title: 7 viên ngọc rồng (phim)

text:
7 viên ngọc rồng: Thời đại tiến hóa (tiếng Anh: Dragonball Evolution) là bộ phim điện ảnh thuộc thể loại hành động/phiêu lưu/kỳ ảo do Hoàng Nghị Du làm đạo diễn, Châu Tinh Trì sản xuất với phần kịch bản của Ben Ramsey, phóng tác từ bộ truyện tranh nổi tiếng Bảy viên ngọc rồng của Akira Toriyama. Phim có sự tham gia của các diễn viên gồm Justin Chatwin, Emmy Rossum, Jamie Chung, James Marsters, Joon Park, Eriko Tamura, Randall Duk Kim và Châu Nhuận Phát.

Phim chính thức ra rạp vào ngày 10 tháng 4 năm 2009 tại Hoa Kỳ và ngày 20 tháng 4 năm 2009 tại Việt Nam. Phim bị các nhà phê bình và khán giả chỉ trích kịch liệt, xứng đáng là bản chuyển thể điện ảnh từ truyện tranh tệ nhất năm.

Nội dung
Son Goku sống với ông nội Son Gohan từ nhỏ. Cậu được ông dạy võ thuât và tuyệt kỹ KameHameHa. Một ngày, ông cho Goku xem viên ngọc rồng gia bảo và nói rằng một tương lai đen tối đang chờ đợi cậu. Sau đó, Goku đến trường và vận rủi tìm đến cậu. Xe đạp của cậu bị bạn cùng lớp nghiền cho tan nát. Cậu rất tức giận và định lại nhưng phải nhẫn nhịn, vì ông nội cậu đã dặn chỉ dùng võ để tự vệ chứ không đánh người. Hơn nữa, cô bạn học mà cậu thầm thích là Chi Chi, cũng đi theo kẻ đã gây sự đó.

Lúc này có một hiểm họa khôn lường ập đến, ma vương Piccolo sống lại. Hắn âm mưu tìm đủ 7 viên ngọc rồng để thống trị thế giới, và Hắn ta có một tay sai cũng độc ác không kém tên là Mai.

Trong lớp, Goku nghĩ vẩn vơ về Chi Chi bàn bên và không thể tập trung học được. Sau đó, cậu có dịp làm thân với Chi Chi khi giúp cô mở hòm đồ cá nhân bị kẹt. Chi Chi mời Goku tham dự buổi tiệc tại nhà cô thay cho lời cảm ơn. Tối hôm đó, khi ông nội Gohan đang làm tiệc sinh nhật của cậu, Goku trốn khỏi nhà để đến buổi tiệc do Chi Chi mời. Khi đến nơi, cậu gặp nhóm những kẻ đã trêu chọc mình. Bọn chúng tìm cách đuổi Goku đi, nhưng chúng đã bị cậu hành hạ dã man. Lúc này, Chi Chi bước ra và thán phục sức mạnh của Goku. Sau đó, cả hai vừa đi vừa nói chuyện thân mật dưới ánh trăng lãng mạn.

Quay về nhà ông nội Gohan, trong lúc đang đợi Goku về nhà để dự sinh nhật thì sát thủ Mai lao vào tấn công. Ông nội với bản năng đã thoát hiểm với Mai nhưng khi Piccolo bước vào thì diễn biến trở nên khác. Hắn phá xương đầu gối của ông nội Gohan và dùng sức mạnh của mình đi đánh sập ngôi nhà để cho những mảnh vụn đè nát ông nội của Goku đang bị kẹt trong đó. Goku lúc này đang vui vẻ với Chi Chi thì đột nhiên linh cảm trỗi dậy nên điềm báo chẳng lành. Sau đó, cậu vội vã chạy ngay về nhà thì đã quá muộn. Lục tìm trong đống đổ nát, Goku cuối cùng đã tìm thấy ông nội đang bị thương rất nặng. Sau khi trăng trối về điều Goku phải làm, ông nội tắt thở và ra đi. Goku gục xuống và khóc.

Sáng hôm sau, Goku chôn cất ông nội tử tế rồi vào nhà lấy đồng phục con nhà võ mà ông nội đã cất kỹ ra. Lúc này thì Bulma đến, cả hai người đánh nhau và Bulma đổ lỗi cho Goku về việc đột nhập vào công ty Capsule của cô ta và lấy trộm viên ngọc năm sao cùng việc giết bảo vệ nhà cô ta. Goku lập tức giải thích cho Bulma biết về sự hiểu lầm và chỉ ra viên ngọc bốn sao của cậu. Bulma xin lỗi và Goku bảo là Bulma cần sự giúp đỡ nên phải cho cậu đi theo kèm đồng thời đi tìm sư phụ Roshi tại thành phố.

Tất nhiên với nhịp sống hiện đại, để tìm ra sư phụ Roshi tại thành phố không dễ. Ngay lúc này máy dò ngọc của Bulma đã tìm thấy một viên ngọc khác, cô và Goku đến một cái đảo ở giữa tâm thành phố mà không hay biết rằng đó là nhà của sư phụ Roshi. Khi đột nhập, Goku bị phát hiện và giao chiến với sư phụ Roshi. Goku đã thua và lúc này họ mới xin sư phụ Roshi giúp đỡ sau khi nói ra chuyện của ông nội của Gohan cũng như câu truyện về chúa tể Piccolo đã trở lại cùng một điều gì đó về những viên ngọc rồng. Sư phụ Roshi hiểu ra và giải thích chút ít về ngọc rồng rồi cùng mọi người đi tìm viên ngọc của ông. Sáng hôm sau cả ba thầy trò lên đường, Goku phải vác hành lý khá to để chạy theo xe máy của Bulma lẫn sư phụ Roshi để khổ luyện trong công việc đánh bại Piccolo.

Đi một đoạn khá xa, họ gặp Chi Chi đang đấu võ thuật cùng với một người trong khóa tập võ. Goku gặp Chi Chi và nói vài điều rồi tiếp tục lên đường khổ luyện. Đang đi trên đường phiêu lưu thì cả nhóm bị sập bẫy hố. Tại đây cả nhóm gặp ngay cướp đường Yam Cha đòi nộp mãi lộ mới cho ra khỏi hố. Chán nản cả nhóm qua đêm trong bẫy, tối đến Goku ra sức leo ra ngoài nhưng thất bại. Lúc này sư phụ Roshi giải thích cho Bulma và Goku về Piccolo và con quỷ khỉ cùng với tác dụng của những viên ngọc rồng nếu kiếm đủ. Sau khi nói xong xuôi thì Bulma phát hiện ra có ngọc rồng ở gần. Sư phụ Roshi phóng lên miệng bẫy và sau đó Yam Cha nhận lời giúp đỡ cả ba thầy trò.

Lúc này tại phi thuyền của Piccolo, để gia tăng thêm lực lượng, hắn tạo ra thêm những đạo quân cho mình nhờ máu của chính hắn. Cả nhóm thầy trò lúc này đi đến miệng núi lửa và đụng độ tay sai của Piccolo. Họ đánh bại chúng và Goku tìm ra viên ngọc bảy sao. Sau khi nhìn thấy thứ gì đó trong tương lai đều không tốt, Goku nói lại với sư phụ Roshi và theo ông tới một ngôi chùa để nương náu sự truy lùng của Piccolo. Tại đây sư phụ Roshi đã nói về Piccolo và xin sự giúp đỡ của sư phụ trụ trì, và ông ta đã đồng ý.

Quay lại với Chi Chi, lúc này Mai trà chộn vào nhóm võ thuật và lấy được DNA của cô khi giao đấu. Goku lúc này gặp Chi Chi và mời cô về chùa nơi cậu ta trốn để chơi. Tối đến, sư phụ dạy cho Goku biết chiêu thức Kamehameha và dặn dò về làm sao có thể dùng chiêu đó. Tại đây, nhờ sự kích cầu của Chi Chi, Goku đã luyện thành công chiêu thức Kamehameha. Còn lúc này về sư phụ Roshin, ông nhờ các nhà sư chỉ dẫn chiêu Ma Phong Ba để khắc chế Piccolo. Lúc này Chi Chi mà Goku gặp đã lộ rõ là kẻ giả dạng, cô ta chạy nhanh ra ngoài và đụng độ Chi Chi thật. Cả hai người tham chiến và lúc này khi Goku xuất hiện trong tư thế khó sử vì cả hai giống nhau. Bằng thủ đoạn lừa đảo giả vờ thua, Goku đã đánh gục Chi Chi thật và lãnh một phát đạn do bất cẩn. Còn Chi chi giả thì lúc này hiện nguyên hình là Mai và chạy thoát.

Goku lúc này gần như chết, cậu đến cõi âm và gặp ông nội Gohan. Goku lúc này được sư phụ Roshin bắn chưởng Kamehameha vào người và được cứu sống, họ ngay lúc này tập hợp lại và cùng nhau lên xe đánh thẳng vào cứ địa của Piccolo trước khi hắn gọi rồng thần. Khi Goku lên đối mặt với Piccolo, hắn giải thích cho Goku biết rằng cậu không phải là cháu của Gohan mà là từ một thế lực khác tạo ra để đến hủy diệt Trái Đất, bí mật lớn nhất của Goku là khi Nhật Thực xuất hiện cậu sẽ biến thành khỉ đột. Lúc này Nhật Thực xuất hiện, Goku biến thành con quỷ khỉ đột và quay sang truy sát bè bạn của mình để thu gom lại các viên ngọc rồng vương vãi. Sư phụ Roshin thấy nguy bèn làm chiêu Ma Phong Ba để nhốt Piccolo vào chiếc bình nhưng thất bại do hắn ta lường trước được chiêu này và đã bắn nổ chiếc bình nên thoát chết. Sư phụ Roshin trúng đòn và ngã ra thương thế rất nặng, Goku lao đến bóp cổ ông nhưng do sư phụ Roshi khuyên giải nên Goku lấy lại phần con người. Khi này đã quá muộn, sư phụ Roshin đã tắt thở.

Goku lao vào quyết đấu với Piccolo, bằng nỗ lực phi thường. Goku đã thắng và Piccolo đã bị lãnh trọn Kamehameha và bất tỉnh cùng lúc kết thúc Nhật Thực. Cậu ra ngoài cuộc chiến và đến bên xác của sư phụ Roshin, Goku gọi rồng thần lên và ước sư phụ Roshin sống lại và viên ngọc rồng tách ra chia ra khắp thế giới.

Kết phim, Goku đến gặp Chi Chi, cả hai người nói chuyện và Chi Chi nói muốn đấu với Goku. Từ đây hai người lao vào nhau và ra chiêu...

- Ẩn số sắp tới trong phiên bản tiếp theo:

Trong đoạn kết ẩn lúc cuối phim, chúng ta sẽ được gặp lại người phụ nữ đã bị Piccolo chiếm làng. Tất nhiên người mà cô ta chăm sóc không ai khác lại chính là hắn, kẻ bị Goku đánh bại là Piccolo. Câu chuyện tiếp tới là gì? Những bí mật của thế giới Dragonball vãn nằm trong ẩn số thế giới.

Diễn viên

 Justin Chatwin trong vai Son Goku
 James Marsters trong vai Piccolo
 Emmy Rossum trong vai Bulma
 Jamie Chung trong vai Chi-Chi
 Joon Park trong vai Yamcha
 Eriko Tamura trong vai Mai
 Randall Duk Kim trong vai Ông nội Gohan
 Châu Nhuận Phát trong vai Quy lão tiên sinh

Quá trình sản xuất
Bắt đầu thương thảo về nội dung thương hiệu Dragon Ball từ tháng 3/2002, hãng 20th Century Fox cuối cùng đã có được tên thương hiệu độc quyền thương mại Dragon Ball từ tác giả nổi tiếng Akira Toriyama. Từ đây hãng 20th Century Fox bắt đầu liên lạc với người viết kịch bản Ben Ramsey từng biết đến qua vai trò viết kịch bản cho phim The Big Hit từ tháng 6/2004 bằng cách trả $ 500.000 tiền nhuận bút viết lại kịch bản Dragon Ball thông qua phiên bản truyện tranh Dragonball Z gốc. Đến năm 2007, hãng 20th Century Fox tiếp tục cho gọi hai nhà sản xuất phim là James Wong và Stephen Chow vào cuộc làm bộ phim mà bọn họ đã có được tên thương hiệu của nó dưới cái mác Dragonball Evolution, từ đây bộ phim đã được khởi quay và được giữ bí mật trong suốt thời gian sản xuất cho đến khi nó được xới lên từ năm 2008, khi trang website chủ 20th Century Fox đưa cái tên Dragon Ball lên trong bảng danh sách phim sách được phát hành. Một thời gian sau đấy, để khẳng định việc làm bộ phim Dragonball Evolution này là có thật, hãng 20th Century Fox đã âm thầm cung cấp tin tức liên quan của bộ phim cho một tờ báo tạp trí mang tên Shueisha's Weekly Young Jump - Số 24 ra ngày 15/5/2008 bằng những hình ảnh diễn viên đóng phim Dragonball đi kèm các nhân vật trong truyện như Emmy Rossum (Bulma), Chu Nhuận Phát (Sư phụ Roshi), James Marsters (Piccolo), Jamie Chung (Chichi), Park Joon Hyung (Yamcha), Tamura Eriko (Mai), và Kim Deok Mun (Trong vai ông nội của Goku).

Do bộ phim Dragonball Evolution là thương hiệu sáng tạo được chuyển thể lên phim cho nên những gì mà người xem và giới fan hâm mộ bộ truyện tranh Dragonball thấy dưới một tầm nhìn khác hoàn toàn cũng như việc tác giả gốc Akira Toriyama nhận xét về phim vào ngày 10/2/2009 đang là một vấn đề gây tranh cãi rất gay gắt khi không ít người cho rằng hãng 20th Century Fox đang làm ra một bộ phim không hay và trong số đó người khen kẻ chê gần như ngang ngửa với nhau.

Với ý kiến của tác giả gốc Toriyama Akira thì ông cho rằng:

 - Không thể phủ nhận rằng đạo diễn, các diễn viên và cả đoàn làm phim đã tạo ra một tác phẩm không tồi khi thể hiện phần nào thế giới do tôi sáng tạo ra. Có lẽ bản thân tôi và các fans của truyện tranh Manga nên đón nhận bộ phim như một phiên bản  Dragonball  mới được kể lại từ một tầm nhìn khác.

Với những kỹ xảo hình ảnh của phim Dragonball Evolution, những nhà làm phim đã chọn các hiệu ứng từ hai bộ phim là The Matrix và phim 300 nổi tiếng làm nền. Những nhà lập trình viên kỹ xảo Ariel Shaw và Robert MacLachlan của dòng phim Final Destination và 300 cho biết thêm họ đã phải làm việc rất vất vả để có thể tạo nên những dòng hiệu ứng kỹ xảo đẹp mắt và làm mãn nhãn người xem, bằng những gì đã thực hiện trên phim Dragon Ball được đổi tên thành Dragonball Evolution từ ngày 10/12/2008, họ hy vọng bộ phim sẽ được công chúng từng yêu mến tác phẩm truyện tranh Manga này đón nhận một cách nhiệt liệt như một siêu phẩm mới của ngành công nghiệp giải trí của Holywood.

Hậu trường phim và những chuyện cần biết
 Trong phim, khi hai nhân vật Chi Chi đánh nhau có cảnh nhân vật Goku nhảy qua một màn lửa. Chính Justin Chatwin đã thực hiện việc này mà không cần người đóng thế, anh cho rằng việc anh thể hiện một cảnh liều lĩnh như vậy sẽ khiến bộ phim có một cái nhìn quan trọng hơn về nhân vật Goku khi đang yêu Chi Chi.
 Khi Goku và ông nội Gohan giao đấu trên dây phơi quần áo được thực hiện bằng kỹ xảo, đạo diễn đã cho hai diễn viên này thực hiện những động tác đó trên một tám ván bằng sắt dài gần hai mét rưỡi cùng nhiều tấm đệm để cho diễn viên diễn tả cảnh ngã xuống khi thể hiện trong phim bị mất đà. Phông nền xanh được thực hiện cho kỹ xảo này được bỏ qua và thay thế bằng một phông nền trắng để thể hiện các cảnh kỹ xảo với tia nắng chiếu vào hai ông cháu.
 Emmy Rossum thủ vai Bulma trong phim rất thích lái chiếc mô tô mà đội ngũ đặt làm trong thời gian làm phim, chiếc xe giống như một chiếc xe đua địa hình thực sự ngoại trừ một việc là hình dáng quá khổ của nó rất khó điều khiển.
 Trong đoạn cảnh Chi Chi và Mai đấu nhau ở tại một đấu trường, đạo diễn của phim đã phải huy động hơn 100 diễn viên quần chúng tham gia vào cảnh quay đó ngồi thành một vòng tròn để sử dụng kỹ xảo nhân người lên tại các hàng ghế trên sau khi vào phim.
 Khi Chi Chi giao đấu với Mai, thực ra diễn viên Jamie Chung chỉ đấu tập với một người đóng thế của Mai để thể hiện các cảnh đánh rõ mạnh mà trong phim không ai nhận ra được điểm đặc biệt của công nghệ kỹ xảo ghép người.
 Việc thực hiện cảnh quay đá song phi của Goku cần phải dùng đến ba cuộn dây cuốn quanh người để nâng được cơ thể của Justin Chatwin lên. Vì đây là một cảnh bắt buộc cần đóng nghệ thuật cho nên việc lấy thăng bằng cho Justin Chatwin thể hiện trên dây phơi quần áo đều được miêu tả sao cho giống thật nhất cho đến khi thực hiện đông tác buông mình đá đi theo chiều kéo của dây.
 Việc Chi Chi đấu với Mai trong một cảnh quay đặc tả, cả hai được hơn 7 người hỗ chợ các hệ thống góc quay khi giao đấu. Sau khi cảnh quay được bấm máy xong, trên phim những cộng tác viên đặc tả cảnh quay sẽ được các chuyên viên dùng kỹ xảo xoá đi.
 Khi diễn viên Chu Nhuận Phát ngồi kể lại nguồn gốc của ngọc rồng và Picollo xong thì ông ta lập tức dập ngay lửa và nhảy lên khỏi hố, trong quá trình làm phim hiếm ai nghĩ được rằng đám lửa đó được tạo ra từ một bình gas cỡ nhỏ chôn sâu xuống đất để diễn viên có thể diễn đi diễn lại cảnh này. Còn cái hố, nó thực ra là một cảnh được mượn từ một khu vực công trường mới được đào lên.
 Trong cảnh cuối cùng khi bấm máy với hai diễn viên lao vào đấu với nhau, đoàn làm phim sử dụng một máy quay quay 360 độ được lấy từ công nghệ của bộ phim " Matrix " nổi tiếng.
 Velasco Shaw thuê Iconix – một công ty nổi tiếng trong lĩnh vực kỹ xảo hình ảnh để mang về một thiết bị gọi là "fist-cams", nhỏ gọn đến mức có thể gắn vào nắm tay của diễn viên, và khi họ đấm ra sẽ trông như đang đấm thẳng vào khán giả xem phim. Còn McLachlan gợi ý cho Wong dùng một thiết bị ghi hình kỹ thuật số có tốc độc cao là Phantom để tóm được những hình ảnh cử động chậm nhất của các cảnh hành động chủ chốt. McLachlan và Wong đã cùng nghiên cứu về Phantom, với một đoạn clip thí nghiệm về Phantom đã được đăng tải lên Youtube để lấy ý kiến người xem. Đoạn clip quay cảnh một bong bóng chứa đầy nước bị nổ, và Phantom có thể quay lại rõ ràng 1000 frame hình/giây.
 Việc thực hiện cảnh quay tại miệng dung nham núi lửa được quay tại phim trường Universal nổi tiếng với hơn 6000 mét vuông đất. Tại cảnh quay đầy tốn kém này hiếm ai nghĩ được rằng việc tạo kỹ xảo cho bộ phim này cần đến 6 chuyên gia hiệu ứng kỹ xảo.
 Khi James Marsters thực hiện cú nhảy từ trên vách núi xuống đã có một trục trặc nho nhỏ khi dây cáp treo bị khựng lại cách mặt đất khoảng hơn 1 mét. Phải mất hơn 3 phút đoàn làm phim mới gỡ được anh xuống và bắt đầu lại với cảnh quay, tuy nhiên sau khi lên phim vì lý do bất khả kháng nên cảnh này đã bị rút ngắn lại bằng cách chuyển cảnh.
 Việc thực hiện kỹ xảo cho các viên ngọc rồng có các ngôi sao di chuyển theo chiều xoay tròn được dựa vào nguyên tắc tạo hình theo sự chuyển động của vũ trụ và Trái Đất để tạo cảm giác về sự tồn tại sức mạnh của viên ngọc thay cho sự thô kệch giống viên bi của phiên bản cũ của Đài Loan.
 Justin Chatwin và Chu Nhuận Phát trong thời gian trước khi bấm máy đã từng học với nhau động tác Thái cực quyền suốt ba tiếng mỗi ngày để đảm bảo về sự chuyển động nhuần nhuyễn của mình trên phim khi thể hiện.
 Diễn Emmy Rossum thủ vai Bulma trong một cảnh phim gặp gỡ Goku đã có một đoạn không hiểu ý của đoàn làm phim khi đột nhiên đi thẳng đến máy quay và giơ súng vào đoàn đạo diễn một lúc, lúc đầu đạo diễn bảo ấn tượng đấy nhưng góc mà cô sẽ phải đi đến là đầu bên kia cơ.
 Bốn diễn viên thủ vai Goku, Bulma, Yamcha và Roshi sau khi bấm máy xong cảnh gọi rồng thần xong đã hát một bài ca về phim Dragon Ball khi bọn họ vừa diễn xuất xong.

Bảng phân vai các diễn viên

 Justin Chatwin vai Sôn Gôku.

 James Marsters vai Piccolo.
 Emmy Rossum vai Bulma.

 Jamie Chung vai Chi-Chi.
 Chu Nhuận Phát vai Quy lão Kamê.
 Eriko Tamura vai Mai.

Album Music CD Rule của Hamasaki Ayumi cho Dragonball Evolution
Theo như được biết về tiểu sử của Hamasaki Ayumi thì cô được biết đến như một nữ hoàng nhạc Pop Nhật Bản và được xem như là một biểu tượng của nền công nghiệp nhạc trẻ châu Á về tài năng, sự thành công lẫn nghị lực phi thường. Cô sinh ngày 2 tháng 10 năm 1978. Từ khi còn là 1 đứa trẻ Ayu thường nghe nhạc rock (Led Zeppelin, Deep Purple), bị ảnh hưởng bởi 1 người họ hàng. Bây giờ thì Ayu thích nghe nhạc soul như là Babyface và En Vogue.

Trong năm 1998 cô bắt đầu có một đĩa đơn Album đầu tay mang tên Poker Face, Ayumi lúc này đã nhanh chóng chiếm được cảm tình của khán giả châu Á. Tính tới nay, số ấn phẩm đó đã được bán trên hơn 50 triệu đĩa hát.

Với Album thứ 39 Startin'/Born to Be... Từ năm 2006, Hamasaki Ayumi đã trở thành nữ nghệ sĩ solo cùng số Album nhiều nhất khi đứng đầu bảng top bẳng xếp hạng âm nhạc Nhật Bản.

Đến năm 2008, Ayumi phát hành Album mới mang tên Mirrorcle World và tổ chức live show của mình vòng quanh châu Á. Với những gì mà Album Mirrorcle World đem lại đã giúp Ayumi lập thêm một kỷ lục mới khi có được vị trí quán quân bảng xếp hạng âm nhạc Nhật Bản trong 10 năm liền liên tiếp.

Trong ngày 9/12/2008, kênh truyền hình Japan Today đưa tin thì Hamasaki Ayumi sẽ thể hiện ca khúc chủ đề tên Rule trong bộ phim này bằng tiếng Nhật. Ca khúc này sẽ được phát hành rộng rãi tại 60 quốc gia trình chiếu phim Dragonball Evolution. Theo như được biết thêm đó là việc đĩa đơn Rule khi ra mắt sẽ có hình vẽ của Hamasaki Ayumi trong bộ đồ của Goku do chính tác giả Toriyama Akira vẽ và thể hiện.

Đánh giá về phim
Khác xa so với những năm thập niên 1989 khi ấn phẩm phim Dragon Ball: The Magic Begins do Trung Quốc ra mắt giới mộ điệu, khi đó với một giàn diễn viên nhỏ tuổi cộng thêm sự nhiệt tình đã làm nên điều mà cả giới hâm mộ coi là suýt nữa thì thành công thời bấy giờ nếu như không có một cốt truyện chẳng ăn nhập gì với nội dung của nguyên bản gốc khi cho một nhân vật tên vua Horn vào chuyện nhằm làm bá chủ thế giới với bè lũ đạo quân người ngoài hành tinh. Với những tình tiết gây hài lẫn xào nấu truyện phim đã nhanh chóng đi vào một lối mòn của thể loại phim nhái tên thương hiệu không hơn không kém với mục đích duy nhất là giải trí. Nhìn chung sự cố gắng với thời điểm năm 1989 lúc đó đã là rất khá khi hãng phim Filmswell International Limited đã có chuyển thể sang, mặc dù vậy nó cũng không được đề cập đến vài năm sau đó bởi vì lý do đây không hẳn là một bộ phim đáng để nhớ lại với dân Nhật Bản bằng sự thất bại khi chuyển thể vì họ quá khó tính với thể loại cợt nhả vào thần tượng của họ.

Trước hết, điều đầu tiên phải thừa nhận rằng Dragon Ball không phải là bộ truyện tranh bình thường, vì thế không dễ dàng để chuyển thể nó lên màn ảnh rộng nhất là trong tình hình kinh tế năm 2008 và 2009 hiện nay. Có rất nhiều nguyên nhân như hệ thống nhân vật trong Dragon Ball khá lớn và đồ sộ vì ngoài nhân vật chính là Goku ra thì tác giả còn cho xoay quanh cùng hàng tá những nhân vật phụ có tốt lẫn xấu khiến cho nguyên tác này chở nên kéo dài và lôi cuốn người đọc hơn.

Hơn nữa Dragon Ball phiên bản truyện tranh còn kéo dài từ thời điểm Goku còn là một cậu bé cho tới khi đã là người đàn ông trưởng thành, đây là quá trình rất dài với hàng loạt các sự kiện và vô số những điểm mấu chốt quan trọng cũng như "chìa khóa" dẫn tới nhiều bí mật về thân thế các nhân vật khác. Nắm được điều này, phiên bản phim hoạt hình của Dragon Ball do hãng Toei Animation thực hiện đã bám rất sát và gần như hoàn toàn chuyển thể tất cả nội dung của truyện tranh lên phim hoạt hình. Bởi vậy, phim hoạt hình được các fan đón nhận rất nồng nhiệt.

Trở lại với dự án Dragonball Evolution, ngay từ khâu tuyển diễn viên, làn sóng phản đối từ các fan của Draonball đã nổ ra, họ không muốn nhìn thấy một Goku quá "tây" như Justin Chatwin, không muốn một hình tượng sư phụ Roshi quá "trẻ" như Châu Nhuận Phát bởi vì điều quá dễ hiểu là nhân vật Goku của họ phải mang dáng dấp của một người theo đúng như phong cách của chính họ tự nghĩ.

Ngay từ đầu, biên kịch kiêm đạo diễn Wong không muốn một Dragon Ball tuân thủ hoàn toàn theo nguyên tác, ông muốn tác phẩm của mình phải mới mẻ với nhiều điều được cải biên, đưa vào thật nhiều sự sáng tạo mới mà cả fan lẫn khán giả bình thường đều có thể đón nhận bộ phim.

Nhưng rất tiếc, Dragonball Evolution đã vấp phải sai lầm nghiêm trọng mà các tác phẩm chuyển thể từ truyện tranh khác gặp phải đó là đi quá xa nguyên tác (một bài học điển hình là sự thất bại của phim Catwoman từ năm 2005). Những tình tiết quan trọng như nguồn gốc thực sự của nhân vật Goku, của 7 viên ngọc rồng, mối quan hệ giữa các nhân vật, tính cách của họ đều bị cải biên hoặc không đề cập đến, điển hình như fan hâm mộ thấy vô lý và khó chấp nhận được khi cho nhân vật Goku là "tay sai trong quá khứ" của Piccolo hay việc đặt Goku vào bối cảnh của trường trung học ở Mĩ vì thế cho nên phim đã đẩy vào lối mòn của phiên bản phim thời Trung Quốc như đã đề cập ở trên.

Các nhân vật khác như Bulma, Yamcha, Chi-Chi hay sư phụ Roshi đều không thể hiện hết được cá tính của mình, dù rằng đạo diễn Wong rất cố gắng trong việc thay đổi tính cách các nhân vật, nhưng điều này gây tác dụng ngược lại và biến họ thành những nhân vật gần như không cá tính riêng, rất mờ nhạt như Yamcha hay Bulma. Chu Nhuận Phát bị nhận xét là "diễn thái quá" với nhân vật Roshi, dù đã quá quen với các vai phản diện nhưng James Marsters lại bị chê là khô cứng và thiếu "chất ác" khi vào vai Đại ác ma Piccolo.

Đối với người hâm mộ, Dragonball Evolution đã không làm họ hài lòng, nhưng với khán giả bình thường, một cốt truyện chắp vá, nóng vội và tải lược quá nhiều chi tiết dẫn đến sơ sài, thiếu mấu chốt chắc chắn cũng không gây được ấn tượng tốt, họ mong chờ những màn đụng độ hoành tráng hơn, nhiều võ thuật hơn là những "luồng chưởng" trông giống phim hoạt hình ở cuộc đối đầu giữa nhóm Goku và Piccolo ở cuối phim.

Tuy nhiên, một tác phẩm đầu tư hàng triệu USD của 20th Century Fox cũng không phải toàn những mặt xấu. Điểm đáng chú ý đầu tiên của phim đó là hệ thống hiệu ứng của phim được kế thừa từ những bom tấn như The Matrix hay 300, các cảnh cháy nổ cũng như khi các nhân vật triển khai "đòn nội công", rồng thần xuất hiện, Goku hóa thân thành khỉ đột cùng hàng tá những ký xảo tuyệt đỉnh từ công nghệ 3D trông rất bắt mắt và mang lại hiệu quả cao khiến một số người hy vọng hơn cho phần tiếp theo khi nó được chuyển thể tiếp những phải theo đúng nguyên tác gốc.

Đối lập với đa số ý kiến chê bai, ngay chính tác giả Akira cũng phát biểu rằng " Đạo diễn Wong cùng ê kíp đã làm một bộ phim tồi", ông khuyên các fan của truyện tranh "nên đón nhận bộ phim như 1 vũ trụ khác…"

Đánh vào thị hiếu công chúng, 20th Century Fox công chiếu Dragonball Evolution ngay lại quê hương của bộ truyện - Nhật Bản đầu tiên, bất chấp những nhận xét thiếu tích cực từ phía khán giả nơi đây, 1 tháng sau bộ phim mới được ra mắt tại Mỹ vào dịp Lễ tạ ơn, cho đến nay phim thu về hơn 42 triệu USD tại thị trường châu Á.

Phim Dragonball phiên bản của châu Âu sẽ và đang được phát triển trong vòng nhiều năm tới sau khi đã có trong tay bản ký kết hợp đồng từ tác giả gốc, nhiều năm trước Hollywood vốn không phải là những nhóm làm phim thích làm thì làm và thích bỏ thì bỏ. Sau khi đã có trong tay tên thương hiệu, việc sang tay thương hiệu điện ảnh Dragonball sang người khác sẽ diễn ra trong tầm 60 năm kẻ từ lúc ấn phẩm đầu tiên ra đời. Từ đây cho đến lúc đó, kẻ cả tác giả gốc có mất đi, các tác quyền của ông sẽ được bảo hộ mãi mãi bởi người đầu tiên đã ký kết tác quyền.

Theo đánh giá nhận định chung về tương lai sau này của thương hiệu điện ảnh của Dragonball mới của châu Âu, có lẽ phải mất cả một thời gian dài khi thế hệ hậu bối đi sau mới hiểu được những người đi trước làm những gì. Một ấn phẩm mặc dù tuy đã bị coi là đồ bỏ thì không bao giờ hãng làm phim 20th Century Fox giữ lại làm gì nếu như cuộc chơi tìm ngọc rồng trên phim chưa kết thúc trong vòng 10 đến 20 năm tới khi quan niệm của những hậu bối lớp thanh niên đã trưởng thành quan niệm người lớn sau này chứ không phải theo quan niệm trẻ con.

Tiểu thuyết ấn phẩm phim của Toriyama Akira
Xuất hiện trước khi phim ra sau khi Twentieth Century Fox đã được nhượng quyền đầy đủ nguyên bản tiếng Nhật của tác giả gốc Akira Toriyama khi ông đã viết lên ba bộ tiểu thuyết dành cho mọi lứa tuổi tuỳ theo hình thức của bộ sách được phát hành. Có thể nói đây là một trong ba bộ sách nhằm thu gọn lại về những điều bí mật trong phiên bản phim của Dragonball Evolution khi mà tác giả gốc đã viết lên một kịch bản thống nhất sao cho phù hợp với nguyên mẫu hiện tại bây giờ theo một cách kể lại về huyền thoại Dragonball.

Dragonball Evolution-Junior Novel

 (Dành cho độ tuổi từ 8-12)
 Giá mua: $5.99
 Độ dày: 152 trang
 Mã số xuất hàng:	1-4215-2664-6
 Ngày bán: 24/2/2009

Cuốn sách này là một tập hợp những nhân vật sẽ xuất hiện trong bộ phim thông qua những chi tiết được ghi lại cụ thể. Đi kèm theo đó là hình ảnh mẫu phác thảo phát triển những nhân vật đó theo chiều hướng từ truyện tranh và ngoài đời thật sẽ như thế nào sau khi chuyển thể. Junior Novel còn là một bộ tiểu thuyết ngắn với những hình Album đẹp chụp từ bộ phim ra, và còn nhiều tình tiết khác nữa.

-Nội dung cuốn sách:

Goku đã từng nghĩ rằng cậu ta chỉ là một cậu học sinh trường trung học bình thường cho đến khi cậu ta phát hiện được sự thật về những năng lực mà anh ta có được không phải bắt nguồn từ nơi anh đã lớn lên. Khi ông nội của cậu nói cho cậu biết về một vận mệnh chiên binh như cậu sẽ có lúc phải đối mặt với một nhiệm vụ cao cả là tìm kiếm và bảo vệ những viên ngọc rồng nắm chứa những bí mật khó nói khi nó rơi vào tay những kẻ xấu xa. Tuy nhiên khi cậu có những viên ngọc rồng trong tay! Goku phải tìm mọi cách để đánh bại kẻ thù của ông cậu từ nhiều năm trước là Piccolo trong lần gặp đầu tiên của việc bảo Trái Đất khỏi hiểm hoạ khôn cùng!

Dragonball Evolution-Sticker Book

 (Dành cho độ tuổi từ 3 trở lên)
 Giá mua: $6.99
 Độ dày: 16 trang
 Mã số xuất hàng:	1-4215-2720-0
 Ngày bán: 24/3/2009

-Nội dung cuốn sách:

Goku và bạn bè của cậu ta phải bắt đầu cuộc phiêu lưu của mình trên khắp thế giới trong công việc đánh bại ma vương Piccolo. Bạn có thể học cách sử dụng các nguồn năng lực được tập hợp và chỉ dẫn trong cuốn sách này để tìm hiểu rõ hơn về những nhiệm vụ có thể giúp nhóm của Goku có được sức mạnh lớn lao. Từ đây bạn có thể khám phá nhiều hơn về thế giới của nhóm họ đang sống gần gũi với thế giới của các bạn đang sống như thế nào!

Dragonball Evolution-Chapter Books

 (Dành cho độ tuổi từ 7-10)
 Giá mua: $20,97 (3 Volume, mỗi 1 Volume được bán với giá 4,99)
 Độ dày: 64 trang (Tính tổng mỗi cuốn trong một hộp bán)
 Mã số xuất hàng:	1-4215-2663-8 / 1-4215-2662-X / 1-4215-2663-8
 Ngày bán: 24/2/2009

Không giống như hai cuốn Junior Novel và Sticker Book bán trước đó, Chapter Books là một bộ sách được tập hợp giống như một ấn phẩm tiểu thuyết hình ảnh bằng màu được lấy từ trong bộ phim ra và thể hiện theo lối diễn giải bằng cách sắp xếp độc đáo giống như truyện tranh Comic. Với ba tập Volume đặc biệt được thiết kế tinh xảo nằm trong một hộp bìa lớn. Đây là một ấn phẩm đầy đủ nhất về thế giới Dragonball Evolution dành cho những ai yêu thích truyện tranh Dragonball dưới một phiên bản hoàn toàn mới bằng cách nhìn hiện tại.

-Ba cuốn gói gọn trong một tập bìa, bao gồm những Volume sau:

-Dragonball: Evolution The Discovery Chapter Book, Vol. 1

 Giá mua: $4.99
 Độ dày: 64 trang
 Mã số xuất hàng:	1-4215-2661-1
 Ngày bán: 24/3/2009

Sách được biên soạn bởi hai dịch giả Stacia Deutsch và Rhody Cohon...

Nội dung cuốn sách:

Goku nghĩ đơn giản rằng cậu vốn chỉ là một bé bình thường cho đến khi vận mệnh đã đổ xuống cậu theo những gì số mệnh dã chọn. Đó là những điều mà ông nội của cậu nói cho cậu khi đang hấp hối. Nhưng điều gì đã khiến cho Goku dấn thân vào một câu chuyện điên khùng nhất khi chu du khắp thế giới đế tìm và tập hợp bảy viên ngọc rồng lại ? Ai có thể biết được rằng khi những viên ngọc rồng được tập hợp đầy đủ thì nó có thể biến những mơ ước mà chưa bao giờ nghĩ đến thành sự thật khi một chú rồng xuất hiện từ đó ra! Điều này đã khiến cho Goku trở thành một chiến binh manh mẽ nhất bằng một cuộc phiêu lưu kỳ bí.-Dragonball: Evolution The Search Chapter Book, Vol. 2 Giá mua: $4.99
 Độ dày: 64 trang
 Mã số xuất hàng:	1-4215-2662-X
 Ngày bán: 24/3/2009

Đang làm về những gì được thể hiện trong sách...

Nội dung cuốn sách:

Goku đã phát hiện ra rằng cậu thực ra không phải là một người bình thường trong cái lốt của một học sinh trung học. Trên thực tế thì cậu ta chẳng có một nét gì là một người bình thường cả. Cậu thật sự có bản năng võ học của một chiến binh lãnh trách nhiệm bảo vệ thế giới nơi mà cậu sống! Chính vì sự mạnh mẽ này của cậu cho nên trên đường đi tìm ngọc rồng cậu đã kết thân được những người bạn sẵn sàng vì lẽ phải chống lại chúa tể Piccolo gian ác đang tìm mọi cách sử dụng quyền lực của mình để thâu tóm cả vũ trụ!-Dragonball: Evolution The Battle Chapter Book, Vol. 3 Giá mua: $4.99
 Độ dày: 64 trang
 Mã số xuất hàng:	1-4215-2663-8
 Ngày bán:	 24/3/2009

Đang làm về những gì được thể hiện trong sách...

Nội dung cuốn sách:

Khi đã thu thập đủ tất cả bảy viên ngọc rồng và bắt đầu biến những gì thành hiện thực! Goku lúc này đã đạt đến đỉnh cao của chiến binh hoàn mỹ, đã đến lúc sử dụng sức mạnh của mình trong công việc nhằm bảo vệ thế giới. Nhưng như thế vẫn chưa đủ khi nguồn sức mạnh thực sự của những viên ngọc rồng có thể khiến thế giới bị chao đảo bởi cái ác! Giờ phút đó Goku và bạn bè của cậu ta phải bắt đầu cuộc chiến của mình với chúa tể Piccolo gian ác bằng tất cả thực lực mà họ đã có trong giờ phút khốn đốn này. Vận mệnh của vũ trụ lúc này đều nằm trong tay cậu!

 Ấn phẩm trò chơi điện tử ăn theo
Giống như những gì họ đã thường nói về công nghệ làm trò chơi ăn theo phim, Dragonball Evolution cũng có tên trong danh sách trò chơi điện tử giải trí dưới duy nhất một nền hệ máy chuyên dụng PlayStation Portable do hãng làm game Namco Bandai chuyển thể sang sau khi hãng 20th Century Fox bán lại thương hiệu tên và thương hiệu. Không giống bất kỳ một dạng game của Dragon Ball trên các hệ console bằng những hình vẽ hoạt hình thì Dragonball Evolution lại mang đậm những hình ảnh của những nhân vật lấy từ trong phim ra được chyển hóa theo dạng hình 3D. Và cần phải nói thêm, vì lý do hệ máy PSP hiện tại vẫn đang sở hữu công nghệ cấu hình của dòng đời hệ máy Play Station 1 cho nên hình ảnh của game chỉ đạt mức trung bình.

Còn về các mục cách chơi của game Dragonball Evolution trên hệ PlayStation Portable vẫn tiếp tục tập trung vào những chi tiết mang tính đối kháng của hơn 11 nhân vật thông qua chế độ kết nối Online đánh 2 người. Ngoài ra đối với chế độ Story của game, game tập trung vào phần nội dung kể về chuyến phiêu lưu chinh phạt của nhân vật Goku trên con đường tìm mọi cách đánh bại gã bạo chúa Piccolo.

Đây là dòng game Dragonball thứ 15 trong tổng số các game đã phát hành trước đó cũng dưới cái tên thương hiệu, ngoài ra hiện tại tính theo bình quân những gì mà thương hiệu Dragonball kiếm được đã lên đến con số 4 tỷ US.

Sau khi game và phim được ra mắt trong sự phản ứng tiêu cực chưa từng thấy ở giới mộ điệu, game Dragonball Evolution bị ảnh hưởng theo chiều tương tự khi doanh số bán game bị tụt hạng. Nhưng nhìn chung không phủ nhận hãng sản xuất Namco Bandai đã có thể xây dựng được một game mang phong cách đời thực theo đúng nghĩa của bộ phim và hoàn tất trách nhiệm của sản phẩm ăn theo.Xem thêm từ IGN: http://psp.ign.com/objects/143/14306097.html

 Phát hành DVD và Blu-ray - Hệ thống hàng phát hành của FOX tại Nhật Bản -Trở thành siêu phẩm của dân Nhật Bản nơi khai sinh ra dòng truyện Dragonball, giới mộ điệu một lần nữa lại đón trờ vào ngày 24/7/2009, phiên bản bộ phim được phát hành trên DVD và Blu-ray theo giá dao động từ 4000 Yên cho bản DVD và 5000 Yên cho bản Blu-ray. Theo như dự kiến thì phiên bản DVD ra mắt sẽ chỉ có một đĩa đơn duy nhất trong khi phiên bản Blu-ray lại trội hơn khi ngoài đĩa phim gốc ra còn được tặng têm một đĩa phim về hậu trường kèm theo một đĩa game đặc biệt hỗ chợ trên Play Station 3. Phim được hỗ chợ trên hai hệ với độ phân dải màn hình 16:9 bằng nền LB chứ không có chế độ Wide như đã hứa khi xem trên màn hình LCD độ phân giải lớnThời gian phim: 86 phút (Chưa tính phiên bản hoàn chỉnh của phim gồm 100 phút)Phần âm thanh: English DTS-HD Master Audio 5.1 ch
 Japanese (DTS 5.1 ch)
 Japanese (phần bình luận phim)Phần mục thêm của phim trên đĩa: 8 cảnh phim đã bị xoá bỏ
 Sáng tạo nhân vật Goku như thế nào
 Ca khúc phim "Worked UP!" của Brian Anthony
 Gag Reel
 Hậu trường phim: Làm sao để có hai nhân vật Chi-Chi
 Justin Chatwin và bài phỏng vấn
 Game: Dragonball Quest (Chỉ có trên đĩa Blu-Ray)
 Bình luận phim với Satoshi Inoue

 Doanh thu và sự thành công
Thu được về hơn 57.743.263 triệu theo ghi nhận của Box Office Mojo và IMDb sau hơn một tháng công chiếu tại thị trường Bắc Mỹ và châu Á là một thành công kinh điển nhất của Dragonball Evolution trong năm 2009 khó khăn về kinh tế, đạo diễn James Wong đã chứng minh cho câu nói của tác giả gốc về việc đây là một tác phẩm không tồi khi hơn một nửa số fan hâm mộ nó đã chịu chấp nhận phim theo một hướng nhìn khác. Tuy nhiên việc thành công của phim thực sự chỉ được ghi nhận ở mức kết quả doanh thu để được có phần tiếp theo trong hoàn cảnh khó khăn trong tương lai tới khi chưa dám chắc tạo ra được ấn phẩm Dragonball hay hơn nữa, với số tiền ngốn hơn 30 triệu cho kinh phí của phim đã cho thấy đây là một bộ phim được đầu tư rất kỹ lưỡng của hãng phim 20 Century Fox.

 Các danh hiệu và giải thưởng
 Spike TV đề cử Dragonball Evolution danh hiệu bộ phim truyển thể từ truyện tranh hay nhất năm 2009'

Phần kế tiếp
Sau khi phần Dragonball Evolution ra mắt tại Nhật vào ngày 13/3/2009, SciFiNow một tạp trí về phim ảnh đã làm việc khi phỏng vấn ngay Justin Chatwin (thủ vai Goku) về dự định tiếp theo khi phiến bản Dragonball Evolution ra mắt. Và tất nhiên thật bất ngờ rằng phiên bản tiếp theo của bộ phim này sẽ được thực hiện tiếp sau khi phía bên 20th Century Fox công nhận về việc hoàn thành kịch bản cho phần tiếp theo với mức chi phí cho phim tương đối hơn phần đầu tiên. Theo như được rõ thì việc thực hiện phiên bản phim thứ hai sẽ bám rất sát kịch bản gốc chứ không như phiên bản Evolution đã làm đó là phân đoạn thời kỳ của cốt truyện. Khi được hỏi rõ thêm về việc Justin Chatwin sang phần tiếp theo của Dragonball thì được biết rằng anh nói có thể được nếu như điều kiện cho phép trong năm tới đây. Hiện nhóm làm phim đã có một cuộc thảo luận rất sát sao với fan của Dragonball sau khi bộ phim được công chiếu với 50% thích phim /50% không thích, thì cả hai phe vẫn tiếp tục đấu đá cho đến khi nào phiên bản tiếp theo được ra mắt trong năm tới đây. Nhưng nhìn chung thì họ vẫn tin rằng phiên bản tiếp theo vẫn được phát triển tốt.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang chủ chính thức của phim
 Tranh chủ tài trợ phim của Fox Japan Dragonball Evolution site

Phim năm 2009
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Bảy viên ngọc rồng
Phim Hồng Kông
Phim quay tại México
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim của 20th Century Fox
Phim khoa học viễn tưởng Anh
Phim võ thuật kỳ ảo
Phim hành động thập niên 2000
Phim hành động khoa học viễn tưởng Mỹ
Phim tận thế
Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim phiêu lưu kỳ ảo
Phim quay tại Los Angeles
Phim hành động Hồng Kông
Phim võ thuật khoa học viễn tưởng
Phim khoa học viễn tưởng thập niên 2000


title: (5268) 1971 US1

text:
{{DISPLAYTITLE:(5268) 1971 US1}}

(5268) 1971 US1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Luboš Kohoutek ở Đài thiên văn Hamburg-Bergedorf ở Bergedorf, Germany, ngày 16 tháng 10 năm 1971.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1971
Được phát hiện bởi Luboš Kohoutek
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Marano di Valpolicella

text:
Marano di Valpolicella là một đô thị ở tỉnh Verona trong vùng Veneto của Ý, có cự ly khoảng 110 km về phía tây của Venice và khoảng 14 km về phía tây bắc của Verona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.975 người và diện tích là 18,6 km².

Đô thị Marano di Valpolicella có các frazione (đơn vị trực thuộc) Valgatara e San Rocco.

Marano di Valpolicella giáp các đô thị: Fumane, Negrar, San Pietro in Cariano và Sant'Anna d'Alfaedo.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Municipality web site
 www.maranovalpolicella.it

Đô thị tỉnh Verona
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Seodaemun-gu

text:
Seodaemun-gu (Hangul:서대문구; Hanja: 西大門區; Hán Việt: Tây Đại Môn khu) là một quận (gu) của thủ đô Seoul, Hàn Quốc. Quận này có diện tích 17,6 km2, dân số 355.765 người. Quận được chia ra thành 21 phường (dong) hành chính. Tên quận  này lấy tên của một trong 4 cổng (Môn) thành lớn xung quanh kinh đô Hán Dương (Seoul) thời Joseon (Triều Tiên). Quận này có nhiều trường đại học nổi bật, trong đó có Yonsei và Ewha. Quận này cũng có Đến Bongwon và Nhà tù Seodaemun tai tiếng.

Chú thích

Quận của Seoul
Quận Seodaemun


title: Macromphalina dautzenbergi

text:
Macromphalina dautzenbergi là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Vanikoridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Macromphalina
Vanikoridae


title: Mô hình màu RYB

text:
Hệ màu RYB (Red – Yellow – Blue, tức Đỏ - Vàng - Xanh lam) là cơ sở tạo nên bánh xe màu . Trong lĩnh vực hội họa, các họa sĩ thường pha màu theo hệ Đỏ - Vàng - Xanh này và họ gọi là pha màu theo phép trừ.

 Ba màu gốc hay ba màu cơ bản (tiếng Anh gọi là primary colours) gồm Đỏ - Vàng – Xanh lam.
 Ba màu cấp hai (secondary colours) được pha từ ba màu gốc theo cách sau:
Đỏ + Vàng = Da cam
Đỏ + Lam = Tím
Vàng + Lam = Lục
 Sáu màu cấp ba (tertiary colours) cũng được pha từ các màu cấp một và cấp hai mà ra.

Như vậy ta có bánh xe màu bao gồm 12 cung màu cơ bản như trên. Với 12 cung màu cơ bản khi được tăng/giảm sắc độ hoặc thay đổi tỷ lệ pha giữa các màu ta sẽ có các màu khác nhau. Thực ra cách pha màu này không cho phổ màu rộng. Các màu trộn với nhau có thể làm mất đi sắc độ. Pha càng nhiều màu với nhau thì màu càng đục, hay gọi bằng từ chuyên môn là "chết màu".

Xem thêm
Mô hình màu
Mô hình màu RGB được sử dụng cho các màn hình màu
Không gian màu HSV
Không gian màu HLS
Mô hình màu CMYK - mô hình màu loại trừ sử dụng trong in ấn màu.
YUV cho ti vi hệ PAL
YIQ cho ti vi hệ NTSC

Tham khảo

Không gian màu


title: Thiết hồn bạch

text:
Thiết hồn bạch là một di vật dùng cho việc thờ cúng của người Việt.

Ở Nam Bộ ngày xưa, nó được làm từ một dải lụa trắng. Vào thời điểm người đang hấp hối hoặc vừa qua đời, hơi ấm trên người vẫn còn thì người thân của họ sẽ dùng một dải lụa trắng đắp ngang lên ngực. Nhằm mục đích giữ lại một chút hơi ấm hay linh hồn của người chết. Sau đó tấm vải lụa này sẽ được thắt thành một hình người (hình nhân) và được thờ cúng sau đó. Tuy nhiên, ngày nay phong tục này ngày nay đã bỏ. Thay vào việc thờ cúng thiết hồn bạch thì người ta thờ cúng người chết bằng di ảnh.

Tại miền Bắc, nó được bện bằng vải trắng, nhà sư treo cái này ở đầu tích trượng lúc dẫn hồn. Cách làm có ghi trong "Tam giáo chính độ thực lục".

Tham khảo


title: Ophraea minor

text:
Ophraea minor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Ophraea


title: Cuguron

text:
Cuguron  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 540 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Giày

text:
Giày  là một vật dụng đi vào bàn chân con người để bảo vệ và làm êm chân trong khi thực hiện các hoạt động khác nhau. Mặc dù bàn chân con người có thể thích nghi với nhiều loại địa hình và điều kiện khí hậu khác nhau, nhưng nó vẫn rất dễ bị tổn thương, và giày giúp bảo vệ bàn chân. Theo thời gian, giày cũng trở thành một món đồ thời trang. Một số loại giày được sử dụng như thiết bị bảo hộ, chẳng hạn như ủng mũi thép, là loại giày bắt buộc phải mang tại các công trường công nghiệp.

Ngoài ra, thời trang giày cũng thường được phát triển thành nhiều kiểu dáng khác nhau, chẳng hạn như giày cao gót, thường được phụ nữ mang trong những dịp trang trọng. giày đương đại rất đa dạng về kiểu dáng, độ phức tạp và giá cả. Giày xăng đan cơ bản có thể chỉ bao gồm một đế mỏng và quai đeo đơn giản và được bán với giá thấp. giày thời trang cao cấp do các nhà thiết kế nổi tiếng thiết kế có thể được làm từ chất liệu đắt tiền, sử dụng cấu trúc phức tạp và được bán với giá cao. Một số loại giày được thiết kế cho mục đích cụ thể, chẳng hạn như ủng được thiết kế đặc biệt cho leo núi hoặc trượt tuyết, trong khi những loại khác có mục đích sử dụng chung hơn như giày thể thao, loại giày đã chuyển đổi từ giày thể thao chuyên dụng thành giày sử dụng chung.

Theo truyền thống, giày được làm từ da, gỗ hoặc vải bạt, nhưng ngày càng được làm từ cao su tổng hợp, nhựa và các vật liệu khác có nguồn gốc từ dầu mỏ. Trên toàn cầu, ngành công nghiệp giày là một ngành công nghiệp trị giá 200 tỷ đô la Mỹ mỗi năm. 90% giày cuối cùng sẽ bị đưa vào bãi rác, vì các vật liệu khó tách rời, tái chế hoặc tái sử dụng.

Lịch sử

Cổ đại

Bằng chứng sớm nhất
Đôi giày lâu đời nhất được biết đến là đôi dép làm từ vỏ cây sagebrush có niên đại khoảng 7000 hoặc 8000 trước Công nguyên, được tìm thấy trong hang Fort Rock ở bang Oregon của Hoa Kỳ vào năm 1938. Đôi giày da lâu đời nhất thế giới, được làm từ một mảnh da bò duy nhất được buộc dây bằng dây da dọc theo các đường nối ở phía trước và phía sau, được tìm thấy trong khu phức hợp hang Areni-1 ở Armenia vào năm 2008 và được cho là có niên đại từ năm 3500 trước Công nguyên. Đôi giày của Ötzi the Iceman, có niên đại từ năm 3300 trước Công nguyên, có đế giày bằng da gấu nâu, các tấm bên bằng da hươu và một tấm lưới bằng dây vỏ cây, được kéo chặt quanh bàn chân. Giày Jotunheimen được phát hiện vào tháng 8 năm 2006: các nhà khảo cổ ước tính rằng chiếc giày da này được làm từ khoảng năm 1800 đến 1100 trước Công nguyên, khiến nó trở thành món đồ quần áo lâu đời nhất được phát hiện ở Scandinavia.

Dép và các công cụ làm từ sợi thực vật khác đã được tìm thấy trong hang Cueva de los Murciélagos ở Albuñol ở miền nam Tây Ban Nha vào năm 2023, có niên đại từ khoảng 7500 đến 4200 trước Công nguyên, khiến chúng trở thành những đôi giày lâu đời nhất được tìm thấy ở châu Âu.

Người ta cho rằng giày có thể đã được sử dụng từ rất lâu trước đây, nhưng vì các vật liệu được sử dụng rất dễ hư hỏng nên khó tìm thấy bằng chứng về những đôi giày sớm nhất.

Các dấu chân gợi ý đến việc sử dụng giày hoặc dép do có các cạnh sắc nét, không có dấu hiệu của ngón chân và ba chỗ lõm nhỏ nơi gắn dây da buộc hoặc quai đeo đã được tìm thấy tại Vườn quốc gia Garden Route, Vườn quốc gia voi Addo và Khu bảo tồn thiên nhiên Goukamma ở Nam Phi. Những dấu chân này có niên đại từ 73.000 đến 136.000 năm trước Công nguyên. Phù hợp với sự tồn tại của những chiếc giày như vậy là việc tìm thấy các công cụ bằng xương có niên đại từ thời kỳ này, có thể được sử dụng để làm ra những đôi giày đơn giản.

Một nguồn bằng chứng khác là nghiên cứu về xương của các ngón chân nhỏ hơn (không phải ngón chân cái), người ta quan sát thấy rằng độ dày của chúng giảm xuống vào khoảng 40.000 đến 26.000 năm trước Công nguyên. Điều này dẫn đến việc các nhà khảo cổ học suy luận rằng việc mang giày thường xuyên thay vì thỉnh thoảng, vì điều này sẽ dẫn đến việc xương phát triển ít hơn, dẫn đến các ngón chân ngắn hơn và mỏng hơn. Những thiết kế sớm nhất này rất đơn giản, thường chỉ là những "túi chân" bằng da để bảo vệ bàn chân khỏi đá, mảnh vỡ và cái lạnh.

Châu Mỹ
Nhiều cư dân bản địa ở Bắc Mỹ thời kỳ đầu đã mang một loại giày tương tự, được gọi là moccasin. Đây là những đôi giày mũi nhọn, đế mềm, thường được làm từ da hoặc da bò bison. Nhiều đôi moccasin cũng được trang trí bằng các loại hạt và đồ trang trí khác. Moccasin không được thiết kế để chống thấm nước, và trong thời tiết ẩm ướt và những tháng mùa hè ấm áp, hầu hết người Mỹ bản địa đều đi chân trần. Lá của cây sisal được sử dụng để làm dây cho dép ở Nam Mỹ trong khi người bản địa Mexico sử dụng cây Yucca.

Châu Phi và Trung Đông
Khi các nền văn minh bắt đầu phát triển, dép xỏ ngón (tiền thân của dép xỏ ngón hiện đại) đã được sử dụng. Thực tế này có từ những bức tranh về chúng trong các bức tranh tường Ai Cập cổ đại từ 4000 trước Công nguyên. "Thebet" có thể là thuật ngữ được sử dụng để mô tả những đôi dép này vào thời Ai Cập, có thể từ thành phố Thebes. Vương quốc Trung Cổ là thời kỳ người ta tìm thấy những đôi thebet đầu tiên, nhưng cũng có khả năng nó đã xuất hiện trong thời kỳ Sơ triều đại của Ai Cập. Một đôi được tìm thấy ở châu Âu được làm từ lá papyrus và có niên đại khoảng 1.500 năm. Chúng cũng được mang ở Jerusalem trong thế kỷ đầu tiên của kỷ nguyên Cơ đốc giáo. Dép xỏ ngón được đeo bởi nhiều nền văn minh và được làm từ nhiều loại vật liệu khác nhau. Dép Ai Cập cổ đại được làm từ giấy cói và lá cọ. Người Masai ở châu Phi làm chúng từ da sống. Ở Ấn Độ, chúng được làm từ gỗ.

Mặc dù dép xỏ ngón được sử dụng phổ biến, nhưng nhiều người ở thời cổ đại, chẳng hạn như người Ai Cập, người Hindu và người Hy Lạp, thấy rằng không cần giày lắm, và hầu hết thời gian, họ thích đi chân trần. Người Ai Cập và người Hindu có sử dụng một số loại giày trang trí, chẳng hạn như loại dép không đế được gọi là "Cleopatra", loại dép này không bảo vệ được bàn chân một cách thiết thực.

Châu Á và Châu Âu
Người Hy Lạp cổ đại phần lớn coi giày là sự buông thả, thiếu thẩm mỹ và không cần thiết. Giày chủ yếu được mang trong nhà hát, như một cách để tăng chiều cao, và nhiều người thích đi chân trần hơn. Các vận động viên trong Thế vận hội Olympic cổ đại tham gia thi đấu chân trần và không mặc quần áo. Ngay cả các vị thần và anh hùng cũng chủ yếu được miêu tả là chân trần, cũng như các chiến binh hoplite. Họ chiến đấu trong các trận chiến với đôi chân trần và Alexander Đại đế đã chinh phục đế chế rộng lớn của mình với đội quân chân trần. Các vận động viên của Hy Lạp cổ đại cũng được cho là chạy chân trần.

Người La Mã, những người cuối cùng đã chinh phục người Hy Lạp và tiếp thu nhiều khía cạnh văn hóa của họ, đã không tiếp thu quan niệm của người Hy Lạp về giày và quần áo. Quần áo La Mã được coi là biểu tượng của quyền lực, và giày được coi là một thứ cần thiết để sống trong một thế giới văn minh, mặc dù nô lệ và người nghèo thường đi chân trần. Binh lính La Mã được cấp phát giày chiral (giày trái và giày phải khác nhau). Giày cho binh lính có đế được tán đinh để kéo dài tuổi thọ của da, tăng sự thoải mái và tạo lực kéo tốt hơn. Thiết kế của những đôi giày này cũng biểu thị cấp bậc của sĩ quan. Huy hiệu càng phức tạp và chiếc ủng càng cao trên chân thì cấp bậc của người lính càng cao. Kinh thánh có đề cập đến việc mang giày. Ở Trung Quốc và Nhật Bản, người ta sử dụng rơm rạ.

Bắt đầu từ khoảng năm 4 trước Công nguyên, người Hy Lạp bắt đầu mang những đôi giày tượng trưng. Những đôi giày này được trang trí công phu để thể hiện rõ địa vị của người mang. Các kỹ nữ thường mang những đôi giày da có màu trắng, xanh lá cây, chanh hoặc vàng, và những phụ nữ trẻ tuổi đã đính hôn hoặc mới kết hôn thường mang những đôi giày màu trắng tinh. Do chi phí để làm sáng da thuộc, những đôi giày có màu nhạt hơn là biểu tượng của sự giàu có trong giới thượng lưu. Thông thường, đế giày sẽ được khắc một thông điệp để nó in dấu trên mặt đất. Nghề đóng giày trở thành một nghề nổi bật vào khoảng thời gian này, với những người thợ đóng giày Hy Lạp trở nên nổi tiếng trong đế chế La Mã.

Thời Trung cổ và đầu thời kỳ hiện đại

Châu Á và Châu Âu
Espadrille là một loại giày bình dân phổ biến ở vùng Pyrenees trong thời Trung cổ. Đây là một loại dép có đế bằng vải bố bện và phần trên bằng vải, thường có thêm dây buộc vải quanh mắt cá chân. Từ espadrille trong tiếng Pháp có nguồn gốc từ cây esparto. Loại giày này có nguồn gốc từ vùng Catalonia của Tây Ban Nha vào đầu thế kỷ 13 và thường được nông dân ở các cộng đồng nông nghiệp trong khu vực mang.

Vào thời nhà Tống ở Trung Quốc, nhiều kiểu giày dép mới đã xuất hiện, trong đó có dây buộc chân. Ban đầu, dây buộc chân chỉ được sử dụng bởi tầng lớp quý tộc Hán, nhưng sau đó đã lan rộng ra toàn xã hội. Phụ nữ sử dụng dây buộc chân để tạo ra những đôi "bàn chân sen", được coi là hấp dẫn nam giới. Mặc dù tục bó chân được cho là bắt đầu từ thời nhà Thương, nhưng nó chỉ thực sự trở nên phổ biến vào khoảng năm 960 sau Công nguyên.

Khi người Mông Cổ xâm chiếm Trung Quốc, họ đã cấm tục bó chân vào năm 1279, và nhà Thanh cũng cấm tục bó chân vào năm 1644. Tuy nhiên, người Hán vẫn tiếp tục tục bó chân mà không có sự can thiệp nhiều của chính phủ.

Vào thời Trung cổ, giày có thể dài tới hai feet (60 cm), với phần mũi giày đôi khi được nhồi tóc, len, rêu hoặc cỏ. Nhiều đôi giày thời Trung cổ được làm bằng phương pháp turnshoe, trong đó phần trên của giày được lộn mặt trong ra ngoài, được đặt trên đế và nối với mép giày bằng một đường khâu. Sau đó, giày được lộn ngược lại để mặt ngoài của da được lộ ra. Một số đôi giày được thiết kế với các nắp đậy hoặc dây rút để thắt chặt da xung quanh bàn chân để vừa vặn hơn. Những đôi giày thời Trung cổ còn sót lại thường rất vừa vặn với bàn chân, với giày bên phải và bên trái là hình ảnh phản chiếu của nhau. Khoảng năm 1500, phương pháp turnshoe phần lớn đã được thay thế bằng phương pháp welted rand (trong đó phần trên của giày được khâu vào một đế cứng hơn nhiều và giày không thể lộn ngược lại). Phương pháp turnshoe vẫn được sử dụng cho một số loại giày khiêu vũ và giày chuyên dụng.

Đến thế kỷ 15, giày pattens trở nên phổ biến cho cả nam và nữ ở châu Âu. Đây được coi là tiền thân của giày cao gót hiện đại, trong khi những người nghèo và tầng lớp thấp ở châu Âu, cũng như nô lệ ở Tân Thế giới, vẫn đi chân đất. Vào thế kỷ 15, giày Crakow rất thời trang ở châu Âu. Kiểu giày này được đặt tên như vậy vì người ta cho rằng nó bắt nguồn từ Kraków, thủ đô của Ba Lan. Kiểu giày này được đặc trưng bởi phần mũi nhọn, được gọi là "polaine", thường được hỗ trợ bởi một chiếc xương cá voi buộc vào đầu gối để không vướng víu khi đi bộ. Cũng trong thế kỷ 15, giày chopines được tạo ra ở Thổ Nhĩ Kỳ, và thường cao khoảng 7-8 inch (180-200 mm). Những đôi giày này trở nên phổ biến ở Venice và khắp châu Âu, như một biểu tượng địa vị thể hiện sự giàu có và địa vị xã hội. Đến thế kỷ 16, giới quý tộc, chẳng hạn như Catherine de Medici hay Mary I của Anh, bắt đầu mang giày cao gót để khiến họ trông cao hơn hoặc lớn hơn người bình thường. Đến năm 1580, thậm chí nam giới cũng mang giày cao gót, và một người có quyền lực hoặc giàu có thường được gọi là "well-heeled". Vào thế kỷ 17 ở Pháp, giày cao gót chỉ được giới quý tộc mang. Louis XIV của Pháp đã ra lệnh cấm bất cứ ai mang giày cao gót màu đỏ ngoại trừ chính ông và triều đình của mình.

Cuối cùng, đôi giày hiện đại với đế khâu đã được phát minh. Kể từ thế kỷ 17, hầu hết giày da đều sử dụng đế khâu. Đây vẫn là tiêu chuẩn cho giày tây chất lượng cao ngày nay. Cho đến khoảng năm 1800, giày welted rand thường được làm mà không phân biệt chân trái và chân phải. Những đôi giày như vậy hiện được gọi là "straights". Chỉ dần dần, đôi giày hiện đại dành riêng cho từng bàn chân mới trở thành tiêu chuẩn.

Kỷ nguyên công nghiệp

Châu Á và Châu Âu

Nghề đóng giày trở nên thương mại hóa hơn vào giữa thế kỷ 18, khi nó phát triển thành một ngành công nghiệp tại gia. Các nhà kho lớn bắt đầu dự trữ giày được sản xuất bởi nhiều nhà sản xuất nhỏ trong khu vực.

Cho đến thế kỷ 19, đóng giày là một nghề thủ công truyền thống, nhưng đến cuối thế kỷ, quy trình này đã gần như hoàn toàn được cơ giới hóa, với việc sản xuất diễn ra trong các nhà máy lớn. Mặc dù lợi ích kinh tế rõ ràng của sản xuất hàng loạt, hệ thống nhà máy đã sản xuất ra những đôi giày không có sự khác biệt cá nhân mà người thợ đóng giày truyền thống có thể cung cấp.

Thế kỷ 19 là thời kỳ các nhà nữ quyền Trung Quốc kêu gọi chấm dứt việc sử dụng băng quấn chân. Một lệnh cấm đã được ban hành vào năm 1902, nhưng sau đó đã bị bãi bỏ. Chính phủ Quốc dân mới đã ban hành lại lệnh cấm vào năm 1911. Lệnh cấm này có hiệu lực ở các thành phố ven biển, nhưng các thành phố nông thôn vẫn tiếp tục tục lệ này mà không có nhiều quy định. Mao Trạch Đông đã thực thi lệnh cấm vào năm 1949 và nó vẫn tiếp tục cho đến ngày nay. Một số người vẫn có bàn chân sen cho đến ngày nay.

Những bước đầu tiên hướng tới việc cơ giới hóa ngành sản xuất giày đã được thực hiện trong thời kỳ Chiến tranh Napoleon bởi kỹ sư Marc Brunel. Ông đã phát triển máy móc để sản xuất hàng loạt giày cho binh lính của Quân đội Anh. Năm 1812, ông đã thiết kế ra một kế hoạch sản xuất máy móc làm giày có đinh, có thể tự động gắn đế vào thân giày bằng các chốt hoặc đinh kim loại. Với sự hỗ trợ của Công tước xứ York, những đôi giày này đã được sản xuất và do độ bền, giá rẻ và độ dẻo dai của chúng nên đã được đưa vào sử dụng cho quân đội. Cùng năm đó, Richard Woodman đã được cấp bằng sáng chế cho việc sử dụng ốc vít và kim bấm.

Tuy nhiên, sau khi chiến tranh kết thúc vào năm 1815, nhân công thủ công trở nên rẻ hơn nhiều và nhu cầu về trang bị quân sự giảm xuống. Kết quả là, hệ thống của Brunel không còn có lãi và nó sớm ngừng hoạt động.

Châu Mỹ
Chiến tranh Krym đã tạo ra nhu cầu cấp thiết về giày cho quân đội. Điều này đã kích thích sự phát triển của các phương pháp sản xuất mới, bao gồm máy tán đinh do thợ đóng giày Tomas Crick ở Leicester phát minh vào năm 1853. Máy của ông sử dụng một tấm sắt để đẩy đinh tán sắt vào đế, làm tăng đáng kể tốc độ và hiệu quả sản xuất. Crick cũng giới thiệu việc sử dụng máy cán chạy bằng hơi nước để làm cứng da và máy cắt vào giữa những năm 1850.

Máy may được giới thiệu vào năm 1846 và cung cấp một phương pháp thay thế cho việc cơ giới hóa sản xuất giày. Vào cuối những năm 1850, ngành công nghiệp này bắt đầu chuyển sang nhà máy hiện đại, chủ yếu ở Mỹ và một số khu vực của Anh. Một chiếc máy khâu giày đã được phát minh bởi người Mỹ, Lyman Blake vào năm 1856 và được hoàn thiện vào năm 1864. Khi hợp tác với McKay, thiết bị của ông được gọi là máy khâu McKay và nhanh chóng được các nhà sản xuất trên khắp New England áp dụng. Khi các nút thắt cổ chai mở ra trong dây chuyền sản xuất do những cải tiến này, ngày càng nhiều giai đoạn sản xuất, chẳng hạn như đóng đinh và hoàn thiện, đã được tự động hóa. Đến những năm 1890, quá trình cơ giới hóa đã phần lớn hoàn thành.

Vào ngày 24 tháng 1 năm 1899, Humphrey O'Sullivan ở Lowell, Massachusetts, đã được cấp bằng sáng chế cho một chiếc gót giày cao su cho ủng và giày.

Toàn cầu hóa
Năm 1910, một quy trình sản xuất giày không đường may, nghĩa là giày dán keo, được phát triển - AGO. Kể từ giữa thế kỷ 20, những tiến bộ trong lĩnh vực cao su, nhựa, vải tổng hợp và keo dán công nghiệp đã cho phép các nhà sản xuất tạo ra những đôi giày chệch đáng kể so với các kỹ thuật chế tạo truyền thống. Da, vốn là vật liệu chính trong các kiểu dáng trước đó, vẫn là tiêu chuẩn trong những đôi giày tây đắt tiền, nhưng giày thể thao thường có ít hoặc không có da thật. Đế giày, vốn trước đây được khâu thủ công bằng tay, hiện nay thường được khâu máy hoặc đơn giản là dán keo. Nhiều trong số các vật liệu mới hơn này, chẳng hạn như cao su và nhựa, đã khiến giày dép khó phân hủy hơn. Ước tính rằng hầu hết giày được sản xuất hàng loạt cần 1000 năm để phân hủy trong bãi rác. Vào cuối những năm 2000, một số nhà sản xuất giày đã nắm bắt vấn đề này và bắt đầu sản xuất giày được làm hoàn toàn từ vật liệu phân hủy sinh học, chẳng hạn như Nike Considered.

Năm 2007, quy mô thị trường giày dép toàn cầu đạt 107,4 tỷ USD về doanh thu và dự kiến sẽ tăng lên 122,9 tỷ USD vào cuối năm 2012. Các nhà sản xuất giày dép ở Trung Quốc chiếm 63% sản lượng, 40,5% xuất khẩu toàn cầu và 55% doanh thu của ngành. Tuy nhiên, nhiều nhà sản xuất ở châu Âu chiếm ưu thế ở phân khúc thị trường cao cấp, giá trị gia tăng cao.

Trong văn hoá dân gian

Là một phần không thể thiếu của văn hóa và nền văn minh nhân loại, giày đã tìm được chỗ đứng trong văn hóa, văn hóa dân gian và nghệ thuật của chúng ta. Một bài đồng dao phổ biến vào thế kỷ 18 là "There was an Old Woman Who Lived in a Shoe" (Có một bà già sống trong một chiếc giày). Câu chuyện này kể về một bà già sống trong một chiếc giày với rất nhiều trẻ em. Năm 1948, Mahlon Haines, một người bán giày ở Hallam, Pennsylvania, đã xây dựng một ngôi nhà thực tế có hình dạng giống như một chiếc ủng làm việc như một hình thức quảng cáo. Ngôi nhà Haines Shoe đã được cho thuê cho các cặp vợ chồng mới cưới và người già cho đến khi ông qua đời vào năm 1962. Kể từ đó, nó đã từng là một quán kem, một nhà nghỉ và một bảo tàng. Ngôi nhà vẫn tồn tại cho đến ngày nay và là một điểm thu hút khách du lịch ven đường nổi tiếng.

Giày cũng đóng vai trò quan trọng trong các câu chuyện cổ tích Cinderella và The Red Shoes. Trong bộ phim chuyển thể từ sách thiếu nhi The Wonderful Wizard of Oz, một đôi dép ruby đỏ đóng vai trò quan trọng trong cốt truyện. Bộ phim hài năm 1985 The Man with One Red Shoe kể về một người đàn ông lập dị mang một đôi giày công sở bình thường và một đôi giày đỏ trở thành trung tâm của cốt truyện.

Một bài thơ, được viết bởi Phebus Etienne với tựa đề "Giày", tập trung vào chúng. Nó mô tả các thông điệp tôn giáo và dài 3 khổ thơ. Khổ thơ thứ nhất là một dòng, trong khi khổ thơ thứ hai là 13 dòng và khổ thơ thứ ba là 14 dòng. Trong suốt bài thơ, nhân vật chính nói về người mẹ đã khuất của họ và thói quen của họ với ngôi mộ của cô. Người Haiti được cho là "không đặt giày cho người chết" vì nó giúp linh hồn dễ dàng "bước qua các lễ vật".

Sưu tập giày thể thao cũng đã tồn tại như một phần của văn hóa đô thị ở Hoa Kỳ trong vài thập kỷ. Những thập kỷ gần đây đã chứng kiến xu hướng này lan sang các quốc gia châu Âu như Cộng hòa Séc. Sneakerhead là một người sở hữu nhiều đôi giày như một hình thức sưu tập và thời trang. Một yếu tố góp phần vào sự phát triển của việc sưu tập giày thể thao là sự phổ biến toàn cầu liên tục của dòng giày thể thao Air Jordan được Nike thiết kế cho ngôi sao bóng rổ Michael Jordan.

Trong Cựu Ước của Kinh thánh, đôi giày được sử dụng để biểu tượng cho thứ gì đó không có giá trị hoặc ít giá trị. Trong Tân Ước, hành động cởi giày tượng trưng cho sự phục vụ. Người xưa nói tiếng Semit coi hành động cởi giày là một dấu hiệu tôn kính khi tiếp cận một người hoặc nơi linh thiêng. Trong sách Xuất Hành, Moses được hướng dẫn cởi giày trước khi đến gần bụi gai đang cháy:

Việc cởi giày cũng tượng trưng cho hành động từ bỏ quyền hợp pháp. Theo phong tục của người Do Thái, nếu một người đàn ông chọn không kết hôn với vợ góa của người anh trai không con của mình, người vợ góa sẽ cởi giày của em rể để tượng trưng cho việc anh ta đã từ bỏ bổn phận của mình. Theo phong tục của người Ả Rập, việc cởi giày cũng tượng trưng cho việc giải thể hôn nhân.

Trong văn hóa Ả Rập, việc để lộ đế giày được coi là một hành động xúc phạm, và việc ném giày vào ai đó được coi là một hành động xúc phạm thậm chí còn lớn hơn. Giày được coi là bẩn vì thường xuyên chạm đất và gắn liền với phần thấp nhất của cơ thể - bàn chân. Vì vậy, giày bị cấm trong các nhà thờ Hồi giáo, và việc bắt chéo chân và để lộ đế giày khi nói chuyện cũng được coi là bất lịch sự. Mối liên hệ giữa giày và sự xúc phạm đã được chứng minh ở Iraq, đầu tiên là khi bức tượng của Saddam Hussein bị lật đổ vào năm 2003, người dân Iraq đã tụ tập xung quanh bức tượng và ném giày vào bức tượng. Năm 2008, Tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush đã bị một nhà báo ném giày vào người như một tuyên bố phản đối cuộc chiến ở Iraq. Nói chung, việc ném giày hoặc sử dụng giày để xúc phạm là các hình thức phản đối ở nhiều nơi trên thế giới. Các vụ việc ném giày vào các nhân vật chính trị đã xảy ra ở Úc, Ấn Độ, Ireland, Đài Loan, Hồng Kông, Pakistan, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và đáng chú ý nhất là thế giới Ả Rập.

Giày trống cũng có thể tượng trưng cho cái chết. Trong văn hóa Hy Lạp, giày trống tương đương với vòng hoa tang lễ của Mỹ. Ví dụ, đôi giày trống đặt bên ngoài một ngôi nhà ở Hy Lạp sẽ cho những người khác biết rằng con trai của gia đình đã chết trong trận chiến. Tại buổi lễ kỷ niệm 10 năm vụ tấn công ngày 11 tháng 9, 3.000 đôi giày trống đã được sử dụng để tưởng nhớ những người thiệt mạng. Đôi giày trên bờ Danube là một đài tưởng niệm ở Budapest, Hungary. Được đạo diễn phim Can Togay sáng tạo, ông đã tạo ra nó trên bờ phía đông của sông Danube cùng với nhà điêu khắc Gyula Pauer để tôn vinh những người Do Thái đã bị giết bởi các tay súng Arrow Cross phát xít ở Budapest trong Thế chiến II. Họ được lệnh cởi giày và bị bắn ở mép nước để xác chết của họ rơi xuống sông và bị cuốn đi. Đài tưởng niệm tượng trưng cho đôi giày của họ để lại trên bờ.

Kích thước giày dép

nhỏ|Đôi giày lớn nhất thế giới, được đặt tại Trung tâm Riverbank ở Philippines, dài 5,29 mét (17,4 ft) và rộng 2,37 mét (7 ft 9 in), tương đương với cỡ giày Pháp 75.
Cỡ giày được đo từ gót chân đến ngón chân dài nhất. Cỡ giày là một chỉ dẫn alphanumerical về kích thước vừa vặn của giày cho một người. Thông thường, nó chỉ bao gồm một số biểu thị chiều dài vì nhiều nhà sản xuất giày chỉ cung cấp một chiều rộng tiêu chuẩn vì lý do kinh tế. Trên toàn cầu, có một số hệ thống cỡ giày khác nhau được sử dụng, khác nhau về đơn vị đo lường và vị trí của cỡ 0 và 1. Chỉ một vài hệ thống cũng tính đến chiều rộng của bàn chân. Một số khu vực sử dụng các hệ thống cỡ giày khác nhau cho các loại giày khác nhau (ví dụ: giày nam, giày nữ, giày trẻ em, giày thể thao hoặc giày an toàn).

Các đơn vị cỡ giày khác nhau rất nhiều trên thế giới. Cỡ giày châu Âu được đo bằng Paris Points, mỗi Paris Point bằng hai phần ba centimet. Các đơn vị của Anh và Mỹ dẫn đến các cỡ số nguyên được cách nhau bằng một hạt lúa mạch (1/3 inch), với cỡ giày người lớn của Anh bắt đầu từ cỡ 1 = 8+2⁄3 in (22,0 cm). Ở Mỹ, đây là cỡ 2. Cỡ giày nam và nữ thường có thang đo khác nhau. Cỡ giày thường được đo bằng thiết bị Brannock, thiết bị có thể xác định cả giá trị kích thước chiều rộng và chiều dài của bàn chân. Một tiêu chuẩn đo lường cỡ giày theo hệ mét, hệ thống Mondopoint, đã được giới thiệu vào những năm 1970 bởi Tiêu chuẩn Quốc tế ISO 2816:1973 "Đặc điểm cơ bản của hệ thống cỡ giày được gọi là Mondopoint" và ISO 3355:1975 "Cỡ giày - Hệ thống phân loại chiều dài (để sử dụng trong hệ thống Mondopoint)". Phiên bản hiện tại của tiêu chuẩn là ISO 9407:2019, "Cỡ giày - Hệ thống Mondopoint về cỡ và đánh dấu". Hệ thống Mondopoint bao gồm các phép đo chiều dài và chiều rộng của bàn chân.

Xem thêm
 Cỡ giày dép
 Đóng giày

Chú thích

Giày dép
Trang thiết bị bảo hộ


title: Ellern

text:
Ellern là một đô thị ở huyện Rhein-Hunsrück bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức.

Tham khảo


title: Exomalopsis pubescens

text:
Exomalopsis pubescens là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Exomalopsis
Động vật được mô tả năm 1865


title: Pseudopanolis

text:
Pseudopanolis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Orthosiini


title: Octotoma puncticollis

text:
Octotoma puncticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Staines miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Octotoma


title: Kashinagara

text:
Kashinagara là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (notified area committee) của quận Gajapati thuộc bang Orissa, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kashinagara có dân số 9782 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Kashinagara có tỷ lệ 43% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 53%, và tỷ lệ cho phái nữ là 34%. Tại Kashinagara, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Orissa


title: Vandy, Ardennes

text:
Vandy  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Xã của Ardennes


title: Xylocopa karnyi

text:
Xylocopa karnyi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Maidl mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1912


title: Donacia wightoni

text:
Donacia wightoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Askevold miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Donacia


title: Quận Broward, Florida

text:
Quận Broward là một quận thuộc tiểu bang Florida, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Fort Lauderdale.
Dân số theo điều tra năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 1.748.066 người, là quận đông dân thứ nhì ở tiểu bang Florida. Đây là quận đông dân thứ 18 trong các quận của Hoa Kỳ.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 3198 km2, trong đó có 296 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2000, quận đã có dân số 1.623.018 người, 654.445 hộ gia đình, và 411.645 gia đình cư trú tại quận. Mật độ dân số là 1.346 người cho mỗi dặm vuông (520/km ²). Đã có 741.043 đơn vị nhà ở mật độ trung bình của 615 cho mỗi dặm vuông (237/km ²). Cơ cấu chủng tộc gồm 70,57% trắng (58% là không Tây Ban Nha), [10] 20,54% đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 0,24% người Mỹ bản địa, 2,25% châu Á, Thái Bình Dương 0,06%, 3,00% từ các chủng tộc khác, và 3,35% từ hai hay nhiều chủng tộc. 16,74% dân số là người Tây Ban Nha hoặc La tinh của chủng tộc nào.

Liên quan đến tổ tiên, 9,4% là người Ý, Mỹ 7,4%, gốc Đức 6,8%, gốc Ailen 6,7%, và 4% gốc Anh theo điều tra dân số năm 2000. Hơn nữa, khoảng 5,0% là Jamaica và 4,0% Haiti một mình, do đó 10,6% đã dẫn chung Tây Ấn Độ.

Broward là quận duy nhất tại quốc gia bên ngoài vùng Đông Bắc, trong đó người Mỹ gốc Ý hình thành các nhóm sắc tộc lớn nhất trong năm 2000. Họ tập trung chủ yếu ở khu vực Pompano Beach.

410.387 cư dân của Broward County, chiếm 25,3 tổng dân số, được sinh ở nước ngoài (45% của công dân được người mà tịch), [11] trong đó có 60.241 trong số này được sinh ra ở Jamaica, Haiti 47.445, 32.572 ở Cuba, 12.776 ở Peru, 9189 tại Vương quốc Anh, và 9015 tại Cộng hòa Dominica.

Có 654.445 hộ gia đình trong đó 29,30% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 46,1% các cặp vợ chồng đã kết hôn sống với nhau, 12,5% đã có một nữ chủ hộ không có mặt chồng, và 37,1% gia đình được không. 29,6% của tất cả các hộ gia đình được tạo thành từ các cá nhân và 12,4% đã có một người nào đó sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Quy mô hộ gia đình trung bình là 2,45 và kích cỡ gia đình trung bình là 3,07.

Trong dân số quận đã được trải ra với 23,6% ở độ tuổi dưới 18, tăng 7,2% 18-24,% 31,4 25-44,% 21,7 45-64, và 16,1% từ 65 tuổi trở lên đã được người. Độ tuổi trung bình là 38 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 93,3 nam giới. Đối với mỗi độ tuổi phụ nữ và hơn 100 18, đã có 89,8 nam giới.

Thu nhập trung bình của một hộ gia đình trong quận đạt 41.691 đô la Mỹ, và thu nhập trung bình cho một gia đình là 50.531 đô la Mỹ. Nam giới có thu nhập trung bình 36.741 $ so với mức 28.529 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người cho quận là 23.170 $. Khoảng 8,7% của các gia đình và 11,5% dân số được dưới mức nghèo khổ, trong đó có 15,3% những người dưới 18 tuổi và 10,0% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tại thời điểm năm 2000, 71,27% của tất cả các cư dân nói tiếng Anh như ngôn ngữ đầu tiên của họ, trong khi 16,33% nói tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp Creole 3,51% Creole, có 1,77% nói tiếng Pháp, tiếng Bồ Đào Nha 1,13%, 0,89% tiếng Ý, và 0,56% dân số nói tiếng Đức như ngôn ngữ mẹ của họ. Tổng cộng, 28,72% dân số nói ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh ở nhà.

Tham khảo

Quận của Florida

Florida 1915
Khu dân cư thành lập năm 1915
Quận tự quản của Florida
Quận của vùng đô thị Miami


title: Stevan Jovetić

text:
Stevan Jovetić (Ký tự Kirin: Cтeвaн Joвeтић, ; sinh ngày 2 tháng 11 năm 1989 ở Titograd, Nam Tư) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Montenegro hiện đang thi đấu ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ Olympiakos và là đội trưởng của đội tuyển bóng đá quốc gia Montenegro.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Partizan
Vào ngày 8 tháng 4 năm 2006, anh có trận ra mắt trong màu áo Partizan dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Jürgen Röber trong trận gặp Voždovac ở giải vô địch quốc gia.

Anh ghi 3 bàn trong trận đấu ở vòng loại cúp UEFA gặp Zrinjski vào ngày 2 tháng 8 năm 2007, trận này Partizan thắng 5–0, và anh có được cú hattrick đầu tiên trong sự nghiệp khi mới 17 tuổi. Trong tháng 10 năm 2007, anh được nhiều câu lạc bộ hàng đầu như Manchester United và Real Madrid nhòm ngó. Anh trở thành đội trưởng của Partizan từ tháng 1 năm 2008, sau khi cựu đội trưởng Antonio Rukavina chuyển sang Borussia Dortmund.

Fiorentina
Vào ngày 10 tháng 5 năm 2008, câu lạc bộ Ý, Fiorentina ký hợp đồng với anh với mức giá 8 triệu euro. Anh ghi bàn đầu tiên cho Viola trong 1 trận đấu ở Serie A gặp Atalanta từ chấm penalty vào ngày 5 tháng 4 năm 2009.

Vào ngày 26 tháng 8 năm 2009, Jovetić ghi bàn trong trận hòa 1–1 với Sporting Lisbon ở Sân vận động Artemio Franchi, đưa Fiorentina vào vòng bảng UEFA Champions League 2009-10. Vào ngày 29 tháng 9 năm 2009, anh ghi cả hai bàn trong chiến thắng 2–0 trước Liverpool ở vòng bảng Champions League..

Manchester City
Ngày 19 tháng 7 năm 2013, anh chuyển sang Manchester City với mức giá 22 triệu bảng Anh.

Ngày 30 tháng 7 năm 2015, anh chuyển sang Inter Milan với giá 2 triệu bảng.

Thi đấu quốc tế
Jovetić có lần đầu tiên chơi cho đội tuyển Montenegro trong trận gặp Hungary vào tháng 3 năm 2007. Jovetić cũng là một thành viên chủ chốt của đội U21 Montenegro, và được kì vọng là người sẽ kế thừa chiếc băng đội trưởng của Mirko Vučinić khi mới 17 tuổi.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Đội tuyển quốc gia
Tính đến ngày 17 tháng 10 năm 2023

Bàn thắng cho đội tuyển quốc gia

Đời tư
Cổ động viên Fiorentina trao cho Jovetić biệt danh "Jo-Jo". Các fan của Fiorentina đặt cho Jovetić cái biệt danh "Jo-Jo" bởi mái tóc của anh, Jovetić thường gây ấn tượng bởi nó và được so sánh với kiểu tóc của tay ghita lừng danh của ban nhạc Queen Brian May. Thần tượng của anh là tiền đạo Juventus và là đồng đội tại đội tuyển quốc gia Mirko Vučinić, người mà anh nhận băng đội trưởng từ tại đội tuyển U-21 Montenegro ở tuổi 17, và Andriy Shevchenko, người Jovetić đã noi gương khi còn là 1 đứa trẻ

Tham khảo

Xem thêm
 Profile on Partizan.rs

Cầu thủ bóng đá Montenegro
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Montenegro
Cầu thủ bóng đá FK Partizan
Cầu thủ bóng đá ACF Fiorentina
Cầu thủ bóng đá Manchester City F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá Inter Milan
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá Sevilla FC


title: Lanecarus sichuanensis

text:
Lanecarus sichuanensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Lanecarus


title: 3272 Tillandz

text:
3272 Tillandz (1938 DB1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 2 năm 1938 bởi Y. Vaisala ở Turku.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3272 Tillandz

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1938
Được phát hiện bởi Yrjö Väisälä


title: Phạm Thị Ngọc Thạch

text:
Phạm Thị Ngọc Thạch (tên thật là Nguyễn Phạm Thị Ngọc Thạch, sinh năm 1991 tại Vị Thanh, Hậu Giang) hay còn được biết đến với nghệ danh Ngọc Thạch, là một siêu mẫu nổi tiếng người Việt Nam. Cô đạt Giải vàng Siêu mẫu Việt Nam 2010 và đại diện Việt Nam tại Miss Model Of The World 2010, chung cuộc lọt Top 10.

Tiểu sử
Ngọc Thạch năm nay 20 tuổi, luôn có ước mơ trở thành người mẫu.Sinh năm 1991 với chiều cao 1m75 và số đo hình thể khá chuẩn 80-60-90, Ngọc Thạch là gương mặt quen thuộc trong giới thời trang và đã tham gia khá nhiều chương trình thời trang lớn trong năm 2009 - 2010 như Đẹp Fashion Show, Đêm Thần Thoại của NTK Hoàng Hải và các chương trình của các nhãn hàng lớn. Xuất hiện khá nhiều trên các tạp chí thời trang, Ngọc Thạch có thế mạnh về khuôn mặt đẹp và phong cách trình diễn tốt. Là người mẫu ngoan hiền nhất trong giới người mẫu và là con cưng của cty Venus

Sự nghiệp
Ngọc Thạch đã 3 lần liên tiếp tham dự giải Siêu mẫu Việt Nam nhưng luôn gặp khó khăn. Năm 2008, 2009 cô đều không đủ tuổi dự thi. Nhưng sang năm 2010, cô người mẫu có vẻ đẹp thuần hậu, thanh tú trẻ trung ấy đã sở hữu chiếc cúp vàng đầu tiên và được quyền tham dự Miss Model Of The World. Tại cuộc thi, Ngọc Thạch luôn tỏa sáng, được các chuyên gia bình chọn và kỳ vọng nhiều. Cô mang được thành tích cao là lọt vào top 10 và đạt giải Người mặc áo dạ hội đẹp nhất.
Thành công đó đã giúp Ngọc Thạch trở thành một chân dài 9X nổi tiếng trong làng giải trí Việt.

Năm 2011, cô nằm trong danh sách ứng viên đề cử của Công ty Truyền thông Thanh niên làm đại diện cho Việt Nam tại cuộc thi Hoa hậu Trái Đất. Nhưng do chưa đoạt bất kỳ danh hiệu ở một cuộc thi sắc đẹp nào trong nước nên cô đã không được Cục Nghệ thuật Biểu diễn cấp phép.

Ngày 29 tháng 9 năm 2013, Ngọc Thạch đã đính hôn với thiếu gia Đỗ Bình Dương, và có ý định sau khi thành hôn sẽ sinh sống tại Hà Nội và không tham gia các hoạt động của làng giải trí nữa mà tập trung vào chăm sóc gia đình mới. Hiện cô đã là mẹ của hai con trai.

Thành tích
Giải vàng Siêu mẫu Việt Nam 2010
Top 10 Miss Model Of The World 2010

Tham khảo

Nữ người mẫu Việt Nam
Người Hậu Giang


title: Gonomyia theowaldi

text:
Gonomyia theowaldi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Frontignan-de-Comminges

text:
Frontignan-de-Comminges  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 485 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Frontignandecomminges


title: Penia laticornis

text:
Penia laticornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kirsch miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Penia


title: Hoàng Diệu

text:
Hoàng Diệu (chữ Hán: 黃耀; 1829 - 1882) là một quan nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam, người đã quyết tử bảo vệ thành Hà Nội khi Pháp tấn công năm 1882.

Xuất thân
Hoàng Diệu tên thật là Hoàng Kim Tích, sau mới đổi là Hoàng Diệu, tự là Quang Viễn, hiệu Tĩnh Trai. Ông sinh ngày 10 tháng 2 năm Kỷ Sửu 14 tháng 3 năm (1829), trong một gia đình có truyền thống nho giáo tại làng Xuân Đài, huyện Diên Phước, tỉnh Quảng Nam (nay là thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam). Gia đình ông có 7 anh em và họ đều nổi tiếng là những người thông minh trong vùng. Sử chép rằng gia đình Hoàng Diệu có một người đỗ phó bảng, ba người đỗ cử nhân, hai người tú tài trong các kỳ thi dưới thời vua Tự Đức. Một trong những hậu duệ của ông là nhà toán học Hoàng Tụy.

Sự nghiệp
Hoàng Diệu là người nổi bật nhất trong số các anh em trong gia đình. Năm 20 tuổi ông đã đồng đỗ Cử nhân với anh trai Hoàng Kim Giám (khi ấy 23 tuổi) khoa Mậu Thân (1848) trong khoa thi Hương tại Thừa Thiên, năm 25 tuổi đỗ Phó bảng khoa Quý Sửu (1853), thời vua Tự Đức. Năm 1854, ông được vua Tự Đức bổ nhiệm làm Tri huyện Tuy Phước rồi Tri phủ Tuy Viễn (Bình Định).

Năm 1864, xảy ra vụ nổi dậy của Nguyễn Phúc Hồng Tập, con hoàng thân Miên Áo, em chú bác của Hồng Nhậm (tức vua Tự Đức), cùng với một số người khác. Bại lộ, Hồng Tập và Nguyễn Văn Viện bị án chém. Hoàng Diệu đến nhậm chức Tri huyện Hương Trà thay Tôn Thất Thanh bị đổi đi nơi khác, bấy giờ có mặt trong lúc hành quyết đã nghe Hồng Tập nói: "Vì tức giận về hòa nghị mới bị tội, xin chớ ghép vào tội phản nghịch". Sau đó các quan Phan Huy Kiệm, Trần Gia Huệ và Biện Vĩnh tâu lên Tự Đức, đề nghị nhà vua nên theo gương Hán Minh Đế, thẩm tra lại vụ án. Tự Đức phán là vụ án đã được đình thần thẩm xét kỹ, nay nghe Phan Huy Kiệm nói Hoàng Diệu đã kể lại lời trăng trối của Hồng Tập, bèn quyết định giáng chức Phan Huy Kiệm, Trần Gia Huệ, Biện Vĩnh và Hoàng Diệu.

Được phục chức sau vụ "tẩy oan" Hồng Tập, Hoàng Diệu lần đầu ra Bắc năm 1868, làm Tri phủ Đa Phúc, rồi Tri phủ Lạng Giang (Bắc Giang), Án sát Nam Định, Bố chính Bắc Ninh. Trong chín năm ấy, ông lập nhiều quân công, dẹp trộm cướp và an dân, ở đâu ông cũng được sĩ dân quý mến.

Năm 1873 ông được triệu về kinh đô Huế giữ chức Tham tri Bộ Hình rồi Tham tri Bộ Lại, kiêm quản Đô Sát Viện, dự bàn những việc ở Cơ Mật Viện. Năm 1878, đổi làm Tuần phủ Quảng Nam, thăng Tổng đốc An Tịnh (Nghệ An và Hà Tĩnh ngày nay), nhưng vì nguyên Tổng đốc Nguyễn Chính vẫn lưu nhiệm nên ông ở lại Huế, làm Tham tri Bộ Lại (Thực lục của Cao Xuân Dục). Chẳng bao lâu sau, ông được sung chức Phó Toàn quyền Đại Thần đàm phán với Sứ thần Tây Ban Nha một hiệp ước giao thương. Đầu năm 1880, ông làm Tổng đốc Hà Ninh, lãnh chức hàm Thượng thư bộ Binh, kiêm quản cả việc thương chính.

Biết rõ dã tâm xâm lược của thực dân Pháp lúc bấy giờ, Hoàng Diệu bắt tay ngay vào việc chuẩn bị chiến đấu, kinh lý, biên phòng. Như Đại Nam chính biên liệt truyện đã nêu, tổng đốc Hà Ninh đã "cùng với tổng đốc tỉnh Sơn Tây Nguyễn Hữu Độ dâng sớ nói về việc bố phòng, lại cùng với Nguyễn Đình Nhuận mật tâu về chước phòng vị sẵn". Vua Tự Đức khen. "Nhưng sau đó - như trong di biểu nêu - vua lại trách cứ lưu binh... vì sợ giặc"... "chế ngự không đúng cách" (?)

Một mặt khác, Hoàng Diệu quan tâm ổn định chăm lo đời sống của dân chúng trong công bằng và trật tự. Ngày nay, ở Ô Quan Chưởng, đầu phố Hàng Chiếu, còn áp ở mặt tường cổng ra vào một phần tấm bia Lệnh cấm trừ tệ (Thân cấm khu tệ), niêm yết năm 1881, của Tổng đốc Hà Ninh Hoàng Diệu và Tuần phủ Hà Nội Hoàng Hữu Xứng, nhằm ngăn chặn các tệ nhũng nhiễu đối với nhân dân trong các dịp ma chay, cưới xin cũng như nạn vòi tiền, cướp bóc trên sông và ở các chợ, kèm theo các quy định cụ thể cần thi hành đến nơi đến chốn. Một di tích quý hiếm nói lên tấm lòng ưu ái của người công bộc mãi mãi còn giá trị của nó.

Từ 1879 đến 1882, Ông làm Tổng đốc Hà Ninh quản lý vùng trọng yếu nhất của Bắc Bộ là Hà Nội và phụ cận. Ông đã chỉ đạo quân dân Hà Nội tử thủ chống lại quân đội Pháp, bất chấp triều đình Huế đã chấp nhận đầu hàng. Ngày 25 tháng 4 năm 1882 (tức ngày 8 tháng 3 năm Nhâm Ngọ), thành Hà Nội thất thủ, Hoàng Diệu đã tự vẫn tại Võ Miếu để không rơi vào tay đối phương.

Người Hà Nội vô cùng đau đớn trước cái chết của ông, ngay hôm sau, nhiều người họp lại, sắm sửa mền nệm tử tế, rước quan tài của Hoàng Diệu từ trong thành ra, tổ chức khâm liệm và mai táng tại khu vườn Dinh Đốc học (nay là địa điểm khách sạn Royal Star ở đường Trần Quý Cáp cạnh chợ Ngô Sĩ Liên, sau ga Hà Nội).

Hơn một tháng sau hai người con trai ông ra Hà Nội lo liệu đưa thi hài thân sinh về an táng ở quê quán vào mùa thu năm ấy.

Khu lăng mộ Hoàng Diệu, theo quyết định ngày 25 tháng 1 năm 1994 của Bộ Văn hóa Thông tin, được công nhận là một di tích lịch sử - văn hóa của Việt Nam.

Quyết tử với Hà thành
Năm 1873, sau khi chiếm được Nam Bộ, Pháp chuẩn bị tiến ra Bắc Bộ. Vua Tự Đức giao phó cho Hoàng Diệu làm Tổng đốc Hà Ninh. Ngay khi tới Hà Nội Hoàng Diệu đã chú tâm tới việc xây dựng thành lũy chuẩn bị lực lượng để chống Pháp. Từ năm 1880 đến 1882, ông đã hai ba lần dâng sớ xin triều đình chi viện để củng cố phòng tuyến chống giặc tại Hà Nội, nhưng không nhận được hồi âm từ Huế.

Đầu năm 1882, lấy cớ Việt Nam không tôn trọng hiệp ước năm 1874 mà lại đi giao thiệp với Trung Hoa, dung túng quân Cờ Đen (một nhánh quân của Thái Bình Thiên Quốc) ngăn trở việc giao thông trên sông Hồng của người Pháp, Đại tá Henri Rivière của Hải quân Pháp cho tàu chiến cùng hơn 400 quân đóng trại tại Đồn Thủy (trên bờ bắc sông Hồng, cách thành Hà Nội 5 km) nhằm uy hiếp Hà Nội. Hoàng Diệu đã hạ lệnh giới nghiêm tại Hà Nội và bố cáo các tỉnh xung quanh sẵn sàng tác chiến, đồng thời yêu cầu viện binh từ triều đình Huế.

Tuy nhiên phái chủ bại của triều đình Huế đã thuyết phục vua Tự Đức chấp nhận mất miền Bắc để giữ an toàn cho ngai vàng. Vua Tự Đức đã hạ chiếu quở trách Hoàng Diệu đã đem binh dọa giặc và chế ngự sai đường. Nhưng Hoàng Diệu đã quyết tâm sống chết với thành Hà Nội. Các quan xung quanh ông Hoàng Diệu lúc bấy giờ có Tuần phủ Hoàng Hữu Xứng, Đề đốc Lê Văn Trinh, Bố chính Phan Văn Tuyển, Án sát Tôn Thất Bá và Lãnh binh Lê Trực đã cùng nhau uống rượu hòa máu tỏ quyết tâm sống chết với Hà thành.

Rạng ngày 25 tháng 4 năm 1882, tức ngày mồng 8 tháng 3 năm Nhâm Ngọ, Henri Rivière cho tàu chiến áp sát thành Hà Nội, đưa tối hậu thư, yêu sách ba điều:
 Phá các tao tác phòng thủ trong thành.
 Giải giới binh lính.
 Đúng 8 giờ các vị quan văn võ trong thành Hà Nội phải thân đến trình diện với Henri Rivière. Sau đó, quân Pháp sẽ vào thành kiểm kê. Xong sẽ giao trả thành lại.

Hoàng Diệu tiếp tối hậu thư, liền sai Tôn Thất Bá đi điều đình. Nhưng không đợi trả lời, lúc 8 giờ 15, Rivière với 4 tàu chiến là La Fanfare, La Massue, La Hache, La Surprise (tàu này không kịp tới, vì mắc cạn dọc đường Hải Phòng đi Hà Nội) bắn vào thành yểm trợ cho số quân 450 người và một ít thân binh đổ bộ hòng chiếm thành Hà Nội.

Ngay trong những phút đầu tiên, hoàng thân Tôn Thất Bá chạy trốn vào làng Mọc (Nhân Mục) ở phía Đông Nam Hà Nội theo Pháp và thông báo tình hình trong thành Hà Nội cho họ. Đồng thời, Bá cũng dâng sớ lên vua Tự Đức đổ tội cho Hoàng Diệu và xin với Pháp cho Bá thay làm Tổng đốc Hà Ninh.

Tuy vậy, quân Pháp vẫn vấp phải sự kháng cự quyết liệt của quân dân Hà thành dưới sự chỉ huy của Hoàng Diệu. Quân Pháp bị thiệt hại nặng và phải rút ra ngoài tầm súng để củng cố lực lượng.

Nhưng trong lúc chiến sự diễn ra khốc liệt thì kho thuốc súng của Hà Nội nổ tung, do Việt gian mua chuộc bởi bọn Pháp làm. Một số nhà sử học còn đoán rằng nó liên quan tới phản thần Tôn Thất Bá. dẫn tới đám cháy lớn trong thành làm cho lòng quân hoang mang. Quân Pháp thừa cơ phá được cổng Tây thành Hà Nội và ùa vào thành. Bố chính Nguyễn Văn Tuyển, Đề đốc Lê Văn Trinh và các lãnh binh bỏ thành chạy, còn Tuần phủ Hoàng Hữu Xứng trốn trong hành cung.

Trong tình thế tuyệt vọng, Hoàng Diệu vẫn tiếp tục bình tĩnh dẫn đầu quân sĩ chiến đấu chống lại quân Pháp dù lực lượng ngày càng yếu đi, không thể giữ được thành nữa. Cuối cùng, Hoàng Diệu đã ra lệnh cho tướng sỹ giải tán để tránh thương vong. Một mình Hoàng Diệu vào hành cung, thảo tờ di biểu, rồi ra trước Võ miếu dùng khăn bịt đầu thắt cổ tự tử, hưởng dương 54 tuổi.

Tờ di biểu, ông cắn ngón tay lấy máu viết di biểu tạ tội cho vua Tự Đức:
Thành mất không sao cứu được, thật hổ với nhân sĩ Bắc thành lúc sinh tiền. Thân chết có quản gì, nguyện xin theo Nguyễn Tri Phương xuống đất. Quân vương muôn dặm, huyết lệ đôi hàng....

Ông mất ngày 25 tháng 4 năm 1882, thọ 53 tuổi.

Tưởng niệm

Hoàng Diệu được đông đảo sĩ phu, nhân dân Hà Nội và Bắc Hà khâm phục thương tiếc. Ông được thờ trong đền Trung Liệt (cùng với Nguyễn Tri Phương) trên gò Đống Đa với câu đối:
Thử thành quách, thử giang sơn, bách chiến phong trần dư xích địaVi nhật tinh, vi hà nhạc, thiên niên tâm sự cộng thanh thiênDịch:Kia thành quách, kia non sông, trăm trận phong trần còn thước đấtLà trời sao, là sông núi, mười năm tâm sự với trời xanhVua Tự Đức mặc dầu không ủng hộ Hoàng Diệu trong việc chống đối với quân Pháp tại thành Hà Nội, vẫn phải hạ chiếu khen ông đã tận trung tử tiết, sai quân tỉnh Quảng Nam làm lễ quốc tang.

Tôn Thất Thuyết, một đại biểu nổi tiếng của sĩ phu kiên quyết chống Pháp đã ca ngợi ông trong hai câu đối:Nhất tử thành danh, tự cổ anh hùng phi sở nguyệnBình sanh trung nghĩa, đương niên đại cuộc khởi vô tâmDịch:Một chết đã thành danh, đâu phải anh hùng từng nguyện trướcBình sanh trung nghĩa, đương trường đại cuộc tất lưu tâmCụ Phó bảng Nguyễn Trọng Tỉnh có bài thơ điếu Hoàng Diệu, ghi lại trong Lịch sử vua quan nhà Nguyễn của Phạm Khắc Hòe như sau:Tay đã cầm bút lại cầm binhMuôn dặm giang sơn nặng một minhThờ chúa, chúa lo, lo với chúaGiữ thành, thành mất, mất theo thànhSuối vàng ắt hẳn mài gươm bạcLòng đỏ thôi đành gửi sử xanhDi biểu nay còn sôi chính khíKhiến người thêm trọng bút khoa danh.Trích hai đoạn bút ký:
Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường:Tôi có đi thăm mộ cụ Hoàng Diệu ở giữa cánh đồng Xuân Đài. Mộ không bề thế như tôi tưởng, còn quá nhỏ so với lăng mộ của những viên quan lớn vô tích sự trên triều đình Huế mà tôi vẫn thường thấy. Mộ là một nắm vôi khô nằm vùi giữa đồng cỏ voi, xa khu dân cư......Hồi nhỏ nhà nghèo, mẹ chăn tằm dệt lụa nuôi con ăn học. Hoàng Diệu lớn lên bằng tuổi trẻ gian khổ ở làng quê, buổi sáng sớm đi học chỉ súc miệng và nhịn đói, trưa về ăn một chén bắp nấu đậu, đến tối cả nhà chia mỗi người một bát cơm. Ngày nghe tin chồng tuẫn tiết, bà Hoàng Diệu đang cuốc cỏ lá de, ngất xỉu ngay trên bờ ruộng...Làm quan Tổng đốc mà nhà còn nghèo đến thế, huống là nhà dân...

Nhà văn Sơn Nam:Đi thăm mộ Hoàng Diệu, (nghe) lúc làm quan, có lần ông gửi về cho mẹ một vóc lụa. Bà mẹ không nhận, gửi trả lại cho con, kèm theo một nhánh dâu, tượng trưng cho ngọn roi, để cảnh cáo đứa con đừng nhận quà cáp gì của dân.Mượn ý bài "Chính khí ca" của Văn Thiên Tường, một Thừa tướng thời Tống mạt giúp vua không thành công và nguyện chết theo nhà Tống chứ không chịu đầu hàng nhà Nguyên - Ba Giai (Nguyễn Văn Giai) đã làm thành bài "Hà thành chính khí ca", ca ngợi lòng yêu nước và chí khí trung nghĩa lẫm liệt, thà chết chứ không chịu khuất phục của Tổng đốc Hoàng Diệu. Dưới đây là bài Hà thành chính khí ca (bản đã được in trong sách Văn cấp 3 cũ):Một vừng chính khí lưu hình,Khoảng trong trời đất nhật, tinh, sơn, hà,Hạo nhiên ở tại người ta,Tấc gang son sắt hiện ra khi cùng.Hơn thua trong vận truân phong,Nghìn thu để tiếng Anh hùng sử xanh.Có quan tổng đốc Hà NinhHiệu là Quang Viễn, trung trinh ai bằng?Lâm nguy, lý hiểm đã từng,Vâng ra trọng trấn mới chừng ba nămThôn Hồ dạ vốn nhăm nhăm,Ngoài tuy giao tiếp, trong chăm những là...Vừa năm Nhâm Ngọ, tháng ba,Sáng mai mồng tám, bước qua giờ thìn,Biết cơ trước đã giữ gìn,Hơn trăm vũ sĩ, vài nghìn tinh binh.Tiên nghiêm lên đóng trên thành,Thệ sư rót chén rượu quỳnh đầy vơi.Văn quan vũ tướng nghe lời,Hầm hầm xin quyết một bài tận trung.Ra oai xuống lệnh vừa xong,Bỗng nghe ngoài đã đùng đùng pháo ran.Tiêm cừu nổi giận xung quan,Quyết rằng chẳng để chi đàn chó dê.Lửa phun súng phát bốn bề,Khiến loài bạch quỷ hồn lìa phách xiêuBắn ra nghe chết cũng nhiềuPhố phường nghe thấy, tiếng reo ầm ầm.Quan quân đắc chí bình tâm,Cửa Đông, cửa Bắc vẫn cầm vững binh.Chém cha cái lũ hôi tanhPhen này quét sạch sành sanh mới là!Nào ngờ thất ý tại ta,Rõ ràng thắng trạng, hóa mà thua cơ!Nội công rắp những bao giờ,Thấy kho thuốc cháy, ngọn cờ ngả theoQuan quân sợ chết thảy đều,Cửa Tây, Bạch quỷ đánh liều trèo lên.Nào ai cơm áo dốc đền?Nào ai gìn giữ vững bền ba quân?Nào ai còn chí kinh luân?Nào ai nghĩ đến thánh quân trên đầu?Một cơn gió thảm mưa sầu,Nấu nung gan sắt, dãi dầu lòng son,Chữ trung còn chút con con,Quyết đem gửi cái tàn hồn gốc cây.Trời cao biển rộng đất dày,Núi Nùng sông Nhị chốn này làm ghi!Thương thay gặp buổi truân nguy,Lòng riêng ai chẳng thương vì người trung!Rủ nhau tiền góp của chung,Rước người ra táng ở trong học đường.Đau đớn nhẽ, ngẩn ngơ dường!Tả tơi thành quách, tồi tàn cỏ hoa!Kể từ năm Dậu bao xa,Đến nay tính đốt phỏng đà mười niên.Long thành thất thủ hai phen,Kho tàng hết sạch, quân quyền dời tan.Đổi thay trải mấy ông quan,Quyên sinh tựu nghĩa, có gan mấy người?Trước quan Võ hiển khâm sai,Sau quan Tổng đốc một vài mà thôi.Ngoài ra võ giáp văn khôi,Quan, bào, trâm, hốt nhác coi, ngỡ là...Khi bình làm hại dân ta,Túi tham mở rộng chẳng tha miếng gì.Đến khi hoạn nạn lâm nguy,Mặt trông ngơ ngác, chân đi gập ghềnh.Võ như đề đốc Lê Trinh,Cùng là chánh phó lãnh binh một đoàn,Đang khi giao chiến ngang tàng,Thấy cơ hầu đổ vội vàng nhót ngay.Nghĩ xem thật cũng ghê thay,Bảo thân chước ấy ai bày sẵn cho?Lại còn nghe những mơ hồRằng quan đề đốc dưới hồ cửa tây;Kẻ rằng: treo ở cành câyKẻ rằng: hẳn dưới giếng này chẳng chơi.Thăm tìm ngày một ngày hai,Định rằng hợp táng ở nơi học đường.Hỏi ra sau mới tỏ tường,Cũng loài úy tử, cũng phường tham sinh.Phép công nên bắt gia hình,Rồi ra nặng chữ nhân tình lại thôi.Văn như Tuần phủ nực cười,Bình Chi là hiệu, năm mươi tuổi già.Biết bao cơm áo nước nhà?Kể trong sĩ tịch cũng là đại viên.Chén son chưa cạn lời nguyền,Thế mà bỗng chốc quên liền ngay đi?Lại còn quanh quẩn làm chi?Hay là thương tiếc vật gì ở đây?Hay là có chước bình Tây,Trước kia hoảng hốt sau này nghiên tinh?Hay là tiếc cái xuân xanh?Tìm nơi kiếm chốn gieo mình trú chân?Hay là còn chút từ thân,Đã toan tịch cốc mấy lần lại thôi!Sao không biết xấu với đời?Sao không biết thẹn với người tử trung?Kìa Tôn Thất Bá niết công,Kim chi ngọc diệp, vốn dòng tôn nhân,Đã quốc tộc, lại vương thần,Cũng nên hết sức kinh luân mới là...Nước non vẫn nước non nhà,Nỡ nào bán rẻ một tòa Thăng Long?Thề xưa liệu đã chẳng xong,Mặt nào còn đứng trong vòng lưỡng gian.Tư giao rắp những mưu gian,Thừa cơ xin dự hội thương ra ngoài.Ấy mới khôn, ấy mới tài,Lẩn đi tránh tiếng, giục người nói quanh.Dâng công quyền lĩnh tỉnh thành,Mà toan đổ tội một mình quan trên.Tội danh thật đã quả nhiên,Xin đem giao xuống cửu nguyên chế đài.Lân la kể đến phiên đài,Xỉ ban cũng đã tuổi ngoài sáu mươi.Thác trong thôi cũng nên đời.Sống thừa chỉ để kẻ cười, người chê!Nhị hà, Tản lĩnh đi về,Giang sơn tuyết chở, sương che cũng liều!Còn như ty thuộc hạ liêu,Kẻ công người quá còn nhiều:chan chan,Biết đâu cho khắp mà bàn,Sau này đã có sử quan thẩm bình,Trước rèm gió mát trăng thanhThừa lương nhân chốn nhàn đình thong dong.Xa trông tút vút Bình phong,Chúc mừng vạn thọ thánh cung lâu dài!Rồi ra cá nước duyên hài,Ra tay khang tế, giở tài kinh luân.Đã thánh quân lại hiền thần,Có đâu mà chẳng quần dân thái hòa!Bấy giờ ta lại với ta,Tỉnh say dật hứng, ngâm nga tiêu sầu.Hà thành văn vũ công hầu,Càng nghe thấy chuyện càng rầu bên tai!Diễn ca Chính khí một bài,Để cho thiên hạ người người khuyên răn.''

Nhiều đường phố mang tên này như tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh... Tên ông cũng là tên của một xã ở huyện Chương Mỹ. Nhiều trường học ở Việt Nam cũng mang tên Hoàng Diệu.

Xem thêm
 Đoàn Tuyên truyền Xung phong thành Hoàng Diệu

Tham khảo

  Theo phả họ Hoàng thì Hoàng Diệu gốc từ Huệ Trì, huyện Quang Minh, phủ Nam Sách, đạo Hải Dương. Cụ tổ vào lập nghiệp ở vùng Kỳ Lam truyền được mười đời, gốc họ Mạc. Ông là đời thứ 7.
 Đây chỉ là chức hàm, không phải chức vụ.
 Xem "Correspondance politique du Commandant Henri Rivière au Tonkin", tác giả André Masson.
  Hoàng Diệu trực tiếp chỉ huy quân sĩ chống cự tại cửa Bắc.
  Các sử liệu không thống nhất nhau. Có tài liệu cho rằng Pháp thuê Việt gian đốt. Tài liệu khác lại ghi là chính Tôn Thất Bá đã làm nội tuyến cho Pháp.
  Xem "Việt Sử Toàn Thư", tác giả Phạm Văn Sơn. tr 658.
  Xem "Việt Sử Toàn Thư", tác giả Phạm Văn Sơn. tr 658.

Liên kết ngoài
Hoàng Diệu cuộc đời và sự nghiệp

Quan lại nhà Nguyễn
Người Quảng Nam
Người tự sát
Quan quân chống Pháp (1858-1884)
Vua Việt Nam
Phó bảng
Gia tộc Hoàng Diệu
Họ Mạc gốc xứ Đông


title: Mạnh Thôn

text:
Huyện tự trị dân tộc Hồi Mạnh Thôn (chữ Hán giản thể: 孟村回族自治县, âm Hán Việt: Mạnh Thôn Hồi tộc Tự trị huyện) là một huyện tự trị thuộc địa cấp thị Thương Châu, tỉnh Hà Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện có diện tích 384 ki-lô-mét vuông, dân số năm 1999 là 180.047 người. Mã số bưu chính của Mạnh Thôn là 061400. Huyện này nằm ở bình nguyên ven biển Bột Hải, độ cao tương đối 6-10 so với mực nước biển, nhiệt độ bình quân năm là 12,1 độ C, bình quân tháng 1 là -4,7 độ C, tháng 7 bình quân 26,4 độ C.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hà Bắc
Thương Châu, Hà Bắc
Người Hồi


title: 8969 Alexandrinus

text:
8969 Alexandrinus (1218 T-2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 9 năm 1973 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar. Nó được đặt theo tên Kentish Plover, Charadrius alexandrinus.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8969 Alexandrinus

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Uroplata probaeniformis

text:
Uroplata probaeniformis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Uroplata


title: Heriades punctulifer

text:
Heriades punctulifer là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Schletterer mô tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Heriades
Động vật được mô tả năm 1889


title: Epicephala nephelodes

text:
Epicephala nephelodes là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Queensland.

Chú thích

Tham khảo

Epicephala


title: Richard Rogers

text:
Richard George Rogers, hiệu Nam tước Riverside, (sinh ngày 23 tháng 7 năm 1933 tại Florence, Italia - Ngày 18 tháng 12 năm 2021) là một kiến trúc sư Hiện đại người Anh. Các công trình của ông đi theo chủ nghĩa công năng với phong cách High-tech. Ông được tặng thưởng giải thưởng Pritzker, giải thưởng cao nhất của kiến trúc thế giới năm 2007

Ông theo học tại trường Kiến trúc London (Anh), sau đó tốt nghiệp khoa kiến trúc Đại học Yale, (Mỹ) năm 1962. Tại đây, Rogers kết bạn với bạn học là Norman Foster. Sau này, hai người cùng hai người vợ (Sue Rogers và Wendy Cheesman) quay về Anh thành lập Team 4. Nhóm thiết kế đã nhanh chóng nổi tiếng với những thiết kế mang tính công nghiệp, kỹ thuật cao.

Năm 1967, Team 4 tan rã, Rogers chuyển sang cộng tác cùng Renzo Piano

Tham khảo

Liên kết ngoài

Richard Rogers Partnership Official website
Large list of major Richard Rogers skyscrapers with data and images
Exclusive interview for FX Magazine

Rogers, Richard
Foster, Norman
Nhân vật còn sống
Kiến trúc sư Vương quốc Liên hiệp Anh
Kiến trúc sư Ý
Người Firenze


title: Ratlam Rly. Colony (Ratlam Kasba)

text:
Ratlam Rly. Colony (Ratlam Kasba) là một thị trấn thống kê (census town) của quận Ratlam thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ratlam Rly. Colony (Ratlam Kasba) có dân số 12.213 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Ratlam Rly. Colony (Ratlam Kasba) có tỷ lệ 80% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 86%, và tỷ lệ cho phái nữ là 73%. Tại Ratlam Rly. Colony (Ratlam Kasba), 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh
Ratlam


title: Acioa dichotoma

text:
Acioa dichotoma là một loài thực vật thuộc họ Chrysobalanaceae. Nó là loài đặc hữu của Nigeria. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Acioa dichotoma. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Nigeria
D


title: Villedômain

text:
Villedômain là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE này có dân số 117 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 116-163 mét trên mực nước biển.
Thị trấn tọa lạc ở ở hữu ngạn của sông the Indrois, sông chảy theo hướng tây bắc qua giữa thị trấn.

Tham khảo

Xã của Indre-et-Loire


title: Mollkirch

text:
Mollkirch là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin