title: Choujuu Sentai Liveman

text:
, tạm dịch là Chiến đội siêu thú Liveman, chương trình truyền hình Super Sentai thứ 12 của Toei. Nó được chiếu trên TV Asahi từ 26 tháng 2 năm 1988 tới 17 tháng 2 năm 1989. Nó là seri Super Sentai đầu tiên bắt đầu với 3 thành viên, với 2 thành viên còn lại xuất hiện sau.

Nhân vật

/:  Anh là một học viên tại Academia, là người chăm chỉ dũng cảm và thích nhạc rock và làm việc chăm chỉ. Yusuke đã từng yêu Rui Senda, nhưng cô không đáp lại tình yêu của anh. Anh là bạn tốt của Kenji trong suốt năm đầu tiên của họ ở Academia cho đến khi mọi thứ trở nên tồi tệ giữa họ khi Kenji bắt đầu đi vào con đường đen tối. Trong bộ phim  Hyakujuu Sentai Gaoranger vs. Super Sentai, Yusuke được tìm thấy khi đến thăm mộ của Takuji Yano, Rui Senda, Kenji Tsukigata và Mari Aikawa. Anh đã đấu với Gaku Washio (Gao Yellow) trong một trận đấu kiếm và sau đó giảng cho Gaku về nhiều chiến binh cầm kiếm của loạt phim Super Sentai, và giới thiệu Gaorangers với tất cả 23 Red Warrior khác.

/: Anh là người đứng cuối lớp tại Academia và có sở trường trượt ván điệu nghề. Anh là người nóng tính và sẵn sàng lao vào nguy hiểm. Joh có đủ sức mạnh để hỗ trợ hành động của mình. Anh đã từng là bạn tốt của Go và rất đau lòng khi tình bạn của họ tan vỡ khi Go đi theo binh đoàn Zuno. Nhiều năm sau, trong Kaizoku Sentai, Gokaiger Jou sẽ xuất hiện trước các Gokaigers và ban cho họ Sức mạnh Vĩ đại của đội, đó là Mecha Super Live Robo của họ.

/: Một học sinh hàng đầu tại Academia, là bạn với Yusuke và Joh. Cô rất giỏi bơi lội và đi xe đạp và được cha cô dạy bắn cung. Megumi thường chỉ trích các chiến lược của Yuusuke. Cô luôn quan tâm tất cả mọi người, có lúc với cả kẻ thù. Cô sử dụng rất điêu luyện Dolphin Arrow và thường đi chiếc Moto Dolphin.

/: Anh là em trai của Takuji và anh trai của Takeshi. Anh khá giỏi đấm bốc. Tetsuya nhìn chung là một người tốt bụng, nhưng có tính cách nóng nảy và có mối thù với Kemp vì đã giết anh trai mình.

/: Anh là em trai của Mari và là một cầu thủ bóng bầu dục. Anh gọi Tetsuya là "Tetsu-chan" và coi Tetsuya như một người anh trai. Anh là thành viên trẻ nhất của đội

Các nhân vật khác:

Dr. Hoshi (星 博士, Hoshi-hakase, 1 & 2): Hiệu trưởng của Academia, ông là người đã tạo ra Gran Tortoise và giúp cho Liveman Mecha khả năng kết hợp trước khi chết. Ông đã hy sinh để giúp một phụ nữ mang thai bị mắc kẹt trong đống đổ nát của đảo Academia thoát ra ngoài.

Colon (コ ロ ン, Koron): Một robot nữ do Dr. Hoshi chế tạo để phụ trách Gran Tortoise và hỗ trợ cho đội. Cô thường xuyên hỗ trợ Liveman. Kể từ khi Ashura xuất hiện, Colon muốn được giúp đỡ nhiều hơn cho Liveman và gặp Tanaka, một Dummyman bị trục trặc, người đã yêu cô trước khi anh hy sinh bản thân để cứu cô khỏi quái vật Dokugas Zuno. Sau đó, cô yêu Yusuke (mặc dù đã đối xử lạnh nhạt với cô vào thời điểm đó cho đến khi cô cứu anh). Cô có thể bơi, hoặc di chuyển dưới nước, có lẽ là vì công việc của cô là phụ trách Gran Tortoise. Cô có thói quen nói "Colon".

Takuji Yano (矢野 卓 二, Yano Takuji): Anh là một sinh viên Academia và là bạn thân của Yusuke, Joh, Megumi và Mari. Anh trai của Tetsuya và Takeshi.  Yusuke là bạn thân nhất của anh. Anh đã bị giết để bảo vệ bạn bè của mình khỏi những phát đạn của Kenji. Anh hứa với người em út Takeshi sẽ cùng mình chế tạo chiếc xe mơ ước, nhưng cái chết của anh đã làm cho của giấc mơ Takeshi tan vỡ cho đến khi đến gặp Yusuke, người đồng ý giúp Takeshi chế tạo nó, và dựa vào nó để tạo ra Live Cougar. Trong GaoRanger VS. Super Sentai,Yusuke được tìm thấy khi đến thăm mộ của anh ấy.

Mari Aikawa (相 川 麻 理, Aikawa Mari): Cô là một sinh viên Academia và là một trong những người tạo ra bộ đồ để du hành vũ trụ cùng với Yusuke, Joh, Megumi và Takuji. Cô là

chị gái của Jun-ichi. Cô cũng cùng với Takuji thiết kế ra Bison Liner và Sai Fire trước khi chết cùng với Takuji vì đỡ cho Yuusuke, Joh và Megumi trước những phát đạn của Kemp. Trong GaoRanger VS. Super Sentai Yusuke được tìm thấy khi đến thăm mộ của cô.

Dr. Dorothee (ド ロ テ 博士, Dorote-hakase):Cô là ân nhân của Tetsuya và Junichi, là người đứng đầu của nhóm Học viênn chế tạo ra Bison Liner và Sai Fire. Sau đó, cô ấy đến để giúp đỡ các Liveman bằng cách cung cấp một lõi năng lựong mới cho Bison Liner.

Takeshi Yano (矢野 武志, Yano Takeshi, 5): Em trai của Takuji và Tetsuya, cậu bé đã gặp Yusuke và những người khác sau khi Takuji bị Volt giết. Anh ấy giúp Yusuke hoàn thành chiếc xe Live Cougar mà Yusuke bắt đầu chế tạo cùng với Takuji.

Toshiko Omura (尾村 俊 子, Omura Toshiko, 20 & 21): Là mẹ của Go. Khi Go còn nhỏ, Toshiko luôn gây áp lực buộc con trai phải thành công trong học tập và cái giá phải trả là tuổi thơ của anh. Khi Go trở về nhà để trú ẩn trong khi trốn tránh Volt, bà đã trở nên kinh hãi khi chứng kiến con trai mình biến thành quái vật Dr. Obler. Yusuke làm cho bà thấy được sai lầm của mình khi giáo dục Go và nhờ đó bà đã cùng với các Liveman giúp Go trở lại bình thường.

Armed Intellect Volt Army:

 Đại giáo sư Bias (大 教授 ビ ア ス, Daikyōju Biasu): Một nhà khoa học siêu thiên tài có ngoại hình giống với tuổi thực của mình, thông thạo mọi kiến thức và được các thiên tài của mình tôn thờ như một vị thần. Trên thực tế, Bias ban đầu là một con người cho đến khi hắn nghĩ ra một phương pháp để trẻ lại bằng cách hấp thụ một năng lượng dựa trên hệ thống kiểm soát tâm trí được gọi là "Giga Brain Wave". Hắn cần 12 bộ óc với chỉ số IQ1.000 người mỗi người. Để tiến hành kế hoạch đó, Bias lừa 11 thiên tài theo học dưới quyền hắn để được giáo dục cho đến khi đạt được chỉ số IQ lý tưởng. Từ đó, Bias lấy não của những người đạt được và đặt họ vào Phòng não để thiết lập Giga Brain Wave. Gou đã vô tình chứng kiến việc Bias hấp thụ một Giga Brain Wave chưa hoàn chỉnh trước đó. Khi tác động của nó bắt đầu lung lay, Bias cố gắng sử dụng Sóng não Giga chưa hoàn thiện của mình để yêu cầu Tetsuya phá hủy Grand Tortoise trước khi nó phản tác dụng và làm hắn ta già đi trước khi tìm cách lấy lại vẻ ngoài trẻ trung của mình. Ngay sau đó, khi Kemp đạt đến chỉ số IQ 1.000, Bias sử dụng Kemp ' não bộ để hoàn thành Sóng não Giga và trở thành một đứa trẻ. Tuy nhiên, linh hồn của Kemp tập hợp những hồn ma của những nạn nhân trước đây của Bias để trả thù, khiến Bias trở lại con người thật của mình khi xưa. Hắn ta chết khi Căn cứ Zuno đang nổ tung cùng với Gash, tưởng tượng ra tiếng mọi người ca tụng hắn ta.
 Kenji Tsukigata / Doctor Kemp (月形 剣 史 / ド ク タ ー ・ ケ ン プ, Tsukigata Kenji / Dokutā Kenpu, 1-48): Là bạn cũ của Yusuke tại Học viện với ước mơ phát triển công nghệ sinh học giúp con người miễn nhiễm với bất kỳ bệnh tật nào. Tuy nhiên, Kenji trở nên tự cao tự đại và khao khát quyền lực sau khi thực hiện bài kiểm tra mà Bias gửi cho hắn, hắn đã giết Takuji và Mari trong khi bay vào vũ trụ để gia nhập Volt. Trở thành học trò hàng đầu của Bias, luôn tin vào Bias, sự tự tin thái quá và sự phù phiếm của Kemp thể hiện qua hình dạng quái dị Mỹ thú Kemp (美 獣 ケ ン プ, Bijū Kenpu, 1-36), có thể thực hiện các chiêu thức như Beautiful Eye và Beautiful Rainbow. Khi ở dạng con người, anh ta sử dụng Slit Cutter làm vũ khí. Vì muốn tăng sức mạnh cho hình dạng Mỹ thú của mình, Kemp tạo ra Gore Zuno để tổng hợp nhóm máu β ZO Âm tính của mình trước khi tìm thấy Mai, một cô gái trẻ đã cứu mạng anh sau khi anh bị mất máu vì một vụ nổ phòng thí nghiệm. Sau khi quyết định không lấy máu của cô và sự kiện ngày 22 tháng 10, Bias buộc phải vứt bỏ niềm kiêu hãnh của mình và trải qua một cuộc  mạo hiểm để biến đổi bản thân thành một sinh vật mạnh mẽ hơn. Mặc dù sự can thiệp của Megumi đã khiến hắn lùi về tuổi thiếu niên và không còn nhớ gì về việc đã từng ở Học viện Academia và sau đó, Kemp lấy lại ký ức khi nhớ lại năm học cấp thấp của mình và hoàn thành việc chuyển đổi thành Hãi thú Kemp (恐 獣 ケ ン プ, Kyōjū Kenpu, 37-48). Ở hình dạng mới, Kemp có thể sử dụng Xúc tu Kemp của mình và thực hiện các cuộc tấn công như Ngọn lửa quỷ Kemp. Hắn cố gắng đạt được chỉ số IQ 1.000, nhưng bị phản bội bởi Bias, kẻ đã lấy đi bộ não của anh ta. Kết quả là, cơ thể của Kemp trở thành Quái thú không có trí tuệ (恐 獣 ヅ ノ ー, Kyōjūzunō, 48 tuổi) trước khi bị Super Live Robo tiêu diệt. Tuy nhiên, mặc dù không có cơ thể, tâm trí của Kemp vẫn có thể tập hợp các hồn ma đã bị Bias lấy não, dẫn đến cái chết của Bias.
 Rui Senda / Doctor Mazenda (仙 田 ル イ / ド ク タ ー ・ マ ゼ ン ダ, Senda Rui / Dokutā Mazenda, 1-47): Là một phụ nữ kiêu kỳ, là đối thủ của Megumi tại Học viện và làm tan nát trái tim của Yusuke. Rui tái tạo lại bản thân như một người máy để phản ánh sự lạnh lùng và mong muốn giữ gìn vẻ đẹp của bản thân, với những vũ khí được giấu trong cơ thể robot của cô ấy như Súng cánh tay, Súng bắn khuỷu tay và Súng bắn ngón tay. Tuy nhiên, tiềm thức của Mazenda bày tỏ sự hối tiếc của cô ấy khi bỏ đi tình yêu và lòng tốt của mình, điều thể hiện trong cách tấn công của cô. Cuối cùng, kể từ sự cố Miku, Mazenda bắt đầu nghi ngờ Bias trước khi cô tự nâng cấp mình thành Machine Mazenda (マ シ ン ・ マ ゼ ン ダ, Mashin Mazenda, 38-47). Ở trạng thái mới, 90% cơ thể của Mazenda được cơ giới hóa hoàn toàn với những vũ khí tích hợp mới như Súng năm ngón, Arm Bazooka, Elbow Gun Double Hit và Crouch Knee Missile. Tuy nhiên, khi biết được sự thật đằng sau các mục tiêu của Bias, Mazenda đã tự biến đổi mình trở thành Robo Mazenda (ロ ボ マ ゼ ン ダ, Robo Mazenda, 47 tuổi) để ngăn Bias lấy não của cô. Trước khi chết, cô đã thể hiện sự hối tiếc của bản thân vì không thể trở lại như trước
 Goh Omura / Doctor Obler (尾村 豪 / ド ク タ ー ・ オ ブ ラ ー, Omura Gō / Dokutā Oburā, 1-21, 41, 46 & 47): Anh là bạn một thời của Joh tại đảo Academia. Goh là một thần đồng thời thơ ấu, người bị mẹ ép phải học và không có thời gian chơi với những đứa trẻ khác. Khi biết Kenji và Rui được Bias chiêu mộ, anh đã tỏ ra ghen tỵ với họ và được Bias đưa vào Volt vì thương hại và anh đã vô tình chứng kiến Bias trong Phòng não của hắn. Sử dụng nghiên cứu của Volt với mặc cảm tự ti của mình làm động lực, Obler biến mình thành một con quái vật hoàn toàn vô nhân đạo, được gọi là Monster Obler (獣 人 オ ブ ラ ー, Kaijin Oburā); trong trạng thái này, anh ta sử dụng một chiếc rìu chiến làm vũ khí của mình. Trong cuộc thí nghiệm Benyo Zuno thất bại, Obler đột nhiên bị biến trở lại phía Goh; mặc dù Guildos đưa anh trở lại hình dạng quái dị của mình, anh vẫn bị trục xuất khỏi Volt vì những thất bại của mình. Đánh cắp thanh kiếm của Guildos, Goh trở về Trái đất và trú ẩn tại ngôi nhà thời thơ ấu của mình để hoàn thiện hình dạng Obler của mình, quyết tiêu diệt các Liveman và giành lại lời khen ngợi của Bias. Nhưng anh ta đã bị bắt bởi các nhà khoa học Volt trên Trái đất khác và được sử dụng để tạo ra Obler Zuno. Khi bản sao cố gắng giết mẹ của mình, Obler nhận đòn đánh để bảo vệ mẹ mình. Nhiều tháng sau khi phục hồi, Goh lấy lại ký ức khi anh vô tình bị sử dụng trong thí nghiệm của Kemp với Tomei Zuno. Ngay sau đó, khi biết được Gou biết được các bí mật đen tối của mình, Bias ra lệnh cho lực lượng của mình tìm Goh và giết anh và Joh đưa anh ta đến nơi an toàn. Mặc dù cảm thấy tội lỗi bởi những hành động của mình, Goh tiết lộ những gì anh ta biết về Bias trước khi anh ta đi trốn. Mặc dù cố gắng bảo vệ Mazenda khỏi Gash, nhưng cuối cùng Goh vẫn không thể cứu cô trở lại cuộc sống bình thường.
 Arashi Busujima / Dr Ashura (毒 島 嵐 / ド ク タ ー ・ ア シ ュ ラ, Busujima Arashi / Dokutā Ashura, 11-46): Anh là thủ lĩnh một băng đảng thế giới ngầm với trình độ học vấn kém cỏi, luôn căm ghét những người thông minh hơn mình. Khi một trong những người của hắn bị Hihi Zuno biến thành Apeman, Arashi đã sử dụng quái vật để gây tội ác và Yusuke chiến đấu với Arashi trong một trận đánh tay đôi trước khi có sự can thiệp của Obler. Ấn tượng với Arashi, Bias đã tăng trí thông minh của hắn. Ashura sử dụng các đòn tấn công "Demon Kick", "Break Ashura", "Ashura Reverse Attack" và "Cut Ashura". Sau trận thua đầu tiên trước Liveman, Ashura đã thay đổi lại cơ thể để thực hiện "Cyber Bunshin", 14-46).  Anh ta là mục tiêu của Bias khi anh ta sử dụng Hacker Zuno để khám phá ra bí mật của Bias. Ngay sau đó, Bias tước bỏ trí thông minh siêu phàm của hắn ta. Trở lại là Arashi, hắn kết bạn với Liveman và Goh trước khi tự sát bằng thuốc nổ trong trận đánh với Battle Zuno
 Guardnoid Gash (ガ ー ド ノ イ ド ・ ガ ッ シ ュ, Gādonoido Gasshu): Vệ sĩ robot của Bias, một cỗ máy chiến đấu sử dụng súng và sử dụng Video Eye của mình để xác định vị trí mục tiêu. Gash cũng là thành viên duy nhất của Volt biết được kế hoạch thực sự của Bias. Hắn sử dụng Giga Phantom và tạo ra Quái thú Zuno khổng lồ, Gash cũng được cử đi thực hiện các nhiệm vụ như đánh cắp Metaforce Jewel từ người máy mà Joh kết bạn. Gash cuối cùng đã chết cùng Bias bên trong Brain Base sau khi mất cánh tay phải trong trận chiến tay đôi với Yusuke.
 Guildian Guildos (ギ ル ド 星 人 ギ ル ド ス, Girudo Seijin Girudosu, 19-43): Một robot do Bias bí mật chế tạo để thúc đẩy các thiên tài của hắn nhằm thúc đẩy họ, tin rằng mình là một thiên tài từ hành tinh Guildo. Cuối cùng, trở nên tự hào từ những ký ức sai lầm mà người tạo ra họ đã cài đặt vào anh ta, các Guildos bắt đầu đặt câu hỏi tại sao anh ta và Butchy thậm chí nên đi theo Bias khi anh ta tạo ra Zuno Beast Guild Zuno để chứng tỏ mình vượt trội hơn Bias. Tuy nhiên, sau khi sử dụng quá nhiều năng lượng của mình để liên tục hồi sinh Guildo Zuno, các Guildos gặp trục trặc trong khi nhận ra bản thân hắn là robot. Trong tình trạng bị sốc, Guildos bỏ đi và rơi xuống cái chết của anh ta.
 Chibuchian Butchy (チ ブ チ 星 人 ブ ッ チ ー, Chibuchi Seijin Butchī, 22-44): Một robot giống vượn màu cam được Bias bí mật chế tạo để thúc đẩy Kemp và Mazenda. Giống như Guildos, Bias đã làm cho hắn tin rằng hắn từ hành tinh Chibuchi. Hắn thích trượt patin và âm nhạc (tự nhận là chuyên gia hát karaoke). Sau khi biết được sự thật đằng sau Guildos và bản thân, cùng với mục đích Bias, Butchy buộc phải tiếp tục phục vụ hắn. Tuy nhiên, trong khi kế hoạch Phá hủy Cuồng nộ của mình, những giọt nước mắt của Butchy đã được Megumi chú ý. Bất chấp sự tấn công của Ashura, Butchy quyết không bị hủy hoại thêm nữa và trở thành bạn của Megumi. Việc chấp nhận của làm bạn với Megumi đã làm cho Bias tức giận và tiêu diệt Butchy, mặc dù Megumi đã hết sức để bảo vệ hắn.

Các tập

Diễn viên
 Narrator: Takeshi Kuwabara
 Yuusuke Amamiya/Red Falcon (Ronald): Daisuke Shima
 Jou Ohara/Yellow Lion (Joey): Kazuhiko Nishimura
 Megumi Misaki/Blue Dolphin (Angelina): Megumi Mori
 Tetsuya Yano/Black Bison (Kevin): Seirou Yamaguchi
 Junichi Aikawa/Green Rhino (Ivan): Jin Kawamoto
 Rui Senda/Doctor Mazenda (Tazara): Akiko Kurusu
 Kenji Tsukikata/Doctor Kemp (Jaban): Yutaka Hirose
 Great Professor Bias: Jouji Nakata
 Gou Omura/Doctor Obular (Daggeron): Toru Sakai
 Arashi Busujima/Doctor Ashura: Yoshinori Okamoto
 Doctor Hoshi: Daisuke Ban (tập 1-2)

Lồng tiếng
 Colon: Makoto Kousaka
 Gush: Hideaki Kusaka
 Butch: Takuzo Kamiyama

Trang phục
 Colon: Haruko Watanabe
 Red Falcon: Kazuo Niibori
 Blue Dolphin: Yuuichi Hachisuka
 Yellow Lion: Masato Akada
 Green Rhino: Shoji Hachisuka
 Black Bison, Live Boxer: Hirofumi Ishigaki
 Live Robo, Super Live Robo: Hideaki Kusaka
 Gush: Naoki Ohfuji

Crew
 Directors: Takao Nagaishi, Minoru Yamada, Shouhei Toujou
 Writers: Hirohisa Soda (main writer), Kunio Fujii, Toshiki Inoue
 Action Director: Michihiro Takeda

Bài hát
Đầu

 Lời:
 Sáng tác:
 Biên tập:
 Thể hiện: Daisuke Shima

Kết

 Lời: Akira Ohtsu
 Sáng tác: Yasuo Kosugi
 Thể hiện: Ohzuchi Fujita
 Thể hiện: Daisuke Shima

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Liveman Encyclopedia (Chinese)

Sentai những năm 1980
Super Sentai động vật
Super Sentai kỷ niệm


title: Tolpia fyani

text:
Tolpia fyani là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở đông bắc Việt Nam.

Sải cánh dài khoảng 13 mm. Cánh dưới màu nâu và phía dưới màu nâu đồng nhất.

Tham khảo

  2007: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 1, Taxonomy of the Pollexinae. Zootaxa, 1567: 1-116. Abstract & excerpt

Tolpia


title: Clionella sinuata

text:
Clionella sinuata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Clavatulidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1778


title: 23190 Klages-Mundt

text:
23190 Klages-Mundt là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1462.5501838 ngày (4.00 năm).

Nó được phát hiện ngày 24 tháng 8 năm 2000.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Jacksonville, Alabama

text:
Jacksonville là một thành phố ở Quận Calhoun, Alabama, Hoa Kỳ. Dân số năm 2000 của thành phố là 8404 bao gồm 3.274 hộ gia đình với mật độ dân số là 393,3/km². Thành phần dân cư: 76,20% da trắng, 20,18% da đen, 1,29% châu Á, 0,35% da đỏ. Thu nhập bình quân mỗi hộ 48.137 USD. Thành phố có trường Đại học Tiểu bang Jacksonville với khoảng 9.000 sinh viên.

Tham khảo

Thành phố của Alabama
Thành phố ở quận Calhoun, Alabama

Khởi đầu năm 1833


title: Oides terminata

text:
Oides terminata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: Terebra longiscata

text:
Terebra longiscata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1859


title: 434 Hungaria

text:
434 Hungaria là một tiểu hành tinh tương đối nhỏ ở phần bên trong của vành đai chính. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu E, có cường độ phản chiếu ánh sáng cao. Tên của nó được dùng để đặt cho nhóm tiểu hành tinh Hungaria, di chuyển theo quỹ đạo quanh Mặt Trời ở bên trong của 1:4 lỗ hở Kirkwood, bên ngoài lõi của vành đai chính.

Tiểu hành tinh này do Max Wolf phát hiện ngày 11.9.1898 ở Đại học Heidelberg, và được đặt theo tên nước Hungary nước chủ nhà của một cuộc họp thiên văn học ở thành phố Budapest năm 1898.

Người ta cho rằng có thể có mối liên quan nguồn gốc giữa tiểu hành tinh này với 3103 Eger và các thiên thạch aubrite.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Orbital simulation from JPL (Java)
 SDSS image taken ngày 01APR2003 /Fermats Brother
 Relation between 434 Hungaria, 3103 Eger, và e-type asteroids
 Near IR-spectra of 3 Hungaria family asteroids: 4483 Petofi, 3169 Ostro và 3940 Larion

Tiểu hành tinh vành đai chính
Tiểu hành tinh kiểu E
Thiên thể phát hiện năm 1898
Được phát hiện bởi Max Wolf


title: Baugy, Saône-et-Loire

text:
Baugy là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 478.Dân số năm 2006 ước khoảng 479.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

 INSEE
 IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Haplophthalmus

text:
Haplophthalmus là một chi thuộc họ Trichoniscidae. Chi này có 47 họ được mô tả, có hai loài được đưa vào nhóm loài tổn thương của Sách đỏ – Haplophthalmus abbreviatus (bản địa Slovenia) và Haplophthalmus rhinoceros (Croatia và Slovenia).

Các loài

Haplophthalmus abbreviatus Verhoeff, 1928
Haplophthalmus alicantinus Cruz & Dalens, 1990
Haplophthalmus apuanus Verhoeff, 1908
Haplophthalmus asturicus Vandel, 1952
Haplophthalmus aternanus Verhoeff, 1931
Haplophthalmus austriacus Verhoeff, 1940
Haplophthalmus avolensis Vandel, 1969
Haplophthalmus banaticus Radu, 1983
Haplophthalmus bituberculatus Strouhal, 1963
Haplophthalmus bodadonai Legrand & Vandel, 1950
Haplophthalmus caecus Radu, Radu & Cadaru, 1955
Haplophthalmus chisterai Cruz & Dalens, 1990
Haplophthalmus claviger Verhoeff, 1944
Haplophthalmus concordiae Verhoeff, 1952
Haplophthalmus dalmaticus Buturović, 1955
Haplophthalmus danicus Budde-Lund, 1879
Haplophthalmus delmontensis Verhoeff, 1936
Haplophthalmus fiumaranus Verhoeff, 1908
Haplophthalmus gibbosus Verhoeff, 1930
Haplophthalmus gibbus Legrand & Vandel, 1950
Haplophthalmus hungaricus Kesselyak, 1930
Haplophthalmus intermedius Frankenberger, 1941
Haplophthalmus ionescui Radu, 1983
Haplophthalmus kosswigi Strouhal, 1963
Haplophthalmus ligurinus Verhoeff, 1930
Haplophthalmus litoralis Verhoeff, 1952
Haplophthalmus lombardicus Strouhal, 1948
Haplophthalmus mariae Strouhal, 1953
Haplophthalmus medius Radu, Radu & Cadaru, 1956
Haplophthalmus mengii (Zaddach, 1844)
Haplophthalmus meridionalis Legrand & Vandel, 1950
Haplophthalmus monticellii Arcangeli, 1922
Haplophthalmus montivagus Verhoeff, 1940
Haplophthalmus movilae Gruia & Giurginca, 1998
Haplophthalmus napocensis Radu, 1983
Haplophthalmus orientalis Radu, Radu & Cadaru, 1956
Haplophthalmus portofinensis Verhoeff, 1908
Haplophthalmus provincialis Legrand & Legrand, 1950
Haplophthalmus pumilio Verhoeff, 1944
Haplophthalmus rhinoceros Verhoeff, 1930
Haplophthalmus siculus Dollfus, 1896
Haplophthalmus stygivagus Verhoeff, 1936
Haplophthalmus teissieri Legrand, 1942
Haplophthalmus tismanicus Tabacaru, 1970
Haplophthalmus transiens Legrand & Vandel, 1950
Haplophthalmus unituberculatus Vandel, 1955
Haplophthalmus valenciae Cruz & Dalens, 1990

Chú thích

Tham khảo

Trichoniscidae


title: Flavomeliturgula schwarziana

text:
Flavomeliturgula schwarziana là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Patiny mô tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Flavomeliturgula
Động vật được mô tả năm 2004


title: Phương pháp DMFT

text:
Phương pháp DMFT hay lý thuyết DMFT hay lý thuyết trường trung bình động (DMFT là viết tắt của  chữ tiếng Anh dynamical mean field theory) là một lý thuyết trường trung bình trong vật lý chất rắn cho phép tính toán các tính chất của các vật liệu gần với thực tế hơn. Nó xuất phát từ cùng ý tưởng của các lý thuyết trường trung bình; nhưng được phát triển thay thế các lý thuyết trường trung bình cũ để tính đến cả các nhiễu loạn lượng tử. Các phiên bản mới nhất thể được áp dụng cho các hệ vật lý chất rắn ở trạng thái cơ bản phức tạp với nhiều tham số trật tự tầm xa (long rang order parameter).

Lịch sử
DMFT là một lý thuyết trường trung bình mới được bắt đầu giới thiệu và phát triển từ đầu nhưng năm 1990 bởi hai nhà vật lý Antoine Georges (Pháp) và Gabriel Kotliar (Mỹ). Cho đến nay, lý thuyết đang được dần hoàn chỉnh với các phiên bản mới như C-DMFT (Cluster-DMFT).

Giới thiệu
Lý thuyết này bắt nguồn cùng ý tưởng với các lý thuyết trường trung bình trước đây. Thay vì giải bài toán tổng quát cho cả hệ chất rắn nhiều hạt, nó giải bài toán hệ một hạt tương tác với các phần tử còn lại được xem như một trường trung bình.

Thường thì trong các phương pháp trường trung bình trước đây ví dụ như trường trung bình Weisse, hay là trường trung bình Hartree Fock, vấn đề ban đầu được đưa về bài toán hệ một hạt bằng phương pháp lấy trung bình các tham số trong hệ, có nghĩa là bỏ qua tất cả các nhiễu loạn lượng tử. Chính vì vậy những phương pháp này chỉ cho kết quả gần đúng trong giới hạn tương tác trong hệ là yếu, với những nhiễu lượng tử là nhỏ và hoàn toàn có thể bỏ qua được. Những lý thuyết này đã thành công trong việc giải thích những hiện tượng vật lý chất rắn trên kim loại, bán dẫn, và cả siêu dẫn nhiệt độ thấp (lý thuyết BCS). Song khi tương tác các điện tử trong hệ là tương đối lớn so với động năng của các điện tử, những phương pháp này lại không thể giải thích được, đơn giản vì lúc này những nhiễu lượng tử không thể bỏ qua được. Một ví dụ điển hình của sự thất bại đó là chất cách điện Mott. Nếu theo các lý thuyết cũ thì những chất này phải là chất dẫn điện do chỉ có một điện tử duy nhất ở lớp ngoài cùng.

Do những yêu cầu trên, một lý thuyết mới với khả năng mô tả hệ chất rắn mà không bỏ qua các nhiễu lượng tử là một nhu cầu tất yếu. DMFT ra đời và thành công đầu tiên chính là việc giải thích vấn đề chất cách điện Mott và chuyển pha Mott (chuyển pha kim loại - chất cách điện). DMFT được xây dựng trên cơ sỏ lý thuyết hàm Green. Đầu tiên nó được dùng để tính toán cho các mô hình với số chiều tiến đến vô cùng (những mô hình phi vật lý nhưng lại là một giới hạn rất tốt cho các lý thuyết trường trung bình, vì hoàn toàn có thể tính toán các kết quả một cách giải tích). Hiện nay, nhờ những phát triển về kĩ thuật tính toán và kết hợp với lý thuyết DFT (density functional theory), mà cụ thể là xấp xỉ LDA (local density approximation), DMFT hoàn toàn có thể cho phép tính toán trên các hệ vật lý rất gần thực tế.

Tham khảo

Giới thiệu về DMFT (định dạng PDF)

Xem thêm
Lý thuyết trường trung bình

Vật lý chất rắn
Khoa học vật liệu


title: Lasek

text:
LASEK là chữ viết tắt của Laser Assisted/ Sub – Epithelial Keratomileusis. Đây là hậu thế của phương pháp Lasik. Đặt ống khoan đựng dung dịch Alcool loãng trên giác mạc và tiến hành bơm Alcool vào ống khoan, 20 giây sau lấy hết Alcool sẽ rửa sạch bằng nước muối sinh lý và tiến hành bóc vạt biểu mô, không phải dùng dao như Lasik. Sau khi bóc lớp biểu mô, lật vạt lên và khi laser xong (dùng laser bào mỏng giác mạc theo ý muốn sửa) thì đậy vạt lại, đặt kính tiếp xúc (kính áp tròng)

Phương pháp này thời gian hồi phục thị lực chậm và vẫn bị tình trạng Corneal haze gây sẹo mờ trên giác mạc. Để khắc phục tình trạng này, người ta phải dùng Corticoid ít nhất là 3 tháng, dưới sự theo dõi nghiêm ngặt của Bác sĩ để phòng tác dụng phụ tăng nhãn áp của thuốc.

Những đối tượng phù hợp với Lasek
 Tuổi từ 18 trở lên
 Có tật khúc xạ cận thị, viễn thị và loạn thị
 Không muốn đeo kính gọng và kính áp tròng
 Có độ khúc xạ từ thấp đến cao
 Giác mạc mỏng (chống chỉ định Lasik)
 Hiện tại không có các bệnh lý về mắt chống chỉ định với Lasek

Xem thêm
 Laser
 Lasik
 PRK

Tham khảo

Phẫu thuật
Nhãn khoa
Y học
Laser


title: Duponchelia

text:
Duponchelia là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Duponchelia caidalis Oberthür, 1888
Duponchelia fovealis Zeller, 1847
Duponchelia lanceolalis (Guenée, 1854)
Duponchelia naitoi Sasaki, 2008
Duponchelia ranalis (Hampson, 1907)

Chú thích

Tham khảo

Steniini


title: 6710 Apostel

text:
6710 Apostel (1989 GF4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 4 năm 1989 bởi Eric Walter Elst ở La Silla.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 6710 Apostel

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Lan Khai

text:
Lan Khai (24 tháng 6 năm 1906 – 1945), tên thật: Nguyễn Đình Khải, là nhà văn Việt Nam thời tiền chiến.

Trong lịch sử văn học hiện đại Việt Nam trước năm 1945, ông được xem là một cây bút sung mãn, một nhà văn "đường rừng" sáng giá. Dù ở thể loại nào ngòi bút của ông vẫn thuyết phục được cảm tình và lý tính của độc giả. Đặc sắc nhất vẫn là ở lĩnh vực sáng tác hiện thực về đời sống miền núi.

Thân thế và sự nghiệp
Lan Khai sinh tại xã Vĩnh Lộc, châu Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang.

Cha ông là Nguyễn Đình Chức, nguyên quán ở tỉnh Thừa Thiên-Huế. Khoảng năm 1885, ông Chức cùng hai anh hưởng ứng dụ Cần Vương, tham gia khởi nghĩa do Phan Đình Phùng lãnh đạo ở Hương Khê (Hà Tĩnh). Năm 1895, cuộc khởi nghĩa bị dẹp tan, ba anh em ông Chức phải rời bỏ quê hương, lên thượng nguồn Việt Bắc lập nghiệp. Và ông Chức đã dừng lại ở châu Chiêm Hóa hành nghề dạy học, chữa bệnh. Mẹ Lan Khai là Lê Thị Thục, xuất thân trong một gia tộc lâu đời ở địa phương.

Thuở nhỏ, Lan Khai sống gần gũi với các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Cao Lan, Hà Nhì...

Năm 8 tuổi (1914), ông theo cha mẹ chuyển về sống ở làng Xuân Hòa (nay thuộc phố Xuân Hòa, tỉnh lỵ Tuyên Quang), nơi cư trú của nhiều gia đình thợ thuyền và phu mỏ (vì làng Xuân Hòa tiếp giáp với mỏ than Tuyên Quang và mỏ kẽm Tràng Đà).

Năm 12 tuổi (1918), ông bắt đầu tập làm thơ, viết văn và sớm bộc lộ năng khiếu hội họa.

Năm 18 tuổi (1924), ông về Hà Nội theo học trường Bưởi. Sau khi học xong bậc Thành chung, ông thi vào trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương.

Năm 21 tuổi (1927), ông trở về quê lập gia đình với Hà Thị Minh Kim (1909 - 1999), con một gia đình khá giả ở tỉnh Tuyên Quang, có nhan sắc, học thức và tâm tính nhân hậu...

Lấy vợ xong, cuối năm đó, Lan Khai trở lại trường tiếp tục học tập, nhưng học chưa hết hai năm, ông trở lại Tuyên Quang, dạy học, dịch sách và viết văn. Ông cũng đã dành nhiều thì giờ đi du ngoạn đó đây, để vẽ tranh phong cảnh, sưu tầm những sáng tác dân gian của đồng bào các dân tộc thiểu số và tìm hiểu cuộc sống của những người phu mõ.

Sau, vì tham gia vào tổ chức bí mật kháng Pháp do Nguyễn Thái Học lãnh đạo, Lan Khai bị thực dân Pháp bắt giam ở nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội). Cha mẹ ông đã phải bán hết gia sản mới cứu ông thoát chết.

Năm 1934, khi Lan Khai đã thành danh trên văn đàn, ông quyết định đưa cả gia đình về sống ở Hà Nội (ở nhà thuê, thường đổi chỗ). Để nuôi được 8 người, ông phải viết cật lực.

Năm 1938, ông bắt đầu viết cho Tiểu thuyết thứ Bảy và sau đó ông cùng với Lê Văn Trương, trở thành hai cây bút cột trụ của nhà xuất bản Tân Dân.

Năm 1939, ông làm Tổng thư ký tạp chí Tao đàn của nhà xuất bản Tân Dân, đồng thời, còn cộng tác với các báo: Loa, Ngọ báo, Đông Tây, Tiểu thuyết thứ Bảy, Phổ thông bán nguyệt san...

Ngoài ra, ông còn làm diễn viên nghiệp dư trong các vở tuồng và kịch lịch sử tại Nhà hát lớn Hà Nội, làm diễn giả thường xuyên của Hội Trí tri, cộng tác với Hội truyền bá quốc ngữ của Nguyễn Văn Tố...

Cuối năm 1943, sau khi Lan Khai ra tù vì tội viết cuốn Lầm than, gia đình ông lâm vào tình cảnh túng quẫn, cộng thêm bệnh hen suyễn hành hạ ông, nên ông đã phải đưa vợ con về lại quê nhà. Tại đây, ông mở hiệu sách Lan đình bán các loại sách báo, tiếp tục viết văn, dạy học và vẽ truyền thần.

Trong một ngày gần cuối năm 1945, Lan Khai bị một nhóm người khác phe phái thủ tiêu tại Tuyên Quang.

Tác phẩm
Trong 17 năm cầm bút (1928 - 1945), Lan Khai đã để lại gần 50 cuốn sách các loại. Riêng về lĩnh vực văn xuôi, sáng tác của ông có thể chia làm ba loại: tiểu thuyết đường rừng, tiểu thuyết tâm lý xã hội và tiểu thuyết lịch sử.

Tiểu thuyết đường rừng
Tuy ít, nhưng đó là những tác phẩm đặc sắc, in đậm cá tính sáng tạo của ông. Nổi bật có:
Tiếng gọi của rừng thẳm (Tân Dân xuất bản, 1939)
Truyện đường rừng (Tân Dân xuất bản, 1940)
Dấu ngựa trên sương (Hương Sơn xuất bản, 1940)
Chiếc nỏ cánh dâu (Duy Tân xuất bản, 1941)
Suối đàn (Cộng Lực xuất bản, 1942)

Tiểu thuyết lịch sử
Ai lên Phố Cát (Tân Dân xuất bản, 1937)
Chiếc ngai vàng (Tân Dân xuất bản, 1937)
Cái hột mận (Tân Dân xuất bản, 1938)
Gái thời loạn (Tân Dân xuất bản, 1938)
Liếp-Li (Tân Dân xuất bản, 1938)
Bóng cờ trắng trong sương mù (Tân Dân xuất bản, 1940)
Cưỡi đầu voi dữ (Tân Dân xuất bản, 1940)
Cánh buồm thoát tục (Tân Dân xuất bản, 1941)
Đỉnh non thần (Tân Dân xuất bản, 1941)
Người thù của mặt trời (Thành Cát Tư Hãn) (Hương Sơn xuất bản, 1941)
Gửi cái xuân tàn (1941)
Theo lớp mây đưa (Tân Dân xuất bản, 1942)
Tình ngoài muôn dặm (Tân Dân xuất bản, 1942)
Trăng nước Hồ Tây (Hương Sơn xuất bản, 1942)
Trong cơn binh lửa (Kiến Thiết xuất bản, 1942)
Thành bại với anh hùng (Quốc gia xuất bản, 1942)
Rỡn sóng Bạch Đằng (viết cùng Nguyễn Tố. Duy Tân xuất bản, 1942)
Sầu lên ngọn ải (Duy Tân xuất bản, 1942)
Ái-tình và sự-nghiệp (Đời Mới xuất bản, 1942)
Chàng kỵ-sĩ (Đời Mới xuất bản, 1943)
Treo bức chiến bào (Hương Sơn xuất bản, 1949)

Tiểu thuyết tâm lý xã hội
Gồm có:
Nước hồ Gươm (Nhật Nam xuất bản, 1928)
Lẩn sự đời (Lê Quang Thiệp xuất bản, 1934)
Nơi ước hẹn (1934)
Kiếp con tằm (1935)
Cô Dung (Tân Dân xuất bản, 1936)
Lầm than (Tân Dân xuất bản, 1938)
Người hay bóng (Tân Dân xuất bản, 1939)
Trang (Tân Dân xuất bản, 1939)
Cơn ác mộng (Tân Dân xuất bản, 1939)
Hồng thầu (Tân Dân xuất bản, 1940)
Tiếng khóc trong sương (Tân Dân xuất bản, 1940)
Nàng (Hương Sơn xuất bản, 1940)
Mực mài nước mắt (Đời Mới xuất bản, 1941)
Tội và thương (Hương Sơn xuất bản, 1941)
Tình và máu (Hương Sơn xuất bản, 1942)
Tội nhân hay nạn nhân? (Kiến Thiết xuất bản, 1942)
Hối hận (Tân Dân xuất bản, 1943)
Mưa xuân (Hoạt động xuất bản, 1944)

Nghiên cứu lý luận và phê bình văn học
Có các tác phẩm:
Phê bình các nhân vật hiện thời: Lê Văn Trương (1940)
Phê bình các nhân vật hiện thời: Vũ Trọng Phụng (1941)
Hồ Xuân Hương (1941)...

Và các bài viết trên tạp chí Tao đàn, đáng kể như: Tính cách Việt Nam trong văn chương (Tao đàn số 4), Thiên chức của văn sĩ Việt Nam (Tao đàn số 5), Cái nguy mất gốc (Tao đàn số 6), Một lòng tin cần phải có (Tao đàn số 7), Bàn qua về nghệ thuật (Tao đàn số 8, Phát họa hình dung tâm tính Tản Đà (Tao đàn số 9-10), Con người Vũ Trọng Phụng (Tao đàn số đặc biệt)...

Sách dịch
Bức thư của người không quen, dịch của Stéfan Zweig (Đời Mới xuất bản, 1941)
Cái đẹp với nghệ-thuật, phỏng thuật Félicien Challaye (Đời Mới xuất bản, 1943)
Tuổi thơ (1944, dịch của Lev Tolstoy)

Thơ
Theo Nguyễn Vỹ, Lan Khai có làm khá nhiều thơ, ký tên là Lâm Tuyền Khách. Hầu hết là thơ Rừng Núi, vang bóng của đồi sim quạch quẽ, của dòng suối réo rắt bên nhóm nhà sàn, của tiếng cười trong veo trên môi cô gái Mán...Thơ ông nhẹ nhàng, êm ái, huyền mơ như mây gió biên thùy. Nhưng rất tiếc, ông chú trọng đến tiểu thuyết nhiều hơn, làm thơ chỉ để bạn làng thơ ngâm chơi, không bao giờ thấy in trên sách báo.

Những sáng tác của Lan Khai hiện vẫn chưa có được một danh sách đầy đủ.

Nhận xét

Tác giả
Thi sĩ Nguyễn Vỹ, người cùng thời, kể:
"Nhà văn "đường rừng" là biệt hiệu của anh em làng văn Bắc Hà đã tặng cho Lan Khai, vì anh chuyên viết các truyện về Mạn Ngược, nghĩa là về các vùng Thượng du Bắc Việt, nơi anh đã sinh ra...Anh bỏ nghề giáo viên, cũng chỉ vì anh mải nghe tiếng gọi của "rừng thẳm", tiếng gọi mà anh ghi chép say sưa thành những bóng vang huyền bí trong các tác phẩm văn chương và trong các nét họa của anh...Ở anh, dù là văn sĩ hay họa sĩ, cũng đều là cái "tài tử", theo nghĩa của anh em nhà văn chúng tôi cho nó hồi tiền chiến, là không "không cầu lợi". Nói khác hơn, Lan Khai là một trong số văn nhân chịu hy sinh cho lý tưởng nhiều hơn, thích sống đời thanh cao nho nhã hơn...Anh, quả là một tâm hồn thuần túy mơ mộng, rất đa cảm, đa tình. Anh có hai vợ, lại được rất đông nữ độc giả mến phục, nhưng anh không thích ở với gia đình và có lẽ anh cũng không có cuộc tình duyên nào lâu dài và tha thiết...Cũng có lẽ tại anh thích sống cuộc đời lý tưởng quá...Nói về khía cạnh khác của Lan Khai, Nguyễn Vỹ viết:
...Một hôm được tin bà vợ cả ở Tuyên Quang đau nặng gần chết. Anh đến nhà xuất bản hỏi mượn trước một món tiền để về tỉnh nhà lo thuốc men cho vợ. Nhưng chủ một nhà in lớn ở Hà Nội, trả lời rằng không có sẵn tiền...Nài nĩ mãi không xong, anh đành rút trong túi ra một xấp bản thảo kèm theo những lời hứa hẹn sẽ sớm hoàn thành mới mượn được hai chục đồng...Về nhà, anh vứt xuống giường mấy tờ giấy bạc, nước mắt chảy tràn trề trên đôi má: "Toa thấy không, Vỹ? Mẹ cha cái kiếp chúng mình!". Hôm rôi bị người Pháp bắt và bị còng tay đưa lên xe lửa Hà Nội, trong đám bạn bè quen thuộc tôi thấy có mặt anh Lan Khai. Hôm ấy anh ốm quá, mặt xanh xao gầy còm, không có đánh phấn như mọi khi. Tôi mỉm cười ngó anh. Anh đáp lại bằng một cái nhìn đăm chiêu tịch mịch. Sau này, trong thời kỳ đồng bào miền Bắc di cư, tôi có tìm kiếm các bạn cũ đất Hà Thành. Một đôi bạn cho tôi biết Lan Khai đã bị thủ tiêu ở Tuyên Quang. Tôi nghẹn ngào, không nói được. Tôi biết anh là người của Việt Nam Quốc dân Đảng, bạn đồng chí rất thân của Nhượng Tống. Đó là nguyên do người ta thù ghét anh...

Tác phẩm
Trong Từ điển Văn học (bộ mới):
Ở mảng truyện đường rừng, Lan Khai thường miêu tả rất kỹ, nhiều khi rề rà…rồi sau đó mới để cho các sự kiện xảy ra, tạo cho tác phẩm một không khí hoang đường, căng thẳng từ đầu đến cuối...
Ở mảng truyện lịch sử, ông dựa vào các biến cố xảy ra trong tiến trình lịch sử dân tộc, rồi tưởng tượng kết cấu nên những tác phẩm ít nhiều có sức hấp dẫn. Ông không viết lịch sử như bản thân nó có, vì ông không phải nhà viết sử, mà là thông qua những mối tình éo le (như tướng Trần Khắc Chân với công chúa Huyền Trân công chúa|Huyền Trân]] trong "Cánh buồm thoát tục", Vua Quang Trung với Đỗ Quyên trong "Treo bức chiến bào", Lý Công Uẩn với Hoàng hậu và Bội Ngọc trong "Cái hột mận", Lan Anh với Vũ Mật trong "Đỉnh non thần"…) để đề cập đến một vấn đề lớn lao hơn: thân phận tình yêu, thân phận con người, những suy nghĩ và lựa chọn, cách hành xử của con người trong những tình huống lịch sử biến động...

Ở mảng tiểu thuyết tâm lý xã hội, thì:
-"Cô Dung" được đánh giá cao, bởi nó đã dựng được một đài kỷ niệm chiến sĩ vô danh của tất cả các thế hệ phụ nữ Việt Nam, qua bao nhiêu đời, đã hy sinh cho sự tồn tại của Tổ Quốc...

-"Mực mài nước mắt" mang ít nhiều tính tự truyện. Trước Nam Cao khá lâu, Lan Khai là người đã mở ra trước mắt người đọc cái thế giới đầu mâu thuẫn, đôi khi nhỏ bé, thảm hại và mòn mỏi của những người cầm bút thời...Ở lĩnh vực nghiên cứu lý luận và phê bình, ông đã thể hiện rất rõ quan điểm về thiên chức đặc biệt của nhà văn...Ông phê phán sự: mất gốc, mô phỏng, sáo rỗng, và thiếu tinh thần chống ngoại xâm của nền văn chương lúc bấy giờ...

Trích Lời giới thiệu cho bộ "Văn xuôi lãng mạn Việt Nam (1930 - 1945)":
Lan Khai là cây bút dồi dào, tuy thường rơi vào dễ dãi (do áp lực của cơm áo), nhưng không phải không có những tác phẩm đặc sắc, trong đó có những trang chân thật, cảm động viết về nghề cầm bút khổ nhục đương thời (Mực mài nước mắt), về số phận người phụ nữ nông thôn (Cô Dung) và nhất là về công nhân mỏ bị áp bức bóc lột tàn tệ dưới ách bọn chủ Tây và tay sai độc ác, đểu giả trong cuốn tiểu thuyết hiện thực chủ nghĩa thật sự có giá trị: "Lầm than".

Nhà văn Vũ Ngọc Phan nhận xét:
Lan Khai là một lão tướng trong làng tiểu thuyết đang gắng tìm đường mới, nhưng trước khi ông tới đích, người ta không thể quên lối cũ của ông, lối tiểu thuyết truyền kỳ nó đã làm cho ông được một hồi nổi tiếng .

Ý kiến của GS. Phạm Thế Ngũ:
Trong những nhà văn của nhóm Tân Dân, có lẽ Lan Khai là cây bút biết tự săn sóc và có nhiều đức tính văn chương hơn cả. Ở những trang viết kỹ càng, ta thấy một bút pháp thật già giặn, điêu luyện. Ông có một trí quan sát tinh tế, có một số vốn ngôn ngữ chuẩn xác, khúc chiết, nhiều khi giàu những hình ảnh rất tân kỳ…Ở tiểu thuyết đường rừng, ông thường huyễn hoặc người đọc bằng những bức tranh thiên nhiên đầy những ấn tượng hình sắc và âm thanh. Về tiểu thuyết lịch sử, Trương Tửu khen ông sở trường khi tả những cảnh oanh liệt và những cảnh say sưa tình ái...Về tiểu thuyết xã hội, ông khá thành công trong truyện "Cô Dung" và "Lầm than". Truyện "Cô Dung" có bố cục tròn trặn, viết khá công phu (thai nghén & viết trong gần 10 năm), được nhà văn Vũ Ngọc Phan khen ngợi. Truyện "Lầm than", ông chủ ý mô tả những nỗi khổ của hạng thợ mỏ, được nhà văn Hải Triều xem nó như là một bước mới của tiểu thuyết Việt vào con đường hiện thực xã hội (réalisme social). Ông viết tác phẩm này, cốt để hưởng ứng phong trào đấu tranh thợ thuyền nổi lên ở Pháp và ở Đông Dương khi đó (1937), rồi không thấy ông trở lại khuynh hướng này nữa .

Chú thích

Sách tham khảo
Vũ Ngọc Phan, Nhà văn hiện đại (trọn bộ 2 cuốn, tập 2). Nhà xuất bản. Khoa học Xã hội, Hà Nội in lại năm 1989.
Nhiều người soạn, Từ điển Văn học (bộ mới). Nhà xuất bản. Thế giới, 2004.
Nhiều người soạn, Văn xuôi lãng mạn Việt nam (1930-1945, trọn bộ 8 cuốn, tập I). Nhà xuất bản. Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1989.
Nguyễn Vỹ, Văn thi sĩ tiền chiến. Nhà xuất bản. Văn học in lại năm 2007.
Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học sử giản ước tân biên (trọn bộ 3 quyển, quyển 3). Quốc học tùng thư ấn hành, không ghi năm xuất bản.
Nguyễn Q. Thắng và Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam''. Nhà xuất bản. KHXH, Hà Nội, 1992.

Người Tuyên Quang
Đảng viên Việt Nam Quốc dân đảng
Học sinh trường Bưởi
Nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc
Nhà báo Việt Nam
Nhà nghiên cứu văn học Việt Nam
Mất năm 1945
Nhà văn Việt Nam


title: Acanthoscelides baboquivari

text:
Acanthoscelides baboquivari là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Johnson miêu tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

B


title: Neuve-Maison

text:
Neuve-Maison  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Neuvemaison


title: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2006 – Khu vực châu Âu (Bảng 8)

text:
Bảng 8 vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2006 khu vực châu Âu là một bảng đấu thuộc vòng loại khu vực châu Âu. Bảng đấu gồm sự góp mặt của các đội Bulgaria, Croatia, Hungary, Iceland, Malta và Thụy Điển.

Kết thúc vòng đấu, đội đầu bảng Croatia giành 1 suất vào vòng chung kết World Cup 2006. Đội nhì bảng Thụy Điển cũng vượt qua vòng loại vì là một trong hai đội nhì bảng có thành tích tốt nhất.

Vị trí xếp hạng

Kết quả

Tham khảo

Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2006


title: Wikipedia tiếng Bosnia

text:
Wikipedia tiếng Bosnia () là phiên bản tiếng Bosnia của Wikipedia, điều hành bởi Wikimedia Foundation. Phiên bản ngôn ngữ này được mở cửa vào ngày 12 tháng 12 năm 2002, và bài viết đầu tiên là Matematika. Đến ngày 4 tháng 11 năm 2008, phiên bản này có trên 25.200 bài viết. Ngày 30 tháng 9 năm 2016, phiên bản này đã có 70.000 bài viết, và vào   năm  là  bài viết.

Cộng đồng
Vào ngày 17 tháng 2 năm 2007, thành viên của Wikipedia tiếng Bosnia đã tổ chức một cuộc họp mặt tại Sarajevo. Những hoạt động như thế này dần trở nên thường lệ hơn, sau đó là những cuộc gặp mặt vào các năm 2008 và 2011.

Xem thêm
Wikipedia
Wikipedia tiếng Anh
Wikipedia tiếng Việt

Tham khảo

Liên kết ngoài

Wikipedia tiếng Bosnia
Wikipedia tiếng Bosnia phiên bản di động

Bosnia
Tiếng Bosnia


title: Thập Phương

text:
Thập Phương (chữ Hán giản thể: 什邡市) là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Đức Dương, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố này có diện tích 864 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2004 là 430.000 người. Mã số bưu chính là 618400. Mã vùng điện thoại là 0838. Chính quyền thành phố đóng tại nhai đạo Phương Đình. Về mặt hành chính, thành phố này được chia thành 2 nhai đạo, 14 trấn, hương.
Nhai đạo: Phương Đình, Tảo Giác.
Trấn: Nguyên Thạch, Hồi Lan, Lạc Thủy, Hòa Phong, Song Thịnh, Mã Tổ, Ẩn Phong, Mã Tỉnh, 蓥 Hoa, Nam Tuyền, Tiên Để, Hồng Bạch, Bát Giác, Sư Cổ.
Hương:

Tham khảo

Đức Dương
Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên


title: Couze-et-Saint-Front

text:
Couze-et-Saint-Front (tiếng Occitan là Cosa e Sent Front) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.
Xã này có diện tích 8,19 km2, dân số năm 2007 là 775 người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Couze-et-Saint-Front trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Couze-et-Saint-Front


title: Acrolepiidae

text:
Họ Acrolepiidae là một họ bướm đêm được gọi là bướm đêm lưng kim cương giả.
Con sâu có chiều dài điển hình từ 10–12 mm và có đốm. Con lớn có sải cánh dài 16–18 mm và thường sinh sống về đêm.

Các loài

Vài loài đạt diện:

Acrolepia aiea, Swezey 1933
Acrolepia alliella, Sato 1979
Acrolepia autumnitella, Curtis 1838
Acrolepia nothocestri, Busck 1914
Acrolepiopsis assectella, Zeller, 1839
Acrolepiopsis betulella, Curtis 1838
Acrolepiopsis incertella, Chambers 1872
Acrolepiopsis marcidella, Curtis 1850
Acrolepiopsis sapporensis, Matsumura 1931
Acrolepiopsis tauricella, Staudinger 1870
Acrolepiopsis vesperella, Zeller 1850
Digitivalva arnicella, Heyden 1863
Digitivalva eglanteriella, Mann 1855
Digitivalva granitella, Treitschke 1833
Digitivalva occidentella, Klimesch 1956
Digitivalva pulicariae, Klimesch 1956
Digitivalva reticulella, Hübner 1796

Tham khảo

Gaedike R. (1969). Contribution for the knowledge of the Acrolepiidae Fauna of the Balkan Peninsula
Carter, D. (1984). Pest Lepidoptera of Europe. Dr. W. Junk Publishers, Boston.

Liên kết ngoài
Microleps Hoa Kỳ(Nearctic)
Naturhistoriska riksmuseet Imago, genitalia images


title: Thorius pennatulus

text:
Thorius pennatulus là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của México.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các đồn điền.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Parra Olea, G. & Wake, D. 2004. Thorius pennatulus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Thorius
Động vật lưỡng cư México
Động vật được mô tả năm 1869
Động vật đặc hữu México


title: Uaupesia brevicollis

text:
Uaupesia brevicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1958.

Chú thích

Tham khảo

Uaupesia


title: Perdita graenicheri

text:
Perdita graenicheri là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1947.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1947


title: 567 Eleutheria

text:
567 Eleutheria

567 Eleutheria là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Paul Götz phát hiện ngày 28.5.1905 ở Heidelberg, và được đặt theo tên Eleutheria, tiếng Hy Lạp nghĩa là Tự do, đồng thời cũng chỉ lễ hội liên hoan của người Hy Lạp để vinh danh Zeus Eleutherius, « người bênh vực sự tự do »

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh được đặt tên
567
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1905


title: Fourques, Pyrénées-Orientales

text:
Fourques là một xã ở tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 140 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Fa trưởng

text:
Fa trưởng là một âm giai trưởng dựa trên nốt Fa, bao gồm các nốt nhạc sau Fa, Sol, La, Si giáng, Đô, Rê, Mi, và Fa. Bộ khóa của nó có 1 dấu giáng.

Cung thể tương đương (relative key) với nó là cung Rê thứ và cung thể cùng bậc (parallel key) với nó là cung Fa thứ. Fa trưởng là loại cung thể chủ đạo mà kèn Anh hay chơi, tương tự như vậy với kèn basset, trumpet và Wagner tuba. Tuy nhiên, các bản nhạc ở giọng Fa trưởng mà những nhạc cụ này chơi thường được viết ở cung Đô trưởng.

Sáu bản Overture của Francesco Maria Veracini viết cho Hoàng tử Dresden phần lớn ở cung Fa trưởng hoặc Si giáng do sự hạn chế của nhạc cụ khí hơi trong dàn nhạc giao hưởng của Hoàng tử.

Những tác phẩm viết ở cung này
 Giao hưởng số 6, the "Pastoral" - Ludwig Van Beethoven
 Soul to Squeeze - The Red Hot Chili Peppers (bản này mới đầu được viết ở cung La trưởng)
 Theme from Family Guy - Walter Murphy và dàn nhạc của mình
 Desperados Under the Eaves - Warren Zevon
 Hey Jude - The Beatles
 Yesterday - The Beatles
 Sail Away - Randy Newman
 Bat out of Hell - Meat Loaf
 Kentucky Rain - Elvis Presley
 Space Oddity - David Bowie
 Feels So Good - Chuck Mangione
 Scar Tissue - The Red Hot Chili Peppers
 La Cucaracha - Mexican Traditional
 Happy Birthday To You - Traditional
 You Make My Dreams - Daryl Hall & John Oates
 "Rich Girl" - Daryl Hall & John Oates
 Don't Stop Me Now - Queen
 Right Where It Belongs - Nine Inch Nails
 Wouldn't It Be Nice - The Beach Boys
 Shout!, Shout! - Ernie Maresca
 You Sexy Thing - Hot Chocolate
 Go Your Own Way - Fleetwood Mac
 Axel F - Beverly Hills Cop Theme - Harold Faltermeyer (phần điệp khúc)
 Happy Days - Pratt & McClain
 Nobody Does It Better - Carly Simon
 The House That Built Me - Miranda Lambert

Tham khảo

Cung thể âm nhạc
Nhạc khúc Fa trưởng

he:סולם מז'ורי#פה מז'ור


title: Solenopsidini

text:
Solenopsidini là một tông kiến bao gồm 20 chi.

Các chi
 Adlerzia Forel, 1902
 Afroxyidris Belshaw & Bolton, 1994
 Allomerus Mayr, 1878
 Anillomyrma Emery, 1913
 Bondroitia Forel, 1911
 Carebara Westwood, 1840
 Carebarella Emery, 1906
 Diplomorium Mayr, 1901
 Epelysidris Bolton, 1987
 Machomyrma Forel, 1895
 Megalomyrmex Forel, 1885
 Monomorium Mayr, 1855
 Nothidris Ettershank, 1966
 Oligomyrmex Mayr, 1867
 Oxyepoecus Santschi, 1926
 Paedalgus Forel, 1911
 Phacota Roger, 1862
 Pheidologeton Mayr, 1862
 Solenopsis Westwood, 1840
 Tranopelta Mayr, 1866

Chú thích

Tham khảo

 ITIS: Solenopsidini Genus list
 Tree of Life Web Project. 2004. Fire ants, etc. . Version ngày 22 tháng 3 năm 2004 (temporary). in The Tree of Life Web Project


title: Dissomorphia

text:
Dissomorphia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Dissomorphia australiaria (Guenée, 1857)

Chú thích

Tham khảo

 Dissomorphia at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Macariini


title: Wildenberg

text:
Wildenberg là một đô thị thuộc huyện Kelheim, bang Bayern, Đức. Đô thị này có diện tích 18,13 km2.

Tham khảo


title: Pozuelo de Aragón

text:
Pozuelo de Aragón là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 338 người. Diện tích đô thị này là 32 ki-lô-mét vuông.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Vương Thông (tướng nhà Minh)

text:
Vương Thông (tiếng Trung: 王通, ? - 1452) là một tướng nhà Minh từng là Tổng binh quân Minh tại Đại Việt.

Sự nghiệp ban đầu
Vương Thông người Hàm Ninh, tỉnh Hồ Bắc, nối nghiệp cha là Vương Chân (王真) làm Đô Chỉ huy sứ, cha con đều theo binh nghiệp lập nhiều chiến công, đều được phong lên Đô đốc. Sau khi cha mất, Vương Thông được ban tước Vũ Nghĩa bá, hưởng lộc nghìn thạch, được hưởng quyền thế tập. Năm Vĩnh Lạc thứ 7 (1409) được giao cai quản công việc xây dựng Trường lăng (lăng mộ của Minh Thành Tổ). Năm Vĩnh Lạc thứ 11 (1413) được ban tước Thành Sơn hầu, lộc tăng thêm 200 thạch. Năm thứ 12 (1414), được cử làm Tả dịch đi tham chiến ở phía Bắc. Khi Minh Nhân Tông lên ngôi, Vương Thông được giao quản hậu phủ, hàm gia thêm Thái tử Thái bảo.

Sang Giao Chỉ
Tháng 9 năm 1426, sau khi Tổng binh tại Giao Chỉ (Việt Nam ngày nay) là Phong Thành hầu Lý Bân chết, Vương Thông được phong làm Tổng binh (cùng Mã Anh làm Tham tướng) sang thay các Tham tướng Vinh Xương bá Trần Trí và Đô đốc Phương Chính để chỉ huy quân Minh tại Giao Chỉ. Vương Thông mang 5 vạn quân sang, hợp với số quân Minh có sẵn ở Giao Chỉ, thành 10 vạn quân, rồi chia làm 3 đạo đi đánh nghĩa quân Lam Sơn do Bình Định vương chỉ huy, nhưng việc bị Mã Anh làm hỏng, bèn gộp 3 đạo lại thành 1 đạo. Vương Thông phục binh đánh được tướng Lam Sơn là Lý Triện, khiến Triện thua chạy về Cao Bộ (Chương Đức). Lý Triện gọi Đinh Lễ và Nguyễn Xí đưa quân tới cứu. Vương Thông đến đóng ở Ninh Kiều rồi tiến đánh Cao Bộ, nhưng mắc phải phục binh của Đinh Lễ, Nguyễn Xí và Lý Triện ở Tốt Động và Chúc Động. Quân Minh thua to, mất tới 2, 3 vạn quân, Tán Quân vụ Trần Hiệp và Nội quan Lý Lượng bị tử trận, chính Vương Thông cũng bị thương. Vương Thông phải rút về thành Đông Quan phòng thủ.

Vương Thông bị vây riết trong thành bèn xin hòa với Lê Lợi, nói nếu Lê Lợi lập con cháu nhà Trần thì sẽ bãi binh về nước. Lê Lợi hứa làm theo. Hai bên đã định ngày Vương Thông về nước thì Trần Phong và Lương Nhữ Hốt kể chuyện Ô Mã Nhi ngày xưa bị giết để can. Vương Thông sợ, phái người về nước dâng thư xin vua Minh cử viện binh sang. Lê Lợi bắt được người đưa thư, bèn bỏ hòa ước đánh tiếp.

Năm 1427, Lê Lợi vây đánh thành Đông Quan. Tháng 3, Vương Thông tiến ra đánh Lê Nguyễn ở Tây Phù Liệt (Thanh Trì). Lê Lợi sai Đinh Lễ và Nguyễn Xí đem quân đi cứu. Đinh Lễ đuổi đánh quân Minh tới My Động, Vương Thông tới đây thấy quân Lam Sơn bèn quay lại đánh, bắt được Đinh Lễ rồi đem giết.

Tháng 9 năm 1427, viện binh quân Minh chia làm 2 đạo do Liễu Thăng và Mộc Thạnh chỉ huy tới Đại Việt. Đạo của Liễu Thăng bị đánh tan trong trận Chi Lăng - Xương Giang. Đạo của Mộc Thạnh bị đánh bại dưới tay Trịnh Khả và  Vương Thông biết viện binh bị diệt đành lại xin hòa, cùng Lê Lợi tham gia Hội thề Đông Quan vào tháng 11, hẹn ngày rút về. Hai bên lập lời thề rằng sau sự kiện này, bên quân Minh do Vương Thông làm chủ tướng lập tức dẫn quân trở về nước, còn nghĩa quân Lam Sơn không được hãm hại quân Minh.

Cuối đời
Ngày 4 tháng 12 năm 1427, Vương Thông rút quân về nước. Về đến kinh đô nhà Minh, Vương Thông bị triều thần luận vào tội chết, bị tống vào ngục và bị tịch thu hết gia sản.

Năm Chính Thống thứ 4 (1439), Thông được phóng thích làm dân thường. Đến khi Minh Đại Tông lên ngôi (1449), Vương Thông được làm Đô đốc Thiêm sự, trấn giữ kinh thành.

Năm Cảnh Thái thứ 3 (1452), Vương Thông qua đời

Chú thích

Tham khảo
明史: 列传第四十二 (Minh sử: Liệt truyện đệ tứ thập nhị)
Việt Nam sử lược - Trần Trọng Kim.

Xem thêm
Khởi nghĩa Lam Sơn
Trận Tốt Động-Chúc Động
Bình Ngô đại cáo

Bá tước nhà Minh
Hầu tước nhà Minh
Nhân vật quân sự nhà Minh
Khởi nghĩa Lam Sơn
Mất năm 1452
Người Thiểm Tây


title: Macradenia

text:
Macradenia là một chi thực vật có hoa trong họ Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan
Cymbidieae


title: Kinderbeuern

text:
Kinderbeuern là một đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich, trong bang Rheinland-Pfalz, Đô thị Kinderbeuern có diện tích 5,56 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1099người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich


title: Chu Văn Tấn

text:
Thượng tướng Chu Văn Tấn (1910–1984) là một vị tướng vĩ đại và bình dị, người anh cả của Quân đội Nhân dân Việt Nam, người đặt nền móng vững chắc và tạo nên lịch sử vĩ đại cho Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ông là một trong những nhà yêu nước tiên phong trong thời kì đầu của Cách mạng Việt Nam gắn liền với Khởi nghĩa Bắc Sơn và Cứu quốc quân, ông nguyên là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đầu tiên của Việt Nam trong Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nguyên  Phó Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa II, III, IV, V, VI trong suốt hơn 20 năm, nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng khóa I, II, III. Chu Văn Tấn là lãnh đạo có uy tín cao trong cộng đồng dân tộc thiểu số và miền núi phía Bắc, từng đảm nhiệm chức vụ Khu trưởng, Bí thư Liên khu Việt Bắc (bao gồm các tỉnh trung du và miền núi phía bắc ngày nay) rồi Chính uỷ, Bí thư khu ủy Quân khu Việt Bắc (Quân khu 1 ngày nay), và Chủ tịch, Bí thư Khu tự trị Việt Bắc (là các tỉnh Vùng Đông Bắc bây giờ) bảo vệ vững chắc biên giới phía bắc trong suốt thời kì kháng chiến chống Pháp, đánh đuổi đế quốc Mỹ cho đến khi nước nhà hoàn toàn thống nhất.
Chu Văn Tấn là người có đóng góp đặc biệt lớn trong vấn đề đoàn kết dân tộc với rất nhiều chính sách dân tộc của Việt Nam (nhất là khu vực Việt Bắc). Ông là người được Hồ Chí Minh giao phó việc thuyết phục vua Mèo và mời Vương Chí Sình (con trai của vua Mèo Vương Chính Đức)) về Hà Nội “cùng Chính phủ gánh vác việc nước”. Trong chuyến đi này Chu Văn Tấn đã kết nghĩa anh em với Vương Chí Sình. Ông cũng là Chánh án Toà án binh tối cao xét xử tham quan Trần Dụ Châu, vụ án tham nhũng nổi tiếng năm 1950.

Thân thế
Ông là người dân tộc Nùng, sinh tháng 5 năm 1910, tại tổng Lâu Thượng, châu Võ Nhai, tỉnh Lạng Sơn (nay thuộc xã Phú Thượng, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên). Ngày sinh của ông không rõ.

Xuất thân trong một gia đình thổ hào địa phương có truyền thống yêu nước, từ nhỏ, ông được gia đình cho ăn học. Thân phụ ông là cụ Chu Văn Hòa, từng tham gia nghĩa quân Hoàng Hoa Thám chống Pháp. Sau khi tốt tiểu học ở Thái Nguyên năm 1927, ông từng có thời gian dạy học ở Bắc Hà. Khoảng năm 1931-1932, ông làm nhân viên địa chính và cai quản lính dõng (châu đoàn) cho chính quyền thực dân Pháp tại quê hương ông.

Bắt đầu hoạt động cách mạng
Là người yêu nước, có học vấn và có tinh thần tự trị, ông thường xuyên đấu tranh với những quan chức thực dân để giảm áp bức và sưu thuế, vì vậy rất có uy tín với dân chúng trong vùng. Chính vì vậy, những người Cộng sản đã tìm cách bắt liên lạc và vận động để tranh thủ một thủ lĩnh địa phương. Năm 1934, do sự hướng dẫn của những người Cộng sản, ông bí mật xây dựng các đội tự vệ bán vũ trang Tràng Xá, Võ Nhai, Bắc Sơn.

Năm 1935, Hoàng Văn Thụ, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương về gây dựng cơ sở và thành lập chi bộ Cộng sản ghép ở 2 châu Võ Nhai và Bắc Sơn. Ông cũng được mời tham dự chi bộ dù chưa phải là đảng viên. Tuy nhiên, chỉ một năm sau, năm 1936, ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương với bí danh là Tân Hồng.

Tham gia Khởi nghĩa Bắc Sơn
Ngày 22 tháng 9 năm 1940, quân Nhật bất ngờ tấn công Lạng Sơn. Quân Pháp đồn trú tại đây hoảng loạn đã tháo chạy qua châu Bắc Sơn. Nhân cơ hội này, ông lãnh đạo các đội tự vệ tấn công và cướp súng của tàn quân Pháp tại đèo Tam Canh để tự vũ trang cho mình.

Nhân cơ hội quân đồn trú Pháp bị tan rã, quân Nhật chưa kịp thiết lập quyền kiểm soát, các cán bộ Cộng sản tại Bắc Sơn - Võ Nhai cho rằng thời cơ đã đến. Ngày 27 tháng 9 năm 1940, ông chỉ huy các đội tự vệ vũ trang tấn công đồn Mỏ Nhài (Bắc Sơn), hỗ trợ những người Cộng sản vận động dân chúng nổi dậy cướp chính quyền tại Bắc Sơn.

Quân khởi nghĩa làm chủ huyện lỵ Bắc Sơn được gần một tháng. Sau đó, người Nhật thoả hiệp với thực dân Pháp, quân Pháp tái chiếm Bắc Sơn và đàn áp quân khởi nghĩa. Ngày 28 tháng 10 năm 1940, quân Pháp chiếm lại đồn Mỏ Nhài. Khởi nghĩa Bắc Sơn bị dập tắt.

Tuy nhiên, ông cùng một số đội viên tự vệ cùng vũ khí rút được vào rừng sâu Võ Nhai - Bắc Sơn lập căn cứ. Tháng 11 năm 1940, Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 7 tại làng Đình Bảng, Bắc Ninh đã ra quyết định về việc duy trì và bồi dưỡng lực lượng vũ trang của cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, làm vốn quân sự đầu tiên cho cách mạng. Đầu tháng 2 năm 1941, ông được bầu làm Xứ ủy viên Bắc Kỳ, phụ trách xây dựng đội du kích Bắc Sơn.

Ngày 14 tháng 2 năm 1941, Đội du kích Bắc Sơn chính thức được thành lập trong một buổi lễ tổ chức tại khu rừng Khuổi Nọi (nay thuộc xã Vũ Lễ, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn). Hoàng Văn Thụ đã thay mặt Trung ương Đảng công nhận, trao nhiệm vụ và lá cờ đỏ sao vàng cho Đội du kích Bắc Sơn. Bấy giờ Đội gồm 32 chiến sĩ, do Lương Văn Tri làm Chỉ huy trưởng. Ông được cử làm Chỉ huy phó.

Chỉ huy Cứu quốc quân
Tháng 4 năm 1941, Nguyễn Ái Quốc từ Vân Nam qua Quảng Tây về Cao Bằng, ở tại hang Pắc Pó, nơi có dòng suối mà tiếng địa phương gọi là Khuổi Nậm. Ông được phân công nhiệm vụ chỉ huy đội bảo vệ đưa các ông Hoàng Văn Thụ, Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt, Trần Đăng Ninh từ Việt Nam sang Long Châu (Quảng Tây, Trung Quốc) rồi đi vòng về Cao Bằng để tham dự Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 do Nguyễn Ái Quốc chủ trì tại Pắc Pó vào tháng 5 năm 1941. Hội nghị này xác định thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (Việt Minh) và đồng thời chủ trương thành lập lực lượng Cứu quốc quân làm nòng cốt quân sự cho Việt Minh.

Theo quyết định của Hội nghị, Đội du kích Bắc Sơn được đổi tên thành Trung đội Cứu quốc quân thứ nhất. Tháng 6 năm 1941, Phùng Chí Kiên được điều về làm Phụ trách chung.

Tuy nhiên, ngay cuối tháng 6, quân Pháp cùng lính khố xanh, khố đỏ mở cuộc càn quét lớn vào Bắc Sơn. Ông cùng Ban chỉ huy Cứu quốc quân tổ chức chống càn, tuy nhiên do lực lượng chênh lệch nên đành phải để lại 1 tiểu đội chặn đối phương, còn 2 tiểu đội phá vòng vây, rút lên Cao Bằng để bảo toàn lực lượng. Tiểu đội của Phùng Chí Kiên và Lương Văn Tri bị phục kích và bị tiêu diệt. Riêng tiểu đội do ông chỉ huy thoát khỏi vòng vây về được Pắc Bó.

Sau khi đưa được một bộ phận của Trung đội Cứu quốc quân thứ nhất về Pắc Bó an toàn và được chuyển thành đơn vị vũ trang bảo vệ căn cứ Pắc Pó, ông được giao nhiệm vụ về lại Võ Nhai để xây dựng và làm Chỉ huy trưởng của Trung đội Cứu quốc quân thứ hai, với 47 chiến sĩ (có 3 nữ), được thành lập ngày 15 tháng 9 năm 1941, tại Khuôn Mánh (nay thuộc xã Tràng Xá, Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên).

Trong những năm sau đó, ông chỉ huy Cứu quốc quân phát triển lực lượng, đánh du kích ở Tràng Xá, phát triển về Đại Từ, cướp được nhiều vũ khí của quân Pháp. Các binh sĩ Pháp đặt ông biệt danh là "Hùm xám Bắc Sơn".

Cuối năm 1944, ông chỉ huy lực lượng Cứu quốc quân 2 xây dựng Chiến khu Nguyễn Huệ (nay thuộc Đại Từ, Thái Nguyên). Sau Hội nghị Quân sự cách mạng Bắc Kỳ tại Hiệp Hòa (Bắc Giang) từ ngày 15 đến ngày 20 tháng 4 năm 1945, Chiến khu Nguyễn Huệ phát triển thành Chiến khu Hoàng Hoa Thám, trở thành căn cứ địa vững chắc để đón lãnh tụ Hồ Chí Minh và các lãnh đạo khác về đây hoạt động.

Bộ trưởng Quốc phòng đầu tiên, Thiếu tướng đầu tiên, Thượng tướng đầu tiên
Tháng 8 năm 1945, ông tham gia Ban lãnh đạo tổng khởi nghĩa. Sau Cách mạng tháng Tám 1945, ông được cử làm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Chính phủ lâm thời từ cuối tháng 8 năm 1945 đến ngày 2 tháng 3 năm 1946. Sau đó ông được cử là Phái viên của Chính phủ đi kiểm tra Khu 4.

Năm 1948, ông làm Khu trưởng Khu 4 rồi Chiến khu 1, Bí thư Khu ủy. Cùng năm này, ông được phong quân hàm Thiếu tướng cùng với 10 tướng lĩnh khác trong đợt phong hàm đầu tiên.

Từ năm 1949 đến năm 1954, ông làm Khu trưởng, Bí thư khu ủy Liên khu Việt Bắc, Chánh án Tòa án Quân sự, Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu Việt Bắc.

Từ năm 1954 đến cuối năm 1956, ông làm Tư lệnh kiêm Chính ủy, Bí thư quân khu ủy Liên khu Việt Bắc.

Từ năm 1957 đến cuối năm 1975, ông làm Chính ủy, Bí thư khu ủy Quân khu Việt Bắc, Chủ tịch Ủy ban hành chính Khu tự trị Việt Bắc.

Ngày 31 tháng 8 năm 1959, ông được thăng quân hàm vượt cấp từ Thiếu tướng lên Thượng tướng và là một trong hai Thượng tướng đầu tiên lúc bấy giờ.

Ông được bầu là đại biểu Quốc hội từ khóa II đến khóa V, làm Phó Chủ tịch Quốc hội từ khóa III đến khóa V, Tổng Thư ký Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa V; Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Ông được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam các khóa I, II và III.

Cuối đời
Năm 1976, ông được bầu làm Phó Chủ tịch Quốc hội của nước Việt Nam thống nhất. Tuy nhiên, không lâu sau đó, quan hệ Việt - Trung trở nên căng thẳng và xấu đi nhanh chóng, cao điểm là việc Ủy viên Bộ Chính trị Hoàng Văn Hoan trốn sang Trung Quốc và cuộc chiến tranh Việt - Trung vào năm 1979. Do có quan hệ gần gũi với Hoàng Văn Hoan, ông bị nghi ngờ và bị cách chức, bị cô lập chính trị và quản thúc tại gia cho đến ngày qua đời. Sau này ông được phục hồi danh dự, nhưng không công khai như khi bị cách chức.

Ông mất ngày 22 tháng 5 năm 1984 tại Hà Nội. Sau khi mất, ông được an táng tại quê nhà xã Phú Thượng, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.

Phong tặng
Ông được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng:

••• và nhiều huân, huy chương cao quý khác.

Gia đình
Ông có 2 người con, con trai cả là Chu Thành, Cựu Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, con gái út là Chu Huệ

Tác phẩm

Reminiscences of the Army for National Salvation, Chu Van Tan, 1974.
Bộ phim Hùm xám Bắc Sơn, đạo diễn Gérald Guillaume, 1972. (Được đích thân Chủ tịch Hồ Chí Minh giới thiệu làm phim từ năm 1968)
Kỷ niệm Cứu quốc quân (Hồi ký), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, tác giả Chu Văn Tấn, 1971.
Mấy vấn đề xây dựng Đảng ở miền núi, Nhà xuất bản Việt Bắc, tác giả Chu Văn Tấn, 1972.
Làm tốt công tác quân sự địa phương, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, tác giả Chu Văn Tấn, 1968.
	Một năm trên biên giới Việt - Trung (Hồi ký), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, tác giả Chu Văn Tấn (Nhị Ca - Như Diệp ghi), 1964.
 Đường 9, Khe Sanh, Nam Lào, thất bại thảm hại của Mỹ - ngụy, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, tác giả Văn Tiến Dũng - Chu Văn Tấn - Hoàng Sâm..., 1971.
 Mười năm chiến thắng vẻ vang của các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, tác giả Văn Tiến Dũng - Chu Văn Tấn - Hoàng Sâm..., 1971.
 Cả nước một lòng quyết chiến, quyết thắng giặc Mỹ xâm lược, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, tác giả Văn Tiến Dũng - Chu Văn Tấn - Hoàng Sâm..., 1971.

Lịch sử thụ phong quân hàm
 1948
 1959

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đức Nghĩa, Tưởng niệm Thượng tướng Chu Văn Tấn nhân 100 năm ngày sinh của ông , Báo điện tử Quân đội nhân dân, ngày 22/05/2010, truy cập ngày 4/2/2011.

Người Thái Nguyên
Người Nùng
Khởi nghĩa Bắc Sơn
Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam đã mất
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam
Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Huân chương Chiến thắng
Huân chương Quân công
Huân chương Kháng chiến
Huân chương Độc lập hạng Nhất
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa II
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa III
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IV
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa V
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa I
Mất năm 1984
Tư lệnh Quân khu 1, Quân đội nhân dân Việt Nam
Chính ủy Quân khu 1, Quân đội nhân dân Việt Nam
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1950


title: Srivilliputhur

text:
Srivilliputhur là một thành phố và khu đô thị của quận Virudhunagar thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Srivilliputhur có dân số 73.131 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Srivilliputhur có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 65%. Tại Srivilliputhur, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: 4466 Abai

text:
4466 Abai (1971 SX1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 9 năm 1971 bởi Đài vật lý thiên văn Crimean ở Nauchnyj.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1971


title: Crisilla pseudocingulata

text:
Crisilla pseudocingulata là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crisilla


title: Opomyzidae

text:
Opomyzidae là một họ Diptera acalyptrate. Chúng nhìn chung nhỏ, màu vàng hoặc nâu hoặc đen. Ấu trùng loài ruồi trong họ này ăn cỏ, bao gồm cây ngũ cốc, con trưởng thành chủ yếu sống ở môi trường mở. một số loài là loài gây hại nông nghiệp. Đôi khi chúng được đặt trong họ Mydidae.

Các loài
Chi Geomyza Fallén, 1810
G. angustipennis Zetterstedt, 1847
G. apicalis (Meigen, 1830)
G. balachowskyi Mesnil, 1934
G. breviseta Czerny, 1928
G. hackmani Nartshuk, 1984
G. hendeli Czerny, 1928
G. majuscula (Loew, 1864)
G. nartshukae Carles-Tolrá, 1993
G. subnigra Drake, 1992
G. tripunctata Fallén, 1823
G. venusta (Meigen, 1830)
Chi Heteromydas Hardy, 1944
H. bicolor Hardy, 1944
Chi Opomyza Fallén, 1820O. athamus (Séguy, 1928)O. florum (Fabricius, 1794)O. germinationis (Linnaeus 1758)O. limbatus (Williston, 1886)O. lineatopunctata von Roser, 1840O. petrei Mesnil, 1934O. punctata Haliday, 1833O. punctella Fallén, 1820O. townsendi'' (Williston, 1898)

Xác định
 Drake, C.M. 1993. A review of the British Opomyzidae. British Journal of Entomology and Natural History 6: 159-176.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Family description
Gallery of Opomyzidae
Geomyza illustrations

Họ côn trùng


title: Nyctiophylax padangensis

text:
Nyctiophylax padangensis là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Nyctiophylax


title: Quận Cooper, Missouri

text:
Quận Cooper là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 16.670 người . Quận lỵ đóng ở Boonville

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích , trong đó có   là diện tích mặt nước.

Xa lộ
  Interstate 70
  U.S. Route 40
  U.S. Route 50
  Missouri Route 5
  Missouri Route 41
  Missouri Route 87
  Missouri Route 98
  Missouri Route 135
  Missouri Route 179

Quận giáp ranh
 Quận Howard  (bắc)
 Quận Boone  (đông bắc)
 Quận Moniteau  (đông nam)
 Quận Morgan  (nam)
 Quận Pettis  (tây)
 Quận Saline  (tây bắc)

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2000 , đã có 16.670 người, 5.932 hộ và 4.140 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 30 cho mỗi dặm vuông (11/km ²). Có 6.676 đơn vị nhà ở mật độ trung bình là 12 trên một dặm vuông (5/km ²). Cơ cấu dân tộc của cư dân sinh sống ở quận này bao gồm 89,05% người da trắng, 8,96% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,36% người Mỹ bản xứ, 0,23% châu Á, Thái Bình Dương 0,02%, 0,28% từ các chủng tộc khác, và 1,11% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,86% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 38,1% là người gốc Đức, 18,7% người Mỹ, 8,1% người gốc Anh và 8,0% gốc Ailen theo điều tra dân số năm 2000.

Có 5.932 hộ, trong đó 31,80% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 57,40% là đôi vợ chồng sống với nhau, 9,00% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 30,20% là không lập gia đình. 26,10% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 12,60% có người sống một mình 65 tuổi hoặc cao tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,46 và cỡ gia đình trung bình là 2,97.

Phân bố tuổi đã được 22,80% dưới độ tuổi 18,% 14,00 18-24, 27,40% 25-44, 20,60% từ 45 đến 64, và 15,20% từ 65 tuổi trở lên. Độ tuổi trung bình là 35 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 117,40 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 120,00 nam giới.

Các hộ gia đình thu nhập trung bình là USD 35.313, và thu nhập gia đình trung bình là USD 41.526. Phái nam có thu nhập trung bình USD 28.513 so với 20.965 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 15.648 USD. Có 8,30% gia đình và 10,70% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 12,80% những người dưới 18 tuổi và 8,30% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Missouri


title: Plancy-l'Abbaye

text:
Plancy-l’Abbaye là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Plancy-l'Abbaye sur le site de l'Institut géographique national
 Site officiel de Plancy-l'Abbaye
 Site de l'association Plancy Objectif 2000
 Site de l'association Plancy Sports Loisirs

Plancy-l'Abbaye


title: Mahuvar

text:
Mahuvar là một thị trấn thống kê (census town) của quận Navsari thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mahuvar có dân số 9715 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Mahuvar có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 74%. Tại Mahuvar, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Gujarat


title: Cosmopterix macrula

text:
Cosmopterix macrula là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Loài này có ở Úc.

Chú thích

Tham khảo

Cosmopterix


title: Babilafuente

text:
Babilafuente là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 22 kilômét from the city of Salamanca và có dân số 1007 người. Đô thị này có diện tích 22,60 km².

Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 801 mét trên mực nước biển.

Mã số bưu chính là 37330.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Conus roseorapum

text:
Conus roseorapum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

R
Động vật được mô tả năm 1990


title: Litva

text:
Litva (phiên âm: Lít-va;  ), tên chính thức là Cộng hòa Litva () là một quốc gia thuộc khu vực châu Âu theo thể chế cộng hòa. Theo sự phân chia của Liên Hợp Quốc, Litva được xếp vào nhóm Bắc Âu. Litva giáp với Latvia về phía bắc, giáp với Belarus về phía đông nam, giáp với Ba Lan và tỉnh Kaliningrad thuộc Liên bang Nga về phía tây nam và giáp với biển Baltic về phía tây. Địa hình của Litva khá bằng phẳng và thấp, không có điểm nào có độ cao vượt quá 300 mét. Khí hậu của nước này tương đối ôn hòa. Đất nước Litva có rất nhiều rừng cây, sông suối và một nguồn tài nguyên đất đai màu mỡ. Theo số liệu vào tháng 7 năm 2007, dân số Litva là 3.575.439 người, mật độ dân số là khoảng 55 người/km².

Litva là một quốc gia có lịch sử lâu đời tại châu Âu. Quốc gia này chính thức xuất hiện trong lịch sử từ năm 1009 và sau đó đã phát triển thành Đại Lãnh địa Litva hùng mạnh. Trong khoảng thời gian 1569–1795, Litva cùng với Ba Lan thành lập một quốc gia với tên gọi Liên bang Ba Lan – Litva. Khi liên bang tan rã, Litva trở thành một phần của Đế chế Nga cho đến năm 1918, khi nước này tuyên bố thành lập nền cộng hòa. Sau hiệp ước Xô-Đức (1939), Liên Xô đã thu hồi Tây Belarus và trả lại vùng đất Vilnius cho Litva, nhưng năm 1940 đến lượt Litva, cũng như Estonia sáp nhập vào Liên Xô, rồi Đức Quốc xã chiếm đóng năm 1941. Sau thế chiến thứ hai, Litva đã trở thành một phần của Liên Bang Xô-viết với tên gọi Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Litva. Sau khi Liên Bang Xô Viết sụp đổ vào năm 1991, Litva trở thành một quốc gia độc lập

Ngày nay Litva là một nước cộng hòa theo thể chế cộng hòa nghị viện, đứng đầu là tổng thống. Nước này là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc, NATO, Tổ chức Thương mại Thế giới. Vào ngày 1 tháng 5 năm 2004, Litva đã chính thức trở thành một thành viên của Liên minh châu Âu. Kinh tế Litva khá phát triển so với các nước Đông Âu lân cận. Thủ đô và cũng là thành phố lớn nhất ở Litva là Vilnius.

Lịch sử

Thời kỳ tiền sử

Sau khi băng tan, con người đã xuất hiện tại vùng đất mà ngày nay là Litva vào khoảng thiên niên kỷ thứ 10 trước Công nguyên. Họ đến từ hai hướng khác nhau, một từ bán đảo Jutland và một từ đất nước Ba Lan ngày nay, mang theo hai nền văn hóa khác nhau thể hiện trên những công cụ mà họ sử dụng. Những người này chủ yếu sống bằng nghề săn bắn và không thành lập những khu dân cư cố định. Sang thiên niên kỷ thứ 8 trước Công nguyên, khí hậu trở nên ấm áp hơn khiến rừng cây phát triển, các nguồn thức ăn ngày càng trở nên dồi dào. Vào thiên niên kỉ thứ 6 và thứ 5 trước công nguyên, con người tại đây bắt đầu thuần hóa các loài vật nuôi. Nền nông nghiệp xuất hiện tương đối muộn tại Litva, vào khoảng thiên niên kỉ thứ 3 trước công nguyên do thiếu các công cụ canh tác hiệu quả. Các nghề thủ công và thương mại bắt đầu xuất hiện. Các dân tộc thuộc nhóm Ấn – Âu đã đến đây vào khoảng năm 2500 trước Công nguyên và đồng nhất thành các dân tộc Baltic khoảng 500 năm sau đó.

Người Litva là một nhánh của các dân tộc Baltic, bao gồm cả người Latvia và nhiều dân tộc khác nữa. Theo cuốn biên niên sử của tu viện thành phố Quedlinburg, đất nước Litva đã chính thức xuất hiện trong lịch sử vào ngày 14 tháng 2 năm 1009. Trong thế kỷ XI, Litva gồm nhiều vùng đất nhỏ phải triều cống cho Kievan Rus. Nhưng sang thế kỷ XII, người Litva đã gây ra nhiều cuộc chiến tranh chinh phục và cướp bóc sang những vùng đất xung quanh, tiền đề để hình thành Đại Lãnh địa Litva sau này.

Đại Lãnh địa Litva

Trước sự đe dọa của ngoại bang, Mindaugas đã thống nhất các dân tộc Baltic lại và đánh thắng người Livonia trong trận Saule vào năm 1236. Ngày 6 tháng 6 năm 1253, ông đã lên ngôi vua của Litva và đất nước được tuyên bố với tên gọi Vương quốc Litva. Tuy nhiên, Mindaugas đã bị người cháu trai của ông là Treniota sát hại. Vương quốc Litva rơi vào khủng hoảng và đất nước này đã bị tàn phá nặng nề trong các cuộc xâm lăng của người Mông Cổ vào các năm 1241, 1259 và 1275.

Năm 1316, vua Gediminas đã tiến hành khai phá và xây dựng lại đất nước Litva. Dưới sự trị vì của Gediminas, đất nước Litva đã trở nên hùng mạnh và dám thách thức với cả người Mông Cổ, lúc đó đang kiểm soát nước Nga. Bằng những cuộc chiến tranh chinh phục, lãnh thổ Litva đã mở rộng hơn bao giờ hết, trải dài từ biển Baltic đến biển Đen và bao gồm nhiều phần của nước Belarus và Ukraina ngày nay. Vào cuối thế kỷ XIV, Litva trở thành quốc gia rộng lớn nhất châu Âu.

Cuộc hôn nhân giữa nữ hoàng Jadwiga của Ba Lan và đại công tước Jogaila của Litva vào năm 1377 đã thành lập một liên minh quyền lực giữa Ba Lan và Litva nhằm chống lại mối đe dọa đến từ nước Phổ và Đại Lãnh địa Moskva. Trước đó, đại công tước Jogaila đã cải đạo và biến Litva trở thành một quốc gia theo Cơ đốc giáo. Ngày 2 tháng 2 năm 1386, Jogaila chính thức trở thành vua của Ba Lan. Điều đó có nghĩa là Ba Lan và Litva đã trở thành một quốc gia duy nhất, thế nhưng Đại Lãnh địa Litva vẫn giữ nguyên vị thế riêng của mình. Thời kỳ này, nhiều thành phố của Litva chịu ảnh hưởng của hệ thống luật pháp của người Đức, trong đó có Vilnius, thủ đô của Đại Lãnh địa Litva.

Vào thế kỷ XVI, những du học sinh Litva khi trở về đất nước đã mang theo một cuộc cách mạng văn hóa, được biết đến như Thời kỳ Phục hưng của Litva. Kiến trúc Ý được giới thiệu tại nhiều thành phố của nước này, đồng thời với việc nền văn học Litva viết bằng tiếng Latin nở rộ. Ngôn ngữ viết của tiếng Litva cũng được sáng tạo trong thời gian đó.

Liên bang Ba Lan – Litva (1569–1795)

Với sự đồng thuận của Hiệp ước Lublin năm 1569, một quốc gia thống nhất giữa Ba Lan và Litva được thành lập với tên gọi Liên bang Ba Lan – Litva, hay còn được biết đến như nền Cộng hòa thứ nhất của Ba Lan hoặc Cộng hòa Liên bang của Hai Quốc gia. Sự hợp nhất giữa Vương quốc Ba Lan với Đại Lãnh địa Litva đã hình thành nên một quốc gia có diện tích rộng lớn ở châu Âu và có vị thế chính trị đặc biệt quan trọng. Ngôn ngữ chính thức thời kỳ này là tiếng Ba Lan và tiếng Latin ở Vương quốc Ba Lan cùng với tiếng Ruthenia và tiếng Litva ở Đại Lãnh địa Litva. Tuy nhiên, Litva đã phải trải qua một quá trình Ba Lan hóa trên mọi mặt đời sống. Tầng lớp quý tộc và thượng lưu ở những thành phố lớn như Vilnius và Grodna lại thường hay sử dụng tiếng Ba Lan. Và đến năm 1696, tiếng Ba Lan đã trở thành ngôn ngữ chính thức tại Litva.

Sang thế kỷ XVIII, liên bang bắt đầu suy sụp bởi những cuộc khủng hoảng chính trị và xung đột. Bản Hiến pháp Ngày 3 tháng 5 năm 1791 đã đặt dấu chấm hết cho sự tồn tại của Liên bang Ba Lan – Litva. Những sự phân chia Ba Lan vào các năm 1772, 1793 và 1795 đã chứng kiến việc Litva bị xâu xé giữa Nga và Phổ.

Thời kỳ thuộc Đế quốc Nga (1795–1914)
Sau sự phân chia lần thứ ba Ba Lan năm 1795, Đế quốc Nga đã kiểm soát phần lớn lãnh thổ của Litva, trong đó có thành phố Vilnius. Khoảng đầu thế kỷ XIX, nước Nga đã tỏ ra có thể chấp nhận sự tự trị của Litva nhưng điều này đã không thành hiện thực. Vào năm 1812, khi quân đội Pháp của Napoléon I tiến vào Litva, người Litva đã coi đó như những người mang hy vọng độc lập về cho Litva. Thế nhưng khi quân Pháp bị đánh bại bởi Nga, Sa hoàng Nikolai I đã ban hành hàng loạt đạo luật đồng hóa đối với Litva. Năm 1864, theo lệnh của Sa hoàng Aleksandr II, tiếng Litva và bảng chữ cái La Tinh chính thức bị cấm tại tất cả mọi trường học.

Tuy nhiên đến cuối thời kỳ này, tiếng Litva đã dần dần khôi phục sau một thời gian dài bị lãng quên. Thời điểm đó, tiếng Ba Lan và tiếng Nga là ngôn ngữ được sử dụng phổ biến trong tầng lớp thượng lưu. Phong trào phục hưng ngôn ngữ dân tộc xuất hiện trước trong tầng lớp nghèo khổ, rồi sau đó là những người giàu có. Những tờ báo bằng tiếng Litva đã ra đời tại Aušra và Varpas. Tiếng Litva được khôi phục và phát triển là một điều kiện để dẫn tới phong trào độc lập dân tộc sau này.

Chiến tranh thế giới thứ nhất
Phong trào vận động dân tộc của Litva ngày càng phát triển mạnh mẽ trong Đế chế Nga đang suy tàn. Năm 1914, Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ. Vào năm 1915, Litva bị quân đội Đức chiếm đóng. Sự sụp đổ của Đế chế Nga trong cuộc Cách mạng tháng Mười Nga đã dẫn tới việc Litva tuyên bố thành lập một nền cộng hòa độc lập ngày 16 tháng 2 năm 1918 khi vẫn còn bị Đức chiếm đóng. Tháng 11 năm 1918, quân Đức thất bại và Litva trở thành một quốc gia độc lập. Ban đầu, vua Mindaugas II được tuyên bố là vua của Vương quốc Litva nhưng sau đó chính quyền Litva đã tuyên bố thành lập một nước cộng hòa.

Litva giữa hai cuộc thế chiến (1918–1939)
Sau khi trở thành một nước cộng hòa độc lập vào năm 1918, Litva đã phải chiến đấu chống lại nhiều quốc gia lân cận để bảo vệ cho nền độc lập. Những người Bolshevik đã tấn công Litva từ phía đông tuy nhiên ngay sau đó chính phủ Litva ở thủ đô lâm thời Kaunas đã đẩy lùi quân đội Xô viết ra khỏi lãnh thổ. Tiếp đó, Litva lại có những xung đột về lãnh thổ với Ba Lan và Đức. Năm 1920, quân Ba Lan chính thức chiếm thành phố Vilnius của Litva.

Theo hiến pháp Litva, thành phố Vilnius là thủ đô của nước này mặc dù nó nằm trong lãnh thổ Ba Lan và cộng đồng người Litva tại thành phố này quá nhỏ bé, chỉ chiếm khoảng 3% dân số so với cộng đồng người Ba Lan và Do Thái đông đảo tại đây. Những xung đột về lãnh thổ giữa Litva với Ba Lan và Đức khiến tình hình nước này luôn bất ổn.

Chiến tranh thế giới thứ hai

Theo Hiệp ước Xô-Đức được ký kết tháng 8 năm 1939, Litva nằm trong khu vực ảnh hưởng của Liên Xô. Năm 1940, Liên Xô gửi tối hậu thư cho Litva yêu cầu trục xuất và bắt giam một số chính trị gia quan trọng của Litva, đồng thời đòi triển khai các đơn vị quân đội Xô viết ngay trên lãnh thổ nước này. Chính quyền Litva đã quyết định chấp nhận tối hậu thư, mặc dù tổng thống Antanas Smetona phản đối và rời khỏi Litva sau đó. Ngày 15 tháng 6 năm 1940, 150.000 Hồng quân Liên Xô đã tiến vào lãnh thổ Litva khi quân đội Litva được yêu cầu không phản ứng lại. Ngay sau đó, một cuộc bầu cử đã diễn ra để thành lập chính quyền dân chủ nhân dân ở Litva và kết nạp nước này vào Liên bang Xô viết.

Chính phủ hiện nay ở Litva, Mỹ  Nghị viện châu Âu  tuyên bố rằng ba nước Litva, Latvia và Estonia bị Liên Xô chiếm đóng trái phép. Ngược lại theo quan điểm của Nga, thì vào thời điểm đó, người dân và chính phủ hợp pháp của các nước Baltic đã tình nguyện gia nhập Liên Xô. Họ và người Nga đã có quan hệ lâu bền, cùng thuộc một đất nước là Đế quốc Nga kể từ thập niên 1720 trở đi (tức là cùng lúc với việc Scotland và Anh thống nhất để hình thành Vương quốc Anh). Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ivanov đã tuyên bố: "Nói rằng Liên Xô đã chiếm đóng các quốc gia vùng Baltic là vô lý và vô nghĩa. Người ta không thể chiếm một cái gì đó vốn thuộc về anh ta."

Franklin Roosevelt trong trao đổi với Joseph Stalin ngày 01/12/1943, cũng công nhận chủ quyền của Liên Xô ở vùng Baltic: "Tại Hoa Kỳ đang dấy lên nghi vấn về các nước cộng hòa Baltic thuộc Liên Xô, và tôi tin rằng công luận thế giới cho là các dân tộc của các nước cộng hòa này có một tương lai bấp bênh. Vì vậy, tôi hy vọng rằng Nguyên soái Stalin sẽ đi vào xem xét yêu cầu này. Cá nhân tôi không có nghi ngờ rằng người dân ở các nước này sẽ bỏ phiếu để gia nhập Liên Xô cũng như cùng nhau như họ đã làm vậy trong những năm 1940... Thực tế là dư luận không biết rõ lịch sử."

Cuối năm 1989, hai năm trước sự sụp đổ của Liên Xô, Đại hội Đại biểu Nhân dân Liên Xô đã chính thức lên án nội dung trong Hiệp ước Molotov-Ribbentrop về việc sáp nhập các nước vùng Baltic (Estonia, Latvia, Litva) là bất hợp pháp,. còn chính phủ Nga hiện nay thì phủ nhận hành động của Liên Xô là chiếm đóng

Mặc dù Hoa Kỳ và Vương quốc Anh là các nước đồng minh của Liên Xô chống phát xít Đức trong Thế chiến II công nhận chủ quyền tại ba nước Baltic của Liên Xô tại Hội nghị Yalta năm 1945 nhưng đến thời kỳ Chiến tranh Lạnh, chính quyền của các nước phương Tây lại không công nhận việc này

Ngày 22 tháng 6 năm 1941, phát xít Đức xâm lược Liên Xô, tạo cơ hội cho Litva có một thời gian độc lập ngắn ngủi. Mặt trận Chính trị Litva (Lietuvos aktyvistų frontas) đã cố gắng thương lượng với phát xít Đức cho phép Litva được độc lập nhưng yêu cầu đó không được chấp nhận. Khi Đức tấn công Litva, chính phủ nước này đã nhanh chóng bị hạ bệ. Đến thời điểm ấy, người Litva mới nhận ra rằng, người Đức không hề muốn Litva được độc lập. Những khu trại tập trung để tàn sát người Do Thái được dựng lên ở rất nhiều nơi, lại có thêm sự tiếp tay của một số người Litva. Trước đó, Litva là một trong những cộng đồng người Do Thái hưng thịnh nhất tại châu Âu. Sau khi chiến tranh kết thúc, chỉ 9% người Do Thái tại Litva còn sống sót.

Năm 1945, Hồng quân Liên Xô chiếm lại Litva khỏi phát xít Đức. Litva lại trở thành một nước cộng hòa xô viết với sự đồng thuận của Mỹ và Anh.

Thời kỳ thuộc Liên bang Xô viết (1945–1990)

Trong thời kỳ này, nhiều người Litva đã cộng tác với Đức Quốc xã bị đi đầy sang Siberia và các vùng hẻo lánh khác của Liên Xô. Để đáp lại, hàng chục nghìn người Litva đã tham gia một tổ chức vũ trang du kích với tên gọi miško broliai để chống lại. Nhưng cuối cùng họ đã thất bại vào năm 1965.

Cho đến giữa năm 1988, mọi mặt chính trị, kinh tế và văn hóa của Litva đều nằm trong sự kiểm soát của Đảng Cộng sản Litva. Dưới sự lãnh đạo của những người trí thức, Phong trào Vận động Cải cách đã thành lập nhằm đòi các quyền tự do dân chủ cho Litva, tiến hành hợp pháp hóa chế độ đa đảng và tái sử dụng quốc kỳ và quốc ca riêng của dân tộc. Một bộ phận lớn thành viên của Đảng Cộng sản Litva cùng đồng tình với những cải cách này. Ngày 23 tháng 8 năm 1989, nhân kỉ niệm 50 năm Hiệp ước Xô-Đức, hai triệu người Estonia, Latvia và Litva đã nối thành một dải người từ Tallinn đến Vilnius, thể hiện tình đoàn kết của ba nước Baltic cùng chung nguyện vọng tách khỏi Liên Xô.

Litva độc lập (từ năm 1991 đến nay)

Ngày 11 tháng 3 năm 1990, nước Cộng hòa Litva tuyên bố độc lập, tách khỏi Liên bang Xô viết. Ngày 15 tháng 3 năm 1990, Liên Xô bắt đầu ban hành cấm vận và tiến hành những hoạt động quân sự chống lại Litva. Quân đội Xô viết đánh chiếm các tòa nhà công cộng và đưa xe tăng vào thủ đô Vilnius, sau đó lập nên Ủy ban Bảo vệ Quốc gia nhằm trấn áp ý định ly khai tại nước này. Vào ngày 13 tháng 1 năm 1991, quân đội Xô viết tấn công tháp truyền hình Vilnius, làm chết 14 dân thường và làm bị thương 700 người. Những hoạt động quân sự của Liên Xô đã bị dư luận quốc tế chỉ trích mạnh mẽ. Trong khi đó, chính phủ của Litva vẫn hoạt động. Trong cuộc trưng cầu dân ý ngày 9 tháng 2 năm 1991, đại đa số người dân Litva đã bỏ phiếu tách khỏi Liên Xô, thành lập một nước Litva độc lập và dân chủ. Litva đã nhanh chóng được các nước phương Tây công nhận và thiết lập quan hệ ngoại giao, đầu tiên là Iceland. Cuối cùng, Litva chính thức được công nhận là một quốc gia độc lập vào ngày 6 tháng 9 năm 1991. Ngày này trở thành ngày quốc khánh của Litva. Đến năm 1993, quân đội Nga đã chính thức rút hết khỏi Litva.

Ngày 17 tháng 9 năm 1991, Litva trở thành một thành viên của Liên Hợp Quốc. Tiếp đến ngày 31 tháng 5 năm 2001, Litva chính thức trở thành thành viên thứ 151 của Tổ chức Thương mại Thế giới – WTO. Và đến ngày 1 tháng 5 năm 2004, cùng với 9 quốc gia Đông và Nam Âu khác, Litva trở thành một thành viên của Liên minh châu Âu (EU). Litva còn là một thành viên của NATO và có quan hệ chính trị gần gũi với các nước phương Tây.

Năm 2015, Văn phòng Tổng Công tố của Nga đang thẩm xét lại tính hợp pháp của việc Hội đồng Nhà nước Liên bang Xô viết trao nền độc lập cho ba nước Litva, Latvia và Estonia vào năm 1991. Đơn kiến nghị của hai nhà lập pháp thuộc đảng Nước Nga Thống nhất của Putin gửi tới các công tố viên cho rằng việc trao nền độc lập cho Litva, Latvia và Estonia là bất hợp pháp. Tổng thống Litva Dalia Grybauskaitė nói "nền độc lập của chúng tôi giành được bằng máu và sự hy sinh của người dân Litva. Không ai có quyền đe dọa. Chỉ có chúng tôi mới quyết định số phận của mình."

"Đề xuất kiểu này của những đại biểu Duma Quốc gia là hoàn toàn không thể chấp nhận được và phi lý," hãng thông tấn LETA của Latvia dẫn lời phát ngôn viên Bộ Ngoại giao nước này nói.

Latvia, Litva và Estonia có sắc dân thiểu số nói tiếng Nga và đã hoang mang vì tuyên bố của Putin cho rằng Moscow có quyền can thiệp quân sự nếu cần thiết để bảo vệ người nói tiếng Nga ở nước ngoài.

Chính trị

Thể chế chính trị
Kể từ khi tuyên bố khôi phục độc lập vào ngày 11 tháng 3 năm 1990, nước này đã duy trì truyền thống dân chủ mạnh mẽ. Litva đã tổ chức cuộc tổng tuyển cử độc lập đầu tiên vào ngày 25 tháng 10 năm 1992, trong đó 56,75% cử tri ủng hộ hiến pháp mới. Có những cuộc tranh luận mãnh liệt liên quan đến hiến pháp, đặc biệt là vai trò của tổng thống. Một cuộc trưng cầu dân ý đã được tổ chức vào ngày 23 tháng 5 năm 1992 để đánh giá ý kiến công chúng về vấn đề này, và 41% số cử tri ủng hộ việc khôi phục chức Tổng thống. một hệ thống bán tổng thống chế đã được thống nhất.

Tổng thống

Người đứng đầu nhà nước là Tổng thống. Tổng thống được bầu theo phổ thông đầu phiếu nhiệm kỳ 5 năm (không tại chức quá hai nhiệm kỳ liên tục). Tổng thống quyết định những vấn đề cơ bản của chính sách đối ngoại và cùng với Chính phủ, thực hiện chính sách đối ngoại. Về đối nội, Tổng thống thực hiện chức năng Tổng tư lệnh trưởng lực lượng vũ trang, đứng đầu Hội đồng Quốc phòng Nhà nước; có quyền đưa ra sáng kiến lập pháp tại Quốc hội và cũng có quyền phủ quyết các luật được thông qua bởi Quốc hội. Tổng thống đề cử Thủ tướng thành lập Chính phủ với sự đồng ý của Quốc hội và phê chuẩn thành phần Chính phủ. Tổng thống có thể giải tán Quốc hội quy định của Hiến pháp.

Quốc hội (Seimas)

Cơ quan lập pháp của Litva là Quốc hội đơn viện với 141 đại biểu, trong đó trong đó 70 đại biểu được bầu theo danh sách tranh cử của các đảng, 71 đại biểu được bầu theo cơ chế mỗi khu vực bầu một đại biểu với nhiệm kỳ bốn năm. Quốc hội nhiệm kỳ 2008-2012 được bầu ngày 12 tháng 10 năm 2008. Kết quả bầu cử: có 7 đảng và Liên minh vượt qua được ngưỡng 5% để có ghế trong Quốc hội và không đảng nào giành được số ghế đa số tuyệt đối.

Chủ tịch Quốc hội do Quốc hội bầu với nhiệm kỳ 4 năm.

Chính phủ
Là cơ quan quyền lực hành pháp cao nhất. Chính phủ bao gồm Thủ tướng Chính phủ và các Bộ trưởng và do Tổng thống đề cử, bổ nhiệm, miễn nhiệm với sự chấp thuận của Quốc hội. Chính phủ điều hành các công việc của đất nước, bảo vệ sự bất khả xâm phạm lãnh thổ và đảm bảo an ninh quốc gia và trật tự công cộng; thực hiện luật, nghị quyết của Quốc hội, cũng như các nghị định của Tổng thống; điều hành hoạt động của các Bộ, cơ quan chính phủ khác; chuẩn bị dự thảo ngân sách của Nhà nước và trình Quốc hội; thực hiện ngân sách nhà nước và báo cáo về việc thực hiện ngân sách cho Quốc hội; dự thảo dự án luật và trình Quốc hội xem xét; thiết lập ngoại giao quan hệ và duy trì quan hệ với nước ngoài và các tổ chức quốc tế; và thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của Hiến pháp và pháp luật. Chính phủ bao gồm 13 Bộ do Thủ tướng đứng đầu.

Thủ tướng

Do Tổng thống đề cử, thành lập Chính phủ (với sự đồng ý của Quốc hội) và phê chuẩn thành phần Chính phủ. Thủ tướng đương nhiệm là ông Saulius Skvernelis, là chính trị gia độc lập được 2 đảng Nông dân Xanh và Đảng Xã hội Dân chủ Litva đề cử, nhậm chức vào ngày 13 tháng 12 năm 2016.

Địa lý

Lãnh thổ

Litva được xếp vào nhóm Bắc Âu theo sự phân chia của Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên đôi khi Litva cũng được coi là một quốc gia ở Đông Âu. Litva là một quốc gia có diện tích tương đối nhỏ, khoảng 65.200 km². Litva chia sẻ chung đường biên giới các quốc gia là Belarus (502 km), Latvia (453 km), Ba Lan (91 km), tỉnh Kaliningrad thuộc Nga (227 km). Đường bờ biển giáp với biển Baltic của Litva dài 99 km. Điểm thấp nhất ở Litva là mép nước tiếp giáp với biển Baltic (0 m), còn điểm cao nhất là đồi Aukštojas, cao 294 m.

Phân chia sử dụng đất ở Litva như sau:
 Đất trồng trọt: 35%
 Đồng ruộng: 12%
 Đồng cỏ: 9%
 Rừng: 31%
 Khác: 15 %

Địa hình

Litva nằm trong khu vực đồng bằng Đông Âu rộng lớn. Địa hình của nước này được hình thành khi kỉ Băng Hà kết thúc vào khoảng 22.000 đến 25.000 năm trước. Đất nước này có dạng địa hình hỗn hợp giữa những vùng đất thấp và cao nguyên. Phía tây nước này là khu vực cao nguyên Samogitia còn phía đông nam là cao nguyên Baltic. Giữa hai vùng cao nguyên này lại có một vùng đất thấp nằm ở trung tâm đất nước. Litva có một mạng lưới sông hồ rất dày đặc với 2883 hồ rộng trên 10.000 m² và 758 con sông dài trên 10 km. Những con sông dài nhất ở Litva là sông Nemunas bắt nguồn từ Belarus (dài 917 km), sông Neris (510 km), sông Venta (346 km), sông Šešupė (298 km). Tuy nhiên chỉ có khoảng 600 km đường sông phù hợp cho thuyền bè đi lại.

Mũi đất Kursh được hình thành ngoài khơi biển Baltic là một dải cát dài nối giữa Litva với tỉnh Kalinigrad thuộc Nga, chia cắt phá Kursh ra khỏi biển Baltic. Đây là nơi có thiên nhiên vô cùng đặc sắc và có nhiều cảnh quan hấp dẫn, thuộc về đồng thời cả hai nước Litva và Nga.

Khí hậu
Khí hậu của Litva là sự trung gian chuyển tiếp giữa khí hậu ôn đới hải dương và ôn đới lục địa. Thời tiết ở Litva tương đối dễ chịu và ôn hòa. Nhiệt độ trung bình tại bờ biển của Litva là khoảng 1,6 °C vào tháng 1 và 17,8 °C vào tháng 7. Còn tại thủ đô Vilnius tại phía đông Litva, nhiệt độ tháng 1 là 2,1 °C và tháng 7 là 18,1 °C. Lượng mưa trung bình hàng năm là 717 mm tại bờ biển và 490 mm tại vùng phía đông trong nội địa. Đất đai của Litva rất màu mỡ. Rừng cây chiếm khoảng 1/3 diện tích tại Litva với các loại cây chủ yếu là thông, vân sam, bu lô. Tuy nhiên cây sồi và tần bì thì ít gặp hơn. Rừng của Litva rất giàu nấm và các loại cây trái.

Phân chia hành chính

Hệ thống hành chính hiện nay được thành lập năm 1994 và được sửa đổi vào năm 2000 để đáp ứng các yêu cầu của Liên minh châu Âu. 10 hạt của nước này (tiếng Litva: singular - apskritis, plural - apskritys) được chia thành 60 thành phố (tiếng Litva: singular - savivaldybė, plural - savivaldybės), và chia thành 500 seniūnija.

Quân đội

Lực lượng Vũ trang Litva bao gồm 20.565 người đang phục vụ trong quân đội.
Chế độ quân dịch trong quân đội Litva đã bị bãi bỏ từ tháng 9 năm 2008. Tuy nhiên, nó lại được đưa ra vào năm 2015 vì những lo ngại về một cuộc chiến tranh thế giới mới dưới tác động của sự căng thẳng chính trị Nga-Ukraina.
Hệ thống phòng thủ của Litva dựa trên khái niệm "bảo vệ tổng thể và vô điều kiện" được chỉ định bởi "Chiến lược An ninh Quốc gia" của Litva. Mục tiêu của chính sách quốc phòng của Litva là chuẩn bị cho xã hội của họ quyền bảo vệ chung và lồng ghép Litva vào các cấu trúc an ninh và quốc phòng của phương Tây.Bộ quốc phòng chịu trách nhiệm về các lực lượng chiến đấu, tìm kiếm và cứu hộ, và các hoạt động tình báo.

4.800 Bộ đội Biên phòng nằm dưới sự giám sát của Bộ Nội vụ và chịu trách nhiệm bảo vệ biên giới, hộ chiếu và thuế hải quan và chia sẻ trách nhiệm với hải quân về buôn lậu / buôn bán ma túy. Một bộ phận an ninh đặc biệt xử lý bảo vệ VIP và bảo mật thông tin liên lạc.

Các Lực lượng Vũ trang Litva bao gồm: Lục quân Litva, Lực lượng Không quân Litva, Lực lượng Hải quân Litva, Lực lượng Đặc nhiệm Litva và các đơn vị khác: Bộ Tư lệnh Hạm đội, Huấn luyện, Cảnh sát quân sự... Trực tiếp trực thuộc Bộ Quốc phòng là Lực lượng Đặc nhiệm và Cảnh sát Quân sự. Lực lượng Cảnh sát được đặt dưới sự chỉ huy của Lực lượng Tình Nguyện Quốc phòng Litva.

Kinh tế

Trong Liên bang Xô Viết trước đây Litva có trình độ phát triển khá cao về nông nghiệp, công nghiệp nhẹ, hàng tiêu dùng và điện tử. Năm 1991, Litva đứng hàng thứ tư trong Liên Xô cũ về sản xuất máy công cụ (sau Nga, Ukraina, Belarus).

Sau khi tách ra khỏi Liên bang Xô Viết, kinh tế Litva lâm vào khủng hoảng trầm trọng. Chính phủ của Đảng Dân chủ Lao động lên cầm quyền (tháng 11 năm 1992), thực hiện một loạt biện pháp kinh tế tài chính cứng rắn nên đã từng bước đi vào ổn định. Từ 1998 do bất đồng giữa Thủ tướng và Tổng thống về đường lối phát triển kinh tế nên kinh tế tiếp tục suy thoái, nhiều vấn đề như nghèo khổ, thất nghiệp gia tăng; tình hình xã hội ngày càng gay gắt. Năm 2000, Chính phủ đưa ra chương trình kinh tế khắc khổ theo đó giảm 5-10% quỹ lương của cơ quan ăn lương ngân sách, tăng 10-18% giá dịch vụ công cộng; giảm 40% ngân sách trợ cấp cho những người có thu nhập thấp; cắt giảm các chương trình phúc lợi - xã hội, nhờ đó nền kinh tế dần được phục hồi.

Từ 2003 nền kinh tế tăng trưởng trên 8% mỗi năm. Năm 2008: GDP tăng 5,1% đạt 48,75 tỷ USD, lạm phát - 11%, tỷ lệ thất nghiệp - 4,8%, đầu tư chiếm 27,8% GDP.

Từ 2009, kinh tế lâm vào khủng hoảng trầm trọng, GDP sụt giảm 15%. Năm 2010: GDP đạt 35.73 tỷ USD, trong đó: nông nghiệp: 4,3%, công nghiệp: 27,6%, dịch vụ: 68,2%. Thất nghiệp tăng 17,9%. Tỷ lệ lạm phát 0,9%. Nợ công - 36,7%.

Litva bắt đầu quá trình tư nhân hoá sớm hơn các nước Baltic khác và đã hoàn thành việc tư nhân hoá nông nghiệp, xí nghiệp nhỏ, ngân hàng và hiện đang ở giai đoạn cuối của quá trình tư nhân hoá với việc tư hữu hoá các tổ hợp quốc doanh lớn trong lĩnh vực giao thông vận tải và năng lượng.

Litva có trình độ phát triển cao về các ngành nông nghiệp, công nghiệp nhẹ, hàng tiêu dùng, điện tử, cơ khí và chế tạo công cụ lao động

Ngày 1 tháng 1 năm 2015, Litva chính thức trở thành thành viên thứ 19 trong khu vực đồng Euro. Mặc dù gia nhập EU từ 11 năm trước (2004) song Litva là quốc gia cuối cùng ở khu vực Baltic gia nhập Khu vực đồng tiền chung châu Âu do đơn xin gia nhập của Litva đã bị các nhà lãnh đạo EU từ chối do tỷ lệ lạm phát tại nước này ở mức quá cao so với tiêu chuẩn châu Âu. Đây là nước cuối cùng chuyển sang sử dụng đồng euro trong số ba nước Baltic thuộc Liên Xô cũ – Estonia đã gia nhập năm 2011 và Latvia năm 2014.

Tính đến năm 2016, GDP của Litva đạt 42.776 USD, đứng thứ 87 thế giới và đứng thứ 30 châu Âu.

Thương mại
Năm 2009, nhằm khắc phục khủng hoảng, Chính phủ của Thủ tướng Andrius Kubilius đã phát động một chiến dịch nhằm thu hút đầu tư nước ngoài và phát triển thị trường xuất khẩu.

Năm 2010: Xuất khẩu đạt 19,29 tỷ USD (16,48 - 2009). Mặt hàng chính: các sản phẩm khoáng sản - 22%, máy móc, thiết bị - 10%, hoá chất - 9%, hàng dệt may - 7%, thực phẩm - 7%, chất dẻo - 7%
Đối tác: Nga - 13,2%, Latvia - 10%, Đức - 9,6%, Ba Lan - 7,1%, Estonia - 7,1%, Belarus - 4,7%, Anh - 4,3%. Nhập khẩu đạt 20,34 tỷ USD (17,56 tỷ - 2009). Mặt hàng chính: các sản phẩm khoáng sản, máy móc thiết bị và thiết bị vận tải, hóa chất, dệt may và quần áo, kim loại. Đối tác: Nga - 30,1%, Đức - 11,1%, Ba Lan - 9,9%, Latvia - 6,3%.

Đầu tư
Đầu tư năm 2010 đạt 15,2% GDP. Đầu tư trực tiếp nước ngoài: 14,11 tỷ USD. Đầu tư gián tiếp ra nước ngoài: 2,507 tỷ USD.

Các công ty lớn
Công ty Cổ phần đóng tàu Klaipėda "Baltija": Được Bộ Công nghiệp tàu thủy của Liên Xô thành lập vào năm 1952, để xây dựng các tàu thuyền đánh cá. Từ 1992 được cổ phần hóa 96%. "Baltija" đóng tàu không chỉ cho các nước vùng Baltíc (Latvia, mà còn là nguồn cung cấp đội tàu và các công ty hàng hải trên toàn thế giới. "Baltija" xây dựng phao, sà lan, tàu thuyền đánh cá, bến tàu nổi, bến phà sông, tàu hàng khô và vận chuyển container. "Baltija" cũng cung cấp dịch vụ sửa chữa tàu.
Công ty Đường sắt quốc gia. Là công ty nhà nước được thành lập năm từ 1860. Litva có mạng lưới đường sắt chính Litva bao gồm 1.749 km khổ rộng 1.520 mm, trong đó có 122 km được điện khí; 68 km khổ hẹp. Trong năm 2006, đường sắt Litva vận chuyển 6.200.000 hành khách và 50 triệu tấn hàng hóa. Dầu mỏ là mặt hàng vận chuyển hàng hóa chính.

Giáo dục

Tại Litva, giáo dục được chú trọng đầu tư và phát triển hiệu quả. Hàng năm, khoảng 26% ngân sách của Chính phủ được đầu tư cho giáo dục nhằm đảm bảo nguồn hỗ trợ cho hệ thống giáo dục tiểu học và trung học kịp thời. Do đó, trình độ và chất lượng giáo dục tại Litva ở mức khá cao:
Số lượng học sinh trung học có học lực tốt được miễn học phí khoảng 68%
Đạt tỷ lệ gần 100% người từ 15 tuổi trở lên biết chữ
30,4% dân số trong độ tuổi lao động 25 – 64 tuổi hoàn thành chương trình giáo dục đại học
90% dân số Litva nói ít nhất 1 ngôn ngữ và 60% nói hai ngôn ngữ (Nga, Anh)

Tuy nhiên, việc tham gia vào Liên minh châu Âu năm 2004, mở rộng mội trường làm việc và lao động đã làm Litva bị nạn "chảy máu chất xám" ngày càng nhiều. Dân số đã giảm khoảng 180.000 ngàn người do di cư sang nước khác.

Tôn giáo

Theo điều tra dân số năm 2001, 79% dân số nước này thuộc về Giáo hội Công giáo La Mã.
Trong nửa đầu của thế kỷ XX, Giáo hội Luther có khoảng 200.000 thành viên chiếm 9% tổng dân số, nhưng nó đã giảm kể từ năm 1945. Cộng đồng Tin Lành nhỏ được phân tán khắp vùng phía bắc và phía tây của đất nước. Tín hữu và giáo sĩ bị giết, hoặc bị tra tấn hoặc bị trục xuất tới Siberia dười thời Liên Xô. Có 4,9% dân số là Chính Thống giáo (chủ yếu là sắc tộc thiểu số Nga), 1,9% là Tin Lành và 9,5% dân số không theo bất kỳ tôn giáo nào.

Trong lịch sử, Litva còn là quê hương của một cộng đồng Do Thái giáo có từ thế kỷ XVIII, với số lượng khoảng 160.000 người trước chiến tranh thế giới hai, hầu như hoàn toàn bị tiêu diệt trong vụ thảm sát Holocaust. Giờ cộng đồng Do Thái giáo chỉ còn khoảng 3.400 vào cuối năm 2010.

Tham khảo

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Trang chủ Litva
 Thông tin về Litva trên BBC
 Thông tin du lịch Litva trên Lonely Planet

Quốc gia và vùng lãnh thổ Baltic
Quốc gia châu Âu
Quốc gia Bắc Âu
Quốc gia thành viên NATO
Quốc gia thành viên Ủy hội châu Âu
Quốc gia thành viên Liên minh châu Âu
Quốc gia thành viên Liên minh Địa Trung Hải
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Cộng hòa


title: Stakendorf

text:
Stakendorf là một đô thị thuộc huyện Plön, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Plön