title: Tông phái Đạo giáo Trung Quốc

text:
Trong Tam giáo thì Nho giáo (儒教) và Đạo giáo (道教) là hai hệ thống tín ngưỡng/tôn giáo bản địa của Trung Quốc; còn Phật giáo là một tôn giáo du nhập từ Ấn Độ. Riêng về Đạo giáo, chính tư tưởng Hoàng Lão (Hoàng Đế 黃帝 - Lão Tử 老子) hay tư tưởng Đạo gia, huyền học (), và khát vọng trường sinh bất tử đã dẫn đến sự hình thành tôn giáo này.

Trong Đạo giáo, có nhiều tông phái; mỗi tông phái có sự hình thành, cơ cấu và hoạt động, ảnh hưởng đối với triều đình và quần chúng khác nhau. Có ba giáo phái tiêu biểu, xuất hiện vào thời kỳ ban đầu của Đạo giáo, đó là: Ngũ Đấu Mễ Đạo (五斗米道), Thái Bình Đạo (太平道), và Bạch Gia Đạo (帛家道).

Khái lược
Đạo giáo Trung Quốc có nhiều tông phái (tức giáo phái). Thuật ngữ tông (宗) và phái (派) đồng nghĩa nhau và Đạo giáo hay dùng lẫn lộn phái và tông để đặt tên. Người Tây phương thường dùng chữ sect để dịch chữ phái và chữ school để dịch chữ tông. Thực tế, tuy tông và phái đồng nghĩa nhau, nhưng Phật giáo có xu hướng dùng chữ tông và Đạo giáo có xu hướng dùng chữ phái. Trong vài chục tông phái của Đạo giáo Trung Quốc, ngoài thuật ngữ tông và phái, thuật ngữ đạo và giáo cũng được dùng. Nhưng các thuật ngữ này được dùng không theo quy tắc nào cả và cũng không hề có sự so sánh về quy mô lớn nhỏ giữa các thuật ngữ ấy. Ở đây dùng thuật ngữ "giáo phái" là một thuật ngữ phổ thông, có thể dùng cho một tôn giáo bất kỳ.

Giáo phái đầu tiên là Ngũ Đấu Mễ Đạo (五斗米道), xuất hiện vào đời Đông Hán (東漢, 25-220), triều vua Thuận Đế (順帝, 126-144), có thể nói đây là giáo phái sơ khởi của các tông phái Đạo gia sau này. Sau đó, giữa những năm Kiến Ninh (建寧) và Hi Bình (熹平, 168-177) dưới triều Hán Linh Đế (漢靈帝, 168-189), Thái Bình Đạo (太平道) được hình thành. Cho đến đời Đông Tấn (東晉, 317-420) và Nam Bắc Triều (南北朝, 420-589), có thêm nhiều giáo phái xuất hiện như Thượng Thanh Phái (上清派), Linh Bảo Phái (靈寶派), Lâu Quán (樓觀), v.v... Đến đời Nam Tống (南宋, 1127-1279) và đời Kim (金, 1115-1234), phía Bắc xuất hiện Toàn Chân Đạo (全真道), Chân Đại Đạo (真大道), Thái Nhất Đạo (太一道), v.v... và phía Nam xuất hiện Thiên Tâm Phái (天心派), Thần Tiêu Phái (神霄派), Thanh Vi Phái (清微派), Đông Hoa Phái (東華派), Tịnh Minh Đạo (靜明道), v.v... Đó là giai đoạn phát triển cực thịnh của Đạo giáo.

Tổng Quan Sự Hình Thành

Trong lịch sử phát triển của Đạo giáo, người ta thấy rằng tùy theo sự biến thiên của xã hội mà nhiều giáo phái suy vong, thì lại có tân giáo phái ra đời. Có khi do hoàn cảnh xã hội, một giáo phái nhỏ sáp nhập với một giáo phái khác, hoặc một giáo phái lớn bị phân hoá thành chi phái nhỏ hơn. Đó là hiện tượng hưng (興) - suy (衰) - phân (分) - hợp (合) trong lịch sử phát triển khoảng 2000 năm của Đạo giáo Trung Quốc. Thí dụ:

Ngũ Đấu Mễ Đạo đã trải qua hai cuộc cải cách do đạo sĩ Khấu Khiêm Chi (寇謙之, Bắc Ngụy) và đạo sĩ Lục Tu Tĩnh (陸修靜, Tống Nam Triều) tiến hành. Khấu Khiêm Chi cải cách Ngũ Đấu Mễ Đạo (tức Thiên Sư Đạo) ở phương bắc nên nhánh này gọi là Bắc Thiên Sư Đạo, còn Lục Tu Tĩnh cải cách Ngũ Đấu Mễ Đạo ở phương nam nên nhánh này gọi là Nam Thiên Sư Đạo. Đến đời Tùy thì Nam và Bắc Thiên Sư Đạo hợp nhất làm một. Khoảng đời Đường sử sách không chép rõ diễn biến của Thiên Sư Đạo. Sau đời Đường, cháu của Trương Lăng (tương truyền là Trương Thịnh (張盛), con thứ tư của Trương Lỗ) tiếp tục truyền giáo tại Long Hổ Sơn ở Giang Tây. Núi này dần trở thành một trung tâm truyền bá Thiên Sư Đạo và giáo phái mang tên mới là Long Hổ Tông (龍虎宗) theo tên của nơi truyền đạo là Long Hổ Sơn, cũng gọi là Long Hổ Sơn Thiên Sư Đạo.
Thượng Thanh Phái đến đời Đào Hoằng Cảnh (陶弘景) thì lấy Mao Sơn làm trung tâm truyền đạo, nên gọi là Mao Sơn Tông (茅山宗).
Lý Gia Đạo từ đời Đông Tấn về sau thì nhập vào Thiên Sư Đạo.
Linh Bảo Phái đến đời Bắc Tống thì phân hoá thành Đông Hoa Phái; đến đời Nguyên thì nhập vào Chính Nhất Đạo.
Lâu Quán Đạo suy thoái vào đời Nguyên, được Toàn Chân Đạo khôi phục, nên nhập vào Toàn Chân. v.v...

Cho dù do những điều kiện chủ quan và khách quan dị biệt như thế nào, thì các giáo phái có một đặc điểm chung là: xuất hiện vào những thời kỳ mà xã hội bị phân hóa, nảy sinh nhiều mâu thuẫn, và nhân dân lầm than khốn khổ. Thí dụ như:
Ngũ Đấu Mễ Đạo (五斗米道) và Thái Bình Đạo (太平道) xuất hiện vào cuối đời Đông Hán lúc mà tình hình chính trị tối tăm mục nát, khủng hoảng kinh tế nặng nề.
Thượng Thanh Phái (上清派) và Linh Bảo Phái (靈寶派) xuất hiện vào đời Đông Tấn bị suy yếu do các nước phân tranh.
Các giáo phái phương Bắc (như Toàn Chân Đạo 全真道, Chân Đại Đạo 真大道, Thái Nhất Đạo 太一道,...) và các giáo phái phù lục phương Nam (như Thiên Tâm Phái 天心派, Thần Tiêu Phái 神霄派, Thanh Vi Phái 清微派, Đông Hoa Phái 東華派,...) xuất hiện vào đời Bắc Tống (北宋, 960-1127) là thời hai vua Huy Tông (徽宗) và Khâm Tông (欽宗) bị giặc bắt giữ, và đời Nam Tống (南宋, 1127-1279) là một thời kỳ loạn lạc liên miên.
Với hoàn cảnh xã hội tao loạn điêu linh trong cơn binh lửa như vậy, các giáo phái đã ra đời như một điểm tựa tâm linh cho quần chúng vốn dĩ quá ngao ngán trước thế cuộc và băn khoăn đau xót về thân phận phù du của kiếp người.

Cách đặt tên

Lấy tên của bộ tổ kinh

Người sáng lập các giáo phái có nhiều cách để thu hút quần chúng. Ngay từ thuở đầu tiên, các giáo chủ đều lấy kinh điển (tương truyền do thần tiên giáng cơ bút, còn gọi là tổ kinh - 祖經) để thu hút quần chúng:
Khi Thái Bình Đạo (太平道) được sáng lập, người ta bảo nhau rằng Trương Giác (張角) được thần tiên trao cho bộ kinh 170 quyển nơi suối Khúc Dương (曲陽). Đó là bộ Thái Bình Thanh Lĩnh Thư (太平青領書) tức là Thái Bình Kinh (太平經).
Khi Ngũ Đấu Mễ Đạo (五斗米道) xuất hiện, người ta tuyên truyền rằng nơi Hạc Minh Sơn (鶴鳴山) Thái Thượng Lão Quân (太上老君) đích thân truyền đạo Chính Nhất Minh Uy (正一盟威) cho Trương Lăng (張陵). Ngũ Đấu Mễ Đạo cũng gọi là Chính Nhất Đạo và Thiên Sư Đạo.
Thượng Thanh Phái (上清派) khi thành lập, họ tuyên truyền rằng Ngụy Phu Nhân (魏夫人) (tức Ngụy Hoa Tồn 魏華存) và chư tiên đã truyền cho Dương Hi (楊羲) và Hứa Mật (許謐) bộ Thượng Thanh Chân Kinh (上清真經).
Linh Bảo Phái (靈寶派) thì nói rằng giáo chủ Cát Sào Phủ (葛巢甫, cháu họ của Cát Hồng) đã có được bộ Linh Bảo Kinh (靈寶經) mà xưa kia Nguyên Thủy Thiên Tôn (元始天尊) đã truyền cho Cát Huyền (葛玄).

Những truyền tụng đại loại như vậy thì rất nhiều, nhưng điều này cho thấy việc đặt tên cho giáo phái dựa trên cơ sở ban đầu là tên của tổ kinh (tương truyền do thần tiên giáng cơ bút dạy cho vị đạo sĩ sáng lập giáo phái). Thí dụ như:
Trương Giác (張角) căn cứ vào bộ Thái Bình Kinh (太平經) mà đặt tên giáo phái mình là Thái Bình Đạo (太平道).
Trương Lăng (張陵) căn cứ vào bộ Chính Nhất Minh Uy (正一盟威) mà đặt tên giáo phái là Chính Nhất Đạo (正一道; Ngũ Đấu Mễ Đạo 五斗米道 và Thiên Sư Đạo 天師道 là tên gọi bình dân của Chính Nhất Đạo).
Dương Hi (楊羲) và Hứa Mật (許謐) căn cứ bộ Thượng Thanh Đại Đỗng Chân Kinh (上清大洞真經) mà đặt tên phái mình là Thượng Thanh Phái (上清派).
Cát Sào Phủ (葛巢甫) căn cứ bộ Linh Bảo Kinh (靈寶經) mà đặt tên phái mình là Linh Bảo Phái (靈寶派).
Đạo sĩ Nhiêu Động Thiên (饒洞天; đời Bắc Tống) mộng thấy Thần Tiên mách bảo bèn lên núi Hoa Cái (華蓋) khai quật một hộp bằng vàng chứa bộ Thiên Tâm Kinh Chính Pháp (心經正法), từ đó lập giáo phái và đặt tên là Thiên Tâm Phái (天心派).
Các đạo sĩ Vương Văn Khanh (王文卿) và Lâm Linh Tố (林靈素, cuối đời Bắc Tống) được Uông Quân Hỏa Sư (汪君火師) truyền cho Phi Thần Yết Đế Đạo (飛神謁帝道) và Triệu Thăng (趙升, đệ tử của Trương Lăng) truyền cho bộ Thần Tiêu Thiên Đàn Ngọc Thư (神霄天壇玉書) nên đặt tên giáo phái là Thần Tiêu Phái (神霄派).
Đạo sĩ Lưu Đức Nhân (劉德仁, đầu đời Kim) được Lão Tử giáng bút dạy cho yếu lĩnh của bộ Đạo Đức Kinh nên lập Đại Đạo Giáo (大道教), sau đổi thành Chân Đại Đạo (真大道).

Lấy khẩu quyết luyện đan

Tiêu biểu nhất là Toàn Chân Đạo 全真道 và Thái Nhất Đạo 太一道. Đời Kim, Vương Trung Phu 王中孚 (tự là Duẫn Khanh 允卿) gặp tiên Lã Động Tân 呂洞賓 tại trấn Cam Hà 甘河, được Lã Tổ truyền cho khẩu quyết luyện đan là Toàn chân 全真. Ý nói bảo toàn tam bảo (toàn tinh 全精, toàn khí 全氣, toàn thần 全神) hội tụ trung cung 中宮, kim đan thành tựu. Vương Trung Phu bỏ Nho theo Đạo, tu luyện tại núi Chung Nam [終南], đổi tên là Vương Triết (chữ Triết gồm 3 chữ Cát 吉), tự là Tri Minh [知明], hiệu là Trùng Dương Tử 重陽子 (người đời hay gọi là Vương Trùng Dương [王重陽]). Từ khẩu quyết luyện đan, Vương Trùng Dương chọn tên của giáo phái là Toàn Chân Đạo.

Đầu đời Kim, đạo sĩ Tiêu Bão Trân [蕭抱珍] xưng là được thần tiên truyền cho Thái Nhất Tam Nguyên Pháp Lục [太一三元法籙], cho nên sáng lập giáo phái là Thái Nhất Đạo [太一道] hoặc Thái Nhất Giáo [太一教], chuyên về Phù lục [符籙].

Lấy tên của tổ sư

Trường hợp này có Đông Hoa Phái (東華派), Tử Dương Phái (紫陽派) và Bạch Gia Đạo (帛家道).

Đông Hoa Phái do Ninh Toàn Chân (寧全真) sáng lập. Đông Hoa là Đông Hoa Thiếu Quân (東華少君, tức Vương Huyền Phủ 王玄甫), đệ tử của Thái Thượng Lão Quân.
Tử Dương Phái (紫陽派) thuộc Toàn Chân Đạo Nam Tông (全真道南宗), thờ Trương Tử Dương (張紫陽, tức Trương Bá Đoan 張伯端) làm tổ sư.
Bạch Gia Đạo (帛家道) xuất hiện đời Ngụy - Tấn, lấy tên của vị sáng lập là Bạch Hòa (帛和) làm tên của giáo phái.
Lý Gia Đạo (李家道) xuất hiện đời Ngụy - Tấn, lấy tên của tổ sư là Lý Bát Bách (李八百) (cũng gọi Lý Bát Bá 李八伯) làm tên của giáo phái.

Lấy tên của khu vực địa lý

Một số giáo phái lấy một địa danh làm tên (có thể là nguyên quán của tổ sư hoặc khu vực phát khởi giáo phái) thí dụ như: Lâu Quán Đạo 樓觀道, Long Hổ Tông 龍虎宗, Mao Sơn Tông 茅山宗, Các Tạo Tông 閣皂宗 (Cáp Tạo Tông 閤皂宗), Long Môn Phái 龍門派.

Lâu Quán 樓觀 thuộc huyện Chu Chí 周至 tỉnh Thiểm Tây 陝西, tương truyền là nguyên quán của quan lệnh Doãn Hỉ 尹喜. Vì thờ Doãn Hỉ làm tổ sư nên giáo phái lấy tên là Lâu Quán Đạo.

Mao Sơn Tông 茅山宗 lấy [Mao Sơn]] (núi cỏ mao) làm tổ đình. Mao Sơn có tên xưa là Cú Khúc Sơn 句曲山, Địa Phế Sơn 地肺山, Cương Sơn 岡山, Kỷ Sơn 己山. Mao Sơn thuộc hàng động thiên phúc địa rất nổi tiếng, nằm ở giữa hai huyện Kim Đàn 金壇 và Cú Dung 句容 của tỉnh Giang Tô. Mao Sơn Tông kế thừa Thượng Thanh Phái 上清派. Đào Hoằng Cảnh 陶弘景 là tổ sư đời thứ 9 của Thượng Thanh Phái (vốn không chú trọng phù lục). Sau khi quy ẩn 10 năm tại Mao Sơn, ông sáng lập Mao Sơn Tông (coi trọng phù lục), lấy tên núi làm tên giáo phái.

Long Hổ Tông 龍虎宗 là một giáo phái phù lục, do con cháu của Trương Đạo Lăng 張道陵 là Trương Thịnh lấy núi Long Hổ 龍虎 làm trung tâm truyền đạo. Long Hổ Sơn cũng thuộc hàng động thiên phúc địa, có tên gốc là Vân Cẩm Sơn 雲錦山, nằm phía Tây Nam của huyện Quý Khê 貴溪 tỉnh Giang Tây.

Các Tạo Tông 閣皂宗 (cũng gọi Cáp Tạo Tông 閤皂宗) chuyên về phù lục, là giáo phái phát triển từ Linh Bảo Phái. Các Tạo Tông hình thành vào đời Bắc Tống, tổ đình là Sùng Chân Vạn Thọ Cung 崇真萬壽宮 trên núi Các Tạo 閣皂 (tức Cáp Tạo 閤皂), nằm phía Đông Nam của huyện Thanh Giang 清江 tỉnh Giang Tây. Do đó giáo phái lấy tên là Các Tạo Tông 閣皂宗.

Long Môn Phái 龍門派 phát triển từ Toàn Chân Đạo. Vào đời Minh -  Thanh, Toàn Chân Giáo suy yếu, nên Triệu Đạo Kiên 趙道堅 (một đệ tử của Khưu Xứ Cơ 邱處機) sáng lập Long Môn Phái, và thờ Khưu Xứ Cơ làm tổ sư. Long Môn là tên núi (nơi Khưu Xứ Cơ tu luyện), tọa lạc ở huyện Lũng 隴 tỉnh Thiểm Tây Trung Quốc.

Tên gọi các giáo phái

Số lượng các giáo phái rất nhiều, do bởi quá trình hưng-suy-phân-hợp. Người ta có thể kể ra một số giáo phái lớn thôi. Sau đây là 38 giáo phái, phân biệt theo tên gọi (gồm 14 đạo, 16 phái, 7 tông, 1 giáo):

14 giáo phái tên gọi có chữ Đạo

1. Ngũ Đấu Mễ Đạo 五斗米道

2. Bạch Gia Đạo 帛家道

3. Thái Bình Đạo 太平道

4. Chính Nhất Đạo 正一道

5. Lâu Quán Đạo 樓觀道

6. Lý Gia Đạo 李家道

7. Nam Thiên Sư Đạo 南天師道

8. Chân Đại Đạo 真大道

9. Bắc Thiên Sư Đạo 北天師道

10. Nội Đan Đạo 內丹道

11. Ngoại Đan Đạo 外丹道

12. Thái Nhất Đạo 太一道

13. Toàn Chân Đạo 全真道

14. Tịnh Minh Đạo 淨明道

16 giáo phái tên gọi có chữ Phái

1. Diên Hống Phái 鉛汞派

2. Du Sơn Phái 游山派

3. Đan Đỉnh Phái 丹鼎派

4. Đông Hoa Phái 東華派

5. Kim Sa Phái 金砂派

6. Linh Bảo Phái 靈寶派

7. Long Môn Phái 龍門派

8. Nam Vô Phái 南無派

9. Ngộ Tiên Phái 遇仙派

10. Phù Lục Phái 符籙派

11. Thanh Vi Phái 清微派

12. Thần Tiêu Phái 神霄派

13. Thiên Tâm Phái 天心派

14. Thượng Thanh Phái 派上清

15. Tử Dương Phái 紫陽派

16. Tùy Sơn Phái 隨山派

7 giáo phái tên gọi có chữ Tông

1Bắc Tông 北宗

2. Các Tạo Tông 閣皂宗

3. Kim Đan Phái Nam Tông 金丹派南宗

4. Long Hổ Tông 龍虎宗

5. Mao Sơn Tông 茅山宗

6. Nam Bắc Tông 南北宗

7. Nam Tông 南宗

1 giáo phái tên gọi có chữ Giáo

1. Huyền Giáo 玄教

Đặc điểm của các giáo phái
Cho dù các giáo phái đã phát khởi thế nào, tên gọi dị biệt ra sao, nhưng tất cả đều giống nhau ở tín ngưỡng cơ bản và mục đích tu luyện. Tín ngưỡng cơ bản của họ là Đạo (theo quan niệm của Lão Tử) và mục đích tu luyện là trường sinh bất tử, đắc đạo thành tiên. Từ quan niệm nền tảng là Đạo, các giáo phái đã kế thừa và phát triển để biến nó thành một thứ thế giới quan triết học (hay phương pháp luận) của bản môn, mà từ đó họ thiết kế một phương pháp tu luyện phù hợp. Đó là tính chất chung (cộng tính 共性) của các giáo phái; nhưng ngoài ra, mỗi giáo phái cũng có tính chất riêng (cá tính 個性) của mình.

Cái cá tính đó phát xuất từ cách lý giải tín ngưỡng cơ bản và mục tiêu tu luyện, cũng như các phương pháp thực hành. Ngay giai đoạn phát triển ban đầu của Đạo giáo, các giáo phái đều có chung mục tiêu là trường sinh và thành tiên, nhưng cách thực hành thì khác nhau: hoặc họ thực hành trai tiêu (tức là thể thức cúng tế), hành khí, đạo dẫn, tồn thần, thủ nhất, v.v... (gọi chung là luyện hình 煉形); hoặc họ tìm cách chế biến đan dược (bằng các thứ chu sa, diên, hống, các dược thảo, v.v...) làm thuốc trường sinh và ăn vào để thành tiên (gọi chung là ngoại đan 外丹); hoặc họ vận nội công hấp khí đại tiểu chu thiên, v.v... (gọi chung là nội đan 內丹; nội ngoại đan gọi chung là đan đỉnh 丹鼎); hoặc họ dùng phù lục, bùa chú, cầu đảo, pháp thuật, v.v... (gọi chung là phù lục 符籙). Dần dần các thứ ngoại đan phù lục bị xem là tà đạo, chỉ còn chủ trương nội đan luyện dưỡng là được duy trì mà thôi. Cho dù phương pháp dị biệt, nhưng quan niệm thành tiên của các giáo phái trong giai đoạn ban đầu của Đạo giáo là «nhục thể và tinh thần cùng tồn tại» (nhục thể dữ tinh thần cộng tồn 肉體與精神共存), hiểu rằng bất tử tức là nhục thể bất tử. Do đó phép tu luyện là nhắm vào luyện thần và luyện hình, để thần (tinh thần) và hình (nhục thể) đều huyền diệu (hình thần câu diệu 形神俱妙), nhờ đó thân thể bay được lên trời (nhục thể phi thăng 肉體飛升), giống như truyền thuyết "Hoàng Đế bạch nhật thăng thiên" (Hoàng Đế bay lên trời giữa ban ngày). Không những nhục thể, mà điền sản nhà cửa cũng có thể bay theo lên trời. Đến khi Toàn Chân Đạo phát khởi (vào đầu đời Kim), quan niệm nhục thể bất tử bị xem là quan niệm ngu xuẩn, không thấu đạt đạo lý. Trái lại, bất tử phải hiểu là chân tính 真性 hay dương thần 陽神 bất tử, thoát xác để quay về với Đại Đạo; còn cái thân huyết nhục giống như cái áo, phải cởi bỏ tại thế gian.

Về mặt tín ngưỡng cơ bản, các giáo phái như Ngũ Đấu Mễ Đạo, Thái Bình Đạo, Bạch Gia Đạo, Lý Gia Đạo, v.v... cũng có sự dị biệt. Các giáo phái này sáng lập vào giai đoạn ban đầu của Đạo giáo; giáo nghĩa (ý nghĩa của giáo phái) và giáo quy (nội quy của giáo phái) không hoàn bị, mang tính chất mù quáng. Các giáo phái này phát sinh từ quần chúng như một phong trào phản kháng giai cấp thống trị, tức là một hình thức nông dân khởi nghĩa, chẳng hạn như Trương Giác 張角 lợi dụng Thái Bình Đạo để dấy động cuộc đại khởi nghĩa gọi là Hoàng Cân khởi nghĩa 黃巾起義 mà sách sử hay gọi là loạn giặc Khăn Vàng. Giữa đời Hán, Trương Tu 張修 thống lĩnh một cánh quân của Ngũ Đấu Mễ Đạo để hưởng ứng Hoàng Cân. Cuối đời Hán của thời Tam Quốc, Bạch Gia Đạo và Lý Gia Đạo cũng khởi nghĩa. Đến đầu đời Tấn, đệ tử của Lý Thoát 李脫 là Lý Hoằng 李弘 (tự xưng là hoá thân của Lão Quân) khởi nghĩa ở núi Hoắc Sơn 霍山 thuộc tỉnh An Huy. Ngũ Đấu Mễ Đạo thời Tam Quốc bị Trương Lỗ 張魯 lợi dụng, thiết lập tại Hán Trung 漢中 một chính quyền kết hợp giữa chính trị và tôn giáo kéo dài gần 30 năm. Sau khi chính quyền Trương Lỗ bị diệt, Ngũ Đấu Mễ Đạo do Trần Thụy 陳瑞 lãnh đạo tại Thục 蜀. Rồi Lý Đặc 李特 và Lý Hùng 李雄 lãnh đạo các lưu dân khởi nghĩa. Với sự trợ giúp của một đầu lĩnh của Ngũ Đấu Mễ Đạo là Phạm Trường Sinh 范長生, họ chiếm được Thành Đô, xây dựng một thứ chính quyền nhà Hán, kéo dài hơn 40 năm. Sau khi Ngũ Đấu Mễ Đạo truyền vào Giang Nam, vào cuối đời Đông Tấn, lại bạo phát cuộc khởi nghĩa của Tôn Ân 孫恩 và Lư Tuần 盧循, làm cho nhà Đông Tấn mau chóng bị diệt vong. Cuối đời Hán về sau vẫn không ngừng xảy ra các vụ khởi nghĩa của các giáo phái. Nói chung, trong giai đoạn ban đầu của Đạo giáo, các giáo phái đa số mang tính chất chống triều đình. Đến đời Nam Bắc Triều, các đạo sĩ như Khấu Khiêm Chi 寇謙之, Lục Tu Tĩnh 陸修靜, v.v... đều xuất thân từ giới sĩ tộc. Họ dùng luân lý Nho gia để cải cách tính chất chống lại triều đình này; và giáo lý tăng cường nội dung trung hiếu để các đạo giáo thích ứng bản chất của chế độ phong kiến. Có lẽ đây là một trong các lý do mà các Thiện Thư (sách khuyến thiện) một mực đề cao luân lý tam giáo, nhất là luân lý trung hiếu của Nho giáo.

Các giáo phái một mặt ảnh hưởng qua lại với nhau, một mặt hấp thu tinh túy của Nho và Phật giáo. Kể từ đời Đường và đời Tống, tư tưởng Tam giáo hợp nhất là một trào lưu rất thịnh hành. Như Tịnh Minh Đạo chịu ảnh hưởng sâu đậm Nho giáo; còn Toàn Chân Đạo thì ngay từ lúc lập giáo, lý luận tu luyện đã mang màu sắc Thiền Tông.

Về mặt cơ cấu tổ chức, các giáo phái có cơ cấu hoàn bị và tự trị; nhưng càng về sau thì chịu sự giám sát, quản lý của triều đình. Thuở đầu khi Trương Lăng 張陵 sáng lập, Ngũ Đấu Mễ Đạo có 24 đơn vị giáo khu gọi là 24 Trị 治. Sau đó, khi Trương Lỗ cát cứ và thống trị Hán Trung 漢中, cái chế độ chính trị và tôn giáo hợp nhất này ấn định chức Tế tửu 祭酒 như là một đầu lĩnh chính trị kiêm tôn giáo của mỗi Trị. Chế độ Tế tửu này suy tàn khi chính quyền Hán Trung bị tiêu diệt. Cuối đời Đông Tấn, các phái Thượng Thanh và Linh Bảo thiết lập chế độ Đạo Quán (viết là 道館 hoặc 道觀) làm nơi quy tụ tín đồ và thực hành lễ nghi cũng như tu tập. Tại mỗi quán, dần dần hình thành chế độ quản lý và giới luật. Từ đời Tùy, đời Đường, các quán 館 (觀) nhỏ vẫn gọi là quán, còn các quán lớn thì gọi là cung 宮. Từ Nam Bắc Triều, triều đình ấn định chế độ kiểm soát các giáo phái. Đời Nguyên, chế độ kiểm soát càng nghiêm mật. Triều đình lập Tập Hiền Viện 集賢院 để quản lý các giáo phái. Các giáo phái đều tuân theo khu vực hành chánh của nhà Nguyên: ở mỗi Lộ 路 triều đình lập một Đạo Lục Ty 道錄司, đứng đầu là Đạo Lục 道錄 hay Đạo Phán 道判. Ở mỗi Châu 州 thì có Đạo Chính Ty 道正司, đứng đầu là Đạo Chính 道正 hay Đạo Phán 道判. Ở mỗi Huyện 縣 thì có Uy Nghi Ty 威儀司, đứng đầu là Uy Nghi 威儀. Người cai quản một cung hay quán gọi là Trụ trì 住持, hay Đề Cử 提舉, hay Đề Điểm 提點. Qua đời Minh, tại Kinh Sư có Đạo Lục Ty 道錄司 tổng quản lý Đạo giáo. Ở mỗi Phủ có Đạo Kỷ Ty 道紀司, mỗi Châu có Đạo Chính Ty 道正司, mỗi Huyện có Đạo Hội Ty 道會司.

Sơ lược ba giáo phái thời kì đầu

Ngũ Đấu Mễ Đạo

Ngũ Đấu Mễ Đạo (五斗米道), cũng gọi Thiên Sư Đạo, là một giáo phái ra đời trong giai đoạn đầu của Đạo giáo, tức cuối đời Đông Hán (25–220), do Trương Lăng (34–156) sáng lập. Từ đời Đông Tấn trở đi Ngũ Đấu Mễ Đạo được gọi là Thiên Sư Đạo, từ đời nhà Nguyên trở đi gọi là Chính Nhất Đạo. Mãi đến đời Trương Thịnh là con trai thứ tư của Trương Lỗ về cư ngụ ở núi Long Hổ Sơn và lấy tên của ngọn núi này làm tên đạo phái nên Thiên Sư Đạo lại được đổi thành Long Hổ Tông cho đến nay.

Ban đầu Ngũ Đấu Mễ Đạo gồm các tín đồ dân dã, nhưng khi giáo phái phát triển, thu hút rất nhiều hào tộc, thế gia, thậm chí quan lại, thí dụ họ Vương và họ Tôn ở Lang Nha, họ Tạ và họ Ân ở quận Trần, họ Khổng ở Cối Kê, họ Chu ở Nghĩa Hưng, họ Hứa họ Đào và họ Cát ở Đan Dương, v.v... Trong khoảng đời Tấn, các sử gia gọi Ngũ Đấu Mễ Đạo là Thiên Sư Đạo. Tuy nhiên có sử gia cho rằng Ngũ Đấu Mễ Đạo là tên gọi dân dã, còn chính nội bộ tín đồ thì tự xưng giáo phái mình là Thiên Sư Đạo hoặc Chính Nhất Đạo.

Từ khi thành lập cho đến nay, Ngũ Đấu Mễ Đạo đã được truyền qua 64 thế hệ các chưởng giáo. Từ khi Trương Lăng lập giáo, giáo phái này đã quy tụ nông dân, phất cờ khởi nghĩa, xung đột với triều đình phong kiến. Sau này, Khấu Khiêm Chi đã tiến hành cải cách Bắc Thiên Sư Đạo, giải trừ sự mâu thuẫn xung đột giữa Đạo giáo với triều đình phong kiến vì nhờ bổ sung luân lý Nho giáo vào giới luật. Lục Tu Tĩnh cũng đã cải cách đáng kể Nam Thiên Sư Đạo.

Thái Bình Đạo

Thái Bình Đạo (太平道) cũng là giáo phái thành lập trong giai đoạn đầu của Đạo giáo, xuất hiện từ đời Đông Hán, triều vua Thuận Đế (tại vị 126-144) về sau, như là kết quả tự nhiên của học thuyết Hoàng Lão và thần tiên phương thuật thịnh hành bấy giờ.

Thái Bình Đạo là một trong hai tông phái Đạo giáo chủ yếu đời Đông Hán và có phát khởi từ dân gian, thịnh hành ở phương Đông. Tông phái kia là Ngũ Đấu Mễ Đạo thịnh hành ở phương Tây Nam. Vào cuối đời Đông Hán, bọn ngoại thích và hoạn quan lũng đoạn triều chính, cường hào và địa chủ nắm giữ đất đai, lại thêm bệnh dịch lưu hành, nên nông dân điêu linh thống khổ đến nỗi đã nổi loạn. Nhân dịp này, Trương Giác đã lợi dụng Thái Bình Kinh để lập giáo, tên gọi là Thái Bình Đạo, qua đó quy tụ nông dân để khởi nghĩa gọi là «Hoàng Cân nông dân khởi nghĩa».

Thái Bình Đạo bắt đầu được truyền bá rộng vào năm Kiến Ninh 建寧 (168-172) đời Hán Linh Đế 漢靈帝, và 10 năm sau đó, tín đồ đã tăng lên đến 10 vạn, trải khắp 8 châu. Khoảng năm Quang Hòa 光和 (179-181), Trương Giác tổ chức tín đồ theo biên chế quân đội. Năm Giáp Tý (năm 184), Trương Giác và đệ tử khởi nghĩa chống triều đình, nhưng thất bại. Trương Giác mất sau đó.

Đến năm 188, Thái Bình Đạo đã tan rã. Nhưng nó vẫn còn ảnh hưởng mạnh mẽ các giáo phái về sau. Những quan niệm về thuật số, gậy 9 khúc (cửu tiết trượng 九節杖) mà Trương Giác từng dùng, áo vàng mũ vàng của đạo sĩ, cách dùng phù thủy và bùa chú trị bệnh, v.v... của Thái Bình Đạo đều được các giáo phái về sau kế thừa. Minh Giáo 明教 đời Đường và đời Tống đã tôn Trương Giác làm giáo chủ. Bạch Liên Giáo 白蓮教 đời Thanh khi khởi nghĩa tại Tứ Xuyên và Thiểm Tây đã dùng lại biện pháp tuyên truyền của Trương Giác.

Bạch Gia Đạo

Bạch Gia Đạo (帛家道) là một giáo phái xuất hiện vào thời kỳ ban đầu của Đạo giáo, hoạt động vào đời Ngụy - Tấn (220-420) ở phương bắc và phương nam Trung Quốc (vùng Giang Tô và Chiết Giang). Nguồn gốc của giáo phái này đến nay vẫn chưa rõ. Tương truyền tổ sư của giáo phái này là Bạch Hòa 帛和, và tên giáo phái đặt theo họ của tổ sư.

Bạch Gia Đạo, Thái Bình Đạo (Thiên Sư Đạo), Thượng Thanh Phái có liên quan với nhau về mặt kinh điển. Theo truyền thuyết, Thái Thượng Lão Quân truyền Thái Bình Kinh cho Vu Cát, rồi Vu Cát truyền lại cho Bạch Hòa. Cũng theo truyền thuyết, Kim Khuyết Hậu Thánh Đế Quân 金闕後聖帝君 truyền Tố Thư 素書 (tức Thái Bình Kinh Phục Văn 太平經復文) cho Thanh Đồng Quân 青童君, Thanh Đồng Quân truyền lại cho Vương Phương Bình 王方平 (ở Tây Thành 西城), Vương Phương Bình truyền lại cho Bạch Hòa.

Bạch Gia Đạo thoạt đầu là tín ngưỡng bình dân, cũng gọi là «tục thần đảo» 俗神禱 vì thờ các tục thần và dâng cúng các thứ huyết thực. Đến đời Đông Tấn (317-420), Bạch Gia Đạo phát triển ở Giang Tô và Chiết Giang, không ít tín đồ thuộc giai cấp sĩ tộc thế gia. Từ đời Đông Tấn trở đi, sử sách không ghi chép về Bạch Gia Đạo, nhưng do mối quan hệ giữa giáo phái này với Thượng Thanh Phái và Thiên Sư Đạo, có lẽ Bạch Gia Đạo đã sáp nhập vào hai giáo phái đó.

Xem thêm

Tham khảo

Đạo giáo
https://maosonvn.forumvi.com/t106-topic

https://m.facebook.com/maosontrocquynhan/photos/a.806772822987660/525310144467264/?type=3

https://maosonvn.forumvi.com/t123-topic?highlight=Long+H%E1%BB%95+T%C3%B4ng


title: WWE

text:
Công ty World Wrestling Entertainment (Đấu vật Giải trí Thế giới, gọi tắt là WWE) là một công ty hoạt động trong các lĩnh vực giải trí, thể thao và truyền thông đại chúng (tập trung vào truyền hình, internet và tổ chức thi đấu trực tiếp), chủ yếu là trong ngành đấu vật biểu diễn (tiếng Anh: professional wrestling). Ngoài ra công ty còn đạt doanh thu lớn nhờ vào các dịch vụ khác như điện ảnh, âm nhạc, cấp giấy phép sản xuất và bán sản phẩm trực tiếp.

Cái tên WWE cũng đề cập đến việc quảng bá đấu vật chuyên nghiệp, được thành lập năm 1953 với tên Capital Wrestling Corporation. Đây là công ty quảng bá đấu vật lớn nhất thế giới, tổ chức hơn 450 sự kiện trực tiếp các năm qua, với dàn sao được chia thành ba thương hiệu chính lưu diễn toàn cầu, có hơn 900 triệu trụ sở trên toàn cầu với 28 ngôn ngữ. Trụ sở chính của công ty đặt tại Stamford, Connecticut, cùng các văn phòng khác ở New York, Los Angeles, London, Mexico City, Mumbai, Thượng Hải, Singapore, Dubai, Munich và Tokyo.

Giống như ở các công ty đấu vật biểu diễn khác, các chương trình của WWE không phải thể thao đối kháng thực thụ, mà chỉ thuần về giải trí, với cốt truyện, kịch bản, và các trận đấu mang tính biểu diễn, cho dù các trận đấu có những đòn đánh có thể gây nguy cơ chấn thương cho người biểu diễn nếu như thực hiện không đúng cách. Điều này được nhắc đến lần đầu năm 1989 bởi chủ sở hữu của WWE là Vince McMahon, nhằm tránh phải nộp thuế cho hiệp hội vận động viên. Từ những năm 1980, WWE công khai các sản phẩm của mình là thể thao biểu diễn giải trí, nhắc tới sản phẩm của mình là sự kết hợp giữa thể thao đối kháng và biểu diễn sân khấu.

Chủ sở hữu đa số của công ty là chủ tịch kiêm giám đốc điều hành, nhà quảng bá đấu vật thế hệ thứ ba trong gia đình Vince McMahon, người nắm giữ 42% quyền sở hữu cổ phiếu hiện tại của công ty và 70,5% quyền biểu quyết. Công ty hiện tại, được thành lập ngày 21 tháng 2 năm 1980 với tên Titan Sports, Inc. tại South Yarmouth, Massachusetts. Công ty mua lại chính công ty mẹ của nó, Capital Wrestling Corporation Ltd. năm 1982. Titan đổi tên thành World Wide French Education, Inc. năm 1999 và sau đó là World Wide English/Education, Inc. năm 2002. Kể từ 2011, công ty chính thức được viết tắt thành WWE.

Lịch sử

Trước thời kỳ Titan Sports (1953-1982)

Roderick James "Jess" McMahon một võ sĩ quyền anh đặt ra trận đấu giữa Jess Willard và Jack Johnson vào năm 1915. Năm 1925, Tex Rickard, (ông là người xem thường môn đô vật và ngăn cản, không cho biểu diễn các trận đấu vật ở Madison Square Garden, New York giữa những năm 1939 và 1948) người cộng sự của Roderick James "Jess" McMahon đề xướng môn thi đấu chính thức ở Madison Square Garden là môn quyền anh. Trận đấu đầu tiên là trận tranh đai vô địch hạng nhẹ (light-heavyweight championship) giữa Jack Delaney và Paul Berlenbach.

Cùng thời gian đó, cựu đô vật Joseph Raymond "Toots" Mondt đã có một cuộc cách mạng. Ông luôn đề cao môn đấu vật và là người biến đổi đô vật thành một môn thể thao được ưa chuộng. Nhằm tăng sự hấp dẫn cho môn thể thao này, ông đã thành lập "Slam Bang Western Style Wrestling." Việc làm kế tiếp của ông của là hợp tác cùng với Ed Lewis và Billy Sandow, thuyết phục những võ sĩ đô vật ký kết hợp đồng với tên mới 'Gold Dust Trio', đồng thời thay đổi phong cách làm việc. Chính những điều đó đã tạo nên sự thay đổi lớn trong lịch sử ngành đấu vật biểu diễn sau này.

Nguồn gốc của WWE có thể được coi là bắt đầu từ năm 1952 khi Roderick James "Jess" McMahon và Toots Mondt thành lập công ty Capitol Wrestling Corporation Ltd. (CWC), sau đó sáp nhập với National Wrestling Alliance (NWA) vào năm 1953.

Vào tháng 11 năm 1954, McMahon qua đời. Ray Fabiani, một trong những cổ đông của Mondt, tiến cử con trai của McMahon là Vincent James.[1]  Người con nhà McMahon và Mondt đã rất thành công và nhanh chóng kiểm soát được 70% việc book các trận đấu của NWA, chủ yếu nhờ vào sự ảnh hưởng lớn của họ ở vùng Đông Bắc. Năm 1963, McMahon và Mondt có một cuộc tranh cãi với NWA về việc book cho "Nature Boy" Buddy Rogers trở thành nhà vô địch đai NWA World Heavyweight Championship.[2]Cả hai rời NWA để phản đối và thành lập nên WWWF trong thời gian này, đưa Rogers trở thành nhà vô địch đai WWWF World Heavyweight Championship vào tháng 4 năm đó. Rogers để mất đai trước Bruno Sammartino một tháng sau đó, vào ngày 17 tháng 5 năm 1963, sau khi trải qua cơn đau tim một tuần trước khi trận đấu diễn ra.

Capitol vận hành WWWF theo một cách khá bảo thủ, nếu như so sánh với các công ty khác:[3] họ tổ chức sự kiện chính hàng tháng thay vì hàng tuần hoặc hai tuần một lần, với các đô vật babyface vô địch đấu với các đô vật heels trong chương trình bao gồm từ một đến ba trận đấu.[4] Sau khi có được hợp đồng truyền hình và thuê Lou Albano làm quản lý cho các đối thủ heel của Sammartino, WWWF bắt đầu bán cổ phần vào năm 1970.

Mondt rời khỏi Capitol vào cuối những năm 60, và dù WWWF đã từng rút khỏi NWA, Vince McMahon, Sr. vẫn lặng lẽ gia nhập vào năm 1971. Capitol đổi tên World Wide Wrestling Federation thành World Wrestling Federation (WWF) năm 1979.[5]

Tập đoàn Titan Sports (1982-1998)
Thời Hoàng Kim (Golden Era, 1982-1993)
Năm 1979, con trai của Vincent J. McMahon, Vincent K. McMahon và vợ là Linda thành lập công ty Titan Sports tại  South Yarmouth, Massachusetts. Người con nhà McMahon mua lại Capitol Sports của cha mình vào năm 1982, nắm giữ quyền điều hành công ty. Với mục tiêu biến WWF thành công ty đấu vật biểu diễn lớn nhất đất nước, và rộng hơn là cả thế giới, McMahon tiến hành một quá trình mở rộng về cơ bản sẽ thay đổi bộ mặt của ngành đấu vật biểu diễn.

Ở cuộc gặp cổ đông thường niên của NWA năm 1983, nhà McMahon và nhân viên của Capitol là Jim Barnett tuyên bố rút lui khỏi tổ chức này. Điều này khiến các nhà tổ chức khác tức giận và phá bỏ rào cản giữa các công ty đấu vật khác với nhau, thứ được dựng nên từ khi NWA được thành lập vào những năm 1940. Hơn nữa, công ty còn thu được lợi nhuận từ việc quảng cáo, hợp đồng truyền hình và tiền bán băng hình để thu hút các tài năng từ các công ty đối thủ.

McMahon nhận được sự chú ý lớn khi ký hợp đồng với tài năng của AWA là Hulk Hogan, người có được sự nổi tiếng ở ngoài ngành đấu vật, nhờ vào sự xuất hiện ở phim Rocky III.[22]McMahon chiêu mộ Roddy Piper làm đối thủ của Hogan, và một thời gian ngắn sau là Jesse Ventura với vai trò bình luận viên. Các đô vật khác gia nhập đội ngũ còn có Jimmy Snuka, Don Muraco,The Iron Sheik, Nikolai Volkoff, Junkyard Dog, Paul Orndorff, Greg Valentine, và Ricky Steamboat. Nhiều đô vật gia nhập sau này cũng là các đô vật từng thi đấu cho AWA hoặc NWA.

WWF quyết định tổ chức tour diễn khắp nơi trên đất nước, và việc này đã đòi hỏi một số vốn khá lớn, khiến cho WWF suýt nữa đến bờ vực phá sản. Tương lai của nhà McMahon được phụ thuộc tất cả vào việc ý tưởng độc đáo mang tên WrestleMania thành công hoặc thất bại. WrestleMania đã trở nên rất thành công, và đã (cũng như vẫn) được coi như Super Bowl của đấu vật biểu diễn. Ông đã mời những nhân vật nổi tiếng được nhiều người hâm mộ và biết đến qua truyền hình như Mr. T, Muhammad Ali hay Cyndi Lauper tham gia sự kiện này, cũng như phát sóng trên kênh truyền hình âm nhạc MTV. Sự kiện này cũng như sự ăn khách của nó dẫn đến một thuật ngữ là Rock 'n' Wrestling Connection, là sự kết hợp của văn hóa pop và đấu vật biểu diễn.WWF mở rộng việc làm ăn một cách mạnh mẽ dưới bàn tay của McMahon và đô vật babyface anh hùng là Hulk Hogan trong một vài năm. Sự ra mắt của Saturday Night's Main Event trên đài NBC năm 1985 đánh dấu lần đầu tiên đấu vật biểu diễn được chiếu trên sóng truyền hình kể từ những năm 1950, khi kênh truyền hình đã bị dừng hoạt động là DuMont Television Network chiếu các trận đấu của Capitol Wrestling Corporation của Vince McMahon Sr.. Những năm 1980 được gọi là thời kỳ "Wrestling Boom" (đấu vật biểu diễn bùng nổ) với đỉnh cao là sự kiện WrestleMania III diễn ra ở Pontiac Silverdome năm 1987, với số khán giả kỷ lục là là 93.173 - một kỷ lục mà phải tới 29 năm sau mới bị phá bở WrestleMania 32.[23] Trận tái đấu của main event WrestleMania III giữa nhà vô địch WWF Hulk Hogan và André the Giant tại The Main Event năm 1988 được theo dõi bởi 33 triệu người qua sóng truyền hình, và là trận đấu vật biểu diễn được xem nhiều nhất trong lịch sử truyền hình Bắc Mỹ.[24]

Năm 1985, Titan dời văn phòng về Stamford, Connecticut, trước khi trụ sở hiện tại được xây vào năm 1991. Sau đó, tập đoàn Titan Sports mới (tiền thân là tập đoàn WWF) được thành lập ở Delaware năm 1987 và được hợp nhất với các trụ sở tại Massachusetts vào tháng 2 năm 1988.[25]

Thời kì Attitude

Thời kì Attitude chính thức diễn ra từ năm 1997 (theo sự khởi đầu của "Stone Cold" Steve Austin tại trận đấu King of the Ring vào năm 1996), chấm dứt thời kì cũ và bắt đầu một kỉ nguyên mới, bạo lực đóng vai trò chủ yếu, nhiều hành động thô tục được diễn ra dưới mọi hình thức, trên hết là âm mưu lật đổ đối thủ cạnh tranh của WWE, tập đoàn WCW (World Championship Wrestling). Sau khi Bret Hart "thua" trong trận đấu cuối cùng của mình với Shawn Michaels, đồng thời cũng là trận đấu gây tranh cãi nhiều nhất được biết đến trong lịch sử WWE qua cái tên Montreal Screwjob, Vince McMahon tạo ra tính cách riêng của mình và lấy tên là Mr. McMahon, một vị chỉ huy độc tài và hung tợn, người luôn khinh thường những đấu sĩ mà ông cho là "không phù hợp" như "Stone Cold" Steve Austin. Điều này tạo ra sự kình địch giữa Mr. McMahon và "Stone Cold" Steve Austin, song song với vụ việc trên là việc thành lập nhóm D-Generation X (đứng đầu gồm Triple H và Shawn Michaels). Ngoài ra WWF còn lập ra thể loại chương trình Monday Night Wars (Cuộc chiến tối thứ hai), nhằm cạnh tranh với WCW, nơi xảy ra cuộc thi đấu trực tiếp cùng thời gian.

Vào ngày 29 tháng 4 năm 1999, WWF biểu diễn một chương trình đặc biệt mang tên SmackDown! và được phát sóng trên kênh UPN network, sau Raw Is War (Monday Night Wars). Sau đó WWF SmackDown! trở thành một chương trình truyền hình chính thức vào ngày 26 tháng 8 năm 1999 và được trình chiếu hàng tuần vào mỗi đêm thứ năm.

Với sự thành công của Attitude vào ngày 19 tháng 9 năm 1999, công ty Titan Sports (lúc này đổi tên thành World Wrestling Federation) trở thành một công ty kinh doanh thuộc về các lĩnh vực giải trí và thể thao, ngoài ra Titan Sports còn nhận được sự đóng góp của 10 triệu cổ đông trong công ty. Không ngừng ở đó, WWF còn muốn mở rộng việc kinh doanh của mình thành nhiều dạng nhằm tăng thêm thu nhập như mở câu lạc bộ về đêm ở Time Square, sản xuất điện ảnh và sách báo.

Năm 2000, WWF cùng với kênh truyền hình NBC, tuyên bố thành lập XFL, một liên đoàn bóng đá ở Mỹ. Trong vài tuần đầu XFL được nhiều người đánh giá rất cao, nhưng sau đó lại xuống hạng và bị đánh giá thấp.

Mua lại WCW và ECW
Sau những cống hiến của McMahon, địa vị của WWF ngày một nâng cao, trong khi đó tình hình của WCW ngày càng tồi tệ và doanh thu thì tụt xuống đến mức báo động, biết rằng WCW sẽ không tồn tại được lâu dài, công ty chính của WCW AOL Time Warner đề nghị không ký kết hợp đồng với WCW nữa. Vào tháng 3 năm 2001, công ty WWF Entertainment mua lại WCW từ AOL Time Warner với giá 7 triệu USD. Không những thế, công ty Extreme Championship Wrestling (ECW) ở phía bắc cũng có số phận tương tự và sau này sáp nhập với WWF/E vào tháng 10 năm 2001.

World Wrestling Entertainment
Năm 2000, hiệp hội World Wildlife Fund (cũng gọi WWF) là một tổ chức bảo vệ môi trường và hiện nay mang tên World Wide Fund for Nature, khởi kiện McMahon và WWF/E. Phiên tòa đồng ý rằng Titan Sports đã vi phạm một lần vào năm 1994, kết quả là WWF không được hoạt động ra ngoài phạm vi vùng phía bắc như trước đây. Vào ngày 5 tháng 5 năm 2002, WWF thay đổi cơ cấu tổ chức và đổi tên công ty thành WWE, website cũng chuyển từ wwf.com thành wwe.com. Ngày 6 tháng 5 năm 2002, công ty mang tên đầy đủ và chính thức là World Wrestling Entertainment, sự thay đổi trên được công khai vài ngày sau đó và được phát trên chương trình Monday Night Raw.

Tháng 4 năm 2002, khoảng một tháng trước khi đổi tên, WWE đề nghị chia thành hai thể loại chương trình riêng biệt, RAW và SmackDown! do hưởng được quyền lợi từ WCW và ECW, ngày càng nhiều các đấu sĩ WCW về thi đấu cho WWE. Điều đó khiến cho thời lượng chương trình của WWE kéo dài hơn trước. Ngoài ra, cứ khoảng vài năm WWE lại mở một cuộc trao đổi các đấu sĩ (Draft Lottery Pick) thi đấu cho mỗi thể loại chương trình khác nhau.

Ngày 26 tháng 5 năm 2006, sau khi Rob Van Dam thắng trận tranh đai giữa John Cena, WWE cho khôi phục lại ECW (Extreme Championship Wrestling) và chuyển thành thể loại chương trình thứ ba của WWE. ECW được biểu diễn hàng tuần vào mỗi đêm thứ ba và được phát sóng trên kênh SyFy Channel. Ngày nay ECW đã kết thúc thay vào đó là NXT

Kỷ nguyên mới (New Era)
Năm 2016, WWE đã tổ chức show "WWE Draft" vào ngày 19/7, đúng vào dịp Smackdown được truyền hình trực tiếp trở lại sau nhiều năm. Sự kiện này đánh dấu một cột mốc mới, một kỷ nguyên mới với 2 brand một lần nữa được tách riêng biệt và khác nhau là Raw và SmackDown. Smackdown được trực tiếp vào thứ ba (với Shane McMahon là tổng lãnh đạo, và General Manager là Paige) và Raw vẫn trực tiếp vào thứ hai hàng tuần (với tổng lãnh đạo là Stephanie McMahon và General Manager là Kurt Angle). Kỷ nguyên mới này được cho là sẽ giúp cho WWE hùng mạnh hơn xưa, khi nhiều đai sẽ trở lại và có rất nhiều các đô vật từ NXT debut lên main roster như Finn Bálor (Raw), Mojo Rawley (Smackdown), Alexa Bliss (Smackdown), Nia Jax (Raw), American Alpha (Smackdown), Carmella (Smackdown). Mặc dù vậy nhưng cũng đã có nhiều đội tan rã trong đợt chia brand vừa rồi như The Lucha Dragons, The Social Outcasts,...

Sự thống trị của Gia đình McMahon

Quyền lực của Shane McMahon và mối thù với các đô vật

Luật đặc cách
Vào đầu năm 2019, Vince Kennedy McMahon xuất hiện trên Raw, và tuyên bố luật đặc cách do mình tự sáng tạo ra. Ông nói luật đặc cách sẽ được áp dụng cho hai chương trình chính gồm Raw và SmackDown và ba đô vật ở SmackDown sẽ được tạm thời chuyển sang Raw và ngược lại trong một thời gian nhất định, thương là cả chương trình. Luật đặc cách duy trì cho đến tháng 9 năm 2019 thì bị hủy bỏ.

Mùa mới và ra mắt Friday Night SmackDown trên Fox (tháng 10 năm 2019-nay)
Vào ngày 3 tháng 10 năm 2019, Raw mở đầu với thông báo đây sẽ là mùa mới. Chương trình diễn ra khá thành công khi xuất hiện nhiều đô vật huyền thoại Hall of Fame làm khách mời, ngoài ra còn có tay boxing hàng đầu thế giới Tyson Fury. Tại SmackDown, chương trình được đổi tên thành Friday Night SmackDown, bắt đầu bằng việc Stephanie McMahon và Vince K. McMahon bước ra và tuyên bố mùa mới chính thức bắt đầu. Đồng thời, Friday Night SmackDown lần đầu tiên sẽ chuyển sang kênh Fox.

Tuần sau, WWE Draft diễn ra thành công với việc nhiều ngôi sao mới xuất hiện từ NXT, bên cạnh đó, nhiều siêu sao khác phải rời nhóm.

Các chức vô địch và danh hiệu

Các chức vô địch hiện tại

Raw

 Chú thích – WWE Women's Tag Team Championship và WWE 24/7 Championship cũng được bảo vệ trên Raw nhưng không được xếp vào thương hiệu này.

SmackDown

 Chú thích – WWE Women's Tag Team Championship và WWE 24/7 Championship cũng được bảo vệ trên SmackDown nhưng không được đề cập trong thương hiệu này.

NXT

 Chú thích  24/7 Championship cũng có thể được bảo vệ trên NXT vì đai được bảo vệ giữa tất cả thương hiệu.  NXT Cruiserweight Championship được bảo vệ trên NXT, NXT UK, và 205 Live!.

NXT UK

 Chú thích  NXT Cruiserweight Championship và 24/7 Championship cũng được bảo vệ trên NXT UK.

Các đai khác

 Chú thích – 24/7 Championship có thể được bảo vệ mọi lúc, mọi nơi miễn là có trọng tài. Đai có thể được giữ bởi bất cứ ai, không phân biệt giới tính, hoặc họ có phải một đô vật không.

Các chức vô địch không còn tồn tại

Các thành tựu khác

Xem thêm
Các nhà vô địch tại WWE hiện nay
Danh sách nhân viên của World Wrestling Entertainment

Tham khảo

Liên kết ngoài

Công ty niêm yết tại Thị trường Chứng khoán New York
Công ty truyền thông đại chúng Mỹ
Công ty giải trí Mỹ
Thể thao giải trí


title: Jérez del Marquesado

text:
Jérez del Marquesado là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Đô thị ở Granada


title: Pachybrachis antigae

text:
Pachybrachis antigae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Pachybrachis


title: Gallerucida aeneomicans

text:
Gallerucida aeneomicans là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ogloblin miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Gallerucida


title: 2290 Helffrich

text:
2290 Helffrich (1932 CD1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 2 năm 1932 bởi Reinmuth, K. ở Heidelberg.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2290 Helffrich

Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1932


title: Belle-Isle-en-Terre

text:
Belle-Isle-en-Terre () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Belle-Isle-en-Terre được gọi là Bellilois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Belle-Isle-en-Terre

Tham khảo

Belleisleenterre


title: Aulacophora bipunctata

text:
Aulacophora bipunctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Olivier miêu tả khoa học năm 1808.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Brookula sinusbreidensis

text:
Brookula sinusbreidensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Liotiidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Brookula


title: Razecueillé

text:
Razecueillé là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 765 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Bukkulla, New South Wales

text:
Bukkulla là một đô thị thuộc New England, New South Wales, Úc.
Bukkulla có cự ly khoảng 30 km (19 dặm) phía bắc Inverell và phía đông bắc Bannockburn trên đường Ashford. Ấp này nằm trong ranh giới của Quận Arrawatta và Inverell Shire, New South Wales, Úc. Ngôi làng có độ cao khoảng 580 mét. Trong cuộc Tổng điều tra năm 2006, có 145 người thường trú tại khu vực Bukkulla.

Tham khảo

Đô thị của New South Wales


title: Phiên mã

text:
Trong sinh học phân tử và di truyền học, phiên mã là quá trình tổng hợp RNA từ mạch khuôn của gen. Trong quá trình này, trình tự các đêôxyribônuclêôtit ở mạch khuôn của gen (bản chất là DNA) được chuyển đổi (phiên) thành trình tự các ribônuclêôtit của RNA theo nguyên tắc bổ sung.

Thuật ngữ này dịch từ nguyên gốc tiếng Anh: transcription (phát âm IPA: /træn'skrɪpʃən/, tiếng Việt: t'ran-crip-sân), trước kia (khoảng trước 2004) ở Việt Nam dịch là giải mã, nay đã thống nhất toàn quốc dịch là phiên mã.

Vì có nhiều loại RNA khác nhau (như mRNA, tRNA, rRNA, snRNA, tmRNA v.v), nhưng chỉ có mRNA (RNA thông tin) là bản phiên mã dùng làm khuôn để dịch mã di truyền thành trình tự các amino acid trong chuỗi pôlypeptit, từ đó tạo ra sản phẩm quan trọng nhất là prôtêin, nên - theo nghĩa hẹp và thường dùng - thì phiên mã là quá trình tổng hợp mRNA.

Quá trình này chỉ diễn ra khi có vai trò tham gia của các nhân tố phiên mã, trong có vai trò chủ chốt thuộc về enzym phiên mã,tạo thành nhóm enzym gọi là RNA-pôlymêraza.

Thành phần tham gia
Quá trình phiên mã rất phức tạp, nhưng đã được nghiên cứu tường tận và hiểu biết chi tiết, nhất là ở đối tượng là trực khuẩn E. coli. Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học đã thực hiện phiên mã ngoài tế bào sống, tức là phiên mã in vitro trong phòng thí nghiệm. Ở đó, quá trình phiên mã cần tối thiểu những thành phần sau.

 Nguyên vật liệu: các NTP (nucleoside triphosphate) chính là các ribônuclêôtit A, U, G và X (hay C tức cytosine) đã được hoạt hoá, gồm: ATP, UTP, GTP và CTP.
 Enzym ARN pôlymêraza.
 ADN mạch khuôn.

Ngoài ra, bắt buộc phải có:
 Nước cất làm dung môi với các thành phần trên ở tỉ lệ thích hợp.
 Diethyl pyrocarbonate (DEPC) hay diethyl dicarbonate (tên theo IUPAC) để khử hoạt tính RNase (enzym ribônuclêôtiđaza) trong dung dịch và xử lí các dụng cụ thí nghiệm.
 pH và nhiệt độ ủ thích hợp (thường là 37oC).

Diễn biến

Tổng quan

 Một mạch đơn gen (mạch đối nghĩa) - Sinh học phổ thông Việt Nam gọi là mạch gốc - gồm các đêôxyribônuclêôtit, sẽ được RNA-pôlymêraza dùng làm khuôn, để tổng hợp nên các ribônuclêôtit theo nguyên tắc bổ sung. Trong quá trình này, chuỗi trình tự đêôxyribônuclêôtit được chuyển đổi thành chuỗi trình tự các ribônuclêôtit, ví dụ: A-T-G-X tạo nên U-A-X-G. Do đó gọi là phiên, chứ không phải là chép hoặc dịch.
 Chuỗi ribônuclêôtit bổ sung cho mã gốc vốn là mạch đối nghĩa, nên trực tiếp mang mã di truyền (bản mã phiên). Sau khi được tổng hợp hợp xong, bản mã phiên sẽ tách khỏi mã gốc, ra khỏi vùng nhân để tRNA giải mã thành bản dịch là chuỗi pôlypeptit.

Các bước chính
 Ở tế bào nhân sơ (như vi khuẩn), quá trình phiên mã gồm 3 giai đoạn sau, khi đã qua giai đoạn chuẩn bị.

Chuẩn bị: Hệ enzym tháo xoắn DNA (Tôpôizômêraza và Hêlicaza) gỡ xoắn và tách DNA khuôn ở đoạn có gen cần phiên. Sau đó phiên mã mới có thể tiến hành.

 Khởi đầu – Enzim RNA-pôlymeraza bám vào đoạn khởi đầu ở vùng điều hòa của gen, chọn mạch khuôn rồi bắt đầu trượt dọc theo mạch này theo chiều 3’- 5’ để sẵn sàng tổng hợp RNA.
 Kéo dài – RNA-pôlymeraza vừa trượt dọc trên mạch khuôn gen theo chiều 3’- 5’, vừa lắp các ribônuclêôtit tự do vào mạch khuôn theo nguyên tắc bổ sung, rồi sử dụng ATP để gắn các ribônuclêôtit vừa được lắp trên mạch khuôn với nhau bằng liên kết phôtphođieste, tạo nên chuỗi pôlyribônuclêôtit mới theo hướng 5’-3’. Đoạn nào trên gen đã phiên mã xong đóng xoắn lại ngay. Ở bước này, chuỗi pôlyribônuclêôtit được dài dần ra, nên được gọi là giai đoạn kéo dài (elongation), cũng là giai đoạn lâu nhất trong toàn bộ quá trình.
 Kết thúc – Khi RNA-pôlymeraza  trượt tới tín hiệu kết thúc trên gen thì dừng phiên mã và tách khỏi gen, phân tử RNA vừa tạo thành được giải phóng, đồng thời đoạn gen bị tách "khép" lại rồi trở thành cấu trúc xoắn kép như trước.

Vì sự "lắp ráp" các nguyên liệu là ribônuclêôtit tự do (A, U, G và X) vào mạch khuôn diễn ra theo nguyên tắc bổ sung (A-U, G-X, T-A và X-G), nên bản phiên sẽ mang mã di truyền trực tiếp quy định vị trí mỗi amino acid theo đúng các bộ ba (codon) mà nó có.

 Phiên mã ở sinh vật nhân thực và nhân sơ về cơ bản là giống nhau theo các giai đoạn vừa trình bày. Những điểm khác nhau về phiên mã giữa nhân thực và nhân sơ rất nhiều, nhưng tóm tắt như sau.

•        Phiên mã ở nhân sơ nói chung, chỉ cần một loại enzym RNA-pôlymeraza xúc tác, kể cả phiên ra mRNA hay tRNA hoặc rRNA. Nhưng ở nhân thực có nhiều loại enzim khác nhau cùng tham gia: mỗi loại RNA (mRNA, tRNA và rRNA) khi phiên mã được xúc tác bởi một loại RNA-pôlymeraza riêng.

•        Do vi khuẩn (nhân sơ) không có màng nhân, nên bản phiên mã mRNA ngay cả khi chưa được tổng hợp xong đã có thể được làm khuôn dịch mã ngay, nghĩa là phiên mã và dịch mã coi như là có thể cùng lúc, do đó phiên mã xong thì có thể dịch mã cũng hoàn tất.

•        Ngay sau khi RNA được tạo thành xong, thì ở nhân sơ, RNA này được sử dụng ngay trong tế bào. Nhưng ở nhân thực, thì chuỗi pôlyribônuclêôtit mới chỉ là phân tử RNA sơ khai, phải qua quá trình chế biến, thì mới tạo ra mRNA trưởng thành, rồi mRNA trưởng thành này đi qua lỗ trên màng nhân mà vào mạng lưới nội chất để làm khuôn dịch mã. Trong quá trình này, phân tử mRNA sơ khai phải được cắt bỏ các intrôn (không có cođon), rồi nối các êxôn (có các cođon) còn lại với nhau. Quá trình này gọi là chế biến hay xử lý RNA (RNA processing) khá phức tạp, không giới thiệu ở đây, mà trình bày chi tiết ở trang Phiên mã nhân thực (Eukaryotic transcription).

Xem thêm
 Phiên mã nhân thực
 Xử lý RNA
 Tổng hợp pôlypeptit

Nguồn trích dẫn

Liên kết ngoài

 Interactive Java simulation of transcription initiation.  From Center for Models of Life  at the Niels Bohr Institute.
 Interactive Java simulation of transcription interference--a game of promoter dominance in bacterial virus.  From Center for Models of Life  at the Niels Bohr Institute.
 Biology animations about this topic under Chapter 15 and Chapter 18
 Virtual Cell Animation Collection, Introducing Transcription
 Easy to use DNA transcription site

Di truyền học
Sinh học phân tử
Biểu hiện gen


title: Protadisura

text:
Protadisura là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
Protadisura posttriphaena Rothschild, 1924

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Heliothinae


title: Mimachrostia parafasciata

text:
Mimachrostia parafasciata là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Chiết Giang và Giang Tô ở miền đông Trung Quốc.

Con trưởng thành bay vào tháng 5 và tháng 6, nhưng có lẽ xuất hiện nhiều thế hệ.
Sải cánh dài 13.5–14 mm. Cánh trước khá hẹp và màu nâu sáng.

Tham khảo

  2008: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 2, Taxonomy of the Belluliinae, Magninae và Parachrostiinae. Zootaxa, 1867: 1-136. Abstract & excerpt

Mimachrostia


title: Monomeria

text:
Monomeria là một chi phong lan, có 8 loài.

Các loài
Monomeria barbata
Monomeria dichroma
Monomeria digitata
Monomeria gymnopus
Monomeria longipes
Monomeria punctata
Monomeria rimannii

Chú thích

Tham khảo

Danh sách các chi phong lan
Podochileae


title: Hoa hậu Toàn quốc Báo Tiền Phong 1998

text:
Hoa hậu Toàn quốc Báo Tiền phong 1998 là cuộc thi Hoa hậu Toàn quốc Báo Tiền phong lần thứ 6 được báo tiền phong tổ chức. Hội thi đã thu hút hơn 3000 hồ sơ đăng ký dự thi trên phạm vi cả nước. Chung cuộc, ngôi vị cao nhất đã thuộc về người đẹp Nguyễn Thị Ngọc Khánh của Thành phố Hồ Chí Minh. MC Lại Văn Sâm

Chung khảo các khu vực
Vòng sơ khảo và chung khảo được tổ chức trên 4 khu vực chính, mỗi khu vực chọn ra 10 người đẹp nhất đi tiếp vào vòng chung kết toàn quốc được tổ chức vào Tháng 12 năm 1998.

Khu vực phía Bắc
Có 23 người đẹp được chọn ra từ hơn 550 hồ sơ đăng ký từ Hà Tĩnh trở ra tham dự vòng chung khảo miền được tổ chức tại cung văn hóa hữu nghị Việt Xô, Hà Nội. Đêm chung khảo lần đầu tiên được truyền hình trực tiếp trên sóng VTV3 - Đài truyền hình Việt Nam.
Hoa khôi: Vũ Thị Thu (Quảng Ninh)
Á khôi 1: Ngô Thúy Hà (Hà Nội)
Á khôi 2: Phạm Anh Phương (Hà Nội)

Khu vực miền Trung và Tây Nguyên
Các người đẹp từ Quảng Bình đến Bình Thuận đã tụ hội về cung văn hóa lao động thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa để tham gia vòng chung khảo khu vực. Đêm chung khảo được 2 đài phát thanh và truyền hình Đà Nẵng và Khánh Hoà phát trực tiếp trên sóng.
Hoa khôi: Bùi Đoàn Ngọc Hà (Bình Định)
Á khôi 1: Nguyễn Kim Phượng (Đà Nẵng)
Á khôi 2: Nguyễn Thị Thu Thủy (Huế)

Khu vực miền Đông Nam bộ và Thành phố Hồ Chí Minh
Hoa khôi: Nguyễn Thị Ngọc Khánh (Thành phố Hồ Chí Minh)
Á khôi 1: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết (Thành phố Hồ Chí Minh)
Á khôi 2: Tăng Huệ Văn (Bình Dương)

Khu vực đồng bằng sông Cửu Long
Hoa khôi duyên dáng đồng bằng sông Cửu Long 1998: Nguyễn Minh Phương Uyên (Cần Thơ)
Á khôi 1: Phan Thị Hồng Nhung (Cần Thơ)
Á khôi 2: Trần Hồng Vân (Tiền Giang)

Vòng chung kết toàn quốc
Vòng chung kết toàn quốc được tổ chức vào 3 đêm 18, 19 và 20 tháng 12 tại nhà thi đầu Phan Đình Phùng, Thành phố Hồ Chí Minh. Có 40 thí sinh đại diện cho hơn 3000 bạn gái đã đăng ký dự thi trên cả nước tụ hội về đây tham dự. Cuộc thi là một trong những sự kiện văn hóa tiêu biểu trong lễ hội chào mừng "300 năm Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh".

Sự mới mẻ của vòng chung kết năm 1998 là có sự góp mặt của Hoa hậu Thái Lan 1998 Chalida Thaochalee bên cạnh hoa hậu toàn quốc 1992 Hà Kiều Anh và đương kim hoa hậu toàn quốc 1996 Nguyễn Thiên Nga.
Đêm chung kết với 23 người đẹp được chọn ra từ 2 đêm trước tham gia tranh tài. Các ca sĩ, nhóm nhạc nổi tiếng như Cẩm Vân, Hồng Nhung, Lam Trường, Thu Minh, Khánh Du, Tam ca Áo trắng, ba con mèo... cũng đến góp vui. Chương trình được dẫn dắt bởi 2 biên tập viên Lại Văn Sâm của VTV3 và Quỳnh Hương của HTV

Ban giám khảo
Trưởng ban: nhà thơ Dương Kỳ Anh
Nghệ sĩ nhân dân Trà Giang
Nhà báo Nguyễn Công Khế
Nhà thiết kế thời trang Minh Hạnh
Nhà nghiên cứu văn hóa Trương Thiện
Phó giáo sư - phó tiến sĩ Hoàng Tử Hùng
Ban giám khảo danh dự:
 Hoa hậu Thái Lan 1998 Chalida Thaochalee
 Hoa hậu Toàn quốc 1992 Hà Kiều Anh
 Hoa hậu Toàn quốc 1996 Nguyễn Thiên Nga
 Bà Suto - đại diện nhà tài trợ chính Nivea

Kết quả

Xếp hạng

Các giải thưởng phụ

Chuyện bên lề

Câu ứng xử hay nhất
Câu hỏi dành cho hoa hậu Ngọc Khánh như sau: Thành phố Hồ Chí Minh là nơi đi đầu trong phong trào xóa đói giảm nghèo cả nước, bạn có thể đóng góp thiết thực gì cho phong trào này?"

Sau một phút suy nghĩ, Ngọc Khánh trả lời " Em thấy rằng phong trào xóa đói giảm nghèo nay đã lan rộng khắp đất nước ngay sau sự khởi đầu từ TP Hồ Chí Minh. Là một công dân của thành phố, em thật sự tự hào về điều này. Em nghĩ mình cũng phải có một đóng góp thiết thực nào đó trong phong trào xóa đói giảm nghèo.

Ở trường Đại học cũng như ở nơi làm việc, chúng em cũng có những phong trào quyên góp xây dựng nhà tình nghĩa, góp phần cho phong trào. Tuy nhiên với sức lực nhỏ bé của chúng em cũng chỉ như muối bỏ bể vì còn rất nhiều người cần sự quan tâm giúp đỡ của mọi người. Em mong rằng em học thật giỏi để có thể đóng góp vào xây dựng thành phố.

Em nghĩ việc xoá đói giảm nghèo không phải là công việc không phải là công việc làm ngày một ngày hai, hay vài năm, mà cần nhất là sự đóng góp của toàn thể xã hội".

Top 23 thí sinh tham gia chung kết

Thông tin thí sinh

Nhiều thí sinh lọt vào vòng chung kết hoa hậu toàn quốc 1998 đã đạt được những thành công đáng kể khi tham gia ở những cuộc thi khác như: Hoa hậu hữu nghị Việt Nam 1999 Nguyễn Thu Huyền, Hoa hậu thể thao 2001 Nguyễn Hồng Hà, Giải nhất người mẫu Hà Nội 1999 Vũ Thu Thủy, Á hậu 1 Hoa hậu Việt Nam 2004 Trịnh Chân Trân, Hoa hậu Mêkông 1998 Phạm Anh Phương.
 Nguyễn Thị Ngọc Khánh từng tham dự cuộc thi Tìm Kiếm người mẫu thời trang châu Á năm 1995 (nay là Siêu mẫu Việt Nam) cô lọt vào Top 10 và đoạt giải Phong cách trình diễn, năm đó người mẫu đến từ Hà Nội Tô Thị Thu Dung đoạt giải 1
 Nguyễn Thị Ngọc Tuyết lọt vào chung kết cuộc thi Hoa hậu PNVN qua ảnh năm 2000 nhưng cô đã bỏ cuộc trước khi vòng chung kết diễn ra.
Vũ Thị Thu là hoa khôi Quảng Ninh 1998.
 Phạm Thị Phương Bắc là Á khôi 1 "Khoẻ đẹp - Thời trang - Thể thao toàn quốc năm 1997" (nay là Hoa hậu Thể thao Việt Nam), năm 1999 cô lại đoạt giải Á hậu 1, Hoa hậu các thành phố Biển Việt Nam tại Nha Trang (Hoa hậu là người đẹp Hoàng Nhật Mai, cô cũng là thí sinh đoạt giải Gương mặt đẹp nhất cuộc thi Hoa hậu Toàn Quốc 2000).
 Nguyễn Thu Huyền là thí sinh tham dự rất nhiều các cuộc thi người đẹp. Năm 1999 cô lọt vào top 12 Hoa hậu các thành phố Biển Việt Nam, Giải 1 cuộc thi Tìm kiếm người đẹp thời trang Việt Nam, Á hậu 1 (Hoa hậu Hữu Nghị) Hoa hậu Việt Nam 1999 lần thứ nhất do Bộ VHTT tổ chức. Cô cũng là chủ nhân của chiếc vương miện Hoa khôi Hải Phòng năm 1999. Năm 2002 cô tham dự cuộc thi Người mẫu PNVN qua ảnh do tạp chí thế giới phụ nữ tổ chức và lọt vào top 10 (năm đó siêu mẫu Thanh Hằng là người đoạt vương miện)
 Phạm Anh Phương (Hà Nội) từng tham lọt vào top 10 Người đẹp Noel 1995, Á khôi 1 Người đẹp Noel 1996 và là người đẹp thứ hai của Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 1996 (Miss International 1996) tại Nhật Bản nhưng không thành công. Cô cũng là chủ nhân chiếc vương miện Hoa hậu MêKong 1998. Năm 1999 cô tiếp tục tham dự cuộc thi Hoa hậu Việt Nam do BVHTT tổ chức và lọt vào top 5.
 Đoàn Ngọc Trang (Long An) là Á hậu 1 cuộc thi Tìm kiếm Người đẹp Thời trang Việt Nam 1999.
 Lưu Thị Hương Xuân (Tuyên Quang) là Hoa khôi Tuyên Quang 1998.
 Nguyễn Hồng Hà (Hà Nội) là Hoa hậu Thể thao Việt Nam 2001, từng đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu châu Á năm 2005.
 Nguyễn Thuý Lan (Quảng Ninh) là Hoa khôi Thành phố Hạ Long 1998, lọt vào vòng chung kết top 21 Hoa hậu Việt Nam 1999.
 Trần Thanh Hiền (Hà Nội) là Á khôi 2 cuộc thi Khoẻ đẹp thời trang thể thao toàn quốc 1997 (nay là Hoa hậu Thể thao Việt Nam)
 Trịnh Chân Trân (Thành phố Hồ Chí Minh) từng có mặt trong Top 8 Hoa khôi Thời trang 1995 và cũng là Á hậu 1 cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2004.
 Vũ Thu Thủy (Hà Nội) đoạt giải 1 cuộc thi Người mẫu Hà Nội mở rộng 1999, lọt vào Top 5 Hoa hậu Việt Nam 1999.

Dự thi quốc tế

Tham khảo

Liên kết ngoài

Miss 1998
Sẽ tổ chức Hoa hậu Thể thao Việt Nam 2007
Lò đào tạo hoa hậu ở đất Cảng
Phạm Anh Phương
Những bước đi của thời trang Việt Nam
Clip top 10 người đẹp nhất cuộc thi

Hoa hậu Việt Nam
Năm 1998
Sự kiện Thành phố Hồ Chí Minh


title: (16485) 1990 RG2

text:
{{DISPLAYTITLE:(16485) 1990 RG2}}

(16485) 1990 RG2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 14 tháng 9 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 16001–17000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Shiratori Emiko

text:
, sinh ngày 16 tháng 3 năm 1950) là một ca sĩ người Nhật Bản. Bà đã hát ở Thế vận hội Mùa đông 1972 ở Sapporo và Thế vận hội Mùa đông 1998 ở Nagano. Bà là vợ của Sumio Shiratori và mẹ của ca sĩ Maika Shiratori.

Năm 1969, Emiko Shiratori đã hợp tác với Akutagawa Sumio thông qua hãng thu âm Toshibi Emi. Cả hai đã tạo nên một nhóm nhạc dân gian; You and Me. You and Me đã đạt được thành công lớn ở Nhật Bản và từ năm 1969 đến 1973 đã phát hành trung bình 2 album và 4 đĩa đơn mỗi năm. Năm 1973, Emiko đã phát hành album solo đầu tiên của mình và đã tiếp tục biểu diễn solo suốt thập niên 1970.

Là ca sĩ chính thức của video game Final Fantasy IX, bà đã hát ca khúc chủ đề "Melodies of Life" bằng cả tiếng Anh và tiếng Nhật. Do sự nổi tiếng của bả tiếng Anh Melodies of Life, một single đặc biệt đã được phát hành riêng mà không nằm trong đĩa nhạc Final Fantasy IX Original Soundtrack. Năm 2006, bà được Uematsu Nobuo mời trình diễn một bản Melodies of Life song ngữ tại Final Fantasy Voices Concert. Bà sẽ thể hiện một bản phối âm trữ tình bằng cả hai thứ tiếng Anh và Nhật. Bà cũng hát bản soạn lai của ca khúc "Epona's Song" trong The Legend of Zelda: Ocarina of Time Re-Arranged Album và bản nhạc dạo đầu và kết thúc của Tanoshii Muumin Ikka. Shiratori đã có ít nhất một bài hát xuất hiện trên chương trình Minna no Uta của đài NHK.

Sự nghiệp ca nhạc

Con đường nghệ thuật của Emiko Shiratori có thể nói là trải đầy hoa, rực rỡ sắc màu vinh quang. Năm 1972, khi Thế Vận Hội mùa Đông được tổ chức tại thành phố Sapporo, Thế vận hội đầu tiên được tổ chức ở Nhật Bản, bà đã là người vinh dự được hát bài hát khai mạc, với ca khúc " Ballad of A Rainbow and Snow" (Bản ballad của cầu vồng và tuyết). Chưa dừng lại tại đó, năm 1998, lại một lần nữa bà vinh dự được chọn là ca sĩ thể hiện bài hát chính thức của Olympic mùa Đông khi nó được tổ chức tại thành phố Nagano, với ca khúc " Flowers For You-Những bông hoa tặng bạn". Cho tới nay, bà là ca sĩ duy nhất trên thế giới 2 lần hát trong lễ khai mạc Olympic ! Chỉ riêng điều đó có lẽ cũng đã quá đủ để nói lên uy tín của bà trong làng âm nhạc Nhật Bản rồi. Ngoài hai thành công lớn đó ra, Emiko còn vô số những thành công khác như những bài hát trong các chương trình truyền hình "Hotel" và "Moomin". Bà cũng hát trong bộ phim " Doraemon", một bộ phim được chuyển thể từ bộ truyện tranh về chú mèo máy thông minh Doraemon rất được trẻ em Nhật Bản và trẻ em các nước châu Á, trong đó có cả Việt Nam ưa thích.

Ngoài ca hát ra, Emiko cũng khá thành công trong lĩnh vực sáng tác, bà chính là người đã viết lại lời bằng tiếng Celtic (Một loại tiếng địa phương của Anh) cho ca khúc " Aeris’s Theme", một ca khúc cũ trong Final Fantasy VII, và ca khúc này đã được thể hiện bởi Rikki, ca sĩ chính trong Final Fantasy X.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức của Shiratori Emiko
French Shiratori Emiko Fansite
Tiểu sử trên Square Enix Music Online

Sinh năm 1950
Nữ ca sĩ Nhật Bản
Nhân vật còn sống


title: Tinodes aspoeckae

text:
Tinodes aspoeckae là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Tinodes


title: 23122 Lorgat

text:
23122 Lorgat là một tiểu hành tinh vành đai chính với vận tốc quỹ đạo 1437.0954576 ngày (3.93 năm). Nó được đặt theo tên nhà khoa học Raeez Lorgat người Nam Phi để kỷ niệm Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel 2007 của ông.

Tiểu hành tinh được phát hiện ngày 4 tháng 1 năm 2000.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 23001–24000

Tham khảo

023122
023122
Tiểu hành tinh được đặt tên
20000104


title: Minutes to Midnight (định hướng)

text:
Minutes to Midnight có thể là:

Bài hát "Minutes to Midnight" của ban nhạc Midnight Oil
Album Minutes to Midnight của Linkin Park
Bài nhạc Minutes to Midnight của nhà soạn nhạc Robert Ward
Một tên khác Doomsday Clock (Đồng hồ báo hiệu Ngày Tận thế)

Ngoài ra, cụm từ Minutes to Midnight còn xuất hiện trong các tên sau đây:

 Bài hát "2 Minutes to Midnight" của nhóm Iron Maiden
 Bài hát "One Minute to Midnight" của nhóm Justice trong album †
 Bài hát "5 Minutes to Midnight" của nhóm Boys Like Girls


title: Cẩm Đường

text:
Cẩm Đường là một xã thuộc huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.

Địa lý
Xã Cẩm Đường nằm ở phía đông huyện Long Thành, có vị trí địa lý:
Phía tây giáp xã Bình Sơn và xã Bàu Cạn
Các phía còn lại giáp huyện Cẩm Mỹ.

Xã có diện tích 15,31 km², dân số năm 2018 là 8.122 người, mật độ dân số đạt 531 người/km².

Lịch sử
Năm 2018, xã Cẩm Đường có diện tích 19,27 km², dân số là 10.622 người, mật độ dân số đạt 551 người/km².

Ngày 10 tháng 4 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 673/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 6 năm 2019). Theo đó:
Điều chỉnh 5,08 km² diện tích tự nhiên và 2.790 người của xã Cẩm Đường về xã Bình Sơn
Điều chỉnh 1,12 km² diện tích tự nhiên và 290 người của xã Bình Sơn về xã Cẩm Đường.

Sau khi điều chỉnh, xã Cẩm Đường có 15,31 km² diện tích tự nhiên và 8.122 người.

Hành chính
Xã Cẩm Đường được chia thành 3 ấp: 1, Cẩm Đường, Suối Quýt.

Chú thích

Xem thêm


title: Elephantomyia juquiensis

text:
Elephantomyia juquiensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Elephantomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Aroffe

text:
Aroffe là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 8,51 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 82 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 370 m trên mực nước biển.

Dân địa phương tiếng Pháp gọi là Aruffiens.

Hành chính

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Aroffe trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Bang Mun Nak (huyện)

text:
Bang Mun Nak () là một huyện (amphoe) ở phía nam của tỉnh Phichit, phía bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ) là Pho Thale, Taphan Hin, Thap Khlo, Dong Charoen của tỉnh Phichit, Nong Bua và Chum Saeng của tỉnh Nakhon Sawan.

Hành chính
Huyện này được chia thành 10 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 78 làng (muban). Bang Mun Nak là một thị xã (thesaban mueang) nằm trên toàn bộ tambon Bang Mun Nak. Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Bang Phai và Wang Taku mỗi đơn vị nằm trên tambon cùng tên. Có 9 tổ chức hành chính tambon.

Các con số mất là tambon nay tạo thành huyện Dong Charoen.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com (tiếng Thái)

Bang Mun Nak


title: Phylloicus adamsae

text:
Phylloicus adamsae là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Phylloicus


title: Các điểm đến của Cathay Pacific

text:
Cathay Pacific có đường bay tới 47 điểm và Cathay Pacific Cargo có đường bay tới 58 điểm(bao gồm 47 điểm đến của Cathay Pacific) tại 29 quốc gia tại châu Á, châu Âu, Bắc Mỹ, châu Đại Dương và châu Phi.

Châu Phi
Nam Phi
Johannesburg - Sân bay quốc tế OR Tambo

Châu Á

Đông Á
Bắc Kinh
Bắc Kinh - Sân bay quốc tế Thủ Đô Bắc Kinh
Thượng Hải - Sân bay quốc tế Phố Đông-Thượng Hải **
Hạ Môn - Sân bay quốc tế Hạ Môn Cao Khi (cargo only)
Đài Loan
Đài Bắc - Sân bay quốc tế Đào Viên Đài Loan Focus city **
Hong Kong
Sân bay quốc tế Hong Kong Hub **
Nhật Bản
Fukuoka - Sân bay Fukuoka
Nagoya - Sân bay quốc tế Chubu
Osaka - Sân bay quốc tế Kansai **
Sapporo - Sân bay Chitose mới
Tokyo - Sân bay quốc tế Narita **
Hàn Quốc
Seoul - Sân bay quốc tế Incheon **

Nam Á
Bangladesh
Dhaka - Sân bay quốc tế Shahjalal (cargo only)
Ấn Độ
Chennai - Sân bay quốc tế Chennai **
Delhi - Sân bay quốc tế Indira Gandhi **
Mumbai - Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji **
Pakistan
Karachi - Sân bay quốc tế Jinnah
Sri Lanka
Colombo - Sân bay quốc tế Bandaranaike

Đông Nam Á
Indonesia
Denpasar - Sân bay Ngurah Rai
Jakarta - Sân bay quốc tế Soekarno-Hatta **
Surabaya - Sân bay quốc tế Juanda
Malaysia
Kuala Lumpur - Sân bay quốc tế Kuala Lumpur
Penang - Sân bay quốc tế Penang **
Philippines
Cebu - Sân bay quốc tế Mactan-Cebu
Manila - Sân bay quốc tế Ninoy Aquino
Singapore
Sân bay quốc tế Singapore Changi **
Thái Lan
Bangkok - Sân bay quốc tế Suvarnabhumi Focus city **
Việt Nam
Hà Nội - Sân bay quốc tế Nội Bài (cargo only)
TP. Hồ Chí Minh - Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất

Tây Nam Á
Bahrain
Sân bay quốc tế Bahrain
Ả Rập Xê Út
Dammam - Sân bay quốc tế King Fahd  (bus service from Bahrain)
Jeddah - Sân bay quốc tế King Abdulaziz
Riyadh - Sân bay quốc tế King Khalid
Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất
Dubai - Sân bay quốc tế Dubai **

Châu Âu
Bỉ
Brussels - Sân bay Brussels (cargo only)
Pháp
Sân bay quốc tế Charles de Gaulle **
Đức
Frankfurt - Sân bay quốc tế Frankfurt **
Ý
Milan - Sân bay quốc tế Malpensa **
Roma - Sân bay quốc tế Leonardo da Vinci
Hà Lan
Amsterdam - Sân bay quốc tế Amsterdam Schiphol **
Nga
Moskva - Sân bay quốc tế Domodedovo [từ 13-07]
Thụy Điển
Sân bay Stockholm-Arlanda (cargo only)
Anh
London - Sân bay London Heathrow **
Manchester - Sân bay Manchester (cargo only)

Bắc Mỹ
Canada
Toronto - Sân bay quốc tế Toronto Pearson **
Vancouver - Sân bay quốc tế Vancouver **
Hoa Kỳ
Atlanta - Sân bay quốc tế Hartsfield-Jackson Atlanta  (cargo only)
Chicago - Sân bay Quốc tế O'Hare  (cargo only)
Dallas - Sân bay quốc tế Dallas-Forth Worth  (cargo only)
Houston - Sân bay quốc tế George Bush  (cargo only)
Los Angeles - Sân bay quốc tế Los Angeles **
Miami - Sân bay quốc tế Miami (cargo only)
New York City - Sân bay quốc tế John F. Kennedy **
San Francisco - Sân bay quốc tế San Francisco **

Châu Đại dương
Australia
Adelaide - Sân bay quốc tế Adelaide
Brisbane - Sân bay Brisbane
Melbourne - Sân bay Melbourne
Perth - Sân bay Perth
Sydney - Sân bay quốc tế Kingsfort Smith
Toowoomba - Sân bay Toowoomba Wellcamp
New Zealand
Auckland - Sân bay quốc tế Auckland
Christchurch - Sân bay quốc tế Christchurch

Điểm đến trước đây
Châu Á
Đông Á
Trung Quốc - Hạ môn (khai thác bởi Dragon Air từ 2008)
Đài Loan - Kao Hùng (khai thác bởi Dragon Air)
Nam Á
Ấn Độ - Calcutta
Đông Nam Á
Brunei - Bandar Seri Begawan
Căm phu chia - Phnom Penh (khai thác bởi Dragon Air)
Lào - Viêng chăn
Malaysia - Kota Kinabalu, Labuan (khai thác bởi Dragon Air)
Myanmar - Yangon
Việt Nam - Hà Nội (khai thác bởi Dragon Air)
Tây Nam Á
Ả Rập Xê Út - Dhahran
Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất - Abu Dhabi
Châu Âu
Thụy Điển - Stockholm
Thụy Sĩ - Zurich
Thổ Nhĩ Kỳ - Istanbul
Anh- Luân Đôn (Gatwick Airport), Manchester
Bắc MỹMỹ  - Anchorage
Châu Đại DươngAustralia - TownsvillePapua New Guinea''' - Port Moresby

Xem thêm
Dragonair destinations

Ghi chú

Cathay Pacific Network

Destinations


title: Pachyderes philippinus

text:
Pachyderes philippinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Pachyderes


title: Idiocera punctata

text:
Idiocera punctata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Idiocera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Aeologramma

text:
Aeologramma là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Aeologramma albiscripta (Hampson, 1898)
 Aeologramma bellissima (Draudt, 1950)
 Aeologramma decolorata Holloway, 1989
 Aeologramma picatum (Butler, 1892)

Chú thích

Tham khảo

 Aeologramma at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Momaea flavomarginata

text:
Momaea flavomarginata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Momaea


title: Chỉ số Sáng tạo Toàn cầu (Đại học Cornell, INSEAD và WIPO)

text:
Chỉ số Sáng tạo Toàn cầu (Tiếng Anh: Global Innovation Index) được đưa ra năm 2007 bởi Tổ chức sở hữu trí tuệ toàn cầu (World Intellectual Property Organization viết tắt là WIPO, thuộc Liên Hợp Quốc), kết hợp với một số công ty lớn và tổ chức phi lợi nhuận khác. Mục đích của chỉ số này là đưa ra các đánh giá về độ sáng tạo/đổi mới của mỗi quốc gia một cách toàn diện nhất.

Theo cách đánh giá truyền thống, chỉ số sáng tạo/đổi mới của quốc gia theo các tiêu chí như số lượng tiến sĩ, số lượng bài báo nghiên cứu khoa học được công bố, số bằng sáng chế, kinh phí dành cho R&D chiếm bao nhiêu phần trăm GDP,... Tuy nhiên, các tiêu chí đó không phản ảnh đúng nhiều mặt mức độ sáng tạo của quốc gia. Chỉ số mới được đánh giá không chỉ dựa trên độ sáng tạo trong nghiên cứu khoa học, mà còn chỉ số sáng tạo trong xã hội, chỉ số sáng tạo trong các mô hình kinh doanh.

Cách đánh giá
Chỉ số Sáng tạo Toàn cầu (GII) được đưa ra dựa trên hai nhóm chỉ số: nhóm chỉ số đầu vào, và nhóm chỉ số đầu ra.

Nhóm chỉ số đầu vào gắn chặt với các yếu tố quốc dân, làm nền tảng và tiền đề cho các hoạt động đổi mới/sáng tạo. Gồm 5 chỉ số cơ bản:
 Tổ chức (Institutions)
 Nguồn nhân lực và nghiên cứu (Human capital and research)
 Cơ sở hạ tầng (Infrastructure)
 Độ chín của thị trường (Market sophistication)
 Mức hoàn thiện kinh doanh (Business sophistication)

Nhóm chỉ số đầu ra biểu thị cho kết quả của quá trình đổi mới/sáng tạo. Gồm 2 chỉ số cơ bản:
 Kết quả khoa học (Scientific outputs)
 Thành quả sáng tạo (Creative outputs)

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức của Global Innovation Index

Tham khảo

 Thứ bậc của Trí tuệ Việt Nam trong bảng xếp hạng toàn cầu

Chỉ số
Nghiên cứu
Đổi mới


title: Trần Thọ (sử gia)

text:
tự là Thừa Tộ, nguyên quán ở quận Ba Tây (nay thuộc địa cấp thị Nam Sung tỉnh Tứ Xuyên), trước làm quan cho nhà Thục Hán, sau khi Thục Hán diệt vong sang làm quan cho nhà Tây Tấn, là tác giả của bộ chính sử Tam quốc chí.

Cuộc đời
Trần Thọ thuở nhỏ rất hiếu học, từng bái Tiều Chu làm thầy, sau đó đảm nhiệm chức quan các lệnh sử trong triều đình Thục Hán. Cha Trần Thọ là Trần Thức làm tham quân cho Mã Tốc, Mã Tốc trái lệnh làm mất Nhai Đình bị Gia Cát Lượng xử chém, Trần Thức có liên can nên cũng bị xử tội khôn hình, con Gia Cát Lượng là Gia Cát Chiêm vì thế khinh Thọ. Trần Thọ cũng vì không theo phe cánh của hoạn quan Hoàng Hạo nên thường bị truất biếm. Sau khi Thục Hán diệt vong, Tư không nhà Tấn là Trương Hoa yêu mến tài năng của Trần Thọ, cử hiếu liêm, giao cho chức tá trước tác lang bổ nhiệm làm huyện lệnh Dương Bình.

Trong thời gian này, Trần Thọ biên soạn cuốn Thục tướng Gia Cát Lượng tập dâng lên triều đình, do đó được bãi chức trước tác lang và thăng lên chức trung chính ở quận Dương Bình.

Sau này Trần Thọ làm quan cho nhà Tấn, ông đã dồn hết tâm huyết để biên soạn tác phẩm Tam quốc chí, ghi chép lại lịch sử Trung Quốc thời kỳ Tam quốc, tổng cộng 65 thiên, trở thành một trong 24 bộ chính sử lớn của Trung Quốc.

Biên soạn Tam quốc chí

Khi viết Tam quốc chí, Trần Thọ đã căn cứ vào nhiều sử liệu như Ngụy thư của Vương Thẩm (?-266), Ngụy lược của Ngư Hoạn, Ngô thư của Vi Chiêu. Thục Hán không có chính sử, Trần Thọ phải tự thu thập tư liệu để viết. Theo như Tấn thư ghi lại, thì Tam quốc chí ra đời được đánh giá rất cao, đương thời Hạ Hầu Trạm biên soạn cuốn Ngụy thư khi xem Tam quốc chí của Trần Thọ thấy không bằng được liền tự tiêu hủy tác phẩm của mình. Lưu Hiệp, người thời Lương (Nam-Bắc triều) trong cuốn Văn tâm điêu long, mục Sử truyện chép rằng: "Duy Trần Thọ tam chí, văn chất biện hiệp, Tuân, Trương tỷ chi ư Thiên, Cố, phi vọng dự dã" (Tam quốc chí của Trần Thọ thấm nhuần chất văn, như Tuân, Trương so sánh với Thiên, Cố, chẳng phải khen quá lời).

Tam quốc chí của Trần Thọ không chỉ khái quát tình hình chính trị, kinh tế, quân sự thời Tam quốc mà còn đề cập đến nhiều nhân vật xuất sắc trong các lĩnh vực văn học, nghệ thuật, kỹ thuật..., đồng thời ghi chép về một số dân tộc thiểu số và các nước láng giềng của Trung Quốc (như Nhật Bản, Triều Tiên).

Tính trung lập của Trần Thọ khi viết sử cũng có nhiều ý kiến phê bình khác nhau. Theo như Tấn thư chép lại, thì Trần Thọ từng nói với con của Đinh Nghi, Đinh Hạo - hai người có tiếng ở nước Ngụy - rằng: "Khả mịch thiên hộc mễ kiến dữ, đương vị tôn công tác giai truyện" (Nếu tìm cho ta được nghìn hộc lương, ta sẽ vì tôn phụ mà viết truyện cho hay). Kết quả bị từ chối, Trần Thọ cũng không viết truyện về hai người họ Đinh nữa.

Nhà nghiên cứu lịch sử Dịch Trung Thiên cho rằng Trần Thọ nghiêm cẩn trong truy xét, khoảng cách thời gian lại không dài (là người đương thời), nên tin tưởng được. Có điều, chính vì thái độ nghiêm cẩn đó, Trần Thọ đã lược bỏ khá nhiều tài liệu thời đó, nên Tam quốc chí tương đối giản lược. Thế mới có sự chú thích của Bùi Tùng Chi. Chi đã bổ sung một lượng lớn tài liệu, gồm những phần Trần Thọ đã lược bỏ hoặc không thấy, có phần phân tích thêm. Bùi Tùng Chi là người nghiêm túc, có thể tin tưởng vào những lời chú dẫn của ông. “Chí” của Trần Thọ và “Chú” của Bùi Tùng Chi là hai căn cứ của cái gọi là “chính thuyết”. Đương nhiên có thể tham khảo các sách sử khác, nhưng nếu có mâu thuẫn thì “vào trước là chủ” nên dựa vào “Trần chí, Bùi chú” là tốt nhất.

Ngoài ra cũng có lời phê bình cho rằng cha của Trần Thọ (có sách ghi là Trần Thức) do Thức bị Gia Cát Lượng xử tội cạo tóc vì bê trễ việc quân, nên trong quyển 35 Tam quốc chí Gia Cát Lượng truyện, Trần Thọ cố ý đánh giá hạ thấp Gia Cát Lượng là "không đủ tài mưu lược" trong quân sự. Nhận xét này bị coi là thiếu khách quan, có thể là dùng việc công để báo thù riêng, dù Trần Thọ cũng có ca ngợi Gia Cát Lượng là "thực là người hiền tài đại độ trong điều hành chánh sự, có thể nói ví như Quản Trọng và Tiêu Hà cũng chẳng thể hơn". Lời phê bình này được nhắc tới trong Tấn thư - Trần Thọ liệt truyện, cuốn chính sử về nhà Tấn được biên soạn đầu thời nhà Đường.

Tác phẩm
Ngoài Tam quốc chí ông còn soạn Cổ quốc chí gồm 50 thiên và Ích Đô kì cựu truyện gồm 10 thiên.

Đánh giá

Chú thích

Sinh năm 233
Mất năm 297
Người Tứ Xuyên
Nhân vật chính trị Thục Hán
Người nhà Tấn
Nhà sử học Trung Quốc
Người họ Trần tại Trung Quốc


title: Andonectes similaris

text:
Andonectes similaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được García miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Andonectes


title: Olophoeus melancholicus

text:
Olophoeus melancholicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1881.

Chú thích

Tham khảo

Olophoeus


title: 5699 Munch

text:
5699 Munch (2141 T-3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 10 năm 1977 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5699 Munch

Thiên thể phát hiện năm 1977
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Mixes (album của Kylie Minogue)

text:
Mixes là một album phối lại của ca sĩ nhạc pop-nhảy người Úc Kylie Minogue. Album đã được phát hành bởi hãng Deconstruction Records vào ngày 3 tháng 8 năm 1998 tại Anh. Bản đầu tiên được phát hành là một album đĩa vinyl đặc biệt, sau đó, album đã được phát hành dưới dạng album CD đôi nhằm gửi gắm đến người hâm mộ của Minogue. Mixes đã xuất hiện tại vị trí 63 trên bảng xếp hạng album Anh, và giữ vững vị trí đó một tuần sau khi rơi khỏi top 75.

Danh sách ca khúc
Đĩa 1
"Too Far" (Brothers in Rhythm mix) – 10:21
"Too Far" (Junior Vasquez mix) – 11:44
"Some Kind of Bliss" (Quivver mix) – 8:39
"Breathe" (Tee's Freeze mix) – 6:59
"Breathe" (Sash! Club mix) – 5:20

Đĩa 2
"Breathe" (Nalin & Kane remix) – 10:11
"Did It Again" (Trouser Enthusiasts' Goddess of Contortion mix) – 10:22
"Did It Again" (Razor'n Go mix) – 11:21
"Too Far" (Brothers in Rhythm Dub mix) – 8:31

Ghi chú: "Too Far" (Brothers in Rhythm Dub mix) không xuất hiện trong bản đĩa Vinyl.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kylie.com — Trang web chính thức.

Album phối lại của Kylie Minogue
Album phối lại năm 1998
Album phối lại hai đĩa


title: Mansonville

text:
Mansonville là một xã ở tỉnh Tarn-et-Garonne trong vùng Tarn-et-Garonne, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Tarn-et-Garonne

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Denticollis mongolicus

text:
Denticollis mongolicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Denticollis


title: Zújar

text:
Zújar là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 2746 người.

Tham khảo

Đô thị ở Granada


title: Luscan

text:
Luscan  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 443 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Steve McManaman

text:
Steven "Macca" McManaman (sinh 11 tháng 2 năm 1972) là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Anh từng chơi ở vị trí tiền vệ.
Anh là cầu thủ Anh thành công nhất khi thi đấu ở nước ngoài. Anh là cầu thủ người Anh đầu tiên vô địch UEFA Champions League 2 lần, và cũng là người Anh đầu tiên vô địch Champions League với một đội bóng không phải của Anh.

Vào năm 2008, anh đứng thứ 3 trong top 10 cầu thủ Anh thành công nhất ở nước ngoài, chỉ sau Kevin Keegan và John Charles.

Sau khi giải nghệ vào năm 2005, anh trở thành một bình luận viên cho Setanta Sports và cũng cùng sản xuất phim Goal! 2.

Sự nghiệp

Liverpool
Mcmanaman ký hợp đồng chuyên nghiệp vào ngày 19 tháng 2 năm 1990. Anh có trận ra mắt vào ngày 15 tháng 12 năm 1990 trong trận thắng 2-0 trước Sheffield United, và ghi bàn đầu tiên vào ngày 21 tháng 8 năm 1991 trong trận thắng 2-1 trước Manchester City.

Sau khi huấn luyện viên Graeme Souness tới, với màn trình diễn tốt, McManaman tạo dựng được tên tuổi và trở thành cầu thủ chủ chốt. Anh có chức vô địch cúp FA vào năm 1992. Nhờ vào màn trình diễn của anh, Liverpool cũng đã vào tới tứ kết cúp UEFA. Vào thời điểm đó, anh được Ian Rush đánh giá là tài năng sáng giá nhất của Liverpool.

Vào mùa giải 1993-94, Mcmanaman thể hiện một phong độ tốt với hai bàn trong trận trận gặp Swindon Town và một số đường kiến tạo bao gồm một pha tăng tốc đẳng cấp và kiến tạo trong trận gặp Tottenham Hotspur. Tuy nhiên, phong độ của anh bắt đầu giảm sút sau khi cãi nhau với thủ môn Bruce Grobbelaar trong một trận derby Merseyside.

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Liverpool
FA Cup: 1991–92
Football League Cup: 1994–95

Real Madrid
La Liga: 2000–01, 2002–03
Supercopa de España: 2001
UEFA Champions League: 1999–2000, 2001–02
UEFA Super Cup: 2002

Cá nhân
Alan Hardaker Trophy: 1995
PFA Team of the Year: 1996–97
UEFA European Championship Team of the Tournament: 1996
Premier League Player of the Month: December 1997

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thông tin tại LFC History.net
Thông tin tại at Realmadrid.com

Cầu thủ bóng đá Liverpool F.C.
Cầu thủ bóng đá Real Madrid
Cầu thủ bóng đá Manchester City F.C.
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá Anh ở nước ngoài
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Anh


title: Devarshola

text:
Devarshola là một thị xã panchayat của quận The Nilgiris thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Devarshola có dân số 23.085 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Devarshola có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Devarshola, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Metaphrynella sundana

text:
Metaphrynella sundana là một loài ếch trong họ Nhái bầu.
Loài này có ở Brunei, Indonesia, và Malaysia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Inger, R., Stuebing, R., Iskandar, D. & Mumpuni 2004. Metaphrynella sundana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Metaphrynella
Động vật lưỡng cư Indonesia
Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật Brunei


title: Stenosmia minima

text:
Stenosmia minima là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được von Schulthess mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Stenosmia
Động vật được mô tả năm 1924


title: Ophraea subcostata

text:
Ophraea subcostata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Ophraea


title: Graveron-Sémerville

text:
Graveron-Sémerville là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Graveronsemerville


title: Sauvigny-le-Beuréal

text:
Sauvigny-le-Beuréal là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne.

Hành chính

Biến động dân số

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sauvigny-le-Beuréal trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Sauvigny-le-Beuréal trên trang mạng của Insee
 Sauvigny-le-Beuréal sur le site du Quid
 Localisation de Sauvigny-le-Beuréal sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Sauvigny-le-Beuréal sur Mapquest

Sauvigny-le-Beureal


title: Nassarius enzoi

text:
Nassarius enzoi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nassarius
Động vật được mô tả năm 2007


title: Lancié

text:
Lancié là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 210 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Fontaine-les-Bassets

text:
Fontaine-les-Bassets là một xã thuộc tỉnh Orne vùng Normandie tây bắc nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 81 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Fontainelesbassets


title: Eumorpha fasciatus

text:
The Banded Sphinx Moth (Eumorpha fasciatus) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

Phân phối
Nó được tìm thấy ở miền bắc Argentina, Bolivia, Paraguay, Uruguay, Brasil, Colombia, Ecuador và Peru, phía bắc qua Trung Mỹ (México, Belize, Guatemala, Honduras, Nicaragua, Costa Rica và Panama) đến miền nam California và miền nam Arizona, phía đông đến Texas, Mississippi, Florida và miền nam Carolina. Có các cá thể đi lạc đến phía bắc tận Missouri, Michigan, Indiana, Pennsylvania, New Jersey, New York và Nova Scotia. Loài này cũng được tìm thấy ở Carribea.

Sinh học
Sải cánh dài 87–96 mm.
Con trưởng thành bay quanh năm ở các xứ nhiệt đới, nhưng ở phía bắc, có ít nhất hai lứa. Cá thể con trưởng thành bay từ cuối tháng 5 đến tháng 7 và cuối tháng 8 đến tháng 10 ở South Carolina và từ tháng 5 đến tháng 10 ở Louisiana. Con trưởng thành ăn bay mật hoa của loài Crinum, Catharanthus roseus, Petunia và Saponaria officinalis.

Ấu trùng ăn Ludwigia (bao gồm Ludwigia decurrens, Ludwigia erecta, Ludwigia leptocarpa, Ludwigia octovalvis, Ludwigia peruviana và Ludwigia repens), Cissus verticillata, Fuchsia hybrida, Magnolia virginiana, Parthenocissus và Vitis.

Phụ loài
Eumorpha fasciatus fasciatus
Eumorpha fasciatus tupaci (Kernbach, 1962) (Galapagos Islands)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Banded sphinx  Butterflies và Moths of North America

Động vật được mô tả năm 1776
Eumorpha


title: Azaleodes

text:
Azaleodes là một chi bướm đêm thuộc họ Palaephatidae. Chi này đặc hữu Úc.
Loài này có cánh rộng, có đốm màu nâu vàng điển đen ở con đực. Chúng sinh sống ở rừng mưa từ Wollongong ở New South Wales đến Cooktown ở Queensland.

Các loài
Azaleodes brachyceros Nielsen, 1987
Azaleodes fuscipes Nielsen, 1987
Azaleodes megaceros Nielsen, 1987
Azaleodes micronipha Turner, 1923

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
A Guide to Australian Moths

Palaephatidae


title: Erlangen

text:
Erlangen là một thành phố trong bang Bayern, Đức. Thành phố có diện tích 76,9 km², dân số là 104.650 người. Thành phố này nằm ở nơi hợp lưu của sông Regnitz và sông nhánh Untere Schwabach.
Erlangen có trên 100,000 người cư trú.

Erlangen có đại học Erlangen-Nuremberg và một số chi nhánh của Siemens AG, cũng như viện Fraunhofer Society.

Tham khảo

Trung Franken
Thành phố của bang Bayern
Erlangen


title: Gauruncus

text:
Gauruncus là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Gauruncus argillus Razowski & Pelz, 2006
Gauruncus armatus Razowski & Pelz, 2006
Gauruncus curvatus Razowski & Pelz, 2006
Gauruncus gampsognathos Razowski, 1988
Gauruncus gelastes Razowski, 1988
Gauruncus gracilis Razowski & Pelz, 2006
Gauruncus intermedius Razowski & Becker, 2002
Gauruncus laudatus Razowski & Pelz, 2003
Gauruncus rossi Razowski & Pelz, 2006
Gauruncus simplicissimus Razowski & Pelz, 2003
Gauruncus venezolanus Razowski & Brown, 2004

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Marche

text:
Marche () là một vùng của Ý. Marche được biết đến với truyền thống làm giày, với các loại giày tốt và xa xỉ nhất nước Ý được sản xuất tại đây. Vùng này nằm ở miền Trung đất nước, giáp với Emilia-Romagna và cộng hòa San Marino về phía bắc, Toscana về phía tây, Umbria về phía tây nam, Abruzzo và Lazio về phía nam và biển Adriatic về phía đông.

Hành chính

Liên kết ngoài

 Official regional website
 Map of Marche
 Marche Voyager
 Gazetteer of the Marche
 Le Marche Guide
 Vacanze Mare Marche
 Le Marche Video English

Tham khảo

Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Vùng của Ý


title: Mohanur

text:
Mohanur là một thị xã panchayat của quận Namakkal thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Mohanur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 143 mét (469 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mohanur có dân số 12.468 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Mohanur có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Mohanur, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: 11955 Russrobb

text:
11955 Russrobb (1994 CA1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 2 năm 1994 bởi D. D. Balam ở Dominion Astrophysical Observatory, Victoria.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11955 Russrobb

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Rhyacotriton cascadae

text:
Rhyacotriton cascadae (tên tiếng Anh: Cascade Torrent Salamander) là một loài kỳ giông thuộc họ Rhyacotritonidae.
Đây là loài đặc hữu của Tây Bắc Thái Bình Dương của Bắc Mỹ.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, sông ngòi, và suối nước ngọt.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Hammerson, G. 2004. Rhyacotriton cascadae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Động vật lưỡng cư Mỹ
Rhyacotriton