title: Balkan

text:
Bán đảo Balkan, tiếng Việt đọc là Ban-căng, cũng còn gọi là Ba Nhĩ Cán, là một khu vực địa lý ở giữa biển Adriatic và biển Đen ngay góc đông nam của châu Âu, phạm vi chi tiết chiếu theo định nghĩa mà có rất nhiều cách nói khác nhau. Bán đảo Balkan có diện tích chừng 467.000 kilômét vuông và dân số 33,857,776 người. Bán đảo Balkan vào thời đại Hy Lạp cổ đại được gọi là bán đảo Haemus. Tên gọi của khu vực đó dùng phỏng theo mạch núi Balkan đi xuyên qua trung tâm Bulgaria đến phía tây Serbia.

Bán đảo Balkan, bán đảo Iberia - nằm ở Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha cùng với bán đảo Apennine nằm ở Ý gộp lại gọi là ba bán đảo lớn ở Nam Âu. Bán đảo Balkan bao gồm toàn bộ lãnh thổ của Hi Lạp, Bulgaria, Albania, Montenegro, Bắc Macedonia và Bosnia và Herzegovina cùng với một phần khu vực của Slovenia, Croatia, Serbia, România và Thổ Nhĩ Kỳ.

Khu vực Balkans từ xưa đến nay tồn tại rất nhiều mâu thuẫn, trong đó có mâu thuẫn tôn giáo, và cũng có tranh chấp lãnh thổ. Bởi vì tính trọng yếu địa chính trị của bán đảo, sự can thiệp của các cường quốc từ đó tới nay khiến cho mâu thuẫn ở khu vực này thường xuyên bị phóng đại thành chiến tranh, vì nguyên do đó mà có tên gọi là "kho thuốc nổ của châu Âu". Tuy nhiên, bán đảo Balkan những năm gần đây (từ sau nội chiến Yugoslav đến nay) đã thực hiện ngừng bắn và hoà bình, chỉ bất chợt mới có một số tranh chấp về phương diện chủ quyền lãnh thổ, thí dụ như vấn đề chủ quyền của Kosovo. Sự kiện Sarajevo - một trong những điểm kích động khởi phát của đại chiến thế giới lần thứ nhất, cũng phát sinh ở trên bán đảo Balkan.

Nguồn gốc lịch sử
Bán đảo Balkan có lịch sử lâu dài, là một trong những chỗ khai sinh khá sớm văn minh nhân loại. Vùng đất phía nam là chỗ khai sinh của văn hoá Hi Lạp cổ đại. Sau thế kỉ II trước Công nguyên, từng lần lượt bị các đế quốc như đế quốc La Mã, đế quốc Đông La Mã và đế quốc Thổ Nhĩ Kì Ottoman thống trị. Từ thế kỉ IV đến VII Công nguyên, người Hung, người Avar, người Lombard, người Bulgaria, người La Mã và các dân tộc Slav đã tiến hành tranh đoạt mãnh liệt về quyền thống trị của bán đảo. Sự thống trị của đế quốc Ottoman dài đến hơn 500 năm, khoảng thời gian đó người dân trên bán đảo đã từng tiến hành một loạt cuộc đấu tranh chống lại sự thống trị của đế quốc Ottoman.

Bắt đầu từ thời kì đầu thế kỉ XIX, đế quốc Nga khát vọng mở đường đi đến phía nam Địa Trung Hải, đế quốc Áo trù tính bành trướng về phía nam thông ra biển Adriatic, Anh và Pháp thì muốn bảo vệ huyết mạch giao thông thông đến Ấn Độ Dương và Viễn Đông, do đó bán đảo trở thành khu vực mà Nga, Áo, Anh và Pháp tranh đoạt cường liệt, nhiều lần phát sinh chiến tranh, có tên gọi là "kho thuốc nổ của châu Âu".

Chiến tranh chủ yếu có: hai lần chiến tranh Nga - Thổ từ năm 1828 đến năm 1829 và từ năm 1877 đến năm 1878, hai lần chiến tranh Balkan từ năm 1912 đến năm 1913 và từ tháng 6 đến tháng 7 năm 1913. Chiến tranh khiến cho sự đối lập của mỗi nước trên bán đảo và mâu thuẫn giữa các cường quốc gia tăng mãnh liệt, đến năm 1914 lấy sự kiện thái tử đế quốc Áo - Hung Franz Ferdinand bị ám sát ở Sarajevo làm dây dẫn lửa đã bùng nổ đột ngột đại chiến thế giới lần thứ nhất, các nước trên bán đảo đều bị cuốn vào chiến tranh. Sau thế chiến I, cấu trúc và đường lối chính trị trên bán đảo đã phát sinh thay đổi cực đại, bởi vì chủ nghĩa đế quốc lại tranh đoạt kịch liệt lần nữa, khu vực này liên tục mâu thuẫn chồng chất. Trong đại chiến thế giới lần thứ hai, bán đảo từng bị phát xít Đức và phát xít Ý chiếm lĩnh, các nước đều đã tiến hành đấu tranh chống phát xít.

Hội nghị Yalta được triệu tập mở họp ở bán đảo Crimea, Liên Xô sau thế chiến II đã phát sinh ảnh hưởng trọng yếu đối với cấu trúc và đường lối quan hệ quốc tế sau chiến tranh, tức là hệ thống Yalta. Sau chiến tranh các nước trên bán đảo có xây dựng căn cứ quân sự. Căn cứ hải quân có: Split và vịnh Kotor ở Yugoslavia; Durrës và Vlorë ở Albania; Varna và Burgas ở Bulgaria; Constanța ở România; Istanbul ở Thổ Nhĩ Kì; Pireas và Thessaloniki ở Hi Lạp. Căn cứ không quân có: Tirana ở Albania; Constanța ở România; Sofia và Dobrich ở Bulgaria; Ljubljana, Niš và Skopje ở Yugoslavia.

Năm 1999, vấn đề Kosovo đã dẫn đến cuộc ném bom dã man của NATO vào Nam Tư do Hoa Kì đứng đầu, năm 2007 tỉnh tự trị Kosovo tuyên bố độc lập, Mĩ, Anh và các nước khác công nhận Kosovo, khiến cho các yếu tố không an ninh trên bán đảo gia tăng rất lớn.

Môi trường địa lí

Vị trí
Bán đảo Balkan là một trong ba bán đảo lớn ở phía nam châu Âu, ở vào phía đông của Nam Âu. Phía tây giáp biển Adriatic, phía đông giáp biển Đen, phía nam giáp biển Ionia (một vịnh biển của Địa Trung Hải) và biển Aegea, đông nam cách biển Đen và nhìn về châu Á. phía bắc lấy sông Danube và sông Sava làm biên giới, Trieste ở cực tây. Diện tích chừng 467.000 kilômét vuông. Bao gồm toàn bộ lãnh thổ của Albania, Bosnia and Herzegovina, Montenegro, Bulgaria, Hi Lạp và Bắc Macedonia, cùng với một phần khu vực của Serbia, Croatia, Slovenia, România và Thổ Nhĩ Kì. Bán đảo ở vào giữa ba lục địa Âu, Á và Phi, là cầu đất liền nối liền châu Âu và châu Á, phía nam giáp đường hàng hải trọng yếu ở Địa Trung Hải, phía đông có eo biển Bosporus và eo biển Dardanellia chống giữ yết hầu của biển Đen, vị trí địa lí cực kì trọng yếu.

Địa hình địa mạo
Bán đảo Balkan chiếm giữ vị trí địa lí vô cùng trọng yếu, mặt tây là biển Adriatic, mặt đông là biển Đen và biển Aegea, cách eo biển Thổ Nhĩ Kì và nhìn về châu Á, mốc phía bắc là sông Danube và sông Sava - chi lưu của nó, nối liền với lục địa châu Âu vô cùng rộng lớn, không có núi cao cách trở, giao thông rất thuận lợi. Trong tiếng Thổ Nhĩ Kì, "balkan" nghĩa là nhiều núi. Mạch núi trên bán đảo chủ yếu thuộc về phân nhánh của núi Anpơ, chỉ phía bắc và phía đông có đồng bằng và đất thấp. Bờ tây và bờ nam thuộc khí hậu Địa Trung Hải, nội lục có sẵn đặc trưng của khí hậu tính lục địa. Đường bờ biển quanh co uốn khúc, nhiều đảo nhỏ. Có các tài nguyên như rừng rậm, than đá, đồng và dầu thô.

Bán đảo Balkan phần lớn là đất đồi núi (chiếm chừng 7/10 tổng diện tích). Mạch núi chủ yếu có: mạch núi Dinaric Anpơ ven sát bờ biển phía tây, đi theo hướng tây bắc - đông nam, thông dọc bán đảo, đỉnh núi chính Jezerca (ở phía bắc Albania) cao 2.694 m so với mức mặt biển; mạch núi Balkan ở phía đông bắc, vắt ngang toàn bộ lãnh thổ Bulgaria, đỉnh núi chính Botev, cao 2.376 m so với mức mặt biển; mạch núi Rila ở phía nam, đỉnh Musala cao 2.925 m so với mức mặt biển, là đỉnh núi cao nhất của bán đảo. Bồn địa xen giữa nhiều núi, mạch núi Balkan về phía nam có bồn địa sông Maritsa và bồn địa sông Tundzha. Phía đông bắc là đồng bằng hạ du sông Danube.

Bề mặt bán đảo bị cắt xé mãnh liệt, hình thành một số thung lũng, tuyến chính giao thông phần nhiều di dọc theo thung lũng. Tuyến đường sắt từ Trung Âu men theo sông Morava và lũng sông Vardar thông thẳng đến Thessaloniki, Hi Lạp, men theo sông Maritsa thông đến Istanbul. Trừ sông Danube và sông Sava ra, các sông khác phần nhiều ngắn nhỏ, dòng nước chảy xiết. Đường bờ biển dị thường quanh co uốn khúc, dài đến 9.300 kilômét, nhiều cảng thiên nhiên. Thành phố chủ yếu có Beograd, Sofia, Athens, Istanbul và Tirana.

Khí hậu
Phía nam và ven sát bờ biển là khí hậu Địa Trung Hải, phía bắc là khí hậu tính lục địa. Lượng giáng thủy hằng năm phía tây chừng 1.000 - 1.500 mm, phía đông dưới 1.000 mm, phía nam dưới 500 mm. Nhiệt độ trung bình: tháng 1 phía nam 11℃, phía bắc -2℃ (vùng núi thấp hơn -5℃); tháng 7 phía nam 26℃, phía bắc 22℃. Có rừng rậm và vùng chăn nuôi gia súc rộng lớn.

Văn hoá cất rượu
Ở Ai Cập cổ đại vào năm 2500 trước Công nguyên, các bích hoạ lấy việc cất rượu nho dựng thành chủ đề, hoàn toàn không có gì mới lạ. Châu Âu - chỗ sản xuất rượu nho tập trung nhiều nhất hiện nay, văn hoá cất rượu của nó có thể truy ngược dòng đến thời kì Hi Lạp cổ đại, rượu nho không chỉ làm vừa lòng nụ vị giác của người châu Âu, đồng thời đi cùng cơ hội kinh doanh và làm giàu to lớn. Tuy nhiên, Pháp lại là nước đứng đầu về sản xuất rượu ở châu Âu, số liệu thống kê của EU cho thấy rõ, sản lượng rượu nho trung bình hằng năm của Pháp giữa năm 2000 đến 2005, khoảng chừng 550 triệu lít, giá trị sản lượng đạt 3,2 tỉ USD.

Bán đảo Balkan ở châu Âu cùng thuộc về nước sản xuất rượu nho, mặc dù không thể đưa ra bảng thành tích đẹp rỡ như vậy. Trải qua sự thống trị của cộng sản ở Nam Tư cũ trong khoảng thời gian dài, sản xuất rượu nho rơi vào bế tắc, đồng thời công nghệ quá cũ xưa, khiến cho tổng sản lượng của khu vực này có 450 triệu lít, giá trị sản lượng hằng năm chỉ có 220 triệu USD, chỉ bằng 6,87% giá trị sản lượng hằng năm của Pháp.

Tuỳ điều kiện thiên nhiên mà nói, từ phía tây Bosna và Herzegovina cho đến phía tây và phía đông của Bắc Macedonia, mùa hè ở bán đảo Balkan nóng nực và khô khan, đủ nắng, địa hình dốc đứng nhiều đá phân bố rộng khắp, là điều kiện lí tưởng trồng trọt, chăm bón nho và mở xưởng rượu. Bắc Macedonia là một trong những nước sản xuất rượu chủ yếu ở bán đảo Balkan, từ thủ đô Skopje đi về phía nam 90 phút, thì sẽ đến thị trấn quan trọng Kavadarci - ngành công nghiệp rượu nho của nước này, là quê hương của Tikveš - nhà máy rượu lớn nhất ở Bắc Macedonia. Tuy nhiên, dưới sự cầm quyền của chính phủ cũ, việc sản xuất rượu nho ở Kavadarci bị chính phủ cản trở, trái lại trở thành căn cứ nhà máy thép trọng yếu, bị đất trống rộng lớn xa xôi, hẻo lánh bao quanh, đường phố đầy rẫy thợ thuyền làm công lương thấp.

Bán đảo Balkan là lãnh thổ của Nam Tư cũ, lần lượt độc lập vào thời kì đầu niên đại 1990, Tikveš và nhà buôn rượu khác ở bán đảo Balkan, tích cực tìm tòi phương pháp phục hưng ngành rượu, hi vọng nhờ nỗ lực về mặt chất lượng rượu nho, lấy được giấy chứng nhận và giải thưởng thi đua tranh tài là đích nhắm, nhằm phát ra tiếng vang danh hiệu rượu nho ở bán đảo Balkan. Tuy nhiên, vấn đề nội chiến và xung đột chủng tộc hơn 30 năm qua vẫn cấp bách, trở thành vấn đề mới của nhà máy rượu nho cần phải đối diện, người phụ trách nhà máy rượu Hepok Mostar cho biết, gần nửa thế kỉ nay, khu vực Balkan không chỉ đối diện tổn hại do chiến tranh mang đến, đồng thời trải qua khó khăn dạo đầu trong thời kì chuyển biến xã hội, đây đều là nhân tố khiến cho nghề cất rượu nho quay đầu lại, đi đường cũ. Sau khi tư hữu hoá khiến cho những vườn nho lớn ban đầu được tập hợp, phân chia thành hàng trăm khu đất, những nhà buôn rượu nhỏ này quen chế tạo bulk rượu có giá rẻ, khó làm vừa lòng nụ vị giác của người tiêu dùng càng ngày càng gian hiểm, hơn nữa áp lực thu lãi nhằm chi trả các khoản nợ ngắn hạn, sẽ không có lợi cho kế hoạch marketing dài hạn, di hại do chiến tranh Balkan mang đến vẫn ở đó như cũ, rất nhiều người sản xuất đã mất đi vườn nho trong nội chiến những năm 1990, thí dụ như từ năm 1992 đến năm 1995, Bosnia đã tổn thất gần 40% diện tích vườn nho, chỗ trồng trọt nho ở Croatia phân bố dày đặc vũ khí nổ ở dưới đất, mất đi giá trị canh tác, nông vụ.

Các thành viên của kế hoạch đầu tư M6 (M6 Invesments), bắt đầu chỉ đạo việc kinh doanh của nhà máy rượu lớn nhỏ ở bán đảo Balkan, kế hoạch dự tính đạt 14 triệu USD, tiền của do nhãn hiệu bia nổi tiếng ở Bắc Macedonia Skopsko cung cấp, trù tính nâng cao sức cạnh tranh rượu nho của nước này trên thị trường quốc tế, đối với những nhà máy rượu này mà nói, đội M6 chính là hoá thân của kị sĩ trắng trong truyện cổ tích, vì đường lối phục hưng mà mang đến một tia sáng ban mai. Tikveš cũng là người hưởng lợi của kế hoạch M6, giám đốc bộ phận xuất khẩu ông Milan Ivanovski đã tự hào chỉ mấy cái bồn rượu, để chế tạo ra rượu nho chất lượng cao, kinh phí xây dựng của mỗi bồn đạt 260.000 USD, gần như là tiêu chuẩn của cấp Benz (tức là rất nhanh).

Trải qua nỗ lực của nhiều nhà máy rượu ở bán đảo Balkan trong mấy năm nay, cuối cùng cho ra trái ngọt, Tikveš đánh ra thị trường bên ngoài, nhận được đơn đặt hàng gồm 300.000 chai của chính phủ Nga, xếp đặt ở trong hầm rượu của điện Kremlin, nâng cao thứ hạng và độ nổi danh của rượu vang Tikveš. Phương châm của nhà máy rượu Balkan yêu cầu chất lượng nặng hơn số lượng, đáng giá học tập, thời đại sản xuất số lượng lớn sản phẩm nông nghiệp có lợi nhuận thấp đã qua.

Sự kiện Sarajevo
Lai lịch bán đảo Balkan là khu vực phức tạp, nhiều biến cố trong quan hệ quốc tế, vốn có danh xưng "kho thuốc nổ". Ở nơi đây, bởi vì nguyên nhân lịch sử chủng tộc, các vấn đề gai góc, khó xử như mâu thuẫn dân tộc, xung đột tôn giáo, sai biệt văn hoá, tranh chấp biên giới và chia rẽ chính trị ảnh hưởng lẫn nhau, quanh co đan chéo, phần lớn có xu thế "nước lửa không tương thích". Ở trong số này, vùng đất Nam Tư là khu vực có mâu thuẫn và xung đột tập trung và mãnh liệt nhất.

Vì nguyên do khu vực Balkan ở vào đầu mối giao thông trọng yếu, vốn là chỗ ắt phải chiến tranh của các nhà quân sự, cho nên các nước lớn châu Âu xuất phát từ lợi ích cá nhân, thường hay quan sát chú ý động thái và thay đổi ở chỗ này, và lại tích cực chen chân vào các loại mâu thuẫn và xung đột. Thí dụ như, sự kiện Sarajevo phát sinh vào ngày 28 tháng 6 năm 1914, nguyên bản là một sự kiện ám sát hay thấy ở châu Âu, thoạt đầu, mọi người hoàn toàn không cảm thấy có gì khác thường về nó, nhưng mà một tuần sau, các cường quốc châu Âu tự nhiên đem nó phóng đại thành một cuộc "khủng hoảng ngoại giao tháng bảy" ồn ào vênh vang, do đó khởi phát đại chiến thế giới lần thứ nhất.

Người Nam Slavơ
Nam Tư, ở vào miền tây bắc bán đảo Balkan của Đông Nam Âu. Cư dân hiện nay ở Nam Tư có trước nhất là người Illyria, người Thracia và người Celt. Vào thế kỉ VI, một nhánh của người Slavơ bắt đầu chọc thủng phòng tuyến sông Danube của đế quốc Byzantine, xâm nhập và tập kích bán đảo Balkan. Thế kỉ VII, họ tiến hành định cư ở bán đảo Balkan, dần dần dung hợp với cư dân địa phương thành một thể, gọi chung là Nam Slavơ. Bộ lạc Slavơ ở trong nước Nam Tư vì mục đích tranh giành chỗ sinh tồn và an cư, lần lượt đã tiến hành chiến tranh liên tục không ngớt với người Byzantine, người Avar, người Frank, người Hungary và người Venesia, từng thành lập lên tổ chức nhà nước thời kì Trung Cổ. Tuy nhiên, bởi vì không có năng lực kháng cự sự bành trướng, xâm nhập và tập kích của nước láng giềng, cho nên thời gian thời gian tồn tại của những nước này đều không dài.

Bulgaria ở vào miền trung và miền đông của bán đảo Balkan, cư dân đầu tiên vào thời kì Trung Cổ là người Thracia. Người Hi Lạp và người La Mã (tức là người Ý sống ven sông Tiber ở miền trung nước Ý) từng thành lập xã hội nô lệ ở khu vực này. Nửa sau thế kỉ VII, một nhánh người Bulgaria cổ đại đi vào miền đông bắc Bulgaria ngày nay. Trong cuộc đấu tranh chung chống đối đế quốc Byzantine, người Bulgaria cổ đại kết thành đồng minh với người Slavơ định cư ở bán đảo Balkan, đồng thời thành lập Vương quốc Slav - Bulgaria vào năm 681 Công nguyên. Sau khi người Bulgaria cổ đại dần dần bị người Slavơ đồng hoá, trở thành Nhà nước Slavơ, nhưng vẫn noi theo lối cũ dùng tên gọi "Bulgaria". Albania ở vào miền tây bán đảo Balkan của Đông Nam Âu, Albania là một trong những dân tộc cổ xưa nhất ở bán đảo Balkan.

Độc lập
Từ thế kỉ XIV đến thế kỉ XVI, đế quốc Ottoman - đế quốc Hồi giáo thần quyền phong kiến xuyên qua ba châu lục Âu, Á và Phi ngày xưa, xuất phát từ Tây Á, đã chinh phục bán đảo Balkan, đã tiêu diệt Nhà nước Slavơ ở trong lãnh thổ Nam Tư, ở Nam Tư, Bulgaria và Albania đã thiết lập sự thống trị của phong kiến quân sự dài hơn 5 thế kỉ. Bán đảo Balkan trong khoảng thời gian dài đặt dưới ách thống trị của đế quốc Ottoman. Quan hệ dân tộc ở nơi đây phức tạp, trong đó người Slavơ chiếm đa số. Cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX, các nước như România, Serbia, Bulgaria và Albania liên tiếp thoát khỏi ách thống trị của đế quốc Ottoman, đã giành được độc lập. Không lâu, đế quốc Áo - Hung nổi dậy ở miền trung châu Âu đã thôn tính hai vùng Bosnia và Herzegovina. Song, người dân địa phương muốn kết hợp với Serbia, cùng nhau hợp thành Nhà nước Slavơ miền Nam rộng lớn.

Hiệp ước đồng minh ba nước Đức, Áo-Hung và Ý
Lúc này, Nga tự coi mình là nước giải phóng người Slav miền nam, nhúng tay vào sự vụ Balkan, khiến cho mâu thuẫn ở nơi đó càng thêm mãnh liệt; trong những năm 70 và 80 thế kỉ XIX, đế quốc Đức, đế quốc Áo - Hung và đế quốc Ý đã thành lập đồng minh ba nước nhắm vào Nga và Pháp. Năm 1879, dưới sự thúc đẩy của tể tướng Otto von Bismarck, "hiệp ước đồng minh Đức và Áo - Hung" kí kết đầu tiên. Hiệp ước này có sẵn tính chất chống Nga rõ ràng. Về sau, bởi vì Ý thất bại trong cuộc đấu tranh tranh đoạt Tunisia với Pháp, Bismarck thừa cơ lôi kéo Ý, cùng nhau đối phó Pháp. Năm 1882, "hiệp ước đồng minh ba nước Đức, Áo - Hung và Ý" kí kết, đồng minh ba nước chính thức thành lập, Đức trở thành hạt nhân trung tâm của đồng minh ba nước.

Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, kinh tế Đức phát triển nhanh chóng, đuổi kịp và đã vượt qua Anh Quốc. Kế hoạch thi công đường sắt 3B cũng cho thấy rõ ý đồ bành trướng về phía bán đảo Balkan, bắt đầu từ thủ đô Berlin của Đức, đi qua Byzantium của Thổ Nhĩ Kì (tức là Istanbul ngày nay), đến Bagdad của Iraq. Để đối phó đồng minh ba nước, Pháp và Nga đã kí kết hiệp định quân sự, đồng minh Pháp - Nga hình thành từ đó. Anh Quốc cũng đã điều chỉnh quan hệ với Pháp và Nga, vào đầu thế kỉ XX, lần lượt đã kí kết hiệp ước Anh - Pháp và hiệp ước Anh - Nga. Việc kí kết hiệp ước Anh - Pháp và Anh - Nga, có ý nghĩa là thiết lập hiệp ước ba nước Anh, Pháp và Nga. Như vậy, hai tập đoàn quân sự lớn ở châu Âu đã hình thành. Bán đảo Balkan trở thành "kho thuốc nổ" của các cuộc chiến tranh ở châu Âu. Các nước bán đảo Balkan lần lượt bị kéo vào hai cuộc đại chiến thế giới.

Sau chiến tranh, các nước bán đảo Balkan lần lượt kiến lập chế độ chủ nghĩa xã hội mô phỏng theo Liên Xô, tuy nhiên, một mặt, thể chế chính trị và kinh tế tập trung cao độ ở Liên Xô đã ảnh hưởng cải cách thể chế chính trị và thể chế kinh tế ở các nước bán đảo Balkan, một mặt khác, một số nước, đặc biệt là mâu thuẫn dân tộc ở Nam Tư vô cùng phức tạp, có tám dân tộc trong số hơn 24 triệu người, người Serbia lớn nhất chiếm 36% dân số. Tám dân tộc này về phương diện truyền thống lịch sử, tín ngưỡng tôn giáo, tập tục văn hoá và trình độ phát triển kinh tế có sai biệt rất lớn. Sau đại chiến thế giới lần thứ nhất, tám dân tộc mặc dù thống nhất vào trong một vương quốc, nhưng bởi vì vương quốc này thực hành chủ nghĩa Đại Serbia, quan hệ dân tộc căng thẳng đáng kể. Thời kì Josip Broz Tito cầm quyền, ở Nam Tư đã thực hành chính sách bình đẳng dân tộc, sự tồn tại của các dân tộc được công nhận, quốc gia thực hành chế độ liên bang. Năm 1980 tổng thống Tito qua đời, Nam Tư đã mất đi một vị lãnh tụ có quyền uy, rất nhiều vấn đề dân tộc mà nguyên lúc đầu bị che đậy bắt đầu lộ rõ ra ngoài.

Cuối thế kỉ XIX, nguyên nhân bán đảo Balkan trở thành thùng thuốc súng, là bởi vì vị trí địa lí trọng yếu của nó. Đầu tiên, eo biển Thổ Nhĩ Kì ở vào giữa bán đảo Balkan và bán đảo Tiểu Á, đối với Nga mà nói, eo biển Thổ Nhĩ Kì là đường sinh mệnh trọng yếu của miền nam nước Nga, thí dụ như eo biển Thổ Nhĩ Kì bị nước thù địch phong toả, quan hệ đối ngoại của miền nam nước Nga sẽ bị đoạn tuyệt, hạm đội Biển Đen sẽ trở thành con ba ba ở trong cái chum. Sự kiểm soát bán đảo Balkan đối với Nga mà nói vô cùng trọng yếu. Đế quốc Áo - Hung ở miền bắc Balkan ngày càng suy bại, đối mặt Đức ở phương bắc, Pháp ở phía tây và Nga ở hướng đông, đế quốc Áo - Hung bất lực đối đầu với bất kì nước nào.

Sự phát triển của nó chỉ có thể hướng về phía nam, đem bán đảo Balkan coi là phạm vi thế lực của bản thân, từ đó tiến hành tranh đoạt cuối cùng; và sự xâm lập của thế lực Nga sẽ khiến cho đế quốc Áo - Hung lúc đầu khá yếu thế bị giáp công ba phía của nước thù địch (Nga ở phía đông, phía nam, Pháp ở phía tây), sự kiểm soát bán đảo Balkan đối với đế quốc Nga mà nói có quan hệ đến sống chết. Thành phần dân tộc ở bán đảo Balkan phức tạp, cộng thêm đế quốc Ottoman, kẻ thống trị ban đầu của nó, càng thêm sa sút, đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự tranh đoạt ở bán đảo Balkan của tập đoàn lớn. Hai nước thông qua việc nâng đỡ, đào tạo và thôn tính các nước nhỏ Balkan để đạt đến mục đích khống chế Balkan của nó, Balkan cũng trở thành một trong những mâu thuẫn châu Âu, đại chiến thế giới lần thứ nhất nhân tiện vì vấn đề Balkan mà đã khai chiến.

Nam Tư tan rã
Tháng 10 năm 1989, Hội nghị toàn thể Trung ương lần thứ 28 đảng Liên minh Người Cộng sản Nam Tư thông qua nghị quyết "vấn đề cải cách thể chế chính trị", tuyên bố từ bỏ "một đảng cầm quyền". Năm 1990, đảng Liên minh Người Cộng sản Nam Tư có lịch sử 70 năm tự giải thể không rõ lí do. Cùng lúc với đó, các nơi cả nước đã tăng vọt chừng 300 chính đảng, các chính đảng hầu như đánh vào chiêu bài "bảo vệ lợi ích dân tộc mình" mà không có một ngoại lệ nhằm giành lấy phiếu bầu, trào lưu chủ nghĩa dân tộc tràn lan. Slovenia và Croatia sau khi bỏ phiếu toàn dân, tuyên bố độc lập cùng lúc vào ngày 25 tháng 6 năm 1991, điều này đã đánh dấu nước Cộng hoà Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư bắt đầu giải thể. Nghị viện và chính phủ Liên bang Nam Tư vì nguyên do đó mà triệp tập mở họp hội nghị khẩn cấp suốt mấy đêm, tuyên bố quyết định độc lập của đơn phương hai nước cộng hoà Slovenia và Croatia là phi pháp. Nam Tư từ đó chiến tranh hỗn loạn không ngừng.

Tháng 4 năm 1992, hai nước cộng hoà Serbia và Montenegro lấy được ý kiến nhất trí về mặt nguyên tắc, quyết định hợp thành một "nhà nước chung bảo vệ tính liên tục của Nam Tư". Ngày 27 tháng 4, nghị viện Liên bang Nam Tư cử hành hội nghị, đã thông qua hiến pháp nước Cộng hoà Liên minh Nam Tư do hai nước Serbia và Montenegro liên hợp hợp thành, tuyên bố chính thức thành lập nước Cộng hoà Liên minh Nam Tư mới. Tuy nhiên, dù trong lúc chiến loạn ở Croatia vừa mới được báo là yên ắng, nước Cộng hoà Bosnia và Herzegovina đã phát sinh chiến tranh hỗn loạn. Đây là cuộc hỗn chiến có quy mô lớn hơn, mãnh liệt hơn và tàn khốc hơn. Bosnia và Herzegovina là một nước cộng hoà có dân tộc khác nhau tin thờ tôn giáo khác nhau cư trú trộn lẫn, dân tộc Serbia trong nước tin thờ Đông chính giáo chừng 1,5 triệu người, chiếm 31,3% dân số, dân tộc Croatia tin thờ Thiên Chúa giáo chừng 800.000 người, chiếm 17,7%, tập đoàn dân tộc lớn nhất là dân tộc Hồi giáo, chừng 2 triệu người, chiếm 43,7% dân số, dân tộc Hồi giáo nguyên gốc cũng là người Serbia, nhưng lúc đế quốc Ottoman thống trị, họ bị áp bức cải đạo sang Hồi giáo, họ khác biệt rất lớn với người Serbia về phương diện tập quán phong tục, về chính trị cũng có mâu thuẫn không ít. Trong cuộc xung đột, người Serbia bởi vì được sự ủng hộ của Quân đội Nhân dân Nam Tư, đều chiếm lấy ưu thế rất lớn về phương diện trang bị vũ khí, kinh nghiệm tác chiến và binh lực, liên tục không ngừng nắm quyền chủ động của chiến tranh. Nam Tư cũ chiến tranh hỗn loạn không thôi, buộc khiến rất nhiều người dân lưu lạc li tán, trở thành dân tị nạn.

Theo thống kê, đến tháng 10 năm 1992, dân tị nạn bị bỏ rơi và cầm giữ ở trong nước Nam Tư cũ đạt hơn 1,8 triệu người, trong đó dân tị nạn của hai nước cộng hoà Croatia và Bosnia và Herzegovina đã lần lượt chiếm 1/4 tổng dân số hai nước. Ngoài ra, còn có hơn 400.000 dân tị nạn của Nam Tư cũ đổ về các nước châu Âu láng giềng, mang đến vấn đề xã hội nghiêm trọng ở những nước châu Âu này. Bởi vì chiến loạn ở Bosnia và Herzegovina càng ngày càng gay gắt, dữ dội, trọng điểm điều đình của xã hội quốc tế lại chuyển sang xung đột Bosnia và Herzegovina. Năm 1992, Cộng đồng châu Âu và Liên hợp quốc lần lượt đã thông qua một loạt nghị quyết mang tính nguyên tắc, các bên xung đột ở Nam Tư cũ đã cử hành nhiều lần hội đàm, nhưng đều không có kết quả.

Đồng minh Balkan
Vào cuối thế kỉ XX, mặc dù hoà bình và phát triển là xu thế và trào lưu của phát triển thế giới, nhưng ở Balkan hoàn toàn không có xuất hiện dấu vết hoà hoãn và lắng dịu, mâu thuẫn cố hữu vẫn tồn tại như xưa, thậm chí chuyển thành xấu kém liên miên không ngớt, thì lại phát sinh xung đột mới, không có lợi cho yếu tố phát triển và hoà bình ổn định khiến cục thế nơi đây vẫn ở trong tuần hoàn ác tính. Hai lần chiến tranh Balkan từ năm 1912 - 1913 và năm 1913. Từ khoảng tháng 3 đến tháng 8 năm 1912, bốn nước đã độc lập gồm Bulgaria, Serbia, Hi Lạp và Montenegro lần lượt kết thành đồng minh chống Thổ Nhĩ Kì, tức là đồng minh Balkan. Các nước đế quốc chủ nghĩa theo sau, xuất phát từ mục đích xâm lược của bản thân, đều đã nhúng tay vào. Nga, Anh và Pháp đứng về phía đồng minh Balkan, Đức và Áo - Hung thì ủng hộ Thổ Nhĩ Kì. Cục thế ở Balkan theo kiểu này chuyển hoá phức tạp thêm. Tháng 10, các nước đồng minh nối tiếp tuyên chiến với Thổ Nhĩ Kì, chiến tranh Balkan lần thứ nhất bùng phát.

Chiến tranh kết thúc, đế quốc Ottoman chiến bại và cầu hoà. Tháng 12 cùng năm, bốn nước đồng minh Balkan cử hành đàm phán với Thổ Nhĩ Kì ở Luân Đôn, do sự nhúng tay của hai tập đoàn đế quốc chủ nghĩa, khiến cho cuộc đàm phán của hai phía giao chiến đứt nối liên tục đã kéo dài mấy tháng, mãi đến ngày 30 tháng 5 năm 1913, mới kí kết "Hiệp ước Luân Đôn năm 1913": Lãnh thổ của Thổ Nhĩ Kì ở châu Âu trừ giữ lại Istanbul và một khu vực nhỏ sát gần đó ra, các bộ phận còn lại được chia cắt cho các nước đồng minh Balkan; công nhận Albania độc lập. Đối với các nước Balkan mà nói, chiến tranh Balkan lần thứ nhất là một cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc chính nghĩa.

Xem thêm

 Ẩm thực Balkan

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 South-East Europe Review
 BalkanBaby travel writing, analysis and photos from the Balkans
 Balkan History by Steven W. Sowards
 SEEurope.net – news coverage on Southeastern Europe
 Southeast European Times
 The Centre for South East European Studies
 Balkans region: Oil and Gas Fact Sheet – United States Department of Energy Analysis Brief
 Balkans urged to curb trafficking - BBC
 News from Balkans

Địa lý Đông Nam Âu
Bán đảo châu Âu

Vùng của châu Âu
Đông Nam Âu
Từ ngữ tiếng Thổ Nhĩ Kỳ


title: Chùa Liên Phái

text:
Chùa Liên Phái là một ngôi chùa ở thủ đô Hà Nội, Việt Nam. Chùa nằm trong ngõ Liên Phái, phố Bạch Mai, thuộc phường Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng. Liên Phái là tên của chùa từ năm 1840, trước đó chùa có tên là Liên Hoa rồi Liên Tông.

Lịch sử
Theo kể lại, chùa Liên Hoa được dựng lên sau khi ông hoàng Trịnh Thập (có tài liệu ghi là Trịnh Hợp) (sinh năm 1696, mất năm 1733) con Tấn Quang Vương Trịnh Bính, là cháu nội Chúa Trịnh Căn và là Phò mã vua Lê Hy Tông (Trịnh Thập lấy người công chúa thứ 4) phát hiện một ngó sen sau khi đào đất ở gò cao sau phủ (phường Hồng Mai, sau đổi tên thành Bạch Mai)) để xây bể cạn. Trịnh Thập cho rằng đây là dấu hiệu của Phật và tin rằng mình có duyên với đạo. Vì vậy, Trịnh Thập quyết định chuyển phủ của mình thành chùa Liên Hoa, đồng thời theo đạo Phật, trở thành Lân Giác Thượng Sĩ trụ trì trong chính ngôi chùa này. Theo tấm bia đá khắc năm Tự Đức thứ 10 (1857) hiện còn ở chùa, chùa được xây dựng vào năm Bảo Thái thứ 7 (tức 1726). Năm 1733, Trịnh Thập (lúc đó mới 37 tuổi) mất và được chôn cất trong Tháp Cứu Sinh xây ở chính nơi tìm thấy ngó sen. Sau đó, chùa được đổi tên thành chùa Liên Tông. Đến năm 1840, chùa được đổi tên thành Liên Phái như hiện nay vì kiêng huý vua Thiệu Trị.

Các đời trụ trì
 Thiền Sư Như Trừng Lân Gíac
 Thiền sư Tính Dược
 Tổ Khai Sơn
 Tổ Bảo Sơn
 Tổ Từ phong
 Hòa thượng Thích Thanh Tuệ (?-6/1992)
 Hòa Thượng Thích Gia Quang (1954) trụ trì (1992- nay)

Kiến trúc
Chùa đã được nhiều lần tu sửa, trong đó được sửa chữa lớn vào các năm Ất Mão (1855) và Kỷ Tỵ (1869). Trước cổng chùa là ngôi tháp Diệu Quang cao 10 tầng có hình lục lǎng, đây là ngôi tháp xây theo kiểu 1 tòa Cửu Phẩm Liên Hoa và là tòa Tháp Cổ nhất, lai lịch rõ nhất trong nội Đô Hà Nội. Có hai hồ rộng ở hai bên cổng chùa. Trong chùa, có một sân rộng, nhà bái đường và khu tam bảo là nơi thờ Phật. Nhà tổ cách khu tam bảo một sân nhỏ. Ngoài ra, chùa còn có nhà bia với 34 tấm bia ghi sự tích và lịch sử của chùa cũng như tên những người đóng góp công đức.

Phía sau chùa là khu vườn tháp với 9 ngôi tháp xây thành 3 hàng trên một gò đất cao lần lượt có 2, 5 và 2 ngôi tháp. Ở hàng giữa có tháp Cửu Sinh xây bằng đá - đây là ngôi tháp cổ nhất trong nội thành Hà Nội. Khoảng năm 1890, người ta còn xây dựng một ngọn tháp cao 9 tầng có kiến trúc rất đẹp trong chùa.

Ngoài tượng Phật, trong chùa còn có tượng Lân Giác Thượng Sĩ và một quả chuông có khắc chữ "Liên Tông tục diện" (có nghĩa "Liên Tông kế tục sáng ngời").

Tham khảo

Sổ tay Văn Hoá Việt Nam, Đặng Đức Siêu, Nhà Xuất Bản Lao động 2006

Xem thêm
Danh sách chùa Hà Nội

Liên kết ngoài
Du lịch Hà Nội - Chùa Liên Phái .

Liên Phái


title: 1850 Kohoutek

text:
1850 Kohoutek (1942 EN) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 3 năm 1942 bởi K. Reinmuth ở Heidelberg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1850 Kohoutek

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1942


title: Nghĩa Trụ

text:
Nghĩa Trụ là một xã thuộc phía đông bắc huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Nghĩa Trụ nằm ở phía đông bắc huyện Văn Giang, có vị trí địa lý:
Phía đông và phía bắc giáp huyện Văn Lâm
Phía tây giáp xã Long Hưng
Phía nam giáp xã Vĩnh Khúc.

Xã Nghĩa Trụ có diện tích 8,12 km², dân số năm 2019 là 10.435 người, mật độ dân số đạt 1.285 người/km².

Hành chính
Xã Nghĩa Trụ được chia thành 9 thôn: Tam Kỳ, Phúc Thọ, Đại Tài, Đồng Tỉnh, Nhân Thục, Nhân Vực, Thủ Pháp, Lê Cao và thôn 14 cách xa xã nhất.

Lịch sử
Trước đây, Nghĩa Trụ là một xã thuộc huyện Mỹ Văn cũ.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 60/1999/NĐ-CP về việc chia chuyển xã Nghĩa Trụ thuộc huyện Mỹ Văn cũ về huyện Văn Giang mới tái lập quản lý.

Giao thông
Các tuyến, hệ thống giao thông quan trọng đi qua xã Nghĩa Trụ:
 Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng.
 Đường Tô Quyền: nối quốc lộ 5 với đường Hà Nội - Hưng Yên.
 Đường Tô Hiệu: nối đường Tô Quyền với tỉnh lộ 376.
 Đường gom cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (tỉnh lộ 382B)
 Đường vành đai 3,5 Hà Nội (dự án)
 Đường sông: sông đào Bắc Hưng Hải.

Danh nhân
 Nhà văn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977)
 Tô Chấn (1904 - 1936)
 Tô Quyền (1929 - 1996)
 Nguyễn Tài (1926 - 2016)
 Họa sĩ Tô Ngọc Vân (1906 - 1954)
 Lê Giản (1911 - 2003)
 Tô Hiệu (1912 - 1944)
 Tô Quang Đẩu (1906 - 1990)
 Lê Văn Lương (1912 - 1995)
 Tô Lâm sinh năm 1957.

Hạ tầng
 Khu đô thị Vinhome The Empire
 Khu đô thị Vinhome The Crown.

Văn hóa

Làng Xuân Cầu
Làng Xuân Cầu xưa nay thuộc các thôn Phúc Thọ, Tam Kỳ, Lê Cao là một mảnh đất địa linh nhân kiệt, một làng khoa bảng thời phong kiến với 12 người đỗ tiến sĩ, cử nhân. Người ta còn ví Xuân Cầu là ngôi làng đi ba bước chân lại gặp người tài. Đặc biệt, đến cuối thế kỷ XIX ngôi làng ngôi làng sản sinh ra nhiều danh nhân kiệt xuất, các nhà chính trị, nhà cách mạng, nhà thơ... Làng Xuân Cầu xưa nổi tiếng với nghề nhuộm vải, bán thuốc, nhuộm thâm. Một số người dân trong làng đã di cư mang nghề đi nhiều nơi trong đó lập nên phố Hàng Vải, nay thuộc Hà Nội.

Thơ ca
Ai về Đồng Tỉnh, Huê Cầu;
Đồng Tỉnh bán thuốc,
Huê Cầu nhuộm thâm;
Nào ai đi chợ Thanh Lâm;
Mua anh một áo vải thâm hạt dền.

Chú thích

Tham khảo


title: Thương Hà

text:
Thương Hà (tiếng Trung: 商河县, Hán Việt: Thương Hà huyện) là một huyện của địa cấp thị Tế Nam, tỉnh Sơn Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1162,8 km², dân số năm 2001 là 590.000 người. Huyện Thương Hà được chia ra các đơn vị hành chính gồm 2 nhai đạo, 5 trấn, 5 hương.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Đông
Tế Nam


title: Bonnes, Charente

text:
Bonnes là một xã của tỉnh Charente, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Núi Trường Bạch

text:
Núi Trường Bạch, còn gọi là núi Bạch Đầu, núi Paektu, là một ngọn núi dạng núi lửa nằm trên biên giới giữa Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và Trung Quốc. Với chiều cao 2.744 mét, núi Bạch Đầu là đỉnh cao nhất trong dãy Trường Bạch ở phía bắc và dãy Bạch Đầu Đại Cán ở phía nam. Đây cũng là đỉnh núi cao nhất trên bán đảo Triều Tiên và khu vực Mãn Châu.

Tên gọi trong tiếng Triều Tiên 백두산, 白頭山, Paektusan (phiên âm Hán-Việt là Bạch Đầu Sơn), nghĩa là "núi đầu trắng". Tên gọi tiếng Trung Hoa 長白山, 长白山, là Changbai và tiếng Mãn là Golmin Šanggiyan Alin, cả hai đều có nghĩa là "núi trắng mãi". Trước kia núi này Trung Quốc gọi là Thái Bạch sơn (太白山).

Một hồ miệng núi lửa lớn, gọi là hồ Thiên Trì (천지, 天池), nằm trong một hõm chảo núi lửa trên đỉnh ngọn Trường Bạch. Hõm chảo được hình thành bởi vụ phun trào VEI 7 "Thiên niên kỷ" hoặc "Tianchi" năm 946, phun trào khoảng 100-120 km3 (24-29 cu mi) của mạt vụn núi lửa. Đây là một trong những vụ phun trào lớn nhất và dữ dội nhất trong 5.000 năm qua (cùng với vụ phun trào Minoan, vụ phun trào Hatepe của hồ Taupo vào khoảng năm 180 sau Công nguyên, vụ phun trào núi Samalas năm 1257 gần núi Rinjani và vụ phun trào núi Tambora năm 1815).

Ngọn núi đóng một vai trò thần thoại và văn hóa quan trọng trong các xã hội và tôn giáo dân sự của cả hai quốc gia CHDCND Triều Tiên và Hàn Quốc đương đại, ví dụ, nó được đề cập trong cả hai bài quốc ca của hai nước và được miêu tả trên quốc huy Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Sản vật nổi tiếng của núi Trường Bạch là nhân sâm.

Tên gọi

Tên tiếng Triều Tiên hiện đại của ngọn núi, "Paektusan" hoặc "Baekdusan", lần đầu tiên được ghi nhận trong hồ sơ lịch sử thứ 13 của Cao Ly sử. Nó có nghĩa là ngọn núi đầu trắng. Trong các ghi chép khác từ cùng thời kỳ, ngọn núi còn được gọi là "Taebaeksan", có nghĩa là ngọn núi lớn màu trắng. Tên hiện đại của ngọn núi trong tiếng Trung Quốc, "Chángbáishān" xuất phát từ tên tiếng Mãn hiện đại của ngọn núi, đó là "Golmin anggiyan Alin". Nó có nghĩa là núi trắng. Và một tên tiếng Trung khác "Báitóushān" là phiên âm của núi Paektu. Tên tiếng Mông Cổ là "Ondor Tsagaan Aula", có nghĩa là ngọn núi trắng cao. Trong tiếng Anh, các tác giả khác nhau đã sử dụng phiên âm không chuẩn.

Địa lý và địa chất

Núi Trường Bạch là một núi lửa tầng với đỉnh chóp bị cắt cụt bởi một hõm chảo núi lửa lớn có đường kính khoảng 5 km (3,1 dặm Anh) và sâu 850 m (2.789 ft). Hõm là hồ Thiên Trì. Hõm chảo núi lửa này được tạo ra sau lần phun trào khoảng năm 969 (± 20 năm). Tro núi lửa từ đợt phun trào này lan rộng đến tận miền nam đảo Hokkaidō, Nhật Bản. Hồ Thiên Trì chu vi khoảng 13 km (7,5-8,7 dặm Anh), với độ sâu trung bình là 213 m (699 ft) và độ sâu tối đa đạt 384 m (1.260 ft). Từ khoảng trung tuần Tháng 10 tới giữa Tháng 6 mặt hồ thường bị băng tuyết phủ kín.

Các lực lượng địa chất hình thành núi Trường Bạch vẫn còn là một bí ẩn. Hai lý thuyết hàng đầu trước tiên là sự hình thành điểm nóng và phần thứ hai là một phần chưa được khám phá của mảng Thái Bình Dương chìm dưới ngọn núi này.

Phần trung tâm của ngọn núi này được nâng lên khoảng 3 mm mỗi năm, do mực macma đang dâng lên ở phía dưới phần trung tâm của núi. Mười sáu đỉnh trên 2.500 m (8.200 ft) bao quanh mép hõm chảo xung quanh hồ Thiên Trì. Đỉnh cao nhất, gọi là đỉnh Tướng Quân (Janggun) trên lãnh thổ Triều Tiên, bị tuyết che phủ khoảng 8 tháng mỗi năm. Đỉnh cao nhất trên lãnh thổ Trung Quốc là đỉnh Bạch Vân, cao 2.691 m. Các sườn núi tương đối thoải cho tới độ cao khoảng 1.800 m (5.905 ft).

Nước chảy ra khỏi hồ ở phía bắc và gần lối thoát ra là một thác nước cao 70 m (230 ft). Núi này là nguồn của các con sông như Tùng Hoa, Đồ Môn và Áp Lục. Hai con sông Đồ Môn và Áp Lục tạo thành biên giới phía bắc giữa ba nước Triều Tiên, Nga và Trung Quốc.

Phun trào

Vụ phun trào thiên niên kỷ
Hõm chảo của ngọn núi được tạo ra vào năm 946 bởi vụ phun trào khổng lồ (VEI 7) "Thiên niên kỷ" hoặc "Tianchi", một trong những vụ phun trào dữ dội nhất trong 5.000 năm qua, có thể so sánh với vụ phun trào năm 180 sau Công nguyên của hồ Taupo và năm 1815 phun trào núi Tambora. Vụ phun trào, có mạt vụn núi lửa đã được tìm thấy ở khu vực phía nam của Hokkaidō, Nhật Bản và xa tận Greenland, đã phá hủy phần lớn đỉnh núi lửa, để lại một miệng núi lửa ngày nay được lấp đầy bởi Thiên Trì.

Theo Sách Lịch sử Koryo, "tiếng sấm từ trống trời" (có thể là vụ nổ từ vụ phun trào thiên niên kỷ) đã được nghe thấy ở thành phố Kaesong, và sau đó xuất hiện một lần nữa ở thủ đô của Hàn Quốc cổ đại về 450 km (280 mi) về phía nam của núi lửa, khiến hoàng đế Cao Ly khiếp sợ đến mức những người bị kết án đã được triều đình ân xá và giải thoát. Theo cuốn sách Lịch sử đền Heungboksa, vào ngày 3 tháng 11 cùng năm, tại thành phố Nara (Nhật Bản), cách ngọn núi khoảng 1.100 km (680 mi) về phía đông nam, một sự kiện "mưa tro trắng" đã được ghi lại. Ba tháng sau, vào ngày 7 tháng 2 năm 947, "tiếng sấm trống" đã được nghe thấy ở thành phố Kyoto (Nhật Bản), cách Paektu khoảng 1.000 km (620 dặm) về phía đông nam. Vụ phun trào Tianwenfeng cũng đã được ghi lại trong thần thoại Mãn Châu. Người Mãn Châu mô tả ngọn núi là "Rồng lửa", "Quỷ lửa" hay "Lửa thiên đàng".

Vụ phun trào Tianwenfeng
Thời đại của vụ phun trào Tianwenfeng không rõ ràng, nhưng gỗ cacbon hóa ở dăm kết của Heifengkou đã có niên đại khoảng 4105 ± 90 BP. Vụ phun trào này hình thành nên những khu vực rộng lớn phủ đầy đá bọt vàng và đá núi lửa và thải ra khoảng 23,14 triệu tấn (25,51 triệu tấn ngắn) SO2 vào tầng bình lưu. Khối lượng lớn của tro núi lửa ít nhất là 100 km3, khiến vụ phun trào Tianwenfeng cũng của VEI 7.

Phun trào gần đây
Sau những vụ phun trào lớn này, Núi Paektu đã có ít nhất ba lần phun trào nhỏ hơn, xảy ra vào năm 1668, 1702 và 1903, có khả năng hình thành nên đá núi lửa Baguamiao, đá bọt tốt Wuhaojie và đá nhẹ xốp Liujiejie.

Năm 2011, Chính phủ Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên đã mời các nhà núi lửa học James Hammond của Đại học Hoàng gia, London và Clive Oppenheimer của Đại học Cambridge, nghiên cứu về ngọn núi cho hoạt động núi lửa gần đây. Dự án của họ đã được tiếp tục vào năm 2014 và dự kiến sẽ kéo dài thêm một "hai hoặc ba năm"

Khí hậu
Thời tiết trên núi thay đổi rất thất thường, đôi khi khắc nghiệt. Nhiệt độ trung bình hàng năm trên đỉnh núi là khoảng -4,9 °C (23,2 °F). Vào mùa hè, nhiệt độ có thể lên đến 18 °C (64 °F) hoặc thậm chí cao hơn, trong khi mùa đông thì xuống tới -48 °C (-54 °F). Nhiệt độ thấp nhất được ghi nhận là −51 °C (60 °F) vào ngày 2 tháng 1 năm 1997. Nhiệt độ trung bình tháng Giêng là -24 °C (-11 °F), và tháng 7 là 10 °C (50 °F). Trong tám tháng mỗi năm nhiệt độ luôn giữ dưới mức đóng băng.

Tốc độ gió trung bình là 11,7 m/s, đạt tới trung bình là 17,6 m/s trong tháng 12. Độ ẩm tương đối trung bình là 74%. Trong mấy thập niên gần đây, thời tiết trên núi có khuynh hướng ấm hơn. Ngược lại lượng tuyết trên đỉnh núi vào mùa hè giảm nhiều.

Hệ động thực vật
Có 5 loài thực vật đã biết sinh sống trong hồ trên đỉnh núi và khoảng 168 loài dọc theo các bờ hồ. Khu vực núi Trường Bạch là nơi sinh sống của hổ Siberia, gấu, báo hoa mai, chó sói, và lợn rừng. Loài sói đỏ Ussuri có thể đã bị tuyệt chủng khỏi khu vực. Loài hươu nai sinh sống trong các khu rừng, che phủ núi Trường Bạch tới độ cao khoảng 2.000 m, là chủng hoẵng Siberia sống ở Bạch Đầu sơn. Nhiều loài chim hoang dã như gà gô lia (Tetrao tetrix), cú và gõ kiến cũng sinh sống trong khu vực. Ngọn núi đã được BirdLife International xác định là Khu vực chim quan trọng (IBA) vì nó hỗ trợ cho một quần thể chim phong phú.

Các khu rừng bên phía Trung Quốc là nguyên sinh và gần như không bị con người biến đổi. Bạch dương là chủ đạo gần đường cây gỗ còn thông thì ở dưới hơn, hỗn tạp với các loài cây khác. Trong vài thập niên gần đây, sự ấm lên đáng kể của khí hậu đã làm thay đổi cấu trúc các cánh rừng nguyên sinh trên các phần phía trên của sườn núi, với sự thay đổi nghiêng về phía các loài thông cũng như làm dày thêm tầng tán của rừng. Hiện tại quá trình tàn phá làm mất rừng ở các phần thấp của sườn núi bên lãnh thổ Triều Tiên vẫn đang diễn ra.

Lịch sử
Núi Trường Bạch từ xa xưa đã được dân địa phương tôn kính như một ngọn núi thiêng. Người Triều Tiên và người Mãn đều coi nơi này là đất tổ của dân tộc họ.

Triều Tiên

Người Triều Tiên coi núi Bạch Đầu là quê hương nguyên thủy của dân tộc Triều Tiên và Bạch Đầu là ngọn một trong ba ngọn núi thiêng. Huyền sử khai quốc của Triều Tiên bắt đầu từ núi Bạch Đầu nên các triều đại sau vào thời kỳ Tam Quốc, Cao Ly và vương quốc Triều Tiên đều đề cao địa vị linh thiêng của núi Bạch Đầu.

Dã sử Triều Tiên kể rằng nước Cổ Triều Tiên (2333 TCN–108 TCN) được khai sanh trên núi Bạch Đầu. Các vương quốc kế tiếp như Phù Dư, Cao Câu Ly, Bột Hải, cùng Cao Ly và vương quốc Triều Tiên đều cử hành các nghi lễ tế tự thờ núi Bạch Đầu.

Văn tịch đầu tiên dùng địa danh Bạch Đầu là vào thế kỷ thứ X; sách đó chép rằng người Nữ Chân vượt sông Áp Lục đến cư ngụ ở khu vực núi Bạch Đầu. Sau đó sử ký Vương quốc Triều Tiên (1392–1910) thường nhắc tời núi Bạch Đầu qua những trận phun lửa như năm 1597, 1668, và 1702. Khu vực núi Bạch Đầu cũng là nơi vua Triều Tiên Thế Tông vào thế kỷ XV đã cho đốc công củng cố đồn lũy dọc theo sông Đồ Môn và sông Áp Lục, biến ngọn núi này thành mốc ranh giới tự nhiên giữa Triề Tiên và các dân tộc du mục phương bắc.

Khu vực Bạch Đầu vốn hiểm trở lắm rừng rậm rạp nên khi Đế quốc Nhật Bản xâm chiếm Triều Tiên, các lực lượng vũ trang kháng Nhật thường rút về đó. Lực lượng du kích cộng sản Triều Tiên trong cuộc chiến tranh Triều Tiên cũng dùng Bạch Đầu làm hậu cứ. Theo chính sử của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên thì Kim Nhật Thành đã tổ chức lực lượng du kích kháng Nhật trên núi Bạch Đầu và đây cũng là nơi Kim Chính Nhật ra đời, gắn liền với huyền thoại ngọn núi thiêng. Tuy nhiên tài liệu ngoại quốc thì ghi rằng Kim Nhật Thành đúng ra hoạt động trong lãnh thổ Liên Xô và Kim Chính Nhật cũng sinh ra trên đất Liên Xô chứ không phải núi Bạch Đầu.

Chính quyền Triều Tiên sử dụng thần thoại về ngọn núi để thúc đẩy các dự án của chính phủ, như tên lửa Paektusan và máy tính Paektusan. Đỉnh cao đã được thể hiện trên quốc huy nhà nước của CHDCND Triều Tiên kể từ năm 1993, như được định nghĩa trong Điều 169 của Hiến pháp, trong đó mô tả núi Paektu là "ngọn núi thiêng liêng của cách mạng". Ngọn núi này thường được nhắc đến trong các khẩu hiệu như: "Chúng ta hãy thực hiện cuộc cách mạng Triều Tiên theo tinh thần cách mạng Paektu, tinh thần của trận bão tuyết Paektu!" Truyền thông  Triều Tiên cũng kỷ niệm các hiện tượng tự nhiên được chứng kiến tại ngọn núi là điềm báo.

Ngọn núi cũng được đề cập trong quốc ca của cả hai miền Triều Tiên và trong bài hát dân gian Hàn Quốc "Arirang".

Trung Quốc
Núi Trường Bạch lần đầu tiên được ghi nhận trong Sơn Hải Kinh với tên gọi Bất Hàm Sơn (不咸山). Nó cũng được gọi là Đan Đan Đại Lĩnh (單單大嶺) trong Hậu Hán thư phần Đông Di liệt truyện. Trong Tân Đường thư quyển 219-Bắc Địch Bột Hải truyện, người ta gọi nó là Thái Bạch Sơn (太白山). Tên gọi hiện tại trong tiếng Trung là Trường Bạch Sơn (長白山) lần đầu tiên được sử dụng vào thời nhà Liêu (907-1125) và sau đó là nhà Kim (1115-1234).

Nhà Kim (1115–1234) phong cho thần núi Trường Bạch tước hiệu là "Hưng quốc Linh ứng vương" (興國靈應王) vào năm 1172 và sau này phong là "Khai thiên Hoành thánh đế" (開天宏聖帝) vào năm 1193. Trong thời kỳ nhà Thanh, hoàng đế Khang Hi gọi núi Trường Bạch như là nơi sinh truyền thuyết của hoàng gia nhà Ái Tân Giác La sau một cuộc nghiên cứu, mặc dù hiện nay nó không còn được ủng hộ nữa. Ông đặt ra một khu vực cấm quanh núi, mặc dù hiện nay vẫn còn tranh cãi rằng nó là một phần của Triều Tiên hay của Trung Quốc. Nhà Thanh duy trì các nghi lễ tế tự hàng năm đối với ngọn núi này, cũng giống như nhà Kim trước đây.

Điểm tham quan
Ngoài khách du lịch trong nước, hầu hết du khách quốc tế, bao gồm nhiều người Hàn Quốc, leo lên núi từ phía Trung Quốc, mặc dù đây cũng là một điểm du lịch nổi tiếng đối với du khách đến Triều Tiên. Khu du lịch của núi ở Trung Quốc được Cục quản lý du lịch quốc gia Trung Quốc xếp vào khu danh lam thắng cảnh loại AAAAA.

Có một số di tích trên núi thuộc địa phận của Triều Tiên. Paektu Spa là một con suối tự nhiên và được sử dụng cho nước đóng chai. Đồi Pegae là nơi đóng trại bí mật của Quân đội Cách mạng Nhân dân Triều Tiên (tiếng Triều Tiên: 조선 인민) được cho là do cố chủ tịch Kim Il-sung lãnh đạo trong cuộc đấu tranh chống lại sự thống trị của đế quốc Nhật Bản trong thời kỳ Triều Tiên thuộc Nhật. Trại bí mật cũng được mở cho công chúng. Có một số thác nước, bao gồm Thác Hyongje chia làm hai khoảng một phần ba đường từ đỉnh. Năm 1992, nhân dịp sinh nhật lần thứ 80 của Kim Il-sung, một dấu hiệu khổng lồ bao gồm các chữ kim loại đọc là "Núi thánh của cách mạng" đã được dựng lên trên sườn núi. Người Triều Tiên tuyên bố rằng có 216 bậc dẫn lên đỉnh núi, tượng trưng cho ngày sinh 16 tháng 2 của Kim Jong-il, nhưng thực tế có nhiều hơn.

Xem thêm

 Địa lý Trung Quốc
 Địa lý Triều Tiên
 Dãy núi Baekdudaegan
 Dãy núi Trường Bạch

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài
 Yonson Ahn: China and the Two Koreas Clash Over Mount Paekdu/Changbai: Memory Wars Threaten Regional Accommodation  (Japan Focus, 27-7-2007)
 Hình ảnh vệ tinh từ Google Maps

Địa lý Cát Lâm
Trường Bạch
Bạch Đầu
Trường Bạch
Trường Bạch
Du lịch Trung Quốc
Du lịch Bắc Triều Tiên
Núi lửa còn hoạt động
Địa lý Đông Bắc Á
Núi cao nhất quốc gia
Núi quốc tế châu Á
Ryanggang
Núi lửa Trung Quốc
Thắng cảnh loại AAAAA
Hõm chảo châu Á


title: Diên Khánh (định hướng)

text:
Diên Khánh có thể là:

Địa danh

Việt Nam
 Huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam.
 Thị trấn Diên Khánh, huyện lỵ huyện Diên Khánh.

Trung Quốc
 Huyện Diên Khánh (延庆县), huyện ngoại thành ở tây bắc thành phố Bắc Kinh.

Niên hiệu
 Niên hiệu của Gia Luật Đại Thạch, Tây Liêu.
 Niên hiệu của Nhật hoàng Hanazono.

Nhân vật
 Lưu Diên Khánh, tướng lĩnh cuối thời Bắc Tống.
 Nhân vật Đoàn Diên Khánh trong tiểu thuyết Thiên long bát bộ của Kim Dung.


title: Madegalatha

text:
Madegalatha là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Madegalatha malagassica (Hampson, 1909)
 Madegalatha occidentis (Viette, 1968)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Madegalatha at funet

Hadeninae


title: Rötsweiler-Nockenthal

text:
Rötsweiler-Nockenthal là một đô thị thuộc huyện Birkenfeld, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 3,21 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Birkenfeld


title: Nokia, Phần Lan

text:
Nokia (tiếng Phần Lan phát âm: [nokiɑ]) là một thành phố và khu tự quản bên bờ sông Nokianvirta (Kokemäenjoki) thuộc vùng Pirkanmaa, cách thành phố Tampere khoảng 15 km về phía tây. Dân số thời điểm ngày 31 tháng 1 năm 2011 là 31.658 người.
Viễn thông cùng tên khổng lồ Nokia đã được thành lập bởi Fredrik Idestam vào năm 1865 như một nhà máy bột giấy. Công ty cao su Phần Lan (Suomen Gummitehdas Oy) (thành lập 1898) thiết lập một nhà máy ở Nokia vào năm 1904. Hai công ty Phần Lan và Cable Works Ltd (Suomen kaapelitehdas Oy) hợp nhất vào năm 1967 hình thành Công ty Nokia. Chi nhánh khác nhau của tập đoàn này đã được chia thành một số công ty hoặc bán vào khoảng năm 1990. Cao su các công trình vẫn hoạt động trong Nokia NokiaN Lốp và nhà máy giấy như Georgia-Thái Bình Dương Finland Oy.

Tính đến năm 2008, công ty viễn thông Nokia không có bất kỳ hoạt động tại thành phố Nokia. Mặc dù công ty đã được thành lập tại Nokia, trụ sở đã được chuyển Espoo, và chính các nhà máy ở Salo, cả hai đều nằm gần 200 km về phía nam của Nokia. Hầu như mỗi năm, du khách đến để Nokia hy vọng sẽ tìm thấy một bảo tàng điện thoại di động tuyệt vời, kết nối duy nhất cho công ty là biệt thự Nokia, đó là đôi khi được sử dụng cho các bên tư nhân cho nhân viên điều hành của công ty. Người ta đã nhiều lần yêu cầu thành phố có công trình kỷ niệm công ty nó đã sinh ra, nhưng nó đã luôn luôn từ chối, với lý do là điện thoại di động không bao giờ được sản xuất có.

Tham khảo

Thành phố của Phần Lan
Đô thị của vùng Pirkanmaa


title: Lasioglossum sicarium

text:
Lasioglossum sicarium là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Walker mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1997


title: Eleutherodactylus adelus

text:
Eleutherodactylus adelus là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Cuba.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng đất thấp ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Hedges, B. & Díaz, L. 2004. Eleutherodactylus adelus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

adelus
Động vật đặc hữu Cuba
Động vật được mô tả năm 2003


title: Zielona Góra

text:
Zielona Góra [ʑelɔna Gura] (tiếng Đức: Grünberg ở Schlesien) là một thành phố trong tỉnh Lubusz, ở phía tây Ba Lan, với dân số 117.557 người trong giới hạn thành phố (tháng 6 năm 2009) và 294.000 cư dân trong khu vực đô thị, bao gồm ba quận lân cận (2005).

Zielona Góra đã thuộc tỉnh Lubusz từ năm 1999, trước khi mà nó là thủ phủ của tỉnh Zielona Góra. Tên của thành phố, trong cả hai Ba Lan và Đức, có nghĩa là "núi xanh".

Tham khảo

Thị trấn của Lubuskie
Huyện thành phố của Ba Lan


title: Sphaeroderma carinatum

text:
Sphaeroderma carinatum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wang miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Sphaeroderma


title: 11510 Borges

text:
11510 Borges (1990 VV8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 11 tháng 11 năm 1990 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11510 Borges

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Hyphilare

text:
Hyphilare là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Caenaugochlora beethoveni

text:
Caenaugochlora beethoveni là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Engel mô tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Caenaugochlora
Động vật được mô tả năm 1995


title: Bulbophyllum rubromaculatum

text:
Bulbophyllum rubromaculatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

rubromaculatum]]

R


title: Molophilus bicolor

text:
Molophilus bicolor là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: 1045

text:
Năm 1045 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện
 Vương quốc Bagratuni cáo chung, sáp nhập vào Đế quốc Đông La Mã.

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1045


title: Sacy, Marne

text:
Sacy là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 125 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: 4936 Butakov

text:
4936 Butakov (1985 UY4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 10 năm 1985 bởi Zhuravleva, L. V. ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4936 Butakov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Lyudmila Zhuravlyova
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Greatest Hits (album của Enrique Iglesias)

text:
Greatest Hits là một album tổng hợp của nam ca sĩ nhạc pop người Tây Ban Nha Enrique Iglesias. Album bao gồm các ca khúc trong 4 album tiếng Anh trước đó của anh, ngoài ra có ca khúc mới: "Away" (hợp tác với Sean Garrett) và "Takin' Back My Love" (hợp tác với Ciara) đã được phát hành làm hai đĩa đơn của album. Ở Hoa Kỳ, album đã được phát hành ngày 11 tháng 11 năm 2008. Ước tính hiện tại album đã bán được 1 triệu bản.

"Takin' Back My Love" là đĩa đơn hit của Iglesias từ album, lọt vào top 10 ở rất nhiều quốc gia trên thế giới.

Danh sách bài hát

Bản đặc biệt (Bonus DVD)
 "Bailamos" (Non soundtrack version) (video âm nhạc) - 3:31
 "Rhythm Divine" (video âm nhạc) - 3:30
 "Hero" (video âm nhạc) - 4:23
 "Escape" (video âm nhạc) - 3:32
 "Love To See You Cry" (video âm nhạc) - 3:52
 "Addicted" (video âm nhạc) - 4:42
 "Do You Know? (The Ping Pong Song)" (video âm nhạc) - 5:07
 "Tired Of Being Sorry" (video âm nhạc) - 4:35
 "Can You Hear Me?" (Ca khúc chính thức của UEFA Euro 2008) (video âm nhạc) - 3:45
 "Tired Of Being Sorry" (trực tiếp ở Belfast) - 4:57
 "Be With You" (trực tiếp ở Belfast) - 3:41

Xếp hạng

Liên kết ngoài
 Website chính thức của Enrique Iglesias
 Enrique Iglesias Greatest Hits: Amazon

Chú thích

Album của Enrique Iglesias
Album năm 2008


title: Basilisk

text:
Trong truyền thuyết châu Âu, Basilisk là loài bò sát hư cấu được xem là vua của loài rắn mà có thể giết người chỉ qua một cái nhìn. Được dựa trên loài bò sát có thật thuộc chi Basiliscus. Trong cách sách vở về động vật thời Trung cổ Basilisk thường được mô tả là một sinh vật thần thoại lai có thân hình của một con gà trống, trên đầu có vương miện và phần dưới có dạng một con rắn. Trong bộ truyện tranh Harry Potter có nhắc đến nhân vật Tử xà Basilisk. Ngoài ra, Basilisk cũng được dựng thành một bộ phim kinh dị năm 2016 có tên Polish Legends: Operacja Bazyliszek.

Basilisk trong Harry Potter
Tử xà Basilisk là một con quái vật huyền thoại sống trong Phòng chứa bí mật. Đó là một con mãng xà có thể sống hàng trăm năm và có thể đạt đến kích thước khổng lồ. Nó được phôi thai trong một quả trứng rắn hoặc ếch nhưng lại được ấp nở bởi một con gà trống. Nhền nhện chạy trốn trước chúng vì chúng là tử thù của loài nhền nhện. Tiếng gáy của gà trống là tai họa chí tử đối với tử xà. Nó có thể đi khắp lâu đài Hogwarts bằng cách đi qua đường ống nước.

Con quái vật này có khả năng giết người chỉ bằng một cái nhìn, với nọc độc chết người. Tử xà Basilisk đã được thả ra 2 lần vào năm 1942 và 1992 bằng cả cách gián tiếp và trực tiếp bởi Tom Marvolo Riddle (Voldemort), tấn công nhiều học sinh khiến 1 nữ sinh bị chết và nhiều người bị hóa đá vì nhìn một cách gián tiếp(qua gương, nước,...). Tử xà Basilisk đã bị tiêu diệt bởi  Harry Potter bằng khả năng nói Xà ngữ (ngôn ngữ loài rắn) với sự giúp sức của hai người bạn Ron Weasley, Hermione Granger và con Phượng Hoàng Fawkes kèm theo thanh gươm Gryffindor được giấu trong chiếc mũ Phân loại.

Tham khảo
 Harry Potter và Phòng chứa Bí mật của J. K. Rowling

Liên kết ngoài
Bài viết về Basilisk của "Dave's Mythical Creatures and Places"
Mdeieval Beastiary nói về Bailliisk

Rắn trong huyền thoại
Quái vật thần thoại
Sinh vật huyền thoại Hy Lạp
Sinh vật huyền thoại lai


title: Rouvres-la-Chétive

text:
Rouvres-la-Chétive là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 11,33 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 391 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 345–483 m trên mực nước biển.
Dân địa phương tiếng Pháp gọi là Roburiens.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Rouvres-la-Chétive trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Rouvres-la-Chetive


title: Neolamprologus gracilis

text:
Neolamprologus gracilis là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của hồ Tanganyika nơi nó được tìm thấy ở Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, và Zambia.

Chú thích

Tham khảo

 Bigirimana, C. 2005. Neolamprologus gracilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Neolamprologus


title: Arhaphes humeralis

text:
Arhaphes humeralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Arhaphes


title: Trương Tấn Sang

text:
Trương Tấn Sang (sinh ngày 21 tháng 1 năm 1949) là Chủ tịch nước thứ 7 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ năm 2011 cho đến năm 2016, là Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam của các khóa VIII, IX, X, XI), ông là người đầu tiên giữ chức Trưởng Ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương trong suốt nhiệm kỳ Chủ tịch nước, trước đó ông là Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Ban Kinh tế Trung ương từ năm 2001 đến năm 2006, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 1996 đến năm 2001 và Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 1991 đến năm 1996. Ông là Đại biểu Quốc hội Việt Nam từ khoá IX đến khóa XIII.

Xuất thân và giáo dục

Xuất thân
Trương Tấn Sang (còn gọi là Tư Sang), sinh vào ngày 21 tháng 1 năm 1949 tại xã Mỹ Hạnh Nam, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An.

Trương Tấn Sang là hậu duệ đời thứ 6 của họ Trương tại Hòa Lạc, Đức Thọ, Hà Tĩnh.

Giáo dục
Trình độ chuyên môn: Đại học (Cử nhân Luật) của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nay là Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh; Cao cấp Lý luận chính trị.

Sự nghiệp
 Vào Đảng Nhân dân Cách mạng Việt Nam ngày 20 tháng 12 năm 1969; Chính thức ngày 20 tháng 12 năm 1970.
 Từ năm 1966-1969: Công tác phong trào thanh niên, học sinh sinh viên P.K 2. Từ năm 1969-1971, Đảng ủy viên, Bí thư Đoàn thanh niên, phụ trách đội du kích bí mật thị trấn Đức Hòa, Long An. Năm 1971, bị chính quyền Sài Gòn giam ở nhà tù Phú Quốc. Năm 1973, được trao trả theo Hiệp định Paris.
 Từ năm 1973-1975, công tác tại Ban T73 thuộc Ủy ban Thống nhất Trung ương.

Hoạt động tại Thành phố Hồ Chí Minh
 Năm 1975-1979, công tác ở Liên hiệp công đoàn Gia Định, rồi Ban khai hoang xây dựng kinh tế mới Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Ban khai hoang.
 Năm 1979-1983, Giám đốc Nông trường Phạm Văn Hai, Thành phố Hồ Chí Minh, Thành Ủy viên dự khuyết.
 Năm 1983-1986, Thành Ủy viên, Giám đốc Sở Lâm nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh.
 Năm 1986-1988, Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Bí thư huyện ủy Bình Chánh.
 Năm 1988-1990, học lớp 2 năm Học viện Nguyễn Ái Quốc.
 Tháng 6-1991, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng, được bầu là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Thành ủy, Giám đốc Sở Nông nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh.
 Năm 1992, giữ chức Quyền Chủ tịch, rồi Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.
 Tháng 7-1996, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng, được bầu là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được Trung ương bầu vào Bộ Chính trị, giữ chức Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh.

Tham gia công tác Trung ương
 Từ 1-2000, được Bộ Chính trị phân công làm Trưởng ban Kinh tế Trung ương.
 Tháng 4-2001, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng, được bầu là Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được Trung ương bầu vào Bộ Chính trị, phân công Trưởng ban Kinh tế Trung ương.
 Tháng 1-2003, tại Hội nghị Trung ương 7 khóa IX, ông bị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam kỉ luật khiển trách vì trong thời kỳ làm bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh (khóa VI, từ 1996-2000), ông chưa "làm tròn trách nhiệm trong việc chỉ đạo điều tra, ngăn chặn những hoạt động tội phạm của Trương Văn Cam cùng đồng bọn và có những khuyết điểm trong công tác cán bộ."
 Tháng 4-2006, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng, được bầu là Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được Trung ương bầu vào Bộ Chính tri, Ban Bí thư Trung ương.
 Tháng 5-2006: Giữ chức Thường trực Ban Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, sau người tiền nhiệm Phan Diễn.
 Đại biểu Quốc hội khoá IX, X, XI, XIII.
 Tại Đại hội XI, tái đắc cử vào Ban Chấp hành Trung ương và là Ủy viên Bộ Chính trị.

Kỷ luật
Tại hội nghị Trung ương 7 khóa IX ngày 7 đến 9/11/2002, Ban Chấp hành Trung ương đã xem xét và biểu quyết thi hành kỷ luật ông Trương Tấn Sang, ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Kinh tế Trung ương bằng hình thức khiển trách vì trong thời kỳ làm Bí thư Thành ủy TP HCM (khóa VI) chưa làm tròn trách nhiệm trong việc chỉ đạo điều tra, ngăn chặn những hoạt động tội phạm của Trương Văn Cam (Năm Cam) cùng đồng bọn và có những khuyết điểm trong công tác cán bộ.

Chủ tịch nước (2011–2016)

Ngày 25 tháng 7 năm 2011, ông đắc cử làm Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam với 97,4% phiếu bầu tín nhiệm, đồng thời ông cũng là chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam đầu tiên sinh sau độc lập. Cùng ngày, ông cũng là Chủ tịch Hội đồng quốc phòng và an ninh Việt Nam. Ngày 19 tháng 9 năm 2011 ông kiêm nhiệm chức Trưởng ban Ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương.

Vụ án Hồ Duy Hải

Ngày 17 tháng 5 năm 2012, ông đã ban hành nghị quyết số 639/QĐ-CTN bác đơn xin ân giảm hình phạt tử hình đối với Hồ Duy Hải. Nhưng đến ngày 4 tháng 12 năm 2014, trước nhiều lời đề nghị xin tạm hoãn thi hành án tử hình Hồ Duy Hải từ nhiều người và trước đó ông đã có cuộc nói chuyện với luật sư Trần Văn Tạo (nguyên phó giám đốc công an TP HCM) và đơn ông Tạo đề nghị xem xét lại vụ án Hồ Duy Hải vào ngày 3 tháng 12, Văn phòng Chủ tịch nước ra công văn số 1639/TB-VPCP thông báo ý kiến Chủ tịch nước Trương Tấn Sang yêu cầu Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan tố tụng tỉnh Long An tạm dừng thi hành án tử hình Hồ Duy Hải sau khi nhận được đơn kêu oan của mẹ Hồ Duy Hải. Việc tạm hoãn thi hành án tử với Hồ Duy Hải là chưa từng có tiền lệ trong lịch sử Tòa án nhân dân tối cao.

Điểm tín nhiệm và quan điểm về Biển Đông
Ngày 10 tháng 6 năm 2013, trong cuộc bỏ phiếu tín nhiệm của Quốc hội Việt Nam, ông đạt 330 phiếu tín nhiệm cao, 133 phiếu tín nhiệm, và 28 phiếu tín nhiệm thấp. Ngày 15 tháng 11 năm 2014, theo kết quả mà Quốc hội công bố ông Sang nhận được 380 phiếu tín nhiệm cao, 84 phiếu tín nhiệm và 20 phiếu tín nhiệm thấp.
 Ngày 26 tháng 7 (giờ Việt Nam) năm 2013, khi phát biểu tại Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế Hoa Kỳ (CSIS) ở Washington, D.C., ông bày tỏ việc phản đối "đường chín đoạn" trên Biển Đông do chính quyền Trung Quốc đưa ra, và cho rằng "đường chín đoạn" này được xác lập không có cơ sở và căn cứ của bất cứ loại luật pháp quốc tế nào.

Sửa đổi Hiến pháp năm 2013
Ngày 27 tháng 3 năm 2013 tại Hà Nội, đã có cuộc họp góp ý vào các nội dung của Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 cho việc sửa đổi Hiến pháp năm 2013.

Ông Trương Tấn Sang hoan nghênh sự có mặt của đại diện nhân sĩ, trí thức, luật gia, người tiêu biểu các dân tộc thiểu số, chức sắc tôn giáo tại hội nghị có ý nghĩa quan trọng, ông đánh giá cao những ý kiến đóng góp tâm huyết, cô đọng, sâu sắc, góp phần thực hiện thành công Chỉ thị của Bộ Chính trị, Nghị quyết của Quốc hội về việc lấy ý kiến nhân dân về dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992.

Ông Sang cho rằng việc lấy ý kiến góp ý vào dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 sẽ tiếp tục thực hiện đến tháng 9.

Ngày 8 tháng 12 năm 2013, tại Phủ Chủ tịch ông Trương Tấn Sang đã ký Lệnh công bố Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Nghị quyết quy định một số điểm thi hành Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Phản ứng trước sự kiện Hải Dương 981
Ngày 2 tháng 5 năm 2014, giàn khoan Hải Dương 981 được Trung Quốc đưa vào khu vực gần quần đảo Hoàng Sa bằng một đội tàu hải quân đã gây nên làn sóng phản đối mạnh mẽ tại Việt Nam. Trong cuộc phỏng vấn bởi phóng viên TTXVN, ông đã nhắc lại câu nói của vua Lê Thánh Tông.

Ông cũng nhận xét về lòng yêu nước của nhân dân và trân trọng tinh thần cao cả đó của người dân.

Vào ngày 16 tháng 5 năm 2014, ông đã có buổi tiếp xúc cử tri tại quận 1, TP. Hồ Chí Minh. Ông đã kêu gọi mọi người ngoài việc đồng lòng, chung sức phản đối các hành động xâm phạm, kiên quyết bảo vệ chủ quyền, thì cũng cần phải đoàn kết, ra sức lao động, sản xuất để xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp, có tiềm lực kinh tế ngày một lớn mạnh đồng thời nhấn mạnh về việc biểu tình phản đối là những hành vi sai trái phải chấm dứt ngay, cần lên án và xử lý nghiêm theo pháp luật vì ảnh hưởng đến kinh tế quốc gia.

Đối ngoại

Dự hội nghị APEC
Hội nghị APEC 19 được tổ chức tại Hoa Kỳ, vào ngày 10 tháng 11 năm 2011 (ngày 11 tháng 11, theo giờ Việt Nam) ông đã hạ cánh xuống bang Hawaii. Ông đã được thống đốc bang và ngoại trưởng Hoa Kỳ đón tiếp. Ngày 6 tháng 9 năm 2012, ông đã đến Kazakhstan để dự hội nghị APEC 20
Ngày 9/11, đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam do ông dẫn đầu lên đường đến Bắc Kinh (Trung Quốc) để tham dự Hội nghị các nhà lãnh đạo diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương lần thứ 22 (APEC 22).
Tại hội nghị lần này ông đã có nhiều cuộc gặp với các nhà lãnh đạo trên thế giới. Ông tham dự với tư cách khách mời đặc biệt tại phiên họp của hội nghị về chủ đề "Tăng cường kết nối khu vực. Ông Sang cũng đề nghị các doanh nghiệp tăng cường hỗ trợ các thành viên ASEAN trong triển khai Kế hoạch tổng thể về kết nối ASEAN, các dự án tiểu vùng về cơ sở hạ tầng, thu hẹp khoảng cách phát triển của ASEAN lục địa và tiểu vùng Mekong.

Ngày 12 tháng 11 năm 2015, ông được tổng thống Cộng hòa Philippines mời đến dự APEC 23.

Trung Quốc
Tại hội nghị APEC thứ 22, Ông Trương Tấn Sang khẳng định chính sách nhất quán của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn quý trọng và mong muốn cùng Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc củng cố tình hữu nghị truyền thống và thúc đẩy hợp tác cùng có lợi giữa hai nước ngày càng phát triển. Vấn dề Biển Đông ông muốn hai bên cần thông qua đàm phán, trao đổi chân thành trên cơ sở nhận thức chung và những thỏa thuận của Lãnh đạo Cấp cao hai Đảng, hai nước. Trong quá trình đó, hai bên cần duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không, kiểm soát tốt bất đồng, không để nảy sinh vấn đề mới ảnh hưởng quan hệ hai nước.

Hoa Kỳ

Tại hội nghị APEC 22, hai bên đã trao đổi về phương hướng triển khai quan hệ Đối tác toàn diện, trong đó có việc phối hợp tổ chức trao đổi đoàn cấp cao và chuẩn bị kỷ niệm 20 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hoa Kỳ (1995 - 2015). Ông còn mời Tổng thống Obama sớm thăm Việt Nam.

Về Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), ông Trương Tấn Sang nhấn mạnh đàm phán TPP đã bước vào giai đoạn then chốt, các nước cần thể hiện quyết tâm chính trị cao và có những linh hoạt cần thiết để có thể kết thúc đàm phán theo đúng lộ trình và bảo đảm TPP là một hiệp định toàn diện, cân bằng, quan tâm thỏa đáng đến lợi ích và thực tiễn phát triển của các thành viên, bày tỏ Việt Nam sẵn sàng phối hợp với Hoa Kỳ và các nước thành viên TPP khác để đạt được mục tiêu này.

Nga

Nhân dịp kỷ niệm Ngày chiến thắng phát xít, tổng thống Nga Putin đã mời ông và Phu nhân Chủ tịch Mai Thị Hạnh đến dự. Ông còn gặp Chủ tịch Đảng Cộng sản Liên bang (LB) Nga. Chủ tịch nước Trương Tấn Sang khẳng định, trong lĩnh vực kỹ thuật quân sự, Nga hiện là đối tác quan trọng của Việt Nam, hai nước sẽ tiếp tục triển khai hợp tác sâu rộng trong lĩnh vực liên doanh sản xuất, nghiên cứu khoa học, thành lập các trung tâm dịch vụ và bảo hành, Nga tiếp tục đào tạo sỹ quan chỉ huy quân sự cho Việt Nam, nhấn mạnh hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh giữa Việt Nam - Nga.

Miễn nhiệm

Tháng 1 năm 2016 tại Đại hội XII của Đảng Cộng sản Việt Nam ông vẫn nhận được đề cử vào BCH Trung ương, mặc dù trước đó ông xin không tái cử. Sau đó Đại hội đã biểu quyết cho phép ông rút khỏi danh sách bầu cử, và là một động thái được cho là chuẩn bị để ông nghỉ hưu theo chế độ.
Ngày 31 tháng 3 năm 2016, Quốc hội chấp thuận miễn nhiệm chức danh Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam với 90,49% số phiếu đồng ý.
Ngày 2 tháng 4 năm 2016, ông thôi giữ chức Chủ tịch nước, bàn giao chức vụ dành cho Trần Đại Quang và nghỉ hưu theo chế độ.

Nghỉ hưu
Sau khi nghỉ hưu, ông Trương Tấn Sang vẫn tích cực đi thăm chính quyền địa phương các nơi, các doanh nghiệp và viết báo. Ngày 17 tháng 2 năm 2020, ông có bài viết "Thành tựu và những bài học kinh nghiệm trước Đại hội Đảng XIII" đăng trên báo Thanh niên điện tử.

Ngày 18 tháng 4 năm 2019, nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang thăm tỉnh An Giang và quyết định hỗ trợ cho thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang 15 tỉ đồng để xây mới 10 cây cầu.

Chiều ngày 17 tháng 12 năm 2019, bà Mai Thị Hạnh, phu nhân ông Sang, tặng người dân huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang 200 giếng nước khoan.

Gia đình
 Vợ ông là bà Mai Thị Hạnh, con gái bà Trương Thị Lựu (sinh năm 1924, nguyên quán Hải Phòng - mất ngày 31 tháng 1 năm 2016 ở Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh).

Con trai của ông là Trương Tấn Sơn (sinh ngày 22 tháng 12 năm 1984), biệt danh Sơn nhớt Thái tử, Sơn đặc (gọi như vậy vì anh này học dốt đặc), trước đây là Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn TNHH Một thành viên. Từ tháng 4 năm 2020, ông Sơn giữ chức vụ Phó Chủ tịch UBND quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.

Con gái của ông là Trương Thị Mai Hương (sinh ngày 18 tháng 7 năm 1983), Thạc sĩ tại Đại học Robert Gordon, Vương quốc Anh và Tiến sĩ tại Đại học Birmingham, Vương quốc Anh, là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam từ ngày 14 tháng 1 năm 2010. Bà Hương từng giữ chức vụ Phó Trưởng phòng Phòng Tài chính - Thương mại - Dịch vụ tại Văn phòng Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Vụ trưởng Bộ phận địa phương tại Thành phố Hồ Chí Minh của Ban Kinh tế Trung ương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh kiêm Giám đốc Trung tâm Mô phỏng và Dự báo Kinh tế - Xã hội trực thuộc Viện. Bà Hương trúng cử đại biểu Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2021-2026.

Khen thưởng
 Huân chương José Martí của nhà nước Cuba (2015).

Chú thích

Liên kết ngoài

 Sơ lược tiểu sử ông Trương Tấn Sang bản lưu
 Tiểu sử tóm tắt của các Uỷ viên Bộ chính trị

Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Người Long An
Người gốc Hà Tĩnh
Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh
Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh
Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IX
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XI
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa X
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IX
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI
Trưởng Ban Chỉ đạo Cải cách Tư pháp Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Trưởng Ban Chỉ đạo Tây Bắc Việt Nam
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam bị kỉ luật khiển trách
Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII
Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IX
Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa X
Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI
Chủ tịch Hội đồng quốc phòng và an ninh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Thành phố Hồ Chí Minh
Người họ Trương tại Việt Nam


title: (13485) 1981 QJ3

text:
{{DISPLAYTITLE:(13485) 1981 QJ3}}

(13485) 1981 QJ3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 25 tháng 8 năm 1981.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 13001–14000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1981
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Phratora vulgatissima

text:
Phratora vulgatissima là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1758.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Phratora