title: Lực Lorentz

text:
Trong vật lý học và điện từ học, lực Lorentz là lực tổng hợp của lực điện và lực từ tác dụng lên một điện tích điểm chuyển động trong trường điện từ.

Định luật phát biểu rằng nếu hạt có điện tích q (C) chuyển động với vận tốc v (m/s) trong điện trường E (V/m) và từ trường B (T) thì nó sẽ chịu lực tác dụng lên nó. Định luật III Newton phát biểu về lực và phản lực, do vậy mặc dù phản lực của từ trường là nhỏ nhưng nó phải được tính đến. Lực Lorentz bằng:

Các công thức phát sinh từ công thức cơ bản này miêu tả lực từ tác dụng lên dây dẫn có dòng điện chạy qua (đôi khi gọi là lực Laplace), lực điện từ trong một vòng dây di chuyển qua từ trường (một khía cạnh của định luật cảm ứng điện từ Faraday), và lực tác dụng lên điện tích điểm chuyển động với vận tốc gần bằng tốc độ ánh sáng (dạng tương đối tính của lực Lorentz).

Oliver Heaviside là người đầu tiên suy luận ra công thức cho lực Lorentz vào năm 1889, mặc dù một số nhà lịch sử cho rằng James Clerk Maxwell đã đưa ra nó trong một bài báo năm 1865. Định luật được đặt theo tên của Hendrik Lorentz, người tìm ra công thức sau Heaviside một vài năm và ông đã nghiên cứu và giải thích chi tiết ý nghĩa của lực này.

Lực từ động

Thành phần gây ra bởi từ trường của lực này, còn gọi là lực từ hay đôi khi là lực Lorentz, có phương luôn vuông góc với phương chuyển động của hạt mang điện và làm thay đổi quỹ đạo chuyển động của hạt mang điện. Nếu hạt mang điện chuyển động theo phương vuông góc với đường cảm ứng từ thì hạt sẽ chuyển động theo quỹ đạo tròn, nếu hạt chuyển động theo phương không vuông góc với đường cảm ứng từ thì quỹ đạo của nó sẽ là hình xoắn ốc.

Lực tác động của từ trường lên dòng điện có nguyên nhân là thành phần này của lực Lorentz.

Lực từ giữa các cực của nam châm, cũng là tổng hợp lực gây ra bởi từ trường của nam châm này lên các electron chuyển động quanh nguyên tử ở nam châm kia, về bản chất cũng là thành phần này của lực Lorentz:

Xem thêm
 Lực
 Hiệu ứng Hall
 Điện từ học
 Hấp dẫn từ học
 Định luật Ampère
 Hendrik Lorentz
 Phương trình Maxwell
 Phương trình Maxwell trong thuyết tương đối hẹp

Tham khảo

Danh mục tham khảo

: volume 2.

Liên kết ngoài
Interactive Java tutorial on the Lorentz force  National High Magnetic Field Laboratory
Faraday's law: Tankersley and Mosca
Notes from Physics and Astronomy HyperPhysics at Georgia State University; see also home page
 Interactive Java applet on the magnetic deflection of a particle beam in a homogeneous magnetic field  by Wolfgang Bauer

Lực
Khái niệm vật lý học
Điện từ học
Phương trình Maxwell
Khái niệm vật lý


title: Music Box (album của Mariah Carey)

text:
Music Box là album phòng thu thứ ba của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Mariah Carey, phát hành tại Bắc Mỹ vào ngày 31 tháng 8 năm 1993 bởi Columbia Records. Nó là tập hợp những bản ballad mà hầu hết được đồng viết lời bởi Carey và Walter Afanasieff, người đã hợp tác với cô trong album phòng thu trước Emotions (1991), và một vài bản nhạc dance đương đại. Trong quá trình thực hiện album, với mong muốn mở rộng thêm nhiều tầng lớp khán giả, nữ ca sĩ đã theo đuổi những âm thanh mang chất pop/R&B hơn. Ngoài ra, Carey cũng thử nghiệm nhiều loại nhạc cụ khác nhau, được xem là nỗ lực giúp âm nhạc của cô trở nên hiện đại hơn so với những tác phẩm trước của nữ ca sĩ. Hai bài hát khác không được sử dụng từ quá trình thu âm album đã được phát hành làm những đĩa đơn mặt B: "Do You Think of Me" và "Everything Fades Away".

Để tạo nên thành công cho Music Box với một định hướng mới, Carey và Afanasieff đã tìm kiếm những nhà sản xuất mới tiềm năng và có tính sáng tạo cao, cũng như một số tên tuổi từ những bản phát hành trước của Carey. Kenneth "Babyface" Edmonds bắt đầu làm việc với Carey cho Music Box, và tham gia sáng tác "Never Forget You". Nhiều nhà viết lời và nhà sản xuất khác cũng tham gia vào quá trình thực hiện nó, bao gồm Robert Clivillés và David Cole (bộ đôi còn được biết đến là C+C Music Factory) và Daryl Simmons. Mặc dù nhận được sự hỗ trợ từ nhiều nhà sản xuất tài năng, phần lớn những bài hát đều được viết lời bởi Carey và Afanasieff. Trong những dự án tiếp theo, ông sẽ tiếp tục cộng tác chặt chẽ với nữ ca sĩ, cho đến album phòng thu thứ bảy của cô, Rainbow (1999), nơi ông vắng mặt trong khâu viết lời của tất cả những bài hát.

Bốn đĩa đơn đã được phát hành từ Music Box. Ba đĩa đơn đầu tiên, "Dreamlover", "Hero" và "Without You" trở thành những đĩa đơn quán quân trên toàn cầu, trong đó hai đĩa đơn đầu tiên đều đạt vị trí số một ở Hoa Kỳ, và "Without You" trở thành bài hát thành công nhất trong sự nghiệp của Carey trên thị trường quốc tế. Ngoài ra, nó cũng giúp Carey đạt ngôi vị quán quân lần đầu tiên ở một số quốc gia châu Âu và vươn đến top 3 ở Hoa Kỳ. Để quảng bá cho Music Box, Carey bắt tay thực hiện chuyến lưu diễn ngắn hạn nhưng thành công Music Box Tour, đi qua một vài thành phố ở Bắc Mỹ. Ngoài ra, nó còn gặt hái nhiều giải thưởng và đề cử tại những lễ trao giải lớn, nổi bật nhất là hai đề cử giải Grammy đều ở hạng mục Trình diễn giọng pop nữ xuất sắc nhất cho "Dreamlover" tại lễ trao giải thường niên lần thứ 36 và "Hero" một năm sau đó.

Sau khi phát hành, Music Box nhận được những phản ứng trái chiều từ các nhà phê bình âm nhạc, chủ yếu vấp phải nhiều ý kiến chỉ trích cho rằng giọng hát nữ ca sĩ có phần thụ động hơn so với những tác phẩm trước. Tuy nhiên, nó đã gặt hái những thành công vượt trội về mặt thương mại, đứng đầu bảng xếp hạng Billboard 200 trong tám tuần không liên tiếp, và là album đầu tiên của Carey được chứng nhận đĩa Kim cương từ Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Mỹ (RIAA), công nhận lượng đĩa tiêu thụ đạt mười triệu bản tại đây. Trên thị trường quốc tế, đĩa hát trở thành album đầu tiên của Carey đứng hạng nhất ở Úc, Pháp, Đức, Hà Lan, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh, cũng như lọt vào top 5 ở hầu hết những quốc gia nó xuất hiện. Tính đến nay, Music Box đã bán được hơn 40 triệu bản trên toàn cầu, trở thành một trong những album bán chạy nhất mọi thời đại và là album bán chạy nhất trong sự nghiệp của Carey.

Bối cảnh

Năm 1988, Carey được phát hiện bởi Tommy Mottola, giám đốc điều hành của Columbia Records, và nhanh chóng được ký hợp đồng với hãng đĩa. Album phòng thu đầu tay mang chính tên của Carey, phát hành năm 1990, tập trung vào việc hoàn thiện một số bản nhạc mà cô đã viết thời trung học với Ben Margulies. Ngoài bảy bài hát từ băng thu nháp của Carey, bốn bài hát khác cũng được viết và sản xuất bởi Margulies và một loạt các nhà sản xuất âm nhạc nổi tiếng. Nó nhận được nhiều lời khen ngợi từ giới phê bình, trong đó họ gọi đây là một màn ra mắt trưởng thành, mang đầy đủ ảnh hưởng của nhiều thể loại khác nhau, như pop, R&B và soul. Album trở thành một thành công thương mại, bán được hơn 15 triệu bản trên toàn cầu. Trong lúc tạo nên những tác động mạnh mẽ đối với thị trường nhạc pop, Carey bắt đầu quan tâm đến việc thay đổi phong cách âm nhạc của mình và chuyển hướng khỏi nhạc pop đối với bản thu âm thứ hai, Emotions (1991). Sau thành công của album đầu tay, Columbia cho phép nữ ca sĩ nắm nhiều quyền kiểm soát hơn để có thể chủ động thay đổi cách phát triển thể loại nhạc, giai điệu và sản xuất.

Với vai trò của một người đứng đầu dự án, nữ ca sĩ có nhiều quyền kiểm soát hơn so với bất kỳ album nào khác, và cô bắt đầu đưa nó theo một hướng mới, cùng với Walter Afanasieff, người duy nhất còn giữ lại từ khi cô ra mắt. Đối với đĩa hát phòng thu thứ ba, cô đã cộng tác với một loạt các nhạc sĩ, cũng như nhà sản xuất thu âm. Ngoài Afanasieff, Kenneth "Babyface" Edmonds, một người sẽ thường xuyên cộng tác với Carey trong tương lai gần, cũng tham gia vào dự án. Babyface đã đồng sáng tác "Never Forget You", một bài hát được phát hành dưới dạng mặt B (độc quyền ở Hoa Kỳ) cho "Without You". Music Box chủ yếu bao gồm những bản ballad chậm (ngoại trừ "Dreamlover", "Now That I Know" và "I Been Thinking about You"), và có sự tham gia hợp tác từ một số nhà sản xuất và viết lời từ Emotions, như Clivillés & Cole (của C+C Music Factory), những người đồng sáng tác "Now That I Know", một bản pop ballad với tiết tấu nhanh, vốn sử dụng công thức tương tự như các bản nhạc của album phòng thu trước. Một nhà viết lời kiêm nhà sản xuất khác cũng làm việc cho album là David Hall, người cộng tác với Carey cho đĩa đơn đầu tiên từ album "Dreamlover". Carey đã làm việc với Hall trong toàn bộ quá trình sản xuất nó, và để giúp đỡ một số phần cải biên cho bài hát, Mottola đã tìm đến sự hỗ trợ của Afanasieff, người đảm nhận khâu hoàn thiện cuối cùng để biến "Dreamlover" thành một bản hit thương mại hơn.

Nhạc và lời
Emotions là tập hợp những bản nhạc lấy cảm hứng từ nhiều bản ballad và phúc âm của thập niên 1950, 1960 và 1970, cũng như tiếp tục triển khai phong cách R&B và soul của Carey. Mặc dù nhận được một số lời khen ngợi về tính trưởng thành và mộc mạc, nó đã không vươn đến đỉnh cao về mặt thương mại lẫn phê bình như album đầu tay của nữ ca sĩ, với lượng đĩa tiêu thụ ít hơn và thất bại trong việc giới thiệu tên tuổi Carey ở những thị trường mới. Sau những kết quả không mong muốn, Columbia quyết định cố gắng quảng bá Carey theo công thức tương tự như đĩa hát đầu tiên, tập trung sản xuất một album mang tính thương mại và thân thiện với sóng phát thanh hơn. Kế hoạch của họ là giảm bớt vai trò trong giọng hát của Carey và mềm mại hóa quá trình sản xuất album, để tạo nên một bản thu âm pop/R&B đương đại hơn.

Một trong những điểm khác biệt đáng chú ý giữa Music Box với những album trước của Carey là phần âm thanh của nó. Nó được Afanasieff mô tả là một album nhẹ nhàng và mang hơi hướng pop hơn, "lấp đầy các bài hát bằng không khí", và cho phép nhiều không gian hơn trong tổng thể âm thanh. Một thay đổi đáng chú ý khác đến từ quá trình sản xuất album. Khi Mariah Carey được phát hành, các nhà phê bình chú ý đến chất lượng "được sản xuất quá mức" và "hoàn hảo đến từ phòng thu", trong khi Emotions duy trì "những âm thanh sống động." Tuy nhiên, Music Box lại cân bằng giữa hai khía cạnh trên, một quyết định được Carey đưa ra trong quá trình sản xuất album. Nữ ca sĩ sẽ tạo nên lớp đệm cho mỗi bản nhạc bằng giọng nền trực tiếp, để tạo ra một âm thanh không bị can thiệp quá nhiều bởi khâu sản xuất, nhưng vẫn giữ được sự hòa quyện giữa các nhạc cụ.

Theo Marc Shapiro, album phản ánh những dấu hiệu về sự trưởng thành trong giọng hát của Carey, cũng như đại diện cho một tác phẩm mà cô thực sự tự hào. Đĩa đơn đầu tiên của album "Dreamlover" được mô tả là "một bản pop nhẹ nhàng", đại diện cho khía cạnh thương mại của Carey so với đĩa đơn đầu tay "Vision of Love" vốn tồn tại nhiều "tham vọng hơn". Các nhà phê bình tin rằng thành tích xếp hạng của bài hát là do nó được phát hành vào mùa hè, trong lúc mọi người vẫn đang tìm kiếm một âm thanh "không quá nặng nề" và đa dạng hơn. Sáng tác của bài hát được mô tả là "mang nhịp độ trung bình và nhẹ nhàng để có thể nhảy theo", với giọng hát của Carey được nhận định là "hạnh phúc vĩnh cữu", giống như "giọng một cô bé."

Bài hát

"Hero", đĩa đơn thứ hai của Music Box, là một trong những bản ballad truyền cảm hứng nhất của Carey vào thời điểm đó. Bài hát được mô tả là "một bản ballad đầy sức sống", trong đó Carey sử dụng "âm vực thấp" đầy ấn tượng của mình. Là một trong những bài hát giàu xúc cảm nhất trong album, "Hero" gầy dựng cảm xúc thông qua từng câu hát, trước khi phần lời và giai điệu trở nên "đột phá" ở đoạn cuối. "Anytime You Need a Friend" là một bản pop ballad khác mà ở đó Carey sẽ "để giọng hát của cô tự do thể hiện", một khía cạnh các nhà phê bình cảm thấy thiếu trong album. Bài hát có cách xử lý bằng "chất giọng mộc và thấp", bên cạnh một số đoạn với âm vực cao của Carey. Như với hầu hết những bản nhạc khác từ Music Box, lời bài hát thể hiện một thông điệp tích cực và đây là bài hát duy nhất trong album lấy cảm hứng từ âm hưởng trong giọng hát của nhạc phúc âm xuyên suốt phần điệp khúc.

Bài hát chủ đề của album, "Music Box", là một bản ballad khác Carey đồng viết lời với Afanasieff. Nó được mô tả là một trong những sáng tác khó của Carey, bởi tính "mềm mại" của nó. Bài hát đòi hỏi rất nhiều kỹ thuật hát liền tiếng để giữ "sự mềm mại và ngọt ngào của giai điệu, mà không cần đến âm lượng." Giọng hát của Carey trong bản nhạc được định nghĩa là "mềm mại và được kiểm soát" để duy trì sự cân bằng tinh tế theo cách dễ dàng trước những âm thanh đàn phím và tiếng ảo diệu của đàn guitar. Về mặt ca từ, do thông điệp của bài hát đề cập đến "sự cam kết và lời hứa" kết hợp với  "âm thanh leng keng của hộp nhạc dựa trên tiếng đàn synthesizer", nó mang đến cảm giác như một buổi đọc tuyên thệ ở đám cưới. "Never Forget You" là một bài hát chậm rãi, với nội dung là câu chuyện về "những than thở xuất phát từ sự mất mát trong tình yêu, theo một cách rất dịu dàng." Nó bao gồm các nốt đàn phím được di chuyển qua từng câu hát và cho phép Carey sử dụng giọng hát đệm của cô. Nó được Nickson mô tả là một "bản nhạc nổi bật", một tác phẩm có thể dễ dàng trở thành một đĩa đơn ăn khách, "với một sức hấp dẫn có thể dễ dàng vượt qua các rào cản thế hệ."

Quảng bá

Để quảng bá album, Carey triển khai chuyến lưu diễn đầu tiên trong sự nghiệp của mình, Music Box Tour. Do chứng sợ sân khấu, Carey đã không đi lưu diễn để quảng bá cho những album trước và cũng không có kế hoạch tương tự đối với Music Box. Tuy nhiên, sau những thành công liên tục của album cũng như sự thuyết phục từ Mottola, Carey đã đồng ý. Bởi vì Carey không cảm thấy sẵn sàng về mặt thể chất lẫn tinh thần cho một chuyến lưu diễn kèo dài, sáu buổi hòa nhạc đã được lên kế hoạch, mỗi buổi diễn đều cách nhau nhiều ngày để giọng hát của cô có thời gian nghỉ ngơi. Một đêm diễn bổ sung tại Nhà hát Proctor cũng được thực hiện; ở đó, Carey đã quay chương trình đặc biệt kéo dài một giờ Here Is Mariah Carey để phát hành trong mùa Giáng sinh.

Khi vé được bán ra, các buổi hòa nhạc không bán hết ngay lập tức mà bán với tốc độ đều. Trong đêm mở màn, cô đã hát tại Nhà thi đấu Miami với khoảng 2/3 sức chứa của địa điểm được lấp đầy, một điều khiến quản lý của Carey lo lắng. Tuy nhiên, nữ ca sĩ dường như không bận tâm và bắt đầu trình diễn với tinh thần phấn chấn. Buổi biểu diễn đầu tiên ở Miami đã nhận được những đánh giá khá gay gắt; tuy nhiên những buổi hòa nhạc tiếp theo đều bán hết vé và gặt hái nhiều lời khen ngợi.

Bên cạnh chuyến lưu diễn lần đầu tiên trong sự nghiệp, Carey đã tham gia nhiều chương trình truyền hình ở Hoa Kỳ và châu Âu để trình diễn những đĩa đơn từ album. Cuối năm 1993, Carey thể hiện cả "Dreamlover" và "Hero" trên The Arsenio Hall Show. Những màn biểu diễn khác trong năm 1993 bao gồm "Hero" trên The Jay Leno Show và "Dreamlover" trong lần xuất hiện thứ tư của cô trên Top of the Pops. Carey tiếp tục quảng bá album vào năm 1994, trình diễn "Without You" trong lần thứ năm đến với Top of the Pops, cũng như ghé thăm Pháp, Đức, Nhật Bản, Tây Ban Nha và Thụy Điển. Ở giai đoạn giữa của Music Box Tour, Carey bắt đầu làm việc với Afanasieff trong album dịp lễ đầu tiên của cô Merry Christmas, được phát hành vào mùa Giáng sinh năm 1994. Ngoài ra, cả hai cũng được cho là đã bắt đầu thử nghiệm nhiều ý tưởng và âm nhạc cho dự án phòng thu thứ năm của nữ ca sĩ, Daydream (1995).

Đĩa đơn
"Dreamlover" được phát hành dưới dạng đĩa đơn đầu tiên từ Music Box vào ngày 27 tháng 7 năm 1993. Nó ra mắt ở vị trí thứ 13 trên Billboard Hot 100, và sau đó thống trị bảng xếp hạng trong tám tuần với tần suất phát sóng rầm rộ trên đài phát thanh. "Dreamlover" cũng đứng đầu bảng xếp hạng ở Canada, và lọt vào top 10 ở nhiều quốc gia khác. Bài hát được chứng nhận Bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA), ghi nhận lượng tiêu thụ đạt một triệu bản, cũng như chứng nhận sáu lần Bạch kim ở Úc và Vàng ở New Zealand. Video ca nhạc cho "Dreamlover" với "phong cảnh mùa hè", bao gồm những cảnh Carey bơi trong hồ bơi bên thác nước, nằm trên luống hoa hướng dương, cũng như hát trước các vũ công hip-hop. Video đã cố gắng nắm bắt cảm giác của "một video gia đình", cũng như tăng thêm chất tinh tế và thoáng đãng của nó, yếu tố giúp bài hát đứng đầu các bảng xếp hạng. Đĩa đơn thứ hai, "Hero" được phát hành vào ngày 19 tháng 10 năm 1993 và gặt hái nhiều lời ca ngợi từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ gọi nó là bản nhạc truyền cảm hứng nhất của Carey kể từ "Make It Happen". Nó trở thành đĩa đơn quán quân thứ tám của nữ ca sĩ ở Hoa Kỳ và vươn đến top 5 ở nhiều thị trường âm nhạc lớn khác. Video ca nhạc cho "Hero" là những cảnh quay từ buổi hòa nhạc của Carey tại Nhà hát Proctor, một công thức sẽ tiếp tục được thực hiện với video ca nhạc tiếp theo của cô cho "Without You".

"Without You" được chọn làm đĩa đơn thứ ba của album, và trở thành bản hit quốc tế lớn nhất trong sự nghiệp của Carey. Bài hát đạt vị trí thứ ba ở Hoa Kỳ, nhưng trải qua những thành công bùng nổ ở khắp châu Âu. Nó trở thành đĩa đơn đầu tiên của Carey đứng đầu ở Áo, Đức, Ireland, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh, đồng thời thúc đẩy doanh số tiêu thụ của Music Box trên toàn thế giới. Carey đã đưa độ phổ biến của bài hát lên một tầm cao mới, thông qua bản hát lại rất thành công của cô. "Without You" được xếp hạng là một trong "50 bài hát được phát nhiều nhất năm" và thậm chí còn bán chạy hơn cả phiên bản gốc của Harry Nilsson, nhận được nhiều giải thưởng lẫn sự công nhận. "Anytime You Need a Friend", đĩa đơn cuối cùng của album cũng tiếp nối những thành công trước đó về mặt thương mại, giúp Carey đạt ngôi vị số một lần đầu tiên ở Phần Lan và lọt vào top 10 của nhiều quốc gia, đồng thời đạt vị trí thứ 12 ở Hoa Kỳ. Nó còn trở thành đĩa đơn thứ hai liên tiếp từ Music Box gặt hái nhiều thành công hơn ở Châu Âu so với thị trường trong nước.

Đánh giá chuyên môn

Music Box nhận được những đánh giá trái chiều từ các nhà phê bình, trong đó phần lớn ý kiến cho rằng các bản nhạc không bao hàm hoặc thiếu tính giá trị cao trong khâu sáng tác. Trên Rolling Stone, Stephen Holden cho rằng lời bài hát "hoàn toàn được tạo nên từ những khuôn mẫu sáo rỗng của pop và soul" trong một album "được tính toán chuẩn xác để trở thành một tác phẩm bom tấn với những thành công có thể gây nên chút khó chịu". Christopher John Farley từ Time gọi nó là "hời hợt và gần như không chứa đựng tâm huyết" mặc dù vẫn tồn tại một số điểm nổi bật trong "Anytime You Need a Friend" và bài hát chủ đề. Trên Entertainment Weekly, David Browne nhận thấy màn thể hiện thiếu năng lượng của Carey và giọng hát của cô không còn bay bổng so với phần hát nền của điệp khúc. Thay vào đó, ông viết, nữ ca sĩ "nhỏ giọt qua chúng như si rô thay vì chế ngự chúng; cô ấy để những giai điệu tự nói lên cho chính mình." Dennis Hunt đặc biệt chỉ trích trên tờ Los Angeles Times khi viết rằng những bản pop-soul của Carey vẫn thiếu cảm xúc mặc dù cô đã "giảm bớt sự phô diễn giọng hát". Ông chỉ ra rằng Music Box đang cố gắng hướng đến khán giả đương đại trưởng thành vốn "thích tâm hồn của mình được quét vôi trắng và với liều lượng nhỏ". Nhà phê bình của Village Voice Robert Christgau gắn nhãn nó là "bỏ đi", và cho biết "một bản thu âm tồi với những chi tiết hiếm khi phải suy nghĩ thêm một cách thấu đáo".

Trong một bài đánh giá hồi tưởng cho AllMusic, Ron Wynn cho rằng Music Box "thành công một phần" và tin rằng Carey thật thông minh khi khám phá cách tiếp cận giọng hát của bản thân theo cách khác, nhưng cuối cùng kết quả lại "rời rạc ở một vài chỗ". Ngoại trừ "Hero" và "Dreamlover", những bài hát khác thiếu "tính cách và sự mãnh liệt" thường thấy của cô, theo Wynn. Q ấn tượng hơn về bản thu âm, viết rằng "buổi tiệc năm 1993 này đối với sức mạnh chinh phục tất cả của tình yêu là một khoảnh khắc then chốt của cô ấy". Mặc dù vấp phải những đánh giá không mấy tích cực từ giới chuyên môn, album đã gặt hái nhiều giải thưởng và đề cử khác nhau, bao gồm đề cử tại giải thưởng Âm nhạc Soul Train cho Album R&B/Soul xuất sắc nhất, Nữ vào năm 1994, cũng như hai đề cử tại giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1995 ở hạng mục Album Pop/Rock được yêu thích nhất và Album Soul/R&B được yêu thích nhất. Ngoài ra, hai đĩa đơn đầu tiên của Music Box còn lần lượt nhận được những đề cử giải Grammy cho Trình diễn giọng pop nữ xuất sắc nhất trong hai năm liên tiếp, với "Dreamlover" tại lễ trao giải thường niên lần thứ 36 và "Hero" một năm sau đó.

Thành tựu

Diễn biến thương mại
Music Box lọt vào bảng xếp hạng Billboard 200 ở vị trí thứ hai, với 174.000 bản được bán ra. Trong tuần thứ 15 sau khi phát hành, album đứng đầu bảng xếp hạng và đạt được doanh số tiêu thụ tuần cao nhất vào tháng 12 năm 1993, bán được 295.000 bản trong tuần đầu tiên giữ hạng nhất, 395.000 bản vào tuần sau và đạt đỉnh với 505.000 bản được bán vào tuần cuối cùng của năm. Nó trụ vững ở ngôi vị quán quân trong tám tuần không liên tiếp. Music Box tồn tại ở top 10 trong 31 tuần và trên Billboard 200 trong 128 tuần (hơn hai năm, lâu hơn bất kỳ album nào khác của Carey), đồng thời xuất hiện lại ba lần trên bảng xếp hạng. Album cũng đạt vị trí số một trên bảng xếp hạng Top R&B/Hip-Hop Albums. Đây là album bán chạy thứ hai của năm 1994 ở Hoa Kỳ, chỉ đứng sau The Sign của Ace of Base. Tại Hoa Kỳ, Music Box trở thành album bán chạy nhất trong sự nghiệp của Carey vào thời điểm đó, được chứng nhận Kim cương bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Mỹ (RIAA), với số lượng đĩa xuất xưởng đạt mười triệu bản.

Album cũng trở nên rất thành công ở Canada, đạt vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng và được chứng nhận bảy đĩa Bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Canada (CRIA). Music Box đã trở thành tác phẩm bán chạy nhất của Carey ở châu Âu, đứng đầu các bảng xếp hạng ở Áo, Bỉ, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Ireland, Bồ Đào Nha, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh. Tại Đức, nó trở thành album có thứ hạng cao nhất của cô với 80 tuần trụ vững trên bảng xếp hạng, 11 trong số đó ở vị trí số một. Doanh số bán album ở Đức cũng rất ấn tượng, với chứng nhận Bạch kim kép của Hiệp hội Công nghiệp Âm nhạc Liên bang (BVMI), công nhận lượng tiêu thụ cán mốc một triệu bản. Tại Vương quốc Anh, Music Box vẫn là bản thu âm bán chạy nhất của Carey, đứng đầu UK Albums Chart trong sáu tuần không liên tiếp và được chứng nhận bảy đĩa Bạch kim. Ngoài ra, nó còn trở thành album triệu bản ở Pháp, nhận được chứng nhận Kim cương và đứng đầu bảng xếp hạng album tại đây. Doanh số bán ra của Music Box ở Pháp được ước tính là 1.418.100 bản. Album cũng được chứng nhận sáu lần Bạch kim ở Hà Lan.

Tại Úc, Music Box trải qua 18 tuần không liên tiếp ở vị trí số một và được chứng nhận Bạch kim 12 lần bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Úc (ARIA), với số lượng đĩa hát xuất xưởng đạt 840.000 bản. Nó cũng trở thành album bán chạy nhất năm 1994 tại đây. Ở châu Á, Music Box trở thành một trong những album bán chạy nhất năm 1994, bán được 2.2 triệu bản chỉ riêng tại Nhật Bản. Giám đốc tiếp thị của Sony Music Andy Yavasis tuyên bố doanh số của album đã cán mốc 600.000 bản ở Hàn Quốc, 150.000 bản ở Đài Loan, 110.000 bản ở Singapore và 100.000 bản ở Hồng Kông vào tháng 7 năm 1994. Tính đến nay, Music Box đã bán được 28 triệu bản trên toàn thế giới, và là một trong những album bán chạy nhất mọi thời đại.

Danh sách bài hát

Trích dẫn nhạc mẫu
 "Dreamlover" bao gồm đoạn nhạc mẫu từ "Blind Alley" bởi The Emotions (1972).
 "I've Been Thinking About You" bao gồm đoạn nhạc mẫu từ "Synthetic Substitution" bởi Melvin Bliss (1973) và "Just a Touch of Love" bởi Slave (1979).

Thành phần thực hiện
Thành phần thực hiện được trích từ ghi chú của Music Box, Columbia Records.

Nhà soạn nhạc
 Mariah Carey – hát chính, giọng nền
 Walter Afanasieff – đàn phím, hỗ trợ đàn phím, synthesizer
 Dave Hall – synthesizer, đàn phím, lập trình nhịp điệu
 David Cole – đàn phím
 Babyface – đàn phím, bộ gõ, giọng nền
 Ren Klyce – lập trình Akai & Roland
 Gary Cirimelli – lập trình MacIntosh và synthesizer
 Ricky Crespo – lập trình
 Shawn Lucas – lập trình
 James T. Alfano – lập trình
 Michael Landau – guitar
 Kayo – bass
 Robert Clivillés – trống, bộ gõ
 Mark C. Rooney – giọng nền
 Cindy Mizelle – giọng nền
 Melonie Daniels – giọng nền
 Kelly Price – giọng nền
 Shanrae Price – giọng nền

Sản xuất
 Mariah Carey – cải biên
 Dave Hall – cải biên
 Walter Afanasieff – cải biên
 Robert Clivilles – cải biên
 David Cole – cải biên
 Babyface – cải biên
 Bob Rosa – kỹ sư âm nhạc, kỹ sư phối khí
 David Gleeson – kỹ sư âm nhạc
 Dana Jon Chappelle – kỹ sư âm nhạc, kỹ sư giọng hát
 Acar Key – kỹ sư âm nhạc
 Frank Filipetti – kỹ sư âm nhạc
 Jim Zumpano – kỹ sư âm nhạc
 Jim Caruana – kỹ sư âm nhạc thứ hai
 Jen Monnar – kỹ sư âm nhạc thứ hai
 Kent Matcke – kỹ sư âm nhạc thứ hai
 Mark Krieg – kỹ sư âm nhạc thứ hai
 Kirk Yano – hỗ trợ kỹ sư âm nhạc
 Mick Guzauski – phối khí
 Bob Ludwig – chỉnh âm tại Gateway Master Studios

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng thập niên

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng mọi thời đại

Chứng nhận

Xem thêm
 Danh sách album bán chạy nhất thế giới
 Danh sách album bán chạy nhất tại Mỹ
 Danh sách album quán quân năm 1993 (Mỹ)
 Danh sách album quán quân năm 1994 (Mỹ)

Tham khảo

Tài liệu

Album năm 1993
Album của Mariah Carey
Album quán quân Billboard 200
Album của Columbia Records


title: Saint David, Saint Vincent và Grenadines

text:
Saint David là một giáo xứ hành chính của Saint Vincent và Grenadines, trên đảo Saint Vincent. Thủ phủ là Chateaubelair.

 Diện tích: 80 km² (31 mi²)
 Dân số: 6,700 (ước tính năm 2000)

Liên kết ngoài
 Parishes of Saint Vincent and the Grenadines, Statoids.com

Giáo xứ Saint Vincent và Grenadines


title: Erioptera murudensis

text:
Erioptera murudensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Grimaud (tổng)

text:
Tổng Grimaud là một tổng thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Grimaud trong quận Draguignan. Cao độ vùng này từ 0 m (Cogolin) đến 674 m (La Garde-Freinet) với độ cao trung bình 135 m.

Các xã
Tổng Grimaud gồm 5 xã với dân số tổng cộng 28 643 người (điều tra dân số năm 1999, dân số không tính trùng).

|-
| Cogolin || align="right" | 9 079 || align="right" | 83310 || align="right" | 83042
|-
| La Garde-Freinet || align="right" | 1 619 || align="right" | 83680 || align="right" | 83063
|-
| Grimaud || align="right" | 3 780 || align="right" | 83310 || align="right" | 83068
|-
| Le Plan-de-la-Tour || align="right" | 2 380 || align="right" | 83120 || align="right" | 83094
|-
| Sainte-Maxime || align="right" | 11 785 || align="right" | 83120 || align="right" | 83115
|}

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Grimaud trên trang mạng của INSEE
 plan du canton de Grimaud sur Mapquest
 Vị trí của tổng Grimaud trên bản đồ Pháp

Grimaud


title: 1160

text:
Năm 1160 trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1160


title: Andrena dorsalis

text:
Andrena dorsalis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Brullé mô tả khoa học năm 1832.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1832


title: Thou, Loiret

text:
là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Loiret

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Loiret


title: Conus dispar

text:
Conus dispar là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

D
Động vật được mô tả năm 1833


title: Ếch cây sần

text:
Ếch cây sần (tên khoa học Kurixalus appendiculatus) là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng được tìm thấy ở Brunei, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Philippines, có thể cả Bhutan, có thể cả Myanmar, và có thể cả Thái Lan.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đất ẩm có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, đầm lầy, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Thư viện ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Diesmos, A., Alcala, A., Brown, R., Afuang, L., Gee, G., Sukumaran, J., Yaakob, N., Tzi Ming, L., Chuaynkern, Y., Thirakhupt, K., Das, I., Iskandar, D., Mumpuni, Inger, R., Stuebing, R., Yambun, P., Lakim, M., Dutta, S. & Ohler, A. 2004. Rhacophorus appendiculatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.
 Amphibian and Reptiles of bán đảo Mã Lai - Rhacophorus appendiculatus

 Sound recordings of Frilled tree frog at BioAcoustica

A
Động vật được mô tả năm 1858
Động vật lưỡng cư Campuchia
Động vật lưỡng cư Indonesia
Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật lưỡng cư Myanmar
Động vật lưỡng cư Thái Lan
Động vật lưỡng cư Việt Nam
Động vật Borneo
Động vật Brunei
Động vật Sumatra
Ếch Ấn Độ
Động vật lưỡng cư Philippines


title: Điệu Binh Sơn

text:
Điệu Binh Sơn (chữ Hán giản thể: 调兵山市, âm Hán Việt: Điệu Binh Sơn thị) là một thành phố cấp huyện của địa cấp thị Thiết Lĩnh, tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố Điệu Binh Sơn nằm ở phía bắc của Liêu Đông, nằm giữa Thiết Lĩnh và Pháp Quân. Thành phố này có diện tích 263 km², dân số 240.000 người (năm 2002). Mã số bưu chính của Điệu Binh Sơn là 112700, mã vùng điện thoại là 0410. Chính quyền thành phố đóng tại đường Dục Tài thuộc nhai đạo Điệu Binh Sơn. Thành phố Điệu Binh Sơn được chia thành 7 trấn: Điệu Binh Sơn, Thiết Pháp, Hiểu Minh, Cô Sơn Tử, Hiểu Nam, Tiểu Thanh, Đại Minh.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Thiết Lĩnh


title: Exoneura ploratula

text:
Exoneura ploratula là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Exoneura
Động vật được mô tả năm 1912


title: Anthurium gualeanum

text:
Anthurium gualeanum là một loài thực vật thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Benavides, G. & Pitman, N. 2003. Anthurium gualeanum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
G
Thực vật dễ tổn thương


title: Chiến tranh Tây Nam (Nhật Bản)

text:
, là một cuộc nổi loạn của các cựu samurai ở phiên Satsuma chống lại triều đình Thiên hoàng Minh Trị từ 29 tháng 1 năm 1877 đến 24 tháng 9 năm 1877, niên hiệu Minh Trị thứ 10. Đây là cuộc nổi loạn có vũ trang cuối cùng và cũng là nghiêm trọng nhất chống lại triều đình Minh Trị.

Bối cảnh
Mặc dù phiên Satsuma đóng vai trò quan trọng trong cuộc Minh Trị Duy Tân và chiến tranh Boshin, và rất nhiều người xuất thân từ Satsuma nắm giữ những vị trí quan trọng của triều đình Minh Trị, càng ngày càng có nhiều sự không hài lòng về con đường mà đất nước đang đi theo. Công cuộc hiện đại hóa (Tây hóa) quốc gia đồng nghĩa với việc bãi bỏ các vị trí xã hội đặc quyền của tầng lớp samurai, và làm xói mòn luôn cả vị thế về tài chính của họ nữa. Thay đổi diễn ra nhanh chóng và sâu sắc trong văn hóa Nhật Bản, trang phục và xã hội với nhiều samurai là sự phản bội là vế joi ("Nhương di") trong câu khẩu hiệu Sonnō jōi (Tôn hoàng, nhương di) dùng để lật đổ Mạc phủ Tokugawa (Đức Xuyên) thuở trước.

Saigō Takamori, một trong những lãnh đạo Satsuma hàng đầu trong triều đình Minh Trị và là người ban đầu ủng hộ cải cách, nay đặc biệt quan ngại về tình trạng tham nhũng chính trị ngày một gia tăng (khẩu hiệu cho phong trào nổi dậy của ông là "Tân chính Hậu đức", "新政厚徳"). Saigō là người mạnh mẽ đề xuất chiến tranh với vương quốc Triều Tiên trong cuộc Seikanron năm 1873. Một mặt, ông tự nguyện đến Triều Tiên với tư cách cá nhân và cố tạo ra một cái "cớ" khai mào chiến tranh bằng cách cư xử với một thái độ lăng mạ đến nỗi buộc người Triều Tiên phải cố giết ông. Một cuộc chiến không chỉ khích lệ việc củng cố quân đội Nhật Bản, mà còn phục hồi lý do tồn tại của tầng lớp samurai. Khi kế hoạch này bị từ chối, Saigō từ nhiệm khỏi mọi vị trí của mình trong chính quyền và trở về thành phố quê nhà Kagoshima, cũng như nhiều cựu samurai Satsuma khác trong lực lượng quân đội và cảnh sát.

Để giúp ủng hộ và thuê những người này, năm 1874 Saigō thành lập một học viện tư nhân ở Kagoshima. Ngay sau đó 132 chi nhánh của nó được thành lập trên toàn tỉnh. Việc "huấn luyện" không chỉ đơn thuần về học thuật: mặc dù các tác phẩm kinh điển Trung Hoa cũng được dạy, tất các sinh viên được yêu cầu tham dự các khóa huấn luyện sử dụng vũ khí và hướng dẫn về chiến thuật. Truyền thống võ sĩ đạo được nhấn mạnh. Saigō cũng mở một trường pháo binh. Các ngôi trường này giống như những tổ chức chính trị bán quân sự hơn bất cứ thứ nào khác, và họ nhận được sự ủng hộ của Thống đốc Satsuma, người bổ nhiệm các samurai bất mãn vào các vị trí chính trị, nơi họ thống trị chính quyền Kagoshima. Sự ủng hộ dành cho Saigō mạnh mẽ đến mức Satsuma thực tế đã rút ra khỏi chính quyền trung ương từ cuối năm 1876.

Mở đầu
Tin tức về các học viện của Saigō Takamori được đón nhận với một sự quan ngại sâu sắc ở thủ đô Tōkyō. Triều đình vừa mới giải quyết vài vụ samurai nổi dậy nhỏ nhưng bạo lực ở Kyūshū, và viễn cảnh về việc các samurai đông đảo và đáng sợ của Satsuma, dưới sự chỉ huy của con người nổi tiếng và được nhiều người mến - Saigō Takamori, là đáng báo động.

Tháng 12 năm 1876, triều đình Minh Trị gửi một sĩ quan cảnh sát tên là Nakahara Hisao cùng 57 người đến điều tra về các hoạt động lật đổ và bất ổn. Những người này bị bắt, và sau khi bị tra tấn, họ đã thú nhận mình là các điệp viên được cử đến ám sát Saigō. Mặc dù Nakahara sau này không công nhận lời khai này, ở Satsuma người ta vẫn tin rằng đó là sự thực và nó được sử dụng làm sự biện hộ cho các samurai bất mãn về việc một cuộc nổi dậy là cần thiết để "bảo vệ Saigō".

Lo sợ về một cuộc nổi dậy, triều đình Minh Trị cử một tàu chiến đến Kagoshima để chuyển số vũ khi dự trữ tại kho súng Kagoshima vào ngày 30 tháng 1 năm 1877. Thật mỉa mai là chính điều này đã làm nổ ra chiến sự công khai, mặc dù với việc bãi bỏ việc trả lương bằng gạo cho samurai năm 1877, căng thẳng đã trở nên đặc biệt cao. Bị xúc phạm vì chiến thuật của triều đình, 50 sinh viên từ học viện của Saigō tấn công kho thuốc súng Somuta và cướp vũ khí ở đây. Trong ba ngày sau đó, hơn 1000 sinh viên tiến hành các vụ đột kích vào các cảng hải quân và các kho súng khác.

Chỉ được biết khi sự đã rồi, Saigō lúc này đã mất hết tinh thần miễn cưỡng rời khỏi cảnh bán hưu nhàn của mình và lãnh đạo cuộc nổi dậy chống lại chính quyền trung ương.

Tháng 2 năm 1877, chính quyền Minh Trị cử Hayashi Tomoyuki, một quan chức ở Nội vụ Tỉnh cùng với Đô đốc Kawamura Sumiyoshi trên tàu chiến Takao đi xác định tình hình. Thống đốc Satsuma, Oyama Tsunayoshi, giải thích rằng các cuộc nổi loạn này là để phản đối lại việc triều đình cố gắng ám sát Saigō, và yên cầu Đô đốc Kawamura (anh em họ của Saigō) lên bờ để giúp ổn định tình hình. Sau khi Oyama rời đi, một đội tàu nhỏ chở đẩy các người có vũ trang cố lên boong tàu Takao bằng vũ lực nhưng bị đánh bật ra. Ngày hôm sau, Hayashi tuyên bố với Oyama rằng ông không thể cho phép Kawamura lên bờ khi tình hình vẫn còn bất ổn, và vụ tấn công tàu Takao là đủ cấu thành tội khi quân. Khi trở về Kobe ngày 12 tháng 2, Hayashi gặp Tướng quân Yamagata Aritomo và Ito Hirobumi, và họ quyết định rằng cần phải cử Lục quân Đế quốc Nhật Bản đến Kagoshima để đề phòng cuộc nổi dậy lan rộng sang các vùng quê có cảm tính với Saigō khác. Cùng ngày hôm đó, Saigō gặp hai trợ tá của mình là Kirino Toshiaki và Shinohara Kunimoto, thông báo ý định tiến quân đến thủ đô Tōkyō của ông để chấp vấn triều đình. Từ chối một số lượng lớn những người tình nguyện, ông không hề cố liên lạc với các lãnh địa khác nhờ chi viện, và không có một người lính nào được để lại Kagoshima đề phòng bị tấn công. Để đảm bảo tính hợp pháp, Saigō mặc bộ quân phục vào mình. Hành quân đến phương Bắc, đội quân của ông bị cản trở bởi trận bảo tuyết nặng nề nhất mà Satsuma từng chứng kiến trong vòng 50 năm.

Tổ chức trong chiến tranh

Tổ chức của Quân đội triều đình
Vào đầu cuộc nổi dậy Satsuma, Lục quân Đế quốc Nhật Bản (bao gồm của Cấm vệ quân với số lượng khoảng 34.000 người. Bộ binh được chia thành 14 trung đoàn, mỗi trung đoàn có 3 tiểu đoàn. Mỗi tiểu đoàn có 4 đại đội. Thời bình, mỗi đại đội có 160 binh lính và 32 sĩ quan và hạ sĩ quan. Thời chiến sức mạnh của một đại đội được tăng lên 240 lính. Mỗi tiểu đoàn có 640 lính thời bình và 960 lính thời chiến. Họ được trang bị súng trường Snider nạp ở khóa nòng có thể bắn được 6 viên mỗi phút.

Có 2 "trung đoàn" kỵ binh và một "trung đoàn" kỵ binh cận vệ triều đình. Các minh họa đương thời cho thấy kỵ binh được trang bị thương.

Pháo binh triều đình gồm 18 khẩu đội chia thành 9 tiểu đoàn, với 120 lính mỗi khẩu đội trong thời bình. Thời chiến, sơn pháo có sức mạnh danh nghĩa là 160 người mỗi khẩu đội và pháo dã chiến có 130 người mỗi khẩu đội. Pháo binh có hơn 100 khẩu, bao gồm sơn pháo 5.28, pháo dã chiến Krupp với nhiều cỡ nòng, và cối.

Quân Cấm vệ (phần lớn là các cựu samurai) luôn được duy trì sức mạnh như thời chiến. Bộ binh Cấm vệ được chia thành 2 trung đoàn, mỗi trung đoàn có 2 tiểu đoàn. Một tiểu đoàn có 672 quân và được tổ chức như mỗi tiểu đoàn chính quy. Trung đoàn kỵ binh bao gồm 150 người. Tiểu đoàn pháo binh được chia thành 2 khẩu đội với 130 lính mỗi khẩu đội.

Nhật Bản được chia thành 6 quân khu: Tōkyō, Sendai, Nagoya, Osaka, Hiroshima và Kumamoto, với 2 hay 3 trung đoàn bộ binh, thêm vào cả pháo binh và các đội quân bổ trợ nữa ở mỗi quân khu.

Ngoài lục quân, chính quyền trung ương còn sử dụng cả thủy quân lục chiến và Cảnh sát Tōkyō trong cuộc chiến chống lại các samurai vùng Satsuma. Cảnh sát, trong các đơn vị từ 300 đến 600 người, phần lớn là các cựu samurai (một điều thú vị là rất nhiều người đến từ vùng Satsuma) và chỉ được trang bị dùi cui bằng gỗ và kiếm (cảnh sát Nhật Bản không được trang bị súng cho đến Bạo động gạo năm 1918).

Trong suốt cuộc chiến, quân triều đình sử dụng bình quân 322.000 đạn súng trường, 1.000 đạn pháo mỗi ngày.

Tổ chức quân đội Satsuma
Các samurai vùng Satsuma ban đầu được chia thành 6 tiểu đoàn, mỗi tiểu đoàn 2.000 người. Mỗi tiểu đoàn được chia thành 20 đại đội. Trên đường hành quân đến thành Kumamoto, quân đội được chia thành 3 sư đoàn; tiền quân 4.000 người, trung quân 4.000 người, và quân bảo vệ hai cánh 2.000 người. Thêm vào đó là 200 lính pháo binh và 1.200 dân phu. Tháng 4 năm 1877, Saigō tái tổ chức lại quân đội thành 9 đơn vị bộ binh, mỗi đơn vị có từ 300 đến 800 người.

Các samurai được trang bị súng trường Enfield, nạp đạn qua họng súng và có thể bắn được bình quân 1 viên mỗi phút. Pháo của họ gồm 28 sơn pháo, 2 pháo dã chiến và 30 cối hỗn hợp.

Chiến tranh Tây Nam

Vây hãm thành Kumamoto

Quân tiên phong Satsuma tiến vào tỉnh Kumamoto vào ngày 14 tháng 2. Chỉ huy trưởng thành Kumamoto, Thiếu tướng Tani Tateki có 3.800 lính và 600 cảnh sát và có toàn quyền sử dụng. Tuy vậy, phần lớn binh lính là từ Kyūshū, và nhiều sĩ quan là người địa phương Kagoshima, lòng trung thành của họ vẫn còn là một câu hỏi ngỏ. Thay vì liều lĩnh bỏ chạy hay đầu hàng chuyển sang phe Satsuma, Tani quyết định phòng thủ.

Ngày 19 tháng 2, tiếng súng đầu tiên của cuộc chiến nổ vang khi những người phòng thủ thành Kumamoto khai hỏa vào các đơn vị Satsuma cố tiến vào trong thành. Thành Kumamoto, xây dựng năm 1598, là một trong các ngôi thành vững chắc nhất Nhật Bản, Saigō tự tin rằng quân đội của ông vượt trội so với những người nông dân nhập ngũ theo luật định của Tani, người vẫn bị mất tinh thần vì cuộc nổi dậy Shimpuren gần đây.

Ngày 22 tháng 2, trung quân Satsuma đến nơi và tấn công thành Kumamoto theo trận địa gọng kìm. Giao chiến tiếp diễn cho đến đêm. Lục quân Đế quốc bị đẩy lùi, và Quyền Thiếu tá Nogi Maresuke của Trung đoàn Kokura thứ 14 mất cả phù hiệu trung đoàn của mình trong một cuộc giao tranh ác liệt. Tuy vậy, bất chấp thắng lợi của mình, quân đội Satsuma không thể chiếm lấy ngôi thành, và bắt đầu nhận ra rằng quân đội nghĩa vụ không phải vô dụng như họ nghĩ. Sau hai ngày tấn công vô hiệu, quân đội Satsuma đào xuống chân tường đá cứng đóng băng của ngôi thành và cố làm chết đói quân lính trong thành bằng cách tiến hành một cuộc bao vây. Tình thế đặc biệt khó khăn cho những người phòng thủ vì kho lượng thực và đạn dược của họ đã bị kiệt quệ vì vụ cháy nhà kho ít lâu trước khi cuộc nổi dậy bắt đầu.

Trong cuộc bao vây, nhiều cựu samurai thành Kumamoto kéo đến dưới trướng của Saigō, làm quân đội của ông lên đến khoảng 20.000 người. Cùng lúc đó, vào ngày 9 tháng 3 Saigō, Kirino và Shinohara bị lột bỏ các tước hiệu và danh vị trong triều, bất chấp việc Saigō liên tục cho rằng ông không phải kẻ phản bội, mà chỉ muốn giải thoát Thiên hoàng Minh Trị khỏi những ảnh hưởng tai hại của các cố vấn tham nhũng ngu dốt.

Đêm ngày 8 tháng 4, một đội quân từ thành Kumamoto xông ra phá vây, chọc thủng một lỗ trên phòng tuyến Satsuma và cho phép hàng cứu viện tối cần thiết đến được với quân lính trong thành. Quân chủ lực Lục quân Đế quốc, dưới sự chỉ huy của Tướng Kuroda Kiyotaka và trợ giúp của Tướng Yamakawa Hiroshi đến Kumamoto vào ngày 12 tháng 4, buộc đội quân với số lượng vượt trội của vùng Satsuma phải tháo chạy.

Trận Tabaruzaka

Ngày 4 tháng 3, Tướng Lục quân Đế quốc Nhật Bản là Yamagata Aritomo ra lệnh tấn công trực diện từ Tabaruzaka, bảo vệ cho việc tiếp cận Kumamoto, sau này phát triển thành một trận đánh kéo dài 8 ngày. Tabaruzaka do 15.000 samurai từ Satsuma, Kumamoto và Hitoyoshi trấn thủ chống lại Lữ đoàn bộ binh Lục quân Đế quốc thứ 9 (khoảng 90.000 người). Tới cao trào của trận đánh, Saigō viết một bức thư riêng cho Thân vương Arisugawa Taruhito, tái khẳng định lý do của ông để đến thủ đô Tōkyō. Bức thư của ông chỉ ra rằng ông không có ý định dấy loạn và tìm kiếm một sự ổn định hòa bình. Tuy vậy, triều đình không chấp thuận đàm phán.

Với mục đích cắt đứt sự liên lạc của Saigō với căn cứ của mình, một đội quân triều đình với 3 tàu chiến, 300 cảnh sát và vài đại đội bộ binh, cập bờ Kagoshima vào ngày 8 tháng 3, chiếm kho súng và bắt giam Thống đốc Satsuma.

Yamagata cũng cho lên bờ một chi đội với hai lữ đoàn bộ binh và 1.200 cảnh sát ở đằng sau lưng quân phiến loạn, để giáng xuống đầu họ từ bên sườn tại Vịnh Yatsushiro. Quân đội Hoàng gia chiếm được bờ biển với ít tổn thất sau đó tiến lên phía Bắc chiếm thành phố Miyanohara này 19 tháng 3. Sau khi nhận được tiếp viện, quân đội triều đình, nay tổng số là 4.000 người, tấn công vào sườn quân đội Satsuma và đẩy lùi họ.

Tabaruzaka là một trong những chiến dịch căng thẳng nhất của cuộc chiến. Lục quân Đế quốc giành được thắng lợi, nhưng cả hai phía đều thiệt hại nặng nề. Mỗi bên có hơn 4.000 người chết và bị thương.

Rút khỏi Kumamoto

Sau khi thất bại trong việc chiếm Kumamoto, Saigō dẫn quân lính đi trong vòng 7 ngày đến Hitoyoshi. Sĩ khí xuống rất thấp, và thiếu chiến thuật, quân đội Satsuma chỉ còn biết đợi bị chôn vùi trong các đợt tấn công tiếp theo của Lục quân Đế quốc. Tuy vậy, Lục quân Đế quốc cũng lâm vào tình trạng kiệt sức tương tự, và giao tranh chấm dứt trong vài tuần để chờ viện binh. Khi các cuộc tấn công được khởi động lại, Saigo rút lui đến Miyazaki, để lại đằng sau rất nhiều nhóm samurai nhỏ trên các ngọn đồi để tiến hành chiến tranh du kích. Ngày 24 tháng 7, Lục quân Đế quốc buộc Saigō phải chạy khỏi Miyakonojō, tiếp theo đó là Nobeoka. Quân lính cập bờ tại Ōita và Saiki phía Bắc quân đội Saigō, và ông bị lâm vào thế gọng kìm. Tuy vậy, quân đội Satsuma vẫn mở được con đường thoát khỏi cuộc bao vây. Cho đến 17 tháng 8, quân đội Satsuma chỉ còn 3.000 samurai, và đã mất phần lớn các hỏa khí hiện đại và toàn bộ pháo.

Quân nổi loạn còn sống sót đóng trên sườn núi Enodake, và nhanh chóng bị bao vây. Quyết tâm không để quân phiến loạn chạy thoát một lần nữa, Yamagata cử một đội quân lớn gấp 7 lần quân đội Satsuma. Phần lớn số quân còn lại của Saigō đều đầu hàng hoặc mổ bụng tự sát. Tuy vậy, Saigō đốt bỏ các giấy tờ cá nhân và quân phục ngày 19 tháng 8, và chạy thoát được về Kagoshima cùng các cận vệ còn lại của mình. Bất chấp cố gắng của Yamagata trong vài ngày sau đó, Saigō và 500 người còn lại vẫn đến được Kagoshima ngày 1 tháng 9 và chiếm Shiroyama, có thể nhìn xuống thành phố từ trên cao.

Trận Shiroyama

Saigō Takamori và các samurai còn lại của ông bị đẩy lùi về Kagoshima, nơi diễn ra trận chiến cuối cùng, trận Shiroyama. Lục quân Đế quốc dưới sự chỉ huy của tướng Yamagata Aritomo và hải quân dưới sự chỉ huy của Đô đốc Kawamura Sumiyoshi gấp 60 lần quân đội của Saigō. Tuy vậy, Yamagata quyết tâm không cho Satsuma một cơ hội nào. Lục quân Hoàng gia dành vài ngày để xây dựng một hệ thống phức tạp các hào, tường và vật cản để chống lại mọi cuộc phá vây. 5 tàu chiến của triều đình ở vịnh Kagoshima cùng cất tiếng với hỏa lực từ các khẩu pháo của Yamagata, và bắt đầu nã đạn vào các vị trí của quân phiến loạn.

Sau khi Saigō từ chối bức thư của Yamagata yêu cầu ông đầu hàng, Yamagata ra lệnh tổng tấn công vào ngày 24 tháng 9 năm 1877. Cho đến 6 giờ sáng, chỉ còn 40 quân phiến loạn còn sống sót. Saigō bị thương nặng. Truyền thuyết nói rằng một trong các thuộc hạ của ông, Beppu Shinsuke làm nhiệm vụ kaishakunin và giúp Saigō mổ bụng tự sát (seppuku) trước khi ông bị bắt. Tuy vậy, những bằng chứng khác lại mâu thuẫn với điều này, khẳng định rằng Saigō thực tế đã chết vì trúng đạn và Beppu đã chặt đầu ông để bào toàn lòng tự trọng của ông.

Sau cái chết của Saigo, Beppu và các samurai cuối cùng rút kiếm và lao xuống đồi hướng tới các vị trí của Lục quân Đế quốc cho đến khi người cuối cùng ngã xuống vì đạn súng máy. Với những cái chết này, cuộc chiến tranh Tây Nam chấm dứt.

Sau trận đánh

Về mặt tài chính, đàn áp cuộc nổi dậy Satsuma khiến triều đình tiêu tốn một khoản lớn, buộc Nhật Bản phải bỏ hệ thống bản vị vàng và in tiền giấy. Cuộc nổi dậy cũng thực tế chấm dứt tầng lớp samurai, và Lục quân Đế quốc Nhật Bản mới được xây dựng trên chế độ nghĩa vụ quân sự mà không cần quan tâm đến thứ bậc xã hội trong trận đánh. Saigō Takamori, với nhân dân, được cho là một người anh hùng đầy bi kịch và ngày 22 tháng 2 năm 1889, Thiên hoàng Minh Trị đã tha thứ cho ông.

Trong truyền thông
 Video game PS2 Way of the Samurai lấy bối cảnh cuộc nổi dậy Satsuma.
 Bộ phim năm 2003 Võ sĩ đạo cuối cùng, diễn xuất Tom Cruise và Ken Watanabe, dựa một phần trên các sự kiện của cuộc Chiến tranh Tây Nam.

Chú thích

Tham khảo

Sách

Và cuốn "Mặt trời mọc" của Christopher Nicole dựa một phần trên các sự kiện của cuộc chiến tranh Tây Nam.

Liên kết ngoài
 Chiến tranh Tây Nam: Gia tộc samurai Satsuma chống lại Lục quân Đế quốc Nhật Bản
 Tổ chức của Lục quân Đế quốc và phiến quân Satsuma

Minh Trị Duy Tân
Nhật Bản năm 1877
Tỉnh Satsuma
Nổi dậy ở Nhật Bản
Xung đột năm 1877


title: Leucotelia

text:
Leucotelia là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Saint-Bonnet-de-Rochefort

text:
Saint-Bonnet-de-Rochefort  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Saintbonnetderochefort


title: Megapenthes kurosawai

text:
Megapenthes kurosawai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Suzuki miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Aillant-sur-Milleron

text:
Aillant-sur-Milleron là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 138-196 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Aillantsurmilleron


title: Giải bóng đá vô địch quốc gia 2011 (kết quả chi tiết)

text:
Sau đây là kết quả chi tiết Giải bóng đá vô địch quốc gia 2011, có tên chính thức là Giải bóng đá vô địch quốc gia - Eximbank 2011, với 14 câu lạc bộ tham dự:

Vòng 1

Vòng 2

Vòng 3

Vòng 4

Vòng 5

Vòng 6

Vòng 7

Vòng 8

Vòng 9

Vòng 10

Vòng 11

Vòng 12

Vòng 13

Vòng 14

Vòng 15

Vòng 16

Vòng 17

Vòng 18

Vòng 19

Vòng 20

Vòng 21

Vòng 22

Vòng 23

Vòng 24

Vòng 25

Vòng 26

Chú thích

2011
Bóng đá, chuyên nghiệp


title: Daphnella hedya

text:
Daphnella hedya là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

hedya


title: Lasioglossum hemileucospilum

text:
Lasioglossum hemileucospilum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1937


title: Đạo diễn điện ảnh

text:
Đạo diễn là người chịu trách nhiệm chỉ đạo quá trình thực hiện một tác phẩm nghe nhìn, thường là điện ảnh hoặc truyền hình. Khi bắt đầu với một kịch bản, người đạo diễn sẽ định hướng những hiệu quả hình ảnh và nghệ thuật cho bộ phim. Lúc khởi quay, đạo diễn sẽ dàn cảnh, chỉ đạo diễn xuất và các phương tiện kỹ thuật. Tùy theo các điều khoản trong hợp đồng mà người đạo diễn có thể tham gia vào quá trình dựng phim hoặc không (thường là các đạo diễn ở châu Âu, ít hơn ở Mỹ). Đây là khâu cuối cùng sau khi quay xong một bộ phim, thường được gọi là "final-cut" (hiểu nôm na là khâu cắt bỏ các cảnh không ưng ý). Khi dự định cho ra lò một bộ phim, nhà sản xuất phim tìm đến các đạo diễn và người đạo diễn có trách nhiệm đảm bảo là tính ăn khách cho bộ phim. Người đạo diễn phải thực hiện quay đúng tiến độ và không được vượt quá ngân sách đã cho.

Ngày nay các đạo diễn hoạt động trong rất nhiều lĩnh vực:

 Phim viễn tưởng dài (trên 2500 mét) và ngắn (300 - 600 mét) (phim điện ảnh hoặc phim truyền hình).
 Phim tài liệu và phim động vật.
 Phim dựa trên chuyện thực (gần với nghệ thuật tạo hình).
 Phim quảng cáo.
 Phim truyền thông nghe nhìn.
 Chương trình truyền hình trực tiếp (thể thao, gameshow...).

Đạo diễn điện ảnh
Công việc của một đạo diễn

Công việc của một đạo diễn rất phức tạp và cần có sự linh hoạt. Tùy theo dự án, nó có thể bao gồm những nhiệm vụ khác nhau, nhưng cơ bản có những công việc như sau:

 Chuẩn bị:

 Định hình khuynh hướng nghệ thuật cho bộ phim.
 Thống nhất kịch bản trong đoàn phim.
 Phân cảnh thành các lớp (dựng theo ảnh chụp và gióng khung).
 Tổ chức và chọn địa điểm quay phù hợp với phân cảnh.

 Quay phim

 Chỉ đạo diễn xuất (vị trí diễn viên, giọng, thể hiện cảm xúc, cử động)
 Chịu trách nhiệm chọn vị trí đặt máy quay, khung cảnh, cú máy...
 Chọn ánh sáng cho khung cảnh (cùng với đạo diễn hình ảnh)
 Đảm bảo thời gian quay và cân đối ngân sách đã chi.
 Tất cả những hoạt động khác như chỉ đạo nghệ thuật, kĩ thuật cho bộ phim và nhất là quản lý ê-kíp làm phim.

 Hậu kỳ

 Giám sát dựng phim
 Âm nhạc cho phim

Trên thực tế, người đạo diễn giao cho các chuyên gia kỹ thuật trong ê-kíp làm phim sắp xếp các chi tiết trong phim theo hướng đã định. Một đạo diễn chịu trách nhiệm kiến tạo bộ phim, cũng như chỉ đạo ê-kíp làm phim bao gồm: đạo diễn hình ảnh, thiết kế mĩ thuật, quay phim, xử lý âm thanh,... Đạo diễn là người phối hợp những hiệu ứng từ nhiều lĩnh vực khác nhau với sự giúp đỡ của một hoặc nhiều trợ lý.

Phương pháp đạo diễn: Đạo diễn có các quyền hạn nhiều ít tùy theo phim, và một số trong các quyền đó phải dưới sự điều khiển của ê-kíp sản xuất. Nhưng càng ngày đạo diễn càng có nhiều quyền hơn trong việc quyết định kinh phí sản xuất phim. Điều này đặc biệt được thấy rõ trong những năm 1930 đến những năm 1950.

Cũng có những đạo diễn có quyền rất lớn, đó là người chỉ đạo nghệ thuật của một bộ phim. Đây là phương pháp của họ:

 Xây dựng một kết cấu kịch tổng quát, chọn diễn viên phù hợp với vai diễn. Những người này gồm các đạo diễn như Christopher Guest, Spike Lee, Robert Altman…
 Điều hành các mặt khác của dự án: lời thoại, diễn xuất, hình ảnh. Họ nói về quan điểm của tác giả.
 Tự viết kịch bản để có thể gắn kết mình với toàn bộ câu chuyện. Trong số những người này có các đạo diễn: Stanley Kubrick, Paul Thomas Anderson, Woody Allen, Charlie Chaplin, Billy Wilder, Pedro Almodóvar, Kevin Smith, Quentin Tarantino, Andrew Niccol, Oliver Stone, Hayao Miyazaki, M.Night Shyamalan, Robert Rodriguez, Alejandro González Iñárritu,...
 Luôn hợp tác với một nhà biên kịch duy nhất để nắm được phong cách và hiểu được những trăn trở của họ trong các câu chuyện. Có rất nhiều cặp đôi như thế: Wes Anderson và Owen Wilson với biên kịch Noah Baumbach, Martin Scorsese và Nicholas Pileggi với Paul Shrader, hay Robert Zemeckis với Bob Gale,...
 Đạo diễn đồng thời là chủ nhiệm quay phim và dựng phim như Sreven Soderbergh, Don Coscarelli, Robert Rodriguez,...
 Đạo diễn vừa là diễn viên (thường là những vai nhỏ) như Martin Scorsese, Mel Gibson, Woody Allen, Alfred Hitchcock,...

Đạo diễn cũng có thể hợp tác chặt chẽ với nhà sản xuất, thường là trong những vấn đề không liên quan đến nghệ thuật như kinh phí tổ chức hay quảng cáo…
Nhiều đạo diễn cũng tự mình đầu tư cho các dự án phim để có thể chủ động với những trách nhiệm lớn hơn. Orson Welles là một ví dụ, ông nổi tiếng với tư cách là một nhà biên kịch, một đạo diễn và là một nhà sản xuất. Những người khác như Alice Guy Blaché – cha đẻ của phim câm đồng thời cũng là nhà sản xuất.

Cơ cấu

Ở Mỹ, phần lớn các đạo diễn đều tham gia vào "Hội đạo diễn Hoa Kỳ", một tổ chức bảo vệ quyền tác giả cho các đạo diễn. Ở Canada cũng có một tổ chức tương tự, gọi là "Hội đạo diễn Canada". Một đạo diễn mới cát-xê vào khoảng 20 000 USD cho một phim, còn một đạo diễn thành danh thì được trả từ 500 000 USD cho tới hàng triệu đô mỗi phim.

Dựng cảnh, nhà làm phim

Trong tiếng Anh, thuật ngữ "đạo diễn" xuất hiện sớm để chỉ những người chỉ đạo các diễn viên, lựa chọn bối cảnh và địa điểm đặt máy quay. Sau đó công việc của người đạo diễn được phân hóa và chuyên biệt, nhường chỗ cho những chuyên gia kỹ thuật. Nhà sản xuất trở thành người có ảnh hưởng lớn nhất đến dự án phim.

Hai nhiệm vụ

Sau năm 1945, một thế hệ mới trưởng thành...

Phim điện ảnh trở nên ít hão huyền hơn và ngày càng đi sâu vào thực tế. Ban đầu, trong suốt thời kỳ điện ảnh cũ cho đến thập niên 1950, đạo diễn áp đặt quan điểm của mình cho khán giả nhưng ngày nay, khi một tác phẩm điện ảnh chuẩn bị ra lò gây rất nhiều quan tâm của dư luận.

Đạo diễn truyền hình
Công việc của một đạo diễn truyền hình khác hẳn với công việc của một đạo diễn điện ảnh, họ phải chịu một lúc rất nhiều áp lực như kinh phí hạn hẹp và thời lượng phát sóng ngắn ngủi, đồng thời vẫn phải đảm bảo chất lượng nghệ thuật cho tác phẩm.

Đối với những chương trình truyền hình như gameshow, thể thao, phóng sự,... họ không thể làm chủ hoàn toàn các hành động của nhân vật, vai trò của người đạo diễn truyền hình chủ yếu là dựng hình, biên tập nội dung hình ảnh làm sao cho người xem dễ hiểu và hài lòng nhất.

Công việc đạo diễn truyền hình (hay Đạo diễn các chương trình truyền hình) hiện nay đang dần trở thành một nghề nghiệp được công nhận và thậm chí còn trở nên phổ biến hơn cả đạo diễn điện ảnh (chủ yếu chỉ làm phim truyện nhựa và tài liệu nhựa)

Nghề đạo diễn các chương trình truyền hình bao gồm một chuyên môn khá đa dạng. Có thể là họ đạo diễn một talkshow, gameshow, hoặc phim phóng sự, tài liệu truyền hình, các chương trình tường thuật trực tiếp, các chương trình biểu diễn nghệ thuật hoặc các chương trình truyền hình thực tế khác...

Nghề đạo diễn truyền hình gần như có thể được coi là một nghề nghiệp cụ thể tại Việt Nam từ khoảng những năm đầu thế kỷ 21 khi các chương trình truyền hình bắt đầu nở rộ trên các kênh truyền hình Việt Nam.

Đào tạo
Ở Pháp, các trường cao đẳng công lập mở có các khóa đào tạo về nghề đạo diễn. La Fémis - trường cao đẳng truyền thanh truyền hình, L’École Louis-Lumière cũng như vài trường khác đào tạo đạo diễn bậc Bac + 5. Nhưng bạn cũng có thể học ngành này ở các trường đại học, chẳng hạn bạn có thể học bằng IUP de l’information et de la communication về sản phẩm nghe nhìn.

+ Trường cao đẳng quốc gia truyền thanh truyền hình

+ Trường cao đẳng quốc gia Louis-Lumière

+ Đại học Toulouse

+ ĐH Bordeux

+ ĐH Poitiers

+ ĐH Paris

+ Trường Le Fresnoy

Nhiều trường tư cũng đào tạo ngành này nhưng học phí khá cao. Ngoài ra có các khóa học lấy bằng đạo diễn như bằng IUP, MST, DESS.
Trường tư nổi tiếng nhất về nghe nhìn và điện ảnh là Học viện truyền thanh truyền hình quốc tế (l’Institut international de l’image et du son). Các trường khác là ESRA, EICAR, CLCF…

Yêu cầu

Trong suốt dự án, mỗi ngày, đạo diễn phải đối mặt với những trách nhiệm hết sức nặng nề trước các nhà sản xuất. Điều đó buộc người đạo diễn phải trở nên khéo léo, nhẫn nại và phải chịu đựng được sự căng thẳng kéo dài. Đặc biệt, người đạo diễn còn phải biết các phương pháp âm thanh và hình ảnh, dựng cảnh và điều hành.
Khả năng phân tích là yêu cầu đầu tiên khi bắt tay vào làm phim để có thể lựa chọn diễn viên phù hợp, cách quay hay phân bố thời gian.

Ở Việt Nam, trước đây, công việc đạo diễn nói chung (bao gồm cả đạo diễn điện ảnh và đạo diễn truyền hình) thường có nguồn đào tạo từ Trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Gần đây, có Khoa Phát thanh Truyền hình của Học viện Báo chí và Tuyên truyền hoặc Khoa Báo chí của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội và TPHCM đào tạo Cử nhân Báo chí, cũng có thể tham gia và công việc đạo diễn truyền hình. Tuy nhiên, ở Việt Nam vẫn chưa có một trường đại học nào chuyên đào tạo về nghề Đạo diễn các chương trình truyền hình một cách chuyên nghiệp.

Các doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng nguồn nhân lực loại này hiện nay vẫn phải chấp nhận sử dụng nguồn nhân lực từ các nguồn đào tạo khác nhau.

Ngoài
Các đạo diễn như Anthony Minghella, Paul Greengrass, Ken Loach, Sydney Lunet, hay Steven Spielberg đều khởi nghiệp là đạo diễn truyền hình trước khi rẽ sang điện ảnh.

Danh sách các đạo diễn nổi tiếng và các bộ phim của họ

 J.J. Abrams (Star Trek Into Darkness - 2013)
 Ben Affleck (Argo - 2012)
 Woody Allen (Annie Hall - 1977)Anh hồ bảo Ngọc
 Pedro Almodóvar (All About My Mother - 1999)
 Robert Altman (MASH - 1970)
 Lindsay Anderson (if.... - 1968)
 Michael Anderson (The Dam Busters - 1955)
 Paul Thomas Anderson (Boogie Nights - 1997)
 Wes Anderson (The Royal Tenenbaums - 2001, The Grand Budapest Hotel - 2014)
 Theodoros Angelopoulos (Eternity and a Day - 1998)
 Jean-Jacques Annaud (The Name of the Rose - 1986)
 Sathyan Anthikad (Rasathanthram - 2006)
 Michelangelo Antonioni (L'Avventura - 1960)
 Judd Apatow (The 40-Year-Old Virgin - 2005)
 Andrea Arnold (Red Road - 2006)
 Dario Argento (Inferno - 1980)
 Darren Aronofsky (Requiem for a Dream - 2000, Black Swan - 2010]]
 Dorothy Arzner (The Bride Wore Red - 1937)
 Richard Attenborough (Gandhi - 1982)
 Mario Bava (Lisa and the Devil - 1972)
 Michael Bay (Armageddon - 1998)
 Ingmar Bergman (Wild Strawberries - 1957)
Bernardo Bertolucci (Last Tango in Paris - 1972)
 Kathryn Bigelow (The Hurt Locker - 2008, Zero Dark Thirty - 2012)
 Brad Bird (Ratatouille - 2007)
 John Boorman (Deliverance - 1972)
 Danny Boyle (Slumdog Millionaire - 2008)
 Catherine Breillat (A Real Young Girl - 1976)(banned until 1999)
 Robert Bresson (Au Hasard Balthazar - 1966)
 Mel Brooks (Spaceballs - 1987)
 Tod Browning (Dracula - 1931)
 Luis Buñuel (Un Chien Andalou) - 1929)
 Tim Burton (Beetlejuice) - 1988)
 James Cameron (Titanic) - 1997,Avatar - 2009)
 Jane Campion (The Piano - 1993)
 Frank Capra (It Happened One Night - 1934)
 John Carpenter (Halloween) - 1978)
 John Cassavetes (A Woman Under the Influence - 1974)
 Liliana Cavani (The Night Porter - 1974)
 Nuri Bilge Ceylan (Three Monkeys - 2008)
 Claude Chabrol (Madame Bovary - 1991)
 Charlie Chaplin (Modern Times - 1936)
 Michael Cimino (Heaven's Gate - 1980)
 Henri-Georges Clouzot (The Wages of Fear - 1953)
 Joel and Ethan Coen (Fargo - 1996, No Country for Old Men - 2007)
 Chris Columbus (Home Alone - 1990)
 Francis Ford Coppola (The Godfather - 1972)
 Sofia Coppola (Lost in Translation - 2006)
 Roger Corman (Attack of the Crab Monsters - 1967)
 Wes Craven (A Nightmare on Elm Street - 1984)
 David Cronenberg (The Fly - 1986)
Cameron Crowe (Jerry Maguire - 1996, Almost Famous - 2000)
 Alfonso Cuaron (Gravity - 2013)
 Stephen Daldry (Billy Elliot - 2000)
 Joe Dante (Gremlins - 1984)
 Frank Darabont (The Shawshank Redemption - 1994)
 Dardenne Brothers (Rosetta - 1999)
 Julie Dashm (Daughters of the Dust - 1992)(The first theatrically-released film in the US by an African-American woman)
 Andrew Davis (The Fugitive - 1993)
 Jonathan Demme (The Silence of the Lambs - 1991)
 Guillermo del Toro (Pan's Labyrinth - 2006)
 Brian De Palma (The Untouchables - 1987)
 Vittorio De Sica (Bicycle Thieves - 1948)
 Andrew Dominik (The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford - 2007)
 Stanley Donen (Singin' in the Rain - 1952)
 Carl Theodor Dreyer (The Passion of Joan of Arc - 1928)
 Guru Dutt (Pyaasa - 1957)
 Clint Eastwood (Unforgiven - 1992, Million Dollar Baby - 2004)
 Sergei Eisenstein (Battleship Potemkin - 1925)
 Roland Emmerich (Independence Day (1996 film) - 1996)
 Nora Ephron (Sleepless in Seattle - 1993)
 Víctor Erice (The Quince Tree Sun - 1992)
 William Eubank (Love (2011 film) - 2011)
 Asghar Farhadi (A Separation - 2011)
 Rainer Werner Fassbinder (The Marriage of Maria Braun - 1979)
 Federico Fellini (Satyricon - 1969)
 Todd Field (Little Children (film) - 2006)
 David Fincher (The Curious Case of Benjamin Button (film) - 2008, The Social Network - 2010, Gone Girl - (2014))
 Victor Fleming (Gone With the Wind (film) - 1939, The Wizard of Oz - 1939)
 John Ford (How Green Was My Valley (film) - 1941)
 Miloš Forman (One Flew Over the Cuckoo's Nest (film) - 1975, Amadeus - 1984)
 John Frankenheimer (The Manchurian Candidate (1962 film) - 1962)
 William Friedkin (The French Connection (film) - 1971)
 Lucio Fulci (City of the Living Dead - 1980)
 Samuel Fuller (The Naked Kiss - 1964)
 Ritwik Ghatak (Jukti Takko Aar Gappo - 1974)
 Lewis Gilbert (Educating Rita (film) - 1983)
 Terry Gilliam (Brazil (film) - 1985)
 Jean-Luc Godard (Breathless (1960 film) - 1960)
 Adoor Gopalakrishnan (Swayamvaram - 1972)
 D. W. Griffith (The Birth of a Nation - 1915)
 Michael Haneke (The White Ribbon - 2009)
 Catherine Hardwicke (Twilight (2008 film) - 2008)
 Renny Harlin (Die Hard 2 - 1990)
 Hal Hartley (Henry Fool - 1997)
 Howard Hawks (Gentlemen Prefer Blondes - 1953)
 Amy Heckerling (Fast Times at Ridgemont High - 1982)
 Werner Herzog (Fitzcarraldo - 1982)
 George Roy Hill (Slaughterhouse-Five - 1972)
 Walter Hill (48 Hrs. - 1982)
 Alfred Hitchcock (Vertigo - 1958, Psycho (1960 film) - 1960)
 Tobe Hooper (The Texas Chainsaw Massacre - 1974)
 Tom Hooper (The King's Speech - 2010)
 Ron Howard (A Beautiful Mind - 2001)
 John Hughes (Ferris Bueller's Day Off - 1986)
 John Huston (The Maltese Falcon (1941 film) - 1941)
 Kon Ichikawa (Fires on the Plain - 1959)
 Miklós Jancsó (The Red and the White - 1967)
 Peter Jackson (The Lord of the Rings (film series) - 2001-2003)
 Jim Jarmusch (Down by Law (film) - 1986)
 Jean-Pierre Jeunet (Amelie - 2001)
 Norman Jewison (Fiddler on the Roof - 1971)
 Rian Johnson (Brick (film) - 2005)
 Joe Johnston (Honey, I Shrunk the Kids - 1989)
 Chuck Jones (Gay Purr-ee - 1962)(an animated film)
 Neil Jordan (The Crying Game - 1992)
 Wong Kar-wai (Chungking Express - 1994)
 Elia Kazan (A Streetcar Named Desire (film) - 1951, "On the Waterfront" - 1954)
 Buster Keaton (Sidewalks of New York - 1931)
 Abbas Kiarostami (Taste of Cherry - 1997)
 Krzysztof Kieślowski (The Three Colors Trilogy - 1993-1994)
 Masaki Kobayashi (The Human Condition (film series) - 1959-1961)
 Stanley Kramer (Judgment at Nuremberg - 1961)
 Stanley Kubrick (2001: A Space Odyssey - 1968, A Clockwork Orange - 1971)
 Akira Kurosawa (Drunken Angel - 1948)
 Emir Kusturica (When Father Was Away on Business - 1985)
 Fritz Lang (Metropolis (1927 film) - 1927)
 John Lasseter (Toy Story 2 - 1999)
 David Lean (Lawrence of Arabia (film) - 1962)
 Lý An (Chuyện tình sau núi - 2005, Cuộc đời của Pi - 2012)
 Spike Lee (Do the Right Thing - 1990)
 Sergio Leone (A Fistful of Dollars - 1964)
 Barry Levinson (Rain Man - 1988)
 Ken Loach (Riff-Raff - 1991)
 Joseph Losey (Monsieur Klein - 1976)
 George Lucas (Star Wars - 1977)
 Sidney Lumet (Dog Day Afternoon - 1975)
 Ernst Lubitsch (Heaven Can Wait - 1943)
 David Lynch (Mulholland Dr. - 2001)
 Kevin Macdonald (The Last King of Scotland (film) - 2006)
 Maria Maggenti (Puccini for Beginners - 2006)
 Samira Makhmalbaf (At Five in the Afternoon - 2003)
 Terrence Malick (Badlands - 1973, The Tree of Life - 2011)
 Louis Malle (Au Revoir, les Enfants - 1987)
 Joseph L. Mankiewicz (Guys and Dolls (film) - 1955)
 Michael Mann (Miami Vice (film) - 2006)
 Rob Marshall (Chicago (2002 film) - 2002)
 Steve McQueen (12 Years a Slave - 2013)
 Deepa Mehta (Midnight's Children (film) - 2012)
 Georges Méliès (A Trip to the Moon - 1902)
 Sam Mendes (American Beauty - 1999)
 Márta Mészáros (Diary for my Children - 1984)
 Anthony Minghella (The English Patient (film) - 1996)
 Hayao Miyazaki (Spirited Away - 2001)
 Kenji Mizoguchi (Ugetsu - 1953)
 Mario Monicelli (Rossini! Rossini! - 1991)
 Michael Moore (Fahrenheit 9/11 - 2004)
 F. W. Murnau (4 Devils - 1928)
 Mira Nair (Salaam Bombay! - 1988)
 Christopher Nolan (Memento - 2000, Inception - 2010)
 Frank Oz (Little Shop of Horrors (film) - 1986)
 Yasujirō Ozu (Tokyo Story - 1953)
 Padmarajan (Aparan - 1988)
 Park Chan-Wook (Oldboy - 2003)
 Sergei Parajanov (The Color of Pomegranates - 1968)
 Alan Parker (Midnight Express (film) - 1978)
 Sam Peckinpah (The Wild Bunch - 1969)
 Arthur Penn (Bonnie and Clyde (film) - 1967)
 Dadasaheb Phalke (Gangavataran - 1937)
 Roman Polanski (Chinatown (1974 film) - 1974, The Pianist - 2002)
 Sally Potter (The Man Who Cried - 2000)
 Otto Preminger (Anatomy of a Murder - 1959)
 Powell and Pressburger (The Red Shoes (1948 film) - 1948)
 Sam Raimi (The Evil Dead (franchise) - 1978-2014)
 Harold Ramis (Groundhog Day (film) - 1993)
 Mani Ratnam (Nayakan (1987 film) - 1987)
 Nicholas Ray (Rebel Without a Cause - 1955)
 Satyajit Ray (The Apu Trilogy - 1955-1959)
 Rob Reiner (A Few Good Men (film) - 1992)
 Ivan Reitman (Ghostbusters - 1984)
 Jason Reitman (Up in the Air (phim - 2009)
 Jean Renoir (La Grand Illusion - 1937)
 Alain Resnais (Last Year at Marienbad - 1961)
 Leni Riefenstahl (Triumph of the Will - 1935)
 Éric Rohmer (Pauline at the Beach - 1983)
 George A. Romero (Night of the Living Dead - 1968)
 Roberto Rossellini (Rome, Open City - 1945)
 Eli Roth (Hostel (2005 film) - 2005)
 Bimal Roy (Do Bigha Zamin - 1953)
 John Sayles (The Secret of Roan Inish - 1994)
 Franklin J. Schaffner (Patton (film) - 1970)
 Volker Schlöndorff (The Tin Drum (film) - 1979)
 Ettore Scola (Le Bal (film) - 1983)
 Martin Scorsese (Taxi Driver (film) - 1976, Goodfellas - 1990, The Departed - 2006)
 Ridley Scott (Blade Runner - 1982)
 Tony Scott (Top Gun - 1986)
 Shankar (Indian (1996 film) - 1996)
 V. Shantaram (Do Aankhen Barah Haath - 1958)
 M. Night Shyamalan (The Sixth Sense - 2002)
 Don Siegel (Dirty Harry - 1971)
 Bryan Singer (The Usual Suspects - 1995)
 Robert Siodmak (The Killers (1946 film) - 1946)
 Kevin Smith (Clerks - 1994)
 John Singleton (Boyz n the Hood - 1991)
 Steven Soderbergh (Erin Brockovich - 2000)
 Paolo Sorrentino (Il Divo (film) - 2008)
 Steven Spielberg (E.T. the Extra-Terrestrial - 1982)
 Sylvester Stallone (Rocky II - 1979)
 George Stevens (Giant (1956 film) - 1956)
 Oliver Stone (Platoon (film) - 1986)
 John Sturges (The Great Escape (film) - 1963)
 Preston Sturges (The Great McGinty - 1940)
 István Szabó (Mephisto (1981 film) - 1981)
 Quentin Tarantino (Pulp Fiction - 1994, Inglourious Basterds - 2009)
 Andrei Tarkovsky (Solaris (1972 film) - 1972)
 Bela Tarr (Satantango - 1994)
 Jiří Trnka (Old Czech Legends - 1953)
 Giuseppe Tornatore (The Legend of 1900 - 1998)
 Jacques Tourneur (Cat People (1942 film) - 1942)
 François Truffaut (The 400 Blows - 1959)
 Jon Turteltaub (National Treasure (film) - 2004)
 Agnès Varda (The Beaches of Agnes - 2008)
 Gore Verbinski (Rango (2011 film) - 2011)
 Paul Verhoeven (Basic Instinct - 1992)
 King Vidor (The Champ (1931 film) - 1931)
 Luchino Visconti (The Leopard (1963 film) - 1963)
 Lars von Trier (Dancer in the Dark - 2000)
 The Wachowskis (The Matrix - 1999)
 James Wan (Saw (2004 film) - 2004, The Conjuring - 2013)
 Marc Webb (The Amazing Spider-Man (2012 film) - 2012)
 Peter Weir (Master and Commander: The Far Side of the World - 2003)
 Orson Welles (Citizen Kane - 1941)
 Wim Wenders (Paris, Texas (film) - 1984)
 James Whale (Frankenstein (1931 film) - 1931)
 Joss Whedon (The Avengers (2012 film) - 2012)
 Robert Wiene (The Cabinet of Dr. Caligari - 1920)
 Billy Wilder (The Apartment - 1960)
 Robert Wise (West Side Story (film) - 1961)
 Ed Wood (Plan 9 From Outer Space - 1959)
 Edgar Wright (Shaun of the Dead - 2004)
 Joe Wright (Atonement (film) - 2007)
 William Wyler (Ben-Hur - 1959)
 David Yates (Harry Potter and the Order of the Phoenix (film) - 2007)
 Peter Yates (Bullitt - 1968)
 Zhang Yimou (To Live (film) - 1994)
 Karel Zeman (The Fabulous Baron Munchausen - 1961)
 Robert Zemeckis (Back to the Future - 1985, Forrest Gump - 1994)
 Mai Zetterling (Loving Couples (1964 film) - 1964)
 Fred Zinnemann (From Here to Eternity - 1953)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đạo diễn
Nghề nghiệp trong ngành giải trí

Nghề nghiệp trong ngành làm phim
Nghề nghiệp trong truyền thông đại chúng


title: Grandvillers

text:
Grandvillers là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est và thuộc Cộng đồng các xã l'Arentèle-Durbion-Padozel. Grandvillers có diện tích 17,46 km2, dân số năm 1999 là 712 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 364 m trên mực nước biển.
Dân địa phương tiếng Pháp gọi là Grandvillois.

Hành chính

| || tháng 3 2008 || Charles Schlachter ||align="center"| ||
|-
| || tháng 3 2001 || Étienne Virion ||align="center"| ||
|-

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site de Grandvillers
 Grandvillers trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Athous chapaensis

text:
Athous chapaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Athous
Côn trùng Việt Nam


title: Tarazona de la Mancha

text:
Tarazona de la Mancha là một đô thị ở tỉnh Albacete nằm ở cộng đồng tự trị Castile-La Mancha của Tây Ban Nha. Đô thị Vilagrassa có diện tích là 212,58 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 6746 người với mật độ 31,73 người/km². Đô thị Vilagrassa có cự ly km so với tỉnh lỵ Albacete.

Tham khảo

Đô thị ở Albacete


title: Chu Cung vương

text:
Chu Cung Vương (chữ Hán: 周共王; 962 TCN - 900 TCN), một âm khác là Cộng Vương, vị quân chủ thứ sáu của nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc. Ông trị vì tổng cộng 23 năm, từ năm 922 TCN đến năm 900 TCN.

Tiểu sử
Chu Cung vương tên thật là Cơ Ê Hỗ (姬繄扈). Ông là con trai Chu Mục vương, vị quân chủ thứ năm của nhà Chu. Sử ký không chép mẹ ông là ai.

Sử ký biên chép một sự kiện duy nhất trong thời Cung vương trị vì. Ông đi tuần du đến miền Kinh Thủy, có Mật Khang Công đi theo. Mẹ Mật Khang Công khuyên con nên dâng 3 mỹ nhân cho Cung vương. Mật Khang Công không nghe theo, Cung vương bèn giết chết Mật Khang Công.

Năm 900 TCN, Chu Cung vương qua đời. Thái tử Cơ Giản lên nối ngôi, tức là Chu Ý vương.

Xem thêm
 Hạ Thương Chu đoạn đại công trình
 Chu Mục Vương
 Chu Ý Vương

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên những điều chưa biết - Chu bản kỷ, Bùi Hạnh Cẩn - Việt Anh dịch (2005), Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
 Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), Cố sự Quỳnh Lâm, Nhà xuất bản Thanh Hoá

Chú thích

Vua nhà Chu
Người thế kỉ 10 TCN
Năm sinh không rõ
Mất năm 900 TCN
Thập niên 900 TCN


title: Mamilla melanostoma

text:
Mammilla melanostoma là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc Mặt Trăng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Mamilla


title: 1180

text:
Năm 1180 (MCLXXX) là một năm nhuận bắt đầu từ thứ ba trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh
 6 tháng 8, Thiên hoàng Go-Toba của Nhật Bản (m. 1239)
 Berengaria của Castile, hoàng hậu Alfonso IX của Castilla (m. 1246)
 Vua Eric X của Thụy Điển (m. 1216)

Mất
 18 tháng 9, vua Louis VII của Pháp (s. 1120)

Tham khảo

Năm 1180


title: Torrington, Connecticut

text:
Torrington, Connecticut (Tố Linh, Khang Châu) là một thành phố thuộc quận quận trong tiểu bang Connecticut, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số 36,383 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Connecticut
Torrington, Connecticut


title: Bát quái chưởng

text:
Theo nhiều thuyết lưu truyền trong dân gian và giới võ thuật Bát quái chưởng (bính âm: Bāguàzhǎng, romaji: Hakkeshou) hay Bát quái quyền là một trong ba phái thuộc Nội gia Nam phái. Hai phái còn lại là Thái cực quyền và Hình ý quyền. Chúng đều có nguồn gốc từ Võ Đang phái. Bát quái chưởng còn được gọi bởi những tên như: Du thân bát quái chưởng; Long hình bát quái chưởng; Bát quái liên hoàn chưởng hay Bát phó du thân chưởng.

Nguồn gốc
Trong tác phẩm Bát Quái chưởng của Tùng Điền Long Trí, bản dịch của Hồ Tiến Huân, Nhà Xuất Bản Thể dục Thể thao xuất bản năm 2005, thì Bát Quái chưởng được lưu truyền khắp vùng Sơn Đông và Hà Nam thuộc lưu vực sông Hoàng Hà miền Bắc Trung Quốc. Do vậy thuyết cho rằng Bát Quái chưởng thuộc trong ba môn Thái Cực quyền, Hình Ý quyền, Bát Quái chưởng của dòng võ phái Nội Gia quyền Nam phái là do người đời sau thêm bớt và sai sự thật về nguồn gốc phát tích của nó.

Tuy nhiên, Võ Đang phái của đạo sĩ Trương Tam Phong tương truyền rằng cũng có Bát Quái chưởng do ông sáng tạo. Đây lại là một trường hợp khác nữa không thể gộp vào khái niệm danh từ Nội Gia quyền.

Về danh từ Nội Gia quyền, trong giới quyền thuật đã dấy lên phẫn nộ khi có thuyết cho rằng các môn võ thuộc Thiếu Lâm là Bắc phái Ngoại Gia Quyền, còn các môn Thái cực quyền, Hình Ý Quyền, Bát Quái chưởng là thuộc hệ thống Nam phái Nội Gia Quyền.

Thế nào là Nội Gia Quyền? Có thuyết giải thích rằng Thái cực quyền, Hình Ý Quyền chẳng hạn gọi là nội gia vì chủ luyện bên trong về nội khí và tâm ý nên không lộ hình ra ngoài. Cách giải thích đã bị bác bỏ vì có phản biện rằng vậy 13 quyền lộ và các giá thức của Thái cực quyền là gì vậy sao cứ lồ lộ ra ngoài cho người ta thấy.
Thế nào là Ngoại Gia Quyền? Cũng trong thuyết trên giải thích rằng vì đó là các bộ môn chủ về cương kình ngoại dương cường tráng vẻ ngoài thân thể và các bộ hình (di chuyển). Cách giải thích này cũng bị bác luôn khi có phản biện rằng nếu nói vậy Thiếu Lâm chỉ là ngoại công hay ngạnh công mà không có nội công (công phu vận nội khí bên trong).

Danh từ Bát quái được rút ra từ Kinh Dịch, tạm hiểu là sự biến động truyền điệu trong tám phương hướng. Vì vậy kỹ thuật chính yếu của Bát quái chưởng chuyên dùng bộ pháp và chưởng pháp làm trung tâm vận chuyển, biến hóa không ngừng trong vị thế bốn phương tám hướng.

Nguồn gốc Bát quái chưởng vẫn chưa được xác định.

Sách "Lam Triều Ngoại sử" có ghi: "Vào năm 1798, triều Thanh vua Gia Khánh năm thứ hai, ở huyện Tế Ninh, tỉnh Sơn Đông, miền Hoa Bắc, Vương Tường Giáo có theo học quyền pháp của Phùng Khắc Thiện và được vị sư phụ này truyền dạy tận tâm.

Đến mùa xuân Canh Ngọ (năm Gia Khánh thứ 15), Ngưu Lương Thần theo học quyền pháp này với Phùng Khắc Thiện và nhận thấy quyền pháp có tám phương bộ nên gọi là Bát Quái.
Ngưu Lương Thần hỏi: "Bộ pháp của ông tương tự Bát Quái".
Khắc Thiện đáp: "Sao ông biết?"
Ngưu Lương Thần: "Trước đây tôi có tập quẻ khảm"
Khắc Thiện: "Tôi học quẻ ly".
Ngưu Lương Thần: "Ông biết quẻ ly, tôi biết quẻ khảm, hai người đổi cùng với nhau, thế thì sẽ ra sao ?"

Hai môn Bát Quái Chưởng này thật không biết có điểm khác biệt hay giống nhau không, nhưng trong thời gian Phùng Khắc Thiện học Bát Quái Chưởng của Vương Tường là năm mà Đổng Hải Xuyên ra đời.

Từ đó, môn Bát quái chưởng được lưu truyền cho đến nay đã hơn trăm năm." Đến đời vua Thanh Quang Tự thứ sáu (1881), môn Bát Quái chưởng phát triển cực thịnh khắp Trung Hoa, nhất là ở Bắc Kinh và các vùng phía Bắc Trung Hoa thuộc lưu vực sông Hoàng Hà.

Sách Bát Quái Chưởng của Tùng Điền Long Trí có cách giải thích rằng, "... Trong Dịch Kinh có thuyết "Vô cực sinh Thái cực, Thái cực sinh Lưỡng nghi (phân âm dương), Lưỡng nghi sinh Tứ tượng, Tứ tượng sinh Bát quái, Bát quái lại biến hóa ra 64 hào quẻ", theo thuyết này, Bát Quái Chưởng cũng có thuyết "Tám chưởng biến hóa thành tám nhân tám bằng sáu mươi bốn chưởng"..."

Có nhiều vị tiền bối và nhiều lưu phái khác biệt nhau về Bát quái chưởng.

Đổng Hải Xuyên (董海川 - Dong Haichuan) (1798 – 1879), người sống vào thời vua Càn Long nhà Thanh tại Chu Gia Vụ, huyện Văn An, tỉnh Hà Bắc trong một lần đi Giang Nam đã lạc đường tại núi Tuyết Hoa và đã học được môn Bát Quái Chưởng và Hà Đồ, Lạc Thư từ một đạo sĩ ở miền núi.

Đổng Hải Xuyên rất giỏi và nổi tiếng nhất ở Bắc Kinh, được xem như một chưởng môn về Bát quái chưởng, có nhiều học trò nổi tiếng như Sử Lập Khanh, Lưu Phụng Xuân, Lương Chấn Tấn, Trương Triệu Đông, Tống Trường Vinh, Mã Quý, Vi Phước, Trình Đình Hoa, Tống Vĩnh Tường, Mã Duy Kỳ, Ngụy Cát, Lý Văn Bảo, Doãn Phúc, Lý Tồn Nghĩa,....

Tương truyền rằng Đổng Hải Xuyên sau khi học Bát Quái Chưởng với vị đạo sĩ kia xong đã đi đến Bắc Kinh làm hoạn quan trong phủ của Tiêu Thân Vương, một vị hoàng thân quốc thích trong triều rất ham mê xem các trò lưu diễn võ thuật trong dân gian. Trong một lần mừng thọ Tiêu Thân Vương, do không chen nổi với đám đông trong phủ để dâng trà mừng thọ Thân Vương, Đổng Hải Xuyên đã lùi lại phóng qua đầu đám đông để dâng trà cho vị Thân Vương kia. Sự kiện này đã làm cả phủ và Tiêu Thân Vương bái phục và vui mừng, nhưng ông đã bị viên Hộ vệ trong phủ thách đấu và chiến thắng thần tốc. Tiêu Thân Vương thấy thế bèn phong cho ông làm Tổng Hộ vệ phủ Thân Vương và đảm nhiệm thêm chức giáo đầu dạy võ trong phủ. Từ đó danh tiếng của Bát Quái Chưởng đã lưu truyền khắp ra ngoài khu vực Bắc Kinh.

Về sau, Đổng Hải Xuyên kết bạn với danh thủ Quách Vân Thâm của môn Hình Ý Quyền, sau trận thử thách ngang tài. Hai người kết hợp hai môn cùng dạy cho các học trò. Trong số các học trò của Đổng Hải Xuyên có Trình Đình Hoa rất giỏi, nổi tiếng ở Hoa Bắc. Trình Đình Hoa có học trò giỏi nhất là Tôn Lộc Đường sau này học thêm Thái cực quyền với Hác Vi Trinh (郝為真) ở Bắc Kinh và lập ra trường phái Thái cực quyền Tôn Gia Giá thức.

Hệ thống biểu trưng về quyền lý
Các quẻ biểu trưng:
Càn: Tây Bắc, hiện tượng trên trời
Khảm: Bắc, nước
Cấn: Đông Bắc, núi
Chấn: Đông, sấm sét
Tốn: Đông Nam, gió
Ly: Nam, lửa
Khôn: Tây Nam, đất
Đoài: Tây, đầm lầy

Đặc trưng kỹ pháp
Kỹ thuật tấn công và phòng thủ của Bát Quái Chưởng được khái quát trong 12 chữ mà người học phải mất rất nhiều thời gian để đạt được hết 12 yếu quyết này:
Thủ pháp: Cổn, Toàn, Tranh, Lý.
Thân pháp: Ninh, Triền, Tẩu, Triển.
Bộ pháp: Khởi, Lạc, Bài, Khấu.

Trong Bát Quái Chưởng, phần Sáo Lộ - tức các bài quyền - rất là quan yếu, nhất là đối với những người mới theo học quyền thuật để nắm vững các kỹ thuật nền tảng ngõ hầu sau này mới có thể hiểu sâu về những điều tinh diệu trong Bát Quái Chưởng.

Về kỹ thuật Bát Quái chưởng, sách "Bát Quái Quyền Học" của Tôn Lộc Đường có ghi: "Trong Du Thân Bát Quái Liên hoàn chưởng có chưa mười tám đường La Hán Quyền, gồm bảy mươi hai tuyệt thoái, 72 ám cước, đến như các môn điểm huyệt, kiếm thuật, và các môn võ khí cũng chứa trong Bát Quái Quyền."

Do đó, về hình thức môn Bát Quái chưởng rất giống như các quyền thuật ngoại gia Bắc phái, nhưng đặc điểm chuyên dùng bộ pháp tròn Hoán Hành, và thay đổi tay Hoán Chưởng làm chính tông, được gọi là "Du Thân Bát Quái" gồm có ba loại: thượng bàn, trung bàn, và hạ bàn.

Bộ pháp Hoán Hành trong Bát quái chưởng là một loại quyền pháp di chuyển trên một hình tròn vẽ theo đồ hình Thái cực hình chữ S ngược theo nguyên lý Kinh Dịch là Thái Dương sinh thiếu âm, thái âm sinh thiếu dương, trong phần màu đen lớn trong hình tròn chính là thái âm có một chấm trắng chính là thiếu dương, trong phần màu trắng lớn trong hình tròn chính là thái dương có một chấm đen chính là thiếu âm. Đồ hình này biểu thị sự vận động không ngừng của vũ trụ theo quy luật âm dương liên tục mà triết học hiện đại sau này gọi là Biện chứng pháp hai nhịp của Triết học phương Đông cổ đại quan niệm về sự vận động của vũ trụ chỉ trong một quy trình khép kín đơn giản từ âm sang dương và ngược lại. Sự vận động theo quan niệm này là không có bắt đầu và không có kết thúc (Vô thủy vô chung).

Thủ pháp Hoán chưởng cũng có một kiểu vận động y như bộ pháp, nghĩa là chuyển động theo những đường tròn bất tận vô thủy vô chung (không có bắt đầu và không có kết thúc).

Trong Bát Quái chưởng các thế thượng bàn đã thấp, trung bàn và hạ bàn còn thấp hơn. Trong lúc xoay chuyển bộ pháp dùng rất hẹp và nhanh nhẹn, với dụng ý né tránh thế công của địch, để phản kích vào mặt sau lưng của địch. Trong lúc đối địch, thân và ý phải chuyển động nhưng khí phải trầm. Các động tác về tay gồm có thập chưởng, đơn hoán chưởng, dùng để biến chuyển phối hợp với bốn bộ pháp linh động.

Trong thập chưởng, đơn hoán chưởng và song hoán chưởng làm gốc, còn lại là tám chưởng chủ yếu. Bốn bộ pháp gồm có: Khởi, Lạc, Khấu và Bài. Nhằm rèn luyện cho thân thủ được nhanh nhẹn, kỹ thuật của Bát Quái gồm có bốn đặc điểm như sau: Nhất Tẩu (chạy, bước lẹ), Nhị thị (trông, nhìn thấy rõ ràng), Tam Tọa (xuống bộ, ngồi thấp), và Tứ Phiên (nhà lộn, thoát ra khỏi).

Yếu lý quyền pháp
Yếu lý quyền pháp là phần lý thuyết của các bộ môn quyền thuật nào cũng cần phải có mà ngày nay về mặt phương pháp luận (Methodology) ta gọi là phần cơ sở lý luận trong các bộ môn khoa học hiện đại. Võ học Trung Hoa luôn có các lý luận đặc trưng và đây là nét độc đáo của các môn võ phương Đông khác phương Tây.
Các yếu lý Bát Quái Chưởng là như sau:
Thuận hạng đề đỉnh, lưu đồn thâu khang: Đầu cổ phải luôn ngay thẳng không nghiêng ngả, nhíu thắt cơ hậu môn và giấu mông vào, luôn điều khiển hông di chuyển trong khi luyện.
Tung kiên trầm trửu, thực phúc thưởng hung: Hai vai phải thả lỏng buông xuống không được để nhô lên, hai cùi chỏ cũng phải hạ thấp xuống che hai bên sườn. Phải thả lỏng cơ bụng và thở bằng bụng (không thở ngực) để cho khí lực trầm xuống cho thế tấn vững vàng.
Cổn toàn tranh lý, kỳ chính tương sinh: Khi vận động tay quyền, thủ pháp phải luôn vận động theo đường xoáy trôn ốc để tạo ra lực hút theo hướng trong ngoài liên tục và hỗ tương nhau giữa hai tay.
Long hình hầu tướng, khổ tọa ưng phiên: Khi di chuyển quyền thế phải luôn giữ tự nhiên như du long (rồng đi) và tướng hình phải nhanh và linh hoạt như khỉ, lúc đứng thì không thẳng đầu gối và xoay chuyển thân người phải như chim ưng chao liệng nhẹ trên trời.
Ninh toàn tẩu chuyển, đăng cước ma kinh: Các khớp xương phải luôn vận động theo hình xoắn vào nhau để tạo lực, khi di chuyển thì phải chân sau đạp nhanh theo chân trước trông như chạy.
Khúc khoái thượng nê, túc tâm hàm không: Khi di chuyển hai chân phải luôn ở độ cong thích hợp, không nâng bàn chân cao quá khi bước mà cũng không lê bàn chân trên mặt đất, bàn chân phải hơi cong tạo chỗ lõm giữa bàn chân khi di chuyển, ngón chân luôn bấu xuống mặt đất.
Khởi bình lạc khấu, liên hoàn tung hoành: Khi chân ở trên cao thì bàn chân phải để mặt bàn chân nằm ngang bằng phẳng, khi hạ xuống thì bàn chân phải cong lại bấu ngón chân xuống đất.
Yêu như trụ lập, thủ dĩ luân hành: Eo lưng là nơi điều khiển tay chân và tạo lực phối hợp.
Chỉ phân chưởng ao, bài lặc bình kiên: Năm ngón tay luôn mở ra không bao giờ khép chặt, hai vai và thân hình luôn ngay ngắn khi di chuyển.
Trang như sơn nhạc, bộ tự thủy trung: Bộ tấn phải vững vàng nhưng không nặng nề mà cũng không nhẹ nhàng khi di chuyển.
Hỏa thượng thủy hạ, thủy trọng hạ khinh: Nội ngoại tương hợp, trên dưới thuận hòa, cương nhu nặng nhẹ tương tế và bổ trợ cho nhau.
Ý như phiêu kỳ, hựu tự điểm đăng: Tâm ý là chủ của quyền pháp và thủ túc (chân, tay) được dùng để điều khiển quyền thức.
Phúc nải khí căng, khí tự vận hành: Hơi thở hít vào phải căng đầy nhưng sâu, dài, nhẹ nhàng và êm ái.
Ý động sinh tuệ, khí hành bách khổng: Dùng tâm ý điều khiển quyền pháp và tạo sự nhanh nhạy cho quyền thức.
Triển phóng thu khẩn, động tĩnh viên tranh: Khai - hợp, tán - tụ, ra - vào... phải liên tục phối hợp.
Thần khí ý lực, hợp nhất tập trung: Ý, khí, lực và thần thái phải hợp nhất với thân xác và chân tay tạo độ nhạy cho quyền pháp.
Bát chưởng chân lý, cụ tại cử trung: Tất cả những điều trên nếu ai lĩnh hội được thì coi như đã hấp thu được chân lý tinh diệu của Bát Quái Chưởng.

Quyền lộ
Bát Quái Chưởng của Cung Ngọc Điền truyền cho Lưu Vân Tiêu:
Đơn Hoán Chưởng.
Song Hoán Chưởng.
Triển Thân Chưởng.
Phiên Thân Chưởng.
Tam Xuyên Chưởng.
Bối Thân Chưởng.
Song Tràng Chưởng.
Dao Thân Chưởng.

Bát Quái Chưởng của Trình Hữu Long truyền cho Tôn Tích Phương:
Đơn Hoán Chưởng.
Song Hoán Chưởng.
Thuận Thức Chưởng.
Song Thân Chưởng.
Phiên Thân Chưởng.
Ma Thân Chưởng.
Tam Xuyên Chưởng.
Hồi Thân Chưởng.

Bát Quái Chưởng của Trình Đình Hoa truyền cho Tôn Đường:
Càn Quái Sư Hình Chưởng.
Khôn Quái Lân Hình Chưởng.
Khảm Quái Xà Hình Chưởng.
Ly Quái Dao Hình Chưởng.
Chấn Quái Long Hình Chưởng.
Cấn Quái Hùng Hình Chưởng.
Tốn Quái Phụng Hình Chưởng.
Đoài Quái Hầu Hình Chưởng.

Các bài bổ trợ bao gồm: Bát Quái Thoái Quyền, Thập Nhị Chuyển Trửu, Hậu Thiên Thập Lục Tứ Thức, Thất Thập Nhị Ám Cước, Thất Thập Nhị Tiệt Thoái, Bát Quái Ngạnh Thủ Quyền,...

Xem thêm
 Võ thuật
 Danh sách các môn phái võ thuật Trung Hoa
 Chen Suijin

Chú thích

Sách tham khảo chính
 Thái cực quyền Toàn Thư - Hồng Lĩnh biên soạn, Nhà Xuất Bản Thể dục Thể thao Hà Nội xuất bản năm 2003
 Thái cực quyền Toàn Tập, Nguyễn Anh Vũ sưu tập và biên dịch, võ sư Đặng Phong hiệu đính, Nhà Xuất Bản Đồng Nai xuất bản năm 2001.
 Bát Quái Chưởng, nguyên tác Tùng Điền Long Trí, dịch giả Hồ Tiến Huân, Nhà Xuất Bản Thể dục Thể thao Hà Nội xuất bản năm 2005Bát Quái Chưởng'', Giáo sư Hàng Thanh sưu tập và biên soạn, Nhà Xuất Bản Tủ Sách Võ thuật xuất bản năm 1973 tại Sài Gòn.

Liên kết ngoài

Les arts martiaux chinois et vietnamiens - Nguyễn Quí Jacques & Dufresne Thomas (Các môn phái võ Trung Hoa và Việt Nam - bản tiếng Việt)
Danh Sách Phả Hệ Truyền Nhân Bát Quái Chưởng  - bản tiếng Anh
Film Wutang Bagua zhang (Phim tài liệu Bát Quái chưởng Võ Đang phái)

Võ thuật Trung Hoa
Giải trí
Nội gia quyền


title: Các cuộc nổi dậy ở Hà Tiên (1840)

text:
Năm Canh Tý (1840), hàng ngàn người dân bất mãn với chính sách cai trị của nhà Nguyễn đã tụ tập tại một số nơi trong tỉnh Hà Tiên (Việt Nam) làm thành nhiều cuộc nổi dậy lớn nhỏ, diễn ra dai dẳng, gây tổn thất nặng nề cả hai phía.

Theo sử liệu, thì mãi cho đến tháng 2 năm Đinh Mùi (1847), sau khi Nặc Ông Đôn làm vua Chân Lạp, quan quân Việt ở Trấn Tây thành (tức Phnom Penh ngày nay) rút hết về An Giang, thì chiến sự ở Nam Bộ (trong đó có tỉnh Hà Tiên) mới được yên.

Bất ổn ở Hà Tiên
Đời vua Thiệu Trị, trong nhiều cuộc nổi dậy đã xảy ra tại Hà Tiên, đáng kể nhất là cuộc nổi dậy ở hai huyện là Hà Âm và Hà Dương, thuộc phủ Tịnh Biên (Tĩnh Biên), tỉnh Hà Tiên. Từ những căn cứ trong hai huyện này, quân nổi dậy tiến về phía Nam đánh phá nhiều nơi trong huyện Hà Châu (nay là thị xã Hà Tiên), uy hiếp tỉnh thành Hà Tiên rồi lan rộng sang cả huyện Kiên Giang, lập căn cứ ở vùng phụ cận thành phố Rạch Giá và thị trấn Rạch Sỏi hiện nay.

Cũng theo sử liệu, thì vào cuối đời vua Minh Mạng, vùng đất này đã có loạn lạc. Nhà văn Sơn Nam, kể:
Vùng biên giới này bắt đầu xáo trộn vào năm 1838, khi tên Gi (làm chức An phủ cấu kết với người Xiêm. Năm sau, viên Quản cơ người Miên (Khmer) ở An Giang là Hàn Biện cùng đồng bọn làm phản rồi bỏ đi...

GS. Nguyễn Phan Quang, cho biết thêm:Ngay từ đầu năm 1838, ở Hà Tiên đã nổ ra cuộc nổi dậy do Đô Y làm thủ lĩnh, lôi kéo được các Quản cơ là Sô Mịch và An Tôn đi theo. Đô Y phối hợp với lực lượng của thủ lĩnh Di (giữ chức An Phủ ở phủ Khai Biên) được lính trong đồn hưởng ứng. Án sát Hà Tiên Phạm Ngọc Quang và Lãnh binh Nguyễn Tiến Phúc đem lực lượng đến đàn áp nhưng không kết quả. Sau, quân nổi dậy đánh chiếm thành Hải Đồng (?), binh lính trong đồn Cần Đa mang khí giới đi theo, triều đình cử tướng Trương Minh Giảng trực tiếp mang quân đến đánh, nghĩa quân mới tạm tan.Nguyên nhân
Đến khi vua Thiệu Trị vừa lên nối ngôi, các quan quân nhà Nguyễn làm nhiệm vụ bảo hộ bên Trấn Tây thành đang bị người bản xứ chống đối mãnh mẽ (vì áp bức và quan liêu), và trong nước thì loạn lạc xảy ra ở nhiều nơi; một số cư dân ở vùng Hà Âm-Hà Dương và vùng núi Thất Sơn, mà phần lớn thuộc tộc người Khmer, đã dựa vào sự hỗ trợ của quân Xiêm và quân Chân Lạp mà rầm rộ nổi dậy.

Đề cập đến nhiều cuộc nổi dậy ở Nam Bộ lúc bấy giờ (trong số đó có những cuộc nổi dậy ở Hà Tiên), nhà văn Sơn Nam đã chỉ ra một số nguyên nhân sau:Vua Minh Mạng mất, để lại gánh nặng ở phía biên giới Việt-Miên. Loạn lạc đã phát khởi ngay từ khi cuộc chinh phạt của tướng Trương Minh Giảng đang diễn ra tại phía Biển Hồ, tuy rằng về hình thức là dẹp xong nhưng mầm mống còn đó. Người Miên cư ngụ trên lãnh thổ Việt Nam dường như sẵn sàng hưởng ứng, chống đối quan lại địa phương khi ở Cao Miên phong trào lên cao. Quân Xiêm lại khéo phao tin tuyên truyền. Người Cao Miên lúc bấy giờ ở Nam Kỳ lại bực dọc với chính sách "nhứt thị đồng nhơn" của vua Minh Mạng, bắt buộc họ phải lấy tên, lấy họ như người Việt để đồng hóa. Lại còn chủ trương cải cách tổ chức nông thôn cổ truyền của sóc Miên khiến họ mất quyền tự trị..

Hà Âm nổi dậy

Sau khi nhận được tin số người trên tự trang bị giáo mác, gậy gộc tụ về vùng núi Tà Liệt (thuộc huyện Hà Âm. Đại Nam thực lục chép là Liệt Điệt) nổi lên chống đối, vua Thiệu Trị liền lệnh cho Tổng đốc Long-Tường (có nguồn ghi là An-Hà) Dương Văn Phong và Thự tuần phủ Lê Quang Huyên tập trung quân lực lượng đi đánh dẹp.

Dù đông đến số ngàn, nhưng vì vũ khí hãy còn thô sơ nên quân nổi dậy tạm thời rút lui khỏi núi Tà Liệt. Kể lại lần đi tiễu trừ này, sách Đại Nam thực lục chép:
(Quân triều) đi đến đâu đốt các nhà cửa và các thứ tích trữ cháy gần hết sạch....

Rời khỏi căn cứ, quân nổi dậy chia làm hai cánh. Một cánh vượt qua kênh Vĩnh Tế, vào đóng quân trong thành Cổ Man. Một cánh khác đến chiếm đóng ở vùng núi Chân Chiêm (hay Chân Sum 真森山, Treang hay Chang) và Thâm Đăng (hay Thâm Đưng (深簦山, Phnom Ba-yang)

Kiểm điểm lại lực lượng, Tổng đốc Dương Văn Phong không dám cho quân vây đánh thành Cổ Man, mà chỉ cho quân đến càn quét vùng núi Chân Chiêm và Thâm Đăng, đuổi quân nổi dậy chạy về phía Châu Đốc.

Mặc dù bỏ chạy, nhưng chỉ một vài tháng, quân nổi dậy từ các căn cứ trên kéo xuống phía Nam huyện Hà Châu, vây đồn Châu Nham (hay Chu Nham, rồi đến chiếm các cao điểm trên núi Tô Châu và núi Lộc Trĩ ở sát biển Hà Tiên.

Viên Phó quản cơ coi đồn Châu Nham là Dương Văn Thuận, vừa lẻn ra khỏi đồn để xin quân cứu viện, bị quân nổi dậy phát hiện đuổi theo đâm chết.

Vài hôm sau, Tổng đốc Dương Văn Phong mới hay liền sai Lãnh binh Hà Văn Củ mang 600 biền binh hiệp cùng quân của Thự tuần phủ Lê Quang Huyên cùng đi đánh giải vây.
Gần đến nơi, hai ông cho quân vào trú ở đồn Chiêm Khê (thuộc thôn Thuận An, gần tỉnh lỵ Hà Tiên), rồi chia lực lượng ra làm nhiều mũi đi đánh đuổi. Trước sức mạnh của quân triều, quân nổi dậy rời khỏi đồn Châu Nham, núi Tô Châu và Lộc Trĩ. Đổi lại, Phó vệ úy Định Tường Nguyễn Văn Điệp, Cai đội thủy vệ An Giang Ngô Thiên Tường cùng hơn 70 biền binh đều chết tại trận, còn Lãnh Binh Củ thì bị trọng thương.

Hưởng ứng
Vào lúc quân nổi dậy đang đối đầu với quân triều ở những nơi trên, tháng 9 Canh Tý (1840), một thổ mục tên là Y La Việt Tốt ở huyện Hà Âm lại đứng lên hưởng ứng, Lãnh binh Nguyễn Đức Huấn phải mang 700 quân mới trấn áp được.

Đồng thời, ở huyện Kiên Giang, một Suất đội tên là Chân Triết, tập hợp được rất nhiều người bất mãn, đánh thẳng vào huyện lỵ, khiến viên Tri huyện phải bỏ chạy. Sau đó, Chân Triết cho quân đắp đồn lũy ở bờ sông Kiên Giang và đóng cọc ở lòng sông này, ngăn quân triều từ Xà Tón (Tri Tôn) qua cứu viện. Trong hàng ngũ đội quân này có đông đảo người Khmer, một số người Kinh và người Hoa.

Cũng khoảng thời gian này, một cánh quân nổi dậy khác do Suy và Sốc (cả hai đều không biết tên đầy đủ, trước được nhà Nguyễn cho làm chức An Phủ) làm thủ lĩnh, từ các căn cứ ở các vùng Láng Tượng, Cây Trâm và Cù Là đi quấy phá chợ Rạch Giá

Lược kể lại những cuộc nổi dậy lớn nhỏ ở vùng này, nhà văn Sơn Nam viết:
...Năm 1840, tình hình thêm bi đát: Người Miên ở Tịnh Biên (An Giang) nổi dậy khiến quan Tri phủ bỏ trốn, loạn quân kéo về phía biên giới Hà Tiên đánh đồn Châu Nham (Đá Dựng), quan binh nhiều kẻ bị hại. Tháng 10 năm ấy, quân nổi dậy gồm 2.000 người kéo qua tận Kiên Giang, phá chợ Rạch Giá...(Ngoài ra) vùng Xà Tón (Tri Tôn, An Giang) cũng bị khuấy động...

Kết cuộc
Được tin quân nổi dậy đã có mặt nhiều nơi ở Nam Bộ, chiến thuyền quân Xiêm đang có mặt ở bờ biển Hà Tiên. Vua Thiệu Trị bèn sai Tả quân chưởng phủ Phạm Văn Điển mang một đạo binh lớn từ kinh đô Huế kéo vào gắp để trấn áp và chống ngăn. Đến nơi, ông gửi báo cáo về, trong đó có câu:Một dải Hà Âm, giặc liên kết 8 đồn, lại dựa vào lũy dài đắp gần các thành mưu đồ đánh phá..., thế giặc rất mạnh..

Và như đã trích dẫn ở bên trên, mãi cho đến tháng 2 năm Đinh Mùi (1847), khi Nặc Ông Đôn làm vua Chân Lạp, quan quân nhà Nguyễn ở Trấn Tây thành rút hết về An Giang, thì chiến sự ở phía Nam mới được yên.

Tài liệu liên quan
Trong một bản tâu về triều (1840), Tuần phủ An Giang lúc bấy giờ là Nguyễn Công Trứ đã nhận xét hoạt động của quân nổi dậy ở vùng đất Nam Bộ như sau:Tình trạng bọn thổ phỉ ở miền Nam so với sự thể tên Nông Văn Vân ở Bắc có khó khăn hơn. Tên Vân chỉ có châu Bảo Lạc...còn ở đây, bọn thổ phỉ chỗ nào cũng có...Từ tỉnh An Giang đến tỉnh Hà Tiên, quân giặc đóng đồn, quân ta vận tải lương thực và chuyển công văn bọn thổ phỉ thường chặn bắn...

GS. Trần Văn Giàu, viết:
Theo sự mô tả trong chính sử nhà Nguyễn kết hợp với những câu chuyện còn lưu truyền trong dân gian địa phương, thì cuộc tàn sát của quan quân triều Nguyễn ở Hà Âm-Hà Dương có thể sánh với cuộc tàn sát quân nổi dậy, sau khi thành Phiên An bị đánh hạ hơn mười năm trước. "Khác chăng là ở Phiên An, một đồng rộng trở thành đồng mả ngụy, còn ở Hà Âm thì thây chất thành đồi, máu chảy thành suối.<ref>Trần Văn Giàu, Sự khủng hoảng của chế độ phong kiến nhà Nguyễn trước 1858 (Hà Nội, 1958). Dẫn lại theo Việt Nam thế kỷ 19 (1802-1884), tr. 165. Xem thêm trang Cuộc nổi dậy Lê Văn Khôi.</ref>

Sau vụ án Láng Thé ở Trà Vang (nay là Trà Vinh) năm 1848, Thủ Khoa Bùi Hữu Nghĩa (1807-1872) bị đày làm lính ở đồn Vĩnh Thông (làng Vĩnh Thông thuộc tổng Châu Phú (Châu Đốc) huyện Tây Xuyên khoảng 1836-1839, năm 1839 cắt sang huyện Hà Âm. Vị trí làng này ngày nay thuộc xã An Nông huyện Tịnh Biên tại phía bắc kênh Vĩnh Tế trên biên giới với xã Saom (tức Sóc Sum) huyện Kiri Vong tỉnh Takéo Campuchia). Khi đi qua Hà Âm, nhìn thấy cảnh tiêu điều do cuộc chiến đã gây ra, ông cảm xúc làm bài thơ sau:
Kinh qua Hà Âm
(Qua Hà Âm cảm tác)Mịt mịt mây đen kéo tối sầm,
Đau lòng thuở nọ chốn Hà Âm.Đống xương vô định sương phau trắng,
Vũng máu phi thường cỏ nhuộm thâm.Gió trốt dật dờ nơi chiến lũy,
Đèn trời leo lét dặm u lâm.Nghĩ thương con tạo sao dời đổi,
Dắng dỏi đêm trường tiếng dế ngâm.

Xem thêm
Cuộc nổi dậy Lâm Sâm
Cuộc nổi dậy ở Ba Xuyên (1841)
Cuộc nổi dậy ở Thất Sơn (1841)

Chú thích

Sách tham khảo
Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược. Nhà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968.
Sơn Nam, Lịch sử khẩn hoang miền Nam . Nhà xuất bản Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, 1994.
Nguyễn Phan Quang, Việt Nam thế kỷ 19 (1802-1884). Nhà xuất bản Thành phố HCM, 2002.
Và các sách đã ghi chú trong bài

H
Lịch sử Kiên Giang


title: Évrange

text:
Évrange là một xã trong vùng hành chính Lothringen, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Cattenom. Tọa độ địa lý của xã là 49° 30' vĩ độ bắc, 06° 11' kinh độ đông. Évrange nằm trên độ cao trung bình là 249 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 229 mét và điểm cao nhất là 272 mét. Xã có diện tích 2,25 km², dân số vào thời điểm 1999 là 175 người; mật độ dân số là 78 người/km². Xã nằm khoảng 15 km về phía bắc của Thionville gần biên giới với Luxembourg.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Geneston

text:
Geneston là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 14-39 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE, xã có dân số 3233 người.

Cư dân nổi bật
 Philibert Delorme (1510–1570), kiến trúc sư.
 Mgr Rogatien Martin (1849–1912).
 Jean-Baptiste Legeay (1897–1943).

Tham khảo

Xã của Loire-Atlantique


title: Brenthia elongata

text:
Brenthia elongata là một loài bướm đêm thuộc họ Choreutidae. Loài này có ở Puerto Rico và quần đảo Virgin.

Chiều dài cánh trước khoảng 4 mm đối với con đực và 3.5-3.7 mm đối với con cái.

Ấu trùng có thể ăn Paullinia pinnata.

Chú thích

Tham khảo

Brenthia


title: Val de San Lorenzo

text:
Val de San Lorenzo là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 674 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Merilia

text:
Merilia là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1848 bởi Lacordaire.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Merilia bipartita Tan & Wang, 1981
 Merilia convexicollis Medvedev, 1993
 Merilia curvipes Medvedev, 1993
 Merilia flavipes Medvedev, 1993

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Fusinus frailensis

text:
Fusinus frailensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fusinus


title: Mäder

text:
Mäder là một đô thị thuộc huyện district of Feldkirch, Vorarlberg, Áo. Đô thị  có diện tích 3,43 km², dân số thời điểm năm 2006 là 3330 người.

Tham khảo


title: Serampore

text:
Serampore là một thành phố và khu đô thị của quận Hugli thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Serampore có dân số 197.955 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Serampore có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 73%. Tại Serampore, 8% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Huy chương Robert Schuman

text:
Huy chương Robert Schuman là một giải thưởng hàng năm của Nhóm đảng Nhân dân châu Âu (Dân chủ Kitô giáo) (Group of the European People's Party) (Christian Democrats) trong Nghị viện châu Âu dành cho những người có đóng góp trong việc bảo vệ nhân quyền.

Huy chương này được lập ra năm 1986 và được đặt theo tên cựu thủ tướng Pháp Robert Schuman.

Những người đoạt Huy chương Robert Schuman

Những người được truy tặng Huy chương Robert Schuman

Tham khảo

Liên kết ngoài

Giải thưởng nhân quyền
Giải thưởng châu Âu
Giải thưởng thành lập năm 1986


title: Morula bicatenata

text:
Morula bicatenata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Morula


title: Lipotriches muscosa

text:
Lipotriches muscosa là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1910


title: Quasimus malaisei

text:
Quasimus malaisei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

Quasimus


title: 1945 Wesselink

text:
1945 Wesselink (1930 OL) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 7 năm 1930 bởi H. van Gent ở Johannesburg (LS).

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1945 Wesselink

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1930


title: Bulolispa

text:
Bulolispa là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Gressitt & Samuelson miêu tả khoa học năm 1990.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Bulolispa bimaculata Gressitt, 1990
 Bulolispa sublineata Samuelson, 1990

Chú thích

Tham khảo

Coelaenomenoderini


title: Lyria planicostata

text:
Lyria planicostata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lyria