title: Đoàn Tử Quang

text:
Đoàn Tử Quang (1818-1928), được xem là người cao tuổi thứ hai đỗ cử nhân trong lịch sử khoa bảng Việt Nam sau Vũ Đình Thự (84 tuổi), vào khoa thi năm Thành Thái thứ 12 (1900) khi đã 82 tuổi.

Tiểu sử
Đoàn Tử Quang sinh năm 1818 đời vua Gia Long, quê ở làng Phụng Đạt, xã Phụng Công, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh (nay thuộc xã Đức Lạc, Đức Thọ, Hà Tĩnh), là con thứ hai của ông Đoàn Nhuyện (biệt hiệu Liệt Giang cư sĩ) và bà Lê Thị Nậm. Mồ côi cha từ nhỏ, Đoàn Tử Quang lớn lên dưới sự dạy bảo của người mẹ đã thủ tiết thờ chồng nuôi con từ năm 20 tuổi và dạy dỗ con trẻ nên được tiếng tốt và được vua ban cho tấm biển “Tiết hạnh khả phong”.

Từ nhỏ Đoàn Tử Quang đã được mẹ khuyến khích học hành, theo đuổi khoa cử để lập công danh nên ông chăm chỉ học tập. Dù vậy, như câu thành ngữ “học tài thi phận”, ông thi nhiều lần mà không đỗ. Mãi tới năm 49 tuổi, ông mới lần đầu tiên thi đỗ Tú tài và cũng chỉ đỗ Tú tài lần thứ hai khi ông đã 66 tuổi. Trước khi đậu cử nhân, ông đã đi thi 21 lần.

Theo sách Quốc triều Hương khoa lục của Cao Xuân Dục, cũng trong cùng khoa thi Canh Tý 1900, tại trường Hương Hà Nội - Nam Định (năm đó 2 trường Hà Nội và Nam Định thi chung), ghi nhận thí sinh Vũ Đình Thự, người xã Bình Cách, huyện Đông Quan, tỉnh Thái Bình, đỗ Cử nhân thứ 62 trong số 90 Cử nhân của trường Hà Nội - Nam Định, khi đã 84 tuổi.

Thi cử
Vào Khoa thi Canh Tý năm 1900, Đoàn Tử Quang không định đi thi, vì tuổi quá cao, nhưng do khoa ấy làng ông không có thí sinh nào dự thi nên các vị chức sắc của làng đã động viên Đoàn Tử Quang đi thi. Năm ấy, vợ cả ông vừa mất, nên ba con trai của ông không được dự thi, vì phải theo luật "đoạn tang" (đang có tang cha, mẹ không được đi thi).

Không thuyết phục được ông, các chức sắc phải đến khuyên nhủ Lê Thị Nậm là mẹ của Đoàn Tử Quang (khi đó đã gần 100 tuổi) để bà cụ hối thúc con phải đi thi. Vốn là người hiếu nghĩa, ông tuân lời mẹ, lều chõng đến trường thi. Qua bốn kỳ thi, Đoàn Tử Quang đạt kết quả hai ưu, hai thứ, kém thủ khoa Phan Bội Châu chỉ có một ưu. Đáng lẽ Đoàn Tử Quang được xếp Á nguyên nhưng khi xét trong quyển, nơi cộng các chỗ tẩy xóa, theo quy định, thí sinh phải viết ba chữ “cộng quyển nội” rồi mới được kê ra từng lỗi, thì ông lại không viết. Lỗi này là lỗi phạm trường quy, theo luật phải đánh hỏng. Bởi vì ông đã vi phạm một sơ suất nhỏ trong quy định ngặt nghèo của trường thi thời đó nên ông bị đánh hỏng, song quan chánh chủ khảo cảm phục chí học hành bền bỉ hiếm có xưa này của ông nên đã làm tờ tấu về triều xin cho ông đỗ nhưng chỉ xếp thứ 29 trong 30 người đỗ.

Việc một ông lão 82 tuổi dự thi đã được Chánh Chủ khảo Khiếu Năng Tĩnh và Phó Chủ khảo Mai Khắc Đôn phải ghi chép lại thành chuyện dưới đầu đề "Mẩu chuyện hay được ghi lại ở Trường Thi" ở trong sách "Khoa Canh Tý" như sau:

Ngày xướng danh
Gọi đến tên, ông "dạ" và đi vào, đầu tóc bạc phơ. Các quan khách, quan tỉnh cầm tay khen ngợi hồi lâu. Khi được cấp mũ áo ra trình diện, bái ân (lạy ơn vua), bái tứ (lạy tạ được nhận lộc vua), bái yến (lạy tạ khi được ngồi vào bàn tiệc), không hề thấy ông tỏ ra xiêu vẹo, bạc nhược. Yến lão sắp xong ông lấy một ít trong số những thức ăn có thể lấy được, cho vào trong tay áo thụng. Người bên cạnh cười cho rằng ông lão chắc có nhiều cháu chắt, muốn lấy về chia cho chúng cùng vui. Ông chỉ tủm tỉm cười mà không nói.

Sắp về vinh qui, ông vào lạy tạ quan trường. Quan trường nâng dậy không dám nhận lạy của ông mà rằng: "Xin hỏi cụ có người con nào cùng thi không?". Ông đáp: "Thưa có, có ba đứa con cũng đã đi thi ở nhị trường đều đạt trung bình. Vì mùa xuân vừa qua mẹ chúng mất nên không thi tiếp nữa. Lão còn mẹ, lão thi cho mẹ yên lòng".

Quan trường lại hỏi thăm tuổi thọ bà mẹ. Ông trả lời với giọng xúc động: "Chỉ hai năm nữa là vừa chẵn 100". Khi mẹ tôi 17, trời đoạt mệnh cha tôi. Mẹ tôi thủ tiết thờ chồng, nuôi con, đinh ninh con trẻ mồ côi sẽ đỗ... cho đến khi tôi thành niên, vua Tự Đức xuống chiếu ban khen những người đàn bà trinh tiết. Mẹ tôi được thưởng 15 lạng bạc. mẹ tôi bảo tôi: "Từ ngày mẹ về làm dâu ở gia đình này, mẹ chưa từng thấy cha con bỏ đọc sách một ngày nào, có chí mà chưa có toại. Con cần phải học làm gương cho con cháu nối đời noi theo"...

Khi trở về "Vinh quy bái tổ", Tổng đốc Nghệ An khi ấy là Đào Tấn đã cảm tác bài thơ tặng ông:

Khá lắm Hương sơn Đoàn Tú tài
Xuân xanh vừa đúng tám mươi hai
Trường văn múa bút râu như mác
Quế đỏ cành thơm cướp vác vai
Quế đỏ cành thơm cướp vác vai
Ung dung chống gậy tới Nam cai
Nhà huyên tuổi hạc chín mươi tám
Giờ thấy con ta đắc ý rồi.

Thủ khoa kỳ thi đó là Phan Bội Châu, đã cảm phục và sáng tác bài ca tặng ông và đôi câu đối:

Xảo thật trời kia, xảo thật nguyệt kia, hẵng đem mùi cay đắng thử khách tài hoa, đã toan phụ tám mươi năm nợ nần thư kiếm;

Lạ thay người ấy, sướng thay người ấy, muốn ôm mớ văn chương về trả tạo hóa, mà lại xem muôn ngàn dặm cái phong vân.

Làm quan
Dưới triều Nguyễn, theo quy định, các quan tới tuổi 65 sẽ hồi hưu. Song để đền đáp và khuyến khích ý chí và nghị lực phi thường của ông nên triều đình vẫn đặc cách bổ dụng làm quan. Từ năm 1901 tới năm 1903, ông được cử làm chức huấn đạo huyện Hương Sơn, rồi huấn đạo huyện Can Lộc. Năm 85 tuổi, ông xin về hưu để phụng dưỡng mẹ già khi ấy đã trên 100 tuổi. Vào năm 1924, khi ông thượng thọ 106 tuổi,  triều đình đã phong hàm Hàn lâm viện thị độc tặng ông.

Ông mất vào năm 1928, thọ 110 tuổi. Cả cuộc đời ông từ khi sinh ra vào đời Gia Long - vua đầu tiên nhà Nguyễn đến khi mất vào đời Bảo Đại - vua cuối cùng của triều đại này đã trải qua tất cả các đời vua nhà Nguyễn. Đoàn Tử Quang là trí thức khoa bảng có tuổi thọ cao nhất trong lịch sử Việt Nam (bên cạnh tiến sĩ Nguyễn Xuân Chính thọ 107 tuổi và tiến sĩ Nguyễn Như Đổ thọ 102 tuổi).

Tham khảo

Người Hà Tĩnh
Quan lại nhà Nguyễn
Người thọ bách niên Việt Nam


title: (25260) 1998 VN5

text:
{{DISPLAYTITLE:(25260) 1998 VN5}}

(25260) 1998 VN5 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 8 tháng 11 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Rewa

text:
Rewa là một thành phố và là nơi đặt hội đồng thành phố (municipal corporation) của quận Rewa thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Rewa có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 275 mét (902 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Rewa có dân số 183.232 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Rewa có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Rewa, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Plumbago wissii

text:
Plumbago wissii là một loài thực vật thuộc họ Plumbaginaceae đặc hữu của Namibia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá.

Chú thích

Tham khảo

 Craven, P. & Loots, S. 2004. Plumbago wissii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Namibia
W


title: Andøy

text:
Andøy là đô thị phía bắc ở hạt Nordland, Na Uy, và nó thuộc về quần đảo Vesterålen. Các hòn đảo lớn nhất tại thành phố là Andøya. Trung tâm hành chính của đô thị này là làng Andenes.

Andøy được tạo ra như là một đô thị mới vào ngày 1 tháng 1 năm 1964 sau khi sáp nhập các đô thị cũ của Andenes, Bjørnskinn, và Dverberg. Hôm nay, Andenes là một làng đánh cá phát triển mạnh và là nơi có khách du lịch đến tham quan.

Tham khảo

Thành phố của Na Uy
Đô thị của Nordland


title: 632 Pyrrha

text:
632 Pyrrha

632 Pyrrha là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được August Kopff phát hiện ngày 5.4.1907 ở Heidelberg, và được đặt theo tên Pyrrha, vợ của Deucalion trong thần thoại Hy Lạp

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1907


title: Thành Lộc (xã)

text:
Thành Lộc là một xã thuộc huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Diện tích và dân số
Xã Thành Lộc có diện tích 5,90 km².

Dân số của xã Thành Lộc:
Theo Tổng điều tra dân số năm 1999: 6.734 người.
Theo Tổng điều tra dân số năm 2009: 6.373 người với 1.593 hộ gia đình, gồm 3.158 nam và 3.215 nữ.

Địa giới hành chính
Xã Thành Lộc nằm ở phía tây của huyện Hậu Lộc.
Phía đông giáp các xã Cầu Lộc và Lộc Sơn;
Phía nam giáp xã Tiến Lộc;
Phía tây giáp xã Đại Lộc;
Phía bắc giáp các xã Đồng Lộc và Cầu Lộc.

Hành chính
Xã Thành Lộc được chia thành 10 thôn từ thôn 1 đến thôn 10. Năm 2018 được sắp xếp lại thành 5 thôn gồm Thành Sơn, Thành Tây, Thành Đông, Thành Phú và Thành Ninh.

Chú thích


title: Santiago de la Puebla

text:
Santiago de la Puebla là một đô thị ở tỉnh Salamanca, tây Tây Ban Nha, thuộc cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 54 kilômét so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 445 người.
Đô thị này có diện tích 53.33 km².

Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 824 mét trên mực nước biển.
Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp với nghề trồng ô liu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Santiago de la Puebla official website
Santiago de la Puebla unofficial website
Santiago de la Puebla personal website

Đô thị ở Salamanca


title: Palaeorhiza pulchella

text:
Palaeorhiza pulchella là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Hirashima mô tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Palaeorhiza
Động vật được mô tả năm 1982


title: Kassandros

text:
Kassandros (tiếng Hy Lạp: Κάσσανδρος Ἀντιπάτρου, Kassandros con trai của Antipatros; kh. 350 TCN – 297 TCN), còn gọi là Cassander trong ngôn ngữ hiện đại, ông là vua của Macedonia từ năm 305 đến 297 TCN, và là con trai của Antipatros. Ông là người sáng lập nên triều đại Antipatros.

Lịch sử thời kì đầu
Tên của Kassandros xuất hiện lần đầu tiên trong sử cũ khi ông được cha là Antipatros sai vào hầu Alexandros Đại đế ở Babylonia năm 323 TCN, nhằm đảm bảo duy trì thời kì nhiếp chính của Antipatros ở Macedonia, mặc dù một giả thuyết sau này là Antipatros đã gửi Kassandros đến để đầu độc nhà vua. Theo Plutarchus, mối quan hệ giữa Alexandros với Antipatros rất xấu. Có lần khi đứng chầu, Kassandros thấy vài người Ba Tư quỳ sấp mặt trước Alexandros; Kassandros là người Hy Lạp không biết tập tục này nên đã cười phá lên. Alexandros giận lắm, dùng cả 2 tay túm tóc Kassandros và nện đầu ông vào tường. Lần khác, có người tố giác Antipatros mưu phản, Kassandros định cãi thì Alexandros ngắt lời: "Ý người là sao? Làm sao những người không bị hại lại đi được xa tít tắp như thế để đưa những lời cáo buộc phi lý?". Kassandros đáp chính việc họ rời xa Hy Lạp như thế cho thấy họ vô căn cứ, vì họ không ở gần Antipatros để thu được bằng chứng nào. Alexandros cười lớn: "Bọn đệ tử của Aristoteles quả là rất giỏi ngụy biện bào chữa 2 mặt của 1 lập luận. Nhưng nếu ngươi mà gây một tổn thương nhẹ nhất tới những người kia thì người chết với ta!". Từ đó Kassandros rất sợ Alexandros. Sau này, khi đã lên ngôi, Kassandros đi Delphi viếng các tượng thần, đến lúc thấy tượng Alexandros thì hãi hùng run rẩy, khó gượng dậy được.

Kassandros đã được coi là đầy tham vọng và vô đạo đức, và thậm chí cả các thành viên của gia đình ông đã trở nên xa lạ với ông ta. Ông đã được giảng dạy bởi nhà triết học Aristoteles ở trường Lyceum tại Hy Lạp.

Thời kỳ sau
Khi Antipater sắp sửa mất trong năm 319 TCN, ông không chuyển giao quyền nhiếp chính của Macedonia cho Kassandros, mà là cho Polyperchon, có thể với mục đích gửi cảnh báo tới các diadochi khác vốn có những động thái rõ ràng đầy tham vọng với ngôi vị đế chế, nhưng có lẽ cũng vì muốn dập tắt những tham vọng riêng của Kassandros.

Cassander bác bỏ quyết định của cha mình, và ngay lập tức cùng với các triều đình của Antigonos, Ptolemaios và Lysimachos tạo lập một hiệp ước đồng minh. Trong một trận hải chiến với Polyperchon, Kassandros tiêu diệt hạm đội của ông này, và đặt Athens dưới sự kiểm soát của Demetrios của Phaleron. Sau chiến thắng này, Kassandros tự tuyên bố mình là nhiếp chính trong năm 317 TCN.

Sau thành công ngắn ngủi của Olympias khi chiếm lại được Macedonia và xử tử Philip III cùng trong năm, Kassandros đã thống lĩnh quân đội vây hãm bà ở Pydna. Hai năm sau đó, Macedonia thất thủ, Olympias đã bị giết; Kassandros cầm giữ Alexandros IV và Roxanne tại Amphipolis.

Để dọn đường lên ngôi vị chính thống, Kassandros kết giao với nhà Argead bằng việc kết hôn với người em gái cùng cha của Alexandros, Thessaloniki. Năm 312 TCN, Kassandros tuyên bố mình chính thức là vua của Macedonia. Sau đó, Kassandros đã cho đầu độc Alexandros IV và Roxanne trong năm 310 TCN hoặc năm sau đó. Chắc chắn, trong năm 309, Polyperchon sẽ bắt đầu tuyên bố Heracles là người thừa kế thực sự của Macedonia, tại thời điểm Kassandros hối lộ ông để cậu bé bị giết. Sau này, địa vị của Kassandros ở Hy Lạp và Macedonia đã được an toàn, và ông ta sẽ tự lập mình làm vua năm 305 TCN. Sau trận Ipsus năm 301 trước Công nguyên, trong đó Antigonus đã bị giết, ông đã không thể chối cãi về sự kiểm soát của ông đối với Macedonia. Tuy nhiên, ông đã có ít thời gian để chứng kiến những gì xảy ra, ông mất vì chứng thủng nước năm 297 trước Công nguyên.

Triều đại của Kassandros không tồn tại quá lâu sau cái chết của ông, với Philip con trai ông chết vì nguyên nhân tự nhiên, và hai người con trai khác của ông Alexander và Antipater tham gia vào một cuộc đấu tranh phá hoại triều đại cùng với mẹ của mình.

Tham khảo

 Diodorus Siculus, Bibliotheca chapters xviii, xix, xx
 Plutarch, Parallel Lives, "Demetrius", 18, 31; "Phocion", 31
 Franca Landucci Gattinoni: L'arte del potere. Vita e opere di Cassandro di Macedonia. Stuttgart 2003. ISBN 3-515-08381-2

Liên kết bên ngoài

 Phả hệ của gia đình Kassandros

Vua Macedonia
Vua Macedonia thế kỷ 3 TCN
Sinh năm 350 TCN
Mất năm 297 TCN
Tướng Macedonia cổ đại
Tướng Hy Lạp hóa
Nhiếp chính Macedonia
Người âm mưu chống lại Alexandros Đại đế
Thessalonica cổ đại
Chết vì chứng phù
Vua thế kỉ 3 TCN
Vua thế kỉ 4 TCN
Mất thập niên 290 TCN
Năm 297 TCN
Năm 350 TCN


title: Pseudopanurgus concinnus

text:
Pseudopanurgus concinnus là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Fox mô tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopanurgus
Động vật được mô tả năm 1894


title: Nghĩa An, Nam Trực

text:
Nghĩa An là một xã thuộc huyên Nam Trực, tỉnh Nam Định

Lịch sử
 Là sự hợp nhất của 2 xã cũ: Nam An và Nam Nghĩa vào năm 1978
 Xã Nam An được tách ra từ huyện Mỹ Lộc năm 1953 (trước có tên là Mỹ An)

Vị trí địa lý
 Phía Bắc giáp xã Nam Vân
 Phía Đông giáp xã Nam Vân và Nam Cường
 Phía Nam giáp thị trấn Nam Giam
 Phía Tây giáp Sông Đào

Hành chính
Các làng:
 an tùy(bái thượng ngoài)
 An Lá
 Trại Bái
 Đại An( gồm các xóm 13, 14, 15, 16)
 Vân Đồn
 Bái Thượng
 Bái Trung
 Bái Hạ(bái trạch hạ): xóm Bình Định, bến đình, điện nam, cống, chùa, Quang Trung, Đài Loan, Cầu Đông

Chia ra các xóm từ 1-24

Di tích lịch sử - văn hóa
 Đền Cả An Lá: là di tích quốc gia, đền thờ Nguyễn Tấn, một vị tướng nhà Đinh thế kỷ X, có công dẹp sứ quân Kiều Công Hãn và phá thành Bình Kiều, được vua Đinh Bộ Lĩnh phong là Thượng tướng quân. Đền An Lá là một trong những ngôi đền có niên đại sớm và là một công trình kiến trúc mang giá trị lịch sử văn hóa thờ người có công lớn trong việc mở mang và phát triển làng An Lá.
 Đền Bái Hạ thờ đức thánh Triệu Quang Phục và đã được xếp hạng di tích.Lễ hội tổ chức vào ngày 15 tháng 3 âm lịch 3 năm 1 lần.
 Đình phủ Đại An
 Chùa Vân Đồn
 Đền Tây: đền thờ Thủy Hải Đại vương thời Hùng Vương. Đền xây dựng vào khoảng thế kỷ XVII -XVIII với kiến trúc theo kiểu tiền nhất, hậu đinh. Lễ hội đền Tây được tổ chức vào ngày 10 tháng 3 (âm lịch) hàng năm.

Tham khảo


title: Viburnum hondurense

text:
Viburnum hondurense là một loài thực vật thuộc họ Caprifoliaceae. Đây là loài đặc hữu của Honduras.

Chú thích

Tham khảo
 Nelson, C. 1998. Viburnum hondurense. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Honduras
hondurense


title: Perales del Alfambra

text:
Perales del Alfambra là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2018 (INE), đô thị này có dân số là 221 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Triplonychus debilis

text:
Triplonychus debilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1840.

Chú thích

Tham khảo

Triplonychus


title: Xyletobius suboculatus

text:
Xyletobius suboculatus là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae. Nó được miêu tả đầu tiên by Perkins năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

suboculatus


title: Itapecerica da Serra

text:
Itapecerica da Serra là một đô thị ở bang São Paulo ở Brasil. Năm 2006, đô thị này có dân số 162.239, mật độ dân số 1.071,2 người/km² và diện tích là 151 km². Người ta tin rằng tên Itapecerica bắt nguồn từ tiếng Tupi có nghĩa là hòn đá trơn, và da Serra có nghĩa thuộc về núi trong tiếng Bồ Đào Nha.

Thành phố này cách thủ phủ bang São Paulo 33 km, nằm ở độ cao trung bình 960 m. Itapecerica da Serra có khí hậu bán nhiệt đới. Chỉ số phát triển con người năm 2000 của thành phố này là 0,783.

Itapecerica da Serra was được những người truyền đạo Dòng Tên lập năm 1562 trên đất của thổ dân.

Các đô thị giáp giới

Tham khảo

Bang São Paulo
Thành phố, thị xã São Paulo
Đô thị bang São Paulo


title: Người Va

text:
Người Va, người Wa hay người Ngõa (tiếng Trung: 佤族, bính âm: Wǎzú, Hán-Việt: Ngõa tộc; ; ) là một dân tộc cư trú ở bắc Myanmar và tỉnh Vân Nam (Trung Quốc).

Người Va có ngôn ngữ là tiếng Wa (tiếng Ngõa), một ngôn ngữ theo phân loại gần đây thuộc ngữ chi Palaung của ngữ tộc Khasi-Khơ Mú (theo phân loại truyền thống là nhánh Bắc của ngữ tộc Môn-Khmer) trong ngữ hệ Nam Á.

Tại Myanmar theo Ethnologue thì năm 1993 có khoảng 558.000 người Ngõa, chủ yếu tập trung tại thượng nguồn sông Salween, tại bang giáp ranh với Trung Quốc là Shan.

Người Ngõa tạo thành một trong số 56 dân tộc được công nhận chính thức tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tại đây họ sinh sống tập trung thành các cộng đồng tại các huyện như Tây Minh (tiếng Va: Mēng Ka hay Si Moung), Mạnh Liên (Gaeng Līam) (thuộc địa cấp thị Phổ Nhĩ) hay Thương Nguyên, Cảnh Mã (Gaeng Mīex hay Gaeng Māx), Song Giang (Si Nblāeng hay Mēng Mēng), Trấn Khang và Vĩnh Đức (địa cấp thị Lâm Thương (Mēng Lām)) tại khu vực tây nam tỉnh Vân Nam. Dân số của dân tộc này tại Trung Quốc là khoảng trên 396.610 người.

Chữ viết cho ngôn ngữ của người Va được tạo ra năm 1931.

Xem thêm
 Ngõa Bang
 Quân đội liên hiệp bang Wa

Liên kết ngoài
 Từ điển tiếng Wa  với chú giải tiếng Myanmar,Trung và Anh
 Trang về người Wa  tại China Style

Thư viện
 J. G. Scott, Gazetteer of Upper Burma and the Shan States. 5 quyển. Rangoon, 1900-1901.
 J. G. Scott, Burma and beyond. Luân Đôn, 1932.
 G. E. Harvey, Wa Précis. Rangoon, 1933.
 G. E. Mitton, Scott of the Shan Hills. Luân Đôn: John Murray, 1936.
 Bertil Lintner, Burma in Revolt: opium and insurgency since 1948. Chiang Mai, 1999.
 Andrew Marshall, The Trouser People: a Story of Burma in the Shadow of the Empire. Luân Đôn: Penguin; Washington: Counterpoint, 2002. ISBN 1-58243-120-5.

Viễn tưởng
 G. E. Mitton và J. G. Scott, In the Grip of the Wild Wa. Luân Đôn, 1913.

Ghi chú

Nhóm sắc tộc ở Myanmar

Vân Nam
Nhóm sắc tộc được Trung Quốc chính thức công nhận
Săn đầu người


title: Vườn quốc gia Yellowstone

text:
Vườn quốc gia Yellowstone (Vườn quốc gia Đá Vàng) là một vườn quốc gia Hoa Kỳ nằm ở các bang miền tây Wyoming, Montana và Idaho của Hoa Kỳ, được thành lập ngày 01 tháng 3 năm 1872,. Yellowstone là vườn quốc gia đầu tiên và xưa nhất thế giới, phần lớn ở góc phía đông của Wyoming. Yellowstone nổi tiếng với các loài động vật hoang dã và các điểm địa nhiệt, đặc biệt là mạch nước phun Old Faithful. Ở đây có một số kiểu hệ sinh thái, như kiểu rừng cận núi cao là chủ yếu.

Người Mỹ bản địa đã sống ở vùng Yellowstone ít nhất là 11,000 năm. Khu vực này nằm trên đường đi trong cuộc thám hiểm của Lewis và Clark vào đầu thập niên 1800. Bên cạnh việc tham quan của mountain men trong nửa đầu thập niên 1800, các cuộc thám hiểm có tổ chức chỉ bắt đầu từ cuối thập niên 1860. Quân đội Hoa Kỳ đã được ủy nhiệm để giám sát khu này sau khi nó được thành lập. Năm 1917, quyền quản lý vườn quốc gia được giao cho National Park Service, một cơ quan được thành lập vài năm trước đó. Hàng trăm công trình đã được xây dựng và được bảo vệ về các yếu tố lịch sử và kiến trúc, và các nhà nghiên cứu đã kiểm tra, đánh giá hơn 1.000 điểm khảo cổ.

Vườn quốc gia Yellowstone có diện tích 8.980 km², bao gồm các hồ, vực, sông và các dãy núi. Hồ Yellowstone là một trong những hồ nằm ở độ cao lớn nhất Bắc Mỹ và năm ở trung tâm của hõm chảo Yellowstone, một siêu núi lửa lớn nhất trên lục địa, rộng 3825 km vuông và sâu 8 km. Lòng chảo là một núi lửa đang hoạt động; nó đã phun nhiều lần với sức mạnh rất lớn trong 2 triệu năm gần đây. Phân nửa các điểm địa nhiệt trên thế giới là nằm ở Yellowstone. Các dòng dung nham và đá núi lửa phủ hầu hết các vùng đất của Yellowstone. Vườn quốc gia là vùng lõi của hệ sinh thái Greater Yellowstone, hệ sinh thái hầu như còn nguyên vẹn lớn nhất thuộc vùng ôn đới bắc Bán cầu.

Hàng trăm loài động vật có vú, chim, cá và rùa đã được ghi nhận bao gồm một số loài có nguy cơ tuyệt chủng hoặc bị đe dọa tuyệt chủng. Các mảng rừng và đồng cỏ lớn cũng có chỉ bao gồm các loài thực vật duy nhất. Có các loài gấu, sói xám, và các bầy bò rừng bizon và nai sừng tấm sống khu vườn này. Các trận cháy rừng xảy ra trong công viên mỗi năm; trong trận cháy rừng năm 1988, gần một phần ba công viên bị đốt cháy. Yellowstone có nhiều điểm cho phép vui chơi giải trí như đi bộ đường dài, cắm trại, chèo thuyền, câu cá và ngắm cảnh. Các đường bê tông được xây dựng đến các khu vực địa nhiệt chính cũng như các hồ và thác. Vào mùa đông, du khách thường đến công viên theo các tour du lịch có người hướng dẫn sử dụng các xe trượt tuyết.

Địa lý

Khoảng 96% diện tích đất dai của vườn quốc gia Yellowstone nằm trong tiểu bang Wyoming. Khoảng 3% thuộc lãnh thổ bang Montana và khoảng 1% còn lại thuộc bang Idaho. Vườn quốc gia này dài khoảng 102 km (63 dặm Anh) theo chiều bắc-nam và 87 km (54 dặm Anh) theo chiều đông-tây. Với diện tích 898.317 ha (2.219.789 mẫu Anh), Yellowstone lớn hơn cả cả hai bang là đảo Rhode và Delaware cộng lại. Sông và hồ chiếm 5% diện tích đất, với khu vực chứa nước lớn nhất là hồ Yellowstone có diện tích 35.220 ha (87.040 mẫu Anh). Hồ Yellowstone sâu tới 122 m (400 ft) và có 177 km (110 dặm Anh) đường bờ hồ. Nằm ở cao độ 2.357 m (7.733 ft) trên mực nước biển, hồ Yellowstone là hồ nằm ở độ cao lớn nhất tại Bắc Mỹ. Rừng chiếm 80% diện tích đất đai của vườn, phần lớn diện tích còn lại là đồng cỏ

Đường phân chia lục địa của Bắc Mỹ chạy chéo qua phần tây nam của vườn. Đường phân chia này là một đặc trưng địa hình chia tách các lưu vực chia nước của Thái Bình Dương và Đại Tây Dương. Khoảng một phần ba vườn nằm ở phía tây của đường phân chia này. Nơi phát sinh của các sông Yellowstone và sông Snake là gần nhau nhưng trên hai mặt đối diện nhau của đường phân chia này. Kết quả là nước của sông Snake chảy tới Thái Bình Dương trong khi nước của sông Yellowstone lại chảy tới Đại Tây Dương thông qua vịnh Mexico.

Vườn nằm trên cao nguyên Yellowstone, với độ cao trung bình là 2.400 m (8.000 ft) trên mực nước biển. Cao nguyên này có ranh giới ở gần như mọi mặt là các dãy núi của dãy núi Trung Rocky, với độ cao từ 2.743 tới 3.352 m (9.000-11.000 ft). Điểm cao nhất trong vườn là đỉnh Eagle cao 3.462 m (11.358 ft) và điểm thấp nhất là dọc theo lạch Reese (1.610 m hay 5.282 ft). Các dãy núi cận kề như dãy núi Gallatin ở phía tây bắc, dãy núi Beartooth ở phía bắc, dãy núi Absaroka ở phía đông và dãy núi Teton cùng dãy núi Madison ở phía tây nam và tây. Đỉnh núi nổi bật nhất trên cao nguyên Yellowstone là đỉnh Washburn cao 3.122 m (10.243 ft).

Vườn quốc gia Yellowstone có một trong những rừng hóa đá lớn nhất trên thế giới, với các cây gỗ bị vùi lấp từ rất lâu bởi tro bụi và đất, bị chuyển hóa từ gỗ thành các vật liệu khoáng hóa. Tại đây có 290 thác nước cao ít nhất 4,5 m (15 ft), với thác nước cao nhất là thác hạ lưu sông Yellowstone cao 94 m (308 ft).

Hai hẻm núi sâu nằm trong vườn quốc gia, cắt ngang qua đá túp núi lửa của cao nguyên Yellowstone bằng các con sông ít nhất là trên 640.000 năm. Sông Lewis chảy qua hẻm núi Lewis ở phía nam còn sông Yellowstone chảy qua Grand Canyon của Yellowstone trong hành trình của nó ở phía bắc.

Địa chất

Yellowstone là nơi kết thúc phía đông bắc của bình nguyên sông Snake, một vòng cung lớn hình chữ U qua các dãy núi trải rộng từ Boise, Idaho khoảng 640 km (400 dặm Anh) về phía tây. Đặc trưng này đi theo hành trình của mảng Bắc Mỹ trong suốt 17 triệu năm gần đây do nó bị chuyển vận bởi kiến tạo địa tầng ngang qua điểm nóng lớp phủ tĩnh. Cảnh quan của Vườn quốc gia Yellowstone ngày nay là biểu lộ gần đây nhất của điểm nóng này phía dưới lớp vỏ Trái Đất.

Hõm chảo Yellowstone là hệ thống núi lửa lớn nhất tại Bắc Mỹ. Nó được gọi là "siêu núi lửa" do hõm chảo được hình thành từ các vụ phun trào nổ cực lớn. Hõm chảo hiện tại được tạo ra từ vụ phun trào biến cố địa chất diễn ra khoảng 640.000 năm trước, trong đó giải phóng 1.000 km³ (240 dặm khối Anh) tro, đá và các vật liệu đá mảnh nhiệt. Vụ phun trào này mãnh liệt hơn phun trào núi St. Helens 1980 tới 1.000 lần. Nó tạo ra một miệng núi lửa sâu tới 1 km (0,62 dặm Anh) và kích thước 85 x 45 km (52 x 28 dặm Anh) và ngưng đọng thành Lava Creek Tuff, một thành hệ địa chất đá túp cố kết. Vụ phun trào mãnh liệt nhất đã biết, diễn ra khoảng 2,1 triệu năm trước, phun ra 2.450 km³ (588 dặm khối Anh) vật liệu tro núi lửa và tạo thành thành hệ đá gọi là Huckleberry Ridge Tuff và tạo ra hõm chảo Island Park. Vụ phun trào nhỏ hơn phóng ra 280 km³ (67 dặm khối Anh) vật liệu khoảng 1,2 triệu năm trước, tạo thành hõm chảo Fork Henry và ngưng đọng thành Mesa Falls Tuff.

Cả ba vụ phun trào cao đỉnh này đã giải phóng một lượng lớn tro và che phủ phần lớn miền trung Bắc Mỹ, với tro bụi rơi xuống cách xa đó hàng trăm dặm. Lượng tro bụi và khí giải phóng vào khí quyển có lẽ đã gây ra những tác động đáng kể tới các kiểu mẫu thời tiết thế giới và dẫn tới sự tuyệt chủng của nhiều loài, chủ yếu tại Bắc Mỹ.

Vụ phun trào cao đỉnh nhỏ hơn sau đó diễn ra khoảng 160.000 năm trước. Nó tạo thành một hõm chảo tương đối nhỏ, chứa West Thumb của hồ Yellowstone. Muộn hơn, hai chu kỳ phun trào nhỏ hơn, với vụ cuối cùng diễn ra khoảng 70.000 năm trước đã vùi lấp phần lớn hõm chảo dưới lớp dung nham dày.

Mỗi vụ phun trào trên thực tế là một phần của chu kỳ phun trào có cao đỉnh với sự sụp đổ của mái của khoang macma bị rút cạn một phần. Nó tạo ra miệng núi lửa, gọi là hõm chảo và giải phóng một lượng rất lớn vật liệu núi lửa, thường là thông qua những khe nứt bao quanh hõm chảo. THời gian giữa ba vụ phun trào biến cố địa chất gần đây nhất trong khu vực Yellowstone dao động trong khoảng 600.000 tới 900.000 năm, nhưng số lượng nhỏ như vậy của các vụ phun trào cao đỉnh không thể sử dụng để dự đoán các sự kiện núi lửa trong tương lai.

Khoảng 630.000 tới 700.000 năm trước, hõm chảo Yellowstone đã gần như được nhồi đầy với các vụ phun trào có chu kỳ của các dung nham rhyolit như có thể thấy tại Obsidian Cliff, và các dung nham bazan như có thể thấy tại Sheepeater Cliff. Các địa tầng dung nham dễ dàng nhìn thấy nhất tại hẻm núi lớn (Grand Canyon) của Yellowstone, nơi sông Yellowstone vẫn đang tiếp tục đục vào trong các lớp dung nham cổ đại. Hẻm núi này là thung lũng chữ V kinh điển, chỉ ra rằng ở đây có sự xói mòn kiểu sông chứ không phải sự xói mòn kiểu sông băng.

Mạch nước phun nổi tiếng nhẩt trong vườn, và có lẽ của thế giới, là mạch nước phun Old Faithful, nằm tại Bồn địa Upper Geyser. Mạch nước phun Castle, mạch nước phun Lion và mạch nước phun Beehive nằm trong cùng một bồn địa. Vườn quốc gia chứa mạch nước phun hoạt động lớn nhất thế giới—Mạch nước phun Steamboat tại bồn địa Norris Geyser. Có khoảng 300 mạch nước phun tại Yellowstone và tổng cộng ít nhất 10.000 điểm đặc trưng địa nhiệt. Một nửa điểm đặc trưng địa nhiệt và hai phần ba mạch nước phun của thế giới tập trung tại Yellowstone.

Tháng 5 năm 2001, Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ, Vườn quốc gia Yellowstone và Đại học Utah đã lập ra Đài quan sát núi lửa Yellowstone (YVO), một cơ quan để giám sát dài hạn các tiến trình địa chất của dãy núi lửa trên cao nguyên Yellowstone, để phổ biến các thông tin liên quan tới các nguy hiểm rủi ro tiềm năng của khu vực có hoạt động địa chất mạnh này.

Năm 2003, các thay đổi trong bồn địa Norris Geyser đã làm người ta phải tạm thời đóng cửa một vài đường đi trong bồn địa. Các lỗ phun khí mới được ghi nhận và một vài mạch nước phun thể hiện sự gia tăng trong hoạt động với nhiệt độ nước tăng cao. Một vài mạch nước phun trở nên quá nóng đến mức chúng chuyển thành dạng chỉ phun hơi nước nóng do nước bị quá nhiệt và chúng không thể phun trào bình thường được nữa. Điều này trùng khớp với báo cáo của dự án nghiên cứu lâu năm của Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ, trong đó người ta lập bản đồ đáy hồ Yellowstone và nhận dạng mái vòm cấu trúc đã bị đội lên trong quá khứ. Nghiên cứu chỉ ra rằng những phần đội lên này không gây ra mối đe dọa ngay lập tức về phun trào núi lửa, do chúng có thể đã phát triển rất lâu từ trước đó và không thấy có sự gia tăng nhiệt độ gần với các chỗ đội lên. Ngày 10 tháng 3 năm 2004, một nhà sinh học phát hiện năm con bò rừng bizon bị chết dường như do bị hít phải khí địa nhiệt độc hại bị sót lại trong bồn địa Norris Geyser bởi sự đảo ngược khí quyển theo mùa. Nó gần trùng khớp với sự bột phát hoạt động địa chấn trong tháng 4 năm 2004. Năm 2006, người ta thông báo rằng các khu vực mái vòm hồ Mallard và mái vòm lạch Sour— những khu vực người ta đã biết từ lâu là có các thay đổi đáng kể trong chuyển động trong lòng đất của chúng— đã trồi lên với tốc độ khoảng 4 tới 6 cm (1,5 tới 2,4 inch) mỗi năm từ giữa năm 2004 cho tới năm 2006. Vào cuối năm 2007, sự trồi lên này vẫn tiếp tục với tốc độ đã giảm. Các sự kiện này đã gây sự chú ý lớn từ các phương tiện thông tin đại chúng cũng như những đồn đoán về tương lai địa chất của khu vực. Các chuyên gia đã bác bỏ những đồn đoán bằng cách thông báo rằng không có rủi ro tăng cao về phun trào núi lửa trong tương lai gần.

Yellowstone trải qua hàng nghìn trận động đất nhỏ mỗi năm, dường như tất cả đều khó ghi nhận đối với con người. Tại đây có ít nhất 6 trận động đất với cường độ lớn hơn 6 hay lớn hơn trong quá khứ, bao gồm cả trận động đất cường độ 7,3-7,5 diễn ra với chấn tâm ngay bên ngoài ranh giới phía tây bắc vườn quốc gia vào ngày 17 tháng 8 năm 1959. Trận động đất này đã gây ra một trận lở đất lớn, gây ra sự sập đổ ngăn chặn một phần hồ Hebgen ngay phía dưới dòng chảy của đập Hebgen, trầm tích từ vụ lở đất đã chặn sông Madison và tạo ra một hồ mới phía trên đập, gọi là hồ Earthquake. Hai mưới tám người đã chết và các tổn thất về tài sản trong khu vực cận kề là rất lớn. Trận động đất đã làm cho một số mạch nước phun ở phía tây bắc vườn quốc gia phải phun trào, các vết nứt lớn trong lòng đất được hình thành và thoát hơi nước nóng, còn một số suối nước nóng thông thường có nước trong đã trở thành vẩn đục. Một trận động đất cường độ 6,1 đã xảy ra trong vườn quốc gia vào ngày 3 tháng 6 năm 1975, nhưng tổn thất là không đáng kể. Trong ba tháng của năm 1985, khoảng 3.000 trận động đất nhỏ đã được máy móc ghi nhận tại phía tây bắc vườn quốc gia, làm hõm chảo Yellowstone lún xuống một chút. Bắt đầu từ ngày 30 tháng 4 năm 2007, khoảng 16 trận động đất nhỏ có cường độ lên tới 2,7 đã diễn ra tại hõm chảo Yellowstone trong vài ngày. Những tập hợp nhiều trận động đất như vậy là phổ biến và từng có 70 tập hợp động đất như thế trong giai đoạn từ năm 1983 tới năm 2008. Tháng 12 năm 2008, trên 250 trận động đất được ghi nhận trong vòng 4 ngày phía dưới hồ Yellowstone, trận mạnh nhất có cường độ 3,9. Hoạt động địa chấn trong vườn quốc gia Yellowstone là liên tục và được Chương trình nguy hiểm động đất của Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ ghi nhận, báo cáo mỗi giờ.

Sinh học và sinh thái

Vườn quốc gia Yellowstone là trung tâm của 8.093.712 ha đất đai thuộc Hệ sinh thái Đại Yellowstone, một khu vực bao gồm cả Vườn quốc gia Grand Teton, rừng quốc gia Hoa Kỳ cận kề và các khu vực hoang vu rộng lớn trong các khu rừng này. Hệ sinh thái này là dải kéo dài liên tiếp còn sót lại lớn nhất của vùng đất cổ xưa chưa phát triển tại Hoa Kỳ ngoài Alaska và được coi là hệ sinh thái còn nguyên vẹn lớn nhất thế giới tại khu vực ôn đới Bắc bán cầu (mặc dù khu vực này chủ yếu không phải là ôn đới mà là cận núi cao và toàn bộ vùng đất thuộc rừng quốc gia Hoa Kỳ bao quanh vườn quốc gia này không còn nguyên vẹn). Với sự thành công của chương trình tái du nhập chó sói bắt đầu từ thập niên 1990, dường như mọi loài động vật từng sinh sống trong khu vực này khi người da trắng lần đầu tiên đặt chân tới đây đều có thể lại được tìm thấy.

Quần thể thực vật
1.700 loài cây gỗ và các dạng thực vật có mạch khác là bản địa của vườn quốc gia. Khoảng 170 loài khác là loài xâm lấn không bản địa. Trong số 8 loài cây lá kim đã lập hồ sơ, các rừng thông Lodgepole che phủ 80% tổng số diện tích rừng. Các loài cây lá kim khác, như linh sam cận núi cao, vân sam Engelmann, linh sam Douglas núi Rocky và thông vỏ trắng, được tìm thấy như là các lùm cay thưa thớt trong suốt cả vườn quốc gia. Vào năm 2007, thông vỏ trắng bị nấm gỉ sắt thông vỏ trắng đe dọa; tuy nhiên, nó chủ yếu diễn ra tại các khu rừng phía bắc và tây. Tại Yellowstone, khoảng 7% thông vỏ trắng bị nấm này gây hại, trong khi tại tây bắc Montana thì gần như toàn bộ thông vỏ trắng đều bị nấm gây hại. Dương rung và liễu là các loài cây lá sớm rụng phổ biến nhất tại đây. Các rừng dương rung đã suy giảm đáng kể từ đầu thế kỷ 20, nhưng các nhà khoa học tại Đại học bang Oregon đã góp phần vào việc phục hồi dương rung bằng cách đưa chó sói trở lại đây để làm thay đổi thói quen gặm lá của nai sừng tấm bản địa.

Tại đây có vài chục loài thực vật có hoa đã được nhận dạng, phần lớn ra hoa trong khoảng tháng 5 tới tháng 9. Cỏ roi ngựa cát Yellowstone là loài hiếm chỉ tìm thấy tại Yellowstone. Nó có quan hệ họ hàng gần với các loài sinh sống trong khu vực có khí hậu nóng hơn, làm cho nó trở thành kỳ dị tại đây. Khoảng 8.000 cụm loài hoa hiếm này sống tren các vùng đất cát ven bờ hồ Yellowstone, ngay phía trên mực nước.

Quần thể động vật

Tại Yellowstone có khoảng 60 loài động vật có vú, bao gồm cả loài nguy cấp là sói xám, các loài bị đe dọa như linh miêu và gấu xám Bắc Mỹ. Các loài thú lớn khác còn có bò rừng bizon, gấu đen, sói đồng cỏ, nai sừng tấm, nai anxet, hươu đuôi đen, hươu la, dê núi Bắc Mỹ, linh dương sừng nhánh, cừu sừng lớn và báo sư tử.

Bắt đầu từ năm 1914, trong cố gắng nhằm bảo vệ quần thể nai sừng tấm, Quốc hội Hoa Kỳ đã cho lập quỹ để sử dụng vào mục đích "tiêu diệt chó sói, chó đồng cỏ và các động vật khác gây tổn hại cho nông nghiệp và gia súc" trên các vùng đất công. Các thợ săn của Vườn quốc gia đã thực hiện nhiệm vụ này vào năm 1926 họ đã bắn giết 136 chó sói và dường như chó sói đã biến mất khỏi Yellowstone. Sự tiêu diệt còn tiếp diễn tới năm 1935 khi Cục Vườn quốc gia chấm dứt hoạt động này. Với sự thông qua của Luật về loài nguy cấp năm 1973 thì chó sói là một trong số những loài động vật có vú được liệt kê đầu tiên. Sau khi chó sói bị tiêu diệt khỏi Yellowstone thì chó sói đồng cỏ trở thành động vật ăn thịt hàng đầu. Tuy nhiên, do nó không thể hạ được những con thú lớn nên quần thú lớn trở nên què quặt và bệnh hoạn.

Vào thập niên 1990, Chính phủ liên bang đã thay đổi quan điểm về sói. Trong một quyết định gây mâu thuẫn của Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ, 66 con sói thung lũng Mackenzie, được nhập khẩu từ Canada, đã được du nhập vào vườn quốc gia này. Các cố gắng tái du nhập đã thành công với quần thể tương đối ổn định. Một khảo sát tiến hành năm 2005 thông báo họ phát hiện 13 bầy sói, tổng cộng 118 con tại Yellowstone và 326 trong toàn bộ hệ sinh thái.

Một vấn đề nhức nhối khác là có rất nhiều du khách đi tham quan trong vườn quốc gia Yellowstone đã bị gấu xám Bắc Mỹ tấn công. Nạn nhân bị gấu tấn công thường là khách đi bộ đường dài và gặp phải chúng trên đường. Đã có rất nhiều người bị gấu tấn công đến tử vong. Do gấu xám ở đây rất hung dữ nên vì thế vườn quốc gia phải nghiêm cấm du khách không được tiếp cận gấu, không được cho gấu ăn, khi đi bộ đường dài không được đi một mình, khi gặp gấu không được bỏ chạy và phải mang bình xịt hơi cay để tự vệ khi đi bộ trong rừng.

Hình ảnh

Ghi chú

Liên kết ngoài

  of the National Park Service
 Act Establishing Yellowstone National Park from the Library of Congress
 Congressional Acts Pertaining to Yellowstone
 The Yellowstone magmatic system from the mantle plume to the upper crust at Science (registration required)
 BYU Larsen Yellowstone collection at the L. Tom Perry Special Collections Library of Brigham Young University
 Yellowstone articles, photos and videos at National Geographic
 Photographic library of the U.S. Geological Survey (archive)

Vườn quốc gia Hoa Kỳ
Di sản thế giới tại Hoa Kỳ
IUCN Loại II
Khởi đầu năm 1872 ở Hoa Kỳ
Khu dự trữ sinh quyển Hoa Kỳ
Lịch sử Wyoming
Lịch sử dãy núi Rocky
Núi lửa Hoa Kỳ


title: Ampedus shotakahashii

text:
Ampedus shotakahashii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Austrotinodes panamensis

text:
Austrotinodes panamensis là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Austrotinodes


title: Aroma (bướm nhảy)

text:
Aroma là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Các loài
 Aroma aroma
 Aroma balba
 Aroma henricus
 Aroma mardonius

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Calpodini


title: Galyani Vadhana

text:
Galyani Vadhana, Công nương của Narathiwat (tiếng Thái: สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์; 6 tháng 5 năm 1923 – 2 tháng 1 năm 2008) là công chúa Thái Lan và là chị ruột của vua Ananda Mahidol (Rama VIII) và vua Bhumibol Adulyadej (Rama IX). Bà là cháu gái của vua Chulalongkorn (Rama V). Quận Watthana (วัฒนา), một trong 50 quận (khet) của Bangkok, Thái Lan, được đặt theo tên bà.

Mất
Ngày 2 tháng 1 năm 2008, Văn phòng Hoàng gia Thái Lan thông báo bà qua đời vào lúc 2h54 thứ Tư, ngày 2 tháng 1 năm 2008 tại Bệnh viện Siriraj ở Bangkok, ở độ tuổi 84. Thái Lan đã để tang bà 100 ngày kể từ ngày bà mất. Thủ tướng Thái Lan thông báo rằng tất cả các quan chức chính phủ Thái Lan sẽ mặc áo đen trong 15 ngày còn các thành viên nội các sẽ mặc áo đen trong 100 ngày.

Tham khảo

Công chúa Thái Lan
Triều Chakri
Mom Chao
Hoàng tộc Mahidol


title: Thrinchostoma lettowvorbecki

text:
Thrinchostoma lettowvorbecki là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Thrinchostoma
Động vật được mô tả năm 1930


title: Saint-Salvadou

text:
Saint-Salvadou  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Saintsalvadou


title: Bài ca sư phạm (phim)

text:
Bài ca sư phạm (tiếng Nga: Педагогическая поэма) là bộ phim chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Anton Makarenko.

Nội dung

Diễn viên
 Vladimir Yemelyanov... Anton Semyonovich Makarenko
 Mikhail Pokotilo... Kalin Ivanovich
 Yelena Litskanovich... Yekaterina Grigoryevna
 Nina Krachkovskaya... Lidya Petrovna
 Georgy Yumatov... Sasha Zadorov
 Yury Sarantsev... Grisha Burun
 Yulian Panich... Semyon Karabanov
 P.Grubnik... Mityagan
 Ya.Panichev... Gud
 Mikhail Chernov... Anton Semyonovich "Toska" Solovyev
 Aleksandr Susnin
 Pavel Kadochnikov... Maksim Gorky
 Natalia Naum

Ê-kíp
 Thiết kế sản xuất: Maksim Lipkin
 Phục trang: Galina Nesterovskaya

Vinh danh
 Liên hoan phim Cannes (1956)

Xem thêm
 Bài ca sư phạm (Anton Makarenko, tiểu thuyết)
 Makarenko.edu.RU
 Thông tin trên Website KinoPoisk
 Thông tin trên Website Kino-Teatr

Tham khảo

Phim của Dovzhenko Film Studios
Phim Ukraina
Phim Liên Xô
Phim tâm lý
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim năm 1954
Phim năm 1955
Phim năm 1956
Phim năm 1957
Phim năm 1958
Phim năm 1959
Phim năm 1960
Phim tiếng Nga


title: Platypria subopaca

text:
Platypria subopaca là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Platypria


title: Zinswiller

text:
Zinswiller là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Cây thuốc dấu

text:
Cây thuốc dấu (khác với cây thuốc giấu có tên khác là sâm Ngọc Linh) hay hồng tước san hô, dương san hô (danh pháp hai phần: Euphorbia tithymaloides) là loài thực vật thuộc họ Đại kích. Cây được trồng làm thuốc và làm cảnh.

Phân bố
Thuốc dấu là cây bản địa của vùng Bắc Mỹ và Trung Mỹ nhiệt đới và cận nhiệt đới. Cây thích hợp với đất cát, thoát nước tốt và giàu dinh dưỡng, đặc biệt đất giàu các nguyên tố như bo, đồng, sắt, mangan, molybden và kẽm.

Cây thuốc dấu là loại cây bụi, cao từ 1,8 m đến 2,4 m.

Khóa phân loại
Có một số phân loài đã được công nhận, bao gồm:
Euphorbia tithymaloides tithymaloidesEuphorbia tithymaloides angustifolia
Euphorbia tithymaloides bahamensisEuphorbia tithymaloides jamaicensis
Euphorbia tithymaloides padifoliaEuphorbia tithymaloides parasitica
Euphorbia tithymaloides retusaEuphorbia tithymaloides smalliiCác phân loài nêu trên thường được nhận diện bởi lá của chúng, với kiểu lá và màu sắc đặc trưngStrong, The American Flora: Or History of Plants and Wild Flowers, 1850, p. 127..

Độc tố
Rễ, thân và lá cây chứa độc tố>Nellis, Poisonous Plants and Animals of Florida and the Caribbean, 1997, p. 182., được gọi là euphorbol (một terpene phức hợp) và các diterpen ester khác. Đây là những chất gây ung thư. Lá và thân cây cũng chứa beta-sitosterol, cycloartenon, octacosanol và oxime, là những chất có dược tính dựa trên độc tính của chúng.

Chú thích

Tham khảo
Anderson, Edward F. The Cactus Family. Portland, Ore.: Timber Press, 2001.
Balfour, Edward. Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia Commercial, Industrial and Scientific: Products of the Mineral, Vegetable and Animal Kingdoms, Useful Arts and Manufactures. Madras, India: Scottish & Adelphi Presses, 1873.
Chandra, Sudhir and Kehri, H.K. Biotechnology of "Va mycorrhiza": Indian Scenario. New Delhi: New India Publishing Agency, 2006.
Datta, Subhash Chandra. Systematic Botany. New Delhi: Wiley Eastern Ltd., 1988.
Khare, C.P. Indian Medicinal Plants: An Illustrated Dictionary. Berlin: Springer, 2007.
Liogier, Alain H. and Martorell, Luis F. Flora of Puerto Rico and Adjacent Islands: A Systematic Synopsis. San Juan, P.R.: Editorial de la Universidad de Puerto Rico, 2000.
Millspaugh, Charles Frederick and Hamet, Raymond. The Genera "Pedilanthus" and "Cubanthus," and Other American "Euphorbiaceae". Chicago: Field Museum of Natural History, 1913.
Nagda, K.K. and Deshmukh, B. "Hemagglutination Pattern of Galactose Specific Lectin From Pedilanthus tithymaloides in Diabetes Mellitus." Indian Journal of Experimental Biology. 36 (1998): 426-428.
Nellis, David W. Poisonous Plants and Animals of Florida and the Caribbean. Sarasota, Fla.: Pineapple Press, 1997.
Neumann, Karl-Hermann; Kumar, Ashwani; and Sopory, Sudhir K. Recent Advances in Plant Biotechnology and Its Applications. New Delhi: I.K. International Publishing House, 2008.
Pienaar, Kristo. The South African "What Flower Is That?" Cape Town: Struik, 2000.
Quattrocchi, Umberto. CRC World Dictionary of Plant Nmaes: Common Names, Scientific Names, Eponyms, and Etymology. New York: CRC Press, 1990.
Sajeva, Maurizio and Costanzo, Mariangela. Succulents: The Illustrated Dictionary. Portland, Ore.: Timber Press, 1994.
Spoerke, David G. and Smolinske, Susan C. Toxicity of Houseplants. New York: CRC Press, 1990.
Steinmann, Victor W. "The Submersion of Pedilanthus into Euphorbia (Euphorbiaceae)." Acta Botanica Mexicana. 2003.
Strong, Asa B. The American Flora: Or History of Plants and Wild Flowers. New York: Strong and Bidwell, 1850.
Torkelson, Anthony R. The Cross Name Index to Medicinal Plants: Common Names, M-Z. New York: CRC Press, 1996.
Van Damme, Els J.M. Handbook of Plant Lectins: Properties and Biomedical Applications. Chichester, U.K.: Wiley, 1998.
Vardhana, Rashtra. Direct Uses of Medicinal Plants and Their Identification. New Delhi: Sarup & Sons, 2008.
Wijnands, D.O. The Botany of the Commelins.'' New York: CRC Press, 1983.

T
Cây độc
Thực vật được mô tả năm 1753


title: Quận Warren, North Carolina

text:
Quận Warren là một quận nằm ở tiểu bang Bắc Carolina.  Tại thời điểm năm 2000, quận có dân số 19.972 người. Quận lỵ đóng ở Warrenton.

Quận được lập năm 1779 từ nửa phía bắc quận Bute.  Quận đã được đặt tên theo Joseph Warren của Massachusetts, một vị tướng trong chiến tranh cách mạng Mỹ đã bị giết hại trong trận Bunker Hill.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 444 dặm Anh vuông (1.149 km²), trong đó, 429 dặm Anh vuông (1.110 km²) là diện tích đất và 15 dặm Anh vuông (39 km²) trong tổng diện tích (3,40%) là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh
Quận Brunswick, Virginia - Bắc-Đông bắc
Quận Northampton, Bắc Carolina - Đông bắc
Quận Halifax, Bắc Carolina - Đông
Quận Franklin, Bắc Carolina - Nam
Quận Vance, Bắc Carolina - Tây
Quận Mecklenburg, Virginia - Bắc-tây bắc

Thông tin nhân khẩu
Theo cuộc điều tra dân số tiến hành năm 2000, quận này có dân số 19.972 người, 7.708 hộ, và 5.449 gia đình sinh sống trong quận này. Mật độ dân số là 47 người trên mỗi dặm Anh vuông (18/km²). Đã có 10.548 đơn vị nhà ở với một mật độ bình quân là 25 trên mỗi dặm Anh vuông (10/km²).  Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 38,90% người da trắng, 54,49% người da đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 4,79% người thổ dân châu Mỹ, 0,13% người gốc châu Á, 0,03% người các đảo Thái Bình Dương, 0,79% từ các chủng tộc khác, và 0,88% từ hai hay nhiều chủng tộc.  1,59% dân số là người Hispanic hoặc người Latin thuộc bất cứ chủng tộc nào.

Có 7.708 hộ trong đó có 28,20% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 49,20% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 17,30% có một chủ hộ là nữ không có chồng sống cùng, và 29,30% là không gia đình. 26,20% trong tất cả các hộ gồm các cá nhân và 12,20% có người sinh sống một mình và có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Quy mô trung bình của hộ là 2,48 còn quy mô trung bình của gia đình là 2,97,

Phân bố độ tuổi của cư dân sinh sống trong huyện là 23,50% dưới độ tuổi 18, 8,00% từ 18 đến 24, 26,30% từ 25 đến 44, 24,80% từ 45 đến 64, và 17,40% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Độ tuổi trung bình là 40 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 96,60 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 95,00 nam giới.

Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $28.351, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $33.602, Nam giới có thu nhập bình quân $26.928 so với mức thu nhập $20.787 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của quận là $14.716, Khoảng 15,70% gia đình và 19,40% dân số sống dưới ngưỡng nghèo, bao gồm 24,90% những người có độ tuổi 18 và 20,80% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.

Thành phố và thị trấn
Macon
Norlina
Warrenton

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Warren County government official website
 Chamber of Commerce of Warren County
 The Warren Record

Quận của North Carolina


title: Megachile inexpectata

text:
Megachile inexpectata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

I
Động vật được mô tả năm 1973


title: Saint-Denis-Catus

text:
Saint-Denis-Catus là một xã thuộc tỉnh Lot tây nam Pháp. Xã có diện tích 10,78 km², dân số theo điều tra năm 1999 là 193 người. Khu vực này có độ cao trung bình 165 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintdeniscatus


title: Tetracona

text:
Tetracona là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Tetracona amathealis (Walker, 1859) (synonym Pyralis ornatalis Walker, 1866)
Tetracona multispina Jie & Li in Jie et al. 2020
Tetracona pictalis Warren, 1896

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Agroterini


title: Crinia nimbus

text:
Crinia nimbus là một loài ếch thuộc họ Myobatrachidae.
Đây là loài đặc hữu của Tasmania.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ôn đới, và đầm nước.

Tham khảo

 Hero, J.-M. & Brown, P. 2004. Crinia nimbus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Crinia
Động vật lưỡng cư Tasmania


title: Wang Nam Yen (huyện)

text:
Wang Nam Yen () là một huyện (amphoe) ở phía nam của tỉnh Sakaeo, phía đông Thái Lan.

Lịch sử
Ngày 1 tháng 12 năm 1976, tiểu huyện (king amphoe) Wang Nam Yen được thành lập, bao gồm 3 tambon Wang Nam Yen, Wang Sombun và Ta Lang Nai. Wang Nam Yen đã được nâng cấp thành huyện vào ngày 1 tháng 4 nămst, 1983.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Khao Chakan, Watthana Nakhon, Khlong Hat Wang Sombun của tỉnh Sakaeo và Tha Takiap của tỉnh Chachoengsao.

Hành chính
Huyện này được chia thành 4 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 69 làng (muban). Wang Nam Yen là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Wang Nam Yen. Có 4 Tổ chức hành chính tambon.

Các con số không có trong bảng này là tambon nay tạo thành huyện Wang Sombun.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com

Wang Nam Yen


title: Nanthiat

text:
Nanthiat là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nanthiat trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Nanthiat


title: Mimoides ariarathes

text:
Mimoides ariarathes là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Chúng là loài bản địa Nam Phi.

Các phân oài

 Mimoides ariarathes ariarathes (Esper, 1788)
 Mimoides ariarathes arianus (Staudinger, 1884)
 Mimoides ariarathes demerara K.S. Brown & Lamas, 1994
 Mimoides ariarathes evagorides K.S. Brown, & Lamas, 1994
 Mimoides ariarathes gayi (Lucas, 1852)
 Mimoides ariarathes illuminatus (Niepelt, 1928)
 Mimoides ariarathes leuctra (Rothschild & Jordan, 1906)
 Mimoides ariarathes metagenes (Rothschild & Jordan, 1906)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ariarathes


title: Ngũ cốc

text:
Ngũ cốc (tiếng Trung Quốc: phồn thể: , giản thể: , bính âm: Wǔ Gǔ): ban đầu, trong thời kỳ Trung Quốc cổ đại, là tên gọi chung để chỉ năm loại thực vật với hạt có thể ăn được, sau này là cụm từ hay được dùng để gọi chung cho các loại cây lương thực hay sản phẩm chính thu được từ chúng. Tuy nhiên, trong cách hiểu của các dân tộc chịu ảnh hưởng từ nền văn hóa Trung Hoa thì khái niệm về ngũ cốc không hoàn toàn giống nhau. Tại Trung Quốc, tồn tại 2 thuyết cơ bản hơi khác nhau một chút về ngũ cốc. Ngoài thuyết về ngũ cốc còn có các thuyết lục cốc, cửu cốc. Tuy nhiên, thuyết về ngũ cốc chiếm ưu thế, có thể là do nó có liên quan tới học thuyết về Ngũ Hành.

Từ nguyên
Thuyết về ngũ cốc đã có mầm mống sơ khai trong Luận Ngữ, tuy nhiên trong Kinh Thi, Kinh Thư chỉ đề cập tới "bách cốc" (100 loài thực vật để ăn) mà không thấy nói gì tới "ngũ cốc". Thuật ngữ ngũ cốc chỉ xuất hiện trong các tác phẩm từ thời nhà Hán.

Nội dung
Về nội dung của ngũ cốc, có hai thuyết. Một thuyết liệt kê ngũ cốc bao gồm đạo (稻 lúa-Oryza spp.), thử (黍 kê Proso-Panicum miliaceum), tắc (hay túc 粟, kê vàng hoặc ngô), mạch (麥 bao gồm đại mạch, tiểu mạch, hắc mạch và yến mạch), thục (菽 đậu tương). Nhưng căn cứ vào các ghi chép trong Kinh Lễ thì ngũ cốc lại bao gồm ma (hạt gai dầu), thử, tắc, mạch, thục. Hai thuyết này chỉ khác nhau ở chỗ một thuyết thì có lúa gạo nhưng không có gai dầu, còn thuyết kia thì có gai dầu nhưng không có lúa gạo. Khi kết hợp cả hai thuyết này lại sẽ có đạo, thử, tắc, mạch, thục, ma là sáu loại lương thực. Tác phẩm Lã Thị Xuân Thu (thế kỷ 3 TCN) thời Chiến Quốc có 4 thiên đàm luận về nông nghiệp, trong đó thiên "thẩm thì" bàn về các loại cây trồng có hòa (tắc), thử, đạo, ma, thục, mạch tổng cộng 6 chủng loại; còn trong thiên "thập nhị kỉ" bàn về tác vật, cũng có 6 chủng loại.

Cách hiểu trong tiếng Việt hiện đại
Trong tiếng Việt hiện đại, ngũ cốc có thể được hiểu theo nghĩa rộng là tên gọi chung các loài cây có hạt dùng làm lương thực (một phần của nhóm cây lương thực) hoặc hiểu theo nghĩa hẹp là năm loại cây có hạt dùng để ăn (kê, đậu, ngô, lúa nếp, lúa tẻ).

Bên cạnh đó, có xu hướng đồng nhất ngũ cốc với thuật ngữ cereal trong tiếng Anh. Theo quan điểm của ISO, ngũ cốc (cereal) được hiểu là hạt của cây trồng thuộc họ Hòa thảo như lúa, lúa mì, lúa mạch, đại mạch, yến mạch, kê, ngô v.v…, không bao gồm các loại hạt đậu, vừng, lạc.

Xem thêm
 Lục súc
 Lục cốc
 Cây lương thực
 Hoa màu và hoa lợi
 Ngũ cốc nguyên cám
 Ngũ cốc tinh chế

Chú thích

Văn hóa Trung Hoa
Nông nghiệp
Bài cơ bản sơ khai
Nông nghiệp Trung Quốc


title: Leioproctus waipounamu

text:
Leioproctus waipounamu là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Donovan mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 2007


title: Jonas Brothers

text:
The Jonas Brothers là một ban nhạc pop rock nam của Mỹ. Họ là những chàng trai đến từ Wyckoff, New Jersey gồm ba anh em: Kevin, Joe và Nick Jonas. Nhóm thành lập từ năm 2005 và ra được 5 album: It's About Time (2006) và Jonas Brother (2007), A Little Bit Longer (2008), Lines, Vines and Trying Times (2009) và Happiness Begins (2019).

Năm 2007 là một năm thành công của Jonas Brothers. Tháng 2-2007 The Jonas Brothers (JB) ký hợp đồng với Hollywood Records. Cùng với album "Jonas Brothers" khi lọt vào bảng Billboard 200 và đứng vị trí thứ 5, cùng với đó là một chuyến lưu diễn When You Look Me in The Eyes thành công ngoài sức mong đợi. Không những trong thành công trong lĩnh vực âm nhạc, nhóm còn lấn sang điện ảnh với việc tham gia show truyền hình nổi tiếng Hannah Montana trong tập phim "Me and Mr.Jonas and Mr Jonas and Mr Jonas" và bộ phim Camp Rock đã đạt số lượng người xem đứng thứ hai của Disney Channel sau High School Musical 2. Do đó Jonas Brothers đã quyết định tham gia Camp Rock 2.

Năm 2008, 3 anh em Jonas đã được dựng tượng sáp tại bảo tàng Madame Tussauds, Washington (Mỹ)cùng với các bậc tiền bối nổi tiếng khác trên thế giới. Đầu tháng 8 năm 2008 3 anh em nhà Jonas vừa mua được một căn biệt thự trị giá 2.8 triệu USD. Năm 2008, Jonas đã làm bộ phim tài liệu Jonas Brothers: Living the Dream nói về "When you look me in the eyes" tour. Hiện nhóm đang quay thêm một vài tập phim Jonas Brothers: Living the Dream season 2 nói về tour du lịch châu Âu đầu tiên của họ, và nói về những việc như chuẩn bị cho chương trình và việc làm công tác từ thiện của ba anh em. Disney Channel ra mắt series sitcom JONAS, nói về 3 anh em Kevin, Joe và Nick Lucas, vừa đi học vừa ở trong ban nhạc nổi tiếng JONAS với hàng ngàn fan hâm mộ. Sắp đến Disney sẽ ra mắt bộ phim JONAS L.A

Thành viên
Thành viên hiện tại
 Joe Jonas – hát chính, bộ gõ, guitar
 Kevin Jonas – guitar nhạc điệu, guitar trưởng, hát bè
 Nick Jonas – hát chính, guitar nhạc điệu, piano, trống, bộ gõ, guitar bass

Thành viên đi lưu diễn trực tiếp
 John Taylor – guitar trưởng
 Greg Garbowsky – guitar bass
 Jack Lawless – trống, bộ gõ
 Ryan Liestman – bàn phím

Cựu thành viên đi lưu diễn trực tiếp
 Alexander Noyes – trống

Danh sách đĩa nhạc

 2006: It's About Time
 2007: Jonas Brothers
 2008: A Little Bit Longer
 2009: Lines, Vines and Trying Times
 2013: V
2019: Sucker
2020: What a man gotta do

Chuyến lưu diễn

Biểu diễn chính
Fall 2005 Promo Tour (2005)
American Club Tour (2006)
Marvelous Party Tour (2007)
When You Look Me in the Eyes Tour (2008)
Burnin' Up Tour (2008 - 2009)
2009 World Tour (2009)
Live in Concert World Tour 2010 (2010)
2012/2013 World Tour (2012-2013)
Jonas Brothers Live Tour (2013)

Mở màn
Best of Both Worlds Tour (2007-2008)
The Best Damn Tour (2008)

Danh sách phim

Ấn phẩm
 Burning Up: On Tour with the Jonas Brothers (18 tháng 11 năm 2008)
 Sách hậu trường, tư liệu cho Burnin' Up Tour.

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang Web chính thức của Jonas Brothers
 Twitter của Jonas Brothers
 Twitter của Kevin Jonas
 Twitter của Joe Jonas
 Twitter của Nick Jonas
 Facebook của Jonas Brothers

Jonas Brothers
Ban nhạc pop người Mỹ
Ban nhạc nam người Mỹ
Nghệ sĩ của Fascination Records
Nghệ sĩ của Hollywood Records
Nhóm nhạc thành lập năm 2005
Nhóm nhạc từ New Jersey
Ban nhạc pop
Nhóm nhạc pop Mỹ


title: Pokaran

text:
Pokaran là một thành phố và khu đô thị của quận Jaisalmer thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

Địa lý
Pokaran có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 233 mét (764 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pokaran có dân số 19.186 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Pokaran có tỷ lệ 56% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 68%, và tỷ lệ cho phái nữ là 41%. Tại Pokaran, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Rajasthan


title: Astet

text:
Astet là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gazetteer Entry

Xã của Ardèche


title: 10012 Tmutarakania

text:
10012 Tmutarakania (1978 RE3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 9 năm 1978 bởi Nikolai Chernykh và Lyudmila Karachkina ở Đài vật lý thiên văn Crimean. Nó được đặt theo tên the principality thuộc Tmutarakan which existed between the 10th và 12th centuries ngày Taman Peninsula bordering Black Sea.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 10012 Tmutarakania

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Orthoruza

text:
Orthoruza là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae


title: Äänekoski

text:
Äänekoski là một thị xã và đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh Tây Phần Lan trong vùng Trung Phần Lan. Đô thị này có dân số 20.350 người (năm 2007) và diện tích 763,00 km² trong đó có 163,68 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 22,9 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan
Năm 2004, tai nạn đường bộ tồi tệ nhất ở Phần Lan đã xảy ra ở Äänekoski, đó là tai nạn xe buýt Konginkangas.

Tham khảo

Đô thị của vùng Trung Phần Lan
Thành phố của Phần Lan


title: Trứng đực

text:
Trứng đực là kết quả lý thuyết hiện nay của một quá trình trong đó người ta bỏ đi những gen trong trứng của con cái (một kỹ thuật tương tự như dòng hóa) và thay vào DNA của con đực. Có thể thụ tinh trứng này bằng tinh trùng. Quá trình được thực hiện bởi tiến sĩ Calum MacKellar, một nhà sinh học người Scotland. Với kỹ thuật này, hai con đực có thể cùng là bố của con con. Tuy nhiên, kỹ thuật này cần một tử cung nhân tạo hoặc một con cái mang thai hộ.

Xem thêm
Tinh trùng cái
Hôn nhân đồng giới và sinh sản

Chú thích

Sinh học
Đạo đức y học
Kỹ thuật di truyền
Công nghệ sinh học
Kỹ thuật sinh học


title: Sainte-Gemmes

text:
Sainte-Gemmes là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintegemmes


title: Quận Hall, Georgia

text:
Quận Hall là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Gainesville . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 139.277 người . Năm 2009, ước tính dân số quận này là 187.743 người.

Địa lý

Quận giáp ranh
Quận White, Georgia - bắc
Quận Habersham, Georgia – đông bắc
Quận Banks, Georgia - đông
Quận Jackson, Georgia – đông nam
Quận Barrow, Georgia - nam
Quận Gwinnett, Georgia – tây nam
Quận Forsyth, Georgia - tây
Quận Dawson, Georgia – tây bắc
Quận Lumpkin, Georgia – tây bắc

Các xa lộ
 Interstate 985
 U.S. Route 23
 U.S. Route 129
 State Route 11
 State Route 13
 State Route 52
 State Route 53
 State Route 60
 State Route 82
 State Route 136
 State Route 211
 State Route 283
 State Route 284
 State Route 323
 State Route 332
 State Route 347
 State Route 365
 State Route 369

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Georgia
Quận của vùng đô thị Atlanta
Quận của Appalachia


title: Murein

text:
Murein là thành phần sinh hóa cấu thành nên thành tế bào của các loài sinh vật nhân sơ. Lớp murein nằm bên ngoài màng sinh chất thường dày từ 20 - 80 nm (vi khuẩn gram dương) hoặc 7 - 8 nm (vi khuẩn gram âm). Lớp này chiếm tương ứng từ 90% hoặc 10% trọng lượng khô của hai loại vi khuẩn trên.

Chức năng của murein là làm thành tế bào trở nên rắn chắc để tế bào không bị áp suất thẩm thấu phá vỡ. Đồng thời cũng hình thành nên hình dạng đặc trưng của vi khuẩn. Một số thuốc kháng sinh như penicillin tiêu diệt vi khuẩn bằng cách làm gián đoạn quá trình hình thành cấu trúc thành tế bào.

Thành phần hóa học của murein là peptidoglycan, một loại polisaccarit có chứa nitơ. Peptidoglycan là các chuỗi lặp lại của hai loại đường là N-acetyl glucosamin (GlcNAc) và axít N-acetyl muramic (MurNAc). Mỗi phân tử MurNAc được gắp với một chuỗi khoảng 4 đến 5 amino acid. Các amino acid của những sợi peptidoglycan khác nhau được liên kết với nhau tạo thành một tấm lưới dày và rắn chắc. Trình tự của các amino acid và cấu trúc chính xác của thành tế bào là đặc trưng cho mỗi loài vi khuẩn.

Tham khảo

Sinh học tế bào
Vi khuẩn


title: Fraisses

text:
Fraisses là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Xã của Loire


title: Polenta (bướm đêm)

text:
Polenta là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae, hiện tại nó được coi là đồng nghĩa của Plagiomimicus, mặc dù đa số các loài hiện xếp vào chi Lineostriastiria.

Các loài trước đây
 Polenta biundulalis (Zeller, 1872)
 Polenta hachita (Barnes, 1904)
 Polenta hutsoni (J.B. Smith, 1907)
 Polenta olivalis (Barnes & McDunnough, 1916)
 Polenta sexseriata (Grote, 1881)
 Polenta tepperi (Morrison, 1875)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Polenta at funet

Liên kết ngoài

Noctuidae
Hadeninae


title: Montreuil-Poulay

text:
Montreuil-Poulay  là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 126 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Montreuilpoulay


title: Acheux-en-Vimeu

text:
Acheux-en-Vimeu là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Acheux-en-Vimeu Vimeu on the website of l'Institut géographique national
 Acheux-en-Vimeu Vimeu on the website of l'Insee
 Acheux-en-Vimeu on the website of Quid
 Position of Acheux-en-Vimeu on a French map
 Map of Acheux-en-Vimeu on Mapquest

Xã của Somme


title: Remigny, Aisne

text:
Remigny là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Helius mirabilis

text:
Helius mirabilis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 6598 Modugno

text:
6598 Modugno (1988 CL) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 2 năm 1988 bởi Osservatorio San Vittore ở Bologna.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6598 Modugno

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1988
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Đông Hoản

text:
Đông Quản () là một thành phố trực thuộc tỉnh (địa cấp thị) ở miền trung tỉnh Quảng Đông Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Cũng có sách dịch là Đông Hoản. Đây là một thành phố công nghiệp quan trọng tọa lạc tại Đồng bằng châu thổ Châu Giang. Đông Quản giáp Quảng Châu về phía tây bắc, Huệ Châu về phía đông bắc, Thâm Quyến về phía nam, và Phật Sơn về phía tây. Thành phố này có khu mua sắm lớn nhất thế giới South China Mall.

Hành chính
Đông Quản cùng với Trung Sơn, Đam Châu và Gia Dục Quan là 4 thành phố cấp địa khu ở Trung Quốc không thiết lập đơn vị hành chính cấp huyện ở dưới mà chỉ thiết lập các đơn vị hành chính cấp hương ở bên trong. Đông Quản có 32 đơn vị hành chính cấp hương gồm 4 nhai đạo và 28 trấn. Ngoài ra nó còn có 3 đơn vị ngang cấp hương khác.
Nhai đạo: Đông Thành (东城街道), Nam Thành (南城街道), Vạn Giang (万江街道), Hoản Thành (莞城街道)
Trấn: Thạch Kiệt (石碣镇), Thạch Long (石龙镇), Trà Sơn (茶山镇), Thạch Bài (石排镇), Xí Thạch (企石镇), Hoành Lịch (横沥镇), Kiều Đầu (桥头镇), Tạ Cương (谢岗镇), Đông Khanh (东坑镇), Thường Bình (常平镇), Liêu Bộ (寮步镇), Chương Mộc Đầu (樟木头镇), Đại Lãng (大朗镇), Hoàng Giang (黄江镇), Thanh Khê (清溪镇), Đường Hạ (塘厦镇), Phượng Cương (凤岗镇), Đại Lĩnh Sơn (大岭山镇), Trường An (长安镇), Hổ Môn (虎门镇), Hậu Nhai (厚街镇), Sa Điền (沙田镇), Đạo Khiếu (道滘镇), Hồng Mai (洪梅镇), Ma Dũng (麻涌镇), Vọng Ngưu Đôn (望牛墩镇), Trung Đường (中堂镇), Cao Bộ (高埗镇)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Viên khu Tùng Sơn Hồ (松山湖园区)
Khu cảng Đông Quản (东莞港)
Khu sinh thái Đông Quản (东莞生态园)

Địa lý và khí hậu

Trung tâm đô thị của Đông Quản cách trung tâm đô thị của Quảng Châu 50 km về phía Bắc, cách Thâm Quyến 90 km về hướng Nam và cách Hồng Kông 47 hải lý và cách Ma Cao 48 hải lý bằng đường thủy. Đông Quản là một địa điểm mà đi từ Quảng Đông đến Hồng Kông bằng đường bộ và đường thủy phải đi băng qua, do nó nằm giữa hai thành phố này.

Dân số
Đông Quản có khoảng 7 triệu dân dù nhiều người về mặt chính thức không phải là người dân Đông Quản. Nhiều cơ sở chế tạo ở đây đã thu hút công nhân từ các tỉnh khác đến làm việc nhưng những công nhân này không được nhập hộ khẩu.

Đông Quản là quê hương của nhiều Hoa kiều, quê hương của hơn 700.000 dân Hồng Kông, Đài Loan và Ma Cao và hơn 200.000 kiều dân sống ở nước ngoài.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang web của chính quyền Đông Quản (tiếng Hoa và tiếng Trung)
Phòng Hợp tác quốc tế và Ngoại thương Đông Quản  (tiếng Hoa và tiếng Anh)
IATT - Hiệp hội Mậu dịch công nghệ Quốc tế
Hình ảnh vệ tinh của Đông Quản

Thành phố tỉnh Quảng Đông
Quảng Đông
__KHÔNG_LIÊN_KẾT_MỤC_MỚI__


title: Saint-Florentin, Indre

text:
Saint-Florentin là một xã ở tỉnh Indre ở miền trung nước Pháp. Xã này có diện tích 15,95 km², dân số năm 1999 là 449 người. Khu vực này có độ cao trung bình 126 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Indre

Tham khảo
 Hồ sơ của thị trấn trên INSEE

Saintflorentin


title: Phyllonorycter longispinata

text:
Phyllonorycter longispinata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản (Hokkaidō, Honshū).

Ấu trùng ăn Alnus hirsuta và Alnus japonica. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Walzbachtal

text:
Walzbachtal là một đô thị ở tây bắc Karlsruhe trong bang Baden-Württemberg, Đức. Đô thị này có diện tích 36,72 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 9042 người.

Tham khảo


title: Pont-sur-Madon

text:
Pont-sur-Madon là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 3,42 km², dân số năm 1999 là 130 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 340 m trên mực nước biển.

Dân địa phương tiếng Pháp gọi là Madipontains.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Pont-sur-Madon trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Plectocomia

text:
Plectocomia là một chi thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae.

Các loài
Chi này có các loài sau:
 Plectocomia assamica
 Plectocomia billitonensis
 Plectocomia bractealis
 Plectocomia dransfieldiana
 Plectocomia elmeri
 Plectocomia elongata
 Plectocomia himalayana
 Plectocomia khasyana
 Plectocomia longistigma
 Plectocomia lorzingii
 Plectocomia macrostachya
 Plectocomia microstachys
 Plectocomia mulleri
 Plectocomia pierreana
 Plectocomia pygmaea

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Plectocomia
Họ Cau
Thực vật châu Á


title: Aphrophila aurantiaca

text:
Aphrophila aurantiaca là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Aphrophila
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Hileithia

text:
Hileithia là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Hileithia aplicalis (Guenée, 1854)
Hileithia approprialis (Dyar, 1914)
Hileithia apygalis (Guenée, 1854)
Hileithia costipunctalis Amsel, 1956 (from Venezuela)
Hileithia decostalis (Guenée, 1854)
Hileithia densalis (Dyar, 1914)
Hileithia differentialis (Dyar, 1914)
Hileithia ductalis Möschler, 1890 (from Cuba)
Hileithia edaphodrepta (Dyar, 1914)
Hileithia hohaelis (Dyar, 1914)
Hileithia invidiosa (Dyar, 1914)
Hileithia magualis (Guenée, 1854)
Hileithia nacobora (Dyar, 1914)
Hileithia obliqualis (Schaus, 1912)
Hileithia rehamalis (Dyar, 1914)
Hileithia rhealis (Druce, 1895)
Hileithia rhehabalis (Dyar, 1914)
Hileithia sparsalis (Dyar, 1914)
Hileithia terminalis (Hampson, 1912)

Chú thích

Tham khảo

Herpetogrammatini


title: Erinacea

text:
Erinacea là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Thực vật Địa Trung Hải
Genisteae
Thực vật vườn châu Âu


title: Bénesville

text:
Bénesville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Bénesville on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: 1565 Lemaître

text:
1565 Lemaître là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1352.5541294 ngày (3.70 năm).

Nó được phát hiện 25 tháng 11 năm 1948.

Tham khảo

Được phát hiện bởi Sylvain Julien Victor Arend
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1948


title: Cao Bằng (thành phố)

text:
Cao Bằng là một thành phố trực thuộc tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.

Địa lý

Thành phố Cao Bằng nằm gần như giữa trung tâm địa lý của tỉnh Cao Bằng, là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục, chính trị của tỉnh Cao Bằng và là một trong những trung tâm kinh tế của vùng Đông Bắc Bộ, có vị trí địa lý:
Phía nam giáp huyện Thạch An
Các phía còn lại giáp huyện Hòa An.

Thành phố có diện tích 107,12 km², dân số năm 2019 là 73.549 người, mật độ dân số đạt 687 người/km².

Thành phố Cao Bằng có 84% dân số thành thị và 16% dân số nông thôn, với nhiều dân tộc khác nhau như: Kinh, Tày, Nùng, Hán,...

Thành phố nằm cách thủ đô Hà Nội khoảng 280 km về phía bắc, cách Cửa khẩu Quốc tế Tà Lùng khoảng 60 km về phía tây bắc, có vị trí tương đối thuận lợi cho việc giao lưu với các huyện trong tỉnh và các tỉnh vùng Đông Bắc Bộ qua Quốc lộ 3 và Quốc lộ 4.

Lịch sử
Năm 1677, sau khi đánh dẹp nhà Mạc ở Cao Bằng, chính quyền Lê – Trịnh đặt lại trấn Cao Bình, đồng thời cho xây dựng phố Mục Mã trên một bán đảo rộng khoảng một cây số vuông có ba phía giáp sông (tương ứng với phường Hợp Giang ngày nay) và chuyển các dinh sở từ Hòa An về đây. Từ đây, thành Mục Mã trở thành lỵ sở của trấn Cao Bình và đến thời Nguyễn là tỉnh lỵ tỉnh Cao Bằng.

Tháng 10 năm 1950, Cao Bằng được giải phóng, Ủy ban Hành chính thị xã Cao Bằng được thành lập.

Trong giai đoạn 1954–1971, thị xã Cao Bằng bao gồm toàn bộ phường Hợp Giang (ngày nay) và các khu phố ngoại thị: Tam Trung, Thanh Sơn, Nà Phía, Tân An.

Ngày 21 tháng 8 năm 1971, Bộ trưởng Phủ Thủ tướng ban hành Quyết định số 225-TTg về việc về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Hòa An để mở rộng thị xã Cao Bằng trên cơ sở sáp nhập 8 xóm: Nà Lắc, Nà Chướng, Nà Hoàng, Nà Gà, Nà Rụa, Nà Phía, Nà Đoỏng, Mỏ Muối và Khuổi Tít thuộc xã Lê Chung; 2 xóm: Hoàng Ngà, Nà Cạn thuộc xã Quang Trung; xóm Nà Kéo thuộc xã Ngũ Lão; 5 xóm: Gia Cung, Nà Pế, Nà Lum, Thắc Thúm, Giả Ngẳm thuộc xã Vĩnh Quang.

Sau năm 1975, thị xã Cao Bằng là tỉnh lỵ tỉnh Cao Lạng, gồm 4 tiểu khu: Sông Bằng, Sông Hiến, Nội Thị, Nà Phía.

Ngày 27 tháng 12 năm 1978, tỉnh Cao Lạng tách ra thành 2 tỉnh là Cao Bằng và Lạng Sơn, thị xã Cao Bằng trở thành tỉnh lỵ tỉnh Cao Bằng.

Năm 1979, quân đội Trung Quốc tấn công ồ ạt trong chiến tranh biên giới Việt - Trung năm 1979, thị xã Cao Bằng chịu thiệt hại nặng nề.

Ngày 10 tháng 9 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 60-HĐBT. Theo đó:
Giải thể tiểu khu Sông Bằng để thành lập phường Sông Bằng và xã Ngọc Xuân
Giải thể tiểu khu Sông Hiến để thành lập phường Sông Hiến và xã Hòa Chung
Giải thể tiểu khu Nà Phía để thành lập phường Tân Giang và xã Duyệt Trung
Giải thể tiểu khu Nội Thị để thành lập phường Hợp Giang.

Từ đó, thị xã Cao Bằng có 4 phường: Hợp Giang, Sông Bằng, Sông Hiến, Tân Giang và 3 xã: Duyệt Trung, Hòa Chung, Ngọc Xuân.

Ngày 4 tháng 10 năm 2002, chuyển xã Đề Thám thuộc huyện Hòa An về thị xã Cao Bằng quản lý.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thị xã Cao Bằng có 5.523 ha diện tích tự nhiên và 47.272 người với 8 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 4 phường: Hợp Giang, Sông Bằng, Sông Hiến, Tân Giang và 4 xã: Duyệt Trung, Đề Thám, Hòa Chung, Ngọc Xuân.

Ngày 18 tháng 10 năm 2010, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 926/QĐ-BXD về việc công nhận thị xã Cao Bằng là đô thị loại III.

Ngày 1 tháng 11 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết 42/NQ-CP. Theo đó:
Chuyển 3 xã: Chu Trinh, Hưng Đạo, Vĩnh Quang thuộc huyện Hòa An về thị xã Cao Bằng quản lý
Chuyển 2 xã Đề Thám và Ngọc Xuân thành 2 phường có tên tương ứng.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thị xã Cao Bằng có 10.760,93 ha diện tích tự nhiên và 67.415 người với 11 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 6 phường: Đề Thám, Hợp Giang, Ngọc Xuân, Sông Bằng, Sông Hiến, Tân Giang và 5 xã: Chu Trinh, Duyệt Trung, Hòa Chung, Hưng Đạo, Vĩnh Quang.

Ngày 9 tháng 7 năm 2012, chuyển 2 xã Hòa Chung và Duyệt Trung thành 2 phường có tên tương ứng.

Ngày 25 tháng 9 năm 2012, Chính phủ ban hành Nghị quyết 60/NQ-CP về việc thành lập thành phố Cao Bằng thuộc tỉnh Cao Bằng trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Cao Bằng.

Sau khi thành lập, thành phố Cao Bằng có 10.762,81 ha diện tích tự nhiên và 84.421 người với 11 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 8 phường và 3 xã như hiện nay.

Hành chính
Thành phố Cao Bằng có 11 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 8 phường: Đề Thám, Duyệt Trung, Hòa Chung, Hợp Giang, Ngọc Xuân, Sông Bằng, Sông Hiến, Tân Giang và 3 xã: Chu Trinh, Hưng Đạo, Vĩnh Quang.

Kinh tế - xã hội
Tiêu chí xây dựng đường giao thông vượt trên 300%. Điều rõ ràng nhất là mỗi con đường mở ra đã rút ngắn khoảng cách từ phường đến xã, từ trung tâm thành phố đến các vùng nông thôn ngoại thành.

Tất cả 17/17 chi tiêu kinh tế, xã hội cơ bản hoàn thành và hoàn thành vượt mức kế hoạch, trong đó thu ngân sách nhà nước vượt 8,2% dự toán giao, lần đầu tiên thành phố Cao Bằng thu ngân sách đạt mốc 600 tỷ đồng; giá trị công nghiệp xây dựng vượt 8,6%; tổng sản lượng lương thực vượt 4,4%, tổng mức lưu chuyển hàng hóa và doanh thu thương mại dịch vụ tăng 1,5%, giá trị tiểu thủ công nghiệp vượt 22,8%; giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 72 triệu đồng/ha; giải quyết việc làm cho hơn 2.400 lao động, vựơt 44% kế hoạch; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 1,7%...

Văn hóa
Các đền thờ trên địa bàn thành phố:
Thành Bản Phủ (tương truyền do Thục Phán - An Dương Vương xây dựng), chùa Đống Lân (thờ Thạch Sanh), chùa Đà Quận ở xã Hưng Đạo)
Đền Kỳ Sầm ở xã Vĩnh Quang.
Nhà thờ Thanh Sơn và Cao Bình thuộc giáo phận Lạng Sơn

Giao thông

Trên địa bàn thành phố hiện nay có 3 tuyến quốc lộ là Quốc lộ 3, Quốc lộ 34, Quốc lộ 34B. Các tuyến đường và tuyến phố khác trong đô thị bao gồm:

 Đại Lộ Võ Nguyên Giáp
Đại Lộ Hoàng Văn Thái
Đường Hoàng Đình Giong
 Đường Lê Lợi
 Đường 1 - 4
 Đường Phai Khắt - Nà Ngần
 Đường 3 - 10
 Đường Lê Thùy (tên cũ là Pác Bó)
 Đường Tân An
 Đường Đông Khê
 Đường Thanh Sơn - Nà Toòng
Đường Lê Quảng Ba
Đường Hoàng Sâm
Đường Nam Long
Đường Nguyễn Kim Hùng
Đường Vũ Lập
Đường Đàm Ngụy
Đường Nguyễn Thị Duệ
Đường Cao Bình
Đường Đà Quận
Đường Bản Phủ
Đường Sông Máng
Đường Khau Roọc
Đường Đàm Minh Viễn
Đường Lam Sơn
Đường Đức Chính
Đường Khuổi Khoán
Đường Bế Văn Thành
Đường Khuổi Nặm
Đường Gia Cung
Đường Lý Văn Mưu
Đường Khau Thúa
Đường Lộc Văn Trọng
Đường Trần Cừ
Đường Nà Hoàng
Đường Mỏ Muối
Đường Đồi Mát
Đường Bà Hoàng
Đường Nà Cạn
Đường Vằng Ngà
Đường Hoàng Văn Quản
Đường Nà Lủng
Đường Chu Trinh
Đường Khuổi Ngùa - Nà Dìa
Đường tránh thành phố Cao Bằng
Phố đi bộ Kim Đồng
 Phố Thầu
 Phố Bằng Giang
Phố Nước Giáp
 Phố Vườn Cam
 Phố Hoàng Văn Thụ
 Phố Lý Tự Trọng
 Phố Bế Văn Đàn
 Phố Cũ
 Phố Hiến Giang
 Phố Đàm Quang Trung
 Phố Xuân Trường
 Phố Nguyễn Du
 Phố Hồng Việt
Phố Triệu Nguyên
 Phố Lê Tòng
Phố Bùi Bảo Vân
Phố Lê Mới
Phố Hoàng Đức Thạc
Phố Dương Công Hoạt
Phố Hồng Kỳ
Phố Vũ Ngọc Linh
Phố Dương Mạc Thạch
Phố Bế Văn Phụng
Phố Bích Giang
Phố Hoàng Đức Hậu
Phố Khau Cuốn
Phố Thu Sơn
Phố Thanh Sơn
Phố Bàn Tài Đoàn
Phố Lâm Cẩm Như
Phố Bàn Thượng Đức
Phố Pháo Đài
Phố Phan Mạnh Cư
Phố Nà Thỏ.

Ngoài ra còn có 6 cây cầu lớn bắc qua sông Bằng Giang và sông Hiến như: cầu Bằng Giang, cầu Sông Hiến, cầu Hoằng Ngà, cầu Gia Cung, cầu Nà Cáp, cầu Sông Mãng

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Đô thị Việt Nam loại III
Tỉnh lỵ Việt Nam


title: Alexander Onischuk

text:
Alexander Onischuk (sinh 3 tháng 9 năm 1975) là một đại kiện tướng quốc tế cờ vua người Mỹ gốc Ukraina. Anh định cư ở Mỹ từ năm 2001 và hiện sống ở Baltimore. Onischuk là nhà vô địch cờ vua Mỹ năm 2006 và hiện tại có hệ số điểm Elo thứ ba của Mỹ.

Một trong những thành tích nổi bật của Onischuk ở giải cờ Biel năm 2007, anh giành ngôi vị á quân sau Magnus Carlsen, cùng 5,5 điểm sau 9 ván nhưng thua ở trận tie-break quyết định ngôi vô địch.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Thông tin Onischuk trên FIDE
 Thông tin trên chessgames
 OlimpBase

Đại kiện tướng cờ vua Mỹ
Đại kiện tướng cờ vua Ukraina
Đại kiện tướng cờ vua Liên Xô


title: Xanthesma chrysea

text:
Xanthesma chrysea là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1969.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Xanthesma
Động vật được mô tả năm 1969


title: Fenimorea culexensis

text:
Fenimorea culexensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fenimorea


title: Lưu Dung

text:
Lưu Dung (phồn thể: 劉墉, giản thể: 刘墉, bính âm: Liú Yōng, 1719 - 1805), tự là Sùng Như (崇如), hiệu là Thạch Am (石庵), là một vị quan đại thần thời nhà Thanh, trong lịch sử Trung Quốc. Ông còn được dân gian gọi là Tể tướng Lưu gù hay Lưu gù, dù nhà Thanh không có chức quan đó. Ông nổi tiếng là vị quan chính trực, liêm khiết, yêu nước thương dân, được trọng dụng dưới thời Càn Long, đối nghịch hẳn với Hoà Thân, một đại tham quan sống cùng thời với ông.

Ông sinh vào năm Khang Hi thứ 58 (1719), mất năm Gia Khánh thứ 10 (1805), sống qua 4 đời Hoàng đế nhà Thanh, gồm Khang Hi, Ung Chính, Càn Long và Gia Khánh.

Thân thế

Tiểu sử

Lưu Dung sinh năm 1719, quê ở thôn Bàng Qua Trang, trấn Chú Câu, nay là thành phố cấp huyện Cao Mật, Sơn Đông, Trung Quốc. Ông là con trai của Quân cơ đại thần Lưu Thống Huân, chức vụ tương đương với Tể tướng thời xưa. Tương truyền, ông có một cái bướu ở lưng. Vì thế, dân gian gọi ông Lưu La Oa.

Không chỉ là một nhà chính trị, ông còn là một nhà thư pháp nổi tiếng. Vì thế mà Càn Long bấy giờ yêu mến, trọng dụng và thường hay bỏ qua nhiều lỗi lầm của ông. Khi Lưu Dung làm thông phán tại Ký Ninh, một thuộc hạ của ông đã sử dụng quốc khố làm việc tư. Tên thuộc hạ cấp dưới đó phạm tội chết, theo luật pháp thời đó thì Lưu Dung là cấp trên cũng phải bị liên lụy. Lưu Dung có thể sẽ bị cách chức và bị tra tấn bằng cực hình. Thế nhưng Càn Long vì mến mộ tài năng ông nên đã hạ chiếu khai ân, chỉ đày Lưu Dung ra biên cương để chuộc tội. Tới năm thứ hai thì ông được miễn tội, phục chức. Trong thời gian đảm nhận công việc ở Quốc Tử giám, viên quan dưới quyền ông bị kiện vì tội nhận hối lộ của thí sinh. Nhưng lại một lần nữa, cái lọng của Hoàng đế đã giúp ông thoát chết, chỉ bị giáng chức, không truy cứu thêm. Nhiều lần, Hòa Thân làm khó Lưu Dung nhưng vua Càn Long luôn dang tay che chở ông được bình an vô sự. Hòa Thân vì chuyện này mà rất ấm ức nhưng cũng không thể làm gì được ông.

Lưu Dung là người rất có danh vọng trong lòng dân chúng thời đó, được mọi người kiêng nể. Vua Càn Long, vì sự yên ổn của Đại Thanh, cũng không thể dễ dàng chém đầu một viên quan được hết lời ca tụng là thanh liêm, mẫu mực như vậy. Ông lại còn miễn tội, giảm án cho Lưu Dung cũng là cách để gây dựng tiếng tăm, củng cố quyền lực của Hoàng đế.

Những năm cuối đời, ông được nhận được sự tín nhiệm rất lớn  của Thái tử Vĩnh Diễm. Ông được tấn phong làm Thái tử thái bảo, tức thầy của Thái tử. Khi Vĩnh Diễm lên ngôi, tức Gia Khánh Đế, Lưu Dung nghiễm nhiên trở thành sủng thần số một trong triều. Đối lập với ông, Hòa Thân từng là sủng thần trong triều thời Càn Long, nay bị Gia Khánh ban chết.

Lưu Dung mất năm 1805, thọ 86 tuổi. Như vậy, ông đã có hơn 50 năm làm quan trong cả hai thời Càn Long và Gia Khánh.

Lưu truyền dân gian
Việc Lưu Dung bị gù, không phải là bị tật bẩm sinh mà đến năm 40 tuổi ông mới bị gù. Và chính Kỷ Hiểu Lam đã đặt cho ông biệt hiệu là Lưu La Oa Tử, nghĩa Ông Lưu lưng gù.

Mặc dù được dân gian gọi là Tể tướng Lưu gù, nhưng thực ra đây chỉ là cách gọi mang hàm ý ca ngợi tài đức của ông, còn thực tế thì nhà Thanh không đặt ra chức Tể tướng nên hiển nhiên Lưu Dung không có chức vị như vậy. Chức Tể tướng ở các tiền triều Trung Quốc có phần nào đó tương đương với chức Quân cơ đại thần ở nhà Thanh.

Làm quan

Càn Long
Năm Càn Long thứ 16 (1751), ông đỗ Nhị giáp đệ nhị danh Tiến sĩ, làm Thứ cát sĩ Hàn lâm viện, bổ nhiệm Biên tu Tản quán, sau đó làm Thị giảng.

Năm Càn Long thứ 20 (1755), Lưu Thống Huân bị hoạch tội, Lưu Dung bị bãi quan bắt giam. Ngay sau đó, vụ án được giải quyết, ông lại làm Biên tu, sau đó làm Học chính An Huy. Trong thời gian này ông quản lý cống sinh, giám sinh tuyển chọn người tài tại địa phương.

Năm Càn Long thứ 24 (1759), ông làm Học chính Giang Tô, trong thời gian này ông dâng sớ xin bắt các huyện lại các phủ huyện, lười nhác dong chơi phải sát hạch vào qui củ.

Năm Càn Long thứ 27 (1762), ông được bổ nhiệm làm Tri phủ Thái Nguyên tỉnh Sơn Tây. Sau đó vì để liêu thuộc ở phủ làm bậy, ông bị bắt sung quân làm lính canh quân đài. Sau một năm lệnh giáng chức được thu hồi, ông được bổ nhiệm vào Tu thư xử. Không lâu sau đó, nhờ ân trạch của cha ông được bổ nhiệm làm Tri phủ Giang Ninh tỉnh Giang Tô.

Năm Càn Long thứ 37 (1772), ông được bổ nhiệm làm Án sát sứ Thiểm Tây. Năm sau, cha ông qua đời, ông xin từ quan về quê chịu tang.

Năm Càn Long thứ 41 (1776), sau thời gian chịu tang kết thúc, ông được bổ nhiệm làm Nội các Học sĩ tại Nam Thư phòng. Sau đó làm Học chính Giang Tô.

Năm Càn Long thứ 43 (1778), ông được bổ nhiệm về Giang Tô với nhiệm vụ chính dạy học trong huyện Đông Đài, Như Cao. Năm Càn Long thứ 45 (1780), ông được bổ nhiệm làm Tuần phủ Hồ Nam. Trong thời gian ông đảm nhiệm, ông đã xử lý nhiều vụ án sau đó được làm Tả đô Ngự sử tại Nam Thư phòng đồng thời kiêm Quản lý Quốc Tử giám.

Năm Càn Long thứ 47 (1782), vâng mệnh Hoàng đế Càn Long, ông và Hòa Thân cùng Tiền Phong thanh tra Tuần phủ Sơn Đông là Quốc Thái tham ô. Quốc Thái hối lộ ông và Tiền Phong nhiều lần nhưng đều bị khước từ. Phát hiện nhiều sai phạm tham ô, Quốc Thái bị xử tử. Sau vụ án, Càn Long bổ nhiệm ông làm Thượng thư Bộ Công, trực tại Thượng Thư phòng.

Năm Càn Long thứ 48 (1783), ông được bổ nhiệm làm Trực Lệ Tổng đốc, sau đó phong làm Hiệp biện Đại học sĩ. Năm Càn Long 54 (1789), do các thầy dạy Hoàng tử xao nhãng chức trách, ông là người cai quản chung, ông bị giáng làm Thị lang. Một thời gian sau ông được phong làm Nội các Học sĩ, sau đó là Học chính Thuận thiên, Tả Thị lang Bộ Lễ, Tả đô Ngự sử Đô Sát viện.

Năm Càn Long thứ 56 (1791), ông được bổ nhiệm làm Thượng thư Bộ Lễ, sau đó là Thượng thư Bộ Lại.

Thời Gia Khánh
Năm Gia Khánh thứ 2 (1797), ông được phong làm Thể Nhân các Đại học sĩ.

Năm Gia Khánh thứ 4 (1799), ông được phong Thái tử Thiếu bảo, ông được Gia Khánh Đế chỉ định xử lý vụ án của Văn Hoa điện Đại học sĩ Hòa Thân. Sau khi kiểm tra phát hiện Hòa Thân tham ô 20 tội, xử chém đầu Hoà Thân.

Năm Gia Khánh thứ 6 (1801), ông được bổ nhiệm làm Chính Tổng tài Hội Điển quán.

Năm Gia Khánh thứ 7 (1802), Gia Khánh Đế yêu cầu ông ở lại Bắc Kinh để chủ trì chính sự. Khi đó ông đã hơn 80 tuổi.

Trong nghệ thuật

 Kinh kịch có vở Tể tướng Lưu La Oa. Điện ảnh có bộ phim Tể tướng Lưu gù, Lưu La Oa xử án truyền kỳ, Tiểu tử Lưu gù, v.v...

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim "Tể tướng Lưu gù" (đoạn mở đầu tập)
Phim "Tể tướng Lưu gù" (đoạn cuối tập)
"Kỷ Hiểu Lam", còn gọi là "Kỷ đại tẩu" (tẩu thuốc to), một dị bản truyền thuyết về Lưu Dung

Nhà thơ Trung Quốc thời Thanh
Nhà văn Trung Quốc thời Thanh
Quan nhà Thanh
Người Sơn Đông
Tiến sĩ nhà Thanh
Thái tử tam sư nhà Thanh
Nội các Học sĩ
Tổng đốc Trực Lệ
Thượng thư nhà Thanh
Đại học sĩ nhà Thanh


title: 3953 Perth

text:
3953 Perth (1986 VB6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 11 năm 1986 bởi E. Bowell ở Flagstaff (AM).

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3953 Perth

Được phát hiện bởi Edward Bowell
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1986


title: Hồng Ngự (định hướng)

text:
Hồng Ngự có thể là một trong số các địa danh tại tỉnh Đồng Tháp sau đây:

 Thành phố Hồng Ngự
 Huyện Hồng Ngự
 Thị trấn cũ Hồng Ngự, huyện lỵ huyện Hồng Ngự đến năm 2008; nay tương ứng với 2 phường An Thạnh và An Lộc thuộc thành phố Hồng Ngự.

Đồng Tháp


title: Cặp đôi hoàn hảo

text:
Cặp đôi hoàn hảo có thể là tên của:

 Bộ phim Cặp đôi hoàn hảo của Hàn Quốc.
 Cặp đôi hoàn hảo, 1 chương trình giải trí trên VTV3, Đài truyền hình Việt Nam.


title: Temnoptera

text:
Temnoptera là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Hoplasoma allardi

text:
Hoplasoma allardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Hoplasoma


title: Chazemais

text:
Chazemais  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

Xã của Allier


title: Chuyến bay 123 của Japan Airlines

text:
Chuyến bay 123 của Japan Air Lines là một chuyến bay nội địa ngày 12 tháng 8 năm 1985 của một máy bay Boeing 747-146SR với số đăng kí JA8119 thuộc hãng hàng không Japan Airlines, thực hiện chuyến bay từ Sân bay Haneda đến Sân bay quốc tế Osaka, đã bị mất kiểm soát và rơi chỉ sau 44 phút cất cánh. Máy bay cất cánh lúc 18 giờ 12 phút từ đường băng 16L tại Haneda, lúc 18 giờ 24 phút, sau khi cất cánh được 12 phút, một thứ gì đó đã phát nổ phía sau máy bay. JAL123 bắt đầu mất kiểm soát, máy bay liên tục lao lên, bổ xuống. Chiếc máy bay bắt đầu chuyển động theo một trạng thái được gọi là chu kì Fugoid. Khi máy bay bổ xuống, tốc độ máy bay tăng lên tạo lực nâng. Ngược lại, khi lao lên, máy bay mất tốc độ lại đâm bổ xuống. Chu kì cứ lặp lại liên tục như vậy. Sự cố bắt đầu xảy ra 12 phút sau khi bay và 32 phút sau đó đâm vào hai đường lằn núi Takamagahara tại Ueno, tỉnh Gunma, cách Tokyo 100 km (62 dặm). Địa điểm tai nạn ở sườn núi Osutaka (御巣鷹 の 尾根, Osutaka-no-One). Tất cả 15 thành viên phi hành đoàn và 505 trong số 509 hành khách thiệt mạng, tổng cộng có 520 người thiệt mạng và 4 người sống sót.

Cho đến nay, đây là một trong những vụ tai nạn máy bay thảm khốc nhất trong lịch sử hàng không thế giới, là vụ tai nạn máy bay chết người thứ hai trong lịch sử chỉ sau Thảm họa sân bay Tenerife.

Bối cảnh

Máy bay
Máy bay bị tai nạn mang số đăng ký JA8119 và là một chiếc Boeing 747-146SR. Chuyến bay đầu tiên của máy bay này là ngày 28 tháng 1 năm 1974 và nó đã tích lũy được 25.000 giờ bay.

Vào thời điểm xảy ra tai nạn, chiếc máy bay này đứng thứ 5 trong số 6 chuyến bay bay dự kiến trong ngày.

Lỗi "dập đuôi"
7 năm trước đó vào ngày 2 tháng 6 năm 1978, trong chuyến bay 115 của Japan Airlines, chiếc máy bay đã gặp một tai nạn hi hữu khi thực hiện phương pháp tiếp cận hạ cánh bằng thiết bị (ILS) xuống đường băng 32L, Sân bay quốc tế Osaka. Phi công đã đáp máy bay với phần đầu quá cao, đuôi máy bay đập xuống mặt đường băng – lỗi "dập đuôi" (Tail Strike) khiến cho vách ngăn áp suất phía sau đuôi bị hỏng. Không có trường hợp tử vong nào xảy ra trong số 394 hành khách trên máy bay, nhưng có 25 người đã bị thương, trong đó có 23 người thương nhẹ và 2 người nghiêm trọng. Đuôi máy bay bị nứt làm hở vách ngăn áp suất phía sau. Các hư hỏng này đã được các kĩ thuật viên của Boeing sửa chữa và máy bay trở lại hoạt động.

Đội sửa chữa khi đó quyết định thay thay thế nửa dưới vách ngăn mới hoàn toàn thay vì thay toàn bộ vách ngăn do các vấn đề liên quan tới việc vận chuyển toàn bộ vách ngăn. Quy trình sửa chữa máy bay khi đó đã không được thực hiện theo đúng quy trình. Theo như hướng dẫn sửa chữa, 2 nửa vách ngăn theo nguyên tắc phải được nối lại bằng 1 tấm thép nối duy nhất. Tuy nhiên, đội kĩ thuật đã cắt tấm thép nối làm 2 phần để vừa với khớp nối, sau đó nối bằng 3 hàng đinh tán với 2 hàng ở 2 đầu mảnh thép nối và 1 hàng giữa 2 nếp nối. Điều này đã làm giảm khả năng chịu lực của tấm thép nối xuống 70% và do chỉ duy nhất 1 hàng đinh tán ở giữa 2 tấm thép chịu lực nén lớn so với thông thường. Sau nhiều những lần bay, các rãnh nứt dần hình thành ở hàng đinh tán giữa. Các chuyên gia điều tra sự cố đã tính toán rằng hàng đinh tán đó chỉ chịu được sau 11.000 lần bay. Trùng hợp là theo lịch sử hoạt động của chiếc máy bay kể từ khi sửa chữa, nó đã cất cánh tổng cộng 12.319 lần. Ở lần cất cánh này, khi máy bay đạt được độ cao 7300 m sau 12 phút cất cánh, sự chênh lệch áp suất bên trong cabin và không khí không bị nén đã kéo căng vách ngăn cùng với việc các vết nứt quá lớn ở vị trí của hàng đinh tán chính giữa ghép nối hai miếng kim loại khiến cho 2 tấm thép bị xé toạc, kéo theo việc hình thành vụ nổ giảm áp đã thổi bay phần đuôi điều hướng dọc. Ngoài ra, vụ nổ còn khiến cho hệ thống thủy lực hỏng khiến cho máy bay mất phần lớn khả năng điều khiển. Kíp lái đã cố gắng điều khiển chiếc máy bay quay về từ đảo Oshima về Haneda nhưng không thành. 32 phút sau, chiếc máy bay đâm vào dãy núi ở Ueno.

Phi hành đoàn
Tổ lái gồm:

 Cơ trưởng Takahama Masami (高浜雅己) là người hướng dẫn cho Cơ phó Yutaka Sasaki trên chuyến bay, trong khi xử lí thông tin liên lạc vô tuyến. Takahama là một phi công kì cựu, đã có tổng cộng 12.400 giờ bay, khoảng 4.850 trong số đó là bay trên chiếc Boeing 747. Ông ở tuổi 49 vào thời điểm xảy ra vụ tai nạn.
 Cơ phó Sasaki Yutaka (佐々木祐), đang trải qua khóa đào tạo để thăng cấp lên cơ trưởng. Chuyến bay 123 là một trong những chuyến bay huấn luyện cuối cùng của Sasaki, anh đóng vai trò là cơ trưởng trên chuyến bay. Sasaki 39 tuổi vào thời điểm xảy ra vụ tai nạn, và có tổng cộng 4.000 giờ bay, trong đó có khoảng 2.650 giờ trên chiếc 747.
 Kĩ sư bay Fukuda Hiroshi (福田 博), một kỹ sư bay kì cựu 46 tuổi, đã có tổng cộng 9.800 giờ bay, trong đó có khoảng 3.850 giờ bay trên loại 747.

Hành khách
Chuyến bay diễn ra vào thời gian Lễ hội Bon ở Nhật Bản, khi mà nhiều người Nhật sẽ trở về thị trấn quê hương hoặc du lịch tới khu nghỉ dưỡng của họ. Có hai mươi hai hành khách ngoại quốc có mặt trên chuyến bay. Đến ngày 13 tháng 8 năm 1985, một phát ngôn viên của Japan Airlines tuyên bố rằng danh sách bao gồm bốn cư dân của Hồng Kông, hai người đến từ Ý và Hoa Kỳ, và một người đến từ Tây Đức và Vương quốc Anh. Một số người nước ngoài có hai quốc tịch, một số là cư dân ở Nhật Bản.

Bốn người sống sót đều là nữ giới, ngồi ở bên trái và phía giữa các hàng ghế số 54–60 đằng sau máy bay.

Sakamoto Kyū, người nổi tiếng với ca khúc "Ue o muite arukou" được biết đến ở các nước nói tiếng Anh với tựa "Sukiyaki", là một trong số người đã thiệt mạng trong vụ tai nạn.

Trì hoãn hoạt động cứu hộ
Bi kịch vẫn diễn ra sau khi chiếc máy bay gặp nạn. Theo lời 1 người sống sót sau vụ tai nạn, sau khi chiếc máy bay đâm xuống vẫn còn nhiều người còn sống sót. Ít phút sau vụ tai nạn, 1 chiếc A330 của Không quân Mỹ đã báo nếu hăng của Quân đội Mỹ có mặt tại địa điểm đó có yêu cầu thả 2 người lính xuống ứng cứu nhưng lại nhận được lệnh rời đi. Không ai trong Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản từ chối đề nghị đó cả. Những người sống sót kể rằng trong họ vẫn nghe tiếng thét văng vẳng cả đêm cho đến khi những người lính đầu tiên trong lực lượng cứu hộ Nhật Bản đến địa điểm gặp nạn.

Một hoa tiêu của Không quân Hoa Kỳ đóng tại Căn cứ Yokota đã công bố năm 1995 rằng quân đội Hoa Kỳ theo dõi các lời kêu gọi cứu nạn và đang chuẩn bị cho một hoạt động tìm kiếm mà đã bị hủy bỏ theo lệnh của chính quyền Nhật Bản. Phi hành đoàn C-130 của Không quân Hoa Kỳ là đơn vị đầu tiên phát hiện ra địa điểm rơi 20 phút sau khi va chạm, trong khi trời vẫn còn ban ngày, đồng thời thông báo vị trí đó tới Căn cứ Yokota, ở đó một chiếc Iroquois vừa được điều động. Một bài báo trên tờ Pacific Stars and Stripes từ năm 1985 cho biết nhân viên tại Yokota đã sẵn sàng hỗ trợ các hoạt động cứu hộ, nhưng không bao giờ được chính phủ Nhật Bản gọi đến.

Một máy bay trực thăng của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (JSDF) sau đó đã phát hiện ra xác máy bay gặp nạn lúc màn đêm buông xuống. Tầm nhìn kém và địa hình đồi núi khó khăn đã khiến chiếc trực thăng không thể hạ cánh xuống địa điểm. Phi công báo cáo từ trên không rằng không có dấu hiệu của người sống sót. Dựa trên báo cáo này, nhân viên của JSDF ở mặt đất đã không tới địa điểm vào đêm xảy ra vụ tai nạn. Thay vào đó, họ được cử đến nghỉ qua đêm tại một ngôi làng tạm bợ dựng lều, dựng chỗ hạ cánh cho trực thăng và tham gia vào các công việc chuẩn bị khác, cách địa điểm máy bay rơi 63 km (39 mi). Đội cứu hộ lên đường đến hiện trường vào sáng hôm sau. Các nhân viên y tế sau đó tìm thấy các thi thể với vết thương cho thấy rằng những người sống sót sau vụ tai nạn chỉ chết vì sốc, phơi nhiễm qua đêm trên núi hoặc do các vết thương, nếu được chăm sóc sớm hơn thì đã không tử vong.

Một bác sĩ nói, "Nếu phát hiện sớm hơn 10 giờ, chúng ta có thể đã tìm thấy nhiều người sống sót hơn."

Hậu quả và di sản
Sau sự cố, tổng giám đốc của hãng Hàng không Nhật Bản từ chức. Trưởng Quản lí Sửa chữa Kĩ thuật của hãng tự sát sau đó không lâu. Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản sau đó đã bắt đầu trang bị những chiếc trực thăng và trang bị thiết kế cho các hoạt động ban đêm và trên địa hình rừng núi. Hãng Boeing cũng đã thay đổi tài liệu và quy trình liên quan đến việc bảo dưỡng và sửa chữa những chiếc Boeing. Ngoài ra, hãng cũng thiết kế lại hệ thống thủy lực kết nối đến phần cánh điều hướng ở đuôi bằng việc chuyển 2 ống thủy lực vòng xuống thân dưới đuôi để tránh trường hợp gặp sự cố như trên, phi công vẫn có thể điều khiển được 1 phần cánh điều hướng ở đuôi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Aircraft Accident Report - Aircraft Accident Investigation Commission (East Asian fonts may need to be installed)
 Aircraft Accident Report  - Aircraft Accident Investigation Commission
JAL123 Tokyo control communications records - Kỷ lục truyền thông JAL123 Tokyo ATC

Tai nạn và sự cố hàng không năm 1985
Japan Airlines
Nhật Bản năm 1985
Tai nạn máy bay và sự cố liên quan đến giảm áp suất trong chuyến bay
Tai nạn và sự cố hàng không do mất kiểm soát
Tai nạn và sự cố hàng không ở Nhật Bản
Tai nạn và sự cố của Japan Airlines


title: Symplecta peregrinator

text:
Symplecta peregrinator là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Symplecta
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: 8515 Corvan

text:
8515 Corvan (1991 RJ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 9 năm 1991 bởi R. H. McNaught ở Siding Spring. Tiểu hành tinh được đặt tên theo tên Patrick Corvan, một nhà thiên văn học nghiệp dư.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8515 Corvan

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Thiên thể phát hiện năm 1991