title: Văn học Nga

text:
Văn học Nga là thuật ngữ chỉ nền văn học của nước Nga và của người Nga di cư ra nước ngoài, đồng thời cũng chỉ nền văn học được viết bằng tiếng Nga.

Gốc rễ của văn học Nga phát sinh từ thời Trung cổ, khi đó các ánh thiên anh hùng ca và biên niên sử viết bằng ngôn ngữ Đông Slav cổ bắt đầu xuất hiện. Đến thời Khai sáng, văn học Nga ngày càng nắm giữ vai trò quan trọng, và từ đầu thập niên 1830 trở đi, văn học Nga trải qua thời kỳ hoàng kim về thơ ca, văn xuôi và kịch nghệ. Chủ nghĩa lãng mạn tạo điều kiện cho các tài năng thơ ca xuất hiện: Vasily Zhukovsky và người được ông bảo trợ - Alexander Pushkin. Văn xuôi cũng phát triển hưng thịnh. Mikhail Lerrmontov là một trong những nhà thơ và tiểu thuyết gia quan trọng nhất. Tiểu thuyết gia vĩ đại đầu tiên của nước Nga là Nikolai Gogol. Sau đó phải kể đến Ivan Turgenev, bậc thầy cả mảng truyện ngắn lẫn tiểu thuyết. Hai tiểu thuyết gia Fyodor Dostoevsky và Leo Tolstoy sớm vang danh toàn thế giới. Những nhân vật quan trọng khác của chủ nghĩa hiện thực Nga là Ivan Goncharov, Mikhail Saltykov-Shchedrin và Nikolai Leskov. Trong nửa thứ hai của thế kỷ 19, Antov Chekhov là tác giả xuất chúng trong mảng truyện ngắn và trở thành kịch tác gia hàng đầu.

Đầu thế kỷ 20 được coi là Thời kỳ Bạch kim của thơ ca Nga. Những nhà thơ gắn liền nhất với thời kỳ này là Konstantin Balmont, Valery Bryusov, Alexander Blok, Anna Akhmatova, Nikolay Gumilyov, Sergei Yesenin, Vladimir Mayakovsky và Marina Tsvetaeva. Thời kỳ Bạch kim cũng sản sinh ra những tiểu thuyết gia và nhà văn truyện ngắn hàng đầu như Aleksandr Kuprin, nhà văn được trao giải Nobel - Ivan Bunin, Leonid Andreyev, Fyodor Sologub, Yevgeny Zamyatin, Andrei Bely và Maxim Gorky.

Sau Cách mạng 1917, văn học Nga chia ra làm hai nhánh: văn học Xô viết và văn học của dân "trắng" di cư (dân "trắng" ám chỉ những người không ủng hộ chính quyền Xô viết). Chính quyền Liên bang Xô viết, trong khi nỗ lực xóa bỏ được nạn mù chữ và phát triển nền công nghiệp in ấn sách, lại tăng cường kiểm duyệt ý thức hệ. Thập niên 1930, chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa trở thành xu hướng chủ đạo ở nước Nga. Các nhân vật dẫn đầu và xây dựng nên nền tảng của xu hướng này là Nikolay Ostrovsky, Alexander Fadeyev cùng một số nhà văn khác. Một số nhà văn như Mikhail Bulgakov, Andrei Platonov và Daniil Kharms bị phê bình, đến mức rất ít hoặc hoàn toàn không có cơ hội được xuất bản. Nhiều tác giả di cư, như các nhà thơ Vladislav Khodasevich, Georgy Ivanov and Vyacheslav Ivanov; tiểu thuyết gia Gaito Gazdanov, Vladimir Nabokov và Bunin, tiếp tục sáng tác tại nơi đất khách quê người. Một số nhà văn dám đứng lên chống lại ý thức hệ Xô viết, chẳng hạn như tiểu thuyết gia được trao giải Nobel  Aleksandr Solzhenitsyn và Varlam Shalamov, họ viết về cuộc sống trong trại cải tạo gulag. Thời kỳ tan băng Khrushchev, mang tới làn gió mới cho văn học và thơ ca, nhanh chóng trở thành hiện tượng văn hóa đại chúng. Tuy nhiên thời này không kéo dài lâu. Vào thập niên 1970, một số tác giả tiêu biểu bậc nhất bị cấm xuất bản và bị khởi tố vì có tư tưởng chống chính quyền Xô viết.

Cuối thế kỷ 20 là thời kỳ khó khăn đối với văn học Nga, với rất ít tiếng nói nổi bật. Trong số nhưng tác giả được nhắc đến nhiều nhất trong thời kỳ này có Victor Pelevin, khá nổi tiếng với thể loại truyện vắn và tiểu thuyết; tiểu thuyết gia và kịch tác gia Vladimir Sorokin và nhà thơ Dmitri Prigov. Sang thế kỷ 21, một thế hệ tác giả Nga mới xuất hiện, cực kỳ khác biệt với các nhà văn Nga hậu hiện đại hồi cuối thế kỷ 20, họ khiến cho giới phê bình phải thảo luận về "chủ nghĩa hiện thực mới".

Các tác giả Nga có những đóng góp vô cùng lớn cho rất nhiều thể loại văn học. Nước Nga có năm người được trao giải Nobel văn học. Vào năm 2011, Nga là nơi phát hành sách lớn thứ tư trên thế giới, tính theo số lượng tựa sách được xuất bản. Một câu nói phổ biến gọi Nga là "quốc gia đọc sách nhiều nhất thế giới".

Thời kỳ sơ khai

Văn học Nga cổ bao gồm một số kiệt tác viết bằng ngôn ngữ Đông Xla-vơ cổ (đây là ngôn ngữ của nước Nga Kiev, đừng nhầm với ngôn ngữ Xla-vơ Nhà thờ đương thời hay nhầm với tiếng Nga, tiếng U-krai-na và tiếng Bê-la-rút hiện đại). Thể loại chính của văn học sử thi Nga cổ là biên niên sử, phần lớn khuyết danh.

Các tác phẩm khuyết danh cũng gồm cả Câu chuyện về cuộc hành binh của Igor và Nguyện cầu cho Daniel đang bị giam hãm. Thánh sử (tiếng Nga: жития святых, zhitiya svyatykh, "cuộc đời của các vị thánh")  là thể loại phổ biến trong văn học cổ của Nga. Cuộc đời Aleksandr Nevsky (Житие Александра Невского) được xem là một điển hình nổi tiếng của thể loại này. Các tác phẩm khác trong văn học cổ của Nga là Zadonschina, Physiologist, Synopsis và Hành trình qua ba vùng biển. Đó là các tác phẩm anh hùng ca—truyền miệng trong dân gian—hòa trộn giữa đạo Cơ đốc với đa thần giáo truyền thống. Văn học Nga thời kỳ trung cổ mang dấu ấn tôn giáo cực kỳ đậm nét và thường dùng một dạng mô phỏng ngôn ngữ Xla-vơ nhà thờ, với nhiều âm hưởng Nam Xla-vơ. Tự truyện của tổng linh mục Avvakum - tác phẩm đầu tiên viết bằng tiếng Nga thông tục - chỉ mới xuất hiện từ giữa thế kỷ 17.

Thế kỷ 18
Lên nối ngôi vào cuối thế kỷ 17, ảnh hưởng của Pyotr Đại đế (Pyotr I) trong văn hóa Nga vẫn tiếp tục mở rộng trong thế kỷ 18. Triều đại của Pyotr trong những năm đầu thế kỷ 18 đánh dấu khởi đầu của hàng loạt thay đổi theo hướng hiện đại hóa trong văn hóa Nga. Cuộc cải cách do Pyotr khởi xướng khuyến khích giới nghệ sĩ và nhà khoa học Nga đổi mới sản phẩm và lĩnh vực họ tham gia, với mục tiêu thúc đẩy nền văn hóa phát triển song hành với nền kinh tế. Tấm gương Pyotr Đại đế tạo nên tiền lệ cho suốt phần còn lại của thế kỷ 18, giờ đây các nhà văn Nga bắt đầu hình thành ý tưởng rõ ràng về cách sử dụng và sự phát triển của ngôn ngữ Nga. Qua những cuộc tranh luận về Vị trí đứng đầu của ngôn ngữ Nga và "sắc độ" của văn học Nga, giới nhà văn hồi nửa đầu thế kỷ 18 đã có thể đặt nền tảng cho sự hình thành của các tác phẩm sâu sắc hơn, đậm đà bản sắc địa phương hơn ra đời ở cuối thế kỷ này.

Nhà văn châm biếm Antiokh Dmitrievich Kantemir, 1708–1744, là một trong những nhà văn Nga đầu tiên không chỉ ca ngợi cuộc cải cách của Pyotr I mà còn tôn vinh những lý tưởng của phong trào Khai sáng đang nở rộ ở châu Âu. Tác phẩm của Kantemir thường biểu lộ lòng ngưỡng mộ Pyotr Đại đế, thể hiện rõ nhất trong thiên anh hùng ca dâng tặng hoàng đế mang tên Petrida. Kantemir thường gián tiếp ca ngợi ảnh hưởng của Pyotr qua việc phê phán trào phúng "tính thiển cận và chính sách ngu dân" ở nước Nga. Ông xem đó là biểu hiện của sự lạc hậu mà Pyotr cố gắng thay đổi qua hàng loạt cải cách. Kantemir tôn vinh truyền thống cải cách này không chỉ bằng việc ủng hộ Pyotr, mà còn bằng việc khởi xướng cuộc tranh luận kéo dài hàng thập kỷ về lối làm thơ âm tiết tiếng Nga.

Vasily Kirillovich Trediakovsky - nhà thơ, nhà viết kịch, nhà văn tiểu luận, dịch giả sống cùng thời với Antiokh Kantemir, cũng chịu ảnh hưởng sâu đậm từ phong trào Khai sáng, thể hiện rõ trong các tác phẩm của ông ở Viện Hàn lâm Khoa học Nga, các dịch phẩm xuất sắc từ tiếng Pháp và công trình kinh điển về tiếng Nga.

Trong khi cách tiếp cận với công việc viết lách của Trediakovsky thường được nhận xét là "cực kỳ uyên bác", có một nhà văn trẻ tuổi, một đối thủ trong giới học thuật của Trediakovsky tên là Alexander Petrovich Sumarokov, 1717–1777, lại đi theo phong cách kinh điển Pháp. Mối quan tâm của Sumarokov với kiểu văn học Pháp phản ánh sự tận tâm ông dành cho tinh thần Âu hóa của thời đại Pyotr Đại đế.

Mikhail Vasilyevich Lomonosov đặc biệt diễn tả lòng biết ơn và công nhận di sản của Pyotr trong tác phẩm chưa hoàn thành mang tên Pyotr Đại đế. Các tác phẩm của Lomonosov thường tập trung vào bản chất hùng vĩ, choáng ngợp, và vì vậy thường hướng đến Pyotr do những kỳ công về quân sự, văn hóa, kiến trúc vĩ đại của ông. Khác với phong cách đơn giản của Sumarokov, Lomonosov thích ý tưởng phân cấp phong cách văn học thành cao, trung bình và thấp. Lý do này thúc đẩy Lomonosov sáng tác những tác phẩm phô trương, mẫu mực về luân lý và sử dụng cả ngôn ngữ bản xứ lẫn Xla-vơ Nhà thờ.

Ảnh hưởng của Pyotr I và những cuộc tranh luận về chức năng và hình thức của văn học liên quan đến ngôn ngữ Nga ở nửa đầu thế kỷ 18, đã tạo nên tiền lệ cho giới văn sĩ sống trong triều đại Ekaterina Đại đế (Ekaterina II) hồi nửa cuối thế kỷ này. Tuy nhiên, đề tài và phạm vị của các tác phẩm  thường sâu sắc hơn, đậm chất chính trị và gây nhiều tranh cãi hơn.  Alexander Nikolayevich Radishchev là một ví dụ, ông đã khiến công chúng Nga kinh ngạc với việc mô tả điều kiện kinh tế-xã hội của nông nô. Nữ hoàng Ekaterina II kết tội Radishchev vì sự miêu tả này, rồi đầy ông đến Siberia.

Các nhà văn khác thường chọn những đề này ít xung đột với chế độ chuyên quyền. Ví dụ Nikolay Karamzin, 1766–1826, nổi tiếng vì ủng hộ quan điểm các nhà văn Nga nên đưa "các nét" như tình cảm, hợm hĩnh về vật chất vào thơ ca và văn xuôi.

Một số nhà văn, trái lại, đi theo hướng ca ngợi nữ hoàng Ekaterina II. Gavrila Romanovich Derzhavin, nổi tiếng với những bài thơ tán dương, thường dâng tặng thơ cho nữ hoàng Ekaterina II. Trái với hầu hết tác giả cùng thời, Derzhavin hết lòng với đất nước, ông phục vụ trong quân ngũ, sau đó nắm giữ nhiều trọng trách khác nhau trong triều đình Ekaterina II, gồm có vị trí thư ký cho nữ hoàng và bộ trưởng bộ tư pháp. Không giống phong cách "hùng vĩ" của Mikhail Lomonosov và Alexander Sumarokov, Derzhavin thường miêu tả rất ít về đề tài ông chọn.

Denis Fonvizin, gắn liền với thể loại hài kịch, tiếp cận đề tài giới quý tộc Nga dưới góc độ phê bình. Ông cảm thấy quý tộc nên giữ phẩm cách như dưới thời Pyotr Đại đế, khi đó lòng tận tụy với quốc gia luôn được trọng đãi. Các tác phẩm của ông phê phán cơ chế tặng thưởng cho qúy tộc mà không buộc họ chịu trách nhiệm về những việc họ làm. Dùng nghệ thuật châm biếm và hài kịch, Fonvizin ủng hộ cơ chế ban thưởng cho những nhà quý tộc tài năng dựa trên công trạng của họ, chứ không theo thiên vị cấp bậc - tình trạng đang lan tràn rộng khắp dưới triều đại Ekaterina Đại đế.

Thời kỳ Hoàng kim

Thế kỷ 19 được coi là Thời kỳ Hoàng kim (Thời kỳ Vàng), rực rỡ nhất của văn học Nga. Chủ nghĩa lãng mạn mang tới thời kỳ nở rộ của các tên tuổi lớn về thơ ca: Vasily Zhukovsky và sau đó là học trò của ông - Alexander Pushkin xuất hiện trên văn đàn. Pushkin không chỉ nâng tầm ngôn ngữ văn chương Nga mà còn xây dựng một đẳng cấp nghệ thuật mới cho văn học Nga. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là tiểu thuyết thơ Eugene Onegin. Một thế hệ nhà thơ hoàn toàn mới gồm Mikhail Lermontov, Yevgeny Baratynsky, Konstantin Batyushkov, Nikolay Nekrasov, Aleksey Konstantinovich Tolstoy, Fyodor Tyutchev và Afanasy Fet kế tục sự nghiệp của Pushkin.

Thể loại văn xuôi cũng phát triển mạnh mẽ. Người có công lớn nhất trong việc dân chủ hóa văn xuôi Nga, đưa nó đến gần hơn với thực tại đời sống là nhà văn vĩ đại Nikolai Gogol. Tiểu thuyết "trường cao" Những linh hồn chết của Nikolai Gogol được coi là tiểu thuyết vĩ đại đầu tiên của nền văn học Nga. Truyện ngắn Chiếc áo khoác, ra đời năm 1842, với phong cách vừa trào lộng vừa trữ tình đặc trưng cho Gogol, đã tạo dấu ấn quan trọng trong nền văn học Nga.

Có thể nói trường phái văn học hiện thực ra đời cùng với tên tuổi của Ivan Turgenev. Fyodor Dostoyevsky và Leo Tolstoy sớm vang danh toàn thế giới, đến mức nhiều học giả như F.R. Leavis cho rằng một trong hai người xứng đáng là tiểu thuyết gia vĩ đại nhất mọi thời đại. Ivan Goncharov tạo dấu ấn chủ yếu nhờ tiểu thuyết Oblomov. Mikhail Saltykov-Shchedrin sáng tác văn học trào phúng, còn Nikolai Leskov được nhớ đến nhiều nhất nhờ tiểu thuyết ngắn. Cuối thế kỷ, Anton Chekhov xuất hiện như một bậc thầy thể loại truyện ngắn và đồng thời là nhà soạn kịch hàng đầu thế giới.

Những thành tựu quan trọng khác của thế kỉ 19 gắn liền với nhà văn chuyên viết truyện ngụ ngôn Ivan Krylov; các nhà văn thể loại phi hư cấu như nhà phê bình Vissarion Belinsky và nhà cải cách chính trị Alexander Herzen; các nhà viết kịch Aleksandr Griboyedov, Aleksandr Ostrovsky và nhà văn châm biếm Kozma Prutkov (bút danh dùng chung).

Thế kỷ 20

Thời kỳ Bạch kim
Giai đoạn đầu thế kỷ 20 được coi là Thời kỳ Bạch kim hay Thời kỳ Bạc của thơ ca Nga. Những nhà thơ nổi tiếng trong thời kỳ này là Maksim Gorky, Alexander Blok, Sergei Yesenin, Valery Bryusov, Konstantin Balmont, Mikhail Kuzmin, Igor Severyanin, Sasha Chorny, Nikolay Gumilyov, Maximilian Voloshin, Innokenty Annensky, Zinaida Gippius. Các nhà thơ gắn liền nhất với Thời kỳ Bạc còn có Anna Akhmatova, Marina Tsvetaeva, Osip Mandelstam và Boris Pasternak.

Dù Thời kỳ Bạc được xem là sự phát triển của truyền thống văn học Nga trong thế kỉ 19, một số nhà thơ tiên phong cố gắng thay đổi hoàn toàn thời kỳ này: Velimir Khlebnikov, David Burliuk, Aleksei Kruchenykh và Vladimir Mayakovsky.

Không chỉ nổi tiếng với thơ ca, Thời kỳ Bạc còn sinh ra những tiểu thuyết gia và nhà văn chuyên thể loại truyện ngắn hàng đầu như Aleksandr Kuprin, nhà văn đoạt giải Nobel Ivan Bunin, Leonid Andreyev, Fedor Sologub, Aleksey Remizov, Yevgeny Zamyatin, Dmitry Merezhkovsky và Andrei Bely, dù thực tế hầu hết họ sáng tác cả thơ vẫn văn xuôi.

Thời Lênin
Cùng với sự thành lập của chính quyền Bolshevik sau Cách mạng Tháng Mười năm 1917, Mayakovsky bắt tay vào giải thích những tính chất của thực tại mới. Các tác phẩm của ông như Thơ ca ngợi Cách mạng và Hành khúc bên trái (đều ra đời năm 1918) mang tới luồng gió mới cho thi ca. Trong Hành khúc bên trái, Mayakovsky kêu gọi đấu tranh chống lại kẻ thù của Cách mạng Nga. Bài thơ 150,000,000 thảo luận vai trò tiên phong của quần chúng trong cách mạng. Trong bài thơ Vladimir Ilyich Lenin (1924), Mayakovsky hướng tới cuộc đời và sự nghiệp của lãnh tụ Cách mạng Nga. Còn ở bài thơ Tốt lắm, ông coi xã hội theo mô hình chủ nghĩa xã hội là "mùa xuân của nhân loại". Mayakovsky đóng vai trò quan trọng trong sự ra đời của thể loại thơ ca mới, mà ở đó chính trị là nhân tố chính yếu.

Thời Stalin
Vào thập niên 1930, hiện thực xã hội chủ nghĩa trở thành xu hướng chiếm ưu thế tại Nga, với nhân vật chủ chốt là Maxim Gorky. Ông là người đặt nền móng cho thể loại này thông qua cuốn tiểu thuyết Người mẹ và vở kịch Bọn địch thù (cả hai ra đời năm 1906). Bộ ba cuốn sách tự truyện: Thời thơ ấu của tôi (1913-1914), Kiếm sống (1916) và Những trường đại học của tôi (1923), kể lại hành trình từ nghèo khó cho tới thời kỳ phát triển nhận thức chính trị của tác giả. Cuốn tiểu thuyết Sự nghiệp của Artamanov (1925) và vở kịch Egor Bulyshov (1932) mô tả sự tan rã và sụp đổ không thể tránh khỏi của giai cấp thống trị ở nước Nga. Gorky định nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa là "chủ nghĩa hiện thực của những người đang tái thiết thế giới" và khẳng định hiện thực xã hội chủ nghĩa nhìn quá khứ "từ trên đỉnh cao của những thành quả trong tương lai". Theo Gorky, trách nhiệm chính của các nhà văn là phải góp sức vào sự nghiệp phát triển con người mới trong xã hội của chủ nghĩa xã hội. Hình tượng anh hùng cách mạng của Gorky là Pavel Vlasov trong tiểu thuyết Người mẹ, đó là người sống quên mình, giàu lòng thương cảm những người lao động nghèo, cũng như kỷ luật và dâng hiến. Các tác phẩm của Gorky đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của văn học Nga và có ảnh hưởng sâu rộng tới nhiều nơi trên thế giới.

Tiểu thuyết Thép đã tôi thế đấy (1932-1934) của Nikolay Ostrovsky nằm trong số những tác phẩm thành công nhất của văn học Nga, với 10 triệu bản được in bằng nhiều ngôn ngữ trên thế giới. Ở Trung Quốc, các phiên bản của cuốn sách này bán được hơn 10 triệu bản. Tại Nga hơn 35 triệu bản sách được phát hành.Thép đã tôi thế đấy là cuốn tiểu thuyết tự truyện về chính cuộc đời của Nikolay Ostrovsky: tuổi thơ vất vả, trở thành đoàn viên Komsomol vào tháng 7 năm 1919 và tình nguyện tham gia Hồng Quân. Nhân vật chính trong tiểu thuyết, Pavel Korchagin, tượng trưng cho "anh hùng trẻ tuổi" trong văn học Nga: anh cống hiện cả đời cho sự nghiệp chính trị, nhờ đó anh vượt qua vô vàn thương đau. Cuốn tiểu thuyết là nguồn truyền cảm hứng tới thế hệ trẻ khắp thế giới và đóng vai trò thúc đẩy tinh thần trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại của nước Nga.

Alexander Fadeyev (1901–1956) dã đạt được thành công rực rỡ tại Nga, với 10 triệu bản sách được phát hành tại Nga và nhiều nơi trên thế giới. Nhiều tác phẩm của Alexander Fadeyev được chuyển thể thành phim và dịch sang nhiều ngôn ngữ tại Nga và khắp thế giới. Fadeyev là thư ký của Hội nhà văn Liên Xô và là tổng thư ký hội từ năm 1946 đến 1954. Nhà nước Liên bang Xô viết trao tặng Fadeyev hai huân chương Lênin và nhiều huân chương cao quý khác. Cuốn tiểu thuyết "Chiến bại" (1927) kể về cuộc đấu tranh du kích tại Viễn Đông Nga trong thời kỳ Cách mạng Nga và Nội chiến 1917-1922. Chủ đề được thể hiện trong tiểu thuyết này được Fadeyev miêu tả như một "cuộc cách mạng" chuyển biến quần chúng nhân dân. Nhân vật chính của tiểu thuyết là Levinson, một nhà cách mạng Bolshevik có nhận thức chính trị sâu sắc. Cuốn tiểu thuyết "Đội cận vệ thanh niên" (1946), giành được Giải thưởng Liên bang của Liên Xô vào năm 1946, kể về một nhóm đoàn viên Komsomol hoạt động ngầm ở Krasnodon, Ukraine và cuộc đấu tranh họ thực hiện nhằm chống lại sự chiếm đóng của phát xít.

Những năm đầu của chế độ Xô viết, từ năm 1917 trở về sau, nở rộ các nhóm văn học tiên phong. Một trong những nhóm quan trọng nhất là phong trào Oberiu (1928-thập niên 1930), với sự góp mặt của những tên tuổi nổi tiếng nhất như Daniil Kharms (1905–1942), Konstantin Vaginov (1899–1934), Alexander Vvedensky (1904–1941) và Nikolay Zabolotsky (1903–1958). Nhiều tác giả danh tiếng khác thực hiện các thí nghiệm với ngôn ngữ, gồm có tiểu thuyết gia Yuri Olesha (1899–1960) và Andrei Platonov (1899–1951) và  hai nhà văn chuyên viết truyện ngắn là Isaak Babel (1894–1940) và Mikhail Zoshchenko (1894–1958). Nhóm các nhà phê bình văn học OPOJAZ , còn được gọi là chủ nghĩa hình thức Nga, ra đời năm 1916, có quan hệ gần gũi với chủ nghĩa vị lai Nga. Viktor Shklovsky (1893–1984) và Yury Tynyanov (1893–1943) là hai thành viên tiêu biểu của nhóm đã sáng tác những tác phẩm văn học có sức ảnh hưởng lớn. Nhiều tác phẩm của Viktor Shklovsky thách thức thể loại văn học thông qua tiểu thuyết kết hợp giữa tự sự, tự truyện và bình luận mỹ học cũng như bình luận xã hội. Trong khi đó, Yuri Tynyanov sử dụng kiến thức về lịch sử văn học nga để viết nên những tiểu thuyết lịch sử chủ yếu về thời đại Pushkin.

Nhiều nhà văn, chẳng hạn như thành viên của nhóm Anh em Serapion (1921– ) - những người khăng khăng khẳng định quyền của tác giả khi được tự do viết về ý thức hệ chính trị, bị nhà cầm quyền buộc phải từ bỏ quan điểm và chấp nhận các nguyên tắc hiện thực xã hội chủ nghĩa. Các nhà văn của thập niên 1930, như Mikhail Bulgakov (1891–1940), tác giả của tiểu thuyết Nghệ nhân và Margarita (viết năm 1928–1940, xuất bản năm 1966), và nhà văn giành giải Nobel, Boris Pasternak (1890–1960) với tiểu thuyết  Bác sĩ Zhivago (viết năm 1945–1955, xuất bản năm 1957) tiếp tục đi theo truyền thống văn học Nga, không hy vọng được phép xuất bản. Các tác phẩm chính của họ bị cấm xuất bản mãi cho tới thời Khrushchev, thậm chí chính quyền Liên Xô còn buộc Pasternak không được nhận giải Nobel năm 1958.

Những nhà văn di cư
Trong khi đó, những nhà văn tị nạn ở nước ngoài, như nhà thơ Vladislav Khodasevich (1886–1939), Georgy Ivanov (1894–1958) và Vyacheslav Ivanov (1866–1949); tiểu thuyết gia Mark Aldanov (1880s–1957), Gaito Gazdanov (1903–1971) và Vladimir Nabokov (1899–1977) và nhà văn chuyên thể loại truyện ngắn từng đoạt giải Nobel Ivan Bunin (1870–1953), tiếp tục sáng tác tại nơi xứ người.

Cuối thời Xô viết
Thời kỳ tan băng Khrushchev (khoảng năm 1954 – khoảng năm 1964) thổi luồng gió tươi mới vào văn học. Thơ ca trở thành hiện tượng văn hóa đại chúng: Bella Akhmadulina (1937–2010), Robert Rozhdestvensky (1932–1994), Andrei Voznesensky (1933–2010), và Yevgeny Yevtushenko (1933–2017), đọc thơ của họ trên sân vận động, thu hút rất nhiều khán thính giả đến tham dự.

Một số tác giả cả gan chống lại ý thức hệ Xô viết, như nhà văn chuyên viết truyện ngắn Varlam Shalamov (1907–1982), tiểu thuyết gia đoạt giải Nobel Aleksandr Solzhenitsyn (1918–2008) - người dám viết về cuộc sống trong trại gulag, hay Vasily Grossman (1905–1964) miêu tả các sự kiện trong thế chiến II trái ngược với lịch sử chính thống của Liên Xô. Những nhà văn này, còn gọi là "những người bất đồng chính kiến", không được phép xuất bản các tác phẩm chính mãi cho tới thập niên 1960.

Song thời kỳ tan băng đó không kéo dài lâu. Trong những năm 1970, một số tên tuổi tiêu biểu nhất không chỉ bị cấm xuất bản mà còn bị khởi tố vì quan điểm chống Xô viết, hoặc vì tội "ăn bám" (parasitism). Solzhenitsyn bị trục xuất khỏi tổ quốc. Nhiều người khác, bao gồm cả nhà thơ đoạt giải Nobel Joseph Brodsky (1940–1996), tiểu thuyết gia Vasily Aksyonov (1932–2009), Eduard Southern (1943–2020), Sasha Sokolov (1943–), Vladimir Voinovich (1932–2018); và nhà văn chuyên viết truyện ngắn Sergei Dovlatov (1941–1990), phải di cư sang phương Tây, trong khi đó Oleg Accessories (1943–1992) và Venedikt Yerofeyev (1938–1990) "chọn con đường" rượu chè say xỉn. Sách của họ không được phép xuất bản chính thức mãi cho tới thời kỳ cải tổ (perestroika) trong thập niên 1980, cho độc giả hâm mộ họ tiếp tục in ấn sách thủ công theo phương pháp "samizdat" (tự xuất bản).

Thể loại chủ yếu thời Xô viết
Văn học thiếu nhi của Liên Xô chiếm một phần quan trọng do vai trò giáo dục mà thể loại này mang lại. Chiếm số lượng lớn trong kho tàng sách thiếu nhi Liên Xô thời kỳ đầu là tác phẩm thơ: Korney Chukovsky (1882–1969), Samuil Marshak (1887–1964) và  Agnia Barto (1906–1981) nằm trong số những tác giả được ưa chuộng nhất. Các nhà thơ "dành cho người lớn" như Mayakovsky hay Sergey Mikhalkov (1913–2009) cũng đóng góp cho thể loại này. Một số tác phẩm văn xuôi Liên Xô thời kỳ đầu là các truyện viết phỏng theo cổ tích nước ngoài chưa được người Nga biết tới ở thời điểm bấy giờ.  Alexey N. Tolstoy (1882–1945) viết Buratino, phiên bản hài hước và ngắn gọn hơn của truyện Pinocchio (tác giả: Carlo Collodi).  Alexander Volkov (1891–1977) giới thiệu văn học kỳ ảo cho trẻ em Liên Xô thông qua bản dịch thoáng của tác phẩm Phù thủy xứ Oz của L. Frank Baum, xuất bản dưới cái tên Phù thủy của Thành phố Ngọc lục bảo năm 1939. Về sau, Volkov tiếp tục sáng tác thêm 5 tập truyện, hoàn toàn độc lập với Baum. Các tác giả tiêu biểu khác còn có Nikolay Nosov (1908–1976), Lazar Lagin (1903–1979), Vitaly Bianki (1894–1959) và Vladimir Suteev (1903–1993).

Trong khi truyện cổ tích thường không liên quan gì đến xung đột ý thức hệ, thì văn xuôi hiện thực dành cho trẻ em dưới thời Stalin mang đậm dấu ấn ý thức hệ và thường nhằm mục tiêu giáo dục lòng yêu nước và tinh thần cộng sản cho trẻ em. Nhà văn tiêu biểu của thể loại này là Arkady Gaydar (1904–1941), một chỉ huy (đại tá) trong lực lượng Hồng quân trong thời Nội chiến Nga. Các truyện và vở kịch của ông viết về Timur, một nhóm thiếu niên tình nguyện giúp đỡ người già và chống lại du côn. Thể loại truyện anh hùng tiên phong thể hiện nhiều điểm tương đồng với thể loại thánh sử Thiên Chúa giáo. Tuy vậy, dưới thời Khrushchov (Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên bang Xô viết từ năm 1953 đến 1964) và Brezhnev (nắm quyền trong giai đoạn 1966-1982), áp lực đã giảm bớt. Sách dành cho thiếu nhi giai đoạn giữa và cuối Liên Xô viết bởi Eduard Uspensky, Yuri Entin, Viktor Dragunsky không còn dấu hiệu của sự tuyên truyền. Trong những năm 1970, nhiều sách thiếu nhi, cũng như truyện do nhà văn thiếu nhi nước ngoài viết, đã được chuyển thể thành phim hoạt hình.

Thể loại khoa học viễn tưởng nở rộ, nhờ được cuộc cách mạng khoa học, công nghiệp hóa và công cuộc tiên phong khám phá vũ trụ truyền cảm hứng. Nhưng chỉ số ít vượt qua được vòng kiểm duyệt. Các tác giả khoa văn viễn tưởng thời kỳ đầu, như Alexander Belyayev, Grigory Adamov, Vladimir Obruchev, Aleksey Nikolayevich Tolstoy luẩn quẩn với khoa học "cứng", và thương coi H. G. Wells hay Jules Verne là hình mẫu để đi theo. Hai người tiêu biểu không đi theo xu hướng này là Yevgeny Zamyatin, tác giả của tiểu thuyết "phản địa đàng" (dystopian) We, và Mikhail Bulgakov với tác phẩm Quả tim chó, Quả trứng định mệnh và Ivan Vasilyevich, dù thực ra Bulgakov quan tâm việc châm biếm xã hội hơn là thành quả của khoa học. Cả hai tác giả này đều gặp vấn đề trong việc xuất bản sách ở Liên bang Xô viết.

Kể từ thời kỳ tan băng những năm 1950, thể loại khoa học viễn tưởng của Liên Xô bắt đầu hình thành phong cách riêng. Triết học, luân lý học, ý tưởng về utopia và dystopia trở thành cốt lõi của thể loại này, khoa học viễn tưởng xã hội là tiểu thể loại phổ biến nhất. Sách của anh em Arkady và Boris Strugatsky, hoặc Kir Bulychev, cùng với nhiều người khác, gợi người đọc nhớ tới các vấn đề xã hội và thường chứa yếu tố châm biếm xã hội Xô viết đương thời. Ivan Yefremov, ngược lại, tạo dựng nên tên tuổi nhờ quan điểm "không tưởng" (utopia) về tương lai cũng như về Hy Lạp cổ đại trong các tiểu thuyết lịch sử mà ông viết. Strugatskies cũng nổi tiếng nhờ bộ ba tác phẩm Thứ Hai bắt đầu vào Thứ Bảy - những tác phẩm thuộc tiểu thể loại khoa học kỳ ảo đầu tiên của Liên Xô. Một số nhà văn khoa học viễn tưởng tiêu biểu khác là Vladimir Savchenko, Georgy Gurevich, Alexander Kazantsev, Georgy Martynov, Yeremey Parnov.  Nhạc kịch vũ trụ (space opera) ít phát triển hơn, bởi vì cả bộ phận kiểm duyệt lẫn các nhà văn đều không ưa chuộng tiểu thể loại này cho lắm. Tuy nhiên, vẫn có một số thành công trong việc đưa nhạc kịch vũ trụ của phương Tây vào Liên Xô. Đầu tiên là vở "Griada" của Alexander Kolpakov, sau đó là vở "Con người giống như Chúa" của Sergey Snegov.

Một nhánh kết hợp giữa khoa học viễn tưởng và sách thiếu nhi xuất hiện ở giữa thời Xô viết, đó là khoa học viễn tưởng thiếu nhi. Thể loại này vừa nhằm mục tiêu giáo dục, vừa giúp trẻ em giải trí. Ngôi sao hàng đầu của thể loại này là Bulychov. Cùng với các tác phẩm dành cho người lớn, ông sáng tác loạt truyện phiêu lưu vũ trụ dành cho thiếu nhi về cô bé đến từ tương lai Alisa Selezneva. Các giá khác có thể kể đến Nikolay Nosov (với các tác phẩm về người lùn Neznayka), Evgeny Veltistov (viết về cậu bé rô-bốt Electronic), Vladislav Krapivin và Vitaly Gubarev.

Truyện bí ẩn là một thể loại phổ biến khác. Các truyện trinh thám của hai anh em Arkady và Georgy Vayner, cùng với tiểu thuyết gián điệp của Yulian Semyonov nằm trong danh sách bán chạy nhất. Nhiều tác phẩm của họ được chuyển thể thành phim điện ảnh và phim truyền hình trong thập niên 1970, 1980.

Văn xuôi đồng quê là một thể loại miêu tả cuộc sống nông thôn khiến người đọc lưu luyến. Proshchaniye s Matyoroy (Tạm biệt Matyora), tiểu thuyết Valentin Rasputin viết năm 1976, khắc họa hình ảnh làng quê đối mặt với sự tàn phá của nhà máy thủy điện.

Phần lớn văn học lấy đề tài lịch sử ở thời kỳ đầu Liên Xô là các hồi ức, được văn chương hóa hoặc không. Valentin Katayev và Lev Kassil sáng tác sách bán-tự truyện về cuộc sống của trẻ em dưới thời Sa hoàng Nga. Vladimir Gilyarovsky viết tác phẩm Mát-xcơ-va và người Mát-xcơ-va, nói về cuộc sống thời kỳ tiền cách mạng ở Mát-xcơ-va. Văn học lịch sử Xô viết thời kỳ sau đa số là tiểu thuyết và truyện ngắn về Thế chiến II với các tác giả như Boris Vasilyev, Viktor Astafyev, Boris Polevoy, Vasil Bykaŭ. Họ, cùng với nhiều tác giả khác, thường dựa trên trải nghiệm thời chiến của chính họ để viết nên tác phẩm. Vasily Yan và Konstantin Badygin nổi tiếng nhất với các tiểu thuyết về nước Nga thời Trung cổ. Valentin Pikul, chịu ảnh hưởng phong cách viết của Alexander Dumas, viết về nhiều thời kỳ và quốc gia khác nhau. Trong thập niên 1970, xuất hiện thể loại tương đối độc lập gọi là Văn xuôi làng quê, đại diện tiêu biểu nhất là Viktor Astafyev và Valentin Rasputin.

Bất kỳ thể loại văn học hư cấu nào liên quan đến sự huyền bí, từ kinh dị, kỳ ảo dành cho người lớn cho đến hiện thực huyền ảo, đều không được chào đón ở Liên bang Xô viết. Mãi cho tới thập niên 1980, rất ít sách ở những thể loại này được viết, và số sách được xuất bản còn ít hơn, dù những sách loại này được viết trước đây không hề bị cấm, chẳng hạn tác phẩm của Gogol. Nằm trong số ngoại lệ hiếm hoi có tác phẩm Nghệ nhân và Margarita của Bulgakov (không được xuất bản khi tác giả còn sống) và Thứ Hai bắt đầu vào Thứ Bảy của Strugatskies. Các tác phẩm này đưa các sinh vật ma thuật và huyền bí vào thực tại Liên xô đương thời để phê phán nhà nước Liên Xô. Một ngoại lệ khác là nhà văn Xô viết thời đầu Alexander Grin, cha đẻ các truyện lãng mạn, cả kỳ ảo lẫn hiện thực.

Thời kỳ hậu Xô viết
Cuối thế kỷ 20 là giai đoạn khó khăn với văn học Nga với khá ít tên tuổi nổi bật. Tuy chế độ kiểm duyệt đã bị bãi bỏ, nhà văn giờ đây có thể tự do nói tên suy nghĩ của mình, nhưng khủng hoảng kinh tế chính trị những năm 1990 phủ bóng đen lên thị trường sách và văn học. Ngành công nghiệp sách rơi vào khủng hoảng, sô lượng sách in ra tụt vài lần so với thời Xô viết, và cần phải mất một thập kỷ mới hồi phục được.

Trong số những tác giả được nhắc tới nhiều nhất trong giai đoạn này có Victor Pelevin, quen thuộc với công chúng nhờ các truyện ngắn đầu tay và sau đó là nhiều tiểu thuyết, ngoài ra còn có tiểu thuyết gia kiêm nhà soạn kịch Vladimir Sorokin và nhà thơ Dmitry Prigov. Một xu hướng tương đối mới nổi lên trong văn học Nga là hai nhà văn nữ chuyên viết truyện ngắn Tatyana Tolstaya và Lyudmila Petrushevskaya, hay tiểu thuyết gia Lyudmila Ulitskaya và Dina Rubina dần giành được danh tiếng. Truyền thống của tiểu thuyết cổ điển Nga được các tác giả như Mikhail Shishkin và Vasily Aksyonov kế tục.

Truyện trinh thám và ly kỳ là thể loại rất thành công trong văn học Nga mới. Những năm 1990, tiểu thuyết trinh thám dài kỳ của  Alexandra Marinina, Polina Dashkova và Darya Dontsova được phát hành hàng triệu bản. Thập kỷ sau đó, Boris Akunin, tác giả của loạt tiểu thuyết về mật thám thế kỷ 19 Erast Fandorin,  được bạn đọc khắp đất nước ưa chuộng.

Khoa học viễn tưởng cũng bán chạy, nhưng vẫn xếp sau văn học kỳ ảo - một thể loại tương đối mới với bạn đọc Nga. Những thể loại này bùng nổ mạnh cuối những năm 1990 với các tác giả tiêu biểu như Sergey Lukyanenko, Nick Perumov, Maria Semenova, Vera Kamsha, Alexey Alexa, Anton Vilgotsky và Vadim Panov. Một phần sách khoa học viễn tưởng Nga hiện đại ra đời ở Ukraina, đặc biệt là ở Kharkiv - quê hương của H. L. Oldie, Alexander Zorich, Yuri Nikitin và Andrey Android. Nhiều tác giả khác làm việc ở Kiev, như Marina và Sergey Dyachenko, cũng như Vladimir Arenev. Hai tác giả người Ukraina, Andrey Dashkov và Alexander Vargo, đóng góp rất nhiều cho thể loại văn học kinh dị Nga.

Thơ ca Nga thời kỳ này xuất hiện hàng loạt nhà thơ tiên phong. Thành viên của nhóm nhà thơ Lianosovo, tiêu biểu là Genrikh Sapgir, Igor Kholin và Vsevolod Nekrasov, có tầm ảnh hưởng rất lớn, đặc biệt ở Mát-xcơ-va. Mặc dù trước đây dưới thời Xô viết họ chọn hạn chế xuất bản. Gennady Aigi, thi sĩ thử nghiệm bậc thầy, cũng tạo dựng được sức ảnh hưởng mạnh không kém. Nhiều nhà thơ chạy theo xu hướng thơ ca thịnh hành cũng phổ biến không kém, đó là Vladimir Aristov và Ivan Zhdanov ở Câu lạc bộ thơ ca và Konstantin Kedrov cùng Elena Katsuba đến từ DOOS, rất thích sử dụng nghệ thuật ẩn dụ theo cách họ gọi là "siêu-ẩn dụ". Ở St.Petersburg, thành viên của Trường phái thơ Leningrad mới, không chỉ có nhà thơ nổi tiếng Joseph Brodsky, mà còn có Victor Krivulin, Sergey Stratanovsky và Elena Shvarts, nổi tiếng từ "thế giới ngầm [của thơ ca]" thời Xô viết, và sau đó hòa nhập vào dòng chảy thơ ca chủ đạo

Một số nhà thơ như Sergey Gandlevsky và Dmitry Vodennikov nổi tiếng nhờ phong cách viết "retro", qua đó phản ánh việc mô phỏng mẫu hình và thể thức thơ ca phát triển ở Nga từ hồi thế kỷ 19.

Thế kỷ 21
Ở thế kỷ 21, một thế hệ tác giả người Nga mới đã xuất hiện, cực kỳ khác biệt với văn xuôi hậu hiện đại Nga cuối thế kỷ 20. Đặc trưng này khiến giới phê bình dùng đến thuật ngữ "hiện thực chủ nghĩa mới. Trưởng thành sau khi Liên bang Xô viết sụp đổ, "những nhà hiện thực chủ nghĩa mới" viết về cuộc sống hằng ngày, nhưng không hề sử dụng yếu tố bí ẩn và siêu hiện thực như ông cha.

"Những nhà hiện thực chủ nghĩa mới" này là các nhà văn ủng hộ niềm tin rằng có một vị trí dành cho việc thuyết giảng trong nghề làm báo, trong việc viết về chính trị xã hội và trong truyền thông, nhưng "hành động trực tiếp" (direct action) này là trách nhiệm của cộng đồng xã hội.

Trong số "Những nhà hiện thực chủ nghĩa mới" có thể kể tới iIlja Stogoff, Zakhar Prilepin, Alexander Karasyov, Arkady Babchenko, Vladimir Lorchenkov và Alexander Snegiryov.

Đề tài trong sách Nga

Thống khổ, thường được coi là một con đường chuộc tội, là chủ đề không bao giờ cũ trong văn học Nga. Tiểu thuyết gia Fyodor Dostoyevsky nổi tiếng với việc khám phá nỗi thống khổ qua các kiệt tác Nhật ký viết dưới hầm và Tội ác và hình phạt. Thiên chúa giáo và biểu tượng Thiên chúa giáo cũng là những đề tài quan trọng, đặc biệt trong các tác phẩm của  Dostoyevsky, Tolstoy và Chekhov.

Trong thế kỷ 20, nỗi thống khổ giống như cơ chế của quỷ dữ, được Solzhenitsyn khám phá trong Quần đảo Gulag. Nhà phê bình văn học Nga hàng đầu thế kỷ 20 Viktor Shklovsky, thông qua tác phẩm Vườn thú hay Không phải những lá thư tình, viết "Văn học Nga có một truyền thống xấu. Văn học Nga nhiệt tình miêu tả những cuộc tình bất thành."

Người đoạt giải Nobel Văn học

Ivan Bunin (1933)
Boris Pasternak (1958)
Mikhail Sholokhov (1965)
Aleksandr Solzhenitsyn (1970)
Joseph Brodsky (1987)
Svetlana Alexievich (2015)

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Encyclopedia of Soviet Writers
 Maxim Moshkov's E-library of Russian literature in Russian
 La Nuova Europa: international cultural journal about Russia and East of Europe
 Information and Critique on Russian Literature
 Russian Classics Bulletin by Erik Lindgren (Turgenev, Tolstoy, Dostoyevsky)
 History of Russian literature Brief summary
 Публичная электронная библиотека Е.Пескина


title: Melanotrichia prajapati

text:
Melanotrichia prajapati là một loài Trichoptera trong họ Xiphocentronidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Melanotrichia


title: Giang An

text:
Giang An (chữ Hán: 江安县 Hán Việt: Giang An huyện) là một huyện của địa cấp thị Nghi Tân, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 910 km2, dân số năm 2002 là 540.000 người. Địa hình huyện Giang An chủ yếu là đồi núi, điểm cao nhất nằm ở phía nam huyện với độ cao 1 km, điểm thấp nhất có cao độ 236,3 m. Các sông chính chảy qua huyện này có Trường Giang và Đà Giang. Tỷ lệ che phủ rừng rậm của Giang An đạt 29,8% diện tích.

Huyện này được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 15 trấn, 4 hương:
Trấn: Giang An, Hồng Kiều, Tỉnh Khẩu, Di Lạc, Lưu Kinh, Để Phùng, Vạn Lý, Ngũ Khoáng, Đồng Tử, Nghinh An, Thiết Thanh, Thủy Thah, Đại Tĩnh, Tịch Giai Sơn, Tứ Diện Sơn.
Hương: Đại Diệu, Phiền Long, Lâm Bá, Nhân Hòa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web của chính quyền thành phố Nghi Tân

Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên
Nghi Tân


title: Juupajoki

text:
Juupajoki là một đô thị của Phần Lan. Đô thị này tọa lạc tại tỉnh Tây Phần Lan trong vùng Pirkanmaa. Đô thị này có dân số 2.252 người (năm 2003) với diện tích là 274,79 km² trong đó có 15,81 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 8,2 người trên mỗi km². Đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan.

Tham khảo

Đô thị của vùng Pirkanmaa


title: Molophilus eboracensis

text:
Molophilus eboracensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Sân bay Kharkhorin

text:
Sân bay Kharkhorin  là một sân bay công tại Kharkhorin, một trung tâm của sum ở tỉnh tỉnh Övörkhangai của Mông Cổ. Sân bay tọa lạc 4 k m về phía Bắc của thành phố tỉnh lị. Có một tòa nhà ga hành khách nhỏ tại phía Đông-Bắc của sân đỗ nhưng không có trang thiết bị để phục vụ khách hoặc hàng hóa.

Xem thêm
 Danh sách các sân bay ở Mông Cổ

Tham khảo

Liên kết ngoài
world airport codes Kharkhorin
Civil Aviation Authority of Mongolia  Kharkhorin

Sân bay Mông Cổ


title: Sphaenelater

text:
Sphaenelater là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1902 bởi Schwarz.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Sphaenelater collaris (Pascoe, 1877)
 Sphaenelater crassus (Sharp, 1877)
 Sphaenelater fulvus (Sharp, 1877)
 Sphaenelater lineicollis (White, 1846)
 Sphaenelater nigricornis Schwarz, 1902
 Sphaenelater nitidofuscus (Blanchard, 1853)
 Sphaenelater similis (Sharp, 1877)

Chú thích

Tham khảo

Protelaterini


title: Xanthochorema nathaliae

text:
Xanthochorema nathaliae là một loài Trichoptera thuộc họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Xanthochorema


title: Wanganella ruedai

text:
Wanganella ruedai là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Liotiidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Wanganella


title: Fusinus australis

text:
Fusinus australis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fusinus


title: Tập thí điểm (How I Met Your Mother)

text:
Tập phim mở đầu của sê-ri truyền hình How I Met Your Mother được phát sóng chính thức vào ngày 19 tháng 9 năm 2005.

Nội dung
Tập phim (và sê-ri phim) được bắt đầu vào năm 2030 khi Ted Mosby đã kể cho các con của mình nghe câu chuyện mà anh đã gặp mẹ của bọn trẻ như thế nào. Câu chuyện bắt đầu vào năm 2005 với bạn thân và bạn cùng phòng của Ted, Marshall Eriksen đang cầu hôn bạn gái của anh Lily Aldrin, cho rằng Ted nên bắt đầu tìm kiếm một người bạn đời cho riêng mình. Tại một quán rượu có tên là MacLarens, khi đang nói chuyện với người bạn thân là Barney Stinson, Ted đã gặp một cô nàng phóng viên truyền hình Robin Scherbatsky, người đã khiến anh mê mẩn ngay lập tức. Ted sau đó đã rủ cô hẹn hò và buổi hẹn đã thành công. Nhưng cuối hôm đó, Robin đã bị những người đồng nghiệp kêu đến để phát sóng một tin tức thời sự mới.

Những người bạn của Ted đã cho rằng lẽ ra anh phải chủ động hôn cô ấy trước khi ra đi. Ted sau đó đã đến nhà của Robin với một bộ Vest ("Mặc đồ Vest vào", câu nói quen thuộc của Barney), cùng Marshall, Lily và Barney. Anh sau đó đã dừng lại tại một quán ăn Pháp và lấy chiếc kèn xanh của họ và sau đó tiếp tục đi đến nhà của cô. Mọi chuyện sau đó đã diễn ra khá tốt đẹp nhưng Ted sau đó đã buột miệng nói rằng anh yêu cô khiến cơ hội của Ted bị tiêu tan. Sau khi nén lại một thời gian dài để tạm biệt cô, anh đã tiếp tục quên mất "dấu hiệu" lần thứ hai khi anh vẫn không chủ động hôn Robin. Dù vậy, Ted trong tương lại đã kể lại với hai đứa con của mình rằng "đó chính là câu chuyện mà ba đã gặp... Dì Robin."

Sản xuất
Sau khi anh tiết lộ rằng Robin sau đó chỉ trở thành bạn thân của Ted trong tập phim mở đầu, người sáng lập sê-ri Craig Thomas giải thích rằng họ đã phải quyết định thật kỹ vì họ không muốn chương trình sẽ "trở thành hay không" giống Friends, dù vậy, nếu mọi việc diễn ra theo hướng khác thì đó sẽ là một "tội đồ" cho Ted vì anh đã quen được với một người và như vậy thì chương trình kết thúc rất sớm.

Tiếp nhận

Tập phim nhận được những đánh giá khá tích cực và nhận được tổng số điểm là 69 từ Metacritic.
Nielsen Media cũng đã đưa thống kê số khán giả là 7.9/8, trong đó có 3.3 khán giả lớn tuổi trong Nhân khẩu học 18-49.

Âm nhạc

 Bài hát dạo đầu: "Hey Beautiful" của The Solids.
 "Cigarettes and Coffee" của Otis Redding (chỉ xuất hiện trong phiên bản truyền hình)
 "I Want to Be Ready" của Kool Blues.
 "Back on the Chain Gang" của The Pretenders.

Những xuất hiện đáng chú ý
 Những người bạn bị "bồ đá" của Robin ngoài ra đã xuất hiện lại trong tập phim "Zip, Zip, Zip," khi họ bị "đá" một lần nữa.
 Ted cũng đã nói về việc nhảy vọt.
 Barney đã được giới thiệu với con của Ted và khán giả với tên gọi là "Bác Barney". 42 giây sau đó, Ted đã thổ lộ việc mình lo lắng khi sẽ độc thân mãi mãi và cho rằng những đứa con của Lily và Marshall sẽ cho rằng anh sẽ là "ông già trung niên kỳ lạ gọi là Bác Ted." Đồng thời, khả năng quyến rũ người khác cũng đã được lần đầu tiên dẫn dắt bởi Barney.
 Đây chính là tập phim có phần mở đầu không hề sử dụng sau đó trong suốt mùa phim. Thay vì cảnh dạo đầu gồm những tấm ảnh màu vàng gồm năm nhân vật chính, tập phim này lại gồm cảnh một vài bước ảnh bình thường của Ted, Marshall, và một vài nữ diễn viên phụ cũng xuất hiện. Dù vậy, phiên bản của DVD đã chuyển sang đoạn dạo đầu bình thường.

Blog của Barney
 Barney đã nói với Ted rằng hình ảnh anh mặc vest sẽ được đăng lên Blog của anh , và sau đó, blog của anh cũng đã đăng lên hình ảnh của Ted đồng thời anh còn tâm sự về tình yêu của anh đối với những cô gái người Liban.

Nối tiếp
 Cây kèn Pháp màu xanh được Ted gây bất ngờ cho Robin khi anh thực hiện vở nhạc kịch trong tập "Come On" và đã được xuất hiện trong tập cuối khi Ted lại lần nữa tỏ tình cùng Robin.
 Ranjit, tài xế taxi, người đã lái chiếc limo khi họ mừng Năm Mới trong tập "The Limo" và trở thành một trong những nhân vật xuất hiện thường xuyên.
 Marshall đã nhảy điệu robot tương tự như các tập phim tiếp theo.
 Câu nói của Barney, "Suit up!" ("Mặc đồ Vest vào!") sau đó đã được sử dụng thường xuyên trong nhiều tập phim sau đó.
 Trò chơi "Bạn đã Gặp Ted Chưa?" được Barney và Ted sử dụng để giới thiệu phụ nữ cho Ted và sau đó đã được áp dụng cho các nhân vật khác (Robin, Marshall và cả Barney. Trò chơi này Barney sử dụng với Justin và Kyle trong tập 16: Rally của season 9, trong đêm trước đám cưới của Barney và Robin).
 Barney đã nhấn mạnh rằng anh là bạn thân của Ted.
 Marshall đã gọi Pop Tart và sau đó là một ly bánh pudding là đồ chơi trẻ con (trong "Come On") và được anh, Lily, và Barney chế giễu Ted nếu anh nôn ra là "không đồ chơi trẻ con" trong tập "The Pineapple Incident".
 Barney đã nói thêm từ "chờ đã" trước khi anh định nói gì đó.
 Barney đồng thời còn giới thiêu câu nói quen thuộc "What up!" ("Có chuyện gì vậy!").
 Giới thiệu Blog của Barney.
 Barney rất thích chơi bắn súng laser.
 Lily đã lắc đầu của mình khi Barney định đập tay với cô.
 Đây là tập phim đầu tiên mà Ted đã phá hủy tình yêu có một hồi kết tốt đẹp. Dù vậy, anh cũng đã kể rằng Robin không phải là "người mẹ", mà là "Dì Robin".
 Tập này còn là có cảnh phim khi Marshall mở nắp chai rượu thì vô tình bắn vào mắt của Lily, tương tự như tập "Zoo or False" hay nhiều lần Marshall đã vô tình làm hại Lily trong nhiều tập sau đó.
 Ted cũng đã nắm chặt ngực trái của anh và cho rằng trái tim anh đang "tan vỡ".

Chú thích

Liên kết ngoài

Tập phim How I Met Your Mother
Tập phim truyền hình năm 2005
Tập thử nghiệm chương trình truyền hình


title: Prayssas

text:
Prayssas  là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 185 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot-et-Garonne


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Peru

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Peru () là đội tuyển cấp quốc gia của Peru do Liên đoàn bóng đá Peru quản lý.

Trận thi đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển Peru là trận gặp đội tuyển Uruguay vào năm 1927. Thành tích tốt nhất của đội cho đến nay là 2 lần lọt vào tứ kết World Cup vào các năm 1970, 1978; 2 chức vô địch Nam Mỹ giành được vào các năm 1939, 1975.

Danh hiệu
   Vô địch Nam Mỹ: 2
 Vô địch (2): 1939; 1975
 Hạng ba (7): 1927; 1935; 1949; 1955; 1979; 1983; 2011; 2015

  Vô địch CONCACAF
 Hạng ba: 2000

Thành tích quốc tế

Giải bóng đá vô địch thế giới
Tính đến nay, đội tuyển Peru đã 5 lần tham dự các vòng chung kết Giải bóng đá vô địch thế giới, trong đó có mặt ở giải lần đầu tiên tại Uruguay. Thành tích tốt nhất của họ là vào đến tứ kết.

Thế vận hội Mùa hè
 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1988)

Cúp bóng đá Nam Mỹ

Cầu thủ

Đội hình hiện tại
Đội hình 26 cầu thủ được triệu tập cho 2 trận giao hữu gặp  và  vào tháng 6 năm 2023.
Số liệu thống kê tính đến ngày 20 tháng 6 năm 2023 sau trận gặp .''

Triệu tập gần đây

 INJ Rút lui vì chấn thương
 PRE Đội hình sơ bộ
 WD Rút lui do vấn đề thể lực

Cầu thủ nổi tiếng

Kỷ lục

Khoác áo đội tuyển quốc gia nhiều nhất

 in đậm = vẫn còn thi đấu ở đội tuyển quốc gia

Ghi nhiều bàn thắng nhất

 in đậm = vẫn còn thi đấu ở đội tuyển quốc gia

Chú thích

Liên kết ngoài
 Đội tuyển bóng đá quốc gia Peru  trên trang chủ của FIFA

Peru
Bóng đá


title: Urval

text:
Urval là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 13,38 km², dân số năm 1999 là 163 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 64 m trên mực nước biển.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Urval trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Urval trên trang mạng của Insee
 Urval trên trang mạng của Quid
 Localisation d'Urval trên bản đồ nước Pháp và các xã giáp ranh
 Plan d'Urval sur Mapquest

Urval


title: Thuyền buồm

text:
Thuyền buồm là một loại thuyền chạy bằng sức gió nhờ vào một bộ phận gọi là buồm được gắn trên một cột trụ gọi là cột buồm. Con người đã bắt đầu biết sử dụng thuyền buồm ngay từ buổi đầu của nền văn minh. Người La Mã cổ đại là những người đầu tiên gắn những lá buồm vào con thuyền chèo để kết hợp cả hai loại năng lượng sức người và sức gió.

Ngày nay,thuyền buồm được sử dụng ở mọi nơi trên thế giới. Ở các quốc gia phương tây như Mỹ, Úc, New Zealand và các nước châu Âu, môn thể thao thuyền buồm rất được ưa chuộng. Ở châu Á, Hồng Kông, Singapore và Thái Lan cũng có rất nhiều thuyền buồm. Riêng ở Việt Nam, kể từ ngày động cơ diesel xuất hiện, thì những con thuyền buồm cũng càng lúc càng ít đi. Chỉ có ở Vịnh Hạ Long, người dân vẫn dùng thuyền buồm để đánh bắt hải sản và kinh doanh du lịch.

Cấu tạo

Thuyền buồm gồm có các bộ phận chính:

1. Thân thuyền (Hull)

Thân thuyền thường được làm từ gỗ, sắt, nhôm, nhựa polyester, nhựa Epoxy. Nhôm là vật liệu tốt nhất để đóng thuyền, nhưng giá rất cao, vì thế sắt và nhựa được dùng nhiều hơn. Tuy nhiên,để đóng những con thuyền nhỏ dưới 10 m, người ta thường dùng ván ép bọc nhựa Epoxy vì giá rẻ và độ bền cao. Gỗ cũng là loại vật liệu rất tốt để đóng thuyền, đặc biệt là những chiếc du thuyền sang trọng. Lợi thế của gỗ là nó nhẹ, đẹp, cách âm tốt, và nó rất thích hợp để đóng những chiếc thuyền buồm mang phong cách truyền thống.
Tại Việt Nam các thuyền buồm xưa của ngư dân ven biển dài 12 m thường dùng nan cật tre, đang lại thành tấm có diện tích 12 m X 6,5 m xong "lận" (kết cấu lại) bằng 2 nẹp gỗ diện tích 15 m X 25 cm,hai tấm hoặc ba tấm ván gỗ chò chỉ, bằng cách khoan lỗ cấy chốt bằng gốc tre ghép 2 tấm lại với nhau,cuối cùng dùng dầu rái và phân bò sơn lên tám nước sơn, 4 nước đầu là phân bò pha nước cho có độ sền sệt như hồ, phơi thật khô xong sơn lên 4 nước dầu rái cho không thấm nước cả hai mặt, còn hai tấm ván ghép lại người ta trộn chai chò giả nhỏ mịn trộn chung với cật tre đập dập thành sợi phơi khô,để nhét vào khe hở ghép nối,loại thuyền buồm này không có long cốt, để vào vùng đảo hoàng sa đánh cá không bị mắc cạn, chỉ có ống lô đặt bánh lái sau đuôi, bánh lái trước mũi thuyền,phía bên trong lòng thuyền người ta dùng đà gỗ đẻo củng bằng cật tre chống ngang từ bên này sang bên kia cho chắc lòng thuyền,sau đó bắt đà gỗ 10 cm X 10 cm làm sườn gia cường để lót 2 lớp ván mỏng 2 cm,mỗi lớp cách nhau 65 cm, phía trước, giữa có mui che mưa nắng củng đang bằng tre và củng sơn như dưới lòng thuyền và phía sau thuyền.

2. Long cốt (Keel):

Là bộ phận quan trọng, nằm ở dưới đáy thuyền theo trục dọc, kéo dài từ trước ra sau. Nó đóng vai trò như xương sống của một con thuyền. Bắt đầu từ trục xương sống này, người ta sẽ gắn vào những mảnh xương sườn (tức là công đà), để hình thành nên bộ khung của con thuyền. Long Cốt chính là điểm tựa để từ đó người ta gắn vào các bộ phận khác, nó còn có tác dụng "chẻ nước", giúp con thuyền tiến thẳng về phía trước thay vì dạt sang hai bên.

Đối với các loại thuyền chèo hoặc thuyền máy, đôi khi người ta không dùng Long Cốt, nhưng đối với thuyền buồm thì nó là bộ phận không thể thiếu. Long Cốt của thuyền buồm thường sâu hơn rất nhiều so với thuyền máy, và đôi khi người ta còn đổ chì vào 1 đoạn Long Cốt để tăng thêm trọng lượng làm cho con thuyền hoạt động vững vàng hơn và không bị lật. Tuy nhiên ở một số thuyền buồm nhỏ người ta không muốn có Long Cốt sâu, vì nó sẽ cản trở con thuyền khi đi vào những vùng nước cạn. Để khắc phục điều đó, người ta đã phát minh ra các loại Long Cốt giả (Center board). Long Cốt giả có thể được kéo lên khi thuyền đi vào vùng nước cạn, và hạ xuống khi đi vào vùng nước sâu.

Có hai loại Long Cốt giả: Loại có thể kéo lên bằng cách bật về phía sau được gọi là "Center Board", loại còn lại có thể kéo thẳng lên được gọi là "Dagger Board".

3. Bánh lái (Rudder)

Là bộ phận nằm ở phía sau chót của con thuyền. Nếu Long cốt là bộ phận giúp con thuyền giữ thăng bằng để tiến về phía trước, thì bánh lái lại giúp ta điều khiển hướng đi của con thuyền. Thông thường, bánh lái gồm 2 bộ phận chính là bánh lái và tay lái. Tuy nhiên ở một số con thuyền, người ta không dùng tay lái mà dùng vô lăng để lái.

4. Buồm (Sail)

Là 1 tấm vật liệu mỏng, có thể là vải, ny lon, hay nhựa được may thành hình tam giác hoặc tứ giác. Người ta căng lá buồm lên trên cột buồm nhờ vào 1 hệ thống dây kéo và ròng rọc. Tác dụng của lá buồm là để bắt gió và chuyển thành lực đẩy để đẩy con thuyền lướt trên mặt biển, tiến về phía trước.

Phân loại

Xem thêm
 Thuyền buồm Trung Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phương tiện giao thông đường thủy

Buồm


title: Lasioglossum halictoides

text:
Lasioglossum halictoides là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Fox mô tả khoa học năm 1893.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1893


title: Kalyandurg

text:
Kalyandurg là một thị trấn thống kê (census town) của quận Anantapur thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kalyandurg có dân số 29.272 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Kalyandurg có tỷ lệ 61% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Kalyandurg, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Anantapur


title: Eucera caerulescens

text:
Eucera caerulescens là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Eucera
Động vật được mô tả năm 1899


title: Gaztelu

text:
Gaztelu  là một đô thị trong tỉnh Guipúzcoa thuộc cộng đồng tự trị Xứ Basque, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Website  Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha và Basque.
 GAZTELU in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha

Đô thị ở Gipuzkoa


title: Calosso

text:
Calosso là một đô thị ở tỉnh Asti, vùng Piedmont thuộc Ý, nằm ở vị trí cách khoảng 60 km về phía đông nam của Torino và khoảng 20 km về phía nam của Asti ở vùng đồi giữa sông Tanaro và Belbo và ở khu vực giáp ranh giữa Monferrato và Langa. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.298 người và diện tích là 15,7 km².

Calosso giáp các đô thị: Agliano Terme, Canelli, Castiglione Tinella, Costigliole d'Asti, Moasca và Santo Stefano Belbo.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.calosso.at.it/

Đô thị tỉnh Asti
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Colletes paratibeticus

text:
Colletes paratibeticus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Kuhlmann mô tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 2002


title: Actenicerus paulinoi

text:
Actenicerus paulinoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Desbrochers des Loges miêu tả khoa học năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

Actenicerus


title: Antocha sagana

text:
Antocha sagana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Siêu đám thiên hà

text:
Siêu đám thiên hà hay siêu thiên hà, cụm thiên hà, hay siêu quần thiên hà (tiếng Anh: Superclusters) là hệ thống gồm các thiên hà, quần tụ thiên hà, có các dây, các mạng, liên kết với nhau thành một hệ thống. Với kích thước khổng lồ của siêu đám, các thành viên trong đó không phải liên kết ràng buộc với nhau bằng lực hấp dẫn.

Danh sách một số siêu đám thiên hà

Các siêu đám lân cận

Các siêu đám xa

Các siêu đám cực xa

Tham khảo

Liên kết ngoài
 [https://web.archive.org/web/20070427135934/http://thienvanvietnam.com/kienthuc/thienha.htm Khái niệm Siêu quần thiên hà]


title: Pessano con Bornago

text:
Pessano con Bornago là một đô thị ở tỉnh Milano, vùng Lombardia của Italia, khoảng20 km về phía đông bắc của Milano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 8.718 và diện tích là 6,6 km².

Pessano con Bornago giáp các đô thị: Cambiago, Caponago, Gessate, Carugate, Gorgonzola, Bussero.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.pessanoconbornago.mi.it

Đô thị Thành phố đô thị Milano
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Hàn Thế Trung

text:
Hàn Thế Trung (, 1089-1151) là tướng nhà Tống trong lịch sử Trung Quốc. Cùng với Nhạc Phi, ông là vị tướng chống Kim nổi tiếng thời Nam Tống, được người đời gọi chung là "Hàn Nhạc".

Cùng với Nhạc Phi, Lý Cương, Triệu Đỉnh, Văn Thiên Tường, ông là 1 trong 5 vị quan trong thời Nam Tống được thờ tại Đế vương miếu (历代帝王庙) được nhà Minh, nhà Thanh xây dựng, trong đó thờ những vị quan văn, võ tướng được đánh giá là tài năng và tận trung nhất qua các triều đại.

Thời trẻ
Hàn Thế Trung quê ở Diên An. Từ thời niên thiếu, Thế Trung là người dũng mãnh, tính cách ngang tàng thô bạo, giỏi cưỡi ngựa bắn cung. Khi uống rượu say, Hàn Thế Trung thường ăn nói mất chừng mực, nên mọi người gọi ông là Bát Hàn Ngũ (anh Năm Hàn ngổ ngáo).

Và cũng lúc trẻ, Hàn Thế Trung từng lui tới chốn thanh lâu để tiêu sầu và là một khách làng chơi. Tại đây ông đã gặp nữ nhân phong trần Lương Hồng Ngọc, Lương Hồng Ngọc sau đó đồng ý làm vợ của Hàn Thế Trung.

Năm 1106, ông đầu quân vào làm lính địa phương, bắt đầu cuộc đời binh nghiệp.

Thời Bắc Tống

Chống Tây Hạ
Diên An quê ông ở gần nước Tây Hạ, vua Tây Hạ thường mang quân đến quấy nhiễu biên giới. Năm 1105 đời Tống Huy Tông, quân Hạ lại vào đánh biên giới Tống. Hàn Thế Trung trong số những người đi chống Hạ.

Khi hành quân đến Ngân châu, ông dũng cảm đi đầu, phá cửa ải giết được tướng bên địch và quăng thủ cấp ra ngoài. Quân Hạ mất tinh thần, bị bại trận. Quân Tống thừa cơ phá thành.

Hạ Sùng Tông điều trọng binh lên cố thủ núi Cao Bình, Hàn Thế Trung dẫn quân lên núi đánh một trận ác liệt, quân Tây Hạ phải rút lui. Ít lâu sau, quân Hạ lại theo đường tắt hiểm trở đánh úp quân Tống, Thế Trung lại dẫn quân cảm tử chống lại, đẩy lui được quân Tây Hạ. Trong số quân Hạ có một viên tướng dũng mãnh xông pha trong trận, Hàn Thế Trung hỏi tù binh Tây Hạ thì được biết đó là phò mã Ngột Di nước Hạ. Ông thúc ngựa lao vào trận chém luôn được Ngột Di, quân Tây Hạ thua tan tác.

Thế Trung lập công lớn trong chiến dịch chống Hạ, được tâu báo về triều đình, nhưng gian thần Đồng Quán quản lý việc biên phòng nghi ngờ ở ngoài biên tâu báo quá lời nên chỉ thăng cho ông một cấp.

Dẹp nội loạn
Năm 1120 - 1121, ông theo tướng Vương Uyên và Đồng Quán đánh dẹp cuộc khởi nghĩa Phương Lạp ở Giang Nam. Vì có công lao, ông được phong làm Thừa tiết lang.

Năm 1126, tướng Lý Phục nhà Tống dấy binh làm loạn. Hàn Thế Trung theo lệnh Lý Di mang quân truy kích. Đến bờ sông Lâm Tri, ông còn không đầy 1000 người, chia ra 4 đội, bản thân mình chặn đường rút và hạ lệnh quân lính tử chiến, nếu không sẽ cho hậu quân giết hết. Quân lính hăng hái đánh trận giết được Lý Phục, nhưng quân phản vẫn còn hơn 1 vạn người. Hàn Thế Trung dẫn ngàn quân đuổi theo tới Tứ Thiên, một mình một ngựa xông đến dọa rằng:
Đại quân Tống đã đến, các ngươi nên hàng để lập công với triều đình!

Quân phản xin hàng. Tới hôm sau không thấy đại quân Tống, quân phản hối hận nhưng không kịp. Nhờ lập công một mình dụ hàng phản quân, Thế Trung được phong làm Tả Vũ đại phu, Đoàn luyện sứ Quả châu.

Chống Kim
Phía bắc, nước Kim nổi lên diệt Liêu và thành thế đối đầu với Tống. Năm 1121, Tống Huy Tông dự định đánh Kim để thu phục đất Yên Vân, nhưng bị thất bại trở về. Hàn Thế Trung và Tô Cách chỉ mang theo 50 kị binh, thu gom tàn quân chống lại 2000 quân Kim và đánh lui được địch đuổi theo.

Năm 1126, quân Kim vây hãm Chân Định, Thế Trung theo Vương Uyên ra giữ Triệu Địa. Quân Kim vây đánh rất gắt gao. Quân Tống bị hết lương, nhiều người khuyên ông trốn khỏi vòng vây nhưng ông không nghe theo. Nhân một đêm trời mưa tuyết lớn, ông dẫn 300 quân cảm tử đánh vào doanh trại quân Kim. Quân Kim không phòng bị, bị thua chạy hỗn loạn. Tướng Kim bị giết, quân Kim buộc phải rút lui. Nhờ lập công trong trận này, Hàn Thế Trung được phong làm Gia châu Phòng ngự sứ.

Thời Nam Tống

Dẹp loạn Miêu – Lưu
Năm 1127, quân Kim đánh xuống Biện Kinh bắt thái thượng hoàng Huy Tông và vua Khâm Tông. Em Khâm Tông là Triệu Cấu chạy về Giang Nam lập ra nhà Nam Tống, tức là Tống Cao Tông.

Cao Tông sợ quân Kim, không muốn khôi phục trung nguyên, chỉ muốn di đô về Hồ Nam để tránh xa quân địch. Hàn Thế Trung không đồng tình, kiến nghị Cao Tông không thể bỏ Giang-Hoài. Nhưng Cao Tông không nghe theo, vẫn thiên đô về Lâm An thuộc Hàng châu. Điều đó khiến nhiều tướng sĩ bất mãn. Hai đại thần Miêu Phó và Lưu Chính Ngạn bèn làm binh biến, bắt giữ Cao Tông và định buộc nhường ngôi.

Đại thần Trương Tuấn họp các tướng để bàn cách đối phó. Hàn Thế Trung cùng Lưu Quang Thế mang quân về hội và cùng nhau chống Miêu - Phó. Tháng 3 năm 1129, ông mang quân đến Bình Giang, được Trương Tuấn chi viện 2000 quân. Khi đến Tú châu, Thế Trung giả ốm không tiến binh. Miêu Phó sai người ra truyền lệnh cho ông đóng binh ở Giang Âm. Thế Trung giả cách nghe theo, rồi viết thư nói rằng mình có ít quân, xin về Lâm An. Miêu Phó và Lưu Chính Ngạn tin theo, buộc Tống Cao Tông ra chiếu bổ nhiệm ông làm Tiết độ sứ. Đồng thời, Miêu Phó sai vợ ông là Lương thị và con ông là Hàn Lượng đang ở Lâm An đi cùng sứ giả ra Tú châu dụ ông về theo.

Hàn Thế Trung gặp vợ con biết tình hình ở Lâm An, bèn chém chết sứ giả và mang quân tiến đánh. Khi đến Lâm Bình, Miêu Phó sai Miêu Dực và Mã Chu Cát ra chống cự. Hàn Thế Trung được Trương Tuấn và Lưu Quang Thế tiếp ứng, đánh tan quân họ Miêu, tiến thẳng đến Lâm An. Miêu Phó và Lưu Chính Ngạn bỏ thành chạy, để lại vua Cao Tông. Thế Trung mang quân truy kích đến Ngư Lương, quân Miêu-Phó tan vỡ. Ông bắt sống Miêu Dực và Lưu Chính Ngạn, sau đó bắt sống Miêu Phó ở Kiến Dương. Tất cả đều bị giải về Lâm An xử tử.

Tống Cao Tông xét công lao của ông, phong làm Vũ Thắng quân Tiết độ sứ và Chiêu Khánh quân Tiết độ sứ, Ngự doanh tả quân Đô thống chế.

Chặn đánh Ngột Truật
Tháng 10 năm 1129, hoàng tử nước Kim là Ngột Truật mang đại quân đánh Giang Nam. Tướng Đỗ Sung không có khả năng chống cự khiến các tuyến phòng thủ của Nam Tống lần lượt bị vỡ rồi ra hàng Kim. Ngột Truật mang quân truy sát Tống Cao Tông. Cao Tông sợ hãi bỏ chạy qua nhiều thành rồi cuối cùng giăng buồm trốn ra biển.

Trong khi quân Kim rượt đuổi Cao Tông, Thế Trung đóng quân ở Trấn Giang. Quân Tống nhiều nơi bại trận, ông lui về giữ Giang Âm, chia quân ra phòng bị. Tống Cao Tông trong lúc chạy trốn đã triệu tập Thế Trung về hộ giá cùng chạy về nam nhưng ông tâu rằng quân Kim sẽ không thể ở lâu, ông muốn đóng quân ở sông Trường Giang để chặn đường rút lui của địch. Cao Tông chấp thuận ý kiến của ông.

Vào ngày rằm tháng 1 năm 1130, Thế Trung cố ý giăng đèn kết hoa mở hội ở Tú châu để đánh lạc hướng quân Kim. Một mặt, ông mang quân bí mật phục ở Trấn Giang. Cao Tông chạy ra biển, Ngột Truật đuổi không bắt được đành phải hạ lệnh rút lui vì quân Kim trải dài trên nhiều phòng tuyến và bị dân Tống quấy phá.

Tháng 3 năm 1130, 10 vạn đại quân Ngột Truật rút về tới Trấn Giang, Thế Trung mang 8000 quân ra giữ chùa Tiêu Sơn trước, tung quân chặn đánh. Lương phu nhân vợ ông cũng ra mặt trận. Quân Kim bị chặn đứng đường về, không thể qua sông được. Ngột Truật thương lượng mấy lần, xin trả lại của báu cướp ở Giang Nam và ngựa quý để được mở đường về nước, nhưng ông không chấp nhận.

Quân Kim ở Giang Bắc đến chi viện cho Ngột Truật nhưng bị thủy quân của Thế Trung ngăn trở. Ngột Truật chạy dọc dòng sông tìm đường khác qua sông nhưng Thế Trung nhất định bám riết. Hai bên vừa đi vừa đánh. Ngột Truật định đánh phá vây lên bờ bắc nhưng không nổi, bị Thế Trung dồn vào vũng Hoàng Thiên.

Quân Kim bị vây trong vũng Hoàng Thiên trong 40 ngày. Sau Ngột Truật được một người Mân hiến kế đào kênh thông ra sông Trường Giang để có lối thoát. Hàn Thế Trung phát hiện, mang thủy quân đuổi đánh, nhưng bị quân Kim phản kích, dùng thuyền nhỏ ra áp sát bắn cháy buồm khiến chiến thuyền lớn của ông không di chuyển nhanh được. Quân Kim được tiếp viện cùng dồn lại đánh bại quân Tống. Hai bộ tướng của ông là Tôn Thế Thuần và Nghiêm Doãn tử trận. Thế Trung buộc phải lui quân, Ngột Truật thoát về Giang Bắc.

Chống liên quân Kim - Tề
Năm 1133, Tống Cao Tông phong Hàn Thế Trung làm Khai phủ nghi đồng Tam ty, Tuyên phủ sứ hai lộ đông và tây Hoài Nam.

Nước Kim đánh chiếm trung nguyên, dựng chính quyền thân Kim là Tề vương Lưu Dự. Năm 1134, một tướng Tống khác là Nhạc Phi đánh thắng quân Kim, thu phục 6 quận Tương Dương. Quân Kim bèn tập trung 10 vạn binh mã, tấn công vào khu vực Lưỡng Hoài do Thế Trung trấn giữ. Tống Cao Tông một mặt sai Ngụy Lương Thần đi sứ sang Kim cầu hòa, mặt khác sai người đưa thư cho ông ra lệnh lui về Trấn Giang lo phòng thủ, đối phó quân địch đánh vào Giang Nam.

Thế Trung không ủng hộ chủ trương cầu hòa của Cao Tông, không muốn lui binh. Đúng lúc Ngụy Lương Thần vào đất Kim, Hàn Thế Trung rút quân khỏi cửa đông, dỡ bớt bếp trong doanh trại để tỏ ý định lui về Trấn Giang. Một mặt, ông bố trí lực lượng phục sẵn để chờ quân Kim. Các tướng Kim nghe Ngụy Lương Thần báo việc Thế Trung lui quân, Nhiếp Nhi Bột Cẩn bèn mang quân đến bờ sông Trường Giang, Biệt Đạt Bội cũng dẫn kị binh tiến vào vùng trấn giữ của Thế Trung. Ông bất ngờ tung quân ra đánh, quân Kim bị hất xuống bùn chết nhiều. Tướng Biệt Đạt Bội và 200 quân Kim bị bắt.

Trong khi đó, bộ tướng của Thế Trung là Đổng Lược cũng đánh bại được quân Kim ở Ác Khẩu, bắt sống hơn 40 quân Kim. Một bộ tướng khác là Giải Nguyên mang thủy quân đến Cao Bưu đụng độ quân Kim, hai bên giằng co lâu ngày. Thế Trung sai Thành Mẫn đến chi viện, cuối cùng đánh lui được quân địch. Bản thân ông cũng mang quân đến đánh địch ở bờ sông Hoài. Quân Kim phải rút chạy về bắc, bị chết đuối ở sông khá nhiều.

Sau đó Hàn Thế Trung lại chặn đứng đường tiến công của hai cánh quân Kim do Ngột Truật ở Trúc Thục và Đạt La ở Tứ châu. Quân Kim bị hết lương, Ngột Truật phải rút lui.

Trận này Thế Trung tự ý ra quân đánh địch, không rút về Trấn Giang là trái lệnh Cao Tông, nhưng cuối cùng quân Tống thắng trận. Quần thần đều tâu ca ngợi công lao của ông. Tống Cao Tông không trách tội và ra lệnh khao thưởng cho quân sĩ của ông.

Năm 1136, Hàn Thế Trung được phong làm Vũ Ninh, An Hòa quân Tiết độ sứ, Tuyên phủ sứ hai lộ Kinh Đông, Hoài Đông. Ông và Lương phu nhân thường cùng lao động với quân sĩ, thu dụng lưu dân. Một mặt ông luyện quân, mặt khác vẫn cho thông thương qua lại. Quân đội dưới quyền ông chỉ có 3 vạn người, chuyên đảm nhiệm che chắn Giang Hoài cho nhà Tống.

Sau đó ông nhận lệnh của Hữu tướng quân Trương Tuấn đi đánh Hoài Dương do Tề vương Lưu Dự (chính quyền thân Kim) trấn giữ. Ông mang quân vượt sông Hoài, đến Phù Ly dưới chân thành Hoài Dương thì bị quân Kim đến cứu viện bao vây. Hàn Thế Trung xung trận phá vây, bộ tướng của ông là Hô Duyên Thông bắt sống được Nha Hợp Bột Cẩn, phá tan viện binh Kim. Quân Kim bỏ chạy, quân Tống vây Hoài Dương 6 ngày nhưng cuối cùng không hạ được, phải rút lui.

Chống nghị hòa
Tống Cao Tông một mực muốn nghị hòa với nhà Kim, trong khi những tướng lĩnh chủ chiến như Thế Trung và Nhạc Phi đều có ý định bắc tiến để đón 2 vua cũ là Huy Tông và Khâm Tông trở về. Cao Tông sợ mất ngôi báu nên một mực không nghe theo kiến nghị của ông và Nhạc Phi.

Năm 1138, Tống và Kim đàm phán nghị hòa; đổi lại Kim chấp nhận phế bỏ chính quyền Tề vương Lưu Dự do chính mình dựng lên. Thế Trung cho đó là cơ hội tốt để bắc tiến thu phục trung nguyên, nhưng Tể tướng Tần Cối - người có cùng quan điểm với Cao Tông - điều quân của ông từ Giang Bắc về Giang Nam, ngăn cản ông tác chiến với quân Kim. Ông nhiều lần kiến nghị để quân ở lại bố phòng, khi không được chuẩn y ông đã đích thân về Lâm An kiến nghị lên Cao Tông. Cao Tông tuy biểu dương ông nhưng không làm theo.

Cuối năm đó, sứ giả nhà Kim đến ra điều kiện nghị hòa: Cao Tông phải bỏ áo hoàng đế, mặc áo đại thần, quỳ về phương bắc tiếp nhận chiếu chỉ của vua Kim. Cả triều đình Tống chấn động. Hàn Thế Trung cực lực phản đối, nhiều lần dâng biểu và đích thân đến gặp vua can ngăn nhưng vẫn không được chấp nhận. Ông sai thủ hạ đón đường bắt sứ Kim, nhưng mưu bị lộ nên sứ Kim đi đường khác thoát về

Năm 1140, nhà Kim phá bỏ hiệp ước, hoàng tử Ngột Truật mang 9 vạn quân nam tiến. Hàn Thế Trung trấn giữ Sở châu, quân Kim không dám đến. Sau đó Ngột Truật bị bại trận trước Lưu Kỳ ở Thuận Xương. Vợ chồng Hàn Thế Trung - Lương Hồng Ngọc cũng đánh bại quân Kim, giành lại Ngư Châu, chuẩn bị hội quân với Nhạc Phi cùng bao vây Ngột Truật ở Biện Kinh. Tuy nhiên sau đó vua Tống Cao Tông nghe lời Tần Cối cho rút hết các lộ quân Tống trở về nam.

Mất binh quyền
Năm 1141, Ngột Truật lại mang quân nam tiến. Tống Cao Tông lệnh cho các cánh quân Tống của Thế Trung và Nhạc Phi tập trung ở Hoài Tây đón đánh. Trương Tuấn, Lưu Kỹ, Dương Nghi Trung và Vương Đức đánh bại Ngột Truật ở Chá Cao. Sau đó quân Kim của Ngột Truật lại hạ được Hào châu, các tướng Tống là Vương Đức và Dương Nghi Trung bị quân Kim phục kích thua chạy. Khi Thế Trung và Nhạc Phi mang quân đến chi viện thì quân Kim bỏ chạy. Ông mang quân vượt sông Hoài đánh địch, không phân thắng bại. Cuối cùng cả hai bên đều lui binh. Nhạc Phi lại thừa cơ một mình bắc phạt nước Kim, sau đó cũng bị vua Tống Cao Tông triệu về.

Để dẹp bỏ những trở ngại do phe chủ chiến gây ra, Tống Cao Tông theo lời Tần Cối và Trương Tuấn, thu binh quyền của các tướng phe này: điều Hàn Thế Trung đi làm Khu mật sứ Lâm An; Nhạc Phi cũng bị điều làm Khu mật phó sứ.

Trương Tuấn và Tần Cối mưu phân tán lực lượng quân đội của Thế Trung ra rồi ám hại ông. Tháng 5 năm 1141 Trương Tuấn cùng Nhạc Phi đi thị sát quân đội của ông. Trương Tuấn định bàn mưu Tần Cối bày ra với Nhạc Phi để hại Thế Trung nhưng Nhạc Phi không đồng tình, phê phán Tuấn và báo lại cho ông biết. Thế Trung đến gặp Cao Tông tố cáo, do đó ý định của Tần Cối và Trương Tuấn không thực hiện được. Vì việc này Tần Cối hận Nhạc Phi.

Hai bên Tống - Kim đã ngưng chiến, Cao Tông lại phái Ngụy Lương Thần đi sứ Kim cầu hòa. Thế Trung vẫn cực lực phản đối, nhiều lần dâng biểu can. Tần Cối sai thủ hạ kích động gièm pha vu cáo ông. Ông bị giáng từ Khu mật sứ Lâm An xuống làm Phong Tuyền quán sứ, bù lại tấn phong danh hiệu Phúc Quốc công để an ủi. Nhạc Phi bị Tần Cối vu cáo và bị Cao Tông xử tử vào tháng 1 năm 1142 dương lịch.

Từ khi bị mất binh quyền, ông lui về đóng cửa, ít gặp mọi người. Nghe tin Nhạc Phi bị hại vì tội danh "có lẽ có" mà Tần Cối nêu ra, nhiều người sợ vây cánh của Tần Cối nên không dám nói, riêng Hàn Thế Trung phẫn nộ đến gặp Tần Cối chất vấn. Sau vụ án Nhạc Phi, Hàn Thế Trung vẫn hay gặp mặt Tần Cối nhưng khi ra vào chỉ ra hiệu tay, không nói một lời nào để tỏ sự khinh miệt.

Năm 1142 Tống - Kim ký hòa ước Thiệu Hưng với những điều khoản bất lợi cho nhà Tống. Trước tình hình này, Hàn Thế Trung phẫn uất, không vui. Vợ của ông là Lương Hồng Ngọc can rằng:

Thời buổi gian thần nắm quyền, tướng công nếu không biết mưu tính thì liệu có giữ được thân không

Qua đời
Cuối đời, Hàn Thế Trung theo đạo Phật, đạo Lão, tự xưng là Thanh Lương cư sĩ, ý nói ông không quên vùng quê hương vẫn đang nằm trong tay quân Kim.

Năm 1151, Hàn Thế Trung qua đời, thọ 63 tuổi. Trước lúc lâm chung, Hàn Thế Trung vẫn không quên chuyện Nhạc Phi bị Tần Cối hại chết. Ông được truy phong là Thái sư, Thông Nghĩa quận vương. Đến thời Tống Hiếu Tông, ông được truy phong là Kỳ vương, thụy là Trung Vũ.

Trong việc chống Kim, Hàn Thế Trung nổi danh ngang hàng với Nhạc Phi. Sau hơn 20 năm chinh chiến, ông trải qua hàng trăm trận lớn nhỏ, trên người đầy vết thương, chi chít sẹo; 10 ngón tay chỉ còn 4 ngón nguyên vẹn.

Hàn Thế Trung qua đời, vợ là Lương Hồng Ngọc một mình nuôi con. Hai năm sau, năm 1153, Lương Hồng Ngọc cũng mất.

Xem thêm
Nhạc Phi
Ngột Truật
Tần Cối
Tống Cao Tông
Trận Hoàng Thiên Đãng

Tham khảo
Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 3, Nhà xuất bản Lao động

Chú thích

Nhân vật quân sự nhà Tống
Sinh năm 1089
Mất năm 1151
Nhân vật chính trị nhà Tống


title: Pleurotomella reconditum

text:
Pleurotomella reconditum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pleurotomella
Động vật được mô tả năm 1891


title: Dioxypterus montrouzieri

text:
Dioxypterus montrouzieri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Dioxypterus


title: Megachile lippiae

text:
Megachile lippiae là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1900


title: 1546

text:
Năm 1546 (số La Mã: MDXLVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện
 Người Tây Ban Nha chinh phục Yucatan.
 Pháp và Anh tuyên bố hòa bình.

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1546


title: Chó Dachshund

text:
{{Infobox Dogbreed

|name = Dachshund
|image = Jamnik króliczy b777.jpg
|image_caption = Một con chó xúc xích lông ngắn bình thường
|nickname = Doxie (US), Dackel or Teckel (GER, FR), wiener dog/hotdog (US), sausage dog (UK/US/AUS/NZ), Worshond, Weenie Dog (US) (S.A.)
|fcisection = 1
|fcinum = 148
|fcistd = http://web.archive.org/web/20030318113950/http://www.fci.be/uploaded_files/148gb99.doc
|akcgroup = Hound
|akcstd = http://www.akc.org/breeds/recbreeds/dach.cfm
|ankcgroup = Group 4 - (Hounds)
|ankcstd =http://dachmwh.html miniature wire-haired]
|ckcgroup = Hounds
|nzkcstd = http://www.nzkc.org.nz/br428.html long-haired]smooth-hairedwire-haired[http://www.nzkc.orgoh '' miniature smooth-haired]miniature wire-haired
|ukcgroup = Scenthound Breeds
|ukcstd = http://www.ukcdogs.com/breeds/scenthounds/dachshund.std.shtml

|}} Chó Dachshund  (Dak sund) ( hoặc   hoặc ) còn gọi là chó xúc xích, chó lạp xưởng'''. Chúng là giống chó thân dài, ngực nở, bụng hóp, hoạt bát, rắn chắc với tứ chi rất ngắn. Chúng tạo cho giống chó này một dáng vẻ độc đáo và đầy chất thông thái. Đầu thuôn dài, mắt hơi lồi, mõm dài với bộ hàm khoẻ mạnh cùng những chiếc răng vô cùng sắc bén. Mắt có hình ôvan, màu đỏ sẫm hoặc nâu đen, rất năng động và thân thiện. Tai khá linh hoạt và luôn buông lơ lửng ở hai bên má. Lông của giống chó lông ngắn mượt mà, bóng bẩy và đồng nhất.

Nguồn gốc
Dachshund là giống chó có nguồn gốc từ Đức, được biết đến như một loài chó săn nhỏ. Xuất hiện từ thế kỷ 15, nhưng giống chó này bắt đầu phát triển mạnh ở Đức vào thế kỷ thứ 17. Đến thế kỷ 19, Dachshund được đưa đến Hoa Kỳ và trở thành giống chó phổ biến cho đến ngày này. Tuy trở thành một loại thú cưng, không phải là một thợ săn, nhưng Dachshund vẫn duy trì được các đặc tính độc lập, can đảm và dũng cảm, rất cuốn hút và đem lại cảm giác vui tươi.

Tính cách
Sống động và tình cảm, kiêu hãnh và bạo dạn. Rất thận trọng và ranh mãnh, Dachshund rất thông minh và có thể tìm cách để dạy lại chủ nhân. Rất trung thành và quyến luyến với gia chủ. Xếp vào loại hơi khó dạy bảo. Bộc lộ rõ khả năng bảo vệ. Lúc còn nhỏ rất thích sủa và sủa khá to so với kích thước của chúng. Thích đào bới.

Đặc điểm
 Kích thước
Dachshund có 2 kích thước:
 Trung bình: 16 - 32 pounds
 Nhỏ: dưới 11 pounds
 Lông và màu sắc
Dachshund được chia làm ba loại: lông mượt, lông ngắn và lông dài, mỗi loại có cá tính hơi khác nhau.
 Dachshunh lông mướt là giống thuần chủng.
 Dachshund lông dài là kết quả của sự đột biến gien và lai tạo có chọn lọc với giống chó Đức Spaniel.
 Dachshund lông ngắn là sự kết hợp giữa Dachshund thuần chủng, Schnauzers, và Dandie Dinmont Terriers.

Loài chó đơn sắc thường có màu lông vàng hoặc nâu đỏ. Loại 2 màu thường có màu đen sẫm, nâu hoặc xám điểm lẫn màu hạt dẻ sang.

Điều kiện sống
Có thể sống trong điều kiện căn hộ. Tương đối tích cực trong nhà và có thể sống không cần phải có sân vườn. Đối với loài lông mượt, không cần phải chải lông, nhưng cần được ủ ấm vào mùa đông. Đối với loài lông dài, cần chải lông hàng ngày.

Dachshund nói chung sống lâu và khỏe mạnh (từ 12 -15 năm) nhưng vẫn mắc phải một số bệnh thường gặp, đặc biệt là bệnh đĩa xương sống. Một số người cưng chiều và chăm sóc thú cưng kỹ lưỡng với hy vọng tránh được bệnh này, nhưng do cấu trúc cơ thể, lưng dài, chân ngắn nên việc mắc phải hội chứng này là điều khó tránh khỏi. Ngoài ra Dachshund có thể mắc phải các bệnh về tim, đái đường và béo phì.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Dachshund Club of America, Inc.

Giống chó ở châu Âu
Giống chó ở Đức
Giống chó
Từ mượn tiếng Đức
Chó săn


title: Reoti

text:
Reoti là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Ballia thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Reoti có dân số 22.103 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Reoti có tỷ lệ 40% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 49%, và tỷ lệ cho phái nữ là 31%. Tại Reoti, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Bâlines

text:
Bâlines  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Saint-Voir

text:
Saint-Voir  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Saintvoir


title: Ánh trăng nói hộ lòng tôi

text:
Ánh trăng nói hộ lòng tôi (chữ Hán: 月亮代表我的心, Bính âm: Yue liang dai biao wo de xin, Hán Việt: Nguyệt lượng đại biểu ngã đích tâm) là tên một bài hát Đài Loan do ca sĩ Trần Phần Lan (陳芬蘭) hát đầu tiên vào năm 1973 và được biết đến qua giọng hát của ca sĩ Đặng Lệ Quân vào năm 1977 rồi sau này được nhiều nghệ sĩ khác thể hiện. Bài hát không chỉ được yêu thích ở Trung Quốc, Hồng Kông và các nước Châu Á mà nó còn có nhiều người hâm mộ ở các nước phương Tây. Tên tiếng Anh của bài hát là The Moon Represents My Heart.

Bài này còn được Triệu Vy hát trong phim Bí ẩn lâu đài cổ, bộ phim Hàn Quốc Bốn chị em gái cũng sử dụng giai điệu của bài hát này. Năm 2005, bộ phim truyền hình ăn khách Chuyện về chàng Vượng đã dùng bài hát này làm nhạc nền trong một số trường đoạn của phim.

Trương Quốc Vinh cũng đã thể hiện bài hát trong album Forever. Trong một lần thể hiện bài này, Trương Quốc Vinh có nhắc tới anh Đường, người mà anh rất yêu quý và có quan hệ tình cảm đặc biệt với anh. Ngôn Thừa Húc của ban nhạc F4 cũng đã từng hát bài này và có lần Trịnh Tú Văn cùng với Ngôn Thừa Húc song ca. Sau này, Mai Diễm Phương đã hát bài này để tưởng nhớ tới Đặng Lệ Quân; cô cũng đã từng trình diễn bài này với Lưu Đức Hoa. Bài hát còn được David Tao viết lại dưới dạng nhạc rap. Bài hát này cũng đã được dịch sang tiếng Philipin và được ca sĩ Zsa Zsa Padilla hát trong phim Mano Po 2.

Bài hát này phần nhạc do Ông Thanh Khê làm, phần lời của Tôn Nghi. Ông Thanh Khê còn là tác giả của nhiều bài hát có giai điệu hay được nhiều ca sĩ nổi tiếng đương thời thể hiện.

Bài này còn có 2 phiên bản tiếng Việt "Ánh trăng lẻ loi" (Lời Việt: Kỳ Anh) do Loan Châu hát trong Paris By Night 68 / KARAOKE 44 - Nửa Vầng Trăng năm 2003 (sau này bản lời Việt này có Tâm Đoan và Hà Thanh Xuân hát lại) và "Ánh trăng hiểu lòng em" của Lương Bích Hữu trong album "Anh Muốn Chia Tay Phải Không?" (2014).

Ảnh hưởng văn hoá ở Trung Quốc

Cho đến cuối những năm 1970, âm nhạc nước ngoài đã không được phép vào Trung Quốc đại lục trong nhiều thập kỷ. Ánh trăng nói hộ lòng tôi đã trở thành một trong những bài hát nước ngoài đầu tiên trong nước theo chính sách mở cửa mới.

Các bài hát của Đặng Lệ Quân trong thập kỷ tiếp theo đã cách mạng âm nhạc ở Trung Quốc. Ca khúc của cô, được miêu tả là "mềm mại, ngọt ngào, thường thì thầm và kiềm chế", được coi là "lý tưởng" trong nhạc gangtai vào thời đó. Phong cách này trái ngược với những bài hát được chính thức công nhận ở Trung Quốc đại lục, thường là những bài ca cách mạng, và có ảnh hưởng mạnh mẽ đến người nghe. Cô đã trở nên phổ biến đến nỗi "trong vài tháng trời đất nước đã bị ngập nước bởi các bài hát của cô", tuy nhiên, Ánh trăng nói hộ lòng tôi thường được trích dẫn là một trong những tác phẩm nổi tiếng hay nổi tiếng nhất của cô.

Trước khi âm nhạc của Đặng Lệ Quân đến, những bài hát lãng mạn đã không tồn tại ở Trung Quốc trong nhiều năm khi họ được coi là tư sản và suy đồi. Vì đạo diễn phim Jia Zhangke sau đó đã nói,"Ánh trăng nói hộ lòng tôi là một cái gì đó hoàn toàn mới lạ... Thế là mọi người trong thế hệ tôi đột nhiên bị thế giới cá nhân tràn ngập. Trước đó, mọi thứ là của tập thể..."

Trạng thái bản quyền
Tôn Nghi đã đưa ra một vụ kiện chống lại Công ty thu âm Lệ Ca (麗 歌 唱片 公司). Tôn đã thua vụ kiện, vì vậy công ty sở hữu bản quyền của bài hát này.

Tham khảo

Bài hát trong phim
Bài hát tiếng Quan thoại
Bài hát thập niên 1970
Bài hát không rõ năm


title: Táo mèo

text:
Táo mèo (danh pháp hai phần: Docynia indica) là một loài trong chi Táo mèo (Docynia) của họ Hoa hồng (Rosaceae).

Đặc điểm
Cây gỗ bán thường xanh hay sớm rụng lá, cao 2–3 m. Các cành nhỏ màu nâu tía hay nâu đen khi già, hình trụ thon búp măng, đẹp, mập, ban đầu rậm lông, khi già không lông; các nụ màu mâu đỏ, có lông tơ, đỉnh nhọn. Lá kèm sớm rụng, hình mác, nhỏ, đỉnh nhọn; cuống lá 0,5–2 cm, thường có lông tơ; phiến lá hình e líp hay mác thuôn dài, kích thước 3,5–8 × 1,5–2,3 cm, mỏng như giấy, lông tơ thưa thớt ở phía xa trục hay gần như không lông, phía gần trục không lông, láng, gốc lá hình nêm rộng bản hay gần như thuôn tròn, mép lá có khía tai bèo nông, hiếm khi có khía răng cưa hay chỉ nguyên ở gần đỉnh, đỉnh nhọn. Cuống ngắn hay gần như không có, có lông tơ. Hoa mọc thành chùm gồm 3–5 hoa, đường kính khoảng 2,5 cm; lá bắc hình mác. Đế hoa hình chuông, với lông tơ rậm rạp ở phía xa trục. Lá đài hình mác hay hình mác tam giác, dài 5–8 mm, cả hai mặt có lông tơ, hơi ngắn hơn so với ở đế hoa, mép nguyên, nhọn đỉnh. Cánh hoa trắng, thuôn dài hay thuôn dài-hình trứng ngược, kích thước 1,2–1,6 cm × 5–9 mm. Nhị hoa khoảng 30. Vòi nhụy dài như nhị, hợp sinh và có lông tơ ở gốc. Quả dạng quả táo màu vàng, hình cầu hay elipxoit, đường kính 2–3 cm, có lông tơ khi non; lá đài bền, ra hoa khoảng tháng 2 - 3, kết quả tháng 8-9.

Phân bố
Mọc ở sườn núi, ven suối, ven các bụi rậm ở độ cao 2.000 - 3.000 m. Có ở,Ấn Độ, Bhutan, Myanma, Nepal, Pakistan, Sikkim, Thái Lan, tây nam Trung Quốc (tây nam Tứ Xuyên, đông bắc Vân Nam), Việt Nam.

Công dụng quả táo mèo

Quả táo mèo, trong đông y có công dụng an thần. Đặc biệt, hạt táo mèo có công dụng gây buồn ngủ, sử dụng hạt táo mèo đúng cách có thể chữa bệnh mất ngủ.

Quả táo mèo còn dùng để ngâm rượu, rất được ưa thích của người dân các tỉnh miền núi Tây Bắc Việt Nam.

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Táo mèo trong e-flora
 Táo mèo Docynia indica hay còn gọi Pyrus indica

I


title: Kinh tế kế hoạch

text:
Kinh tế kế hoạch (còn được gọi là nền kinh tế kế hoạch tập trung hoặc nền kinh tế chỉ huy) là một nền kinh tế-xã hội trong đó Chính phủ và Nhà nước kiểm soát toàn bộ các yếu tố sản xuất và giữ quyền quyết định việc sử dụng các yếu tố sản xuất cũng như phân phối về thu nhập. Trong một nền kinh tế như vậy, các nhà làm kế hoạch quyết định loại và khối lượng hàng hóa nào sẽ được sản xuất, các xí nghiệp thực thi việc sản xuất này, trái ngược với một nền kinh tế phi kế hoạch.

Trên thực tế, không có một nền kinh tế kế hoạch thuần túy. Ngay cả ở một nền kinh tế được kế hoạch hóa một cách tập trung cao độ như Bắc Triều Tiên, một số quyết định kinh tế thứ yếu vẫn được thực hiện một cách phi tập trung. Ví dụ, với khoản tiền lương mà mình nhận được, người lao động vẫn có thể tự lựa chọn các hàng hóa cụ thể để tiêu dùng.

Các nền kinh tế kế hoạch lớn từng tồn tại trước đây là Liên Xô và Trung Quốc (trong thời kỳ Đại nhảy vọt). Vào đầu những thập niên 1980 và thập niên 1990, chính phủ các nước này dần nới lỏng các biện pháp kiểm soát, cho phép các yếu tố tư nhân tham gia vào quyết định sản xuất, định giá và phân phối sản phẩm. Đến nay, hầu hết các nước trên thế giới thuộc nền kinh tế hỗn hợp thay vì là kinh tế kế hoạch hay kinh tế tư bản chủ nghĩa thuần túy.

Một số nước hiện phát triển theo kiểu nền kinh tế kế hoạch gồm Cuba, Bắc Triều Tiên, Ả Rập Saudi và Belarus

Ưu điểm
Nhà nước có thể nhanh chóng huy động một lượng lớn tài nguyên vốn, con người vào các ngành quan trọng. Ví dụ: Các sinh viên giỏi về toán, khoa học, kỹ thuật được đào tạo đặc biệt ở Liên Xô để phục vụ cho ngành quốc phòng và thám hiểm không gian, nên các ngành này có những thành tựu vượt bậc.

Trong các thời kỳ khó khăn (chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh), Nhà nước có thể nhanh chóng huy động các nguồn lực cho các lĩnh vực thiết yếu (sản xuất vũ khí, lương thực, thuốc men y tế), đồng thời cắt giảm tối đa các lĩnh vực không thiết yếu (hàng xa xỉ, mĩ phẩm...) để giành nguồn lực cho các lĩnh vực quan trọng hơn. Kinh tế thị trường không cho phép tập trung nhanh chóng các nguồn tài nguyên, năng lực sản xuất vào các mục tiêu khẩn cấp (bởi các nhà sản xuất chỉ quan tâm đến lợi nhuận của bản thân, họ sẽ tập trung sản xuất các mặt hàng có lợi nhuận cao cho bản thân họ chứ không ưu tiên sản xuất hàng hóa thiết yếu mà chính phủ đang cần). Một số nhà sản xuất thậm chí sẽ đi ngược lại lợi ích của quốc gia, ví dụ như bán vũ khí, bí mật công nghệ cho nước đối thủ, hoặc nhận hối lộ của nước đối thủ để ngừng sản xuất hàng hóa thiết yếu cho đất nước. Có thể nói: trong thời kỳ khó khăn thì kinh tế kế hoạch có nhiều ưu điểm hơn kinh tế thị trường. Do vậy, nếu xảy ra  khó khăn (chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh), Chính phủ các nước thường chuyển đổi sang nền kinh tế kế hoạch để nhanh chóng đáp ứng các nhu cầu khẩn cấp. Tiêu biểu như Hoa Kỳ: khi Thế chiến 2 nổ ra, nước này đã đình chỉ một phần lớn nền kinh tế thị trường để chuyển sang Kinh tế kế hoạch. Trong thời kỳ cao điểm của Thế chiến 2, gần 40% GDP Hoa Kỳ là để cung ứng cho chiến tranh. Chính phủ ưu tiên cho các ngành sản xuất phục vụ cho mục đích quân sự, gần như tất cả những yếu tố đầu vào (nguyên liệu, nhân công) được phân bổ cho sản xuất chiến tranh. Nhiều loại hàng hoá được phân phối cố định theo tem phiếu, giá cả và tiền lương được Chính phủ kiểm soát, và nhiều loại hàng hoá tiêu dùng (như ô-tô dân dụng) bị cấm sản xuất. Một phần lớn lực lượng lao động được Chính phủ Mỹ điều động vào quân đội Các nước tham chiến khác như Anh, Đức, Nhật, Ý... cũng thi hành những chính sách tương tự.

Việc sản xuất, tiêu dùng được Nhà nước hoạch định, phân phối nên ít xảy ra chênh lệch giàu - nghèo và các hiện tượng xã hội tiêu cực do ham muốn đồng tiền gây ra (như cờ bạc, buôn lậu, tội phạm có tổ chức...)

Nhược điểm

Vào cuối thập kỉ 80 của thế kỉ XX sự suy thoái của hệ thống kinh tế kế hoạch hóa tập trung bắt đầu xuất hiện. Các nhà khoa học cho rằng sự suy thoái của hệ thống kinh tế kế hoạch hóa tập trung là bởi sự kết hợp của các nguyên nhân:

Không tạo lập được giá trị kinh tế: các nhà lập kế hoạch trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung ít quan tâm tới việc sản xuất những hàng hóa và dịch vụ có chất lượng ở mức chi phí tối thiểu. Họ không có động lực để tạo ra giá trị kinh tế cho khách hàng và thỏa mãn nhu cầu người tiêu dùng nhằm tạo cơ sở của sự thành công trong các hoạt động kinh tế và kinh doanh.
Không tạo ra động lực để thúc đẩy sự phát triển: Khi chính phủ sở hữu hầu hết các nguồn lực kinh tế sẽ làm suy giảm những động lực cho việc tối đa hóa lợi ích thu được của các cá nhân. Có rất ít động lực để tạo ra công nghệ mới, sản phẩm mới, phương thức sản xuất mới... Kết quả là tăng trưởng kinh tế ở mức chậm và mức sống người lao động theo đó cũng chậm tăng lên.
Không đạt được mức độ phát triển như mong muốn: Sự phát triển kinh tế với tốc độ cao của bốn "con rồng" Châu Á (Hồng Kông, Singapore, Hàn Quốc, và Đài Loan) cho thấy một hệ thống kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân có khả năng thúc đẩy sự tăng trưởng tốt hơn là dựa vào nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung.
Không thỏa mãn nhu cầu người tiêu dùng: Thực tế cho thấy, tại nhiều nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, mức sống của người tiêu dùng ở mức thấp hơn nhiều so với các quốc gia có nền kinh tế thị trường phát triển. Mặc dù về mặt nguyên lí, kinh tế kế hoạch hóa tập trung với mục tiêu là tạo ra một hệ thống công bằng hơn đối với quá trình phân chia của cải, nhưng do việc vận hành bị cứng nhắc, chậm thay đổi nên hệ thống này có thể bị thiếu ngay cả những sản phẩm thiết yếu như thực phẩm, các dịch vụ công cộng, nhà ở hoặc những sản phẩm phục vụ cho nhu cầu cuộc sống hàng ngày.

Thiếu dữ liệu
Theo Friedrich August von Hayek (1899–1992), cơ quan hoạch định của một nền kinh tế kế hoạch không bao giờ có đủ tất cả dữ liệu về khả năng và nhu cầu của các cá nhân, mà cần thiết cho một kế hoạch kinh tế thích đáng. Những người hoạch định vì không có đủ thông tin về tất cả các thông số, nên sẽ đưa ra những quyết định thiếu hiệu quả. Không phải tất cả các nhu cầu đều có thể nhận ra trong lúc lập kế hoạch, kết quả là kế hoạch sản xuất bị lệch, đưa đến sự dư thừa hay thiếu thốn hàng hóa. So sánh với một nền kinh tế thị trường, mà theo Hayek mỗi cá nhân đều hiểu rõ nhu cầu của mình và nhu cầu này sẽ được phản ánh qua hệ thống giá cả do đó giá có thể điều chỉnh cung cân bằng với cầu dẫn đến không có hay ít xảy ra sự phung phí về tài nguyên hay sức lao động do mất cân bằng cung cầu.

Sư thiếu dữ liệu của người hoạch định là một trong những nguyên nhân chính khiến mô hình kinh tế kế hoạch (kinh tế chỉ huy) bị chỉ trích nặng nề hay đã thất bại. Tuy nhiên, kinh tế kế hoạch có thể thực hiện tốt nếu các quá trình và các cá nhân nằm trong một khuôn khổ có thể quản lý được chẳng hạn như một doanh nghiệp hay một hợp tác xã.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cộng sản
Chủ nghĩa xã hội
Hệ thống kinh tế
Nền kinh tế cộng sản cũ

Trường phái tư tưởng kinh tế
Học thuyết kinh tế


title: Embid de Ariza

text:
Embid de Ariza là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 84 người. Diện tích đô thị này là 41 ki-lô-mét vuông.Đô thị này nằm ở độ cao 675 m trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Saint-Gervais-des-Sablons

text:
Saint-Gervais-des-Sablons là một xã trong tỉnh Orne, vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã Saint-Gervais-des-Sablons nằm ở khu vực có độ cao trung bình 224 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintgervaisdessablons


title: Rhyacophila fenestra

text:
Rhyacophila fenestra là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Rhyacophila


title: Molophilus cramptoni

text:
Molophilus cramptoni là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Vườn quốc gia Xuân Sơn

text:
Vườn quốc gia Xuân Sơn là một vườn quốc gia nằm trên địa bàn huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ. Với kiểu địa hình núi đá vôi đặc trưng. Được chuyển từ khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Sơn thành vườn quốc gia theo Quyết định của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam số 49/2002/QĐ-TTg ngày 17 tháng 4 năm 2002.

Thông tin chính

Vị trí địa lý
Vườn quốc gia Xuân Sơn nằm ở huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ, cách thành phố Việt Trì 80 km, Hà Nội 120 km, có phạm vi ranh giới được xác định như sau:

Phía Đông: Giáp các xã Tân Phú, Minh Đài, Long Cốc, huyện Tân Sơn.
Phía Tây: Giáp huyện Phù Yên (tỉnh Sơn La), huyện Đà Bắc (tỉnh Hoà Bình).
Phía Nam: Giáp huyện Đà Bắc (tỉnh Hoà Bình).
Phía Bắc: Giáp xã Thu Cúc, huyện Tân Sơn.

Tọa độ địa lý: Từ 21°03' đến 21°12' vĩ bắc và từ 104°51' đến 105°01' kinh đông.

Địa hình
Vườn quốc gia Xuân Sơn nằm trên hệ thống núi đá vôi có độ cao từ 700 đến 1.300 m. Trong khu vực có rất nhiều hang đá.

Diện tích
Vườn quốc gia Xuân Sơn có diện tích vùng đệm 18.369 ha, trong đó diện tích vùng lõi là 15.048 ha khu vực bảo vệ nghiêm ngặt là 11.148 ha, phân khu phục hồi sinh thái kết hợp bảo tồn di tích lịch sử: 3.000 ha phân khu hành chính, dịch vụ: 900 ha. Điểm đặc trưng của Xuân Sơn là vườn quốc gia duy nhất có rừng nguyên sinh trên núi đá vôi (2.432 ha). Xuân Sơn được đánh giá là rừng có đa dạng sinh thái phong phú, đa dạng sinh học cao, đa dạng địa hình kiến tạo nên đa dạng cảnh quan.

Diện tích vùng đệm của Vườn quốc gia Xuân Sơn là 18.639 ha, bao gồm các xã: Kiệt Sơn, Lai Đồng, Minh Đài và một phần các xã: Đồng Sơn, Tân Sơn, Kim Thượng, Xuân Đài, đều cùng huyện.

Đa dạng sinh học

Theo thống kê bước đầu, Vườn quốc gia Xuân Sơn có 1.179 loài thực vật có mạch thuộc 650 chi và 175 họ trong đó có 52 loài thuộc ngành Quyết và ngành Hạt trần. Có 91 loài cá, 75 loài bò sát và lưỡng cư, 241 loài chim, 76 loài thú.

Nằm trong khu vực giao tiếp của hai luồng thực vật Mã Lai và Hoa Nam, hệ thực vật ở Xuân Sơn có các loài re, dẻ, sồi và mộc lan chiếm ưu thế. Ngoài ra, ở Xuân Sơn còn có các loài tiêu biểu cho khu vực Tây Bắc như táu muối, táu lá duối, sao mặt quỷ và chò chỉ, chò vảy, nghiến, dồi, vầu đắng, kim giao (rừng chò chỉ ở Xuân Sơn là một trong những rừng chò chỉ đẹp và giàu nhất miền Bắc). Xuân Sơn còn là kho giống bản địa, kho cây thuốc khổng lồ, đặc biệt là cây rau sắng mọc tự nhiên có mật độ cao nhất miền Bắc.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Website chính thức
 Vườn quốc gia Xuân Sơn

Tân Sơn
Xuân Sơn
IUCN Loại II


title: Auzas

text:
Auzas  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 414 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Elio Di Rupo

text:
Elio Di Rupo (; sinh ngày 18 tháng 7 năm 1951) là một chính khách Bỉ, là Bộ trưởng-Chủ tịch Wallonie. Ông được sinh ra ở Morlanwelz vào năm 1951. Giữ chức chủ tịch đảng Xã hội Bỉ (PS) từ năm 1999, ông là thị trưởng của thành phố Mons từ tháng 10 năm 2000. Di Rupo có bằng tiến sĩ khoa học của trường đại học Mons-Hainaut.

Ông là người sáng lập lễ hội phim về tình yêu (FIFA) vào 13 tháng 2 năm 1983.

Thói quen về trang phục của ông mang lại cho ông biệt danh "Người đàn ông mang nơ bươm bướm". (Ông không bao giờ mang cravate mà chỉ mang nơ bươm bướm)

Ngày 28-11-2011, ông đã được Vua Bỉ Albert II chỉ định làm Thủ tướng cho chính phủ mới của Bỉ.

Ông là người đồng tính thứ 2 làm Thủ tướng của một nước sau Thủ tướng Iceland Johanna Sigurdardottir.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 blog chính thức của Elio Di Rupo

Thủ tướng Bỉ
Nhà hóa học Bỉ
Sinh năm 1951
Chính khách đồng tính nam
Nhân vật còn sống
Chính khách LGBT Bỉ


title: 6884 Takeshisato

text:
6884 Takeshisato (9521 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 10 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6884 Takeshisato

Thiên thể phát hiện năm 1960
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Esthesopus claricollis

text:
Esthesopus claricollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Say miêu tả khoa học năm 1839.

Chú thích

Tham khảo

Esthesopus


title: 2276 Warck

text:
2276 Warck (1933 QA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 8 năm 1933 bởi E. Delporte ở Đài thiên văn Hoàng gia Bỉ.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2276 Warck

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1933


title: Wikipedia tiếng Hàn Quốc

text:
Wikipedia tiếng Triều Tiên hay Wikipedia tiếng Hàn Quốc () là phiên bản tiếng Triều Tiên của Wikipedia, bách khoa toàn thư mở. Phiên bản này được thiết lập vào tháng 10 năm 2002 và đạt 10.000 bài vào ngày 4 tháng 6 năm 2005. Đến thời điểm giữa tháng 12 năm 2010, phiên bản này đã có hơn 150.000 bài, là phiên bản có số bài nhiều thứ 21.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Wikipedia tiếng Hàn Quốc
Wikipedia tiếng Hàn Quốc phiên bản mobile

Hàn Quốc
Bách khoa toàn thư trực tuyến


title: Nguyễn Thái Tổ

text:
Nguyễn Thái Tổ (chữ Hán:阮太祖) có thể là những nhân vật lịch sử sau:

Danh sách
Nguyễn Thái Tổ Nguyễn Hoàng, người sáng lập ra chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong, được hậu thế truy tôn.
Nguyễn Thái Tổ Nguyễn Huệ, vị vua thứ 2 của nhà Nguyễn Tây Sơn, để phân biệt với nhà Nguyễn của Nguyễn Ánh, sử sách thường gọi ông là Tây Sơn Thái Tổ, triều đại là Nguyễn Tây Sơn, hoặc chỉ gọi là nhà Tây Sơn.

Xem thêm
Thái Tổ
Hán Thái Tổ
Ngụy Thái Tổ
Chu Thái Tổ
Đường Thái Tổ
Tấn Thái Tổ
Tống Thái Tổ
Tề Thái Tổ
Triệu Thái Tổ
Lương Thái Tổ
Yên Thái Tổ
Tần Thái Tổ
Kim Thái Tổ
Lý Thái Tổ
Hạ Thái Tổ
Thục Thái Tổ
Trần Thái Tổ
Đại Thái Tổ
Ngô Thái Tổ

Miếu hiệu


title: El Bodón

text:
El Bodón là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 100 kilômét so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 322 người.
Đô thị này có diện tích 60,74 km².
Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 701 mét trên mực nước biển.
Mã số bưu chính là 37520.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Giao, Dương Tuyền

text:
Giao (chữ Hán giản thể: 郊区, âm Hán Việt: Giao khu) là một quận thuộc địa cấp thị Dương Tuyền, tỉnh Sơn Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Giao có diện tích 633 km², dân số năm 2002 là 220.000 người. Quận Giao được chia thành 4 trấn, 7 hương.
Trấn: Âm Doanh, Hà Để, Nghĩa Tỉnh, Bình Thản.
Hương: Tây Nam Dư, Đông Thôn, Yên Kham, Tam Giao, Bạch Tuyền, Dương Gia Trang, Tân Hưng, Cựu Nhai.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Tây
Dương Tuyền


title: USS Wasp

text:
Mười tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt tên USS Wasp, theo tên một loài ong bắp cày.

 USS Wasp (1775) là một thuyền buôn hai buồm nguyên mang tên Scorpion, được Hải quân Lục địa mua lại và đổi tên năm 1775, bị mất năm 1777 do mắc cạn và hỏa hoạn.
 USS Wasp (1807) là một tàu sà-lúp chế tạo năm 1806 và hoạt động khoảng năm 1807 dọc theo bờ biển Hoa Kỳ. Nó bị Hải quân Hoàng gia chiếm giữ trong cuộc Chiến tranh 1812, phục vụ một thời gian ngắn dưới tên HMS Peacock, và bị mất ngoài khơi Virginia Capes năm 1813.
 USS Wasp (1810) là một thuyền hai buồm chế tạo năm 1810, được trả cho chủ sở hữu vào năm 1812; được Hải quân Mỹ trưng dụng và tái vũ trang năm 1813, và có lẽ được bán sau năm 1814.
 USS Wasp (1813) là một tàu sà-lúp bị trưng dụng tại hồ Champlain năm 1813. Nó được trả cho chủ sở hữu vào đầu năm 1814.
 USS Wasp (1814) là một tàu sà-lúp hoạt động năm 1814 và bị mất trong một cơn bão cùng năm đó.
 USS Wasp (1865), nguyên là chiếc tàu bọc sắt hơi nước bánh guồng CSS Emma Henry chiếm được của phe Liên Hiệp, đổi tên thành Wasp vào năm 1865 và bị bán năm 1876.
 USS Wasp (1898) là một tàu buồm hơi nước hoạt động năm 1898, được cho ngừng hoạt động và bị bạn vào năm 1919.
 USS Wasp (CV-7) là một tàu sân bay được đặt lườn năm 1936, bị đánh chìm năm 1942
 USS Wasp (CV-18) là một tàu sân bay lớp Essex hoạt động từ năm 1943 cho đến năm 1972.
 USS Wasp (LHD-1) là một tàu đổ bộ tấn công hạ thủy năm 1989 hiện vẫn đang phục vụ.

Một chiếc thứ mười một, USS Wasp (SP-1159), một xuồng máy vỏ sắt, được Hải quân Mỹ thuê để tuần tra vào năm 1917, nhưng chưa từng đưa vào Đăng bạ Hải quân.

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Neosisyphus

text:
Neosisyphus là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.

Chú thích

Tham khảo

Sisyphini


title: Macronema argentilineatum

text:
Macronema argentilineatum là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Macronema