title: Camponotus triodiae

text:
Camponotus triodiae là một loài kiến được tìm thấy ở Úc, ban đầu là ở phía bắc của miền Nam Úc.

Chú thích

Tham khảo

triodiae


title: Tipulodina malabarensis

text:
Tipulodina malabarensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Tipulodina


title: Leptonema davisi

text:
Leptonema davisi là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Leptonema (Hydropsychidae)


title: Inga portobellensis

text:
Inga portobellensis là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Panama.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Inga portobellensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

P
Thực vật Panama
Thực vật dễ tổn thương


title: Caurel, Marne

text:
Caurel là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 117 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Agametrus humilis

text:
Agametrus humilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agametrus


title: Nomada beaumonti

text:
Nomada beaumonti là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1967


title: Solanum latiflorum

text:
Solanum latiflorum là một loài thực vật thuộc họ Solanaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Solanum latiflorum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Brasil
L


title: Neolaetana neumanni

text:
Neolaetana neumanni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Neolaetana


title: Mambara

text:
Mambara là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Tham khảo

Họ Bướm xanh


title: Quận Kaufman, Texas

text:
Quận Kaufman (tiếng Anh: Kaufman County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Kaufman. Theo kết quả điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 71.313 người.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân  năm 2000, quận đã có 71.313 người, 24.367 hộ gia đình, và 19.225 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 91/sq mi (35/km ²). Có 26.133 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 33/sq mi (13/km ²). Cơ cấu dân tộc như sau 81,10% người da trắng, 10,53% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,61% người Mỹ bản xứ, 0,47% người châu Á, 0,02% người đảo Thái Bình Dương, 5,66% từ các chủng tộc khác, và 1,61% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 11,11% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào.

Có 24.367 hộ, trong đó 39,50% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 63,10% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 11,30% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 21,10% là không lập gia đình. 17,80% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 7,50% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,87 và cỡ gia đình trung bình là 3,24.

Trong quận, độ tuổi dân cư với 29,20% ở độ tuổi dưới 18, 8,20% 18-24, 29,50% 25-44, 22,40% 45-64, và 10,60% người 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 35 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 97,40 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 94,00 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được $ 44.783, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 50,354. Nam giới có thu nhập trung bình $ 35.537 so với 26.494 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được $ 18,827. Giới 7,80% gia đình và 10,50% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 13,30% những người dưới 18 tuổi và 11,80% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Tham khảo

Quận của Texas

Texas 1848
Vùng đô thị phức hợp Dallas–Fort Worth
Khởi đầu năm 1848 ở Hoa Kỳ


title: Scaphella evelina

text:
Scaphella evelina là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Scaphella


title: Rhyacophila orientalis

text:
Rhyacophila orientalis là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Acanthoscelides silvestrii

text:
Acanthoscelides silvestrii là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Trần Văn Giàu

text:
Trần Văn Giàu (11 tháng 9 năm 1911 – 16 tháng 12 năm 2010) là nhà hoạt động cách mạng lão thành, nguyên Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, nguyên Chủ tịch Ủy ban kháng chiến Nam Bộ. Ông còn là giáo sư, nhà khoa học, nhà nghiên cứu lịch sử, triết học và Nhà giáo Nhân dân Việt Nam.

Sự nghiệp cách mạng

Thời thanh niên sôi nổi
Ông sinh ngày 6 tháng 9 năm 1911, quê quán tại xã An Lục Long, huyện Châu Thành, tỉnh Tân An (nay là tỉnh Long An), sinh trưởng trong một gia đình điền chủ giàu có. Trong gia đình, ông có tên là Mười Ký, tuy nhiên nhiều người biết ông với tên Sáu Giàu.

Do gia đình có điều kiện, nên vào năm 1926, ông lên Sài Gòn, theo học tại trường Chasseloup Laubat. Năm 1928, sau khi tốt nghiệp Tú tài, ông được gia đình cho sang Pháp du học tại Đại học Toulouse với lời hứa "mang về hai bằng tiến sĩ".

Tháng 3 năm 1929, ông xin gia nhập, trở thành Đảng viên Đảng Cộng sản Pháp và tham gia tích cực các phong trào công nhân và phong trào đấu tranh của du học sinh và công nhân người Việt ở thành phố Toulouse. Tháng 5 năm 1930, ông được công nhân và du học sinh Việt Nam ở Toulouse cử làm đại biểu lên Paris tham gia biểu tình trước dinh tổng thống Pháp đòi hủy án tử hình đối với các thủ lĩnh cuộc Khởi nghĩa Yên Bái. Do việc này, ông bị cảnh sát bắt giam tại nhà tù Loa Roquillis, sau đó ông bị Chính phủ Pháp trục xuất về nước.

Trở thành nhà cách mạng
Trở về nước, cha ông chỉ nói: "Tận trung cũng là tận hiếu". Ông trở lại Sài Gòn, dạy học tại Trường tư thục Huỳnh Công Phát, đồng thời tham gia hoạt động cách mạng ở Sài Gòn – Chợ Lớn. Trong thời gian này, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, được tổ chức phân công cùng Hải Triều phụ trách Ban Học sinh và Ban Phản đế của Xứ ủy Nam Kỳ.

Sau cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, giữa năm 1931, ông được tổ chức đưa sang Liên Xô học tại Trường Đại học Đông Phương Moskva cùng với Nguyễn Văn Trân (Bảy Trân) và Mười Giáo. Năm 1933, ông bảo vệ thành công đề tài tốt nghiệp "Vấn đề ruộng đất ở Đông Dương", sau đó rời Moskva về nước.

Trở về Sài Gòn, ông tham gia tổ chức lại Xứ ủy Nam Kỳ, tham gia xuất bản tờ báo Cờ đỏ và bộ sách Cộng sản Tùng thư. Nổi tiếng với tài diễn thuyết cùng kiến thức sâu rộng cũng như kinh nghiệm hoạt động ở Pháp, Liên Xô, ông nhiều lần tham gia các buổi diễn thuyết trước hàng ngàn người ở Sài Gòn để đánh thức lòng yêu nước. Uy tín của ông ngày càng tăng trong quần chúng và cả trong giới nhân sĩ trí thức Nam Kỳ.

Với những hoạt động chống chính quyền thực dân công khai của mình, ông được chính quyền thực dân lưu tâm từ khi ông du học tại Pháp. Vì vậy, ngày 25 tháng 6 năm 1935, ông bị tòa án Pháp tại Sài Gòn kết án 5 năm tù và 10 năm quản thúc vì tội hoạt động lật đổ chính quyền. Khi bị giam ở Khám Lớn Sài Gòn với số tù 6826 mpp, ông được các tù nhân cử làm Tổng đại diện, nhiều lần đấu tranh với Chúa ngục đòi cải thiện chế độ sinh hoạt của tù nhân. Vì vậy, để cách ly, ngày 26 tháng 6 năm 1937, ông cùng một số đồng chí bị đưa vào biệt giam tại Bấtiment S cho đến khi mãn hạn tù.

Ngày 23 tháng 4 năm 1940, ông mãn hạn tù, được tha, nhưng bị bắt lại sau mấy ngày và bị đưa đi an trí ở trại Tà Lài. Cùng chung chuyến áp giải với ông còn có Tào Tỵ, nhà báo Nguyễn Công Trung và một người lính áp tải là Trương Văn Giàu. Tại Tà Lài, ông một lần nữa được cử làm Tổng đại diện.

Cuối năm 1941, ông tham gia chỉ đạo một số anh em tù chính trị tổ chức vượt ngục Tà Lài. Bản thân ông tham gia chuyến vượt ngục đợt 2 vào đầu tháng 3 năm 1942, gồm 8 người, cùng với các ông Châu Văn Giác, Trần Văn Kiệt, Dương Văn Phúc, Trương Quang Nhâm, Nguyễn Công Trung, Nguyễn Văn Đức và Tô Ký. Cuộc đào thoát thành công, sau đó phân tán thành nhiều hướng. Trần Văn Giàu sau nhiều lần di chuyển, tìm cách bắt lại liên lạc và trở lại hoạt động tại Sài Gòn.

Lãnh đạo chớp thời cơ
Từ ngày 13 đến 15 tháng 10 năm 1943, một số đại biểu các tổ chức Cộng sản các tỉnh, thành Nam Kỳ họp hội nghị ở Chợ Gạo, tỉnh Mỹ Tho quyết định tái lập Xứ ủy Nam Kỳ. Trần Văn Giàu vì không đến tham dự được, hội nghị bầu ông Dương Văn Phúc (Dương Quang Đông) làm Bí thư, tuy nhiên ông Phúc tuyên bố chỉ tạm nhận chức (thực tế đảm nhiệm đến 9 tháng 3 năm 1945) và sẽ trao lại chức vụ này cho ông Giàu. Hội nghị đồng ý.

Trên cương vị Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, trong hoàn cảnh không liên lạc được với Trung ương ngoài Bắc, không hay biết việc Nguyễn Ái Quốc đã về nước, triệu tập Hội nghị Trung ương lần thứ 8 và thành lập Việt Minh, ông "Không đành chịu ngồi chờ, bất đắc dĩ bọn tôi phải tự vạch ra một đường lối cách mạng" cho Nam Kỳ. Trong một thời gian ngắn, ông cùng các đồng chí tích cực hoạt động xây dựng cơ sở, nhằm có thể tập hợp lực lượng lớn chớp thời cơ đã được nhận định gần kề. Ông chủ trương: "Ta phải mạnh hơn tất cả các chánh đảng và giáo phái thân Nhật cộng lại thì mới mong đem chính quyền về tay nhân dân được". Trên cơ sở đó, Xứ ủy đã:
 Nhanh chóng khôi phục hệ thống tổ chức Đảng các cấp, đặc biệt, với các cơ sở tại Sài Gòn – Chợ Lớn. Đích thân ông phụ trách Ban cán sự thành phố Sài Gòn – Chợ Lớn.
 Phục hồi tổ chức công đoàn, thành lập Tổng công đoàn Nam Kỳ (tháng 4 năm 1944), trong nửa năm, phát triển nhanh chóng 40 công đoàn cơ sở với 5.000 đoàn viên.
 Tập hợp nhiều trí thức, sinh viên, nhà công thương vào một số tổ chức như Tân dân chủ đoàn, Hội truyền bá quốc ngữ, nhóm báo Thanh Niên…
 Xuất bản báo Tiền Phong và các sách bỏ túi như "Việt Nam trên đường độc lập", "Rạng đông của dân tộc"..., mở các lớp huấn luyện chính trị do chính ông trực tiếp là giảng viên.
Ông nhận định: "Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân; riêng lực lượng của Đảng không làm nổi cách mạng; phải có sự tham gia, sự nổi dậy của hàng triệu đồng bào". Đặc biệt, với việc hậu thuẫn thành lập và nắm chắc tổ chức Thanh niên Tiền phong thông qua một số đảng viên bí mật như Phạm Ngọc Thạch, Nguyễn Văn Thủ, Huỳnh Văn Tiểng,... Xứ ủy Nam Kỳ đã tạo được một bình phong cho các đảng viên Cộng sản hoạt động, nhanh chóng tập hợp được một lực lượng lớn, vượt qua các tổ chức chính trị khác thời bấy giờ, kể cả một nhóm những đồng chí Cộng sản của mình trong Xứ ủy Giải phóng.

Giữa tháng 4 năm 1945 Lý Chính Thắng cùng Nguyễn Thị Kỳ – giao liên của Trung ương Đảng mang theo Nghị quyết của Hội nghị TƯ 8 (1941) và Chỉ thị "Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta" về đến Nam Bộ, Xứ ủy tổ chức Mặt trận Việt Minh Nam Bộ.

Ba lần hội nghị tại Chợ Đệm
Sau khi Nhật tuyên bố đầu hàng Đồng minh, nhận thấy thời cơ đã đến, Thường vụ Xứ ủy thành lập Ủy ban khởi nghĩa đêm 15 tháng 8 năm 1945 và triệu tập hội nghị Xứ ủy Nam Kỳ mở rộng bàn về khởi nghĩa, với dự định sẽ khởi nghĩa vào ngày hôm sau, nhân cơ hội Lễ tuyên thệ của Thanh niên Tiền phong tại Sài Gòn. Hội nghị họp tại Chợ Đệm tối 16, tuy nhiên, với kinh nghiệm Khởi nghĩa Nam Kỳ, một số đại biểu tranh luận gay gắt về thời điểm. Hội nghị đồng ý tiếp tục chuẩn bị chu đáo, chờ tin từ Hà Nội, dời ngày khởi nghĩa đến ngày 18.

Ngày 17, lễ ra mắt của 50.000 đoàn viên Thanh niên Tiền phong được tổ chức tại Sài Gòn, một hình thức biểu dương các lực lượng do Xứ ủy kiểm soát. Tuy vậy, các thành viên Xứ ủy đồng ý hoãn lại thời điểm khởi nghĩa. Thay vào đó, ngày 19, các lãnh đạo Mặt trận Việt Minh được Xứ ủy tổ chức "ra công khai", đã đưa ông lên vị thế nhạc trưởng cuộc khởi nghĩa giành chính quyền chỉ vài ngày sau đó.

Sau khi nhận được tin Hà Nội khởi nghĩa thắng lợi, ngay sáng ngày 20 tháng 8, hội nghị Chợ Đệm lần thứ hai tiếp tục bàn việc khởi nghĩa, dự định sẽ khởi nghĩa ngay chiều hôm đó. Tuy nhiên, vẫn có đại biểu vẫn có ý e ngại việc quân Nhật vẫn còn một lực lượng có thể trấn áp tại Sài Gòn. Ông Giàu đề nghị chọn Tân An làm thí điểm khởi nghĩa và cử đại biểu trở về tỉnh phát động khởi nghĩa.

Khởi nghĩa ở Tân An thành công tối ngày 22 tháng 8. Hội nghị Chợ Đệm lần thứ ba tối ngày 23 tháng 8 đã lập tức chỉ định lập Ủy ban Hành chính lâm thời cho toàn Nam Bộ, gọi tắt là Lâm ủy Nam Bộ, với Trần Văn Giàu làm Chủ tịch. Chiều 24 tháng 8, lực lượng Thanh niên Tiền phong vũ trang dưới quyền lãnh đạo của Xứ ủy Nam Kỳ ở Tân An, Biên Hòa, Thủ Dầu Một, Tây Ninh khởi nghĩa giành chính quyền và sau đó dồn về Sài Gòn. Ngày 25 tháng 8, đến lượt Sài Gòn nổ ra cuộc biểu tình lớn và hầu hết các cơ sở quản trị lọt vào quyền kiểm soát của Lâm ủy Nam Bộ.

Nhạc trưởng Nam Bộ
Tại Lễ đài Độc lập ngày 2 tháng 9 năm 1945, Lâm ủy Nam Bộ đã tổ chức buổi tiếp sóng Đài Tiếng nói Việt Nam và phát thanh lời Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập qua hệ thống loa phóng thanh nhưng do kỹ thuật, việc tiếp sóng không thành. Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, Thủ lãnh Thanh niên Tiền phong, Bộ trưởng Y tế trong Chính phủ Cách mạng lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đọc tuyên thệ của Chính phủ. Nhà báo Nguyễn Văn Nguyễn thay mặt Xứ ủy Nam Kỳ và Kỳ bộ Việt Minh kêu gọi ủng hộ Việt Minh. Và Trần Văn Giàu thay mặt cho Lâm ủy Nam Bộ ứng khẩu bài diễn văn chào mừng ngày lễ Độc lập. Khi đó, ông mới vừa 34 tuổi.

Trước đó, song song với Xứ ủy Nam Kỳ được thành lập lại từ tháng 10 năm 1943 do ông làm Bí thư, còn có một tổ chức của Đảng Cộng sản Đông Dương khác hoạt động độc lập. Để phân biệt, các nhà nghiên cứu lịch sử thường gọi là Xứ ủy Giải phóng, vì cơ quan ngôn luận của tổ chức này là báo Giải phóng, hoặc Việt Minh cũ, còn Xứ ủy do ông Giàu làm bí thư thường gọi là Xứ ủy Tiền phong, vì cơ quan ngôn luận của nó là báo Tiền phong, còn gọi là Việt Minh mới.

Tháng 1 năm 1941 Xứ ủy Nam Kỳ được tái lập, Phan Văn Khỏe làm Bí thư, ra báo Giải phóng. Sau khi Xứ ủy Nam Kỳ cũ bị chính quyền thực dân bắt bớ làm vô hiệu hóa từ giữa cuối năm 1941, năm 1942 Liên tỉnh ủy miền Đông thành lập, sau đó là Ban cán sự miền đông Nam Kỳ năm 1943 và năm 1944 là Kỳ bộ Việt Minh Nam Kỳ với một số đảng viên Cộng sản gồm Trần Văn Vi, Lê Hữu Kiều, Lê Minh Định, Trần Văn Trà, Chế (thợ giày), Bùi Văn Dự, Trần Văn Già, Tô Ký... trong nhóm xuất bản bí mật tờ báo Giải phóng, hoạt động độc lập và vẫn mang danh nghĩa Kỳ bộ. Nhóm dự định tổ chức lại Xứ ủy Nam Kỳ với thì trụ sở tại Sài Gòn, tuy nhiên do hoàn cảnh các thành viên chủ chốt bị truy bắt, phải liên tục di chuyển nên thường bị mất liên lạc, không triệu tập được.

Sau khi thành lập Xứ ủy Nam Kỳ mới, ông Giàu đã mời bà Nguyễn Thị Thập, một thành viên của nhóm Giải phóng, cùng tham gia Xứ ủy. Tuy nhiên, do sự khác nhau về cách thức tổ chức nên việc thống nhất lãnh đạo không thành. Nhóm Giải phóng vẫn tiếp tục hoạt động độc lập và xây dựng cơ sở riêng. Tháng 11 năm 1944, hầu hết thành viên của nhóm Giải phóng đều bị chính quyền thực dân bắt giam, nhà in cũng bị phá vỡ. Sau khi Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương, nhiều thành viên lợi dụng cơ hội thoát khỏi nhà giam.

Ngày 20 tháng 3 năm 1945, nhóm Giải phóng họp tại Xoài Hột (Mỹ Tho) và lập Xứ ủy Nam Kỳ lâm thời và bầu Dân Tôn Tử (tức Trần Văn Vi) làm bí thư. Tháng 5 năm 1945, Xứ ủy lâm thời họp tại Bà Điểm (Hóc Môn) lập ra Xứ ủy chính thức, gọi là Ban cán sự Nam Kỳ, có Nguyễn Thị Thập, Trần Văn Vi, Hoàng Dư Khương, do Lê Hữu Kiều làm bí thư.

Theo nhận định của Tổng Bí thư Trường Chinh: Đảng bộ Nam Kỳ hiện đang gặp nguy cơ ấy. Trước cuộc "đảo chính" mồng 9 tháng 3 năm 1945, các đồng chí Hậu Giang ra báo Tiền phong đề xướng khẩu hiệu "Kháng Nhật, kiến quốc" chủ trương rút khẩu hiệu chống Pháp, lấy cớ là để bắt tay Pháp dân chủ, đánh phát xít Nhật. Các đồng chí Tiền Giang lại viết trong báo Giải phóng, chửi nhóm "Tiền phong" là "thân Pháp", và cho được biểu dương tinh thần bài Pháp, các đồng chí ấy vẫn giữ khẩu hiệu "đánh đuổi phát xít Nhật, Pháp" sau cuộc "đảo chính" ngày 9 tháng Ba (Xem Giải phóng, tháng 4 năm 1945). Tháng 7 năm 1945, một ban hành động chung của hai Xứ ủy được thành lập, tuy nhiên hai Xứ ủy vẫn hoạt động riêng lẻ. Tháng 8 năm 1945 hai Xứ ủy sáp nhập làm một, Ung Văn Khiêm làm Bí thư.

Nền độc lập chỉ chưa tròn 1 tháng, và lực lượng dưới quyền kiểm soát của Lâm ủy tuy đông nhưng không có nhiều kinh nghiệm quản lý. Tình trạng vô chính phủ xảy ra ở nhiều nơi. Các tổ chức chính trị khác cũng độc lập phát triển thế lực riêng. Việc có cùng lúc 2 tổ chức Xứ ủy ở Nam Bộ dẫn đến việc giảm đi khả năng và uy tín của Đảng Cộng sản tại Nam Bộ, thậm chí đã có những mâu thuẫn và xung đột giữa 2 tổ chức này. Trung ương cử Hoàng Quốc Việt và Cao Hồng Lãnh vào nam (có mặt tại Sài Gòn từ 27 tháng 8) để thống nhất Xứ ủy, và hợp nhất Thanh niên Tiền phong và Thanh niên Cứu quốc, lập Lâm Ủy hành chính Nam Bộ mới ngày 7 tháng 9, Phạm Văn Bạch làm Chủ tịch và Trần Văn Giàu làm phó chủ tịch kiêm kiêm ủy trưởng quân sự, mời thêm một số nhân vật ngoài Việt Minh vào chính quyền. Theo Hoàng Quốc Việt "Chủ trương của chúng tôi và Xứ uỷ Nam Bộ lúc đó là phải chọn một số nhân sĩ trí thức có uy tín, chưa phải đảng viên cộng sản làm Chủ tịch Nam Bộ, vì tình hình Nam Bộ lúc này rất cần cả về đối nội lẫn đối ngoại".

Trong khi đó, từ ngày 12 tháng 9 năm 1945, quân Pháp liên tục đổ vào Sài Gòn, thường xuyên khiêu khích hoặc đặt ra các điều kiện bất bình đẳng, một mặt kích động xung đột giữa các tổ chức, tìm cớ can thiệp vũ trang. Trước tình hình đó, chính quyền Lâm ủy non trẻ yếu ớt chỉ còn cách trì hoãn để chuẩn bị kháng chiến.

Đêm 22 tháng 9, quân Pháp nổ súng chiếm trụ sở Lâm ủy Nam Bộ, Quốc gia Tự vệ cuộc và một số cơ sở chính quyền Lâm ủy khác. Một mặt, do chuẩn bị từ trước, các lãnh đạo của Lâm ủy lập tức thoát khỏi sự truy bắt và chỉ đạo các đội vũ trang phản công. Ngày 23 tháng 9 năm 1945, trong hội nghị tại nhà số 629 đường Cây Mai (nay là đường Nguyễn Trãi), có các thành viên: Hoàng Quốc Việt, Cao Hồng Lãnh (của Tổng bộ Việt Minh), Ung Văn Khiêm, Nguyễn Văn Nguyễn (của Xứ uỷ); Phạm Ngọc Thạch, Ngô Tấn Nhơn (của Ủy ban nhân dân); Huỳnh Văn Tiểng, Trần Văn Giàu (của Ủy ban Kháng chiến),... ông được cử làm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, phát Lời kêu gọi Nam Bộ kháng chiến.

{{cquote|
"Đồng bào Nam Bộ, Nhân dân thành phố Sài Gòn,

Anh em công nhân, thanh niên, tự vệ, dân quân, binh sĩ!

Đêm qua thực dân Pháp đánh chiếm trụ sở chính quyền ta ở trung tâm Sài Gòn. Như vậy là Pháp bắt đầu xâm chiếm nước ta một lần nữa.

Ngày 2 tháng 9, đồng bào đã thề quyết hy sinh đến giọt máu cuối cùng để bảo vệ độc lập của Tổ quốc.

Độc lập hay là chết!

Hôm nay

Ủy ban kháng chiến kêu gọi

Tất cả đồng bào, già, trẻ, trai, gái hãy cầm võ khí xông lên đánh đuổi quân xâm lược.

Ai không có phận sự do Ủy ban kháng chiến giao phó, thì hãy lập tức ra khỏi thành phố. Những người còn ở lại thì:

– Không làm việc, không đi lính cho Pháp.

– Không đưa đường, không báo tin, không bán lương thực cho Pháp.

Hãy tìm thực dân Pháp mà diệt. Hãy đốt sạch, phá sạch các cơ sở, xe cộ, tàu bè, kho tàng, nhà máy của Pháp.

Sài Gòn bị Pháp chiếm phải trở thành một Sài Gòn không điện, không nước, không chợ búa, không cửa tiệm.

Hỡi đồng bào!

Từ giờ phút này, nhiệm vụ hàng đầu của chúng ta là tiêu diệt giặc Pháp, tiêu diệt tay sai của chúng.

Hỡi anh em binh sĩ, dân quân, tự vệ! Hãy nắm chặt vũ khí trong tay xông lên đánh đuổi thực dân Pháp, cứu nước. Cuộc kháng chiến bắt đầu!Sáng ngày 23 tháng 9 năm 1945CHỦ TỊCH ỦY BAN KHÁNG CHIẾN NAM BỘ"
|||Trần Văn Giàu.}}

(Theo hồi ký của các ông Hoàng Quốc Việt, Tô Ký, bà Nguyễn Thị Thập (Đoàn Giỏi ghi) thì còn có một bản hiệu triệu khác, có trích trong "Đất rừng phương Nam" năm 1957)

Cùng với các đồng chí của mình, ông đã làm hết sức mình, ra các biện pháp để tập trung lực lượng liên hiệp chống Pháp, cứng rắn trấn áp các nhóm chính trị vũ trang có xu hướng ly khai Lâm ủy. Chính từ những chỉ thị này, ông thường bị những người đối lập xem là tàn bạo, lạnh lùng và vô cảm.

Giữa tháng 10, Trung ương ra quyết định thành lập Xứ ủy mới, thành lập trên cơ sở thống nhất giữa hai nhóm Cộng sản Tiền Phong và Giải Phóng, lấy tên gọi Xứ ủy Nam Bộ, do ông Tôn Đức Thắng làm Bí thư (15 tháng 10 – 25 tháng 10 ông Lê Duẩn được cử làm Bí thư). Các tổ chức Tiền phong và đơn vị vũ trang đều được sáp nhập vào Việt Minh, dùng danh xưng thống nhất trên toàn quốc. Sự phân biệt Việt Minh cũ và Việt Minh mới bấy giờ mới chấm dứt hoàn toàn.

Trung ương cũng điều động ông và bác sĩ Phạm Ngọc Thạch nguyên thủ lĩnh Thanh niên Tiền phong (được cử Bộ trưởng Bộ Y tế Chính phủ Cách mạng lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa), và Dương Bạch Mai ra Hà Nội. Tại Hà Nội, ông nhiều lần diễn thuyết dàn xếp mâu thuẫn Việt Minh và Quốc dân đảng. Sau đó ông đề đạt nguyện vọng: cho phép ông trở lại chiến trường Nam bộ, nếu không được thì cho ông sang Campuchia và Thái Lan lập một căn cứ hậu cần cho Nam Bộ. Nguyện vọng thứ hai của ông được chấp thuận. Từ Thái Lan, ông vừa vận động nhiều thanh niên Việt kiều về Nam bộ chiến đấu, vừa mua sắm vũ khí tiếp tế cho quân dân Nam Bộ.

Sự nghiệp giáo dục và nghiên cứu khoa học lịch sử

Đầu năm 1947, ông được điều trở về chiến khu Việt Bắc; từ 3/1950 ông giữ chức Tổng Giám đốc Nha Thông tin Việt Nam thay Bác sĩ Nguyễn Tấn Gi Trọng. Năm 1951, ông tham gia Bộ Giáo dục, xây dựng ngành dự bị đại học và sư phạm cao cấp.

Tháng 11 năm 1954, Đại học Sư phạm Văn khoa và Đại học Sư phạm Khoa học được thành lập, ông trở thành Bí thư Đảng ủy đầu tiên của Đảng bộ trường, kiêm giảng dạy các môn khoa học Chính trị, Triết học, Lịch sử thế giới và Lịch sử Việt Nam (được coi là người sáng lập những ngành khoa học này của nền Khoa học Sư phạm Việt Nam hiện đại).

Năm học 1955, 1956, ông được Nhà nước phong học hàm Giáo sư đợt đầu tiên.
Giữa năm 1956, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội được thành lập, ông được cử giữ chức vụ Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội nhưng vẫn tham gia đào tạo ở Đại học Sư phạm Hà Nội.

Những năm 1962–1975, ông công tác tại Viện Sử học thuộc Ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam (nay là Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam).

Từ năm 1975 đến nay, ông tiếp tục nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội.

GS Trần Văn Giàu đã bán ngôi nhà của mình lấy 1.000 lượng vàng gửi ngân hàng để làm Quỹ Trần Văn Giàu. Từ lãi suất của 1.000 lượng vàng này, hằng năm Giải thưởng Trần Văn Giàu được trao cho các công trình nghiên cứu ở trên hai lĩnh vực: Lịch sử và Lịch sử tư tưởng liên quan đến cực Nam Trung Bộ (tỉnh Bình Thuận) và Nam Bộ Việt Nam.

Ông qua đời lúc 17 giờ 20 phút ngày 16 tháng 12 năm 2010 tại Bệnh viện Thống Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh, chỉ 3 tháng sau lễ mừng thọ 100 tuổi.

Gia đình và học trò
Trần Văn Giàu một đời hoạt động cách mạng, không con cái. Tuy vậy, trong sự nghiệp giáo dục của mình, ông đã được xem là thầy của nhiều nhân vật nổi tiếng:
 Hoàng Như Mai
 Đặng Huy Vận
 Đinh Xuân Lâm
 Phan Huy Lê
 Hà Văn Tấn
 Trần Quốc Vượng

Danh hiệu và Giải thưởng
 Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng (được Thành ủy TPHCM trao ngày 24 tháng 8 năm 2009)
 Huân chương Hồ Chí Minh và nhiều huân chương cao quý khác.
 Giáo sư (1956)
 Nhà giáo Nhân dân (1992).
 Anh hùng Lao động thời kì đổi mới (2003).
 Toàn bộ công trình về Lịch sử Việt Nam gồm 5 bộ, 18 tập (1956–1957) của Giáo sư Trần Văn Giàu được Nhà nước trao Giải thưởng Hồ Chí Minh, đợt 1, năm 1996.

Tác phẩm
 Hồi ký 1940–1945 Trần Văn Giàu .
 Triết học phổ thông
 Triết học và tư tưởng
 Biện chứng pháp (1995).
 Vũ trụ quan (1995).
 Duy vật lịch sử (1995).
 Sự phát triển của tư tưởng Việt Nam thế kỷ 19 đến Cách mạng tháng Tám. (3 tập)
 Giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam (1980).
 Sự khủng hoảng của chế độ nhà Nguyễn trước 1858.
 Lịch sử chống quân xâm lăng (3 tập, 1956–1957).
 Lịch sử Giai cấp công nhân Việt Nam.
 Lịch sử cận đại Việt Nam.
 Miền Nam giữ vững thành đồng.
 Địa chí văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh.
 Giai cấp công nhân Việt Nam (2 tập).

 Vinh danh
Tên ông được đặt cho một ngôi trường tại quận Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh. Ngày 01/09/2012: 700 học sinh đầu tiên của trường PTTH Trần Văn Giàu đã tham gia lễ khai giảng năm học mới đầu tiên của trường. Đây là ngôi trường có diện tích 1,5ha và 45 phòng học.

Giải thưởng Trần Văn Giàu (tên đầy đủ Giải thưởng khoa học Trần Văn Giàu) là giải thưởng do GS Trần Văn Giàu sáng lập năm 2002 với mục tiêu trao giải cho các tác giả với các công trình nghiên cứu về lịch sử và lịch sử tư tưởng tại Nam Bộ và khu vực cực Nam Trung Bộ. Giải thưởng được Ủy ban giải thưởng Trần Văn Giàu tổ chức và trao hằng năm.

Ngày 8 tháng 8 năm 2012, theo Quyết định số 34/2012/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Tỉnh lộ 10B cùng với một đoạn đường Tỉnh lộ 10 được đặt tên là đường Trần Văn Giàu. Tuyến đường này dài 14 km, điểm đầu tại đường Tên Lửa (quận Bình Tân) và điểm cuối tại ranh giới Thành phố Hồ Chí Minh – Long An.

Xem thêm
Giải thưởng Trần Văn Giàu

Chú thích

Liên kết ngoài
Trần Văn Giàu "Sức hấp dẫn của một tài năng và nhân cách lớn" (GS.NGND Phan Trọng Luận (Đại học Sư phạm Hà Nội)
 ThS Nguyễn Bá Cường đề nghị đính chính và bổ sung cống hiến của Giáo sư Trần Văn Giàu đối với ngành Sư phạm Việt Nam
Giáo sư Trần Văn Giàu – Một học giả lớn  trên báo Sài Gòn Giải Phóng ngày 21 tháng 11 năm 2004.
Giáo sư Trần Văn Giàu: Hai chuyện Cụ Hồ "chỉnh" tôi  trên báo Sài Gòn Giải Phóng ngày 3 tháng 2 năm 2007.
 Trần Văn Giàu – Nhà cách mạng tiêu biểu, học giả lớn, một nhân cách lớn  trên Website của Đại học Quốc gia Hà Nội
Giang sơn nhỏ lệ khóc Anh hùng ! trên Website của Đại học Quốc gia Hà Nội
 Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, Anh hùng Lao động TRẦN VĂN GIÀU – Nguyên Bí thư Đảng ủy đầu tiên của Đảng bộ Trường ĐHSP Hà Nội đã vĩnh biệt chúng ta.
 Lữ Phương (2011). "Vài ghi nhận nhân đọc Hồi ký Trần Văn Giàu". Thời đại mới'' số 21.
 Hồi ký Trần Văn Giàu

Người Long An
Nhà sử học Việt Nam
T
T
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh
Nhà giáo Nhân dân
Người được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động
Nhà cách mạng Việt Nam
Cựu học sinh Collège Chasseloup-Laubat
Cựu giảng viên Đại học Quốc gia Hà Nội
Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ
Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam
Cựu giảng viên Đại học Sư phạm Hà Nội


title: Châteauneuf-la-Forêt

text:
Châteauneuf-la-Forêt () là một xã của tỉnh Haute-Vienne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Haute-Vienne

Tham khảo

 INSEE
 IGN

Xã của Haute-Vienne


title: Pilaria imbecilla illinoiensis

text:
Pilaria imbecilla là một phân loài ruồi của loài Pilaria imbecilla trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Chú thích

Tham khảo

Pilaria
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Yawal

text:
Yawal là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Jalgaon thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Yawal có dân số 31.799 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Yawal có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 59%. Tại Yawal, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Paralimnophila albofasciata

text:
Paralimnophila albofasciata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Paralimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Anisoptera marginata

text:
Anisoptera marginata là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae.

Tham khảo

 Ashton, P. 1998. Anisoptera marginata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Chi Vên vên


title: (6652) 1991 SJ1

text:
{{DISPLAYTITLE:(6652) 1991 SJ1}}

(6652) 1991 SJ1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 16 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
 Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cardiophorus rubiginosus

text:
Cardiophorus rubiginosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1880.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Mouton, Charente

text:
Mouton là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 64 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Jharkhand

text:
Jharkhand là một bang ở miền Đông Ấn Độ, được tách ra từ miền nam bang Bihar cũ vào ngày 15 tháng 11 năm 2000. Nó tiếp giáp với bang Bihar về phía bắc, Uttar Pradesh và Chhattisgarh về phía tây, Odisha về phía nam, và Tây Bengal về phía đông. Bang này có diện tích .

Ranchi là thủ phủ, còn Dumka được xem là "thủ phủ thứ hai". Dhanbad là thành phố công nghiệp lớn nhất, trong khi Jamshedpur và Thành phố Thép Bokaro lần lượt là thành phố lớn thứ hai và tư.

Jharkhand là nơi có 40% trữ lượng khoáng sản của toàn Ấn Độ nhưng lại có một nền kinh tế chưa phát triển, với 39,1% dân số ở mức nghèo khó và 19,6% trẻ em dưới năm tuổi bị thiếu ăn. Dân cư chủ yếu sống ở nông thôn với chỉ 24% dân cư sống ở các thành phố.

Tham khảo


title: Argilliers

text:
Argilliers là một xã ở tỉnh Gard ở miền nam nước Pháp. Xã này có diện tích 6,67 km², dân số năm 1999 là 193 người. Khu vực này có độ cao trung bình 54 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gard


title: Albalat dels Sorells

text:
Albalat dels Sorells là một đô thị ở comarca Horta Nord cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 4,62 km², dân số thời điểm năm 2006 là 3624 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Website 2.0 about Albalat dels Sorells

Đô thị ở Valencia
Horta Nord
Khu dân cư ở tỉnh Valencia


title: Oxychalepus centralis

text:
Oxychalepus centralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Oxychalepus


title: Cerithiopsis tarruellasi

text:
Cerithiopsis tarruellasi là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae. Nó được Peñas and Rolán mô tả năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Cerithiopsis
Động vật được mô tả năm 2006


title: Chalcolepidius tartarus

text:
Chalcolepidius tartarus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fall miêu tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Chalcolepidius


title: Quận McPherson, South Dakota

text:
Quận McPherson là một quận thuộc tiểu bang Nam Dakota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Nam Dakota. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

M


title: Buxus nyasica

text:
Buxus nyasica là một loài thực vật thuộc họ Buxaceae. Đây là loài đặc hữu của Malawi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Buxus nyasica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malawi
Chi Hoàng dương


title: Back to December

text:
"Back to December" là bài hát của ca sĩ kiêm sáng tác nhạc người Mỹ Taylor Swift nằm trong album phòng thu thứ ba của cô, Speak Now (2010). Trước khi album được phát hành, bài hát được phát hành trên iTunes Store vào ngày 12 tháng 10 năm 2010. Nó được phát hành dưới dạng đĩa đơn thứ hai trích từ album cho các đài phát thanh nhạc đồng quê ở Mỹ vào ngày 15 tháng 11 năm 2010 bởi hãng đĩa Big Machine Records. Bài hát là 1 trong số 14 bài hát trong album được sáng tác hoàn toàn bởi Swift. Được sản xuất bởi Swift và Nathan Chapman, "Back to December" là bản power ballad kết hợp giữa country với pop cùng với âm thanh của dàn nhạc giao hưởng, mang nội dung xin lỗi và xin tha thứ vì đã đối xử không tốt với người tình cũ. Nhiều nhà phân tích cho rằng bài hát nói về Taylor Lautner, bạn trai cũ của Swift, dù cả hai người đều phủ nhận điều này. Phiên bản tái thu âm của bài hát có tên "Back to December (Taylor's Version)", phát hành chung với Speak Now (Taylor's Version) vào ngày 7 tháng 7 năm 2023.

"Back to December" nhận được nhiều lời bình luận tích cực từ phía các nhà đánh giá, nhiều người cho rằng đây là điểm nhấn của album Speak Now. Các nhà phê bình cũng khen bài hát vì lời nhạc ấn tượng, giai điệu mang chút hơi hướng indie, và giọng của Swift đã có nhiều cải thiện. Bài hát cũng đạt được những thành công về mặt thương mại, đứng thứ sáu trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Mỹ, và vị trí thứ bảy trên bảng xếp hạng tại Canada. Nó cũng đứng thứ ba tại bảng xếp hạng Billboard Hot Country Songs. Bài hát cũng khá thành công trên trường quốc tế, đứng vị trí thứ 24 ở New Zealand, và thứ 26 tại Australia.

Video âm nhạc của bài hát được đạo diễn và biên kịch bởi Yoann Lemoine như là một lời ca thán vì mối tình kết thúc. Video âm nhạc nhận được lời phê lẫn lộn từ các nhà phê bình âm nhạc; một vài người khen ngợi những cảm giác trực quan tuyệt vời trong việc mô tả tâm trạng ảm đạm trong khi những nhà phê bình khác cho rằng cách dẫn chuyện đó là không đủ. Để quảng bá bài hát, Swift đã biểu diễn trong các sự kiện âm nhạc bao gồm Giải thưởng Hiệp hội Âm nhạc Đồng quê (CMAs) và Giải thưởng Âm nhạc Hoa Kỳ (AMAs). Trong chuyến lưu diễn Speak Now World Tour (2011–12), cô đã biểu diễn bài hát như một phần của bản mashup với 2 bài hát "Apologize" (2007) của OneRepublic và "You're Not Sorry" trích trong album phòng thu thứ hai của Swift, Fearless (2008). Một phiên bản acoustic của bài hát cũng xuất hiện trong phiên bản cao cấp của album Speak Now.

Bối cảnh và ra mắt
Theo Swift, "Back to December" là lời xin lỗi tới một người yêu cũ dưới dạng bài hát, điều mà cô chưa từng làm trước đó. Cô còn nói thêm: "Trước đây, tôi chưa bao giờ cảm thấy cần phải xin lỗi một người bằng bài hát. Nhưng trong hai năm gần đây, tôi đã có thêm nhiều trải nghiệm, (trong đó có cả) nhiều bài học khác nhau."

Danh sách ca khúc
Tải kĩ thuật số ở châu Âu
"Back to December" – 4:54
Tải kỉ thuật số ở Anh
"Back to December" – 4:54
Tải kỉ thuật số ở bản Acoustic ở Mỹ
"Back to December" (Acoustic Version) – 4:52

Bảng xếp hạng

Chú thích

Đĩa đơn năm 2010
Bài hát của Taylor Swift
Bài hát năm 2010
Đĩa đơn của hãng Big Machine Records
Bài hát viết bởi Taylor Swift
Country ballad


title: Dytiscus caraboides

text:
Dytiscus caraboides là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1758.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Dytiscus


title: Casas de Ves

text:
Casas de Ves là một đô thị ở tỉnh Albacete nằm ở cộng đồng tự trị Castile-La Mancha của Tây Ban Nha. Đô thị Vilagrassa có diện tích là 125,09 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 787 người với mật độ người/km². Đô thị Vilagrassa có cự ly 64 km so với tỉnh lỵ Albacete.

Tham khảo

Đô thị ở Albacete


title: Dicranomyia approximata

text:
Dicranomyia approximata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Melanotus sobrinus

text:
Melanotus sobrinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ménétriés miêu tả khoa học năm 1832.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Tetraloniella flavifasciata

text:
Tetraloniella flavifasciata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1949.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 1949


title: Seguenzia balicasagensis

text:
Seguenzia balicasagensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Seguenziidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Seguenzia


title: Trần Thùy Mai

text:
Trần Thùy Mai, tên thật Trần Thị Thùy Mai, (sinh 8 tháng 9 năm 1954) là nhà văn nữ Việt Nam, hiện đang sinh sống tại Huế.

Tiểu sử

Trần Thùy Mai sinh tại Hội An, Quảng Nam. Quê quán: làng An Ninh Thượng, xã Hương Long, huyện Hương Trà, (nay là phường Hương Long, Thành phố Huế), tỉnh Thừa Thiên Huế.

Trần Thùy Mai bắt đầu được các bạn trẻ yêu thích văn chương ở Huế biết đến khi đang học ở trường Đồng Khánh những năm trước giải phóng. Tốt nghiệp Tú tài 2 từ 1972, chị thi đậu thủ khoa môn văn Đại học Sư phạm Huế. Sau 1975, chị học tiếp Đại học Sư phạm. Năm 1977, sau khi tốt nghiệp, Trần Thùy Mai được giữ lại trường, làm công tác giảng dạy và nghiên cứu môn Văn học dân gian. Năm 1987, chị quyết định chuyển sang làm biên tập viên ở Nhà xuất bản Thuận Hóa. Với lối rẽ này, Trần Thùy Mai đã chọn nghiệp viết làm con đường đi cho riêng mình.

Trưởng thành cùng thế hệ với Lý Lan, Nguyễn Thị Minh Ngọc ở Sài Gòn, những người cầm bút đầu tiên sau chiến tranh. Có thể nói, đây chính là thế hệ dò đường đi tìm những đề tài hậu chiến. Tính từ truyện ngắn đầu tay "Một chút màu xanh" in trên Tạp chí Sông Hương đến nay, nữ nhà văn người Huế này đã có trên 30 năm cầm bút với hàng trăm tác phẩm truyện ngắn được nhiều thế hệ bạn đọc yêu mến. Trong đó, một số truyện ngắn nổi tiếng như: Gió thiên đường, Thập tự hoa, Quỷ trong trăng, Thương nhớ Hoàng Lan, Mưa đời sau, Người bán linh hồn, Trăng nơi đáy giếng, Thị trấn hoa quỳ vàng... của chị đã được dịch sang tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Nhật...

Trần Thùy Mai là một trong những nhà văn nữ viết khỏe và khá đều tay hiện nay. "Những truyện ngắn của chị rất đa dạng, phảng phất không khí đất trời xứ Huế, quan tâm đến mọi mặt của cuộc sống, nhất là lớp trẻ và nhìn họ với một con mắt đầy yêu thương và hy vọng". Trong khoảng 10 năm trở lại đây, Trần Thùy Mai viết nhiều về những đề tài và nhân vật lịch sử, đặc biệt là những nhân vật nữ in bóng trong lịch sử triều Nguyễn, gắn liền với Kinh thành Huế.

Trần Thùy Mai từng tâm sự: "Với tôi, viết là một nghề. Nó giống như mọi nghề khác ở chỗ phải có kỹ năng và lương tâm. Vì thế, trong cuộc đời tôi đã có nhiều lúc buồn nản nhưng chưa bao giờ thấy chán viết, chưa bao giờ muốn bỏ bút".

Là một phụ nữ Huế nhẹ nhàng, tinh tế và sâu sắc, Trần Thùy Mai thấm thía nỗi đau, sự tổn thương và mất mát trong tình yêu. Một điều dễ dàng nhận thấy, Trần Thùy Mai dành tình cảm ưu ái rất riêng cho các nhân vật nữ của mình. "Cuộc sống vốn đa chiều và phức tạp. Tình yêu cũng không nằm ngoài quy luật khắc nghiệt ấy. Thế nhưng, tình yêu dẫu mất mát, phụ bạc và đớn đau đến nhường nào thì con người cũng chỉ thật sự tìm thấy hạnh phúc khi có nó. Chính vì thế, tình yêu trong truyện ngắn Trần Thùy Mai không đơn thuần là một câu chuyện lãng mạn, thấm đẫm nước mắt để "câu khách" mà đó là cái cớ để chị nói về cuộc sống với những con người đang ngày ngày sống, yêu và ruồng bỏ tình yêu của chính mình. Mỗi câu chuyện đau đáu một nỗi niềm.

Tác phẩm

Sáng tác:

 Cỏ hát, tập truyện ngắn đầu tay in chung với Lý Lan, Nhà xuất bản Tác phẩm mới, Hà Nội - 1983
 Bài thơ về biển khơi, Tập truyện ngắn, Nhà xuất bản Thuận Hóa, Huế - 1983
 Thị trấn hoa quỳ vàng, Tập truyện ngắn, Nhà xuất bản Hội Nhà văn, Hà Nội - 1994
 Trò chơi cấm, Tập truyện ngắn, Nhà xuất bản Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh - 1998
 Người khổng lồ núi Bạc, Truyện thiếu nhi, Nhà xuất bản Trẻ, TP. Hồ Chí Minh - 2002
 Đêm tái sinh, Tập truyện ngắn, Nhà xuất bản Thuận Hóa, Huế - 2003
 Thập tự hoa, Tập truyện ngắn, Nhà xuất bản Thuận Hóa, Huế - 2003
 Biển đời người, Tập truyện ngắn, Nhà xuất bản Công an nhân dân, Hà Nội - 2003
 Thương nhớ Hoàng Lan, Tập truyện ngắn chọn lọc, Nhà xuất bản Văn Mới, California, USA - 2003
 Mưa đời sau, Tập truyện ngắn, Nhà xuất bản Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh - 2005
 Mưa ở Trasbourg, Tập truyện ngắn, Nhà xuất bản Phụ Nữ, Hà Nội – 2007
 Lửa hoàng cung, Tập truyện ngắn, Nhà xuất bản Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh - 2008, Nhà xuất bản Thanh Niên, Hà Nội - 2010
 Một mình ở Tokyo, Tập truyện ngắn, Nhà xuất bản Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh - 2008
 Onkel yêu dấu, Tập truyện ngắn, Nhà xuất bản Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh - 2010
 Trăng nơi đáy giếng, tập truyện ngắn chọn lọc, Nhà xuất bản Thanh Niên - 2010
 Từ Dụ thái hậu, bộ tiểu thuyết 2 tập, Nhà xuất bản Phụ nữ - 2019
Nghiên cứu:

 Truyện kể dân gian Bình Trị Thiên, Sưu tầm - biên khảo, Soạn chung với Trần Hoàng, Phạm Bá Thịnh, Sở Văn hóa Thông tin Bình Trị Thiên xuất bản 1986.
 Ca dao, dân ca Bình Trị Thiên, Sưu tầm - biên khảo, Soạn chung với Trần Hoàng, Phạm Bá Thịnh, Đinh Thị Hựu, Nhà xuất bản Thuận Hóa, Huế - 1989.
 Dân ca Thừa Thiên Huế, Sưu tầm - biên khảo, Nhà xuất bản Thuận Hóa, Huế - 2004

Dịch thuật:

 Bên trong, Tập truyện ngắn của các tác giả nữ Nhật Bản, dịch từ tiếng Anh, Nhà xuất bản Thuận Hóa, Huế - 2010

Nhiều truyện ngắn của Trần Thùy Mai đã được chuyển thể kịch bản sân khấu hoặc dựng thành phim như: "Hãy khóc đi em" (2005) "Gió thiên đường", "Thập tự hoa" (2005), "Trăng nơi đáy giếng" (2009)

Đánh giá

Về văn chương của Trần Thùy Mai, PGS.Tiến sĩ Văn học Hồ Thế Hà từng nhận định: "...Những nhân vật của Trần Thùy Mai thường không bình lặng. Họ cô đơn, hẫng hụt, tiếc nuối nhưng không bao giờ từ bỏ khát vọng sống của mình bằng cách bơi ngược dòng sông ký ức để làm sống lại những điều tốt đẹp....Đọc Trần Thùy Mai, tôi bị cuốn hút bởi chất nhân ái và triết lý này. Con người dù giận hờn, hằn học nhưng trong tận cùng sâu thẳm của ý thức cộng đồng, họ âm thầm sẻ chia và nhận nỗi đau về mình để được kéo dài ra trong niềm vui của người khác, để được yêu trong trắc ẩn dù có khi không tránh khỏi sự đối xử thờ ơ, nguội lạnh của tha nhân..."

Nguyễn Vinh Sơn, đạo diễn bộ phim "Trăng nơi đáy giếng", một đồng hương xứ Huế với nữ nhà văn thì nhận xét: "Cảm nhận của Trần Thùy Mai đầy Huế. Chất thơ là thuộc tính của người Huế từ cung cách đi đứng, nói năng đến lối sống thâm trầm, sâu sắc, tinh tế..."

Nhà báo Hoàng Nguyên Vũ cho rằng: "Càng về sau văn chị viết càng đời, càng đầy đủ mặn ngọt đắng cay của những phận đời trong đó....Dù những cái kết được báo trước nhưng người đọc vẫn muốn nếm hết những vị đắng cay, điệu man mác cho đến những dòng cuối cùng."

Suy nghĩ về nghề văn

"Cứ mỗi lần trèo qua một con dốc thì lập tức xuất hiện trước mắt mình một con dốc khác cao hơn. Thế là lại đi và đi mãi như thế trong gió ngược... Nhiều khi mỏi mà không muốn dừng bởi hai bên đường nhiều hoa thơm cỏ lạ quá. Cứ muốn hái và ôm đầy tay..."

Vinh danh

Giải nhất cuộc thi tiểu thuyết của Hội nhà văn Việt Nam lần thứ 5 (2016 – 2019).
Giải B, giải thưởng Văn học Nghệ thuật Cố đô lần thứ hai, (1998) cho Tập truyện ngắn "Thị trấn hoa quỳ vàng".
Giải C, Giải thưởng Văn học thiếu nhi "Vì tương lai đất nước" của Nhà xuất bản Trẻ (2002) cho truyện dài thiếu nhi "Người khổng lồ núi Bạc"
Giải B, Hội Nhà văn Việt Nam (2002, không có giải A) và Giải A, giải thưởng Văn học Cố đô lần thứ ba (2005), cho tập truyện ngắn "Quỷ trong trăng".
Giải thưởng Ủy ban Toàn quốc Liên Hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam (2003) và Giải A, giải thưởng Văn học Nghệ thuật Cố đô lần thứ tư (2008) cho tập truyện ngắn "Thập tự hoa".
Giải thưởng của Hội liên hiệp Văn học Nghệ thuật Thừa Thiên Huế (2008), cho tập truyện ngắn "Một mình ở Tokyo".
Giải cống hiến vì cộng đồng năm 2011 do Ủy ban kết nghĩa thành phố San Francisco - TP. Hồ Chí Minh trao tặng.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Nhà văn Trần Thùy Mai
 Nhà văn Trần Thùy Mai: Viết văn là một cách thương yêu...
 Trần Thùy Mai không hối tiếc khi chọn nghề viết
 Trần Thùy Mai nối dài cuộc sống từ các nhân vật
 Nhà văn Trần Thùy Mai: Người viết văn như người đi tìm đạo
 Trần Thùy Mai lập hattrick
 Trần Thùy Mai chưa dám viết sex
 Trần Thùy Mai: 'Tết là thời gian hạnh phúc nhất trong năm'
 Nhà văn Trần Thùy Mai: "Phật giáo giúp con người hiền lương và văn minh hơn"
 Trần Thùy Mai: "Nếu có … siêu thị đàn ông!"

Người Huế
Nhà văn Việt Nam thời kỳ từ 1976


title: Seigneulles

text:
Seigneulles là một commune thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Meuse

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Meuse


title: Pyrausta nigrata

text:
Pyrausta nigrata là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Loài này có ở châu Âu.

Sải cánh dài 14–17 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 10 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn various herbs, such as Thyme và Marjoram.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Pyrausta nigrata at UKmoths

Động vật được mô tả năm 1763
Pyrausta
Côn trùng châu Âu


title: 2314 Field

text:
2314 Field (1977 VD) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 11 năm 1977 bởi Harvard College ở trạm Agassiz.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2314 Field

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: Megachile cinnamomea

text:
Megachile cinnamomea là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Alfken mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1935


title: Combrimont

text:
Combrimont là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 5,21 km², dân số năm 1999 là 174 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 392 m trên mực nước biển.

Hành chính

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Site officiel
 Combrimont trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Base (định hướng)

text:
Base có thể là:

Khoa học kỹ thuật
 base: các chất có đặc tính là nhận proton (H+), hoặc tạo ra OH- trong dung dịch có dung môi nước.
 Cực Base hay cực gốc hay cực nền, là một cực của transistor.
 Lối nói và viết tắt phổ biến của các nucleobase.
  , một phần tử HTML

Văn học nghệ thuật
 Ace of Base là một ban nhạc pop đến từ thành phố Göteborg, Thụy Điển.


title: Perdita obscurifascies

text:
Perdita obscurifascies là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1968


title: Ferrière-la-Petite

text:
Ferrière-la-Petite là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Ferrierelapetite


title: Arnottia

text:
Arnottia là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Tông Lan
Thực vật Mauritius


title: Döllstädt

text:
Döllstädt là một đô thị ở huyện Gotha, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 13,37 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1212 người.

Tham khảo


title: Chồng chập lượng tử

text:
Chồng chập lượng tử (hay chồng chất lượng tử, xếp lớp lượng tử) là việc áp dụng nguyên lý chồng chập vào cơ học lượng tử. Nguyên lý chồng chập vốn là sự cộng véctơ các véctơ sóng trong giao thoa. Trong cơ học lượng tử, các véctơ hàm sóng, hay véctơ trạng thái được cộng. Điều này xảy ra khi một hệ lượng tử có cùng lúc nhiều giá trị có thể đo được cho một tính chất vật lý (như năng lượng).

Thuyết lượng tử nguyên sinh là một thuyết của nguyên tử và phân tử. Trong mô hình phát triển ban đầu của Bohr và Heisenberg, nó đòi hỏi thế giới phân chia thành 2 thành phần. Một phần là hệ thống được nghiên cứu, ở đó các miêu tả sử dụng thuyết lượng tử, và phần còn lại gắn với quan sát viên. Sự phân thế giới thành 2 phần này là tính chất của mọi cấu trúc trong cơ học lượng tử. Chồng chập lượng tử chính là trọng tâm của các cấu trúc này.

Cụ thể chồng chập lượng tử có thể được phát biểu là "nếu một hệ lượng tử có thể được phát hiện ở một trong 2 trạng thái, A và B với các tính chất khác nhau, nó cũng có thể được phát hiện ở trạng thái tổ hợp của chúng, aA + bB, ở đó a và b là các số bất kỳ".

Tham khảo

Cơ học lượng tử

sk:Princíp superpozície#Princíp superpozície v kvantovej mechanike


title: Pseudoelateropsis

text:
Pseudoelateropsis là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1906 bởi Handlirsch.

Các loài
Chi này có các loài:
 Pseudoelateropsis infraliassica (Roemer, 1876)

Chú thích

Tham khảo

Họ Bổ củi


title: Saint-Romain-et-Saint-Clément

text:
Saint-Romain-et-Saint-Clément là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 13,8 km², dân số năm 1999 là 357 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 243 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Romain-et-Saint-Clément trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Saint-Romain-et-Saint-Clément trên trang mạng của Insee
 Saint-Romain-et-Saint-Clément trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Saint-Romain-et-Saint-Clément trên bản đồ nước Pháp và các xã giáp ranh
 Plan de Saint-Romain-et-Saint-Clément sur Mapquest

Saint-Romain-et-Saint-Clement


title: Độ dư vĩ

text:
Trong hệ tọa độ cầu, độ dư vĩ là giá trị của góc phụ nhau đối với vĩ độ, nghĩa là nó bằng hiệu số của 90° trừ đi vĩ độ.

Thiên văn học
Độ dư vĩ hữu ích trong thiên văn học do nó chỉ tới khoảng cách thiên đỉnh của các thiên cực. Ví dụ, tại vĩ độ 42°Bắc, sao Bắc Cực (gần với thiên cực bắc) có cao độ 42°, vì thế khoảng cách từ thiên đỉnh (điểm ở ngay phía trên đầu người quan sát) tới sao Bắc Cực bằng 90 – 42 = 48°.

Cộng thêm xích vĩ của ngôi sao vào độ dư vĩ của người quan sát sẽ cho cao độ tối đa của ngôi sao này (góc của nó từ chân trời tại đỉnh điểm). Chẳng hạn, nếu Alpha Centauri được quan sát với cao độ 72° bắc (108° nam) và xích vĩ của nó đã biết (60°Nam), thì có thể xác định độ dư vĩ của người quan sát là 108 – 60 = 48 (nghĩa là vĩ độ của người này bằng 90 – 48 = 42°Nam).

Các ngôi sao với xích vĩ vượt quá độ dư vĩ của người quan sát được gọi là quanh cực do chúng sẽ không bao giờ lặn khi được quan sát từ vĩ độ đó. Nếu xích vĩ của thiên thể là xa hơn về phía nam của thiên cầu so với giá trị của độ dư vĩ, thì nó sẽ không bao giờ quan sát được từ vị trí đó. Ví dụ, Alpha Centauri sẽ luôn luôn nhìn thấy được vào ban đêm (tất nhiên là khi trời quang mây) tại Perth (bang Tây Australia) do độ dư vĩ của người quan sát tại đây xấp xỉ 90 – 32 = 58°, và 60 thì lớn hơn 58; ngược lại, ngôi sao này sẽ không bao giờ thấy mọc tại Juneau (bang Alaska) do xích vĩ của nó là -60° là nhỏ hơn -32° (độ dư vĩ của người quan sát tại Juneau).

Tham khảo

Hình học
Thuật ngữ thiên văn học
Hướng


title: USS Cleveland (CL-55)

text:
USS Cleveland (CL-55) là một tàu tuần dương hạng nhẹ của Hải quân Hoa Kỳ, là chiếc dẫn đầu của lớp Cleveland bao gồm 26 chiếc được hoàn tất trong hoặc ngay sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu thứ hai của Hải quân Mỹ được đặt cáitên này, theo tên thành phố Cleveland thuộc tiểu bang Ohio. Cleveland đã phục vụ rộng rãi trong chiến tranh tại các mặt trận Địa Trung Hải và Thái Bình Dương; và giống như hầu hết các tàu chị em cùng lớp, nó được cho xuất biên chế không lâu sau khi chiến tranh kết thúc và bị tháo dỡ vào đầu những năm 1960. Cleveland được tặng thưởng danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Hải quân cùng 13 Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Thiết kế và chế tạo

Thiết kế
Lớp Cleveland được thiết kế nhằm mục đích gia tăng tầm xa hoạt động, tăng cường hỏa lực phòng không và sự bảo vệ chống ngư lôi so với các tàu tuần dương Hoa Kỳ trước đây. Cho dù kém hơn ba nòng pháo 6-inch so với những chiếc lớp Brooklyn dẫn trước, hệ thống kiểm soát hỏa lực mới và tiên tiến hơn giúp cho lớp Cleveland có được ưu thế về hỏa lực trong chiến đấu thực tế. Tuy nhiên việc tăng cường thêm dàn hỏa lực phòng không hạng nhẹ cho đến cuối Thế Chiến II khiến các con tàu bị nặng đầu đáng kể.

Chế tạo
Cleveland được đặt lườn dưới số hiệu 423 vào ngày 1 tháng 7 năm 1940 tại xưởng tàu của hãng New York Shipbuilding Corporation tại Camden, New Jersey; nó được hạ thủy vào ngày 1 tháng 11 năm 1941 và được đỡ đầu bởi bà Selma Florence Smith Burtot, phu nhân ngài Harold H. Burton, nguyên Thượng nghị sĩ tiểu bang Ohio. Con tàu được cho nhập biên chế vào ngày 15 tháng 6 năm 1942 dưới quyền chỉ huy của hạm trưởng Đại tá Hải quân Edmund W. Burrough.

Lịch sử hoạt động
Rời vịnh Chesapeake thuộc Norfolk vào ngày 10 tháng 10 năm 1942, Cleveland gia nhập một lực lượng đặc nhiệm ngoài khơi Bermuda vào ngày 29 tháng 10 để hướng sang Bắc Phi, là lớp tàu mới đầu tiên tham gia Thế Chiến II. Hỏa lực của nó đã hỗ trợ cho cuộc đổ bộ lên Fedhala tại Morocco thuộc Pháp vào ngày 8 tháng 11, rồi nó tiếp tục tuần tra cho đến ngày 12 tháng 11 trước khi quay trở về Norfolk vào ngày 24 tháng 11.

Cleveland lên đường đi Thái Bình Dương vào ngày 5 tháng 12 năm 1942, đi đến đảo Efate vào ngày 16 tháng 1 năm 1943. Nhiệm vụ đầu tiên của nó để củng cố khu vực quần đảo Solomon là cùng với Lực lượng Đặc nhiệm 18 bảo vệ một đoàn tàu vận tải chuyển quân đến Guadalcanal từ ngày 27 đến ngày 31 tháng 1. Nó đã nổ súng vào đối phương khi chịu đựng một đợt không kích nặng nề trong Trận chiến quần đảo Rennell trong các ngày 29-30 tháng 1. Gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 68, Cleveland di chuyển ngược lên "Cái Khe" vào ngày 6 tháng 3 năm 1943 để bắn phá các sân bay Nhật Bản tại Vila thuộc Kolombangara, rồi tham gia trận đánh đêm vốn đã đánh chìm các tàu khu trục Nhật Bản Minegumo và Murasame trong Trận chiến eo biển Blackett.

Quyền chỉ huy của chiếc tàu tuần dương được bàn giao lại cho Đại tá Andrew G. Shepard vào tháng 6. Vẫn nằm trong thành phần Lực lượng Đặc nhiệm 68, Cleveland đã thực hiện bắn phá xuống quần đảo Shortland vào ngày 30 tháng 6 rồi bắn pháo hỗ trợ cho cuộc đổ bộ chiếm đóng Munda, New Georgia vào ngày 12 tháng 7. Sau một đợt sửa chữa ngắn tại Sydney, Australia, Cleveland lên đường cho một đợt bắn phá chuẩn bị xuống quần đảo Treasury vào các ngày 26 –27 tháng 10. Lực lượng đặc nhiệm của nó lên đường bắn phá đảo Buka và Bonis vào ngày 1 tháng 11 để hỗ trợ cho lực lượng đổ bộ lên Bougainville, quay xuống phía Nam cùng ngày hôm đó để vô hiệu hóa các căn cứ tại Shortland, và nội trong đêm đó đã đánh chặn một lực lượng tàu nổi Nhật Bản trong Trận chiến vịnh Nữ hoàng Augusta, vốn đã đem lại cho nó danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Hải quân.

Cleveland đã nả pháo dưới sự dẫn hướng bằng radar xuống bốn tàu tuần dương Nhật Bản trong vòng hơn một giờ, trợ giúp vào việc đánh chìm chiếc Sendai và truy đuổi những chiếc khác bỏ chạy cho đến bình minh. Một cuộc không kích được tiếp nối, vốn bủa vây nhiều quả bom chung quanh Cleveland, và nó đáp trả khi bắn rơi nhiều máy bay đối phương. Nó quay trở về Buka cho một đợt bắn phá khác vào ngày 23 tháng 12, rồi tuần tra trong khu vực giữa Truk và đảo Green, Papua New Guinea từ ngày 13 đến ngày 18 tháng 2 năm 1944 trong khi lực lượng Hoa Kỳ chiếm đóng Green.

Sau khi hỗ trợ cho việc đổ bộ Emirau từ ngày 17 đến ngày 23 tháng 3, Cleveland lên đường đi đến Sydney, Australia để tiếp liệu và sửa chữa, rồi quay lại khu vực Solomon vào ngày 21 tháng 4 chuẩn bị cho việc tấn công quần đảo Mariana. Một cuộc bắn pháo thực hành vào ngày 20 tháng 5 bất ngờ bị bắn trả, nhưng không gây hư hại gì, và nó nhanh chóng làm im tiếng các khẩu đội pháo bờ biển đối phương.

Từ ngày 8 tháng 6 đến ngày 12 tháng 8, Cleveland tham gia Chiến dịch quần đảo Mariana. Vào ngày 24 tháng 7, trong cuộc tấn công chiếm đóng Tinian, Cleveland đã đến để trợ giúp cho tàu khu trục Norman Scott, vốn đã bị bắn trúng sáu lần trong vòng vài giây bởi các khẩu đội phòng thủ duyên hải đối phương. Chiếc tàu tuần dương đã cơ động vào vị trí giữa Norman Scott và bờ biển, giúp ngăn cho nó khỏi tiếp tục trúng đạn. Cleveland tiến hành bắn pháo áp chế, rồi sau đó bắn pháo hỗ trợ cho lực lượng trên bờ cho đến khi nó gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 58 trong Trận chiến biển Philippine vào ngày 19–20 tháng 6. Mặc dù chỉ có ít máy bay đối phương xuyên qua được hàng rào tuần tra chiến đấu trên không của các máy bay từ tàu sân bay Mỹ, Cleveland cũng ghi được chiến công bắn rơi ít nhất một máy bay đối phương và hỗ trợ cho việc bắn rơi vài chiếc khác.

Từ ngày 12 đến ngày 29 tháng 9, Cleveland tham gia cuộc tấn công chiếm đóng Palaus, rồi sau đó khởi hành từ quần đảo Manus vào ngày 5 tháng 10 quay trở về vùng bờ Tây Hoa Kỳ cho một đợt đại tu. Nó đi đến vịnh Subic vào ngày 9 tháng 2 năm 1945, và lên đường bắn phá Corregidor vào ngày 13–14 tháng 2, vô hiệu hóa tiền đồn tại đây trước khi cuộc đổ bộ diễn ra. Tiếp tục hỗ trợ cuộc bình định Philippines, nó hỗ trợ cho các cuộc đổ bộ lên Puerto Princesa, Visayas, Panay và khu vực Malabang-Parang trên đảo Mindanao.

Cleveland khởi hành từ vịnh Subic vào ngày 7 tháng 6 để hoạt động trong thành phần hỗ trợ và bắn pháo bảo vệ cuộc đổ bộ lên vịnh Brunei, Borneo vào ngày 10 tháng 6. Nó quay trở lại vịnh Subic vào ngày 15 tháng 6, rồi đi đến Manila đón Thống tướng Douglas MacArthur cùng ban tham mưu của ông như những quan sát viên trong cuộc tấn công Balikpapan. Đến nơi vào ngày 30 tháng 6, nó tiến hành bắn pháo chuẩn bị vào sáng hôm sau, và sau khi tướng MacArthur tiến hành một cuộc thị sát khu vực đổ bộ, nó lên đường quay trở lại Manila, đến nơi vào ngày 3 tháng 7.

Cùng với một lực lượng đặc nhiệm tàu tuần dương mới, Cleveland lên đường vào ngày 13 tháng 7 hướng đến Okinawa, đến nơi vào ngày 16 tháng 7. Từ căn cứ này, lực lượng thực hiện một loạt các cuộc càn quét tàu bè Nhật Bản cho đến ngày 7 tháng 8 nhằm đảm bảo quyền kiểm soát của Đồng Minh tại biển Đông Trung Hoa. Cleveland khởi hành từ Okinawa vào ngày 9 tháng 9 hỗ trợ cho việc chiếm đóng Nhật Bản khi trợ giúp vào việc di tản các tù binh chiến tranh Đồng Minh khỏi Wakayama, rồi phục vụ trong thành phần lực lượng hải quân chiếm đóng cho đến khi Tập đoàn quân 6 đổ bộ lên Honshū.

Sau khi ở lại một thời gian ngắn trong vịnh Tokyo từ ngày 28 tháng 10 đến ngày 1 tháng 11, Cleveland lên đường đi Trân Châu Cảng, rồi tiếp tục đi qua San Diego, kênh đào Panama để đến Boston vào ngày 5 tháng 12 cho một đợt đại tu. Nó hoạt động ngoài khơi Newport trong nhiều đợt thực tập huấn luyện, bao gồm một chuyến đi huấn luyện Hải quân Trừ bị đến Bermuda vào tháng 4 năm 1946 và Halifax, Nova Scotia cùng Quebec vào tháng 6 năm 1946, trước khi đi đến Philadelphia để chuẩn bị xuất biên chế. Cleveland được đưa về lực lượng dự bị tại đây vào ngày 7 tháng 2 năm 1947, và bị bỏ không tại đây cho đến khi bị bán để tháo dỡ vào ngày 18 tháng 2 năm 1960.

Phần thưởng
Ngoài danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Hải quân, Cleveland còn được tặng thưởng 13 Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Sĩ quan chỉ huy
 Đại tá Edmund W. Burrough: 15 tháng 6 năm 1942 – tháng 6 năm 1943
 Đại tá Andrew G. Shepard: 19 tháng 6 năm 1943 – tháng 8 năm 1944
 Đại tá Herbert G. Hopwood: 14 tháng 8 năm 1944 – tháng 7 năm 1945
 Đại tá Charles J. Maguire: 3 tháng 7 năm 1945 – tháng 12 năm 1945

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

 USS Cleveland CL-55 Reunion Association
 USS Cleveland at The Naval Historical Center

Lớp tàu tuần dương Cleveland
Tàu tuần dương của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II


title: Rupilia viridiaenea

text:
Rupilia viridiaenea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Clark miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

Rupilia


title: Phạm Hy Lượng

text:
Phạm Hy Lượng (chữ Hán: 范熙亮, 1834-1886) là một danh sĩ đời vua Tự Đức nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Thân thế và sự nghiệp
Ông sinh năm 1834 tại phường Nam Ngư, huyện Thọ Xương, Hà Nội. Thời trẻ, ông thụ giáo ở Tiến sĩ Vũ Tông Phan. Năm Mậu Ngọ 1858, ông đậu Cử nhân, năm Nhâm Tuất 1862, đỗ Phó bảng. Khoa thi này có sáu người đỗ Tiến sĩ là Nguyễn Hữu Lập, Lê Khắc Nghị, Trần Văn Chuẩn, Nguyễn Chính, Kiều Lâm, Vũ Huy Huyến và 5 người đậu Phó bảng là Phạm Xuân Trạch, Nguyễn Duy Tân, Trần Doãn Đạt, Phạm Hy Lượng, Hoàng Hữu Tài (xem Quốc triều khoa bảng lục).

Sau khi đỗ Phó bảng, ông được bổ làm Tri huyện Yên Dũng, phủ Lạng Giang, Kinh Bắc. Năm Canh Ngọ 1870, ông được thăng hàm Quang Lộc tự thiếu khanh và được sung đoàn đi sứ nhà Thanh (đời vua Đồng Trị). Đoàn do Hoàng giáp Nguyễn Hữu Lập làm Chánh sứ, Phạm Hy Lượng làm Phó sứ thứ nhất, Trần Văn Chuẩn làm Phó sứ thứ hai. Phạm Hy Lượng ghé thăm mộ của Nhạc Phi ở Hàng Châu và viết bài thơ Yết Nhạc vương từ (謁岳王祠, nghĩa là "Thăm đền Nhạc vương").

Năm 1872, sau khi đi sứ về, ông được thăng hàm Quang Lộc tự khanh, được giao trách nhiệm cùng một số người nữa duyệt kiểm bộ sách Khâm định Việt sử thông giám cương mục gồm 47 quyển, dày trên 4.000 trang do Phan Thanh Giản làm chủ biên. Công việc của Phạm Hy Lượng là "duyệt kiểm", tức khâu thứ hai trong quy trình hiệu duyệt nhằm nâng cao chất lượng bản thảo gồm 4 khâu: duyệt nghĩ; duyệt kiểm; phúc kiểm và hiệu đính.

Năm Quý Dậu 1873, ông được bổ làm Bố chánh Quảng Bình. Năm 1874, ông soạn bài văn bia ở đền thờ An Dương Vương tại huyện Đông Thành, Nghệ An. Bấy giờ, xảy ra một cuộc khởi nghĩa chống Pháp tại địa phương. Vì không nỡ thẳng tay đàn áp nên Phạm Hy Lượng nhiều lần bị triều đình luận tội. Ông bị phạt 100 trượng, đồ 3 năm (giam giữ ở phủ Thừa Thiên).

Năm Quý Mùi 1883, ông được phục chức, lãnh Án sát Ninh Bình rồi quyền Tuần phủ. Chỉ một năm sau, năm Giáp Thân 1884, ông cáo bệnh hồi hưu, về Hà Nội mở trường dạy học. Ông là một trong những thầy giáo nổi tiếng đất Thăng Long. Ông có nhiều học trò nổi tiếng như Nguyễn Thượng Hiền, Vũ Phạm Hàm và đặc biệt là Chu Mạnh Trinh, người sau này trở thành con rể của ông..

Ông qua đời năm Bính Tuất 1886 tại Hà Nội.

Tác phẩm
Về mặt tác phẩm, Phạm Hy Lượng còn lưu lại tập văn nhan đề Phạm Ngư Đường Bắc sà nhật kỷ ghi lại hành trình đi sứ 2 năm của ông và tập thơ Bắc Minh sồ vũ ngẫu lục (北溟雛羽偶錄).

Vinh danh
Tên ông được chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh đặt cho một con đường dài 555 mét thuộc phường Thạnh Mỹ Lợi, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh theo Quyết định 1173/QĐ-ủy ban nhân dân ngày 6.3.2012.

Chú thích

Liên kết ngoài
Đôi điều cảm nhận về Mộng Hồ gia tập- Vũ Thế Khôi
Chủ điểm nhớ Thăng Long- Hà Nội qua ngàn năm văn học dân tộc- Nguyễn Hữu Sơn
Phạm Hy Lượng, cuộc đời và tác phẩm- Việt Anh- Tạp chí Hán Nôm 4.1995

Người Hà Nội
Sinh năm 1834
Mất năm 1886
Phó bảng


title: Tillamook, Oregon

text:
Thành phố Tillamook (IPA: ) là quận lỵ của Quận Tillamook, tiểu bang Oregon, Hoa Kỳ. Thành phố nằm ở phần cuối đông nam của Vịnh Tillamook bên bờ Thái Bình Dương. Nó được đặt tên theo bộ lạc Tillamook người bản thổ châu Mỹ, một bộ lạc nói tiếng Salishan sinh sống trong vùng này từ đầu thể kỷ 19. Dân số là 4.352 theo Điều tra Dân số Hoa Kỳ năm 2000. Ước tính năm 2006 là 4.675 cư dân.

Kinh tế
Trong lịch sử, kinh tế của Tillamook dựa vào nông nghiệp bò sữa. Đất canh tác xung quanh thành phố được dùng để nuôi bò sữa, là nguồn cung cấp cho các sản phẩm sửa, phó mát, kem và các sản phẩm sửa khác. Hàng triệu người viếng thăm nhà máy sản xuất phó mát (nằm phía bắc Tillamook trên Quốc lộ Hoa Kỳ 101) mỗi năm.

Cũng có một ngành công nghiệp gỗ lớn mà đã hồi sinh trở lại nhờ trồng rừng theo sau những vụ cháy rừng nổi tiếng tại Tillamook trong giữa thế kỷ 20.

Tillamook cũng phục vụ du khách trên đường đến các bờ biển Oregon và cũng là một nơi để tìm một căn nhà thứ hai để nghỉ mát.

Bảo tàng Hàng không Tillamook gồm có trên 30 máy bay chiến đấu nằm ở ngay phía nam của thành phố. Tòa nhà của bảo tàng, một điểm mốc có thể nhìn thấy từ Quốc lộ Hoa Kỳ 101, trước đây là một nhà chứa máy bay được xây trong Chiến tranh thế giới thứ hai như một phần của Trạm Không lực Hải quân Tillamook.

Địa lý
Tillamook nằm ở vị trí  (45.455230, -123.842384).

Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích là 4,0 km² (1,5 mi²), tất cả là đất.

Giao thông
Phi trường Tillamook

Liên kết ngoài
 City of Tillamook
 Tillamook Chamber of Commerce
 Oregon Blue Book listing for Tillamook
 Tillamook County Transportation District

Tham khảo

Thành phố của Oregon
Quận lỵ Oregon


title: Geranomyia deccanica

text:
Geranomyia deccanica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Quan Sơn (định hướng)

text:
Quan Sơn có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam
 Huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa
 Xã Quan Sơn, huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn
 Thị trấn cũ Quan Sơn, huyện lỵ huyện Quan Sơn từ năm 2003 đến năm 2019; nay là một phần thị trấn Sơn Lư.
 Hồ Quan Sơn: một thắng cảnh tại huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.

Đài Loan
 Trấn Quan Sơn, huyện Đài Đông, tỉnh Đài Loan

Xem thêm
Quang Sơn


title: Phù Nam

text:
Phù Nam (chữ Hán : 扶南, tiếng Anh : Funan) là tên gọi được đặt cho một quốc gia cổ trong lịch sử Đông Nam Á, xuất hiện khoảng thế kỉ 1 trước Công Nguyên, ở khu vực hạ lưu và châu thổ sông Mê Kông. Theo nhiều thư tịch cổ Trung Quốc, thì trong thời kỳ hưng thịnh, vương quốc này về phía Đông, đã kiểm soát cả vùng đất phía Nam Trung Bộ (Việt Nam), về phía Tây đến Thung lũng sông Mê Nam (Thái Lan), về phía Nam đến phần phía Bắc bán đảo Mã Lai.

Quốc gia này tồn tại cho đến khoảng nửa đầu thế kỷ 7 (sau năm 627) thì bị sáp nhập vào lãnh thổ của Chân Lạp (Campuchia). Mãi đến thế kỷ 17-thế kỷ 18, 1 phần lãnh thổ xưa kia được coi là trung tâm của Phù Nam tách khỏi Chân Lạp để trở thành một bộ phận của lãnh thổ Việt Nam, tức Nam Bộ ngày nay.

Yếu tố sắc tộc-ngôn ngữ của cư dân Phù Nam vẫn còn đang được tranh luận, chưa thể đưa ra được kết luận cụ thể từ các bằng chứng hiện có. Một số giả thuyết cho rằng đa phần dân cư Phù Nam nói các tiếng thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer, có giả thuyết lại cho rằng họ nói một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Nam Đảo, lại có giả thuyết khác cho rằng Phù Nam là một xã hội đa sắc tộc.

Tên gọi
Được biết đến trong các ngôn ngữ ngày nay của khu vực như là  Vnom (Khmer) hay  Nokor Phnom (Khmer),  (tiếng Thái), , tên gọi Phù Nam không được tìm thấy trong bất kỳ văn bản nào có nguồn gốc tại khu vực này trong thời kỳ đó, và người ta cũng không rõ người Phù Nam dùng tên gọi gì để nói tới chính thể của mình. Tên gọi Phù Nam trong tiếng Việt là phiên dịch từ tên gọi tiếng Trung, do tên gọi 扶南 xuất hiện trong các thư tịch Trung Hoa khi mô tả về vương quốc này, và phần lớn các mô tả đó chủ yếu dựa trên báo cáo của hai sứ giả Trung Hoa là Khang Thái (康泰) và Chu Ứng (朱應) đã từng sống tại đây trong khoảng giữa thế kỷ 3 cho vua Đông Ngô ở Nam Kinh.

Chung quanh tên gọi Phù Nam hiện vẫn còn nhiều tranh cãi. Ý kiến được nhiều người tán đồng, đó là Phù Nam do chữ Fou Nan mà ra (gọi theo cách phát âm của người Trung Hoa). Từ ngữ này xuất phát từ ngôn ngữ Môn cổ: bnam hay vnam, mà ngày nay được đọc là phnom, có nghĩa là núi hoặc đồi. Tuy nhiên, nhà nghiên cứu văn khắc Claude Jacques chỉ ra rằng diễn giải này dựa trên sự phiên âm sai từ tiếng Phạn parvatabùpála trong các văn khắc cổ như là tương đương với từ Khmer bnaṃ và đồng nhất hóa sai lệch vua Bhavavarman I đề cập trong các văn khắc này như là người chinh phục Phù Nam. Jacques cũng đề xuất loại bỏ việc sử dụng tên gọi Funan trong các ngôn ngữ phương Tây và thay vì thế sử dụng các tên gọi như Bhavapura, Aninditapura, Shresthapura hay Vyadhapura, được biết đến từ các văn khắc đã từng được sử dụng vào thời gian đó để chỉ các đô thị trong khu vực và cung cấp ý tưởng chính xác hơn về địa lý của các khu vực Khmer cổ so với các tên gọi như Funan hay Zhenla (Chân Lạp), những tên gọi không được biết đến trong tiếng Khmer cổ.

Theo tác giả Lương Ninh thì một danh từ chung chỉ núi non không thể là nguồn gốc của tên đất nước, mà phải là cái khác, quý báu hơn: tên tộc người bản địa: Bnam. Theo đó các vua Phù Nam là những người thuộc dòng Vua Núi - Kurung bnam.

Kinh đô của Phù Nam, theo sách Lương thư và Tân Đường thư là thành Đặc Mục (特牧). Học giả G. Coedes cho đó là phiên âm của từ trong tiếng Phạn là Vyadhapura (pura: thành phố/kinh đô, Vyadha: người đi săn), và thành này ở gần ngọn núi Ba Phnom ở làng Banam, thuộc tỉnh Prey Veng (Campuchia) ngày nay. Ngược lại, một số tác giả như Paul Pelliot (1903), P. Dupont (1955), L. Malleret (1962) không tán thành thuyết đó, họ cho rằng kinh đô của Phù Nam có thể là Angkor Borei do nhiều hiện vật khảo cổ có niên đại và phong cách Phù Nam tìm thấy ở đây.

Lịch sử

Huyền thoại lập quốc
Theo sứ giả Khang Thái của Ngô Tôn Quyền thời Tam Quốc chép trong sách Phù Nam thổ tục thì ông vua đầu tiên của nước Phù Nam, có lẽ là một quý tộc người Ấn Độ hay là một tăng lữ Bà-la-môn tên là Hỗn Điền. Một số học giả phương Tây cho rằng truyền thuyết Hỗn Điền là dị bản của truyền thuyết Ấn Độ về Kaundinya.

Vương triều của Kaundinya tồn tại khoảng hơn 150 năm, trải qua 3 đời vua. Các thư tịch cổ của Trung Quốc phiên âm tên 3 vị vua này là Hỗn Điền, Hỗn Bàn Huống (127-217) và Hỗn Bàn Bàn (217-220).

Hưng thịnh

Ngô Văn Doanh (2009) dẫn Lương thư cho biết rằng quốc vương cuối cùng của Vương triều Kaundinya làm vua được 3 năm thì mất. Một vị tướng của Phù Nam mà Lương thư của Trung Quốc phiên âm là Phạm Sư Mạn lên làm vua, lập ra Vương triều họ Phạm. Theo Lương thư, làm vua được 3 năm thì Phạm Sư Mạn mất. Con ông là Phạm Kim Sinh nối ngôi, làm vua được khoảng 5 năm, đến năm 245 thì bị người anh họ tên Phạm Chiên giết chết để đoạt ngôi. Một người con khác của Phạm Sư Mạn là Phạm Trường đã nổi dậy lật đổ được Phạm Chiên, nhưng cũng lập tức bị tướng của Chiên là Phạm Tầm giết. Phạm Tầm lên làm vua. Phù Nam dưới Vương triều họ Phạm trở nên hùng mạnh. Phạm Sư Mạn đã đem quân đi chinh phạt được tới hơn 10 nước, mở rộng đáng kể lãnh thổ. Phạm Chiên đã thúc đẩy quan hệ ngoại giao với Ấn Độ. Còn Phạm Tầm đã thúc đẩy quan hệ ngoại giao với nhà Tấn ở Trung Quốc. Người Phù Nam đã có chữ viết, kiểu chữ viết có nguồn gốc Ấn Độ.

Cho đến giờ chưa phát hiện được tư liệu nào nói về thời kỳ tiếp sau Phạm Tầm. Các nhà khoa học cho rằng vào khoảng giữa thế kỷ 4, quyền cai trị Phù Nam một lần nữa lại vào tay người Ấn Độ. Lương thư và Tấn thư có nhắc tới một người là Trúc Chiên Đàn đã triều cống Mục Đế. Các nhà khoa học sau này cho đó là người Ấn Độ tên là Chandan hoặc Chandana.

Đến đầu hoặc giữa thế kỷ 5, vẫn là người Ấn Độ nắm quyền cai trị Phù Nam. Lương thư cho biết một người Thiên Trúc là Kiều Trần Như mà các nhà khoa học sau này cho rằng đó có thể là một người Brahman Ấn Độ cũng lại tên là Kaudinya đã thay đổi chế độ nhà nước Phù Nam sang theo kiểu Ấn Độ. Kiều Trần Như ở ngôi khoảng năm 470 đến 514, tự xưng là Người bảo vệ thánh kinh Vê đa. Vào thời kỳ này, nhiều thương gia Phù Nam sang buôn bán ở Quảng Châu (Trung Quốc).

Khi Kaundinya mất, con là Sri Indravarman (Lương thư phiên âm là Trì Lê Đà Bạt Ma) lên thay, và đã cho sứ sang triều cống Tống Văn Đế (nhà Lưu Tống) vào những năm 438, 453 và 438. Cũng theo Lương thư, thì năm 431-432, nước Lâm Ấp muốn đánh Giao Châu của người Việt, nên có yêu cầu vua Phù Nam giúp sức, nhưng Phù Nam đã từ chối.

Khi Sri Indravarman mất, người nối ngôi là Jayavarman (Lương thư phiên âm là Xà Gia Bạt Ma). Jayavarman đã phái một nhà sư Ấn Độ tên Nagasena đem lễ vật sang tặng vua Nam Tề năm 484, và yêu cầu nhà vua giúp mình đánh Lâm Ấp nhưng bị từ chối khéo. Các nhà khoa học đã phát hiện bia ký viết bằng chữ Phạn cho hay dưới thời Jayavarman Phù Nam đã xây dựng nhiều công trình thủy lợi, biến nhiều vùng đầm lầy rộng lớn ở hạ lưu sông Mê Kông thành những vùng đồng bằng phì nhiêu, trù phú. Năm 514, Jayavarman mất.

Kế vị ngôi là Rudravarman (Lương thư phiên âm là Lưu Đà Bạt Ma), con cả của Jayavarman. Đây là ông vua cuối cùng của Phù Nam. Vào năm 517 và 539, nhà vua đều có sai sứ sang Trung Quốc triều cống.

Diệt vong
Giữa thế kỷ 5, Chân Lạp nổi lên, chiếm thành Đặc Mục - kinh đô của Phù Nam, hợp nhất lãnh thổ Phù Nam với Chân Lạp. Nhà vua Phù Nam phải bỏ chạy và lập triều đình lưu vong tại Na Phất Na (vùng Angkor Borei). Phù Nam diệt vong.

Sách Lược sử vùng đất Nam Bộ Việt Nam (tr. 20) viết:
Sau một thời rực rỡ, đế quốc Phù Nam bắt đầu suy thoái vào cuối thế kỷ thứ 6. Nước Cát Miệt, một thuộc quốc của Phù Nam, đến thế kỷ này đã nhanh chóng phát triển thành một vương quốc độc lập và hùng mạnh. Nhân sự suy yếu của Phù Nam, Chân Lạp đã tấn công và chiếm lấy một phần lãnh thổ (tương đương với vùng đất Nam Bộ ngày nay) của đế chế này vào đầu thế kỷ 7...
Sách Tùy thư chép tương tự:
Nước Chân Lạp ở về phía Tây Nam nước Lâm Ấp, nguyên là một chư hầu của Phù Nam. Vua nước ấy là Ksatriya Citrasena đánh chiếm và tiêu diệt Phù Nam.

Sách Tân Đường thư do Âu Dương Tu & Tống Kỳ biên soạn cũng đã cho biết đầu niên hiệu Trinh Quán nhà Đường (627-649); trong nước Phù Nam có thay đổi lớn. Nhà vua đóng đô ở thành Đặc Mục, thình lình bị nước Chân Lạp đánh chiếm, phải chạy trốn về Na Phất Na.

Căn cứ năm 627, sứ giả Phù Nam còn đến tiến cống nhà Đường, nên có thể suy ra nước Phù Nam bị tiêu diệt phải sau năm này.

Sau khi Chân Lạp đánh bại Phù Nam, trong sách Trung Quốc đã xuất hiện tên gọi Thủy Chân Lạp để chỉ phần lãnh thổ Phù Nam trên vùng đất Nam Bộ (Việt Nam); và cũng để phân biệt với vùng đất Lục Chân Lạp, tức là vùng đất gốc của Vương quốc Chân Lạp.

Mặc dầu chiếm đoạt được, nhưng trên thực tế, việc cai quản vùng lãnh thổ mới này đối với Chân Lạp gặp rất nhiều khó khăn. Trước hết, với truyền thống quen khai thác các vùng đất cao, dân số còn ít ỏi, người Khmer khi đó khó có khả năng tổ chức khai thác trên quy mô lớn một vùng đồng bằng mới bồi lấp, còn ngập nước và sình lầy. Hơn nữa, việc khai khẩn đất đai trên lãnh thổ của Lục Chân Lạp đòi hỏi rất nhiều thời gian và sức lực. Việc cai trị xứ Thủy Chân Lạp vì vậy vẫn phải giao cho những người thuộc dòng dõi Vua Phù Nam.

Theo những tài liệu bi ký còn lại có thể thấy rằng, vào thế kỷ 8 tại vùng trung tâm của Phù Nam trước đây vẫn còn tồn tại một tiểu quốc tên là Aninditapura, do một người thuộc dòng dõi vua Phù Nam tên là Baladitya trị vì. Và khi Phù Nam tan rã là lúc nhiều vương quốc nhỏ ở Đông Nam Á nổi lên thay thế vai trò đế quốc hàng hải của vương quốc này, mà nổi bật là vương quốc Srivijaya ở đảo Sumatra và vương quốc Sailendra ở đảo Java, thuộc Indonesia ngày nay.

Từ cuối thế kỷ 8, vương quốc Sailendra hùng mạnh đã xâm chiếm toàn bộ Thủy Chân Lạp đồng thời đưa Lục Chân Lạp vào vị trí chư hầu của mình, tới đầu thế kỷ 9, Sailendra suy yếu mới từ bỏ vùng đất Thủy Chân Lạp.

Văn hóa

Từ tháng 2 đến tháng 4 năm 1944, nhà khảo cổ học Pháp Louis Malleret cho khai quật khảo cổ ở Óc Eo, và đã tìm thấy nhiều di vật quý, có niên đại phù hợp với thời kỳ quốc gia Phù Nam tồn tại ở đây.

Tại di chỉ Bình Tả (xã Đức Hòa, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An), trong đợt khai quật vào tháng 2 năm 1987 do Lê Trung Khá chủ trì, đã phát hiện một di vật có tên Bhavavarman (tên một hoàng thân Phù Nam) viết bằng chữ Phạn cổ. Đây là một cứ liệu chính xác cho phép gắn liền văn hóa khảo cổ Óc Eo với Vương quốc Phù Nam trong lịch sử.

Sau năm 1975, thêm nhiều lần khai quật khảo cổ ở Óc Eo và nhiều nơi khác nữa, thì thấy nền văn hóa này phân bố rất phong phú trên địa bàn các tỉnh như Long An, Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang, Thành phố Hồ Chí Minh... Tất cả theo sách Lược sử vùng đất Nam Bộ Việt Nam, đã khẳng định rằng Óc Eo là một nền văn hóa có nguồn gốc bản địa, mà chủ nhân của nó là những cư dân Phù Nam. Nền văn hóa này phát triển trên nền tảng văn hóa Đồng Nai, có quan hệ mật thiết với nền văn hóa Sa Huỳnh ở miền Trung, và có quan hệ giao lưu rộng rãi với các nước ở bên ngoài (qua dấu tích vật chất, cho thấy có sự liên hệ khá mật thiết với Trung Quốc, Ấn Độ, Tây Á và Địa Trung Hải).

Từ điển Văn hóa Đông Nam Á cho biết chi tiết:
Ở di chỉ Óc Eo đã phát hiện ra nhiều di chỉ khác nhau như di chỉ cư trú, di chỉ kiến trúc tôn giáo, di chỉ mộ táng... cùng rất nhiều hiện vật quý như tượng thờ, linh vật, phù điêu, con dấu, tiền tệ, di vật bằng vàng, đồ trang sức bằng đá quý, vật dụng bằng đá, đồ gốm, vật dụng bằng gỗ, cốt động vật, cốt thực vật...

Qua phân tích các mẫu vật, đã xác định được niên đại của di chỉ Óc Eo là cuối thế kỷ 2 đến thế kỷ 5. Các hiện vật khảo cổ đã nói lên tầm quan trọng rất lớn trong nền văn hóa được mang tên là Óc Eo ở Đông Nam Á. Theo các nhà nghiên cứu, Óc Eo đã từng là một cảng quan trọng của nhà nước Phù Nam.

Và qua kết quả xét nghiệm những cốt sọ cùng nhiều hiện vật quý của cư dân Phù Nam, phần lớn các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã đưa ra một số ý kiến, có thể tóm tắt vào mấy điểm chính như sau:
 Hai nhà nghiên cứu là Võ Sĩ Khải & Lê Trung Khá, sau khi tìm thấy hai sọ cổ (cư dân của nền văn hóa Phù Nam) ở Gò Tháp (Đồng Tháp) và Óc Eo năm 1984, đã cho biết rằng: "Hai sọ cổ này mang những đặc điểm thường gặp phải ở số đông người Thượng hiện nay; và thường được xếp vào tiểu chủng hay loại hình nhân chủng Indonésien. Trong quá trình phát triển, có sự tiếp xúc và cộng cư với những yếu tố nhân chủng khác.
Chế độ nhà nước là chế độ phong kiến. Vương quyền được kết hợp chặt chẽ với thần quyền, tôn giáo được sử dụng như một công cụ hữu hiệu của giai cấp thống trị.
Xã hội đã có sự phân hóa giàu nghèo thành các tầng lớp quý tộc, bình dân và nô lệ.

Thuế là nguồn thu nhập chính của quốc gia. Thuế có thể đóng bằng vàng, bạc, châu ngọc, hương liệu...
Pháp luật được thi hành theo quan niệm "thần đoán" (xem đoạn trích sử Nam Tề ở phần Trong thư tịch cổ).
Về tín ngưỡng chủ yếu là đạo Bà-la-môn và đạo Phật.
Đặc điểm hình thể và cách ăn mặc của cư dân Phù Nam có những nét giống với các dân tộc bản địa ở miền cao nguyên Đông Dương.
Chữ viết là loại chữ Phạn có nguồn gốc từ bộ chữ cái của người Pallava, ở Ấn Độ.
Có 2 giả thuyết về ngôn ngữ của dân cư Phù Nam, có thể là nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo thuộc ngữ hệ Nam Đảo hoặc là nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer.
Ăn ở: Lương thực chính là lúa gạo. Cất nhà trên cọc gỗ, mái lợp bằng lá thốt nốt hoặc ngói. Louis Malleret khi đã tiến hành khai quật ở Óc Eo đã nhận xét rằng: phần lớn kiến trúc ở đây được lợp mái bằng ngói, một kiểu khác hẳn ở Angkor.
Tang lễ: người chết được chôn cất theo 4 cách: thủy táng, hỏa táng, điểu táng và địa táng. Theo Tấn thư thì tang lễ và hôn lễ của Phù Nam gần giống với Lâm Ấp (tức Chămpa).
Nhiều ngành nghề khá phát triển, như: luyện kim, nấu thủy tinh, chế tác ngọc, gốm màu, gạch, kim hoàn, xây dựng, tạc tượng, nghề cá, trồng lúa nước (lúa sạ), đóng tàu lớn, dệt vải, thêu thùa, làm muối, làm giấy (bằng bông gòn)...
Có kinh nghiệm và tài nghệ trong việc làm thủy lợi để cải tạo đất đai.
Có nền thương nghiệp, đặc biệt là ngoại thương khá phát triển.
Giỏi săn bắt và chăn nuôi (biết thuần dưỡng cả voi).
Thú tiêu khiển: Ca múa (loại hình nghệ thuật này rất phát triển), săn bắt, chọi gà...

Đúc kết lại, sách Lịch sử Campuchia viết:
Trên đây là những nét phát họa của một nền văn minh xuất hiện sớm nhất ở miền Nam bán đảo Inđôchina. Văn minh đó của Phù Nam tiếp thu những tinh hoa của nền văn minh Ấn Độ. Nhưng tất cả những điều mà chúng ta biết đều chứng tỏ rằng ngay từ thuở ban đầu, văn minh Ấn Độ chỉ là đến ghép trên miếng đất cũ của nền văn hóa Đông Nam Á bản địa vốn có sẵn, để hình thành một nền văn minh và một nền nghệ thuật hết sức độc đáo.

Trong thư tịch cổ
Quyển sách đầu tiên đề cập đến Vương quốc Phù Nam là Dị vật chí của Dương Phù thời Đông Hán (25-220).

Kế đến là Ngô thư thời Tam Quốc (220-280). Theo sách này thì vào tháng Chạp năm Xích Ô thứ 6 (243), vua Phù Nam là Phạm Chiên có sai sứ đến dâng nhạc công và phương vật cho vua Ngô là Tôn Quyền (182-252).

Thời gian sau, khi đánh chiếm Giao Châu và Cửu Chân, vua Đông Ngô cũng đã sai người đến các nước phương Nam; thì các nước là Phù Nam, Lâm Ấp (Chămpa), Minh Đường thảy đều sai sứ đến dâng cống.

Lương thư còn cho biết vua (Đông) Ngô là Tôn Quyền đã sai Chu Ứng và Khang Thái đi sứ các nước phía Nam, trong số đó có Phù Nam. Sau khi đi sứ về, Khang Thái có viết quyển Phù Nam thổ tục còn gọi là Phù Nam truyện.

Các sách có niên đại muộn hơn vào các thế kỷ 6 và 7 như Trần thư, Tùy thư, Thông điển, Tân Đường thư... đều có ghi chép về đất nước Phù Nam. Trích một vài đoạn:
Nam Tề thư
Người Phù Nam thường buôn vàng bạc, tơ lụa. Con cái nhà quý tộc thường mặc xà-rông bằng lụa the. Đàn bà thì mặc một thứ áo vải luồn qua đầu. Người nghèo thì quấn một mảnh vải thô quanh mình. Họ đúc nhẫn và vòng đeo tay bằng vàng, làm bát đĩa bằng ngọc. Họ đốn cây lấy gỗ làm nhà và rào vườn tược chung quanh nhà. Nhà vua ở trong một nhà lầu có tầng gác. Dọc bờ biển, người ta trồng cây thốt nốt lá dài dùng để lợp nhà. Người ta đóng những chiếc thuyền dài tám, chín trượng (tức hơn 20 m), rộng sáu, bảy phần mười trượng. Mũi thuyền và lái thuyền giống như đầu và đuôi cá. Nhà vua ngự trên mình voi. Đàn bà có thể cưỡi voi đi. Họ thích chơi chọi gà. Họ không có nhà tù. Khi có kiện cáo, tranh chấp, họ vứt nhẫn vàng hoặc trứng vào nước sôi. Ai dùng tay lấy ra mà không bị bỏng thì người ấy được kiện. Hoặc người ta bắt cầm ở tay một chiếc xích nung đỏ rồi đi bảy bước. Ai có tội thì bàn tay bị cháy bỏng, người vô tội thì chẳng có việc gì. Cũng có khi người ta nhận những người kiện xuống nước. Người có tội thì chìm hẳn dưới nước, người vô tội thì nổi lên...
Dưới đời vua Kaunđinya Giayavacman, phong tục của đất nước này là tôn thờ thần Mahaxvara. Thần luôn xuống ngự trên đỉnh Mộtan.

Lương thư
Nước Phù Nam ở phía Nam quận Nhật Nam, trong một vịnh lớn ở phía Tây biển. Nước cách Nhật Nam chừng 7.000 lý và cách Lâm Ấp hơn 3.000 lý về phía Tây Nam. Đô thành cách biển 500 lý. Một con sông lớn từ Tây Bắc chảy về phía Đông và đổ ra biển. Nước rộng hơn 3.000 lý. Đất thấp và bằng phẳng. Khí hậu và phong tục đại để giống Lâm Ấp...
...Họ (cư dân Phù Nam) không đào giếng gần nhà ở. Mấy chục gia đình chung nhau xây một cái bể chứa nước để dùng. Họ có tục sùng bái các vị thần trên trời. Họ đúc tượng thần để thờ, tượng  có một mặt bốn tay hay tượng bốn mặt tám tay;  mỗi tay cầm một vật gì đó, hoặc một đứa bé con, hoặc một con chim, một con thú nào đó, hoặc một hình mặt trời hay Mặt Trăng. Nhà vua thường ngự giá trên mình voi, các cung phi và đình thần cũng vậy. Khi vua ngồi, đầu gối chân phải gấp thẳng đứng, đầu gối chân trái gấp bằng sát đất (tư thế thường thấy ở các pho tượng thần Khơ-me và Ấn Độ). Trước mặt vua, người ta trải một tấm vải trên đặt những lọ bằng vàng và những lư hương. Khi có tang, người ta có tục cạo râu và cạo đầu. Về mai táng có bốn cách: hoặc vứt xác chết xuống dòng sông, hoặc hỏa táng, hoặc đào huyệt chôn, hoặc vứt ngoài đồng nội cho quạ chim mổ xẻ.
Tấn thư
Phù Nam thổ tục
Vương Quốc Phù Nam bề ngang rộng 399 lý, có nhiều đô thị, có tường cao bao quanh và bên trong có nhà ở... Nước da người dân màu đen, tóc quăn, xấu xí... Đàn ông đóng khố, đàn bà mặc cái chăn tròng từ cổ tới chân, xỏ lỗ tai để đeo bông tòn ten.
Nếp sống tuy rất đơn giản nhưng họ không trộm cắp. Họ làm nghề nông theo lối cổ, gieo trồng một lần gặt hái luôn trong 3 năm. Họ thích điêu khắc và dùng đục chạm trổ rất khéo; nhiều món đồ dùng để ăn cơm như chén đĩa đều làm bằng bạc. Dân chúng đóng thuế bằng vàng bạc, trân châu & dầu thơm... Họ biết đọc sách & có văn khố. Văn tự của họ giống như nét chữ của dân Hồ, một sắc dân ở Trung Á dùng Ấn tự... Cảnh vật trong xứ rất đẹp...

Di chỉ

Di chỉ Gò Cây Thị (Óc Eo)

Di chỉ Gò Cây Thị thuộc xã Vọng Thê, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang; là một di chỉ cung đình mang tính tôn giáo, gồm tiền điện, chính điện và 4 ô ngăn; đã được nhà khảo cổ Pháp Louis Malleret khai quật đầu tiên vào năm 1944 (từ tháng 2 đến tháng 4). Di chỉ có diện tích 488,8 m², có dạng gần vuông, quay mặt về hướng Đông, nằm trên cánh đồng Óc Eo, cách di tích khu di tích Nam Linh Sơn (núi Ba Thê) khoảng 1.600 m về phía Đông.

Ở quanh khu di chỉ này, Louis Malleret còn tìm được 8 ngôi mộ táng. Hiện vật tìm thấy trong mộ hoặc xung quanh mộ, gồm những thỏi đất nung, mảnh gốm mịn, hạt chuỗi, đá quý, vàng lá, xương răng lợn, xương trâu bò, sừng hươu, than củi…

Di chỉ Gò Tháp
Di chỉ Gò Tháp thuộc huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp, được thám sát vào năm 1931, 1943 và 1984. Đây là khu di chỉ có các loại hình: cư trú, mộ táng và kiến trúc.

Di chỉ Gò Thành
Di chỉ Gò Thành thuộc ấp Tân Thành (xã Tân Thuận Bình, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang), được L. Malleret phát hiện năm 1941. Trong nhiều lần khai quật tiếp theo vào những năm: 1979, 1988, 1989, 1990, đã phát hiện ở độ sâu khoảng 1,5 đến 3 m, có nhiều gốm cổ bị vỡ; nhiều vòi bình; nhiều di cốt trâu bò, heo và xương cá; nhiều dấu vết tro, than, vỏ trái cây, lá dừa nước; cùng với vài cọc gỗ có dấu vết gia công.

Nơi đây cũng đã phát hiện được 5 kiến trúc bằng gạch và 12 ngôi mộ xây bằng gạch có kích thước lớn nhỏ khác nhau. Trong và quanh mộ, ngoài những hiện vật bằng vàng, bằng gốm, đất nung còn có hai tượng thần Visnu bằng đá có kích cỡ khá lớn... Bằng kỹ thuật chuyên ngành, các nhà khảo cổ đã phân tích một số mẫu vật và kết luận rằng khu di tích khảo cổ Gò Thành có niên đại từ thế kỷ 4 đến thế kỷ 8. Đây là một khu di chỉ đặc biệt vì nó còn lưu giữ khá nguyên vẹn và phong phú về nhiều loại hình di chỉ như: di chỉ cư trú, di chỉ mộ táng, và nhất là di chỉ kiến trúc với nhiều đền tháp ở cạnh nhau có quy mô khác nhau, rất hoành tráng tuy chỉ còn phần nền...

Di chỉ Gò Cây Tung

Di chỉ Gò Cây Tung thuộc ấp Thới Thuận, xã Thới Sơn, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang, được phát hiện và khai quật vào năm 1994 và 1995. Tại đây, người ta đã phát hiện nhiều ngôi mộ cổ với 23 bộ xương người, trong đó có 9 nam, 7 nữ, còn 7 cá thể chưa rõ giới tính... Ngoài ra, người ta còn tìm được nhiều hiện vật phong phú, bao gồm đồ gốm có vẻ màu, hơn 40 chiếc rìu đá (có hình tứ giác) cùng bàn mài, chày nghiền...

Cùng với những di chỉ trên, những di vật và mộ táng được phát hiện rất nhiều ở nơi khác như: Bình Tả (Long An), Gò Cây Duối-Thanh Điền, Tây Ninh, Đá Nổi (Kiên Giang), ND 11 (Khu kinh tế mới Lê Minh Xuân, huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh), Di chỉ Cây Gáo (Đồng Nai) v.v... đã khẳng định rằng Óc Eo là một nền văn hóa có nguồn gốc bản địa, mà chủ nhân của nó là những cư dân Phù Nam.

Phù Nam & Chân Lạp

Sách Lịch sử Campuchia viết:
Cho tới nay, vẫn còn không ít người cho rằng nước Phù Nam là tiền thân của nước Chân Lạp.
Quan điểm nhầm lẫn này được nêu ra đầu tiên trong các công trình nghiên cứu của các học giả của Trường Viễn Đông bác cổ từ nửa đầu thế kỷ 20.

Sau, nhờ những nguồn thư tịch cổ của Trung Quốc và các cuộc khai quật khảo cổ,<ref>Võ Sĩ Khải viết: Căn cứ vào những kết quả nghiên cứu gần đây, có thể thấy những di tích khảo cổ học mang dấu ấn Chân Lạp trên đất Nam Bộ trước thế kỷ 16 không nhiều và ảnh hưởng văn minh Angkor ở vùng này cũng không đậm nét. (Địa chí văn hóa TP. HCM tập I, tr. 183.</ref> các nhà nghiên cứu mới có đủ bằng chứng để xác định hai quốc gia này không phải là một.Tùy thư chép: Chân Lạp ở về phía Tây Nam nước Lâm Ấp. Nguyên trước là thuộc quốc của Phù Nam. Sau họ ngày một hùng cường, vua Chân Lạp là Ksatriya Citrasena chiếm được Phù Nam và bắt thần phục...Sử nhà Lương chép: Nước Phù Nam ở phía Nam quận Nhật Nam, trong một vịnh lớn ở phía Tây biển. Nước cách Nhật Nam chừng 7.000 lý và cách Lâm Ấp hơn 3.000 lý về phía Tây Nam. Đô thành cách biển 500 lý... Tân Đường thư mô tả tương tự: Nước Phù Nam ở cách quận Nhật Nam bảy ngàn lý về phía Nam…, đất thấp như Hoàn Xương, có thói quen lập những thành phố bọc tường… Vua của họ đóng đô ở thành Đặc Mục. Thành ấy bị Chân Lạp đánh bất ngờ, phải dời đến thành phố Na Phất Na ở phía Nam...
Từ đó, rút ra được hai điểm chính:
 Vị trí của mỗi nước đều đã được xác định khá rõ ràng, tuy hai nước này có những mối quan hệ với nhau về nhiều mặt.
 Ban đầu, nước Chân Lạp là một thuộc quốc của Phù Nam, sau dần lớn mạnh, không những cởi bỏ được ách thống trị và còn bắt Phù Nam thần phục lại mình. Sự kiện này xảy ra vào khoảng nửa đầu thế kỷ 7 (sau năm 627). Từ đấy trở đi, có thể nói Phù Nam đã bị diệt vong và đất nước của họ bị sát nhập vào lãnh thổ của Chân Lạp.

Mãi sang tới thế kỷ 17 - thế kỷ 18, phần lãnh thổ xưa kia được coi là trung tâm của Phù Nam, tách khỏi đế quốc Ăngco (tức Chân Lạp) để trở thành một bộ phận của lãnh thổ Việt Nam, tức Nam Bộ ngày nay.

 Bí ẩn về sự tiêu vong

Chu Đạt Quan, một sứ thần nhà Nguyên trên đường sang kinh đô Ăngkor vào khoảng tháng 7 năm Bính Thân (1296), đã miêu tả cảnh Thủy Chân Lạp trong sách Chân Lạp phong thổ ký như sau:Từ chỗ vào Chân Bồ trở đi, hầu hết là rừng thấp cây rậm. Sông dài cảng rộng, kéo dài mấy trăm dặm cổ thụ rậm rạp, mây leo um tùm, tiếng chim muông chen lẫn nhau ở trong đó. Đến nửa cảng mới thấy ruộng đồng rộng rãi, tuyệt không có một tấc cây. Nhìn xa chỉ thấy cây lúa rờn rờn mà thôi. Trâu rừng họp nhau thành từng đàn trăm ngàn con, tụ tập ở đấy. Lại có giồng đất đầy tre dài dằng dặc mấy trăm dặm. Loại tre đó, đốt có gai, măng rất đắng.

Vì sao nền văn hóa đa sắc và rực rỡ này biến mất, hiện vẫn chưa có lời giải thích nào có tính thuyết phục cao. Tuy nhiên, một vài ý kiến sau đây đang được người quan tâm chú ý:

Bài Phế đô của vương quốc Phù Nam, đã đăng trên báo Tuổi Trẻ, nêu ba giả thuyết:
Thứ nhất: do thiên tai (một trận hồng thủy). Nhưng theo nhiều nhà khoa học thế giới thì kỷ tan rã băng hà cuối cùng cách đây ít ra cũng đã 8.000 năm. Những trận động đất hay những cơn sóng thần cục bộ như xảy ra ở Nam Á vừa rồi khó có khả năng xóa được cả một vương quốc như Phù Nam.
Thứ hai: do đại dịch bệnh. Nhưng qua các cuộc khai quật, thì thấy những bộ hài cốt cổ không có dấu hiệu bị nhiễm dịch bệnh và đều được táng đàng hoàng trong mộ.
Thứ ba: do những cuộc ngoại xâm tàn sát. Và nghi vấn ngoại bang ấy chính là người Java (Mã Lai). Nhưng thư tịch cổ không thấy ghi như thế và cũng chưa tìm được chứng cứ để xác định...

Theo nhóm tác giả sách Lịch sử Campuchia thì:Vào khoảng giữa thế kỷ 6, nước Phù nam nhanh chóng bước vào thời kỳ tàn tạ. Nền văn minh Phù Nam cổ kính trước sau chỉ được nảy nở ở một số đô thị lớn tập trung dân cư, còn ở các vùng nông thôn rộng lớn thì cuộc sống ở đây không có ai quan tâm đến. Công tác thủy nông không được coi trọng nữa, khiến cho những vụ lũ lụt của sông Mê Kông gây những tai họa khủng khiếp cho các cánh đồng ruộng trũng, biến những vùng đồng bằng vốn phì nhiêu thành những vùng đồng lầy vô dụng ở miền hạ lưu sông Mê Kông; và làng mạc tiêu điều, cư dân xơ xác phải di cư đến những rẻo cao. Ngoài ra, việc Ruđravacman lên ngôi bất hợp pháp khiến xuất hiện nhiều nhóm phái chống đối, ly khai cát cứ thành những vùng độc lập. Để rồi, Phù Nam bị Chân Lạp chinh phục, và hợp nhất tạo thành quốc gia Khmer, mà Bhavaraman I có thể coi là người sáng lập.Trích ý kiến của Võ Sĩ Khải:Những chuyển biến trong cơ cấu cư dân (Phù Nam), sự không thích ứng với những điều kiện chính trị, kinh tế và văn hóa dưới thời (lệ thuộc) Chân Lạp, tình trạng chiến tranh triền miên giữa Chân Lạp (trong đó có Phù Nam) trên địa bàn Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, và những ảnh hưởng của các cuộc tấn công của đế quốc Nguyên Mông vào các nước Đông Nam Á vào thế kỷ 13 đã là "những nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp đưa quá trình hoang hóa của vùng đất Gia Định và đồng bằng Nam Bộ nói chung". Các cộng đồng dân tộc bản địa (Phù Nam) sinh sống trên đồng bằng châu thổ từ nhiều thế kỷ đã từ từ rút về sống co thủ ở miền cao trong những điều kiện hoang sơ, chỉ giữ lại trong ký ức hình ảnh của biển cả và một thời "hoàng kim" mà ngày nay chỉ còn tìm lại được qua một số tập quán, trong huyền thoại và những truyền thuyết dân gian. Quân chủ Phù Nam

 Xem thêm
Campuchia
Chân Lạp
Đế chế Khmer

 Chú thích

 Tham khảo chính Lược sử vùng đất Nam Bộ (in lần thứ 2) do GS TSKH Vũ Minh Giang chủ biên. Sách của Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức biên soạn, Nhà xuất bản thế giới ấn hành, Hà Nội, 2008.Lịch sử Camphchia do Phạm Việt Trung, Nguyễn Xuân Kỳ, Đỗ Văn Nhung biên soạn. Nhà xuất bản Đại học & THCN, 1982.Địa chí văn hóa TP. HCM, tập I, phần 2 do Võ Sĩ Khải biên soạn. Nhà xuất bản TP. HCM, 1987.
Ngô Văn Doanh, Từ điển Văn hóa Đông Nam Á phổ thông. Nhà xuất bản VH-TT, 1999.
Ngô Văn Doanh (2009), "Vương quốc Phù Nam (khái quát những giai đoạn lịch sử) ", Nghiên cứu Đông Nam Á, số tháng 3, trang 13-20.Kiến thức phục vụ thuyết minh du lịch (gọi tắt là Giáo trình du lịch'') giáo trình do Hiệp hội du lịch TP HCM biên soạn, Nhà xuất bản Tp. HCM ấn hành năm 1995.
Lương Ninh, Vương quó̂c Phù Nam: lịch sử và văn hóa [Fu Nan: history and culture], Hà NộI, Việ̣̂n văn hóa và Nhà xuá̂t bản Văn hóa thông tin, 2005.

Liên kết ngoài

Phế đô của vương quốc Phù Nam.

P
P
Lịch sử Campuchia
Các vương quốc Ấn hóa
Cựu quốc gia trong lịch sử Việt Nam


title: Fissurella subrostrata

text:
Fissurella subrostrata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fissurellidae.

Miêu tả
The size of an adult shell reaches 30 mm.

Phân bố
This marine species is found along St Vincent, West Indies

Chú thích

Tham khảo
 Gastropods.com: Fissurella subrostrata; accessed: 21 tháng 4 năm 2011

Liên kết ngoài

Fissurella


title: Lactarius resimus

text:
Lactarius resimus là một loài nấm trong chi Lactarius, được xem là một loại thực phẩm đặc sản ở Nga vầ một số nước khác ở Đông Âu khi được muối dưa. Ở các xứ này chúng được xem là một trong ba lài nấm ăn được ngon nhất, cùng với Boletus edulis and Lactarius deliciosus.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lactarius resimus at Index Fungorum

resimus
Nấm châu Âu
Ẩm thực Liên bang Nga
Nấm ăn


title: 16259 Housinger

text:
16259 Housinger (2000 JR13) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 5 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16259 Housinger

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Villadossola

text:
Villadossola (tiếng Piedmonte Vila d'Òssola) là một đô thị ở Val d’Ossola thuộc vùng Piedmont, Ý, có cự ly 120 km về phía đông bắc của Torino. Đô thị này tọa lạc về phía nam của Domodossola, về phía tây của the Toce, trong Valle Antrona.

Đô thị này có diện tích 18,02 km², dân số tháng 6 năm 2006 là 6.883 người. Villadossola thuộc quản lý của tỉnh Verbano-Cusio-Ossola.

Trước đây, đây là một trung tâm sắt thép, hóa chất quan trọng.
Villadossola giáp các đô thị: Beura-Cardezza, Domodossola, Montescheno, Pallanzeno, Seppiana.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị tỉnh Verbano-Cusio-Ossola
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Drowned World/Substitute for Love

text:
"Drowned World/Substitute for Love" là một bài hát của ca sĩ người Mỹ Madonna nằm trong album phòng thu thứ 7 của cô, Ray of Light (1998). Nó được sáng tác và sản xuất bởi Madonna và William Orbit với sự tham gia hỗ trợ viết lời Rod McKuen, Anita Kerr và David Collins. Đây là đĩa đơn thứ 3 trích từ album, phát hành ngày 24 tháng 8 năm 1998 bởi Maverick Records trên toàn thế giới, ngoại trừ ở Bắc Mỹ.

"Drowned World/Substitute for Love" nhận được những đánh giá tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ rất thích việc chọn bài hát để mở đầu album. Về mặt thương mại, nó đạt được những thành công thường khiêm tốn, đứng đầu tại Tây Ban Nha và lọt vào top 10 ở Nhật Bản, Ý và Anh. Trong video ca nhạc của bài hát, Madonna chạy trốn khỏi những tay săn ảnh đến khi về nhà. Nó gây nên nhiều luồng tranh cãi vì làm gợi nhắc đến cái chết của Diana, Vương phi xứ Wales năm 1997 khi có cảnh nữ ca sĩ bị truy đuổi bởi những tay săn ảnh chạy xe ô tô. Bài hát đã được thực hiện trong hai chuyến lưu diễn của Madonna, tại Drowned World Tour (2001) và Confessions Tour (2006).

Danh sách track và định dạng
Đĩa 12" quảng cáo tại Vương quốc Anh (3331 00003 7)
Đĩa 12" tại châu Âu (9362 44552 0)
Mặt A
 "Drowned World / Substitute For Love" (BT & Sasha's Ashram Remix) — 9:28
Mặt B
 "Sky Fits Heaven" (Sasha Remix) — 7:21
 "Sky Fits Heaven" (Victor Calderone Remix chỉnh sửa) — 5:50

Đĩa CD quảng cáo tại châu Âu (3333 00054-2)
 "Drowned World / Substitute For Love" (Radio chỉnh sửa) — 4:45

Đĩa CD tại châu Âu (9362 17156 9)
 "Drowned World / Substitute For Love" (Album Version) — 5:09
 "Sky Fits Heaven" (Sasha Remix chỉnh sửa) — 4:08

Đĩa CD tại Vương quốc Anh #1 (W0453CD1)
Đĩa CD maxi tại Nhật (WPCR-1983)
 "Drowned World / Substitute For Love" (bản album) — 5:09
 "Drowned World / Substitute For Love" (BT & Sasha's Ashram Remix) — 9:28
 "Sky Fits Heaven" (Victor Calderone Remix chỉnh sửa) — 5:50

Đĩa CD tại Vương quốc Anh #2 (W0453CD2)
 "Drowned World / Substitute For Love" (bản album) — 5:09
 "Sky Fits Heaven" (Sasha Remix) — 7:21
 "Sky Fits Heaven" (Victor Calderone Remix chỉnh sửa) — 5:50

Danh sách các phiên bản chính thức

Drowned World/Substitute For Love
 Bản album (5:09)
 Radio chỉnh sửa (4:46) (chỉ để quảng cáo)
 BT & Sasha's Bucklodge Ashram Remix (9:28)
 Album không lời (chỉ để quảng cáo)
 Radio chỉnh sửa không lời (chỉ để quảng cáo)

Sky Fits Heaven
 Bản album
 Victor Calderone Remix (chỉ để quảng cáo)
 Victor Calderone Future Mix (from album E=VC2 của the Calderone)
 Victor Calderone Future Anthem Mix (chỉ để quảng cáo)

Xếp hạng

Drowned World (Substitute for Love)

Sky Fits Heaven

 1 Sasha and Victor Calderone remixes.

Tham khảo

Nguồn
MoCaW: Madonna on Charts around the World. link . Truy cập 25 tháng 2 năm 2006. - Worldwide chart positions and certifications.
 EIL.com. link. Truy cập 25 tháng 2 năm 2006. - Formats and track listings.

Bài hát năm 1998
Đĩa đơn năm 1998
Bài hát của Madonna
Pop ballad
Đĩa đơn quán quân tại Tây Ban Nha


title: Karmiel

text:
Karmiel (tiếng Hebrew: כרמיאל, tiếng Ả Rập: كرميئيل) là một thành phố Israel. Thành phố thuộc quận Bắc. Thành phố có diện tích 19,188 km2, dân số năm 2009 là 44.100 người.

Tham khảo

Quận Bắc (Israel)
Thành phố của Israel
Karmiel


title: Peynier

text:
Peynier là một xã ở tỉnh Bouches-du-Rhône, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở miền nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Bouches-du-Rhône


title: Aulacophora perroudi

text:
Aulacophora perroudi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Epimyrma goridaghini

text:
Epimyrma goridaghini là một loài kiến thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Nga.

Chú thích

Tham khảo
 Social Insects Specialist Group 1996. Epimyrma goridaghini. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 31 tháng 7 năm 2007.

Epimyrma
Mammals of Nga
Động vật Nga
Động vật đặc hữu Nga


title: Javeta pubicollis

text:
Javeta pubicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được L. Medvedev miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Javeta