title: Chì

text:
Chì là một nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn hóa học viết tắt là Pb (Latin: Plumbum) và có số nguyên tử là 82. Chì có hóa trị phổ biến là II, có khi là IV. Chì là một kim loại mềm, nặng, độc hại và có thể tạo hình. Chì có màu trắng xanh khi mới cắt nhưng bắt đầu xỉn màu thành xám khi tiếp xúc với không khí. Chì dùng trong xây dựng, pin sạc, đạn, và là một phần của nhiều hợp kim. Chì có số nguyên tố cao nhất trong các nguyên tố bền.

Khi tiếp xúc ở một mức độ nhất định, chì là chất độc đối với động vật cũng như con người. Nó gây tổn thương cho hệ thần kinh và gây ra rối loạn não. Tiếp xúc ở mức cao cũng gây ra rối loạn máu ở động vật. Giống với thủy ngân, chì là chất độc thần kinh tích tụ trong mô mềm và trong xương. Nhiễm độc chì đã được ghi nhận từ thời La Mã cổ đại, Hy Lạp cổ đại, và Trung Quốc cổ đại.

Lịch sử

Chì từng được sử dụng phổ biến hàng ngàn năm trước do sự phân bố rộng rãi của nó, dễ chiết tách và dễ gia công. Nó dễ dát mỏng và dễ uốn cũng như dễ nung chảy. Các hạt chì kim loại có tuổi 6400 TCN đã được tìm thấy ở Çatalhöyük, Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay. Vào đầu thời kỳ đồ đồng, chì được sử dụng cùng với antimon và asen.

Nhà sản xuất chì lớn nhất trước thời kỳ công nghiệp là nền kinh tế La Mã, với sản lượng hàng năm 80.000 tấn, đặc biệt chúng là phụ phẩm của quá trình nung chảy bạc. Hoạt động khai thác mỏ của La Mã diễn ra ở Trung Âu, Anh thuộc La Mã, Balkans, Hy Lạp, Tiểu Á; riêng ở Hispania chiếm 40% sản lượng toàn cầu.

Các ống chì La Mã thường khảm lên phù hiệu của các hoàng đế La Mã. Đường ống dẫn nước bằng chì ở Tây Latin có thể đã được duy trì vượt qua thời kỳ Theodoric Đại đế tới tận thời Trung Cổ. Một số thỏi chì La Mã tượng trưng cho lịch sử khai thác chì Derbyshire và trong lịch sử công nghiệp của các trung tâm kinh tế ở Anh khác. Người La Mã cũng sử dụng chì nóng chảy để giữ các chân trụ sắt gắn kết với các khối đá vôi lớn ở các nhà thờ nhất định. Trong giả kim thuật, chì từng được cho là kim loại cổ nhất và liên quan đến Sao Thổ. Các nhà giả kim thuật sử dụng biểu tượng của Sao Thổ () để ám chỉ chì.

Ký hiệu của chì Pb là chữ viết tắt từ tên tiếng Latin plumbum nghĩa là kim loại mềm; có nguồn gốc từ plumbum nigrum ("plumbum màu đen"), trong khi plumbum candidum (nghĩa là "plumbum sáng màu") là thiếc.

Tính chất vật lý
Chì có màu trắng bạc và sáng, bề mặt cắt còn tươi của nó xỉ nhanh trong không khí tạo ra màu tối. Nó là kim loại màu trắng xanh, rất mềm, dễ uốn và nặng, và có tính dẫn điện kém so với các kim loại khác. Chì có tính chống ăn mòn cao, và do thuộc tính này, nó được sử dụng để chứa các chất ăn mòn (như acid sulfuric). Do tính dễ dát mỏng và chống ăn mòn, nó được sử dụng trong các công trình xây dựng như trong các tấm phủ bên ngoài các khới lợp. Chì kim loại có thể làm cứng bằng cách thêm vào một lượng nhỏ antimon, hoặc một lượng nhỏ các kim loại khác như calci.

Chì dạng bột cháy cho ngọn lửa màu trắng xanh. Giống như nhiều kim loại, bộ chì rất mịn có khả năng tự cháy trong không khí. Khói độc phát ra khi chì cháy.

Tính chất hóa học

Các dạng oxy hóa khác nhau của chì dễ dàng bị khử thành kim loại. Ví dụ như khi nung PbO với các chất khử hữu cơ như glucose. Một hỗn hợp oxide và sulfide chì nung cùng nhau cũng tạo thành kim loại.

 2 PbO + PbS → 3 Pb + SO2

Chì kim loại chỉ bị oxy hóa ở bề ngoài trong không khí tạo thành một lớp chì oxide mỏng, chính lớp oxide này lại là lớp bảo vệ chì không bị oxy hóa tiếp. Chì kim loại không phản ứng với các acid sulfuric hoặc clohydric. Nó hòa tan trong acid nitric giải phóng khí nitơ oxide và tạo thành dung dịch chứa Pb(NO3)2.

 3 Pb + 8 H+ + 8  → 3 Pb2+ + 6  + 2 NO + 4 H2O

Khi nung với các nitrat của kim loại kiềm, chì bị oxy hóa thành PbO, và kim loại kiềm nitrat. PbO đặc trưng cho mức oxy hóa +2 của chì. Nó hòa tan trong acid nitric và acetic tạo thành các dung dịch có khả năng kết tủa các muối của chì sulfat, Chromiat, cacbonat (PbCO3), và Pb3(OH)2(CO3)2. Chì sulfide cũng có thể được kết tủa từ các dung dịch acetat. Các muối này đều rất kém hòa tan trong nước. Trong số các muối halide, iodide là ít hòa tan hơn bromide, và bromide ít hòa tan hơn chloride.

Chì(II) oxide cũng hòa tan trong các dung dịch hydroxide kim loại kiềm để tạo thành muối plumbit tương ứng.

 PbO + 2 OH− + H2O →

Clo hóa các dung dịch muối trên sẽ tạo ra chì có trạng thái oxy hóa +4.

  + Cl2 → PbO2 + 2 Cl− + 2 H2O

Chì dioxide là một chất oxy hóa mạnh. Muối clo ở trạng thái oxy hóa này khó được tạo ra và dễ bị phân hủy thành chì(II) chloride và khí clo. Muối iodide và bromide của chì(IV) không tồn tại. Chì dioxide hòa tan trong các dung dịch hydroxide kim loại kiềm để tạo ra các muối plumbat tương ứng.

 PbO2 + 2 OH− + 2 H2O →

Chì cũng có trạng thái oxy hóa trộn lẫn giữa +2 và +4, đó là chì đỏ ().

Chì dễ dàng tạo thành hợp kim đồng mol với kim loại natri, hợp kim này phản ứng với các alkyl halide tạo thành các hợp chất hữu cơ kim loại của chì như tetraethyl chì.

Các phức chất với clo
Các hợp chất chì(II) tạo một loạt các phức chất với ion chloride, với sự hình thành của chúng làm thay đổi sự ăn mòn hóa học của chì. Quá trình này sẽ hạn chế khả năng hòa tan của chì trong môi trường mặn.

Các biểu đồ pha hòa tan của chì

Chì(II) sulfat có khả năng hòa tan kém, như thể hiện trên biểu đồ pha khi thêm SO42− vào dung dịch 0,1 M Pb2+. pH của dung dịch là 4,5, và khi lớn hơn giá trị đó, nồng độ Pb2+ có thể không bao giờ đạt đến 0,1 M do sự tạo thành Pb(OH)2. Quan sát sự hòa tan của Pb2+ giảm 10.000 lần khi SO42− đạt đến 0,1 M.

Khi thêm chloride vào có thể làm giảm khả năng hòa tan của chì, mặc dù trong dung dịch giàu chloride (như aqua regia) thì chì có thể hòa tan trở lại ở dạng anion phức-clo.

Đồng vị

Một đồng vị phân rã từ phóng xạ phổ biến là 202Pb, có chu kỳ bán rã là 53.000 năm.

Tất cả các đồng vị của chì, trừ chì 204, có thể được tìm thấy ở dạng các sản phẩm cuối của quá trình phân rã phóng xạ của các nguyên tố nặng hơn như urani và thori.

Phân bố

Chì kim loại có tồn tại trong tự nhiên nhưng ít gặp. Chì thường được tìm thấy ở dạng quặng cùng với kẽm, bạc, và (phổ biến nhất) đồng, và được thu hồi cùng với các kim loại này. Khoáng chì chủ yếu là galena (PbS), trong đó chì chiếm 86,6% khối lượng. Các dạng khoáng chứa chì khác như cerussite (PbCO3) và anglesite (PbSO4).

Chế biến quặng

Hầu hết quặng chì chứa ít hơn 10% chì, và các quặng chứa ít nhất 3% chì có thể khai thác có hiệu quả kinh tế. Quặng được nghiền và cô đặc bằng tuyển nổi bọt thông thường đạt đến 70% hoặc hơn. Các quặng sulfide được thiêu kết chủ yếu tạo ra chì oxide và một hỗn hợp sulfat và silicat của chì và các kim loại khác có trong quặng.

Chì oxide từ quá trình thiêu kết được khử trong lò cao bằng than cốc. Quá trình này chuyển hầu hết chì thành dạng kim loại. Ba lớp khác tách biệt nhau trong quá trình này và nổi lên đỉnh của chì kim loại. Chúng là xỉ (silicat chứa 1,5% chì), matte (sulfide chứa 15% chì), và speiss (asenua của sắt và đồng). Các chất thải này chứa chì, kẽm, cadmi, và bismuth ở các mức hàm lượng có thể được thu hồi một cách có kinh tế.

Chì kim loại tạo ra từ các quá trình thiêu kết và lò cao vẫn chứa một hàm lượng đáng kể các tạp chất asen, antimon, bismuth, kẽm, đồng, bạc và vàng. Dung dịch nóng chảy được xử lý trong lò lửa quặt với không khí, hơi nước và lưu huỳnh để oxy hóa các tạp chất, trừ bạc, vàng và bismuth. Các tạp chất đã bị oxy hóa sẽ bị loại bỏ khi chúng nổi lên đỉnh.

Hầu hết các quặng chì chứa một lượng đáng kể bạc, và kim loại nóng chảy cũng chứa bạc ở dạng tạp chất. Bạc kim loại cũng như vàng bị loại ra và được thu hồi bằng phương pháp Parkes.

Chì sau khi được tách bạc ra sẽ tiếp tục loại bỏ bismuth bằng phương pháp Betterton-Kroll bằng cách xử lý hỗn hợp chì với calci và magnesi kim loại để loại bỏ bismuth.

Chì rất tinh khiết có thể được thu hồi bằng quá trình điện phân chì nóng chảy theo phương pháp Betts. Phương pháp điện phân này sử dụng anốt là chì không tinh khiết và catốt là chì tinh khiết trong một bể điện phân với chất điện li là chì fluorosilicat (PbSiF6) và acid hexafluorosilicic (H2SiF6).

Sản xuất và tái chế

Sản xuất và tiêu thụ chì đang tăng trên toàn thế giới. Tổng sản lượng hàng năm vào khoảng 8 triệu tấn; khoảng phân nửa được sản xuất từ tái chế. Đến năm 2008, các nước sản xuất chì dẫn đầu là Úc, Trung Quốc, Việt Nam, Vương Quốc Anh, Na Uy, Hoa Kỳ, Peru, Canada, Mexico, Thụy Điển, Morocco, Ai Cập, Nam Phi, Hi Lạp, Iceland, Đức, Hàn Quốc, Nga, Áo, Phần Lan, Đan Mạch, Israel, Ấn Độ, Ireland, Nhật Bản, Guatemala, Bỉ, Ý, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Brazil. Trung Quốc và Hoa Kỳ chiếm hơn phân nửa sản lượng nguyên thủy (không tính tái chế).

Đến năm 2010, 9,6 triệu tấn chì đã được sản xuất, trong đó 4,1 triệu tấn từ khai thác mỏ.

Với tốc độ sử dụng hiện tại, nguồn cung ứng chì ước tính sẽ cạn kiệt trong vòng 42 năm nữa. Theo phân tích của Lester Brown thì ông cho rằng chì có thể cạn kiệt trong vòng 18 năm nữa nếu tốc độ sử dụng gia tăng 2% mỗi năm. Điều này có thể cần được xem xét lại khi tính tới sự quan tâm mới được phục hồi trong việc tái chế, và tiến bộ nhanh trong công nghệ tế bào nhiên liệu.

Ứng dụng
 Chì là thành phần chính tạo nên ắc quy, sử dụng cho xe.
 Chì được sử dụng như chất nhuộm trắng trong sơn.
 Chì sử dụng như thành phần màu trong tráng men đặc biệt là tạo màu đỏ và vàng.
 Chì dùng làm các tấm ngăn để chống phóng xạ hạt nhân.
 Chì thường được sử dụng trong nhựa PVC

Ảnh hưởng đến sức khỏe

Chì là một kim loại độc có thể gây tổn hại cho hệ thần kinh, đặc biệt là ở trẻ em và có thể gây ra các chứng rối loạn não và máu. Ngộ độc chì chủ yếu từ đường thức ăn hoặc nước uống có nhiễm chì; nhưng cũng có thể xảy ra sau khi vô tình nuốt phải các loại đất hoặc bụi nhiễm chì hoặc sơn gốc chì. Tiếp xúc lâu ngày với chì hoặc các muối của nó hoặc các chất oxy hóa mạnh như PbO2) có thể gây bệnh thận, và các cơn đau bất thường giống như đau bụng. Đối với phụ nữ mang thai, khi tiếp xúc với chì ở mức cao có thể bị sẩy thai. Tiếp xúc lâu dài và liên tục với chì làm giảm khả năng sinh sản và sinh dục ở nam giới. Thuốc giải hoặc điều trị nhiễm độc chì là dimercaprol và succimer.

Sự quan tâm đến vai trò của chì trong việc giảm nhận thức ở trẻ em đã phổ biến rộng rãi việc giảm sử dụng nó (tiếp xúc với chì liên quan đến giảm khả năng học). Hầu hết các trường hợp hàm lượng chì trong máu cao ở người lớn liên quan đến nơi làm việc. Hàm lượng chì trong máu cao liên quan với tuổi dậy thì ở bé gái. Ảnh hưởng của chì cũng làm giảm vĩnh viễn khả năng nhận thức của trẻ em khi tiếp xúc ở mức cực kỳ thấp.

Trong suốt thế kỷ XX, việc sử dụng chì làm chất tạo màu trong sơn đã giảm mạnh do những mối nguy hiểm từ ngộ độc chì, đặc biệt là ở trẻ em. Vào giữa thập niên 1980, có sự thay đổi đáng kể trong cách thức chấm dứt sử dụng chì. Hầu hết sự thay đổi này là kết quả của sự tuân thủ của người tiêu dùng Mỹ với cách quy tắc môi trường đã làm giảm đáng kể hoặc loại hẳn việc sử dụng chì trong các sản phẩm khác pin như gasoline, sơn, chì hàn, và hệ thống nước. Sử dụng chì đang được Liên minh châu Âu cắt giảm theo chỉ thị RoHS. Chì vẫn có thể được tìm thấy với lượng có thể gây hại trong gốm làm từ cát, vinyl (sử dụng làm ống và phần cách điện của dây điện), và đồng được sản xuất tại Trung Quốc. Giữa năm 2006 và 2007, các đồ chơi trẻ em sản xuất tại Trung Quốc đã bị thu hồi, nguyên nhân cơ bản là sơn chứa chì được sử dụng để tạo màu cho sản phẩm.

Các muối chì được sử dụng trong men gốm đôi khi gây ngộ độc, khi các nước uống có tính acid như nước ép trái cây, đã làm rò rỉ các ion chì ra khỏi men. Chì(II) axetat đã từng được đế quốc La Mã sử dụng để làm cho rượu ngọt hơn, và một số người xem đây là nguyên nhân của chứng mất trí của một số hoàng đế La Mã.

Chì làm ô nhiễm đất cũng là một vấn đề cần quan tâm, vì chì có mặt trong các mỏ tự nhiên và cũng có thể đi vào đất thông qua sự rò rỉ từ gasoline của các bồn chứa dưới mặt đất hoặc các dòng thảy của sơn chứa chì hoặc từ các nguồn của các ngành công nghiệp sử dụng chì.

Chì trong không khí có thể bị hít vào hoặc ăn sau khi nó lắng đọng. Nó bị hấp thụ nhanh chóng vào máu và được tin là có ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, tim mạch, thận, và hệ miễn dịch.

Đặc điểm sinh hóa của ngộ độc chì
Trong cơ thể người, chì ức chế tổng hợp porphobilinogen synthase và ferrochelatase, chống lại sự hình thành cả hai chất porphobilinogen và kết hợp với sắt tạo thành protoporphyrin IX, giai đoạn cuối cùng trong sự tổng hợp heme. Quá trình này làm cho sự tổng hợp heme không hiệu quả và sau đó làm microcytic anemia. Ở các mức thấp hơn, nó có vai trò tương tự như calci, can thiệp vào các kênh ion trong quá trình truyền dẫn thần kinh. Đây là một trong những cơ chế mà theo đó nó can thiệp vào nhận thức. Nhiễm độc chì cấp tính được chữa trị bằng cách sử dụng dinatri calci edetat: là calci chelat của muối dinatri của acid ethylene-diamine-tetracetic (EDTA). Chất này có ái lực lớn với chì hơn là calci và do đó tạo ra chì chelat bằng các trao đổi ion. Chất này sau đó được bài tiết qua đường tiểu, trong khi calci còn lại là vô hại.

Rò rỉ chì từ các bề mặt kim loại
Biểu đồ Pourbaix bên dưới cho thấy chì dễ ăn mòn trong môi trường citrat hơn trong môi trường không tạo phức. Phần trung tâm của biểu đồ cho thấy rằng kim loại chì bị oxy hóa dễ dàng trong môi trường citrat hơn là trong nước thông thường.

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Toxicological Profile for Lead (Update) Agency for Toxic Substances and Disease Registry (ATSDR). 2007. Atlanta, GA: U.S. Department of Health and Human Services, Public Health Service.

Chemistry in its element podcast (MP3) from the Royal Society of Chemistry's Chemistry World: Lead
Lead-Free Wheels
National Lead Free Wheel Weight Initiative| Waste Minimization|Wastes|US EPA

Kim loại yếu

Độc chất học
An toàn và sức khỏe nghề nghiệp
Ô nhiễm đất
Khoáng vật tự sinh
Oxide


title: Anthophora semirufa

text:
Anthophora semirufa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1898


title: Catocala flebilis

text:
Catocala flebilis là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Massachusetts và Connecticut phía nam đến North Carolina và Georgia, phía tây đến Arkansas và phía bắc đến Michigan và Illinois và vào tới miền nam Ontario.

Sải cánh dài 45–65 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 7 đến tháng 9 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Carya glabra và Carya ovata.

Liên kết ngoài
Species info

Chú thích

Catocala


title: Terebra venilia

text:
Terebra venilia là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1880


title: 1761 Edmondson

text:
1761 Edmondson tiểu hành tinh chính phát hiện vào ngày 30 tháng 3 năm 1952 bởi Chương trình tiểu hành tinh Indiana ở Đài thiên văn Goethe Link gần Brooklyn, Indiana. Nó được đặt theo tên nhà thám hiểm vũ trụ Frank K. Edmondson của Dại học Indiana.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1952


title: 1529 Oterma

text:
1529 Oterma (1938 BC) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 26 tháng 1 năm 1938 bởi Y. Väisälä ở Turku. Nó được đặt theo tên Liisi Oterma.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1529 Oterma

Tiểu hành tinh Hilda
Được phát hiện bởi Yrjö Väisälä
Thiên thể phát hiện năm 1938
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Splendrillia daviesi

text:
Splendrillia daviesi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Splendrillia


title: Euglossa cyanura

text:
Euglossa cyanura là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 1917


title: 8451 Gaidai

text:
8451 Gaidai (1977 RY6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 11 tháng 9 năm 1977 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8451 Gaidai

Tiểu hành tinh Gefion
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1977
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Sân bay quốc tế Tunis-Carthage

text:
Sân bay quốc tế Tunis-Carthage ()  là sân bay quốc tế ở Tunis, Tunisia.

Sân bay này được đặt tên theo thành phố lịch sử Carthage nằm ngay phía bắc của sân bay này. Đây là trung tâm của các hàng hàng không Tunisair, Nouvelair Tunisia, Sevenair và Tunisavia. Năm 2004, đã có 3,4 triệu lượt khách qua sân bay này.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Air Algérie (Algiers)
Air Europa (Barcelona, Madrid)
Air France (Lyon, Marseilles, Nice, Paris-Charles de Gaulle, Paris-Orly)
Air Malta (Malta)
Alitalia (Milan-Malpensa, Rome-Fiumicino)
British Airways (London-Gatwick)
Corsairfly (Paris-Orly)
EgyptAir (Cairo)
Emirates (Dubai, Tripoli)
Jat Airways (Belgrade)
Jetairfly (Bruxelles)
Libyan Airlines (Benghazi, Tripoli)
Lufthansa (Frankfurt)
Luxair (Luxembourg)
Nouvelair (Monastir)
Qatar Airways (Doha)
Royal Air Maroc (Casablanca)
Royal Jordanian (Amman)
Saudi Arabian Airlines (Jeddah, Medina)
Sevenair (Malta, Palermo, Djerba, Gabes, Gafsa, Monastir, Tabarka, Tozeur)
Syrian Arab Airlines (Damascus)
TUIfly (Cologne/Bonn)
Tunisair (Abidjan, Algiers, Amman, Amsterdam, Athens, Bahrain, Bamako, Barcelona, Beirut, Belgrade, Benghazi, Berlin-Schönefeld, Bordeaux, Brussels, Cairo, Casablanca, Copenhagen, Dakar, Damascus, Dubai, Dusseldorf, Frankfurt, Geneva, Hamburg, Istanbul-Atatürk, Jeddah, Kiev-Boryspil, Kuwait, Lisbon, London-Heathrow, Luxembourg, Lyon, Madrid, Marseille, Milan-Malpensa, Munich, Nice, Nouakchott, Oran, Palermo, Paris-Orly, Rome-Fiumicino, Stockholm-Arlanda, Strasbourg, Toulouse, Tripoli, Vienna, Warsaw, Zurich)
Turkish Airlines (Istanbul-Atatürk)
XL Airways France (Paris-Charles de Gaulle,)

Liên kết ngoài

TUNISIAN CIVIL AVIATION AND AIRPORTS AUTHORITY (OACA)

Tham khảo

Sân bay Tunisia


title: Velesmes-Échevanne

text:
Velesmes-Échevanne là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Dammarie-lès-Lys

text:
Dammarie-lès-Lys (tên chính thức Dammarie-les-Lys) là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Dammarie-lès-Lys được gọi là Dammariens.

Ước tính năm 2005, xã này có dân số là 21.300.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Thnanhf phố kết nghĩa

  Montebelluna, Ý, từ 1987

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Town Hall
 1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
 French Ministry of Culture list for Dammarie-lès-Lys
 Map of Dammarie-lès-Lys on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Lanao del Norte

text:
Lanao del Norte là một tỉnh của Philippines, nằm trên vùng Bắc Mindanao. Thủ phủ là Tubod. Tỉnh này giáp Lanao del Sur về phía Nam, Zamboanga del Sur về phía Tây, Misamis Oriental về phía Đông-Bắc, Bukidnon về phía Đông, và được tách biệt khỏi Misamis Occidental bởi Vịnh Iligan.

Tham khảo

Lanao del Norte
Tỉnh của Philippines


title: Sách Xanh

text:
Sách Xanh ( ) là một cuốn sách ngắn có nội dung về chính trị học của nhà lãnh đạo Libya, Muammar al-Gaddafi. Cuốn sách được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1975 và từng được dự định sẽ là cuốn sách phải đọc theo quy định đối với người dân Libya  Cuốn sách được lấy cảm hứng một phần từ Mao tuyển (Mao chủ tịch ngữ lục, dẫn lời Mao chủ tịch). Cả hai đều được phân phát rộng rãi bên trong và ngoài quốc gia của họ, và "lối hành văn đơn giản, dễ hiểu với những khẩu hiệu đáng nhớ." Trong Nội chiến Libya 2011, cuốn sách này đã bị nhiều người biểu tình đốt cháy.

Bản dịch Anh ngữ của cuốn sách đã được Ủy ban Toàn dân Libya phát hành, và một bản song ngữ Ả Rập/Anh cũng được Martin, Brian & O'Keeffe phát hành tại Luân Đôn vào năm 1976.

Cuốn sách là nguyên nhân của một vụ bê bối vào năm 1987, khi câu lạc bộ khúc côn cầu trên băng Tây Đức ECD Iserlohn ký một thoả thuận quảng cáo cho cuốn sách với giá 900.000 Đô la Mỹ.

Tóm tắt
Bảng sau đây đưa ra một bản tóm tắt từng chương của cuốn sách.

Ảnh hưởng
Theo một tác giả người Anh là George Tremlett, trẻ em Libya đã từng dành 2 tiếng mỗi tuần để học tập nội dung cuốn sách và việc này nằm trong nội dung giảng dạy chính thức; các đoạn trích của cuốn sách được thể hiện hàng ngày trên truyền hình và phát thanh; các khẩu hiệu trong cuốn sách có thể được nhìn thấy trên các bảng thông báo và các lớp sơn trên tường các toà nhà tại Libya; các buổi thuyết trình và nghiên cứu về cuốn sách đã từng được tổ chức tại Pháp, Đông Âu, Colombia, và Venezuela.

Nội dung
Sách Xanh gồm ba phần và có 110 trang, trong đó một trang có 200 từ hoặc ít hơn.
 Giải pháp của Vấn đề Dân chủ: Quyền lực của Nhân dân (xuất bản cuối năm 1975)
 Giải pháp của Vấn đề Kinh tế: Chủ nghĩa xã hội (xuất bản đầu năm 1977)
 Nền tảng Xã hội của Thuyết Thế giới thứ ba (xuất bản tháng 12 năm 1981)

Sách Xanh không chấp nhận nền dân chủ tự do hiện đại, tự do báo chí và chủ nghĩa tư bản. Gaddafi tuyên bố rằng nền dân chủ của Libya dựa trên dân chủ trực tiếp thông qua hình thức các uỷ ban quần chúng. Tuy nhiên hệ thống này trên thực tế có nhiều giới hạn, trong đó có việc Gadaffi có thể tự mình lựa chọn các thành viên chính phủ, và có ảnh hưởng tới các uỷ ban cách mạng (không qua bầu cử) vốn có vị thế trong các hoạt động của chính quyền..

Xem thêm
Mao chủ tịch ngữ lục

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Green Book , bản tiếng Anh trực tuyến tại mathaba.net
 WorldCat: Formats and editions of The Green Book
 The Green Book three parts, translated in Tripoli. Claims absolute fidelity to the original.
 The Green Book  globusz.com

Muammar Gaddafi
Sách chính trị
Sách năm 1975
Chính trị Libya


title: Vũ Hội (định hướng)

text:
Vũ Hội có thể là:

 Xã Vũ Hội, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.
 Quận Vũ Hội thuộc địa cấp thị Bạng Phụ, tỉnh An Huy, Trung Quốc.
 Tên thật của nhà văn Vũ Đức Sao Biển


title: Máy đo phổ từ Alpha

text:
Máy đo phổ từ Alpha (Alpha Magnetic Spectrometer-AMS) là một thiết bị nghiên cứu vật lý hạt được chế tạo và cho chạy thử nghiệm gắn trên trạm vũ trụ Quốc tế nhằm tìm kiếm các dạng vật chất khác thường thông qua các bức xạ từ vũ trụ, bao gồm vật chất lạ, vật chất tối, phản vật chất.

Lịch sử

Chức năng, nhiệm vụ

Vận hành

Tham khảo

Liên kết ngoài

 AMS Collaboration Homepage
 AMS Homepage tại CERN
 AMS Homepage  tại Johnson Space Center
 NASA AMS-02 Project Fact Sheet
 An animated movie of the STS-134 mission showing the installation of AMS-02 (72MB)
 Alpha Magnetic Spectrometer - image collection - AMS-02 on Facebook

 Máy đo phổ từ Alpha có thể phát hiện phản vũ trụ

Vật lý hạt
Thí nghiệm tia vũ trụ
Thành phần của trạm vũ trụ quốc tế
Thí nghiệm tìm kiếm vật chất tối


title: Vriesea bi-beatricis

text:
Vriesea bi-beatricis là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài đặc hữu của Venezuela.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Venezuelan Bromeliaceae with Notes on Species Distribution by State and Levels of Endemism truy cập 3 tháng 11 năm 2009

Thực vật Venezuela
bi-beatricis


title: Toxorhina cornigera

text:
Toxorhina cornigera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Toxorhina
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Villiers-sous-Praslin

text:
Villiers-sous-Praslin là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Villiers-sous-Praslin sur le site de l'Institut géographique national
 Villiers-sous-Praslin sur le site de l'Insee
 Villiers-sous-Praslin sur le site du Quid
 Localisation de Villiers-sous-Praslin sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Villiers-sous-Praslin sur Mapquest

Villiers-sous-Praslin


title: Mulda, Mittelsachsen

text:
Mulda là một đô thị trong huyện Mittelsachsen, bang tự do Sachsen, nước Đức. Đô thị Mulda, Mittelsachsen có diện tích 43,08 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 2874 người.

Tham khảo


title: Aschbach-Markt

text:
Aschbach-Markt là một thị trấn ở huyện Amstetten trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 37,21 km², dân số năm 2001 là 3637 người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: 29148 Palzer

text:
29148 Palzer (1988 JE) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 5 năm 1988 bởi W. Landgraf ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 29148 Palzer

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1988


title: Đình Tây

text:
Đình Tây tên Bùi Văn Tây (1826 – 1914), là một trong những cao đồ của Phật Thầy Tây An (gọi tắt là Phật Thầy), là một trong số ít người có công khai phá sơn lâm, lập nên hai làng Hưng Thới và Xuân Sơn (sau này hợp thành phường Thới Sơn, thị xã Tịnh Biên, tỉnh An Giang), và là người gắn liền với truyền thuyết về một con sấu năm chân có tên Ông Năm Chèo<ref>Theo tìm hiểu của GS. Nguyễn Văn Hầu, thì Người đời quen gọi "ông Năm Chèo" là ý nói sấu ấy có năm giò, nhưng hỏi ra hầu hết các bậc phụ lão ở vùng Thới Sơn và Láng Linh thì chỉ nói có "ba chèo" thôi. Bởi xưa kia ông Đình Tây cột dây vào chân sấu chặt quá, lâu ngày dây ấy siết lần. Rồi sau nhờ đứt hẳn một chân, sấu mới thoát được. Xem thêm bài viết trên website ghi bên dưới.</ref>.

Tiểu sử

Không biết cha mẹ Đình Tây là ai và quê quán ở đâu, nhưng theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Hầu thì xưa kia ông có một người chú ruột ở tại Năng Gù. Như vậy, thuyết quê ông ở Năng Gù có phần đúng hơn thuyết ở Nhân Hòa (cả hai nơi đều thuộc tỉnh Châu Đốc, nay thuộc tỉnh An Giang).

Vì theo ở làm con nuôi cho người bác là ông Tăng Chủ (tức Bùi Thiền Sư), và được ông này giao cho coi sóc ngôi đình Xuân Sơn (nay là đình Thới Sơn), cho nên người đời quen gọi là ông Đình chứ không phải chữ lót là Đình, hay ông giữ chức Hương đình vào buổi ấy.

Ông có hai đời vợ. Bà trước (không biết tên) sinh được có một trai tên là Bùi Văn Vẹt (ở Năng Gù và đã chết). Khi vợ trước mất, ông cưới bà sau tên là Trần Thị Của (1841 - 1907) ở làng Thới Sơn. Bà sau sanh hạ được một trai, ba gái. Trưởng là Bùi Văn Sửu, rồi đến Bùi Thị Lý, Bùi Thị Cơ, Bùi Thị Nhẫn.

Ông dáng người mạnh mẽ, không cao lắm, có bề ngang, gương mặt tròn mà trắng, lúc tuổi già thì râu tốt, mặt trổ đồi mồi và lưng hơi còm.

Hồi nhỏ ông có học chữ Nho, lớn lên thì chuyên nghề ruộng rẫy. Thích ăn trầu, tánh ôn hoà nhưng quả cảm, không ưa những điều tà vạy.

Ông quy y với Phật Thầy vào năm nào không rõ, nhưng người ta thấy ông cùng với Tăng Chủ và Phạm Văn Lăng đã đến ở trại ruộng Thái Sơn do Phật Thầy thành lập ngay từ buổi đầu.

Trước năm 1975, GS. Trịnh Vân Thanh viết:Ông Đình Tây có tướng mạo cao lớn, khi già thì lưng còm và mình mẩy trổ đồi mồi.
Đặc biệt, cách chữa trị của ông thật lạ, bất cứ ai đau bệnh gì ông chỉ dùng miểng sành cắt cho thì hết bệnh, nên trước nhà ông hồi đó có một đống miểng ngùn ngụn lối chừng bốn năm chục giạ lúa...

Và Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam cũng có đoạn:
Ông nổi tiếng võ thuật cao, sức mạnh không ai sánh kịp, lại có lòng yêu nước, có nhiều đóng góp trong việc vận động quần chúng chông quân xâm lược Pháp. Khi ông mất, đồng đạo và đồng bào đều thương khóc.

Hiện nay người đến viếng đình Thái Sơn, nơi ông hành đạo (nay thuộc xã Thái Sơn, huyện Tịnh Biên, An Giang), sẽ thấy phía trước đình có một ao nước rộng chứa nước sinh hoạt cho cả vùng. Chính tại ao này khi xưa là nơi Đình Tây lén thả nuôi con sấu dữ.

Cách đình khoảng vài trăm mét là mộ ông bà Đình Tây (mộ không đấp nấm) và nơi thờ những "báu vật" sẽ kể ngay sau đây.

Truyền thuyết Ông Năm Chèo

Tục truyền, một hôm Đức Phật Thầy Tây An (Đoàn Minh Huyên) sai ông Đình Tây xuống vùng Láng Linh (nay thuộc huyện Châu Thành và huyện Châu Phú, An Giang), giúp đỡ đẻ cho một sản phụ vì người chồng tên Xinh, đi bắt rùa rắn chưa về. Khi người chồng về, biết ông Đình giúp đỡ gia đình mình như vậy, bèn tặng ông một con sấu nhỏ rất kỳ lạ. Con sấu có năm chân, mũi đỏ, da láng chứ không sần sùi như sấu thường.

Khi ông Đình Tây mang con sấu về, Phật Thầy xem qua, bảo là con "nghiệt súc" nên trừ đi, nhưng vì thương con sấu, ông bèn giấu thầy, đem về trại ruộng Xuân Sơn xích chân nó lại và nuôi. Được ba năm, con sấu trở nên to lớn, và sau một đêm mưa to gió lớn, con sấu bò đi mất. Khi Đình Tây lại trại ruộng thì mới biết nó cắn đứt chân bị xích để trốn.

Quá lo buồn vì không biết hậu họa như thế nào, ông Đình Tây bèn thưa chuyện với Phật Thầy. Phật Thầy bèn cho người rèn một lưỡi câu, một lưỡi mun và hai cây lao có lưỡi nhọn dài chừng năm tấc...rồi giao bốn vật bằng sắt này và một sợi dây tơ cho Đình Tây cất giữ, phòng con "nghiệt súc" xuất hiện gieo tại họa cho dân lành.

Sau khi Phật Thầy đã viên tịch, GS. Trinh Vân Thanh kể:
Lần ấy, gặp lúc mùa nước lên, "Ông Năm Chèo" (tức con sấu 5 chân) trườn lên vùng Láng Linh phá xóm phá làng. Khi gặp Ông Năm Chèo, người dân hay hô to: "Bớ Ông Năm Chèo, ông Đình (tức Đình Tây) tới" thì lập tức sấu trốn mất tăm. Sau này, sấu lại liên tiếp lên bờ giết hại người dân, người ta liền đi mời ông Đình Tây đến, thì sấu năm chân lại nhanh chóng biến mất. Rồi kịp khi ông ra về, thì ít ngày sau nó lại xuất hiện. Ba lần "cút bắt" như vậy, ông nguyện rằng:
Nếu phần số mi phải lọt vào tay ta hôm nay thì mi cũng nên tuân theo số Trời, để cho ta làm tròn phận sự mà Đức Phật Thầy đã giao phó; còn như mi chưa tới số, thì mi cũng đừng nên trở lại phá khuấy dân chúng nữa.

Từ đó về sau "Ông Năm Chèo" không còn xuất hiện. Tuy vậy, ở vùng sông nước Vàm Nao, Láng Linh...những dân thương hồ và dân chài lưới thời bấy giờ đều ngán sợ có ngày "ông" sẽ trở lại, nhận chìm xuồng ghe rồi hãm hại người...

Tương truyền khi quân Pháp càn bố binh Gia Nghị của Đức Cố Quản (Trần Văn Thành) tại vùng Bảy Thưa, vì yếu thế nghĩa quân phải rút lui. Khi ấy nhằm mùa nước nổi, quân Pháp sau lưng bắn phá rất gấp mà trước mặt thì đế sậy dày đặc, ghe xuồng chống đi không được. Lúc ấy "Ông Năm Chèo" bỗng nổi lên, rẽ đường giúp cho xuồng ghe theo đó mà trốn thoát...

Bộ dụng cụ của ông Đình Tây hiện đang được lưu giữ mà theo truyền thuyết, khi Ông Năm Chèo trở mình, chỉ người nào đức hạnh, đạo cao mới có thể dùng chúng để bắt Ông Năm Chèo.

Chú thích

Tham khảo
Trịnh Vân Thanh, Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển quyển 2, Nhà xuất bản Hồn thiêng, Sài Gòn, 1966.
Nguyễn Văn Hầu, Nửa tháng ở miền Thất sơn, Nhà xuất bản Trẻ, 2006.
Nguyễn Q. Thắng & Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản KHXH, 1992, tr. 60.
Tài liệu Đình Tây trong bài viết của Nguyễn Văn Hầu, tại:
Sổ tay hành hương đất phương Nam, nhiều người soạn, Huỳnh Ngọc Trảng chủ biên, Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 2002, tr. 117-118.

Liên kết ngoài

Người An Giang
Nghĩa quân chống Pháp
Bửu Sơn Kỳ Hương


title: Charadra tapa

text:
Charadra tapa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Chiricahua, Huachuca, và dãy núi Santa Rita of tây nam Arizona, although the species probably occurs in adjacent parts của México.

Chiều dài cánh trước là 18 mm đối với con đực và 19 mm đối với con cái. Mùa bay chính là từ tháng 9 đến tháng 10, nhưng ghi chép cho thấy chúng có thể bay suốt mùa xuân.
Ấu trùng ăn Quercus gambelii.

Liên kết ngoài
The North American species of Charadra Walker, with a revision of the Charadra pata (Druce) group (Noctuidae, Pantheinae)

Chú thích

Charadra
Chiricahua Mountains
Pantheinae


title: Montegaldella

text:
Montegaldella là một đô thị tại tỉnh Vicenza ở vùng Veneto, Ý.
Montegaldella là một thành phố thuộc tỉnh Vicenza, Veneto, Italy. Đường cao tốc SP16 chạy qua thị trấn.

Các điểm tham quan chính
Biệt thự Conti-Lampertico "La Deliziosa" (Nhà nghỉ Giáng sinh) được xây dựng vào đầu thế kỷ 17; Khu vườn của nó có các bức tượng của Orazio Marinali.
San Michele Arcangelo là một nhà thờ Thiên chúa giáo thế kỷ 16 được khôi phục vào đầu những năm 2000; Chuông của nhà thờ vẫn còn được rung bởi tay của một nhóm công dân, những người cũng đã tham gia trong các cuộc thi đấu chuông.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Vicenza


title: Nhà tạo mẫu

text:
Nhà tạo mẫu (tiếng Anh: stylist) có thể được dùng với một trong các ý nghĩa sau đây:
 Nhà tạo mẫu tóc, người sáng tạo ra những kiểu tóc mới và có ảnh hưởng đến xu hướng thời trang tóc.
 Nhà thiết kế thời trang, người tạo ra khuynh hướng thời trang và làm thoả mãn nhu cầu thời trang cho mọi tầng lớp.


title: Antiporus simplex

text:
Antiporus simplex là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Watts miêu tả khoa học năm 1978.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Antiporus


title: Staffolo

text:
Staffolo là một đô thị ở tỉnh Ancona trong vùng Marche, nằm cách 35 km về phía tây nam của Ancona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.304 và diện tích là 27,6 km².

Staffolo giáp các đô thị sau: Apiro, Cingoli, Cupramontana, Jesi, San Paolo di Jesi.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Ancona


title: Tụng Tây Hồ phú

text:
Tây Hồ phú hay còn gọi là Tụng Tây Hồ Phú hoặc Tây Hồ cảnh tụng, là một bài phú của Nguyễn Huy Lượng ca ngợi cảnh Hồ Tây, thông qua đó ca ngợi sự nghiệp, công lao của triều đại Tây Sơn.

Hoàn cảnh ra đời
Năm 1801, chúa Nguyễn Phúc Ánh đem thủy quân đánh chiếm kinh đô Phú Xuân, vua Tây Sơn là Nguyễn Quang Toản bỏ chạy ra Thăng Long. Vua đổi niên hiệu từ Cảnh Thịnh sang Bảo Hưng, xuống chiếu nhận lỗi và vỗ về quân dân. Vua còn sai dắp đàn Phương Trạch tại Hồ Tây để làm lễ tế trời đất, sai Nguyễn Huy Lượng lúc bấy giờ đang là Chương lĩnh hầu, giữ chức quan Phụng nghị bộ Lễ, soạn một bài thơ và một bài phú, đọc trong buổi lễ tế ngày 21 tháng 6 năm Tân Dậu (1801). Bài thơ và bài phú này được nhà vua rất tâm đắc và đã ban thưởng cho Nguyễn Huy Lượng hai quan tiền đồng.

Tên gọi
Sau khi hai bài thơ và phú này ra đời, dân Hà thành ai cũng muốn có một bản, nếu đã không đi tìm mua lại được họ mua giấy mực về chép lại. Do đó sau này có nhiều dị bản và tên gọi khác nhau. Những tên gọi còn ghi trong văn bản giữ lại được đến ngày nay là: Phong cảnh biệt chí; Tây Hồ phú; Tây Hồ cảnh tụng... Nhưng người dân khi nói đến bài phú này thì người ta thường gọi là Phú ông Lượng

Văn bản
Đây là bài phú chữ Nôm, gồm 86 liên, dùng chỉ một vần "hồ" (độc vận). Do những văn bản của bài phú này đều là những bản chép tay nên chúng không tránh khỏi có nhiều chỗ chép khác nhau. Hiện thư viện Hán Nôm có bốn dị bản khác nhau về bài phú này.
Phong cảnh biệt chí (ký hiệu AB.377)
Tây Hồ phú được Vũ Khắc Tiệp cho đăng trên Vĩnh Long Hưng thư quán, Hà Nội, 1931 (ký hiệu AB.299)
Tây Hồ cảnh tụng (ký hiệu VNv.184) được in trong sách: (Phú Việt Nam cổ và kim, Nhà xuất bản. Văn hóa, H. 1962.)
Hợp tuyển thơ văn Việt Nam (TK. XVIII - TK XIX), Nhà xuất bản. Văn hóa, HN, 1963, Trang 155-162.

Trong đó bản thứ nhất được cho là bản gần với nguyên tác hơn cả. Tạp chí Hán Nôm tháng 2 năm 1988 đã cho đăng những khảo cứu về bài thơ và bài phú này. Trong việc khảo cứu này lấy bản 1 làm bản nền. Các bản còn lại sẽ được dùng để đối chiếu với bản 1. Nơi nào mà bản 1 tối nghĩa thì thay vào bằng chữ có nghĩa ở bản khác. Trong việc chú thích, có chú thích của nguyên bản (chủ yếu là Bản 2 và Bản 3, người chú thích cũng có thể là chính tác giả, mà cũng có thể một ai đó về sau) và chú thích bổ sung của những người khảo cứu.

Đánh giá
Cuốn "Thăng Long – Hà Nội ngàn năm văn hiến" viết: "Có thể nói, trước và sau Nguyễn Huy Lượng, chưa hề có một tác phẩm nào viết về non sông đất nước Thăng Long Hà Nội hay đến thế, đẹp đến thế. Chỉ với một danh tác ấy cũng đủ xếp Nguyễn Huy Lượng vào hàng những văn nghệ sĩ tài hoa bậc nhất Thăng Long. Áng văn Nôm trác tuyệt tân kỳ, dân Hà thành hồi ấy gọi là "Phú ông Lựợng" trong khi đổ xô đi tìm mua bản chép tay này… Người ta mua giấy mực về chép lại khiến cho giá giấy phường Hàng Giấy, Hàng Gai vọt hẳn lên."

Tụng Tây Hồ phú, một áng văn khiến người đọc say mê, rù rì đọc từng chữ từng câu. Cái dư âm của nó quấn quýt mãi không rời. Những từ láy lần đầu phát ra từ bài văn Nguyễn Huy Lượng và chẳng bao giờ lặp lại nữa. Nghĩ đến văn chương vùng đất Thăng Long, người ta nhớ ngay đến bài văn ấy, tác giả ấy. Thạc sĩ Phùng Hoài Ngọc nhận xét.

Ngay cả đến Phạm Thái người đã làm bài phú mang tên Chiến tụng Tây Hồ phú để đối lại bài Phú này của Nguyễn Huy Lượng cũng phải công nhận đây là một bài phú rất hay qua chính lời dẫn của ông ta: Ta thấy ban đầu thoạt đọc, ông cũng lấy làm hay, hỏi ngay: "Ai làm bài ấy mà hay thế?"..."Bạn rằng: Chương Lĩnh hầu Hữu hộ Lượng làm" thì ông thay đổi thái độ: "Ta rằng: Chao ôi! Hữu hộ Lượng à! Xưa hắn làm tôi triều Lê, nay ra làm nguỵ lại còn tụng Tây Hồ mà chẳng thẹn mặt... Nay nhân bỉ kẻ làm bài tụng, ta cũng làm bài Chiến tụng để góp chút trò cười với đời"

Chú thích

Sách tham khảo
 Thăng Long –Hà Nôi ngàn năm văn hiến, Nhà xuất bản Lao động, tái bản lần 3, năm2009
 Tạp chí Hán Nôm 2-1988

Liên kết ngoài

 Phùng Hoài Ngọc, Thưởng thức danh tác "Tụng Tây Hồ phú" của Nguyễn Huy Lượng

Văn học Việt Nam thời Tây Sơn
Tác phẩm của Nguyễn Huy Lượng


title: Perdita tenebrosa

text:
Perdita tenebrosa là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1968


title: Panurginus atriceps

text:
Panurginus atriceps là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Panurginus
Động vật được mô tả năm 1878


title: Carposina cryodana

text:
Carposina cryodana là một loài bướm đêm thuộc họ Carposinidae. Nó là loài đặc hữu của New Zealand.

Sải cánh dài 16–17 mm.
Tiêu bản loài này được bắt trên loài Leptospermum.

Chú thích

Tham khảo

Copromorphoidea


title: La-hầu-la

text:
La-hầu-la (tiếng Phạn: Rāhula; tiếng Trung: 羅睺羅 nghĩa là Phú Chướng, nghĩa là "sự chướng ngại") là một trong thập đại đệ tử của đức Phật (mật hạnh đệ nhất). Ông cũng là người con duy nhất của Thái Tử Tất-đạt-đa (siddhārtha). Còn mẹ của La-hầu-la là công nương Da-du-đà-la (yaśodharā). La-hầu-la được sinh ra khoảng khi thái tử Tất-đạt-đa lúc ấy đã 29 tuổi, quyết định rời bỏ gia đình, xuất gia tu hành và đi tìm chân lý đích thật, tuy nhiên sau này có thể thấy chính Đức Phật là người đích thân dạy dỗ con trai mình trên con đường đạt đạo. Nhờ vậy La-hầu-la đã sớm giác ngộ khi mới ngoài 20 tuổi. La-hầu-la được tôn giả Xá-lợi-phất (sśāriputra) đưa vào Tăng-già từ lúc chín tuổi và mất trước Phật, có lẽ khi chưa đến 50 tuổi (khoảng năm 560 TCN). Trong Phật giáo Bắc Tông thì La Hầu La chính là một vị La hán trong Thập Bát La hán (18 vị La hán) mà ông chính là La hán Trầm Tư thường được tạc tượng với hình tượng là một vị tăng dung mạo tuấn tú, tay chống cằm suy tư.

Chú thích

Đệ tử Thích-ca Mâu-ni
Đại sư Phật giáo
Năm mất không rõ
Năm 534 TCN
 Gia đình Phật Thích-ca


title: Melanotus iranicus

text:
Melanotus iranicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Trematocranus microstoma

text:
The Pointedhead Haplo (Trematocranus microstoma), được gọi là ''Haplochromis' cf. placodon 'pointed head' là một loài cá thuộc họ Cichlidae.

Nó được tìm thấy ở Malawi, Mozambique, và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Kasembe, J. 2005. Trematocranus microstoma. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Trematocranus


title: 15228 Ronmiller

text:
15228 Ronmiller (1987 DG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 2 năm 1987 bởi C. S. Shoemaker và E. M. Shoemaker ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15228 Ronmiller

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1987


title: Stigmella cerasi

text:
Stigmella cerasi là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Turkmenistan.

Ấu trùng ăn Cerasus species.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Revised Check-List Of Mining Lepidoptera (Nepticuloidea, Tischerioidea And Gracillarioidea) From Trung Á

C


title: Bulbophyllum hamelinii

text:
Bulbophyllum hamelinii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

 }
The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

Liên kết ngoài

H


title: Terni

text:
Terni là một phố cổ của Italia, thủ phủ của tỉnh Terni phía nam Umbria, trong đồng bằng sông Nera. Đô thị này có cự ly 104 km (65 mi) về phía nam Roma, 36 km (23 mi) về phía tây bắc Rieti và 29 km (18 mi) về phía nam Spoleto.

Thành phố nằm bên tuyến đường ray giữa Roma và Ancona.

Cư dân nổi bật

 Hoàng đế La Mã Tacitus
 Saint Valentine
 Francesco Angeloni
 Anastasio De Filis
 Giulio Briccialdi
 Alessandro Casagrande
 Libero Liberati
 Mario Umberto Borzacchini
 Orneore Metelli
 Aurelio De Felice
 Cesare Bazzani

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Site
 AboutTerni.com
 Terni city portal
 TerniWeb.it
 Terni at UmbriaTravel.Com

]

Đô thị tỉnh Terni
Thành phố và thị trấn ở Umbria


title: Kurtzia arteaga

text:
Kurtzia arteaga là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Kurtzia


title: PB (súng ngắn)

text:
PB (Пистолет бесшумный, Pistolet Besshumnyy, Súng ngắn yên lặng) với mã GRAU gọi là 6P9 là loại súng ngắn bán tự động hãm thanh do Liên Xô chế tạo. Nó dựa trên nền súng ngắn Makarov, thiết kế dành riêng cho các nhóm trinh sát quân đội và KGB. Chúng đã được đưa vào phục vụ năm 1967. Loại súng này sử dụng một ống hãm thanh thiết kế riêng gồm hai phần một phần gắn cố định vào súng phần còn lại tháo ra để dễ dàng để cất giấu nhưng có thể gắn vào nhanh khi cần thiết, nhưng thường thì phần cố định hiếm khi được tháo ra. PB cũng có thể bắn một cách an toàn khi không có phần ống hãm thanh cố định trong trường hợp nguy cấp. Khi không có ống hãm thanh thì loại súng này có tiếng động cũng giống như các khẩu Makarov. PB có bao đựng được thiết kế dành riêng cho loại súng này.

Thiết kế
Hoạt động của PB tương tự như khẩu Makarov sử dụng cơ chế nạp đạn blowback. Vì thiết kế có ống hãm thanh cố định nhưng vẫn cố gắng làm cho súng không trở nên quá dài nên bộ khóa nòng của súng rất ngắn không đủ để gắn lò xo vào. Thay vào đó lò xo được gắn ở khe phía dưới và nối với thoi nạp đạn thông qua một thanh truyền động. PB sử dụng loại đạn 9×18mm Makarov và hộp đạn rời 8 viên.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 World Guns
 Giới thiệu PB
 Bắn thử PB

Súng ngắn
Súng của Nhà máy Kalashnikov
Súng Nga
Súng dùng đạn 9x18mm Makarov


title: Mairy-sur-Marne

text:
Mairy-sur-Marne  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 83 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Mairysurmarne


title: La Fresneda

text:
La Fresneda là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 451 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: 746 Marlu

text:
746 Marlu

746 Marlu là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Franz Kaiser phát hiện ngày 01.3.1913 ở Heidelberg, và được đặt theo tên nữ bác sĩ Marie-Louise Kaiser, con gái của Franz Kaiser

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1913
Tiểu hành tinh kiểu P (Tholen)


title: Cerithium abditum

text:
Cerithium abditum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.

Miêu tả

Phân bố
The distribution của Cerithium abditum bao gồms miền tây miền trung Thái Bình Dương.
 Philippines

Chú thích

Tham khảo

A


title: Onoba gianninii

text:
Onoba gianninii là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Onoba


title: L'Isle-en-Dodon

text:
L'Isle-en-Dodon là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp

L'Isle-en-Dodon nằm ở bên sông Save.

Tham khảo

Isleendodon


title: Tiêu Khê

text:
Tiêu Khê () là một hương (xã) của huyện Nghi Lan, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Tiêu Khê có địa hình đồi núi ở phía tây bắc và bằng phẳng ở phía tây nam. Hương là một nơi nghỉ dưỡng cuối tuần cho cư dân vùng đô thị Đài Bắc lân cận và nổi tiếng với những suối nước nóng trên địa bàn.Tiêu Khê có diện tích 101,4278 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 35.992 người thuộc 12.487 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 354,9 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Nghi Lan


title: Gnamptopteryx

text:
Gnamptopteryx là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Larentiinae
Bướm đêm Châu Á


title: Calicovatellus petrodytes

text:
Calicovatellus petrodytes là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được K.B.Miller & Lubkin miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Calicovatellus


title: Thảm sát Mỹ Trạch

text:
Thảm sát Mỹ Trạch là một cuộc thảm sát trong Chiến tranh Đông Dương do quân đội Pháp tiến hành ở làng Mỹ Trạch, xã Mỹ Thủy thuộc huyện Lệ Thủy, Quảng Bình. Cuộc thảm sát này diễn ra từ 12h trưa đến 2h sáng ngày 29 tháng 11 năm 1947. Hậu quả của cuộc thảm sát này là 326 ngôi nhà bị phá hủy, Hơn 420 thường dân bị sát hại, nhiều người phụ nữ bị hãm hiếp trước khi bị giết chết. Trong số nạn nhân bị sát hại có 170 phụ nữ, 157 trẻ em, 94 người già. Gần một nửa dân làng bị giết chết trong đợt thảm sát này. Vị trí tiến hành cuộc thảm sát ở gần ga Mỹ Trạch, bên cầu Mỹ Trạch, một cầu đường sắt Thống Nhất bắc qua sông Kiến Giang.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thảm sát Mỹ Trạch trên trang web của tỉnh Quảng Bình

Tội ác chiến tranh trong Chiến tranh Đông Dương
Quảng Bình
Năm 1947
Thảm sát tại Việt Nam
Chiến tranh Đông Dương
Tội phạm ở Việt Nam


title: Pedro de Toledo, São Paulo

text:
Pedro de Toledo là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil.
Đô thị này nằm ở vĩ độ 24º16'29" độ vĩ nam và kinh độ 47º13'58" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 45 m. Dân số năm2006 ước tính 10.186 người.
Đô thị này có diện tích 671,113 km².

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 9.187
Thành thị: 6.159
Nông thôn: 3.028
Nam giới: 4.693
Nữ giới: 4.494
Mật độ dân số (người/km²): 13,69

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 26,14

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 66,50

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 3,26

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 85,08%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,729
Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,672
Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,692
Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,824
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi
 Sông Itariri
 Sông do Espraiado
 Sông São Lourenço
 Sông São Lourencinho

Các xa lộ
 SP-55
 BR-116 / SP-230

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Página da câmara
 Pedro de Toledo trên WikiMapia

Đô thị bang São Paulo

en:Pedro de Toledo


title: Ecnomus buntak

text:
Ecnomus buntak là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus


title: Weiler, Feldkirch

text:
Weiler là một đô thị thuộc huyện district of Feldkirch, Vorarlberg, Áo. Đô thị  có diện tích 3,09 km², dân số thời điểm năm 2006 là 1973 người.

Tham khảo


title: Lingolsheim

text:
Lingolsheim là một xã trong tỉnh Bas-Rhin, thuộc vùng Grand Est của nước Pháp, có dân số là 16.860 người (thời điểm 1999). Lingolsheim nằm cạnh các sông nhỏ là Bruche và Ill.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Bas-Rhin


title: Ennevelin

text:
Ennevelin là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Gà Sultan

text:
Sultan là một giống gà có nguồn gốc từ Thổ Nhĩ Kỳ. Một vài từ điển dịch nó thành gà bạch Thổ Nhĩ Kỳ không hẳn là chính xác, do giống gà này có thể có bộ lông là màu trắng, đen hay lam, mặc dù gà có bộ lông trắng là phổ biến hơn cả. Tên gọi của nó trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ là Serai-Tavuk, có thể dịch thành "gà của Sultan". Chúng từng là loại gà cảnh chủ yếu, được nuôi trong các khu vườn của đế quốc Ottoman. Tại phương Tây, chúng được nhân giống để triển lãm gia cầm, và nói chung hiếm thấy.

Giống gà này lần đầu tiên được xuất khẩu từ đất nước bản địa của nó vào năm 1854, khi Elizabeth Watts ở Hampstead, London đem một bầy nhỏ vào Anh. Nó được thấy tại Bắc Mỹ vào năm 1867, và được chính thức công nhận bằng việc chấp thuận đưa vào chuẩn hoàn hảo của Hiệp hội gia cầm Bắc Mỹ năm 1874.

Gà Sultan có rất nhiều kiểu bộ lông trang trí, bao gồm lớp lông lớn, phồng tại mào, ngực, duôi dài, và nhiều lông trên chân. Chiếc mào nhỏ, hình chữ V của chúng gần như bị che đậy hoàn toàn dưới lớp lông. Gà Sultan cũng là một trong số ít các giống gà có 5 ngón trên mỗi chân. Với gà trống cân nặng khoảng 2,7 kg (6 pao) và gà mái khoảng 2 kg (4 pao), chúng là gà giống tiêu chuẩn tương đối nhỏ. Chúng cũng có phiên bản bantam (dạng nhỏ so với gà tiêu chuẩn, với kích thước chỉ bằng một phần năm tới một phần tư kích thước gà tiêu chuẩn).

Gà mái đẻ các trứng nhỏ màu trắng với tốc độ chậm, chỉ khoảng 80 quả mỗi năm và nói chung không đòi ấp. Về khí chất, gà Sultan là gà rất dễ sai khiến và thân thiện, và chúng hài lòng với việc nuôi nhốt. Phần lớn những người nhân giống gà Sultan nuôi chúng trên nền chuồng khô nhằm bảo vệ bộ lông trau chuốt kỹ lưỡng của chúng, đặc biệt ở phần chân. Chúng cũng có thể hơi dễ bị bắt nạt nếu nuôi trong cùng bầy với các giống gà hoạt động tích cực hơn.

Tiêu chuẩn
 Trọng lượng lý tưởng: Trống: 1,5–2 kg; Mái: 1-1,5 kg.
 Mào: sừng (hình chữ V).
 Mấu tai: ẩn do lông che phủ mấu tai.
 Màu mắt: đỏ-cam.
 Màu da: trắng.
 Màu tụ cốt cổ chân: vàng.
 Đa dạng của bộ lông: chỉ màu trắng.
 Trứng để ấp: tối thiểu 45 g, vỏ màu trắng.
 Đường kính vòng đeo chân: Trống: 18 mm; Mái: 16 mm.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Gà Sultan  tại mypetchicken

Giống gà


title: Auchy-lès-Hesdin

text:
Auchy-lès-Hesdin là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Auchy-lès-Hesdin on the Quid website
 Official town website

Auchyleshesdin


title: Thâm Nam Hoa Kỳ

text:
Thâm Nam Hoa Kỳ (Deep South) là một tiểu vùng văn hoá và địa lý nằm trong Nam Hoa Kỳ. Về mặt lịch sử thì nó khác biệt với "Thượng Nam Hoa Kỳ" vì tiểu vùng này bao gồm các tiểu bang phụ thuộc rất nhiều vào nông nghiệp ngành trồng trọt trong thời antebellum. Thâm Nam cũng thường được biết đến với tên gọi Hạ Nam (Lower South) hay "các tiểu bang bông vải".

Sử dụng thuật từ
Thuật từ "Deep South" hay Thâm Nam được định nghĩa trong nhiều cách khác nhau:
 Đa số định nghĩa bao gồm các tiểu bang Alabama, Georgia, Louisiana, Mississippi, và Nam Carolina.
 Bảy tiểu bang ly khai khỏi Hoa Kỳ trước khi nổ ra trận đánh Đồn Sumter, Nội chiến Hoa Kỳ bắt đầu, và cùng nhau thành lập Liên minh miền Nam. Theo thứ tự ly khai là: Nam Carolina, Mississippi, Florida, Alabama, Georgia, Louisiana, và Texas. Vì có nhiều thành phần di dân trong nữa thế kỷ vừa qua, phần lớn tiểu bang Florida và Texas thường không được kể vào vùng này nữa. Tuy nhiên, có một số phần nào đó của các tiểu bang này như Đông Texas, và vùng Cán chảo Florida vẫn còn giữ cái nét văn hoá của Thâm Nam.
 Một số định nghĩa tính một phần hay tất cả các tiểu bang Virginia, Tennessee, Bắc Carolina, và Arkansas.

Tham khảo

Nam Hoa Kỳ
Vùng của Hoa Kỳ


title: Procambarus gibbus

text:
Procambarus gibbus là một loài tôm sông trong họ Cambaridae. Nó là loài đặc hữu của the Flint River drainage in the U.S. state of Georgia, and is listed as Data Deficient on the Sách Đỏ IUCN.

Chú thích

Tham khảo

Procambarus


title: Vasily Vasilievich Dokuchaev

text:
Vasily Vasilievich Dokuchaev (tiếng Nga: Василий Васильевич Докучаев; 1846–1903) là một nhà địa chất người Nga mà tên tuổi gắn liền với các nền tảng cơ sở của khoa học đất.

Ông làm việc trong lĩnh vực khoa học đất và đã phát triển sơ đồ phân loại đất trong đó miêu tả 5 yếu tố hình thành đất. Ông đã đưa ra học thuyết của mình sau những nghiên cứu liên tục và tích cực về đất đai ở Nga vào năm 1883. Công trình nổi tiếng nhất của ông là Đất đen Nga (чернозём - 1883), đã làm cho từ này được biết đến ở phương Tây.

Một miệng núi lửa trên Sao Hỏa được đặt tên ông để tỏ lòng kính trọng ông.

Các nền tảng khoa học của khoa học đất như là một khoa học tự nhiên đã được thiết lập bởi các công trình cổ điển của Dokuchaev. Trước đây, đất được coi là sản phẩm của sự chuyển hóa hóa lý của đá, mà thực vật rút ra được các khoáng chất dinh dưỡng từ những chất nền của chúng. Đất và đá trên thực tế là ngang hàng nhau.

Dokuchaev cho rằng đất như là một thực thể tự nhiên có nguồn gốc và lịch sử phát triển riêng, là thực thể với những quá trình phức tạp và đa dạng diễn ra trong nó. Đất được coi là khác biệt với đá. Đá trở thành đất dưới ảnh hưởng của một loạt các yếu tố tạo thành đất như khí hậu, cây cỏ, khu vực, địa hình và tuổi. Theo ông, đất có thể được gọi là các tầng trên nhất của đá không phụ thuộc vào dạng; chúng bị thay đổi một cách tự nhiên bởi các tác động phổ biến của nước, không khí và một loạt các dạng hình của các sinh vật sống hay chết.

Tham khảo

 Krasil'nikov, N.A. (1958) Vi sinh vật đất và các thực vật bậc cao hơn.

Dokuchaev, Vasily Vasilievich
Dokuchaev, Vasily Vasilievich
Sinh năm 1846
Mất năm 1903


title: Postplatyptilia seitetazas

text:
Postplatyptilia seitetazas là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Chile.

Sải cánh dài khoảng 15 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 1.

Etymology
The species is được đặt tên theo the locality in which it was collected.

Chú thích

Tham khảo

Postplatyptilia


title: Trung tâm Thương mại Quốc tế

text:
Trung tâm Thương mại Quốc tế (Centre du commerce international, viết tắt CCI) là cơ quan chung của Tổ chức Thương mại Thế giới và Liên Hợp Quốc.

Tuyên bố sau đây về Trung tâm Thương mại Quốc tế được trích từ trang chủ của cơ quan này và phản ánh quan điểm chính thức của Trung tâm Thương mại Quốc tế về các chức năng riêng:

"Trung tâm Thương mại Quốc tế thúc đẩy kinh doanh xuất khẩu nhỏ thành công tại các nước đang phát triển bằng cách cùng với các đối tác cung cấp giải pháp phát triển thương mại đối với khu vực tư nhân, các tổ chức hỗ trợ thương mại và các nhà hoạch định chính sách. "

Trung tâm Thương mại Quốc tế hoạt động trên 6 lĩnh vực:
 Phát triển sản phẩm và thị trường
 Phát triển dịch vụ hỗ trợ thương mại
 Mậu dịch thông tin
 Phát triển nguồn nhân lực
 Quản trị buôn bán và phân phối quốc tế
 Thẩm định nhu cầu, hoạch định chương trình xúc tiến thương mại.

Hỗ trợ kỹ thuật của Trung tâm Thương mại Quốc tế tập trung vào ba vấn đề trong đó họ tin rằng nhu cầu xây dựng năng lực quốc gia là quan trọng nhất: ngoài ra là việc giúp các doanh nghiệp hiểu quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới; tăng cường khả năng cạnh tranh doanh nghiệp và phát triển chiến lược xúc tiến thương mại mới.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC)

Thương mại quốc tế
Phát triển
Tổ chức Thương mại Thế giới
Tổ chức thương mại quốc tế


title: Sibu, Sarawak

text:
Sibu  () là thị trấn thủ phủ của huyện Sibu thuộc tỉnh Sibu, bang Sarawak, Malaysia. Thị trấn nội lục này nằm trên đảo Borneo, có diện tích là 129,5 km². Sibu nằm tại nơi hợp lưu của hai sông Rajang và Igan, cách bờ Biển Đông khoảng 60 km và cách thủ phủ bang Kuching  về phía đông bắc của thành phố này. Người Hoa chiếm ưu thế trong thành phần cư dân thị trấn, đặc biệt là người Phúc Châu. Các dân tộc khác là người Melanau, người Mã Lai, và người Iban cũng hiện diện tại khu vực này. Dân số thị trấn vào năm 2010 đạt 162.676.

James Brooke thuộc địa hóa Sibu vào năm 1862 khi ông cho xây một công sự trong thị trấn nhằm đẩy lui các cuộc tấn công của người Dayak bản địa. Sau đó, một nhóm nhỏ người Hoa thuộc phân nhóm Mân Nam định cư quanh công sự để tiến hành các hoạt động kinh doanh một cách an toàn. Năm 1901, Hoàng Nãi Thường dẫn đầu một cuộc di cư quy mô lớn với 1.118 người Hoa Phúc Châu từ tỉnh Phúc Kiến đến Sibu. Điều này khiến Sibu thường được gọi là "Tân Phúc Châu". Chính phủ Brooke cho xây dựng Chợ Sibu và bệnh viện đầu tiên trong thị trấn. Bệnh viện Lau King Howe và một số trường học và nhà thờ của giáo phái Giám Lý được xây dựng trong thập niên 1930. Tuy nhiên, thị trấn Sibu bị đốt cháy hoàn toàn hai lần vào năm 1889 và 1928 song sau đó lại được tái thiết. Không xảy ra giao tranh ác liệt tại Sibu trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Sarawak từ năm 1941. Sau khi Nhật Bản đầu hàng vào năm 1945, Sarawak được nhượng lại cho Anh với vị thế một thuộc địa hoàng gia. Điều này khiến một nhóm thanh niên người Melanau tại Sibu bất mãn, họ là những người ủng hộ độc lập. Do đó, thống đốc thứ hai của Anh tại Sarawak là Duncan George Stewart bị Rosli Dhobi ám sát khi ông ta đến thăm Sibu vào tháng 12 năm 1949. Sibu và lưu vực Rajang cũng trở thành trung tâm của các hoạt động cộng sản từ 1950 và điều này tiếp diễn ngay cả sau khi Sarawak độc lập vào năm 1963. Bộ tư lệnh An ninh Rajang (RASCOM) sau đó được thành lập nhằm kiềm chế các hoạt động cộng sản trong khu vực. Khởi nghĩa cộng sản tại Sarawak suy yếu đáng kể trong năm 1973 rồi kết thúc vào năm 1990. Sibu được nâng cấp lên vị thế đô thị tự trị vào năm 1981. Thị trấn tiếp đón một chuyến thăm của quân chủ Malaysia vào tháng 9 năm 2001. Thị trấn cũng là một cửa ngõ đến Hành lang Năng lượng tái tạo Sarawak (SCORE) từ 2008.

Sibu là cửa ngõ du lịch chủ yếu đến thượng du Sông Rajang, là khu vực có các thị trấn ven sông quy mô nhỏ và có nhiều nhà dài của người Iban và Orang Ulu. Trong số các dấu mốc nổi bật tại Sibu, có tòa nhà cao nhất bang Sarawak là Wisma Sanyan, Cầu Lanang (một trong các cầu qua sông dài nhất tại Sarawak) và quảng trường lớn nhất tại Malaysia nằm gần Wisma Sanyan. Bảo tàng Kỷ niệm Bệnh viện Lau King Howe là bảo tàng y tế đầu tiên và duy nhất tại Malaysia. Chợ Trung tâm Sibu là chợ trong nhà lớn nhất tại Sarawak. Trong số các điểm thu hút du khách tại Sibu, có Trung tâm Di sản Sibu, Miếu Đại Bá Công, các nhà dài Bawang Assan, Thánh đường Cũ Sibu, Chùa Ngọc Long Sơn Thiên Ân, Công viên Kỷ niệm Bukit Aup, Lâm viên Bukit Lima, Chợ Đêm Sibu, lễ hội Văn hóa Borneo (BCF), và Lễ hội Vũ đạo Quốc tế Sibu (SIDF). Lâm sản và đóng tàu là hai hoạt động kinh tế chính tại Sibu.

Từ nguyên
Trước năm 1873, Sibu được gọi là "Maling", đặt theo một đoạt uốn khúc của sông Rajang được gọi là "Tanjung Maling" nằm đối diện với thị trấn Sibu ngày nay gần nơi hợp lưu của các sông Igan và Rajang. Đến ngày 1 tháng 6 năm 1873, tỉnh thứ ba của Sarawak (nay là tỉnh Sibu) được hình thành dưới quyền Chính phủ Brooke. Tỉnh này sau đó được đặt tên theo quả chôm chôm bản địa, là loại quả có nhiều trong khu vực. Chôm chôm trong tiếng Iban được gọi là "Buah Sibau".

Lịch sử

Đế quốc Brunei
Trong thế kỷ XV, người Mã Lai cư trú tại miền nam Sarawak xua đuổi người Iban (di cư từ Indonesia ngày nay) hướng đến khu vực Sibu ngày nay. Trong suốt thế kỷ XVII và XVIII, lưu vực Rajang là nơi diễn ra nhiều chiến tranh bộ lạc giữa người Iban và dân tộc bản địa tại lưu vực Rajang. Đôi khi, người Iban hình thành một liên minh lỏng lẻo với người Mã Lai để tấn công các bộ lạc Kayan và tiến hành cướp bóc các tàu thuyền Trung Quốc và Indonesia đi qua khu vực.

Triều đại Brooke

James Brooke bắt đầu cai trị Sarawak (khi đó chỉ gồm khu vực Kuching ngày nay) vào năm 1841 sau khi giành được lãnh thổ từ Đế quốc Brunei. Năm 1853, Sarawak đã bành trướng lãnh thổ đến khu vực Sibu. Sibu là một làng nhỏ có một số nhà buôn bán. Các nhà buôn bán này được xây dựng với mái lá dừa nước, tường và sàn bằng gỗ. Các cư dân sớm nhất tại Sibu là người Melanau, tiếp đến là người Iban, và người Mã Lai trong thập niên 1850. Công sự Sibu (Công sự Brooke) được Rajah Brooke cho xây dựng vào năm 1862, nằm tại Channel Road ngày nay. Nó đóng vai trò là một trung tâm hành chính của triều đại Brooke tại Sibu. Tuy nhiên, nó bị phá vào năm 1936. Rajah Trắng thường cho xây dựng các công sự như vậy để khẳng định yêu sách lãnh thổ cũng như là để bảo vệ.

Ngày 13 tháng 5 năm 1870, 3.000 người Dayak (chỉ chung các dân tộc bản địa trên đảo Borneo) từ Kanowit dưới quyền một tù trưởng được gọi là Lintong hay Mua-ri tiến hành tấn công Công sự Sibu. Người Dayak sử dụng rìu nhằm qua cửa công sự, song sau đó họ bị quân Brooke đánh bại. Theo Công báo Sibu xuất bản ngày 24 tháng 1 năm 1871, Sibu có 60 cửa hàng dựng từ gỗ. Năm 1873, tỉnh thứ ba của Sarawak được hình thanh, Sibu nằm trong tỉnh này.

Người Hoa lần đầu đến Sibu là trong thập 1860. Một nhóm người Phúc Kiến xây dựng hai dãy phố với 40 cửa hàng quanh Công sự Sibu (Công sự Brooke). Người Hoa Phúc Kiến lúc đó là cộng đồng thiểu số, chủ yếu gồm người Khách Gia và Mân Nam làm nghề kinh doanh. Một lượng nhỏ người Chương Châu và Hạ Môn sau đó đến Sibu, hầu như là vì lợi ích thương nghiệp. Đến năm 1893, Munan Anak Minggat cùng tùy tùng đến Sibu, họ xây dựng một nhà dài tại Pulau Kerto, một đảo nằm tại chỗ uốn khúc của Sông Rajang đối diện Sibu gần điểm hợp lưu của sông Rajang và Igan. Ông là một thủ lĩnh quân sự trung thành với triều đại Brooke và giúp đàn áp các cuộc khởi nghĩa của người Iban quanh khu vực thượng du các sông Katibas và Lupar trong thập niên 1860 và 1880. Năm 1903, ông là người Iban đầu tiên điều hành một đồn điền cao su tại Kuching. Sau đó ông đầu tư lợi nhuận từ đồn điền cao su của mình vào các cửa hàng và đất tại Sibu.

Ngày 10 tháng 2 năm 1889, thị trấn Sibu bị cháy rụi, gây trì hoãn phát triển tại Sibu. Chính phủ Brooke cho xây bệnh viện đầu tiên tại Sibu vào năm 1912, đó là một tòa nhà một tầng bằng gỗ, có một khu bệnh nhân ngoại trú, phòng nam và phòng nữ. Ngày 8 tháng 3 năm 1928, Sibu lại bị cháy rụi, tuy nhiên Miếu Đại Bá Công vẫn còn nguyên, người dân địa phương cho đây là một kỳ tích.

Người Phúc Châu định cư

Hoàng Nãi Thường (Wong Nai Siong) là một học giả Cơ Đốc giáo quê ở tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc, ông biết đến Sarawak và Rajah Trắng thông qua con rể là Bác sĩ Lâm Văn Khánh. Vỡ mộng trước cách tiếp cận của Nhà Thanh trước Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn khi người Cơ Đốc giáo Trung Quốc là mục tiêu đặc biệt bị tàn sát, Hoàng Nãi Thường quyết định tìm kiếm để lập một khu định cư mới tại hải ngoại, tập trung vào khu vực Nam Dương. Trước đó, trong tháng 9 năm 1899, ông tìm kiếm tại Malaya và Indonesia song không có kết quả.

Hoàng Nãi Thường được Charles Brooke phê chuẩn cho tìm kiếm một khu định cư mới trong lưu vực Rajang. Trong tháng 4 năm 1900, Hoàng Nãi Thường đi ngược dòng Sông Rajang trong 13 ngày rồi lựa chọn Sibu làm khu định cư mới cho nhóm người Phúc Châu của mình, do khu vực nằm gần đồng bằng châu thổ Rajang sẽ thích hợp cho trồng trọt. Một thỏa thuận được ký kết vào ngày 9 tháng 7 năm 1900 giữa Hoàng Nãi Thường và chính phủ Brooke tại Kuching nhằm cho phép những người Hoa định cư được đến khu vực.

Ngày 21 tháng 1 năm 1901, đợt đầu tiên với 72 người định cư đến Sibu và định cư tại khu vực Sungai Merah, cách Sibu đương thời 6 km. Ngày 16 tháng 3 năm 1901, đợt thứ nhì với 535 người định cư đến nơi. Ngày này được gọi là "Ngày Tái định cư Tân Phúc Châu". Đến tháng 6 năm 1901, đợt cuối cùng với 511 người định cư đến Sibu. Sibu do đó thường được gọi là "Tân Phúc Châu" (新福州). Đợt này khiến tổng số người định cư Phúc Châu đạt 1.118. Hoàng Nãi Thường được bổ nhiệm làm "cảng chủ" (港主), của khu định cư Phúc Châu tại Sibu. Những người định cư trồng khoai lang, quả, mía, rau, và các loại lương thực hạt lớn tại vùng đất cao và lúa tại vùng đầm lầy. Sau khi hoàn thành công việc tại Sibu, hầu hết người định cư lựa chọn ở lại và xem đây là quê hương mới của mình. Cùng với mục sư người Mỹ Reverend James Matthew Hoover, Hoàng Nãi Thường còn tham gia xây dựng các trường học và nhà thờ tại Sibu như Nhà thờ Giám Lý vào năm 1902 và Trường Giám Lý Anh-Hoa tại Sungai Merah vào năm 1903. Từ năm 1903 đến năm 1935, James Hoover giúp đỡ xây dựng 41 nhà thờ và 40 trường học tại Sibu. Từ năm 1902 đến năm 1917, có 676 người Quảng Đông đến Sibu.

Năm 1904, Hoàng Nãi Thường phản đối bán thuốc phiện và xây dựng một sòng bạc tại khu vực Sibu do chính phủ Brooke đề xuất. Sau đó, ông bị chính phủ trục xuất do không trả được nợ. Hoàng Nãi Thường và gia đình ông dời Sibu vào tháng 7 năm 1904. Rev. James Hoover kế nhiệm Hoàng Nãi Thường quản lý khu định cư Sibu. Ông đưa các cây cao su con đầu tiên đến Sibu vào năm 1904. Ông cho xây dựng một nhà thờ Giám Lý vào năm 1905, nhà thờ sau đó được đổi tên thành nhà thờ Giám Lý Masland vào năm 1925. Hoover ở lại lưu vực Rajang thêm 31 năm đến khi mất vì bệnh sốt rét vào năm 1935 tại Bệnh viện đa khoa Kuching. Việc xây dựng Bệnh viện Lau King Howe hoàn thành vào năm 1936 nhằm đáp ứng gia tăng dân số của Sibu. Bệnh viện phục vụ nhân dân Sibu trong 58 năm cho đến năm 1994 khi một bệnh viện mới được xây dựng tại Sibu.

Đến năm 1919, ảnh hưởng của nội chiến tại Trung Quốc lan đến Sarawak khi Trung Quốc Quốc dân Đảng lập các chi nhánh đầu tiên của họ tại Sibu và Kuching. Charles Brooke phản đối hoạt động chính trị như vậy của người Hoa địa phương và trục xuất một số thủ lĩnh Quốc dân Đảng. Tuy nhiên, Charles Vyner Brooke khoan dung hơn với các hoạt động như vậy. Người Hoa địa phương vũng tham gia quyên góp cho Quốc dân Đảng để chiến đấu chống Nhật Bản xâm lược Trung Quốc. Sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, các thủ lĩnh Quốc dân Đảng địa phương ủng hộ chuyển nhượng Sarawak thành một thuộc địa hoàng gia của Anh song các thủ lĩnh cộng sản địa phương thì chống lại. Xung đột giữa các ủng hộ viên cộng sản và Quốc dân Đảng trở nên phổ biến. Các chi nhánh của Trung Quốc Quốc dân Đảng tại Sarawak cuối cùng bị giải tán vào năm 1949 khi đảng này thất bại trong nội chiến tại Trung Quốc đại lục và phải triệt thoái đến Đài Loan. Tuy nhiên, xung đột giữa hai phái vẫn tiếp diễn cho đến năm 1955 khi báo của Quốc dân Đảng bị chính phủ thực dân Anh cấm chỉ vào tháng 5 năm 1951; trong khi báo của cộng sản ngừng tồn tại vào năm 1955 do khó khăn tài chính.

Nhật Bản chiếm đóng

Quân Nhật đổ bộ tại Miri vào ngày 16 tháng 12 năm 1941. Họ chiếm được Kuching vào ngày 24 tháng 12 năm 1941. Ngày 25 tháng 12 năm 1941, Sibu bị 9 máy bay Nhật Bản từ Kuching đến oanh tạc. Công sứ tỉnh thứ Ba là Andrew Macpherson cho rằng người Nhật sẽ bắt đầu tấn công Sibu sau khi không kích. Ông và các quan chức của mình sau đó đào thoát khỏi Sibu đến thượng du Sông Rajang. Họ lên kế hoạch đi qua Batang Ai và vượt rừng đến phần đảo Borneo thuộc Hà Lan. Tuy nhiên, họ bị người Nhật bắt giữ và giết hại tại Ulu Moyan, Sarawak.

Đến tối ngày 26 tháng 12 năm 1941, người dân Sibu bắt đầu cướp một kho gạo chính phủ không được canh gác. Một số dân làng sống dọc Sông Rajang cũng đi ăn cắp các nhu yếu phẩm. Tình hình nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát. Công ty Sime Darby của Anh, Công ty Hữu hạn Borneo, và thương nhân người Hoa trở thành nạn nhân trong náo loạn. Thương nhân người Hoa quyết định thành lập một liên minh an ninh để đối phó với hỗn loạn. Ngày 29 tháng 1 năm 1942, một đội tiền trạm người Nhật được mời đến từ Kuching nhằm khôi phục trật tự tại Sibu. Đội tiền trạm sau đó đào thoát khỏi Sibu và trở về Kuching. Khoảng trống quyền lực tại tỉnh thứ Ba vẫn tiếp tục cho đến ngày 23 tháng 6 năm 1942, khi đại bản doanh quân Nhật tại Kuching phái Senda-Ni-Jiro (千田倪次郎) đi làm công sứ mới của tỉnh thứ ba thuộc Sarawak. Sau khi nhậm chức, ông lập tức tuyên bố rằng Lục quân Đế quốc Nhật Bản sẽ nắm toàn quyền kiểm soát đối với sinh hoạt và tài sản của nhân dân. Ngày 8 tháng 8 năm 1942, Sibu được đổi tên thành "Sibu-shu" (志布州).

Người Nhật bắt đầu áp thuế cao lên người Hoa, họ cũng bắt đầu hoạt động Túc Thanh nhằm vào các cá nhân bị nghi là kháng Nhật. Do bị tra tấn dã man, một số cá nhân người Hoa khai khống danh sách tên thuộc các tổ chức kháng Nhật. Các danh sách tên này sau đó khiến cho nhiều cá nhân vô tội bị giết tại khu hành quyết Bukit Lima trong khi một số cá nhân bị đưa đến một nhà tù tại Kapit.

Thuộc địa hoàng gia Anh

Sau khi kết thúc thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Sarawak vào năm 1945, Rajah cuối cùng của Sarawak là Charles Vyner Brooke quyết định nhượng lãnh thổ này làm một thuộc địa hoàng gia Anh. Đề xuất này vấp phải phản đối mãnh liệt từ người Sarawak, sau đó phát triển thành phong trào chống chuyển nhượng. Rosli Dhobi là một phần tử dân tộc chủ nghĩa Sarawak đến từ Sibu và là một thành viên của Phong trào Thanh niên Mã Lai (Gerakan Pemuda Melayu) có mục tiêu chính là giành độc lập cho Sarawak từ tay người Anh. Ở tuổi 17, ông ám sát Duncan George Stewart, thống đốc thứ nhì của Sarawak thời thuộc địa vào ngày 3 tháng 12 năm 1949. Ông và ba người bạn của mình (Awang Ramli Amit, Bujang Suntong, và Morshidi Sidek) sau đó bị kết án tử hình bằng cách treo cổ và được chôn trong Nhà tù Trung ương Kiching vào ngày 2 tháng 3 năm 1950.

Sau 46 năm, di cốt của Rosli Dhobi được chuyển khỏi Nhà tù Trung ương Kuching và chôn tại Lăng mộ Anh hùng Sarawak gần Thánh đường Thị trấn Sibu vào ngày 2 tháng 3 năm 1996. Nhằm vinh danh đóng góp của ông trong phong trào chống thực dân, ông và các đồng sự liên quan đến vụ ám sát về sau được chính phủ bang Sarawak tổ chức một lễ tang cấp bang.

Nổi dậy cộng sản

Sau khi Trung Quốc Quốc dân Đảng thất bại trong nội chiến tại Trung Quốc đại lục, các thành viên cộng sản tại Sibu bắt đầu củng cố bản thân tại Sarawak vào đầu thập niên 1950. Hoàng Thanh Tử (黄声梓) đến từ Bintangor trở thành chủ tịch của Đảng Cộng sản Borneo (BCP). Các hoạt động của Đảng Cộng sản Borneo chủ yếu tập trung tại Sibu, Sarikei, và Bintangor. Em trai ông là Hoàng Tăng Đình (黄增霆) cũng là một thành viên cộng sản, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành chính đảng đầu tiên tại Sarawak là Đảng Liên hiệp Nhân dân Sarawak (SUPP) và trở thành bí thư chấp hành đầu tiên của đảng. Đồng minh Giải phóng Sarawak (SLL) được thành lập vào năm 1954 sau khi hợp nhất BCP cùng một số tổ chức cộng sản khác.

Chủ nghĩa cộng sản phát triển tại Sibu dựa nhiều vào các phong trào học sinh trong một số trường học như Trung học Trung Hoa (中华中学), Trung học Công giáo (公教中学), và Trung học Hoàng Nãi Thường (黄乃裳中学). Một số địa điểm cộng sản sôi nổi tại Sibu là tại đường Oya và Queensway (nay là Jalan Tun Abang Haji Openg). Phong trào cũng được giới tri thức và công nhận tại Sibu ủng hộ, chẳng hạn Bác sĩ Hoàng Thuận Khai ủng hộ phong trào bằng cách cung cấp miễn phí dược phẩm. Các dân làng Kampung Tanjung Kunyit nằm trong số những người bị quấy nhiễu phải cung cấp thực phẩm và vật tư y tế cho cộng sản. Ngày 30 tháng 3 năm 1971, cộng sản phát động một phong trào chống khiêu dâm. Đến đầu năm 1973, họ phát động chiến dịch khác để phản đối tăng thuế và giá cả tăng cao trong khi tán thành tăng lương cho công nhân. Một số tình nguyện viên cộng sản bắt đầu phát tờ rơi tại các cửa hàng, trường học và bến tàu. Lực lượng cộng sản cũng bắt đầu chiến dịch quân sự nhằm vào các đồn cảnh sát và căn cứ hải quân. Các du kích cộng sản chặt đầu bất kỳ ai bị nghi là chỉ điểm cho chính phủ. Thị trấn thỉnh thoảng bị áp lệnh giới nghiêm 24 giờ.

Ngày 25 tháng 3 năm 1973, chính phủ Sarawak dưới quyền Thủ hiến Abdul Rahman Ya'kub bắt đầu kiểm soát chặt chẽ các hoạt động cộng sản tại lưu vực Rajang bắt việc lập ra "Khu vực An ninh Đặc biệt Rajang". Một ngày sau đó, Bộ tư lệnh An ninh Rajang (RASCOM) được thành lập nhờ hợp tác của các trụ sở dân sự, quân sự và cảnh sát. Đến tháng 8 năm 1973, một số thành viên cộng sản bị chính phủ bắt giữ, họ cung cấp các chi tiết rất quan trọng đối với chính phủ để làm suy yếu hơn nữa phong trào cộng sản. Ngày 22 tháng 9 năm 1973 Abdul Rahman bắt đầu "Chiến dịch Judas". Tổng cộng có 29 người từ thị trấn Sibu bị bắt giữ, trong đó có các bác sĩ, luật sư, thương nhân, giáo viên và một cựu nghị sĩ. Sau khi một phong trào cộng sản tại Sri Aman đầu hàng vào ngày 21 tháng 10 năm 1973, các hoạt động cộng sản tại lưu vực Rajang bắt đầu lắng xuống và không thể khôi phục sức mạnh như trước. Phong trào cộng sản tại Sarawak cuối cùng kết thúc vào năm 1990.

Phát triển gần đây

Ngày 1 tháng 11 năm 1981, hội đồng địa phương quản lý thị trấn Sibu được nâng cấp thành Hội đồng Đô thị Sibu. Khu vực hành chính của Sibu mở rộng từ 50 km² lên đến 129,5 km². Năm 1994, Sân bay Sibu và Bệnh viện Sibu được xây dựng. Năm 2001, việc xây dựng Tòa nhà Wisma Sanyan được hoàn tất. Yang di-Pertuan Agong của Malaysia là Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah đến thăm Sibu từ ngày 16 đến ngày 17 tháng 9 năm 2001 để kết thúc lễ kỷ niệm Malaysia độc lập kéo dài suốt một tháng tại quảng trường thị trấn.

Từ năm 1999 đến năm 2004, Hội đồng Đô thị Sibu quyết định chọn thiên nga làm một biểu tượng của Sibu để truyền cảm hứng cho nhân dân làm việc hướng đến mục tiêu trở thành một thành phố trong tương lai. Từ đó, một tượng thiên nga được dựng lên gần bến tàu Sibu và có một tượng khác nằm tại trung tâm thị trấn. Sibu cũng có biệt danh là "thành phố thiên nga", điều này bắt nguồn từ một truyền thuyết nói rằng khi nạn đói tại Sibu kết thúc có một đàn thiên nga bay trên bầu trời Sibu. Còn có một chuyện khác là người Hoa nhập cư tại Sibu gọi là Melanau tại địa phương là người "Go" do thực phẩm chủ yếu của người Melanau là "Sago". Trùng khớp là phát âm của "Go" tương tự như cách phát âm từ "thiên nga" trong tiếng Phúc Kiến. Điều này nhắc nhở các di dân người Hoa tại Sibu về "sông thiên nga" tại Phúc Châu, Trung Quốc. Do đó, họ quyết định đặt tên cho Sông Rajang là "Nga Giang (鹅江).

Năm 2006, Cầu Lanang nối Sibu đến Sarikei được khánh thành. Sibu cũng có vai trò là cửa ngõ của Hành lang Năng lượng tái tạo Sarawak (SCORE). Thị trấn Sibu và khu vực xung quanh là đối tượng của một số dự án phát triển kể từ năm 2008. Năm 2011, lễ kỷ niệm nhân dịp 110 năm khu định cư Phúc Châu được tổ chức tại Sibu. Tuy vậy, tăng trưởng dân số và phát triển kinh tế tại Sibu tương đối chậm so với hai đô thị lớn cùng bang là Miri và Bintulu.

Chính quyền

Sibu có hai đại biểu trong Quốc hội Malaysia, được bầu từ hai đơn vị bầu cử của thị trấn là Lanang (số hiệu: P.211) và Sibu (số hiệu: P.212). Thị trấn cũng có năm đại biểu trong Nghị viện Bang Sarawak, được bầu từ năm đơn vị bầu cử là Bukit Assek, Dudong, Bawang Assan, Pelawan, và Nangka.

Hội đồng địa phương được thành lập lần đầu tiên tại Sibu vào ngày 31 tháng 1 năm 1925 trong thời kỳ chính phủ Brooke. Sau đó nó được nâng cấp thành Hội đồng Huyện Đô thị Sibu (SUDC) vào năm 1952. Sau 29 năm quản trị, SUDC được nâng cấp thành Hội đồng Đô thị Sibu (SMC) vào ngày 1 tháng 11 năm 1981. SMC cai quản thị trấn với diện tích hành chính là 129,5 km² từ bờ sông Rajang đến đường Salim phía trên. Trụ sở của SUDC và SMC được đặt trung Tòa Thị chính Sibu trong 38 năm từ năm 1962 đến năm 2000. Trụ sở SMC sau đó được chuyển đến Tòa nhà Wisma Sanyan vào năm 2001. Các khu ngoại ô của Sibu như Sibu Jaya và huyện Selangau nằm dưới quyền quản lý của Hội đồng Huyện Nông thôn Sibu (SRDC) với tổng diện tích là 6.000 km². Trụ sở của SRDC cũng được đặt trong tòa tháp Wisma Sanyan.

Tổ hợp Hồi giáo Sibu được khánh thành vào tháng 9 năm 2014. Tại đó có Dinh Công sứ Sibu, Văn phòng Huyện Sibu, Văn phòng Ngân khố Bang, Phòng Phúc lợi Y tế, và Cơ quan Tôn giáo Hồi giáo Bang (JAIS).

Tính đến năm 2015, Sibu kết nghĩa với mười lăm địa phương tại Trung Quốc:

Địa lý
Thị trấn Sibu nằm gần đồng bằng châu thổ Rajang, tại nơi hợp lưu của các sông Rajang và Igan. Rừng đầm lầy than bùn và đồng bằng phù sa đặc biệt phổ biến trong Tỉnh Sibu. Thị trấn Sibu nằm trên nền đất than bùn sâu, điều này gây ra các vấn đề trong phát triển hạ tầng do các tòa nhà và đường sá sẽ lún chậm sau khi hoàn thành xây dựng. Do địa điểm Sibu tại vùng đầm lầy than bùn thấp nên phải chịu lụt thường xuyên khoảng một đến ba lần mỗi năm. Do đó, dự án Giảm thiểu Lũ lụt Sibu được khởi đầu để giảm bớt diện tích bị lụt. Điểm cao nhất tại Sibu là một đỉnh trong Công viên Kỷ niệm Bukit Aup với độ cao 59 m trên mực nước biển.

Sibu có khí hậu rừng mưa nhiệt đới theo phân loại khí hậu Köppen. Thị trấn Sibu có nhiệt độ trung bình cao là  và nhiệt độ trung bình thấp là . Lượng mưa hàng năm đạt khoảng , với độ ẩm tương đối từ 80 đến 87%. Sibu có từ 4 đến 5 giờ nắng mỗi ngày có giá trị trung bình ngày về bức xạ Mặt Trời toàn cầu là 15,2 MJ/m². Mây bao phủ Sibu ít đi trong các tháng 6 và 7 song tăng lên từ tháng 11 đến tháng 2.

Nhân khẩu

Biến động dân số Sibu từ năm 1947 được thể hiện dưới đây:
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!Năm
| 1947 || 1960 ||1970 || 1980 || 1991 || 2000 || 2010
|-
! Tổngdân số
| 9.983 || 29.630 || 49.298 || 85.231 || 133.479 || 166,322 || 162.676
|-
|}

Theo điều tra nhân khẩu Malaysia năm 2010, thị trấn Sibu (không kể khu vực ngoại ô) có tổng dân số là 162.676. Người Hoa (62,1%, 101.019) là cộng đồng dân tộc đông đảo nhất trong thị trấn, tiếp đến là các dân tộc bản địa (35,01%, 56.949), người ngoại quốc (1,99%, 3.236), và người Ấn Độ (0,37%, 598). Trong số các bộ lạc bản địa, có người Iban (26.777), người Mã Lai (16.646), Melanau (10.028), Bidayuh (1.337), và các nhóm khác (874). Đa số người ngoại quốc là các công nhân người Indonesia làm việc trong các nhà máy ván ép và máy cưa. Ngoài ra còn có một số công nhân bất hợp pháp làm công việc cạo mủ cao su. Một số ngoại kiều người Trung Quốc và Indonesia cũng làm việc trong các cửa hiệu xoa bóp.

Do đa số cư dân thị trấn là người Phúc Châu và Mân Nam, nên tiếng Phổ thông Trung Quốc, tiếng Phúc Châu và tiếng Mân Nam được nói phổ biến. Đa số người Hoa Sibu nói được nhiều ngôn ngữ và có thể nói cả tiếng Mã Lai và tiếng Anh. Các ngôn ngữ địa phương như tiếng Mã Lai Sarawak, tiếng Melanau, tiến Bidayuh và tiếng Iban cũng được sử dụng.

Đa số người Hoa tại Sibu là tín đồ Cơ Đốc giáo trong khi những người Hoa còn lại tin theo Phật giáo, Đạo giáo và Khổng giáo. Một số người Iban tại Sibu là tín đồ Cơ Đốc giáo. Người Mã Lai và người Melanau là các tín đồ Hồi giáo. Các nhóm tôn giáo tương ứng được tự do tổ chức diễu hành trong thị trấn. Một số công trình tôn giáo nổi bật trong thị trấn là Nhà thờ Lớn Sacred Heart, Nhà thờ Giám Lý Masland, Miếu Đại Bá Công, và Thánh đường An-Nur. Chùa Ngọc Long Sơn Thiên Ân (玉龙山天恩寺) nằm trên đường KM26 Sibu-Bintulu, là nơi thờ phụng tam giáo Phật-Đạo-Nho, là một chùa lớn tại Đông Nam Á.

Kinh tế

Trong thời gian đầu, người Hoa Phúc Châu định cư tại Sibu nỗ lực biến thị trấn thành một trung tâm trồng lúa. Tuy nhiên, tầm nhìn này không trở thành hiện thực do đất không phù hợp để trồng lúa. Vào tháng 8 năm 1909, Charles Brooke chấp thuận cấp quyền sở hữu đất cho các nông dân người Hoa tại Sibu và khuyến khích họ trồng các đồn điền cao su. Giá cao su tăng lên từ năm 1909 đến năm 1911 đã khuyến khích thêm 2.000 di dân Phúc Châu đến Sibu. Nhu cầu cao su lại gia tăng trong Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953) và có lợi cho các đồn điền cao su tại Sibu. Các nông dân địa phương sau đó sử dụng lợi nhuận từ các đồn điền cao su để mở cửa hàng tại các chợ Sungai Merah và Durin và tham gia vào ngành khai thác gỗ có lợi nhuận cao hơn. Trong Nổi dậy cộng sản Sarawak trong thập niên 1970, các nông dân nông thôn đã bỏ các đồn điền cao su của mình do thiết quân luật của chính phủ cấp bang nhằm ngăn cấm họ giúp đỡ những người cộng sản hoạt động trong rừng rậm.

Ngành khai thác gỗ tại Sibu thịnh vượng trong thập niên 1940 và 1950 và tầm quan trọng kinh tế của nó vượt qua các đồn điền cao su trong thập niên 1960. Một số tập đoàn gỗ toàn cầu như Rimbunan Hijau Group, Ta Ann Holdings Berhad, Sanyan Group, WTK, The Sarawak Company, và Asia Plywood Company đặt trụ sở của mình tại Sibu. Chế biến và xuất khẩu gỗ trở thành động lực kinh tế chính tại Sibu. Ngành gỗ tại Sibu phát triển nhờ các khoản vay từ các ngân hàng người Hoa đầu tiên tại Sibu như Wah Tat Bank (1929), Hock Hua Bank (1952), và Kong Ming Bank (1965). Sau khi chính phủ liên bang Malaysia đưa ra "Đạo luật các tổ chức ngân hàng và tài chính 1989" (BAFIA), Kong Ming Bank rơi vào tay EON Bank trong năm 1992, tiếp đến là hợp nhất Wah Tat Bank với Hong Leong Bank và hợp nhất Hock Hua Bank với Public Bank Berhad trong năm 2000. Năm 1958, HSBC bắt đầu hoạt động ngân hàng tại Kuching, đến Sibu vào năm 1959. Ngân hàng này chịu trách nhiệm hỗ trợ một số tập đoàn gỗ tại Sibu như WTK và Ta Ann Holdings Berhad. Trong tháng 11 năm 2013, HSBC quyết định đóng cửa toàn bộ lĩnh vực ngân hàng thương mại của họ tại Sarawak sau khi ngân hàng này bị cáo buộc hỗ trợ các hoạt động khai thác gỗ không bền vững tại Sarawak.

Ngành đóng tàu tại Sibu bắt đầu trong thập niên 1930 nhằm cung cấp tàu gỗ qua lại trên sông và ven biển. Ngành này hưng thịnh trong thập niên 1970 và 1980 cùng với gia tăng xuất khẩu gỗ nhiệt đới từ Sarawak. Sau đó ngành này chuyển trọng tâm sang đóng tàu sắt. Một số loại tàu có nhu cầu là tàu kéo để lai dắt gỗ, xà lan để chở gỗ, tàu thả neo, tàu dịch vụ xa bờ (OSV), phà, và tàu cao tốc để chở khách. Hầu hết các tàu có kích cỡ nhỏ và vừa. Tổng cộng có 40 xưởng đóng tàu tại Sibu. Đa số công nhân là các thợ hàn. Năm 2003, 17 xưởng đóng tàu chuyển đến Khu công nghiệp Đóng tàu Tích hợp Rantau Panjang tại Sibu. Các tàu đóng tại Sibu thường được xuất khẩu đến bang Sabah láng giềng, Malaysia Bán đảo, Singapore, Indonesia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Trong năm 1991, ngành đóng tàu tại Sibu kiếm được tổng cộng 50 triệu USD. Năm 2011, Sibu xuất khẩu tàu với tổng giá trị 525 triệu ringgit. Sibu cũng là thành thị duy nhất tại Sarawak có một nhà máy lắp ráp ô tô. Nhà máy này do N.B. Heavy Industries Sdn. Bhd. điều hành và lắp ráp các xe thương mại Ankai, BeiBen, Golden Dragon, Huanghai Bus và JAC kể từ năm 2010. Sibu có hai khu công nghiệp: Khu công nghiệp Upper Lanang (công nghiệp nhẹ hỗn hợp) và Khu công nghiệp Đóng tàu Rantau Panjang.

Sibu có hai cảng sông là cảng Sibu và cảng Sungai Merah, lần lượt nằm cách cửa sông Rajang 113 km và 116 km. Cảng Sibu có trọng tải đăng ký toàn phần (GRT) tối đa là 10.000 tấn còn cảng Sungai Merah có GRT tối đa là 2.500 tấn. Cảng Sibu chủ yếu được sử dụng để xử lý lâm sản và nông sản còn cảng Sungai Merah chủ yếu được sử dụng để xử lý dầu nhiên liệu. Cảng vụ Rajang (RPA) nằm tại trung tâm điều hành cảng Sibu. RPA có tổng doanh thu 30,1 triệu ringgit trong năm tài chính 2012.

Giao thông
Đường bộ tại Sibu nằm dưới thẩm quyền của Hội đồng Đô thị Sibu (SMC). Một số đường nổi tiếng tại Sibu là Brooke Drive, Archer Street, và Wong Nai Siong Street. Vòng xoay Kwong Ann nằm gần Brooke Drive tại trung tâm thị trấn trong khi vòng xoay Bukit Lima nằm gần Wong King Huo Street tại khu vực phố trên. Sibu cũng liên kết với các thành thị lớn khác tại Sarawak như Kuching thông qua Xa lộ Liên Borneo. Vào đầu năm 2011, Xa lộ Sibu-Tanjung Manis được khánh thành. Trong tháng 4 năm 2006, Cầu Lanang liên kết Sibu tới Sarikei và Bintangor qua Sông Rajang được khánh thành. Cầu Durin miễn phí được khánh thành trong tháng 10 năm 2006 liên kết Sibu tới các địa phương khác như Julau.

Thị trấn Sibu có hai bến xe khách, bến xe khách địa phương nằm trên bờ sông gần bến tàu Sibu, bến xe khách đường dài nằm trên Phố Pahlawan, gần khu vực Sungai Antu. Trung tâm Thương mại Jaya Li Hua và Khách sạn Medan nằm gần bến xe khách đường dài. Bến xe khách địa phương phục vụ khu vực đô thị, Sân bay Sibu, Sibu Jaya, Kanowit, và Sarikei. Lanang Bus phục vụ liên kết giữa bến xe khách địa phương và bến xe khách đường dài còn các xe buýt Panduan Hemat phục vụ Sân bay Sibu và thị trấn vệ tinh Sibu Jaya. Mặt khách, bến xe khách đường dài phục vụ Kuching, Bintulu, và Miri thông qua Xa lộ Liên Borneo. Một số xe phục vụ tại bến xe khách đường dài là Biaramas, Suria Bus, và Borneo Highway Express. Taxi tại Sibu hoạt động 24 giờ trong ngày. Taxi xuất hiện tại sân bay, các khách sạn lớn, đỗ bên bến tàu, và tại Phố Lintang. Dịch vụ Taxi cũng phục vụ đi lại đến các khu vực lân cận như Mukah, Bawang Assan, Sarikei, và Bintangor. Xe cho thuê Kong Teck hiện diện tại sân bay.

Bến tàu Sibu nằm trên Phố Kho Peng Long gần bờ Sông Rajang. Nó cung cấp một phương tiện giao thông thay thế cho cư dân sống dọc Sông Rajang. Một số điểm đến có thể tiếp cận bằng tàu cao tốc tốc từ Sibu là Belaga, Dalat, Daro, Kapit, Kanowit, Kuching, Sarikei, và Song. Chợ nổi Sibu hình thành từ một số tàu lớn, có thể trông thấy từ bến tàu. Các tàu chịu trách nhiệm vận chuyển hàng tạp phẩm cho các cộng đồng nông thôn sống dọc sông và không thể tiếp cận bằng đường bộ. Từng có một tàu du ngoạn hoạt động dọc Sông Rajang từ Sibu đến Khu nghỉ dưỡng Pelagus Rapids song nó kết thúc hoạt động vào năm 2012 do khó khăn trong hậu cần và vận hành.

Sân bay Sibu được xây dựng vào năm 1994, nằm cách thị trấn Sibu 25 km và cách thị trấn vệ tinh Sibu Jaya 1 km. Năm 2008, sân bay có 831.772 hành khách thông qua với trên 14.672 chuyến bay và 735 tấn hàng hóa. Trong tháng 4 năm 2010, chính phủ liên bang Malaysia cấp 130 triệu ringgit cho sân bay để nâng cấp nhà ga. Nhà ga của Sân bay Sibu là nhà ga lớn thứ nhì tại Sarawak sau Sân bay quốc tế Kuching. Sân bay có đường băng dài 2,75 km và nó phục vụ Malaysia Airlines, Air Asia, và MASWings với các chuyến bay thẳng tới tất cả các đô thị lớn tại Sarawak, như Miri, Bintulu, Kuching, cùng Kota Kinabalu, Kuala Lumpur, và Johor Bahru.

Hạ tầng khác

Pháp luật

Tổ hợp tòa án nằm trên Phố Tun Abang Haji Openg, Sibu, gồm có tòa án thượng tố, tòa án tiểu hình, và tòa án sơ thẩm. Thị trấn Sibu cũng có một tòa án Syariah nằm trên Phố Kampung Nyabor với phạm vi quyền hạn tại các huyện Sibu, Kanowit và Selangau. Trụ sở cảnh sát huyện nằm trên Phố Tun Abang Haji Openg. Đồn cảnh sát trung tâm Sibu nằm trên Phố Kampung Nyabor. Đồn cảnh sát Sungai Merah và đồn cảnh sát Lanang cũng nằm trong khu vực thị trấn Sibu. Sibu cũng có một nhà tù.

Tiong King Sing là một đại biểu quốc hội Malaysia đại diện cho Bintulu, ông từng lên tiếng quan ngại về xã hội đen tại Sarawak, đặc biệt là thịt trấn Sibu trong năm 2007. Do đó, "Chiến dịch Cantas Kenyalang" được bắt đầu vào năm 2008 để tăng cường kiểm soát xã hội đen tại Sarawak. Trong tháng 9 năm 2013, cảnh sát trưởng Sibu tuyên bố rằng các băng đảng "Lee Long", "Sungai Merah", và "Tua Chak Lee" không còn tồn tại và thị trấn Sibu không còn có xã hội đen có tổ chức. Có 25 nhóm lưu manh tại Sibu vào năm 2007; giảm xuống còn 7 nhóm vào ngày 9 tháng 10 năm 2013. Trong tháng 9 năm 2014, trụ sở Cảnh sát Hoàng gia Malaysia tại Bukit Aman, Kuala Lumpur, phát biểu rằng 16 nhóm lưu manh địa phương vẫn hoạt động tại Sarawak đặc biệt là tại Sibu song chúng không gây ra bất kỳ mối đe dọa an ninh nghiêm trọng nào.

Y tế

Bệnh viện Sibu là bệnh viện lớn thứ nhì tại Sarawak và bệnh viện chuyển tuyến thứ cấp cho khu vực trung bộ của Sarawak gồm 5 tỉnh: Sibu, Kapit, Mukah, Sarikei, và Betong. Trong năm tỉnh này có 8 bệnh viện huyện chuyển tuyến đến Sibu. Bệnh viện Sibu cũng là một bệnh viện giảng dạy dành cho sinh viên của Đại học Malaysia Sarawak (UNIMAS). Ngoài ra còn có hai trung tâm y tế tư nhân tại Sibu: Trung tâm Y tế Chuyên khoa KPJ Sibu và Trung tâm Y tế Rejang.

Các phòng khám đa khoa Lanang và Oya nằm tại Sibu. Còn có năm phòng khám theo chương trình 1Malaysia tại Sibu. Phòng khám Bandong 1Malaysia trở thành phòng khám 1Malaysia đầu tiên trên toàn quốc cung cấp sàng lọc siêu âm tim.
Ngoài ra cũng có một số cửa hàng đại lý dược phẩm tại Sibu: B Y Chan pharmacy, Central Pharmacy, Lot 9 Pharmacy gần Delta Mall  và Cosway Pharmacy.

Giáo dục

Sibu có khoảng 85 trường tiểu học và 23 trường trung học. Các trường tiểu học và trung học của Sibu nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân và do Văn phòng Giáo dục Huyện Sibu tại Brooke Drive, Sibu quản lý. Trường học cổ nhất tại Sibu là Trường Trung học Sacred Heart được thành lập vào năm 1902. Trường Giám Lý Anh-Hoa được thành lập vào năm 1903, về sau phát triển thành các trường tiểu học và trung học Giám Lý vào năm 1947. Trường tiểu học Uk Daik được xây dựng vào năm 1926, là một trong các trường tiểu học Hoa ngữ cổ nhất tại Sibu. Sibu còn có năm trường độc lập Hoa ngữ. Đáng chú ý nhất là Trường Trung học Công giáo (1961) và Trung học Hoàng Nãi Thường (1967). Toàn bộ các trường độc lập Hoa ngữ tại Sibu nằm trong phạm vi của Liên hội Trường Trung học Hoa văn độc lập tỉnh Sibu. Năm 2013, Trường Quốc tế Woodlands được khai trương tại Sibu, cung cấp các khóa học Khảo thí Cambridge Quốc tế (CIE).

Năm 1997, United College Sarawak (UCS) được thành lập tại Sibu, địa chỉ trên Phố Teku. Nó được đổi tên thành Kolej Laila Taib (KLT) vào năm 2010. Trường này cung cấp các khóa học kinh doanh, kế toán, kỹ thuật xây dựng dân dụng, kiến trúc sư, kỹ thuật điện và điện tử, khảo sát số lượng. University College of Technology Sarawak (UCTS) nằm đối diện KLT, tuyển khóa sinh viên đầu tiên vào tháng 9 năm 2013. Đại học này cung cấp nguồn nhân lực cho phát triển Hành lang Năng lượng tái tạo Sarawak (SCORE). Năm 1967, Trường Trung học Pilley Memorial được thành lập tại Sibu. Đến tháng 4 năm 1991, trường này được nâng cấp thành Viện Pilley Giám Lý (MPI) và bắt đầu cung cấp các khóa học kế toán, quản trị kinh doanh, và khoa học máy tính.

Sarawak Maritime Academy do Shin Yang Group of Companies thành lập, cung cấp các khóa học văn bằng hàng hải. Sacred Heart College bắt đầu cung cấp khóa học văn bằng quản trị khách sạn vào năm 2010. Rimbunan Hijau (RH) Academy được thành lập vào năm 2005 và bắt đầu cung cấp đào tạo về ô tô, đồn điền cọ dầu, khách sạn, và quản trị kinh doanh vào năm 2007. Sibu Nursing College và ITA college cung cấp các chương trình liên quan đến điều dưỡng. Năm 1954, Trường Thần học Giám Lý được thành lập tại Sibu, trường này liên kết với Giáo hội Giám lý Malaysia và được thừa nhận bởi Hiệp hội Giáo dục Thần học tại Đông Nam Á (ATESEA).

Các trung tâm học tập từ xa (Pendidikan Jarak Jauh, PJJ) tại Sibu do Đại học Utara Malaysia (UUM) mở tại Lanang và do Đại học Putra Malaysia (UPM) mở tại Sibu Jaya. Đại học Malaysia Sarawak (UNIMAS) khánh thành Trung tâm Dịch vụ Thông tin Hàn lâm (CAIS) - Hạ tầng Học tập Tích hợp (ILF) tại Sibu dành cho các sinh viên y khoa trải qua đào tạo tại Bệnh viện Sibu. Đại học Mở Malaysia (OUM) cũng điều hành Trung tâm Học tập Sibu.

Thư viện
Thư viện công cộng đầu tiên tại Sibu khởi đầu với tên gọi Thư viện Truyền giáo Giám Lý trong thập niên 1950. Hội đồng Huyện Đô thị Sibu (SUDC) tiếp quản vào năm 1955. Nó chuyển đến địa điểm hiện tại trên đường Keranji vào năm 1986 với tên thư viện công cộng SMC. Thư viện trải qua một đợt nâng cấp lớn vào năm 2014. Một thư viện công cộng khác bang tên "Trung tâm Văn hóa Lâm Tử Minh" (林子明文化館) được cộng đồng người Hoa địa phương thành lập dưới quyền quản lý của Tổng thương hội Trung Hoa Sibu (SCCCI, 詩巫中華總商會) vào năm 1980. Trung tâm có các bộ sưu tập sách tiếng Trung. Một thư viện khác mang tên thư viện công cộng Sibu Jaya nằm tại thị trấn vệ tinh Sibu Jaya.

Văn hóa

Kể từ năm 2005, Hội đồng Đô thị Sibu tổ chức Lễ hội Văn hóa Borneo (BCF) vào tháng bảy hàng năm tại Quảng trường Thị trấn Sibu trong thời gian 10 ngày. Lễ hội có âm nhạc truyền thống, vũ đạo, thi đấu, thi người đẹp, các gian đồ ăn, hội chợ trò chơi, và triển lãm sản phẩm. Lễ hội có 3 sân khấu riêng biệt trình diễn truyền thống người Iban, người Hoa và người Mã Lai. Lễ hội thu hút khoảng 20.000 người mỗi năm. Sibu từng hai lần tổ chức Lễ hội Văn hóa người Hoa Toàn quốc (全國華人文化節) vào năm 2001 và 2009, kéo dài trong ba ngày. Trong số các hoạt động được tổ chức trong lễ hội này, có làng văn hóa, câu đố đèn lồng, vũ điệu văn hóa, ca khúc tiếng Hoa, múa rồng, và thư pháp. Lễ hội Vũ đạo Quốc tế Sibu (SIDF) bắt đầu vào năm 2012. Nó thường được tổ chức khoảng từ tháng 6 đến tháng 9 hàng năm, kéo dài trong 5 ngày, và thu hút khoảng 14-18 đoàn vũ đạo quốc tế đến trình diễn tại Sibu. Nó bao gồm các hoạt động như hội thảo, hội nghị, trình diễn ngoài trời và hòa nhạc vũ đạo.

Cách thị trấn Sibu 40 phút đi ô tô có sáu nhà dài của người Iban. Du khách có thể cảm nhận rượu gạo tuak truyền thống và các món ngon khác như sarang semut, kain kebat, và pansuh. Các nhà dài Iban này giới thiệu phương thức sinh hoạt, phong tục, vũ đạo và âm nhạc truyền thống của dân tộc này. Du lịch ở tại nhà dân cũng tồn tại trong các nhà dài này. Sibu có 3 nhà máy gốm sứ, các thiết kế gốm sứ chủ yếu miêu tả văn hóa truyền thống của người bản địa.

Tuyến đường Di sản Sibu được khởi đầu vào năm 2012, gồm có chín địa điểm là Trung tâm Di sản Sibu, Thánh đường cũ Sibu (Masjid Al-Qadim, xây dựng vào năm 1883), Di chỉ Kỷ niệm Chiến binh (điểm an táng hiện tại của Rosli Dhobi, gần Thánh đường An-Nur), nghĩa trang Hồi giáo cổ nhất, Bảo tàng Kỷ niệm Bệnh viện Lau King Howe, Quảng trường Kỷ niệm Hoover, Miếu Đại Bá Công, và Chợ Trung tâm Sibu. Toàn bộ 9 địa điểm đều cách nhau khoảng 2 km. Trung tâm Di sản Sibu có tòa thị chính cũ, nó trưng bầy thuở ban đầu của Sibu, văn hóa Iban và Mã Lai, cùng các bình sành sứ Trung Quốc có niên đại từ thời phong kiến. Miếu Đại Bá Công là nơi thờ phụng Phật giáo và Đạo giáo, được thành lập vào năm 1870, có tháp Quan Âm cao 7 tầng được xây trong thập niên 1980. Baỏo tàng Kỷ niệm Bệnh viện Lau King Howe là bảo tàng y tế duy nhất tại Malaysia. Tại đây trưng bày các dịch vụ nha khoa, phẫu thuật, và sản khoa do bệnh viện cung cấp từ thập niên 1950 đến thập niên 1990. Đường Di sản Sungai Merah (sông đỏ) là địa điểm khu định cư đầu tiên của người Hoa Phúc Châu tại Sibu vào năm 1901. Đây là một tuyến đường tản bộ bên bờ sông Sungai Merah hướng đến Công viên Kỷ niệm Hoàng Nãi Thường. Công viên Kỷ niệm James Hoover cũng nằm gần Tuyến đường Di sản Sungai Merah.

Bukit Aup Jubilee Park được khai trương trong tháng 3 năm 1993, nằm cách thị trấn Sibu 10 km. Nó có tổng diện tích đất nhấp nhô là . Công viên hai lần liên tục chiến thắng Giải thưởng Cạnh tranh Phong cảnh Toàn quốc vào năm 1997 và 1998. Điểm cao nhất của công viên là Bukit Aup (59 m trên mực nước biển) nguyên là mọt khu an táng truyền thống dành cho các chiến binh Iban. Khu an táng đã được di dời để phát triển công viên song cộng đồng Iban vẫn xem đỉnh này là một nơi linh thiêng và thường xuyên tiến cúng. Khu bảo tồn rừng đầm lầy than bùn Bukit Lima có diện tích , được công bố là một khu vực bảo tồn kể từ tháng 10 năm 1929. Trong tháng 1 năm 2001, Lâm viên Bukit Lima có diện tích  được lập nên trong rừng đầm lầy than bùn và mở cửa cho công chúng. Nó có hai tuyến đường đi riêng biệt được lát ván gỗ dài 3,5 km và 2,5 km. Sibu còn có các công viên đô thị và ngoại ô khác như Công viên Kỷ niệm Kutien, Công viên Kỷ niệm Hin Hua, và Công viên Permai Lake.

Sibu có hai sân vận động là Sân vận động Tun Zaidi và Sân vận động trong nhà Sibu. Sibu BASE jump là một sự kiện thường niên được tổ chức vào mỗi tháng 9 kể từ năm 2009, kéo dài trong ba ngày. Nhảy vào ban đêm cũng được trình diễn khi thời tiết cho phép. BASE jumping thường được thực hiện từ đỉnh của Tòa nhà Wisma Sanyan có độ cao 126 m. Từ năm 2001, Sarawak Health Marathon được tổ chức thường niên tại Công viên Kỷ niệm Bukit Aup, có thể được chia thành sáu hạng mục.

Sibu Gateway là một địa điểm tại khu vực trung tâm, có vòi phun nước được chiếu sáng, một khu vườn, và một tượng thiên nga có ký hiệu 12 con giáp bao quanh. Rajang Esplanade là một trong số 22 công viên cộng đồng tại Sibu, hầu hết do các hội quán người Hoa quyên góp. Rajang Esplanade là một đường tản bộ dọc bờ sông Rajang từ bến tầu Sibu đến Kingwood Hotel. Trên đường có thể ngắm con sông đục ngầu cùng các xà lan chở gỗ, tàu cao tốc, và tàu đánh cá trên đó.

Sibu có một số khu mua sắm: Wisma Sanyan, Medan Mall, Sing Kwong Shopping Complex, Farley Departmental Store, Delta Mall, Star Mega Mall, Everwin và Giant Hypermarket. Chợ Đêm Sibu được thành lập vào năm 1973 và nằm tại trung tâm thị trấn. Các tiểu thương địa phương thường dựng quầy di động của họ từ 5 giờ sáng đến 10 giờ tối mỗi ngày. Các gian hàng bán đồ gia dụng, giầy dép, mặt hàng thời trang, và nhiều loại đồ ăn. Đến tháng 8 năm 2012, chợ được chuyển đến Butterfly Garden trên Cross Road gần Miếu Đại Bá Công nhằm giảm thiểu ùn tắc giao thông. Chợ Trung tâm Sibu là chợ ngoài trời lớn nhất tại Sarawak. Nó nằm trên Phố Channel, đối diện bến tàu Sibu. Chợ trung tâm có các quầy thực phẩm trên tầng thượng với các khu hàng khô và hàng tươi ở tầng trệt. Trong số các mặt hàng được bán trong chợ này có các loại quả ngoại nhập, sản phẩm từ rừng, đồ thủ công, gạo Bario, gia cầm. Chợ có 1.100 quầy vào ngày thường và có thêm 400-500 quầy vào cuối tuần khi người bản địa từ nội địa đem các sản phẩm từ rừng của họ đến chợ.

=Ẩm thực

Các món ăn phổ biến tại Sibu gồm có:
 Mì Kam Pua (Can Bàn miến 干盘面) — mì được xào trong mỡ lợn hay dầu thực vật, hành khô, hành lá và thi thoảng là xì dầu và/hoặc tương ớt. Nó hiện diện trong hầu như tất cả các quán cá phê và quán ăn. Mì kampua Halal (Hồi giáo) cũng tồn tại.
 Duёng Mian Ngu (Đỉnh Biên hồ 鼎边糊) — một loại cháo với bánh gạo mềm hiện diện tại nhiều quầy, là một món ăn sáng đầy đủ hoặc ăn vào tối muộn. Nó thường được phục vụ cùng với cá viên và mực.
 Bian Nyuk (Biển Nhục 扁肉, Vân Thôn 雲吞, hay Wonton) — món bánh bao thịt có thể ăn khô hoặc trong bát canh.
 Gom bian (Quang Bính 光饼 hay Kompia) — một đồ ăn Phúc Châu bằng bột mì, được nướng trong lò và có thể ăn với thịt và nước xốt. Nó phần nào tương tự như bagel, song nó có thể ở dạng giòn hoặc mềm. kompia mềm truyền thống được dìm trong nước xốt thịt lợn. Có các loại được chiên ngập dầu trên khắp thị trấn Sibu.
 You Zhar Gui (Du Tạc Cối 油炸桧, Du Điều 油條, Yau Char Kway, hay Kueh Cakoi trong tiếng Mã Lai) — đôi bột nhão được chiên ngập dầu thường được nhúng vào canh hoặc tương ớt. Nó thường được ăn với cháo yến mạch hay "Bak Kut Teh" （肉骨茶）.
 Bek Ding Yuok (Bát Trân Dược 八珍药 hay Pek Ting Ngor): Canh có tám chất, loại canh có chứa ít nhất tám thành phần thảo dược.
 Rojak Kassim — rojak kiểu Ấn (còn gọi là pasembur hay Mamak Rojak).

Tham khảo

Thành phố của Malaysia
Sarawak


title: Gondiswil

text:
Gondiswil (local dialect Gumiswil) là một đô thị ở huyện Aarwangen ở bang Bern ở Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 9,4 km², dân số năm 2020 là 711 người.

Đô thị này gồm các làng:
Brüggenweid
Freibach
Haltstelle
Staldershaus
Schwendi

Dân số
Đô thị này đang giảm sút dân số nhanh chóng do nông nghiệp khó khắn (66% dân số sống bằng nghề nông).

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Bern


title: (39861) 1998 DO8

text:
{{DISPLAYTITLE:(39861) 1998 DO8}}

(39861) 1998 DO8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 21 tháng 2 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 39001–40000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lipotriches johannis

text:
Lipotriches johannis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1946.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1946


title: Vaudoncourt, Meuse

text:
Vaudoncourt  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 240 mét trên mực nước biển. Dân số theo điều tra năm 1999 của INSEE là 76 người.
Sông Othain tạo thành một phần ranh giới đông bắc thị trấn.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Cacozeliana

text:
Cacozeliana là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cerithiidae.

Các loài
Các loài trong chi Cacozeliana bao gồm:

 Cacozeliana furva (Watson, 1886)
 Cacozeliana fuscocapitulum (Hedley & Petterd, 1906)
 Cacozeliana granarium (Kiener, 1842)
 Cacozeliana icarus (Bayle, 1880)
 Cacozeliana variegatum (Henn & Brazier, 1894)

Chú thích

Tham khảo

Cerithiidae


title: Recophora canteneri

text:
Recophora canteneri là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Maroc, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp, Ý, Algérie và Mauretania.

Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 7.

Ấu trùng ăn các loài Herbaceae.

Liên kết ngoài
species info

Chú thích

Recophora
Cuculliinae