title: Thông bối quyền

text:
Thông bối quyền (chữ Hán: , bính âm: Tongbeiquan, dịch nghĩa tiếng Anh Back-through Boxing hay Arm-through Chuan) là một bộ môn quyền thuật của võ thuật Trung Hoa. Bài viết đề cập các lưu phái này với các tên gọi khác nhau.

Nguồn gốc và danh xưng

Nguồn gốc
Thông bối quyền ra đời tại Trung Quốc khá sớm, tương truyền từ thời nhà Tống dưới triều của Tống Thái tổ Triệu Khuông Dẫn đã có vị danh tướng là Hàn Thông Hựu rất giỏi kỹ kích của Thông Bối quyền và tiếng tăm khắp dải Hà Bắc.

Sau này các môn đồ Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam đã tích hợp và cải biến theo phong cách Thiếu Lâm quyền và gọi tên là Thông tý quyền gồm hai quyền lộ: Tiểu Thông Tý quyền và Đại Thông Tý quyền có nội dung kỹ pháp hoàn toàn khác biệt với Thông bối quyền lưu truyền trong dân gian.

Ý nghĩa
Về mặt ý nghĩa của quyền "Thông bối" trong
Thông bối quyền thì bối là lưng và tý là tay  đều bao hàm cùng nghĩa, lấy sự thông suốt giữa tay và lưng làm chủ tựa như không có nguyên tắc khác nhau. Thông bối quyền phần lớn nhấn mạnh và lấy lưng vượn (viên bối) hay tay vượn (viên tý) để thủ thế nên xưa còn gọi là "Thông bối viên hầu" (suốt lưng khỉ vượn), "Bạch viên Thông tý" (Vượn trắng suốt tay).

Theo Viện Nghiên cứu Võ thuật Trung Quốc thống nhất tên gọi là Thông bối quyền bao gồm sự kết hợp Thông bối quyền trong dân gian và Thông tý quyền của Thiếu Lâm quyền. Do đó Thông tý quyền của chùa Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam (với hai bài Tiểu Thông tý quyền và Đại Thông tý quyền) có nội dung không giống hoàn toàn Thông bối quyền của viện và Thông bối quyền đang lưu truyền trong dân gian.

Thông bối quyền lưu truyền khá rộng, lưu phái cũng lắm. Từ Bạch Viên Thông bối ra, còn Ngũ Hành Thông bối, Lục hợp Thông bối, Phách quải Thông bối, Lưỡng Dực (hai cánh) Thông bối, Thông bối 24 thức v.v... Lưu truyền tương đối sớm nhất ở Sơn Tây là Hồng Động Thông bối cũng là một lưu phái thuộc hệ thống Thông bối quyền.

Tên gọi
Về tên gọi thì có 3 cách gọi tên:
 Thông tý quyền: tý là tay. Gọi là tý vì ám chỉ việc sử dụng cánh tay là chính, các động tác thủ pháp (đòn tay) thường chuyển động theo vòng tròn theo hai bên hông trông như tay vượn vươn ra ngoài.
 Thông bối quyền: bối là bối tích tức chỉ vùng lưng. Gọi là bối bao hàm ý nghĩa là tay quyền phải liên thông và phát kình lực từ lưng, tay và lưng thông nhau một dải khi xuất thủ tấn công để có thể vươn dài ra đến cự ly xa.
 Thông bị quyền: bị tức là chuẩn bị. Gọi là bị vì hình ý thông thần đạt hóa, giữa thể (phần bài tập) và dụng (phần thực hành) kiêm bị đầy đủ.

Ba cách gọi này tam hành cùng tồn tại cho đến năm 1983 trong phiên bản mới nhất của tài liệu Trung Quốc Đại Bách khoa Toàn thư đã thống nhất tên gọi Thông Bối quyền vì tên gọi này thể hiện hết nội dung phong cách, đặc điểm của nó là kình lực liên thông một dải eo lưng và tay. Trong dân gian có nhiều tên gọi khác nhau cùng tồn tại tùy theo đặc điểm phong cách từng vùng.

Ở Trung Quốc ba vùng Đại Liên, Thương Châu và Bắc Kinh thịnh hành Ngũ Hành Thông Bối quyền và Bạch Viên Thông Bối quyền.

Đặc điểm kỹ pháp
Thông Bối quyền thuộc loại quyền pháp trường kích (đánh trường trận, tầm xa) điển hình nhất trong tất cả các loại quyền pháp thuộc miền Bắc Trung Hoa, chú trọng tầm xa đánh rộng, chủ về tấn công cự ly xa dựa trên nguyên tắc nhất thốn trường, nhất thốn cường nghĩa là dài thêm một tấc, mạnh thêm một tấc trong các môn phái võ Trung Hoa lên đến đỉnh cao nhất.

Trong vấn đề khống chế khoảng cách và không gian chiến đấu, đấu pháp sở trường của Thông Bối quyền là viễn tắc trường kích, cận tắc lãnh trừu nghĩa là xa thì đánh dài, gần thì rút ngắn, có thể phóng có thể thâu, có thể dài có thể ngắn.

Thông Bối quyền lưu hành đến nay đã hình thành nên rất nhiều lưu phái phong cách đa dạng, nội dung kỹ pháp phong phú, quyền thuật và khí giới đều hoàn chỉnh trên nguyên tắc phóng trường kích viễn nghĩa là di chuyển dài và đánh tầm xa.

Đặc điểm kỹ pháp của thông bối quyền là: thế thức động tác mở rộng khép lớn, liên hoàn dày đặc, vươn hông hất lưng (yêu bạt bối), phóng dài đánh xa, lắc bả vai rung cổ tay, phát kình lãnh đạm, đánh đòn nhanh nhẹn âm thanh vang lừng, né tránh linh hoạt, bộ pháp khép chân, mắt ưng thần vượn, khí thế hoàn chỉnh.

Các lưu phái chủ yếu là: Bạch Viên Thông bối quyền, Kỳ Thị Thông bối quyền, Ngũ Hành Thông bối quyền, Lưỡng Dực Thông bối quyền, Hồng Động Thông bối quyền, Ngũ Hầu (5 khỉ) Thông bối quyền, ngoài ra còn có Hoạt Diệp Thông bối quyền, Phách quải Thông bối quyền, Thái Cực Thông bối quyền,v.v...

Quá trình phát triển của Thông bối quyền
Thông Bối quyền là một môn võ xuất xứ từ chốn dân gian ở miền Bắc Trung Hoa và ban đầu không phải của Thiếu Lâm, đây là môn võ thuần chủng nội địa được sản xuất tại Trung Hoa đại lục (made in China), nhưng lại không được người đời sau xếp vào Nội gia quyền thì mới biết là sự phân chia võ phái Nội gia và Ngoại gia là không có cơ sở thống nhất rõ ràng mà do quan điểm và ý thích cá nhân.

Sự phát triển của Thông Bối quyền do vậy cũng lưu hành trong dân gian, không hề có sự tham gia của các võ quan trong chốn quan trường như một số môn võ khác (chẳng hạn Phiên tử quyền, Ưng trảo quyền và Hình Ý Linh Thú quyền của Nhạc Phi, một danh tướng thời Nam Tống hay như Yến Thanh quyền và Bát quái chưởng cũng đã từng lưu lạc trong chốn quan viên).

Trường võ thuật dạy Thông Bối quyền đầu tiên là Trung ương Quốc Thuật Quán thành lập tại Nam Kinh năm 1928 bởi Tưởng Giới Thạch sau vụ các thuộc hạ của ông ta phóng hỏa đốt chùa Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam . Người chủ nhiệm chương trình này là Thượng tướng lục quân Trương Chi Giang dưới thời Trung Hoa Dân Quốc, từ đó võ thuật Trung Quốc mới được vinh danh là Quốc thuật. Sự thành lập tổ chức này đã đẩy phong trào luyện võ lên cao chưa từng thấy trong lịch sử võ thuật Trung Hoa và kéo dài cho đến thời kỳ sau này của nước Cộng Hòa Nhân dân Trung Hoa do Đảng Cộng sản Trung Quốc lãnh đạo.

Trong thời kỳ hưng thịnh của Trung ương Quốc Thuật Quán, cơn sốt võ thuật lan rộng khắp Trung Hoa, nhiều cuộc khảo thí các bộ môn quyền thuật được tổ chức khắp nơi, Thông bối quyền và các môn quyền thuật khác cũng được phát triển mạnh trong thời kỳ này. Danh gia Tu Kiếm Si người tỉnh Hà Nam được mời làm trọng tài Quốc thuật năm 1933, ông vừa làm trọng tài vừa truyền thụ Thông bối quyền nhiều năm làm cho Thông bối quyền trở nên phát triển rộng ra sau này.

Sau khi nước Cộng Hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập (1949), võ thuật (Wushu) được Đảng Cộng sản Trung Quốc và nhà nước coi trọng và xem là tài sản văn hóa của quốc gia, các chương trình huấn luyện và tổ chức thi đấu được đưa vào phạm vi chương trình giáo dục thể thao toàn quốc. Thông bối quyền chính thức được đưa vào nội dung thi đấu các bộ môn quyền thuật truyền thống.

Năm 1977 Thông bối quyền được đưa vào mục thi đấu võ thuật truyền thống toàn quốc. Năm 1980, võ thuật được phân loại thành các nhóm bộ môn quyền thuật và xếp theo mục tổ chức thi đấu theo loại nhóm quyền, có hai nhóm được phân chia ra theo truyền thống võ thuật Trung Hoa cổ điển: Trường quyền gồm các môn quyền của miền Bắc và Nam quyền gồm các môn quyền của miền Nam. Thông bối quyền, Phách quải quyền, và Phiên tử quyền có phong cách giống nhau nên được phân loại vào mục thi đấu thứ hai (thi đấu theo nhóm quyền), động tác được chỉnh lý qui phạm hóa theo quy định của Quy tắc thi đấu võ thuật của Ủy ban Thể dục Thể thao Toàn quốc.

Từ năm 1980 trở đi, Thông bối quyền được phát triển theo hai hướng: một là xuất phát từ võ thuật truyền thống được phát triển và lưu truyền trong dân gian, hai là phát triển theo hướng nâng cao hiệu suất biểu diễn nghệ thuật để tạo ấn tượng trong thi đấu bài quyền chính thức, tức là các Sáo lộ (Taolu), hai hướng này dần dà xa cách nhau về ý thức chủ đạo, kết cấu bài quyền và kỹ thuật, cũng như mục đích huấn luyện. Hiện tượng này không chỉ xảy ra đối với Thông bối quyền mà ở tất cả các bộ môn quyền thuật khác.

Các lưu phái Thông bối quyền
Thông Bối quyền có rất nhiều lưu phái lưu truyền khắp vùng Hà Bắc Trung Hoa. Sau đây là một số lưu phái đang thịnh hành nhất.

Bạch Viên Thông bối quyền
Tương truyền rằng Bạch Viên Thông bối quyền là do Bạch Viên Công truyền dạy từ thời Chiến Quốc cách đây hơn 2000 năm trước.

Các truyền nhân sau này đều suy tôn Bạch Viên Công là thủy tổ của môn quyền này. Bạch Viên Công họ Bạch, tên là Sĩ Khấu, tự là Y Tam, đạo hiệu là Đông Linh Tử.

Bạch Viên Công đã mô phỏng các động tác duỗi tay duỗi chân của loài vượn núi rồi căn cứ theo đó sáng lập nên môn quyền này. Sau khi luyện thành, Bạch Viên Công truyền lại cho ba môn đồ là Lý Nghĩa, Vương Đạo, và Hàn Thành. Từ đó Bạch Viên Thông bối quyền được lưu truyền rộng rãi từ thời nhà Tùy. Sau này có người họ Nhâm ở huyện Hoàng thuộc tỉnh Sơn Đông truyền thụ môn quyền pháp này cho một thương khách tên là Thạch Hồng Thắng ở gần Tăng Thọ, Quảng An Môn, Bắc Kinh.

Thạch Hồng Thắng đã chuyên tâm khổ luyện Bạch Viên Thông bối quyền. Sau khi thành công ông mở trường dạy võ và có nhiều môn sinh theo học rất đông. Trong số những người học trò thành danh có Lưu Tử Anh, Hạng Trọng Sơn, Trương Văn Thành, Hàn Động Nhất, Mã Tiểu Hợp.

Ở Bắc Kinh, Ngưu Nhai, môn quyền này rất được người Hồi ưa chuộng và thịnh hành, họ dung hợp môn này với môn vật của họ thành môn vừa đánh quyền cước vừa pha vật lộn.

Bạch Viên Thông bối quyền xuất thủ chiêu thức trường kình mạnh mẽ và linh lợi như vượn, chú trọng giao đấu thực chiến.

Kỳ Thị Thông bối quyền
Kỳ Thị Thông bối quyền bắt đầu truyền từ thời Đạo Quang nhà Thanh do Kỳ Tín truyền dạy.

Kỳ Tín là người tỉnh Chiết Giang, có thuyết cho rằng ông là người Sơn Tây hay Hà Nam, sáng lập ra Kỳ Gia môn. Kỳ Tín mở trường dạy võ ở Cố An, Hà Bắc.

Kỳ gia Thông bối quyền chủ về cương kình, đánh dài và xa rộng, phong cách mạnh mẽ dữ dội. Về sau con của Kỳ Tín là Kỳ Thái Xương cũng luyện Kỳ gia Thông bối quyền nhưng lại chủ về nhu kình, động tác mềm mại, biến hóa đa dạng. Do đó Kỳ gia Thông bối quyền sau này chia làm hai lưu phái: Kỳ gia Lão phái và Kỳ gia Thiếu phái. Môn đồ của Kỳ gia môn rất đông. Thông bối quyền Kỳ gia hiện đại có Trương Sách, Lưu Trí, Tu Kiếm Si đều là những truyền nhân rất thành công và nổi tiếng.

Ngũ Hành Thông bối quyền
Ngũ Hành Thông bối quyền dựa trên cơ sở của Kỳ Thị Thông bối quyền.

Ngũ Hành Thông bối quyền đặt nền tảng trên loại chưởng pháp là suất, phách, xuyên, niêm làm thủ pháp cơ bản, lấy Lão Chiết quyền Minh Đường công, Ngũ Chưởng Đơn Tháo làm khung đỡ.

Danh gia phát triển Ngũ Hành Thông bối quyền là Tu Kiếm Si, truyền nhân của Kỳ Thị Thông bối quyền, đã cùng các môn đồ của mình cải tiến không ngừng và dần dần đã hoàn thiện Ngũ Hành Thông bối quyền thành môn quyền có nội dung kỹ thuật phong phú và một nền tảng lý luận rõ ràng.

Ngũ Hành Thông bối quyền phát triển mạnh ở Đại Liên vùng Đông Bắc là quê hương của Tu Kiếm Si.

Lưỡng Dực Thông bối quyền
Lưỡng Dực Thông bối quyền do Lưu Nghĩa, người tỉnh Sơn Đông truyền bá. Lưu Nghĩa từng tham gia cuộc khởi nghĩa nông dân của Tống Cảnh Thi, sau khi khởi nghĩa thất bại, ông đã lưu lạc đến vùng huyện Dực, tỉnh Hà Bắc.

Lưu Nghĩa truyền Lưỡng Dực Thông bối quyền cho Trương Lão Tùy và Trương Chí Lễ, hai người lại truyền ra thành hai nhánh, nhánh của Trương Lão Tùy phát triển mạnh ở vùng Nhâm Khâu, nhánh của Trương Chí Lễ lưu truyền rộng ở vùng Đại Hưng.

Lưỡng Dực Thông bối quyền sau này còn có tên gọi khác là Lưỡng Hy Viên quyền.

Về kỹ thuật môn này chú trọng tấn công trước (Tiên hạ thủ vi cường) làm chiến đấu pháp. Thủ pháp thường vận động sang hai phía bên hông thành vòng tròn giống như hai cánh chim đang bay, cho nên gọi là Lưỡng Dực (hai cánh).

Đặc điểm của môn quyền này là bộ hình thay đổi theo thân hình, hai cánh tay vận động không ngừng niêm, chuyển, vặn, trở, lật, xung triển tung hoành, chiêu nối chiêu, thức nối thức, thế quyền liên tiếp châu sa. Quyền thuật có bài Thập Nhị Liên quyền là bài quyền mang tính tiêu biểu nhất.

Hồng Động Thông bối quyền
Hồng Động Thông bối quyền còn có tên gọi là Thái Cực Thông bối quyền.

Môn quyền thuật này tương truyền vào thời nhà Thanh do Quách Vĩnh Phước người tỉnh Hà Nam truyền dạy. Quách Vĩnh Phước vốn làm nghề Tiêu sư (Bảo tiêu) đi khắp vùng nam bắc. Sau này phạm tội ngộ sát bị quan phủ tầm nã phải trốn từ Hà Nam đến Hồng Động tỉnh Sơn Tây. Tại trấn Tô Bảo, quan phủ là Lưu Bỉnh Điềm thấy ông thân thủ bất phàm nên yêu mến tài năng dùng ngân lượng (vàng) đích thân mời ông đến Thiên Quan Phủ dạy võ.

Quách Vĩnh Phước đã đào tạo được những cao đồ như Giá Hoài Bích, Trương Tú Đồ.

Hồng Động Thông bối quyền có 108 thức, đặc điểm kỹ pháp là: tay bám đối phương, tùy cơ ứng biến mà trói buộc, lách người luồn sâu nhập nội mau lẹ khéo léo.

Hồng Động Thông bối quyền phổ và Trần Thức Thái Cực quyền phổ có nhiều chỗ giống nhau đáng kinh ngạc nên có thuyết cho rằng Hồng Động Thông bối quyền chính là Trần Thức Thái Cực quyền phổ đã sớm thất truyền nên cần khảo chứng lại.

Ngũ Hầu Thông bối quyền
Ngũ Hầu Thông bối quyền do danh thủ Trương Sách truyền lại.

Ngũ Hầu Thông bối quyền mô phỏng theo động thái của năm loại khỉ (hầu hình quyền) hợp thành gồm: thạch hầu, mã hầu, di hầu, viên hầu, trường tý hầu, mỗi loại hầu đều phân ra các thủ pháp như niêm, xuyên, phách, suất, về kình lực lấy lãnh đạn kình làm chủ phóng xa bật nhanh. Có thập tự quyết ca như sau:
Lãnh đạn tụy khoái ngạnh,
triêm liên miên niêm tùy

tạm dịch nghĩa:
dùng kình phát nhanh dứt khoát để tốc độ đạt sức mạnh cương cường,
khéo léo và mềm mại liên tục thế quyền không dứt khóa đối phương

Ngũ Hầu Thông bối quyền chuyên chú luyện nghệ bất luyện hình (luyện quyền pháp tinh diệu biến ảo chứ không luyện chiêu thức), khi diễn luyện thân pháp tựa gió tạt lá sen, chân như đạp lên bùn non, động tác phiêu diêu mà trầm ổn, có lực, hung mãnh cương kình tiềm ẩn bên trong chứng tỏ quyền pháp hùng hậu công phu mới có thể gọi là luyện đạt thành.

Vào thời Trung Hoa Dân Quốc có Hằng Thọ nổi danh là Đại lực Hằng ở Bắc Kinh chuyên gia cự phách về Ngũ Hầu Thông bối quyền, học trò của ông là Trương Khánh Hòa đến nay đã bách niên giai lão và thuộc hàng thế kỷ lão nhân vào những năm 1980 vẫn còn luyện môn quyền này. Ở Lang Phường tỉnh Hà Bắc có lão tiên sinh Trần Mậu Phương cũng nổi danh là truyền nhân của Thông bối quyền từ Trương Sách.

Thông Tý quyền Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam
Thông tý quyền Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam là bài quyền cơ bản trong hệ thống quyền pháp của Thiếu Lâm sau bài La Hán Thập Bát Thủ (18 phép đánh tay của Phật A La Hán), bài Tâm ý bả, và Tâm Ý quyền. Sau bài Thông tý quyền là bài Triều Dương quyền (Chao Yang quan).

Bài Thông tý quyền Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam có hai bài quyền lộ: Tiểu Thông tý quyền và Đại Thông tý quyền được sáng tạo vào thời nhà Tùy là giai đoạn khai sơn phá thạch của Thiếu Lâm quyền. Tuy ra đời rất sớm trong thời kỳ đang trưởng thành của Thiếu Lâm nhưng hai bài Tiểu Thông tý quyền và Đại Thông tý quyền tỏ ra là những bài quyền tinh túy xuất sắc mà những động tác của nó chính là nền tảng của các bài quyền của Thiếu Lâm quyền sau này.

Đặc điểm kỹ pháp là thế quyền tinh gọn, dũng mãnh, phát lực hùng hậu, động tác trông rất dứt khoát không hoa mỹ hoa dạng, thế quyền oai phong, mã bộ rắn chắc, các động tác thủ pháp như gọt đá đẽo núi đòi hỏi người luyện phải kỳ công biến các bộ phận tay chân thành vũ khí mạnh mẽ mới phát huy tối đa hiệu quả đòn đánh, bằng không chỉ là những động tác múa của vũ đạo.

Để luyện đạt thành Thông tý quyền Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam, người luyện phải có đủ công phu nội khí trong người dồi dào, các môn ngoại ngạnh công phải đạt tới một trình độ nhất định thì mới phát huy hiệu quả khi xuất thủ vì các chiêu thức của Thông tý quyền Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam rất đơn giản trông như các môn võ Karatedo hiện đại của Nhật Bản nhưng tầm hữu hiệu thì đòi hỏi cao.

Yếu lý quyền pháp của Thông bối quyền
1. Thâm kiên bạt bối, phóng trường kích viễn: trầm sâu vai và căng cơ lưng thì tay được dài ra và phát lực mạnh hơn. Thông bối quyền rất quan yếu đến tư thế đòi hỏi tam chiết cửu khấu, tam chiết là tý chiết (tay nối), thân chiết (thân nối), và thối chiết (chân nối) nghĩa là gập tay, gập thân và gập chân. Tam chiết làm thân thể thu lại thành hình ngũ trương cung (năm cánh cung là thân mình và hai tay, hai chân) chuẩn bị phát tên như năm cánh cung căng (trương ra) dây cung sắp bật, thu mình để tích lực sắp sửa bung kình. Cửu khấu là chín bộ phận co vào gồm ngón tay, cổ tay, khuỷu tay (cùi chỏ), vai, ngực, lưng, thắt lưng (eo bộ), đầu gối, bàn chân. Cửu khấu làm cho cơ thể buông lỏng tự nhiên thì khí lực mới thông suốt quán xuyến từ đầu đến gót chân mà xung kình.
2. Lãnh đạn nhu tiến, kiên nhận giao thác: lãnh là vùng vẫy như cá thoát khỏi tay (thủ trung thoát ngư ), đạn là rung lắc như gà vàng (kim kê sạ đẩu ), tụy là dứt khoát như rìu chém củi khô (phủ đoạn can sài), khoái là mau lẹ như sao băng điện xẹt (lưu tinh thiểm điện).
Nhu tiến là đấu pháp của Thông bối quyền, không chủ trương tiến tới tấn công mạnh bạo mà lấy nhu làm chủ, phát kình theo lãnh, đạn nghĩa là thật nhanh. Kiên nhận giao thác là cương nhu phối triển cùng nhau tương trợ công thủ có niêm luật phép tắc phong tỏa cẩn mật như Thiếu Lâm quyền bắt nguồn từ câu xuất quyền như pháo phát, dụng chưởng tu kiên nhận nghĩa là tay phóng quyền như súng đại bác (thần công) nã đạn, thu chưởng về để tạo thế công thủ cương nhu hỗ tương.
3. Thiểm tấn linh hoạt, bộ nội hàm thối: Thông bối quyền dựa trên yếu lĩnh dĩ thân vi bộ, dĩ bộ lĩnh thân nghĩa là lấy thân pháp làm bộ pháp, lấy bộ pháp điều chỉnh thân pháp khi thực hiện các động tác quyền thức. Thân bộ hợp nhất, thân đâu bộ đó không rời nhau, thân pháp khi lách, né, xoay chuyển, vươn dài đều dựa vào bộ pháp (bước chân) linh hoạt, đa biến làm thành một chỉnh thể thân-bộ trọn vẹn, trong cước pháp (đòn đá chân) có bộ và ngược lại. Thông bối quyền ít dùng đòn chân đá (cước pháp) mà thường là ám thối (đá kín) không lộ hình rõ ràng nhưng bất ngờ xuất kỳ bất ý, công kỳ vô bị và ngộ biến tùng quyền khiến đối phương bị xuất kích bất ngờ không kịp phòng bị. Nguyên tắc dùng đòn chân là minh, ám, kỳ, tuyệt nghĩa là rõ ràng chắc chắn, giấu ẩn, bất ngờ, dứt khoát.
4. Khí thế quán xuyến, phát lực bão mãn: diễn luyện Thông bối quyền yêu cầu động tác xuyên suốt liền một hơi không dứt, kình lực thông suốt một dải từ đầu đến chân, động tác hài hòa cương nhu tương tế không được dừng lại một chỗ nào. Thông bối quyền lấy eo lưng phát lực, lấy hông dẫn tay, kình lực dồi dào sung mãn, điểm đánh rõ mạnh dứt khoát, động tác nhịp nhàng, khí thế liên hoàn, quyền dứt mà ý không dứt.
5. Kiên bối tùng thuận, kích phách tụy lượng: vai lưng buông lỏng thuận thế tự nhiên, phối hợp tràn đầy, các động tác quăng cánh tay, rung cổ tay đều phối hợp thân-bộ nhịp nhàng khi phóng kình phát lực, động tác mạnh rõ dứt khoát, không được ngập ngừng do dự khi phát quyền, vỗ tay vỗ chân... là phương cách diễn luyện độc đáo của Thông bối quyền.

Yếu lý đấu pháp của Thông bối quyền
1. Xuất thủ bất ly diện, lạc thủ phách tam sơn: ra đòn không rời khuôn mặt đối phương là mục tiêu hữu hiệu nhất, động tác không hoa hòe, hạ thủ nhanh chóng và chính xác, ba mục tiêu trọng yếu nhất là quai hàm trái, quai hàm phải, sống mũi của đối phương gọi là tam sơn.
2. Phóng trường kích viễn, trực xuất trực nhập: Thân-bộ hợp nhất vươn xa đánh dài, xoay vai thẳng tay, ra đòn tay phải thẳng, rút tay về thật nhanh theo đường thẳng, có bài ca quyết rằng:
Cấp thượng hựu gia cấp,
đả đảo hoàn hiềm mạn

tạm dịch nghĩa:
Đã nhanh lại phải nhanh hơn nữa,
hạ gục địch thủ rồi mà còn lo chậm.

Thông bối quyền dựa trên cơ sở biến hóa đa dạng của bộ pháp và sự lanh lẹ của tấn pháp, thân pháp, linh hoạt đa biến, bộ pháp ẩn cước pháp và thường hay đá kín bất ngờ.
3. Xuất thủ vi chưởng, điểm báo thành quyền: nghĩa là khi mới xuất thủ thì tay là chưởng (bàn tay xòe ra), đến khi chạm mục tiêu thì tay là quyền (bàn tay nắm lại), Thông bối quyền dùng chưởng pháp là chính yếu, rất ít dùng quyền, chưởng quyền bất phân minh hư hư thực thực biến ảo khôn lường.

Thân, thủ, bộ của Thông bối quyền
Sau đây là những yêu cầu về thân, thủ, bộ khi diễn luyện Thông bối quyền:
 Đầu: phải luôn ngay ngắn, đỉnh đầu thẳng, cằm hơi gặp vào một tí, cổ thẳng tự nhiên không cứng đơ, không nghiêng ngả trái, phải, trước, sau. Đầu là điểm chuẩn điều chỉnh thân, thủ, bộ phối hợp khi xuất quyền.
 Mắt: Thông bối quyền yêu cầu mắt phải nhãn độc tự nhật xạ hàn sương nghĩa là mắt dữ như mặt trời chiếu tan sương lạnh, nhật mục viên thần nghĩa là mắt dữ như chim ưng, thần thái như vượn, mắt phải quan sát các hướng kỹ lưỡng.
 Vai: vai, eo và hông là bộ phận mấu chốt để giữ cơ thể cân bằng. Vai buông lỏng, không được gồng cứng. Thông bối quyền yêu cầu vai như cánh quạt, hai tay liên tục như sao băng. Mục đích vai buông lỏng để làm cho vai được trầm (hạ) xuống, lưng căng ra hết mức để tiện cho tay vươn dài ra (phóng trường kích viễn).
 Cánh tay: cánh tay chia làm ba khớp là vai, khuỷu (cùi chỏ) và cổ tay; và gồm ba đoạn là cánh tay trong (từ vai đến khuỷu), cẳng tay (từ khuỷu đến cổ tay) và chưởng (lòng bàn tay). Cánh tay phải luôn mềm lỏng như roi da, xoay chuyển linh hoạt, lưng bàn tay phải cứng như sắt. Cánh tay buông lỏng, co duỗi tự nhiên thì phát kình mới cương mãnh, cương như sắt và nhu như bông.
 Lưng: Thông bối quyền yêu cầu hàm hung bạt bối nghĩa là ngực co lõm vào, lưng căng ra thì khi phát kình mới đạt sức mạnh tối đa khi xuất thủ. Nếu ưỡn ngực, thóp bụng sẽ làm lưng thẳng cứng và khí lực không thông suốt toàn thân, kình lực không phát ra được.
 Eo hông: phải luôn thả lỏng, linh hoạt từ khớp háng lên, quyền phổ nói: "eo hông uyển chuyển như rắn, háng vận động như ngựa phi".
 Chân: chân cũng chia làm ba khớp từ háng trở xuống gồm khớp háng, đầu gối, mắt cá cổ chân. Khi diễn luyện hai đầu gối luôn co vào che hạ bàn. Cước pháp (đòn chân) luôn ẩn tàng trong bộ pháp (bước đi).

Có thể nói rằng các yêu cầu trên của Thông bối quyền tựa hệt Thiếu Lâm quyền và Thái Cực quyền. Sau này có rất nhiều môn đồ Hồng Gia Quyền của Hồng Hy Quan khi diễn tập quyền thuật đã không tuân thủ các yêu cầu này mà lại ưỡn ngực, thóp bụng làm cho Thiếu Lâm quyền càng ngày sai lệch, đã vậy lại cho là như vậy mới đúng là kỹ pháp Thiếu Lâm quyền thì thật tình không còn chỗ nào để mà nói nữa!

Vấn đề phát kình trong Thông bối quyền
Vấn đề phát kình là vấn đề trọng yếu nhất trong các bộ môn quyền thuật Trung Hoa. Đây cũng chính là vấn đề thống nhất trong các phái võ Trung Hoa.

Về quan điểm kình, đã có nhiều người nghiên cứu cho rằng đây là sự ly kỳ hóa và làm cho thần bí của các võ sư về lực nghĩa là sức mạnh .

Thật ra kình và lực khác nhau. Kình do nội khí hóa thành chuyển ra gân, gân chứ không phải cơ bắp xác thịt. Lực do cơ bắp xác thịt và xương tạo ra khi nâng vật nặng. Kình đòi hỏi buông lỏng khớp và các cơ bắp, gân xương. Lực làm căng cứng cơ bắp (nghĩa là gồng).

Trong Thái Cực quyền, Vịnh Xuân quyền, Bạch Mi quyền, Thiếu Lâm quyền luôn đòi hỏi phải buông lỏng thì khí mới thông suốt toàn thân mà hóa kình. Điều này hợp lý với khoa học hiện đại vì khi cơ thể gồng cứng cơ bắp sẽ tạo ra stress (sự căng thẳng thần kinh) thì rất dễ sinh bệnh do cơ thể rối loạn chức năng bắt đầu từ não bộ và các trung khu thần kinh. Thế mà sau này các môn đồ Hồng Gia Quyền của Hồng Hy Quan lại yêu cầu phải súc kình, co kình và làm cho cơ bắp căng cứng thì không hiểu làm thế nào mà họ có thể vận khí hóa kình và phát kình ra được để cho đòn đánh có hiệu quả! Chúng ta thử suy nghĩ xem chúng ta có thể nào gồng cứng cơ thể (nghĩa là khóa cứng các khớp xương lại) suốt cả ngày được không ? Khi gồng cứng cơ thể thì nội khí không di chuyển trong châu thân khi đó làm sao ta có thể vận động đi lại được!

Về vấn đề vận khí luôn có sự tập trung tư tưởng kết hợp hơi thở điều hòa và sâu lắng để khí được vận lên và truyền dẫn đến các khớp và hóa kình tạo thành sức mạnh, tức là phát kình; nếu không vận khí khi phát kình thì có thể làm tổn thương các dây chằng tại các khớp và rất đau đớn, trong võ thuật gọi là bị nội thương. Phần lớn các môn đồ sau này của Hồng Gia Quyền của Hồng Hy Quan đều không biết đến điều này nên càng ngày xa rời tông pháp nguyên ủy của Thiếu Lâm quyền và của võ thuật Trung Hoa nói chung, như Thông bối quyền đây thì đề cập khá rõ đến kình nhưng không thấy nói đến khí mà khí chính là nền tảng của kình và lực .

Một đặc điểm nữa khi phát kình trong khi diễn luyện các bộ môn quyền thuật Trung Hoa là dùng các động tác rung, lắc và uốn éo các khớp xương cho khí được vận hành làm nóng các đầu khớp xương để tạo kình, chuẩn bị phóng kình.

Khi phát kình thì toàn thể các khớp xương cùng phối hợp và tập trung khí từ các khớp và gân (gân chứ không phải cơ bắp xác thịt) vào một điểm là đối tượng cần công phá.

Đa số các môn quyền thuật Trung Hoa trong phần lý luận về kình đều cho rằng kình xuất phát từ eo lưng. Các môn Nam quyền lại cho rằng kình xuất phát từ gót chân lên eo lưng rồi đến ngực mà phát ra! Thật ra không phải vậy mà kình là sản phẩm từ khí vận động thông suốt châu thân từ gót chân lên đến đỉnh đầu. Thiếu Lâm yếu quyết quyền lý có nói rõ điều này:
Hư linh đỉnh kình: đầu cổ và xương sống luôn ngay ngắn để tập trung khí lực dễ dàng.
Hàm hung bạt bối: co ngực căng lưng để cho khí lực trầm xuất tại đan điền dễ vận chuyển đến cánh tay.
Ý thủ đan điền: hơi thở và khí lực tập trung tại đan điền thì trọng tâm cơ thể mới được hạ thấp xuống đôi chân làm cho cơ thể bình ổn mới phát động được khí lực hóa kình, câu này và câu trên nhập làm một khi tác động vào quyền thuật và luyện công.
Chủ tể tại yêu: eo là chúa tể đưa khí lực về đó (khắp vùng đan điền) tập trung tối đa sức mạnh của cơ thể.
Kỳ căn tại cước: tuy eo là chúa tể tạo sức mạnh nhưng thật ra cái gốc là tại chân, tại gót chân thông suốt lên đỉnh đầu (Hư linh đỉnh kình), do vậy eo là cái trục khi vận khí thông suốt khắp châu thân.

Đa phần các môn quyền thuật của các lưu phái Thiếu Lâm quyền dù là Bắc Thiếu Lâm hay Nam Thiếu Lâm sau này không thấy nói đến (hay có lẽ thất truyền) các yếu lý trên và càng ngày làm cho Thiếu Lâm quyền trở thành môn võ chỉ dùng sức mạnh bì phu (bên ngoài da thịt) của kẻ vũ dũng thô bạo mà mất đi tính vi tế sâu sắc của Thiếu Lâm quyền tập trung tại khái niệm về khí.

Tiểu truyện vài danh thủ Thông bối quyền

Kỳ Tín
Kỳ Tín, là người có vai trò quan trọng trong Ngũ Hành Thông bối quyền dựa trên cơ sở của Kỳ Thị Thông bối quyền do ông truyền dạy.

Kỳ Tín là người Triết Giang, sinh vào năm Đạo Quang thời nhà Thanh, do lánh nạn nên đến cư ngụ tại phủ họ Y ở sông Lưu Ly, Cố An, Hà Bắc.

Một ngày kia, hai họ Y và Đỗ có xích mích dẫn đến đánh nhau khốc liệt. Nghe tin, chẳng hề sợ hãi Kỳ Tín đã cầm côn đến tham chiến giúp họ Y và đã một mình tả xung hữu đột phá tan đám đông nhà họ Đỗ với đủ loại khí giới vây quanh. Nhà họ Y thắng. Danh tiếng của Kỳ Tín vang lừng, thiên hạ đến xin học nghề và ông đã mở trường dạy võ. Từ đó, Kỳ Gia Môn xuất hiện trên võ đàn Trung Quốc truyền đến ngày nay.

Sau này con của Kỳ Tín là Kỳ Đại Xương luyện Kỳ Gia Thông bối quyền thành đạt chủ về nhu kình biến hóa đa dạng và hình thành Kỳ Gia Thiếu phái. Kỳ Gia Môn của Kỳ Tín chủ về cương kình dũng mãnh được gọi là Kỳ Gia Lão phái.

Cuối thời nhà Thanh đầu thời Trung Hoa Dân Quốc, Ngũ Hành Thông bối quyền rất thịnh hành và cao thủ rất nhiều. Truyền môn nhân của Kỳ Gia Môn như Tu Kiếm Si (danh hiệu "Yên Bắc Đại Hiệp") và Lưu Trí (danh hiệu "Khoái Thủ") rất nổi tiếng

Trương Sách
Trương Sách, tự là Tú Lâm, người huyện Hà Hương, tỉnh Hà Bắc, bản tính khẳng khái hiếu nghĩa, khiêm tốn, hòa nhã, học võ nghệ từ Trần Khánh người ở Lương Hương, tỉnh Hà Bắc.

Sau khi Trần Khánh qua đời, Trương Sách theo sư huynh đồng môn là Vương Chiếm Xuân khổ luyện 9 năm trường mới luyện đạt thành được người đời gọi là "Tỳ Thánh", "Thiết Hài".

Trương Sách luyện công rất khắc khổ, ngày nào cũng thức dậy canh ba, mặc giáp sắt, mang giày sắt (mỗi chiếc nặng 10 cân) rồi luyện Thông bối quyền không ngừng nghỉ.

Khi luyện Thông bối quyền, Trương Sách luyện mỗi chiêu mỗi thức lên đến cả ngàn lần rồi mới đổi chiêu đổi thức. Khi luyện Lãnh tụy kình trong thương thuật, Trương Sách ban đêm đốt nhang rồi luyện đâm mũi thương vào đầu nhang đang cháy cho đến sáng mới thôi!

Đơn đao là binh khí mà Trương Sách luyện đạt đến thượng thừa danh lừng thiên hạ, cao thủ bốn phương tới thách đấu đều bị rớt đao xuống đất. Có một cao thủ đao thuật đến thách đấu, sau khi từ chối mãi không xong, hai bên cùng giao đấu sau vườn nhà ông, hàng xóm kéo đến xem rất đông. Lúc đó đang vào mùa hè, tiết trời rất nóng, hai người mặc áo trắng cầm đao nhập nội vào nhau vờn nhau loang loáng trông rất đẹp mắt. Đang giao đấu, tự nhiên Trương Sách tung mình nhảy ra ngoài rồi cười lớn nói: "Ông còn muốn giao đấu nữa sao?" Vị cao thủ đao thuật kia nghe xong ngơ ngác không hiểu, khách quan xem vây quanh nói: "Ông thử xem lại sau lưng xem sao?" Vị cao thủ kia cởi áo ra xem thì thấy lưng áo bị chém nát tả tơi mà da thịt trên lưng vẫn không hề gì! Sau đó vị cao thủ kia xấu hổ quá lẳng lặng xếp đao lại và bỏ đi không nói một lời nào!

Trương Sách qua đời năm 1934, thọ hơn 70 tuổi, học trò của ông có Vương Trọng Du, Châu Cảnh Hải, Hàn Kiếm Ngao, Ngô Đồ Nam khá nổi tiếng.

Tu Kiếm Si
Tu Kiếm Si, tự là Yên Y, lại có tên là Tu Minh, người Mãn Châu, ở huyện Cố An, tỉnh Hà Bắc, có danh xưng là "Yên Bắc Đại Hiệp".

Tu Kiếm Si từ thuở nhỏ đã rất thông tuệ và hiếu học. Ông đã được truyền nhân của Kỳ Gia Môn là Hứa Thiên Hòa truyền dạy cho Thông bối quyền.

Sau khi luyện đạt thành Thông bối quyền, Tu Kiếm Si mở trường dạy võ truyền thụ Ngũ Hành Thông bối quyền. Năm 1933 được mời làm trọng tài võ thuật tỉnh Hà Nam và ở lại đó làm huấn luyện viên võ thuật. Hết nhiệm kỳ, ông trở về Đại Liên.

Tu Kiếm Si căn cứ vào kinh nghiệm luyện công và giảng dạy nhiều năm của mình đã sáng tạo và chỉnh lý Ngũ Hành Thông bối quyền mở ra một bước đột phá về lý luận.

Cuối đời Tu Kiếm Si soạn sách lập thuyết, dựa trên các bài quyền cũ mà sáng tạo và biên soạn hệ thống bài quyền như Thông bối chưởng, Thông bối quyền, Thông bối thương, Thông bối công, Thông bối đao nên gọi là Ngũ Hành Thông bối quyền. Do vậy Tu Kiếm Si là nhân vật trọng yếu nhất trong Thông bối quyền vào giai đoạn cận đại và hiện đại.

Tu Kiếm Si có nhiều môn đồ thành nghệ rất đông, trong đó phải kể đến Vương Chi Hòa ở Quý Châu, Sa Quốc Chính ở Vân Nam, Thành Truyền Nghệ,... đều nổi danh thiên hạ. Các cao thủ Thông bối quyền hiện đại thành danh đa số đều là học trò của Tu Kiếm Si.

Thông bối quyền luận
Sau đây là các bài ca quyết của Thông bối quyền:
Bài thứ nhất: Luận Hư Thực
Thắng bại toàn nhậm hư thực,
thực tắc dị phá,
hư tắc nan công,
nhược bỉ hư ngã thực tắc tính tham,
tham tắc tính mãnh,
mãnh tắc xuất thủ vô hư,
ngộ địch nhất biến thúc thủ hỹ.

Tạm dịch nghĩa: Bàn về lẽ Hư Thực
Thắng hay bại đều dựa vào hư và thực,
thực (chắc và đầy) thì dễ phá,
hư (rỗng) thì khó tấn công (vì không xác định chính xác),
nếu địch thủ hư mà ta thực thì là ta tham,
tham thì hung mãnh,
hung mãnh thì ra đòn không có "hư" (nghĩa là cứng nhắc không biến hóa)
nếu gặp địch thủ biến chiêu thì ta phải bó tay.

Bài thứ hai: Bát Hốt Luận
Hốt tất hốt thoái,
hốt khúc hốt trực,
hốt cao hốt đê,
hốt như đại bàng triển dực,
hốt như viên hầu nhập động.

Tạm dịch nghĩa: Bàn về 8 yếu tố nhanh và bất ngờ
Thoắt tiến, thoắt lui,
thoắt co, thoắt thẳng,
thoắt cao, thoát thấp,
như đại bàng tung cánh,
thoắt như khỉ về hang.

Bài thứ ba: Khí Pháp Luận
Tập võ tiên luyện khí,
Dụng khí chi pháp,
thân động khí mạc phù,
phù tắc túc hạ vô căn.
Nghi bình kỳ khí tắc khí tự nhiên hạ trầm,
bất khả cưỡng trầm,cưỡng trầm tắc thương cập nội thể.Tạm dịch nghĩa: Bàn về Phép luyện KhíTập võ nên luyện Khí trước,phép dùng khí là: thân động thì đừng nâng khí lên,khí nâng thì chân không vững,Nên điều hòa khí thì tự nhiên khí sẽ trầm (hạ thấp) xuống,không nên ép khí trầm (nghĩa là hít hơi vào rồi nén chắt xuống đan điền),ép khí trầm sẽ tổn hại đến nội tạng. (Khí ở đây cũng có nghĩa là hơi thở tạo Khí)

Bài thứ tư: Ngũ Hành Chưởng LuậnĐập chưởng như đạn bay,kình phát từ cổ tay,rung, giật, đập, rút.Vỗ chưởng như điện chớp,kình phát từ vai.Đâm chưởng như sao xẹt,kình phát ra ngón tay.Khoan chưởng như tên bắn,kình phát ra từ eo hông.Chém chưởng như sét đánh,kình phát từ lưng.Bài thứ năm: Thân Thủ LuậnĐầu đỉnh cảnh lỉnh,tiền không hậu phong,hư hung ao đỗ,thâm bối tùng kiên,tý trường uyển hoạt,tý bà cốt hoạt như phiến,lưỡng thủ tương liên tự tinh chuyển,Kiên, trửu, uyển, khoa, tất; tâm lực khí huyết đảm.Thủ bối như thiết, uyển như miênLưỡng chỉ các bác như bì tiênKiên tự phong luân, hung như độngLưỡng uyển phát động hoạt như điệnTạm dịch nghĩa: Bàn về Thân ThủĐầu cổ ngay thẳng,trước trống, sau đầy,ngực trống, bụng thót,căng lưng lỏng vai,cánh tay vươn dài,cổ tay linh hoạt.Khớp xương vai xoay như quạt,hai tay nối tiếp nhau như sao chuyển.(Phải chú ý) vai, chỏ, cổ tay, hông, gối, cũng như tâm, lực, khí, huyết,sự gan dạ.Lưng bàn tay cứng như sắt nhưng cổ tay mềm như bôngHai cánh tay vung lên như roi daVai xoay như bánh xe, ngực thâu vào như hangHai cổ tay vận động linh hoạt như điệnBài thứ sáu: Ứng Dịch Luận (Phần quan trọng nhất)Kiến động địch thủ như bạt thảoTựa đề anh nhi nhất ban đồngQuyền pháp bất ly trung bình chínhDoanh hư toàn tại linh cơ độngDục thoái lai địch ổn chuẩn langNiêm Y phát kình lãnh cấp ngạnhLưỡng thủ linh hoạt xảo liên hoànCước đạp trung môn vãng lý toànPhát chiêu biến hóa mãnh như lãngThiểm triển giao thác chiêu như điệnLưỡng nhân đối trận quan hung đườngĐộng thủ tâm mạc hoảng, phá trừ thâu pháp khứ, tất định hữu chủ trươngXuất thủ tâm mạc thiện, phát chiêu tiên đả liễmXuất thủ bất đả lưỡng thái dương, nhĩ căn não hậu nhất mệnh vong.Tạm dịch nghĩa: Bàn về Phép Ứng chiến (Ca quyết Chiến đấu pháp)Thấy đối phương động thủ như phát cỏXem giống như nâng đứa hài nhi lên vậyQuyền không rời ở giữa, ngay chínhThắng hay thua là do sự cơ trí linh độngMuốn đánh lui địch thủ phải vững, chính xác và mạnh bạoBám sát phát kình nhanh và mạnhHai tay khéo léo đi liên hoànChân bước ở giữa chêm vào trongPhát chiêu biến hóa mạnh như sóng dộiXoay trở né tránh, ra chiêu như điện xẹtKhi đối trận thực chiến nên quan sát vùng ngực đối phươngKhi ra đòn thì đừng kinh hãi, phải trừ ý nghĩ thua trận, phải xác lập lòng tinRa đòn tâm ý phải dứt khoát, ra chiêu đánh vào mặt trướcKhông nên tấn công vào thái dương, gốc tai và sau não vì rất dễ gây chết người. Chú thích

 Xem thêm
Phép đạo dẫn
Võ thuật
Danh sách các môn phái võ thuật Trung Hoa

 Liên kết ngoài
Website Hiệp hội Thông Bối quyền Quốc tế
Website Thông Bối quyền Trung Quốc

 Sách tham khảo chính
 Thông Bối Quyền Toàn Thư, nguyên tác Trung văn Quyền sư Lưu Ba, dịch giả Thiên Tường sưu tập và biên dịch, Nhà Xuất Bản Mũi Cà Mau xuất bản năm 2003Thông Tý Quyền Sổ tay võ thuật xuất bản năm 1999Thiếu Lâm Các Bài Quyền Căn Bản - tập 1 Thiếu Lâm Bách Khoa Toàn Thư - trọn bộ 23 tập - Nguyên tác Trung Văn Thiếu Thất Sơn Nhân, dịch giả Hồ Tiến Huân'', nhà xuất bản Thể dục Thể thao - Hà Nội năm 2002 - nhà sách Hoa Niên, số 494 đường Nguyễn Thị Minh Khai, quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh (Sài Gòn) phát hành

Võ thuật Trung Hoa


title: Phường 2, Đà Lạt

text:
Phường 2 là một phường thuộc thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

Địa lý
Phường 2 có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Phường 8
Phía tây giáp Phường 6 và Suối Cam Ly
Phía nam giáp Phường 1
Phía bắc giáp Phường 6 và Phường 7.

Phường 2 có diện tích 1,26 km², dân số là 16.070 người.

Lịch sử
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 67-HĐBT. Theo đó:
Chia phường 2 thành hai phường lấy tên là phường 3 (mới) và phường 4 (mới)
Chia phường 1 thành hai phường lấy tên là phường 1 và phường 2 (mới).

Chú thích

Tham khảo


title: Trichocolletes rufibasis

text:
Trichocolletes rufibasis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Trichocolletes
Động vật được mô tả năm 1929


title: Spechbach-le-Haut

text:
Spechbach-le-Haut là một xã trong tỉnh Haut-Rhin, vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 3,92 km², dân số năm 1999 là 631 người. Khu vực này có độ cao 277 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Roascio

text:
Roascio là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 80 km về phía đông nam của Torino và khoảng 40 km về phía đông của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 80 người và diện tích 6,5 km².

Roascio giáp các đô thị: Castellino Tanaro, Ceva, Igliano, Paroldo và Torresina.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Hylaeus elatus

text:
Hylaeus elatus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1981.

Chú thích

Tham khảo

E
Động vật được mô tả năm 1981


title: Coutures, Gironde

text:
Coutures là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Pachyagrotis

text:
Pachyagrotis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Pachyagrotis tischendorfi (Püngeler, 1925)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Pachyagrotis at funet

Noctuinae


title: Mỹ Hội, huyện Cao Lãnh

text:
Mỹ Hội là một xã thuộc huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Xã Mỹ Hội nằm ở trung tâm huyện Cao Lãnh, có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp xã Mỹ Thọ
Phía đông bắc giáp xã Tân Hội Trung
Phía đông giáp xã Bình Hàng Trung
Phía nam giáp xã Mỹ Xương
Phía tây, tây nam giáp thị trấn Mỹ Thọ.

Xã có diện tích 16,88 km², dân số năm 1999 là 10.022 người, mật độ dân số đạt 594 người/km².

Lịch sử
Sau năm 1975, Mỹ Hội là một xã thuộc huyện Cao Lãnh.

Ngày 5 tháng 1 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 4-CP về việc chia huyện Cao Lãnh thành hai huyện lấy tên là huyện Cao Lãnh và huyện Tháp Mười. Xã Mỹ Hội thuộc huyện Cao Lãnh.

Ngày 23 tháng 2 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 13-HĐBT về việc thành lập thị xã Cao Lãnh trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích và dân số của huyện Cao Lãnh. Xã Mỹ Hội thuộc huyện Cao Lãnh.

Ngày 27 tháng 6 năm 1989, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 77-HĐBT về việc thành lập xã Tân Hội Trung trên cơ sở tách 490 hécta diện tích tự nhiên với 1.626 nhân khẩu của xã Mỹ Hội.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Mỹ Hội có 1.853 hécta diện tích tự nhiên và 8.216 nhân khẩu.

Chú thích

Tham khảo


title: 3060 Delcano

text:
3060 Delcano (1982 RD1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 9 năm 1982 bởi Wild, P. ở Zimmerwald.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3060 Delcano

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Heliocheilus thelycritus

text:
Heliocheilus thelycritus là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó là loài đặc hữu của Bắc Úc, Queensland và Tây Úc.

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Chú thích

Heliocheilus


title: Eisdorf

text:
Eisdorf là một đô thị của huyện Osterode, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 10,56 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Göttingen


title: Postplatyptilia aestuosa

text:
Postplatyptilia aestuosa là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Argentina, Bolivia, Chile, Ecuador và Peru.

Sải cánh dài 17–21 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 10.

Ấu trùng ăn Oxalis tuberosa.

Chú thích

Tham khảo

Postplatyptilia


title: Nafría de Ucero

text:
Nafría de Ucero là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 80 người.

Tham khảo

Đô thị ở Soria


title: 10713 Limorenko

text:
10713 Limorenko (1982 UZ9) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 10 năm 1982 bởi L. G. Karachkina ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10713 Limorenko

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Tế Hanh

text:
Tế Hanh(1921-2009), tên khai sinh là Trần Tế Hanh , là một nhà thơ Việt Nam thời tiền chiến. Sinh ra tại một làng chài ven biển tỉnh Quảng Ngãi, quê hương chính là nguồn cảm hứng lớn nhất của Tế Hanh. Ông xuất hiện ở chặng cuối của phong trào Thơ Mới với những bài thơ mang theo nỗi buồn và tình yêu quê hương. Sau năm 1945, ông vẫn luôn tiếp tục bền bỉ sáng tác nhằm phục vụ cách mạng và kháng chiến. Ông được biết đến nhiều nhất với những bài thơ thể hiện nỗi nhớ quê hương tha thiết quê hương miền nam và niềm khao khát Tổ quốc được thống nhất.

Tiểu sử
Ông sinh ngày 20 tháng 6 năm 1921 tại làng Đông Yên, phủ Bình Sơn; nay là xã Bình Dương, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.

Cha ông là Trần Tất Tố, làm nghề dạy học và làm thuốc. Ông có bốn anh em, trong đó người em út là nhạc sĩ Trần Thế Bảo.

Thuở nhỏ, ông học ở trường làng, trường huyện. Năm 15 tuổi, ông ra học tại trường Khải Định (tức Quốc Học Huế).

Sẵn tính ham thích thơ, lại được thi sĩ Huy Cận "chỉ vẽ", nên Tế Hanh bắt đầu sáng tác. Năm 1938, 17 tuổi, ông viết bài thơ đầu tiên: "Những ngày nghỉ học".

Sau đó, ông tiếp tục sáng tác, rồi tập hợp thành tập thơ Nghẹn ngào. Năm 1939, tập thơ này được giải khuyến khích của Tự Lực văn đoàn.

Năm 1941, Tế Hanh và thơ của ông ("Quê hương", "Lời con đường quê", "Vu vơ", "Ao ước") được Hoài Thanh và Hoài Chân giới thiệu trong cuốn Thi nhân Việt Nam (xuất bản năm 1942).

Tháng 8 năm 1945, Tế Hanh tham gia Việt Minh, tham gia công tác văn hóa, giáo dục ở Huế, Đà Nẵng; và là Ủy viên giáo dục trong ủy ban lâm thời thành phố Đà Nẵng, sau khi Cách mạng tháng Tám thành công,

Từ năm 1949 cho đến năm 1954, ông ở trong Ban phụ trách Chi hội Văn nghệ Liên khu V.

Sau Hiệp định Genève, 1954, ông tập kết ra Bắc, công tác ở Hội Văn nghệ.

Năm 1957, Hội nhà văn Việt Nam thành lập, Tế Hanh tham gia Ban Biên tập tuần báo Văn của Hội, và nhiều năm, ông còn là Ủy viên chấp hành và Ban thường vụ của hội.

Năm 1996, ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt I.

Vào những năm 80, ông bị đau mắt và mắt ông mù dần. Từ đó ông bệnh liệt giường lúc mê lúc tỉnh. Ông qua đời vào lúc 12 giờ ngày 16 tháng 7 năm 2009 tại Hà Nội sau nhiều năm chống chọi với căn bệnh xuất huyết não .

Tác phẩm chính
 Những ngày nghỉ học (1938)
 Nghẹn ngào (1939), 47 nhà thơ đã rút bài thơ "Quê hương" sang tập "Hoa Niên"(1945)
 Hoa niên (1945)
 Tập thơ tìm lại (1945)
 Hoa mùa thi (1948)
 Nhân dân một lòng (1952)
 Gửi miền Bắc (1955)
 Lòng miền Nam (1956), 20 bài thơ
 Tiếng sóng (1960), 15 bài thơ
 Chuyện em bé cười ra đồng tiền (1960) thơ thiếu nhi
 Thơ và cuộc sống mới (1961) tập tiểu luận phê bình
 Bài thơ tháng bảy (1962)
 Những tấm bản đồ (1965) thơ thiếu nhi
 Hai nửa yêu thương (1967)
 Khúc ca mới (1967), 44 bài thơ
 Đi suốt bài ca (1970)
 Câu chuyện quê hương (1973)
 Thơ viết cho con (1974) thơ thiếu nhi
 Theo nhịp tháng ngày (1974)
 Giữa những ngày xuân (1976)
 Con đường và dòng sông (1980)
 Tiếng sáo, tiếng đàn, tiếng hát (1983) thơ thiếu nhi
 Bài ca sự sống (1985)
 Tuyển tập Tế Hanh, tập I (1987)
 Thơ Tế Hanh (1989)
 Vườn xưa (1992)
 Giữa anh và em (1992)
 Em chờ anh (1993)
 Tuyển tập Tế Hanh, tập II (1997)
 Nhớ con sông quê hương

Ngoài thơ, Tế Hanh còn dịch nhiều tác phẩm của các nhà thơ lớn trên thế giới, viết tiểu luận phê bình văn học, thơ thiếu nhi.

Giải thưởng
 Giải thưởng văn học Tự lực văn đoàn năm 1939.
 Giải thưởng Phạm Văn Đồng do Hội Văn nghệ Liên khu V tặng.
 Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – Nghệ thuật đợt I năm 1996.

Đánh giá
Tế Hanh là nhà thơ khá nổi tiếng, sáng tác cùng thời với Thế Lữ, Xuân Diệu, Huy Cận... và là một trong ba thi sĩ sinh quán tại Quảng Ngãi nổi danh ngay từ trước năm 1945: Nguyễn Vỹ, Bích Khê, Tế Hanh.

Nhận xét
Nhà văn Nhất Linh:
"Tế Hanh có rất nhiều hứa hẹn trở nên một thi sĩ có tài, ông có một linh hồn rất phong phú, có những rung động rất sâu sắc; và để diễn tả tâm hồn, ông có đủ nghệ thuật và cách đặt tìm câu chữ".

Nhà phê bình văn học Hoài Thanh và Hoài Chân:
"Tế Hanh là một người tinh lắm, Tế Hanh đã ghi được đôi nét rất thần tình về cảnh sinh hoạt chốn quê hương. Người nghe thấy được cả những điều không hình sắc, không thanh âm như mảnh hồn làng, trên cánh buồm giương, như tiếng hát của hương đồng quyến rũ, con đường quê nho nhỏ. Thơ Tế Hanh đưa ta vào một thế giới rất gần gũi..."

Nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn:
"Trong thơ Việt Nam tiền chiến, ông chưa bao giờ tạo được một sự hấp dẫn lạ lùng như Hàn Mặc Tử hoặc Nguyễn Bính, cũng không có lúc nào làm chủ thi đàn như Thế Lữ hoặc Xuân Diệu. Nhưng ông vẫn có chỗ của mình. Tập 'Nghẹn ngào' từng được giải thưởng Tự Lực văn đoàn. Từ sau 1945, ông vẫn làm thơ đều đều, những tập thơ mỏng mảnh, giọng thơ không có gì bốc lên nồng nhiệt, nhưng được cái tình cảm hồn nhiên, và tập nào cũng có một ít bài đáng nhớ, khiến cho ngay sau Tố Hữu, Chế Lan Viên, Xuân Diệu người ta nghĩ ngay đến Tế Hanh" .

Nhà thơ Thanh Thảo:
"Ngay từ lúc xuất hiện trong phong trào Thơ Mới, thơ Tế Hanh đã là hiện tượng vì sự 'mộc mạc, chân thành', vì sự 'trong trẻo, giản dị như một dòng sông' " .

Chú thích

Người Quảng Ngãi
Nhà thơ tiền chiến
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh


title: Wendell Meredith Stanley

text:
Wendell Meredith Stanley (16.8.1904 – 15.6.1971) là nhà hóa sinh, nhà virus học người Mỹ, đã đoạt Giải Nobel Hóa học năm 1946.

Tiểu sử
Stanley sinh tại Ridgeville, Indiana. Ông đậu bằng cử nhân khoa học ở Earlham College tại Richmond, Indiana. Sau đó ông vào học ở Đại học Illinois, đậu bằng thạc sĩ khoa học năm 1927 và bằng tiến sĩ hóa học năm 1929.

Sự nghiệp
Là thành viên của Hội đồng nghiên cứu quốc gia ông đã tạm di chuyển sang Đức làm việc với Heinrich Wieland tại München, rồi trở về Hoa Kỳ năm 1931 làm phụ tá ở Viện Rockefeller tới năm 1948. Sau đó ông trở thành giáo sư hóa sinh ở Đại học California tại Berkeley,

Công trình nghiên cứu của Stanley đã góp phần vào các hợp chất lepracidal (lepracidal compounds), hóa học lập thể diphenyl và hóa học của các sterol. Các nghiên cứu của ông về loại virus gây ra bệnh khảm ở cây thuốc lá, đã dẫn tới việc cô lập một nucleoprotein trong đó biểu lộ rõ hoạt động của virus bệnh khảm ở cây thuốc lá. Phần lớn các kết luận mà Stanley trình bày trong nghiên cứu đoạt giải Nobel của ông đã sớm tỏ ra không chính xác (đặc biệt, điều về các tinh thể của virus bệnh khảm mà ông đã cách ly được chỉ là protein thuần túy, và được tập hợp bằng phản ứng tự xúc tác).

Giải thưởng và Vinh dự
 Giải Nobel Hóa học năm 1946
 Huy chương Rosenburger
 Giải Alder
 Giải Scott
 Giải Willard Gibbs năm 1947
 Giải thành tựu khoa học của Hiệp hội Hóa học Hoa Kỳ (AMA Scientific Achievement Award).
 Phòng Stanley ở Đại học California tại Berkeley (nay là Stanley Biosciences and Bioengineering Facility) và Phòng Stanley ở Earlham College được đặt theo tên ông.
 Ông cũng được trao nhiều bằng tiến sĩ danh dự của các Đại học Harvard, Đại học Yale, Đại học Princeton và Đại học Paris.

Đời tư
Stanley kết hôn với Marian Staples năm 1929. Họ có ba con gái (Marjorie, Dorothy và Janet) cùng một con trai, Wendell M. Junior.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Wendell's Nobel Foundation biography
 Wendell's Nobel Lecture The Isolation and Properties of Crystalline Tobacco Mosaic Virus
Wendell Meredith Stanley and the birth of biochemistry at UC Berkeley
Guide to the Wendell M. Stanley Papers at The Bancroft Library

Sinh năm 1904
Mất năm 1971
Nhà hóa sinh Hoa Kỳ
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Nhà virus học
Giáo sư Đại học California tại Berkeley


title: Giáo hoàng Lêô XI

text:
Giáo hoàng Lêô XI (2 tháng 6 năm 1535 – 27 tháng 4 năm 1605), tên thật là Alessandro Ottaviano de' Medici, ông ở ngôi giáo hoàng từ ngày 1 tháng 4 năm 1605 đến ngày 27 tháng 4 năm 1605.

Tiểu sử
Ông sinh tại Firenze, mẹ là Francesca Salviati, con gái của Jacopo Salviati và Lucrezia de' Medici, một người chị của giáo hoàng Lêô X, còn cha là Ottaviano, một dòng dõi xa hơn của gia tộc Medici.Nhà Medici

Ông được thụ phong linh mục và được Cosimo I de' Medici, Đại công tước Toscana gửi tới làm đại sứ riêng bên cạnh giáo hoàng Piô V, một chức vụ mà ông đảm nhận trong 15 năm. Giáo hoàng Grêgôriô XIII phong ông làm Giám mục giáo phận Pistoia năm 1573, tổng Giám mục tổng giáo phận Firenze năm 1574, rồi hồng y năm 1583.

Năm 1596, giáo hoàng Clêmentê VIII phái ông làm khâm sứ tòa thánh ở nước Pháp nơi Maria de' Medici là hoàng hậu. Alessandro là bạn và đồ đệ của thánh Philip Neri.

Ngày 14 tháng 3 năm 1605, mười một ngày sau khi Giáo hoàng Clêmentê VIII qua đời, 62 hồng y đã họp trong phòng kín để bầu Giáo hoàng. Trong số các ứng viên nổi bật có đại sử gia Baronius và Robert Bellarmine nổi tiếng của dòng Tên. Tuy nhiên Aldobrandini, người lãnh đạo nhóm hồng y người Ý đã liên minh với các hồng y người Pháp và bầu hồng y Alessandro lên làm giáo hoàng, trái với ý muốn của vua Tây Ban Nha là Felipe III. Vua Pháp là Henri IV được cho là đã chi ra 300.000 écu để tiến cử Alessandro làm ứng viên.

Ngày 1 tháng 4 năm 1605, ở tuổi 70, Alessandro lên ngôi giáo hoàng với danh hiệu gia tộc Medici là Leo XI. Nhưng ngay sau khi đăng quang thì ông bị bệnh và qua đời ngay trong tháng đó.

Ông có biệt danh là Papa Lampo ("giáo hoàng tia chớp") vì thời gian tại chức Giáo hoàng quá ngắn.

Chú thích

Tham khảo
 Original text from the 9th edition (1882) of a famous encyclopedia.

Liên kết ngoài

 Catholic Encyclopedia: Pope Leo XI
 Monument to Leo XI St Peter's Basilica

Giáo hoàng người Ý
Sinh năm 1535
Mất năm 1605
Người Firenze
Giáo hoàng


title: Glendon Swarthout

text:
Glendon Fred Swarthout (sinh ngày 8 tháng 4 năm 1918 tại Pinckney, Michigan, mất 23 tháng 9 năm 1992 ở Scottsdale, Arizona) là một nhà văn người Mỹ.

Tiểu thuyết
Willow Run (1943)
They Came To Cordura (1958)
Where The Boys Are (1960)
Welcome To Thebes (1962)
The Cadillac Cowboys (1964)
The Eagle and the Iron Cross (1966)
Loveland (1968)
Bless the Beasts and Children (1970)
The Tin Lizzie Troop (1972)
Luck and Pluck (1973)
The Shootist (1975)
A Christmas Gift (còn được biết đến với tên The Melodeon) (1977)
Skeletons (1979)
The Old Colts (1985)
The Homesman (1988)
Pinch Me, I Must Be Dreaming (1994, xuất bản sau khi chết)
Easterns and Westerns (2001) (tuyển tập truyện ngắn), sửa đổi bởi Miles Hood Swarthout

Phim dựng theo truyện của Swarthout
7th Cavalry — Columbia Pictures, 1956 •
They Came to Cordura — Columbia Pictures, 1959 •
Where the Boys Are — MGM, 1960 •
Bless the Beasts & Children — Columbia Pictures, 1971 •
The Shootist — Paramount, 1976 •
A Christmas to Remember — CBS, 1978 •
Where the Boys Are '84 — Tri-Star, 1984 •

Giải thưởng
O. Henry Prize short story (đề cử), 1960
National Society of Arts and Letters gold medal, 1972
Spur Award, Best Western Novel of 1975, The Shootist, Western Writers of America
Spur Award, Best Western Novel of 1988, The Homesman, Western Writers of America
Wrangler Award, Best Western Novel of 1988, The Homesman, Western Heritage Association
Owen Wister Award for Lifetime Achievement, Western Writers of America, 1991

Chú thích
Website chính thức của Glendon Swarthout
Michigan State University Press

Tham khảo

Sinh năm 1918
Mất năm 1992
Người Mỹ gốc Hà Lan
Người Mỹ gốc Anh
Tiểu thuyết gia Mỹ thế kỷ 20
Quân nhân Hoa Kỳ trong Thế chiến thứ hai
Cựu sinh viên Đại học Michigan
Nam tiểu thuyết gia Mỹ
Nam nhà văn Mỹ thế kỷ 20


title: Claudio Ranieri

text:
Claudio Ranieri (sinh ngày 20 tháng 10 năm 1951 tại Roma) là một huấn luyện viên và cựu cầu thủ bóng đá người Ý. Ông là huấn luyện viên trưởng của câu lạc bộ Serie A Cagliari kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2023.

Ông từng dẫn dắt nhiều câu lạc bộ nổi tiếng ở châu Âu như là Cagliari, Napoli, Valencia, Chelsea, Juventus và Roma, Inter Milan và Monaco. Ông là huấn luyện viên trưởng của câu lạc bộ Serie B kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2023

Ông được gắn biệt danh là: "Gã thợ hàn" vì những câu lạc bộ nói trên vào thời điểm ông huấn luyện đều nằm trong tình cảnh dầu sôi lửa bóng thậm chí có thể sẽ không được tham gia UEFA Champions League hay giành được danh hiệu, điển hình vào năm 2011, Khi đội bóng Serie A là Inter Milan đang xếp hạng thứ 18, và cận kề ở vị trí đỏ (3 đội bóng sẽ xuống hạng), nhưng lúc đó Inter Milan đã kịp thời cầu cứu ông, và từ khi dẫn dắt Inter Milan, đội bóng đã kết thúc mùa giải ở vị trí thứ 6... Họ đã giành 7 lần chiến thắng liên tiếp trong số có AC Milan - đội thủ lớn nhất tại giải Serie A và cũng là kình địch của Inter Milan.

Năm 2016, ông giành chức vô địch Premier League 2015–16 khi dẫn dắt Leicester City dù ở mùa giải trước đội bóng phải đua trụ hạng. Đây là chiến tích lừng lẫy nhất trong sự nghiệp huấn luyện của ông.

Sự nghiệp
Khi còn chơi bóng chuyên nghiệp, ông từng là một Hậu vệ nhưng không thành công mấy khi còn là một Cầu thủ của đội AS Roma, trong 2 mùa giải chơi bóng, ông chỉ được ra sân đúng 6 lần, vì thế thành tích của ông không có nhiều, nhưng khi giải nghệ, dẫn dắt câu lạc bộ đầu tiên, thành công đã tới vì ông là một huấn luyện viên giỏi.

Ông huấn luyện cho đội tuyển quốc gia Hy Lạp 5 trận thì bị sa thải vì thành tích kém cỏi.

Ở mùa giải 2015-16 ông cùng Leicester City tạo nên cơn địa chấn khi vô địch Premier League, đây là một điều không tưởng vì trước đó chẳng ai nghĩ một đội bóng suýt xuống hạng mùa trước có thể vô địch nước Anh. Dù có thành tích tốt tại mùa giải đầu tiên nhưng những kỳ vọng lại trở thành thất vọng khi các mùa sau đó Leicester suýt xuống hạng ở mùa tiếp theo khi chỉ kém nhóm xuống hạng 1 điểm và ông bị BLĐ đội bóng sa thải sau đó.

Sau khi chia tay Leicester City, ông lần lượt dẫn dắt các câu lạc bộ Nantes, Fulham, Roma, Sampdoria, Watford và hiện tại là câu lạc bộ Cagliari.

Danh hiệu

Huấn luyện viên

Cagliari
Serie C1: 1988–89
Coppa Italia Serie C: 1988–89
Serie B thăng hạng: 1989–90

Fiorentina
Serie B: 1993–94
Coppa Italia: 1995–96
Supercoppa Italiana: 1996

Valencia
Copa del Rey: 1998–99
UEFA Intertoto Cup: 1998
UEFA Super Cup: 2004

Monaco
Ligue 2: 2012–13

Leicester City
Premier League: 2015–16

Tham khảo

Liên kết ngoài

Claudio Ranieri tại Soccerbase

Huấn luyện viên bóng đá Ý
Sinh năm 1951
Huấn luyện viên Chelsea F.C.
Huấn luyện viên giải Ngoại hạng Anh
Người Roma
Cầu thủ bóng đá A.S. Roma
Cầu thủ bóng đá Ý
Nhân vật còn sống
Huấn luyện viên Juventus F.C.


title: Les Ifs

text:
Les Ifs là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Les Ifs on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Leptonema michoacanense

text:
Leptonema michoacanense là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Leptonema (Hydropsychidae)


title: Liên hiệp các hiệp hội bóng đá Ả Rập

text:
Liên hiệp các hiệp hội bóng đá Ả Rập (Tiếng Anh: Union of Arab Football Associations; viết tắt: UAFA) là tổ chức điều hành bóng đá của các quốc gia Ả rập. Tổ chức này được thành lập trên cơ sở 22 quốc gia Ả-Rập ở Châu Phi và Châu Á.
UAFA được thành lập vào năm 1974 tại Tripoli, Libya. Năm 1976, một đại hội được tổ chức ở Damascus, Syria, và trụ sở chính của liên hiệp đã được chuyển về Riyadh, Ả Rập Xê Út.

Thành viên hiện tại
Tất cả các thành viên tới từ Liên đoàn bóng đá châu Á cũng là thành viên của Liên đoàn bóng đá Tây Á.

Các giải đấu quốc tế tham gia

Thế vận hội mùa hè

Chú thích
    — Các đội tuyển CAF
    — Các đội tuyển AFC

1st – Vô địch
2nd – Á quân
3rd – Hạng ba
4th – Hạng tư
• – Vòng bảng

q — Vượt qua vòng loại ở giải đấu sắp tới
    — Vượt qua vòng loại nhưng rút lui
    — Bị cấm/Không vượt qua vòng loại
   — Chủ nhà

Giải vô địch bóng đá thế giới

Chú thích

    — Các đội tuyển CAF
    — Các đội tuyển AFC

1st – Vô địch
2nd – Á quân
3rd – Hạng ba
4th – Hạng tư
QF – Tứ kết
R16 – Vòng 16 đội (kể từ năm 1986)
GS – Vòng bảng (1930 và kể từ năm 1950)
1R – Vòng 1 (1934 và 1938)

q — Vượt qua vòng loại ở giải đấu sắp tới
 •  — Không vượt qua vòng loại
    — Không tham dự
    — Rút lui
    — Bị cấm
    — Chủ nhà

Cúp Liên đoàn các châu lục

Các giải đấu

Xếp hạng

Top 10 ĐTQG Nam
Xếp hạng bởi FIFA.

Số liệu thống kê chính xác tới 30 tháng 3 năm 2014

ĐTQG Nữ
Xếp hạng bởi FIFA.

Số liệu thống kê chính xác tới 1 tháng 6 năm 2012

Chú thích

Liên kết ngoài

uafaonline.com

Tổ chức Ả Rập
Cơ quan quản lý bóng đá châu Phi
Bóng đá thế giới Ả Rập
Cơ quan quản lý bóng đá châu Á


title: Limnophila intonsa

text:
Limnophila intonsa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Tàu thăm dò hấp dẫn B

text:
Tàu thăm dò hấp dẫn B (tiếng Anh: Gravity Probe B, viết tắt GP-B) là vệ tinh thí nghiệm khoa học được phóng lên ngày 20 tháng 4 năm 2004 bằng tàu Delta II. Giai đoạn thu thập dữ liệu khoa học từ tàu kéo dài đến cuối năm 2005; với mục đích đo độ cong của không thời gian gần Trái Đất, hay là tenxơ năng lượng-ứng suất (nó mô tả sự phân bố và chuyển động của vật chất trong không thời gian) gần Trái Đất. Những kết quả này sẽ dùng để kiểm chứng thuyết tương đối rộng, hấp dẫn từ học (gravitomagnetism) và các mô hình liên quan. Người đứng đầu thí nghiệm này (principal investigator) là Francis Everitt.

Những kết quả ban đầu xác nhận hiệu ứng đường trắc địa với độ chính xác khoảng 1%. Hiệu ứng kéo hệ quy chiếu với dữ liệu thu được có độ lớn gần bằng với mức nhiễu ồn do những hiệu ứng khác gây ra. Đến tháng 8 năm 2008 độ bất định trong dữ liệu từ hiệu ứng kéo hệ quy chiếu đã được giảm xuống còn 15%, và đến tháng 12 năm 2008, NASA thông báo dữ liệu từ hiệu ứng đường trắc địa đạt đến độ chính xác nhỏ hơn 0,5%.

Trong bài báo đăng trên tạp chí chuyên ngành Physical Review Letters, các tác giả đưa ra kết quả phân tích dữ liệu từ bốn con quay cho thấy hiệu ứng trắc địa có tốc độ dịch chuyển -6.601,8±18,3 mas/năm và hiệu ứng hấp dẫn từ học có tốc độ dịch chuyển -37,2±7,2 mas/năm, so với tiên đoán từ thuyết tương đối tổng quát lần lượt là -6.606,1 mas/năm và -39,2 mas/năm..

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Gravity Probe B web site at NASA
 Gravity Probe B Web site at Stanford
 Graphic explanation of how Gravity Probe B works
 NASA GP-B launch site
 NASA article on the technologies used in Gravity Probe B
 Frame Dragging
 General Relativistic Frame Dragging
 Layman's article on the project progress

Kiểm chứng thuyết tương đối rộng
Thí nghiệm vật lý
Vệ tinh nhân tạo


title: Thelecythara dushanae

text:
Thelecythara dushanae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Thelecythara


title: Megachile uamiella

text:
Megachile uamiella là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

U
Động vật được mô tả năm 1965


title: Tipula nigrocostata

text:
Tipula nigrocostata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Carville-la-Folletière

text:
Carville-la-Folletière là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
 Carville-la-Folletière church web page
Carville-la-Folletière on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Paroy-sur-Saulx

text:
Paroy-sur-Saulx là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 283 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Paroysursaulx


title: Toceno

text:
Toceno là một đô thị ở tỉnh Verbano-Cusio-Ossola trong vùng Piedmont, có cự ly khoảng 130 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 25 km về phia bắc của Verbania. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 750 người và diện tích là 15,7 km².

Toceno giáp các đô thị: Craveggia, Santa Maria Maggiore.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Verbano-Cusio-Ossola
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Padirac

text:
là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Chaguanas

text:
Thành phố Chaguanas là thành phố (borough) lớn nhất (theo điều tra dân số năm 2011 là 83.516 người) và tăng trưởng nhanh nhất ở Trinidad và Tobago. Nằm ở miền trung của Trinidad, khoảng 18 km về phía nam của Port of Spain, Chaguanas phát triển dần lên do nó ở gần nhà máy mía đường Woodford Lodge. Nó vẫn là một thị xã nhỏ cho đến thập niên 1980 khi nó bắt đầu tăng trưởng nhanh chóng. Dù ban đầu nó chỉ thu hút dân mua bán hàng rẻ và nhà giá phải chăng, sự tăng trưởng của thị xã đã khiến bất động sản tăng nhanh chóng.

Chaguanas trở thành một thành phố năm 1990; trước thời điểm này, nó là một phần của quận Caroni. Thị trưởng hiện nay là Surujrattan Rambachan và Hội đồng thành phố đa số là đảng viên của đảng Hội nghị Quốc dân Thống nhất (United National Congress).

Tham khảo

Thành phố Trinidad and Tobago


title: Geispolsheim

text:
Geispolsheim là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Dipropus subparallelus

text:
Dipropus subparallelus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Dipropus


title: Oistus sphenosomus

text:
Oistus sphenosomus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Oistus


title: Tháp Nakagin Capsule

text:
Tháp Nakagin Capsule (中銀カプセルタワー|Nakagin Kapuseru Tawā) là một tòa nhà dạng khối tháp ở Tōkyō (1971) của kiến trúc sư Nhật Bản Kurokawa. Tòa nhà nổi tiếng thế giới ở sự kết hợp những khối vuông - đơn vị ở thành một tổ hợp linh hoạt, phong phú, tạo ra một bố cục nhịp nhàng vui mắt, trông giống như một cơ thể sinh vật gồm nhiều tế bào. Những hộp nhà tiền chế - đơn vị ở, được gắn vào trụ kết cấu chính của công trình dưới dạng các "công-xon". Giống như cấu trúc các tổ ong, mỗi tế bào ở đây là một buồng có đủ tiện nghi cho sinh hoạt và làm việc cho một người như điện thoại, fax,... Trên thân trụ vẫn còn nhiều buồng trống để có thể dễ dàng cấy thêm buồng khi có nhu cầu.

Tham khảo

Lược sử Kiến trúc thế giới (Quyển 2) - TS.KTS. Trần Trọng Chi

Công trình xây dựng
Công trình ở Tokyo


title: Merseburg

text:
Merseburg là một đô thị thuộc huyện Saalekreis, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Thành phố kết nghĩa
  Châtillon, Pháp,
  Genzano di Roma, Ý,
  Bottrop, Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 www.merseburg.de Official website

Cựu quốc gia châu Âu
Liên minh Hanse


title: Ha-lê-bạt-ma

text:
Ha-lê-bạt-ma (zh. 訶梨跋摩, sa. harivarman), thế kỷ thứ 4, cũng được gọi theo tên dịch nghĩa là Sư Tử Khải (師子鎧), là vị Tổ sư của Thành thật tông. Sư sinh trong một gia đình Bà-la-môn ở Trung Ấn, trước học ngoại đạo, sau gia nhập Tăng-già tu tập theo giáo lý của Thuyết nhất thiết hữu bộ (sa. sarvāstivādin). Quan điểm của Sư lại không tương ưng với học thuyết của Hữu bộ nên sau một thời gian ngắn, Sư rời bộ này và bắt đầu nghiên cứu kinh điển và thông cả Tam tạng. Sau Sư đến Hoa Thị thành (sa. pāṭaliputra) chung học Đại thừa kinh điển với những tăng sĩ thuộc Đại chúng bộ (sa. mahāsāṅghika). Trong thời gian này, Sư viết bộ Thành thật luận (zh. 成實論, sa. satyasiddhiśāstra), phát triển tư tưởng tính Không (sa. śūnyatā). Thành thật luận được Cưu-ma-la-thập dịch sang Hán văn và sau này trở thành bài luận cơ bản của Thành thật tông.

Chú thích

Tham khảo
 Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
 Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Thành thật tông
Đại sư Phật giáo


title: Kỷ băng hà (định hướng)

text:
Kỷ băng hà có thể chỉ đến một trong các khái niệm sau:
Kỷ băng hà - thời kỳ nhiệt độ Trái Đất xuống thấp, dẫn đến sự mở rộng của các vùng đóng băng.
Kỷ băng hà (nhượng quyền) - một nhượng quyền thương hiệu của hãng phim Blue Sky Studios.
Kỷ băng hà (phim) - phim hoạt hình được phát hành năm 2002
Kỷ băng hà 2: Thời băng tan - phần 2, phát hành năm 2006
Kỷ băng hà 3: Khủng long thức giấc - phần 3, phát hành năm 2009
Kỷ băng hà 4: Lục địa trôi dạt - phần 4, phát hành năm 2012
Kỷ băng hà: Trời sập - phần 5, phát hành năm 2016


title: Kamenz

text:
Kamenz (tiếng Sorb Kamjenc) là một thành phố nằm trong vùng lịch sử Lusatia ở phía đông bang Sachsen, Đức. Thành phố có dân số 18.243 người và thuộc huyện Bautzen. Thành phố này cách Dresden 40 km (25 dặm) về phía đông bắc và thủ phủ của huyện là Bautzen khoảng 30 km (19 dặm) về phía tây bắc.
Nhà thơ và nhà triết học Gotthold Ephraim Lessing sinh ra ở Kamenz, và tên tội phạm Bruno Hauptmann cũng sinh ra ở thành phố này.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Museum of Western Lusatia
Museum of Lessing

Thị trấn của bang Sachsen


title: Megachile saussurei

text:
Megachile saussurei là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Radoszkowski mô tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1874


title: 5666 Rabelais

text:
5666 Rabelais (1982 TP1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 10 năm 1982 bởi L. G. Karachkina ở Nauchnyj. Nó được đặt theo tên the French satirist François Rabelais.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 5666 Rabelais

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Dactylispa aureopilosa

text:
Dactylispa aureopilosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Mesua nivenii

text:
Mesua nivenii là một loài thực vật có hoa thuộc họ Clusiaceae.
Loài này chỉ có ở Malaysia.

Chú thích

Tham khảo

 Kochummen, K.M. 1998. Mesua nivenii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Thực vật Malaysia
n


title: Quy tắc Slater

text:
Trong hóa học lượng tử, quy tắc Slater cung cấp các giá trị số cho khái niệm điện tích hạt nhân hữu hiệu. Trong một nguyên tử mang nhiều điện tử (electron), mỗi điện tích không chịu tác động của toàn bộ điện tích dương của nhân - nó chỉ chịu tác động của một phần điện tích nhân do hiệu ứng chắn và sự che lấp điện trường tạo ra bởi các điện tử còn lại. Quy tắc Slater cung cấp một giá trị cho hằng số che lấp đối với mỗi điện tử, biểu thị bởi các ký tự s, S, hay σ, có liên quan tới điện tích hạt nhân thực tế (Z) và điện tích hạt nhân hữu hiệu (Zeff) như sau:

Quy tắc này được rút ra bằng phương pháp khoa học bán thực nghiệm bởi John Clarke Slater và được xuất bản trên các tài liệu khoa học vào năm 1930. Quy tắc Slater đã được dùng để ước tính năng lượng ion hóa, bán kính ion và độ âm điện.

Các giá trị của hằng số che lấp được cập nhật và cung cấp bởi Clementi và các tác giả khác. So với Slater, Clementi và Raimondi dùng phương pháp Hartree–Fock để xác định điện tích hạt nhấn hữu hiệu và cho ra những kết quả chính xác hơn; trong đó giá trị điện tích hạt nhân hữu hiệu của các điện tử phân lớp d cao hơn nhiều so với các kết quả của Slater. Tuy nhiên sự đơn giản trong cách tính của Slater khiến quy tắc Slater vẫn được ưa chuộng trong việc ước đoán phỏng chừng giá trị của điện tích hạt nhân hữu hiệu.

Nội dung của quy tắc Slater

Trước hết,, các điện tử được sắp xếp thành một chuỗi các nhóm theo thứ tự tăng dần của số lượng tử chính n, và đối với các điện tử có cùng giá trị n thì được xếp theo thứ tự tăng dần của số lượng tử xung lượng. Tuy nhiên các điện tử của phân lớp s và p sẽ được xếp chung nhóm với nhau. Ví dụ của việc xếp nhóm như sau:
[1s] [2s,2p] [3s,3p] [3d] [4s,4p] [4d] [4f] [5s, 5p] [5d],...

Như vậy, việc tính toán hằng số che lấp (và từ đó suy ra điện tích hạt hữu hiệu) của một điện tử nằm trong lớp n tuân theo các quy tắc sau:

Sự hiện diện của các điện tử của các nhóm nằm sau nhóm đang xét gần như không ảnh hưởng gì đến hằng số che chắn của điện tử trong nhóm đang xét.
Mỗi điện tử khác nằm trong cùng nhóm với điện tử đang được xem xét sẽ đóng góp một giá trị là 0,35 vào hằng số che lấp của điện tử đang xem xét.
Nếu điện tử đang xét nằm ở phân lớp s hay p: mỗi điện tử các điện tử nằm ở lớp (n-1) sẽ đóng góp 0,85 vào hằng số che lấp của điện tử đang xem xét; còn mỗi điện tử nằm ở lớp (n-2) trở xuống sẽ đóng góp 1 vào hằng số che lấp.
Nếu điện tử đang xét nằm ở phân lớp d hay f: mỗi điện tử các điện tử nằm ở các lớp thấp hơn sẽ đóng góp 1 vào hằng số che lấp của điện tử đang xem xét.

Quy tắc Slater được viết theo dạng bảng:

Ví dụ

Tính điện tích hạt nhân hữu hiệu và hằng số che lấp của các điện tử trong nguyên tử sắt với điện tích hạt nhân là 26 và cấu hình điện tử là 1s22s22p63s23p63d64s2

Mục đích

Quy tắc này được Slater phát triển nhằm xây dựng nên một biểu thức phân tích đơn giản cho obitan nguyên tử của các electron trong nguyên tử. Cụ thể hơn, đối với mỗi electron trong nguyên tử, Slater muốn xác định hằng số che lấp (s) và số lượng tử hiệu dụng (n*) tỉ như

cung cấp một phương pháp xác định gần đúng cho hàm sóng của một điện tử đơn lẻ. Slater định nghĩa n* theo quy tắc nếu n = 1, 2, 3, 4, 5, 6 thì lần lượt n* = 1, 2, 3, 3.7, 4.0 và 4.2. Đó là một sự tùy chỉnh nhằm mục đích làm mức năng lượng nguyên tử có được sau tính toán ăn khớp với các kết quả thực nghiệm.

Chú thích

Hóa học lượng tử
Liên kết hóa học
Vật lý nguyên tử


title: Centris leprieuri

text:
Centris leprieuri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Spinola mô tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Centris
Động vật được mô tả năm 1841


title: Valojoulx

text:
Valojoulx là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 11,79 kilômét vuông, dân số năm 2004 là 236 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 97 m trên mực nước biển.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Valojoulx trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Valojoulx trên trang mạng của Insee
 Valojoulx trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Valojoulx trên bản đồ nước Pháp và các xã giáp ranh
 Plan de Valojoulx sur Mapquest

Valojoulx


title: Nomada bella

text:
Nomada bella là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1863


title: Bissingen an der Teck

text:
Bissingen là một đô thị trong huyện Esslingen của bang Baden-Württemberg miền nam nước Đức. Đô thị này có diện tích 17,06 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 3420 người.

Tham khảo


title: Rhyacophila nagongpa

text:
Rhyacophila nagongpa là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Gia vị

text:
Gia vị, theo định nghĩa của các nhà khoa học và sinh học, là những loại thực phẩm, rau thơm (thường có tinh dầu) hoặc các hợp chất hóa học cho thêm vào món ăn, có thể tạo những kích thích tích cực nhất định lên cơ quan vị giác, khứu giác và thị giác đối với người ẩm thực. Gia vị làm cho thức ăn có cảm giác ngon hơn, kích thích hệ thống tiêu hóa của người ăn khiến thực phẩm dễ tiêu hoá, đồng thời có thể chế hoá theo những nguyên lý tương sinh, âm dương phối triển đối với các loại thực phẩm đặc biệt.

Có nhiều loại gia vị như: các loại mắm, muối ăn (tạo vị mặn), ớt, hạt tiêu (tạo vị cay và mùi đặc trưng), các loại rau thơm (rau húng, rau răm, hành, tỏi... được ăn kèm hoặc cho vào thực phẩm khi chế biến) v.v. và việc sử dụng gia vị thích hợp cho món ăn luôn phản ánh sự khéo léo, sự tinh tế như một nghệ thuật ẩm thực đối với người đầu bếp.

Một số loại gia vị

Gia vị có nguồn gốc thực vật

 Các loại lá: nguyệt quế, hành hoa, rau răm, hẹ, húng thơm, húng quế, cúc tần, mùi tàu, ngò, tía tô, thì là, lá chanh, lá ổi, lá đinh lăng, cần tây, tỏi tây, lá xương sông, lá lốt, lá quế, lá gấc, lá gừng, lá cúc tần, lá mơ tam thể, lá ớt, lá mác mật, lá bưởi, kinh giới, mò om, rau mùi, hương thảo, lá me, lá dứa...
 Các loại quả: mác mật, chanh, bưởi, ớt, thảo quả, dứa xanh, chuối xanh, khế chua, quả me, quả dọc, quả sấu...
 Các loại hạt: hạt tiêu, hạt mắc khén ( Hoàng mộc hôi ), hạt ngò, hạt dổi...
 Các loại củ: sả, riềng, gừng, tỏi, hành tây, củ niễng, hành củ, nghệ, củ kiệu, bột đao...
 Các loại thực vật khác: quế chi, đại hồi, dương tiểu hồi, sa nhân, đinh hương, bột dành dành, nấm hương, nấm đông cô, nước gỗ vang, nước dừa, nước cốt dừa...
 Các loại gia vị đã được chế biến, phối trộn hỗn hợp: tương, tương đen, tương ớt, thính, mù tạt, dầu thực vật, bơ thực vật,, chao, một số loại nước sốt như sốt mayonnaise, kem lạnh, ngũ vị hương, húng lìu, bột cà ri...
 Một số loại rau muối chua, một số loại thuốc bắc (táo tàu, kỷ tử, sa nhân, sâm, cam thảo v.v.), các loại rau ngọt như rau sắng v.v.

Gia vị có nguồn gốc động vật
 Mắm các loại (làm từ cá, tôm, cua, cáy, rươi, tép v.v.) như mắm tôm, mắm tép, mắm tôm chua, mắm rươi, mắm cáy, mắm cua đồng, mắm bò hóc, mắm ba khía, mắm nêm...
 Các loại nước mắm làm từ cá (như cá cơm, cá thu, cá chẻm, cá đối, cá ngát v.v.)
 Tinh dầu cà cuống, long diên hương, phèo, túi mật của một số động vật, mỡ lợn, sữa, bơ động vật, dầu hào
 Một số loại thịt động vật lấy chất ngọt như sá sùng, tôm nõn
 Gia vị khác: mật ong

Gia vị lên men vi sinh
 Mẻ, dấm thanh, dấm bỗng, rượu trắng, rượu vang...

Gia vị có nguồn gốc vô cơ
 Acid citric (tạo chua, thay thế cho chanh), muối ăn, đường, mì chính, bột canh, bột ớt, đường thắng...

Sử dụng

Các loại gia vị rất quan trọng để nêm nếm, định vị món ăn hiệu quả và làm gia tăng hương vị, kích thích tiêu hóa, làm cho màu sắc món ăn sinh động, tươi nhuận hấp dẫn người thưởng thức. Một số loại gia vị thậm chí còn được sử dụng với mục đích chế hóa món ăn theo những nguyên lý tương sinh, tương khắc (như các món ăn dễ gây lạnh bụng đi kèm gia vị cay nóng). Việc phối trộn gia vị (liều lượng, tỷ lệ, loại gia vị) gắn với kinh nghiệm ẩm thực của người nội trợ, thường không có một công thức chung cho tất cả các món ăn tuy có một số món ăn thường không thể thiếu loại gia vị nào đó (như thịt chó đi kèm với mắm tôm, riềng; canh cá nấu thì là; thịt gà luộc chấm muối ớt vắt chanh và có chút lá chanh thái chỉ, trứng vịt lộn ăn kèm gừng thái chỉ và rau răm v.v.).

Khác
Đôi khi, khái niệm gia vị được sử dụng không phải trong ẩm thực mà trong một lĩnh vực khác hẳn, mặc dù nội hàm khái niệm cũng tương đương như trong ẩm thực, chẳng hạn câu nói "tăng gia vị cho tình yêu", "gia vị cho chốn phòng the" v.v.

Đọc thêm
 Rau thơm
 Ngũ vị hương
 Húng lìu
 Mắc khén

Tham khảo

Liên kết ngoài
 15 loại gia vị, hương liệu giúp món ăn ngon hơn
 Những loại rau gia vị giúp chữa bệnh

Tiếng lóng


title: Royer

text:
Royer là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 120.Dân số năm 2006 ước khoảng 126 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Tang Đồ

text:
Tạng Đồ (chữ Hán: 臧荼), hay còn gọi là Tang Đồ, là vua chư hầu thời Hán Sở trong lịch sử Trung Quốc. Ông tham gia cuộc chiến lật đổ sự thống trị của nhà Tần và sau đó làm vua chư hầu nước Yên.

Tham gia cứu Triệu
Sử sách không nói rõ về xuất thân của Tạng Đồ. Ông xuất hiện lần đầu khi làm tướng nước Yên và tham gia cứu nước Triệu cùng Hạng Vũ trong trận Cự Lộc chống lại quân Tần.

Năm 209 TCN, Trần Thắng nổi dậy chống lại sự cai trị tàn bạo của nhà Tần. Bộ tướng của Trần Thắng là Vũ Thần đi đánh đất Triệu tự lập làm Triệu vương. Sau đó đến lượt bộ tướng của Vũ Thần là Hàn Quảng từ Triệu đi chiêu hàng đất Yên cũng tự lập làm Yên vương. Khi đó Tạng Đồ được Yên Vương Hàn Quảng dùng làm tướng.

Khi làm tướng nước Yên, Tạng Đồ đã phát hiện ra một người nô lệ có tài ở nước Lương bị đưa sang bán tên là Loan Bố khi Loan Bố báo thù cho chủ nhà. Ông bèn thu dụng Loan Bố và phong làm đô uý.

Trần Thắng chống Tần thất bại bị giết. Năm 208 TCN, sau khi đánh bại một loạt các nước Tề, Ngụy, Sở, tướng Tần là Chương Hàm mang quân đánh nước Triệu. Vua mới nước Triệu là Triệu Yết rút vào thành Cự Lộc cố thủ và cầu cứu các nước. Lúc đó Tạng Đồ đã cầm quân đi cứu Triệu.

Vua Triệu là Yết cùng tướng quốc Trương Nhĩ bị hãm trong thành Cự Lộc. Chương Hàm sai Vương Ly (cháu nội Vương Tiễn), Thiệp Nhàn vây Cự Lộc. Chương Hàm đóng quân ở phía Nam Cự Lộc, trên cánh đồng Nam Cực, xây đường ống đến sông Hà để vận chuyển lương thực cho Vương Ly.

Tướng quân nước Triệu là Trần Dư cùng con Trương Nhĩ là Thành Đô quân Trương Ngao đi về phía Bắc tập hợp binh sĩ được vài vạn người, đóng quân ở phía bắc Cự Lộc. Không lâu sau, Tạng Đồ cùng cánh quân của tướng nước Tề là Điền Đô cũng đến cứu nước Triệu, đóng quân ở ngoài. Tất cả đều xây lũy ở cạnh Trần Dư. Do quân Tần quá mạnh mẽ và hung hãn, cánh quân Triệu do Trương Yêm và Trần Thích chỉ huy ra đánh thử bị tiêu diệt hoàn toàn nên các cánh quân cứu viện không dám ra đụng độ với quân Tần.

Năm 207 TCN, tướng Sở là Hạng Vũ vượt sông cứu Triệu. Hạng Vũ đại phá quân Tần trong trận Cự Lộc, tiêu diệt cánh quân của Vương Ly. Tạng Đồ và các tướng chư hầu vô cùng khâm phục Hạng Vũ, cùng nhau tôn Hạng Vũ làm chư hầu thượng tướng quân, chịu sự chỉ huy của Hạng Vũ.

Chiếm cả nước Yên
Tạng Đồ theo Hạng Vũ đi đánh Tần. Quân chư hầu trước tiên đánh bại và bức hàng tướng Chương Hàm, sau đó tiến vào Hàm Dương tiêu diệt nhà Tần năm 206 TCN.

Hạng Vũ đứng đầu các chư hầu, tự xưng là Tây Sở Bá vương và phân phong cho các chư hầu. Do Yên vương Hàn Quảng không theo Hạng Vũ nên bị đổi làm Liêu Đông vương. Còn Tạng Đồ đã theo Sở cứu Triệu, sau đó lại theo Hạng Vũ vào Quan Trung cho nên được lập làm Yên vương, đóng đô ở đất Kế.

Tạng Đồ thụ phong trở về nước Yên. Ông muốn đuổi Hàn Quảng đi Liêu Đông, theo mệnh lệnh của Hạng Vũ nhưng Quảng không nghe, mang quân chống lại ông. Tạng Đồ mang quân đánh Hàn Quảng, đuổi Quảng về Liêu Đông. Hàn Quảng bỏ chạy về đất Vô Chung. Tạng Đồ mang quân đuổi theo, đánh bại và giết Quảng ở Vô Chung. Ông lấy luôn đất Liêu Đông của Quảng để làm Yên vương.

Theo Hán và mất nước
Sau khi nhà Tần mất, Hán vương Lưu Bang và Sở vương Hạng Vũ cùng tranh giành thiên hạ. Cuộc chiến giằng co nhiều năm. Năm 204 TCN, tướng Hán là Hàn Tín mang quân tiêu diệt nước Ngụy; sau đó liên tiếp diệt nước Đại và nước Triệu. Nghe theo kế hàng tướng Lý Tả Xa nước Triệu, Hàn Tín sai người viết thư đến nước Yên dụ hàng.

Yên vương Tạng Đồ liệu thế không chống được Hàn Tín nên thuận quy phục Hán vương.

Năm 202 TCN, Lưu Bang tiêu diệt Hạng Vũ lên làm hoàng đế, tức là Hán Cao Tổ. Khi đã thống nhất được thiên hạ, Lưu Bang tính đến việc trừ khử các vua chư hầu để lấy đất đai phong cho những người thân thích của mình.

Theo Hán thư, tháng 7 năm 202 TCN, Yên vương Tạng Đồ làm phản, Lưu Bang đích thân mang quân đi đánh. Tháng 9 năm đó, Yên vương Tạng Đồ và tướng Loan Bố bị bắt, con ông là Tạng Diễn trốn thoát sang Hung Nô. Lưu Bang phong cho bạn thân của mình là Lư Quán làm Yên vương.

Sử sách không nói rõ sau đó kết cục của Tạng Đồ ra sao. Ông chính là vua chư hầu khác họ đầu tiên bị Lưu Bang lần lượt trừ bỏ sau khi giành được thiên hạ.

Các sử gia Trung Quốc cho rằng:
Sử sách chép về Tạng Đồ rất giản lược. Việc "phản" của ông thường làm cho mọi người có lòng hoài nghi. Trong khi Lưu Bang đang bận rộn chiến tranh với Hạng Vũ, thắng bại chưa phân thì Tạng Đồ không có hành động gì, mãi đến khi thiên hạ vừa bình định xong thì ông lại vội vàng "làm phản". Và, khi đã làm phản lại không chống đỡ nổi một trận đầu, chỉ vài tháng sau đã bi bắt sống. Đối với việc này, Lưu Bang chụp lên đầu tất cả các vua chư hầu khác họ những chứng cớ "mưu phản" (như với Hàn Tín, Bành Việt sau này). Do vậy, chúng ta không khó tưởng tượng ra chân tướng của sự kiện Tạng Đồ.

Dòng dõi
Tạng Diễn sang Hung Nô, từng vạch chân tướng của Lưu Bang với sứ giả của Yên vương mới là Lư Quán và khuyên Lư Quán không đàn áp mạnh những lực lượng chống Hán sau đó.

Không rõ Tạng Đồ mất năm nào. Sau này cháu gái ông là Tạng Nhi sinh được người con gái là Vương Chí. Vương Chí trở thành hoàng hậu của vua Hán Cảnh Đế năm 157 TCN và là mẹ của thái tử Lưu Triệt, người sau đó trở thành Hán Vũ Đế.

Xem thêm
 Lưu Bang
 Hạng Vũ
 Chiến tranh Hán Sở
 Hàn Quảng
 Lư Quán
 Loan Bố
 Vương Chí

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
Hạng Vũ bản kỷ
Quý Bố, Loan Bố liệt truyện
Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
 Hán thư, các thiên:
 Bản kỷ: Quyển 1 hạ - Cao Đế kỷ hạ - đệ 1 hạ
 Liệt truyện: Quyển 97 thượng - Vương hoàng hậu truyện

Chú thích

Người nhà Tần
Vua chư hầu thời Hán Sở
Người nhà Hán
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Năm sinh không rõ
Nhân vật quân sự nhà Hán
Mất năm 202 TCN
Nhân vật chính trị nhà Hán
Mất thập niên 200 TCN
Năm 202 TCN


title: Nhà hát opera

text:
Nhà hát opera hay nhà hát là một loại công trình kiến trúc được xây dựng nhằm phục vụ cho các buổi biểu diễn opera. Nhà hát thường bao gồm những bộ phận cấu thành như: sân khấu biểu diễn, vị trí dành cho một dàn nhạc (hay còn gọi là hốc dàn nhạc), chỗ ngồi dành cho khán giả và khu vực hậu đài để thay phục trang cũng như chuẩn bị sân khấu. Một số nhà hát chỉ chuyên phục vụ biểu diễn opera như đúng tên gọi, một số nhà hát khác lại là bộ phận của trung tâm biểu diễn nghệ thuật lớn hơn. Ngày nay, từ "nhà hát" có thể được sử dụng để chỉ các trung tâm biểu diễn quy mô lớn chứ không giới hạn ở opera.

Lịch sử
Nhà hát opera công cộng đầu tiên là Teatro San Cassiano tại Venice, được khai trương vào năm 1637. Dòng nhạc opera vốn đã phổ biến ở Ý qua nhiều thế kỷ, cả trong giới thường dân và giới thượng lưu, vì vậy mà không khó để giải thích cho số lượng lớn các nhà hát opera hoạt động tại đất nước này. Một vài các nhà hát nổi tiếng khác như Teatro Massimo ở Palermo (lớn nhất ở Ý), Teatro di San Carlo ở Naples (nhà hát opera lâu đời nhất thế giới) và Teatro La Scala ở Milan. Tương phản với Ý, Luân Đôn không có nhà hát nào vào lúc đương thời của Henry Purcell. Nhà hát opera đầu tiên ở Đức được xây dựng ở Hamburg vào năm 1678.

Vào thế kỷ 17 và 18, nhà hát thường được tài trợ bởi những giới cầm quyền, tầng lớp quý tộc và những người giàu có. Họ sử dụng quyền bảo trợ của nghệ thuật để khẳng định tham vọng chính trị và vị thế xã hội của mình. Với sự phát triển của các hình thái xã hội tư sản và tư bản trong thế kỷ 19, văn hóa châu Âu đã chuyển từ hệ thống bảo trợ sang hệ thống hỗ trợ từ cộng đồng. Những khán phòng thời kỳ đầu của Hoa Kỳ đã phục vụ nhiều chức năng khác nhau tại các thị trấn và thành phố, chẳng hạn như tổ chức các buổi khiêu vũ cộng đồng, hội chợ, diễn kịch và vaudeville cũng như biểu diễn opera và các sự kiện âm nhạc khác. Đến thế kỷ 21, hầu hết các tập đoàn opera và nhà hát được hỗ trợ bởi các quỹ từ chính phủ và tổ chức, tiền bán vé và quyên góp tư nhân.

Đặc điểm

Khán phòng
Nhà hát Teatro San Carlo ở Naples, khai trương năm 1737, là nhà hát cổ nhất với khán phòng hình móng ngựa. Mô hình khán phòng này dần được sử dụng phổ biến cho các nhà hát Ý. Các nhà hát tiếp theo trên khắp châu Âu cũng được xây dựng với khán phòng hình móng ngựa. Opera rất thịnh hành ở châu Âu vào thế kỷ 18 và 19, vì vậy, các nhà hát opera thời kì này thường rất lớn, thường với hơn 1.000 chỗ ngồi. Theo truyền thống, các nhà hát opera lớn của châu Âu được xây dựng vào thế kỷ 19 có từ 1.500 đến 3.000 chỗ ngồi, chẳng hạn như La Monnaie ở Brussel (sau khi trùng tu, 1.700 chỗ), Nhà hát Opera và Ballet Odessa (1.636 chỗ), Nhà hát lớn Warsaw (khán phòng chính với 1.841 chỗ), Palais Garnier ở Paris (2.200 chỗ), Nhà hát Opera Hoàng gia ở Luân Đôn (2.268 chỗ) và Nhà hát Opera Quốc gia Vienna (khán phòng mới với 2.280 chỗ). Đến thế kỷ 20 cũng có rất nhiều nhà hát lớn như Nhà hát lớn Trung tâm của New York (3.800 chỗ) và Nhà hát Opera Tưởng niệm Chiến tranh ở San Francisco (3.146 chỗ) và còn nhiều nữa. Một số vở opera lại phù hợp hơn nếu được trình diễn tại các nhà hát nhỏ, chẳng hạn như La Fenice của Venice chỉ với khoảng 1.000 chỗ ngồi.

Theo truyền thống, khán phòng sẽ có hình chữ U, chiều dài của các cạnh sẽ quyết định số ghế ngồi cho khán giả. Quanh khán phòng sẽ là các tầng với ban công, và thường, gần phía sân khấu hơn, sẽ có các hộp (các ngăn chia nhỏ của ban công).

Khu vực cho dàn nhạc
Từ cuối thế kỷ 19, nhà hát opera thường có vị trí riêng cho dàn nhạc giao hưởng. Khu vực này thường đặt thấp hơn vị trí ngồi của khán giả, điều này giúp dàn nhạc có thể chơi mà không át đi giọng của ca sĩ. Đặc biệt, tại nhà hát Bayreuth Festspielhaus của Wagner, khu vực của dàn nhạc được đặt gần như dưới sân khấu và khán giả không thể nhìn thấy. Kích thước dàn nhạc phục vụ cho các vở opera là khác nhau. Một số vở opera, hay oratorio hoặc các tác phẩm khác, có thể cần huy động tới một dàn nhạc khổng lồ. Chẳng hạn, một số tác phẩm thời kỳ Lãng mạn (hoặc cho nhiều vở opera của Richard Strauss), có thể cần hơn 100 nhạc công cho phần đệm này.

Khu vực hậu đài
Giống như số lượng nhạc công, dàn nhân vật, hợp xướng, vũ công và các vai diễn "quần chúng" có thể rất đông. Do đó, nhà hát thường phải có khu vực hóa trang rất lớn. Các nhà hát quy mô cũng thường có cả các cửa hàng và cơ sở may trang phục tại chỗ. Bên cạnh đó, nhà hát còn có thể có các cơ sở để lưu trữ trang phục, đồ trang sức và các đạo cụ. Không gian diễn tập đôi khi cũng đặt đặt ngay trong nhà hát.

Sân khấu
Nhiều nhà hát lớn trên toàn thế giới sở hữu các sân khấu với kỹ thuật cao; điển hình là có hệ thống cần trục lớn giúp có thể chuyển cảnh nhanh chóng. Ví du, tại nhà hát Trung tâm ở New York, bối cảnh trên sân khấu thường được thay đổi trong suốt chương của vở nhạc kịch. Một số vở opera biểu diễn tại đây như Aida và Chuyện của Hoffman có sử dụng kỹ thuật này. Khi tu sửa nhà hát Opera Hoàng gia Luân Đôn vào cuối những năm 1990, dù khán phòng vẫn được giữ giống như nguyên gốc năm 1858, hậu trường, sân khấu và cánh gà đã được thay mới rõ rệt. Khu vực công cộng cũng được bổ sung cho nhà hát này. Nhà hát opera La Scala tại Milan cũng được trùng tu tương tự như vậy từ năm 2002 đến 2004.

Mặc dù hệ thống biểu diễn (như sân khấu, ánh sáng...) được áp dụng những công nghệ mới nhất, âm thanh trong nhà hát thường không cần phải áp dụng kỹ thuật hiện đại (như micro và loa) do các ca sĩ opera đã được đào tạo để có thể đưa giọng hoàn chỉnh đến toàn bộ khán phòng. Tuy nhiên, từ những năm 1990, một số nhà hát opera đã bắt đầu sử dụng hình thức tăng âm tinh vi gọi là khuếch đại acoustic (xem bên dưới).

Hỗ trợ ngôn ngữ
Thông thường, vở opera sẽ được biểu diễn bằng ngôn ngữ gốc của tác phẩm; thứ tiếng này có thể khác với tiếng mẹ đẻ của khán giả. Chẳng hạn, những vở opera của Wagner được viết bằng tiếng Đức, nên nếu biểu diễn ở Luân Đôn thì chưa chắc tất cả khán giả có thể hiểu được tác phẩm. Vì vậy, từ những năm 1980, một số nhà hát opera hiện đại đã hỗ trợ khán giả bằng cách chiếu phần lời dịch lên trên hoặc gần sân khấu. Mới đây hơn, hệ thống libretto điện tử đã bắt đầu được sử dụng trong một số nhà hát opera, thí dụ như nhà hát Trung tâm tại New York, La Scala tại Milan và rạp Crosby thuộc nhà hát Santa Fe. Hệ thống này sẽ hiển thị phần lời dịch trên các màn hình được gắn ở mặt sau của ghế ngồi, nhờ vậy mà hiệu ứng trên sân khấu sẽ không bị ảnh hưởng.

Tham khảo

 Allison, John (ed.), Great Opera Houses of the World, supplement to Opera Magazine, London 2003
 Beauvert, Thierry, Opera Houses of the World, The Vendome Press, New York, 1995. ISBN 0-86565-978-8
 Beranek, Leo. Concert Halls and Opera Houses: Music, Acoustics, and Architecture, New York: Springer, 2004. ISBN 0-387-95524-0
 Hughes, Spike. Great Opera Houses; A Traveller's Guide to Their History and Traditions, London: Weidenfeld & Nicholson, 1956.
 Kaldor, Andras. Great Opera Houses (Masterpieces of Architecture) Antique Collectors Club, 2002. ISBN 1-85149-363-8
 Lynn, Karyl Charna, Opera: the Guide to Western Europe's Great Houses, Santa Fe, New Mexico: John Muir Publications, 1991. ISBN 0-945465-81-5
 Lynn, Karyl Charna, Italian Opera Houses and Festivals, Lanham, Maryland: The Scarecrow Press, Inc., 2005. ISBN 0-8108-5359-0
 Plantamura, Carol, The Opera Lover's Guide to Europe, Citadel Press, 1996, ISBN 0-8065-1842-1

Chú thích

Nhà hát

Thuật ngữ opera
Lịch sử opera


title: Bảo Bình (định hướng)

text:
Bảo Bình có thể là
Chòm sao Bảo Bình (chòm sao)
Cung chiêm tinh Bảo Bình (chiêm tinh)
Xã Bảo Bình thuộc huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai.


title: Asashio (lớp tàu ngầm)

text:
Tàu ngầm lớp Asashio (tiếng Nhật: あさしお) là loại tàu ngầm điện-diesel phát triển từ chiếc JDS Ōshio (SS-561). Chiếc Ōshio vốn được đóng để xem xét thiết kế hơn là để sử dụng. Lớp tàu ngầm này là loại tàu ngầm đầu tiên do Nhật Bản đóng từ sau chiến tranh thế giới thứ hai. Bốn chiếc đã được đóng từ năm 1964 đến năm 1969. Cùng với các chiếc tàu ngầm lớp Uzushio được đóng sau đó đã hình thành cơ sở của hạm đội tàu ngầm của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản. Các tàu ngầm này dần được đưa ra khỏi biên chế những năm 1980 khi chúng bắt đầu được thay thế bằng các tàu ngầm lớp Yūshio hiện đại hơn.

Tham khảo

 All the World's Fighting Ships 1947—1995 — Conway Maritime Press, 1996. ISBN 1-55750-132-7

Asashio
Tàu ngầm Nhật Bản
Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản
Nhật Bản sau Chiến tranh thế giới thứ hai


title: Magland

text:
Magland là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
 Flaine
 Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Altica ampelophaga

text:
Altica ampelophaga là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Guérin-Méneville miêu tả khoa học năm 1858.

Chú thích

Tham khảo

Altica


title: Begumabad Budhana

text:
Begumabad Budhana là một thị trấn thống kê (census town) của quận Ghaziabad thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Begumabad Budhana có dân số 16.248 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Begumabad Budhana có tỷ lệ 62% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 72%, và tỷ lệ cho phái nữ là 50%. Tại Begumabad Budhana, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Molophilus marthae

text:
Molophilus marthae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Torrecilla de la Abadesa

text:
Torrecilla de la Abadesa là một đô thị trong tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 326 người.

Tham khảo

Đô thị ở Valladolid