title: Cá thính

text:
Cá thính, còn gọi là cá muối chua, là sản phẩm được làm từ các loại cá nước ngọt còn tươi đem sơ chế, ướp thính để lên men chua, thơm, làm chín món ăn một cách tự nhiên. Cá thính thịnh hành như một trong những món ăn mặn dân dã, phổ thông, là đặc sản của Lập Thạch, Vĩnh Phúc nói riêng và một số vùng trung du phía Bắc nói chung.

Khi các đầm ao đã cạn nước, người dân quê Lập Thạch Vĩnh Phúc chuẩn bị cấy lúa chiêm, cũng là mùa làm cá thính nơi đây. Cá thu được phần mang đi bán, phần để ăn tươi nhưng dứt khoát phải để lại một phần để làm mươi chĩnh cá thính dành ăn dần. Là món ăn độc đáo với những nguyên liệu rất dễ kiếm, nhưng cá thính đang bị mai một dần một phần do cách chế biến rất cầu kỳ, phần khác do tốn nhiều thời gian cho công đoạn "ủ". Thêm vào đó, làm cá thính, không cần những nguyên liệu phức tạp song cần có bình chứa, chỗ để và những vật dụng tối cần thiết khác.

Nguyên liệu
Cá: sử dụng hầu hết các loại cá nước ngọt có vẩy như cá rô, cá diếc, cá trắm, cá mè, cá trôi, cá chày và thậm chí cả các loại cá da trơn như cá nheo, cá trê, cá quả. Cá phải tươi nguyên, càng to càng ngon. Cá được rửa sạch, đánh vảy, bỏ lòng, cá nhỏ để nguyên con còn cá to thì cắt khúc xấp xỉ hai bao diêm.
Thính: được làm từ ngô, gạo tẻ hoặc gạo nếp, đậu tương rang vàng, thơm, giã nhỏ, tuy phổ biến nhất là thính làm từ ngô. Ngô rang chín vàng, hạt nào nổ bung sàng loại ra, đem giã hoặc xay nhỏ nhưng không mịn quá, giần lấy hạt thính li ti như hột cải mới có sức hút nước trong cá, mịn quá thì thính bết vào cá, ăn không ngon.
Muối: Muối được sử dụng ướp cá với tỷ lệ 10 kg cá/1,5 kg muối.

Cách thực hiện

Nguyên liệu và cách thức thực hiện không khó, nhưng để làm được hũ (chĩnh, lọ) cá thính ngon, thơm, chua dịu, miếng cá cứng nguyên dạng và "chín" đều lại khá khó khăn, phụ thuộc kinh nghiệm của người nội trợ. Cá sơ chế đem ướp muối qua một ngày đêm, lưu ý nhồi kỹ muối vào mang và bụng cá, sau đó lại rũ sạch hết muối trong cá ra, tùy mặn nhạt mà lấy cữ tay rũ muối. Một số nơi sau khi ướp muối, xếp cá vào lọ thủy tinh hoặc chum sành để 4 đến 10 ngày tùy theo thời tiết để cho cá cứng và ngấm đều muối. Sau đó lấy cá ra khỏi lọ, dùng 2 tay ép cá cho chảy hết nước muối và để cá khô se lại. Nhớt cá cùng mùi tanh đã thôi ra nước muối và độ mặn trong thịt cá còn vừa phải, không quá gắt.

Xát thính bên ngoài cá và nhồi kỹ thính vào mang, bụng cá. Sau đó, cứ một lượt cá trong hũ lại phủ kín một lượt thính. Trên cùng phủ một lớp thính thật dày và lựa các mo cau, mo tre cắt khít miệng hũ, hoặc rơm lót dày lên trên cùng, cài nẹp tre thật chặt.

Làm một chậu sành đựng một lượng nước muối mặn chát, úp ngược cả hũ cá vào chậu nước muối ấy sao cho lớp mo cau làm vung trong hũ không tiếp xúc với nước. Thỉnh thoảng phải đổ bỏ nước ở chậu thay bằng nước khác vì nước cá hoặc mùi vị cá ướp phả ra tan trong nước chậu rồi bốc mùi ngược lên hũ cá làm cho cá có mùi, mất ngon. Nếu nghe thấy tiếng lục bục trong hũ ướp cá là dấu hiện cạn nước ở chậu, hở miệng lọ cá, phải đổ thêm nước vào. Thường xuyên kiểm tra, nếu mo cau, mo tre hay rơm nút hũ ướt phải thay ngay mo khô, vì nước hoặc hơi ẩm của các miếng cá sẽ làm ướt nắp đậy trong lọ, để lâu sẽ làm cho các miếng cá mất mùi thơm, chua. Để gọn hũ trong góc bếp 3 đến 4 tháng là có thể gỡ cá ra chế biến món ăn.

Thưởng thức
Thành phẩm được gỡ ra từ hũ sành có thịt màu đỏ au hoặc màu hổ phách, sau khi nướng ngả sang màu vàng rộm hơi hung hung đỏ, thơm, chua, bùi béo và đậm đà vị muối, là đạt yêu cầu.

Cá thính thường được chế biến thành món ăn bằng cách nướng trên than hoa, cho thành phẩm dai, rắn nhưng không khô và mặn như cá mắm biển, không nhão thịt như cá tươi nướng hay rán, rất thơm ngon. Tuy nhiên, thường người địa phương không nướng cá trực tiếp trên than hồng mà mỗi miếng cá được cặp vào một thanh tre tươi, từng cặp cá đem cắm xung quanh bếp lửa than hồng. Lửa than tỏa ra, cá chín dần dần bằng hơi nóng tỏa ngang. Người nướng cá thỉnh thoảng lại xoay đảo qua, đảo lại cho hai mặt cá chín khiến miếng cá nướng không bị cháy. Một số người nội trợ vụng về, để tiết kiệm công đoạn nấu nướng, đã đem rán trong chảo sẽ khiến thịt cá ngấm mỡ trở nên mất dai, bị bở, không ngon.

Cá thính là món ăn rất thích hợp khi đi kèm với cơm như một món ăn mặn ngày lễ, tết hoặc ngày thường. Nó cũng được sử dụng như một món nhắm với rượu trắng khi đi với một chút riềng xắt miếng, và còn được mời khách như một loại đặc sản thôn quê. Sau khi ăn hết cá, một số nhà còn lấy thính sót lại trong hũ cá đem rang với mỡ ăn cũng rất ngon.

Chú thích

Liên kết ngoài
Cá ướp thính

Món lên men Việt Nam


title: Trạm Tiền

text:
Trạm Tiền (chữ Hán giản thể: 站前区, âm Hán Việt: Trạm Tiền khu) là một quận của địa cấp thị Dinh Khẩu, tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Trạm Tiền có diện tích 70 km², dân số năm 2002 là 260.000 người. Quận Trạm Tiền được chia thành 7 nhai đạo biện sự xứ: Dược Tiến, Kiến Thiết, Bát Điền Địa, Đông Phong, Tân Hưng, Kiến Phong, Tân Kiến.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Dinh Khẩu


title: San Felice a Cancello

text:
San Felice a Cancello là một đô thị ở tỉnh Caserta trong vùng Campania của Ý, có vị trí cách khoảng 30 km về phía đông bắc của Napoli và khoảng 14 km về phía đông nam của Caserta. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 17.274 người và diện tích là 26.8 km².

Đô thị San Felice a Cancello có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) San Felice, Cancello, Cave, San Marco, Trotti, Casazenca, Talanico, Piedarienzo, Caianiello, Ponti Rossi, Grotticella, Vigliotti, Botteghino, và Polvica.

San Felice a Cancello giáp các đô thị: Acerra, Arienzo, Maddaloni, Nola, Roccarainola, Santa Maria a Vico.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.cittasanfeliceacancello.it/

Đô thị tỉnh Caserta
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Hải Châu, Phụ Tân

text:
Hải Châu (chữ Hán giản thể: 海州区, âm Hán Việt: Hải Châu khu) là một quận của địa cấp thị Phụ Tân, tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Hải Châu có diện tích 97 km², dân số 280.000 người. Mã số bưu chính của Hải Châu là 123000, chính quyền quận đóng ở số 7, đường Nhai Tâm. Quận Hải Châu được chia thành 11 nhai đạo biện sự xứ, 2 trấn.
Nhai đạo biện sự xứ: Hoà Bình, Tân Hưng, Tây Sơn, Hà Bắc, Trạm Tiền, Tây Phụ Tân, Ngũ Long, Bình An Tây Bộ, Công Nhân Thôn, Đông Lương, Đông Uyển.
Trấn: Tứ Hợp, Hàn Gia Điếm

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Phụ Tân


title: Ripalta Cremasca

text:
Ripalta Cremasca là một đô thị ở tỉnh Cremona, vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 45 km về phía đông nam của Milan và khoảng 35 km về phía tây bắc của Cremona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.252 người và diện tích là 11,8 km².

Ripalta Cremasca giáp các đô thị: Capergnanica, Credera Rubbiano, Crema, Madignano, Moscazzano, Ripalta Arpina, Ripalta Guerina.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cremona
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Bulbophyllum blepharicardium

text:
Bulbophyllum blepharicardium là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

B


title: 7649 Bougainville

text:
7649 Bougainville (1990 SV5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 9 năm 1990 bởi Elst, E. W. ở La Silla.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7649 Bougainville

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Madukkarai

text:
Madukkarai là một thị xã panchayat của quận Coimbatore thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Madukkarai có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 311 mét (1020 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Madukkarai có dân số 25.733 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Madukkarai có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Madukkarai, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Hastula westralica

text:
Hastula westralica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Hastula


title: Saint-André-en-Vivarais

text:
Saint-André-en-Vivarais là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Saintandreenvivarais


title: Ruy, Isère

text:
Ruy là một xã thuộc tỉnh Isère trong vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 260 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số là 3762 người.
Sông Bourbre tạo thành phần lớn ranh giới tây nam thị trấn.

Tham khảo

Xã của Isère


title: Lacour

text:
Lacour một thị xã và xã ở tỉnh Tarn-et-Garonne trong vùng Tarn-et-Garonne, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Tarn-et-Garonne

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Sơn tiêu Ceylon

text:
Chloroxylon swietenia là danh pháp khoa học cho một loài cây có tên gọi là sơn tiêu Ceylon, sơn tiêu Đông Ấn hay buruta). Nó là loài cây thân gỗ cứng vùng nhiệt đới và là loài duy nhất trong chi Chloroxylon. Nó có nguồn gốc ở khu vực miền nam Ấn Độ và Sri Lanka.

Sơn tiêu Ceylon là cây thân gỗ lá sớm rụng kích thước trung bình, cao tới 15–20 m, với lớp vỏ cây dày, nứt, hơi giống bần (li e) và lá hình lông chim. Hoa nhỏ, màu trắng kem, mọc thành dạng chùy hoa; quả nang thuôn dài chia ba phần, có kích thước 2,5–4,5 cm, chứa 1–4 hạt trong mỗi phần.

Sử dụng
Gỗ từ cây này có màu vàng kim loại với sự óng ánh phản chiếu dưới ánh sáng. Gỗ được dùng để làm các mặt hàng nhỏ đắt tiền và lớp gỗ bọc trong các mặt hàng đồ gỗ. Nó là một trong những loại sơn tiêu được biết đến nhiều nhất.

Hình ảnh

Tham khảo

S
Thực vật Madagascar
Thực vật Ấn Độ


title: Giáo hoàng Máctinô V

text:
Máctinô V hay Martinô V (Latinh: Martinus V) là vị Giáo hoàng thứ 206 của giáo hội công giáo.

Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1417 và ở ngôi Giáo hoàng trong 13 năm 3 tháng 9 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 11 tháng 11 năm 1417, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 21 tháng 11 và ngày kết thúc triều đại của ngài là ngày 20 tháng 2 năm 1431.

Ông là người thành Rôma, thông thạo giáo luật, có tinh thần hiếu hòa. Ông đã từng theo học luật ở đại học Pérouse và giáo triều Rôma với tư cách là đệ nhất lục sự tông tòa.

Trở thành giáo hoàng
Năm 1415, công đồng Constancia xác định công đồng có quyền tối cao trong Giáo hội. Sau khi chấp nhận sự từ chức của Giáo hoàng Gregorius XII, truất phế Ngụy giáo hoàng Gioan XXIII và Giáo hoàng Benedictus XIII. Công đồng cho họp một hội đồng tuyển cử để bầu tân Giáo hoàng. Thấy 23 hồng y hiện diện không đủ uy tín, công đồng đã tăng cường cho hội đồng bầu cử thêm 30 Giám mục thuộc 5 nước Pháp, Anh, Đức, Ý và Tây Ban Nha, mỗi nước gồm 6 vị.

Sau 4 ngày hội kín, ngày 11 tháng 11 năm 1417, cử tri đoàn hợp ý bầu hồng y phó tế của San Giorgio in Velabro là Otto Colonna. Ông lấy tên là Martinus V để tỏ lòng tôn kính với thánh Martinus thành Tours mà lễ được kỷ niệm vào ngày ông được bầu.

Chủ tọa công đồng Constancia
Phiên họp 43, ngày 21.3.1418, Giáo hoàng Martin V đã ban hành nhiều sắc lệnh cải tổ Giáo hội từ trên xuống dưới, ấn định số hồng y từ nay không quá 24 vị, và phải chọn trong khắp Giáo hội. Đồng thời, ông ký thỏa hiệp với các nước Đức, Pháp, Anh, Ý và Tây Ban Nha về sự đóng góp cho Tòa thánh, và quyền nại đến Roma; việc này làm giảm quyền các Giám mục.

Cùng với phiên họp 45, công đồng bế mạc ngày 22.4.1418. Công đồng Constancia không phải là đại công đồng trong giai đoạn I, và các sắc lệnh về quyền của công đồng trên Giáo hoàng đã không có giá trị về tín lý. Giáo hoàng Martin V đã không châu phê hết mọi sắc lệnh của công đồng, nhưng chỉ châu phê những gì ích lợi cho đức tin và phần rỗi các linh hồn.

Ngày 15.5.1418, Martin bỏ Constancia qua Mantua và Florencia, về tới Rôma ngày 28.9.1420, được hàng giáo sĩ và giáo dân đón rước rất đông. Theo quyết định của công đồng trước đã ấn định cứ 5 năm sẽ triệu tập một đại công đồng.

Công đồng Paris
Martino V dù không ưa thích danh từ "đại công đồng" cũng đã nghe theo các vua chúa và hàng Giám mục cho triệu tập công đồng Pavia (1423) và Paris (1431) và ủy quyền cho hồng y Giuliano Céarini.

Công đồng Paris tuy ít Giám mục, nhưng lại có nhiều giáo sĩ, các bề trên dòng và đại học tham dự. Công đồng đề cao việc canh tân nhấn mạnh đến việc giảm thuế các loại.

Một hiến chế năm 1425 đã bắt buộc các vị hồng y phải giảm bớt nếp sống xa hoa, các vị Giám mục và viện phụ phải ở tại nhiệm sở, các vị tổng Giám mục phải họp hội đồng giáo tỉnh 3 năm một lần.

Năm thánh 1425
Martinô V đã khai mạc Năm Thánh 1425 và bắt đầu truyền thống mở Cửa Thánh ở Đền thờ Thánh Gioan Latêranô, Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Rôma, mà sau này được Alexanđrô VI (1492-1503) đổi thành truyền thống khai mạc Năm Thánh bằng việc mở Cửa Thánh ở Đền thờ Thánh Phêrô.

Ông là người bảo trợ các loại hình nghệ thuật trong giai đoạn khởi đầu thời phục hưng. Martin bạo dạn cải cách mạnh mẽ về luân lý, hành chính và dân sự và thu lại được toàn bộ đất đai của Giáo hội. Biến cố Joan Arc diễn ra trong suốt triều Giáo hoàng của ngài. Ngài lệnh cho hàng giáo sĩ phải bận tu phục.

Martinô V qua đời vào ngày 20 tháng 2 năm 1431.

Chú thích

Tham khảo
 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
 Lịch sử đạo Thiên Chúa, Jean – Baptiste Duroselle và Jean – Marie Mayeur. Bộ sách giới thiệu những kiến thức thời đại: Que sais-je? Tôi biết gì? Người dịch: Trần Chí Đạo, Nhà xuất bản Thế giới tháng 4/2004.
 Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
 Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.

M
Sinh năm 1369
Mất năm 1431
Giáo hoàng người Ý
Tử vong do đột quỵ
Người bị Giáo hội Công giáo Rôma phạt vạ tuyệt thông


title: Mimastra nitida

text:
Mimastra nitida là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Mimastra


title: Quận Renville, North Dakota

text:
Quận Renville là một quận thuộc tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Mohall. Quận được đặt tên theo Joseph Renville. Dân số theo điều tra năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 2470 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 2313km2, trong đó có 41km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của North Dakota

Khu dân cư thành lập năm 1910
North Dakota 1910
Vùng tiểu đô thị Minot, North Dakota


title: (5574) 1984 FS

text:
(5574) 1984 FS là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Zdeňka Vávrová ở Đài thiên văn Kleť gần České Budějovice, Cộng hòa Séc, ngày 20 tháng 3 năm 1984.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1984
Được phát hiện bởi Zdeňka Vávrová
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Deltoptila elefas

text:
Deltoptila elefas là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Deltoptila
Động vật được mô tả năm 1917


title: Serraca

text:
Serraca là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Serraca bandevillaea
 Serraca bicolor
 Serraca concursaria
 Serraca conferenda
 Serraca consobrinaria
 Serraca consortaria
 Serraca conspicuata
 Serraca contectaria
 Serraca crassestrigata
 Serraca dicionica
 Serraca discreparata
 Serraca distincta
 Serraca eunotia
 Serraca fasciata
 Serraca flavescens
 Serraca glos
 Serraca gorbatchevi
 Serraca grisearia
 Serraca griseonigra
 Serraca humperti
 Serraca inanimacula
 Serraca intermedia
 Serraca kuriligena
 Serraca lunifera
 Serraca magyarica
 Serraca marginata
 Serraca mekrana
 Serraca momaria
 Serraca myrtilloides
 Serraca nigra
 Serraca nigromarginata
 Serraca obsoleta
 Serraca pseudopunctinalis
 Serraca pulcherrima
 Serraca punctinalis
 Serraca referendaria
 Serraca subconferenda
 Serraca submarginata
 Serraca turcaria
 Serraca urticaria
 Serraca variegata
 Serraca yuwanina

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database


title: Microvoluta stadialis

text:
Microvoluta stadialis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutomitridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Microvoluta


title: Danh sách tiểu hành tinh: 2401–2500

text:
|-
| 2401 Aehlita ||  || 2 tháng 11 năm 1975 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 2402 Satpaev ||  || 31 tháng 7 năm 1979 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2403 Šumava || 1979 SQ || 25 tháng 9 năm 1979 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 2404 Antarctica || 1980 TE || 1 tháng 10 năm 1980 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 2405 Welch || 1963 UF || 18 tháng 10 năm 1963 || Brooklyn || Đại học Indiana
|-
| 2406 Orelskaya || 1966 QG || 20 tháng 8 năm 1966 || Nauchnij || Đài thiên văn vật lý thiên văn Krym
|-
| 2407 Haug || 1973 DH || 27 tháng 2 năm 1973 || Hamburg-Bergedorf || L. Kohoutek
|-
| 2408 Astapovich ||  || 31 tháng 8 năm 1978 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2409 Chapman || 1979 UG || 17 tháng 10 năm 1979 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2410 Morrison || 1981 AF || 3 tháng 1 năm 1981 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2411 Zellner || 1981 JK || 3 tháng 5 năm 1981 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2412 Wil || 3537 P-L || 17 tháng 10 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 2413 van de Hulst || 6816 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 2414 Vibeke || 1931 UG || 18 tháng 10 năm 1931 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 2415 Ganesa || 1978 UJ || 28 tháng 10 năm 1978 || Anderson Mesa || H. L. Giclas
|-
| 2416 Sharonov ||  || 31 tháng 7 năm 1979 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2417 McVittie || 1964 CD || 15 tháng 2 năm 1964 || Brooklyn || Đại học Indiana
|-
| 2418 Voskovec-Werich || 1971 UV || 16 tháng 10 năm 1971 || Hamburg-Bergedorf || L. Kohoutek
|-
| 2419 Moldavia || 1974 SJ || 19 tháng 9 năm 1974 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 2420 Čiurlionis || 1975 TN || 3 tháng 10 năm 1975 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2421 Nininger || 1979 UD || 17 tháng 10 năm 1979 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2422 Perovskaya ||  || 28 tháng 4 năm 1968 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 2423 Ibarruri || 1972 NC || 14 tháng 7 năm 1972 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 2424 Tautenburg ||  || 27 tháng 10 năm 1973 || Tautenburg Observatory || F. Börngen, K. Kirsch
|-
| 2425 Shenzhen || 1975 FW || 17 tháng 3 năm 1975 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 2426 Simonov || 1976 KV || 26 tháng 5 năm 1976 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2427 Kobzar ||  || 20 tháng 12 năm 1976 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2428 Kamenyar ||  || 11 tháng 9 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2429 Schürer || 1977 TZ || 12 tháng 10 năm 1977 || Đài thiên văn Zimmerwald || P. Wild
|-
| 2430 Bruce Helin || 1977 VC || 8 tháng 11 năm 1977 || Palomar || E. F. Helin, E. M. Shoemaker
|-
| 2431 Skovoroda ||  || 8 tháng 8 năm 1978 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2432 Soomana || 1981 FA || 30 tháng 3 năm 1981 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2433 Sootiyo || 1981 GJ || 5 tháng 4 năm 1981 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2434 Bateson || 1981 KA || 27 tháng 5 năm 1981 || Lake Tekapo || A. C. Gilmore, P. M. Kilmartin
|-
| 2435 Horemheb || 4578 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 2436 Hatshepsut || 6066 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 2437 Amnestia || 1942 RZ || 14 tháng 9 năm 1942 || Turku || M. Väisälä
|-
| 2438 Oleshko ||  || 2 tháng 11 năm 1975 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 2439 Ulugbek ||  || 21 tháng 8 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2440 Educatio ||  || 7 tháng 11 năm 1978 || Palomar || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 2441 Hibbs ||  || 25 tháng 6 năm 1979 || Siding Spring || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 2442 Corbett || 1980 TO || 3 tháng 10 năm 1980 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 2443 Tomeileen || A906 BJ || 24 tháng 1 năm 1906 || Heidelberg || M. F. Wolf
|-
| 2444 Lederle || 1934 CD || 5 tháng 2 năm 1934 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 2445 Blazhko || 1935 TC || 3 tháng 10 năm 1935 || Crimea-Simeis || P. F. Shajn
|-
| 2446 Lunacharsky ||  || 14 tháng 10 năm 1971 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 2447 Kronstadt ||  || 31 tháng 8 năm 1973 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 2448 Sholokhov || 1975 BU || 18 tháng 1 năm 1975 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 2449 Kenos || 1978 GC || 8 tháng 4 năm 1978 || Cerro Tololo || W. Liller
|-
| 2450 Ioannisiani || 1978 RP || 1 tháng 9 năm 1978 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2451 Dollfus || 1980 RQ || 2 tháng 9 năm 1980 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2452 Lyot || 1981 FE || 30 tháng 3 năm 1981 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2453 Wabash || A921 SA || 30 tháng 9 năm 1921 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 2454 Olaus Magnus || 1941 SS || 21 tháng 9 năm 1941 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 2455 Somville ||  || 5 tháng 10 năm 1950 || Uccle || S. J. Arend
|-
| 2456 Palamedes ||  || 30 tháng 1 năm 1966 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 2457 Rublyov ||  || 3 tháng 10 năm 1975 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 2458 Veniakaverin ||  || 11 tháng 9 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2459 Spellmann ||  || 11 tháng 6 năm 1980 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 2460 Mitlincoln ||  || 1 tháng 10 năm 1980 || Socorro || L. G. Taff, D. E. Beatty
|-
| 2461 Clavel ||  || 5 tháng 3 năm 1981 || La Silla || H. Debehogne, G. DeSanctis
|-
| 2462 Nehalennia || 6578 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 2463 Sterpin || 1934 FF || 10 tháng 3 năm 1934 || Williams Bay || G. Van Biesbroeck
|-
| 2464 Nordenskiöld || 1939 BF || 19 tháng 1 năm 1939 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 2465 Wilson || 1949 PK || 2 tháng 8 năm 1949 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 2466 Golson || 1959 RJ || 7 tháng 9 năm 1959 || Brooklyn || Đại học Indiana
|-
| 2467 Kollontai || 1966 PJ || 14 tháng 8 năm 1966 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 2468 Repin ||  || 8 tháng 10 năm 1969 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 2469 Tadjikistan || 1970 HA || 27 tháng 4 năm 1970 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 2470 Agematsu ||  || 22 tháng 10 năm 1976 || Kiso || H. Kosai, K. Hurukawa
|-
| 2471 Ultrajectum || 6545 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 2472 Bradman || 1973 DG || 27 tháng 2 năm 1973 || Hamburg-Bergedorf || L. Kohoutek
|-
| 2473 Heyerdahl ||  || 12 tháng 9 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2474 Ruby || 1979 PB || 14 tháng 8 năm 1979 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 2475 Semenov ||  || 8 tháng 10 năm 1972 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 2476 Andersen ||  || 2 tháng 5 năm 1976 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2477 Biryukov ||  || 14 tháng 8 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2478 Tokai || 1981 JC || 4 tháng 5 năm 1981 || Tōkai || T. Furuta
|-
| 2479 Sodankylä || 1942 CB || 6 tháng 2 năm 1942 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 2480 Papanov ||  || 16 tháng 12 năm 1976 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 2481 Bürgi || 1977 UQ || 18 tháng 10 năm 1977 || Đài thiên văn Zimmerwald || P. Wild
|-
| 2482 Perkin || 1980 CO || 13 tháng 2 năm 1980 || Harvard Observatory || Harvard Observatory
|-
| 2483 Guinevere || 1928 QB || 17 tháng 8 năm 1928 || Heidelberg || M. F. Wolf
|-
| 2484 Parenago || 1928 TK || 7 tháng 10 năm 1928 || Crimea-Simeis || G. N. Neujmin
|-
| 2485 Scheffler || 1932 BH || 29 tháng 1 năm 1932 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-
| 2486 Metsähovi || 1939 FY || 22 tháng 3 năm 1939 || Turku || Y. Väisälä
|-
| 2487 Juhani || 1940 RL || 8 tháng 9 năm 1940 || Turku || H. Alikoski
|-
| 2488 Bryan || 1952 UT || 23 tháng 10 năm 1952 || Brooklyn || Đại học Indiana
|-
| 2489 Suvorov || 1975 NY || 11 tháng 7 năm 1975 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 2490 Bussolini || 1976 AG || 3 tháng 1 năm 1976 || El Leoncito || Felix Aguilar Observatory
|-
| 2491 Tvashtri || 1977 CB || 15 tháng 2 năm 1977 || Palomar || W. L. Sebok
|-
| 2492 Kutuzov || 1977 NT || 14 tháng 7 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2493 Elmer || 1978 XC || 1 tháng 12 năm 1978 || Harvard Observatory || Harvard Observatory
|-
| 2494 Inge || 1981 LF || 4 tháng 6 năm 1981 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 2495 Noviomagum || 7071 P-L || 17 tháng 10 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 2496 Fernandus ||  || 8 tháng 10 năm 1953 || Brooklyn || Đại học Indiana
|-
| 2497 Kulikovskij ||  || 14 tháng 8 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2498 Tsesevich ||  || 23 tháng 8 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 2499 Brunk ||  || 7 tháng 11 năm 1978 || Palomar || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 2500 Alascattalo || 1926 GC || 2 tháng 4 năm 1926 || Heidelberg || K. Reinmuth
|-

Tham khảo


title: 3725 Valsecchi

text:
3725 Valsecchi (1981 EA11) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 3 năm 1981 bởi S. J. Bus ở Siding Spring.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3725 Valsecchi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Vườn quốc gia Tunnel Creek

text:
Vườn quốc gia Tunnel Creek là một vườn quốc gia thuộc vùng Kimberley của Tây Úc, cách Perth Perth 1,845 km (1.146 dặm) về phía đông bắc và cách Broome 390 km (240 dặm). Hang động tự nhiên xuyên qua Tunnel Creek là điểm thu hút chính của công viên.

Nhiều bức tranh đá và thổ nhưỡng thổ dân hiện diện trong hang động trang trí các bức tường. Hang động là nơi ẩn náu của chiến binh thổ dân, Jandamarra, người đã bị giết bên ngoài lối vào của hang vào năm 1897.

Địa lý
Công viên nằm trong dãy Napier và có diện tích 91 ha (220 mẫu Anh). Dãy núi bao gồm đá vôi và là phần còn lại của một hệ thống rạn san hô Devonian được hình thành khoảng 350 triệu năm trước.

Thành phần đường hầm của Tunnel Creek có chiều dài khoảng 750 m (2.460 ft) chạy dưới lòng đất và là một trong những hệ thống hang động cổ nhất ở Tây Úc. Rạn san hô đầu tiên được phơi ra khoảng 250 triệu năm trước và hệ thống hang động đầu tiên bắt đầu hình thành, hệ thống hang động hiện nay đã được tạo ra khoảng 20 triệu năm trước.
Hang động đạt đến độ cao tối đa 12 m và có chiều rộng tối đa 15 m}. Rách đã từng được biết đến như là "hang động của những con dơi" với ít nhất năm loài [bat] ở trong hang động. Có những hồ nước lớn trên sàn hang động trong đó [cá sấu nước ngọt] đã được tìm thấy. Các hồ bơi chỉ ra rằng water table chỉ nằm ngay dưới bề mặt sàn hiện tại và nước chỉ chảy qua khu vực sau khi mưa lớn.

Tham khảo

Vườn quốc gia Tây Úc

en:Tunnel Creek National Park


title: Cremastobombycia

text:
Cremastobombycia là một chi bướm đêm thuộc họ Gracillariidae.

Các loài
Cremastobombycia ambrosiaeella (Chambers, 1871)
Cremastobombycia grindeliella (Walsingham, 1891)
Cremastobombycia ignota (Frey & Boll, 1873)
Cremastobombycia lantanella Busck, 1910
Cremastobombycia solidaginis (Frey & Boll, 1876)
Cremastobombycia verbesinella (Busck, 1900)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)

Cremastobombycia
Gracillariidae


title: Rouvray-Saint-Denis

text:
Rouvray-Saint-Denis  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 138 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Rouvraysaintdenis


title: Ecnomus minostylus

text:
Ecnomus minostylus là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus


title: Cingoli

text:
Cingoli là một đô thị thuộc tỉnh Macerata trong vùng Marches của Ý.
Đô thị này có làng giáp các đô thị sau: Apiro, Appignano, Filottrano, Jesi, San Severino Marche, Staffolo, Treia.
Đô thị Cingoli có diện tích 147 km2, dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2004 là 10.554 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Macerata


title: Colaspis diduma

text:
Colaspis diduma là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blake miêu tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

[[Thể loại:Colaspis


title: Giang Nam (nhà thơ)

text:
Giang Nam (2 tháng 2 năm 1929 – 23 tháng 1 năm 2023) là một nhà thơ Việt Nam, được biết nhiều là tác giả bài thơ "Quê hương".

Tiểu sử
Giang Nam tên thật là Nguyễn Sung, quê quán xã Ninh Bình, huyện Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa. Ông sinh trong một gia đình Nho học.

Tham gia Việt Minh từ tháng 8 năm 1945, làm công tác thông tin tuyên truyền ở xã rồi lên tỉnh làm Phó trưởng công ty Thông tin Khánh Hòa. Sau năm 1954 ông hoạt động ở miền Nam, làm Phó ban Tuyên huấn Khánh Hòa, Phó Tổng thư ký Hội Văn nghệ Giải phóng miền Nam, ủy viên tiểu ban văn nghệ Trung ương cục, trưởng ngành văn. Có thời gian làm Trưởng tiểu ban văn nghệ, ủy viên Ban Tuyên huấn khu Sài Gòn – Gia Định.

Từ  1975, từng làm đại biểu Quốc hội khóa VI, ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa II, III. Tổng biên tập báo Văn nghệ, Chủ tịch Hội Văn nghệ Phú khánh, Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa. Hiện ông nghỉ hưu và sống ở Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.

Ngoài thơ Giang Nam còn sáng tác văn xuôi chủ yếu là truyện, truyện ngắn. Các bút danh: Giang Nam, Châu Giang, Hà Trung, Lê Minh (sử dụng trên báo chí công khai xuất bản ở miền Nam từ 1955 đến 1960)

Ông mất vào 5h sáng ngày 23 tháng 1 năm 2023 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa do tuổi cao. Khi vào bệnh viện, nhà thơ Giang Nam đã bị suy đa phủ tạng.

Gia đình
Ông có người vợ tên là Phan Thị Chiều, nhỏ hơn ông hai tuổi, quê ở Cửa Bé (phường Vĩnh Trường, Nha Trang). Ông bắt hoạt động cách mạng năm 1946, rồi gặp cô Chiều xinh đẹp nhất ở Văn phòng Tỉnh ủy Khánh Hòa hồi ấy đóng tại vùng núi giáp ranh Khánh Hòa, Phú Yên.

Năm 1954, Giang Nam xin không tập kết ra Bắc mà ở lại hoạt động địa phương. Họ ước hẹn cưới nhau sau khi hiệp thương tổng tuyển cử hai miền Nam - Bắc theo Hiệp định Genève, 1954. Tuy nhiên, tổng tuyển cử đã không diễn ra. Do đó năm 1956, họ cưới nhau tại Lạc An (thuộc thị xã Ninh Hòa, Khánh Hòa bây giờ). Cưới hôm trước thì hôm sau bà Chiều về lại Vĩnh Trường ở Nha Trang để hoạt động hợp pháp, còn ông quay về căn cứ Đá Bàn (Ninh Hòa) tiếp tục kháng chiến.

Sau thời gian công tác bí mật tại các tỉnh Khánh Hòa, Phú Yên và Bình Định, Giang Nam được tổ chức đưa ra hoạt động hợp pháp với tên giả Nguyễn Sớm, làm thuê cho một xưởng cưa ở phía nam cầu Hà Ra (Nha Trang). Dù chỉ cách nhà vợ vài cây số nhưng hai vợ chồng không thể gặp nhau.

Khoảng năm 1957-1958, một kẻ phản bội chỉ điểm cơ sở cách mạng, cả Giang Nam lẫn vợ phải vào Nam tiếp tục hoạt động. Duyên phận đưa đẩy họ đoàn tụ tại Đồng Nai cho đến khi Giang Nam được lệnh rút về căn cứ Hòn Dù (Khánh Hòa) hoạt động. Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, Giang Nam mới được đoàn tụ với vợ con ở Thành phố Nha Trang

Tác phẩm

Thơ
 Tháng Tám ngày mai (1962), 18 bài thơ
 Quê hương (1962)
 Người anh hùng Đồng Tháp (trường ca, 1969)
 Vầng sáng phía chân trời (1978)
 Hạnh phúc từ nay (1978)
 Thành phố chưa dừng chân (1985)
 Ánh chớp đêm giao thừa (trường ca, 1998)
 Mầu nhiệm (1999)
 Sông Dinh mùa trăng khuyết (trường ca, 2002)
 Lắng nghe thời gian (2008)
 Người đi mở đất (trường ca chưa in)

Văn xuôi
 Vở kịch cô giáo (tập truyện ngắn, 1962)
 Người giồng tre (tập truyện - ký, 1969)
 Trên tuyến lửa (truyện ký, 1984)
 Rút từ sổ tay chiến tranh (truyện ngắn và ký, 1987)
 Tôi đã học văn theo kiểu của mình (hồi ký, 1995)
 Sống và viết ở chiến trường (hồi ký văn học, 2004)

Về bài thơ Quê hương
Bài thơ Quê hương đã được đưa vào sách giáo khoa phổ thông để giảng dạy. Năm 1961, khi xét giải thưởng thơ báo Văn nghệ, có ý kiến đề nghị trao giải nhất cho bài thơ Quê hương nhưng cũng có ý kiến cho rằng trong bối cảnh lúc đó bài thơ có thể ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu nên đề nghị chỉ trao giải ba, cuối cùng giải pháp dung hoà được nhất trí: bài thơ được tặng giải nhì.

Nguyên mẫu của "cô bé nhà bên" là vợ của ông. Ông sáng tác bài thơ tại căn cứ của Tỉnh ủy Khánh Hòa dưới chân núi Hòn Dù khi nghe hung tin vợ con bị bắt và thủ tiêu. Cuối năm 1961, khi đang ở căn cứ tại Củ Chi (Thành phố Hồ Chí Minh), ông bất ngờ biết vợ con vẫn còn sống, đã về quê tại Nha Trang sinh sống an toàn. Tòa án không đủ cơ sở buộc tội bà là vợ cộng sản nên trả tự do ngay tại tòa. Giang Nam cảm xúc lại dâng trào mãnh liệt và làm tiếp hai bài thơ: Ngày mai đi đón em và Con còn sống.

Giải thưởng

Giải nhì về thơ tạp chí Văn nghệ năm 1961; bài Quê hương.
Giải thưởng văn học nghệ thuật Nguyễn Đình Chiểu (1960-1965) của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam về thơ: tập thơ Quê hương.
 Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật (2001)

Chú thích

"cô%20du%20kích" http://www.giadinh.org.vn/bai-tho-que-huong-cua-nha-tho-giang-nam-va-su-that-ve-co-du-kich/

Liên kết ngoài

Người Khánh Hòa
Nhà thơ Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Nhà thơ Việt Nam thời kỳ từ 1976
Nhà văn Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VI


title: Miconia scabra

text:
Miconia scabra là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Cogn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1887.

Chú thích

Liên kết ngoài

S
Thực vật được mô tả năm 1887
Thực vật Ecuador


title: Copelatus curtistriatus

text:
Copelatus curtistriatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Bilardo & Rocchi miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Sở Chiêu vương

text:
Sở Chiêu vương (chữ Hán: 楚昭王, bính âm: Chŭ Zhāo Wáng, 526 TCN - 489 TCN), thị Hùng (熊) tính Mị (芈), tên Trân (轸), là vị quốc vương thứ 13 của nước Sở - một Vương quốc tồn tại dưới thời nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Sở Chiêu vương kế nghiệp phụ thân là Sở Bình vương làm quốc vương khi mới 10 tuổi, giữa lúc Sở quốc đang trong giai đoạn khủng hoảng và phải đương đầu với nhiều khó khăn từ các gian thần trong nước và sự đe dọa từ Ngô quốc ở miền đông ngày càng lớn mạnh. Đến năm 505 TCN, sau trận Bá Cử, quân Ngô công nhập Dĩnh đô khiến Sở Chiêu vương phải bỏ chạy lưu vong. Tuy về sau khôi phục được cơ nghiệp, nhưng Ngô vẫn chầu chực đe dọa, Chiêu vương phải thiên đô đến đất Nhược (504 TCN).

Cho đến những năm trị vì cuối cùng khi Ngô suy yếu, thì Sở mới khôi phục phần nào sức mạnh quân sự của mình qua một số cuộc viễn chinh do Chiêu vương đích thân chỉ huy. Ông qua đời vào năm 489 TCN trên đường hành quân và người kế vị là Vương tử Chương, tức Sở Huệ vương.

Thân thế éo le

Hùng Trân là con trai thứ tư của Sở Bình vương Hùng Cư, quốc vương thứ 12 của Sở quốc, mẫu thân ông là Bá Doanh, muội muội của Tần Ai công, quốc quân nước Tần ở miền tây. Các huynh trưởng của Hùng Trân gồm Thái tử Kiến, Vương tử Thân (Tử Tây), Vương tử Kết (Tử Kỳ) và còn một người em là Vương tử Khải (Tử Lự). Về cuộc hôn nhân của song thân Sở Chiêu vương là một truyền thuyết thú vị của thời Xuân Thu.

Sở Bình vương khi còn là Sái công phục vụ dưới trướng vương huynh tức Sở Linh vương, lấy một người con gái ở ấp Kích Dương, sinh ra con trai là Kiến. Khi Bình vương sát ba vị huynh trưởng để tự lập làm vua (529 TCN), đã phong cho Kiến làm Thái tử, và để Ngũ Xa, Phí Vô Cực làm người trợ giúp cho Thái tử. Phí Vô Cực sau đó hiến kế cho Bình vương cầu hôn một vị công chúa Tần quốc cho Thái tử Kiến, đó chính là nàng Bá Doanh. Tháng 1 năm 523 TCN, sau khi Bá Doanh đến Sở quốc, Bình vương vì say mê sắc đẹp của Bá Doanh mà cướp lấy làm vợ mình, đày Thái tử Kiến ra huyện Thành Phụ gần biên giới. Trong khoảng thời gian đó, Bá Doanh sinh ra Hùng Trân, sau lại sinh một con gái, gọi là Quý Mễ.

Năm 522 TCN, Phí Vô Cực gièm pha thái tử Kiến cùng Ngũ Xa muốn làm phản. Bình vương bèn đuổi thái tử Kiến và giết chết cả gia đình Ngũ Xa. Người con thứ của Xa là Ngũ Tử Tư thoát nạn và chạy sang Ngô quốc để tìm được báo thù nước Sở. Sau đó Bình vương sau đó lập Bá Doanh làm Vương hậu. Thái tử Kiến chạy trốn đến nước Trịnh và hợp mưu với người Tấn để chiếm nước Trịnh nên bị Trịnh giết chết.

Những năm đầu trị vì

Lên ngôi
Từ cuối đời Sở Bình vương, nước Sở dần yếu thế trong những cuộc giao tranh với nước Ngô láng giềng. Ngô vương Hạp Lư có sự trợ giúp của Tôn Vũ và Ngũ Tử Tư, giành lấy ngai vàng Ngô quốc và ra sức khuếch trương lãnh thổ, hai mục tiêu của Hạp Lư là Sở và nước Việt ở ven biển.

Tháng 9 năm 516 TCN, Sở Bình vương mất. Quan Lệnh doãn (Thừa tướng) khi đó là Nang Ngõa chủ trương người con của Bình vương do thứ phi sinh nhưng đã trưởng thành là công tử Thân (Tử Tây) lên làm vua, nhưng Tử Tây từ chối một cách thẳng thừng, nói rằng theo pháp độ cần lập con của người vợ cả. Nang Ngõa bèn lập Hùng Trân lên kế vị, xưng là Sở Chiêu vương. Vì Sở Chiêu vương tuổi hãy còn nhỏ, chính sự đều nằm trong tay Nang Ngõa.

Giao tranh với quân Ngô

Tháng 4 năm 515 TCN, Ngô vương tên là Liêu nhân Sở đang có tang, sai Công tử Yểm Dư và Chúc Dung đánh Sở, bao vây đất Tiềm. Sở đình cử Bá Khước Uyển và Công Doãn Mỵ cầm quân cứu Tiềm. Hai quân gặp nhau ở đất Củng và quân Sở đã chặn đứt được đường tiến lui của quân Ngô..

Cũng năm đó, công tử Quang nước Ngô sát hại Ngô vương để đoạt ngôi, xưng là Ngô Hạp Lư. Hai công tử Yểm Dư và Chúc Dung chạy sang ở đất Từ và đất Chung Ngô.

Mùa đông năm 512 TCN, Hạp Lư sai Tôn Vũ đi lùng bắt hai vương tử con của Liêu. Hai Vương tử đều bỏ chạy sang Sở. Vua Sở bèn phong nhiều đất đai cho họ, đồng thời phái Đậu Doãn Nhiên và Thẩm Doãn Tuất xây thành ở Dưỡng để hai Vương tử này ở, có ý dùng họ để uy hiếp Ngô quốc. Vương tử Thân can ngăn ông không nên cố tình gây hấn với người Ngô, nhưng ông không nghe. Tháng 12 năm đó, Ngô diệt hai nước Chung Ngô và Từ; Sở vương sai Thẩm Doãn Tuất cầm quân cứu Từ, song không kịp. Từ tử bị Ngô đánh bại và chạy sang Sở, người Sở ban cho Từ tử ở ấp Thành Phủ. Bấy giờ Ngũ Tử Tư là thuộc hạ đắc lực của Ngô vương, hiến kế cho Hạp Lư dùng ba đạo quân thay phiên quấy phá Sở, khiến quân Sở lâm vào bị động và yếu thế trong các cuộc giao chiến với Ngô.

Sau đó, Tôn Vũ thừa thắng chiếm đất Thư thuộc nước Sở, giết Yểm Dư và Chúc Dung. Năm 511 TCN, Tôn Vũ lấy cớ "Sở vương từ chối không chịu trao thanh bảo kiếm Trạm Lư cho Hạp Lư" nên cùng Ngũ Viên, Bá Hi đánh Sở, chiếm được hai sứ Lục và Tiềm thuộc đất Sở.

Mùa thu năm 508 TCN, Sở Chiêu Vương sai Nang Ngõa đánh Ngô để trả thù. Quân Sở tiến đến Dự Chương thì gặp Hạp Lư mang quân đến. Một cánh quân Ngô bí mật tiến tới ấp Sào. Cuối năm đó Hạp Lư đánh bại Nang Ngõa ở Dự Chương: Tôn Vũ tránh đội quân chủ lực của Tử Thường, rồi tập kích doanh trại của quân Sở bắt sống công tử Ba của Sở. Quân Sở cầm cự chưa đầy một tháng phải rút chạy về nước. Tôn Vũ thừa thắng tiến lên chiếm đất Sào.

Biến động trong triều

Quan Đại phu của Sở là Bá Khước Uyển tính tình thẳng thắn, ôn hòa rất được lòng quốc nhân; nhưng bị bọn gian thần Phí Vô Cực và Yến Tương Sư ghen ghét. Còn Lệnh doãn là Nang Ngõa thích ăn hối lộ và nghe lời gièm pha. Vô Cực vu cáo Khước Uyển muốn giết hại Nang Ngõa. Nang Ngõa nghe lời của Vô Cực, buộc Khước Uyển phải tự sát, rồi giết phe đảng họ Khước, người trong nước đều lấy làm bất bình, sỉ mắng Phí Vô Cực và Yến Tương Sư, Nang Ngõa nghe được thì lấy làm lo sợ.

Về sau Nang Ngõa dò xét lại vụ án đó mới biết Bá Khước Uyển bị oan, và người dân vẫn oán hận mình vì việc ấy. Vương tử Thân và Thẩm Doãn Tuất đề nghị Nang Ngõa giết Vô Cực và Tương Sư, Nang Ngõa bất đắc dĩ phải nghe theo.

Chạy loạn giặc Ngô

Mất lòng vua Sái và vua Đường

Năm 509 TCN, Sái Chiêu hầu sang triều kiến Sở Chiêu vương. Vua Sái có một đôi ngọc bội và một đôi áo cầu rất đẹp, dâng cho Sở Chiêu vương mỗi thứ một chiếc, còn lại mình dùng. Trong tiệc, Sái Chiêu hầu cùng Sở Chiêu vương mặc áo cầu và đeo ngọc bội. Lệnh doãn Nang Ngõa thấy Sái Chiêu hầu có đồ quý nổi lòng tham, muốn đòi áo và ngọc bội của, Sái Chiêu hầu không cho. Vì vậy Nang Ngõa bèn gièm pha với Sở Chiêu vương, giam lỏng vua Sái ở lại nước Sở.

Sau đó, vua Đường cũng đến triều kiến nước Sở, có đôi ngựa quý, cũng bị Nang Ngõa đòi, nhưng vua Đường từ chối, cũng bị bắt giam.

Năm 506 TCN, người nước Đường bàn nhau lấy ngựa quý dâng cho Nang Ngõa để xin cho vua Đường về. Nang Ngõa bằng lòng. Sái Chiêu hầu thấy vậy cũng đành hiến áo cầu và ngọc bội cho Nang Ngõa, mới được thả về nước.

Sái Chiêu hầu oán hận nước Sở, khi trở về nước bèn cho con sang nước Tấn làm con tin, đề nghị Tấn Định công đánh Sở để báo thù. Tấn Định công họp quân chư hầu, và sai Tuân Dần và Sĩ Ưởng mang quân đánh Sở.

Tháng 3 năm 506 TCN, chư hầu họp tại Thiệu Lăng bàn đánh nước Sở. Nhưng hai tướng Tấn cũng muốn đòi tiền hối lộ của nước Sái, Sái Chiêu hầu từ chối. Vì vậy quân Tấn đóng một thời gian rồi từ tạ Sái Chiêu hầu về nước. Cùng năm đó nước Sở buộc nước Hứa thiên đô tới đất Dung Thành. Đây là lần thứ tư nước Hứa phải thiên đô theo ý nước Sở.

Sau đó nước Sái xin viện quân nước Tấn để diệt nước Thẩm. Mùa thu năm đó, Sở vì trả thù cho Thẩm mà đem vây Sái. Sái Chiêu hầu lo lắng, sai người đi cầu cứu nước Ngô. Ngô Hạp Lư cùng Tôn Vũ và Ngũ Viên khởi đại quân đi đánh Sở để giúp Sái.

Bại trận mất Dĩnh đô

Thấy quân Ngô kéo tới, quân Sở giải vây nước Sái ra ứng phó. Quân Ngô có quân Đường và quân Sái hợp lực, cùng đánh Sở. Quân Ngô tiến đến Dự Chương rồi dọc sông Hán tiến sang phía tây. Nang Ngõa đóng ở bên kia sông. Nghe lời các thủ hạ, Nang Ngõa mang quân sang sông dàn trận. Hai bên giao tranh ở Tiểu Biệt và Đại Biệt tất cả ba lần. Quân Ngô được sự huấn luyện và chỉ huy của Tôn Vũ và Ngũ Viên, rất thiện chiến. Nang Ngõa đánh mấy lần đều bất lợi, có ý định rút lui nhưng chưa dám.

Tháng 11 năm đó, hai bên gặp nhau lần nữa ở Bá Cử. Em Hạp Lư là Phu Khái mang 5.000 quân đi tiên phong, đại quân Ngô tiến sau. Quân Sở bị quân Ngô đánh cho đại bại, quân lính tan tác. Nang Ngõa sợ tội, bỏ chạy sang nước Trịnh, còn tướng Sử Hoàng chết trên chiến xa.

Quân Sở tan nát bỏ chạy. Ngô vương Hạp Lư đuổi theo quân Sở đến sông Thanh Phát. Hễ quân Sở dừng lại nấu cơm thì quân Ngô đuổi ồ ạt đến khiến quân Sở phải bỏ cơm chạy. Qua 5 đợt truy kích của quân Ngô, quân Sở liên tiếp bại trận.

Sở Chiêu vương nghe tin quân Ngô áp sát Dĩnh đô, vội cùng em gái là Quý Mễ xuống thuyền qua sông Thư, đi cùng có Châm doãn Cố. Quân Ngô đuổi phía sau, Chiêu vương lệnh cho quân lấy voi, đốt đuốc cháy ở đuôi rồi thả cho xông vào quân Ngô. Vì vậy quân Ngô hỗn loạn không thể truy bắt ông. Trước khi rời nước, thấy phụ lão nhiều người muốn đi theo, Chiêu vương bảo với họ rằng
Quả nhân kém đức, làm mất đất của tiên vương. Các vị phụ lão hãy trở lại, lo gì không có vua mà thờ. Vả lại chuyến này đi, thôi đành ra bể.

Các phụ lão nghe nói cảm động, vì thế vẫn hướng về nhà vua, cho nên người trong nước đều đồng lòng, trong một đêm đã ba lần thắng quân Ngô.

Tuy nhiên lúc này Ngô vương Hạp Lư vẫn tiến vào được Dĩnh đô. Sở Chiêu vương qua sông Thư, sông Giang rồi vào đất Vân Trung. Trong khi ngủ, ông bị quân cướp tới đánh. Vương tôn Do Vu lấy thân mình che cho ông, nên gươm quân cướp đâm trúng vai Do Vu. Sở Chiêu vương vội chạy đến đất Vận, cùng đi với ông còn đại phu Chung Kiên và công chúa Quý Mễ. Vì trước đây vua nước Vận bị Sở Bình vương giết nên em vua Vận là Hoài muốn giết Sở Chiêu vương để báo thù. Nhưng Vận công Tân không nghe theo em, kiên quyết bảo vệ Chiêu vương. Nhờ vậy ông được an toàn.

Sau đó Chiêu vương được đại phu Đấu Tân cùng em là Đấu Sào mang chạy trốn sang nước Tùy, trú ở phía bắc cung điện của Tùy hầu. Ngô vương Hạp Lư đuổi đến vây nước Tùy, đóng ở phía nam cung điện Tùy hầu, và yêu cầu giao nộp Sở vương thì sẽ tặng cho đất Hán Dương. Một người anh của Chiêu vương là Tử Kỳ, trông giống Chiêu vương, tự nguyện ra chết thay để Chiêu vương trốn. Nhưng người nước Tùy không để cho Tử Kỳ phải chết, cho sứ ra từ chối Hạp Lư không nộp Chiêu vương, nói rằng vua Sở không đến. Quân Ngô không làm gì được. Khi đó quan nước Tùy là Lư Kim vì cớ từng xin vua Tùy không giao nộp Sở vương cho người Ngô, nên được Sở vương mời tới gặp. Lư Kim từ chối, nói rằng không muốn lợi dụng việc giúp nhà vua khốn khó để trục lợi. Vua Sở lại sai Tử Kỳ uống máu ăn thề với vua Tùy. Lúc đó anh Sở vương là Tử Tây vì không tìm được Vương, mới mặc áo và dùng xe của vua đóng ở đất Tì Tiết để chống giữ với các nước, khi biết được nơi ở của Chiêu vương thì mới chạy theo đến.

Trong khi đó ở Dĩnh đô, Ngũ Viên hận Sở Bình vương giết cả nhà mình nên sai đào mộ Bình vương lên đánh nát thi thể, còn Hạp Lư ham mê mẹ và vợ của Sở Chiêu vương là Bá Doanh và Trinh Khương nên ép tư thông với mình. Trinh Khương chấp nhận để khỏi bị giết còn Bá Doanh một mực từ chối, được khen là có khí tiết.

Phục quốc
Sở Chiêu vương cử Thân Bao Tư, vốn là bạn cũ của Ngũ Viên nước Ngô, sang nước Tần cầu cứu. Bột Tô khóc trước sân điện Tần bảy ngày không ăn uống, làm Tần Ai công (anh Thái phu nhân Bá Doanh, cậu của Chiêu vương) cảm động, đồng ý giúp quân. Vua Tần sai đại phu Tử Mãn và Tử Hổ đem theo 500 chiếc xe cứu Sở vương.

Quân Tần và quân Sở cùng tiến. Quân Sở đi trước, quân Tần theo sau. Trận đầu, liên quân thắng được Phu Khái ở gần sông Nghi. Trận sau đó tướng Sở là Vỉ Xạ bị Phu Khái đánh bại ở Bá Cử và bị bắt. Con Vỉ Xạ thu thập tàn quân, quay lại đánh bại quân Ngô ở Quân Tường. Quân Tần đánh bại quân Ngô một trận nữa. Quân Ngô phải rút về đất Khuân. Quân Tần và quân Sở đốt thành. Quân Ngô bại trận bỏ chạy, sau đó quay lại đánh ở Công Tề, liên quân Tần-Sở lại thắng. Công tử Phu Khái nước Ngô chạy về nước trước, tự lập làm Ngô vương. Hạp Lư buộc phải rút quân về đánh Phu Khái, không thể ở lại nước Sở tiếp chiến. Sở Chiêu vương trở lại nước Sở. Tháng 9 năm 505 TCN, Sở Chiêu vương đem quân diệt nước Đường, rồi trở về Dĩnh Đô phục quốc. Sau đó công tử Phu Khái bị Hạp Lư đánh bại chạy sang Sở, Sở Chiêu vương phong cho Phu Khái ở đất Đường Khê, gọi là Đường Khê thị.

Khi trước Sở Chiêu vương chạy loạn muốn qua sông Thành Cửu, có Tử Vĩ là quan trấn thủ đất Lam lấy thuyền chở vợ con qua sông tránh giặc mà không thấy thuyền cho vua. Đến đây Sở vương muốn giết Tử Vĩ. Tử Tây dẫn việc của Nang Ngõa, can nhà vua không nên nhớ tới thù cũ, Chiêu vương vì thế vẫn cho Tử Vĩ giữ chức cũ. Lại hạ lệnh hoàn táng di cốt vua Bình vương, ban thưởng hậu hĩnh cho những công thần cứu giá là Đấu Tân, Vương tôn Do Vu, Vương tôn Ngữ, Chung Kiến, Đấu Sào, Thân Bao Tư, Vương tôn Giả, Tống Mộc, Đấu Hoài. Nhưng Thân Bao Tư từ tạ không nhận thưởng, vì cho rằng vua được bình yên đã là một sự ân thưởng cho mình rồi, sau đó bỏ đi. Vua lại muốn kén chồng cho Vương muội Quý Mễ, Quý Mễ nói rằng trước kia Chung Kiến đã cõng mình chạy loạn, nên xin lấy Kiến làm phò mã. Vua nghe theo, và phong cho Kiến chức quan Nhạc.

Dời đô và bắc tiến

Thiên sang đất Nhược

Tuy đánh bại quân Ngô nhưng kinh thành Dĩnh Đô cũng bị tàn phá nặng nề. Về phía Ngô, Ngô Hạp Lư sau khi dẹp xong loạn Phu Khái, chưa từ bỏ ý định đánh Sở. Năm 504 TCN, Hạp Lư sai thái tử Chung Luy đánh Sở. Sở Chiêu vương sai Phan Tử Thần và Tiểu Duy Tử ra đánh. Kết quả thủy quân Sở bị quân Ngô đánh bại ở Phồn Dương, hai tướng Sở bị bắt.

Thấy Dĩnh đô liên tiếp bị uy hiếp, Lệnh doãn mới nước Sở là Tử Tây vì việc bại trận này bèn xin Chiêu vương thiên đô từ đất Dĩnh ra đất Nhược. Chiêu vương đồng tình. Dĩnh đô từ thời Sở Văn vương được chọn làm kinh thành tới đời Chiêu vương dời đi, tất cả 12 đời vua trong gần 200 năm.

Sở Chiêu vương thiên đô đến lên phía Bắc, đóng ở đất Nhược, nhưng đổi tên đất ấy là Dĩnh. Tuy nhiên sau này, Ngô lại kết oán với nước Việt nên không gây chiến với Sở nữa.

Mở rộng bờ cõi

Trước kia nước Tấn hội minh ở Thiệu Lăng, có hai nước phiên thuộc của Sở là Hồ và Đốn đến thề với Tấn. Khi quân Ngô đánh Sở, Hồ tử tên là Báo đến cướp bóc các vùng đất ở biên giới Sở và Hồ, còn vua Đốn thì ngả hẳn theo Tấn. Cho nên sau khi thế nước hồi phục, Sở Chiêu vương liền nghĩ đến hai nước này.

Đến tháng 2 năm 496 TCN, Sở Chiêu vương sai Vương tử Kết cùng Công Tôn Đà Nhân nước Trần mang quân đánh nước Đốn, diệt được nước Đốn.

Sang năm 495 TCN, vì cớ nước Hồ không chịu thần phục nước Sở; Sở Chiêu vương lại đánh nước Hồ, bắt vua là Báo, tiêu diệt nước Hồ.

Năm 494 TCN, Sở Chiêu vương hội quân với Trần hầu, Tùy hầu và Hứa nam cùng đánh Sái để báo thù việc theo Ngô đánh Sở trước đây. Quân Sở cứ cách một dặm thì xây một bức tường dày 1 trượng, cao hai trượng, rồi vây hãm quốc đô nước Sái trong 9 ngày. Sái Chiêu hầu không chống nổi phải ra xin thần phục. Người nước Sái ra khỏi thành, đến giữa sông Nhữ và sông Hán xin nghe lệnh Chiêu vương. Sau khi quân Sở rút lui, nước Sái phải xin nước Ngô đất để di cư xa nước Sở.

Qua đời

Năm 489 TCN, một đám mây hình bầy chim vây quanh mặt trời trong suốt 3 ngày. Chiêu vương đem việc hỏi quan Thái sử, Thái sử đáp rằng đấy là điềm có tai họa cho nhà vua, và cho ý kiến rằng có thể cúng giải để chuyển tai họa qua cho các quan đại thần, nhưng ông không làm theo. Sau đó nhà vua mắc bệnh, bói được nguyên do là ở thần sông Hà, các quan bèn xin làm lễ tế thần sông Hà, Chiêu vương đáp rằng mình không làm gì có tội với thần ở sông Hà, nên không chịu tế. Khổng Tử khen việc làm của Chiêu vương là hiểu rõ đạo lớn.

Mùa thu năm đó, Ngô đánh nước Trần, Trần Mẫn công sai sứ cầu cứu Sở. Sở Chiêu Vương đem quân sang cứu, đóng ở Thành Phụ. Ông sai người bói một quẻ về việc chiến tranh, nhưng nhận lấy quẻ xấu. Vua nói rằng
Thế là ta chết. Nhưng nếu lại đánh thua Ngô nữa, chết còn hơn. Bỏ đồng minh, trốn kẻ thù cũng không bằng chết. Đã chết, thì chết về tay kẻ thù trên sa trường.

Sau đó lệnh truyền ngôi cho Vương tử Thân, nhưng Thân không chịu. Lại hạ lệnh truyền ngôi cho Vương tử Khải (Tử Lư, con Bình vương), Khải từ chối 5 lần rồi mới chịu. Sau đó, vua Sở đánh vào ấp Đại Minh, gặp quân Ngô, quân Ngô phải rút lui. Tháng 10 năm đó, Sở Chiêu vương bệnh nặng ở Thành Phụ, rồi qua đời. Vương tử Khải từ chối không nhận ngôi vua nữa, rồi cùng Vương tử Thân giấu tin chưa phát tang, sau đó mời con trưởng của Chiêu vương với bà phi nước Việt sinh ra, tên là Chương lên nối ngôi, tức là Sở Huệ vương. Sở Chiêu vương ở ngôi tất cả 27 năm, thọ khoảng 35 - 37 tuổi.

Dật sự

Việt Cơ và Thái Cơ

Sinh thời Sở Chiêu vương có một phi tần là Việt Cơ, con gái Việt vương Câu Tiễn. Một lần, Vương đi du ngoạn, có Thái Cơ và Việt Cơ hầu hạ hai bên tả hữu, sai nhạc công soạn những bài dâm nhạc. Chiêu vương khi đang cao hứng, quay sang hỏi Thái Cơ có nguyện cùng sống chết với mình hay không, Thái Cơ bằng lòng, còn Việt Cơ dẫn việc vua Trang vương ngày trước, khuyên nhà vua học theo, bỏ nhạc mà hãy lo chính trị, nhưng không chịu chết theo vua.

Đến khi Chiêu vương lâm bệnh hấp hối mà vẫn không chịu làm tế đẩy vạ sang các đại thần, Việt Cơ khen đó là đức tốt của một vị vua, rồi thỉnh cầu muốn chết trước Chiêu vương, để xuống phía dưới địa phủ trước đuổi đi nhóm hồ ly cho Chiêu vương đi qua. Chiêu vương nói rằng nếu Việt Cơ làm như vậy chẳng khác gì là lỗi tại vua thất đức. Việt Cơ đáp rằng ngày trước tuy miệng không hứa thì lòng đã thuận từ lâu, và nay xin chết đã trọn chữ nghĩa với nhà vua, sau đó liền tự sát. Đến khi Chiêu vương qua đời, Thái Cơ không dám thực hiền lời thề khi xưa. Sau đó, các đại thần mới bàn với nhau rằng người mẹ tốt mới sinh ra đứa con tốt, vì thế đã lập con Việt Cơ là Chương lên kế vị, chính là Sở Huệ vương.

Tiếp đãi Khổng Tử

Khoảng năm 492 TCN, Khổng Tử vì loạn ở nước Vệ mà muốn đến nương nhờ nước Sái. Sở Chiêu vương thấy Khổng Tử ở nơi giữa nước Trần và nước Sái, mới sai người đi đón. Các quan đại phu nước Trần và nước Sái sợ nước Sở dùng Khổng Tử thì nguy cho nước mình, bèn sai người đem quân vây Khổng Tử. Khổng Tử sai Tử Cống đến Dĩnh đô cầu cứu, Chiêu vương bèn cho quân đi đón Khổng Tử.

Sở Chiêu vương muốn phong cho Khổng Tử đất Lý Xa, nhưng lệnh doãn là Tử Tây đem việc Chu Văn vương là người biết tu thân tích đức mà từ 100 dặm đất đã đoạt cả thiên hạ, mà nay Khổng Tử cũng bậc đại hiền, e nếu phong đất thì sẽ có ngày thay quyền nước Sở. Vì thế Chiêư vương không dùng Khổng Tử, và Khổng Tử lại trở về nước Vệ.

Đánh giá

Giả Huyền Ông nói về việc Sở Chiêu vương mượn cớ báo thù, tiêu diệt các nước Hồ và Đốn, vây nước Sái là một hành vi hèn hạ và trục lợi
Vào đất Dĩnh, là nước Ngô. Quật mã Sở Bình vương cũng là nước Ngô. Sở đã không báo được thù vì Ngô là nước mạnh, lại đi chiếm cứ vài nước nhỏ như nước Sái mà cũng gọi là báo thù. Thù thật, thì không dám báo. Năm trước diệt nước Đốn, năm sau diệt nước Hồ, nay lại đem quân tới Sái. Chẳng qua chỉ là tằm ăn lá, ăn các nước nhỏ để có lợi.

Gia đình
Cha: Sở Bình vương Hùng Cư
Mẹ: Bá Doanh
Anh chị em
 Thái tử Kiến
 Công tử Thân, tự Tử Tây
 Vương tử Kết, tự Tử Kỳ
 Vương tử Khải, tự Tử Lự
 Quý Mễ
 Vợ
 Trinh Khương, con gái Tề Cảnh công
 Việt Cơ
 Thái Cơ
 Con cái
 Sở Huệ vương Hùng Chương

Xem thêm
Sở Bình vương
Bá Doanh
Sở Huệ vương
Ngũ Tử Tư
Trinh Khương
Thân Bao Tư
Khổng Tử
Việt Cơ

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, các mục
 Sở thế gia
 Ngô Thái Bá thế gia
 Ngũ Tử Tư liệt truyện
 Trần Kỉ thế gia
 Liệt nữ truyện
 Lý Minh Tuấn (2010), Tứ thư bình giải, Nhà xuất bản Tôn giáo
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới
 Giản Chi, Nguyễn Hiến Lê (2001), Chiến Quốc sách, Nhà xuất bản Văn học
 Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 5'', Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Vua nước Sở
Năm sinh không rõ
Năm 489 TCN
Vua thiếu nhi cổ đại


title: Acacia anegadensis

text:
Acacia anegadensis (tên tiếng Anh là Pokemeboy) là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae. Loài này chỉ có ở quần đảo Virgin thuộc Anh.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng bờ biển cát, và vườn nông thôn.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Clubbe, C., Pollard, B., Smith-Abbott, J., Walker, R. & Woodfield, N. 2003. Acacia anegadensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 18 tháng 7 năm 2007.

A
Thực vật quần đảo Virgin thuộc Anh


title: Thoeng (huyện)

text:
Thoeng () là một huyện (‘‘amphoe’’) ở phía đông tỉnh Chiang Rai, phía bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ tây nam theo chiều kim đồng hồ) là Pa Daet, Mueang Chiang Rai, Wiang Chai, Phaya Mengrai, Khun Tan, Wiang Kaen của tỉnh Chiang Rai. Về phía đông là tỉnh Oudomxai của  Lào, còn phía nam là tỉnh Phayao.

Hành chính
Huyện này được chia thành 10 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 175 làng (muban). Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Wiang Thoeng nằm trên một phần của tambon Wiang, và các khu vực Ban Plong của tambon Plong. Ngoài ra có 10 tổ chức hành chính phó huyện.

Các số không có thuộc tambon nay lập nên  Khun Tan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com (tiếng Thái)

Thoeng


title: (161996) 1985 RH3

text:
{{DISPLAYTITLE:(161996) 1985 RH3}}

(161996) 1985 RH3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 6 tháng 9 năm 1985.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 161001–162000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1985
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Benedictus (chi bọ cánh cứng)

text:
Benedictus là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Scherer miêu tả khoa học năm 1969.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Benedictus antennalis Medvedev, 1984
 Benedictus flavicalli Scherer, 1989
 Benedictus gerhardi Medvedev, 1984
 Benedictus leoi Scherer, 1989
 Benedictus medvedevi Doberl, 1991
 Benedictus minutus Medvedev, 1984

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: Andrena taprobana

text:
Andrena taprobana là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1975


title: Dhaurehra

text:
Dhaurehra là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Kheri thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dhaurehra có dân số 18.882 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Dhaurehra có tỷ lệ 28% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 34%, và tỷ lệ cho phái nữ là 21%. Tại Dhaurehra, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Plesiotriton mirabilis

text:
Plesiotriton mirabilis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Plesiotriton


title: Gymnopilus crocophyllus

text:
Gymnopilus crocophyllus là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus crocophyllus at Index Fungorum

crocophyllus


title: Danh sách nhân viên của World Wrestling Entertainment

text:
WWE là chương trình có trụ sở tại Stamford, Connecticut. Nhân viên WWE của WWE bao gồm đô vật chuyên nghiệp, quản lý, play by play, bình luận viên, thông báo viên sàn đấu, người phỏng vấn, trọng tài, huấn luyện viên, nhà sản xuất, người viết kịch bản và nhiều vị trí khác. Giám đốc điều hành và thành viên hội đồng quản trị cũng được liệt kê.

Hợp đồng WWE thường bao gồm từ hợp đồng phát triển đến hợp đồng nhiều năm. WWE gọi hầu hết các nhân sự là "nhà thầu độc lập". Kể từ giới thiệu lại phần mở rộng thương hiệu của WWE vào năm 2016, nhân sự trong danh sách chính chia ra ba thương hiệu chính là Raw, SmackDown, NXT. Một số đô vật có thể được coi là thương hiệu khác dưới biểu ngữ NXT; những thương hiệu này bao gồm 205 Live, dành riêng cho các đô vật nam dưới 205 lbs (93 kg) và NXT UK, dành riêng cho các đô vật Anh và có trụ sở tại Anh. Trong khi năm thương hiệu có chức vô địch riêng, nhưng WWE 24/7 Championship, NXT Cruiserweight Championship và WWE Women's Tag Team Championship được bảo vệ trên các thương hiệu.

Nhân sự chính trong đội hình chính chủ yếu xuất hiện vào Monday Night Raw, Friday Night SmackDown  và NXT, trong khi các đô vật hạng bán nặng xuất hiện trên 205 Live và các đô vật từ NXT UK cũng sẽ xuất hiện trên các chương trình hàng tuần của họ.

Nhân sự cũng có thể xuất hiện trên các chương trình truyền hình hàng tuần khác của WWE, cũng như mỗi kì pay-per-view,  và các sự kiện trực tiếp khác không được công nhận.

Nhân sự trong hệ thống phát triển WWE được phân công đào tạo tại Trung tâm Huấn luyện WWE tại Orlando, Florida. Các đô vật đang phát triển có trụ sở tại Vương quốc Anh được đào tạo tại Trung tâm Huấn luyện United Kingdom ở London, Anh.

Như WWE có quan hệ đối tác với Evolve Wrestling của Mỹ, Insane Championship Wrestling của Scotland, Progess Wrestling của Anh, và Westside Xtreme Wrestling của Đức, đô vật từ những chương trình này cũng có thể xuất hiện định kỳ tại các sự kiện WWE và chương trình của WWE.

Dàn sao

Gia đình McMahon

Gia đình McMahon là chủ sở hữu chính của WWE. Ngoài vị trí công ty của họ, họ cũng xuất hiện on-air như một nhân vật có thẩm quyền và đô vật trên tất cả các thương hiệu.

Đô vật nam

{|class="wikitable sortable" style="width:65%;"
|-
!width=19%|Tên trên võ đài
!width=19%|Tên thật
!width=19%|Ghi chú
|-
|AJ Styles
|Allen Jones
|Nhà vô địch Raw Tag Team Champions
|-
|Akiza Tozawa
|Akiza Tozawa
|Nhà vô địch 24/7 Championship
|-
|Angel Garza
|Humberto Garza Solano
|
|-
|Bobby Lashley
|Franklyn Lashley
|Nhà vô địch WWE
|-
|Bray Wyatt
|Windham Rotunda
|
|-
|Cedric Alexander
|Cederick Johnson
|
|-
|Damian Priest
|Luis Martínez
|
|-
|Drew Gulak
|Andrew Gulak
|
|-
|Drew McIntyre
|Andrew Galloway IV
|
|-
|Elias
|Jeffrey Sciullo
|
|-
|Gran Metalik
|N/A
|
|-
|Humberto Carrillo
|Humberto Garza Carrillo
|
|-
|Ivar
|Todd Smith
|
|-
|Mace (đô vật)
|Brennan Marcel Williams
|
|-

Đô vật nữ

Nhân viên khác

Đô vật nam

Đô vật nữ

Các nhân viên khác

Đô vật nam

Nhóm truyền thông

WWE Network

Trọng tài

NXT

Chính

Đô vật nam

Đô vật nữ

Các nhân viên khác

House show

Đô vật nam

Đô vật nữ

Sau cánh gà

Tham khảo

Liên kết ngoài
 WWE roster at WWE.com


title: Abdullah Gül

text:
Abdullah Gül (sinh ngày 29 tháng 10 năm 1950) là Tổng thống Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ nhiệm kỳ thứ 11. Việc thủ tướng Recep Tayyip Erdogan lựa chọn Gül làm ứng cử viên tổng thống đã gây ra sự phản đối cao và mạnh mẽ từ những người ủng hộ dữ dội chủ nghĩa thế tục ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Vào tháng 5 năm 2007, nỗ lực của Gül để giành được ghế tổng thống đã bị Tòa án hiến pháp phong tỏa trong một hoàn cảnh lo ngại liên quan đến quan điểm mà Gül  đã biểu lộ trong thời gian ông ở Đảng Phúc lợi, và sự thật là vợ ông mặc một hijab, một khăn trùm đầu mà nhiều người cho là một biểu tượng của Hồi giáo chính trị. Tuy nhiên, theo sau cuộc bầu cử quốc hội trong tháng 7 cùng năm, cũng giống như trong cuộc bầu cử 2002, thắng lợi đã thuộc về AKP, cuối cùng ông đã được bầu làm tổng thống thứ 11 của Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 28 tháng 8 năm 2007.

Tiểu sử
Được sinh ra ở Kayseri trong gia đình bố là Ahmet Hamdi, một người thợ cơ khí, và mẹ là Adeviye, Gül được nuôi dưỡng trong một không khí gia đình bảo thủ. Gia đình ông đã phục vụ ở Güllük Camii tại Kayseri trong vòng một trăm năm.

Học vấn
Gül đã theo học ngành kinh tế học tại Đại học Istanbul và sau đó học 2 năm ở Luân Đôn và Exter. Giữa thời gian 1983 và 1991, ông làm việc tại Ngân hàng Phát triển Hồi giáo (Islamic Development Bank (IDB). Năm 1991, Gül trở thành một giảng viên về quản lý quốc tế.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ
 Talk at the Council on Foreign Relations, 9 tháng 2 năm 2007
 Turkish Ministry of Foreign Affairs
 Official Website of Abdullah Gul
  Abdullah Gul: International capital’s favorite  from soL the online newspaper.
 Abdullah Gül inquiry
 Turkishpolitix.com - Online dossier with news about Abdullah Gül

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ
Tín hữu Hồi giáo Thổ Nhĩ Kỳ


title: Tipula vermooleni

text:
Tipula vermooleni là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Giuseppe Favalli

text:
Giuseppe Favalli (8 tháng 1, 1972 tại Orzinuovi, Brescia) là cầu thủ hậu vệbóng đá người Ý, hiện đang chơi cho câu lạc bộ AC Milan.

Anh bắt đầu sự nghiệp bóng đá ở câu lạc bộ Cremonese thi đấu ở Serie B, tại đó anh đã thi đấu khá tốt và sau đó được chuyển đến chơi ở câu lạc bộ Lazio vào mùa hè 1992. Tại đây anh đã được đeo băng đội trưởng và rất được sự mến mộ của khán giả. Sau đó anh lại gia nhập câu lạc bộ Inter Milan vào mùa hè năm 2004. Tuy nhiên ở đây anh không phải là sự lựa chọn hàng đầu cho vị trí hậu vệ trái của mình bởi Fabio Grosso đang có phong độ rất xuất sắc.

Sau khi hết hạn hợp đồng năm 2006 anh chuyển tới AC Milan theo dạng chuyển nhượng tự do. Nhưng lại một lần nữa vị trí chủ yếu của anh suốt mùa giải là trên băng ghế dự bị bởi ở Milan cũng có nhiều hậu vệ xuất sắc như Kakhaber Kaladze và Paolo Maldini.Trong trận chung kết C1 năm 2007 anh được ra sân từ băng ghế dự bị và đã được chứng kiến đội bóng của anh lần thứ 7 nâng chiếc cúp danh giá đó khi đánh bại Liverpool 2-1.

Danh hiệu
Cup Italia: 1998 (với Lazio), 2005 (với Inter), 2006 (với Milan)
Serie A: 2000 (với Lazio),
Cup C2: 1999 (với Lazio),
Siêu Cup châu Âu: 1999 (với Lazio), 2007 (với Milan)
Siêu Cup Ý: 1998, 2000, 2005 (với Inter)
Champions League: 2007 (với Milan)
World Cup các câu lạc bộ: 2007 (với Milan)

Tham khảo

Sinh năm 1972
Cầu thủ bóng đá Ý
Cầu thủ bóng đá A.C. Milan
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Inter Milan
Cầu thủ bóng đá S.S. Lazio
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Ý


title: Dytiscus volckmari

text:
Dytiscus volckmari là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Panzer miêu tả khoa học năm 1793.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Dytiscus


title: Núi khối tảng

text:
Núi khối tảng là một dạng địa hình được hình thành khi mà vỏ lục địa bị chi cắt trên diện rộng bởi những đứt gãy có sự dịch chuyển lớn theo phương thẳng đứng.

Chuyển động thẳng đứng tạo ra các khối, đôi khi làm cho chúng nghiêng, có vách dốc đứng. Các núi nào được tạo thành khi vỏ Trái Đất chịu tác động của ứng suất căng giãn. Các núi khối tảng thường đi cùng với hoạt động tạo rift.

Các khối được nâng lên đôi khi còn gọi là địa lũy. Dạng địa hình này có thể gặp ở Đông Pha, Vosges, vùng Basin and Range ở tây Bắc Mỹ, trung nam New England, và thung lũng Rhine. Đây là các khu vực tồn tại ứng ứng căng giãn và vỏ Trái Đất mỏng.

Có hai loại núi khối tảng là dạng nâng và nghiêng. Các núi dạng nghiêng có một sướn tương đối thoải và một sườn dốc rõ ràng. Dạng nâng có hai phía đều dốc với sườn thẳng.

Xem thêm
Danh sách các loại núi
Núi
Kiến tạo mảng
 Kiến tạo sơn

Tham khảo

 Plummer, Charles, David McGeary, and Diane Carlson. Physical Geology 8th ed. McGraw-Hill, Boston, 1999.
Monroe, James S., and Reed Wicander. The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution. 2nd educational Belmont: Wadsworth Publishing Company, 1997. ISBN 0-314-09577-2 (pp. 234,-8)

Liên kết ngoài
 http://www.universetoday.com/guide-to-space/earth/fault-block-mountains/
 http://science.jrank.org/pages/2667/Fault-Mountain-building-by-small-movements-along-faults.html Fault - Mountain-building By Small Movements Along Faults

Địa mạo học miền núi
Địa chất cấu tạo


title: 25875 Wickramasekara

text:
25875 Wickramasekara (tên chỉ định: 2000 OT52) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 31 tháng 7 năm 2000. Nó được đặt theo tên Sajith M. Wickramasekara, an American high school student whose medicine và health sciences team project won second place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Leucosyrinx subgrundifera

text:
Leucosyrinx subgrundifera là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Leucosyrinx


title: Hexatoma posticata

text:
Hexatoma posticata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Madrigalejo

text:
Madrigalejo là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 2075 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Hải lưu Bắc Xích đạo

text:
Hải lưu Bắc Xích đạo là các hải lưu lớn đáng kể tại Thái Bình Dương và Đại Tây Dương chảy theo hướng từ đông sang tây giữa khoảng 10° vĩ bắc và 20° vĩ bắc. Nó là mặt phía nam của hoàn lưu cận nhiệt đới theo chiều kim đồng hồ. Mặc dù có tên gọi là bắc xích đạo, nhưng hải lưu bắc xích đạo không nối liền với xích đạo. Trong cả hai đại dương, nó bị chia tách với đường xích đạo bởi phản hải lưu Bắc Xích đạo, là hải lưu chảy theo hướng từ tây sang đông. Dòng chảy bề mặt theo hướng từ đông sang tây tại khu vực xích đạo ở cả hai đại dương này (và cả của Ấn Độ Dương) đều là một phần của các hải lưu Nam Xích đạo. Tại Thái Bình Dương và Đại Tây Dương, hải lưu nam xích đạo vượt qua đường xích đạo tới khoảng 5° vĩ bắc.

Tham khảo

Bắc xích đạo


title: Rhabdomastix emodicola

text:
Rhabdomastix emodicola là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc và miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhabdomastix
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Oderaue

text:
Oderaue là một đô thị in the Oderbruch, district Märkisch-Oderland, bang Brandenburg, Đức. Đô thị này có diện tích 65,07 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1799 người.

Tham khảo


title: 39 (số)

text:
39 (ba mươi chín) là một số tự nhiên ngay sau 38 và ngay trước 40.

Tham khảo


title: Sinh học vũ trụ

text:
Sinh học vũ trụ là lĩnh vực nghiên cứu về nguồn gốc, tiến hóa, phân bố và tương lai của sự sống trong vũ trụ: sự sống ngoài Trái Đất và sự sống trên Trái Đất. Lĩnh vực đa ngành này bao gồm việc tìm kiếm các môi trường có thể sống được trong Hệ mặt trời và các hành tinh có thể cư trú được bên ngoài Hệ mặt trời, tìm kiếm bằng chứng về các hóa chất giúp hình thành sự sống, nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và thực địa nguồn gốc và tiến hóa ban đầu của sự sống trên Trái Đất, và nghiên cứu về khả năng của sự sống trong việc thích nghi với các thách thức trên Trái Đất và ngoài không gian. Sinh học vũ trụ trả lời cho câu hỏi liệu có sự sống trên ngoài Trái Đất không, và làm thế nào loài người phát hiện ra nếu điều đó thực sự xảy ra. (Thuật ngữ exobiology có nghĩa tương tự nhưng cụ thể hơn — nó bao gồm tìm kiếm về sự sống ngoài Trái Đất, và nghiên cứu những ảnh hưởng của môi trường ngoài Trái Đất lên sinh vật sống)

Sinh học vũ trụ sử dụng nhiều ngành, bao gồm vật lý, hóa học, thiên văn, sinh học, sinh học phân tử, sinh thái học, khoa học hành tinh, địa lý và địa chất, để nghiên cứu về khả năng có sự sống trong các thế giới khác và để giúp nhận ra các sinh quyển mà có thể khác biệt với sinh quyển trên Trái Đất. Nguồn gốc và sự tiến hóa ban đầu của sự sống cũng là một phần không thể tách rời được của sinh học vũ trụ. Nó cũng quan tâm đến việc lý giải các dữ liệu khoa học hiện có. Mặc dù việc phỏng đoán cũng rất có ích, nhưng sinh học vũ trụ chủ yếu quan tâm đế các giả thiết phù hợp vững chắc với các lý thuyết khoa học.

Hóa học của sự sống có thể đã bắt đầu một thời gian sau Big Bang 13,8 tỷ năm trước, trong một giai đoạn có thể sống được khi vũ trụ mới chỉ 10-17 triệu năm tuổi. Theo thuyết tha sinh (panspermia), sự sống ở kích thước hiển vi—được phân tán bởi thiên thạch, các tiểu hành tinh và các thiên thể nhỏ khác trong Hệ mặt trời—có thể tồn tại khắp nơi ngoài vũ trụ. Mặc dù vậy, Trái Đất là nơi duy nhất trong vũ trụ được biết là có sự sống. Hơn 99% tổng số loài, lên tới con số 5 tỷ, từng sống trên Trái Đất được cho là đã tuyệt chủng. Số lượng loài ước tính hiện có trên Trái Đất là từ 10 đến 14 triệu loài, trong số đó khoảng 1,2 triệu loài đã được ghi nhận và mô tả, và còn hơn 86% vẫn chưa được mô tả.

Các ước tính về vùng sống được xung quanh các ngôi sao, cùng với khám phá về hàng trăm hành tinh ngoài hệ mặt trời và hiểu biết mới về các môi trường sống cực đoan trên Trái Đất, gợi ý rằng có thể có nhiều nơi sống được trong vũ trụ hơn là các tính toán trước đây. Vào ngày 4 tháng 11 năm 2013, các nhà thiên văn dựa trên dữ liệu tàu không gian Kepler đã báo cáo rằng có thể có tới 40 tỷ hành tinh có kích cỡ như Trái Đất có quỹ đạo trong các vùng sống được quanh các ngôi sao giống mặt trời và sao lùn đỏ chỉ riêng trong dải Ngân hà. 11 tỷ trong số các hành tinh này có thể đang xoay quanh các ngôi sao giống mặt trời. Theo các nhà khoa học này, hành tinh như thế gần Trái Đất nhất cách đây 12 năm ánh sáng.

Người ta đã đề xuất rằng virus rất có khả năng sẽ được tìm thấy trên các hành tinh mang sự sống khác. Nhà sinh học vũ trụ Chandra Wickramasinghe và Fred Hoyle cho rằng virrus gây nên đại dịch cúm năm 1918 đến Trái Đất qua thiên thạch. Các nỗ lực nhằm khám phá sự sống trong quá khứ cũng như hiện tại trên sao Hỏa là một lĩnh vực nghiên cứu năng động. Vào ngày 24 tháng 1 năm 2014, NASA thông cáo rằng các nghiên cứu hiện tại trên sao Hỏa do tàu thăm dò Curiosity và Opportunity tiến hành giờ đây sẽ là tìm kiếm bằng chứng về sự sống trong quá khứ, bao gồm tìm kiếm sinh quyển dựa trên các vi sinh vật dị dưỡng, hóa dưỡng và/hoặc dinh dưỡng hóa năng vô cơ, cũng như bằng chứng về nước trong quá khứ, bao gồm các môi trường sông hồ có thể chứa sự sống. Cuộc tìm kiếm bằng chứng về khả năng sống được và carbon hữu cơ trên sao Hỏa giờ là một ưu tiên của NASA.

Tổng quan

Sinh học vũ trụ (Astrobiology) có từ nguyên từ tiếng Hi Lạp, , astron, "chòm sao, sao"; , bios, "sự sống"; và , -logia, nghiên cứu. Các nhiều từ đồng nghĩa với sinh học vũ trụ. Một trong số đó là exobiology từ tiếng Hi Lạp , "bên ngoài"; Βίος, bios, "sự sống"; and λογία, -logia, nghiên cứu. Thuật ngữ exobiology được nhà sinh học phân tử Joshua Lederberg đặt ra. Exobiology được coi là có phạm vi nghiên cứu hẹp hơn, giới hạn ở việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất, trong khi đối tượng của sinh học vũ trụ rộng hơn và nó nghiên cứu mối liên hệ giữa sự sống và vũ trụ, bao gồm sự tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất, nhưng cũng gồm cả nghiên cứu sự sống trên Trái Đất, nguồn gốc, sự tiến hóa và các giới hạn của nó. Thuật ngữ exobiology có xu hướng bị thay thế bởi sinh học vũ trụ (astrobiology).

Một thuật ngữ khác được dùng trong quá khứ là xenobiology, ("sinh học về sự sống bên ngoài") từ này được nhà văn viết sách khoa học giả tưởng Robert Heinlein sử dụng lần đầu năm 1954 trong tác phẩm The Star Beast của mình. Thuật ngữ xenobiology ngày này được dùng với một nghĩa hẹp hơn, có nghĩa là "sinh học dựa trên quá trình hóa học khác", bất kể là quá trình đó có nguồn gốc ngoài Trái Đất hay trên Trái Đất (có thể là nhân tạo). Vì các nhà khoa học đã tạo được các quá trình thay thế tương tự với các quá trình sống trong phòng thí nghiệm nên xenobiology ngày nay được coi là một lĩnh vực thực sự tồn tại.

Dù đây là một lĩnh vực mới xuất hiện và đang phát triển, câu hỏi liệu sự sống có tồn tại ở đâu đó khác ngoài vũ trụ không là một giả thuyết có thể xác minh được và do đó thuộc về điều tra khoa học. Mặc dù nó từng được xem là không thuộc điều tra khoa học chính thống, sinh học vũ trụ đã dần trở thành một ngành nghiên cứu chính thức. Nhà khoa học hành tinh David Grinspoon gọi sinh học vũ trụ là một lĩnh vực của triết học tự nhiên, suy đoán những điều chưa biết dựa vào giả thuyết khoa học đã biết. Sự quan tâm của NASA với sinh học vũ trụ bắt đầu lần đầu cùng với sự phát triển của Chương trình không gian Hoa Kỳ. Năm 1959, NASA cấp kinh phí cho dự án sinh học vũ trụ đầu tiên, và vào năm 1960, NASA thành lập Chương trình sinh học vũ trụ. Năm 1971, NASA cấp kinh phí cho chương trình Tìm kiếm trí thông minh ngoài Trái Đất (SETI) để tìm kiếm các tần số radio trong phổ điện từ có khả năng là các tín hiệu do sự sống ngoài Trái Đất bên ngoài Hệ mặt trời gửi đi. Tàu thăm do Viking của NASA tới sao Hỏa phóng năm 1976 mang theo ba thí nghệm được thiết kế nhằm tìm kiếm các dấu hiệu khả dĩ về sự hiện diện của sự sống trên sao Hỏa. Tàu thăm dò sao Hỏa Pathfinder năm 1997 đã mang theo các thiết bị khoa học nhằm thực hiện các thăm dò cổ sinh vật học với hi vọng tìm được các hóa thạch vi khuẩn trong đá sao Hỏa.

Vào thế kỷ 21, sinh học vũ trụ là trọng tâm của các tàu thám hiểm của NASA và Cơ quan vũ trụ châu Âu. Hội nghị châu Âu về sinh học vũ trụ diễn ra lần đầu tiên vào tháng 5 năm 2001 ở Italia, và kết quả là Mạng lưới sinh học vũ trụ châu Âu, và Chương trình Aurora. Hiện nay, NASA đang điều hành Viện sinh học vũ trụ NASA và ngày có càng nhiều trường đại học ở Mỹ (ví dụ, University of Arizona, Penn State University, Montana State University – Bozeman, University of Washington, và Arizona State University), Anh (ví dụ, The University of Glamorgan, Buckingham University, University of Central Lancashire), Canada, Ireland, và Australia (ví dụ, The University of New South Wales) đào tạo các chương trình bậc sau đại học về sinh học vũ trụ. Liên đoàn thiên văn quốc tế thường xuyên tổ chức các hội thảo quốc tế thông qua Ủy ban sinh học vũ trụ của mình.

Các tiến bộ trong các lĩnh vực sinh học vũ trụ, thiên văn và sự khám phá về nhiều sinh vật có khả năng sinh sôi trong cá môi trường khắc nghiệt nhất trên Trái Đất, đã dẫn tới suy đoán rằng sự sống có thể sinh sôi trên nhiều thiên thể khác ngoài vũ trụ. Một trọng tâm của nghiên cứu sinh học vũ trụ hiện tại là tìm kiếm sự sống trên sao Hỏa do sự gần gũi với Trái Đất và lịch sử địa chất của nó. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy rằng trước đây sao Hỏa đã từng có một lượng nước đáng kể trên bề mặt; nước được coi là một tiền đề thiết yếu cho sự phát triển của sự sống dựa trên các-bon.

Các chương trình thăm dò được thiết kế đặc biệt cho mục đích tìm kiếm sự sống bao gồm chương trình Viking và tàu thăm dò Beagle 2, cả hai đều hướng tới sao Hỏa. Các kết quả của Viking không chắc chắn lắm, còn Beagle 2 thì thất bại trong việc truyền tín hiệu về và được cho là đã bị hỏng. Một tàu thám hiểm tương lai chuyên về sinh học vũ trụ nữa có thể sẽ là Jupiter Icy Moons Orbiter nếu nó không bị hủy bỏ, được thiết kế để nghiên cứu về các mặt trăng băng của sao Mộc—một số trong các mặt trăng đó có thể sẽ có nước lỏng. Cuối năm 2008, tàu Phoenix đã thăm dò môi trường để đánh giá khả năng tồn tại trong quá khứ và hiện tại của sự sống vi sinh vật trên sao Hỏa, và để nghiên cứu lịch sử nguồn nước trên đó.

Vào tháng 11 năm 2011, NASA phóng tàu tự hành Phòng thí nghiệm khoa học sao Hỏa (MSL), tên khác là Curiosity, và nó đã hạ cánh ở hố thiên thạch Gale vào tháng 8 năm 2012. Tàu tự hành Curiosity hiện đang thăm dò môi trường để đánh giá khả năng tồn tại trong quá khứ và hiện tại của sự sống vi sinh vật trên sao Hỏa. Vào ngày 9 tháng 12 năm 2013, NASA thông báo rằng, dựa trên bằng chứng từ tàu Curiosity thu được ở đồng bằng Aeolis Palus thì hố thiên thạch Gale đã từng có một hồ nước ngọt cổ đại có thể là môi trường thích hợp cho sự sống vi sinh vật.

Cơ quan vũ trụ châu Âu hiện đang hợp tác với Cơ quan không gian liên bang Nga (Roscosmos) và đang phát triển tàu tự hành nghiên cứu sinh học vũ trụ ExoMars sẽ được phóng đi năm 2018.

Phương pháp luận

Khả năng có sự sống trên các hành tinh
Khi tìm kiếm sự sống trên các hành tinh như Trái Đất, vài giả định đơn giản là hữu ích nhằm giảm khối lượng công việc cho các nhà sinh học vũ trụ. Một giả định là phần lớn dạng sống trong thiên hà của chúng ta là dựa trên hóa học các-bon (hữu cơ), giống mọi dạng sống trên Trái Đất. Các-bon có khả năng khác thường là hình thành một lượng vô cùng lớn các phân tử xung quanh nó. Các-bon là nguyên tố phổ biến thứ tư trong vũ trụ và năng lượng cần để hình thành hay phá vỡ liên kết các-bon là vừa đủ để xây dựng nên các phân tử không những bền vững mà còn có thể tham gia các phản ứng hóa học. Thực tế rằng các nguyên tử các-bon dễ dàng tạo liên kết với các nguyên tử các-bon khác cho phép xây dựng nên những phân tử phức tạp và dài tùy ý.

Sự hiện diện của nước ở dạng lỏng là một giả định hữu ích, vì nó là một phân tử phổ biến và cung cấp một môi trường tuyệt vời cho sự hình thành các phân tử dựa trên các-bon phức tạp mà cuối cùng có thể dẫn đến sự hình thành sự sống. Một vài nhà nghiên cứu cân nhắc cả môi trường Amonia, hoặc khả thi hơn, hỗn hợp nước-amonia.

Giả định thứ ba là tập trung vào các ngôi sao giống như Mặt trời. Điều này có nguồn gốc từ ý tưởng về khả năng sống được của các hành tinh. Các ngôi sao rất lớn có thời gian sống khá ngắn, nghĩa rằng sự sống khó có đủ thời gian để hình thành trên các hành tinh xoay quanh chúng. Các ngôi sao nhỏ cung cấp rất ít nhiệt và hơi ấm nên chỉ có các hành tinh ở quỹ đạo gần mới không bị đông cứng, và ở những quỹ đạo gần như thế các hành tinh rất có thể bị "khóa thủy triều" với mặt trời. Nếu không có bầu khí quyển dày thì một bên của hành tinh sẽ luôn luôn bị đốt nóng và mặt kia luôn bị đóng băng. Vào năm 2005, vấn đề này được cộng đồng khoa học chú ý trở lại vì thời gian sống dài của các sao lùn đỏ có thể cho phép hình thành sự sống trên các hành tinh có khí quyển dày. Điều này rất có ý nghĩa vì các sao lùn đỏ vô cùng phổ biến.

Ước tính rằng khoảng 10% số sao trong thiên hà của chúng ta là giống Mặt trời; có khoảng 1000 ngôi sao như thế trong phạm vi 100 năm ánh sáng quanh Mặt trời. Những sao này sẽ là những mục tiêu chính cho việc lắng nghe giữa các vì sao. Vì Trái Đất là hành tinh duy nhất được biết là có sự sống nên không có cách nào rõ ràng để biết liệu có giả định nào trong số này là đúng hay không.

Các nỗ lực giao tiếp

Nghiên cứu về giao tiếp với trí thông minh ngoài Trái Đất (CETI) tập trung vào việc soạn và giải mã các thông điệp mà trên lý thuyết có thể hiểu được bởi một nền văn minh công nghệ cao khác. Các nỗ lực giao tiếp của con người bao gồm việc phát đi các ngôn ngữ toán học, các hệ thống hình ảnh như là thông điệp Arecibo và các phương pháp tính toán nhằm phát hiện và giải mã các giao tiếp bằng ngôn ngữ "tự nhiên". Ví dụ, chương trình SETI sử dụng cả kính thiên văn vô tuyến và kính thiên văn quang học để tìm kiếm các tín hiệu có chủ ý từ trí thông minh ngoài Trái Đất.

Trong khi một số nhà khoa học nổi tiếng, như Carl Sagan, ủng hộ việc truyền đi các thông điệp, thì nhà khoa học Stephen Hawking đã cảnh báo chống lại việc đó, cho rằng các sinh vật ngoài hành tinh rất có thể sẽ cướp Trái Đất lấy tài nguyên và sau đó dời đi.

Các yếu tố của sinh học vũ trụ

Thiên văn

Hầu hết mọi nghiên cứu sinh học vũ trụ liên quan đến thiên văn là nhằm phát hiện các hành tinh ngoài hệ mặt trời, giả thiết rằng nếu sự sống nảy sinh trên Trái Đất thì nó cũng có thể phát triển trên các hành tinh có các đặc điểm tương tự. Để làm được điều đó, nhiều thiết bị nhằm phát hiện các hành tinh ngoài hệ mặt trời có kích cỡ Trái Đất đã được xem xét đến, đáng chú ý là các chương trình Terestrial Planet Finder (TPF) của NASA và Darwin của ESA, cả hai đều đã bị hủy bỏ. Ngoài ra, NASA đã phóng tàu thăm dò Kepler vào tháng 3 năm 2009, và Cơ quan không gian Pháp đã phóng tàu không gian COROT năm 2006. Cũng có một số nỗ lực khác ít tham vọng hơn được tiến hành dưới mặt đất.

Mục tiêu của những nhiệm vụ này không chỉ là phát hiện các hành tinh kích cỡ Trái Đất, mà còn trực tiếp phát hiện ánh sáng phát ra từ hành tinh đó để nghiên cứu quang phổ học. Bằng cách khảo sát quang phổ của hành tinh, có thể xác định được cấu tạo cơ bản của khí quyển và/hoặc bề mặt của hành tinh đó; nếu có những hiểu biết này, rất có thể sẽ đánh giá được khả năng tìm thấy sự sống trên hành tinh đó. Một nhóm nghiên cứu của NASA, Phòng thí nghiệm hành tinh ảo, hiện dùng mô hình máy tính để tạo ra nhiều loại hành tinh ảo khác nhau để xem chúng sẽ như thế nào nếu nhìn qua TPF hoặc Darwin. Người ta hi vọng rằng nếu một trong những tàu thăm dò này hoạt động, những đặc điểm về quang phổ của chúng mà chỉ ra khả năng tồn tại sự sống có thể được kiểm tra chéo với quang phổ của những hành tinh ảo. Sự biến thiên quang phổ theo thời gian của các hành tinh ngoài hệ mặt trời cũng có thể cung cấp những manh mối về đặc điểm bề mặt và khí quyển của chúng.

Số lượng các hành tinh có sự sống thông minh có thể được ước tính thông qua công thức Drake, là một phương trình diễn tả xác suất tồn tại sự sống thông minh như là sản phẩm của các yếu tố như tỷ lệ các hành tinh có thể sống được và tỷ lệ các hành tinh có thể xuất hiện sự sống:

trong đó:
 N = Số lượng các nền văn minh giao tiếp
 R* = Tốc độ hình thành các ngôi sao bền vững (giống Mặt trời của chúng ta)
 fp = Tỷ lệ các ngôi sao bền vững có hành tinh (các bằng chứng hiện tại chỉ ra rằng hệ hành tinh có thể là phổ biến cho các ngôi sao giống Mặt trời)
 ne = Số lượng các hành tinh cỡ Trái Đất trong mỗi hệ hành tinh
 fl = Tỷ lệ các hành tinh cỡ Trái Đất mà sự sống thực sự phát triển
 fi = Tỷ lệ các hành tinh có sự sống mà trí thông minh phát triển
 fc = Tỷ lệ các nền văn minh giao tiếp (là các nền văn minh mà công nghệ giao tiếp điện từ phát triển)
 L = Thời gian tồn tại của các nền văn minh giao tiếp

Một lĩnh vực nghiên cứu năng động khác của sinh học vũ trụ là sự hình thành của hệ thống hành tinh. Người ta cho rằng những điểm đặc biệt của hệ Mặt trời của chúng ta (ví dụ như sự hiện diện của sao Mộc như một lớp khiên bảo vệ) có thể đã làm tăng đáng kể xác suất xuất hiện sự sống thông minh trên hành tinh của chúng ta. Hiện tại người ta vẫn chưa đạt được đến một kết luận chắc chắn nào.

Sinh học

Sinh học không thể phát biểu rằng một quá trình hay hiện tượng bắt buộc phải xuất hiện ở một thiên thể khác Trái Đất. Các nhà sinh học chỉ ra điều gì là suy đoán, điều gì không.

Cho tới những năm 1970, sự sống được cho là hoàn toàn phụ thuộc vào năng lượng Mặt trời. Thực vật trên bề mặt Trái Đất hấp thụ ánh sáng để quang hợp tạo thành đường từ carbon dioxide và nước, giải phóng oxy trong quá trình đó, và sau đó bị các động vật hấp thụ oxy tiêu thụ. Năng lượng thực vật tạo ra do đó được truyền đi khắp chuỗi thức ăn. Thậm chí ngay cả sự sống dưới đáy biển nơi ánh sáng không thể tới được cũng được cho là thu nhận dưỡng chất hoặc là bằng cách sử dụng các mảnh vụn hữu cơ từ lớp nước bề mặt lắng đọng xuống, hoặc là bằng cách tiêu thụ các động vật đã làm như thế. Do đó khả năng hỗ trợ sự sống của một thế giới đã được cho là phụ thuộc vào sự tiếp cận với ánh sáng của thế giới đó. Tuy nhiên, vào năm 1977, trong một cuộc lặn thăm dò xuống khe nứt Galapagos trong tàu ngầm thăm dò Alvin, các nhà khoa học đã khám phá ra những quần thể sâu ống khổng lồ, trai, giáp xác và các sinh vật khác quần tụ xung quanh các kẽ hở núi lửa dưới biển gọi là các ống khói đen. Những sinh vật này sinh sôi nảy nở mặc dù không hề tiếp xúc với ánh sáng, và người ta sớm phát hiện ra là chúng tạo thành một chuỗi thức ăn độc lập. Thay vì thực vật, nguồn cơ bản cho chuỗi thức ăn này là một dạng vi khuẩn lấy năng lượng từ quá trình oxy hóa các hóa chất như hydro hoặc hydro sulfide thoát ra từ bên trong Trái Đất. Quá trình hóa tổng hợp này đã cách mạng hóa nghiên cứu về sinh học bằng cách chỉ ra rằng sự sống không nhất thiết phải phụ thuộc vào mặt trời; sự sống chỉ cần nước và một gradient năng lượng để tồn tại.

Các sinh vật cực hạn (Extremophiles - các sinh vật có khả năng sống ở những môi trường cực hạn) là yếu tố nghiên cứu cơ bản của các nhà sinh học vũ trụ. Những sinh vật như thế bao gồm biota có khả năng tồn tại sâu vài kilomet dưới mặt đại dương gần những miệng phun thủy nhiệt và các vi sinh vật sinh sôi trong các môi trường có tính axit cao. Các sinh vật cực hạn giờ cũng được biết là sinh sôi trong băng, nước sôi, axit, nước lõi của các lò phản ứng hạt nhân, các tinh thể muối, chất thải độc hại và một loạt các môi trường sống cực đoan khác mà trước đây được cho là không phù hợp cho sự sống. Điều này mở ra một con đường mới trong sinh học vũ trụ bằng cách mở rộng đáng kể số lượng các môi trường có thể có sự sống ngoài Trái Đất.

Tham khảo

Bibliography
 The International Journal of Astrobiology, published by Cambridge University Press, is the forum for practitioners in this interdisciplinary field.
 Astrobiology , published by Mary Ann Liebert, Inc., is a peer-reviewed journal that explores the origins of life, evolution, distribution, and destiny in the universe.

Liên kết ngoài

 Astrobiology.nasa.gov
 Spanish Centro de Astrobiología
 UK Centre for Astrobiology
 Astrobiology Web
  - NASA (ngày 14 tháng 7 năm 2014).
Astrobiology Research at The Library of Congress

Đọc thêm
 D. Goldsmith, T. Owen, The Search For Life In The Universe, Addison-Wesley Publishing Company, 2001 (3rd edition). ISBN 978-1891389160
 David Darling, Life Everywhere: The Maverick Science of Astrobiology, Basic Books, 2002. ISBN 978-0465015641

Sinh vật ngoài Trái Đất
Vũ trụ
Phân ngành thiên văn học
Vũ trụ
Tiến hóa suy đoán


title: Teltow-Fläming

text:
Teltow-Fläming là một Kreis (huyện) ở phía tây nam Brandenburg, Đức. Các huyện giáp ranh là (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ) Dahme-Spreewald, Elbe-Elster, các huyện Wittenberg ở Saxony-Anhalt, huyện Potsdam-Mittelmark, và Bundesland Berlin.

Địa lý
Huyện được đặt tên theo hai vùng chính: Teltow là một vành đai nông nghiệp ở phía nam Berlin, Fläming là một vùng đồi rừng ở phía nam; khu vực nằm ở huyện này là Hạ Fläming, còn Thượng Fläming tọa lạc ở Potsdam-Mittelmark.

Lịch sử
Huyện được lập năm December 1993 thông qua việc hợp nhất các huyện cũ Luckenwalde, Jüterbog và Zossen, cũng như một phần nhỏ của các huyện cũ như Luckau.
Thị xã Teltow không thuộc huyện Teltow-Fläming.

Thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức
 Fläming-Skate

Huyện của bang Brandenburg
Teltow-Fläming


title: Hoplistopus

text:
Hoplistopus là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

Các loài
Hoplistopus butti - (Rothschild & Jordan 1903)
Hoplistopus penricei - (Rothschild & Jordan 1903)

Chú thích

Tham khảo

Sphingini


title: Dicranomyia frontina

text:
Dicranomyia frontina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Ruma

text:
Ruma (tiếng Serbia: Рума) là một thành phố và khu tự quản ở Vojvodina, Serbia. Thành phố Ruma có diện tích km2, dân số là 32.229 người  (theo điều tra dân số Serbia năm 2002) còn dân số cả khu tự quản là 60.006 người.  Đây là thủ phủ hành chính của quận Srem.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Ruma Official website

Ruma
Khu dân cư ở Serbia


title: Quận Powell, Kentucky

text:
Quận Powell là một quận thuộc tiểu bang Kentucky, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Kentucky


title: Perdita hubbelli

text:
Perdita hubbelli là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1980


title: 656

text:
Năm 656 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 656


title: Arnay-sous-Vitteaux

text:
Arnay-sous-Vitteaux là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 235 mét trên mực nước biển.

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Arnay-sous-Vitteaux sur le site de l'Institut géographique national

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Rhyacophila namgyal

text:
Rhyacophila namgyal là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Pseudomonas putida

text:
Pseudomonas putida là một vi khuẩn sống dưới đất saprotrophuc hình roi gram âm.

Ứng dụng

Sự tạo dòng một gen từ Pseudomonas putida vào E.coli làm nó có khả năng tổng hợp indigo xanh trong môi trường có tryptophan.

Pseudomonas putida sản xuất các chất hóa học (tạo thành các alcohol có hoạt tính quang học từ những cơ chất là achiral hoặc racemic,…, trong sự biến đổi acid isobutyric thành acid (S)-β-hydroxybutyric, các sản phẩm dược, phân hủy chất thải và các độc tố. Nó cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc sản xuất các cơ chất chất lượng cao cho công nghiệp.

Các tác nhân có hoạt tính bề mặt hay hoạt động bề mặt là các chất hữu cơ, đó là các phân tử có tính phân cực mạnh và là thành phần cơ bản của chất tẩy. Các chất có hoạt tính bề mặt có thể gây ra sự ô nhiễm nghiêm trọng khi ở nồng độ cao ví dụ như từ các nhà máy xà phòng, hệ thống thoát nước thành phố và có thể phát sinh các hiện tượng không mong muốn như việc tạo bọt.

Alkylsulfatase từ Pseudomonas C12B Pseudomonas putida hoặc từ Pseudomonas aeruginosa có thể làm giảm hiệu suất các chất có hoạt tính bề mặt xuống tới nồng độ 750 mg dm-3. Enzyme này đặc hiệu với các gốc alkyl sulfate, và có thể phá hủy hoàn toàn gốc alkyl sulfate, alkyl ethoxy sulfate hoặc aryl sulfonate trong các chất có hoạt tính bề mặt. Tuy nhiên, trên thực tế, enzyme này không thể tấn công các alkane sulfonate. Nói chung, alkylsulfatase hứa hẹn một ứng dụng trong tương lai về việc xử lý một phạm vi rộng các chất có hoạt tính bề mặt có trong nước thải.

P. putida có khả năng phân hủy dung môi hữu cơ như toluene. Có ít nhất một chủng vi khuẩn này có thể chuyển đổi morphine trong dung dịch nước vào mạnh mẽ hơn và có phần tốn kém để sản xuất thuốc hydromorphone (Dilaudid).

Chú thích

Tham khảo

 Risk Assessment Summary, CEPA 1999. Pseudomonas putida CR30RNSLL(pADPTel) .

Pseudomonas


title: Asakura Yoshikage

text:
là một daimyō thời Chiến Quốc, người đã cai trị một phần tỉnh Echizen. Ông sinh ra ở Ichijodani Echizen, và trở thành người đứng đầu gia tộc Asakura từ năm 1548.

Xem thêm
Di tích gia tộc Asakura, Ichijōdani

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.sengoku-expo.net/person/E/176.html

Daimyo
Samurai


title: Martinus Beijerinck

text:
Martinus Willem Beijerinck (16 tháng 3 năm 1851 – 1 tháng 1 năm 1931) là một nhà vi sinh học và thực vật học Hà Lan. Ông sinh ra tại Amsterdam.

Beijerinck theo học Đại học Leiden và trở thành giảng viên vi sinh học tại Trường Nông nghiệp ở Wageningen (hiện nay là Đại học Wageningen) và sau là tại Polytechnische Hogeschool Delft (Delft Polytechnic, hiện tại là Đại học Công nghệ Delft) (từ 1895). Ông thành lập Trường Vi sinh học Delft. Những công trình nghiên cứu của ông về vi sinh học nông nghiệp và công nghiệp đặt nền móng cho những khám phá sau này trong lĩnh vực sinh học. Những thành tựu của ông có lẽ đã bị lưu mờ trước các công trình nghiên cứu của Robert Koch và Louis Pasteur cùng thời, bởi vì không giống họ, Beijerinck chưa bao giờ nghiên cứu về bệnh ở người.

Ông được xem là cha đẻ của ngành virus học. Năm 1898, ông dùng một loạt thí nghiệm lọc chứng minh rằng bệnh khảm thuốc lá gây ra bởi một tác nhân nhỏ hơn vi khuẩn. Ông đặt tên mầm bệnh mới này là virus. (Dmitriy Iosifovich Ivanovskiy khám phá virus năm 1892, nhưng thất bại trong việc công bố kết quả của mình) Beijerinck cho rằng virus là những chất lỏng trong tự nhiên, thuyết này sau đó bị bác bỏ bởi Wendell Stanley, người đã chứng minh virus là những hạt nhỏ.

Beijerinck cũng khám phá ra sự cố định nitơ, một tiến trình trong đó phân tử khí nitơ trong không khí được chuyển thành ion amoni và dễ dàng cho cây hấp thu. Vi khuẩn có khả năng cố định nitơ, cư trú trong những nốt sần ở cây họ đậu. Ngoài ra, ông còn khám phá ra phản ứng sinh hóa ảnh hưởng tới việc bón phân trong nông nghiệp qua công trình xây dựng nguyên mẫu sự cộng sinh giữa thực vật và vi khuẩn.

Ông khám phá ra hiện tượng khử sunfate, một dạng hô hấp yếm khí. Ông tìm ra rằng vi khuẩn có thể sử dụng sulfate như là chất nhận điện tử cuối cùng, thay cho oxy. Đây là một khám phá quan trọng tác động lên hiểu biết của chúng ta về các chu trình sinh hóa. Spirillum, vi khuẩn đầu tiên được phát hiện có khả năng khử lưu huỳnh, đã được phân lập và mô tả bởi Beijerinck.

Beijerinck góp phần tìm ra môi trường nuôi cấy đặc biệt, một phương pháp cơ bản trong nghiên cứu vi sinh vật. Tên tuổi của ông gắn liền với môn vi sinh địa chất học nhiều đến nỗi mà ông thường bị nhiều người nhầm khi cho ông là tác giả câu nói nổi tiếng "tất cả mọi thứ có ở khắp nơi, môi trường quyết định tất cả," được phát biểu bởi Lourens Baas Becking.

Tuy nhiên về mặt quan hệ xã hội, ông lại là một người vụng về và thô lỗ. Ông có những lời mắng nhiếc sinh viên, chưa bao giờ kết hôn, và chỉ có một vài mối quan hệ trong ngành của ông. Ông của nổi tiếng với lối sống khổ hạnh và quan điểm của ông xem khoa học và hôn nhân là hai thứ không thể hòa hợp được. Việc ít hòa đồng với sinh viên khiến ông bị suy sụp trong khi ông rất muốn truyền lại cảm hứng và nhiệt huyết với môn sinh học cho mọi người.

Xem thêm
 Sự nitrat hóa
 Chu trình Nitơ
 Sergei Winogradsky

Chú thích

Tham khảo
 Chung, King-Thom and Ferris, Deam Hunter (1996). Martinus Willem Beijerinck (1851-1931): pioneer of general microbiology. AMS News 62, 539-543. PDF

Liên kết ngoài
Beijerinck and the Delft School of Microbiology
Viruses and the Prokaryotic World

Sinh năm 1851
Mất năm 1931
Nhà virus học
Nhà vi sinh học Hà Lan
Nhà thực vật học Hà Lan
Nhà bệnh học thực vật
Vi sinh học môi trường
Sự chuyển hóa Nitơ
Người từ Amsterdam
Cựu sinh viên Đại học kỹ thuật Delft
Cựu sinh viên Đại học Leiden
Wageningen University faculty
Khoa Đại học kỹ thuật Delft
Người Amsterdam


title: Phồn Xương, Vu Hồ

text:
Phồn Xương (chữ Hán giản thể: 繁昌区, Hán Việt: Phồn Xương khu) là một quận trực thuộc địa cấp thị Vu Hồ, tỉnh An Huy, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 880 km2, dân số 460.000 người. Về mặt hành chính, quận Phồn Xương được chia thành 4 trấn: Phồn Dương, Địch Cảng, Tôn Thôn, Bình Phô và 1 hương Nga Sơn.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện An Huy
Vu Hồ


title: Denney

text:
Denney là một làng và xã tại tỉnh Territoire de Belfort, vùng Bourgogne-Franche-Comté.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra nhân khẩu năm 1999, xã này có dân số 637.The estimation for 2007 was 760.

Xem thêm
Xã của tỉnh Territoire de Belfort

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
Officiel website

Xã của Territoire de Belfort


title: Ma trận EFE

text:
Ma trận EFE hay External Factor Evaluation Matrix - Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài là mô hình thường được sử dụng trong quản trị chiến lược nhằm đánh giá các nhân tố bên ngoài liên quan đến tổ chức, công ty để ra quyết định chiến lược chính xác.

Cấu trúc ma trận EFE
Mô hình ma trận EFE thường có 4 cột dọc và số cột ngang tuỳ theo nhu cầu. Cột đầu tiên chia làm 2 nhóm vấn đề chính là:
 Các cơ hội đang có (opportunities):
 Các nguy cơ hiện hữu (threats):

Liên kết ngoài
 Internal Factor Evaluation Matrix
 EFE Matrix (External Factor Evaluation)
 Cơ sở lý thuyết để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp trước thách thức hội nhập WTO (Phần IV)

Chú thích

Quản trị chiến lược
Kinh doanh


title: Chiropterotriton multidentatus

text:
Chiropterotriton multidentatus là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của México.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Parra Olea, G. & Wake, D. 2004. Chiropterotriton multidentatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Chiropterotriton
Động vật lưỡng cư México
Động vật đặc hữu México


title: Đại học Monash

text:
Đại học Monash (tiếng Anh: Monash University, hay còn gọi là Monash) là một viện đại học ở Melbourne (Úc), nằm trong top 100 đại học danh giá nhất thế giới.

Monash được thành lập năm 1958 tại Melbourne và là cơ sở giáo dục đại học lâu đời thứ nhì ở bang Victoria, là thành viên của Group Eight (8 trường Đại học tốt nhất của Úc) và ASAIHL (Association of Southeast Asian Institutions of Higher Learning - Liên hiệp các Cơ sở giáo dục bậc cao Đông Nam Châu Á). Monash luôn đứng thứ hạng cao trên các bảng sắp hạng đại học uy tín trên thế giới: đứng thứ 58 theo bảng sắp hạng QS (2020), thứ 75 theo THE (2020), thứ 73 theo ARWU (2019).

Monash có địa điểm ở 6 khu vực (campus) của Melbourne: Berwich, Caulfield, Clayton, Gippsland, Parkville, Peninsula được đầu tư trang thiết bị hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế. Thư viện của Monash có hơn 2,3 triệu đầu sách và 18.000 các ấn phẩm định kỳ. Sinh viên có thể truy cập internet miễn phí với hơn 120 phòng lab. Ngoài ra trường còn có các cơ sở đào tạo khác trên thế giới: Sunway ở Malaysia, Nam Phi và các trung tâm ở King’s College - London - Anh, Prato - Ý. Năm 2008, Monash có số sinh viên đông nhất cả nước Úc.

Lĩnh vực đào tạo
Monash giảng dạy rất nhiều chuyên ngành tương thích với sự đổi mới của thời đại qua 10 khoa của trường, gồm 75 chuyên ngành nghiên cứu. Sinh viên có thể lựa chọn trong số 6.000 môn học của 240 khoá học dự bị đại học, đại học và sau đại học.

Trường đại học Monash có bậc đại học và sau đại học trong 10 khoa sau đây:

 Nghệ thuật và thiết kế
 Công nghệ thông tin
 Văn chương
 Luật
 Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
 Khoa học sức khỏe, điều dưỡng và Khoa học
 Y học
Giáo dục
Dược
Kỹ sư

Xếp hạng
Các tạp chí sau xếp hạng các trường đại học trên toàn thế giới. Đại học Monash được xếp hạng như sau:

Các xếp hạng tương ứng tại Australia:

Nghiên cứu đưa ra bởi học viện Melbourne năm 2006 xếp hạng các trường Đại học ở Úc thông qua bảy lĩnh vực học chính: Nghệ thuật và Khoa học nhân văn, Thương mại và Kinh tế, Sư phạm, Kỹ sư, Luật, Y dược, và Khoa học. Với mỗi ngành, đại học Monash được xếp hạng như sau:

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang nhà của Đại học Monash

Đại học Monash


title: Tituboea rufopygus

text:
Tituboea rufopygus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Tituboea


title: Derovatellus dagombae

text:
Derovatellus dagombae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Biström miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Derovatellus


title: Feilbingert

text:
Feilbingert là một đô thị thuộc huyện Bad Kreuznach trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Feilbingert có diện tích 10,05 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1743 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bad Kreuznach