title: Coptocephala klassi

text:
Coptocephala klassi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Coptocephala


title: Mezilaurus itauba

text:
Mezilaurus itauba là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Loài này có ở Bolivia, Brasil, Ecuador, Guyane thuộc Pháp, Peru, và Suriname.

Chú thích

Tham khảo
 Americas Regional Workshop (Conservation & Sustainable Management of Trees, Costa Rica) 1998. Mezilaurus itauba. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Itauba


title: Sân bay Phitsanulok

text:
Sân bay Phitsanulok ()  là một sân bay tại thành phố Phitsanulok của tỉnh Phitsanulok, Thái Lan. Sân bay này nằm ở phía tây nam của trung tâm thành phố. Sân bay này có 1 đường băng dài 3 km rải bê tông nhựa.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Nok Air (Bangkok-Don Mueang)
Thai Air Asia (Bangkok-Don Mueang)
Kan Air (Chiang Mai)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Thái Lan
Phitsanulok


title: Kim Tuyên Tông

text:
Kim Tuyên Tông (chữ Hán: 金宣宗, 18 tháng 4 năm 1163 - 14 tháng 1 năm 1224), tên thật là Hoàn Nhan Ngô Đô Bổ (完顏吾睹補), Hoàn Nhan Tùng Gia (完颜從嘉), Hoàn Nhan Tuân (完颜珣), là hoàng đế thứ 8 của vương triều nhà Kim trong lịch sử Trung Quốc.

Kim Tuyên Tông là cháu đích tôn của hoàng đế Kim Thế Tông song không được ở trên địa vị thừa kế do thân phận của người mẹ. Đến năm 1213, người chú của ông là Vệ Thiệu vương Hoàn Nhan Vĩnh Tế bị sát hại, nên ông được đưa lên ngôi vua, tức là Kim Tuyên Tông.

Trong thời gian cai trị của mình, Tuyên Tông gặp phải sự uy hiếp mãnh mẽ từ người Mông Cổ ở phía bắc, đến năm 1215 ông rời bỏ Yến Kinh, dời đô về Biện Kinh, không bao lâu sau gần như toàn bộ Hà Bắc rơi vào tay người Mông, và Hà Nam cũng bị uy hiếp dữ dội. Để lấy lại uy thế, ông chủ trương tiến hành chiến tranh với triều Tống ở phía nam trong chiến dịch kéo dài 6 năm, song không thu được thành công mà còn khiến nước Kim suy yếu hơn trước. Năm 1223, ông qua đời ở tuổi 61, người con trai thứ ba là Hoàn Nhan Thủ Tự lên kế vị, tức là Kim Ai Tông.

Thân thế và cuộc sống ban đầu

Kim Tuyên Tông là con trai trưởng của thái tử Hoàn Nhan Doãn Cung, cháu đích tôn của Kim Thế Tông Hoàn Nhan Ung, mẹ ông là Chiêu hoa họ Lưu. Tuy là thân phận con trưởng nhưng ông không được quyền kế vị bởi theo quy định của người Nữ Chân, địa vị thừa kế chỉ dành cho con trai của người vợ chính.

Chiêu hoa Lưu thị hạ sinh Tuyên Tông vào ngày 18 tháng 4 năm 1163, tức ngày Quý Mùi năm thứ ba Đại Định thời Kim Thế Tông tại kinh thành Yến Kinh, tên khai sinh là Hoàn Nhan Ngô Đô Bổ. Thuở nhỏ ông được ông nội là Kim Thế Tông nuôi dưỡng ở trong cung. Năm 1178, ông được phong làm Ôn quốc công, gia phong đặc tiến, năm 1186 được ban tên là Hoàn Nhan Tuân. Năm 1189, được tiến phong Phong vương, gia Khai phủ nghi đồng tam tư, phán hai bộ Binh, Lại, sau lại giao làm phán hai quân Vĩnh Định, Chương Đức.

Năm 1185, cha ông là Doãn Cung qua đời, địa vị thừa kế thuộc về người em trai thứ ba của ông là Hoàn Nhan Cảnh, do chính phi của cha sinh ra. Năm 1189, Thế Tông mất, Cảnh lên kế bị, là Kim Chương Tông. Năm sau, 1190, Hoàn Nhan Tuân được tiến phong Dực vương, năm 1205, bị đổi tên là Hoàn Nhan Tùng Gia. Năm 1208, ông đổi phong là Hình vương, liền sau đó lại đổi là Thăng vương.

Làm hoàng đế

Lên ngôi nhờ binh biến
Năm 1209, Kim Chương Tông mất. Hoàng thúc Vệ Thiệu vương Hoàn Nhan Vĩnh Tế thừa cơ đoạt lấy ngôi vua. Lúc đó ở phía bắc có Thành Cát Tư Hãn của Mông Cổ nổi lên với binh lực hùng mạnh, xâm lăng nước Kim.

Trong các năm từ 1211 đến 1213, nước Kim liên tiếp thất bại trước quân Mông, trong đó nặng nề nhất là trận Dã Hồ Lĩnh, thiệt hại lên đến 450.000 quân. Đến đầu năm 1213, hơn 90 thành trì của Kim đã bị hạ, sau đó là liên tiếp các thất bại ở Cối Hà Bảo, Cư Dung quan, tình thế hết sức nguy cấp.

Giữa lúc đó nội bộ nước Kim phát sinh mâu thuẫn. Hữu phó soái Ngột Thạch Liệt Hồ Sa Hổ giết chết Hoàn Nhan Vĩnh Tế, sai Đồ Đan Minh đến Chương Đức nghênh đón Thăng vương Tuân. Ngày 22 tháng 9 năm 1213, Hoàn Nhan Tuân đến Trung Đô, tức vị hoàng đế, là Kim Tuyên Tông, phong Hồ Sa Hổ làm Thái sư, Trung thư lệnh, Trạch vương.

Sau đó ông quyết định đích thân đến khóc tang cho vua cũ Vĩnh Tế. Ông đổi niên hiệu là Trinh Hựu, phong con trai cả là Hoàn Nhan Thủ Trung làm Hoàng thái tử, các hoàng tử Thủ Thuần làm Bộc vương, Thủ Lễ làm Toại vương. Hồ Sa Hổ còn dâng sớ đòi phế Vĩnh Tế làm thứ nhân. Vua Tuyên Tông hội triều thần hơn 200 người đến bàn bạc, cuối cùng đành phải phế Vĩnh Tế làm Đông Hải quận hầu. Ông đổi tên mình thành Hoàn Nhan Tuân như cũ, và truy tôn mẹ là Lưu thị làm Hoàng thái hậu.

Thuật Hổ Cao Kì dưới quyền Hồ Sa Hổ, bị quân Mông đánh bại, sợ bị Hồ Sa Hổ trị tội bèn mang bại quân về vây đánh phủ đệ của Hồ Sa Hổ, giết ông ta rồi đến cửa khuyết quỳ xin chịu tội. Kim Tuyên Tông chẳng những không hỏi tội mà còn xuống chiếu vỗ về, phong Cao Kì là Tả phó soái, đoạt quan tước của Hồ Sa Hổ.

Dời đô và nghị hòa

Đầu năm 1214, quân Tây Hạ được Mông Cổ hậu thuẫn tấn công vào Hội châu nhưng bị đẩy lui được. Lúc bầy giờ quân Mông đã lần lượt triệt hạ Quan châu, Hà Gian, Thương châu. Tiến phong Đồ Đan Dật làm Hữu Thừa tướng, Hoàn Nhan Thừa Huy làm Đô nguyên soái Bình chương sự, Thuật Hổ Cao Kì làm Bình chương sự.

Trong mùa xuân năm 1214, quân Mông Cổ công đánh vào phủ Chương Đức, Hoài châu, nhanh chóng tiến sát Yến Kinh. Thiết Mộc Chân sai gửi thư cho nhà Kim, đòi cống nạp thì sẽ lui quân.

Kim Tuyên Tông sai Hoàn Nhan Thừa Huy đến trại Mông Cổ xin hòa, dâng công chúa con cố chủ Vĩnh Tế, đồng nam đồng nữ mỗi loại 500, 3000 con ngựa quý. Thiết Mộc Chân đồng ý lui quân vào cuối xuân năm đó. Không bao lâu sau, Kim Tuyên Tông bàn với Bộc Tán Đoan dời đô về Nam Kinh để tránh mũi nhọn quân Mông. Tả Thừa tướng Đồ Đan Dật ra sức can gián, nhưng vua Kim vẫn quyết ý dời đô. Mệnh Hoàn Nhan Thừa Huy, Mục Diên Tận Trung bảo hộ thái tử Thủ Trung lưu giữ Yến Kinh, rồi cùng hậu cung dời về Biện Kinh. Thành Cát Tư Hãn được tin, tức giận, lập tức cho quân nam hạ.

Tướng Kim là Minh An đến đầu hàng và dẫn đường cho người Mông Cổ vây đánh Trung Đô. Kim chủ thất kinh, vội hạ lệnh triệu thái tử Thủ Trung về kinh. Sau khi dời đô về nam, Tuyên Tông hạ chiếu lập Nguyên phi Vương thị làm hoàng hậu, truy tặng cố chủ Vĩnh Tế làm Vệ Thiệu vương. Lúc này Đồ Đan Dật lo buồn mà chết, Bộc Tán Đoan được lên thay làm Thừa tướng. Trong suốt mùa thu và mùa đông năm 1214, quân Mông Cổ chiếm Thuận châu, Cao châu, Cẩm châu, Ý châu. Đầu năm 1215, ở Liêu Tây, tướng giữ thành Bắc Kinh là Ngân Thanh Sơn bị bộ tướng là Hoàn Nhan Tích Liệt hạ sát. Dần Đáp Hổ lên thay, ra hàng Mông Cổ, phủ Hưng Trung và các châu quận Liêu Tây cũng lần lượt tan rã. Ở Biện Kinh, thái tử Thủ Trung qua đời, Tuyên Tông lập cháu nội là Hoàn Nhan Khanh làm thái tôn thừa kế ngôi báu.

Từ Yến Kinh, Hoàn Nhan Thừa Huy liên tục gửi thư cáo cấp. Tháng 3 ÂL, Tuyên Tông sai Tả giá quân Vĩnh Tích Tả đô giám Ô Khố Luân Khánh Thọ dẫn quân 39.000 cứu viện, Ngự sử trung thừa Lý Anh vận chuyển lương thảo. Lý Anh chuyển lương đến giữa đường, vì mải say khướt mà bị quân Mông Cổ tập kích giết chết. Không có lương thực, các đạo quân cứu viện lần lượt lui về.

Đến mùa hạ, quân Mông Cổ công đánh hai quan Phú Xương, Phong Nghi, hạ Cố An, Trung Đô trong thế cực kì nguy cấp. Hoàn Nhan Thừa Huy hẹn cùng Mục Diên Tận Trung trấn thủ Trung Đô, nhưng Tận Trung có ý không hợp tác. Thừa Huy hoảng sợ, viết thư từ tạ Kim chủ rồi tự tận. Tận Trung được tin thất kinh, tính kế đưa gia quyến chạy về nam, bỏ mặc các phi tần còn ở lại Yến Kinh. Quân Mông Cổ vào Yến Kinh, các phi tần già yếu đều thành quỷ không đầu, còn trẻ đẹp đều bị bọn người Mông cưỡng hiếp. Cung thất nước Kim bị thiêu hủy, dân chúng bị sát hại, bài vị liệt tổ liệt tông triều Kim bị vứt vào hố phân, còn thậm tệ hơn ngày xưa Kim tiêu diệt Bắc Tống vậy. Đó lẽ lẽ trời luân chuyển, gieo nhân nào sẽ gặp quả đó.

Tuyên Tông hạ chiếu truy tặng Hoàn Nhan Thừa Huy làm Trung thư lệnh, Quảng Bình quận vương. Còn Mục Diên Tận Trung chẳng những không bị trị tội mà còn được thăng Bình chương sự. Có thể nói chính sự như vậy là đổ nát quá rồi. Mùa thu năm đó, quân Mông Cổ thừa thắng đánh Đồng Quan nhưng chưa hạ được, bèn theo Tung Sơn đến Nhữ châu đánh thẳng vào Biện Kinh. Tuyên Tông hạ lệnh cho Hoa Mao ra đánh, mới đẩy lui quân Mông. Sau đó lại sai sứ đến nghị hòa, người Mông đòi cắt Hà Bắc, Hà Đông, bỏ đế hiệu tự xưng Hà Nam vương, triều Kim không theo, vì thế hòa nghị không thành. Về sau Mục Diên Tận Trung mới bị Ô Khố Luân Đức Thăng hặc tội và bị giết. Tính đến hết thu năm 1215, quân Mông Cổ đã chiếm được 862 thành ấp của Kim

Dẹp Hồng áo tặc
Giữa lúc quân Mông Cổ đang uy hiếp nặng nề thì lại nổi lên thế lực Hồng áo tặc của Dương An Nhi và Lý Toàn, tung hoành khắp nơi làm chấn động của nước Kim. An Nhi chiếm Lai Dương, Đăng châu, xưng niên hiệu là Thiên Thuận, rồi đánh sang Ninh Hải, Duy châu, Mật châu. Mùa thu cùng năm, tướng Kim là Bộc Tán An Trinh dẫn quân đến đánh, thắng lớn lực lượng Hồng áo tặc, chiếm lại các châu quận.

Không bao lâu sau Dương An Nhi bị đánh gấp, nhảy xuống biển tự vẫn. Lý Toàn và vợ là Dương Diệu Chân (cũng là em An Nhi) lại nổi lên, nhưng sau đó thua trận lại chạy ra biển. Các đạo quân Hồng áo tặc khác như Lưu Nhị Tổ, Hoặc Nghĩa, Bành Nghĩa Bân, Thạch Oa, Hạ Toàn... đều lần lượt bị diệt. Riêng Lý Toàn củng cố lại lực lượng, đến nương nhờ Nam Tống, về sau trở thành một thế lực tung hoành ở vùng biên giới hai nước.

Chiến tranh với Tống
Bài chi tiết: Chiến tranh Kim-Tống (1217-1223)

Cuối năm 1215, thái tôn Hoàn Nhan Khanh mất, đầu năm sau Tuyên Tông xuống chiếu lập hoàng tử thứ ba là Hoàn Nhan Thủ Lễ làm Hoàng thái tử, đổi tên là Hoàn Nhan Thủ Tự.

Sau khi quân Mông Cổ đánh Kim, triều Tống đã không còn nộp thuế cho Kim nữa. Đến đó, Tuyên Tông cho người đến Tống đốc thúc khoản tiền thuế, triều Tống không theo. Đến năm 1217, Vương Thế An và Thuật Hổ Cao Kì cùng liên danh đề nghị phạt Tống. Vua Kim nghe theo, bèn lấy Vương Thế An làm Hoài Nam chiêu phủ sứ, cùng Ô Cổ Luân Khánh Thọ, Hoàn Nhan Tát Bố cùng dẫn quân vượt Hoài Hà đánh xuống phía nam. Nhưng quân Kim bị quân Tống dụ vào ổ mai phục và đánh bại, không lâu phải lui về.

Tướng Kim là Hoàn Nhan Trại Bất lại đưa quân đánh Tảo Dương một lần nữa nhưng quân Tống giữ vững thành trì. Tháng 10 ÂL năm 1217, Kim Tuyên Tông lại muốn đánh xuống phía nam, hạ chiếu cho Tư Đỉnh đem quân từ ba lộ Tần, Củng, Phượng Tường nam phạt, công đánh Tứ Xuyên, phá Thiên Thủy quân. Sang năm 1218, Người Kim tiếp tục phá Bạch Hoàn bảo, Hoàng Ngưu bảo và Tản quan nhưng sau đó bị quân Tống đánh lui.

Lúc đó Kim Tuyên Tông hối hận vì đã nghe lời của Thuật Hổ Cao Kì nam xâm làm tổn thất lực lượng, bèn giết chết ông ta (1218), nhưng quân Kim vẫn chưa từ bỏ chiến dịch. Đầu năm 1219, thái tử Thủ Tự xuống miền nam, sai Hoàn Nhan Ngoa vây đánh Tảo Dương nhưng không thành. Trong khi đó ở Hoài Tây, Bộc Tán An Trinh và Ngột Thạch Liệt Nha Ngô Đáp, phò mã Đồ Hải lại vây đánh An Phong quân cùng các châu Trừ, Hào, Quang, các đạo quân Kim khác cũng đánh vào Toàn Thúc, Thiên Trường, Lục Hợp. Nhưng sau đó Tống điều viện binh tới, quân Kim tổn thất nặng. Thái tử Thủ Tự và đám tàn quân chạy về miền bắc.

Năm 1220 và 1221, hai bên tiếp tục giằng co khi được khi thua.

Mùa hạ năm 1222, Tuyên Tông được tin Triệu Phương, An Bính bên Tống đã chết, sai Hoàn Nhan Ngoa và Thời Toàn đánh Tống, nhưng chưa vào được sâu đã bị quân Tống đuổi theo truy kích, nhiều quân Kim do chưa kịp vượt cầu phao bỏ chạy nên đều bị giết. Đó là trận giao chiến cuối cùng của hai nước Kim - Tống trước năm 1233.

Qua đời
Đầu năm 1223, tướng Mông Cổ là Mộc Hoa Lê đánh vào Thiểm Tây, tấn công Trường An và Phượng Tường. Tại đây lực lượng của Kim rất mạnh, đông tới 20 vạn người do tướng Hoàn Nhan Hợp Đạt chỉ huy. Được ít lâu Mộc Hoa Lê đánh không hạ được, uất ức chết bệnh và quân Mông Cổ rút lui, Kim lấy lại được Hà Trung và Vinh châu. Tại mặt trận Sơn Đông, quân Kim tan vỡ.

Vì Mộc Hoa Lê đã chết, thế lực của Mông Cổ suy yếu hơn nên quân Kim có thể thu phục lại một số vùng như Hoắc châu, huyện Hồng Động. Tại phủ Hà Trung, Tuyên Tông bãi Hành tỉnh lập phủ Nguyên soái, bởi vì khi đó thành trì bị phá hoại, người Kim không có khả năng lưu giữ.

Tháng 12 ÂL năm 1223, Kim Tuyên Tông lâm bệnh. Vào đêm Canh Dần (11 tháng 1 năm 1224), bệnh tình trở nặng, các cận thần đều không thấy bóng dáng, duy chỉ có Tư Minh phu nhân Trịnh thị của vua trước (Vệ vương Vĩnh Tế). Kim Tuyên Tông biết mình không sống được nữa, nên nhờ Trịnh thị cấp tốc triệu thái tử đến và cử hành hậu sự. Nói xong thì Tuyên Tông qua đời, hưởng thọ 61 tuổi.

Bàng quý phi muốn lập con mình là Thủ Thuần nên tìm cách phế Thủ Tự. Trịnh thị biết việc đó, nên ngăn trở không cho các hậu phi vào chỗ Tuyên Tông, sau đó lập tức triệu đại thần, tuyên di chiếu lập hoàng thái tử Thủ Tự làm vua mới và bắt đầu phát tang. Thái tử vào cung huy động vệ quân đông cung có hơn 3 vạn người, giam giữ Thủ Thuần và lên nối ngôi, tức là Kim Ai Tông.

Gia đình
 Hậu phi
 Vương hoàng hậu
 Vương nguyên phi, mẹ đẻ của Kim Ai Tông
 Sử Lệ phi
 Bàng Chân phi, mẹ đẻ của Hoàn Nhan Thủ Thuần
 Con cái
 Trang Hiến thái tử Hoàn Nhan Thủ Trung
 Kim Ai Tông Hoàn Nhan Thủ Tự
 Kinh vương Hoàn Nhan Thủ Thuần
 Chí vương Hoàn Nhan Huyền Linh
 Ôn quốc công chúa

Ghi chú

Vua nhà Kim
Sinh năm 1163
Mất năm 1224
Hoàng đế từ Bắc Kinh


title: Chỉ số phát triển con người

text:
Chỉ số phát triển con người (Human Development Index - HDI) là chỉ số so sánh, định lượng về mức thu nhập, tỷ lệ biết chữ, tuổi thọ và một số nhân tố khác của các quốc gia trên thế giới. HDI giúp tạo ra một cái nhìn tổng quát về sự phát triển của một quốc gia. Chỉ số này được phát triển bởi một nhà kinh tế người Pakistan là Mahbub ul Haq và nhà kinh tế học người Ấn Độ Amartya Sen vào năm 1990.

Quan điểm phát triển con người
Phát triển con người chính là, và phải là, sự phát triển mang tính nhân văn. Đó là sự phát triển vì con người, của con người và do con người.

Quan điểm phát triển con người nhằm mục tiêu mở rộng cơ hội lựa chọn cho người dân và tạo điều kiện để họ thực hiện sự lựa chọn đó (có nghĩa là sự tự do). Những lựa chọn quan trọng nhất là được sống lâu và khỏe mạnh, được học hành và có được một cuộc sống ấm no.

Năm đặc trưng của quan điểm phát triển con người là:

 Con người là trung tâm của sự phát triển.
 Người dân là mục tiêu của phát triển.
 Việc nâng cao vị thế của người dân(bao gồm cả sự hưởng thụ và cống hiến).
 Chú trọng việc tạo lập sự bình đẳng cho mọi người dân về mọi mặt: tôn giáo, dân tộc, giới tính, quốc tịch,màu da...
 Tạo cơ hội lựa chọn tốt nhất cho người dân về: kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa...

Cách tính HDI (mới)
HDI là một thước đo tổng quát về phát triển con người. Nó đo thành tựu trung bình của một quốc gia theo ba tiêu chí sau:

 Sức khỏe (LEI): Một cuộc sống dài lâu và khỏe mạnh, đo bằng tuổi thọ trung bình.
 Tri thức (EI): Được đo bằng số năm đi học bình quân (MYSI) và số năm đi học kỳ vọng (EYSI).
 Thu nhập: Mức sống đo bằng GNI bình quân đầu người (II).

Chỉ số của các tiêu chí trên được tính bằng các công thức sau: (cách tính này được UNDP áp dụng từ năm 2010)

 Chỉ số tuổi thọ trung bình (LEI) được đo bằng tuổi thọ trung bình của một quốc gia.

 Chỉ số học vấn (EI) là trung bình cộng của chỉ số đi học bình quân và chỉ số đi học kỳ vọng.

Trong đó:
 Chỉ số năm đi học bình quân (MYSI) được tính là:
 Chỉ số năm đi học kỳ vọng (EYSI) được tính là:
Chỉ số thu nhập (II)

Từ 3 chỉ số trên, ta có công thức tính chỉ số HDI như sau:

LE: Tuổi thọ trung bình

MYS: Số năm đi học bình quân (số năm mà một người trên 25 tuổi đã bỏ ra trong giáo dục chính quy)

EYS: Số năm đi học kỳ vọng (số năm học dự kiến cho trẻ em dưới 18 tuổi)

GNI/ng: Tổng sản lượng quốc gia bình quân đầu người được tính theo sức mua tương đương quy ra đôla Mỹ.

Chỉ số Phát triển Con người HDI 2021 (báo cáo 2022)

Báo cáo Phát triển Con người 2015 được UNDP (Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc) công bố vào ngày 14 tháng 12 năm 2015, các giá trị trong bảng được tính toán dựa trên cơ sở dữ liệu năm 2014. Dưới đây là danh sách 49 nước có chỉ số rất cao:

Chú giải:
  = tăng.
  = giữ nguyên.
  = giảm.
 Số trong ngoặc là số hạng điều chỉnh của một quốc gia (tăng hoặc giảm) so với năm 2014.
Chú ý: Do Macau và Đài Loan không phải là thành viên của UNDP, nên HDI của 2 nước này không được UNDP tính toán. Việc tính toán chỉ số HDI ở Macau và Đài Loan là do chính phủ hai nước thực hiện.

Xem thêm
 Danh sách các quốc gia theo thứ tự về Chỉ số phát triển con người
 Chỉ số nghèo khổ (Human Poverty Index) - HPI-1, HPI-2
 Chỉ số phát triển về giới (The gender-related development index)-GDI
 Chỉ số vị thế về giới (The gender empowerment measure)-GEM

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bảng xếp hạng HDI thế giới
 UNDP Việt Nam

 Báo cáo năm 2005 của Liên Hợp Quốc về Chỉ số phát triển con người (PDF)

Chỉ số kinh tế
Kinh tế môi trường
Xếp hạng quốc tế
Khoa học và công nghệ Ấn Độ
Khoa học và công nghệ Pakistan
Phát minh của Hoa Kỳ
Khởi đầu năm 1990
Kinh tế học phát triển
Phát minh của Ấn Độ


title: Hoàng Kế Viêm

text:
Hoàng Kế Viêm (1820 - 1909) là phò mã và là một danh tướng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
Hoàng Kế Viêm (黃繼炎) tên thật là Hoàng Tá Viêm (黃佐炎), tự Nhật Trường, hiệu Tùng An, người làng Văn La, tổng Văn Đại, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Ông là con của Hoàng Kim Xán, Bố chính tỉnh Khánh Hòa. Sau khi Hoàng Kế Viêm thi đỗ cử nhân vào năm 1843 thời vua Thiệu Trị, ông được bổ Tư vụ, hàm Quang lộc tự khanh.

Ông kết duyên với con gái thứ năm của vua Minh Mạng là Hương La Công chúa Quang Tĩnh, nhưng chẳng bao lâu thì vợ mất.

Đời Thiệu Trị, năm 1846, ông làm Lang trung Bộ Lại. Đến thời Tự Đức (năm 1850), mẹ mất, ông đang ở quê chịu tang thì được chiếu triệu về kinh, sung chức Án sát tỉnh Ninh Bình (1852). Năm 1854, ông thăng Bố chính Thanh Hóa, Bố chính kiêm Tuần phủ Hưng Yên (1859), Tổng đốc An Tĩnh (1863). Suốt thời gian trên, ông có công trị an, mở mang kinh tế, thủy lợi...

Năm cuối thập niên 1860, dư đảng của Thái Bình Thiên quốc là Ngô Côn chạy tràn sang miền Bắc Việt Nam. Đầu tiên, họ xin hàng, sau đem quân đi cướp phá các tỉnh. Quan quân đánh mãi không được mà còn mất nhiều binh tướng, buộc triều đình nhà Nguyễn phải nhờ quân nhà Thanh phối hợp để tiễu trừ. Đến khi Ngô Côn bị giết, các dư đảng là: Hoàng Sùng Anh (hiệu Cờ vàng), Lưu Vĩnh Phúc (hiệu Cờ đen), Bàn văn Nhị-Lương văn Lợi (hiệu Cờ trắng); vẫn thường quấy nhiễu ở mạn Tuyên Quang, Thái Nguyên, làm quan quân nhà Nguyễn hết sức vất vả.

Đến khi đảng cướp người Tàu là Tô Tứ nổi lên, cướp thành Lạng Sơn, bắt giết Tổng thống quân vụ Bắc Kỳ là Đoàn Thọ, triều đình Huế bèn phái Hoàng kế Viêm ra làm Lạng-Bình-Ninh-Thái Thống đốc quân vụ đại thần (1870), để hiệp với lực lượng của Tán tương Tôn Thất Thuyết cùng lo việc đánh dẹp.

Qua tháng 4 năm sau (1871), Tự Đức lại sai quan Hình bộ thượng thư là Lê Tuấn làm chức Khâm sai thị sự đến hỗ trợ ông. Hoàng Kế Viêm vừa đánh vừa dụ hàng, thu phục được Lưu Vĩnh Phúc, đánh tan quân Cờ trắng và Cờ vàng. Hoàng Sùng Anh cũng bị quân Cờ đen truy lùng và giết chết khi trốn chạy. Nhờ công lao này, Hoàng Kế Viêm được phong Đại học sĩ lãnh Tổng thống Tam Tuyên, sung Tiết chế quân vụ miền Bắc.

Vì đất Bắc Kỳ luôn có loạn, năm Canh Thìn (1880) triều đình đặt ra Lạng Giang đạo và Đoan Hùng đạo, rồi sai hai viên Tĩnh biên phó sứ là Trương Quang Đản đóng ở Lạng Giang và Nguyễn Hữu Độ đóng ở Đoan Hùng. Phong cho Hoàng Kế Viêm là Tĩnh biên sứ, kiêm cả hai đạo.

Khi quân Pháp xâm chiếm Đại Nam, Hoàng Kế Viêm đứng về phe chủ chiến. Năm 1873, Đại úy hải quân Pháp Francis Garnier đem quân theo sông Hồng lên chiếm thành Hà Nội và sửa soạn đánh các tỉnh khác ở đồng bằng sông Hồng. Hoàng Kế Viêm liền được cử làm Tiết chế Bắc Kỳ quân vụ (chức vụ quân sự cao cấp nhất tại Bắc Kỳ) để đôn đốc các nơi lo việc chống ngăn.

Ngày 21 tháng 11 âm lịch năm đó,Lưu Vĩnh Phúc cùng tổ chức mai phục và đã giết chết được F.Garnier tại Ô Cầu Giấy<ref>Ngày F. Garnier chết ghi theo sách Hỏi đáp Lịch sử Việt Nam (tập 4), Nhà xuất bản Trẻ, 2007, tr.160. Có sách ghi ngày 22 tháng 11 năm 1873.</ref>.

Năm 1883, đến lượt Đại tá hải quân Pháp Henri Rivière đánh và chiếm được thành Hà Nội, song cũng lại bị quân của Lưu Vĩnh Phúc giết chết tại Ô Cầu Giấy ngày 19 tháng 5 năm 1883.

Ông trước đây là người trong phái chủ chiến, nhưng sau này ngả dần sang chủ hoà. Khi Pháp đánh thành Hà Nội, ông được vua ban Tổng thống quân vụ Bắc kỳ, toàn quyền chỉ huy. Khi Hà nội bị vây hãm, ông đang cầm hơn 1 vạn quân tinh nhuệ nhất triều đình, đóng ngay tại Sơn Tây, vậy mà không ứng cứu—để mặc cho Hoàng Diệu cô độc trơ trọi chiến đấu một mình đến nỗi mất thành, thắt cổ tự vẫn. Năm sau (1883) Pháp lại tiến đánh Sơn Tây, ông đóng quân ở ngay đó (ở đền Và) mà vẫn án binh bất động. Ông không cho quân ứng cứu, bỏ mặc cho Tổng đốc Nguyễn Đình Nhuận đơn độc đánh nhau 3 ngày 3 đêm, tiêu diệt hơn 100 quân Pháp—trong đó có 1 đại úy và 5 sĩ quan—cùng với 350 lính khác bị thương. Trận Sơn Tây này thật oanh liệt, nhưng quân ta và quân Lưu Vĩnh Phúc cũng chết rất nhiều (riêng quân Cờ Đen thương vong hơn 1000 quân) nên sau đó phải rút ra ngoài. Bốn tháng sau (12/4/1884) Pháp lại tiến đánh Hưng Hóa. Lúc này, ông cũng đóng quân tại Hưng Hóa (từ Hạ Bi Thanh Thủy đến Sông Bứa), cũng lại án binh bất động, rồi sau đó cho rút quân vào Đồn Vàng Thanh Sơn, rồi cuối cùng, hồi kinh để mất tiếp luôn thành Hưng Hoá về tay giặc Pháp... Ngày nay nhiều người không biết, cứ đổ lỗi tại vua ra lệnh triệt binh. Sự việc không hẳn thế, sử triều Nguyễn chép: " Sơn Bắc quân thứ cùng các tỉnh Hưng, Tuyên, Thái lần này thất thủ thành trì, chiếu theo quân pháp đều là có tội: Hoàng Kế Viêm, đã được sung làm Đại tướng quân, hết thảy được ủy quyền, địa vị xiết bao long trọng. Vậy mà đương sự chẳng biết toan tính, làm hỏng cuộc to. Nay nên chiếu theo luật xử "Trảm giam hậu" để bầy tỏ phép nước. - Đại Nam thực lục chính biên, quyển IV- đệ ngũ kỷ..Khi về kinh, ông phục vụ Đồng Khánh, một vị vua bán nước, đã phái ông đem quân đi đánh dẹp Cần Vương. Đến cuối năm 1885, ông được Vua Đồng Khánh phong làm Thái tử Thiếu bảo, Cơ mật viên Đại thần. Và chẳng bao lâu sau, ông xin về hưu trí, nhưng không được, và mãi đến đời vua Thành Thái, năm 1889, ông mới được nghỉ hưu, về quê sống đến khi mất (1909), thọ 89 tuổi.

 Tác phẩm
Hoàng Kế Viêm là tác giả của một số tác phẩm có giá trị về văn học, lịch sử
 Phê thị trần hoàn: Ghi chép về đời Tự Đức.
 Tiên công sự tích biệt lục: Ghi lại thân thế và sự nghiệp của cha ông.
 Khổn y lục: Ghi lại tiểu sử công chúa Hương La, vợ ông.
 Bát tiên công gia huấn từ: Ghi lời dạy con cái theo di cảo của thân phụ ông.
 Chi chi thi thảo
 Vân vân văn tập
 An phủ trấp lược

 Nhận xét
Trong Bắc Kỳ tấu nghị gửi lên vua Tự Đức ngày 20 tháng 6 năm (1873), Phụ chính Nguyễn Văn Tường đã nhận xét về Hoàng Kế Viêm như sau:Hoàng Kế Viêm bản chất rất bao dung, vốn có tài lâm cơ đoán định, lay chuyển chẳng dời, được xem là một tay đảm đương vậy....

Nói về Ông Ích Khiêm, nhà văn Phan Khôi có nhắc lại câu:"Nước Nam có bốn anh hùng;Tường gian, Viêm láo, Khiêm khùng, Thuyết ngu!"Bàn luận về đôi câu này PGS. TS. Đỗ Bang viết: Sau ngày kinh đô thất thủ, phe thân Pháp và tay sai nắm quyền, các vị này thất thế bị rơi vào thế đối lập chống lại triều đình...Danh dự của các ông bị bôi nhọ, xuyên tạc ngay tại Huế...bia miệng độc ác và nghịch lý nhất là khi đem sự nghiệp của các ông ra làm điều giễu cợt....

Tuy Hoàng Kế Viêm và Lưu Vĩnh Phúc đã từng gắn bó với nhau trong nhiều trận chiến, nhưng sự kết hợp của hai ông có đôi khi không được tốt, mà trận Pháp đánh thành Sơn Tây là một ví dụ. Sau trận này, GS. Trần Văn Giàu có lời phê rằng: Hoàng Tá Viêm đóng đại quân ở Vân Chủng, tiếng là để làm thế ỷ đốc cho Lưu Vĩnh Phúc, mà tới việc thì chẳng đánh chác gì cả và không tiếp viện cho Lưu. Khi Lưu lui quân về Hưng Hóa, Hoàng Tá Viêm cũng đưa quân về đóng ở Thục Luyện (Phú Thọ).
Hoàng Tá Viêm lúc đầu trong phái chủ chiến, khi ông cầm quân với chức cao nhất Tổng thống quân vụ Bắc kỳ , vậy mà với hơn vạn quân tinh Nhuệ chủ lực của triều đình mà toàn né tránh đụng độ với Pháp. Dể mất Hà Nội, Sơn Tây, Hưng Hoá, không hề đánh chác gì, hai trận thắng  Cầu Giấy là công lớn của Cờ Đen. Ông về Kinh và sau được vua bán nước Đồng Khánh trọng dụng, được vào cơ mật viện đại thần, Thái tử thiếu bảo....và được Đồng Khánh sai đi đánh dẹp các phong trào nổi dậy chống Pháp...

 Thơ tưởng niệm
Khi ông mất, nhà soạn tuồng Đào Tấn có bài thơ tưởng niệm như sau:
Tặng Tướng quân Hoàng Kế ViêmTrong quân không rượu để khuyên sầu
Bến Cát đành cam phụ cặp bầuNam Bắc bao năm dong ruổi ngựa,
Quan hà muôn thuở tiễn đưa nhauGió hiu nâng gối tan buồn vặc
Trăng lụa xuyên rèm tỉnh mộng thuThức giấc, núi xưa người chẳng thấy
Trên sông sáng sớm bóng non cao.

Chú thích

Xem thêm
 Tôn Thất Thuyết
 Lưu Vĩnh Phúc
 Henri Rivière
 Francis Garnier

Liên kết ngoài
 Hoàng Kế Viêm (phần I), (phần II), (phần III) trên VietnamNet.

Người họ Hoàng tại Việt Nam
Người Quảng Bình
Đại học sĩ triều Nguyễn
Võ tướng nhà Nguyễn
Nghĩa quân chống Pháp
Nhân vật trong Chiến dịch Bắc Kỳ


title: Canada's Next Top Model

text:
Canada's Next Top Model (hay CNTM) là loạt chương trình truyền hình thực tế đào tạo người mẫu do Canada sản xuất, dựa trên bản quyền của chương trình gốc America's Next Top Model. Trong chương trình này, 1 nhóm thí sinh nữ sẽ tranh tài với nhau để giành được danh hiệu Canada's Next Top Model.

Mùa thi đầu tiên phát sóng từ 31 tháng 5 đến 19 tháng 7, 2006 do siêu mẫu Tricia Helfer đảm nhiệm vai trò sản xuất và người dẫn chương trình. Mùa thi thứ hai lên sóng từ ngày 30 tháng 5 đến 18 tháng 7, 2007, do Jay Manuel, chỉ đạo nghệ thuật của bản Top Model gốc, dẫn chương trình.

Mùa thi thứ ba dự định phát trên CTV trong dịp hè 2009.

Tóm tắt chương trình

Tricia và Jay
Sau chỉ trích ở mùa thi một, Tricia Helfer đã quyết định từ bỏ chương trình này và chú tâm vào nghiệp diễn viên của mình, nhường cơ hội dẫn chương trình cho Jay Manuel, một nghệ sĩ và chuyên gia trang điểm Canada, hiện tại đang nổi tiếng với loạt chương trình gốc America's Next Top Model.

Thử thách
Các thử thách trong các tập phim xoay quanh những tư chất cần có trong giới người mẫu. Ví dụ ở mùa thi đầu tập trung vào dáng đi. Một giám khảo khách mời sẽ chấm điểm các thí sinh và cho nhận xét cũng như dự đoán người có nhiều khả năng nhất để giành danh hiệu người mẫu đỉnh cao Canada. Qua các thử thách các thí sinh đều học được những kinh nghiệm mới cũng như giành các phần thưởng giá trị.

Hội đồng giám khảo & Quyết định loại
Cuối mỗi tập phim, các cô gái phải đứng đối diện bàn hội đồng giám khảo để tiếp thu những ý kiến khen ngơi và chỉ trích của họ. Ở mùa thi đầu, hội đồng giám khảo do Tricia Helfer nắm quyền điều hành, bên cạnh đó có Jeanne Beker, Paul Venoit, Stacey McKenzie và một khách mời đặc biệt. Ở mùa thi hai, Jay Manuel đảm nhiệm vai trò của Tricia, cùng với Jeanne Beker, Yasmin Warsame, Paul Alexander, Nolé Marin và Stacey McKenzie (là cố vấn người mẫu của họ). Dựa vào tư chất, độ xuất sắc của bức ảnh, và thái độ đối với nghề nghiệp, ban giám khảo sẽ đưa ra quyết định thống nhất nhằm loại một cô gái qua mỗi tập.

Tạm hoãn mùa thi thứ ba
Lý do tạm hoãn sản xuất chương trình là do việc chuyển nhượng bản quyền chương trình giữa các tập đoàn truyền hình. CHUM Limited, chủ sở hữu hệ thống truyền hình A-Channel được sang nhượng cho CTVglobemedia, chủ của CTV. Tiếp đến, Citytv bị bán cho Rogers Media. CTVglobemedia giữ bản quyền sản xuất loạt chương trình này độc quyền trên phạm vi Canada, hiện đang tiến hành sản xuất tiếp mùa thi thứ ba.

Các mùa

Tham khảo

Liên kết ngoài

Truyền hình Canada


title: Xanthesma argosomata

text:
Xanthesma argosomata là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1969.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Xanthesma
Động vật được mô tả năm 1969


title: Trần Quyết

text:
Trần Quyết (1922–2010) là một cựu chính khách Việt Nam. Ông từng là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VIII (1987–1992); nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IV, V, VI, nguyên Bí thư Trung ương Đảng khóa VI (từ năm 1986 đến 1991), nguyên Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Thân thế và bước đầu hoạt động
Ông tên thật là Phạm Văn Côn, sinh ngày 12 tháng 2 năm 1922 tại thôn Ngọc Động, xã Hoàng Đông, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam

Tuổi trưởng thành, ông thường xuyên đến trông nhà cho người chú ruột, một người Cộng sản, ở Gia Viễn, Ninh Bình. Ông sớm chịu ảnh hưởng của người chú ruột, bấy giờ đang hoạt động trong phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương. Năm 1939, khi phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương bị chính quyền thực dân đàn áp, ông đã nhận tội tàng trữ tài liệu để cứu người chú đã bị bắt trước đó nhưng chưa đủ bằng chứng kết tội.

Do chưa đủ tuổi thành niên, ông chỉ bị giam một thời gian ngắn. Sau khi được trả tự do, ông trở về Duy Tiên tìm cách bắt liên lạc để hoạt động. Năm 1940, ông tham gia Đoàn Thanh niên Phản đế Đông Dương. Nhà ông trở thành trạm liên lạc của các lãnh đạo Xứ ủy Bắc kỳ. Do những hoạt động tích cực trong việc xây dựng cơ sở, tổ chức rải truyền đơn, dán khẩu hiệu, treo cờ Việt Minh để tuyên truyền gây thanh thế ở ga Đồng Văn, cầu Nhật Tựu, hội Chùa Hương,... Năm 1941, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Tháng 4 năm 1942, do bị lộ, ông cùng một số đồng chí bị bắt, đưa về Sở Mật thám Nam Định giam và thẩm vấn trong 2 tháng, sau đưa về Hà Nam để xét xử. Tòa sơ thẩm kết án 3 năm tù, 5 năm quản thúc. Ông cùng các đồng chí chống án và được tòa thượng thẩm xử trắng án do chứng cứ chưa rõ ràng.

Tuy nhiên, ông vẫn không được trả tự do mà vẫn bị quản thúc chặt chẽ. Sau ông bị đưa ông lên Sở Mật thám Hà Nội và đưa đi an trí (tù không số) ở căng Bá Vân (nay thuộc xã Bình Sơn, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên). Tại đây, ông gặp lại người chú ruột bị bắt từ năm 1939. Trong thời gian này, ông được tiếp xúc với một số cán bộ Cộng sản có tên tuổi như Trần Huy Liệu, Vương Thừa Vũ, Hà Kế Tấn... Tháng 4 năm 1943, ông được ông Trần Huy Liệu giới thiệu kết nạp Đảng lần thứ hai tại căng Bá Vân.

Cuối năm 1944, phong trào Việt Minh ở Thái Nguyên, Đình Cả, Tràng Xá, Bắc Sơn lên cao. Lo ngại sự liên lạc giữa các chính trị phạm với bên ngoài, chính quyền thực dân Pháp đã cho di chuyển trại từ căng Bá Vân lên Nghĩa Lộ (nay thuộc huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái) và siết chặt kỷ luật, đề phòng trốn trại. Tháng 3 năm 1945, nhiều chính trị phạm tham gia bạo động phá căng Nghĩa Lộ, nhưng sự việc bất thành. Dù có một số tù nhân đào thoát được, nhưng hầu hết đều bị bắt lại, 7 người bị bắn chết. Do sự che chở của một bà cụ nghèo người Tày, được gọi là mẹ Thanh, nên ông thoát khỏi sự truy lùng và còn được bà chia sẻ phần cơm ít ỏi.

Sau khi vượt ngục, ông tìm cách về lại Hà Nam hoạt động, tham gia lãnh đạo cướp chính quyền tại tỉnh Hà Nam. Sau Cách mạng tháng 8, ông được phân công tham gia Thường vụ Tỉnh ủy Hà Nam, phụ trách quân sự và an ninh (bao gồm liêm phóng và cảnh sát) với tên mới Phạm Văn Biên.

Gắn bó với vùng Tây Bắc
Tháng 6 năm 1946, ông được phân công lên Sơn La, làm Chủ nhiệm Việt Minh tỉnh. Năm 1947, ông làm Bí thư Tỉnh ủy Sơn La, Ủy viên Khu ủy Khu 14. Năm 1948, Khu 14 sáp nhập vào Khu 10 thành Liên khu 10, ông được cử làm Ủy viên Liên khu ủy. Năm 1949, Liên khu Việt Bắc được thành lập, ông làm Ủy viên Liên khu ủy.

Năm 1952, để chuẩn bị cho Chiến dịch Tây Bắc, Trung ương quyết định lập lại Khu ủy Tây Bắc. Ông được phân công làm Khu ủy viên với bí danh Trần Quyết, cùng với các ông Bùi Quang Tạo (Bí thư), Bằng Giang, Vũ Nhất. Sau chiến dịch, ông được phân công giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Sơn La lần thứ 2. Đầu năm 1953, ông được ông Trần Quốc Hoàn cử sang làm Giám đốc Khu Công an Tây Bắc, có bốn Ty Công an trực thuộc là Sơn La, Lai Châu, Lào Cai, Nghĩa Lộ, với nhiệm vụ tiếp quản vùng giải phóng, ngăn chặn đề phòng các hoạt động gây phỉ, nổi loạn ở biên giới Việt – Trung, biên giới Việt – Lào. Trên những cương vị này, ông đã góp nhiều công sức tạo được ảnh hưởng của Việt Minh tại vùng Tây Bắc, tạo điều kiện cho sự ủng hộ của dân chúng vùng Tây Bắc với chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông được đồng chí Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn giao nhiệm vụ là Trưởng ban Bảo vệ chiến dịch, góp phần không nhỏ trong việc bảo đảm an toàn cho sở chỉ huy cũng như các tuyến giao thông chi viện.

Năm 1955, ông được phân công làm Thường vụ Khu ủy, Giám đốc Công an Khu Tây Bắc, đến năm 1958, là Phó bí thư Khu ủy. Trên cương vị này, ông là một trong những chỉ huy chính trong những chiến dịch tiễu phỉ, cũng như các chiến dịch phản gián, câu nhử, truy bắt các toán điệp viên, biệt kích của người Mỹ và Việt Nam Cộng hòa tung ra miền Bắc.

Công tác lãnh đạo lực lượng Công an
Năm 1963, ông được điều về Bộ Công an, làm Cục trưởng Cục Bảo vệ nội bộ, Bộ Công an. Năm 1967, ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Công an, phụ trách tổ chức cán bộ, hậu cần và tới năm 1972 được giao phụ trách lực lượng cảnh sát. Từ năm 1967 đến năm 1974 ông làm Bí thư Đảng ủy cơ quan Bộ Công an.

Cuối năm 1975, Bộ Nội vụ mới được thành lập trên cơ sở hợp nhất Bộ Công an và một số bộ phận của Bộ Nội vụ cũ. Ông là Thứ trưởng Bộ Nội vụ, được phân công làm Trưởng ban đại diện của Bộ Nội vụ ở miền Nam. Tháng 12 năm 1976, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 4, ông được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Tháng 7 năm 1977, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh kiêm Chính ủy Lực lượng Công an nhân dân Vũ trang và được phong quân hàm Trung tướng (cấp bậc cao nhất theo quy định của Pháp lệnh Công an nhân dân Vũ trang bấy giờ). Với những cương vị này, ông là chỉ huy cao nhất của lực lượng công an, chỉ đạo điều tra nhiều vụ án hình sự quan trọng tại miền Nam như Vụ án Thanh Nga, Vụ án Hồ Con Rùa..., đồng thời chỉ đạo công tác an ninh như trấn áp lực lượng FULRO, phản gián, truy lùng các điệp viên của Mỹ cài lại Việt Nam thời hậu chiến..., cũng như các hoạt động biên phòng chống lại sự xâm nhập của lực lượng Khmer Đỏ.

Năm 1980, Lực lượng Công an nhân dân Vũ trang được chuyển thuộc Bộ Quốc phòng. Ông tiếp tục giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Nội vụ, phụ trách lực lượng Cảnh sát và Cảnh vệ.. Tháng 3 năm 1982, ông tái cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Thời gian này, do Bộ trưởng đương nhiệm là ông Phạm Hùng tập trung vào nhiệm vụ của Ủy viên Bộ Chính trị và Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, có lúc phải đi chữa bệnh ở nước ngoài nhiều tháng, vì vậy mà công việc của Bộ tập trung vào ông và một Thứ trưởng khác là ông Trần Đông.

Lãnh đạo Viện Kiển sát Nhân dân Tối cao
Tháng 12 năm 1986, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 6, ông lại tái cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng và được bầu làm Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng. Tháng 6 năm 1987, trên cương vị Đại biểu Quốc hội khóa VIII, ông được bầu là Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Ông giữ chức vụ đến tháng 10 năm 1992 thì nghỉ hưu.

Ngày 1 tháng 3 năm 2010 ông từ trần tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vào hồi 0 giờ 39 phút. Thi hài được an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội.

Giải thưởng và tưởng nhớ
Do những đóng góp của mình, ông được Nhà nước Việt Nam và Đảng Cộng sản Việt Nam trao tặng:
 Huân chương Sao Vàng
 Huân chương Hồ Chí Minh
 Huân chương Kháng chiến hạng Nhất,
 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất
 Huân chương Quân công hạng Nhất
 Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng

Và nhiều Huân chương, Huy chương cao quý khác.

Đầu năm 2011, một quyển sách với tựa đề "Trung tướng Trần Quyết – người cộng sản trung kiên"' do Nhà Xuất bản Văn hóa – Thông tin ấn hành nhân một năm ngày mất của ông.

Gia đình
Ông lập gia đình với bà Điều Thị Hảo, dân tộc Thái. Chức vụ cuối cùng trước khi về hưu của bà là Vụ trưởng Ủy ban Dân tộc Trung ương.

Ông bà có với nhau 4 người con, về sau đều là cán bộ chính quyền. Một người con trai của ông bà là Phạm Ngọc Quảng nối nghiệp cha, nguyên là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục V, Bộ Công an, hàm Trung tướng.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Đồng chí Trần Quyết
 "Đồng chí Trần Quyết, người Cộng sản kiên trung"  – Báo Công an nhân dân điện tử, 08:04:00 04/03/2010.
 Trần Quyết – người chỉ huy nhạy bén, kiên quyết, sắc sảo và thực tiễn
 Đồng chí Trần Quyết từ trần

Người Hà Nam
Huân chương Sao Vàng
Huân chương Hồ Chí Minh
Huân chương Kháng chiến
Huân chương Quân công
Thứ trưởng Bộ Công an (Việt Nam)
Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VIII
Bí thư Tỉnh ủy Sơn La
Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam
Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam đã mất
Người họ Phạm tại Việt Nam
Tư lệnh Bộ đội Biên phòng Việt Nam


title: Oncidium hydrophilum

text:
Oncidium hydrophilum là một loài phong lan có ở Brasil tới Paraguay.

Chú thích

Tham khảo

H
Thực vật Brasil
Thực vật Paraguay
Lan Brasil


title: Elektrostal

text:
Elektrostal (), được biết đến với tên Zatishye () cho đến năm 1938, là thành phố thuộc tỉnh Moskva. Dân số thành phố là 152 607 người (2021).

Thành phố kết nghĩa
Elektrostal kết nghĩa với:

  Pernik, Bulgaria
  Polotsk, Belarus
  Strumica, Bắc Macedonia

Tham khảo

Thành phố của Nga
Tỉnh Moskva


title: Drapetes balteatus

text:
Drapetes balteatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Bonvouloir miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Drapetes


title: Oncieu

text:
Oncieu là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Vexillum filistriatum

text:
Vexillum filistriatum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Pseudocophora brunnea

text:
Pseudocophora brunnea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Pseudocophora


title: Mèo

text:
Mèo (chính xác hơn là loài mèo nhà  để phân biệt với các loài trong họ Mèo khác) là động vật có vú, nhỏ nhắn và chuyên ăn thịt, sống chung với loài người, được nuôi để săn vật gây hại hoặc làm thú nuôi cùng với chó. Mèo đã sống gần gũi với loài người ít nhất 9.500 năm, và hiện nay chúng là con vật cưng phổ biến nhất trên thế giới.

Có rất nhiều các giống mèo khác nhau, một số không có lông hoặc không có đuôi, và chúng có nhiều màu lông khác nhau. Mèo là những con vật có kỹ năng của thú săn mồi và được biết đến với khả năng săn bắt hàng nghìn loại sinh vật để làm thức ăn, ví dụ như chuột. Chúng đồng thời là những sinh vật thông minh, và có thể được dạy hay tự học cách sử dụng các công cụ đơn giản như mở tay nắm cửa hay giật nước trong nhà vệ sinh.

Mèo giao tiếp bằng cách kêu meo meo, gừ-gừ, rít, gầm gừ và ngôn ngữ cơ thể. Mèo trong các bầy đàn sử dụng cả âm thanh lẫn ngôn ngữ cơ thể để giao tiếp với nhau.

Giống như một số động vật đã thuần hóa khác (như ngựa), mèo vẫn có thể sống tốt trong môi trường sống hoang dã như mèo hoang. Trái với quan niệm thông thường của mọi người rằng mèo là loài động vật cô độc, chúng thường tạo nên các đàn nhỏ trong môi trường sống hoang dã.

Sự kết hợp giữa con người và loài mèo dẫn tới việc nó thường được khắc họa trong các truyền thuyết và thần thoại tại nhiều nền văn hoá, gồm truyền thuyết và thần thoại Ai Cập cổ, Trung Quốc cổ, Na Uy cổ, và vị Vua xứ Wales thời Trung Cổ Hywel Dda (người Tử tế) đã thông qua bộ luật bảo vệ động vật đầu tiên trên thế giới bằng cách coi hành động giết hại hay làm tổn hại tới mèo là vi phạm pháp luật, với những hình phạt nặng nề cho những kẻ vi phạm. Tuy nhiên, mèo thỉnh thoảng bị coi là ma quỷ và có 9 mạng, ví dụ như nó không mang lại may mắn hay thường đi liền với những mụ phù thủy trong nhiều nền văn hoá thời Trung Cổ.

Cho đến gần đây, mèo được cho rằng đã được thuần hóa trong thời kỳ Ai Cập cổ đại, nơi chúng được thờ cúng. Một nghiên cứu năm 2007 chỉ ra rằng tất cả mèo nhà có thể xuất phát từ Mèo hoang châu Phi tự thuần hóa (Felis silvestris lybica) vào khoảng 8000 TCN, tại Cận Đông. Bằng chứng gần đây chỉ ra sự thuần hóa mèo là thi thể một con mèo con được chôn với chủ của nó cách đây 9.500 năm tại Síp.

Mèo là một trong mười hai con giáp tại Việt Nam, thường gọi là "Mão" hay "Mẹo".

Phân loại khoa học
Tên khoa học của mèo nhà được Carolus Linnaeus đặt là Felis catus trong cuốn Systema Naturae xuất bản năm 1758 của ông. Ngoài ra, còn có một số tên khoa học khác được đề xuất cho mèo nhà như Felis domesticus (được đề xuất bởi Johann Christian Polycarp Erxleben trong cuốn Anfangsgründe der Naturlehre and Systema regni animalis năm 1777), và các biến thể của nó như Felis catus domesticus và Felis silvestris domesticus, nhưng chúng không phải là các tên khoa học được chấp nhận theo Quy tắc đặt tên động vật quốc tế của Ủy ban Quốc tế về Danh mục Động vật học (ICZN).

Năm 2003, Ủy ban Quốc tế về Danh mục Động vật học (ICZN) đã đưa ra quan điểm số 2027 (xuất bản trong Tập 60, Phần 1 của Tập san đặt tên động vật, ngày 31 tháng 3 năm 2003), theo đó ICZN "đã duy trì việc sử dụng 17 tên riêng của các loài hoang dã, vốn xuất hiện sau hoặc đồng thời với tên của các loài đã được thuần hoá". Quan điểm này vì thế đặt ra ngoại lệ cho Quy tắc đặt tên động vật quốc tế, và xác nhận tên khoa học F. silvestris tiếp tục được sử dụng cho mèo rừng châu Âu, và F. silvestris catus cho các phân loài đã thuần hóa của nó. (F. catus vẫn sử dụng được nếu mèo nhà được coi là một loài riêng.)

Năm 2007, một số nghiên cứu về phát sinh chủng loại học đưa ra gợi ý rằng mèo nhà nên được xem là một phụ loài của mèo rừng châu Âu (tên khoa học Felis silvestris), và gợi ý tên khoa học mới cho mèo nhà là F. silvestris catus.

Năm 2017, Ủy ban phân loại mèo của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) đã áp dụng khuyến nghị của Ủy ban Quốc tế về Danh mục Động vật học (ICZN) để phân loại rằng mèo nhà là một loài mèo riêng biệt với tên khoa học là Felis catus.

Đặc điểm

Đặc điểm thể chất

Thông thường mèo nặng từ 2,5 đến 7 kg (5,5–16 pound); tuy nhiên, một số giống như Maine Coon có thể vượt quá 30,4 kg (25 pound). Một số chú mèo từng đạt tới trọng lượng 23 kg (50 pound) vì được cho ăn quá nhiều. Điều này rất có hại cho sức khỏe mèo - khiến chúng có thể bị tiểu đường, đặc biệt đối với mèo đực đã thiến - có thể ngăn chặn tình trạng này thông qua biện pháp ăn kiêng và tập luyện (chạy nhảy), đặc biệt đối với những chú mèo luôn ở trong nhà. Trái lại, cũng có những chú mèo rất nhỏ (chưa tới 1,8 kg - 4,0 pound).

Ở tình trạng nuôi trong nhà, mèo thường sống 14 tới 25 năm, dù chú mèo già nhất từng biết đã sống 45 năm. Mèo nhà thường sống lâu hơn nếu ta không cho chúng ra ngoài (giảm nguy cơ bị thương tích khi đánh nhau và tai nạn cũng như dễ mắc bệnh) và nếu chúng được triệt sản. Những chú mèo đực được triệt sản tránh được ung thư tinh hoàn, mèo cái được triệt sản không bị ung thư buồng trứng nhờ vậy giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh ung thư. Mèo hoang trong môi trường đô thị hiện đại thường chỉ sống hai tới ba năm hoặc ít hơn. Mèo hoang trong các nhóm có thể sống lâu hơn; tổ chức British Cat Action Trust đã thông báo về trường hợp một con mèo hoang cái 19 tuổi. Chú mèo hoang sống lâu nhất là "Mark", do Hội từ thiện Bảo vệ Mèo Anh nuôi, sống tới 36 tuổi.

Mèo là những vận động viên điền kinh. Mèo chạy nước rút rất giỏi, chúng có thể đạt tới tốc độ 30 dặm một giờ trên những khoảng cách ngắn. Mèo có thể nhảy cao tới đỉnh rào hay một bức tường cao 7 ft từ tư thế đứng yên. Mèo nhà là một trong số ít loài vật bốn chân không có các xương đòn cứng. Điều này cho phép mèo chui qua lỗ hổng có kích thước bằng đầu chúng.

Tai
Với 32 cơ riêng biệt điều khiển hướng nghe của tai; mèo có thể vểnh mỗi tai theo một hướng khác nhau. Nhờ tính năng động cao như vậy, mèo có thể quay người về một hướng và vểnh tai theo hướng khác. Đa số mèo có tai thẳng vểnh cao. Không giống như chó, các giống mèo có tai cụp rất hiếm. (Mèo giống Scottish Fold là một loài đã biến đổi như vậy.) Khi giận dữ hay sợ hãi, mèo thường chĩa tai về phía sau, đồng thời phát ra các âm thanh gầm gừ hay tiếng rít. Mèo cũng chĩa tai về phía trước khi chúng chơi đùa, hay thỉnh thoảng khi chú ý tới một tiếng động phát ra từ phía sau nó.

Hoạt động

Mèo giữ năng lượng bằng cách ngủ nhiều hơn đa số các loài động vật khác, đặc biệt khi chúng già đi. Thời gian ngủ hàng ngày có khác nhau, thường là 12–16 giờ, mức trung bình 13–14 giờ. Một số chú mèo có thể ngủ 20 giờ trong ngày. Vì thường chỉ hoạt động nhiều lúc mặt trời lặn, mèo rất hiếu động và hay đùa nghịch vào buổi tối và chủ yếu ngủ vào sáng sớm, trưa và chiều. Tính khí mèo thay đổi tùy theo giống, hoàn cảnh sống và giới tính, mèo cái thường quấn chủ hơn mèo đực. Mèo lông ngắn thường gầy và ưa hoạt động, mèo lông dài thường to và lười nhác.

Nhiệt độ cơ thể mèo trong khoảng 38 tới 39 °C (101,4 tới 102,2 °F). Một con mèo bị coi là sốt (cao) nếu có thân nhiệt ở mức 39,5 °C (103,1 °F) hay cao hơn, hay giảm nhiệt nếu thấp hơn 37,5 °C (99,5 °F). Để so sánh, thân nhiệt thông thường của cơ thể người xấp xỉ 37 °C (98,6 °F). Một chú mèo nhà bình thường có nhịp tim khoảng 140 đến 220 nhịp một phút, và nó phụ thuộc rất nhiều vào tình trạng kích động hay không của mèo. Khi mèo đang nghỉ ngơi, nhịp tim bình thường trong khoảng 150 - 180 nhịp một phút, khoảng gấp đôi con người.

Chân
Giống như chó, mèo là loài vật đi trên đầu ngón chân: chúng bước trực tiếp trên các ngón, các xương bàn chân của chúng tạo thành phần thấp nhìn thấy được của cẳng chân. Mèo có thể bước rất chính xác, bởi vì giống như mọi giống thuộc loài mèo khác, chúng ghi nhận trực tiếp; có nghĩa là chúng đặt bàn chân sau (hầu như) trực tiếp lên dấu của bàn chân trước, giảm thiểu tiếng ồn và dấu vết để lại. Điều này cũng giúp chúng có vị trí đặt chân sau tốt khi bước đi trên bề mặt gồ ghề.

Giống như mọi thành viên khác của họ mèo, loại trừ loài báo gêpa, mèo có vuốt thu lại được. Bình thường, ở vị trí nghỉ các vuốt được thu lại trong da và lông quanh đệm ngón. Điều này giữ vuốt luôn sắc bởi chúng không tiếp xúc với mặt đất cũng như cho phép mèo đi nhẹ nhàng rình mồi. Các vuốt chân trước thường sắc hơn so với phía sau. Mèo có thể giương một hay nhiều vuốt ra tùy theo nhu cầu. Chúng thường giương vuốt khi săn mồi, tự vệ, hay leo trèo, nhào lộn, hay để tăng ma sát khi bước đi trên các bề mặt trơn (khăn trải giường, thảm dày, vân vân). Các vuốt cong có thể bị mắc vào thảm hay các tấm vải dày, khiến mèo bị thương nếu chúng không thể tự gỡ.

Trèo cao và ngã
Đa số các giống mèo đều thích trèo cao hay ngồi ở các vị trí cao. Các nhà nghiên cứu hành vi động vật đã đưa ra một số giải thích điều này, thông thường nhất là, "độ cao khiến mèo có điểm quan sát tốt hơn. Từ vị trí đó, chúng có thể giám sát vương quốc của mình và biết mọi hoạt động của con người cũng như các con vật khác. Trong môi trường sống hoang dã, một vị trí trên cao cũng được dùng làm nơi ẩn mình để săn mồi." Vì thế độ cao cũng có thể mang lại cho mèo cảm giác an toàn và uy thế.

Tuy nhiên, sự ưa chuộng độ cao này có thể là một cách thử nguy hiểm đối với quan niệm thông thường rằng một chú mèo "luôn rơi chân xuống trước". Cơ quan bảo vệ động vật Hoa Kỳ đã cảnh báo những người chủ nên canh chừng những vị trí nguy hiểm trong nhà họ để tránh "hội chứng trèo cao", có thể khiến một chú mèo quá tự tin bị ngã từ độ cao quá lớn.

Khi rơi, mèo có thể sử dụng cảm giác thăng bằng sắc bén và khả năng phản xạ của nó tự xoay thân tới vị trí thích hợp. Khả năng này được gọi là "phản xạ thăng bằng." Nó luôn chỉnh lại thăng bằng cơ thể theo một cách, khiến chúng luôn có đủ thời gian thực hiện phản xạ này khi rơi. Vì thế, những cú ngã từ trên cao (nhiều tầng) ít gây nguy hiểm hơn những cú ngã từ độ cao chỉ vài mét. Nhiều trường hợp đã được ghi nhận cho thấy những chú mèo ngã từ độ cao lớn (5 đến 10 tầng) vẫn sống sót, bình yên vô sự. Một số giống không có đuôi nên không có khả năng lấy lại thăng bằng này, bởi vì mèo quật đuôi và dựa trên mômen động lượng để lấy thăng bằng chuẩn bị tiếp đất.

Giác quan
Việc đánh giá các giác quan của bất kỳ một loài vật nào cũng là điều khó khăn bởi vì không bao giờ có sự giao tiếp trực tiếp (ví dụ, đọc to các chữ trên Bảng Snellen) giữa đối tượng và người nghiên cứu.

Trong khi các giác quan như khứu giác và thính giác của mèo không nhạy bén như của chuột, thì chúng lại vượt trên con người ở nhiều điểm. Các đặc điểm đó cộng với những khả năng thị giác, vị giác, và xúc giác khiến chúng trở thành một loại đặc biệt nhạy cảm trong giới động vật có vú.

Thị giác

Nghiên cứu cho thấy tầm nhìn của mèo tốt nhất vào ban đêm so với người, và kém nhất vào ban ngày. Mèo, cũng như chó, có màng trạch để phản chiếu lại ánh sáng tới võng mạc. Khi đó, khả năng nhìn của mèo được tăng lên khi ở trong bóng tối, tạo ra một màng lưới thị giác sắc sảo. Nhưng vào ban ngày hoặc chỗ có nhiều ánh sáng, tròng đen của mèo khép lại hẹp, làm số lượng ánh sáng chiếu vào ít đi, tránh bị lóa và cải thiện khả năng quan sát. Màng trạch và một số bộ phận khác giúp mèo có 1 sự dò tìm tốt hơn so với con người. Sự biến đổi màu sắc của mắt mèo trong các tấm ảnh gần giống với sự tương tác giữa ánh sáng và màng trạch.

Thông thường mèo có thị trường khoảng 200°, so với 180° ở con người, với trường trùng lặp (ảnh trùng lặp của hình ảnh thu được từ hai mắt) nhỏ hơn con người. Giống như đa số các loài vật ăn thịt khác, mắt của chúng hướng về phía trước để có được hình ảnh có chiều sâu tuy phải hy sinh độ rộng thị trường. Thị trường phụ thuộc rất nhiều vào vị trí mắt, nhưng cũng có thể phụ thuộc ở cấu tạo mắt. Thay vì kiểu con ngươi tròn (optic fovea) vốn giúp con người có được tầm nhìn tập trung tốt hơn, mắt mèo có một dải thị giác. Mèo rõ ràng có thể phân biệt các màu sắc, đặc biệt ở cự ly gần, nhưng không hoàn toàn rõ rệt.

Mèo có mi mắt thứ ba, đó là 1 màng mỏng xuất hiện khi mắt mèo mở. Màng này thường đóng lại từ từ khi mèo bị bệnh, nhưng chúng lại rất rõ ràng khi mèo buồn ngủ. Nếu một con mèo từ lúc mới sinh đã có mí thứ 3 rõ ràng thì có nghĩa là nó phải đến gặp bác sĩ thú y.

Mắt mèo có rất nhiều màu nhưng phổ biến là vàng, xanh lá và cam. Mắt xanh dương cũng xuất hiện ở giống mèo Siamese, tuy nhiên cũng có ở những con mèo bị bạch tạng. Nếu một con mèo bạch tạng có đôi mắt xanh dương thì thường sẽ bị điếc; tuy nhiên, mắt màu cam cũng báo hiệu tai của nó có vấn đề. Mèo bạch tạng có 1 mắt xanh dương 1 mắt cam cũng thường điếc như mèo có đôi mắt xanh.

Thính giác
Con người và mèo có tầm thính giác ở mức thấp tương tự như nhau, nhưng mèo có thể nghe được những âm thanh ở độ cao lớn hơn, thậm chí tốt hơn cả chó. Mèo có thể nghe ở mức cao hơn 2 quãng so với con người, và một nửa quãng so với chó. Khi nghe âm thanh nào đó, tai mèo sẽ xoay về hướng đó; mỗi vành tai mèo có thể quay độc lập về hướng nguồn âm thanh. Mèo có thể xác định vị trí một vật chính xác trong vòng 7.5 cm (3 inches) khi nguồn phát âm ở khoảng cách khoảng 1 mét (điều này giúp chúng định vị con mồi, v.v...).

Khứu giác
Khứu giác của một con mèo nhà mạnh gấp 14 lần so với của con người. Số lượng tế bào khứu giác ở mũi của chúng cũng nhiều gấp đôi, do đó mèo có thể ngửi thấy những mùi mà chúng ta không nhận thấy được. Mèo còn có một cơ quan đánh hơi ở vòm miệng gọi là vomeronasal, hay cơ quan Jacobson. Khi một con mèo chun mõm, hạ thấp cằm, và nâng lưỡi lên một chút, đó là lúc nó đang sử dụng cơ quan vomeronasal. Hành động này gọi là "gaping", "sneezing", hay "flehming". Gaping tương đương với phản ứng Flehmen ở các động vật khác như chó, ngựa và mèo lớn.

Xúc giác
Do mèo thích leo trèo nên nó có khả năng bám rất tốt do chúng dùng móng để giữ. Mèo ít khi bị té (Do mất thăng bằng) nhưng chúng biết kiểm soát độ thăng bằng và tiếp đất bằng 2 chân trước. Mèo đi hoàn toàn không có tiếng động do phần lớp thịt dày dưới chân nên mèo được mệnh danh là "Kẻ sát thủ thầm lặng" khi đi săn mồi.

Vị giác
Chỉ có mèo và thỏ là không thể cảm nhận được vị ngọt do thiếu gen cần thiết cho việc này. Đặc biệt không được cho mèo ăn sôcôla do trong sôcôla có methylxanthine.

Trí nhớ

Một nghiên cứu mới tìm thấy mèo chỉ có thể nhớ được những thông tin nhất định trong vòng 10 phút. Nghiên cứu ban đầu nhằm so sánh trí nhớ hành động của mèo với trí nhớ hình ảnh và tìm thấy mèo nhớ bằng cơ thể tốt hơn là bằng mắt, khi chúng gặp một vật thể trên đường. Khi một con mèo bước qua một đồ chơi hoặc chiếc giày đặt ở cửa trên đường tới đĩa thức ăn, nó phải phối hợp bước đi của cả chân sau và chân trước.

Nhà nghiên cứu Keir Pearson tại Đại học Alberta, Canada, nói: "Động vật, cũng như con người, ghi nhớ một cách vô thức vị trí đồ vật theo sự tương xứng với cơ thể khi họ bước đi, sự ghi nhớ này phụ thuộc phần lớn vào các tín hiệu liên quan tới sự chuyển động cơ thể". Mặc dù các nhà nghiên cứu đã biết được điều này, họ vẫn băn khoăn làm thế nào mà mèo nhớ chính xác phải nhấc chân sau lên và chân trước đã tránh một vật cản.

Để tìm hiểu sự phối hợp của mèo, các nhà nghiên cứu tìm hiểu chúng có thể nhớ việc mình vừa bước qua một cản trở trong bao lâu. Họ khiến con mèo dừng lại khi chân trước đã bước qua vật cản, nhưng chân sau chưa bước tới. Tiếp đến họ đánh lạc hướng con mèo bằng đồ ăn và dịch chuyển chướng ngại vật để xem con vật phản ứng thế nào. Mèo nhớ được mình vừa bước qua vật cản trở trong ít nhất 10 phút, nên nhấc chân sau lên để tránh đồ vật, kể cả khi nó không còn ở đó.

Để so sánh trí nhớ hoạt động của mèo với trí nhớ hình ảnh, họ lặp lại thí nghiệm nhưng lần này dừng con mèo ngay khi chúng chuẩn bị nhấc chân trước qua vật cản. Kết quả cho thấy chỉ sau vài giây, con mèo không thể nhớ những gì chúng đã nhìn thấy nhưng chưa kịp làm: khi vật thể bị bỏ đi, con mèo quên mất là nó đã ở đó và tiếp tục đi. Nghiên cứu trên ngựa và chó cũng cho kết quả tương tự. Trí nhớ này đóng vai trò trong khả năng con người định vị vật thể trong bóng tối hoặc nhớ lại họ đã để xe ở chỗ nào trong bãi đỗ xe vào buổi sáng. Bằng việc đi bộ từ chỗ để xe vào văn phòng, bạn đã củng cố ký ức về vị trí của chiếc xe trong trí não và không phải mất nửa tiếng để tìm nó.

Bộ xương

Bộ xương của mèo hơi nhỏ và đầu xương không giống với xương người. Xương sống của mèo có nhiều đốt hơn chúng ta để di chuyển dễ dàng và tránh được thương tổn. Xương đuôi rất dài để giữ thăng bằng cho việc di chuyển. Toàn bộ (Tổng cộng 500 cơ xương) gồm 7 đốt sống cổ, 13 đốt sống lưng, 7 đốt sống hông, 2 đốt sống vùng khum và 14-28 đốt sống đuôi, mèo có thể cuộn tròn cơ thể hoặc "giảm sóc, giảm nhẹ sang chấn" khi rơi từ độ cao nguy hiểm. Bộ răng và hàm của mèo đầy mãnh lực cắn xé mồi. Khi bắt mồi, các móng vuốt giương ra khỏi đệm thịt để cào xé mồi.

Thông tin

Săn mồi và tập tính ăn

Mèo là động vật ăn thịt nên đối tượng để nó săn mồi cho nhu cầu sinh tồn là những loài vật nhỏ như: chuột, rắn, cóc nhái, cá... thậm chí là gián nhà. Vũ khí săn mồi của mèo là móng vuốt ở đầu ngón chân, có chiều dài hơn 1 cm, hình cong bán nguyệt, đầu móng vuốt nhỏ và nhọn. Móng vuốt của loài mèo là vũ khí khá lợi hại đối với đối tượng của nó đang săn mồi.

Để săn mồi, khi gặp đối tượng hay con vật nó cần bắt làm mồi, loài mèo thường đứng từ xa cách con mồi khoảng chừng 5 đến 6 mét. Sau đó nó nằm bẹp hạ cơ thể xuống sát đất, mắt chăm chăm nhìn không nháy mắt đến đối tượng đồng thời bước tới con mồi cần săn rất nhẹ nhàng. Khi đến gần khoảng cách mà nó cảm thấy ăn chắc, loài mèo tung ra sức mạnh cuối cùng bằng cách đẩy mạnh 2 chân sau và đồng thời phóng mạnh toàn cơ thể tới phía trước và dùng móng sắc nhọn duỗi thẳng ra và cào lấy con mồi. Loài mèo thường bắt lấy mồi khá hiểm và độc đáo bằng cách duỗi móng ở hai bàn chân trước ra và túm lấy vào gáy đối tượng. Đây là cách săn mồi khá ấn tượng và hiệu quả của loài mèo và sau đó dùng miệng cắn lên đầu con mồi cho đến chết mới thả ra.

Ngày nay, loài mèo luôn sống với người qua nhiều thế hệ, cho nên, thức ăn của loài mèo là cơm. Thế nhưng dù là loài ăn thịt thú rừng cá là loại thức ăn khoái khẩu nhất của họ hàng nhà mèo. Con người thường cho mèo ăn cá trộn với cơm. Đây là thứ thức ăn mà mèo thích vì nó có mùi tanh của cá. Loài mèo nhà cũng ăn thịt thú rừng nhưng thực tế cho thấy rằng nó thích ăn cá hơn nhiều. Mèo thường đến bên bờ ao uống nước và bắt cá. Cá và chuột luôn là thức ăn được ưa chuộng nhất của mèo.

Vệ sinh

Mèo được biết đến nhờ sự sạch sẽ của nó. Loài mèo luôn biết tự bảo vệ cơ thể của nó tránh những nơi ẩm ướt, nó là động vật không mấy mặn mà gì với tắm, thường nó không thích lông trên cơ thể của nó bị ướt hay có những tác động của các vật khác dính lên cơ thể của nó khi nó vô tình đi vào một lùm bụi cây qua một bờ ao hay rúc vào nơi kín đáo. Tất cả những nơi đó có khả năng gây vết tích lên lông của nó. Ngay cả con người vuốt tay lên người nó cũng có thể động lại mùi khác lạ. Chính vì vậy, nó được mệnh danh là một trong các loài thú sạch sẽ nhất.

Để làm vệ sinh cho cơ thể, nó thường thè lưỡi ra và tiết nước bọt vào chân của nó và bôi lên mặt và toàn thân thể. Hành động này cho thấy mục đích nó muốn xóa sạch các vết bẩn, ngay cả hơi tay của con người vừa mới bồng hay vuốt ve nó. Loài mèo luôn tự làm vệ sinh cho cơ thể nhiều lần trong ngày, thường là lúc nó mới ngủ dậy hay đi đâu đó về. Hành động đó đã trở thành thói quen thường thấy ở loài mèo ngay cả khi cơ thể của nó không có vết bẩn nào cả. Loài mèo là thú vật luôn coi trọng vệ sinh cơ thể.

Môi trường

- Mèo rừng (hoang dã): Môi trường sống của mèo hoang là ở những nơi rừng rậm, dễ dàng leo trèo trên các thân cây, bắt mồi kiếm ăn, đặc biệt là kiếm ăn vào buổi tối, đó cũng là lý do mèo hoang dã không sống ở những nơi có nhiều động vật quá nguy hiểm.

- Mèo nhà: trước đây mèo được nuôi để bắt chuột, xua đuổi những con côn trùng,... nhưng dường như chúng ngày càng giảm khả năng đó, vì môi trường không còn quá nhiều khắc nghiệt như trước, chúng giờ đây được nuôi với xu hướng làm cảnh nhiều hơn.

Sinh sản và di truyền

Mèo con từ 1 tháng tuổi trở lên đã được mèo mẹ dạy các động tác săn bắt mồi như chạy, nhảy, leo trèo, rình và vồ mồi. Mèo 4 tháng tuổi có thể bắt được chuột, gián, thạch sùng...Mèo thường sống đơn độc. Đến thời kỳ sinh sản mèo đực thường đi tìm mèo cái. Trong thời gian này mèo cái có bộ lông mới bóng mượt, có mùi và tiếng kêu đặc biệt để hấp dẫn mèo đực.

Số lượng quá đông
Theo Hiệp hội bảo vệ động vật Mĩ, mỗi năm có 3 đến 4 triệu chó mèo ở Mỹ được giúp đỡ để ra đi một cách nhẹ nhàng và số lượng còn nhiều hơn thế đang được nuôi nhốt trong lồng ở các trung tâm cứu hộ bởi vì số thú vật được sinh ra tăng quá nhanh so với số hộ gia đình. Việc triệt sản hay thiến vật nuôi có thể giúp làm giảm tình trạng số lượng quá đông. Hiệp hội bảo vệ động vật địa phương, SPCA's và những tổ chức bảo vệ động vật khác khuyến cáo cư dân nên triệt sản thú cưng của họ và nên nhận nuôi thú từ các trung tâm cứu hộ thay vì mua thú cưng.

Các giống

Mèo hoang

Mèo hoang là những con mèo đã được thuần hóa nhưng trở về đời sống hoang dã, không quen thuộc với con người và tự do đi lang thang ở các khu vực đô thị hay nông thôn, cần phân biệt với mèo rừng là loài mèo chưa được thuần hóa. Mèo hoang có thể sống một mình, nhưng hầu hết được tìm thấy trong các nhóm lớn, trong đó chiếm một lãnh thổ cụ thể và thường được kết hợp với một nguồn thực phẩm.

Lịch sử và thần thoại

Các nhà khoa học thường cho rằng Ai Cập cổ đại là nguồn gốc của việc thuần hóa mèo, dựa vào những bức họa vẽ mèo nhà ở Ai Cập có niên đại khoảng 3600 năm. Tuy nhiên, năm 2004, một ngôi mộ thuộc thời kỳ đồ đá mới được khai quật ở Shillourokambos, tại Síp, có chứa bộ xương của một con người và một con mèo nằm ngay ngắn cạnh nhau. Người ta ước chừng ngôi mộ này đã được 9500 tuổi, trở thành minh chứng có từ sớm nhất cho việc quan hệ giữa người và mèo. Con mèo trong mộ có kích thước lớn và gần giống loại mèo rừng châu Phi (Felis silvestris lybica), hơn là mèo nhà hiện nay. Sự khám phá này cùng với những nghiên cứu về di truyền cho thấy có thể mèo được thuần hóa ở Trung Đông, vùng Trăng lưỡi liềm màu mỡ vào giai đoạn phát triển nông nghiệp rồi sau đó những người này đã đem mèo đến Síp và Ai Cập.

Ở Ai Cập cổ đại, mèo là loài vật thần thánh, với truyền thuyết về vị nữ thần Bast thường được miêu tả trong hình dạng một con mèo, khi chiến tranh thì hóa thành một con sư tử cái. Người La Mã cổ đại thường được cho là những người đã đưa loài mèo nhà từ Ai Cập đến châu Âu; ở Roman Aquitaine, một văn bia thuộc khoảng thế kỷ thứ I hoặc II mô tả lại hình ảnh một bé gái ôm mèo là một trong hai minh chứng sớm nhất về việc mèo xuất hiện ở La Mã. Tuy nhiên, vì mèo đã hiện diện ở nước Anh vào cuối thời kỳ đồ sắt, nên có thể mèo đã được nuôi ở châu Âu trước thời Đế chế La Mã. Mèo nhà đã trở nên phổ biến khắp thế giới trong suốt Thời đại khám phá, vì chúng được đưa lên những chiếc thuyền buồm để diệt chuột trong khoang thuyền và được xem là loài mang lại may mắn.

Một số tôn giáo cổ tin rằng mèo là những linh hồn cao quý, người bạn đồng hành, hay người hướng dẫn cho con người, và rằng mèo rất thông thái nhưng do không biết nói nên không thể gây ảnh hưởng đến những quyết định của con người. Tại Nhật Bản, tượng mèo Maneki Neko là biểu tượng của sự phú quý, giàu có. Còn ở đạo Hồi tuy không có động vật thần thánh nào, nhưng một vài quyển sách đã ghi lại rằng thánh Muhammad có nuôi một con mèo cưng tên là Muezza. Thánh yêu mèo đến mức "Người thà không mặc áo khoác còn hơn là làm phiền một con mèo đang ngủ trên chiếc áo".

Freyja — nữ thần của tình yêu, sắc đẹp và sự sinh sôi trong thần thoại Bắc Âu — được miêu tả là thường cưỡi trên một chiếc xe kéo bởi mèo.

Bên cạnh đó, nhiều nền văn hóa lại có cái nhìn tiêu cực về loài mèo. Điển hình là niềm tin về việc một con mèo đen băng ngang đường người nào đang đi thì người đó sẽ gặp xui xẻo, hoặc chuyện mèo là những phụ tá cho các mụ phù thủy, giúp các mụ gia tăng công lực. Điều này dẫn đến việc lùng diệt mèo rộng khắp châu Âu trong thời trung cổ. Chính việc tiêu diệt mèo đã làm tăng số lượng chuột, góp phần gây ra Cái chết Đen lây lan bởi bọ chét trên người những con chuột bệnh. Việc tàn sát mèo ở Ypres trong thời Trung Cổ nay được tưởng nhớ bằng lễ hội mèo Kattenstoet tổ chức 3 năm một lần.

Ở Việt Nam cũng có nhiều người mê tín rằng nếu mèo đen nhảy qua xác một người mới chết, người đó sẽ hóa thành quỷ nhập tràng.

Dựa theo một bí ẩn trong nhiều nền văn hóa, mèo là loài có nhiều mạng sống. Ở nhiều quốc gia, người ta thường cho rằng mèo có chín mạng, còn tại một số khu vực nói tiếng Tây Ban Nha thì cho rằng mèo có bảy mạng, riêng trong văn hóa Ả rập và Thổ Nhĩ Kỳ, mèo có sáu mạng. Bí ẩn này xuất phát từ sự mềm dẻo và nhanh nhẹn của mèo khi thoát khỏi những tình huống nguy hiểm đe dọa đến tính mạng. Đồng thời còn do mèo thường rơi xuống chạm đất bằng chân, sử dụng phản xạ theo bản năng để điều chỉnh cơ thể nhằm hạn chế chấn thương. Tuy vậy, mèo vẫn có thể bị thương hoặc chết khi rơi xuống từ một độ cao nhất định.

Miêu tả trong nghệ thuật

Xem thêm
 Giao tiếp ở mèo
 Trí khôn của mèo
 Mèo hoang
 Mèo nông trại
 Bông (mèo)
 Xám (mèo)
 Bạc (mèo)
 Đen lớn và Đen nhỏ
 Chi Mèo

Hình ảnh

Chú thích

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Các vấn đề y học
 Feline Medical & Behaviour Database  (large number of short articles)

 High-Resolution Images of the Cat Brain
 Onions are Toxic to Cats

Mèo hoang
 Australian Threat Abatement Plan for Predation by Feral Cats
 Feral cats  (University of Florida)
 Feral cats  (BBC)
 Animals Australia : Feral Cat bibliography
 American Veterinary Medical Association  (large article on cat colonies)
 Feral cats  (The Wildlife Society)

Mèo ăn chay
 Vegpets.com Information site for vegetarian cats and other pets
 Harbingers of a New Age Makers of the Vegecat supplement
 AMÌ  Makers of vegetarian kibble for cats (for Europe)

Linh tinh
 American Bird Conservancy  (domestic cat predation)
 New Potential Smallest Cat
 BBC.CO.UK Description of the Cat
 Cationary: Meaningful Portraits of Cats by Sharon Montrose, ISBN 0-670-03059-7

C
Động vật đã được thuần hóa
Sinh vật mô hình
Mèo
Động vật được mô tả năm 1758
Động vật ăn thịt
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên
Loài toàn cầu


title: Hyphydrus burgeoni

text:
Hyphydrus burgeoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Gschwendtner miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hyphydrus


title: Dolinolus ingridae

text:
Dolinolus ingridae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Dolinolus


title: Sân bay Agartala

text:
Sân bay Agartala hay Sân bay Singerbhil  là một sân bay nằm về phía bắc thành phố Agartala 12 km, bang Tripura, Ấn Độ. Sân bay này chủ yếu kết nối Agartala với Kolkata và Guwahati với nhiều chuyến bay mỗi ngày. Sân bay này thuộc quản lý của Cục sân bay Ấn Độ (AAI).

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
 Deccan (Guwahati, Kolkata, Chennai)
 Indian Airlines (Guwahati, Kolkata, Silchar)
 Indigo Airlines (Kolkata, Delhi)
 Jet Airways (Guwahati, Kolkata)
 Kingfisher Airlines (Guwahati)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sân bay Agartala  trên trang mạng của Cục sân bay Ấn Độ

Sân bay Ấn Độ
Agartala


title: Doraemon: Nobita và ba chàng hiệp sĩ mộng mơ

text:
là bộ phim hoạt hình Doraemon thứ 15 được ra mắt tại Nhật Bản. Phim của đạo diễn Shibayama Tsutomu. Tập truyện được tác giả Fujiko F. Fujio đăng trên tạp chí CoroCoro Comic từ tháng 9 năm 1993 đến tháng 3 năm 1994. Tác phẩm lấy cảm hứng từ tiểu thuyết Ba chàng lính ngự lâm của Alexandre Dumas. Phim được công chiếu ở Nhật vào ngày 15 tháng 3 1994. Phim được phát hành tại một số quốc gia trên thế giới: tại Hồng Kông phim được trình chiếu vào ngày 29 tháng 12 năm 1994 và tại Ấn Độ được phát sóng trên truyền hình vào ngày23 tháng 3 năm 2013. Tại Việt Nam, phim từng được TVM Corp. mua bản quyền và phát sóng trên kênh HTV3 lần đầu vào ngày 28 tháng 6 năm 2013. Tại Nhật Bản phim được phát hành dưới dạng băng VHS và DVD bởi Toho còn tại Việt Nam phim được Công ty điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh phát hành trong định dạng VCD.

Ca khúc gốc mở đầu phim là  do Yamano Satoko trình bày, lồng trong phim là  do Takeda Tetsuya và Ichiza trình bày và kết thúc là  do Takeda Tetsuya và Ichiza trình bày. Ca khúc tiếng Việt mở đầu là "Doraemon" do Huyền Chi trình bày và kết thúc
là "Thế giới trẻ thơ" do Huyền Chi, Ngọc Châu và Tiến Đạt trình bày.

Phim đạt giải bạc tại Giải doanh thu vàng (Golden Gross Award) lần thứ 12 với doanh thu 1.33 tỉ Yên. Thể loại: hành động, phiêu lưu, hài hước, tưởng tượng.

Nội dung

Đây là 1 câu truyện dài khá li kì và cũng có thể coi là đặc biệt vì Jaian và Suneo không theo 3 người còn lại đến cuối câu truyện như mọi khi...

Câu truyện được bắt đầu bằng giấc mơ làm hiệp sĩ của Nobita và cũng chính vì mải mơ mộng nên sáng hôm sau cậu đã bị muộn học. Và rồi vào 1 buổi sáng sớm tới trường Nobita nhớ ra là cậu chưa làm bài tập nên đã chạy lên ngọn núi sau trường để hoàn thành nốt nhưng Nobita không thể nào làm được. Rồi 1 ông lão xuất hiện với bộ mặt giống một con vẹt, ông ta cho Nobita ăn trái trí tuệ để cậu có thể làm xong được bài tập của mình. Sau khi ăn xong Nobita đã nhanh chóng làm xong bài tập, cậu quay lại cảm ơn ông lão nhưng rồi cậu chợt nhận ra mình đang nằm mơ.... Nhưng kì lạ ở chỗ giấc mơ đã thành sự thật, Nobita đã làm xong hết bài tập và được thầy giáo tuyên dương trước lớp. Chiều hôm đó cô bạn Shizuka muốn nhờ Nobita giảng hộ bài tập trên lớp, Nobita vui vẻ nhận lời nhưng khi cầm quyển sách cậu chợt nhận ra rằng hình như cậu đã hết thông minh. Trên đường trở về Nobita lại gặp ông lão và hỏi xin trái trí tuệ và rồi được ông lão nói rằng chỉ có đến thế giới của "Ba chàng hiệp sĩ mộng mơ" mới có trái trí tuệ cho cậu... Nobita băn khoăn không biết thế giới đó ở đâu thì khi về nhà lại nghe thấy Doraemon nhắc tới. Thì ra đó là 1 cuộn băng trong thế giới giấc mơ...

Nobita bước vào cuộc phiêu lưu với thân phận là người hầu cho hiệp sĩ ''Sunemis'' và sau đó nhờ may mắn đã qua mặt được ''Jaithos'' và Sunemis để trở thành hiệp sĩ Mũ bạc ''Nobitanian''. Rồi cậu gặp ''Shizukaru'' - thực ra là công chúa ''Shizukaria'' giả trai trốn ra khỏi hoàng cung. Nhóm bạn tiếp tục phiêu lưu tới khe núi rồng, tại đây Nobitanian đã cắt được râu rồng nhưng cậu lại không muốn giết nó. Để đền ơn, con rồng đã cho ''Doraemon'' - Shizukaria - Nobitanian xuống tắm suối nước nóng có pha mồ hôi rồng, ai tắm sẽ được hưởng 1 lần hồi sinh trong đời. Rồi nhóm bạn lại vượt qua con sóng đại hồng thủy hiểm trở để đến được doanh trại vương quốc. Tại đây, nhóm bạn đã tiêu diệt được lão Nhện Độc của quỷ vương cứu thành Andel khỏi hiểm trở. Và rồi, đại tướng Nhện độc của quỷ vương cũng bị tiêu diệt. Toriho, trước là ông lão mặt vẹt hôm trước, vốn là con vẹt cưng của quỷ vương đã cướp được túi thần kì của Doraemon...
Bữa tiệc đêm đó, trong lúc mọi người đang ăn thì bố Nobita tắc nguồn máy giấc mơ. Doraemon đành phải trả lại cỗ máy cho thế kỉ 22 nhưng họ không tới kịp. Trong lúc hoang mang, bỗng Shizuku, người dẫn đường kiện cáo họ về việc tự tiện trốn thoát khỏi giấc mơ. Doraemon lúc đó mới biết mình đã bị mất túi thần. Shizukaru - là nhân vật trong mơ của Shizuka cũng tham gia câu chuyện. Nhưng không có nhân vật trong mơ của Jaian và Suneo đến cuối truyện. Shizukaru phát hiện cái túi thần kì bị cướp và phóng to thanh kiếm bạc của Nobitanian, nhờ thế mà chàng đã giết được quỷ vương Odorome...
Vương quốc Yumimure trở lại hòa bình, Shizukaria hiện nguyên hình về hoàng cung, Nobitanian trở thành phò mã nhưng chưa kịp thấy mặt công chúa thì người bán hàng ở thế kỉ 22 đã lấy lại máy giấc mơ. Doraemon, Nobita và Shizuka trải qua một giấc mơ êm đềm.

Sản xuất

Nhà sản xuất
Bộ phim là sản phẩm của:
Hãng hoạt hình Shinei (Shinei Animation).
Nhà xuất bản Shogakukan.
Hãng truyền hình Asahi.

Phân vai
{| class = "wikitable"

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web phim hoạt hình Doraemon
Lịch sử bộ phim Nobita và ba chàng hiệp sĩ mộng mơ

Thế giới Doraemon (tiếng Nhật)

B
Phim năm 1994
Truyện dài Doraemon
Phim Nhật Bản
Phim Doraemon
Phim hoạt hình Toho


title: Pound (định hướng)

text:
Pound có thể là:

Bảng Anh, đơn vị tiền tệ chính thức của Vương quốc Anh.
Pound (lb) đơn vị đo khối lượng truyền thống của Anh, Mỹ...


title: Villers-sous-Ailly

text:
Villers-sous-Ailly là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này có cự ly khoảng 8 dặm Anh (12 km) về phía đồng nam của Abbeville, trên đường D237.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Liên kết ngoài
 Villers-sous-Ailly trên trang mạng của INSEE
 Villers-sous-Ailly trên trang mạng của Quid

Tham khảo

Xã của Somme


title: Perdita ashmeadi

text:
Perdita ashmeadi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1899


title: Antiochos V

text:
Antiochos V Eupator (tiếng Hy Lạp: Αντίοχος Ε 'Ευπάτωρ, khoảng 173 TCN – 162 TCN), là vua người Hy Lạp của vương quốc Seleukos, cai trị từ 164 - 162 TCN. Tiền tố Hy Lạp Ευπάτωρ có ý nghĩa là "của Thượng đế". Tuy nhiên, điều này không giúp ích được gì cho triều đại quá ngắn ngủi của ông, vốn chỉ kéo dài được 2 năm.

Sau khi vua cha Antiochos IV Epiphanes mất tại Ba Tư năm 164 TCN, Antiochos V lên ngôi khi chỉ mới 9 tuổi. Nhiếp chính của ấu chúa là Lysias, tổng trấn Syria thời tiên vương Epiphanes. Tuy nhiên, Lysias đã bị thử thách bởi các tướng lĩnh khác và luôn ở trong tình trạng mong manh. Để làm cho tình trạng tồi tệ hơn, Viện nguyên lão La Mã đã giữ bắt Demetrios, Thái tử con Seleukos IV Philopator làm con tin. Viện nguyên lão cũng ra sức đe dọa triều đình nhà Seleukos.

Cuộc nổi dậy chống nhà Seleukos của nhân dân Do Thái đã kết thúc bằng một thỏa hiệp nhu nhược của quân Seleukos, bất chấp dân Do Thái vừa bại trận, cho thấy bọn chỉ huy Seleukos vẫn còn bị cuộc nổi dậy Do Thái ám ảnh. Một sứ thần La Mã lúc đi dọc theo các thành phố xứ Syria, đã đánh đắm các tàu chiến và hạn chế số voi chiến của quân đội Seleukos theo hiệp ước tại Apamea năm 188 TCN, khiến cho quân Seleukos trở nên yếu hẳn.

Tuy Lysias không tỏ ra chống La Mã, nhưng sự quỵ lụy quá mức của Lysias trong vấn đề Syria cũng không làm cho sứ thần La Mã là Gnaeus Octavius (chấp chính quan năm 165 TCN) thỏa mãn, nên hắn cho ám sát Lysias ở Laodicea năm 162 TCN. Antiochos V cũng bị giết chết cùng với một cận vệ của mình.

Với thời cơ này, Demetrios trốn thoát khỏi La Mã, được nhân dân Syria đón chào và tôn làm vua.

Chú thích

Liên kết bên ngoài
Antiochus V Eupator entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith

Sinh năm 173 TCN
Mất năm 162 TCN
Lịch sử Do Thái thuộc Hy Lạp cổ đại
Antiochos 05
Vua bị giết
Vua chết trẻ
Mất năm 161 TCN
Mất thập niên 160 TCN
Năm 161 TCN
Năm 173 TCN


title: Aglaia cumingiana

text:
Aglaia cumingiana là một loài thực vật]] thuộc họ Meliaceae. Loài này có ở Brunei, Malaysia, và Philippines.

Chú thích

Tham khảo

 Pannell, C.M. 1998. Aglaia cumingiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

cumingiana
Thực vật dễ tổn thương


title: Nephrotoma submaculosa

text:
Nephrotoma submaculosa là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Hình ảnh

Tham khảo

Nephrotoma


title: Cheonggyecheon

text:
Cheonggyecheon (Tiếng Hàn: 청계천, Hanja:淸溪川, Hán-Việt: Thanh Khê Xuyên, còn gọi là Cheong Gye Cheon hoặc Suối Thanh Khê), là một dòng suối dài 5,8 km chảy qua khu trung tâm thành phố Seoul, Hàn Quốc, đổ vào suối Jungnangcheon, cuối cùng hợp lưu với sông Hán.

Phục hồi
Trong nhiệm kỳ của Tổng thống Syngman Rhee, Cheonggyecheon bị san lấp để làm đường, đến năm 1968, người ta xây dựng bên trên nó một xa lộ trên cao. Tuy nhiên, vào tháng 7 năm 2003, Lee Myung-bak, khi ấy là thị trưởng Seoul, sau này là tổng thống Hàn Quốc, khởi xướng đề án phục hồi dòng suối. Đây là một đề án đầy tham vọng vì không chỉ phải gỡ bỏ con đường cao tốc trên cao mà còn phải tái sinh một thủy lộ vốn đã bị san lấp từ lâu, nay gần như đã cạn khô, cần phải bơm vào 120.000 tấn nước mỗi ngày. Mặc dù gặp phải nhiều sự chống đối và chỉ trích, cuối cùng đề án cũng hoàn thành vào tháng 9 năm 2005 và được tán dương như là một thành tựu lớn trong nỗ lực kiến tạo một đô thị xanh, sạch và đẹp.

Công cuộc phục hồi Cheonggyecheon đã giúp tên tuổi của Lee Myung-bak  được biết đến trên toàn quốc, và ông  được xem là ứng viên triển vọng cho chức vụ tổng thống, mặc dù không phải là không có những tra vấn về tính minh bạch của nó. Tháng 5 năm 2005, chỉ vài tháng trước khi hoàn tất đề án, phó thị trưởng Seoul Yang Yun-jae và một chính trị gia khác, Kim Il-ju, bị bắt giữ vì những cáo buộc tham nhũng liên quan đến đề án.

Dự án có dự toán hơn 900 tỷ won (khoảng 900 triệu dollar Mỹ) nhưng người ta ước tính thêm 12 tỷ dollar Mỹ phải đầu tư thêm để phát triển lại 792.000 m² khu vực gần con suối dẫn vào một  khu dân cư và thương mại quan trọng của thành phố.

Dự án này bị một số tổ chức môi trường phê phán vì chỉ mang tính biểu tượng chứ không thiết thực gì cho môi trường.

Một số nguồn thống kê cho biết, con suối đã giúp giảm nhiệt độ Seoul khoảng 2 độ C vào mùa nóng.

Hình ảnh

Xem thêm
Seoul
Lee Myung-bak
Quảng trường Seoul

Tham khảo

J. H. Shin, "Dream and Hope of Korea, Cheonggyecheon Restoration," Magazine of Korean Water Resources Association, Vol. 37, No.1, 2004.

Liên kết ngoài

Seoul: Con kênh xanh xanh - Báo Tuổi trẻ
Suối giữa thủ đô Seoul- VneNews
Suối Cheonggyecheon ấp ủ mơ ước của tương lai  - VnExpress
Official website of Cheonggyecheon
Seoul government homepage for the Cheonggyecheon restoration
Mayor Lee Myung-bak's speech marking the start of the restoration project
Today's Cheonggyecheon  from visitseoul.net
Chonggyechon: New Stream of Seoul , special report of The Korea Times, 29 tháng 9 năm 2005.
"Investigate Everything About Cheonggyecheon", The Hankyoreh, 11 tháng 5 năm 2005.
"Restoring Cheonggyecheon Stream in the Downtown Seoul" , Hwang Kee-yeon, Seoul Development Institute, 2004.
Galbijim wiki page on Cheonggyecheon

Seoul
Sông Hàn Quốc
Quận Jongno
Quận Trung
Địa lý Seoul
Quận Trung, Seoul


title: Asturodes

text:
Asturodes là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Species
 Asturodes bioalfae Solis in Solis, Phillips-Rodríguez, Hallwachs, Dapkey & Janzen, 2020, found in Costa Rica
 Asturodes encisoensis Solis in Solis, Phillips-Rodríguez, Hallwachs, Dapkey & Janzen, 2020, found in Costa Rica
 Asturodes fimbriauralis (Guenée, 1854), type species, reportedly found in Belize, Brazil, Costa Rica, Dominican Republic, Ecuador, Mexico, Panama, Puerto Rico, Suriname, Trinidad and Tobago, United States (Florida), and Peru. (but these sources predate the description of the other three species)
 Asturodes junkoshimurae Solis in Solis, Phillips-Rodríguez, Hallwachs, Dapkey & Janzen, 2020, found in Costa Rica

Chú thích

Tham khảo

Margaroniini


title: Quận của tỉnh Deux-Sèvres

text:
3 quận của tỉnh Deux-Sèvres gồm:
 Quận Bressuire, (quận lỵ: Bressuire) với 7 tổng và 62 xã. Dân số của quận này là 93.153 người năm 1990, 91.673 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 1.59%.
 Quận Niort, (tỉnh lỵ của tỉnh Deux-Sèvres: Niort) với 18 tổng và 166 xã. Dân số của quận này là 188.614 người năm 1990, và 190.708 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 1.11%.
 Quận Parthenay, (quận lỵ: Parthenay) với 8 tổng và 77 xã. Dân số của quận này là 64.198 người năm 1990, và 62.011 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 3.41%.

Tham khảo

Deux-Sèvres


title: Narwar

text:
Narwar là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Shivpuri thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Narwar có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 452 mét (1482 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Narwar có dân số 15.748 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Narwar có tỷ lệ 58% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 45%. Tại Narwar, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh
Shivpuri
Du lịch ở Madhya Pradesh


title: Simmondsiaceae

text:
Simmondsia là một họ thực vật hạt kín chỉ chứa 1 chi (Simmondsia) và 1 loài duy nhất (Simmondsia chinensis), một loại cây bụi sống trong khu vực bao gồm sa mạc Sonora và sa mạc Mojave tại các bang Arizona, California ở Hoa Kỳ cũng như tại các bang Sonora, Baja California và Baja California Sur ở México. Tại đây nó có tên gọi là jojoba. Họ này không được nhiều hệ thống phân loại công nhận và loài duy nhất thường được coi là thuộc về họ Buxaceae.

Hệ thống APG III năm 2009 (không đổi so với hệ thống APG II năm 2003 và hệ thống APG năm 1998), công nhận họ này và đặt nó trong bộ Caryophyllales của nhánh core eudicots. Các hệ thống phân loại như hệ thống Cronquist năm 1981 và hệ thống Dahlgren xếp họ này trong bộ Euphorbiales.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Simmondsiaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi) The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval. Phiên bản 20-5-2010. http://delta-intkey.com
 Euphorbiales : Tổng quan về lịch sử
 Phân loại trong NCBI


title: Cosuenda

text:
Cosuenda là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 392 người. Diện tích đô thị này là 31 ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 618 m trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Quận Cowlitz, Washington

text:
Quận Cowlitz là một quận thuộc tiểu bang Washington, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người, dân số thời điểm ngày 6/5/2009 là 101.966 người. Quận lỵ đóng ở Kelso.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của tiểu bang Washington


title: 4820 Fay

text:
4820 Fay (1985 RZ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 9 năm 1985 bởi Shoemaker, C. S. ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4820 Fay

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Mirecourt (tổng)

text:
Tổng Mirecourt là một tổng của Pháp, tọa lạc tại tỉnh Vosges trong vùng Lorraine của Pháp.

Phân chia hành chính
Tổng Mirecourt được chia thành 32 xã:
Mirecourt
Mattaincourt
Poussay
Hymont
Rouvres-en-Xaintois
Baudricourt
Oëlleville
Ambacourt
Valleroy-aux-Saules
Mazirot
Villers
Ramecourt
Juvaincourt
Domvallier
Puzieux
Vroville
Ménil-en-Xaintois
Frenelle-la-Grande
Dombasle-en-Xaintois
Saint-Menge
Biécourt
Totainville
Thiraucourt
Saint-Prancher
Madecourt
Repel
Remicourt
Chef-Haut
Frenelle-la-Petite
Boulaincourt
Chauffecourt
Blémerey

Hành chính

Biến động dân số

Tham khảo

Mirecourt, Canton de


title: Andrena coactipostica

text:
Andrena coactipostica là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Viereck mô tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1917


title: Thrincophora lignigerana

text:
Thrincophora lignigerana là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở Úc, bao gồm Tasmania.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Thrincophora
Động vật được mô tả năm 1863


title: Pterophorus pentadactyla

text:
Pterophorus pentadactyla (tiếng Anh: white plume moth, dịch sang tiếng Việt: bướm đêm lông chim trắng) là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoroidea. Nó được tìm thấy ở châu Âu và Bắc Phi , Châu Á

Sải cánh dài 24–35 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8. Chúng có màu trắng đồng nhất, với cặp cánh sau chia làm ba chùm lông và cặp trước ở hai chùm lông khác.
Ấu trùng ăn các loài thực vật thuộc chi Convolvulus.

Phân loại
Con sâu bướm này là được mô tả lần đầu tiên bởi Carl Linnaeus vào năm 1758 trong bản in thứ 10 của Systema Naturae. Ông đặt cho danh pháp loài này là Aciptilia pentadactyla, với tên gọi cụ thể được mô tả về bề ngoài của đôi cánh và xuất phát từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là "năm ngón tay"; loài này sau đó đã được chuyển đến chi Pterophorus.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 White Plume Moth on UKmoths

Động vật được mô tả năm 1758
Pterophorus
Côn trùng châu Âu


title: Sacy, Yonne

text:
Sacy là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức de la ville de Sacy
 Sacy trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Yonne


title: Bargota

text:
Bargota là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 25,45 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là 345 người.

Đô thị nằm ở độ cao 591 m trên mực nước biển, cách tỉnh lỵ 74 km.

Các đô thị giáp ranh
 Torres del Río và Espronceda về phía bắc.
 Armañanzas về phía đông.
 Mendavia về phía nam.
 Azuelo, Aras và Viana về phía tây.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 BARGOTA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)

Đô thị ở Navarre


title: Barberier

text:
Barberier  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

Xã của Allier


title: Nomada lepida

text:
Nomada lepida là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1863


title: Taphinellina aeneofuscus

text:
Taphinellina aeneofuscus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Taphinellina


title: Echinolittorina radiata

text:
Echinolittorina radiata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Echinolittorina


title: Gội gân mập

text:
Gội gân mập (danh pháp khoa học: Aglaia crassinervia) là một loài thực vật thuộc họ Meliaceae. Loài này có ở Brunei, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Philippines, và Thái Lan.

Chú thích

Tham khảo
 Pannell, C.M. 1998. Aglaia crassinervia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Chi Gội


title: Cardiotarsus mjobergi

text:
Cardiotarsus mjobergi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Carter miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Cardiotarsus


title: Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc

text:
Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc (Andrias davidianus) là loài kỳ giông lớn nhất thế giới cũng như loài lưỡng cư lớn nhất, dài đến 180 cm, dù ngày nay nó hiếm khi đạt độ dài đó. Chúng là loài đặc hữu ở các suối núi đá và hồ ở Trung Quốc, nó được xem là loài cực kỳ nguy cấp do sự phá hủy môi trường sống, nạn ô nhiễm, khai thác quá mức cũng như nó được xem là loài bổ dưỡng và làm thuốc bắc. Loài này được ghi nhận ở Đài Loan có lẽ là do du nhập. Nó được dự án nguy cấp toàn cầu và khác biệt về tiến hóa liệt kê như là một trong 10 loài trọng tâm hàng đầu năm 2008.

Mô tả và tập tính

Loài kỳ giông này có một cái đầu lớn, mắt nhỏ, da đen và nhăn nheo. Đây là một trong hai loài còn sinh tồn trong chi Andrias, loài còn lại nhỏ hơn một chút nhưng về tổng thể rất giống nhau, là kỳ giông khổng lồ Nhật Bản (Andrias japonicus). Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc ăn côn trùng, ếch nhái, và cá. Nó có thị lực rất kém, vì vậy phụ thuộc vào các bướu cảm giác đặc biệt chạy theo đường trên cơ thể của con vật, từ đầu đến đuôi. Chúng có khả năng cảm nhận được các rung động nhỏ trong môi trường xung quanh với sự giúp đỡ của các bướu này. Con cái đẻ 400-500 trứng trong một ổ đẻ dưới nước, được con đực bảo vệ cho tới khi trứng nở sau 50-60 ngày. Con trưởng thành trung bình nặng 25–30 kg (55-66 lb) và dài 1,15 m (3,8 ft).

Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc được biết có thể phát ra âm thanh, như tiếng sủa, rên rỉ, rít lên, hay âm thanh như tiếng khóc. Một vài trong số những tiếng kêu của chúng giống với tiếng khóc của một đứa trẻ, và vì thế nó được biết đến trong tiếng Trung Quốc như như "oa oa ngư/nghê" (娃娃鱼/鲵), nghĩa là cá trẻ con.

Phân bố và môi trường sống
Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc từng phổ biến rộng khắp tại miền trung, tây nam và miền nam Trung Quốc, nhưng hiện nay phạm vi phân bố đã bị phân mảnh rất nhiều. Phạm vi phân bố mở rộng từ Thanh Hải về phía đông tới Giang Tô và về phía nam tới Tứ Xuyên, Quảng Tây và Quảng Đông; đáng chú ý là trong lưu vực các con sông như Trường Giang, Hoàng Hà và Châu Giang.

Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc là động vật thủy sinh và sinh sống trong các con suối vùng đồi núi đá hay hồ với nước trong. Nó thường được tìm thấy trong bùn hay khe đá sẫm màu dọc theo các bờ sông, hồ, ao, sông và suối trong rừng lá rộng và rừng thông. Nó chủ yếu được tìm thấy trong khu vực đồng rừng ở độ cao từ 100 tới 1.500 m (330-4.920 ft), với độ cao ghi nhận tần suất bắt gặp cao nhất là 300–800 m (980-2.620 ft). Loài kỳ giông này cũng ưa thích sống trong các con suối nhỏ (trung bình có bề rộng khoảng 6,39 m), nước chảy nhanh và độ sâu không lớn (trung bình sâu 1,07 m). Tuy nhiên, hang hốc nơi chúng đẻ trứng lại thường là có nước chảy chậm. Ngoài ra, môi trường sống của chúng thường có đáy nhiều sỏi đá và không bằng phẳng, với nhiều sỏi và đá nhỏ cũng như một vài thảm thực vật.

Chú thích

Tham khảo

Động vật lưỡng cư Trung Quốc
D
Động vật được mô tả năm 1871
Đông y


title: Azas

text:
Azas là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 133 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Exora rosenbergi

text:
Exora rosenbergi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bowditch miêu tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Exora


title: Thestor montanus

text:
The Mountain Skolly (Thestor montanus) là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm xanh. Loài này có ở Nam Phi, nơi Loài này có ở fynbos covered high các sườn núi in tây nam West Cape, from Caledon to the Hottentots.

Sải cánh dài 23–28 mm đối với con đực và 27–29 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 10 đến tháng 2, nhiều nhất vào tháng 11. Có một lứa một năm.

Chú thích

Tham khảo

Thestor
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Jean-Marie de Lanessan

text:
Jean-Marie de Lanessan (1843-1919) là một nhà tự nhiên học, bác sĩ, chính trị người Pháp. Ông giữ chức toàn quyền Đông Dương từ tháng 6 năm 1891 đến tháng 12 năm 1894.

Jean-Marie de Lanessan sinh ở Saint-Andre-de-Cubzac (Gironde) ngày 13 tháng 7 năm 1843 và qua đời ở Écouen (Val-d'Oise) ngày 7 tháng 11 năm 1919.

Ông là một giáo sư tại Đại học khoa học Paris, nắm giữ các chức vụ toàn quyền Đông Dương (1891-1894), bộ trưởng bộ hải quân trong nội các Waldeck-Rousseau (1899-1902).

Sau khi tốt nghiệp đại học y khoa tại Bordeaux, De Lanessan học tiếp ở trường hải quân Rochefort, nơi ông làm trợ lý bác sĩ phẫu thuật. Ông có tám năm làm bác sĩ cho hải quân lênh đênh trên các bờ biển châu Phi và Đông Dương. Sau đó ông nộp đơn xin vào hạm đội Baltic của hải quân Pháp nhưng bị từ chối. Năm 1870, De Lanessan rời khỏi lực lượng hải quân. Thời gian từ 1870 đến 1876, ông tập trung cho nghiên cứu y học và tự nhiên học tại Paris.

Năm 1879, ông bắt đầu hoạt động trên chính trường, đầu tiên là với tư cách một ứng cử viên độc lập ở hội đồng thành phố Paris. Năm 1891, De Lassane được bổ nhiệm làm toàn quyền Đông Dương. Ông chính là người tổ chức và hoàn tất việc bình định Bắc Kỳ. Năm 1894, ông trở lại Pháp và ra tranh cử ở Lyon.

Các tác phẩm chính
 Étude sur le Genre Garcinia (Clusiacées) et sur l'origine et les propriétés de la gomme-gutte (Nghiên cứu về chi Garcinia (Clusiaceae), nguồn gốc và tính chất của nhựa Campuchia (nhựa thuốc vẽ)), luận án tiến sĩ (1872) Văn bản trực tuyến
 Du protoplasma végétal (Nguyên sinh chất của thực vật), luận văn (1876)
 Manuel d'histoire naturelle médicale (4 volumes, 1879-1882)
 La Matière, la vie et les êtres vivants (Vật chất, sự sống và sinh vật) (1879)
 Étude sur la doctrine de Darwin: la lutte pour l'existence et l'association pour la lutte (1881)
 Traité de zoologie. Protozoaires (Chuyên luận về động vật học. Động vật nguyên sinh) (1882)
 La Botanique (Thực vật học) (1883)
 Le Transformisme: évolution de la matière et des êtres vivants (Thuyết biến hình: Sự tiến hóa của vật chất và sinh vật) (1883) Văn bản trực tuyến
 Flore de Paris (phanérogames et cryptogames), contenant la description de toutes les espèces utiles ou nuisibles, avec l'indication de leurs propriétés (1884)
 L'Église et l'État, conférence sur la séparation de l'Église et de l'État, faite à Chaumont; et Lettres sur le Concordat, adressées aux lecteurs de la Gazette des travailleurs, suivies du texte du Concordat et des articles organiques (1884) Văn bản trực tuyến
 Introduction à la botanique. Le sapin (1885) Văn bản trực tuyến
 L'Expansion coloniale de la France: étude économique, politique et géographique sur les établissements français d'outre-mer (1886) Văn bản trực tuyến
 Les Plantes utiles des colonies françaises (1886)
 La Tunisie (1887) Văn bản trực tuyến
 L'Indo-Chine française, étude politique, économique et administrative sur la Cochinchine, le Cambodge, l'Annam et le Tonkin (1889)
 La Marine française au printemps de 1890 (1890)
 La Colonisation française en Indo-Chine (1895) Văn bản trực tuyến
 La Morale des philosophes chinois: extraite des livres classiques de la Chine et de l'Annam (1896)
 Principes de colonisation (1897) Văn bản trực tuyến
 La République démocratique: études sur la politique intérieure, extérieure et coloniale de la France (1897) Văn bản trực tuyến
 Le Programme maritime de 1900 à 1906 (1902)
 La Lutte pour l'existence et l'évolution des sociétés (1903) Văn bản trực tuyến
 La Concurrence sociale et les devoirs sociaux (1904) Văn bản trực tuyến
 La Morale des religions (1905)
 Les Enseignements maritimes de la guerre russo-japonaise (1905)
 L'État et les Églises en France, depuis les origines jusqu'à la séparation (1906)
 Les Missions et leur protectorat (1907)
 L'Éducation de la femme moderne (1908)
 La Morale naturelle (1908) Văn bản trực tuyến
 Le Bilan de notre marine (1909)
 La Lutte contre le crime (1910)
 Nos Forces navales: répartition et reconstitution (1911)
 La Répartition des flottes européennes et les obligations de la marine française (1912) Văn bản trực tuyến
 Nos Forces militaires (1913)
 La Crise de la République (1914) Văn bản trực tuyến
 Notre Défense maritime (1914)
 Transformisme et créationisme: contribution à l'histoire du transformisme depuis l'Antiquité à nos jours (1914)
 L'Empire germanique sous la direction de Bismarck et de Guillaume II (1915) Văn bản trực tuyến
 Les Empires germaniques et la politique de la force, introduction à la guerre de 1914 (1915)
 Pourquoi les Germains seront vaincus (1915)
 Histoire de l'entente cordiale franco-anglaise: les relations de la France et de l'Angleterre depuis le XVIe siècle jusqu'à nos jours (1916) Văn bản trực tuyến
 L'Idéal moral du matérialisme et la guerre (1918)
Dịch thuật
 Friedrich A. Flückiger: Histoire des drogues d'origine végétale (2 volumes, 1878)
 August Mojsisovics (Edler von Mojsvar): Manuel de zootomie, guide pratique pour la dissection des animaux vertébrés et invertébrés (1881)
 Friedrich Otto Wünsche: Flore générale des champignons (1883)

Tham khảo

Toàn quyền Đông Dương
Nhà thực vật học với tên viết tắt
Sinh năm 1843
Mất năm 1919


title: Miraces modesta

text:
Miraces modesta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Miraces


title: Synolulis

text:
Synolulis là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
 Synolulis rhodinastis Meyrick, 1902

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Synolulis at funet.fi

Erebidae


title: Megachile chromatica

text:
Megachile chromatica là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1932


title: Sermyloides lii

text:
Sermyloides lii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Yang & Li in Li & Jin miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Sermyloides


title: Denticollis varians

text:
Denticollis varians là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Germar miêu tả khoa học năm 1846.

Chú thích

Tham khảo

Denticollis