title: Lịch sử hành chính Thanh Hóa

text:
Thanh Hóa là một tỉnh thuộc vùng Bắc Trung Bộ Việt Nam. Lịch sử hành chính Thanh Hóa phản ánh quá trình thay đổi địa danh và địa giới hành chính của tỉnh Thanh Hóa từ thời kỳ dựng nước cho tới hiện đại.

Thời kỳ dựng nước
Địa phận Thanh Hóa vào thời Văn Lang gồm bộ Quân Ninh và phần lớn bộ Cửu Chân. Bộ Quân Ninh chính là khu vực các huyện Cẩm Thủy, Thạch Thành, Hà Trung, Bỉm Sơn của Thanh Hóa và gần toàn bộ tỉnh Ninh Bình ngày nay (trừ huyện Kim Sơn), còn bộ Cửu Chân gồm phía nam Thanh Hóa và bắc Nghệ An.

Thời kỳ Bắc thuộc (179 TCN–938)

Nhà Hán
Thời kì thuộc nhà Hán, Thanh Hóa thuộc quận Cửu Chân. Quận Cửu Chân vào đầu thời kì thuộc Hán gồm có bảy huyện là Tư Phố, Cư Phong, Đô Lung, Dư Phát, Hàm Hoan, Vô Thiết, Vô Biên. Thời Hậu Hán, quận Cửu Chân gồm năm huyện là Tư Phố, Cư Phong, Hàm Hoan, Vô Công (Vô Thiết), Vô Biên. Trong đó, huyện Hàm Hoan tương ứng với Nghệ An và Hà Tĩnh ngày nay còn huyện Vô Công hay Vô Thiết tương ứng với các huyện Gia Viễn, Nho Quan, Yên Khánh, nói cách khác là gần như toàn bộ tỉnh Ninh Bình ngày nay (trừ huyện Kim Sơn).

Quận trị của quận Cửu Chân là thành Tư Phố, thuộc huyện Tư Phố ở hữu ngạn sông Mã, nay là khu vực làng Ràng, xã Thiệu Dương, thành phố Thanh Hóa. Huyện Dư Phát nằm ở khu vực Lạch Trường, thời đó là cửa chính của sông Mã, ở về phía tả ngạn, nay là các huyện Hậu Lộc và Nga Sơn. Huyện Vô Biên nay là các huyện Vĩnh Lộc, Thạch Thành và Bỉm Sơn, Hà Trung, trị sở nằm ở khu vực thành nhà Hồ. Huyện Đô Lung nằm ở thượng lưu sông Mã, nay là khu vực từ huyện Cẩm Thủy ngược lên phía tây bắc. Huyện Tư Phố nằm ở tả ngạn sông Bồn Giang (sông Nhà Lê), nay thuộc các huyện Yên Định, Thiệu Hóa, Hoằng Hóa và phía bắc huyện Đông Sơn, phía bắc huyện Quảng Xương, phần lớn thành phố Thanh Hóa và thành phố Sầm Sơn. Huyện Cư Phong nằm ở hữu ngạn sông nhà Lê, nay thuộc huyện Thọ Xuân, Triệu Sơn, Nông Cống, phần lớn các huyện Đông Sơn và Quảng Xương. Huyện trị Cư Phong có thể ở khu vực Bất Căng Trung Vực thuộc huyện Thọ Xuân ngày nay.

Thời Tam quốc và Lưỡng Tấn
Thời Tam Quốc, nhà Đông Ngô trực tiếp cai trị, tách quận Cửu Chân thành hai quận: Cửu Chân và Cửu Đức. Quận Cửu Chân lúc này gồm đất Thanh Hóa ngày nay và một phần phía nam Ninh Bình. Cửu Chân được chia làm 6 huyện: Tư Phố, Di Phong, Trạm Ngô, Kiến Sơ, Phù Lạc (hay Phú Lạc), Thường Lạc. Sang thời nhà Tấn, lập thêm huyện Tùng Nguyên, nâng lên tổng số 7 huyện.

Huyện Tư Phố vẫn giữ như thời Hán. Huyện Di Phong là huyện Cư Phong đời Hán. Huyện Kiến Sơ và huyện Phú Lạc ngày nay có thể là khu vực Thạch Thành, Vĩnh Lộc, Hà Trung, Bỉm Sơn, tức là tương ứng với huyện Vô Biên thời Hán. Huyện Thường Lạc ngày nay là khu vực huyện Tĩnh Gia, có thể bao gồm cả khu vực phía nam huyện Nông Cống ngày nay, vốn được chuyển về từ huyện Tĩnh Gia vào năm 1964. Huyện Tùng Nguyên được tách ra từ huyện Kiến Sơ vào thời nhà Tấn, ngày nay có thể là khu vực Nông Cống, Như Xuân, Như Thanh. Huyện Trạm Ngô chưa rõ vị trí.

Thời Nam Bắc triều
Thời nhà Tống, đất Thanh Hóa cùng với phía nam Ninh Bình vẫn là quận Cửu Chân, gồm các huyện cũ thời Tấn (Tư Phố, Di Phong, Trạm Ngô, Kiến Sơ, Phù Lạc, Thường Lạc, Tùng Nguyên) và thêm các huyện: Cao An, Quân An, Vũ Ninh, Ninh Di, trong đó huyện Cao An được tách ra từ huyện Thường Lạc

Thời nhà Tề, huyện Ninh Di bị giải thể, huyện Đô Lung (có từ thời Hán) đổi làm huyện Cát Lung. Thời nhà Lương, các quận được đổi hoặc chia thành các châu, quận Cửu Chân được Lương Võ đế đổi thành Ái Châu.

Nhà Tùy
Thời nhà Tùy, Ái Châu được đổi lại là quận Cửu Chân, gồm các huyện: Tư Phố, Long An, Quân An, An Thuận và Nhật Nam. Huyện Tư Phố vẫn là huyện cũ từ thời nhà Hán, Tam quốc, Lưỡng Tấn và Nam Bắc triều. Huyện Nhật Nam ở phía đông bắc quận Cửu Chân, như vậy không chỉ bao gồm khu vực Vĩnh Lộc, Thạch Thành, Hà Trung như Đào Duy Anh nhận định, mà còn gồm cả các huyện Hậu Lộc, Nga Sơn và thị xã Bỉm Sơn (Thanh Hóa) và phía nam Ninh Bình. Huyện Quân An: ngày nay là khu vực Yên Định, Thiệu Hóa. Huyện Long An có thể ở khu vực Hoằng Hóa, Quảng Xương (và cả thành phố Sầm Sơn, một phần thành phố Thanh Hóa) ngày nay. Huyện An Thuận vốn là huyện Thường Lạc thời Tấn, nay là khu vực huyện Tĩnh Gia và có thể cả phía nam Nông Cống.

Nhà Đường
Năm Vũ Đức thứ 5 (622), nhà Đường đổi quận Cửu Chân thành Ái Châu Cửu Chân quận, thường gọi là Ái Châu, thuộc Giao Châu đại tổng quản phủ. Nhà Đường tách phần đất của Cửu Chân thuộc Ninh Bình ngày nay để lập Trường Châu Văn Dương quận, năm 758 đổi thành Trường Châu. Ái Châu gồm bốn huyện là Cửu Chân, Tùng Nguyên, Dương Sơn, An Thuận, tại biên giới của Ái Châu lại đặt 7 châu: Tích, Thuận, Vĩnh, Tư, Tiền, Chân và Sơn. Sau đó đổi Vĩnh Châu làm Đô Châu, Tích Châu thành châu Nam Lăng, rồi lại gộp Đô Châu vào Tiền Châu, gộp Chân Châu và Tư Châu vào châu Nam Lăng, tiếp đó đổi An Châu thành huyện Long An, đổi Sơn Châu thành huyện Kiến Sơ.

Năm Thiên Bảo thứ 1 (742), đổi Ái Châu Thành quận Cửu Chân như cũ, năm Càn Nguyên thứ 1 (758) lại đổi về Ái Châu. Huyện Cửu Chân có thể tương ứng với huyện Tư Phố của các đời trước. Huyện An Thuận vốn có từ đời Tùy, năm 622 đặt là Thuận Chân, gồm cả các huyện Đông Hà, Kiến Xương, Biên Hà, năm 627 gộp lại thành An Thuận, ngày nay là khu vực huyện Tĩnh Gia. Huyện Sùng Bình vốn là huyện Long An đời Tùy, năm 622 chia thành An Châu và Sơn Châu, năm 627 đổi tương ứng thành Long An và Kiến Sơ. Năm 712, đổi Long An thành Sùng An và năm 757 lại đổi thành Sùng Bình, ngày nay là khu vực huyện Quảng Xương (và thành phố Sầm Sơn). Huyện Quân Ninh vốn là huyện Quân An đời Tùy, năm 622 đặt thêm huyện Vĩnh Châu, năm 624 đổi Vĩnh Châu thành Đô Châu, năm 627 nhập vào châu Nam Lăng. Phần còn lại của huyện Quân An được đổi thành Quân Ninh vào năm 757, nay là khu vực huyện Yên Định. Huyện Nhật Nam giữ như thời Tùy. Huyện Trường Lâm vốn là khu vực huyện Vô Biên đời Hán.

Thời kỳ quân chủ (939–1945)

Thời Đinh, Tiền Lê, Lý
Nhà Đinh và Tiền Lê gọi là đạo Ái Châu. Nhà Lý thời kỳ đầu gọi là trại Ái Châu. Lý Công Uẩn chia cả nước thành 24 lộ, trong đó có Thanh Hóa lộ, (Thanh: trong sạch; Hoá: biến hoá). Tên gọi Thanh Hoá bắt đầu có từ đây. Năm 1029, nhà Lý đổi làm phủ Thanh Hoá, dời lỵ sở từ Đông Phố đến Duy Tinh (vùng đất các xã Văn Lộc, Mỹ Lộc, Thuần Lộc huyện Hậu Lộc ngày nay). Ruộng đất Thanh Hoá bắt đầu bị nhà vua lấy ban cho các đại thần dưới dạng phong ấp. Đó chính là chế độ phong kiến hình thành ở nước ta.

Thời Trần, Hồ
Năm 1242, vua Trần Thái Tông đổi 24 lộ đời Lý thành 12 lộ, trong đó có Thanh Hóa phủ lộ.

Năm 1397 (năm Quang Thái thứ 10, đời vua Trần Thuận Tông), Lê Quý Ly làm phụ chính thái sư, cho đổi Thanh Hóa phủ lộ làm trấn Thanh Đô. Trấn Thanh Đô lúc này gồm 7 huyện và 3 châu (mỗi châu có 4 huyện):

Trong đó, 7 huyện là:
Huyện Cổ Đằng: ngày nay là một phần đất huyện Hoằng Hóa.
Huyện Cổ Hoằng: ngày nay là một phần đất huyện Hoằng Hóa.
Huyện Đông Sơn: ngày nay là huyện Đông Sơn, phần lớn thành phố Thanh Hóa (trừ các xã có tiền tố "Quảng" và các xã, phường bờ bắc sông Mã) và phía nam, đông nam của huyện Thiệu Hóa (8 xã thuộc hữu ngạn sông Chu, từ xã Thiệu Viên đến xã Thiệu Giao). Tên huyện Đông Sơn bắt đầu có từ đây.
Huyện Cổ Lôi: ngày nay là huyện Thọ Xuân, một phần đất huyện Thường Xuân, phía bắc cùng với phía tây của huyện Triệu Sơn (trước năm 1964 thuộc về huyện Thọ Xuân) và 5 xã phía tây nam huyện Thiệu Hóa (từ xã Thiệu Tâm đến Thiệu Toán).
Huyện Vĩnh Ninh: ngày nay là huyện Vĩnh Lộc.
Huyện Yên Định: ngày nay vẫn là huyện Yên Định.
Huyện Lương Giang: ngày nay là phía bắc huyện Thiệu Hóa (tả ngạn sông Chu) cùng một phần đất của huyện Thọ Xuân thuộc tả ngạn sông Chu.

Ba châu bao gồm:
Châu Thanh Hóa gồm: huyện Nga Lạc (là huyện Ngọc Lặc và một phần đất huyện Thọ Xuân ngày nay); huyện Tế Giang (là vùng đất phía Tây huyện Thạch Thành ngày nay); huyện Yên Lạc (là phía Đông huyện Thạch Thành ngày nay); huyện Lỗi Giang (là huyện Cẩm Thủy và Bá Thước ngày nay).
Châu Ái gồm: huyện Hà Trung (phần lớn huyện Hà Trung và phía Tây thị xã Bỉm Sơn ngày nay); huyện Thống Bình (tương đương với huyện Hậu Lộc ngày nay); huyện Tống Giang (tương đương phía Bắc huyện Nga Sơn, Đông Bắc huyện Hà Trung và phía Đông thị xã Bỉm Sơn ngày nay); huyện Chi Nga (tương đương phía Nam huyện Nga Sơn ngày nay).
Châu Cửu Chân gồm: huyện Cổ Chiến (tương đương huyện Tĩnh Gia ngày nay, ngoại trừ phía bắc huyện, và một số xã phía nam huyện Nông Cống được sáp nhập từ huyện Tĩnh Gia năm 1964); huyện Kết Thuế (tương đương phía Bắc huyện Tĩnh Gia và phía Nam huyện Quảng Xương ngày nay); huyện Duyên Giác (tương đương phía Bắc huyện Quảng Xương ngày nay và các xã, phường có tiền tố "Quảng" của thành phố Thanh Hóa); huyện Nông Cống (bao gồm các huyện Nông Cống, Như Thanh, Như Xuân và một phần huyện Triệu Sơn ngày nay).

Năm 1430, Hồ Hán Thương đổi phủ Thanh Hóa thành phủ Thiên Xương. Sách Đại Nam nhất thống chí chép: "Phủ này (tức phủ Thiên Xương) cùng Cửu Chân và Ái Châu làm "tam phủ" gọi là "Tây Đô".

Thuộc Minh
Năm 1407, nhà Minh đổi phủ Thiên Xương trở lại làm phủ Thanh Hóa như cũ, đặt thêm hai huyện: Lôi Dương, Thụy Nguyên. Về địa giới vẫn không đổi. Sách "Đại Nam nhất thống chí" cũng ghi: "Thời thuộc Minh lại làm phủ Thanh Hóa, lãnh 4 châu là Cửu Chân, ái Châu, Thanh Hóa, Quỳ Châu và 11 huyện". Trong đó, 11 huyện là Yên Định, Nông Cống, Vĩnh Ninh, Tống Giang, Cổ Đằng, Nga Lạc, Lương Giang, Lỗi Giang, Đông Sơn, Yên Lạc, Cổ Lôi. Cùng với việc đổi tên phủ vào năm 1407, một số huyện cũng được đổi tên: huyện Cổ Chiến đổi làm huyện Cổ Bình, huyện Thống Bình đổi làm huyện Thống Ninh.

Năm 1415, nhà Minh sáp nhập huyện Cổ Hoằng vào huyện Cổ Đằng, sáp nhập huyện Hà Trung với huyện Thống Ninh của châu Ái, huyện Duyên Giác với huyện Kết Duyệt (sửa lại là Kết Thuế) của châu Cửu Chân. Năm 1417, sáp nhập châu Quy của phủ Diễn Châu (mới giải thể năm 1415) vào phủ Thanh Hóa.

Năm 1419, sáp nhập huyện Yên Định vào huyện Vĩnh Ninh, huyện Lương Giang vào huyện Cổ Lôi, huyện Đông Sơn vào huyện Cổ Đằng, sáp nhập huyện Yên Lạc của châu Thanh Hóa vào bản châu (trực thuộc châu này), sáp nhập huyện Lỗi Giang của châu Thanh Hóa vào huyện Nga Lạc cùng thuộc châu này, sáp nhập huyện Tống Giang của châu Ái vào bản châu, sáp nhập huyện Nông Cống của châu Cửu Chân vào bản châu.

Thời Hậu Lê
Năm Thuận Thiên thứ nhất (năm 1428), Lê Thái Tổ chia cả nước làm 5 đạo, Thanh Hóa thuộc Hải Tây đạo. Trong niên hiệu Thuận Thiên, Thanh Hóa gồm các huyện: Ứng Thụy, Bình Giang... Năm Thiệu Bình thứ 2 (năm 1435), đất Thanh Hóa gồm 6 phủ là Thiệu Thiên, Hà Trung, Tĩnh Gia, Thanh Đô, Trường Yên, Thiên Quan. Trong đó phủ Hà Trung kiêm lý huyện Thuần Hựu và thống hạt 3 huyện là Tống Giang, Nga Sơn và Hoằng Hóa.

Năm Quang Thuận thứ 7 (năm 1466), Lê Thánh Tông chia cả nước làm 12 đạo Thừa tuyên, trong đó có Thừa tuyên Thanh Hóa, đổi lộ làm phủ, đổi trấn làm châu. Cùng năm, trích 2 phủ Trường Yên và Thiên Quan sáp nhập vào Sơn Nam. Thừa tuyên Thanh Hóa lúc này gồm 4 phủ, 16 huyện và 4 châu, trong đó có phủ Tĩnh Ninh. Năm Quang Thuận thứ 10 (năm 1469) đổi làm Thừa Tuyên Thanh Hoa (Hoa: tinh hoa), tên gọi Thanh Hoa có từ đây. Thanh Hoa Thừa Tuyên theo "Thiên Nam dư hạ tập" lãnh 4 phủ, 16 huyện và 4 châu. Cùng năm, lập châu Lang Chánh thuộc phủ Thanh Đô. Trong niên hiệu Quang Thuận, thừa tuyên Thanh Hoa có huyện Lương Giang (đổi tên từ huyện Ứng Thụy), châu Quan Gia hay Gia Châu...

Năm Hồng Đức thứ 21 (năm 1490), đổi làm xứ Thanh Hoa.

Trong niên hiệu Đoan Khánh (1505-1509) thời Lê Uy Mục, xứ Thanh Hoa gồm các huyện: Thụy Nguyên (đổi tên từ huyện Lương Giang)...

Trong niên hiệu Hồng Thuận (1509-1516), Lê Tương Dực đổi làm trấn Thanh Hoa.

Thời Lê trung hưng, đổi làm nội trấn Thanh Hoa, lại lấy 2 phủ Trường Yên và Thiên Quan của trấn Sơn Nam, gọi là ngoại trấn Thanh Hoa. Trong thời gian này, nội trấn Thanh Hoa gồm: phủ Tĩnh Giang (đổi từ phủ Tĩnh Ninh do kị húy Lê Duy Ninh, sau lại đổi làm Tĩnh Gia), huyện Quảng Bình (đời Lê Quang Thuận là huyện Bình Giang), Vĩnh Lộc (đổi từ Vĩnh Ninh do kị húy Lê Duy Ninh), huyện Thuần Lộc (đổi từ huyện Thuần Hựu do kị húy Lê Duy Hựu), huyện Tống Sơn (đổi từ huyện Tống Giang)...

Thời Tây Sơn
Huyện Quảng Bình đổi làm huyện Quảng Bằng, nhà Nguyễn đổi lại là Quảng Bình rồi lại đổi làm Quảng Địa. Châu Lang Chánh đổi thành Lương Chính

Thời Nguyễn
Năm 1802 (năm Gia Long 1), gọi là trấn Thanh Hoa. Năm Minh Mệnh thứ 2 (năm 1821), đổi đạo Thanh Bình (đã được đổi từ ngoại trấn Thanh Hoa) làm đạo Ninh Bình, năm Minh Mệnh thứ 10 đổi riêng làm trấn Ninh Bình. Năm Minh Mệnh thứ 12 (năm 1831), đổi trấn Thanh Hoa thành tỉnh Thanh Hoa, trấn Ninh Bình (lúc này không còn lệ thuộc vào Thanh Hoa) cũng đổi thành tỉnh Ninh Bình.

Năm Thiệu Trị thứ 1 (năm 1841), đổi tỉnh Thanh Hoa thành tỉnh Thanh Hóa do kị húy hoàng thái hậu Hồ Thị Hoa. Tên Thanh Hóa không đổi từ đó cho tới ngày nay.

Tỉnh Thanh Hóa vào đầu thời Nguyễn gồm các phủ: Thiệu Thiên, Hà Trung, Tĩnh Gia và Thanh Đô (sau đổi là phủ Thọ Xuân). Sau đó lập thêm phủ Quảng Hóa.

 Phủ Thiệu Thiên, năm Gia Long thứ 14 (năm 1815) được đổi làm phủ Thiệu Hóa, kiêm lý 4 huyện Thụy Nguyên, Cẩm Thủy, Thạch Thành, Quảng Tế và quản hạt 4 huyện Đông Sơn, Yên Định, Lôi Dương, Vĩnh Lộc. Năm Minh Mệnh thứ 16 (1835), tách các huyện Vĩnh Lộc, Thạch Thành, Cẩm Thủy, Quảng Tế để lập phủ Quảng Hóa.
 Huyện Thụy Nguyên: vào đầu thời Nguyễn là vùng đất tả ngạn sông Chu mà ngày nay là phía Bắc huyện Thiệu Hóa, phía Bắc huyện Thọ Xuân và gần toàn bộ huyện Ngọc Lặc. Năm Thành Thái thứ 12 (1900), thành lập châu Ngọc Lặc trên cơ sở tổng Ngọc Lặc và các xã Mường của các tổng Yên Trường, Quảng Thi, đồng thời sáp nhập các tổng Vận Quy và Đại Bối của huyện Đông Sơn vào huyện Thụy Nguyên. Như vậy đến năm 1900, huyện Thụy Nguyên gần như tương ứng với huyện Thiệu Hóa ngày nay và có thể gồm cả một phần phía đông huyện Thọ Xuân ở tả ngạn sông Chu.
Huyện Cẩm Thủy: Đầu thời Nguyễn tương ứng với các huyện Cẩm Thủy và Bá Thước. Năm Thành Thái thứ 14 (1902), cắt tổng Cổ Lũng để sáp nhập vào châu Quan Hóa, cắt tổng Thiết Ống sáp nhập vào châu Lang Chánh. Năm Thành Thái thứ 16 (1904), cắt 2 tổng Sa Lung và Điền Lư sáp nhập vào châu Quan Hóa. Như vậy từ năm 1904, địa giới huyện Cẩm Thủy gần như ổn định đến ngày nay. Các phần đất đã cắt đi vào năm 1902 và 1904 nay là huyện Bá Thước.
Huyện Thạch Thành: Đầu thời Nguyễn tương ứng với phần đông nam của huyện Thạch Thành ngày nay. Năm Thành Thái thứ nhất (1889), huyện Thạch Thành kiêm nhiếp huyện Quảng Tế, địa giới Thạch Thành gần như ổn định đến ngày nay.
Huyện Quảng Địa: Tương ứng với phần tây bắc của huyện Thạch Thành ngày nay. Đầu thời Nguyễn gọi là Quảng Bình, năm Minh Mệnh thứ 2 (1821) đổi làm Quảng Địa, sau đổi làm Quảng Tế. Năm Minh Mệnh thứ 16 chuyển vào phủ Quảng Hóa.
Huyện Đông Sơn: Đầu thời Nguyễn địa giới cơ bản như thời Trần. Năm Thành Thái thứ 11 (1889), tách một phần các tổng Bố Đức và Thọ Hạc để thành lập thị xã Thanh Hóa. Năm 1900, tách các tổng Vận Quy và Đại Bối sáp nhập vào huyện Thụy Nguyên. Vào cuối thời Nguyễn, địa giới huyện Đông Sơn tương ứng với huyện Đông Sơn ngày nay cùng với các xã, phường: Đông Cương, Hàm Rồng, Đông Thọ, Nam Ngạn, Trường Thi, Đông Hương, Đông Hải và Đông Vệ của thành phố Thanh Hóa ngày nay.
Huyện Yên Định: gần như tương ứng với huyện Yên Định ngày nay.
Huyện Lôi Dương: Đầu thời Nguyễn tương ứng với phần lớn huyện Thọ Xuân, một phần huyện Triệu Sơn và một phần huyện Thường Xuân ngày nay. Năm Minh Mệnh thứ 7 (1826) chuyển sang phủ Thọ Xuân kiêm lý. Năm Minh Mệnh thứ 18 (1837), cắt tổng Luận Đạm của huyện Lôi Dương cùng với đất Lang Chánh và đất Nông Cống để lập châu Thường Xuân.
Huyện Vĩnh Lộc: tương ứng với huyện Vĩnh Lộc ngày nay.

Phủ Hà Trung: kiêm lý hai huyện Tống Sơn và Nga Sơn, thống hạt các huyện Phong Lộc và Hoằng Hóa.
Huyện Phong Lộc: đổi tên từ huyện Thuần Lộc vào đầu thời Nguyễn. Năm Minh Mệnh thứ 2 (1821) đổi làm huyện Hậu Lộc, địa giới cơ bản giữ đến nay. Đến trước tháng 8 năm 1945, huyện Hậu Lộc gồm 5 tổng: Đại Lý, Du Trường, Đăng Trường (sau đổi là Xuân Trường), Chi Nê, Liên Cừ.
Huyện Tống Sơn: còn được gọi là Quý huyện, phủ Hà Trung kiêm lý từ năm Minh Mệnh thứ 19 (1838), nay là huyện Hà Trung. Từ năm Minh Mệnh thứ 12 (1831), huyện Tống Sơn gồm 4 tổng: Thượng Bạn, Trung Bạn, Đông Bạn, Nam Bạn, huyện lị đóng ở Bình Lâm (Đò Lèn). Đến trước tháng 8 năm 1945, huyện Tống Sơn có 7 tổng, gồm 4 tổng cũ và tổng Phi Lai chuyển từ huyện Nga Sơn, tổng Thanh Xá, Ngọ Xá chuyển từ huyện Vĩnh Lộc.
Huyện Hoằng Hóa: tương ứng với huyện Hoằng Hóa ngày nay. Đến trước tháng 8 năm 1945, huyện Hoằng Hóa gồm các tổng: Ngọc Chuế (nay gồm các xã: Hoằng Trường, Hoằng Hải, Hoằng Yến, Hoằng Tiến, Hoằng Thanh, Hoằng Phụ, Hoằng Ngọc, Hoằng Đông), Bút Sơn (nay gồm các xã: Hoằng Đạt, Hoằng Hà, Hoằng Phúc, Hoằng Đức, Hoằng Đạo và thị trấn Bút Sơn), Bái Trạch (nay gồm các xã: Hoằng Lưu, Hoằng Phong, Hoằng Tân, Hoằng Châu, Hoằng Trạch, Hoằng Thành, Hoằng Đại), Hành Vĩ (nay gồm các xã: Hoằng Lộc, Hoằng Đồng, Hoằng Vinh, Hoằng Thái, Hoằng Thịnh, Hoằng Thắng), Từ Minh (nay gồm các xã: Hoằng Anh, Hoằng Minh, Hoằng Quang, Hoằng Long và một phần thị trấn Tào Xuyên), Dương Thủy (nay gồm các xã: Hoằng Xuyên, Hoằng Khê, Hoằng Cát, Hoằng Lý, Hoằng Quỳ, Hoằng Phú, Hoằng Quý và một phần thị trấn Tào Xuyên), Lỗ Hương (nay gồm các xã: Hoằng Hợp, Hoằng Khánh, Hoằng Xuân, Hoằng Phượng, Hoằng Giang), Dương Sơn (nay gồm các xã: Hoằng Lương, Hoằng Sơn, Hoằng Trinh, Hoằng Trung, Hoằng Kim).
Huyện Nga Sơn: tương ứng với huyện Nga Sơn ngày nay.
Huyện Mỹ Hóa: thành lập năm Minh Mệnh thứ 19 (1838) từ một phần các huyện Hậu Lộc và Hoằng Hóa. Năm Thiệu Trị thứ 3 (1843), huyện Hoằng Hóa kiêm nhiếp huyện Mỹ Hóa.

Phủ Tĩnh Gia: gồm các huyện Ngọc Sơn, Nông Cống, Quảng Xương.
Huyện Ngọc Sơn: do phủ Tĩnh Gia kiêm lý, nay là huyện Tĩnh Gia.
Huyện Nông Cống: tương ứng với các huyện Nông Cống, Như Xuân, Như Thanh và một phần huyện Triệu Sơn (phía đông và phía nam). Năm Thành Thái thứ 5 (1893), tách hai tổng Xuân Du và Lãng Lăng để lập châu Như Xuân. Đầu thế kỉ 20, huyện Nông Cống gồm 9 tổng: Đô Xá, Cổ Định, Cao Xá, Vạn Đồn, La Miệt, Đồng Xá, Lai Triều, Như Lăng, Lãng Lăng và 2 phường thủy cơ: phường Ngã Ba Mộc và phường Ngã Ba Xuyết. Đến đời vua Duy Tân, huyện Nông Cống gồm 10 tổng: Văn Xá, Cao Xá, La Miệt, Vạn Đồn, Lạc Thiện (ở phía bắc) và Đô Xá, Cao Xá, Hữu Định, Lai Triều, Vạn Thiện (ở phía nam).
Huyện Quảng Xương: tương ứng với huyện Quảng Xương và các xã, phường có tiền tố "Quảng" của thành phố Thanh Hóa ngày nay.

Phủ Thanh Đô: năm Minh Mệnh thứ 2 (1821) đổi làm phủ Thọ Xuân.
Huyện Thọ Xuân: tương ứng với phần lớn huyện Thường Xuân ngày nay. Cần phân biệt với huyện Thọ Xuân ngày nay, là một phần huyện Lôi Dương thời Nguyễn.
Châu Lang Chánh: hiện nay là huyện Lang Chánh. Năm Thiệu Trị thứ 3 (1843), phủ Thọ Xuân kiêm nhiếp châu Lang Chánh
Châu Thường Xuân: thành lập năm Minh Mệnh thứ 18 (1837), từ một phần châu Lang Chánh (thuộc phủ Thanh Đô), huyện Lôi Dương (thuộc phủ Thiệu Hóa) và huyện Nông Cống (thuộc phủ Tĩnh Gia). Năm Thiệu Trị thứ 3 (1843), phủ Thọ Xuân kiêm nhiếp châu Thường Xuân.
Châu Quan Gia: Năm Minh Mệnh thứ 16 (1835) gồm châu Quan Gia với Tầm Châu làm châu Quan Hóa. Năm Thiệu Trị thứ 3 (1843), châu Quan Hóa do phủ Quảng Hóa kiêm nhiếp. Năm Thành Thái thứ 14 (1902), sáp nhập tổng Cổ Lũng của huyện Cẩm Thủy vào châu Quan Hóa. Năm Thành Thái thứ 16 (1904), sáp nhập tiếp 2 tổng Sa Lung và Điền Lư của huyện Cẩm Thủy vào châu Quan Hóa. Châu Quan Hóa lúc này tương ứng với các huyện Quan Hóa, Quan Sơn, Mường Lát và phần lớn huyện Bá Thước ngày nay.
Châu Tân Hóa: Năm Khải Định thứ 10 (1925), thành lập châu Tân Hóa từ các tổng Cổ Lũng, Sa Lung, Điền Lư của châu Quan Hóa và tổng Thiết Ống của châu Lang Chánh. Năm 1943, lại tách Điền Lư và Sa Lung nhập vào Cẩm Thủy, còn Cổ Lũng và Thiết Ống nhập thành một bang thuộc châu Quan Hóa. Châu Tân Hóa tương ứng với huyện Bá Thước ngày nay.
Tầm Châu: Có thể là huyện Mường Lát và một phần các huyện Quan Hóa, Quan Sơn ngày nay. Năm Minh Mệnh thứ 16 (1835), sáp nhập Tầm Châu với châu Quan Gia để thành lập châu Quan Hóa.
Sầm Châu: Năm Minh Mệnh thứ 8 (1827), tù trưởng đất này xin nội phụ Việt Nam. Sau đó đổi Sầm Châu làm huyện Sầm Nưa và cho thuộc phủ Trấn Biên, tỉnh Nghệ An. Nay là tỉnh Huaphanh của Lào.

Thời kỳ hiện đại (1945–nay)

Thời kỳ Chiến tranh Đông Dương (1945–1975)
Sau Cách mạng tháng Tám, tỉnh Thanh Hóa gồm:
Huyện Tống Sơn: gồm các xã Phạm Hồng Thái, Nguyễn Thái Học, Chi Lăng, Lê Lai, Thái Lý, Lam Sơn

Huyện Hà Trung: đổi tên từ Tống Sơn theo tên phủ Hà Trung, gồm 10 xã: Tân Tiến, Lĩnh Tráng, Ngọc Âu, Lĩnh Toại, Hoạt Giang, Long Khê, Hòa Bình, Yên Sơn, Thái Lai và Tống Giang.
Huyện Hậu Lộc: gồm 10 xã: Trường Xuân, Vạn Lộc, Liên Cừ, Long Thịnh, Thuần Lộc, Liên Thịnh, Phú Điền, Đại Lý, Uy Thống và Đông Thành.
Huyện Nông Cống: gồm 15 xã: Hợp Tiến, Tứ Dân, Minh Nông, An Nông, Khuyến Nông, Đồng Tiến, Tân Phúc, Tân Minh, Trung Chính, Tế Lợi, Hoàng Sơn, Minh Khôi, Vạn Thiện, Công Chính và Thăng Bình.
Châu Tân Hóa được tái lập và đến tháng 11 năm 1945 thì đổi làm châu Bá Thước.

Từ tháng 3 năm 1948, các cấp hành chính là phủ, châu, quận được bãi bỏ. Tỉnh Thanh Hóa lúc này gồm thị xã Thanh Hóa và 20 huyện: Bá Thước, Cẩm Thủy, Đông Sơn, Hà Trung, Hậu Lộc, Hoằng Hóa, Lang Chánh, Nga Sơn, Ngọc Lặc, Như Xuân, Nông Cống, Quan Hóa, Quảng Xương, Thạch Thành, Thiệu Hóa, Thọ Xuân, Thường Xuân, Tĩnh Gia, Vĩnh Lộc, Yên Định. Năm 1950, sáp nhập xã Thanh Quân thuộc huyện Thường Xuân vào huyện Như Xuân.

Năm 1954, chia tách các xã lớn thành các xã nhỏ, trong đó, huyện Hà Trung thực hiện chia 10 xã thành 25 xã đều có tên với tiền tố "Hà", huyện Hậu Lộc chia 10 xã thành 26 xã với hậu tố (hoặc tiền tố) "Lộc". Còn huyện Nông Cống chia 15 thành 44 xã: Hợp Thành, Hợp Thắng, Hợp Tiến, Hợp Lý (chia từ xã Hợp Tiến), Dân Quyền, Dân Lực, Dân Lý (chia từ xã Tứ Dân), Minh Sơn, Minh Nông, Minh Châu (chia từ xã Minh Nông), An Nông, Vân Sơn, Nông Trường (chia từ xã An Nông), Tiến Nông, Khuyến Nông (chia từ xã Khuyến Nông), Đồng Thắng, Đồng Lợi, Đồng Tiến (chia từ xã Đồng Tiến), Tân Phúc, Tân Thọ, Tân Khang (chia từ xã Tân Phúc), Tân Ninh, Thái Hòa (chia từ xã Tân Ninh), Trung Chính, Trung Thành, Trung Ý (chia từ xã Trung Chính), Tế Nông, Tế Lợi, Tế Thắng, Tế Tân (chia từ xã Tế Lợi), Hoàng Sơn, Hoàng Giang (chia từ xã Hoàng Sơn), Minh Khôi, Minh Thọ, Minh Nghĩa (chia từ xã Minh Khôi), Vạn Hòa, Vạn Thiện, Vạn Thắng (chia từ xã Vạn Thiện), Công Liêm, Công Chính, Công Bình (chia từ xã Công Chính), Thăng Bình, Thăng Thọ và Thăng Long (chia từ xã Thăng Bình). Năm 1956, xã Lũng Vân thuộc huyện Bá Thước được chuyển về huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình. Năm 1963, sáp nhập xóm Núi của xã Hoằng Long, huyện Hoằng Hóa và xã Đông Giang, huyện Đông Sơn vào thị xã Thanh Hóa, đồng thời chia 3 xã Tam Chung, Sơn Thủy và Trung Thành thuộc huyện Quan Hoá thành 7 xã mới. Cùng năm, thành lập thị trấn Sầm Sơn trực thuộc Ủy ban hành chính tỉnh Thanh Hóa và một số xã thuộc các huyện Thường Xuân, Lang Chánh và Ngọc Lặc cũng được chia tách.

Năm 1964, chia lại địa giới một số xã thuộc huyện Bá Thước, huyện Như Xuân, huyện Ngọc Lặc và huyện Cẩm Thủy. Cùng năm, thành lập huyện Triệu Sơn trên cơ sở 13 xã của huyện Thọ Xuân và 20 xã của huyện Nông Cống, đồng thời sáp nhập 7 xã của huyện Tĩnh Gia vào huyện Nông Cống. Năm 1965, thành lập xã Tân Trường thuộc huyện Tĩnh Gia, xã Tân Lập thuộc huyện Bá Thước và thị trấn Thọ Xuân thuộc huyện Thọ Xuân. Năm 1966, thành lập 2 xã thuộc vùng kinh tế mới ven biển của huyện Nga Sơn. Cùng năm, chia tách một số xã thuộc các huyện Lang Chánh, Quan Hóa. Năm 1967, thành lập các thị trấn nông trường thuộc các huyện Hà Trung, Thọ Xuân, Cẩm Thủy, Nông Cống, Thạch Thành, Ngọc Lặc. Cùng năm, chia tách một số xã thuộc huyện Thạch Thành. Năm 1968, thành lập thị trấn nông trường Sông Âm thuộc huyện Ngọc Lặc. Năm 1969, thành lập thị trấn nông trường Bãi Trành thuộc huyện Như Xuân. Năm 1971, các xã Đông Vệ, Đông Hương, Đông Hải thuộc huyện Đông Sơn và xã Quảng Thắng thuộc huyện Quảng Xương được sáp nhập vào thị xã Thanh Hóa. Năm 1973, điều chỉnh địa giới một số xã thuộc các huyện Đông Sơn, Hà Trung và Nga Sơn.

Thanh Hóa sau năm 1975
Năm 1977, thành lập thị trấn Bỉm Sơn, sáp nhập huyện Hà Trung và huyện Nga Sơn thành huyện Trung Sơn, huyện Vĩnh Lộc và huyện Thạch Thành thành huyện Vĩnh Thạch, huyện Lang Chánh và huyện Ngọc Lặc thành huyện Lương Ngọc, huyện Yên Định với phần tả ngạn sông Chu của huyện Thiệu Hóa thành huyện Thiệu Yên, huyện Đông Sơn với phần hữu ngạn sông Chu của huyện Thiệu Hóa thành huyện Đông Thiệu. Năm 1978, thành lập xã Quý Lộc thuộc huyện Thiệu Yên trên cơ sở toàn bộ xã Yên Quý và xã Yên Lộc; thành lập xã Thọ Thành thuộc huyện Thọ Xuân trên cơ sở toàn bộ xã Xuân Thành, xã Hạnh Phúc và xã Bắc Lương; đồng thời sáp nhập toàn bộ thị trấn nông trường Thông Nhất thuộc huyện Lương Ngọc vào huyện Thiệu Yên. Năm 1979, thành lập xã Công Thành trên cơ sở toàn bộ xã Định Công và xã Định Thành của huyện Thiệu Yên.

Năm 1980, chia tách một số xã thuộc huyện Như Xuân, Hoằng Hóa, Trung Sơn và Tĩnh Gia.

 Thành lập xã Hoăng Ngự (Hoằng Hóa) trên cơ sở một phần xa Hoằng Yến.
 Thành lập xã Quang Trung (Trung Sơn) trên cơ sở một phần xã Hà Dương.
 Thành lập xã Yên Lạc (Như Xuân) trên cơ sở một phần xã Yên Thọ.
 Thành lập xã Phú Sơn (Như Xuân) trên cơ sở một phần xã Thanh Kỳ.
 Sáp nhập toàn bộ xã Phu Sơn (Như Xuân) vào huyện Tĩnh Gia.

Năm 1981, chia tách một số xã thuộc các huyện Thọ Xuân, Thiệu Yên, Lương Ngọc, Như Xuân. Cùng năm, thành lập 2 thị xã Sầm Sơn và Bỉm Sơn.

 Giải thể xã Thọ Thanh (Thọ Xuân). Thành lập xã Xuân Thành, xã Hạnh Phúc va xã Băc Lương (Thọ Xuân) trên cơ sở toàn bộ xã Thọ Thành.
 Giải thể xã Công Thành (Thiệu Yên). Thành lập xã Định Công và xã Định Thành (Thiệu Yên) trên cơ sở toàn bộ xã Công Thành.
 Thành lập xã Yên Thắng (Lương Ngọc) trên cơ sở một phần xã Yên Khương.
 Thanh lập xã Giao Thiện (Lương Ngọc) trên co sở một phần xã Giao An.
 Thanh lập xã Minh Tiến (Lương Ngọc) trên co sở một phần xã Minh Sơn
 Thành lập xã Lộc Thịnh (Lương Ngọc) trên cơ sở một phần xã Cao Thịnh.
 Thành lập xã Phùng Minh (Lương Ngọc) trên cơ sở một phần xã Phùng Giao.
 Thanh lập xa Xuân Quỳ (Nhu Xuân) trên cơ sở một phần xã Hóa Quỳ.
 Thành lập thị xã Sầm Sơn trên cơ sở một phần huyện Quảng Xương (toàn bộ thị trấn Sầm Sơn, các xã Quảng Tường, Quảng Cư, Quảng Tiến và một phần xã Quảng Vinh)
 Thành lập thị xã Bỉm Sơn trên cơ sở một phần huyện Trung Sơn (toàn bộ thị trấn Bỉm Sơn, thị trấn nông trường Hà Trung và các xã Quang Trung, Hà Lan)

Năm 1982, tái lập các huyện Hà Trung, Nga Sơn, Vĩnh Lộc, Thạch Thành, Lang Chánh, Ngọc Lặc và đổi tên huyện Đông Thiệu thành huyện Đông Sơn.

 Giải thể huyện Lương Ngọc. Thành lập huyện Lang Chánh và huyện Ngọc Lặc trên cơ sở toàn bộ huyện Lương Ngọc. Huyện Lang Chánh gồm 10 xã là Yên Khương, Yên Thắng, Trí Năng, Giao An, Giao Thiện, Quang Hiến, Tam Văn, Tân Phúc, Đồng Lương và Lâm Phú. Huyện Ngọc Lặc gồm 20 xã và 2 thị trấn là Mỹ Tân, Vân An, Cao Ngọc, Nguyệt Ấn, Phùng Giáo, Phùng Minh, Phúc Thịnh, Kiên Thọ, Minh Sơn, Minh Tiến, Ngọc Trung, Cao Thịnh, Lộc Thịnh, Ngọc Sơn, Ngọc Liên, Quang Trung, Đồng Thịnh, Thạch Lập, Thuý Sơn, Ngọc Khê, thị trấn nông trường Lam Sơn, thị trấn nông trường Sông Âm.
 Giải thể huyện Vĩnh Thành. Thành lập huyện Thạch Thành và huyện Vĩnh Lộc trên cơ sở toàn bộ huyện Vĩnh Thành. Huyện Thạch Thành gồm 25 xã và 2 thị trấn là Thạch Tượng, Thạch Lâm, Thạch Yên, Thạch Sơn, Thạch Bình, Thạch Cẩm, Thạch Định, Thạch Đồng, Thạch Long, Thành Vinh, Thành Trực, Thành Tân , Thành Quảng, Thành Mỹ, Thành Minh, Thành Công, Thành Tâm, Thành Vân, Thành Thọ, Thành An, Ngọc Trạo, Thành Long, Thành Tiến, Thành Kim, Thành Hưng, thị trấn nông trường Thạch Thành, thị trấn nông trường Vân Du. Huyện Vĩnh Lộc gồm 15 xã là Vĩnh Quang, Vĩnh Hưng, Vĩnh Yên, Vĩnh Tiến, Vĩnh Long, Vĩnh Phúc, Vĩnh Thành, Vĩnh Minh, Vĩnh Khang, Vĩnh Hoà, Vĩnh Hùng, Vĩnh Tân, Vĩnh Ninh, Vĩnh Thịnh, Vĩnh An.
 Giải thể huyện Trung Sơn. Thành lập huyện Hà Trung và huyện Nga Sơn trên cơ sở toàn bộ huyên Trung Sơn. Huyện Hà Trung gồm 24 xã là Hà Long, Hà Giang, Hà Bắc, Hà Tiến, Hà Yên, Hà Tân, Hà Bình, Hà Lĩnh, Hà Sơn, Hà Đông, Hà Ngọc, Hà Phong, Hà Ninh, Hà Lâm, Hà Dương, Hà Vân, Hà Thanh, Hà Thái, Hà Lai, Hà Châu, Hà Phú, Hà Hải, Hà Toại, Hà Vinh. Huyện Nga Sơn gồm 26 xã là Nga Điền, Nga An, Nga Phú, Nga Thái, Nga Tân, Nga Tiến, Nga Liên, Nga Thành, Nga Hải, Nga Giáp, Nga Mỹ, Nga Yên, Nga Văn, Nga Trường, Nga Thiện, Ba Đình, Nga Vinh, Nga Thắng, Nga Lĩnh, Nga Nhân, Nga Thanh, Nga Bạch, Nga Hưng, Nga Trung, Nga Thủy, Nga Thạch.
 Đổi tên huyện Đông Thiệu thành huyện Đông Sơn.

Năm 1983, thành lập một số phường thuộc thị xã Bỉm Sơn, thị xã Sầm Sơn và một số xã thuộc huyện Thường Xuân.

 Giải thể xã Thứng Lộc (Thường Xuân). Thành lập xã Xuân Lộc và xa Xuân Thắng (Thương Xuân) trên cơ sở toàn bộ xã Thắng Lộc.
 Thành lập xã Luận Thành (Thường Xuân) trên cơ sở một phần xã Tân Thành và xã Xuân Cao.
 Thành lập phường Trường Sơn và phường Bắc Sơn (TX. Sầm Sơn)
 Thành lập phường Ba Đình, phường Lam Sơn và phường Ngọc Trạo (TX. Bỉm Sơn)

Năm 1984, chia tách một số xã thuộc các huyện Quan Hóa, Như Xuân, Bá Thước, Tĩnh Gia, đồng thời thành lập thị trấn huyện lị Tĩnh Gia.

 Thành lập xã Tén Tằn (Quan Hóa) trên co sở một phần xã Tam Trung.
 Thành lập xa Mường Chanh (Quan Hóa) trên co sở một phần xã Quang Chiểu.
 Thành lập xã Thanh Tân (Như Xuân) trên cơ sở một phần xã Thanh Kỳ
 Thanh lập xã Thanh Xuân (Như Xuân) trên cơ sở một phần xã Thanh Lâm
 Thanh lập xã Điền Trung (Bá Thuớc) trên cơ sở một phần xã Điều Lư
 Thanh lập xã Nghi Sơn và xã Hải Hà (Tĩnh Gia) trên cơ sở một phần xã Hải Thượng
 Thanh lập thị trấn Tĩnh Gia (Tĩnh Gia) trên cơ sở một phần xã Hải Nhân, xã Bình Minh, xã Hải Hòa, xã Nguyên Bình.

Năm 1987, thành lập thị trấn Quan Hóa thuộc huyện Quan Hóa, thị trấn Nông Cống thuộc huyện Nông Cống, xã Thọ Thắng thuộc huyện Thọ Xuân, xã Triệu Thành thuộc huyện Triệu Sơn và sáp nhập xã Hoằng Ngư thuộc huyện Hoằng Hóa vào xã Hoằng Yến cùng huyện

 Sáp nhập toàn bộ xã Hoăng Ngư (Hoằng Hóa) vào xã Hoằng Yến. Xã Hoằng Yến có tổng diện tích tự nhiên 849,23 hécta với 3.237 nhân khẩu.
 Thành lập xã Thọ Thắng (Thọ Xuân) trên cơ sở một phần xã Xuân Tín, xã Xuân Lập. Xã Thọ Thắng có tổng diện tích tự nhiên 500,56 hécta với 2.358 nhân khẩu.
 Thành lập xã Triệu Thành (Hợp Thành) trên cơ sở một phần xã Hợp Thành. Xã Triệu Thành có 1.156,9 hécta diện tích tự nhiên với 3.824 nhân khẩu.
 Thành lập thị trấn Nông Công (Nông Cống) trên co sở một phần xã Minh Thọ, xã Vạn Thiện và xã Vạn Hòa. Thị trấn Nông Cống có tổng diện tích tự nhiên 111,97 hécta với 3.956 nhân khẩu.
 Thành lập thị trấn Quan Hóa (Quan Hóa) trên cơ sở một phần xã Hôi Xuân. Thị trấn Quan Hoá có 138,31 hécta diện tích tự nhiên với 2.700 nhân khẩu.

Năm 1988, chia tách một số xã thuộc các huyện Như Xuân và Quan Hóa. Cùng năm, thành lập các thị trấn huyện lị thuộc các huyện Thường Xuân, Ngọc Lặc, Triệu Sơn, Hà Trung và Nga Sơn.

 Thành lập một số xã thuộc huyện Như Xuân: Thành lập xã Hải Long trên cơ sở một phần xã Hải Vân và thành lập xã Phúc Đường trên cơ sở một phần xã Xuân Phúc.

 Thành lập một số xã thuộc huyện Quan Hóa: Thành lập xã Xuân Phú trên cơ sở một phần xã Phú Nghiêm; thành lập xã Thanh Xuân trên cơ sở một phần xã Phú Xuân; thành lập xã Phú Sơn và xã Phú Thanh trên cơ sở một phần xã Phú Lệ; thành lập xã Sơn Hà trên cơ sở một phần xã Sơn Lư; thành lập xã Thành Sơn trên co sở một phần xã Trung Thành; thành lập xã Tam Thanh trên cơ sở một phần xã Tam Lư.

 Thành lập thị trấn Hà Trung (Hà Trung) trên cơ sở một phần xã Hà Bình, xã Hà Ninh, xã Hà Phong, xã Hà Ngọc. Thị trấn Hà Trung có tổng diện tích tự nhiên 161,2 hécta với 5.905 nhân khẩu.
 Thành lập thị trấn Ngọc Lặc (Ngọc Lặc) trên cơ sở một phần xã Ngọc Khê. Thị trấn Ngọc Lạc có 192 hécta diện tích tự nhiên với 4.538 nhân khẩu.
 Thành lập thị trấn Thường Xuân (Thường Xuân) trên cơ sở một phần xã Xuân Dương và xã Ngọc Phụng. Thị trấn Thường Xuân có tổng diện tích tự nhiên 253,14 hécta với 2.929 nhân khẩu.
 Thành lập thị trấn Triệu Sơn (Triệu Sơn) trên cơ sở một phần xã Minh Châu, xã Minh Dân và xã Minh Sơn. Thị trấn Triệu Sơn có tổng diện tích tự nhiên 113,73 hécta với 5.164 nhân khẩu.

Năm 1989, thành lập thị trấn huyện lị thuộc các huyện Cẩm Thủy, Hoằng Hóa, Thiệu Yên, Như Xuân. Năm 1990, thành lập thị trấn Kim Tân thuộc huyện Thạch Thành. Năm 1991, thành lập phường Bắc Sơn thuộc thị xã Bỉm Sơn, thị trấn Lam Sơn thuộc huyện Thọ Xuân, thị trấn Quảng Xương thuộc huyện Quảng Xương và thị trấn Lang Chánh thuộc huyện Lang Chánh. Năm 1992, thành lập thị trấn Rừng Thông thuộc huyện Đông Sơn và thị trấn Vĩnh Lộc thuộc huyện Vĩnh Lộc.

Năm 1994, thành lập thành phố Thanh Hóa. Cùng năm, thành lập một số phường thuộc thành phố Thanh Hóa, thành lập thị trấn Cành Nàng thuộc huyện Bá Thước và xã Bình Sơn thuộc huyện Triệu Sơn. Năm 1995, thành lập phường Trung Sơn thuộc thị xã Sầm Sơn trên cơ sở xã Quảng Tường, sáp nhập xã Đông Cương từ huyện Đông Sơn và các xã Quảng Hưng, Quảng Thành, huyện Quảng Xương về thành phố Thanh Hóa, chuyển một phần diện tích và dân số xã Quảng Thịnh, huyện Quảng Xương về phường Đông Vệ, thành phố Thanh Hóa.

Năm 1996, tái lập các huyện Thiệu Hóa, Yên Định, chuyển 16 xã thuộc huyện Đông Sơn về huyện Thiệu Hóa mới tái lập. Đồng thời thành lập các huyện Mường Lát, Quan Sơn, Như Thanh.

 Thành lập huyện Quan Sơn trên cơ sở một phần huyện Quan Hóa (toàn bộ các xã Trung Xuân, Trung Thượng, Trung Hạ, Sơn Hà, Tam Thanh, Sơn Thủy, Sơn Lư, Tam Lư, Sơn Điện). Huyện Quan Sơn có 86.534,85 ha diện tích tự nhiên và 29.952 nhân khẩu, có 9 xã.
 Thành lập huyện Muờng Lát trên cơ sở một phần huyện Quan Hóa (toàn bộ các xã Trung Lý, Tén Tằn, Tam Chung, Pù Nhi, Quan Chiểu, Mường Chanh). Huyện Mường Lát có 84.558 ha diện tích tự nhiên và 23.959 nhân khẩu, có 6 xã.
 Thành lập huyện Như Thanh trên cơ sở một phần huyện Như Xuân (toàn bộ các xã Thanh Kỳ, Thành Tân, Xuân Thái, Yên Lạc, Yên Thọ, Xuân Phúc, Phúc Đường, Xuân Thọ, Xuân Khang, Hải Long, Phú Nhuận, Mậu Lâm, Phượng Nghi, Xuân Du, Cán Khê, Hải Vân). Huyện Như Thanh có 58.694 ha diện tích tự nhiên và 76.045 nhân khẩu, có 18 xã.
 Thành lập huyện Thiệu Hóa trên cơ sở một phần huyện Thiệu Yên (toàn bộ các xã Thiệu Ngọc, Thiệu Vũ, Thiệu Phúc, Thiệu Tiến, Thiệu Công, Thiệu Phú, Thiệu Hưng, Thiệu Long, Thiệu Giang, Thiệu Duy, Thiệu Nguyện, Thiệu Hợp, Thiệu Thịnh, Thiệu Quang, Thiệu Thành) và huyện Đông Sơn (toàn bộ các xã Thiệu Toán, Thiệu Chính, Thiệu Hoà, Thiệu Minh, Thiệu Tâm, Thiệu Viên, Thiệu Lý, Thiệu Vận, Thiệu Trung, Thiệu Đô, Thiệu Châu, Thiệu Vân, Thiệu Giao, Thiệu Khánh, Thiệu Dương, Thiệu Tân). Huyện Thiệu Hoá có 31 xã với 17.344,5 ha diện tích tự nhiên và 198.223 nhân khẩu.
 Đổi tên huyện Thiệu Yên thành huyện Yên Định. Huyện Yên Định có 21.024,14 ha diện tích tự nhiên và 170. 826 nhân khẩu, gồm 29 xã, thị trấn.
 Đổi tên thị trấn Thiệu Yên (Yên Định) thành thị trấn Quán Lào.

Năm 1999, xã Na Mèo của huyện Quan Sơn được thành lập trên cơ sở một phần xã Sơn Thủy, xã Mường Mìn của huyện Quan Sơn được thành lập trên cơ sở một phần xã Sơn Điện, xã Mường Lý của huyện Mường Lát được thành lập trên cơ sở một phần xã Trung Lý, xã Thanh Hòa của huyện Như Xuân được thành lập trên cơ sở một phần xã Thanh Phong. Cùng thời điểm, thị trấn nông trường Sao Vàng của huyện Thọ Xuân bị giải thể; thị trấn Sao Vàng mới của của huyện Thọ Xuân được thành lập trên cơ sở một phần thị trấn nông trường Sao Vàng cũ, xã Thọ Lâm và xã Xuân Thăng. Năm 2000, thành lập thị trấn Vạn Hà – thị trấn huyện lỵ của huyện Thiệu Hóa – trên cơ sở toàn bộ xã Thiệu Hưng. Năm 2002, phường Tân Sơn thuộc thành phố Thanh Hoá, phường Đông Sơn thuộc thị xã Bỉm Sơn và thị trấn Bến Sung thuộc huyện Như Thanh được thành lập, trong đó phường Tân Sơn được thành lập trên cơ sở một phần phường Phú Sơn của thành phố Thanh Hóa; phường Đông Sơn được thành lập trên cơ sở một phần phường Lam Sơn của thị xã Bím Sơn; và thị trấn Bến Sung được thành lập trên cơ sở một phần xã Hải Vân và xã Hải Long của huyện Như Thanh. Năm 2003, thành lập các thị trấn huyện lị Mường Lát, Quan Sơn và thị trấn Tào Xuyên, huyện Hoằng Hoá, trong đó thị trấn Mường Lát của huyện Mường Lát được thành lập trên cơ sở một phần xã Tam Chung; thị trấn Quan Sơn của huyện Quan Sơn được thành lập trên cơ sở một phần xã Sơn Lư; còn thị trấn Tào Xuyên của huyện Hoằng Hóa được thành lập trên cơ sở một phần xã Hoằng Anh, xã Hoằng Long và xã Hoằng Lý.

Tháng 1 năm 2004, các thị trấn nông trường Lam Sơn và thị trấn nông trường Sông Âm của huyện Ngọc Lặc, thị trấn nông trường Phúc Do của huyện Cẩm Thủy, thị trấn nông trường Yên Mỹ của huyện Nông Cống, thị trấn nông trường Thạch Thành và thị trấn nông trường Vân Du của huyện Thạch Thành, và thị trấn nông trường Bãi Trành của huyện Như Xuân bị giải thể. Xã Lam Sơn của huyện Ngọc Lặc được thành lập trên cơ sở một phần thị trấn nông truờng Lam Sơn và xã Minh Tiến, còn phần còn lại của thị trấn nông trường Lam Sơn được sáp nhập vào các xã Minh Tiến, Minh Sơn, Kiên Thọ của huyện Ngọc Lặc, các xã Xuân Châu, Xuân Tín, Quảng Phú của huyện Thọ Xuân; số nhân khẩu của thị trấn nông trường Sông Âm được chuyển giao về các xã Nguyệt Ấn, Kiên Thọ, Phùng Giáo, Phùng Minh của huyện Ngọc Lặc và các xã Thọ Minh, Xuân Châu, Xuân Lam, Xuân Thiên của huyện Thọ Xuân. Xã Phúc Do của huyện Cẩm Thủy được thành lập trên cơ sở một phần thị trấn nông trường Phúc Do, còn số nhân khẩu còn lại của thị trấn nông trường Phúc Do được chuyển giao về các xã Cẩm Ngọc, Cẩm Long và Cẩm Phú. Xã Yên Mỹ của huyện Nông Cống được thành lập trên co sở một phần thị trấn nông trường Yên Mỹ và xã Công Bình, phần còn lại của thị trấn nông trường Yên Mỹ được sáp nhập vào các xã Công Bình, Công Chính, Công Liêm, Thăng Long, Tượng Sơn của huyện Nông Cống, và các xã Yên Lạc, Thanh Tân của huyện Như Thanh. Xã Thạch Tân của huyện Thạch Thành được thành lập trên cơ sở một phần thị trấn nông trường Thạch Thành và xã Thạch Bình, phần còn lại của thị trấn nông trường Thạch Thành được sáp nhập vào các xã Thạch Định, Thạch Bình, Thạch Đồng, Thạch Sơn, Thạch Cẩm của huyện Thạch Thành; đồng thời thành lập thị trấn Vân Du của huyện Thạch Thành trên cơ sở một phần thị trấn nông truờng Vân Du và xã Thành Vân, còn phần còn lại của thị trấn nông trường Vân Du thì được sáp nhập vào các xã Thành Tâm, Thanh Vân, Ngọc Trạo và Thành An của huyện Thạch Thành. Tại huyện Như Xuân, hai xã Bãi Trành và Xuân Hòa được thành lập trên cơ sở một phần thị trấn nông trường Bai Trành và xã Xuân Bình, còn phần còn lại của thị trấn nông trường Bãi Trành được sáp nhập vào xã Xuân Bình thuộc huyện Như Xuân và xã Xuân Thái thuộc huyện Như Thanh.

Tháng 4 năm 2006, thị trấn Nhồi thuộc huyện Đông Sơn được thành lập trên cơ sở một phần diện tích tự nhiên và nhân khẩu hai xã Đông Hưng và Đông Tân. Tháng 4 năm 2008, các xã Xuân Mỹ, Xuân Liên và Xuân Khao thuộc huyện Thường Xuân bị giải thể. Diện tích tự nhiên của ba xã này được điều chỉnh về các xã Vạn Xuân, Xuân Cẩm, Yên Nhân, Lương Sơn, Tân Thành, Ngọc Phụng, thị trấn Thường Xuân của huyện Thường Xuân; xã Xuân Hòa của huyện Như Xuân; và xã Thanh Tân, Thanh Kỳ của huyện Như Thanh. Tháng 12 cùng năm, xã Nhi Sơn thuộc huyện Mường Lát được thành lập trên cơ sở một phần xã Pù Nhi, còn xã Trung Tiến thuộc huyện Quan Sơn được thành lập trên cơ sở một phần xã Trung Thượng. Tháng 10 năm 2009, thị trấn nông trường Thống Nhất thuộc huyện Yên Định bị giải thể, diện tích tự nhiên và nhân khẩu hiện trạng do thị trấn nông trường Thống Nhất quản lý được chuyển giao về các xã Yên Giang, Yên Lâm, Yên Tâm của huyện Yên Định, các xã Cao Thịnh, Ngọc Trung, Lộc Thịnh của huyện Ngọc Lặc, xã Quảng Phú của huyện Thọ Xuân, và các xã Cẩm Tâm, Cẩm Sơn, Cẩm Châu của huyện Cẩm Thủy. Thị trấn Thống Nhất thuộc huyện Yên Định được thành lập trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên và nhân khẩu của xã Yên Giang, Yên Lâm, Yên Tâm thuộc huyện Yên Định, một phần xã Cao Thịnh thuộc huyện Ngọc Lặc và một phần xã Quảng Phú thuộc huyện Thọ Xuân. Cùng thời điểm, địa giới hành chính thị trấn Bút Sơn thuộc huyện Hoằng Hoá được mở rộng với việc sáp nhập một phần diện tích tự nhiên và nhân khẩu các xã Hoằng Phúc, Hoằng Đạo, Hoằng Vinh và Hoằng Đức của huyện Hoằng Hoá. Tháng 12 cùng năm, phường Phú Sơn thuộc thị xã Bỉm Sơn được thành lập trên cơ sở một phần diện tích tự nhiên và nhân khẩu của xã Quang Trung; phường Quảng Tiến thuộc thị xã Sầm Sơn được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của xã Quảng Tiến.

Ngày 29 tháng 2 năm 2012, địa giới hành chính thành phố Thanh Hoá được mở rộng thêm 19 xã, thị trấn thuộc các huyện Hoằng Hóa, Đông Sơn, Thiệu Hóa và Quảng Xương – bao gồm toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của các xã Hoằng Anh, Hoằng Lý, Hoằng Long, Hoằng Quang, Hoằng Đại và thị trấn Tào Xuyên của huyện Hoằng Hóa, các xã Thiệu Dương, Thiệu Khánh, Thiệu Vân của huyện Thiệu Hóa, các xã Đông Lĩnh, Đông Tân, Đông Hưng, Đông Vinh và thị trấn Nhồi của huyện Đông Sơn, và các xã Quảng Thịnh, Quảng Đông, Quảng Phú, Quảng Tâm và Quảng Cát của huyện Quảng Xương. Đồng thời, 2 phường Tào Xuyên và An Hoạch thuộc thành phố Thanh Hóa cũng được thành lập lần lượt trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của thị trấn Tào Xuyên và thị trấn Nhồi. Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thành phố Thanh Hóa có 146,77 km² diện tích tự nhiên và 393.294 nhân khẩu, với 37 đơn vị hành chính trực thuộc gồm 14 phường và 23 xã.

Ngày 19 tháng 8 năm 2013, các phường Đông Cương, Đông Hương, Đông Hải, Quảng Hưng, Quảng Thành, Quảng Thắng thuộc thành phố Thanh Hóa được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của các xã tương ứng.

Ngày 15 tháng 5 năm 2015, các xã Quảng Châu, Quảng Thọ, Quảng Vinh, Quảng Minh, Quảng Hùng, Quảng Đại thuộc huyện Quảng Xương được sáp nhập vào thị xã Sầm Sơn; một phần xã Vạn Hòa, xã Minh Thọ, xã Vạn Thiện của huyện Nông Cống được điều chỉnh sáp nhập vào thị trấn Nông Cống; và xã Đông Xuân, một phần xã Đông Tiến và xã Đông Anh thuộc huyện Đông Sơn được điều chỉnh sáp nhập vào thị trấn Rừng Thông.

Ngày 19 tháng 4 năm 2017, 4 phường Quảng Cư, Quảng Châu, Quảng Thọ, Quảng Vinh thuộc thị xã Sầm Sơn được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 4 xã tương ứng. Cùng với đó, thành phố Sầm Sơn được thành lập trên cơ sở toàn bộ 44,94 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số 150.902 người của thị xã Sầm Sơn, với 11 đơn vị hành chính trực thuộc gồm 8 phường và 3 xã.

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa. Theo đó, tỉnh thực hiện sắp xếp 146 đơn vị hành chính cấp xã – gồm 118 xã, 3 phường và 25 thị trấn – để thành 70 đơn vị hành chính cấp xã mới – giảm 76 đơn vị; đồng thời, thành lập thị trấn Nưa trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của xã Tân Ninh, huyện Triệu Sơn. Sau khi sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Thanh Hóa và thành lập thị trấn Nưa thuộc huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa còn lại 559 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 496 xã, 34 phường, 29 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc thành phố Thanh Hóa: Thành lập phường An Hưng trên cơ sở toàn bộ phường An Hoạch và xã Đông Hưng; sáp nhập toàn bộ xa Hoằng Lý vào phường Tào Xuyên; thành lập xã Long Anh trên cơ sở toàn bộ xã Hoằng Long và xã Hoằng Anh. Sau khi sắp xếp, thành phố Thanh Hóa có 34 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 20 phường và 14 xã.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc thị xã Bỉm Sơn: Sáp nhập toàn bộ xã Hà Lan vào phường Đông Sơn. Sau khi sắp xếp, thị xã Bỉm Sơn có 7 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 6 phường và 1 xã.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuôc huyện Nga Sơn: Thành lập xã Nga Phượng trên cơ sở toàn bộ xã Nga Lĩnh và xã Nga Nhân; sáp nhập toàn bộ xã Nga Mỹ và xã Nga Hưng vào thị trấn Nga Sơn. Sau khi sắp xếp, huyện Nga Sơn có 24 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 23 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chinh cấp xã thuộc huyện Hà Trung: Sáp nhập toàn bộ xã Hà Phong vào thị trấn Hà Trung; thành lập xã Yến Sơn trên cơ sở toàn bộ xã Hà Lâm và xã Hà Ninh; thành lập xã Lĩnh Toại trên cơ sở toàn bộ xã Hà Toại và xã Hà Phú; thành lập xã Hoạt Giang trên cơ sở toàn bộ xã Hà Thanh và xã Hà Vân; thành lập xã Yên Dương trên cơ sở toàn bộ xã Hà Yên và xã Hà Dương. Sau khi sắp xếp, huyện Hà Trung có 20 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 19 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hanh chính cấp xã thuộc huyện Hậu Lộc: Sáp nhập toàn bộ xã Châu Lộc vào xã Triệu Lộc; sáp nhập toàn bộ xã Văn Lộc vào xã Thuần Lộc; sáp nhập toàn bộ xã Thịnh Lộc và xã Lôc Tân vào thị trấn Hậu Lộc. Sau khi sắp xếp, huyện Hậu Lộc có 23 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 22 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Hoằng Hóa: Sáp nhập toàn bộ xã Hoằng Khanh vào xã Hoằng Xuân; sáp nhập toàn bộ xã Hoằng Luơng vào xã Hoằng Sơn; sáp nhập toàn bộ xã Hoằng Khê vào xã Hoằng Xuyên; sáp nhập toàn bộ xã Hoằng Minh vào xã Hoằng Đức; sáp nhập toàn bộ xã Hoằng Phúc và xã Hoằng Vinh vào thị trấn Bút Sơn. Sau khi sắp xếp, huyện Hoằng Hóa có 37 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 36 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đon vị hành chinh cấp xã thuộc huyện Quảng Xương: Sáp nhập toàn bộ xã Quảng Vọng vào xã Quảng Phúc; thành lập xã Tiên Trang trên cơ sở toàn bộ xã Quảng Lĩnh và xã Quảng Lợi; thành lập thị trấn Tân Phong trên cơ sở toàn bộ xã Quảng Tân, xã Quảng Phong và thị trấn Quảng Xương. Sau khi sắp xếp, huyện Quảng Xương có 26 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 25 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Nông Cống: Sáp nhập toàn bộ xã Trung Ý vào xã Trung Chính; sáp nhập toàn bộ xã Tế Tân vào xã Tế Nông; sáp nhập toàn bộ xã Công Bình vào xã Yên Mỹ. Sau khi sắp xếp, huyện Nông Cống có 29 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 28 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Tĩnh Gia: Sáp nhập toàn bộ xã Triêu Dương và xã Hải Ninh; sáp nhập toàn bộ xã Hùng Sơn vào xã Các Sơn; sáp nhập toàn bộ xã Hải Hòa vào thị trấn Tĩnh Gia. Sau khi sắp xếp, huyện Tĩnh Gia có 31 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Đông Sơn: Sáp nhập toàn bộ xã Đông Anh vào xã Đông Khê. Sau khi sắp xếp, huyện Đông Sơn có 14 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 13 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Thiệu Hóa: Thành lập xã Minh Tâm trên cơ sở toàn bộ xã Thiệu Minh và xã Thiệu Tâm; thành lập xã Tân Châu trên cơ sở toàn bộ xã Thiệu Tân và xã Thiệu Châu; thành lập thị trấn Thiệu Hóa trên cơ sở toàn bộ thị trấn Vạn Hà và xã Thiệu Đô. Sau khi sắp xếp, huyện Thiệu Hóa có 25 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 24 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyên Yên Định: Sáp nhập toàn bộ xã Yên Giang vào xã Yên Phú; sáp nhập toàn bộ xã Yên Bái vào xã Yên Trường; sáp nhập toàn bộ xã Định Tường vào thị trấn Quán Lào. Sau khi sắp xếp, huyện Yên Định có 26 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 24 xã và 2 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Vĩnh Lộc: Thành lập xã Ninh Khang trên cơ sở toàn bộ xã Vĩnh Ninh và xã Vĩnh Khang; sáp nhập toàn bộ xã Vĩnh Thành vào thị trấn Vĩnh Lộc. Sau khi sắp xếp, huyện Vĩnh Lộc có 13 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 12 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đon vị hành chinh cấp xã thuộc huyện Triệu Sơn: Sáp nhập toàn bộ xã Minh Dân và xã Minh Châu vào thị trấn Triệu Sơn; thành lập thị trấn Nưa trên cơ sở toàn bộ xã Tân Ninh. Sau khi sắp xếp, huyện Triệu Sơn có 34 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 32 xã và 2 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chinh cấp xã thuộc huyện Thọ Xuân: Sáp nhập toàn bộ xã Xuân Lam vào thị trấn Lam Sơn; thành lập xã Xuân Sinh trên cơ sở toàn bộ xã Xuân Sơn và xã Xuân Quang; sáp nhập toàn bộ xã Xuân Thắng vào thị trấn Sao Vàng; sáp nhập toàn bộ xã Hạnh Phúc vào thị trấn Thọ Xuân; thành lập xã Xuân Hồng trên cơ sở toàn bộ xã Xuân Khanh, xã Thọ Nguyên và xã Xuân Thành; thành lập xã Trường Xuân trên cơ sở toàn bộ xã Xuân Tân, xã Xuân Vinh và xã Thọ Trường; sáp nhập toàn bộ xã Thọ Thắng vào xã Xuân Lập; thành lập xã Phú Xuân trên cơ sở toàn bộ Xuân Yên và xã Phú Yên; thành lập xã Thuận Minh trên cơ sở toàn bộ xã Thọ Minh và xã Xuân Châu. Sau khi sắp xếp, huyện Thọ Xuân có 30 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 27 xã và 03 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Muờng Lát: Sáp nhập toàn bộ xã Tén Tằn vao thị trấn Mường Lát. Sau khi sắp xếp, huyện Mường Lát có 08 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 07 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Quan Hóa: Sáp nhập toàn bộ xã Xuân Phú vào xã Phú Nghiêm; thành lập thị trấn Hồi Xuân trên cơ sở toàn bộ thị trấn Quan Hóa và xã Hồi Xuân; sáp nhập toàn bộ xã Thanh Xuân vào xã Phú Xuân. Sau khi sắp xếp, huyện Quan Hóa có 15 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 14 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuôc huyện Quan Sơn: Thành lập thị trấn Sơn Lư trên cơ sở toàn bộ thị trấn Quan Sơn và xã Sơn Lư. Sau khi sắp xếp, huyện Quan Sơn có 12 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 11 xã và 1 thị trấn.

 Săp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Lang Chánh: Sáp nhập toàn bộ xã Quang Hiến vào thị trấn Lang Chánh. Sau khi sắp xếp, huyện Lang Chánh có 10 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 09 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuôc huyện Bá Thươc: Sáp nhập toàn bộ xã Tân Lập và xã Lâm Xa vào thị trấn Cành Nàng. Sau khi sắp xếp, huyện Bá Thước có 21 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 20 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Ngọc Lặc: Sáp nhập toàn bộ xã Ngọc Khê, một phần xã Thúy Sơn và xã Quang Trung vào thị trấn Ngọc Lặc. Sau khi sắp xếp, huyện Ngọc Lặc có 21 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 20 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Cẩm Thủy: Thành lập thị trấn Phong Sơn trên cơ sở xã Cẩm Sơn, xã Cẩm Phong và thị trấn Cẩm Thủy; sáp nhập toàn bộ xã Phúc Do, một phần xã Cẩm Vân vào xã Cẩm Tân. Sau khi sắp xếp, huyện Cẩm Thủy có 17 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 16 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chinh cấp xã thuôc huyện Thạch Thành: Sáp nhập toàn bộ xã Thành Vân vào thị trấn Vân Du; sáp nhập toàn bộ xã Thạch Tân vào xã Thạch Bình; sáp nhập toàn bộ xã Thành Kim vào thị trấn Kim Tân. Sau khi sắp xếp, huyện Thạch Thành có 25 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 23 xã và 2 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Như Thanh: Sáp nhập toàn bộ xã Hải Vân vao thị trấn Bến Sung; sáp nhập toàn bộ xã Phúc Đường vào xã Xuân Phúc; sáp nhập toàn bộ xã Xuân Thọ vào xã Cán Khê. Sau khi sắp xếp, huyện Như Thanh có 14 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 13 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuôc huyện Như Xuân: Sáp nhập toàn bộ xã Yên Lễ vào thị trấn Yên Cát; sáp nhập toàn bộ xã Xuân Quỳ vào xã Hóa Quỳ. Sau khi sắp xếp, huyện Như Xuân có 16 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 15 xã và 1 thị trấn.

 Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuôc huyện Thường Xuân: Sáp nhập toàn bộ xã Xuân Cẩm vào thị trấn Thường Xuân. Sau khi sắp xếp, huyện Thường Xuân có 16 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 15 xã và 1 thị trấn.

Ngày 22 tháng 4 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập thị xã Nghi Sơn và các phường thuộc thị xã Nghi Sơn, trong đó thị xã Nghi Sơn được thành lập trên cơ sở toàn bộ 455,61 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số 307.304 người của huyện Tĩnh Gia. Thị xã có 31 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 16 phường và 15 xã; trong đó các phường Hải Châu, Hải An, Tân Dân, Hải Lĩnh, Ninh Hải, Ninh Hải, Bình Minh, Hải Thanh, Xuân Lâm, Trúc Lâm, Hải Bình, Hải Thượng, Hải Ninh, Nguyên Bình, Mai Lâm và Tĩnh Hải được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của các xã có tên tương ứng, và phường Hải Hòa được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của thị trấn Tĩnh Gia.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1108/NQ-UBTVQH14 về việc thành lập các phường thuộc thành phố Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2021). Theo đó 10 phường mới thuộc thành phố Thanh Hóa được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 10 xã có tên tương ứng – gồm Đông Lĩnh, Đông Tân, Long Anh, Quảng Cát, Quảng Đông, Quảng Phú, Quảng Tâm, Quảng Thịnh, Thiệu Dương, Thiệu Khánh; sau khi thành lập 10 phường, thành phố Thanh Hóa có 34 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường và 4 xã.

Ngày 27 tháng 4 năm 2021, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1260/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2021). Hai thị trấn Quý Lộc và thị trấn Yên Lâm thuộc huyện Yên Định được thành lập lần lượt trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của hai xã Quý Lộc và Yên Lâm; sau khi thành lập hai thị trấn, huyện Yên Định có 26 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 22 xã và 4 thị trấn.

Tham khảo

Chú thích

Ghi chú


title: Microlepta celebensis

text:
Microlepta celebensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Microlepta


title: Mangifera parvifolia

text:
Mangifera parvifolia là một loài thực vật thuộc họ Anacardiaceae. Loài này có ở Indonesia, Malaysia, và Singapore.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Mangifera parvifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

parvifolia


title: Fitzen

text:
Fitzen là một đô thị thuộc huyện Lauenburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Fitzen có diện tích 9,11 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 367 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: Nomia maculata

text:
Nomia maculata là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Nomia
Động vật được mô tả năm 1904


title: Tavers

text:
là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Loiret

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Loiret


title: Hopea pterygota

text:
Hopea pterygota là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Hopea pterygota. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
P
Thực vật dễ tổn thương


title: Grünebach

text:
Grünebach là một đô thị thuộc huyện Altenkirchen, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Grünebach có diện tích 2,5 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 567 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Altenkirchen


title: Danh sách đô thị tại Jaén

text:
Đây là danh sách các đô thị ở tỉnh Jaén, thuộc cộng đồng tự trị Andalusia, Tây Ban Nha.

{| class="wikitable sortable"

TênDân số (2002)

Albanchez de Mágina1.453
Alcalá la Real21.517
Alcaudete11.199
Aldeaquemada567
Andújar37.920
Arjona5.659
Arjonilla3.957
Arquillos1.926
Arroyo del Ojanco2.348
Baeza15.223
Bailén17.736
Baños de la Encina2.688
Beas de Segura5.661
Bedmar y Garcíez3.240
Begíjar3.117
Bélmez de la Moraleda1.968
Benatae547
Cabra del Santo Cristo2.247
Cambil3.071
Campillo de Arenas2.054
Canena2.132
Carboneros676
Cárcheles1.500
La Carolina14.981
Castellar3.659
Castillo de Locubín4.971
Cazalilla809
Cazorla8.254
Chiclana de Segura1.295
Chilluévar1.762
Escañuela949
Espelúy791
Frailes1.858
Fuensanta de Martos3.298
Fuerte del Rey1.192
Génave661
La Guardia de Jaén2.040
Guarromán2.809
Higuera de Calatrava683
Hinojares467
Hornos693
Huelma6.093
Huesa2.768
Ibros3.060
La Iruela1.844
Iznatoraf1.274
Jabalquinto2.478
Jaén112.921
Jamilena3.351
Jimena1.504
Jódar11.991
Lahiguera1.849
Larva511
Linares57.800
Lopera4.014
Lupión1.054
Mancha Real9.493
Marmolejo, Jaén7.576
Martos22.688
Mengíbar8.745
Montizón1.984
Navas de San Juan4.974
Noalejo2.170
Orcera2.148
Peal de Becerro5.290
Pegalajar3.091
Porcuna6.923
Pozo Alcón5.384
Puente de Génave2.030
La Puerta de Segura2.646
Quesada5.999
Rus3.769
Sabiote4.194
Santa Elena1.042
Santiago de Calatrava926
Santiago-Pontones4.316
Santisteban del Puerto4.693
Santo Tomé2.344
Segura de la Sierra2.062
Siles2.521
Sorihuela del Guadalimar1.322
Torredelcampo13.440
Torreblascopedro2.946
Torredonjimeno13.820
Torreperogil7.227
Torres1.797
Torres de Albánchez1.018
Úbeda32.971
Valdepeñas de Jaén4.501
Vilches4.960
Villacarrillo11.095
Villanueva de la Reina3.304
Villanueva del Arzobispo8.748
Villardompardo1.230
Los Villares5.007
Villarrodrigo581
Villatorres4.322

Xem thêm
Địa lý Tây Ban Nha
Danh sách các đô thị của Tây Ban Nha

Tham khảo

Jaén


title: Proton

text:
Xem các nghĩa khác tại proton (định hướng)

Proton (ký hiệu p hay p+; tiếng Hy Lạp: πρώτον nghĩa là "đầu tiên"; tiếng Việt: prô-tông) là 1 loại hạt tổ hợp, hạt hạ nguyên tử và là 1 trong 2 loại hạt chính cấu tạo nên hạt nhân của nguyên tử (hạt còn lại là neutron). Bản thân 1 hạt proton được cấu tạo thành từ 3 hạt quark nhỏ hơn (2 quark lên và 1 quark xuống), vì vậy proton mang điện tích +1e hay +1.602 ×10−19 coulomb.

Có spin bán nguyên, proton là fermion. Cấu thành từ 3 quark, proton là baryon.

Khối lượng 1.6726 ×10−27 kg xấp xỉ bằng khối lượng hạt neutron và gấp 1836 lần khối lượng hạt electron.

Trong nguyên tử trung hòa về điện tích, số lượng hạt proton trong hạt nhân đúng bằng số lượng hạt electron của lớp vỏ nguyên tử.

Số proton trong nguyên tử của 1 nguyên tố đúng bằng số điện tích hạt nhân của nguyên tố đó, và được chọn làm cơ sở để xây dựng bảng tuần hoàn.

Proton và neutron được gọi là nucleon. Đồng vị phổ biến nhất của nguyên tử hydro là 1 proton riêng lẻ (không có neutron nào). Hạt nhân của các nguyên tử khác nhau tạo thành từ số các proton và neutron khác nhau. Số proton trong hạt nhân xác định tính chất hóa học của nguyên tử và xác định nên nguyên tố hóa học.

Sự ổn định
Proton là 1 loại hạt ổn định. Tuy nhiên chúng có thể biến đổi thành neutron thông qua quá trình bắt giữ electron. Quá trình này không xảy ra 1 cách tự nhiên mà cần có năng lượng.

p+ + e− → n + ve

Quá trình này có thể đảo ngược: các neutron có thể chuyển thành proton qua phân rã bêta.

Theo lý thuyết thống nhất lớn, phân rã proton phải xảy ra, tuy nhiên đến nay các thí nghiệm cho thấy thời gian sống của proton ít nhất là 1035 năm.

Trong hóa học
Trong hóa học và hóa sinh, proton được xem là ion hydro, ký hiệu là H+. 1 chất cho proton là axit và nhận proton là base.

Lịch sử
Ernest Rutherford được xem là người đầu tiên khám phá ra proton. Năm 1918, Rutherford nhận thấy rằng khi các hạt alpha bắn vào hơi nitơ, máy đo sự nhấp nháy chỉ ra dấu hiệu của hạt nhân hydro. Rutherford tin rằng hạt nhân hydro này chỉ có thể đến từ nitơ, và vì vậy nitơ phải chứa hạt nhân hydro. Từ đó ông cho rằng hạt nhân hydro, có số nguyên tử 1, là 1 hạt sơ cấp.

Trước Rutherford, Eugen Goldstein đã quan sát tia a nốt, tia được tạo thành từ các ion mang điện dương. Sau khi Joseph John Thomson khám phá ra electron, Goldstein cho rằng vì nguyên tử trung hòa về điện nên phải cố hạt mang điện dương trong nguyên tử và đã cố tìm ra nó. Ông đã dùng canal ray để quan sát những dòng hạt chuyển dời ngược chiều với dòng electron trong ống tia âm cực. Sau khi electron được loại ra khỏi ống tia âm cực, những hạt này được nhận thấy là mang điện dương và di chuyển về cực âm.

Phản proton

Phản hạt của proton được gọi là phản proton. Phản Proton là hạt có khối lượng bằng khối lượng proton nhưng mang điện tích âm. Những hạt này được phát hiện vào năm 1955 bởi Emilio Gino Segrè và Owen Chamberlain và họ đã nhận giải Nobel vật lý năm 1959 nhờ công trình này.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nucleon
Hạt cơ bản
Baryon
Khái niệm vật lý
Khoa học thập niên 1910


title: Phế tích vòng tròn

text:
Phế tích vòng tròn hay còn được dịch là Xoáy cuộn hoang tàn (tiếng Tây Ban Nha: Las Ruinas Circulares) là một truyện ngắn kì huyễn của nhà văn và nhà thơ người Argentina Jorge Luis Borges, được đăng trên tờ báo El Sur tháng 12 năm 1940. Sau đó là trong các tập Khu vườn của những lối rẽ (El jardín de senderos que se bifurcan - 1941) và phần một của bộ Hư ảo (Ficciones -1944).

Nội dung tóm tắt
"Có một phế tích vòng tròn, ngày xưa vốn là một ngôi đền bị lửa hủy hoại, chôn lấp trong rừng hoang. Một người phù thủy già đến từ phương Nam và "ông biết rằng bổn phận cấp thiết của ông là mộng". Ông muốn mơ ra một đứa con trai. Hằng đêm ông mơ và từ từ sáng tạo nên đứa con trai trưởng thành từ chất liệu mộng ảo. Cuối cùng đứa con trai cũng thành hình. Ông hôn nó lần đầu và bảo nó đi đến một ngôi đền khác cách nhiều dặm đường rừng. Sợ đứa con trai biết rằng nó chỉ là ảo ảnh, ông đã hủy đi ký ức về việc thành người của nó. Đứa con trai đi đến ngôi đền ở hướng Bắc, chẳng bao lâu được biết đến như là một người có phép lạ, đi vào lửa mà không cháy. Tin tức này làm cho ông, người phù thủy già lo âu. Vì chỉ có Lửa là kẻ độc nhất biết ảo ảnh. Lửa không thể thiêu cháy được ảo ảnh. Đứa con trai sẽ ra sao nếu như nó biết được mình chẳng qua chỉ là mảnh vụn phóng chiếu từ giấc mơ của người khác. Sau đó, một trận hạn hán dài đã gây nên cháy rừng và lửa tấn công nốt vào phế tích vòng tròn. Người phù thủy già định chạy xuống nước tránh lửa. Nhưng rồi ông quyết định chấp nhận cái chết, đi thẳng vào lửa. Nhưng lửa cũng không thiêu cháy da thịt ông mà lại nhẹ nhàng mơn trớn? Với cảm giác lắng dịu yên bình, lẫn lộn với cảm giác xấu hổ, nhục nhã và cả cảm giác kinh hoàng, người phù thủy già hiểu rằng ông cũng chỉ là ảo ảnh của Ai đó đã mơ ra."

Xem thêm
 Trang Chu mộng hồ điệp

Liên kết
 http://vantuyen.net/index.php/index.php?view=story&subjectid=12426

Tham khảo

Truyện ngắn Jorge Luis Borges
Văn học Mỹ Latinh


title: Sân bay quốc tế Philadelphia

text:
Sân bay quốc tế Philadelphia  là một sân bay lớn ở Philadelphia, tiểu bang Pennsylvania, và là sân bay lớn nhất trong vùng Delaware Valley và ở Pennsylvania.. Sân bay này là trung tâm lớn thứ hai và các trung tâm quốc tế chính của US Airways và có dịch vụ cho các điểm đến tại Hoa Kỳ, Canada, vùng Caribbean, Châu Mỹ La Tinh, châu Âu, và Trung Đông. Hầu hết các cơ sở sân bay nằm ở nội ô Philadelphia. Nhà ga quốc tế và cuối phía tây của sân bay được đặt tại thị trấn Tinicum, quận Delaware.

Hãng hàng không và tuyến bay

Tham khảo

Philadelphia


title: Limoniscus elegans

text:
Limoniscus elegans là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Buysson miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Limoniscus


title: Vỏ lãi

text:
Vỏ lãi, còn gọi là vỏ tắc ráng hay vỏ vọt, là tên một loại thuyền máy, hoặc xuồng, ghe nhỏ và dài hình thoi, thường làm bằng gỗ và gắn thêm máy, là phương tiện di chuyển chủ yếu và phổ biến ở các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là vào mùa nước nổi.

Vỏ lãi hoặc tắc ráng được người dân nơi đây xem như xe gắn máy trên sông để đi lại trên những con kênh rạch chằng chịt có ở vùng này. Tắc Ráng vốn là tên của một con rạch nhỏ nằm ở phía Đông Nam thị xã Rạch Giá. Ngày nay, kênh này đã được cải tạo thành một kênh đào lớn và được gọi là Kinh Xáng Mới. Tên gọi Tắc Ráng đã được dùng làm tên gọi cho chiếc xuồng gắn máy đuôi tôm (máy Kholer 7) đầu tiên xuất hiện tại miền Nam vào năm 1960  (tương truyền là do ông Năm Cải hay ông Chín Sum thực hiện đầu tiên tại xóm Tắc Ráng, thuộc khóm Vĩnh Viễn, xã Vĩnh Hiệp, Rạch Giá ) và trở thành tên thông dụng cho những loại xuồng nhỏ có gắn máy tại Nam bộ sau này.

Được cải tiến từ thuyền tam bản, tắc ráng (vỏ lãi) là một loại ghe dài được gắn thêm máy đặt phía sau và do một người điều khiển bằng máy ngoài hoặc bằng bánh lái. Chạy nhanh với tốc độ rất cao như ca nô và với thân hình thon, dài, dễ luồn lách thích hợp để đi trong rừng hay những nơi đầm lầy, nhiều lau sậy trước kia như Đồng Tháp Mười, nét đặc trưng của vỏ lãi không chỉ để chuyên chở người, hàng hóa gọn nhẹ để phục vụ công việc đồng áng, buôn bán mà còn dùng nhiều trong sinh hoạt hàng ngày, kể cả rước dâu, du lịch tham quan...

Tùy theo kích thước, vỏ lãi có thể chở được từ 10 người đến 50, 60 người. Vỏ lãi chuyên dụng chở khách có 2 tầng, chở đến hàng trăm người, sử dụng động cơ của máy cày. Vỏ lãi truyền thống được làm bằng gỗ, nhưng ngày nay còn được làm bằng composite, gắn động cơ máy dầu F Yanma, hoặc máy D của Trung Quốc, Yamaha hay Honda, GMC của Nhật Bản... có thể chạy đến 60 km/h.

Xem thêm
Ghe máy
Ghe bầu
Xuồng
Đò
Tắc ráng

Chú thích

Phương tiện giao thông Việt Nam
Đồng bằng sông Cửu Long
Thuyền


title: Yūgumo (lớp tàu khu trục)

text:
Lớp tàu khu trục Yūgumo (tiếng Nhật: 夕雲型駆逐艦 - Yūgumo-gata kuchikukan) là một lớp tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Tất cả đều được hoàn tất từ năm 1941 đến năm 1944. Hải quân Nhật gọi chúng là những "Tàu khu trục kiểu A" (tiếng Nhật:甲型駆逐艦, Kō-gata Kuchikukan) từ tên của kế hoạch chế tạo. Những chiếc trong lớp Yūgumo cũng tương tự như những chiếc thuộc lớp Kakero dẫn trước. Những khác biệt chính là một thiết kế cầu tàu hơi khác biệt và việc giới thiệu kiểu tháp pháo mới cho dàn pháo chính, có khả năng nâng đến góc 75° cung cấp khả năng phòng không tốt hơn.

Những chiếc trong lớp
{| class="wikitable"
| width="8%" | Số
| width="15%" | Tên gọi
| width="15%" bgcolor= | Đặt lườn
| width="15%" bgcolor= | Hạ thủy
| width="15%" bgcolor= | Hoạt động
| width="30%" bgcolor= | Số phận
|-
|115
|Akigumo (秋雲)
|
|
|
|Được thay thế vào lớp Kagerō
|-
|116
|Yūgumo (夕雲)
|12 tháng 6 năm 1940
|16 tháng 3 năm 1941
|5 tháng 12 năm 1941
|Bị đánh chìm 6 tháng 10 năm 1943 trong Trận Vella Lavella
|-
|117
|Makigumo (巻雲)
|13 tháng 12 năm 1940
|5 tháng 11 năm 1941
|14 tháng 3 năm 1942
|Bị đánh đắm 1 tháng 2 năm 1943 sau khi trúng thủy lôi tại Guadalcanal
|-
|118
|Kazagumo (風雲)
|23 tháng 12 năm 1940
|26 tháng 9 năm 1941
|28 tháng 3 năm 1942
|Bị tàu ngầm Hake đánh chìm tại Davao, 8 tháng 6 năm 1944
|-
|119
|Naganami (長波)
|5 tháng 4 năm 1941
|5 tháng 3 năm 1941
|30 tháng 6 năm 1942
|Bị máy bay Hải quân Mỹ đánh chìm tại Leyte, 11 tháng 11 năm 1944
|-
|120
|Makinami (巻波)
|11 tháng 4 năm 1941
|27 tháng 12 năm 1941
|8 tháng 8 năm 1942
|Bị tàu khu trục Mỹ đánh chìm trong Trận chiến mũi St. George, 25 tháng 11 năm 1943
|-
|121
|Takanami (高波)
|29 tháng 5 năm 1941
|16 tháng 3 năm 1942
|31 tháng 8 năm 1942
|Bị tàu chiến Hải quân Mỹ đánh chìm trong trận Tassafaronga, 30 tháng 11 năm 1942
|-
|122
|Ōnami (大波)
|15 tháng 11 năm 1941
|13 tháng 8 năm 1942
|29 tháng 12 năm 1942
|Bị tàu khu trục Mỹ đánh chìm trong Trận chiến mũi St. George, 25 tháng 11 năm 1943
|-
|123
|Kiyonami (清波)
|15 tháng 10 năm 1941
|17 tháng 8 năm 1942
|25 tháng 1 năm 1943
|Bị máy bay Không lực Mỹ đánh chìm gần Kolombangara, 20 tháng 7 năm 1943
|-
|124
|Tamanami (玉波)
|16 tháng 3 năm 1942
|26 tháng 12 năm 1942
|30 tháng 4 năm 1943
|Bị đánh chìm 7 tháng 7 năm 1944
|-
|126
|Suzunami (涼波)
|27 tháng 3 năm 1942
|26 tháng 12 năm 1942
|27 tháng 7 năm 1943
|Bị máy bay Hải quân Mỹ đánh chìm tại Rabaul, 11 tháng 11 năm 1943
|-
|127
|Fujinami (藤波)
|25 tháng 8 năm 1942
|20 tháng 4 năm 1943
|31 tháng 7 năm 1943
|Bị máy bay Hải quân Mỹ đánh chìm tại Philippines, 27 tháng 10 năm 1944
|-
|128129
|
|
|
|
|Dự án giả dành kinh phí cho lớp thiết giáp hạm Yamato
|-
|340
|Hayanami (早波)
|15 tháng 1 năm 1942
|19 tháng 12 năm 1942
|31 tháng 7 năm 1943
|Bị tàu ngầm Mỹ Harder đánh chìm gần Tawitawi, 7 tháng 6 năm 1944
|-
|341
|Hamanami (濱波)
|28 tháng 4 năm 1942
|18 tháng 4 năm 1943
|15 tháng 10 năm 1943
|Bị máy bay Hải quân Mỹ đánh chìm tại vịnh Ormoc, 11 tháng 11 năm 1944
|-
|342
|Okinami (沖波)
|5 tháng 8 năm 1942
|18 tháng 7 năm 1943
|10 tháng 12 năm 1943
|Bị máy bay Mỹ đánh chìm gần Manila, 13 tháng 11 năm 1944
|-
|343
|Kishinami (岸波)
|29 tháng 8 năm 1942
|19 tháng 8 năm 1943
|3 tháng 12 năm 1943
|Bị tàu ngầm Flasher đánh chìm phía Tây đảo Palawan, 4 tháng 12 năm 1944
|-
|344
|Asashimo (朝霜)
|21 tháng 1 năm 1943
|18 tháng 7 năm 1943
|27 tháng 11 năm 1943
|Bị máy bay Hải quân Mỹ đánh chìm trong Chiến dịch Ten-go, 7 tháng 4 năm 1945
|-
|345
|Hayashimo (早霜)
|20 tháng 1 năm 1943
|20 tháng 10 năm 1943
|20 tháng 2 năm 1944
|Bị không kích đánh chìm gần Mindoro, 26 tháng 10 năm 1944
|-
|346
|Akishimo (秋霜)
|3 tháng 5 năm 1943
|5 tháng 12 năm 1943
|11 tháng 3 năm 1944
|Bị không kích đánh chìm tại Cavite, Philippines 14 tháng 11 năm 1944
|-
|347
|Kiyoshimo (清霜)
|16 tháng 3 năm 1943
|29 tháng 2 năm 1944
|15 tháng 5 năm 1944
|Bị đánh chìm gần Mindoro, Philippines, 26 tháng 12 năm 1944
|-
|348349350351352353354355
|Umigiri (海霧)Yamagiri (山霧)Tanigiri (谷霧)Kawagiri (川霧)Taekaze (妙風)Kiyokaze (清風)Satokaze (里風)Murakaze (村風)
|
|
|
|Bị hủy bỏ vào ngày 11 tháng 8 năm 1943
|-
|50415042504350445045504650475048
|Yamasame (山雨)Akisame (秋雨)Natsusame (夏雨)Hayasame (早雨)Takashio (高潮)Akishio (秋潮)Harushio (春潮)Wakashio (若潮)
|
|
|
|Lớp Yūgumo cải tiếnBị hủy bỏ vào ngày 11 tháng 8 năm 1943
|-
|}

 Tham khảo , History of Pacific War Vol.51 The truth of Imperial Japanese Vessels Histories 2, Gakken (Japan), August 2005, ISBN 4-05-604083-4Collection of writings by Sizuo Fukui Vol.5, Stories of Japanese Destroyers, Kōjinsha (Japan) 1993, ISBN 4-7698-0611-6Model Art Extra No.340, Drawings of Imperial Japanese Naval Vessels Part-1, Model Art Co. Ltd. (Japan), October 1989, Book code 08734-10The Maru Special, Japanese Naval Vessels No.41 Japanese Destroyers I'', Ushio Shobō (Japan), July 1980, Book code 68343-42

Liên kết ngoài

http://www.combinedfleet.com/yugumo_n.htm

Lớp tàu khu trục


title: Tipula kinzelbachi

text:
Tipula kinzelbachi là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: 4710 Wade

text:
4710 Wade (1989 AX2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 1 năm 1989 bởi R. H. McNaught ở Siding Spring.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4710 Wade

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


Sân bay quốc tế Governador Jorge Teixeira de Oliveira  cũng gọi là Sân bay Porto Velho, hay đơn giản là Sân bay Belmont là sân bay thương mại chính của thành phố Porto Velho ở Rondônia, Brasil. Sân bay này nằm các thành phố 7 km.

Sân bay này được nâng cấp thành quốc tế năm 2002. Năm 2005, có 293.095 lượt khách thông qua sân bay này.

Các hãng hàng không và các điểm đến
TAM Airlines (TAM Linhas Aéreas) Brasilia, Ji-Parana
Gol Transportes Aéreos Brasilia, Manaus

Tham khảo

Sân bay quốc tế Porto Velho/Governador Jorge Teixeira de Oliveira
Entry on Governador Jorge Teixeira de Oliveira Airport A-Z World Airports Online
Worldaerodata entry for SBPV

Governador Jorge Teixeira de Oliveira
Danh sách sân bay


title: Micropterix schaefferi

text:
Micropterix schaefferi là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Heath mô tả năm 1975. Male Micropterix schaefferi have a sải cánh of 3.8–5.1 miliméts, while giống cáis have a sải cánh of 4.7–5.8 miliméts. Nó được tìm thấy ở Pháp, Corse, Ý, Bỉ, the Hà Lan, Đức, Thụy Sĩ, Áo, Hungary, Cộng hòa Séc, Bulgaria, Đan Mạch, và Ba Lan.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Micropterix
Động vật được mô tả năm 1975
Động vật châu Âu
Côn trùng châu Âu


title: Seur

text:
Seur là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher


title: Lithophane socia

text:
Lithophane socia là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở khắp miền tây châu Âu từ Tây Ban Nha tới miền trung Scandinavia.

Sải cánh dài 38–46 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 10 và tháng 11, và again after hibernation vào đầu spring, when breeding occurs.

The young Ấu trùng ăn các loài trees và shrubs, bao gồm các loài Salix (bao gồm Salix caprea và Salix myrsinifolia), older larvae also feed on low growing plants như Rumex khác nhau. Other recorded food plants include Betula (bao gồm Betula pubescens), Rubus idaeus, Malus domestica, Sorbus aucuparia, Prunus padus, Tilia (bao gồm Tilia cordata), Vaccinium myrtillus, Syringa vulgaris và Viburnum opulus.
Con trưởng thành bị hấp dẫn bởi hoa nở và quả thối của cây Hedera helix, bao gồm cả Rubus fruticosus.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
UKmoths
Butterflies và moths of Northern Ireland
The Geometroidea và Noctuoidea described by Carl Clerck (Lepidoptera) - The name hepatica Clerck is a new senior synonym of Lithophane socia (Hufnagel, 1766)

Liên kết ngoài

Chú thích

Động vật được mô tả năm 1766
Lithophane
Côn trùng châu Âu


title: Eurycea waterlooensis

text:
Eurycea waterlooensis (tên tiếng Anh: Austin Blind Salamander) là một endangered loài kỳ giông thuộc họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của Barton Springs in Austin, Texas, Hoa Kỳ.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là carxtơ nội địa. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở the spring exits at Barton Springs in the city of Austin. Its name is derived from Waterloo, the original name of Austin.

Tham khảo

  (1993): A new species of perennibranchiate salamander (Eurycea, Plethodontidae) from Austin, Texas. Herpetologica 49: 242-259.
  (2000): Phylogenetic relationships of central Texas hemidactyliine plethodontid salamanders, genus Eurycea, và a taxonomic revision of the group. Herpetological Monographs 14: 1-80.
  (2001): A new species of subterranean blind salamander (Plethodontidae: Hemidactyliini: Eurycea: Typhlomolge) from Austin, Texas, và a systematic revision of central Texas paedomorphic salamanders. Herpetologica 57: 266-280.
 Hammerson, G. 2004. Eurycea waterlooensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2007.

Động vật lưỡng cư Mỹ
Eurycea


title: Y tá

text:
Y tá là một ngành chuyên nghiệp với nhiều trách nhiệm nhiệm vụ quan trọng trong hệ thống y tế. Y tá hợp tác cùng những chuyên viên y tế khác để chăm sóc, chữa trị, giáo huấn và bảo đảm an toàn cho người bệnh trong nhiều hoàn cảnh - từ cấp cứu đến hồi phục, từ tư gia đến nhà thương và trong nhiều lĩnh vực y khoa khác nhau - từ chuyên khoa đến y tế công cộng.

Để trở thành y tá đòi hỏi phải có kiến thức y học tổng quát và thường phải qua trung học cấp hai. Tại nhiều quốc gia (như Chile), y tá tối thiểu phải có bằng cử nhân. Trong khi ở một số nước châu Âu, sau khi học tốt nghiệp cấp 2 và được huấn luyện chuyên môn 18 tháng có thể được chấp nhận làm y tá.

Công tác và nhiệm vụ
Theo Bộ Lao động Hoa Kỳ  nhiệm vụ tổng quát của y tá gồm có:
Chữa trị bệnh nhân.
Giáo dục bệnh nhân và người thân về các bệnh chứng.
Khuyên nhủ an ủi bệnh nhân và người thân.
Ghi chép và cập nhật thay đổi bệnh lý..
Giúp xét nghiệm, thử nghiệm.
Sử dụng máy móc, công cụ y tế.
Thực thi chỉ định điều trị.
Giúp theo dõi bệnh nhân trong thời gian hồi phục.

Lịch sử

Florence Nightingale

Florence Nightingale (12 tháng 5 năm 1820 – 13 tháng 8 năm 1910) được giới y tế công nhận là người phát huy ngành y tá hiện đại. Từ lâu, nghề "y tá" bị coi rẻ, họ thường làm những công việc phụ như "bám" theo các đội quân, phụ giúp dọn dẹp, nấu nướng, giặt ủi... Vì bà là con của một gia đình giàu có, vọng tộc, nên Nightingale đã làm cha mẹ bà kinh ngạc và thất vọng khi bà quyết định trở thành một y tá. Sau đó bà không ngừng đòi hỏi cải tiến y tế chăm sóc cho người nghèo và dần dần đưa ngành y tá lên bậc quan trọng trong hàng ngũ chuyên viên y tế.

Liên kết
Đào tạo y tá đủ tiêu chuẩn làm việc tại Mỹ www.vietnamnet.vn

Chú thích

Chuyên viên y tế
Điều dưỡng


title: Fuente de Pedro Naharro

text:
Fuente de Pedro Naharro là một đô thị trong tỉnh Cuenca, cộng đồng tự trị Castile-La Mancha Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 63,7 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 1316 người với mật độ 20,66 người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Cuenca.

Tham khảo

Đô thị ở Cuenca


title: Cladura itoi

text:
Cladura itoi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Cladura
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Amalda festiva

text:
Amalda festiva là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Amalda


title: HyunA

text:
Kim Hyun-ah (, sinh ngày 6 tháng 6 năm 1992), thường được biết đến với nghệ danh HyunA, là một nữ ca sĩ, vũ công, nhạc sĩ kiêm người mẫu người Hàn Quốc, là thành viên của nhóm nhạc nữ K-Pop 4Minute trực thuộc Cube Entertainment. Cô từng là 1 trong 5 thành viên ban đầu của Wonder Girls thuộc JYP Entertainment và là một nửa của bộ đôi Trouble Maker. HyunA cũng rất thành công trong sự nghiệp solo. Hiện cô đang trực thuộc P NATION. HyunA ra mắt năm 2007, với tư cách là thành viên chính thức của Wonder Girls, nhưng cô đã rời nhóm sau vài tháng vì lý do sức khỏe. Năm 2008, HyunA ký hợp đồng với Cube Entertainment, thực tập trong vòng 1 năm và ra mắt với 4Minute vào năm 2009. Đĩa đơn ra mắt của nhóm "Hot Issue" nhận được rất nhiều sự quan tâm từ trước khi nhóm biểu diễn trên sân khấu. HyunA là một nữ nghệ sĩ có một sự nghiệp solo nổi bật, có nhiều ca khúc nổi tiếng như "Bubble Pop","Ice cream" và "Red". HyunA càng thêm phần nổi tiếng khi cô xuất hiện trong bản hit hàng tỉ lượt xem nổi tiếng khắp thế giới của Psy, "Gangnam Style". Tên fandom của HuynA là A-ing. Cô cũng sở hữu cho mình một kênh youtube là HuynA với hơn 2 triệu người đăng kí.

Tiểu sử
Kim Hyun-ah sinh ngày 6 tháng 6 năm 1992 tại Quận Trung, Incheon, Hàn Quốc. Cô từng học tại Trường trung học Choongam, Trường Trung học Nghệ thuật Hàn Quốc và Đại học Konkuk chuyên ngành văn hóa nghệ thuật.

Sự nghiệp

2006-2009: Khởi đầu sự nghiệp
Năm 2006, cô được tiết lộ là thành viên của nhóm nhạc nữ thuộc sự quản lý của JYP Entertainment, Wonder Girls với vai trò là rapper chính của nhóm. Hyuna đã tham gia vào mini album đầu tay của nhóm The Wonder Begins, phát hành vào tháng 2 năm 2007. Cô đã tham gia chương trình truyền hình của nhóm MTV Wonder Girls trong hai mùa và đồng tổ chức Show! Music Core với Wonder Girls,  Sohee và Fly to the Sky cùng với ca sĩ Brian Joo từ ngày 12 tháng 5, ngày 30 tháng 6 năm 2007. Hyuna rời Wonder Girls vào tháng 7, khi cha mẹ cô lo lắng cho sức khỏe của mình, đặc biệt là căn bệnh viêm dạ dày ruột mãn tính và đã từng ngất xỉu. Năm 2008, cô đầu quân vào Cube Entertainment. Vào tháng 5 năm 2009, Hyuna ra mắt với nhóm nhạc nữ 4Minute với đĩa đơn "Hot Issue" vào ngày 15 tháng 6.

2009-2010: Bắt đầu sự nghiệp solo
Hyuna hợp tác với Lee Gi-kwang trong bài hát "2007" cho album đầu tay First First: A New Hero của anh, và cũng xuất hiện trong video âm nhạc của đĩa đơn "Dancing Shoes", được phát hành vào ngày 30 tháng 3 năm 2009. Vào tháng 8 năm 2009, cô là nghệ sĩ khách mời trong bài hát "Wasteful Tears" của Navi và cô cũng xuất hiện trong video âm nhạc của bài hát này. Hyuna cũng xuất hiện trong bài hát "Bittersweet" của Brave Brothers, phát hành ngày 18 tháng 8. Cô trở thành thành viên của "Dream Team Girl Group", một nhóm nhạc quảng cáo cho điện thoại Anycall của Samsung cùng với Han Seung-yeon, Uee và Gain. Đĩa đơn kỹ thuật số đầu tiên của nhóm "Tomorrow" được phát hành vào ngày 6 tháng 10 năm 2009 và video âm nhạc chính thức được phát hành vào ngày 12 tháng 10, với sự tham gia của nam diễn viên Lee Dong-gun.  Đồng thời, Hyuna phát hành một phiên bản cá nhân của video âm nhạc này vào ngày 27 tháng 10. Cô tham gia chương trình tạp kỹ Hàn Quốc Invincible Youth. Tuy nhiên, Hyuna rời khỏi chương trình này do lịch trình bận rộn ở nước ngoài vào ngày 11 tháng 6 năm 2010.

Vào ngày 4 tháng 1 năm 2010, cô phát hành đĩa đơn "Change", được xếp hạng cao trên các bảng xếp hạng âm nhạc trực tuyến khác nhau. Bài hát đạt vị trí thứ mười bốn trên bảng xếp hạng Gaon năm 2010 với 2.469.354 bản được bán ra. Mười ngày sau, vào ngày 14 tháng 1, video âm nhạc "Change" bị Bộ Bình đẳng giới và Gia đình xếp hạng 19+ vì không phù hợp với trẻ vị thành niên. Cube Entertainment nói rằng video âm nhạc sẽ được chỉnh sửa lại và đệ trình để phê duyệt. Tuy nhiên, đài phát sóng SBS thông báo rằng video âm nhạc này sẽ bị hạn chế cho khán giả dưới 15 tuổi và MBC thông báo rằng nó vẫn có thể phát sóng được cho tất cả khán giả. Cô phát hành thêm một vài đĩa đơn vào năm 2010, bao gồm "Love Parade" với Park Yun-hwa, "Outlaw in the Wild" kết hợp với Nassun và được sản xuất bởi E-Tribe. Hyuna cũng tham gia đĩa đơn song ca của G.NA "Say You Love Me", cô đã viết lời rap. Vào tháng 10 năm 2010, cô xuất hiện trong bộ phim kinh dị Midnight FM với thành viên 4Minute Jihyun vào ngày 14 tháng 10 năm 2010.

2011-2015: Đột phá

Năm 2011, Hyuna xuất hiện trong chương trình Dancing with the Stars phiên bản Hàn Quốc. Chương trình bắt đầu phát sóng vào ngày 10 tháng 6. Cùng năm đó, cô phát hành mini album đầu tiên của mình, Bubble Pop, gồm năm bài hát mới bao gồm cả ca khúc chủ đề cùng tên. Đĩa đơn là một thành công toàn cầu và xuất hiện trên bảng xếp hạng "được xem nhiều nhất hiện nay" của YouTube sau khi đạt được một triệu lượt xem sau hai ngày. Cuối cùng nó đã trở thành video âm nhạc đầu tiên của một nghệ sĩ K-pop vượt qua 100 triệu lượt xem. Hyuna được xếp hạng 17 trong bảng xếp hạng 21 Under 21 Bill của Billboard, "Bubble Pop" được xếp ở vị trí thứ 9 trên "20 bài hát hay nhất năm 2011" của tạp chí Spin. Ngày 24 tháng 11 năm 2011, Cube tiết lộ rằng cô sẽ là thành viên trong một nhóm nhạc hợp tác có tên Trouble Maker cùng với Hyunseung. Mini album đầu tiên của Trouble Maker, Trouble Maker, bao gồm một bài dance và một bản ballad tình cảm, cũng như các bài hát solo cho cả Hyuna và Hyunseung. Trouble Maker  lần đầu tiên trình diễn trực tiếp tại Mnet Asian Music Awards.

Vào tháng 3 năm 2012, cô tham gia The Birth of a Family, một chương trình nơi các thần tượng nhận nuôi thú cưng đi lạc và chăm sóc chúng trong một thời gian nhất định để nâng cao nhận thức về quyền động vật. Vào ngày 14 tháng 3, Hyuna đã công bố ra mắt thương hiệu Hyuna x SPICYCOLOR. Cô cũng xuất hiện trong video âm nhạc "Gangnam Style" của PSY. "Gangnam Style" trở thành video âm nhạc được xem nhiều nhất K-pop và HyunA nhận được sự chú ý trên khắp thế giới. Psy phát hành phiên bản nữ của "Gangnam Style", được gọi là "Oppa Is Just My Style" vào tháng 8 năm 2012. Hyuna phát hành mini album thứ hai của mình mang tên Melting vào ngày 21 tháng 10 năm 2012 với ca khúc chủ đề "Ice Cream". Bài hát được sản xuất bởi Brave Brothers và là lần hợp tác đầu tiên giữa nhà sản xuất này và Hyuna với tư cách là một nghệ sĩ solo. MV "Ice Cream" được phát hành vào ngày 22 tháng 10 năm 2012 và có sự xuất hiện của Psy. "Ice Cream" đã thu hút sự chú ý trên toàn cầu, sau khi được một số phương tiện truyền thông quốc tế giới thiệu. Nó đã thu hút số lượt xem kỷ lục trên YouTube và trở thành video âm nhạc của Hàn Quốc nhanh nhất đạt 20 triệu lượt xem.  Trong cùng tháng đó, có thông báo rằng cô sẽ cùng bốn ngôi sao Kpop khác; Hyolyn, Jun Hyo-seong, Nana và Nicole thành lập một nhóm nhạc dự án mang tên "Dazzling Red". Nhóm đã biểu diễn tại SBS Gayo Daejeon 2012.

Vào ngày 24 tháng 5, Hyuna hợp tác với các nghệ sĩ trang điểm Son & Park để khởi động một loạt các hoạt động từ thiện mang tên "Kiss of Hope", với lợi nhuận được quyên góp cho việc giáo dục trẻ em ở các nước nghèo. Vào tháng 3, cô đã trở thành người phát ngôn của Toyota Corolla 2013. Hyuna đã phát hành video âm nhạc ngắn "Corolla x Hyuna: My Color", và ứng dụng di động "Corolla x Hyuna" dạy bài hát và vũ đạo của cô. Vào ngày 11 tháng 3, cô đã biểu diễn tại K-Pop Night Out tại Austin, Texas. Hyuna sau đó đã đến Los Angeles để quay một bản phác thảo Funny or Die với ca sĩ người Anh, Rita Ora. Video "Better Walk" của hai ngôi sao đã được phát hành trên "Funny or Die" vào ngày 2 tháng 4 năm 2014. Vào tháng 10, cô và Hyunseung trở lại với vai trò là Trouble Maker. Họ đã phát hành đĩa đơn "Now" từ EP Chemistry của họ. Bài hát đạt vị trí số một trên mười bảng xếp hạng âm nhạc lớn của Hàn Quốc. Nó cũng đứng đầu bảng xếp hạng K-Pop Hot 100 của Billboard. Vào tháng 7 năm 2014, cô phát hành album thứ ba mang tên A Talk và đĩa đơn chính "Red". Để quảng bá album, Hyuna xuất hiện trong chương trình thực tế của riêng mình mang tên Free Month, Billboard ca ngợi cô như một thương hiệu nhạc pop toàn cầu và Rolling Stone đưa "Red" vào vị trí thứ 5 năm trong danh sách mười video âm nhạc hàng đầu năm 2014. Album cũng đứng đầu các bảng xếp hạng tại Đài Loan. Vào tháng 8 năm 2015, cô đã phát hành mini album thứ tư A+, với đĩa đơn có tựa đề "Roll Deep" với sự tham gia của Jung Il-hoon. Hyuna đã trở lại trên M! Coundown và biểu diễn "Ice, Ice" với Hwasa.

2016-2020: Tiếp tục thành công, đầu quân cho P-Nation

Vào ngày 13 tháng 6 năm 2016, có thông báo cho rằng 4Minute đưa ra quyết định tan rã. Hyuna là thành viên duy nhất của nhóm gia hạn hợp đồng với Cube Entertainment. Sau khi nhóm tan rã, cô tiếp tục hoạt động với tư cách là một nghệ sĩ solo, với việc phát hành mini album thứ năm A'wgie và ca khúc chủ đề "How's This?", Vào ngày 1 tháng 8 năm 2016. những cảnh hậu trường trong quá trình chuẩn bị album của Hyuna đã được giới thiệu trong chương trình thực tế của cô HyunA X19. Album đứng đầu chín bảng xếp hạng âm nhạc địa phương khi phát hành. Cô bắt đầu chuyến lưu diễn châu Á đầu tiên ngay sau đó. Để đánh dấu mười năm sự nghiệp của mình, Hyuna đã công bố một chuyến lưu diễn gặp gỡ người hâm mộ ở Bắc Mỹ. Cô đã đến tổng cộng mười thành phố trong tháng 2 năm 2017. Vào ngày 3 tháng 4 năm 2017, Cube Entertainment xác nhận rằng cô và các thành viên Pentagon Hui và E'Dawn sẽ được ra mắt vào tháng 5 với tư cách là nhóm nhạc mới, Triple H. Vào ngày 4 tháng 4, Cube TV ra mắt một chương trình truyền hình thực tế mới có tên Triple H Detective Agency. Hyuna đã phát hành mini-album thứ sáu của cô và ca khúc chủ đề "Babe" vào ngày 29 tháng 8 năm 2017. Vào ngày 2 tháng 12 năm 2017, nữ rapper đã tham dự Melon Music Awards 2017, nơi cô ra mắt đĩa đơn "Lip & Hip". Nó được phát hành chính thức hai ngày sau đó.

Vào ngày 2 tháng 8 năm 2018, nhiều bức ảnh của Hyuna với E'Dawn đã được đăng tải lên mạng xã hội. Cube Entertainment phủ nhận tin đồn rằng họ đang hẹn hò, tuy nhiên cô và E'Dawn đã tổ chức một cuộc phỏng vấn với Yeonhap News sau ngày hôm đó, thừa nhận mối quan hệ của họ bắt đầu vào tháng 5 năm 2016. Công ty phản ứng với xác nhận của Hyuna về tin đồn hẹn hò bằng việc hủy tất cả lịch trình đã được lên kế hoạch trước đó cho Triple H. Người hâm mộ bị chia rẽ về sự kiện này, một số người kêu gọi E'Dawn nên rời khỏi Pentagon, những người khác tập trung vào cách công ty đối xử không công bằng với cô và E'Dawn sau khi tiết lộ vụ bê bối, thay vì mối quan hệ của họ. Vào ngày 13 tháng 9, Cube Entertainment nói rằng họ sẽ chấm dứt hợp đồng, với lý do công ty không thể "duy trì niềm tin" với họ. Tuy nhiên, công ty cũng tuyên bố rằng họ vẫn sẽ thảo luận với cả hai cho đến khi có thông báo mới. Vào ngày 15 tháng 10, Cube Entertainment chính thức xác nhận hợp đồng của HyunA và Cube đã chấm dứt.

Vào ngày 27 tháng 1 năm 2019, cô ký hợp đồng với P-Nation, một công ty mới được thành lập bởi Psy sau khi anh rời YG Entertainment vào tháng 5 năm 2018.

Đúng 18 giờ ngày 15 tháng 11 năm 2019  (giờ địa phương), HyunA chính thức phát hành đĩa đơn mới tên là Flower Shower. Đây là màn tái xuất đầu tiên của cô sau khi rời khỏi Cube và đầu quân cho P-Nation (công ty do PSY thành lập và quản lý). Sau một ngày phát hành video âm nhạc đã đạt được 3.4 triệu lượt xem trên YouTube.

2021: Trở lại K-pop với I'm Not Cool
Chiều ngày 28/1, HyunA chính thức trở lại đường đua K-pop với MV I'm Not Cool, đây là sản phẩm mở đầu một năm mới đầy màu sắc của nữ idol. Trở lại với sản phẩm mới nhất I’m not cool, HyunA đốt cháy đường đua Kpop đầu năm bằng tạo hình nóng bỏng, quyến rũ hết mức. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng có nhiều phân đoạn trong MV khá kỳ quặc. "Nữ hoàng sexy" khoe vũ đạo sung trong những bối cảnh khác nhau: nằm lả lướt trên đám mây trắng hay khiêu vũ với một em "bạch xà".

Bên cạnh phần hình ảnh gây tranh cãi, phần âm nhạc của MV lại có giai điệu khá bắt tai và sôi động. MV I’m not cool nhanh chóng cán mốc hơn 5 triệu view chỉ sau vài giờ "thả cửa" và nhanh chóng nhận được sự chú ý từ công chúng và các fan hâm mộ. Được biết, đây cũng là ca khúc chủ đề nằm trong mini album thứ bảy cùng tên của HyunA nói về mong muốn của chính mình và mong đợi từ những người xung quanh.

MV cũng đánh dấu lần trở lại đầu tiên của HyunA kể từ sau Flower shower được phát hành vào tháng 11-2019, bởi vậy các fan hâm mộ đang nóng lòng hơn bao giờ hết để được thưởng thức MV mới.

Đời tư
HyunA xác nhận rằng cô và thành viên E'Dawn (Pentagon) có mối quan hệ tình cảm kể từ tháng 5 năm 2016.

Ngày 15 tháng 10 năm 2018, Cube Entertainment thông báo HyunA chính thức kết thúc hợp đồng.

Tháng 1 năm 2019, HyunA đầu quân cho công ty của Psy (P NATION).

Ngày 4 tháng 2 năm 2022, Dawn chính thức cầu hôn HyunA sau 6 năm hẹn hò

Ngày 30 tháng 11 năm 2022, xác nhận chia tay Dawn sau 6 năm hẹn hò

Danh sách đĩa nhạc

EP

 Bubble Pop! (2011)
 Melting (2012)
 A Talk (2014)
 A+ (2015)
 A'wesome (2016)
 Following (2017)
FLOWER SHOWER (2019)
I’m Not Cool (2021)

Giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài

 HyunA trên Spotify

Nhân vật còn sống
Vũ công Hàn Quốc
Người Seoul
Nữ ca sĩ Hàn Quốc thế kỷ 21
Nữ thần tượng Hàn Quốc
Ca sĩ tiếng Triều Tiên
Sinh năm 1992
Rapper Seoul
Ca sĩ Seoul
Nữ diễn viên từ Seoul
Nghệ sĩ JYP Entertainment
Người họ Kim
Nghệ sĩ Hàn Quốc sinh năm 1992


title: Lachnomyrmex longinoi

text:
Lachnomyrmex longinoi được phát hiện và miêu tả bởi Feitosa, R. M. & Brandao, C. R. F. năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Lachnomyrmex


title: Linh vật Thế vận hội

text:
Linh vật tại Thế vận hội bắt đầu xuất hiện tại thế vận hội Mùa hè Munich năm 1972. Từ đó đến nay, linh vật được coi như một "nhãn hiệu" nhằm phân biệt các kỳ thế vận hội và là biểu tượng của thành phố đăng cai tổ chức, đồng thời cũng trở thành nguồn thu nhập khổng lồ cho các nhà tổ chức.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Biểu trưng


title: Tu Thủy

text:
Tu Thủy (chữ Hán giản thể: 修水县) là một huyện thuộc địa cấp thị Cửu Giang, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 4504 ki-lô-mét vuông, dân số năm 1999 là 768.493 người. Mã số bưu chính của huyện là, 332400

Hành chính
Tu Thủy được chia ra làm 36 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 19 trấn và 17 hương.
Trấn: Nghĩa Ninh (义宁镇), Bạch Lĩnh (白岭镇), Toàn Phong (全丰镇), Cổ Thị (古市镇), Đại Kiều (大桥镇), Tra Tân (渣津镇), Mã Ao (马坳镇), Hàng Khẩu (杭口镇), Cảng Khẩu (港口镇), Khê Khẩu (溪口镇), Tây Cảng (西港镇), Sơn Khẩu (山口镇), Hoàng Sa (黄沙镇), Hoàng Cảng (黄港镇), Hà Thị (何市镇), Thượng Phụng (上奉镇), Tứ Đô (四都镇), Thái Dương Thăng (太阳升镇), Ninh Châu (宁州镇)
Hương: Lộ Khẩu (路口乡), Hoàng Long (黄龙乡), Thượng Sam (上衫乡), Dư Đoạn (余段乡), Thủy Nguyên (水源乡), Thạch Ao (石坳乡), Đông Cảng (东港乡), Thượng Hàng (上杭乡), Tân Loan (新湾乡), Bố Giáp (布甲乡), Mạn Giang (漫江乡), Phục Nguyên (复原乡), Trúc Bình (竹坪乡), Chinh Thôn (征村乡), Miếu Lĩnh (庙岭乡), Hoàng Ao (黄坳乡), Đại Xuân (大椿乡)

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Giang Tây
Cửu Giang


title: Bạch tuộc

text:
Bạch tuộc là một loại động vật không xương sống với thân ngắn, mềm, hình ôvan (oval), thuộc bộ Octopoda sống dưới đáy biển. Có khoảng 299 đến 300 loài bạch tuộc trên Trái Đất, chiếm hơn 1/3 tổng số động vật thân mềm.

Sinh lý học
Bạch tuộc có 8 chi dạng xúc tu, đặc điểm này được thể hiện trong tên khoa học của chúng, gốc từ tiếng Hy Lạp: ὀκτώπους (oktōpous) có nghĩa là "tám chân".. Những cánh tay này là một kiểu buồng thủy tĩnh học cơ bắp. Không như đa số những động vật thân mềm khác, phần lớn loài bạch tuộc trong phân bộ Incirrina có những thân thể trọn vẹn mềm mà không có bộ xương trong. Chúng không có vỏ ở ngoài bảo vệ như ốc hay bất kỳ vết tích nào của vỏ hoặc xương bên trong, như mực biển hay mực ống. Một vật giống như mỏ vẹt là bộ phận cứng cáp duy nhất của bạch tuộc. Nó giúp loài bạch tuộc len qua những kẽ đá ngầm khi chạy trốn kẻ thù. Những con bạch tuộc trong phân bộ Cirrina có hai vây cá và một vỏ bên trong làm bớt đi khả năng chui vào những không gian nhỏ.

Bạch tuộc có vòng đời tương đối ngắn, có loài chỉ sống được 6 tháng. Loài bạch tuộc khổng lồ ở Bắc Thái Bình Dương có thể sống tới 5 năm trong điều kiện lý tưởng. Tuy nhiên, sinh sản là một trong những nguyên nhân gây ra sự ngắn ngủi của vòng đời: những con bạch tuộc đực có thể chỉ sống được vài tháng sau khi kết bạn, và những con bạch tuộc cái chết không lâu sau khi ổ trứng nở.

Bạch tuộc có đến 3 trái tim. Hai trái tim bơm máu xuyên qua hai mang trong khi trái tim thứ ba bơm máu đi khắp thân thể. Máu bạch tuộc chứa đựng protein giàu hemocyanin chuyên chở oxy. Ít hiệu quả hơn huyết cầu giàu sắt của nhóm động vật có xương sống, hemocyanin được hoà tan trong huyết tương thay vì trong những hồng cầu và tạo ra màu xanh cho máu. Bạch tuộc đưa nước vào các khoang rồi xuyên qua mang. Như những động vật thân mềm khác, bạch tuộc có những mang được chia ra và có những mạch máu quấn bên trong.

Trí khôn
Bạch tuộc là động vật rất thông minh, có thể là thông minh hơn bất kỳ một động vật thân mềm nào. Trí thông minh và khả năng học hỏi của bạch tuộc vẫn còn đang được các nhà sinh vật học tranh cãi, các thí nghiệm về mê cung và cách giải quyết vấn đề đã chỉ ra rằng bạch tuộc có hệ thống trí nhớ, bao gồm cả trí nhớ ngắn hạn và dài hạn. Chúng ta vẫn chưa biết rõ được khả năng học hỏi đóng góp như thế nào vào hành vi của những con bạch tuộc trưởng thành. Bạch tuộc con hầu như không học hỏi gì từ hành vi của bố mẹ, và chúng cũng có rất ít những liên hệ với bố mẹ.

Bạch tuộc có một hệ thần kinh phức tạp. 2/3 nơron nằm trong những dây thần kinh ở các tua của nó. Các tua bạch tuộc có những phản xạ phức tạp với sự điều khiển của ít nhất ba cấp độ của hệ thần kinh. Một số con bạch tuộc, như bạch tuộc Mimic, chuyển động những xúc tu của nó như những loài sinh vật biển khác. Trong một số thí nghiệm, bạch tuộc có thể được huấn luyện phân biệt những mẫu và hình dạng khác nhau. Bạch tuộc cũng được nghiên cứu bằng cách dạy chúng chơi thảy vòng: những cái chai hoặc đồ chơi được ném đi trong phạm vi hồ cá và chúng sẽ tìm đem lại.

Bạch tuộc đôi khi phá vỡ bể của mình, nhảy qua cái khác để tìm thức ăn. Đôi khi chúng vào thuyền những người đánh cá, mở nắp và tìm cua để ăn. Ở một số nước, bạch tuộc nằm trong danh sách những động vật thực nghiệm mà giải phẫu có thể không được thực hiện nếu không có sự gây mê. Ở Anh, những loài động vật thân mềm như bạch tuộc cũng được coi trọng và bảo vệ bằng pháp luật như những loài động vật có xương sống khác. Đôi khi bạch tuộc có thể ăn tua của nó trong khi bị kích động. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy nguyên nhân của hành vi bất thường này có thể là do một loại virus nào đó tấn công hệ thần kinh. Như vậy hành vi này chính xác hơn là một sự mất trật tự thần kinh học.

Tự vệ
Ba cơ chế phòng thủ tiêu biểu của bạch tuộc là phun mực, ngụy trang và tự tháo bỏ tua. Hầu hết loài bạch tuộc có thể phun ra một loại mực hơi đen và dày như một đám mây lớn để thoát khỏi kẻ thù. Thành phần chính của loại mực đó là melamin, nó cũng là hóa chất tạo nên màu tóc và da của con người. Loại mực này cũng làm át mùi giúp bạch tuộc dễ dàng lẩn trốn những loài thú ăn thịt khát máu như cá mập.

Bạch tuộc ngụy trang nhờ vào những tế bào da chuyên dụng có thể thay đổi màu, độ mờ và tính phản chiếu của biểu bì. Những tế bào sắc tố chứa đựng màu vàng, cam, đỏ, nâu, hay đen; một số loài có 3 màu, số khác có 2 hay 4. Những tế bào thay đổi màu khác cũng có thể được dùng để liên lạc hay cảnh báo những con bạch tuộc khác. Loài bạch tuộc xanh có độc sẽ trở thành màu vàng sáng khi bị khiêu khích.

Một số loài bạch tuộc có khả năng tách rời tua của nó khi bị tấn công giống như loài thằn lằn vậy. Những cái tua đã rời giúp đánh lạc hướng kẻ thù. Một số loài bạch tuộc, như bạch tuộc Mimic, có cách phòng vệ thứ tư. Chúng có thể biến đổi thân thể linh hoạt và màu sắc của mình giống những con vật nguy hiểm hơn như rắn biển hay lươn.

Sinh sản
Khi giao cấu, bạch tuộc đực dùng một tua đưa những bào tinh vào trong thân bạch tuộc cái. Tua giao cấu, thường là tua thứ ba bên phải, sẽ tách khỏi bạch tuộc đực trong thời gian giao cấu. Những con đực chết trong vòng vài tháng sau khi giao cấu. Những con cái có thể giữ tinh dịch trong thân chúng cho đến khi trứng trưởng thành. Sau khi được thụ tinh, bạch tuộc cái đẻ khoảng 10.000 đến 70.000 trứng (số lượng này tùy thuộc vào mỗi loại và mỗi cá thể). Bạch tuộc mẹ chăm sóc dàn trứng, bảo vệ chúng khỏi những loài thú ăn thịt và thổi nước qua trứng để cung cấp oxy trong khoảng năm tháng (160 ngày) cho đến khi trứng nở . Bạch tuộc mẹ không ăn trong suốt thời gian trên. Sau khi trứng nở, bạch tuộc mẹ chết và những con bạch tuộc con còn là ấu trùng mất một thời gian trong đám sinh vật trôi nổi, chúng ăn cua bể và ấu trùng sao biển cho tới khi chúng đủ lớn và chìm xuống đáy đại dương. Ở một số nơi sâu hơn, bạch tuộc con không trải qua quá trình này. Đây là một khoảng thời gian nguy hiểm cho những con bạch tuộc con vì chúng có thể bị những sinh vật khác ăn động vật trôi nổi tấn công.

Giác quan
Bạch tuộc có thị lực rất tốt. Đặc biệt là mắt bạch tuộc không cần dùng để phân biệt màu sắc dù chúng có khả năng đó. Gắn liền với não là hai cơ quan đặc biệt gọi là những túi thăng bằng, chúng giúp loài bạch tuộc định hướng thân thể nó lúc nào cũng nằm ngang.

Bạch tuộc cũng có một xúc giác tuyệt vời. Những giác hút của bạch tuộc có những thụ quan rất nhạy. Tuy nhiên, chúng có cảm giác bản thể rất yếu. Chúng không thể xác định vị trí thân thể hay các tua của mình. (Điều này không có nghĩa là chúng không có khả năng xử lý một lượng thông tin lớn; những tua của chúng còn nhạy hơn cả các chi của động vật có xương sống.) Tóm lại, bạch tuộc không sở hữu sự nhận thức cảm giác lập thể, có nghĩa là nó chỉ có thể cảm nhận được sự biến đổi của sự vật nhưng không thể tập hợp lại thành một hình thể hoàn chỉnh.

Di chuyển
Bạch tuộc di chuyển bằng cách bò hoặc bơi. Nhưng cách di chuyển chính của chúng là bò, thỉnh thoảng mới bơi. Chúng chỉ di chuyển nhanh khi đói hoặc bị đe dọa, khi đó bạch tuộc lợi dụng sức đẩy của phản lực. Lượng oxy trong máu bạch tuộc chỉ khoảng 4% nên sức chịu đựng của chúng khá kém. Bạch tuộc có thể bò như đi trên những cái tua. Năm 2005, các nghiên cứu cho biết một số loài bạch tuộc có thể di chuyển bằng hai tua trong nước nhanh như di chuyển trên đám tảo biển. Chúng bơi bằng cách hút nước vào và đẩy ra tạo ra lực.

Với con người
Con người thường bắt bạch tuộc để làm thức ăn, đôi khi họ giữ chúng trong bể để làm vật nuôi.

Làm thức ăn
Nhiều nơi trên thế giới bắt bạch tuộc để ăn. Tua và các bộ phận khác được chế biến theo nhiều cách, thường là tùy thuộc vào mỗi loại bạch tuộc. Bạch tuộc còn là một thực phẩm phổ biến đối với đầu bếp Nhật, giống như sushi, takoyaki và akashiyaki. Một số loài bạch tuộc còn được dùng để ăn sống và làm thực phẩm bồi bổ sức khỏe (hầu hết ở Hàn Quốc).

Làm vật nuôi
Bạch tuộc khó có thể bị giam cầm, nhưng một số người vẫn giữ chúng làm vật nuôi. Bạch tuộc thường có thể thoát khỏi các bể giam nó. Một con bạch tuộc nhỏ hay trưởng thành tùy thuộc vào giống loài của nó. Chọn một trong những loài bạch tuộc nổi tiếng, như loài bạch tuộc hai đốm California, một con bạch tuộc nhỏ cỡ một trái bóng tennis có thể đã trải qua đầy đủ vòng đời của nó. Kích thước của bạch tuộc có thể rất lớn. Những con bạch tuộc bị nhốt có khả năng mở nắp bể của mình và sống ngoài không khí trong một khoảng thời gian. Chúng còn có thể bắt và giết một số loại cá mập.

Trong văn hóa

Hình tượng con bạch tuộc cũng phổ biến trong văn hóa và được khuôn mẫu như những sinh vật khổng lồ trồi lên từ đáy đại dương để ăn thịt người tấn công và phá hủy tàu bè. Trong tiểu tuyết Con bạch tuộc (La Piovra), hình tượng này ám chỉ những băng nhóm tội phạm Mafia vươn cái vòi bạch tuộc đi khắp nơi. Mụ phù thủy Ursula trong tiểu thuyết Nàng tiên cá có hình dạng phần thân dưới là con bạch tuộc. Hình tượng con bạch thuộc là quái vật truyền cảm hứng cho nhân vật Cthulhu là quái vật vũ trụ được thiết kế nguyên mẫu của con bạch tuộc với vô vàn những cái xúc tu.

Phân loại

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 CephBase: Octopoda
 TONMO.COM - The Octopus News Magazine Online
 Tree of Life website gives information about the classification of cephalopod groups
 Discussion about the plural
 An octopus' shark encounter  - footage of an octopus eating a shark (also in Quicktime format)
 Camouflage in action
 Video showing an Octopus escaping through a 1 inch hole
 Bipedal Octopuses- Video, Information, Original paper
 Information and pictures related to various species of Octopus

Bộ động vật
Động vật có thể đổi màu
Động vật thân mềm thương mại
Động vật thân mềm ăn được


title: Tipula diacanthophora

text:
Tipula diacanthophora là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc