title: Dinapur Nizamat

text:
Dinapur Nizamat là một thành phố và khu đô thị của quận Patna thuộc bang Bihar, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dinapur Nizamat có dân số 130.339 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Dinapur Nizamat có tỷ lệ 56% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 64%, và tỷ lệ cho phái nữ là 47%. Tại Dinapur Nizamat, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Bihar


title: 18119 Braude

text:
18119 Braude (2000 NZ24) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 7 năm 2000 bởi Dự án nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lowell ở Trạm Anderson Mesa.

Tiểu hành tinh được đặt theo tên của Semion Braude (1911-2003), một nhà khoa học, vật lý vô tuyến, thiên văn vô tuyến người Ukraina.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 18119 Braude

018119
018119
Tiểu hành tinh được đặt tên
20000704


title: Rhyacophila szeptyckii

text:
Rhyacophila szeptyckii là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Phương Hoa

text:
Phương Hoa (芳花) là một truyện thơ Nôm Việt Nam, thể lục bát, chưa biết năm ra đời và ai là tác giả.

Văn bản
Phương Hoa là một truyện thơ dựa theo truyền thuyết dân gian. Trong quá trình lưu hành, do có sự tham gia của các nhà văn, nên đã xuất hiện nhiều văn bản Phương Hoa khác nhau. Ngoài cuốn xưa nhất của tác giả khuyết danh (bản in hiện còn dài 1.160 câu lục bát, in năm 1901. Bản do Thanh Lãng giới thiệu dài 1.058 câu), còn có:
Phương Hoa bị lục do Tường Bỉnh Nghĩa An Đường soạn, dài 1.278 câu lục bát.
Phương Hoa tối tân truyện do Dật Sơn Nguyễn Ngạc Trì soạn, dài 1.364 câu, in năm 1915.
Phương Hoa tân truyện do Nguyễn Cảnh soạn trong thế kỷ 19, dài 1.674 câu lục bát.

Tuy có nhiều văn bản, nhưng khá thống nhất ở cốt truyện.

Cốt truyện
Phương Hoa là con gái quan Ngự sử Trần Điện, và Cảnh Yên là con trai quan Thượng thư Trương Đài, đôi bên đã cùng nhau đính ước.

Viên quan họ Tào (Tào trung úy), một gian thần được vua tin dùng, thấy Phương Hoa là người tài sắc bèn đến hỏi làm vợ. Bị Trần Điện từ chối, y bèn giả mạo chiếu chỉ nhà vua khép Trương Đài vào tội "vong thần mại quốc", giết ông rồi còn chiếm đoạt hết tài sản. Hai anh em Cảnh Tỉnh, Cảnh Yên đưa mẹ chạy về Thạch Thành, giả làm tăng ni để lánh nạn. Được một tháng, vợ Cảnh Tỉnh sinh Tiểu Thanh rồi lâm bệnh mất.

Bảy năm sau, tới kỳ "đại khoa", vợ Trương Đài dẫn con cháu trở về quê. Dọc đường, họ dừng nghỉ ở Lôi Dương. Lúc này Phương Hoa vẫn một lòng thương nhớ và chờ đợi Cảnh Yên. Tình cờ, nàng gặp Tiểu Thanh rồi đưa về nhà nhận làm con nuôi. Nhờ đó, nàng biết được tình cảnh gia đình họ Trương.
Thông qua Tiểu Thanh, Phương Hoa hẹn Cảnh Yên vào đúng canh ba đến đợi ở góc vườn hoa sẽ có người tới trao áo quần và tiền bạc. Không may việc bị lộ, tên gian là Hồ Nghi lẻn tới chỗ hẹn giết chết người tớ gái (Thị Liễu) của Phương Hoa để cướp của. Cảnh Yên tới nơi vô tình giẫm phải người chết, máu lấm khắp người. Ngự sử Trần Điện hay tin người tớ gái bị giết, bèn hạ lệnh truy tìm hung thủ. Lần theo dấu máu, Cảnh Yên bị bắt giam chờ ngày xét xử. Quá đau xót, mẹ Cảnh Yên sinh bệnh rồi mất. Phương Hoa thay Cảnh Yên lo việc chôn cất chu đáo, rồi xin cha mẹ được lên kinh đô bán hàng, nhưng sự thật là để tìm cách cứu Cảnh Yên.

Ở kinh đô, ngày đêm luyện văn chương, tới kỳ "đại khoa", Phương Hoa lấy tên Cảnh Yên dự thi. Nàng đỗ Tiến sĩ, được vua gọi vào chầu. Giữa triều đình, Phương Hoa tấu trình nỗi oan ức của gia đình họ Trương. Sau khi nhà vua rõ mọi chuyện, Tào trung úy và Hồ Nghi bị xử chém, gia đình họ Trương được minh oan.
Ra khỏi nhà lao, Cảnh yên làm bài văn sách do vua ra đề. Xét văn, chàng được đặc cách đỗ Tiến sĩ cùng khoa với Phương Hoa. Gặp lại nhau, Cảnh Yên và Phương Hoa chính thức trở thành vợ chồng. Kết thúc tác phẩm là cảnh vợ chồng cùng về bái tổ vinh quy .

Theo văn bản Phương Hoa (dài 1.058 câu) do giáo sĩ. Thanh Lãng giới thiệu, thì truyện gồm 5 hồi, và được giáo sư phân chia như sau:
Hồi 1: Họ Trần và Họ Trương hứa gả con cho nhau (từ câu 1 đến câu 180).
Hồi 2: Họ Trương gặp nạn (từ câu 181 đến câu 344).
Hồi 3: Phương Hoa cứu giúp họ Trương (từ câu 345 đến câu 684).
Hồi 4: Cảnh yên mắc oan bị tù (từ câu 685 đến câu 920).
Hồi 5: Hai bên đoàn tụ (từ câu 921 đến câu 1058).

Nhận xét
Nhà nghiên cứu Nguyễn Phương Chi:
Mượn câu chuyện trong dân gian Việt Nam (không mô phỏng tiểu thuyết hay sự tích của Trung Quốc), truyện Phương Hoa thể hiện cuộc đấu tranh giữa chính nghĩa và phi nghĩa...Nét đặc sắc của nó so với các truyện Nôm khác là quá trình chiến thắng hoàn toàn dựa vào tài trí thông minh và phẩm hạnh của một người con gái. Thông qua chủ đề Thiện thắng Ác, tác giả tố cáo những thế lực tàn bạo trong xã hội phong kiến đã chà đạp lên hạnh phúc, quyền sống của con người, và khẳng định vị trí xứng đáng của người phụ nữ...
Kết cấu truyện nhìn chung khá chặt chẽ. Tuy nhiên, ở cuốn Phương Hoa (khuyết danh) đầu tiên, mặc dầu có lối kể chuyện giản dị hồn nhiên được nhiều người dân ưa thích và truyền tụng, song nó vẫn còn khá nhiều nhược điểm: một số chi tiết chưa nhất quán, bút pháp miêu tả có chỗ sơ lược, chưa chú ý khai thác đời sống nội tâm nhân vật. Những hạn chế ấy, phần nào đã được khắc phục trong các cuốn Phương Hoa soạn lại sau này, nổi trội là cuốn Phương Hoa tân truyện của Nguyễn Cảnh .

Giaó sĩ. Thanh Lãng:
Người ta sống ở đời phải trung hiếu tiết nghĩa. Nàng Phương Hoa là hiện thân của cái luân lý cổ điển ấy, dù cảnh đời có thay đổi điên đảo...
Về mặt văn chương, cái đặc sắc nhất của Phương Hoa là tính cách bình dân. Đọc lên, ta cứ tưởng là đọc ca dao, nghĩa là nghe đến đâu hiểu đến đó, chứ không phải vò đầu vì những điển tích cầu kỳ. Tuy nhiên, nó vẫn tao nhã, nhẹ nhàng.
Tính cách bình dân của nó là ở chỗ tả cảnh Việt Nam, dùng những tiếng nói quen thuộc của người bình dân Việt Nam. Có lẽ tác giả tập truyện này cũng là một người trong số người bình dân ấy...

Chú thích

Sách tham khảo
Thanh Lãng, Bảng lược đồ văn học Việt Nam (Quyển Thượng). Nhà xuất bản Trình bày, Sài Gòn, không ghi năm xuất bản.
Nguyễn Phương Chi, mục từ "Phương Hoa" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.

Liên kết ngoài
Trọng Miễn, Tìm hiểu hồn Việt trong truyện Nôm Phương Hoa trên website tạp chí Xứ Thanh

Tác phẩm Nôm
Truyện thơ Việt Nam
Thơ lục bát
Nhân vật văn học Việt Nam


title: Khóa (mật mã)

text:
Trong mật mã học, khóa là một đoạn thông tin điều khiển hoạt động của thuật toán mật mã hóa. Nói một cách khác, khóa là thông tin để cá biệt hóa quá trình mã hóa cũng như giải mã. Khóa cũng được sử dụng trong các thuật toán khác trong mật mã học như thuật toán tạo chữ ký số hay hàm băm mật mã.

Với một thuật toán được thiết kế tốt, mã hóa cùng một văn bản với các khóa khác nhau sẽ cho ra các bảng mã hoàn toàn khác nhau. Tương tự, khi giải mã với khóa sai thì kết quả sẽ cho ra một bản rõ hoàn toàn ngẫu nhiên. Trong trường hợp khóa bị thất lạc thì không thể phục hồi lại bản rõ ban đầu với điều kiện là thuật toán đảm bảo chất lượng và độ dài khóa đủ lớn.

Nhu cầu giữ bí mật
Khi thiết kế hệ thống an ninh, cần phải giả định rằng kẻ tấn công nắm được các thông tin chi tiết về thuật toán. Điều này được biết đến với tên là nguyên lý Kerckhoff - chỉ bí mật về khóa đảm bảo an toàn hay kẻ thù nắm được các thông tin hệ thống. Lịch sử mật mã học đã khẳng định nguyên lý này: hầu như không thể giữ bí mật về thiết kế các thuật toán được sử dụng rộng rãi. Trái lại, việc giữ bí mật về khóa dễ hơn rất nhiều vì khóa thường chỉ là một đoạn thông tin ngắn và ta dễ dàng thay đổi chúng khi có dấu hiệu bị lộ. Vì thế, an ninh của một hệ thống mật mã hóa thường dựa trên việc giữ bí mật các khóa.

Việc giữ bí mật các khóa là vấn đề khó khăn nhất trong các hệ thống thực tế (Xem thêm: quản lý khóa). Bất kỳ kẻ tấn công nào có được khóa (bằng bất kỳ cách gì, trong nhiều trường hợp do sơ suất của người giữ khóa) cũng có khả năng giải mã các thông tin mật.

Các thuật toán sử dụng chung một khóa cho cả quá trình mã hóa và giải mã được gọi là các thuật toán mã hóa khóa đối xứng. Từ những năm 1970, người ta tìm ra một phương pháp mới dùng hai khóa khác nhau cho 2 quá trình nói trên. Các thuật toán này (thuật toán mã hóa khóa bất đối xứng) cho phép một khóa có thể công bố rộng rãi và giữ bí mật khóa còn lại. Hai khóa được thiết kế sao cho việc tìm ra khóa bí mật là không thể thực hiện được kể cả khi biết khóa công cộng tương ứng. Một người dùng trong hệ thống này có thể công bố khóa công cộng một cách rộng rãi để người khác có thể gửi thông điệp mã hóa cho mình.

Độ lớn khóa
Bài chính: Độ lớn khóa
Đối với hệ thống mật mã hóa sử dụng một lần (one-time pad) thì khóa có độ dài ít nhất bằng độ dài của bản rõ cần mã hóa. Đối với các hệ thống mã hóa khác thì khóa có thể nhỏ hơn văn bản khá nhiều. Tuy nhiên khóa cũng cần đủ dài để kẻ tấn công không thể thử từng khóa một.

Hiện nay (năm 2006), đối với các thuật toán mật mã hóa khóa đối xứng, khóa với độ dài 80 bít được xem là đủ an toàn. Trong thực tế, các hệ thống thường dùng mặc định khóa 128 bít.

Các khóa sử dụng trong các hệ thống mật mã hóa khóa bất đối xứng thường có một cấu trúc toán học nào đó. Chẳng hạn, trong thuật toán RSA, khóa công khai là tích của hai số nguyên tố lớn. Vì vậy khóa đòi hỏi có độ dài lớn hơn đáng kể so với khóa trong các hệ thống khóa đối xứng. Để đạt độ an toàn tương đương với hệ thống đối xứng dùng khóa 128 bít, các hệ thống mã hóa công khai dựa trên bài toán phân tích thừa số và lôgarit rời rạc cần khóa có độ dài khoảng 3072 bít. Mật mã hóa đường cong ellip (ECC) có thể chỉ cần đến khóa có chiều dài nhỏ hơn nhưng các thuật toán này mới được phát triển nên các ước đoán có thể không chính xác. Gần đây hệ thống dạng này với khóa 109 bít đã bị phá vỡ bằng phương pháp tấn công duyệt toàn bộ. Theo những ước lượng chưa được kiểm chứng thì khóa của hệ thống ECC cần có độ dài gấp đôi hệ thống mật mã hóa khóa đối xứng để đạt được độ an toàn tương đương.

Ngoại trừ hệ thống mật mã một lần, an ninh của các hệ thống mật mã đều chưa được chứng minh về toán học (thời điểm năm 2004). Vì vậy, không loại trừ khả năng một phát hiện đột phá nào đó có thể khiến cho các hệ thống trở nên mất hiệu quả.

Lựa chọn khóa
Để tránh khả năng có thể dự đoán được, khóa cần được tạo ra thực sự ngẫu nhiên và chứa đựng đủ lượng entropy. Đây là một vấn đề khó và đã được rất nhiều nghiên cứu đề cập tới (có cả khuyến nghị về vấn đề này: RFC 1750, Khuyến nghị về tính ngẫu nhiên để đảm bảo an toàn). Một số hệ điều hành thậm chí có cả những công cụ để thu thập entropy từ các sự kiện ngẫu nhiên, chẳng hạn như sự di chuyển của đầu đọc ổ cứng... Đối với việc tạo ra những lượng thông tin ngẫu nhiên không lớn, việc tung xúc xắc cũng có khả năng cung cấp số ngẫu nhiên đạt chất lượng yêu cầu.

Khi dùng mật khẩu để tạo khóa, một hệ thống được thiết kế tốt sẽ dùng một thuật toán tạo khóa để chèn thêm thông tin rồi đưa về độ dài cần thiết để tạo thành khóa.

Tham khảo

Mật mã học
Quản lý khóa
An toàn
Bảo vệ


title: Họ Đào kim nương

text:
Họ Đào kim nương hay họ Sim (theo tên gọi của chi Rhodomyrtus), còn gọi là họ Hương đào (theo chi Myrtus) (danh pháp khoa học: Myrtaceae) là một họ thực vật hai lá mầm, được đặt trong bộ Đào kim nương (Myrtales). Sim (đào kim nương), đinh hương, ổi, bạch đàn, tiêu Jamaica và ổi dứa đều thuộc họ này. Tất cả các loài đều có thân gỗ, chứa tinh dầu và hoa mọc thành cụm từ 4-5 hoa đơn. Một đặc trưng nổi bật của họ này là li be nằm ở cả hai bên của xylem (chất gỗ), chứ không ở bên ngoài như ở phần lớn các loài thực vật khác. Lá của chúng thuộc loại thường xanh, mọc so le hay mọc đối, lá đơn và thông thường có mép lá nhẵn (không khía răng cưa). Hoa thường có 5 cánh hoa, mặc dù ở một vài chi thì cánh hoa rất nhỏ hay không có. Nhị hoa thường rất dễ thấy, có màu sáng và nhiều về lượng.

Lịch sử tiến hóa
Thornhill et al. (2012a) ước tính niên đại nhóm chỏm cây Myrtoideae là (90,3-)83 - 71,3(-64,9) Ma (triệu năm trước), với niên đại trẻ hơn, khoảng (78,3-)71,5(-65,4) Ma, được Thornhill et al. (2015) ưu tiên lựa chọn hơn; niên đại (86-)80(-70) Ma được Sytsma et al. (2004) đề xuất và khoảng 75 Ma do Berger et al. (2015) đề xuất.

Các hóa thạch phấn hoa có nguồn gốc từ siêu lục địa cổ đại Gondwana. Sự tan vỡ của Gondwana trong kỷ Phấn trắng (145 đến 66 Mya) đã cô lập về mặt địa lý các đơn vị phân loại tách rời và cho phép hình thành loài nhanh chóng; cụ thể, các chi từng được coi là thành viên của họ cũ Leptospermoideae (hiện nay đã bị xóa bỏ) hiện chỉ cô lập ở Châu Đại Dương. Nói chung, các chuyên gia đồng ý rằng sự hình thành loài địa lý chịu trách nhiệm cho sự khác biệt của các đơn vị phân loại của Myrtaceae, ngoại trừ trường hợp các loài của chi Leptospermum hiện nay cũng sinh tồn ở cả New Zealand và New Caledonia, những hòn đảo có thể đã bị nhấn chìm dưới nước vào thời điểm phân hóa trong thế Eocen muộn.

Sự đa dạng loài
Họ Myrtaceae chứa ít nhất 3.000 loài, phân bổ trong 130-150 chi. Chúng phân bổ rộng khắp ở vùng nhiệt đới và ôn đới ấm áp trên thế giới, và nói chung rất phổ biến trong nhiều khu vực đa dạng sinh học của thế giới. Các chi với quả nang như Eucalyptus, Corymbia, Angophora, Leptospermum, Melaleuca, Metrosideros chỉ có ở khu vực Cựu thế giới, tách biệt với chi một loài là Tepualia ở Chile. Các chi với quả nhiều cùi thịt tập trung nhiều ở miền đông Úc và Malesia (khu sinh thái Australasia) và khu vực nhiệt đới Trung- Nam Mỹ. Eucalyptus (bạch đàn) là chi chiếm đa số, gần như có mặt ở khắp mọi nơi trong khu vực ẩm thấp hơn của Úc và kéo dài về phía bắc với mật độ thưa hơn tới tận Philipin. Một cây trong loài Eucalyptus regnans hiện nay là loại thực vật có hoa cao nhất thế giới. Các chi quan trọng khác ở Úc là Callistemon (tràm liễu), Syzygium (trâm, roi), và Melaleuca (tràm). Chi Osbornia, có nguồn gốc ở khu vực Australasia, là các loại cây đước. Eugenia, Myrcia và Calyptranthes là các chi trong số các chi lớn nhất ở Trung và Nam Mỹ. Hệ thống APG III năm 2009 công nhận 131 chi và khoảng 4.620 loài cho họ này. Các ước tính gần đây cho rằng họ này chứa khoảng 5.950 loài trong 132 chi.

Phân loại
Trong lịch sử, họ Myrtaceae đã từng được chia thành hai phân họ.
 Phân họ Myrtoideae có quả nhiều cùi thịt và lá đối, mép trơn. Phần lớn các chi trong phân họ này có một trong ba dạng dạng phôi dễ nhận ra. Các chi của Myrtoideae có thể rất khó phân biệt khi không có quả đã chín. Phân họ Myrtoideae được tìm thấy khắp thế giới trong các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, với các trung tâm đa dạng nằm ở Trung Mỹ, Nam Mỹ, đông bắc Úc và Malesia.
 Phân họ Leptospermoideae có quả khô, không nứt (quả nang) và các lá mọc so le hay theo vòng xoắn. Phân họ Leptospermoideae tìm thấy chủ yếu ở Australasia, với trung tâm đa dạng nằm ở Úc. Nhiều chi ở miền tây Úc có các lá bị tiêu giảm mạnh và các hoa mang các đặc điểm điển hình cho vùng sinh trưởng khô cằn hơn.

Sự phân chia Myrtaceae thành Leptospermoideae và Myrtoideae đã bị nhiều tác giả nghi ngờ, trong đó có Johnson và Briggs (1984), các ông đã xác định 14 tông hay nhánh trong họ Myrtaceae, và phát hiện ra là phân họ Myrtoideae là đa ngành. Phân tích ở mức độ phân tử của Wilson, O'Brien và cộng tác viên vào năm 2001 đã phát hiện thấy 11 phân nhóm rõ nét trong phạm vi họ này, bao gồm nhiều phân nhóm đã được Johnson và Briggs xác định. Phân tích phân tử sau đó của Sytsma và Litt (2002) đã phát hiện phân nhóm Myrtoideae ở Trung - Nam Mỹ phù hợp với phân họ đa ngành Leptopermoideae.

Các chi Heteropyxis và Psiloxylon, được một số học giả đưa vào trong họ Myrtaceae, nhưng trong khoảng thời gian gần đây lại được tách ra thành các họ riêng rẽ là Heteropyxidaceae và Psiloxylaceae bởi nhiều học giả, dựa trên chứng cứ về sự tách ra của chúng trước khi có sự xuất hiện của tổ tiên chung cho họ Myrtaceae. Tuy nhiên, Wilson, O'Brien et al. cũng như hệ thống APG III năm 2009 vẫn coi các chi này là các thành phần cơ sở của họ Myrtaceae. Phân loại năm 2005 của Wilson et al. công nhận 17 tông trong 2 phân họ Myrtoideae và Psiloxyloideae, dựa trên phân tích phát sinh chủng loài ADN lạp thể.

Phân loại dưới đây lấy theo Wilson (2011) với bổ sung các tông đơn chi Cloezieae, Xanthomyrteae.
 Phân họ Myrtoideae: Khoảng 129 chi, 5.894 loài.
 Tông Backhousieae: 2 chi, 10 loài.
 Tông Chamelaucieae: Khoảng 35+ chi và 600+ loài.
 Tông Cloezieae: 1 chi (Cloezia), 5 loài.
 Tông Eucalypteae: 7 chi, 935 loài.
 Tông Kanieae. Có thể tách ra thành Kanieae nghĩa hẹp chỉ gồm 1 chi (Kania) với 6 loài và Tristaniopsideae gồm 7 chi và 59 loài còn lại.
 Tông Leptospermeae: 10 chi, 178 loài.
 Tông Lindsayomyrteae: 1 chi, 1 loài (Lindsayomyrtus racemoides).
 Tông Lophostemoneae: 4 chi, 7 loài.
 Tông Melaleuceae: 2 chi, 335 loài.
 Tông Metrosidereae: 1 chi (Metrosideros), 60 loài.
 Tông Myrteae: 47 chi, 2.690 loài.
 Tông Osbornieae: 1 chi, 1 loài (Osbornia octodonta).
 Tông Syncarpieae: 1 chi (Syncarpia), 3 loài.
 Tông Syzygieae: 1 chi (Syzygium) và khoảng 1.045-1.200 loài.
 Tông Tristanieae: 2 chi, 4 loài.
 Tông Xanthomyrteae: 1 chi (Xanthomyrtus), 23 loài.
 Tông Xanthostemoneae: 3 chi, 48 loài.
 Phân họ Psiloxyloideae = Heteropyxidoideae: 2 chi, 4 loài.
 Tông Heteropyxideae: 1 chi (Heteropyxis), 3 loài.
 Tông Psiloxyleae: 1 chi, 1 loài (Psiloxylon mauritianum).

Các chi

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Vexillum balutensis

text:
Vexillum balutensis là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Bolitoglossa equatoriana

text:
Bolitoglossa equatoriana là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó được tìm thấy ở Colombia và Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Almandáriz, A., Cisneros-Heredia, D., Jungfer, K.-H., Coloma, L.A. & Ron, S. 2004. Bolitoglossa equatoriana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Bolitoglossa


title: Hemicrepidius germanus

text:
Hemicrepidius germanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Hemicrepidius


title: UTC+05:45

text:
Giờ UTC +5:45 là múi giờ của Nepal từ năm 1986.

Đây là giờ gần đúng giờ trung bình Kathmandu, cách Giờ trung bình Greenwich 5 giờ 45 phút.

Xem thêm
 Giờ Nepal
 Giờ tiết kiệm ánh sáng ngày

Tham khảo

Múi giờ

es:Huso horario#UTC+05:45, E†


title: Nomia rubroviridis

text:
Nomia rubroviridis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1905.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Nomia
Động vật được mô tả năm 1905


title: Colophon whitei

text:
Colophon whitei là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Lucanidae. Nó là loài đặc hữu của Nam Phi.

Đây là loài được xếp vào danh sách các loài bị đe dọa trong sách Đỏ năm 2006.

Nguồn
 Bellamy, C.L. & Endrody-Younga, S. 1996. Colophon whitei.

Liên kết ngoài

 Biodiversityexplorer.org
 Taxonomy information at zipcodezoo.com

Colophon
Côn trùng Nam Phi


title: Mirina christophi

text:
Mirina christophi là một loài bướm đêm thuộc họ Mirinidae. Nó được tìm thấy ở vùng Amur và bán đảo Triều Tiên.

Sải cánh dài 40–45 mm.

Chú thích

Tham khảo

Fauna Europaea
Colour Atlas of Siberian Lepidoptera
Species info

C
Động vật được mô tả năm 1887
C


title: Trường tiểu học Chorister

text:
Trường tiểu học Chorister là trường bán công cho các em độ tuổi 2-13. Nó có nhà trẻ (mở cửa vào tháng 9 năm 2008), mẫu giáo và cấp 1 bán trú và nội trú ở quận Durham, nước Anh. Trường tọa lạc ở số 9 đường College, là một tòa nhà cổ hạng 1 kế nhà thờ Durham. Đa số các em là học sinh bán trú, với khoảng 45 học sinh nội trú. Trước là trường nam nhưng bắt đầu chuyển sang thâu nhận nữ sinh từ tháng 9 năm 2009. Học sinh được dạy trong các lớp học nhỏ trong các tòa nhà cổ trong khuôn viên giáo đường.

Lịch sử

Trường thành lập năm 1416 dành cho các nam sinh trong ban hát nhà thờ. Thời gian đầu chỉ có 5-24 em tuổi từ 8 đến 20, sau 1948 trường mở rộng và được xây thêm. Trở thành trường bán công vào năm 1994.

Thể thao

Trường Choriter không phải là trường điểm về thể thao vì nó chỉ là một trường tiểu học, nhưng có một số thành tích vào năm 2005-2006, khi các đội bóng rugby nam không hề thua trận nào trong cả năm. Dưới sự dìu dắt của huấn luyện viên Jon Bland đội đã thắng 10 trận liên tiếp với tỉ số tổng cộng 486/0 không để lọt lưới trái nào. Đoạt danh hiệu School Sports Matter 2006. Họ cũng giành giải đấu bảy phía Bắc được tổ chức tại Durham. Tạo thế cho đội bóng đá tiến lên giành chiến thắng tất cả bốn trận ở giải 1st XI và một giải bên lề ở trường nam Newcastle, dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Gary Brown. Riêng đội cricket dưới sự chỉ đạo của huấn luyện viên Jon Bland đã đoạt thành tích thắng 7 hòa 1 không bàn thua với số điểm 150.

Hiệu trưởng

Henry Madden: 1876 -
FS Dennett: 1914-1929
Henry Yorke Ganderton: 1929-1957
John M Grove: 1957-1978
Raymond G Lawrence: 1978-1994
Stephen Drew: 1994-2003
Ian Hawksby: 2003-2010
Lin Lawrence (tạm thời): 2010
Yvette: 2011-nay

Các học sinh cũ đáng chú ý

Rowan Atkinson (sinh 1955), diễn viên hài, "Mr Bean"
Tony Blair (sinh 1953), cựu Thủ tướng Chính phủ của Vương quốc Anh
James Fenton (sinh 1949), nhà thơ, nhà báo và nhà phê bình văn học
Christopher Hancock (1928-2004), diễn viên
Stephen Hancock (em trai của Christopher), diễn viên, người đóng vai Ernest Đức Giám mục trong đường Coronation
Sir John Luật (sinh năm 1945), Rt Hon Chúa Tư pháp luật, Thẩm phán Tòa án tối cao từ năm 1992 và 1999, khi ông đến Toà án cấp phúc thẩm
Paddy MacDee, (Patrick McDermott) (sinh c. 1950) chương trình phát thanh chủ
Sir Peter Vardy (sinh 1947), doanh nhân
James Wood (sinh 1965), Giáo sư của Thực hành của Phê Bình Văn Học tại Đại học Harvard và đóng góp cho tờ The New Yorker

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website của trường

Thành lập 1400
Nhà thờ chính tòa Durham


title: Agribank cup 2006

text: redirect Agribank Cup 2006


title: Tipula handschini

text:
Tipula handschini là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Hesperilla ornata

text:
The Spotted Skipper or Spotted Sedge-skipper (Hesperilla ornata) là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy dọc theo the non-tropical miền đông seaboard of mainland Úc and in the adjacent mountain ranges.

Sải cánh dài khoảng 40 mm.

Ấu trùng ăn various Carex and Gahnia species, bao gồm Carex brunnea, Carex longebrachiata, Gahnia aspera, Gahnia clarkei, Gahnia erythrocarpa, Gahnia grandis, Gahnia melanocarpa, Gahnia radula and Gahnia sieberiana.

Phụ loài
Hesperilla ornata monotherm  (Lower, 1907)  (Queensland)
Hesperilla ornata ornata  (Leach, 1814)  - Spotted Skipper (New South Wales, Queensland, Victoria)

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Insects
Australian Faunal Directory

Hesperilla


title: Saint-Just-et-le-Bézu

text:
Saint-Just-et-le-Bézu là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Saint-Justois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Just-et-le-Bézu trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Saint-Just-et-le-Bezu


title: Kinh tế România

text:
Nền kinh tế România năm 2007 đứng thứ 17 trong Liên minh châu Âu về GDP danh nghĩa và đứng thứ 11 về GDP theo sức mua tương đương, là một trong những nước có mức tăng trưởng liên tục nhanh nhất với tỉ lệ tăng trưởng GDP hàng năm trên 7%. România là thành viên của Liên minh châu Âu và là một đối tác thương mại quan trọng trong liên minh. Thủ đô Bucharest (với 2,5 triệu người) là một trong những trung tâm tài chính lớn nhất trong khu vực.

GDP của România sẽ tăng gấp đôi vào năm 2011.. Năm 2007 kinh tế tăng trưởng vững chắc trên 7%. România ngày càng có tầm quan trọng và vị thế trong quá trình hội nhập là một quốc gia thành viên của EU.

România cũng có một hải cảng chiến lược cạnh tranh tốt với nhiều quốc gia láng giềng trong việc tiến hành các hoạt động kinh doanh trên biển. Hải cảng Constanta là hải cảng náo nhiệt nhất ở Biển Đen, vượt trội so với những nơi khác. Thêm vào đó, cơ sở hạ tầng của hải cảng và lực lượng lao động được giáo dục đào tạo tốt, có kỹ năng, cũng là nền tảng cho việc phát triển nền kinh tế sản xuất hàng hóa và các hoạt động xuất nhập khẩu.

Do sự tăng trưởng nhanh về kinh tế mà vào năm 2007, România đã có 9 tỉ phú USD so với mức 2 tỉ phú trong năm 2006.

Chú thích

România
Lịch sử kinh tế România


title: Karel Gott

text:
Karel Gott (14 tháng 7 năm 1939 – 1 tháng 10 năm 2019) là một trong những ca sĩ nổi tiếng nhất Séc, tên tuổi của ông đã được biết đến hơn bốn mươi năm với biệt hiệu "Giọng hát vàng Praha".

Tiểu sử và sự nghiệp
Những năm 1960, Gott bắt đầu biểu diễn tại các nước nói tiếng Đức. Năm 1968, ông đại diện Áo trong cuộc thi hát Eurovision 1968, với bài Tausend Fenster. Gott đã giành giải trong liên hoan âm nhạc Rio de Janeiro năm 1969 với bài Lady Carneval.

Album

Tham khảo

 karelgott.com — trang chủ
 karel-gott.de — tranh chủ tiếng Đức
 www.karelgott.net  — trang không chính thức

Sinh năm 1939
Mất năm 2019
Nam ca sĩ Séc
Người tham gia Eurovision Song Contest 1968
Người tham gia Eurovision Song Contest của Áo
Nam ca sĩ thế kỷ 20


title: Villar-Saint-Pancrace

text:
Villar-Saint-Pancrace là một xã của tỉnh Hautes-Alpes, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Hautes-Alpes

Tham khảo

Villarsaintpancrace


title: Hystiopsis phaica

text:
Hystiopsis phaica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blake miêu tả khoa học năm 1966.

Chú thích

Tham khảo

Hystiopsis


title: Alucita habrophila

text:
Alucita habrophila là một loài bướm đêm thuộc họ Alucitidae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Alucita


title: Trigonostoma tryblium

text:
Trigonostoma tryblium là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Trigonostoma


title: Thiên hoàng Ōjin

text:
, hay thường gọi là Ōjin ōkimi là Thiên hoàng thứ 15 của Nhật Bản, theo thứ tự kế vị truyền thống. Không có ngày tháng chắc chắn về cuộc đời và triều đại của vị Thiên hoàng này. Ông được các nhà sử học coi là một "Thiên hoàng truyền thuyết" vì thiếu thông tin về ông, mà cũng không thể phủ định được việc một người như thế đã từng tồn tại. Hơn nữa, các học giả chỉ biết than thở rằng, ở thời điểm này, không có đủ các bằng chứng để nghiên cứu và thẩm tra kỹ càng hơn.

Truyện truyền thuyết
Dường như có thể rằng ông (hay một vị tộc trưởng mà cuộc đời ông đã trở thành huyền thoại về Ōjin) bắt đầu có ảnh hưởng vào đầu thế kỷ 5.

Thụy hiệu của ông là Ōjin tenno, phiên âm Hán Việt là Ứng Thần. Tên thật của ông là Homutawake hay Hondawake (誉田別) (Dự Điền Biệt).

Người ta nói ông là vị Thiên hoàng đầu tiên trong "chính sử" Nhật Bản. Ông được tôn lên làm Hachiman Daimyōjin, được coi như người bảo vệ cho các chiến binh. Gia tộc Hata coi ông là thần bảo mệnh cho mình (Kami).

Theo Cổ sự ký (Kojiki) và Nhật Bản thư kỷ (Nihonshoki), Ōjin là con trai của Thiên hoàng Chūai và Hoàng hậu Jingū. Vì vua Chūai qua đời trước khi Ōjin sinh ra, mẹ ông, Jingū trở thành người lãnh đạo thực chất. Huyền thoại, có lẽ được viết ra sau đó, cho rằng Ōjin đã được thụ thai nhưng chưa được sinh ra khi Thiên hoàng Chūai chết. Góa phụ của ông, Jingū, sau đó bỏ ra 3 năm chinh phục vùng đất hứa, phỏng đoán rằng có thể là bán đảo Triều Tiên, nhưng câu chuyện này bị phần lớn các học giả bác bỏ vì thiếu bằng chứng. Sau khi bà trở về quần đảo Nhật Bản, đứa trẻ ra đời, ba năm sau cái chết của người cha. Cả thời kỳ 9 tháng bao gồm 3 "năm" (một vài mùa), ví dụ như 3 vụ thu hoạch, hay nguồn gốc của người cha đều chỉ là huyền thoại và mang tính biểu tượng hơn là thực tế. Vua Ōjin được sinh ra (vào năm 200 theo truyền thống, nhưng ngày tháng này không đáng tin; thực tế hơn có lẽ vào cuối những năm 300) ở Tsukushi trên đường hành quân về sau cuộc chinh phạt vùng đất hứa, và đặt cho ông cái tên Hoàng tử Hondawake. Ông trở thành Thái tử ở tuổi lên bốn. Ông lên ngôi (năm 270) vào tuổi 70 và ở ngôi 40 năm cho đến khi qua đời năm 310, mặc dù ngày tháng trị vì của ông không có một nền tảng lịch sử nào. Người ta nói ông ngự tại hai cung điện, ngày nay đều tại Osaka.

Người ta nói ông là cha của Thiên hoàng Nintoku. Sau khi ông qua đời, Nintoku lên nối ngôi.

Chú thích

Tham khảo
 Aston, William George. (1896). Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491
 Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323
 Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Ōdai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
 Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842

Xem thêm

 Thiên hoàng
 Danh sách Thiên hoàng
 Sùng bái Hoàng gia

Thiên hoàng truyền thuyết
Sinh năm 200
Mất năm 310
Thiên hoàng


title: Thaltej

text:
Thaltej là một thị trấn thống kê (census town) của quận Ahmadabad thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Thaltej có dân số 42.699 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Thaltej có tỷ lệ 80% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 77%. Tại Thaltej, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Gujarat


title: Georgium kandaules

text:
Georgium kandaules là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Georgium


title: Manciles

text:
Manciles là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 35 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Phalacrognathus muelleri

text:
Phalacrognathus muelleri MacLeay, 1885 là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae.

Các phân loài
 P. m. muelleri Origin: Queensland, Australia
 P. m. fuscomicans Origin: New Guinea

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Photos of Phalacrognathus muelleri

M
Động vật được mô tả năm 1885


title: Tipula haplotricha

text:
Tipula haplotricha là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Ypsolopha aleutianella

text:
Ypsolopha aleutianella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở quần đảo Aleutian.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha


title: Scinax funereus

text:
Scinax funereus là một loài ếch trong họ Nhái bén.
Nó được tìm thấy ở Brasil, Ecuador, Peru, và có thể cả Bolivia.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.

Hình ảnh

Tham khảo

 Angulo, A., Azevedo-Ramos, C., Coloma, L.A. & Ron, S. 2004. Scinax funereus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Scinax


title: Tây Sulawesi

text:
Tây Sulawesi (tiếng Indonesia: Sulawesi Barat, viết tắt và gọi tắt là Sulbar) là một tỉnh của Indonesia ở phía Tây đảo Sulawesi. Tỉnh này rộng 16.796,19 km² được thành lập từ năm 2004, tách ra từ tỉnh Sulawesi Selatan cũ. Tỉnh lỵ đặt ở huyện Mamuju. Tây Sulawesi còn 5 huyện nữa là Polewali Mandar, Mamasa, Majene, và Mamuju Utara. Kinh tế Tây Sulawesi dựa vào khai mỏ, nông nghiệp và đánh cá.

Tham khảo

Tỉnh của Indonesia


title: Pepila ferruginea

text:
Pepila ferruginea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Biondi & D'Alessandro miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Pepila


title: Luisiadia

text:
Luisiadia là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1979 bởi Medvedev.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Luisiadia tschernovi Medvedev, 1979

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Ceratina esakii

text:
Ceratina esakii là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Yasumatsu & Hirashima mô tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1969


title: 20265 Yuyinchen

text:
20265 Yuyinchen (1998 FP23) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20265 Yuyinchen

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Puma

text:
Puma có thể là:

Sinh học
 Báo sư tử (tiếng Anh: Puma)
 Chi Puma bao gồm loài báo sư tử.

Quân sự
 Xe chiến đấu bộ binh Puma do Đức sản xuất.
 Xe bọc thép hạng nhẹ Puma do Ý sản xuất.

Thể thao
 Công ty giày thể thao Puma SE


title: Trần Tử Bình

text:
Trần Tử Bình (1907-1967) là một trong những vị tướng đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà . Ông là người lãnh đạo phong trào công nhân cao su Phú Riềng 1930; Một trong những cốt cán của Ủy ban Khởi nghĩa Hà Nội trong cuộc Tổng khởi nghĩa tháng 8 năm 1945. Sau Cách mạng tháng Tám ông đã được bổ nhiệm vào nhiều chức vụ của quân đội và Nhà nước như Phó giám đốc -  chính ủy Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn (1946), Phó Bí thư Quân Ủy Trung ương (1947), Chính ủy trường Lục quân tại Trung Quốc (1950-1956), Tổng Thanh tra Quân đội kiêm Phó Tổng thanh tra Chính phủ (1956-1958), Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (1959-1967). Huân chương Sao Vàng (2008).

Tiểu sử
Trần Tử Bình tên thật là Phạm Văn Phu, sinh năm 1907, trong một gia đình nông dân nghèo theo đạo Công giáo, tại xã Tiêu Động, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Biệt danh khi hoạt động Trần Tử Bình của ông có nghĩa "sống phong trần, lãng tử, dám xả thân vì chính nghĩa, bình đẳng"

Phong trào Phú Riềng Đỏ 1930
Vì tham gia phong trào yêu nước, vận động giáo sinh ở Chủng viện Hoàng Nguyên (Hà Đông) để tang cụ Phan Chu Trinh nên cuối năm 1926 ông bị đuổi học. Năm 1927, được Tống Văn Trân giác ngộ, ông đã ký hợp đồng vào Nam Bộ làm phu đồn điền cao su Phú Riềng.

Tại Phú Riềng, ông được nhà cách mạng Ngô Gia Tự giác ngộ, kết nạp vào Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí hội. Tháng 10 năm 1929, là đảng viên Đông Dương Cộng sản Đảng tại chi bộ Phú Riềng.

Cuối năm 1929, thay Nguyễn Xuân Cừ làm bí thư chi bộ. Đầu năm 1930, chi bộ lãnh đạo cuộc đấu tranh đòi quyền sống của 5.000 công nhân Phú Riềng, làm nên phong trào "Phú Riềng Đỏ" lịch sử. Sau đó, ông bị bắt, bị kết án 10 năm tù, bị đày ra Côn Đảo.

Thời kỳ tù Côn Đảo 1931-1936
Thời kỳ bị Pháp giam cầm tại Côn Đảo ông vẫn tiếp tục học tập lý luận cách mạng, chủ nghĩa Marx-Lenin và đấu tranh đòi độc lập cho Việt Nam từ trong tù. Cũng trong quãng thời gian này ông đã kết thân với các nhà cách mạng cộng sản khác như: Tôn Đức Thắng, Hoàng Quốc Việt, Phạm Văn Đồng, Lê Văn Lương, Phạm Hùng, Hà Huy Giáp, Trần Xuân Độ, Nguyễn Văn Phát, v.v. đây là lứa cán bộ cốt cán đầu tiên của cách mạng xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Năm 1936, do ảnh hưởng của Mặt trận Bình dân Pháp, chính quyền thực dân phải thả ông về đất liền và quản thúc ông ở quê nhà.

Thời kỳ hoạt động bí mật 1936-1945
Sau khi được trả tự do ông quay trở về Hà Nam và làm thầy ký ở phố huyện Bình Lục, nhưng vẫn tiếp tục bí mật hoạt động cách mạng. Thời kỳ này ông đã lần lựơt giữ các chức vụ khác nhau trong Đảng bộ tỉnh Hà Nam như Bí thư chi bộ, Bí thư Huyện ủy Bình Lục và Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam.

Năm 1940, ông được bầu là Uỷ viên Xứ uỷ Bắc Kỳ và trực tiếp phụ trách Bí thư Khu uỷ khu C  (Liên tỉnh: Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình) vào 1940, 1943; rồi  năm 1941 - phụ trách Bí thư Khu uỷ khu D (Liên tỉnh: Vĩnh Yên, Phúc Yên, Phú Thọ, Tuyên Quang).

Ngày 24 tháng 12 năm 1943, ông bị bắt ở Thái Bình. Đầu năm 1944, sau khi vượt ngục ở nhà tù Hà Nam bất thành ông bị chính quyền Pháp chuyển về nhà tù Hoả Lò (Hà Nội), nơi được coi là nhà tù tuyệt đối an toàn của chế độ thực dân Pháp. Tại Hỏa Lò, ông được bầu làm Trưởng ban sinh hoạt, tổ chức hoạt động công khai của tù chính trị. Ngày 11 tháng 3 năm 1945, lợi dụng sự kiện phát-xít Nhật hất cẳng Pháp ra khỏi Đông Dương, việc quản lý nhà tù Hỏa Lò có sự thay thày đổi chủ, lộn xộn và bị lơi lỏng, Trần Tử Bình cùng các tù chính trị cộng sản đã tổ chức cuộc vượt ngục nổi tiếng trong lịch sử theo đường cống ngầm giải thoát cho gần 100 tù chính trị, trong số đó có các ông Đỗ Mười, Trần Đăng Ninh...

Sau khi thoát khỏi Hỏa Lò, ông trở về xây dựng Chiến khu Quang Trung hay Chiến khu Hòa - Ninh - Thanh, Bộ chỉ huy đặt tại thôn Tâm Quy xã Hà Tân huyện Hà Trung tinh Thanh Hóa (là khu vực giáp ranh các tỉnh: Hòa Bình - Ninh Bình - Thanh Hóa).

Ngày 19 tháng 8 năm 1945, với tư cách là Ủy viên Thường vụ Xứ uỷ Bắc Kỳ, Ông đã trực tiếp tham gia lãnh đạo Tổng khởi nghĩa Hà Nội và một số tỉnh thuộc đồng bằng Bắc Bộ.

Thời kỳ phục vụ quân đội 1945-1959

Tháng 9 năm 1945, ông được giao nhiệm vụ Phó giám đốc, Chính trị ủy viên Trường Quân chính Việt Nam, (sau đổi tên là Trường Huấn luyện Cán bộ Việt Nam, rồi: Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn).

• Từ tháng 3/1947 đến 10/1950 ông được đề bạt làm Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Phụ trách công tác Cán bộ và Kiểm tra Đảng. Cuối 1947, ông cùng Lê Thiết Hùng chỉ huy mặt trận Sông Lô thắng lợi.

Tháng 1 năm 1948, ông được phong Thiếu tướng trong đợt phong quân hàm đầu tiên (cùng đợt với các ông Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Trung tướng Nguyễn Bình và các Thiếu tướng: Nguyễn Sơn, Lê Thiết Hùng, Chu Văn Tấn, Văn Tiến Dũng, Hoàng Sâm, Hoàng Văn Thái, Lê Hiến Mai, Trần Đại Nghĩa). Cùng thời gian đó đó ông được bổ nhiệm làm Phó Tổng thanh tra Quân đội. Ông làm Công tố viên trong phiên Tòa án quân sự tối cao xét xử vụ án Trần Dụ Châu tham nhũng năm 1950.

• Từ 10/1950-1956, ông nhận nhiệm vụ Chính ủy viên Quân hiệu Lục quân Trần Quốc Tuấn (sau đổi tên là Trường Lục quân Việt Nam,  kiêm Phó Tổng Thanh tra Quân đội

• Tháng 2 năm 1951, ông được cử làm đại biểu Quân đội dự Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam II tại Việt Bắc.

• Thời gian 1956-1959, ông nhận nhiệm vụ Chánh Tổng Thanh tra Quân đội, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Việt Nam, tham gia củng cố và trong sạch hóa chính quyền thời hậu chiến.

• Năm 1960, ông được bầu làm đại biểu quân đội dự Đại hội Đảng III, và được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông cũng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa II và khóa III.

Thời kỳ công tác ngoại giao 1959-1967

• Năm 1959, ông được chuyển sang công tác tại Bộ Ngoại giao Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và được bổ nhiệm làm Đại sứ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Trung Quốc, kiêm đại sứ tại Mông Cổ thay cho ông Nguyễn Khang.

Trong 8 năm công tác tại Bắc Kinh, ông được bầu làm Trưởng Ngoại giao Đoàn Bắc Kinh. Ở giai đoạn này, mâu thuẫn trong quan hệ giữa hai nước đồng minh Trung Quốc và Liên Xô diễn ra rất căng thẳng, thậm chí đã có lúc Trung Quốc gây sức ép để Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải ngả theo Trung Quốc. Tuy nhiên, đây là hai đồng minh lớn của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và nguồn viện trợ của cả hai bên là vô cùng cần thiết cho cuộc chiến nhằm thống nhất đất nước của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, việc ngả về một bên sẽ làm mất lòng bên kia và gây ra tác hại to lớn về nguồn viện trợ, phương diện chính trị cũng như sức mạnh quân sự của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Được nhiều đồng nghiệp và cấp trên đánh giá cao về sự khôn ngoan, khéo léo, mềm dẻo, đại sứ Trần Tử Bình đã góp phần giải quyết mâu thuẫn Trung-Việt trong "vấn đề Liên Xô" và vận động được Trung Quốc tiếp tục ủng hộ và giúp đỡ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, không để quan hệ Việt - Xô ảnh hưởng đến quan hệ Việt - Trung .

• Trong lần về nước họp đầu năm 1967, ông bị ốm nặng và từ trần tại Bệnh viện Hữu nghị Việt-Xô, Hà Nội vào sáng ngày 11 tháng 2 năm 1967 (tức mùng ba Tết Đinh Mùi). Ông qua đời khi vừa tròn 60 tuổi .

Lễ tang của ông được cử hành trọng thể tại Câu lạc bộ Quân nhân, Bộ Quốc phòng và tổ chức theo nghi thức cấp Nhà nước dành cho sĩ quan cấp Tướng. Sau đó, ông được an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội.

Gia đình
• Trong cuộc đời hoạt động cách mạng và chính trị của mình, ông luôn nhận được sự động viên mạnh mẽ và nhiệt thành từ bà Nguyễn Thị Hưng - người vợ, người đồng chí của ông. Nguyễn Thị Hưng cũng đã tham gia lãnh đạo phong trào cách mạng tại Hưng Yên và là người trực tiếp lãnh đạo cướp kho thóc Đồng Long, đây là một sự kiện lịch sử quan trọng (đã từng được đưa lên phim truyện). Bà cũng có đóng góp vào công cuộc phát triển phong trào phụ nữ tại nhiều tỉnh phía bắc. Sau năm 1957 bà đã đảm đương nhiều cương vị tại Bộ Ngoại thương (nay là Bộ Công thương), một trong những bộ lớn thời bao cấp, trong đó có chức vụ Chánh Thanh tra của bộ.

• Đã quen sử dụng cái tên Trần Tử Bình nên tám người con của ông bà (6 trai, 2 gái) đều lấy họ Trần: Trần Yên Hồng, Trần Kháng Chiến, Trần Thắng Lợi, Trần Kiến Quốc, Trần Thành Công, Trần Hữu Nghị, Trần Hạnh Phúc, Trần Việt Trung. Mỗi tên đều gắn với sự kiện của đất nước. Tuy nhiên họ không bao giờ quên đi họ gốc của mình (họ Phạm)..

Vinh danh và Khen thưởng

Khen thưởng
Huân chương Sao Vàng (2008)
Huân chương Hồ Chí Minh(2001)
Huân chương Độc lập hạng Nhất (1967)
Huân chương Quân công hạng Ba
Huân chương Chiến thắnghạng Nhất

Vinh danh
Tên ông được gắn biển trên một số tuyến đường của các thành phố như:
 Phường Nghĩa Tân, Quận Cầu Giấy, TP. Hà Nội.
 Huyện Củ Chi, TP Hồ Chí Minh.
 Quận Cẩm Lệ - Thành phố Đà Nẵng
 Huyện Hoà Vang, TP Đà Nẵng.
 Thị xã Thủ Dầu Một, Tỉnh Bình Dương
 Thành phố Phủ Lý - Tỉnh Hà Nam
 Huyện Bình Lục, Tỉnh Hà Nam
 Phường Phước Long, TP Nha Trang, Khánh Hoà .

Xem thêm
 Tổng khởi nghĩa Hà Nội
 Phú Riềng Đỏ

Tham khảo
 Lê Trọng Nghĩa, "Nhớ anh Trần Tử Bình trong những ngày Tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng tám", Tạp chí Xưa & Nay, No 217, (8/2004).
 Trần Tử Bình: Từ Phú Riềng Đỏ đến mùa thu Hà Nội..., Nhà xuất bản Lao động, 2006

Chú thích

  Ông đã được các đại sứ và trưởng đoàn ngoại giao của các quốc gia taị Bắc Kinh bầu làm Trưởng Ngoại giao Đoàn Bắc Kinh; xem thêm Phạm Ngạc, "Hai đại sứ và Cách mạng tháng tám", Quốc tế Điện tử, 2005
  Thập niên 1960 quan hệ chính trị giữa Trung Quốc và Liên Xô, hai quốc gia bảo trợ cho Việt Nam trong cuộc nội chiến, trở nên rất căng thẳng. Lãnh đạo Trung Quốc đã có những thời điểm thể hiện sự không hài lòng về chính sách của Việt Nam đối với Liên Xô. Đoàn ngoại giao Việt Nam, đứng đầu là Đại sứ Trần Tử Bình, đã mềm dẻo và khôn ngoan dàn xếp ổn thoả những bất đồng và qua đó đã giúp cho Việt Nam tiếp tục nhận được sự ủng hộ to lớn từ Trung Quốc cũng như Liên Xô.

Liên kết ngoài
 Cuộc vượt ngục Hỏa Lò năm 1945

Người Hà Nam
Cách mạng tháng Tám
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Chỉ huy quân sự Việt Nam (Chiến tranh Đông Dương)
Ủy ban Thanh tra Quân đội
Huân chương Sao Vàng
Nhà ngoại giao Việt Nam
Hàm Đại sứ (Việt Nam)
Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa III
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa II
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa III
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1940
Tín hữu Công giáo được đặt tên đường ở Việt Nam


title: Xylocopa trifasciata

text:
Xylocopa trifasciata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Gribodo mô tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1891


title: Vanosc

text:
Vanosc  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Xã của Ardèche


title: Dactylispa spinipes

text:
Dactylispa spinipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: 21427 Ryanharrison

text:
21427 Ryanharrison (1998 FK97) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 3 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21427 Ryanharrison

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: 1103

text:
Năm 1103 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1103


title: Erie, Colorado

text:
Erie, Colorado là một thành phố thuộc quận Boulder và Weld, tiểu bang Colorado, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km², dân số thời điểm năm 2000 theo điều tra của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 6291 người. Sân bay đô thị Erie nằm ở phía nam Erie.

Tham khảo

Thành phố của Colorado
Erie, Colorado


title: Thessaloniki

text:
Thessaloniki (), Thessalonica, hay Salonica là thành phố lớn thứ hai ở Hy Lạp và là thủ phủ của vùng Macedonia. Tên trang trọng của nó là Συμпρωτεύουσα (Symprotévousa), gợi nhớ tới thời kỳ lịch sử khi nó là thành phố Συμβασιλεύουσα (Symvasilévousa) của Đế quốc Byzantine. Theo thống kê dân số năm 2001,thành phố tự trị Thessaloniki có dân số 363,987, vùng đô thị là 800,764 và khu vực đô thị bao trùm (LUZ) của Thessaloniki có khoảng 995,766 dân cư sinh sống (2004).

Khí hậu

Thể thao

Chú thích

Tham khảo
Apostolos Papagiannopoulos,Monuments of Thessaloniki, Rekos Ltd, date unknown.
Apostolos P. Vacalopoulos, A History of Thessaloniki, Institute for Balkan Studies,1972.
 John R. Melville-Jones, 'Venice and Thessalonica 1423-1430 Vol I, The Venetian Accounts, Vol. II, the Greek Accounts, Unipress, Padova, 2002 and 2006 (the latter work contains English translations of accounts of the events of this period by St Symeon of Thessaloniki và John Anagnostes).
Thessaloniki: Tourist guide and street map, A. Kessopoulos, MalliareÌ„s-Paideia, 1988.
Mark Mazower, Salonica, City of Ghosts: Christians, Muslims and Jews, 1430-1950, 2004, ISBN 0-375-41298-0.
Thessaloniki City Guide, Axon Publications, 2002.
 Eugenia Russell, St Demetrius of Thessalonica; Cult and Devotion in the Middle Ages, Peter Lang, Oxford, 2010. ISBN 978-3-0343-0181-7
James C. Skedros, Saint Demetrios of Thessaloniki: Civic Patron and Divine Protector, 4th-7Th Centuries (Harvard Theological Studies), Trinity Press International (1999).
Vilma Hastaoglou-Martinidis (ed.), Restructuring the City: International Urban Design Competitions for Thessaloniki, Andreas Papadakis, 1999.
 Matthieu Ghilardi, Dynamiques spatiales et reconstitutions paléogéographiques de la plaine de Thessalonique (Grèce) à l'Holocène récent, 2007. Thèse de Doctorat de l'Université de Paris 12 Val-de-Marne, 475 p.

Ghi chú

Liên kết ngoài

Chính phủ
Municipality of Thessaloniki
Thessaloniki Port Authority
ΟΑΣΘ - Organisation of Urban Transport of Thessaloniki (Greek & English)
Thessaloniki - Photo Archive Documents 1900-1980

Văn hóa
Thessaloniki Concert Hall Organisation
Thessaloniki Film Festival
Thessaloniki - Old postcards
Thessaloniki Info & Links
Thessaloniki360 Virtual City Guide
Thessaloniki Tsimiski.gr street

Thành phố của Hy Lạp
Di sản thế giới tại Hy Lạp
Du lịch Hy Lạp


title: Limnophila humidicola

text:
Limnophila humidicola là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Bruchidius senegalensis

text:
Bruchidius senegalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Thuận Hà, Khai Phong

text:
Khu dân tộc Hồi Thuận Hà (顺河回族区) Hán Việt: Thuận Hà Hồi tộc Khu) là một quận thuộc địa cấp thị Khai Phong (开封市), tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 87 km2, dân số 240.000 người. Quận này có các đơn vị hành chính gồm 5 nhai đạo, 2 hương.

Tham khảo

Khai Phong
Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)
Người Hồi


title: Trochita

text:
Trochita là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Calyptraeidae.

Các loài
Các loài trong chi Trochita gồm có:
 Trochita calyptraeaformis (Born, 1778)
 Trochita dhofarensis Taylor & Smythe, 1985
 Trochita trochiformis Gmelin: đồng nghĩa của Trochita calyptraeaformis (Born, 1778)

Chú thích

Tham khảo
 Gofas, S.; Afonso, J.P.; Brandào, M. (Ed.). (S.a.). Conchas e Moluscos de Angola = Coquillages et Mollusques d'Angola. [Shells and molluscs of Angola]. Universidade Agostinho / Elf Aquitaine Angola: Angola. 140 pp

Calyptraeidae


title: Santo André, São Paulo

text:
Santo André là một đô thị tại bang São Paulo, Brasil. Đô thị này có diện tích 174,840 km², dân số năm 2007 là 667.891 người, mật độ dân số 3.850,6 người/km². Đây là một đô thị thành phần của vùng đô thị São Paulo. Đô thị này cách thủ phủ bang São Paulo 18 km, nằm ở độ cao 760 m. Khí hậu ở đây bán nhiệt đới. Theo thống kê năm 2000, đô thị này có chỉ số phát triển con người, tỷ lệ biết đọc biết viết là 97,55%.

Các đô thị giáp ranh
Đô thị này giáp các đô thị sau:

Các quận

 Distrito Sede - Santo André
 Paranapiacaba
 Distrito de Utinga - Santo André
 Distrito de Capuava - Santo André

Thành phố kết nghĩa
Santo André kết nghĩa với các đô thị sau:
 Battle Creek, Hoa Kỳ
 Thừa Đức, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Pilsen, Cộng hòa Séc
 Sesto San Giovanni, Italia
 Takasaki, Nhật Bản

Nhân vật nổi tiếng quê Santo André
Lucélia Santos
Diego Hypólito
Daniele Hypólito
Marcelo Takashima

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Santo André City Hall
Imoveis para compra e venda em Santo André

Thành phố, thị xã bang São Paulo
Đô thị bang São Paulo


title: Munnozia pinnatipartita

text:
Munnozia pinnatipartita là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Munnozia pinnatipartita. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Munnozia
Thực vật Ecuador


title: Cerithiopsis ara

text:
Cerithiopsis ara là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae, được tìm thấy ở Biển Caribe và Vịnh Mexico. Nó được Dall and Bartsch mô tả năm 1911.

mô tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 3,2 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 24 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 55 m.

Chú thích

Tham khảo

Cerithiopsis
Động vật được mô tả năm 1911


title: Anthophora nigripes

text:
Anthophora nigripes là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1879


title: Enatimene

text:
Enatimene là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Các loài
Các loài thuộc chi Enatimene bao gồm:

 Enatimene bassetti (Houart, 1998)
 Enatimene lanceolatus Houart, 2004
 Enatimene simplex (Hedley, 1903)

Chú thích

Tham khảo

Muricidae


title: Cryptocephalus elegantulus

text:
Cryptocephalus elegantulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gravenhorst miêu tả khoa học năm 1807.

Chú thích

Tham khảo

E


title: Melanotus thomasi

text:
Melanotus thomasi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Angonyx krishna

text:
Angonyx krishna là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở miền nam Ấn Độ và Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo

Angonyx


title: Nothobranchius kirki

text:
Nothobranchius kirki là một loài cá thuộc họ Aplocheilidae. Nó là loài đặc hữu của Malawi. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Malawi
K
Động vật được mô tả năm 1969
Động vật đặc hữu Malawi
Cá nước ngọt châu Phi


title: Lourdes

text:
Lourdes (; Lorda trong phương ngữ Gascon của tiếng Occitan, cũng phiên âm tiếng Việt là Lộ Đức) là một thành phố trong vùng Occitanie, thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées, miền tây nam nước Pháp. Lourdes nguyên là 1 thương trấn lớn với nét đặc trưng là một lâu pháo đài nổi lên giữa thành phố trên 1 dốc đá đứng. Năm 1858, sau khi có tin Đức Mẹ hiện ra với cô Bernadette Soubirous trong 1 hang đá nhỏ tên là Massabielle bên bờ sông Pau chảy qua thành phố, thì Lourdes trở thành một trong các trung tâm hành hương của tín hữu Công giáo khắp thế giới. Hàng năm có khoảng hơn 5 triệu khách hành hương tới Lourdes, trong đó có khoảng 60.000 bệnh nhân và người tàn tật đến cầu nguyện, xin phép lạ chữa bệnh. Riêng năm 2008 - kỷ niệm 150 năm Đức Mẹ hiện ra - người ta ước tính khoảng 10 triệu khách hành hương tới đây cùng với Giáo hoàng Biển Đức XVI.

Địa lý

Lourdes nằm ở chân dãy núi Pyrénées, thuộc khu vực kinh tuyến gốc (số 0), trong vùng Bigorre lịch sử, phía tây nam Tarbes. Thành phố nằm trên khu vực dốc đá, ở độ cao trung bình 420 m, có dòng sông Pau chảy qua từ đầu nguồn Gavarnie. Quanh thành phố có 3 ngọn núi cao khoảng 1.000 m là "Béout", "Petit Jer" và "Grand Jer". Có thể tới ngọn Grand Jer bằng xe lửa chạy trên đường sắt leo núi, còn ngọn Béout thì phải đi bằng thùng dây cáp treo.

Lịch sử

Do vị trí thuận lợi nằm giữa nhiều thung lũng, vùng Lourdes đã có người cư ngụ từ rất sớm. Người ta đã khai quật được các dụng cụ, đồ trang sức, các mảnh sành và các mộ phần ở Espeluges và trong các hang động Arrouza thuộc (thời đại đồ đá mới và thời đại đồ đồng). Công sự của lâu pháo đài ở Lourdes dường như đã có từ thế kỷ 1 trước CN. Các dứng tường (pans de murailles) kiểu La mã đã được Công binh Pháp khám phá ở lâu pháo đài này trong thế kỷ 19. Giữa năm 1904 và 1907, khi phá nhà thờ giáo xứ mang tên thánh Phêrô cũ, người ta cũng khám phá ra cấu trúc phần nền của 1 ngôi đền dâng cúng cho Thủy thần (Tutelles) với các mảnh sành và 3 bàn thờ dưới nền hậu cung của nhà thờ.Đền thờ này được thay thế bởi 1 nhà thờ Kitô giáo cổ (thế kỷ thứ 5) bị hỏa hoạn thiêu rụi, bằng chứng là các vật đã bị vôi hóa được tìm thấy.

Theo truyền thuyết, tên Lourdes có từ thời vua Charlemage (742-814). Một người Sarrasin (người Hồi giáo thời cổ) tên Mirat đã chiếm thành phố này và cố thủ. Năm 778 quân đội của Charlemagne bao vây thành phố. Tình cờ có 1 chim đại bàng ngậm một con cá hồi nước ngọt mang đến cho các người Hồi giáo, các người này liền mang con cá tới cho Charlemagne để làm cho ông ta tin rằng họ có đủ lương thực để cố thủ, chống vây hãm. Thấy khó chiếm được thành phố và theo gợi ý của giám mục Turpin, cai quản giáo phận Puy-en-Velay, nhà vua đề nghị cho phép Mirat giữ thành phố, nhưng phải cải sang đạo Công giáo. Mirat chấp nhận, đem vũ khí tới bỏ dưới chân tượng Đức Nữ Trinh đen ở Puy-en-Velay và chịu rửa tội, mang tên rửa tội là "Lorus", sau này trở thành Lorda (phương ngữ Gascon) tức Lourdes.

Từ thời trung cổ tới thế kỷ 19

Thời Trung cổ Lourdes và lâu pháo đài của nó là trụ sở của bá tước Bigorre. Cùng với cuộc Thập tự chinh Albigeois (1208-1249), lâu pháo đài Lourdes được coi là điểm then chốt của tỉnh, bị nhiều phe tranh giành. Nó rơi vào tay bá tước Champagne, cũng là vua Navarre (khoảng đầu thế kỷ 13), sau đó vào tay vua Pháp Philippe IV (Philippe le Bel), rồi sau năm 1360 lại rơi vào tay người Anh trong cuộc Chiến tranh 100 năm cho tới đầu thế kỷ thứ 15. Trong Chiến tranh 100 năm, Pierre Arnaud de Béarn giữ lâu pháo đài cùng với toàn vùng Bigorre và Lavedan cho vua Anh. Sau năm 1374, người em Jean de Béarn thay thế, nhưng lãnh thổ bị thu hẹp lại trong vùng núi mà thôi, tới tháng 10/1407 thì lâu pháo đài Lourdes rơi vào tay vua Pháp. Thời trung cổ, thành phố mở về phía tây của lâu pháo đài và được xây tường bao quanh (nay chỉ còn lại tháp Garnavie). Thế kỷ 13, Lourdes có khoảng 150 hộ gia đình và sang đầu thế kỷ 15 thì có 243 hộ.

Thế kỷ 16 và 17 Lourdes trải qua nhiều cuộc khủng hoảng. Nhà thờ giáo xứ và tu viện Saint-Pé-de-Bigorre gần đấy bị phá hủy trong cuộc Chiến tranh tôn giáo (giữa Công giáo và Tin Lành). Tới thế kỷ 18, mặc dù nạn đói và các trận dịch, dân số lại tăng. Năm 1696 có 2.315 dân. Từ năm 1730 tới 1772 thêm 1.189 dân. Năm 1755, dân số gồm khoảng 40% là nông dân, 40% là thợ thủ công (chủ yếu ngành dệt), 8,5% là thợ làm đá và khoảng 13% làm dịch vụ (buôn bán vv...).Tuy nhiên tới đầu cuộc Cách mạng Pháp (1789) thì dân số lại giảm, chỉ còn khoảng 2.300 người

Từ thế kỷ 19 tới nay

Nửa đầu thế kỷ 19, Lourdes là xã nông nghiệp, khiêm tốn, với khoảng 4.000 dân, phần lớn dân nuôi heo. Cuộc sống êm đềm buồn tẻ. Ngày 11.2.1858, cô gái 14 tuổi Bernadette Soubrirous loan báo tin mình đã gặp 1 phụ nữ lạ, xuất hiện tại hang đá nhỏ Massabielle bên bờ sông Pau, phía tây thành phố, xưng mình là Đấng Vô nhiễm nguyên tội, sau đó còn xuất hiện với cô 17 lần nữa. Dân chúng trong thành phố và các vùng phụ cận đều đổ xô tới hang đá cầu nguyện. Chính quyền phải tạm cấm bằng cách đặt hàng rào gỗ chắn lối vào hang, nhưng đầu tháng 10/1858 phải gỡ bỏ hàng rào chắn vì áp lực của dân chúng và sự can thiệp của "Eugénie de Montijo, vợ của Napoléon III, một người công giáo nhiệt thành. Năm 1862, giám mục Laurence, cai quản giáo phận Tarbes nhìn nhận việc Đức Mẹ hiện ra với Bernadette. Cùng năm, bắt đầu xây các thánh đường mới. Ngôi nhà nguyện đầu tiên được thay bằng vương cung thánh đường Đức Mẹ Mân Côi, bên trên thánh đường này là vương cung thánh đường Đức Mẹ Vô Nhiễm. Thánh đường thứ ba mang tên Vương cung thánh đường thánh Pius X được xây dưới lòng đất (thấp hơn mức sông Pau), toàn bằng bêtông cốt thép, dài 200 m, rộng 80 m, ở giữa cao 10 m, chứa được trên 20.000 người, do kiến trúc sư Pierre Vago thiết kế và kỹ sư Eugène Freyssinet thực hiện, đã được khánh thành ngày 25.3.1958.

Một phần thành phố giữa sông Pau, các thánh đường và lâu pháo đài được Giáo hội đặt tên là thành Thánh Mẫu (cité mariale). Hội đồng thành phố, dưới áp lực tôn giáo, phải mở rộng các đường phố và mở 1 đại lộ tới hang đá (từ 1879 - 1881). Các khách sạn và các tiệm mọc lên như nấm để đón các khách hành hương.

Người ta ước lượng đã có hơn 200 triệu lượt người tới hành hương từ năm 1860 , và Giáo hội Công giáo Roma đã chính thức công nhận 67 trường hợp được chữa lành bệnh nhờ phép lạ ở Lourdes.

Ngày nay Lourdes là một trong các trung tâm hành hương lớn của người công giáo khắp 5 châu. Cố giáo hoàng Gioan Phaolô II đã tới đây 2 lần vào ngày 15.8.1983 và 14-15.8.2004 và đương kim Giáo hoàng Biển Đức XVI cũng sẽ tới hành hương trong tháng 9/2008, nhân kỷ niệm 150 năm Đức Mẹ hiện ra.

Kinh tế
Ngày nay, Lourdes có khoảng 15.000 cư dân, sống chủ yếu bằng việc kinh doanh du lịch nhờ các khách hành hương. Với khoảng 230 khách sạn, Lourdes là thành phố có nhiều khách sạn thứ 3 trong nước Pháp (sau Paris và Nice). Các tiệm ăn, tiêm bán hàng lưu niệm cùng các dịch vụ khác mọc lên khắp thành phố.

Hành chính
Danh sách các thị trưởng Lourdes từ Cách mạng Pháp (1789):

Dân số

Các thành phố kết nghĩa
  Altötting (Đức)
  Fátima (Bồ Đào Nha)
  Mariazell (Áo)

Liên kết ngoài

 The Official Website of the Lourdes Sanctuaries
 Lourdes 2008 , Official site for the 150th anniversary of the apparitions
 Lourdes, by Robert Hugh Benson, 1914, from Project Gutenberg
 Catholic Association UK , details more information on Lourdes.
 Lourdes Sanctuary 360 panoramas
 Portails des sites officiels de Lourdes
 Site de la commune de Lourdes
 Office de tourisme de Lourdes
 Les grottes de Lourdes dans le Monde
 Lourdes sur le site de l'Institut géographique national
 Lourdes sur le site de l'Insee

Tham khảo

Xã của Hautes-Pyrénées
Địa điểm hành hương kính Đức Mẹ Maria
Địa điểm hành hương Công giáo
Giáo hội Công giáo Rôma tại Pháp


title: (269731) 1998 SG63

text:
{{DISPLAYTITLE:(269731) 1998 SG63}}(269731) 1998 SG63 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 16 tháng 9 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 269001–270000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cryptogemma longicostata

text:
Cryptogemma longicostata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cryptogemma


title: Opostega radiosa

text:
Opostega radiosa là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó được Edward Meyrick miêu tả năm 1913. Nó được tìm thấy ở Transvaal, Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1913


title: Vườn quốc gia Ba Vì

text:
Vườn quốc gia Ba Vì là một vườn quốc gia ở Việt Nam, được thành lập năm 1991 theo quyết định số 17-CT ngày 16 tháng 1 năm 1991 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Việt Nam.

Vị trí địa lý
Vườn quốc gia Ba Vì nằm trên khu vực dãy núi Ba Vì thuộc huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội và thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình với diện tích 10.814,6 ha, cách Sơn Tây, Hà Nội 15 km và cách trung tâm Hà Nội 50 km về phía tây.

Từ đầu thế kỉ 20, Ba Vì đã là địa danh nổi tiếng nhờ sự đa dạng của các hệ sinh thái và có phong cảnh đẹp, khí hậu mát mẻ. Vườn quốc gia này nằm trong dãy núi cao chạy dọc theo hướng đông bắc-tây nam với đỉnh Vua cao 1.296 m, đỉnh Tản Viên cao 1.227m, đỉnh Ngọc Hoa cao 1.131 m.

Khu vực Vườn quốc gia Ba Vì hiện nay là một ngọn núi lửa cổ, lần hoạt động gần nhất cách đây gần 200 triệu năm.

Động-thực vật

Về động vật, có 45 loài thú, 115 loài chim, 61 loài bò sát và 27 loài ếch nhái, trong đó có nhiều loài quý hiếm có tên trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới như gà lôi trắng, khỉ, báo, gấu, sóc bay, v.v. Hiện tại, người ta đã biết trên 1.000 loài thực vật, trong số đó có khoảng 200 loài cây dược liệu, nhiều loài quý như bách xanh, thông, dẻ, lát hoa.

Tiêu cực
Ngày ngày 29 tháng 2 năm 2016, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát đã chỉ đạo đình chỉ xây dựng công trình khu nghỉ dưỡng Le Mont Bavi Resort & Spa tại Vườn quốc gia Ba Vì (Hà Nội), yêu cầu Tổng cục Lâm nghiệp thành lập ngay đoàn thanh tra, làm rõ vi phạm tại công trình resort. Công trình Le Mont Bavi Resort & Spa do Công ty TNHH Phát triển công nghệ (CFTD) làm chủ đầu tư tọa lạc ở độ cao 600 m (cốt 600) giữa VQG Ba Vì. Đây là khu nghỉ dưỡng 4 sao bề thế với hàng chục khách sạn, biệt thự, bể bơi... đã gần như hoàn tất và đưa vào sử dụng. Theo báo Tuổi Trẻ, ban giám đốc Vườn quốc gia Ba Vì (thuộc Bộ NN&PTNT) đã nhận của Công ty TNHH Phát triển công nghệ 8 tỉ đồng và giao 53ha đất rừng cho doanh nghiệp xây dựng khu resort này với thời hạn 50 năm.

Ngoài khu nghỉ dưỡng Le Mont Ba Vì Resort & Spa trong Vườn Quốc gia Ba Vì, Khu nghỉ dưỡng Điền Viên Thôn (xã Yên Bài, huyện Ba Vì) với 59 biệt thự vừa bị Sở Xây dựng Hà Nội thanh tra, trách nhiệm thuộc UBND huyện Ba Vì, Chủ tịch UBND xã Yên Bài, và các phòng, ban chuyên môn của huyện.

Ngoài ra còn hai khu biệt thự cũng được xây dựng, một tại đồi Đá Bạc, xã Yên Bài (27 căn), một tại thôn Bơn, xã Vân Hòa (25 căn), huyện Ba Vì cũng được phát hiện xây không phép ngay từ năm 2013.

Ngày 29/7, ông Cao Chí Công, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Lâm nghiệp, cho hay, đã có kết luận của vụ việc này, nhưng chưa thể công bố. Hiện dự thảo đang gửi Ban cán sự Đảng (Bộ NNPTNT) xin ý kiến.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức
 Giới thiệu Vườn quốc gia Ba Vì
 G+ và Google map vườn quốc gia Ba Vì

Ba Vì
Du lịch Hà Nội
Địa lý Hà Nội
Ba Vì
Hòa Bình
Du lịch sinh thái Việt Nam
IUCN Loại II
Khởi đầu năm 1991 ở Việt Nam


title: Platyphasia wilsoni

text:
Platyphasia wilsoni là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Australia.

Tham khảo

Platyphasia


title: Petronas

text:
PETRONAS, viết tắt của Petroliam Nasional Berhad(tiếng Anh: National Petroleum Limited), là một công ty dầu khí thuộc sở hữu của chính phủ Malaysia, được thành lập ngày 17 tháng 8 năm 1974. Công ty này thuộc 100% sở hữu của chính phủ và được quyền khai thác toàn bộ tài nguyên dầu mỏ và khí đốt ở Malaysia và gia tăng giá trị cho những tài nguyên này. Petronas được xếp vào nhóm Fortune Global 500 gồm những công ty lớn nhất thế giới. Tạp chí Fortune xếp Petronas hạng 158 trong danh sách Fortune Global 500 vào năm 2019.

Hiện Petronas hoạt động ở 31 quốc gia. Đến cuối tháng 3 năm 2005, tập đoàn này đã có 103 công ty 100% vốn, 19 đơn vị có sở hữu một phần và 57 công ty liên kết. Ngày 11 tháng 3 năm 2007, thời báo Financial Times xác định Petronas là một trong "new seven sisters": các công ty dầu khí quốc doanh có ảnh hưởng nhất từ các quốc gia ngoài nhóm OECD.

Petronas đã xây Petronas Twin Towers (khai trương 1998), là tháp đôi cao nhất và từng là tòa nhà cao nhất thế giới, để làm trụ sở cho tập đoàn này.

Ngày 6 tháng 6 năm 2020, Thủ tướng Malaysia bổ nhiệm Giám đốc tài chính Tập đoàn, ông Tengku Muhammad Taufik Tengku Aziz, làm Tổng Giám đốc điều hành (CEO) Tập đoàn Petronas, thay thế ông Wan Zulkiflee Wan Ariffin. Quyết định thay đổi sẽ chính thức từ ngày 1 tháng 7 năm 2020.

Chú thích

Tham khảo

Nhãn hiệu Malaysia
Công ty nhà nước Malaysia
Công ty đa quốc gia
Dầu khí Malaysia
Công ty dầu khí quốc gia


title: Leptotarsus fletcherensis

text:
Leptotarsus fletcherensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Spirotropis laodice

text:
Spirotropis laodice là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Spirotropis


title: Viala-du-Pas-de-Jaux

text:
Viala-du-Pas-de-Jaux là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Vialadupasdejaux


title: Acrolophitus pulchellus

text:
Acrolophitus pulchellus là một loài côn trùng thuộc họ Acrididae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Orthopteroid Specialist Group 1996. Acrolophitus pulchellus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Động vật Mỹ
P
Châu chấu
Động vật được mô tả năm 1890


title: Ngan bướu mũi

text:
Ngan bướu mũi hoặc vịt xiêm là các tên gọi chung của một loài động vật với danh pháp hai phần Cairina moschata. Nòi ngan ở Việt Nam thì gọi là ngan ta, ngan nội, ngan dé, hay ngan cỏ. Đây là một loài trong họ Vịt có nguồn gốc từ México, Trung và Nam Mỹ. Một quần thể hoang dã nhỏ tồn tại trong khu vực miền nam Hoa Kỳ, thuộc lưu vực Rio Grande ở Texas. Cũng tồn tại các quần thể đã thuần hóa nhưng sống hoang dã trở lại ở Bắc Mỹ trong và xung quanh các công viên tại Hoa Kỳ và Canada. Mặc dù ngan bướu mũi là một loài chim nhiệt đới, nhưng nó đã thích nghi với các điều kiện băng tuyết với nhiệt độ xuống tới -12 °C (10 °F) hay thấp hơn mà không bị bệnh tật gì.

Ngan bướu mũi hoang nói chung có bộ lông màu đen, xanh đen với cánh trắng, với các vuốt dài trên chân, đuôi rộng và phẳng. Ngan trống dài khoảng 86 cm và cân nặng khoảng 2,1-3,2 kg, to và nặng hơn so với ngan cái có kích thước 64 cm, nặng 0,97-1,3 kg. Đặc trưng đặc biệt nhất của ngan bướu mũi là mặt đỏ không lông với mào dễ thấy ở phần gần mũi, nổi u trông như một cái bướu và chòm lông mào hơi dựng đứng.

Ngan con chủ yếu có bộ lông tơ màu vàng với các đốm nâu trên đuôi và cánh. Ngan con của một vài giống ngan thuần hóa có lông đầu sẫm màu và mắt xanh, những con khác có lông ở phần đầu màu nâu nhạt và các đốm sẫm màu trên gáy. Chúng khá nhanh nhẹn và có thể sống độc lập sau khi sinh.

Ngan bướu mũi hoặc ngan cỏ, vịt xiêm hoang dã là nguồn gốc của tất cả các giống ngan nhà.

Lịch sử

Ngan bướu mũi đã được nhiều dân tộc bản địa châu Mỹ thuần hóa tại Tân thế giới trước khi Columbus tới đây. Theo một đề xuất thì những con ngan bướu mũi đầu tiên đã được các nhà thám hiểm châu Âu đưa về châu Âu có lẽ vào thế kỷ 16. Công ty Muscovy, còn gọi là Công ty Muscovite, đã bắt đầu vận chuyển ngan bướu mũi về châu Âu vào khoảng sau năm 1550.

Tập tính

Loài chim không di cư này thông thường sinh sống trong các đầm lầy trong rừng, các hồ hay các con suối và thông thường đậu trên cây vào thời gian ban đêm để nghỉ ngơi.

Ngan bướu mũi, giống như vịt cổ xanh, không tạo thành các cặp ổn định, và sẽ giao phối với các loài chim có quan hệ họ hàng gần khác để sinh ra con vô sinh. Cặp lai ghép chéo giữa ngan bướu mũi với vịt nhà là khá phổ biến và được sử dụng để làm nguồn cung cấp thịt: chúng lớn nhanh như các giống vịt có nguồn gốc từ vịt cổ xanh và có kích thước lớn như ngan bướu mũi. Ngan bướu mũi có thể giao phối dưới nước hoặc trên cạn.

Ngan mái thường đẻ một ổ khoảng 8-16 trứng màu trắng, thường là trong các lỗ hổng trên cây và ấp trong 35 ngày. Mỗi ngày ngan mái rời ổ từ khoảng 20 phút tới 1 hoặc 1,5 h để bài tiết, uống nước, ăn và tắm. Khi trứng nở cần khoảng 24 h để toàn bộ ngan con chui ra khỏi vỏ. Nói chung, trong khu vực ôn đới thì ngan con sẽ sống cùng ngan mẹ, đặc biệt là về đêm, trong khoảng 10-12 tuần do cơ thể của chúng chưa sản xuất đủ nhiệt lượng cần thiết.

Thông thường ngan bố cũng sống gần các con mình trong vài tuần. Nó bơi cùng các con để kiếm ăn và bảo vệ.

Ngan bướu mũi nói chung hơi hung hãn khi vào mùa sinh sản. Ngan trống thường đánh nhau để tranh giành thức ăn, lãnh thổ cũng như bạn tình. Ngan mái ít đánh nhau hơn. Ngan lớn cũng hay mổ ngan con nếu chúng ăn cùng chỗ.

Thức ăn
Thức ăn của ngan bướu mũi bao gồm các dạng thực vật mà chúng thu lượm được nhờ sục sạo trong cỏ hay trong các vùng nước nông, cùng một số động vật có xương sống nhỏ và côn trùng.

Phân tích trình tự DNA
Trước đây người ta đặt ngan bướu mũi trong một kiểu gộp nhóm cận ngành gọi là "vịt đậu cây", nhưng sau này đã chuyển sang phân họ Vịt (Anatinae). Tuy nhiên, phân tích trình tự mtDNA của cytochrome b và NADH dehydrogenaza lại chỉ ra rằng nó có thể có quan hệ họ hàng gần với uyên ương (Aix) và tốt nhất nên đặt nó trong phân họ Vịt khoang (Tadorninae). Ngoài ra, loài còn lại của chi Cairina, ngan cánh trắng, dường như thuộc về chi khác biệt không cùng phân họ.

Thuần hóa

Ngan bướu mũi đã được thuần hóa từ nhiều thế kỷ trước. Thịt ngan cũng được ưa chuộng hơn so với phần lớn thịt từ các giống vịt nhà (có lẽ là hậu duệ đã thuần hóa của vịt cổ xanh) do nạc hơn, chứ không chứa nhiều mỡ như thịt vịt, độ nạc và mềm của thịt ngan có thể so sánh với thịt bê.

Các giống ngan thuần hóa thường có các đặc trưng bộ lông khác với của ngan hoang. Loại ngan có lông trắng thích hợp cho sản xuất thịt. Ngan mái nặng khoảng 2–5 kg (5-10 pao); ngan trống nặng khoảng 5–8 kg (10-17 pao).

Ngan thuần hóa có thể sinh sản tới 3 lần mỗi năm. Một số ngan nuôi đã thoát ra ngoài hoang dã và hiện tại sinh đẻ ngoài khu vực bản địa của chúng, như ở Tây Âu và Hoa Kỳ.

Ngan có thể lai ghép chéo với vịt nhà để sinh ra con lai vô sinh tức loài hỗn chủng (vịt Mulard). Ngan đực đã được lai ghép ở quy mô thương mại với vịt mái bằng cách thụ tinh tự nhiên hoặc nhân tạo. Khoảng 40-60% trứng nở thành vịt Mulard được nuôi để lấy thịt. Tương tự, việc lai ghép giữa vịt cổ xanh trống với ngan mái là có thể, dù con lai của chúng lại không cho thịt hay trứng với các đặc trưng mong muốn. Các con lai này thường được dùng trong sản xuất gan béo (foie gras).

Theo như tin đã đưa, tại Israel người ta đã lai ghép ngan với vịt cổ xanh để sản xuất các sản phẩm ăn kiêng của người Do Thái (kosher) từ vịt. Địa vị thức ăn kiêng của ngan là chủ đề tranh luận của người Do Thái trong trên 150 năm qua.

Con lai Mulard nuôi lấy thịt có ưu điểm: nhanh lớn hơn vịt và ngan (siêu trội), tuổi giết thịt ngắn hơn ngan, thịt ngon hơn thịt vịt, tỷ lệ mỡ thấp; khối lượng con đực và con cái chênh lệch nhau ít (ở ngan thuần chủng, khối lượng ngan cái chỉ bằng 60% ngan đực trong cùng điều kiện và thời gian nuôi).

Tham khảo và ghi chú

Liên kết ngoài

 Donkin R. A. (1989): Muscovy duck, Cairina moschata domestica: Origins, Dispersal, and Associated Aspects of the Geography of Domestication. A.A. Balkema Publishers, B.R. Rotterdam.
 Hilty Steven L. (2003): Birds of Venezuela. Helm Identification Guides, London. ISBN 0-7136-6418-5
 Stiles F. Gary, Skutch Alexander Frank (1989): A guide to the birds of Costa Rica. Comistock, Ithaca. ISBN 0-8014-9600-4
 Zivotofsky Rabbi Ari Z., Amar Zohar (2003): The Halachic Tale of Three American Birds: Turkey, Prairie Chicken, and Muscovy Duck. The Journal of Halacha and Contemporary Society. Rabbi Jacob Joseph School Press, Staten Island, NY.

M
Gia cầm
Chim México
Chim Nam Mỹ
Vịt
Động vật được mô tả năm 1758
Chim Trung Mỹ
Chim thuần hóa
Thủy cầm


title: Saint-Junien-Ouest (tổng)

text:
Tổng Saint-Junien-Ouest là một tổng của Pháp tọa lạc tại tỉnh Haute-Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Saint-Junien trong quận Rochechouart. Độ cao khu vực này là 153 m (Saillat-sur-Vienne) đến 317 m (Saint-Junien) độ cao trung bình trên mực nước biển là 187 m.

Hành chính

Phân chia đơn vị hành chính

|-
| Chaillac-sur-Vienne || align="right" | 951 || align="right" | 87200 || align="right" | 87030
|-
| Saillat-sur-Vienne || align="right" | 905 || align="right" | 87720 || align="right" | 87131
|-
| Saint-Junien || align="right" | 10 666 (1) || align="right" | 87200 || align="right" | 87154
|}
(1) một phần của xã.

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Haute-Vienne
 Quận của Haute-Vienne
 Tổng của Haute-Vienne
 Xã của Haute-Vienne
 Danh sách các tổng ủy viên của Haute-Vienne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Saint-Junien-Ouest sur le site của Insee
 plan của Tổng Saint-Junien-Ouest sur Mapquest
 Localisation của Tổng Saint-Junien-Ouest sur une carte de France

Saint-Junien-Ouest


title: Đing năm

text:
Đing năm là một nhạc cụ họ hơi của một số dân tộc ở Tây Nguyên. Đing năm là cách gọi của người Ê Đê. Người Raglai gọi nó là Ku puốt, người M'Nông gọi là M'boắt. Thường dùng để thổi theo điệu hát Ayray, trong các lễ hội: Lễ cúng Bến nước, lễ cầu mưa, lễ mừng lúa mới, lễ lên nhà mới, tăng lễ.v.v.. Trong các lễ hội này nhạc cụ được sử dụng hát hay chỉ thổi theo làn điệu. Âm thanh trầm bổng, cao vút, vọng vang khác nhau, tạo được nết hoang sơ của núi rừng Tây Nguyên, âm thanh như cơn lốc xé toạc cả mảng núi rừng. Người sáng tạo ra Đing năm vào thời gian nào nhiều nghệ nhân vẫn không biết, họ chỉ biết thổi và ca hát.

Hình dáng
Cấu trúc gồm 6 ống trúc dài ngắn khác nhau được xếp thành 2 bè, mỗi bè 3 ống. Cắm các ống xiên qua một quả bầu khô, dùng sáp ong rừng "dán" lại. Khi sáp khô thì khoét các lỗ trên đầu mỗi ống. Cuống trái bầu khô làm đầu thổi. Kỹ thuật làm kèn khó vì đòi hỏi người nghệ nhân phải biết thổi, có khả năng thẩm thấu cao

Cách thổi
Người nghệ nhân thổi Đing năm thường thổi độc tấu hay đệm cho điệu hát Ayray của người Êđê.
Hiện tại trước nguy cơ truyền thống cha ông bị mai một, có nguy cơ thất truyền. Điều đáng quan tâm là hiện tại người gia mới thổi, làm được kèn Đing năm.

Tham khảo

Nhạc cụ dân tộc Việt Nam
Nhạc cụ họ hơi
Người Ê Đê


title: Restrepia chocoensis

text:
Restrepia chocoensis là một loài lan thuộc họ Orchidaceae. Loài này được Garay miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1973

.

Chú thích

chocoensis
Thực vật Colombia
Động vật được mô tả năm 1973


title: Begonia schaeferi

text:
Begonia schaeferi là một loài thực vật thuộc họ Begoniaceae. Loài này có ở Cameroon và Nigeria. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng nhiều đá. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Cheek, M. 2004. Begonia schaeferi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

S
Thực vật dễ tổn thương


title: Ngọc trản ngân đài

text:
Ngọc trản ngân đài (chén ngọc trên đài bạc) hay Ngọc trản quyền, là bài quyền được Hội nghị chuyên môn toàn quốc lần thứ 3 do Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam phối hợp với Đại học Thể dục Thể thao tổ chức tại Đầm Sen, Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 15 đến 26 tháng 4 năm 1995, bình chọn, thống nhất đưa vào chương trình quy định chung của tất cả các võ phái cổ truyền trên toàn quốc. Hội nghị lần này, ngoài bài quyền nói trên, cũng chọn thêm được 2 bài khác là Bát quái côn và Huỳnh long độc kiếm, nâng tổng số các bài được chọn qua ba hội nghị lên 9 bài (4 bài tại hội nghị lần 1 tổ chức năm 1993 là Hùng kê quyền, Lão hổ thượng sơn, Tứ linh đao, Roi Thái Sơn; 2 bài tại hội nghị lần 2 năm 1994 là Lão mai quyền, Siêu xung thiên).

Lịch sử
Đây là một bài quyền với những kỹ thuật tiêu biểu cho võ thuật cổ truyền dân tộc và là bài chính thống, đặc trưng của đất võ Bình Định. Không ai biết bài quyền Ngọc Trản có từ bao giờ và xuất xứ ở đâu, nhưng theo lưu truyền trong dân gian, bài quyền này nguyên khởi từ võ phái An Vinh của võ sư Hương Mục Ngạc. Trong quá trình tìm tư liệu để nghiên cứu về nguồn gốc và đặc trưng võ cổ truyền Bình Định, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy bài thiệu quyền Ngọc trản trong gia phả họ Trương ở từ đường dòng tộc họ Trương thôn Phú Thiện, xã Mỹ Hòa, huyện Phù Mỹ. Những nhà nghiên cứu được tiếp cận và xem một tư liệu võ cổ truyền quý hiếm. Theo gia phả của của dòng tộc họ Trương, ông tổ của dòng tộc này là 1 trong những vị tiền hiền của thôn Phú Thiện và dưới thời các chúa Nguyễn từng làm tới chức Câu đương. Đến thời Thiệu Trị thứ 6 (1846), dòng tộc Trương lại có 1 vị tên là Trương Đức Lân, đỗ cử nhân và làm quan đến chức Tri phủ.

Tài liệu võ cổ truyền Bình Định ở từ đường tộc họ Trương là 1 tập sách nhỏ (khổ 12 cm x 12 cm), làm bằng chất liệu giấy dó. Tập tài liệu võ cổ truyền này có 26 trang (không kể bìa, mất một số trang ở sau). Trong đó có tất cả 15 bài thảo viết bằng chữ Hán và 1 bài diễn ca viết bằng chữ Nôm. Nội dung của cuốn sách võ gồm đủ cả lời thiệu của các môn quyền, thương, côn, đao, kiếm… Đây là 1 tư liệu võ cổ truyền Bình Định cực kỳ quý hiếm. Bởi vì, nói về võ cổ truyền Bình Định, lâu nay đa phần các bài võ chủ yếu đều được các võ sư, võ sĩ phổ biến theo lối "truyền khẩu", chứ ít có tài liệu bài bản nào. Nhà nghiên cứu Lộc Xuyên Đặng Quý Địch gọi tư liệu võ cổ truyền này là "Võ Kinh" và cho rằng đây là một tư liệu võ cực kỳ quý giá. Hiện tại, nhà nghiên cứu Đặng Quý Địch đã cơ bản hoàn thành việc phiên dịch tài liệu "Võ Kinh". Vì khuôn khổ bài viết có hạn, chúng tôi chỉ xin sơ lược giới thiệu những nội dung chính về tài liệu võ cổ truyền nói trên.

NGỌC TRẢN QUYỀN: (Bài võ có tên "Ngọc Trản"). Bài thiệu có 27 câu, 135 chữ, mở đầu là câu: "Ngọc Trản ngân đài/ Tả, hữu tấn khai thập

Lời thiệu

a) Nội dung bài thiệu cổ về quyền "Ngọc Trản" được trích trong tập tư liệu Hán-Nôm được phát hiện tại từ đường dòng họ Trương ở xã Mỹ Hòa-Phù Mỹ do ông Trương Đức Hồng cung cấp, ông Phạm Đình Phong sưu tầm.
 Phần Phiên âm:
1. Ngọc Trản ngân đài.

2. Tả, hữu tấn khai thập tự.

3. Luyện diệp liên hoa.

4. Đả sát túc, tọa, hồi mai phục.

5. Tấn đả tam chiến

6. Thoái thủ nhị linh.

7. Hoành tả, tọa, bạch xà lan lộ.

8. Hữu hoành sát thanh long biên giang.

9. Phụ tử tương tùy.

10. Hoành hữu, tọa, bạch xà lan lộ.

11. Tả hoành sát thanh long biên giang.

12. Phụ tử tương tùy.

13. Hồi tàng địa hổ.

14. Song phi, quyển dực.

15. Hạ bàn đoản đả.

16. Hồi, tiểu tọa khai cung.

17. Huỳnh long quyển địa.

18. Tấn, đả song quyền.

19. Hoành tả, phục hạc khai linh.

20. Trực tiền quyển địa.

21. Tấn, đả song quyền.

22. Hoành hữu, phục hạc khai linh.

23. Trực tiền quyển địa.

24. Tấn, đả song quyền.

25. Hướng, hậu đả thập tự.

26. Diện tý.

27. Hồi, tẩu mã giang tiên.

28. Bái tổ, lập như tiền.

 Dịch nghĩa:

1. Chén ngọc đài vàng.

2. Tiến, mở thế chữ thập bên trái và bên phải.

3. Chọn lá liền hoa.

4. Đánh sít chân, tọa thế "hồi mai phục".

5. Tiến, đánh ba bận.

6. Lui, hai tay sắc sảo.

7. Xoay trái, tọa thế "Bạch xà lan hộ" (con rắn trắng qua đường cỏ).

8. Chém ngang bên phải bằng thế "thanh long biên giang" (con rồng xanh trên sông bên).

9. Thế cha con nương tựa nhau.

10. Hoành bên phải, tọa thế "Bạch xà lan hộ" (con rắn trắng qua đường cỏ).

11. Hoành bên trái quét thế "thanh long biên giang" (con rồng xanh trên sông bên).

12. Thế cha con nương tựa nhau.

13. Trở về thế rắn hổ đất núp.

14. Đá song phi (hai chân bay) rồi thế chim cuốn cánh.

15. Đánh vắt mâm dưới.

16. Về, tọa, xổm mở cánh cung.

17. Thế rồng vàng cuốn đất.

18. Tiến đánh hai đấm.

19. Xoay trái, thế "phục hạc khai linh" (chim hạc giúp phơi cánh).

20.Thế cuốn đất, đánh thẳng phía trước.

21. Tiến đánh hai đấm.

22. Xoay phải, thế "phục hạc khai linh" (chim hạc giúp phơi cánh).

23. Thế cuốn đất, đánh thẳng phía trước.

24. Tiến đánh hai đấm.

25. Chuyển phía sau đánh thế chữ thập.

26. Mặt nhìn hướng tý (hướng Bắc).

27. Trở về thế "tẩu mã giang tiên" (ông tiên ruổi ngựa trên sông).

28. Vái tổ, đứng như trước.

b) Những động tác trong bài quyền Ngọc Trản:

- Đứng theo tư thế dịch cân, thủ môn hiệu theo võ Bình Định, lễ tổ, mắt nhìn thẳng ra phía trước.

- Ở bộ vị (xem ảnh H.1), trụ ngựa theo tư thế ngựa tứ bình. Hai mắt nhìn thẳng về phía trước.

- Ở bộ vị (xem ảnh H.2), dương quyền ở hai tay trái và phải ở bộ vị, xòe hai chưởng, sau đó tay phải theo dương chưởng, tay trái theo âm chưởng, áp sát vào nhau thủ sát nơi chấn thủy. Bái tổ. Hai mắt nhìn thẳng.

. Theo Bước đầu nghiên cứu nguồn gốc, đặc trưng võ cổ truyền Bình Định

Những nguồn tư liệu khác

Mặc dù vẫn có câu điệp vần, 28 câu lời thiệu của bài vẫn cho thấy đây không hoàn toàn là một bài thơ:
Tam bộ bái tổ
Nhị bộ kính sư
Hồi thân lập trụ
Ngọc trản ngân đài
Tả thủ tấn khai
Thập tự luyện dịp
Liên đả sát túc
Tọa hồi mai phục
Tấn đả tam chiến
Thối thủ nhị linh
Tả hoành sát, hữu hoành sát
Hồi phát địa hổ
Thanh long biên giang
Phụ tử tương tùy
Song phi triển dực...
Hạ bản lôi đản đả
Hồi tiểu tọa khai cung
Tấn đả song quyền
Trực tiền quyển địa
Huỳnh long quyển địa
Đồng tử vươn thân
Hoàn tấn đã liên hoàn
Hồi tả tọa Bạch xà lăn lộ
Tản hoành sát thanh long biên giang
Kiêm kê điển thủ
Thối thảo bát liên hoàn
Tẩu mã dương tiên
Lập bộ như tiền.

Dịch nghĩa:

Chén ngọc đài bạc
Tiến, mở thế thập tự bên trái và bên phải
Liền lá liền hoa
Đánh sít chân, tọa thế "hồi mai phục"
Tiến, đánh ba bận
Lui, hai tay sắc sảo
Xoay trái, tọa thế "Bạch xà lan hộ" (con rắn trắng qua đường cỏ)
Chém ngang bên phải bằng thế "thanh long biên giang" (con rồng xanh trên bờ sông)
Thế cha con nương tựa nhau
Hoành bên phải, tọa thế "Bạch xà lan hộ" (con rắn trắng qua đường cỏ)
Hoành bên trái quét thế "thanh long biên giang" (con rồng xanh trên sông bên)
Thế cha con nương tựa nhau
Trở về thế rắn hổ đất núp
Đá song phi (hai chân bay) rồi thế chim cuốn cánh
Đánh vắt mâm dưới
Về, tọa, xổm mở cánh cung
Thế rồng vàng cuốn đất
Tiến đánh hai đấm
Xoay trái, thế "phục hạc khai linh" (chim hạc phơi cánh).
Thế cuốn đất, đánh thẳng phía trước
Tiến đánh hai đấm
Xoay phải, thế "phục hạc khai linh" (chim hạc phơi cánh)
Thế cuốn đất, đánh thẳng phía trước
Tiến đánh hai đấm
Chuyển phía sau đánh thế chữ thập
Mặt nhìn hướng tý (hướng Bắc)
Trở về thế "tẩu mã giang tiên" (ông tiên ruổi ngựa trên sông)
Bái tổ, đứng như trước

Ngoài lời thiệu kể trên, tại nhiều võ phái như Tân Khánh Bà Trà, Huỳnh Long phái, Vovinam v.v. còn nhiều dị bản khác của lời thiệu, trong đó dị bản sau cũng rất phổ biến:

Ngọc trản ngân đài, tả hữu tấn/tiến khai
Thập tự liên ba, đả sát túc
Tả hồi mai phục, tấn/tiến đả song quyền
Hồi phạt địa hồ, hữu ban loan đả
Tấn đả tam chiêu, thối/thoái thủ nhi binh
Hoành hữu tọa, phụ tử tương phùng
Lạc mẫu phùng phi, tương tự cấp thích
Thanh long tiến giang, bạch xà hoành sát
Lục hoạt khai binh, song phi chuyển địa
Hồi mã loan thanh, tấn lập như tiên

Dịch nghĩa:

Chén ngọc trên đài bạc, tiến mở bên trái và phải
Những đợt sóng liên tiếp chữ thập, đánh triệt phần chân
Quay về phía trái mai phục, tiến đánh bằng song quyền
Về trị chồn đất, chuyển phải đánh liên tiếp
Tiến đánh ba mặt, hay lui về thủ cũng là cách dùng binh
Xoay về phải ngồi, cha con gặp lại
Lạc mẹ rồi lại tương phùng, đánh nhanh như trước
Như rồng xanh vượt sông, rắn trắng đánh ngang
Sáu lần mở đường ra quân, đổi hướng đá song phi
Trở về nhạc ngựa reo vang, về vị trí cũ.
Một bản khác với lời thiệu gồm 30 câu theo đúng thể thơ tứ tuyệt:

Tam bộ bái tổ
Nhị bộ kính sư
Hồi thân lập trụ
Ngọc trản ngân đài
Tả hữu tấn khai
Liên hoa liệng điệp
Hoành đả phát túc
Tọa hồi mai phục
Tấn đả tam chiến
Thối thủ nhị linh
Tả hữu hoành sát
Hồi phác địa hổ
Thanh long biên giang
Phụ tử tương tùy
Song phi triển dực
Hạ bàn lôi đả
Hồi tọa khai cung
Tấn đả song quyền
Trực tiền quyển địa
Huỳnh long quyển địa
Đồng tử dương thân
Hoành tấn liên đả
Hoành tả thối tọa
Bạch xà lan lộ
Hồi tả hoành sát
Thanh long biên giang
Kim kê triển thủ
Thối tảo bát liên
Tẩu mã dương tiên
Lập bộ như tiền

Đặc điểm
Ngọc trản ngân đài khai thác các tư thế nghịch tréo của bộ pháp kết hợp với sự dịch chuyển trọng tâm liên tục. Để thực hiện thăng bằng được tốt, các tư thế di chuyển trong bài quyền được biến hoá thật linh hoạt, khi thì mặt chân bối (chân trụ) được tạo trước rồi trọng tâm mới di chuyển, lúc thì di chuyển trọng tâm trước rồi mới tạo mặt chân bối sau, nên thấy vững mà không, không mà vững, lảo đảo ngả nghiêng như người say rượu. Hơn nữa chính thân pháp ngả nghiêng đã tạo đà tốt cho thủ pháp, hai tay hoạt động đồng bộ, hòa quyện với nhau một cách nhuần nhuyễn làm tăng thêm uy lực cho động tác tấn công và thêm kín đáo cho việc phòng thủ.

Đặc trưng bài quyền thể hiện uy lực của bài: tấn công công phu, toàn diện, chắc đòn, kết hợp nhu cương đúng lúc, đúng chỗ. Phòng thủ kín đáo với những thế né tránh, phản đòn lợi hại. Thân pháp nhẹ nhàng, linh hoạt khi di chuyển, và ra đòn vững chắc, mạnh mẽ khi đứng trụ. Bộ tay dữ dội, nhanh, chính xác, có lúc vờ như thủ để đánh lừa đối phương, hay dụ đối phương với thế vây hãm để tiêu diệt theo dạng "hư hư thực thực".

Ý nghĩa
Chén ngọc trên đài bạc, vậy ẩn ý của người xưa khi đặt tên bài quyền và lời thiệu của bài quyền này thế nào, hiện có những giải thích khác nhau. Võ sư Nguyễn Anh Dũng cho rằng: Võ công và chén rượu, hình như có sự gắn bó ngàn đời. Trước khi lên đường ra chiến trận, được vua ban ngự tửu chúc kỳ khai đắc thắng, lúc ca khúc khải hoàn cũng được vua đón tận cổng thành, tự tay rót rượu mừng mã đáo công thành. Hoặc việc chinh chiến, không về cũng thường tình như uống chén rượu vậy thôi.

Tuy nhiên, võ sư Hồ Bửu, giám đốc Võ đường Tây Sơn-Bình Định tại Mỹ, một trong những học trò của hai võ sư Diệp Bảo Sanh (chưởng môn nhân đời thứ hai của Bình Thái Đạo) và Hồ Nhu (tức Hồ Ngạnh), lại tìm ý nghĩa của bài quyền Ngọc Trản từ những liên tưởng khác.

Võ sư Hồ Bửu cho rằng: Bài Ngọc Trản, có câu mở đầu Ngọc Trản ngân đài, tả hữu tấn khai. Ngọc trản (chén ngọc, chén nhỏ uống rượu hay trà), ngân đài (đĩa bạc có chân dùng để đặt trái cây cúng). Nhà của người Việt, hầu hết đều có một bàn thờ tổ tiên ông bà. Trên bàn thờ ấy, phía trước là cặp chân đèn cầy, chính giữa là một cái lư hương. Kế đến phía trong, và trước bài vị là lục bình cắm hoa, một đĩa bằng bạc có chân, người Bình Định gọi là cổ bồng, đặt trái cây, và bộ tách trà hay một nậm rượu với những chén ngọc nhỏ nhắn xinh xinh. Gia đình giàu có thì chén ngọc đũa ngà, cổ bồng bằng bạc; còn nhà nghèo khó cũng cố gắng lựa một bộ chén và cái đĩa đựng trái cây đẹp nhất, mà với họ quý như ngọc như ngà, để cúng kiến ông bà. Chén ngọc và đĩa bạc là hai vật thể làm sao có thể khai mở tiến ra bên trái bên phải? Thực ra câu thiệu này ngụ ý nói tổ tiên đã bỏ công sức, mồ hôi nước mắt và cả xương máu để xây đắp ngôi nhà và đất nước Việt Nam... Vậy điều đầu tiên của người học võ là phải biết tri ân các bậc tiền nhân và phải noi gương dấn thân bảo vệ non sông để Tổ quốc này mãi mãi trường tồn.

Tham khảo

Đi tìm triết lý của bài thiệu quyền Ngọc Trản
Lời thiệu và những động tác minh họa bài quyền Ngọc Trản
Video clip bài Ngọc trản ngân đài trên website Võ cổ truyền Việt Nam
https://luutru.gov.vn/ve-mot-tu-lieu-vo-co-truyen-quy-hiem-491-vtlt.htm
http://www.binhdinh-salongcuong.org/VN_KHAO%20LUAN_Thao%20Quyen_Ngoc-Tran.html
http://www.nhandan.com.vn/thethao/item/2509802-.htmlhttp://www.nhandan.com.vn/thethao/item/2509802-.html

Võ Bình Định
Quyền thuật
Võ cổ truyền Việt Nam


title: Pistosia raapii

text:
Pistosia raapii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Pistosia


title: Hiệp ước Versailles (1787)

text:
Hiệp ước Versailles năm 1787 (tiếng Pháp: Traité de Versailles de 1787) là một hiệp ước được ký kết giữa một bên là hầu tước Montmorin đại diện cho vua nước Pháp Louis XVI, một bên là Pigneau de Behaine (Bá Đa Lộc) thay mặt Nguyễn Ánh. Nội dung chủ yếu là việc Nguyễn Ánh đồng ý cắt lãnh thổ Việt Nam cho Pháp để Pháp đưa quân đội, vũ khí sang giúp đánh nhà Tây Sơn.

Do nhiều yếu tố, đặc biệt là cuộc Cách mạng Pháp năm 1789 lật đổ Hoàng gia, nên nước Pháp đã không thi hành Hiệp ước Versailles 1787, nên theo sử gia Tạ Chí Đại Trường, giá trị Hiệp ước Versailles 1787 chỉ là tờ giấy lộn. Tuy nhiên Hiệp ước Versailles vẫn trở thành một di họa đối với Việt Nam. Về sau, Pháp đã dựa vào hiệp ước này để làm cớ yêu cầu nhà Nguyễn cắt đất, và sau đó xâm lược Việt Nam vào năm 1858. Sau này tác giả Faure chép truyện Bá Đa Lộc, có nuối tiếc rằng nếu Hiệp ước thành sự thực thì Pháp có thể chiếm Việt Nam sớm hơn mấy chục năm:
 “Nếu lúc ấy Chính phủ Pháp sẵn sàng giúp ông Bá Đa Lộc thì ông ấy đã giúp cho nước Pháp hoàn thành cuộc bảo hộ ở An Nam ngay từ cuối thế kỷ 18, để sau khỏi phải dùng đến chiến sự mới xong công việc”.

Bối cảnh

Năm 1771, Tây Sơn khởi binh chống lại chúa Nguyễn, thế ngày một mạnh. Trong khi ở phía bắc vào năm 1774, chúa Trịnh cũng đưa quân tấn công và chiếm được Phú Xuân, thủ phủ của Đàng Trong vào năm 1775 trong cuộc xung đột lần cuối cùng giữa hai chính quyền cai trị Đàng Trong và Đàng Ngoài, chúa Nguyễn thua chạy vào đóng quân ở Quảng Nam, lập cháu là Nguyễn Phúc Dương làm thái tử kế vị. Quân Tây Sơn tiến ra đánh chiếm Quảng Nam, chúa Nguyễn ở thế "lưỡng đầu thọ địch" không chống nổi bèn cùng với cháu là Nguyễn Phúc Ánh (Nguyễn Ánh) chạy vào Gia Định, để lại Nguyễn Phúc Dương chống với quân Tây Sơn. Cho đến năm 1777, Nguyễn Huệ xua quân lấy được đất Gia Định, bắt giết chúa Nguyễn và Nguyễn Phúc Dương; Nguyễn Ánh chạy thoát được.

Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ về Quy Nhơn, Nguyễn Ánh lúc ấy 17 tuổi, tập hợp tôi tớ cũ chúa Nguyễn, khởi binh thu đất Gia Định và xưng vương năm 1780. Năm 1782, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ đem quân vào đánh đất Gia Định, Nguyễn Ánh phải chạy về Ba Giống, rồi ra đảo Phú Quốc. Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ rút về Quy Nhơn, Nguyễn Ánh lại tái chiếm Gia Định, năm 1783, Nguyễn Huệ lại mang quân đánh khiến Nguyễn Ánh phải lánh ra Phú Quốc. Nguyễn Huệ đánh ra Phú Quốc, Nguyễn Ánh chạy ra Côn Lôn, Nguyễn Huệ đem thuyền vây Côn Lôn, nhờ có bão mà Nguyễn Ánh chạy thoát ra đảo Cổ Cốt, rồi lại về Phú Quốc.

Bây giờ Nguyễn Ánh lương thực hết, phải hái rau, tìm củ chuối để ăn, thế cùng lực kiệt. Trước đây Nguyễn Ánh có quen với người Pháp, làm giám mục đạo Gia Tô tên là Bá Đa Lộc (Pierre Pigneau de Béhaine, évêque d'Adran) khi ấy Bá Đa Lộc đang ở Chantaboun (thuộc nước Xiêm), Nguyễn Ánh bèn sai người đến bàn việc. Bá Đa Lộc khuyên Nguyễn Ánh cầu viện nước Pháp, nhưng phải cho Hoàng tử Cảnh đi làm tin thì mới được.

Mọi sự sắp xếp đã rồi, nhưng vì trái gió mùa, Bá Đa Lộc chưa đi tàu về Pháp được. Nguyễn Ánh trong bụng chưa quyết hẳn việc cầu viện nước Pháp, liền sang nước Xiêm La xin cứu viện. Nước Xiêm mang 3 vạn quân, 300 chiếc thuyền tiến sang Đại Việt. Nguyễn Nhạc nghe tin, cử Nguyễn Huệ đem binh vào, đánh bại quân Xiêm La ở Trận Rạch Gầm - Xoài Mút vào tháng 1 năm 1785.

Diễn biến

Vào cuối năm 1783, Nguyễn Ánh giao cho Bá Đa Lộc vai trò "sứ giả đặc biệt của vua Nam Hà" với một tờ quốc thư 14 khoản cầu viện Pháp và quốc ấn để vị Giám mục này được toàn quyền thay mặt Nguyễn Ánh sang Pháp cầu viện triều đình vua Louis XVI. Đi kèm với Bá Đa Lộc là con cả của Nguyễn Ánh là Nguyễn Phúc Cảnh và các tướng Phạm Văn Nhơn, Nguyễn Văn Liêm. Sinh mạng của cậu bé về sau trở thành hoàng tử trưởng nhà Nguyễn, khi ấy mới lên 4 tuổi bị đưa ra "thế chấp" "làm con tin" trong cuộc cầu viện này.

Nhưng mãi đến cuối năm 1784, đoàn thuyền của Bá Đa Lộc mới rời Việt Nam rồi sau đó lại bị kẹt ở Pondichéry, Ấn Độ (thuộc Pháp). Đến giữa 1786 họ rời khỏi Pondichéry và tới hải cảng Lorient ở Pháp vào tháng 2 năm 1787. Mất một thời gian vận động khá lâu, đến đầu tháng 5 năm 1787, Bá Đa Lộc cùng hoàng tử Cảnh mới được tiếp kiến vua Louis XVI. Ngày 28 tháng 11 năm 1787, tại cung điện Versailles, Thượng thư Bộ Ngoại giao Pháp là Armand Marc, Bá tước de Montmorin, thay mặt vua Pháp ký với đại diện của Nguyễn Ánh là Giám mục Bá Đa Lộc bản hiệp ước "Tương trợ tấn công và phòng thủ" (thường gọi là Hiệp ước Versailles).

Nội dung
Hiệp ước này gồm có 10 khoản, nội dung chính là về việc vua Pháp cam kết cung cấp cho Nguyễn Ánh 4 chiếc tàu chiến loại frégaté cùng 1.200 bộ binh 200 pháo binh và 250 lính Cafres (lính da đen châu Phi) và các phương tiện trang bị vũ khí tương ứng; ngược lại Nguyễn Ánh phải chấp thuận:
 Cắt cửa biển Đà Nẵng và quần đảo Côn Lôn cho Pháp, cho phép người Pháp được quyền tự do buôn bán và kiểm soát thương mại của người nước ngoài ở Việt Nam.
 Phải cung cấp thủy thủ, tàu bè, lương thực và quân nhu thiết yếu cho Pháp khi Pháp có chiến tranh với một nước khác ở khu vực Viễn Đông.
 Mỗi năm phải đóng một chiếc tàu, y như tàu của nước Pháp đã cho sang giúp, để đem sang trả cho vua nước Pháp.

Thực hiện

Ngày 27 tháng 12 năm 1787, Bá Đa Lộc cùng hoàng tử Cảnh rời Pháp và trở lại Pondichéry để đợi sự chi viện từ phía chính quyền Louis, nhưng ngày 14 tháng 7 năm 1789 giới bình dân Pháp đã làm cuộc cách mạng lật đổ triều đại phong kiến Louis, thiết lập nền cộng hòa tư sản, cộng thêm việc Bá tước nhận trách nhiệm chi viện là De Conway vốn có hiềm khích với Bá Đa Lộc đã tấu sàm, nước Pháp tỏ ra không muốn nhắc đến hiệp ước cũ nữa.

Theo Lịch sử nội chiến Việt Nam 1787 (Tạ Đại Chí Trường), nguyên nhân chính khiến nước Pháp không thực hiện Hiệp ước Versailles bởi: Nước Pháp tài chính bị kiệt quệ đến nỗi 10 ngày trước ký thỏa ước Versailles, triều đình Pháp trù liệu vay 420 triệu đồng livres. Thêm nữa trước đó một tháng, nước Phổ đã tràn vào chiếm nước Cộng hòa Batave, đánh đổ đảng thân Pháp làm cho Pháp mất đồng minh trên mặt biển là yếu tố cần thiết để giữ thuộc địa. Khi Bá Đa Lộc đi rồi, viên Trưởng văn phòng bộ thuộc địa mới bảo Do lệnh Vua cho Deconway hay rằng không tính tới chuyện viễn chinh Đông Dương.

Chờ mãi mà không nhận được sự chi viện từ Bá tước De Conway, Giám mục Bá Đa Lộc đã tự quyên góp tiền từ các thương gia có mưu đồ đặt cơ sở buôn bán ở Đại Việt cùng với số tiền 15.000 franc Pháp của gia đình mình cho, đem mua súng đạn và tàu chiến. Tháng 7 thì Bá Đa Lộc cùng hoàng tử Cảnh về đến Gia Định. Các hoạt động quyên góp tiền sau này hay xây dựng, sửa sang thành Gia Định, Vĩnh Long, Châu Đốc, Hà Tiên, Biên Hòa, Bà Rịa, huấn luyện cơ đội pháo thủ, tổ chức bộ binh và rèn luyện tập binh lính theo lối châu Âu, trung gia mua tàu chiến và vũ khí... đều có sự góp sức của những người Pháp mà do Bá Đa Lộc chiêu mộ, kêu gọi. Việc củng cố Gia Định cộng thêm sự giúp đỡ của người Pháp đã giúp cho thế lực của Nguyễn Ánh ngày càng mạnh, có thể đối đầu với Tây Sơn.

Các hoạt động giúp đỡ Nguyễn Ánh về mặt quân sự của Giám mục Bá Đa Lộc không phải là sự trợ giúp chính thức của chính phủ Pháp mà chỉ là hành động tự nguyện của một nhóm người theo sự chiêu mộ của Giám mục. Thực tế này đã bị cuộc cách mạng Pháp năm 1789 biến thành một "sự nhập nhằng không rõ ràng" và những biến động liên tục của nước Pháp từ cuộc cách mạng này khiến hơn nửa thế kỷ sau nước Pháp luôn phải hoài nghi và nuôi hy vọng hão huyền về những quyền lợi tại Việt Nam mà họ nghĩ lý ra là họ phải được nhận. Chính phủ Pháp chỉ còn ghi nhớ hiệp ước 1787 về công cuộc trợ giúp của người Pháp đối với Nguyễn Ánh ở Việt Nam, ngoài ra không còn một bằng cớ xác đáng nào về vấn đề đó.

Do Cách mạng Pháp nổ ra lật đổ Hoàng gia, nước Pháp đã không thực thi điều khoản nào trong Hiệp ước Versailles. Hiệp ước Versailles tuy được ký nhưng không còn giá trị.

Hậu quả

Pháp

Việc không thi hành thỏa ước Versailles khiến các sử gia Pháp sau này thấy mất một cơ hội chiếm thuộc địa Đông dương sớm hơn gần một thế kỷ. Họ gọi nhà cầm quyền Pháp thời bấy giờ là phản bội, lừa dối, phỏng gạt.

Việt Nam

Nước Pháp không thực hiện Hiệp ước nhưng Bá Đa Lộc đã kêu gọi các thương nhân người Pháp trợ giúp cho Nguyễn Ánh. Theo Tạ Đại Chí Trường, việc quân nhân, giáo sĩ Tây phương có mặt ở Gia Định cũng tức là đã mở cửa cho văn minh Tây phương tràn vào.

Phong trào giao thương Âu Á vẫn tiếp tục mà Tây Sơn bị ném bên lề một phần nào thì Gia Định nhận lãnh tất cả những ưu thế được đưa đến. Bá Đa Lộc mang Hoàng tử Cảnh đi cầu viện đem về Gia Định không phải chỉ một hiệp ước tuy không được thi hành nhưng cũng tập hợp lực lượng tới giúp mà còn dẫn về một ông hoàng biết đọc kinh và quả quyết hứa rằng sứ mệnh của ông là làm cho dân chúng xứ tôi trở lại đạo.

Giáo sư Trần Văn Giàu nhận xét:

Trong bài “Nên học sử ta”, Nguyễn Ái Quốc viết:
“Trước khi vua Gia Long bán nước cho Tây, nước ta vẫn là nước độc lập. Vì muốn giành làm vua mà Gia Long đem nước ta bán cho Tây. Thế là giang san gấm vóc tan tác tiêu điều, con Lạc cháu Hồng hóa làm trâu ngựa”.

Trong bài thơ Lịch sử nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh phê phán hành động cầu viện quân đội ngoại quốc của Nguyễn Ánh:

Tư liệu viết bài
 .
 .

 .
 .
 .
 .
 Nguyễn Xuân Thọ (2016), Bước đầu của sự thiết lập hệ thống thuộc địa Pháp ở Việt Nam (1858-1897) - Nhà xuất bản Hồng Đức, ISBN 9786048659202

Xem thêm
 Quan hệ Pháp-Việt

Chú thích

Liên kết ngoài

Lịch sử Việt Nam thời Tây Sơn
Lịch sử Pháp
Năm 1787
Quan hệ Pháp – Việt Nam
Pháp năm 1787
Versailles


title: An Lão (định hướng)

text:
An Lão có thể là một số địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
 Huyện An Lão, tỉnh Bình Định
 Thị trấn An Lão, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
 Thị trấn An Lão, huyện An Lão, tỉnh Bình Định
 Xã An Lão, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Đá An Lão thuộc quần đảo Trường Sa
 Chiến dịch An Lão năm 1964 tại thung lũng An Lão trong Chiến tranh Việt Nam.
 Trung đoàn An Lão - Trung đoàn bộ binh 2 thuộc Sư đoàn 3 Sao Vàng, Quân đội Nhân dân Việt Nam.


title: Heriades cingulatus

text:
Heriades cingulatus là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Heriades
Động vật được mô tả năm 1931


title: Thái cực đồ

text:
Thái cực đồ là một đồ hình mô tả cho thuyết Âm Dương trong văn hóa Phương Đông.

Hình ảnh

Thái cực đồ nằm gọn trong một vòng tròn, gồm hai nửa đối xứng ôm trọn lấy nhau, tượng trưng cho Âm (màu đen) và Dương (màu đỏ). Trong mỗi phần đối xứng lại có một chấm tròn màu đối lập nằm trong đó, trong âm có dương trong dương có âm.

Màu sắc của Thái Cực đồ có thể thay đổi, cũng như độ xoắn vào nhau của hai hình đối xứng, Thái Cực Đồ ở trên có chiều xoay theo kim đồng hồ.

Ý nghĩa

Thái Cực đồ thể hiện ý nghĩa của Triết học phương Đông, cụ thể là thuyết Âm Dương rất rõ ràng:
Trong mỗi một tổng thể (hình tròn) luôn tồn tại hai mặt đối lập Âm và Dương, hai mặt đó tương hỗ với nhau, bù đắp nhau thành một thể hoàn thiện. Không một tổng thể, cá thể nào có thể tách biệt hoàn toàn hai mặt đó.
Trong Âm có Dương, trong Dương có Âm, cũng như trong phần màu đỏ có chấm màu đen, và ngược lại.
Âm thăng, Dương giáng ngược chiều kim đồng hồ
Âm thịnh, Dương suy và ngược lại. Khi phần màu đen lớn dần thì phần màu đỏ nhỏ dần và ngược lại.
Cực thịnh thì suy, thể hiện ở mỗi phần khi đạt đến độ cực đại thì xuất hiện yếu tố đối lập ngay trong lòng, và phần đó sẽ phát triển dần

Lịch sử

Có giả thuyết cho rằng hình ảnh của Thái Cực đồ được tạo lập từ quan sát thiên văn thông qua đo bóng nắng mặt trời. Khi cắm một chiếc que thẳng trên mặt đất và đánh dấu tất cả khu vực mà bóng của que quét trong một năm, sẽ có một đồ hình Thái Cực đồ

Có ý kiến cho rằng Thái Cực đồ của Đạo gia cũng như đồ hình chữ Vạn của Phật gia là có chung một nguồn gốc. Đó chính là các biểu tượng của các dạng Thiên Hà khác nhau trong vũ trụ.

Vô Cực đồ

Từ Thái Cực đồ, đến đời Tống, các nhà Tống nho đã ghép thêm tư tưởng về Vô Cực đứng trước Thái Cực, tạo thành Vô cực đồ.

Hình ảnh trong hội họa, điêu khắc

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Văn hóa phương Đông
Biểu tượng
Nho giáo
Lịch sử nghệ thuật
Trang trí
Văn hóa dân gian Trung Hoa
Đối xứng
Vũ trụ học Đạo giáo

eo:Jino kaj Jango#Tajĝifiguro