title: Minh Cảnh

text:
Minh Cảnh (sinh ngày 8 tháng 1 năm 1937)   là một nghệ sĩ cải lương gạo cội của sân khấu miền Nam, ông thành danh trong thời kì hưng thịnh nhất của bộ môn nghệ thuật này. Ông sở hữu chất giọng đặc biệt mà giới chuyên môn đánh giá là thuộc hàng "Danh ca".  Ngoài ra, ông còn được báo chí và giới mộ điệu cải lương đặt cho danh xưng là "Hoàng đế Vọng cổ" vì ông có nhiều sáng tạo khi ca vọng cổ, rất hấp dẫn, lôi cuốn người nghe. Vào những năm đầu thập niên 1960 khi mới nổi tiếng, ông còn được ca ngợi qua nhiều mỹ từ như "Thần đồng", "Giọng ca đợt sóng mới".

Sự nghiệp
Năm 1959, vốn mê hát cải lương, Minh Cảnh đã được ông Hai Sĩ dạy ca vọng cổ. Sau đó được nghệ sĩ vĩ cầm Văn Được hướng dẫn ca tài tử ở Đài Phát Thanh.

Năm 1960, ông được nghệ sĩ Văn Được và nhạc sĩ đàn cò Ngọc Sáu giới thiệu với ông bầu Long để theo hát cho đoàn Kim Chung. Trong thời gian này Minh Cảnh được nhạc sĩ Bảy Trạch dạy thêm nhiều làn điệu, rồi được ra sân khấu trong các vở: Tuyết phủ chiều đông, Chiều thu sầu ly biệt, Nghệ sĩ mù đất Hà Tiên, Phù Kiều trường hận,Tiếng cười Bao Tự,…

Năm 1961, Minh Cảnh nổi danh với bài vọng cổ "Tu là cội phúc" của soạn giả Viễn Châu và bắt đầu được mời thu đĩa ở hãng Asia, Việt Hải,... với hàng loạt các bài vọng cổ của soạn giả Viễn Châu như: Võ Đông Sơ, Lương Sơn Bá, Sầu vương ý nhạc, Lòng dạ đàn bà, Hoa đào năm ngoái, Người điên yêu trăng, Cô gái bán trái sầu riêng (với Mỹ Châu), Ni cô và Kiếm sĩ (với Diệu Hiền)..., các bài vọng cổ của soạn giả Thu An như Em bé đánh giầy, Trống loạn Thăng Long thành,...

Năm 1963, ông chuyển sang đoàn Kim Chung 2 khi mới vừa thành lập làm kép chánh và nổi danh qua các vở: Manh áo quê nghèo, Lời thơ trên tuyết, Bẻ kiếm bên trời, Trinh nữ lầu xanh, Bên cầu vọng thê, Bích Vân cung kỳ án, Lưỡi kiếm thần, Hận đầu xanh,… Từ đó ông trở thành một kép chánh lừng danh của đại bang Kim Chung thời bấy giờ.

Giữa năm 1967, sau khi rời đoàn Kim Chung, Minh Cảnh thành lập một đoàn hát riêng mang tên mình "Minh Cảnh kịch đoàn". Tuy nhiên, trong một lần biểu diễn bay lượn khi đóng tuồng "Kiếm sĩ người dơi" thì ông không may gặp tai nạn nghiêm trọng dẫn đến chấn thương. Để chạy chữa thì Minh Cảnh phải bỏ ra nhiều tài sản, qua đó thì đoàn hát của ông cũng rơi vào cảnh khó khăn đến mức tan rã.

Vào thập niên 70, Minh Cảnh trở thành giọng ca trụ cột của hãng dĩa Việt Nam. Các vở cải lương nổi tiếng được ông thu âm vào băng đĩa như: Máu nhuộm sân chùa, Mùa thu trên Bạch Mã Sơn, Dốc sương mù, Đêm lạnh chùa hoang, Bao Công tra án Quách Hòe,...Những bài tân cổ giao duyên hát cùng Mỹ Châu, Lệ Thủy, Thanh Kim Huệ, Phượng Liên như: Rước tình về với quê hương, Duyên quê, Lời người lính xa xôi, Hai mùa mưa,Trăng sáng vườn chè, Mưa trên phố Huế, Lẻ bóng, Chuyến xe lam chiều,...Dĩa hát của Minh Cảnh vào thời điểm này được phủ sóng rộng rãi trên khắp miền Nam và được giới mộ điệu cải lương đón nhận nồng nhiệt với mức doanh thu cao mang lại lợi tức cho hãng dĩa Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh.

Ông chính là chủ nhân của câu vọng cổ 53 chữ trong bản thu âm  “Quán gấm đầu làng”. Qua đó, giúp đặt nền móng đầu tiên cho việc hát vọng cổ hơi dài ở Việt Nam. Cách ca bay bổng, lả lướt, trữ tình kết hợp làn hơi dài và đầy cùng chất giọng thanh trong về âm sắc của ông đã ảnh hưởng sâu rộng với nhiều giọng ca chuyên và không chuyên thế hệ sau. Ngoài ra ông còn tiên phong hát giọng Huế và đưa hò Huế vào vọng cố (Bao giờ em quên, Mưa trên phố Huế,...)

Trong thời hoàng kim của nghệ sĩ Minh Cảnh, ông được ví như người thay thế vị trí Út Trà Ôn ở độ ăn khách và ái mộ của khán giả. Bên cạnh đó, ông cũng là một trong số ít nghệ sĩ cải lương hiếm hoi có võ nghệ thực sự. Thậm chí tài tử Hồng Kông Khương Đại Vệ còn thán phục võ nghệ của Minh Cảnh khi có dịp gặp ông ở Sài Gòn.

Sau năm 1975, Minh Cảnh tiếp tục góp giọng ca trên các đài phát thanh với một số bài vọng cổ rất ấn tượng như  Áo bà ba kỷ niệm ngày thu, Cánh chim trên biển, Bông điệp Sài Gòn,  Bông súng trắng, Mỹ Tho mùa trăng bến hẹn,  Vui bước chân ta,...

Những năm 1980 - 1990, khi kỹ thuật Video nở rộ, ông cũng thực hiện thu Video nhiều bài ca vọng cổ, tân cổ giao duyên và các tuồng cải lương như Tô Võ chăn dê,  Trên đường lưu diễn, Trống loạn Thăng Long thành, Tu là cội phúc, Sầu Vương ý nhạc, Tàu đêm năm cũ, Cô lái đò, Cổ xe độc mã , Máu nhuộm sân chùa,  Mùa Thu trên Bạch Mã Sơn,...

Năm 1999, Nhà Văn hoá Thanh Niên và đài truyền hình HTV tổ chức chương trình "Những cánh chim không mỏi" với chuyên đề "Tiếng hát vượt thời gian" dành cho ông.

Hiện nay, dù đã lớn tuổi nhưng người hâm mộ đánh giá giọng ca của nam nghệ sĩ vẫn như ngày nào. Từng câu chữ, cách xử lý bài hát đều mang đậm dấu ấn của ông khiến người hâm mộ vô cùng thích thú.

Năm 2023, nghệ sĩ Minh Cảnh trở về quê nhà hoạt động nghệ thuật với 2 chương trình Bao Công tra án Quách Hòe và Tằm tơ nhả ngọc; gồm các trích đoạn cải lương và bài vọng cổ ghi đậm dấu ấn của ông như Máu nhuộm sân chùa, Mùa Thu trên Bạch Mã Sơn, Bao công tra án Quách Hòe, Tấm lòng của biển, Võ Đông Sơ, Quán gấm đầu làng, Sầu vương ý nhạc, Tu là cội phúc...

Gia đình

Thân sinh của nghệ sĩ Minh Cảnh là ông Nguyễn Văn Mùi (người Việt, quê ở Quảng Bình) và bà Nguyễn Thị Sâm (người Hoa lai Việt, gốc Quảng Đông) sinh sống ở quận 5 Sài Gòn. Ông là anh lớn nhất trong gia đình có 8 anh chị em mà đa số cũng theo nghệ thuật như nhạc sĩ guitar Tony Xuân, nghệ sĩ Minh Long (đoàn Hương Bưởi, Đồng Nai), Minh Cảnh em (có thời gian cộng tác đoàn Trần Hữu Trang), nghệ sĩ Cảnh Trân....

Ông kết hôn lần đầu tiên với nghệ sĩ Kiều My (chị ruột của nghệ sĩ Bích Hạnh) từ lúc còn cộng tác với đoàn Kim Chung, Kiều My vắn số qua đời sau tai nạn xe. Hai ông bà có chung 5 người con tên Phượng, Nhi, Tâm, Hoàng, Sơn (tức ca sĩ Nhật Sơn mất năm 2013 trong vụ xô xát với người bạn). Năm 2005, nghệ sĩ Minh Cảnh định cư tại Mỹ do người vợ sau tên Tuyết Minh bảo lãnh

Các vai diễn nổi bật
 Bao Công tra án Quách Hòe (vai Bao Công)
 Đêm lạnh chùa hoang (vai Cao Nguyên Bình)
 Dốc sương mù (vai Thái Điền Kiếm Sĩ)
 Lời thơ trên tuyết (vai Phi Phi Nhạn Nhạn)
 Giữa chốn bụi hồng (vai Duyên Căn)
 Máu nhuộm sân chùa (vai Trần Tự Tâm)
 Mùa thu trên Bạch Mã Sơn (vai Vương Hồ Vũ)
 Người đẹp Bạch Hoa thôn (vai Hà Lâm)

Giọng ca
Nghệ sĩ Minh Cảnh có chất giọng trung tính đặc biệt là đồng pha kim  nên ngân vang, dài, cao vút và thanh trong; ông có thể buông hơi ngân giọng dài mà không bị ngắt quãng, mờ âm như ca tụng mà từng âm rõ ràng có thẩm âm thanh trong cho người nghe xúc cảm (Sầu vương ý nhạc,  Mưa trên phố Huế...).

Nghệ sĩ Minh Cảnh tự tạo cách ca khác biệt với trường phái ca của tiền bối Út Trà Ôn và Hữu Phước (chân phương, trầm hùng, truyền cảm). Ông ca hơi dài (vô vọng cổ nhiều chữ), đưa hò Huế vào vọng cổ; giữ nét chân phương vừa phải và bổ sung sự nhấn nhá, lả lướt, lạng bẻ (Chiều mưa anh về , Nhớ vợ hiền ...), có thể xem ông đã xây dựng trường phái ca ngâm Minh Cảnh . Nếu xem bên nghệ sĩ nam Út Trà Ôn đi đầu về ca chân phương thì thiên về ca hoa lá là Minh Cảnh. Nhưng đặc biệt là ca nhẹ như mây; tự nhiên, trầm bổng, lả lướt theo tiếng đàn mà không cần ráng hơi, vuốt chữ (Tu là cội phúc, Hoa đào năm ngoái, Cổ xe độc mã...). Ca hơi dài, chắc nhịp, ca theo lối hò Huế đã có thế hệ nối tiếp nhưng ca nhẹ như mây thì đến nay chưa có người kế thừa.

Các tuồng cải lương
Bao Công tra án Quách Hòe, soạn giả Hoàng Loan
Bảo cát, soạn giả Yên Lang
Bây giờ em ở đâu, soạn giả Ngọc Linh và Thế Châu
Bông ô môi, soạn giả  Hà Triều và  Trần Hà
Bóng hạnh phúc, soạn giả Quốc Khanh
Bên cầu dệt lụa, soạn giả Thế Châu
Cát Dung Phương Tử, soạn giả Phước Trang  và Hoài Nam
Cổ xe độc mã, soạn giả Thế Châu và Thể Hà Vân
Con Tấm con Cám, soạn giả Viễn Châu
Con gái chị Hằng, soạn giả Hà Triều và Hoa Phượng
Dốc sương mù, soạn giả Nguyên Thảo
Dưới cội bồ đề, soạn giả Quy Sắc
Đêm lạnh chùa hoang, soạn giả Yên Lang
Phu tử tòng tử,  soạn giả Hà Triều Hoa Phượng và Thế Châu
Quan âm thị kính,  soạn giả Viễn Châu
Giữa chốn bụi hồng, soạn giả Hoa Phượng
Hai chuyến xe hoa, soạn giả Thái Thụy Phong
Hai chiều ly biệt, soạn giả Thu An
Hai chiếc ngai vàng, soạn giả Viễn Châu
Hồng Giang di hận, soạn giả Viễn Châu
Kẻ bên trời,  soạn giả Yên Lang và  Thiên Lý
Khi nàng tỉnh mộng, soạn giả Viễn Châu
Luật giang hồ, soạn giả Hoa Phượng
Lời thơ trên tuyết, soạn giả Yên Trang và  Văn Thiên Tử
Mắt em là bể oan cừu, soạn giả Tân An
Mộ chồng ngọn cỏ còn xanh, soạn giả Viễn Châu
Mùa thu trên Bạch Mã Sơn, soạn giả Yên Lang
Mỹ nhân và loạn tướng, soạn  giả Minh Nguyên và  Thể Hà Vân
Nắng thu về ngõ Trúc,  soạn giả Yên Lang
Nắng chiều trên sông Dịch, soạn giả Thu An và Hoài Linh
Nữ hoàng về đêm, soạn giả Hoàng Khâm
Nước mắt đen
Nó là con tôi, soạn giả Hà Triều Hoa phượng
Người trai sa mạc,  soạn giả Hoài Sơn Diệp
Người đẹp Bạch Hoa thôn, soạn giả Viễn Châu
Người chồng triệu phủ, soạn giả Hoàng Khâm
Tấm lòng của biển,  soạn giả Hà Triều Hoa Phượng
Tần Thủy Hoàng, soạn giả Xuân Phát
Tiếu ngạo giang hồ, soạn giả Ngư Hương và  Thiếu Hoa
Tiếng hạt trong trăng, soạn giả Loan Thảo và  Yên Ba
Tiếng hạt lưng trời, soạn giả Yên Lang, Nguyên Thảo và Thanh Huyền
Tìm dĩ vãng,  soạn giả Thành Phát
Tình ngỡ đã phôi pha, soạn giả Nguyên Thảo
Tóc em là vạn đường tơ, soạn giả Yên Lang và Hồng Diệp
Thằng điên và nữ chúa
Trái sầu riêng, soạn giả Viễn Châu
Trăng rụng sau chùa, soạn giả Quy Sắc
Triệu Tử đoạt ấu chúa, soạn giả Viễn Châu
Trãm mã trà, soạn giả Lê Khanh
Sầu quan ải, soạn giả Thu An và Thiếu Linh
Sự tích trầu cau,  soạn  giả Viễn Châu
Võ Đông Sơ Bạch Thu Hà, soạn giả Yên Hà

Các bài vọng cổ và tân cổ giao duyên
Áo bà ba kỹ niệm ngày thu, soạn giả Thanh Bình, đơn ca
Ai về sông Tương, tân nhạc Thông Đạt, vọng cổ Quy Sắc, đơn ca
Cánh chim trên biển, soạn giả Trần Nam Dân, song ca Mỹ Châu
Cánh cò dòng sông, song ca Cẩm Tiên
Căn nhà hoà bình, tân nhạc Thông Đạt, vọng cổ Hoa Phượng, song ca Thanh Kim Huệ
Cây trứng cá sau vườn, soạn giả Quy Sắc, đơn ca
Chuyến xe lam chiều, tân nhạc Vinh Sử, vọng cổ Loan Thảo, song ca Phượng Liên
Cô lái đò, tân nhạc Nguyễn Đình Phúc và Nguyễn Bính, vọng cổ Viễn Châu, song ca Phượng Liên
Cô láng giềng, tân nhạc Hoàng Quý, vọng cổ Viễn Châu, song ca Phượng Liên
Cô Thắm về làng, đơn ca
Cô gái bán sầu riêng, soạn giả Viễn Châu, song ca Mỹ Châu
Con thuyền không bến, tân nhạc Đặng Thế Phong, vọng cổ Yên Lang, đơn ca
Cho người vào cuộc chiến, tân nhạc Phan Trần, vọng cổ Loan Thảo, song ca Mỹ Châu
Chín dòng sông hò hẹn, tân nhạc Trúc Phương, vọng cổ Yên Lang, song ca Thanh Kim Huệ
Chiều mưa anh về, soạn giả Tân An, đơn ca
Chiều, tân nhạc Dương Thiệu Tước, vọng cổ Viễn Châu, đơn ca
Chiều làng em, tân nhạc Trúc Phương, vọng cổ Loan Thảo, song ca Thanh Kim Huệ
Chiều mưa biên giới, tân nhạc Nguyễn Văn Đông, vọng cổ Viễn Châu, đơn ca
Chuyến đi về sáng, tân nhạc Mạnh Phát, vọng cổ Viễn Châu, đơn ca
Bao giờ em quên, tân nhạc Duy Khánh, vọng cổ Viễn Châu, đơn ca
Bao giờ em quên, tân nhạc Duy Khánh, vọng cổ Loan Thảo, song ca Mỹ Châu
Bóng chiều, song ca Ngân Huệ
Bóng chiều xưa, tân nhạc Dương Thiệu Tước, vọng cổ Lam Tuyền, song ca Phượng Liên
Bông súng trắng, soạn giả Ngô Hồng Khanh, song ca Lệ Thủy
Bông điệp Sài Gòn, soạn giả Thanh Hiền, song ca Lệ Thủy
Bông lục bình, soạn giả Văn Giai, ca với Lệ Thủy và Đức Hiền
Bến đò quê hương, song ca Phượng Hằng
Dây trầu xanh, song ca Cẩm Tiên
Duyên quê, tân nhạc  Hoàng Thi Thơ, vọng cổ Loan Thảo, song ca Lệ Thủy
Dưới ánh trăng xuân, vọng cổ Viễn Châu, đơn ca
Dưới bóng Thùy Dương, vọng cổ Viễn Châu, đơn ca
Đạo đời hai ngã, vọng cổ Viễn Châu, đơn ca
Đám cười trên đường quê, tân nhạc Hoàng Thi Thơ, vọng cổ Yên Lang, song ca Thanh Kim Huệ
Đất phương Nam, song ca Cẩm Tiên
Đèn khuya,  tân nhạc Lam Phương, vọng cổ Viễn Châu, đơn ca
Đến đây thì ở lại đây, song ca Cẩm Tiên
Đêm tàn bến Ngự, tân nhạc Dương Thiệu Tước, vọng cổ Viễn Châu, song ca Mỹ Châu
Đêm nằm không ngủ, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Điệp khúc thương đau, tân nhạc Mạc Phong Linh và  Mai Thiết Lĩnh, vọng cổ Loan Thảo, song ca Mỹ Châu
Đò chiều biên giới, soạn giả Viễn Châu, song ca Út Bạch Lan
Đoạn cuối tình yêu, tân nhạc Tú Nhi và Nhất Tuấn, vọng cổ Loan Thảo, song ca Mỹ Châu
Đời mưa gió, soạn giả Viễn Châu, song ca Diệu Hiền
Đứa con đất nước, soạn giả Quy Sắc, đơn ca
Đức Phật Tổ ra đời, soạn giả Mạc Phong Lan, đơn ca
Đừng cắt sợi chỉ hồng, soạn giả Loan Thảo, song ca Thanh Kim Huệ
Đường về hai thôn, tân nhạc Phạm Thế Mỹ, song ca Lệ Thủy
Em bé đánh giầy, soạn giả Thu An, song ca Lệ Thủy
Em tôi làm chiêu đãi, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Ô Giang huyết hận, soạn giả Văn Giai, song ca Lệ Thủy
Phạm Lãi biệt Tây Thi,  soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Gánh lúa, tân nhạc Phạm Duy, vọng cổ Viễn Châu, song ca Thanh Kim Huệ
Gặp lại cố nhân, tân nhạc Hàn Sinh, vọng cổ Loan Thảo, song ca Lệ Thủy
Gõ Cửa, tân nhạc Mạnh Quỳnh, vọng cổ Loan Thảo, song ca Phượng Liên
Gởi người tôi yêu, tân nhạc Nguyễn Hữu Thiết, vọng cổ Viễn Châu, song ca Thanh Tuyền
Giọt mưa thu, tân nhạc Đặng Thế Phong, vọng cổ Viễn Châu, song ca Phượng Liên
Ghét thương thương ghét, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Hai bản đàn xuân, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Hai mùa mưa, tân nhạc Mạc Phong Linh và Mai Thiết Lĩnh, vọng cổ Loan Thảo, song ca Phượng Liên
Hãy trả lời em, tân nhạc Trần Thiện Thanh, vọng cổ Viễn Châu, song ca Thanh Tuyền
Hoa đào năm ngoái, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Hồi chuông Pháp địa, soạn giả Thu An, song ca Ngọc Hương
Kiếp trâu già, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Khắc Chung Huyền Trân, soạn giả Viễn Châu, song ca Ngọc Giàu
Khóc cười, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Khóc thầm, tân nhạc Lam Phương, vọng cổ Loan Thảo, song ca Mỹ Châu
Không phải tại chúng mình, tân nhạc Ngọc Vân, song ca Lệ Thủy
Khúc hát chia ly, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Khúc ca tình sầu, tân nhạc Anh Bằng, vọng cổ Quế Chi, song ca Lệ Quyên
Lá thư người chiến sĩ, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Lá thư không gởi, đơn ca
Lời người lính xa xôi, tân nhạc Song An,vọng cổ Loan Thảo, song ca Mỹ Châu
Lối đời đơm hoa (Duyên kiếp), soạn giả Quy Sắc, đơn ca
Lòng Dạ đàn bà ,soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Lẻ bóng,  tân nhạc Lê Dinh và Anh Bằng, vọng cổ Yên Lang, song ca Thanh Kim Huệ
Lương Sơn Bá, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Lưu bút ngày xanh, tân nhạc Thanh Sơn, song ca Bích Hạnh
Ly rượu mừng , tân nhạc Phạm Đình Chương, vọng cổ Loan Thảo, ca với Bích Hạnh/Thanh Kim Huệ, Diệu Hiền/Hồng Nga
Ly rượu đoàn viên, soạn giả Thu An, song ca Ngọc Hương/Hồng Nga
Mấy mùa xa nhau, tân nhạc Thể Hà Vân,  vọng cổ Viễn Châu, song ca Thanh Tuyền
Màu da đỏ ước mơ, soạn giả Thanh Bình, song ca Mỹ Châu
Máu chảy về tim, tân nhạc Anh Việt Thu, vọng cổ Loan Thảo, song ca Mỹ Châu
Mục Liên tìm mẹ,  soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Mục Liên tìm mẹ, soạn giả Viễn Châu, ca với Diệu Hiền và Kim Quang
Mưa trên phố Huế, tân nhạc Minh Kỳ, vọng cổ Loan Thảo, song ca Lệ Thủy
Mười thương, tân nhạc Phạm Đình Chương, vọng cổ Loan Thảo, song ca Thanh Kim Huệ
Mực tím mồng tơi, song ca Phượng Hằng
Mùa xuân ngủ trong đêm, song ca Cẩm Tiên
Mỹ Tho mùa trăng bến hẹn, soạn giả Trọng Nguyễn,song ca Phượng Liên
Nắng chiều, tân nhạc Lê Trọng Nguyễn, vọng cổ Lam Tuyền, song ca Phượng Liên
Nếu một mai biệt kinh kỳ, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Nổi buồn đêm đông, tân nhạc Anh Minh, vọng cổ Loan Thảo, song ca Phượng Liên
Nổi buồn hoa phượng, tân nhạc Thanh Sơn, vọng cổ Quế Chi, song ca Bích Hạnh
Ni cô và kiếm sĩ,  soạn giả Viễn Châu, song ca Diệu Hiền
Nụ tầm xuân, song ca Lệ Thu
Nhớ một chiều mưa, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Nhớ bạn tình xưa, soạn giả Lưu Hoàng Vân, đơn ca
Ngày hạnh phúc, tân nhạc Lam Phương, vọng cổ Loan Thảo, song ca Thanh Kim Huệ
Ngồi tựa sông đào, tân nhạc Nguyễn Đức Sơn, vọng cổ Loan Thảo, song ca Thanh Kim Huệ
Người điên yêu trăng, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Người mẹ thời ly loạn, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Người gác cổng, đơn ca
Người em Vỹ Dạ, tân nhạc Minh Kỳ và Tôn Nữ Thụy Khương, vọng cổ Loan Thảo, song ca Mỹ Châu
Người em xứ Thượng, tân nhạc Lê Dinh, vọng cổ Viễn Châu, song ca Thanh Tuyền
Người ngoài phố, tân nhạc Anh Việt Thu, vọng cổ Loan Thảo, song ca Hương Lan
Nghĩa kim bằng, soạn giả Quy Sắc, đơn ca
Nhớ vợ hiền, soạn giả Văn Giai, đơn ca
Qua bến đò xưa, tân nhạc Phạm Thế Mỹ, vọng cổ Quế Chi, song ca Thanh Kim Huệ
Qua xóm nhỏ, tân nhạc Mạnh Phát, vọng cổ Viễn Châu, đơn ca
Quán nửa khuya, tân nhạc Tuấn Khanh  và Hoài Linh, vọng cổ Yên Lang, song ca Chí Tâm/Trọng Hữu
Quán gấm đầu làng, tân nhạc Giao Tiên, vọng cổ Thùy Vũ, ca với Chí Tâm và Lệ Quyên
Rạng đông trên quê hương Việt Nam, tân nhạc Phạm Thế Mỹ, vọng  cổ Loan Thảo, song ca Thanh Kim Huệ
Rẽ mạ đầu mùa, soạn giả Thanh Hiền, song ca Thanh Kim Huệ
Rước tình về với quê hương,tân nhạc Hoàng Thi Thơ,vọng cổ Loan Thảo,song ca Thanh Kim Huệ
Sau khi yên giặc, đơn ca
Sầu Vương ý nhạc, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Sắc hoa màu nhớ, tân nhạc Nguyễn Văn Đông, vọng cổ Viễn Châu,đơn ca
Tà áo cưới, tân nhạc Hoàng Thi Thơ, vọng cổ Loan Thảo, song ca Lệ Thủy
Tấm gương lịch sử, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Tâm tình Tô Ánh Nguyệt, soạn giả Viễn Châu, song ca Ngọc Giàu
Tàu đêm năm cũ, tân nhạc Trúc Phương, vọng cổ Viễn Châu, song ca Phượng Liên
Tô Võ chăn dê, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Tôi yêu kẻ chẳng yêu tôi, soạn giả Quy Sắc, đơn ca
Tôi đi giữa hoàng hôn, tân nhạc Văn Phụng, vọng cổ Viễn Châu, đơn ca
Tiếng kèn trên bãi chiến, soạn giả Quy Sắc
Tình anh bán chiếu, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Tình nước, tân nhạc Minh Quốc và Chính Hữu, vọng cổ Loan Thảo, song ca Minh Vương
Tình anh lính chiến, tân nhạc Lam Phương, vọng cổ Viễn Châu, đơn ca
Tình anh gởi lại vườn tiêu, soạn giả[ Đặng Hữu Hồng, song ca Kiều Hoa
Tình nghệ sĩ, tân nhạc Đoàn Chuẩn, vọng cổ Yên Lang, đơn ca
Tình đôi ta, vọng cổ Loan Thảo, song ca Mỹ Châu
Tình sầu viễn khách, song ca Thanh Kim Huệ
Tình cá nước, soạn giả Viễn Châu, song ca Bo Bo Hoàng
Tình là sợi tơ, song ca Cẩm Tiên
Tình gần Tình xa, song ca Cẩm Tiên
Tiếng hát trên đường giao thông mới, đơn ca
Tiếng xưa, tân nhạc Dương Thiệu Tước, vọng cổ Loan Thảo, song ca Trọng Hữu
Thuyền hoa, tân nhạc Phạm Thế Mỹ, vọng cổ Hoa Phượng, song ca Thanh Kim Huệ
Trái gùi Bến Cát, soạn giả Kiên Giang, đơn ca
Trăng sáng vườn chè, tân nhạc Văn Phụng và Nguyễn Bính, vọng cổ Loan Thảo, song ca Lệ Thủy
Trăng mờ soi mã lạng,  soạn giả Trọng Hiền, song ca Thanh Hương
Trống loạn Thăng Long thành, soạn giả Thu An, đơn ca
Trong cuộc tình sầu, tân nhạc Anh Việt Thu, vọng cổ Thế Châu, song ca Phượng Liên
Trên đường lưu diễn, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Tu là cội phúc, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Tuyết lạnh, tân nhạc Lê Dinh và Phương Trà, vọng cổ Loan Thảo, song ca Lệ Thủy
Trả lời thư em, đơn ca
Võ Đông Sơ, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Vì một chữ tình, soạn giả Viễn Châu, đơn ca
Về thăm sông Trẹm quê em,  soạn giả Ngô Hồng Khanh, song ca Mỹ Châu
Về đâu mái tóc người thương, tân nhạc Hoài Linh, vọng cổ Yên Lang, song ca Bích Hạnh
Vui bước chân ta, soạn giả Ngô Hồng Khanh, song ca Hoài Thanh
Xin gọi nhau là cố nhân, tân nhạc Hàn Sinh, vọng cổ Loan Thảo, song ca Mỹ Châu

Chú thích

Tham khảo

 Nghệ sĩ Minh Cảnh: Đời tôi như... Áo Vũ Cơ Hàn
 Các nghệ sĩ cổ nhạc hát Hồ Quảng, cải lương

Sinh năm 1938
Người Sài Gòn
Nghệ sĩ cải lương
Đờn ca tài tử
Nhân vật còn sống


title: 130 (số)

text:
130 (một trăm ba mươi) là một số tự nhiên ngay sau 129 và ngay trước 131.

Tham khảo

Số chẵn


title: Polposipus herculeanus

text:
Polposipus herculeanus là một loài bọ cánh cứng không bay được kiếm ăn về đêm trong họ Tenebrionidae. Nó là loài đặc hữu của Seychelles. Con trưởng thành dài khoảng 20–30 mm, và là loài lớn nhất trong họ Tenebrionidae.

Nguồn
 World Conservation Monitoring Centre 1996. Polposipus herculeanus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy nhập 10 tháng 8 năm 2007.
ARKive  Images
Nature Seychelles 2005. Giant Tenebrionid Beetle. Truy nhập 10 tháng 10 năm 2009.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Polposipus
Động vật đặc hữu Seychelles


title: Hydaticus tuyuensis

text:
Hydaticus tuyuensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Trémouilles miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydaticus


title: Facidina

text:
Facidina là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
 Facidina polystigma Lower, 1903
 Facidina spilophracta Turner, 1933

Tham khảo

 Facidina at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Ngọc Sơn, Thanh Chương

text:
Ngọc Sơn là một xã thuộc huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Hành chính
Xã Ngọc Sơn gồm có 14 xóm gồm xóm 1; 2A; 2B; 3; 4; 5; 6; 7;8;9; 10; 11; 12; 13.

Vị trí địa lý
Trước những năm 1889 là đất thuộc xã Hoa Lâm, tổng Xuân Lâm, huyện Nam Đường.
Sau năm 1889 là đất thuộc xã Hoa Lâm, tổng Xuân Lâm, thuộc huyện Thanh Chương.
Tháng 10 năm 1947 là đất thuộc xã Mai Lâm, huyện Thanh Chương
Sau năm 1954 theo chủ trương của Ủy ban Hành chính kháng chiến liên khu IV, đất Ngọc Sơn ngày nay được chia làm các xã Thanh Lam, Thanh Nam
Ngày 24/03/1969 theo quyết định số 159 - NV của Bộ trưởng Bộ Nội vụ về việc hợp nhất các xã, đất Ngọc Sơn bao gồm: Thanh Lam và Thanh Nam và ổn định địa giới cho đến tận ngày nay.

Địa giới xã Ngọc Sơn hiện nay giáp với các xã: Thanh Ngọc, Xuân Tường, Thanh Chi, Võ Liệt và xã Nam Hưng của huyện Nam Đàn. Xã Ngọc Sơn có các làng:
 làng Ngọc Sơn
 làng Phúc Xá
 làng Mục Muộng
 làng Mỹ Lương
 làng Lam Thắng
 làng Nam Giang
 làng Thượng đình (Nam thượng)
 làng Nguyệt Bổng (Nam hạ)
 làng Phong Nậm (Nam phong)

Danh nhân
 Thời phong kiến:
Danh thần, danh tướng: Nguyễn Cảnh Chân, Nguyễn Cảnh Dị, Nguyễn Cảnh Huy, Nguyễn Cảnh Hoan,...
Các đại khoa: Tế tửu Quốc tử giám Nguyễn Phùng Thời, Tư nghiệp Quốc tử giám Nguyễn Bá Quýnh.
 Thời hiện đại:
Đảng viên thời kì 30-45: Lê Cảnh Nhượng, Nguyễn Văn Tiêu, Lê Cảnh Tốn, Lê Cảnh Mười, Lê Cảnh Xuân, Lê Cảnh Liệu, Lê Cảnh Cải, Lê Văn Địch, Lê Đình Bằng, Lê văn Tềnh,Nguyễn hữu Chuỷ, Nguyễn Trọng Cừ, Nguyễn Văn Uýnh, Nguyễn Văn Oanh, Nguyễn Yến, Nguyễn Công Tá, Nguyễn Bá Quế, Nguyễn Sân, Nguyễn Vinh, Phạm Bá Bật, Phạm Tình, Võ Đồng, Võ Luyến, Trần Trọng Lý, Hoàng Văn Liễn (Hoàng Văn Chính)...
Giáo sư, Tiến sĩ: Nguyễn Đăng Khôi, Lê Văn Tiềm, Lê Văn Tố, Nguyễn Hữu Bảng; PGS.TS Đặng Văn Lung, PGS.TS.Nguyễn Đăng Quế, PGS.TS. Trần Thị An...
 Tiến sĩ: Nguyễn Đăng Vị, Nguyễn Đăng Sơn, Nguyễn Văn Sung, Phạm Bá Thanh, Lê Cảnh Nhuệ, Hoàng Văn Long, Nguyễn Việt Hà.
 Tướng lĩnh: Thiếu tướng Nguyễn Phùng Hồng, Lê Đình Đệ.
 Đại tá: Nguyễn Phùng Quế, Phạm Bá Hảo, Phạm Bá Quy, Nguyễn Đăng Quỳnh, Nguyễn Văn Giáp, Ngô Đình Sáu, Nguyễn Hồng Luân, Lê Văn Hợi, Nguyễn Văn Quán, Nguyễn Đăng Liêng, Nguyễn Hữu Na.
 Nghệ sĩ nhân dân: Ngô Xuân Huyền; nhà văn Đặng Văn Ký, nhà báo Lê Minh Nghĩa, Nguyễn Thúy Hạnh
 Nghệ nhân: Võ Thị Hồng Vân (Nghệ nhân ưu tú); Nguyễn Thị Vinh; Võ Trọng Thìn

Di tích
 Đình Ngọc Sơn
 Đình Phúc Xá
 Đình Nguyệt Bổng
 Đền Cả: Thờ Cao Sơn, Cao Các, đô trung quốc thành hoàng, thượng thượng thượng đẳng thần.
 Đền Hai: Thờ Bản cảnh thành hoàng, đệ nhị vị, tùng bạt trung đẳng tôn thần.
 Đền Ba: Thờ Bản cảnh thành hoàng, đệ tam vị, càn phòng Ngọc Lĩnh tối tú linh thần, thượng đẳng thần.
 Đền Mỹ Lương: Thờ Bạch Y sơn cước tiên nương
 Đền Chuần
 Đền Thượng:Thờ cụ Phạm Đức Công
 Đền Cồn Chùa
 Đền Cồn Chạn
 Nhà thờ họ Lê Kim nơi Bác Hồ học chữ chữ Hán thời thơ ấu.
 Khe Hàn
 Cồn Kho
 Đập Cầu Lim
 Hầm ngầm xuyên rú Cấm.

Chú thích


title: Cendrey

text:
Cendrey là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 188.Ước lượng năm 2006 là 180.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Sự sống ngoài Trái Đất

text:
Sự sống ngoài Trái Đất là những sinh vật hay giống loài, trên các giả thuyết, tồn tại và phát triển bên ngoài Trái Đất.

Hầu hết các nhà khoa học cho rằng sự sống ngoài Trái Đất nếu có tồn tại thì sự tiến hóa của nó đã xuất hiện độc lập ở nhiều nơi khác nhau trong vũ trụ. Có giả thuyết khác cho rằng sự sống ngoài Trái Đất có thể có nguồn gốc ban đầu chung, và sau đó phân tán khắp vũ trụ, từ hành tinh có thể sống được này tới hành tinh có thể sống được khác. Lại có đề xuất cho rằng nếu chúng ta tìm thấy được sự sống và nền văn minh ngoài Trái Đất gần chúng ta thì sự sống và nền văn minh đó hoặc đã phát triển hơn chúng ta rất nhiều hoặc vẫn còn rất sơ khai hơn chúng ta rất nhiều.

Sinh vật ngoài Trái Đất theo suy đoán của mọi người có thể thay đổi từ dạng giống con người hay quái dị như trong phim khoa học viễn tưởng cho đến dạng sống nhỏ hơn là vi khuẩn và virus.

Sinh vật ngoài Trái Đất, nhất là dạng có trí tuệ, thường ăn sâu vào văn hóa với tên gọi "người ngoài Trái Đất" hay "người ngoài hành tinh".

Vài nét về sự sống ngoài Trái Đất
Các dạng sống ngoài hành tinh (như vi khuẩn) được cho rằng có tồn tại ở Hệ Mặt Trời và ở các nơi khác trong vũ trụ. Giả thuyết này dựa trên kích thước lớn và sự nghiệm đúng của các định luật vật lý trong vùng vũ trụ quan sát được. Một số nhà khoa học như Carl Sagan và Stephen Hawking cho rằng không có lý gì mà sự sống lại không thể tồn tại ở nơi nào khác ngoài Trái Đất. Lập luận này dựa trên Quan điểm Copernicus, phát biểu rằng Trái Đất không chiếm một vị trí đặc biệt nào trong vũ trụ, và mediocrity principle, phát biểu rằng Trái Đất chẳng có gì đặc biệt cả. Sự sống có thể đã nảy sinh một cách độc lập ở rất nhiều nơi trong vũ trụ, và cũng có thể được hình thành với tần suất thấp hơn, được chuyển giữa các hành tinh có thể sống được, qua giả thuyết cho rằng sự sống trên trái đất bắt nguồn từ vi sinh vật hoặc tiền thân hóa học của sự sống hiện diện trong không gian vũ trụ và có thể bắt đầu sự sống khi tiếp cận môi trường thích hợp hoặc một sự phát sinh nào đó. Ở trường hợp nào đi nữa thì, theo các mô hình giả lập máy tính, các phân tử hữu cơ phức tạp cần thiết cho sự sống có thể đã được hình thành từ các nguyên tố từ đĩa tinh vân xung quanh Mặt Trời trước khi Trái Đất được hình thành. Các nghiên cứu giả lập này cho thấy quá trình tạo dựng sự sống trên Trái Đất cũng có thể được xảy ra trên các hệ sao khác, mà có các hành tinh quay xung quanh sao chủ.

Hiện nay, những nơi người ta đã tìm ra nhiều ngoại hành tinh có sự sống trong vũ trụ bao gồm Kepler 186f, Proxima Centauri b, Teegarden b, Kepler 452b, Kepler 1649c, Gliese 667Cc,.........  (những ngoại hành tinh có sự sống giống Trái Đất). Tháng 5 năm 2011, các nhà khoa học của NASA đã thông báo rằng Enceladus 'đang nổi lên như là một nơi có nhiều triển vọng nhất có thể có dạng sống mà chúng ta biết trong Hệ Mặt Trời'. Sự sống cũng có thể xuất hiện tại các hành tinh ngoài hệ mặt trời, như Gliese 581 c, g và d. Các hành tinh này được phát hiện có khối lượng xấp xỉ Trái Đất, chắc chắn nằm trong vùng sống được của ngôi sao mẹ, và do đó có khả năng có nước ở dạng lỏng. Tháng 12 năm 2011, các nhà khoa học làm việc với kính thiên văn vũ trụ Kepler của NASA tuyên bố đã tìm ra Kepler-22b, một hành tinh ngoài Trái Đất có vẻ như đang quay xung quanh một ngôi sao giống Mặt Trời và nằm trong vùng sống được.

Hiện không có một bằng chứng thuyết phục nào cho thấy sự sống ngoài Trái Đất có tồn tại; tuy nhiên, một vài trong số đó đang gây tranh cãi. Một số người tin rằng một vài vật thể bay không xác định có nguồn gốc ngoài hành tinh (xem các Giả thuyết ngoài hành tinh), cùng với các tuyên bố về sự bắt cóc ngoài hành tinh, bị gạt bỏ bởi hầu hết các nhà khoa học. Phần lớn các sự kiện nhìn thấy UFO được giải thích là đã nhìn thấy một vật thể bay thuộc Trái Đất hoặc một vật thể thiên văn, hoặc là một trò lừa.

Khả năng tồn tại sự sống ngoài Trái Đất

Theo sinh học vũ trụ

Tất cả sự sống trên Trái Đất đều có cơ sở từ nguyên tố carbon với nước làm dung môi, trong đó xảy ra các quá trình hóa sinh. Sự sống ngoài Trái Đất cũng có thể sử dụng các thành phần này. Tuy nhiên, các nguyên tố và dung môi khác cũng có thể làm cơ sở cho sự sống. Silicon có vẻ thay thế tương tự cho carbon về điều này, mặc dù vẫn chưa chắc chắn lắm. Có giả thuyết cho rằng sự sống dạng silicon có thể tồn tại được ở nhiệt độ cao, chẳng hạn trong các hành tinh gần sao chủ của chúng hơn. Dạng sống dựa vào nguồn ammoniac thay vì nước cũng đã được đưa ra xem xét nhưng hiếm khi hơn. Không loại trừ có thể tìm thấy nguyên tố khác trong vũ trụ có cách phản ứng tương tự như carbon hay hoàn toàn mới, và xa hơn nữa, có thể sự sống ngoài Trái Đất, ngoài các dạng phụ thuộc vào các phản ứng hóa học còn có dạng chỉ phụ thuộc vào các hiện tượng vật lý.

Bên cạnh các nguyên tố và dung môi, sự sống còn cần tới nguồn năng lượng. Năng lượng từ một ngôi sao ở gần là rõ ràng hơn cả nhưng không phải duy nhất. Năng lượng địa nhiệt của một hành tinh có thể cung cấp cho sự sống dưới bề mặt và trong lòng đại dương.

Giả thuyết về hình thái và tiến hóa
Cùng với khả năng tồn tại sự sống ngoài Trái Đất về phương diện hóa học, vẫn còn có câu hỏi hóc búa về tiến hóa và hình thái. Sinh vật ngoài Trái Đất có thể có hình dạng như thế nào? Khoa học viễn tưởng đã thể hiện điều này từ lâu theo hai hướng: rất nhân tính giống con người hoặc (thường trong trường hợp nói về sự xâm lược hung ác) dạng như bò sát. Sinh vật ngoài Trái Đất mô tả từ xa xưa có da xanh sáng hoặc xám, với cái đầu to, bốn chi rõ rệt và bốn tới năm ngón chi- ví dụ, về cơ bản giống con người với một bộ não to ám chỉ trí tuệ khủng khiếp. Khoa học viễn tưởng cũng hình dung về các dạng sinh vật ngoài Trái Đất khác như giống thú vật hoặc côn trùng.

Niềm tin vào sự sống ngoài Trái Đất

Tư tưởng cổ đại và cận đại
Niềm tin vào sự tồn tại của sự sống ngoài Trái Đất có lẽ đã có từ thời Ai Cập, Babylon và Sumer cổ, mặc dù trong các xã hội đó, các lý thuyết về nguồn gốc vũ trụ coi vũ trụ là siêu nhiên và hình tượng sinh vật ngoài Trái Đất khó phân biệt được với chúa, quỷ... Người phương Tây đầu tiên có lý luận hệ thống về vấn đề này là Thales và học trò của ông Anaximander, thế kỷ thứ 7 và 6 trước Công Nguyên. Thales cho rằng vũ trụ đầy các hành tinh và vì vậy, có thể có sự sống ngoài Trái Đất. Thuyết nguyên tử Ai Cập cho rằng một vũ trụ vô tận có thể có vô số thế giới có người ở. Các công trình vũ trụ học Hy Lạp cổ chống lại ý tưởng về sự sống ngoài Trái Đất, tuy vậy thuyết vũ trụ địa tâm dành đặc quyền cho Trái Đất và sự sống trên Trái Đất,"dường như"có phần diễn tả rằng sự sống ngoài Trái Đất là có thể tồn tại.

Khi Thiên chúa giáo trải rộng quyền lực khắp châu Âu, mọi lý luận trở nên giáo điều, mặc dù nhà thờ không có tuyên bố chính thức nào về sinh vật ngoài Trái Đất thì tư tưởng chính thống giáo vẫn lưu truyền từ đời này qua đời khác. Năm 1277, giám mục Paris là Etienne Tempier có quan điểm lật đổ Aristotle ở chỗ: Chúa có thể đã tạo ra hơn một thế giới.

Tuy vậy, chỉ khi việc phát minh ra kính viễn vọng và tư tưởng của Nicolaus Copernicus trong thuyết vũ trụ nhật tâm, Trái Đất mới thực sự được biết tới là một hành tinh đơn thuần trong vô số thiên thể vũ trụ, sự sống ngoài Trái Đất dần hướng tới cái nhìn khoa học. Vào thế kỷ 16, Giordano Bruno cho rằng vũ trụ vô tận và mọi ngôi sao đều được các hành tinh của nó bao quanh. Đầu thế kỷ 17, nhà thiên văn học người Tiệp là Antonín Maria Sírek of Reity nghĩ rằng:"nếu Sao Mộc có... người ở... thì họ chắc hẳn to lớn và đẹp hơn cư dân Trái Đất, hoàn toàn cân xứng với mẫu tiêu chuẩn hai vòng tròn."

Sinh vật ngoài Trái Đất với thời hiện đại
Niềm tin vào sự sống ngoài Trái Đất tiếp tục kéo dài tới thế kỷ 20. Quả thật vậy, khoảng ba thế kỷ sau cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, đầu thời kỳ con người hiện đại tìm hiểu bản chất Hệ Mặt Trời, nhiều nhà thiên văn học và các tác giả lý luận khác, ít nhất là một số người theo tôn giáo, cũng như đa số công chúng đều tin rằng sự tồn tại của sinh vật ngoài Trái Đất là hoàn toàn có thật. Xu thế này cuối cùng cũng bị chững lại sau các cuộc thăm dò không gian: Mặt Trăng rõ ràng bị loại ra khỏi danh sách, trong khi Sao Kim và Sao Hỏa - hai ứng cử viên sáng giá cho sự sống ngoài Trái Đất hiện tại - cho thấy không có bằng chứng rõ ràng. Các Mặt Trăng trong của Hệ Mặt Trời đã được viếng thăm, cũng không có dấu hiệu sự sống mặc dù đã quan sát thấy các hoạt động địa chất thú vị (núi lửa trên Mặt Trăng Io, bầu khí quyển dày của Mặt Trăng Titan, biển trên Mặt Trăng Europa) đã giảm hi vọng tìm thấy một tiềm năng cho sự sống ngoài Trái Đất. Cuối cùng, sự thất bại của chương trình SETI trong việc dò tìm tín hiệu radio của nền văn minh có trí tuệ khác, sau bốn thập kỷ nỗ lực đã đẩy niềm lạc quan từ đầu kỷ nguyên vũ trụ xuống vực thẳm và là cơ hội cho mọi người chỉ trích: tìm kiếm sinh vật ngoài Trái Đất là hành động phản khoa học.

Tóm lại, viễn cảnh về những nền văn minh có trí tuệ du hành khắp nơi trong không gian vũ trụ trong Hệ Mặt Trời đối với các nhà khoa học thật mơ hồ. Nhưng trong khi đó, dữ liệu truyền về từ các cuộc thăm dò không gian và các tiến bộ trong phương pháp tìm kiếm được khoa học chấp nhận cũng vẽ ra một viễn cảnh về tiêu chuẩn mới về tiềm năng có thể có sự sống trên các hành tinh khác, ít nhất thì cũng còn rất rất nhiều hành tinh khác, mặc dù sinh vật ngoài Trái Đất có tồn tại hay không vẫn là câu hỏi hóc búa.

Hiện nay, nhiều người đam mê lĩnh vực này vẫn tin rằng sinh vật ngoài Trái Đất đã và vẫn thường viếng thăm Trái Đất. Một số người nghĩ rằng vật thể bay không xác định (UFO) (unidentified flying object) quan sát thấy trên bầu trời thực tế là hình ảnh của phi thuyền của sinh vật ngoài Trái Đất và thậm chí còn tuyên bố là đã từng gặp người ngoài Trái Đất. Crop circle cũng được cho là do hành động của sinh vật ngoài Trái Đất mặc dù nhiều hình về sau đã phát hiện là giả mạo.

Khả năng tồn tại sự sống dạng nguyên thủy (vi sinh vật) ngoài Trái Đất ít gây tranh cãi hơn mặc dù hiện nay không có bằng chứng trực tiếp nào được tìm thấy. Có bằng chứng gián tiếp về sự tồn tại sự sống nguyên thủy trên Sao Hỏa, tuy vậy, kết luận cuối cùng từ bằng chứng này vẫn còn gây nhiều tranh cãi.

Tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất
Công việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất đang được tiến hành theo hai hướng khác nhau: trực tiếp và gián tiếp.

Tìm kiếm trực tiếp

Các nhà khoa học đang tìm kiếm chứng cứ cho sự tồn tại của dạng sống đơn bào trong Hệ Mặt Trời, trong đó đáng chú ý là bề mặt Sao Hỏa và các sao băng đã rơi xuống Trái Đất. Có một nhiệm vụ thực thi trên Europa, một trong những vệ tinh của Sao Mộc với lớp nước dưới bề mặt, có thể có sự sống.

Có một số bằng chứng hạn chế cho thấy sự sống dạng vi khuẩn có thể tồn tại hoặc đã từng tồn tại trên Sao Hỏa. Một thí nghiệm do tàu Viking ghi nhận khí gas bốc ra từ đất Sao Hỏa bị nung nóng có thể thích hợp với sự xuất hiện của một số vi khuẩn. Tuy vậy, sự thiếu chứng cứ vững chắc từ các cuộc thí nghiệm khác trên tàu Viking cho thấy đó là do phản ứng hóa học vô sinh thì hợp lý hơn. Việc giải thích có thể dẫn đến nhiều tranh luận. Độc lập với mọi thí nghiệm nói trên, năm 1996, những cấu trúc giống như vi khuẩn đã được khám phá trên thiên thạch ALH84001, tạo thành từ đá bắn ra từ Sao Hỏa. Báo cáo này cũng gây ra nhiều tranh luận.

Tháng 2 năm 2005, các nhà khoa học NASA đã báo cáo rằng họ tìm thấy chứng cứ có sức thuyết phục về sự tồn tại của sự sống trên Sao Hỏa. Hai nhà khoa học, Carol Stoker và Larry Lemke căn cứ vào dấu vết methan tìm thấy trong khí quyển Sao Hỏa tương tự như sản phẩm methan của một số dạng vi sinh vật trên Trái Đất, ví dụ như những hiểu biết của chúng ta về cuộc sống nguyên thủy gần sông Rio Tinto ở Tây Ban Nha. Các công chức của NASA đã bác bỏ khẳng định của nhiều nhà khoa học, và Stoker đã từ bỏ khẳng định ban đầu của mình.

Mặc dù các bằng chứng vẫn còn gây tranh cãi và vẫn còn có sự bất đồng giữa các nhà khoa học với nhau nhưng niềm tin rằng có tồn tại sự sống trên Sao Hỏa vẫn ngày càng lớn dần. Một cuộc khảo sát thông thường được tiến hành tại một hội nghị của Cơ quan vũ trụ châu Âu cho thấy rằng, 75% các nhà khoa học có mặt được ghi nhận là tin rằng đã từng một lần có sự sống trên Sao Hỏa; 25% các nhà khoa học tin rằng vẫn còn sự sống trên Sao Hỏa.

Giả thuyết Gaia cho rằng mọi hành tinh với lượng dân cư lớn sẽ có khí quyển không trong trạng thái cân bằng, mà ở có thể phát hiện tương đối dễ dàng bằng quang phổ dù ở một vị trí cách xa. Mặc dù vậy, những sự tiến bộ quan trọng trong việc dò tìm và phân tích ánh sáng này cần được áp dụng các hành tinh nhỏ gần hành tinh của chúng ta thì cần thiết hơn trước khi đưa vào áp dụng cho các hành tinh ngoài thái dương hệ.

Tìm kiếm gián tiếp

Các nhà khoa học lập luận rằng bất kì một xã hội nào với công nghệ hiện đại trong vũ trụ cũng sẽ cần phải có sự trao đổi thông tin, liên lạc. Dự án SETI được xác định là một dự án bao gồm các cuộc tìm kiếm trong không gian bằng sóng radio mà sẽ xác định được nếu tồn tại sự sống hiện đại. Một đề xuất liên quan là người ngoài hành tinh có thể sẽ phát ra các xung động và các tín hiệu laser trong quang học kiểu quang phổ hồng ngoại; các tín hiệu laser có lợi do không bị"bẩn"khi đi chuyển đi qua ranh giới giữa các hành tinh và đồng thời có thể có lợi hơn trong viêc truyền thông tin giữa các ngôi sao. Và các cách liên lạc khác bao gồm các tín hiệu laser và các chuyến bay giữa các vì sao đã được đưa ra thảo luận và tạo ra nhiều ý kiến tranh cãi gay gắt và dường như không thế làm được, đơn vị đo biểu thị tính hiệu quả của các cách trao đổi thông tin là số lượng thông tin được trao đổi thành công với một chi phí nhất định, kết quả là tín hiệu radio được chọn làm phương pháp thích hợp nhất.

Các hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời
Các nhà thiên văn học đồng thời cũng tìm kiếm sự sống trên các hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời, họ tin rằng có thể có hành tinh có lợi cho sự sống phát triển, ví dụ như Gliese 581 c và OGLE-2005-BLG-390Lb, nơi mà được tìm thấy có dạng tương đối giống với Trái Đất. Những phương pháp dò tìm bằng radio hiện nay đã không còn tương xứng với một cuộc tìm kiếm lớn, ví dụ như cách giải quyết với công nghệ gần đây đã không còn tương xứng với những gì chúng ta biết về các thiên thể ngoài thái dương hệ. Loại kính viễn vọng trong tương lai cần phải có khả năng cho việc nhìn các hành tinh quay xung quanh các ngôi sao, mà có thể có tồn tại sự sống (dù bằng phương pháp trực tiếp hay thông qua việc chụp ảnh bằng quang phổ giúp làm lộ ra các thông tin quan trọng như sự tồn tại của khí Oxy trong khí quyển của hành tinh đó:

Darwin là một kế hoạch của ESA tìm kiếm những hành tinh giống với Trái Đất, và phân tích khí quyển của chúng.
Nhiệm vụ COROT, ban đầu thuộc về của Cơ quan vũ trụ Pháp, được bắt đầu vào năm 2006 và vẫn đang xem xét các hành tinh ngoài hệ mặt trời.
Kế hoạch tìm kiếm các hành tinh giống Trái Đất được NASA tiến hành, nhưng đến năm 2007, ngân quỹ bị cắt đã khiến cho nó kéo dài vô tận
Chương trình Kepler, thay thế cho Kế hoạch tìm kiếm các hành tinh giống Trái Đất, sẽ được diễn ra vào tháng 11 năm 2008

Có ý kiến cho rằng Alpha Centauri, chòm sao gần nhất đối với Trái Đất, có thể chứa những hành tinh có khả năng tồn tại sự sống.

Vào ngày 24 tháng tư, năm 2007, các nhà khoa học thuộc đài thiên văn Nam Âu ở La Silla, Chile nói rằng họ đã tìm thấy hành tinh đầu tiên giống với Trái Đất. Hành tinh, được biết dưới cái tên Gliese 581 c, quay trong khoảng không cho phép tồn tại sự sống của ngôi sao Gliese 581, một sao lùn đỏ cách Trái Đất 20.5 Năm ánh sáng (194 ngàn tỉ km). Lúc đầu nó được cho rằng có thể có nước. Tuy nhiên, khí hậu trên Gliese 581 c đã được Weiner Volt Bloh và đội của anh mô phỏng trên máy tính tại Viện Nghiên cứu về sự ảnh hưởng khí hậu của Đức và cho kết quả là: các bon đi-oxide và methan trong khí quyển của hành tinh này có thể tạo ra được hiệu ứng nhà kính nhưng sau đó sẽ bị biến mất. Nó sẽ làm hành tinh ấm lên, vượt quá cả mức để nước có thể sôi(100 độ C/ 212 độ F), chính vì vậy nó xóa tan đi hi vọng có thể tồn tại sự sống trên hành tinh này. Hiện giờ các nhà khoa học chuyển sang theo dõi Gliese 581 d, hành tinh mà chỉ nằm sát vùng có thể sống của một ngôi sao.

Vào ngày 29 tháng năm năm 2007, the Associated Press công bố một bản báo cáo rằng các nhà khoa học đã tìm thấy 28 thiên thể dạng hành tinh ngoài hệ mặt trời. Một trong số các hành tinh mới được phát hiện này được cho rằng có rất nhiều điểm giống với Sao Hải Vương.

Sự sống ngoài Trái Đất trong Hệ Mặt Trời
Nhiều thiên thể trong Hệ Mặt Trời được cho là dường như có sự sống. Trong danh sách dưới đây, ba trong số năm thiên thể là vệ tinh, và được cho là có chứa chất lỏng trong lòng đất, nơi mà sự sống có thể giống như dưới biển sâu.
Sao Kim - hành tinh thứ hai tính từ Mặt Trời Phosphine,loại khí tiết ra bởi các dạng sống cơ bản, vừa được tìm thấy trên Sao Kim
Sao Hỏa - hành tinh thứ tư tính từ Mặt Trời - có nước dạng lỏng tồn tại trong quá khứ và vẫn còn nước dạng lỏng ở dưới bề mặt. Gần đây, methane được tìm thấy trong khí quyển Sao Hỏa. Xem bài chính: Người Hỏa tinh.
Europa - vệ tinh lớn thứ tư của Sao Mộc - dường như có một biển muối dưới lớp vỏ băng mỏng. Nếu như vệ tinh này có sự sống, nhiều hy vọng có thể tìm thấy dạng sống tương tự như ở các miệng núi lửa trên Trái Đất. Hơn nữa, các nhà sinh học vũ trụ đang hy vọng tìm thấy dạng sống kỵ khí dưới vùng biển ở đây nhờ khuấy tung bề mặt băng của Mặt Trăng này.
Enceladus - vệ tinh lớn thứ sáu của Sao Thổ - đã quan sát thấy các hoạt động địa chất cùng với nước ở dạng lỏng và các mạch nước tại cực nam.
Titan - vệ tinh lớn nhất của Sao Thổ, vệ tinh duy nhất có một bầu khí quyển đáng chú ý. Các khám phá mới nhất chỉ ra rằng không có biển bao phủ trên đó nhưng có thể tồn tại các hồ hydradcarbon theo mùa.

Nhiều thiên thể khác cũng được cho là có dấu hiệu sự sống dạng vi sinh vật. Ví dụ có giả thuyết cho là có sự sống trong khí quyển của Sao Kim hay có thể tồn tại sự sống trên các sao chổi, giống như một vài loại vi trùng trên Trái Đất sống sót thành công theo như một cuộc nghiên cứu Mặt Trăng trong nhiều năm. Tuy vậy, không có nhiều hy vọng rằng sinh vật đa bào phức tạp có thể tồn tại được dưới các điều kiện đó.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tiếng Việt
Phát hiện mới về sự sống ngoài Trái Đất
Người ngoài hành tinh là sản phẩm của ảo giác
Tiếng Anh
PBS: Life Beyond Earth a film by Timothy Ferris
PBS: Exploring Space - The Quest for Life by Scott Pearson
ufoskeptic.org by Bernard Haisch
Xenopsychology by Robert A. Freitas Jr.
"What Aliens Might Look Like" from National Geographic
Sylvia Engdahl, "Early Space Poetry" Part I: Didactic and other poetry concerning other inhabited worlds, well-known and obscure poets, 17th-18th centuries. "Part II": 19th century
Top stars picked in alien search

Sinh học vũ trụ
Vũ trụ
Sự sống
Giả thiết khoa học


title: Plethodon cheoah

text:
Plethodon cheoah (tên tiếng Anh: Cheoah Bald Salamander) là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của Bắc Mỹ.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ôn hòa.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Hammerson, G. & Beamer, D. 2004. Plethodon cheoah. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật lưỡng cư Mỹ
Plethodon


title: 7515 Marrucino

text:
7515 Marrucino (tên chỉ định: 1986 EF5) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Giovanni de Sanctis ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 5 tháng 3 năm 1986. Nó được đặt theo tên Marrucini, an ancient Italian tribe, và the namesake of the comune thuộc San Martino sulla Marrucina.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1986
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Minh Thái

text:
Minh Thái (sinh 1966) là người thắng trong cuộc thi vô địch thế giới về xoay lập phương Rubik lần đầu tiên được tổ chức tại Budapest vào tháng 6 năm 1982 (Giải vô địch khối Rubik thế giới 1982) với thành tích 22,95 giây. Lúc đó anh mới 16 tuổi và là học sinh trung học ở Los Angeles, người Mỹ gốc Việt. Thành tích 22,95 giây do Minh Thái lập hồi đó với khối Rubik 3X3 được coi là một kết quả siêu việt vì lúc đó khối Rubik còn được giải hoàn toàn bằng bộ óc con người. Cuộc thi được tổ chức trong 3 vòng và cả trong 3 vòng, anh đều về nhất . Trong cuộc thi năm 1982 còn có một người gốc Việt khác là Đức Trịnh (14 tuổi), vô địch Canada.

Anh cũng là tác giả của The Winning Solution, một cuốn sách hướng dẫn chơi Rubik. Sau này, phương pháp "Ortega Corners-First" để giải khối 3x3 dựa trên cách giải của Minh Thái.

Chú thích

Liên kết ngoài
The first world championship
Rubik Books
 Video: Minh Thái tại giải vô địch xoay Rubik 1982

Người Mỹ gốc Việt
Nhà văn phi hư cấu Mỹ


title: Rhyacophila melanippe

text:
Rhyacophila melanippe là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Daiwa (định hướng)

text:
Daiwa có thể là tên của:
 Một công ty trong lĩnh vực bách hóa của Nhật Bản - Daiwa (công ty bách hóa).
 Một công ty trong lĩnh vực siêu thị ở Nhật Bản - Daiwa (công ty siêu thị).
 Một tập đoàn môi giới chứng khoán và các công ty con của nó - Daiwa (môi giới chứng khoán).
 Một ngân hàng - ngân hàng Daiwa - nay đã bị sáp nhập vào ngân hàng Resona.
 Một công ty xây dựng nhà ở - Daiwa (xây nhà).
 Một tập đoàn của Nhật Bản: Daiwa House Group. Phần lớn các công ty con của tập đoàn này cũng có tên Daiwa.
 Daiwa (hay Daiwa Sports) - một công ty chuyên sản xuất dụng cụ câu cá thể thao.
 Daiwa Seiko K.K. - một công ty chế tạo máy công nghiệp có trụ sở tại thành phố Higashiosaka, tỉnh Osaka, Nhật Bản.
 Một số đơn vị hành chính cấp làng, thị trấn ở Hiroshima và Shimane, Nhật Bản.
 Một giải cờ vây do Tập đoàn Daiwa (môi giới chứng khoán) bảo trợ.

Xem thêm
 Yamato (định hướng)


title: Amphorella producta

text:
Amphorella producta là một loài air-breathing land snail, a terrestrial gastropoda mollusca thuộc họ Ferussaciidae.

Nó là loài đặc hữu của Madeira, Portugal.

Chú thích

Amphorella


title: Cerotoma octonotata

text:
Cerotoma octonotata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Cerotoma


title: Rágol

text:
Rágol là một đô thị thuộc tỉnh Almería, ở cộng đồng tự trị Andalusia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 27 km², dân số năm 2005 là 367 người.

Biến động dân số

Nguồn: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 *  Rágol  - Diputación Provincial de Almería

Đô thị ở Almería


title: Kon Satoshi

text:
là một đạo diễn phim, họa sĩ diễn hoạt, nhà biên kịch, tác giả manga người Nhật Bản và từng là một thành viên của Hiệp hội Tác giả hoạt hình Nhật Bản (JAniCA). Sinh ra ở Kushiro, Hokkaidō, Kon tốt nghiệp khoa đồ họa trường Đại học Nghệ thuật Musashino. Thỉnh thoảng ông đặt nghệ danh là , như trong phần giới thiệu sản xuất của anime truyền hình Mōsō Dairinin. Kon Satoshi là em trai nghệ sĩ guitar kiêm nhạc sĩ Kon Tsuyoshi. Các bộ phim hoạt hình ông thực hiện cùng hãng Madhouse như Perfect Blue (1997), Sennen Joyū (2001), Tokyo Godfathers (2003) và Paprika (2006) đều được đánh giá tích cực nhờ phong cách diễn hoạt đan xen mộng tưởng và hiện thực, vốn mới mẻ và khác biệt so với các bộ phim hoạt hình đương thời.

Tiểu sử

Thiếu thời
Kon Satoshi sinh ngày 12 tháng 10 năm 1963, trải qua một phần tuổi thơ tại thành phố biển Kushiro, tỉnh Hokkaidō. Do cha thay đổi nơi công tác, từ lớp 4 tiểu học đến năm thứ hai sơ trung, Kon đã chuyển đến sống tại Sapporo. Bạn cùng lớp chơi rất thân với Kon lúc bấy giờ là mangaka Takizawa Seihō. Trong những năm theo học trường cấp 3 Hokkaidō Kushiro Koryo, Kon đã khao khát trở thành một họa sĩ diễn hoạt. Các tác phẩm Kon yêu thích là Uchū Senkan Yamato (1974), Alps no Shōjo Heidi (1974), Conan – Cậu bé tương lai (1978), Kidō Senshi Gundam (1979) cũng như Dōmu của Otomo Katsuhiro. Tsutsui Yasutaka cũng là nguồn cảm hứng đối với phong cách nghệ thuật của Kon Satoshi. Kon tốt nghiệp khoa đồ họa trường Đại học Nghệ thuật Musashino vào năm 1982. Trong khoảng thời gian này, Kon đã xem nhiều phim nước ngoài và hào hứng đọc sách của Tsutsui Yasutaka.

Khởi nghiệp
Khi đang học đại học, Kon Satoshi sáng tác manga ngắn đầu tay Toriko (1984) với tư cách một mangaka, và giành vị trí á quân tại giải thưởng Chiba Tetsuya thường niên lần thứ 10, do tạp chí Young Magazine (Kodansha) trao tặng. Sau đó, ông trở thành phụ tá của tác giả Otomo Katsuhiro. Otomo là đạo diễn của phim anime Akira mang tính đột phá; ông đã giúp Kon Satoshi làm quen với ngành công nghiệp anime đang trong giai đoạn phát triển tại Nhật Bản. Sau khi tốt nghiệp đại học vào năm 1987, Kon Satoshi sáng tác manga Kaikisen (1990) và viết kịch bản phim người đóng World Apartment Horror của Otomo. Năm 1991, Kon Satoshi làm họa sĩ diễn hoạt và thiết kế bố cục cho phim anime Roujin Z. Kon Satoshi đã giám sát sản xuất Kidō Keisatsu Patlabor: The Movie 2 của Oshii Mamoru song song với nhiều phim anime khác. Ông tiếp tục sáng tác manga Seraphim: 266.613.336 no Tsubasa cùng với Oshii; manga này đăng trên tạp chí Animage vào năm 1994. Năm 1995, Kon Satoshi trở thành nhà biên kịch, thiết kế bố cục và chỉ đạo nghệ thuật của phim ngắn Magnetic Rose, phần đầu tiên trong bộ ba phần phim ngắn Memories của Otomo Katsuhiro. Các tác phẩm của Kon Satoshi sau đó được đặc biệt chú ý bởi chúng liên tục lặp lại phong cách diễn hoạt đan xen giữa mộng tưởng và hiện thực.

Đạo diễn
Năm 1993, Kon Satoshi viết kịch bản và đồng sản xuất tập thứ năm của loạt OVA JoJo no Kimyō na Bōken. Năm 1997, ông bắt đầu sự nghiệp đạo diễn phim của mình với ; truyện phim xoay quanh một ngôi sao nhạc pop. Đó là bộ phim đầu tiên của Kon Satoshi sản xuất bởi Madhouse. Ban đầu Kon không mặn mà với kịch bản phim của tác giả nguyên tác, và đã đề nghị sửa lại. Trừ việc giữ lại ba yếu tố chính của tiểu thuyết ("thần tượng", "kinh dị" và "kẻ bám đuôi"), Kon Satoshi được phép thực hiện bất cứ thay đổi nào mà ông muốn. Kịch bản phim được viết bởi Murai Sadayuki, người chuyển tải ý tưởng phối trộn bối cảnh thế giới thực và tưởng tượng.

Sau Perfect Blue, Kon Satoshi cân nhắc đưa tiểu thuyết  (1993) của Tsutsui Yasutaka thành bộ phim tiếp theo của ông. Tuy nhiên, kế hoạch đó bị ngừng lại khi nhà phân phối của Perfect Blue là Rex Entertainment phá sản. Ngẫu nhiên thay, tác phẩm tiếp theo của Kon cũng lấy chủ đề kết hợp giữa hiện thực và mộng tưởng. Năm 2002, bộ phim thứ hai của ông, {{nihongo|Sennen Joyū|千年女優}}, ra rạp. Truyện phim xoay quanh một nữ diễn viên về hưu đã bí ẩn rút lui khỏi công chúng khi đang ở đỉnh cao sự nghiệp. Với kinh phí ước tính gần bằng Perfect Blue (khoảng ), Sennen Joyū được đánh giá cao hơn và thành công hơn về doanh thu so với bộ phim trước, đồng thời giành được nhiều giải thưởng. Kịch bản tiếp tục do Murai Sadayuki phụ trách, ông vận dụng sự gắn kết liền mạch giữa mộng tưởng và hiện thực để tạo nên "phong cách trompe-l'œil của bộ phim". Sennen Joyū là phim đầu tiên mà Kon Satoshi làm việc cùng với nhà soạn nhạc Hirasawa Susumu, vốn là người mà ông hâm mộ từ lâu.

Năm 2003, tác phẩm thứ ba của Kon Satoshi, , ra mắt công chúng. Phim tập trung vào ba người vô gia cư ở Tokyo; họ phát hiện ra một đứa trẻ bị bỏ rơi vào đêm Giáng Sinh và cùng nhau tìm lại cha mẹ cho cô bé. Tokyo Godfathers có kinh phí cao hơn hai phim trước của Kon Satoshi (ước tính ), xoay quanh đề tài vô gia cư và sự ruồng bỏ, với một chút hài hước châm biếm. Nét đặc trưng của phim nằm ở phong cách nghệ thuật hiện thực và đề tài táo bạo ít thấy ở những anime đương thời. Kịch bản phim được viết bởi Nobumoto Keiko. Năm 2004, Kon Satoshi thực hiện xê-ri anime truyền hình dài 13 tập có nhan đề . Ở tác phẩm này ông đã quay lại chủ đề phối trộn giữa ảo tưởng và hiện thực, và thêm vào một số đề tài mang tính xã hội. Bộ phim được tạo nên từ những ý tưởng thừa chưa được dùng đến cho cốt truyện và chỉnh biên mà Kon Satoshi cảm thấy hài lòng, nhưng không thể đưa vào bất kỳ dự án nào trước đó của ông.

Năm 2006, Paprika cuối cùng cũng được công chiếu sau khi đã lên kế hoạch và hiện thức hoá trong nhiều năm. Truyện phim kể về một dạng liệu pháp tâm lý mới, thông qua phân tích giấc mơ để nghiên cứu tâm lý bệnh nhân. Bộ phim thành công vang dội và giành được nhiều giải thưởng. Kon Satoshi tóm tắt phim như sau: , đại ý: "Mọi thứ, trừ cốt truyện nền tảng, đều thay đổi". Tương đồng với nhiều tác phẩm trước của Kon, phim nhấn mạnh tính cộng hưởng giữa mộng tưởng và hiện thực. Sau Paprika, Kon Satoshi hợp tác cùng Oshii Mamoru và Shinkai Makoto để sản xuất một bộ anime truyền hình trên kênh NHK có tựa Ani*Kuri15 (2007); trong đó ông là tác giả của phim ngắn . Cùng năm, Kon hỗ trợ thành lập và trở thành thành viên của Hiệp hội Tác giả hoạt hình Nhật Bản (JAniCA). Tổ chức này hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của các cá nhân làm việc trong ngành công nghiệp anime.

 Cuối đời
Sau Ohayō, Kon Satoshi bắt tay vào thực hiện bộ phim tiếp theo của ông là . Năm 2010, Kon được chẩn đoán mắc ung thư tuyến tụy giai đoạn cuối. Chỉ còn sống được nửa năm, ông dành toàn bộ thời gian bên gia đình. Thời gian ngắn trước khi mất, Kon Satoshi để lại một thông điệp cuối cùng; nó được gia đình đăng lên blog của Kon sau khi ông qua đời. Như Kon giải thích trong thư, ông lựa chọn không công khai bệnh trạng diễn biến ngày một xấu đi của mình; một phần bởi ông không muốn người khác nhìn thấy cơ thể đã bị căn bệnh hủy hoại. Kon Satoshi qua đời ngày 24 tháng 8 năm 2010 ở tuổi 46. Lời cáo phó đã gây nên cú sốc thật sự và ngay lập tức lan rộng, chủ yếu bởi người ta không hề thấy ông có biểu hiện sức khỏe khác thường nào trong các sự kiện công khai gần đây, vì căn bệnh đã chuyển biến quá nhanh chỉ trong vài tháng cuối đời. Sau khi mất, Kon Satoshi được tạp chí Time vinh danh trong danh sách Lời chào tạm biệt trìu mến những Nhân vật của năm 2010. Aronofsky Darren (đạo diễn của Thiên nga đen) đã viết một điếu văn gửi đến Kon, về sau được in trong cuốn , một ấn phẩm tưởng nhớ về sự nghiệp sản xuất anime của Kon.

Tính đến năm 2013, di cảo Yume Miru Kikai của Kon Satoshi vẫn chưa thể trọn vẹn đến với công chúng do vấn đề tài chính, và mới chỉ có 600 trong số 1.500 cảnh phim đã được hoạt họa. Tại sự kiện Otakon 2012, nhà sáng lập Madhouse là Maruyama Masao phát biểu: "Thật không may, chúng tôi vẫn chưa đủ tiền. Mục tiêu của cá nhân tôi là hoàn thành nó [bộ phim] trong vòng năm năm sau khi ông ấy qua đời. Tôi vẫn đang cố gắng hết mình hướng về đích đến đó." Tại Otakon lần sau đó vào tháng 7 năm 2015, Madhouse thông báo những di cảo còn lại của Yume Miru Kikai vẫn đang trong quá trình sản xuất, nhưng họ đang tìm kiếm một đạo diễn tương xứng với tài năng và có tầm nhìn tương tự Kon. Tháng 8 năm 2016, Maruyama nay đã trở thành nhà sản xuất của hãng phim MAPPA đề cập về tương lai của Yume Miru Kikai trong một bài phỏng vấn. Ông cho rằng kể cả khi ai đó có thể "bắt chước" Kon Satoshi và đảm nhận đạo diễn cho di cảo này, thì "rõ ràng đó cũng chỉ là sự bắt chước," và bộ phim sẽ trở thành tác phẩm của người đó chứ không phải Kon. Tuy nhiên Maruyama cảm thấy ổn nếu chỉ dùng các ý tưởng ban đầu của Kon và trao cho người có thể biến nó thành phim. Ông cũng bày tỏ ý định làm một bộ phim tài liệu về Kon Satoshi. Khi được hỏi một lần nữa về Yume Miru Kikai vào tháng 1 năm 2017, Maruyama ví nó như thể "một sân khấu với ngôi sao không còn trên sàn diễn nữa," vì vậy vào lúc này "[bộ phim] cứ qua lại trong tâm trí tôi" và "để làm được nó là vô cùng khó khăn."

 Chủ đề
Vào dịp bộ phim Tokyo Godfathers giành giải nhất tại Liên hoan Nghệ thuật truyền thông Nhật Bản vào năm 2003, Kon Satoshi bày tỏ ông muốn "làm phong phú hơn mối quan hệ giữa người quan sát và người bị quan sát". Các tác phẩm của Kon Satoshi đặc trưng với nghệ thuật truyền tải những đề tài hiện thực đầy táo bạo ít thấy ở anime đại chúng: đó là cuộc sống của những người vô gia cư ở Tokyo (Tokyo Godfathers), những biến động của đất nước Nhật Bản trong thế kỷ 20 qua cuộc đời của một ngôi sao điện ảnh ở buổi hoàng hôn sự nghiệp (Sennen Joyū), hay áp lực trong cuộc sống hiện đại đối với người Nhật (Mōsō Dairinin).

Khi được hỏi về sự quan tâm dành cho những nhân vật nữ, Kon cho biết có thể viết về họ dễ dàng bởi vì ông không thể hiểu họ theo cách tương tự ở nam giới, và "có thể đưa những nỗi ám ảnh của tôi vào nhân vật [nữ] và mở rộng được những phương diện mà tôi muốn miêu tả". Liên hệ đến một khung cảnh trong Tokyo Godfathers, nhà phê bình Susan J. Napier lưu ý rằng mặc dù phong cách diễn hoạt là một trong những nét tương đồng rõ rệt ở các tác phẩm của ông, bà thấy khái niệm nhãn quan nam giới là đề tài quan trọng hơn cần phải bàn đến. Napier cho thấy sự tiến triển trong yếu tố thỏa mãn nhãn quan mà Kon Satoshi sử dụng, từ khía cạnh hạn chế và tiêu cực của nó ở Magnetic Rose và Perfect Blue, đến sự thỏa mãn có tính nhân nhượng ở Sennen Joyū, trước khi tiến đến một loại thỏa mãn nhãn quan mới ở Tokyo Godfathers (trong đó lấy sự bất ổn và ảo tưởng làm thú tiêu khiển).

Đạo diễn Dean DeBlois nhận xét: "Kon Satoshi dùng những bức vẽ thủ công để khám phá những kỳ thị xã hội và tâm lý con người, thắp sáng những mặc cảm của chúng ta theo cái cách mà có lẽ sẽ thất bại ở phim người đóng. Hầu hết chúng gai góc, dữ dội và đôi khi, [mang lại] cả ác mộng. Kon Satoshi không né tránh những vấn đề mang tính trưởng thành hoặc nhạy cảm [như ở] phim người thật trong các tác phẩm của mình, và phim của ông ấy sẽ luôn chiếm một vị trí trung tâm đầy mê hoặc giữa 'hoạt hình' và thế giới mà chúng ta biết."

 Nguồn cảm hứng
Những tác phẩm ảnh hưởng nhiều nhất đến Kon Satoshi là của Philip K. Dick và Tsutsui Yasutaka Kon đã xem nhiều manga và anime khác nhau đến khi lên cấp 3. Ông đặc biệt yêu thích Uchū Senkan Yamato, Mirai Shōnen Conan, Ginga Tetsudō 999, Kidō Senshi Gundam và Dōmu. Những bộ phim Viễn Tây đã tác động nhiều đến Kon trong sự nghiệp sau này gồm Slaughterhouse-Five (1972) của George Roy Hill, The City of Lost Children (1995) và các tác phẩm của Terry Gilliam (đặc biệt là Time Bandits (1981), Brazil (1985) và The Adventures of Baron Munchausen (1989)). Ngoài Gilliam, Kon từng hào hứng viết blog về những lần xem phim của Monty Python. Kon cũng bị những tác phẩm của Kurosawa Akira cuốn hút, và đã đề cập đến ông này trong Paprika. Tuy vậy, ông tuyên bố là hầu như không hiểu nhiều về các tác phẩm điện ảnh Nhật Bản nói chung.

 Di sản
Kon Satoshi đã có một sự ảnh hưởng đến một số đạo diễn tên tuổi. Nhà làm phim người Mỹ Darren Aronofsky đã thừa nhận điểm tương đồng giữa Perfect Blue với bộ phim Thiên nga đen năm 2010 của ông, nhưng phủ nhận rằng Thiên nga đen được truyền cảm hứng trực tiếp từ Perfect Blue. Một số nhà phê bình và học giả đã ghi chú nhiều sự tương đồng nổi bật giữa Paprika với Inception của Christopher Nolan bởi cốt truyện tương đồng, nhân vật tương đồng, các phân cảnh tương đồng; cho rằng Inception bị ảnh hưởng bởi Paprika.

 Danh sách phim

 Ấn phẩm

 Manga

 Thư phẩm khác

 Đọc thêm

 Tham khảo

 Liên kết ngoài

 Kon Satoshi trên Bách khoa toàn thư Khoa học viễn tưởng''

Đạo diễn Nhật Bản
Nhà biên kịch phim
Người Hokkaidō
Họa sĩ manga
Họa sĩ kịch bản phân cảnh
Đạo diễn phim hoạt hình Nhật Bản
Đạo diễn điện ảnh Nhật Bản
Chết vì ung thư tuyến tụy
Đạo diễn hoạt hình Nhật Bản


title: Lardero

text:
Lardero tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 20,36 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 8118 người với mật độ 398,72 người/km². Đô thị này có cự ly 4 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja