Lực lượng biệt kích Hoa Kỳ và đồng minh trong Chiến tranh Việt Nam nói về những đơn vị quân sự đặc biệt trong Chiến tranh Việt Nam hoạt động dưới sự điều hành trực tiếp hoặc chỉ đạo gián tiếp của CIA và sau đó là MACVSOG.

Cố vấn và huấn luyện lực lượng biệt kích Việt Nam Cộng hòa

Tháng 2 năm 1956, sau khi tiếp nhận căn cứ GCMA (Groupement de Commandos Mixtes Aéroportés, Lực lượng biệt kích không vận hỗn hợp) của Pháp tại Nha Trang, với sự trợ giúp của Phái bộ Cố vấn Quân sự (Military Assistance Advisory Group - MAAG) Mỹ tại Việt Nam, Tổng thống Ngô Đình Diệm đã cho thành lập Trung tâm Huấn luyện Biệt động đội, nhằm xây dựng cơ sở huấn luyện biệt kích cho VNCH với ngân sách do Mỹ đài thọ.

Giữa năm 1957, CIA tuyển mộ một số thành viên lực lượng Mũ nồi xanh của Liên đoàn Biệt kích số 1 Hoa Kỳ sang Việt Nam làm nhiệm vụ huấn luyện 58 binh sĩ và sĩ quan VNCH để thành lập đơn vị biệt kích đầu tiên của VNCH dước tên gọi Liên đoàn Quan sát số 1, với nhiệm vụ tình báo quân sự, bí mật xâm nhập hàng ngũ đối phương ở khắp nông thôn miền Nam. Về danh nghĩa, Liên đoàn Quan sát số 1 trực thuộc Sở Liên lạc, sau đổi tên thành Sở Khai thác Địa hình, trực thuộc Phủ Tổng thống Việt Nam Cộng hòa. Trên thực tế, toàn bộ công tác huấn luyện và chỉ huy hoạt động biệt kích đều do phân bộ CIA tại Việt Nam phụ trách. Phía VNCH chỉ làm công tác tuyển mộ và tham gia công tác điều hành.

Cuối năm 1958, dưới sự tài trợ của Ban ngoại vụ Phân bộ CIA tại Việt Nam, Sở Liên lạc phát triển một cơ quan bí mật, mang mật danh Phòng 45, đặc trách công tách huấn luyện các toán biệt kích phá hoại, thám sát, trinh sát và viễn thám, thu thập thông tin tình báo quân sự ở ngoài lãnh thổ VNCH, gồm Campuchia, Lào, và quan trọng nhất là sâu trong vùng kiểm soát của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Toàn bộ thành viên người Việt của các toán biệt kích thuộc phòng 45 đều là người gốc miền Bắc, gồm cả quân sự lẫn dân sự, trong đó có một số lượng lớn là người dân tộc thiểu số, với mục đích dễ dàng xâm nhập vào sâu lãnh thổ miền Bắc.

Một cơ quan khác là Phòng 55, đặc trách các hoạt động biệt kích trong vùng kiểm soát của đối phương trên lãnh thổ VNCH, cũng đóng một vai trò rất quan trọng. Ấn tượng trước khả năng tác chiến của các toán biệt kích, tháng 2 năm 1960, Tổng thống Diệm đã chỉ thị thành lập các đại đội Biệt động quân, huấn luyện kỹ năng hành quân độc lập, tác chiến chống du kích theo mô hình của các toàn biệt kích. Một số sĩ quan người Việt thuộc Liên đoàn quan sát số I được chuyển sang làm thành phần nòng cốt của Biệt động quân. Chiến thuật tác chiến ban đầu của các đại đội Biệt động quân chủ yếu là trang bị vũ khí gọn nhẹ với quần áo bà ba đen, cơ động truy kích và tiêu diệt các đơn vị du kích Cộng sản hoạt động trên địa bàn.

Ngoài ra, từ năm 1961, Sở còn thành lập thêm một số đại đội Biệt cách dù biệt lập để làm thành phần hỗ trợ, ứng cứu cho những toán nhảy qua Lào hay ở những vùng biên giới nguy hiểm.

Bên cạnh đó, một nhiệm vụ khác, tuy không chính thức, nhưng được xem là ưu tiên nhất của Sở Liên lạc là chỉ huy lực lượng cơ động tinh nhuệ chuyên dùng để bảo vệ Phủ Tổng thống chống những cuộc đảo chính. Chính vì vậy, mặc dù các hoạt động tung gián điệp biệt kích ra miền Bắc tỏ ra kém hiệu quả, quân số của Liên đoàn quan sát số 1 vẫn phát triển không ngừng. Tháng 11 năm 1961, Liên đoàn quan sát số 1 được đổi tên thành Liên đoàn 77. Tháng 2 năm 1963, Liên đoàn 31 được thành lập. Ngày 15 tháng 3 năm 1963, Tổng thống Diệm ra quyết định thành lập Lực lượng đặc biệt trên cơ sở bộ máy của Sở Khai thác địa hình và 2 đơn vị tác chiến là Liên đoàn biệt kích 77 và 31. Về nguyên tắc, Lực lượng đặc biệt được chuyển thuộc sang Bộ Quốc phòng, có quy mô tương đương cấp Lữ đoàn, nhưng trên thực tế, Tổng thống có toàn quyền điều động đơn vị này thông qua một cơ quan chỉ huy trực tiếp là Phòng Liên lạc Phủ Tổng thống, mà thực chất chính các Bộ chỉ huy Lực lượng đặc biệt, do Đại tá Lê Quang Tung làm Chỉ huy trưởng.

Tái tổ chức Lực lượng Dân binh Tự vệ Mèo

Ngay từ năm 1951, khi cuộc chiến tranh Đông Dương dần chuyển sang chiều hướng có lợi cho Việt Minh, Thiếu tá Roger Trinquier, thuộc Lực lượng biệt kích không vận hỗn hợp (Groupement de Commandos Mixtes Aéroportés - GCMA), thông qua từ trưởng Touby Ly Foung, đã tổ chức và tài trợ cho lực lượng dân binh biệt kích người Mông tại vùng Thượng Lào, dùng chiến thuật du kích, gây nhiều khó khăn cho Quân đội Nhân dân Việt Nam và Pathét Lào. Tuy nhiên, sau khi quân Pháp rút quân khỏi Đông Dương, hầu hết các đơn vị biệt kích này bị bỏ rơi. Một số ít được Touby Ly Foung giữ lại làm đội cận vệ riêng.

Năm 1959, 2 nhân viên CIA là Lucien Conein và Edgar "Pop" Buell thâm nhập vùng Thượng Lào liên kết với các thủ lĩnh người Mông nhằm tạo đồng minh trong cuộc chiến chống lại hoạt động của lực lượng Cộng sản. Thay vì chọn Touby Ly Foung, vốn đang tìm kiếm vị thế chính trị trong chính phủ liên hiệp Lào, CIA lại chọn một thủ lĩnh Mông trẻ, quyết liệt hơn để chỉ huy lực lượng dân binh biệt kích mới do CIA trực tiếp huấn luyện và điều hành. Đó chính là Thiếu tá Vàng Pao.

Tổ chức Lực lượng Dân sự chiến đấu Cao nguyên

SOG trong chiến tranh Việt Nam

Rút lui khỏi chiến trường

Cũng chiến đấu trong hàng ngũ quân lực Việt Nam Cộng Hòa, nhưng được trực tiếp tuyển mộ, trả lương và chỉ huy bởi người Mỹ, là các binh lính biệt kích người gốc Nùng và người Thượng (Montagnard). Có khoảng 500 người gốc Bắc được huấn luyện và thả dù ra miền Bắc để thu thập tin tức, phá hoại, nhưng tất cả đều bị giết hoặc bắt sống, bị đi tù hàng chục năm. Năm 1973, khi quân đội VNDCCH tiến hành trao đổi tù binh với Hoa Kỳ và quân Việt Nam cộng hòa, phía Việt Nam coi những lính biệt kích này là lính đánh thuê, không được xếp loại tù binh chiến tranh nên không được trao trả. Hiện nay chừng 150 người còn sống đã đi định cư ở Hoa Kỳ, nhưng vẫn còn nhiều người còn ở Việt Nam.

Nhiều người khác phục vụ trong các đội biệt kích SOG của Mỹ. Tổng cộng lực lượng biệt kích SOG lên đến trên 2.000 lính Mỹ và chừng hơn 8.000 lính đánh thuê, phần nhiều là người Thượng và người Nùng và một số người Việt. Số quân Mỹ đa phần mang cấp bậc sĩ quan và hạ sĩ quan, đa phần là các binh lính thiện chiến, dày dặn kinh nghiệm, nhiều thành tích chiến trường, được tuyển chọn kỹ lưỡng từ nhiều binh chủng. Số quân đánh thuê bản xứ cũng được huấn luyện và trang bị đặc biệt. Các sĩ quan Việt Nam Cộng hòa trong các đơn vị phối thuộc, nhất là các phi công, cũng có nhiều người được đánh giá là kiệt xuất, ông Nguyễn Cao Kỳ khi còn chưa tham gia chính trường cũng đã từng tham gia bay tung biệt kích dù ra bắc. Rất nhiều người bị giết trong các điệp vụ biệt kích. Thông thường một toán biệt kích thường bao gồm 2-3 lính Mỹ, và chừng 6-9 lính đánh thuê người Nùng hoặc người Thượng. Ngoài ra người Mỹ còn thành lập nhiều đại đội biệt kích gọi là Hatchet force hay Mike force.

Quân lực Việt Nam Cộng hòa cũng có các lực lượng biệt kích tương tự, nhưng không thấy nói đến sự phối hợp giữa quân biệt kích Mỹ và biệt kích Việt Nam Cộng hòa, vì lý do an ninh, tất cả các hoạt động của SOG đều do người Mỹ đảm trách. Nhiệm vụ của các toán biệt kích rất nguy hiểm, nhiều toán bị tiêu diệt hoàn toàn, các lực lượng giải cứu cũng phải chấp nhận nhiều thiệt hại khi giải cứu các nhóm biệt kích, bị mất nhiều trực thăng và phi công giỏi.

Cho tới 1972, hoạt động của các nhóm biệt kích trở nên đặc biệt khó khăn, thời gian hoạt động của các toán biệt kích từ khi được trực thăng vận vào hậu phương đối phương dọc đường mòn Hồ Chí Minh giảm đi từ hàng tuần lễ như khi mới bắt đầu chương trình còn vài giờ. Họ nhanh chóng bị phát hiện, bao vây, phải được ứng cứu để rút ra nếu không muốn bị bao vây tiêu diệt hoặc bắt sống. Quân đội Nhân dân Việt Nam ngày càng trở nên hữu hiệu trong các hoạt động chống biệt kích, như sử dụng các đội đặc nhiệm chống biệt kích, phối hợp các lực lượng tại chỗ để truy quét, đặt các quan sát viên ở các vùng khả nghi là bãi đáp trực thăng, cài người xâm nhập vào căn cứ biệt kích, thậm chí dùng đặc công đánh vào căn cứ biệt kích ở ngay Đà Nẵng...

Đặc biệt, khi chiến tranh kết thúc, người Mỹ mới được biết là tin tức hoạt động của các nhóm biệt kích bị lộ từ những nguồn cao nhất. Một trong những tùy viên của tướng Cao Văn Viên, tổng tham mưu trưởng quân đội Việt Nam Cộng hòa đã cung cấp những tin tức chính xác về thời gian, địa điểm hoạt động của các toán biệt kích SOG, nên Quân đội Nhân dân Việt Nam đã có thể tiến hành các hữu hiệu các biện pháp đối phó.

Một trong những tổn thất nặng nề nhất của SOG là trận Làng Vây vào tháng 2 năm 1968. Chừng một tiểu đoàn Quân Giải phóng có xe tăng yểm trợ đã chọc thủng hàng rào phòng ngự Làng Vây do nhiều đại đội biệt kích Thượng trấn giữ, tổng số lên đến hơn 500 người, được 24 cố vấn Mỹ chỉ huy. Căn cứ Làng Vây thất thủ, Bộ đội Quân Giải phóng chiếm giữ làng Vây trong nhiều giờ trước khi rút đi, các hoạt động cứu viện của Mỹ quá yếu ớt và quá chậm nên không có tác dụng gì, và lại mất thêm một số thương vong nữa. Lính thủy đánh bộ Mỹ từ căn cứ Khe Sanh cũng từ chối ứng cứu Làng Vây do sợ bị phục kích. Kết quả lực lượng phòng ngự Làng Vây bị tiêu diệt gần như hoàn toàn, người Mỹ cũng bỏ hoang căn cứ Làng Vây từ đó.

Hiện chưa có số liệu thống kê, chỉ biết rằng riêng số lính biệt kích Mỹ có ít nhất hơn 300 người bị giết, trong đó có 57 người mất tích, chưa kể đến số phi công bị bắn rơi và nhân lực phụ trợ, hơn thế nữa, đa phần số bị chết và bị thương đều là hạ sĩ quan và sĩ quan. Theo Schultz, thương vong trong các toán SOG lên đến trên 50%, nhiều người bị thương nhiều lần. Theo Plaster, nếu một lính biệt kích SOG đi đến lần thứ 12 mà vẫn chưa bị giết thì đã là một điều đáng ngạc nhiên. Số lính đánh thuê người Nùng và người Thượng chắc chắn còn bị thương vong cao hơn gấp nhiều lần.

Sau khi Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa đầu hàng ngày 30 tháng 4 năm 1975, có nhiều toán biệt kích người gốc Khmer Krom bỏ chạy sang Campuchia, định kết hợp với chính quyền Khmer Đỏ tiếp tục cuộc chiến chống Việt Nam. Tuy nhiên số biệt kích này, tổng cộng lên đến 2000 người bị quân Khmer Đỏ nghi ngờ và tàn sát. Một số khác gia nhập lực lượng FULRO trở lại Việt Nam tiếp tục chống phá chính quyền Cộng sản.

Những kết quả muôn mặt
Đầu năm 1961, Tổng thống Kennedy ký lệnh triển khai “chiến dịch chiến tranh bí mật phá hoại miền Bắc Việt Nam”, với mục đích “đánh vào nguồn gốc xâm lược” từ Bắc Việt Nam. Chiến dịch này nằm dưới sự chỉ đạo của CIA, sau được Lầu Năm Góc tiếp quản năm 1964, đã đề ra các biện pháp chủ yếu là sử dụng Lực lượng Đặc biệt của Việt Nam Cộng hòa (gián điệp biệt kích) còn gọi là “Liên đội Quan sát số 1” thuộc Sở Liên lạc Tổng thống phủ (cơ quan tình báo trung ương Việt Nam Cộng hòa), gồm phần đông là lính Việt Nam Cộng hòa gốc từ miền Bắc di cư do CIA và Lực lượng Đặc biệt Mỹ trực tiếp chỉ đạo, huấn luyện, trang bị để đột nhập vào phá hoại miền Bắc. Hình thức chủ yếu là sử dụng các Tiểu đội Biệt kích Dù.

Đến năm 1968 thì các chiến dịch đều đã thất bại nặng nề khi gần 500 lính biệt kích bị giết, bị bắt hoặc trỏ thành điệp viên hai mang Cựu bộ trưởng quốc phòng Mỹ Robert S. McNamara và cựu Tư lệnh các Lực lượng Mỹ tại Việt Nam, tướng William C. Westmoreland, đã bị chỉ trích nặng nề vì chiến dịch trên. Chương trình đã được đặc tả trong cuốn sách của Sedgwick Tourison nhan đề "Secret Army, Secret War: Washington's Tragic Spy Operation in North Vietnam" (Naval Institute Special Warfare) viết tháng 9 năm 1995. Sự thât bại của chiến dịch này thảm hại đến nỗi nếu chỉ riêng ngành Công an Việt Nam Dân Chủ Cộng hòa với 19 chuyên án đã câu nhử, bắt sống và tiêu diệt được 121 lính biệt kích.

Xem thêm
 MACVSOG
 Liên đoàn biệt kích số 5 Hoa Kỳ
 Lực lượng đặc biệt (Việt Nam Cộng hòa)
 Lực lượng đặc biệt Khmer
 Lực lượng biệt kích Hoàng gia Lào
 Vàng Pao
 Lực lượng Dân binh Tự vệ Mèo
 Lực lượng Dân sự Chiến đấu

Chú thích

Tham khảo
 VIETNAMESE SPECIAL OPERATIONS FORCES DURING THE VIETNAM WAR James M. Cloninger Jr.
 MACV-SOG The Legacy
 CIA giải mật: 36 điệp vụ xâm nhập miền Bắc Việt Nam kỳ 1, kỳ 2, kỳ 3
 Vũ Đình Hiếu (lược dịch), Cuộc chiến bí mật - Hồ sơ Lực lượng đặc biệt Quân đội VNCH
Chiến tranh Việt Nam
Quân sự Hoa Kỳ
Biệt kích


title: Anaissus marialuisae

text:
Anaissus marialuisae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Riese miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Anaissus


title: Saint-Étienne-d'Albagnan

text:
Saint-Étienne-d'Albagnan là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie phía nam nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Hérault

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintetiennedalbagnan


title: Potamotrygon henlei

text:
Cá đuối sông răng lớn hay cá đuối sông Tocantins, Potamotrygon henlei là một loài cá đuối sông trong họ Potamotrygonidae. Nó là loài đặc hữu của Brasil. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông và hồ nước ngọt. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Potamotrygon
Cá Brasil
Động vật đặc hữu Brasil


title: Ababil

text:
Ababil (Nhạn) là một máy bay không người lái do Iran chế tạo. Iran phát triển một số kiểu khác nhau, bao gồm cả chiếc Ababil-5 chiến thuật dùng để trinh sát và giám sát mức trung bình, chiếc Ababil-T dùng để tấn công mức trung bình/ngắn, và cũng như chiếc Ababil-B và -S.

Công dụng
Phi cơ không người lái loại Ababil của Iran có tầm hoạt động tối đa khoảng 144 cây số và ở cao độ khoảng hơn 4.000 mét. Phi cơ thường được dùng vào việc do thám và thu thập tin tức tình báo.

Sử dụng
Israel nói rằng Hezbollah nhận ít nhất 12 chiếc Ababils trước cuộc Chiến tranh Liban 2006, và phóng ba chiếc vào Israel trong cuộc xung đột, mặc dù cả ba chiếc bị các máy bay phản lực của Israel bắn rơi trước khi gây tổn thất.

Ngày 16 tháng 3 năm 2009, quân đội Hoa Kỳ loan tin các phi cơ phản lực Hoa Kỳ bắn rơi phi cơ không người lái Ababil 3 của Iran vào ngày 25 tháng 2 năm 2009, trong lãnh thổ Iraq, cách thủ đô Bagdad chừng 100 cây số về phía Đông Bắc. Một bản tin quân sự Hoa Kỳ nói chiếc Ababil 3 đã bị theo dõi trong khoảng 70 phút trước khi các phản lực cơ Hoa Kỳ bắn rơi chiếc phi cơ này "sâu trong không phận Iraq" và sự hiện diện của chiếc phi cơ trong lãnh thổ Iraq "không phải là do bất cẩn." Một viên chức Iraq nói rằng chiếc phi cơ Iran rớt xuống khu vực gần thị trấn Mandali ở sát biên giới. Các giới chức Hoa Kỳ thường xuyên cáo buộc Iran cung cấp võ khí, giúp huấn luyện và tiền bạc cho các nhóm Shiite quá khích chống lại quân đội Hoa kỳ và chính quyền Iraq. Iran bác bỏ những lời tố cáo này và nói rằng sự bất ổn tại Iraq là kết quả của sự "chiếm đóng" của Hoa Kỳ. Phía Iran coi sự hiện diện của khoảng 140.000 binh sĩ Mỹ ở quốc gia láng giềng Iraq là mối đe dọa cho an ninh của chính họ.

Tham khảo

Lục quân Iran
Trang thiết bị quân sự của Iran
Máy bay Ghods
Máy bay không người lái Iran


title: Hạc cổ đen

text:
Hạc cổ đen hay cò châu Á (danh pháp hai phần: Ephippiorhynchus asiaticus) là một loài chim thuộc họ Hạc. Loài này cư trú ở Nam Á và Đông Nam Á, ngoài ra có một quần thể tách rời ở Australia. Môi trường sống của hạc cổ đen là các vùng đất ẩm có nhiều thức ăn là động vật. Chim trưởng thành có mỏ dài và lông một phần màu trắng, một phần đen bóng. Con trống và con mái khác nhau về màu mắt.

Miêu tả

Hạc cổ đen là loài chim lớn, cao 130–150 cm (51–60 inch) với sải cánh 230-cm (91-inch). Thể trọng trung bình khoảng 4,1 kg.

Hạc cổ đen được John Latham mô tả lần đầu với tên Mycteria asiatica, sau đó nó được chuyển vào chi Xenorhynchus dựa vào hình thái học. Dựa trên tập tính, Kahl đề nghị đưa loài này vào chi Ephippiorhynchus, vốn là một chi đơn loài. Việc này đã được thực hiện trên cơ sở các dữ liệu về xương và tập tính, cũng như dữ liệu lai ghép DNA-DNA và các dữ liệu sắc tố tế bào - b. Các chi Xenorhynchus và Ephippiorhynchus được công bố đồng thời, và Kahl đã chọn tên thứ hai làm tên chi của 2 loài.

Có 2 phân loài đã được công nhận là E. a. asiaticus ở Nam Á và Đông Nam Á, và E. a. australis ở nam New Guinea và Australia.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Birds in my backyard, Australia
 New South Wales, Australia
 Images and videos
 3D specimen
 BirdLife Species Factsheet

A
A
Động vật được mô tả năm 1790
Chim Ấn Độ
Chim Bhutan
Chim Úc
Chim châu Á
Chim Đông Nam Á


title: Quận Greenwood, Kansas

text:
Quận Greenwood là một quận thuộc tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Tham khảo

Quận của Kansas


title: Quận của tỉnh Val-de-Marne

text:
3 quận của tỉnh Val-de-Marne gồm:
 Quận Créteil, (tỉnh lỵ của tỉnh Val-de-Marne: Créteil) với 25 tổng và 23 xã. Dân số của quận này là 628.251 người năm 1990, 625.868 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 0.38%.
 Quận Nogent-sur-Marne, (quận lỵ: Nogent-sur-Marne) với 15 tổng và 14 xã. Dân số của quận này là 354.459 người năm 1990, và 364.579 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 2.86%.
 Quận L'Haÿ-les-Roses, (quận lỵ: L'Haÿ-les-Roses) với 9 tổng và 10 xã. Dân số của quận này là 232.828 người năm 1990, và 236.803 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 1.71%.

Tham khảo

Val-de-Marne


title: Phố Bắc

text:
Phố Bắc (chữ Hán giản thể: 浦北县, bính âm: Língshān Xiàn, âm Hán Việt: Phố Bắc huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Khâm Châu, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Phố Bắc có diện tích 2.551 km², dân số năm 2002 là 780.000 gười. Về mặt hành chính, huyện Phố Bắc được chia thành 17 trấn và 1 hương.
 Trấn: Tiểu Giang, Trương Hoàng, Trại Vu, Tuyền Thủy, Thạch Dũng, An Thạch, Đại Thành, Bạch Thạch Thủy, Bắc Thông, Tam Hợp, Long Môn, Giang Thành, Phúc Vượng, Lạc Dân, Lục Ngân, Bình Mục, Quan Đồng.
 Hương: Chương Gia.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây


title: Oliva drangai

text:
Oliva drangai là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oliva


title: Martin Rodbell

text:
Martin Rodbell (1 tháng 12 năm 1925 – 7 tháng 12 năm 1998) là một nhà hóa sinh và nhà nội tiết học phân tử người Mỹ, đã đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1994 chung với Alfred G. Gilman cho công trình "phát hiện ra các protein G và vai trò của chúng trong việc chuyển tín hiệu di truyền ở các tế bào."

Tiểu sử
Rodbell sinh tại Baltimore, Maryland. Sau khi tốt nghiệp trường Baltimore City College, năm 1943 ông vào học khoa sinh học và chủ nghĩa hiện sinh ở Đại học Johns Hopkins. Năm 1944, việc học của ông bị gián đoạn vì thi hành nghĩa vụ quân sự, như một hiệu thính viên radio ở Hải quân Hoa Kỳ trong thế chiến thứ hai. Sau chiến tranh, năm 1946 ông trở lại Đại học Johns Hopkins và đậu bằng cử nhân khoa học chuyên khoa sinh học năm 1949. Rodbell đậu bằng tiến sĩ khoa hóa sinh ở Đại học Washington năm 1954. Ông làm công trình nghiên cứu hậu tiến sĩ ở Đại học Illinois tại Urbana-Champaign từ năm 1954 tới 1956. Năm 1956, Rodbell nhận chức vụ làm nhà hóa sinh nghiên cứu ở "Viện Tim quốc gia" (National Heart Institute), một viện của National Institutes of Health, tại Bethesda, Maryland. Năm 1985, Rodbell trở thành giám đốc khoa học của "Viện quốc gia nghiên cứu Khoa học Y tế môi trường" (National Institute of Environmental Health Sciences) trực thuộc "National Institutes of Health" ở Research Triangle Park, Bắc Carolina nơi ông làm việc cho tới khi nghỉ hưu năm 1994

Sự nghiệp
Phản ánh các sự tương tự thông thường ngày càng tăng giữa Khoa học máy tính và khoa sinh học trong thập niên 1960, Rodbell tin rằng các hệ thống xử lý thông tin căn bản của cả các máy tính lẫn các cơ quan sinh học đều giống nhau. Ông quả quyết là các tế bào riêng biệt cũng tương tự như các hệ thống điều khiển học hợp thành bởi 3 thành phần phân tử riêng biệt: các bộ phận phân biệt (discriminator), các bộ phận chuyển tín hiệu (transducer), và các bộ phận khuếch đại (amplifier) (cũng được gọi là các "effector"). Bộ phân biệt (discriminator), hoặc bộ nhận của tế bào (cell receptor), nhận thông tin từ bên ngoài tế bào; một bộ phận chuyển tín hiệu của tế bào (cell transducer) xử lý thông tin này qua màng tế bào; và bộ phận khuếch đại làm tăng các tín hiệu này để khởi động các phản ứng bên trong tế bào hoặc chuyển thông tin tới các tế bào khác.

Tháng 12 năm 1969 và đầu tháng 1 năm 1970, Rodbell làm việc với một đội ngũ trong phòng thí nghiệm nghiên cứu tác dụng của hormone glucagon trong bộ nhận ở màng tế bào gan một con chuột—bộ phân biệt tế bào để nhận các tín hiệu từ bên ngoài. Rodbell phát hiện ra ATP (adenosine triphosphate) có thể đảo ngược hoạt động nối kết glucagon với bộ nhận của tế bào và vì thế tách hẳn glucagon ra khỏi tế bào. Rồi ông nhận thấy các dấu vết của GTP (guanosine triphosphate) có thể đảo ngược quá trình nối kết hầu như một ngàn lần chắc chắn hơn ATP. Rodbell suy ra rằng GTP dường như là yếu tố sinh học hoạt động trong việc tách glucagon ra khỏi bộ nhận của tế bào, và rằng GTP đã được lộ ra như một chất không thuần nhất trong các thí nghiệm ban đầu của ông với ATP. Ông ta tìm thấy GTP này, kích thích hoạt động trong "protein guanine nucleotide" (sau này gọi là protein G), cái mà, lần lượt, tạo ra các hiệu quả trao đổi chất sâu xa trong tế bào. Rodbell mặc nhận sự hoạt hóa này của protein G là quá trình "second messenger" mà Earl Wilbur Sutherland Jr. đã tạo thành lý thuyết. Trong ngôn ngữ của việc chuyển tín hiệu di truyền, thì protein G, kích hoạt bởi GTP, là thành phần chính của bộ phận chuyển di truyền, một mắt xích chủ yếu giữa bộ phân biệt và bộ khuếch đại. Sau này, Rodbell đưa ra bằng chứng là các protein G phụ thêm ở bộ phận nhận của tế bào có thể ngăn chặn và kích hoạt sự chuyển di truyền, thường là trong cùng một lúc. Nói cách khác, các bộ nhận của tế bào đủ tinh vi để làm nhiều việc xử lý khác nhau trong cùng một lúc.

Đời tư
Năm 1950, Rodbell kết hôn với Barbara Ledermann, một bạn cũ của người viết nhật ký nổi tiếng Anne Frank. Họ có bốn người con.

Rodbell từ trần tại Chapel Hill do bị hư nhiều cơ quan sau một cơn bệnh kéo dài.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nobelprize.org, Giải Nobel Sinh lý và Y khoa 1994
 Nobel Prize Biography
 Nobel Lecture
 NIH Profiles in Science

Sinh năm 1925
Mất năm 1998
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Nhà hóa sinh
Người Mỹ gốc Do Thái
Nhà hóa sinh Hoa Kỳ
Cựu sinh viên Đại học Johns Hopkins


title: Canisy

text:
Canisy  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 62 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: 7478 Hasse

text:
7478 Hasse (1993 OA4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 7 năm 1993 bởi Elst, E. W. ở La Silla.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 7478 Hasse

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Archaeoneureclipsis fortis

text:
Archaeoneureclipsis fortis là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Polycentropodidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Archaeoneureclipsis


title: Rhizospalax

text:
Rhizospalax là một chi động vật gặm nhấm đã tuyệt chủng, từng sinh tồn ở châu Âu và được coi là có họ hàng xa với hải ly ngày nay. Nó cũng là chi duy nhất của họ Rhizospalacidae.

Chú thích

Tham khảo

Rhizospalacidae
Họ động vật


title: Rhyacophila noeibia

text:
Rhyacophila noeibia là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Beignon

text:
Beignon (Benion trong tiếng Bretage) là một xã ở tỉnh Morbihan, vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 24,87 km², dân số năm 1999 là 818 người. Khu vực này có độ cao từ 52-212 mét trên mực nước biển.

Cư dân của Beignon danh xưng trong tiếng Pháp là Beignonnais.

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Beignon
Bản đồ của Beignon trên Michelin

Tham khảo

 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan
 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE

Xã của Morbihan


title: Karaikkudi

text:
Karaikkudi là một thành phố và khu đô thị của quận Sivaganga thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Karaikkudi có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 82 mét (269 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Karaikkudi có dân số 86.422 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Karaikkudi có tỷ lệ 79% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 74%. Tại Karaikkudi, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu
Karaikkudi


title: Aporophyla lueneburgensis

text:
Aporophyla lueneburgensis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở miền bắc và miền tây châu Âu.
The larva usually feeds on heather nhưng đã được ghi nhận trên các loài cây thấo khác như lotus. Loài này qua mùa đông dưới dạng ấu trùng.

Tham khảo
Chinery, Michael Collins Guide to the Insects of Britain và Western Europe 1986 (Reprinted 1991)
Skinner, Bernard Colour Identification Guide to Moths of the British Isles 1984

Chú thích

Aporophyla
Động vật được mô tả năm 1848
Côn trùng châu Âu


title: Mainvilliers, Loiret

text:
Mainvilliers là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 117-140 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Loiret


title: Amoria lineola

text:
Amoria lineola là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

[[Thể loại:Amoria
Amoria


title: San Rafael, Bulacan

text:
San Rafael là đô thị hạng 2 ở tỉnh Bulacan, Philippines. Theo điều tra dân số mới nhất, đô thị này có dân số 85.284 người trong 14.639 hộ.

Các đơn vị hành chính

San Rafael về mặt hành chính được chia thành 34 barangay (5 đô thị, 29 nông thôn).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official Website of San Rafael, Bulacan
Mã địa lý chuẩn Philipin
2000 Thông tin điều tra dân số Philipin

Đô thị của Bulacan


title: Quận Bartow, Georgia

text:
Quận Bartow là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Cartersville. Theo điều tra dân số năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 100.157 người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Georgia
Quận của vùng đô thị Atlanta
Quận của Appalachia


title: Mirosternus pallidicornis

text:
Mirosternus pallidicornis là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

pallidicornis


title: Chaco (tỉnh)

text:
Chaco là một tỉnh nằm ở phía bắc Argentina, gần biên giới với Paraguay. Tỉnh lị là Resistencia nằm trên sông Paraná đối diện với thành phố Corrientes. Thành phố lớn thứ hai của tỉnh là Sáenz Peña. Tỉnh Chaco giáp với các tỉnh Salta và Santiago del Estero về phía tây, Formosa về phía đông bắc, Corrientes và tỉnh Ñeembucú của Paraguay về phía đông nam và Santa Fe về phía nam. Từ năm 1950 tới 1955, tỉnh này có tên là Presidente Perón.

Chú thích

Liên kết
Official website (Spanish)
Pictures of Chaco

Tỉnh của Argentina


title: Nguyễn Quảng Tuân

text:
Nguyễn Quảng Tuân (chữ Nôm: 阮廣詢) (1925–2019) là một nhà văn, nhà thơ và nhà nghiên cứu Hán Nôm Việt Nam.

Tiểu sử
Ông sinh ngày 11 tháng 6 năm 1925, tại làng Yên Mẫn, huyện Võ Giàng (nay thuộc huyện Quế Võ), tỉnh Bắc Ninh. Khi còn là học sinh Trường Bưởi ở Hà Nội, ông đã có một số bài thơ đăng trên báo Tia Sáng và Thời sự Chủ Nhật. Ngoài ra, vở kịch thơ Tiếng địch sông Ô, do ông viết, cũng đã từng được dàn dựng và công diễn tại Nhà hát Lớn thành phố Hà Nội và tại nhà hát thị xã Hà Tĩnh vào năm 1946.

Thời gian dạy học tại trường Trung học Ngô Quyền, Hải Phòng vào năm 1949, ông đã cho xuất bản quyển Chu Mạnh Trinh và Thanh Tâm Tài Nhân thi tập vào năm 1953. Bắt đầu từ đó, ông để tâm nghiên cứu về Truyện Kiều của Nguyễn Du. Từ năm 1955, khi làm Hiệu trưởng Trường Trung học Duy Tân, Phan Rang, ông đã lần lượt cho xuất bản bộ sách Giảng văn bậc Trung học.

Trong những năm về sau, Nguyễn Quảng Tuân được xem là nhà ngữ văn học Hán Nôm chuyên sưu tầm và nghiên cứu các bản văn cổ của Văn học Việt Nam, trong đó được đặc biệt chú ý đến là các bản khảo cứu về văn bản Truyện Kiều. Ông đã sưu tập được nhiều tư liệu nghiên cứu quý hiếm, đặc biệt là hầu hết các bản Kiều nôm cổ và quốc ngữ.

Ông còn là một nhà thơ với nhiều tác phẩm về Ca trù. Giáo sư Tiến sĩ Trần Văn Khê đã có nhận xét về các tập ca trù của nhà thơ Nguyễn Quảng Tuân như sau: "Nhà thơ Nguyễn Quảng Tuân ngày nay chẳng những diễn tả được tất cả tình cảm của người xưa mà còn mở rộng ra đề tài cảm hứng... Số bài hát nói (một thể loại của ca trù) đã viết từ trước năm 2000 và một số bài mới viết gần đây cho phép tôi xác nhận rằng, từ cổ chí kim, nhà thơ Nguyễn Quảng Tuân là người sáng tác hát nói nhiều nhất và đa dạng nhất.". Riêng về tập "Vịnh Kiều", Giáo sư Trần Văn Khê, trong quyển Ca trù – Hồn thơ Dân tộc (2005), đã có nhận định: "Tôi ngạc nhiên và thích thú khi đọc phần vịnh Kiều. Mặc dầu tôi đã biết rằng nhà nghiên cứu Nguyễn Quảng Tuân là một chuyên gia về Kiều nhưng dùng thể hát nói mà viết một bài tổng vịnh, 20 bài vịnh 20 hồi của nguyên truyện và 6 bài vịnh sáu nhân vật Truyện Kiều quả là không đơn giản chút nào. Phải là một nhà thơ hiểu Truyện Kiều một cách thâm thúy, biết được cả nguyên truyện, lại phải sành sỏi về hát nói mới có thể viết được một áng văn thơ như thế! Tôi thực sự khâm phục chẳng những kiến thức uyên thâm của tác giả mà còn là sự sáng tạo phong phú, đa dạng của một nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu về ca trù hiếm có ở Việt Nam".

Hội Bảo tồn Di sản chữ Nôm (VNPF) đã trao giải thưởng Balaban cho ông Nguyễn Quảng Tuân vào năm 2010 nhằm tôn vinh những đóng góp to lớn của ông trong công cuộc nghiên cứu và bảo tồn di sản văn hóa chữ Nôm.

Tác phẩm
 Chu Mạnh Trinh và Thanh Tâm Tài Nhân Thi Tập (1953)
 Bộ sách Giảng Văn bậc trung học (1957–1973)
 Giản Yếu Chính Tả Tự Vị Đối Chiếu (1958)
 Phan Văn Trị: Con người và Tác phẩm (1986. Soạn chung với Nguyễn Khắc Thuần)
 Từ Ngữ Thơ Văn Nguyễn Đình Chiểu (1987. Soạn chung với Nguyễn Khắc Thuần)
 Từ điển Lục Vân Tiên (1989. Soạn chung với Nguyễn Khắc Thuần)
 Thơ Đường (Tản Đà dịch): Sưu tầm, Hiệu Đính, Dịch Nghĩa, Chú thích (1989. Tái bản 2002)
 Những Ngôi Chùa Danh Tiếng (1990)
 Từ điển Các Từ Tiếng Việt Gốc Pháp (1992)
 Những Ngôi Chùa ở Thành phố Hồ Chí Minh (1993)
 Những Ngôi Chùa ở Nam Bộ (1994)
 Tổng Tập Văn Học Việt Nam: Truyện Kiều – Chiêu Hồn (Tập 12)
 Tổng Tập Văn Học Việt Nam: Hoa Tiên – Sơ Kính Tân Trang – Mai Đình Mộng Ký (Tập 13A)
 Tổng Tập Văn Học Việt Nam: Chinh phụ ngâm khúc – Cung Oán Ngâm Khúc – Ai Tư Vãn – Thư Dạ Lữ Hoài Ngâm – Tự Tình khúc – Tỳ Bà Hành – Trường Hận Ca – Chúc Cẩm Hồi Văn (Tập 13B)
 Chữ Nghĩa Truyện Kiều – Khảo Luận (1994)
 Truyện Kiều: Khảo Đính và Chú Giải (1995)
 Nguyễn Du Toàn Tập (Soạn chung với Giáo sư Tiến sĩ Mai Quốc Liên) (1996)
 Nguyễn Trãi Toàn Tập - Tân Biên (Soạn chung với Giáo sư Tiến sĩ Mai Quốc Liên,...) (1999)
 Tìm hiểu Nguyễn Du và Truyện Kiều – Biên Khảo (2000)
 Truyện Kiều: (Bản Nôm) Liễu Văn Đường –1871, Phiên Âm và Khảo dị (2002)
 Truyện Kiều: (Bản Kinh) Bản Viết Tay – 1870, Phiên Âm và Khảo dị (2003)
 Truyện Kiều: (Bản Nôm) Cổ Nhất – 1866, Phiên Âm, Khảo dị và Chú thích (2004)
 Truyện Kiều: (Bản Nôm) Bản Duy Minh Thị – 1891(1872) (2010)
 Tiếng Tri Âm: Thơ – Ca trù (2000)
 Tập Kiều: Vịnh Kiều – Ca trù (Sáng tác) (2002)
 Ca trù – Thú Xưa Tao Nhã (2003)
 Ca trù – Hồn Thơ Dân tộc (2005)
 Ca trù – Cung Bậc Tri Âm (2007)
 Ca trù – Thơ Nhạc Giao Duyên (2008)
 Lục Vân Tiên – Bản Nôm Cổ Nhất (2008)
 Hơn 400 bài nghiên cứu đăng trên các tạp chí trong và ngoài nước: Tạp chí Văn Học Hà Nội, Tạp chí Hán Nôm, Tuần báo Giác Ngộ, Tập Văn (Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam), Tạp chí Người Du lịch, Tạp chí Mỹ thuật, Tạp chí Kiến thức Ngày nay, Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển (Huế), Tạp chí Hồn Việt,...
Giải thưởng Balaban 2010 của Hội Bảo Tồn Di Sản Chữ Nôm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thơ mừng sinh nhật Giáo sư Trần Văn Khê.

Người Bắc Ninh
Học sinh trường Bưởi
Nhà văn Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Nhà văn Việt Nam thời kỳ từ 1976
Nhà nghiên cứu văn học Việt Nam
Nhà thơ Việt Nam


title: Hesperophylax mexico

text:
Hesperophylax mexico là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Hesperophylax


title: Assencières

text:
Assencières  là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Assemcoeres


title: Theodor Svedberg

text:
Theodor H. E. Svedberg (30.8.1884 – 25.2.1971) là một nhà hóa học Thụy Điển, đã đoạt giải Nobel Hóa học năm 1926.

Cuộc đời & Sự nghiệp
Svedberg là con của Elias Svedberg và Augusta, nhũ danh Alstermark. Ông học tiểu học và trung học tại các trường ở Köping, Örebro và Göteborg, tốt nghiệp trung học tháng 12 năm 1903, sau đó vào học ở Đại học Uppsala trong tháng 1 năm 1904. Ông đậu bằng cử nhân (nhân văn) năm 1905, bằng thạc sĩ năm 1907 rồi tiến sĩ năm 1908 với bản luận án Studien zur Lehre von den kolloiden Lösungen ("Nghiên cứu lý thuyết về dung dịch colloid). Ông làm amanuens môn hóa học ở Đại học Uppsala từ 1905–1909 rồi docent năm 1907. Từ năm 1909 ông dạy môn hóa lý, và năm 1912 ông được phong chức giáo sư môn này.

Ông nghiên cứu về các colloid chứng minh các lý thuyết chuyển động Brown do Einstein đề xướng cùng với nhà địa vật lý người Ba Lan Marian Smoluchowski. Trong khi nghiên cứu công trình này, ông triển khai kỹ thuật "ly tâm siêu tốc phân tích" (analytical ultracentrifugation), và chứng minh sự có ích của nó trong việc tách các protein thuần từ cái này ra khỏi cái kia.

Đơn vị svedberg (ký hiệu S), một đơn vị thời gian lên tới 10−13 giây hoặc 100 fs, được đặt theo tên ông.

Svedberg kết hôn với Andrea Andreen từ năm 1909–1915. Họ có hai người con: Elias Svedberg và Hillevi Svedberg.

Vinh dự
Ngoài giải Nobel Hóa học năm 1926, Svedberg cũng trở thành hội viên các hội khoa học sau:
 Năm 1913 ông là viện sĩ "Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia" (Thụy Điển) (Kungliga Vetenskapsakademien),
 Năm 1921 là hội viên "Hội Khoa học Hoàng gia tại Uppsala" (Kungliga Vetenskaps-Societeten i Uppsala)
 Năm 1922 làm hội viên "Hội Địa văn học Hoàng gia tại Lund" (Kungliga Fysiografiska Sällskapet i Lund).
 Năm 1944 ông nhận bằng tiến sĩ danh dự khoa Kỹ thuật học của "Viện Kỹ thuật Hoàng gia" (Stockholm) (Kungliga Tekniska högskolan).

Các sách của Svedberg
 Studien zur Lehre von den kolloiden Lösungen (1907), luận án tiến sĩ,
 Die Existenz der Moleküle (1912)
 Materien (1912)
 Arbetets dekadens (1915)
 Forskning och industri (1918)
 Strindberg som kemist (1918)
 The Ultracentrifuge (1940)

Tham khảo & Chú thích

Liên kết ngoài
 Svedberg's Nobel Foundation biography
 Nobelprize.org, Nobelpriset i kemi 1926
 The Svedberg-lab, Partikelacceleratorcentrum i Uppsala
 http://www.answers.com/topic/theodor-svedberg

Sinh năm 1884
Mất năm 1971
Nhà hóa học Thụy Điển
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Người Thụy Điển đoạt giải Nobel
Viện sĩ viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển


title: Herrania umbratica

text:
Herrania umbratica là một loài thực vật có hoa thuộc họ Sterculiaceae.
Loài này chỉ có ở Colombia.

Chú thích

Tham khảo
 Calderon, E. 1998. Herrania umbratica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Thực vật Colombia
Herrania


title: Molophilus aricola

text:
Molophilus aricola là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Conus namocanus

text:
Conus namocanus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

Động vật được mô tả năm 1792
N


title: Vézins-de-Lévézou (tổng)

text:
Tổng Vézins-de-Lévézou là một tổng thuộc tỉnh Aveyron trong vùng Occitanie.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Vézins-de-Lévézou ở quận Millau. Độ cao khu vực này dao động từ 506 m (Saint-Léons) đến 1 155 m (Vézins-de-Lévézou) với độ cao trung bình 820 m.

Các đơn vị trực thuộc
Tổng Vézins-de-Lévézou gồm 4 xã với dân số 1 710 người (điều tra dân số năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| Saint-Laurent-de-Lévézou || align="right" | 152 || align="right" | 12620 || align="right" | 12236
|-
| Saint-Léons || align="right" | 301 || align="right" | 12780 || align="right" | 12238
|-
| Ségur || align="right" | 623 || align="right" | 12290 || align="right" | 12266
|-
| Vézins-de-Lévézou || align="right" | 634 || align="right" | 12780 || align="right" | 12294
|}

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Vézins-de-Lévézou trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Vézins-de-Lévézou sur Mapquest
 Vị trí của tổng Vézins-de-Lévézou trên bản đồ Pháp

Vézins-de-Lévézou


title: Potamonautes raybouldi

text:
Potamonautes raybouldi là một loài động vật giáp xác thuộc họ Potamonautidae. Loài này có ở Kenya và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Cumberlidge, N. 2004. Potamonautes raybouldi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Potamonautes
Động vật giáp xác nước ngọt châu Phi
Động vật được mô tả năm 2003
Động vật được mô tả năm 2004


title: Quế Dương (định hướng)

text:
Quế Dương có thể là:

Huyện Quế Dương thuộc địa cấp thị Sâm Châu, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc.
Huyện cũ Quế Dương thuộc tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam; nay là một phần thị xã Quế Võ.


title: Massat

text:
Massat  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Dân số

Xem thêm

 Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Pouteria melanopoda

text:
Pouteria melanopoda là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Loài này có ở Guyane thuộc Pháp và Suriname.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Pouteria melanopoda. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

melanopoda


title: Cardiophorus nigrocyaneus

text:
Cardiophorus nigrocyaneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Buysson miêu tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Mestolobes erinnys

text:
Mestolobes erinnys là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 8, Pyraloidea

Mestolobes
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Blassac

text:
Blassac là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire nam trung bộ nước Pháp. Xã Blassac nằm ở khu vực có độ cao trung bình 518 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Nhà ngoại cảm

text:
Nhà ngoại cảm, linh lực gia, năng lực gia (tiếng Anh ESPer hay psychic), là một người tuyên bố sử dụng nhận thức ngoại cảm (ESP) để xác định thông tin ẩn khỏi các giác quan thông thường, đặc biệt liên quan đến thần giao cách cảm hoặc khả năng thấu thị, hoặc người thực hiện các hành vi dường như không thể giải thích được bằng các quy luật tự nhiên. Mặc dù nhiều người tin vào khả năng ngoại cảm, sự đồng thuận khoa học là không có bằng chứng về sự tồn tại của những sức mạnh như vậy, và mô tả thực tiễn là giả khoa học. Từ "psychic" cũng được sử dụng như một tính từ để mô tả những khả năng đó.

Các nhà ngoại cảm bao gồm mọi người trong một loạt các vai trò. Một số là diễn viên sân khấu, chẳng hạn như nhà ảo thuật sân khấu, người sử dụng các kỹ thuật khác nhau, ví dụ, trò ảo thuật, đọc lạnh, và đọc nóng, để tạo ra xuất hiện của các khả năng như vậy cho các mục đích giải trí. Một ngành công nghiệp lớn và mạng lưới tồn tại theo đó mọi người được quảng cáo là nhà ngoại cảm cung cấp lời khuyên và tư vấn cho khách hàng. Một số nhà ngoại cảm nổi tiếng bao gồm Edgar Cayce, Ingo Swann, Peter Hurkos, Janet Lee, Jose Ortiz El Samaritano, Miss Cleo, John Edward, Sylvia Browne và Tyler Henry. Sức mạnh tâm linh được khẳng định bởi các thám tử ngoại cảm và trong các thực hành như khảo cổ học tâm linh và thậm chí phẫu thuật tâm linh.

Các nhà ngoại cảm đôi khi được nhắc đến trong khoa học viễn tưởng và tiểu thuyết giả tưởng. Ví dụ về tiểu thuyết có các nhân vật có sức mạnh tâm linh bao gồm nhượng quyền Star Wars, có các sinh vật "nhạy cảm với lực" có thể nhìn vào tương lai và di chuyển các vật thể từ xa, cùng với Dungeons & Dragons và một số tác phẩm của Stephen King, cùng nhiều tác phẩm khác.

Lịch sử

Nhà tiên tri cổ xưa
Hệ thống phức tạp của bói toán và dự đoán vận may đã có từ thời cổ đại. Có lẽ hệ thống bói toán văn minh sớm được biết đến rộng rãi nhất là chiêm tinh học, nơi các học viên tin rằng vị trí tương đối của các thiên thể có thể cho vay cái nhìn sâu sắc vào cuộc sống của mọi người và thậm chí dự đoán hoàn cảnh tương lai của họ. Một số thầy bói được cho là có thể đưa ra dự đoán mà không cần sử dụng các hệ thống phức tạp này (hoặc kết hợp với chúng), thông qua một số cách hiểu trực tiếp hoặc tầm nhìn về tương lai. Những người này được gọi là tiên kiến hoặc tiên tri, và trong thời gian sau đó là người thấu thị (từ tiếng Pháp có nghĩa là "nhìn rõ" hoặc "nhìn rõ") và các nhà ngoại cảm.

Những nhà tiên tri đã hình thành một vai trò chức năng trong nền văn minh sớm, thường phục vụ như là cố vấn, linh mục và thẩm phán. Một số ví dụ được bao gồm trong các tài khoản Kinh Thánh. Cuốn sách của 1 Samuel (Chương 9) minh họa một nhiệm vụ chức năng như vậy khi Samuel được yêu cầu tìm những con lừa của vị vua tương lai Saul. Vai trò của nhà tiên tri xuất hiện lâu năm trong các nền văn hóa cổ đại. Ở Ai Cập, các linh mục của vị thần mặt trời Ra tại Memphis đóng vai trò là tiên kiến. Trong các nhà tiên tri Assyria cổ đại được gọi là nabu, có nghĩa là "để gọi" hoặc "thông báo".

Delphic Oracle là một trong những câu chuyện sớm nhất trong thời cổ đại về khả năng tiên tri. Pythia, nữ tư tế chủ trì Oracle của Apollo tại Delphi, được cho là có thể đưa ra những lời tiên tri lấy cảm hứng từ Apollo trong các nghi lễ bắt đầu từ thế kỷ thứ 8 trước Công nguyên. Người ta thường nói rằng Pythia đã đưa ra những lời sấm truyền trong trạng thái điên cuồng do hơi bốc lên từ mặt đất, và cô nói tiếng nói vô nghĩa, được cho là tiếng nói của Apollo, mà các linh mục đã chia sẻ lại những lời tiên tri bí ẩn được lưu giữ trong văn học Hy Lạp. Các học giả khác tin rằng các ghi chép từ thời đó chỉ ra rằng Pythia đã nói một cách thông minh, và đưa ra những lời tiên tri bằng giọng nói của chính mình.

Một trong những tài liệu tham khảo lịch sử lâu dài nhất về những gì mà một số người coi là khả năng ngoại cảm là những lời tiên tri của Michel de Nostredame (1503-1566), thường được Latin hóa thành Nostradamus, được xuất bản trong thời kỳ Phục hưng Pháp. Nostradamus là một nhà bào chế và nhà tiên tri người Pháp, người đã viết các bộ sưu tập các lời tiên tri đã trở nên nổi tiếng trên toàn thế giới và hiếm khi được in ra kể từ khi ông qua đời. Ông nổi tiếng với cuốn sách Les Propheties, phiên bản đầu tiên xuất hiện vào năm 1555. Được kết hợp với nhau, các tác phẩm viết của ông được biết có chứa ít nhất 6.338 quatrain hoặc lời tiên tri, cũng như ít nhất mười một lịch hàng năm. Hầu hết các quatrain đối phó với các thảm họa, chẳng hạn như bệnh dịch, động đất, chiến tranh, lũ lụt, xâm lược, giết người, hạn hán và chiến đấu - tất cả đều không có ngày rõ ràng.

Nostradamus là một nhân vật gây tranh cãi. Nhiều người đam mê của ông, cũng như báo chí nổi tiếng, tin rằng ông dự đoán nhiều sự kiện lớn trên thế giới. Quan tâm đến công việc của ông vẫn còn đáng kể, đặc biệt là trong các phương tiện truyền thông và văn hóa đại chúng. Ngược lại, hầu hết các học giả hàn lâm cho rằng các mối liên hệ được tạo ra giữa các sự kiện thế giới và quatrain của Nostradamus phần lớn là kết quả của việc giải thích sai hoặc dịch sai (đôi khi có chủ ý) hoặc khác là rất khó để biến chúng thành vô dụng như là bằng chứng của bất kỳ sức mạnh dự đoán thực sự nào.

Ngoài niềm tin rằng một số nhân vật lịch sử đã được ban cho một khuynh hướng đối với các trải nghiệm ngoại cảm, một số khả năng ngoại cảm được cho là có sẵn cho tất cả mọi người. Chẳng hạn, niềm tin vào những giấc mơ tiên tri là phổ biến và tồn tại trong nhiều nền văn hóa cổ đại.

Tiến bộ thế kỷ XIX

Vào giữa thế kỷ XIX, thuyết duy linh hiện đại trở nên nổi bật ở Hoa Kỳ và Vương quốc Anh. Đặc điểm nổi bật của phong trào là niềm tin rằng linh hồn của người chết có thể được liên lạc với các phương tiện để cho vay cái nhìn sâu sắc đến người sống.    Phong trào được thúc đẩy một phần bởi những giai thoại về sức mạnh tâm linh. Một người như vậy được cho là có khả năng phi thường là Daniel Dunglas Home, người nổi tiếng trong thời kỳ Victoria vì khả năng được báo cáo là bay lên nhiều độ cao khác nhau và có khả năng nói chuyện với người chết.

Khi phong trào Tâm linh phát triển các nhóm so sánh khác phát sinh, bao gồm Hiệp hội Thần học, được đồng sáng lập vào năm 1875 bởi Helena Blavatsky (1831-1891). Thần học kết hợp các yếu tố tâm linh với chủ nghĩa thần bí phương Đông và có ảnh hưởng vào đầu thế kỷ 20, sau đó ảnh hưởng đến phong trào Thời đại mới trong những năm 1970. Bản thân Blavatsky đã tuyên bố nhiều sức mạnh tâm linh.

Cuối thế kỷ XX
Vào cuối thế kỷ XX, tâm lý học thường gắn liền với văn hóa Thời đại mới. Các bài đọc tâm linh và quảng cáo cho các nhà ngoại cảm rất phổ biến từ những năm 1960 trở đi, vì các bài đọc được cung cấp có tính phí và được đưa ra trong các cài đặt như qua điện thoại, trong nhà hoặc tại các hội chợ tâm linh.

Xem thêm
Thần thông

Tham khảo

Siêu tâm lý học
Thuật ngữ huyền bí
Ngụy khoa học


title: Đặng Nhật Minh

text:
Đặng Nhật Minh (sinh ngày 11 tháng 5 năm 1938) là một đạo diễn, biên kịch điện ảnh kiêm chính trị gia, người Việt Nam đầu tiên nhận giải thưởng Thành tựu trọn đời tại một liên hoan phim quốc tế. Ông nổi tiếng với những bộ phim như: Đừng đốt, Cô gái trên sông, Thương nhớ đồng quê, Mùa ổi; đặc biệt, Bao giờ cho đến tháng Mười được nhiều hãng thông tấn đánh giá là một trong những phim châu Á hay nhất mọi thời đại. Ông được đánh giá là một đạo diễn hàng đầu của điện ảnh Việt Nam.

Khởi đầu với những bộ phim tài liệu theo sự phân công của hãng phim và nhà nước Việt Nam, Đặng Nhật Minh dần có những tác phẩm cho riêng mình. Kiên trì với nguyên tắc chỉ đạo diễn những bộ phim do chính mình viết kịch bản, ông đã tạo nên những tác phẩm có sự đồng nhất về mặt biểu đạt cũng như mang đậm phong cách đặc trưng cá nhân. Ngoại trừ 2 tác phẩm đầu tay, gần như toàn bộ các bộ phim điện ảnh của Đặng Nhật Minh đều giành được các giải thưởng trong và ngoài nước. Bên cạnh việc làm phim, ông còn từng là tổng thư ký Hội Điện ảnh Việt Nam.

Thành công trong nước với Thị xã trong tầm tay, Đặng Nhật Minh bắt đầu được thế giới biết đến khi Bao giờ cho đến tháng Mười trở thành bộ phim Việt Nam đầu tiên được công chiếu tại Hoa Kỳ và nhận được giải thưởng của Ủy ban Bảo vệ hòa bình tại Liên hoan phim quốc tế Moskva diễn ra tại Liên Xô. Sau đó, Thương nhớ đồng quê đã giúp ông khẳng định vị trí của mình khi chiến thắng giải Kodak tại Liên hoan phim châu Á-Thái Bình Dương, giải châu Á hay nhất của NETPAC tại Liên hoan phim quốc tế Rotterdam cùng hàng loạt giải thưởng khác. Với những đóng góp cho điện ảnh Việt Nam, ông được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân và trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh chuyên ngành điện ảnh.

Cuộc đời
Đặng Nhật Minh sinh ngày 11 tháng 5 năm 1938 tại Thừa Thiên Huế. Mẹ ông là bà Tôn Nữ Thị Cung, con gái của Tôn Thất Đàn, thượng thư bộ Hình dưới triều Khải Định. Cha ông là Giáo sư Đặng Văn Ngữ, một bác sĩ đầu ngành nghiên cứu về ký sinh trùng của Việt Nam. Đặng Nhật Minh là con trai trưởng cùng với hai người em gái Đặng Nguyệt Ánh và Đặng Nguyệt Quý. Hai năm sau khi cha ông qua đời tại Quảng Trị vào năm 1967, người em gái út Đặng Nguyệt Quý của ông cũng mất vì bệnh ở Liên Xô. Người em gái thứ hai của ông, bà Đặng Nguyệt Ánh sau này lấy bằng tiến sĩ vật lý và công tác tại Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam.

Khi còn nhỏ, Đặng Nhật Minh chủ yếu sống ở quê nội và quê ngoại là An Cựu và Lại Thế. Sau khi kết thúc chương trình học 4 năm ở trường An Cựu, ông bắt đầu theo học Trường Khải Định (nay thường được gọi là Trường Quốc học Huế). Đến năm 1950, gia đình ông nhận được tin giáo sư Đặng Văn Ngữ đã trở về Việt Nam sau nhiều năm đi du học tại Nhật Bản, mẹ ông đã đưa ba anh em lên Việt Bắc để đoàn tụ. Đặng Nhật Minh tiếp tục việc học ở Việt Bắc cho đến năm 14 tuổi thì được gửi đi học tại Trường Thiếu nhi Việt Nam ở Quế Lâm, Trung Quốc. Chỉ 2 năm sau, khi Đặng Nhật Minh mới 16 tuổi và vẫn còn đang học tại Trung Quốc thì mẹ ông qua đời.

Đặng Nhật Minh được bầu làm tổng thư ký (sau này là chủ tịch hội) tại Đại hội lần thứ 3 của Hội Điện ảnh Việt Nam vào tháng 2 năm 1989, và đảm nhiệm vai trò này 2 nhiệm kỳ liên tiếp. Đến năm 1993, ông trở thành Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 9 thuộc đoàn đại biểu Thanh Hóa. Với nhiều thành công trong lĩnh vực phim ảnh, Đặng Nhật Minh thường xuyên trở thành giám khảo của các kỳ Liên hoan phim Việt Nam, cũng như một số cuộc thi điện ảnh khác. Tháng 3 năm 2023, ông được mời mở đầu hội thảo quốc tế "Chính sách và giải pháp phát triển ngành công nghiệp điện ảnh tại Việt Nam và Đông Nam Á" do Hiệp hội Phát hành và phổ biến phim Việt Nam tổ chức vào chiều ngày 14 tại Hà Nội.

Sự nghiệp điện ảnh
Trong hồi ký của mình, Đặng Nhật Minh cho biết thành viên trong gia đình ông chủ yếu làm trong ngành y hoặc giáo dục, chỉ có một người am hiểu lĩnh vực văn hóa nghệ thuật là giáo sư Nguyễn Hồng Phong – chồng của nhà phê bình văn học Nguyễn Thị Ngọc Trai, dì của Đặng Nhật Minh. Chính người dượng này đã dẫn dắt Đặng Nhật Minh vào con đường nghệ thuật và được ông xem như người thầy đầu tiên.

Bắt đầu sự nghiệp từ những năm 1960 và vẫn còn tiếp tục cho đến nay, Đặng Nhật Minh đã chứng kiến quá trình phát triển mạnh mẽ của điện ảnh Việt Nam trong thế kỷ 20. Các tác phẩm của ông cũng phản ánh nhiều biến động từ nhiều khía cạnh của việc làm phim ở Việt Nam.

Khởi đầu
Sau 18 tháng theo học tại Liên Xô, Đặng Nhật Minh về nước và bắt đầu công việc làm phiên dịch viên tiếng Nga. Theo lời kể của đạo diễn Đặng Nhật Minh, trong những người cùng trở về từ Liên Xô với ông thì có ba người được phân công về công tác tại Bộ Văn hóa, hai người khác được giữ lại làm phiên dịch cho lãnh đạo bộ và ông thì được phân công về làm phiên dịch tại Phát hành phim Trung ương để dịch lời thoại trong các phim Liên Xô. Năm 1959, Trường Điện ảnh Việt Nam được thành lập và có sự hỗ trợ giảng dạy của một số đạo diễn đến từ Khối phía Đông. Đến năm 1962 khi các học viên khóa 1 chuẩn bị làm các bộ phim tốt nghiệp dưới sự hướng dẫn của , một đạo diễn người Azerbaijan đến từ Liên Xô, thì một phiên dịch viên của trường được cử sang Liên Xô du học. Đặng Nhật Minh được phân công đến thay vị trí phiên dịch đó. Không chỉ làm công việc phiên dịch tại trường, ông còn bắt tay dịch thuật những tác phẩm liên quan đến điện ảnh từ tiếng Nga. Từ đầu những năm 1960, Đặng Nhật Minh đã phiên dịch cuốn sách "Viết kịch bản phim truyện ngắn" của nhà văn Nga  và đăng lên nhiều kỳ của tạp chí Điện ảnh Việt Nam. Đến năm 1965, ông bắt đầu nghề đạo diễn với bộ phim tài liệu đầu tay Theo chân người địa chất. Đây vốn là một tác phẩm tốt nghiệp của một nhóm học sinh Trường Điện ảnh Việt Nam mà ông được mời làm đạo diễn.

Sau khi cha ông qua đời tại chiến trường Quảng Trị khi đang nghiên cứu thuốc chống sốt rét vào năm 1967, ông trở thành con của liệt sĩ và được Bộ Văn hóa ưu tiên cho đi học đạo diễn ở Liên Xô, nhưng ông đã từ chối vì lo lắng cho gia đình do lúc bấy giờ Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn hai của Chiến tranh Đông Dương. Năm 1969, ông xin về Xưởng Phim truyện Việt Nam lúc bấy giờ đang đóng ở số 4 đường Thụy Khuê, Hà Nội. Năm 1970, Đặng Nhật Minh cùng đạo diễn Nguyễn Đức Hinh thực hiện bộ phim Chị Nhung dựa trên bộ truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nguyễn Sáng. Bộ phim nhận được một đề cử và một bằng khen tại Liên hoan phim quốc tế Moskva. Năm 1974, ông được giao cho đạo diễn bộ phim truyện Những ngôi sao biển được chuyển thể từ vở kịch Người từ giã cuối cùng của tác giả Nguyễn Khắc Phụng. Mặc dù có chất liệu và ý đồ hình tượng nghệ thuật tốt, có tiềm năng trở thành một tác phẩm có bề dày và chiều sâu, nhưng bộ phim không mấy thành công bởi cốt truyện phim phát triển chậm, không có kịch tính của từng đoạn. Sau sáu tháng được đào tạo ngắn hạn tại Bulgaria, ông quay về nước và bắt đầu thực hiện bộ phim Ngày mưa cuối năm chuyển thể từ vở kịch Những người bóc đá của Hồng Phi. Bộ phim này cũng không gây được tiếng vang gì dù thời điểm đó ông là một đạo diễn có bằng cấp.

Bước đầu thành công
Tối ngày 30 tháng 4 năm 1975, Đặng Nhật Minh cùng đoàn quay phim của Xưởng phim truyện đã có mặt tại Dinh Độc Lập. Ngay ngày hôm sau, ông cùng đoàn phim của mình bắt đầu ghi lại những hình ảnh đầu tiên cho phim tài liệu Tháng Năm – Những gương mặt. Bộ phim mô tả hai hình ảnh đối lập của Sài Gòn khi chính quyền cũ vừa sụp đổ: sự hân hoan của người dân và tàn dư của xã hội cũ. Đây là một trong những bộ phim Việt Nam ra đời sớm nhất ghi lại hình ảnh của Thành phố Hồ Chí Minh sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975. Tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 4, bộ phim tài liệu này đã giành được giải Bông sen bạc.

Sau một thời gian thực hiện những bộ phim theo cách làm việc cũ (kịch bản sau khi được duyệt sẽ đưa về phân công cho các đạo diễn), Thị xã trong tầm tay là bộ phim đầu tiên ghi dấu ấn cá nhân của ông. Năm 1981, Đặng Nhật Minh có một truyện ngắn mang tên "Thị xã trong tầm tay" được đăng trên báo Văn nghệ. Dù truyện ngắn này không được chú ý, nhưng dịch giả Vũ Hoàng Địch (em trai nhà thơ Vũ Hoàng Chương) đã gợi ý Đặng Nhật Minh chuyển thể sang điện ảnh. Trong quá trình thực hiện, bộ phim đã được nhạc sĩ Trịnh Công Sơn viết nhạc phim dựa trên bài thơ của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Thị xã trong tầm tay bắt đầu khởi quay vào năm 1982 tại Lạng Sơn, lấy bối cảnh Chiến tranh biên giới Việt–Trung 1979, thể hiện sự phản bội của Trung Quốc với Việt Nam cùng với sự phản bội giữa người với người. Vai diễn nhà báo Nhật Bản trong phim là một vai diễn bất đắc dĩ của Đặng Nhật Minh khi người vốn được chọn cho vai này, một sinh viên người Nhật Bản, không thể đến địa điểm quay phim trong tình hình biên giới Việt Nam bất ổn. Khi tham gia Liên hoan phim Việt Nam năm 1987, bộ phim đã gây tranh cãi lớn giữa các giám khảo. Cuối cùng, nhờ sự quyết liệt của nhóm giám khảo gồm nhà thơ Chế Lan Viên và Hoàng Trung Thông, nhà văn Nguyễn Khải và các đạo diễn Trần Vũ, Mai Lộc, Phạm Kỳ Nam, bộ phim đã giành được Bông sen vàng năm đó. Trong cuốn hồi ký của mình, Đặng Nhật Minh có chia sẻ rằng Thị xã trong tầm tay là bộ phim giàu chất điện ảnh nhất mà ông từng làm.

Cũng trong năm 1987, Đặng Nhật Minh đồng thời nhận được Bông sen bạc cho bộ phim tài liệu Nguyễn Trãi. Trong một bài phỏng vấn với báo Tổ quốc, Đặng Nhật Minh cho biết ông đã "đem hết tất cả tình cảm và trí sáng tạo bằng ngôn ngữ điện ảnh để làm bộ phim này". Lời bình được thực hiện bởi nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã góp phần tạo nên thành công cho bộ phim. Trong ngày chiếu ra mắt, đã có nhiều nhà sử học, nhà văn hóa đến tham dự, trong đó có bác sĩ Nguyễn Khắc Viện.

Dấu ấn quốc tế

Bao giờ cho đến tháng Mười
Sau khi gây tiếng vang trong nước với Thị xã trong tầm tay, ông tiếp tục ghi dấu ấn với bộ phim Bao giờ cho đến tháng Mười. Tại Liên hoan phim Việt Nam, bộ phim không chỉ giành được Bông sen vàng cho phim truyện điện ảnh mà còn giúp ông chiến thắng hạng mục Đạo diễn xuất sắc đầu tiên trong sự nghiệp điện ảnh của mình. Tuy nhiên trước đó, bộ phim đã liên tục bị kiểm duyệt 13 lần do tư duy làm phim khác biệt, trước khi được Tổng Bí thư Trường Chinh cho phép ra mắt khán giả. Đây được xem là bộ phim đầu tiên mang tính xét lại những chủ đề tranh cãi liên quan đến ký ức chiến tranh. Bằng cách miêu tả quá trình riêng tư về việc để tang người lính đã qua đời, Đặng Nhật Minh đã thách thức sự tôn trọng của nhà nước về những người chết trong chiến tranh và khôi phục ký ức về người lính đã chết trong cõi riêng của họ hàng gia đình. Mặc dù thời điểm này đã là năm 1984, gần 1 thập kỷ sau khi Chiến tranh Việt Nam kết thúc, bộ phim cũng ra đời sau nhiều bộ phim khác cùng về đề tài sự mất trong chiến tranh, nhưng đạo diễn Đặng Nhật Minh vẫn e ngại rằng những điều mình thể hiện có thể bị hiểu lệch lạc. Trong bài báo "Lời tự sự của người làm phim" đăng trên Tạp chí Điện ảnh số 2 năm 1985, ông đã dẫn lại một đoạn trích trong lời tựa của kịch bản:

Năm 1985, Bao giờ cho đến tháng Mười được công chiếu tại . Nó đánh đấu lần đầu tiên một bộ phim điện ảnh Việt Nam được trình chiếu tại một liên hoan phim của Hoa Kỳ. Bộ phim mô tả lại cuộc chiến từ một góc nhìn mà hầu hết người Mỹ chưa bao giờ được nhìn thấy từ những tác phẩm của Hollywood, đưa đến cho khán giả Mỹ một định nghĩa hoàn toàn khác về phim chiến tranh họ vốn quen thuộc. Với sự thành công rực rỡ trong cả giới phê bình lẫn công chúng, bộ phim được đề cử Giải thưởng Trung tâm Đông Tây dành cho bộ phim mang lại sự thấu hiểu tốt nhất giữa các dân tộc châu Á, Thái Bình Dương, Hoa Kỳ, và nó đã giành được giải đặc biệt từ ban giám khảo. Ngoài ra, bộ phim còn nhận được bằng khen của Ủy ban Bảo vệ hòa bình tại Liên hoan phim quốc tế Moskva. Năm 2008, đài truyền hình CNN đã liệt kê Bao giờ cho đến tháng Mười vào danh sách 18 bộ phim châu Á xuất sắc nhất mọi thời đại. Cho đến nay, đây vẫn là một trong những bộ phim kinh điển của điện ảnh Việt Nam.

Cô gái trên sông
Năm 1987, bộ phim Cô gái trên sông của Đặng Nhật Minh được công chiếu sau hàng loạt tranh cãi gay gắt trong Đảng Cộng sản Việt Nam. Bộ phim được xây dựng với hai hình ảnh đối lập: người lính Quân đội nhân dân Việt Nam bội bạc trong khi người quân nhân của Quân lực Việt Nam Cộng hòa lại thủy chung. Đây được xem là một sự lựa chọn mạo hiểm của Đặng Nhật Minh, và nó cũng là nguyên nhân dẫn đến nhiều tin đồn thất thiệt bao gồm tin đồn bị cấm chiếu. Tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 8 diễn ra ở Đà Nẵng, Cô gái trên sông vốn đã nhận đủ điểm từ ban giám khảo để nhận Bông sen vàng, nhưng tin đồn cấm chiếu khiến bộ phim chỉ nhận được Bông sen bạc. Việc này đã gây ra một làn sóng bất bình từ khán giả Đà Nẵng.

Ngược lại hoàn toàn với tin đồn, bộ phim không chỉ được công chiếu mà còn được đón nhận nồng nhiệt ở Đà Nẵng. Mặc dù không có số liệu chính thức, nhưng doanh thu của bộ phim được cho là đủ để trang trải toàn bộ kinh phí của Liên hoan phim và thậm chí vẫn còn thừa. Lần công chiếu tại Đà Nẵng trong khuôn khổ Liên hoan phim Việt Nam là lần cuối cùng bộ phim được công chiếu rộng rãi trong nước dù không có một lệnh cấm nào được ban hành. Sau đó, Cô gái trên sông đã xuất hiện tại hàng loạt liên hoan phim quốc tế và được nhiều quốc gia mua bản quyền phát hành như Đức, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Canada. Bộ phim được xem là "một tiếng nổ đầu tiên của điện ảnh thời kỳ đổi mới". Năm 2000, nhân kỷ niệm 25 năm ngày thống nhất Việt Nam, bộ phim Cô gái trên sông đã được chiếu trên kênh truyền hình  của châu Âu.

Sau thời kỳ Đổi Mới

Phim tâm lý
Năm 1993, Đặng Nhật Minh xuất bản cuốn truyện ngắn Ngôi nhà xưa trên báo Văn nghệ. Vào năm 2000, bộ phim tâm lý Mùa ổi dựa trên chính tác phẩm truyện ngắn đó ra mắt khán giả tại Liên hoan phim quốc tế Locarno. Tại đây, bộ phim của ông giành được hai giải thưởng. Sau đó, nó liên tục được công chiếu tại nhiều liên hoan phim quốc tế ở nhiều quốc gia như Hà Lan, Thụy Sĩ, Na Uy, Pháp và Bỉ. Cũng như nhiều bộ phim khác, có nhiều ý kiến khen chê xung quanh tác phẩm này của Đặng Nhật Minh, riêng báo chí tiếng Pháp đã có nhiều nhận định khác nhau về bộ phim. Báo Télérama của Pháp cho rằng bộ phim có một số đoạn quay không được đều tay, "tác dụng biểu tượng đôi khi hơi nhấn mạnh, có cảm giác cảm động nhưng cũng có màn hơi ủy mị"; báo L'Humanité thì cho rằng bộ phim nên có nội dung sắc bén hơn là phải nói nhẹ đi; riêng báo Premiere nhận định tổng quát rằng sự vững vàng của kịch bản phim đã giúp người xem quên đi những khiếm khuyết này.

Dù thành công ở nước ngoài, nhưng trước đó, Mùa ổi là một trong những tác phẩm của Đặng Nhật Minh đã gặp rắc rối với sự kiểm duyệt phim trong nước khi nội dung bộ phim nói về cuộc cải cách ruộng đất tại miền Bắc Việt Nam. Các nhà kiểm duyệt phim Việt Nam bị đánh giá là nổi tiếng khắt khe với những bộ phim chứa những chủ đề nhạy cảm về chính trị. Một số ý kiến cho rằng họ đã nhẹ tay khi cho phép ông thực hiện bộ phim này. Năm 2019, Mùa ổi được Viện phim Anh phục chế lại ở định dạng HD và được chiếu miễn phí tại sự kiện "Phim như một di sản văn hoá" do Viện phim Việt Nam phối hợp thực hiện.

Phim được tài trợ
Nhờ thành công tại các liên hoan phim, tên tuổi của Đặng Nhật Minh đã được quốc tế biết đến. Năm 1994, ông được kênh 4 Đài truyền hình Anh tài trợ kinh phí để thực hiện bộ phim Trở về. Bộ phim phản ánh cuộc sống kinh tế thị trường của Việt Nam những năm sau Đổi Mới: xã hội phát triển nhanh chóng trên con đường hiện đại hóa, nhưng lại dần mất đi những giá trị truyền thống như bản sắc thực sự của người Việt Nam. Trở về đã giành được giải đặc biệt của Ban giám khảo tại Liên hoan phim châu Á-Thái Bình Dương năm 1994. Theo lời kể của nhà biên kịch Lê Ngọc Minh, kịch bản của Trở về và cả bộ phim Cô gái trên sông trước đó hơn nửa thập kỷ đều được thai nghén trong một chuyến công tác ở Tây Nguyên năm 1986 sau khi Đặng Nhật Minh trở về sau 1 năm tu nghiệp điện ảnh ở Pháp.

Năm 1995, Đặng Nhật Minh tiếp tục được Đài truyền hình NHK của Nhật Bản tài trợ để thực hiện bộ phim Thương nhớ đồng quê, và nó cũng là bộ phim đầu tiên ông được quyền quyết định chi tiêu. Kịch bản phim vốn dựa trên truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp, đã từng được gửi đi kiểm duyệt tại Hãng phim Giải Phóng và Cục Điện ảnh nhưng bị trả lại vì có hai lý do phản đối: "kịch bản thiếu kịch tính, thiếu yếu tố để làm thành một phim truyện" và có nội dung liên quan đến công tác tổ chức của nhà nước. Tuy nhiên, kịch bản được người Nhật đánh giá cao đã đầu tư để sản xuất. Bộ phim đã xuất hiện tại hơn 60 liên hoan phim và thu về nhiều giải thưởng. Tại Liên hoan phim Việt Nam năm 1995, bộ phim mang về cho ông giải Đạo diễn xuất sắc nhất, nhưng bản thân nó lại không được bất kỳ giải Bông sen nào. Dù vậy, đây vẫn là một tác phẩm mang tính văn hóa cao và là một trong những bộ phim quan trọng trong sự nghiệp của ông.{{Sfnp|Marciniak|Imre|OHealy|2007|p=172}}

 Phim chiến tranh
Bộ phim Hà Nội mùa đông năm 46 là một bộ phim chiến tranh của Đặng Nhật Minh làm về Hồ Chí Minh. Bộ phim được bắt đầu bấm máy vào tháng 2 năm 1996 nhưng mãi đến tháng 3 năm 1999 mới chính thức ra mắt khán giả Việt Nam. Tuy nhiên, đây có thể xem là một số ít phim Việt Nam được công chiếu tại một liên hoan phim quốc tế trước cả khi hoàn chỉnh và được công chiếu tại Việt Nam vào năm 1999. Bộ phim được trình chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Toronto vào tháng 12 năm 1997 và  vào tháng 4 năm 1998. Bộ phim tiếp tục mang về cho ông giải Đạo diễn xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam và giải A của Hội Điện ảnh Việt Nam.

Năm 2001, đạo diễn người Úc  đến Việt Nam để thực hiện bộ phim Người Mỹ trầm lặng. Vào thời điểm ra mắt, đây được xem là bộ phim nước ngoài về Việt Nam nổi tiếng nhất ở quốc gia này. Đặng Nhật Minh đã tham gia vào đoàn làm phim với vai trò đạo diễn của đội quay thứ hai. Sau khi chính thức công chiếu vào năm 2002, bộ phim đã thu về được nhiều đề cử và giải thưởng tại các lễ trao giải lớn trong đó có Oscar.

Đúng ngày 30 tháng 4 năm 2009, bộ phim Đừng đốt của ông ra mắt khán giả Hà Nội. Đặng Nhật Minh khẳng định, đây là bộ phim khiến ông hài lòng nhất từ trước đến nay. Với kịch bản dựa trên hai cuốn nhật ký của bác sĩ Đặng Thùy Trâm, bộ phim không chỉ nhận được lời khen từ quốc tế mà còn chiến thắng hàng loạt giải thưởng tại các liên hoan phim trong nước lẫn quốc tế. Ngoài chiến thắng tại cả Liên hoan phim Việt Nam và Giải Cánh diều, Đừng đốt còn vượt qua 24 bộ phim khác để giành được giải thưởng tại Liên hoan phim quốc tế Fukuoka.  Bộ phim được đánh giá là "làm say đắm cả người xem Việt Nam và Mỹ" và nỗi đau trong bộ phim có thể khiến những cựu thù thấu hiểu nhau hơn. Một năm sau, Đại sứ Việt Nam tại Hungary là Nguyễn Quốc Dũng cho chiếu Đừng đốt tại rạp phim lớn ở thủ đô Budapest thay cho việc tổ chức lễ kỷ niệm sự kiện 30 tháng 4 như hằng năm.

 Sau năm 2010
Từ khi thực hiện xong bộ phim Đừng đốt, một thời gian dài sau đó Đặng Nhật Minh đã tập trung vào viết kịch bản phim và không cho ra tác phẩm điện ảnh mới. Đến năm 2015, hãng phim Khánh An (một hãng phim tư nhân của Huế mới thành lập) mời ông thực hiện bộ phim tài liệu về họa sĩ Lê Bá Đảng, một họa sĩ Pháp gốc Việt. Ông cùng nhà quay phim đã bay sang Paris và đến thăm nhà vị họa sĩ 93 tuổi. Sau khi ghi hình tại Pháp và về nước, ông lại đến làng Bích La ở huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị để ghi lại những hình ảnh quê hương của Lê Bá Đảng. Bộ phim tài liệu ngắn 25 phút mang tên Lê Bá Đảng – Từ Bích La đến Paris được ra mắt ngay trong năm 2015. Tuy nhiên, lúc bộ phim hoàn thành cũng là lúc họa sĩ này qua đời. Sau đó, bộ phim tham gia Liên hoan Phim tài liệu quốc tế tại Hà Nội vào tháng 5 và Liên hoan Phim tài liệu tại Hàn Quốc vào tháng 6 cùng năm.

Năm 2020, Đặng Nhật Minh quay lại với việc làm phim điện ảnh khi bắt đầu khởi quay Hoa nhài. Ông gọi đây là bộ phim "tâm huyết lúc cuối đời" của mình. Bộ phim lấy bối cảnh Hà Nội này do một hãng phim nhỏ ở Huế đầu tư sản xuất. Đặng Nhật Minh cho biết, đây là lần đầu tiên ông thực hiện một bộ phim không sử dụng kinh phí nhà nước. Bộ phim đóng máy và bắt đầu làm hậu kỳ vào năm 2021. Để thực hiện được dự án phim này, ông đã phải vừa kêu gọi vốn tư nhân vừa phải bỏ vốn của mình ra. Mặc dù vậy, việc hậu kỳ đôi khi bị trì hoãn vì không đủ kinh phí. Về sau, vì sự bùng nổ của đại dịch COVID-19 mà việc hậu kỳ lẫn chuyện ra mắt bộ phim tiếp tục bị ảnh hưởng. Tháng 10 năm 2022, Hoa nhài chính thức trở thành bộ phim dài duy nhất của Việt Nam được chọn tham gia Liên hoan phim quốc tế Hà Nội. Liên hoan phim bắt đầu vào ngày 8 tháng 11 và bế mạc vào ngày 12 tháng 11 cùng năm.

Ngày 8 tháng 11, Hoa nhài được chọn làm bộ phim chiếu mở màn cho Liên hoan phim quốc tế Hà Nội lần thứ 6 với chủ đề "Điện ảnh - Nhân văn, Thích ứng và Phát triển". Từ trước ngày công chiếu, bộ phim đã nhận được nhiều sự chú ý của khác giả. Đến ngày công chiếu, khán phòng của Trung tâm Chiếu phim Quốc gia đã kín chỗ ngồi, nhiều khán giả lựa chọn ngồi ở lối đi để theo dõi. Điều này khiến cho ban tổ chức phải mở thêm một phòng chiếu khác để đáp ứng nhu cầu của khán giả. Sau khi bộ phim được công chiếu, Đặng Nhật Minh đã khẳng định một lần nữa đây sẽ là bộ phim cuối cùng của ông, bởi lý do tuổi tác và sức khỏe. Mặc dù không giành được giải thưởng chính tại liên hoan phim, nhưng Đặng Nhật Minh đã nhận được Bằng khen phim có nội dung đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và phát triển thành phố từ Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội.

 Sự nghiệp sáng tác

 Truyện ngắn và hồi ký
Bên cạnh sự nghiệp đạo diễn điện ảnh, Đặng Nhật Minh còn tham gia văn đàn và đạt được một số thành tích. Trong chuyến đi thực tế ở Đường 9 Nam Lào vào năm 1970, ông đã bắt tay vào viết truyện ngắn đầu tay mang tên "Gặp gỡ ở cửa rừng", một tác phẩm mang dấu ấn của ông và người cha đã mất, giáo sư Đặng Văn Ngữ. Sau đó, ông đã tiếp tục viết một số truyện ngắn khác như "Tin đồn" và "Chuyện người lớn". Cũng như việc làm phim, việc sáng tác của ông bao quát phạm vi tương đối phong phú từ nông thôn đến thành thị và từ chiến tranh lẫn lịch sử đến đời sống đương đại.

Trong hơn 10 truyện ngắn đã từng được xuất bản, nổi bật nhất có thể kể đến những tác phẩm đã được chính ông chuyển thể thành phim như "Thị xã trong tầm tay", "Ngôi nhà xưa" và "Trở về". Năm 1980, "Thị xã trong tầm tay" đã giành được Giải ba tại cuộc thi truyện ngắn của báo Văn nghệ. Các tác phẩm của ông được tập hợp thành những tập truyện như Nước mắt khô (1993, Nhà xuất bản Văn học), Ngôi nhà xưa (2012, Nhà xuất bản Trẻ) và Hoa nhài (2016, Nhà xuất bản Dân trí). Tập truyện Ngôi nhà xưa được xuất bản nhân dịp kỷ niệm 10 năm nhà xuất bản Trẻ đặt chi nhánh tại Hà Nội. Tập truyện vừa Hoa nhài bao gồm 3 truyện: "Hoa nhài", "Nhà điều dưỡng nước khoáng" và "Bao giờ cho đến tháng mười".

Năm 2005, quyển hồi ký mang tên Hồi ký điện ảnh được xuất bản. Ông thổ lộ rằng cuốn hồi ký này vốn chỉ viết cho người thân trong gia đình đọc, nhưng nghe theo lời khuyên của em gái là Đặng Nguyệt Ánh, ông đã đồng ý công bố rộng rãi tác phẩm này. Đến năm 2020, tác phẩm đã được tái bản lần thứ ba bởi Nhà xuất bản Văn hóa Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh. Không chỉ được xuất bản tại Việt Nam, hồi ký của Đặng Nhật Minh còn được dịch sang tiếng Pháp và xuất bản với tên  (tạm dịch: Hồi ký của một nhà làm phim Việt Nam) vào năm 2017.

 Kịch bản phim
Ở mảng phim tài liệu, ngoại trừ 5 bộ phim ông là biên kịch kiêm đạo diễn, Đặng Nhật Minh còn cùng đạo diễn Đào Trọng Khánh biên soạn kịch bản cho bộ phim Hồ Chí Minh với Trung Quốc. Đây là một bộ phim dài 7 cuốn về Chủ tịch Hồ Chí Minh do nghệ sĩ Thanh An đạo diễn, giành được giải A cho phim tài liệu nhựa tại Giải thưởng Hội Điện ảnh Việt Nam 1996. Nhiều năm làm việc trong lĩnh vực điện ảnh, tham gia cả mảng viết kịch bản và đạo diễn phim, không phải bộ phim nào do Đặng Nhật Minh viết kịch bản thì đều do ông đạo diễn, và cũng không phải kịch bản nào cũng được hiện thực hóa thành một tác phẩm điện ảnh thực sự. Trong số đó, một số kịch bản được ông lấy cảm hứng từ những truyện ngắn. Một trong những tập kịch bản nổi bật nhất của ông là Bao giờ cho đến tháng Mười.

Từ sau bộ phim Mùa ổi, ông đã không cho ra mắt một tác phẩm mới trong một thời gian khá dài. Trả lời phỏng vấn của báo Người Lao Động, Đặng Nhật Minh cho biết, trong thời gian không làm phim ông đã viết ba kịch bản: Nước mắt khô, Chim én bay và Đừng đốt. Nước mắt khô là một kịch bản gần gũi với nghề nghiệp chính của ông khi nói về một cô gái đã từ giã sự nghiệp điện ảnh vì không thể khóc trong những cảnh quay giả dối. Tại cuộc thi Nâng cao chất lượng kịch bản của Cục Điện ảnh vào năm 2002, kịch bản này đã giành được giải Nhì (không có giải Nhất). Mặc dù được nhà văn Lê Thiếu Nhơn nhận định là có thể trở thành một bộ phim hay, nhưng kịch bản Nước mắt khô đã không được Hội đồng duyệt kịch bản của Cục Điện ảnh thông qua. Thêm vào đó, kịch bản Chim én bay được ông chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết của Nguyễn Tri Huân cũng không được duyệt.

Bên cạnh hai kịch bản được chuyển thể từ "Hoa nhài" và "Nhà điều dưỡng nước khoáng", ông còn viết một kịch bản phim mang tên Huyền nhiệm. Kịch bản viết về cuộc đời của một người tri thức đi theo cách mạng dựa trên nguyên mẫu từ cha ông. Ông cho biết, để có thể làm bộ phim này thì cần nguồn kinh phí tương đối lớn và sự tài trợ của nhà nước. Tuy nhiên, kịch bản này tiếp tục không được Cục Điện ảnh đón nhận.

 Phong cách làm phim

Đặng Nhật Minh được đánh giá là một trong số hiếm những nhà điện ảnh Việt Nam tạo dựng nên phong cách riêng với những sáng tạo mạnh mẽ cùng thế giới quan độc đáo. Từ sau thành công của Thị xã trong tầm tay, Đặng Nhật Minh đã tự trung thành với một hướng đi mà ông đã xác định cho mình, đó là "chỉ làm những phim do tôi viết kịch bản, nói về những vấn đề mà tôi quan tâm, tôi rung động", đồng thời tự nhận mình là "người triệt để" với nguyên tắc này "hơn cả" các đạo diễn người Việt Nam khác.

Đặng Nhật Minh cho biết, việc làm phim đối với ông như viết một bức thư tình, ông làm phim là để gửi đến khán giả bức thư viết về những tâm tình của mình. Ông ví khán giả như người con gái mình yêu, vì vậy tất cả những tâm tình trong bức thư phải xuất phát từ "rung động chân thành" và "cảm xúc chân thực". Đó là lý do mà ông không làm phim do ai đặt hàng mà thường chỉ tự viết kịch bản cho mình. Đối với Đặng Nhật Minh, mỗi bộ phim ông làm đều là một cách nhìn hiện thực, xuất phát từ nhân sinh quan, cách nhìn cuộc đời, sự vật của ông; tương tự như câu nói "Đạo diễn không phải là một nghề. Đạo diễn là một nhân sinh quan" của đạo diễn người Ý Federico Fellini. Nhiều nhà làm công tác nghiên cứu và phê bình điện ảnh Việt Nam thường xếp phim của Đặng Nhật Minh vào loại phim tác giả. Với cá tính nghệ thuật được bộc lộ qua từng bộ phim, Đặng Nhật Minh được xem là một trong số những gương mặt nổi bật của dòng phim này thời kỳ đầu của điện ảnh Việt Nam nói chung và điện ảnh cách mạng nói riêng.

Các tác phẩm của ông thường là tiếng nói cá nhân và những nỗi niềm của ông về đất nước, con người Việt Nam, cũng như hướng đến thân phận con người với những vấn đề khái quát mang tính số phận của dân tộc, của nhân loại – những điều này đều được đạo diễn thể hiện một cách khéo léo trong suốt cuộc đời làm phim được nhà nước tài trợ kinh phí, vốn đi cùng rất nhiều ràng buộc về mặt tư tưởng. Khi nhắc lại về những bộ phim gặp khó khăn trong việc kiểm duyệt, Đặng Nhật Minh từng nêu ra quan điểm của mình: "Sáng tác thì không bao giờ được sợ, phải luôn là chính mình, luôn trung thành với mình. Không được xu thời mà phải hướng tới cái vĩnh cửu". Phó Giáo sư Tiến sĩ Lê Thị Bích Hồng nhận định trên Tuổi Trẻ rằng phim của Đặng Nhật Minh luôn làm "nổi bật thế giới nội tâm của nhân vật" và do đó các tác phẩm của đạo diễn luôn mang đậm một "chất giọng tiểu thuyết đặc trưng". Dù trong các bộ phim ông thực hiện đều có cả nỗi mất mát lẫn đau thương, nhưng những phẩm chất tốt đẹp của con người vẫn luôn được đạo diễn khắc hoạ một cách tinh tế.

 Đánh giá

Trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, điện ảnh cũng như các hình thức nghệ thuật khác trở thành một loại vũ khí để thể hiện ý thức hệ của cả hai phía. Vì sự đối lập về lập trường cũng như ý thức hệ, rất ít nghệ sĩ Việt Nam có thể có được một sự nghiệp lừng lẫy được chế độ cộng sản hoan nghênh trong khi đồng thời trở nên dễ chịu, dễ tiếp nhận đối với khán giả phương Tây hay người Việt Nam ở nước ngoài, những người thường có xu hướng bác bỏ nghệ thuật xã hội chủ nghĩa một cách quyết liệt. Nhưng Đặng Nhật Minh đã trở thành một trong số ít đó. Những bộ phim của ông đã thách thức truyền thống làm phim cách mạng như một người phục vụ cách mạng.

Đặng Nhật Minh bắt đầu làm phim vào một thời điểm tương đối thích hợp trong lịch sử Việt Nam – giai đoạn mà tự do hóa chính trị và nghệ thuật đang dần được tiếp cận và phát triển lên đến đỉnh điểm với việc khởi động cách cải cách Đổi Mới. Sau những bộ phim tài liệu, những bộ phim điện ảnh đầu tiên của ông như Chị Nhung, Những ngôi sao biển và tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là Bao giờ cho đến tháng Mười đều được phát hành trước cuộc cải cách năm 1986.

Trong bài báo mang tên "Shuttle Diplomacy for Vietnam Films" (tạm dịch: Ngoại giao con thoi cho phim Việt Nam) trên tờ , tác giả Joan Dupont đã nhận xét rằng: những bộ phim của Đặng Nhật Minh luôn thể hiện hình ảnh của xã hội đương đại, từ cuộc sống làng quê bị chiến tranh tàn phá trong Bao giờ cho đến tháng Mười đến hình ảnh một cô gái bị từ chối bởi người lính Việt Cộng – người từng được cô bảo vệ lúc lâm nguy – sau khi anh ta thăng quan tiến chức trong Cô gái trên sông, từ hình ảnh một giáo viên đi về phía nam rồi bị choáng ngợp bởi sự bùng nổ kinh tế trong Trở về cho đến câu chuyện về sự thức tỉnh tình dục của một thanh niên 17 tuổi trong Thương nhớ đồng quê. Cũng vì những điều này mà Đặng Nhật Minh, với tư cách người đứng đầu Hội Điện ảnh Việt Nam, khó có thể tránh khỏi những lời chỉ trích. Joan Dupont nhận định, hoàn cảnh khốc liệt mà Đặng Nhật Minh gặp phải là nguyên nhân khiến cho ông không hướng con gái mình theo ngành nghệ thuật.

Xuyên suốt nhiều bộ phim, các hình tượng nghệ thuật mà Đặng Nhật Minh dựng nên luôn gây ra nhiều tranh luận. Nghệ sĩ nhân dân Trần Thế Dân – một nhà quay phim gạo cội của điện ảnh Việt Nam – từng nói rằng ông đánh giá cao cách làm việc của Đặng Nhật Minh khi phim của đạo diễn này đã "thực sự dựng nên những hình tượng, truyền được nỗi ám ảnh đến người xem" nhưng đi kèm đó là "nhiều điểm cần phải tranh luận xung quanh các hình tượng nghệ thuật". Dù chính quyền cộng sản cố biến các sản phẩm nghệ thuật Việt Nam thành những bản điếu văn cho lòng yêu nước, tinh thần cách mạng và đoàn kết dân tộc, thì Đặng Nhật Minh luôn tìm mọi cách để đưa vào các tác phẩm của mình những cảm xúc trữ tình và sự đồng cảm. Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường từng nhận định, Đặng Nhật Minh là một người rất quyết liệt trong ý đồ nghệ thuật của mình; và đó là điều cần thiết trong điện ảnh, nơi những ý đồ sáng tạo luôn dễ bị lung lay trước những khó khăn khách quan bên ngoài.

Khi trao Giải thưởng Nikkei Châu Á lần thứ 4 vào năm 1999, báo Nihon Keizai Shimbun của Nhật Bản cũng nhận xét về Đặng Nhật Minh: "Ông tôn trọng tự do ngôn luận nghệ thuật và đã tạo ra những bộ phim xuất sắc truyền tải trái tim của châu Á ra thế giới". Trong cuốn sách  (tạm dịch: Văn hóa đô thị ở Việt Nam đương đại), tiến sĩ Lisa Drummond đã nói về Đặng Nhật Minh rằng: ông đã đưa ra cái nhìn của nhà làm phim về những biến đổi xã hội mà Việt Nam đã trải qua, dùng kỹ năng của mình để khắc họa sự thay đổi đó thông qua những trải nghiệm đời thường của nhiều đối tượng khác nhau. Nhà văn người Hà Lan Dick Gebuys xem đạo diễn Đặng Nhật Minh như là một sử gia của những mảnh đời đặc biệt vì các tác phẩm điện ảnh của ông thường nói về lịch sử, nỗi khổ của từng cá nhân và đi sâu vào thế giới nội tâm của từng nhân vật.Đặng Nhật Minh được đánh giá là một trong những đạo diễn nổi tiếng và có ảnh hưởng nhất ở Việt Nam. Khi nhắc đến ông, báo chí Việt Nam thường dùng những cụm từ như "tài năng hàng đầu", "gương mặt hàng đầu" hay "đạo diễn hàng đầu" của điện ảnh Việt Nam. Không chỉ riêng việc làm phim, ông được xem là một số ít đạo diễn Việt Nam có khả năng văn chương để tự viết nên những kịch bản xuất sắc như Thị xã trong tầm tay, Bao giờ cho đến tháng Mười. Đặng Nhật Minh còn nhận được sự đánh giá cao từ nhiều đạo diễn, nhà nghiên cứu điện ảnh trong nước và quốc tế. Trong một bài nghiên cứu của mình, tác giả John Charlot đã gọi Đặng Nhật Minh là một "thiên tài điện ảnh đích thực" của Việt Nam. Đặng Nhật Minh được xem là một trong những nhà làm phim Việt Nam nổi tiếng nhất ở quốc tế, khi tên tuổi của ông được biết đến không chỉ ở châu Á mà còn cả ở châu Âu và Mỹ.

Tác phẩm

 Phim tài liệu

 Phim điện ảnh

 Vinh danh
Đặng Nhật Minh được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú vào năm 1988, Nghệ sĩ nhân dân vào năm 1993, và trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất vào năm 1998. Ngoài ra, ông còn nhận được Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì và Huân chương Độc lập hạng Ba. Đến năm 1999, ông đã nhận được giải thưởng Nikkei ở hạng mục văn hóa vì những đóng góp cho điện ảnh châu Á. Tại Hàn Quốc, ông đã 2 lần được vinh danh khi nhận được "Giải thành tựu trọn đời vì những cống hiến xuất sắc cho điện ảnh châu Á" và Giải thưởng Điện ảnh Hòa bình Kim Daejung tại Liên hoan phim quốc tế Gwangju vào năm 2005 và 2013. Ông cũng trở thành đạo diễn điện ảnh Việt Nam đầu tiên giành được Giải thành tựu trọn đời tại một liên hoan phim nước ngoài.

Năm 2007, ông được nhà nước Việt Nam trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh chuyên ngành điện ảnh cho các tác phẩm: Thị xã trong tầm tay, Bao giờ cho đến tháng Mười, Hà Nội mùa đông năm 46 và Mùa ổi. Trước đó, năm 1996, cha ông cũng được truy tặng Giải thưởng này trong lĩnh vực Y học. Năm 2010, ông trở thành đạo diễn Việt Nam đầu tiên được Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh của Hoa Kỳ vinh danh vì những cống hiến cho sự nghiệp điện ảnh. Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh đã tổ chức một lễ tôn vinh sự cống hiến của Đặng Nhật Minh vào tháng 11 cùng năm. Và đến năm 2016, ông đã được trao giải Kỳ lân danh dự (Licorne d’Or) cho toàn bộ sự nghiệp điện ảnh tại Liên hoan phim quốc tế Amiens.

Cũng trong năm 2016, Đặng Nhật Minh là 1 trong 9 "Công dân Thủ đô ưu tú" được Thành ủy Hà Nội vinh danh. Ông cho biết, dù đã nhận được nhiều giải thưởng và danh hiệu, nhưng việc trở thành một công dân ưu tú của thủ đô là lần hạnh phúc và cảm động nhất. Ngày 12 tháng 8 năm 2017, một buổi đối thoại với chủ đề Phim Đặng Nhật Minh qua góc nhìn của người nước ngoài đã diễn ra tại Hà Nội. Sau khi chương trình được mở đầu bằng việc chiếu lại bộ phim Trở về, Đặng Nhật Minh đã có một buổi trao đổi với Dick Gebuys – một nhà thơ, nhà văn, nhà soạn kịch người Hà Lan, người đã từng thực hiện chương trình giới thiệu phim của Đặng Nhật Minh tại Hà Lan. Năm 2019, cũng chính nhà văn này đã hoàn thành cuốn sách tiếng Anh đầu tiên viết về Đặng Nhật Minh, lấy cảm hứng từ các bộ phim tiêu biểu của ông. Cuốn sách mang tên Nostalgia for the Countryside (tạm dịch: Hoài vọng đồng quê) được khởi thảo từ năm 2015 và chính thức được giới thiệu tại Việt Nam vào ngày 7 tháng 2 năm 2023.

Ngày 31 tháng 3 năm 2022 tại Đại sứ quán Pháp ở Hà Nội, Đặng Nhật Minh được Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Nicolas Warnery đại diện Bộ Văn hóa Pháp trao tặng , ghi nhận những đóng góp của ông trong việc góp phần làm tăng cường sự hiểu biết văn hóa giữa hai nước Việt Nam – Pháp. Đại sứ Nicolas Warnery khẳng định rằng, nước Pháp ghi nhận những đóng góp của Đặng Nhật Minh không chỉ ở những tác phẩm nhân văn của ông được công chiếu tại Pháp, những bộ phim hợp tác như Mùa ổi hay sự liên kết điện ảnh giữa hai nước trong thời kỳ ông làm tổng thư ký của Hội Điện ảnh, mà còn cả thời gian ông đã hỗ trợ phiên dịch cho các đoàn làm phim Pháp sang Việt Nam.
 Danh sách giải thưởng và đề cử

 Gia đình
Đặng Nhật Minh kết hôn với Nguyễn Phương Nghi, một nhạc công piano, con gái của luật sư Nguyễn Quế. Gia đình bà Phương Nghi trong đó có anh trai Nguyễn Hoán đã trở thành một trong những hình mẫu cho bộ phim Mùa ổi'' của chính Đặng Nhật Minh. Khi giáo sư Đặng Văn Ngữ qua đời vào năm 1967 thì Đặng Nhật Minh cùng vợ đã có một người con trai đầu lòng tên Nhật Tân. Cả Phương Nghi và Nhật Tân đều được nhắc đến trong bức thư cuối cùng mà Đặng Văn Ngữ gửi cho con trai. Đặng Nhật Minh còn có một người con gái là Đặng Phương Lan, một bác sĩ chuyên khoa tai – mũi – họng. Bà kết hôn với kỹ sư Đinh Xuân Thọ – con trai của Nhà giáo Nhân dân Đinh Xuân Lâm – và sinh sống cùng chồng tại Budapest, Hungary.

Chú thích

Tham khảo

Thư mục
Tiếng Việt

Tiếng Anh

Ngoại ngữ khác

Liên kết ngoài

Người Huế
Người họ Đặng tại Việt Nam
Đạo diễn điện ảnh Việt Nam
Nhà biên kịch điện ảnh Việt Nam
Phim và người giành giải Cánh diều
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Phim và người giành giải Liên hoan phim Việt Nam
Người được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IX Thanh Hóa


title: Cabestana cutacea

text:
Cabestana cutacea là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ranellidae, họ ốc tù và.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Cabestana
Động vật được mô tả năm 1767


title: Clinura hosoi

text:
Clinura hosoi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clinura


title: Danh sách bài hát đứng đầu bảng xếp hạng Gaon Digital Chart năm 2009

text:
Bảng xếp hạng Gaon là một bảng xếp hạng các bài hát bán chạy nhất tại Hàn Quốc.Dữ liệu được thu thập bởi Hiệp hội Âm nhạc Công nghiệp Hàn Quốc mỗi tháng.

Lịch sử

Liên kết ngoài
 Gaon Chart

Bảng xếp hạng thu âm năm 2009


title: Borgsum

text:
Borgsum (Fering: Borigsem) là một đô thị ở đảo Föhr thuộc huyện Nordfriesland, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị này có diện tích 5,51 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 353 người.

Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, du lịch.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Borgsum

Xã và đô thị ở huyện Nordfriesland


title: Melanotaenia monticola

text:
The mountain rainbowfish (Melanotaenia monticola) là một loài cá thuộc họ Melanotaeniidae. Nó là loài đặc hữu của Papua New Guinea.

Nguồn

Chú thích

Tham khảo

Melanotaenia


title: Số 10 phố Downing

text:
Số 10 phố Downing (tiếng Anh: 10 Downing Street) thường được biết đến với tên Số 10 (Number 10) là địa chỉ của dinh Thủ tướng Anh.

Căn nhà số 10

Tòa nhà số 10 thật sự trở thành nơi cư trú của các vị thủ tướng kể từ khi Arthur Balfour nhậm chức thủ tướng Anh vào năm 1902 (1902-1905). Tuy suốt thế kỷ XVIII-XIX, một số thủ tướng đã đến sống tại nhà số 10 nhưng mãi đến thế kỷ XX, các thủ tướng mới đem theo những vật dụng gia đình như giường, tủ, chén, bát vào đây và khi rời khỏi đây họ cũng đem chúng theo. Thông thường các thủ tướng thường mang theo vào nhà số 10 những bộ sưu tập tranh nghệ thuật riêng của họ. Tuy nhiên, Thủ tướng Ramsey MacDonald (1924, 1929-35) là người đầu tiên không hề có bất cứ bộ sưu tập nghệ thuật cá nhân nào. Trước khi Quỹ Tiếp khách chính phủ (GHF) được thành lập vào năm 1908, các thủ tướng luôn tuyển nhân viên cho riêng họ. Song từ khi GHF ra đời, GHF phụ trách việc cung cấp và bố trí cán bộ nhân viên cho phủ thủ tướng. Arthur Balfour là Thủ tướng đầu tiên mang xe hơi đến căn nhà số 10 Phố Downing song kể từ thập niên 1950, Thủ tướng được cấp xe và tài xế riêng.

Phố Downing

Phố Downing tọa lạc tại khu vực Whitehall (nơi có nhiều cơ quan chính quyền) ở trung tâm London, cách tòa nhà Quốc hội khoảng một vài phút đi bộ và ở mé bên Cung điện Buckingham. Phố Downing được xây dựng và đặt tên theo Sir George Downing (1632-1689), vốn là một người lính và một nhà ngoại giao dưới thời vua Oliver Cromwell và Charles II. Nhờ có công phục vụ vua, ông được ban thưởng một khu đất gần công viên St James - nơi hiện giờ con đường Downing tọa lạc. Vào thế kỷ XIX, các căn nhà ở một bên phố Downing được dành cho Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính trong khi bên còn lại dành cho các văn phòng ngoại giao. Những năm 1950-1960, chính phủ cũng có cân nhắc kế hoạch phá bỏ tất cả các văn phòng ngoại giao và phần còn lại của con đường Downing để xây dựng những tòa nhà khác hiện đại hơn. Tuy nhiên, kế hoạch trên đã không thực hiện được và bị xếp xó từ lâu.

Nhà ở phố Downing

Căn nhà số 10 phố Downing là chỗ ở của Thủ tướng Anh. Căn nhà số 11 thuộc về Bộ trưởng Tài chính. Riêng căn nhà số 9 được đặt tên vào năm 2001 trở thành lối vào của Văn phòng Hội đồng Cơ mật Anh. Trong khi đó, căn nhà số 12 trước đây là văn phòng của các Nghị viên Anh thì nay trở thành cơ quan báo chí của Thủ tướng. Thế nhưng, thủ tướng và các bộ trưởng chính phủ Anh có thể thỏa thuận đổi nhà lẫn nhau. Đôi lúc căn nhà số 11 không phải Bộ trưởng Tài chính ở mà nó thuộc về phó thủ tướng. Cũng có khi các bộ trưởng chỉ làm việc trong các căn nhà tại Phố Downing trong khi sống ở nơi khác. Riêng William Gladstone - Thủ tướng Anh những năm 1868-1874, 1880-1885, 1886 và 1892-1894, trong nhiệm kỳ cuối đã tuyên bố các căn nhà số 10,11 và 12 là riêng của ông và gia đình. Ông đã đem cả gia đình đến sống tại 3 căn nhà trên. Sau cuộc tổng tuyển cử năm 1997, Công đảng Anh lên cầm quyền và tạo ra một thay đổi lớn. Số là Thủ tướng Tony Blair hồi đó đã lập gia đình và có ba con trong khi Bộ trưởng Tài chính James Gordon Brown vẫn còn độc thân nên họ đã đổi nhà cho nhau. Tuy căn nhà số 10 vẫn để Thủ tướng ở và làm việc nhưng ông Blair cùng gia đình mình thật sự đã chuyển sang sống ở căn nhà số 11 rộng lớn hơn và để căn nhà số 10 chật hẹp cho ông James Gordon Brown.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Website chính thức
 Hình ảnh văn phòng Thủ tướng

Nhà công vụ tại Vương quốc Liên hiệp Anh
Dinh tổng thống
Công trình xây dựng tại Thành phố Westminster