng kín và dΦB/dt là biến thiên từ thông.

Phương trình Maxwell-Ampere
.
Phương trình Maxwell-Ampere cho biết sự lan truyền từ trường trong mạch kín với dòng điện đi qua đoạn mạch:

trong đó:

 là từ trường,

 là thành phần vi phân của mạch kín ,

 là dòng điện bao phủ bởi đường cong ,

 là độ từ thẩm của môi trường,

 là đường tích phân theo mạch kín .

Hệ đơn vị CGS

Các phương trình trên được cho trong hệ đo lường quốc tế (viết tắt là SI). Trong hệ  CGS (hệ xentimét-gam-giây), các phương trình trên có dạng sau:

Trong chân không, các phương trình trên trở thành:

Phương trình truyền sóng

Phương trình truyền sóng hay còn gọi là phương trình d'Alembert mô tả sự truyền đi của sóng điện từ trong môi trường.

Điện trường

Bắt đầu từ phương trình:

Trong chân không (với mật độ điện tích bằng không), phương trình Maxwell - Gauss có dạng:

nên phương trình đầu tiên trở thành:

.

Quay sang phương trình Maxwell-Faraday:

Lấy rot hai vế, phương trình trên trở thành:

Theo định luật Schwartz ta có thể đổi thứ tự của đạo hàm theo không gian và đạo hàm theo thời gian (hai biến này hoàn toàn độc lập trong vật lý phi tương đối tính):

Cùng với mật độ điện tích, vectơ mật độ dòng điện trong chân không cũng bằng không , nên phương trình Maxwell-Ampère trở thành:

nên cuối cùng ta thu được một phương trình đạo hàm riêng cấp hai cho vecto cường độ điện trường  với nghiệm có dạng dao động điều hòa:

Trong một số sách, ta có thể thấy phương trình này được viết dưới dạng:

với toán tử .

Đây là phương trình truyền sóng điện từ (thành phần điện trường) trong chân không. Trong dạng 4 chiều, phương trình này đặc biệt gọn:

.

Từ trường

Hoàn toàn tương tự như trên cho từ trường, ta có:

Trong chân không mật độ dòng điện bằng không, phương trình Maxwell-Ampère trở thành:

Phương trình trên trở thành:

Theo định luật Schwartz ta co thể đổi thứ tự của đạo hàm theo không gian và đạo hàm theo thời gian:

Theo định luật Maxwell-Faraday cho chân không ta có:

Thu được:

Đây là phương trình truyền sóng điện từ (thành phần từ trường) trong chân không.

Xem thêm
 Phương trình truyền sóng
 Đơn cực từ
 Vectơ Poynting

Tham khảo

Điện từ học
Điện từ trường
Sóng điện từ
Điện động lực học
Khái niệm vật lý
Phương trình vi phân riêng


title: Jalgaon

text:
Jalgaon là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Jalgaon thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Jalgaon có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 184 mét (603 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jalgaon có dân số 368.579 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Jalgaon có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Jalgaon, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: 2182 Semirot

text:
2182 Semirot là một tiểu hành tinh được phát hiện tại ở Đài thiên văn Goethe Link gần Brooklyn, Indiana bởi Chương trình tiểu hành tinh Indiana.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1953


title: Euxema

text:
Euxema là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1885 bởi Baly.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Euxema elgonata Pic, 1934
 Euxema insignis Baly, 1885

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleiini


title: Vorau

text:
Vorau là một đô thị thuộc huyện Hartberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 4,71 km², dân số thời điểm năm 2005 là 1422 người.

Tham khảo


title: 166 Rhodope

text:
Rhodope  (định danh hành tinh vi hình: 166 Rhodope) là một tiểu hành tinh rất tối ở vành đai chính. Nó thuộc nhóm tiểu hành tinh họ Adeona.

Ngày 15 tháng 08 năm 1876, nhà thiên văn học người Mỹ gốc Đức Christian H. F. Peters phát hiện tiểu hành tinh Rhodope khi ông thực hiện quan sát tại Đài quan sát Litchfield thuộc Đại học Hamilton ở Clinton, New York, Hoa Kỳ và được đặt theo tên Rhodope, hoàng hậu trong thần thoại Hy Lạp, người đã biến thành một ngọn núi.

Chú thích

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Asteroid Lightcurve Database (LCDB), query form (info )
 Dictionary of Minor Planet Names, Google books
 Asteroids and comets rotation curves, CdR – Observatoire de Genève, Raoul Behrend
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (1)-(5000) – Minor Planet Center

Rhodope
18760815
Rhodope
Tiểu hành tinh kiểu GC: (Tholen)
Tiểu hành tinh kiểu Xe (SMASS)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Saint-Étienne-sur-Suippe

text:
Saint-Étienne-sur-Suippe  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 71 mét trên mực nước biển.
Sông Suippe tạo thành một phần ranh giới phía đông, sau đó chảy theo hướng tây qua thị trấn, tạo thành rnah giới phía tây xã Saint-Étienne-Suippe.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintetiennesursuippe


title: Hexatoma brevipila

text:
Hexatoma brevipila là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Dicranomyia dibelone

text:
Dicranomyia dibelone là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Macrostemum multifarium

text:
Macrostemum multifarium là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Macrostemum


title: Mazowieckie

text:
Mazowieckie là một tỉnh của Ba Lan. Tỉnh lỵ là Warszawa. Tỉnh có diện tích 35.597,8 ki-lô-mét vuông, dân số thời điểm giữa năm 2004 là 5.139.545 người.

Các thành phố thị xã
Tỉnh có thành phố và thị xã. Bản sau đây sắp xếp theo thứ tự dân số giảm dần (số liệu dân số thời điểm năm 2006)):
{{Multi-column numbered list|1|
 Warsaw (1.700.536)
 Radom (226.372)
 Płock (127.307)
 Siedlce (77.047)
 Pruszków (61.789)
 Ostrołęka (53.982)
 Legionowo (50.698)
 Ciechanów (45.902)
 Otwock (43.247)
 Żyrardów (41.161)
 Sochaczew (37.925)
 Mińsk Mazowiecki (37.808)
 Piaseczno (37.508)
 Wołomin (36.711)
 Mława (29.702)
 Nowy Dwór Mazowiecki (27.545)
 Grodzisk Mazowiecki (27.055)
 Wyszków (27.010)
 Ząbki (24.422)
 Marki (23.376)
 Piastów (23.273)
 Ostrów Mazowiecka (22.560)
 Płońsk (22.233)
 Pionki (19.788)
 Pułtusk (19.229)
 Gostynin (19.119)
 Sierpc (18.791)
 Sulejówek (18.676)
 Kozienice (18.541)
|29|
 Sokołów Podlaski (18.419)
 Józefów (18.353)
 Kobyłka (17.897)
 Zielonka (17.180)
 Przasnysz (17.069)
 Konstancin-Jeziorna (16.579)
 Garwolin (16.072)
 Łomianki (15.744)
 Milanówek (15.660)
 [[Grójec]] (14.990)
<li> [[Węgrów]] (12.606)
<li> [[Błonie]] (12.259)
<li> [[Szydłowiec]] (12.030)
<li> [[Brwinów]] (11.968)
<li> [[Góra Kalwaria]] (11.130)
<li> [[Warka]] (11.028)
<li> [[Karczew]] (10.396)
<li> [[Maków Mazowiecki]] (9.880)
<li> [[Żuromin]] (8.647)
<li> [[Ożarów Mazowiecki]] (8.237)
<li> [[Zwoleń]] (8.176)
<li> [[Radzymin]] (7.864)
<li> [[Nasielsk]] (7.364)
<li> [[Białobrzegi]] (7.320)
<li> [[Tłuszcz]] (7.283)
<li> [[Łosice]] (7.252)
<li> [[Łochów]] (6.452)
<li> [[Przysucha]] (6.245)
|28|
<li> [[Mszczonów]] (6.231)
<li> [[Lipsko]] (5.826)
<li> [[Iłża]] (5.165)
<li> [[Łaskarzew]] (4.908)
<li> [[Raciąż]] (4.752)
<li> [[Pilawa]] (4.196)
<li> [[Gąbin]] (4.137)
<li> [[Żelechów]] (4.016)
<li> [[Skaryszew]] (3.989)
<li> [[Tarczyn]] (3.886)
<li> [[Nowe Miasto nad Pilicą]] (3.832)
<li> [[Podkowa Leśna]] (3.824)
<li> [[Serock]] (3.721)
<li> [[Halinów]] (3.369)
<li> [[Zakroczym]] (3.367)
<li> [[Glinojeck]] (3.052)
<li> [[Myszyniec]] (3.014)
<li> [[Drobin]] (2.980)
<li> [[Kałuszyn]] (2.905)
<li> [[Chorzele]] (2.783)
<li> [[Wyszogród]] (2.772)
<li> [[Różan]] (2.661)
<li> [[Mogielnica]] (2.461)
<li> [[Kosów Lacki]] (2.135)
<li> [[Bieżuń]] (1.874)
<li> [[Brok]] (1.859)
<li> [[Mordy]] (1.840)
<li> [[Wyśmierzyce]] (889)
}}

Tham khảo
{{tham khảo}}
{{Tỉnh Ba Lan}}
{{thể loại Commons|Masovian Voivodeship}}

[[Thể loại:Tỉnh của Ba Lan]]


title: Valle-di-Rostino

text:
Valle-di-Rostino  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 15,6 km², dân số năm 1999 là 83 người. Khu vực này có độ cao trung bình 600 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse

Tham khảo

Valledirostino


title: Lakhna

text:
Lakhna là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Etawah thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Lakhna có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 143 mét (469 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Lakhna có dân số 10.452 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Lakhna có tỷ lệ 69% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Lakhna, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Dendrobates viridis

text:
Dendrobates viridis (tên tiếng Anh: Green Poison Frog) là một loài ếch thuộc họ Dendrobatidae.
Đây là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Bolívar, W. & Castro, F. 2004. Dendrobates viridis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Dendrobates
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật đặc hữu Colombia


title: Stomphastis cardamitis

text:
Stomphastis cardamitis là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi và Namibia.

Ấu trùng ăn Croton subgratissimus. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Stomphastis


title: Xuân Thủy (định hướng)

text:
Xuân Thủy có thể là:

Địa danh
 Xã Xuân Thủy, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình.
 Xã Xuân Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.
 Xã Xuân Thủy, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.
 Xã Xuân Thủy, huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ.
 Huyện cũ Xuân Thủy thuộc tỉnh Nam Hà (1965-1975) và (1991-1996) rồi thuộc tỉnh Hà Nam Ninh (1975-1991), sau được chia thành 2 huyện: Xuân Trường và Giao Thủy thuộc tỉnh Nam Định.
 Vườn quốc gia Xuân Thủy tại tỉnh Nam Định.

Nhân danh
 Xuân Thủy, tên thật Nguyễn Trọng Nhâm, nhà chính trị, cố Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam.


title: Nhà Bàng

text:
Nhà Bàng là một phường thuộc thị xã Tịnh Biên, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý
Phường Nhà Bàng nằm ở trung tâm thị xã Tịnh Biên, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các phường Nhơn Hưng và Thới Sơn
Phía tây giáp phường An Phú
Phía nam giáp phường Thới Sơn
Phía bắc giáp phường Nhơn Hưng.

Phường Nhà Bàng có diện tích 6,09 km², dân số năm 2022 là 24.245 người, mật độ dân số đạt 3.981 người/km².

Hành chính
Phường Nhà Bàng được chia thành 5 khóm: Hòa Hưng, Hòa Thuận, Sơn Đông, Thới Hòa, Trà Sư.

Lịch sử
Trước đây, Nhà Bàng là một thị trấn thuộc huyện Tịnh Biên.

Thị trấn Nhà Bàng được thành lập vào ngày 10 tháng 5 năm 1986 theo Quyết định 56-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng trên cơ sở điều chỉnh 227,5 ha diện tích tự nhiên, 4.673 người của xã Thới Sơn và 311,5 ha diện tích tự nhiên, 2.548 người của xã Nhơn Hưng. Lúc bấy giờ, thị trấn này là huyện lỵ của huyện Tịnh Biên.

Ngày 19 tháng 4 năm 2012, huyện lỵ của huyện Tịnh Biên được dời từ thị trấn Nhà Bàng về thị trấn Tịnh Biên.

Ngày 13 tháng 2 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 721/NQ-UBTVQH15 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 10 tháng 4 năm 2023). Theo đó, thành lập thị xã Tịnh Biên và thành lập phường Nhà Bàng thuộc thị xã Tịnh Biên trên cơ sở toàn bộ 6,09 km² diện tích tự nhiên, 24.245 người của thị trấn Nhà Bàng.

Giáo dục
Một số cơ sở giáo dục trên địa bàn phường:
Trường THCS Lê Hồng Phong
Trường THPT Tịnh Biên.

Giao thông
Các tuyến đường chính trên địa bàn phường:
Đường Bàu Mướp
Đường Nguyễn Sinh Sắc.

Di tích
 Miễu Bà Chúa Xứ Bàu Mướp tọa lạc tại khóm Sơn Đông, phường Nhà Bàng, thờ Thánh Mẫu Tiên Nương. Năm 2012, ngôi miễu được công nhận là di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh cấp tỉnh.

Hình ảnh

Chú thích


title: Periscepta

text:
Periscepta là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Periscepta butleri Swinhoe, 1892
 Periscepta polysticta Butler, 1875

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Periscepta at funet.fi

Agaristinae


title: Perdita festiva

text:
Perdita festiva là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1958.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1958


title: 10964 Degraaff

text:
10964 Degraaff (3216 T-1) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được đặt tên cho Willem de Graaff, một giáo sư và nhà nghiên cứu thiên văn người Hà Lan.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1971


title: Synanthedon platyuriformis

text:
Synanthedon platyuriformis là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được biết đến ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Synanthedon


title: Acanthodica splendens

text:
Acanthodica splendens là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở Panama và Ecuador.

Chú thích

Acanthodica


title: Tetrigus cristatus

text:
Tetrigus cristatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1951.

Chú thích

Tham khảo

Tetrigus


title: Buccinaria urania

text:
Buccinaria urania là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo
 Bouchet P. & Sysoev A. (1997) Revision of the Recent species of Buccinaria (Gastropoda: Conoidea), a genus of deep-water turrids of Tethyan origin. Venus, Japanese Journal of Malacology, 56:93-119

Liên kết ngoài

Buccinaria


title: Mixco

text:
Mixco là một đô thị trong bộ Guatemala của Guatemala.
Nằm bên cạnh đô thị thành phố chính của Guatemala, qua thời gian nó đã trở thành một phần của vùng đô thị thành phố Guatemala. Phần lớn Mixco là tách ra từ thành phố bởi các hẻm núi, mà nhiều cầu đã được bắc qua. Ciudad San Cristóbal, một trong những thành phố lớn nhất của Guatemala, nằm ở khu tự quản này. Đây là thành phố lớn thứ ba ở Guatemala, sau Thành phố Guatemala và Villa Nueva, với dân số 688.124 người.
Deportivo Mixco là câu lạc bộ bóng đá chơi tại bộ phận thứ hai của Guatemala. Họ đã chơi trò chơi nhà của họ tại các địa điểm khác nhau, kể từ khi họ có kế hoạch xây dựng sân Estadio de La Tierra de Campeones
.

Tham khảo

Khu dân cư ở Guatemala


title: Thường Đức

text:
Thường Đức (tiếng Trung: 常德市 bính âm: Chángdé Shì, Hán-Việt: Thường Đức thị) là một địa cấp thị của tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc. Thường Đức có diện tích 18189,8 km2, dân số năm 2004 là 6,01 triệu người, trong đó dân thành thị là 460.000 người.

Các đơn vị hành chính

Tham khảo


title: L'Isle-Bouzon

text:
L'Isle-Bouzon  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gers

Tham khảo

Islebouzon


title: Thalassocyon bonus

text:
Thalassocyon bonus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ficidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

B


title: 47 TCN

text:
Năm 47 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 47 TCN


title: Dạng Tỵ

text:
Huyện tự trị dân tộc Di Dạng Tỵ (漾濞彝族自治县; bính âm: Yàngbì yízú Zìzhìxiàn) là một đơn vị hành chính trực thuộc châu tự trị dân tộc Di Đại Lý ở miền nam tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Tại Việt Nam, người Di có tên gọi là Lô Lô

Trấn
 Thương Sơn Tây (苍山西镇)

Hương
 Mạch Địa (脉地乡)
 Song Giản (双涧乡)
 Phú Hằng (富恒乡)
 Thái Bình (太平乡)
 Bình Pha (平坡乡)
 Thuận Tỵ (顺濞乡)
 Ngõa Hán (瓦厂乡)
 Long Đàm (龙潭乡)
 Kê Nhai (鸡街乡)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin huyện Dạng Tỵ

Đại Lý
Đơn vị cấp huyện Vân Nam


title: Artigisa melanephele

text:
Artigisa melanephele là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Úc và New Zealand.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1914
M


title: Campertogno

text:
Campertogno là một đô thị ở tỉnh Vercelli trong vùng Piedmont thuộc Ý, có cự ly khoảng 90 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 60 km về phía tây bắc của Vercelli. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 226 người và diện tích là 34,0 km².

Campertogno giáp các đô thị: Boccioleto, Mollia, Piode, Rassa, Riva Valdobbia, và Scopello.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Vercelli
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Cán cân tài trợ chính thức

text:
Cán cân tài trợ chính thức (official reserve account) ghi lại những giao dịch quốc tế do các tổ chức của nhà nước thực hiện để điều chỉnh những giao dịch khác được ghi trong cán cân thanh toán quốc tế.

Thành phần
Thay đổi dự trữ ngoại hối của quốc gia
Tín dụng với IMF và các ngân hàng trung ương khác.
Thay đổi dự trữ của các ngân hàng trung ương khác bằng đồng tiền của quốc gia lập cán cân thanh toán.

Vai trò
Đóng vai trò quan trọng để làm công cụ giúp phân tích các giao dịch tự định (autonomous transactions) với các giao dịch hỗ trợ (accommodating transactions)

Liên kết

Xem thêm
Cán cân thanh toán quốc tế

Tham khảo

Tài chính quốc tế


title: Cardiorhinus cuneatus

text:
Cardiorhinus cuneatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Cardiorhinus


title: 3548 Eurybates

text:
3548 Eurybates là một tiểu hành tinh Trojan Sao Mộc có quỹ đạo  Điểm Lagrange thuộc hệ Mặt trời-Sao Mộc, ở "Trại Hy Lạp". Nó được đặt theo tên anh hùng Eurybates Hy Lạp cổ đại. Nó được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ngày 19 tháng 9 năm 1973 ở Palomar, California ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets
 Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Pleurotus australis

text:
Pleurotus australis, là một loài nấm Agaricales bản địa Australia và New Zealand. Nó mọc trên gỗ mục. Dù về mặt hình thái học tương tự với một số nấm Pleurotus khác, nó đã chứng tỏ là một loài riêng biệt không thể lai tạo.

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Biological Species in Pleurotus: ISG XIV. Pleurotus australis  at University of Tennessee-Knoxville Mycology Lab

Pleurotus
Nấm ăn
Nấm New Zealand
Nấm được mô tả năm 1891


title: Hội đồng Liên minh châu Âu

text:
Hội đồng Liên minh châu Âu hay Hội đồng Bộ trưởng là cơ quan ra quyền quyết định trong Liên minh châu Âu (EU). Trong các cơ quan quan trọng của Liên minh châu Âu thì đây là một trong hai cơ quan lập pháp quyền lực nhất, cơ quan còn lại là Nghị viện châu Âu.

Hội đồng bao gồm 27 bộ trưởng các quốc gia (mỗi quốc gia một bộ trưởng). Tuy nhiên, số lượng thành viên chính xác còn phụ thuộc vào các vấn đề được bàn thảo. Bộ luật của Liên minh châu Âu hạt chế trong một vài vùng chính sách đặc biệt, tuy nhiên nó có thẩm quyền cao hơn luật quốc gia. Khi Hội đồng hoạt động trên bình diện siêu quốc gia và đa chính phủ, trong một vài vấn đề Hội đồng có quyền cao hơn Nghị viện châu Âu và chỉ cần ý kiến phê chuẩn của cơ quan Nghị viện. Trong một vài vấn đề, Hội đồng sử dụng thủ tục đồng quyết, trong đó hai cơ quan ngang hàng nhau về quyền lực.

Hội đồng Liên minh châu Âu không có chủ tịch duy nhất mà vị trí chủ tịch được thay luân phiên giữa thành viên các nước 6 tháng một lần và bộ trưởng được bầu phải lên chương trình nghị sự cho Hội đồng. Một vị trí quan trọng nữa trong Hội đồng Liên minh châu Âu là tổng thư ký, người đại diện cho cho chính sách ngoại giao của Liên minh châu Âu.

Hội đồng Bộ trưởng đưa ra quyết định dựa trên sự đồng ý của ít nhất 55% quốc gia thành viên, chiếm 65% tổng dân số của EU. Tuy nhiên, những vấn đề liên quan đến đối ngoại vẫn áp dụng phương pháp đồng thuận

Tham khảo

Hội đồng Liên minh châu Âu
Tổ chức liên chính phủ
§