title: Margaret Clitherow

text:
Magarita Clitherow (1556–1586) tên gọi khác Viên ngọc xứ York là một vị Thánh Công giáo người Anh và là người tử vì đạo.

Tiểu sử
Magarita sinh ra và lớn lên trong giai đoạn vua Henry VIII của Anh, lúc này Anh giáo và Giáo hội Công giáo Rôma bài trừ nhau. Trớ trêu thay, Magarita là một người Công giáo. Đến tuổi trưởng thành, bà lập gia đình với người bán thịt heo tên là Gioan Clitherow và sinh được hai đứa con. Chồng của Magarita thì chấp nhận theo Anh giáo nhưng bà Magarita thì cương quyết trung thành với Giáo hội Công giáo Roma. Thêm vào đó, Magarita còn kín đáo cho các Linh mục Công giáo trú ẩn trong nhà.

Bà nhiều lần bị bắt rồi được thả ra và tiếp tục tái diễn cảnh chứa chấp và ủng hộ cho các Linh mục Công giáo. Sau cùng, năm 1586 bà bị bắt thực thụ và bị kết án tử hình. Bà xin ân xá nhưng lần này không được chấp nhận. Bà Magarita Clitherow bình tĩnh chờ ngày hành quyết. Đêm trước ngày hành quyết, bà thức dậy lúc nửa đêm, mặc chiếc áo phủ kín người mà bà kín đáo tự may trong tù, rồi quỳ cầu nguyện cho tới sáng. Bà xin người cai tù trao chiếc mũ của bà cho chồng, bày tỏ tình bà dành cho chồng, như là người chủ gia đình. Bà cũng xin trao đôi giày và đôi tấc của bà cho đứa con gái lớn.

Ngày 25 tháng 3 năm 1586, cuộc hành quyết diễn ra khác với bản án đã ghi. Bà bị giết ngoài nhà tù. Bà được phép quỳ gối cầu nguyện trước khi thân xác bị nghiền nát. Năm ấy, bà Magarita Clitherow mới 30 tuổi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Eternal Word Television Network: ST. MARGARET: MOTHER AND MARTYR
Star Quest Production Network: Saints.SQPN.com: Saint Margaret Clitherow
Catholic Exchange: St. Margaret Clitherow
CatholicPamphlets.Net: SAINT MARGARET CLITHEROW
Lay Saints: Saint Margaret Clitherow
St Margaret Clitherow School: St Margaret Clitherow
Bracknell Catholic Church: St Margaret Clitherow
A Sinner's Guide to the Saints: St. Margaret Clitherow (1556 to ngày 25 tháng 3 năm 1586)
Women for Faith & Family: VOICES - Vol. XX No. 3, Christmas 2005 - Epiphany 2006: The Women Saints of Britain
YorkShambles.com (official Shambles website) (search for "St. Margaret Clitherow")
Proper York: Saint Margaret Clitherow
Hotels in York Ltd: The history of The Shambles York England - Margaret Clitherow
blacmap.info: Margaret Clitherow
BBC: York & North Yorkshire: The Pearl of York
World News Network: Margaret Clitherow
HighBeam Research: Encyclopedia.com: Clitherow, Margaret (1556–1586)
Kate Emerson Historicals: A WHO’S WHO OF TUDOR WOMEN: M  (search for "MARGARET MIDDLETON")
rootsweb: ANCESTRIES of Errol BEVAN and Hollie Atkinson BEVAN - with a MULTITUDE of Cousin Lines!: Margaret MIDDLETON
David Alton: The Secret Resting Place of Margaret Clitherow
Let The Welkin Ring: St Margaret Clitherow (blog entry about 2011 pilgrimage to her shrine)

Tín hữu Công giáo
Thánh Công giáo Rôma
Mất năm 1586
Sinh năm 1556


title: Neoptista

text:
Neoptista là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Marmara gulosa

text:
The Citrus Peelminer (Marmara gulosa) là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở California, Arizona, Texas, Florida và Cuba.

Ấu trùng ăn Nerium oleander, Citrullus vulgaris, Prosopis, Persea americana, Gossypium hirsutum, Citrus paradisi, Salix lasiolepis và Vitis vinifera. Damage caused by citrus peelminer is apparent on the peel of the fruit và is cosmetic năm nature. However, only two to three mines per fruit renders fresh-market fruit commercially unacceptable. Outbreaks năm California have had devastating consequences.

Phân loại
A Marmara species feeding on Citrus species was originally identified as Marmara salictella. Later research concluded this species is distinct. It is now known as Marmara gulosa.

{{subst]user:cheers!-bot/ref}}

Marmara


title: Tipula reedi

text:
Tipula reedi là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Villavendimio

text:
Villavendimio là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 202 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Tavetana

text:
Tavetana là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Họ Bướm nhảy

en:Tavetana


title: Wainia braunsi

text:
Wainia braunsi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Peters mô tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Wainia
Động vật được mô tả năm 1984


title: 646 Kastalia

text:
646 Kastalia

646 Kastalia là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được August Kopff phát hiện ngày11.9.1907 ở Heidelberg, và được đặt theo tên Castalia, trong thần thoại Hy Lạp, người bị Apollo biến thành suối nước ở Delphi, dưới chân núi Parnassos

Chú thích
Đừng lẫn lộn với tiểu hành tinh 4769 Castalia ở gần Trái Đất.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1907


title: Leioproctus huakiwi

text:
Leioproctus huakiwi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Donovan mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 2007


title: Quận Parker, Texas

text:
Quận Parker (tiếng Anh: Parker County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Weatherford. Theo kết quả điều tra dân số năm  2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 111.776 gười.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Texas


title: Tipula tjederana

text:
Tipula tjederana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Montigny-Lengrain

text:
Montigny-Lengrain  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Montignylengrain


title: Quận Shelby, Missouri

text:
Quận Shelby là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Quận lỵ đóng ở

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Missouri


title: Caslano

text:
Caslano là một xã thuộc huyện Lugano, bang Ticino, gần biên giới với Ý.

Vào mùa hè, Caslano là một điểm đến rất hấp dẫn khách du lịch với những ngôi làng truền thống, đầm hồ (hồ Lugano) và thời tiết ôn hòa, lý tưởng.

Dân số (Tháng 12, 2004): 3731
Thị trưởng đương nhiệm: Emilio Taiana

Tham khảo

Liên kết ngoài
Caslano

Khu dân cư trên hồ Lugano
Xã của Ticino


title: Eugenia pustulescens

text:
Eugenia pustulescens là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Tham khảo

 Bazante, G. & Pitman, N. 2004. Eugenia pustulescens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
P


title: Nam Trì

text:
Nam Trì là thôn Nam Trì, làng Nam Trì thuộc xã Đặng Lễ huyện Ân Thi tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý, xã hội
Nam Trì một trong 7 là thôn của xã Đặng Lễ. Nam Trì ở phía tây bắc của xã Đặng Lễ. Phía bắc và đông bắc giáp quốc lộ 38, phố Đìa (thuộc thị trấn Ân Thi). Phía đông giáp sông Quảng Lãng, bên kia sông là hai thôn Đặng Đinh và Đặng Xuyên (đều thuộc xã Đặng Lễ). Phía Nam giáp thôn Đới Khê, phía Tây, Tây Bắc giáp 2 xã của huyện Kim Động. Địa hình chủ yếu là hồ ao, gò đống. Ngày xưa Nam Trì có thế đất Phượng Hoàng Hàm thư (Chim Phượng Hoàng ngậm thư), có bốn khu, sau sáp nhập lại thành hai khu gọi Bảo Tàng, Ngọc Khê, được mô tả: Thiên Nam Trì thủy sơn hà đới - Địa Bảo Tàng hương bích Ngọc khê (nghĩa là: Thiên nhiên Nam Trì thủy sơn sông nước bao quanh; Đất đai Bảo Tàng có khe nước trong xanh). Nam Trì là nơi có tam giang giao hội, thủy tụ khê lưu, chảy vòng chín khúc tức là 3 mặt hai dòng dông lớn (phía bắc và phía đông) và dòng sông nhỏ (phía tây) như câu đối của Thánh địa lý Tả Ao treo tại đình Nam Trì: Tây lộ khê lưu kim tại hậu - Đông giang thủy tụ mộc cư tiền nghĩa là phía tây của đường làng có dòng nước chảy, phía sau của Làng là hướng Tây Bắc (hướng tây bắc hành kim) - phía đông làng có sông nước tụ làng nhìn về hướng đông nam (hướng đông nam hành mộc).

Dân số của thôn Nam Trì 1.350 người (theo thống kê năm 2008), gồm 350 hộ dân . Mật độ dân cư đông, dân trí tương đối cao. Là một thôn thuộc đồng bằng thuần nông, chuyên canh lúa nước có nghề phụ truyền thống là nghề trồng rau cần và trồng bí xanh. Ngoài làm nông nghiệp, trong lúc nông nhàn còn buôn bán nhỏ, nghề phụ ở các nơi.

Nam Trì là một làng quê điển hình của đồng bằng châu thổ sông Hồng, tập quán thuần hậu, chủ yếu theo đạo Phật, đạo Mẫu. Làng Nam Trì được công nhận là làng Văn hóa, chùa làng (tên là Phổ Thung tự) là di tích Văn hóa Lịch sử cấp tỉnh.

Lịch sử, văn hóa
Theo tư liệu lịch sử thì thôn Nam Trì trước kia là trang Nam Trì (tên chữ 南池 nghĩa là ao phía nam, ao Vua,...) thuộc tổng Thổ Hoàng, huyện Thiên Thi, bộ Giao Chỉ (một trong 15 bộ của nước Văn Lang thời Hùng Vương). Thời Tây Hán thuộc huyện Chu Diên quận Giao Chỉ. Thời nhà Lương thuộc quận Võ Bình đến thời Tùy thì bỏ và đến thời Đường thuộc châu Diên. Thời loạn 12 sứ quân, thuộc xứ Đằng Châu. Thời Lý thuộc châu Khoái, thời Trần thuộc Khoái lộ. Thời Minh thuộc Khoái châu. Thời Lê Thái tổ thuộc Nam đạo, thời Lê Thánh Tông thuộc Sơn Nam thừa tuyên. Thời Mạc lại thuộc Hải Dương, thời Lê trung hưng thuộc phủ Khoái Châu, xứ Sơn Nam thượng, thời nhà Nguyễn thuộc trấn Sơn Nam. Năm 1831, thời Minh Mạng, trang Nam Trì gọi là xã Nam Trì thuộc huyện Ân Thi tỉnh Hưng Yên. Thời Pháp thuộc cho đến nay, trang Nam Trì gọi là thôn Nam Trì thuộc xã Đặng Lễ (có thời kỳ gọi là xã Phan Chu Trinh), huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên. Năm 1970 tỉnh Hưng Yên nhập với tỉnh Hải Dương nên thuộc tỉnh Hải Hưng và năm 1997 lại tách ra nên thuộc tỉnh Hưng Yên.

Thế kỷ thứ 2 trước công nguyên, nhà Tây Hán chiếm Nam Việt, trang Nam Trì có đền thờ hai vị Thần là anh em kết nghĩa là Tướng Nguyễn Danh Lang Lang Công (sinh tại Nam Trì), Thừa tướng tướng Lữ Gia (ngụ tại Nam Trì). Thế kỷ thứ 9, thời Đường Ý Tông, Thánh địa lý Cao Biền sang Giao Châu tiễu trừ giặc Nam Chiếu, qua Nam Trì đóng đồn tại đền thờ, dựng hành cung, kết nghĩa anh em với hai vị Thần, cưới hai phu nhân Lữ Lương, Lự Lương ở Ngọc Khê, Nam Trì, giúp dân sửa miếu, lập đền Nam Trì nên khi hóa dân làng đã thờ cùng hai vị tướng. Xưa trong đền có bức đại tự nói về việc ba vị Thần kết nghĩa đào nguyên. Cuối thế kỷ 15, thời Lê sơ, Thánh địa lý Tả Ao - Vũ Đức Huyền về Nam Trì lập lại làng, nên khi hoá dân làng coi như Thần Hoàng làng và thờ cùng với ba vị trước. Từ xưa đến nay vẫn thờ như vậy và các vị được sắp đặt ngôi vị: sinh, ngụ, phụ chầu theo thứ tự: Lang Công, Bảo Công (trung tâm), Tả Ao (bên tả), Cao Biền (bên hữu). Lễ hội hàng năm gọi là lễ hội Bảo, Lang, Biền hay lễ hội Nam Trì có lễ rước ba vị Thần kết nghĩa anh em (2 làng Đới Khê, Bảo Tàng cũng thờ) về gò đình Ba Xã để tế lễ, hội họp. Đền Nam Trì còn thờ Lâu nương Công chúa (phu nhân của Thừa tướng Lữ Gia) và hai vị phu nhân của Cao Biền là Phạm A Lự, Phạm Lự nương (Bản chữ Hán TT-TS FQ 40 18/X11, 11 - Trung tâm Khoa học Xã hội Việt Nam).

Thời phong kiến có nhiều người đỗ đạt, khoa bảng như: Tiến sĩ Đinh Tú, đỗ Tiến sĩ năm 1544 được ghi ở Văn Miếu Quốc Tử giám - Hà Nội và Văn miếu Xích Đằng - Hưng Yên và bổ nhiệm làm quan Hiến Sát xứ Hải Dương, được phong tước Phù Nham bá. Hậu duệ của cụ Đinh Tú là Đinh Văn Tả là một danh tướng thời Lê - Trịnh. Khi Quận công Đinh Văn Tả được phong tước, phong Thần, chúa Trịnh có ban cho bổng lộc để về xây lại đình tại quê gốc Nam Trì (đình Nam Trì trước kia có thờ cả thanh gươm, sắc của họ Đinh. Năm 1953 bị bom Pháp phá hỏng, gần đây mới dựng lại).

Chú thích

Tham khảo
Bản TT-TS FQ 40 18/X11, 11 - Viện Thông tin Khoa học Xã hội - Uỷ ban Khoa học Xã hội Việt Nam
Bản viết chữ Hán AE.A3/1 Viện Nghiên cứu Hán Nôm - http://www.hannom.org.vn/trichyeu.asp?param=3281&Catid=244
Lịch lễ hội Việt Nam - http://www.vietnamtourism.com/v_pages/tourist/festival.asp
Sách Thành Hoàng Việt Nam của Phạm Minh Thảo, Trần Thi An, Bùi Xuân Mỹ - Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin 1997

Xem thêm
Ân Thi, Hưng Yên
Lễ hội Nam Trì
Lang Công
Lữ Gia
Cao Biền
Tả Ao
Lễ hội Nam Trì - http://vn.360plus.yahoo.com/Nam-Tri?l=f&id=14&page=1

Ân Thi
Làng cổ Hưng Yên


title: Palmer, Massachusetts

text:
Palmer, Massachusetts là một thành phố thuộc quận Hampden trong tiểu bang thịnh vượng chung Massachusetts, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Massachusetts
Palmer, Massachusetts


title: La Séauve-sur-Semène

text:
La Séauve-sur-Semène là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 700 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 1248 người.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Saint-Pancré

text:
Saint-Pancré  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintpancre


title: Rhamphophryne proboscidea

text:
Rhinella boulengeri là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Pimenta, B. & Junca, F. 2004. Rhamphophryne proboscidea. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Rhamphophryne
Động vật đặc hữu Brasil
Dendrophryniscus


title: Maytenus harenensis

text:
Maytenus harenensis là một loài thực vật thuộc họ Celastraceae. Đây là loài đặc hữu của rừng Harenna ở Ethiopia, một khu rừng Afromontane còn sót lại của dãy núi Bale. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Maytenus harenensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ethiopia
Maytenus
Thực vật dễ tổn thương


title: Silesis loebli

text:
Silesis loebli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Silesis


title: Audenge

text:
Audenge là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 3948 người (thời điểm 1999).

Các thành phố kết nghĩa
  Azagra, Navarra, Tây Ban Nha

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Guibeville

text:
Guibeville là một xã ở tỉnh Essonne thuộc vùng Île-de-France miền bắc nước Pháp.

Theo điều tra dân số năm 1999, dân số xã này là 654 người. Ước tính dân số năm 2006 là 741.

Danh xưng cư dân địa phương Guibeville trong tiếng Pháp là Guibevillois.

Tham khảo
Mayors of Essonne Association
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
Mérimée database - Cultural heritage
Land use (IAURIF)

Xã của Essonne


title: Galeandra dives

text:
Galeandra dives là một loài phong lan.

Hình ảnh

Liên kết ngoài

Tham khảo

dives
Thực vật được mô tả năm 1854


title: Phyllotreta coiffaiti

text:
Phyllotreta coiffaiti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Doguet miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Phyllotreta


title: Conus havanensis

text:
Conus havanensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 25 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 10 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 30 m.

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

H
Động vật được mô tả năm 1947


title: Rhatta

text:
Rhatta là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cuculliinae


title: 15890 Prachatice

text:
15890 Prachatice (1997 GY) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 4 năm 1997 bởi M. Tichy và Z. Moravec ở Klet.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15890 Prachatice

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Hexatoma patens

text:
Hexatoma patens là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: (79473) 1998 BX8

text:
{{DISPLAYTITLE:(79473) 1998 BX8}}

(79473) 1998 BX8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 18 tháng 1 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 79001–80000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Drôme

text:
Drôme là một tỉnh của Pháp, thuộc vùng hành chính Auvergne-Rhône-Alpes, tỉnh lỵ Valence, bao gồm 3 quận với các quận lỵ còn lại là: Die, Nyons.

Tham khảo

Tỉnh của Auvergne-Rhône-Alpes
Tỉnh của Pháp
Khởi đầu năm 1790 ở Pháp


title: Lịch sử Lào

text:
Bằng chứng về sự hiện diện của con người ở các vùng cao nguyên phía bắc và trung tâm bán đảo Đông Dương đã tạo nên lãnh thổ của dân tộc Lào hiện đại từ thời đại đồ đá cũ. Những người đến đây sớm nhất là người Australo-Melanesia gắn liền với văn hóa Hòa Bình và đã cư trú ở các vùng cao nguyên và nội địa và toàn bộ Đông Nam Á cho đến ngày nay. Các làn sóng di cư Austroasiatic và Austronesian sau đó chỉ ảnh hưởng đến Lào trong đất liền và sự tiếp xúc với văn hóa Trung Quốc và Ấn Độ có tác động lớn đến đất nước này.

Vương quốc Lào dành độc lập từ Đế quốc thực dân Pháp vào năm 1953. Vương quốc đầu tiên của người Lào là vương quốc Lan Xang vào thế kỷ thứ mười ba. Lan Xang tồn tại như một vương quốc thống nhất từ năm 1357 đến năm 1707, bị chia thành ba vương quốc đối địch là Luang Phrabang, Viêng Chăn và Champasak từ năm 1707 đến năm 1779, trở thành chư hầu Xiêm La từ năm 1779 đến năm 1893, và được thống nhất dưới sự bảo hộ của Pháp tại Lào năm 1893. Biên giới của Lào hiện nay được chính quyền thực dân Pháp thiết lập vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20.

Thời kỳ đầu

Người Lào, nhóm dân tộc chính sống tại nước Lào hiện nay, là một nhánh của các dân tộc sử dụng hệ ngôn ngữ Tai-Kadai, những người mà cho tới thế kỉ 8 đã thiết lập vương quốc Nam Chiếu hùng mạnh ở phía tây nam Trung Quốc. Từ Nam Chiếu, người Thái đã di cư dần dần về phía nam, vào sâu trong bán đảo Trung Ấn; sự di cư của họ đã được đẩy mạnh vào thế kỉ 13 khi quân Nguyên Mông của hoàng đế Hốt Tất Liệt xâm chiếm miền Nam Trung Hoa. Cùng với các dân tộc Thái khác, người Lào đã dần dần chiếm lĩnh địa bàn của các bộ lạc thổ dân bản địa (thường được gọi chung là người Kha, nghĩa là "nô lệ") đã sống từ thế kỉ 5 tại nơi mà nay là nước Lào, dưới quyền cai trị của đế quốc Khmer. Trong các thế kỉ 12 và 13, người Thái thiết lập lãnh địa Muang Swa (sau là Luang Prabang), do các lãnh đạo người Thái cai trị.

Hệ ngôn ngữ Tai-Kadai là ngữ hệ có nguồn gốc từ nam Trung Quốc, gồm người Lào, Xiêm, người Sán Chay ở đông bắc Miến Điện, người Choang ở tỉnh Quảng Tây Trung Quốc và người Thổ, người Nùng ở vùng núi phía đông bắc Việt Nam. Trong thiên niên kỷ đầu tiên sau công nguyên, dưới áp lực bành trướng của người Hán Trung Quốc, người Thái bắt đầu di cư xuống vùng Đông Nam Á. Họ thế chỗ những dân tộc vốn sống ở đó từ trước (gồm cả nền văn hoá ở thời kỳ đồ sắt với những người đã tạo ra những chiếc chum đá khổng lồ đã thành tên cho vùng Cánh đồng Chum ở trung tâm nước Lào). Sông Mekong chảy xuyên qua nước Lào ngày nay là một con đường di cư chính, nhưng sức mạnh của Đế quốc Khmer (Campuchia) đã ngăn không cho người Thái chiếm vùng đồng bằng sông Cửu Long. Thay vào đó, vùng định cư chính của người Thái nằm xa hơn về phía nam, ở châu thổ sông Chao Phraya, nơi họ lập nên nhiều vương quốc tiền thân của nước Xiêm hiện đại hay Thái Lan.

Trong thiên niên kỷ đầu tiên sau công nguyên, các dân tộc Thái vẫn còn được tổ chức một cách lỏng lẻo thành nhiều thực thể nhỏ gọi là muang (mường) hay mandalas. Họ bị ảnh hưởng nhiều từ những nền văn hoá văn minh hơn ở xung quanh: văn hoá Khmer ở phía đông nam, các văn hoá Hindu của Ấn Độ ở phía tây. Đa số các dân tộc Thái chuyển sang một hình thức tôn giáo kiểu Hindu giáo, hiện ta vẫn còn thấy những dấu vết của nó trong các tôn giáo Lào hiện nay. Giữa thế kỷ thứ 6 và thứ 9 công nguyên, Phật giáo bắt đầu lan tới những vùng do người nói tiếng Thái sinh sống, có lẽ qua Miến Điện, và trở thành tôn giáo chính. Nhưng Lào vẫn giữ nhiều tôn giáo duy linh từ thời tiền Phật giáo.

Khi người Thái đã củng cố được vị trí, họ lại phân chia ra thành nhiều nhóm ngôn ngữ phụ. Các ngôn ngữ đó gồm Thái-Lào, trong khoảng thế kỷ 11 và 12 công nguyên từng lan rộng dọc theo vùng trung Châu thổ sông Cửu Long và qua cao nguyên Khōrāt (hiện nay là vùng Isan ở đông bắc Thái Lan). Bước tiến về phía nam của họ bị người Khmer chặn lại ở Champāsak, người Khmer đã xây dựng lên những đền tháp vĩ đại ở Wat Phū. Tới lượt Lào lại bị chia ra thành nhiều nhóm, dựa trên địa điểm họ sinh sống và quan hệ của họ với dòng sông. Các nhóm đó gồm Lào-Lum (Lào ở vùng trũng của châu thổ), Lào-Thoeng (Lào ở những sườn núi dốc) và Lào-Sūng (Lào ở trên đỉnh núi). Nhóm cuối này gồm nhiều thiểu số ngôn ngữ chỉ còn giữ quan hệ xa với ngôn ngữ Thái. Lào-Lum, có đất canh tác tốt nhất và có con sông làm đường vận chuyển trở thành nhóm giàu có nhất trong khác dân tộc Thái-Lào. Những sự chia tách này để lại dấu ấn trong lịch sử Lào và vẫn tồn tại đến ngày nay, nhiều nhóm dân tộc Lào-Thoeng và Lào-Sūng rất ít trung thành với nhóm Lào-Lum hiện đang thống trị đất nước.

Sự nổi lên và suy sụp của nhiều quốc gia Lào thời kỳ đầu hiện nay chỉ còn được ghi lại trong truyền thuyết. Vị lãnh đạo đầu tiên được ghi lại trong lịch sử Lào là Khun Lô, có lẽ ông đã chinh phục vùng Luang Phrabāng từ tay những nhóm người không phải Thái vào thế kỷ thứ 12. Bởi vì sông Cửu Long bị chia thành ba vùng vận tải thủy riêng biệt theo độ dốc của nó, giữa Luang Phrabāng và Viêng Chăn (Vientiane) giữa Viêng Chăn và Savannakhēt, ba thành phố đó trở thành những trung tâm riêng biệt "tượng trưng" của Lào-Lum. Mô hình này chỉ bị phá vỡ khi người Mông Cổ xâm lược năm 1253, khi đội quân do Kublai Khan chỉ huy tiến về hạ lưu sông Cửu Long để tấn công vương quốc Khmer. Khi người Mông Cổ rút đi, một vương quốc mới là Sukhothai được người Xiêm dựng lên, sau này nó phát triển thành một nhà nước Xiêm hùng mạnh hơn với thủ đô ở Ayutthaya (được thành lập năm 1351). Vương quốc Lān Nā, đóng đô ở Chiềng Mai gồm cả những đặc trưng Xiêm và Lào cũng được thành lập vào khoảng thời gian này.

Để đáp lại, những vị cai trị Thái-Lào ở Luang Phrabāng (lúc ấy được gọi là Xiang Dong Xiang Thong) lập nên một nhà nước mới, trong khi về danh nghĩa vẫn là nước phụ thuộc của nhà Nguyên (Mông Cổ) ở Trung Quốc, nhưng thực tế nó là lực lượng lãnh đạo các dân tộc Lào. Từ khoảng năm 1271 nước này do triều đình Phrayā cai trị. Khoảng năm 1350 một hoàng tử là Fā Ngum chạy trốn khỏi triều đình với cha sau một vụ bất hoà và tìm nơi ẩn náu ở chỗ người Khmer tại Angkor, ông đã cưới một công chúa ở đây. Năm 1353 ông quay trở với tư cách chỉ huy một đội quân (có lẽ với sự hỗ trợ của người Khmer), chiếm Xiang Dong Xiang Thong và lập nên một nhà nước Lào mới chiếm toàn bộ vùng châu thổ sông Cửu Long nơi sinh sống của những bộ tộc nói tiếng Lào. Đó chính là Lān Xāng, Vương quốc Triệu voi.

Vương quốc Lan Xang

Vương quốc của người Lào (Vạn Tượng) hiện nay một số sách báo viết là Lan Xang, Lan Ch'ang (tiếng Pali: Sisattanakhanahut, tiếng Lào: ລ້ານຊ້າງ - lâansâang, tiếng Trung: 南掌 - Nam Chưởng hay 萬象 - Vạn Tượng) nghĩa là "đất nước triệu voi", được Somdetch Brhat-Anya Fa Ladhuraniya Sri Sadhana Kanayudha Maharaja Brhat Rajadharana Sri Chudhana Negara (tức vua Fā Ngum) thành lập năm 1354.

Phải sống lưu vong từ khi còn nhỏ sang Đế quốc Khmer, hoàng tử Lào từ Xieng Dong Xieng Thong (tên chính thức là Muang Sua sau khi Lào chiếm được nó từ đế quốc Khmer) cuối cùng đã kết hôn với một trong các công chúa của vua Khmer. Năm 1349 bắt đầu từ Angkor với việc chỉ huy của đội quân 10.000 lính, Fā Ngum đã tổ chức các lãnh địa mà ông chiếm được thành các mường (tương tự như tỉnh ngày nay) và giành lại Xieng Dong Xieng Thong từ tay cha và anh trai. Fā Ngum được tôn lên làm vua của Vạn Tượng tại Viêng Chăn, nơi ông đã giành được chiến thắng (trận Phay Nam) vào tháng 6 năm 1354. Vạn Tượng, theo nghĩa đen là "triệu voi", một cách nói bóng gió tới cỗ máy chiến tranh kinh khủng của ông. Đất nước Vạn Tượng trải dài từ biên giới phía bắc với Trung Quốc tới Sambor phía dưới các thác ghềnh của sông Mê Kông tại khu vực đảo Khong và từ phía đông là biên giới với Đại Việt tới các dốc đứng phía tây của cao nguyên Khorat. Khi đó, nó đã từng là một trong các quốc gia lớn nhất tại khu vực Đông Nam Á. Muang Sua là vương quốc đầu tiên được các bộ lạc người Lào/Thái thành lập và chiếm đóng từ lãnh thổ của đế quốc Khmer.

Những năm đầu trong thời gian trị vì của Fā Ngum tại kinh đô Xieng Dong Xieng Thong đã không có biến cố gì. Tuy nhiên, sáu năm tiếp theo (từ 1362 tới 1368), lại là khoảng thời gian bất ổn do mâu thuẫn tôn giáo giữa nhánh Lạt ma giáo trong Phật giáo mà Fā Ngum theo với Phật giáo Tiểu thừa (Theravada) truyền thống của khu vực. Ông đã trấn áp khốc liệt sự ủng hộ trong giới bình dân với những ý định chống lại người Mông Cổ và cho phá hủy nhiều chùa chiền. Năm 1368, người vợ gốc Khmer của Fā Ngum chết. Sau đó ông cưới con gái của vua Ayutthaya, người dường như đã có ảnh hưởng tới các cố gắng kiến lập hòa bình. Ví dụ, bà là người ra lệnh chào đón phái bộ tôn giáo và nghệ sĩ đã mang một bức tượng Phật là Phra Bang tới đây, mà theo tên gọi của nó kinh đô của vương quốc được đổi tên. Bức tượng Phật này cũng đã trở thành vật hộ mệnh cho vương quốc. Tuy nhiên, sự oán hận trong dân chúng vẫn tiếp tục diễn ra và năm 1373 Fā Ngum phải rút về Muang Nan (nay thuộc tỉnh Nan của Thái Lan). Con trai của ông, Oun Heuan, người phải sống lưu vong tại miền nam Vân Nam, đã quay trở lại để làm nhiếp chính cho đế quốc mà Fā Ngum đã tạo ra. Oun Heuan chính thức lên ngôi (tức vua Samsenethai – nghĩa là 300.000 người Thái) năm 1393 khi Fā Ngum chết, đánh dấu sự kết thúc vai trò chúa tế của người Mông Cổ tại khu vực thung lũng trung lưu sông Mê Kông. Các ghi chép lịch sử của người Thái cho thấy Samsenthai và toàn bộ các vị vua tiếp theo của Vạn Tượng (Lào) đều đóng vai trò vua của quốc gia chư hầu cho vương quốc Ayutthaya.

Vương quốc do người Lào, người Thái và một số bộ lạc miền đồi núi khác dựng lên, đã tồn tại trong vùng ranh giới này trong vòng khoảng 300 năm nữa và trong một khoảng thời gian ngắn thậm chí còn mở rộng thêm được về phía tây bắc. Các hậu duệ của Fā Ngum còn tại vị trên ngai vàng tại Muang Sua, đổi tên nó thành Luang Phrabang, trong gần 600 năm sau khi ông chết, duy trì sự độc lập của Vạn Tượng cho tới cuối thế kỷ 17 thông qua một mạng lưới phức tạp các mối quan hệ chư hầu với các công quốc nhỏ hơn. Những người kế tục Fā Ngum, đặc biệt là vua Photisarath ở thế kỷ 16 đã giúp đưa Phật giáo Tiểu thừa trở thành tôn giáo chính trong nước. Vào cùng khoảng thời gian này, các vị vua của Vạn Tượng cũng phải chiến đấu để đẩy lui các cuộc xâm lấn từ phía Đại Việt (1478-1479), Xiêm La (1536), và Myanmar (1571-1621).

Thời kỳ chia cắt và bị phụ thuộc
Năm 1694, Vạn Tượng rơi vào cảnh tranh giành ngai vàng, và kết quả là nó đã rơi vào giai đoạn suy tàn. Lãnh thổ Lan Xang bị chia thành ba quốc gia phụ thuộc lẫn nhau với quốc gia lớn nhất Luang Prabang ở phía bắc, Vientiane ở trung tâm, và Champasak ở phía nam vào năm 1707. Khu vực tỉnh Houaphan có địa vị bán độc lập và tự trị do kết quả của cuộc sáp nhập bởi quân đội Đại Việt cuối thế kỷ 15, đây cũng là sự khởi đầu cho quan hệ triều cống cho các triều đại tại Việt Nam sau này.

Với sự sụp đổ của Lān Xāng, sự chú ý của người châu Âu tới nước Lào giảm sút, và chỉ có một vài người tới đây trong thế kỷ 18. Có ít tài liệu về những sự việc xảy ra bên trong nước Lào ở thời kỳ này. Năm 1763, cuộc xâm lăng lớn nhất của người Miến Điện đã diễn ra. Tất cả các vùng lãnh thổ Lào đều bị chinh phục. Năm 1767, vương quốc Ayutthaya sụp đổ. Một lần nữa, các dân tộc Thái có nguy cơ trở thành thần dân của Miến Điện. Nhưng người Xiêm ngay lập tức phát động một cuộc phản công. Taksin, một vị tướng gốc Hán, đã tổ chức kháng chiến, đẩy lùi người Miến Điện và lập ra một thủ đô mới ở Bangkok, từ đó ông bắt đầu cuộc chinh phục toàn bộ các dân tộc Thái. Taksin tấn công người Miến Điện ở phía bắc năm 1774 và chiếm Chiềng Mai năm 1776, thống nhất vĩnh viễn hai nước Xiêm và Lān Nā. Tướng của Taksin trong chiến dịch này là Thong Duang, được biết đến với danh hiệu Chaophraya Chakri. Năm 1778, Chakri dẫn một đội quân Xiêm khác đi về phía bắc. Các vương quốc Lào lần lượt bị Xiêm xâm chiếm và trở thành các chư hầu của vương quốc Xiêm.

Người Xiêm đến Lào không phải với tư cách những người giải phóng. Viêng Chăn bị cướp bóc sạch trơn. Báu vật được tôn kính nhất, Phật Ngọc, bị đem về Bangkok và vẫn ở đó cho tới nay. Vị vua ở Viêng Chăn trốn thoát nhưng đã chết một thời gian sau đó. Từ đó bắt đầu thời cai trị của các vị vua bù nhìn do Xiêm dựng lên. Nhiều gia đình quý tộc Lào bị lưu đày và bị buộc phải di cư sang đất Xiêm. Champāsak cũng bị đặt dưới quyền kiểm soát của Xiêm, mặc dù một số mường Lào ở miền núi phía đông vẫn tiếp tục triều cống cho triều đình Việt Nam tại Huế. Năm 1792, người Xiêm chiếm Luang Phrabāng, nhưng thủ đô cũ này được đối xử tốt hơn so với những gì đã xảy ra cho Viêng Chăn. Nó không bị cướp phá, và vị vua ở đó vẫn giữ được ngôi vị của mình sau khi đã thần phục người Xiêm.

Năm 1782, Chaophraya Chakri phế truất Taksin khỏi ngôi vua nước Xiêm, lên ngôi và trở thành vua Rama I, lập ra triều Chakri mà hiện vẫn giữ ngôi vị ở Thái Lan. Dưới ảnh hưởng ngày càng tăng từ phía tây, các vị vua triều Chakri bắt đầu chuyển đổi hình thức nước Xiêm vốn gồm nhiều vùng khác nhau thành một quốc gia kiểu hiện đại, dù đây là một quá trình chậm chạp, khó khăn và đã kéo dài hơn một thế kỷ. Ban đầu, các vương quốc Lào ở xa không bị ảnh hưởng nhiều. Họ phải nộp cống và tuân phục Bangkok, và vẫn được để yên.

Từ sau năm 1785, với sự lớn mạnh của nhà Tây Sơn ở Việt Nam, đặc biệt là sau trận thắng vang dội Rạch Gầm-Xoài Mút trước quân Xiêm, sự kiểm soát từ Bangkok tới các vương quốc Lào có phần nới lỏng. Các vương quốc Lào cũng dần trở thành các vương quốc chư hầu của Việt Nam. Trong chiến dịch giành quyền kiểm soát từ tay nhà Tây Sơn, năm 1802, quân nhà Nguyễn phá thành phố Viêng Chăn, và giành quyền kiểm soát vùng bắc Lào.

Khi vua Ānuvong ở vương quốc Viêng Chăn lên ngôi vào năm 1804, ông đã bắt tay xây dựng lại sức mạnh đất nước. Ānuvong xây dựng ngôi chùa Wat Sisakēt tráng lệ để làm biểu tượng cho sự hồi sinh của Lào. Tới năm 1823 ông tin rằng mình đã đủ sức mạnh để gạt bỏ ách thống trị của người Xiêm. Ông dễ dàng chiếm quyền kiểm soát vùng Viêng Chăn, trong khi các đồng minh của mình chiếm Champāsak. Sau đó quân đội Lào vượt sông Mê Kông, với tham vọng giải phóng cao nguyên Khōrāt là nơi các dân tộc nói tiếng Lào sinh sống và tuyên bố độc lập khỏi nước Xiêm. Ānuvonglà vị vua Lào đầu tiên đi tiên phong với vai trò một người yêu nước, kêu gọi sự đoàn kết thống nhất và dẫn dắt các bộ tộc Lào. Nhưng những thành công đầu tiên của ông không kéo dài. Vua Luang Phrabāng liên kết với người Xiêm, người Việt Nam không giúp đỡ, và vua Xiêm Rama III huy động quân đội phản công. Năm 1827, quân Lào thua trận chiến quyết định ở phía nam Viêng Chăn. Thành phố (trừ một số đền chùa) bị đốt cháy trụi và dân cư bị trục xuất. Năm sau đó, Ānuvongbị bắt và chết trong tù tại Bangkok. Vương quốc Viêng Chăn bị tiêu diệt hoàn toàn và trở thành một tỉnh của Xiêm: đây là một sự phát triển mới trong lịch sử Thái, phản ánh sức mạnh ngày càng tăng của các tư tưởng châu Âu.

Giữa thế kỷ 19 là khoảng thời gian tồi tệ nhất trong lịch sử Lào. Vua Luang Phrabāng vẫn giữ được độc lập danh nghĩa bằng cách nộp cống cho Trung Quốc và Việt Nam cũng như nước xiêm. Khi Xiêm phát triển cơ cấu của một quốc gia hiện đại, phần còn lại của lãnh thổ Lào bị Bangkok cai trị trực tiếp theo cách càng ngày càng chặt chẽ và đàn áp. Lãnh thổ Lào thưa thớt dân cư vì những cuộc tái định cư ép buộc, và các thành phố đầy những người dân nhập cư Trung Quốc và Việt Nam. Nếu cuộc khởi nghĩa của Ānuvongcho thấy sự khởi đầu của một tinh thần dân tộc Lào thực sự, thì tới những năm 1860, dường như nước Lào sẽ nhanh chóng đánh mất vai trò của một thực thể quốc gia và trở thành một vùng phụ thuộc của vương quốc Xiêm.

Sự hình thành Ailao

Điều cứu vãn nước Lào chính là sự xuất hiện của chủ nghĩa thực dân châu Âu tại vùng Đông Nam Á. Đây là một điểm mà lịch sử chính thức của Lào, với sự nhấn mạnh vào cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, không muốn đề cập đến. Nhưng không có sự phủ nhận nào cho thực tế rằng sự chấm dứt thời cai trị của Xiêm đối với các vùng lãnh thổ Lào và sự thành lập nên nhà nước Lào là công của người Pháp, và đó chính là một sản phẩm phụ của tình trạng cạnh tranh giữa hai đế quốc thực dân Anh và Pháp. Không như người Hà Lan và Bồ Đào Nha, hai cường quốc này không chỉ muốn buôn bán với các nước trong vùng Đông Nam Á - họ tìm cách kiểm soát cả lãnh thổ những nước này. Miến Điện, từng là một nỗi sợ hãi ám ảnh của các dân tộc Thái trong nhiều thế kỷ, đã từng bước bị sáp nhập vào Ấn Độ thuộc Anh trong giai đoạn 1826 và 1885. Việt Nam, một nước mạnh khác trong vùng, không chống nổi người Pháp, đã phải chịu một chính quyền bảo hộ được lập lên ở miền Nam Việt Nam và phía đông Campuchia năm 1862 và đến năm 1883 thì kiểm soát toàn bộ vùng lãnh thổ còn lại của Việt Nam.

Những sự phát triển đó báo hiệu những rắc rối cho nước Xiêm, đất nước bị kẹp giữa hai cường quốc thực dân. Dưới thời cai trị của các vị vua có tư tưởng tân tiến Rama IV (1851-68) và Rama V (1868-1910), Xiêm tìm cách biến mình thành một quốc gia hiện đại có khả năng tự bảo vệ độc lập, nhưng các biên giới đã xiêu vẹo của đế chế đa sắc tộc này không còn có thể bảo vệ được nữa. Hiệp ước năm 1883 với vua Tự Đức của Việt Nam trao cho Pháp quyền kiểm soát toàn bộ lãnh thổ phụ thuộc hoặc đã từng phụ thuộc triều đình Huế, và cũng không có gì ngạc nhiên khi họ chọn cách hiểu hiệp ước này theo một nghĩa rất rộng. Đa phần lãnh thổ của Lào từng một thời là những vùng phụ thuộc của Việt Nam, dù trên thực tế thì điều này thường chẳng có ý nghĩa gì cả. Pháp áp đặt một khái niệm quốc gia kiểu châu Âu lên những quan hệ phong kiến đó, và từ đó dựng lên một tuyên bố chủ quyền về lãnh thổ đối với toàn bộ lãnh thổ từng thuộc về vương quốc Lān Xāng.

Người Pháp đóng vai trò chính trong vụ này là Auguste Pavie (1847-1925), ông từng sống 17 năm ở Việt Nam và Campuchia để mở rộng thêm các quyền lợi của Pháp từ khi được bổ nhiệm làm phó lãnh sự ở Luang Phrabāng vào năm 1886. Pavie cũng là một nhà thám hiểm đáng chú ý và là một học giả có tình cảm thực sự với các dân tộc ở Đông Dương, ông cho rằng cần giải phóng họ khỏi tình trạng tách biệt và chế độ phong kiến bằng cách du nhập vào đó các tư tưởng Pháp. Ông coi các vua Xiêm cai trị ở Lào là bọn tham nhũng và áp bức. Khi Luang Phrabāng bị những bộ tộc Thái ở vùng đồi núi tấn công, và những vị quan người Xiêm ở Lào chạy trốn, chính Pavie đã tổ chức phòng thủ thành phố và cứu nguy cho vị vua già Oun Kham. Nhà vua rất cảm kích và ông để nghị nước Pháp đứng ra bảo hộ thay cho nước Xiêm. Pavie không thể dàn xếp được vụ này dù ông đã thực hiện việc sáp nhập vùng Sipsong Chu Thai nói tiếng Thái vào vùng Việt Nam thuộc Pháp. Pavie gọi công cuộc xây dựng thiện chí với Pháp ở Lào của mình là "cuộc chinh phục những trái tim," nhưng sau chót vẫn phải cần đến vũ lực mới hất cẳng được người Xiêm.

Tới năm 1890 chính quyền Pháp ở Hà Nội, được hỗ trợ bởi một đảng mạnh trong nghị viện Pháp, quyết định sẽ thôn tính toàn bộ nước Xiêm, mà nước Lào chư hầu của nó chỉ là giai đoạn đầu. Năm 1892 Pavie được chỉ định làm Tổng lãnh sự Pháp ở Bangkok, và yêu cầu người Xiêm chấp nhận "những nhà buôn" Pháp tại các thành phố lớn của Lào, từ Luang Phrabāng đến Stung Treng. Pavie biện bạch rằng pháp sẽ yêu cầu quyền bảo hộ đối với toàn bộ lãnh thổ Lào trên cả hai bờ sông Mê Kông. Ông cho rằng điều này sẽ làm suy yếu nước Xiêm, và sau đó việc thôn tính hoàn toàn nước này sẽ xảy ra. Hoàn toàn hiểu rõ những điều người Pháp dự định tiến hành, Xiêm gấp rút đưa quân và các quan cai trị vào trong lãnh thổ Lào, nhưng cơ cấu của nó vẫn chưa đủ phát triển để thực sự nắm chắc được những tỉnh xa xôi đó. Hơn nữa sự tin tưởng của Rama V rằng người Anh sẽ ủng hộ ông trong mọi xung đột với nước Pháp đã bị chứng minh là không có căn cứ.

Tháng 7 năm 1893 những xung đột nhỏ tại biên giới dẫn tới một xung đột vũ trang, với việc các tàu chiến Pháp đi ngược sông Chao Phraya đe dọa Bangkok. Đối mặt với mối đe doạ đó, Xiêm đầu hàng, và Pháp lập lên một chế độ bảo hộ trên toàn vùng phía đông Mê Kông. Năm 1904 lại có xung đột xảy ra, phần lớn do người Pháp. Một lần nữa người Anh lại không giúp đỡ Xiêm và Xiêm buộc phải lùi bước, nhượng lại hai vùng đất phía tây sông Mê Kông là Xainaburī ở phía bắc và Champāsak ở phía nam. Cùng lúc đó, Pháp cắt Stung Treng khỏi Lào để nhập vào Campuchia và thực hiện một số sửa đổi khác về biên giới giữa Lào và Việt Nam. Những thay đổi đó đã thiết lập biên giới Lào từ thời đó đến giờ.

Những người Pháp theo chủ nghĩa bành trướng được Pavie hối thúc muốn tiếp tục gây sức ép để đòi hỏi những vùng đất của các dân tộc nói tiếng Lào ở cao nguyên Khōrāt, nhưng người Anh đã can thiệp vào việc này. Sau khi đã chiếm được quyền kiểm soát Miến Điện và Malaya, họ muốn giữ Xiêm lại làm một quốc gia đệm giữa đế chế của mình và Pháp hơn là cho phép người Pháp thôn tính toàn bộ nước Xiêm. Tới năm 1909, tình hình ở châu Âu đã thay đổi, và Pháp quyết định rằng họ cần nước Anh làm đồng minh để chống lại nước Đức đang ngày càng nổi lên hùng mạnh. Vì thế Paris quyết định rằng nước Xiêm không còn đáng giá các rủi ro khi xung đột với các quyền lợi của Anh quốc.

Vì thế việc nước Pháp ngừng chiếm quyền kiểm soát toàn bộ các vùng lãnh thổ Lào đã tạo nên các biên giới của nước Lào ngày nay - đường biên giới đã trở nên bền vững khi người Anh phản đối bất kỳ sự lấn sâu thêm nào của Pháp vào đất Xiêm. Nhưng nó cũng tạo ra tình huống khó khăn mà người Lào phải đối mặt kể từ lúc đó. Nếu Pháp đã không can thiệp vào mọi công việc nội bộ của Xiêm, thì chắc Lào đã bị sáp nhập lặng lẽ vào một quốc gia Xiêm nói tiếng Thái lớn hơn. Mặt khác, nếu Pháp thành công trong việc tách mọi vùng lãnh thổ Lào khỏi Xiêm, thì có lẽ ngày nay đã có một nước Lào rộng lớn, một sự tái tạo thực sự của Lān Xāng trên cả hai bờ sông Mê Kông với khoảng 20 triệu người. Thay vào đó, nước Lào ngày nay chỉ có 6 triệu người mà chỉ một nửa trong số đó coi tiếng Lào là tiếng mẹ đẻ. Trong khi đó, vùng Isan của Thái Lan có 15 triệu người nói tiếng Lào (ngôn ngữ hiện nay được gọi chính thức là "tiếng Thái Đông Bắc", nhưng nó hầu như giống hệt với tiếng Lào chuẩn). Với sự di dân lớn gần đây từ Isan tới Bangkok, hiện ở Bangkok có nhiều người nói tiếng Lào hơn so với ở Viêng Chăn, thủ đô Lào. Lào hầu như là dân tộc duy nhất không có sự tương đồng giữa sự phân bố về địa lý của họ và các biên giới của cái hiện nay được cho là quốc gia của dân tộc họ.

Lào thuộc Pháp
Không thực hiện được đại kế hoạch sáp nhập nước Xiêm, người Pháp không còn chú ý đến Lào và trong 50 năm tiếp sau nó vẫn là một vùng tù túng bên trong liên bang Đông Dương của Pháp. Về mặt chính thức, Vương quốc Luang Phrabāng và Công quốc Champāsak vẫn là những vùng bảo hộ với quyền tự trị bên trong, nhưng trên thực tế chúng bị cai quản bởi các công sứ Pháp. Vua Sisavang Vong, người lên làm vua Luang Phrabāng năm 1904, vẫn giữ sự trung thành rõ ràng với người Pháp trong 55 năm cai trị của mình. Phần còn lại của đất nước ban đầu được chia làm hai vùng, Thượng Lào và Hạ Lào, mỗi vùng được một sĩ quan chỉ huy, và đóng đô tại Luang Phrabāng và Pākxē. Sau đó nước này được chia thành mười một tỉnh, mỗi tỉnh có một vị công sứ người Pháp. Năm 1898 toàn bộ lãnh thổ Lào bị đặt dưới sự tổng giám sát của một Tổng công sứ, đóng đô ở Viêng Chăn (hay Vientiane) chịu trách nhiệm với Toàn quyền Đông Dương ở Hà Nội. An ninh, phong tục và thông tin liên lạc được kiểm soát từ Hà Nội, và vì thế bị sao nhãng ở trên lãnh thổ Lào, nơi có ít ưu tiên về ngân sách. Các chính quyền địa phương chịu trách nhiệm về sức khoẻ, giáo dục và pháp luật, và tự kiếm lấy tiền ở địa phương mà chi dùng.

Người Pháp thừa hưởng một lãnh thổ ít dân và bị đồi phong bại tục trong nhiều năm chiến tranh và mất trật tự: năm 1910 chỉ có khoảng 600.000 người sống ở Lào, gồm nhiều người Trung Quốc và Việt Nam. Để lập lại trật tự, một quân đội địa phương, Garde Indigène, được thành lập gồm một hỗn hợp các đội quân Lào và Việt Nam dưới sự chỉ huy của sĩ quan Pháp. Cướp bóc bị áp chế, nô lệ bị bãi bỏ, và chế độ quan liêu Lào Lùm ưu việt hơn so với Lào Thơng và Lào Sủng bị ngăn lại. Các nhân viên người Việt được đưa vào trong bộ máy hành chính để giúp đỡ cho số lượng nhân viên người Pháp ít ỏi – năm 1910 chỉ có khoảng 200 người Pháp trên toàn bộ nước Lào. Các thương nhân Trung Quốc và Việt nam tới những thành phố đang hồi phục (đặc biệt là Viêng Chăn) và hồi sinh thương nghiệp.

Người Pháp nắm lấy quyền thu thuế vốn trước kia do người Xiêm đảm nhiệm, nhưng bởi vì các quan chức Pháp ít tham nhũng hơn quan chức Xiêm nên số thuế thu được tăng lên. Người Lào nói chung cũng có trách nhiệm phải đi phu phen, quy định là mười ngày một năm, dù có thể xin miễn bằng cách trả tiền. Người Lào-Lum hay phải đi phu nhất, có lẽ bởi vì họ bị coi là chỉ thích hợp với những vùng núi ở Lào và những công việc kiểu nô lệ. Người Việt Nam và Trung Quốc không phải đi phu (không đúng sự thực, ít nhất là đối với người Việt Nam), nhưng phải chịu một mức thuế theo đầu người bằng tiền mặt lớn hơn. Những khoản thu khác từ việc buôn bán thuốc phiện, rượu và độc quyền muối của nhà nước. Tuy nhiên, chính quyền hành chính ở Lào luôn thiếu tiền, và sự phát triển, đặc biệt ở vùng núi cao rất chậm chạp.

Nói chung, người Lào coi sự cai trị của Pháp là dễ chịu hơn so với người Xiêm, và nó bảo đảm rằng thỉnh thoảng không có những cuộc nổi dậy có tổ chức chống lại họ. Tuy nhiên, năm 1901, một cuộc nổi loạn nổ ra ở phía nam do một người Lào Thơng tên là Ong Kẹo lãnh đạo, ông tự coi mình là đức Phu-mi-bun (người thần thánh) và tôn thờ Chúa cứu thế. Cuộc nổi loạn này về tính chất không phải là chống lại pháp hay những người Lào theo chủ nghĩa quốc gia, nhưng lôi cuốn được nhiều người ủng hộ và chỉ tới năm 1910 mới bị đàn áp triệt để khi Ong Kẹo bị giết. Tuy nhiên, một trong những chỉ huy dưới quyền Ong Kẹo, Ong Kommadam, vẫn sống sót và trở thành nhà lãnh đạo những người Lào theo chủ nghĩa quốc gia những năm sau đó. Sau cuộc cách mạng Trung Quốc năm 1911, có những rắc rối xảy ra ở phía bắc Lào khi các vị lãnh chúa và bọn kẻ cướp Trung Quốc đem chiến tranh sang phía bên kia biên giới (vốn chưa được xác định rõ ràng) và bởi vì những người Lào Sủng có quan hệ với Trung Quốc bị lôi kéo vào cuộc xung đột. Pháp cố gắng điều chỉnh việc buôn thuốc phiện cũng dẫn tới nổi loạn ở một số vùng. Trong những năm 1914-16 có một cuộc nổi loạn của người Hmong được gọi là "cuộc nổi loạn của người điên" theo lãnh đạo của nó, một pháp sư được gọi là Pa Chai. Lịch sử chính thức của Lào sau này gọi tất cả những cuộc nổi loạn đó là "những cuộc chiến đấu chống thực dân" nhưng đây là một sự cường điệu.

Sự so sánh giữa cách cai trị của người Pháp và người Xiêm đã dẫn tới việc nhiều người Lào ở Isan di cư quay về trong nước, làm tăng dân số và phục hồi thương mại. Những thành phố ở châu thổ sông Cửu Long như Viêng Chăn, Savannakhet và Paksē bắt đầu phát triển, dù người Việt và người Trung Quốc vẫn chiếm số đông ở đó. Nông nghiệp và thương mại phục hồi. Người Pháp hy vọng hướng thương mại Lào về phía hạ lưu sông Cửu Long tới Sài Gòn, nhưng họ không thể cạnh tranh với con đường thương mại nhanh chóng và rẻ hơn qua Bangkok, đặc biệt khi những đường sắt của người Xiêm đã tiến tới sông Cửu Long trong thập kỷ 1920. Điều này khiến cho Xiêm vẫn đóng một vị trí quan trọng trong kinh tế Lào sau khi ảnh hưởng chính trị của Xiêm đã chấm dứt: một sự thực hiện vẫn không thay đổi. Người Pháp đề nghị xây dựng một tuyến đường sắt xuyên qua vùng núi tới Việt Nam, nhưng vốn cho dự án này không bao giờ được Paris duyệt chi. Tuy nhiên người Pháp đã xây dựng tuyến đường quan trọng nhất ở Lào, Quốc lộ 13 từ Viêng Chăn tới Paksē (gần đây hơn nó đã được kéo dài về phía bắc tới Luang Phrabāng). Nhưng phát triển kinh tế vẫn còn chậm chạp. Có một số mỏ thiếc và một số vùng trồng cà phê, nhưng tình trạng cô lập của quốc gia này và địa hình không thích hợp có nghĩa là nó không bao giờ được chính quyền bảo hộ coi là một nơi để kiếm ra tiền. Hơn 90% người Lào vẫn là nông dân, với thặng dư lương thực chỉ vừa đủ để bán lấy tiền nộp thuế.

Đa số người Pháp tới Lào là các viên chức, người định cư hay truyền giáo đã phát triển ảnh hưởng mạnh tới đất nước và dân chúng Lào, và nhiều người đã bỏ ra hàng thập kỷ để làm những việc mà họ cho là giúp cải thiện đời sống của dân Lào. Một số lấy vợ người Lào, học tiếng, theo Phật giáo và "trở thành giống dân địa phương" – một điều được chấp nhận nhiều hơn ở đế chế thuộc địa Pháp so với Anh. Tuy nhiên, với những thói quen căn bản đặc trưng của người Âu ở thời gian đó, họ có coi người Lào là hiền lành, tử tế, ngây thơ, khờ dại và lười biếng, coi họ theo điều mà một nhà văn đã gọi là "một sự pha trộn của ảnh hưởng và exasperation." Họ không tin rằng người Lào sẽ có thể tự cai quản lấy mình, và rất đủng đỉnh trong việc lập ra một hệ thống giáo dục kiểu phương Tây ở Lào. Trường trung học đầu tiên ở Viêng Chăn mãi tới năm 1921 mới mở cửa, và chỉ trong thập kỷ 1930 những sinh viên Lào mới được tiếp cận với giáo dục ở mức cao hơn tại Hà Nội hay Paris. Dần dần một mạng lưới các trường tiểu học phát triển ra khắp những vùng đất thấp, và tới những năm 1930 tỷ lệ biết chữ trong cộng đồng Lào-Lum đã tăng khá nhiều. Nhưng ở những vùng cao, nơi người dân nói tiếng Lào thổ ngữ hay tiếng không phải Lào, vẫn còn chưa được tiếp cận với giáo dục.

Trong số những người Lào đầu tiên được tiếp thu nền giáo dục tiên tiến phương Tây là ba anh em thuộc tầng lớp trên, con trai (khác mẹ) của Chau Bunkhong, vị uparāt (phó vương có quyền thế tập) ở Luang Phrabāng: gồm Hoàng tử Phetxarāt (1890-1959), Hoàng tử Suvannaphūmā (1901-84) và Hoàng tử Suphānuvong (1909-95), những người này sau đó đã lãnh đạo chính trị Lào trong nhiều năm. Phetxarāt tốt nghiệp Trường thuộc địa ở Paris và là người Lào đầu tiên tới học ở Đại học Oxford. Cả Suvannaphūmā và Suphānuvong đều tốt nghiệp kỹ sư ở Pháp. Suvannaphūmā cũng học những môn kinh điển, tiếng Latinh, tiếng Hy Lạp và Pali: trở thành một hình mẫu một nhà chính trị học giả kiểu Pháp. Có một sự quan sát tiêu chuẩn của lịch sử hậu thuộc địa rằng những học giả được giáo dục kiểu phương tây sau này sẽ trở thành lãnh đạo của các phong trào chống chủ nghĩa thực dân. Những người được Pháp giáo dục như Phetxarāt, Suvannaphūmā và Suphānuvong có lẽ sẽ xác định trường hợp này ở Lào, nhưng trên thực tế tất cả họ đầu tiên đều là những quan chức Lào và sau đó mới là những trí thức có tinh thần quốc gia, thậm chí Suphānuvong cuối cùng trở thành nhà lãnh đạo tinh thần của nước Lào xã hội chủ nghĩa. Lào không bao giờ sản sinh ra một con người kiểu Pol Pot, một người được đào tạo ở Pháp và hoàn toàn chủ trương tư tưởng Mác xít. Sự đóng góp thực tế của Pháp cho chủ nghĩa quốc gia Lào, tách ra khỏi sự thành lập nước Lào, được thực hiện bởi những chuyên gia đông phương học của Trường Viễn đông Bác cổ Pháp (École Française d'Extrême-Orient), những người đã thực hiện các công việc khảo cổ chính, tìm kiếm và xuất bản những văn bản lịch sử Lào, tiêu chuẩn hoá chữ viết trong ngôn ngữ Lào, phục hồi những đền chùa và lăng tẩm đã hư hại và năm 1931 lập ra Viện Phật giáo Lào độc lập ở Viêng Chăn, nơi Pali từng được dạy dỗ và nhờ thế người Lào có thể nghiên cứu lịch sử cổ đại của riêng nước mình. Sự khôi phục và giữ gìn những vinh quang văn hoá cũ của Luang Phrabāng là một đặc tính và sự nỗ lực của văn minh Pháp.

Sự khuyến khích văn hóa và nghiên cứu lịch sử Lào của người Pháp đã tạo ra một tầng lớp trí thức Lào mới, họ nhanh chóng tập hợp dưới sự lãnh đạo của Phetxarāt, một học giả tài năng. Phetxarāt hiện được coi là một người theo chủ nghĩa quốc gia, nhưng ở vị trí số một ông phải là người dẫn đầu sự hợp tác của Lào với Pháp. Năm 1923 ông được chỉ định làm Giám sát bản xứ về những công việc chính trị và hành chính, khiến ông trở thành người Lào có chức vị cao nhất nước. Ông làm việc để tăng số vị trí người Lào trong bộ máy hành chính và giảm bớt vai trò của người Việt Nam. Phetxarāt và những nhà lãnh đạo Lào khác thích kiểu cai trị của Pháp bởi vì nó bảo vệ họ khỏi người Xiêm và người Việt Nam. Chỉ khi người Pháp mất đi quyền lực và uy tín thì tầng lớp trí thức Lào mới quay sang chống lại họ.

Giai đoạn từ 1945

Trong thế chiến 2
Lào có vẻ được để kệ là một vùng chậm phát triển dễ chịu của Đế chế Pháp và hầu như hoàn toàn không bị các sự kiện bên ngoài ảnh hưởng tới từ năm 1940 trở về trước. Sự sụp đổ của Pháp trước cuộc tấn công của Đức Phát xít là một cú sốc lớn đối với niềm tin của Lào vào khả năng bảo vệ họ của Pháp. Mối đe doạ lớn nhất của Lào lúc ấy là thuyết phục hồi lãnh thổ của Xiêm. Tháng 12, 1940 quân đội của Thống chế Phibun ở Bangkok tấn công Đông Dương thuộc Pháp với sự ủng hộ ngầm của Nhật Bản, chiếm vùng phía tây Campuchia, và đòi lại Xainaburī cùng Champāsak, vốn từng là một phần của nước Lào thuộc Pháp từ năm 1904. Chính quyền Vichy Pháp cho phép quân đội Nhật đóng ở Đông Dương, mặc dù lúc ấy vẫn chưa cho phép vào Lào. Nỗi sợ hãi bị bỏ lại cho Thái Lan (khi ấy Phibun đã đổi lại tên thành Xiêm) và Nhật Bản dẫn tới việc thành lập tổ chức quốc gia Lào đầu tiên, Phong trào đổi mới quốc gia, tháng 1 năm 1941, do Phetxarāt lãnh đạo và các viên chức pháp ủng hộ, dù không được chính quyền Vichy ở Hà Nội ủng hộ. Nhóm này viết ra quốc ca Lào hiện nay và thiết kế ra lá cờ Lào bây giờ trong khi lại nghịch lý là thề nguyền ủng hộ nước Pháp.

Các vị trí thức đó tồn tại tới khi Pháp được giải phóng năm 1944, đưa Charles de Gaulle lên nắm quyền. Điều này có nghĩa là chấm dứt đồng minh giữa Nhật và hành chính Pháp ở Đông Dương. Người Nhật không có ý định cho phép người Pháp hất cẳng, và cuối năm 1944 họ thực hiện một cuộc đảo chính ở Hà Nội. Các đơn vị lính pháp chạy qua vùng núi non biên giới sang Lào, bị người Nhật đuổi theo, chiếm Viêng Chăn tháng 3 năm 1945 và Luang Phrabāng trong tháng 4. Vua Sīsavāngvong được người Nhật giữ lại, nhưng con của ông là Thế tử Savāngvatthanā kêu gọi mọi người Lào ủng hộ Pháp và nhiều người Lào đã chết khi chiến đấu cùng với người Pháp chống lại những kẻ chiếm đóng Nhật Bản.

Tuy nhiên, hoàng tử Phetxarāt phản đối tình hình này, dù Lào có thể giành lại độc lập với sự trợ giúp của người Nhật, người đã đưa ông lên làm thủ tướng Luang Phrabāng, dù không phải là toàn bộ nước Lào. Trên thực tế đất nước trong tình trạng hỗn loạn và chính phủ của Phetxarāt không có thực quyền. Một nhóm Lào khác, Lao Sēri (Lào tự do), trở thành đồng minh của Thái, có nghĩa là ủng hộ người Nhật. Một tình hình phức tạp hơn diễn ra khi một số lực lượng Việt Nam tiến sang giúp giải phóng nước Lào. Mặc dù đường lối chính thức của cộng sản ở thời kỳ này là thống nhất mọi lực lượng chống Nhật, người Việt Nam ghét Pháp và vì thế ủng hộ cho chính phủ của Phetxarāt.

Tháng 8, 1945, khi đất nước bị tan rã ra trong một cuộc nội chiến nhiều phía, người Nhật bất ngờ đầu hàng đồng minh. Ở Lào và ở thủ đô nhiều nước mới giành lại độc lập khác ở Đông Nam Á, có một sự tranh giành quyền lực đang bị bỏ trống. Những địch thủ chính là người Pháp theo De Gaulle, các lực lượng du kích của họ đang kiên trì chiến đấu ở nhiều vùng thuộc Lào, và một nhóm Lào theo chủ nghĩa quốc gia mới do Phetxarāt lãnh đạo, nhóm Lào Issara (cũng có nghĩa là Lào tự do). Quân đội đồng minh ở gần đó nhất là nhóm Quốc gia Trung Quốc ở phía nam Trung Quốc, và lực lượng này chuẩn bị tiến về phía nam để nhận sự đầu hàng của Nhật Bản. Hoa Kỳ chính thức phản đối người Pháp tái lập quyền cai trị ở Đông Dương và người Anh cũng không thể giúp đỡ gì được. Nhưng người Pháp không chịu từ bỏ Đông Dương mà không chiến đấu.

Lào trong chiến tranh Đông Dương
Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, người Nhật chiếm Đông Dương. Khi Nhật đầu hàng, những người quốc gia Lào tuyên bố độc lập, nhưng tới đầu năm 1946, quân Pháp tái chiếm nước này và chỉ trao cho họ một số quyền tự trị hạn chế. Trong Chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất, Đảng cộng sản Đông Dương đã lập ra tổ chức kháng chiến Pathet Lào nhằm giành độc lập cho Lào. Lào hoàn toàn độc lập sau khi Pháp bị những người cộng sản Việt Nam đánh bại và sau Hội nghị Genève năm 1954.

Các cuộc bầu cử được tổ chức vào năm 1955, và chính phủ liên hiệp đầu tiên, do Hoàng tử Souvanna Phouma lãnh đạo được thành lập năm 1957. Chính phủ liên hiệp sụp đổ năm 1958 vì sức ép của Hoa Kỳ. Năm 1960 các đơn vị quân đội thực hiện một cuộc đảo chính yêu cầu cải cách và một chính phủ trung lập. Chính phủ liên hiệp thứ hai ra đời, và lại do Souvanna Phouma lãnh đạo, nhưng chính phủ này không giữ được quyền lực. Những lực lượng cánh hữu dưới quyền của tướng Phoumi Nosavan loại bỏ những người trung dung ra khỏi chính phủ cùng trong năm đó.

Nội chiến 1962-1975

Một hội nghị Genève lần thứ hai được tổ chức năm 1961-62, quy định tính độc lập và trung lập của nước Lào, nhưng thoả thuận này lại bị cả Hoa Kỳ và Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà phá vỡ và chiến tranh lại nhanh chóng diễn ra. Lào bị kéo vào Chiến tranh Đông Dương lần hai (1954-1975). Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sử dụng vùng cán xoong của Lào làm đường vận chuyển hậu cần và chuyển quân từ miền Bắc Việt Nam vào miền Nam. Để chống lại nỗ lực này, Hoa Kỳ thành lập lực lượng của tướng Vàng Pao với mục đích quấy phá các cơ sở và lực lượng của Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà đặt tại Lào. Xung đột cũng diễn ra giữa Quân đội quốc gia Lào và lực lượng Pathet Lào với hậu thuẫn là Quân đội Nhân dân Việt Nam. Trong gần một thập kỷ, phần đông nam Lào là nơi phải chịu nhiều trận ném bom dữ dội nhất trong lịch sử chiến tranh , khi Hoa Kỳ tìm cách phá huỷ đường mòn Hồ Chí Minh chạy xuyên nước Lào. Khu vực này của Lào cũng nhiều lần bị Quân lực Việt Nam Cộng hòa xâm lấn (ví dụ Chiến dịch Lam Sơn 719) và các đội thám báo Mỹ thâm nhập với mục đích phá hoại tuyến đường hậu cần trên.

Giai đoạn từ 1975 đến nay
Một thời gian ngắn sau Hiệp định hoà bình Paris dẫn tới sự rút quân của Mỹ khỏi Việt Nam, một cuộc ngừng bắn diễn ra giữa Pathet Lào và chính phủ dẫn tới việc thành lập một chính phủ liên minh mới. Tuy nhiên, Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà không thực sự rút quân khỏi Lào và Pathet Lào vẫn là một đội quân phụ thuộc vào Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà. Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, Pathet Lào với sự hỗ trợ của Việt Nam đã có thể chiếm toàn bộ quyền lực mà chỉ gặp phải một sự chống đối ít ỏi. Ngày 2 tháng 12 năm 1975, nhà vua buộc phải thoái vị và nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào được thành lập.

Chính phủ mới do Kaysone Phomvihane lãnh đạo áp đặt nền kinh tế tập trung hoá và đưa nhiều thành viên của chính phủ và quân đội trước đây vào các "trại giáo dục tập trung", trong số đó có nhiều người Hmong. Lào phụ thuộc nhiều vào viện trợ của Liên Xô thông qua Việt Nam cho tới khi Liên Xô sụp đổ vào năm 1991. Trong thập kỷ 1990 đảng cộng sản Lào chấm dứt quản lý kinh tế tập trung hoá

Xem thêm
Lịch sử Đông Nam Á

Tham khảo

Liên kết ngoài

 History of Laos (lịch sử Lào) của M.L. Manich (bản pdf tiếng Anh)


title: Dipropus abdominalis

text:
Dipropus abdominalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Eschscholtz miêu tả khoa học năm 1829.

Chú thích

Tham khảo

Dipropus


title: WWE New Year's Revolution

text:
New Year's Revolution là một sự kiện pay-per-view được tổ chức hàng năm bởi World Wrestling Entertainment.Nó là sự kiện  đầu tiên trong 2 sự kiện pay-per-view được WWE tổ chức vào tháng 1(chương trình còn lại là Royal Rumble).Từ 2005-2007,sự kiện này được dành riêng cho chương trình RAW.

Kết quả

2007

New Year's Revolution 2007 tổ chức vào ngày 7 tháng 1 2007 tại Kemper Arena ở Kansas City, Missouri. Khẩu hiệu của sự kiện lần này là "The Revolution Continues..."("Vòng quay vẫn tiếp diễn"). Đây là sự kiện PPV cuối cùng dành riêng cho RAW.

Jeff Hardy đánh bại Johnny Nitro (vớiMelina) trong trận đấu trong lồng sắt (Steel cage match) để giữ lại đai WWE Intercontinental Championship (14:41)
Hardy thắng bằng việc thoát khỏi lồng sắt.
Cryme Tyme (JTG và Shad Gaspard) đánh bạiThe Highlanders (Robbie và Rory), The World's Greatest Tag Team (Shelton Benjamin và Charlie Haas), Jim Duggan và Super Crazy, và Lance Cade và Trevor Murdoch trong trận Tag Team Turmoil match (18:14)
Benjamin hạ Robbie sau đòn Superplex (5:02)
Haas hạ Super Crazy với đòn Bridging back suplex (7:30)
Murdoch hạ Haas sau khi Cade đánh Haas bằng đòn Diving elbow drop (11:51)
Gaspard hạ Cade sau đòn G9 để giành quyền thách đấu đai World Tag Team Championship  (18:14)
Kenny Dykstra đánh bại Ric Flair (9:59)
Dykstra hạ Flair với đòn inside cradle sau một cú đập nhẹ.
Mickie James đánh bại Victoria để giữ lại đai WWE Women's Championship (6:49)
James hạ Victoria sau đòn Spinning DDT.
Trong lúc trận đấu diễn ra, Melina cố gắng giúp đỡ Victoria nhưng bị ngăn cản bởi Candice Michelle và Maria.
World Tag Team Champions Rated-RKO (Edge và Randy Orton) đánh với D-Generation X (Triple H và Shawn Michaels) trong trận đấu kết thúc mà không có kết quả (23:20)
Trọng tài cho trận đấu kết thúc khi Triple H bất ngờ bị chấn thương đùi khi anh tấn công Randy Orton bằng đòn Spinebuster.
Chris Masters defeated Carlito (w/Torrie Wilson) (5:58)
Masters hạ Carlito trong khi đang nắm quần anh ta.
John Cena đánh bại Umaga (với Armando Alejandro Estrada) để giữ lại đai WWE Championship (17:16)
Cena hạ Umaga với đòn r
oll-up (móc từ đằng sau).

Xem thêm
WWE RAW
Danh sách các sự kiện pay-per-view của WWE

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ

Sự kiện pay-per-view của WWE


title: Sân bay quốc tế Domodedovo

text:
Sân bay Quốc tế Domodedovo (tiếng Nga: Домодедово)  là một sân bay nằm ở Domodedovo, phía Nam của trung tâm Moskva. Moskva có nhiều sân bay, trong đó nổi bật nhất là sân bay quốc tế Sheremetyevo và Domodedovo. Năm 2006, Domodedovo là sân bay chính của Nga, vượt sân bay Sheremetyevo về lượng khách quốc nội và quốc tế với lượng khách 15,3 triệu năm 2006.

Lịch sử

Sự cố và tai nạn, khủng bố

Hai vụ ném bom vào các máy bay cất cánh từ sân bay Domodedovo, 23 giờ 24 tháng 8 năm 2004 trên chuyến bay Volga-AviaExpress 1303 (Tupolev Tu-134) và Siberia Airlines Flight 1047 (Tupolev Tu-154) đã làm 89 người chết.
31/3/2009, sân bay đóng cửa 4 tuần vì dịch bệnh.
24/1/2011, một vụ đánh bom tự sát đã xảy ra tại Sân bay Quốc tế Domodedovo làm thiệt mạng 35 người. Đây có thể xem là vụ khủng bố đẫm máu nhất tại sân bay

Hãng hàng không và tuyến bay

Hành khách

Hàng hóa

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Trang chủ của Sân bay Quốc tế Domodedovo (tiếng Nga)
 Trang chủ của Sân bay Quốc tế Domodedovo (tiếng Anh)

 NOAA/NWS Theo dõi  thời tiết hiện tại
 ASN Lịch sử tai nạn tại UUDD
 Sân bay Quốc tế Domodedovo (Hình ảnh)
  Thông tin về Sân bay Quốc tế Domodedovo trên trang web Vietnam Airlines

Domedovo, sân bây quốc tế
Domedovo, sân bây quốc tế
Sân bay xây dưới thời Liên Xô


title: Thới Sơn (phường)

text:
Thới Sơn là một phường thuộc thị xã Tịnh Biên, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý
Phường Thới Sơn nằm ở trung tâm thị xã Tịnh Biên, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Châu Đốc
Phía tây giáp phường An Phú
Phía nam giáp xã Văn Giáo
Phía bắc giáp các phường Nhà Bàng và Nhơn Hưng.

Phường Thới Sơn có diện tích 24,15 km², dân số năm 2022 là 7.337 người, mật độ dân số đạt 303 người/km².

Hành chính
Phường Thới Sơn được chia thành 4 khóm: Đông Thuận, Núi Két, Sơn Tây, Thới Thuận.

Lịch sử
Trước đây, Thới Sơn là một xã thuộc huyện Tịnh Biên.

Ngày 10 tháng 5 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 56-HĐBT. Theo đó, thành lập thị trấn Nhà Bàng, thị trấn huyện lỵ Tịnh Biên trên cơ sở 227,5 ha diện tích tự nhiên, 4.673 người của xã Thới Sơn và 311,5 ha diện tích tự nhiên, 2.548 người của xã Nhơn Hưng.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Thới Sơn còn 1.762,5 ha diện tích tự nhiên và 4.334 người.

Ngày 13 tháng 2 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 721/NQ-UBTVQH15 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 10 tháng 4 năm 2023). Theo đó, thành lập thị xã Tịnh Biên và thành lập phường Thới Sơn thuộc thị xã Tịnh Biên trên cơ sở toàn bộ 24,15 km² diện tích tự nhiên, 7.337 người của xã Thới Sơn.

Du lịch
Núi Két
Đình Thới Sơn
Chùa Thới Sơn

Chú thích

Tham khảo


title: Canzano

text:
Canzano là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Teramo trong vùng Abruzzo. Canzano có diện tích 16 km2, dân số theo ước tính ngày 31 tháng 12 năm 2006 của Viện thống kê quốc gia Ý là 1861 người.
Các đơn vị dân cư: Piano di Corte, Piano Vomano, San Martino, Santa Lucia, Santa Maria, Sodere, Valle Canzano.
Đô thị Canzano giáp với các đô thị: Castellalto, Cermignano, Teramo.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Teramo


title: Ischnocnema nigriventris

text:
Eleutherodactylus nigriventris là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng đất thấp ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Nguồn
 Gonçalves da Cruz, C.A. & Heyer, R. 2004. Eleutherodactylus nigriventris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

nigriventris
Động vật đặc hữu Brasil
Động vật lưỡng cư Brasil
Ischnocnema


title: Tiếng Maranao

text:
Tiếng Maranao là một ngôn ngữ Nam Đảo được người Maranao ở các tỉnh Lanao del Norte và Lanao del Sur của Philippines

Tham khảo

Liên kết ngoài
Từ điển tiếng Maranao

Ngôn ngữ tại Philippines
Ngôn ngữ tại Lanao del Norte
Ngôn ngữ tại Sabah
Ngôn ngữ tại Malaysia
Ngôn ngữ Mindanao
Ngôn ngữ tại Lanao del Sur


title: Antonín Dvořák

text:
Antonín Leopold Dvořák (08/09/1841, Nelahozeves – 01/05/1904, Praha) là một trong những nhà soạn nhạc quan trọng nhất của tất cả các thời kỳ và một trong những nhà soạn nhạc Séc nổi tiếng và hay được chơi nhất thế giới nói chung.

Những tác phẩm giao hưởng của ông thuộc vào đỉnh cao của nhân loại và thường có mặt trong những buổi biểu diễn nhạc giao hưởng. Sức mạnh khả năng sáng tác âm nhạc của ông đến nay chinh phục cả những nhà nghiên cứu lẫn những người nghiệp dư, và nó còn mang đến hơi thở cho những nhà soạn nhạc đương thời (có một câu nói của Brahm: Những chủ đề của Dvořák cho những ý tưởng phụ hoàn toàn đủ cho cả những ý tưởng chính của tôi).

Ông nổi tiếng với các tác phẩm giao hưởng và các bản nhạc nhạc khí âm và những bản nhạc thính phòng, opera. Ông là một đại diện của dòng nhạc cổ điển lãng mạn của thế giới.

Cuộc đời và tác phẩm

Tuổi thơ

Sinh ra và lớn lên tại Nelahozevsi gần Kralup nad Vltavou và Veltrus không xa cách Praha (theo hướng bắc). Bố là František là người bán thịt. Trong những năm 1853-1856 ông sống tại Zlonice, dưới sự đảm nhiệm của một thầy giáo và là người chơi đại thụ cầm địa phương Antonín Liehmann, người mà sau đã phát hiện ra tài năng âm nhạc của ông.

Ở tuổi 16 Dvořák được đến Praha học trương chơi đại thụ cầm. Đồng thời chơi Viola trong giàn nhạc giao hưởng của nhà hát tạm thời dưới sự dẫn dắt của Bedřich Smetana.

Trưởng thành
Ông bắt đầu con đường soạn nhạc rất sớm. Vợ ông đã gửi những bản nhạc đến những nhà soạn nhạc lãng mạn có tiếng bấy giờ là Johannes Brahms, người mà sau này đã giới thiệu ông như là một nhà soạn nhạc với nhà xuất bản Berlin Simrock. Năm 1878 ông viết một tập các bản điệu nhảy Sloven, và nhờ có những nhà phê bình xuất sắc, ông ngay lập tức nổi tiếng trên khắp thế giới. Ông tỏ ra là một nhạc trưởng thành công trong các bản nhạc của mình. Năm 1844 ông được mời đến Luân đôn và chỉ huy bản nhạc của mình "Stabat mater, op. 58", phần nhạc khí âm, được soạn sau cái chết của một trong những người con gái của ông. Ông gặt hái được những thành công lớn và tạo được tiếng vang trong sân khấu nhạc Anh, nơi biểu diễn những tác phẩm hớp xướng xuất sắc của ông đã thúc đẩy ông cố gắng trong soạn những bản ở thể loại nhạc khí âm. Tác phẩm lễ cầu hồn (Requiem, hay tiếng Séc Rekviem) được giới thiệu lần đầu vào năm 1891 tại Birmingham được chỉ huy bằng đũa điều khiển (buổi công chiếu đầu tiên tại Séc tại nhà hát quốct gia Praha vào tháng 4 năm 1892),là sự hoạt động đỉnh cao, được xếp vào hàng những tác phẩm hấp dẫn nhất thể loại này.

Trên cơ sở những thành công có được, ông nhận được chức tiến sĩ tại Praha và Cambridge và trở thành giáo sư trong nhạc viện Praha, nơi mà đã đào tạo ra hàng loạt các nhà soạn nhạc Séc nổi tiếng như Vítězslav Novák, Oskar Nedbal và Josef Suk starší. Josef Suk làm quen và sau này cưới con gái ông là Otilie và trở thành con rể.

Năm 1892 ông nhận được thư mời từ Mĩ. Người sáng lập nhạc viện quốc gia Mĩ ở New York là Jeanette Thurber mời ông làm hiệu trưởng nhạc viện này. Đầu tiên ông còn do dự, sau đó thì chấp nhận lời mời này. Việc cư trú ở Mĩ những năm 1892 đến 1895 mang đến thêm cho ông những lòng kính trọng, sự chắc chắn và sự nổi tiếng khắp thế giới.Tuy nhiên vì những vấn đề về tiền công Dvořák cuối cùng lại trở về Praha.
Antnonín Dvořák mất sau năm tuần bị bệnh tim vào 01 tháng 5 năm 1904.

Tác phẩm

Nghệ thuật của ông hoàn toàn là sự tổng hợp nhạc cổ điển lãng mạn độc đáo. Sức mạnh và sự xuất sắc của nhà soạn nhạc đương thời trước hết ở trong các dàn nhạc và nhạc cụ. Sự phát triển khả năng sáng tạo của ông đi qua những chặng đường: bản nhạc đầu tiên được xây dựng từ sự kế thừa của Beethoven và Schubert, chặng thứ hai là sự nỗ lực cố gắng của ông hoàn toàn bằng cảm giác riêng của ông, khi mà ông hoàn toàn hiểu được sự cơ bản và đặc biệt của âm nhạc. Thời kỳ thứ 3 là bước ngoặt điển hình cho chủ đề người yêu nước và nguồn cảm hứng âm nhạc Séc (bản nhạc "Hymnus", "Moravské dvojzpěvy"). Những màu sắc riêng thêm vào âm nhạc của ông những cố gắng về tính chất Sloven của các tác phẩm nói chung, bằng cách đó đã làm giàu thêm cho sự sáng tạo âm nhạc đặc sắc nhất thế giới. Tương tự (tuy không nói đến tính chất Séc và Sloven) trong thời gian ở Mĩ ông được tạo cảm hứng từ âm nhạc của nhữn người da đen và những người Ấn, từ đó mà ông đã sáng tác ra bản giao hưởng số 9 Bản giao hưởng thế giới mới (tiếng Séc "Novosvětská", tác phẩm thuộc vào hàng những tác phẩm tốt nhất của thể loại này trong suốt lịch sử âm nhạc. Ở cuối thời kỳ cuối ông thấy và thể hiện được độc đáo và đặc sắc trong quan hệ giữa cảm hứng cổ tích Séc và truyện thần thoại thể hiện ở các bản Opera Con quỷ và cô gái (tiếng séc Čert a Káča) và nàng tiên nước (tiếng Séc Rusalka).

Ông đã viết tất cả chín bản giao hưởng, một số bài thơ giao hưởng, các bản nhạc nhạc khí lớn (điệu nhảy Sloven (Slovanský tance), âm, âm-nhạc khí "Stabat Mater", "Svatá Ludmila", "Cầu hồn" (Rekviem), "Te Deum", 5 khúc giạo đầu hòa nhạc, một bản số nhạc thính phòng (nổi tiếng nhất là Smyčcový kvartet F-dur, được gọi là Americký), các bản concerto (cho vi ô lông, violoncellový và bản concerto cho dương cầm, bài hát kinh thánh (Biblické pisně), dàn đồng ca, các bản nhạc cho dương cầm (phiên bản của "điệu nhảy Sloven (Slovanský tanec), phiên bản giao hưởng muộn hơn), 10 bản Opera mà nổi tiếng nhất là "Nàng tiên nước (Rasulka)", "Jakobín", "Con quỷ và cô gái (Čert a Káča)", "Dimitrij", "Armida".

Các tài liệu khác nhau và những di vật (bản viết nhạc, chỉnh sửa, danh sách vật dụng, tác phẩm tạo hình, ảnh thời đó, chương trình, tờ quảng cáo) về nhà soạn nhạc này được đặt ở bảo bàng Antonín Dvořák, tồn tại từ năm 1932 chia sẻ với biệt thự ba rốc Michn ở Praha.

Những tác phẩm của ông giàu về số lượng cũng như đa dạng về thể loại, người ta ước tính khoảng 120 nhạc phẩm, trong đó hầu hết là những tác phẩm giao hưởng lớn, âm-khí cụ hoặc các tác phẩm kịch opera.

Giao hưởng Từ thế giới mới
Giao hưởng "Từ thế giới mới" (From the new world)-tác phẩm nổi tiếng nhất được Dvorak hoàn thành vào một kỳ nghỉ hè tại Spillville, Iowa, một khu kiều dân của người Czech nhập cư, những người đã giúp Dvorak dịu bớt nỗi nhớ nhà da diết. Dàn nhạc New York Philharmonic dưới sự chỉ huy của Anton Seidl công diễn tác phẩm lần đầu vào ngày 16/12/1895 tại Carnegie Hall.

Về mặt hình thức, tác phẩm hoàn toàn nằm trong truyền thống châu Âu với chương mở đầu ở hình thức sonata, một chương largo được xen vào những đoạn bùng nổ không ngừng, một chương scherzo với các phần trio điền viên và một chương kết sôi nổi hân hoan. Để giữ xu hướng hình thức theo chu kỳ nổi bật, mọi chủ đề của tác phẩm đều nảy sinh từ một motive chung ban đầu vào trở lại ở chương kết. Tuy nhiên từ buổi công diễn lần đầu thành công vang dội, tiêu đề phụ "Từ thế giới mới" đã tạo ra sự nhầm lẫn đáng kể về nguồn cảm hứng và nội dung chủ đề của tác phẩm.

Sự tương đồng với bầu không khí của các tác phẩm trước đó đã khiến một số nhà bình luận nhận định rằng Giao hưởng "Từ thế giới mới" là tác phẩm chịu ảnh hưởng mạnh mẽ nhất từ nỗi nhớ quê hương Bohemia của tác giả. Nhưng cho rằng Dvorak đã thực hành điều mình thuyết giảng, một số nhà bình luận khác lại nắm lấy sự lan tỏa của các tiết tấu đảo phách, các gam ngũ cung và các quãng bảy giảm trong âm nhạc bản địa Mĩ để tìm ra một sự gắn kết gần gũi hơn với nước Mĩ.

Neil Armstrong đã bật bản nhạc này khi đặt chân lên Mặt Trăng vào năm 1969.

Những tác phẩm ghi đĩa điển hình

Có hằng trăm các tác phẩm thu âm riêng lẻ của ông trên thế giới. Danh sách sau đây là những ví dụ thành công nhất.
 Česká suita, Husitská, Můj domov, Nokturno H dur, Scherzo capriccioso, Česká filharmonie, dirigent Václav Neumann, Supraphon
 Rekviem, op. 89. Smuteční mše pro sóla, smíšený sbor a orchestr. Česká filharmonie, Český pěvecký sbor (sbormistr Markéta Kühnová), sólisté Sieglinde Wagner (alt), Maria Stader (soprán), Kim Borg (bass), Ernst Häfliger (tenor). Dirigent: Karel Ančerl. Supraphon 1957 (+ reedice). Historicky patrně vůbec nejlepší interpretace tohoto výjimečného díla (Grand Prix du disque de l´Académie Charles Cros).
 Stabat Mater, op.58, oratorium (kantáta) pro sóla, sbor a orchestr. Symfonický orchestr hlavního města Prahy FOK, Pražský filharmonický sbor, Bambini di Praga, dirigent: Jiří Bělohlávek
 Česká filharmonie, dirigent Václav Talich, Český filharmonický sbor, sbormistr Jan Kühn, sólisté: Drahomíra Tikalová, Marta Krásová, Beno Blachut, Karel Kalaš, Supraphon, 2 CD, nahráno 1952, reedice 1993 a 2006 (Talich Special Edition 10).
 Symfonie č. 3 Es dur, op. 10. Česká filharmonie, dirigent: Václav Neumann.
 Symfonie č. 5 F-dur a č.7 d-moll, op. 70 a 76, Symfonický orchestr Českého rozhlasu, dirigent Vladimír Válek
 Symphony No. 6 in D major, op. 60, Česká filharmonie, dirigent: Karel Ančerl; 1966.
 Koncert pro klavír a orchestr g-moll, op. 33. Česká filharmonie, dirigent: Rafael Kubelík, klavír: Rudolf Firkušný. Multisonic records (CD)
  Symfonie č. 8 G dur,op. 88. Česká filharmonie, dirigent Václav Neumann
 Koncert pro housle a moll, op. 53, David Oistrach - housle, Česká filharmonie, dirigent Karel Ančerl
 Piano Quintet, op. 81 and Bagatelles, op. 47. Juilliard Quartet, klavír: Rudolf Firkušný
 Koncert pro violoncello a orchestr č. 2 h moll, Op. 104, Israel Philharmonic Orchestra, Wiener Philharmoniker, Mischa Maisky - violoncello, dirigent Leonard Bernstein
 Svatební košile. Balada na text K. J. Erbena, Pražský symfonický orchestr (Symfonický orchestr hlavního města Prahy F.O.K.), Pražský filharmonický sbor, dirigent: Jiří Bělohlávek, CD
 Te Deum, op. 103 pro sólisty, sbor a orchestr. Česká filharmonie, Pražský filharmonický sbor se sólisty (Jaroslav Souček / baryton, Gabriela Beňačková-Čápová / soprán). Bonton (CD).
 Symphony no. 9 in e minor, op. 95 „From the new world" - Česká filharmonie, dirigent Karel Ančerl
 Slovanské tance, Česká filharmonie, dirigent Václav Neumann, nahráno: 1971, reedice 1978
 Slovanský a Americký kvartet", op.51 a 96, Antiquarius Quartet Praga (Arta Records 2002) 1978
 Biblické písně, pp. 99, Eduard Haken - bas, Martin Gotthard Schneider - varhany, 1992, CD ROSA Classic Rusalka op. 114, Orchestr a sbor Národního divadle v Praze, dirigent Jaroslav Krombholc
 Rusalka: Ludmila Červinková, Princ: Beno Blachut, Vodník: Eduard Haken, Ježibaba: Marta Krásová, Cizí kněžna: Marie Podvalová ad. Nahráno 1952, Supraphon 2 CD 2005.
 Jakobín op. 84, Filharmonie Brno, Kühnův smíšený sbor, dirigent Jiří Pinkas, sbormistr Pavel Kühn, Bohuš: Václav Zítek, Júlie: Marcela Machotková, Vilém z Harasova: Karel Průša, Filip: Karel Berman, Benda: Beno Blachut, Terinka: Daniela Šounová-Brouková, Jiří: Vilém Přibyl ad. 2CD Supraphon P 1978, vydáno 1994.

Opera
Danh sách các bản opera

 Alfred (không phát hành), 1870
 King and Charcoal Burner (Král a uhlíř), 1871, viết lại 1874, chỉnh sửa 1887, Op.14
 The Stubborn Lovers (Tvrdé palice), 1874, Op.17
 Vanda, 1875, revised 1879 and 1883, Op.25
 The Cunning Peasant (Šelma sedlák), 1877, Op.35
 Dimitrij, 1881/1882, revised 1883, 1885, 1894/1895, Op.64
 The Jacobin, 1887/1888, revised 1897, Op.84
 The Devil and Kate (Čert a Káča), 1898/1889, Op.112
 Rusalka, 1900, Op.114
 Armida, 1902/1903, Op.115

Học sinh đáng chú ý
 Harry T. Burleigh
 Will Marion Cook
 William Arms Fisher
 Rubin Goldmark (người dạy Aaron Copland và George Gershwin)
 Oskar Nedbal
 Vítězslav Novák
 Harry Rowe Shelley (người dạy Charles Ives)
 Josef Suk

Tham khảo

Xem thêm
 Giao hưởng số 9

Đọc thêm
 New Grove Dictionary of Music and Musicians: Dvořák, Antonín
 Beckerman ed.: Dvořák and his World (Princeton, NJ, 1993)
 Beckerman, Michael. New worlds of Dvořák: searching in America for the composer's inner life (2003) New York: Norton, c2003.
 Beveridge, ed.: Rethinking Dvořák: Views from Five Countries (Oxford, 1996)
 Burghauser: ‘Concerning one of the Myths about Dvořák: Dvořák and the Apprentice Butcher’, Czech Music, xviii/1 (1993–4), 17–24
 Burghauser, Jarmil "Antonin Dvorak" (1976) Praha: Státní Hudební Vydavatelství
 Černušák, Gracián (ed.); Štědroň, Bohumír; Nováček, Zdenko (ed.) (1963).
 Československý hudební slovník I. A-L. Prague: Státní hudební vydavatelství. (in Czech)
 Clapham, John (1979), Dvořák, WW Norton & Co Inc. New York/London.
 Dvorak, Otakar. "Antonin Dvorak, My Father" (English Translation) (1993)
 Honolka, Kurt; Wyburd, Anne (transl.) (2004). Dvořák. London: Haus Publications. ISBN 1-904341-52-7.
 Hughes, Gervase (1967), Dvořák, His Life & Music, Casell, London
 Hurwitz, David. "Dvorak: Romantic Music’s Most Versatile Genius." (2005) New Jersey, US
 Loven: Dvořák in Spillville: 100 days, 100 years ago 1893–1993 (Spillville, IA, 1993)
 Melville-Mason: ‘Sir Thomas Beecham and Antonín Dvořák’, Czech Music, xvii/2 (1991–2), 44–8
 Melville-Mason: ‘Dvořák and Elgar’, Czech Music, xvii/1 (1991–2), 30–38
 Peress, Maurice. "Dvorák to Duke Ellington: A conductor explores America's music and its African American roots" (2004) New York, United States
 Pospíšil and M. Ottlová, eds.: Antonín Dvořák 1841–1991 (Prague, 1994)
 Škvorecký, Josef. Dvorak in love: A Light-Hearted Dream" translated from the Czech by Paul Wilson. New York: Knopf: Distributed by Random House, 1987, c1986.
 Smaczny, Jan. Dvořák: Cello Concerto. Cambridge Music Handbooks. Cambridge University Press, Cambridge, 1999.
 Tibbetts, ed.: Dvořák in America 1892–1895 (Portland, OR, 1993)
 Vaan Straaten, Jan. Slavonic Rhapsody: The Life of Antonin Dvorak. New York: Allen, Towene & Heath Inc, 1948
 Wollenberg: ‘Celebrating Dvořák: Affinities between Schubert and Dvořák’, MT, cxxxii (1991), 434–7

Liên kết ngoài

 The Best of Dvorak
 Tác phẩm Humoresque của Dvorak
 Antonin Dvorak - New World Symphony (Full)
 Danh sách các tác phẩm của Dvořák
 Collection of news articles and correspondence about Dvořák's stay in America
 Antonin Dvorak Recordings trên Internet Archive

 Free scores by Dvořák trên International Music Score Library Project

Sinh năm 1841
Mất năm 1904
Nhà soạn nhạc Séc
Bài cơ bản dài trung bình
Nhà soạn nhạc opera


title: Saint-Julien-d'Asse

text:
Saint-Julien-d'Asse là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Saintjuliendasse


title: 207

text:
Năm 207 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 207


title: Santa Fe de Mondújar

text:
Santa Fe de Mondújar là một đô thị thuộc tỉnh Almería, ở cộng đồng tự trị Andalusia, Tây Ban Nha. Đô thị này có 35 diện tích km², dân số năm 2005 là 437 người.

Biến động dân số

Nguồn: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Santa Fe de Mondújar  - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
  Santa Fe de Mondújar  - Diputación Provincial de Almería

Đô thị ở Almería


title: Hundsheim

text:
Hundsheim là một thị trấn ở huyện Bruck an der Leitha trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 13,42 km², dân số năm 2001 là 233 người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Chrysolina shapaensis

text:
Chrysolina shapaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolina


title: Angarotipula snodgrassiana

text:
Angarotipula snodgrassiana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Angarotipula


title: Vườn quốc gia Coolah Tops

text:
Vườn quốc gia Coolah Tops là một vườn quốc gia ở bang New South Wales, Úc, cách thành phố Sydney 258 km về phía tây bắc, cách thành phố Coolah 30 km về phía đông, trong khu vực dãy núi Liverpool, trên đường Coolah Creek.

Vườn quốc gia này có diện tích 132,65 km² và được thành lập ngày 5.7.1996

Trong vườn có các thác nước từ cao nguyên đổ xuống. Phần lớn diện tích vườn là rừng cây họ bạch đàn (Eucalyptus pauciflora). Về động vật, vườn có các con wallaby (thú có túi giống như kangaroo, nhưng nhỏ hơn), đại bàng và chim cú.

Các hoạt động hấp dẫn du khách tới vườn là đi bộ và cắm trại.

Tham khảo

Vườn quốc gia New South Wales
IUCN Loại II


title: Leptobrachium gunungense

text:
Leptobrachium gunungense (tiếng Anh thường gọi là Asian Litter Frog) là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae. Chúng là loài đặc hữu của Malaysia.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông.

Hình ảnh

Tham khảo

 Inger, R., Iskandar, D., Das, I., Stuebing, R., Lakim, M. & Yambun, P. 2004. Leptobrachium gunungense. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

]]

Leptobrachium


title: Bavel

text:
Bavel là một huyện (srok) của tỉnh Battambang, tây bắc Campuchia.

Hành chính
Huyện này được chia thành 6 xã (khum).

Các làng xã

Tham khảo

Huyện Campuchia
Tỉnh Battambang


title: 18101 Coustenis

text:
18101 Coustenis (2000 LF32) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 6 năm 2000 by the Lowell Observatory Near Earth Object Search ở trạm Anderson Mesa. Nó được đặt theo tên Dr Athena Coustenis, of Paris-Meudon Observatory, Pháp, following a suggestion by Prof. M. Fulchignoni.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18101 Coustenis

018101
018101
018101
Tiểu hành tinh được đặt tên
20000605


title: Megachile heteroscopa

text:
Megachile heteroscopa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

H
Động vật được mô tả năm 1937


title: Chioides

text:
Chioides là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Họ Bướm nhảy


title: Danh sách chức quan thời quân chủ Việt Nam

text:
Đây là bảng liệt kê danh sách tên chức quan lại Việt Nam thời quân chủ, lúc Việt Nam giành được độc lập cho đến khi bị Pháp đô hộ. Tên và số lượng các chức quan có thể thay đổi theo từng thời kỳ.

A
 Á tướng
 Án sát

B
 Bố chính
 Bộc xạ

C
 Cấp sự
 Châu mục
 Chi hậu
 Chỉ huy sứ

D
 Dụ đức

Đ
 Đại học sĩ
 Đại lý tự
 Đại phu
 Đại tướng
 Đề đốc
 Đề lĩnh
 Đình úy
 Đô đốc
 Đốc đồng
 Đốc thị
 Đốc binh

E

G

H
 Hành khiển
 Hiến ty
 Hiệp quản
 Hiệp thống
 Hiệp trấn
 Học sĩ

I

K
 Khám lý
 Khâm mang
 Khâm phái
 Khâm sai
 Khu mật sứ
 Kiểm điểm
 Ký lục

L
 Lang trung
 Lãnh binh
 Lưu thủ
 Lưu trấn

M

N
 Ngự sử

O

P
 Phủ doãn

Q
 Quốc công
 Quận công

R

S

T
 Tán lý
 Tán thiện
 Tể tướng
 Thái bảo
 Thái phó
 Thái sư
 Thái úy
 Tham tri
 Tham tri Chính sự
 Thị lang
 Thiêm sai
 Thiêm sự
 Thiếu bảo
 Thiếu phó
 Thiếu sư
 Thiếu úy
 Thống chế
 Thống đốc
 Thứ tử
 Thừa ty
 Thường thị
 Thượng thư
 Thượng tướng
 Tiết chế
 Tổng binh
 Tổng đốc
 Tổng quản
 Tổng trấn
 Trấn thủ
 Trấn ty
 Tri châu
 Tri huyện
 Tri phủ
 Trung doãn
 Trung sứ
 Trưng phủ
 Tuần phủ
 Túc quân
 Tư đồ
 Tư khấu
 Tư không
 Tư mã
 Tướng công
 Tướng quân

U

V
 Viên ngoại lang

X
 Xã quan
 Xuân phường

Y

Xem thêm
 Lịch sử Việt Nam
 Các chức quan trong Quốc tử giám
 Các chức quan trong Hàn lâm viện
 Các chức quan trong Tôn nhân phủ

Chú thích

Tham khảo
 "Lịch triều hiến chương loại chí" của Phan Huy Chú. Tập 1. Tổ phiên dịch Viện sử học Việt Nam dịch năm 1960. Nhà xuất bản Khoa học xã hội - Hà Nội tái bản năm 1992.

Quân chủ Việt Nam
Quan chức phong kiến Việt Nam
Chức quan phong kiến
Quan


title: (48491) 1992 HG5

text:
{{DISPLAYTITLE:(48491) 1992 HG5}}

(48491) 1992 HG5 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 24 tháng 4 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 48001–49000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Kuno Seiichi

text:
(1887-1962) là Trung tướng của Lục quân Đế quốc Nhật Bản, tham gia trong cuộc chiến Trung - Nhật.

Tiểu sử
Kuno sinh ngày 4 tháng 3 năm 1887. Thời thiếu niên ông theo học và đã tốt nghiệp khóa 18 của Học viện Lục quân Đế quốc Nhật Bản vào năm 1905, được phong hàm Thiếu úy Kỵ binh. Sau đó, ông tiếp tục theo học và tốt nghiệp danh dự khóa 26 của trường Cao đẳng Tham mưu Lục quân năm 1914.

Sau khi phục vụ một thời gian ngắn với tại Bộ Tổng tham mưu Lục quân Đế quốc Nhật Bản, Kuno được gửi tới làm sĩ quan tùy viên cho Hoàng tử Fushimi Sadanaru từ năm 1915 đến năm 1917. Từ năm 1917 đến năm 1919, ông tới Pháp với vai trò quan sát viên quân sự và tham gia với quân đội Pháp ở Rumani trong Thế chiến thứ nhất.

Sau khi trở về Nhật Bản, Kuno chuyển sang ngạch hành chính dân sự và làm tới chức Bí thư cho Tổng đốc Hàn Quốc năm 1927.

Từ năm 1927 đến 1929, Kuno chỉ huy Trung đoàn 28 kị binh. Ông là giảng viên tại trường Cao đẳng Chiến tranh của Lục quân từ năm 1929 đến năm 1932, và tại trường kị binh năm 1932 đến năm 1933. Năm 1933, ông trở thành tham mưu trưởng của Sư đoàn 8 IJA.

Trong một thời gian ngắn Kuno làm hiệu trưởng trường Kị binh năm 1935, trước khi ông được bổ nhiệm làm chỉ huy Lữ đoàn thứ tư kị binh IJA. Ông được thăng Thiếu tướng năm 1936.

Kuno trở thành tham mưu trưởng của Triều Tiên quân từ năm 1936 đến năm 1938, từng thực hiện chỉ thị từ Tổng hành dinh tại Tokyo, đưa quân tham gia Sự kiện Mãn Châu trong giai đoạn đầu của Chiến tranh Trung-Nhật lần thứ 2.

Từ năm 1938 đến 1940, được thăng làm Trung tướng, Kuno chỉ huy Sư đoàn 18 IJA, có những chiến đấu đáng kể trong mùa đông năm 1939 đến 1940. Sau đó ông chỉ huy Đội quân 22 Nhật Bản trong trận Nam Quảng Tây năm 1940. Năm 1940 bị gọi về Nhật Bản sau khi xâm chiếm Đông Dương thuộc địa của Pháp, ông buộc phải nghỉ hưu và không được đảm nhiệm các chức vụ quân sự từ năm 1941.

Ông qua đời ngày 13 tháng 3 năm 1962

Tham khảo

Sách

Liên kết ngoài

Người Tokyo
Trung tướng Lục quân Đế quốc Nhật Bản


title: Allopachria dieterleorum

text:
Allopachria dieterleorum là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wewalka miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Allopachria


title: Cola praeacuta

text:
Cola praeacuta là một loài thực vật có hoa thuộc họ Sterculiaceae.
Nó chỉ được tìm thấy ở Cameroon.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng đất thấp ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Cheek, M. 2004. Cola praeacuta. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Chi Cô la
Thực vật Cameroon
Thực vật cực kỳ nguy cấp Châu Phi


title: Wensin

text:
Wensin là một đô thị ở huyện Segeberg, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị Wensin có diện tích 20,17 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 811 người.

Tham khảo


title: Bulbophyllum pleurothalloides

text:
Bulbophyllum pleurothalloides là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

pleurothalloides]]

P


title: Số đại số

text:
Trong toán học, một số đại số là một nghiệm (thực hoặc phức) của một phương trình đại số. Nói cách khác, một số đại số là một nghiệm của một đa thức với hệ số nguyên (hay tương đương- hệ số hữu tỷ). Với quan niệm rộng hơn, số đại số có thể không chỉ là số phức, mà cũng có thể là các số đại số trên các trường khác, chẳng hạn trường các số p-adic (p-adic number).

Các số đại số
Tất cả các số đại số lập thành trường các số đại số.

 Số tự nhiên
 Số nguyên
 Phân số
 Số vô tỷ
 Số hữu tỷ
 Số phức
 Số nguyên tố
 Số nguyên Gauss
 Số nguyên Eisenstein
 Số vô tỷ Quadratic
 Căn của đơn vị
 Gaussian period
 Số Pisot-Vijayaraghavan
 Số Salem

Ví dụ
Tất cả các số hữu tỷ là số đại số. Một số vô tỷ có thể là số đại số khoặc không. Chẳng hạn,  và  là các số đại số vì chúng là nghiệm của các phương trình
x2 − 2 = 0 và 8x3 − 3 = 0. Đơn vị ảo i là số đại số vì nó là nghiệm của phương trình x2 + 1 = 0.

Các tính chất
Các số không phải là các số đại số được gọi là các số siêu việt. Hầu hết các số thực và số phức là số siêu việt vì tập hợp các số đại số là đếm được trong khi tập các số phức và tập hợp số thực, do đó chính tập các số siêu việt là tập hợp vô hạn không đếm được. Các ví dụ về số siêu việt là các số π và e. Các ví dụ khác được đưa ra bởi định lý Gelfond-Schneider.

 Tập hợp tất cả các số đại số là đếm được và do đó là tập hợp xác định.
 Nếu một số đại số thỏa mãn một phương trình đa thức bậc n và không thỏa mãn một phương trình nào khác bậc thấp hơn n thì nó được gọi là số đại số bậc n. Một số đại số bậc 1 là một số hữu tỷ.

 Khái niệm số đại số có thể tổng quát hóa thành các mở rộng trường; các phần tử trong một mở rộng trường thỏa mãn một phương trình đa thức được gọi là các phần tử đại số.

 Trường các số đại số

Tổng, hiệu, tích, thương của các số đại số lại là số đại số. Do đó chúng tạo thành một trường. Một số người ký hiệu trường này bằng  hoặc . Có thể thấy rằng mọi nghiệm của đa thức với hệ số là các số đại số cũng là số đại số. Do đó ta nói rằng trường các số đại số là trường đóng đại số. Như vậy nó là trường đóng đại số nhỏ nhất chứa trường số hữu tỷ, và được gọi là bao đóng đại số của các số hữu tỷ.

Tất cả các kết quả trên được chứng minh trong cơ sở đại số của mở rộng trường.

 Các số được xác định nhờ căn thức
Tất cả các số có thể tính toán từ các số nguyên qua một số hữu hạn các phép toán cộng, trừ, nhân, chia, căn bậc n (trong đó n nguyên dương) đều là các số đại số. Tuy nhiên, điều ngược lại không đúng: có các số đại số không thể tính như vây. Đó là các số là nghiệm của các phương trình đại số bậc ≥ 5. Đó là kết quả của lý thuyết Galois (xem phương trình bậc năm và định lý Abel-Ruffini). Một ví dụ cho số loại này là nghiệm thực duy nhất của phương trình x5 − x − 1 = 0.

 Số đại số nguyên
Một số đại số thỏa mãn phương trình đa thức bậc n với hệ số cao nhất an = 1 và tất cả các hệ số còn lại ai thuộc tập số nguyên Z, được gọi là số đại số nguyên. Ví dụ  và 6i - 2.

Tổng, hiệu và tích các số đại số nguyên lại là số đại số nguyên, nghĩa là các số đại số nguyên tạo thành một vành. Tên gọi số đại số nguyên là do chỉ có các số hữu tỷ là đại số nguyên sẽ là số nguyên và vì các số đại số nguyên trong trường các số đại số có nhiều tính chất tương tự các số nguyên. Nếu K là một trường số, vành các số nguyên của nó là vành con của các số đại số nguyên trong K, và thường được ký hiệu là OK.

 Xem thêm
 Số siêu phức
 Số siêu việt

Tham khảo

 Liên kết ngoài

Hardy, G. H. and Wright, E. M. 1978, 2000 (with general index) An Introduction to the Theory of Numbers: 5th Edition, Clarendon Press, Oxford UK,

Niven, Ivan 1956. Irrational Numbers, Carus Mathematical Monograph no. 11, Mathematical Association of America.
Ore, Øystein 1948, 1988, Number Theory and Its History'', Dover Publications, Inc. New York,  (pbk.)

Đại số trừu tượng
Đại số

Lý thuyết số


title: Ilmajoki

text:
Ilmajoki (pronunciation IPA: [ˈilmɑjoki]; tiếng Thụy Điển: Ilmola [ilmolɑ]) là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh Tây Phần Lan trong vùng Nam Ostrobothnia. Đô thị này có dân số 11.523 (9/2006) và diện tích 580 km² trong đó có 3,05 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 19,37 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Nhân vật nổi tiếng người Ilmajoki gồm Tero Pitkämäki, Marko Yli-Hannuksela và Jaakko Ilkka.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ilmajoki - Trang mạng chính thức

Đô thị của vùng Nam Ostrobothnia


title: Cerithiopsis cinereoflava

text:
Cerithiopsis cinereoflava là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae. Nó được Mörch mô tả năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Cerithiopsis
Động vật được mô tả năm 1876


title: Villar del Salz

text:
Villar del Salz là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 104 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Diaphaenidea semilimbata

text:
Diaphaenidea semilimbata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Diaphaenidea


title: Tân Thạnh, thị xã Tân Châu

text:
Tân Thạnh là một xã thuộc thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tân Thạnh có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Vĩnh Hòa
Phía tây giáp huyện An Phú
Phía nam giáp xã Tân An
Phía bắc giáp các xã Phú Lộc và Vĩnh Hòa.

Xã có diện tích 12,31 km², dân số năm 2019 là 6.163 người, mật độ dân số đạt 501 người/km².

Hành chính
Xã Tân Thạnh được chia thành 6 ấp: Giồng Trà Dên, Hòa Thạnh, Núi Nổi, Tân Đông, Tân Phú và Hòa Tân.

Lịch sử
Xã Tân Thạnh được thành lập vào ngày 12 tháng 4 năm 2005 trên cơ sở 1.134 ha diện tích tự nhiên và 10.423 người của xã Tân An.

Từ ngày 24 tháng 8 năm 2009, xã Tân Thạnh trực thuộc thị xã Tân Châu.

Chú thích

Tham khảo


title: Chedra microstigma

text:
Chedra microstigma là một loài bướm đêm thuộc họ Batrachedridae. Nó được miêu tả ở Oahu, nhưng có thể là loài nhập cư.

Ấu trùng ăn Cyperus laevigatus và Scirpus maritimus. Chúng ăn lá và đục thân cây chủ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Chedra


title: Hồng câu

text:
Hồng câu hay thạch hộc móc, lan móc, hoàng thảo thân gãy, câu trạng thạch hộc (danh pháp hai phần: Dendrobium aduncum) là một loài lan trong chi Lan hoàng thảo.

Cây phân bố từ Nam Á đến Đông Nam Á lục địa. Tại Việt Nam, cây có mặt ở các khu vực: Hà Giang, Lạng Sơn, Xuân Sơn (Phú Thọ), Ninh Bình, Lâm Đồng.

Chú thích

Liên kết ngoài

A
A


title: 3197 Weissman

text:
3197 Weissman (1981 AD) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 1 năm 1981 bởi E. Bowell ở Flagstaff (AM).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3197 Weissman

Được phát hiện bởi Edward Bowell
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Austroharpa punctata

text:
Austroharpa punctata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Harpidae, họ ốc đàn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Austroharpa
Động vật được mô tả năm 1896