title: Carl Friedrich Gauß

text:
Johann Carl Friedrich Gauß (;  ; ; 30 tháng 4 năm 1777 – 23 tháng 2 năm 1855) là một nhà toán học và nhà khoa học người Đức tài năng, người đã có nhiều đóng góp lớn cho nhiều lĩnh vực khoa học, như lý thuyết số, giải tích, hình học vi phân, khoa trắc địa, từ học, tĩnh điện học, thiên văn học và quang học. Được mệnh danh là "hoàng tử của các nhà toán học", với ảnh hưởng sâu sắc cho sự phát triển của toán học và khoa học, Gauss được xếp ngang hàng cùng Leonhard Euler, Isaac Newton và Archimedes như là những nhà toán học vĩ đại nhất của lịch sử.

Tiểu sử

Đầu đời
trái|nhỏ|Tượng Gauss tại quê nhà Braunschweig
Johann Carl Friedrich Gauss sinh ngày 30 tháng 4 năm 1777 tại Braunschweig, Lãnh địa Braunschweig-Wolfenbüttel (nay là Hạ Saxony, Đức), là con trai duy nhất của một cặp vợ chồng thuộc tầng lớp lao động nghèo trong xã hội. Mẹ của Gauss không biết chữ và không bao giờ ghi lại ngày sinh của ông, chỉ nhớ rằng Gauss được sinh ra vào thứ Tư, tám ngày trước lễ Thăng thiên (39 ngày sau lễ Phục sinh). Gauss sau đó đã giải được câu đố về ngày sinh của mình trong khi đang dò tìm ngày diễn ra lễ Phục sinh, tìm thấy các phương pháp để tính được ngày này từ cả năm trước đó và những năm sau này. Ông đã được rửa tội và cử hành lễ kiên tín trong một nhà thờ gần trường mà ông theo học khi còn nhỏ.

Gauss được coi là một thần đồng. Trong đài tưởng niệm về Gauss, Wolfgang Sartorius von Waltershausen nói rằng khi Gauss mới chỉ ba tuổi, ông đã sửa lại các phép tính mà cha mình mắc phải khi bán hàng; và khi lên bảy, ông tự tin giải một bài toán cấp số cộng nhanh hơn bất kỳ ai khác trong lớp học gồm 100 học sinh của mình. Nhiều phiên bản của câu chuyện này đã được kể lại từ thời điểm đó với nhiều chi tiết khác nhau liên quan đến chủ đề của câu chuyện là gì – thường gặp nhất là bài toán cổ điển về việc cộng tất cả các số nguyên từ 1 đến 100. Có nhiều giai thoại khác về sự tiến bộ của ông khi còn chập chững, và ông đã có những khám phá toán học đột phá đầu tiên khi còn là một thiếu niên. Ông đã hoàn thành kiệt tác của mình, Disquisitiones Arithmeticae, vào năm 1798 ở tuổi 21—dù nó không được xuất bản mãi cho đến năm 1801. Công việc này đóng vai trò là nền tảng cơ bản trong việc củng cố lý thuyết số như một môn học và đã định hình lĩnh vực này cho đến ngày nay.

Khả năng trí tuệ của Gauss đã thu hút sự chú ý của Công tước Braunschweig, người đã gửi ông đến trường Collegium Carolinum (nay là Đại học Kỹ thuật Braunschweig), mà ông theo học từ 1792 đến 1795, và tới Đại học Göttingen từ 1795 đến 1798. Khi còn ở trường đại học, Gauss đã độc lập tái khám phá một số định lý quan trọng. Bước đột phá của ông xảy ra vào năm 1796, khi ông chứng minh được rằng mọi đa giác đều với số cạnh bằng số nguyên tố Fermat (và, do đó, mọi đa giác đều với số cạnh bằng tích của các số nguyên tố Fermat khác nhau và lũy thừa của 2) đều có thể dựng được bằng compa và thước kẻ. Đây là một khám phá đóng vai trò chính trong một lĩnh vực quan trọng của toán học; các vấn đề về dựng hình đã làm đau đầu nhiều nhà toán học kể từ thời Hy Lạp cổ đại, và khám phá này cuối cùng đã khiến Gauss chọn sự nghiệp toán học thay vì bác ngữ học. Gauss đã thích thú với kết quả này đến nỗi ông đã yêu cầu khắc lên mộ mình sau này một hình thất thập giác đều, tuy nhiên, người xây mộ đã từ chối, nói rằng khó khăn về kỹ thuật sẽ khiến cho hình với số cạnh nhiều như vậy khi khắc lên về cơ bản sẽ trông giống một hình tròn.

Năm 1796 là một năm đạt nhiều thành tựu cho cả Gauss và lý thuyết số. Ngày 30 tháng 3 năm đó, ông đã phát hiện ra một cách dựng hình thất thập giác. Sau đó, ông tiếp tục nâng cấp phát triển số học module, giúp đơn giản hóa rất nhiều thao tác trong lý thuyết số. Ngày 8 tháng 4, ông trở thành người đầu tiên chứng minh thành công định luật tương hỗ bậc hai. Định luật tổng quát đáng chú ý này cho phép các nhà toán học xác định khả năng có thể giải được của bất kỳ phương trình bậc hai nào trong số học mô-đun. Định lý số nguyên tố, được tiên đoán vào ngày 31 tháng 5, cho thấy một cách hiểu thấu đáo về cách các số nguyên tố được phân bổ trong dãy số nguyên.

Ngày 10 tháng 7, Gauss cũng phát hiện ra rằng mọi số nguyên dương có thể biểu diễn dưới dạng tổng của nhiều nhất là ba số tam giác; ông đã sung sướng viết trong nhật ký của mình: "ΕΥΡΗΚΑ! "Ngày 1 tháng 10, ông cho xuất bản một kết quả về các nghiệm của các đa thức với hệ số trong trường vô hạn, một kết quả mà 150 năm sau đã dẫn đến phát biểu Weil.

Những năm sau này và qua đời
nhỏ|Gauss lúc hấp hối trên giường bệnh (1855)
nhỏ|Mộ của Gauss tại Nghĩa trang Albani ở Göttingen, Đức
Gauss vẫn tỏ ra minh mẫn và linh lợi khi về già, ngay cả khi phải chống chọi với bệnh gout và cuộc sống không hạnh phúc. Tới tuổi 62, ông vẫn dành thời gian tự học tiếng Nga.

Năm 1840, Gauss công bố Dioptrische Untersuchungen, một tài liệu có ảnh hưởng lớn, trong đó ông đã đưa ra phân tích có hệ thống đầu tiên về sự hình thành của hình ảnh theo phép tính xấp xỉ bàng trục (quang học Gauss). Trong các kết quả của mình, Gauss đã chỉ ra rằng theo phép tính xấp xỉ bàng trục, một hệ thống quang học có thể được đặc trưng bởi các điểm chính của nó, và ông đã rút ra công thức thấu kính Gauss.

Năm 1845, ông trở thành thành viên liên kết của Viện Hoàng gia Hà Lan; khi viện này trở thành Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoàng gia Hà Lan vào năm 1851, ông tham gia với tư cách là thành viên nước ngoài.

Năm 1854, Gauss đã chọn chủ đề cho bài giảng khai mạc của Bernhard Riemann "Über die Hypothesen, welche der Geometrie zu Grunde liegen" (Về những giả thuyết là nền tảng của Hình học). Trên đường về nhà từ bài giảng của Riemann, Weber đã kể lại rằng Gauss dành vô vàn lời khen ngợi và phấn khích.

Ngày 23 tháng 2 năm 1855, Gauss qua đời vì một cơn đau tim ở Göttingen (sau thuộc Vương quốc Hannover, nay thuộc vùng Hạ Saxony); ông được chôn cất tại Nghĩa trang Albani tại đây. Có hai người đã đọc lời điếu văn trong đám tang của ông: người con rể Heinrich Ewald, và Wolfgang Sartorius von Waltershausen, người bạn thân và là người viết tiểu sử về Gauss. Bộ não của Gauss được bảo quản và được nghiên cứu bởi Rudolf Wagner, hơi nặng hơn mức trung bình, vào khoảng 1.492 gam, và có diện tích vỏ não rộng . Người ta cũng tìm thấy các nếp cuộn phát triển ở mức độ cao, mà vào đầu thế kỷ 20 được đề xuất như là lời giải thích cho trí tuệ thiên tài của ông.

Quan điểm tôn giáo
Gauss là một tín đồ Kháng Cách Luther, một thành viên của Nhà thờ Tin lành Luther St. Albans ở Göttingen. Dấu hiệu tiềm tàng cho thấy Gauss tin vào Chúa xuất phát từ phản ứng của ông sau khi giải quyết được một vấn đề trước đây đã đánh bại bản thân: "Cuối cùng, hai ngày trước, tôi đã đạt được thành công—không bởi những nỗ lực khó khăn của mình, mà nhờ ân sủng của Người." Một trong những người viết tiểu sử về ông, G. Waldo Dunnington, mô tả quan điểm tôn giáo của Gauss như sau:Đối với ông, khoa học là phương tiện phơi bày hạt nhân bất tử của linh hồn con người. Trong những ngày tràn đầy sức mạnh, nó mang lại cho ông thú tiêu khiển và, bởi những triển vọng mà nó mở ra, đã giúp ông khuây khỏa phần nào. Đến cuối đời, nó mang lại cho ông sự tự tin. Thiên Chúa của Gauss không phải là một hình tượng siêu hình lạnh lùng và xa vời, cũng không phải là một bức tranh biếm họa bị bóp méo của thần học. Con người không được Chúa ban cho tri thức tuyệt đối để có thể kiêu ngạo cho rằng góc nhìn thiển cận của mình là ánh sáng chan chứa, và rằng không một ai khác có thể diễn giải sự thật được như cách ông làm. Đối với Gauss, không phải là người chỉ lẩm bẩm lại những tín điều mình tuân theo, mà là người sống với nó, mới là lối sống được chấp nhận. Ông tin rằng một cuộc sống được diễn ra xứng đáng tại đây, trên Trái Đất này, là sự chuẩn bị tốt nhất, duy nhất cho thiên đàng. Tôn giáo không phải là một câu hỏi của văn học, mà là của cuộc sống. Sự mặc khải của Chúa là liên tục, không chứa trong những viên đá hay cuộn giấy da thiêng liêng. Một cuốn sách được truyền cảm hứng khi bản thân nó cũng truyền cảm hứng. Ý tưởng không thể lay chuyển về sự tiếp tục của cá nhân sau khi chết, niềm tin vững chắc vào một sự điều chỉnh cuối cùng của sự vật, trong một Thiên Chúa bất diệt, công chính, toàn trí, với quyền lực vô hạn, đã hình thành nên nền tảng đời sống tôn giáo của ông, kết hợp trọn vẹn cùng nghiên cứu khoa học của ông. Ngoài thư từ bản thân, không có nhiều chi tiết được biết về tín ngưỡng cá nhân của Gauss. Nhiều nhà viết tiểu sử của Gauss không đồng ý với lập trường tôn giáo của ông, với Bühler và những người khác coi ông là một nhà thần luận có quan điểm rất không chính thống, trong khi Dunnington (mặc dù thừa nhận rằng Gauss không thuần túy tin theo tất cả các giáo điều Kitô giáo và rằng không thể biết được điều mà ông tin vào trên hầu hết các câu hỏi giáo lý và thú tội là gì) chỉ ra rằng, ít nhất, ông là một tín đồ Luther trên danh nghĩa.

Liên quan đến vấn đề này, có một bản ghi chép về cuộc trò chuyện giữa Rudolf Wagner và Gauss, trong đó họ đã thảo luận về cuốn sách Đa nguyên về thế giới (Of the Plurality of Worlds) của William Whewell. Trong tác phẩm này, Whewell đã loại bỏ khả năng tồn tại sự sống ở các hành tinh khác, trên cơ sở lập luận thần học, nhưng đây là một lập trường mà cả Wagner và Gauss đều không đồng ý. Sau đó Wagner giải thích rằng ông không hoàn toàn tin vào Kinh thánh, mặc dù ông thú nhận rằng bản thân "ghen tị" với những người có thể dễ dàng tin vào nó. Điều này sau đó đã khiến họ thảo luận về chủ đề đức tin, và ở một số lời nhận xét về tôn giáo khác, Gauss nói rằng ông đã bị ảnh hưởng bởi các nhà thần học như thủ tướng Paul Gerhardt - là tín đồ Luther - hơn là Moses. Những ảnh hưởng tôn giáo khác tới ông bao gồm Wilhelm Braubach, Johann Peter Süssmilch và kinh Tân Ước. Hai tác phẩm tôn giáo mà Gauss thường đọc là Seelenlehre của Braubach (Giessen, 1843) và Gottliche của Siissmilch (Ordnung gerettet A756); ông cũng dành thời gian đáng kể cho Tân Ước bằng tiếng Hy Lạp gốc.

Dunnington xây dựng thêm về quan điểm tôn giáo của Gauss:Ý thức tôn giáo của Gauss dựa trên một khao khát chân lý vô độ và một cảm thức sâu sắc về công lý mở rộng cho trí tuệ cũng như của cải vật chất. Ông quan niệm đời sống tinh thần trong toàn vũ trụ như một hệ thống luật pháp vĩ đại được thâm nhập bởi sự thật vĩnh cửu, và từ nguồn này, ông có được niềm tin vững chắc rằng cái chết không chấm dứt tất cả.Gauss tuyên bố ông tin tưởng vững chắc vào thế giới bên kia và xem tâm linh là một thứ gì đó cơ bản quan trọng đối với con người. Ông được trích dẫn nói rằng: "Thế giới sẽ là vô nghĩa, toàn bộ sự sáng tạo là một điều phi lý mà không có sự bất tử," và vì tuyên bố này, ông đã bị chỉ trích nặng nề bởi nhà vô thần Eugen Dühring, người đã đánh giá ông là một người mê tín hẹp hòi.

Mặc dù ông không phải là người hay đi nhà thờ, Gauss ủng hộ mạnh mẽ sự khoan dung tôn giáo, tin rằng "người ta không có lý do để làm xáo trộn niềm tin tôn giáo của người khác, trong đó họ tìm thấy niềm an ủi cho những nỗi buồn trần thế khi gặp khó khăn." Khi con trai Eugene tuyên bố rằng muốn trở thành một nhà truyền đạo Kitô giáo, Gauss chấp thuận điều này, nói rằng không kể tới các vấn đề trong các tổ chức tôn giáo, công việc truyền giáo là "một nhiệm vụ rất đáng trân trọng."

Gia đình
nhỏ|Con gái Therese (1816–1864) của Gauss
Ngày 9 tháng 10năm 1805        , Gauss kết hôn với Johanna Osthoff (1780–1809), và có hai con trai và một con gái với bà. Johanna qua đời ngày 11 tháng 10 năm 1809, và đứa con sau chót của bà, Louis, mất vào năm sau. Gauss rơi vào trầm cảm và không bao giờ có thể hồi phục hoàn toàn. Ông sau đó kết hôn với Minna Waldeck (1788–1831) vào ngày 4 tháng 8 năm 1810, và có thêm ba người con. Gauss không bao giờ còn được như xưa khi không còn người vợ đầu, và bản thân ông, giống như cha mình, bắt đầu trở nên độc đoán và gia trưởng với con cái. Minna Waldeck mất ngày 12 tháng 9 năm 1831.

Gauss có sáu người con. Với Johanna (1780–1809), các con của ông là Joseph (1806–1873), Wilhelmina (1808–1846) và Louis (1809–1810). Với Minna Waldeck, ông cũng có ba đứa con: Eugene (1811–1896), Wilhelm (1813–1879) và Therese (1816–1864). Eugene thừa hưởng tài năng của Gauss về ngôn ngữ và tính toán. Sau cái chết của người vợ thứ hai vào năm 1831, Therese tiếp quản việc gia đình và chăm sóc Gauss cho đến hết đời. Mẹ của ông sống cùng Gauss từ năm 1817 cho đến khi bà qua đời vào năm 1839.

Gauss sau này đã có xung đột với các con trai của mình. Ông không muốn bất kỳ đứa con trai nào của mình theo đuổi toán học hay khoa học vì "sợ hạ thấp tên tuổi gia đình", vì ông tin rằng không ai trong số chúng sẽ có thể vượt qua thành tích của bản thân mình. Gauss muốn Eugene trở thành một luật sư, nhưng Eugene muốn học ngôn ngữ. Họ đã có một cuộc tranh cãi về một bữa tiệc mà Eugene tổ chức, mà Gauss đã từ chối trả tiền. Người con trai bỏ đi trong sự tức giận và, vào khoảng năm 1832, di cư sang Hoa Kỳ. Khi làm việc cho Công ty Lông thú Hoa Kỳ ở Trung Tây, anh đã học ngôn ngữ Sioux. Sau đó, anh chuyển đến Missouri và trở thành một doanh nhân thành đạt. Wilhelm cũng chuyển đến Mỹ vào năm 1837 và định cư ở Missouri, bắt đầu làm nông dân và sau đó trở nên giàu có trong ngành kinh doanh giày ở St. Louis. Phải mất nhiều năm với thành công của Eugene để làm xao lãng đi danh tiếng của anh ấy giữa bạn bè và đồng nghiệp của Gauss. Xem thêm lá thư của Robert Gauss gửi cho Felix Klein vào ngày 3 tháng 9 năm 1912.

Tính cách
Gauss là một người cầu toàn hăng hái và là một người lao động cần mẫn. Ông chưa bao giờ là một nhà văn sung sức, luôn từ chối xuất bản tác phẩm mà ông chưa coi là đã hoàn thành và còn nằm trong vòng tranh luận. Điều này phù hợp với phương châm cá nhân của ông, pauca sed matura ("ít, nhưng chín chắn"). Nhật ký cá nhân của ông chỉ ra rằng ông đã thực hiện một số khám phá toán học quan trọng trong nhiều năm hoặc nhiều thập kỷ trước khi những người đương thời của ông xuất bản chúng. Nhà toán học và nhà văn người Mỹ gốc Scotland Eric Temple Bell nói rằng nếu Gauss công bố tất cả những khám phá của ông một cách kịp thời, toán học đã có thể phát triển nhanh hơn tới năm mươi năm.

Mặc dù có nhận một vài học sinh, Gauss được nhìn nhận là không thích công việc giảng dạy. Người ta nói rằng ông chỉ tham dự một hội nghị khoa học duy nhất, đó là tại Berlin vào năm 1828. Tuy nhiên, một số sinh viên của ông đã trở thành những nhà toán học có ảnh hưởng, trong đó có Richard Dedekind và Bernhard Riemann.

Theo thư đề cử của Gauss, Friedrich Bessel đã được trao bằng tiến sĩ danh dự từ Göttingen vào tháng 3 năm 1811. Trong khoảng thời gian đó, hai người tham gia trao đổi tin tức qua thư. Tuy nhiên, khi họ gặp nhau vào năm 1825, họ đã cãi nhau; không rõ cụ thể câu chuyện.

Trước khi qua đời, Sophie Germain được Gauss đề cử nhận bằng cấp danh dự; bà đã không bao giờ nhận được nó.

Gauss thường từ chối trình bày hiểu biết trực giác đằng sau những bằng chứng rất thuyết phục của mình—ông thích chúng xuất hiện "vượt ra khỏi không gian thinh lặng" và xóa đi mọi dấu vết về cách mà ông phát hiện ra chúng. Điều này là hợp lý, nếu không thỏa mãn, đối với Gauss trong cuốn Disquisitiones Arithmeticae của ông, trong đó ông tuyên bố rằng tất cả các phân tích (nghĩa là những lời mà người ta dẫn dắt để giải được bài toán) phải bị loại bỏ vì lý do ngắn gọn.

Gauss ủng hộ chế độ quân chủ và chống lại Napoléon, người mà ông coi là một sự bùng nổ của cách mạng.

Gauss đã tóm tắt quan điểm của mình về việc mưu cầu kiến thức trong một lá thư gửi Farkas Bolyai ngày 2 tháng 9 năm 1808 như sau:Không phải là kiến thức, mà là hành động học hỏi, không phải sở hữu mà là hành động đạt được điều đó, mang lại sự thích thú lớn nhất. Khi tôi đã khai phá sáng rõ và kiệt cùng một chủ đề, thì sau đó tôi bỏ đi tiếp, để đi vào bóng tối một lần nữa. Người đàn ông không bao giờ hài lòng luôn vô cùng kì dị; nếu anh ta đã hoàn thành một cấu trúc, thì đó không phải là để chìm đắm trong nó một cách yên ắng, mà là để bắt đầu một cấu trúc khác. Tôi tưởng tượng kẻ chinh phục thế giới phải cảm thấy như vậy, người mà sau khi một vương quốc vừa bị chinh phục, tiếp tục vươn tới những vùng đất khác.

Sự nghiệp và thành tích

Thời tuổi trẻ
Gauss được sinh ra tại Braunschweig, thuộc Brunswick-Lüneburg (nay là Hạ Saxony, Đức), con trai duy nhất của một cặp vợ chồng thuộc tầng lớp thấp trong xã hội. Theo giai thoại kể lại, tài năng bẩm sinh của Gauss được phát hiện khi ông mới lên ba, qua việc ông sửa lại lỗi của cha trong tính toán tài chính. Một câu chuyện khác kể rằng khi ông học tiểu học, thầy giáo yêu cầu học sinh tính cộng các số nguyên từ 1 đến 100. Gauss đã trả lời đúng chỉ trong vài giây bằng một cách giải nhanh và độc đáo. Ông nhận thấy việc cộng hai số ở đầu và cuối dãy tạo ra kết quả trung gian giống nhau: 1 + 100 = 101, 2 + 99 = 101, 3 + 98 = 101, và kết quả tổng cộng là 50 × 101 = 5050. Câu chuyện này có nhiều khả năng là chuyện có thật, mặc dù bài toán mà thầy giáo của Gauss đã ra có thể khó hơn như vậy.

Từ năm 1792 đến 1795, Gauss được nhận học bổng của Karl Wilhelm Ferdinand (công tước trong vùng) để vào trường trung học Collegium Carolinum. Từ năm 1795 đến 1798 ông học ở Đại học Göttingen. Trong trường trung học, Gauss khám phá ra một số định lý toán học quan trọng một cách độc lập; năm 1796, Gauss đã có đột phá toán học đầu tiên khi ông chứng minh rằng mọi đa giác đều với số cạnh bằng số nguyên tố Fermat (và, do đó, mọi đa giác đều với số cạnh bằng tích của các số nguyên tố Fermat khác nhau và lũy thừa của 2) đều có thể dựng được bằng compa và thước kẻ. Đây là một khám phá quan trọng trong ngành dựng hình, một bài toán đã làm đau đầu nhiều nhà toán học từ thời Hy Lạp cổ đại. Gauss đã thích thú với kết quả này đến nỗi ông đã yêu cầu khắc lên mộ mình sau này một hình thất thập giác đều. Tuy nhiên người xây mộ đã từ chối, nói rằng khó khăn kỹ thuật sẽ làm cho hình với số cạnh nhiều như vậy trông giống một hình tròn.

Năm 1796 có lẽ là năm chứng kiến nhiều phát kiến của Gauss nhất, chủ yếu cho ngành lý thuyết số. Vào 30 tháng 3 năm đó, ông tìm thấy cách dựng hình thất thập giác. Ông đã tìm ra số học modular, một khám phá giúp cho việc giải toán trong lý thuyết số được đơn giản hóa đi nhiều. Công thức nghịch đảo toàn phương của ông được tìm thấy ngày 8 tháng 4. Định luật khá tổng quát này cho phép các nhà toán học xác định khả năng giải được cho các phương trình bậc hai trong số học modula. Định lý số nguyên tố được Gauss phát biểu ngày 31 tháng 5, cho một cách hiểu thấu đáo về cách số nguyên tố được phân bố trong dãy số nguyên. Ngày 10 tháng 7, Gauss đã tìm thấy rằng bất cứ số nguyên nào cũng có thể được biểu diễn bằng tổng của tối đa là ba số tam giác; ông đã sung sướng viết trong sổ tay của mình "Heureka! num=
." Ngày 1 tháng 10, ông cho xuất bản một kết quả về các nghiệm của các đa thức với hệ số trong trường vô hạn, một kết quả đã dẫn đến phát biểu Weil 150 năm sau.

Thời trung niên

Trong luận văn của ông năm 1799, Gauss đã trở thành người đầu tiên chứng minh định lý cơ bản của đại số. Định lý này nói rằng bất cứ một đa thức trên trường số phức nào cũng đều có ít nhất một nghiệm. Các nhà toán học trước Gauss mới chỉ giả thiết rằng định lý đó là đúng. Gauss đã chứng minh sự đúng đắn của định lý này một cách chặt chẽ. Trong cuộc đời của mình, ông đã viết ra tới bốn cách chứng minh hoàn toàn khác nhau cho định lý trên, làm sáng tỏ ý nghĩa của số phức.

Năm 1801, Gauss tiếp tục có nhiều cống hiến trong lý thuyết số , tổng kết lại trong quyển Disquisitiones Arithmeticae, một công trình chứa đựng miêu tả gọn gàng về số học modula và cách chứng minh thứ nhất của công thức nghịch đảo toàn phương. Cùng năm này, nhà thiên văn Ý Giuseppe Piazzi tìm thấy thiên thể Ceres, nhưng chỉ kịp thấy nó trong vài tháng. Gauss đã tiên đoán chính xác vị trí mà thiên thể này sẽ được tìm lại, và tiên đoán này được khẳng định bởi quan sát của Franz Xaver von Zach ở thị trấn Gotha vào ngày 31 tháng 12 năm 1801, và bởi Heinrich Wilhelm Matthäus Olbers ở Bremen một ngày sau đó. Zach đã ghi lại "nếu không có công trình trí tuệ và tính toán của tiến sĩ Gauss chúng ta đã có thể không tìm lại Ceres được nữa." Vào thời điểm này Gauss tuy vẫn nhận lương của Công tước, ông ngờ rằng sự dàn xếp này không được bảo đảm, mặt khác cho rằng công sức của ông đối với toán học thuần túy không xứng đáng được chu cấp như vậy. Vì thế, ông đã tìm việc trong ngành thiên văn học, vào năm 1807 được giữ cương vị Giáo sư Thiên văn và Giám đốc đài thiên văn ở ĐH Göttingen. Ông đã làm việc với chức vị này trong suốt phần còn lại của cuộc đời.

Sự khám phá ra Ceres của Giuseppe Piazzi ngày 1 tháng 1 năm 1801 đã giúp Gauss chuyển hướng nghiên cứu sang lý thuyết về chuyển động của các tiểu hành tinh, bị nhiễu loạn bởi các hành tinh lớn hơn. Các công trình của ông trong lĩnh vực này đã được xuất bản năm 1809 dưới tên Theoria motus corporum coelestium in sectionibus conicis solem ambientum (lý thuyết về chuyển động của các thiên thể trong quỹ đạo mặt cắt hình nón quanh Mặt Trời). Piazzi chỉ quan sát được Ceres trong vài tháng, khi thiên thể này di chuyển khoảng vài độ trên bầu trời. Sau đó thiên thể này chói lòa bởi ánh sáng Mặt Trời. Vài tháng sau, khi Ceres đã ló ra khỏi vùng ảnh hưởng của ánh sáng Mặt Trời, Piazzi đã không tìm thấy nó: các công cụ toán học thời đó không đủ chính xác để giúp ông tiên đoán trước vị trí thiên thể này từ các dữ liệu ít ỏi đã quan sát được – 1% của toàn bộ quỹ đạo.

Gauss, lúc đó ở tuổi 23, đã được nghe về bài toán này và lập tức giải quyết nó. Sau ba tháng làm việc miệt mài, ông đã tiên đoán vị trí của Ceres vào tháng 12 năm 1801 – khoảng 1 năm sau khi thiên thể này được nhìn thấy lần đầu – và tính toán này đã được kiểm chứng lại cho thấy sai số nhỏ hơn nửa độ. Các công trình của ông đã trở thành công cụ tính toán quan trọng cho thiên văn học thời này. Ông đã giới thiệu hằng số hấp dẫn Gauss và hoàn chỉnh phương pháp bình phương tối thiểu, một phương pháp dùng cho hầu như một ngành khoa học ngày nay khi giảm thiểu sai số đo. Gauss đã chứng minh chặt chẽ giả định về sai số theo phân bố Gauss (xem định lý Gauss-Markov). Phương pháp này đã được Adrien-Marie Legendre dùng vào năm 1805, nhưng Gauss nói ông đã dùng nó từ năm 1795.

Cuối thập niên 1810, Gauss được mời thực hiện các nghiện cứu trắc địa cho bang Hannover để liên kết với mạng lưới Đan Mạch. Gauss vui lòng chấp nhận và tham gia, đo đạc vào ban ngày và xử lý kết quả vào ban đêm, sử dụng khả năng tính toán phi thường của ông. Ông thường viết cho Heinrich Christian Schumacher, Heinrich Wilhelm Matthäus Olbers và Friedrich Bessel, nói về tiến trình đo đạc và các vấn đề. Trong cuộc điều tra trắc địa này, Gauss đã phát minh máy heliotrope (?) sử dụng hệ thống gương để phản chiếu ánh sáng Mặt Trời vào kính viễn vọng phục vụ đo đạc chính xác.

Gauss cũng đã tuyên bố khám phá ra hình học phi Euclide nhưng ông chưa bao giờ xuất bản các công trình về vấn đề này. Khám phá này đã là một cuộc cách mạng trong tư duy toán học đương thời, giải phóng các nhà toán học khỏi giả thuyết rằng các tiên đề Euclide là cách duy nhất để xây dựng hình học không tự mâu thuẫn. Các nghiên cứu về hình học này, cùng với các ý tưởng khác, đã dẫn đến lý thuyết tương đối rộng của Albert Einstein, miêu tả vũ trụ trong hình học phi Euclide. Farkas Bolyai, một bạn của Gauss, người mà Gauss đã thề làm "anh em kết nghĩa" khi còn là sinh viên, đã thử chứng minh định đề song song từ các tiên đề Euclide mà không thành công. Con trai của Bolyai, Janos Bolyai, khám phá ra hình học phi Euclide năm 1829 và xuất bản công trình này năm 1832. Sau khi nhìn thấy xuất bản của Janos Bolyai, Gauss đã viết cho Farkas Bolyai: "Nếu khen công trình này thì tức là tự khen tôi. Toàn bộ nó... trùng hoàn toàn với những gì tôi nghĩ trong suốt ba mươi đến ba mươi nhăm năm qua." Câu nói khó kiểm chứng này đã gây căng thẳng trong quan hệ với János Bolyai (người đã nghĩ rằng Gauss đã "ăn cắp" ý tưởng của ông).

Cuộc thăm dò địa trắc ở Hannover đã dẫn Gauss đến khám phá ra phân bố Gaussian dùng trong miêu tả sai số phép đo. Nó cũng dẫn ông đến một lĩnh vực mới là hình học vi phân, một phân ngành toán học làm việc với các đường cong và bề mặt. Ông đã tìm thấy một định lý quan trọng cho ngành này, theorema egregium xây dựng một tính chất quan trọng cho khái niệm về độ cong (độ cong Gauss). Một cách nôm na, định lý nói rằng độ cong của một bề mặt có thể được đo hoàn toàn bởi góc và khoảng cách trên bề mặt đó; nghĩa là, độ cong hoàn toàn không phụ thuộc vào việc bề mặt trông như thế nào trong không gian (ba chiều) bao quanh.

Cuối đời và sau đó
Năm 1831 Gauss đã có hợp tác hiệu quả với nhà vật lý học Wilhelm Weber; hai ông đã cho ra nhiều kết quả mới trong lĩnh vực từ học (trong đó có việc biểu diễn đơn vị từ học theo khối lượng, độ dài và thời gian) và sự khám phá ra định luật Kirchhoff trong điện học. Gauss và Weber đã lắp đặt được máy điện toán điện từ đầu tiên vào năm 1833, liên lạc thông tin từ đài thiên văn về viện vật lý ở Göttingen. Gauss đã cho xây một trạm quan sát từ học trong khu vườn của đài thiên văn và cùng Weber thành lập "câu lạc bộ từ học" (magnetischer Verein), phục vụ việc đo đạc từ trường Trái Đất tại nhiều nơi trên thế giới. Ông đã sáng chế ra một phương pháp đo thành phần nằm ngang của từ trường, một phương pháp được tiếp tục ứng dụng sau đó cho đến tận nửa đầu thế kỷ 20, và tìm ra một lý thuyết toán học cho việc định vị các nguồn từ trường trong lòng Trái Đất (tách biệt nguồn do lõi và vỏ Trái Đất với nguồn do từ quyển hành tinh này.

Gauss mất ở Göttingen, Hannover (nay thuộc Hạ Saxony, Đức) năm 1855 và được chôn cất tại nghĩa trang Albanifriedhof. Bộ não của ông được bảo quản và nghiên cứu bởi Robert Heinrich Wagner; nó nặng 1.492 gam và có diện tích vỏ não rộng 219.588 xentimét vuông. Trên vỏ não cũng tìm thấy nhiều nếp cuộn, một đặc điểm được nhiều người vào đầu thế kỷ 20 cho là lời giải thích cho trí tuệ đặc biệt của ông (Dunnington, 1927). Tuy nhiên, ngày nay môn não học này được cho là giả khoa học.

Đánh giá
Nhà toán học người Anh Henry John Stephen Smith (1826–1883) đã đưa ra đánh giá về Gauss sau đây:

Giai thoại
Có một vài câu chuyện về khả năng thiên tài ngay từ khi còn nhỏ của Gauss. Theo một câu chuyện, những năng khiếu của ông trở nên rất rõ ràng khi mới ba tuổi khi ông sửa chữa, nhẩm trong đầu và không hề có lỗi tính toán, một lỗi mà cha của ông phạm phải trên giấy trong khi tính toán tài chính.

Một câu chuyện khác kể rằng ở trường tiểu học sau khi cậu bé Gauss cư xử không đúng, giáo viên của cậu, J.G. Büttner, giao cho cậu một bài toán: cộng một danh sách các số nguyên trong cấp số cộng; như câu chuyện thường được kể, đây là những con số từ 1 đến 100. Cậu bé Gauss trẻ tuổi đã tìm ra câu trả lời đúng trong vài giây, trước sự ngạc nhiên của giáo viên và trợ lý Martin Bartels.

Phương pháp được cho là của Gauss, là nhận ra rằng việc cộng các số hạng theo cặp từ đầu đối diện của danh sách cho ra các tổng trung gian giống hệt nhau: 1 + 100 = 101, 2 + 99 = 101, 3 + 98 = 101, v.v., tổng cộng là 50 × 101 = 5050. Tuy nhiên, các chi tiết của câu chuyện không chắc chắn trong phần lớn câu chuyện (xem để thảo luận về nguồn ban đầu từ Wolfgang Sartorius von Waltershausen và những thay đổi trong các phiên bản khác); một số tác giả, chẳng hạn như Joseph Rotman trong cuốn sách Một khóa học đầu tiên về Đại số trừu tượng (A first course in Abstract Algebra), đặt câu hỏi liệu điều đó có từng xảy ra chưa.

Ông gọi toán học là "nữ hoàng của khoa học" và được cho là đã từng tin tưởng vào sự cần thiết phải hiểu ngay lập tức đồng nhất thức Euler như một chuẩn mực để trở thành một nhà toán học hạng nhất.

Ghi công

nhỏ|German 10-Deutsche Mark Banknote (1993; ngừng phát hành) có in hình Gauss
Từ 1989 đến 2001, chân dung của Gauss, một đường cong phân phối chuẩn và một số tòa nhà nổi tiếng của Göttingen được in trên tờ tiền giấy 10 mark Đức. Mặt trái tờ tiền có in loại kính lục phân yêu thích của Gauss, cùng bản đồ Hannover. Đức cũng đã phát hành ba con tem bưu chính vinh danh Gauss. Một con tem (số 725) phát hành năm 1955 nhân kỷ niệm một trăm năm ngày mất của ông; hai con khác, mang số 1246 và 1811, phát hành năm 1977, kỷ niệm 200 năm ngày sinh của ông.

Tiểu thuyết Die Vermessung der Welt năm 2005 của Daniel Kehlmann, được dịch sang tiếng Anh là Đo đạc thế giới (Measuring the World, 2006), khám phá cuộc sống và công việc của Gauss qua lăng kính tiểu thuyết lịch sử, đối chiếu chúng với nhà thám hiểm người Đức Alexander von Humboldt. Một phiên bản phim của đạo diễn Detlev Buck đã được phát hành vào năm 2012.

Vào năm 2007, một bức tượng chân dung của Gauss đã được đặt trong đền Walhalla.

Nhiều sự vật được đặt theo tên của Gauss, bao gồm:

 Phân phối chuẩn, còn được gọi là phân phối Gauss, đường cong hình chuông phổ biến nhất trong thống kê
 Giải thưởng Carl Friedrich Gauss, một trong những giải thưởng cao quý nhất trong toán học
 gauss, đơn vị CGS cho từ trường

Năm 1929, nhà toán học người Ba Lan Marian Rejewski, người đã giúp giải được thuật toán của bộ máy mật mã Enigma vào tháng 12 năm 1932, bắt đầu nghiên cứu thống kê bảo hiểm tại Göttingen. Theo yêu cầu của giáo sư Đại học Poznań, Zdzisław Krygowski, khi đến Göttingen, Rejewski đã đặt hoa trên mộ của Gauss.

Ngày 30 tháng 4 năm 2018, Google đã vinh danh Gauss trong sinh nhật lần thứ 241 của mình với một Google Doodle được trưng bày ở Châu Âu, Nga, Israel, Nhật Bản, Đài Loan, một phần của Nam và Trung Mỹ và Hoa Kỳ.

Carl Friedrich Gauss, người cũng đã giới thiệu cái gọi là logarit Gauss, đôi khi bị nhầm lẫn với  (1829–1915), một nhà địa chất người Đức, người cũng đã xuất bản một số bảng logarit nổi tiếng được sử dụng vào đầu những năm 1980.

Tác phẩm

 1799: Luận án tiến sĩ về định lý cơ bản của đại số, với tiêu đề: Demonstratio nova theorematis omnem functionem algebraicam rationalem integram unius variabilis in factores reales primi vel secundi gradus resolvi posse ("Bằng chứng mới của định lý rằng mọi hàm đại số tích phân của một biến có thể được giải thành các thừa số thực (nghĩa là đa thức) bậc nhất hoặc bậc hai")
 1801: Disquisitiones Arithmeticae (tiếng Latin). Bản dịch tiếng Đức của H. Maser , pp. 1–453. Bản dịch tiếng Anh của Arthur A. Clarke .
 1808: . Bản dịch tiếng Đức của H. Maser , pp. 457–462 [Giới thiệu bổ đề Gauss, sử dụng nó trong chứng minh thứ ba về luật tương hỗ bậc hai]
 1809: Theoria Motus Corporum Coelestium in sectionibus conicis solem ambientium (Theorie der Bewegung der Himmelskörper, die die Sonne in Kegelschnitten umkreisen), Lý thuyết về chuyển động của các thiên thể di chuyển về mặt trời trong các mặt cắt hình nón (bản dịch tiếng Anh của C.H. Davis), tái bản năm 1963, Dover, New York.
 1811: . Bản dịch tiếng Đức của H. Maser , pp. 463–495 [Xác định dấu hiệu của tổng Gauss bậc hai, sử dụng giá trị này để đưa ra chứng minh thứ tư về luật tương hỗ bậc hai]
 1812: Disquisitiones Generales Circa Seriem Infinitam
 1818: . Bản dịch tiếng Đức của H. Maser , pp. 496–510 [Chứng minh thứ năm và thứ sáu về luật tương hỗ bậc hai]
 1821, 1823 và 1826: Theoria combinationis observationum erroribus minimis obnoxiae. Drei Abhandlungen betreffend die Wahrscheinlichkeitsrechnung als Grundlage des Gauß'schen Fehlerfortpflanzungsgesetzes. (Ba bài tiểu luận liên quan đến việc tính toán xác suất là cơ sở của định luật truyền lỗi Gauss) Bản dịch tiếng Anh của G.W. Stewart, 1987, Society for Industrial Mathematics.
 1827: Disquisitiones generales circa superficies curvas, Commentationes Societatis Regiae Scientiarum Gottingesis Recentiores. Volume VI, pp. 99–146. "General Investigations of Curved Surfaces" (xuất bản 1965) Raven Press, New York, dịch bởi J.C.Morehead và A.M.Hiltebeitel
 1828: . Bản dịch tiếng Đức của H. Maser
 1828:  [Lập luận cơ bản về thặng dư trùng phương, chứng minh một trong những phụ lục của luật tương hỗ trùng phương (đặc tính trùng phương của 2)]
 1832: . Bản dịch tiếng Đức của H. Maser , pp. 534–586 [Giới thiệu các số nguyên Gauss, các trạng thái (không có chứng minh) định luật tương hỗ trùng phương, chứng minh luật bổ sung cho 1 + i]
  Bản dịch tiếng Anh
 1843/44: Untersuchungen über Gegenstände der Höheren Geodäsie. Erste Abhandlung, Abhandlungen der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften in Göttingen. Zweiter Band, pp. 3–46
 1846/47: Untersuchungen über Gegenstände der Höheren Geodäsie. Zweite Abhandlung, Abhandlungen der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften in Göttingen. Dritter Band, pp. 3–44
 Mathematisches Tagebuch 1796–1814, Ostwaldts Klassiker, Verlag Harri Deutsch 2005, mit Anmerkungen von Neumamn,  (Bản dịch tiếng Anh với chú thích của Jeremy Gray: Expositiones Math. 1984)

Xem thêm
 Phân bố Gauss

Tham khảo

Chú thích

Trích dẫn

Nguồn

Đọc thêm

 Bell, E. T. "The Prince of Mathematicians: Gauss." Ch. 14 của Men of Mathematics: The Lives and Achievements of the Great Mathematicians from Zeno to Poincaré. New York: Simon and Schuster, trang 218-269, 1986. ISBN 0-671-46400-0.

 Dunnington, G. Waldo. "The Sesquicentennial of the Birth of Gauss". Scientific Monthly, tháng 5 năm 1927, quyển 24, 402-414. Bài tiểu sử đầy đủ. Truy nhập 29 tháng 6 năm 2005.
 Dunnington, G. Waldo. Carl Friedrich Gauss: Titan of Science. The Mathematical Association of America (tháng 6 năm 2003, ISBN 0-88385-547-X).
 Gauss, Carl Friedrich (Arthur A. Clarke dịch). Disquisitiones Aritmeticae. Yale University Press, 1965. ISBN 0-300-09473-6.
 Hall, T. "Carl Friedrich Gauss: A Biography". Cambridge, MA: MIT Press, 1970. ISBN 0-262-08040-0.

 Simmons, J. The Giant Book of Scientists: The 100 Greatest Minds of All Time. Sydney: The Book Company, 1996.

Liên kết ngoài

 Gauss biography
 Carl Friedrich Gauss, covers topics in the history of Fermat's Last Theorem from Diophantus of Alexandria to Andrew Wiles.
 Gauss, general information, submit your site about Gauss.

Gauss, Carl Friedrich
Gauss, Carl Friedrich
Gauss, Carl Friedrich
Gauss, Carl Friedrich
Bài cơ bản dài trung bình
Nhà khoa học Đức
Sinh năm 1777
Cựu sinh viên Đại học Göttingen
Hội viên Hội Hoàng gia
Mất năm 1855
Nhà lý thuyết số
Nhà toán học Đức thế kỷ 19
Viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học Sankt-Peterburg
Thành viên Học viện Mỹ thuật và Khoa học Mỹ


title: Anthidium sikkimense

text:
Anthidium sikkimense là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mavromoustakis mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Anthidium
Động vật được mô tả năm 1937


title: Vô cực đồ

text:
Vô cực đồ là hình ảnh sáng tạo vào thời nhà Tống, mô tả sự vận động của vũ trụ. Tương truyền, Vô cực đồ là một trong chín tác phẩm của Hi Di tiên sinh Trần Đoàn lão tổ tu hành tại núi Hoa Sơn vào thời Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dận. Chín tác phẩm đó gồm: Chỉ huyền thiên, Ngộ chân thiên, Quan không thiên, Tử Hà công, Thai tức quyết, dịch long đồ, Tiên thiên đồ, Chiêm nhi tri cùng với Vô cực đồ. Về sau Chu Đôn Di chính là dựa trên Vô cực đồ để sáng tạo ra Thái Cực đồ

Hình ảnh

Vô cực đồ gồm các hình ảnh từ một vòng tròn, một Thái cực đồ, một số hình vuông và chữ nhật có màu đối lập, và vòng bát quái

Ý nghĩa

Vòng tròn đứt tượng trưng cho Vô cực, là trạng thái có trước tất thảy, trong đó hàm chứa Thái hư, Thái thủy
Thái cực đồ tượng trưng cho giai đoạn hình thành Thái cực từ Vô cực
Tổ hợp hình vuông tượng trưng cho sự biến đổi: Từ hai phần đen và trắng ở đáy là Lưỡng nghi: Âm và Dương; chuyển lên trên thành bốn vạch xen kẽ là Tứ tượng: Thái dương, Thiếu dương, Thái âm, Thiếu âm; chuyển lên trên nữa phân chia thành 8 phần là bát quái. Tương ứng với mỗi phần đen (âm) hoặc trắng (dương) ở hàng trên cùng, đối chiếu xuống dưới sẽ có các tổ hợp âm dương của các quẻ.
Cuối cùng là Bát quái đồ, có thể là Bát quái tiên thiên hoặc Bát quái hậu thiên.

Như vậy Vô cực đồ đã tổng hợp ý nghĩa của thuyết Âm dương thời Tống

Các biến thể

Xem thêm

Tham khảo

Văn hóa phương Đông
Vũ trụ học Đạo giáo


title: Broxeele

text:
Broxeele là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

It is  south of Dunkirk.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: 4396 Gressmann

text:
4396 Gressmann (1981 JH) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 5 năm 1981 bởi Ted Bowell ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4396 Gressmann

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Woincourt

text:
Woincourt là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này có cự ly khoảng 15 dặm Anh (24 km) về phía tây nam của Abbeville, tại giao lộ của đường D2 và D1925.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Woincourt trên trang mạng của INSEE
 Woincourt trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Crasimorpha infuscata

text:
Crasimorpha infuscata là một loài bướm đêm thuộc họ Gelechiidae. It is bản địa của Brasil, nhưng đã được du nhập có mục đích vào Hawaii giai đoạn 1960-1961 để kiểm soát berry Giáng sinh.

Ấu trùng ăn Schinus terebinthifolius.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Động vật được mô tả năm 1964
Crasimorpha


title: Thury-Harcourt (tổng)

text:
Tổng Thury-Harcourt là một tổng thuộc tỉnh Calvados trong vùng Normandie.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Thury-Harcourt ở quận Caen. Độ cao khu vực này dao động từ 16 m (Croisilles) đến 306 m (Saint-Omer) với độ cao trung bình 172 m.

Hành chính

Các đơn vị trực thuộc
Tổng Thury-Harcourt gồm 26 xã với dân số 9 121 người (điều tra dân số năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| Acqueville || align="right" | 178 || align="right" | 14220 || align="right" | 14002
|-
| Angoville || align="right" | 30 || align="right" | 14220 || align="right" | 14013
|-
| Le Bô || align="right" | 100 || align="right" | 14690 || align="right" | 14080
|-
| Caumont-sur-Orne || align="right" | 75 || align="right" | 14220 || align="right" | 14144
|-
| Cauville || align="right" | 126 || align="right" | 14770 || align="right" | 14146
|-
| Cesny-Bois-Halbout || align="right" | 632 || align="right" | 14220 || align="right" | 14150
|-
| Clécy || align="right" | 1 252 || align="right" | 14570 || align="right" | 14162
|-
| Combray || align="right" | 130 || align="right" | 14220 || align="right" | 14171
|-
| Cossesseville || align="right" | 88 || align="right" | 14690 || align="right" | 14183
|-
| Croisilles || align="right" | 404 || align="right" | 14220 || align="right" | 14207
|-
| Culey-le-Patry || align="right" | 319 || align="right" | 14220 || align="right" | 14211
|-
| Donnay || align="right" | 190 || align="right" | 14220 || align="right" | 14226
|-
| Espins || align="right" | 229 || align="right" | 14220 || align="right" | 14248
|-
| Esson || align="right" | 335 || align="right" | 14220 || align="right" | 14251
|-
| Martainville || align="right" | 96 || align="right" | 14220 || align="right" | 14404
|-
| Meslay || align="right" | 195 || align="right" | 14220 || align="right" | 14411
|-
| Placy || align="right" | 125 || align="right" | 14220 || align="right" | 14505
|-
| La Pommeraye || align="right" | 51 || align="right" | 14690 || align="right" | 14510
|-
| Saint-Denis-de-Méré || align="right" | 798 || align="right" | 14110 || align="right" | 14572
|-
| Saint-Lambert || align="right" | 201 || align="right" | 14570 || align="right" | 14602
|-
| Saint-Omer || align="right" | 157 || align="right" | 14220 || align="right" | 14635
|-
| Saint-Rémy || align="right" | 1 066 || align="right" | 14570 || align="right" | 14656
|-
| Thury-Harcourt || align="right" | 1 825 || align="right" | 14220 || align="right" | 14689
|-
| Tournebu || align="right" | 295 || align="right" | 14220 || align="right" | 14703
|-
| Le Vey || align="right" | 71 || align="right" | 14570 || align="right" | 14741
|-
| La Villette || align="right" | 153 || align="right" | 14570 || align="right" | 14756
|}

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Thury-Harcourt trên trang mạng của Insee
 La carte des communes du canton trên trang mạng của Insee

Thury-Harcourt


title: Libnotes xanthoneura

text:
Libnotes xanthoneura là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Achatinella decora

text:
† Achatinella decora là một loài ốc hô hấp trên cạn đã tuyệt chủng trong họ Achatinellidae. Đây là loài đặc hữu của Hawaii.

Chú thích

Tham khảo

Achatinella
Động vật đặc hữu Hawaii


title: Heriades crucifer

text:
Heriades crucifer là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Heriades
Động vật được mô tả năm 1897


title: Nectandra ruforamula

text:
Nectandra ruforamula là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của Venezuela.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Nectandra ruforamula. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Venezuela
Nectandra
Thực vật đặc hữu


title: Augochloropsis chloera

text:
Augochloropsis chloera là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Augochloropsis
Động vật được mô tả năm 1940


title: Gluta travancorica

text:
Gluta travancorica là một loài thực vật thuộc họ Anacardiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ấn Độ.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Gluta travancorica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật Ấn Độ
t


title: Spilophora pulchra

text:
Spilophora pulchra là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1856.

Chú thích

Tham khảo

Spilophora


title: Ivergny

text:
Ivergny là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Ivergny on Mapquest

Xã của Pas-de-Calais


title: Vĩnh Tú

text:
Vĩnh Tú là một xã thuộc huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị, Việt Nam.

Vị trí địa lý
phía bắc: giáp xã Vĩnh Chấp
phía nam: giáp xã Trung Nam
phía tây: giáp xã Vĩnh Long
phía đông:giáp Vĩnh Thái.

Địa hình
Gồm nhiều loại đất:cát trắng, đất đỏ ba dan, đất cát pha...

Phân bố dân cư
Dân cư sống đều khắp cả xã ngoại trừ những vùng đất rừng tự nhiên.

Hành chính
Xã Vĩnh Tú được chia thành 6 thôn: Huỳnh Công Tây, Phường Duyệt, Tây 3, Thủy Tú, Tứ Chính,  Trường Kỳ.

Đặc sản
Dưa hấu
Bánh sắn
Chả cuốn
Gỏi tép nhảy

Kinh tế
Ngành kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, ngoài ra còn có dịch vụ và các hoạt động kinh tế khác. Diện tích trồng lạc hơn 4 nghìn ha, tập trung chủ yếu ở các vùng cát. Diện tích rừng cao su và rừng tràm gần 300ha, sản lượng lúa trung bình 4 tạ/sào.Ngoài ra người dân còn có các hoạt động kinh tế khác như dịch vụ du lịch, kinh doanh, nuôi trồng thủy sản...

Chú thích

Tham khảo


title: Doratogonus barbatus

text:
Doratogonus barbatus là một loài cuốn chiếu trong họ Spirostreptidae. Chúng là loài đặc hữu của Nam Phi.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới ẩm có độ cao lớn.

Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

Doratogonus
Động vật được mô tả năm 2000
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Odontoglossum cirrhosum

text:
Odontoglossum cirrhosum (tên tiếng Anh: Wavy Odontoglossum) là một loài phong lan có ở Colombia tới Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

cirrhosum


title: Muzzana del Turgnano

text:
Muzzana del Turgnano là một đô thị ở tỉnh Udine trong vùng Friuli-Venezia Giulia thuộc Ý, có cự ly khoảng 60 km về phía tây bắc của Trieste và khoảng 30 km về phía tây nam của Udine. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.728 người và diện tích là 24,4 km².

Đô thị Muzzana del Turgnano có các frazione (đơn vị cấp dưới) Casali Franceschinis.

Muzzana del Turgnano giáp các đô thị: Carlino, Castions di Strada, Marano Lagunare, Palazzolo dello Stella, Pocenia.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.muzzanadelturgnano.ud.it/

Đô thị tỉnh Udine


title: L

text:
L, l là chữ thứ 12 trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ 14 trong chữ cái tiếng Việt, nó bắt đầu từ chữ lamed của tiếng Xê-mit, dùng cho âm /l/. Chữ lamda của tiếng Hy Lạp và những chữ tương ứng trong bảng chữ cái Etruscan cũng có âm /l/.

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ L hoa có giá trị 76 và chữ l thường có giá trị 108.
 Trong hệ đo lường quốc tế, cả L lẫn l là ký hiệu của lít.
 Trong hóa sinh học, L là biểu tượng cho leucine.
 Trong biểu diễn số dưới dạng số La mã, L có giá trị là 50.
 Trong ngôn ngữ học, L. là lối viết tắt cho tiếng Latinh.
 Theo mã số xe quốc tế, L được dùng cho Lục Xâm Bảo (Luxembourg).
 L được gọi là Lima trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, L tương đương với Λ và l tương đương với λ.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, L tương đương với Л và l tương đương với л.
 Kích cỡ quần áo Large có nghĩa là rộng viết tắt là L

Tham khảo

Ký tự Latinh


title: Saccarose

text:
Sucrose hay saccharose là một disacaride (glucose + fructose) với công thức phân tử là C12H22O11. Nó còn có một tên khác là là α-D-glucopyranozyl-(1→2)-β-D-fructofuranoside (kết thúc bằng "oside" vì nó không phải là đường khử). Nó được biết đến nhiều vì vai trò của nó trong khẩu phần dinh dưỡng của con người và vì nó được hình thành trong thực vật chứ không phải từ các sinh vật khác, ví dụ như động vật. Sucrose còn được gọi với nhiều tên như đường kính (đường có độ tinh khiết cao), đường ăn, đường cát, đường trắng, đường nâu (đường có lẫn tạp chất màu), đường mía (đường trong thân cây mía), đường phèn (đường ở dạng kết tinh), đường củ cải (đường trong củ cải đường), đường thốt nốt (đường trong cây thốt nốt) hay một cách đơn giản là đường.

Thuộc tính hóa-lý

Sucrose tinh khiết thông thường nhất hay được sản xuất dưới dạng bột kết tinh mịn màu trắng, không mùi với vị ngọt dễ chịu; dưới tên gọi phổ biến là đường hay đường ăn. Các tinh thể lớn đôi khi lắng xuống từ dung dịch nước chứa sucrose thành một chuỗi (hay bề mặt kết nhân khác) để tạo ra kẹo cứng, một dạng bánh kẹo.

Giống như các carbohydrat khác, sucrose có tỷ lệ hydro trên oxy là 2:1. Nó bao gồm 2 monosacaride là α-glucose và β-fructose, được kết nối bằng liên kết glycoside giữa nguyên tử carbon 1 của khối glucose với nguyên tử carbon 2 của khối fructose. Cần phải chú ý vì sucrose không giống các polisaccaride khác, liên kết glycoside được tạo giữa đuôi khử của cả glucose và fructose, không phải là đuôi khử của monosaccaride này và đuôi không khử của monosaccaride kia. Do không có nguyên tử C tự do có nhóm epime, nó được coi là đường không khử.

Sucrose nóng chảy và phân hủy ở 186 °C để tạo ra caramen (đường thắng), và khi cháy tạo ra carbon, dioxide carbon, nước. Nước có thể phá vỡ cấu trúc của sucrose nhờ thủy phân, tuy nhiên quá trình này là rất chậm và vì thế sucrose có thể tồn tại trong dung dịch trong nhiều năm mà gần như không thay đổi. Tuy nhiên, nếu enzym sucrazơ được thêm vào thì phản ứng sẽ diễn ra nhanh chóng.

Sucrose bị phân hủy trong môi trường có xúc tác là axit sulfuric đậm đặc, tạo ra carbon nguyên tố do axit sulfuric đặc có tính háo nước:
C12H22O11 → 12 C + 11 H2O (xúc tác: H2SO4 đặc)

Lịch sử

Ban đầu, con người nhai mía để lấy chất ngọt. Người Ấn Độ khám phá ra cách tạo tinh thể đường khoảng vào triều đại Gupta, năm 350.

Cây mía có xuất xứ từ vùng nhiệt đới Nam Á và Đông Nam Á. Những giống khác có thể có xuất xứ từ những nơi khác nhau như S. barberi có xuất xứ ở Ấn Độ, S. edule và S. officinarum đến từ Tân Ghi-nê.

Trong cuộc cách mạng nông nghiệp Hồi giáo, các công ty Ả Rập đã thực hiện kỹ thuật sản xuất đường của Ấn Độ và sau đó điều chỉnh và biến nó thành một ngành công nghiệp lớn. Ả Rập đã thành lập nhà máy đường và đồn điền lớn nhất đầu tiên.

Thập niên 1390 chứng kiến sự phát triển vượt bậc, với sản lượng nước mía thu được tăng gấp đôi. Điều này cho phép phát triển nền kinh tế về đường đến Andalusia và Algarve. Thập niên 1420 chứng kiến sự mở rộng sản xuất đến đảo Canary, Madeira và Açores.

Người Bồ Đào Nha đã đem đường đến Brasil. Hans Staden, xuất bản năm 1555, viết rằng năm 1540, đảo Santa Catarina có 800 xưởng sản xuất đường và bờ biển phía bắc Brazil, Demarara và Surinam có 2000 cái nữa. Ước chừng có 3000 xưởng nhỏ được xây dựng trước năm 1550 ở Tân Thế giới, tạo ra một nhu cầu lớn chưa từng có về bánh răng gang, đòn bẩy, trục xe và các thiết bị khác. Các nghề chuyên về chế tạo khuôn và luyện gang được phát triển ở châu Âu do sự bùng nổ về sản xuất đường.

Sau năm 1625, người Hà Lan mang mía từ Nam Phi đến các đảo ở vùng Caribê — nơi nó được trồng từ Barbados đến đảo Virgin. Những năm 1625 đến 1750 thấy đường trở nên đáng giá như vàng. Cùng với châu Âu thuộc địa hóa châu Mỹ, Caribê trở thành nguồn đường lớn nhất thế giới. Các đảo này có thể cung cấp mía dùng sức lao động của nô lệ và sản xuất đường với giá rẻ hơn rất nhiều so với đường nhập khẩu từ phương Đông.

Trong suốt thế kỷ 18, đường trở nên cực kỳ phổ biến và thị trường đường đã trải qua nhiều cuộc bùng nổ kinh tế. Do châu Âu đã thiết lập các xưởng sản xuất đường trên các đảo lớn hơn ở Caribê, giá đã giảm, đặc biệt ở Anh. Cuối thế kỷ 18, tất cả mọi thành phần trong xã hội đều trở thành khách hàng bình thường của một mặt hàng từng là xa xỉ phẩm. Đầu tiên, đường ở Anh dùng trong trà, nhưng sau đó kẹo và sôcôla trở nên cực kỳ phổ biến. Các nhà cung cấp thường bán đường trong các bánh đường, và người dùng cần phải dùng kẹp cắt đường để cắt thành miếng.

Bắt đầu từ cuối thế kỷ 18, việc sản xuất đường đã được cơ giới hóa nhiều hơn. Động cơ hơi nước đầu tiên được sử dụng trong các nhà máy đường ở Jamaica vào năm 1768, và không lâu sau, hơi nước đã thay thế việc đốt lửa trực tiếp trong chế tạo đường. Cũng trong thế kỷ này, châu Âu bắt đầu thử nghiệm sản xuất đường từ các cây khác. Andreas Marggraf đã tìm thấy sucrose trong rễ củ cải đường và học trò của ông, Franz Achard, đã xây dựng nhà máy sản xuất đường từ củ cải đường ở Silesia. Tuy nhiên nền công nghiệp đường từ củ cải đường đã bùng nổ trong suốt chiến tranh Napoleon, khi Pháp và phần lục địa châu Âu bị cắt nguồn cung cấp từ Caribê. Ngày nay, 30% lượng đường được sản xuất từ củ cải đường.

Ngày nay, một nhà máy đường cỡ lớn khoảng 1500 tấn mỗi ngày cần một nguồn nhân lực thường xuyên khoảng 150 người để sản xuất liên tục 24 giờ.

Việt Nam
Cách làm đường truyền thống ở Việt Nam bắt đầu với mía chặt từ ruộng gánh về một mái chòi, trong đặt một bộ "che" gồm hai khúc gỗ, thân gỗ lồi lõm ăn khớp với nhau, đặt trên hai trục song song để ghiền cán mía. Một đầu hai trục được giữ cố định. Đầu kia có thể xoay tròn để bắt vào ách cho trâu kéo theo đường vòng tròn cho bộ che lăn, ép mía. Nước mía chảy vào chậu và chuyển ra lò đường nơi nước mía được đun trong chảo lớn. Nước mía đun và lọc hai ba lượt khi đặc thì đổ vào cái "muống" hình phễu. Ở lỗ tháo thì bện rơm làm cái "nuồi". Nước mía được rót vào muống, rồi nuồi được tháo ra cho mật chảy ra. Còn lại trong muống là đường cát kết tinh. Đường cát sau đó đem đơm vào bát để bán.

Sản xuất và sử dụng

Sucrose là chất tạo ngọt thực phẩm phổ biến nhất mặc dù tại một số quốc gia, như ở Mỹ, người ta đã thay thế nó bằng các chất tạo ngọt khác như các xi rô fructose hay các tổ hợp của các thành phần chức năng và các chất tạo ngọt có độ ngọt cao. Điều này là do trợ cấp của chính quyền trong việc sản xuất ngô đã dẫn tới một lợi nhuận lớn. Cùng với thuế suất nhập khẩu đường khá cao đã dẫn tới giá của xi rô ngô thấp hơn so với đường.

Sucrose là loại đường quan trọng nhất trong thực vật và có thể tìm thấy trong nhựa libe. Nói chung là nó hay được tách ra từ mía đường hay củ cải đường rồi sau đó được làm tinh khiết và kết tinh. Các nguồn sản xuất sucrose ở quy mô thương mại (nhưng nhỏ) khác còn có lúa mì (Sorghum spp.) ngọt, thích đường (Acer saccharum) và thốt nốt (Borassus spp.).

Sucrose thường gặp trong chế biến thực phẩm do nó vừa là chất tạo ngọt vừa là chất dinh dưỡng, là thành phần quan trọng trong nhiều loại thực phẩm như bánh bích quy, kẹo ngọt, kem và nước trái cây, hỗ trợ trong bảo quản thực phẩm.

Chất dinh dưỡng vĩ mô

Ở động vật có vú, sucrose được tiêu hóa rất nhanh trong dạ dày thành các loại đường thành phần, do thủy phân bởi axít. Công đoạn này được thực hiện bởi glycoside hydrolase, nó xúc tác quá trình thủy phân sucrose thành các monosacaride là glucose và fructose. Glucose và fructose nhanh chóng được cơ thể hấp thụ vào trong máu tại thành ruột non. Phần sucrose không bị tiêu hóa hết tại dạ dày và di chuyển sang ruột cũng bị phá vỡ bởi các glycosit hydrolase như sucrase hay isomaltase, có tại màng của các vi lông nhung lót trên bề mặt tá tràng. Các sản phẩm này cũng nhanh chóng được chuyển vào trong máu.

Sucrose bị tiêu hóa bởi enzym invertase trong vi khuẩn và một số động vật khác.

Quá trình thủy phân axít cũng có thể sử dụng trong phòng thí nghiệm để thủy phân sucrose thành glucose và fructose.

Dinh dưỡng của con người

Sucrose là chất dinh dưỡng vĩ mô dễ dàng tiêu hóa, là nguồn cung cấp năng lượng nhanh chóng cho cơ thể, tạo ra sự gia tăng của glucose huyết trong quá trình tiêu hóa. Tuy nhiên, sucrose tinh khiết thông thường không là thành phần trong khẩu phần ăn của con người để có thành phần dinh dưỡng cân đối, mặc dù nó có thể thêm vào để làm cho một số loại thực phẩm trở nên ngon hơn.

Việc sử dụng quá nhiều sucrose có liên quan tới một số các bệnh tật. Phổ biến nhất là sâu răng, trong đó các vi khuẩn chuyển hóa đường (bao gồm cả sucrose) từ thức ăn thành các axít dễ dàng phá hủy men răng.

Sucrose, như một carbohydrat tinh khiết, cung cấp năng lượng 3,94 kilocalo trên một gam (hay 17 kilojoule trên gam). Khi một lượng lớn thực phẩm chứa nhiều sucrose được tiêu thụ thì các thành phần dinh dưỡng có ích có thể bị loại ra khỏi thức ăn, và điều này làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh kinh niên. Người ta khuyến cáo rằng các đồ uống chứa sucrose có thể liên quan với sự phát triển của bệnh béo phì và đề kháng insulin.

Sự tiêu hóa nhanh sucrose gây ra sự gia tăng glucose huyết và có thể gây ra một số vấn đề đối với những người có khuyết tật trong trao đổi chất glucose, chẳng hạn những người với các chứng bệnh giảm glucose huyết hay đái tháo đường. Sucrose có thể góp phần vào sự gia tăng của các hội chứng trao đổi chất. Trong thực nghiệm với chuột được nuôi bằng khẩu phần ăn với 1/3 là sucrose, kết quả là sucrose đầu tiên làm tăng nồng độ của triglyceride trong máu, nó gây ra tích lũy mỡ nội tạng và cuối cùng là đề kháng insulin. Nghiên cứu khác phát hiện thấy chuột nuôi bằng các khẩu phần ăn giàu sucrose sẽ phát triển tăng triglyceride huyết, tăng glucose huyết và đề kháng insulin.

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sucrose tại www.compchemwiki.org
Danh pháp các carbohydrat
Hình ảnh 3D của Sucrose

Disacarit
Chất tạo ngọt
Chất ngọt
Đường (thực phẩm)


title: 1436

text:
Năm 1436 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1436


title: Hoplitis significans

text:
Hoplitis significans là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Tkalcu mô tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1995


title: Pratola Peligna

text:
Pratola Peligna là một đô thị thuộc tỉnh L'Aquila trong vùng Abruzzo Ý. Đô thị này có diện tích 28 km², dân số 7879 người. Các làng trực thuộc: Bagnaturo, Ponte la Torre. Các đô thị giáp ranh gồm:
Corfinio, Prezza, Raiano, Roccacasale, Sulmona

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh L'Aquila


title: Wormaldia quadrata

text:
Wormaldia quadrata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Wormaldia


title: Hexatoma longisector

text:
Hexatoma longisector là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Tipula tacomicola

text:
Tipula tacomicola là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Cellarengo

text:
Cellarengo là một đô thị ở tỉnh Asti vùng Piedmont thuộc Ý, nằm ở vị trí cách khoảng 30 km về phía đông nam của Torino và khoảng 20 km về phía tây của Asti. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 651 người và diện tích là 10,8 km².

Cellarengo giáp các đô thị: Isolabella, Montà, Poirino, Pralormo và Valfenera.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Asti
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Ellipsoid

text:
Ellipsoid, hay elipxoit là một dạng mặt bậc hai có hình tương tự như elip trong không gian ba chiều. Phương trình của một ellipsoid chính tắc trong hệ tọa độ Descartes x, y, z là

Trong đó a và b là các bán kính xích đạo (chúng vuông góc với nhau) và c là bán kính cực (nghĩa là độ dài của nửa cực thứ ba). Cả ba đều là các số thực dương, chúng xác định hình dạng của ellipsoid.

Nếu tất cả ba bán kính bằng nhau, ellipsoid trở thành mặt cầu (sphere)); nếu có hai bán kính xích đạo bằng nhau ellipsoid được gọi là một mặt phỏng cầu (spheroid):

 Mặt cầu;
 Phỏng cầu dẹt (mặt cầu dẹt);
 Phỏng cầu dài (mặt cầu dài);
 ellipsoid lệch ("ba chiều khác nhau").

Các phỏng cầu còn được xem là các mặt tròn xoay. Chúng được sinh ra khi quay một đường ellipse chính tắc trên mặt phẳng Oxz (hoặc Oyz) xung quanh trục Oz.

Phần không gian hữu hạn giới hạn bởi mặt ellipsoid, nghĩa là tập các điểm trong hệ Oxyz thỏa mãn bất đẳng thức:

được gọi là khối ellipsoid.

Dạng tham số
Sau đây, gọi  là tham số chỉ vĩ độ còn  là tham số chỉ kinh độ của các điểm trên một ellipsoid, khi đó ta có dạng tham số của nó:

(Chú ý rằng dạng tham sô không là 1-1 tại các điểm mà .)

Thể tích khối ellipsoid
Thể tích của khối ellipsoid được tính theo (nó rất giống với công thức thể tích hình cầu):

Diện tích mặt ellipsoid
Diện tích mặt của ellipsoid được tính bởi:

trong đó
 (dạng dẹt), hoặc  (dạng dài), là góc modular, hay độ lệch tâm góc
 và ,  là các tích phân elip chưa hoàn thành bậc nhất và bậc hai.

Một công thức gần đúng là:

trong đó p ≈ 1.6075 với sai số không vượt quá 1.061% (Công thức Knud Thomsen); một giá trị của p = 8/5 = 1.6 là tối ưu cho các ellipsoid gần với hình cầu, với sai số nhiều nhất 1.178% (Công thức David W. Cantrell).

Công thức chính xác bao gồm cả công thức cho trường hợp a = b (nghĩa là một phỏng cầu):

Với dạng dẹt:
Với dạng dài:

Trong trường hợp "gần phẳng" , diện tích này xấp xỉ

Khối lượng
Khối lượng của một ellipsoid với mật độ đều là:

trong đó  là mật độ.

Khối lượng moment quán tính của một ellipsoid mật độ đều là:

trong đó , , và  là môment quán tính tương ứng theo trục x, y, và z. Tích của các mô men quán tính bằng 0.

Nếu a=b=c, đó là môment quán tính của hình cầu đồng chất.

Phép biến đổi tuyến tính
Khi áp dụng một phép biến đổi tuyến tính khả nghịch vào một mặt cầu ta nhận được một ellipsoid. Giao của một ellipsoid với một mặt phẳng có thể là rỗng, là một điểm hoặc một đường elip. Người ta cũng định nghĩa các ellipsoid với số chiều lớn hơn như là ảnh của một mặt cầu qua một phép biến đổi tuyến tính khả nghịch.

Hình trứng
Quả trứng gà có khoảng một nửa là hình khum và nửa kia là hình khối ellipsoid gần cầu (có thể hơi dẹt) nối vào xích đạo, chia sẻ trục chính của đối xứng quay. Tuy thuật ngữ hình trứng thường ngụ ý không có đối xứng gập đôi qua mặt xích đạo, nhưng nó cũng có thể chỉ đến những ellipsoid hình khum thật. Nó cũng có thể miêu tả hình 2D mà khi được xoay quanh trục chính, định ra mặt 3D. Xem thêm hình trái xoan.

Xem thêm
 Phỏng cầu
 Paraboloid
 Hyperboloid
 Ellipsoid chuẩn
 Geoid
 Phương pháp ellipsoid
 Superellipsoid
 , tiểu hành tinh hình ellipsoid

Tham khảo

Mặt
Mặt bậc hai


title: Polyplectropus directus

text:
Polyplectropus directus là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Polyplectropus


title: Earias clorana

text:
Earias clorana là một loài bướm đêm thuộc họ Nolidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 16–20 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn various Salix species.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cream-bordered Green Pea on UKmoths

Earias
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1761


title: Thành phố Baker

text:
Baker City như tên gọi chính thức là một thành phố và là quận lỵ của Quận Baker, Oregon, Hoa Kỳ. Thành phố này được đặt tên theo tên quận của nó. Dân số là 9.860 theo Điều tra Dân số Hoa Kỳ năm 2000, ước tính của năm 2006 là 10.035 cư dân.

Lịch sử
Mặc dù một trạm bưu điện đã được thiết lập vào ngày 27 tháng 3 năm 1866, Baker City vẫn chưa được thành lập cho đến năm 1874. Thành phố và quận được đặt tên theo tên của Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ sinh ở Anh Quốc là Edward Dickinson Baker để vinh danh ông. Năm 1911, thành phố bỏ từ "City" ra khỏi tên chính thức nhưng rồi bổ sung lại vào thập niên 1980 để công nhận lịch sử của nó và khuyến khích du lịch.

Địa lý
Xa lộ liên tiểu bang 84 chạy dọc vành phía đông của Thành phố Baker trong khi Quốc lộ Hoa Kỳ 30 đi ngang qua khu phố chính của nó.  Lộ Oregon 7 rời Thành phố Baker đi về miền nam của thành phố Sumpter và xa hơn ra ngoài.  Lộ Oregon 86 hướng về bắc và đông qua Trung tâm Dẫn giải Lịch sử Quốc gia Đường mòn Oregon (National Historic Oregon Trail Interpretive Center) và tiếp tục về các thành phố Richland và Halfway.

Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích là 17,9 km² (6,9 mi²), tất cả là đất.

Thành phố nằm trong một thung lũng giữa Vùng núi Wallowa về phía bắng và Dãy Elkhorn, một phần của Vùng núi Blue về phía tây, với sông Powder (Oregon) chạy qua trung tâm phố chính trên đường tới sông Rắn (Snake River).

Thành phố kết nghĩa
Thành phố Baker có một thành phố kết nghĩa, theo Hội Thành phố kết nghĩa Quốc tế:
 Zeya, Nga

Tham khảo

Liên kết
Baker City Web Page
The Baker City Herald
Oregon Blue Book entry for Baker City
Baker City photos and information at Western Mining History

Baker
Baker
Baker


title: Fusus lanceolatus

text:
Fusus lanceolatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

lanceolatus


title: Langenleuba-Niederhain

text:
Langenleuba-Niederhain là một đô thị thuộc huyện Altenburger Land, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Langenleuba-Niederhain có diện tích 39,65 km².

Tham khảo


title: Dilasag

text:
Dilasag là một đô thị cấp bốn ở tỉnh Aurora, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 15.835 người trong.

Các đơn vị hành chính

Dilasag, về mặt hành chính, được chia thành 11 khu phố (barangay).

 Diagyan
 Dicabasan
 Dilaguidi
 Dimaseset
 Diniog
 Lawang
 Maligaya (Pob.)
 Manggitahan
 Masagana (Pob.)
 Ura
 Esperanza

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mã địa lý chuẩn Philipin
 2000 Thông tin điều tra dân số Philipin

Đô thị của Aurora


title: Marolles-les-Braults

text:
Marolles-les-Braults là một xã trong tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire ở tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 59-127 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Sydney (định hướng)

text:
Sydney có thể là
 Sydney, New South Wales, Australia
 City of Sydney, một khu vực chính quyền địa phương ở New South Wales, Australia.
 Electoral district of Sydney, khu vực bầu cử nghị viện của New South Wales, Australia
 Division of Sydney, khu vực bầu cử nghị viện liên bang của Australia
 Sydney, Nova Scotia, Nova Scotia, Canada
 Sydney, North Dakota, North Dakota, United States
 Sydney, South Africa, North West, South Africa
 Sydney, Florida, Florida, United States
 Sydney, Vanuatu, Tafea, Vanuatu


title: Lars Ahlfors

text:
Lars Valerian Ahlfors (ngày 18 tháng 4 năm 1907 - ngày 11 tháng 10 năm 1996) là một nhà toán học sinh ra ở Phần Lan, nổi tiếng với đóng góp của ông trong lĩnh vực các mặt Riemann và giải tích phức.

Ahlfors sinh ra tại Helsinki, Phần Lan. Mẹ ông, Sievä Helander, chết lúc ông mới sinh. Cha của ông, Axel Ahlfors, là một giáo sư ngành kỹ thuật tại Đại học Công nghệ Helsinki. Gia đình Ahlfors nói tiếng Thụy Điển, do đó, đầu tiên cậu bé theo học một trường tư, nơi tất cả các lớp học đã được giảng dạy bằng tiếng Thụy Điển. Ahlfors học tại Đại học Helsinki từ năm 1924, tốt nghiệp năm 1928 có theo học Ernst Lindelöf và Rolf Nevanlinna. Ông đã giúp Nevanlinna vào năm 1929 với công việc của mình trên phỏng đoán Denjoy về số lượng các giá trị tiệm cận của một hàm toàn bộ. Ông đã hoàn thành tiến sĩ của trường Đại học Helsinki vào năm 1930.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ahlfors entry on Harvard University Mathematics department web site.
Papers of Lars Valerian Ahlfors: an inventory (Harvard University Archives)
Lars Valerian Ahlfors The MacTutor History of Mathematics page about Ahlfors
The Mathematics of Lars Valerian Ahlfors, Notices of the American Mathematical Society; vol. 45, no. 2 (tháng 2 năm 1998).
Lars Valerian Ahlfors (1907–1996), Notices of the American Mathematical Society; vol. 45, no. 2 (tháng 2 năm 1998).

Người đoạt Huy chương Fields
Nhà toán học Phần Lan
Nhà toán học thế kỷ 20
Người đoạt giải Wolf Toán học
Mất năm 1996
Người Mỹ gốc Phần Lan


title: Megachile aricensis

text:
Megachile aricensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1904


title: Psilotreta frontalis

text:
Psilotreta frontalis là một loài Trichoptera trong họ Odontoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Psilotreta


title: Campodarsego

text:
Campodarsego là một đô thị thuộc tỉnh Padova vùng Veneto, tọa lạc khoảng 30 km về phía tây của Venezia và cách khoảng 10 km về phía đông bắc của Padova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 12.209 người và diện tích 25,6 km².

Đô thị Campodarsego bao gồm các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là làng) Sant'Andrea, Bronzola, Fiumicello, Reschigliano, and Bosco del Vescovo.

Campodarsego giáp các đô thị: Borgoricco, Cadoneghe, San Giorgio delle Pertiche, Vigodarzere, Vigonza, Villanova di Camposampiero.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.campodarsego.pd.it/

Đô thị tỉnh Padova
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Ametit (màu)

text:
Màu ametit là một màu tím vừa phải, trong suốt. Tên gọi của nó có nguồn gốc từ khoáng vật ametit, một thù hình của thạch anh. Mặc dù màu của ngọc ametit tự nhiên dao động từ màu tía đến màu vàng, màu ametit được nói đến ở đây như là màu tía vừa phải, nói chung được nhiều người cho là màu của các loại ngọc ametit. Nguồn gốc màu tía của ngọc ametit là đề tài của nhiều tranh cãi. Một số người cho rằng có màu này là do sự hiện diện của mangan, trong khi những người khác cho rằng màu ametit là do thioxyanat sắt hay lưu huỳnh tìm thấy trong ngọc ametit.

Tọa độ màu
 Số Hex = #9966CC
 RGB (r, g, b) = (153, 102, 204)
 CMYK (c, m, y, k) = (25, 50, 0, 20)
 HSV (h, s, v) = (270, 50, 80)

Xem thêm
 Danh sách màu

Tham khảo

Màu sắc

en:Lavender (color)#Amethyst


title: Honjō Shigeru

text:
Nam tước , sinh ngày 10 tháng 5 năm 1876, mất ngày 30 tháng 11 năm 1945, là một Đại tướng của Lục quân Đế quốc Nhật Bản. Ông là người đi theo theo học thuyết Araki Sadao hăng hái nhất.

Tiểu sử
Honjo được sinh ra trong một gia đình nông nghiệp ở tỉnh Hyogo, còn trẻ học tại các trường Quân sự Dự bị. Ông tốt nghiệp khóa 9 của Trường Sĩ quan Lục quân (Đế quốc Nhật Bản) năm 1897. Một số bạn cùng khóa về sau này giữ các chức vụ cao như Thủ tướng Abe Nobuyuki, Đại tướng Araki Sadao và Iwane Matsui. Năm 1902, ông tốt nghiệp khóa 19 trường Đại học Lục quân.

Honjo cùng với Trung đoàn Bộ binh 20 tham gia cuộc Chiến tranh Nga-Nhật, trong cuộc chiến này ông được thăng cấp Đại úy. Sau chiến tranh, ông được chuyển tới làm việc trong Bộ Tổng tham mưu Quân đội. Năm 1907- 1908, Honjo được phái đến Bắc Kinh và Thượng Hải, là một Tùy viên Quân sự, năm sau lên lon Thiếu tá. Sau một thời gian dài làm giảng viên tại trường Đại học Lục quân, ông được thăng chức Trung tá năm 1917, và được gửi đến châu Âu với vai trò Quan sát viên Quân sự sau Chiến tranh thế giới thứ nhất. Năm 1919, ông cùng quân đội Nhật Bản tham gia trong cuộc Can thiệp Siberi, chống lại Hồng quân Liên Xô ở miền đông nước Nga.

Honjo là sĩ quan chỉ huy Trung đoàn 11 từ năm 1919 - 1821. Ông là cố vấn cho Trương Tác Lâm (Chang Tso-lin) tại Mãn Châu từ năm 1921 - 1924. Ông được thăng chức Thiếu tướng năm 1922 và năm 1934 được chỉ huy Lữ đoàn Bộ binh 4. năm 1927 Honjo thăng chức Trung tướng và trở thành Tổng tư lệnh Sư đoàn 10 năm 1928. Năm 1931, ông làm Tổng Tư lệnh đạo quân Quan Đông ở Mãn Châu, chỉ huy Chiến dịch Phụng Thiên (nay là tỉnh Thẩm Dương) tiến hành xâm lược Mãn Châu.

Năm 1932, Honjo từ Bộ Tư lệnh quay trở về nước, tại đây ông được xem như một anh hùng dân tộc, và ông là một thành viên của Hội đồng chiến tranh tối cao từ năm 1932 - 1933. Ông được tặng thưởng nhiều huân chương cao quý và danh dự, chưa hết, ông được phong tước hiệu Danshaku, thuộc hệ thống quý tộc Kazoku.

Sau này ông nhận chức Trưởng trợ lý cho Hoàng đế Hirohito cho đến năm 1936, ông nghỉ hưu vì bị nghi ngờ có dính líu đến Sự kiện 26 tháng 2.

Cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai, ông từ nơi nghỉ hưu đến phục vụ trong Hội đồng Cơ mật. Sau khi Nhật Bản đầu hàng vào năm 1945, ông bị chính quyền chiếm đóng Mĩ bắt và xét xử vì bị nghi nhờ là tội phạm chiến tranh, tuy nhiên, ông tự sát trước khi phiên tòa bắt đầu. Mộ ông được đặt tại Nghĩa trang Tama ở Fuchu, Tokyo.

Chú thích

Tham khảo

Sách

Liên kết ngoài

Người Hyōgo
Đại tướng Lục quân Đế quốc Nhật Bản
Kazoku


title: Lâm Thanh Tuệ

text:
Lâm Thanh Tuệ (林青慧, Lín Qīnghuì, sinh ngày 5 tháng 4 năm 1979) hay Selena Lâm là một nữ họa sĩ truyện tranh Trung Hoa của Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Cô nổi tiếng với một số truyện tranh dành cho thiếu nữ với nét vẽ cổ điển mang tính thẩm mỹ cao và cốt truyện mạch lạc. Một số truyện tranh nổi bật của cô như Viên kẹo bọc đường, Vầng trăng và Ước hẹn giày thủy tinh.

Tiểu sử và sự nghiệp
Lâm Thanh Tuệ sinh ngày 5 tháng 4 năm 1979 tại Thành phố Đài Bắc. Cô sớm gặt hái thành công đầu tiên vào lúc mới 16 tuổi (1995) với giải thưởng Công chúa Truyện tranh lần thứ ba với tác phẩm "Hoa rơi ngoài song cửa sổ". Năm 1997 những truyện ngắn đầu tay của cô được đăng trong tuyển tập "Nhật ký ngọt ngào" (甜蜜戀日記, Điềm mật luyến nhật ký). Năm 1999 cô bắt đầu sáng tác loạt truyện nhiều tập "Ước hẹn giày thủy tinh" (玻璃鞋之約, Pha lê hài chi ước). Cùng năm đó, tác phẩm "Cô gái gặp nạn triền miên" (難纏俏姑娘, Nạn triền tiểu cô nương) được đăng trên tạp chí "Công chúa" số 10 và đơn hành bản tập 1 của "Ước hẹn giày thủy tinh" đã được xuất bản bởi Nhà xuất bản Đại Lục.

Tháng 1 năm 2000, tác phẩm "Quả khế ngọt ngào" (星星水果糖, Tinh tinh thủy quả đường) ra mắt độc giả và được ấn bản bởi Nhà xuất bản Đại Lục. Sau đó, bộ truyện được Nhà xuất bản Tiêm Đoan đổi lại thành "Chiếc bánh vòng ngọt ngào" (糖罐裡的甜甜圈, Đường quán lý đích điềm điềm khuyên). Cùng tháng, tập 2 đơn hành bản của "Ước hẹn giày thủy tinh" được ấn hành bởi Nhà xuất bản Đại lục. Đến tháng 8 cùng năm, cô cho ra lò tác phẩm "Khuông nhạc búp bê" (娃娃五線譜, Oa oa ngũ tuyến phổ). Tháng 11 năm 2000 tập 3 của "Ước hẹn giày thủy tinh" được Nhà xuất bản Đại lục ấn hành. Cùng tháng, cô được bầu chọn là một trong mười họa sĩ truyện tranh được yêu thích nhất của Đài Loan.

Tháng 3 năm 2004, Lâm Thanh Tuệ cho ra lò tác phẩm "Vầng trăng" (焚月, Hỏa nguyệt). Tháng 4 cùng năm tác giả lại cho ra lò tác phẩm Vương miện tình yêu (花縴, Hoa khiên).

Tháng 1 năm 2008, tác phẩm (星之衣羽之紗, Tinh y chí vũ tinh sa) ra mắt độc giả. Đến tháng 8 năm 2009, cô có một bài phát biểu trên nguyệt san "Công chúa dã man" và "Tài nữ bất toàn".

Tác phẩm

Truyện dài
Vầng trăng (焚月, Hỏa nguyệt), 5 tập
Vương miện tình yêu (花縴, Hoa khiên), 2 tập
Chiếc bánh vòng ngọt ngào (糖罐裡的甜甜圈, Đường quán lý đích điềm điềm khuyên), 2 tập
Ước hẹn giày thủy tinh (玻璃鞋之約, Pha lê hài chi ước), 2 tập
Khuông nhạc búp bê (娃娃五線譜, Oa oa ngũ tuyến phổ)
Công chúa búp bê (白夜夢幻曲, Bạch dạ mộng ảo khúc), 3 tập
Cô gái gặp nạn triền miên (難纏俏姑娘, Nạn triền tiểu cô nương), 1 tập
Tinh y chí vũ tinh sa (星之衣羽之紗), 5 tập

Truyện ngắn
Hoa rơi ngoài song cửa sổ (窗外花落影, Song ngoại hoa lạc ảnh)
Tuyển tập truyện ngắn "Nhật ký ngọt ngào" (甜蜜戀日記, Điềm mật luyến nhật ký)
Peter Pan của tôi
Ly xôđa táo xanh - nằm cùng với truyện dài Công chúa búp bê
Quả bóng tuyết kỳ dị (奇異果雪泡, Kỳ dị quả bào tuyết) - nằm cùng với truyện dài Công chúa búp bê

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thông tin về Lâm Thanh Tuệ trên BakaUpdates
Website chính thức về Lâm Thanh Tuệ
Blog của Lâm Thanh Tuệ
Blog mới của Lâm Thanh Tuệ
Trang mạng chính thức về Lâm Thanh Tuệ

Họa sĩ manhua Đài Loan


title: Hexatoma badia

text:
Hexatoma badia là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: 8965 Citrinella

text:
8965 Citrinella (9511 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 10 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8965 Citrinella

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Laveraët

text:
Laveraët  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Anemplocia

text:
Anemplocia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Anemplocia flammifera (Warren, 1905)
 Anemplocia grandis (Druce, 1911)
 Anemplocia imparata Walker, [1865]
 Anemplocia melambathes Prout, 1923
 Anemplocia meteora Dognin, 1911
 Anemplocia scalpellata Dognin, 1911
 Anemplocia splendens (Druce, 1885)

Chú thích

Tham khảo

 Anemplocia at Natural History Museum genus database
 Anemplocia at funet.fi

Geometridae
Larentiinae


title: Dactylispa humeralis

text:
Dactylispa humeralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Lasioglossum perscabrum

text:
Lasioglossum perscabrum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được McGinley mô tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1986


title: Media Luna

text:
Media Luna là một đô thị ở tỉnh Granma của Cuba. Đô thị này nằm ở vùng duyên hải phía của tỉnh, giáp với vịnh Guacanayabo, giữa Niquero và Campechuela.

Dân số
Năm 2004, đô thị Media Luna có dân số 35.330 người. Tổng diện tích là , với mật độ dân số .

Tham khảo

Thành phố của Cuba


title: Dactylispa vanikorensis

text:
Dactylispa vanikorensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Guérin-Méneville miêu tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Deronectes roberti

text:
Deronectes roberti là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fery & Hosseinie miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Deronectes


title: Anisostena kansana

text:
Anisostena kansana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Schaeffer miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Anisostena


title: Adrastus axillaris

text:
Adrastus axillaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Adrastus


title: Anacortes, Washington

text:
Anacortes là một thành phố nằm trong quận Skagit thuộc tiểu bang Washington, Hoa Kỳ.
Thành phố này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số 15.778 người. Tên "Anacortes" là một sự chuyển thể của tên Anne Curtis Bowman, người là vợ của người định cư Amos Bowman thuộc đảo Fidalgo. Đây là một trong hai thành phố chính của và bao gồm trong Khu vực thống kê đô thị Mount Vernon-Anacortes.
Anacortes được biết đến với bến tàu của tiểu bang Washington và bến cảng phục vụ đảo Lopez, đảo Shaw, đảo Orcas và đảo San Juan, cũng như Victoria, British Columbia (qua Sidney, British Columbia) trên đảo Vancouver. Ngoài ra còn có một phà hoạt động do Skagit County điều hành đảo Guemes, một hòn đảo dân cư nằm trên Kênh Guemes, phía bắc Anacortes.

Lịch sử

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, thành phố có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Thông tin nhân khẩu

Kinh tế

Giáo dục

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Washington (tiểu bang)


title: Thanh Trì (phường)

text:
Thanh Trì là một phường thuộc quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý
Địa giới hành chính phường Thanh Trì:
Phía đông giáp huyện Gia Lâm qua sông Hồng
Phía tây giáp quận Hai Bà Trưng
Phía nam giáp các phường Vĩnh Hưng và Lĩnh Nam
Phía bắc giáp quận Long Biên qua sông Hồng.

Phường Thanh Trì có diện tích 3,34 km², dân số năm 2022 là 27.382 người, mật độ dân số đạt  người/km².

Lịch sử
Trước đây, Thanh Trì là một xã thuộc huyện Thanh Trì.

Ngày 6 tháng 11 năm 2003, xã Thanh Trì được chuyển thành phường thuộc quận Hoàng Mai mới thành lập.

Hành chính
Phương Thanh Trì được chia thành 6 xóm: Đại Đồng, Đồng, Tân Thành, Đình, Sét, Vĩnh Thuận.

Giáo dục
Phường Thanh Trì có 1 trường tiểu học và 1 trường trung học cơ sở đều mang tên Thanh Trì.

Làng Thanh Trì
Làng Thanh Trì từ xưa đã nổi tiếng với nghề làm bánh cuốn.

Chú thích

Xem thêm


title: Hải Lăng

text:
Hải Lăng là một huyện ven biển nằm ở phía nam tỉnh Quảng Trị, Việt Nam.

Địa lý

Vị trí địa lý
Huyện Hải Lăng nằm ở phía nam tỉnh Quảng Trị, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Biển Đông
Phía tây giáp huyện Đakrông
Phía nam giáp huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế
Phía bắc giáp thị xã Quảng Trị và huyện Triệu Phong.

Là huyện nằm ở cực nam tỉnh, cách thành phố (trực thuộc tỉnh lỵ) Đông Hà 20 km về phía bắc, cách thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế 40 km về phía nam.

Điều kiện tự nhiên

Địa hình
Đặc trưng của địa hình Hải Lăng nghiêng từ Tây sang Đông. Vùng đồi núi và ven biển bị chia cắt bởi các sông, suối, một số khu vực đồng bằng có địa hình thấp trũng do đó việc phát triển giao thông, mạng lưới điện cũng như tổ chức sản xuất cũng gặp những khó khăn nhất định.

Địa hình huyện chia thành 3 vùng: Vùng đồi núi (55% diện tích tự nhiên), vùng đồng bằng (32%), vùng cồn cát, bãi cát ven biển (12%):
 Vùng gò đồi và núi: Đa phần các khu vực phía Tây đường sắt Bắc Nam bao gồm lãnh thổ chủ yếu của các xã: Hải Phú, Hải Lâm, Hải Sơn, Hải Chánh, Hải Trường, núi thấp có độ cao bình quân 100-150m, vùng gò đồi có độ cao bình quân 40–50m
 Vùng đồng bằng: Nằm giữa gò đồi và cồn cát, bãi cát. Bao gồm địa bàn các xã: Hải Quy, Hải Xuân, Hải Vĩnh, Hải Thiện, Hải Thành, Hải Tân, Hải Hòa, thị trấn Hải Lăng và một phần của các xã: Hải Phú, Hải Thượng, Hải Lâm, Hải Thọ, Hải Trường, Hải Sơn, Hải Chánh, Hải Dương, Hải Quế, Hải Ba
 Vùng cồn cát, bãi cát ven biển: Nằm giữa đồng bằng và Biển Đông. Tập trung phía Đông đường tỉnh lộ 68. Thuộc các xã Hải An, Hải Khê và một phần của các xã Hải Ba, Hải Quế, Hải Dương. Có độ cao bình quân 6 - 7m. Đất đai chủ yếu là đất cồn cát, bãi cát.

Sông ngòi
Địa bàn huyện có hệ thống sông dày đặc gồm sông Thạch Hãn, sông Nhùng, Bến Đá, Thác Ma, Ô Lâu chảy theo hướng tây nam-đông bắc, ngoài ra còn có sông Vĩnh Định chảy theo hướng tây bắc-đông nam đưa nước ra 2 cửa biển là cửa Thuận An (Thừa Thiên Huế) và cửa Việt Yên (Triệu Phong). Từ bắc tỉnh lộ 8, chỉ có một dòng khi đến Hội Yên sông được chia làm hai nhánh đó là Tân Vĩnh Định và Cựu Vĩnh Định. Sông Ô Giang nối sông Ô Lâu tại làng Câu Nhi chảy ra hướng bắc, đến làng Trung Đơn theo Kênh mới Mai Lĩnh nối với Cựu Vĩnh Định tại ngã ba Hói Dét. Sông Nhùng nối với sông Vĩnh Định tại Quy Thiện nhánh này chảy ra Triệu Phong, nối tại Văn Vận chảy về Thuận An. Sông Vĩnh Định được đào dưới thời nhà Nguyễn đoạn mới đào từ La Duy đến Câu Hoan nối nhau tại Cửa Khâu và được đặt tên mới là Vĩnh Định, đoạn sông cũ gọi là Cựu Hà nay chỉ còn là con hói nhỏ, có đoạn đã bị cát lấp. Sông Ô Khê (Bến Đá) nối Ô Giang tại Trung Trường. Ngoài ra còn có nhiều con sông đào đưa nước từ trong cát ra sông cái làm cho đồng ruộng ở Hải Lăng bị chia cắt thành các ô nhỏ. Đặc biệt sau ngày hòa bình thống nhất đất nước Việt Nam, năm 1978, chủ trương của tỉnh Bình Trị Thiên lúc bấy giờ cho đào một dòng kênh dài từ Đập Trấm dẫn nước về cho những cánh đồng thuộc huyện Triệu Hải (nay thành hai huyện Triệu Phong và Hải Lăng như xưa).Dòng kênh này có những nhánh tỏa ra nhiều vùng để cung cấp nước cho những cánh đồng xa các dòng sông cũ.

Lịch sử
Huyện Hải Lăng có danh xưng từ lâu, trong quá trình chuyển đổi từ phủ trước năm 1945.

Giai đoạn 1945-1954, giữ vai trò là huyện.

Dưới chính quyền Việt Nam Cộng Hoà, giai đoạn 1954-1975 giữ vai trò là quận.

Giai đoạn 1975-1977, huyện Hải Lăng sáp nhập với huyện Triệu Phong thành huyện Triệu Hải.

Giai đoạn năm 1977-1990, là huyện Triệu Hải tồn tại ở giai đoạn này.

Huyện Hải Lăng được tái lập năm 1989 trên cơ sở tách ra từ huyện Triệu Hải, gồm 20 xã: Hải An, Hải Ba, Hải Chánh, Hải Dương, Hải Hòa, Hải Khê, Hải Lâm, Hải Lệ, Hải Phú, Hải Quế, Hải Quy, Hải Sơn, Hải Tân, Hải Thành, Hải Thiện, Hải Thọ, Hải Thượng, Hải Trường, Hải Vĩnh, Hải Xuân.

Từ năm 1990 đến nay là huyện Hải Lăng theo quyết định số 91-HĐBT ngày 23 tháng 3 năm 1990 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ Việt Nam).

Ngày 1 tháng 8 năm 1994, thành lập thị trấn Hải Lăng, thị trấn huyện lỵ huyện Hải Lăng trên cơ sở một phần diện tích và dân số của các xã Hải Lâm và Hải Thọ.

Ngày 19 tháng 3 năm 2008, Chính phủ Việt Nam ban hành nghị định số 31/NĐ-CP. Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích dân số xã Hải Lệ vào thị xã Quảng Trị.

Huyện Hải Lăng còn lại 42.368,12 ha diện tích tự nhiên và 99.044 người, có 20 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm thị trấn Hải Lăng và 19 xã.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 832/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Quảng Trị (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó:
Sáp nhập xã Hải Thọ vào thị trấn Hải Lăng thành thị trấn Diên Sanh
Sáp nhập xã Hải Tân và xã Hải Hòa thành xã Hải Phong
Sáp nhập xã Hải Xuân và xã Hải Vĩnh thành xã Hải Hưng
Sáp nhập xã Hải Thành và xã Hải Thiện thành xã Hải Định.

Huyện Hải Lăng có 1 thị trấn và 15 xã như hiện nay.

Hành chính
Huyện Hải Lăng có 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Diên Sanh (huyện lỵ) và 15 xã: Hải An, Hải Ba, Hải Chánh, Hải Dương, Hải Định, Hải Hưng, Hải Khê, Hải Lâm, Hải Phong, Hải Phú, Hải Quế, Hải Quy, Hải Sơn, Hải Thượng, Hải Trường.

Tại Hải Lăng có 7 khu dân cư có tên gọi khác với hệ thống hành chính hiện có đó là càng. Càng là một xóm biệt lập so với thôn (làng) ở giữa cánh đồng quanh năm, 4 mùa nước nổi. Ngày trước muốn vào càng phải đi bằng ghe, nay đã có các trục giao thông để tận các càng. Đời sống đã thay đổi, nước sạch, điện đã đến với người dân.

Kinh tế
Cảng biển Mỹ thủy 150 triệu USD tạo hành lang kinh tế đông tây nối từ biển Mỹ thủy đến cửa khẩu Lao Bảo.

Du lịch

Trên địa bàn Huyện có khu du lịch sinh thái Bàu Giàng, Trằm Trà Lộc nằm trong tour Thành Cổ-La Vang-Bàu Giàng-Mỹ Thủy. Đặc sản của huyện nổi tiếng là vùng gạo ngon đậm đà, rượu Kim Long với thương hiệu XiKa, nước nắm Mỹ Thủy, bánh bột lọc Mỹ Chánh, cháo bột Diên Sanh Hải Thọ, ớt ướp (Câu nhi) Hải tân, Canh ám cá tràu làng Lam Thủy, bánh ướt làng Phương Lang,... ốc nhồi Hải Thiện (là món đặc sản nhất trong các đặc sản). Nhà thờ La Vang là trung tâm hành hương quan trọng của người công giáo Việt Nam là điểm thu hút nhiều du khách đến với Hải Lăng nhất, hằng năm đến mùa lễ hành hương nơi tập tập nửa triệu khách hành hương năm 2008 , năm 2014 có khoảng 50.000 dự lễ khai mạc . Công ty lữ hành du lịch đầu tiên tại Hải Lăng là Công ty Lữ hành Lavang (Lavang Travel).

Giao thông
Từ bắc vào nam có tuyến đường sắt chạy song song với đường bộ (Quốc lộ 1, đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông và phía Tây) ở phía tây, còn phía đông có tỉnh lộ 68 nối thị xã Quảng Trị cửa Thuận An, tỉnh Thừa Thiên Huế.
 Đường Hải Thượng-Hải Sơn (Quốc lộ 1 cũ)
 Đường TX. Quảng Trị-Hội Yên
 Đường ven biển từ cửa Việt đi Hải Khê
 Đường Phú Hải đi Hải Dương
 Đường Tỉnh lộ 8 nối huyện lỵ Hải Lăng với bãi biển Mỹ Thủy
 Đường Hải Sơn-Hải Hòa
 Đường thị trấn hải Lăng đi Hải Xuân
 Đường vào Trằm Trà Lộc
 Đường Triệu Trung đi Hải Lệ
 Đường Phương Lang-Thuận Đức
 Đường Cứu nạn Hải Trường-Hải Dương (đang nâng cấp 7 làn xe).

Trên địa bàn huyện có 2 ngã năm tại Diên Sanh và trên cát Hải Vĩnh. Lưu ý rằng, đường Quốc lộ 1 đoạn từ Mỹ Chánh đến đầu làng Long Hưng đã được xây dựng mới sau năm 1960 để tránh lũ lụt qua các vùng thấp. Đoạn đường cũ từ Mỹ Chánh qua Trường Sanh, Diên Sanh, Mai Đàn, Thượng Xá, An Thái, Đại Nại trở thành đoạn đường liên thôn, liên xã.

Danh nhân
 Bùi Dục Tài, năm thi đỗ: 1502 (thời vua Lê Hiển Tông)
 Nguyễn Đức Hoan, năm thi đỗ: 1835 (thời vua Minh Mạng)
 Nguyễn Văn Hiển, năm thi đỗ: 1847
 Lê Mạnh Thát, sinh năm 1943 (biết khoảng 15 thứ tiếng, hiện là chủ tịch IOC phật giáo Liên Hợp Quốc).

Chú thích

 Quảng Trị trên trang web Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Việt Nam)
 Trang web Họ Lê Việt Nam - "Vài nét tiểu sử họ Lê Nhứt, làng Trà Trì, xã Hải Xuân, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị"

Liên kết ngoài

Huyện duyên hải Việt Nam


title: Toxorhina jamaicensis

text:
Toxorhina jamaicensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Toxorhina
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Người Hà Nội (bài hát)

text:
Người Hà Nội là một bài hát do nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi sáng tác. Bài hát ca ngợi Hà Nội và những dấu ấn lịch sử lên con người và thành phố trong thời gian diễn ra cuộc kháng chiến chống Pháp.

Lịch sử
Nhạc sĩ Nguyễn Đinh Thi sáng tác bài hát này đầu năm 1947, khi cuộc kháng chiến chống Pháp chỉ vừa mới nổ ra được ít ngày, sau khi cả Hà Nội đã lên đường sơ tán theo Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến tháng 12 năm 1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tên gọi ban đầu là Bài hát của một người Hà Nội. Mặc dù bản thân nhạc sĩ từng thổ lộ ông không được học cao về âm nhạc, bài Người Hà Nội của ông thực sự đòi hỏi ca sĩ trình bày phải có trình độ thanh nhạc tốt bên cạnh một nhạc cảm tốt, cái nhạy bén vốn có trong tâm hồn người Tràng An.

Trong bài hát này, Nguyễn Đình Thi đã có một câu hát nhắc lại nguyên văn câu mở đầu một tác phẩm nổi tiếng của nhạc sĩ Văn Cao. Đó là câu "Đoàn quân Việt Nam đi" của bài Tiến quân ca.

Bài hát này được một số nghệ sĩ trình bày thành công như Lê Dung, Trọng Tấn, Cao Minh và Ánh Tuyết...

Lời bài hát
Đây Hồ Gươm, Hồng Hà, Hồ Tây.

Đây lắng hồn núi sông ngàn năm.

Đây Thăng Long, đây Đông Đô, đây Hà Nội, Hà Nội mến yêu!

Hà Nội cháy, khói lửa ngập trời.

Hà Nội hồng ầm ầm rung,

Hà Nội vùng đứng lên! Hà Nội vùng đứng lên! Sông Hồng reo Hà Nội vùng đứng lên!

Hà Nội đẹp sao! Ôi nước Hồ Gươm xanh thắm lòng.

Bóng Tháp Rùa thân mật êm ấm lòng.

Hồng Hà tràn đầy, Hồng Hà cuốn ngàn nguồn sống tràn đầy dâng.

Hà Nội vui sao. Những cửa đầu ô.

Tíu tít gánh gồng đây Ô Chợ Dừa, kia Ô Cầu Dền làn áo xanh nâu Hà Nội tươi thắm.

Sống vui phố hè. Bồi hồi chàng trai, những đôi mắt nào.

Quanh co chen quanh rộn ràng Đồng Xuân, xanh tươi bát ngát Tây Hồ.

Hàng Đào ríu rít Hàng Đường, Hàng Bạc, Hàng Gai.

Ôi tha thiết lòng ta biết bao nhiêu! Mỗi tấc đất Hà Nội đượm thắm máu hồng tươi.

Một ngày thu non sông chiến khu về, đường vang tiếng hát cuốn lòng người.

"Đoàn quân Việt Nam đi"

Hà Nội say mê chen đón Cha về, kín trời phơi phới vàng sao.

Ngày ấy chói vinh quang vang ngàn phương lời thề nước. Việt Nam yêu dấu ngả soi bóng sông Hồng Hà.

Hà Nội cháy khói lửa ngợp trời.

Hà Nội hồng ầm ầm rung. Sông Hồng reo!

Thét lên xung phong căm hờn sôi gầm súng.

Bùng cháy, khắp phố ta ơi! Vùng lên chiến sĩ ta ơi!

Trời Hà Nội đỏ máu!

Bụi hè đường cuốn bốc tung bay, xác thù rơi dưới gót giày.

Ầm ầm cười tiếng súng vui thay vang ngày mai sáng láng.

Này lớp lớp người đi ánh sao tưng bưng chói lói lòng ta.

Mai này lớp lớp người đi thét vang vang trời khải hoàn.

Nhìn đây máu chúng ta tưới bao nhiêu đất này ta tưới ngày mai vút lên.

Hồng Hà réo sóng say sưa trông Cha bóng Người mênh mông.

Mắt Người sáng láng vầng sao thắm tươi, trán Người mái tóc bạc thêm.

Bóng cờ bát ngát ngày vui nước non reo cười trên môi Người cười.

Tiếng cười.

Ngày về chiến thắng!

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sáu mươi năm vang vọng một bài ca

Nguyễn Đình Thi
Bài hát về Hà Nội
Ca khúc nhạc đỏ
Trường ca (âm nhạc)
Bài hát tiếng Việt
Bài hát năm 1947


title: Epiphragma breve

text:
Epiphragma breve là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Epiphragma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Chicoreus thomasi

text:
Chicoreus thomasi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chicoreus


title: Tillandsia itaubensis

text:
Tillandsia itaubensis là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

I
Thực vật Brasil


title: Flögeln

text:
Flögeln là một đô thị thuộc huyện Cuxhaven, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 25,26 km².

Flögeln đã thuộc Tổng giáo phận Bremen, thành lập năm 1180. Năm 1648, Tổng giáo phận đã được chuyển sang cho Lãnh địa công tước Bremen, ban đầu được cai quản bằng một liên minh cá nhân bởi Hoàng gia Thụy Điển - bị gián đoạn bởi sự chiếm đóng của Đan Mạch (1712-1715) - và từ năm 1715 trở đi bởi Hoàng gia Hanover. Năm 1807, vương quốc Westphalia đã thôn tín lãnh địa này, trước khi bị Pháp thôn tính vào năm 1810. Năm 1813, lãnh địa này đã được giao lại cho Thái ấp tuyến hầu Hanover, sau đó được nâng thành vương quốc Hanover vào năm 1814 - hợp nhất lãnh địa trong một liên minh thật sự và lãnh thổ Ducal, bao gồm cả Flögeln, đã trở thành một bộ phận của bang mới được lập năm 1823.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Cuxhaven


title: 1383

text:
Năm 1383 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh
Nguyễn Nghiêu Tư-Trạng nguyên Việt Nam (m. ?)

Mất

Tham khảo

Năm 1383


title: Ecser

text:
Ecser (tiếng Slovak: Ečer) là một làng ở hạt Pest, vùng trung tâm Budapest, Hungary.

Địa thế

Ecser (, đọc như "etcher" trong tiếng Anh) nằm ở phía đông nam Budapest, gần Phi trường Quốc tế Ferihegy. Những vùng dân cư lân cận Ecser gồm Maglód, Vecsés, Gyömrő và Üllő. Xa lộ M0 chạy gần làng này. Làng nằm trên tuyến đường sắt 120a Budapest-Újszász-Szolnok). Ở đây có một bộ phận nhỏ dân cư Slovak sinh sống.

Hình ảnh

Tham khảo

Thành phố, thị trấn, làng mạc ở hạt Pest


title: Warora

text:
Warora là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Chandrapur thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Warora có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 211 mét (692 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Warora có dân số 42.240 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Warora có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Warora, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Phyllonorycter cinctata

text:
Phyllonorycter cinctata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nepal.

Sải cánh dài 7–8 mm.

Ấu trùng ăn Viburnum erubescens. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Kha sinh Hướng đạo

text:
Ngành Kha Hướng đạo (Venture Scouting) là một ngành của Phong trào Hướng đạo tại đa số các quốc gia trong Khối Thịnh vượng chung Anh dành cho lứa tuổi từ 15 đến 18 trong đó có Hướng đạo Việt Nam. Đây là ngành được phát triển sau này của Hướng đạo mà khởi đầu chỉ có ba ngành chính do Robert Baden-Powell phát triển là Ấu, Thiếu và Tráng.

Ngành Kha Việt Nam
Ngành Kha hay hiện nay ở hải ngoại gọi là ngành Thanh được thành lập sau Hội nghị Trưởng Hướng đạo Toàn quốc nhóm họp tại Gia Định vào tháng 12 năm 1965. Cũng nên nói thêm là lúc mới thành lập, Hướng đạo Việt Nam chỉ có ba ngành là Ấu, Thiếu và Tráng tương đương với ba ngành đầu tiên mà Robert Baden-Powell phát triển.

Ngành Tráng nguyên thủy do B-P phát triển không có giới hạn tuổi phần trên, chỉ ghi là từ 18 tuổi trở lên. Vì có một khoảng cách chênh lệch tuổi khá xa giữa Thiếu và Tráng nên Hướng đạo Việt Nam lập thêm ngành Kha xem giữa ngành Thiếu và Tráng dành cho lứa tuổi  từ 15 đến 18. Hiện tại Hướng đạo Việt Nam có các ngành được ghi dưới đây (trừ Hướng đạo Việt Nam ở Hoa Kỳ có thêm một ngành nhỏ tuổi nữa gọi là ngành Nhi cho các trẻ em dưới 7 tuổi):
Ấu sinh: từ 7 đến 11 tuổi
Thiếu sinh: từ 11 đến 15 tuổi
Thanh hay Kha sinh: từ 15 đến 18 tuổi
Tráng sinh: từ 18 đến 25 tuổi
Thanh sinh hay Kha sinh Hướng đạo Việt Nam mang khăn quàng màu huyết dụ  chỉ sự bí ẩn cần được khai phá.

Úc
Tên gọi ngành Kha của Úc là Venture Scout hay còn được biết đến là Venturers dành cho lứa tuổi từ 14,5 đến 17,5. Nó là bộ phận của Hội Hướng đạo Úc. Chương trình thì linh động nhưng thường thường thiên về hoạt động ngoài trời. Giải thưởng cao nhất của ngành dành cho một Kha sinh là giải Hướng đạo sinh Nữ hoàng. Kha sinh thuộc một đơn vị Hướng đạo ngành Kha mà có thể là bộ phận của một Liên đoàn Hướng đạo hay một Đạo Hướng đạo. Trại Họp bạn Kha sinh được tổ chức cứ ba năm một lần. Trong suốt kỳ trại dài 1 tuần rưỡi, các Kha sinh sẽ tham gia vào các hoạt động như xe đạp leo núi (Mountain Biking), thuyền buồm, điểu khắc, etc. Lần trại kế tiếp sẽ được tổ chức đầu năm 2009 tại Tây Úc.

Canada
Kha sinh của Canada là nam và nữ tuổi từ 14-17. Chăm ngôn của các Kha sinh là "Thử thách" (challenge). Kha sinh có thể họp mặt định kỳ hay bất thường để thảo luận các vấn đề đang xảy ra của nhóm như hoạch định kế hoạch cắm trại, thiết lập gây quỹ. Nơi họp mặt không hạn chế chỉ nơi trung tâm mà mỗi Kha sinh có thể tổ chức họp cho cả nhóm tại nhà của mình.

Các Kha đoàn thường có một Ban hành chánh gồm Chủ tịch, Thư ký, Thủ quỹ. Các hoạt động ngoài trời có thể gồm có nhưng không hạn chế với các hoạt động sau: đi thuyền vượt thác, chèo thuyền, đi thuyền kayak, leo núi, cắm trại nơi địa hình phức tạp.

Vương quốc Anh
Năm 1967 ngành Kha sinh (Venture Scouts) đã thay thế ngành Tráng sinh (Rover Scouts) và được mở cho cả nam và nữ từ 15,5 đến 20 tuổi. Tuy nhiên Ngành Kha Venture Scout lại bị thay thế bởi ngành Kha mới là Explorer Scout và ngành Tráng mới là Scout Network sau khi Hội Hướng đạo của Vương quốc Anh xem xét và tái tổ chức hội vào năm 2003.

Hoa Kỳ
Ngành Kha tại Hoa Kỳ gọi là Venturing dành cho lứa tuổi từ 14-21 trong Hội Nam Hướng đạo Mỹ (BSA). Ngành Kha (Venturing) cùng với chương trình Khai phá (Exploring) và chương trình Học cả đời (Learning For Life) là một trong ba chương trình họp tác giáo dục của Hội Nam Hướng đạo Mỹ.

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
Venture Scouts in Scouts Australia
Venture Scouts in Scouting Ireland
Scouting in Canada

Hướng đạo


title: San Leucio del Sannio

text:
San Leucio del Sannio là một đô thị ở tỉnh Benevento trong vùng Campania, có vị trí khoảng 50 km về phía đông bắc của Napoli và khoảng 6 km về phía nam của Benevento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.269 người và diện tích là 10,0 km².

San Leucio del Sannio giáp các đô thị: Apollosa, Benevento, Ceppaloni, Sant'Angelo a Cupolo.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Benevento
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Nigrán

text:
Nigrán là một đô thị trong tỉnh Pontevedra, Galicia, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Concello de Nigrán
Information on Nigrán
Official website
Photographs of Nigrán
Photographs of Puerto de Panxón

Đô thị ở Pontevedra


title: Farges

text:
Farges là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Terebra levantina

text:
Terebra levantina là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1999


title: Hexatoma pachyrrhinoides

text:
Hexatoma pachyrrhinoides là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Perdita irregularis

text:
Perdita irregularis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1971.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1971


title: Itako, Ibaraki

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Ibaraki, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Ibaraki


title: Brachydiplax denticauda

text:
Brachydiplax denticauda là một loài chuồn chuồn ngô được tìm thấy ở Úc, New Guinea, và quần đảo Solomon.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Watson, Theischinger, và Abbey (1991). The Australian Dragonflies. CSIRO, Canberra and Melbourne.

Brachydiplax
Động vật được mô tả năm 1867


title: Jussy, Genève

text:
Jussy là một đô thị of the bang Genève, Thụy Sĩ. Lâu đài Crest nằm ở đô thị này.
Đỉnh cao nhất bang Geneva Les Arales (516 m) nằm ở cực đông của đô thị, gần Monniaz.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức


title: Hendrik-Ido-Ambacht

text:
Hendrik-Ido-Ambacht () (dân số: 25.120) là một đô thị ở phía tây Hà Lan. Đô thị này thuộc tỉnh Zuid-Holland, trên đảo IJsselmonde, và giáp với Zwijndrecht, Ridderkerk, và sông Noord.  Đô thị này có diện tích 11,99 km² (4,63 mile²) trong đó 1,26 km² (0,49 mile²) là diện tích mặt nước.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính thức
 Bản đồ
 Sophia Rail Tunnel in the Betuwe Route:   ,

Đô thị Zuid-Holland
Khu dân cư ở Zuid-Holland


title: Downesia balyi

text:
Downesia balyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Downesia


title: Melissoptila solangeae

text:
Melissoptila solangeae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Melissoptila
Động vật được mô tả năm 1998


title: Bidessus delicatulus

text:
Bidessus delicatulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Schaum miêu tả khoa học năm 1844.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Bidessus


title: Tetragona handlirschii

text:
Tetragona handlirschii là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Tetragona
Động vật được mô tả năm 1900


title: Bythiospeum

text:
Bythiospeum là một chi ốc nước ngọt rất nhỏ, động vật thân mềm chân bụng có mài sống trong môi trường nước ngọt trong họ Hydrobiidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Bythiospeum bao gồm:

 Bythiospeum acicula
 Bythiospeum alpinum
 Bythiospeum articense
 Bythiospeum bourguignati
 Bythiospeum bressanum
 Bythiospeum cisterciensorum
 Bythiospeum diaphanum
 Bythiospeum elseri
 Bythiospeum garnieri
 Bythiospeum geyeri
 Bythiospeum noricum
 † Bythiospeum pfeifferi (Clessin, 1890)
 Bythiospeum quenstedti
 Bythiospeum reisalpense
 Bythiospeum sandbergeri
 Bythiospeum tschapecki

Chú thích

Tham khảo
 Zipcodezoo info at:

Hydrobiidae