title: Bret Taylor

text:
Bret Taylor là một lập trình viên máy tính và một doanh nhân người Mỹ. Anh là người đồng sáng tạo Google Maps và Google Maps API. Taylor rời Google vào tháng 1 năm 2007 để gia nhập công ty đầu tư mạo hiểm Benchmark Capital, nơi anh và Jim Norris, một nhân viên ban đầu khác của Google, tạo ra website mạng xã hội FriendFeed. Taylor là CEO của FriendFeed cho đến tháng 8 năm 2009, khi công ty bị mua lại bởi Facebook với giá ước lượng khoảng 50 triệu đô-la Mỹ. Taylor hiện đang là giám đốc công nghệ (CTO) của Facebook.

Taylor theo học trường đại học Stanford, nơi anh nhận được bằng cử nhân (2002) và bằng thạc sĩ (2003) trong ngành khoa học máy tính.

Tham khảo

Facebook
Lập trình viên Mỹ
Nhân viên Google
Nhân vật còn sống
Cựu sinh viên Đại học Stanford
Doanh nhân Mỹ thế kỷ 21


title: Velving

text:
Velving là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Oides bicarinata

text:
Oides bicarinata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: Hydroporus memnonius

text:
Hydroporus memnonius là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Nicolai miêu tả khoa học năm 1822.

Hình ảnh

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Nhâm (họ)

text:
Nhâm, thường được phiên âm thành Nhậm hay Nhiệm (để kiêng húy tên vua Tự Đức là Nguyễn Phúc Hồng Nhậm) là một họ của người thuộc vùng Văn hóa Đông Á. Họ này có mặt ở Việt Nam, Triều Tiên (Hangul: 임, Romaja quốc ngữ: Im hoặc Yim) và Trung Quốc (chữ Hán: 任, Bính âm: Rèn). Trong danh sách Bách gia tính họ này đứng thứ 58, người mang họ Nhâm đông thứ 59 ở Trung Quốc theo thống kê năm 2006, ở Hàn Quốc người mang họ Im/任 có khoảng 172.000 người (theo thống kê năm 2000).

Họ Nhâm là một dòng họ lớn và phổ biến ở Thái Bình. Một họ khác cũng có phổ biến trong dân số tỉnh Thái Bình (Theo niên giám thống kê tỉnh Thái Bình 2015) là họ Phí cũng có có nguồn gốc là họ Nhâm, do những người mang họ Nhâm nhưng do di chuyển chỗ định cư nên đã đổi họ để phù hợp với địa phương và ngành nghề sinh sống.Nhà thờ họ của họ Nhâm nằm ở Thái Bình. Có quan điểm cho rằng họ Nhâm được đọc sai thanh điệu để kiêng húy vua Tự Đức là Nguyễn Phúc Hồng Nhậm.

Người Việt Nam họ Nhâm
 Nhâm Mạnh Dũng, cầu thủ bóng đá Việt Nam
 Nhâm Phương Nam, diễn viên, người mẫu Việt Nam
 Nhâm Xuân Bách
 Nhâm Xuân Trúc
 Nhâm Xuân Ngọc
 Nhâm Xuân Bích
 Nhâm Điện Biên
 Nhâm Tiến Khương
 Nhâm Minh Thái
 Nhâm Tiến Đạt
 Nhâm Thị Phương
 Nhâm Hà An Chi
 Nhâm Phương Nhi

Người Trung Quốc họ Nhâm/Nhậm/Nhiệm
 Nhậm Hiền Tề, nam ca sĩ, diễn viên người Đài Loan
 Nhâm Hào, nam ca sĩ, diễn viên người Trung Quốc
 Nhậm Gia Luân, nam diễn viên người Trung Quốc
 Nhậm Chính Phi, nam doanh nhân người Trung Quốc, sáng lập kiêm tổng giám đốc của Tập đoàn công nghệ Huawei
 Nhậm Gia Huyên, nữ nghệ sĩ người Đài Loan
 Nhậm Mẫn, nữ diễn viên người Trung Quốc
 Nhậm Bật Thời, nam chính trị gia người Trung Quốc
Nhậm Trọng, diễn viên người Trung Quốc

Người Triều Tiên họ Im/Yim
 Yim Bang-eun (Hán Việt: Nhâm Bang Ngạn), vận động viên cầu lông Hàn Quốc
Yim Siwan (Hán Việt: Nhậm Thủy Hoan) nam ca sĩ, diễn viên Hàn Quốc

Chú thích

Tham khảo

Họ người Việt Nam
Họ người Triều Tiên
Họ người Trung Quốc


title: Sáo nâu

text:
Sáo nâu (danh pháp hai phần: Acridotheres tristis), là một loài chim thuộc Họ Sáo, nguồn gốc châu Á. Là một loài ăn tạp với bản năng lãnh thổ mạnh, sáo nâu thích nghi rất tốt với môi trường đô thị.

Phạm vi phân bố của sáo nâu đang gia tăng với tốc độ nhanh khiến năm 2000 IUCN tuyên bố chúng là một trong những loài xâm lấn nhất thế giới và là một trong ba loài chim trong 100 loài gây tác động hàng đầu đến đa dạng sinh học, nông nghiệp và lợi ích của con người.

Phân bố

Đây là loài chim có nguồn gốc châu Á, với phạm vi từ Iran, Pakistan, Ấn Độ, Nepal, Bhutan, Bangladesh và Sri Lanka; cũng như Afghanistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Tajikistan, Turkmenistan, Myanmar, và Malaysia, Singapore, Thái Lan, bán đảo Đông Dương và Trung Quốc.

Sáo nâu cũng được đưa đến nhiều quốc gia khác như Canada, Australia, Israel, New Zealand, New Caledonia, Hawaii, Nam Phi, nhiều quần đảo ở Ấn Độ Dương (Seychelles, Mauritius, Maldives, Quần đảo Andaman và Nicobar và Lakshadweep) cũng như các quần đảo ở Thái Bình Dương và Đại Tây Dương.

Từ nguyên học
Từ nguyên của tên khoa họ như sau:
 Acridotheres: tiếng Hy Lạpakris, akrodos, châu chấu; theres, thợ săn.
 tristis: tiếng Latin tristis, buồn, u sầu; tiếng Latin hiện đại tristis, màu sậm.

Phân loài
 Acridotheres tristis tristis
 Acridotheres tristis melanosternus
 Acridotheres tristis naumanni Acridotheres tristis tristoides''

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Video, hình ảnh & tiếng kêu của sáo nâu trên the Internet Bird Collection
 (Indian Myna =) Common Myna - Species text in The Atlas of Southern African Birds.
Indian Myna Control Handbook

Video sáo nâu trên Wild Sri Lanka
 ANU Indian Common Myna page  about Mynas as an invasive species in Australia and what can be done to control them

T
Động vật được mô tả năm 1766
Chim Ấn Độ
Chim Samoa thuộc Mỹ
Chim Sri Lanka
Chim Thái Lan
Chim Pakistan
Chim Bangladesh
Chim Mỹ
Chim Úc
Chim châu Phi
Động vật xâm hại
Chim Fiji
Chim Singapore


title: Hastulopsis elialae

text:
Hastulopsis elialae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Hastulopsis


title: Tipula hyrcana

text:
Tipula hyrcana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Sân bay Kimberley

text:
Sân bay Kimberley  là một sân bay tọa lạc ở Kimberley, Nam Phi.

Các hãng hàng không và tuyến bay
South African Airways
South African Airlink (Cape Town)
South African Express (Johannesburg)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Kimberley Airport Homepage
 More useful information about Kimberley - Photos, planespotting,...
 Aerial Photograph on Google Maps

Sân bay Nam Phi


title: Maxia

text:
Maxia là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Tetraloniella yanega

text:
Tetraloniella yanega là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 2001


title: Lacon solai

text:
Lacon solai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Lacon


title: Corbère-les-Cabanes

text:
Corbère-les-Cabanes là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie phía nam Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Mãn kinh

text:
Mãn kinh, hay còn gọi là giai đoạn mãn dục, là thời điểm kinh nguyệt vĩnh viễn chấm dứt, đánh dấu sự kết thúc của khả năng sinh sản. Nó thường xảy ra ở độ tuổi từ 45 đến 55, mặc dù thời gian chính xác có thể khác nhau. Mãn kinh thường là một thay đổi tự nhiên. Nó có thể xảy ra sớm hơn ở những người hút thuốc lá. Các nguyên nhân khác bao gồm phẫu thuật cắt bỏ cả hai buồng trứng hoặc một số loại hóa trị liệu. Ở cấp độ sinh lý, mãn kinh xảy ra do sự giảm sản xuất hormone estrogen và progesterone của buồng trứng. Mặc dù thường không cần thiết, nhưng có thể xác nhận chẩn đoán mãn kinh bằng cách đo nồng độ hormone trong máu hoặc nước tiểu. Mãn kinh là đối nghịch với menarche, thời điểm bắt đầu có kinh nguyệt của một bé gái.

Trong những năm trước mãn kinh, kinh nguyệt của phụ nữ thường trở nên bất thường, nghĩa là kinh nguyệt có thể kéo dài hoặc ngắn hơn, hoặc có thể ít hoặc nhiều máu hơn. Trong thời gian này, phụ nữ thường trải qua các cơn bốc hỏa; những cơn này thường kéo dài từ 30 giây đến 10 phút và có thể kèm theo ớn lạnh, đổ mồ hôi ban đêm và da đỏ ửng. Bốc hỏa có thể tái diễn trong vòng 4 đến 5 năm. Các triệu chứng khác có thể bao gồm khô âm đạo, khó ngủ và thay đổi tâm trạng. Mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng khác nhau giữa phụ nữ . Mãn kinh trước 45 tuổi được coi là "mãn kinh sớm" và khi suy buồng trứng/phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng xảy ra trước 40 tuổi được gọi là "suy buồng trứng sớm".

Các chuyên gia y tế thường định nghĩa thời kỳ mãn kinh là khi một phụ nữ không có kinh nguyệt trong một năm. Nó cũng có thể được định nghĩa bởi sự giảm sản xuất hormone của buồng trứng. Ở những người đã phẫu thuật cắt bỏ tử cung nhưng vẫn có buồng trứng hoạt động, thời kỳ mãn kinh được coi là chưa xảy ra. Sau khi cắt bỏ tử cung, các triệu chứng của mãn kinh thường xuất hiện sớm hơn. Mãn kinh do y học xảy ra khi cả hai buồng trứng đều được phẫu thuật cắt bỏ cùng với tử cung vì lý do y tế

Chỉ định chính cho việc điều trị mãn kinh là các triệu chứng và phòng ngừa loãng xương. Các triệu chứng nhẹ có thể được cải thiện với điều trị. Đối với chứng bốc hỏa, thường được khuyến cáo tránh hút thuốc, caffeine và rượu; ngủ khỏa thân trong phòng mát và sử dụng quạt có thể giúp ích. Phương pháp điều trị hiệu quả nhất cho các triệu chứng mãn kinh là liệu pháp hormone mãn kinh (MHT).

Nguyên gốc từ
Mãn kinh theo nghĩa đen có nghĩa là "hết chu kỳ hàng tháng" (hết kinh nguyệt hàng tháng), từ gốc Hy Lạp "pausis" ("tạm dừng") và "mēn" ("tháng"). Đây là một thuật ngữ y học; từ tiếng Hy Lạp để chỉ kinh nguyệt thực sự khác nhau. Trong tiếng Hy Lạp cổ đại, kinh nguyệt được mô tả ở số nhiều, "ta emmēnia" ("hàng tháng"), và hậu duệ hiện đại của nó đã được rút ngắn thành "ta emmēna". Thuật ngữ y học tiếng Hy Lạp hiện đại là "emmenopausis" trong Katharevousa hoặc "emmenopausi" trong tiếng Hy Lạp Demotic. Người Hy Lạp cổ đại không đưa ra các khái niệm y học về bất kỳ triệu chứng nào liên quan đến việc hết kinh nguyệt và không sử dụng một từ cụ thể nào để chỉ thời kỳ này trong cuộc đời của người phụ nữ. Từ "mãn kinh" được các bác sĩ Pháp phát minh vào đầu thế kỷ XIX. Nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp đã được tái tạo vào thời điểm này và sinh viên y khoa Paris Charles-Pierre-Louis de Gardanne là người đã phát minh ra một biến thể của từ này vào năm 1812, được chỉnh sửa thành dạng tiếng Pháp cuối cùng vào năm 1821.

Một số bác sĩ đã lưu ý rằng phụ nữ nông thôn không phàn nàn gì về việc hết kinh nguyệt, trong khi phụ nữ trung lưu thành thị lại có nhiều triệu chứng rắc rối. Các bác sĩ vào thời điểm đó coi các triệu chứng này là kết quả của lối sống ít vận động ở đô thị, uống rượu, ở trong nhà quá nhiều và ăn quá nhiều, thiếu trái cây và rau tươi.

Từ "mãn kinh" được tạo ra dành riêng cho phụ nữ, khi kết thúc khả năng sinh sản thường được biểu hiện bằng việc ngừng kinh nguyệt hàng tháng vĩnh viễn. Tuy nhiên, mãn kinh cũng tồn tại ở một số loài động vật khác, nhiều loài không có kinh nguyệt hàng tháng; trong trường hợp này, thuật ngữ này có nghĩa là sự kết thúc tự nhiên của khả năng sinh sản xảy ra trước khi kết thúc tuổi thọ tự nhiên.

Dấu hiệu và triệu chứng

Trong giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi mãn kinh, chu kỳ kinh nguyệt vẫn đều nhưng khoảng cách giữa các chu kỳ bắt đầu dài ra. Nồng độ hormone bắt đầu biến động. Sự rụng trứng có thể không xảy ra ở mỗi chu kỳ.

Mãn kinh là thời điểm sau một năm kể từ ngày kinh nguyệt cuối cùng. Trong thời kỳ chuyển đổi mãn kinh và sau mãn kinh, phụ nữ có thể trải qua nhiều triệu chứng khác nhau. Tuy nhiên, đối với những phụ nữ bước vào quá trình chuyển đổi mãn kinh mà không có chu kỳ kinh nguyệt đều đặn (do phẫu thuật trước đó, các tình trạng y tế khác hoặc đang sử dụng biện pháp tránh thai nội tiết tố), mãn kinh không thể xác định bằng kiểu chảy máu và được định nghĩa là sự mất chức năng buồng trứng vĩnh viễn.

Âm đạo và tử cung

rong quá trình chuyển đổi sang mãn kinh, chu kỳ kinh nguyệt có thể ngắn hơn (khoảng 2–7 ngày); các chu kỳ dài hơn vẫn có thể xảy ra. Có thể có hiện tượng chảy máu không đều (ít hơn, nhiều hơn, ra máu nhẹ). Chảy máu tử cung bất thường thường gặp ở phụ nữ đang gần đến tuổi mãn kinh do những thay đổi nội tiết tố đi kèm với quá trình chuyển đổi mãn kinh. Ra máu nhẹ hoặc chảy máu có thể đơn giản là do teo âm đạo, một vết loét lành tính (polyp hoặc tổn thương) hoặc có thể là phản ứng chức năng của nội mạc tử cung. Hiệp hội Mãn kinh và Mãn dục nam Châu Âu đã ban hành hướng dẫn đánh giá nội mạc tử cung, thường là nguồn chính gây ra hiện tượng ra máu nhẹ hoặc chảy máu.

Tuy nhiên, ở phụ nữ sau mãn kinh, bất kỳ hiện tượng chảy máu âm đạo không theo lịch trình nào cũng đáng lo ngại và cần được điều tra phù hợp để loại trừ khả năng mắc bệnh ác tính.

Các triệu chứng niệu sinh dục có thể xuất hiện trong thời kỳ mãn kinh và kéo dài đến giai đoạn sau mãn kinh bao gồm:

 Đau khi quan hệ tình dục
 Khô âm đạo
 Viêm âm đạo teo
 Cảm giác buồn tiểu và nóng rát

Các tác động vật lý khác

Các triệu chứng vật lý phổ biến nhất của mãn kinh là đổ mồ hôi đêm dữ dội và bốc hỏa (còn được gọi là các triệu chứng vận mạch). Các vấn đề về giấc ngủ và mất ngủ cũng rất phổ biến. Các triệu chứng thực thể khác có thể được báo cáo là không đặc trưng cho thời kỳ mãn kinh nhưng có thể bị trầm trọng hơn do thời kỳ mãn kinh, chẳng hạn như thiếu năng lượng, đau nhức khớp, cứng khớp, đau lưng, ngực to ra, đau ngực, tim đập nhanh, nhức đầu, chóng mặt, khô, ngứa, da mỏng, da ngứa ran, bệnh rosacea, tăng cân, tiểu không tự chủ, đi tiểu gấp.

Ảnh hưởng đến tâm trạng và trí nhớ
Các triệu chứng tâm lý thường được báo cáo nhưng chúng không đặc trưng cho mãn kinh và có thể do các yếu tố khác gây ra. Chúng bao gồm lo lắng, trí nhớ kém, khó tập trung, tâm trạng chán nản, cáu kỉnh, thay đổi tâm trạng và giảm ham muốn tình dục.

Suy giảm nhận thức liên quan đến mãn kinh có thể bị nhầm lẫn với suy giảm nhận thức nhẹ xảy ra trước khi bị mất trí. Có bằng chứng cho thấy sự giảm sút nhỏ về trí nhớ bằng lời nói, trung bình, có thể do ảnh hưởng của mức độ estrogen giảm đối với não, hoặc có lẽ do giảm lưu lượng máu đến não trong thời kỳ bốc hỏa. Tuy nhiên, những triệu chứng này có xu hướng giảm dần ở hầu hết phụ nữ trong giai đoạn sau mãn kinh. Các báo cáo chủ quan về vấn đề trí nhớ và tập trung có liên quan đến một số yếu tố, chẳng hạn như thiếu ngủ và căng thẳng.

Tác động lâu dài

Sức khỏe tim mạch
Việc tiếp xúc với estrogen nội sinh trong những năm sinh sản giúp phụ nữ bảo vệ chống lại bệnh tim mạch, nhưng khả năng bảo vệ này sẽ mất đi khoảng 10 năm sau khi bắt đầu mãn kinh. Quá trình chuyển đổi mãn kinh có liên quan đến việc tăng khối lượng mỡ (chủ yếu là mỡ nội tạng), tăng kháng insulin, rối loạn lipid máu và rối chức năng nội mô. Phụ nữ có các triệu chứng vận mạch trong thời kỳ mãn kinh có vẻ như có hồ sơ trao đổi chất tim mạch đặc biệt không thuận lợi, cũng như phụ nữ mãn kinh sớm (trước 45 tuổi). Những rủi ro này có thể được giảm bớt bằng cách quản lý các yếu tố nguy cơ, chẳng hạn như hút thuốc lá, tăng huyết áp, tăng lipid máu và trọng lượng cơ thể.

Sức khỏe của xương
Tỷ lệ mất mật độ khoáng chất xương hàng năm cao nhất bắt đầu một năm trước kỳ kinh nguyệt cuối cùng và tiếp tục trong hai năm sau đó. Do đó, phụ nữ sau mãn kinh có nguy cơ cao bị giảm mật độ xương, loãng xương và gãy xương.

Các loài động vật khác
Rất ít loài động vật trải qua thời kỳ mãn kinh: con người chỉ có thêm bốn loài khác mà ở đó con cái sống lâu hơn đáng kể so với khả năng sinh sản của chúng. Tất cả những loài khác đều là phân thứ bộ Cá voi: cá voi trắng, kỳ lân biển, cá voi sát thủ và cá voi đầu tròn vây ngắn. Lịch sử cuộc đời cho thấy mức độ lão hóa khác nhau; các sinh vật lão hóa nhanh (ví dụ, cá hồi Thái Bình Dương và thực vật hàng năm) không có giai đoạn sống sau sinh sản. Sự lão hóa dần dần được biểu hiện trong tất cả các loài động vật có vú có nhau thai.

Thời kỳ mãn kinh cũng đã được báo cáo ở nhiều loài động vật có xương sống khác nhưng những ví dụ này có xu hướng đến từ các cá thể bị nuôi nhốt và do đó chúng không nhất thiết đại diện cho những gì xảy ra ở các quần thể tự nhiên trong tự nhiên. Thời kỳ mãn kinh trong điều kiện nuôi nhốt đã được quan sát thấy ở một số loài linh trưởng không phải con người, bao gồm cả khỉ vàng và tinh tinh. Một số nghiên cứu cho thấy tinh tinh hoang dã không trải qua thời kỳ mãn kinh vì khả năng sinh sản của chúng suy giảm có liên quan đến sự suy giảm sức khỏe tổng thể. hời kỳ mãn kinh cũng đã được báo cáo ở nhiều loài động vật có xương sống khác trong điều kiện nuôi nhốt như voi và cá bảy màu. Chó không trải qua thời kỳ mãn kinh; chu kỳ động dục của chó trở nên không đều và không thường xuyên. Mặc dù chó cái lớn tuổi không được coi là những ứng cử viên tốt cho việc nhân giống, nhưng đã có những con non được sinh ra bởi những con vật già hơn. Những quan sát tương tự đã được thực hiện ở mèo.

Xã hội và văn hóa

Thái độ và kinh nghiệm
Quá trình chuyển đổi mãn kinh là một quá trình liên quan đến những thay đổi về nội tiết tố, kinh nguyệt và thường là rối loạn vận mạch. Tuy nhiên, trải nghiệm mãn kinh nói chung chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi các yếu tố tâm lý và xã hội, chẳng hạn như kinh nghiệm trong quá khứ, lối sống, ý nghĩa xã hội và văn hóa của mãn kinh và hoàn cảnh xã hội và vật chất của người phụ nữ. Mãn kinh được mô tả là một trải nghiệm sinh học - tâm lý - xã hội, với các yếu tố xã hội và văn hóa đóng vai trò quan trọng trong cách trải nghiệm và cảm nhận mãn kinh.

Quan niệm của phụ nữ về mãn kinh ảnh hưởng đến cách họ nhìn nhận nó: những phụ nữ coi mãn kinh là một tình trạng y tế đánh giá nó tiêu cực hơn đáng kể so với những người coi nó là một sự chuyển đổi trong cuộc sống hoặc một biểu tượng của quá trình lão hóa. Có một số bằng chứng cho thấy những thái độ và kỳ vọng tiêu cực trước thời kỳ mãn kinh có thể dự đoán được trải nghiệm triệu chứng trong thời kỳ mãn kinh, và thật thú vị, niềm tin và thái độ đối với mãn kinh có xu hướng tích cực hơn ở phụ nữ sau mãn kinh so với phụ nữ tiền mãn kinh.  Phụ nữ có thái độ tiêu cực hơn đối với mãn kinh báo cáo nhiều triệu chứng hơn trong quá trình chuyển đổi này.

Mãn kinh là một giai đoạn của cuộc đời được trải nghiệm theo những cách khác nhau. Nó có thể được đặc trưng bởi những thách thức cá nhân, những thay đổi trong vai trò cá nhân trong gia đình và xã hội. Cách tiếp cận của phụ nữ đối với những thay đổi trong thời kỳ mãn kinh bị ảnh hưởng bởi nền tảng cá nhân, gia đình và văn hóa xã hội của họ. Phụ nữ từ các vùng miền và quốc gia khác nhau cũng có những thái độ khác nhau. Phụ nữ sau mãn kinh có thái độ tích cực hơn đối với mãn kinh so với phụ nữ tiền hoặc mãn kinh. Các yếu tố ảnh hưởng khác đến thái độ đối với mãn kinh bao gồm tuổi, triệu chứng mãn kinh, trạng thái tâm lý và kinh tế xã hội, nghề nghiệp và dân tộc.

Dân tộc và địa lý đóng vai trò trong trải nghiệm mãn kinh. Phụ nữ Mỹ thuộc các dân tộc khác nhau báo cáo các loại tác động của mãn kinh khác nhau đáng kể. Một nghiên cứu lớn cho thấy phụ nữ da trắng có nhiều khả năng báo cáo các triệu chứng tâm lý, trong khi phụ nữ Mỹ gốc Phi có nhiều khả năng báo cáo các triệu chứng vận mạch.

Có thể có sự khác biệt trong trải nghiệm của phụ nữ từ các nền tảng dân tộc khác nhau về mãn kinh và chăm sóc. Phụ nữ nhập cư báo cáo nhiều triệu chứng vận mạch và các triệu chứng vật lý khác và sức khỏe tinh thần kém hơn phụ nữ không nhập cư và hầu hết đều không hài lòng với việc chăm sóc mà họ nhận được. Các chiến lược tự quản lý các triệu chứng mãn kinh cũng bị ảnh hưởng bởi văn hóa.

Hai nghiên cứu đa quốc gia về phụ nữ châu Á cho thấy bốc hỏa không phải là triệu chứng được báo cáo phổ biến nhất, thay vào đó là đau nhức cơ thể và khớp, vấn đề trí nhớ, mất ngủ, cáu kỉnh và đau nửa đầu. Trong một nghiên cứu khác so sánh trải nghiệm mãn kinh giữa phụ nữ da trắng Úc và phụ nữ ở Lào, phụ nữ Úc báo cáo tỷ lệ trầm cảm cao hơn, cũng như sợ hãi lão hóa, tăng cân và ung thư - những nỗi sợ không được phụ nữ Lào báo cáo, những người coi mãn kinh là một sự kiện tích cực.

Dường như phụ nữ Nhật Bản trải qua các tác động của mãn kinh, hay konenki, theo cách khác với phụ nữ Mỹ. Phụ nữ Nhật Bản báo cáo tỷ lệ bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm thấp hơn; điều này có thể được quy cho nhiều yếu tố, cả sinh học và xã hội. Mãn kinh ở Nhật Bản được coi là một triệu chứng của quá trình lão hóa tất yếu, chứ không phải là một "cuộc chuyển đổi mang tính cách mạng", hoặc một "bệnh thiếu hụt" cần được quản lý.

Trong văn hóa Nhật Bản, việc báo cáo các triệu chứng vận mạch đã tăng lên, với nghiên cứu được tiến hành vào năm 2005 cho thấy trong số 140 người tham gia Nhật Bản, bốc hỏa có tỷ lệ lưu hành là 22,1%.. Đây là gần gấp đôi so với 20 năm trước đó. Mặc dù nguyên nhân chính xác của điều này vẫn chưa được biết, các yếu tố góp phần có thể bao gồm những thay đổi đáng kể trong chế độ ăn uống, việc y học hóa ngày càng tăng đối với phụ nữ trung niên và sự chú ý của giới truyền thông đối với chủ đề này. Tuy nhiên, việc báo cáo các triệu chứng vận mạch vẫn thấp hơn đáng kể so với Bắc Mỹ.

Ngoài ra, trong khi hầu hết phụ nữ ở Hoa Kỳ dường như có cái nhìn tiêu cực về mãn kinh như một thời kỳ suy giảm hoặc xuống cấp, một số nghiên cứu dường như chỉ ra rằng phụ nữ từ một số nền văn hóa châu Á có hiểu biết về mãn kinh tập trung vào cảm giác giải phóng và tôn vinh giải phóng khỏi nguy cơ mang thai. Khác với những kết luận này, một nghiên cứu dường như cho thấy rằng nhiều phụ nữ Mỹ "trải nghiệm thời kỳ này như một thời kỳ giải phóng và tự hiện thực hóa".

Tác động đến công việc
Tuổi trung niên thường là giai đoạn của cuộc đời khi nam giới và phụ nữ phải đối mặt với những sự kiện và trách nhiệm đòi hỏi khắt khe trong cuộc sống, chẳng hạn như công việc, vấn đề sức khỏe và vai trò chăm sóc. Ví dụ, vào năm 2018 ở Vương quốc Anh, phụ nữ từ 45-54 tuổi báo cáo mức độ căng thẳng liên quan đến công việc cao hơn nam giới hoặc phụ nữ ở bất kỳ nhóm tuổi nào khác. Bốc hỏa thường được báo cáo là đặc biệt gây đau khổ tại nơi làm việc và dẫn đến sự xấu hổ và lo lắng về khả năng bị kỳ thị.

Trong văn hóa đại chúng
Trong những năm gần đây, nhiều người nổi tiếng đã nói về trải nghiệm mãn kinh của họ, điều này đã khiến nó ít trở thành điều cấm kỵ hơn vì đã nâng cao nhận thức về các triệu chứng suy nhược. Điều này đã dẫn đến việc các chương trình truyền hình phát sóng những nội dung về mãn kinh để giúp phụ nữ trải qua các triệu chứng. Ở Anh, Lorraine Kelly đã trở thành người ủng hộ việc khuyến khích phụ nữ nói về trải nghiệm của họ, bao gồm cả việc chia sẻ trải nghiệm của riêng mình. Điều này đã dẫn đến việc ngày càng nhiều phụ nữ tìm kiếm phương pháp điều trị như HRT. Davina McCall cũng dẫn đầu một chiến dịch nâng cao nhận thức dựa trên một bộ phim tài liệu trên Channel 4.

Xem thêm
 Mãn dục ở nam giới

Chú thích

Phụ khoa
Nội tiết học
Lão hóa
Tuổi trung niên
Chu kỳ kinh nguyệt
Mãn kinh


title: Sapromyza

text:
Sapromyza là một chi ruồi trong họ Lauxaniidae.

Các loài
S. adriani Baez, 2000
S. albiceps Fallén, 1820
S. albuliceps Czerny, 1932
S. amabilis Frey, 1930
S. apicalis Loew, 1847
S. basalis Zetterstedt, 1847
S. beckeriana Baez, 2000
S. biscoitoi Baez, 2001
S. bisigillata Róndani, 1868
S. columbi Frey, 1936
S. gozmanyi Papp, 1981
S. halidayi Shatalkin, 2000
S. hierrensis Baez, 2000
S. hirtiloba Frey, 1949
S. hyalinata (Meigen, 1826)
S. imitans Baez, 2001
S. inconspicua Baez, 2001
S. indigena Becker, 1908
S. infumata Becker, 1908
S. intonsa Loew, 1847
S. laurisilvae Baez, 2001
S. madeirensis Frey, 1949
S. mauli Baez, 2001
S. mikii Strobl, 1892
S. multiseriata Czerny, 1932
S. nitida Czerny, 1932
S. obesa Zetterstedt, 1847
S. obsoleta Fallén, 1820
S. obsuripennis Loew, 1847
S. opaca Becker, 1895
S. palpella Róndani, 1868
S. schnabli Papp, 1987
S. setiventris Zetterstedt, 1847
S. sexpunctata Meigen, 1826
S. simplicior Hendel, 1908
S. teneriffensis Frey, 1936
S. tinguarrae Frey, 1936
S. transformata Becker, 1908
S. tuberculosa Becker, 1895
S. ultima Baez, 2001
S. unizona Hendel, 1908
S. viciespunctata Czerny, 1932
S. zetterstedti Hendel, 1908

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lauxaniidae


title: Động vật có quai hàm

text:
Đối với động vật da gai, xem bài Gnathostomata (da gai)

Động vật có quai hàm (danh pháp khoa học: Gnathostomata) là một nhóm động vật có xương sống với quai hàm.

Nhóm này theo truyền thống được coi là một siêu lớp, bao gồm các lớp rất quen thuộc là cá, chim, động vật có vú v.v, và nó là nhóm có quan hệ chị-em với các động vật có xương sống nhưng không có quai hàm là Agnatha. Tuy nhiên, các nghiên cứu di truyền học gần đây đã đặt ra vấn đề đánh giá lại Gnathostomata như là một nhóm.

Người ta cho rằng quai hàm đã tiến hóa từ các vòm phía trước để hỗ trợ mang đã có được vai trò mới, được biến đổi để bơm nước qua mang bằng cách đóng và mở miệng cố hiệu quả hơn. Miệng sau đó có thể phát triển to và rộng hơn, làm cho nó có khả năng bắt được những con mồi nhỏ hơn. Cơ chế đóng và mở miệng này với thời gian trở nên mạnh và bền bỉ hơn, và dần đã chuyển thành quai hàm thực thụ. Các xương đã biến đổi trên bề mặt của lớp da có thể di chuyển vào trong miệng và trở thành các răng nguyên thủy. Cá giáp có hàm cổ đại (Placodermi) đã sử dụng các tấm xương sắc bén thay vì có răng.

Các đặc trưng phân biệt khác của động vật có quai hàm còn tồn tại là các màng bọc myelin cho các nơron, cũng như hệ miễn dịch có khả năng thích ứng.

Phân loại & Phát sinh loài
 Phân ngành Vertebrata
 (không phân hạng) Gnathostomatomorpha
 Cận ngành Gnathostomata
 Lớp Placodermi - tuyệt chủng (cá da phiến)
 Tiểu ngành Eugnathostomata (động vật có quai hàm thực thụ)
 Lớp Chondrichthyes (cá sụn)
 (không phân hạng) Teleostomi (Acanthodii, Tetrapoda & Osteichthyes)
 Lớp Acanthodii - tuyệt chủng ("cá mập gai")
 Siêu lớp Osteichthyes (hay Teleostomi) (cá xương)
 Lớp Actinopterygii (cá vây tia)
 Lớp Sarcopterygii (cá vây thùy)
 Siêu lớp Tetrapoda
 Lớp Amphibia (động vật lưỡng cư)
 (không phân hạng) Amniota (động vật có màng ối)
 Lớp Reptilia hay Saurosida (bò sát)
 Lớp Aves (chim)
 Lớp Synapsida
 Lớp Mammalia (động vật có vú)

Chú thích

Liên kết ngoài

 Thảo luận về cây sự sống của Gnathostomata
 Vòm mang: Sụn Meckel


title: Vriesea maxoniana

text:
Vriesea maxoniana là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài bản địa của Bolivia.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009

maxoniana
Thực vật Bolivia
Cây trồng trong nhà


title: Limnephilus transcaucasicus

text:
Limnephilus transcaucasicus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Limnephilus


title: Micropterix eatoniella

text:
Micropterix eatoniella là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Heath mô tả năm 1986. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở type locality Annaba in Algérie.

Chú thích

Tham khảo

Micropterix
Động vật được mô tả năm 1986
Động vật châu Phi
Động vật đặc hữu Algérie


title: Drusus goembensis

text:
Drusus goembensis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Drusus


title: Girlicious

text:
Girlicious là nhóm nhạc POP nữ người Hoa Kỳ, gồm Nichole Cordova, Natalie Mejia và Chrystina Sayers.. Tiffanie Anderson là cựu thành viên của nhóm đã rời nhóm giữa năm 2009. Nhóm nhạc này được coi là đàn em nối bước nhóm nhạc nhảy nổi tiếng The Pussycat Dolls. Cũng chung một phong cách sexy và cá tính như đàn chị, nhóm này đã cho ra mắt album đầu tay có tên gọi "Girlicious", trong đó 2 hit "Stupid S***" và "Like me" được nhiều khán giả ưa thích.

Để được trở thành thành viên của Girlicious, 4 cô gái Nic, Nat, Tiff, Chrys đã phải trải qua một cuộc thi thực tế gắt gao có tên "The Pussycat Doll presents: Girlicious" (tạm dịch: Nhóm Pussycat Dolls giới thiệu: Girlicios) do chính The Pussycat Dolls tổ chức. Cái tên của nhóm có lẽ là do 2 từ hợp thành:"girl" nghĩa là con gái, và "delicious" nghĩa là ngon lành (thường dùng để chỉ đồ ăn).

Chú thích

Liên kết ngoài

Ban nhạc Mỹ


title: Hammoor

text:
Hammoor là một đô thị ở huyện Stormarn, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Stormarn


title: Baccaurea hookeri

text:
Baccaurea hookeri là một loài thực vật thuộc họ Phyllanthaceae. Loài này có ở Malaysia và Singapore.

Nguồn
 Kochummen, K.M. 1998. Baccaurea hookeri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Chi Dâu da


title: Beilschmiedia insignis

text:
Beilschmiedia insignis là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Tham khảo

 Kochummen, K.M. 1998. Beilschmiedia insignis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
I


title: Polygrapha

text:
Polygrapha là một chi bướm Nymphalidae tân nhiệt đới trong phân họ Charaxinae.

Có 4 loài thuộc chi.

Các loài
 Polygrapha cyanea (Godman & Salvin, 1868)
 Polygrapha suprema (Schaus, 1920)
 Polygrapha tyrianthina (Salvin & Godman, 1868)
 Polygrapha xenocrates (Westwood, 1850)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Funet Systematics

Anaeini


title: (8995) 1981 EB9

text:
{{DISPLAYTITLE:(8995) 1981 EB9}}

(8995) 1981 EB9 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Schelte J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring gần Coonabarabran, New South Wales, Úc, ngày 1 tháng 3 năm 1981.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1981
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Neolarra verbesinae

text:
Neolarra verbesinae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Neolarra
Động vật được mô tả năm 1895


title: Bouillac, Dordogne

text:
Bouillac (trong tiếng Occitan Bolhac) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 12,34 km2, dân số năm 2007 là 121 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 m trên mực nước biển.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bouillac trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 la Mairie de Bouillac sur le site du Pays de Bergerac

Bouillac


title: Michael Freedman

text:
Michael Hartley Freedman sinh ngày 21/4/1951 tại Los Angeles, California, là nhà toán học người Mỹ làm việc ở Microsoft Station Q. Năm 1986, ông đã đoạt Huy chương Fields cho công trình nghiên cứu về giả thuyết Poincaré. Freedman và Robion Kirby đã chỉ ra rằng có tồn tại một đa tạp exotic R4.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Freedman sinh trong một gia đình Do Thái ở Los Angeles. Ông học ở Đại học California tại Berkeley năm 1968, rồi học tiếp ở Đại học Princeton và đậu bằng tiến sĩ năm 1973 với bản luận án mang tên Codimension-Two Surgery, được viết dưới sự giám sát của William Browder. Sau đó, ông được bổ nhiệm làm giảng viên ở Phân khoa Toán học của Đại học California tại Berkeley từ năm 1973 tới năm 1975. Cùng năm ông trở nên thành viên của Institute for Advanced Study (IAS) tại Princeton. Năm 1976 ông được bổ nhiệm làm giáo sư phụ tá ở Phân khoa Toán học của Đại học California tại San Diego (UCSD). Ông lại làm việc ở Institute for Advanced Study 2 năm 1980 và 1981, rồi trở về Đại học California tại San Diego và được thăng chức giáo sư năm 1982. Ông được bổ nhiệm chức giáo sư Charles Lee Powell về toán học ở đại học này năm 1985.

Giải thưởng và Vinh dự
 Sloan Fellowship
 Guggenheim Fellowship
 MacArthur Fellowship
 Huy chương Khoa học quốc gia
 Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
 Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ
 Huy chương Fields (1986)
 Giải Hình học Oswald Veblen

Hiện nay ông làm việc ở Microsoft Station Q (thuộc Đại học California tại Santa Barbara), nơi đội của ông tham gia việc phát triển máy tính lượng tử.

Tác phẩm

 Michael H. Freedman và Frank Quinn, Topology of 4-manifolds, Princeton Mathematical Series, vol 39, Princeton University Press, Princeton, NJ, 1990. ISBN 0-691-08577-3
 Freedman, Michael H.: Z2-systolic-freedom. Proceedings of the Kirbyfest (Berkeley, CA, 1998), 113–123 (electronic), Geom. Topol. Monogr., 2, Geom. Topol. Publ., Coventry, 1999.
 Freedman, Michael H.; Meyer, David A.; Luo, Feng: Z2-systolic freedom và quantum codes. Mathematics of quantum computation, 287–320, Comput. Math. Ser., Chapman & Hall/CRC, Boca Raton, FL, 2002.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhà toán học Mỹ
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà toán học thế kỷ 21
Người đoạt Huy chương Fields
Sinh năm 1951
Nhân vật còn sống
Giải thưởng Nhà nước về Khoa học, Hoa Kỳ
Giải thưởng MacArthur Fellows
Cựu sinh viên Đại học Princeton
Người Los Angeles


title: Petriolo

text:
Petriolo là một đô thị ở tỉnh Macerata ở vùng Marche, có vị trí cách khoảng 45 km về phía nam của Ancona và khoảng 9 km về phía nam của Macerata. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.063 người và diện tích là 15,6 km².

Petriolo giáp các đô thị: Corridonia, Loro Piceno, Mogliano, Tolentino, Urbisaglia.

Biến động dân số qua các năm

Tham khảo

Đô thị tỉnh Macerata


title: Chùa Ngũ Xã

text:
Chùa Ngũ Xã tên chữ là Thần Quang tự nằm ở làng Ngũ Xã (phố Ngũ Xã), quận Ba Đình, Hà Nội. Chùa được dựng vào thời Hậu Lê, thế kỷ 18, thờ Phật và ông tổ nghề Đúc đồng Nguyễn Minh Không nên lấy tên Thần Quang theo tên một số chùa do vị quốc sư này sáng lập như chùa Cổ Lễ (Nam Định), chùa Keo (Thái Bình),... Chùa thuộc hệ phái Bắc tông.

Chùa đã được Bộ Văn hóa – Thông tin công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa quốc gia năm 1995.

Lịch sử

Chùa Ngũ Xã, do bị hỏa hoạn nên năm 1949 được Hòa thượng Thích Mật Đắc cho xây dựng lại hoàn toàn theo kiến trúc hiện đại, hoàn thành năm 1951.

Trong chùa ở chánh điện có tượng phật A-di-đà, một công trình nghệ thuật nổi tiếng thời ấy, tượng được đúc cùng thời gian dựng chùa. Tượng được đúc từ năm 1949 đến năm 1952, cao 3,95m, hai đầu gối cách nhau 3,60m, chu vi 11,60m, nặng 10 tấn. Tòa sen có 96 cánh, cao 1,45m, chu vi 15m, nặng 3,9 tấn. Pho tượng Phật này là kỷ lục lớn nhất về tượng đồng thời điểm ấy.

Chùa còn có lư hương bằng đồng nặng 300 kg, cao 0,76m và hai cây đèn bằng đồng, mỗi cây nặng 300 kg, cao 1,2m.

Chùa còn lưu giữ 16 bia đá dựng từ năm 1919 đến năm 1947.

Vị trí

Chùa tọa lạc ở số 44, phố Ngũ Xã, phường Trúc Bạch, quận Ba Đình, TP. Hà Nội.

Chú thích

Ngũ


title: Nakajima A1N

text:
Nakajima A1N, hay Máy bay Tiêm kích Hoạt động trên tàu sân bay Kiểu 3 là một kiểu máy bay tiêm kích Nhật Bản hoạt động trên tàu sân bay sử dụng trong thập niên 1920 và đầu thập niên 1930. Kiểu máy bay này đã được cấp phép sao chép từ kiểu tiêm kích Gloster Gambet của Anh, do công ty hàng không Nakajima thiết kế và sản xuất cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Khoảng 150 chiếc đã được sản xuất, bao gồm 2 phiên bản A1N1 và A1N2.

Phát triển
Năm 1926, máy bay tiêm kích Mitsubishi 1MF của Hải quân Đế quốc Nhật Bản (hay còn gọi là Máy bay Tiêm kích Hoạt động trên tàu sân bay Kiểu 10) cần được thay thế do đã lỗi thời nên 3 hãng sản xuất máy bay hàng đầu của Nhật Bản là Nakajima, Mitsubishi và Aichi đã được Hải quân đề nghị thiết kế một kiểu máy bay tiêm kích hoạt động trên tàu sân bay mới.

Nakajima đã mua bản quyền chiếc Gloster Gambet, một phiên bản hoạt động trên tàu sân bay của chiếc Gloster Gamecock từ công ty sản xuất máy bay của Anh Gloster. Chiếc nguyên mẫu của Gambet được sản xuất bởi Gloster, trang bị động cơ Bristol Jupiter 420 mã lực và bay lần đầu vào ngày 12 tháng 12 năm 1927.

Chiếc Gambet nguyên mẫu đã được chuyển đến Nhật Bản vào đầu năm 1928. Sau khi được sửa đổi bởi đội kỹ thuật Nakajima do Yoshida Takao chỉ huy và cho gắn động cơ Bristol Jupiter 520 mã lực do Nakajima tự sản xuất, nó tỏ ra vượt trội hơn so với các kiểu máy bay cạnh tranh của Aichi và Mitsubishi về độ linh hoạt và bệ súng vững chắc hơn. Cuối cùng nó đã được chính thức lựa chọn vào tháng 4 năm 1929 với tên gọi Máy bay Tiêm kích Hoạt động trên tàu sân bay Kiểu 3, tên tắt là A1N1. 50 chiếc A1N1 đã được sản xuất.

A1N2 là phiên bản cải tiến của A1N1, với động cơ Nakajima Kotobuki 450 mã lực, ra đời năm 1930. 100 chiếc đã được sản xuất cho đến năm 1932.

Thiết kế
Chiếc nguyên mẫu Gambet là một máy bay tiêm kích một chỗ ngồi, toàn thân bằng gỗ và được trang bị động cơ Bristol Jupiter 420 mã lực. So với kiểu Gamecock, Gambet có khung mạnh hơn, sải cánh rộng hơn để tăng độ ổn định khi bay, ngoài ra còn có thêm phao nổi và hãm móc để hoạt động trên tàu sân bay.

Lịch sử hoạt động
A1N1 được đưa vào hoạt động từ năm 1929, thay thế cho kiểu Mitsubishi 1-MF. Nó hoạt động trên các tàu sân bay Hōshō, Akagi, Kaga và Ryūjō. Phiên bản cải tiến A1N2 đưa vào hoạt động từ năm 1930 và sản xuất cho đến năm 1932. So với Mitsubishi 1-MF, A1N không tốt hơn nhiều nhưng vững chắc và linh hoạt hơn.

Nhiều chiếc A1N đã xuất kích từ tàu sân bay Hōshō và Kaga tham gia Sự kiện Thượng Hải năm 1932 giữa Nhật Bản và Trung Hoa dân quốc. Những chiếc A1N của tàu sân bay Kaga đã giành được chiến tích không chiến đầu tiên của Hải quân Đế quốc Nhật Bản vào ngày 22 tháng 2 năm 1932 khi bắn hạ một máy bay Boeing P-12 do phi công tình nguyện Hoa Kỳ Robert Short lái. A1N tiếp tục hoạt động cho đến năm 1935, sau đó được thay thế bằng Nakajima A2N hay Máy bay Tiêm kích Hải quân Hoạt động trên tàu sân bay Kiểu 90 có cấu trúc hoàn toàn bằng kim loại.

Các phiên bản
Gloster Gambet
Chiếc nguyên mẫu do Công ty hàng không Anh Gloster thiết kế và sản xuất. Trang bị một động cơ Bristol Jupiter VI 313 kW (420 hp).
Nakajima A1N1
Mua bản quyền thiết kế từ Gloster. Trang bị một động cơ Jupiter VI do Nakajima sản xuất, 50 chiếc được sản xuất từ năm 1928 đến năm 1930.
Nakajima A1N2
Phiên bản nâng cấp cuối cùng, trang bị động cơ Nakajima Kotobuki 336 kW (450 hp). Khoảng 100 chiếc được sản xuất từ năm 1930 đến năm 1932.

Các nước sử dụng

Hải quân Đế quốc Nhật Bản

Đặc điểm kỹ thuật (A1N2)
Nguồn: Japanese Aircraft 1910-1941

Đặc tính chung
 Đội bay: 1 người
 Chiều dài: 6,5 m (21 ft 3¾ in)
 Sải cánh: 9,7 m (31 ft 10 in)
 Chiều cao: 3,30 m (10 ft 10 in)
 Diện tích cánh: 26,3 m² (283 ft²)
 Trọng lượng không tải: 882 kg (1.944 lb)
 Trọng lượng có tải: 1.375 kg (3.031 lb)
 Động cơ: 1 x động cơ Nakajima Kotobuki 2, 9 xy-lanh, công suất 450 mã lực (336 kW)

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 241 km/h (130 knot, 150 mph)
 Tốc độ bay đường trường: 148 km/h (80 knot, 92 mph)
 Tầm bay tối đa: 370 km (200 nmi, 230 mi)
 Trần bay: 7.000 m (23.000 ft)
 Lực nâng của cánh: 3,05 kg/m² (6,7 lb/ft²)
 Tỉ lệ công suất/khối lượng: 0,24 kW/kg (0,15 hp/lb)
 Thời gian để đạt đến độ cao 3.000 m (9.843 ft): 6 phút 10 giây

Vũ khí
 2 x súng máy 7,7 mm (0,303 in) bắn xuyên cánh quạt phía trước
 2 × bom 30 kg (66 lb)

Nội dung liên quan
Gloster Gamecock

Trình tự thiết kế
1MF - A1N - A2N - A3N - A4N - A5M - A6M/A6M2-N

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Nhật Bản

Chú thích

Liên kết ngoài
 Thông tin về Nakajima A1N
 Một số hình ảnh của Nakajima A1N

A01N, Nakajima
A01N
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Athous proximus

text:
Athous proximus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Hampe miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Tongyeong

text:
Tongyeong (Hán Việt: Thống Doanh) là một thành phố ven biển ở tỉnh Gyeongsang Nam, Hàn Quốc. Thời điểm năm 2010, thành phố có diện tích 238,81 ㎢ và dân số 139.869 người. Thành phố được chia thành 1 eup (quận), 6 myeon (thị trấn) và 11 dong (khu phố). Thành phố Chungmu và huyện Tongyeong đã được hợp nhất vào năm 1995, tạo ra thành phố Tongyeong ngày nay. Nó bao gồm bán đảo Goseong, đảo Hansan đảo, đảo Mireuk và đảo nhỏ khác. Trước đây thành phố được biết đến là Chungmu, theo tên Đô đốc Yi Sun-sin.

Khí hậu
Thành phố Tongyeong có khí hậu cận nhiệt đới ẩm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính quyền thành phố Tongyeong

Gyeongsang Nam
Thành phố của Hàn Quốc
Thành phố tỉnh Gyeongsang Nam


title: Another Part of Me

text:
"Another Part of Me" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Michael Jackson, sản xuất bởi Quincy Jones và Jackson, được phát hành như là đĩa đơn thứ sáu vào ngày 11 tháng 7 năm 1988 cho album phòng thu thứ sáu của nam ca sĩ, Bad (1987). Bài hát xuất hiện lần đầu vào năm 1986 trong bộ phim 3D Captain EO của Jackson. Như với những bài hát trước đó trong sự nghiệp của ông như "Can You Feel It" và "We Are the World", lời bài hát nhấn mạnh đến sự hợp nhất toàn cầu, tình yêu và cộng đồng.

Theo Quincy Jones thì trong một cuộc phỏng vấn vào năm 2001, trong phiên bản đặc biệt của Bad, ban đầu Jackson muốn đưa "Streetwalker" vào album thay vì "Another Part of Me". Nhưng sau khi thấy quản lý của mình, Frank DiLeo nhảy theo bài hát, Jackson đã thay đổi quyết định. "Streetwalker" sau đó được phát hành trong phiên bản đặc biệt năm 2001 và đĩa thứ hai của Bad 25.

Danh sách track và định dạng
7"
 Another Part of Me (Single Mix) – 3:46
 Another Part of Me (Instrumental) – 3:46

12" single and Picture Disc – CD Maxi
 Another Part of Me (Extended Dance Mix) – 6:18
 Another Part of Me (Radio Edit) – 4:24
 Another Part of Me (Dub Mix) – 3:51
 Another Part of Me (A Cappella) – 4:01

United States (Promo CD Single)
 Another Part of Me (Single Mix)
 Another Part of Me (Extended Dance Mix)
 Another Part of Me (Radio Edit)
 Another Part of Me (Dub Mix)
 Another Part of Me (A Cappella)

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xem thêm

Bài hát năm 1986
Đĩa đơn năm 1988
Bài hát của Michael Jackson
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs
Bài hát do Michael Jackson sáng tác


title: (6045) 1991 RG9

text:
{{DISPLAYTITLE:(6045) 1991 RG9}}

(6045) 1991 RG9 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 11 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Panges

text:
Panges  là một xã thuộc tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côte-d’Or

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Bruchus sesbaniae

text:
Bruchus sesbaniae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Decelle miêu tả khoa học năm 1958.

Chú thích

Tham khảo

Bruchus


title: Rochefort-du-Gard

text:
Rochefort-du-Gard là một xã trong vùng Occitanie. Xã Rochefort-du-Gard nằm ở khu vực có độ cao trung bình 56 mét trên mực nước biển.
Thị trấn nằm ở tổng Villeneuve-lès-Avignon.
Rochefort-du-Gard nổi tiếng với nhà thời Le Castelas được xây lại hoàn toàn từ nhà thờ thế kỷ 10, toà thị chính xây từ năm 1729 đến 1934

Tham khảo

 INSEE commune file

Liên kết ngoài
 Town website

Rochefortdugard


title: Orune

text:
Orune là một đô thị ở tỉnh Nuoro ở vùng Sardinia của Italia, tọa lạc cách khoảng 130 km về phía bắc của Cagliari và cách khoảng 11 km về phía bắc của Nuoro. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.902 người và diện tích là 128.6 km².

Orune giáp các đô thị: Benetutti, Bitti, Dorgali, Lula, Nule, Nuoro.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Nuoro


title: Sawaeng Ha (huyện)

text:
Sawaeng Ha () là huyện (‘‘amphoe’’) cực bắc của Ang Thong Province, miền trung Thái Lan.

Sawaeng Ha trong tiếng Thái nghĩa là tìm kiếm.

Lịch sử
Tên gọi của tambon Sawaeng Ha xuất hiện lần đầu trong các ghi chép của vương quốc Ayutthaya.

Năm 1945, tambon Si Bua Thong vẫn là một khu vực nông thôn có rừng rậm nằm giữa hai tỉnh Suphanburi và Sing Buri. Năm 1948, chính quyền đã nâng khu vực này thành một tiểu huyện (King Amphoe).

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là Khai Bang Rachan và Tha Chang của tỉnh Sing Buri, Pho Thong của tỉnh Ang Thong, Si Prachan, Sam Chuk và Doem Bang Nang Buat của tỉnh Suphanburi.

Hành chính
Huyện này được chia thành 7 phó huyện (tambon). Sawaeng Ha là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Sawaeng Ha.

Tham khảo

Sawaeng Ha


title: Tam Môn Hiệp

text:
Tam Môn Hiệp hay Tam Môn Hạp (tiếng Trung: 三门峡市) là một địa cấp thị thuộc tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Là địa cấp thị cực tây của Hà Nam, Tam Môn Hạp giáp Lạc Dương về phía đông, Nam Dương về phía đông nam và tỉnh Sơn Tây các phía khác.

Các đơn vị hành chính
Địa cấp thị Tam Môn Hạp quản lý 2 quận nội thành, 2 thành phố cấp huyện và 2 huyện.

 Quận Hồ Tân (湖滨区)
 Quận Thiểm Châu (陕州区)
 Thành phố cấp huyện Nghĩa Mã (义马市)
 Thành phố cấp huyện Linh Bảo (灵宝市)
 Huyện Mẫn Trì (渑池县)
 Huyện Lô Thị (卢氏县)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của chính quyền Tam Môn Hạp (tiếng Trung giản thể)

Thành phố tỉnh Hà Nam (Trung Quốc)
Đơn vị hành chính cấp địa khu Hà Nam


title: Pradell de la Teixeta

text:
Pradell de la Teixeta là một đô thị thuộc tỉnh Tarragona trong cộng đồng tự trị Catalonia, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 21,8 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 132 người với mật độ 8,35 người/km². Đô thị này có cự ly km so với Tarragona.

Tham khảo

Đô thị ở Tarragona


title: Giải Nhân quyền Robert F. Kennedy

text:
Giải Nhân quyền Robert F. Kennedy là một giải thưởng hàng năm do "Quỹ tưởng niệm Robert F. Kennedy" lập ra năm 1984 dành để trao tặng những người hoặc tổ chức có lòng dũng cảm bảo vệ nhân quyền trên khắp thế giới.

Giải này được đặt theo tên thượng nghị sĩ Hoa Kỳ Robert F. Kennedy (em ruột của cố tổng thống John F. Kennedy), người cũng đã bị ám sát chết ngày 5.6.1968 như người anh của ông.

Ngoài khoản tiền thưởng 30.000 dollar Mỹ, những người đoạt giải còn nhận được sự hỗ trợ pháp lý và kỹ thuật trong đấu tranh cho nhân quyền của "Trung tâm Công lý & Nhân quyền Robert F Kennedy".

Một số người đoạt giải đã đạt được mục tiêu đấu tranh cho nhân quyền trong nước của họ, một số khác phải sống lưu vong. Đa số vẫn sống trong đất nước quê hương của họ và tiếp tục đấu tranh cho nhân quyền với sự hỗ trợ của Trung tâm Robert F. Kennedy.

Những người đoạt giải
 2013: Ragia Omran, Ai Cập
 2012: Librada Paz, Hoa Kỳ
 2011: Frank Mugisha, Uganda
 2010: Abel Barrera Hernández, México
 2009: Magodonga Mahlangu & "Women Of Zimbabwe Arise" (WOZA)
 2008: Aminatou Haidar, Tây Sahara
 2007: Mohamed Ahmed Abdallah Abubaker, Sudan
 2006: Sonia Pierre, Cộng hòa Dominica
 2005: Stephen Bradberry, New Orleans, Louisiana, Hoa Kỳ
 2004: Delphine Djiraibe, Tchad
 2003: Coalition of Immokalee Workers, Hoa Kỳ
 2002: Loune Viaud, Haiti
 2001: Darci Frigo, Brasil
 2000: Martin Macwan, Ấn Độ
 1999: Tổng giám mục Michael Kpakala Francis, Liberia
 1998: Berenice Celeyta, Gloria Florez và Jaime Prieto, Colombia
 1997: Sezgin Tanrikulu và Senal Sarihan, Thổ Nhĩ Kỳ
 1996: Người ẩn danh, Sudan
 1995: Kailash Satyarthi, Ấn Độ và Đoàn Viết Hoạt & Nguyễn Đan Quế, Việt Nam
 1994: Bambang Widjojanto, Indonesia, Ngụy Kinh Sinh và Ren Wanding, Trung Quốc
 1993: Raji Sourani, Palestine
 1992: Chakufwa Chihana, Malawi
 1991: Avigdor Feldman, Israel
 1990: Amilcar Mendez Urizar, Guatemala
 1989: Fang Lizhi, Trung quốc
 1988: Gibson Kamau Kuria, Kenya
 1987: Kim Geun-tae và In Jae-keun, Hàn Quốc
 1986: Zbigniew Bujak và Adam Michnik, Ba Lan
 1985: Allan Boesak, Beyers Naude và Winnie Mandela, Nam Phi
 1984: CoMadres, El Salvador

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official Website
Trang web chính thức của Trung tâm Robert Francis Kennedy

Robert F. Kennedy
Giải thưởng nhân quyền


title: Petalium seriatum

text:
Petalium seriatum là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Petalium


title: Phân tử sinh học

text:
Phân tử sinh học là bất kỳ phân tử hữu cơ được sản xuất bởi một sinh vật sống, bao gồm các phân tử lớn như đại phân tử protein, polysaccharides, và axit nucleic, cũng như các phân tử nhỏ như metabolit, metabolit thứ cấp, và các sản phẩm tự nhiên. Tên gọi chung cho lớp của các phân tử là một chất hữu cơ.

Các phân tử hữu cơ, phân tử sinh học bao gồm chủ yếu là cacbon và hydro, nitơ và oxy, và với một mức độ nhỏ hơn, phosphor và lưu huỳnh. Các nguyên tố khác đôi khi được kết hợp với phân tử hữu cơ, nhưng ít phổ biến hơn.

Các loại phân tử sinh học

Có nhiều loại phân tử sinh học khác nhau, bao gồm:

 Phân tử nhỏ:
 Lipid, phospholipid, glycolipid, sterol, glycerolipid
 Vitamin
 Hormone, neurotransmitter
Metabolit
 Monomer, oligomer và polymer:

Xem thêm
 Sinh học phân tử
 Trao đổi chất

Tham khảo

Phân tử
Hóa sinh
Hợp chất hữu cơ


title: Samrong Thap (huyện)

text:
Samrong Thap () là một huyện (amphoe) ở phía đông của tỉnh Surin, đông bắc Thái Lan.

Lịch sử
Tiểu huyện (king amphoe) Samrong Thap được thành lập ngày 1 tháng 9 năm 1958. Đơn vị này đã được nâng cấp thành huyện ngày 11 tháng 12 năm 1959.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía tây nam theo chiều kim đồng hồ) là: Sikhoraphum, Sanom và Non Narai của tỉnh Surin, Mueang Chan, Huai Thap Than và Prang Ku của tỉnh Sisaket.

Hành chính
Huyện này được chia thành 10 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 100 làng (muban). Samrong Thap là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của the tambon Samrong Thap và Nong Phai Lom. Có 10 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Samrong Thap


title: Shikishima (thiết giáp hạm Nhật)

text:
Shikishima (tiếng Nhật: 敷島) là một thiết giáp hạm thế hệ tiền-dreadnought của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, là chiếc dẫn đầu của lớp thiết giáp hạm Shikishima vào đầu thế kỷ 20, và là một trong số sáu thiết giáp hạm (Fuji, Yashima, Hatsuse, Shikishima, Asahi và Mikasa) đã hình thành nên hàng thiết giáp hạm chính của Nhật Bản trong cuộc Chiến tranh Nga-Nhật những năm 1904-1905.

Thiết kế và chế tạo
Tiếp theo sau cuộc Chiến tranh Thanh-Nhật (1894-1895) và bị buộc phải hoàn trả bán đảo Liêu Đông cho Trung Quốc dưới áp lực của Đế quốc Nga, Nhật Bản bắt đầu xây dựng sức mạnh quân sự để chuẩn bị cho những cuộc đối đầu trong tương lai. Đối với Hải quân, họ bắt đầu một chương trình mở rộng hải quân mười năm bằng việc đóng sáu thiết giáp hạm và sáu tàu tuần dương bọc thép làm hạt nhân.

Shikishima được đặt hàng tại xưởng đóng tàu Thames Iron Works ở London vào năm 1897. Nó được thiết kế bởi Phillip Watts, và về căn bản là một phiên bản cải tiến dựa trên lớp thiết giáp hạm Majestic của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc. Được đặt lườn vào ngày 29 tháng 3 năm 1897, nó được hạ thủy vào ngày 1 tháng 11 năm 1898 và hoàn tất vào ngày 26 tháng 1 năm 1900.

Lịch sử hoạt động
Shikishima về đến Kure vào ngày 17 tháng 4 năm 1900. Nó đã phục vụ trong cuộc Chiến tranh Nga-Nhật, bị hư hại trong trận bắn phá cảng Lữ Thuận, tham gia trận Hoàng Hải, và đã bị bắn trúng 10 phát trong trận Tsushima.

Sau khi chiến tranh kết thúc, Shikishima đặt căn cứ tại Sasebo và được sử dụng để tuần tra tại các khu vực của biển Đông Trung Quốc. Nó bị hư hại trong một vụ nổ vào ngày 24 tháng 7 năm 1916 và một lần nữa vào ngày 16 tháng 8 năm 1917. Được xem là lạc hậu do sự phát triển của thế hệ thiết giáp hạm Dreadnought, Shikishima chỉ phục vụ tại vùng biển Nhà Nhật Bản trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Vào năm 1920, Shikishima được sử dụng như là tàu hỗ trợ, bảo vệ các cuộc đổ bộ binh lính Nhật Bản lên vùng Viễn Đông nước Nga trong vụ can thiệp Siberi.

Được tái trang bị vào năm 1921, Shikishima được xếp lại lớp như một tàu phòng duyên hạng nhất và được đưa về những nhiệm vụ huấn luyện cùng năm đó. Bị giải giáp theo những điều khoản của Hiệp ước Hải quân Washington, nó được sử dụng như một trường huấn luyện cho học viên tàu ngầm sau năm 1923. Nó được sử dụng một thời gian ngắn như là tàu vận tải, rồi được chính thức rút khỏi Đăng bạ Hải quân vào năm 1926, nhưng được cho neo đậu tại Sasebo như một lườn tàu, một trại lính nổi, và là một trung tâm huấn luyện.

Shikishima vẫn tiếp tục nổi sau khi kết thúc cuộc chiến tranh Thái Bình Dương, thoát khỏi các cuộc ném bom của Hoa Kỳ, nhưng đã không di chuyển bằng chính động lực của mình trong hơn hai thập niên. Nó bị tháo dỡ vào năm 1948 tại xưởng hải quân Sasebo.

Tham khảo

 Jane, Fred T. The Imperial Japanese Navy. Thacker, Spink & Co (1904) ASIN: B00085LCZ4

Liên kết ngoài
Materials of the Imperial Japanese Navy
Global Security site

Lớp thiết giáp hạm Shikishima
Thiết giáp hạm của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Thiết giáp hạm trong chiến tranh Nga-Nhật
Thiết giáp hạm trong Thế Chiến I


title: Buzancy (tổng)

text:
Tổng Buzancy là một tổng ở tỉnh Ardennes trong vùng Grand Est.
Tổng này được tổ chức xung quanh Buzancy ở quận Vouziers. Độ cao trung bình là 228 m.

Hành chính

Các đơn vị hành chính
Tổng Buzancy gồm 18 xã với dân số 1 971 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| Bar-lès-Buzancy || align="right" | 98 || align="right" | 08240 || align="right" | 08049
|-
| Bayonville || align="right" | 106 || align="right" | 08240 || align="right" | 08052
|-
| Belval-Bois-des-Dames || align="right" | 51 || align="right" | 08240 || align="right" | 08059
|-
| La Berlière || align="right" | 32 || align="right" | 08240 || align="right" | 08061
|-
| Briquenay || align="right" | 113 || align="right" | 08240 || align="right" | 08086
|-
| Buzancy || align="right" | 411 || align="right" | 08240 || align="right" | 08089
|-
| Fossé || align="right" | 76 || align="right" | 08240 || align="right" | 08176
|-
| Harricourt || align="right" | 60 || align="right" | 08240 || align="right" | 08215
|-
| Imécourt || align="right" | 61 || align="right" | 08240 || align="right" | 08233
|-
| Landres-et-Saint-Georges || align="right" | 113 || align="right" | 08240 || align="right" | 08246
|-
| Nouart || align="right" | 140 || align="right" | 08240 || align="right" | 08326
|-
| Oches || align="right" | 41 || align="right" | 08240 || align="right" | 08332
|-
| Saint-Pierremont || align="right" | 112 || align="right" | 08240 || align="right" | 08394
|-
| Sommauthe || align="right" | 109 || align="right" | 08240 || align="right" | 08424
|-
| Tailly || align="right" | 206 || align="right" | 08240 || align="right" | 08437
|-
| Thénorgues || align="right" | 85 || align="right" | 08240 || align="right" | 08446
|-
| Vaux-en-Dieulet || align="right" | 69 || align="right" | 08240 || align="right" | 08463
|-
| Verpel || align="right" | 88 || align="right" | 08240 || align="right" | 08470
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Ardennes
 Quận của Ardennes
 Tổng của Ardennes
 Xã của Ardennes
 Danh sách tổng ủy viên hội đồng Ardennes

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Buzancy trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Buzancy sur Mapquest
 Vị trí của tổng Buzancy trên bản đồ nước Pháp

Buzancy


title: Frank Lloyd Wright

text:
Frank Lloyd Wright sinh ngày 8 tháng 6 năm 1867 – 9 tháng 4 năm 1959) – nhà kiến trúc sư người Mỹ, nhà thiết kế nội thất, nhà văn và nhà giáo dục học, người đã thiết kế hơn 1000 cấu trúc và 532 công trình kiến trúc. Wright cho rằng việc thiết kế các cấu trúc phải dựa trên sự hài hòa giữa con người và môi trường xung quanh, một triết lý mà ông gọi là " kiến trúc hữu cơ". Triết lý này được minh họa bởi thiết kế Thác nước (1935), được coi là: " công trình vĩ đại nhất mọi thời đại của kiến trúc Mỹ". Wright là người dẫn đầu trào lưu kiến trúc Prairie và phát triển khái niệm nhà Usonian, tầm nhìn độc nhất vô nhị của ông về quy hoạch đô thị ở Mỹ.
Các công trình của ông bao gồm các ví dụ nguyên bản và các ví dụ cách tân về các loại hình nhà cao tầng gồm: công sở, trường học, nhà thờ, các tòa nhà cao chọc trời, khách sạn và viện bảo tàng. Wright cũng thiết kế rất nhiều yếu tố nội thất cho các tòa nhà của ông, ví dụ như đồ gia dụng và kính màu. Wright không chỉ là tác giả của 20 quyền sách và rất nhiều bài báo mà còn là giảng viên đại học nổi tiếng ở Mỹ và châu Âu thời đó. Đời tư đầy thăng trầm của ông đã từng là giật tít lớn trên các bài báo và đáng chú ý nhất là trận hỏa hoạn năm 1914 và vụ ám sát tại xưởng vẽ Talies. Dù ông đã được nổi tiếng suốt cuộc đời mình, năm 1991, Wright được Viện Kiến trúc sư Mỹ công nhận là 'kiến trúc sư vĩ đãi nhất mọi thời đại của nước Mĩ".

Năm 2019, một bộ tuyển chọn các tác phẩm của ông đã trở thành di sản thế giới với tên gọi  Kiến trúc thế kỷ 20 của Frank Lloyd Wright.

Tiểu sử

Thời niên thiếu
Wright sinh ra tại một thị trấn nông nghiệp ở Richland Center, tiểu bang Wisconsin, Mỹ vào ngày 8 tháng 6 năm 1867, và được đặt tên là Frank Lincoln Wright. Cha ông là một nhà diễn thuyết đáng kính ở địa phương, một giáo viên dạy nhạc, một luật sư phụ động (không thường xuyên) và là một mục sư hay đi đó đây. William Wright gặp gỡ và kết hôn với Anna Lloyd Jones, một giáo viên tỉnh lẻ, vào một năm trước khi ông được nhận vào làm thanh tra của các trường trong hạt. Ban đầu, cha ông là một mục sư rửa tội phái Baptist nhưng sau đó ông gia nhập gia đình vợ theo đức tin Unitarian. Anna thuộc dòng dõi lớn, danh giá và giàu có Lloyd Jones, di cư từ xứ Wales sang Spring Green, WiIsconsin. Một trong những người anh của bà là Jenkin Lloyed Jones, người đã trời thành, một trong những nhân vật quan trọng trong việc truyền đạo Unitarian ở miền Tây Hoa Kỳ.Cả cha mẹ Wright đều là những cá nhân bản lĩnh với những sở thích, thú tiêu khiển đi từ tư chất của 2 người và họ đã truyền đạt lại cho ông. Theo tiểu sử của mẹ ông, bà đã rất mong chờ đứa con cả của mình sẽ lớn lên và xây dựng những tòa nhà tuyệtt đẹp. Bà trang hoàng phòng ngủ của ông bằng những bản vẽ của những nhà thờ Anh xé ra từ những tờ tạp chí để nuôi dưỡng hoài bão của đứa trẻ. Gia đình ông chuyển về Weymouth, Massachusetts năm 1870 để William làm mục sư ở một giáo đoàn nhỏ.
Năm 1876, Anna viếng thăm triển lãm Centennial ở Philadelphia và thấy các trò chơi trí tuệ khối gỗ xếp hình được trưng bày của Friedrich Wilhelm August Fröbel. Wright rất thích chơi trò chơi khối xếp hình do mẹ ông mua tặng. Trò chơi này bao gồm nhiều khối hình học khác nhau có thể được kết hợp thành nhiều tổ hợp đa dạng để hình thành các tổ hợp không gian ba chiều. Trò chơi này đã đặt nền móng cho quá trình Sau này, Wright đã viết trong hồi ký của mình về ảnh hưởng của trò chơi đó tới quan điểm của ông như sau: " Trong vài năm, tôi ngồi trên bàn nhỏ của trẻ mẫu giáo, và chơi với khối vuông, khối cầu và hình tam giác, những khối hình bằng gỗ cây thích nhẵn đó…tất cả vẫn còn nằm trên những ngón tay tôi đến ngày hôm nay…" Rất nhiều công trình của Wright nổi tiếng do dáng vẻ hình học đặc trưng mà những khối màu gỗ đó thể hiện.
Gia đình Wright gặp khó khăn về tài chính và phải quay về Spring Green Wisconsin, nơi dòng dõi Lloyd Jones có thể giúp William cha ông tìm được việc làm. Họ định cư ở Madison, nơi William dạy nhạc và làm thư ký cho một công đồng Unitarian mới thành lập. Mặc dù William là một người cha không gần gũi con nhiều, nhưng ông vẫn chia sẻ tình yêu âm nhạc, đặc biệt là các tác phẩm của Johann Sebastian Bach với các con mình.
Vào năm Wright 14 tuổi, cha mẹ ông ly thân. Anna mẹ ông đã không hài lòng một thời gian khi cha ông không có khả năng gánh vác gia đình và đề nghị ông rời khỏi nhà. Vụ ly dị hoàn tất mọi thủ tục năm 1885 sau khi William kiện Anna về việc bà thiếu thốn tình cảm trong việc chăn gối. William rời Wisconsin sau vụ ly dị và Wright tuyên bố rằng ông sẽ không bao giờ gặp lại cha mình nữa. Thời điểm này ông đổi chữ lót từ Lincoln thành Lloyd theo dòng dõi của mẹ ông, Lloyd Jonneses. Với vai trò là người đàn ông duy nhất trong gia đình, Wright gánh vác trọng trách tài chính cho mẹ và 2 người chị em.

Học vấn và quá trình làm việc cho Silsbee (1885–1888)
Wright học ở một trường phổ thông ở Madison nhưng không có bằng chứng nào cho thấy ông đã từng tốt nghiệp. Năm 1886, Ông được nhận vào học và bắt đầu con đường học hành của mình tại trường Đại học Wisconsin như một học sinh đặc biệt, tại đây, ông là thành viên của hội huynh đệ Phi Delta Theta.Ông học các khóa học bán thời gian trong 2 học kỳ và làm việc với giáo sư kỹ thuật dân dụng Allan D. Conover.
Năm 1887, ông rời trường mà không nhận bằng (dù vậy, ông được chứng nhận bằng tiến sĩ danh dự ngành Mỹ học từ trường năm 1895) và đến Chicago tìm việc làm. Do vụ hỏa hoạn lớn ở Chicago năm 1871 và sự bùng bổ dân số trong những năm đó, việc công cuộc phát triển cơ sở hạ tầng đang tràn ngập cả thành phố. Ông sau này nhớ lại kể rằng ấn tượng đầu tiên của ông về thành phố Chicago là những khu nhà đầy bụi, cáu bẩn, những con đường đông đúc và kiến trúc đáng thất vọng, nhưng ông rất quyết tâm tìm việc làm. Trong vài ngày, sau khi được phỏng vấn với vài công ty nổi tiếng, ông được nhận vào làm thợ thiết kế cho một công ty kiến trúc của Joseph Lyman Silsbee. Wright đã từng hợp tác trước đó với Silsbee- khi đó là thợ thiết kế và giám sát công trình – trong nhà thờ nhỏ Unity với gia đình Wright ở Spring Green, Wisconsin. Nhưng trong khi làm trong công ty đó, ông Wright còn làm cho 2 dự án gia đình khác: All Souls Church ở Chicago cho chú ông, Jenkin Lloyd Jones, và Hillside Home School I ở Spring Green cho 2 dì của ông. Những thợ thiết kế khác làm cho Silsbee năm 188 còn có các nhà kiến trúc sư sau này như: Cecil Corwin, George W. Maher, và George G. Elmslie. Wright nhanh chóng kết bạn Corwin, người mà ông đã ở cùng cho đến khi ông tìm được một căn nhà ổn định.
Trong hồi ký của mình, Wright kể lại ông cũng đã có khoảng thời gian ngắn làm việc cho 1 công sở kiến trúc khác ở Chicago. Cảm thấy bị trả lương không tương xứng cho công việc của mình ở Silsbee (8 đô/ tuần), anh thợ thiết kế trẻ bỏ việc và làm nhà thiết kế cho các công ty Beers, Clay, and Dutton. Tuy nhiên, Wright nhanh chóng tự nhận ra mình không đủ sức với những thiết kế của mình, ông bỏ việc mới và quay về với Joseph Silsbee- lần này, ông được tăng lương.
Dù Silsbee khăng khăng bám vào mỗi kiến trúc Victorian và kiến trúc phục hưng, Wright lại thấy các công trình của mình "duyên dáng như tranh vẽ" hơn là hung ác tàn bạo của thời kì đó. Vậy nhưng Wright vẫn khao khát làm việc tiến bộ hơn. Sau gần 1 năm làm cho Silsbee, Wright biết được rằng công ty của Adler & Sullivan đang tìm một người " có thể hoàn thành các bản vẽ nội thất bên trong một tòa giảng đường". Wright thể hiện với họ rằng ông là một người có đủ khả năng và ấn tượng với các của thiết kế trang trí của Louis Sullivan, và trong 2 buổi phỏng vấn ngắn sau đó, ông nói là một người học nghề trong công ty.

Xem thêm
 Công trình kiến trúc thế kỷ 20 của Frank Lloyd Wright

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Roy R. Behrens: Grant Wood và Frank Lloyd Wright: Phục hưng Gôtic
 Quỹ Frank Lloyd Wright
 Trust Bảo tồn Frank Lloyd Wright
 Giữ Fallingwater Khỏi bị Đổ sập
 Ủy ban Bảo vệ Tòa nhà Frank Lloyd Wright
 Frank Lloyd Wright, phim tài liệu tivi bởi Ken Burns

Wright, Frank Lloyd
Wright, Frank Lloyd
Wright, Frank Lloyd
Wright, Frank Lloyd
Wright, Frank Lloyd
Wright, Frank Lloyd
Bài cơ bản dài trung bình
Sinh năm 1867
Mất năm 1959
Người Mỹ gốc Anh
Người Scottsdale, Arizona
Nhà văn phi hư cấu Mỹ

Người Mỹ gốc Anh


title: Deronectes ferrugineus

text:
Deronectes ferrugineus là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Dytiscidae. Nó là loài đặc hữu của Bồ Đào Nha.

Chú thích

Tham khảo

 Foster, G. 1996. Deronectes ferrugineus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2007.

Bọ nước
Động vật Bồ Đào Nha
Deronectes
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1987


title: Đông Bắc Luân Đôn

text:
Đông Bắc Luân Đôn có thể đề cập đến:

Đông Bắc (tiểu vùng Luân Đôn)
Phần phía đông của Bắc Luân Đôn
Đông Bắc (khu cử tri Hội đồng Luân Đôn)


title: Cases-de-Pène

text:
Cases-de-Pène là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie phía nam Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 46 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Stigmella torminalis

text:
Stigmella torminalis là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở one locality in Đảo Anh và two records in Đức.

Sải cánh dài 4–5 mm.

Ấu trùng ăn Sorbus torminalis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl

T
Côn trùng châu Âu


title: Dolichopeza polita

text:
Dolichopeza polita là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Thrinchostoma wissmanni

text:
Thrinchostoma wissmanni là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Thrinchostoma
Động vật được mô tả năm 1930


title: Espinasse, Puy-de-Dôme

text:
Espinasse là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 680 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Dicranomyia peralta

text:
Dicranomyia peralta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Miryalguda

text:
Miryalguda là một thành phố và khu đô thị của quận Nalgonda thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Miryalguda có dân số 90.247 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Miryalguda có tỷ lệ 69% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 61%. Tại Miryalguda, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Telangana


title: Sự biến Thổ Mộc bảo

text:
Sự biến Thổ Mộc bảo (; Hán Việt: Thổ Mộc bảo chi biến) hay Sự biến Thổ Mộc (; Thổ Mộc chi biến) là cuộc chiến trong lịch sử Trung Quốc xảy ra vào ngày Nhâm Tuất (15) tháng 8 năm Kỉ Tị (1 tháng 9 năm 1449) giữa quân đội nhà Minh và lực lượng của bộ tộc Ngõa Lạt (Oirat) Mông Cổ. Trong trận chiến này, lực lượng nhà Minh vốn đông đảo hơn đã thất bại hoàn toàn trước đội quân của Ngoã Lạt do Esen Taishi (Dã Tiên Đài Cát) chỉ huy, toàn bộ chỉ huy của quân Minh bị tiêu diệt hoặc bắt sống trong đó có Minh Anh Tông Chu Kỳ Trấn, đương kim hoàng đế nhà Minh. Sự biến Thổ Mộc bảo được coi là thất bại quân sự lớn nhất trong lịch sử nhà Minh, đánh dấu sự thay đổi đáng kể về cán cân quyền lực ở biên giới phía Bắc Trung Quốc giữa triều đình Trung Hoa và các bộ tộc gốc Mông Cổ.

Bối cảnh
Người Mông Cổ bị Minh Thái Tổ đánh đuổi về thảo nguyên phía bắc (1368) nhưng vẫn là lực lượng hùng mạnh, luôn quấy nhiễu biên cương nhà Minh trong những năm sau đó. Dưới thời Vĩnh Lạc, hoàng đế Minh Thành Tổ đã từng 5 lần thân chinh bắc phạt, làm suy yếu quân Mông Cổ. Nhưng đến thời Minh Anh Tông tương quan lực lượng đã thay đổi.

Chiến sự liên miên trong nước cùng sự tham nhũng tràn lan của quan lại khiến quân đội nhà Minh càng suy yếu. Đồn điền vốn của quân sĩ tự cày cấy nuôi nhau bị các võ quan cao cấp và các địa chủ lớn tại địa phương chiếm làm của riêng, thu nhập của đồn điền không đủ nuôi binh sĩ.

Quân sĩ đào ngũ rất nhiều, tính đến năm 1448, bộ Binh báo cáo lên triều đình, tổng số quân sĩ bỏ trốn phải xóa tên lên tới 66 vạn người, điển hình tại một Bách hộ ở Sơn Đông, trong tổng số 120 quân lính bỏ trốn gần hết chỉ còn lại 1 người. Ngoài ra, vũ khí quân dụng cho quân đội nhà Minh vừa thiếu thốn, vừa kém chất lượng, lại bị hư hỏng và xuống cấp nghiêm trọng.

Tộc Ngõa Lạt là một chi của Mông Cổ, trước kia sinh sống du mục ở phía tây nam hồ Baikan. Khi Thành Cát Tư Hãn thống nhất các bộ tộc Mông Cổ, Ngõa Lạt quy phục Mông Cổ rồi di chuyển dần về phía thượng lưu sông Enisei, phát triển về phía nam, mở rộng thế lực tới Sông Zavkhan và vùng Dzungaria (Chuẩn Cát Nhĩ). Đến đầu thời Minh, bộ tộc Ngõa Lạt lớn mạnh hơn so với các bộ tộc Mông Cổ khác.

Trong lúc nhà Minh có dấu hiệu suy yếu thì các bộ tộc Mông Cổ lại mạnh lên. Các bộ tộc Ngõa Lạt và Thát Đát được thống nhất. Từ năm 1439, Dã Tiên của tộc Ngõa Lạt lên nắm quyền trong chính quyền Mông Cổ của khả hãn Thoát Thoát. Nhân sự suy nhược của nhà Minh, Dã Tiên dần nảy sinh ý định đánh xuống trung nguyên để khôi phục uy quyền nhà Nguyên trước đây.

Xung đột ngoại giao
Để vỗ về Dã Tiên, Minh Anh Tông cho phép Dã Tiên vượt rào quy định. Từ năm 1442, đoàn sứ Mông Cổ vào triều cống ở Bắc Kinh được phép có tới hàng ngàn người và có thể đi tìm kiếm những vật quý hiếm của Trung Quốc.

Nhân lúc quân Minh sa lầy vào cuộc chiến ở phía tây nam (Vân Nam), năm 1442 Dã Tiên mang quân tiến về phía tây, xây dựng quan hệ thông gia với các vệ Sa châu và Xích Cân Mông Cổ, khiến những nơi này càng ngày càng xa rời nhà Minh. Sang năm 1445, Dã Tiên lôi kéo những nơi này tham chiến đánh Cáp Mật vệ (nay là Hami, Tân Cương). Thủ lĩnh Hami tên Hán là Đảo Ngõa Tháp Thất Lý cầu cứu nhà Minh nhưng không được cứu viện, buộc phải thần phục Dã Tiên, Dã Tiên dần mở rộng lãnh thổ, phía đông tới Triều Tiên, phía tây tới Tân Cương.

Năm 1448, Dã Tiên cử đoàn sứ bộ gồm 2524 người đến Bắc Kinh, nói thăng lên 3598 người để lĩnh thêm đồ thưởng của nhà Minh. Hoạn quan Vương Chấn cầm quyền trong triều ra lệnh điều tra số lượng sứ bộ, lại thấy ngựa mang cống của Dã Tiên nhỏ gầy, bèn hạ giá ngựa đi, rồi giảm đồ ban thưởng xuống chỉ còn 1/5. Thêm vào đó, Dã Tiên từng có hứa hẹn thông gia với nhà Minh, nhưng bị khất nhiều lần, bèn lấy cớ đó để khởi binh.

Diễn biến

Dã Tiên ra quân
Mùa hè năm Kỉ Tị (1449), Dã Tiên tập kết binh mã các nơi chuẩn bị tiến xuống phía nam. Tin truyền đến Bắc Kinh, Minh Anh Tông cử sứ đến các Tuyên Phủ, Đại Đồng chỉnh đốn quân bị để đối phó. Tuy nhiên trong triều vẫn có người lén lút mang vũ khí đổi lấy ngựa tốt của Dã Tiên.

Tháng 7 năm đó, Dã Tiên khởi đại quân chia làm 4 đường nam chinh tiến vào Đại Minh:
 Đường phía đông do khả hãn Thoát Thoát Bất Hoa (Toghtoa Bukha) lĩnh quân Sở Bộ cùng Ngột Lương Cáp (Uriankai) đánh Liêu Đông.
 Đường phía tây do một biệt tướng tấn công Cam Châu (Trường Dịch, Cam Túc).
 Cánh quân đi đường trung bộ do A Thích (Alag) thống lĩnh đánh Tuyên Phủ.
 Cánh quân còn lại cũng đi đường trung bộ do Dã Tiên chỉ huy, tấn công Đại Đồng.

Ngày Kỉ Sửu (11) tháng 7 (30.7), quân Ngõa Lạt của Dã Tiên ồ ạt tấn công Đại Đồng. Tướng Ngô Hạo nhà Minh đụng độ Dã Tiên ở Miêu Nhi Trang bị đại bại và tử trận cùng 3 vạn quân sĩ. Minh Anh Tông điều Tỉnh Nguyên mang 4 vạn quân ra cứu viện cũng bị tiêu diệt hoàn toàn.

Anh Tông thân chinh
Tình thế nguy cấp, hoạn quan Vương Chấn ra sức cổ vũ Anh Tông thân chinh, noi theo gương các vua đời trước đánh Mông Cổ như Minh Thái Tổ và Minh Thành Tổ. Minh Anh Tông quen hưởng lạc, chưa có kinh nghiệm gian khổ trận mạc nên nghĩ việc quân sự khá đơn giản và nghe theo lời Vương Chấn.

Các đại thần như Thượng thư bộ Binh là Khoáng Dã, Hữu Thị lang bộ Binh là Vu Khiêm, Thượng thư bộ Lại là Vương Trực,... thấy Anh Tông định thân chinh, vội vã dâng sớ can ngăn, nhưng Anh Tông nhất định không nghe. Ngày rằm tháng 7 năm đó, ông ban chiếu thân chinh, để em là Thành vương Chu Kỳ Ngọc trấn thủ kinh thành, Phò mã đô úy Tiêu Kính phụ chính.

Tình hình ngoài mặt trận càng ngày càng bất lợi cho quân Minh. Tại Tuyên Phủ, quân Ngõa Lạt bao vây quân Minh nhiều ngày, tuyệt nguồn nước. Tại Đại Đồng, các tướng trấn thủ là Tống Anh, Chu Miện, Thạch Hanh ra đánh đều thua nặng. Tống Anh và Chu Miện tử trận cùng nhiều quân sĩ, chỉ còn Thạch Hanh chạy trốn thoát thân.

Quyết sách của Vương Chấn
Ngày Giáp Ngọ (16) tháng 7 (4.8), Anh Tông lên đường ra mặt trận, mang theo 50 vạn tướng sĩ, đêm hôm đó đại quân đóng ở Ma Gia Lĩnh. Ngày Ất Mùi (17) tức 5.8, Minh Anh Tông đóng ở Long Hổ Đài, ngay trong đêm đó quân Minh đã cướp đoạt đồ của nhau, thành ra hỗn loạn.

Ngày Đinh Dậu (19) tức 7.8, Minh Anh Tông ra khỏi Cư Dung quan, ngày 20 ÂL đến Du Lâm, ngày 21 đến Hoài Lại, ngày 22 đến Lôi Gia Phạm, ngày Tân Sửu (23) tức 11.8 đến Tuyên Phủ. Những ngày hành quân liên tiếp có mưa gió, mọi người lo lắng, lương thảo không đủ, quân lĩnh đều mệt mỏi. Các quan xin Anh Tông ngừng hành quân vì quân sĩ kém hăng hái. Nhưng Anh Tông giao hết quyền cho Vương Chấn. Vương Chấn một mực muốn đánh, hạ lệnh ba quân bày trận.

Ngày 24 tháng 7 ÂL, Anh Tông đến núi Kê Minh, ngày 25 tới hẻm núi Vạn Toàn, ngày 26 tới phía tây thành Hoài An, ngày 27 đến phía tây thành Thiên Thành, ngày Bính Ngọ (28) tức 16.8 tới phía nam thành Dương Hòa. Quân sĩ trông thấy xác chết của quân nhà trong trận đánh trước đó với quân Ngoã Lạt, đều hoảng sợ.

Ngày 29 tháng 7 ÂL, Anh Tông tới trạm dịch Tu Lạc. Ngày Mậu Thân (1) tháng 8 tức 18.8 thì đại quân đến Đại Đồng. Lúc này Dã Tiên sau trận thắng đã chủ động rút về phía bắc chờ thời cơ. Vương Chấn muốn phát lệnh bắc tiến, thái giám thân tín là Quách Kính vội báo với Vương Chấn về tình hình bi đát ngoài mặt trận của quân Minh. Vương Chấn biết tin thật, bắt đầu lo lắng, bèn quyết định tuyên bố "chiến thắng" và vội vàng rút quân trở về.

Ngày 2 tháng 8 ÂL, đại quân bắt đầu rút về phía đông. Ban đầu, Vương Chấn định đi theo đường Tử Kinh quan là đường ngắn để về nhanh. Tuy nhiên, đây cũng là đường qua Úy châu – quê Vương Chấn. Đi được 40 dặm, Vương Chấn chợt thay đổi ý định, sợ số quân lớn 50 vạn người sẽ giẫm nát lúa màu của trang trại nhà mình, do đó quyết định đổi hướng hành quân từ đường đông nam lên đường đông bắc, đi theo đường cũ từ Tuyên Phủ về kinh. Việc thay đổi lộ trình vừa kéo dài thời gian, vừa gây ra nghi hoặc lớn trong các tướng sĩ.

Ngày 3 tháng 8 ÂL, Anh Tông tới Trích Trích Thủy, ngày 4 đến Phương Thành, Hồng châu, ngày 5 đến Bạch Đăng, ngày 6 đến phía tây thành Hoài An, ngày 7 đến Tuyên Phủ.

Quân Minh bại trận
Dã Tiên phát hiện quân Minh đi đường vòng mất thời gian, bèn dẫn quân từ phía bắc đón đường vây đánh. Thượng thư bộ Binh là Khoáng Dã đề nghị cử tinh binh đi sau cùng chặn hậu, còn xa giá phải nhanh chóng chạy vào cửa ải, nhưng Vương Chấn ra sức phản đối.

Ngày Đinh Tị (10) tháng 8 tức 27.8, Minh Anh Tông đến đông nam Tuyên Phủ, ngày 11 ÂL đến trạm Lôi Gia, ngày 12 sắp khởi hành thì nhận được tin báo quân Esen đã đuổi tới gần. Ngày Canh Thân (13) tháng 8 tức 30.8, Anh Tông bèn hạ lệnh đóng quân dựng trại một chỗ, cử anh em Ngô Khắc Trung và Ngô Khắc Cần ra chặn hậu. Esen đánh tới, giết chết anh em họ Ngô cùng toàn bộ quân Minh. Chập tối, Anh Tông nghe tin anh em họ Ngô tử trận, bèn cử Chu Dũng, Tiết Phụ mang 4 vạn quân ra đánh, nhưng gặp phục binh ở hẻm núi Diều Nhi, toàn quân bị diệt.

Anh Tông cùng đại quân tới pháo đài Thổ Mộc – Thổ Mộc bảo, phía đông cách thành Hoài Lai 20 dặm. Quần thần kiến nghị kéo đến bảo vệ Hoài Lai, nhưng Vương Chấn cho rằng còn hơn 1000 xe quân dụng chưa tới, hạ lệnh toàn quân đóng lại Thổ Mộc bảo để chờ. Quân Minh chọn chỗ cao đóng trại, nhưng không tìm được nguồn nước.

Dã Tiên nắm được điểm yếu trong việc đóng quân của nhà Minh, Dã Tiên nhanh chóng cho quân Ngoã Lạt cắt đứt đường tiếp tế nước của quân Minh với con sông nằm ở phía nam Thổ Mộc bảo. Kỵ binh Ngoã Lạt đuổi đến nơi, vây chặt quân Minh, cắt đường nước suối phía nam cách đó 15 dặm. Quân Minh đào đất sâu hơn 2 trượng vẫn không tìm được mạch nước. Quân Minh bị đói khát, phải kịch chiến suốt đêm ở phụ cận Ma Cốc khẩu. Quân Minh không tìm được đường ra, Vương Chấn cũng hoảng hốt không dám hạ lệnh khởi hành.

Ngày Nhâm Tuất (15) tháng 8 tức 1.9, đang lúc nguy cấp, có sứ giả của Dã Tiên tới xin nghị hòa, làm ra vẻ muốn rút quân. Anh Tông và Vương Chấn không biết là dối trá, bèn cho học sĩ Tào Nại thảo chiếu nghị hòa, rồi sai sứ sang gặp Dã Tiên. Vương Chấn cho rằng vòng vây đã được mở, vội hạ lệnh cho quân đi đến chỗ có gần nước. Trong lúc quân Minh tranh nhau đi lấy nước mất hàng lối thì quân Dã Tiên đột ngột tấn công. Mấy chục vạn quân Minh không kịp trở tay, không có đường chạy trốn nên tử trận, thây nằm ngổn ngang.

Trong lúc hỗn loạn, Vương Chấn bị hộ vệ tướng quân Phàn Trung nổi giận cầm gậy đánh chết. Sau đó Phàn Trung ra trận nhưng không chống nổi quân Ngõa Lạt và tử trận. Cùng bị giết với mấy chục vạn quân Minh có trên 50 quan văn võ là: Trương Phụ, Trần Doanh, Vương Tá (Thượng thư bộ Hộ), Khoáng Dã (Thượng thư bộ Binh), Tào Nại, Đình Tư, Vương Vĩnh Hòa, Đặng Khởi.

Anh Tông bị bắt
Minh Anh Tông biết không còn khả năng trốn chạy, bèn xuống ngựa chọn chỗ ngồi nhìn về hướng nam, chỉ còn 1 viên hoạn quan bên cạnh. Một kị binh Ngoã Lạt đuổi đến, muốn lấy bộ áo giáp quý giá trên người ông, nhưng ông cự tuyệt. Người lính Ngoã Lạt định giết ông thì anh người đó phi ngựa tới ngăn lại vì trông thấy phong cách bất thường của ông. Hai anh em người lính dẫn Minh Anh Tông đến gặp em Dã Tiên là Trại San vương.

Vừa gặp Trại San vương, Anh Tông cất tiếng hỏi thân thế. Trại San vương nghe khẩu khí ông rất kinh ngạc, vội báo cho Dã Tiên. Dã Tiên bèn sai hai thủ hạ là Cáp Ba quốc sư và Cáp Giả Lý Bình Chương từng đi sứ nhà Minh đến nhận mặt. Sau khi xác định rõ là vua nhà Minh, Dã Tiên rất mừng, cho rằng đã có cơ hội tiến vào trung nguyên như các vua nhà Nguyên trước đây.

Dã Tiên muốn lấy Anh Tông làm con tin, bèn mang ông tới giao cho doanh trại của Bá Nhan Thiếp Mục Nhi (Bayan Temur), dặn phải bảo vệ.

Hậu quả và ý nghĩa
Quân Minh thất bại nặng nề, tổn thất nhân sự rất lớn trong sự biến Thổ Mộc bảo. Minh Anh Tông chủ quan, thiếu sự chuẩn bị và chỉ huy sáng suốt. Bản thân Dã Tiên cũng không ngờ rằng ông có thể giành được một thắng lợi lớn tới vậy trên chiến trường chỉ bằng chưa đầy 5.000 kỵ binh trong số 20.000 quân Ngoã Lạt tiến qua biên giới Trung Quốc.

Sự biến Thổ Mộc bảo biến vua Minh Anh Tông trở thành tù binh trong tay người Ngõa Lạt trong 1 năm. Nhà Minh trải qua cuộc khủng hoảng nặng nề. Dã Tiên bắt được Minh Anh Tông, muốn dùng làm con tin để đánh chiếm các thành trì đất đai của nhà Minh.

Được tin Anh Tông bị bắt, Bắc Kinh rơi vào tình trạng hỗn loạn vì trong thành chỉ còn khoảng 10 vạn quân và ngựa già yếu. Triều đình nhà Minh từng có ý kiến định dời đô về phía nam, nhưng Thượng thư bộ Binh mới là Vu Khiêm cương quyết tử thủ tại kinh thành. Tôn thái hậu gấp gáp đối phó, lập em Anh Tông là Thành vương Chu Kỳ Ngọc lên làm vua mới, tức là Minh Đại Tông, lấy niên hiệu là Cảnh Thái và vọng tôn Anh Tông làm thái thượng hoàng.

Ngày 13 tháng 10 ÂL, quân Ngoã Lạt đánh thành Bắc Kinh. Quân Minh dưới sự chỉ huy của Vu Khiêm đã kháng cự mãnh liệt. Vu Khiêm đã bất chấp sự đe dọa của Dã Tiên và tiếp tục giữ vững Bắc Kinh. Dã Tiên cố sức đánh mấy tháng liền, đến mùa xuân năm sau nhưng không phá nổi thành. Nhờ có Anh Tông làm con tin, nên khi quân Minh hội quân có lại ưu thế không dám phản công, chỉ thủ không đánh. Sau nhiều tháng hao tổn lực lượng lại sợ viện binh quân Minh các nơi kéo đến chặn đường về, nên ngày 15 tháng 1 hạ lệnh nhổ trại lui về phía bắc.

Phía Ngõa Lạt, ý định dùng Minh Anh Tông để mở rộng thế lực sau đó bất thành nên sang năm sau đành trả lại Anh Tông. Sự kiện Anh Tông bị bắt và đổi ngôi vua mới Đại Tông được triều đình nhà Minh gửi chiếu thư báo đến nhiều quốc gia Đông Á, như nước Đại Việt vào ngày 21 tháng 6 ÂL tức 19 tháng 7 năm 1451 (triều vua Lê Nhân Tông). Các sử gia xác nhận Đại Việt là nước chư hầu duy nhất ở Đông Nam Á mà nhà Minh thông báo chính thức sự kiện này.

Dã Tiên bị chỉ trích kịch liệt vì đã không tận dụng được cơ hội lớn này để bành trướng lãnh thổ của Ngõa Lạt và cuối cùng bị ám sát năm 1455, 6 năm sau chiến thắng vang dội ở Thổ Mộc bảo. Sự biến Thổ Mộc bảo là bước ngoặt của vương triều Minh chuyển từ sơ kỳ sang trung kỳ. Sau khi hồi kinh và trở thành, Nhà Minh tiếp tục trải qua cuộc tranh giành quyền lực giữa Thái thượng Hoàng Minh Anh Tông và tân đế Minh Đại Tông trong vòng 7 năm (1450 - 1457) và kết thúc bằng sự kiện Đoạt môn chi biến, đưa Minh Anh Tông trở lại ngai vàng.

Xem thêm
 Minh Anh Tông
 Vương Chấn
 Minh Đại Tông
 Vu Khiêm

Tham khảo
 An Tác Chương (1996), Chuyện những kẻ bạo tàn trong lịch sử, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Vương Thiên Hữu chủ biên (2004), Mười sáu hoàng đế triều Minh, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 3, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Minh thực lục - Quan hệ Trung Quốc - Việt Nam thế kỷ 14-17, Hồ Bạch Thảo dịch, Nhà xuất bản Hà Nội, 2010
 Hồ Hán Sinh (2002), Bí mật lăng tẩm triều Minh, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, Nhà xuất bản Hà Nội
Cambridge History of China, Volume 7, The Ming Dynasty", edited by Twitchett and Mote, 1988.
Frederick W. Mote. "The T'u-Mu Incident of 1449." In Chinese Ways in Warfare, edited by Edward L. Dreyer, Frank Algerton Kierman and John King Fairbank. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1974.

Chú thích

Nhà Minh
Xung đột 1449
Xung đột năm 1449


title: Civenna

text:
Civenna (Sciüèna trong ngôn ngữ địa phương) là một đô thị ở tỉnh Como trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng  về phía bắc của Milano và khoảng  về phía đông bắc của Como. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 668 người và diện tích là 5,2 km².

Civenna giáp các đô thị: Bellagio, Magreglio, Oliveto Lario.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Como
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Mesquita (định hướng)

text:
Mesquita có thể chỉ:

 Mesquita - một ngôi đền Hồi giáo.
 Mesquita - một đô thị của Minas Gerais, Brasil.
 Mesquita - một đô thị của bang Rio de Janeiro, Brasil.


title: Thanh Long (tứ tượng)

text:
Thanh Long (phồn thể: 青龍, giản thể: 青龙, pinyin: Qīnglóng) hay Thương Long (phồn thể: 蒼龍, giản thể: 苍龙, pinyin: Cānglóng) là một trong tứ tượng của Thiên văn học Trung Quốc, và cũng là một khái niệm rộng trong phong thủy, thuyết âm dương và triết học phương Đông.

Thanh Long (thời cổ đại gọi là Thương Long) là linh vật thiêng liêng bậc nhất trong tứ tượng, có tượng là hình rồng (long/龍), có màu xanh (thanh/青) hoặc xanh nhạt, xanh biếc (蒼/thương). Thanh Long đại diện cho yếu tố Mộc, hướng Đông và mùa xuân.

Thanh Long được gọi là Seiryuu (青竜/せいりゅう) trong tiếng Nhật, Cheongnyong (靑龍/청룡) trong tiếng Hàn và Azure Dragon trong tiếng Anh.

Trong thiên văn

Trong thiên văn, Thanh Long chỉ cung gồm 7 chòm sao phương đông trong Nhị thập bát tú, đó là:

Giác Mộc Giao (sao Giác): Con giao long/ cá sấu/ thuồng luồng.
Cang Kim Long (sao Cang): Con rồng.
Đê Thổ Lạc (sao Đê): Lạc đà/ con cầy hương.
Phòng Nhật Thố  (sao Phòng): Con thỏ .
Tâm Nguyệt Hồ (sao Tâm): Con cáo.
Vĩ Hỏa Hổ (sao Vĩ): Con hổ.
Cơ Thủy Báo (sao Cơ): Con báo.

Trong đó Giác là hai sừng của rồng, Cang là cổ của rồng, Đê là móng chân trước của rồng, Phòng là bụng của rồng, Tâm là tim của rồng, Vĩ là đuôi của rồng, Cơ là móng chân sau của rồng. Bảy chòm sao này xuất hiện giữa trời tương ứng với mùa xuân.

Hai sao Phòng và Tâm là gần nhau nhất trong cung Thanh Long, có nhiều đặc điểm tương đồng về độ sáng, cấu tạo, chu kỳ,... nên thời được ví như hai chị em sinh đôi.

Thời Minh, chỉ huy sứ Cẩm y vệ được gọi là Thanh Long.

Trong phong thủy

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài Nhị thập bát tú  trên trang web của Câu lạc bộ Thiên Văn Học Trẻ Việt Nam (VACA).
Thiên văn
Chòm sao

Thiên văn học Trung Quốc
Động vật thần thoại Trung Hoa
Thần thoại Trung Hoa
Rồng


title: Bollea

text:
Bollea là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: Gompholobium latifolium

text:
Gompholobium latifolium là loài cây bụi nhỏ, đặc hữu của Úc. Loài này thuộc họ Fabaceae, được James Edward Smith miêu tả lần đầu vào năm 1805.

Chú thích

Tham khảo

Gompholobium
Thực vật New South Wales


title: Gymnopilus elongatipes

text:
Gymnopilus elongatipes là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus elongatipes at Index Fungorum

elongatipes


title: Braunsapis foveata

text:
Braunsapis foveata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Loài này phân bố ở Zimbabwe.

Chú thích

Tham khảo

Braunsapis
Động vật được mô tả năm 1854


title: Borowiecius fusculus

text:
Borowiecius fusculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Anton miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Borowiecius


title: Cá răng nanh

text:
Cá răng nanh (tên khoa học: Anoplogaster, sống ở độ sâu 5000 m) mặc dù thân rất ngắn (chiều dài tối đa là 15,24 cm), nhưng với cái đầu to, miệng rộng hoác và những chiếc răng nanh dài sắc nhọn, cá răng nanh được xem là một "nhân vật" đáng gờm trong giới sinh vật biển. Cũng bởi vẻ ngoài hung tợn này mà chúng còn có một tên khác là "cá yêu tinh". Cá răng nanh khi nhỏ thường có màu xám sáng nhưng khi trưởng thành chúng lại ngả màu nâu đậm hoặc màu đen. Do nguồn thức ăn khan hiếm, loài cá này tỏ ra khá "dễ nuôi", chúng ăn bất cứ thứ gì chúng kiếm được. Phần lớn lượng thức ăn chúng có được là những mẩu thừa từ tầng nước trên rơi xuống. Người ta thường tìm thấy cá răng câu ở những vùng biển ôn đới hoặc nhiệt đới.

Loài
Hiện tại có hai loài được công nhận trong chi này:

 Anoplogaster brachycera Kotlyar, 1986 (Cá răng nanh răng ngắn)
 Anoplogaster cornuta (Valenciennes, 1833) (Cá răng nanh thông thường)

Hinh ảnh

Chú thích

Tham khảo

Anoplogaster cornuta (Valenciennes in Cuvier and Valenciennes, 1833)
Anoplogaster cornuta
Anoplogaster cornuta
Anoplogaster cornuta


title: Phương Văn Bồi

text:
Phương Văn Bồi (方文培, bính âm: Fang Wen-Pei) (1899-1983), là một nhà thực vật học người Trung Quốc, ông là chuyên gia về các loài đỗ quyên và phong. Ông làm việc ở Viện Thực vật học trực thuộc Viện Khoa học Trung Quốc sau khi tốt nghiệp Đại học Đông Nam ở Nam Kinh, Trung Quốc. Ông tiếp tục theo học tại Đại học Edinburgh vào năm 1934 và nhận bằng tiến sĩ vào năm 1937. Cùng năm đó, ông trở về Trung Quốc và trở thành giáo sư sinh học tại Đại học Tứ Xuyên cho tới khi mất.

Trong cuộc đời nghiên cứu của mình, ông đã xác định được hơn 100 loài thực vật mới và trong đó ông đã đặt tên cho hơn 40 loài, xuất bản 8 chuyên khảo và hơn 50 bài báo. Ông được vinh danh là "một trong những nhà thực vật học Trung Quốc xuất sắc nhất".

Nguồn

Sichuan University Document  *
Taxonomic Literature của Frans Antonie Stafleu, E. A. Mennega
Mục từ tại IPNI
Ghi chú về Dendrobenthamia của Phương Văn Bồi

Sinh năm 1899
Mất năm 1983
Nhà thực vật học Trung Quốc
Nhà thực vật học với tên viết tắt


title: Quận Hutchinson, South Dakota

text:
Quận Hutchinson là một quận thuộc tiểu bang Nam Dakota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Nam Dakota. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

H


title: 13852 Ford

text:
13852 Ford (1999 XM96) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 12 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 13852 Ford

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Ancylis badiana

text:
Ancylis badiana là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở Palearctic ecozone.

Sải cánh dài 12–16 mm. Con trưởng thành bay từ cuối tháng 4 đến tháng 6 và again từ tháng 7 đến tháng 9 làm hai đợt, although this might be dependent on the location.

Ấu trùng ăn Trifolium, Vicia, Lathyrus và Lythrum salicaria.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.microlepidoptera.nl/soorten/species.php?speciescode=361930&p=1
 Abadiana.htm Lepidoptera of Belgium
 UK Moths

Động vật được mô tả năm 1775
Ancylis


title: Telmatobius brevipes

text:
Telmatobius brevipes là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Đây là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông ngòi, đất canh tác, và kênh đào và mương rãnh.

Tham khảo

 Monteza, J.I., Sinsch, U., Lehr, E., Arizabal, W. & Córdova-Santa Gadea, J. 2004. Telmatobius brevipes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Telmatobius
Động vật lưỡng cư Peru
Động vật lưỡng cư Andes
Động vật đặc hữu Peru