title: SVC

text:
Tụ bù tĩnh có dung lương thay đổi hay còn gọi là SVC (Static VAR Compensator) là một thiết bị bù công suất phản kháng tác động nhanh trên lưới truyền tải điện áp cao.

SVC là một thiết bị trong nhóm thiết bị truyền tải điện xoay chiều linh hoạt (FACTS). Nó được dùng để điều chỉnh điện áp và tăng khả năng ổn định của hệ thống điện. Yếu tố static cho thấy, SVC sử dụng các thiết bị không chuyển động hay rõ hơn là sử dụng các thiết bị điện tử công suất để điều chỉnh thông số thiết bị hơn là sử dụng máy cắt và dao cách ly.

Trước khi phát minh ra SVC, người ta phải sử dụng các máy phát điện cỡ lớn hay tụ đồng bộ để bù công suất phản kháng.

SVC là thiết bị tự động điều chỉnh điện kháng, được chế tạo để điều chỉnh điện áp tại các nút đặt SVC và điều chỉnh công suất phản kháng.
Nếu hệ thống thừa công suất phản kháng hay điện áp tại nút cao hơn giá trị cho phép, SVC sẽ đóng vai trò là các kháng bù ngang. Khi đó, SVC sẽ tiêu thụ công suất phản kháng từ hệ thống và hạ thấp điện áp tại nút điều chỉnh.

Ngược lại, nếu hệ thống thiếu công suất phản kháng, các tụ bù ngang sẽ được tự động đóng vào. Do đó, công suất phản kháng được bơm thêm vào hệ thống, điện áp của nút được cải thiện.

SVC cũng thường được đặt tại các vị trí có tải thay đổi nhiều với tốc độ cao, như lò điện. SVC dùng để làm trơn dao động điện áp.

Mô tả

Nguyên tắc hoạt động

Một SVC điển hình gồm các tụ bù ngang được đóng cắt riêng biệt, được kết nối với cuộn dây điện cảm (có hoặc không có lõi sắt) được điều chỉnh bằng thyristor. Nhờ việc thay đổi góc dẫn của thyristor mà điện kháng đẳng trị của SVC có thể thay đổi liên tục được. Do đó, công suất phản kháng của lưới điện có thể được bơm vào hay hút đi một cách liên tục. Theo cấu trúc này, các tụ điện sẽ điều chỉnh thô, sau đó, các TCR sẽ điều chỉnh giá trị cảm kháng, kết quả là giá trị điện kháng đẳng trị là một giá trị liên tục. Điều chỉnh trơn hơn và linh hoạt hơn có thể thực hiện được bằng cách sử dụng bộ tụ điện được đóng cắt bằng thyristor hay TCCS (thyristor-controlled capacitor switching).

Thyristor là các thiết bị điều chỉnh tĩnh bằng điện. Thyristor, cũng như các thiết bị bán dẫn khác, luôn phát nhiệt, nước đã khử i ôn được dùng để làm mát.

Các tải cảm kháng thay đổi nhanh trong mạch (như các lò điện) có thể làm biến đổi dạng sóng điều hòa của điện áp. Và do đó, các bộ lọc sóng điện tử công suất lớn được sử dụng để làm trơn sóng điện áp. Bản thân các bộ lọc sóng điều hòa này lại có tính dung, do đó, chúng cung cấp công suất phản kháng cho lưới điện.

Các thiết bị SVC thường được đặt ở những nơi có yêu cầu điều chỉnh điện áp chính xác. Việc điều chỉnh điện áp thường dùng các bộ điều khiển có phản hồi (closed-loop). Việc điều chỉnh điện áp được tiến hành từ xa bằng hệ thống SCADA hoặc bằng tay theo giá trị đặt.

Kết nối

Nói chung, SVC không làm việc ở điện áp của đường dây, nó thường được nối qua máy biến áp tăng áp, với điện áp đường dây phía cao (ví dụ 230 kV) xuống điện áp thấp hơn (ví dụ 9,5kV) Việc giảm điện áp làm việc của SVC nhằm kích thước và số lượng thiết bị của SVC (chủ yếu do các bộ tụ bù ngang có điện áp làm việc thấp). Mặc dù việc làm này làm cho các cuộn dây điên cảm có kích thước lớn hơn để chịu được dòng điện lớn.

Các van thyristor của SVC có dạng hình đĩa, với đường kính hàng inch, do đó, chúng thường được đặt trong nhà.

Lợi ích

Lợi ích chính của việc sử dụng SVC so với các tụ bù được đóng cắt cơ khí là chúng phản ứng gần như tức thời với sự thay đổi điện áp của hệ thống. Vì lý do này, chúng thường hoạt động ở gần sát nút điều chỉnh để đạt hiệu quả điều chỉnh cao nhất khi có nhu cầu. SVC nói chung rẻ hơn, có dung lượng cao hơn, điều chỉnh nhanh hơn và tin cậy hơn so với các thiết bị bù khác như máy bù đồng bộ.

Xem thêm
Các thiết bị tương tự như SVC: STATCOM và UPFC.

Tham khảo

Phân phối điện
Truyền tải điện
Thiết bị điện
Điện tử công suất
Điện lực


title: Mocrendes

text:
Mocrendes là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Sélestat

text:
Sélestat là một xã trong tỉnh Bas-Rhin, thuộc vùng Grand Est của nước Pháp, có dân số là 17.179 người (thời điểm 1999). Xã nằm tròn 40 km về phía tây nam của Strasbourg và khoảng 40 km phía tây-bắc của Freiburg im Breisgau.

Thông tin nhân khẩu

Nhân vật nổi tiếng
 Jakob Wimpheling, nhà hoạt động nhân đạo và nhà văn
 Martin Bucer
 Johannes Mentelin
 Albert Merglen, tướng quân đội và tác giả
 Heinrich Kramer

Địa điểm tham quan
 Nhà thờ Saint-Georges (thế kỉ 13-15)
 Nhà thờ Sainte-Foy
 Bibliothèque Humaniste (1452)

Tham khảo

Xã của Bas-Rhin

Décapole
Thành phố của Pháp
Khởi đầu thế kỷ 13
Quận lỵ của Pháp
Thành phố ở Grand Est


title: Gioia arcayi

text:
Gioia arcayi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Savini miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Gioia


title: Tresserve

text:
Tresserve là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: 29208 Halorentz

text:
29208 Halorentz (1991 RT2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1991 bởi F. Borngen và L. D. Schmadel ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 29208 Halorentz

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Prasocuris distincta

text:
Prasocuris distincta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lucas miêu tả khoa học năm 1849.

Chú thích

Tham khảo

Prasocuris


title: Morangles

text:
Morangles là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 92 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Gualdo Cattaneo

text:
Gualdo Cattaneo là một đô thị ở Tỉnh Perugia trong vùng Umbria, có khoảng cách khoảng 25 km về phía đông nam của Perugia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.251 người và diện tích là 96.7 km².

Đô thị Gualdo Cattaneo có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Barattano, Ceralto, Cerquiglino, Cisterna, Collesecco, Grutti, Marcellano, Pomonte, Ponte di Ferro, Pozzo, San Terenziano, Saragano, và Torri.

Gualdo Cattaneo giáp các đô thị: Bettona, Bevagna, Cannara, Collazzone, Giano dell'Umbria, Massa Martana, Montefalco, Todi.

Quá trình thay đổi dân số

Liên kết ngoài
Thayer's Gazetteer

Tham khảo

Đô thị tỉnh Perugia
Thành phố và thị trấn ở Umbria


title: Égleny

text:
Égleny là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne.
Người dân Égleny trong tiếng Pháp gọi là Égléniens và Égléniennes.

Địa lý

Histoire

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Égleny trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Page d'Égleny sur le site de la Cộng đồng các xã communes du Toucycois

Egleny


title: Metacrias huttoni

text:
Metacrias huttoni là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae. Loài này có ở New Zealand, ở đó Loài này có ở khu vự phía đông của Đảo Nam ở vùng núi thấp.
Ấu trùng ăn nhiều loại cỏ.

Chú thích

Tham khảo

Metacrias


title: Beverstedt

text:
Beverstedt là một đô thị thuộc huyện Cuxhaven, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 51,4 km². Đô thị này có cự ly khoảng 20 km về phía đông nam của Bremerhaven, và 40 km về phía bắc của Bremen.

Beverstedt đã thuộc tổng giáo phận Bremen. Năm 1648, tổng giáo phận này đã được chuyển qua lãnh địa công tước Bremen, ban đầu được cai trị bởi liên minh cá nhân Thụy Điển và từ năm 1715 bời triều đình Hanover. Năm 1823, lãnh địa này đã bị giải thể và thuộc bang mới của Đức.

Beverstedt là thủ phủ của Samtgemeinde ("đô thị tập thể") Beverstedt

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Cuxhaven


title: Cơ học thiên thể

text:
Cơ học thiên thể là một nhánh của thiên văn học giải quyết các vấn đề chuyển động và hiệu ứng hấp dẫn của các thiên thể. Lĩnh vực này vận dụng các nguyên lý của vật lý học, cơ học cổ điển vào nghiên cứu các thiên thể như các sao và các hành tinh.

Lịch sử

Mặc dù cơ học thiên thể hiện đại đã bắt đầu cách đây 400 năm từ thời Isaac Newton, nhưng các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng các vấn đề về vị trí các hành tinh được biết từ 3000 năm trước.

Những triết gia Hy Lạp cổ đã phỏng đoán rộng rãi về chuyển động của các thiên thể, và đưa ra nhiều cơ chế hình học để mô tả chuyển động của các hành tinh. Những mô hình của họ sử dụng tổ hợp các chuyển động tròn đều và lấy Trái Đất làm trung tâm. Một nhà triết học cổ đại đã nghiên những nguyên nhân vật lý làm nên những chuyển động tròn đó. Một nhân vật lỗi lạc trong các nhà thiên văn Hy Lạp cổ đại là Aristarchus of Samos (310 TCN - khoảng 230 TCN), đã đề nghị một mô hình nhật tâm để giải thích vũ trụ và cố gắng đo khoảng cách từ Mặt trời đến Trái Đất.

Claudius Ptolemy

Claudius Ptolemy là nhà thiên văn và chiêm tinh gia thời cổ đại trong thời kì ban đầu của Đế chế La Mã đã viết một số cuốn sách về thiên văn học. Trong đó có cuốn Almagest đóng vai trò là cuốn sách quan trọng nhất trong các phỏng đoán về thiên văn học trong 1400 năm. Ptolemy đã chọn lọc ra những quy luật tốt nhất về thiên văn học của những nhà thiên văn Hy Lạp đi trước ông, đặc biệt là Hipparchus, ông dường như tổng hợp chúng gián tiếp hay trực tiếp với những thông tin và tham số từ người Babylon. Mặc dù Ptolemy chủ yếu dựa trên các công trình của Hipparchus, ông đưa ra ít nhất là một ý tưởng, the equant, có lẽ là của riêng ông, đã làm tăng độ chính xác của các phỏng đoán về vị trí của các hành tinh. Mặc dù mô hình của ông là cực kì chính xác, nó chỉ dựa trên các phép dựng hình trong hình học chứ không sử dụng các nguyên do vật lý; Ptolemy đã không sử dụng cơ học thiên thể.

Johannes Kepler

Johannes Kepler là người đầu tiên đã tổng hợp thiên văn sử dụng hình học phỏng đoán, mà đã đóng vai trò chủ đạo từ thời Ptolemy đến Copernicus, với những khái niệm vật lý để viết lên cuốn sách Thiên văn mới, dựa trên nguyên nhân, hay là Vật lý thiên thể.... Các công trình của ông đã dẫn tới các quy luật hiện đại của quỹ đạo các hành tinh, mà ông đã phát triển lên sử dụng các định luật vật lý các quan sát về các hành tinh của Tycho Brahe. Mô hình của Kepler đã cải tiến đáng kể độ chính xác của các phỏng đoán về sự di chuyển của các hành tinh, nhiều năm trước khi Isaac Newton bắt đầu phát triển định luật hấp dẫn (do trọng lực) của ông.

Xem thêm các luật của Kepler về chuyển động của các hành tinh và bài toán Kepler để biết thêm chi tiết về các luật của ông và cách sử dụng các luật đó để tính toán các chuyển động của các hành tinh.

Isaac Newton

Isaac Newton được cho là người đã giới thiệu ý tưởng rằng chuyển động của các thiên thể, như là các hành tinh, Mặt Trời, và Mặt Trăng, và chuyển động của các vật thể trên mặt đất, như là các viên đạn đại bác và các quả táo rơi xuống đất, có thể được mô tả bởi cùng một tập hợp các định luật vật lý. Với nghĩa này ông đã thống nhất chuyển động của thiên thể với chuyển động của các vật rắn trên mặt đất. Sử dụng luật hấp dẫn của Newton, chứng minh định luật của Kepler cho trường hợp quỹ đạo tròn là đơn giản. Các chuyển động elliptic liên quan đến nhiều tính toán phức tạp hơn, mà Newton đã viết vào trong cuốn Principia của mình.

Joseph-Louis Lagrange

Sau Newton, Lagrange cố gắng giải bài toán 3 vật thể, phân tích sự ổn định của quỹ đạo của các hành tinh, và khám phá ra sự tồn tại của những điểm Lagrange. Lagrange cũng công thức hóa lại những định luật của cơ học cổ điển, nhấn mạnh hơn về mặt năng lượng hơn lực và phát triển một phương pháp sử dụng một tọa độ cực để miêu tả bất kì một quỹ đạo nào, kể cả những quỹ đạo parabolic và hyperbolic. Điều này rất hữu ích trong việc tính toán chuyển động của các hành tinh và các sao chổi. Gần đây, nó trở nên hữu ích khi tính toán đường bay của các tàu vũ trụ.

Albert Einstein

Sau khi Einstein giải thích được sự đi lùi khác thường của điểm gần mặt trời của Sao Thủy, các nhà thiên văn nhận ra rằng cơ học Newton không đưa ra được độ chính xác cao nhất. Ngày nay, chúng ta thấy các pulsar đôi có quỹ đạo muốn giải thích được không những cần đến Thuyết tương đối rộng mà sự tiến hóa của chúng còn chứng tỏ sự tồn tại của bức xạ trọng lực, một khám phá dẫn đến giải Nobel.

Lý thuyết

Ba định luật Kepler
Năm 1605, dựa vào số liệu quan sát được Tycho Brahe, Kepler đã rút ra được 3 định luật sau đây:

Định luật 1:

 Phát biểu: Các hành tinh chuyển động quanh Mặt trời theo các quỹ đạo hình elip với Mặt trời là một tiêu điểm.
 Biểu diễn toán học:

Định luật 2:

 Phát biểu: Đường nối một hành tinh với Mặt trời vạch trong quỹ đạo những diện tích bằng nhau trong những khoảng thời gian bằng nhau.
 Biểu diễn toán học:

Định luật 3:

 Phát biểu: Bình phương chu kỳ quỹ đạo của một hành tinh tỷ lệ với lập phương bán trục lớn của quỹ đạo elip của hành tinh đó.
 Biểu diễn toán học:

Sau khi Newton tìm ra định luật vạn vật hấp dẫn, ông đã chứng minh được 3 định luật Kepler là hệ quả của nó.

Định luật vạn vật hấp dẫn

Với:

  là hằng số hẫp dẫn

,  là khối lượng của 2 thiên thể

  là khoảng cách giữa tâm của 2 thiên thể

Theo công thức trên thì lực hẫp dẫn là lực xuyên tâm.

Cơ năng hấp dẫn

Với:

  là hằng số hẫp dẫn

,  là khối lượng của 2 thiên thể

  là bán trục lớn của quỹ đạo

Chứng minh:

Tại vị trí cận điểm:

Tại vị trí viễn điểm:

Vì cơ năng bảo toàn:

Định luật bảo toàn momen động lượng cho cận điểm và viễn điểm:

Thay vào :

Sau 1 vài phép biến đổi tương đương rút ra được:

Thay vào  suy ra:

Thuyết tương đối rộng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 YAN Kun(2005). The general expression of Binet equation about celestial bodies motion orbits(Approximate solutions of Binet equation for celestial bodies motion orbits in the weak and strong gravitational field), DOI:10.3969/j.issn.1004-2903.2005.02.052.

Cơ học thiên thể


title: Đài Phát thanh - Truyền hình Bình Thuận

text:
Đài Phát thanh - Truyền hình Bình Thuận (BTV) là cơ quan truyền thông trực thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Thuận.

Lịch sử hình thành

Đài được thành lập ngày 15 tháng 3 năm 1977  với nhiệm vụ xây dựng các chương trình phát thanh trên sóng radio và các chương trình truyền hình, là cơ quan ngôn luận, tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa nghệ thuật và giải trí của nhân dân khu vực tỉnh Bình Thuận.

Trước đây, đài chỉ phát sóng vài giờ mỗi ngày. Thời gian còn lại tiếp sóng một số kênh của Đài truyền hình Việt Nam với những chương trình tin tức, chính trị là chính. Những năm gần đây, yêu cầu phải phát triển để theo kịp xu hướng hội nhập của đất nước, BTV đã trang bị cơ sở kỹ thuật tương đối để phát thanh và truyền hình liên tục trong ngày. Thời lượng phát thanh địa phương là 12/24h hăng ngày và truyền hình địa phương là 22,5/24h hằng ngày với những chương trình được đổi mới hoàn toàn.

BTV đang chú trọng sản xuất những chương trình mang tính giao lưu trực tiếp với khán giả trong và ngoài tỉnh Bình Thuận. Điều này làm khán giả địa phương đang ngày càng quan tâm trở lại với BTV, bởi vì từ lâu, BTV thực sự chưa đủ sức cạnh tranh cùng các kênh truyền hình của VTV và HTV phủ sóng tại đây. Đặc biệt, BTV là một trong những đài truyền hình đầu tiên ở Việt Nam thực hiện chương trình dành cho dân tộc thiểu số (tiếng Chăm), là một thành viên sáng lập chuyên mục "Trang Miền Đông Nam Bộ" (trao đổi phát sóng giữa các tỉnh thành miền Đông Nam Bộ) đang gây sự chú ý của nhân dân các tỉnh thành này. Đặc biệt, từ tháng 6 năm 2018, đài cũng là một trong 6 đài phát thanh - truyền hình miền Đông Nam Bộ phối hợp thực hiện, sản xuất và phát sóng chương trình Kết nối Đông Nam Bộ - chương trình liên kết giữa các đài phát thanh - truyền hình miền Đông Nam Bộ. Đơn vị trực thuộc: Trung tâm truyền hình cáp Bình Thuận. Từ ngày 1 tháng 10 năm 2007, BTV chính thức được đưa lên mạng truyền hình cáp Thành phố Hồ Chí Minh (HTVC).

Thời lượng phát sóng

 01/01/2004 - 31/12/2013 và 01/01/2023 - nay: 05:30 - 04:30 hàng ngày
 01/01/2014 - 21/03/2020 và 01/06/2020 - 31/12/2022: 05:30 - 03:20 hàng ngày
 22/03/2020 - 31/05/2020: 05:30 - 23:30 hàng ngày (do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 tại Bình Thuận)

Cơ cấu tổ chức
Ban Giám đốc:

 Giám đốc: Nhà báo, NSƯT Ngô Đăng Khoa.
 Phó Giám đốc: Trương Quốc Thế Minh, Huỳnh Quang Tuấn.

Các phòng, ban chuyên môn, nghiệp vụ:

 Phòng Tổ chức - Hành chính
 Phòng Thời sự
 Phòng Chuyên đề - Khoa giáo
 Phòng Văn nghệ - Giải trí
 Phòng Biên tập
 Phòng Thông tin điện tử
 Phòng Kỹ thuật và công nghệ
 Tổ chương trình tiếng dân tộc thiểu số
 Phòng Dịch vụ Quảng cáo

Vùng phủ sóng
Đài đã phủ sóng 97% dân cư trong tỉnh và có nối cáp quang đến các tỉnh, thành phố, thị xã như: Thủ đô Hà Nội, Thành phố Hạ Long, Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Cần Thơ, Thành phố Huế, Thành phố Buôn Ma Thuột, Thành phố Sóc Trăng, Thành phố Trà Vinh, Thành phố Long Xuyên, Thành phố Cao Lãnh, Thành phố Tuy Hòa, Thành phố Cà Mau, Thành phố Bến Tre, Đắk Nông, Thành phố Thủ Dầu Một, Thị xã Đồng Xoài, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Đồng Nai, Bình Định và Thành phố Đà Nẵng

Kênh truyền hình và phát thanh
 92,3 MHz: Kênh phát thanh Bình Thuận phát sóng từ 5 giờ đến 24 giờ mỗi ngày.
Kênh BTV: Được phát sóng từ năm 1995 kênh 12 VHF và trên truyền hình cáp: VTVCab, HTVC, SCTV, truyền hình IPTV: MyTV, FPT, ViettelTV, truyền hình OTT: VieON, FPT Play, Clip TV, K+, vệ tinh vinasat, DVB-T2, ứng dụng Bình Thuận TV phát sóng với thời lượng từ 5 giờ 30 phút đến 4 giờ sáng hôm sau. Từ ngày 22 tháng 3 năm 2021 kênh BTV phát sóng theo tiêu chuẩn HD.
Kênh BTV6: Được phát sóng từ 17 tháng 1 năm 2019 dưới tên gọi Quê Hương Homeshopping. Hiện tại kênh đang phát thử nghiệm trên truyền hình cáp HTVC và Truyền hình cáp Việt Nam (VTVCab), FPT, VTC, Viettel, phát sóng thời lượng 24/24.
Kênh BTV9: Là kênh hoạt hình dành cho thiếu nhi. (Chú ý: Đừng nhầm lẫn với BTV9 - Bchannel, một kênh truyền hình chuyên về văn hóa phương Đông của Đài Phát thanh - Truyền hình Bình Dương).

Giải thưởng
Giải Vàng Liên hoan Phát thanh Toàn quốc năm 2022

Thông tin khác

Vào lúc 11:45 ngày 16 tháng 7 năm 2016, trước khi bắt đầu khung giờ phim truyện như thường lệ trên kênh BTV, Biên tập viên Thu Thủy (thuộc phòng Văn nghệ - Thể thao của đài) đã đưa ra thông báo về việc ngừng phát sóng phim Tân bến Thượng Hải (Trung Quốc). Lý do đưa ra là vì các diễn viên trong phim đã chỉ trích Tòa án Trọng tài thường trực (PCA) liên quan đến phán quyết về đường lưỡi bò trên biển Đông. Phim Khu vườn địa đàng (Hàn Quốc) được chọn làm bộ phim thay thế.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Liên hoan Phát thanh Truyền hình Bình Thuận, 20/08/2011

Bình Thuận
Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận
Đài phát thanh Việt Nam


title: Tiefgraben

text:
Tiefgraben là một đô thị thuộc huyện Vöcklabruck thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 38 km², dân số thời điểm năm 2006 là 740 người.

Tham khảo


title: Aizanville

text:
Aizanville  là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 210 mét trên mực nước biển.
Thị trấn nằm ở hữu ngạn sông Aujon, sông tạo thành một phần ranh giới phía tây.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Polycentropus pixi

text:
Polycentropus pixi là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Polycentropus


title: An Ninh, Châu Thành (Sóc Trăng)

text:
An Ninh là một xã thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng, Việt Nam.

Địa lý
Xã An Ninh nằm ở phía nam huyện Châu Thành, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Sóc Trăng
Phía tây và phía nam giáp huyện Mỹ Tú
Phía bắc giáp các xã An Hiệp và Thiện Mỹ.

Xã có diện tích 41,06 km², dân số năm 1999 là 12.578 người, mật độ dân số đạt 306 người/km².

Lịch sử
Sau năm 1975, An Ninh là một xã thuộc huyện Mỹ Tú.

Ngày 23 tháng 12 năm 1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 192-HĐBT. Theo đó:
Thành lập xã Thiện Mỹ trên cơ sở tách một phần diện tích, dân số của các xã Long Hưng, An Ninh, Hồ Đắc Kiện và Mỹ Hương
Thành lập xã An Hiệp trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của xã An Ninh.

Ngày 30 tháng 10 năm 1995, Chính phủ ban hành Nghị định 70-CP. Theo đó, điều chỉnh một phần diện tích và dân số của các xã An Hiệp, An Ninh để thành lập phường 7 thuộc thị xã Sóc Trăng.

Ngày 24 tháng 9 năm 2008, huyện Mỹ Tú được chia thành hai huyện Mỹ Tú và Châu Thành, xã An Ninh thuộc huyện Châu Thành như hiện nay.

Chú thích

Tham khảo


title: Heterolimnophila subtruncata

text:
Heterolimnophila subtruncata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Heterolimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Tirana

text:
Tirana (; phương ngữ Gheg địa phương: Tirona) là thủ đô và thành phố lớn nhất của Albania cũng như trung tâm văn hóa, kinh tế và chính trị của đất nước. Nó tọa lạc tại trung tâm miền tây Albania, được vây quanh bởi các ngọn đồi, với núi Dajt ở phía đông và một thung lũng nhỏ phía tây bắc hướng về biển Adriatic phía xa.
Thành phố cách Athens  về phía bắc, cách Skopje  về phía tây, cách Pristina  về phía đông nam và cách Podgorica  về phía nam.

Tirana là một trong những thành phố lớn nhất bán đảo Balkan (xếp thứ 7). Tổng dân số đô thị Tirana khoảng 800.986.
Đây cũng là vùng đô thị lớn nhất Albania. Hầu như tất cả các công ty lớn, các nhà máy và cơ quan nghiên cứu khoa học đều đặt trụ sở tại thành phố. Nó nằm trong Tốp 10 thành phố nhiều nắng nhất châu Âu với tổng cộng 2544 giờ nắng.

Địa lý

Tirana tọa lạc tại vùng trung tâm Albania, khoảng  vào nội địa. Độ cao trung bình là  trên mực nước biển và điểm cao nhất đạt 1.828 tại Mali me Gropa. Thành phố được vây quanh bởi các ngọn đồi, với núi Dajt ở phía đông và một thung lũng nhỏ phía tây bắc hướng về biển Adriatic phía xa. Sông Tiranë và suối Lanë chảy qua thành phố. Tirana có bốn hồ nhân tạo.

Khí hậu
Theo phân loại khí hậu Köppen, Tirana có khí hậu cận nhiệt đới ẩm (Cfa), nhận được nhiều mưa vào mùa hè hơn khí hậu Địa Trung Hải. Tất cả các tháng mùa hè có lượng mưa trên , mùa hè nóng còn mùa đông mát và ẩm ướt. Một ít tuyết thường rơi mỗi mùa đông nhưng đều nhanh chóng tan chảy.

Tham khảo

Ghi chú

Thành phố của Albania
Thủ đô châu Âu
Khu dân cư ở hạt Tirana


title: Hexatoma memnon

text:
Hexatoma memnon là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Mineralnye Vody

text:
Mineralnye Vody () là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Krasnodar Krai. Dân số qua các thời kỳ:

Khí hậu

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Yad Vashem. The murder of the Jews of Mineralnye Vody during World War II.

Thành phố của Nga
Vùng Krasnodar
Mineralnye Vody


title: Pont-à-Celles

text:
Pont-à-Celleslà một đô thị ở tỉnh Hainaut. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Pont-à-Celles có dân số 16,292 người. Tổng diện tích là 55,73 km² với mật độ dân số là 292 người trên mỗi km².

Các làng của Pont-à-Celles:
Buzet, Liberchies, Luttre, Obaix, Pont-à-Celles, Thimeon, Viesville.

Tham khảo

Đô thị của Hainaut


title: 12800 Oobayashiarata

text:
12800 Oobayashiarata (1995 WQ7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 11 năm 1995 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12800 Oobayashiarata

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Gaussan

text:
Gaussan là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 325 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Copelatus hardenbergi

text:
Copelatus hardenbergi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: 997

text:
Năm 997 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 997


title: (16470) 1990 OM2

text:
{{DISPLAYTITLE:(16470) 1990 OM2}}

(16470) 1990 OM2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 29 tháng 7 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 16001–17000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Xylocopa ruficeps

text:
Xylocopa ruficeps là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1910


title: Việt Nam tại Olympic Toán học châu Á - Thái Bình Dương APMO

text:
Việt Nam tham dự Olympic Toán học châu Á - Thái Bình Dương APMO lần đầu tiên vào năm 1996 và ngay năm đó Việt Nam xếp hạng cao nhất. Do sự cố về đề thi năm 2001 nên từ năm 2002 cho đến nay Việt Nam không tham gia cuộc thi này nữa.

Danh sách học sinh Việt Nam đạt giải APMO
Danh sách các học sinh Việt Nam đạt huy chương vàng qua các năm tham dự APMO (từ năm 1996 đến 2001):
Ngô Đắc Tuấn, học sinh Hệ trung học phổ thông chuyên, Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội, năm 1996
Lê Quang Nẫm, học sinh Trường Phổ thông Năng khiếu, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh năm 1997
Đoàn Nhật Dương, học sinh Trường THPT Chuyên Thái Bình, năm 1998
Lê Thái Hoàng, học sinh Trường Trung học Phổ thông Chuyên, Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1999
Nguyễn Trung Lập, học sinh Trường Trung học phổ thông chuyên Vĩnh Phúc, năm 2000
Vũ Hoàng Hiệp, học sinh Trường Trung học Phổ thông Chuyên, Đại học Sư phạm Hà Nội, năm 2001.
Danh sách học sinh đạt giải khác:
Học sinh khối Trung học phổ thông Chuyên - Đại học Vinh:
Nguyễn Trí Dũng (APMO 1997)
Nguyễn Xuân Tương (APMO 1998)
Ngô Anh Tuấn (APMO 1999)
Trần Đức Sơn (APMO 2000)
Phan Đăng Khoa (APMO 2001)
Nguyễn Văn Vương (APMO 2001)
Trường Trung học phổ thông Chuyên Nguyễn Trãi, Hải Dương:
Nguyễn Quang Bằng (Huy chương đồng APMO 2000)
Tô Minh Hoàng (Huy chương đồng APMO 2001)
Trung học phổ thông chuyên Hà Nội - Amsterdam:
Trần Minh Anh - (Huy chương đồng APMO 1997)
Hà Hồng Hà (Huy chương đồng APMO 1999)
Đỗ Trường Giang (Huy chương vàng APMO 2000)
Trường PTTH Năng Khiếu Trần Phú
Nguyễn Anh Quân (Huy chương đồng APMO 2000)
Phạm Minh Đức (Huy chương bạc APMO 2001)

Chú thích

Liên kết ngoài

Olympic Toán học


title: Chung Thân

text:
Chung Thân (chữ Hán:鐘紳; bính âm:Zhong Shen), bản dịch ghi là Trung Thân, là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết lịch sử Tam Quốc diễn nghĩa của nhà văn La Quán Trung. Trong tiểu thuyết này, Trung Thân xuất hiện tại Hồi thứ 41 và 42 và là bộ tướng của Hạ Hầu Đôn, sử dụng vũ khí là một ngọn hỏa kích. Trung Thân cùng anh là Trung Tấn là hai viên tướng cản bắt Triệu Vân vượt vòng vây trong trận Trường Bản và bị Triệu Vân giết chết.

Câu chuyện
Khi ấy Triệu Vân ra thoát vòng vây, cách xa trận địa chính, máu me đỏ ngòm cả áo chiến bào. Triệu Vân đương đi dưới sườn núi, lại thấy hai toán quân tràn ra đó là anh em Trung Tấn và em là Trung Thân, bộ tướng của Hạ Hầu Đôn, một người dùng lưỡi tầm sét, một người dùng ngọn hoả kích, Trung Tấn quát to lên rằng: Triệu Vân mau mau xuống ngựa chịu trói!.

Trung Tấn chặn đường Triệu Vân. Sau ba hiệp, Trung Tấn bị Triệu Vân đâm một nhát giáo chết ngã nhào, Triệu Vân cướp đường chạy thoát. Trung Thân vác kích đuổi theo, khi Trung Thân lao kích sắp đến sau lưng, ngọn kích chỉ còn cách Triệu Vân có vài tấc. Triệu Vân quay đầu ngựa lại, thì hai người chạm vào nhau. Triệu Vân tay trái lấy giáo gạt hoạ kích, tay phải rút gươm báu (Thanh Công) ra, chém một nhát, Trung Thân đứt phăng nửa mũi và nửa mặt. Trung Thân chết lăn xuống đất. Triệu Vân chạy thoát.

Trong truyện tranh
Trung Tấn được tái hiện qua bộ truyên tranh của Nhật Bản có tên là con trai rồng, trong bộ truyện này, Trung Thân cùng em là Trung Tấn là chốt chặn cuối cùng của quân Ngụy đối với Triệu Vân. Khi hai bên giao chiến, Trung Tấn giơ lưỡi búa lớn bổ xuống Triệu Vân nhưng Triệu Vân né được, Trung Thân lao giáo đâm tới thì Triệu Vân đỡ và nương sức giáo bật ngược lưỡi giáo của Triệt Vân ra phía sau và chém Trung Tấn, Trung Tấn chết trong sự ngỡ ngàng, sáu đó Triệu Vân phóng giáo về phía trước và giết luôn Trung Thân.

Xem thêm
 Danh sách nhân vật hư cấu trong Tam quốc diễn nghĩa
 Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

Tham khảo

Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Người Trung Quốc giả tưởng


title: Trần Bảng

text:
Giáo sư, Nghệ sĩ nhân dân Trần Bảng (26 tháng 6 năm 1926 – 19 tháng 7 năm 2023) là đạo diễn, soạn giả và nhà nghiên cứu chèo. Ông được nhận Giải thưởng Nhà nước đợt II (2001) và Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học – nghệ thuật đợt 5 (2017).

Tiểu sử
Ông sinh ngày 26 tháng 6 năm 1926, quê ở xã Cổ Am, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng. Ông là con trai nhà văn Trần Tiêu và cháu gọi nhà văn Khái Hưng là bác ruột. Ngay từ nhỏ ông đã say mê văn chương, kịch nghệ nước ngoài. Hai mươi tuổi, ông đã đọc được sách Hán Nôm, thông thạo tiếng Pháp và biết tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Nga.

Sau Cách mạng tháng 8, ông tham gia kháng chiến chống Pháp. Năm 1951, ông tham gia vào Đoàn Văn công Trung ương, cùng tổ kịch với Thế Lữ, Song Kim, Nguyễn Hoài... Ở đây, ông bắt đầu đến với nghệ thuật chèo. Năm 1957, ông và với Bùi Đức Hạnh, Hoàng Kiều, Hà Văn Cầu, Hồ Ngọc Cẩn cùng các nghệ nhân Trùm Thịnh, Cả Tam, Lý Mầm, Năm Ngũ thành lập Ban nghiên cứu chèo. Ở đây ông đã khai thác, bảo tồn các vở chèo cổ, lưu giữ các lớp trò của các nghệ nhân. Từ những nghiên cứu đó, ông đã cải biên, xây dựng lại nhiều vở chèo cổ như Quan Âm Thị Kính, Suý Vân (từ vở Kim Nham), Nàng Thiệt Thê (từ vở Chu Mãi Thần)... Riêng với vở Quan Âm Thị Kính đã được ông dàn dựng lại 3 lần (1956, 1968, 1985). Với những vở diễn này, ông đã đóng góp đáng kể trong việc bảo tồn và phát huy nghệ thuật chèo cổ, đưa chèo cổ sống lại trên sân khấu chèo hiện đại. Ngoài ra, ông còn dàn dựng nhiều vở chèo hiện đại như Lọ nước thần, Tình rừng, Cờ giải phóng, Đường đi đôi ngả, Máu chúng ta đã chảy... Ông đã đạt Huy Chương Vàng tại Hội diễn Sân khấu toàn quốc năm 1962 cho vở chèo Suý Vân.

Ngoài công việc đạo diễn, ông còn viết nhiều kịch bản chèo, như: Con trâu hai nhà, Đường đi đôi ngả, Cô gái và anh đô vật, Tình rừng, Chuyện tình 80 năm, Máu chúng ta đã chảy... Ông đã viết một số cuốn sách nghiên cứu về chèo như Khái luận về Chèo, Kỹ thuật biểu diễn Chèo, Chèo - Một hiện tượng Sân khấu dân tộc... Ông đã đoạt giải thưởng Giải thưởng nghiên cứu của Hội nghệ sĩ Việt Nam năm 1995, Giải thưởng văn học đề tài công nhân của Tổng Công đoàn Việt Nam 1974 (kịch bản chèo Tình rừng).

Ông đã từng giữ chức Giám đốc Nhà hát Chèo Trung ương, Vụ trưởng Vụ Nghệ thuật Sân khấu Bộ Văn hoá-Thông tin, Phó Tổng thư ký Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam khoá I (1957). Ông được nhận học hàm Giáo sư và danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân (1993). Năm 2001, ông nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật. Ông còn là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.

Ông kết hôn với NSƯT Trần Thị Xuân, cũng là một diễn viên chèo. Hai người con của ông là diễn viên, đạo diễn Trần Lực và họa sĩ, kiến trúc sư Trần Thị Mây.

Ông qua đời ở tuổi 97 vào ngày 19 tháng 7 năm 2023 tại Hà Nội vì bệnh nặng.

Tác phẩm

Kịch bản chèo
 Con trâu hai nhà (1956)
 Đường đi đôi ngả (1959)
 Cô gái và anh đô vật (1996)
 Tình rừng (1996)
 Câu chuyện tình 80 (1996)
 Máu chúng ta đã chảy (1996)

Sách
 Khái luận về Chèo
 Kỹ thuật biểu diễn Chèo
 Chèo - Một hiện tượng Sân khấu dân tộc (2000)
 Trần Bảng - Đạo diễn chèo (2006)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nghệ sĩ Nhân dân Trần Bảng - Người tâm huyết với nghệ thuật chèo
 Nghệ sĩ Nhân dân Trần Bảng
 Ba lần đổi mô hình dàn dựng vở chèo cổ Quan âm Thị Kính , Nguyễn Thị Minh Thái

Người Hải Phòng
Đạo diễn sân khấu Việt Nam
Soạn giả chèo
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Giải thưởng Nhà nước
Giáo sư Việt Nam
Dòng họ Trần ở Cổ Am
Nhân vật còn sống
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Nhà văn thế kỷ 20
Nhà văn thế kỷ 21
Nhà văn Việt Nam
Nhà soạn kịch thế kỷ 20
Nhà soạn kịch thế kỷ 21
Nhà viết kịch Việt Nam
Nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Việt Nam
Sinh năm 1926
Mất năm 2023
Người họ Trần


title: 12755 Balmer

text:
12755 Balmer (1993 OS10) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 7 năm 1993 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12755 Balmer

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Cryptocephalus puncticollis

text:
Cryptocephalus puncticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wollaston miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Beaumont-du-Ventoux

text:
Beaumont-du-Ventoux là một xã của tỉnh Vaucluse, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, miền đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Vaucluse


title: Caligatus

text:
Caligatus là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Euteliinae


title: Potamyia nuonga

text:
Potamyia nuonga là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Potamyia


title: Ourches

text:
Ourches là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp. Xã Ourches nằm ở khu vực có độ cao từ 240-1000 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Drôme


title: Brachyhesma rossi

text:
Brachyhesma rossi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Brachyhesma
Động vật được mô tả năm 1968


title: Stigmella angustivalva

text:
Stigmella angustivalva là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Scoble năm 1978. Nó được tìm thấy ở Nam Phi (Nó đã dược miêu tả ở the Cape Province).

Chú thích

Tham khảo

A


title: Exomalopsis arcuata

text:
Exomalopsis arcuata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Exomalopsis
Động vật được mô tả năm 1980


title: Attagenus unicolor

text:
Attagenus unicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Dermestidae. Loài này dài , và là loài gây hại cho đồ gia dụng. Ấu trùng phát triển dài , có màu nâu đỏ và có lông. Ấu trùng ăn các sợi tự nhiên, làm hư hại thảm, đồ nội thất và quần áo.

Chú thích

Tham khảo

black carpet beetle on the UF / IFAS Featured Creatures Web site

Attagenus
Động vật được mô tả năm 1791


title: Vallée du Lot (cộng đồng)

text:
Cộng đồng các xã Vallée du Lot  là một cộng đồng các xã Pháp
Pháp, tọa lạc ở tỉnh
của Aveyron.

Phân chia đơn vị hành chính
Cộng đồng này bao gồm các xã sau:
Almont-les-Junies
Boisse-Penchot
Flagnac
Livinhac-le-Haut
Saint-Santin
Saint-Parthem

Xem thêm
Liên cộng đồng Aveyron

Chú thích

Tham khảo
Base de données ASPIC pour l'Aveyron , édition 11/2006.
le SPLAF pour l'Aveyron, édition 11/2006.

Vallée du Lot

fr:Communauté de communes Vallée du Lot


title: G3 Torrent

text:
G3 Torrent là một trình khách BitTorrent có mã nguồn mở theo giấy phép MIT. Tình trạng của dự án G3 Torrent trên trang sourceforge như sau:

To create the most visually appealing as well as feature rich bittorrent based application. It aims to provide a gross amount of statistical and network data in a visually empowered format.

G3 Torrent được viết bằng ngôn ngữ lập trình Python và chạy trên hệ điều hành Windows.

Xem thêm
So sánh các phần mềm BitTorrent

Tham khảo

Liên kết ngoài
 G3_Torrent

Trình khách BitTorrent tự do
Dự án ở SourceForge


title: Mitaka, Tokyo

text:
là một thành phố thuộc ngoại ô Tokyo, Nhật Bản.

Lịch sử
Thành phố Mitaka được chính thức thành lập ngày 3 tháng 11 năm 1950.

Địa lý
Mitaka nằm ở vùng Kanto, nằm ngoài 23 khu đặc biệt của Tokyo. Nó giáp các thành phố Musashino ở phía bắc, Chōfu về phía nam và Koganei về phía tây.

Kênh Tamagawa Josui chạy song song với nhà ga Mitaka, có một vị trí quan trọng trong lịch sử, xây dựng trong 1653. Đây cũng là nơi mà nhà văn Dazai Osamu tự sát năm 1948. Đài quan sát Thiên văn Quốc gia Nhật Bản cũng được đặt tại Mitaka.

Tham khảo

Thành phố của Tōkyō
Tây Tokyo


title: Amerila omissa

text:
Amerila omissa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở khu vực đông bắc of Himalaya, through Trung Quốc và Malaysia to Borneo.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Moths of Borneo

Amerila


title: Heterispa limonensis

text:
Heterispa limonensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Heterispa


title: Somaliland

text:
Somaliland (,   hay  ) là một quốc gia tự tuyên bố độc lập, nhưng vẫn chưa được quốc tế công nhận là một khu vực tự trị của Somalia. Chính phủ Somaliland tự xác định mình là quốc gia kế thừa của lãnh thổ bảo hộ Somaliland thuộc Anh, vốn độc lập vào ngày 26 tháng 6 năm 1960 với tên gọi Quốc gia Somaliland, trước khi hợp nhất với Lãnh thổ ủy trị Somalia vào ngày 1 tháng 7 năm 1960 để hình thành nước Cộng hòa Somalia.

Somaliland giáp với Ethiopia ở phía nam và tây, với Djibouti ở phía tây bắc, với vịnh Aden ở phía bắc, và với vùng tự trị Puntland của Somalia ở phía đông.

Sau khi chính phủ trung ương sụp đổ vào năm 1991, chính phủ địa phương đã tuyên bố độc lập khỏi phần còn lại của Somalia vào ngày 18 tháng 5 cùng năm. Kể từ đó, lãnh thổ này nằm dưới quyền quản lý của một chính phủ nước Cộng hòa Somaliland (,  Jumhūrīyat Ṣūmālīlānd). Chính phủ này duy trì các quan hệ phi chính thức với một số chính phủ nước ngoài, những nước này cử phái đoàn ngoại giao đến Hargeisa. Ethiopia cũng duy trì một văn phòng thương mại tại Somaliland. Tuy nhiên, tuyên bố độc lập của Somaliland vẫn không được quốc gia hay tổ chức quốc tế nào công nhận.

Lịch sử
Các văn vật sớm nhất của loài người trong khu vực là các bích họa hang động Laas Geel, có niên đại trước 3000 TCN. Hồi giáo được đưa đến vùng duyên hải phía bắc Somalia từ bán đảo Ả Rập, một thời gian ngắn sau hành trình hijra của Muhammad. Nhiều vương quốc Somalia Hồi giáo được thành lập trong khu vực vào giai đoạn này. Nhiều thế kỷ sau, đến thập niên 1500, Đế quốc Ottoman chiếm đóng Berbera và vùng xung quanh. Pasha của Ai Cập là Muhammad Ali sau đó thiết lập chỗ đứng tại khu vực từ năm 1821 đến năm 1841.

Năm 1888, sau khi ký kết các hiệp định liên tiếp với các Sultan người Somalia đương nhiệm như Mohamoud Ali Shire của Vương quốc Warsangali, Anh Quốc thiết lập một vùng đất bảo hộ trong khu vực, được gọi là Somaliland thuộc Anh. Người Anh tiến hành đóng quân, và xếp vùng đất bảo hộ này vào thành phần của Ấn Độ thuộc Anh cho đến năm 1898. Somaliland thuộc Anh sau đó nằm dưới quyền quản lý của Bộ Ngoại giao cho đến năm 1905, và sau đó là Bộ Thuộc địa.

Nhìn chung, người Anh không quan tâm nhiều đến khu vực nghèo tài nguyên này. Theo tuyên bố thì mục đích của việc thiết lập vùng đất bảo hộ là để "đảm bảo một thị trường cung ứng, kiểm soát buôn bán nô lệ, và loại trừ việc các cường quốc khác can thiệp." Người Anh chủ yếu nhìn nhận vùng đất bảo hộ này là một nguồn cung cấp thịt cho các tiền đồn Ấn Độ thuộc Anh của họ tại Aden. Do vậy, khu vực có biệt danh là "cửa hàng thịt của Aden". Chính phủ thuộc địa trong giai đoạn này không mở rộng cơ sở hạ tầng hành chính vượt quá vùng duyên hải, trong khi Somalia thuộc Ý trải qua can thiệp thuộc địa nhiều hơn.

Somaliland thuộc Anh độc lập vào ngày 26 tháng 6 năm 1960, còn Lãnh thổ ủy thác Somalia (tức Somalia thuộc Ý cũ) cũng độc lập năm ngày sau đó. Ngày 1 tháng 7 năm 1960, đúng như kế hoạch, hai lãnh thổ hợp nhất để hình thành nước Cộng hòa Somalia. Ngày 20 tháng 7 năm 1961, thông qua trưng cầu dân ý đại chúng, người dân Somalia thông qua một hiến pháp mới. Đến thập niên 1990, chính phủ của Mohamed Siad Barre sụp đổ. Nhiều người Somalia vỡ mộng với sinh hoạt dưới chế độ độc tài quân sự, chính phủ trở nên ngày càng chuyên chế, các phong trào kháng chiến xuất hiện trên toàn quốc và được Ethiopia khuyến khích, cuối cùng dẫn đến Nội chiến Somalia. Trong số các nhóm vũ trang có Mặt trận Dân tộc Somalia (SNM) có cơ sở tại Hargeisa.

Mặt trận Dân tộc Somalia ban đầu chủ trương hợp nhất, song cuối cùng chuyển sang theo đuổi độc lập, muốn tách khỏi phần còn lại của Somalia. Dưới quyền lãnh đạo của Abdirahman Ahmed Ali Tuur, chính phủ địa phương tuyên bố các lãnh thổ ở tây bắc bộ Somalia độc lập trong một hội nghị được tổ chức tại Burao từ ngày 27 tháng 4 năm 1991 đến ngày 15 tháng 5 năm 1991. Abdirahman Ahmed Ali Tuur sau đó trở thành Tổng thống đầu tiên của chính thể Somaliland, song từ chức vào năm 1994 và bắt đầu công khai mưu cầu và chủ trương hòa giải với phần còn lại của Somalia theo thể chế liên bang phân quyền. Đại hội Hòa giải dân tộc tại Borama bổ nhiệm Muhammad Haji Ibrahim Egal làm tổng thống thứ nhì. Đại hội này họp trong bốn tháng, khiến an ninh dần được cải thiện, cũng như hợp nhất lãnh thổ mới. Muhammad Haji Ibrahim Egal được tái bổ nhiệm vào năm 1997, và tại nhiệm cho đến khi mất vào năm 2002. Phó tổng thống Dahir Riyale Kahin tuyên thệ nhậm chức tổng thống một thời gian ngắn sau đó.

Cuộc chiến tại nam bộ Somalia giữa một bên là quân Hồi giáo nổi dậy và bên còn lại là chính phủ trung ương Somalia cùng Liên minh châu Phi hầu như không có ảnh hưởng trực tiếp đến Somaliland, lãnh thổ này cùng với Puntland láng giếng vẫn tương đối ổn định.

Địa lý
Somaliland nằm tại tây bắc bộ Somalia, giữa 08°00' – 11°30' vĩ Bắc và giữa 42°30' – 49°00' kinh Đông. Lãnh thổ này giáp với Djibouti ở phía tây, với Ethiopia ở phía nam, và với Puntland ở phía đông. Somaliland có  đường bờ biển, phần lớn là dọc theo vịnh Aden. Lãnh thổ có diện tích .

Khí hậu Somaliland pha trộn giữa các điều kiện ẩm và khô. Phần phía bắc của lãnh thổ có nhiều đồi, và nhiều nơi có cao độ  trên mực nước biển. Những nơi như Awdal, Sahil và Maroodi Jeex (Woqooyi Galbeed) có đất đai phì nhiêu và nhiều núi, còn Togdheer thì phần lớn là bán hoang mạc. Awdal có một số đảo, ám tiêu san hô, rừng ngập mặn.

Một bình nguyên cây bụi bao phủ, bán hoang mạc được gọi là Guban nằm song song với vùng duyên hải vịnh Aden. Với chiều rộng 12 km ở phía tây đến 2 km ở phía đông, bình nguyên bị các sông suối chia cắt, song lòng các sông suối này về cơ bản là cát khô ngoại trừ trong mùa mưa. Khi có mưa, các bụi cây thấp và bụi cỏ của Guban biến thành thảm thực vật tươi tốt.

Cal Madow là một dãy núi ở phần phía bắc của lãnh thổ, kéo dài từ tây bắc của Erigavo đến cách vài km phía tây của Bosaso. Dãy núi này có đỉnh cao nhất của Somalia là Shimbiris với cao độ . Các rặng núi gồ ghề theo chiều đông-tây thuộc dãy Karkaar cũng nằm trong vùng nội địa của vùng duyên hải vịnh Aden. Tại các khu vực trung bộ, các dãy núi phía bắc nhường chỗ cho các cao nguyên thấp và sông suối thường khô hạn, được người địa phương gọi là Ogo. Cao nguyên phía tây của Ogo dẫn kết hợp vào Haud, một khu vực quan trọng đối với chăn thả gia súc.

Kinh tế
Shilling Somaliland là một tiền tệ ổn định song không được quốc tế công nhận và hiện nay không có tỷ giá hối đoái chính thức. Đơn vị tiền tệ này do Ngân hàng Somaliland điều chỉnh, ngân hàng được thành lập vào năm 1994 theo quy định trong hiến pháp.

Do Somaliland không được quốc tế công nhận, các nhà tài trợ quốc tế gặp khó khăn trong việc cung cấp viện trợ. Do vậy, chính phủ dựa chủ yếu vào tiền thuế thu được, và kiều hối từ cộng đồng người Somalia tha hương đóng góp rất nhiều cho kinh tế của Somaliland. Ngân hàng Thế giới ước tính rằng 1 tỷ USD kiều hối đến Somalia hàng năm từ những người tha hương tại Hoa Kỳ, châu Âu, và các quốc gia vùng Vịnh. Các nhà phân tích cho rằng công ty Dahabshiil có thể giải quyết hai phần ba trong số đó, và rằng có đến một nửa trong đó là đến Somaliland.

Nông nghiệp thường được coi là một ngành kinh tế có tiềm năng, đặc biệt là sản xuất ngũ cốc và trồng hoa. Khai mỏ cũng có tiềm năng, dẫu cho việc khai thác đá giản đơn đã dẫn đến việc chúng có chứa hỗn tạp nhiều loại khoáng sản khác nhau.

Nghiên cứu gần đây tại Somaliland cho thấy rằng khu vực có dự trữ lớn về dầu mỏ và khí thiên nhiên ở ngoài khơi và ven bờ. Cũng có một vài giếng đã được khoan trong những năm gần đây, song do tình trạng không được công nhận của khu vực, các công ty dầu mỏ nước ngoài không thể kinh doanh tại đây.

Từ sau chiến tranh Eritrea-Ethiopia, Somaliland trở thành nơi quá cảnh xuất khẩu chính của Ethiopia. Ethiopia đã ký một hợp đồng với chính phủ Somaliland, ghi rõ rằng thành phố cảng Berbera sẽ xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa đi và đến từ Ethiopia.

Nhân khẩu

Ngôn ngữ
Hầu hết người dân tại Somaliland nói hai ngôn ngữ chính thức của khu vực: tiếng Somali và tiếng Ả Rập. Điều 6 trong Hiến pháp năm 2001 quy định rằng ngôn ngữ chính thức của Somaliland là tiếng Somali, mặc dù tiếng Ả Rập là một môn học bắt buộc trong trường học và được sử dụng tại các nhà thờ Hồi giáo quanh khu vực. Tiếng Anh cũng được sử dụng và được dạy trong trường học.

Tiếng Somali là một tập hợp các ngôn ngữ gọi là Các ngôn ngữ Đất thấp Đông Cushitic bởi người Somali sống tại Somalia, Djibouti và các lãnh thổ lân cận. Đông Cushitic là một nhánh của Nhóm ngôn ngữ Cushitic, một phần của Ngữ hệ Á-Phi rộng lớn.

Phơng ngữ Somali được sử dụng rộng rãi nhất là tiếng Somali tiêu chuẩn, một thuật ngữ được dùng để chỉ một vài phương ngữ nhỏ, những người sử dụng có thể hiểu lẫn nhau một cách dễ dàng. Tiếng Somali tiêu chuẩn được nói tại hầu hết Somali và các lãnh thổ lân cận (Djibouti, Ogaden, đông bắc Kenya) và được các đài truyền thông tại Somaliland sử dụng.

Khả năng ngôn ngữ có ý nghĩa lớn trong xã hội Somali, khả năng có thể cầu hôn, được chiến đấu, tở thành một chính trị gia hay lãnh đạo tôn giáo một phần dựa trên sự khéo léo về mặt ngôn ngữ của người đó. Thời kỳ trước cách mạng, tiếng Anh là ngôn ngữ chiếm ưu thế tại hệ thống trường học và trong chính quyền.

Tôn giáo
Với một vài ngoại lệ, toàn bộ người dân Somaliland là người Hồi giáo, phần lớn thuộc hệ phái Hồi giáo Sunni và phái Shài'i của luật học Hồi giáo. Hồi giáo cũng đóng vai trò là tôn giáo quốc gia. Có những dầu tích về tôn giáo truyền thống tiền Hồi giáo từng tồn tại ở Somaliland, song hiện Hồi giáo đóng vai trò vô cùng quan trọng trong ý thức dân tộc của người Somali. Nhiều quy tắc xã hội của người Somali xuất phát từ tôn giáo của họ. Nhiều phụ nữ Somali mang hijab khi họ ở nơi công cộng. Thêm vào đó, người Somali không dùng thịt lợn, cờ bạc và đồ uống có cồn. Người Hồi giáo thường tụ tập vào chiều thứ sáu để nghe thuyết pháp và cầu nguyện tập thể.

Hệ thống thị tộc
Có khoảng 3,5 triệu cư dân tại Somaliland. Xã hội Somaliland được tổ chức thành các thị tộc. Thị tộc lớn nhất tại Somaliland là Isaaq và thị tộc lớn thứ hai là Gadabuursi Dir, một số thị tộc lớn khác hiện diện tại Somaliland là Issa, Gabooye, và Harti Darod (như Warsangali và Dhulbahante). Người Warsangali và Dhulbahante chủ yếu cư trú tại Sool, một số phần ở Đông Sanaag và một phần nhỏ ở đông nam Togdheer, trong khi người Isaaq tập trung chủ yếu tại các vùng Maroodi Jeex, Sanaag, Gabiley, Togdheer và Saaxil. Các thị tộc được chia tiếp thành các dòng tộc.

Tham khảo

Nguồn

 Wales Strikes Out On Its Own In Its Recognition of Somaliland
 Hoehne, Markus V. 2009: Mimesis and mimicry in dynamics of state and identity formation in northern Somalia, Africa 79/2, pp. 252–281.
 Hoehne, Markus V. 2007: Puntland and Somaliland clashing in northern Somalia: Who cuts the Gordian knot?, published online on ngày 7 tháng 11 năm 2007. https://web.archive.org/web/20090703051338/http://hornofafrica.ssrc.org/Hoehne/
 "As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub?". International Business Times. ngày 18 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2019.

Thư mục

 Bradbury, Mark, Becoming Somaliland (James Currey, 2008)
 Michael Schoiswohl: Status and (Human Rights) Obligations of Non-Recognized De Facto Regimes in International Law: The Case of 'Somaliland' (Martinus Nijhoff, Leiden 2004),

Liên kết ngoài

Somaliland
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Quốc gia không được công nhận hoặc không được công nhận rộng rãi
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Ả Rập
Địa lý Somaliland
Bang của Somalia
Cựu bảo hộ Anh
Chủ nghĩa ly khai ở Somalia


title: Munilla

text:
Munilla tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 54,19 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 132 người với mật độ 2,44 người/km². Đô thị này có cự ly 68 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja


title: Campillo de Arenas

text:
Campillo de Arenas là một đô thị trong tỉnh Jaén, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 2020 người.

Tham khảo

Đô thị ở Jaén


title: Potamonautes

text:
Potamonautes là một chi giáp xác trong họ Potamonautidae.

Các loài
Chi này gồm các loài:

Potamonautes adeleae Bott, 1968
Potamonautes alluaudi (Bouvier, 1921)
Potamonautes aloysiisabaudiae (Nobili, 1906)
Potamonautes amalerensis (Rathbun, 1935)
Potamonautes antheus (Colosi, 1920)
Potamonautes anchietae (Brito Capello, 1871)
Potamonautes ballayi (A. Milne-Edwards, 1886)
Potamonautes bayonianus (Brito Capello, 1864)
Potamonautes berardi (Audouin, 1826)
Potamonautes dubius (Brito Capello, 1864)
Potamonautes bipartitus (Hilgendorf, 1898)
Potamonautes brincki (Bott, 1960)
Potamonautes calcaratus (Gordon, 1929)
Potamonautes clarus Gouws, Stewart & Coke, 2000
Potamonautes depressus (Krauss, 1843)
Potamonautes dybowskii (Rathbun, 1905)
Potamonautes dentatus Stewart, Coke & Cook, 1995
Potamonautes didieri (Rathbun, 1904)
Potamonautes ecorssei (Marchand, 1902)
Potamonautes emini (Hilgendorf, 1892)
Potamonautes gerdalensis Bott, 1955
Potamonautes granularis Daniels, Stewart & Gibbons, 1998
Potamonautes idjiwiensis (Chace, 1942)
Potamonautes ignestii (Parisi, 1923)
Potamonautes infravallatus (Hilgendorf, 1898)
Potamonautes jeanneli (Bouvier, 1921)
Potamonautes johnstoni (Miers, 1885)
Potamonautes kensleyi Cumberlidge & Tavares, 2006
Potamonautes langi (Rathbun, 1921)
Potamonautes lirrangensis (Rathbun, 1904)
Potamonautes lividus Gouws, Stewart & Reavell, 2001
Potamonautes loashiensis Bott, 1955
Potamonautes loveni (Colosi, 1924)
Potamonautes loveridgei (Rathbun, 1933)
Potamonautes lueboensis (Rathbun, 1904)

Potamonautes machadoi Bott, 1964
Potamonautes macrobrachii Bott, 1953
Potamonautes margaritarius (A. Milne-Edwards, 1869)
Potamonautes montivagus (Chace, 1953)
Potamonautes mutandensis (Chace, 1953)
Potamonautes neumanni (Hilgendorf, 1898)
Potamonautes niloticus (H. Milne-Edwards, 1837)
Potamonautes obesus (A. Milne-Edwards, 1868)
Potamonautes odhneri (Colosi, 1924)
Potamonautes paecilei (A. Milne-Edwards, 1886)
Potamonautes parvicorpus Daniels, Stewart & Burmeister, 2001
Potamonautes parvispina Stewart, 1997
Potamonautes perlatus (H. Milne-Edwards, 1837)
Potamonautes preparvus (Rathbun, 1921)
Potamonautes pilosus (Hilgendorf, 1898)
Potamonautes platycentron Hilgendorf, 1897
Potamonautes platynotus (Cunnington, 1907)
Potamonautes punctatus Bott, 1955
Potamonautes raybouldi Cumberlidge & Vannini, 2004
Potamonautes reidi Cumberlidge, 1999
Potamonautes rodolphianus (Rathbun, 1909)
Potamonautes rothschildi (Rathbun, 1909)
Potamonautes rukwanzi Corace, Cumberlidge & Garms, 2001
Potamonautes schubotzi (Balss, 1914)
Potamonautes semilunaris Bott, 1955
Potamonautes senegalensis Bott, 1970
Potamonautes sidneyi (Rathbun, 1904)
Potamonautes stanleyensis (Rathbun, 1921)
Potamonautes suprasulcatus (Hilgendorf, 1898)
Potamonautes triangulus Bott, 1959
Potamonautes unispinus Stewart & Cook, 1998
Potamonautes unisulcatus (Rathbun, 1933)
Potamonautes walderi (Colosi, 1924)
Potamonautes warreni (Calman, 1918)
Potamonautes xiphoidus Reed & Cumberlidge, 2006

Chú thích


title: Oenochroma

text:
Oenochroma là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
Loài gồm có:
 Oenochroma subustaria – Walker, 1860
 Oenochroma vetustaria – Walker, 1860
 Oenochroma vinaria – Guenée, 1857

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Tipula atrisumma

text:
Tipula atrisumma là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Vaucluse

text:
Vaucluse (;   hoặc r   là một tỉnh ở đông nam Pháp vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur. Tỉnh có dân số 561.469 vào năm 2019. Lỵ sở của tỉnh là Avignon.

Nó được đặt tên theo một con suối, Fontaine de Vaucluse, một trong những suối đá vôi lớn nhất trên thế giới. Bản thân cái tên Vaucluse bắt nguồn từ tiếng Latinh  ("thung lũng khép kín") khi thung lũng kết thúc bằng một mặt vách đá mà từ đó mùa xuân bắt nguồn.

Lịch sử
Vaucluse được thành lập vào ngày 12 tháng 8 năm 1793 từ các bộ phận của Bouches-du-Rhône, Drôme và Basses-Alpes, sau đổi tên thành Alpes-de-Haute-Provence. Bộ phận nông thôn khi đó, giống như thành phố Lyon gần đó, là điểm nóng của Kháng chiến Pháp trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Địa lý

Vaucluse giáp với Rhône ở phía tây và Durance ở phía nam. Núi chiếm một tỷ lệ đáng kể ở nửa phía đông của tỉnh, với Mont Ventoux (1.912 m), còn được gọi là "Người khổng lồ của Provence", thống trị cảnh quan. Các dãy núi quan trọng khác bao gồm Dentelles de Montmirail, Monts de Vaucluse và Luberon.

Trái cây và rau quả được trồng với số lượng lớn ở các vùng trũng thấp của tỉnh, trên một trong những đồng bằng màu mỡ nhất ở Miền Nam nước Pháp. Vaucluse có một phần tách ra khá lớn trong tỉnh Drôme, tổng của Valréas (Enclave des Papes) .

Vaucluse còn được biết đến với núi đá vôi xói mòn, bao gồm suối đá vôi Fontaine de Vaucluse mà sau này được mệnh danh là "Vauclusian Risings".

Thị trấn chính
Xã đông dân nhất là Avignon, tỉnh. Tính đến năm 2019 có 6 xã trên 20.000 dân:

Nhân khẩu học
Dân số phát triển từ năm 1801:

Du lịch

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Website of the Departmental Council
 Prefecture website

Bang và vùng lãnh thổ thành lập năm 1793
Khởi đầu năm 1793 ở Pháp
Tỉnh của Provence-Alpes-Côte d'Azur


title: Lisores

text:
Lisores là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lisores sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: (43964) 1997 EF23

text:
{{DISPLAYTITLE:(43964) 1997 EF23}}

(43964) 1997 EF23 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 7 tháng 3 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 43001–44000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Freziera velutina

text:
Freziera velutina là một loài thực vật thuộc họ Theaceae. Đây là loài đặc hữu của Colombia.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Freziera velutina. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Colombia
Freziera
Thực vật dễ tổn thương


title: Bathyclarias filicibarbis

text:
Bathyclarias filicibarbis là một loài cá thuộc họ Clariidae. Loài này có ở Malawi, Mozambique, và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Tham khảo

 Kasembe, J. 2005. Bathyclarias filicibarbis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Bathyclarias
Cá châu Phi


title: Điển tọa

text:
Điển toạ (zh. 典座, ja. tenzo) là người lo việc ẩm thực trong một Thiền viện. Công việc này là một trong những công việc đòi hỏi trách nhiệm nhiều nhất và vì vậy chỉ được truyền trao cho những vị tăng có tuổi, đã có nhiều kinh nghiệm.

Nhiều vị Thiền sư danh tiếng đã đảm nhận chức vụ này như Quy Sơn Linh Hựu, Tuyết Phong Nghĩa Tồn, Đan Hà Thiên Nhiên v.v… Cách làm việc của một Điển toạ khác với một đầu bếp bình thường ở chỗ tư tưởng. Điển toạ xem công việc của mình là cúng dường Tam bảo và cơ hội để luyện tâm. Nếu Điển toạ lo nấu thức ăn ngon, tiết kiệm, không phí của, thận trọng trong từng hành động, thì công việc này chính là Thiền trong mọi hành động hằng ngày.

Chính vị Thiền sư danh tiếng của Nhật là Đạo Nguyên Hi Huyền cũng đã rõ được tầm quan trọng của một vị Điển toạ trong một Thiền viện và chính Sư cũng đã được một vị dạy thế nào là "Thiền" trong Thiền tông. Khi vừa đặt chân sang đất Trung Quốc du học thì Sư đã có dịp yết kiến một cao tăng – dưới dạng một vị Điển toạ tại núi A-dục vương. Sư đang ngồi trên thuyền thì vị Điển toạ đến mua nấm và dọ hỏi cách nấu nấm này ra sao. Ông từ chối lời mời ở lại đêm của Sư vì lý do phải trở về lo nấu ăn cho tăng chúng và nói thêm rằng, chính việc làm đầy trách nhiệm này là thiền trong hoạt động. Sư ngạc nhiên hỏi vì sao ông không chú tâm đến Toạ thiền và quán Công án trong lúc tuổi đã cao. Vị Điển toạ chỉ mỉm cười và nói: "Ông bạn từ phương xa của tôi! Ông không biết biện đạo (ja. bendō) mà cũng chẳng thông hiểu văn tự!" Lời nói này đã khắc sâu vào lòng Sư và sau này Sư cũng có viết một tác phẩm quan trọng với tên Điển toạ giáo huấn (zh. 典座教訓, ja. tenzokyōkun) để khuyên răn đệ tử đảm nhận chức vụ này trong thiền viện.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.

Thiền tông
Triết lý Phật giáo


title: Leptolaena gautieri

text:
Leptolaena gautieri là một loài thực vật có hoa thuộc họ Sarcolaenaceae.
Loài này chỉ có ở Madagascar.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng]] ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Hong-Wa, C. 2004. Leptolaena gautieri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Leptolaena
Thực vật Madagascar


title: Cosmopterix clemensella

text:
Clemens' Cosmopterix Moth (Cosmopterix clemensella) là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Canada (Manitoba, Ontario) và Hoa Kỳ (from Maine tới vùng núi của miền nam North Carolina, nhưng phổ biến nhất ở New York và Ohio).
Cánh trước dài 4,9 mm.
Ấu trùng ăn Carex species. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. The adult gặp ở mid-May to đầu tháng 8.

Tham khảo

Cosmopterix


title: Gà ri

text:
Gà ri là giống gà nội địa đã có từ rất lâu đời, kiêm dụng (nuôi lấy trứng, thịt), được nuôi phổ biến ở nhiều vùng của Việt Nam, tập trung nhiều ở miền Bắc và Trung.

Đặc điểm
Gà có màu lông đa dạng. Thân hình nhỏ bé, chân ngắn. Phần lớn gà mái có lông màu vàng rơm, vàng đất hoặc nâu nhạt, có đốm đen ở cổ, đuôi và đầu cánh. Gà trống có màu lông đỏ thẫm, đầu lông cánh và lông đuôi có màu đen ánh xanh; lông bụng có màu đỏ nhạt, vàng đất. Màu da vàng hoặc trắng, da chân vàng. Mào cờ có răng cưa, màu đỏ và phát triển ở con trống. Tích và dái tai màu đỏ, có khi xen lẫn ánh bạc. Chân có hai hàng vẩy màu vàng, đôi khi xen lẫn màu vàng đỏ tươi.
Gà mái một năm tuổi nặng 1,2 - 1,5kg, 4 - 5 tháng tuổi bắt đầu đẻ. Sức đẻ năm đầu 100 - 120 trứng, trứng nặng 40 - 45g, vỏ màu trắng. Gà đẻ theo từng đợt 15 - 20 trứng, nghỉ đẻ và đòi ấp. Nuôi con khéo. Gà trống ba tháng đã biết gáy. Một năm tuổi gà trống nặng 1,5 – 2kg.

Thịt gà ri thơm, ngon, có màu trắng, sợi cơ nhỏ, mịn.

Ưu điểm: dễ nuôi, sức đề kháng cao, cần cù chịu khó kiếm ăn, nuôi con khéo.

Các dòng gà ri

Gà ri vàng rơm

Gà ri hoa mơ
Gà ri hoa mơ có mào cờ, màu da vàng, màu lông chủ yếu là màu lông hoa mơ.

Ngoài tên gọi là gà ri, các tỉnh phía Nam còn gọi là gà ta vàng.

Điều kiện chăn nuôi

Gà ri thích hợp với nuôi chăn thả, chịu đựng tốt điều kiện thức ăn nghèo dinh dưỡng, tuy nhiên độ sinh sản thấp.

Giống lai
Với ưu điểm gà có chất lượng thịt thơm, ngon và chịu đựng tốt với điều kiện nuôi kham khổ, hiện nay, gà ri được sử dụng phổ biến để lai với các giống gà lông màu có năng suất cao hơn như gà Lương Phượng, gà Sasso, gà Kabir, gà Mía... tạo tổ hợp gà ri lai phục vụ sản xuất chăn nuôi gà thương phẩm lấy thịt.

Hiện nay, gà ri lai là một trong những đối tượng vật nuôi cho hiệu quả kinh tế cao, được nuôi khá phổ biến ở các tỉnh thành phía Bắc như Bắc Giang, Hải Phòng, Hải Dương...

Gà ri lai với các giống gà khác có tên là gà ri Pha. Còn lai với một số gà ngoại có tên là gà Rốt Ri.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gà Ri

Gà Ri vàng rơm

Gà ri tự nhiên thuần chủng có hai loại là ri vàng rơm và ri tía mận.Ri tía mận có 2 dòng là mía Sơn Tây và Ri Lạc Thủy

G
Giống gà
Đặc sản Hải Dương


title: Té nước

text:
Té nước là một lễ hội lâu đời của người Thái, người Lào và người Khmer. Trong dịp lễ này, người ta mang nước ra đường và đổ vào người qua đường như một cử chỉ cầu phúc an lành cho năm mới. Ở Thái Lan, người ta bôi tinh bột mỳ vào người khi tham gia lễ hội này để cầu chúc may mắn cho nhau. Lễ hội té nước là một dịp thu hút khách du lịch nước ngoài ở các nước Thái Lan, Lào và Campuchia. Trong dịp này, người ta đi thăm ông bà cha mẹ để tỏ lòng hiếu thảo.

Ở Thái Lan, do Phật giáo là quốc giáo cho nên người Thái ăn Tết theo Phật lịch, năm mới được tính bắt đầu bằng ngày Đản sinh của đức Phật. Sau lễ tắm Phật trên chùa, người dân bắt đầu mừng năm mới bằng lễ hội té nước.

Trong mấy ngày tết, người ta vui chơi ca hát, đi chùa thăm thú bà con liên hoan và uống rất nhiều rượu. Nhìn từng đoàn nối nhau rồng rắn vừa đi vừa múa hát với tiếng khèn bè, tiếng trống rộn ràng. Mọi người té nước vào nhau để cầu may mắn (Hốt nặm) và cũng lá cầu mưa cho vụ mùa sắp tới (đón mùa mưa đến). Đặc biệt một điều rất hay là dù bất cứ bạn là ai cũng được đón tiếp rất trọng thị.

Tham khảo

Văn hóa Lào
Văn hóa Thái Lan
Văn hóa Campuchia
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Tư
Lễ mừng năm mới


title: Saint-Dié-des-Vosges-Est (tổng)

text:
Tổng Saint-Dié-des-Vosges-Est là một tổng của Pháp, tọa lạc tại tỉnh Vosges trong vùng Lorraine của Pháp. Le canton fait partie de la deuxième circonscription des Vosges.

Phân chia hành chính

Tổng Saint-Dié-des-Vosges-Est được chia thành 16 xã:
 Ban-de-Laveline: 1 216 dân
 Bertrimoutier: 336 dân
 Coinches: 331 dân
 Combrimont: 174 dân
 Frapelle: 209 dân
 Gemaingoutte: 122 dân
 Lesseux: 110 dân
 Nayemont-les-Fosses: 825 dân
 Neuvillers-sur-Fave: 254 dân
 Pair-et-Grandrupt: 439 dân
 Raves: 336 dân
 Remomeix: 444 dân
 Saint-Dié-des-Vosges (một phần của xã): 9 804 dân
 Sainte-Marguerite: 2 259 dân
 Saulcy-sur-Meurthe: 2 103 dân
 Wisembach: 428 dân

Hành chính

Tham khảo

Tổng của tỉnh Vosges


title: Maghreb

text:
Vùng Maghreb (tiếng Ả Rập: المغرب العربي al-Maġrib al-ʿArabī; có nghĩa là "nơi mặt trời lặn" hay "phương tây") thường được dùng để đề cập đến các quốc gia Maroc, Algérie, Tunisia và Libya. Trong tiếng Ả Rập cổ, từ Maghreb đề cập đến khu vực bao gồm dãy Atlas và đồng bằng ven Địa Trung Hải của các quốc gia trên. Về mặt lịch sử đôi khi người ta cũng tính Tây Ban Nha thuộc vùng này, đặc biệt là trong giai đoạn đất nước này bị người Hồi giáo xâm lăng và thống trị.

Ngăn cách một phần với phần còn lại của lục địa châu Phi bởi dãy núi Atlas và sa mạc Sahara, vùng Maghreb từ lâu đã là một vùng biệt lập điển hình về thời tiết, đất đai, con người, kinh tế và lịch sử với những ảnh hưởng từ Địa Trung Hải lớn hơn so với phần còn lại của châu Phi. Tuy nhiên, vùng này cũng có những liên hệ với vùng châu Phi hạ Sahara về con người, thương mại và các ảnh hưởng tôn giáo. Vùng này từng được thống nhất thành một thực thể chính trị duy nhất trong những năm đầu tiên khi người Ả Rập thống trị Bắc Phi (vào đầu thế kỷ 8) và lần thứ hai dưới sự cai trị của Almohads (1159 – 1229).

Liên đoàn Maghreb Ả Rập được thành lập vào năm 1989 để phát triển hợp tác và liên kết giữa các quốc gia Ả rập ở Bắc Phi. Những thành viên của liên đoàn này bao gồm Maroc, Algérie, Tunisia, Libya và gần đây là Mauritanie. Là ý tưởng ban đầu của Muammar al-Qaddafi để thành lập một siêu liên bang Ả Rập, tổ chức này được kỳ vọng sẽ dần xây dựng được một thị trường chung cho khu vực Bắc Phi. Bất chấp những bất ổn về kinh tế và chính trị trong vùng, đặc biệt là tại Algérie, tổ chức này đã đạt được nhiều tiến bộ với các mục tiêu chung.

Các vùng đất

Maghreb thời hiện đại
 Algérie
 Ceuta (phần đất thuộc Tây Ban Nha)
 Libya
 Maroc
 Melilla (phần đất thuộc Tây Ban Nha)
 Mauritanie
 Tunisia

Maghreb thời Trung cổ
 Ifriqiya
 Djerid
 Sous
 Zab
 Hodna
 Rif
 Maghreb al-Awsat (Trung Maghreb)
 Maroc (Maghreb al-Aqsa)
 Tamesna
 Tripolitania

Con người

Phần lớn cư dân sống ở Maghreb hiện giờ tự coi mình là người Ả Rập, dù có sắc tộc và ngôn ngữ nào, nhưng cũng tồn tại những nhóm người phi Ả Rập lớn trong vùng. Nhóm người phi Ả Rập đáng chú ý nhất trong vùng, đặc biệt là ở Maroc và Algérie, là những người Berber. Những ảnh hưởng từ các nền văn minh khác cũng có tác động lớn ở Maghreb.

Ở các đô thị ven biển phía bắc, những làn sóng dân nhập cư từ châu Âu đã ảnh hưởng lớn đến dân cư ở đó, đặc biệt là những người morico và người muladi, những người theo Hồi giáo ở Tây Ban Nha phải chạy khỏi châu Âu, cùng những người Hồi giáo Ả Rập và Berber sau cuộc thanh trừng của Thiên chúa giáo. Những sắc dân châu Âu khác bao gồm Pháp, Ý và những tù binh chiến tranh của một số chủng tộc khác. Ngoài ra, còn có người Thổ Nhĩ Kỳ di cư đến đây từ thời Đế chế Ottoman. Một nhóm lớn cư dân có nguồn gốc Thổ Nhĩ Kỳ vẫn tiếp tục sinh sống ở Tunisia và Algérie đến tận ngày nay.

Về mặt lịch sử, vùng Maghreb cũng từng là nơi trú ngụ của những cộng đồng Do Thái lớn, bao gồm người Berber theo Do Thái giáo đã chống lại việc cải đạo của đa số người Berber theo Hồi giáo vào thế kỷ 7. Sau đó, những người Do Thái Sephardi từ Tây Ban Nha chốn chạy cuộc thanh trừng của Thiên chúa giáo, cũng có mặt ở vùng này, đặc biệt là tại các trung tâm thương mại lớn, góp phần vào sự đa dạng văn hóa và sắc tộc của vùng. Những ảnh hưởng từ vùng hạ Sahara xuất hiện ở vùng này do các hoạt động thương mại xuyên sa mạc Sahara, mang đến đây nô lệ và các thương gia từ vùng Sahel, vùng phía nam của Sahara.

Phía nam vùng Maghreb, gần sa mạc Sahara, còn có những sắc dân da đen, đôi khi được gọi là người Haratine. Nhóm người này có lẽ có tổ tiên là những người da đen đã cư ngụ ở Sahara vào thời kỳ sa mạc này vẫn còn chưa khô cằn như hiện nay, rồi sau đó đã di cư về phía Bắc. Ở Algérie có một thiểu số người châu Âu lớn nhất vùng. Họ di cư đến đây dưới thời thực dân Pháp. Sau khi Algérie giành độc lập, phần lớn người Pháp đã ra đi, nhưng vẫn có những người ở lại và hiện tại Pháp giữ một mối quan hệ rất gần gũi với các quốc gia vùng Maghreb.

Vùng Maghreb có chung một truyền thống văn hóa ẩm thực. Cư dân vùng này chủ yếu sử dụng các loại thức ăn từ hạt couscous như món chính trong bữa ăn của họ trong khi ở các nước Ả Rập phương Đông, gạo được sử dụng làm món chính.

Tôn giáo
Lịch sử tôn giáo vùng Maghreb bắt đầu với sự xâm nhập từ bên ngoài và sự thành lập những thuộc địa ven biển trước tiên bởi người Phoenicia, người Hy Lạp và sau đó là cuộc chinh phục và thuộc địa hóa lớn của người La Mã. Vào khoảng thế kỷ 2, khu vực này trở thành một trung tâm của người Thiên chúa giáo nói tiếng Latin khi những kẻ thực dân La Mã và các cư dân La Mã di cư đến đây tìm cách cải đạo cho người dân trong vùng sang đạo Thiên chúa. Vùng này đã sản sinh ra những nhân vật lớn như nhà văn của nhà thờ Thiên chúa giáo Tertullian (155 - 202), những Thánh tử vì đạo hoặc những nhân vật lịch sử của Thiên chúa giáo như Thánh Cyprian xứ Carthage, Righteous Monica, con trai bà, nhà triết học Augustine xứ Hippo và Thánh Julia xứ Carthage.

Ưu thế của đạo Thiên chúa kết thúc sau cuộc xâm lăng thứ nhất của người Ả Rập, mang Hồi giáo đến vùng này vào năm 647. Đế chế Carthage sụp đổ vào năm 698 và phần còn lại của vùng cũng rơi vào sự cai trị của người Hồi giáo vài thập kỷ sau đó. Quá trình Hồi giáo hóa diễn ra từ từ. Những lá thư của người Thiên chúa giáo sống trong vùng gửi về Roma cho thấy đến thế kỷ 9, Thiên chúa giáo vẫn còn hoạt động khá tích cực. Các giáo phận tiếp tục hoạt động với những mối liên hệ với Roma cho tới cuối thế kỷ đó. Vào thời Giáo hoàng Benedict VII (974 – 983), một linh mục ở vùng này được gửi đến Roma và đã được Giáo hoàng phong là Tổng giám mục xứ Carthage. Tuy nhiên, những bằng chứng về đạo Thiên chúa giáo trong vùng dần biến mất vào thế kỷ 10.

Hồi giáo
Từ thế kỷ 7 trở đi, gần như toàn bộ cư dân trong vùng này đều theo Hồi giáo, dù vẫn còn tồn tại những cộng đồng nhỏ người Do Thái và người Thiên chúa giáo. Hầu hết người Hồi giáo ở đây theo nhánh Sunni, nhưng cũng có những nhóm nhỏ người Hồi giáo theo nhánh Ibadi. Truyền thống tôn kính các thầy tu Hồi giáo và các lăng mộ của những vị thánh rất phổ biến trong các vùng mà cư dân Berber sinh sống. Tuy nhiên, truyền thống này đã mai một dần, đặc biệt là trong thế kỷ 20. Một mạng lưới các thầy tu Hồi giáo vẫn tiếp tục đi giảng giáo lý của đạo Hồi ở các vùng nông thôn.

Lịch sử
Từ cuối Kỷ băng hà, khi sa mạc Sahara dần trở nên khô cạn, mối liên hệ giữa Maghreb và châu Phi hạ Sahara bị hạn chế dần. Cuộc xâm lăng của người Ả Rập và sự thống trị của đạo Hồi đã góp phần phát triển trở lại thương mại xuyên Sahara, vốn bị hạn chế trước đó vì chi phí cao và độ rủi ro lớn. Con đường thương mại này rất quan trọng và mang đến rất nhiều giá trị cho vùng. Những hàng hóa phổ biến nhất là muối, vàng, ngà voi và nô lệ, vốn sẵn có ở vùng Sahel.

Nhiều cảng biển dọc theo bờ biển Maghreb do người Phoenicia chiếm giữ. Sau sự sụp đổ của Đế chế Carthage, nhiều cảng biển chuyển sang quyền cai trị của Đế chế La Mã, đế chế kiểm soát toàn bộ vùng Maghreb ở phía bắc dãy Atlas, chỉ trừ vài phần hiểm trở như Rif ở Maroc.

Người Ả Rập đến Maghreb vào đầu thời Umayyad, nhưng sự kiểm soát lúc đầu của người Ả Rập khá lỏng lẻo, nhiều dòng Hồi giáo khác như dòng Ibadi và dòng Shia, những dòng chính của người Berber khi đó, nhanh chóng thoát ra khỏi sự kiểm soát của Caliphal nhân danh cách giải thích đạo Hồi của riêng họ. Ngôn ngữ Ả Rập chỉ trở nên phổ biến sau cuộc xâm lược của Banu Hilal vào thế kỷ 12. Trong suốt giai đoạn này, có những lúc toàn vùng Maghreb đã được thống nhất lại thành một thực thể chính trị duy nhất (dưới thời Almohads và một giai đoạn ngắn dưới thời Hafsids). Nhưng nhìn chung, toàn vùng được chia thành ba tỉnh thuộc Đế chế Ả Rập mà nay tương ứng với Maroc, miền tây Algérie, miền đông Algérie và Tunisia.

Sau thời Trung cổ, vùng phía đông Maroc dần bị kiểm soát bởi Đế chế Ottoman. Sau thế kỷ 19, vùng này trở thành thuộc địa của Pháp, Tây Ban Nha và sau đó là Ý.

Ngày nay, có gần 2,5 triệu người xuất thân từ Maghreb, đặc biệt là từ Algérie đang sống ở Pháp, cũng như có rất nhiều người Pháp có nguồn gốc Maghreb.

Những thương gia Maghreb người Do Thái
Vào thế kỷ 10, do môi trường chính trị và xã hội ở Baghdad ngày càng trở nên thù địch với người Do Thái, nhiều thương gia Do Thái đã rời Ba Tư để đến Maghreb, đặc biệt là ở Tunisia. Trong hai ba thế kỷ sau đó, một nhóm thương nhân đi lại ngang dọc Địa Trung Hải được hình thành, chủ yếu là bắt nguồn từ những người Do Thái giáo này.

Thống kê kinh tế

Xếp theo GDP (PPP)

Tham khảo

Bắc Phi
Vùng của châu Phi


title: 25050 Michmadsen

text:
25050 Michmadsen (provisional designation: 1998 QN50) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln project ở Socorro, New Mexico ngày 17 tháng 8 năm 1998. Nó được đặt theo tên Michael Kaergaard Madsen.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Solanum paralum

text:
Solanum paralum là một loài thực vật thuộc họ Solanaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Solanum paralum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Brasil
P


title: Château-Landon

text:
Château-Landon là một xã trong vùng hành chính Île-de-France, thuộc tỉnh Seine-et-Marne, quận Fontainebleau, tổng Château-Landon. Tọa độ địa lý của xã là 48° 09' vĩ độ bắc, 02° 41' kinh độ đông. Château-Landon nằm trên độ cao trung bình là 97 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 69 mét và điểm cao nhất là 108 mét. Xã có diện tích 29,35 km², dân số vào thời điểm 1999 là 3363 người; mật độ dân số là 115 người/km².

Các thành phố kết nghĩa
  Hirschhorn, Đức

Địa điểm tham quan
 Nhà thờ Notre Dame de l'Assomption

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Chatellandonnais or Castellandonnais.

Điều tra dân số năm 1999, there were 3,363 people residing in the town.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài

1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Château-Landon
Map of Château-Landon on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Megapenthes asperatus

text:
Megapenthes asperatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: La Houssoye

text:
La Houssoye là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 220 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Houssoye


title: 25933 Ruoyijiang

text:
25933 Ruoyijiang (tên chỉ định: 2001 DM73) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 19 tháng 2 năm 2001. Nó được đặt theo tên Ruoyi Jiang, an American high school student và finalist in the 2010 Intel Science Talent Search.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2001


title: Paranapiacaba funesta

text:
Paranapiacaba funesta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1887.

Chú thích

Tham khảo

Paranapiacaba


title: Molophilus ductilis

text:
Molophilus ductilis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Bruchidius hargreavesi

text:
Bruchidius hargreavesi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

H


title: Propsephus magambanus

text:
Propsephus magambanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Trifurcula raikhonae

text:
Trifurcula raikhonae là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Puplesis năm 1985. It is widespread in the Trung Án mountains, bao gồm miền tây và central Tyan Shan (Kazakhstan và Kirgiziya), the Gissarskiy (Hissar) ridge in Tadzhikistan, và miền bắc Kugitangtau mountains in Uzbekistan và in central Afghanistan. It is not được tìm thấy ở lowland desert areas.

Chiều dài cánh trước là 3.1-3.9 mm đối với con đực và 3.2-4.0 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8.

The larvae possibly make galls in branches of Prunus species.

Phân loại
Sinopticula sinica is possibly a synonym.

Chú thích

Tham khảo

Trifurcula


title: Hyalinobatrachium aureoguttatum

text:
Hyalinobatrachium aureoguttatum là một loài ếch trong họ Centrolenidae.
Nó được tìm thấy ở Colombia và Panama.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Solís, F., Ibáñez, R., Jaramillo, C., Fuenmayor, Q., Castro, F. & Grant, T. 2004. Hyalinobatrachium aureoguttatum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Hyalinobatrachium
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật lưỡng cư Panama
Động vật lưỡng cư Andes


title: Thương Lạc

text:
Thương Lạc (tiếng Trung: 商洛市, Hán-Việt: Thương Lạc thị) là một địa cấp thị của tỉnh Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Diện tích của Thương Lạc là 19.292 km², dân số 2,4 triệu.

Hành chính
Địa cấp thị Thương Lạc quản lý các đơn vị cấp huyện sau:

Quận nội thành
Thương Châu (商州區)

Huyện
Trấn An (鎮安縣)
Sơn Dương (山陽縣)
Lạc Nam (洛南縣)
Thương Nam (商南縣)
Đan Phượng (丹鳳縣)
Tạc Thủy (柞水縣)

Tham khảo

Thành phố tỉnh Thiểm Tây
Thương Lạc


title: Ancilla lineolata

text:
Ancilla lineolata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Ancilla


title: Heddert

text:
Heddert là một đô thị thuộc trong huyện Trier-Saarburg thuộc bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 4,9 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 254 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Trier-Saarburg


title: Puycasquier

text:
Puycasquier  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 252 mét trên mực nước biển.
Sông Auroue chảy theo hướng bắc tây bắc qua phía tây thị trấn.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Thống Phù Dung

text:
Thống Phù Dung là tên gọi cho thống trên cùng trong địa thời học của kỷ Cambri trên Trái Đất. Thống này kéo dài từ khoảng 501±2 tới 488,3±1,7 triệu năm trước (Ma). Thống Phù Dung nằm ngay trên tầng chưa đặt tên ("Tầng 7") của thống chưa đặt tên ("Thống 3") cũng thuộc kỷ Cambri và nằm ngay dưới tầng Tremadoc của thống/thế Ordovic sớm trong kỷ Ordovic. Nó được chia thành ba tầng: Tầng Bài Bích, tầng Giang Sơn và tầng 10.

Tên gọi và GSSP
GSSP duy nhất hiện nay đã xác định trong thống Phù Dung (và của tầng Bài Bích) là "phẫu diện Bài Bích" trong thành hệ Hoa Kiều ở tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc. Thống này được đặt tên là Phù Dung (Hibiscus spp.) do lấy theo tên gọi thời kỳ cổ đại của tỉnh Hồ Nam. Thống Phù Dung tương ứng với tên gọi cũ là thế Hậu Cambri, thế Thượng Cambri hay Cambri muộn.

Định nghĩa
Giới hạn dưới của tầng Bài Bích (cũng là giới hạn dưới của thống) là sự xuất hiện lần đầu tiên của bọ ba thùy có danh pháp Glyptagnostus reticulatus. Giới hạn trên của tầng này với tầng chưa đặt tên ("Tầng 9") vẫn chưa được xác định dứt khoát. Ranh giới đó có thể là sự xuất hiện lần đầu tiên của bọ ba thùy có danh pháp Agnostotes orientalis. Giới hạn trên của thống này là sự xuất hiện lần đầu tiên của loài động vật răng nón với danh pháp Iapetognathus fluctivagus.

Phân chia
Hiện tại, vào năm 2008, thống Phù Dung tạm thời chia thành 3 tầng như sau:

Trong đó:
 Tầng chưa đặt tên ("Tầng 10"): Ứng viên cho GSSP của tầng này là phẫu diện trên Đại Đậu Sơn (大豆山), gần thôn Đối Biên (碓边), nhai đạo Song Tháp (双塔), huyện cấp thị Giang Sơn (江山), địa cấp thị Cù Châu, phía tây tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc.
 Tầng Giang Sơn: GSSP của tầng này là phẫu diện Đối Biên B ở độ cao 108,12 m trên đáy của thành hệ Hoa Nghiêm Tự (华严寺).
 Tầng Bài Bích

Tài liệu
 S. Peng, L.E. Babcock, R.A. Robison, H. Lin, M.N. Rees và M.R. Saltzman:Global Standard stratospheric Type-section and point (GSSP) of the Furongian Series and Paibian Stage (Cambrian). Lethaia. 37: 365-379, Los Angeles, 2004 .
 Felix Gradstein, Jim Ogg và Alan Smith:A Geologic timescale. Nhà in Đại học Cambridge, 2004 ISBN 9780521786737

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ủy ban Địa tầng học Đức (chủ biên):Stratigraphische Tabelle von Deutschland 2002 (Bảng địa tầng của Đức năm 2002. Potsdam 2002 ISBN 3-00-010197-7 (pdf, 6,57 MB)
 Ủy ban Thăm dò Cổ sinh vật và Địa tầng Áo của Viện Hàn lâm Khoa học Áo (chủ biên): Die Stratigraphische Tabelle von Österreich (sedimentäre Schichtfolgen). (Bảng địa tầng của Áo (các lớp trầm tích). Vienna 2004 (pdf, 376 KB)
 GeoWhen Database
 GSSP của thống Phù Dung
 Đề xuất về GSSP cho tầng Bài Bích và thống Phù Dung (Thượng Cambri)

Phù Dung
Phù Dung
Địa tầng học


title: Saint-Michel-sur-Orge

text:
Saint-Michel-sur-Orge là một xã ở tỉnh Essonne thuộc vùng Île-de-France miền bắc nước Pháp.

Theo điều tra dân số năm 1999, dân số xã này là  người. Ước tính dân số năm 2005 là .

Danh xưng cư dân địa phương Saint-Michel-sur-Orge trong tiếng Pháp là Saint-Michellois.

Tham khảo

Mayors of Essonne Association
 INSEE commune file

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức
Mérimée database - Cultural heritage
Land use (IAURIF)

Xã của Essonne


title: Dicronychus intermedius

text:
Dicronychus intermedius là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Hygrochroma

text:
Hygrochroma là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Manhay

text:
Manhay là một đô thị của Bỉ. Đô thị này nằm ở tỉnh Luxembourg, vùng Wallonie.

Ngày 1 tháng 1 năm 2007, đô thị này có diện tích 119,81 km², có dân số 3.185 dân với mật độ dân số 26,6 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức (bằng tiếng Pháp)

Đô thị của tỉnh Luxemburg


title: Nguyễn Danh Thế

text:
Nguyễn Danh Thế (1573-1645) là đại thần nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

Sự nghiệp
Nguyễn Danh Thế người làng Viên Nội, huyện ứng Hòa, Hà Nội. Năm 1595 đời Lê Thế Tông, ông đi thi lần đầu đỗ ngay đồng tiến sĩ khi 23 tuổi.

Thời Lê Kính Tông (1600-1619), ông làm Hiệu thảo Viện Hàn lâm, nhưng vì có tang nên xin ở nhà.

Tuy nhà Lê đã trung hưng nhưng thế lực nhà Mạc còn mạnh. Mạc Kính Cung lập mẹ Mạc Mậu Hợp (đã chết năm 1592) là Bùi thị làm quốc mẫu, mang quân tiến vào Thăng Long. Trịnh Tùng phải rước vua Lê chạy vào Thanh Hóa. Nguyễn Danh Thế đang có tang ở nhà, ẩn náu không ra theo họ Mạc.

Khi quân Trịnh Tùng kéo ra đánh đuổi quân Mạc, khen thưởng Danh Thế trung thành với nhà Lê, phong ông làm Hiến sát ở Sơn Tây. Ít lâu sau ông được gọi làm Đô cấp sự trong Hộ Khoa, Bồi tụng trong phủ chúa. Sau đó ông lại được điều làm Thái bộc khanh.

Đầu năm 1606, ông làm Phó sứ sang Trung Quốc cống nhà Minh, khi trở về được thăng làm hữu thị lang bộ Lại, tước tử.

Đầu năm 1609, ông cầm quân đi đánh Mạc Kính Chỉ ở Thái Nguyên nhưng không gặp quân Mạc nên trở về.

Năm 1616, ông được phong làm Tả đường bộ Hộ; cuối năm 1618 đổi sang làm Đô ngự sử.

Năm 1621, ông lại ra làm Đốc thị trấn thủ Lạng Giang. Cuối năm đó chúa Trịnh ra quân đánh Mạc Kính Khoan ở Cao Bằng, Nguyễn Danh Thế theo Trịnh Tráng tiến quân phá được quân Mạc.

Năm 1623, Trịnh Xuân làm loạn, Danh Thế cùng thế tử Trịnh Tráng dẹp loạn. Ông bàn mưu với Trịnh Tráng đón vua về Thanh Hóa, tập hợp các lộ quân thủy bộ dẹp Trịnh Xuân. Sau khi dẹp yên Trịnh Xuân, ông được thăng làm Thượng thư bộ Công và phong làm Dực vận tán trị công thần, tước Đoan Dương hầu.

Cuối năm 1624, ông làm Đốc thị theo đường Thái Nguyên đánh họ Mạc ở Cao Bằng có công. Sang năm sau ông được phong làm Thiếu phó.

Năm 1626 ông sang làm Thượng thư bộ Hình, xét xử việc kiện cáo trong nước. Lúc này Trịnh Tráng chuẩn bị đánh Nguyễn Phúc Nguyên ở Thuận Hóa, sai ông cùng Nguyễn Khải mang quân đến huyện Kỳ Hoa (Hà Tĩnh) sắp đặt việc biên giới phía nam với họ Nguyễn. Sang năm sau (1627), Trịnh Tráng rước Lê Thần Tông đi thân chinh nhưng quân Nguyễn phòng thủ vững không phá được nên sai Nguyễn Danh Thế viết thư dụ Nguyễn Phúc Nguyên nhưng không kết quả. Quân Trịnh phải rút về.

Cuối năm 1627, ông được kiêm chức Đô ngự sử. Năm 1629, ông thăng lên chức Đường quận công. Năm 1632 ông làm Tham tụng, dự bàn việc nước, ít lâu sau lại gia phong làm Thái bảo.

Năm 1638, ông làm tham mưu theo Trịnh Tráng đi đánh Mạc Kính Vũ ở Cao Bằng.

Năm 1640, Nguyễn Danh Thế được giao thêm việc ở Đông các, coi việc tòa Kinh diên và kiêm Thượng thư bộ Lễ.

Đầu năm 1643, vua Lê chúa Trịnh lại đi đánh họ Nguyễn ở Thuận Hóa, sai ông ở lại trấn thủ kinh thành Thăng Long.

Năm 1645, ông qua đời, thọ 73 tuổi, được triều đình truy tặng là Thái phó, Thượng thư bộ Hộ, Tả tư không, thụy là Văn Trung.

Nhận định
Sử gia Phan Huy Chú nhận định về ông như sau:

Ông giữ mình ngay thẳng cứng cỏi, biết cách làm việc chính trị, quen việc binh; làm quan trong kinh ngoài trấn cả thảy 50 năm, là người bề tôi giỏi lúc bấy giờ.

Xem thêm
 Trịnh Tùng
 Trịnh-Nguyễn phân tranh
 Hành chính Đàng Ngoài thời Lê trung hưng

Tham khảo
 Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Nhà ngoại giao Việt Nam thời Lê trung hưng
Quan lại nhà Lê trung hưng
Người Hà Nội
Sinh năm 1573
Mất năm 1645
Tiến sĩ nhà Hậu Lê
Công tước nhà Lê trung hưng


title: Trophon clenchi

text:
Trophon clenchi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Trophon


title: Chò nâu

text:
Chò nâu (danh pháp khoa học: Dipterocarpus retusus) là cây được biết đến rộng rãi nhất trong chi Dầu (Dipterocarpus). Cây cho gỗ và nhựa dầu.

Chú thích

Tham khảo

  Listed as Vulnerable (VU A1cd+2 cd, B1+2c v2.3)

Liên kết ngoài

Cây thuốc
R
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Campuchia
Thực vật Indonesia
Thực vật Lào
Thực vật Malaysia
Thực vật Myanmar
Thực vật Philippines
Thực vật Thái Lan
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Việt Nam
Thực vật dễ tổn thương
Cây thuốc châu Á
Thực vật Malesia


title: Stigmella palmatae

text:
Stigmella palmatae là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở Trung Quốc.

Ấu trùng ăn Filipendula palmata. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Gnaphalium sepositum

text:
Gnaphalium sepositum là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Gnaphalium sepositum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Chi Rau khúc
Thực vật Ecuador


title: 2198 Ceplecha

text:
2198 Ceplecha (1975 VF) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2198 Ceplecha

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1975


title: Chilicola prosopoides

text:
Chilicola prosopoides là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Ducke mô tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Chilicola
Động vật được mô tả năm 1907


title: Chimarra cyclopica

text:
Chimarra cyclopica là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Chimarra


title: 14550 Lehký

text:
14550 Lehký là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1280.9760012 ngày (3.51 năm).

Nó được phát hiện ngày 27 tháng 10 năm 1997.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Jacobyanella

text:
Jacobyanella là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1924 bởi Laboissiere.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Jacobyanella amoena Weise, 1910
 Jacobyanella duvivieri (Jacoby, 1903)
 Jacobyanella elegantula (Duvivier, 1891)
 Jacobyanella femorata Laboissiere, 1924
 Jacobyanella hexaspilota (Fairmaire, 1888)
 Jacobyanella mettallica Bechyne, 1952
 Jacobyanella modesta (Brancsik, 1897)
 Jacobyanella quadriplagiata (Laboissiere, 1924)

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: 1889 Pakhmutova

text:
1889 Pakhmutova (1968 BE) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 1 năm 1968 bởi L. Chernykh ở Nauchnyj. Tên của nó được đặt theo tên của nhà soạn nhạc Liên Xô là Aleksandra Pakhmutova.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1889 Pakhmutova

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1968
Được phát hiện bởi Lyudmila Chernykh


title: Fondremand

text:
Fondremand là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Vokesimurex ruthae

text:
Vokesimurex ruthae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vokesimurex


title: Quân Cờ Đen

text:
Quân Cờ Đen () là một nhóm đảng cướp có quân số đa số xuất thân từ quân đội người Tráng, di chuyển từ vùng Quảng Tây của Trung Quốc băng qua biên giới vào hoạt động ở miền núi phía Bắc Kỳ thuộc triều đình Huế vào năm 1865, được biết đến nhiều chủ yếu do những trận đánh với lực lượng Pháp. Đội quân này mang tên Cờ Đen là do thủ lĩnh của họ, Lưu Vĩnh Phúc, ra lệnh dùng cờ hiệu màu đen.

Thành lập

Năm 1857, Lưu Vĩnh Phúc xin làm thuộc hạ của Ngô Lăng Vân, người tự xưng là Ngô Vương, và là dư đảng Thái Bình Thiên quốc, bản doanh đóng gần Nam Ninh, Quảng Tây (Trung Quốc). Lưu được Ngô Lăng Vân trợ giúp rồi sau đã trở thành một nhân vật quyền thế dưới trướng của Ngô Vương. Khi Ngô Lăng Vân bị giết (1863), Lưu đem bộ hạ theo Vương Sĩ Lâm và Hoàng Tư Nùng ở châu Thượng Tư (Quảng Tây)
cướp phá ở nhiều nơi, sau mới gia nhập lại với Ngô Côn, con trai và là người kế nghiệp Ngô Vương. Là một người có nhiều tham vọng, cộng thêm hoàn cảnh thiếu thốn, Lưu xin với Ngô Á Chung (tức Ngô Côn) đem quân vượt biên giới sang cướp bóc bên Đại Nam. Cuộc quân hành này cũng tránh được quan quân nhà Thanh đang càn quét, tái lập quyền kiểm soát vùng Lưỡng Quảng. Với 200 đồng đảng thân tín, trương một lá cờ màu đen làm kỳ hiệu, Lưu Vĩnh Phúc vượt biên giới vào Đại Nam năm 1865. Lưu vừa đi vừa tuyển thêm quân từ các toán thổ phỉ khác mà không bị ai chặn lại hay ngăn trở gì. Đến gần Sơn Tây, quân Cờ Đen khi đó đã lên tới 500 người dừng lại lập doanh trại. Sự hiện diện của một đội quân vũ trang trong lãnh thổ của các bộ tộc Mông miền núi là một sự đe dọa với họ, nên xung đột vũ trang đã nổ ra. Quân Cờ Đen phục kích và đánh bại cuộc tấn công của thổ dân, đồng thời giết chết một thủ lĩnh của họ. Viên thủ lĩnh này chống đối chính quyền nhà Nguyễn, nên nhân cơ hội đó nhà Nguyễn chính thức ban cho Lưu chức vị Cửu phẩm bách hộ để tiếp tục công việc bình định vùng này.Tuy vậy, đánh nhau với người thiểu số không phải là mối quan tâm chính của Lưu, nên năm 1868, Lưu quay ra tranh giành khu vực thị trấn Lào Cai, tức châu Bảo Thắng, một món mồi béo bở, lúc bấy giờ đang nằm dưới sự kiểm soát của các thương gia có vũ trang người Quảng Đông. Quân Cờ Đen tự tiện thu thuế, khai khoáng, cướp bóc khắp nơi, quan quân nhà Nguyễn cũng không ngăn cản được. Quân Cờ Đen còn thiết lập một hệ thống bảo kê, đánh thuế 10% cho các hoạt động thương mại đường thủy dọc sông Hồng. Nguồn lợi từ các hoạt động này lớn tới mức quân Cờ đen nhanh chóng gia tăng lực lượng, với cả một số sĩ quan là các lính đánh thuê châu Âu hay Mỹ, và Lưu sử dụng kinh nghiệm của số người này để biến lực lượng của mình thành một đạo quân đáng gờm.

Lịch sử hoạt động

Dưới sự bảo trợ của nhà Nguyễn
Theo ghi chép của người Pháp, lực lượng Cờ đen đóng tại Lào Cai, lúc đó là một thị trấn giao dịch nhỏ với hai, ba trăm nóc nhà tre mái lợp tranh. Dân cư thị trấn phần lớn là người Tàu, nói tiếng Quảng Đông. Thành Lào Cai là một thành bằng đá nhỏ, tường thấp, đươc bảo vệ bởi khoảng 15 khẩu pháo nhỏ, với một khẩu thần công bằng đồng nòng lớn 5 tấc (12.7 cm). Trong thành đóng đại bản doanh của Lưu Vĩnh Phúc với 200 thủ hạ thân tín, trong tổng số khoảng 800 quân Cờ đen. Lực lượng này được nhà chức trách An Nam trả lương 35 xu (quy ra tiền dollar) một tháng và lương ăn như với quân chính quy triều đình. Số tiền này được chuyển cho Lưu Vĩnh Phúc để phân phát lại cho binh lính dưới trướng hàng tháng là 30 kg gạo và 1,500 đồng tiền kẽm (1.40 đồng dollar bằng bạc), còn khi đi đánh trận thì được hưởng lương gấp đôi. Ngoài ra thỉnh thoảng quân lính còn được cấp thuốc phiện và rượu gạo. Chi phí để nuôi đạo quân này lên đên 17,000 dollar bạc hàng năm, lấy từ tiền lương triều đình trả và tiền thu thuế ở Lào Kai.

Trận Cầu Giấy lần thứ nhất (Tháng 12-1873)
Năm 1873, Triều đình Nhà Nguyễn tranh thủ sự giúp đỡ của quân Cờ đen để đối mặt với âm mưu xâm chiếm Bắc Kỳ của trung úy hải quân Pháp Francis Garnier, người đã hành động không theo mệnh lệnh sau khi được cử đến đó làm nhiệm vụ ngoại giao. Vào ngày 21 tháng 12 năm 1873, Lưu Vĩnh Phúc và khoảng 600 quân Cờ đen (tiếng Pháp: pavillons noirs, drapeaux noirs), diễu hành bên dưới một biểu ngữ khổng lồ màu đen, tiến đến cổng phía Tây của Thành Hà Nội. Một đội quân lớn của Triều đình theo sau. Garnier ra lệnh pháo kích quân Cờ đen bằng bệ pháo dã chiến gắn phía trên cổng, và khi quân Cờ Đen bị đẩy lui, ông dẫn đầu một nhóm gồm 18 lính thủy đánh bộ Pháp ra khỏi cổng để truy đuổi. Garnier và ba người của ông lao lên dốc trong một cuộc tấn công bằng lưỡi lê vào một nhóm Cờ đen nhưng bị đâm chết sau khi vấp ngã trong một hố nước. Bốn người đồng đội khác của Garnier gồm có Dagorne, Bonifay, Sorre, và phó chỉ huy Balny dẫn một đội lính nhỏ để tăng viện Garnier nhưng cũng đã bị giết chết. Ba binh sĩ Pháp khác cũng bị giết trong các cuộc xuất kích này, và những người khác chạy về thành sau khi các sĩ quan của họ thất thủ.

Mặc dù Garnier đã chết, nỗ lực chiếm lại Hà Nội đã thất bại và người Pháp vẫn nắm quyền kiểm soát phần lớn đồng bằng sông Hồng. Tuy nhiên, chính phủ Pháp không chấp thuận cuộc chinh phạt trái phép, trung úy Paul Philastre được cử đi đuổi người của Garnier khỏi các thành mà họ chiếm đóng và đưa họ trở về Sài Gòn vào tháng 2 năm 1874.

Trận Cầu Giấy lần thứ hai (Tháng 5-1883)

Mười năm sau, với việc Pháp một lần nữa đẩy mạnh vào Bắc Kỳ, các cuộc chiến không được khai báo đã nổ ra vào năm 1883 và nửa đầu năm 1884 như một khúc dạo đầu cho Chiến tranh Thanh-Pháp. Quân Cờ đen đã giao chiến với quân Pháp ở Bắc Kỳ. Trận đụng độ lớn đầu tiên là tại Trận Cầu Giấy (ngày 19 tháng 5 năm 1883), trong đó thuyền trưởng hải quân Pháp Henri Rivière bị phục kích và bị giết. Đó là một chiến thắng nhanh chóng và nổi bật của Quân Cờ Đen.

Các cuộc đụng độ do dự, mùa hè năm 1883

Trong trận Phủ Hoài (ngày 15 tháng 8 năm 1883), quân Cờ Đen đã bảo vệ thành công các vị trí của mình trước cuộc tấn công của quân Pháp do tướng Alexandre-Eugène Bouët phát động, mặc dù thương vong cao hơn quân Pháp đáng kể. Trong trận Palan (ngày 1 tháng 9 năm 1883) quân Cờ đen hoạt động kém hiệu quả hơn khi bị đánh đuổi khỏi vị trí then chốt trên sông Đáy.

Thảm họa ở Sơn Tây, tháng 12 năm 1883

Tháng 12 năm 1883, Quân Cờ Đen bị thất bại nặng nề dưới tay Đô đốc Amédée Courbet trong Chiến dịch Sơn Tây. Dù đã chiến đấu dũng cảm trong các trận giao tranh tại Phù Sa vào ngày 14 tháng 12 và Sơn Tây vào ngày 16 tháng 12, quân Cờ đen đã không thể ngăn cản quân Pháp tấn công Sơn Tây. Ngay cả với lực lượng dự phòng đông đảo của Nhà Thanh và Nhà Nguyễn tại Sơn Tây, Quân Cờ Đen vẫn phải gánh chịu những cuộc tấn công mạnh mẽ, và chịu thương vong rất nặng nề. Theo ý kiến của nhà quan sát người Anh William Mesny, một sĩ quan cao cấp trong quân đội Trung Quốc, cuộc giao tranh tại Sơn Tây đã phá vỡ sức mạnh của quân Cờ đen, mặc dù sự phòng thủ kiên cố của quân Cờ đen trong trận Hòa Mộc mười lăm tháng sau đó không chịu đánh giá này.

Mất Hưng Hóa, tháng 4 năm 1884

Quân Cờ Đen không tham gia Chiến dịch Bắc Ninh (tháng 3 năm 1884). Sau khi Pháp chiếm được Bắc Ninh, quân Cờ đen rút về Hưng Hóa. Tháng 4 năm 1884, quân Pháp tiến vào Hưng Hóa với cả hai lữ đoàn của quân viễn chinh Bắc Kỳ. Quân Cờ đen đã thiết lập một loạt công sự ấn tượng xung quanh thị trấn, nhưng Tướng Charles-Théodore Millot, tổng tư lệnh của Pháp, đã chiếm được nó mà không có một thương vong nào cho quân Pháp. Trong khi Lữ đoàn 2 của Tướng François de Négrier chốt trực diện quân Cờ đen từ phía đông và khiến Hưng Hóa hứng chịu trận pháo kích dữ dội từ đỉnh Trung Xá, Tướng Louis Brière de l'Isle của Lữ đoàn 1 thực hiện một cuộc hành quân xuống sườn phía nam để cắt đứt đường rút lui của Lưu. Vào tối ngày 11 tháng 4, khi thấy quân Turcos của Brière de l'Isle và bộ binh thủy quân lục chiến xuất hiện sau sườn của họ tại Xuân Đông, quân Cờ đen đã sơ tán khỏi Hưng Hóa trước khi bị mắc kẹt bên trong đó. Họ đốt cháy các ngôi nhà còn lại trước khi rời đi, và vào sáng hôm sau, người Pháp nhận thấy thị trấn bị bỏ hoang hoàn toàn.

Mất Tuyên Quang, tháng 6 năm 1884
Quân Cờ Đen rút ngược sông Hồng về Thanh Quan, chỉ cách thị xã biên cương Lào Cai vài ngày đi bộ. Vài trăm binh lính Cờ đen, mất tinh thần bởi chiến thắng dễ dàng của Courbet và Millot trước Quân Cờ đen, đã đầu hàng quân Pháp vào mùa hè năm 1884. Một trong những thành tích cuối cùng của Millot là tiến đánh sông Lô và đẩy quân Cờ đen ra khỏi Tuyên Quang vào tuần đầu tiên của tháng 6, một lần nữa mà không có một người Pháp nào bị thương vong. Nếu quân Pháp truy lùng gắt gao Lưu Vĩnh Phúc sau khi chiếm được Tuyên Quang, thì quân Cờ đen có lẽ đã bị đánh đuổi khỏi Bắc Kỳ từ đó. Nhưng sự chú ý của người Pháp đã bị chuyển hướng bởi cuộc khủng hoảng bất ngờ với Trung Quốc do cuộc phục kích Bắc Lệ kích động (23 tháng 6 năm 1884), và trong mùa hè sôi động năm 1884, quân Cờ đen bị bỏ lại để gặm nhấm thất bại của họ.

Liên minh với Trung Quốc, tháng 9 năm 1884 đến tháng 4 năm 1885
Vận mệnh của các quân cờ đen đã được biến đổi bởi sự bùng nổ của Chiến tranh Pháp-Thanh vào tháng năm 1884. Từ Hi Thái Hậu phản ứng với tin tức Hạm đội Phúc Kiến Trung Quốc bị tàn phá nặng nề tại Trận Phúc Châu (ngày 23 tháng tám năm 1884) bằng cách chiêu mộ các tướng xâm lược Bắc Kỳ của mình đánh đuổi quân Pháp ra khỏi Hà Nội. Tang Jingsong, chỉ huy quân Vân Nam, biết rằng sự phục vụ của Lưu sẽ là vô giá trong cuộc chiến với Pháp, và Lưu đã đồng ý tham gia cùng với Quân đội Cờ Đen trong chiến dịch sắp tới. Quân Cờ đen đã giúp quân Trung Quốc gây áp lực lên Hưng Hóa và các đồn của Pháp ở Phủ Doãn và Tuyên Quang bị cô lập trong mùa thu năm 1884.

Trận Hòa Mộc, tháng 3 năm 1885

Vào mùa đông và mùa xuân năm 1885, 3.000 binh sĩ của quân Cờ đen đã phục vụ trong cuộc vây hãm Tuyên Quang. Trong trận Hòa Mộc (2 tháng 3 năm 1885), quân Cờ Đen đã gây thương vong nặng nề cho một đội quân Pháp đang hành quân giải vây Tuyên Quang. Thương vong của quân Pháp tại Hòa Mộc là 76 người chết và 408 người bị thương, tỷ lệ thương vong cao nhất và tổn thất nặng nề nhất trong các cuộc giao tranh trong một ngày của quân Pháp trong Chiến tranh Trung-Pháp. Nhiều sĩ quan Pháp tại Hòa Mộc cho biết cuộc tàn sát còn tồi tệ hơn ở Sơn Tây mười lăm tháng trước đó.

Giải tán
Theo một trong các điều kiện hòa ước giữa Pháp và Thanh để chấm dứt cuộc chiến tranh Pháp-Thanh, Lưu Vĩnh Phúc phải rời Bắc Kỳ. Tới giai đoạn cuối cuộc chiến này, quân Cờ Đen chỉ còn khoảng 2.000 người, và không có khả năng chống lại Đường Cảnh Tùng và các chỉ huy quân Vân Nam khác. Lưu về lại Trung Quốc với một số thuộc hạ thân tín, bỏ lại phần lớn quân Cờ Đen giải tán ngay tại Bắc Kỳ trong mùa hè năm 1885. Không được trả lương trong vòng mấy tháng, và có sẵn vũ khí, số quân này quay lại làm giặc cướp, đội danh quân Cần Vương kháng Pháp. Người Pháp phải mất hàng tháng để đánh dẹp các nhóm này, và đường từ Hưng Hóa cho tới Lào Cai phải tới tháng 2 năm 1886 mới an toàn trở lại. Năm 1887, quân Cờ Đen vẫn đủ sức lục soát và cướp phá Luang Prabang.

Nhận định

Đương thời, quân Cờ Đen tuy có công gây tổn thương cho lực lượng viễn chính của Pháp đang xâm chiếm Đông Dương, nhưng chính quân Cờ Đen cũng gây nhiều ca thán, tàn hại thường dân. Một võ tướng bấy giờ là Ông Ích Khiêm không đồng tình khi triều đình Huế mượn sức quân Cờ Đen chống chọi với Pháp. Ông cũng chê trách các quan Việt bất tài, nên khi hữu sự phải nhờ vào người Tàu để đánh giặc. Ông có làm bài thơ trách cứ tinh thần ỷ lại của các quan trong triều:
Áo chúa cơm vua hưởng bấy lâu
Đến khi có giặc phải thuê Tàu
Từng phen võng giá mau chân nhẩy
Đến bước chông gai thấy mặt đâu
Tiền bạc quyên hoài dân xác mướp
Trâu dê ngày hiến đứa răng bầu
Ai ôi hãy chống trời Nam lại
Kẻo nữa dân ta phải cạo đầu

Xem thêm
 Lưu Vĩnh Phúc
 Quân Cờ Trắng
 Quân Cờ Vàng

Chú thích

Tài liệu tham khảo

 Duboc, E., Trente cinq mois de campagne en Chine, au Tonkin (Paris, 1899)
 Forbes, Andrew, and Henley, David: Vietnam Past and Present: The North (Chapter on Liu Yungfu and the Black Flags in Tonkin). Chiang Mai. Cognoscenti Books, 2012. ASIN: B006DCCM9Q.
 Huard, L., La guerre du Tonkin (Paris, 1887)
 Lung Chang [龍章], Yueh-nan yu Chung-fa chan-cheng [越南與中法戰爭, Vietnam and the Sino-French War] (Taipei, 1993)
 McAleavy, H., Black Flags in Vietnam: The Story of a Chinese Intervention (New York, 1968)
 Thomazi, A., La conquête de l'Indochine (Paris, 1934)
 Thomazi, A., Histoire militaire de l'Indochine français (Hanoi, 1931)

Lịch sử Quảng Tây
Chiến tranh Pháp–Thanh
Chiến dịch Bắc Kỳ
Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc