title: Abkhazia

text:
Abkhazia ( Apsny, IPA /apʰsˈnɨ/;  Apkhazeti;  Abkhaziya; tiếng Việt: Áp-kha-di-a) là một lãnh thổ tranh chấp ở phía đông biển Đen và sườn tây-nam của dãy Kavkaz.

Abkhazia tự xem mình là một quốc gia độc lập, gọi tên nước là Cộng hòa Abkhazia hay Apsny. Nga, Nicaragua, Syria, Venezuela, Nauru đã công nhận nền độc lập của Abkhazia, Abkhazia cũng được công nhận độc lập bởi các nước được công nhận không đầy đủ là Nam Ossetia, Transnistria và lãnh thổ không được công nhận Nagorno-Karabakh. Ngoài các nước này ra không có bất kỳ nước nào khác trong tổng số 193 thành viên Liên Hợp Quốc công nhận quốc gia này.

Chính phủ Gruzia và phần lớn chính phủ các quốc gia trên thế giới xem Abkhazia là một bộ phận lãnh thổ của Gruzia. Chính phủ Gruzia chính thức coi lãnh thổ này là một cộng hòa tự trị gọi là Cộng hòa tự trị Abkhazia, với chính quyền lưu vong tại Tbilisi. Ngày 28 tháng 8 năm 2008, Nghị viện Gruzia đã thông qua một nghị quyết tuyên bố Abkhazia là một "lãnh thổ bị Nga chiếm đóng".

Tên gọi
Người Abkhazia gọi lãnh thổ của họ là Аҧсны (Apsny), nghĩa là "vùng đất của những người Aps" (-ny là một hậu tố). Tên tiếng Nga Абхазия (Abkhazia) bắt nguồn từ tên tiếng Gruzia აფხაზეთი (Apkhazeti). Trong tiếng Mingrelia, Abkhazia được gọi là აბჟუა (Abzhua) hoặc სააფხაზო (saapkhazo).

Lịch sử

Lịch sử ban đầu
Giữa thế kỷ 9 và 6 TCN, lãnh thổ mà nay là Abkhazia là một phần của vương quốc Colchis ("Kolkha") của người Gruzia cổ đại kingdom of Colchis. Vương quốc này sau đó bị sáp nhập vào Vương quốc Egrisi năm 63 TCN, vương quốc được các tác giả Byzantine gọi là "Lazica" và được người Ba Tư gọi là "Lazistan", đặt theo tên của bộ tộc Laz.

Từ năm 1000 đến 550 TCN, người Hy Lạp đã thành lập nên các thuộc địa thương mại dọc theo bờ biển của biển Đen, đặc biệt là ở Pitiunt và Dioscurias, mà nay trở thành thủ đô của Abkhazia. Người Hy Lạp đã phải chạm trán với các bộ tộc hiếu chiến bản địa mà họ gọi là Heniochi. Các tác giả cổ đại mô tả các sắc dân khác nhau sống trong khu vực với vô số các ngôn ngữ mà họ nói. Arrian, Pliny và Strabo đã có các ghi chép về người Abasgoi (thường được coi là tổ tiên của người Abkhazia ngày nay) và người Moschoi (thường được coi là tổ tiên của người Meskhetia ngày nay) ở đâu đó tại Abkhazia ngày nay ven bờ đông của biển Đen.

Đế quốc La Mã đã chinh phục Egrisi vào thế kỷ 1 và cai quản lãnh thổ này cho đến thế kỷ thứ 4, sau đó lãnh thổ được một mức độ độc lập nhất định, song vẫn nằm dưới phạm vi ảnh hưởng của Đế quốc Byzantine. Mặc dù thời điểm chính xác của sự kiện dân cư Abkhazia cải sang Ki-tô giáo chưa được xác định rõ, song Tổng giám mục Pitius đã tham gia Hội đồng Giáo hội đầu tiên vào năm 325 tại Nicaea.

Đến cuối thập niên 690, lãnh thổ Abkhazia trở thành một công quốc dưới quyền đế chế Byzantine. Anacopia là thủ đô của công quốc. Quốc gia này có hầu hết cư dân là người Ki-tô giáo và trụ sở của Tổng giám mục là Pityus. Một cuộc xâm nhập của người Ả Rập vào Abkhazia đã bị Leon I cùng với các đồng minh người Egrisi và Kartli đẩy lui vào năm 736.

Sau khi thu được Egrisi thông qua một liên minh triều đại vào thập niên 780 Abkhazia đã trở thành thế lực thống trị trong khu vực và Vương quốc Abkhazia, cũng gọi là Vương quốc Egrisi hay Vương quốc của người Abkhaz, đã được thành lập. Trong thời gian này, tiếng Gruzia đã thay thế tiếng Hy Lạp trở thành ngôn ngữ văn học và văn hóa. Vương quốc đã phát triển rực rỡ từ năm 850 đến 950 cho đến khi nó sáp nhập những phần quan trọng thuộc miền Đông Gruzia, bao gồm cả Tbilisi. Sau đó là một giai đoạn bất ổn kéo dài, kết thúc với việc Abkhazia và các nhà nước ở miền Đông Gruzia được thống nhất dưới một nền quân chủ Gruzia, do Vua Bagrat III trị vì (ông được an táng tại Ti viện Bedia thuộc huyện Tkvarcheli của Abkhazia) và cuối thế kỷ 10 và đầu thế kỷ 11.

Đến thế kỷ 16, sau khi Vương quốc Gruzia tan rã, một Công quốc Abkhazia tự trị đã nổi lên, do triều đại Shervashidze cai trị (cũng được gọi là Sharvashidze, hay Chachba). Từ thập niên 1570, khi Hải quân Ottoman chiếm giữ pháo đài Tskhumi, Abkhazia nằm dưới ảnh hưởng của đế quốc Ottoman và Hồi giáo. Dưới sự cai trị của Ottoman, phần lớn cư dân Abkhazia đã cải sang Hồi giáo. Công quốc giữ lại quyền tự chủ có giới hạn bên trong đế chế Ottoman, và sau đó là bên trong đế quốc Nga, song cuối cùng đã bị sáp nhập và đế quốc Nga năm 1864.

Abkhazia bên trong Đế quốc Nga và Liên Xô

Vào đầu thế kỷ 19, người Nga và người Ottoman ganh đua để nắm quyền kiểm soát khu vực Kavkaz. Những người cai trị Abkhazia đầu tiên đã cố gắng lập quan hệ với Nga là Keilash Bey vào năm 1803, một thời gian ngắn sau khi miền Đông Gruzia bị sáp nhập vào nước Nga Sa hoàng (1801). Tuy nhiên, xu hướng ủng hộ Ottoman vẫn chiếm ưu thế trong một thời gian ngắn sau khi ông bị con trai-Aslan-Bey ám sát vào ngày 2 tháng 5 năm 1808. Ngày 2 tháng 7 năm 1810, lính thủy đánh bộ Nga đã xông vào Suhum-Kale và thay thế Aslan-Bey bằng người em trai đối địch-Sefer-Bey (1810–1821), người đã cải sang Ki-tô giáo. Abkhazia gia nhập vào đế quốc Nga với vị thế một công quốc tự trị. Tuy nhiên, George và những người kế vị ông ta chỉ có thể cai quản các khu phố tại Suhum-Kale và khu vực Bzyb. Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ tiếp theo đã nâng cao vị thế của Nga, khiến cho tầng lớp ưu tú Abkhaz thêm chia rẽ, chủ yếu là chia rẽ tôn giáo.

Sau đó, sự hiện diện của người Nga được củng cố và những người sống trên cao nguyên phía tây Kavkaz cuối cùng đã khuất phục Nga vào năm 1864. Quyền tự trị của Abkhazia, có chức năng như một "vùng đệm" ủng hộ Nga trong một khu vực phức tạp, đã không còn cần thiết đối với triều đình Nga hoàng và triều đại Shervashidze đã đi đến hồi kết; vào tháng 11 năm 1864, Công tước Michael bị buộc phải từ bỏ quyền lực của mình và đến sống tại Voronezh. Abkhazia được hợp nhất vào đế quốc Nga với vị thế là tỉnh quân sự đặc biệt Suhum-Kalem, năm 1883, trở thành một okrug thuộc Kutais Guberniya. Một số lượng lớn người Hồi giáo Abkhazia, cấu thành tới 40% dân cư, đã di cư đến đế quốc Ottoman từ năm 1864 đến 1878 cùng với những người Hồi giáo khác tại vùng Kavkaz.

Nhiều khu vực rộng lớn bỗng trở nên hoang vắng và người Armenia, người Gruzia, người Nga và các sắc dân khác sau đó đã di cư đến Abkhazia, tái định cư tại phần lớn các lãnh thổ bỏ trống.

Cách mạng Nga năm 1917 đã dẫn đến việc hình thành nên một nước Gruzia độc lập (bao gồm Abkhazia) vào năm 1918. Chính quyền Menshevik Gruzia đã gặp phải nhiều vấn đề tại khu vực trong suốt thời gian tồn tại của nó bất chấp việc khu vực đã được trao quyền tự trị có giới hạn. Năm 1921, Hồng quân Bolshevik đã xâm lược Gruzia và kết thúc sự độc lập ngắn ngủi này. Abkhazia trở thành Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Abkhazia với tình trạng mơ hồ cộng hòa hiệp ước liên kết với Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Gruzia. Năm 1931, Joseph Stalin đã biến Abkhazia trở thành một cộng hòa tự trị (Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết tự trị Abkhaz trong thành phần Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Gruzia. Mặc dù có quyền tự trị trên danh nghĩa, nước cộng hòa này phải chịu sự cai quản trực tiếp một cách chặt chẽ từ chính quyền Trung ương Liên Xô. Trong thời gian lãnh đạo của Stalin và Beria, các trường học tiếng Abkhaz đã bị đóng cửa, trẻ em Abkhaz được yêu cầu phải học tiếng Gruzia. Một lượng lớn người Nga đã di cư đến Abkhazia. Sau đó, trong thập niên 1950 và 1960, Vazgen I và nhà thờ Armenia đã khuyến khích và hỗ trợ cho những người Armenia di cư đến Abkhazia. Hiện nay, người Armenia là nhóm thiểu số đông thứ hai tại Abkhazia (gần bằng người Gruzia), mặc dù số lượng đã giảm đáng kể từ 77.000 theo điều tra năm 1989 xuống 45.000 theo điều tra năm 2003.

Sự đàn áp người Abkhaz kết thúc sau cái chết của Stalin và Beria bị xử tử, người Abkhaz có được vai trò lớn hơn trong việc quản lý nước cộng hòa. Như hầu hết các cộng hòa tự trị, chính phủ Xô viết khuyến khích phát triển văn hóa, đặc biệt là văn học.

Hậu Xô viết
Khi Liên Xô bắt đầu tan rã vào cuối những năm 1980, căng thẳng sắc tộc gia tăng giữa Abkhaz và Gruzia vì những động thái của Georgia hướng tới quá trình độc lập khỏi Liên Xô. Theo đó, nhiều người Abkhaz đã tích cực phản đối những động thái của Gruzia, họ lo sợ sự độc lập của Gruzia có thể dẫn đến việc xóa bỏ quyền tự trị của Abkhazia, thay vào đó họ đồng ý cho ý tưởng thiết lập Abkhazia là một nước cộng hòa Xô viết riêng biệt với quyền lãnh đạo riêng biệt. Tháng sáu năm 1988, một bài tuyên ngôn về việc bảo vệ sự đặc thù của người Abkhaz (được gọi là lá thư Abkhaz) đã được gửi đến lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev.

Xung đột giữa Gruzia-Abkhaz đã trở thành cuộc xung đột bạo lực nghiêm trọng vào ngày 16 tháng 7 năm 1989 tại Sukhumi. Mười sáu người Georgia được cho là đã bị giết và 137 người khác bị thương khi thời điểm những người trên đang cố gắng đăng kí vào một trường đại học của Georgia thay vì một trường đại học của Abkhaz. Sau vài ngày xung đột bạo lực, quân đội Liên Xô đã tiến hành can thiệp và khôi phục lại trật tự ở khu vực và đổ lỗi cho các lực lượng dân tộc cực đoan đã kích động bạo loạn.

Vào tháng 3 năm 1990, Georgia tuyên bố chủ quyền, đơn phương vô hiệu hóa các hiệp định được chính phủ Liên Xô ban hành từ năm 1921 và do đó càng tiến gần hơn đến độc lập. Ngày 17 tháng 3 năm 1991, Cộng hòa Gruzia đã tẩy chay cuộc trưng cầu dân ý toàn Liên bang về việc đổi mới Liên Xô được Gorbachev khởi xướng. Tuy nhiên, hơn 52% (tức 52,3%) dân số của Abkhazia (gần như chiếm toàn số dân không thuộc dân tộc Georgian) đã tham gia trưng cầu dân ý và được đại đa số phiếu bầu (98,6%) tán thành giữ lại Liên Xô. Và những người này sau đó cũng đã tiến hành tẩy chay cuộc trưng cầu dân ý ngày 31 tháng 3 về vấn đề độc lập của Gruzia, vốn được ủng hộ bởi phần lớn dân tộc Georgia. Chỉ trong vòng vài tuần sau, Gruzia tuyên bố Độc lập vào ngày 9 tháng 4 năm 1991 dưới sự dẫn dắt của cựu lãnh đạo phe chống đối Xô Viết, Zviad Gamsakhurdia. Dưới thời Gamsakhurdia, tình hình tương đối ổn định ở Abkhazia và một thỏa thuận về việc chia sẻ quyền lực đã sớm đạt được giữa phe Abkhaz và Gruzia, trao cho Abkhaz quyền cử một đại diện nhất định trong cơ quan lập pháp địa phương.

Tuy vậy, chính quyền của tổng thống Gamsakhurdia đã sớm bị thách thức bởi các nhóm vũ trang đối lập dưới sự chỉ huy của Tengiz Kitovani, dẫn đến cuộc đảo chính quân sự vào tháng 1 năm 1992, buộc ông phải rời bỏ đất nước. Sau đó, cựu bộ trưởng ngoại giao Xô Viết và là " vị kiến trúc sư tạo nên sự sụp đổ của Liên Xô" - Eduard Shevardnadze được đưa lên làm "lãnh đạo quốc gia", trong một chính phủ vốn đã bị chi phối bởi những người theo chủ nghĩa dân tộc Gruzia cứng rắn và bảo thủ.

Địa lý và khí hậu

Abkhazia có diện tích khoảng  ở cực tây của Georgia. Dãy núi Kavkaz ở phía bắc và đông bắc chia tách Abkhazia với Liên bang Nga (giáp với nước cộng hòa tự trị Karachay-Cherkessia). Ở phía đông và đông nam, Abkhazia giáp với vùng Samegrelo-Zemo Svaneti của Gruzia; và giáp với biển Đen ở phía tây và tây nam.

Abkhazia có địa hình rất đồi núi. Dãy Đại Kavkaz chạy dọc theo biên giới phía bắc, với các mũi núi – Gagra, dãy Bzyb và dãy Kodori – chia cắt khu vực thành một số thung lũng sâu và có nhiều sông hồ. Các đỉnh cao nhất tại Abkhazia nằm ở phía đông bắc và phía đông, một số vượt quá  trên mực nước biển. Abkhazia có các khu rừng ven biển đến các nông trại trồng cam quýt, tuyết vĩnh cửu và sông bông ở phía bắc. Mặc dù có địa hình phức tạp không thích hợp cho con người phát triển, song những mảnh đất màu mỡ được dùng để trống chè, thuốc lá, hoa quả là một trụ cột của ngành nông nghiệp địa phương.

Abkhazia có nhiều sông nhỏ bắt nguồn từ dãy núi Kavkaz. Các sông chính là: Kodori, Bzyb, Ghalidzga, và Gumista. Sông Psou chia trách khu vực với Nga, và Inguri là ranh giới giữa Abkhazia và phần còn lại của Gruzia. Có một số hồ cận băng hà và miệng núi lửa trên các ngọn núi của Abkhazia. Hồ Ritsa là hồ quan trọng nhất trong số chúng.

Hang động sâu nhất được biết đến trên thế giới, hang Krubera (Voronja), nằm tại phần phía tây dãy núi Kavkaz của Abkhazia. Cuộc khảo sát vào tháng 9 năm 2006 đã đo được chiều cao thẳng đứng của hệ thống hang động là  giữa điểm cao nhất và điểm thấp nhất được khám phá.

Do Abkhazia nằm gần biển Đen và có dãy núi Kavkaz che chắn, khí hậu tại đây rất êm dịu. Khu vực ven biển của nước cộng hòa có khí hậu cận nhiệt đới, nhiệt độ trung bình năm ở hầu hết những nơi ven biển là khoảng . Khí hậu ở những nơi cao hơn thay đổi từ đồi núi hải dương đến lạnh và không có mùa hè. Abkhazia nhận được lương mưa cao, song các vi khí hậu độc đáo của nó (chuyển từ khí hậu cận nhiệt đới đến núi cao) cùng hầu hết các vùng bờ biển có độ ẩm thấp hơn. Lượng mưa hàng năm dao động từ  dọc theo bờ biển đến  tại các khu vực núi cao hơn. Các dãy núi tại Abkhazia nhận được một lượng tuyết đáng kể.

Có hai cửa khẩu để vào Abkhazia. Cửa khẩu phía nam qua cầu Inguri, cách thành phố Zugdidi của Gruzia chỉ một khoảng cách ngắn. Cửa khẩu phía bắc ("Psou") nằm tại thị trấn Gyachrypsh. Để đảm bảo an ninh, nhiều chính phủ nước ngoài khuyến cáo công dân của họ không đi du lịch Abkhazia.

Hành chính
Cộng hòa Abkhazia được chia thành 7 raion theo tên các thủ phủ: Gagra, Gudauta, Sukhumi, Ochamchira, Gulripsh, Tkvarcheli và Gali. Các quận này có ranh giới giống như dưới thời Liên Xô, ngoại trừ huyện Tkvarcheli được thành lập từ năm 1995 từ các phần của hai huyện Ochamchira và Gali.

Tổng thống của nước cộng hòa bổ nhiệm người đứng đầu các huyện từ những người đắc cử vào hội đồng huyện. Người đứng đầu hội đồng làng do người đứng đầu hội đồng huyện bổ nhiệm.

Theo phân cấp hành chính Abkhazia của Gruzia, không có huyện Tkvarcheli mới được thành lập.

Kinh tế
Kinh tế Abkhazia có liên hệ chặt chẽ với Nga và sử dụng ruble Nga làm tiền tệ. Abkhazia đã trải qua một thời kỳ kinh tế đi lên ở mức khiêm tốn kể từ sau Chiến tranh Nam Ossetia 2008 và sau đó là việc Nga công nhận độc lập của Abkhazia. Khoảng một nửa ngân sách nhà nước của Abkhazia do Nga viện trợ.

Du lịch là một ngành công nghiệp quan trọng và theo nhà cầm quyền Abkhazia, gần một triệu du khách (chủ yếu từ Nga) đã đến Abkhazia vào năm 2007. Abkhazia cũng có được một số vùng đất màu mỡ để sản xuất các nông sản như chè, thuốc lá, các loại hoa quả (đặc biệt là quýt và phỉ). Cung cấp điện chủ yếu đến từ nhà máy thủy điện Inguri nằm trên sông Inguri giữa Abkhazia và phần còn lại của Gruzia do cả hai bên điều hành.

Trong nửa đầu năm 2012, các đối tác thương mại chính của Abkhazia là Nga (64%) và Thổ Nhĩ Kỳ (18%). Lệnh trừng phạt kinh tế của SNG đối với Abkhazia vào năm 1996 vẫn còn có hiệu lực, song Nga đã công bố vào ngày 6 tháng 3 năm 2008 rằng nước này sẽ không còn tiếp tục thi hành, tuyên bố lệnh trừng phạt là "lỗi thời, cản trở phát triển kinh tế-xã hội của khu vực, và gây khó khăn phi lý cho người dân Abkhazia". Nga cũng đã kêu gọi các thành viên SNG khác thực hiện các bước tương tự, nhưng gặp phải phản đối từ Tbilisi và thiếu sự ủng hộ của các nước SNG khác.

Nhân khẩu
Theo điều tra năm 2011, Abkhazia có 240.705 cư dân. Tuy nhiên, con số chính xác về dân số Abkhazia không rõ ràng. Theo cuộc điều tra dân số tiến hành vào năm 2003 thì khu vực có 215.972 người, song nó bị chính quyền Gruzia tranh cãi. Cục Thống kê Gruzia ước tính dân số Abkhazia xấp xỉ 179.000 vào năm 2003, và 178.000 vào năm 2005.  Encyclopædia Britannica ước tính dân số Abkhazia vào năm 2007 là 180.000 và Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế ước tính tổng dân số Abkhazia và năm 2006 là từ 157.000 đến 190.000 (hoặc giữa 180.000 và 220,000 theo ước tính của UNDP vào năm 1998).

Thành phần dân tộc của Abkhazia đã đóng một vai trò quan trọng trong cuộc xung đột Gruzia-Abkhazia và gây tranh cãi. Tình hình nhân khẩu học của Abkhazia bị ảnh hưởng rất mạnh của Chiến tranh Abkhazia, với một nửa dân số của nước cộng hòa bị trục xuất, so với 525.061 người theo điều tra năm 1989.

Dân cư tại Abkhazia vẫn duy trí được tính đa dạng, thậm chí là cả sau Chiến tranh 1992–1993. Dân cư tại Abkhazia hiện nay chủ yếu là người Abkhaz, người Gruzia (hầu hết là người Mingrelia), người Armenia Hamshemin, và người Nga. Các dân tộc khác bao gồm người Ukraina, người Belarus, người Hy Lạp, người Ossetia, người Tatar, người Thổ Nhĩ Kỳ, và người Di-gan. Trước chiến tranh, người Gruzia chiếm 45,7% dân số Abkhazia, tuy nhiên, năm 1993, hầu hết người Gruzia cùng một số người Nga và người Armenia đã chạy khỏi Abkhazia hoặc bị thanh lọc sắc tộc.

Hàng nghìn người Abkhaz, được gọi là makhadjiri, đã chạy khỏi Abkhazia để đến đế chế Ottoman vào giữa thế kỷ 19 sau khi chống lại cuộc chinh phục Kavkaz của người Nga. Ngày nay, Thổ Nhĩ Kỳ là nơi có cộng đồng người Abkhaz lưu vong lớn nhất trên thế giới. Các ước lượng có sự khác biệt, các lãnh đạo lưu vong cho rằng có một triệu người; Abkhaz ước tính từ 150.000 đến 500.000 người. Người Abkhazia tại Thổ Nhĩ Kỳ hầu như đều theo Hồi giáo Sunni.

Tôn giáo

Hầu hết cư dân Abkhazia là Ki-tô hữu (Chính Thống giáo Đông phương và Giáo hội Sứ đồ Armenia), Hồi giáo Sunni hoặc không tôn giáo, song chỉ có ít người tham gia đều đặn các hoạt động tôn giáo. Tôn giáo truyền thống Abkhaz đã trải qua một thời kỳ hồi sinh mạnh mẽ trong những thập kỉ gần đây. Chỉ có một số lượng rất nhỏ các tín đồ của Do Thái giáo, Nhân chứng Giê-hô-va và Tân Hưng giáo. Tổ chức Nhân chứng Giê-hô-va đã chính thức bị cấm từ năm 1995, song lệnh này hiện chưa được thi hành.

Theo hiến pháp của cả Abkhazia và Georgia, tín đồ của tất cả các tôn giáo (cũng như không tôn giáo) đều bình đẳng trước pháp luật.

Theo một cuộc khảo sát được tổ chức vào năm 2003, 60% số người được hỏi tự nhận mình là Ki-tô hữu, 16% là người Hồi giáo, 8% là người vô thần hay không tôn giáo, 8% gắn với tôn giáo truyền thống Abkhazia hoặc Ngoại giáo, 2% theo các tôn giáo khác và 6% không xác định.

Hình ảnh Abkhazia

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Crisis profile, Georgia, Abkhazia, S. Ossetia  From Reuters Alertnet
 // Chính quyền Cộng hòa tự trị Abkhazia
 /// Tổng thống Cộng hòa Abkhazia
 // Bộ Ngoại giao Cộng hòa Abkhazia
  BBC Regions and territories: Abkhazia
  State Information Agency of the Abkhaz Republic
  Abkhazia Provisional Paper Money
  Giáo hội Chính Thống Abkhazia
  Nghỉ ngơi tại Abkhazia
  Khảo cổ học và dân tộc học Abkhazia. Viện Nghiên cứu Xã hội Abkhazia, Bảo tàng Quốc gia Abkhazia

Abkhazia
Cộng hòa tự trị của Gruzia
Ngoại Kavkaz
Vùng lịch sử Gruzia
Vùng lãnh thổ tranh chấp tại châu Âu
Nhà nước hậu Xô viết
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Nga
Chủ nghĩa ly khai ở Gruzia
Quốc gia không được công nhận hoặc không được công nhận rộng rãi
Quốc gia Đông Âu
Quốc gia Tây Á


title: Amodghata

text:
Amodghata là một thị trấn thống kê (census town) của quận Hugli thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Amodghata có dân số 6864 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Amodghata có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 83%, và tỷ lệ cho phái nữ là 73%. Tại Amodghata, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Sainte-Eulalie, Gironde

text:
Sainte-Eulalie là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 40 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Sainteeulalie


title: Giọt mưa thu

text:
"Giọt mưa thu" là nhạc phẩm cuối cùng của cố nhạc sĩ Đặng Thế Phong được ông viết vào những ngày cuối đời trên giường bệnh năm 1942. Ban đầu bản nhạc mang tên "Vạn cổ sầu", nhưng theo ý một vài người bạn, ông đặt lại là "Giọt mưa thu" cho bớt sầu thảm hơn. Một số ý kiến cho rằng ca khúc này có sự tham gia viết lời của cố nhạc sĩ Bùi Công Kỳ.

Hoàn cảnh sáng tác

Giọt mưa thu được xếp vào những ca khúc hay nhất của tân nhạc Việt Nam. Phạm Duy cho rằng Giọt mưa thu cùng hai nhạc phẩm khác của Đặng Thế Phong khởi đầu cho dòng "nhạc thu" Việt Nam
đã được Văn Cao và Đoàn Chuẩn tiếp nối. Nhạc phẩm này cũng là cảm hứng để Hoàng Dương sáng tác bài Tiếc thu nổi tiếng. Nhiều ý kiến cho rằng Trịnh Công Sơn đã ảnh hưởng bởi Giọt mưa thu khi viết bản nhạc đầu tay Ướt mi.

Về hoàn cảnh ra đời của Giọt mưa thu, theo một bài viết của nhạc sĩ Lê Hoàng Long: "Thế rồi, một hôm mưa rơi tầm tã, giọt mưa lộp bộp trên mái lá, thánh thót từng giọt xuống đường, Đặng Thế Phong buồn quá, con tim như thắt lại, máu trào lên để có được một nhạc hứng lai láng, tràn trề khiến ông gượng ngồi dậy viết một hơi điệu nhạc buồn da diết, não nề. Ông viết xong bèn đặt tên cho sáng tác mới ấy là Vạn cổ sầu. Chập tối ông Thọ về có thêm dăm người bạn đến thăm, Đặng Thế Phong ôm đàn hát cho mọi người nghe. Nét mặt của mọi người nín thở nghe, đều buồn như muốn khóc. Nghe xong, ai nấy đều khen bài hát thật hay, xoáy vào tim vào óc nhưng cái tên bài bi thảm quá, nên sửa lại thì hơn. Chính vì thế mà Đặng Thế Phong, đổi tên là Giọt mưa thu. Có lẽ đây là cái điềm báo trước, là lời di chúc tạ từ nên Đặng Thế Phong lấy mưa ngâu, mùa mưa là dòng nước mắt tuôn chảy lênh láng của Chức Nữ với Ngưu Lang để ví cuộc tình Phong - Tuyết cũng phải cùng chung số phận phũ phàng giống vậy chăng? Đến một ngày cuối năm 1941, biết mình khó qua khỏi lưỡi hái của tử thần, Đặng Thế Phong mới ngỏ ý trở về Nam Định để được chết tại quê nhà và muốn ông Thọ dìu ông về."

Phạm Duy viết trong hồi ký: "Bùi Công Kỳ là người Nam Định, bạn thân của Đặng Thế Phong. Nó nói nó soạn lời ca cho bài Giọt mưa thu, một điều mà tôi vẫn chưa tin là đúng hoàn toàn, vì Đặng Thế Phong chết đã từ lâu, làm sao mà mình kiểm chứng được? Tôi rất yêu nó vì nó có một lối sống bất cần đời..."

Nhận xét

Nhạc sĩ Phạm Duy
Từ khu vườn nhỏ ra tới sông dài, sông rộng, bây giờ Đặng Thế Phong còn đi xa hơn nữa, đi tới cuối cuộc đời của mình qua một ca khúc mà mới đầu anh định đặt tên là Vạn cổ sầu. Đó là bài Giọt mưa thu:

Ngoài hiên giọt mưa thu thánh thót rơi
Trời lắng u sầu mây hắt hiu ngừng trôi
Nghe gió thoảng mơ hồ
Trong mưa thu ai khóc ai than hờ...

Bây giờ mùa thu đối với anh là một sự chia ly, sự chết chóc. Dương thế trong mùa thu bao la sầu, gió xa xôi vẫn về, mưa giăng mù lê thê và lũ chim non chiêm chiếp kêu trên cành hay vợ chồng Ngâu sẽ mãi mãi khóc vì thu...

Vài con chim non chiêm chiếp kêu trên cành
Như nhủ trời xanh
Gió ngừng đi, mưa buồn chi
Cho cõi đời lâm ly
Hồn thu tới nơi đây gieo buồn lây
Lòng vắng muôn bề không liếp che, gió về
Ai nức nở thương, đời châu buông mau
Dương thế bao la sầu.

Giọt mưa thu nghe như bản Nhạc sầu trong thơ Huy Cận:

Ai chết đó, nhạc buồn chi lắm thế
Chiều mồ côi, đời rét mướt ngoài đường
...
Từng tiếng lệ, ấy mộng sầu lá úa
Chim vui đâu, cây đã gãy vài cành...

Trong bài Giọt mưa thu, Đặng Thế Phong dung hợp cả hai âm giai thất cung Tây Phương và ngũ cung Việt Nam để nói lên cái hắt hiu, cái lâm ly, cái xa xôi của mùa thu ngoài đời và trong đời mình. Với Giọt mưa thu, Đặng Thế Phong còn cho ta thấy sự chuyển thể khéo léo trong ca nhạc Việt Nam loại mới, xứng đáng là sự nối dài của nhạc cổ truyền. Lối hành âm từ giọng Mi mineur qua La majeur ở nhiều đoạn trong bài Giọt mưa thu chẳng khác chi lối chuyển thể trong loại hát bồng mạc, sa mạc nhưng phong phú hơn. Nếu nghiên cứu theo lối Tây Phương thì ca khúc được xây dựng trên mode dorien rất gần gũi với một dạng trong ngũ cung Á Đông. Âm vực của bài này rất rộng, nét nhạc đi từ nốt Si trầm lên tận Sol cao, cốt ý diễn tả cái sầu thiên cổ trong mùa thu, có mưa rơi không bao giờ ngừng.

Nhạc sĩ Trần Minh Phi
...Phong cách sáng tác này được ông tiếp tục trong ca khúc Giọt mưa thu. Nghĩa là thất cung kết hợp nhuần nhị với ngũ cung, nhưng trong bài này, ông viết có học thuật hơn khi ứng dụng kỹ thuật métabole (chuyển hệ) làm cho âm điệu bài hát trở nên nhiều màu sắc hơn. Bài này, hồi mới lớn cứ mỗi khi mưa, tôi lại bật máy cassette lên nghe, nhất là những đêm mưa nỉ non rơi không nhỏ không to, nghe hoài băng nhão khiến bài hát nghe càng…não nề, nghe mưa như thê thiết hơn.

Chú thích
 Nhạc sĩ Hoàng Dương: 'Nhạc hay dở là do trái tim'

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ca khúc tiền chiến
Bài hát tiếng Việt
Ca khúc của Đặng Thế Phong
Bài hát Việt Nam


title: Atomorpha

text:
Atomorpha là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Atomorpha falsaria (Alphéraky, 1892)
 Atomorpha hedemanni (Christoph, 1885)
 Atomorpha marmorata (A. Bang-Haas, 1907)
 Atomorpha punctistrigaria (Christoph, 1893)

Chú thích

Tham khảo

 Atomorpha at funet.fi

Gnophini


title: Yaiba

text:
Yaiba là tác phẩm của mangaka Aoyama Gōshō (tác giả của Thám tử lừng danh Conan), thuộc thể loại shōnen manga, được đăng trên tạp chí Shōnen Sunday của nhà xuất bản Shogakukan. từ số 39 (năm 1988) cho đến số 50 (năm 1993), tổng cộng khi xuất bản thành 24 tập (tập đơn). Nó cũng được in thành bộ gồm 12 tập (tập đôi). "Yaiba" đã nhận được giải thưởng về manga lần thứ 38 của nhà xuất bản Shogakukan vào năm 1993.. Đây là bộ truyện tranh mang đầy yếu tố hoang đường pha chút hài hước, đâu đó độc giả phát hiện mang nội dung của hai nhân vật trong truyền thuyết: Phong Vân.

Nội dung
Đây là một câu chuyện hài hước, vui nhộn về một samurai trẻ mang tên Kurogane Yaiba. Yaiba sống với cha, Kenjurou, trong rừng. Một ngày nọ, khi Yaiba đang ăn, một đàn khỉ đột xông đến tấn công 2 cha con cậu. Yaiba và cha trốn thoát và trốn vào trong một cái hộp, nhưng họ không hề biết rằng cái hộp đó chứa đầy quả thơm và đang được chuẩn bị đem vào thành phố. Trong thành phố, Yaiba được biết rằng cậu là một chiến binh huyền thoại và phải chiến đấu chống lại tên yêu ma có hình dạng của một học sinh mang tên Takeshi.

"Yaiba" đã được chuyển thể thành một series anime được trình chiếu hơn 50 kỳ, và bao gồm những chuyến phiêu lưu mạo hiểm mà Yaiba đã trải qua trong vài tập đầu tiên trong truyện tranh. Câu chuyện bắt đầu khi Yaiba tập luyện để trở thành một samurai trong khu rừng già với cha và hai người bạn động vật, Kagetora and Shonosuke. Khi đến thời điểm thích hợp, cha của Yaiba thông báo rằng cậu đã sẵn sàng trở lại Nhật Bản và hướng dẫn cậu tìm một người bạn cũ và đồng thời cũng là đối thủ cạnh tranh của ông, đó là cha của Sayaka.

Những người mà Yaiba gặp trong suốt chuyến hành trình trở thành một samurai chân chính đã cổ vũ cho cậu rất nhiệt tình, tập luyện cho cậu hoặc giúp cho cậu hiểu rõ hơn về sự cao thượng, mặc dù bản chất cậu vẫn chỉ là một cậu bé, thế nhưng Yaiba có khả năng dùng kiếm phi thường và điều đó rất tương đồng với lòng tốt của cậu đối với bạn bè. Mặc dù Yaiba thường "nhảy trước khi nhìn" và sự khờ khạo của cậu có thể khiến cho những đồng minh tiềm ẩn của cậu biến thành kẻ thù, nhưng sau đó những người bạn của cậu có thể sẽ cứu vãn được tình hình. Cái nhóm không hứa hẹn gì này dấn thân vào một loạt những chuyến phiêu lưu lạ thường nơi họ gặp những nhân vật truyền thuyết trong lịch sử Nhật Bản, và cuối cùng vượt qua những sự chênh lệch tưởng chừng như không thể, và đặt mọi thứ vào khuôn khổ để cứu Trái Đất khỏi sự đe dọa từ kẻ không thuộc về thế giới này. Đây là câu chuyện về tình yêu, tình bạn, chăm chỉ rèn luyện và không bao giờ bỏ cuộc.

Nội dung truyện mang đầy tính nhân văn, khi mà Takeshi từ một ác quỷ trở thành một học sinh bình thường. Dù qua bao nhiêu cuộc chiến tàn khốc với Yaiba, cuối cùng Takeshi vẫn là một cậu học sinh và kết thúc truyện khi trở về bình thường, cả hai vẫn là bạn chung lớp và vẫn học chung một trường.

Nhân vật chính

Kurogane Yaiba
 là nhân vật chính của manga này. Cậu là hiện thân của Thiên Lôi, và về sau cậu giành được quả cầu của con Rồng truyền thuyết. Từ khi cậu chiến đấu thiếu quả cầu sấm sét trong cái hốc của cây kiếm Thiên Lôi của mình, số phận cậu đã được định đoạt là thuộc sở hữu của người chủ thanh gươm, người đã chặt sừng của Onimaru. Ngoài khả năng dùng gươm và những cảm nhận sắc bén, cậu cũng có thể trò chuyện với các loài động vật.
Thanh gươm của Yaiba, "Raijin-no-Ken" (thanh gươm của Thiên Lôi), có một quả cầu ở bên trong được đánh dấu với dấu hiệu "Kanji" của Thiên Lôi. Trong suốt chuyến phiêu lưu ở Nhật Bản, Yaiba tìm ra được vài quả cầu trong khi đi tìm những quả cầu của Rồng, các quả cầu ấy như sau:
Nước: quả cầu này cho phép Yaiba điều khiển nước bằng cách lắc lắc thanh gươm và bắn nước ra từ đầu thanh gươm.
Lửa: quả cầu này cho phép Yaiba bắn những quả cầu lửa từ thanh gươm của cậu.
Thay đổi: cho phép Yaiba biến thành người khác hoặc vật khác. Cậu kiếm được quả cầu này từ Tanuki (một loại chồn).
Phép phóng đại: khiến cho Yaiba biến thành khổng lồ. Lần đầu tiên sử dụng quả cầu này, cậu biến thành khổng lồ đủ để vượt qua cả bầu khí quyển. Tuy nhiên khi quả cầu hết hiệu lực, nó chuyển sang màu đen và Yaiba bị kiệt sức bởi vì cậu đã quá giới hạn chịu đựng. cần phải có thời gian để quả cầu nạp lại năng lượng trước khi Yaiba dùng nó trở lại.
Bóng tối/khoảng không: quả cầu này là nguy hiểm nhất trong tất cả. Nó có thể hút bất cứ thứ gì trên đường đi của nó bao gồm cả người sử dụng như là một hành động trong lúc khốn cùng. Khi Yaiba dùng nó lần đầu tiên, cậu bị hút vào trong quả cầu cùng với Jubei. Nhưng họ đã thoát ra ngoài thành công.
Băng tuyết: quả cầu này cho phép Yaiba bắn tuyết từ đầu thanh gươm. Nó cũng cho phép cậu làm đóng băng nước thành đá.
Quả cầu của Rồng: quả cầu này chứa tất cả các sức mạnh của 6 quả cầu trên, từ Nước cho đến Bóng Tối. Mỗi khi cậu dùng quả cầu này, thanh Thiên Lôi Kiếm thay đổi hình dạng của nó, chuyển thành thanh gươm của Rồng. Điều này cũng xảy ra khi cậu dùng quả cầu trên thanh Phong Quỷ Kiếm của Onimaru Takeshi khi thanh Thiên Lôi Kiếm bị Kaguya-hime nuốt mất. Quả cầu có 3 năng lực:
Yaiba có thể bay khi nắm giữ thanh gươm.
Nó có thể tạo ra lá chắn năng lượng rất mạnh có thể chặn cả tên lửa.
Cậu có thể gọi Rồng bằng cách kích hoạt tất cả các quả cầu, bao gồm cả quả cầu của Rồng để mở ra sức mạnh cực đại của nó.

Trong một thời gian, Yaiba chiến đấu mà chẳng có quả cầu nào cả. Trong khi điều này khiến cậu dễ bị thương bởi vì cậu không có sự trợ giúp thần kì nào, nó cũng giúp cậu thành thạo hơn vài kỹ thuật khác như: tuyệt chiêu "Yaiba Senpuuken", hoặc "Thanh gươm bão tố của Yaiba", khi cậu xoay vòng thanh gươm như một cái lưỡi cắt cỏ bằng cách xoay tròn nó trên những ngón tay của mình trong cái lỗ thường để nhét quả cầu; tuyệt chiêu "Kaminari giri" của Yaiba khi cậu thực hiện một nhát chém xuống hình zigzag; và cuối cùng là tuyệt chiêu "Kazaguruma" khi cậu thực hiện một sự chuyển động thẳng đứng của toàn thân trong không khí bằng cách kẹp thanh gươm của mình vào giữa hai chân sau đó dùng quán tính để tạo ra một hiệu ứng lưỡi cưa.
Cần chú ý rằng có một tuyệt chiêu khác nữa, được gọi là "Phong Lôi Lãng" (Cơn Sóng của Gió và Sấm Sét). Tuyệt chiêu này chỉ có thể thực hiện chung với Onimaru Takeshi, vì cần cả hai thanh Thiên Lôi Kiếm và Phong Quỷ Kiếm để thực hiện tuyệt chiêu. Đây là kết quả sự kết hợp giữa tuyệt chiêu của Yaiba - "Cú nổ Sấm Sét" và nhát chém Phong Quỷ đã được cải tiến của Takeshi – "Máy cưa bão táp". Họ dùng tuyệt chiêu này để chống lại Kaguya-hime.

Mine Sayaka
 là nhân vật chính thứ hai trong "Yaiba" và là người mà Yaiba yêu mến. Ban đầu cô không có ý định tham gia chuyến đi của Yaiba, và khi tỉnh dậy cô nhận thấy mình bị trói chung với Kagetora còn Yaiba thì đang tiến đến thanh Thiên Lôi Kiếm. Sau đó mọi chuyện được khám phá ra rằng cô là hiện thân của Thiếu nữ Rồng (hoặc long công chúa), chìa khóa đến hình dáng thật sự của Kaguya.

Onimaru Takeshi
 là địch thủ đầu tiên của Yaiba. Ban đầu cậu là một học sinh trung học có năng khiếu kiếm thuật, nhưng khi trận đấu của cậu và Yaiba kết thúc với kết quả hòa, cậu đã tập luyện nặng nhọc hơn. Cậu cuối cùng cũng tìm ra một hầm nhà bí mật chứa những bức tượng của Thiên Lôi và Phong Quỷ và Phong Quỷ đang nắm giữ một thanh gươm. Sau khi sử dụng thanh Phong Quỷ Kiếm, cậu bị ám, mọc lên hai cái sừng trên đầu và trở thành hiện thân của Phong Quỷ. Mặc dù cậu dùng thanh Phong Quỷ Kiếm, cậu đưa nó cho Yaiba sau khi tìm được "Mao-Ken" – thanh Huyền Nguyệt Kiếm (cũng cần chú ý rằng trông cậu khá giống với nhân vật Tenshinhan trong "Dragon Balls" với một dấu chấm màu đen trên trán thay vì con mắt thứ ba). Giống như mọi kẻ hung ác khác, Onimaru có một đạo quân những kẻ nô lệ, chúng chẳng có gì khác ngoài cơ thể người màu đen với mắt, miệng và một chiếc sừng mọc thẳng đứng từ giữa đầu. Cần phải nói thêm là bọn quỷ này đôi khi khá thân thiện khi xuất hiện trong các đoạn hài. Onimaru trở thành người cai trị Nhật Bản khi cậu ta điều khiển nghị viện Nhật Bản. Điều này giải thích tại sao những nhà cầm quyền không bao giờ làm phiền 2 thế lực hùng mạnh với những vũ khí kì quái.

Miyamoto Musashi
Samurai huyền thoại 400 năm tuổi  đã tự nguyện bảo vệ thanh Thiên Lôi Kiếm và sống ẩn dật khá gần nó (mặc dù điều này dường như mâu thuẫn với việc thanh Thiên Lôi Kiếm tự mình có thể giật chết những vị khách không mời mà tới). Từ khi sống trên núi, ông chỉ dạy một người và bắt đầu dùng 2 thanh gươm vì tuổi già. Giống mọi ông già khác, ông rất phóng đãng. Ông là thầy của Yaiba, đặc biệt là trong việc điều khiển quả cầu Sấm Sét.

Kaguya-hime
Đây là địch thủ thứ hai của Yaiba, cô ta là Nữ hoàng của Mặt Trăng và là người cai trị một loài người-thỏ sống trên Mặt Trăng. Không giống như những dân cư khác của Mặt Trăng, tất cả đều là thỏ có hình dạng con người, cô ta là con người và ăn mặc như con thỏ biểu tượng của tạp chí Playboy. Cô ta thức tỉnh sau khi cảm nhận năng lượng tỏa ra từ quả cầu của Rồng của Yaiba và tiến hành một cuộc xâm lược Trái Đất trên những con tàu vũ trụ có hình cây tre. Kaguya-hime đã chinh phục thế giới 1000 năm trước đó, nhưng thầy tu của Rồng thiêng đã đánh bại cô ta bằng cách cắt rời 2 tai của cô ta và niêm phong chúng trong linh hồn của Nữ tu Rồng và mỗi Nữ tu Rồng đứng xếp hàng sau đó. Kaguya có nhiều đặc tính của Gaki, một dạng linh hồn ma cà rồng, vì vậy cô ta cần phải có linh hồn của nhiều cô gái trẻ để duy trì tuổi trẻ và sức mạnh của mình. Một nụ hôn đơn giản của Kaguya sẽ hút cạn tuổi trẻ và sinh lực của những cô gái trẻ và nạp lại năng lượng cho Kaguya trong một thời gian, trong bao lâu thì tùy thuộc vào việc cô ta tiêu tốn bao nhiêu năng lượng cho việc phá vỡ thế giới. Kaguya có những nô lệ của riêng mình, bao gồm một đoàn quân thỏ lông xám, với số lượng không giới hạn, mặc comple và đeo kính mát chỉnh tề, trông rất giống với Yakuza. Chúng lịch sự một cách khó tin, thậm chí với cả tù nhân của chúng, mặc dù chúng hoàn toàn trung thành với Kaguya.
Trong một trong những lần đối mặt, Kaguya niêm phong Onimaru trong một khối đá, rất giống với cách mà Han Solo đã bị đóng băng trong Carbonite trong "Chiến tranh giữa các vì sao". Cô ta thậm chí gọi chiêu đó là "Tia Carbon đông cứng" và nó biến Onimaru thành một bức tượng.

Các nhân vật khác

Sasaki Kojiro
 đã chết một thời gian dài, đã bị đánh bại, bị giết trong một trận quyết đấu và được chính tay Musashi chôn cất. Tuy nhiên ông đã được Onimaru hồi sinh với điều kiện ông phải giết Yaiba. Sau khi bị Yaiba đánh bại trong khi cậu dùng quả cầu Sấm Sét, ông đã trở thành bạn của họ thay vì phải đánh họ. Chỉ có một khoảng thời gian duy nhất ông trở lại với Onimaru, và ông đã nhanh chóng quay lại với Yaiba sau khi vô tình đánh đồng minh của mình. Kojiro dùng một thanh gươm bị bỏ bùa, nó mọc dài ra theo ý ông. Giống như Musashi, ông cũng là một ông già khá phóng đãng.

Yagyū Jūbei
 được Onimaru hồi tỉnh và đã đánh bại Sasaki Kojiro bằng cách đá thanh gươm mở rộng hết cỡ của Kojiro thẳng đến nhà của Mine Sayaka. Trước khi Jubei đánh bại Yaiba, Musashi đã hét vào mặt anh ta và rút anh ta ra khỏi sự tấn công để gia nhập vào nhóm của Yaiba. Onimaru đã không biết rằng Jubei là học trò của Musashi. Anh ta có ý định tự sát vì đã cam kết sẽ mổ bụng nếu phạm phải một lỗi lầm hoặc cảm thấy bản thân đã làm điều gì đó ô danh. Khi Jubei uống say vì Musashi đã ép anh ta uống rượu sake, Onimaru đã lợi dụng cơ hội và triệu tập một con quỷ trong khi Jubei đang say nhằm biến anh ta trở thành vua chó sói có khả năng giết chóc tương tự (mặc dù được nâng cao lên một bậc) như Jubei bình thường nhưng thích giết chóc và uống rượu sake. Anh ta có thể trở lại thành Jubei khi gặp lạnh, nhưng khi uống rượu, anh ta sẽ biến thành vua chó sói.

Tsukikage
Là tướng quân tổng chỉ huy của đội quân Thỏ, Tsukikage là một con thỏ có hình người, được Kaguya hoàn toàn tin tưởng và ủy thác toàn quyền hành động. Giống mọi con thỏ trên Mặt Trăng khác, anh ta có thể bay, và có năng lực "Gatai", tức là làm tan chảy, với các vật thể khác hoặc thậm chí với người khác. Anh ta giỏi lạ thường, điều này thường không xảy ra trong các buổi diễn trên truyền hình, và luôn khoan dung với những cơn thịnh nộ thất thường của Kaguya với sự kiên nhẫn vô bờ. Nhiều lần, Kaguya trao cho Tsukikage cây quạt của mình, một biểu tượng cho thẩm quyền của cô ta và nó cũng tập trung một vài năng lực của Kaguya. Cây quạt cho phép Tsukikage tạo ra những cú nổ năng lượng màu hồng - một điểm đặc biệt của Kaguya. Tsukikage chỉ có ý kiến với duy nhất một lệnh của Kaguya, đó là ra lệnh thả Gekko ra khỏi nhà tù để chiến đấu với Yaiba.

Tướng quân Mangetsu
Là một trong những tướng quân dưới quyền Tsukikage, thèm muốn chức vụ của Tsukikage. Hắn là một con thỏ khổng lồ với vẻ ngoài ác độc, mặc một kiểu đồng phục khác thường với những tướng quân còn lại. Điều này cho thấy rằng hoặc hắn là một tướng quân của một nhánh khác của "Quân đội Mặt Trăng" hoặc tất cả các tướng quân khác có cấp bậc cao hơn hắn. Hắn ta đặt ra một kế hoạch giao Yaiba cho Thỏ Ngọc nhưng thất bại. Sau đó Mangetsu quyết định thực hiện một hành động táo bạo bằng cách tấn công Yaiba trực tiếp. Cuộc chiến kết thúc trong một nhà hàng hải sản nơi hắn giải thích "sức mạnh thực sự của cư dân Mặt Trăng" bằng cách khua gươm trước một con tôm hùm và hô "Gatai". Khi làn khói tan hết, Mangetsu bây giờ có một phần là tôm hùm, với đôi càng, một bộ giáp màu đỏ lấp lánh, và (như mọi con thỏ đều có) một cặp tai thỏ lớn. Lần thử tiếp theo của Mangetsu là với một bồn khí propane, thứ cho hắn năng lực để thở ra lửa. Yaiba đánh bại hắn bằng cách kết hợp quả cầu "Biến to" và quả cầu "Lửa" mà cậu kiếm được trong trận này, và nổ cho Mangetsu bay tuốt trở về căn cứ Mặt Trăng. Vì sự thất bại này, Thỏ Ngọc đã phân hủy hắn.

Gekko
Là con thỏ màu đen duy nhất trên Mặt Trăng, Gekko đã bị ức hiếp như một đứa bé. Chỉ có duy nhất một con thỏ bảo vệ Gekko là Tsukikage, và vì vậy một tình cảm anh em đã nảy sinh giữa 2 người. Gekko thường gọi Tsukikage là "Aniki", nghĩa là "anh trai". Cách Gekko ăn mặc cũng tương tự như Tsukikage và hắn có một vết sẹo ngay trên mắt làm cho nó luôn nhắm lại. Những chiến thuật của Gekko, không giống với bất cứ tướng quân nào khác từng được gởi đến để chống lại Yaiba, đều tàn nhẫn và trực tiếp. Gekko không hề khoan nhượng và bắt đầu cuộc tấn công của mình tại nhà của Sayaka trong khi họ đang ăn tối. Một khi đã xác định rằng không thể đánh Yaiba mà không dùng đến vài vũ khí thần kì, Gekko đến "Xà lim số 66" và tháo xích cho thanh gươm Mao-Ken, thứ chịu trách nhiệm cho việc đã biến Mặt Trăng từ một rừng tre tươi tốt thành một mảnh đất hoang tàn. Sự giỏi giang và sức mạnh của Gekko khi có thanh Mao-Ken trong tay đã buộc Yaiba và Onimaru phải hợp lực để chống lại hắn. Khát khao chiến thắng của Gekko mãnh liệt đến độ hắn sẵn sàng giết cả những con thỏ khác, mặc dù điều này hoàn toàn có thể sẽ đưa hắn vào tù.

Dengumo
Là con yêu nhện nhiều chân Dengumo, là tay chân của Onimaru. Hắn tính toán chi phí tài trợ cho những dự án kỹ thuật cao. Sau khi Onimaru bị biến thành bức tượng lúc chạm trán Kaguya-hime, Dengumo đến ở với Yaiba trong khi vẫn trung thành đánh bóng chủ nhân của mình. Trong những chương trình chiếu trên TV, Dengumo được gọi là "Kumo-Otoko". Đây là nhân vật ngu ngốc và tạo ra khá nhiều tình tiết  dở khóc dở cười. Sau khi onimaru bị yaiba chém gãy sừng và trục xuất quỷ khí, dengumo và tất cả bát quỷ do onimaru hồi sinh đều trở về hình dạng những con thú bình thường.

Kagetor
Là người bạn cọp của Yaiba. Nó giúp Yaiba trong quá trình tập luyện và để Yaiba cưỡi mỗi khi cần đến tốc độ. Nó cũng thể hiện trí thông minh cao hơn Yaiba khi chơi trò oẳn tù tì. Nó được tìm thấy ở ngọn núi mà 2 cha con Yaiba sinh sống. Đây là một trong ba nhân vật thú trung thành nhất của Yaiba và xuất hiện gần như là nhân vật thứ chính. Trong tác phẩm, tên thân mật là Gao.

Shounosuke
 là người bạn kền kền của Yaiba. Nó giúp Yaiba trong quá trình tập luyện và để Yaiba cưỡi mỗi khi cần phải bay. Giống như Kategora, nó cũng được tìm thấy ở ngọn núi mà 2 cha con Yaiba sinh sống. Là người bạn thú xuyên suốt các tập truyện, kền kền còn có tên thân mật là Coóc

Geroda Gerozaimon
Con ếch yêu tinh đầu tiên trong số những con quỷ của Onimaru tấn công Yaiba, và đã bị Yaiba đánh bại khi Yaiba gọi những người bạn rắn của mình. Khi con quỷ thứ hai đến và báo tin rằng Gerozaimon đã bị Onimaru vất đi vì sự vô dụng của mình, Gerozaimon đang được Yaiba xem là bạn. Gerozaimon dùng cái rìu của mình trong trận chiến. Anh ta cũng thể dùng cái lưỡi của mình có thể dùng để chống lại con quỷ tắc kè hoa (Napoleong Tắc Kè Bông - Nhị Thập Thiên Vương) tốt như thế nào. Trong anime, cách nói của anh ta luôn khiến anh ta luôn bắt đầu và kết thúc bất cứ câu nào cũng đều bằng cụm từ "Gerro". Trong phiên bản tiếng Việt, tên thân mật của Gero là Ộp. Cũng như dengumo và các bát quỷ khác, sau khi onimaru bị trục xuất quỷ khí ra khỏi người, gero và tất cả bát quỷ do onimaru hồi sinh đều trở về hình dạng những con thú bình thường.

Kurogane Kenjurõ
 là cha của Yaiba. Ông chỉ xuất hiện trong một kì duy nhất của bản anime, tại kì này trong manga thì ông đi cùng với Yaiba đến Tokyo. Ông không ở lâu mà thỉnh thoảng quay lại để thăm nom Yaiba.

Tương quan
Những mối liên quan với các tác phẩm khác
Dường như "Yaiba" được truyền cảm hứng từ "Dragon Ball". Cả hai manga đều có mở đầu là những cảnh hài hước, vui nhộn, nhưng càng về sau thì mạch truyện trở nên nghiêm túc hơn và có nhiều pha hành động hơn.
Cần chú ý rằng, trong thế giới của Yaiba, có khỉ đột to cỡ King Kong, cọp và chim kền kền ở Nhật Bản.
Mặc dù Yaiba bây giờ đã trở thành một anime ít được biết đến, nó thỉnh thoảng vẫn có những xuất hiện ngắn trong những tác phẩm khác như "Thám tử lừng danh Conan".
Trong "Thám tử lừng danh Conan" tập 2, phần 3, Yaiba đã xuất hiện trong một chương trình mà Conan đang xem.
Trong "Thám tử lừng danh Conan" tập 10, phần 6, Conan đang xem lướt qua vài quyển sách trong khu trẻ em ở thư viện. Một trong số đó có tựa đề là "Yaiba", có liên quan đến cả Yaiba và "Magic Kaito"
Trong kỳ 7, Conan đang chơi Game Boy, và nhân vật trong game của Conan là Yaiba.
Trong kỳ 25, địch thủ chính của Yaiba, Takeshi đã xuất hiện trên bao bì của một trò chơi khác.
Những người bạn đồng hành của Conan trong nhóm thám tử nhí rất hâm mộ một series được gọi là "Yaiba mặt nạ", một mối liên quan nữa đến "Yaiba".
Có một bản OVA đặc biệt gồm có cả ba tác phẩm nổi tiếng nhất của Gosho Aoyama trong một cuộn phim: "Conan vs KID vs Yaiba".
Trong kỳ cuối cùng trước khi Musashi TV đóng cửa, có một bản chibi của Edogawa Conan và Mori Ran trong TV.
Chiếc điện thoại di động của Mori Ran trong "Thám tử lừng danh Conan" có đồ phụ tùng hình con sâu róm (là một trong những bát quái mà Yaiba kết bạn) ở cuối dây đeo điện thoại.
Trong "Magic Kaito", Kaito Kid có một lần đi đến nhà của Sayaka Mine và đánh với Yaiba và Miyamoto Musashi.
Trong tập 24, có một nam sinh nói Kaito với Nakamori thành một cặp. Có vẻ như Sayaka Mine học chung trường với Kaito Kuroba trong "Magic Kaito".
Trong "Thám tử lừng danh Conan" chap 869 có nhắc đến 1 game Yaiba và thanh "Bá Vương Kiếm" của Yaiba

Chú thích

Manga dài tập
Anime và manga kỳ ảo
Manga năm 1988
Anime và manga hài
Manga phát hành bởi Nhà xuất bản Kim Đồng


title: Nomioides ornatus

text:
Nomioides ornatus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pesenko mô tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Nomioides
Động vật được mô tả năm 1983


title: Wittisheim

text:
Wittisheim là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: 329 Svea

text:
329 Svea là một tiểu hành tinh cỡ lớn ở vành đai chính. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu C, và có thành phần cấu tạo dường như bằng chondrite cacbonat.

Tiểu hành tinh này do Max Wolf phát hiện ngày 21.3.1892 ở Heidelberg, và được đặt theo tên mẹ Svea, nhân cách hóa của nước Thụy Điển (Sverige).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 329 Svea - baneparametre hos JPL Solar System Dynamics

Tiểu hành tinh vành đai chính
Tiểu hành tinh kiểu C
Thiên thể phát hiện năm 1892
Được phát hiện bởi Max Wolf


title: Danh sách tiểu hành tinh: 2501–2600

text:
|-
| 2501 Lohja || 1942 GD || 14 tháng 4 năm 1942 || Turku || L. Oterma
|-
| 2502 Nummela || 1943 EO || 3 tháng 3 năm 1943 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 2503 Liaoning ||  || 16 tháng 10 năm 1965 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 2504 Gaviola || 1967 JO || 6 tháng 5 năm 1967 || El Leoncito || C. U. Cesco, A. R. Klemola
|-
| 2505 Hebei || 1975 UJ || 31 tháng 10 năm 1975 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 2506 Pirogov ||  || 26 tháng 8 năm 1976 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2507 Bobone ||  || 18 tháng 11 năm 1976 || El Leoncito || Felix Aguilar Observatory
|-
| 2508 Alupka ||  || 13 tháng 3 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2509 Chukotka || 1977 NG || 14 tháng 7 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2510 Shandong || 1979 TH || 10 tháng 10 năm 1979 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 2511 Patterson || 1980 LM || 11 tháng 6 năm 1980 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 2512 Tavastia || 1940 GG || 3 tháng 4 năm 1940 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 2513 Baetslé || 1950 SH || 19 tháng 9 năm 1950 || Uccle || S. J. Arend
|-
| 2514 Taiyuan ||  || 8 tháng 10 năm 1964 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 2515 Gansu ||  || 9 tháng 10 năm 1964 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 2516 Roman || 1964 VY || 6 tháng 11 năm 1964 || Brooklyn || Đại học Indiana
|-
| 2517 Orma || 1968 SB || 28 tháng 9 năm 1968 || Đài thiên văn Zimmerwald || P. Wild
|-
| 2518 Rutllant || 1974 FG || 22 tháng 3 năm 1974 || Cerro El Roble || C. Torres
|-
| 2519 Annagerman ||  || 2 tháng 11 năm 1975 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 2520 Novorossijsk ||  || 26 tháng 8 năm 1976 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2521 Heidi || 1979 DK || 28 tháng 2 năm 1979 || Đài thiên văn Zimmerwald || P. Wild
|-
| 2522 Triglav || 1980 PP || 6 tháng 8 năm 1980 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 2523 Ryba || 1980 PV || 6 tháng 8 năm 1980 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 2524 Budovicium ||  || 28 tháng 8 năm 1981 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 2525 O'Steen || 1981 VG || 2 tháng 11 năm 1981 || Anderson Mesa || B. A. Skiff
|-
| 2526 Alisary || 1979 KX || 19 tháng 5 năm 1979 || La Silla || R. M. West
|-
| 2527 Gregory || 1981 RE || 3 tháng 9 năm 1981 || Anderson Mesa || N. G. Thomas
|-
| 2528 Mohler ||  || 8 tháng 10 năm 1953 || Brooklyn || Đại học Indiana
|-
| 2529 Rockwell Kent ||  || 21 tháng 8 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2530 Shipka ||  || 9 tháng 7 năm 1978 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 2531 Cambridge || 1980 LD || 11 tháng 6 năm 1980 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2532 Sutton ||  || 9 tháng 10 năm 1980 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 2533 Fechtig || A905 VA || 3 tháng 11 năm 1905 || Heidelberg || M. F. Wolf
|-
| 2534 Houzeau || 1931 VD || 2 tháng 11 năm 1931 || Uccle || E. Delporte
|-
| 2535 Hämeenlinna || 1939 DH || 17 tháng 2 năm 1939 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 2536 Kozyrev || 1939 PJ || 15 tháng 8 năm 1939 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 2537 Gilmore || 1951 RL || 4 tháng 9 năm 1951 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 2538 Vanderlinden || 1954 UD || 30 tháng 10 năm 1954 || Uccle || S. J. Arend
|-
| 2539 Ningxia ||  || 8 tháng 10 năm 1964 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 2540 Blok ||  || 13 tháng 10 năm 1971 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 2541 Edebono || 1973 DE || 27 tháng 2 năm 1973 || Hamburg-Bergedorf || L. Kohoutek
|-
| 2542 Calpurnia || 1980 CF || 11 tháng 2 năm 1980 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2543 Machado || 1980 LJ || 1 tháng 6 năm 1980 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 2544 Gubarev || 1980 PS || 6 tháng 8 năm 1980 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 2545 Verbiest || 1933 BB || 26 tháng 1 năm 1933 || Uccle || E. Delporte
|-
| 2546 Libitina || 1950 FC || 23 tháng 3 năm 1950 || Johannesburg || E. L. Johnson
|-
| 2547 Hubei ||  || 9 tháng 10 năm 1964 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 2548 Leloir || 1975 DA || 16 tháng 2 năm 1975 || El Leoncito || Felix Aguilar Observatory
|-
| 2549 Baker || 1976 UB || 23 tháng 10 năm 1976 || Harvard Observatory || Harvard Observatory
|-
| 2550 Houssay ||  || 21 tháng 10 năm 1976 || El Leoncito || Felix Aguilar Observatory
|-
| 2551 Decabrina ||  || 16 tháng 12 năm 1976 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 2552 Remek || 1978 SP || 24 tháng 9 năm 1978 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 2553 Viljev ||  || 29 tháng 3 năm 1979 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2554 Skiff || 1980 OB || 17 tháng 7 năm 1980 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2555 Thomas || 1980 OC || 17 tháng 7 năm 1980 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2556 Louise || 1981 CS || 8 tháng 2 năm 1981 || Anderson Mesa || N. G. Thomas
|-
| 2557 Putnam ||  || 16 tháng 9 năm 1981 || Anderson Mesa || B. A. Skiff, N. G. Thomas
|-
| 2558 Viv ||  || 16 tháng 9 năm 1981 || Anderson Mesa || N. G. Thomas
|-
| 2559 Svoboda || 1981 UH || 23 tháng 10 năm 1981 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 2560 Siegma || 1932 CW || 14 tháng 2 năm 1932 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 2561 Margolin ||  || 8 tháng 10 năm 1969 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 2562 Chaliapin ||  || 27 tháng 3 năm 1973 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 2563 Boyarchuk || 1977 FZ || 22 tháng 3 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2564 Kayala || 1977 QX || 19 tháng 8 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2565 Grögler ||  || 12 tháng 10 năm 1977 || Đài thiên văn Zimmerwald || P. Wild
|-
| 2566 Kirghizia ||  || 29 tháng 3 năm 1979 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2567 Elba || 1979 KA || 19 tháng 5 năm 1979 || La Silla || O. Pizarro, G. Pizarro
|-
| 2568 Maksutov || 1980 GH || 13 tháng 4 năm 1980 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 2569 Madeline || 1980 MA || 18 tháng 6 năm 1980 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2570 Porphyro || 1980 PG || 6 tháng 8 năm 1980 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2571 Geisei || 1981 UC || 23 tháng 10 năm 1981 || Geisei || T. Seki
|-
| 2572 Annschnell || 1950 DL || 17 tháng 2 năm 1950 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 2573 Hannu Olavi || 1953 EN || 10 tháng 3 năm 1953 || Turku || H. Alikoski
|-
| 2574 Ladoga || 1968 UP || 22 tháng 10 năm 1968 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 2575 Bulgaria || 1970 PL || 4 tháng 8 năm 1970 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 2576 Yesenin || 1974 QL || 17 tháng 8 năm 1974 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 2577 Litva ||  || 12 tháng 3 năm 1975 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2578 Saint-Exupéry ||  || 2 tháng 11 năm 1975 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 2579 Spartacus ||  || 14 tháng 8 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2580 Smilevskia ||  || 18 tháng 8 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2581 Radegast || 1980 VX || 11 tháng 11 năm 1980 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 2582 Harimaya-Bashi || 1981 SA || 16 tháng 9 năm 1981 || Geisei || T. Seki
|-
| 2583 Fatyanov ||  || 3 tháng 12 năm 1975 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 2584 Turkmenia ||  || 23 tháng 3 năm 1979 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2585 Irpedina ||  || 21 tháng 7 năm 1979 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2586 Matson || 1980 LO || 11 tháng 6 năm 1980 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 2587 Gardner || 1980 OH || 17 tháng 7 năm 1980 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2588 Flavia || 1981 VQ || 2 tháng 11 năm 1981 || Anderson Mesa || B. A. Skiff
|-
| 2589 Daniel ||  || 22 tháng 8 năm 1979 || La Silla || C.-I. Lagerkvist
|-
| 2590 Mourão || 1980 KJ || 22 tháng 5 năm 1980 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 2591 Dworetsky || 1949 PS || 2 tháng 8 năm 1949 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 2592 Hunan || 1966 BW || 30 tháng 1 năm 1966 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 2593 Buryatia ||  || 2 tháng 4 năm 1976 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2594 Acamas || 1978 TB || 4 tháng 10 năm 1978 || Palomar || C. T. Kowal
|-
| 2595 Gudiachvili || 1979 KL || 19 tháng 5 năm 1979 || La Silla || R. M. West
|-
| 2596 Vainu Bappu || 1979 KN || 19 tháng 5 năm 1979 || La Silla || R. M. West
|-
| 2597 Arthur || 1980 PN || 8 tháng 8 năm 1980 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2598 Merlin || 1980 RY || 7 tháng 9 năm 1980 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2599 Veselí || 1980 SO || 29 tháng 9 năm 1980 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 2600 Lumme || 1980 VP || 9 tháng 11 năm 1980 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-

Tham khảo


title: Lipromorpha inexpectata

text:
Lipromorpha inexpectata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Komiya miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Lipromorpha


title: Leffonds

text:
Leffonds là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 355 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: De Havilland Venom

text:
de Havilland DH 112 Venom là một loại máy bay phản lực một động cơ của Anh được phát triển từ de Havilland Vampire. Nó phục vụ trong biên chế của Không quân Hoàng gia với vai trò máy bay tiêm kích-bom một chỗ và máy bay tiêm kích ban đêm hai chỗ. Venom là loại máy bay chuyển tiếp giữa các máy bay tiêm kích phản lực thế hệ thứ nhất của Anh - máy bay cánh thẳng trang bị một động cơ luồng ly tâm như Gloster Meteor, Vampire và sau đó là các thiết kế cánh xuôi, trang bị động cơ luồng trục như Hawker Hunter, de Havilland Sea Vixen. Venom cũng là một loại máy bay xuất khẩu thành công, nó được biên chế trong lực lượng không quân của Iraq, New Zealand, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Venezuela. Sea Venom là phiên bản hải quân trang bị trên tàu sân bay.

Thiết kế và phát triển

Venom được phát triển với dự định thay thế loại Vampire, Vampire là loại máy bay phản lực thứ hai trang bị cho RAF. Năm 1948, de Havilland đề xuất phát triển Vampire với cánh mỏng và động cơ mạnh hơn với vai trò tiêm kích tầm cao, có tên gọi là DH 107, Vampire FB 8. Ở hầu hết khía cánh, Venom khá giống với Vampire, như có cùng kiểu đuôi xà kép và kết cấu từ gỗ/kim loại, dù Venom cũng có một số bộ phận khác với Vampire. Ý tưởng được thông qua và Vampre F 1 được chuyển đổi để lắp động cơ de Havilland Ghost mới, khỏe hơn động cơ de Havilland Goblin trang bị cho Vampire. Với tên gọi DH 112, Venom đáp ứng được các yêu cầu của bộ không quân về một máy bay nhanh, cơ động tốt và có khả năng làm máy bay tiêm kích-bom để thay thế Vampire.

Mẫu thử đầu tiên của Venom bay lần đầu vào ngày 2/9/1949, biến thể Venom đầu tiên, một phiên bản tiêm kích-bom một chỗ bắt đầu trang bị cho RAF vào năm 1952 với tên gọi FB 1. Tổng cộng có 375 chiếc sẽ được chế tạo. Nó được trang bị 4 pháo tự động 20 mm (.79 in) Hispano Mk V ở mũi và có thể mang theo 2 quả bom 1.000 lb (khoảng 450 kg) hoặc 8 đạn phản lực không đối đất RP-3 60 lb (27 kg) - mang được bom nặng hơn là một cải tiến so với Vampire FB 5. Nó được trang bị một động cơ Ghost 48 Mk.1 có lực đẩy 4.850 lbf (21,6 kN)

Phiên bản Venom tiếp theo là phiên bản tiêm kích đêm NF 2, bay lần đầu ngày 22/8/1950 và đưa vào trang bị năm 1953, sở dĩ đưa vào trang bị muộn là do một số vấn đề nhỏ. Để chứa được tổ lái 2 người (phi công và sĩ quan radar/dẫn đường) nó được sửa lại cấu trúc - tổ lái hai người được đặt ngồi ngang và một radar đánh chặn được lắp ở mũi. Nó thay thế cho loại Vampire NF 10, và được nối tiếp bởi NF 3, đây là biến thể tiêm kích đêm cuối cùng của Venom, bay lần đầu năm 1953 và đưa vào trang bị năm 1955. Nó có sự nghiệp tương đối ngắn trong RAF, đây chỉ là giải pháp tạm thời, nó ngừng hoạt động năm 1957 và bị thay thế bởi loại tiêm kích hai động cơ Gloster Javelin.

Phiên bản Venom cuối cùng cho RAF là phiên bản một chỗ FB 4, bay lần đầu ngày 29/12/1953. Đưa vào trang bị năm 1955 và có 250 chiếc được chế tạo. Nó được trang bị 1 động cơ de Havilland Ghost 105 có lực đẩy 5.150 lbf (22,9 kN). Nó cũng được trang bị thêm ghế phóng và một số sửa đổi trong cấu trúc.

Lịch sử hoạt động

Những chiếc tiêm kích-bom Venom của RAF đã tham gia hoạt động tác chiến trong Cuộc khủng hoảng Malaya diễn ra từ năm 1948 đến 1960, chúng chỉ thực sự hoạt động vào giữa thập niên 1950 trong biên chế của các phi đoàn số 45 và 60 của RAF. Ngoài ra, Venom cũng hỗ trợ các hoạt động chống lại các du kích cộng sản thuộc Chiến dịch Firedog, tên mã cho các hoạt động tác chiến của RAF ở Malaya. Không quân Hoàng gia New Zealand cũng mượn những chiếc Venom để sử dụng trong cuộc xung đột này, chúng được biên chế cho Phi đoàn 14 RNZAF.

Venom cũng tham chiến trong Cuộc khủng hoảng kênh đào Suez, nó được biên chế trong các phi đoàn số 6, 8, 249 thuộc RAF có căn cứ tại RAF Akrotiri, Cộng hòa Síp. Trong cuộc xâm lược của Anh-Pháp có mật danh Chiến dịch Musketeer, diễn ra để nhằm quốc tế hóa kênh Suez. Không chiến bắt đầu ngày 31/10/1956, báo hiệu sự khởi đầu của cuộc chiến kênh Suez. Venom đã tham gia một số phi vụ, tấn công một loạt các mục tiêu quân sự dưới mặt đất của Ai Cập. Chúng cũng tham gia nhiều hoạt động ở Trung Đông, hỗ trợ các hoạt động chống khủng bố ở Aden và Oman, một số chiếc Venom đã rơi ở đây. Venom cũng tham chiến trong cuộc nổi dậy Mau Mau ở Kenya.

Tất cả những chiếc Venom thuộc RAF bị rút khỏi các đơn vị tiền tuyến vào năm 1962, chúng đã chứng minh được giá trị của mình trong một loạt các chiến dịch trên khắp thế giới, trong hòa bình cũng như chiến tranh, và những kiểu khí hậu khắc nghiệt nhất mà RAF từng phải đối mặt. Những chiếc Venom khác phục vụ trong Không quân Thụy Sĩ nghỉ hưu năm 1983. Khoảng 20 chiếc Venom tiếp tục bay cho đến năm 2004, biểu diễn tại nhiều triển lãm hàng không, trong khi một số khác lại được bảo quản trong các bảo tàng tại Vương quốc Anh và ở các nơi khác khắp thế giới.

Biến thể

 DH 112 Venom - Mẫu thử một chỗ.
 FB 1 - Tiêm kích-bom một chỗ, trang bị năm 1952; 375 chiếc được chế tạo.
 NF 2 - Tiêm kích đêm 2 chỗ, một mẫu chuyển tiếp phát triển từ một đề án xuất khẩu cho Ai Cập; 91 chiếc được chế tạo.
 NF 2A - NF 2 sửa đổi, tăng cường cánh.
 NF 3 - NF.2 sửa đổi, gồm có lắp thêm ghế phóng, động cơ Ghost 104, radar (Mỹ) mới nên phần mũi của NF 3 dài hơn; 123 chiếc được chế tạo.
 FB 4 - Phiên bản tiêm kích-bom một chỗ Venom cuối cùng cho RAF. Động cơ Ghost 105, ghế phóng và sửa đổi cấu trúc; 250 chiếc được chế tạo.
 FB 50 - Phiên bản xuất khẩu cho Iraq và Thụy Sĩ vào thập niên 1950; 15 chiếc được chế tạo.
 NF 51 - Phiên bản xuất khẩu của tiêm kích đêm. Thụy Điển mua 60 chiếc và đặt tên là J33. Phục vụ trong giai đoạn 1953–1960 thuộc Không đoàn tiêm kích F1 tại Västerås.
 FB 54 - Phiên bản xuất khẩu cho Venezuela và Thụy Sĩ vào thập niên 1950; 22 chiếc được chế tạo.

Quốc gia sử dụng

 Không quân Iraq

 Không quân Italy

 Không quân Hoàng gia New Zealand
Phi đoàn 14

 Không quân Hoàng gia Thụy Điển
F 1 Hässlö

 Không quân Thụy Sĩ

 Không quân Hoàng gia

Phi đoàn 5 RAF
Phi đoàn 6 RAF
Phi đoàn 8 RAF
Phi đoàn 11 RAF
Phi đoàn 14 RAF
Phi đoàn 16 RAF
Phi đoàn 23 RAF
Phi đoàn 28 RAF
Phi đoàn 32 RAF
Phi đoàn 33 RAF
Phi đoàn 45 RAF
Phi đoàn 60 RAF
Phi đoàn 73 RAF
Phi đoàn 89 RAF

Phi đoàn 94 RAF
Phi đoàn 98 RAF
Phi đoàn 118 RAF
Phi đoàn 125 RAF
Phi đoàn 141 RAF
Phi đoàn 142 RAF
Phi đoàn 145 RAF
Phi đoàn 151 RAF
Phi đoàn 208 RAF
Phi đoàn 213 RAF
Phi đoàn 219 RAF
Phi đoàn 249 RAF
Phi đoàn 253 RAF
Phi đoàn 266 RAF

 Không quân Venezuela

Những chiếc còn sót lại

Venom được bảo quản với một số lượng đáng kế, một phần nhờ vào tuổi thọ của chúng trong Không quân Thụy Sĩ. Ở Anh, một số lượng Sea Venom cũng được lưu giữ, cùng với các mẫu NF 3 và FB.50 à FB.54 của Thụy Sĩ. Ở Thụy Điển có 2 chiếc NF.51 được lưu giữ. Có nhiều chiếc còn tồn tại ở Thụy Sĩ và những chiếc máy bay khác của Thụy Sĩ nằm rải rác khắp châu Âu. Một chiếc như vậy được trưng bày tại Bảo tàng không quân Israel ở Hatzerim, nhưng nó lại được sơn màu của không quân Iraq. Tại Úc, một số chiếc Sea Venom FAW.53 cũng vẫn còn. Venezuela chỉ có duy nhất 1 chiếc Venom một chỗ.

Dù Venom là một máy bay chiến đấu thông dụng và rẻ, nhưng số lượng máy bay còn bay được hiện đang giảm. Hiện nay, chỉ có 2 chiếc ở Anh là còn bay thừong xuyên, cùng với 1 chiếc ở Thụy Sĩ và 1 chiếc ở Mỹ. Tất cả đều là máy bay Thụy Sĩ chế tạo theo giấy phép.

Tính năng kỹ chiến thuật (Venom FB 1)

Dữ liệu lấy từ Fighters of the Fifties

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 31 ft 10 in (9.70 m)
Sải cánh: 41 ft 8 in (12.70 m)
Chiều cao: 6 ft 2 in (1.88 m)
Diện tích cánh: 279 ft² (25.9 m²)
Trọng lượng rỗng: 9,202 lb (4,173 kg)
Trọng lượng tải: 15,400 lb (7,000 kg)
Động cơ: 1 × de Havilland Ghost 103, lực đẩy 4,850 lbf (21.6 kN)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 640 mph (556 kn, 1,030 km/h)
Tầm bay: 1,080 mi (934 nmi, 1,730 km)
Trần bay: 39,400 ft (12,000 m)
Vận tốc lên cao: 9,000 ft/min (45.7 m/s)
Lực nâng của cánh: 56.17 lb/ft² (274.2 kg/m²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0.41

Vũ khí
Pháo: 4× 20 mm (.79 in) Hispano Mk.V
Rocket: 8× RP-3 "60 lb" (27 kg)
Bom: 2 bom MC 1000 lb

Xem thêm

Máy bay có cùng sự phát triển
 de Havilland Sea Venom/Aquilon
 de Havilland Vampire
 de Havilland Sea Vixen

Máy bay có tính năng tương đương
 Mikoyan-Gurevich MiG-9
 F-84 Thunderjet
 Yakovlev Yak-25 (1947)

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Birtles, Philp. "De Havilland Venom:Part 1: Single Seaters in RAF Service". Air Pictorial, July 1971, Vol. 33 No. 7. pp. 242–247.
 Birtles, Philp. "De Havilland Venom:Part 2: Night-fighters and export machines". Air Pictorial, August 1971, Vol. 33 No. 9. pp. 281–284.
 Green, William. The World's Fighting Planes. London: Macdonald, 1964.
 Gunston, Bill. Fighters of the Fifties. Cambridge, UK: Patrick Stephens Limited, 1981. ISBN 0-85059-463-4.
 Winchester, Jim, ed. "De Havilland Sea Vixen." Military Aircraft of the Cold War (The Aviation Factfile). Rochester, Kent, UK: The Grange plc., 2006. ISBN 1-84013-929-7.

Liên kết ngoài

Venom
Máy bay quân sự Anh thập niên 1940
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay cường kích
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh trên
Chấm dứt năm 1983
Máy bay một động cơ phản lực
Máy bay cường kích Anh


title: Thắng Lợi, Văn Giang

text:
Thắng Lợi là một xã thuộc huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Thắng Lợi nằm ở phía tây nam huyện Văn Giang, thuộc tả ngạn sông Hồng, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Mễ Sở
Phía tây và phía nam giáp thành phố Hà Nội ranh giới là sông Hồng
Phía bắc giáp xã Liên Nghĩa.

Xã Thắng Lợi có diện tích 4,85 km², dân số năm 2019 là 7.631 người, mật độ dân số đạt 1.573 người/km².

Hành chính
Xã Thắng Lợi được chia thành 9 thôn.

Lịch sử
Trước đây, Thắng Lợi là một xã thuộc huyện Châu Giang cũ.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 60/1999/NĐ-CP về việc chia huyện Châu Giang thành 2 huyện Khoái Châu và Văn Giang. Xã Thắng Lợi trực thuộc huyện Văn Giang.

Văn hóa

Đình Phù Liệt
Đình làng Phù Liệt là di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu trên địa bàn xã Thắng Lợi, Văn Giang. Đình là nơi thờ 5 vị đại vương có công phù giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp sứ quân Lã Đường. Vua Đinh Tiên Hoàng đã cho đổi tên làng Gềnh thành làng Phù Liệt với ý nghĩa là làng phù quốc giúp vua và chiến đấu oanh liệt với các sứ quân còn làng ủng hộ sứ quân Lã Đường gần đó đã được gọi là làng Phi Liệt. Nằm cách đình Bến 5 km, đình Phi Liệt thờ tướng quân Lã Đường. Tương truyền, sau khi Lã Đường mất, Vua Đinh Tiên Hoàng đã cho phép dân làng lập đền thờ và tôn là Thạch Lã tướng quân.

Giao thông
Xã Thắng Lợi có tỉnh lộ 195 chạy qua.

Chú thích

Tham khảo


title: Dario Fo

text:
Dario Fo (24 tháng 3 năm 1926 – 13 tháng 10 năm 2016) là nhà viết kịch, đạo diễn, họa sĩ sân khấu, họa sĩ Ý đoạt giải Nobel Văn học năm 1997.

Tiểu sử
Dario Fo sinh ra tại thị trấn San Giano bên bờ hồ Maggiore, tỉnh Varese. Khi còn nhỏ, ông phải theo bố di chuyển chỗ ở từ thành phố này tới thành phố khác, học các trường khác nhau trong vùng. Năm 1940 D. Fo học tại Viện Hàn lâm Nghệ thuật Brera ở Milano, sau Chiến tranh thế giới thứ hai theo học kiến trúc tại đại học bách khoa, nhưng bỏ dở, bắt đầu quan tâm tới việc thiết kế sân khấu và ứng tác các vở kịch độc thoại đồng thời ngốn ngấu đọc sách: Antonio Gramsci và Karl Marx bên cạnh các tiểu thuyết Mỹ, dịch các tác phẩm của Bertolt Brecht, Vladimir Vladimirovich Mayakovsky và Federico García Lorca sang tiếng Ý.

Trong những năm sau chiến tranh, nền sân khấu của Ý trải qua một cuộc cách mạng với hiện tượng hình thành các "nhà hát nhỏ" đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triển ý tưởng sân khấu bình dân. Thời kì 1945 - 1951, Fo làm nghề trang trí sân khấu, mùa hè 1950, ông gặp Franco Parenti và nhận vai hề câm trong ban kịch của ông này. Dario Fo bắt đầu trình diễn các vở kịch độc thoại của mình khá thành công. Mùa hè năm 1954 ông kết hôn với nữ diễn viên Franca Rame, người từ đó thường xuyên thủ vai chính trong các vở kịch của ông. Năm 1957 họ lập đoàn kịch Fo - Rame.

Ngoài viết kịch, Dario Fo còn làm diễn viên, đạo diễn, họa sĩ thiết kế sân khấu, hóa trang, đôi khi soạn cả nhạc. Franca vừa là đồng tác giả nhiều vở kịch của chồng, vừa là nữ diễn viên chính và chịu trách nhiệm quản lý. Ngoài ra Fo còn viết kịch bản phim truyền hình và cùng vợ tham gia tích cực các hoạt động chính trị, xã hội. Năm 1969, họ từ bỏ hình thức sân khấu truyền thống, lập đoàn kịch La Comune, diễn kịch cho quần chúng ở công viên, nhà máy, sân vận động... và lưu diễn hơn bảy chục nước trên thế giới. Cho đến đầu thập niên 1990, Dario Fo đã sáng tác trên 40 vở kịch đã và đang được công diễn ở gần 50 nước. Năm 1997, Dario Fo được trao giải Nobel vì những tác phẩm và hoạt động sân khấu "phê phán quyền lực và uy tín, bảo vệ nhân phẩm của những người bị áp bức".

Một số vở kịch
Gli arcangeli non giocano a flipper (Các thiên sứ không chơi pinball, 1959), kịch
Aveva due pistole con gli occhi bianchi e neri  (Anh ta có hai khẩu súng lục với những con mắt trắng và đen, 1960), kịch
Chi ruba un piede è fortunato in amore (Người giành được một chân là may mắn trong tình yêu, 1961), kịch
L'operaio conosce 300 parole il padrone 1000 per queato lui e il padrone (Người làm biết 300 chữ, ông chủ biết 1000, đó là lý do tại sao ông ta là ông chủ, 1969), kịch
Mistero buffo (Diệu pháp hề, 1969), kịch
Morte accidentale di un anarchico (Cái chết bất bất ngờ của một người vô chính phủ, 1970), kịch
Fedayin (1971), kịch
Non si paga, non si paga! (Không trả tiền! Không trả tiền!, 1974), kịch

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang chính thức - tiếng Ý
Nobel laureate page
Biography
Zero Investigation Into 9-11 part2 - tiếng Anh Youtube.
Phong trào đòi sự thật về vụ 11 tháng 9

Nhà văn Ý
Nhà viết kịch Ý
Người đoạt giải Nobel Văn học
Người Ý đoạt giải Nobel
Nam diễn viên Milano
Nhà soạn kịch thế kỷ 20


title: Quận Clinton, Michigan

text:
Quận Cliton một quận thuộc tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Michigan


title: Allomarkgrafia

text:
Chi Phồn hiệu (danh pháp khoa học: Allomarkgrafia) là một chi thực vật thuộc họ Apocynaceae.

Danh sách loài
Bao gồm các loài:
 Allomarkgrafia brenesiana
 Allomarkgrafia campanulata
 Allomarkgrafia ecuatoriana, J.F. Morales
 Allomarkgrafia equatoriana
 Allomarkgrafia foreroi
 Allomarkgrafia insignis
 Allomarkgrafia laxiflora
 Allomarkgrafia ovalis
 Allomarkgrafia plumeriiflora
 Allomarkgrafia subtubulosa
 Allomarkgrafia tubiflora

Chú thích

Tham khảo

Chi thực vật


title: 2894 Kakhovka

text:
2894 Kakhovka (1978 SH5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 9 năm 1978 bởi Lyudmila Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2894 Kakhovka

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Glee: The Music, Volume 7

text:
Glee: The Music, Volume 7 là album nhạc phim thứ 11 của dàn diễn viên từ sê-ri truyền hình nhạc kịch Mỹ, Glee. Album được phát hành thông qua hãng Columbia Records vào ngày 6 tháng 12 năm 2011.

Sản xuất
Album được phát hành dưới dạng tiêu chuẩn và cao cấp. Bản tiêu chuẩn gồm 15 bài hát, trong đó có 16 bản cover (trình diễn lại; gồm một liên khúc từ hai bài hát của Adele). Phiên bản này khi được bán tại Target thì có kèm theo năm ca khúc mới nhưng không được tiếp thị với nhãn cao cấp.

Tiếp nhân

Heather Phares từ Allmusic tặng cho album 3 trên 5 sao, cho rằng âm nhạc của chương trình "đáng tin cậy hơn bao giờ hết, gồm một chút những ca khúc truyền thống được yêu thích của đội hát cùng một số lựa chọn mạo hiểm cho hiệu quả tốt."

Danh sách ca khúc

Thực hiện

Adele – người viết nhạc
Dianna Agron – người trình diễn, hát
Adam Anders – sắp xếp, chỉnh sửa kỹ thuật, nhà sản xuất, sắp xếp giọng hát, hát
Alex Anders – chỉnh sửa kỹ thuật, nhà sản xuất thu âm, hát
Nikki Anders – hát
Peer Åström – sắp xếp, kỹ sư, hòa âm, nhà sản xuất
Kala Balch – hát
Glen Ballard – người viết nhạc
Emily Benford – hát
Leonard Bernstein – người viết nhạc
Dave Bett – đạo diễn sáng tạo
Joshua Blanchard – trợ lý kỹ sư
PJ Bloom – giám sát âm nhạc
Steve Bone – trợ lý kỹ sư
Anita Marisa Boriboon – đạo diễn nghệ thuật, thiết kế
Ed Boyer – kỹ sư, sắp xếp giọng hát
Ben Bram – chuyển dịch, hát
Brock Baker – hát
Ravaughn Brown – hát
Geoff Bywater – nhà điều hành âm nhạc
Alvin Chea – hát
Deyder Cintron – trợ lý kỹ sư, chỉnh sửa kỹ thuật, kỹ sư
Chris Colfer – người trình diễn, hát
Kamari Copeland – hát
Darren Criss – người trình diễn, hát
Tim Davis – người hướng dẫn thu âm, hát
Robert Dietz – chỉnh sửa, hát
Dante Di Loreto – giám đốc sàn xuất, nhà sản xuất
Luke Edgemon – hát
Brad Falchuk – giám đốc sàn xuất, nhà sản xuất
Tommy Faragher – hòa âm, nhà sản xuất, sắp xếp giọng hát
Berry Gordy, Jr. – người viết nhạc
Lukasz Gottwald – người viết nhạc
Heather Guibert – sắp đặt
Grant Gustin – hát
Jon Hall – hát
James Harris III – người viết nhạc
Robert Hazard – người viết nhạc
Fredrik Jansson – trợ lý kỹ sư
Billy Joel – người viết nhạc
Beyoncé Knowles – người viết nhạc
k.d. lang – người viết nhạc
Storm Lee – hát
David Loucks – hát

Jane Lynch – người trình diễn, hát
Meaghan Lyons – sắp đặt
Dominick Maita – Mastering
Chris Martin – người viết nhạc
Eddy Martin – hát
Jayma Mays – người trình diễn, hát
Damian McGinty – người trình diễn, hát
Kevin McHale – người trình diễn, hát
Curt Mega – hát
Lea Michele – người trình diễn, hát
Gordon Mills – người viết nhạc
Alphonzo Mizell – người viết nhạc
Cory Monteith – người trình diễn, hát
Heather Morris – người trình diễn, hát
Matthew Morrison – người trình diễn, hát
Ryan Murphy – nhà sản xuất
Jeanette Olsson – hát
Chord Overstreet – người trình diễn, hát
Adidja Palmer – người viết nhạc
John Paterno – kỹ sư, hòa âm
Freddie Perren – người viết nhạc
Katy Perry – người viết nhạc
Martin Persson – điều chỉnh máy móc
Zac Poor – hát
Jemain Purifoy – hát
Nicole Ray – nhà sản xuất sắp xếp
Deke Richards – người viết nhạc
Amber Riley – người trình diễn, hát
Naya Rivera – người trình diễn, hát
David Lee Roth – người viết nhạc
Mark Salling – người trình diễn, hát
Drew Ryan Scott – hát
Onitsha Shaw – hát
Harry Shum, Jr. – người trình diễn, hát
Jenny Sinclair – sắp đặt
Scott Smith – trợ lý kỹ sư
Stephen Sondheim – người viết nhạc, viết lời
Jenna Ushkowitz – người trình diễn, hát
Alex Van Halen – người viết nhạc
Eddie Van Halen – người viết nhạc
Windy Wagner – hát
Trevor Wesley – hát
Dan Wilson – người viết nhạc
Joe Wohlmuth – kỹ sư

Nguồn: Allmusic

Tham khảo

Album nhạc phim năm 2011
Album nhạc phim của Columbia Records
Album nhạc phim tiếng Anh
Âm nhạc của Glee (phim truyền hình)
Nhạc phim năm 2011


title: Stigmella rhamnella

text:
Stigmella rhamnella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở Đan Mạch đến bán đảo Iberia và Italia và từ Pháp đến România và Ukraina. Nó cũng được tìm thấy ở Estonia. Nó không hiện diện ở phần phía nam của bán đảo Balkan.
Có hai đến ba thế hệ mỗi năm.
Ấu trùng ăn Rhamnus alpinus, Rhamnus catharticus, Rhamnus pumilus và Rhamnus saxatilis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl

R
Côn trùng châu Âu


title: Ruagea microphylla

text:
Ruagea microphylla là một loài thực vật thuộc họ Meliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Valenzuela, J.C. & Pitman, N. 2004. Ruagea microphylla. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Ruagea


title: Carthage

text:
Carthage (tiếng Phoenicia: 𐤒𐤓𐤕𐤇𐤃𐤔𐤕, , "Thành phố mới" ; , Karkhēdōn ;  ; , Qarṭāj) là một trung tâm và thành phố thủ đô cổ của nền Văn minh Carthage, phía đông hồ Tunis, ngày nay là khu vực ngoại ô Tunis, thủ đô của Tunisia. Carthage được coi là trung tâm thương mại quan trọng nhất của Địa Trung Hải cổ đại và được cho là một trong những thành phố giàu có bậc nhất Thế giới cổ đại.

Thành phố này phát triển từ một thuộc địa của Phoenicia trở thành thủ đô của Đế chế Punic thống trị phần lớn tây nam Địa Trung Hải trong thiên niên kỷ thứ nhất trước Công nguyên. Nữ hoàng Dido huyền thoại được coi là người gây dựng lên thành phố, mặc dù lịch sử về sự tồn tại của bà bị nghi ngờ. Theo các tác phẩm của Timaeus của Taormina, bà đã mua đất từ một bộ lạc địa phương khu vực đất có nhiều nhất có thể được bao quanh bởi một tấm da bò. Bà đã cắt da bò thành từng dải, đưa ra yêu sách của mình và thành lập một đế chế, thông qua phát động Chiến tranh Punic khiến Carthage trở thành hiểm họa hiện hữu duy nhất của Rome lúc bấy giờ, cho đến khi người Vandal xuất hiện sau đó vài thế kỷ.

Thành phố sau đó bị phá hủy bởi Cộng hòa La Mã trong cuộc chiến tranh Punic lần thứ ba vào năm 146 trước Công Nguyên, sau đó tái phát triển với tên gọi Carthage La Mã để trở thành thành phố chính của La Mã ở tỉnh Châu Phi. Carthage sau đó bị cướp bóc và phá hủy bởi Omeyyad và một lần nữa trong Trận Carthage năm 698 nhằm ngăn không cho Đế quốc Đông La Mã chiếm lại. Nó vẫn bị chiếm đóng trong thời kỳ Hồi giáo và được người Hồi giáo sử dụng như một pháo đài cho đến thời kỳ Hafsid, khi Thập tự chinh thứ tám chiếm giữ thành phố và tàn sát cư dân. Hafsid đã quyết định phá hủy hệ thống phòng thủ của thành phố để nó không thể được sử dụng làm căn cứ bởi một thế lực thù địch nào nữa. Và nó tiếp tục tồn tại như là một giám mục.

Thuật ngữ Punic bắt nguồn từ tiếng Latin Punicus (hoặc Poenicus), có nghĩa là "người Carthage", và ám chỉ đến tổ tiên người Phoenicia của người Carthage. Tính từ tiếng Latinh pūnicus được phản ánh trong tiếng Anh trong một số từ vay mượn từ tiếng Latinh—đặc biệt là Chiến tranh Punic và tiếng Punic.

Địa thế

Carthage đã được xây dựng trên một mũi đất cùng với một con lạch nhỏ hướng ra biển ở phía bắc và nam. Địa điểm của thành phố làm cho nó trở thành trung tâm của buôn bán đường biển của Địa Trung Hải. Tất cả các tàu thuyền qua biển đã phải vượt qua giữa Sicilia và bờ biển của Tunisia, nơi Carthage được xây dựng, tạo điều kiện cho nó trở thành thế lực hùng mạnh và quyền lực.

Hai hải cảng nhân tạo lớn được xây dựng trong phạm vi thành phố, một cảng là nơi trú ẩn của hạm đội tàu chiến gồm 220 tàu và một dành cho việc buôn bán. Một bức tường thành được xây dựng để bao bọc cả hai cảng.

Thành phố được bao bọc bởi tường thành 23 dặm (37 km) chiều dài, dài hơn tường thành của các thành phố được so sánh khác. Hầu hết các bức tường được đặt trên bờ và vì vậy ít gây được chú trọng vì người Carthage kiểm soát biển, tiến hành các cuộc tấn công từ hướng đó là khó khăn. Khoảng 2,5 -3 dặm (4-4,8 km) của tường trên eo đất tới phía tây là thực sự lớn và trong thực tế đã không bao giờ bị xâm nhập.

Thành phố có một khu nghĩa trang rất lớn, khu vực tôn giáo, khu vực chợ, hội đồng thành phố, tháp canh và một nhà hát và được chia thành bốn khu vực dân cư với cùng một bố cục. Ở trung tâm thành phố là một pháo đài gọi là Byrsa. Nó là một trong những thành phố lớn nhất trong thời đại Hy Lạp hóa (theo một số ước tính chỉ Alexandria là lớn hơn) và là một trong những thành phố lớn nhất trước thời kì công nghiệp.

Lịch sử

Lịch sử thành lập

Nghiên cứu lịch sử của Carthago là một vấn đề do dấu tích văn hóa và các tài liệu cổ đã bị tiêu hủy bởi người La Mã ở cuối cuộc Chiến tranh Punic lần thứ ba, rất ít nguồn còn sót lại về lịch sử của người Carthago. Còn rất ít những bản dịch cổ về Punic bởi người Hy Lạp và La Mã và từ những chữ khắc trên đài kỷ niệm và các tòa nhà được phát hiện ở Bắc Phi. Các nguồn khảo cổ học chính là sử học Hy Lạp và La Mã bao gồm Livy, Polybius, Appian, Cornelius Nepos,Silius italicus, Plutarch, Dio Cassius và Herodotus. Những nhà văn, nhà sử học này thuộc các dân tộc thường cạnh tranh, và có những cuộc xung đột với Carthago. Những thành phố Hy Lạp cạnh tranh với Carthago vì Sicilia, và những người La Mã đã chiến đấu trong ba cuộc chiến tranh chống lại Carthago. Không ngạc nhiên khi mà các tài liệu của họ chứa những thông tin thù địch trong khi lại có rất ít tác phẩm Hy Lạp phản bác. Hầu hết những tác phẩm dạng này thường đã biến mất.

Nữ hoàng Elissa (Dido)
Nữ hoàng Elissa (còn được gọi là "Alissar", theo tiếng Ả Rập và tên [6] اليسار cũng اليسا và عليسا), sau này còn được gọi là Dido, là người khai quốc Carthago. Vào thời kì đỉnh cao, kinh đô của bà được gọi là "thành phố Mặt Trời" thống trị hơn 300 đô thị khác của miền tây Địa Trung Hải, và lãnh đạo thế giới Phoenici (hoặc Punic).

Theo Justinus, Elissa là một công chúa xứ Týros. Bà là con gái của vua Matten xứ Týros (còn được gọi là Muttoial hay Belus II). Khi ông mất, ngai vàng đã được truyền lại cho cả bà và em trai bà là vua Pygmalion. Bà đã lập gia đình với chú của mình là Acherbas (còn được gọi là Sychaeus), một giáo sĩ tối cao phụng sự tại miếu thờ thần Melqart, là người giàu có và nắm đại quyền trong tay. Điều này đã dẫn đến sự xung đột giữa nhà vua và tôn giáo. Pygmalion là một bạo chúa, ham thích vàng bạc và mưu mô, ông ta luôn luôn mong muốn chiếm đoạt tài sản và quyền lực của Acherbas. Pygmalion đã ám sát Acherbas trong miếu thờ và lừa dối về cái chết của người chồng của chị mình trong một thời gian dài.

Dưới ách thống trị hà khắc của Pygmalion, người dân Týros kêu la về sự độc đoán của vị bạo quân và gây nên mâu thuẫn trong nội bộ Hoàng tộc. Sau khi hiểu được rằng Pygmalion đàn áp nhân dân, muốn cô lập mình và thậm chí còn định sát hại mình để độc chiếm ngai vàng, Elissa chạy trốn khỏi Týros để thoát khỏi bàn tay tàn nhẫn của em trai mình. Cùng đi với bà có nhiều người dân Týros không muốn ở lại quê hương để mà tiếp tục bị bạo chúa đè đầu cưỡi cổ.

Dido qua sử thi Aeneid của Virgil
Bộ sử thi Aeneid của nhà thi hào La Mã Virgil, mở đầu với lời ca ngợi công đức cao cả của Nữ hoàng Dido (tên Hy Lạp của nữ hoàng Elissa). Chỉ trong vòng bảy năm, kể từ khi người Carthago di trú khỏi Týros, bà hoàn tất quá trình gầy dựng thành Carthago.

Virgil nhận xét bà là một Nữ hoàng có nhân cách cao quý, bà cho phép Hoàng tử Aeneas thành Troia tỵ nạn với những chiến binh của mình, sau khi Troia bị người Hy Lạp xâm chiến. Thấy Dido đem lòng yêu Aeneas, Thần vương Jupiter sai Mercury - vị sứ giả của Thần vương - đến khuyên can Aeneas rằng chàng không được ở lại Carthago mà phải từ bỏ tình yêu của mình, phải lên thuyền tới Ý để lập nên thành La Mã. Virgil kết thúc bộ sử thi này với đoạn Aeneas từ chối tình yêu của Dido, làm cho trái tim của bà bị tan vỡ. Bà đã ra lệnh cho xây dựng một giàn thiêu nơi bà ngã xuống thanh gươm của Aeneas.

Cộng hòa Carthago
Xem thêm: Cộng hòa Carthago

Cộng hoà Carthago là một trong những quốc gia lâu đời nhất và hùng mạnh nhất trong thế giới Địa Trung Hải cổ đại. Các thư tịch cổ còn sót lại đến này kể về những cuộc chiến với xứ Syracuse và Cộng hòa La Mã, với kết quả là chiến bại kèm theo sự cáo chung của Nhà nước cổ đại Carthago trong cuộc chiến tranh Punic lần 3.

Quân đội
Bài chi tiết: Lực lượng quân đội Carthago

Theo Polybius, Carthago dựa rất nhiều, mặc dù không độc quyền, vào lính đánh thuê nước ngoài đặc biệt là trong chiến tranh ở nước ngoài. Cốt lõi của quân đội của nó là từ bắc phi (dân tộc Libya và người Numidia, cũng như "Liby-Phoenicia" - Punics). Các binh sĩ đã được hỗ trợ bởi lính đánh thuê từ các nhóm dân tộc khác nhau, trải dài trên khắp Địa Trung Hải, những người chiến đấu tại các đơn vị của chính quốc gia họ. Người Celt, Balearic, và Iberia đặc biệt chiếm ưu thế hơn cả. Sau cuộc chinh phục của nhà Barca ở bán đảo Iberia, lính Iberia thậm chí còn đông hơn người Carthago. Carthago có trên chiến trường một lực lượng kị binh rất ghê gớm, đặc biệt là ở châu Phi, quê hương của nó. Một lực lượng quan trọng trong đó là kị binh nhẹ của Numidia. Một loại quân khác được sử dụng là những con voi chiến bắc Phi đã tuyệt chủng. Chúng được đào tạo cho chiến tranh và được sử dụng để phổ biến cho các cuộc tấn công mặt trước hoặc như chống lại sự tấn công của kị binh. Một đội quân có thể được trang bị tới hàng trăm con voi hoang dã như vậy, nhưng trong các văn bản cổ xưa thì chỉ có ít hơn một trăm được triển khai. Những người quản tượng được trang bị giáo và búa để giết voi nếu chúng quay ngược trở lại về phía quân đội của mình.

Hải quân

Hải quân của Carthago là một trong những hạm đội lớn nhất tại Địa Trung Hải, sử dụng một quy trình đóng hàng loạt để duy trì số lượng lớn với chi phí vừa phải. Các thủy thủ và thủy quân lục chiến của hải quân Carthago được tuyển dụng chủ yếu từ các công dân Punic, không giống như nhiều quốc gia đồng minh và quân lính đánh thuê của quân đội Carthago. Hải quân cung cấp một nghề nghiệp ổn định và đảm bảo tiền lương cho các thủy thủ của nó. Điều này đã giúp góp phần ổn định chính trị của thành phố, làm giảm bớt tình trạng thất nghiệp.

Polybius đã viết trong cuốn sách thứ sáu của tác phẩm "Lịch sử" của mình rằng người Carthago "đã tham gia trong hải quân nhiều hơn bất cứ dân tộc nào khác". Hạm đội của họ có từ 300-350 tàu. Người La Mã, những người có ít kinh nghiệm trong chiến tranh hải quân trước khi Chiến tranh Punic lần thứ nhất nổ ra, cuối cùng đã cố gắng để đánh bại người Carthago bằng cách sử dụng nhiều mánh khóe để chiếm giữ tàu của họ: tuyển dụng của các thủy thủ Hy Lạp có kinh nghiệm từ thành phần các thành phố bị họ chinh phục.

Sụp đổ
Trận Carthago vào năm 146 trước Công Nguyên đã dứt điểm cuộc Chiến tranh Punic lần thứ ba và cũng kết liễu hoàn toàn sự tồn tại của Nhà nước cổ đại Carthago. Trong ba cuộc Chiến tranh Punic, quân La Mã ban đầu chịu những thất bại trên biển, sau lại còn phải hồi phục cơ đồ quốc gia khỏi nỗi khiếp sợ về cuộc chiếm đóng phần lớn bán đảo Ý trong suốt 15 năm của Hannibal, tuy nhiên chuỗi chiến tranh này chấm dứt với sự sụp đổ hoàn toàn của Đế quốc Carthago và sự phá hủy tan nát cả thành phố Carthago theo lệnh của danh tướng La Mã là Scipio Aemilianus. Người La Mã kéo các tàu chiến của người Phoenician bên ngoài vào trong cảng và đốt chúng trước thành phố, và đi từ nhà này sang nhà khác, thu giữ, cưỡng bức và nô dịch của người dân. Năm mươi ngàn người Carthago đã bị bán làm nô lệ. Thành phố đã bị đốt cháy, và san bằng mặt đất, để lại tàn tích chỉ và đống đổ nát. Sau sự sụp đổ của Carthago, nước Cộng hòa La Mã sáp nhập phần lớn các thuộc địa của Carthago, bao gồm cả các địa điểm khác ở Bắc Phi như là Volubilis, Lixus, Chellah, và Mogador.

Thời kì La Mã
Khi Carthage sụp đổ, đối thủ gần đó của nó, thành Utica, một đồng minh của La Mã, đã được biến thành thủ phủ của khu vực này và thay thế Carthage trở thành trung tâm thương mại Punic và lãnh đạo chính. Nó có vị trí thuận lợi nằm bên hồ Tunis và cửa sông của sông Majardah, con sông duy nhất ở Tunisia mà nước chảy quanh năm. Tuy nhiên, việc trồng trọt lương thực ở vùng núi Tunisia khiến cho một lượng lớn phù sa xói mòn xuống sông. Lượng bùn này đã tích lũy ở trong bến cảng cho đến khi nó làm cho bến cảng dần trở nên vô dụng, và Roma đã buộc phải xây dựng lại Carthago.

Vào năm 122 TCN, Gaius Gracchus đã thành lập một thuộc địa mà bản thân nó chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn, nó được gọi là Colonia Iunonia, đặt theo tên Latin của nữ thần Punic, thần Tanit, Iuno caelestis. Mục đích là để có được đất canh tác dành cho những nông dân nghèo khó. Tuy vậy, viện nguyên lão bãi bỏ thuộc địa này một số thời gian sau đó, để làm suy yếu quyền lực của Gracchus.

Sau nỗ lực xấu số này một thành phố Carthago mới đã được xây dựng trên cùng vùng đất này bởi Julius Caesar trong thời gian giữa năm 49-44 trước Công nguyên, và vào thế kỷ 1 CN, nó đã phát triển trở thành thành phố lớn thứ hai ở nửa phía Tây của Đế chế La Mã, với một dân số ở lúc cao điểm lên đến 500.000 người [cần dẫn nguồn]. Nó trở thành thủ phủ của tỉnh châu Phi của La Mã, một trong những vựa lúa lớn của đế chế.

Các vua Carthage

 Nữ hoàng Elissa: 814 - 759 TCN
 Hanno I: 580 – 556 TCN
 Malchus: 556 – 550 TCN
 Mago I: 550 – 530 TCN
 Hasdrubal I: 530 – 510 TCN
 Hamilcar I: 510 – 480 TCN
 Hanno II 480–440 BC
 Himilco I (in Sicily) 460–410 BC
 Hannibal I 440–406 BC
 Himilco II 406–396 BC
 Mago II 396–375 BC
 Mago III 375–344 BC
 Hanno III 344–340 BC
 Hanno the Great 340–337 BC
 Gisco 337–330 BC
 Hamilcar II 330–309 BC
 Bomilcar 309–308 BC

Xem thêm
 Chiến tranh Punic
 Carthago cổ đại
 Lịch sử Carthage
 Lịch sử Tunisia
 Ngôn ngữ Phoenici
 Umayyad chinh phục Bắc Phi

Nguồn

Tôn giáo
 Polybius
 Hannibal's Campaigns. Tony Bath. New York, NY: Barnes & Noble Books, 1981.
 La vie quotidienne à Carthage au temps d'Hannibal. Gilbert et Colette Charles-Picard. Paris: Hachette, 1958.
 La légende de Carthage. Azedine Beschaouch. Paris: Gallimard, 1993.
 Carthage: Uncovering the Mysteries and Splendors of Ancient Tunisia. David Soren, Aicha Ben Abed Ben Kader, Heidi Slim. New York: Simon and Schuster, 1990.
 The Phoenicians and the West: Politics, colonies and trade. Maria Eugenia Aubet. Cambridge: Cambridge University Press, 1987.
 Itineraria Phoenicia.Edward Lipinski. Leuven: Uitgeverij Peeters en Department Oosterse Studies, 2004. "Aeneid" Virgil

 Hải quân
 Polybius. Ancient History Sourcebook'': Polybius (c 200–118 TCN): Rome at the End of the Punic Wars History, Book 6.

Liên kết ngoài

 Ancient History Sourcebook: Aristotle: On the Constitution of Carthage, kh. 340 TCN
 Ancient Places TV: HD video of Carthage
 Brian K. Garnand: "From infant sacrifice to the ABC'S: ancient Phoenicians and modern identities"  - (University of Chicago). Earlier version presented in Standford Colloquium "Past Narratives / Narratives Pasts"
 Hannibal : Published by Decapo Books, an excellent source of military history about ancient Carthage and the tactics of Hannibal and the Roman Republic
 Livius.org: Carthage
 In Our Time: The Destruction of Carthage (may be audible in UK only)

Tham khảo

Di sản thế giới tại Tunisia
Khởi đầu thế kỷ 9 TCN
Chấm dứt thế kỷ 7
Thuộc địa Phoenicia ở châu Phi
Điểm tham quan ở Tunisia


title: Polyplectropus parakrama

text:
Polyplectropus parakrama là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Polyplectropus


title: Đông Âu

text:
Đông Âu hoặc Khối Đông Âu là một khái niệm dân tộc – xã hội chủ yếu bị ảnh hưởng bởi Lịch sử, là yếu tố chính tạo ra khác biệt của nó. Biên giới của nó được củng cố hữu hiệu trong các giai đoạn cuối vì Nhà nước La mã sau Hội nghị Yalta nó bao trùm tất cả các quốc gia nằm dưới quyền ảnh hưởng và kiểm soát của Liên Xô, liên kết bởi các liên minh – liên minh quân sự (Khối Warszawa) và liên minh kinh tế (Khối SEV hay còn gọi là Hội đồng Tương trợ Kinh tế). Vì các quốc gia này theo chế độ cộng sản và nằm ở phía đông của châu Âu, với ranh giới là dãy Ural và Kavkaz nên chúng được sắp xếp một cách tự nhiên thành các quốc gia Đông Âu.

Tuy nhiên, định nghĩa này đã dần lỗi thời sau những biến động to lớn ở Đông Âu và Liên Xô trong những năm 1988–1991, khi mà Đông Đức đã sáp nhập với Tây Đức qua cuộc thống nhất nước Đức, và trở thành một phần của Tây Âu. Khối Đông Âu đã bị tan vỡ và cùng theo với sự tan vỡ này, các liên minh trên tuyên bố tự giải thể.

Theo cách sử dụng và nhận thức thông thường, Đông Âu trước đây (và bây giờ theo quy mô hẹp hơn) khác với Tây Âu vì những dị biệt về văn hoá, chính trị và kinh tế, biên giới của nó có chút liên quan tới yếu tố địa lý. Dãy núi Ural là biên giới địa lý rõ ràng của Đông Âu, Đông Âu nằm ở phía tây dãy Ural. Tuy nhiên đối với Phương Tây, biên giới tôn giáo và văn hóa giữa Đông và Tây Âu có sự nằm chồng lên nhau đáng kể và quan trọng nhất là sự thay đổi bất thường trong lịch sử khiến việc hiểu về nó một cách chính xác gặp phải đôi chút khó khăn.

Tự nhiên
Đông Âu là một dải đồng bằng rộng lớn, nó chiếm một nửa diện tích của châu Âu. Đông Âu có bè mặt dạng lượn sóng, độ cao trung bình từ 100 - 200 mét. Ở phía bắc có địa hình băng hà. Nhất là ở phía nam, ven biển Caspi có dải đất thấp hơn mực nước đại dương tới 28 mét. Khu vực này có khí hậu ôn đới lục địa. Càng đi về phía đông và nhất là đi về phía đông nam, tính chất lục địa diễn ra càng sâu sắc hơn. Khí hâu cũng thay đổi từ bắc xuống nam, phía bắc có khí hậu lạnh,  xuống phía nam mùa đông ngắn dần và ấm hơn. Sông ngòi ở khu vực này nhìn chung đều bị đóng băng về mùa đông. Các con sông lớn nhất của khu vực Volga, Đông, Dnepr,... Sông ngòi được khai thác và sử dụng tổng hợp trong giao thông, thủy lợi, đánh cá và thủy điện.

Kinh tế
Đông Âu là khu vực có nguồn tài nguyên phong phú về nhiều mặt, thuận lợi cho việc phát triển ngành công nghiệp và nông nghiệp. Các mỏ khoáng sản có trữ lượng lớn nhất là quặng sắt, quặng kim loại màu, than đá và dầu mỏ, các mỏ khoáng sản này tập trung chủ yếu ở khu vực lãnh thổ của Liên Bang Nga và Ukraina. Các rừng tập trung chủ yếu ở Liên Bang Nga, Belarus và ở phía bắc của Ukraina. Ngành công nghiệp ở đây khá phát triển, với nhiều trung tâm công nghiệp lớn. Giữ vai trò chủ đạo là các ngành công nghiệp truyền thống như khai thác khoáng sản, luyện kim, cơ khí, hoá chất, v.v... Một thời kì dài, ngành công nghiệp ở Đông Âu gặp khó khăn, nguyên nhân chủ yếu chính là do việc chậm đổi mới công nghệ. Các nước có trình độ phát triển công nghiệp tương đối cao là Liên Bang Nga và Ukraina. Khu vực này có diện tích đồng bằng rộng lớn. Đất đen thảo nguyên và đất xám rừng lá rộng chính là các loại đất màu mỡ, thuận lợi cho việc trồng cây lúa mì, ngô, khoai tây, củ cải đường, hướng dương, chăn nuôi bò thịt, bò sữa, lợn và các loại gia cầm theo quy mô rộng lớn. Ukraina là một trong những vựa lúa mì lớn của châu Âu.

Quốc gia
Đông Âu gồm có:

 Lãnh thổ châu Âu của , một quốc gia xuyên lục địa.
 Các quốc gia Baltic:

 .
 Phần lớn các nước Balkan, trừ  được xem là một phần của Tây Âu, và lãnh thổ châu Âu của  thường thì không tính vào.

 Các quốc gia khác:

 .

Đối với Liên Hợp Quốc, Đông Âu cũng là một tiểu vùng địa lý của châu Âu nhưng ít biết đến hơn và hạn chế hơn, chỉ bao gồm các quốc gia sau đây:

 Phần châu Âu của , một quốc gia liên châu

Lịch sử

1989 đến nay

Khi Bức màn sắt sụp đổ vào năm 1989, địa thế chính trị của khối Đông Âu, cũng như toàn thế giới thay đổi. Khi nước Đức thống nhất, Đông Đức nhập vào Tây Đức 1990. Trong năm 1991, Hội đồng Tương trợ Kinh tế (COMECON), Khối Warszawa và Liên Xô tan rã.

Nhiều quốc gia Âu Châu là một phần của Liên Xô đã giành được quyền độc lập của họ, (Belarus, Moldova, Ukraina cũng như các nước Baltic Latvia, Litva và Estonia). Tiệp Khắc tách ra thành Cộng hòa Séc và Slovakia trong năm 1993. Nhiều quốc gia trong vùng này đã nhập vào Liên Minh Âu Châu, như Bulgaria, Cộng hòa Séc, Hungary, Ba Lan, Romania và Slovakia.

Xem thêm

 Bắc Âu
 Đông Nam Âu
 Mở rộng Liên hiệp châu Âu

Tham khảo và ghi chú

Vùng của châu Âu


title: 10246 Frankenwald

text:
10246 Frankenwald (6381 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được đặt theo tên Frankenwald mountains in Germany.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 10246 Frankenwald

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Phyllomedusa tetraploidea

text:
Phyllomedusa tetraploidea là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Loài này có ở Argentina, Brasil, và Paraguay.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, vùng đồng cỏ, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Kwet, A., Aquino, L., Langone, J. & Baldo, D. 2004. Phyllomedusa tetraploidea. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Phyllomedusa
Scaturiginichthys


title: Longitarsus jailensis

text:
Longitarsus jailensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Heikertinger miêu tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus


title: Oecetis biramosa

text:
Oecetis biramosa là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Oecetis


title: Garcinia hendersoniana

text:
Garcinia hendersoniana là một loài thực vật có hoa thuộc họ Clusiaceae.
Loài này chỉ có ở Malaysia.

Chú thích

Tham khảo

 Kochummen, K.M. 1998. Garcinia hendersoniana . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Thực vật Malaysia
H


title: Paratrytone

text:
Paratrytone là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hesperiini


title: La Balme-d'Épy

text:
La Balme-d'Épy là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Pouteria stenophylla

text:
Pouteria stenophylla là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil. Nó đã tuyệt chủng do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Pires O'Brien, J. 1998. Pouteria stenophylla. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

stenophylla


title: Chassagnes

text:
Chassagnes là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire nam trung bộ nước Pháp. Xã  nằm ở khu vực có độ cao trung bình 630 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Cardiophorus fossulatus

text:
Cardiophorus fossulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Cendejas de la Torre

text:
Cendejas de la Torre là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 69 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: Cherré, Sarthe

text:
Cherré là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 78-131 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Nola subchlamydula

text:
Nola subchlamydula là một loài bướm đêm thuộc họ Nolidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Phi và miền nam và đông nam châu Âu.

Sải cánh dài 17–19 mm.

Ấu trùng ăn Teucrium chamaedrys, Salvia và Lavandula stoechas.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species info

Nola
Côn trùng châu Âu


title: Quân ủy Trung ương (Việt Nam)

text:
Quân ủy Trung ương là cơ quan lãnh đạo mọi mặt trong Quân đội nhân dân Việt Nam của Đảng Cộng sản Việt Nam, có nhiệm vụ nghiên cứu đề xuất với Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam những vấn đề về đường lối, nhiệm vụ quân sự và quốc phòng; kế hoạch phòng thủ đất nước; phương hướng và biện pháp xây dựng nền quốc phòng toàn dân; cơ chế lãnh đạo của đảng với Quân đội nhân dân Việt Nam.

Quân ủy Trung ương có trách nhiệm phối hợp và hướng dẫn các cấp uỷ trực thuộc Trung ương thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về quân sự, quốc phòng. Quân uỷ Trung ương trực tiếp lãnh đạo xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh toàn diện, xây dựng các tổ chức đảng trong quân đội trong sạch, vững mạnh. Thông qua các biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị, Quân uỷ Trung ương bảo đảm giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội.

Quân ủy Trung ương thực hiện chế độ quyết định tập thể đối với vấn đề lớn như chủ trương, chương trình, kế hoạch thực hiện các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, các biện pháp xây dựng quân đội, quyết định các vấn đề về công tác cán bộ trong quân đội. Quân uỷ Trung ương chỉ đạo Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam và thông qua Tổng cục Chính trị chỉ đạo các Đảng bộ và hệ thống chính uỷ, chính trị viên, cơ quan chính trị các cấp tiến hành công tác đảng, công tác chính trị nhằm xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức.

Lịch sử
Để lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt lực lượng vũ trang nhân dân, tháng 1 năm 1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng quyết định thành lập Trung ương Quân ủy.

Tên gọi qua các thời kỳ:

• Tháng 1 năm 1946, thành lập Trung ương Quân ủy.

• Tháng 10 năm 1948, bãi bỏ Trung ương Quân ủy. Thành lập Tổng Chính ủy

• Tháng 5 năm 1952, thiết lập lại Tổng Quân ủy

• Tháng 1 năm 1961 đổi tên thành Quân ủy Trung ương

• Ngày 15-12-1982, Bộ Chính trị ra Nghị quyết số 07/NQ-TW Về việc đổi mới, hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, thực hiện chế độ một người chỉ huy trong quân đội, trong đó quy định: bỏ hệ thống cấp ủy đảng từ Quân ủy Trung ương đến cấp trên cơ sở; thành lập Hội đồng quân sự và Hội đồng chính trị

• Ngày 04-7-1985, Bộ Chính trị ra Nghị quyết số 27/NQ-TW Về việc khôi phục lại hệ thống tổ chức đảng trong toàn quân từ Đảng ủy Quân sự Trung ương đến cơ sở

• Năm 2011, đổi tên thành Quân ủy Trung ương

Tổ chức
Theo Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, Quân ủy Trung ương do Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ định, bao gồm một số ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam công tác trong quân đội và một số ủy viên trung ương Đảng công tác ngoài quân đội, đặt dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam mà trực tiếp, thường xuyên là Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
 Hiện nay, đứng đầu Quân ủy Trung ương là Bí thư Quân ủy Trung ương do Tổng Bí thư kiêm nhiệm. Phó Bí thư Quân ủy Trung ương do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm nhiệm;
 Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương thường gồm có: Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Tổng tham mưu trưởng;
 Ủy viên Quân ủy Trung ương thường gồm các Ủy viên Trung ương Đảng chính thức hoặc dự khuyết công tác trong quân đội.
Quân ủy Trung ương có các cơ quan trực thuộc sau:
 Văn phòng Quân ủy Trung ương - Văn phòng Bộ Quốc phòng
 Ủy ban Kiểm tra Quân ủy Trung ương

Quân ủy Trung ương (2025–2030)

Quân ủy Trung ương (2020–2025)
Ngày 17/6/2021, tại trụ sở Bộ Quốc phòng đã diễn ra Hội nghị Quân ủy Trung ương lần thứ nhất khóa XI, nhiệm kỳ 2020 - 2025. Tại phiên họp, ông Võ Văn Thưởng, Thường trực Ban Bí thư, đã công bố quyết định của Bộ Chính trị, khóa XIII chỉ định các nhân sự tham gia Quân ủy Trung ương, nhiệm kỳ 2020–2025 gồm 25 người. Tháng 7/2021, Thượng tướng Trần Quang Phương được bầu làm Phó Chủ tịch Quốc hội; Tháng 9/2021, Trung tướng Trần Hồng Minh được Bộ Chính trị chỉ định làm Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng, cả 2 ông lần lượt thôi tham gia Quân ủy Trung ương nhiệm kỳ 2020-2025.

Quân ủy Trung ương (2015–2020)
Ngày 10/5/2016, tại Trụ sở Bộ Quốc phòng, đã diễn ra lễ công bố Quyết định số 186-QĐ/TW ngày 29/4/2016 của Bộ Chính trị chỉ định Quân ủy Trung ương, Thường vụ Quân ủy Trung ương và các chức danh Bí thư Quân ủy Trung ương, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, nhiệm kỳ 2015-2020. Theo Quyết định này, Quân ủy Trung ương nhiệm kỳ 2015–2020 gồm 23 thành viên; ông Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư giữ chức Bí thư Quân ủy Trung ương; Đại tướng Ngô Xuân Lịch giữ chức Phó Bí thư Quân ủy Trung ương.

Quân ủy Trung ương (2010–2015)
Danh sách cuối cùng trước khi hết nhiệm kỳ:

Đảng ủy Quân sự Trung ương (2005–2010)
Danh sách cuối cùng trước khi hết nhiệm kỳ:

Đảng ủy Quân sự Trung ương (2000–2005)
Danh sách cuối cùng trước khi hết nhiệm kỳ:

Đảng ủy Quân sự Trung ương (1995–2000)

Bí thư qua các thời kỳ
Xem thêm: Bí thư Quân ủy Trung ương

Phó Bí thư qua các thời kỳ
Xem thêm: Phó Bí thư Quân ủy Trung ương

Xem thêm
 Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam
 Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam
 Hội đồng quốc phòng và an ninh Việt Nam

Chú thích

Quân ủy Trung ương Việt Nam


title: Somalibrya

text:
Somalibrya là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae