title: Lesotho

text:
Vương quốc Lesotho (phiên âm tiếng Việt: Lê-xô-thô; tiếng Sotho: Muso oa Lesotho; tiếng Anh: Kingdom of Lesotho) là một quốc gia tại cực Nam châu Phi. Nó nằm hoàn toàn bên trong nước Cộng hòa Nam Phi và là một thành viên của khối Thịnh vượng chung Anh.

Lịch sử

Đầu thế kỷ XIX, các cuộc chiến của người Zulu đã đẩy lùi người Sotho về vùng thượng nguồn sông Orange. Thủ lĩnh Moshoeshoe đã tập hợp người Sotho trên lãnh thổ thuộc Lesotho hiện nay. Năm 1868, Moshoeshoe ký hiệp ước bảo hộ với nước Anh nhằm chống lại người Boer. Lãnh thổ Basutoland (đất của người Basuto hoặc Suto) bị sáp nhập vào thuộc địa Cape năm 1878 và trở thành xứ bảo hộ tự trị năm 1884.

Năm 1966, Basutholand trở thành vương quốc độc lập dưới quyền trị vì của vua Moshoeshoe II và đổi tên thành Lesotho.

Từ năm 1970, Thủ tướng Leabua Jonathan dần dần chiếm quyền, nhà vua phải lưu vong. Năm 1986, Jonathan bị tướng Lekhanya lật đổ. Năm 1991, Hội đồng Quân sự lật đổ tướng Lekhanya và thiết lập thể chế đa đảng. Năm 1993, đảng Đại hội của nhà lãnh đạo Ntsu Mokhehle thắng cử. Năm 1995, Quốc vương Moshoeshoe II trở lại ngôi vua. Năm 1996, Moshoeshoe II chết trong một tai nạn xe hơi. Con trai là Letsie III lên nối ngôi.

Mùa thu năm 1998, hàng trăm người biểu tình tụ tập trước cung điện nhà vua trong nhiều tuần lễ để phản đối việc gian lận bầu cử tháng 5 qua đó Thủ tướng Pakalitha Mosisili lên cầm quyền. Họ yêu cầu Chính phủ từ nhiệm và tổ chức cuộc bầu cử mới. Quân đội của Nam Phi và Botswana tiến vào lãnh thổ Lesotho chặn đứng đám đông nổi dậy và dập tắt cuộc nổi loạn của quân đội.

Hiện nay, Lesotho phải đương đầu với tỉ lệ người nhiễm HIV cao và những dự đoán cho rằng dân số quốc gia này sẽ sút giảm trong nhiều năm tới nếu xu hướng này cứ tiếp tục gia tăng. Trong cuộc bầu cử Quốc hội 2002, đảng Đại hội vì Dân chủ Lesotho đương quyền giành thắng lợi với 54% phiếu bầu.

Chính trị

Lesotho theo chế độ quân chủ nghị viện. Đứng đầu nhà nước là Quốc vương. Đứng đầu chính phủ là Thủ tướng. Lesotho theo chế độ quân chủ cha truyền con nối, nhưng theo điều khoản của hiến pháp có hiệu lực sau cuộc bầu cử tháng 3 năm 1993, Quốc vương chỉ tượng trưng cho sự thống nhất quốc gia và bị cấm tham gia tích cực vào các hoạt động chính trị.

Cơ quan lập pháp là Quốc hội lưỡng viện: Thượng nghị viện gồm 33 thành viên, trong đó 22 thành viên dành cho những người đứng đầu, 11 thành viên khác do đảng cầm quyền bổ nhiệm. Hạ nghị viện gồm 80 thành viên (từ sau năm 1998), được bầu theo phổ thông đầu phiếu, nhiệm kì 5 năm.

Cơ quan tư pháp là Tòa án cấp cao, chánh án do Quốc vương bổ nhiệm; Tòa Thượng thẩm; Tòa của các quan tòa; Tòa án phong tục (hay Tòa án cổ truyền).

Các đảng phái chính có: Đại hội vì quyền dân chủ của Lesotho (LCD); Đảng Quốc gia Basotho (BNP); Đảng Đại hội Basotho(BCP); Đảng Dân chủ thống nhất (UDP).

Hiến pháp cũng bảo vệ nhân quyền căn bản, trong đó có tự do ngôn luận, tự do lập hội, tự do báo chí, tự do hội họp hòa bình và tự do tôn giáo. Lesotho được xếp hạng thứ 12 trong số 48 nước châu Phi cận Sahara có chỉ số nhân quyền cao trong năm 2008.

Khu hành chính

Lesotho được chia thành 10 huyện: Berea, Butha-Buthe, Leribe, Mafeteng, Maseru, Mohales Hoek, Mokhotlong, Qachás Nek, Quthing, Thaba-Tseka.

Các huyện được chia nhỏ thành 80 khu vực bầu cử, trong đó bao gồm 129 hội đồng cộng đồng địa phương.

Địa lý

Lesotho nằm ở khu vực Nam Phi nằm hoàn toàn trong lãnh thổ nước Nam Phi. Địa hình phần lớn là cao nguyên (Highveld) nằm ở sườn trái của núi (Drakensberg, 3.482m) và bị cắt ngang bởi sông Orange và các phụ lưu. Ngoài kiểu khí hậu ôn hòa thuận tiện cho sự phát triển các đồng cỏ, Lesotho có nguồn nước dồi dào: bốn đập thủy điện đã vận hành và một dự án thủy lợi Lesotho Highland Water Project có thể sẽ cho phép cung cấp nước cho vùng Johannesburg vào khoảng năm 2020.

Khí hậu
Khí hậu cận nhiệt đới, ôn hòa nhờ độ cao. Mùa đông khô, mùa hè nóng và ẩm. Nhiệt độ: Mùa hè ở vùng đồng bằng: 34 độ C, mùa đông ở vùng núi: -16 độ C.

Lượng mưa hàng năm dao động từ khoảng 600 mm (23.6 in) trong các thung lũng thấp lên khoảng 1.200 mm (47.2 in) trong khu vực của phía bắc và đông giáp Nam Phi. Hầu hết mưa rơi như cơn dông mùa hè, 85% lượng mưa hàng năm bắt đầu từ tháng tháng 4 đến tháng 10. Mùa đông, bắt đầu từ giữa tháng 5 và tháng 9, thời tiết lúc này thường rất khô.

Kinh tế

Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp trồng trọt (ngô), chăn nuôi dê, cừu và nguồn thu nhập từ công nhân làm trong các hầm mỏ ở Nam Phi (khoảng 1/2 lực lượng lao động nam giới). Len, lông cừu, da thuộc, quần áo may sẵn là các mặt hàng xuất khẩu. Từ sau cuộc đảo chính năm 1986, các điều kiện ưu đãi đã thu hút các công ty sản xuất và xuất khẩu quần áo. Tổng sản phẩm quốc nội gần như gia tăng gấp đôi trong thập niên 90. Tuy nhiên, Lesotho vẫn thuộc nhóm các nước kém phát triển, phụ thuộc nhiều vào Nam Phi.

Là quốc gia có diện tích nhỏ bé, bao quanh bởi Nam Phi, kinh tế Lesotho lệ thuộc phần lớn vào Nam Phi. Các công ty của Nam Phi đã thao túng, chi phối gần như toàn bộ nền kinh tế của quốc gia này. Đồng tiền Rand của Nam Phi được lưu hành rộng rãi tại Lesotho song song với đồng Loti và có xung hướng thay thế đồng tiền này.

Lesotho có một nguồn tài nguyên quý giá đó là nước. Nước được coi như là vàng trắng của quốc gia này. Với việc hoàn thành nhà máy thủy điện vào năm 1998 đã mang lại cho quốc gia này một nguồn thu từ việc bán nước sang quốc gia láng giềng Nam Phi. Một nguồn thu quan trọng khác của Lesotho là từ các khoản thuế xuất nhập khẩu thu được từ Liên minh thuế quan Nam Phi. Ngoài ra, nguồn thu của Chính phủ Lesotho cũng đã được cải thiện trong những năm gần đây nhờ được hưởng các ưu đãi từ đạo luật AGOA của Mỹ khi xuất khẩu dệt may, nông sản sang thị trường này.

Nông nghiệp và chăn nuôi là 2 ngành kinh tế chính trong đó nghề dệt len tương đối phát triển. Công nghiệp của Lesotho hầu như chưa phát triển Lesotho chỉ có một số nhà máy chế biến thực phẩm, nhà máy dệt len, dệt may và da giày. Các sản phẩm công nghiệp và nguyên vật liệu sản xuất phải nhập từ nước ngoài.

Trong năm 2009, do tác động của khủng hoảng kinh tế, kinh tế Nam Phi suy thoái đã khiến cho kinh tế Lesotho cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Tốc độ tăng trưởng GDP của Lesotho năm 2009 là (-0,9%) và chỉ đạt 3,3 tỷ USD trong năm 2009.

Về ngoại thương, năm 2009, Lesotho xuất khẩu 872 triệu USD, trong đó các sản phẩm xuất khẩu chính của nước này chủ yếu là len, ngoài ra còn có quần áo, giày dép, thực phẩm và động vật tươi sống. Các đối tác xuất khẩu chính của nước này là: Mỹ (58.9%), Bỉ (37%), Madagascar (1.2%)

Kim ngạch nhập khẩu năm 2009 của Lesotho đạt 1,82 tỷ USD với các mặt hàng nhập khẩu chính là Lesotho nhập phần lớn là các mặt hàng: Thực phẩm, vật liệu xây dựng, xe cộ, máy móc, thuốc men, các sản phẩm từ dầu mỏ. Các đối tác mà Lesotho nhập hàng chủ yếu là: Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Đức.

Nhân khẩu học

Dân số của Lesotho năm 2004 là 2.031.348 người. Mật độ dân số khoảng 68,1 người/km². Dân tộc chính là người Sotho, chiếm 99.7% dân số, các nhóm dân tộc khác chỉ chiếm 0,3%. Ngôn ngữ chính thức là tiếng Sesotho, tiếng Anh, ngoài ra còn có tiếng Zulu, tiếng Xhosa cũng được sử dụng.

Có 25% dân số sống ở các khu vực đô thị và 75% ở nông thôn. Tuy nhiên, người ta ước tính rằng hàng năm sự gia tăng dân số đô thị là 3,5%.

Tôn giáo

Kitô giáo là tôn giáo chiếm ưu thế trong Lesotho. Hội đồng Kitô giáo của Lesotho, là nơi bao gồm đại diện của tất cả các nhà thờ Kitô giáo lớn trong nước, ước tính rằng khoảng 90% dân số là người Kitô giáo. Trong đó Tin Lành đại diện cho 45% dân số (Hội Truyền giáo Phúc âm Liên hiệp 26%, Anh giáo và các giáo phái khác 19%), Công giáo Rôma đại diện cho 45%dân số, Hồi giáo, Ấn Độ giáo, Phật giáo, Baha'i, và các thành viên của các tôn giáo bản địa truyền thống bao gồm 10% còn lại của dân số.

Trong khi các Kitô hữu có thể được tìm thấy trên khắp đất nước, thì người Hồi giáo sinh sống chủ yếu ở phía đông bắc. Hầu hết các tín đồ Hồi giáo có nguồn gốc từ châu Á, trong khi phần lớn các Kitô hữu là người bản địa.

Nhiều Kitô hữu vẫn thực hành văn hóa tín ngưỡng truyền thống bản địa của họ và cùng với nghi lễ Kitô giáo. Giáo hội Công giáo Lesotho đã hợp nhất một số khía cạnh của văn hóa địa phương vào các nghi lễ của nó. Ví dụ, hát thánh ca trong các buổi lễ đã phát triển thành một nghi thức địa phương và được hát bằng tiếng Sesotho, ngôn ngữ bản địa cùng với tiếng Anh. Ngoài ra linh mục Lesotho được mặc trang phục địa phương trong quá trình thực hiện nghi lễ. Vai trò nổi bật của Giáo hội Công giáo trong đất nước xuất phát từ việc thành lập thành các trường Công giáo trong nhiều thế kỷ qua và ảnh hưởng của họ đối với chính sách giáo dục. Giáo hội Công giáo được sở hữu khoảng 75% của tất cả các trường tiểu học và trung học trong cả nước, và họ cũng là một nhân tố trong việc xây dựng Đại học Quốc gia Lesotho. Giáo hội Công giáo Lesotho cũng đã giúp cho Đảng Quốc gia Basotho (BNP) được thành lập trong năm 1959 và tài trợ nó trong cuộc bầu cử vào năm 1966. Hầu hết các thành viên của BNP là tín hữu Công giáo Rôma. BNP cai trị đất nước từ khi độc lập vào năm 1966 cho đến năm 1985 khi nó bị lật đổ trong một cuộc đảo chính quân sự. Sau đó, phe đối lập Đảng Đại hội Basutoland (BCP) trong lịch sử đã liên kết với những người Tin Lành hoặc các nhóm truyền giáo khác. Họ bị buộc phải sống lưu vong vào năm 1973 sau khi bị từ chối chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 1970. Các thành viên của BCP, vẫn là các tín hữu Tin Lành, đã giành chiến thắng khi cuộc bầu cử được tổ chức lại vào năm 1993 và họ có 65 ghế trong Quốc hội.

Hiến pháp Lesotho quy định quyền tự do tôn giáo, và Chính phủ Lesotho nói chung tôn trọng quyền này trong thực tế.

Giáo dục

Hệ thống giáo dục của Lesotho được quản lý thông qua ba nhà thờ lớn nhất, dưới sự hướng dẫn của Bộ Giáo dục. Hệ tiểu học gồm 6 bậc gọi là các chuẩn mực. Học sinh tốt nghiệp có thể theo học tiếp chương trình trung học nếu đủ điều kiện và khả năng tài chính. Lesotho có tỉ lệ người biết chữ vào loại khá cao ở châu Phi.

Theo ước tính gần đây, 85% dân số trên 14 tuổi biết chữ. Không như nhiều nước khác, tỷ lệ nữ giới biết chữ là khoảng 94.5%, cao hơn hẳn so với nam giới (khoảng 75%). Như vậy, Lesotho tự hào là một trong những nước có tỷ lệ biết chữ cao so với các quốc gia khác ở châu Phi. Mặc dù giáo dục là không bắt buộc, nhưng Chính phủ Lesotho đã từng bước thực hiện một chương trình giáo dục tiểu học miễn phí. Đại học Quốc gia Lesotho nằm ở Roma là trường đại học duy nhất trong cả nước. Ngoài ra, cả nước có gần 20 trường học công cộng khác và 15 viện nghiên cứu tư nhân bậc giáo dục đại học.

Vấn đề HIV/AIDS

Dịch vụ chăm sóc sức khỏe tập trung chủ yếu ở khu vực thành thị và biên giới (dân cư vùng biên giới có thể sang Nam Phi chữa bệnh). Do địa hình nằm khá cao so với mặt nước biển nên Lesotho tránh được nhiều bệnh dịch thông thường như ở các nước châu Phi khác. Tuy nhiên số người chết vì căn bệnh HIV/AIDS lại đang tăng khá nhanh. Lesotho là nước có tỉ lệ HIV cao hàng thứ ba thế giới, với 29% tỉ lệ lây nhiễm nơi những người tuổi từ 16-49. Năm 2003, có 29 nghìn người đã chết vì những nguyên nhân có liên quan đến AIDS.

Hệ thống thuế khóa.

Quan hệ với nước ngoài

Sau độc lập (tháng 10 năm 1966), Lesotho thực hiện đường lối đối ngoại thân phương Tây, đặc biệt với Anh và có xu hướng liên kết và lệ thuộc Nam Phi. Sau khi Angola và Mozambique giành độc lập (1975), Lesotho có chuyển biến tích cực, tham gia đấu tranh chống chủ nghĩa Apartheid, ủng hộ Đại hội Dân tộc Phi (ANC) như cho phép vào tị nạn ở Lesotho, cấp học bổng.

Là nước nghèo, kém phát triển nên Lesotho có quan hệ ngoại giao và kinh tế rất hạn chế. Quan hệ mọi mặt của nước này hiện nay chủ yếu với Nam Phi và Anh.

Văn hóa

Nhạc cụ truyền thống âm nhạc bao gồm lekolulo, Một loại sáo được sử dụng bởi herding trai, setolo-Tolo, Chơi của nam giới bằng cách sử dụng miệng của họ, và người phụ nữ của dây thomo.

Quốc ca của Lesotho là "Lesotho Fatše La Bo-ntata Rona", có nghĩa là dịch thành "Lesotho, Land of Our Fathers".

Phong cách truyền thống của nhà ở Lesotho được gọi là một rondavel.

Attire xoay quanh chăn Basotho, một dày bao phủ thực hiện chủ yếu của len. Các chăn được phổ biến trên cả nước trong tất cả các mùa.

Cái Morija Nghệ thuật & Lễ hội văn hoá Sesotho là một nghệ thuật nổi bật và lễ hội âm nhạc. Nó được tổ chức hàng năm tại thị trấn lịch sử của Morija, nơi mà các nhà truyền giáo đầu tiên đến năm 1833.

Quyền con người

Sự ám sát các nhà lãnh đạo

Xem thêm

Liên kết ngoài

Tham khảo

Quốc gia thành viên Liên minh châu Phi
Quốc gia thành viên Khối Thịnh vượng chung Anh
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Quốc gia châu Phi
Quốc gia nội lục
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Chế độ quân chủ Thịnh vượng chung
Quốc gia Nam Phi
Nước kém phát triển
Khởi đầu năm 1966 ở châu Phi


title: Vấn đề giới tính trong thể thao

text:
Xác định giới tính vận động viên trong thể thao được xem là một vấn đề phức tạp và trong thực tế đã xảy ra tranh cãi về những trường hợp vận động viên đoạt huy chương trong các cuộc thi dành cho nữ nhưng bị nghi ngờ là nam.

Các trường hợp điển hình
Năm 1936, tại Thế vận hội tại Berlin, nữ vận động viên Hoa Kỳ Helen Stephens đã bị nghi ngờ là đàn ông. Vận động viên kình địch người Ba Lan Stella Walsh bị Helen đánh bại trên đường chạy 100 mét. Các bác sĩ nước chủ nhà Đức sau đó kết luận Helen là phụ nữ đích thực. Chính Stella Walsh sau đó được xác định là đàn ông khi người ta khám nghiệm tử thi sau việc vận động viên này bị giết trong một vụ cướp ở Mỹ vì có nhiễm sắc thể cả nam lẫn nữ và có bộ phận sinh dục nam.

Tại Asia Games 2006 tại Doha, vận động viên chạy 800m của Ấn Độ Santhi Soundarajan bị tước huy chương bạc khi không vượt qua được vòng kiểm tra giới tính.

Trong cuộc thi điền kinh thế giới năm 2009 tại Berlin, Caster Semenya, vận động viên 19 tuổi người Nam Phi cũng bị nghi ngờ là đàn ông khi về đích trước người về nhì tới 2 giây ở cự ly 800 mét. Việc nghi ngờ giới tính của Semenya được đặt ra từ trước cuộc thi này và Liên đoàn điền kinh thế giới (IAAF) đã điều tra. Các xét nghiệm khoa học cho thấy Semenya có hàm lượng testosterone cao gấp 3 lần so với tiêu chuẩn phụ nữ bình thường. Giữa tháng 9 năm 2009, IAAF công bố kết quả xét nghiệm cho thấy Caster Semenya là người lưỡng tính (mang cả hai giới tính nam và nữ), do đó có lợi thế về sức mạnh của người đàn ông khi thi đấu.

Vận động viên See Kim Dan của CHDCND Triều Tiên đã vô địch thế giới ở nội dung chạy 400m nhưng bị phát hiện là con trai nên thành tích bị hủy, huy chương được thu hồi và bản thân See Kim Dan cũng nhận hình thức kỷ luật cửa Liên đoàn điền kinh thế giới.

Tại Việt Nam
Thể thao Việt Nam đã phát hiện tổng cộng 5 trường hợp vận động viên nam đăng ký sinh hoạt, tập luyện với các vận động viên nữ và thi đấu, giành thành tích ở những nội dung thi đấu của nữ. Tất cả đều thuộc về bộ môn điền kinh. Tuy có khởi đầu tốt vì ưu thế sức mạnh cơ bắp, nhưng không ai trong số đó đạt thành tích đỉnh cao. Họ đến từ những địa phương khác nhau như Đồng Tháp, Vĩnh Long, Sóc Trăng, Bắc Giang, Huế và tính cách cũng rất khác nhau, nhưng đều giấu giếm giới tính thật rất tài tình trong nhiều năm và cùng đột ngột nghỉ thi đấu khi được yêu cầu kiểm tra giới tính thật. Chuyên gia điền kinh Dương Đức Thủy cho biết có một vài người trong số đó đã lấy vợ và sinh ra những đứa con khỏe mạnh, phát triển bình thường.

Theo ông Dương Đức Thủy, con số 5 trường hợp ở Việt Nam chỉ là số các trường hợp phát hiện ra và con số thật có thể cao hơn thế nhiều.

Tranh cãi về phương pháp xác định giới tính
Nhằm hạn chế những trường hợp gian lận giới tính trong cuộc thi điền kinh, năm 1960, cơ quan chuyên môn của Liên đoàn điền kinh thế giới IAAF đã ban hành thủ tục xét nghiệm giới tính. Theo đó, các vận động viên phải trải qua cuộc khám phụ khoa. Một số vận động viên thuộc diện nghi vấn trong thời điểm đó đã từ bỏ sự nghiệp thi đấu.

Quy chế ban hành năm 1960 vẫn còn đơn giản. Năm 1968, Ủy ban Olympic quốc tế IOC đã chọn phương pháp xét nghiệm tế bào để phân biệt giới tính. Qua đó, chỉ những người có nhiễm sắc thể XX mới được tham gia thi tại các cuộc thi dành cho nữ. Tuy nhiên phương pháp này bị các nhà di truyền học phản đối vì họ cho rằng giới tính con người là vấn đề rất phức tạp và không chỉ được quyết định bởi bộ nhiễm sắc thể XX hay XY; có nhiều người không hoàn toàn tuân theo tiêu chuẩn thông thường về di truyền và thể chất để phân biệt hai giới.

Chú thích

Tham khảo
 Caster Semenya cô gái vàng hay chàng trai chì? - Bài của nhà báo Nguyễn Đức trên báo Thể thao văn hóa cuối tuần số 35 (28 tháng 8 đến 3 tháng 9 năm 2009), trang 4-5
 Báo Thể thao văn hóa cuối tuần số 39 (25 tháng 9 đến 01 tháng 10 năm 2009), trang 7.

Giới tính (xã hội học)


title: Nettelsee

text:
Nettelsee là một đô thị thuộc huyện Plön, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Nettelsee có diện tích 6,37 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 389 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Plön


title: Castelnau-de-Montmiral

text:
Castelnau-de-Montmiral là một xã trong tỉnh Tarn thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.

Sông Vère chảy theo hướng tây qua thị trấn.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Tarn
Khởi đầu năm 1222


title: 399

text:
Năm 399 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 399


title: Perdita torchioi

text:
Perdita torchioi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1980


title: Quận Osage, Missouri

text:
Quận Osage là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Quận lỵ đóng ở

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Missouri


title: Senecio arborescens

text:
Senecio arborescens có thể là một loài thuộc chi Senecio, họ Asteraceae, tuy vậy các thông tin hiện này về nó tương đối mâu thuẫn và lỗi thời.

Theo World Conservation Union, S. arborescens là một loài bản địa của một khu vực rộng lớn từ México đến tận Colombia. John Claudius Loudon tuyên bố rằng "S. arborescens là một danh pháp đồng nghĩa của Baccharis halimifolia và là loài bản địa của Hoa Kỳ từ "Maryland tới Florida, dọc theo bờ biển nước này" trong danh lục năm 1842 về cây gỗ và cây bụi của ông và Raymond Taylor đồng ý với điều này trong danh lục năm 1952 mang tên Plants of Colonial Days (Thực vật thời kì thực dân), đồng thời cũng cho rằng loài này là bản địa của New Jersey và được John Bartram di thực tới Collinson ở Anh quốc từ Cape tháng 5 năm 1683. Một nhóm các nhà thực vật học dưới sự hướng dẫn của Hieronymum Lentzium có thể đã xếp loài này vào chi Cacalia khi họ vẽ ra một hình minh hoạ đẹp của một loài thực vật khác hẳn trong danh lục thực vật năm 1737-1745 của mình.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

A|arborescens


title: Pop art

text:
Pop art (viết tắt của chữ popular art tức nghệ thuật đại chúng) là trào lưu mỹ thuật xuất phát từ nghệ thuật đại chúng của thời đại công nghiệp. Nó ra đời vào giữa thập niên 1950 và gắn liền với các thị trường lớn, đặc biệt với những hình thức thông tin mới như truyền hình, điện ảnh, quảng cáo, truyện tranh. Từ năm 1960, Pop art từ Mỹ lan sang Châu Âu và biển đổi thành nhóm Tượng hình mới (Nouvelle Figuration), Hiện thực mới (Nouveau Réalisme).

Các nghệ sĩ Pop art nổi tiếng là Andy Warhol, Roy Lichtenstein, Robert Rauschenberg, David Hockney, Jasper Johns, Tom Wesselmann, Alex Katz.....

Trào lưu nghệ thuật

Nghệ thuật hiện đại
Nghệ thuật phương Tây
Nghệ thuật đương đại


title: Santiria sarawakana

text:
Santiria sarawakana là một loài thực vật thuộc họ Burseraceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Santiria sarawakana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
Santiria
Thực vật dễ tổn thương


title: Catocala nuptialis

text:
Catocala nuptialis là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Manitoba phía nam qua Minnesota và Nebraska tới miền đông Oklahoma và Texas và phía đông đến Kentucky và Illinois.

Sải cánh dài 40–50 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 9 tùy theo địa điểm. Có thể có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Amorpha canescens.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species info

Catocala


title: Bão Ike

text:
Đường đi của bão

Ike là cơn bão nhiệt đới thứ chín, cơn bão mạnh số năm, bão lớn thứ ba và bão cấp bốn thứ hai trong mùa bão Đại Tây Dương năm 2008. Hình thành vào sáng ngày 1 tháng 9 năm 2008 từ một vùng nhiễu động ở Trung tâm Đại Tây Dương, nó bắt đầu di chuyển chậm về phía Nam Cabo Verde và mạnh dần lên thành áp thấp nhiệt đới rồi bão nhiệt đới và được đặt tên là Ike. Đến ngày 3 tháng 9 năm 2008 thì mắt bão đã hiện lên rất rõ đi vào vùng nước ấm và mạnh lên cấp 3, cấp 4 với áp suất dưới 930 mbar hPa và trở thành cơn bão mạnh nhất Bắc Đại Tây Dương năm 2008 trong năm 2008. Ike di chuyển và đổi hướng từ Tây Bắc thành Tây Nam và suy yếu dần đến cấp 2 và đột ngột trở lại cấp độ 4 với áp suất dưới 940 mbar [hPa]khi đến gần Haiti. Số người thiệt mạng vì bão Ike đã lên đến 120 người. Ngày 9 tháng 9 năm 2008, sau khi quét qua Cuba, Ike đã giảm sức gió xuống chỉ còn cấp 1 và tiến về vùng vịnh Mexico. Hấp thụ năng lượng từ vùng nước còn ấm của vịnh Mexico nên Ike đã mạnh trở lại cấp 3 (với sức gió khoảng 205 km/h) đổ bộ vào bang Texas của Hoa Kỳ và suy yếu còn cấp 1 và bão nhiệt đới 4 giờ sau đó tiêu tan dần.Tổng thiệt hại là 31,5 tỉ đôla đứng thứ 3 sau cơn bão Katrina (2005)81,2 tỉ đôla và cơn bão Andrew (1992)40,7 tỉ đôla

Tham khảo

Mùa bão Đại Tây Dương 2008
Bão ở Đại Tây Dương
Thiên tai năm 2008
Bão tại Cuba
Bão tại Haiti
Bão tại Hoa Kỳ


title: Philbertia arnoldi

text:
Philbertia arnoldi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Philbertia


title: Leptocerus senarius

text:
Leptocerus senarius là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Leptocerus


title: Pseudophilautus eximius

text:
Pseudophilautus eximius là một loài ếch đã tuyệt chủng trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo

 Manamendra-Arachchi, K. & de Silva, A. 2004. Philautus eximius. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Ếch Sri Lanka
E
Động vật lưỡng cư tuyệt chủng
Tuyệt chủng từ 1500
Động vật đặc hữu Sri Lanka


title: Khoa học nhân văn

text:
Khoa học nhân văn hay khoa học nhân loại (tiếng Anh: Human science) là ngành khoa học nghiên cứu các khía cạnh triết học, sinh học, xã hội và văn hóa của đời sống con người. Mục đích của khoa học nhân văn là mở rộng hiểu biết của chúng ta về thế giới con người thông qua cách tiếp cận liên ngành rộng lớn. Nó bao gồm nhiều lĩnh vực: lịch sử, triết học, xã hội học, tâm lý học, nghiên cứu công lý, sinh học tiến hóa, hóa sinh, khoa học thần kinh, văn hóa dân gian và nhân loại học. Các ngành này tham gia nghiên cứu và giải thích các trải nghiệm, hoạt động, cấu trúc và hiện vật liên quan đến con người. Các nghiên cứu về khoa học nhân văn đã mở rộng và khai sáng kiến thức của con người về sự tồn tại của họ, mối quan hệ qua lại của con người với các loài và hệ thống khác, và sự phát triển của các tạo tác để duy trì biểu hiện và suy nghĩ của con người . Đó là nghiên cứu về các hiện tượng của con người. Nghiên cứu về kinh nghiệm của con người là lịch sử và hiện tại trong tự nhiên. Nó đòi hỏi phải đánh giá và giải thích kinh nghiệm lịch sử của con người và phân tích hoạt động hiện tại của con người để hiểu được các hiện tượng của con người và đưa ra các phác thảo về sự tiến hóa của con người. Khoa học nhân văn là sự phê bình khách quan, có hiểu biết về sự tồn tại của con người và cách nó liên quan đến thực tế.

Khoa học nhân văn cơ bản là mối quan hệ giữa các phương thức điều tra nhân văn khác nhau trong các lĩnh vực như lịch sử, xã hội học, văn hóa dân gian, nhân loại học và kinh tế, và những tiến bộ trong những lĩnh vực như di truyền học, sinh học tiến hóa và khoa học xã hội nhằm mục đích hiểu cuộc sống của chúng ta trong một thế giới thay đổi nhanh chóng. Việc sử dụng một phương pháp luận thực nghiệm bao gồm trải nghiệm tâm lý trái ngược với cách tiếp cận thuần túy thực chứng điển hình của khoa học tự nhiên, trong đó loại trừ tất cả các phương pháp không chỉ dựa trên các quan sát cảm quan. Các cách tiếp cận hiện đại trong khoa học nhân văn tích hợp sự hiểu biết về cấu trúc, chức năng và sự thích nghi của con người với sự khám phá rộng hơn về ý nghĩa của con người. Thuật ngữ này cũng được sử dụng để phân biệt không chỉ nội dung của một lĩnh vực nghiên cứu với nội dung của khoa học tự nhiên, mà còn cả phương pháp luận của nó.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Institute for Comparative Research in Human and Social Sciences (ICR) -Japan
 Human Science Lab -London
 Human Science(s) across Global Academies
 Marxism philosophy

Khoa học xã hội
Khoa học nhân văn


title: Quận Erie, New York

text:
Quận Erie (tiếng Anh: Erie County) là một quận trong tiểu bang New York, Hoa Kỳ. Quận lỵ là thành phố . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có dân số người .

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km², trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Quận giáp ranh

Các xa lộ

Các thành phố và thị trấn

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của New York


title: Valle de Cerrato

text:
Valle de Cerrato là một đô thị trong tỉnh Palencia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 114 người.

Tham khảo

Đô thị ở Palencia


title: Chiropterotriton orculus

text:
Chiropterotriton orculus là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của México.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Parra Olea, G. & Wake, D. 2004. Chiropterotriton orculus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật đặc hữu México
Chiropterotriton
Động vật lưỡng cư México
Động vật được mô tả năm 1865


title: 1843

text:
Năm 1843 (MDCCCXLIII) là một năm bắt đầu từ ngày chủ nhật theo lịch lịch Gregory hoặc năm bắt đầu từ ngày thứ sáu chậm 12 ngày theo lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

29 tháng 1 – William McKinley, Tổng thống thứ 25 của Mỹ (m. 1901).
2 tháng 12 – Nguyễn Phúc Hồng Đĩnh, tước phong Kỳ Phong Quận công, hoàng tử con vua Thiệu Trị (m. 1884).

Mất

 Không rõ – Ngô Thị Chính, phong hiệu Nhất giai Hiền phi, phi tần của vua Minh Mạng (s. 1792).

Tham khảo

Năm 1843


title: Logania distanti

text:
Logania distanti là một con bướm nhỏ nhưng nổi bật ở Ấn Độ. Chúng thuộc họ Bướm xanh.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Asahi  Correctly determined photos of Logania distanti

Xem thêm
Lycaenidae

Logania (chi bướm)
Bướm tại Ấn Độ


title: Lasioglossum waterhousei

text:
Lasioglossum waterhousei là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1915.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1915


title: Lasioglossum arenicola

text:
Lasioglossum arenicola là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1916


title: Limone sul Garda

text:
Limone sul Garda là một đô thị thuộc tỉnh Brescia thuộc vùng Lombardia bên bờ hồ Garde.
Đô thị này có diện tích 26 km2, dân số 1034 người.
Malcesine (VR), Molina di Ledro (TN), Riva del Garda (TN), Tremosine

Biến động dân số

Tham khảo

Limone sul Garda

Limone sul Garda
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Ceraclea diluta

text:
Ceraclea diluta là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera miền Tân bắc
Ceraclea


title: Zangastra

text:
Zangastra là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1981 bởi Chen & Jiang.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Zangastra angusta Jiang, 1988
 Zangastra nepalensis Takizawa, 1988
 Zangastra nitidicollis Chen & Jiang, 1981
 Zangastra pallidicollis Chen & Jiang, 1981
 Zangastra picea Jiang, 1988
 Zangastra sichuanica Lopatin, 2007
 Zangastra tuberosa Chen & Jiang, 1981

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Hyperolius protchei

text:
Hyperolius protchei là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae.
Đây là loài đặc hữu của Angola.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo
 Schiøtz, A. 2004. Hyperolius protchei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Hyperolius
Động vật đặc hữu Angola


title: Lithophane consocia

text:
Lithophane consocia là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở khắp miền bắc, miền trung và miền đông châu Âu, phía đông đến Xibia. Có ghi chép đơn lẻ từ Đại Anh, nơi nó được ghi nhận ở Hampstead, London, tháng 9 năm 2001..

Sải cánh dài 43–48 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 9 và overwintering until tháng 5.

Ấu trùng ăn Alnus và Corylus.

Phụ loài
Lithophane consocia consocia (Europe)
Lithophane consocia grisea (tây nam Siberia)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
UKmoths

Liên kết ngoài

Chú thích

Động vật được mô tả năm 1792
Lithophane
Côn trùng châu Âu


title: Teinobasis lorquini

text:
Teinobasis lorquini là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Teinobasis lorquini được Selys miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Teinobasis


title: Hydropsyche effusa

text:
Hydropsyche effusa là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Sùng Nghĩa

text:
Sùng Nghĩa (tiếng Trung: 崇义县, Hán Việt:  Sùng Nghĩa huyện) là một huyện của địa cấp thị Cám Châu (赣州市), tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2197 km2, dân số năm 2003 là 197.000 người.

Hành chính
Sùng Nghĩa được chia ra làm 16 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 6 trấn và 10 hương
Trấn: Hoành Thủy (横水镇), Dương Mi (扬眉镇), Quá Phụ (过埠镇), Duyên Hán (铅厂镇), Trường Long (长龙镇), Quan Điền (关田镇)
Hương: Long Câu (龙勾乡), Kiệt Bá (杰坝乡), Kim Khanh (金坑乡), Tư Thuận (思顺乡), Lân Đàm (麟潭乡), Thượng Bảo (上堡乡), Nhiếp Đô (聂都乡), Văn Anh (文英乡), Nhạc Động (乐洞乡), Phong Châu (丰州乡)

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Giang Tây
Cám Châu


title: 25029 Ludwighesse

text:
25029 Ludwighesse (1998 QO28) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 26 tháng 8 năm 1998 bởi P. G. Comba ở Prescott.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 25029 Ludwighesse

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Viễn Châu

text:
{{Thông tin nghệ sĩ
| tiền tố = Nghệ sĩ Nhân dân
| tên gốc =
| nền = Nhạc sĩ
| hình = Viễn Châu.jpeg
| name = Viễn Châu
| birthname = Huỳnh Trí Bá
| ngày sinh = 21 tháng 10, 1924
| quốc tịch =
| nơi sinh = Đôn Châu, Trà Vinh, Đông Dương thuộc Pháp
| ngày mất = 1 tháng 2, 2016 (92 tuổi)
| nơi mất = Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
| chú thích hình =
| nghệ danh =
| nghề nghiệp =
| vợ =
| con =
| khen thưởng =
| danh hiệu =
| field = Cải lương
| nghệ danh âm nhạc =
| giai đoạn sáng tác âm nhạc = 1950–2016
| đào tạo âm nhạc =
| dòng nhạc = Vọng cổCải lương
| tác phẩm âm nhạc = Tình anh bán chiếuLan và Điệp
}}

Viễn Châu (tên thật Huỳnh Trí Bá, 21 tháng 10 năm 1924 - 1 tháng 2 năm 2016) là danh cầm đàn tranh và soạn giả cải lương người Việt Nam. Ông được cho là người đã khai sinh ra thể loại cải lương tân cổ giao duyên và đã có công đào tạo ra nhiều thế hệ nghệ sĩ cải lương danh tiếng một thời. Ông được Nhà nước Việt Nam trao danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân.

Cuộc đời và sự nghiệp
Thân thế và khởi nghiệp
Ông sinh năm 1924, tại xã Đôn Châu, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh. Ông xuất thân trong gia đình vọng tộc, thân phụ là Hương cả, là con thứ 6 trong gia đình, ông còn có tên là Bảy Bá theo thông lệ Nam Bộ.

Thuở nhỏ, ông học quốc văn ở trường làng và học Hán văn với những bậc túc nho ở tại nhà. Ngoài ra, khi còn học ở trường, ông đã mê đờn ca, cả tân lẫn cổ, thường có mặt trong các buổi đờn ca tài tử, hoặc cùng bạn bè tổ chức đờn ca. Ông mày mò những ngón đờn học lỏm qua đĩa hát nhựa cũng như các nhóm đờn ca tài tử ở làng quê. Đến năm 19 tuổi, ông đàn thạo các loại đàn tranh, vĩ cầm, guitar và được nhiều người khen ngợi.

Năm 1942, ông tham gia Ban cổ nhạc Đài phát thanh Pháp Á Sài Gòn. Tuy nhiên, dấu ấn đầu tiên trong sự nghiệp văn hóa nghệ thuật của ông là truyện ngắn đầu tay "Chàng trẻ tuổi" được đăng trên báo Dân Mới và bài thơ "Thời mộng" được đăng trên báo Tổng xã mới trong năm đó.

Cuối năm 1943, ông theo đoàn Tố Như lưu diễn. 2 tháng sau, ông tham gia gánh ca kịch của Năm Châu ra Hà Nội lưu diễn. Trên bước đường nghệ thuật của mình, ông có cơ hội tiếp xúc với các nghệ sĩ tài danh bấy giờ như Năm Châu, Lê Hoài Nở, Trần Hữu Trang, Duy Lân,... và học hỏi được nhiều kỹ năng về tư duy sáng tác.

Tuy nhiên, "chuyến lưu diễn" của ông nhanh chóng kết thúc khi đoàn vừa về tới Sài Gòn thì người anh kế của ông là Huỳnh Thanh Tòng bắt ông về quê, không cho theo đoàn hát nữa.

Bước gian truân của người nghệ sĩ
Cuối năm 1945, Pháp nổ súng tái chiếm Đông Dương. Bấy giờ, ông đã viết vở cải lương đầu tay "Hồn chiến sĩ", với nội dung cổ vũ cho cuộc kháng chiến chống Pháp. Vở tuồng đã được Ủy ban Kháng chiến hành chánh quận Trà Cú (lúc bấy giờ là quận Trần Chí Nam) tổ chức biểu diễn bán vé để góp quỹ kháng chiến.

Năm 1946, quân Pháp kiểm soát phần lớn vùng Trà Vinh. Người anh Huỳnh Thanh Tòng của ông bị quân Pháp bắt và bị bức tử ở đồn Long Toàn (Trà Vinh). Để tránh bắt bớ do từng cầm súng chống Pháp, ông bỏ xứ Đôn Châu lên Vĩnh Long tá túc trong nhà một người bạn rồi sau đó phiêu bạt lên Sài Gòn, tìm đến đoàn Năm Châu (lúc này đổi tên là đoàn Con Tằm) để nương nhờ và theo nghiệp nghệ thuật cải lương từ đó.

Tại Sài Gòn, ông bí mật hoạt động cho Ban công tác thành ở Sài Gòn. Không lâu sau, ông bị người Pháp bắt giữ cùng với 4 người khác để khai thác. Mặc dù không đủ bằng chứng kết tội, ông vẫn bị giam giữ mà không xét xử, sau đó bị đày đi an trí ở Cẩm Giang (Tây Ninh).

Mãi đến cuối năm 1949, ông mới được trả tự do. Ông mới trốn thoát và trở lại Sài Gòn, lại tìm đến đoàn Con Tằm với cái tên mới Trương Văn Bảy. Năm 1950, ông viết vở cải lương "Nát cánh hoa rừng" với bút danh Viễn Châu, phóng tác từ truyện đường rừng của Khái Hưng. Đây là vở cải lương đầu tiên của ông được đoàn Việt kịch Năm Châu trình diễn trên sân khấu đại ban tại Sài Gòn cũng trong năm 1950, được công chúng hoan nghênh nhiệt liệt.

Từ đó, tên tuổi Viễn Châu bắt đầu được giới mộ điệu chú ý. Các tác phẩm biểu diễn đàn tranh của ông được nhiều hãng đĩa thu thanh và phát hành liên tục. Đương thời, ngón đờn tranh Bảy Bá được xem là một trong 3 ngón đờn cổ nhạc đã được giới mộ điệu đánh giá cao và coi như bậc thầy là Năm Cơ (đàn kìm, sến) – Bảy Bá (đàn tranh) – Văn Vỹ (guitar phím lõm)Soạn giả Viễn Châu - Hơn nữa thế kỷ tay đờn - tay viết. Ngoài đoàn Việt kịch Năm Châu, ông còn cộng tác với các đoàn hát: Kim Thanh Út Trà Ôn (1955), Thanh Tao (1958), Thanh Nga (1962), Dạ Lý Hương (1969), Tân Hoa Lan (1969). Đồng thời, ông còn cộng tác với các hãng đĩa Việt Nam (1950), Kim Long (1951), Việt Hải (1953), Thăng Long (1954), Sống Mới (1968), Nhạc ngày xanh (1969), Hồn nước (1973, của Ngọc Chánh sản xuất băng từ),…

Sau năm 1975, ông cộng tác với Đoàn Văn công (1975), hãng băng Sài Gòn Audio (1978) và nhiều đoàn hát ở các tỉnh. Năm 1984, ông cùng đoàn nghệ thuật 284 lưu diễn ở các nước Tây Âu như: Đức, Bỉ, Pháp, Ý.

Cả cuộc đời ông từ năm 1950 trở đi toàn tâm ý dồn hết cho nghệ thuật cải lương. Mặc dù tuổi cao và bệnh trọng, nhưng ông vẫn miệt mài sáng tác. Ông đang hoàn tất quyển hồi ký về cuộc đời và sự nghiệp của mình. Theo một học trò của ông là NSƯT Phương Quang, ông từng dặn con trai mình là nhạc sĩ Trương Minh Châu: "Ba chết, nhớ bỏ vô quan tài một mớ giấy, bút để xuống đó ba viết bài vọng cổ".

Ông mất ngày 1 tháng 2 năm 2016 tại nhà riêng, sau đó hỏa thiêu tại Bình Hưng Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh. Mộ phần và nhà tưởng niệm của ông đặt tại Hoa Viên Nghĩa Trang Bình Dương, xã Chánh Phú Hoà, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương.

Đánh giá
Ông được mệnh danh là "vua của các vị vua cải lương", "là người tạo danh cho các nghệ sĩ", bởi qua nhiều sáng tác của ông, nhiều nghệ sĩ khi thể hiện đã được cái ưa thích để đông đảo người xem chú ý hơn, ví dụ như: Mỹ Châu với bài Hòn vọng phu, Út Trà Ôn với Tình anh bán chiếu,... Bên cạnh đó, ông cũng sáng tác ra nhiều bài vọng cổ hài hước mà sau này được nhiều gương mặt nổi danh như nghệ sĩ Văn Hường, Hề Sa,...

Một sáng tạo của Viễn Châu có ý nghĩa đặc biệt trong lĩnh vực nghệ thuật là việc ghép tân nhạc vào bản vọng cổ mà ông gọi là Tân cổ giao duyên. Bản tân cổ giao duyên đầu tiên của ông có tựa Chàng là ai (Tân nhạc: Nguyễn Hữu Thiết), sáng tác từ năm 1958, do Lệ Thủy ca năm 1964. Dù thể loại mới này đã gây ra nhiều tranh cãi trên báo chí thời bấy giờ, nhưng sức tồn tại của nó cũng như sự hâm mộ của công chúng là bằng chứng cụ thể nhất đối với tân cổ giao duyên.

Vinh danh
Năm 1988, Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú.

Năm 2012, ông được phong tặng Nghệ sĩ Nhân dân để tôn vinh những đóng góp và thành tựu nghệ thuật của và cũng là nghệ sĩ lớn tuổi nhất còn sống được phong ở đợt này.

Năm 2014, ông được Chủ Tịch Nước Trương Tấn Sang trao tặng Huân chương Lao động hạng ba cho những đóng góp xuất sắc đối với nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ.

Tác phẩm

Hơn 50 năm sáng tác, ông đã để lại kho tàng tác phẩm đồ sộ. Trên 50 vở cải lương đã được trình diễn trên các sân khấu đại ban và hơn 2000 bản vọng cổ đã được các hãng đĩa, băng thu thanh và phát hành. Toàn bộ tác phẩm đều đã được đăng ký bản quyền. Dưới đây là một số tác phẩm tiêu biểu:

Tuồng cải lương

 Ai điên ai tỉnh Bông ô môi Chuyện tình Hàn Mặc Tử Chuyện tình Lan và Điệp Cô gái bán sầu riêng Con gái Hoa Mộc Lan Chiêu quân cống hồ (Thể Hà Vân - Viễn Châu)
 Đức Phật thích ca Đời cô Nga Đồ Lư công chúa (Thể Hà Vân - Viễn Châu)
 Giọt máu chung tình (Thể Hà Vân - Viễn Châu)
 Hai nụ cười xuân Hoa Mộc Lan Lá trầu xanh Nát cánh hoa rừng Người đẹp Trữ La Thôn (Thể Hà Vân - Viễn Châu)
 Nợ tình Qua cơn ác mộng Quân vương và thiếp Sau bức màn nhung Sương khuya lạnh lùng (Hà Triều - Viễn Châu)
 Tình mẫu tử Tố Hoa Nương Phụng Kiều Lý ĐángBản vọng cổ và bài tân cổ

 Anh đi xa cách quê nghèo Ai ra xứ Huế Áo mới Cà Mau (Thanh Sơn)
 Áo người trinh nữ (Thu Hồ)
 Bạch Thu Hà Bông ô môi Bên cầu trường hận Chàng là ai? (Nguyễn Hữu Thiết)
 Chuyến xe cuối tuần Chiếc nón bài thơ Chuyện ngày xưa (Trúc Phương)
 Cô gái bán sầu riêng Dương Quý Phi Đà Lạt trăng mờ  Đêm khuya trông chồng Đêm lạnh trong tù Đêm tàn bến Ngự Đời Đời vũ nữ Đoạn kết một chuyện lòng (Hoài Linh)
 Gánh nước đêm trăng Giấc mộng lá sầu riêng Hán Đế biệt Chiêu Quân Hận Kinh Kha Hoa Hồ Điệp Hoa trôi dòng nước bạc Hòn vọng phu (Lê Thương)
 Kiếp cầm ca Khóc cười Lá trầu xanh Lan và Điệp Lòng dạ đàn bà Mưa lạnh thảo cầm viên Mẹ dạy con Men rượu Sake Mồ em Phượng Nhớ mẹ Ni cô và kiếm sĩ Nỗi buồn mẹ tôi (Minh Vy)
 Người quên kẻ nhớ (Đài Phương Trang)
 Người em xứ Thượng Phạm Lãi biệt Tây Thi Phàn Lê Huê Quả tim bất diệt Sầu vương ý nhạc Sương khói rừng khuya Tấm gương lịch sử Tâm sự Mai Đình Tâm sự Mộng Cầm
 Tần Quỳnh khóc bạn
 Thương về miền Trung (Duy Khánh)
 Trường hận
 Tình anh bán chiếu (1951)
 Tình nghèo có nhau (Đài Phương Trang)
 Trống trường thành
 Tự Đức khóc Bằng Phi
 Tu là cội phúc
 Võ Đông Sơ
 Vợ tôi đẹp ác
 Vợ tôi tôi sợ
 Xuân đất khách
...

Chú thích

Liên kết ngoài
 Viễn Châu - ông vua vọng cổ
 Nghệ sĩ ưu tú, soạn giả Viễn Châu – danh cầm Bảy Bá: Hơn 70 năm tay viết, tay đàn…
 Nghệ sĩ mừng thọ "vua vọng cổ" Viễn Châu

Sinh năm 1924
Mất năm 2016
Người Trà Vinh
Nhạc sĩ Việt Nam
Soạn giả cải lương
Nhà viết kịch Việt Nam
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Huân chương Lao động hạng Ba
Nhà soạn kịch thế kỷ 20
Nhà soạn kịch thế kỷ 21
Nghệ sĩ đa nhạc cụ
Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam
Nhạc sĩ Việt Nam thế kỷ 20
Nhạc sĩ Việt Nam thế kỷ 21


title: Vexillum pisolinum

text:
Vexillum pisolinum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Talanga (bướm đêm)

text:
Talanga là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Talanga advenalis (Snellen, 1895)
Talanga exquisitalis Kenrick, 1907
Talanga iridomelaena Munroe, 1968
Talanga lucretila (C. Swinhoe, 1901)
Talanga nubilosa Munroe, 1968
Talanga pallidimargo (de Joannis, 1929)
Talanga quadristigmalis Kenrick, 1907
Talanga sabacusalis (Walker, 1859)
Talanga sexpunctalis (Moore, 1877)
Talanga talangalis (Hampson, 1899)
Talanga tolumnialis (Walker, 1859)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Margaroniini


title: (20034) 1992 PK2

text:
{{DISPLAYTITLE:(20034) 1992 PK2}}
(20034) 1992 PK2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 2 tháng 8 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 20001–21000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Clinocarinispa

text:
Clinocarinispa là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1935.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Clinocarinispa bisbicarinata Uhmann, 1935
 Clinocarinispa debeauxi Uhmann, 1940
 Clinocarinispa fasciata (Weise, 1910)
 Clinocarinispa fasciatipennis (Pic, 1932)
 Clinocarinispa humeralis (Fabricius, 1801)
 Clinocarinispa plaumanni Uhmann, 1938
 Clinocarinispa sauveuri (Chapuis, 1877)
 Clinocarinispa subhomalina Uhmann, 1938
 Clinocarinispa vinculata (Weise, 1905)

Chú thích

Tham khảo

Chalepini


title: Babadrasterius

text:
Babadrasterius là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1994 bởi Ôhira.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Babadrasterius sexpunctatus (Miwa, 1927)
 Babadrasterius triangularis (Eschscholtz, 1822)
 Babadrasterius urabensis Ôhira, 1994

Chú thích

Tham khảo

Conoderini


title: 244

text:
Năm 244 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 244


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Tajikistan

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Tajikistan (, Timi millii futboli Tojikiston) là đội tuyển cấp quốc gia của Tajikistan do Liên đoàn bóng đá Tajikistan quản lý.

Trận thi đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển Tajikistan là trận gặp đội tuyển Uzbekistan vào năm 1992. Thành tích tốt nhất của đội cho đến nay là chức vô địch AFC Challenge Cup 2006. Đội đã một lần tham dự cúp bóng đá châu Á là vào năm 2023 với tư cách là một quốc gia độc lập.

Danh hiệu
 Vô địch Cúp Challenge: 1
 Vô địch: 2006
 Á quân: 2008
 Hạng ba: 2010

Thành tích tại các giải đấu

Giải vô địch bóng đá thế giới
1930 đến 1994 - Không tham dự vì thuộc Liên Xô
1998 đến 2022 - Không vượt qua vòng loại

Cúp bóng đá châu Á

Cúp Challenge AFC

Á vận hội

 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1998)

Cầu thủ

Đội hình hiện tại
Ngày: 10 – 20 tháng 6 năm 2023
Gặp: ,  &
Trận đấu: CAFA Nations Cup 2023
Số liệu thống kê tính đến ngày 17 tháng 6 năm 2023 sau trận gặp .

Triệu tập gần đây

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đội tuyển bóng đá quốc gia Tajikistan  trên trang chủ của FIFA

Tajikistan
Bóng đá
Tajikistan


title: Copibryophila

text:
Copibryophila là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Copibryophila angelica Smith, 1900

Tham khảo

 Copibryophila at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae


title: Cerithiopsis jeffreysi

text:
Cerithiopsis jeffreysi là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae, được tìm thấy ở Biển Caribe và các đại dương thuộc châu Âu. Nó được Watson mô tả năm 1885.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Cerithiopsis
Động vật được mô tả năm 1885


title: Hylaeus namaquensis

text:
Hylaeus namaquensis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1942


title: Augochloropsis anonyma

text:
Augochloropsis anonyma là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1922.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Augochloropsis
Động vật được mô tả năm 1922


title: Censy

text:
Censy là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté của Pháp. Censy có diện tích 4,86 km2, dân số năm 1999 là 50 người (dân số không tính trùng).

Biến động dân số

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Censy trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Censy


title: Rouzède

text:
Rouzède là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 232 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Lê Ngọc Bình

text:
Lê Ngọc Bình (chữ Hán: 黎玉玶; 22 tháng 1 năm 1785 - 10 tháng 10 năm 1810), thụy hiệu Đức phi (德妃), còn gọi là Lê Đức phi (黎德妃) hoặc Đệ Tam Cung Thận Đức Phi vốn là công chúa nhà Hậu Lê, sau trở thành hậu cung của Cảnh Thịnh Đế Nguyễn Quang Toản nhà Tây Sơn, và cuối cùng là phi tần của hoàng đế Gia Long.

Lê Ngọc Bình cùng Dương Vân Nga là hai người phụ nữ nổi tiếng vì làm hậu phi của hai vị vua thuộc hai triều đại khác nhau trong lịch sử Việt Nam. Đặc biệt ở đây lại là nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn, hai triều đại nổi tiếng đối địch tàn khốc trong lịch sử Việt Nam.

Thân thế
Bà là con gái út của vua Lê Hiển Tông, mẹ là Chiêu nghi Nguyễn Thị Điều, sinh ngày 12 tháng 12 năm Cảnh Hưng 45 (tức ngày 22 tháng 1 năm 1785) tại Thăng Long.

Bà là em gái cùng cha khác mẹ của công chúa Lê Ngọc Hân, còn bà Chiêu nghi Nguyễn Thị Điều là người cùng làng với bà Chiêu nghi Nguyễn Thị Huyền, mẹ của Lê Ngọc Hân.

Năm Cảnh Thịnh thứ 3 (1795), sau khi quyền thần Bùi Đắc Tuyên bị dẹp, Bắc cung Hoàng hậu Lê Ngọc Hân tiến cử Ngọc Bình cho Cảnh Thịnh Đế Nguyễn Quang Toản. Công chúa Ngọc Bình trở thành hậu cung của Cảnh Thịnh Đế, tuy nhiên theo Quốc sử di biên, có lẽ bà chỉ là phi tần chứ chưa phải là Hoàng hậu như nhiều thông tin, nhưng điều này còn tồn nghi.

Thời Gia Long
Trong bộ sách Quốc sử di biên do Phan Thúc Trực soạn vào năm Tự Đức thứ 4 đến thứ 5 (1851-1852) có đoạn:
Năm Nhâm Tuất, Gia Long năm đầu (1802)... Ngày 21 Canh Thân, Thế Tổ (Gia Long) đến kinh thành Thăng Long, hào mục bắt anh em Nguyễn Quang Toản dâng lên vua... dâng nộp bà phi Lê Thị Ngọc Bình vào trong cung vua...

Khi Cảnh Thịnh chạy ra Bắc, không hiểu vì lý do gì, Ngọc Bình và một số cung nữ bị kẹt ở Phú Xuân. Gia Long chiếm Phú Xuân, thấy Ngọc Bình trẻ đẹp, ăn nói dịu dàng, dáng điệu thướt tha nên ông quyết định nạp làm phi. Triều thần của vua Gia Long xúm lại can ngăn, họ nói: "Bệ hạ nay có cả thiên hạ, thiếu gì gái đẹp, việc gì phải lấy vợ của giặc làm vợ mình!". Gia Long cười ha hả mà nói: "Đến đất nước của giặc “tau” còn lấy, huống chi là vợ giặc, “tau” lấy vợ giặc làm vợ “tau” thì có chi mô!"

Mặc dù có lời can ngăn, nhưng sau đó Lê Thị Ngọc Bình vẫn được phong làm Chiêu Nghi (昭儀), và sinh được hai hoàng tử nhà Nguyễn là Quảng Uy công Nguyễn Phúc Quân (sinh năm 1809), Thường Tín công Nguyễn Phúc Cự (sinh năm 1810) và 2 công chúa là Mỹ Khê Công chúa Ngọc Khuê và An Nghĩa Công chúa Ngọc Ngôn.

Sách Đại Nam thực lục chép:
Canh Ngọ, Gia Long năm thứ 9 [1810], Chiêu Nghi là Lê thị (con gái út của Lê Hiển Tông) mất, tặng Đức phi, an táng ở Trúc Lâm, Hương Trà, Thừa Thiên.
Lập từ đường ở Kim Long, sau dời qua làng Phú Xuân, nay thờ tại từ đường của Thường Tín Quận Công.

Do phải sinh nở liên tục nên sức khỏe của Ngọc Bình cứ thế yếu dần, cho đến khi qua đời vào năm 1810 khi chỉ vừa bước sang tuổi 25. Bà được Gia Long ban thụy là Cung Thận Đức phi (恭慎德妃) và cho an táng tại làng Trúc Lâm.

Tháng 12 năm 2009, tẩm mộ được cải táng về đồi Mâm Xôi, thuộc khu Đồng Chầm, phường Hương Hồ, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Chị em Ngọc Hân và Ngọc Bình có nhiều điểm tương đồng: Hai bà đều là công chúa con vua Hiển Tông nhà Hậu Lê, hai bà đều sinh trưởng ở ngoài Bắc, lớn lên hai bà đều lấy chồng là hoàng đế nhà Tây Sơn, cả hai bà đều là Hoàng hậu tại Phú Xuân. Do những điểm tương đồng căn bản đó mà những câu chuyện truyền tụng về cuộc đời hai bà, gây ra sự lầm lẫn giữa Ngọc Hân và Ngọc Bình. Từng có người cho rằng người lấy Nguyễn Ánh là Ngọc Hân nhưng trên thực tế Ngọc Hân đã mất từ năm 1799.

Ngọc Bình là con vua Lê Hiển Tông, có 2 đời chồng là vua Quang Toản nhà Tây Sơn và vua Gia Long nhà Nguyễn. Do số phận lạ lùng, dân gian có câu ca dao nói về bà:
"Số đâu có số lạ lùngCon vua lại lấy hai chồng làm vua" Xem thêm
 Lê Ngọc Hân
 Nguyễn Quang Toản
 Gia Long
 Nhà Tây Sơn

 Tham khảo

 Liên kết ngoài
 Đặng Việt Thủy và Đặng Thành Trung (2008), 18 vị công chúa Việt Nam'', Nhà xuất bản Quân đội nhân dân
 Đại Nam thực lục

Mất năm 1810
Sinh năm 1785
Hoàng hậu nhà Tây Sơn
Công chúa nhà Lê trung hưng
Phi tần Gia Long
Phi tần nhà Nguyễn


title: Janaesia antarctica

text:
Janaesia antarctica là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Punta Arenas ở Chile và Tierra del Fuego ở Argentina.

Sải cánh dài 28–38 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 12 đến tháng 2.

Liên kết ngoài
 Noctuinae of Chile

Chú thích

A
A
H
Động vật được mô tả năm 1899


title: Molophilus neboissi

text:
Molophilus neboissi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Trung Hòa (định hướng)

text:
Trung Hòa có thể là:

Địa danh

Việt Nam
 Phường Trung Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội
 Xã Trung Hòa, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
 Xã Trung Hòa, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn
 Xã Trung Hòa, huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai
 Xã Trung Hòa, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên
 Xã Trung Hòa, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang
 Xã Trung Hòa, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang
 Xã cũ Trung Hòa thuộc huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần xã Suối Hoa.
 Xã cũ Trung Hoà thuộc huyện Từ Liêm cũ thành phố Hà Nội; nay là phường Trung Hoà , quận Cầu Giấy

Đài Loan
 Ga Trung Hòa
 Khu Trung Hòa, thành phố Tân Bắc
 Tuyến Trung Hòa

Niên hiệu
 Niên hiệu Trung Hòa của Đường Hy Tông (từ 881 đến 885)

Khác
 Khái niệm trung hòa trong khoa học tự nhiên, có nghĩa rộng là trạng thái (của vật chất) cân bằng, không thiên về tính chất nào trong hai tính chất đối lập. Ví dụ trung hòa trong hóa học chỉ trạng thái một chất không có tính acid và tính kiềm, trung hòa trong vật lý chỉ trạng thái điện tích dương và điện tích âm cân bằng với nhau.

Xem thêm
 Trung Hoa
 Trung Hóa
 Hòa Trung


title: Manobia vietnamica

text:
Manobia vietnamica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Manobia


title: Agabus punctulatus

text:
Agabus punctulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Aubé miêu tả khoa học năm 1838.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agabus


title: Corbon, Orne

text:
Corbon là một xã của tỉnh Orne, thuộc vùng hành chính Normandie miền tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Orne

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Orne


title: Sexey-les-Bois

text:
Sexey-les-Bois  là một xã thuộc tỉnh Meurthe-et-Moselle trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 269 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Sexeylesbois


title: .sl

text:
.sl là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của Sierra Leone. Cho đến ngày 1 tháng 5, 2007, địa chỉ trang đăng ký chính thức của tên miền này bị báo lỗi 404 "Không tìm thấy".

Tham khảo

Liên kết ngoài
 IANA.sl whois information
 .sl domain registration website  (đang xây dựng)

S l
Sl

sv:Toppdomän#S


title: Agonita xanthosticta

text:
Agonita xanthosticta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Agonita


title: Aritzo

text:
Aritzo là một đô thị ở tỉnh Nuoro ở vùng Sardinia của Italia, tọa lạc cách khoảng 80 km về phía bắc của Cagliari và cách khoảng 40 km về phía tây nam của Nuoro. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.445 người và diện tích là 75,7 km².

Aritzo giáp các đô thị: Arzana, Belvì, Desulo, Gadoni, Laconi, Meana Sardo, Seulo.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Nuoro


title: Chimarra bertrandi

text:
Chimarra bertrandi là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Chimarra


title: Chú Hỏa

text:
Chú Hỏa (1845 - 1901), tên thật là Huỳnh Văn Hoa (黃文華), hay còn gọi là Hui Bon Hoa theo tiếng Phước Kiến, vốn người làng Văn Tang, thuộc Gia Hòa Sơn, huyện Tư Minh, tỉnh Phúc Kiến, nay thuộc khu vực Hạ Môn, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc.. Ông là một thương nhân người Việt gốc Hoa với quốc tịch Pháp. Ông là một trong Tứ đại Phú hộ của Sài Gòn xưa vào nửa đầu thế kỷ 20 mà dân gian từng tôn vinh: "Nhất Sĩ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hỏa" (Huyện Sĩ - Lê Phát Đạt; Tổng đốc Phương - Đỗ Hữu Phương; Bá hộ Xường - Lý Tường Quan và chú Hỏa - Hui Bon Hoa). Tuy xếp thứ tư nhưng chú Hỏa là người có nhiều huyền thoại và để lại nhiều dấu ấn nhất, trong đó phải kể đến tấm lòng không chỉ thu vén cho riêng mình mà còn biết hướng tới cộng đồng của ông. Ông có nhiều đóng góp quan trọng trong sự hình thành bộ mặt thành phố trong thời gian này.

Tên gọi
Chú Hỏa có tên khai sinh là Huỳnh Văn Hoa. Sở dĩ Chú Hỏa được gọi với tên là Hui Bon Hoa vì khi nhập quốc tịch Pháp, ông vốn là tín đồ đạo Công giáo nên đã lấy tên Pháp là Jean Baptiste Hui Bon Hoa. Trong đó, Hui Bon Hoa chính là tên Huỳnh Văn Hoa của ông được phiên âm theo tiếng Phúc Kiến (Trung Quốc) có ảnh hưởng bởi cách phiên âm của người Anh vào cuối thế kỷ XIX. Về sau, các con cháu của ông đều mang họ Hui Bon Hoa nhưng chỉ khác tên Pháp đứng đầu.

Tiểu sử

Chú Hỏa là người gốc ở Hạ Môn, Phúc Kiến, Trung Quốc, và sang Việt Nam khoảng năm 1863.

Ông khởi nghiệp từ việc buôn bán ve chai. Ông đã thành lập công ty Hui Bon Hoa, có thời là công ty bất động sản lớn sở hữu trên 20.000 căn nhà ở Sài Gòn đồng thời xây dựng rất nhiều công trình có giá trị lớn ở vùng Sài Gòn-Gia Định vẫn còn tồn tại đến ngày nay: Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, Khách sạn Majestic Saigon, Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn, Khu nhà khách Chính phủ, nhiều ngân hàng, trụ sở mua bán ở Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh, và các công trình nhà riêng, chùa chiền, bệnh viện khác. Các công trình này đóng góp một vai trò quan trọng trong việc hình thành bộ mặt thành phố Sài Gòn.

Chú Hỏa là một trong người giàu có nhất miền Nam Việt Nam và là một người có tấm lòng hướng ra cộng đồng. Nhà biên khảo Vương Hồng Sển từng nhận xét: "Tuy làm giàu cho mình đã đành, nhưng cũng giúp ích rất nhiều cho sự mở mang thịnh vượng kinh tế miền Nam". Sự nghiệp của ông ở Việt Nam vẫn được con cháu tiếp tục sau khi ông mất, đến sau năm 1975 thì ngừng do họ đều đi ra nước ngoài sinh sống.

Năm 1901, trong lúc cùng vợ về thăm Trung Quốc, Chú Hỏa đột ngột qua đời và được chôn cất ngay tại Tuyền Châu, hưởng dương 56 tuổi. Lúc đó, sử sách ghi chép là vào cuối đời Mãn Thanh, ông được truy phong hàm Nhất phẩm, có quyền "nộp thóc ghi tên Thái học", vợ ông được tôn xưng Nhất phẩm phu nhân.

Vinh danh

Tại xã Nessa thuộc đảo Corse có một con đường mang tên Hui Bon Hoa, để ghi nhớ công lao ông đã đóng góp 25 ngàn franc cho làng giúp cải tạo vỉa hè vào năm 1930, thông qua hai gia đình Massari và Luciani ở làng từng quen biết ông.

Tại Sài Gòn trước kia cũng có một con đường mang tên Hui Bon Hoa. Năm 1955, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đổi tên thành đường Lý Thái Tổ, nay thuộc địa bàn Quận 3 và Quận 10.

Trong văn hóa nghệ thuật
Đi tàu chú Hỷ, ở nhà chú Hỏa
Bộ phim điện ảnh Con ma nhà họ Hứa.

Chú thích

Liên kết ngoài
Giai thoại nhà chú Hỏa

Người Việt gốc Hoa
Thương nhân Việt Nam
Người Sài Gòn
Người Việt được đặt tên đường ở Pháp
Người Việt được đặt tên đường ở nước ngoài
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Nhà đầu tư kinh doanh người Việt Nam (tính đến năm 1954)


title: Hạt Harju

text:
Hạt Harju (), hay Harjumaa (, ) là một hạt của Estonia. Thủ phủ đóng ở thành phố Talinn. Hạt có diện tích 4333 km2, dân số 528.468 người, chiếm 39,4% dân số Estonia (thời điểm tháng 1 năm 2011). Hạt nằm ở phía bắc Estonia, trên bờ biển phía nam của vịnh Phần Lan, và giáp giới với hạt Lääne-Viru ở phía đông, hạt Järva phía đông nam, hạt Rapla ở phía nam, và hạt Lääne ở phía nam-tây.
Tallinn, thủ đô của Estonia, được bao gồm trong hạt. Hội đồng Thành phố Tallinn đã áp dụng Chính phủ được đưa ra một tình trạng đặc biệt với luật pháp riêng của mình.
Tờ báo chính thức của hạt là Harju Elu.

Khu tự quản

Hạt được chia thành 23 khu tự quản. Có 6 khu tự quản thành thị () và 17 khu tự quản nông thôn ( ở hạt Harju

Hình ảnh

Tham khảo

Hạt của Estonia
Hạt Harju


title: Chợ Tân Kiểng

text:
Chợ Tân Kiểng là ngôi chợ lớn nhất và là một trong số ít ngôi chợ có từ nửa cuối thế kỷ 18 ở trấn Phiên An (Gia Định), Việt Nam.

Giới thiệu

Chợ Tân Kiểng được thành lập năm 1748, trên đất làng Tân Kiểng (vốn tên Tân Cảnh, do kỵ húy Hoàng tử Cảnh, nên phải nói trại), tục gọi Xóm Lò Rèn Thợ Vắp, thuộc tổng Dương Hòa, huyện Bình Dương, trấn Phiên An, Gia Định thành.

Năm 1836, chợ thuộc thôn Tân Phong Thượng, huyện Tân Long, tỉnh Gia Định. Đến năm 1880, chợ thuộc thôn của tổng Dương Minh, hạt 20.

Sau, ba làng là Tân Kiểng, Nhơn Giang (trước 1885 mang tên Nhơn Ngãi), Bình Yên sáp nhập lại làm một, hình thành vùng Chợ Quán.

Và theo sách Sài Gòn năm xưa của Vương Hồng Sển, sở dĩ gọi là chợ Quán vì thuở trước chợ nhóm họp dưới gốc những cây me đại thọ lối nhà thương Chợ Quán hiện nay. Chung quanh chợ có nhiều quán xá lốc cốc tựu một chỗ nên đặt tên làm vậy. .

Đến năm 1975, khu chợ xưa ở chỗ đình Tân Kiểng ngày nay, thuộc Phường 22, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh, qua năm 1986, thì thuộc Phường 2, Quận 5.

Sách Gia Định thành thông chí chép về chợ Tân Kiểng như sau:
Chợ Tân Kiểng (tục gọi chợ Quán), cách trấn về phía nam hơn 6 dặm, phố chợ rất đông đúc, thường năm đến ngày Nguyên đán có tổ chức chơi đu tiên vân xa, đáng gọi là một chợ lớn. Từ trước, đến cuối năm thường có chém tù ở đây. Cách sông ở bờ phía đông, ngày trước có người Cao Miên là Nặc Đích theo Nặc Tha đến, cắm dùi sống luôn ở đấy, người này bèn làm cầu ngang qua sông để thông đến chợ, gọi là cầu Nặc Đích, sau trải qua loạn lạc nên hư hỏng. Đầu phía tây đường lớn có đồn (gần góc đường Trần Hưng Đạo – Huỳnh Mẫn Đạt ngày nay) bắt trộm cướp đóng giữ....

Và cũng theo sách trên, thì Tham tán Nguyễn Tịnh, người trấn Quy Nhơn, bị quân Tây Sơn xử chém chết ở khu chợ này. Trước đây, ông Tịnh bị quân Tây Sơn bắt một lần, nhưng được tha. Về sau, ông lại tiếp tục theo phò chúa Nguyễn Phúc Thuần, nên bị bắt lần nữa và đã phải nhận cái chết năm 1777 .

Giai thoại
Hiện chưa biết Thiền sư Hồng Ân thuộc phái thiền nào, trụ trì ở chùa nào, và hành trạng ra sao. Chỉ biết chuyện nhà sư cùng đồ đệ là Trí Năng hạ mãnh hổ ở chợ Tân Kiểng, có chép trong sách Gia Định thành thông chí:

Ngày 25 tháng Giêng năm Canh Dần (1770) đời Duệ Tông (tức chúa Nguyễn Phúc Thuần), có con hổ dữ vào nhà dân ở phía nam chợ, nó gầm rống rất dữ, dân quanh vùng đều hoảng sợ, họ báo với đồn dinh để phái quân vây bắt.

Sau phải triệt hạ phòng ốc, làm nhiều lớp hàng rào bao quanh, nhưng con hổ rất dữ, không ai dám đối đầu. Qua ngày thứ 3, có thầy tu đi vân du là Hồng Ân cùng đồ đệ là Trí Năng xin vào đánh cọp. Hồng Ân cùng hổ quần thảo một hồi, hổ bị côn đánh rát quá, nhảy núp vào lùm tre, Hồng Ân đuổi nà theo, hổ bị dồn ngặt nên cự trở lại với Hồng Ân. Hồng Ân lui chân té xuống mương nhỏ, bị hổ tát thọ thương. Trí Năng tiếp viện đánh trúng đầu, hổ chết dưới làn côn, nhưng Hồng Ân bị thương nặng nên cũng mất liền khi ấy.

Người ở chợ cảm nghĩa đem xác Hồng Ân chôn tại chỗ đấy rồi xây tháp, nay vẫn còn.

Tháp của nhà sư nay đã không còn, chỉ còn lại bài vị "Cậu Ân" (tức Hồng Ân) được thờ trong đình Tân Kiểng, tọa lạc tại số 718, đường Trần Hưng Đạo, quận 5, TP. Hồ Chí Minh.

Chú thích

Tham khảo
Trịnh Hoài Đức, Gia Định Thành Thông Chí
Vương Hồng Sển, Sài Gòn năm xưa, Nhà xuất bản TP. HCM.
Huỳnh Minh, Gia Định xưa, Nhà xuất bản VH-TT, 2006, tr. 80-83.
Nhiều tác giả, Hỏi đáp về Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh tập 1, Nhà xuất bản Trẻ, 2006, tr. 57-58.

Liên kết ngoài
Vị trí Chợ Quán trên bản đồ quận 5, TP. Hồ Chí Minh.

Chợ Tân Kiểng
Gia Định
Lịch sử Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh


title: Cheilotrichia aroo

text:
Cheilotrichia aroo là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Cheilotrichia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Orbexilum

text:
Orbexilum là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Các loài:
Orbexilum chiapasanum
Orbexilum lupinellum
Orbexilum macrophyllum
Orbexilum oliganthum
Orbexilum onobrychis
Orbexilum pedunculatum
Orbexilum simplex
Orbexilum stipulatum

Tham khảo

Liên kết ngoài
USDA Plants Profile

Orbexilum


title: Acacia gaumeri

text:
Senegalia gaumeri là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở México.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Acacia gaumeri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 18 tháng 7 năm 2007.

G|gaumeri
Thực vật México


title: Aspidispa flagellariae

text:
Aspidispa flagellariae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Aspidispa


title: Macrotarsipus lioscelis

text:
Macrotarsipus lioscelis là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được tìm thấy ở Sierra Leone.

Chú thích

Tham khảo

Macrotarsipus


title: Aloe ballii

text:
Aloe ballii là một loài thực vật]] thuộc họ Aloaceae. Loài này có ở Mozambique và Zimbabwe.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Aloe ballii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 20 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

B
Thực vật Mozambique
Thực vật Zimbabwe


title: Calais sjostedti

text:
Calais sjostedti là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Calais (chi bổ củi)


title: Paridea basalis

text:
Paridea basalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Paridea


title: Ceratina cuprifrons

text:
Ceratina cuprifrons là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1910


title: Tau (hạt)

text:
Hạt tau (tauon) còn gọi là tau lepton hay tauon là một hạt cơ bản tương tự như electron, thuộc gia đình fermion, nhóm lepton, thế hệ thứ ba,  với điện tích âm và một spin của . Cùng với electron, muon, và ba neutrino, nó là một lepton. Giống như tất cả các hạt cơ bản có spin nửa nguyên, tau có một phản hạt tương ứng với điện tích đối diện nhưng khối lượng bằng nhau và spin, mà trong trường hợp của tau là antitau (còn gọi là tau dương). Các hạt Tau được biểu thị bằng  và phản tau bằng .

Tau lepton có tuổi thọ  và khối lượng  (so với  với muon và  đối với electron). Vì tương tác của chúng rất giống với electron, nên có thể coi tau là một phiên bản nặng hơn của electron. Do khối lượng lớn hơn, các hạt tau không phát ra nhiều bức xạ bremsstrahlung như electron; do đó chúng có khả năng thâm nhập cao, nhiều hơn so với các electron.

Do tuổi thọ ngắn của chúng, phạm vi của tau chủ yếu được thiết lập bởi độ dài phân rã của chúng, đó là quá nhỏ cho bremsstrahlung đáng chú ý. Sức thâm nhập của chúng chỉ xuất hiện ở vận tốc cực cao / năng lượng cực cao (trên năng lượng PeV), khi giãn nở thời gian kéo dài chiều dài đường đi của chúng.

Cũng giống như trường hợp của các lepton tích điện khác, tau có một neutrino tau có liên quan, được biểu thị bằng .

Tham khảo

Hạt sơ cấp
Fermion
Lepton


title: Exosoma meroudi

text:
Exosoma meroudi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Exosoma


title: Brad Pitt

text:
Brad Pitt (tên thật là William Bradley Pitt sinh ngày 18 tháng 12 năm 1963) là một diễn viên và nhà sản xuất phim người Mỹ. Brad Pitt được bình chọn là một trong những người đàn ông hấp dẫn nhất thế giới. Brad Pitt từng nhận được ba đề cử cho giải Oscar và nhận được một giải Oscar và một giải Quả cầu vàng.

Pitt bắt đầu sự nghiệp diễn xuất với tư cách khách mời trên phim truyền hình, bao gồm cả vai diễn trong phim truyền hình dài tập Dallas trên kênh CBS vào năm 1987. Anh bắt đầu được chú ý qua vai cao bồi trong phim Thelma & Louise (1991). Pitt nhận được vai chính đầu tiên trong phim A River Runs Through It (1992) và Interview With The Vampire (1994). Anh đóng chung với Anthony Hopkins trong bộ phim bi kịch Legends of the Fall vào năm 1994, vai diễn này đã giúp anh nhận được một đề cử cho giải Quả cầu vàng. Năm 1995, anh được đánh giá cao qua vai diễn trong phim Se7en và Twelve Monkeys. Pitt đã nhận được đề cử cho giải Oscar và đã giành chiến thắng với giải Quả cầu vàng cho vai diễn phụ xuất sắc nhất của anh trong phim Twelve Monkeys (1996). Pitt tỏa sáng trong phim Fight Club (1999) và bộ phim nổi tiếng Ocean's Eleven (2001) cùng với các phần tiếp theo là Ocean's Twelve (2004) và Ocean's Thirteen (2007). Anh thành công lớn về mặt doanh thu qua phim Troy (2004) và Mr. & Mrs. Smith (2005). Pitt nhận được đề cử giải Oscar thứ hai cho vai diễn cùng tên trong phim The Curious Case Of Benjamin Button vào năm 2008. Những phim nổi bật khác của anh là Inglourious Basterds, Moneyball.

Sau khi kết thúc cuộc tình đẹp với nữ diễn viên Gwyneth Paltrow, Pitt đã kết hôn với nữ diễn viên Jennifer Aniston và cuộc hôn nhân của họ chỉ kéo dài được 5 năm. Năm 2009, anh chung sống với nữ diễn viên Angelina Jolie, chuyện tình của họ đã thu hút sự chú ý của giới truyền thông trên toàn thế giới. Anh cùng Jolie nhận nuôi ba đứa trẻ là Maddox, Zahara và Pax Thien (người Việt), ngoài ra họ còn sinh thêm ba đứa con là Shiloh, Knox và Vivienne. Pitt là chủ một công ty sản xuất phim tên Plan B Entertainment, công ty này đã sản xuất bộ phim giành giải Oscar Phim xuất sắc nhất năm 2007, The Departed. Kể từ lúc bắt đầu mối quan hệ với Angelina Jolie, Pitt ngày càng tham gia nhiều hoạt động xã hội cả trong và ngoài nước.
Brad Pitt hiện đã ly hôn cùng Angelina Jolie

Thời niên thiếu
Pitt từng học tại trường trung học Kickapoo, anh là thành viên của đội bơi lội, tennis và đánh gôn. Ngoài ra anh còn tham gia vào các câu lạc bộ, các buổi tranh luận, nhạc hội của trường. Với tư cách là thành viên của hội Sigma Chi, Pitt đã tham gia đủ hoạt động của hội. Sau khi tốt nghiệp trung học, Pitt học tại đại học Missouri năm 1982. Anh học khoa báo chí với chuyên ngành chính là quảng cáo, Năm 1985, hai tuần trước khi thi lấy bằng, Pitt rời đại học và nói: "Tôi có cảm giác nôn nao khi lễ tốt nghiệp đến gần. Tôi thấy các bạn mình kiếm việc sẵn sàng cho việc ổn định. Tôi yêu phim ảnh, nó là cái cổng dẫn tôi đến một thế giới khuri không phải là nơi những bộ phim ra đời. Sau đó tôi quyết định: Nếu phim ảnh không đến với tôi thì chính tôi sẽ đến với nó."

Sự nghiệp

Công việc ban đầu

Ở Los Angeles, Pitt làm nhiều nghề như tài xế, mặc trang phục gà El Pollo Loco... để trả học phí cho các lớp dạy diễn xuất. Anh bắt đầu học diễn xuất với Roy London.

Pitt bắt đầu sự nghiệp diễn xuất năm 1987 với những vai diễn vô danh trong các phim No Way Out, No Man's Land, và Less Than Zero. Anh xuất hiện trên truyền hình lần đầu tiên với vai diễn khách mời trong bộ phim sitcom Growing Pains của đài American ABC. Từ tháng 12 năm 1987 đến tháng 2 năm 1988, Pitt xuất hiện trong bốn kì trong bộ phim truyền hình dài tập trên đài CBS, anh đóng vai Randy, bạn trai của nhân vật Shalane Mccall (do Charlie Wade đóng).

Đời tư

Brad Pitt kết hôn cùng Jennifer Aniston vào tháng 7 năm 2000 nhưng sau đó ly dị vào năm 2005. Báo chí từng đồn rằng Jennifer từ chối ý định có con với Brad.

Pitt từng hẹn hò với nữ diễn viên Angelina Jolie. Hai người quen biết nhau khi cùng tham gia diễn xuất trong bộ phim Mr and Mrs Smith.Tháng 4 năm 2012, Brad Pitt cầu hôn Angleina, dự định sẽ kết hôn trong tương lai. Năm 2016, cặp đôi quyền lực nhất Hollywood này đã ly dị.

Danh sách phim

Phim điện ảnh

Sản xuất

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1963
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Nam diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nhà sản xuất phim Mỹ
Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất
Nhà sản xuất giành giải Quả cầu vàng
Nhà sản xuất giành giải Oscar cho phim hay nhất
Nam diễn viên từ Missouri
Nam diễn viên từ Oklahoma
Người từ Shawnee, Oklahoma
Người từ Springfield, Missouri
Người đoạt giải Primetime Emmy
Người ăn chay


title: Cincinnati (định hướng)

text:
Cincinnati, xuất phát từ tên Cincinnatus, có thể chỉ đến vài nơi:

 Cincinnati
 Khu vực đô thị Cincinnati/Northern Kentucky, thường được gọi là "Đại Cincinnati"
 Sân bay quốc tế Cincinnati/Northern Kentucky
 Đại học Cincinnati
 Cincinnati, Iowa
 "Cincinnati, Ohio", bài hát nhạc đồng quê năm 1967 bởi Connie Smith
 Eola, Oregon, có tên Cincinnati từ 1849 đến 1856

Hoặc có thể chỉ đến:

 Hội Cincinnati
 Cincinnati, con ngựa nổi tiếng nhất của Ulysses S. Grant trong Nội chiến Hoa Kỳ
 1373 Cincinnati, tiểu hành tinh trong Vành đai tiểu hành tinh
 Thang tai biến mạch máu não Cincinnati, hệ thống dùng để chẩn đoán có tai biến mạch máu não hay không
 Sở Giao dịch chứng khoán Quốc gia, đầu tiên được gọi là Sở Giao dịch chứng khoán Cincinnati

Xem thêm
 USS Cincinnati


title: Mirosternus duplex

text:
Mirosternus duplex là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

duplex


title: Nagtipunan

text:
Nagtipunan là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Quirino, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 17.027 người trong 3.484 hộ.

Barangay

Nagtipunan được chia thành 16 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Quirino


title: San Miguel del Robledo

text:
San Miguel del Robledo là một đô thị ở tỉnh Salamanca, tây Tây Ban Nha, thuộc cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 69 kilômét so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 96 người.
Đô thị này có diện tích 10,39 km².

Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 1030 mét trên mực nước biển.

Mã số bưu chính là 37694.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Anzin-Saint-Aubin

text:
Anzin-Saint-Aubin là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Liên kết ngoài
 Commonwealth War Graves Commission - Anzin St.Aubin
 Official website of the commune
 Another website about the commune
 Anzin-Saint-Aubin on the Insee website
 Anzin-Saint-Aubin on the Quid website

Tham khảo
INSEE
IGN

Anzinsaintaubin


title: Varallo Pombia

text:
Varallo Pombia là một đô thị ở tỉnh Novara ở vùng Piedmont của Ý, tọa lạc cách 100 km về phía đông bắc của Torino and about 25 km về phía bắc của Novara. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.598 người và diện tích là 13,6 km².

Varallo Pombia giáp các đô thị: Borgo Ticino, Castelletto sopra Ticino, Divignano, Pombia, và Somma Lombardo.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Novara
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Phyllobrostis fregenella

text:
Phyllobrostis fregenella là một loài bướm đêm thuộc họ Lyonetiidae. Nó được tìm thấy ở Maroc, Tunisia, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp, Corse, Chính quốc Ý và Sicilia.

Con đực có sải cánh dài 6.2-7.5 mm, con cái dài 8-9.5 mm. Ấu trùng ăn Daphne gnidium. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Liên kết ngoài
Revision of the genus Phyllobrostis Staudinger, 1859 (Lepidoptera, Lyonetiidae)
bladmineerders.nl

Lyonetiidae
Côn trùng châu Âu


title: Dendropsophus sarayacuensis

text:
Dendropsophus sarayacuensis là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Loài này có ở Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Peru, và Venezuela.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Hình ảnh

Tham khảo

 La|first1 = Marca|last2 = E.|first2 = Azevedo-Ramos|last3 = C.|first3 = Coloma|last4 = L.A.|first4 = Ron|last5 = S. 2004. Dendropsophus sarayacuensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Dendropsophus
Động vật lưỡng cư Bolivia
Động vật lưỡng cư Brasil
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật lưỡng cư Peru
Động vật lưỡng cư Venezuela

en:Ranita De Sarayacu
fr:Hyla leucophyllata


title: Thành tựu pháp

text:
Thành tựu pháp (zh. 成就法, sa. sādhana hoặc tantra) là từ dịch nghĩa từ thuật ngữ Phạn sādhana, tantra. Đôi lúc hai từ này cũng được dịch là Nghi quỹ (zh. 儀軌), với nghĩa chung là luật tắc, luật lệ, quỹ phạm, tín ngưỡng truyền thống. Nhưng trong Kim cương thừa thì từ sādhana được dịch là Thành tựu pháp để chỉ những bài chú về những phép tu thiền định đặc biệt dẫn đến sự thành tựu viên mãn.

Những bài Thành tựu pháp thường thường trình bày các Thần thể (sa. iṣṭadevatā, sādhita, bo. yidam), như một thật thể mà hành giả có thể tiếp cận được, và cách thực hiện linh ảnh các vị đó. Trong Phật giáo Tây Tạng, đây là phương pháp tu học phổ biến, nhưng luôn luôn cần sự hướng dẫn của một vị Đạo sư (sa. guru). Mỗi hành giả sẽ được truyền tâm bằng một câu Chân ngôn liên quan đến một vị thần hỗ trợ.

Phần thực hiện Thành tựu pháp bao gồm 3 phần: Phần chuẩn bị, phần chính và phần chấm dứt. Phần chuẩn bị thường là Quy y tam bảo và phát triển Bồ-đề tâm. Phần chính thường gồm có giai đoạn bắt đầu, giai đoạn tạo linh ảnh của một Thần thể và giai đoạn xoá tan linh ảnh. Đó là lúc mà hành giả trực nhận Chân như, tính Không. Giai đoạn chấm dứt thường gồm có các lời chúc hay hồi hướng. Đối với Phật giáo Tây Tạng thì việc thiết tưởng một linh ảnh, một Thần thể không hề có tính huyền hoặc hay cầu xin một đấng nào bên ngoài. Đó là những phương pháp để tự đồng hoá với một nguyên lý năng lượng ở nơi chính mình. Các vị Phật trong hệ thống Ngũ Như Lai là những hình ảnh cơ bản nhất của các linh ảnh đó.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Mật tông
Phật giáo Tây Tạng
Triết lý Phật giáo
Nghi thức Phật giáo


title: Chùa Trấn Quốc

text:
Chùa Trấn Quốc (鎮國寺) nằm trên một hòn đảo phía Đông Hồ Tây (quận Tây Hồ). Chùa có lịch sử gần 1500 năm và được coi là lâu đời nhất ở Thăng Long - Hà Nội. Dưới thời nhà Lý và nhà Trần, chùa Trần Quốc là trung tâm Phật giáo của kinh thành Thăng Long.

Kiến trúc chùa có sự kết hợp hài hoà giữa tính uy nghiêm, cổ kính với cảnh quan thanh nhã giữa nền tĩnh lặng của một hồ nước mênh mang. Với những giá trị về lịch sử và kiến trúc, chùa Trấn Quốc nổi tiếng là chốn cửa Phật linh thiêng, là điểm thu hút rất nhiều tín đồ Phật tử và khách tham quan, du lịch trong ngoài Việt Nam.

Lịch sử

Theo Từ điển Di tích Văn hóa Việt Nam (Hà Nội, 1993), thì chùa Trấn Quốc nguyên là chùa Khai Quốc, dựng từ thời Tiền Lý (Lý Nam Đế, 541-547), tại thôn Y Hoa, gần bờ sông Hồng. Đến đời Lê Trung Hưng (1615), chùa được dời vào trong đê Yên Phụ, dựng trên nền cũ cung Thúy Hoa (thời nhà Lý) và điện Hàn Nguyên (thời nhà Trần). Trong các năm 1624, 1628 và 1639, chùa tiếp tục được trùng tu, mở rộng. Trạng nguyên Nguyễn Xuân Chính đã soạn bài văn bia dựng ở chùa vào năm 1639 về công việc tôn tạo này. Đầu đời nhà Nguyễn, chùa lại được trùng tu, đúc chuông, đắp tượng. Năm 1821, vua Minh Mạng đến thăm chùa, ban 20 lạng bạc để tu sửa. Năm 1842, vua Thiệu Trị đến thăm chùa, ban 1 đồng tiền vàng lớn và 200 quan tiền, cho đổi tên chùa là Trấn Bắc. Nhưng tên chùa Trấn Quốc có từ đời vua Lê Hy Tông đã được nhân dân quen gọi cho đến ngày nay.

Cảnh quan và kiến trúc

Chùa Trấn Quốc toạ lạc trên một hòn đảo duy nhất của một hồ nước ngọt lớn nhất ở Hà Nội. Vào thời Hai Bà Trưng (40 - 43), khu vực xung quanh Hồ Tây dân cư rất thưa thớt, có các hang động vừa và nhỏ và rừng cây bao phủ, trong rừng còn có cả một số loài thú quý hiếm sinh tồn. Cùng trải qua thời gian hàng nghìn năm tồn tại của ngôi chùa, cảnh quan nơi đây bây giờ được đổi khác hoàn toàn. Bờ hồ có đường lớn bao quanh, những ngôi nhà biệt thự và công trình hiện đại hình thành... Một mặt thể hiện sự hoàn thiện tổng thể kiến trúc của thành phố, nhưng mặt khác vô tình phá vỡ cảnh quan lịch sử và tâm linh trong quan niệm sống của số dân cư bản địa.

Phía trên cửa chùa có ghi ba chữ Phương Tiện môn và câu đối hai bên viết bằng chữ Nôm:

Vang tai xe ngựa qua đường tục/ Mở mặt non sông đứng cửa thiền

Giống hầu hết những ngôi chùa khác ở Việt Nam, kết cấu và nội thất chùa Trấn Quốc có sự sắp xếp trình tự và theo nguyên tắc khắt khe của Phật giáo. Gồm nhiều lớp nhà với ba ngôi chính là Tiền đường, nhà thiêu hương và thượng điện nối thành hình chữ Công (工).

Tiền đường hướng về phía Tây. Hai bên nhà thiêu hương và thượng điện là hai dãy hành lang. Sau thượng điện là gác chuông. Gác chuông chùa là một ngôi ba gian, mái chồng diêm, nằm trên trục sảnh đường chính.

Bên phải là nhà tổ và bên trái là nhà bia. Trong chùa hiện nay đang lưu giữ 14 tấm bia. Trên bia khắc năm 1815 có bài văn của tiến sĩ Phạm Quý Thích ghi lại việc tu sửa lại chùa sau một thời gian dài đổ nát. Công việc này bắt đầu vào năm 1813 và kết thúc vào năm 1815.

Phía sau chùa có một số mộ tháp cổ từ đời Vĩnh Hựu và Cảnh Hưng (thế kỉ 18).

Khuôn viên chùa có Bảo tháp lục độ đài sen được xây dựng năm 1998. Bảo tháp lớn gồm 11 tầng, cao 15m. Mỗi tầng tháp có 6 ô cửa hình vòm, trong mỗi ô đặt một pho tượng Phật A Di Đà bằng đá quý. Đỉnh tháp có đài sen chín tầng (được gọi là Cửu phẩm liên hoa) cũng bằng đá quý. Bảo tháp này được dựng đối xứng với cây bồ đề lớn do Tổng thống Ấn Độ tặng khi ông đến thăm Hà Nội năm 1959. Thượng toạ Thích Thanh Nhã, Uỷ viên Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trụ trì chùa Trấn Quốc, đã giải thích sự đối xứng đó là: "Hoa sen tượng trưng cho Phật tính chân, như tính sinh ở dưới bùn mà không bị ô uế. Bồ đề là trí giác, trí tuệ vô thượng. Tất cả đều hàm ý nghĩa bản thể và hiện tượng của các pháp".

Chùa được công nhận là Di tích Lịch sử Văn hoá cấp quốc gia vào năm 1989.

Tuy nhiên, do nhiều lần trùng tu, sửa chữa nên kiến trúc chùa đã không khỏi bị pha tạp phong cách kiến trúc của các thời kỳ:

Trong các năm 1624, 1628 và 1639 (thời Chúa Trịnh), chùa được trùng tu, mở rộng.
Trải qua thời Tây Sơn, trong bối cảnh tranh chấp quyền lực cuối thời Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam ngôi chùa bị rơi vào cảnh hoang phế, khi đó cư dân địa phương đã xin được tu sửa lại chùa. Lần trùng tu lớn nhất là vào năm Ất Hợi, niên hiệu Gia Long 14 (trên văn bia Tái tạo Trấn Quốc tự bi do Tiến sĩ khoa 1779 Phạm Lập Trai soạn văn) .
Năm 2010, tu bổ để chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội và Hội nghị Thượng đỉnh Phật giáo Thế giới lần thứ 6 tổ chức tại Việt Nam vào tháng 11/2010. Dự toán kinh phí của đợt tu bổ này là 15 tỷ đồng .

Trong văn bia "Tái tạo Trấn Quốc tự bi" do Tiến sĩ khoa Kỷ Hợi năm Cảnh Hưng thứ 40 soạn, đã ca ngợi: ''"Đứng trên cao ngắm cảnh chùa, mây lồng đáy nước, mặt hồ ánh xanh xanh khiến du khách lâng lâng. Tiếng chuông chùa gọi ai tỉnh mộng trần tục..."

Vinh danh
Năm 2016, báo Daily Mail ở Anh xếp chùa vào trong số 16 ngôi chùa đẹp nhất thế giới. Năm 2017, trang web du lịch wanderlust.co.uk xếp vào vị trí thứ ba trong 10 ngôi chùa "đẹp nhất trên toàn thế giới" vì hài hòa với môi trường xung quanh.

Các đời trụ trì
 Thiền Sư Vân phong
 Tăng Thống Khuông Việt
 Quốc Sư Thảo Đường
 Thiền Sư Thông Biện
 Thiền sư Viên Học
 Thiền sư Tịnh Không

Dòng Tào Động

 Viên Dung Hòa Thượng, Thiền Sư Tịnh trí Giác Quán (dòng Tào Động), sư thuộc thế hệ thứ 4 chùa Hòe Nhai sang trụ trì chùa Trấn Quốc.
Quảng Tế Thiền Sư húy Hải Ngạn
Trung Nghĩa Hòa Thượng, Bí Hóa Thiền Sư húy Khoan Nhạ
Minh Lãnh Thiền Sư, Phương Trượng Tỷ Kheo, húy Giác Khoan.
Phổ Tế Thiền Sư, Hương Lâm Tháp Thanh Từ Sa Môn, húy Khoan Nhân.
Đạo Sinh Thiền Sư, Tinh Thông Hòa thượng, Thanh Hải tỳ Kheo.
Sinh Tín Thiền Sư, húy Thanh Tuyền.
Thích Dương Dương thiền sư, húy Thanh uyên - Đạo Sùng.
Quang Lư Thiền sư, Hồng Phúc Sa Môn, Thích Đường Đường.
Mẫn Tiệp thiền sư, húy Chính Tiến.
Phúc Hòa Thiền Sư, húy Tâm Lợi, thế danh Đặng Văn Lợi.
Mã Đạo Hòa Thượng, húy Chân Nghĩa.

Dòng Tào Động chùa Cả Nam Định

Hoà Thượng Kim Cương tử (1914 - 2001) hiệu Thúy Đồ Ba Thành Luật Sư, Phó chủ tịch thường trực Hội đồng trị sự TƯ GHPGVN, sư về trụ trì năm 1983, sau khi các sư dòng Tào Động nam tiến từ thập niên 1953
Hoà thượng Thích thanh Nhã, sinh năm 1950,

Các khách thăm đặc biệt

Dưới triều vua Lý Nhân Tông, Thái hậu Ỷ Lan đã nhiều lần đến chùa cùng các vị cao tăng để đàm đạo.
Năm Kỷ Mão (1639) chúa Trịnh Tráng cho sửa và trồng sen quanh chùa, biến nơi thờ cúng thành hành cung riêng của nhà Chúa.
Năm 1821, Vua Minh Mạng đến thăm, ban 20 lạng bạc để tu sửa chùa.
Năm 1842, Vua Thiệu Trị đến thăm chùa, ban 1 đồng tiền vàng lớn và 200 quan tiền để tu sửa chùa.
Ngày 24 tháng 3 năm 1959, Tổng thống Ấn Độ Rajendra Prasad đến thăm chùa và tặng cây bồ đề trồng trước cửa tòa Tam bảo .
Ngày 28 tháng 11 năm 2008, Tổng thống Ấn Độ Pratibha Patil đến thắp hương và tham quan nhân dịp trong chuyến công du Việt Nam .
Ngày 31 tháng 10 năm 2010, Tổng thống LB Nga Dmitry Medvedev đến tham quan trong dịp đến Hà Nội dự Hội nghị Cấp cao không thường niên ASEAN - LB Nga lần thứ hai .

Hình ảnh chùa Trấn Quốc

Xem thêm
Danh sách chùa Hà Nội
Phật giáo Việt Nam
Phật giáo Tiểu thừa
Phật giáo Đại thừa

Chú thích

Liên kết ngoài

 Chùa Trấn Quốc, danh thắng chốn kinh kỳ Chính Tâm, Ban Tôn giáo Chính phủ

Trấn Quốc
Tây Hồ (quận)


title: Tristaniopsis macphersonii

text:
Tristaniopsis macphersonii là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia.

Tham khảo

 Jaffré, T. et al. 1998. Tristaniopsis macphersonii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Nouvelle-Calédonie
Tristaniopsis
Thực vật dễ tổn thương


title: Gohrisch

text:
Gohrisch là một đô thị thuộc huyện Sächsische Schweiz-Osterzgebirge, bang Sachsen, Đức. Đô thị Gohrisch có diện tích 34,78 km².Đô thị này tọa lạc/có cự ly

Tham khảo


title: Lipotriches frenchi

text:
Lipotriches frenchi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1912


title: Durdat-Larequille

text:
Durdat-Larequille  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Durdatlarequille


title: 5243 Clasien

text:
5243 Clasien (1246 T-2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 9 năm 1973 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5243 Clasien

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1973
Tiểu hành tinh kiểu C


title: Perrinia

text:
Perrinia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Chilodontidae.

Các loài
According to the Cơ sở dữ liệu sinh vật biển (WoRMS) the following species are gồm cód withtrong genus Perrinia:
 Perrinia angulifera A. Adams, 1853
 Perrinia cancellata (Schepman, 1908)
 Perrinia cecileae Poppe, Tagaro & Dekker, 2006
 Perrinia concinna (A. Adams, 1864-f)
 Perrinia docili Poppe, Tagaro & Dekker, 2006
 Perrinia elisa (Gould, 1849)
 Perrinia nigromaculata (Schepman, 1908)
 Perrinia plicifera (Schepman, 1908)
 Perrinia squamicarinata (Schepman, 1908)
 Perrinia stellata (A. Adams, 1864)

Tham khảo

Chilodontaidae


title: Priopus leechi

text:
Priopus leechi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Basilepta chapaensis

text:
Basilepta chapaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Basilepta
Côn trùng Việt Nam


title: K-liên thông

text:
Đồ thị G được gọi là k - liên thông (tiếng Anh: k-connected) hay đầy đủ hơn là k - đỉnh liên thông (tiếng Anh: k-vertex-connected) nếu ta xóa đi không quá k-1 đỉnh bất kì và các cạnh liên thuộc với các đỉnh đó thì đồ thị còn lại vẫn liên thông.

Nhận xét:
 Mọi đồ thị (không rỗng) đều là 0 - liên thông.
 Mọi đồ thị liên thông đều là 1 - liên thông.
 Đồ thị đầy đủ  là (n-1) - liên thông.
 Một đồ thị là k - liên thông thì cũng là h - liên thông với h<k, 0<k.

Số k lớn nhất sao cho G là k - liên thông được gọi là độ liên thông (tiếng Anh: connectivity), ký hiệu là κ(G).

Ví dụ:

Đồ thị H trong hình vẽ có 6 đỉnh, nếu ta xóa đi 3 đỉnh bất kì và các cạnh liên thuộc với chúng, đồ thị còn lại vẫn liên thông, do đó H là 3 - liên thông, và tất nhiên cũng là 2 - liên thông và 1 - liên thông. Nếu như ta xóa 4 đỉnh màu đỏ thì đồ thị không còn liên thông nữa, do đó κ(H) = 4.

Định lý về đồ thị k - liên thông

Định lý Mader (1972)
Mọi đồ thị có bậc trung bình (tiếng Anh: avergae degree) lớn hơn hoặc bằng 4k thì có ít nhất một đồ thị con là k - liên thông.

Xem thêm
k - cạnh liên thông

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lý thuyết đồ thị
Họ đồ thị


title: Gomidesia cambessedeana

text:
Gomidesia cambessedeana là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo
 Pires O'Brien, J. 1998. Gomidesia cambessedeana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

c


title: Wừu

text:
Wừu (1905–1952), còn gọi là Bok Wừu hay Anh hùng Wừu, là một liệt sĩ Việt Nam, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân người dân tộc Bana. Cùng với Đinh Núp, ông được xem là một trong những biểu tượng của người dân tộc thiểu số Tây Nguyên tham gia Kháng chiến chống Pháp.

Thân thế và sự nghiệp
Ông là người dân tộc Bana, sinh năm 1905, tại làng Đeđoa, tòa hành chính Kontum, tỉnh Pleiku Der (nay thuộc xã Đăk Sơ Mei, huyện Đak Đoa, tỉnh Gia Lai).

Là một người thuộc tầng lớp thấp, ông sớm chịu ảnh hưởng từ những người Cộng sản tuyên truyền ở Tây Nguyên về một cuộc Cách mạng chống áp bức của chính quyền thực dân Pháp. Năm 1939, ông đã là một trong những người đầu tiên tham gia phong trào "Đất nước đứng lên" chống bắt phu bắt lính ở địa phương.

Cách mạng Tháng Tám thành công, ông tham gia xây dựng chính quyền mới. Tháng 6 năm 1946, Pháp đánh chiếm Kon Tum, chính quyền Việt Minh do tập trung việc chống Pháp ở khu vực đồng bằng nên ông chủ động, bí mật làm công tác tuyên truyền vận động quần chúng trong 2 năm. Tháng 3 năm 1949, đội tuyên truyền vũ trang về địa phương, ông bắt liên lạc được với đội và tiếp tục hoạt động trong tổ chức.

Trong những năm sau đó, khi người Pháp bắt đầu thiết lập được phần lớn quyền kiểm soát ở Tây Nguyên, ông vẫn tiếp tục vận động nhiều gia đình dân tộc tiếp tế cho đội vũ trang, cũng như tổ chức một số trận phục kích tiêu diệt các toán quân nhỏ của người Pháp. Ông 2 lần bị quân Pháp bắt được nhưng đều trốn thoát và tiếp tục hoạt động.

Tháng 8 năm 1950, ông được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam và được cử làm Chủ tịch xã, tham gia xây dựng lực lượng dân quân du kích ở địa phương, giữ chức Xã đội trưởng. Tháng 4 năm 1952, ông bị bắt lần thứ 3, bị tra tấn cắt 2 tai, chặt 10 ngón tay, rồi xẻo mũi, tuy nhiên ông vẫn không khai mà còn lập mưu lừa quân Pháp vào các cạm bẫy, gây thương vong cho lính Pháp. Không khai thác được thông tin từ ông, lính Pháp đã khoét đôi mắt, bắn chết rồi vứt xác ông xuống sông.

Vinh danh
Sau khi ông hy sinh, năm 1953, trong Đại hội Liên hoan Chiến sĩ thi đua Liên khu 5, ông được tuyên dương công trạng toàn liên khu. Đến ngày 7 tháng 5 năm 1956, ông được Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hiện nay có một ngôi trường và một con đường mang tên ông tại thành phố Pleiku. Một đề án Khu tưởng niệm ông được đề xuất xây dựng.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Bok Wừu trong nỗi nhớ của người thân
 Lịch sử Đảng bộ tỉnh Gia Lai 1945 – 2005
 Chuyện anh hùng Vừu – người viết nên huyền thoại Tây Nguyên

Người Gia Lai
Người Ba Na
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Huân chương Quân công


title: Le Chaffaut-Saint-Jurson

text:
Le Chaffaut-St-Jurson là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Chaffautsaintjurson


title: Travecy

text:
Travecy  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Spirotropis centimata

text:
Spirotropis centimata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Spirotropis


title: Idiocera coheriana

text:
Idiocera coheriana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Idiocera
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Việt Tú

text:
Việt Tú (tiếng Trung: 越秀区, Hán Việt: Việt Tú khu) là một trong những khu Tây cũ của thành phố Quảng Châu, là một thị hạt khu (quận nội thành trực thuộc thành phố cấp phó tỉnh) của thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này lấy tên từ núi Việt Tú, trụ sở chính quyền quận ở đường Việt Hoa. Việt Tú có diện tích 32,81 km2, dân số 1.069.000 người. Hiện tại trụ sở chính quyền tỉnh Quảng Đông và thành phố Quảng Châu đóng tại quận này.

Quảng Châu
Đơn vị cấp huyện Quảng Đông


title: Surcamps

text:
Surcamps là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
A small village Xã này có cự ly khoảng 10 dặm Anh về phía đông nam của Amiens, trên đường D216e, bên đường La Mã cổ Chaussée Brunehaut.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Liên kết ngoài
 Surcamps on the Inseewebsite
 Surcamps trên trang mạng của Quid

Tham khảo

Xã của Somme


title: Quận 11

text:
Quận 11 là một quận nội thành thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Quận chính thức được thành lập vào ngày 1 tháng 7 năm 1969 với nhiều địa chỉ nổi tiếng như công viên Văn hóa Đầm Sen, chùa Giác Viên, chùa Phụng Sơn, nhà thi đấu Phú Thọ,... cùng nhiều địa chỉ hấp dẫn khác.

Địa lý

Quận 11 thuộc nội thành của Thành phố Hồ Chí Minh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Quận 10 với ranh giới là đường Lý Thường Kiệt
Phía tây giáp quận Tân Phú với ranh giới là kênh Tân Hóa – Lò Gốm
Phía nam giáp Quận 5 (với ranh giới là các tuyến đường Nguyễn Chí Thanh và Nguyễn Thị Nhỏ) và Quận 6 (với ranh giới là các tuyến đường Hồng Bàng và Tân Hóa)
Phía bắc giáp quận Tân Bình (với ranh giới là các tuyến đường Âu Cơ, Nguyễn Thị Nhỏ và Thiên Phước) và quận Tân Phú.

Quận có diện tích 5,14 km², dân số năm 2019 là 209.867 người, mật độ dân số đạt 40.830 người/km².

Hành chính
Quận 11 được phân chia thành 16 phường, bao gồm: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 và 16.

Lịch sử

Thời Việt Nam Cộng hòa
Ngày 1 tháng 7 năm 1969, Quận 11 của Đô thành Sài Gòn được thành lập trên cơ sở tách đất quận 5 và quận 6 trước đó. Ban đầu quận gồm 4 phường: Phú Thọ, Bình Thới, Cầu Tre, Phú Thọ Hòa.

Năm 1972, lập thêm 2 phường: Bình Thạnh và Phú Thạnh tại Quận 11 (quận này có 6 phường). Cho đến ngày 29 tháng 4 năm 1975, Quận 11 gồm 6 phường: Bình Thạnh, Bình Thới, Cầu Tre, Phú Thọ Hoà, Phú Thọ, Phú Thạnh.

Từ năm 1975 đến nay
Sau khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tiếp quản Đô thành Sài Gòn và các vùng lân cận vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, ngày 3 tháng 5 năm 1975 thành phố Sài Gòn - Gia Định được thành lập. Lúc này, quận 11 (quận Mười Một) thuộc thành phố Sài Gòn - Gia Định cho đến tháng 7 năm 1976. Đồng thời, quận Mười Một cũng đổi tên phường Phú Thọ Hòa thành phường Phú Hòa, để tránh nhầm lẫn với phường Phú Thọ Hòa của quận Tân Sơn Nhì kế cận.

Ngày 20 tháng 5 năm 1976, tổ chức hành chánh thành phố Sài Gòn - Gia Định được sắp xếp lần hai (theo quyết định số 301/UB ngày 20 tháng 5 năm 1976 của Ủy ban Nhân dân Cách mạng thành phố Sài Gòn - Gia Định). Theo đó, vẫn giữ nguyên quận 11 cũ có từ trước đó. Lúc này, các phường cũ đều giải thể để lập các phường mới có diện tích, dân số nhỏ hơn và mang tên số. Quận 11 có 21 phường và đánh số từ 1 đến 21.

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá VI, kỳ họp thứ 1 chính thức đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Quận 11 trở thành quận trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 11 tháng 7 năm 1983, giải thể phường 2 và địa bàn phường giải thể nhập vào các phường kế cận với số lượng phường trực thuộc còn 20.

Ngày 14 tháng 2 năm 1987, theo Quyết định số 33-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng, ngoại trừ phường 1 không đổi, giải thể 19 phường còn lại để thay thế bằng 15 phường mới và đánh số từ 2 đến 16 với sự phân chia đơn vị hành chính, giữ ổn định cho đến ngày nay:
Sáp nhập một phần phường 5 cũ và phường 7 thành phường 7.
Sáp nhập phần còn lại của phường 5 và một phần phường 4 cũ thành phường 4.
Sáp nhập phần còn lại của phường 4 và phường 6 cũ thành phường 6.
Sáp nhập một phần phường 14 cũ và phường 15 cũ thành phường 15 mới.
Sáp nhập một phần phường 14 cũ và phường 11 cũ thành phường 11.
Sáp nhập phần còn lại của phường 14 cũ và phường 13 cũ thành phường 13.
Sáp nhập một phần phường 18 cũ và phường 17 cũ thành phường 2.
Sáp nhập phần còn lại của phường 18 cũ và phường 16 cũ thành phường 16.
Sáp nhập một phần phường 21 cũ, một phần phường 20 cũ và phường 19 cũ thành phường 14.
Sáp nhập phần còn lại của phường 21 và phường 20 thành phường 5.

Thông tin thêm về các phường
Phường Cầu Tre cũ: các phường 1 và 3 hiện nay
Phường Bình Thới cũ: các phường 2 và 16 hiện nay
Phường Phú Thạnh cũ: các phường 4, 6 và 7 hiện nay
Phường Phú Hoà cũ: các phường 5 và 14 hiện nay
Phường Bình Thạnh cũ: các phường 8, 9, 10 và một phần phường 11 hiện nay
Phường Phú Thọ cũ: các phường 12, 13 và 15 và một phần phường 11 hiện nay

Kinh tế
Giai đoạn 1986 – 2000, giá trị sản lượng công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp tăng bình quân là 11%, giai đoạn 2001 đến 2004 tăng bình quân 10,2%. Doanh thu thương mại và dịch vụ vào giai đoạn 1986 đến 2000 tăng bình quân 18%, giai đoạn 2001 - 2004 tăng bình quân 16%. Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng thương mại, dịch vụ, công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp.

Trong 6 tháng đầu năm 2008, giá trị sản xuất công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp đạt 1.611,82 tỷ đồng, tăng 8,9% so với cùng kỳ. Doanh thu thương mại dịch vụ đạt 14.294,5 tỷ đồng, tăng 23,23% so với cùng kỳ. Trong 7 tháng đầu năm 2008, Tổng thu ngân sách Nhà nước ước thực hiện là 273 tỷ đồng đạt 66% so với dự toán năm (273/414 tỷ đồng), tăng 46% so cùng kỳ (273/186 tỷ đồng). Tổng thu ngân sách quận là 123,5 tỷ đồng đạt 75% so với dự toán năm (123,5/165,435 tỷ đồng), tăng 8% so cùng kỳ (123,5/114 tỷ đồng). Năm 2011, thu ngân sách trên địa bàn quận đạt 1000 tỷ đồng

Địa điểm nổi bật

Quận 11 là nơi tọa lạc của Công viên Văn hóa Đầm Sen là địa điểm tham quan tốt cho các hoạt động họp mặt, liên hoan, dã ngoại... cho thanh thiếu niên.

Ngoài ra, Quận còn có Trung tâm thể dục thể thao Phú Thọ, đây là nơi diễn ra các hoạt động thể thao chủ yếu của khu vực Thành phố Hồ Chí Minh. Nơi đây còn các hồ bơi, trường đua ngựa, và câu lạc bộ quần vợt, và nhiều hoạt động thể thao khác...

Văn hóa & Xã hội

Đến nay toàn bộ các hẻm trong quận đã được xi măng hoá và nhiều tuyến đường lớn được mở rộng, nhiều khu nhà ở, cơ sở vật chất cho giáo dục, y tế, thể dục thể thao được xây dựng...
Trong năm 2003 – 2004, cùng với việc triển khai thực hiện các dự án lớn của thành phố, quận đã hoàn thành công tác giải toả di dời và tái định cư hơn 1.600 hộ dân khu vực Trường đua Phú Thọ. Các khu văn hoá thể thao được đầu tư xây dựng, trong đó nổi bật nhất là Khu liên hợp thể thao Phú Thọ.
Đến năm 2009, quận 11 gồm có 8 trường trung học phổ thông, 10 trường Trung học cơ sở và 23 trường tiểu học. Ngoài ra, còn có Trung tâm Kỹ thuật tổng hợp - Hướng nghiệp Quận 11 tổ chức các khoá học ngắn hạn và thi cấp các chứng nghề Phổ thông dành mọi lứa tuổi.
Hàng năm tỷ lệ trẻ 6 tuổi vào lớp 1 đạt 99% trở lên, trẻ 5 tuổi vào mẫu giáo đạt 98% trở lên. Quận đã hoàn thành xóa mù chữ, phổ cập tiểu học và trung học cơ sở. Mỗi cấp học như mầm non, tiểu học, trung học cơ sở đều có 1 trường đạt chuẩn quốc gia.

Đường phố
Các đường đặt tên sốÂu CơBa Tháng HaiBình Dương Thi XãBình ThớiCông Chúa Ngọc HânDương Đình NghệDương Tử GiangĐào Nguyên PhổĐặng Minh KhiêmĐỗ Ngọc ThạnhĐội CungHà Tôn QuyềnHàn Hải NguyênHòa BìnhHòa HảoHoàng Đức TươngHồng BàngHuyện ToạiKênh Tân HóaLạc Long QuânLãnh Binh ThăngLê Đại HànhLê Thị Bạch CátLê TungLò GốmLò SiêuLữ GiaLý Nam ĐếLý Thường KiệtMinh PhụngNhật TảoNguyễn Bá HọcNguyễn Chí ThanhNguyễn Thị Diệu HườngNguyễn Thị NhỏNguyễn Văn PhúÔng Ích KhiêmPhan Xích LongPhó Cơ ĐiềuQuân SựPhú ThọTạ UyênTân HóaTân KhaiTân PhướcTân ThànhTân TrangThái PhiênThành MỹThiên PhướcThuận KiềuTôn Thất HiệpTống Văn TrânTổng LungTrần QuýTrần Văn HoàngTrịnh Đình TrọngTuệ TĩnhVĩnh ViễnXóm Đất

Tên đường phố quận 11 trước năm 1975
Đại lộ Trần Quốc Toản nay là đường 3 tháng 2
Đại lộ Nguyễn Văn Thoại nay là đường Lý Thường Kiệt
Đại lộ Trần Hoàng Quân nay là đường Nguyễn Chí Thanh
Đường Bắc Việt nay là đường Lê Thị Bạch Cát
Đường Mạnh Tử nay là đường Dương Tử Giang
Đường Lý Thành Nguyễn nay là đường Đỗ Ngọc Thạnh
Đại lộ Tôn Thọ Tường nay là đường Tạ Uyên
Đường Dương Công Trừng nay là đường Nguyễn Thị Nhỏ

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website chính thức của Quận 11
Bản đồ hành chính Quận 11


title: 15056 Barbaradixon

text:
15056 Barbaradixon (1998 YP12) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 12 năm 1998 bởi D. S. Dixon ở Las Cruces.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15056 Barbaradixon

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Hexatoma perdecora

text:
Hexatoma perdecora là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Splendrillia kylix

text:
Splendrillia kylix là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Splendrillia


title: Littorina remondii

text:
Littorina remondii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Littorina


title: (192353) 1995 TS1

text:
{{DISPLAYTITLE:(192353) 1995 TS1}}(192353) 1995 TS1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 14 tháng 10 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 192001–193000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cổ Lâu, Khai Phong

text:
Cổ Lâu (tiếng Trung: 鼓楼区, Hán Việt: Cổ Lâu khu) là một quận thuộc địa cấp thị Khai Phong (开封市), tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 59 km2, dân số 160.000 người. Quận này có các đơn vị hành chính gồm 7 nhai đạo: Ngọa Long, Tân Hoa, Tây Ti Môn, Thành Tây, Tương Quốc Tự, Châu Kiều Nhai và Tiên Sơn.

Tham khảo

Khai Phong
Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)


title: Kamern

text:
Kamern là một đô thị thuộc huyện Stendal, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Kamern có diện tích 31,83 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 739 người.

Tham khảo


title: Acrocercops melanocosma

text:
Acrocercops melanocosma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Brasil. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops