title: Tháp Po Nagar

text:
Yang Po Inư Nagar hay Yang Pô Ana Gar (Inư, Ana trong tiếng Chăm, Eđê, Jarai theo âm cổ gốc có nghĩa là Mẹ) (tên đầy đủ là Po Inư Nagar, hay còn gọi là Po ANagar) là ngôi đền Chăm Pa nằm trên đỉnh một ngọn đồi nhỏ cao khoảng 10-12 mét so với mực nước biển, ở cửa sông Cái (sông Nha Trang) tại Nha Trang, cách trung tâm thành phố khoảng 2 km về phía bắc, nay thuộc phường Vĩnh Phước. Tên gọi "Tháp Po Nagar" được dùng để chỉ chung cả công trình kiến trúc này, nhưng thực ra nó là tên của ngọn tháp lớn nhất cao khoảng 23 mét. Ngôi đền này được xây dựng trong thời kỳ đạo Hindu (Ấn Độ giáo) đang cường thịnh khi Chăm Pa trong giai đoạn có tên gọi là Hoàn Vương quốc, vì thế tượng nữ thần có hình dạng của Uma, vợ của Shiva.

Truyền thuyết
Nữ vương Po Ina Nagar (còn gọi là Yang Pô Nagara, Po Ana gar (ana trong tiếng Chăm Eđê, Jrai có nghĩa là Mẹ theo âm cổ) hay Bà Đen mà người Việt gọi là Thiên Y Thánh Mẫu Ana) là vị nữ thần được tạo nên bởi áng mây trời và bọt biển, người tạo dựng ra Trái Đất, sản sinh gỗ quý, cây cối và lúa gạo. Bà có 97 chồng, trong đó chỉ một mình Po Yan Amo là người có uy quyền và được tôn trọng hơn cả. Bà có 38 người con gái, tất cả đều hóa thân thành nữ thần, trong đó có ba người được người Chăm chọn làm thần bảo vệ đất đai và còn thờ phụng cho tới ngày nay: Po Nagar Dara - nữ thần Kauthara (Khánh Hòa); Po Rarai Anaih - nữ thần Panduranga (Ninh Thuận) và Po Bia Tikuk - nữ thần Manthit (Phan Thiết).

Tương truyền, tượng bà Thiên Y Thánh Mẫu Ana theo tín ngưỡng phồn thực của người Chăm, không có quần áo. Po Nagar hiện nay được người Việt Nam sử dụng, nhưng đã cho nữ thần ăn mặc theo kiểu Phật. Ngôi đền này cũng nổi tiếng đối với các du khách.

Để tìm hiểu thêm về ảnh hưởng tôn giáo của vị nữ thần này, có thể xem thêm "The Vietnamization of Po Nagar" của Nguyễn Thế An, trong loạt bài giảng về quá khứ Việt Nam, được chỉnh sửa bởi K.W. Taylor và John K. Whitmore, chương trình Đông Nam Á, Đại học Cornell, Ithaca, NY 1995

Lịch sử
Ngôi tháp bằng gỗ trước kia thờ nữ vương Jagadharma (công chúa Tchou Koti hay Thiên Y Thánh Mẫu) (cai trị Lâm Ấp từ năm 646 đến năm 653) được Prithi Indravarman cho xây dựng lại bằng vật liệu cứng tại Aya Tră (Nha Trang), trên một ngọn đồi cao cạnh cửa sông Cái (Xóm Bóng), để thờ tượng nữ thần Bhagavati (bằng vàng). Năm 774, quân Nam Đảo (Java, Indonesia) vào cướp phá. Đền Po Nagar, bị quân Nam Đảo phá hủy, sau đó được Satyavarman cho dựng lại bằng gạch, năm 784 thì hoàn thành và tồn tại cho tới ngày nay, nhưng cũng đã bị hủy hoại một phần đáng kể. Sau này quốc vương Harivarman I và con trai ông là Vikrantavarman III sau này có thể đã lần lượt xây dựng thêm 5 tháp nữa.

Những cấu trúc xây dựng còn sót lại có niên đại sớm nhất, theo Trần Kỳ Phương là mandapa - nó đã được xây dựng vào thời gian nào đó trước khi có câu khắc trên bia vào năm 817, có nói tới nó. Trần Kỳ Phương cho rằng tháp nhỏ ở phía tây bắc có niên đại khoảng thế kỷ X, và ngôi tháp chính có niên đại khoảng thế kỷ XI.

Những bia ký còn sót lại ở Po Nagar cho người ta thấy được dấu vết của một quốc gia hùng mạnh đã từng tồn tại trong quá khứ.

Kiến trúc

Tổng thể kiến trúc của Po Nagar gồm 3 tầng, đi từ dưới lên trên.
Tầng thấp: Ngang mặt đất bằng là ngôi tháp cổng mà nay không còn nữa. Từ đấy có những bậc thang bằng đá dẫn lên tầng giữa.
Tầng giữa: Nơi đây hiện chỉ còn hai dãy cột chính bằng gạch hình bát giác, mỗi bên 5 cột có đường kính hơn 1 mét và cao hơn 3 mét. Ở hai bên các dãy cột lớn có 12 cột nhỏ và thấp hơn, tất cả lại nằm trên một nền bằng gạch cao hơn 1 mét. Dựa vào cấu trúc này người ta cho rằng đây vốn là một tòa nhà rộng lớn có mái ngói, là nơi để khách hành hương nghỉ giải lao và sắm sửa lễ vật trước khi lên dâng cúng ở các điện bên trên. Từ tầng giữa này, lại có một dãy bậc thang bằng gạch dốc hơn dẫn lên tầng trên cùng.
Tầng trên cùng: Là nơi các tháp được xây dựng, ngay trước mặt ngôi tháp chính. Những bậc thang từ lâu đã không hề được sử dụng. Bậc thang bằng đá ong.thấy hiện nay ở phía nam tháp Bà rộng lớn hơn được xây vào thập niên 1960 do nhu cầu du lịch gia tăng.

Ở tầng trên, có hai dãy tháp được bao quanh bởi bốn bức tường đá mà nay chỉ còn lưu lại tường phía tây và nam mà thôi. Dãy tháp phía trước có 3 ngôi, và dãy phía sau vốn có dấu vết của 3 ngôi tháp khác, thế nhưng nay chỉ còn 1, chúng chạy song song với nhau. Cả bốn tháp còn lại được xây dựng theo kiểu tháp của người Chăm, gạch xây rất khít mạch, không nhìn thấy chất kết dính. Lòng tháp rỗng tới đỉnh, cửa tháp quay về hướng đông. Mặt ngoài thân tháp có nhiều gờ, trụ, đấu. Trên đỉnh các trụ, thường đặt gạch trang trí hoa văn hình vòm tháp, trông như chiếc tháp nhỏ đặt lên một tháp lớn. Trên thân tháp còn có nhiều tượng và phù điêu bằng đất nung, trong đó có hình Po Nagar, thần Tenexa, các tiên nữ, các loài thú: nai, ngỗng vàng, sư tử...

Tháp thờ chính ở dãy trước khá lớn và cao khoảng 23 mét, là tháp Po Nagar, mà ta hay gọi là tháp Bà. Nguyên thủy chính là tháp thờ thần Parvati, vợ của Shiva. Tháp chính thờ thần Po Nagar (Umar), vợ của thần Siva. Tháp Bà xây 4 tầng, mỗi tầng đều có cửa, tượng thần và hình thú bằng đá, ở 4 góc có 4 tháp nhỏ. Bên trong là tượng nữ thần (cao 2,6 m) tạc bằng đá hoa cương màu đen (trước đó là gỗ trầm hương, và xa hơn nữa là bằng vàng) ngồi trên bệ đá uy nghiêm hình đài sen, lưng tựa phiến đá lớn hình lá bồ đề. Đây là một kiệt tác về điêu khắc Chămpa, là sự kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật tượng tròn và chạm nổi. Người Pháp đã lấy mất đầu tượng, nay chỉ còn đầu tượng bằng xi măng vẽ mặt. Rải rác quanh di tích còn có một số tượng người, tượng thú... Trên đỉnh tháp có tượng thần Shiva cưỡi ngưu thần Nandin, và các tượng linh vật như chim Thiên Nga, dê, voi v.v. Mặt ngoài tường tháp lại được trang trí bởi những hình điêu khắc vào đá như những vũ công, người chèo thuyền, xay gạo hay đi săn với cung tên. Cửa chính ở phía đông dẫn vào một tiền sảnh, ở hai bên cửa có hai trụ đá được khắc truyền ký, đỡ một phiến đá hình thuẫn có khắc hình nữ thần Durga đang múa giữa hai nhạc công. Bên trong tháp tối và lạnh. Cuối tháp có một bệ thờ bằng đá bên dưới tượng Bà Po Nagar với mười cánh tay. Hai bàn tay dưới đặt trên hai đầu gối, các bàn tay khác thì cầm những vật dụng như đoản kiếm, mũi tên, chùy và cây lao ở bên phải và chuông, đĩa, cung và tù và ở bên trái.

Các tháp khác thờ: thần Siva (một trong ba vị thần tối cao của Ấn Độ giáo), thần Sanhaka, thần Ganeca (theo truyền thuyết là con trai thần Siva). Bên cạnh tháp chính về phía nam khoảng 20 mét là một ngôi tháp khác nhỏ và ít trang trí điêu khắc hơn, cao chừng 12 mét, có thể là tháp thờ thần Shiva. Cách tháp này cũng về hướng nam là một tháp còn nhỏ hơn. Bên trong tháp không có bệ thờ mà chỉ có một linga (thạch trụ), và đây là tháp thờ thần Ganesa, thân người đầu voi, con của Shiva. Nhiều tác giả cho rằng linga là linh tượng có hình thù dương vật tượng trưng cho Shiva, dựa theo sự diễn dịch của phương Tây hơi thiên về tình dục. Thực ra, linga tiêu biểu là một trụ đá thấp có ba phần khác nhau tượng trưng cho ba linh thể: phần dưới là hình vuông tượng trưng cho Brahma, phần giữa hình bát giác tượng trưng cho Vishnu, và phần trên cùng hình tròn tượng trưng cho Rudra (hay còn gọi là Shiva). Vì thế gọi là "linh thạch trụ" thì thích hợp hơn.

Ở dãy tháp phía sau có một ngôi tháp, tương đối ít hư hại nhất ở mạn bắc, với mái dài hình yên ngựa. Kiểu mái này chỉ thấy bắt đầu ở những tháp vùng Đồ Bàn - Vijaya (Bình Định ngày nay) sau khi kinh đô được dời xuống từ Mỹ Sơn, Trà Kiệu ở thế kỷ XI. Ở tường có những hình điêu khắc như thần điểu Garuda, sư tử, các tiên nữ Apsara, rắn thần Naga. Chính dưới nền của tháp này trong khi tu sửa đầu thế kỷ XX, thực dân Pháp đã khám phá và lấy mất một kho tàng được cất dấu gồm những vật cúng dường bằng vàng và bạc.

Ngày nay 2 tháp khác ở phía tây nam là tây đã bị phá hủy. Sự phân bố này làm cho người ta có sự so sánh thú vị với các tháp gạch ở Lolei, gần Angkor Wat tại Campuchia, đã được xây dựng vào thế kỷ VIII.

Nhóm tháp Chàm được xây dựng và tu bổ qua nhiều thời kỳ từ thế kỷ VII đến thế kỷ XII. Tháp Bà có thể do quốc vương Hoàn Vương Quốc là Harivarman I xây dựng vào khoảng những năm 813-817. Trải qua mưa nắng của thời gian, tháp bị hư hại. Thời Pháp thuộc, trường Viễn Đông Bác Cổ đã tổ chức tu sửa: dùng gạch xây lại nhiều phần và đắp một số tượng lên thân tháp. Trong thời kỳ chiến tranh, nhiều hiện vật bị mất cắp.

Các bia ký
Tháp Bà còn lưu lại nhiều bia ký cổ nhất của người Chăm. Bergaigne, một nhà khảo cổ học người Pháp đã liệt kê các bia ký theo thời gian như sau:
Nhóm A: Trên bia đá hình lục giác, do vua Satyavarman dựng năm 781 ghi chuyện tháp bị giặc biển đốt phá năm 774, việc xây dựng tượng thần Sri Satya Mukhalinga vào năm 784.
Nhóm B: Do vua Vikrantavarman III ghi lại công lao xây dựng của các tiên vương.
Nhóm C và nhóm D: Do vua Vikrantavarman II ghi các lễ vật dâng cúng chư thần.
Nhóm E: Ghi việc vua Indravarman II dựng pho tượng Bhagavati (tức Po Nagar) bằng vàng vào năm 918; pho tượng này về sau bị người Khmer xâm lăng cướp đi, và đã được thay thế bằng tượng bằng đá vào năm 965.

Bia đá ở hai bên cửa của tháp chính ghi việc cúng ruộng và dân công nô lệ cho nữ thần. Bia ở phía nam của tháp chính ghi việc vua Jaya Harivarman I ca tụng thần Yang Po Nagar vào năm 1178. Bia ở phía bắc tháp chính ghi việc dựng đền thờ thần Bhagavati Matrilingesvara vào năm 1256. Ngoài ra còn bia đá dựng năm 1050 của vua Paramesvaravarman I ghi việc tái lập tượng Bà, việc dâng cúng ruộng đất và nô lệ đủ sắc tộc: người Campa (Chăm), Kvir (Khmer), Lov (Tàu), Pukan (Mã), Syam (Xiêm) vv... Bia của vua Rudravarman III (Chế Củ) dựng năm 1064 ghi việc xây cổng tháp rất tốn kém, và liệt kê những cống phẩm quý giá. Bia năm 1143 ghi lời xưng tụng Bà. Bia năm 1165 của vua Indravarman IV ghi việc dâng cúng một kim mão cho nữ thần Bhagavati Kautharesvati (Dựa vào lời ghi này có thể tạm dịch là "Đức thánh mẫu vùng Kauthara" và so sánh với các bia khác, có thể đoán là người Chăm chỉ thờ thần Parvati như Thánh Mẫu của từng địa phương; ví dụ ở Phú Yên và Ninh Thuận cũng có tháp thờ Thánh Mẫu của vùng đó, chứ chưa hẳn là ở mức độ toàn xứ Chiêm Thành). Các bia sau cùng ở thế kỷ thứ XIII hay XIV tiếp tục ghi những vật dâng cúng Bhagavati.

Lễ hội

Lễ hội Tháp Bà diễn ra từ ngày 21 đến ngày 23 tháng 3 âm lịch hàng năm. Lễ hội này đã được Bộ Văn hóa Thông tin Việt Nam xếp hạng là một trong 16 lễ hội quốc gia vào năm 2001. Những năm gần đây, Lễ hội Tháp Bà được tỉnh Khánh Hòa giao cho Sở Văn hóa Thông tin tổ chức.

Xem thêm
Phong cách nghệ thuật các tháp Chăm
Danh sách đền tháp Chăm Pa
Tháp Chăm
Thiên Y A Na

Chú thích

Tham khảo

Tháp cổ Chăm Pa, sự thật và huyền thoại, Viện Đông Nam Á - Nhà xuất bản VHTT 1995

Liên kết ngoài
Khu Tháp Bà nhìn từ vệ tinh: từ Google Maps

T
T
Kauthara
Panduranga


title: Stan Smith

text:
Stanley Roger Smith (sinh 14 tháng 12 năm 1946 tại Pasadena, California) là một cựu một vận động viên quần vợt người Mỹ, ông cùng với Bob Lutz, tạo thành một cặp đánh đôi hay nhất mọi thời đại. Ông cũng giành được các danh hiệu cá nhân như vô địch Wimbledon và Mỹ Mở rộng. Ông dành vị trí cao nhất của bảng xếp hạng các tay vợt nam ở nội dung đánh đơn vào năm 1972.

Sự nghiệp quần vợt
Smith bắt đầu chơi quần vợt tại trường đại học, ông thi đấu 3 lần tại US Open và chiến thắng ở nội dung đơn vào năm 1967 và nội dung đánh đôi vào năm 1968. Ông cũng là thành viên của Beta Theta Pi Fraternity tại USC.

Trong tự truyện của mình được xuất bản năm 1979, Jack Kramer nói Stan Smith ở vị trí thứ 21 trong các tay vợt xuất sắc nhất.

Vào năm 2005, TENNIS Magazine xếp Smith ở vị trí thứ 35 trong bảng xếp hạng 40 tay vợt hay nhất mọi thời đại. Smith là thành viên của International Tennis Hall of Fame từ năm 1987. Hiện nay ông sống cùng vợ và bốn con tại Hilton Head.

Chung kết Grand Slam

Đánh đơn: 3 (2-1)
Vô địch (2)

Runner-up (1)

Đánh đôi: 13 (5-8)
Vô địch (5)

Chú thích

Liên kết ngoài
 International Tennis Hall of Fame profile

Nam vận động viên quần vợt Mỹ
Vô địch Tennis Grand Slam đơn nam
Vô địch Mỹ Mở rộng

Vô địch Úc Mở rộng


title: Bouloire

text:
Bouloire là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 98-176 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Hydropsyche abella

text:
Hydropsyche abella là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Hydropsyche


title: Santanyí

text:
Santanyí là một đô thị trên đảo Mallorca, thuộc Quần đảo Baleares, Tây Ban Nha.

Thị trấn

¹ Thông tin lấy từ Viện Thống kê Quốc gia Tây Ban Nha

Dân số.

Nguồn: Viện Thống kê Baleares

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Información del Instituto Balear de Estadística
 Ajuntament de Santanyí

Santanyí
Khu dân cư ở Mallorca


title: Betula browicziana

text:
Betula browicziana là một loàithực vật thuộc họ Betulaceae. Loài này có ở Gruzia và Thổ Nhĩ Kỳ.

Chú thích

Tham khảo
 Güner, A. 1998. Betula browicziana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

browicziana


title: Samarra

text:
Samarra (tiếng Ả Rập: سامراء) là một thành phố ở Iraq. Nó nằm trên bờ phía đông của sông Tigris thuộc tỉnh Saladin cách  về phía bắc thủ đô Bagdad. Năm 2003, thành phố có dân số ước tính là 349.700 người. Thành phố từng nằm trong Tam giác Sunni, nơi diễn ra Bạo lực giáo phái tại Iraq.

Vào thời Trung Cổ, thành phố là thủ đô của Khalip Abbas và là thủ đô Hồi giáo duy nhất còn lại vẫn giữ nguyên kế hoạch ban đầu, cùng nhiều công trình kiến trúc và di tích nghệ thuật. Năm 2007, UNESCO đã công nhận Samarra trở thành Di sản thế giới.

Lịch sử

Samarra cổ đại
Phần còn lại của Samarra thời tiền sử được khai quật lần đầu tiên từ năm 1911 đến 1914 bởi nhà khảo cổ học người Đức Ernst Herzfeld, và nó được xếp loại vào Văn hóa Samarra. Kể từ năm 1946, các sổ ghi chép, thư từ, báo cáo khai quật chưa được công bố và các bức ảnh đã có trong Phòng trưng bày Nghệ thuật Tự do ở Washington DC.

Nền văn minh phát triển cùng với Thời kỳ Ubaid, là một trong những thị quốc đầu tiên ở Cận Đông. Nó tồn tại từ 5.500 TCN và cuối cùng sụp đổ vào 3.900 TCN.

Xem thêm
 Thời kỳ Ubaid
 Nền văn minh Lưỡng Hà

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Ernst Herzfeld Papers, Series 7: Records of Samarra Expeditions, 1906–1945 Smithsonian Institution, Freer Gallery of Art and Arthur M. Sackler Gallery Archives, Washington, D.C.
 Ernst Herzfeld Papers, Series 7: Records of Samarra Expeditions, 1906-1945 Collections Search Center, S.I.R.I.S., Smithsonian Institution, Washington, D.C.
 Iraq Image - Samarra Satellite Observation
 Samarra Archaeological Survey
 The Appointment in Samarra
 Destruction of Askari Mosque
 Samarra on Google Earth

Di sản thế giới tại Iraq
Nền văn minh Lưỡng Hà
Thành phố của Iraq
Thành phố thánh địa


title: Geitonia

text:
Geitonia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Sonkatch

text:
Sonkatch là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Dewas thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sonkatch có dân số 15.543 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Sonkatch có tỷ lệ 69% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 61%. Tại Sonkatch, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Chaetopteryx kumbetensis

text:
Chaetopteryx kumbetensis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Chaetopteryx


title: Vi phân

text:
Trong toán học, vi phân (Tiếng Anh: differential) là một khái niệm và là một nhánh con của vi tích phân  liên quan đến nghiên cứu về tốc độ thay đổi của hàm số khi biến số thay đổi.  Đây là một trong hai nhánh truyền thống của vi tích phân. Cái còn lại là tích phân, ngược lại với vi phân, liên quan đến cả một quá trình thay đổi của một hàm số nguyên thuỷ (nguyên hàm) hay một thực thể khởi thuỷ phụ thuộc vào biến số khi đã biết tốc độ thay đổi của nó, thường được thể hiện bởi diện tích (thể tích) nằm bên dưới một đường cong (mặt cong).

Các đối tượng nghiên cứu chính trong vi phân là đạo hàm của hàm số, các khái niệm liên quan như vi phân hàm số và các ứng dụng của chúng.  Đạo hàm của hàm tại một giá trị đầu vào được chọn mô tả tốc độ thay đổi của hàm gần giá trị đầu vào đó.  Về mặt hình học, đạo hàm tại một điểm là độ dốc của đường tiếp tuyến với đồ thị của hàm tại điểm đó, với điều kiện là đạo hàm tồn tại và được xác định tại điểm đó.  Đối với hàm có giá trị thực của một biến thực duy nhất, đạo hàm của hàm tại một điểm thường xác định xấp xỉ tuyến tính tốt nhất cho hàm tại điểm đó.

Phép tính vi phân và phép tính tích phân được kết nối bởi định lý cơ bản của vi tích phân, trong đó nêu rõ vi phân là quá trình ngược lại với tích phân.

Vi phân có các ứng dụng cho gần như tất cả các ngành định lượng.  Ví dụ, trong vật lý, đạo hàm của sự dịch chuyển của vật chuyển động theo thời gian là vận tốc của vật thể và đạo hàm của vận tốc đối với thời gian là gia tốc.  Đạo hàm của động lượng của một cơ thể đối với thời gian bằng với lực tác dụng lên cơ thể; sắp xếp lại tuyên bố phái sinh này dẫn đến phương trình nổi tiếng  liên quan đến định luật chuyển động thứ hai của Newton.  Tốc độ phản ứng của một phản ứng hóa học là một đạo hàm.  Trong nghiên cứu hoạt động, các công cụ phái sinh xác định các cách hiệu quả nhất để vận chuyển vật liệu và thiết kế nhà máy.

Các đạo hàm thường được sử dụng để tìm cực đại và cực tiểu của hàm.  Các phương trình liên quan đến đạo hàm được gọi là phương trình vi phân và là cơ bản trong việc mô tả các hiện tượng tự nhiên.  Các dẫn xuất và khái quát hóa của chúng xuất hiện trong nhiều lĩnh vực toán học, chẳng hạn như giải tích phức, giải tích hàm, hình học vi phân, lý thuyết đo lường và đại số trừu tượng.

Đạo hàm

Giả sử  và  là các số thực và  là hàm của , nghĩa là với mỗi giá trị của , có một giá trị tương ứng của .  Mối quan hệ này có thể được viết là .  Nếu  là phương trình của đường thẳng (gọi là phương trình tuyến tính), thì có hai số thực  và  sao cho .  Trong "hình thức chặn dốc" này, thuật ngữ  được gọi là độ dốc và có thể được xác định từ công thức:

trong đó ký hiệu  (dạng chữ hoa của chữ Hy Lạp delta) là tên viết tắt của "thay đổi".  Theo sau đó .

Nói chung hàm số không phải là một đường thẳng, vì vậy nó không có độ dốc.  Về mặt hình học, đạo hàm của  tại điểm  là độ dốc của đường tiếp tuyến với hàm  tại điểm  (xem hình).  Điều này thường được ký hiệu là  trong ký hiệu Lagrange hoặc  trong ký hiệu của Leibniz.  Do đạo hàm là độ dốc của xấp xỉ tuyến tính với  tại điểm , nên đạo hàm (cùng với giá trị của  tại ) xác định xấp xỉ tuyến tính tốt nhất hoặc tuyến tính hóa của  gần điểm .

Nếu mọi điểm  trong miền của  có đạo hàm, có một hàm gửi mọi điểm  đến đạo hàm của  tại .  Ví dụ: nếu , thì hàm đạo hàm .

Một khái niệm liên quan chặt chẽ là sự khác biệt của một hàm.  Khi  và  là các biến thực, đạo hàm của  tại  là độ dốc của đường tiếp tuyến với đồ thị của  tại .  Vì nguồn và đích của  là một chiều, nên đạo hàm của  là một số thực.  Nếu  và  là vectơ, thì phép tính gần đúng tuyến tính tốt nhất với đồ thị của  phụ thuộc vào cách  thay đổi theo nhiều hướng cùng một lúc.  Lấy xấp xỉ tuyến tính tốt nhất theo một hướng xác định đạo hàm riêng, thường được ký hiệu là .  Việc tuyến tính hóa của  theo tất cả các hướng cùng một lúc được gọi là đạo hàm tổng.

Lịch sử vi phân
Khái niệm về vi phân theo nghĩa của một đường tiếp tuyến là một khái niệm rất cũ, quen thuộc đối với các nhà nghiên cứu hình học Hy Lạp như Euclid (c. 300 TCN), Archimedes (c 287-212 TCN.) Và Apollonius của Pergaeus (c. 262 – 190 TCN).  Archimedes cũng giới thiệu việc sử dụng infinitesimals, mặc dù chúng chủ yếu được sử dụng để nghiên cứu diện tích và khối lượng hơn là các dẫn xuất và tiếp tuyến; xem sử dụng infinitesimals của Archimedes.

Việc sử dụng infinitesimals để nghiên cứu tốc độ thay đổi có thể được tìm thấy trong toán học Ấn Độ, có lẽ sớm nhất là vào năm 500 sau Công nguyên, khi nhà thiên văn học và nhà toán học Aryabhata (476-550) sử dụng infinitesimals để nghiên cứu quỹ đạo của Mặt trăng.  Việc sử dụng infinitesimals để tính toán tỷ lệ thay đổi đã được Bhāskara II (1114411185) phát triển đáng kể; thật vậy, người ta đã lập luận rằng  rằng nhiều khái niệm chính của phép tính vi phân có thể được tìm thấy trong công trình của ông, chẳng hạn như " Định lý Rolle ".

Nhà toán học Ba Tư, Sharaf al-Dīn al-Tūsī (1135-1213), trong tác phẩm Chuyên luận về phương trình, đã thiết lập các điều kiện để một số phương trình bậc ba có các nghiệm, bằng cách tìm cực đại của đa thức bậc ba thích hợp.  Ví dụ, ông đã chứng minh rằng tối đa của biểu thức bậc 3   xảy ra khi  và kết luận rằng phương trình  có chính xác một nghiệm dương khi  và hai nghiệm dương khi    Nhà sử học khoa học, Roshdi Rashing, đã lập luận rằng al-Tūsī phải sử dụng đạo hàm của hàm bậc 3 để có được kết quả này.  Tuy nhiên, kết luận của Rash đã được tranh luận bởi các học giả khác, những người lập luận rằng ông ta có thể thu được kết quả bằng các phương pháp khác không yêu cầu đạo hàm của hàm.

Sự phát triển hiện đại của tính toán thường được ghi nhận cho Isaac Newton (1643-1727) và Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716), trong đó cả hai người có tiếp cận độc lập  và thống nhất về vi phân và đạo hàm.  Tuy nhiên, cái nhìn sâu sắc quan trọng của hai người để được ghi công, là định lý cơ bản của giải tích liên quan đến vi phân và tích phân: điều này làm cho hầu hết các phương pháp trước đây dùng để tính toán diện tích và thể tích, vốn không được mở rộng đáng kể kể từ thời Ibn al -Haytham (Alhazen), trở nên lỗi thời.  Đối với ý tưởng về đạo hàm, cả Newton và Leibniz đều xây dựng dựa trên công trình quan trọng trước đó của các nhà toán học như Pierre de Fermat (1607-1665), Isaac Barrow (1630-1677), René Descartes (1596-1650), Christiaan Huygens (1629), Blaise Pascal (1623-1662) và John Wallis (1616 sừng1703).  Về ảnh hưởng của Fermat, Newton từng viết trong một bức thư rằng " Tôi đã có gợi ý về phương pháp này  từ cách vẽ tiếp tuyến của Fermat, và bằng cách áp dụng nó vào các phương trình trừu tượng, trực tiếp và đảo ngược, tôi đã đưa nó thành tổng quát. "   Isaac Barrow thường được công nhận cho sự phát triển ban đầu của đạo hàm.  Tuy nhiên, Newton và Leibniz vẫn là những nhân vật quan trọng trong lịch sử của vi phân, không chỉ bởi vì Newton là người đầu tiên áp dụng vi phân vào vật lý lý thuyết, trong khi Leibniz đã phát triển một cách có hệ thống phần lớn các ký hiệu vi phân mà vẫn được sử dụng cho đến ngày nay.

Từ thế kỷ 17, nhiều nhà toán học đã đóng góp cho lý thuyết về vi phân.  Vào thế kỷ XIX, giải tích đã được các nhà toán học như Augustin Louis Cauchy (1789 –1857), Bernhard Riemann (1826 –1866) và Karl Weierstrass (1815 – 1897).  Cũng trong thời kỳ này, vi phân được khái quát hóa thành không gian Euclide và mặt phẳng phức.

Xem thêm
 Dạng vi phân
 Tích phân
 Giới hạn
Hàm số
Đạo hàm
Tích phân đường
Tích phân mặt

Tham khảo


title: Heliocheilus puncticulata

text:
Heliocheilus puncticulata là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó là loài đặc hữu của Bắc Úc, Queensland và Tây Úc.

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Chú thích

Heliocheilus


title: Đường Thuận Tông

text:
Đường Thuận Tông (chữ Hán: 唐順宗; 21 tháng 2, 761 - 11 tháng 2, 806), tên thật Lý Tụng (李誦), là vị Hoàng đế thứ 11 hay 13 của nhà Đường trong lịch sử Trung Hoa. Ông tại vị từ ngày 28 tháng 2 đến 31 tháng 8 cùng năm 805, và cũng là người có thời gian tại vị ngắn nhất trong số các vị Hoàng đế nhà Đường, nếu không kể Đường Thương Đế cùng các Hoàng đế không được sử sách thừa nhận như Lý Thừa Hoành, Lý Uân, Lý Dụ.

Thuận Tông nổi tiếng trong lịch sử bởi căn bệnh khiến ông không thể nói được nhưng vẫn được đưa lên ngôi vào ngày 28 tháng 2 năm 805 và đề xướng cải cách nhằm xây dựng lại đất nước. Ông trọng dụng các nhân tài nhân Vương Bí, Vương Thúc Văn, Vi Chấp Nghị, Hàn Diệp, Liễu Tông Nguyên, Lưu Vũ Tích..., bãi bỏ những chính sách hủ bại thời Đường Đức Tông, biếm truất tham quan, phế trừ cung thị và có ý định hạn chế quyền lực của hoạn quan, sử xưng là Vĩnh Trinh cách tân (永贞革新). Nhưng cuối cùng cải cách thất bại, Thuận Tông bị hoạn quan ép buộc nhường ngôi cho con trai là Đông cung Hoàng thái tử Lý Thuần, tức Đường Hiến Tông, cuộc cải cách kể như tan thành mây khói.

Thân thế
Đường Thuận Tông Lý Tụng chào đời vào ngày 21 tháng 2 năm 761 (tức năm Thượng Nguyên thứ 2) tại đông nội Trường An trong khi Hoàng cao tổ phụ của ông là Đường Huyền Tông đã được tôn làm Thái thượng hoàng đế dưới thời trị vì của Hoàng tằng tổ phụ là Đường Túc Tông Lý Hanh, còn Hoàng tổ phụ Đường Đại Tông Lý Dự vẫn đang là Đông cung Hoàng thái tử và Phụ hoàng Đường Đức Tông Lý Thích giữ tước vị Phụng Tiết quận vương (奉節郡王). Mẫu thân của ông là Chiêu Đức hoàng hậu Vương thị, người Kim Sơn, khi đó là thiếp của Phụng Tiết quận vương.

Dưới thời Đường Đại Tông, Lý Tụng được lập làm Tuyên Thành quận vương (宣城郡王). Năm 779, Đại Tông giá băng, Đức Tông lên ngôi. Tháng 6 ÂL cùng năm, Lý Tụng được phong tước vị Tuyên vương (宣王), sang ngày Đinh Mão tháng 1 ÂL năm Kiến Trung nguyên niên (780), ông được lập làm Đông cung Hoàng thái tử.

Lý Tụng được cho là người khoan dung và nhân ái, coi trọng việc nghiên cứu nghệ thuật và giỏi về thư pháp. Đối với các bậc sư phó từng dạy học cho mình, ông tỏ ra kính trọng, khi gặp là cúi chào bất chấp thân phận Thái tử. Sang năm 781, Lý Tụng kết hôn với biểu cô Tiêu thị, con gái của bà cô ruột mình là Cáo Quốc công chúa (con gái Đường Túc Tông) cùng chồng là Tiêu Thăng. Sau đó Tiêu thị được phong làm Thái tử phi.

Tham chính
Những năm đầu thời Đức Tông, Đại Đường chứng kiến sự nổi loạn của các phiên trấn. Sau khi bốn trấn ở Hà Bắc tuyên bố li khai (781) thì đến cuối năm 783, quân đội Kinh Nguyên do Diêu Lệnh Ngôn cầm đầu nhân dịp được lệnh đánh dẹp bốn trấn cũng đã nổi loạn và tấn công vào cung điện. Đường Đức Tông không có cách nào chống lại, đành phải bỏ kinh đô Trường An chạy về Phụng Thiên. Thái tử Lý Tụng cùng các vị hoàng tử, công chúa khác và một số thành viên trong tông thất cũng chạy theo Đức Tông đến đây. Sau đó, quân Kinh Nguyên đưa Chu Thử lên làm hoàng đế, đặt quốc hiệu Đại Tần. Đầu năm 784, Chu Thử xua quân tấn công Phụng Thiên, Lý Tụng tham gia vào việc chống giặc. Ông đích thân lên thành đốc thúc binh sĩ cự chiến khiến lòng quân phấn khích và tham gia cứu giúp những binh sĩ bị thương. Sau này, Chu Thử không thể chiếm được Phụng Thiên rồi bị lực lượng của Lý Hoài Quang đẩy lui.

Sau khi biến loạn chấm dứt, Lý Tụng theo Đức Tông trở về Trường An (3 tháng 8 năm 784). Năm 787, một biến cố xảy ra làm đe dọa đến vị trí thái tử của Lý Tụng khi tể tướng Trương Diên Thưởng phát hiện đại thần Lý Thăng có qua lại mật thiết với Cáo Quốc công chúa, mẹ vợ của Lý Tụng (Trương Diên Thưởng và cha Lý Thăng là Lý Thúc Minh vốn có tư oán với nhau). Đức Tông tỏ ý nghi ngờ Cáo Quốc công chúa nương nương có mưu đồ khác. Ban đầu, theo lời khuyên của Lý Bí, Đức Tông không tiến hành điều tra vì việc này có thể gây bất lợi cho Thái tử Tụng, chỉ đẩy Lý Thăng ra khỏi triều đình. Nhưng đến mùa thu cùng năm, lại có người tố cáo Cáo Quốc công chúa không chỉ qua lại mật thiết với Lý Thăng mà còn với nhiều đại thần khác như Tiêu Đỉnh, Lý Vạn, Vi Khác, hơn thế còn sử dụng bùa chú để trù ếm Đức Tông. Đức Tông cả giận, cho bắt giam Cáo Quốc công chúa và từ đó cũng đối xử lạnh nhạt với Lý Tụng (do Đức Tông cho rằng việc làm của công chúa là để đưa Lý Tụng - con rể bà ta lên ngôi sớm hơn). Đức Tông muốn phế Thái tử phi Tiêu thị, lập Vương lương đệ làm thái tử phi, nhưng Lý Tụng ra sức cầu xin, Đức Tông vẫn không nguôi giận mà còn có ý muốn phế Lý Tụng để đưa Thư vương Lý Nghị làm hoàng đế. Tuy nhiên sau cùng đại thần Lý Bí đứng ra nói lý lẽ với Đức Tông nên Đức Tông bỏ ý định này. Sau này Cáo Quốc công chúa qua đời và Lý Tụng bị bệnh, Đức Tông bèn giết chết Tiêu phi

Năm 795, tể tướng Lục Chí do bị cận thần Bùi Diên Linh gièm pha nên bị giáng chức và bị lưu đày. Học sĩ Dương Thành dẫn đầu một số đại thần dâng biểu tâu rằng Lục Chí vô tội làm Đức Tông giận luôn cả các đại thần này và muốn xử phạt luôn, tuy nhiên Lý Tụng đứng ra cầu xin cho họ, cuối cùng Đức Tông không xử phạt họ. Do quá tin tưởng Bùi Diên Linh cùng Vi Cừ Mưu, Đức Tông có ý định phong chúng làm tể tướng, nhưng do Lý Tụng một mực can ngăn nên cuối cùng Đức Tông không làm như vậy.

Cuối thời Đức Tông, Lý Tụng kết giao cùng Hàn Lâm đãi chiếu Vương Bái, một người giỏi về thư pháp, cùng Vương Thúc Văn, người giỏi về chơi cờ. Hai người thường được triệu vào đông cung và thân thiết với Lý Tụng. Vương Thúc Văn thường kể về sự khổ ải của bá tánh trong dân gian với Lý Tụng. Có lúc Lý Tụng mời nhiều đại thần học sĩ vào đông cung để bàn việc thì Vương Thúc Văn lại nói với ông rằng Đức Tông vẫn còn tại vị mà thấy Lý Tụng kết giao hiền sĩ sẽ nghĩ ông đang thu phục nhân tâm, có ý khác. Lý Tụng lo sợ và nhận ra sai lầm của mình, sau đó lại càng tin tưởng Thúc Văn hơn. Thúc Văn kết giao với các đại thần có danh tiếng như Lục Thuần, Lã Ôn, Lý Cảnh Kiệm, Hàn Diệp, Hàn Thái, Trần Gián, Liễu Tông Nguyên, Lưu Vũ Tích và giới thiệu với Lý Tụng. Các tiết độ sứ bên ngoài nếu ai dâng vàng bạc lên Thúc Văn đều sẽ được Thúc Văn tiến cử với thái tử. Lý Tụng dần thiết lập bộ máy cai trị trong tương lai sau khi mình lên ngôi.

Hoàng đế
Không may vào mùa đông năm 804, Lý Tụng bị bệnh đột quỵ sau đó trở nên liệt nửa người và không thể nói. Sau đó Đức Tông cũng mắc bệnh, chư vương đều đến thỉnh an, duy lại không thấy Lý Tụng do ông đã bị liệt; do vậy Đức Tông sinh ra đau buồn làm bệnh trở nên trầm trọng hơn. Ngày 25 tháng 2 năm 805 (Quý Tị tháng 1 ÂL), Đức Tông băng hà. Các đại thần Trịnh Nhân và Vệ Thứ Công được triệu vào cung thảo di chiếu. Ban đầu, các hoạn quan cho rằng thái tử có bệnh không thể nối ngôi, nhưng Vệ Thứ Công bảo thái tử tuy có bệnh nhưng là đích trưởng, lòng người đều hướng về, vả lại cũng không đến nỗi hoàn toàn bất lực. Nếu lập người khác e sẽ sinh loạn. Do đó Lý Tụng - đang bị liệt nửa người và không thể nói - được đưa lên ngôi. Ngày Giáp Ngọ (26), tuyên di chiếu ở điện Tuyên Chánh, Lý Tụng gặp mặt trăm quan. Ngày Bính Thân (28 tháng 2), Lý Tụng tức vị ở điện Thái Cực, tức là Đường Thuận Tông.

Thuận Tông không thể nói được, do đó không thể giải quyết tất cả công việc triều chính. Mỗi lần lâm triều đều phải ngồi sau rèm hoạn quan Lý Trung Ngôn cùng Ngưu chiêu dung đứng cạnh. Mỗi khi bách quan tâu việc gì thì Lý Trung bẩm lại với Thuận Tông. Trước đây lúc Đức Tông sắp mất, Vương Bái vào cung, xưng chiếu cho Vương Thúc Văn làm người quyết định mọi việc. Khi Thuận Tông lên ngôi thì khi có biểu dâng lên, quyền phê duyệt thuộc về Thúc Văn, Thúc Văn đưa cho Lý Trung Ngôn, sau đó Trung Ngôn thảo chiếu thư nhân danh Thuận Tông mà đưa xuống quần thần, nói là ý của Thuận Tông, bên ngoài không ai biết cả. Đến ngày Quý Mão tháng 2 ÂL, Thuận Tông mới ra gặp bách quan ở Tử Thần môn. Vương Thúc Văn và một số đại thần khác như Hàn Thái, Liễu Tông Nguyên, Lưu Vũ Tích là những người thực sự nắm quyền, các quyết sách trong triều đều là ý của họ. Thúc Văn lại giao kết với Lý Trung Ngôn và Ngưu chiêu dung để tạo thêm thế lực.

Thời gian này, vua Bột Hải Khang Vương của vương quốc Bột Hải có các hoạt động thương mại với nhà Đường và cũng thường xuyên cử sứ thần sang nhà Đường.

Vương Thúc Văn đưa thân tín của mình là Vi Chấp Nghị làm tể tướng; và quyết định bãi bỏ một số chính sách hủ bại thời Đức Tông, bắt đầu Vĩnh Trinh duy tân
Miễn thuế còn nợ cho cả nước
Bãi chính sách độc quyền về muối và sắt của triều đình
Nhóm đại thần Ngũ phường tiểu nhân bị bãi chức
Bỏ lệ nhận đồ cống vàng bạc từ các phiên trấn bên ngoài
Các đại thần bị đuổi thời Đức Tông một số được triệu về, trong đó có Lục Chí, Hàn Cao, Dương Thành, Vi Cao...

Tuy nhiên việc Vương Thúc Văn chuyên quyền khiến cho một số hoạn quan có thế lực dưới thời Đức Tông oán ghét. Bọn hoạn quan thỉnh cầu nhà vua triệu tập quần thần bàn việc lập thái tử. Lúc đó Ngưu chiêu dung oán ghét con trưởng của Thuận Tông là Quảng Lăng vương Lý Thuần (淳), đến đây, các đại thần đưa sẵn tờ chiếu có chữ ["Lập đích dĩ Trưởng"] để trình lên, Thuận Tông gật đầu. Ngày 26 tháng 4 (Quý Tị tháng 3 ÂL), Lý Thuần được lập làm thái tử, đổi tên là Thuần (純).

Trong tháng 5, các tể tướng họp ở trung thư, thì Thúc Văn bước vào đòi nghị sự (mặc dù không là tể tướng). Sau đó, ngày Nhâm Dần tháng 4 ÂL, Đức Tông phong vương một số hoàng tử và hoàng đệ.. Sau Thuận Tông lên điện tuyên sắc lập thái tử, trung ngoài đều vui vẻ, nhưng Thúc Văn bắt đầu lo lắng. Sau đó, Câu Văn Trân thắng thế trong cuộc đối đầu chính trị, bãi danh hiệu Hàn Lâm học sĩ của Thúc Văn, chỉ phong thêm chức Hộ bộ thị lang; thế lực của Vương Thúc Văn giảm dần.

Trong khi đó đại thần Hoàng Thường đề xuất Vi Chấp Nghị suất quần thần thỉnh cầu thái tử giám quốc vì bệnh tình của Thuận Tông ngày một nặng nhưng Vi Chấp Nghị không theo. Vi Chấp Nghị sợ thái tử có ý chống lại mình, bèn bổ dụng Lục Chất làm Đông cung thị độc để dò xét thái tử. Tuy nhiên Lục Chất nhanh chóng bị Lý Thuần đuổi đi.

Trước tình thế bất lợi, tháng 5 ÂL, Vương Thúc Văn lập kế hoạch nắm giữ quyền kiểm soát đội quân Thần Sách do các hoạn quan cai quản bằng việc bổ dụng Phạm Hi Triều làm tướng chỉ huy lực lượng Thần Sách quân ở khu vực phía tây Trường An. Tuy nhiên đám hoạn quan đã đối phó bằng cách ra lệnh cho quân đội Thần Sách không tuân theo mệnh lệnh của Phạm Hi Triều do vậy Phạm Hi Triều và Hàn Thái phải trở về Trường An. Trong lúc đó giữa Vương Thúc Văn và tể tướng Vi Chấp Nghị cũng nảy sinh bất đồng ý kiến rồi hai người trở nên ghét nhau. Thế lực của Vương Thúc Văn ngày càng suy yếu khi ông bị mất lòng các Tiết độ sứ địa phương. Mở đầu là Tiết độ sứ Tây Xuyên dâng biểu lên thái tử Lý Thuần với lời lẽ khắc nghiệt, tố cáo Thúc Văn chuyên quyền làm suy bại triều cương. Tiếp đó Tiết độ sứ Kinh Nam Bùi Quân, Tiết độ sứ Hà Đông Sử Nghiêm Thụ cũng có cùng ý kiến với Vi Cao dâng biểu tố cáo Vương Thúc Văn. Phe đảng của Thúc Văn chấn động và lo sợ.

Tháng 7, mẹ của Vương Thúc Văn bị bệnh nặng, đáng lý Thúc Văn phải xin nghỉ về chăm sóc, nhưng lại lấy cớ phải cống hiến cho triều đình mà thoái thác. Câu Văn Trân đưa lời chì chiết, nói Thúc Văn bất hiếu. Thúc Văn không nói lại được, đến ngày 19 tháng 7 (Đinh Tị) thì đành xin nghỉ chức về nhà phụng dưỡng mẹ. Từ sau khi Thúc Văn đi khỏi, Vi Chấp Nghị bắt đầu bỏ những chính sách của Vương Thúc Văn khiến Thúc Văn rất giận và dự định trở lại nắm quyền, giết chết Vi Chấp Nghị nhưng không thể thực hiện. Vương Bái trong triều nhiều lần thỉnh cầu cho Vương Thúc Văn trở về triều và phong làm tể tướng, nhưng trước sau không được hồi đáp. Vương Bái sợ bị hại cũng lấy cớ bị đột quỵ không thể ra ngoài và xin được từ chức. Phe đảng của Thúc Văn mất quyền lực, cuộc Vĩnh Trinh duy tân cũng sắp thất bại.

Lúc này, bệnh tình của Thuận Tông ngày một nặng, không thể ra triều được nữa. Ngày 26 tháng 7 (Ất Mùi), hoạn quan ép Thuận Tông xuống chiếu phong Viên Tư và Đỗ Hoàng Thường làm đồng Tể tướng, cho Thái tử giám quốc, thay mặt Thuận Tông yết kiến bá quan ở triều đường. Ngày hôm sau, Thái tử Lý Thuần đến điện Lân Đức nghe bách quan tấu sự.

Ngày 31 tháng 8 (Canh Tí tháng 8 ÂL), các hoạn quan ép Thuận Tông xuống chiếu nhường ngôi cho Thái tử Lý Thuần, trở thành Đường Hiến Tông. Thuận Tông xưng là Thái thượng hoàng, mẹ của Hiến Tông là Lương đệ Vương thị được tôn phong làm Thái thượng hoàng hậu, mệnh lệnh của ông được gọi là Cáo. Hôm sau, ngày 1 tháng 9 (Tân Sửu), Thượng hoàng chuyển sang ở Hưng Khánh Cung. Sau đó Vương Thúc Văn bị triều đình hạ lệnh giết chết.

Thái thượng hoàng
Ngày 5 tháng 9 năm 805 (Ất Tị), Đường Hiến Tông tức vị ở điện Tuyên Chánh. Ngày hôm sau 6 tháng 9 (Bính Ngọ), Thăng Bình đại trưởng công chúa dâng Thái thượng hoàng 50 tì nữ, nhưng Hiến Tông tự ý cho rằng Thái thượng hoàng lâm bệnh không thể nhận rồi trả về. Các đại thần trong Duy Tân Vĩnh Trinh dần bị bãi chức.

Cuối năm 805, bách quan kính thỉnh Thái thượng hoàng tôn hiệu là Ứng Can Thánh Thọ Thái thượng hoàng. Cùng lúc, có ẩn sĩ La Lệnh Tắc từ Trường An đến Phổ Nhuận và nói với Thứ sử Tân châu Lưu Yong rằng La Lệnh Tắc nhận cáo của thượng hoàng yêu cầu phế truất Hiến Tông lập vua khác. Nhưng không ai nghe theo chỉ dụ này, Lệnh Tắc bị đưa về Trường An và bị đánh đến chết.

Ngày 5 tháng 2 năm 806 (Bính Dần tháng 1 ÂL năm Nguyên Hòa), Hiến Tông hoàng đế suất quần thần đến Hưng Khánh Cung dâng tôn hiệu lên Thái thượng hoàng bệ hạ. Sáu hôm sau, 11 tháng 2 (Bính Thân), Thượng hoàng giá băng ngay tại Hưng Khánh Cung, thọ gần 45 tuổi. Có thuyết cho rằng ông bị hoạn quan đầu độc giết hại.

Ngày Ất Mão tháng 6 ÂL, Hiến Tông suất quần thần truy tôn Đại hành Thái thượng hoàng thụy hiệu đầy đủ là Chí Đức Hoằng Đạo Đại Thánh Đại An Hiếu hoàng đế (至德弘道大圣大安孝皇帝). Ngày Nhâm Thân tháng 7 ÂL năm 806, thi hài của Thái thượng hoàng đế được táng ở Phong Lăng (丰陵).

Nhận định
Tân Đường thư dẫn lời của sử quan Hàn Dũ đánh giá về Đường Thuận Tông, tạm dịch như sau:

Khi Thuận Tông còn là Đông cung Hoàng thái tử đã tỏ ra khoan dung nhân ái, lưu tâm nghệ thuật, giỏi thư pháp. Đức Tông mỗi lần ban thi chế cho đại thần, phiên trấn đều ra lệnh cho ông viết giúp. Tính tình ông khoan hòa nhân ái, kính trọng sư phó, gặp sư phó thì trước tiên đều cúi chào. Lúc theo triều đình về Phụng Thiên, gặp giặc Thử bức bách, thái tử dẫn đầu quân cấm lữ mà lên thành cự chiến, tự mình đốc thúc tướng sĩ làm lòng quân phấn kích. Lúc Đức Tông mất niềm tin của tể tướng, sủng hạnh tả hữu như Bùi Diên Linh, Lý Tề Vận, Vi Cừ Mưu toàn là những kẻ gian trá, bức bách đại thần Lục Chí, Trường Bàng Hối mà không ai dám lên tiếng chỉ trích, thái tử nói lý trước mặt khiến Đức Tông không dùng bọn Diên Linh, Cừ Mưu làm tể tướng. Lúc dự yến trong Trương Thủy Hi thải hạm, cung nhân trạo ca, chúng nhạc gian phát, Đức Tông rất thích thú. Thái tử dẫn lời của thi nhân: Hảo nhạc vô hoang để đối lại. Mỗi lần tấu sự ông không bao giờ ưu ái hoạn quan phò tá. Làm thái tử 20 năm, thiên hạ đều cảm nhận được ân đức. Tiếc thay trước khi lên ngôi lại bệnh nặng, để cập tập lộng quyền, nhưng lại có thể truyền chánh cho nguyên lương, làm đời sau tiếp tục thịnh vượng. Hiền thay!

Gia quyến
Cha: Đường Đức Tông Lý Quát.
Mẹ: Chiêu Đức hoàng hậu Vương thị (昭德皇后王氏, ? - 786), con gái Vương Ngọ (王遇), không rõ quê quán. Sách phong Hoàng hậu được ba ngày thì mất.
Hậu phi:
Huệ Thái tử phi Tiêu thị (惠太子妃萧氏), con gái của Cáo Quốc công chúa (郜國公主) - và phò mã Tiêu Thăng (萧升), cháu ngoại Đường Túc Tông. Cáo Quốc công chúa bị vu cáo dùng thuật Vu Cổ (巫蠱), Đường Đức Tông do đó ép Lý Tụng li hôn với Tiêu phi nhưng ông không đồng ý, đến nỗi suýt nữa là bị phế truất. Sau đó, Cáo quốc qua đời và Lý Tụng bị bệnh, Đức Tông bí mật sai người hạ độc giết chết Tiêu phi.
Trang Hiến Hoàng hậu Vương thị (莊憲皇后王氏, 753 - 816), mẹ đẻ của Đường Hiến Tông.
Đổng lương viên (董良媛), sau khi Thuận Tông nhường ngôi được lập làm Thái thượng hoàng Đức phi (太上皇德妃).
Triệu chiêu nghi (趙昭儀), sinh Lý Kết, sau phong làm Thái phi.
Thôi sung nghi (崔充儀).
Dương sung nghi (楊充儀).
Vương chiêu viên (王昭媛).
Vương chiêu dung (王昭容).
Ngưu chiêu dung (牛昭容).
Trương mĩ nhân (張美人)
Trương chiêu huấn (張昭訓), sinh Lý Kinh, sau phong làm Thái phi.
Diêm chiêu huấn (閻昭訓), sinh Lý Hoành, sau phong làm Thái phi.
Thôi chiêu huấn (崔昭訓), sinh Tầm Dương công chúa và Lâm Nhữ công chúa, sau phong làm Thái phi.
Hứa mỹ nhân (許美人).
Doãn tài nhân (尹才人).
Đoàn tài nhân (段才人).
Trần thị (陳氏), sinh Văn An công chúa.

Hoàng tử:
Quảng Lăng quận vương → Hoàng Thái tử → Đường Hiến Tông Lý Thuần, mẹ là Trang Hiến hoàng hậu.
Kiến Khang quận vương → Đàm vương Lý Kinh [郯王李經, ? - 834], mẹ là Trương Chiêu huấn.
Dương Xuyên quận vương → Quân vương Lý Vĩ [均王李緯, ? - 837].
Lâm Hoài quận vương → Tự vương Lý Túng [漵王李縱, ? - 837].
Hoằng Nông quận vương → Cử vương Lý Thư [莒王李紓, ? - 834].
Hán Đông quận vương → Mật vương Lý Trù [密王李綢, ? - 806].
Vân An quận vương → Tống vương Lý Kết [宋王李结, ? - 822], mẹ là Triệu Chiêu nghi.
Tuyên Thành quận vương → Tập vương Lý Tương [集王李缃, ? - 835].
Đức Dương quận vương → Ký vương Lý Tư [冀王李絿, ? - 833].
Hà Đông quận vương → Hòa vương Lý Ỷ [和王李绮, ? - 861].
Hành vương Lý Huyến [衡王李绚, ? - 826].
Khâm vương Lý Tích [钦王李绩].
Phủ vương Lý Hoành [撫王李紘], mẹ là Diêm chiêu huấn.
Lạc Giao Quận Vương → Trân vương Lý Thiện [珍王李繕].
Hội vương Lý Nhã [福王李绾], mẹ là Trang Hiến hoàng hậu.
Viên vương Lý Thân [袁王李绅].
Quế vương Lý Luân [桂王李纶].
Dực vương Lý Xước [翼王李绰, ? - 822].
Kì vương Lý Tập [蕲王李缉].
 Ngoài ra còn Văn Kính thái tử Lý Nguyên [李謜] bị Đức Tông lấy làm con.

Hoàng nữ: Tân Đường thư cho rằng Thuận Tông có ba con gái, nhưng theo tài liệu trên mộ của Thiệu Dương công chúa thì số hoàng nữ ít nhất là 23 người.
Hán Dương công chúa (汉阳公主), danh Lý Sướng (李畅), mẹ là Trang Hiến hoàng hậu, trước phong Đức Dương quận chúa (德阳郡主). Lấy Quách Thung (郭鏦), mất năm Khai Thành thứ năm.
Lương Quốc Cung Tĩnh công chúa (梁国恭靖公主), danh là Lý Lạp (李拉), mẹ là Trang Hiến hoàng hậu. Trước phong Hàm Ninh quận chúa (咸宁郡主), lại phong Phổ An công chúa (普安公主), lấy Trịnh Hà (郑何).
Đông Dương công chúa (东阳公主), trước phong Tín An quận chúa (信安郡主), lấy Thôi Kỉ (崔杞).
Tây Hà công chúa (西河公主), trước phong Vũ Lăng quận chúa (武陵郡主), lấy Thẩm Huy (沈翚), sau lấy Quách Tiên (郭铦), mất tại thời kì Hoằng Thông.
Bộc Dương Đại trưởng công chúa (濮阳大长公主), mẹ là Trang Hiến hoàng hậu
Tương Dương công chúa (襄阳公主), trước phong Tấn Khang huyện chúa (晋康县主), lấy Trương Khắc Lễ (张克礼).
Quắc Quốc công chúa (虢国公主), sơ phong Thanh Nguyên quận chúa (清源郡主), lại phong Dương An công chúa (阳安公主), lấy Vương Thừa Hệ (王承系).
.Vân An công chúa (云安公主), lấy Lưu Sĩ Kính (刘士泾).
Văn An công chúa (文安公主) - hoàng nữ thứ 17.
Tầm Dương công chúa (浔阳公主), mẹ là Thôi chiêu nghi, sau xuất gia làm đạo sĩ - hoàng nữ thứ 18.
Lâm Nhữ công chúa (临汝公主) - hoàng nữ thứ 19.
Bình Ân công chúa (平恩公主), hoàng nữ thứ 20, mất sớm.
Thiệu Dương công chúa (邵阳公主), hoàng nữ thứ 21, mất sớm.

Chú thích

Thái thượng hoàng Trung Quốc
Hoàng đế nhà Đường
Sinh năm 761
Mất năm 806


title: Notolonia astragali

text:
Notolonia astragali là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Popov mô tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Notolonia
Động vật được mô tả năm 1962


title: Natsugumo (tàu khu trục Nhật)

text:
Natsugumo (tiếng Nhật: 夏雲) là một tàu khu trục hạng nhất của Hải quân Đế quốc Nhật Bản thuộc lớp tàu khu trục Asashio bao gồm mười chiếc được chế tạo vào giữa những năm 1930. Natsugumo đã tham gia nhiều hoạt động tại Mặt trận Thái Bình Dương trong Chiến tranh Thế giới thứ hai trước khi bị máy bay Mỹ đánh chìm tại phía Tây Bắc đảo Savo vào ngày 12 tháng 10 năm 1942.

Thiết kế và chế tạo
Được chấp thuận cho chế tạo trong khuôn khổ Chương trình Bổ sung Vũ khí Hải quân Nhật Bản thứ hai (Maru-2), những chiếc trong lớp tàu khu trục Asahio có kích thước lớn hơn và nhiều khả năng hơn so với lớp tàu khu trục Shiratsuyu dẫn trước, vì các nhà thiết kế hải quân Nhật Bản không còn bị gò bó trong những giới hạn của Hiệp ước Hải quân London. Những con tàu có kích cỡ tương đương tàu tuần dương hạng nhẹ này được thiết kế để tận dụng ưu thế dẫn đầu của Nhật Bản trong kỹ thuật ngư lôi, để tháp tùng lực lượng tấn công chủ lực của Hạm đội Nhật cũng như để tấn công cả ngày lẫn đêm nhắm vào Hải quân Hoa Kỳ, khi họ băng ngang Thái Bình Dương theo giả định của lý thuyết chiến lược Nhật Bản. Cho dù là một trong những lớp tàu khu trục mạnh mẽ nhất thế giới vào lúc hoàn tất, không có chiếc nào sống sót qua cuộc Chiến tranh Thái Bình Dương.

Natsugumo được đặt lườn tại Xưởng hải quân Sasebo vào ngày 1 tháng 7 năm 1936, được hạ thủy vào ngày 26 tháng 5 năm 1937 và đưa ra hoạt động vào ngày 10 tháng 2 năm 1938.

Lịch sử hoạt động
Vào lúc xảy ra cuộc tấn công Trân Châu Cảng, dưới quyền chỉ huy của Thiếu tá Hải quân Moritaro Tsukamoto, Natsugumo được phân về Hải đội Khu trục 9, và là một thành viên của Phân Hạm đội Khu trục 4 của Hạm đội 2 hỗ trợ cho lực lượng tham gia Chiến dịch Philippines chiếm đóng Vigan và Lingayen. Sau đó nó hỗ trợ cho việc đổ bộ lực lượng Nhật Bản lên Tarakan, Balikpapan, Makassar và Java tại Đông Ấn thuộc Hà Lan. Trong Trận chiến biển Java vào ngày 27 tháng 2, nó được cho tách ra trong nhiệm vụ hộ tống đoàn tàu vận tải chuyển quân và đã không tham gia tác chiến. Tuy nhiên, vào ngày 1 tháng 3, nó đã thả mìn sâu gây hư hại cho tàu ngầm Mỹ Perch.

Natsugumo tham gia Trận chiến đảo Christmas từ ngày 31 tháng 3 đến ngày 10 tháng 4, hộ tống chiếc tàu tuần dương Naka bị hư hại đi đến Singapore, rồi sau đó quay trở về Yokosuka vào ngày 12 tháng 4 để sửa chữa.

Natsugumo tham gia hộ tống cho Lực lượng Chiếm đóng dưới quyền chỉ huy của Đô đốc Nobutake Kondō trong trận Midway từ ngày 4 đến ngày 6 tháng 6 năm 1942. Sau đó nó được phân về Quân khu Hải quân Ominato đảm trách việc tuần tra tại khu vực quần đảo Kurile và Bắc Thái Bình Dương cho đến giữa tháng 7. Tuy nhiên, vào ngày 19 tháng 7, nó được lệnh hộ tống tàu tuần dương Chokai từ Kure đi đến Truk. Từ Truk, nó thực hiện một chuyến đi vận chuyển đến Kwajalein rồi quay trở về Yokosuka vào ngày 8 tháng 8.

Vào ngày 11 tháng 8, Natsugumo rời Yokosuka đi đến Truk, rồi nằm trong thành phần hộ tống cho chiếc tàu sân bay Chitose trong Trận chiến Đông Solomons vào ngày 24 tháng 8. Nó được phân công tuần tra khu vực ngoài khơi Truk trong tháng 9, rồi được lệnh đi đến đảo Shortland vào tháng 10, nơi nó thực hiện bốn chuyến đi vận chuyển tốc độ cao "Tốc hành Tokyo đến Guadalcanal. Trong chuyến đi thứ tư, trong khi hộ tống Chitose và tàu chở thủy phi cơ Nisshin, nó tách ra để trợ giúp cho tàu khu trục Murakumo bị hư hại trong Trận chiến mũi Esperance. Bị máy bay Hải quân Mỹ tấn công trong đêm 11 tháng 10, những quả bom ném suýt trúng đã làm vỡ lườn tàu, và nó chìm chỉ sau 39 phút tại tọa độ  cách khoảng  về phía Tây Bắc đảo Savo. Cuộc tấn công đã khiến 16 thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng, bao gồm thuyền trưởng, Thiếu tá Hải quân Tsukamoto. Tàu khu trục Asagumo đã vớt được 176 người sống sót.

Natsugumo được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 15 tháng 11 năm 1942.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài
 CombinedFleet.com: Asashio-class destroyers
Natsugumo history
GlobalSecurity.org: Asashio class destroyers
Materials of the Imperial Japanese Navy

Lớp tàu khu trục Asashio
Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản
Trận Midway
Chiến dịch Guadalcanal
Sự cố hàng hải năm 1942
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương
Tàu thủy năm 1937


title: FC Schalke 04

text:
Fußballclub Gelsenkirchen-Schalke 04, thường được biết tới với cái tên Schalke 04 ("Schalke null vier"), là một đội bóng Đức có trụ sở ở Gelsenkirchen, phía bắc vùng Rhine-Westphalia. Schalke 04 từ lâu đã được coi như một trong những đội bóng nổi tiếng nhất ở Đức, mặc dù những thành công của câu lạc bộ chỉ đến từ khoảng những năm 1930 cho tới đầu những năm 1940.

Đội bóng đá là phần lớn nhất của một câu lạc bộ thể thao có hơn 155,000 thành viên (tính đến tháng sáu năm 2018) và đó là câu lạc bộ thể thao lớn thứ hai ở Đức  và thứ 4 thế giới về số thành viên chính thức.
Các hoạt động thể thao khác bao gồm bóng rổ, bóng ném, và điền kinh. Schalke có danh hiệu châu Âu đầu tiên vào năm 1997 sau khi đánh bại Inter Milan trên chấm lưu trong trận chung kết UEFA Cup ở Milan.

Giáo hoàng John Paul II đã từng là một thành viên thường xuyên của câu lạc bộ từ năm 1987 sau khi ăn mừng một sự kiện ở Parkstadion. Ngoài ra tổng thống Nga Vladimir Putin cũng là fan ruột của đội bóng này.

Schalke có đối thủ truyền kiếp là Borussia Dortmund. Linh vật của đội bóng có tên là Erwin.
Vào tháng 5 năm 2014, Schalke 04 được tạp chí Forbes xếp hạng là câu lạc bộ bóng đá có giá trị thứ 14 châu Âu.

Ngoài bóng đá nam, Schalke 04 còn là tổ chức thể thao sở hữu các đội tuyển bóng đá nữ, bóng đá người mù, bóng bàn, điền kinh và có một đội e-sports Liên Minh Huyền Thoại đang thi đấu ở giải LEC.

Sân vận động

Sân vận động của động bóng có tên Veltins-Arena được đặt theo tên của một hãng bia, được thành lập vào mùa hè năm 2001 và có sức chứa 61.673 chỗ ngồi. Schalke thường xuyên có những trận đấu chật kín chỗ ngồi và đó là lý do vì sao nó được đánh giá như một trong những sân vận động hiện đại nhất châu Âu. Công trình này ban đầu được biết với cái tên Arena AufSchalke và để thay thế sân Parkstadion (sức chứa 71.000 chỗ ngồi) xây vào năm 1973. Trước đó câu lạc bộ thường chơi ở sân Glückauf-Kampfbahn xây vào năm 1928 với sức chứa 35.000 chỗ ngồi. Sân này sau dó được dùng cho các trận đấu nghiệp dư với sức chứa được giảm xuống còn 5.000.

Đỡ đầu
Schalke 04 được đỡ đầu bởi một doanh nghiệp nhà nước Nga, Gazprom, từ năm 2007, với một số tiền là 15 triệu Euro mỗi năm.

Bài hát cổ động
"Blau und weiß, wie lieb ich Dich" (Blue and White How I Love You) và "Königsblauer S04" (Royal Blue S04) là các bài hát chính thức của đội bóng.

Ngoài ra còn một số bài hát không chính thức khác như:
 "Oppa Pritschikowski"
 "Wir sind Schalker"
 "Keiner mag uns scheiß egal"
 "Schalke ist die Macht".

Cũng có một bài hát được viết để dành riêng cho huyền thoại người Đan Mạch Ebbe Sand.

Danh hiệu

17 Danh hiệu

Bundesliga
 Winners(7) - 1934, 1935, 1937, 1939, 1940, 1942, 1958
 Runners-up - 1933, 1938, 1941, 1972, 1977, 2001, 2005, 2007
DFB-Pokal
 Winners(5) - 1937, 1972, 2001, 2002, 2011
 Runners-up - 1935, 1936, 1941, 1942, 1955, 1969, 2005
Ligapokal
 Winners(1) - 2005
 Runners-up - 2001, 2002, 2007
DFL-super cup
Winners(1) - 2011
  UEFA Cup/Cúp C3: 1
 Winners(1) - 1997
 xxxx32px]] UEFA Intertoto Cup: 2
 Winners(2) - 2003, 2004
2. Fußball-Bundesliga
 Winners - 1982, 1991

Youth
 German Under 19 championship
 Champions: 1976, 2006
 Runners-up: 1975, 1980, 1981
 German Under 17 championship
 Champions: 1978, 2002
 Runners-up: 1977, 1980
 Under 19 Bundesliga West
 Champions: 2006

Đội hình hiện tại

Cầu thủ đang được cho mượn

Chú thích

Liên kết ngoài
 Website chính thức của Schalke 04
 Website của các cổ động viên Schalke 04
 Website các cổ động viên Schalke 04 ở Hà Lan

Câu lạc bộ bóng đá Đức


title: Leioproctus albopilosus

text:
Leioproctus albopilosus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Rayment mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1930


title: Melanoides nodicincta

text:
Melanoides nodicincta là một loài ốc nước ngọt có mang và nắp (động vật chân bụng)|nắp ốc, là động vật chân bụng sống dưới nước động vật thân mềm thuộc họ Thiaridae.

Đây là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

Melanoides
Động vật được mô tả năm 1865
Động vật Malawi


title: HMS Emperor (D98)

text:
HMS Emperor (D98), nguyên là tàu sân bay hộ tống USS Pybus (CVE-34) (ký hiệu lườn ban đầu AVG-34 và sau đó là ACV-34) của Hải quân Hoa Kỳ thuộc lớp Bogue, được chuyển cho Hải quân Hoàng gia Anh Quốc.

Pybus được đặt lườn vào ngày 23 tháng 6 năm 1942 tại xưởng đóng tàu của hãng Seattle-Tacoma Shipbuilding Corporation tại Tacoma, Washington với số hiệu lườn 245 theo hợp đồng với Ủy ban Hàng hải Hoa Kỳ, có ký hiệu nguyên thủy AVG-34 và được xếp lớp lại thành ACV-34 vào ngày 20 tháng 8 năm 1942. Nó được hạ thủy vào ngày 7 tháng 10 năm 1942, và đưa vào hoạt động ngày 31 tháng 5 năm 1943 tại Xưởng hải quân Puget Sound. Pybus một lần nữa được xếp lớp lại thành CVE-34 vào ngày 15 tháng 7 năm 1943; được chuyển cho Anh Quốc vào ngày 6 tháng 8 năm 1943 tại New York theo chương trình Cho thuê-cho mượn, được đổi tên thành HMS Emperor (D98), và đã phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai như một chiếc thuộc lớp Ameer.

Trong chiến tranh, Emperor đã giúp hỗ trợ máy bay chiến đấu cho cuộc tấn công thiết giáp hạm Đức Tirpitz, phục vụ bảo vệ chống tàu ngầm hỗ trợ cho cuộc đổ bộ Normandy, và giúp đỡ vào việc chiếm đóng Vichy Pháp. Sau chiến tranh, chiếc tàu sân bay được hoàn trả cho Hoa Kỳ vào ngày 12 tháng 2 năm 1946, được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân ngày 28 tháng 3 năm 1946, và được bán vào ngày 14 tháng 5 cho hãng Patapsco Scrap Co. tại Baltimore, Maryland để tháo dỡ.

Tham khảo
 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng

Lớp tàu sân bay hộ tống Bogue
Lớp tàu sân bay hộ tống Ameer
Tàu sân bay hộ tống của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu sân bay hộ tống trong Thế Chiến II


title: Helicopsyche cymodoce

text:
Helicopsyche cymodoce là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Helicopsyche


title: Phyllolabis flavida

text:
Phyllolabis flavida là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Phyllolabis
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Pleiospermium

text:
Pleiospermium là một chi thực vật thuộc họ Rutaceae.

Bao gồm các loài:
 Pleiospermium longisepalum,

Tham khảo


title: (14442) 1992 SR25

text:
{{DISPLAYTITLE:(14442) 1992 SR25}}

(14442) 1992 SR25 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 30 tháng 9 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Megachile relata

text:
Megachile relata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1879


title: Aroor

text:
Aroor là một thị trấn thống kê (census town) của quận Alappuzha thuộc bang Kerala, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Aroor có dân số 35.281 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Aroor có tỷ lệ 84% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 87%, và tỷ lệ cho phái nữ là 80%. Tại Aroor, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Kerala
Ngoại ô Kochi


title: Ramchandrapur

text:
Ramchandrapur là một thị trấn thống kê (census town) của quận Haora thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Địa lý
Ramchandrapur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 8 mét (26 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ramchandrapur có dân số 9014 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Ramchandrapur có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Ramchandrapur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Psaenythia personata

text:
Psaenythia personata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Holmberg mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Psaenythia
Động vật được mô tả năm 1921


title: Ngày Du lịch thế giới

text:
Ngày Du lịch thế giới được cử hành vào ngày 27 tháng 9, là ngày do Tổ chức Du lịch Thế giới của Liên Hợp Quốc đặt ra nhằm tuyên truyền nâng cao nhận thức về vai trò của du lịch trong cộng đồng quốc tế.

Lịch sử
Từ năm 1980, Tổ chức Du lịch Thế giới của Liên Hợp Quốc đã chọn ngày 27 tháng 9 hàng năm làm "Ngày Du lịch thế giới". Ngày 27 tháng 9 được chọn vì vào ngày này năm 1970, điều lệ của "Tổ chức Du lịch Thế giới" đã được chấp thuận. Việc chấp thuận điều lệ của Tổ chức được coi như mốc lịch sử quan trọng cho ngành du lịch toàn cầu. Mục tiêu của ngày này là để tuyên truyền nâng cao nhận thức về vai trò của du lịch trong cộng đồng quốc tế và để chứng tỏ cách mà du lịch ảnh hưởng tới các giá trị văn hóa, xã hội, chính trị và kinh tế trên khắp thế giới.

Tại khóa họp lần thứ 12 của "Tổ chức Du lịch Thế giới" ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 10 năm 1997, Đại hội đồng đã quyết định mỗi năm chỉ định một nước chủ nhà như một đối tác để cử hành Ngày Du lịch thế giới.

Tại khóa họp lần thứ 15 ở Bắc Kinh, Trung quốc vào tháng 10 năm 2003, Đại hội đồng đã quyết định cử hành Ngày Du lịch quốc tế theo thứ tự địa lý:
2006: châu Âu
2007: Nam Á
2008: châu Mỹ
2009: châu Phi
2010: châu Á
2011: Trung Đông.

Các chủ đề

 2011: Du lịch liên kết các nền văn hóa  (nước chủ nhà: (Aswan), Ai Cập.)
 2010: Du lịch & Đa dạng sinh học (nước chủ nhà: Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.)
 2009: Du lịch - Sự tán dương tính đa dạng (nước chủ nhà: châu Phi.)
 2008: Du lịch đáp ứng sự thách thức của biến đổi khí hậu và sự nóng lên toàn cầu (nước chủ nhà: Ấn Độ)
 2007: Du lịch mở cửa cho các phụ nữ (nước chủ nhà: Sri Lanka)
 2006: Du lịch làm thêm phong phú (nước chủ nhà: Bồ Đào Nha)
 2005: Du lịch và vận chuyển từ sức tưởng tượng của Jules Verne tới thực tế của thế kỷ 21 (nước chủ nhà: Qatar)
 2004: Thể thao và Du lịch: hai sức sống cho văn hóa, sự hiểu biết lẫn nhau và sự phát triển xã hội (nước chủ nhà: Malaysia)
 2003: Du lịch: một động lực để giảm nghèo, tạo việc làm và hòa hợp xã hội (nước chủ nhà: Algérie)
 2002: Du lịch sinh thái, chìa khóa để phát triển bền vững (nước chủ nhà: Costa Rica)
 2001: Du lịch: một phí tổn vì hòa bình và đối thoại giữa các nền văn minh (nước chủ nhà: Iran)
 2000: Công nghệ và thiên nhiên: hai thách thức đối với du lịch vào buổi bình minh của thế kỷ 21 (nước chủ nhà: Đức)
 1999: Du lịch: việc bảo tồn di sản thế giới trong thiên niên kỷ mới (nước chủ nhà: Chile)
 1998: Sự cộng tác khu vực công-tư: chìa khóa để phát triển và xúc tiến du lịch (nước chủ nhà: México)
 1997: Du lịch: một hoạt động hàng đầu của thế kỷ 21 để tạo việc làm và bảo vệ môi trường
 1996: Du lịch: một yếu tố của lòng khoan dung và hòa bình
 1995: Tổ chức Thương mại Thế giới: phục vụ du lịch thế giới trong 20 năm
 1994: Chất lượng các nhân viên, chất lượng du lịch
 1993: Phát triển du lịch và bảo vệ môi trường: hướng tới một sự hòa hợp lâu dài
 1992: Du lịch: một yếu tố của sự liên đới xã hội và kinh tế tăng dần và của sự gặp gỡ giữa mọi người
 1991: Truyền thông, thông tin và giáo dục: những mặt mạnh của phát triển du lịch
 1990: Du lịch: một ngành công nghiệp không được công nhận, một dịch vụ được đưa ra (Tuyên bố Den Haag về ngành Du lịch)
 1989: Sự di chuyển tự do của khách du lịch tạo ra một thế giới
 1988: Du lịch: Sự giáo dục cho mọi người
 1987: Du lịch cho Phát triển
 1986: Du lịch: lực lượng cốt yếu cho hòa bình thế giới
 1985: Du lịch giới trẻ: di sản văn hóa và lịch sử cho hòa bình và hữu nghị
 1984: Du lịch cho hiểu biết quốc tế, hòa bình và hợp tác
 1983: Đi du lịch và các ngày nghỉ là quyền lợi nhưng cũng là nghĩa vụ đối với mọi người
 1982: Sự hãnh diện trong du lịch: Các khách tốt và các chủ nhà tốt
 1981: Du lịch và phẩm chất cuộc sống
 1980: Sự đóng góp của Du lịch vào việc bảo tồn di sản văn hóa, vào hòa bình và sự hiểu biết lẫn nhau

Tham khảo

Xem thêm
 UNESCO
 Ngày lễ quốc tế

Liên kết ngoài
World Tourism Day
About World Tourism Day
World Tourism Day Greetings and Messages,SMS Collection
Ngày Du lịch thế giới
Official event program ("Tourism and rapprochement of cultures") in Aswan, Egypt, 27,9.2011 .
Day celebrations in the world

Du lịch
Tổ chức Du lịch thế giới
Ngày Liên Hợp Quốc
Liên Hợp Quốc
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Chín
Ngày Hành động
Tổ chức Du lịch Thế giới


title: Anopinella holandia

text:
Anopinella holandia là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Loài này có ở Guatemala.

Chiều dài cánh trước khoảng 9.1 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Systematic revision of Anopinella Powell (Lepidoptera: Tortricidae: Euliini) and phylogenetic analysis of the Apolychrosis group of genera

Anopinella


title: Siphonochelus tityrus

text:
Siphonochelus tityrus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Siphonochelus


title: Neubukow

text:
Neubukow là một đô thị ở huyện Bad Doberan, bang Mecklenburg-Western Pomerania, Đức. Neubukow có cự ly 18 km về phía tây nam của Bad Doberan, và 21 km về phía đông bắc của Wismar. Nhà khảo cổ Heinrich Schliemann sinh ra ở Neubukow.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Rostock
Khởi đầu thập niên 1430 ở Đế quốc La Mã Thần thánh


title: Lophuda

text:
Lophuda là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: My Love (bài hát của Westlife)

text:
"My Love" là bài hát của Westlife, là đĩa đơn thứ hai được phát hành từ album phòng thu thứ hai của họ, Coast to Coast.

Ca khúc này đã đem lại cho Westlife đĩa đơn quán quân thứ bảy tại Anh và là đĩa đơn bán chạy thứ 35 ở Anh năm 2000. Bài hát đã được bán khoảng 300.000 bản ở Anh.

Danh sách bài hát

CD1
 "My Love" (Radio Edit)
 "If I Let You Go" (USA Mix)

CD2
 "My Love" (Radio Edit)
 "My Love" (Instrumental)
 "My Love" (Video âm nhạc)

Các tour diễn
 Where Dreams Come True Tour (2001)
 World of Our Own Tour (2002)
 Unbreakable Tour (2003)
 Turnaround Tour (2004)
 The Number Ones Tour (2005)
 The Love Tour (2007)
 Back Home Tour (2008)
 Where We Are Tour (2010)
 The Farewell Tour (2012)

Video âm nhạc
Video âm nhạc của ca khúc bắt đầu tại một sân ga. Nicky Byrne thông báo với các thành viên của nhóm rằng chuyến bay cuối cùng của họ vừa bị huỷ bỏ. Các thành viên trở nên bối rối khi nghe tin và Bryan nói rằng anh sẽ về nhà. Mọi người đồng tình đi theo và bài hát bắt đầu.

Ban nhạc vừa đi dọc trên đường vừa hát, và khung cảnh sau lưng họ dần thay đổi. Ở đoạn đầu của bài hát, cảnh được quay tại một sân bay, sau đó đến đoạn điệp khúc, cảnh chuyển tới Limerick (Catherine st), một thị trấn nhỏ ở Ireland. Ngôi nhà Harstonge ở Harstonge st (còn được biết đến như là ngôi nhà Oznam) xuất hiện khi họ đi trên một con đường nhỏ. Sau khi kết thúc phần điệp khúc đầu tiên, khung cảnh sau lưng họ chuyển tới ga tàu Colbert (ở Limerick). Rồi một lần nữa ở đoạn điệp khúc thứ hai, cảnh chuyển tới bãi biển Lahinch, Co. Clare và ở Kilkee, (Co. Clare). Ở đoạn điệp khúc cuối cùng, ban nhạc đứng hát trên đỉnh Cliffs of Moher, Co. Clare. Bản thân bài hát, cùng với đoạn video thể hiện rằng, cả ban nhạc đang nhớ về quê hương Ireland của họ nói chung, và một tình yêu đang bị bỏ lại phía sau nói riêng.

Xếp hạng

Chú thích

Liên kết ngoài
 Westlife - Website chính thức

Bài hát của Westlife
Đĩa đơn năm 2000
Đĩa đơn quán quân tại Vương quốc Liên hiệp Anh
Đĩa đơn quán quân tại Ireland
Đĩa đơn quán quân tại Thụy Điển
Pop ballad
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart


title: Taringa luteola

text:
Taringa luteola là một loài sên biển mang trần thuộc nhánh Doridacea, là động vật thân mềm chân bụng không vỏ sống ở biển trong họ Discodorididae.

Chú thích

Tham khảo

Taringa


title: (7026) 1993 QB1

text:
{{DISPLAYTITLE:(7026) 1993 QB1}}

(7026) 1993 QB1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eleanor F. Helin ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 19 tháng 8 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Billiers

text:
Billiers (Beler trong tiếng Bretagne) là một xã ở tỉnh Morbihan Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 5,87 km², dân số năm 1999 là 705 người. Khu vực này có độ cao từ 0-29 mét trên mực nước biển.
Cư dân của Billiers danh xưng trong tiếng Pháp là Billiotins.

Tham khảo

 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan
 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
French Ministry of Culture list for Billiers
Bản đồ của Billiers trên Michelin

Xã của Morbihan


title: Tuân Hóa

text:
Tuân Hóa (遵化市) là một thành phố cấp huyện trực thuộc địa cấp thị Đường Sơn, tỉnh Hà Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố này có diện tích 1521 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2002 là 690.000 người. Mã số bưu chính Tuân Hóa là. Chính quyền quận Tuân Hóa đóng ở. Thành phố này được chia thành 13 trấn và 10 hương.
Trấn: Tuân Hóa, Bảo Tử Điếm, Mã Lan Dục, Bình An Thành, Đông Tân Trang, Tân Điếm Tử, Đảng Dục, Địa Bắc Đầu, Đông Cựu Trại, Thiết Hán, Tô Gia Oa, Kiến Minh, Thạch Môn.
Hương: hương dân tộc Mãn Thang Tuyền, hương dân tộc Mãn Tây Hạ Doanh, hương dân tộc Mãn Đông Lăng, Tây Tam, Thôi Gia Trang, Tây Lư, Hưng Vượng, Lưu Bị Trại, Đoàn Biều Trang, Nương Nương Trang, Hầu Gia Trại, Tiểu Hán.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hà Bắc
Đường Sơn
Thành phố tỉnh Hà Bắc


title: Robert H. Grubbs

text:
Robert H. Grubbs (sinh ngày 27 tháng 2 năm 1942 - Ngày 19 tháng 12 năm 2021) là một nhà hóa học người Mỹ. Ông học hóa học tại Đại học Florida và làm dự án tiến sĩ tại Đại học Columbia tại Thành phố New York vào năm 1968.

Sau khi tốt nghiệp bằng tiến sĩ ông đã làm việc tại Đại học Stanford rồi Đại học bang Michigan (Michigan State University). Năm 1978, ông gia nhập Học viện Kỹ thuật California (California Institute of Technology) và giữ ghế Giáo sư Hóa học Victor and Elizabeth Atkins.

Năm 2005 ông được trao giải Nobel Hóa học cùng với Richard R. Schrock và Yves Chauvin.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Web page tại Caltech
 Tiểu sử tại Đại học Missouri tại St. Louis

Nhà hóa học Hoa Kỳ
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Giáo sư Viện Công nghệ California
Cựu sinh viên Đại học Columbia
Mất năm 2021


title: Weilheim in Oberbayern

text:
Weilheim in Oberbayern (tiếng Đức: Weilheim i.Ob.) là một thị trấn thuộc nước Đức, thủ phủ của huyện Weilheim-Schongau ở the về phía nam của Bayern.

Thành phố kết nghĩa
 Narbonne, Pháp

Tham khảo


title: (33107) 1997 YL16

text:
{{DISPLAYTITLE:(33107) 1997 YL16}}

(33107) 1997 YL16 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 31 tháng 12 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 33001–34000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Beaussais

text:
Beaussais là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Deux-Sèvres


title: Libnotes cerinella

text:
Libnotes cerinella là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Australasia


title: 22

text:
Năm 22 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 22

als:20er#22


title: Sainte-Colombe-la-Commanderie

text:
Sainte-Colombe-la-Commanderie là một xã của tỉnh Eure, thuộc vùng Normandie, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintecolombelacommanderie


title: Desmognathus welteri

text:
Desmognathus welteri (tên tiếng Anh: Black Mountain Salamander) là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ôn hòa, sông, sông có nước theo mùa, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và suối nước ngọt.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Hammerson, G. 2004. Desmognathus welteri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Động vật lưỡng cư Mỹ
Desmognathus


title: 8961 Schoenobaenus

text:
8961 Schoenobaenus (2702 P-L) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8961 Schoenobaenus

Thiên thể phát hiện năm 1960
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Chlerogelloides femoralis

text:
Chlerogelloides femoralis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Engel, Brooks & Yanega mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Chlerogelloides
Động vật được mô tả năm 1997


title: Exomalopsis minor

text:
Exomalopsis minor là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Exomalopsis
Động vật được mô tả năm 1910


title: Dicranomyia gloriosa

text:
Dicranomyia gloriosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Nelly Sachs

text:
Nelly Sachs (10 tháng 12 năm 1891 - 12 tháng 5 năm 1970) là một nhà thơ người Đức đoạt giải Nobel Văn học năm 1966.

Tiểu sử
Nelly Sachs sinh trong một gia đình Do Thái giàu có ở Berlin. Từ nhỏ đã yêu thích âm nhạc, văn chương, làm thơ đăng trên một số báo và in một cuốn sách bao gồm những giai thoại và truyền thuyết. Năm lên 15 tuổi Nelly Sachs đọc tiểu thuyết Gostar Berlings Saga của nữ nhà văn Thụy Điển Selma Lagerlof, cuốn sách đã để lại trong lòng Nelly Sachs một ấn tượng vô cùng sâu sắc và cô đã viết thư cho Selma Lagerlof. Kể từ đó hai người tiếp tục thư từ cho đến khi Selma Lagerlof mất.

Năm lên 18 tuổi Nelly Sachs bắt đầu làm thơ về thiên nhiên và dựa trên những câu truyện cổ tích, một số bài thơ được đăng trên các báo. Sau khi bố mất và Adolf Hitler lên nắm quyền ở Đức, Nelly Sachs cùng mẹ sống một cuộc sống thu mình, không tiếp xúc với xã hội bên ngoài.

Năm 1940, nước Đức đánh chiếm châu Âu và khủng bố người Do Thái, Nelly Sachs trốn sang Thụy Điển và ở đây tiếp tục sáng tác và dịch thuật. Tập thơ đầu tiên sau chiến tranh của bà In den Wohnungen des Todes (Trong ngôi nhà của tử thần) xuất bản tại Đông Đức năm 1947. Thơ Nelly Sachs mang tư tưởng nhân đạo, thường nói về nỗi thống khổ và niềm hi vọng của dân tộc Do Thái, chịu ảnh hưởng bởi thơ ca truyền thống Do Thái và chủ nghĩa thần bí cổ đại Đức. Từ sau chiến tranh bà còn viết một số vở kịch, nhưng tác phẩm khiến bà nổi tiếng nhất là Fluch und Verwandlung (Trốn chạy và biến đổi, 1959). Sau tập thơ này bà được trao giải thưởng Anetta von Droste Hulsoff và chính quyền Dortmund đã lập ra một giải thưởng văn học hàng năm mang tên Nelly Sachs và cấp cho bà một chế độ trợ cấp trọn đời.

Nelly Sachs được tặng nhiều giải thưởng, trong đó có Giải Hòa bình của ngành kinh doanh sách Đức năm 1965, giải Nobel bà nhận cùng với nhà văn Do Thái khác là Shmuel Yosef Agnon. Nelly Sachs mất tại Stockholm.

Tác phẩm

 In den Wohnungen des Todes (Trong ngôi nhà của tử thần, 1946), thơ.
 Stern ver dunkelung (Che mờ các ngôi sao, 1949),thơ.
 Und niemand weiss weiter (Không ai biết được sẽ ra sao, 1957), thơ.
 Fluch und Verwandlung (Trốn chạy và biến đổi, 1959), thơ.
 Eli: Ein Mysterienspiel vom Leiden Israels (Eli: Bí kịch về những đau khổ của Israel, 1951), kịch.
 Zeichen im Sand (Những dấu hiệu trên cát, 1962), tập kịch.

Một số bài thơ

Tham khảo
Nhà thơ giải Nobel 1900 - 2006. Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội, 2006.

Liên kết ngoài
 Nelly Sach's Photo & Gravesite
 Guide to the Papers of Nelly Sachs
 Red Yucca – German Poetry in Translation (trans. by Eric Plattner)
 Map showing location of Maaßenstraße and Nelly-Sachs-Park in Berlin-Schöneberg.

Nhà thơ Đức
Người đoạt giải Nobel Văn học
Phụ nữ đoạt giải Nobel
Người Thụy Điển đoạt giải Nobel
Nhà thơ Thụy Điển
Người Đức đoạt giải Nobel
Tử vong vì ung thư ở Thụy Điển
Mất năm 1970
Nữ nhà văn thế kỷ 20
Nhà văn từ Berlin


title: Enallagma signatum

text:
Enallagma signatum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Enallagma signatum is in 1861 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hagen.

Chú thích

Tham khảo

Enallagma
Chuồn chuồn Bắc Mỹ


title: Metalype anaktujuh

text:
Metalype anaktujuh là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Metalype


title: Thuillières

text:
Thuillières là một xã ở tỉnh Vosges, vùng Grand Est, Pháp. Xã này có diện tích 7,62 kilômét vuông dân số năm 1999 là 160 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 365 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Le château de Thuillières
 Thuillières sur le site de l'IGN
 Thuillières trên trang mạng của Quid

Xã của Vosges


title: Argopus miyakei

text:
Argopus miyakei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Argopus


title: 5425 Vojtěch

text:
5425 Vojtěch là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1404.4213447 ngày (3.85 năm).

Nó được phát hiện ngày 20 tháng 9 năm 1984.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1984


title: 9774 Annjudge

text:
9774 Annjudge (1993 NO) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 7 năm 1993 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9774 Annjudge

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Crassispira appressa

text:
Crassispira appressa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crassispira


title: Apatania sulciformis

text:
Apatania sulciformis là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Apatania


title: Edwin van der Sar

text:
Edwin van der Sar (; sinh ngày 29 tháng 10 năm 1970) là một cựu cầu thủ bóng đá người Hà Lan chơi ở vị trí thủ môn. Anh là cầu thủ khoác áo Đội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan nhiều nhất cho đến khi bị Wesley Sneijder vượt qua vào năm 2017.

Edwin van der Sar bắt đầu thi đấu chuyên nghiệp tại Ajax và ở thi đấu ở đây trong 9 năm trước khi chuyển đến CLB Juventus và sau đó sang Anh, đầu tiên là Fulham và tiếp đó là Manchester United. Anh là một trong số ít các cầu thủ đã vô địch UEFA Champions League với 2 câu lạc bộ khác nhau, vô địch với Ajax năm 1995 và Manchester United năm 2008. Anh cũng đã giành được cúp UEFA với Ajax năm 1992. Van der Sar đã được trao giải Thủ môn xuất sắc nhất châu Âu vào năm 1995 và 2009, 14 năm kể từ lần đầu tiên anh vô địch Champions League cho tới lần thứ 2.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Ajax
Sinh ra ở Voorhout, Van der Sar bắt đầu sự nghiệp của mình tại câu lạc bộ quê nhà, Foreholte, và sau đó là vv Noordwijk. Anh nhận được sự chú ý của huấn luyện viên Louis van Gaal, và được đưa về Ajax khi đã ở độ tuổi tương đối muộn. Mặc dù gia nhập muộn và phải thi đấu ở đội dự bị, anh vẫn nỗ lực trong khoảng thời gian này trước khi được Louis van Gaal gọi lên đội một. Anh đã có được những thành công lớn tại Ajax với chức vô địch UEFA Cup 1991–92 và Champions League 1994–95, cùng với đó là danh hiệu Thủ môn xuất sắc nhất châu Âu năm 1995. anh là người trấn giữ khung thành cho Ajax trong trận chung kết Champions League 1996, trận đấu mà họ đã để thua Juventus trong loạt luân lưu và trở thành nhà cựu vô địch. anh đã ra sân tổng cộng 226 lần và ghi một bàn trên chấm phạt đền cho Ajax để hoàn tất chiến thắng 8–1 trước De Graafschap trong mùa giải 1997–98.

Juventus
Năm 1999, tầm vóc của Van der Sar với tư cách là một trong những thủ môn hàng đầu châu Âu đã thu hút sự chú ý từ Manchester United, đội bóng đang tìm kiếm sự thay thế cho Peter Schmeichel; tuy nhiên, Van der Sar đã chuyển đến câu lạc bộ Ý Juventus với mức phí được cho là vào khoảng 5 triệu bảng. Anh có trận ra mắt Lão Phu nhân trong trận hòa 1-1 với Reggina tại Stadio delle Alpi. Anh trở thành thủ môn không phải người Ý đầu tiên thi đấu cho câu lạc bộ thành Turin.

Anh ấy là thủ môn được lựa chọn số một trong hai mùa giải đầu tiên ở Ý, có 66 lần ra sân ở Serie A khi Juventus về nhì ở giải đấu hai lần dưới thời Carlo Ancelotti, với thành tích phòng ngự tốt nhất giải đấu mỗi lần. Anh ấy đã thể hiện tốt trong mùa giải đầu tiên của mình, giành được UEFA Intertoto Cup 1999 và giúp câu lạc bộ cạnh tranh cho danh hiệu Serie A. Tuy nhiên, vào ngày cuối cùng của mùa giải 1999–2000, Juventus đã thua Perugia Calcio, sau khi Van der Sar bị đánh bại bởi cú vô lê của Alessandro Calori; Kết quả này giúp Lazio vượt qua Juventus và giành chức vô địch giải đấu với một điểm duy nhất. Tuy nhiên, mùa giải sau đó kém thành công hơn khi Juventus bị loại ở vòng đầu tiên ở cả Coppa Italia và Champions League, trong khi Van der Sar phạm một số sai lầm, bao gồm một lỗi cao độ trong trận đấu trên sân nhà. trước nhà vô địch Serie A cuối cùng là Roma, vào ngày 6 tháng 5 năm 2001, khi anh cản phá cú sút của Hidetoshi Nakata, giúp Vincenzo Montella gỡ hòa 2–2; Juventus cuối cùng xếp sau nhà vô địch giải đấu hai điểm.

Van der Sar mất vị trí chính thức vào mùa hè năm 2001, sau khi Bianconeri mua thủ môn quốc tế người Ý Gianluigi Buffon từ Parma với giá 100 tỷ lire (tương đương 32,6 triệu bảng), mức phí kỷ lục thế giới cho một thủ môn thời điểm đó. Không muốn tiếp tục là sự lựa chọn thứ hai sau Buffon, Van der Sar nói rõ rằng anh muốn ra đi sau hai năm ở Serie A.

Fulham

Không bằng lòng với việc ngồi ghế dự bị ở Juventus, Van der Sar đã chuyển tới câu lạc bộ Fulham vào năm 2001 với mức phí khoảng 7.1 triệu £  và hợp đồng có thời hạn 4 năm. Tại Fulham, anh đã ra sân được 172 lần. Phong độ thi đấu của anh cho Fulham đã lọt vào mắt xanh của một trong những câu lạc bộ lớn nhất trên thế giới, Manchester United và nhận được sự chú ý của huấn luyện viên Alex Ferguson.

Manchester United
Van der Sar chuyển đến Manchester United vào ngày 10 tháng 6 năm 2005 với khoản phí được công bố là 2 triệu £, mặc dù mức phí chuyển nhượng không được tiết lộ chính xác. Huấn luyện viên Manchester United Sir Alex Ferguson coi anh là thủ môn xuất sắc nhất từng chơi cho câu lạc bộ kể từ thời Peter Schmeichel.

Vào ngày 5 tháng 5 năm 2007, anh đã cản phá thành công quả phạt đền giúp đội bóng của mình giành thắng lợi 1–0 trước Manchester City trong trận derby thành Manchester. ngày hôm sau, Chelsea đã thất bại trong việc đánh bại Arsenal trên sân Emirates qua đó đem đến danh hiệu vô địch ngoại hạng Anh lần thứ 9 cho Manchester United và lần đầu tiên cho Van der Sar. Anh cũng có tên trong danh sách đội hình của năm ở mùa giải 2006–07. 3 tháng sau, anh trở thành nhân tố chính cho danh hiệu siêu cúp Anh thứ 16 của Manchester United, bằng việc cản phá liên tiếp 3 quả phạt đền trong loạt sút luân lưu sau khi Manchester United và Chelsea hòa 1–1 trong thời gian thi đấu chính thức.

Mùa giải 2007–08 là mùa giải tốt nhất của Van der Sar kể từ khi anh chuyển đến câu lạc bộ, anh thể hiện một phong độ thi đấu xuất sắc mặc dù bị dính chấn thương háng. Anh đã giúp Manchester United bảo vệ được danh hiệu ngoại hạng anh và vô địch Champions League bằng việc cản phá được cú sút phạt cuối cùng của Nicolas Anelka trong loạt luân lưu.

Van der Sar đã ký gia hạn một năm hợp đồng hiện tại của anh với Manchester United vào ngày 12 tháng 12 năm 2008, Qua đó giữ anh ở câu lạc bộ ít nhất cho đến khi kết thúc mùa giải 2009–10.

Ngày 27 tháng 1 năm 2009, với chiến thắng 5-0 của MU trước West Bromwich Albion, Van der Sar đã trải qua 11 trận và 1,032 phút mà không bị thủng lưới bàn nào. Qua đó thiết lập kỉ lục giữ sạch lưới mới của câu lạc bộ và giải ngoại hạng Anh, đánh bại kỉ lục trước đó là 10 trận và 1,025 phút được lập bởi thủ môn Petr Čech trong mùa giải 2004–05. Tiếp đấy anh đã phá vỡ kỉ lục toàn giải Anh trong trận đấu 4 ngày sau đó, vượt qua kỉ lục 1,103 phút, lập nên vào năm 1979 bởi thủ môn Steve Death của câu lạc bộ Reading. trong trận đấu gặp West Ham vào ngày 8 tháng 2 năm 2009, kỉ lục đã được tăng lên 1,212 phút, đánh bại kỉ lục 1,155 phút giữ sạch lưới toàn Vương Quốc Anh được Bobby Clark lập ra vào năm 1971. Cuối cùng, ngày 18 tháng 2 năm 2009, Van der Sar tiếp tục kéo dài kỉ lục đến 1302 phút, qua đó, đã phá vỡ kỉ lục thế giới của José María Buljubasich là 1,289 phút, lập ra năm 2005. kỉ lục giữ sạch lưới của anh kết thúc vào ngày 4 Tháng 3, khi anh mắc sai lầm để cầu thủ Peter Løvenkrands của Newcastle United ghi bàn ở phút thứ 9. tổng cộng, Van der Sar đã trải qua 1,311 phút không để thủng lưới tại giải đấu này.. Với tất cả 21 lần giữ sạch lưới anh cũng đã giành giải Găng tay vàng Barclays mùa giải 2008–09. mặc dù vậy, anh đã lỡ mất cơ hội giành danh hiệu vô địch Champions League lần thứ 3 bởi thất bại 2–0 dưới tay của Barcelona ngày 27 tháng 5 năm 2009. Tuy nhiên, anh đã giành giải Thủ môn xuất sắc nhất châu Âu của UEFA lần thứ 2, 14 năm sau khi anh giành được giải thưởng này lần đầu tiên tại Ajax.

Van der Sar dính chấn thương ngón tay tại giải đấu trước thềm mùa giải - Audi Cup, khiến anh phải bỏ lỡ 12 trận của mùa giải 2009–10. 6 tháng 10 năm 2009, Van Der Sar quay trở lại, chơi đủ 90 phút cho đội dự bị trong trận gặp Everton. ngày 17 tháng 10 năm 2009, anh quay trở lại thi đấu cho đội hình chính trong chiến thắng 2-1 của Manchester trước Bolton Wanderers. ngày 21 tháng 11 năm 2009, Van Der Sar lại dính chấn thương lần nữa, đồng thời vợ của anh cũng bị xuất huyết não ngay trước dip Giáng sinh. ngày 16 tháng 1 năm 2010, Van Der Sar trở lại thi đấu trong trận thắng 3-0 trước Burnley.

Van der Sar đã tiếp tục gia hạn hợp đồng với Manchester United thêm 1 năm nữa vào ngày 26 tháng 2 năm 2010, giữ anh ở câu lạc bộ cho đến khi kết thúc mùa giải 2010–11.

Ngày 23 tháng 12 năm 2010, có thông tin cho rằng Van der Sar có thể sẽ nghỉ hưu vào cuối mùa giải 2010–11. Mặc dù anh ấy phủ nhận các báo cáo vào thời điểm đó, Van der Sar xác nhận vào ngày 27 tháng 1 năm 2011 đó là ý định của anh ấy.  Vào ngày 12 tháng 3, Van der Sar được bầu chọn là Cầu thủ xuất sắc nhất trận đấu với Arsenal tại FA Cup sau khi thực hiện một số pha cứu thua xuất sắc. United đã thắng trận đấu với tỷ số 2–0 nhờ các bàn thắng của Wayne Rooney và Fábio. Anh ấy đã được đưa vào Đội hình của năm của PFA, lần thứ ba xuất hiện ở đó, những người khác vào năm 2007 và 2008.

Vào ngày 22 tháng 5 năm 2011, anh chơi trận cuối cùng tại Old Trafford trong chiến thắng 4–2 trước Blackpool, dẫn đến việc Blackpool xuống hạng khỏi Premier League. Anh ấy đeo băng đội trưởng United như một món quà chia tay. Trận đấu cuối cùng của anh ấy cho United là gặp Barcelona trong trận Chung kết UEFA Champions League 2011 vào ngày 28 tháng 5, trận đấu mà United thua 3-1. Ở tuổi 40, 211 ngày, anh là cầu thủ nam lớn tuổi nhất góp mặt trong trận chung kết Cúp C1 châu Âu trong kỷ nguyên Champions League, cùng với Dino Zoff giữ kỷ lục mọi thời đại ở 41 tuổi 86 ngày, khi ông xuất hiện vào năm 1983 . Chung kết Cúp C1 Châu Âu. Sau trận đấu, van der Sar từ giã sự nghiệp bóng đá.

Sự nghiệp quốc tế
Van der Sar có mặt trong đội hình đội tuyển Hà Lan tham dự World Cup 1994 nhưng lại không được thi đấu. Anh đã phải chờ đến ngày 7 Tháng 6 năm 1995 cho lần ra mắt quốc tế của mình, gặp đội tuyển Belarus. Anh đã ghi bàn từ chấm phạt đền trong 3 vòng đấu loại liên tiếp tại các giải đấu quan trọng như: Euro 1996, World Cup 1998 và Euro 2000. World Cup 2002 là giải đấu lớn đầu tiên mà anh không được tham dự do Đội tuyển Hà Lan đã thất bại trong việc giành vé đến Nhật Bản - Hàn Quốc sau khi không thể cạnh tranh được với đội tuyển Bồ Đào Nha và đội tuyển CH.Ireland.

World Cup 1998
Van der Sar đưa Hà Lan trở lại bán kết Giải vô địch bóng đá thế giới 1998, nơi họ bị Brasil loại 4–2 trên chấm phạt đền sau trận hòa 1–1. Trong trận playoff tranh hạng ba, Hà Lan để thua Croatia với tỷ số 2-1.

Ở tứ kết với Argentina, Van der Sar đối đầu với Ariel Ortega sau khi Ortega nhận thẻ vàng vì phạm lỗi trong vòng cấm; Cầu thủ người Argentina sau đó đã bị đuổi khỏi sân vì đã húc đầu vào Van der Sar. Ngay sau thẻ đỏ của Ortega, Dennis Bergkamp đã ghi bàn ấn định chiến thắng 2-1 cho Hà Lan.

Euro 2000
Van der Sar đá chính hai trận vòng bảng đầu tiên của Hà Lan tại UEFA Euro 2000, nhưng bị chấn thương ở giai đoạn cuối của chiến thắng 3–0 trước Đan Mạch và được thay thế bởi Sander Westerveld trong trận đấu cuối cùng vòng bảng với Pháp. Van der Sar trở lại trận tứ kết, nhưng lại bị Westerveld thay thế ở phút 65, khi đó Hà Lan dẫn trước 4–0. Van der Sar giữ sạch lưới khác trong trận bán kết với Ý, dẫn đến trận hòa không bàn thắng sau Frank de Boer và Patrick Kluivert. Cả hai đều không thể ghi bàn từ chấm phạt đền trong thời gian quy định. Trận đấu chuyển sang loạt sút luân lưu, và mặc dù Van der Sar đã cản phá nỗ lực của đội trưởng Paolo Maldini của Ý, Hà Lan chỉ ghi được một trong bốn cú sút của họ và để thua 3-1. Van der Sar kết thúc giải đấu mà không để thủng lưới bàn nào, nhưng bị loại khỏi Đội hình tiêu biểu thay vào đó là Fabien Barthez của Pháp và Francesco Toldo của Ý.

Euro 2004
Tại tứ kết Euro 2004, trong loạt sút luân lưu với Thụy Điển, Van der Sar đã cản phá được một quả sút penalty của Olof Mellberg, giúp Hà Lan giành chiến thắng 5–4 trên chấm phạt đền, tuy vậy trong trận bán kết Hà Lan đã để thua chủ nhà Bồ Đào Nha.

World Cup 2006
Trước trận đấu vòng bảng World Cup 2006 gặp Bờ Biển Ngà, Van der Sar đã không để lọt lưới bàn nào trong 9 trận liên tiếp. Với tư cách là đội trưởng của Hà Lan, anh đã phá vỡ kỉ lục khoác áo đội tuyển nhiều nhất của Frank de Boer trong vòng đấu thứ 2 gặp Bồ Đào Nha.

Euro 2008

Vào sinh nhật lần thứ 37 của mình năm 2007, Van der Sar, trong cuộc phỏng vấn với Radio 538, đã tiết lộ rằng anh có ý định giã từ sự nghiệp thi đấu quốc tế sau kì Euro 2008. Trước giải đấu, anh là người đã chấm dứt cuộc tranh chấp kéo dài giữa tiền đạo kì cựu Ruud van Nistelrooy và huấn luyện viên Marco van Basten. Anh mang băng đội trưởng trong chiến thắng 3–0 đầy ấn tượng trước Ý vào ngày 9 tháng 6 năm 2008 và trong trận thắng 4–1 trước Pháp ngày 13 tháng 6. Ngày 21 tháng 6, anh chơi trong trận tứ kết gặp đội tuyển Nga, trận đấu kết thúc với tỉ số 3-1 nghiêng về Nga và đây cũng được cho là trận đấu quốc tế cuối cùng của anh. Đây là lần ra sân thứ 16 của anh tại các vòng chung kết giải vô địch châu Âu, ngang bằng với kỉ lục được lập ra ít ngày trước đó bởi Lilian Thuram.

Vòng loại World Cup 2010
Ngày 3 Tháng 10 năm 2008, trước sự thuyết phục của huấn luyện viên Bert van Marwijk, Van der Sar đã đồng ý quay trở lại thi đấu cho Hà Lan tại Vòng loại World Cup 2010 trận gặp Iceland và Na Uy sau khi 2 thủ môn Maarten Stekelenburg, Henk Timmer dính chấn thương và không thể tham gia các trận đấu đó. Van der Sar đã giữ sạch lưới ở cả hai trận, đồng thời Hà Lan cũng thắng với tỉ số 2–0 và 1–0.

Phong cách thi đấu
Được coi là một trong những thủ môn vĩ đại nhất và hoàn thiện nhất trong lịch sử bóng đá, Van der Sar là một thủ môn to lớn, lực lưỡng nhưng mảnh khảnh, người xuất sắc trong việc cản phá đường chuyền của mình để xử lý các quả tạt do chiều cao và vóc dáng của mình; Một thủ môn thông minh, ngoài khả năng phản xạ, chọn vị trí tuyệt vời và khả năng cản phá, anh còn được biết đến với sự điềm tĩnh, tuổi thọ và khả năng tổ chức phòng ngự. Hơn nữa, anh ta cũng rất hiệu quả trong việc cản phá các quả phạt đền. Tuy nhiên, Van der Sar được biết đến đặc biệt với kỹ năng cầm bóng dưới chân, cũng như khả năng phân phối bóng chính xác bằng cả hai chân, giúp anh có thể phát động các đợt phản công từ khu vực của mình bằng những đường bóng dài, hoặc xây dựng lối chơi tấn công bằng cách đánh bóng ra ngoài từ phía sau trên mặt đất.  Nhờ khả năng cầm bóng và lao ra khỏi đường biên, anh ấy cũng đóng vai trò là " thủ môn quét " trong suốt sự nghiệp của mình, đặc biệt là trong thời gian thi đấu cho Ajax.

Sự nghiệp sau khi giải nghệ
Vào ngày 3 tháng 8 năm 2011, một lời chứng thực đã được diễn ra tại Amsterdam Arena để vinh danh Van der Sar. Trận đấu có sự góp mặt của "đội bóng trong mơ" của thủ thành gồm Wayne Rooney, John Heitinga, Louis Saha, Rio Ferdinand, Ryan Giggs, Paul Scholes, Nemanja Vidić, André Ooijer, Dirk Kuyt, Gary Neville, Michael Carrick, Edgar Davids, Giovanni van Bronckhorst, Boudewijn Zenden và Dennis Bergkamp với Alex Ferguson với tư cách là người quản lý. Họ phải đối mặt với đội đầu tiên hiện tại của Ajax, do Frank de Boer dẫn dắt.

Trước trận đấu này, hai trận đấu ngắn hơn đã diễn ra. Một đội có sự góp mặt của các đội trẻ Ajax và Manchester United, và một đội khác có đội hình năm 1995 của Ajax gặp đội tuyển quốc gia Hà Lan năm 1998. Đội hình Ajax có sự góp mặt của những người khác như Finidi George, Nwankwo Kanu, Frank de Boer, Winston Bogarde, Nordin Wooter, Ronald de Boer, Danny Blind, Patrick Kluivert, Marc Overmars và Frank Rijkaard với nó được quản lý bởi Louis van Gaal. Đội hình Hà Lan có sự góp mặt của những người khác Wim Jonk, Dennis Bergkamp, Roy Makaay, Ruud Hesp, Aron Winter, Richard Witschge và Pierre van Hooijdonk với sự quản lý của Guus Hiddink .

Chỉ riêng số lượng người xem ở Hà Lan đã đạt đỉnh 2 triệu và chiếm 26% tổng thị phần.  Thu nhập do trận đấu tạo ra được quyên góp cho hai tổ chức từ thiện (Make a Wish Foundation và Laureus); Tuy nhiên, nó tạo ra nhiều tiền đến mức Van der Sar tuyên bố sau đó ông sẽ bắt đầu quỹ từ thiện của riêng mình để giúp tiêu tiền.

Trong sự kiện này, có thông báo rằng Van der Sar sẽ làm việc với tư cách là nhà phân tích cho Nederlandse Omroep Stichting về UEFA Champions League 2011–12. Con trai của Van der Sar, Joe, đã đưa ra những bình luận bằng văn bản nói rằng cha anh sẽ làm huấn luyện viên thủ môn tại Ajax trong vòng 5 năm. Bản thân Van der Sar cho biết anh không muốn cam kết hoàn toàn với điều này, nhưng xác nhận là có khả năng xảy ra và anh quan tâm đến việc xây dựng sự nghiệp huấn luyện của mình một cách từ từ, bắt đầu từ các cấp độ thấp hơn.

Vào ngày 27 tháng 5 năm 2012, Van der Sar tham gia trận đấu Soccer Aid 2012, chơi cho phần còn lại của Thế giới trong hiệp một, thực hiện một pha cản phá xuất thần từ John Bishop. Anh được thay thế ở hiệp một bởi diễn viên hài Patrick Kielty . Anh cũng đã tham gia trận đấu Soccer Aid 2014 vào ngày 8 tháng 6 năm 2014, một lần nữa chơi cho đội Phần còn lại của thế giới trong hiệp một trước khi được thay thế một lần nữa bởi Patrick Kielty trong hiệp một.

Van der Sar đảm nhận vai trò giám đốc tiếp thị của Ajax vào ngày 19 tháng 11 năm 2012.  Ông được thăng chức vào cuối năm 2016 với vai trò Giám đốc điều hành.

Cuộc sống cá nhân
Van der Sar kết hôn với Annemarie van Kesteren vào ngày 20 tháng 5 năm 2006 tại Beurs van Berlage, Amsterdam. Họ có 2 đưa con: một trai, Joe, và một gái, Lynn. Tháng 12 năm 2009, vợ của anh đã phải nhập viện,hai ngày trước giáng sinh. Các báo cáo nói rằng Annemarie đã bị xuất huyết não và đang trong tình trạng hiểm nghèo,may thay cô ấy sau đó đã hồi phục hoàn toàn.

Vào ngày 12 tháng 3 năm 2016, Van der Sar đã có một thời gian ngắn trở lại với bóng đá để chơi một trận duy nhất cho câu lạc bộ trẻ cũ của anh là VV Noordwijk. Noordwijk, đang chơi ở hạng 5 nghiệp dư, đã bị khủng hoảng lực lượng chấn thương. Anh ấy đã cản phá một quả phạt đền và để thủng lưới trong trận đấu khi họ hòa 1-1 với Jodan Boys.

Vào ngày 7 tháng 7 năm 2023, Van der Sar được đưa vào bệnh viện chăm sóc đặc biệt sau khi được thông báo là anh bị xuất huyết não. Sau một thời gian điều trị, vào ngày 18 tháng 7 cùng năm, sức khỏe của anh được thông báo là đang trong tình trạng ổn định và sẽ sớm xuất viện.

Thống kê sự nghiệp

''Số liệu thống kê chính xác tới ngày 22 tháng 5 năm 2011

Đội tuyển quốc giaEdwin van der Sar - Century of International Appearances

|-
|1995||5||0
|-
|1996||10||0
|-
|1997||6||0
|-
|1998||14||0
|-
|1999||8||0
|-
|2000||12||0
|-
|2001||9||0
|-
|2002||6||0
|-
|2003||8||0
|-
|2004||17||0
|-
|2005||11||0
|-
|2006||12||0
|-
|2007||4||0
|-
|2008||8||0
|-
!Tổng cộng||130||0
|}

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Ajax
 Eredivisie (4): 1993–94, 1994–95, 1995–96, 1997–98
 KNVB Cup (3): 1992–93, 1997–98, 1998–99
 Johan Cruyff Shield (3): 1993, 1994, 1995
 UEFA Cup (1): 1991–92
 UEFA Champions League (1): 1994–95
 UEFA Super Cup (1): 1995
 Intercontinental Cup (1): 1995

Juventus
 UEFA Intertoto Cup (1): 1999

Fulham
 UEFA Intertoto Cup (1): 2002

Manchester United
 Premier League (4): 2006–07, 2007–08, 2008–09, 2010–11
 EFL Cup (3): 2005–06, 2008–09, 2009–10
 FA Community Shield (3): 2007, 2008, 2010
 UEFA Champions League (1): 2007–08
 FIFA Club World Cup (1): 2008

Cá nhân
 Thủ môn xuất sắc nhất châu Âu: 1995, 2008, 2009, 2010
 Thủ môn xuất sắc nhất giải quốc gia Hà Lan: 1994, 1995, 1996, 1997

Chú thích

Liên kết ngoài

Thông tin tại ManUtd.com

Premier League

Sinh năm 1970
Cầu thủ bóng đá Manchester United F.C.
Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan
Nhân vật còn sống
Thủ môn bóng đá
Cầu thủ bóng đá AFC Ajax
Cầu thủ bóng đá Fulham F.C.
Cầu thủ bóng đá Juventus
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Serie A
FIFA Century Club
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1994
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1998
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan ở nước ngoài


title: Richfield, Minnesota

text:
Richfield, Minnesota là một thành phố nằm ở quận Hennepin thuộc tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích 18,3  km² với diện tích mặt nước là 0,5  km², dân số theo ước tính năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 34.439 người.

Tham khảo

Thành phố của Minnesota


title: 6164 Gerhardmüller

text:
6164 Gerhardmüller là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1229.0217929 ngày (3.36 năm).

Nó được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1977.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: 7713 Tsutomu

text:
7713 Tsutomu (1995 YE) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 12 năm 1995 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7713 Tsutomu

Thiên thể phát hiện năm 1995
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Verneuil-sur-Serre

text:
Verneuil-sur-Serre  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Verneuilsurserre


title: Nephrotoma rogersi

text:
Nephrotoma rogersi là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Andrena phoenicura

text:
Andrena phoenicura là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1975


title: Andrena sandanskia

text:
Andrena sandanskia là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1973


title: Heptan

text:
Heptan  (heptane) hay còn gọi là dipropyl methan, gettysolve-C hay heptyl hydrid) là một Hydrocacbon thuộc nhóm ankan có công thức C7H16.

Heptan có chín đồng phân, gồm:

 2,2,3-Trimethylbutan
 2,2-Dimethylpentan
 2,3-Dimethylpentan
 2,4-Dimethylpentan
 2-Methylhexan
 3,3-Dimethylpentan
 3-Ethylpentan
 3-Methylhexan
 Heptan mạch thẳng (n-heptan)

Tính chất

Tan trong etanol, ete, clorofom; không tan trong nước. Khi refominh xúc tác sẽ chuyển thành toluen nhờ phản ứng đehydro - đóng vòng. Có trong dầu mỏ. Dùng làm chất chuẩn để xác định chỉ số octan (Hydro có chỉ số octan bằng không), làm dung môi, thuốc gây mê; dùng trong tổng hợp hữu cơ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hướng dẫn về an toàn đối với n-heptan
 Hướng dẫn về an toàn đối với 2-methylhexan
 Hướng dẫn về an toàn của NIOSH
 Hướng dẫn về an toàn

Alkan
Dung môi


title: Spaethaspis lloydi

text:
Spaethaspis lloydi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Hincks miêu tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

Spaethaspis


title: Rodigo

text:
Rodigo là một đô thị tại tỉnh Mantova trong vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 120 km về phía đông của Milano và khoảng 14 km về phía tây bắc của Mantova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.177 người và diện tích là 41,6 km².

Đô thị Rodigo có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Fossato and Rivalta sul Mincio.

Rodigo giáp các đô thị: Castellucchio, Ceresara, Curtatone, Gazoldo degli Ippoliti, Goito, Porto Mantovano.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.rodigo.mn.it/dwdefault.htm

Đô thị tỉnh Mantova
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: 1165

text:
Năm 1165 trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh
 26 tháng 7: Ibn Arabi, học giả, nhà thần bí, nhà thơ và nhà triết học người Al-Andalus Hồi giáo
 21 tháng 8: Philippe II của Pháp, vua Pháp từ năm 1180 đến năm 1223

Không rõ
 Cung Thục hoàng hậu, nguyên phối Hoàng hậu của Tống Ninh Tông Triệu Khoáng
 Gia Luật Lưu Ca, thủ lĩnh nổi dậy phản kháng cuối đời Kim, nhà sáng lập nước Đông Liêu
 Shizuka Gozen, một shirabyōshi (vũ công triều đình) và tình nhân của Minamoto no Yoshitsune

Mất

Tham khảo


title: Geranomyia devota

text:
Geranomyia devota là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Lasioglossum clavigerellum

text:
Lasioglossum clavigerellum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1945


title: Châtillon-sur-Marne

text:
Châtillon-sur-Marne là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 148 mét trên mực nước biển.
Thị trấn nằm ở thung sông Marne, bao quanh bởi Parc Naturel de la Montagne de Reims. Xã nằm trong tỉnh lịch sử Champagne.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Comtes de Châtillon-Blois (French)

Chatillonsurmarne


title: Archelange

text:
Archelange là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Nomada consobrina

text:
Nomada consobrina là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Dufour mô tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1841


title: Ascalaphomerus finitimus

text:
Ascalaphomerus finitimus là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Loài này có ở miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Cổ bắc.

Tham khảo

Ascalaphomerus


title: Vaseline

text:
Vaseline (phiên âm tiếng Việt: va-dơ-lin) là nhãn hiệu của một loại sản phẩm làm bằng sáp của Unilever - công ty Hà Lan và Anh Quốc. Các sản phẩm bao gồm kem dưỡng da, nước hoa, chất làm sạch và chất khử mùi.

Tên gọi Vaseline được dẫn chiếu lần đầu trong bằng sáng chế cấp tại Mỹ (U.S. Patent 127,568) của Robert Chesebrough - nhà sáng chế ra loại sáp này - vào năm 1872. Trong bằng có ghi: "Tôi, Robert Chesebrough, đã phát minh ra một loại sản phẩm mới và hữu ích làm từ sáp có tên Vaseline…".

Từ "vaseline" được tin là cấu tạo từ tiếng Đức wasser ("nước") và tiếng Hy Lạp έλαιον ("dầu").

Trong tiếng Việt, có thời Vaseline được gọi là "sáp nẻ Liên Xô".

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính thức sản phẩm Vaseline

Nhãn hiệu Unilever


title: 897 Lysistrata

text:
897 Lysistrata

897 Lysistrata là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Maria. Nó được Max Wolf phát hiện ngày 3.8.1918 ở Heidelberg, và được đặt theo tên Lysistrata, vở kịch chống chiến tranh của Aristophanes.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1918
Được phát hiện bởi Max Wolf


title: Physocephala nigra

text:
Physocephala nigra là một loài ruồi thuộc chi Physocephala trong họ Conopidae. Their larvae are endoparasites of bumble bees thuộc chi Bombus.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1776
Physocephala
Động vật ký sinh
Côn trùng hai cánh châu Âu


title: Cochabamba rugulosa

text:
Cochabamba rugulosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Cochabamba (Chrysomelidae)


title: Anoplischius castaneipennis

text:
Anoplischius castaneipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Anoplischius


title: Hydroporus necopinatus

text:
Hydroporus necopinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fery miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Chaulhac

text:
Chaulhac là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 916 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Lozère


title: Psilotreta vertebrata

text:
Psilotreta vertebrata là một loài Trichoptera trong họ Odontoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Psilotreta


title: Vert-Toulon

text:
Vert-Toulon  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 70 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Verttoulon