title: Hà Văn Lâu

text:
Hà Văn Lâu (9 tháng 12 năm 1918 – 6 tháng 12 năm 2016) là một chỉ huy quân sự, Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam và là một nhà ngoại giao Việt Nam.

Thân thế
Hà Văn Lâu sinh ngày 9 tháng 12 năm 1918 ở làng Sình, ngã ba sông Hương, cách Huế không xa. Cha ông là thầy giáo tiểu học trường làng Hà Văn Phu, còn gọi là thầy Cửu Phu.

Khi lên 7 thì cha ông qua đời, được bà ngoại và mẹ nuôi nấng ăn học. Ông tốt nghiệp bậc Thành chung, nhưng do không có điều kiện nên phải thi công chức vào ngạch thư ký Tòa sứ.

Với ý định du học Pháp, ông xin vào học một trường quân sự của Pháp ở Đông Dương, sau đó tốt nghiệp hạ sĩ quan trừ bị (1942). Tuy nhiên, chính quyền Pháp sau đó giải tán các trường đào tạo huấn luyện và đình chỉ tăng quân, ông buộc lại phải trở về nghề cũ.

Thời gian này, ông gặp bà Nguyễn Tăng Diệu Hương, con nhà dòng dõi quý tộc trong triều đình Huế, rồi nên duyên vợ chồng.

Vì hoàn cảnh gia đình, ông thi vào ngành thương chánh. Năm 1943, ông được bổ nhiệm trông coi một đồng muối ở phủ Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa.

Năm 1944, ông gia nhập mặt trận Việt Minh.

Hoạt động quân sự
Năm 1945, ông là giảng viên và huấn luyện quân sự tại trường Thanh niên Tiền tuyến, trường quân sự đầu tiên do chính phủ Trần Trọng Kim lập.

Cách mạng tháng Tám thành công, do có kinh nghiệm huấn luyện tự vệ thời tiền Khởi nghĩa, ông được cử làm Ủy viên quân sự Nha Trang, Hiệu trưởng Trường huấn luyện quân sự Đồng Đế.

Sau khi quân Pháp quay lại xâm lược, ông làm Chỉ huy phó kiêm Tham mưu trưởng, rồi Chỉ huy trưởng Mặt trận Nha Trang. Chiến sự diễn ra ác liệt, Trần Công Khanh thay làm Chỉ huy trưởng, Nguyễn Thế Lâm làm Chỉ huy phó, Cao Văn Khánh làm Tham mưu trưởng.

Năm 1946, sau Hiệp định sơ bộ, ông được cử làm Trưởng phái đoàn sĩ quan liên lạc của Việt Nam ở Khánh Hòa-Nha Trang.

Sau 7 tuần, quân Pháp phá bỏ đình chiến, đánh bật quân Việt Nam rút về Phú Yên. Quân chủ lực Việt Nam của ba tỉnh Khánh Hòa, Phan Thiết, Ninh Thuận tổ chức thành một đại đoàn-Đại đoàn 27, do Cao Văn Khánh làm Đại đoàn trưởng và Hà Văn Lâu làm Đại đoàn phó.

Đầu tháng 12 năm 1946, Mặt trận Ninh Hòa bị vỡ. Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ kiêm Chủ tịch Việt Minh Trung Bộ Nguyễn Chí Thanh triệu Hà Văn Lâu về Huế. Tại đây, ông làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn Trần Cao Vân, Chỉ huy trưởng Mặt trận Huế sau đó kiêm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Thừa Thiên Huế.

Ngày 19 tháng 12 năm 1946, toàn quốc kháng chiến bùng nổ, ông chỉ huy Mặt trận Huế. Sau đó rút quân về xây dựng chiến khu Hòa Mỹ, làm Tư lệnh Mặt trận Bình-Trị-Thiên.

Năm 1949, trên chiến trường chính Bắc Bộ, quân chủ lực mở chiến dịch tấn công vào quân đội viễn chinh Pháp ở các tỉnh Hòa Bình, Phúc Yên, Bắc Ninh, Bắc Giang. Mặt trận Bình-Trị-Thiên mở Chiến dịch phối hợp do Hà Văn Lâu làm Chỉ huy trưởng.

Năm 1951, ông được bổ nhiệm về công tác ở Cục tác chiến giữ chức Cục phó (Cục trưởng Đỗ Đức Kiên). Với cương vị này, ông tham gia chỉ huy chiến dịch đông – xuân 1951 – 1952, chiến dịch thu-đông 1952 và chiến cục đông – xuân 1953 – 1954 với đỉnh cao là chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ. Cấp bậc của ông trong thời gian này là đại tá.

Công tác ngoại giao

Năm 1954 ông tham dự Hội nghị Genève với vai trò chuyên viên quân sự của phái đoàn Việt Nam Dân chủ cộng hòa,

Năm 1962 ông tham dự Hội nghị quốc tế về Lào, 1968 - dự hội nghị quốc tế về Campuchia, các hội nghị về phong trào không liên kết...

Sau đó ông làm đại sứ Việt Nam tại Cuba (từ 18/1/1974, thay Nguyễn Ngọc Sơn), kiêm Cộng hòa Argentina (từ 21-8-1974, đến 31-5-1975 được thay bởi Nguyễn Tiến Thông), kiêm nhiệm chức Đại sứ đặc mệnh toàn quyền tại Jamaica và Guyana., tại Liên Hợp Quốc năm 1978 – 1982.

Năm 1982 ông được bổ nhiệm Thứ trưởng Bộ Ngoại giao và Trưởng ban Việt kiều Trung ương, năm 1984 giữ chức Đại sứ Việt Nam tại Pháp kiêm đại sứ Việt Nam tại Bỉ, Hà Lan và Luxemburg.

Ông mất ngày 6 tháng 12 năm 2016 tại TPHCM.

Đôi dép Bình-Trị-Thiên
Ngày trước, ông từng thấy một số phu xe dùng vỏ ruột xe kéo hay mo cau để làm dép, mà trong các trận đánh lại có nhiều vỏ ruột xe hơi, xe quân sự còn sót lại. Tháng 3 năm 1947, ông nhờ Sáu Đen thử tạo một số đôi dép bằng vỏ ruột xe hơi. Loại dép đó lại vô tình thích nghi tốt trên mọi địa hình, trong hầu hết mọi điều kiện chiến đấu trở nên phổ biến trong bộ đội. Năm 1948, ở chợ xép thuộc chiến khu Hòa Mỹ (Thừa Thiên) đã xuất hiện những hàng quán bán dép cho bộ đội. Vì dép có xuất xứ ở Thừa Thiên nên dép được gọi là dép Bình Trị Thiên, có nơi còn gọi dép lốp, dép râu. Bản thân Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đi loại dép này, được làm từ lốp ô tô nhà binh Pháp bị bộ đội Việt Nam đánh úp tại Việt Bắc.

Gia đình
Vợ ông là Nguyễn Tăng Diệu Hương, bà là con gái của ông Hường Lô Tự Khanh Nguyễn Tăng Lộc và bà Công Tôn Nữ Tuyền Kinh là cháu ngọai của nhà thơ Tuy Lý vương, hoàng tử triều Nguyễn.

Ông có con trai Hà Tăng Lâm, là kỹ sư điện tử. Vợ ông Lâm là Vương Kiều Oanh, con gái của Vương Quốc Mỹ, Thứ trưởng Bộ Xây dựng.

Cháu nội ông là Hà Kiều Anh, người đăng quang hoa hậu báo Tiền Phong lần thứ 3 vào ngày 20 tháng 9 năm 1992 tại nhà thi đấu Phan Đình Phùng, TP Hồ Chí Minh năm 16 tuổi.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Giao lưu trực tuyến với Đại tá Hà Văn Lâu và ông Lê Danh
 Hà Văn Lâu - tấm lòng cách mạng
 Ông Hà Văn Lâu gặp Bác
 Tình yêu từ bến làng Sình
 Chuyện đời ngài đại sứ lừng danh Việt Nam
 Xúc động xem những bút tích của Bác Hồ
 Đôi dép Bình Trị Thiên
 Diễn biến chính của Hội nghị Paris về Việt Nam
 Cùng nhau Nam tiến
 Gặp bí mật tại Pa-ri và trở về Hà Nội
 Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp Ngài Tơrilôki Nát Côn - Chủ tịch Ủy ban giám sát và kiểm soát quốc tế việc thực hiện Hiệp định Giơnevơ năm 1954 tại Việt Nam
 Ủy ban Hành chính Kháng chiến Thừa Thiên (28/7/1947)
 Hồng Nhung là Tùy viên văn hóa Malta tại VN
 Kỷ niệm đáng nhớ của một nhà ngoại giao
 60 năm Hiệp định Genève (1954 - 2014) - Kỳ 3: Gặp người còn sống cuối cùng của phái đoàn tham dự hội nghị Genève

Sinh năm 1918
Mất năm 2016
Người Huế
Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Chỉ huy quân sự Việt Nam (Chiến tranh Đông Dương)
Nhà ngoại giao Việt Nam
Hàm Đại sứ (Việt Nam)
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao (Việt Nam)
Ngoại giao trong Chiến tranh Đông Dương
Huân chương Độc lập
Huân chương Chiến công
Huân chương Quân công
Huân chương Chiến thắng
Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến tỉnh Thừa Thiên Huế


title: Meuspath

text:
Meuspath là một đô thị thuộc huyện Ahrweiler, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Meuspath có diện tích 3,06 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 153 người.

Tham khảo


title: Augochlora alexanderi

text:
Augochlora alexanderi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Engel mô tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Augochlora
Động vật được mô tả năm 2003


title: Run the World (Girls)

text:
"Run the World (Girls)" (tạm dịch: "Người Cai Trị Thế giới (Các cô gái)") là một bài hát được trình bày bởi nghệ sĩ thu âm người Mỹ Beyoncé Knowles. Bài hát "nữ quyền" này được viết bởi Terius "The-Dream" Nash, Knowles, Nick "Afrojack" van de Wall, Wesley "Diplo" Pentz, David "Switch" Taylor, và Adidja Palmer và được sản xuất bởi Switch, Knowles và Shea Taylor. Một bản thu thử của bài hát mang tên "Girls (Who Run the World)", đã bị rò rỉ trên mạng vào ngày 18 tháng 4 năm 2011. Sau đó, bài hát được đổi tên lại thành "Run the World (Girls)" và phát hành chính thức vào ngày 21 tháng 4 năm 2011 với tư cách là đĩa đơn đầu tiên trích từ album phòng thu thứ tư của cô 4 (2011).

Bài hát chủ yếu sử dụng mẫu nhạc của "Pon de Floor" được trình bày bởi Major Lazer, cùng thể loại alternative hip hop-dancehall, hòa với giọng Pop-R&B của Knowles. Tựa đề và lời nhạc của bài hát là một lời nhắn gửi khao khát làm chủ thế giới của phái nữ trong cuộc sống. "Run the World (Girls)" nhận được những ý kiến trái ngược khác nhau của các nhà phê bình âm nhạc. Họ chủ yếu khen ngợi phần mẫu nhạc của bài hát và sự tấn công của Knowles trong khi đó một nhà phê bình chỉ trích hướng đi của thể loại bài hát. Một vài người đã so sánh bài hát với những bản nhạc "nữ quyền" trước của cô như "Independent Women" (2000), "Single Ladies (Put a Ring on It)" (2008), và "Diva" (2009), và cho rằng "Run the World (Girls)" có hướng đi rõ ràng và có sự mạnh mẽ, quyết đoán hơn về nữ quyền.

Đĩa đơn này chỉ giành vị trí 29 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 tại Mỹ. Nhưng lại được quảng bá khá rộng rãi tại Châu Đại Dương và một số vùng châu Âu, xuất hiện trong tốp 10 tại Úc, Bỉ, Nhật Bản, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Scotland, và Hàn Quốc. "Run the World" đồng thời còn nằm trong tốp 20 tại Canada, Pháp, Ireland, Ý và Vương Quốc Anh. Video ca nhạc của bài hát được đạo diễn bởi Francis Lawrence và quay tại California hơn ba ngày, nhận được rất nhiều đánh giá tích cực từ những nhà phê bình, chủ yếu khẳng định cách mạng vũ đạo của cô và khen ngợi phần kỹ thuật vũ đạo đầu tư kỹ lưỡng cho video.

Knowles sau đó đã quảng bá bài hát tại một vài chương trình nổi tiếng, nổi bật nhất là màn trình diễn của cô tại giải Billboard Music Awards 2011 và chương trình X Factor tại Pháp. Màn trình diễn tại giải Âm nhạc của Billboard nhận rất nhiều khen ngợi, nhưng gây ra một số tranh cãi liên quan đến phần nội dung tương tự như màn trình diễn của ca sĩ nhạc pop người Ý Lorella Cuccarini vào tháng 2 năm 2010 ở Sanremo Music Festival lần thứ 60, tổ chức tại Ý. "Run the World" sau đó đã được sử dụng để đánh thức đội tàu phi vụ cuối cùng của Tàu con thoi Atlantis Hoa Kỳ và được dành tặng cho Chuyên gia Khoa học Sandra Magnus.

Bối cảnh và thực hiện

Trong một buổi phỏng vấn với The Capital FM Network vào đầu tháng 3 năm 2011, Shea Taylor đã xác nhận rằng đĩa đơn đầu tiên của album 4 "sẽ rất lớn và sẽ được ra mắt vào tháng 4". "Run the World" được viết bởi Terius Nash, Knowles, Nick van de Wall, Thomas Wesley Pentz, Dave Taylor, và Adidja Palmer. Switch, The-Dream, Knowles và Taylor đã sản xuất bài hát. "Run the World" được thu âm bởi DJ Swivel và Pat Thrall tại phòng thu MSR, thành phố New York, và được phối bởi Serban Ghenea tại phòng thu MixStar, Bãi biển Virginia. Trước đó, bài hát đã bị đồn sẽ lấy tên là "Girls (Who Run the World)". Vào ngày 14 tháng 4 năm 2011, hai đoạn nhạc của bài hát đã bị rò rĩ trên mạng trong khi đó toàn bộ bản thu thử bị rò rĩ trực tuyến vào ngày 18 tháng 4 năm 2011.

Sau khi được trao hạng mục Thiên Niên Kỷ tại lễ trao giải Billboard Music Awards 2011 của tạp chí Billboard vào đầu tháng 5 năm 2011, dựa trên những đóng góp to lớn của cô trong sự nghiệp ca hát của mình, Knowles đã được tạp chí âm nhạc này phỏng vấn về sự nghiệp của mình và album sắp phát hành của cô. Khi phóng viên hỏi về sự liều lĩnh của mình khi phát hành "Run the World", Knowles đã trả lời:
Chắc hẳn đây phải nguy hiểm hơn những gì... đơn giản. Tôi đã nghe bài hát và yêu sự khác biệt của nó: tôi cảm nhận một chút không khí châu Phi, một chút nhạc điện tử và sự hiện đại. Nó chính là những gì mà tôi yêu thích, hòa những thể loại âm nhạc của các dân tộc và những thứ không đi đôi với nhau để có thể tạo nên một loại âm nhạc mới. Chắc chắn nó sẽ không thể nào an toàn được; Nhưng tôi sẽ luôn cố gắng và xóa bỏ những rào cản để khi tôi hoàn thành một bài hát, tôi sẽ lên một cấp độ cao hơn. Và những cấp độ đó chính là những gì đã mang tôi đến đỉnh cao như hôm nay.

Từ ngày 16 tháng 6 đến 27 tháng 6 năm 2011, từng bài hát trong 4 đã xuất hiện trên trang chính của Knowles và cô đã cho phép khán giả nghe miễn phí, kèm theo đó là một hình ảnh mới từ album và những chia sẻ về bài hát ấy. Vào ngày 27 tháng 6 năm 2011, "Run the World (Girls)" chính là bài hát cuối cùng được chọn. Knowles đã chia sẻ về ý tưởng phát triển bài hát của mình: "Tôi đã cố gắng viết những bài hát thể hiện điều xuất sắc của chúng ta và giữ chúng ta gần nhau hơn. Tôi đã nghĩ đến việc những người phụ nữ muốn lên tiếng nhưng đôi khi họ không đủ tự tin để cất tiếng. Vì thế tôi sẽ tiếp tục viết những bài hát mang đến sức mạnh cho người phụ nữ."

Phát hành và ảnh bìa
Vì bài hát đã bị rò rĩ trên mạng nên việc phát hành "Run the World (Girls)" phải dời phát hành ngày sớm hơn dự kiến ban đầu. Bài hát được phát sóng lần đầu tiên trên sóng phát thanh tại Mỹ vào ngày 21 tháng 4 năm 2011 vào 8 giờ sáng theo Giờ chuẩn miền Đông và được phát hành dạng Tải kĩ thuật số trên các cửa hàng của iTunes khắp thế giới vào cùng ngày. Theo thông tin của một số các bài viết, bản bị rò rĩ đã được iTunes tặng miễn phí vài giờ đồng hồ trước khi phát hành bài hát chính thức. Bản miễn phí này được tải về nhờ một dịch vụ trung gian là Concrete Loop. "Run the World (Girls)" sau đó xuất hiện trên các đài phát thanh toàn quốc, những đài phát thanh thành phố và những đài phát thanh nhạc trẻ của thành phố vào ngày 26 tháng 4 năm 2011. Theo MTV News, "Run the World (Girls)" nhận được rất nhiều đánh giá tích cực từ trang Twitter của những người hâm mộ Knowles.

Ảnh bìa của "Run the World (Girls)" ra mắt vào ngày 20 tháng 4 năm 2011, một ngày trước khi phát hành bài hát. Trong bìa, Knowles giơ cao tay lên và đứng trên một bãi cát trong một chiếc đầm vàng được xẻ đến hông của Emilio Pucci cùng đôi bốt màu đen. Tờ Los Angeles Times cho rằng ảnh bìa "như một chiến trường, Beyoncé đứng đó với chiếc đầm vàng giơ cao lá cờ đỏ với chữ 'B' màu đen." Hình ảnh này được chụp vào ngày 14 tháng 4 năm 2011. Tray Hova của Vibe nhận xét Knowles trong bìa đĩa là "quá rực rỡ" và sau đó nói thêm "Không ai có thể phá hủy khoảnh khắc này của Bey." Tương tự, Eleanor Young của Marie Claire đã mô tả ảnh bìa với từ "nóng hổi". Ray Rogers của Billboard nhận xét Knowles "rõ ràng đã dùng tư thế chụp ảnh để gửi đến một thông điệp về nữ quyền" khi cô giơ tay cao lên trời trong ảnh bìa. Trong khi đó, Becky Bain của Idolator cho ảnh bìa này một phản hồi tiêu cực, mô tả ảnh bìa "khá thất vọng". Cô nói thêm rằng với một bài hát "Mạnh mẽ, quyết đoán, với giai điệu club sôi động" như Run the World (Girls)", cô mong muốn một điều gì đó hơn cả tư thế của Knowles trong tấm bìa này và cô khá thắc mắc về địa điểm mà Beyoncé đang đứng khi hỏi: "Cô ấy đang ở nơi quái nào thế? Dưới tàu điện ngầm? Một bãi biển?". Sau đó, Bain vẫn khen ngợi cô về việc chọn đôi bốt đen của cô "...rất nghiêm túc".

Sáng tác

"Run the World" là một bài hát mang thể loại R&B-Pop. Jocelyn Vena của MTV News mô tả bài hát là một bản "nhạc club sôi động" hoặc là một bài hát "về nữ quyền", giống như các đĩa đơn trước của Knowles như "Independent Women" (2000) cùng nhóm Destiny's Child và "Single Ladies (Put a Ring on It)" (2008). Shea Taylor phát biểu rằng bài hát nghiêng về Pop hơn R&B như những bài hát mạnh mẽ của Michael Jackson. "Run the World (Girls)" đồng thời cũng có giai điệu dancehall kèm theo như bài hát trước của cô "Get Me Bodied" (2007). Bài hát với nội dung có "sức mạnh nồng cháy" mang chút giai điệu go-go trong giọng hát và được kết hợp với nhạc nền của bài hát nhạc nhảy nổi tiếng "Pon de Floor" trình bày bởi Major Lazer và Vybz Kartel. Bài hát chủ yếu sử dụng nhịp điện tử khá mạnh cùng tiếng trống lớn giúp nâng giọng của Knowles mạnh hơn. "Run the World (Girls)" còn mang thêm âm hưởng của nền âm nhạc Châu Phi được thể hiện trong bài hát qua những nhịp trống mạnh mẽ. Một vài các nhà phê bình âm nhạc, bao gồm cả Kathy McCabe của tờ The Daily Telegraph đều thích chuỗi bài hát về nữ quyền của cô gồm "Run the World", "Single Ladies" và "Diva" (2009). Additionally Johnston Breihan của The Village Voice cho rằng bài hát có ảnh hưởng từ âm nhạc của trường trung học tại Mỹ với những nhịp điệu của cổ động viên khi hét vang lên "Girls" trong bài hát.

Rap-Up đã phát biểu Knowles đã thật sự đánh bại phái mạnh trong bài hát "Run the World". Lamb đã mô tả lời nhạc của bài hát là một bản tuyên ngôn rằng phụ nữ nên trở thành người cai trị thế giới. "Run the World" mở đầu với một bản piano ngắn kết hợp cùng giai điệu club điên cuồng khi Knowles hát: "Girls! / We run this mutha / Girls! / Who run the world." "Some of them men think they freak this like we do / But no they don't / Make your cheque come at they neck / Disrespect us no they won't [...] This goes out to all my girls that's in the club rocking the latest / Who will buy it for themselves and get more money later". (Tạm dịch: "Các cô gái! / Ta cai trị thứ chết tiệt này / Các cô gái! / Ai là người cai trị thế giới." - "Một vài bọn đàn ông nghĩ rằng họ giỏi giang giống như chúng ta / Nhưng họ không bao giờ như vậy / Ký tấm séc dán lên cổ họ / Cho đến khi bọn đàn ông biết tôn trọng chúng ta [...] Hãy truyền tin cho những cô gái đang trong club và nhảy múa điên cuồng / Người có thể tự mình mua mọi thứ và sau đó làm ra đống tiền.") Bất ngờ sau đó giọng của Beyoncé bỗng dưng mượt mà hơn, cuốn hút hơn như vẫn còn sự khinh bỉ trong giọng hát với câu: "I think I need a barber / None of these ni**as can fade me / I'm so good with this / I remind you I'm so 'hood with this". (Tạm dịch: "Tôi nghĩ mình cần một thợ cắt tóc / Không đứa nào trong bọn chó cái đó có thể chống lại tôi / Tôi rất giỏi mấy vụ này / Nhắc bọn anh nhớ tôi cũng rất gian xảo đấy.") Bài hát đồng thời cũng có một đoạn nhạc nghỉ được làm nền cho phần lời trước điệp khúc của bài hát. Với việc hòa âm nhẹ nhàng hơn cùng giọng ca mềm mại hơn, Knowles đã chứng minh rằng "sự tin tưởng có thể xây dựng một thế giới mới" vào lời nhạc sau đó. Sau đó, cô tiếp tục hát những lời nhạc ở đầu bài hát để cho vào phần điệp khúc này. Trong lời thứ hai, Knowles đã chứng tỏ việc học tập có thể giúp phụ nữ mạnh mẽ và độc lập hơn: "I'm reppin' for the girls who're over the world / Have me raise a glass for the college grads [..]" (Tạm dịch: "Tôi chính là người đại diện phụ nữ toàn thế giới / Giúp tôi đổ đầy li rượu này ăn mừng Đại học nào [...]"), và sau đó Knowles tiếp tục hỏi phái nam rằng "Xin hãy chấp nhận sự tỏa sáng của tôi." Còn phần lời còn lại sau đó là: "smart enough to make these millions, strong enough to bear the children, then get back to business." (Tạm dịch: "Sự thông minh của chúng tôi có thể làm tiền triệu, sự mạnh mẽ có thể giúp chúng tôi dạy dỗ con cái, và sau đó có thể trở lại với công việc của mình.") Trong một bài viết do Jocelyn Vena của MTV News, Knowles đã hát thể loại riêng của cô là phong cách staccato trong lời hai của bài hát. Sau đó, cô tiếp tục hát phần điệp khúc một lần nữa sau phần lời trước điệp khúc. Cuối cùng, giọng của Beyoncé được làm nhỏ lại trong phần cuối của bài hát.

Đánh giá chuyên môn

Amos Barshad viết cho tạp chí New York đã mô tả "Run the World khá giống một con quái vật - một cuộc tấn công căng thẳng và hoàn toàn thu hút". Anh gọi bài hát là bài hát "khai hỏa" và cho rằng trong vai trò là đĩa đơn đầu tiên, nó "rất hiệu quả"." Sau khi phát hành bài hát, Rap-Up đã mô tả giai điệu của bài hát "thật mê hoặc". Matt Donnelly của tờ Los Angeles Times nhận xét rằng bài hát này có nội dung tương tự những đĩa đơn trước của Knowles, cho rằng bài hát "mạnh mẽ" hơn "Independent Women Pt. 1" (2000), nhưng lại không "mạnh mẽ, hiện đại bằng một 'Nữ danh ca' thực thụ". Latifah Muhammad của AOL's The Boombox cho rằng bài hát đã thể hiện một Knowles khác, và cho rằng có rất nhiều sức mạnh trong lời nhạc hơn hẳn "Single Ladies (Put a Ring on It)". Muhammad tiếp tục nhận xét về giai điệu của "Run the World", cho rằng Knowles biết cách lồng tiếng hát sao cho phù hợp giai điệu của nhạc nền. Jenna Clarke của The Sydney Morning Herald cho rằng bài hát là một bài hát có "giai điệu gây nghiện" với nhạc nền sôi động cùng lời nhạc khá mạnh mẽ. Đồng thời cô cũng nhận xét thêm rằng "đây một bài hát thuần chất Beyoncé" khi đi theo "dấu chân" của các bài hát thành công trước của Beyoncé như "Single Ladies" và "Crazy In Love" (2003). Jocelyn Vena của MTV News cho "Run the World" là "một bài hát sôi động với lời nhạc về sức mạnh nữ quyền cùng giai điệu của các hộp đêm." Cô đồng viết thêm rằng bài hát rất tuyệt vời và đáng tự hào khi gửi gắm đến chúng ta một thông điệp đầy ý nghĩa về nữ quyền, cho rằng "đây rõ ràng là tất cả mọi thứ của cô tạo nên".

Andrew Winistorfer của Prefix Magazine cho rằng một vài người nghe sẽ phải xem xét lại mình để có thể "tuyệt vời như Beyoncé" và có thể sẽ "ghét bài hát chỉ trước khi họ nghe nó." Anh đã nhận xét rằng "Run The World" làm anh nhớ ca sĩ Rihanna vào năm 2004 và nhận xét thêm rằng những người nghe bài hát sẽ rất bất ngờ khi nhận ra rằng "sức mạnh của phụ nữ chính là nhờ bài hát của Beyoncé." Nick Minichind của kênh VH1 khen ngợi bài hát ở một vài phần trong bài hát khi bình luận rằng bài hát "rất khéo léo trong việc sáng tác lời nhạc và khiến bài hát không quá lố." Anh đồng thời cũng viết rằng "Run the World" đã khôi phục một trong những vấn đề cần quan tâm của phái nữ và cho rằng phần trước điệp khúc của bài hát là "một Beyoncé-Cleopatra." Jarett Wieselman của New York Post nhận xét bài hát là một trong những bài hát tuyệt vời nhất mà Knowles phát hành. Sadao Turner từ trang web của Ryan Seacrest khen ngợi bài hát khi sử dụng nhạc mẫu "Pon De Floor" trong phần điệp khúc, và gọi bài hát là người "đập tan hộp đêm" và lời nhạc rất "truyền nhiễm". Lewis Corner từ Digital Spy rất yêu thích "Run the World" và mô tả nó là "một bài hát nữ quyền nữa nhưng chắc chắn sẽ là bom tấn nhạc nhảy của mùa Hè này." Một bài viết khác cũng từ Digital Spy của Robert Copsey, cho bài hát bốn trên năm sao với lời nhận xét rằng "giai điệu sôi động, điệp khúc mê hoặc và hàng ngàn tiếng trống đập không ngừng khi Nữ hoàng B (Queen B – một trong những biệt danh nổi tiếng của cô) công bố "CÁC CÔ GÁI, ai là người cai trị thứ chết tiệt này" với sự hợp sức của phụ nữ đỡ hơn vụ cãi nhau của thành viên Geri Halliwell với nhóm Spice Girls khoảng năm 1998". Anh nói thêm rằng "[…] không bị gò bó, không theo thời đại, không rắc rối, nhạc mẫu ‘Pon De Floor’ là một bài hát hoàn toàn phù hợp; giúp bài hát đi theo một hướng hoàn toàn tích cực, khiến bạn nhún nhảy và là một bài hát cai trị tất cả các hộp đêm.

Bill Lamb của About.com trao cho "Run the World" bốn sao rưỡi trên năm sao, cho rằng bài hát thật liền mạch với những bài hát trước của Knowles đồng thời cũng thật liền mạch với những bài hát của nhóm Destiny’s Child. Anh đồng thời cũng nói thêm rằng có sự đáng sợ trong bài hát giúp bài hát này trở thành bài hát nổi bật nhất trong sự nghiệp của Knowles và "Bài hát này chứng minh những gì mà phụ nữ có thể làm được, như có thể cai trị thế giới." Cuối cùng, Lamb nói thêm rằng đây là "một bài hát rhythm dữ tợn [và] gây nghiện" cùng lời nhạc về nữ quyền đủ để giúp bài hát nổi bật hơn những tác phẩm Pop trước của cô. Đồng thời, Lamb còn cảm thấy bị quyến rũ bởi câu hát của Knowles trong bài là "My persuasion can build a nation" (Tạm dịch: "Sự tin tưởng của tôi có thể xây dựng một thế giới mới"). Một nhà biên tập của tạp chí OK! đã viết một bài đánh giá bài hát chỉ trong vòng vài giờ đồng hồ khi ghi "Run the World sẽ trở thành một bài hát vĩnh viễn nằm trong danh sách bài hát yêu thích của ta." Anh nói thêm rằng "[...] Dù bạn có cố gắng viết lời nhạc của bài hát thì phần điệp khúc 'Run The World (Girls)' vẫn sẽ luôn lặp đi lặp lại trong tâm trí của ta, làm ta nhắc về Beyoncé cùng việc cai quản thế giới." Kevin O'Donnell của Spin Magazine mô tả bài hát là "một bản nhạc nữ quyền hung tợn" với mức độ cao hơn hẳn "Single Ladies" và "If I Were a Boy" (2008). Anh đồng thời cũng nói như các nhà phê bình khác là "Run The World" là một bài hát nổi bật nhất trong những bài hát của Knowles vì "bài hát rất điêu luyện đồng thời rất mạnh mẽ" Nadine Cheung của AOL Radio nhận xét rằng giai điệu của bài hát được "hòa âm khá phù hợp" khi kết hợp tiếng trống và nhịp điệu nước châu Phi. Tom Breihan của Pitchfork Media viết rằng "Run the World" là "một tựa đề dành cho phái nữ cùng mong muốn các bạn sẽ thèm khát nó". Trong phương diện âm nhạc thì Tom cho rằng "chỉ đạo sàn nhảy" của Knowles đã theo truyền thống của hai bài hát trước của cô là "Get Me Bodied" và "Single Ladies".

"Run the World" đồng thời cũng nhận một ít ý kiến trái chiều khi cho rằng Knowles trong bài hát nói chuyện khá tục tĩu, đều cho rằng bài hát quá bất đồng với những bài hát trước của cô. Trong một bài đánh giá của bài hát, Sal Cinquemani của tạp chí Slant Magazine đã viết "[Knowles] đã bỏ lỡ mất cơ hội lớn của cô" và gọi bài hát là "đất cát". Dù vậy, anh cũng rất khen ngợi phần trước điệp khúc của bài hát khi mô tả "giọng của B[eyoncé] rất đầm ấm, nhạc nền vui nhộn cùng lời nhạc quyến rũ người nghe 'My persuasion can build a nation.'" Dù đã khen ngợi "Run the World" là một thông điệp nữ quyền cùng giai điệu sôi động của các hộp đêm, Brad Wete của Entertainment Weekly vẫn cho rằng bài hát vẫn đi theo "vết xe đổ" chủ đề thuộc những bài hát trước và mong muốn "Knowles nên khôn ngoan hơn trong việc chọn chủ đề bài hát [...] Cô ấy là một người tài năng trong việc thực hiện các album kiểu cổ điển, khá giống "The Miseducation of Lauryn Hill" của Lauryn Hill. Adam Rosenberg của báo Rolling Stone trao cho bài hát ba sao rưỡi trên năm sao, nhận xét rằng cô đã không còn thân thuộc với thể loại Pop của riêng cô khi nói "[t]ừ 'Independent Women' đến 'Single Ladies', nữ quyền luôn là chủ đề chủ đề quan trọng nhất của Beyoncé, 'Run the World (Girls)' lại tiếp tục trở về với chủ đề này. Cô ấy đã chối bỏ những âm thanh hiện đại của riêng mình - không thể loại Eurodisco! — để có thể cùng Diplo và Switch thực hiện những gia điệu dancehall riêng của họ. [...] [Lady] Gaga, Britney [Spears], Katy [Perry], Rihanna và Taylor [Swift] đều là những ca sĩ tranh đua danh hiệu nữ hoàng nhạc Pop, các cô có thể đánh bại Beyoncé bằng cách không trao cho cô danh hiệu này." Maura Johnston của The Village Voice khá thất vọng khi bài hát không theo một cơ cấu nhất định, và nói thêm rằng "bài hát hơi lố nhưng cũng rất thú vị".

Diễn biến trên các bảng xếp hạng
"Run the World" lần đầu xuất hiện trên bảng xếp hạng Single Top 100 tại Hà Lan với vị trí 60 vào ngày 23 tháng 4 năm 2011. Vào tuần tiếp theo, bài hát đã leo vọt lên vị trí thứ 8. Chỉ sau ba ngày phát hành ở dạng Tải kĩ thuật số, bài hát đã xuất hiện trên bảng xếp hạng UK Singles Chart tại vị trí 18 vào ngày 24 tháng 4 năm 2011. Một tuần sau, bài hát tăng lên vị trí 11 trên bảng xếp hạng này và xuất hiện thêm ở vị trí thứ 5 trên bảng xếp hạng R&B tại Anh. Ngay sau đó, bài hát cứ tiếp tục rớt hạng ở hai bảng xếp hạng này đến năm tuần liền. Thật đáng bất ngờ là bài hát lại tiếp tục tăng vọt vị trí trên các bảng xếp hạng này với vị trí 23 ở UK Single Chart và vị trí thứ 6 tại bảng xếp hạng R&B vào ngày 29 tháng 5 năm 2011 nhờ vào độ nổi bật của video ca nhạc phát hành khi đó. "Run the World" tiếp tục giữ vị trí 40 tại bảng xếp hạng Canadian Hot 100 vào ngày 7 tháng 5 năm 2011. Paul Tuch của Nielsen SoundScan khá ấn tượng khi bài hát xuất hiện lần đầu tiên với vị trí giữa bảng xếp hạng trên đài phát thanh và bảng xếp hạng kĩ thuật số tại Canada. Giúp Knowles là ca sĩ solo xuất sắc nhất xuất hiện trên các bảng xếp hạng này Sau khi rơi xuống bảng xếp hạng sau ba tuần liền, "Run the World" đã rơi hẳn ra bảng xếp hạng vào ngày 28 tháng 5 năm 2011. Vào tuần 11 tháng 6 năm 2011, bài hát tiếp tục từ vị trí 60 lên 16 trên bảng xếp hạng Canadian Hot 100, trở thành "cú bắn" vĩ đại nhất của các bài hát được phát hành kĩ thuật số.

Vào ngày 7 tháng 5 năm 2011, "Run the World" xuất hiện với vị trí 23 trên Hot Digital Songs với 77,000 bản đã được tải xuống. Đồng thời, bài hát cũng xuất hiện tại vị trí 33 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 tại Mỹ và vị trí 65 trên bảng xếp hạng Radio Songs với 18 triệu lượt nghe chỉ vọn vẹn trong một tuần. Trong tuần đó, "Run the World" đã trở thành bài hát xuất hiện với vị trí cao nhất trên bảng xếp hạng Hot R&B/Hip-Hop Songs khi có mặt ở vị trí thứ 41. Tuần tiếp theo, số lượng bán của bài hát đã giảm đến 39% khi tổng cộng chỉ 47,000 bản đã được bán ra, khiến bài hát rơi xuống hạng 39 trên bảng Hot Digital Songs. Bài hát đồng thời cũng rơi xuống vị trí 71 trên bảng xếp hạng Radio Songs với 16.2 triệu người nghe trong tuần. Theo thống kê, bài hát đã rơi xuống vị trí 48 trên Hot 100 vào ngày 14 tháng 5 năm 2011. "Run the World" sau đó tiếp tục xuất hiện với vị trí 37 trên bảng xếp hạng Pop Songs tại Mỹ vào ngày 21 tháng 5 năm 2011. Trong tuần cuối cùng, bài hát tiếp tục rơi xuống vị trí 65 trên bảng Hot 100 của Billboard. Một tuần sau, bài hát đã xuất hiện với vị trí thứ 43 trên bảng xếp hạng Hot Dance Club Songs tại Mỹ, trở thành bài hát thứ 19 của cô nằm trong bảng xếp hạng này. Trong cùng một tuần, bài hát lại tiếp tục rơi xuống vị trí 76 trên Billboard Hot 100. Sau khi tụt hạng đến bốn tuần liền, "Run the World" lại tiếp tục leo lên 26 bậc, từ vị trí 76 đến 50 trong tuần cuối cùng vào ngày 4 tháng 6 năm 2011. Cũng chính sự tăng hạng này đã giúp bài hát trở lại bảng Hot Digital Songs với vị trí 44 sau khi video ca nhạc của bài được trình chiếu toàn cầu. Tuần tiếp theo, bài hát gây bất ngờ khi leo lên vị trí 29 trên bảng Hot 100.

Tại Ireland, bài hát lần đầu tiên xuất hiện với vị trí thứ 11 vào ngày 28 tháng 4 năm 2011, trở thành bài hát với vị trí xuất hiện cao nhất tuần đó. Đồng thời tại Pháp, "Run the World" xuất hiện ở vị trí 33 với 2,065 bản đã được bán. Ngay sau đó, bài hát đã tăng lên vị trí 18 tại Pháp. Vào 1 tháng 5 năm 2011, bài hát xuất hiện tại vị trí 12 trên bảng xếp hạng Australian Singles Chart, thêm lần nữa trở thành đĩa đơn với vị trí xuất hiện cao nhất tuần đó cùng vị trí số sáu trên bảng xếp hạng thành phố. Ngày hôm sau, "Run the World" tiếp tục xuất hiện ở vị trí 21 tại New Zealand, nơi cô lại tiếp tục một giành lấy danh hiệu vị trí xuất hiện cao nhất của tuần. Sau khi góp mặt trên hai quốc gia là Úc và New Zealand, "Run the World" tiếp tục rơi hạng ở hai quốc gia này. Sau đó, khi video ca nhạc của bài hát phát hành, bài hát đã trở lại từ vị trí 42 đến 14 ở bảng ARIA Singles Chart và vị trí thứ 4 ở bảng xếp hạng thành phố vào ngày 20 tháng 5 năm 2011. Tuần tiếp theo, bài hát lên vị trí số 10 trên bảng xếp hạng đĩa đơn, vị trí cao nhất của bài hát trên bảng xếp hạng này. Tương tự, nhờ vào việc trình chiếu toàn cầu video của bài hát đã giúp "Run the World" trở lại với bảng xếp hạng New Zealand Singles Chart tại vị trí 26 vào ngày 23 tháng 5 năm 2011. Tuần tiếp theo, bài hát lại tiếp tục vươn lên vị trí thứ 9, vị trí cao nhất mà bài hát đã vươn lên tại đây.

Video ca nhạc

Thực hiện và ý tưởng

Video ca nhạc cho "Run the World (Girls)" được đạo diễn bởi Francis Lawrence, người đã đạo diễn hai video của nhóm Destiny's Child: "Independent Women" (2000) và "Emotion" (2001). Knowles làm việc cùng tám biên đạo múa khác nhau, bao gồm Frank Gatson và Sheryl Murakami. Giám đốc sản xuất của video này là Missy Galanida. Hậu trường của video ca nhạc cho bài hát cho thấy video rất chú trọng về phần vũ đạo cùng tạo hình mới mẻ của Beyoncé với mái tóc vàng Pompadour cùng một chiếc đầm trắng hiệu Givenchy được quay tại Mojave Desert, California. Những cảnh quay khác thì được quay tại Inglewood, California. Những hình ảnh trong việc thực hiện video đã rò rĩ trên mạng vào ngày 12 tháng 4 năm 2011, bao gồm cảnh Knowles đang đứng trong một chiến trường cùng khói mù mịt, cô đang mặc lên người mình một bộ trang phục chiến binh với vương miện bằng vàng và trên tay cầm một lá cờ với chữ "B" (Beyoncé). Xung quanh cô là những vũ công với những chiếc áo màu sáng kèm theo những chiếc áo khoác đen và mũ chiến binh. Một số hình ảnh khác chụp lại cảnh một đội quân phụ nữ bao quanh một chiếc xe với chữ "Révolution", sau họ là một áp phích cỡ to in hình gương mặt của Knowles. Vào ngày 13 tháng Tư, thêm nhiều hình ảnh nữa bị rò rĩ, chụp lại cảnh Knowles mặc một chiếc đầm vàng, mang đôi giày bốt cao đến đầu gối cùng chiếc găng tay dài đen và đứng trên một bãi cát. Vào ngày 20 tháng 4 năm 2011, một đoạn trích của video ca nhạc này được phát hành trên trang web chính thức của cô với tên "B Revolution" (Tạm dịch: "Chiến dịch B"). Mở đầu với cảnh một người cắt chữ "Révolution" bằng giấy và sơn chữ này lên một chiếc xe cũ. Knowles sau đó đã xuất hiện khi cô đang cưỡi một chú ngựa đen trong khi đang khoác lên mình một bộ trang phục trắng. Video phải quay đến ba ngày liền để có thể hoàn thành, bắt đầu vào ngày 11 tháng 4 năm 2011 và kết thúc ngày 13 tháng 4 năm 2011. Trong một buổi phỏng vấn với chương trình MTV News vào ngày 18 tháng 4 năm 2011, đạo diễn Francis Lawrence đã tiết lộ đôi chút về video này:

"Tôi vừa quay video cho Beyoncé mới đầu tuần này vào thứ Hai, thứ Ba, thứ Tư và buổi quay rất vui vẻ, tôi đã chưa từng thực hiện một video nào kể từ năm 2009. Nó sẽ rất lớn, có lẽ đây sẽ là một trong những video lớn nhất mà Beyoncé đã từng làm. Và tôi có thể nói bài hát thật khó tin. Lúc làm việc cho [Lady] Gaga tôi đã rất bất ngờ vì tôi đã chưa từng làm việc có lẽ đã 15 năm, tôi đã quên mất cảm giác thế nào khi trình chiếu video và mọi người sẽ đánh giá ra sao về tác phẩm của tôi. Và tôi cũng mong muốn rằng tôi cũng sẽ cảm giác như vậy khi làm việc Beyoncé, nhưng tôi không thể biết rằng khi nào thì điều đó mới xảy ra. Đó là một bài hát tuyệt vời, tôi luôn mong muốn bài hát sẽ thành công với cô ấy và tôi nghĩ video này sẽ rất vui nhộn, tuyệt vời và khác biệt đối với cô ấy."

Vào ngày 4 tháng 5 năm 2011, một đoạn trích 20 giây của video ca nhạc này đã được Knowles tiết lộ, video chỉ bao gồm cảnh những người mẫu tạo kiểu hay đi qua đi lại mà không có sự góp mặt nào của Beyoncé. Đoạn trích thứ ba của video được phát hành ngày 10 tháng 5 năm 2011, quay lại cảnh Knowles đứng trước một chiếc xe bị đốt cháy, cưỡi một chú ngựa và chiếu cảnh chiến trường như một số hình ảnh bị rò rĩ. Một bữa tiệc nghe thử album cá nhân đã được tổ chức vào ngày 12 tháng 5 năm 2011 nhằm quảng bá cho album thứ tư của Knowles, cô đã chọn ra vài nhóm người hâm mộ của mình để nghe vài đoạn nhạc trích từ năm bài hát nằm trong album và đã trình chiếu cho họ video "Run the World (Girls)". Video đã được lên lịch phát sóng vào ngày 13 tháng 5 năm 2011 vào lúc 12:00 giờ sáng. Nhưng sau đó, Vevo đã xác nhận trên trang Twitter rằng video sẽ được trình chiếu nhưng phải đợi đến khi Knowles "hoàn thiện nó". Video cuối cùng được ra mắt trên chương trình American Idol vào ngày 18 tháng 5 năm 2011. Cùng ngày hôm đó, trên trang web của Beyoncé có gắn một chiếc đồng hồ đếm ngược thời gian trình chiếu trực tuyến video này.

Theo Billy John của Yahoo! Music, chủ đề quân sự này trong "Run the World" lấy cảm hứng từ bộ phim của Tina Turner năm 1979, Mad Max và video ca nhạc của Janet Jackson năm 1989, "Rhythm Nation". Ngoài ra, Knowles còn khôi phục lại những hình ảnh cũ của cô trong "Crazy In Love" (2003), "Baby Boy" (2003) và "Déjà Vu" (2006). Trang phục của cô trong video chủ yếu lấy cảm hứng từ những bộ áo giáp quân đội nhưng kèm theo là những họa tiết thời trang và có thể dễ dàng di chuyển. Bắt đầu video, Knowles mặc một chiếc váy màu đỏ/vàng của Alexander McQueen từ bộ sưu tập Thu/Đông 2010 với đôi bốt cao cũng từ bộ sưu tập này. Khi cô nằm múa trên cát, cô mặc một bộ trang phục của Norma Kamali, tiếp đến cô diện một chiếc đầm Givenchy trong cảnh cô diễn chung với hai con linh cẩu khổng lồ. Trong một cảnh quay khác, cô mặc một chiếc đầm đen với những đường cắt điêu luyện từ chương trình mùa Xuân của Jean Paul Gaultier. Knowles đồng thời còn mặc một chiếc đầm lấp lánh từ Gareth Pugh cùng một đôi giày được thiết kế khá hiện đại, kèm theo hai chiếc váy dài từ Emilio Pucci - một chiếc váy xanh cổ cao và một chiếc váy vàng với đường xẻ đến hông xuất hiện trong ảnh bìa Ngoài ra, Knolwes còn thuê 242 vũ công phục vụ cho video của mình. Nhóm nhảy kwaito người Mozambican, Tofo Tofo, cũng xuất hiện trong video. Nhóm nhảy này cũng đồng thời chỉ một vài động tác bản địa cho Knowles, đồng thời cũng đã xuất hiện trong phần vũ đạo của video. Một trong tám biên đạo múa là Frank Gatson đã tiết lộ với MTV News cảm hứng từ thể loại vũ đạo trong video này:

"Chúng tôi đã chuẩn bị rất nhiều trong việc này. Chúng tôi đã xem một đoạn phim trên trang YouTube; chúng tôi đã thấy ba anh chàng tài năng ở châu Phi với kĩ thuật nhảy điệu Mozambique [...] Chúng tôi đã nói, 'Wow, thật là những động tác tuyệt vời.' Và những động tác ấy đã nằm trong đầu chúng tôi cả năm vừa qua. Từ đó, chúng tôi đã thảo luận rất nhiều về nội dung của bài nhảy này. [..] Trong đó, chúng tôi đã nói, 'Nếu sẻ chia ánh sáng, bạn sẽ sáng hơn', và chúng tôi đã chia sẻ ánh sáng của mình đến nhiều biên đạo múa tài năng khác. Chúng tôi cảm thấy như mình đã sắp hoàn thiện được công việc của mình, sau đó tôi đã mang những anh chàng Tofo Tofo [từ châu Phi] đến và chỉ chúng tôi những bước nhảy ấy, điều đó rất thú vị. Họ có những ngôn ngữ hình thể thật tuyệt vời. Có lẽ đây chính là một trong những trải nghiệm đẹp nhất đối với Beyoncé. Họ khá nhút nhát. Vì vậy chúng tôi đã rất khó khăn để có thể mang họ đến đây. Chúng tôi đã phải gặp đại sứ quán để có thể xin phép họ bay ra khỏi vùng cấm. Công việc này đã mất đến hơn hai tháng để hoàn thành. Beyoncé rất yêu quý họ và tôi chắc rằng chúng tôi sẽ gặp họ một lần nữa. Tất cả thật tuyệt vời."

Hầu hết đối với các biên đạo múa, Knowles dành một ít thời gian để luyện tập, đôi khi cô sử dụng bài hát "Pon de Floor" của Major Lazer để có thể tập hát và tập nhảy. Trong bài nhảy, "20 giây đầu của bài hát chủ yếu là việc nhún vai lên và xuống" trong khi các động tác sau đó chú trọng về chân, bàn chân và tay của cô. Cô thực hiện vài động tác của hip hop, jazz, street thập niên 1980 và một chút động tác của người dân châu Phi. Trong một bài báo của The Daily Mail, những động tác trong "Run the World" được lấy cảm hứng từ Riverdance, một vở kịch bao gồm những điệu nhảy của người Ailen. Điệu nhảy này đặc biệt ở chỗ là ta phải nhảy sao cho chân và tay không di chuyển. Điệu nhảy này được cô và vũ công nữ của mình thực hiện trong video khi đối diện mình là những người đàn ông đang tấn công các cô gái này, tương tự như chương trình khiêu vũ của Michael Flatley những năm 1990 khi anh nhảy cùng sự chuyển động nhanh ở chân và cú đá kiểu kéo (scissor kick) cao lên trời. Trong video ca nhạc năm 2003 của cô, "Crazy in Love", chồng của Knowles – Jay-Z - đã ném một chiếc hộp quẹt xuống nền đường, cháy theo dấu xăng đến chiếc xe hơi cũ và bắt đầu nổ tung. Cảnh quay này được thực hiện lại trong video "Diva" (2009) của cô khi cô hút một điếu xì-gà và sau đó ném chiếc hộp quẹt vào chiếc xe đằng sau mình, chiếc xe liền nổ tung. Cảnh quay này đồng thời cũng được lặp lại trong video "Run the World" khi một chiếc xe cũ đằng sau cô bỗng dưng bốc cháy trong khi cô đang trình diễn bài hát của mình. Trong một tiết lộ của báo The Guardian, video ca nhạc của bài hát này được thực hiện dựa trên những tác phẩm của nhiếp ảnh gia châu Phi Pieter Hugo. Những hình ảnh của anh chụp lại cảnh một người đàn ông đang cầm xích của một con linh cẩu khổng lồ được Beyoncé sử dụng trong video khi cô cũng cầm dây xích của hai chú linh cẩu cỡ bự. Một tác phẩm khác của nhiếp ảnh gia Ed Kashi cũng được sử dụng trong video là cảnh chụp lại một chú bò đen, bức ảnh được sử dụng trong video của Beyoncé khi cô nhảy trên cát với một chiếc xe cũ phía sau. Trong một bài phỏng vấn với tờ The New York Post, nhà sản xuất của video, Missy Galanida đã giải thích rằng Beyoncé không bao giờ cầm dây xích của những chú linh cẩu đó vì chúng có thể tấn công những người trong trường quay xung quanh. Đạo diễn Francis Lawrence đã mang hai chú linh cẩu đến trường quay nhưng chỉ có một con được sử dụng và anh đã không sử dụng dây xích vì chủ không cho phép chúng tôi làm như vậy. Galanida nói thêm: "Chúng tôi phải rất khó khăn để có thể quay loài động vật nguy hiểm nhất thế giới này vì vậy chúng tôi phải rất cẩn trọng. Nhìn trong video bạn sẽ thấy rất thật vì chúng tôi đã nhân bản và thêm hiệu ứng dây xích lên cổ chúng."

Nội dung

Video bắt đầu với cảnh Knowles cưỡi một chú ngựa đen trên một bãi đất trống, ở nơi đây, tất cả đã bị phá hủy. Ngay sau đó là loạt cảnh cô dẫn đầu một "đôi quân nữ" của mình. Video bao gồm một cảnh có một chú trâu màu đen đang đứng giữa chiến trường cùng cảnh chiếu bảng hiệu với hình vẽ Beyoncé theo kiểu châu Phi. Một số người mẫu trong video cũng đã xuất hiện sau những cảnh quay đó. Video tiếp tục chiếu cảnh đội quân nữ của Knowles, nhưng lần này lại xuất hiện thêm đội SWAT đại diện cho phái mạnh trong bài hát. Ngay lúc đó, nhạc nền của bài hát "Pon de Floor" đã được phát. Cô mặc một chiếc váy đỏ cùng họa tiết màu vàng, đứng chung với những người phụ nữ đằng sau và bên cạnh là một chú sư tử. Đội nữ gần như đã chuẩn bị hết tất cả cho trận chiến kèm theo cả những lá cờ có chữ "B". Khi bài hát bắt đầu, Knowles bắt đầu nhảy điệu nhảy nhún vai cùng hai anh chàng vũ công đến từ châu Phi trước mặt đội SWAT. Sau đó, cô bắt đầu tiến tới đội nam quyến rũ họ đồng thời cũng tấn công một vài người trong đội. Bất ngờ video chuyển sang cảnh Beyoncé đang diện một chiếc đầm trắng kiểu "Cruella De-Vil" khi đang cầm đây xích của hai chú linh cẩu lớn. Sau đó, Knowles liên tục thay đổi trang phục của mình trong những cảnh quay khác của video. Nhưng trang phục chính của cô trong video này là một chiếc váy xẻ đến hông màu vàng kèm theo một đôi bốt đen như Knowles đã diện trong bìa đĩa của "Run the World". Ở cảnh này, dù bị đội nam ném đá và tấn công dữ dội nhưng đội nữ vẫn rất bình thản và sử dụng điệu nhảy của mình để có thể tấn công lại đội nam. Tiếp đến là cảnh Knowles đang nằm trên cát và chuyển động thân thể của mình, ở cảnh quay này được sử dụng công nghệ quay ngược nên cho người xem cảm giác khá lạ lẫm. Tiếp đó, video trở lại với đội nữ, nay đội hình của họ đã tăng gấp trăm lần, tất cả đều đứng trước đội nam và tiếp tục nhảy trước bọn họ một lần nữa. Video kết thúc với cảnh hai bên đối đầu nhau, Knowles vội vàng lấy huy hiệu từ thủ lĩnh của đội nam, cài lên ngực mình và giơ tay phải lên chào.

Đánh giá chuyên môn
Video ca nhạc này nhận được khá nhiều phản hồi tích cực từ những nhà phê bình nghệ thuật. Trong buổi tối trình chiếu video, Rap-Up đã nhận xét video này là một "làn sóng nhảy" và nhận xét Knowles là người có "kĩ thuật vũ đạo cao", "hòa hợp với động vật hoang dã, tín đồ thời trang và là người tạo nên một tuyệt phẩm vũ đạo". Eric Hendersom của Slant Magazine bị thuyết phục bởi video, viết rằng: "Beyoncé thể hiện như một người bảo vệ cuộc sống của con người. Điều đó giúp cô xứng đáng hơn cả một ngôi sao […] Sự cuồng dại của cô ấy như đã được lấy tất cả và cho vào video này, tôi rất yêu quý cô ấy vì điều đó […] [Video] thật tuyệt vời theo cách dữ tợn riêng của nó." Billy Johnson của Yahoo! Music viết rằng "[anh] đã khiêm tốn cúi nhường nữ hoàng đến từ Houston, Texas" ngay sau khi xem video này. Anh nhận xét rằng vũ đạo và trang phục của cô rất tốt và viết thêm rằng Beyoncé đã ra mắt khán giả "một kế hoạch khá hách dịch dành cho trận chiến của cô " trong video "Run The World (Girls)". Anh còn gọi đây là video tuyệt vời nhất mà Knowles từng làm trong suốt 15 năm hoạt động. Johnson cuối cùng kết luận rằng "[...] thiết kế trường quay khá hấp dẫn, kĩ thuật nhảy của cô rất điêu luyện. Beyoncé luôn là một vũ công xuất sắc. Chương trình "America's Best Dance Crew" đã thua xa video này của cô [...] Đây là hình ảnh của một Beyoncé mới mẻ khi trong giai đoạn này của sự nghiệp, đây là sự trở lại với sự quyết tâm và sự thèm khát một thay đổi mới cùng nhiều tiến bộ vượt bậc. Gina Serpe của E! Online bình luận rằng "cho những ai vẫn hoang tưởng rằng Beyoncé không thể chú trọng vào vấn đề xã hội, hãy xem video này". Cô mô tả Knowles trong video là "sự ‘hiện đại’, ‘điện tử’ và đậm chất ‘Châu Phi’, ca sĩ 29 tuổi này đã hợp nhất tất cả và giúp video trở nên liền mạch." CBS News đồng thời cũng đưa ý kiến tương tự, viết rằng: "Ta chính là cảm hứng đưa đến tay Beyoncé, cô ấy đã hỏi một câu hỏi rất đúng đắn: Ai sẽ là người cai trị thế giới? Và cô ấy cũng trả lời rất đúng…Các cô gái! […] Beyoncé vẫn luôn luôn nóng bỏng trong những video đốt cháy Internet và chúng ta không thể đổ tôi cho một cô gái đã giúp những người phụ nữ đưa nó ra ngoài được." The Huffington Post nhận xét thêm rằng Knowles lại mang đến một định nghĩa đã giúp video "Single Ladies (Put a Ring on It)" trở thành "bài hát cực thành công": nữ quyền và những điệu nhảy hoàn toàn mới mẻ. Jarett Wieselman, viết cho tờ The New York Post nhận xét trang phục và vũ đạo của Knowles trong video là "thế giới của thời trang cao cấp sẽ giết chết thế giới ngày nay. Beyoncé và phần vũ đạo rất phù hợp, như bánh mì và bơ vậy." Những động tác mới và ý tưởng từ lời nhạc 'sự tin tưởng của tôi có thể tạo nên một thế giới mới’ "hoàn toàn chính xác."

"Nữ hoàng B đã trở lại và cô đang đòi lại ngai vàng của mình" là phát biểu của James Montgomery từ MTV News, anh nói thêm nội dung của video mạnh mẽ như "một cái máy khoan" còn chủ đề của video như "một bài quốc ca dành riêng cho phụ nữ." Anh còn mô tả video này như "một kì công, vũ đạo hip-hop lạ lẫm, trang phục gợi cảm, một bộ phim điện ảnh và một trường quay sang trọng." Larry Fitzmaurice của Pitchfork Media cho rằng "hàng triệu người đang xem video này trên YouTube sẽ nhảy tưng lên giường với những điệu nhảy riêng của họ" trong tương lai. Khi nhận xét thêm về cách Knowles nhảy và lắc đầu suốt video, Rolling Stone đã viết rằng "vũ đạo của cô đã đưa video lên sự hiện đại vượt bậc." Nick Neyland của Prefix Magazine và một bài viết của Popjustice đều nghĩ rằng đây chính là video Pop tuyệt vời nhất của năm 2011. Popjustice còn lựa chọn vài cảnh quay "ấn tượng" của video trong bài viết của mình trong khi đó Neyland khen ngợi đây là một tác phẩm "đầu tư cao, trang phục gợi cảm và những điệu nhảy tuyệt hảo." Brad Wete của Entertainment Weekly viết rằng "với tất cả sự tôn trọng của tôi gửi đến một người đương thời [như Knowles], không ai có thể bắt chước những điệu nhảy nhanh, điêu luyện, và cực kì phức tạp của Beyoncé. Britney Spears đã nhảy nhưng đã đánh mất tất cả. Và cả Gaga của đã rất cố gắng như cô không thể theo kịp "người bạn thân hai lần vào tù" của mình (nhân vật của cô trong video Telephone), đặc biệt là trong video 'Video Phone'." Wete cuối cùng nói thêm video là video có phần vũ đạo tuyệt vời nhất của năm. Sarah Anne Hughes của The Washington Post đồng thời cũng dành tặng cho video một đánh giá tích cực khi nói Knowles biết cách sử dụng "những điệu nhảy không mang tính bạo lực để chiến đấu với những gã đàn ông xấu bên kia." Cô đồng thời cũng nhắc đến "người bạn tri kỷ" của Knowles, Sasha Fierce đã ra khỏi con người của cô, cô đã sử dụng chính sự mạnh mẽ của mình để tập hợp một đội quân nữ lớn, sử dụng ngón giữa (đây là ngón được người Mỹ sử dụng có hàm ý tục tĩu) và cầm dây xích của loài động vật nguy hiểm nhất thế giới - linh cẩu." Ann Lee từ Daily Metro cho rằng Knowles nhìn rất "hiện đại" trong video này và cho rằng điều nhảy lắc hông của cô nhìn rất "Bootylicious" (Tạm dịch: "Gợi cảm" - một bài hát của nhóm Destiny's Child). Becky Bain của Idolator đánh video là "một đoạn phim quá ấn tượng" cùng phần vũ đạo "đánh bại 'Single Ladies'".

Tờ The Daily Mail khá chú trọng trong phần vũ đạo của video: "[...] khá phức tạp khi tạp khi có thể hình dung một ca sĩ lấy cảm hứng từ ngôi sao Riverdance - Michael Flatley. Điệu nhảy Ailen này đã thổi một làn gió mới vào vũ đạo của Beyoncé khi cô thực hiện động tác di chuyển chân nhanh và cú đá kéo cao lên trời (scissor kick) trong video này [...] Ta không thể nghi ngờ việc Beyoncé tạo nên một điều gì đó mới mẻ và được lấy cảm hứng bởi những gì mà ta không thể tin được, và chắc hẳn những người hâm mộ Riverdance khắp thế giới không thể bỏ lỡ điệu nhảy kiểu Flatley của cô nàng ca sĩ này được. Những điệu nhảy ấy của Beyoncé trong 'Run the World (Girls)' chắc chắn sẽ trở thành một trào lưu làn truyền khắp thế giới." Bill Lamb của trang About.com đồng thời cũng cho rằng "những điệu nhảy mới này là việc lấy cảm hứng và thêm thắt vào chút sự qúy phái [của Knowles]." Billboard Magazine viết rằng "Beyoncé đã trở lại thật ngoạn mục trong video ca nhạc của 'Run the World (Girls)', đánh bại những tác phẩm cũ như 'Single Ladies (Put a Ring on It)', 'Crazy in Love', và 'Ring the Alarm'." Arielle Loren của CLUTCH Magazine nhận xét rằng "những lời chỉ trích người phụ nữ truyền thống trong video 'Run the World (Girls)' chỉ là một ví dụ điển hình về sự mất liên kết giữa một mong ước chính đáng và đời thực." Cô đã nói thêm rằng video/đĩa đơn là một bản nhạc khen ngợi những người phụ nữ trẻ không sợ hãi khi trở nên "quyền lực, có hướng đi rõ ràng, thông minh và gợi cảm" và hầu hết mọi phụ nữ sẽ thấy một phần của mình trong nhạc của Knowles. Cô cuối cùng kết luận rằng: "Khi Beyoncé hát về những cô gái cai trị thế giới cùng vũ đạo mang hơi hướng Châu Phi với điệu nhảy xoay hông, đó đã nhắc nhở tất cả những người phụ nữ có thể cai trị thứ chết tiệt này và vẫn có thể lắc ngực, xoay hông và có thể cho mọi người thấy một con người mới (với sự gợi cảm) ở bạn. Video của Beyoncé chính là một dấu hiệu nữa cho rằng phụ nữ cần một bước chuyển mới trong cuộc sống. Trong lịch sử, ta có ba lần nổi dậy của phụ nữ, liệu lần thứ tư đã đến chăng?" Maura Johnston từ The Village Voice đồng thời cũng dành cho video một nhận xét tích cực khi cho rằng video này của Knowles này khác hẳn những video cũ như "Single Ladies (Put a Ring on It)", "Diva" và "Crazy in Love" cùng nhận xét "Run the World (Girls)" là "một vấn đề đáng quan tâm hiện nay [...] cùng một sức mạnh của vũ đạo (được thực hiện rất tốt)."

Ngược lại, video nhận được chỉ một phản hồi tiêu cực từ Nina Shen Rastogi của Slate, cô cho rằng "trong thời điểm này đang có rất nhiều chiến dịch đang diễn ra, lời nhắn chính trị trong video (dường như chỉ là 'trang phục dữ tợn và điệu nhảy điên cuồng = sức mạnh') dường như khá ít. Cuối cùng, video này chỉ thu hút tôi chỉ vì bài hát của nó.".

Trình diễn trực tiếp

Knowles lần đầu tiên trình diễn trực tiếp "Run the World (Girls)" vào ngày 17 tháng 5 năm 2011 tại buổi lễ chia tay chương trình The Oprah Winfrey Show với mùa 25 và cũng là mùa cuối cùng của chương trình - Surprise Oprah! A Farewell Spectacular tại Trung tâm United ở Chicago. Cô mặc một bộ tuxedo cách tân với một đôi giày màu đỏ, cùng 40 nữ vũ công trình diễn trên sân khấu. Chương trình này còn gồm những nghệ sĩ nổi tiếng như Madonna, Tom Hanks, John Legend, Dakota Fanning, Tom Cruise cùng vợ là diễn viên Katie Holmes. Knowles thay đổi đôi chút lời nhạc của bài hát nhằm dành tặng cho Oprah Winfrey là: "Oprah, sự tin tưởng của cô có thể dựng xây một thế giới mới". Trong khi hát, những khán giả ở dưới đã cùng nhau cầm những cây đèn dạ quang màu xanh ủng hộ cô, còn những nghệ sĩ được mời đến thì vui vẻ nhảy theo bài hát. Theo tờ Chicago Tribune, Knowles là nghệ sĩ có tiết mục được ủng hộ nhất trong chương trình.

Tiếp đó, Knowles đã trình diễn "Run the World (Girls)" cùng đoàn vũ công nữ tương tự trong video ca nhạc của bài hát tại giải thưởng Billboard Music Awards năm 2011 được tổ chức tại MGM Grand Garden Arena ở Las Vegas vào ngày 22 tháng 5 năm 2011. Đây là lần đầu tiên cô trình diễn bài hát này trên sóng truyền hình. Màn trình diễn này được đầu tư rất công phu với nhiều hiệu ứng đẹp mắt được trình chiếu trên một tấm bảng sau Knowles trên sân khấu. Hiệu ứng này bắt đầu với cảnh một con hổ trắng đen tan ra thành hình ảnh của Beyoncé. Ánh sáng rọi vào cô với bộ trang phục "mạng nhện" gợi cảm. Cô bắt đầu xuất hiện cùng hai đôi cánh cùng một đội quân nữ hoạt họa đằng sau. Khi cô bắt đầu nhảy ở đoạn đầu bài hát, những tia sáng màu sắc xuất hiện dưới chân và tay từng bước cô nhảy. Sau đó, cô lấy tay chụp lấy hai cây dùi trống ảo rơi xuống trên cao và đánh những chiếc trống ảo được chiếu lên người cô. Cuối cùng là sự xuất hiện của 100 nữ vũ công cùng cô trình diễn trên sân khấu của "Run the World (Girls)". Knowles nhận được rất nhiều lời ủng hộ từ những người nổi tiếng và những người hâm mộ của mình. Dù vậy, trong ngày hôm sau, một vài người đã phát hiện màn trình diễn có rất nhiều chi tiết khá giống màn trình diễn của ngôi sao nhạc Pop Ý Lorella Cuccarini vào tháng 2 năm 2010 tại Sanremo Music Festival lần thứ 60 ở Ý. Kenzo Digital, người đã dành hơn một tháng để thực hiện những hiệu ứng cho màn trình diễn của Beyoncé đã thổ lộ với Yahoo! News rằng phần của Lorealla chỉ là một vài cảnh xuất hiện trong buổi diễn của Knowles: "[Lorella Cuccarini] thật sự rất tuyệt vời và màn trình diễn của cô rất ấn tượng, nhưng có rất nhiều điểm khác biệt giữa hai màn trình diễn này [...] Cả hai đều trình diễn chung với một tấm bảng trắng, đều lấy ý tưởng từ video của những năm 1980. Không có gì mới mẻ ở đây cả, kể cả việc sử dụng công nghệ kĩ thuật mới. Nó chỉ là một tuyệt phẩm, một công cụ để kể chuyện và giúp màn trình diễn của Beyoncé trở nên tuyệt vời." Knowles sau đó cũng đã lên tiếng về vụ việc này, cô phát biểu rằng cô đã xem màn trình diễn của Cuccarini trên mạng trước đó và đã lấy cảm hứng từ màn trình diễn này: "Thợ trang điểm của tôi đã cho tôi xem màn biểu diễn của Lorella Cuccarini khoảng một năm trước, nó mang đến cho tôi rất nhiều cảm hứng. Sau đó tôi đã gặp những người thực hiện màn trình diễn của cô ấy. Nội dung và kĩ thuật của họ thật chuyên nghiệp. Cảm ơn Chúa, nhờ YouTube hoặc một người nào đó đã phát hiện ra cảm hứng của màn trình diễn của tôi. Tôi chưa bao giờ làm việc cực lực như thế này trong buổi diễn của tôi tại giải thưởng Billboard Awards."

Các phương tiện truyền thông và phiên bản của Heather Morris
Knowles đã thu âm trước một tin nhắn gửi đến các nhà du hành vũ trụ của phi vụ cuối cùng từ Tàu con thoi Atlantis Hoa Kỳ vào ngày 16 tháng 7 năm 2011. Với "Run the World (Girls)" bật ở trong phần nhạc nền, Knowles đã phát biểu: "Chào buổi sáng Atlantis. Đây là Beyoncé. Sandy, Chris, Doug, và Rex, các bạn đã truyền cảm hứng cho tất cả chúng tôi để liều lĩnh sống trong giấc mơ-để biết rằng ta đủ thông minh và đủ mạnh mẽ để đạt được điều này. Bài hát đặc biệt được gửi đến cô gái của tôi Sandy và tất cả những người phụ nữ, người đã đưa chúng ta đến vũ trụ cùng họ, và những cô gái, những nhà thám hiểm tương lại của chúng ta."

"Run the World (Girls)" sau đã được sử dụng trong video quảng bá cho nhãn hiệu nước hoa của Knowles, Pulse (2011). Phát hành vào ngày 18 tháng 8 năm 2011, với thời lượng 15 giây, đạo diễn bởi Jake Nava, chiếu cảnh Knowles đang mặc một chiếc váy kim loại và bước đi ra khỏi những thanh đèn trong khi nền nhạc đang bật phiên bản không lời của bài hát.

Một vũ công đã từng làm việc với Knowles, Heather Morris, đã trình diễn lại "Run the World (Girls)" cho chương trình truyền hình Mỹ Glee, trong tập phim "Asian F", được trình chiếu ngày , 2011. Morris đã nhảy và hát bài hát trong khi cô đang mặc một váy cổ vũ bằng da. Amy Lee từ The Huffington Post gọi vũ đạo của Morris là "...tuyệt vời" và Kristen Dos Santos của E! News gọi phần trình diễn của Morris' là "...đòn tối hậu" và đó có lẽ là phần trình diễn xuất sắc nhất của Glee cho đến thời điểm này.

Các định dạng và danh sách bài hát
Tải kỹ thuật số
 "Run the World (Girls)" (Single Version) – 3:55

Đĩa đơn phối khí kỹ thuật số
 "Run the World (Girls)" (Chris Lake Remix) – 6:24
 "Run the World (Girls)" (Kito Remix) – 3:37
 "Run the World (Girls)" (Billionaire Remix) – 5:19

Tham gia thực hiện
Thông tin được lấy từ ghi chú album 4.

Afrojack – sáng tác
Diplo – sáng tác
Jordan "DJ Swivel" Young – thu âm
Serban Ghenea – hòa âm
John Hanes – kỹ thuật hòa âm
Beyoncé Knowles – giọng hát, sáng tác, đồng sản xuất

The-Dream – sáng tác, sản xuất
Vybz Kartel – sáng tác
Phil Seaford – trợ lý hòa âm
Switch – sáng tác, sản xuất
Shea Taylor – đồng sản xuất
Pat Thrall – thu âm
Pete Wolford – trợ lý kỹ thuật hòa âm

Xếp hạng và chứng nhận

Xếp hạng tuần

Chứng nhận

Xếp hạng cuối năm

Ngày phát thanh và lịch sử phát hành

Chú thích

Liên kết

Đĩa đơn năm 2011
Bài hát của Beyoncé
Video âm nhạc do Francis Lawrence đạo diễn
Bài hát viết bởi The-Dream
Bài hát viết bởi Beyoncé Knowles
Bài hát về chủ nghĩa nữ giới
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Đĩa đơn của Columbia Records
Bài hát năm 2011


title: Cernotina sinosa

text:
Cernotina sinosa là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Cernotina


title: Freziera cordata

text:
Freziera cordata là một loài thực vật thuộc họ Theaceae. Loài này có ở Dominica, Guadeloupe, và Martinique.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Freziera cordata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Freziera
Thực vật dễ tổn thương


title: Lancetes waterhousei

text:
Lancetes waterhousei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Griffini miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Lancetes


title: Helicopsyche hollowayi

text:
Helicopsyche hollowayi là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Helicopsyche


title: Mào (định hướng)

text:
Mào trong tiếng Việt có nhiều hơn một nghĩa. Nó có thể là:
Một bộ phận trên đầu các loài chim, ví dụ mào gà, mào ngỗng. Xem bài Mào (động vật).
Là một hiện tượng bệnh lý. Xem bài Mào.
Là chỏm lông trên các mũ sắt của các chiến binh ngày xưa. Xem bài Mào (quân sự).
Trong các từ ghép như:
Một từ hợp thành trong tên gọi chào mào. Ở đây chào mào là tên gọi riêng của một loài chim hoặc là tên gọi của một loại mũ là mũ chào mào.
Chỉ một bộ phận trong cơ quan sinh dục của động vật có vú giống đực, tức mào tinh hoàn (epididymis).
Trong từ cây mào gà (các loài cây thuộc chi Celosia họ Dền (tên khoa học: Amaranthaceae)) - là một loài thực vật, do hoa của nó có hình dạng và màu sắc giống như mào gà.


title: Tetraloniella fulvescens

text:
Tetraloniella fulvescens là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Giraud mô tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 1863


title: Protosmia devia

text:
Protosmia devia là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Tkalcu mô tả khoa học năm 1978.

Chú thích

Tham khảo

Protosmia
Động vật được mô tả năm 1978


title: Vexillum exquisitum

text:
Thala exquisita là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Aspidimorpha pseudoareata

text:
Aspidimorpha pseudoareata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Aspidimorpha


title: Dypterygia pallida

text:
Dypterygia pallida là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở French Guyana, Paraguay và Guadeloupe.

Liên kết ngoài
Lepidoptera of the French Antilles

Chú thích

Dypterygia


title: Ông Mỹ Linh

text:
Ông Mỹ Linh (1959-1985) là nữ diễn viên người Hồng Kông nổi tiếng trên toàn thế giới thập niên 1980 với vai Hoàng Dung trong phim truyền hình Anh hùng xạ điêu năm 1983. Cô được biết đến với cái tên "Mãi mãi Hoàng Dung".

Tiểu sử
Cha ruột của Ông Mỹ Linh là một nhân viên hải quan, gia cảnh rất sung túc. Từ nhỏ, Ông Mỹ Linh được cha mẹ yêu thương, chiều chuộng và đã bộc lộ khả năng biểu diễn bẩm sinh của mình. Năm Ông Mỹ Linh lên 7, cha cô qua đời. Khi đó, Ông Mỹ Linh không được bên nội thừa nhận vì cô là con vợ lẽ nên không được thừa kế bất cứ tài sản nào của cha. Đó là khoảng thời gian hai mẹ con cô xoay xở hết sức khó khăn và phải nương nhờ cậu ruột.

Năm 1975, Ông Mỹ Linh sang Anh sinh sống cùng gia đình ở gần Luân Đôn. Sau đó, cả nhà định cư tại Histon, một ngôi làng nhỏ ở Cambridge. Tại đây gia đình cô và bạn bè người thân đã cùng mở một cửa hàng nhỏ bán cá và khoai tây chiên, Ông Mỹ Linh cũng phụ giúp gia đình vào các ngày nghỉ cuối tuần và làm hết mọi việc trong nhà.

Ông Mỹ Linh học hết bậc Tiểu học và một vài năm học phổ thông tại trường Quốc tế Rosaryhill, Hồng Kông. Và tiếp tục theo học chương trình A level tại một trường cấp 2 ở Cambridge. Và được nhận vào chương trình A Level 2 năm tại Học viện Cambridge. Ông Mỹ Linh Tốt nghiệp cử nhân.tốt nghiệp ngành thiết kế vải tại Trường Nghệ thuật và Thiết kế Saint Martins. Cô cũng từng theo học lớp Diễn xuất của TVB trong vòng 4 năm (TVB K100 Feature Interview, 1985).

Sự nghiệp
Năm 1980, Ông Mỹ Linh giành giải Á hậu 2 tại cuộc thi Hoa hậu Hoa Kiều tại Anh Quốc. Sau đó trở về Hồng Kông tham dự cuộc thi Hoa hậu Hồng Kông 1982. Nhưng do thân hình nhỏ bé, Ông Mỹ Linh chỉ đứng hàng thứ tám. Nhờ có vốn tiếng Anh lưu loát và khả năng giao tiếp tốt Ông Mỹ Linh đã được Đài TVB tuyển dụng. Cô đã ký hợp đồng 2 năm làm MC cho đài truyền hình này.

Tháng 9 năm 1982, TVB tổ chức thử vai Hoàng Dung cho phim Anh hùng xạ điêu, lúc đó Ông Mỹ Linh đang tham gia "Thập tam muội" cũng đến thử vai. Cuối cùng Ông Mỹ Linh đã vượt qua 3000 người đăng ký thử vai để đảm nhận vai diễn này, Ngoài ra còn có phiên bản "Anh hùng xạ điêu (phim truyền hình 1983), đạt rating cao ngất ngưởng là 99% tại Hồng Kông vào năm đó và được coi là tác phẩm kinh điển không thể vượt qua trong lịch sử Hồng Kông. Nam diễn viên chính Huỳnh Nhật Hoa không chỉ được mệnh danh là Quách Tĩnh kinh điển nhất trong lịch sử mà diễn xuất của nữ chính Ông Mỹ Linh cũng được người hâm mộ ví như "sẽ không còn Hoàng Dung sau Ông Mỹ Linh", được khen ngợi hết lời. Và sau khi Ông Mỹ Linh qua đời ở tuổi 26, hình bóng của cô chỉ còn lại trong vở kịch, Bộ phim là một trong mười bộ phim truyền hình được đánh giá cao nhất trên thế giới trên đài TVB và được chọn là một trong mười bộ phim truyền hình kinh điển nhất ở Trung Quốc đại lục.

Năm 1983-1984, đang trên đỉnh cao danh vọng, Hai năm liền 1983 -1984, Ông Mỹ Linh đều có tên trong danh sách 10 ngôi sao truyền hình được yêu thích nhất. Cô còn được nữ diễn viên Lý Hương Cầm nhận làm con nuôi.

Năm 1984, Ông Mỹ Linh với Miêu Kiều Vĩ
làm việc cùng nhau trong bộ phim "Thiên Sư Kỳ Môn  (The Fearless Duo)" trở thành quán quân xếp hạng phim truyền hình của năm ở Hồng Kông và trở thành cặp đôi được yêu thích lúc bấy giờ.và Sở Lưu Hương và Tuổi mới lớn (vai Tăng Tiểu Tịnh) cũng thành công vang dội khắp châu Á, cho thấy cô ấy nổi tiếng như thế nào vào thời điểm đó.

Đời tư
Thời gian sống ở Anh, Ông Mỹ Linh từng yêu một người Hà Lan nhưng không được gia đình chấp thuận nên đành chia tay và trở về Hồng Kông tham gia thi hoa hậu. Tham gia phim "Thập tam muội", cô đã quen và yêu bạn diễn Thang Chấn Nghiệp. Khi quay phim, Ông Mỹ Linh luôn nấu canh mang đến phim trường cho các bạn diễn, dần dần, món canh của cô đã trở thành món dành riêng cho Thang Chấn Nghiệp.

Khi đóng phim "'Anh hùng xạ điêu", Ông Mỹ Linh đã bất cẩn bị thương. Thang Chấn Nghiệp đã ngày đêm chăm sóc. Sau khi phim công chiếu thành công, Ông Mỹ Linh trở nên nổi tiếng. Trong năm đó, cô cùng các ngôi sao khác sang châu Âu quảng bá. Sau khi trở về, cô đã xác định mối quan hệ tình cảm giữa mình và Thang Chấn Nghiệp vào năm 1982. Tháng 6 năm 1983, Ông Mỹ Linh và Huỳnh Nhật Hoa đã được chào đón nồng nhiệt khi đến Anh, Pháp, Hà Lan… Đây cũng chính là khoảng thời gian hạnh phúc của cô và Thang Chấn Nghiệp.

Tháng 5 - 1984, Thang Chấn Nghiệp từ chối chụp chung với Ông Mỹ Linh tại phi trường khi tiễn cô và Miêu Kiều Vỹ sang Singapore. Khi đó, Ông Mỹ Linh đã có ý muốn kết hôn nhưng Thang Chấn Nghiệp lại chần chừ do sự nghiệp vẫn chưa vững chắc. Tiếng tăm của Ông Mỹ Linh càng nổi thì tình cảm của Thang Chấn Nghiệp dành cho cô càng lạnh nhạt. Còn Ông Mỹ Linh thì không hề thay đổi vì thế cô rơi vào tình trạng đau khổ, thường đến các sàn nhảy.

Đầu năm 1985, Thang Chấn Nghiệp đến Đài Loan quay phim. Trong thời gian này có tin đồn Thang Chấn Nghiệp hẹn hò với nữ diễn viên Ngô Quân Như, Ông Mỹ Linh đã có ý định tự sát. Cô uống một lần 4 viên thuốc ngủ nhưng sau đó lại hối hận và gọi điện cho bác sĩ. Lần khác, cô mở bếp gas muốn hơi gas xóa hết mọi buồn khổ của mình nhưng may bạn cô đến chơi nên đã ngăn cản kịp thời.

Tự sát
Tối hôm trước ngày ra đi, Ông Mỹ Linh về nhà một mình, gọi điện thoại cho Thang Trấn Nghiệp nhưng không có tín hiệu trả lời. Ông Mỹ Linh đã để lại tin nhắn: "nếu không gọi lại sẽ không có cơ hội nghe tiếng nói của cô lần nữa". Từ những hiểu lầm cùng sự thêu dệt của báo chí về người thứ ba dẫn đến nỗi thất vọng và rạn nứt tình cảm giữa Thang Trấn Nghiệp và Ông Mỹ Linh, ngày 14 tháng 5 năm 1985, Ông Mỹ Linh tự tử tại nhà riêng bằng hơi gas. Khi từ giã cõi đời, Ông Mỹ Linh mặc trên người bộ áo ngủ màu hồng, trên nhật ký của cô còn một câu: Darling I love you.

Danh sách phim

Phim truyền hình
 1982: Thập tam muội (vai Hương cách cách)
 1982: Anh hùng xạ điêu (vai Hoàng Dung)
 1983: Khó vừa lòng người (vai Đổng Bội Văn)
 1984: Trận chiến Huyền Võ Môn (vai Tần Tích Tích)
 1984: thiên sứ kỳ môn  (vai Lâm Sở Yến)
 1984: Nộ Hải cuồng Long (vai Hà Đạo Uẩn và Lâm Bội Anh)
 1984: Sở Lưu Hương và Người dơi (vai Tang Tiểu Tịnh)
 1985: Đường đời muôn vạn nẻo (vai Tạ Bích Hoa)
 1985: Hán sở tranh hùng (vai Ngọc Điệp Nhi)

Phim điện ảnh
 1983: Ngông cuồng''

Tham khảo

TVB K100 Feature Interview, Barbara Yung
http://www.barbarayung.nl

Liên kết ngoài

Sinh năm 1959
Nữ diễn viên Hồng Kông
Mất năm 1985
Diễn viên của TVB


title: Conoderus ferrugineomarginatus

text:
Conoderus ferrugineomarginatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Brethes miêu tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: 8445 Novotroitskoe

text:
8445 Novotroitskoe (1973 QG2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 8 năm 1973 bởi T. M. Smirnova ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8445 Novotroitskoe

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1973
Được phát hiện bởi Tamara Mikhaylovna Smirnova


title: Carbon disulfide

text:
Carbon disulfide hay đisulfide carbon là một chất lỏng không màu dễ bay hơi với công thức hóa học CS2. Hợp chất này là một dung môi không phân cực, không màu khi tinh khiết, thường được sử dụng làm nguyên liệu trong tổng hợp hóa hữu cơ ở cả cấp công nghiệp. Nó có mùi giống như "ete", nhưng các mẫu công nghiệp thông thường chứa các tạp chất có mùi khó ngửi, như carbonyl sulfide.

Phổ biến và sản xuất
Một lượng nhỏ carbon disulfide được giải phóng ra từ các vụ phun trào núi lửa và các đầm lầy. CS2 từng được sản xuất bằng cách kết hợp carbon (hay than cốc) và lưu huỳnh ở nhiệt độ cao. Phản ứng có nhiệt độ thấp, chỉ cần 600 °C sử dụng khí thiên nhiên như là nguồn carbon với xúc tác là silica gel hay alumina:
CH4 + 4S → CS2 + 2H2S↑

Phản ứng là tương tự như phản ứng đốt cháy methan. Mặc dù nó là đồng electron với carbon dioxide, nhưng CS2 rất dễ bắt cháy:
CS2 + 3O2 → CO2↑ + 2SO2↑

Phản ứng
So sánh với CO2, CS2 là hoạt hóa hơn về phía ái lực hạt nhân và rất dễ dàng bị khử. Các khác biệt này trong độ hoạt hóa có thể coi là do khả năng cung cấp π yếu hơn của các trung tâm sulfido, làm cho carbon trở thành ái lực điện tử hơn. Nó được sử dụng rộng rãi trong tổng hợp các hợp chất hữu cơ chứa lưu huỳnh như natri metam, một chất xông đất và được sử dụng rộng rãi trong sản xuất vải viscoza mềm.

Thêm vào các chất ái lực hạt nhân
Các chất ái lực hạt nhân như các amin tạo ra các dithiocacbamat:
2R2NH + CS2 → [R2NH2+][R2NCS2−]

Các xanthat tạo thành một cách tương tự từ các alkoxit:
RONa + CS2 → [Na+][ROCS2−]

Phản ứng này là nền tảng của sản xuất xenluloza tái sinh, thành phần chính của viscoza, rayon và xenlophan. Cả xanthat và thioxanthat tương ứng (sinh ra từ xử lý CS2 với các thiolat natri) đều được sử dụng như là tác nhân tách đãi trong chế biến, xử lý khoáng vật.

Natri sulfide tạo ra thiocarbonat màu đỏ cam:

Na2S + CS2 → [Na+]2[CS32−]

Clo hóa
Clo hóa CS2 là phương thức chính tạo ra carbon tetraclorua:
 CS2 + 3Cl2 → CCl4 + S2Cl2

Phản ứng này thông qua hợp chất trung gian là thiophotgen, CSCl2.

Hóa học điều hợp
CS2 là phối thể cho nhiều phức chất kim loại, tạo thành các phức chất pi. Một ví dụ là CpCo(η2-CS2)(PMe3).

Có sẵn thương mại
CS2, là chất dễ bắt cháy và có nhiệt độ tự kích cháy thấp, không thể dễ dàng vận chuyển bằng các phương tiện vận tải thông thường. Xuất khẩu toàn thế giới của hóa chất này là không đáng kể.

Mẫu cơ sở nitơ lỏng nén
Công ty Alfa Aesar là công ty đầu tiên giới thiệu carbon disulfide trong dạng chai nén chứa dung dịch nitơ lỏng nén, tác nhân kết đôi, chất ổn định và carbon disulfide, với hàm lượng carbon disulfide hoạt hóa là 85%. Hòa loãng với nitơ làm cho dung dịch trở thành không bắt cháy. Tuy nhiên, năm 2007 Alfa Aesar đã ngừng bán các mẫu carbon disulfide.

Tác động tới sức khỏe
Ở nồng độ cao, carbon disulfide có thể đe dọa tới tính mạng do nó ảnh hưởng tới hệ thần kinh. Dữ liệu an toàn có ý nghĩa đến từ công nghiệp sản xuất rayon viscoza, nơi mà cả carbon disulfide lẫn một lượng nhỏ H2S có thể hiện diện.

Xem thêm
Carbon subsulfide
Carbon diselenide

Ghi chú

Liên kết ngoài
 NPI: Carbon đisunfua

Cacbon
Hợp chất carbon vô cơ
Dung môi vô cơ
Chất ô nhiễm không khí nguy hiểm
Độc tố thần kinh
Hợp chất carbon


title: Dendropsophus pauiniensis

text:
Dendropsophus pauiniensis là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Loài này có ở Brasil và có thể cả Bolivia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.

Tham khảo

 Rodrigues, M.T. & Azevedo-Ramos, C. 2004. Dendropsophus pauiniensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Dendropsophus


title: Cycloramphus lutzorum

text:
Cycloramphus lutzorum là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và vùng nhiều đá.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Heyer, R. & Pimenta, B. 2004. Cycloramphus lutzorum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Cycloramphus
Động vật đặc hữu Brasil


title: Pouteria psammophila

text:
Pouteria psammophila là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo
 Pires O'Brien, J. 1998. Pouteria psammophila. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Brasil
psammophila


title: Ankum

text:
Ankum là một đô thị của huyện Osnabrück, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 66,32 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Osnabrück


title: Các cuộc chống đối thuyết tiến hóa

text:
Các cuộc chống đối thuyết tiến hóa bắt đầu kể từ khi các ý tưởng về sự tiến hóa gây được sự chú ý vào thế kỷ 19. Ban đầu, vào năm 1859, khi Charles Darwin phát hành cuốn sách Nguồn gốc muôn loài, học thuyết tiến hóa dựa trên chọn lọc tự nhiên của ông bị cho là trái ngược với các học thuyết khoa học khác, nhưng sau đó nó lại được công nhận rộng rãi bởi cộng đồng khoa học. Trong suốt gần một thế kỷ, các nhà sinh học không bất đồng khi quan sát các quá trình tiến hóa đang diễn ra cũng như là về học thuyết tiến hóa hiện đại.

Từ đó về sau, hầu như mọi chỉ trích về thuyết tiến hóa đều có nguồn gốc từ tôn giáo hơn là từ cộng đồng khoa học. Mặc dù đã có nhiều tôn giáo thừa nhận sự tồn tại của tiến hóa chẳng hạn như ủng hộ thuyết tiến hóa tạo bởi đấng sáng tạo, vẫn có các tín ngưỡng khác bác bỏ cách giải thích về sự tiến hóa mà thay vào đó là ủng hộ thuyết sáng tạo, một thuyết cho rằng có một vị thần siêu nhiên đã tạo dựng toàn bộ thế giới hiện tại. Cuộc tranh cãi giữa thuyết sáng tạo và thuyết tiến hóa nổ ra sau đó ở Hoa Kỳ đã biến thành cuộc xung khắc giữa tôn giáo và khoa học.

Khác với các lý luận phản đối thuyết tiến hóa ban đầu là hoàn toàn mang tính khoa học hoặc hoàn toàn mang tính tôn giáo, các lý luận gần đây khó phân biệt mang tính chất nào. Các lý luận như vậy tập trung tấn công vào cơ sở khoa học của thuyết tiến hóa, với mục tiêu là ngăn chặn việc dạy thuyết tiến hóa như là một sự thật và ngăn chặn việc phổ biến "chủ nghĩa duy vật vô thần". Thuyết sáng tạo hiện đại đã được hình thành bởi các cuộc vận động như Khoa học về Thuyết sáng tạo, Thuyết sáng tạo tân thời, và Thiết kế thông minh vốn biện hộ cho rằng ý tưởng về sự sống được "kiến tạo" bởi một vị Thần hay bởi một thứ có trí tuệ thì cũng mang tính khoa học như thuyết tiến hóa và do đó cần phải được dạy trong các trường công. Các tranh cãi chống lại thuyết tiến hóa từ đó đã lan rộng, trong đó bao gồm cả việc chống lại các bằng chứng tiến hóa, phương pháp luận, tính hợp lý, đạo đức, và sự thừa nhận trong khoa học. Tuy vậy, cộng đồng khoa học không chấp nhận các lý luận phản đối đó bởi vì chúng hoàn toàn không đúng đắn, trích dẫn các câu của những người bôi nhọ để diễn dịch sai ý phương pháp khoa học, bằng chứng và các quy luật vật lý cơ bản.

Định nghĩa sự tiến hóa

Một trong những điều dễ gây nhầm lẫn trong cuộc tranh luận giữa thuyết sáng tạo và thuyết tiến hóa là định nghĩa về tiến hóa. Theo sinh học, tiến hóa là các thay đổi về di truyền trong các quần thể sinh vật qua nhiều thế hệ liên tiếp nhau. Tuy vậy, thuật ngữ này lại mang nhiều nghĩa khác nhau trong các lĩnh vực khác nhau, từ tính toán tiến hóa đến tiến hóa cấp độ phân tử, tiến hóa văn hóa xã hội, tiến hóa sao và cho đến tiến hóa thiên hà. Ngoài ra, nó còn có thể dùng để ám chỉ tiến hóa siêu hình học, tiến hóa tinh thần, hay bất kỳ quan điểm triết học tiến hóa nào. Khi tiến hóa sinh học và các quá trình tiến hóa khác bị gọi chung là một, sai lầm có thể xảy ra, chẳng hạn là phát biểu cho rằng thuyết tiến hóa hiện đại nói về cả nguồn gốc sự sống lẫn Big Bang.

Trong văn nói thông thường, tiến hóa có thể chỉ đến bất kỳ dạng phát triển tiến bộ nào, và thường bao hàm ý nghĩa tiến bộ từ từ; như vậy tiến hóa được hiểu như là một quá trình làm tăng chất lượng hay độ phức tạp. Khi định nghĩa thông thường này dùng sai trong tiến hóa sinh học sẽ dễ dẫn tới hiểu lầm. Ví dụ, ý tưởng về sự thoái hóa (tiến hóa "lùi") là kết quả của suy nghĩ sai lầm cho rằng tiến hóa là một quá trình có hướng hay có một mục tiêu cụ thể (xem thêm thuyết khai sinh chính thống). Trong thực tế, quá trình tiến hóa của một loài sinh vật không có "mục tiêu" nào khác hơn là làm tăng khả năng tồn tại và sinh sản trong môi trường sống của chúng; và sự thích nghi này chỉ phù hợp trong môi trường này. Các nhà sinh học không cho rằng bất kỳ một loài nào, chẳng hạn như loài người, tiến hóa cao hơn hay tiến bộ hơn các loài khác. Một số thông tin công bố đã bị chỉ trích vì có xu hướng đánh giá các loài sinh vật khác dựa trên tiêu chuẩn loài người siêu đẳng thay vì các tiêu chuẩn khách quan.

Quá trình tiến hóa không đảm bảo rằng sinh vật sẽ trở nên phức tạp hơn. Mặc dù lịch sử của sự sống dường như đã cho thấy khuynh hướng này, người ta vẫn đặt câu hỏi là liệu khuynh hướng này có thực sự xảy ra hay không, hay liệu đây có phải là một kết luận chưa kể đến sự thật rằng đại đa số sự sống trên trái đất luôn gồm có sinh vật nhân sơ. Theo quan điểm này, sự phức tạp hơn không nhất thiết là kết quả của quá trình tiến hóa mà là kết quả của các tình huống diễn ra quá trình tiến hóa trên Trái Đất, trong đó sự phức tạp hơn thường xảy ra nhiều hơn bởi quá trình chọn lọc tự nhiên. Tùy theo từng hoàn cảnh, mức độ phức tạp của sinh vật có thể tăng hoặc giảm hoặc giữ nguyên; và cả ba xu hướng này đều đã được quan sát thấy trong quá trình tiến hóa.

Các thông tin được đưa ra bởi những người theo thuyết sáng tạo thường định nghĩa tiến hóa theo văn nói thông thường thay vì theo khoa học. Kết quả là, nhiều nỗ lực bác bỏ thuyết tiến hóa không đề cập tới những phát hiện về tiến hóa sinh học (xem thêm ngụy biện người rơm).

Lịch sử

Vào đầu thế kỷ 19, các tư tưởng tiến hóa được chú ý nhiều, đặc biệt là thuyết sự biến đổi các loài được đưa ra bởi Jean-Baptiste Lamarck. Đây là các tư tưởng đã từng bị chống đối về mặt cơ sở khoa học, điển hình nhất bị là chống đối bởi Georges Cuvier cũng như là về mặt chính trị và tôn giáo. Các tư tưởng cho rằng các quy luật tự nhiên chi phối sự phát triển của tự nhiên và xã hội đã thu hút được lượng lớn người quan tâm, trong đó có The Constitution of Man của George Combe năm 1828 và tác phẩm vô danh Vestiges of the Natural History of Creation năm 1844. Vào năm 1859, Charles Darwin xuất bản cuốn Nguồn gốc muôn loài. Trong vòng từ 15 đến 20 năm, ông đã thuyết phục được đa số cộng đồng khoa học rằng tiến hóa theo tổ tiên chung là đúng. Nhưng mặc cho chọn lọc tự nhiên là một thuyết chắc chắn và có thể kiểm chứng được bằng thực nghiệm, quan điểm xem nó là cơ chế chính của sự tiến hóa, nói chung, đã bị bác bỏ.

Ban đầu, những cuộc chống đối thuyết tiến hóa của Darwin đều mang tính khoa học hay tôn giáo. Nhưng cuối cùng, mặc dù cơ chế tiến hóa mà Darwin đưa ra là chọn lọc tự nhiên bị tranh cãi kịch liệt bởi các học thuyết khác như Lamarck và thuyết khai sinh chính thống, những người sống đương thời với Darwin cũng chấp nhận thuyết sự biến đổi các loài nhờ vào các bằng chứng hóa thạch; họ đã lập ra Hội X để bảo vệ học thuyết đó tránh bị tấn công bởi giáo hội và các cá nhân giàu có. Cách giải thích tiến hóa từ từ của Darwin cũng đồng thời đối nghịch với thuyết đại đột biến và thuyết tai biến. Nam tước người Anh Kelvin đã dùng khoa học để chống đối với tiến hóa từ từ dựa trên các đo đạc nhiệt động học của ông để tính tuổi của Trái Đất là vào khoảng từ 24 đến 400 triệu năm tuổi, một con số ước đoán bị phản đối mạnh mẽ bởi các nhà địa chất. Các số liệu này sau đó được điều chỉnh lại vào năm 1907 khi các đo đạc phóng xạ trên đất đá cho thấy Trái Đất có hàng tỷ năm tuổi. Quan điểm của Kelvin có thể được xem là một biến thể của tiến hóa hữu thần, nhờ có sự chỉ bảo của thánh thần mà quá trình tiến hóa xảy ra nhanh chóng. Mặt khác, chỉ có riêng cơ chế di truyền mà Darwin đã đưa ra, còn gọi là thuyết mầm, là thiếu các bằng chứng ủng hộ. Vào đầu thế kỷ 20, thuyết mầm được thay thế bằng di truyền Mendel, mở đầu cho sự vươn lên của thuyết tổng hợp tiến hóa hiện đại. Thuyết tổng hợp tiến hóa hiện đại đã được chấp nhận hoàn toàn bởi các nhà sinh học nhờ tìm được các bằng chứng mới như di truyền học, giúp xác nhận các tiên đoán của Darwin là đúng và loại bỏ các học thuyết đối chọi khác.

Từ năm 1860 cho đến những năm 1870, Đạo Tin Lành, đặc biệt ở Hoa Kỳ, bị "vùi dập gay gắt" bởi những cuộc tranh luận về thuyết tiến hóa, trong đó bước ngoặt cho thấy thuyết tiến hóa đã được chấp nhận có lẽ là từ khi Louis Agassiz mất năm 1873. Cho đến năm 1880, một dạng tiến hóa "theo kiểu Cơ đốc giáo" đã được hưởng ứng. Ở Anh, trong lúc việc xuất bản cuốn The Descent of Man của Darwin vào năm 1871 làm dấy lại cuộc tranh cãi có từ thập niên trước thì giữa những năm 1860 và 1885, Sir Henry Chadwick đã chú ý thấy rằng "những Cơ Đốc nhân có nhiều học thức" kiên quyết chấp nhận thuyết tiến hóa. Điều này làm cho học thuyết tiến hóa "vừa hợp lệ vừa đáng trân trọng" trước năm 1876. Cùng thời gian đó, bài thuyết giảng Mối liên hệ giữa tôn giáo và khoa học (1884) của Frederick Temple trình bày lý do thuyết tiến hóa không "thù địch" với tôn giáo đã nhấn mạnh thêm xu hướng này. Sự kiện Temple được bổ nhiệm làm tổng giám mục giáo hội Anh sau đó vào năm 1896 đã cho thấy rằng thuyết tiến hóa đã được chấp nhận rộng rãi trong giáo hội.

Trong nhiều thập niên, Công giáo Rôma đã né tránh, không bác bỏ thuyết tiến hóa một cách chính thức. Thế nhưng, khi những người theo Công giáo nghi vấn hay nói rằng thuyết tiến hóa có thể hòa hợp với Kinh thánh sẽ bị vạ tuyệt thông bởi điều này trái ngược với phát hiện của Hội đồng Vatican lần thứ nhất (1869–70) rằng Chúa tạo ra mọi thứ từ cái không có. Vào năm 1950, trong thư Humani Generis gửi cho toàn thể giám mục, giáo hoàng Piô XII đã lần đầu tiên đề cập chính thức và trực tiếp đến thuyết tiến hóa. Ông cho phép truy tìm nguồn gốc loài người trước khi có vật chất sống nhưng không cho phép nghi vấn Adam và Eva hay sự tạo dựng linh hồn. Vào năm 1996, giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên bố thuyết tiến hóa "còn hơn cả một thuyết" và thừa nhận rằng để hoàn thành một tuyệt tác lớn thì cần phải trải qua một giai đoạn tích lũy dài, nhưng ông lặp lại rằng bất kỳ sự cố gắng nào giải thích linh hồn con người theo vật chất đều "không tương hợp với sự thật về con người".

Sự phản kháng của những người theo Hồi giáo, nói chung, là của những người tin vào thuyết tạo dựng đã được ghi rõ trong kinh Qur'an. Mặt khác, cũng có nhiều người người Hồi giáo có học thức chấp nhận một dạng thuyết tiến hóa hữu thần hay được thần thánh chỉ dẫn, theo đó kinh Qur'an củng cố thay vì mâu thuẫn với khoa học. Điều này đã diễn ra khá nhanh vì các trường hồi giáo Madrasah trung cổ đã dạy các tư tưởng của Al-Jahiz, một học giả Hồi giáo sống ở thế kỷ thứ 9, người đã đề xuất các khái niệm tương tự với chọn lọc tự nhiên. Tuy nhiên, thế giới Hồi giáo vẫn còn chậm chấp nhận thuyết tiến hóa khi mà những người đứng đầu bác bỏ triết học duy vật bổ trợ cho thuyết tiến hóa vì cho rằng nó nói sai về nguồn gốc con người và phủ nhận Allah. Các cuộc chống đối sau đó nữa của các học giả Hồi giáo và nhiều tác giả đã phản ánh phần lớn những cuộc chống đối ở phương Tây.

Không kể đến sự chấp nhận của các hệ tôn giáo lớn, các cuộc chống đối học thuyết Darwin trước đây hiện vẫn còn đối nghịch với sự tiến hóa. Ý tưởng các loài thay đổi theo thời gian qua quá trình tự nhiên và các loài khác nhau có cùng tổ tiên dường như mâu thuẫn với các dữ kiện Chúa tạo ra thế giới. Những người tin tưởng kinh thánh không thể sai lầm đã gán ghép cho học thuyết Darwin là dị giáo. Lý luận người làm đồng hồ của Paley, một luận cứ thiết kế mà những người đấu tranh cho thuyết sáng tạo vẫn còn dùng, là ví dụ điển hình cho Thần học tự nhiên vào đầu thế kỷ 19. Thần học tự nhiên ban đầu chỉ bao gồm một số các tư tưởng và luận cứ, đến khi học thuyết của Darwin được công bố thì các tư tưởng về tiến hóa hữu thần được bổ sung vào; theo đó tiến hóa được chấp nhận là nguyên nhân thứ yếu có thể nghiên cứu khoa học, còn Chúa vẫn được xác nhận là nguyên nhân chính yếu, có vai trò không rõ rệt trong việc điều khiển quá trình tiến hóa và tạo tác con người. Thần học tự do, môn thần học hiện đại xem Kinh thánh và Torah là những dụ ngôn, cùng với các hệ phái Cơ đốc giáo và Do Thái giáo đã đón nhận quan điểm này, làm xóa nhòa mâu thuẫn giữa thuyết tiến hóa và tôn giáo.

Tuy nhiên, trong những năm 1920, những người theo Cơ-đốc giáo nền tảng ở Hoa Kỳ đã biến những cuộc tranh cãi chống lại Thần học tự do về mặt diễn dịch Kinh thánh thành cuộc phản đối việc giảng dạy thuyết tiến hóa vì sợ rằng ‘‘Thuyết tiến hóa của Darwin’’ sẽ dẫn tới chủ nghĩa quân phiệt Đức và là mối đe dọa đối với tôn giáo và đạo đức. Cuộc phản đối này đã hình thành nên cuộc tranh cãi giữa thuyết sáng tạo và thuyết tiến hóa liên quan đến việc những người theo Cơ-đốc bảo thủ ở Hoa Kỳ phản đối việc dạy thuyết tiến hóa ở các trường công. Mặc dù các cuộc chống đối ban đầu đã chối bỏ thuyết tiến hóa do mâu thuẫn với cách diễn giải Kinh thánh của họ, luận điểm này trở nên vô giá trị sau khi Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ ra phán quyết trong vụ kiện Epperson và Arkansas rằng việc cấm giảng dạy thuyết tiến hóa vì mục đích tôn giáo là vi hiến theo Điều khoản Thành lập trong Hiến pháp sửa đổi lần thứ nhất của Hoa Kỳ.

Kể từ đó, các cuộc chống đối thuyết tiến hóa của những người theo thuyết sáng tạo trở nên yếu ớt hơn, họ dựng thêm đủ loại cáo buộc chẳng hạn như cáo buộc rằng thuyết tiến hóa là phi khoa học, xâm phạm tự do tín ngưỡng của họ hay cho rằng việc thừa nhận thuyết tiến hóa cũng là một quan điểm mang tính tôn giáo. Những người theo thuyết sáng tạo đã yêu cầu thay đổi các nguyên tắc dân chủ cho sự công bằng vì theo họ thuyết tiến hóa vẫn còn gây tranh cãi và do đó môn khoa học trong trường phải nên "Dạy về cuộc tranh cãi". Những cuộc chống đối thuyết tiến hóa như vậy cuối cùng trở thành Thiết kế thông minh vào đầu những năm 2000 và hoàn toàn thất bại khi cố gắng đưa nó trở thành một lựa chọn khoa học thay thế thuyết tiến hóa.

Sự chấp nhận trong khoa học
Các cuộc chống đối thuyết tiến hóa gần đây thường tập trung tấn công vào tính đúng đắn khoa học, hay cố gắng tìm ra ý tưởng thay thế như Thuyết sáng tạo để phản bác lại các phát hiện về thuyết tiến hóa. Những người theo thuyết sáng tạo thường tranh cãi, chẳng hạn, cho rằng thuyết tiến hóa vẫn chưa được chứng minh, không dựa trên thực tế, hay vẫn còn tranh luận.

Tính giả thuyết

Những người chỉ trích thuyết tiến hóa quả quyết rằng thuyết tiến hóa "chỉ là thuyết", và kiên quyết rằng các giả thuyết khoa học không phải là tuyệt đối, thuyết tiến hóa chỉ là một quan điểm chứ không phải là một sự thật hay chứng cứ. Điều này cho thấy sự hiểu sai về nghĩa của từ thuyết trong văn phong khoa học: trong văn nói một thuyết là một sự phỏng đoán hay giả định, trong khoa học một thuyết là một cách giải thích giúp đưa ra các tiên đoán có thể kiểm chứng được bằng thực nghiệm hoặc bằng các chứng cứ. Tương tự, trong khoa học, Thuyết tiến hóa đề cập đến một cách giải thích về sự đa dạng các loài và tổ tiên chúng và đã được kiểm chứng bằng các chứng cứ khoa học có chuẩn mực cực cao. Một ví dụ xem sự tiến hóa như giả thuyết khoa học là sự tổng hợp hiện đại giữa quá trình chọn lọc tự nhiên của Darwin và di truyền Mendel. Như mọi giả thuyết khoa học khác, các nhà khoa học không ngừng tranh luận, kiểm tra, sàng lọc thuyết tổng hợp tiến hóa hiện đại, và nhất trí rằng đó là mô hình duy nhất giải thích thuyết phục các dữ kiện liên quan đến quá trình tiến hóa.

Những người chỉ trích cũng phát biểu rằng thuyết tiến hóa cũng không phải là một sự thật. Trong khoa học, một sự thật là một quan sát được thực nghiệm kiểm chứng, tuy vậy, trong văn nói, một sự thật đơn thuần chỉ đến những thứ có bằng chứng rõ ràng. Ví dụ, những thuyết như "trái đất xoay quanh mặt trời" và "các vật rơi bởi trọng lực" thường được xem là "sự thật" mặc dù chúng hoàn toàn mang tính lý thuyết. Do đó, đứng trên quan điểm khoa học, thuyết tiến hóa có thể gọi là một "sự thật" với cùng lý do như của trọng lực: sự tiến hóa là một quá trình có thể quan sát được và xảy ra khi quần thể sinh vật biến đổi di truyền theo thời gian. Nếu xét theo văn nói, thuyết tiến hóa cũng có thể được xem là sự thật bởi nó đã được xây dựng bởi những bằng chứng rất vững chắc. Như vậy, các nhà khoa học đều công nhận rộng rãi rằng thuyết tiến hóa vừa là thuyết và vừa là sự thật.

Các cuộc chống đối cũng tạo ra sự mập mờ tương tự cho rằng thuyết tiến hóa "chưa được chứng minh" bởi vì chưa có giả thuyết khoa học nào được xem là hoàn toàn đúng mà chỉ được xác minh bằng các bằng chứng thực nghiệm. Đây là một sự phân biệt quan trọng trong triết học khoa học vì nó đề cập đến sự thiếu hụt tính chắc chắn tuyệt đối trong mọi phát biểu mang tính thực nghiệm, không chỉ riêng đối với thuyết tiến hóa. Bằng chứng toàn diện chỉ có thể có trong các ngành khoa học hình thức như logic học và toán học chứ không thể có trong khoa học tự nhiên (trong ngành này, thuật ngữ phù hợp hơn là bằng chứng "đúng đắn" hay "đã được kiểm chứng"). Do vậy, nói thuyết tiến hóa chưa được chứng minh có thể đúng nhưng tầm thường, nó không khác gì cáo buộc gọi thuyết tiến hóa chỉ là "thuyết". Tuy nhiên, sự mập mờ càng tăng lên khi nghĩa của từ bằng chứng theo văn nói đơn giản là "chứng cứ thuyết phục", trong trường hợp này các nhà khoa học sẽ quả quyết rằng thuyết tiến hóa "đã được chứng minh".

Mức độ chấp nhận

Vào năm 1999, một cuộc phản đối lớn thuyết tiến hóa đã diễn ra ở Kansas theo kiểu tự thuyết phục: thuyết tiến hóa vẫn còn gây tranh cãi và tranh luận. Không như những lý lẽ trước đây của những người theo thuyết sáng tạo tìm cách chấm dứt hoàn toàn việc dạy thuyết tiến hóa, lý lẽ lần này yếu hơn, tuyên bố rằng thuyết tiến hóa còn đang gây tranh cãi và do đó học sinh cần phải được dạy thêm về các quan điểm khác để chúng tự đánh giá và chọn ra quan điểm riêng của mình. Sự kêu gọi công bằng này đã thu hút được những người ủng hộ thuyết sáng tạo ở Hoa Kỳ và nhận được sự tán thành của tổng thống George W. Bush.

Cuộc phản đối này là cơ sở cho việc hình thành chiến dịch "Dạy cuộc tranh cãi" vốn là nỗ lực của hội Cơ đốc Discovery Institute nhằm thúc đẩy việc dạy Thiết kế thông minh trong trường công. Sau đó, nó trở thành một phần quan trọng trong "chiến lược mũi nhọn" của hội, một chiến lược cố gắng làm suy yếu từ từ thuyết tiến hóa để cuối cùng "chuyển hướng từ việc đè bẹp quan điểm thế giới duy vật sang việc tạo ra một môn khoa học có niềm tin mãnh liệt vào thần thánh và Cơ đốc giáo".

Các nhà khoa học và các tòa án Hoa Kỳ đã bác bỏ phản đối này vì lý do khoa học không dựa trên sự hưởng ứng số đông mà dựa trên chứng cứ. Sự đồng thuận khoa học của các nhà sinh học chứ không phải ý kiến số đông hay sự công bằng sẽ quyết định tính chấp nhận trong khoa học, và mặc dù thuyết tiến hóa rõ ràng gây tranh cãi trong đấu trường quần chúng, nó hoàn toàn không gây tranh cãi giữa các chuyên gia trong lĩnh vực.

Để đáp trả, những người theo thuyết sáng tạo tiếp tục cự cãi về mức độ ủng hộ thuyết tiến hóa trong khoa học. Từ năm 2001, Hội Discovery Institute đã thu thập được hơn 600 nhà khoa học để ký vào bảng "Tiếng nói bất đồng khoa học với học thuyết Darwin" nhằm cho thấy có một số các nhà khoa học bất đồng với cái mà họ gọi là "Thuyết tiến hóa của Darwin". Bảng tuyên bố này không khẳng định họ không tin hoàn toàn vào thuyết tiến hóa mà bày tỏ sự nghi ngờ về khả năng "đột biến ngẫu nhiên và chọn lọc tự nhiên có thể giải thích cho sự phức tạp của sự sống." Một số cuộc thỉnh nguyện ngược lại đã được tiến hành ngay sau đó, trong đó có "Tiếng nói ủng hộ khoa học với học thuyết Darwin" thu thập được hơn 7.000 chữ ký trong bốn ngày, và Dự án Steve, một cuộc thỉnh nguyện để trêu lại, đã thu thập được 1.151 (tính đến ngày 18 tháng 1 năm 2011) nhà khoa học tên "Steve" ủng hộ thuyết tiến hóa.

Trong hơn một thế kỷ, dựa trên các phản đối cho rằng thuyết tiến hóa thiếu các chứng cứ đáng tin cậy hay không tuân theo các định luật vật lý, những người theo thuyết sáng tạo đã kêu gào rằng thuyết tiến hóa là "một thuyết đang trong cơn khủng hoảng" và sẽ sớm bị lật đổ. Tuyên bố rằng luận điểm kiến tạo bởi đấng có trí tuệ, hay bất kỳ cách giải thích nào khác theo thuyết sáng tạo cũng thỏa mãn các tiêu chuẩn khoa học cơ bản và phải là một lựa chọn khoa học thay thế thuyết tiến hóa cũng bị các nhà khoa học bác bỏ. Ngay cả khi có chứng cứ chống lại thuyết tiến hóa, nó cũng bị xếp là ngụy biện song đề, là chứng cứ bảo vệ luận điểm kiến tạo bởi đấng có trí tuệ.

Một loại chống đối thuyết tiến hóa tương tự nói rằng một số nhân vật hàng đầu trong khoa học - chủ yếu trước thời kỳ hiện đại - đã nghi ngờ hay bác bỏ thuyết tiến hóa. Thường gặp nhất là chuyện hoang đường bắt nguồn từ chuyện quý bà Hope cho rằng Darwin đã "từ bỏ quan điểm" vào lúc cuối đời. Những cuộc chống đối này đều bị bác bỏ vì là ngụy biện lợi dụng người đứng đầu. Ngay cả khi giai thoại này đúng, nó cũng không hề gây ảnh hưởng đến giá trị của thuyết tiến hóa.

Vị thế khoa học
Những người theo thuyết sáng tạo tân thời thường chống đối thuyết tiến hóa vì cho rằng nó không gắn liền với các tiêu chuẩn khoa học thông thường—nghĩa là không đáng tin về mặt khoa học. Họ cũng phản đối rằng môn sinh học tiến hóa không tuân theo phương pháp khoa học, và do đó không nên dạy trong các lớp khoa học, hay ít nhất là phải dạy song song với các quan điểm khác (tức thuyết sáng tạo). Những cuộc chống đối này thường xuyên đả phá bản chất cơ bản của thuyết tiến hóa và phương pháp khoa học.

Bản chất tôn giáo

Thuyết tiến hóa thường bị những người theo thuyết sáng tạo tranh cãi vì lý do "thuyết tiến hóa là tôn giáo; nó không phải là khoa học". Mục đích của việc chỉ trích là nhằm hạ thấp uy tín cao hơn của các nhà sinh học khi tranh luận với những người theo thuyết sáng tạo, và để biến hóa cuộc tranh luận từ giữa khoa học (thuyết tiến hóa) và tôn giáo (thuyết sáng tạo) thành giữa hai tín ngưỡng tôn giáo ngang nhau - hay thậm chí là tranh cãi rằng thuyết tiến hóa mang tính tôn giáo còn Thiết kế thông minh thì không. Các cuộc chống đối đó thường hay gọi những người ủng hộ thuyết tiến hóa là "những tên tiến hóa" hay "những tên Darwin".

Các lý lẽ xem thuyết tiến hóa là tôn giáo khá giống với các lý lẽ dùng trong phương pháp so sánh: thuyết tiến hóa và tôn giáo có một hay nhiều điểm chung và do đó thuyết tiến hóa cũng là một tôn giáo. Ví dụ cho các lý lẽ này là các phát biểu cho rằng thuyết tiến hóa dựa trên tín ngưỡng, những người ủng hộ thuyết tiến hóa tôn sùng Darwin như nhà tiên tri, tin mù quáng, bỏ ngoài tai những ý kiến khác. Các tuyên bố này đã lan rộng ra trong những năm gần đây khi phong trào của những người theo thuyết sáng tạo tân thời tìm cách tách biệt chính mình khỏi tôn giáo để có thể lợi dụng một phương pháp so sánh chống tôn giáo.

Để đáp trả, những người ủng hộ thuyết tiến hóa phản ứng rằng chưa có phát biểu của bất kỳ nhà khoa học nào, bao gồm cả Darwin, được xem là thiêng liêng bất khả xâm phạm bởi vì chính giả thuyết của Darwin cũng từng bị các nhà khoa học bác bỏ và hiệu chỉnh lại qua nhiều năm để hình thành nên Học thuyết Darwin mới và sau đó là thuyết tổng hợp tiến hóa hiện đại Tương tự, phát biểu nói rằng thuyết tiến hóa là niềm tin và chưa từng được quan sát thấy cũng bị bác bỏ; thuyết tiến hóa có chứng cứ ủng hộ mạnh mẽ mà không cần đến niềm tin.

Nói tóm lại, luận cứ xem thuyết tiến hóa là tôn giáo đã bị bác bỏ bởi vì tôn giáo không được định nghĩa bằng mức độ cuồng tín, mà bằng niềm tin vào tâm linh và sự siêu nhiên. Những người ủng hộ thuyết tiến hóa đã chỉ ra được rằng thuyết tiến hóa không cuồng tín cũng không dựa trên niềm tin, đồng thời cáo buộc những người theo thuyết sáng tạo đã cố tình gây lập lờ tôn giáo theo định nghĩa chính xác và theo cách dùng trong văn nói để ám chỉ đến những thứ dính líu với cuồng tín. Các tòa án Hoa Kỳ cũng đã bác bỏ chống đối này:

Giả sử theo như mục đích của cuộc tranh cãi, rằng thuyết tiến hóa là một tôn giáo hay giáo lý tôn giáo, thì biện pháp thi hành sẽ là chấm dứt việc dạy thuyết tiến hóa, không thành lập thêm một tôn giáo khác để chống lại biện pháp đó. Tuy nhiên, theo như án lệ đã có rõ ràng trước đó, và có thể trong cả ý nghĩa thông thường, thuyết tiến hóa không phải là một tôn giáo và việc dạy thuyết tiến hóa không vi hiến theo Điều Khoản Thành Lập.

Liên quan đến một tuyên bố khác rằng thuyết tiến hóa là vô thần, những người ủng hộ thuyết sáng tạo cũng thường gộp chung cả hai tuyên bố để miêu tả thuyết tiến hóa là một "tôn giáo vô thần" (xem so với chủ nghĩa nhân văn). Luận điểm chống đối này thường bị tổng quát hóa thành một lời chỉ trích: "khoa học là một tôn giáo vô thần" vì chủ nghĩa tự nhiên theo phương pháp luận chưa được chứng minh, và do đó cũng "dựa trên niềm tin" giống như siêu nhiên và niềm tin vào thần thánh trong thuyết sáng tạo.

Không thể chứng minh là sai
Một phát biểu được xem là có khả năng bị chứng minh là sai nếu có một quan sát hay một cuộc kiểm tra cho thấy phát biểu đó là sai. Các cuộc khảo sát khoa học không xem xét các phát biểu không có khả năng bị chứng minh là sai bởi vì không có phương pháp kiểm tra nào có thể thẩm định được độ chính xác của chúng. Những người theo thuyết sáng tạo như Henry M. Morris đã tuyên bố rằng thuyết tiến hóa không có khả năng bị chứng minh là sai. Họ nói rằng bất kỳ quan sát nào cũng đều lý giải được theo tư tưởng tiến hóa, do đó không thể cho thấy được thuyết tiến hóa là sai. Và do vậy, họ tuyên bố thuyết tiến hóa là phi khoa học.

Tuy nhiên, các nhà khoa học đều cho rằng thuyết tiến hóa có khả năng bị chứng minh là sai, bởi vì nếu các tiên đoán đưa ra mà mâu thuẫn với chứng cứ thì sẽ chứng minh được thuyết tiến hóa là sai. Có thể tồn tại một số loại chứng cứ có khả năng chứng minh thuyết tiến hóa là sai, chẳng hạn như dữ liệu hóa thạch không cho thấy sự biến đổi theo thời gian, hay cơ chế ngăn chặn đột biến tích lũy, hay các quan sát cho thấy các loài sinh vật có thể được tạo ra bằng cách tự sinh hay bằng một cách siêu nhiên. Khi khoa học về tiến hóa phát triển, nhiều tư tưởng và nhận định của Darwin đã được chứng minh là sai nhưng đồng thời các tư tưởng trọng tâm cũng được xác nhận là đúng. Hơn thế nữa, hầu hết các tuyên bố vô căn cứ của thuyết sáng tạo đều cho rằng thuyết tiến hóa đã bị chứng minh là sai. Ngược lại, cách giải thích của những người theo thuyết sáng tạo liên quan đến sự can thiệp trực tiếp của siêu nhiên vào thế giới tự nhiên mới là không có khả năng bị chứng minh là sai, bởi vì bất kỳ kết quả nghiên cứu hay thí nghiệm nào cũng có thể là hành vi không thể đoán trước được của một vị thần toàn năng.

Vào năm 1976, nhà triết học Karl Popper phát biểu rằng "Học thuyết Darwin không phải là một giả thuyết khoa học có thể kiểm chứng được, mà nó là một chương trình nghiên cứu về siêu hình học". Tuy nhiên, sau đó ông đã rút lại lời nói và đưa ra một quan điểm khác hơn một chút: Tuy vậy, khó kiểm tra được thuyết chọn lọc tự nhiên, đóng góp quan trọng nhất của Darwin trong thuyết tiến hóa. Trong một số cuộc kiểm tra, bao gồm cả thực nghiệm kiểm tra, và trong một số trường hợp, chẳng hạn như 'chứng nhiễm hắc tố do công nghiệp', bằng mắt thường chúng ta có thể quan sát thấy chọn lọc tự nhiên rõ ràng đang diễn ra, tương tự như nó đã từng. Nhưng, rất khó thực hiện các cuộc kiểm tra thật sự khắt khe, khó hơn nhiều so với các cuộc kiểm tra các giả thuyết khác trong vật lý học và hóa học.Misquoted Scientists Respond National Center for Science Education 1981 của John R. Cole trích dẫn lời của Popper: "Tôi đã thay đổi quan điểm về tính kiểm chứng được và sự hợp lý của thuyết chọn lọc tự nhiên, và tôi mừng vì đã có cơ hội rút lại lời nói."

Bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy thuyết tiến hóa có khả năng bị chứng minh là sai là nguyên văn của Charles Darwin viết trong chương 6 cuốn Nguồn gốc các loài: "Nếu ai đó chứng minh được rằng có một bộ phận cơ thể phức tạp mà không được hình thành bởi vô số các biến đổi nhỏ liên tiếp nhau, thì lý thuyết của tôi sẽ sụp đổ hoàn toàn."

Để trả lời cho những chỉ trích về tính không có khả năng bị chứng minh là sai của thuyết tiến hóa, vô số các cách chứng minh thuyết tiến hóa là sai đã được đề xuất. J.B.S. Haldane, khi được hỏi rằng bằng chứng nào có thể bác bỏ được thuyết tiến hóa, đã trả lời là "hóa thạch thỏ thời kỳ tiền Cambri". Trong một ví dụ khác, một giả thuyết đã được đặt ra để tìm hiểu tại sao loài người có ít hơn một cặp nhiễm sắc thể so với các loài khác trong cùng họ người. Giả thuyết này liên quan đến câu hỏi liệu đó là do sự hợp nhất hay tách rời các cặp nhiễm sắc thể của một loài tổ tiên chung. Cuối cùng, vào năm 2005, giả thuyết hợp nhất đã được xác nhận là đúng bởi phát hiện rằng nhiễm sắc thể số 2 của loài người giống với sự hợp nhất của hai nhiễm sắc thể mà hiện nay vẫn còn tách rời trong các loài linh trưởng khác. Hơn nữa, các đoạn telomeres và centromeres không có chức năng còn sót lại trong nhiễm sắc thể số 2 của loài người chính là kết quả của sự hợp nhất đó. Sự khẳng định về tổ tiên chung đã cũng có thể bị bác bỏ khi kỹ thuật phân tích DNA xuất hiện. Nếu là đúng, DNA của loài người phải rất giống với loài tinh tinh và các loài thuộc họ người, chứ không phải là giống với các loài động vật có vú khác. Nếu kết quả ngược lại, tổ tiên chung sẽ bị chứng minh là sai. Phân tích DNA đã cho thấy rằng loài người và tinh tinh có chung một phần lớn DNA (khoảng từ 95% đến 99.4% tùy thuộc vào phương pháp đo đạc). Hơn nữa, sự tiến hóa của loài tinh tinh và loài người từ một tổ tiên chung cũng giúp tiên đoán một loài tổ tiên chung gần nhất (về mặt địa chất học). Vô số hóa thạch cho thấy sự chuyển biến đã được tìm thấy cho đến nay. Và như vậy, sự tiến hóa của loài người đã vượt qua được nhiều cuộc kiểm tra về khả năng bị chứng minh là sai.

Một tuyên bố liên quan cho rằng chọn lọc tự nhiên là lặp dư thừa. Tức là, nó nói rằng cụm từ "sự sống sót của loài thích nghi nhất" là cách lặp lại dư thừa, bởi vì sự thích nghi được định nghĩa là khả năng sống sót và sinh sản. Tuy nhiên, Herbert Spencer là người đầu tiên sử dụng cụm từ này vào năm 1864 và các nhà sinh học rất hiếm khi dùng. Bên cạnh đó, sự thích nghi được định nghĩa chính xác hơn phải là trạng thái sở hữu các đặc tính giúp sống sót nhiều hơn; chứ không phải đơn thuần là "khả năng sống sót". Định nghĩa này giúp nó tránh bị chứng minh là đúng tầm thường.

Xem thêm
Thiết kế thông minh

Chú thích

Đọc thêm
Philip Kitcher 1982 Abusing Science: The Case Against Creationism. Cambridge: The MIT Press
Jonathan Sarfati, Ph.D; 2003 Refuting Evolution 2. Master Books ISBN 0-89051-387-2

Thuyết sáng tạo
Tiến hóa sinh học
Tiến hóa


title: Cladura trifilosa

text:
Cladura trifilosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Cladura
Limoniidae ở vùng Palearctic