title: (52460) 1995 DA3

text:
{{DISPLAYTITLE:(52460) 1995 DA3}}

(52460) 1995 DA3 là một tiểu hành tinh nằm ở rìa trong của vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 24 tháng 2 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 52001–53000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Saint-Germain-la-Chambotte

text:
Saint-Germain-la-Chambotte là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Vịnh Kvarner

text:
Vịnh Kvarner (tiếng Croatia: Kvarnerski zaljev) là một vịnh ở phần phía bắc của Biển Adriatic, giữa bán đảo Istria và bờ phía bắc của Croatia.

Các đảo chính trong Vịnh Kvarner là Cres, Krk, Pag, Rab và Lošinj. Phần chính của vịnh Kvarner nằm giữa đất liền của Croatia, đảo Cres và đảo Krk. Một phần nhỏ của vịnh nằm giữa các đảo Cres, Krk, Rab và đảo Pag được gọi là Kvarnerić ("vịnh Kvarner nhỏ").

Vịnh này có độ sâu rất lớn, cho phép thành phố Rijeka ở điểm cực bắc vủa vịnh có một hải cảng mà các tàu lớn và tàu bồn có thể cập cảng.
Dọc theo bờ biển của vịnh này có những thành phố du lịch thanh lịch và lâu đời nhất của Croatia như Opatija và Lovran.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 List of Kvarner destinations
 Visit Kvarner

Vịnh Croatia
Liburnia


title: Ménières

text:
Ménières là một đô thị thuộc huyện Broye, trong bang Fribourg, Thụy Sĩ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Menieres


title: Libnotes vitiana

text:
Libnotes vitiana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Bernterode (bei Heilbad Heiligenstadt)

text:
Bernterode là một đô thị thuộc huyện Eichsfeld, Đức. Đô thị này có diện tích 8,67 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 230 người.

Tham khảo


title: Heussé

text:
Heussé  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 206 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Liroetiella warisan

text:
Liroetiella warisan là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Liroetiella


title: Ébréon

text:
Ébréon  là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã nay có độ cao trung bình 70 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Auzouville-Auberbosc

text:
Auzouville-Auberbosc là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
 Auzouville-Auberbosc on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Quận Burt, Nebraska

text:
Quận Burt là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Nebraska


title: Agabetes svetlanae

text:
Agabetes svetlanae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Nilsson miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agabetes


title: Đức Cơ

text:
Đức Cơ là một huyện biên giới nằm ở phía tây tỉnh Gia Lai, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Đức Cơ ở phía tây của tỉnh Gia Lai, có vị trí địa lý:
Phía đông và phía nam giáp huyện Chư Prông
Phía tây giáp Vương quốc Campuchia với đường biên giới dài khoảng 35 km
Phía bắc giáp huyện Ia Grai.

Huyện Đức Cơ có tổng diện tích tự nhiên là 724,28 km², dân số năm 2021 là 78.467 nhân khẩu.

Điều kiện tự nhiên
Huyện Đức Cơ có chiều dài đường biên giới 35 km, trải dài trên địa bàn 3 xã: Ia Dom, Ia Nan và Ia Pnôn.

Đức Cơ một huyện vùng cao, vùng sâu vùng xa, điều kiện địa hình nhiều đồi núi, dẫn đến việc đi lại, giao thông gặp nhiều khó khăn, có đường biên giới dài khoảng 50 km.

Huyện nằm trong vùng có đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa cao nguyên, trong năm có hai mùa rõ rệt: mùa mưa(bắt đầu từ tháng 5 đến tháng 11), mùa khô bắt đầu từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau). Nhiệt độ bình quân 24°C, độ ẩm trung bình 81%, lượng mưa trung bình 1500–1600 mm, cơ bản thuận lợi cho việc phát triển sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp.

Hệ thống sông suối trên địa bàn huyện có mật độ không cao song phân bố đều trên toàn vùng từ Đông sang Tây với các suối lớn như Suối Đôi, Suối IaKrel và nhiều suối nhỏ,...

Hệ thống đất đỏ bazan màu mỡ cùng với những điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc sản xuất nông nghiệp với các loại cây công nghiệp dài ngày như cà phê, tiêu, điều...

Hành chính
Huyện Đức Cơ có 10 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Chư Ty (huyện lỵ) và 9 xã: Ia Din, Ia Dom, Ia Dơk, Ia Kla, Ia Krêl, Ia Kriêng, Ia Lang, Ia Nan, Ia Pnôn.

Lịch sử
Trước năm 1945, vùng đất Đức Cơ ngày nay là địa bàn cư trú từ lâu đời của người Jrai thuộc nhóm Tboăn.

Ngày 30 tháng 10 năm 1893, Hiệp ước Xiêm – Pháp được ký kết, Xiêm thừa nhận quyền bảo hộ của Pháp trên tả ngạn sông Mê Kông, Tây Nguyên nói chung, Gia Lai trong đó có Đức Cơ nói riêng được Pháp sáp nhập vào đất Hạ Lào.

Sau nhượng bộ của triều đình nhà Nguyễn theo yêu sách của Khâm sứ Trung Kỳ là Bulôsơ (Boulloche), ngày 16 tháng 10 năm 1898, Tây Nguyên là vùng đất thuộc quyền bảo hộ trực tiếp của thực dân Pháp. Cũng trong năm này, tòa đại lý hành chính Kon Tum, bao gồm cả địa phận Gia Lai được thành lập và giao cho linh mục thừa sai Viallenton (cha Truyền) cai quản. Sự kiện này đánh dấu việc chinh phục vùng đất bắc Tây Nguyên của thực dân Pháp coi như hoàn tất, cả Tây Nguyên và Đức Cơ rơi vào ách đô hộ của chế độ thực dân.

Ngày 4 tháng 7 năm 1905, Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định thành lập tỉnh tự trị Plei-Kou-Der, thì địa bàn huyện Đức Cơ ngày nay thuộc tỉnh này.

Ngày 25 tháng 4 năm 1907, Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định xoá tỉnh Plei-Kou-Der. Đất đai của Đức Cơ thuộc đại lý hành chính Kon Tum nhập vào tỉnh Bình Định.

Ngày 9 tháng 2 năm 1913, Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định số 214 và 215, thực dân Pháp lập tỉnh Công Tum (từ đây viết là Kon Tum) thì địa bàn huyện Đức Cơ ngày nay cũng thuộc tỉnh này.

Ngày 24 tháng 5 năm 1925, Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định thành lập đại lý hành chính Pleiku thuộc tỉnh Kon Tum, vùng đất Đức Cơ thuộc đại lý hành chính Pleiku.

Ngày 24 tháng 5 năm 1932, Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định tách một phần đất phía nam tỉnh Kon Tum (gồm đại lý Pleiku và đại lý Cheo Reo) để thành lập tỉnh Pleiku thì phần đất của Đức Cơ ngày nay cũng thuộc về tỉnh Pleiku.

Đến trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, địa bàn Đức Cơ thuộc huyện Chư Ty, tỉnh Gia Lai.

Ngày 4 tháng 6 năm 1947, thực dân Pháp đổi Tòa Uỷ Phủ Liên bang sơn cước thành Tòa phụ trách các dân tộc sơn cước miền Nam Đông Dương.

Ngày 25 tháng 7 năm 1950, chính quyền bù nhìn Bảo Đại ký sắc lệnh số 3, đặt các tỉnh Đắk Lắk, Đồng Nai Thượng, Lâm Viên, Pleiku và Kon Tum thành một địa phận hành chính riêng biệt gọi là Cao nguyên miền Nam thuộc Hoàng triều cương thổ.

Ngày 21 tháng 5 năm 1951, Bảo Đại với tư cách là Quốc trưởng đã ban hành đạo dụ số 10, ấn định quy chế riêng biệt cho đồng bào các dân tộc ít người Tây Nguyên.

Giai đoạn 1954 – 1975
Về phía chính quyền Sài Gòn, từ năm 1954 – 1958, phần lớn vùng đất nay là Đức Cơ thuộc quận Pleiku, tỉnh Pleiku.

Ngày 25 tháng 6 năm 1958, Bộ trưởng Nội vụ Việt Nam cộng hoà ban hành Nghị định số 340-BNV/HC/NĐ, chia quận Pleiku thành 2 quận mới là Lệ Trung và Thuận Đức thì hầu hết phần đất đai của huyện Đức Cơ ngày nay thuộc tổng Plei Brel Dor, quận Lệ Trung.

Ngày 3 tháng 2 năm 1959, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 33-NV thành lập quận Lệ Thanh, trụ sở đặt tại xã Đức Hưng (nay là Ia Krêl) thì vùng đất nay là Đức Cơ thuộc quận Lệ Thanh.

Ngày 22 tháng 2 năm 1966, Chủ tịch Ủy ban hành pháp Trung ương Việt Nam cộng hòa ban hành Nghị định số 273-NĐ/NV, quận Lệ Thanh được đổi tên thành quận Thanh An, vùng đất nay là Đức Cơ thuộc quận Thanh An cho đến năm 1975.

Về phía ta, trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 – 1954), các xã nay thuộc huyện Đức Cơ, nằm phía tây đường 14 được gọi là vùng Tây đường 14. Đây là một khu vực rộng lớn bao gồm nhiều huyện hiện nay, là địa bàn hoạt động xây dựng cơ sở chính trị, phát động phong trào du kích chiến tranh, chưa lập đơn vị hành chính cấp huyện. Từ năm 1954 – 1975, địa bàn tỉnh được chia làm 9 khu (tương đương huyện), Đức Cơ thuộc khu 4, khu 5.

Tháng 7 năm 1960, tỉnh tỉnh Pleiku sáp nhập khu 4 và 5 thành khu 45. Giữa năm 1961, khu 45 lại tách ra thành khu 4 và khu 5 như cũ. Giữa năm 1962, do yêu cầu thống nhất chỉ đạo công tác dinh điền ở khu vực phía tây, tỉnh tỉnh Pleiku quyết định thành lập khu 10 nhưng đến đầu năm 1964 thì giải thể. Khu 10 được thành lập giai đoạn này có nhiệm vụ chỉ đạo công tác dinh điền của cả khu 4 và khu 5, không có địa bàn riêng.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng (1975), ta tổ chức lại các huyện, khu 4 được đổi tên thành huyện Chư Păh và là một trong mười huyện, thị của tỉnh Gia Lai - Kon Tum.

Huyện Đức Cơ được thành lập theo Quyết định 315-HĐBT ngày 15 tháng 10 năm 1991 của Hội đồng Bộ trưởng, trên cơ sở tách 4 xã: Ia Krêl, Ia Dơk, Ia Kla, Ia Dom thuộc huyện Chư Păh và 4 xã: Ia Pnôn, Ia Nan, Ia Lang, Ia Kriêng thuộc huyện Chư Prông.

Khi mới thành lập, thì huyện Đức Cơ có 8 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 8 xã: Ia Krêl, Ia Dơk, Ia Kla, Ia Dom, Ia Pnôn, Ia Nan, Ia Lang và Ia Kriêng.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Ban Tổ chức Chính phủ ban hành Quyết định số 691-TCCP. Theo đó:
Thành lập thị trấn Chư Ty trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích và dân số của xã Ia Kla;
Thành lập xã Ia Din trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích và dân số của 2 xã: Ia Krêl và Ia Lang.

Huyện Đức Cơ có 10 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 1 thị trấn và 9 xã như hiện nay.

Kinh tế
Đức Cơ là một huyện miền núi, đa số dân cư là lao động phổ thông, làm nương rẫy hoặc lao động trong các ngành nghề nông, lâm nghiệp. Các hình thức trồng rừng,trồng cây công nghiệp khá phát triển,các cây trồng phổ biến như Cà phê, Cao su, Hồ tiêu, Khoai mì, … Chăn nuôi kém phát triển.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm đạt 12%; thu nhập bình quân đầu người 10,7 triệu đồng/năm; thu ngân sách bình quân tăng 27,2%/năm; tỷ lệ hộ nghèo hàng năm giảm bình quân 5,44%.

Chú thích

Liên kết ngoài

Huyện biên giới Việt Nam với Campuchia


title: 3095 Omarkhayyam

text:
3095 Omarkhayyam (1980 RT2) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 9 năm 1980 bởi L. Zhuravleva ở Nauchnyj. Tiểu hành tinh được đặt theo tên của Persian nhà toán học và nhà thiên văn học Omar Khayyám.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3095 Omarkhayyam

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1980


Cúp Volpi cho nữ diễn viên xuất sắc nhất (tiếng Ý: Coppa Volpi per la miglior interpretazione femminile) là một giải của Liên hoan phim Venezia dành cho nữ diễn viên được bầu chọn là xuất sắc nhất trong một phim. Giải này được lập từ năm 1932.

Các diễn viên đoạt Cúp

Tham khảo

Giải thưởng điện ảnh Ý
Liên hoan phim Venezia


title: Timiri

text:
Timiri là một thị xã panchayat của quận Vellore thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Timiri có dân số 14.939 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Timiri có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 59%. Tại Timiri, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Le Châtelard, Savoie

text:
Le Châtelard, Savoie là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Gallerucida serricornis

text:
Gallerucida serricornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Gallerucida


title: Dému

text:
Dému là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 171 mét trên mực nước biển.

Dému là bối cảnh chỉ trong tiểu thuyết của Michael Ondaatje Divisadero.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Alexandros của Macedonia

text:
Alexandros của Macedonia, hay Alexandros xứ Macedonia, là tên của 5 vị vua của Vương quốc Macedonia thời cổ đại:

 Alexandros I của Macedonia
 Alexandros II của Macedonia
 Alexandros III của Macedonia tức Alexandros Đại Đế
 Alexandros IV của Macedonia
 Alexandros V của Macedonia


title: Biển Caspi

text:
Biển Caspi là hồ nước lớn nhất trên thế giới tính về cả diện tích và thể tích. Diện tích mặt nước là 371.000 km² và thể tích 78.200 km³. Vì không thông với đại dương nên đây đúng là một hồ nước tuy mang tên "biển" vì độ rộng lớn của nó. Hồ cũng được gọi là biển vì nước hồ có vị mặn của muối. Độ mặn của nước hồ là khoảng 1,2%, xấp xỉ 1/3 nồng độ muối của nước biển.

Biển Caspi nằm giữa Nga ở bờ phía bắc và Iran ở bờ phía nam. Đông tây giáp các nước Turkmenistan, Kazakhstan và Azerbaijan. Độ sâu tối đa của hồ là khoảng 1.025 m.

Sông Volga, con sông dài nhất châu Âu là nguồn nước chính đổ vào biển Caspi.

Địa lý
Biển Caspi được bao bọc bởi Liên bang Nga dọc theo khu vực được kiểm soát phía nam. (Dagestan, Kalmykia, tỉnh Astrakhan), Azerbaijan có gần 20 thành phố gần biển Caspi, Iran (tỉnh Gilan, Mazandaran và Golestan), Turkmenistan và Kazakhstan, với các thảo nguyên Trung Á ở phía bắc và đông. Ở bờ biển phía đông Turkmenistan là một vịnh lớn, vịnh Garabogazköl.

Vùng trũng Caspi nằm ở phía bắc vùng biển.

Biển được nối với Biển Azov bởi Kênh đào Manych và Kênh đào Volga-Don.

Độ mặn
Phụ thuộc vào lưu lượng nước ngọt chảy vào, biển Caspi là một hồ nước ngọt ở phần phía bắc. Ở bờ biển Iran, nó mặn hơn. Vịnh Garabogazköl còn mặn hơn độ mặn của nước biển.

Các thành phố gần biển Caspi
Các thành phố lớn gần biển Caspi:
 Azerbaijan
 Alyat
 Astara
 Avrora
 Baku
 Bank
 Buzovna
 Gobustan
 Kala
 Khudat
 Khachmaz
 Lankaran
 Massally
 Nabran
 Neft Daşları
 Syzan
 Sangachaly
 Sumqayit
 Primorisk
 Prishib
 Iran
 Astara
 Babolsar
 Bandar Anzali
 Chaloos
 Noshahr
 Ramsar
 Rasht
 Sari
 Kazakhstan
 Atyrau (trước đây là Guriev)
 Aqtau (trước đây là Shevchenko)
 Nga
 Astrakhan
 Derbent
 Makhachkala
 Turkmenistan
 Türkmenbaşy (trước đây là Krasnovodsk)

Đảo

 Ashuradeh
 Bulla
 Çikil
 Çilov
 Gil
 Nargin
 Pirallahı
 Ogurchinskiy (Turkmenistan)
 Qara Su
 Qum
 Səngi Muğan
 Vulf
 Zənbil

Lịch sử
Khoa học phỏng ước Biển Caspi hình thành cách đây 30 triệu năm, nguyên thủy là Biển Tethys, sau hình thành Biển Đen, Biển Aral và Biển Caspi. Khoảng 5,5 triệu năm trước, vùng lòng chảo Caspi mất lối thông ra đại dương khi mực nước rút xuống thấp và Biển Caspi hoàn toàn tách biệt với các vùng biển lân cận.

Về phía nhân chủng học thì khai quật ở động Huto gần thị trấn Behshahr, Mazandaran (vùng phía nam biển Caspi) cho thấy con người đã có mặt ở đây này khoảng 75.000 năm trước.

Thời cổ đại, người Hy Lạp và Ba Tư gọi nó là đại dương Hyrcania. Thời Ba Tư cổ đại, cũng như ngày nay ở Iran, nó được biết đến như là biển Khazar hay biển Mazandaran. Tại các quốc gia nói tiếng Turk, nó được gọi là biển Khazar. Các nguồn sử liệu Nga cổ gọi nó là biển Khvalyn theo Khvalis, tên gọi những cư dân của Khwarezmia (Hoa Thích Tử Mô). Các nguồn sử liệu Ả Rập gọi nó là Bahr-e-Qazvin — biển Qazvin.

Từ biển Caspi có nguồn gốc từ Caspi, tên gọi một dân tộc cổ đại đã sống ở phía tây biển này, trong khu vực Transkavkaz. Strabo đã viết rằng "thuộc về quốc gia của người Albania còn có lãnh thổ gọi là Caspiane, được đặt tên theo bộ tộc Caspi, cũng là tên gọi của biển; nhưng bộ tộc này hiện nay đã biến mất". Ngoài ra, cổng Caspi, là tên gọi của một khu vực tại tỉnh Tehran của Iran, là một mảng chứng cứ có thể khác cho rằng họ đã di cư tới phía nam của biển này.

Các thành phố lịch sử ven biển bao gồm
 Hyrcania, thành bang cổ đại ở miền bắc Iran
 Tamisheh, (tỉnh Mazandaran của Iran)
 Anzali, (tỉnh Gilan của Iran)
 Atil, Khazaria
 Khazaran
 Baku, Azerbaijan
 Sumgait, Azerbaijan
 Astara, Iran, Azerbaijan

Động vật bản địa

Biển Caspi có một lượng lớn cá tầm, với trứng của nó được chế biến thành món trứng cá muối. Trong những năm gần đây việc đánh bắt thái quá đã đe dọa quần thể cá tầm tới mức các nhà bảo vệ môi trường chủ trương ngăn cản việc đánh bắt cá tầm hoàn toàn cho đến khi quần thể này được phục hồi. Tuy nhiên, do giá của trứng cá tầm là đủ cao để các ngư dân có thể hối lộ nhiều cho các quan chức tham nhũng, làm cho các quy định tại nhiều khu vực là không hiệu quả. Việc thu hoạch trứng cá tầm còn đe dọa trầm trọng thêm quần thể cá, do nó nhắm tới những cá cái sinh sản.

Hải cẩu Caspi (Phoca caspica/Pusa caspica) là loài đặc hữu của biển Caspi, một trong số rất ít các loài hải cẩu sinh sống trong các vùng nước nội địa (xem thêm hải cẩu Baikal).

Tên gọi của một vài loài chim, như mòng biển Caspi (Larus cachinnans) hay nhạn biển Caspi (Hydroprogne caspia) lấy theo tên gọi của biển này.

Có một vài loài cá đặc hữu của biển Caspi, bao gồm cá kutum (Rutilus frisii kutum), cá dầy (Rutilus rutilus), cá vền (Abramis brama), và một vài loài cá hồi. Cá hồi Caspi hiện trong tình trạng cực kỳ nguy cấp.

Giao thông vận tải
Trên biển Caspi có một số dịch vụ phà chuyên tuyến, đó là:
 tuyến phà nối giữa Turkmenbashi, Turkmenistan (trước đây là Krasnovodsk) và Baku
 tuyến phà nối giữa Baku và Aktau

Đóng băng
Về mùa đông, phần phía Bắc của biển Caspi bị đóng băng. Trong những mùa đông giá lạnh nhất thì ở phía nam của biển Caspi cũng có băng.

Xem thêm
 Baku
 Ekranoplan
 Biển Aral
 Iran
 Gilan
 Mazandaran

Ghi chú

Tham khảo
 Caspian Sea Biodiversity Project
 Gurbanov, Turab. Le pétrole de la Caspienne et la politique extérieure de l'Azerbaïdjan: tome 1- Questions économiques et juridiques, l’Harmattan, 2007, 304 pages.
 Gurbanov, Turab. Le pétrole de la Caspienne et la politique extérieure de l'Azerbaïdjan: tome 2- Questions géopolitiques, l’Harmattan, 2007, 297 pages.

Liên kết ngoài

 Information on history and names of the Caspian Sea
 Caspian Sea Region
 Caspian Environment Programme
 Framework Convention for the Protection of the Marine Environment of the Caspian Sea (2003)
 Target: Caspian Sea Oil John Robb, 2004
 Dating Caspian sea level changes
 Oil Production in the Caspian Sea

Bài cơ bản dài trung bình
Hồ nội lưu châu Á

Hồ Kazakhstan
Hồ Iran
Hồ Turkmenistan
Hồ nước mặn
Lãnh thổ tranh chấp tại châu Á
Hồ quốc tế châu Á
Địa lý Nam Nga
Điểm thấp nhất
Hồ quốc tế châu Âu
Quan hệ Iran-Liên Xô
Biên giới Azerbaijan-Nga
Biên giới Azerbaijan-Iran
Hồ Azerbaijan
Biên giới Iran-Turkmenistan
Địa mạo Tây Á
Địa lý Tây Á
Biên giới Kazakhstan-Turkmenistan
Địa lý Trung Á
Biên giới Kazakhstan-Nga
Ngã ba biên giới
Hồ Kalmykia
Hồ Dagestan
Hồ tỉnh Astrakhan


title: Ectoedemia obtusa

text:
Ectoedemia obtusa là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Tây Ban Nha, Pháp, Ý, Croatia và Turkmenistan.

Con trưởng thành bay vào tháng 5 và tháng 6.

Ấu trùng sống nhờ thực phẩm là các loài sinh vật thuộc chi Fraxinus.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
Ectoedemia (Etainia) obtusa (Puplesis & Diškus, 1996) new for Europe: taxonomy, distribution và biology (Nepticulidae)

Ectoedemia
Côn trùng châu Âu


title: Agano, Niigata

text:
Agano (tiếng Nhật: 阿賀野市, A-ga-nô) là một thành phố thuộc tỉnh Niigata, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Niigata


title: Thyrocopa kea

text:
Thyrocopa kea là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó là loài đặc hữu của Kauai.

Chiều dài cánh trước là 12–20 mm. Con trưởng thành bay ít nhất từ tháng 3 đến tháng 11.

Tham khảo

Liên kết ngoài
A revision of the endemic Hawaiian genus Thyrocopa (Lepidoptera: Xyloryctidae: Xyloryctinae)

Thyrocopa
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Cẩm thạch

text:
Cẩm thạch, còn gọi là đá hoa, là một loại đá biến chất từ đá vôi có cấu tạo không phân phiến. Thành phần chủ yếu của nó là calcit (dạng kết tinh của cacbonat calci, CaCO3). Nó thường được sử dụng để tạc tượng cũng như vật liệu trang trí trong các tòa nhà và một số dạng ứng dụng khác. Từ Cẩm thạch (marble) cũng được sử dụng để chỉ các loại đá có thể làm tăng độ bóng hoặc thích hợp dùng làm đá trang trí.

Thuật ngữ
Theo từ Hán Việt, loại đá có nghĩa là cẩm thạch tức là đá đẹp. Từ "marble" trong tiếng Anh xuất phát từ tiếng Hy Lạp μάρμαρον (cẩm thạch) và từ μάρμαρος (marmaros), "đá kết tinh", "đá sáng chói", có lẽ từ động từ μαρμαίρω (marmairō), "cháy sáng, lóng lánh, phát ra ánh sáng mờ". Thuật ngữ này cũng là từ cơ bản trong tiếng Anh "marmoreal" có nghĩa "giống cẩm thạch".

Nguồn gốc
Cẩm thạch là kết quả của quá trình biến chất khu vực hoặc hiến khi gặp trong biến chất tiếp xúc từ các đá trầm tích cacbonat như đá vôi hoặc đá dolomit, hay biến chất từ Cẩm thạch có trước. Quá trình biến chất làm cho đá ban đầu bị tái kết tinh hoàn toàn tạo thành cấu trúc khảm của các tinh thể calcit, aragonit hay dolomit. Nhiệt độ và áp suất cần thiết để hình thành cẩm thạch thường phá hủy các hóa thạch và cấu tạo của đá trầm tích ban đầu.

Cẩm thạch tinh khiết màu trắng là kết quả biến chất từ đá vôi rất tinh khiết. Các đặc điểm vân và viền có nhiều màu sắc khác nhau của Cẩm thạch thường do các tạp chất tạo nên như sét, bột, cát, oxide sắt, hoặc đá phiến silic, các loại này là những hạt hoặc các lớp nguyên thủy có mặt trong đá vôi. Màu xanh lục thường do sự có mặt của xecpentin, tạo ra từ đá vôi giàu magiê hoặc dolomit có chứa tạp chất silica. Các loại tạp chất khác nhau được di chuyển và tái kết tinh bởi áp suất và nhiệt độ cao của quá trình biến chất.

Các loại cẩm thạch

Có một số loại cẩm thạch quan trọng được đặt tên sau vị trí mỏ đá, như

Cẩm thạch trắng, như Carrara ở Ý, Trắng hoàng gia và Trắng BắC Kinh ở Trung Quốc và Malagori của Pakistan, đã được trao giải cho các tác phẩm điêu khắc cổ điển. Các tác phẩm này phải thực hiện với loại đá mềm và tương đối đồng nhất và đẳng hướng, và khó vỡ. Hệ số khúc xạ thấp của calcit cho phép ánh sáng đi qua vài mm trong đá trước khi tán xạ ra ngoài tạo ra đặc tính giống sáp vì thế các tượng làm bằng cẩm thạch mang sức sống của cơ thể con người.

Cẩm thạch trong xây dựng
Trong xây dựng, đặc biệt trong thương mại cẩm thạch dạng khối (đá khối) là thuật ngữ được dùng để chỉ các loại đá canxít kết tinh (và một số loại đá không phải canxít) có thể sử dụng làm đá xây dựng. Ví dụ, "cẩm thạch Tennessee" là loại đá có chứa hóa thạch dạng hạt, tỷ trọng lớn có màu từ xám tới hồng hoặc hạt dẽ có nguồn gốc từ đá vôi tuổi kỷ Ordovic, được các nhà địa chất xếp vào hệ tầng Holston.

Cẩm thạch trong công nghiệp
Các loại cẩm thạch không màu hoặc có màu nhạt thường có nguồn gốc từ cacbonat calci tinh khiết, thường được sử dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp. Cẩm thạch dạng hạt mịn hoặc bột cacbonat calci là thành phần trong giấy, và trong các sản phẩm khác như kem đánh răng, nhựa, và sơn. Cacbonat calci bột có thể được sản xuất từ đá vôi, đá phấn, và Cẩm thạch; có khoảng 3/4 cacbonat calci bột được sản xuất trên thế giới là từ Cẩm thạch. Cacbonat calci bột cũng được dùng làm chất tráng trên bề mặt của giấy bởi vì nó có độ tương phản cao và là giấy lọc vì nó làm tăng độ bền của tấm lọc. Cacbonat calci bột cũng là các chất phụ gia cho thực phẩm như trong kem đánh răng, chất độn trơ trong thuốc uống. Nó được thêm vào trong các loại nhựa vì nó làm cho nhựa cứng hơn, ảnh hưởng độ bền, ổn định hình dạng và độ dẫn nhiệt. Trong công nghiệp sơn, nó là chất độn rất tốt, có độ tương phản cao, và chịu được thời tiết.

Cacbonat calci khi nung sẽ tạo ra calci oxide (vôi), là thành phần cơ bản của các loại xi măng.

Sản xuất

Theo USGS, Mỹ, sản lượng đá (hoa) khối năm 2006 là 46.400 tấn trị giá 18.1 triệu USD so với sản lượng năm 2005 là 72.300 tấn trị giá 18,9 triệu USD. Sản lượng cẩm thạch vụn (crushed marble) năm 2006 là 11,8 triệu tấn đạt giá trị 116 triệu USD, trong đó 6,5 triệu tấn dùng sản xuất cacbonat calci mịn và phần còn lại được sử dụng trong xây dựng. Nếu tính trong năm 2005 thì sản lượng cẩm thạch vụn là 7,76 triệu tấn trị giá 58,7 triệu USD, trong đó 4.8 triệu tấn dùng sản xuất cacbonat calci mịn và phần còn lại dùng trong xây dựng. Nhu cầu Cẩm thạch khối của Mỹ khoảng 1,3 triệu tấn. Cẩm thạch khối lớn có thể dùng làm gạch lót nền hoặc ốp tường.

Cẩm thạch nhân tạo
Kỹ thuật trang trí cẩm thạch là kỹ thuật sơn trên tường tạo nên các hoa văn rất giống với cẩm thạch tự nhiên (cũng có một loại hoa văn tương tự nhưng làm bằng giấy). Bột cẩm thạch có thể được trộn với chất kết dính hoặc nhựa tổng hợp để tạo hoa văn của cẩm thạch.

Liên hệ với văn hóa
Như là một dụng cụ được các nhà điêu khắc và kiến trúc sư Hy Lạp và Roma ưa chuộng (xem điêu khắc thời cổ đại), Cẩm thạch trở thành một biểu trưng văn hóa truyền thống và thể hiện khiếu thẩm mỹ tinh tế của họ. Sự đa dạng về hoa văn cũng như màu sắc của cẩm thạch làm nó trở thành một vật liệu trang trí rất được ưa chuộng. Những đặc điểm của nó cũng được đưa vào làm hình nền trên màn hình của máy tính...

Các địa danh được đặt theo tên của đá như: Marblehead, Ohio; Vòm Cẩm thạch, Anh; biển Marmara; Marble Rocks,Ấn Độ; và các thị trấn Marble, Minnesota; Marble, Colorado; và Marble Hill, Manhattan, New York. Các Cẩm thạch Elgin là các tác phẩm điêu khắc từ Parthenon được trưng bài trong Bảo tàng Anh Quốc. Chúng được bán cho nước Anh bởi Thomas Bruce.

Xem thêm
 Cẩm thạch cấy — bột cẩm thạch kết hợp với chất kết dính.
 Trang trí cẩm thạch — bề mặt được sơn trông giống như cẩm thạch.
 Điêu khắc cẩm thạch
 Giấy hoa văn cẩm thạch
 Nghệ thuật khảm (Pietre dure) — khảm cẩm thạch hoặc các loại đá khác.
 scagliola—tác phẩm trang trí dùng dán tường giống cẩm thạch

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tạp chí Dimension Stone Advocate (DSAN) số 26
 Tạp chí Dimension Stone Advocate (DSAN) số 29
 Dimension Stone Statistics and Information - USGS, thông tin khoáng vật của đá khối
 Learning to carve bởi Marc Levoy.
 Marmo Quarry in the Massa-Carrara region, Italy
 Tips for cleaning marble
 USGS 2005 Minerals Yearbook: Stone, Crushed
 USGS 2005 Minerals Yearbook: Stone, Dimension
 USGS 2006 Minerals Yearbook: Stone, Crushed
 USGS 2006 Minerals Yearbook: Stone, Dimension

Vật liệu điêu khắc
Thạch luận
Đá biến chất
Đá vôi


title: Vassy, Yonne

text:
Vassy là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xem thêm

 Xã của Yonne

Liên kết ngoài
 Vassy trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
Vassy trên trang mạng của Insee
 Vassy sur le site du Quid
 Localisation de Vassy sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Vassy sur Mapquest

Vassy


title: Tosos

text:
Tosos là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 217 người. Diện tích đô thị này là 68 ki-lô-mét vuông.Đô thị này nằm ở độ cao 585 m trên mực nước biển, cách tỉnh lỵ 80 km.

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Pleurispa weisei

text:
Pleurispa weisei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Pleurispa


title: Jogbani

text:
Jogbani là một thành phố và là một khu vực quy hoạch (notified area) của quận Araria thuộc bang Bihar, Ấn Độ.

Địa lý
Jogbani có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 67 mét (219 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jogbani có dân số 29.962 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Jogbani có tỷ lệ 37% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 47%, và tỷ lệ cho phái nữ là 26%. Tại Jogbani, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Bihar


title: Gaesischia aurea

text:
Gaesischia aurea là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Gaesischia
Động vật được mô tả năm 1968


title: Hyperolius spinigularis

text:
Hyperolius spinigularis là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae.
Loài này có ở Malawi, Tanzania, và có thể cả Mozambique.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, vườn nông thôn, rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng, khu vực trữ nước, và ao.

Tham khảo

 Schiøtz, A., Poynton, J.C. & Howell, K. 2004. Hyperolius spinigularis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Hyperolius


title: Megachile fimbriata

text:
Megachile fimbriata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1853


title: Erioptera javanensis

text:
Erioptera javanensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Dicranomyia capella

text:
Dicranomyia capella là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Sankt Peter ob Judenburg

text:
Sankt Peter ob Judenburg là một đô thị thuộc huyện Judenburg trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 50,36 km², dân số cuối năm 2005 là 750 người.

Tham khảo


title: Haplochromis sp. 'long snout'

text:
{{Bảng phân loại
| image =
| status = EN | status_system = IUCN2.3
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| ordo = Perciformes
| familia = Cichlidae
| subfamilia = Pseudocrenilabrinae
| tribus = Haplochromini
| genus = Haplochromis
| species = H. sp. nov. 'long snout'
| binomial = Haplochromis sp. nov. 'long snout| binomial_authority =
| synonyms = }}Haplochromis sp. nov. 'long snout'''''' là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Uganda.

Nguồn
 Kaufman, L. 1996. Haplochromis sp. nov. 'long snout'. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Uganda
Haplochromis


title: Megachile soledadensis

text:
Megachile soledadensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1900


title: Melissodes subagilis

text:
Melissodes subagilis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1905


title: Euphylidorea burdicki

text:
Euphylidorea burdicki là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Euphylidorea
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: 2655 Guangxi

text:
2655 Guangxi (1974 XX) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 12 năm 1974 bởi Đài thiên văn Tử Kim Sơn ở Nanking.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2655 Guangxi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1974


title: Vô Lệ

text:
Vô Lệ (tiếng Trung: 无棣县, Hán Việt: Vô Lệ huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Tân Châu (滨州市), tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Huyện Vô Lệ có diện tích 1998 km2, dân số năm 2001 là 430.000 người. Huyện này có 6 trấn, 5 hương.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Đông
Tân Châu, Sơn Đông


title: Chùa Sủi

text:
Chùa Sủi có tên là Đại Dương Sùng Phúc tự, là một ngôi chùa cổ tại xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Thời Lý - Trần, các vua thường qua đây ngủ đêm để ngóng mộng, chờ thông điệp của thánh thần. Hiện tại ở chùa còn 1 chiếc khánh đá hơn nghìn năm tuổi. Sư trụ trì hiện nay là Thượng Toạ Thích Thanh Phương. Chùa vừa được trùng tu lại năm 2006, nằm trong cụm đình-chùa-đền (thờ Ỷ Lan nguyên phi).

Lịch sử
Chùa Sủi được xây dựng từ rất sớm (không rõ cụ thể năm). Năm 1066, Nguyên phi Ỷ Lan về đây cầu tự sinh thái tử Càn Đức, rồi cho xây dựng lại và hoàn thành vào năm 1115.

Chùa được xây dựng theo hướng phía trước có hình chim Chu Tước, có đường thiên lý thông xuống phía Nam, phía sau có hình chim Huyền vũ, có thôn gồm muôn nhà trấn bên ngoài, bên trái có hình rồng xanh trùng trùng hướng về, bên ngoài có hình hổ cuồn cuộn chầu tới.

Chùa xây theo kiểu chữ Đinh, gồm 7 gian tiền đường, 3 gian hậu cung và hai dãy hành lang (mỗi bên 7 gian), đầu hai hành lang giáp với tiền đường là 2 lầu tám mái treo chuông đồng, khánh đá.

Chùa có số lượng tượng lớn và có niên đại tạo tác từ thế kỷ 17, 18 và 19. Trong số 73 pho tượng cổ có nhiều tượng có giá trị thẩm mỹ cao, tiêu biểu cho nền nghệ thuật điêu khắc Việt Nam thời Lê, Nguyễn. Phong cách tạc tượng mang nhiều nét dân gian, có vẻ đẹp dung dị của nền nghệ thuật dân gian cực thịnh vào thế kỷ 17, 18.

Khánh đá lớn có từ năm Vĩnh Thịnh thứ 21 (1725), chuông đồng lớn treo trên lầu tám mái phía Tây mang niên hiệu Cảnh Thịnh (1800) thời Tây Sơn.

Chùa được trùng tu vào các năm: 1633, 1636, 1701, 1821 , được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật ngày 21 tháng 1 năm 1989

Lịch Đại Trụ trì
 Thiền Sư Đại Điên (thời vua Lý Thánh Tông)
 Thiền Sư Huệ Không Nguyễn Văn Quế, Tiến Công lang Tăng, Tăng Thống Ty Tăng Lục (1641?)
 Thiền Sư Huệ Lâm Trần Khánh Thuận (?1711?)
 Tổ Thiên Phúc, Thiền Sư Thích Thông Tiến (1889-1986) (Thích Thông Tập) (?-1960)
 Cố Đại Lão Hòa thượng, Phó Pháp chủ HDCM, Thích Thanh Bích (1913-2013) - chánh đương gia (1940-1960)
 Thượng tọa Thích Thanh Phương (1973) - trụ trì (2002- nay)

Mô tả
Từ trung tâm Hà Nội đi qua cầu Chương Dương, qua cầu Chui rẽ phải theo quốc lộ 5, qua Trâu Quỳ 3 km. Chùa được xây dựng cùng với đền Sủi và đình làng Sủi trên một khu đất cao, rộng thành một cụm kiến trúc. Chùa có hai tòa nhà song song với hậu cung đình, với tam bảo hình chuôi vồ, năm gian tiền đường và ba gian hậu cung

Lễ hội
Lễ hội chùa Sủi, xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội diễn ra vào ngày 3 tháng 3 âm lịch hàng năm. Cũng trong ngày lễ hội này cả thôn Phú Thị (làng Sủi) có tục nặn bánh trôi (chông chênh).

Xem thêm
Danh sách chùa Hà Nội

Liên kết ngoài

Sủi


title: Coleophora tremefacta

text:
Coleophora tremefacta là một loài bướm đêm thuộc họ Coleophoridae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Coleophora


title: Dendrorycter

text:
Dendrorycter là một chi bướm đêm thuộc họ Gracillariidae.

Các loài
Dendrorycter marmaroides Kumata, 1978

Tham khảo

Liên kết ngoài
Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)

Gracillariidae


title: Atarba fidelis

text:
Atarba fidelis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Atarba
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Bombus inexspectatus

text:
Bombus inexspectatus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Tkalcu mô tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

I
Động vật được mô tả năm 1963


title: Ozodicera longimana

text:
Ozodicera longimana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Ozodicera


title: Orania ornamentata

text:
Orania ornamentata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Orania


title: Chôm chôm

text:
Chôm chôm, hoặc gọi là lôm chôm (danh pháp hai phần: Nephelium lappaceum) là loài cây vùng nhiệt đới Đông Nam Á, thuộc họ Sapindaceae. Chôm chôm có liên quan mật thiết với một số loại trái cây nhiệt đới ăn được khác bao gồm vải thiều, nhãn, pulasan và mamoncillo.

Tên gọi
Tên gọi chôm chôm (hay lôm chôm) tượng hình cho trạng thái lông của quả loài cây này. Lông cũng là đặc tính cơ bản trong việc đặt tên của người Trung Quốc: hồng mao đan (红毛丹), hay của người Mã Lai: rambutan (trái có lông). Các nước phương Tây mượn giọng đọc của Mã Lai để gọi cây/trái chôm chôm: Anh, Đức gọi là rambutan, Pháp gọi là ramboutan...

Xuất xứ
Cây chôm chôm khởi nguyên ở Đông Nam Á, từ Malaysia - Indonesia. Ngày nay, chúng được trồng rộng rãi ở các khu vực Đông Nam Á khác, như Thái Lan, Myanmar, Singapore, Philippines và khu vực Nam Á như Sri Lanka. Nó đã lan rộng đến các vùng khác của Châu Phi, Châu Đại Dương và Trung Mỹ.

Khoảng thế kỷ 13 đến thế kỷ 15, các thương nhân Ả Rập đã đóng vai trò quan trọng trong thương mại Ấn Độ Dương, họ đã đưa chôm chôm đến Zanzibar và Pemba ở Đông Phi. Chôm chôm cũng được trồng hạn chế ở một số vùng của Ấn Độ. Vào thế kỷ 19, người Hà Lan đã đưa giống chôm chôm từ thuộc địa của họ ở Đông Nam Á đến Suriname ở Nam Mỹ. Sau đó, cây lan sang các khu vực nhiệt đới khác của châu Mỹ, được trồng ở các vùng đất thấp ven biển Colombia, Ecuador, Honduras, Costa Rica, Trinidad và Cuba. Năm 1912, chôm chôm được du nhập vào Philippines từ Indonesia. Những hoạt động phổ biến hơn đã được thực hiện vào năm 1920 (từ Indonesia) và 1930 (từ Malaya), nhưng cho đến những năm 1950, việc phân phối của nó bị hạn chế.

Vào năm 1906, đã có một nỗ lực đưa giống chôm chôm đến Đông Nam Hoa Kỳ, với hạt giống được nhập khẩu từ Java, nhưng việc trồng không thành công, ngoại trừ ở Puerto Rico.

Cây chôm chôm thích ứng cho những vùng đất không ngập nước. Do đó, ở Việt Nam, chôm chôm được trồng chủ yếu ở các tỉnh thuộc lưu vực sông Đồng Nai, Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.

Mô tả
Chôm chôm là loài cây thường xanh có thể phát triển đến chiều cao 12–20 m. Các lá mọc so le với nhau, dài 10–30 cm, lá có hình lông chim với 3 đến 11 lá rời (en). Những bông hoa có kích thước nhỏ 2,5–5 mm.

Cây chôm chôm có thể là cây đực (chỉ sản sinh túi phấn hoa do đó không đậu quả) hoặc cây cái (chỉ có hoa với chức năng giống cái) hoặc lưỡng tính (sản xuất hoa cái với một tỷ lệ nhỏ hoa đực).

Quả hình tròn hoặc hình bầu dục, dài 3–6 cm (hiếm khi đến 8 cm) và rộng 3–4 cm, quả được kết và lớn dần trong một chùm có 10–20 quả. Vỏ có màu hơi đỏ (hiếm khi có màu cam hoặc vàng) và được bao phủ bởi các gai thịt mềm dẻo, do đó có tên 'lông'. Các gai thịt góp phần vào quá trình thoát hơi nước của quả, có thể ảnh hưởng đến chất lượng của quả.

Phần thịt quả là vỏ mềm bao bọc hạt, trong mờ, hơi trắng hoặc hồng nhạt, có vị ngọt, chua nhẹ.

Hạt đơn dài 1–1,3 cm, có vết nứt đôi màu trắng ở đáy hạt. Hạt mềm và chứa các phần chất béo bão hòa và không bão hòa bằng nhau, hạt có thể được nấu chín và ăn. Quả đã bốc vỏ có thể dùng để ăn sống hoặc nấu chín.

Thụ phấn
Hoa chôm chôm có mùi thơm rất hấp dẫn đối với nhiều loại côn trùng, đặc biệt là ong. Ruồi, ong và kiến là những loài thụ phấn chính. Trong số các loài ruồi, thì ruồi Lucilia nhiều nhất và trong số các loài ong, ong mật (ong khoái và ong mật phương Đông) và Ong dú (như loài Trigona) chiếm đa số. Các đàn ong mật phương Đông kiếm ăn trên hoa chôm chôm tạo ra một lượng lớn mật ong. Những con ong kiếm mật hoa thường xuyên tiếp xúc với đầu nhụy của hoa cái và thu thập một lượng đáng kể phấn hoa dính từ hoa đực. Một ít phấn hoa đã được nhìn thấy trên những con ong kiếm ăn hoa cái. Hoa đực mở lúc 06:00, ong mật phương Đông kiếm ăn diễn ra mạnh nhất trong khoảng từ 07:00 đến 11:00, giảm dần sau đó khá đột ngột. Ở Thái Lan, ong mật phương Đông là loài thường thụ phấn vãng lai cho chôm chôm. Lông của ong hữu ích trong quá trình thụ phấn, phấn hoa có thể bám vào và được chuyển đến hoa cái.

Sản xuất

Chôm chôm là loại cây ăn quả được trồng nhiều ở vùng nhiệt đới ẩm Đông Nam Á. Nó là một loại cây ăn quả dùng để ăn tại vườn hoặc bán. Nó là một trong những loại trái cây nổi tiếng nhất của Đông Nam Á, và cũng được trồng rộng rãi ở những nơi khác thuộc vùng nhiệt đới như châu Phi, miền nam Mexico, các đảo thuộc quần đảo Caribe, Costa Rica, Honduras, Panama, Ấn Độ và Sri Lanka. Nó cũng được trồng ở Ecuador với gọi là achotillo, và được trồng trên đảo Puerto Rico.

Tính đến năm 2014, Thái Lan là nước sản xuất chôm chôm lớn nhất (, ), với sản lượng 450.000 tấn, tiếp theo là Indonesia với 100.000 tấn và Malaysia với 60.000 tấn. Ở Thái Lan, các trung tâm trồng chôm chôm chính là tỉnh Chanthaburi, tiếp theo là tỉnh Chumphon và tỉnh Surat Thani. Ở Indonesia, vùng trồng chôm chôm chủ yếu là ở phía tây của Indonesia, bao gồm Java, Sumatra, và Kalimantan. Ở Java, các vườn cây ăn trái và pekarangan (bãi cư trú) ở các làng Greater Jakarta và Tây Java đã được biết đến như những vùng lớn canh tác chôm chôm từ thời thuộc địa, với trung tâm thương mại ở Pasar Minggu, Nam Jakarta.

Việc sản xuất toàn cầu rất khó đánh giá vì sản lượng chôm chôm của các nước chủ yếu tiêu thụ trong nước, số lượng được ước tính trong thời gian 2015-2017 là 1.386.100 tấn chôm chôm/năm, nhưng chưa tới 10.000 tấn chôm chôm tươi và thành phẩm liên quan được đưa vào thương mại quốc tế.

Trong suốt năm 2017 và những năm trước đó, nhập khẩu chôm chôm sang Liên minh Châu Âu hàng năm khoảng 1.000 tấn, tạo điều kiện tốt cho nguồn cung cấp quanh năm từ nhiều nhà cung cấp nhiệt đới.

Trái cây thường được bán tươi và có thời hạn sử dụng ngắn, chôm chôm cũng thường được sử dụng để làm mứt và thạch, hoặc đóng hộp. Những vườn cây chôm chôm thường xanh với những quả có màu sắc đa dạng tạo nên những cảnh quan hấp dẫn.

Ở Ấn Độ, chôm chôm được nhập khẩu từ Thái Lan, cây cũng được trồng ở Quận Pathanamthitta thuộc miền Nam bang Kerala.

Chôm chôm không phải là một loại trái cây chín có sự gia tăng ethylene và bùng nổ quá trình hô hấp tế bào - nghĩa là chúng chỉ chín trên cây và dường như không tạo ra chất làm chín như hormone thực vật, ethylene, sau khi được thu hoạch. Tuy nhiên, sau khi thu hoạch, chất lượng của quả bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bảo quản. Độ ẩm thấp, thời gian bảo quản và các trường hợp hư hỏng mang tính cơ học có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng của trái cây, điều này sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến nhu cầu tiêu thụ. Nhìn chung, loại trái cây này có thời hạn sử dụng ngắn trong điều kiện môi trường xung quanh nhưng việc áp dụng các phương pháp bảo quản có thể kéo dài thời gian. Một số phương pháp như chiếu xạ và sử dụng rút khí có thể giúp bảo quản tốt.

Trồng trọt
Chôm chôm thích nghi với khí hậu nhiệt đới ấm áp, nhiệt độ khoảng 22–30 °C và nhạy cảm với nhiệt độ dưới 10 °C. Nó được trồng cho mục đích thương mại trong phạm vi 12–15°Của đường xích đạo. Cây phát triển tốt ở độ cao lên đến  so với mực nước biển, và phát triển tốt nhất trong vùng đất sâu, đất sét hoặc mùn cát giàu chất hữu cơ. Chúng cũng có thể phát triển trên địa hình đồi núi, nơi có khả năng thoát nước tốt.

Chôm chôm được nhân giống bằng cách chiết ghép, tách nhánh, và nảy chồi. Cây có thể ra quả sau hai đến ba năm trồng với sản lượng trái sum sê nhất sau 8 đến 10 năm. Cây phát triển từ hạt giống sau 5 đến 6 năm.

Hạt màu nâu nhạt, chứa nhiều chất béo và dầu nhất định (chủ yếu là axit oleic và axit arachidic) có giá trị trong công nghiệp, và được sử dụng trong nấu ăn, sản xuất xà phòng. Rễ, vỏ và lá cây chôm chôm có nhiều công dụng khác nhau trong y học cổ truyền và trong sản xuất thuốc nhuộm.

Ở một số vùng trồng, cây chôm chôm có thể ra quả hai lần mỗi năm, một lần vào cuối mùa thu đầu mùa đông, một lần vào cuối mùa xuân đầu mùa hè. Các khu vực khác, chẳng hạn như Costa Rica, chỉ có một mùa quả duy nhất, với sự bắt đầu của mùa mưa vào tháng 4 kích thích ra hoa, quả thường chín vào tháng 8 và tháng 9. Trái phải chín trên cây, sau đó chúng được thu hoạch trong khoảng thời gian từ bốn đến bảy tuần. Trái cây tươi rất dễ bị dập và thời hạn sử dụng ngắn. Một cây trung bình có thể cho 5.000–6.000 quả trở lên (60–70 kg hoặc 130–155 lb mỗi cây). Năng suất bắt đầu ở mức 1,2 tấn mỗi ha (0,5 tấn/mẫu Anh) trong vườn cây non và có thể đạt 20 tấn mỗi ha (8 tấn mỗi mẫu Anh) trong vườn cây trưởng thành. Ở Hawaii, 24 trong số 38 ha canh tác chôm chôm (60 trong số 95 mẫu Anh) đã được thu hoạch với sản lượng 120 tấn quả vào năm 1997. Năng suất có thể được tăng lên bằng cách cải thiện quản lý vườn cây ăn quả, bao gồm cả thụ phấn và trồng các giống cây nhỏ năng suất cao.

Hầu hết các giống cây trồng có giá trị kinh tế cao là lưỡng tính; những giống cây trồng chỉ tạo ra hoa cái đòi hỏi sự có mặt của cây đực. Cây đực hiếm khi được tìm thấy, vì quá trình chọn lọc thực vật đã ưu tiên các dòng lưỡng tính tạo ra tỷ lệ cây hoa cái cao và số lượng hoa tạo phấn hoa thấp hơn nhiều. Có hơn 3.000 bông hoa màu trắng lục xuất hiện trong các chùy đực, mỗi bông có từ năm đến bảy bao phấn và một bầu nhụy không có chức năng sinh sản. Hoa đực có các ống nhị màu vàng và năm đến bảy nhị hoa. Khoảng 500 bông hoa màu vàng lục xuất hiện trên mỗi chùm bông lưỡng tính. Mỗi hoa có sáu bao phấn, thường là một vòi nhụy có hai lớp, với một noãn nằm ở mỗi phần của nó. Hoa có thể tiếp nhận phấn trong khoảng một ngày, nhưng có thể lâu hơn nếu có tác nhân thụ phấn nhân tạo.

Thu hoạch và bảo quản
Từ khi nở hoa cho đến lúc chín, cần khoảng 100 - 120 ngày ở miền Nam. Mùa quả chín từ tháng 5-8. Quả chín, màu sắc vỏ thay đổi, chất hòa tan trong cùi là 17-21%. Độ chua (TA) tính bằng axit nitric khoảng 0,55% và pH từ 4,0 đến 5,0. Một vườn chôm chôm thường hái làm nhiều lần, cách nhau 3-7 ngày tùy giống.

Bảo quản quả ở nhiệt độ 25 độ C, khi bảo quản trong môi trường tự nhiên, trọng lượng quả chôm chôm giảm đi rất nhanh do mất nước nhiều. Trọng lượng mất đi sau 5-8 ngày từ 22% đến 25 %tùy theo giống chôm chôm. Nhiệt độ càng cao, trọng lượng mất càng nhiều. Bảo quản trong túi polyetylen (PE) trọng lượng mất ít hơn. Trong thực tế nên bảo quản ở nhiệt độ 10 độ C trong túi PE có đục lỗ, quả còn tốt bán được sau 10 ngày, và trong túi PE kín là sau 12 ngày.

Các giống chôm chôm
Hơn 200 giống cây chôm chôm đã được phát triển từ các giống vô tính chọn lọc có sẵn trên khắp vùng châu Á nhiệt đới. Hầu hết các giống cây trồng được chọn có chiều cao sinh trưởng nhỏ gọn, đạt chiều cao chỉ 3–5 m để dễ thu hoạch hơn.

So với chôm chôm nhân giống, chôm chôm tự nhiên có độ chua cao hơn và có thể dùng cho các mục đích thực phẩm khác nhau. Ở Indonesia, 22 giống chôm chôm được xác định có chất lượng tốt, với 5 giống thương mại hàng đầu: 'Binjai', 'Lebak Bulus', 'Rapiah', 'Cimacan' và 'Sinyonya', cùng với các giống phổ biến khác bao gồm 'Simacan', 'Silengkeng', 'Sikonto' và 'Aceh kuning'. Ở bán đảo Mã Lai, các giống thương mại bao gồm 'Chooi Ang', 'Peng Thing Bee', 'Ya Tow', 'Azimat', và 'Ayer Mas'.

Ở Việt Nam, việc lai tạo hoặc chọn cây ưu tú từ các giống nhập đều chưa được thực hiện. Trong nước, có các quần thể sau:
 Chôm chôm dính: cùi dính hạt, hương vị không ổn định.
 Chôm chôm Giava: tên chung chỉ các giống nhập nội từ Indonesia, Thái Lan. Trồng phổ biến ở Bến Tre, Đồng Nai, Vĩnh Long, cung cấp đại bộ phận bán quả trong nước. Đặc tính chính là cùi không dính hạt (chôm chôm trốc) nhưng khi bóc ra, cùi lại dính với vỏ ngoài của hạt.
 Chôm chôm nhãn: Quả nhỏ chỉ độ 15-20 g so với 30-40 g ở chôm chôm Giava. Gai ngắn, mã quả không đẹp. Cùi khô, giòn, hương vị tốt, giá bán cao hơn so với chôm chôm Giava. Tỉ lệ trồng còn rất thấp.

Gần đây mới nhập một số giống chôm chôm của Thái Lan, Malaysia. Đặc điểm của chôm chôm Thái Lan là lông màu xanh, quả màu đỏ, bên trong cùi tróc, không dính hạt, vị ngọt.

Chất dinh dưỡng và hóa chất thực vật
Quả chôm chôm có thành phần 78% là nước, 21% carbohydrate, 1% protein, và có chất béo không đáng kể (bảng; dữ liệu dành cho trái cây đóng hộp trong xi-rô; dữ liệu trái cây thô chưa được công bố). Về hàm lượng dinh dưỡng, trái cây đóng hộp chỉ chứa mangan ở mức vừa phải (16% Giá trị hàng ngày), cung cấp 82 calo trong 100 gram (bảng). Các nguyên tố vi lượng dinh dưỡng khác ở mức thấp.

Là một loại có thịt quả không có sắc tố, chôm chôm không chứa hàm lượng polyphenol đáng kể, nhưng phần vỏ đầy màu sắc của nó hiển thị các axit phenolic đa dạng, chẳng hạn như axit syringic, coumaric, gallic, caffeic và ellagic. Hạt chôm chôm chứa tỷ lệ axit béo bão hòa và không bão hòa bằng nhau, trong đó axit arachidic (34%) và oleic (42%) có hàm lượng chất béo cao nhất.

Hương thơm dễ chịu của trái chôm chôm xuất phát từ nhiều hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, bao gồm beta-damascenone, vanillin, axit phenylacetic và axit cinnamic.

Một vài hình ảnh

Xem thêm
 Chi Chôm chôm

Chú thích

Liên kết ngoài

L
Quả
Thực vật Indonesia
Thực vật Malaysia
Thực vật Philippines
Thực vật Lào
Thực vật Thái Lan
Thực vật Campuchia
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Việt Nam
Thực vật được mô tả năm 1767
Trái cây có nguồn gốc Châu Á
Trái cây nhiệt đới
Cây thuốc
Thực vật Malesia


title: Beaumont-sur-Vingeanne

text:
Beaumont-sur-Vingeanne  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 245 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Beaumontsurvingeanne


title: Dichostereum

text:
Dichostereum là một chi nấm thuộc họ Lachnocladiaceae. Chi có 11 loài phân bố rộng khắp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Dichostereum at Index Fungorum

Lachnocladiaceae


title: Gamepenthes holzschuhi

text:
Gamepenthes holzschuhi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Gamepenthes


title: Oecetis ouachita

text:
Oecetis ouachita là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Oecetis


title: Lengede

text:
Lengede là một thị xã ở huyện Peine, bang Niedersachsen, Đức, cự ly khoảng 40 km về phía đông nam Hannover. Thị xã này nổi tiếng năm 1963 bởi vụ tai hoạ mỏ.

Lengede có các khu vực sau:
 Barbecke
 Broistedt
 Klein Lafferde
 Lengede
 Woltwiesche

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Peine


title: 15530 Kuber

text:
15530 Kuber (2000 AV98) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 1 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15530 Kuber

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Leucophlebia muehlei

text:
Leucophlebia muehlei là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Rwanda.

Chú thích

Tham khảo

Leucophlebia


title: Iverny

text:
Iverny là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Ivernais.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Iverny on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Marobia

text:
Marobia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Fairytale (bài hát của Alexander Rybak)

text:
"Fairytale" là một ca khúc được viết và đặt lời bởi ca sĩ/nhạc công violon người Na Uy Alexander Rybak, và là đĩa đơn đầu tay của anh cho album Fairytales. Bài hát đã chiến thắng trong cuộc thi Eurovision Song Contest 2009 tại Moskva, Nga.

Trong vòng loại tuyển chọn cấp quốc gia Na Uy, cuộc thi Melodi Grand Prix 2009, "Fairytale" của Rybak giành được số điểm tổng cộng từ ban giám khảo và hệ thống bình chọn qua vô tuyến là 747.888, là con số lớn nhất trong lịch sử cuộc thi, vượt xa ca khúc về nhì hơn 600.000 lượt bình chọn, là chiến thắng rõ ràng nhất trong lịch sử Melodi Grand Prix.

Tại Eurovision Song Contest 2009, Rybak lại lập kỉ lục cho cuộc thi với điểm chung cuộc 387 (điểm tối đa có thể đạt được là 492), vượt kỉ lục trước đó 292 của Lordi tại Eurovision Song Contest 2006. Điểm trung bình 9,4 qua hệ thống bình chọn qua vô tuyến từ tất cả các quốc gia tham dự cũng là kỉ lục kể từ khi hệ thống này được đưa vào sử dụng từ năm 1998.

Một phiên bản tiếng Nga của bài hát cũng đã được phát hành bởi Rybak, với tên gọi Skazka ().

Xếp hạng và chứng nhận

Bảng xếp hạng

Chứng nhận

Phát hành

Thứ tự kế vị trên các bảng xếp hạng

|-

|-

|-

|-

Chú thích

Bài hát của Alexander Rybak
Dân ca
Đĩa đơn năm 2009
Đĩa đơn đầu tay
Đĩa đơn quán quân tại Bỉ
Đĩa đơn quán quân tại Đan Mạch
Đĩa đơn quán quân tại Na Uy
Đĩa đơn quán quân tại Phần Lan
Đĩa đơn quán quân tại Thụy Điển
Bài hát chiến thắng Eurovision Song Contest
Bài hát năm 2009
Bài hát năm 2008


title: Hác (họ)

text:
Hác hay Hách là một họ của người Trung Quốc (chữ Hán: 郝, Bính âm: Hao). Họ này xếp thứ 77 trong danh sách Bách gia tính, về mức độ phổ biến họ này xếp thứ 82 ở Trung Quốc theo thống kê năm 2006.

Người Trung Quốc họ Hác nổi tiếng
 Hác Chiêu, đại tướng nhà Tào Ngụy thời Tam Quốc
 Hác Manh, tướng thời Tam Quốc
 Hác Bách Thôn, thủ tướng Đài Loan
 Hác Long Bân, con trai của Hác Bách Thôn, thị trưởng Đài Bắc
 Hác Hải Đông, cầu thủ bóng đá Trung Quốc
 Hác Thiệu Văn, Diễn viên hài nhí

Tham khảo

Họ người Trung Quốc


title: Armillaria borealis

text:
Armillaria borealis là một loài nấm trong họ Physalacriaceae. Phân tích phân tử của ribosomal DNA cho thấy nó thuộc chi Armillaria, loài này có quan hệt mật thiết với A. solidipes và A. gemina.

Hình ảnh

Tham khảo

borealis


title: Chaource (tổng)

text:
Tổng Chaource là một tổng của Pháp nằm ở tỉnh Aube trong vùng Grand Est.

Tổng này được tổ chức xung quanh Chaource ở quận Troyes.

Hành chính

Các đơn vị hành chính
Tổng Chaource bao gồm 25 xã với dân số 4 652 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng).

|-
| Avreuil || align="right" | 167 || align="right" | 10130 || align="right" | 10024
|-
| Balnot-la-Grange || align="right" | 158 || align="right" | 10210 || align="right" | 10028
|-
| Bernon || align="right" | 196 || align="right" | 10130 || align="right" | 10040
|-
| Chaource || align="right" | 1 092 || align="right" | 10210 || align="right" | 10080
|-
| Chaserey || align="right" | 48 || align="right" | 10210 || align="right" | 10087
|-
| Chesley || align="right" | 320 || align="right" | 10210 || align="right" | 10098
|-
| Coussegrey || align="right" | 195 || align="right" | 10210 || align="right" | 10112
|-
| Cussangy || align="right" | 199 || align="right" | 10210 || align="right" | 10120
|-
| Étourvy || align="right" | 196 || align="right" | 10210 || align="right" | 10143
|-
| Les Granges || align="right" | 72 || align="right" | 10210 || align="right" | 10168
|-
| Lagesse || align="right" | 168 || align="right" | 10210 || align="right" | 10185
|-
| Lantages || align="right" | 216 || align="right" | 10210 || align="right" | 10188
|-
| Lignières || align="right" | 248 || align="right" | 10130 || align="right" | 10196
|-
| La Loge-Pomblin || align="right" | 57 || align="right" | 10210 || align="right" | 10201
|-
| Les Loges-Margueron || align="right" | 145 || align="right" | 10210 || align="right" | 10202
|-
| Maisons-lès-Chaource || align="right" | 188 || align="right" | 10210 || align="right" | 10218
|-
| Metz-Robert || align="right" | 51 || align="right" | 10210 || align="right" | 10241
|-
| Pargues || align="right" | 130 || align="right" | 10210 || align="right" | 10278
|-
| Praslin || align="right" | 63 || align="right" | 10210 || align="right" | 10302
|-
| Prusy || align="right" | 109 || align="right" | 10210 || align="right" | 10309
|-
| Turgy || align="right" | 40 || align="right" | 10210 || align="right" | 10388
|-
| Vallières || align="right" | 135 || align="right" | 10210 || align="right" | 10394
|-
| Vanlay || align="right" | 321 || align="right" | 10210 || align="right" | 10395
|-
| Villiers-le-Bois || align="right" | 94 || align="right" | 10210 || align="right" | 10431
|-
| Vougrey || align="right" | 44 || align="right" | 10210 || align="right" | 10443
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Aube
Quận của Aube
 Tổng của ‘Aube
Xã của Aube
Danh sách tổng ủy viên hội đồng của Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Chaource trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Chaource sur Mapquest
 Localisation du canton de Chaource trên bản đồ Pháp

Chaource


title: Unonopsis

text:
Unonopsis là một chi thực vật thuộc họ Annonaceae.

Các loài
Chi này có các loài sau:
 Unonopsis asterantha Maas & Westra, 2007
 Unonopsis aurantiaca Maas & Westra, 2007
 Unonopsis aviceps Maas, 1986
 Unonopsis bahiensis Maas & Orava, 2007
 Unonopsis bauxitae Maas, Westra & Mello-Silva, 2006
 Unonopsis bullata Maas & G.E.Schatz, 2007
 Unonopsis cauliflora Maas & Westra, 2007
 Unonopsis colombiana Maas & Westra, 2007
 Unonopsis costanensis Maas & Westra, 2007
 Unonopsis costaricensis R.E.Fr., 1945
 Unonopsis darienensis Maas & Westra, 2007
 Unonopsis duckei R.E.Fr., 1939
 Unonopsis elegantissima R.E.Fr., 1939
 Unonopsis esmeraldae Maas & Westra, 2007
 Unonopsis floribunda Diels, 1924
 Unonopsis glaucopetala R.E.Fr., 1907
 Unonopsis guatterioides (A.DC.) R.E.Fr., 1937 (đồng nghĩa: Unonopsis angustifolia (Benth.) R.E.Fr., 1900) - Loài điển hình.
 Unonopsis hammelii G.E.Schatz & Maas, 2007
 Unonopsis heterotricha Maas & Westra, 2007
 Unonopsis longipes Maas & Westra, 2007
 Unonopsis macrocarpa Maas & Setten, 1988
 Unonopsis magnifolia R.E.Fr., 1937
 Unonopsis megalophylla Maas & Westra, 2007
 Unonopsis megalosperma Maas & Westra, 2007
 Unonopsis mexicana Maas & Westra, 2007
 Unonopsis monticola Maas & Westra, 2007
 Unonopsis onychopetaloides Maas & Westra, 2007
 Unonopsis osae Maas & Westra, 2007
 Unonopsis pacifica R.E.Fr., 1950
 Unonopsis panamensis R.E.Fr., 1955
 Unonopsis penduliflora G.E.Schatz & Maas, 2007
 Unonopsis perrottetii (A.DC.) R.E.Fr., 1900
 Unonopsis peruviana R.E.Fr., 1938
 Unonopsis pittieri Saff., 1925
 Unonopsis renatoi Maas & Westra, 2007
 Unonopsis riedeliana R.E.Fr., 1905
 Unonopsis rufescens (Baill.) R.E.Fr., 1900
 Unonopsis sanctae-teresae Maas & Westra, 2007
 Unonopsis sericea Maas & Westra, 2007
 Unonopsis sessilicarpa Maas & Westra, 2007
 Unonopsis silvatica R.E.Fr., 1956
 Unonopsis spectabilis Diels, 1905
 Unonopsis stevensii G.E.Schatz, 1998
 Unonopsis stipitata Diels, 1905
 Unonopsis storkii Standl. & L.O.Williams, 1963
 Unonopsis theobromifolia N.Zamora & Poveda, 1988
 Unonopsis umbilicata (Dunal) R.E.Fr., 1937
 Unonopsis veneficiorum (Mart.) R.E.Fr., 1937

Chú thích

Tham khảo

Malmeeae


title: Erioptera multiannulata

text:
Erioptera multiannulata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Ngô Kha Lư

text:
Ngô Kha Lư (chữ Hán: 吳柯盧), là vị quân chủ thứ 10 của nước Ngô tồn tại từ cuối thời nhà Thương sang thời Đông Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông mang họ Cơ, là con của Ngô Dư Kiều Nghi Ngô – quân chủ thứ 9 nước Ngô.

Sử sách không ghi chép thời gian ông làm quân chủ, không rõ năm bắt đầu, năm mất và các sự kiện trong thời gian ông ở ngôi.

Sau khi ông mất, con ông là Cơ Chu Giao lên nối ngôi.

Xem thêm
 Ngô (nước)
 Ngô Dư Kiều Nghi Ngô
 Ngô Chu Giao

Tham khảo

 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Ngô Thái Bá thế gia

Vua nước Ngô
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: 18747 Lexcen

text:
18747 Lexcen (1999 FN21) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 26 tháng 3 năm 1999 bởi J. Broughton ở Reedy Creek Observatory.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18747 Lexcen

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Agrypnus parviceps

text:
Agrypnus parviceps là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gyllenhal miêu tả khoa học năm 1817.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Gynoplistia poenghana

text:
Gynoplistia poenghana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Bão Lekima (2007)

text:
Bão Lekima, hay Bão số 5 (năm 2007), số hiệu quốc tế: 0714, số hiệu JTWC: 16W, tên địa phương (PAGASA): Hanna, là một cơn bão hình thành vào cuối ngày 30 tháng 9 năm 2007.

Lịch sử khí tượng

Một vùng áp thấp ở phía đông gần đảo Luzon dần dần phát triển thành áp thấp nhiệt đới. PAGASA đặt tên cho nó là áp thấp nhiệt đới Hanna vào ngày 27 tháng 9 năm 2007 và nâng nó lên thành một cơn bão nhiệt đới vào ngày hôm sau. Nó đã đổ bộ vào trung tâm của đảo Luzon sáng ngày 29 tháng 9, và ngay sau đó JMA đã ra cảnh báo hệ thống Bão Nhiệt đới Lekima. Nó tiếp tục mạnh lên và đã được nâng cấp thành một Bão Nhiệt đới dữ dội (Severe Tropical Storm) vào ngày 30 tháng 9 (JMA đã nâng cấp nó lên thành) còn JTWC nâng nó lên là bão cấp 1 (Typhoon Lekima) mà giữ cấp này cho đến khi nó đổ bộ vào đất liền. Nó đã tiêu tan trên đất liền vào ngày 4 tháng 10.

Bão nhiệt đới Lekima mang mưa lớn cho Luzon và gây sạt lở đất giết làm 8 người chết, bao gồm 3 trẻ em, ở tỉnh Ifugao, và một người nữa chết ở Thành phố Quezon. Mưa to cũng gây ra nhiều vụ lở đất, lũ lụt, gây hư hại đến cơ sở hạ tầng và gây gián đoạn giao thông nhiều nơi ở Philippines. Hơn 100.000 người đã được di tản ở miền nam Trung Quốc khi bão đến và hơn 20.000 tàu đánh cá đã được gọi vào bờ.

Ngày 3 tháng 10, Lekima đã đổ bộ vào địa phận giáp ranh hai tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh của Việt Nam dưới dạng cơn bão nghiêm trọng. Hàng trăm ngôi nhà bị phá hủy. Mưa to ở các vùng trung du miền núi Tây Bắc và Bắc Trung Bộ đã gây ra lũ quét và sạt lở đất khiến ít nhất 37 người thiệt mạng cùng 24 người mất tích.

Ảnh hưởng của bão Lekima tại Việt Nam

Ảnh hưởng trực tiếp của bão
Theo báo cáo nhanh của Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão Trung ương sau khi có ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng, các địa phương đã có phương án chuẩn bị sơ tán dân khỏi những khu vực nguy hiểm.

Trong đó 4 "vùng nguy hiểm" là Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An và Thanh Hóa đã có kế hoạch sơ tán tổng số 293.660 người với nhiều kịch bản chống bão khác nhau.

Theo đó, tại Quảng Bình tổng số hộ dự kiến sơ tán 2.027 hộ/10.593 người trong đó huyện Quảng Trạch là 670 hộ/3.100 người, diện di dời khẩn cấp là 515 hộ/1.841 người. Huyện Bố Trạch 637 hộ/3.185 người, diện di dời khẩn cấp là 607 hộ/2.248 người. Huyện Quảng Ninh 266 hộ/2.014 người. Huyện Lệ Thủy 400 hộ/2.000 người. Huyện Tuyên Hóa 54 hộ/294 người thuộc diện di dời khẩn cấp.

Tại vùng có nguy cơ bão đổ bộ cao nhất là Nghệ An, phương án di dời dân được lên rất kỹ lưỡng. Theo đó, nếu bão cấp 10 vào bờ huyện Quỳnh Lưu sẽ phải di dời 18.000 dân và 26.000 dân nếu là bão cấp 11. Tương tự số dân phải di dời ở các huyện tùy theo mức độ bão cấp 10 và 11 là: Nghi Lộc 3.374 người và 26.470 người; Diễn Châu 29.378 người và 99.314 người; Cửa Lò 5.000 người và 10.000 người.

Ảnh hưởng từ đợt lũ quét
Do mưa to nhiều ngày liền cùng với địa hình đồi núi đã hình thành đợt lũ quét lớn và được cho là đợt lũ lịch sử tại các tỉnh miền Trung trong vài chục năm gần đây. Theo Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão Trung ương, mưa lũ đã làm 37 người chết, 24 người mất tích và hơn 100.000 ha lúa, hoa màu hư hại. Tỉnh Nghệ An thiệt hại nặng nhất với 16 người chết và 15 người mất tích; tỉnh Sơn La 7 người chết, 3 người mất tích; tỉnh Hoà Bình 8 người chết, 4 người mất tích; tỉnh Thanh Hoá 2 người chết; tỉnh Yên Bái 1 người chết, 1 người mất tích; các tỉnh Ninh Bình, Hà Tĩnh, Quảng Bình mỗi tỉnh 1 người chết; Thừa Thiên-Huế 1 bộ đội biên phòng bị lũ cuốn mất tích.

Trận lũ lịch sử lớn nhất trong vòng vài chục năm qua cũng đã làm 6.000 nhà bị đổ, sập, gần 50.000 nhà bị ngập, hư hỏng, hơn 200 trụ sở, công trình công cộng bị hư hại, gần 25.000 ha lúa và khoảng 100.000 ha hoa màu bị hư hại, gần 600.000 m³ đất bị sạt lở.

Xem thêm
 Mùa bão Thái Bình Dương 2007
Bão Lekima (2013)
Bão Lekima (2019)

Tham khảo

Bão tại Việt Nam
Việt Nam năm 2007
Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2007
Bão tại Philippines


title: Macrocoma doboszi

text:
Macrocoma doboszi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Macrocoma


title: Splendrillia powelli

text:
Splendrillia powelli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Splendrillia


title: Siphonops insulanus

text:
Siphonops insulanus là một loài lưỡng cư thuộc họ Caeciliidae.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các đồn điền, vườn nông thôn, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.

Chú thích

Tham khảo
 Caramaschi, U., Rodrigues, M.T. & Wilkinson, M. 2004. Siphonops insulanus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Siphonops
Động vật đặc hữu Brasil
Động vật lưỡng cư Brasil


title: Anhypotrix

text:
Anhypotrix là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
Anhypotrix tristis (Barnes & McDunnough, 1910)

Chú thích

Tham khảo

Eriopygini


title: Tettigidea empedonepia

text:
Tettigidea empedonepia là một loài côn trùng thuộc họ Tetrigidae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Orthopteroid Specialist Group 1996. Tettigidea empedonepia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Động vật Mỹ
E
Động vật được mô tả năm 1937


title: Megawati Sukarnoputri

text:
Diah Permata Megawati Setiawati Soekarnoputri (sinh ngày 23 tháng 1 năm 1947) là Tổng thống Indonesia từ tháng 1 năm 2001 đến 20 tháng 10 năm 2004. Bà là nữ tổng thống và là nguyên thủ quốc gia đầu tiên của Indonesia sinh sau độc lập. Ngày 20 tháng 9 năm 2004, bà  thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống 2004 tại Indonesia. Bà là con gái của tổng thống đầu tiên của Indonesia, Sukarno.

Sukarnoputri có nghĩa "con gái của Sukarno" (tiếng Phạn) và không không phải là họ: người Java không có họ. Bà được mọi người gọi đơn giản là 'Megawati' (hay 'Mega') lấy từ tiếng Phạn meghavatī = "cô ấy là người có một đám mây", có nghĩa là đám mây trời lúc trời mưa vì khi bà được sinh ra thì trời đang mưa, một nhà lãnh đạo Ấn Độ nổi tiếng đã đặt tên cho bà theo đề nghị của Sukarno.

Năm 2004, bà được xếp thứ 8 trong danh sách của Tạp chí Forbes về 100 người phụ nữ quyền lực nhất thế giới.

Thời niên thiếu
Megawati được sinh ra ở Yogyakarta ngày 23 tháng 1 năm 1947 trong gia đình bố là tổng thống Sukarno, người đã tuyên bố độc lập cho Indonesia khỏi Hà Lan năm 1945 và mẹ là Fatmawati, một trong 9 bà vợ của Sukarno. Megawati là con thứ hai của Sukarno và là con gái đầu của ông. Khi còn nhỏ, Megawati sống trong nhung lụa ở Dinh Merdeka của tổng thống. Bà thường múa cho khách của bố xem và phát triển sở thích làm vườn .

Megawati nhập học Đại học Padjadjaran ở Bandung theo ngành nông nghiệp nhưng đã bỏ giữa chừng năm 1967 để đi theo cha khi ông bị phế khỏi chức tổng thống. Megawati 19 tuổi lúc cha mình bị lật đổ và được kế nhiệm bởi một chính quyền quân sự do Suharto lãnh đạo. Gia đình Sukarno bị chính quyền mới được chính quyền lờ đi với điều kiện không dính vào chính trị.

Năm 1970, cha bà mất, Megawati theo học Đại học Indonesia theo ngành tâm lý học nhưng phải bỏ dở bởi 2 năm sau đó chế độ Soeharto đã can thiệp. Thậm chí cả những người ngưỡng mộ nồng nhiệt nhất Megawati cũng không thể nó rằng Megawati là một người trí thức và bà có ít hiểu biết về thế giới bên ngoài Indonesia. Bà là một tín đồ Hồi giáo ngoan đạo nhưng cũng tin tưởng các tín ngưỡng Java truyền thống và rất tin vào tử vi.

Chồng đầu tiên của Megawati, First Lieutenant Surindo Supjarso, bị mất mạng trong một vụ rơi máy bay ở Irian Jaya vào năm 1970. Năm 1972, bà kết hôn với Hassan Gamal Ahmad Hasan, một nhà ngoại giao Ai Cập. Cuộc hôn phối này đã bị hủy bỏ ngay sau đó. Bà đã kết hôn với Taufik Kiemas vào năm 1973 cho đến khi ông qua đời năm 2013. Họ có ba con, M. Rizki Pramata, M. Pranada Prabowo và Puan Maharani, tất cả hiện đều khoảng 30 tuổi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Forbes - Megawati is ranked eighth on The World's Top Ten Most Powerful Women 2004
 TIME Magazine - The Princess Who Settled for the Presidency

Sinh năm 1947
Tổng thống Indonesia
Tín hữu Hồi giáo Indonesia
Nữ nguyên thủ quốc gia
Nữ thủ tướng
Người Java
Nhân vật còn sống
Nữ chính khách Indonesia


title: Pleizenhausen

text:
Pleizenhausen là một đô thị ở huyện Rhein-Hunsrück bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức.

Tham khảo


title: Moropsyche primordiata

text:
Moropsyche primordiata là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Moropsyche


title: 1959 Karbyshev

text:
1959 Karbyshev (1972 NB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 7 năm 1972 bởi L. Zhuravleva ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1959 Karbyshev

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1972


title: Dicranomyia memnon

text:
Dicranomyia memnon là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Belleville-sur-Vie

text:
Belleville-sur-Vie là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 15,16 km², dân số năm 2006 là 3517 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 77 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Belleville-sur-Vie trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Belleville-sur-Vie trên trang mạng của INSEE

Belleville-sur-Vie


title: Bugulma

text:
Bugulma (tiếng Nga: Бугульма) là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Cộng hòa Tatarstan. Thành phố có dân số 93.014 người (theo điều tra dân số năm 2002). Đây là thành phố lớn thứ 178 của Nga theo dân số năm 2002.

Tham khảo

Thành phố của Nga
Tatarstan


title: Gonomyia mythica

text:
Gonomyia mythica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Manobia mazini

text:
Manobia mazini là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Manobia


title: Tillandsia bandensis

text:
Tillandsia bandensis là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Bolivia.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009

B
Thực vật Bolivia


title: 3870 Mayré

text:
3870 Mayré là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1552.3840350 ngày (4.25 năm).

Nó được phát hiện ngày 13 tháng 2 năm 1988.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1988


title: Propsephus lacertosus

text:
Propsephus lacertosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Willadingen

text:
Willadingen là một đô thị thuộc huyện Emmental, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 2,17 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2020 là 199 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức: https://www.willadingen.ch/

Đô thị của bang Bern


title: Bulbophyllum cogniauxianum

text:
Bulbophyllum cogniauxianum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

C


title: Erioptera perlugubris

text:
Erioptera perlugubris là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Amoria ryosukei

text:
Amoria ryosukei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

[[Thể loại:Amoria
Amoria


title: Helicopsyche flinti

text:
Helicopsyche flinti là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Helicopsyche


title: Vauciennes, Marne

text:
Vauciennes  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne