title: 4104 Alu

text:
4104 Alu (1989 ED) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 3 năm 1989 bởi Eleanor F. Helin ở Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4104 Alu

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Eufriesea mexicana

text:
Eufriesea mexicana là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mocsáry mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Eufriesea
Động vật được mô tả năm 1897


title: Thuyết sức mua tương đương

text:
Thuyết sức mua tương đương được Gustav Cassel (1866-1945, người Thụy Điển) phát biểu đầu tiên. Trong một số nghiên cứu mà Cassel công bố sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, ông lý luận như sau: Nếu một giạ lúa mỳ bán ở Mỹ có giá là 2 dollar Mỹ và tỷ giá hối đoái Mác Đức:Dollar là 1,6:1 thì giá giạ lúa mỳ đó khi bán ở Đức phải có giá là 3,2 Mark. Nếu như không đúng thế, tức là có sự mất cân bằng. Và Cassel cho rằng không nên để tồn tại sự mất cân bằng này; và việc điều chính tỷ giá hối đoái sẽ giúp giải quyết tình trạng thiếu cân bằng đó.

Thuyết sức mua tương đương được biết đến rộng rãi từ năm 1923 khi John Maynard Keynes nhắc đến nó trong công trình "Tract on Monetary Reform" (1923).

Các nhà kinh tế học ngay nay cho rằng thuyết sức mua tương đương chỉ áp dụng được cho những hàng hóa nào được trao đổi quốc tế.

Tham khảo

Gustav Cassel (1866-1945)

Kinh tế học quốc tế


title: Ancylis selenana

text:
Ancylis selenana là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở
nam Thụy Điển đến Tiểu Á và từ Trans-Caucasus đến Siberia và phần phía nam của miền đông Nga. Nó cũng hiện diện ở Bắc Mỹ.

Sải cánh dài 11–15 mm. Ở Âu Châu, có hai thế hệ một năm, với con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 5 và từ tháng 7 đến tháng 8.

Ấu trùng ăn Malus, Pyrus, Crataegus, Prunus spinosa, Prunus domestica, Betula và Populus tremula.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Eurasian Tortricidae

Ancylis


title: Mikoyan-Gurevich I-225

text:
Mikoyan-Gurevich  I-225 là một mẫu máy bay trong seri "A", đây là một loạt các máy bay chiến đấu thử nghiệm của Liên Xô trong chiến tranh thế giới II.

Lịch sử
Mặc dù, đầu năm 1944, chương trình VP chỉ giành được sự quan tâm rất nhỏ, nhưng công việc vẫn được tiếp tục trên 2 chiếc máy bay, I-224 và I-225 hay còn gọi là 4A và 5A. I-225 được lên kế hoạch sẵn để thử nghiệm trong 3 tháng trước I-224, chuyến bay đầu tiên của I-225 vào 21 tháng 7-1944. Nó được lắp động cơ Mikulin AM-42B làm mát bằng nước và trang bị một máy nén khí TK-300B trên cạnh mạn phải và cung cấp công suất 2.000 hp cho cất cánh và 1.750 trên độ cao 7.500 m. Việc làm nổi bật là cải tiến cabin chịu áp lực Shchyerbakov, tấm kính chắn đạn dày 64 mm, ghế được bọc giáp 8 mm và trang bị vũ khí gồm 4 pháo ShVAK 20 mm, I-225 được chế tạo hoàn toàn bằng kim loại. Vào 2 tháng 8-1944, I-225 đạt đến vận tốc 707 km/h trên cao 8.500m, nhưng 2 ngày sau, trong khi bay chuyến bay thứ 15 của nó, động cơ chết trên độ cao 15 m và máy bay đâm xuống đất và không thể sửa chữa, phi công không bị thương tích gì nghiêm trọng. Mẫu thứ 2 không được bay cho đến 14 tháng 3-1945 khi OKB đang ưu tiên phát triển MiG I-250, một mẫu máy bay 2 động cơ gồm 1 động cơ pít-tông và một động cơ phản lực. Trong suốt thời gian thử nghiệm tiếp theo, I-225-02 với động cơ Mikulin AM-42FB giống như AM-42B, đạt đến tốc độ 726 km/h, lúc đó, nó được tin tưởng rằng đó là vận tốc nhanh nhất mà động cơ pít-tông trên máy bay chiến đấu Liên Xô đạt được. Tuy nhiên, vận tốc nhanh nhất lại thuộc về động cơ Klimov M-105 trên Yak-3M.

Thông số kỹ thuật (I-225)

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1
Chiều dài: 9.60 m
Sải cánh: 11.00 m
Chiều cao: 3.70 m
Diện tích cánh: 20.38 m²
Trọng lượng rỗng: 3.010 kg
Trọng lượng cất cánh: 3.900 kg
Động cơ: 1x Mikulin AM-42B công suất 2.000 hp

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 726 km/h
Tầm bay: 1.300 km
Trần bay: 12.600 m

Vũ khí
4x pháo ShVAK 20 mm

Nội dung liên quan
MiG I-231 - MiG I-222 - MiG I-224 - MiG I-225 - MiG I-250 - MiG-8 - MiG I-270

Tham khảo

Máy bay Mikoyan
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Penia fruhstorferi

text:
Penia fruhstorferi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Penia


title: Franz II của Thánh chế La Mã

text:
Franz II (tiếng Anh: Francis II; 12/02/1768 - 02/03/1835) là Hoàng đế cuối cùng của Đế quốc La Mã Thần thánh (1792 - 1806) với đế hiệu là Franz II. Sau đó ông tuyên bố lập ra Đế quốc Áo từ hệ thống các lãnh thổ của Quân chủ Habsburg, trong đó có Đại Công quốc Áo, Vương quốc Hungary, Lãnh thổ vương quyền Bohemia, Vương quốc Galicia và Lodomeria, Vương quốc Lombardia–Veneto... và trở thành hoàng đế đầu tiên của đế chế này với đế hiệu Franz I (1804 - 1835). Ông lên ngôi hoàng đế Áo là để đáp lại việc Napoleon Bonaparte xưng mình là hoàng đế của Pháp và lập ra Đệ Nhất Đế chế Pháp. Ngay sau khi Napoleon thành lập Liên bang Rhein, Franz đã tuyên bố thoái vị khỏi ngai vàng của Đế quốc La Mã Thần thánh, khi đó ông là Vua của Hungary, Croatia và Bohemia. Năm 1815, Bang liên Đức thành lập, ông cũng trở thành chủ tịch đầu tiên của nó.

Franz II tiếp tục vai trò lãnh đạo hàng đầu trong các liên minh chống lại Đệ Nhất Đế chế Pháp của Napoleon I trong Chiến tranh Napoléon và gánh chịu một số thất bại sau Trận Austerlitz. Ngày 10/03/1810, con gái ông là Công chúa Marie Louise đã thành hôn với Hoàng đế Napoleon, và đây được xem là thất bại nặng nề nhất của Franz II. Sau khi Napoleon thoái vị sau Chiến tranh Liên minh thứ Sáu, Đế quốc Áo của ông đã tham gia Liên minh Thần thánh tại Đại hội Viên, chủ yếu được điều phối dưới quyền của nhà ngoại giao Klemens von Metternich, cận thần của Franz II. Một bản đồ châu Âu mới được vẽ ra, trong đó phần lớn quyền thống trị của Franz được khôi phục trên các lãnh thổ trước đây mà Quân chủ Habsburg. Chính những thoả thuận liên quan đến "Concert of Europe" đã giúp các cường quốc chống lại khuynh hướng chủ nghĩa dân tộc, điều này khiến Franz bị xem là một nhân vật phản động trong suốt triều đại của mình sau đó.

Các cháu của Francis II bao gồm Napoléon II (con trai hợp pháp duy nhất của Napoléon), Franz Joseph I của Áo, Maximilian I của Mexico, Maria II của Bồ Đào Nha và Pedro II của Brazil.

Tiểu sử

Thời niên thiếu

Công tước Franz Joseph Karl sinh năm 1768 ở Florenz là con trai trưởng của Đại vương công Peter Leopold von Toskana (sau này là hoàng đế Leopold II) và bà Maria Ludovica, công chúa của Tây Ban Nha, con gái của vua Karl III.

Ngay từ ban đầu Franz đã được lựa chọn để nối ngôi cha, người mà sẽ được ngôi vua của anh ông, Joseph II, bởi vì Joseph II sau khi vợ thứ hai chết, không lấy vợ nữa và cũng không có con nối ngôi.

Sau khi Maria Theresia chết vào năm 1780, Joseph II đã tới Toskana, mang Franz Joseph Karl, lúc đó 16 tuổi, về Viên, để mà được giáo dục theo ý muốn của ông ta. Franz trong một bức thư tự gọi mình là „người học nghề để trở thành hoàng đế“.
Người vợ tương lai của ông, mà được lựa cho ông là Elisabeth von Württemberg, cùng một lúc được gởi vào tu viện để được giáo dục thành một nữ hoàng tương lai.

Vào năm 1784 bác của Franz, hoàng đế Joseph II đòi hỏi, ông phải về Viên để được giáo dục thành tài, đã nêu ra lý do rằng, Franz thuộc đế chế Habsburg chứ không phải thuộc Đại công quốc Toscana, với câu:

Vua La Mã Đức cuối cùng

Trong cuộc chiến tranh giữa Áo và Phổ (1788–1790), Franz, theo ý muốn của hoàng đế Joseph II, cũng được đưa ra chiến trường. Sau cái chết của bác ông, 1790, em của ông ta, cha của Franz, Leopold, trở thành hoàng đế, tuy nhiên Leopold II chết 2 năm sau đó vào ngày 1 tháng 3 năm 1792.

Từ đó Franz trở thành vua của Hungary và Bohemia, công tước của nước Áo cũng như nguyên thủ nhiều nước theo luật lệ của nền quân chủ Habsburg. Sau khi ông ta vào ngày 6  tháng 6 ở Ofen được phong làm vua của Hungary, kế tiếp đó, vào ngày 5   tháng 7 ông được bầu làm vua La Mã Đức. Ngày 14   tháng 7 ông được đăng quang lên làm hoàng đế Franz II (vị hoàng đế cuối cùng của đế chế La Mã Thần thánh) ở nhà thờ chính Frankfurt, tiếp theo vào ngày 9 tháng 8 năm 1792 ông được phong làm vua của Bohemia ở Prag.

Chiến tranh với Napoleon
Vào ngày 20  tháng 4 năm 1792, Pháp đã tuyên chiến với "vua Đức", cuộc chiến mà kéo dài cho tới 1797, đưa tới việc Áo mất vĩnh viễn Hà Lan, nhưng lại được vương quốc Lombardo-Venetien.

Cuộc chiến thứ hai (1799–1801) cũng không đưa tới một thắng lợi nào cho Áo; đến cuộc chiến thứ ba (1805) thì Áo lại mất Lombardo-Venetien về tay Pháp.

2 Năm với 2 ngai vàng hoàng đế
Franz II tự công bố vào ngày 11 tháng 8 năm 1804 làm hoàng đế của nước Áo và như vậy đã thành lập đế chế Áo. Mục đích của ông là, giữ chức vị hoàng đế, ngay cả trong trường hợp đế quốc La Mã Thần thánh bị sụp đổ thì ông cũng vẫn ngang hàng với Napoleon I, người mà vào ngày 18 tháng 5 năm 1804 đã tự phong làm hoàng đế cha truyền con nối của Pháp.

Khi mà tự phong hoàng đế Áo Franz II cũng đã tính tới việc, là do luật Reichsdeputationshauptschluss vào năm 1803 đã có những thay đổi trong nhóm người được bầu hoàng đế (tuyển hầu quốc Công giáo Köln và Trier đã mất quyền, những nước theo đạo Tin lành như Baden, Württemberg và Hessen được bổ nhiệm quyền này) có thể người kế vị nhà Habsburg trong trường hợp ông ta chết sẽ không được bầu làm hoàng đế đế quốc La Mã Thần thánh nữa.

Mặc dù việc tuyên bố làm hoàng đế không dựa trên một luật lệ căn bản nào ở Áo, cũng như ở đế quốc Áo-Hung, chức tước này đã được các nước khác công nhận sau một thời gian ngắn.
Hai năm sau đó – Napoleon đã thành công làm cho đế quốc La Mã Thần thánh trở thành vô nghĩa – Franz II vào ngày 6 tháng 8 năm 1806 đã từ bỏ tước vị hoàng đế đế quốc La Mã Thần thánh. Trong 2 năm này Franz là người duy nhất trong lịch sử thế giới mà đã giữ 2 chức hoàng đế, là Franz II hoàng đế đế quốc La Mã Thần thánh và Franz I hoàng đế Áo.

Cuộc chiến chống lại Napoleon kế tiếp
Vào ngày 9 tháng tư 1809 hoàng đế Franz I, được sự ủng hộ của Vương quốc Anh, đã khai mạc cuộc chiến Liên minh thứ 5 chống lại Pháp với danh nghĩa giải phóng người Đức. Như vậy Áo đã ủng hộ cuộc nổi dậy cùng lúc ở Tây Ban Nha. Cùng ngày dưới sự lãnh đạo của Andreas Hofer cuộc nổi dậy của Tirol chống lại quân đội Bayern, mà đang liên hiệp với Napoleon, đóng chiếm xứ này từ 1806.

Sau nhiều trận đánh không may mắn cho lắm, đưa tới việc Pháp đánh tới tận Viên, quân đội Áo dưới sự lãnh đạo của công tước Karl đã chiến thắng quân đội Napoleon tại trận chiến gần Aspern bên sông Donau, một thất bại lần đầu tiên của Napoleon, làm lung lay thanh thế bất khả chiến bại của ông ta. Napoleon phải từ bỏ dự định vượt sang bờ phía bắc của sông Donau.

Tuy nhiên hy vọng là có cuộc nổi dậy chung của toàn dân Đức chống lại kẻ thống trị, nhất là có sự tham gia của Phổ, đã không xảy ra. Mặc dù những nhà cấp tiến như Stein, Hardenberg, Scharnhorst, Gneisenau cũng như nhà soạn kịch Heinrich von Kleist đã thúc ép một cách mạnh mẽ ở Berlin, vua Friedrich Wilhelm III đã từ chối. Một cuộc nổi dậy của thiếu tá Ferdinand von Schill đã thất bại vào tháng 5 năm 1809 ở Stralsund.

Quân đội Pháp đã thắng Áo vào ngày 5 và 6  tháng 7 trong trận chiến ở Wagram; chấm dứt cuộc chiến. Franz I hạ bệ bộ trưởng lãnh đạo Johann Philipp von Stadion và thay thế ông ta bằng nhà ngoại giao Klemens Wenzel Lothar von Metternich, lúc đó mới 36 tuổi. Sau hòa ước Schönbrunn với Pháp, Metternich xếp đặt cuộc đám cưới của Napoleon với con gái của Franz Marie-Louise.

Những cuộc chiến đấu sau này chống lại Napoleon, mà có sự tham dự của Áo, đã thành công hơn. Franz I vì vậy có thể tổ chức hội nghị Viên 1814 / 1815, qua đó với sự điều khiển của Metternich dưới sự có mặt nhiều vua chúa, lục địa đã thành lập một trật tự mới. Các thế lực bảo thủ, mà đứng đầu là Áo, đã thành lập năm 1815 tại Paris Liên hiệp Thần thánh để bảo vệ trật tự quân chủ mà cho đó là ý muốn của thượng đế.

Chính sách đối nội
Các sự kiện bạo lực của Cách mạng Pháp đã khắc sâu vào tâm trí của Franz (cũng như tất cả các vị vua châu Âu khác), và ông bắt đầu nghi ngờ chủ nghĩa cấp tiến dưới mọi hình thức. Năm 1794, một âm mưu của "Jacobin" đã bị phát hiện trong quân đội Áo và Hungary. Các nhà lãnh đạo đã bị đưa ra xét xử, nhưng các bản án chỉ gói gọn phạm vi là một âm mưu. Em trai của Franz là Francis Alexander Leopold (lúc đó là Palatine của Hungary) đã viết thư cho Hoàng đế thừa nhận rằng "Mặc dù chúng tôi đã bắt được rất nhiều thủ phạm, nhưng chúng tôi vẫn chưa thực sự đi đến tận cùng của công việc này." Tuy nhiên, hai sĩ quan có liên quan lớn nhất đến âm mưu đã bị treo cổ, trong khi nhiều người khác bị kết án tù (nhiều người trong số họ đã chết vì nhiều lý do).

Từ kinh nghiệm của mình, Franz đã nghi ngờ và thiết lập một mạng lưới cảnh sát gián điệp và kiểm duyệt rộng khắp để theo dõi những người bất đồng chính kiến (trong việc này, ông đã làm theo sự lãnh đạo của cha mình, vì Đại công quốc Tuscany có cảnh sát bí mật hiệu quả nhất ở châu Âu). Ngay cả gia đình ông cũng không thoát khỏi sự chú ý. Anh em của ông, Đại công tước Karl và Johann đã bị theo dõi các cuộc họp và hoạt động của họ. Kiểm duyệt cũng phổ biến. Tác giả Franz Grillparzer, một người Habsburg yêu nước, đã có một vở kịch bị đàn áp chỉ như một biện pháp "phòng ngừa". Khi Grillparzer gặp người chịu trách nhiệm kiểm duyệt, ông đã đặt câu hỏi điều gì đã khiến tác phẩm bị cấm?. Người kiểm duyệt trả lời: "Ồ, không có gì cả. Nhưng tôi tự nghĩ: Người ta không bao giờ có thể nói được."

Trong các vấn đề quân sự, Franz đã cho phép em trai mình, Đại công tước Karl, kiểm soát rộng rãi quân đội trong các cuộc chiến tranh Napoléon. Tuy nhiên, không tin tưởng vào việc cho phép bất kỳ cá nhân nào có quá nhiều quyền lực, mặt khác, ông vẫn duy trì sự phân chia chức năng chỉ huy giữa Hofkriegsrat và các chỉ huy chiến trường của mình. Trong những năm cuối của triều đại, ông đã hạn chế chi tiêu quân sự, yêu cầu không vượt quá 40 triệu florin mỗi năm; vì lạm phát, điều này dẫn đến không đủ kinh phí, với phần ngân sách dành cho quân đội giảm từ một nửa vào năm 1817 xuống chỉ còn 23% vào năm 1830.

Franz thể hiện mình là một vị vua cởi mở và dễ gần (ông thường dành hai buổi sáng mỗi tuần để gặp gỡ thần dân của mình, bất kể địa vị, theo lịch hẹn tại văn phòng của ông, thậm chí nói chuyện với họ bằng ngôn ngữ của họ). Năm 1804, ông không ngần ngại tuyên bố rằng thông qua quyền lực của mình với tư cách là Hoàng đế La Mã Thần thánh, ông tuyên bố mình hiện là Hoàng đế của Áo (vào thời điểm đó, một đây là thuật ngữ địa lý ít được biết đến). Hai năm sau, đích thân Franz đã thành lập Quốc gia Đức trong Đế chế La Mã Thần thánh đang hấp hối. Cả hai hành động đều có tính hợp pháp đáng ngờ.

Để tăng thêm tình cảm yêu nước trong cuộc chiến tranh với Pháp, bài quốc ca "Gott erhalte Franz den Kaiser" được sáng tác vào năm 1797 bởi Joseph Haydn, được xem như một bài thánh ca. Lời bài hát đã được chuyển thể cho các Hoàng đế sau này và âm nhạc tồn tại với tên gọi Deutschlandlied.

Những năm cuối đời

Vào ngày 2 tháng 3 năm 1835, 43 năm và 1 ngày sau cái chết của cha mình, Franz qua đời ở thủ đô Viên vì một cơn sốt đột ngột ở tuổi 67, trước sự chứng kiến của nhiều người trong gia đình và với tất cả những nghi thức tôn giáo. Tang lễ của ông rất hoành tráng, thần dân ở Viên kính cẩn đi qua quan tài của ông trong nhà nguyện của Cung điện Hofburg trong ba ngày. Franz được an táng tại nơi an nghỉ truyền thống của các vị vua thuộc Vương tộc Habsburg, Hầm mộ Hoàng gia Kapuziner ở Quảng trường Neue Markt của Viên. Ông được chôn cất tại ngôi mộ số 57, xung quanh là bốn người vợ của ông.

Franz đã thông qua một điểm chính trong di chúc chính trị mà ông để lại cho con trai và người thừa kế Ferdinand: "giữ gìn sự đoàn kết trong gia tộc và coi đó là một trong những điều tốt đẹp nhất." Trong nhiều bức chân dung (đặc biệt là những bức do Peter Fendi vẽ), ông được miêu tả là một người đứng đầu gia tộc, nhận được sự yêu thương của mọi người, luôn được bao quanh bởi con cháu.

Hôn nhân
Francis II kết hôn bốn lần:

 Ngày 6 tháng 1 năm 1788, kết hôn với Elisabeth xứ Württemberg (21 tháng 4 năm 1767 – 18 tháng 2 năm 1790).
 Ngày 15 tháng 9 năm 1790, kết hôn với người em họ đầu tiên của ông là Maria Teresa của Napoli và Sicilia (6 tháng 6 năm 1772 – 13 tháng 4 năm 1807), con gái của Vua Ferdinando I của Hai Sicilie (cả hai đều là cháu của Hoàng hậu Maria Theresia của Áo), ông có mười hai người con, trong đó chỉ có bảy người sống đến tuổi trưởng thành.
 Ngày 6 tháng 1 năm 1808, ông kết hôn lần nữa với một người em họ khác, Maria Ludovika của Áo-Este (14 tháng 12 năm 1787 - 7 tháng 4 năm 1816), không để lại hậu duệ. Cô là con gái của Đại vương công Ferdinand của Áo-Este và Maria Beatrice d'Este, Công nữ Modena.
 Ngày 29 tháng 10 năm 1816, kết hôn với Karoline Charlotte Auguste của Bavaria (8 tháng 2 năm 1792 – 9 tháng 2 năm 1873) không để lại người thừa kế. Cô là con gái của Maximilian I Joseph của Bayern và trước đó đã kết hôn với William I của Württemberg.

Con cái
Franz có một con gái với người vợ đầu tiên và 8 người con gái và 4 con trai với người vợ thứ 2.

Tước hiệu và vinh danh

Phả hệ

Xem thêm
 Đế quốc La Mã Thần thánh
 Đức

Chú thích

Lịch sử Đức
Sinh năm 1768
Mất năm 1835
Quốc vương Bohemia
Vua Đức
Vương tộc Habsburg-Lothringen
Người Áo thế kỷ 19
Người Firenze
Vua Ý
Hoàng đế Áo


title: Aenigmina

text:
Aenigmina là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.

Các loài
Aenigmina aenea  Le Cerf, 1912
Aenigmina critheis (Druce, 1899)
Aenigmina latimargo  Le Cerf, 1912
Aenigmina tiresa (Druce, 1899)

Chú thích

Tham khảo

Sesiidae


title: Nomada wisconsinensis

text:
Nomada wisconsinensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Graenicher mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1911


title: Dolichopeza geniculata

text:
Dolichopeza geniculata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Loài này được phát hiện ở miền Cổ bắc và miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Wormaldia bilamellata

text:
Wormaldia bilamellata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Wormaldia


title: Cirrhobolina

text:
Bulia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae

en:Cirrhobolina


title: Abelater maculatus

text:
Abelater maculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Abelater


title: Quận Thayer, Nebraska

text:
Quận Thayer là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Nebraska


title: Nousse

text:
Nousse là một xã, thuộc tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 3,87 km², dân số năm 2006 là 260 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 84 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nousse trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Nousse


title: Etheostoma cragini

text:
Etheostoma cragini là một loài cá thuộc họ Percidae. Nó là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Miêu tả
Loài cá này có màu nâu ô liu ở nửa phía trên và màu trắng vàng ở phía dưới thân. Loài này có kích thước tối đa 6 cm.

Phân bố
Dù tên gọi là cá Arkansas, Kansas là nơi có phạm vi phân bố hàng đầu của loài này. Loài còn phân bố qua miền đông Colorado, tây nam Missouri, đông bắc Arkansas và bắc trung bộ Oklahoma.

Chú thích

Tham khảo
 Gimenez Dixon, M. 1996. Etheostoma cragini. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Etheostoma
Động vật được mô tả năm 1885
Động vật Mỹ


title: Bow, Luân Đôn

text:
Bow () là một khu vực thuộc Luân Đôn, Anh, thuộc Khu Tower Hamlets của Luân Đôn. Bow là khu vực định cư với mật độ xây dựng cao nằm cách  về phía Đông của Charing Cross, là một phần của East End.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bow West and Bow East wards are within the Borough's Local Area Partnership 5. Key areas of concern and action relate to community safety, access to health care provision and activities for young people, especially in the Victoria Park area.
Bow Arts Trust

Bow, Luân Đôn


title: Thoux

text:
Thoux  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gers

Tham khảo

Xã của Gers


title: Sicini

text:
Sicini là một tông ruồi trong họ Conopidae.

Chi
Sicus Latreille, 1796

Chú thích

Tham khảo

Conopidae


title: Dicranomyia melleicauda

text:
Dicranomyia melleicauda là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở Chúng phân bố ở miền Cổ bắc và miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Steltmug uit miền Cổ bắc
Steltmug uit miền Tân bắc


title: Vogtareuth

text:
Vogtareuth là một đô thị trong huyện Rosenheim bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Montgilbert

text:
Montgilbert là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 318-1470 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Savoie


title: Saint-Féliu-d'Avall

text:
Saint-Féliu-d'Avall là một xã trong tỉnh Pyrénées-Orientales, vùng Occitanie phía nam nước Pháp. Xã Saint-Féliu-d'Avall nằm ở khu vực có độ cao trung bình 87 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Đền Tiên La

text:
Đền Tiên La là ngôi đền thờ Bát Nàn tướng quân (tướng quân phá nạn cho dân, có nơi gọi là "bát nạn" hay "bát não") Vũ Thị Thục (sinh năm 17, mất năm 43), một nữ tướng của Hai Bà Trưng có công đánh Tô Định.

Đền Tiên La tọa lạc tại thôn Tiên La, xã Đoan Hùng (huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình) trên một diện tích khoảng 6000 m². Mặt trước đền hướng ra phía con sông Tiên Hưng.

Đặc điểm kiến trúc
Trải qua nhiều lần tu bổ, đến nay đền có quy mô lớn và đẹp, bao gồm nhiều công trình như hệ thống cổng đền, tòa tiền tế, tòa trung tế, thượng điện và hệ thống sân đền... Tòa điện bái đường và thượng điện của đền được kiến trúc bằng vật liệu gỗ tứ thiết, nội thất được chạm trổ long - lân - quy - phượng, đan xen với thông - trúc - cúc - mai.

Tòa điện trung tế là công trình kiến trúc đặc sắc được xây dựng theo kiểu phương đình, kiến trúc theo lối "chồng diêm cổ các". Điều đặc biệt là toàn bộ vật liệu xây dựng ở tòa bái đường đều làm bằng đá như hệ thống cột, xà, kèo... Tất cả đều được chạm trổ công phu. Ngoài ra, đền Tiên La còn lưu giữ được nhiều đồ tế khí có giá trị thẩm mỹ niên đại từ thời Lê, các tài liệu như thần tích và sắc phong thần thời Lê đến thời Nguyễn, bia đá, minh chuông.

Lễ hội
Lễ hội đền Tiên La để tưởng nhớ công ơn Bát Nạn Tướng Quân, được tổ chức vào các ngày 15 đến 17 tháng 3 âm lịch. Ngày nay để phục vụ đông đảo du khách về dự hội ban tổ chức lễ hội đã mở hội từ ngày 10 đến 20 tháng 3 âm lịch. Chính hội là ngày 17, trùng ngày hy sinh của bà tướng là ngày 17 tháng 3 năm Quý Mão (năm 43). Phần hội có trò chọi gà, đấu vật, múa rồng, múa sư tử, đặc biệt là phần rước kiệu và một số trò chơi dân gian khác như đánh đáo, trọi gà, thổi sáo trúc.Ngoài ra, vào dịp lễ hội còn có nhiều đoàn văn hoá nghệ thuật của tỉnh Thái Bình và các tỉnh lân cận cũng đến biểu diễn các tiết mục văn hoá đặc sắc như các vở chèo: Quan âm Thị Kính; Lưu Bình - Dương Lễ, Phạm Tải - Ngọc Hoa...

Chú thích

Tham khảo
Các lễ hội tổ chức vào tháng 3 âm lịch

Tiên La
Di tích tại Thái Bình


title: Megalognatha granulicollis

text:
Megalognatha granulicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Megalognatha


title: Afrothreutes

text:
Afrothreutes là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Afrothreutes madoffei Aarvik, 2004

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
tortricidae.com

Olethreutini


title: Propebela goryachevi

text:
Propebela goryachevi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Propebela
Động vật được mô tả năm 1989


title: Vĩnh Lộc (thị trấn), Vĩnh Lộc

text:
Vĩnh Lộc là thị trấn huyện lỵ của huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Vĩnh Lộc nằm ở phía tây huyện Vĩnh Lộc, dọc theo quốc lộ 45, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Vĩnh Hòa
Phía tây giáp huyện Yên Định
Phía nam giáp xã Ninh Khang
Phía bắc giáp các xã Vĩnh Long, Vĩnh Phúc và Vĩnh Tiến.

Thị trấn Vĩnh Lộc có diện tích 5,43 km², dân số năm 2018 là 7.547 người, mật độ dân số đạt 1.390 người/km².

Lịch sử
Phần lớn địa bàn thị trấn Vĩnh Lộc hiện nay trước đây là xã Vĩnh Thành thuộc huyện Vĩnh Lộc.

Ngày 28 tháng 1 năm 1992, thành lập thị trấn Vĩnh Lộc, thị trấn huyện lỵ huyện Vĩnh Lộc trên cơ sở tách các làng: Thành Công, Thành Long của xã Vĩnh Thành, làng Bái Xuân của xã Vĩnh Phúc và làng Phương Giai của xã Vĩnh Tiến.

Đến năm 2018, thị trấn Vĩnh Lộc có diện tích 0,82 km², dân số là 2.642 người, mật độ dân số đạt 3.222 người/km². Xã Vĩnh Thành có diện tích 4,61 km², dân số là 4.955 người, mật độ dân số đạt 1.075 người/km².

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Vĩnh Thành vào thị trấn Vĩnh Lộc.

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Chú thích

Huyện lỵ Việt Nam


title: Horperath

text:
Horperath là một đô thị thuộc huyện Vulkaneifel, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 2,4 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 124 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Vulkaneifel


title: 672

text:
Năm 672 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 672


title: Eumorsea pinaleno

text:
Eumorsea pinaleno là một loài côn trùng thuộc họ Eumastacidae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Orthopteroid Specialist Group 1996. Eumorsea pinaleno. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Động vật Mỹ
P
Động vật được mô tả năm 1959


title: Hydaticus pullatus

text:
Hydaticus pullatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydaticus


title: Tiếng Pali

text:
Pāli (𑀧𑀸𑀮𑀺) còn gọi là Nam Phạn, là một ngôn ngữ thuộc nhóm Ấn-Arya Trung cổ hay prakrit. Nam Phạn là ngôn ngữ kinh điển của Phật giáo Nam Tông, dùng trong việc chép kinh cùng tụng niệm, trong đó có bộ Tam tạng (tên theo tiếng Nam Phạn là Tipitaka). Chữ Nam Phạn được đúc kết từ mấy nguồn hệ thống chữ viết khác nhau, từ chữ Brahmi, Devanāgarī và các chữ viết thuộc hệ Ấn-Aryan. Khi Latinh hóa thì hệ thống do T. W. Rhys Davids thuộc Pali Text Society khởi xướng được dùng nhiều hơn cả.

Nguồn gốc ngôn ngữ và sự phát triển
Bản thân từ Pāli có nghĩa là "hàng chữ" hay "văn bản (chính tắc)", và tên gọi này dường như bắt nguồn từ các truyền thống chú giải, trong đó Pāli (theo nghĩa các hàng chữ hay văn bản nguyên gốc được trích dẫn) được phân biệt với các câu chú giải hay là các câu bằng tiếng bản xứ theo sau đó trên trang bản viết. Do đó, tên gọi của ngôn ngữ này đã gây ra nhiều tranh luận giữa các học giả thuộc mọi thời đại; cách viết của tên cũng khác nhau, với "ā" ([ɑː]) dài và "a" ([a]) ngắn, cũng như với âm bật lưỡi (retroflex) ([ɭ]) hay là không có âm bật lưỡi ([l]) "l". Cho đến ngày nay, không có một cách viết chuẩn duy nhất của tên của ngôn ngữ này; cả bốn cách viết có thể tìm thấy trong các sách giáo khoa.

Pāli là ngôn ngữ văn chương của nhóm ngôn ngữ Prakrit; nó không phải (và chưa bao giờ) là một ngôn ngữ nói thông thường, theo nghĩa của một ngôn ngữ mẹ đẻ. Mặc dù có nhiều nghiên cứu xuất sắc về vấn đề này, vẫn thường có sự nhầm lẫn về các liên hệ giữa Pāli và tiếng bản xứ của tiếng Magadha cổ đại.

Pāli được những người theo Phật giáo thời xa xưa coi là tương đồng về mặt ngôn ngữ với tiếng Magadha cổ hay là sự nối tiếp trực tiếp của ngôn ngữ đó. Nhiều nguồn Theravada nhắc đến tiếng Pāli như là "tiếng Magadha". Tuy nhiên, dòng chữ khắc trên đá bằng tiếng Magadha của A-dục vương (Asoka) là một ngôn ngữ Đông Ấn trong khi đó Pāli giống với các chữ khắc bằng tiếng Tây Ấn hơn.

Có nhiều sự giống nhau đáng kể giữa Pali và một dạng cổ của Magadha - Ardhamagadha (Bán Magadha) - được bảo lưu trong các văn bản đạo Jain cổ. Ardhamagadha khác với Magadha cũng trong các điểm tương tự như là với Pali. Chẳng hạn, Ardhamagadha cũng không biến đổi r thành l, và trong biến tố danh từ nó cho thấy -o ở cuối thay vì -e như tiếng Magadha ít nhất là trong nhiều nơi có vần điệu. Điều tương tự này không phải là ngẫu nhiên, bởi vì người sáng lập ra đạo Jain Mahavira cũng truyền đạo trên cùng một khu vực (Magadha) với Phật Thích Ca.

Oskar von Hinuber đã cho rằng Pāli có thể bắt nguồn như là một dạng lingua franca (ngôn ngữ thương mại) vào thời đại đế chế Maurya của A-dục vương. Cho đến thời điểm Phật giáo truyền sang Sri Lanka (bởi các nhà truyền giáo mà vua A-dục vương phái đi), theo như các nguồn trong kinh Phật), Pāli là một ngôn ngữ văn chương đủ phức tạp để được sử dụng trong việc ghi lại toàn bộ Tam tạng. Sau khi Bộ kinh Pāli được truyền sang Sri Lanka, nó tiếp tục được bảo quản hoàn toàn bằng tiếng Pāli, trong khi các chú giải đi kèm theo nó (theo thông tin cung cấp bởi Buddhaghosa) được dịch sang tiếng Sinhala và được bảo quản trong tiếng địa phương qua nhiều đời khác nhau.

Tuy nhiên nó cuối cùng đã bị tiếng Sanskrit thay thế trong vai trò một ngôn ngữ văn chương và tôn giáo sau khi các học giả Pānini ở Ấn Độ hình thức hóa tiếng Phạn cổ điển. Ở Sri Lanka, Pāli được cho là đã vào giai đoạn thoái trào vào khoảng thế kỉ thứ 5 (khi tiếng Sanskrit đạt đến đỉnh cao), nhưng rồi cuối cùng vẫn tồn tại. Tác phẩm của Buddhaghosa đóng vai trò quan trọng cho sự hồi sinh trở lại của Pali như là một ngôn ngữ quan trọng của Phật giáo. Bộ Visuddhimagga cùng các tác phẩm bình chú khác mà Buddhaghosa biên dịch đã hệ thống hóa và làm gọn lại những chú giải truyền thống bằng tiếng Sinhala, vốn đã được duy trì và mở rộng ở Sri Lanka từ thế kỉ thứ 3.

Ngày nay Pāli được nghiên cứu chủ yếu là để tìm hiểu các bộ kinh của Phật giáo Tiểu Thừa, và thường được sử dụng để tụng niệm trong các nghi thức tế lễ. Các văn thư thông thường liên quan đến tôn giáo bằng tiếng Pāli như sử ký, y thư, văn bia, cũng có giá trị lịch sử quan trọng. Các trung tâm lớn nghiên cứu bằng tiếng Pāli vẫn tồn tại ở các nước có truyền thống Theravada ở Đông Nam Á: Myanmar, Sri Lanka, Thái Lan, Lào và Campuchia. Học thuật Pāli ở vùng Bắc Ấn Độ nhìn chung là kết thúc với sự trỗi dậy của triều đại Sena, và đi xuống tại vùng bán đảo Ấn Độ, và có lẽ kéo dài nhất tại bang Orissa, nghĩa là, cuối cùng kết thúc (cùng với sự thực hành Phật giáo) với sự thất bại của cuộc kháng chiến cuối cùng trước sự bành trướng của các đế quốc Hồi giáo trên tiểu lục địa Ấn Độ. Kể từ thế kỉ thứ 19, nhiều hội đoàn phục hưng việc nghiên cứu Pāli ở Ấn Độ đã quảng bá nhận thức về ngôn ngữ này và nền văn học của nó, có lẽ đáng kể nhất là Maha Bodhi Society thành lập bởi Anagarika Dhammapala.

Ở châu Âu, Pali Text Society là lực lượng chính cùng với các học giả phương Tây quảng bá việc nghiên cứu tiếng Pāli kể từ ngày thành lập vào năm 1881. Đặt trụ sở tại Anh, hội này đã xuất bản các sách Pāli phiên ra tiếng Latinh, cùng với nhiều bản dịch tiếng Anh của các nguồn này. Pali Text Society được lập ra một phần để bù đắp cho kinh phí rất thấp dành cho ngành Ấn Độ học vào cuối thế kỉ 19 ở Anh; một cách phi lý là người Anh không mạnh mẽ trong việc nghiên cứu tiếng Phạn và Prakrit như là ở Đức, Nga và ngay cả Đan Mạch - một thực tế kéo dài đến tận ngày nay. Không cần phải là xứ thuộc địa như là trường hợp người Anh với Sri Lanka và Mayanma, các viện nghiên cứu như Thư viện Hoàng gia Đan Mạch đã xây dựng một bộ sưu tập lớn các văn bản tiếng Pāli, và xây dựng một truyền thống nghiên cứu tiếng Pāli khá mạnh.

Từ vựng
Gần như mỗi từ trong Pāli có từ cùng nguồn gốc trong các "ngôn ngữ Ấn-Aryan Trung cổ" Prakrit khác, ví dụ, Jain Prakrit. Quan hệ với Sanskrit trước đó (ví dụ, tiếng Vệ-đà) là ít trực tiếp hơn và phức tạp hơn. Theo lịch sử, ảnh hưởng giữa Pāli và Sanskrit có thể cảm nhận ở cả hai chiều. Sự giống nhau giữa tiếng Pāli và Sanskrit thường được cường điệu bằng cách so sánh nó với những tác phẩm sau này bằng Sanskrit—mà chúng được viết ra nhiều thế kỉ sau khi Sanskrit đã không còn là một ngôn ngữ sống nữa, và bị ảnh hưởng bởi các phát triển trong vùng Trung Ấn, bao gồm cả việc mượn trực tiếp một phần từ vựng Trung Ấn; trong khi đó, phần lớn các thuật ngữ Pāli sau này được mượn từ những từ vựng Sanskrit của các ngành tương đương, hoặc là trực tiếp hoặc là với một số thay đổi về cách phát âm nào đó.

Pāli sau này cũng có một vài từ mượn từ các ngôn ngữ địa phương nơi mà Pāli được sử dụng (ví dụ người Sri Lanka thêm từ trong tiếng vào Pāli). Những sử dụng này phân biệt Pāli tìm thấy trong Suttapiṭaka và các tác phẩm sau này chẳng hạn như các lời chú giải Pāli trong các bộ kinh và các câu chuyện dân gian (ví dụ, các câu chuyện bình giải Jātaka), và các nghiên cứu so sánh và xác định niên đại của bản sách dựa trên những từ vay mượn đó bây giờ trở thành một ngành chuyên môn.

Pāli không phải chỉ được sử dụng trong việc truyền đạt những lời dạy của Phật, bởi vì tồn tại nhiều bản sách khác không liên quan đến tôn giáo, như là các sách về y khoa, bằng tiếng Pāli. Tuy vậy, các nghiên cứu học thuật về ngôn ngữ này tập trung vào các tác phẩm tôn giáo và triết học, do cánh cửa độc nhất vô nhị mà nó mở ra trong một giai đoạn phát triển của Phật giáo.

Quan điểm Emic về Pāli
Mặc dù trong truyền thống Bà-la-môn, tiếng Sanskrit được cho là một ngôn ngữ không thay đổi được nói bởi các thần linh, trong đó mỗi từ hàm chứa một ý nghĩa quan trọng, quan điểm này đã không được chia sẻ trong các truyền thống Phật giáo thời xưa, mà trong đó từ ngữ chỉ là những dấu hiệu quy ước và có thể thay đổi được. Cả Phật và những người theo ông thời xưa không chia sẻ quan điểm của các bà-la-môn về sự kính trọng đối với tiếng Vệ-đà hay là kinh sách. Quan điểm này về ngôn ngữ đã được mở rộng một cách tự nhiên đến Pāli, và có thể đóng góp vào việc sử dụng nó (như là một xấp xỉ hay là chuẩn hóa của các phương ngữ Ấn-độ Trung cổ) thay cho Sanskrit.

Tuy nhiên theo như suy nghĩ thông thường, các lời tụng kinh bằng tiếng Pāli thường được cho là có những quyền năng siêu phàm (có thể là do ý nghĩa của lời kinh, bản chất của người tụng, hay là chất lượng của bản thân ngôn ngữ), và trong những bản văn Phật giáo cổ người ta có thể thấy Pāli dhāraṇī được sử dụng như là những câu thần chú, ví dụ để chống rắn cắn. Nhiều người trong các văn hóa Phật giáo Theravada vẫn còn tin rằng thề thốt bằng tiếng Pāli có một sự quan trọng đặc biệt, và, như là một ví dụ về quyền năng siêu phàm được gán cho việc tụng kinh trong thứ tiếng này, tụng lên những lời thề của Aṅgulimāla được tin là làm giảm đau trong quá trình sinh nở ở Sri Lanka. Ở Thái Lan, việc tụng một phần của Abhidhammapiṭaka được tin là có lợi cho người vừa mới qua đời, và lễ này có thể kéo dài cho đến bảy ngày. Một điều thú vị là, không có một thứ gì trong văn bản kể sau có liên quan đến chủ đề này, và nguồn gốc của phong tục vẫn chưa rõ.

Hệ thống âm vị

Các nguyên âm

Các nguyên âm dài và ngắn chỉ tương phản nhau trong các âm tiết mở; trong các âm tiết đóng, tất cả các nguyên âm luôn ngắn. Các âm e và o dài phân bố bù trừ nhau: các thay đổi ngắn chỉ xảy ra trong các âm tiết đóng, các thay đổi dài chỉ xảy ra trong các âm tiết mở. Các âm e và o ngắn và dài do đó không có âm vị khác nhau.

Các phụ âm

Các âm liệt kê bên trên, ngoại trừ ṅ, ḷ và ḷh là các âm vị khác nhau trong Pāli. ṅ chỉ xảy ra trước các điểm dừng của các âm vòm. ḷ và ḷh là tha âm vị của ḍ và ḍh khi chúng xảy ra đơn lẻ giữa các nguyên âm.

Ví dụ tiếng Pāli
Manopubbaṅgamā dhammā, manoseṭṭhā manomayā;
Manasā ce paduṭṭhena, bhāsati vā karoti vā,
Tato nam dukkhaṃ anveti, cakkaṃ'va vahato padaṃ.

Phân loại từng từ một
Mano-pubbaṅ-gam=ā dhamm=ā, mano-seṭṭh=ā mano-may=ā;
Mind-before-going=m.pl.nom. Thing=m.pl.nom., mind-foremost=m.nom.pl. mind-made=m.nom.pl.
Manas=ā ce paduṭṭh=ena, bhāsa=ti vā karo=ti vā,
Mind=n.sg.inst. if corrupted=n.sg.inst. speak=3.sg.pr. either act=3.sg.pr. or,
Ta=to naṃ dukkhaṃ anv-e=ti, cakkaṃ 'va vahat=o pad=aṃ.
That=from him suffering after-go=3.sg.pr., wheel as carrying(beast)=m.sg.gen. foot=n.sg.acc.

Ba từ ghép của hàng đầu theo nghĩa đen là:
manopubbaṅgama "đi trước đó là trí óc (Tâm)", "trí óc (Tâm) như là người đi trước hay là lãnh đạo"
manoseṭṭha "thành phần trước nhất là trí óc (Tâm)", "trí óc (Tâm) như thủ lĩnh"
manomaya "chứa đựng trí óc (Tâm)" hay "làm ra bởi trí óc (Tâm)"

Dịch nghĩa sát: "Pháp với trí óc (Tâm) là lãnh đạo, trí óc (Tâm) là thủ lĩnh, được làm ra bởi trí tuệ. Nếu [ai đó] nói hoặc hành động với một trí óc (Tâm) mục nát, từ [nguyên nhân] đó đau khổ sẽ bám theo anh ta, như là bánh xe [đi theo] vết chân của con vật kéo."

Một bản dịch có vẻ tự do hơn bởi Acharya Buddharakkhita
Trí óc (Tâm) đi trước mọi trạng thái tinh thần. Trí óc (Tâm) là thủ lĩnh; tất cả đều làm ra từ trí óc (Tâm).
Nếu một người hành động hay nói với một trí óc (Tâm) không trong sạch đau khổ sẽ theo anh ta như bánh xe đi theo vết chân bò (kéo xe).

Pāli và Sanskrit
Mặc dù Pāli không thể được xem là hậu duệ trực tiếp của hoặc Sanskrit Cổ điển hoặc là Vedic Sanskrit cổ hơn, những ngôn ngữ này hiển nhiên là rất gần nhau và những đặc tính chung của Pāli và Sanskrit luôn luôn được nhận ra một cách dễ dàng bởi những người ở Ấn Độ thông thạo cả hai thứ tiếng. Thật vậy, một phần rất lớn các từ trong Pāli và Sanskrit là hoàn toàn giống nhau, chỉ khác nhau trong chi tiết biến tố.

Các liên hệ này đủ phổ biến để các thuật ngữ từ Sanskrit có thể chuyển đổi dễ dàng thành Pāli bằng một số các biến đổi phát âm quy ước trước. Những biến đổi này bắt chước một phần nhỏ hơn của các phát triển về âm vị học đã diễn ra trong Proto-Pāli. Bởi vì sự phổ biến của những biến đổi này, không phải lúc nào cũng nói được một từ Pāli là một phần của một từ Prakrit cổ, hay là một biến đổi mượn từ Sanskrit. Sự tồn tại một từ tiếng Sanskrit tương ứng với một từ tiếng Pāli không phải lúc nào cũng là một bằng chứng chắc chắn về từ nguyên của Pāli, bởi vì, trong một số trường hợp, các từ Sanskrit nhân tạo được tạo ra bằng cách ghép các từ Prakrit.

Các quá trình chuyển âm sau không phải là một miêu tả đầy đủ của các thay đổi lịch sử tạo ra Pāli từ tiếng Ấn Cổ đại (Old Indic), như nên được hiểu như là một tóm tắt giữa các tương đương về âm vị phổ thông nhất giữa Sanskrit và Pāli, mà không tuyên bố đó là đầy đủ.

Các nguyên âm và nguyên âm đôi
 Sanskrit ai và au luôn luôn được giảm thành Pāli e và o, một cách tương ứng.
Ví dụ: maitrī → mettā,  → osadha
 Sanskrit aya và ava cũng vậy thường giảm về Pāli e và o
Ví dụ: dhārayati → dhāreti, avatāra → otāra, bhavati → hoti
 Sanskrit avi trở thành Pāli e (nghĩa là avi → ai → e)
Ví dụ: sthavira → thera

Ví dụ:

 Sanskrit các nguyên âm dài được rút ngắn trước một dãy các cặp phụ âm sau đây.
Ví dụ:

Các phụ âm

Các biến đổi âm thanh

Tham khảo

Ngôn ngữ tại Ấn Độ
Ngữ chi Ấn-Arya
Ngôn ngữ tại Bangladesh


title: Zelandotipula tuberculifera

text:
Zelandotipula tuberculifera là một loài ruồi trong họ Tipulidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Zelandotipula


title: Antioch, California

text:
Antioch (trước đây, East Antioch, Smith's Landing, và Marshs Landing) là một thành phố tại quận Contra Costa, California, Hoa Kỳ. Tọa lạc bên vùng East Bay của Khu vực vịnh San Francisco dọc theo châu thổ sông San Joaquin-Sacramento, Antioch thuộc vùng ngoại ô của San Francisco và Oakland. Dân số thành phố là 102.372 theo thống kê 2010 và 110.542 theo ước lượng năm 2015.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của California
Antioch, California
Khởi đầu năm 1872 ở California


title: Pseudinodes

text:
Pseudinodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Adicella dionisos

text:
Adicella dionisos là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Chú thích

Adicella


title: Hawker Sea Hawk

text:
Hawker Sea Hawk là một loại máy bay tiêm kích phản lực một chỗ của Anh trang bị cho Không quân Hải quân (FAA), đây là binh chủng không quân của Hải quân Hoàng gia Anh (RN). Nó được chế tạo bởi Hawker Aircraft và công ty chị em với Hawker Aircraft là Armstrong Whitworth Aircraft. Dù nguồn gốc của nó bắt nguồn từ máy bay tiêm kích Hawker động cơ piston, nhưng Sea Hawk đã trở thành máy bay phản lực đầu tiên của công ty. Sau khi được nghiệm thu trang bị thành công cho RN, nó đã chứng tỏ là một máy bay đánh tin cậy vững chắc, và đã xuất khẩu thành công ra nước ngoài.

Thiết kế và phát triển
Vào những năm cuối của Chiến tranh thế giới II, đội thiết kế của Hawker đã khám phá ra công nghệ động cơ phản lực, ban đầu họ dự định "kéo dài" và sửa đổi trên cơ sở của loại Hawker Fury/Sea Fury hiện có lúc đó để trang bị một động cơ phản lực Rolls-Royce Nene và chuyển buồng lái lên phía trước, tạo nên loại P.1035. Với sự khuyến khích từ Bộ Không quân, thiết kế đã được thay đổi đáng kể, cánh không còn dạng elip như của Fury, có cửa hút khí ở gốc cánh và họng xả phản lực chia nhánh ngắn (còn gọi là "chân quần"). Thiết kế lại này đạt tới đỉnh điểm là mẫu P.1040. Ống phản lực chia nhánh đặc biệt làm giảm tổn hao công suất ống phản lực và giải phóng không gian trong thân máy bay phía sau cho những thùng nhiên liệu, điều này cho phép máy bay có tầm bay xa hơn so với nhiều loại máy bay phản lực đời đầu khác. Những thùng nhiên liệu trong thân của máy bay nằm ở phía trước và phía sau của động cơ giúp tạo trọng tâm ổn định khi bay. Ban đầu, P.1040 dành cho Không quân Hoàng gia (RAF) với vai trò là máy bay tiêm kích đánh chặn, mặc dù dự báo tốc độ tối đa chỉ khoảng 600 mph. Năm 1945, RAF lại ít quan tâm tới dự án vì họ đã được trang bị những loại máy bay phản lực khác như Gloster Meteor và de Havilland Vampire, P.1040 lại được mời chào cho Bộ Hải quân với vai trò là máy bay tiêm kích hỗ trợ hạm đội với tên mã là P.1046.

Nguyên mẫu P.1040 (mã ký hiệu VP401), được đổi tên thành Hawker N.7/46 bay vào ngày 2/9/1947, do phi công Bill Humble điều khiển. Các vấn đề nảy sinh sau thử nghiệm là sự rung động của thân máy bay, sự rung lắc ở đuôi, những vấn đề này dẫn tới việc thiết kế lại lớp bọc ống phản lực phía sau và thêm vào lớp bọc ở đuôi. Các vấn đề nhỏ khác bao gồm lực tác động mạnh và kính chắn gió bị biến dạng đã được giải quyết trong khi máy bay chạy cất cánh dài lại quy cho động cơ Nene 1 thiếu công suất không đạt được định mức khi thiết lập toàn bộ công suất.

Một nguyên mẫu hoàn toàn dành cho hải quân có tên mã VP413, nó có cánh gấp, ống dây quấn máy phóng và trang bị vũ khí đầy đủ đã không bay cho đến tận 31/8/1948. Nguyên mẫu thứ 3 bay năm 1949 kết hợp một số cải tiến từ nguyên mẫu số hai, bao gồm móc hãm dài hơn sau những tai nạn khi thử nghiệm trên sàn tàu sân bay. Sau khi móc hãm dài hơn được lắp đặt, các sửa đổi được thực hiện mặc dù vẫn chạy thử các mẫu thử. Các thử nghiệm đầu tiên trên tàu sân bay diễn ra trên tàu  cùng năm. Nguyên mẫu đầu tiên VP401 tiếp tục được dùng trong chương trình thử nghiệm bay và trước khi ngừng hoạt động, đã tham gia vào hai sự kiện quan trọng. Đầu tiên là vào ngày 1/8/1949, Hải quân Hoàng gia đưa VP401 vào Đội đua hàng không quốc gia, đội đã chiến thắng tại cuộc đua Challenge Cup Race, đánh bại Vampire 3 và DH 108. Nguyên mẫu này sau đó được chuyển đổi thành Hawker P.1072, thêm vào một động cơ phản lực phụ trợ, trở thành máy bay trang bị động cơ rocket đầu tiên của Anh. Sau một vài chuyến bay được thực hiện vào năm 1950, động cơ rocket đã bị nổ trong một cuộc thử nghiệm và dù đã được sửa chữa, nhưng khung máy bay đã bị tháo dỡ.

Nguyên mẫu thứ 3 đã tham gia một cuộc thử nghiệm cùng với Vampire Mk 21 nhằm đánh giá khả năng hoạt động mà không cần bộ càng đáp, bằng cách sử dụng sàn cao su đàn hồi. VP413 bay từ Farnborough đã hoàn thành thành công cả bài thử nghiệm phóng bằng máy và hạ cánh trên sàn cao su, với bộ bánh đáp vẫn ở trong thân suốt chuyển bay. Dù hệ thống đã được chứng minh là có thể sử dụng, nhưng dự án đã bị hủy bỏ năm 1950 khi các động cơ mạnh hơn đã loại trừ việc cần thiết phải thiết kế khái niệm máy bay không có càng đáp.

Hơn 100 chiếc Sea Hawk đã được đặt hàng cho Hải quân Hoàng gia. Sản phẩm đầu tiên Sea Hawk F1 là WF143, cất cánh ngày 14/11/1951, có sải cánh 39 ft (12 m) và đuôi cánh lớn hơn so với các nguyên mẫu.

Không giống như đối thử là Supermarine Attacker (máy bay phản lực đầu tiên chính thức trang bị cho FAA), Sea Hawk có một càng đáp ba bánh chứ không phải là bánh đáp ở đuôi, làm cho nó dễ dàng hạ cánh hơn trên tàu sân bay. Nó có thiết kế khá thông thường, nhưng so với những máy bay hiện đại khác chẳng hạn như F-86 Sabre có cánh xuôi, thì Sea Hawk lại có cánh thẳng. Phiên bản cánh xuôi (P.1052 và P.1081) cũng được chế tạo và những kinh nghiệm thu được sau này là công cụ để phát triển thiết kế Hawker Hunter. Sea Hawk vẫn là một mẫu máy bay đáng tin cậy dù thiết kế thận trọng của nó có nghĩa là nó sẽ chỉ có một sự nghiệm ngắn trước khi bị thay thế bởi những máy bay tiên tiến hơn.

Lịch sử hoạt động

Chiếc Sea Hawk thành phẩm đầu tiên là F 1, bay lần đầu vào năm 1951, chính thức đưa vào biên chế của Phi đội 806 hai năm sau đó, đầu tiên đóng ở Brawdy, sau đó chuyển tới . Chỉ có hơn 30 chiếc là do Hawker chế tạo. Tại thời điểm đó, Hawker cũng đang sản xuất Hawker Hunter cho RAF và do đó việc sản xuất và phát triển thêm cho Sea Hawk đã được chuyển sang cho Armstrong Whitworth Aircraft, một công ty thuộc tập đoàn Hawker. F 1 được trang bị với 4 khẩu pháo 20 mm (.79 in) Hispano Mk V. Trang bị một động cơ phản lực Rolls-Royce Nene 101, tạo lực đẩy 5,000 lbf (22 kN). F 1 có vận tốc tối đa đạt 599 mph (964 km/h) trên mực nước biển và tầm hoạt động 800 mi (1,287 km) với nhiên liệu bên trong máy bay. Biến thể tiêm kích thứ hai có tên gọi F 2 có thêm điều khiển cánh liệng cũng như các sửa đổi khác, bao gồm cả cấu trúc của máy bay.

Biến thể tiếp theo của Sea Hawk được phát triển thành loại tiêm kích-bom, có tên gọi là FB 3 - Tiêm kích-bom Mark 3 - có hơn 100 chiếc được chế tạo, nó chỉ có một chút khác biệt so với phiên bản trước. Cấu trúc của nó được gia cố cho phép nó mang nhiều loại thiết bị cũng như vũ khí. Vũ khí mới mà nó có thể mang gồm có 2 quả bom 500 lb (227 kg) và 16 đạn phản lực không điều khiển. Biến thể Sea Hawk thứ tư là biến thể tiêm kích-cường kích có tên gọi FGA 4, tăng cường khả năng mang vũ khí. Biến thể thứ 5 là biến thể tiêm kích-bom FB 5, về cơ bản dựa trên FB 3 và FGA 4, nhưng trang bị động cơ Rolls-Royce Nene 103 mới. Biến thể cuối cùng của Sea Hawk là biến thể tiêm kích-cường kích FGA 6, giống hệt như FB 5, nhưng được chế tạo mới chứ không chỉ là thay động cơ như FB 5, gần 90 chiếc được chế tạo. Tất cả các chiếc Sea Hawk đều bắt đầu được trang bị cho hải quân vào giữa thập niên 1950 và có trên 500 chiếc được chế tạo.

Dù Australia và Canada ban đầu tỏ ra quan tâm tới Sea Hawk, hải quân của hai nước cũng đã thử nghiệm các mẫu thử của Sea Hawk, nhưng cuối cùng họ lại quyết định không mua. Phiê bản xuất khẩu đầu tiên là Sea Hawk Mk 50, đây là biến thể cường kích cho Hải quân Hoàng gia Hà Lan; 22 chiếc được biên chế hoạt động trong giai đoạn 1957-1964. Biến thể xuất khẩu tiếp theo là Sea Hawk Mk 100, một biến thể tiêm kích cho Hải quân Tây Đức. Biến thể xuất khẩu cuối cùng cho Đức là Sea Hawk Mk 101, biến thể trinh sát, tiêm kích đêm. Sea Hawk phục vụ cho đến giữa thập niên 1960, cho đến khi nó bị F-104 Starfighter thay thế. Khách hàng nhập khẩu cuối cùng là Ấn Độ, họ đã mua 24 chiếc Sea Hawk mới và 12 chiếc Mk 6 tân trang từ FAA năm 1959, sau đó bổ sung thêm 30 chiếc nữa được mua từ Tây Đức.

Tham chiến
Sea Hawk là một phần của Binh chủng không quân hải quân Anh, nó tham gia vào nhiều sự kiện như Khủng hoảng Kênh đào Suez tại Ai Cập. Vương quốc Anh, Pháp và Israel đã tham gia vào chiến dịch quân sự ở đây, với chiến dịch xâm lấn của Anh-Pháp mang tên Chiến dịch Lính ngự lâm, bắt đầu vào ngày 31/10/1956. 6 phi đội Sea Hawk đã tham chiến: 2 phi đội trên tàu sân bay HMS Eagle, 4 phi đội trên các tàu sân bay hạng  và . Những chiếc Sea Hawk được sử dụng cho nhiệm vụ cường kích, chúng đã có tác dụng rất lớn, gây thiệt hại cho các mục tiêu của quân Ai Cập. Khía cạnh quân sự của chiến dịch Suez đã thành công, nhưng về mặt chính trị thì là một thảm họa. Tất cả lực lượng đồng minh đều rút lui năm 1957.

Sea Hawk là một máy bay xuất khẩu thành công. Trong biên chế của Hải quân Hoàng gia Hà Lan, nó phục vụ trên tàu sân bay HNLMS Karel Doorman, trước đây là tàu , tham gia các chiến dịch quân sự tại Indonesia. Từ năm 1959, chúng được trang bị tên lửa AIM-9 Sidewinder, giúp nâng cao khả năng không chiến. Năm 1964, những chiếc Sea Hawk phục vụ trên tàu sân bay Karel Doorman đã được chuyển lên bờ khi nhiệm vụ của NATO thay đổi thành nhiệm vụ chống ngầm. Khi Karel Doorman được bán cho Argentina, chúng nhanh chóng bị đưa ra khỏi biên chế.

Ở Ấn Độ (bắt đầu vào năm 1960), những chiếc Sea Hawk được sử dụng trên tàu sân bay INS Vikrant, trước đây là HMS Hercules, chúng đã tham chiến trong Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan 1965 và Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan 1971. Cuộc chiến tranh cuối cùng mà Sea Hawk được Hải quân Ấn Độ sử dụng chiến đấu với các tàu pháo của Hải quân Pakistan và tàu chiến cũng như tàu hàng của Đông Pakistan (ngày nay là Bangladesh), không có chiếc nào bị mất trong chiến tranh. Được hỗ trợ bởi máy bay Breguet Alize, Sea Hawk đã bảo toàn được lực lượng, đạt tỉ lệ tiêu diệt cao nhất trong toàn cuộc chiến. Sea Hawk ngừng hoạt động vào năm 1983, chúng bị những chiếc BAE Sea Harrier thay thế.

Nghỉ hưu
Những chiếc Sea Hawk thuộc không quân hải quân Anh ở tuyến đầu bắt đầu rút khỏi biên chế vào năm 1958, cùng năm này Supermarine Scimitar và de Havilland Sea Vixen bắt đầu được đưa vào trang bị, cả hai loại máy bay này dần dần thay thế Sea Hawk. Phi đội Sea Hawk tuyến đầu cuối cùng được giải tán tại RNAS Brawdy vào tháng 12/1960, kết thúc sự nghiệp rất ngắn của Sea Hawk. Hầu hết những chiếc Sea Hawk ở tuyến hai rút khỏi biên chế vào giữa thập niên 1960. Những chiếc Sea Hawk thuộc Hải quân Anh hoạt động cuối cùng thuộc Fleet Requirements Unit tại Hurn, chúng nghỉ hưu năm 1969.

Biến thể
P.1040
Nguyên mẫu, có 3 chiếc, 1 chiếc được chuyển đổi thành P.1072 trang bị động cơ rocket.
Sea Hawk F1
Phiên bản tiêm kích trang bị động cơ Rolls-Royce Nene Mk 101; 95 chiếc được chế tạo (35 chiếc do Hawker Aircraft tại Kingston-upon-Thames làm, số còn lại do Armstrong Whitworth Aircraft tại Baginton, Coventry làm)
Sea Hawk F2
Phiên bản tiêm kích; 40 chiếc do Armstrong Whitworth chế tạo.
Sea Hawk FB 3
Phiên bản tiêm kích-bom có cánh khỏe hơn để mang vũ khí; 116 chiếc được chế tạo.
Sea Hawk FGA 4
Phiên bản tiêm kích-cường kích; 97 chiếc được chế tạo.
Sea Hawk FB 5
FB3 trang bị động cơ Nene Mk 103; 50 chiếc được chế tạo.
Sea Hawk FGA 6
FGA4 trang bị động cơ Nene Mk 103; có 101 chiếc (86 chiếc được chế tạo mới, số còn lại chuyển đổi từ FB3 và FGA 4).
Sea Hawk Mk 50
Phiên bản xuất khẩu dựa trên FGA 6 cho hải quân hoàng gia Hà Lan; 22 chiếc được chế tạo.
Sea Hawk Mk 100
Phiên bản xuất khẩu cho Hải quân Tây Đức, gương tự như FGA 6 nhưng có cánh đuôi cao hơn; 32 chiếc được chế tạo.
Sea Hawk Mk 101
Phiên bản mọi thời tiết xuất khẩu cho Hải quân Tây Đức, như Mk 100 nhưng trang bị radar tìm kiếm lắp dưới cánh; 32 chiếc được chế tạo.

Quốc gia sử dụng

Những chiếc còn sót lại
Hiện nay còn 36 chiếc Sea Hawk hoàn chỉnh (thêm 8 bộ phận buồng lái) còn tồn tại, chủ yếu tại các địa điểm ở Vương quốc Anh, ngoài ra cũng có những chiếc khác ở nước ngoài, bao gồm cả Đức, Malta, Hà Lan và Ấn Độ. 1 chiếc Sea Hawk có số thứ tự WV908, hiện vẫn còn bay được và thuộc đội bay lịch sử của không quân hải quân Anh, mới được tân trang vào năm 2009, trong đó có cả lắp động cơ Nene 103.

WF219 (Sea Hawk F 1) đang lưu trữ tại Bảo tàng Không quân Hải quân Hoàng gia Anh, Yeovilton, Anh.
WF225 (Sea Hawk F 1) đang trưng bày tại RNAS Culdrose, Anh.
WF259 (Sea Hawk F 2) đang trưng bày tại Bảo tàng bay Quốc gia, East Fortune, Scotland.
WM913 (Sea Hawk FB 5) đang trưng bày tại Bảo tàng Hàng không Newark, Newark, Anh.
WM961 (Sea Hawk FB 5) đang trưng bày tại Thế giới Hàng không Caernarfon, Caernarfon, Wales.
WM969 (Sea Hawk FB 5) đang trưng bày tại nhà chứa máy bay số 3 ở Bảo tàng Chiến tranh Đế chế, Duxford, Anh.
WN108 (Sea Hawk FB 5) đang lưu trữ tại Hội hội hàng không Ulster tại Long Kesh, Bắc Ireland.
WV797 (Sea Hawk FGA 6) đang trưng bày tại Bảo tàng Hàng không Midland, Coventry, Anh.
WV798 (Sea Hawk FGA 6) (trưng bày đến cuối 2009 tại Lasham, Anh), đang lưu trữ tại Parkhouse Aviation ở Booker, Anh.
WV826 (Sea Hawk FGA 6) đang trưng bày tại Bảo tàng Hàng không Malta, Ta'qali, Malta.
WV856 (Sea Hawk FGA 6) đang trưng bày tại Bảo tàng Không quân Hải quân Hoàng gia Anh, Yeovilton, Anh.
WV865 (Sea Hawk FGA 6) đang trưng bày tại Bảo tàng Không quân Đức, Gatow, Đức.
WV908 (Sea Hawk FGA 6) thuộc Phi đội lịch sử hải quân hoàng gia, Yeovilton, Anh.
XE327 (Sea Hawk FGA 6) đang trưng bày tại Hermeskeil, Đức.
XE340 (Sea Hawk FGA 6) (trưng bày đến gần đây tại Bảo tàng căn cứ không quân Montrose, Scotland) trở lại bảo tàng FAA, Yeovilton.
XE489 (Sea Hawk FGA 6) đang trưng bày tại Bảo tàng Hàng không Gatwick, Charlwood, Anh.
118 (Sea Hawk Mk 50) đang trưng bày tại De Kooy, Hà Lan.
130 (Sea Hawk Mk 50) đang trưng bày tại Kamp Zeist, Bảo tàng Militaire Luchtvaart (MLM), Hà Lan
MS+001 (Sea Hawk Mk 100) đang trưng bày tại Bảo tàng Internationales Luftfahrt, Villingen-Schwenningen, Đức.
IN-174 (Sea Hawk FGA 6) đang trưng bày tại Jawahar Bal Bhavan, Museum Road, Trivandrum, Kerala, Ấn Độ.
IN-240 Sea Hawk đang trưng bày tại Đài tưởng niệm chiến thắng trên biển, Beach Road, Visakhapatnam, Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Đặc điểm kỹ thuật (Sea Hawk FGA 6)

Dữ liệu lấy từ The Sea Hawk...Epitome of Elegance.

Đặc tính chung
Tổ lái: 1
Sức chứa:
Chiều dài: 12,09 m (39 ft 8 in)
Sải cánh: 11,89 m(39 ft 0 in)
Chiều cao: 2,64 m (8 ft 8 in)
Diện tích cánh: 25,83 m² (278 ft²)
Trọng lượng rỗng: 4.208 kg (9.278 lb)
Trọng lượng tải: 5.996 kg (13.220 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 7.325 kg (16.150 lb)
Động cơ: 1 động cơ phản lực Rolls-Royce Nene 103, 23,1 kN (5.200 lbf)

Đặc tính bay
Vận tốc cực đại: 965 km/h (600 mph)
Vận tốc hành trình:
Tầm bay: 770 km (480 mi)
Trần bay: 13.564 m (44.500 ft)
Vận tốc lên cao: 29,0 m/s (5.700 ft/min)
Lực nâng của cánh: 232 kg/m² (48 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0,38

Vũ khí
Pháo: 4 × 20 mm (.79 in) Hispano Mk V (200 viên mỗi khẩu)
6 giá treo:
Rocket: 20 × rocket "27 kg" (60 lb) hoặc 16 × rocket 127 mm (5 in)
Bom: 4 × 227 kg (500 lb)
Thùng dầu phụ: 2 × 410 l (90 Imp gal)

Xem thêm

Máy bay cùng sự phát triển
 Hawker P.1072

Máy bay có tính năng tương đương
 de Havilland Vampire
 F-84 Thunderjet
 F2H Banshee
 F9F Panther
 Gloster Meteor
 Hawker Hunter
 MiG-15
 Supermarine Attacker

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Badrocke, Mike. "Hawker's First Jet: Database, Hawker Sea Hawk." Aeroplane, September 2002.
 Brown, Eric, Captain. "The Sea Hawk...Epitome of Elegance." Air International, Volume 23, no. 6, December 1982.
 Buttler, Tony. Hawker Sea Hawk (Warpaint No.29). Denbigh East, Bletchley, UK: Hall Park, 2001. ISSN 1363-0369.
 Green, William, ed. "Hawker Sea Hawk": Fighter A-Z." Air International, Volume 23, no. 1, July 1982.
 Green, William and Gordon Swanborough. The Great Book of Fighters. St. Paul, Minnesota: MBI Publishing, 2001. ISBN 0-7603-1194-3.
 Hannah, Donald. Hawker FlyPast Reference Library. Stamford, Lincolnshire, UK: Key Publishing Ltd., 1982. ISBN 0-946219-01-X.
 James, Derek N. Hawker, an Aircraft Album No.5. New York: Arco Publishing Company, 1973. ISBN 0-668-02699-5. (First published in the UK by Ian Allan in 1972)
 James, Derek N. "Type History: Database, Hawker Sea Hawk." Aeroplane, September 2002.
 Mason, Francis K. The British Fighter since 1912. London: Putnam, 1979. ISBN 0-85177-852-6.
 Mason, Francis K. Hawker Aircraft since 1920. London: Putnam, 1991. ISBN 0-85177-839-9.
 Mason, Francis K. The Hawker Sea Hawk. Leatherhead, Surrey, UK: Profile Publications Ltd., 1966.
 Ovčáčík, Michal and Karel Susa. Hawker Sea Hawk. Praha-Strašnice, Czech Republic: Mark I Ltd., 2001. ISBN 80-902559-3-0.
 Taylor, John W.R. "Hawker Sea Hawk." Combat Aircraft of the World from 1909 to the present. New York: G.P. Putnam's Sons, 1969. ISBN 0-425-03633-2.
 Wixey, Ken. "Sea Hawk" Aircraft Modelworld August 1985.

Liên kết ngoài

 British Aircraft Directory
 Thunder and Lightnings
 Sound of a Sea Hawk flypast

Máy bay quân sự Anh thập niên 1940
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Sea Hawk
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay cường kích
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh giữa


title: (52609) 1997 TK24

text:
{{DISPLAYTITLE:(52609) 1997 TK24}}

(52609) 1997 TK24 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 5 tháng 10 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 52001–53000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Olivia de Havilland

text:
Olivia Mary de Havilland (sinh ngày 1 tháng 7 năm 1916 – mất ngày 26 tháng 7 năm 2020) là một nữ diễn viên Mỹ từng hai lần giành được giải Oscar. Bà là chị gái của nữ diễn viên Joan Fontaine, cũng từng đoạt tượng vàng Oscar. Cùng với Maureen O'Hara, Luise Rainer,..., de Havilland là một trong những nữ diễn viên cuối cùng còn lại trong thế hệ vàng Hollywood thập niên 30. Bà cũng là người thọ nhất trong bộ tứ diễn viên chính của bộ phim kinh điển Cuốn theo chiều gió.

Phim tham gia

Điện ảnh

Truyền hình

Giải thưởng

Chú thích

Đọc thêm
 de Havilland, Olivia. Every Frenchman Has One. Random House, 1962, 202 pages. Comic observations on life in Paris; little actual biographical information.
 Fontaine, Joan. No Bed of Roses. Morrow, 1978, 319 pages. Fontaine's autobiography, containing much detail about growing up with her sister.
 Higham, Charles. Sisters: The Story of Olivia De Haviland and Joan Fontaine. Coward McCann, May 1984, 257 pages.
 Lamparski, Richard. Manhattan Diary. BearManor Media, 2006 ISBN 1-59393-054-2
 Shipman, David, The Great Movie Stars, The Golden Years, Bonanza Books, New York, 1970. Library of Congress Catalogue Card Number 78-133803
 Thomas, Tony. The Films of Olivia de Havilland. Citadel Press, 1983, 255 pages. Foreword by Bette Davis.

Liên kết ngoài

 Olivia de Havilland

 Screen Actors Guild
 Photographs and bibliography

Phim và người giành giải Oscar cho nữ diễn viên xuất sắc nhất
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Anh thế kỷ 20
Nữ diễn viên điện ảnh Anh
Người thọ bách niên Mỹ
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phim chính kịch xuất sắc nhất
Người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phụ phim truyền hình xuất sắc nhất
Người đoạt Huy chương Nghệ thuật Quốc gia
Nữ diễn viên từ Paris
Nữ diễn viên từ Tokyo


title: Oediopalpa marginata

text:
Oediopalpa marginata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Oediopalpa


title: Spiroterma

text:
Spiroterma là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cosmopterigidae


title: Dicranomyia bilatissima

text:
Dicranomyia bilatissima là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Trachyaphthona aethiops

text:
Trachyaphthona aethiops là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Trachyaphthona


title: Hắc Sơn

text:
Hắc Sơn (chữ Hán giản thể: 黑山县, âm Hán Việt: Hắc Sơn huyện) là một huyện của địa cấp thị Cẩm Châu, tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Hắc Sơn có diện tích 2436 km², dân số 630.000 người. Huyện này có mã số bưu chính 121400. Huyện lỵ tại số 189, đường Trung Đại Trung của trấn Hắc Sơn. Huyện Hắc Sơn được chia ra thành 17 trấn, 4 hương, 1 hương dân tộc. Các đơn vị này lại được chia thành 51 ủy ban xã khu cư, 417 ủy ban thôn.
Trấn: Tân Lập Truân, Hắc Sơn, Bát Đạo Hào, Tiểu Đông, Đại Hổ Sơn, Vô Lương Điện, Bạch Hán Môn, Bán La Môn, Tứ Gia Tử, Phương Sơn, Lê Gia, Hồ Gia, Khương Truân, Nhiêu Dương Hà, Thường Hưng, Tân Hưng.
Hương: Đại Hưng, Lục Hợp, Thái Hòa, Anh Thành Tử, Đoạn Gia, Tiết Truân.
Hương dân tộc Mãn: Ti Truân, Trấn An.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Cẩm Châu


title: Faeculoides plumbifusa

text:
Faeculoides cây mậnbifusa là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở vùng núi của central Sri Lanka.

Con trưởng thành bay vào tháng 9.

Sải cánh dài khoảng 11 mm.

Tham khảo

  2008: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 2, Taxonomy of the Belluliinae, Magninae và Parachrostiinae. Zootaxa, 1867: 1-136. Abstract & excerpt

Faeculoides


title: Dracula trichroma

text:
Dracula trichroma là một loài lan.

Tham khảo

T


title: Sân bay Palma de Mallorca

text:
Sân bay Palma de Mallorca  (tiếng Catalan: Aeroport de Palma de Mallorca, tiếng Tây Ban Nha: Aeropuerto de Palma de Mallorca)là một sân bay Nằm 8 km (5,0 dặm) về phía đông của Palma, Majorca, liền kề đến làng Can Pastilla. Còn được gọi là sân bay Son Sant Joan, đây là sân bay lớn thứ ba ở Tây Ban Nha, sau sân bay Barajas Madrid của Madrid và sân bay Barcelona. Trong những tháng mùa hè là một trong những sân bay bận rộn nhất ở châu Âu, và đã phục vụ 21,1 triệu hành khách trong năm 2010. Sân bay này là cơ sở chính của hãng Air Europa.

Sân bay Palma de Mallorca có diện tích 6,3 km2 (2,4 sq mi).
Do tăng trưởng nhanh chóng của số lượng hành khách thông qua, cơ sở hạ tầng đã được bổ sung hai nhà ga (1965) và B (1972). Nhà ga chính được thiết kế bởi kiến trúc sư địa phương Pere Nicolau Bonet và đã chính thức khai trương vào ngày 12 tháng tư 1997. Sân bay này hiện nay bao gồm bốn mô-đun: Mô-đun A, Phần B, Phần C andd Module D. Các sân bay có thể phục vụ 25 triệu hành khách mỗi năm, với một khả năng xử lý 12.000 hành khách mỗi giờ. Kế hoạch tương lai bao gồm sự gia tăng năng lực hành khách đến 32 triệu hành khách trong năm 2010 và 38 triệu hành khách vào năm 2015.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chủ

Sân bay Tây Ban Nha


title: Drapetes heydeni

text:
Drapetes heydeni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Heyden miêu tả khoa học năm 1867.

Chú thích

Tham khảo

Drapetes


title: Couvignon

text:
Couvignon  là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Xã của Aube


title: Mogneneins

text:
Mogneneins là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Labergement-Foigney

text:
Labergement-Foigney  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 196-230 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Labergementfoigney


title: Freissinières

text:
Freissinières là một xã của tỉnh Hautes-Alpes, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Hautes-Alpes

Tham khảo

Freissinieres


title: Quận Carbon, Utah

text:
Quận Carbon là một quận thuộc tiểu bang Utah, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Utah. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Utah


title: Adia cinerella

text:
Adia cinerella là một loài ruồi trong chi Adia. Chúng phân bố từ Yukon Territory đến Greenland, México, Georgia và quần đảo Bermuda. and châu Âu.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Adia
Động vật được mô tả năm 1825


title: Formicoxenus

text:
Formicoxenus là một chi kiến thuộc họ Myrmicinae. Chi có các loài sau:
 Formicoxenus chamberlini
 Formicoxenus nitidulus
 Formicoxenus provancheri
 Formicoxenus quebecensis
 Formicoxenus sibiricus

Chú thích

Tham khảo

Crematogastrini


title: Phân loại khí hậu Köppen

text:
Phân loại khí hậu Köppen là một trong những hệ thống phân loại khí hậu được sử dụng rộng rãi nhất. Nó được Wladimir Köppen, một nhà khí hậu học người Đức phát triển vào khoảng năm 1900 (với vài sửa đổi sau này do chính ông thực hiện, đáng chú ý nhất là vào các năm 1918 và 1936). Nó dựa trên khái niệm cho rằng thảm thực vật bản địa là diễn giải tốt nhất cho khí hậu, vì thế ranh giới của các đới khí hậu phải được lựa chọn với sự phân bố thảm thực vật trong suy nghĩ và ý tưởng. Nó kết hợp các nhiệt độ trung bình hàng năm và hàng tháng cùng lượng giáng thủy, cũng như tính chất theo mùa của giáng thủy.

Kiểu sắp xếp
Sơ đồ phân loại khí hậu Köppen phân chia các đới khí hậu ra thành 5 nhóm chính và vài kiểu cùng vài phụ kiểu. Mỗi kiểu khí hậu cụ thể được ký hiệu bằng 2 tới 4 chữ cái.

Nhóm A: Khí hậu nhiệt đới/đại nhiệt
Khí hậu nhiệt đới (xem nhiệt đới) được đặc trưng bằng nhiệt độ cao khá ổn định (ở mực nước biển và ở các cao độ thấp) — tất cả 12 tháng của năm có nhiệt độ trung bình là 18 °C (64,4 °F) hoặc cao hơn. Nó được chia thành:
 Khí hậu rừng mưa nhiệt đới (Af): Tất cả 12 tháng có lượng giáng thủy trung bình ít nhất là 60 mm (2,36 inch). Khí hậu kiểu này thông thường diễn ra trong phạm vi 5-10° xung quanh xích đạo. Ở một số khu vực bờ biển phía đông, nó có thể mở rộng tới 25° từ đường xích đạo. Khí hậu kiểu này bị chi phối bởi hệ thống áp suất thấp đới lặng gió xích đạo quanh năm, và vì thế không có các mùa một cách rõ ràng. Các ví dụ là Singapore hay Belém (Brasil).
Một số khu vực có kiểu khí hậu này trên thực tế là ẩm thấp đều đều và đơn điệu quanh năm (ví dụ, bờ biển phía Thái Bình Dương của tây bắc Nam Mỹ và Trung Mỹ, từ Ecuador tới Costa Rica, như ở Andagoya, Colombia), nhưng trong nhiều trường hợp thì trong khoảng thời gian mặt trời lên cao hơn và ngày dài hơn là ẩm thấp nhất (như tại Palembang, Indonesia) hoặc ngược lại khi trong khoảng thời gian mặt trời thấp hơn và ngày ngắn hơn lại có thể có nhiều mưa (như tại Sitiawan, Malaysia).
Một vài khu vực với kiểu khí hậu này có thể thấy ngoài phạm vi nhiệt đới, gần như chỉ có ở Nam bán cầu; một ví dụ là Santos, Brasil. Lưu ý rằng thuật ngữ không mùa được hiểu như là sự thiếu hụt trong khu vực nhiệt đới các khác biệt lớn về khoảng thời gian ban ngày và nhiệt độ trung bình tháng (hay ngày) trong cả năm. Có các biến đổi mang tính chu kỳ hàng năm tại khu vực nhiệt đới, khó dự báo hơn như các biến đổi tại khu vực ôn đới, mặc dù không liên quan tới nhiệt độ nhưng liên quan tới khả năng cung cấp nước như mưa, sương mù, nước bề mặt và nước ngầm. Phản ứng của thực vật (ví dụ vật hậu học), động vật (ăn uống, di cư, sinh sản v.v) và các hoạt động của con người (gieo trồng, thu hoạch, săn bắn, đánh cá v.v) cũng tuân thủ theo tính chất mùa vụ này. Trên thực tế, tại khu vực nhiệt đới Nam Mỹ và Trung Mỹ, mùa mưa (hay mùa nước cao) được gọi là mùa mưa hay inverno, mặc dù nó xảy ra trong mùa hè của Bắc bán cầu; và tương tự, mùa khô (hay mùa nước thấp) được gọi là mùa khô hay verão và diễn ra vào mùa đông của Bắc bán cầu.

 Khí hậu nhiệt đới gió mùa (Am): Kiểu khí hậu này, phổ biến nhất ở miền nam và đông nam châu Á, được tạo ra từ các luồng gió mùa thay đổi hướng phù hợp với các mùa. Khí hậu này có tháng khô nhất (diễn ra gần như ngay thời điểm hay chỉ ngay sau khi có đông chí cho nửa đó của đường xích đạo) với lượng giáng thủy ít hơn 60 mm/tháng, nhưng lớn hơn (100 − tổng lượng giáng thủy (mm)/25).Ví dụ như tại Conakry (Guinée), Chittagong (Bangladesh), Miami (Florida).
Cũng tồn tại kịch bản khác mà theo đó một số khu vực là phù hợp với tiêu chí này; nó được nhắc tới như là khí hậu bờ biển duyên hải gió mậu dịch do các luồng gió từ hướng đông mang đủ lượng giáng thủy trong các tháng "mùa đông" để ngăn không cho khí hậu trở thành khí hậu ẩm và khô nhiệt đới. Huế (Việt Nam) và Viêng Chăn (Lào) là những ví dụ về các khu vực như vậy.

 Khí hậu ẩm và khô nhiệt đới hay khí hậu xavan (Aw): Kiểu khí hậu này có mùa khô rõ rệt, với tháng khô nhất có lượng giáng thủy nhỏ hơn 60 mm và cũng nhỏ hơn (100 − tổng lượng giáng thủy (mm)/25).Các ví dụ: Bengaluru (Ấn Độ), Veracruz (México), Townsville, Queensland (Úc).
Phần lớn các khu vực có kiểu khí hậu này đều nằm tại các ranh giới ngoài của miền nhiệt đới, nhưng đôi khi cũng nằm bên trong khu vực nhiệt đới (ví dụ San Marcos, Antioquia, Colombia). Trên thực tế, vùng bờ biển Caribe, về phía đông từ vịnh Urabá ở biên giới Colombia-Panamá tới vùng châu thổ sông Orinoco, trên Đại Tây Dương (khoảng 4.000 km), có thời kỳ khô hạn kéo dài (cực đại là khí hậu BSh (xem dưới đây), được đặc trưng bằng lượng giáng thủy rất thấp, không chắc chắn, tồn tại trong các khu vực rộng như ở bán đảo Guajira, Coro, miền tây Venezuela, các bán đảo ở xa về phía bắc nhất của Nam Mỹ, là các khu vực nhận được ít hơn 300 mm tổng lượng giáng thủy hàng năm, thực tế chỉ diễn ra trong 2-3 tháng). Điều kiện như vậy trải dài tới Tiểu Antilles và Đại Antilles tạo thành cái gọi là vành đai khô hạn vòng quanh Caribe. Độ dài và tính khắc nghiệt của mùa khô giảm dần về phía nội địa (phía nam); ở vĩ độ của sông Amazon (chảy theo hướng đông, ngay phía nam của đường xích đạo) thì khí hậu là Af (rừng mưa nhiệt đới). Về phía đông của dãy núi Andes, nằm giữa khu vực khô hạn Caribe và khu vực ẩm ướt Amazon là các llano (các đồng cỏ xavan) ven sông Orinocor, mà từ đó kiểu khí hậu này được đặt tên.
 Đôi khi As được sử dụng thay cho Aw nếu như mùa khô diễn ra trong thời gian mặt trời cao hơn và ngày dài hơn. Đây là trường hợp của Hawaii (Honolulu), Đông Phi (Mombasa, Kenya) và Sri Lanka (Trincomalee) v.v. Tuy nhiên, ở phần lớn các khu vực có kiểu khí hậu ẩm và khô nhiệt đới thì mùa khô diễn ra vào khoảng thời gian mặt trời thấp hơn và ngày ngắn hơn do các hiệu ứng bóng mưa diễn ra trong 'nửa mặt trời cao' của năm.

Nhóm B: Khí hậu khô (khô cằn và bán khô cằn)

Các kiểu khí hậu này được đặc trưng bằng một thực tế là lượng giáng thủy thấp hơn lượng bốc thoát hơi nước tiềm năng. Ngưỡng giáng thủy (tính bằng mm) được xác định như sau:

Nếu ở Bắc bán cầu, nó sẽ bằng nhiệt độ trung bình năm (°C) x 20 + 280 (nếu >=70% tổng lượng giáng thủy diễn ra trong thời gian mặt trời cao của năm (từ tháng 4 tới tháng 9), hay + 140 (nếu 30%-70% tổng lượng giáng thủy diễn ra trong thời gian mặt trời cao), hoặc + 0 (nếu ít hơn 30% tổng lượng giáng thủy diễn ra trong thời gian mặt trời cao). Ở Nam bán cầu tính toán tương tự, nhưng cho khoảng thời gian từ tháng 10 năm trước tới tháng 3 năm sau.

Nếu lượng giáng thủy hàng năm thấp hơn một nửa ngưỡng giáng thủy cho nhóm B, thì nó được phân loại như là BW (khí hậu sa mạc); nếu thấp hơn ngưỡng giáng thủy nhưng cao hơn một nửa ngưỡng này thì được phân loại như là BS (khí hậu thảo nguyên).

Một ký tự thứ ba có thể được thêm vào để chỉ nhiệt độ. Nguyên thủy, h là ký hiệu chỉ khí hậu vĩ độ thấp (nhiệt độ trung bình hàng năm trên 18 °C [64,4 °F]), k để chỉ khí hậu vĩ độ trung bình (nhiệt độ trung bình năm dưới 18 °C), nhưng hiện nay phổ biến hơn (đặc biệt tại Hoa Kỳ) là sử dụng h để chỉ tháng lạnh nhất có nhiệt độ trung bình trên 0 °C (32 °F), còn k để chỉ tháng lạnh nhất có nhiệt độ trung bình dưới 0 °C.

Các ví dụ: Yuma (Arizona) với khí hậu BWh, Thổ Lỗ Phan (Tân Cương, Trung Quốc) với khí hậu BWk, Cobar (New South Wales, Australia) với khí hậu BSh, Murcia (Tây Ban Nha) với khí hậu BSh, Medicine Hat (Alberta, Canada) với khí hậu BSk. Một số khu vực sa mạc, nằm dọc theo các bờ phía tây của các châu lục tại các vị trí nhiệt đới hay gần-nhiệt đới, được đặc trưng bằng các nhiệt độ lạnh hơn so với các vị trí khác có vĩ độ tương tự (do sự hiện diện gần đó của các dòng hải lưu lạnh) và sương mù thường xuyên cũng như mây thấp, mặc thực tế là các vị trí đó được xếp vào dạng khô nhất trên Trái Đất khi xét theo lượng giáng thủy thực tế nhận được. Kiểu khí hậu này đôi khi gọi là BWn và các ví dụ bao gồm Lima (Peru) hay Walvis Bay (Namibia).

Đôi khi, chữ cái thứ tư cũng được thêm vào để chỉ mùa đông hay mùa hè là "ẩm hơn" so với nửa kia của năm. Để xác định, tháng ẩm nhất phải có ít nhất 60 mm lượng giáng thủy trung bình nếu tất cả 12 tháng đều trên 18 °C, hay 30 mm (1,18 inch) nếu không phải vậy; cộng với ít nhất 70% của tổng lượng giáng thủy phải nằm trong cùng nửa của năm với tháng ẩm nhất; nhưng chữ cái này được sử dụng là để chỉ khi nào mùa khô diễn ra, chứ không phải "mùa ẩm". Ví dụ Khartoum (Sudan) được coi là có khí hậu BWhw, Niamey (Niger) là BShw, El Arish (Ai Cập) là BWhs, Asbi'ah (Libya) là BShs, tỉnh Ömnögovi (Mông Cổ) là BWkw, Tây Ninh (Trung Quốc) là BSkw (BWks và BSks không tồn tại nếu 0 °C trong tháng lạnh nhất được ghi nhận như là ranh giới của h/k). Nếu các tiêu chuẩn đối với w hay s đều không đạt thì không thêm chữ cái thứ tư.

Nhóm C: Khí hậu ôn đới/trung nhiệt
Các kiểu khí hậu này có nhiệt độ trung bình trên 10 °C (50 °F) trong các tháng ấm nhất, và tháng lạnh nhất trung bình nằm trong khoảng −3 °C tới 18 °C (Một số nhà khí hậu học, như tại Hoa Kỳ, lại thích chọn mốc 0 °C hơn là −3 °C cho tháng lạnh nhất như là ranh giới giữa nhóm này và nhóm D; điều này được chọn là để ngăn một số vị trí tại khu vực mũi biển ở New England — chủ yếu là Cape Cod — và các đảo cận kề như Nantucket và Martha's Vineyard, không cho chúng phù hợp với thể loại khí hậu ôn đới hải dương dưới đây; thể loại này còn được biết đến như là khí hậu hải dương bờ biển phía tây, và trên thực tế loại trừ các vị trí nói trên, hạn chế nó chỉ ở các khu vực được tìm thấy dọc theo các rìa phía tây của các châu lục, ít nhất là tại Bắc bán cầu). Điều này cũng chuyển một số khu vực có vĩ độ trung bình – như một phần của thung lũng Ohio và một số khu vực trong các bang giữa Đại Tây Dương – ra khỏi cận nhiệt đới ẩm sang lục địa ẩm.

Chữ cái thứ hai chỉ kiểu giáng thủy — w chỉ ra mùa đông khô (lượng giáng thủy trung bình của tháng khô nhất mùa đông thấp hơn 1/10 lượng giáng thủy trung bình của tháng mùa hè ẩm nhất; một biến thể khác đòi hỏi tháng khô nhất mùa đông có ít hơn 30 mm lượng giáng thủy trung bình), s chỉ ra mùa hè khô (tháng khô nhất mùa hè có ít hơn 30 mm lượng giáng thủy trung bình và ít hơn 1/3 lượng giáng thủy của tháng ẩm nhất mùa đông) còn f nghĩa là lượng giáng thủy có ý nghĩa trong tất cả các mùa (nếu một trong hai tập hợp điều kiện nói trên không thỏa mãn).

Chữ cái thứ ba chỉ ra cấp độ của nhiệt mùa hè — a là nhiệt độ trung bình tháng nóng nhất trên 22 °C (71,6 °F), b là nhiệt độ trung bình tháng nóng nhất dưới 22 °C, với ít nhất 4 tháng trung bình trên 10 °C, còn c là 3 hoặc ít hơn số tháng với nhiệt độ trung bình trên 10 °C.

Trật tự của hai chữ cái này đôi khi được đảo nhau, đặc biệt là đối với các nhà khí hậu học Hoa Kỳ.

Các khí hậu nhóm C được chia ra như sau:

 Khí hậu Địa Trung Hải (Csa, Csb): Các kiểu khí hậu này thông thường diễn ra ở nửa phía tây của châu lục giữa các vĩ độ 30° và 45°, mặc dù ở bờ biền phía tây của Bắc Mỹ, chúng chỉ có dấu vết nhỏ xa về phía bắc tới tận vĩ độ 48°. Các khí hậu này nằm trong khu vực frông vùng cực về mùa đông, và vì thế có nhiệt độ vừa phải và có thể thay đổi, thời tiết mưa. Mùa hè nóng và khô, do sự chi phối của các hệ thống áp cao cận nhiệt đới, ngoại trừ tại các khu vực duyên hải gần cạnh, tại đó mùa hè mát hơn do sự hiện diện cận kề của các dòng hải lưu lạnh có thể đưa lại sương mù nhưng không đủ để gây mưa. Kiểu khí hậu này có mùa khô rõ rệt, với tháng khô nhất có lượng giáng thủy nhỏ hơn 40 mm và cũng nhỏ hơn. Các ví dụ là Palermo (Italia) Csa, Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ) Csa, Madrid (Tây Ban Nha) Csa, Marseille (Pháp) Csa, Los Angeles (California) Csa, Perth (Australia) Csa, Risan (Montenegro) Csb, Porto (Bồ Đào Nha) Csb, San Francisco (California) Csb, Seattle (Washington) đôi khi xếp là Cfb.

 Khí hậu cận nhiệt đới ẩm (Cfa, Cwa): Các kiểu khí hậu này thông thường xảy ra bên trong các châu lục, hoặc ở các bờ biển phía đông của chúng, giữa các vĩ độ 25° và 40° (46° vĩ bắc ở châu Âu). Không giống như khí hậu Địa Trung Hải, mùa hè là ẩm ướt do các luồng không khí nhiệt đới không ổn định, hay các luồng gió mậu dịch thổi về phía bờ. Tại miền đông châu Á, mùa đông có thể khô (và lạnh hơn so với các khu vực khác cùng vĩ độ) do hệ thống áp cao Siberi, và mùa hè rất ẩm ướt do ảnh hưởng của gió mùa. Các ví dụ là Houston (Texas Cfa, Brisbane (Queensland, Australia) Cfa, Atlanta (Georgia) Cfa, Yalta (Ukraina) Cfa, Porto Alegre (Brasil) Cfa, La Điền (Quý Châu, Trung Quốc) Cwa, Hà Nội, (Việt Nam) Cwa

 Khí hậu ôn đới hải dương hay  khí hậu hải dương (Cfb, Cwb): Các khí hậu Cfb thông thường diễn ra ở phía tây của châu lục giữa các vĩ độ 45° và 55°; thông thường chúng nằm cận kề nhưng về phía cực của khí hậu Địa Trung Hải, mặc dù tại Australia thì khí hậu kiểu này lại nằm cận kề về phía cực đối với khí hậu cận nhiệt đới ẩm, và ở một vĩ độ thấp hơn một chút. Tại miền tây châu Âu, khí hậu này diễn ra tại khu vực duyên hải tới vĩ độ 63°. Các khí hậu này bị chi phối quanh năm bởi frông vùng cực, dẫn tới kiểu thời tiết hay thay đổi, thường nằm ngoài dự báo. Mùa hè lạnh hơn do mây che phủ, nhưng mùa đông lại dịu hơn so với các kiểu khí hậu tại các khu vực khác có vĩ độ tương đương. Các ví dụ là Limoges (Pháp) Cfb, Langebaanweg (Nam Phi) Cfb, Curitiba (Brasil) Cfb, Prince Rupert (British Columbia, Canada) Cfb, Bergen (Na Uy) Cfb. Khí hậu Cfb cũng gặp ở các độ cao lớn tại một số khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, tại đó khí hậu sẽ có thể là rừng mưa nhiệt đới hay rừng mưa cận nhiệt đới nếu như không ở độ cao như vậy. Bogotá (Colombia) và Crkvice (Montenegro) Cfsb, Crkvice tại Orjen giữ kỷ lục châu Âu về lượng giáng thủy – trung bình là 4.927 mm/m² (1931-1960) có lẽ là ví dụ tốt nhất. Cwb được tìm thấy chỉ ở các cao độ lớn hơn, mà nếu không phải vậy thì khí hậu sẽ có thể là nhiệt đới ẩm và khô. Các ví dụ là Addis Ababa (Ethiopia), Mexico City (México), Campos do Jordão (Brasil). Trong các phần ven Thái Bình Dương ở tây bắc Bắc Mỹ, khí hậu Cfb đôi khi là tương tự như khí hậu Địa Trung Hải ở chỗ mùa hè tương đối khô. Các ví dụ có Seattle (Washington) Cfb, đoi khi coi là Csb, Victoria (British Columbia, Canada) Cfb, đôi khi coi là Csb, Puerto Montt (Chile) Cfb, đôi khi coi là Csb.

 Khí hậu hải dương cận bắc cực hay khí hậu hải dương cận cực (Cfc): Các kiểu khí hậu này diễn ra về phía cực so với khí hậu ôn đới hải dương, và bị hạn chế hoặc là chỉ ở các dải hẹp ven biển ở rìa phía tây về phía cực của các châu lục, hay (đặc biệt là ở Bắc bán cầu) ở các đảo ngoài khơi các vùng duyên hải đó. Các ví dụ có Punta Arenas (Chile) Cfc, Monte Dinero (Argentina) Cfc, Reykjavík (Iceland) Cfc, Tórshavn (quần đảo Faroe) Cfc, Harstad (Na Uy) Cfc.

Nhóm D: Khí hậu lục địa/tiểu nhiệt

Các kiểu khí hậu này có nhiệt độ trung bình trên 10 °C trong các tháng ấm nhất, và tháng lạnh nhất có nhiệt độ trung bình dưới −3 °C (hay 0 °C trong một vài phiên bản, như ở Mỹ). Kiểu khí hậu này thường diễn ra bên trong các châu lục, hay ở vùng duyên hải phía đông của chúng, về phía bắc của 40° vĩ bắc. Tại Nam bán cầu, khí hậu nhóm D là rất hiếm do các châu lục là nhỏ hơn ở các vĩ độ trung bình và gần như hoàn toàn không tồn tại các khối đất ở phía nam 40° vĩ nam, ngoại trừ chỉ một vài vị trí cao nguyên tại New Zealand với tuyết rơi nhiều về mùa đông.

Các chữ cái thứ hai và thứ ba được sử dụng giống như cho các kiểu khí hậu nhóm C, trong khi chữ cái thứ ba d chỉ ra 3 hay ít hơn số tháng với nhiệt độ trung bình trên 10 °C và tháng lạnh nhất có nhiệt độ dưới −38 °C (−36,4 °F).

Các khí hậu nhóm D được phân chia như sau:

 Khí hậu lục địa nóng mùa hè (Dfa, Dwa, Dsa): Các khí hậu kiểu Dfa thường diễn ra tại các vĩ độ trong khoảng 30-40°, và tại miền đông châu Á thì khí hậu Dwa kéo dài xuống phía nam do ảnh hưởng của hệ thống áp cao Siberi, nó cũng làm cho mùa đông ở đây khô còn mùa hè có thể rất ẩm vì ảnh hưởng của sự lưu thông gió mùa. Các ví dụ có Boston (Massachusetts) Dfa, Chicago (Illinois) Dfa, Santaquin (Utah) Dfa, Seoul (Hàn Quốc Dwa. Khí hậu kiểu Dsa chỉ tồn tại ở các độ cao lớn hơn cận kề với các khu vực có khí hậu Địa Trung Hải, như tại Cambridge (Idaho) và Saqqez ở Kurdistan.

 Khí hậu lục địa mùa hè ấm hay khí hậu bán Bắc cực (Dfb, Dwb, Dsb): Kiểu khí hậu Dfb và Dwb nằm ngay phía bắc của khí hậu lục địa mùa hè nóng, nói chung trong khoảng 40-50° vĩ bắc ở Bắc Mỹ, cũng như ở miền trung và đông châu Âu cùng Nga, giữa các khí hậu ôn đới hải dương và lục địa cận bắc cực, tại đó nó trải dài tới các vĩ độ lớn hơn 50 và nhỏ hơn 60°.<Các ví dụ có Moncton (New Brunswick, Canada) Dfb, Minsk (Belarus) Dfb, Revelstoke (British Columbia, Canada) Dfb, Fargo (Bắc Dakota) Dfb, Vladivostok (Nga) Dwb, Stockholm (Thụy Điển) Dfb. Khí hậu Dsb diễn ra theo kịch bản tương tự như Dsa, nhưng ở các cao độ lớn hơn, và chủ yếu tại Bắc Mỹ do tại đây khí hậu Địa Trung Hải kéo dài xa hơn về phía cực so với ở đại lục Á-Âu; Ví dụ là Mazama, Washington.

 Khí hậu lục địa cận Bắc cực hay  khí hậu Boreal (taiga) (Dfc, Dwc, Dsc): Kiểu khí hậu Dfc và Dwc diễn ra về phía cực so với các khí hạu nhóm D khác, chủ yếu trong khoảng 50° vĩ bắc, mặc dù nó có thể kéo dài tới 70° vĩ bắc. Các ví dụ Sept-Îles (Quebec, Canada) Dfc, Anchorage (Alaska) Dfc, Mount Robson (British Columbia, Canada) Dfc, Irkutsk (Nga) Dwc, Kirkenes (Finnmark, Na Uy) Dfc. Khí hậu Dsc, tương tự như Dsa và Dsb, bị hạn chế chỉ ở các vị trí cao nguyên gần khu vực có khí hậu Địa Trung Hải, và là hiếm nhất trong số 3 kiểu khí hậu cần có độ cao lớn để tạo ra. Hai ví dụ là Zubački kabao (Montenegro) Dfsc và Galena Summit (Idaho).

 Khí hậu lục địa cận bắc cực với mùa đông cực kỳ khắc nghiệt (Dfd, Dwd): Các kiểu khí hậu này chỉ diễn ra ở miền đông Siberi. Tên gọi của một số địa danh có kiểu khí hậu này- chẳng hạn như Verkhoyansk và Oymyakon; đã trở thành từ đồng nghĩa có thể kiểm chứng cho sự lạnh giá mùa đông cực kỳ khắc nghiệt.

Nhóm E: Khí hậu vùng cực
Kiểu khí hậu này được đặc trưng bằng nhiệt độ trung bình thấp hơn 10 °C trong cả 12 tháng của năm:

 Khí hậu lãnh nguyên hay khí hậu tundra (ET): Tháng ấm nhất có nhiệt độ trung bình trong khoảng 0 °C tới 10 °C. Các kiểu khí hậu này diễn ra ở rìa phía bắc của Bắc Mỹ và đại lục Á Âu cũng như trên các đảo cận kề; chúng cũng diễn ra dọc theo rìa ngoài châu Nam Cực (đặc biệt là bán đảo Palmer) cũng như các đảo cận kề. Các ví dụ có Iqaluit (Nunavut, Canada), Provideniya (Nga), đảo Deception (châu Nam Cực), Longyearbyen, Svalbard. Khí hậu kiểu ET cũng tổn tại trên các cao độ lớn ngoài khu vực vùng cực, phía trên đường cây thân gỗ — như tại đỉnh Washington (New Hampshire).
 Khí hậu chỏm băng (EF): Tất cả 12 tháng có nhiệt độ trung bình dưới 0 °C. Kiểu khí hậu này là thịnh hành ở châu Nam Cực (như Scott Base) và trong phần bên trong của Greenland (như Eismitte hay North Ice).
 Đôi khi, chữ cái thứ ba viết thường cũng được thêm vào cho các kiểu khí hậu ET nếu như mùa hè hoặc mùa đông là khô hơn so với nửa còn lại của năm; vì thế đảo Herschel ('Qikiqtaruk', trong tiếng Inuvialuit) ngoài khơi của lãnh thổ Yukon (Canada), có khí hậu kiểu ETw, còn Pic du Midi de Bigorre (Pháp) trong dãy núi Pyrenees có khí hậu ETs. Nếu như giáng thủy là tương đối đồng đều trong cả năm, ETf có thể được sử dụng, chẳng hạn như cho Hebron, Labrador. Khi tùy chọn đưa vào những chữ cái này được thực hiện thì các quy tắc tương tự như cho các nhóm C và D được áp dụng, với yêu cầu bổ sung rằng tháng ẩm nhất phải có trung bình ít nhất là 30 mm giáng thủy (các kiểu khí hậu nhóm E có thể khô như hay khô hơn so với các khí hậu nhóm B, dựa trên lượng giáng thủy thực tế nhận được, nhưng tốc độ bay hơi của chúng là thấp hơn nhiều). Các chữ cái để chỉ giáng thủy theo mùa gần như không bao giờ gắn với các khí hậu kiểu EF, chủ yếu là do khó khăn trong việc phân biệt giữa tuyết đang rơi và tuyết đang bị thổi, do tuyết là nguồn duy nhất cung cấp hơi ẩm cho các khí hậu kiểu này.

Phê phán
Một số nhà khí hậu học cho rằng hệ thống Köppen có thể phải được hoàn thiện thêm nữa. Một trong những sự phản đối hay phát sinh nhất liên quan tới thể loại ôn đới nhóm C, được nhiều người coi là quá rộng (ví dụ, nó bao gồm cả Tampa (Florida) và Cape May (New Jersey)). Trong Applied Climatology (ấn bản lần đầu năm 1966), John Griffiths đã đề xuất một miền mới là cận nhiệt đới, bao gồm các khu vực với tháng lạnh nhất có nhiệt độ trong khoảng 6 °C (42,8 °F) và 18 °C (64,4 °F), nghĩa là phân chia nhóm C ra thành hai phần gần như bằng nhau (sơ đồ của ông gắn chữ B cho miền mới, và nhận biết các khí hậu khô với chữ cái bổ sung ngay sau chữ cái dựa trên cơ sở nhiệt độ).

Một luận điểm gây bất đồng khác là các khí hậu khô nhóm B; luận cứ ở đây là cho rằng sự chia tách chúng theo Köppen thành chỉ hai tiểu thể loại theo nhiệt là không hợp lý. Những người giữ quan điểm này (trong đó có Griffiths) đã gợi ý rằng các khí hậu khô nên được đặt trong cùng một thể liên tục về nhiệt độ như các kiểu khí hậu khác, với chữ cái chỉ nhiệt nên được viết nối theo bằng các chữ cái viết hoa bổ sung — S cho thảo nguyên hay W (hoặc D) cho sa mạc — như có thể áp dụng được (Griffiths cũng đưa ra một công thức thay thế để sử dụng như là ngưỡng đo độ khô cằn: R = 160 + 9T, với R tương đương với ngưỡng giáng thủy trung bình hàng năm tính bằng mm, và T chỉ ra nhiệt độ trung bình hàng năm tính theo độ Celsius).

Ý tưởng thứ ba là tạo ra miền hải dương vùng cực hay miền EM trong phạm vi nhóm E để chia tách các vị trí hải dương tương đối ôn hòa (như Ushuaia (Argentina) và khu vực phía ngoài khơi xa của quần đảo Aleut) ra khỏi các kiểu khí hậu lãnh nguyên lục địa lạnh lẽo hơn. Các đề xuất cụ thể là bất đồng với nhau; một số ủng hộ cho việc thiết lập thông số tháng lạnh nhất, như −7 °C (19,4 °F), trong khi số còn lại ủng hộ việc cấp tên gọi kiểu khí hậu mới cho các khu vực với nhiệt độ trung bình hàng năm trên 0 °C.

Độ chính xác của đường đẳng nhiệt tháng ấm nhất 10 °C như là sự bắt đầu của khí hậu vùng cực cũng bị đặt câu hỏi; ví dụ Otto Nordenskiöld đã nghĩ ra công thức thay thế: W = 9 − 0,1 C, với W đại diện cho nhiệt độ trung bình của tháng ấm nhất và C là nhiệt độ trung bình của tháng lạnh nhất, cả hai đều tính bằng độ Celsius (ví dụ, nếu tháng lạnh nhất có nhiệt độ trung bình là −20 °C, còn tháng ấm nhất trung bình là 11 °C hoặc cao hơn sẽ ngăn không cho khí hậu được coi là khí hậu vùng cực). Ranh giới này dường như là tuân thủ gần gũi hơn với đường cây thân gỗ, hay vĩ độ về phía vùng cực mà cây thân gỗ không thể mọc, hơn là đường đẳng nhiệt 10 °C cho tháng ấm nhất; đường thứ nhất có xu hướng chạy về phía vùng cực của đường thứ hai khi gần với các rìa phía tây của châu lục, nhưng lại ở các vĩ độ thấp khi ở bên trong các khối đất lục địa, hai đường này giao nhau tại hay gần các bờ phía đông của cả châu Á và Bắc Mỹ.

Bản đồ thế giới theo phân loại khí hậu Köppen-Geiger giai đoạn 1951-2000
Dựa trên các dữ liệu gần đây từ Climatic Research Unit (CRU) của Đại học East Anglia và của Global Precipitation Climatology Centre (GPCC) tại Cục dự báo thời tiết Đức, một bản đồ thế giới Köppen-Geiger số hóa mới về phân loại khí hậu cho nửa sau của thế kỷ 20 đã được biên soạn.

Tham khảo

  ibid, trang 205-8, "Climate Zones and Types: Tropical Wet Climate (Af)"
  ibid, trang 208, "Climate Zones and Types: Tropical Monsoon Climate (Am)"
  ibid, trang 208-11, "Climate Zones and Types: Tropical Savanna Climate (Aw)"
  ibid, trang 212-1, "Climate Zones and Types: Dry Climates (Zone B)"
  ibid, trang 221-3, "Climate Zones and Types: Mediterranean Climate (Csa, Csb)"
  ibid, trang 223-6, "Climate Zones and Types: Dry Humid Subtropical Climate (Cfa, Cwa)"
  ibid, trang 226-9, "Climate Zones and Types: Marine West Coast Climate (Cfb, Cfc)"
  ibid
  ibid, trang 231-2, "Climate Zones and Types: Humid Continental Climate (Dfa, Dfb, Dwa, Dwb)"
  ibid
  ibid, trang 232-5, "Climate Zones and Types: Subarctic Climate (Dfc, Dfd, Dwc, Dwd)"
  ibid
  ibid, trang 235-7, "Climate Zones and Types: Tundra Climate (ET)"
  ibid, trang 237, "Climate Zones and Types: Ice Cap Climate (EF)"
  ibid, trang 237-40, "Climate Zones and Types: Highland Climate (Zone H) "

Liên kết ngoài

 Bản đồ thế giới theo phân loại khí hậu Köppen-Geiger cho giai đoạn 1951-2000
 Phân loại khí hậu Köppen – bản đồ thế giới
 Bản đồ khí hậu thế giới  – theo phân loại Köppen-Geiger
  Phân loại khí hậu Köppen - bản đồ tổng quan, miêu tả và dữ liệu tại bang São Paulo

Các ghi chép khí hậu
 WorldClimate
 Weather Base

Khí hậu
Hệ thống phân loại
Phân loại


title: Melitturga oraniensis

text:
Melitturga oraniensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Lepeletier mô tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Melitturga
Động vật được mô tả năm 1841


title: Gillian Anderson

text:
Gillian Leigh Anderson (sinh ngày 9 tháng 8 năm 1968) là nữ diễn viên người Mỹ.

Cô bắt đầu sự nghiệp của mình trong nhà hát, và trở nên nổi tiếng toàn thế giới với vai diễn Đặc vụ Dana Scully trong series phim truyền hình Mỹ The X-Files. Trong suốt 9 phần của bộ phim, Gillian nhiều lần được đề cử và đã giành giải Emmy, giải Quả cầu vàng và giải của Screen Actors Guild. Ngoài ra cô còn tham gia một số bộ phim điện ảnh như: The House of Mirth (2000), The Mighty Celt (2005), The Last King of Scotland (2006), Straightheads (2007) và hai bộ phim điện ảnh X-Files: The X-Files - Fight the Future (1998) và The X-Files: I Want to Believe (2008). Anderson được đề cử cho giải BAFTA, giải Emmy và giải Quả cầu vàng cho vai diễn Lady Dedlock trong bộ phim truyền hình Bleak House (2005) của BBC.

Tuổi trẻ
Anderson được sinh ra tại Illinois, Chicago. Mẹ của cô là Rosemary Anderson, một nhà phân tích máy tính, còn bố cô Edward Anderson sở hữu một công ty chuyên về hậu kì phim ảnh. Không lâu sau khi được sinh ra, gia đình Anderson chuyển đến sống tại Puerto Rico trong vòng 15 tháng, 5 năm tiếp theo sống tại Roseberry Gardens, Crouch End, và cuối cùng chuyển đến Albany Road, N4, Bắc London. Khi Gillian được 11 tuổi, gia đình cô chuyển một lần nữa đến Grand Rapids, Michigan. Cô học tiểu học tại Fountain Elementary, trung học City High-Middle School - một chương trình dành cho học sinh năng khiếu liên quan đến Nhân văn học và tốt nghiệp vào năm 1986.

Vì đã từng sống ở Anh, lại có chất giọng đặc chất Anh, Gillian bị chế nhạo và cảm thấy lạc lõng. Cô học và nhanh chóng thành thục ngữ âm vùng Trung-Tây Hoa Kỳ. Cho đến ngày nay, Gillian có thể nói được nhiều giọng, phù thuộc vào vị trí của mình. Ví dụ, cô nói giọng Mỹ trong một cuộc phỏng vấn với Jay Leno, nhưng lại nói giọng Anh trong cuộc phỏng vấn với Michael Parkinson. Cô xỏ khuyên mũi vào đầu những năm 1980, và nhuộm tóc nhiều màu, trong khi màu tóc tự nhiên của cô là màu vàng. Tại trường trung học, Gillian được bạn bè cùng lớp bầu chọn là "Quái đản nhất," "Hề của lớp," "Người sẽ bị hói sớm nhất," và "Người sẽ bị bắt đầu tiên." Đúng như lời dự đoán cuối cùng, cô đã bị bắt quả tang khi đang cố trét keo dán vào ổ khóa trên cách cánh cửa trong trường học, vào đêm tốt nghiệp. Cô đã bị tạm giữ sau đó.

Gillian có hứng thú với sinh vật biển, nhưng bắt đầu diễn xuất trong những năm đầu tại trường trung học, sau đó là các nhà hát cộng đồng, và là thực tập sinh tại Grand Rapids Civic Theatre & School of Theatre Arts. Cô học tại The Theatre School tại DePaul University, Chicago (trước đây là Goodman School of Drama), nơi mà cô đã tốt nghiệp cử nhân Bachelor of Fine Arts vào năm 1990. Cô cũng tham gia vào chương trình mùa hè của Nhà hát Quốc gia của Vương quốc Anh (National Theatre of Great Britain) tại Đại học Cornell.

Sự nghiệp

Năm 20 tuổi, Gillian chuyển đến New York. Cô từng làm phục vụ bàn để kiếm tiền gây dựng sự nghiệp. Cô bắt đầu sự nghiệp với vở kịch của Alan Ayckbourn, Absent Friends tại Manhattan Theatre Club. Năm 1990-1991, cô đã giành được giải "Newcomer" của Theatre World.

Năm 1992, Gillian chuyển đến Los Angeles, và dành một năm để thử vai. Dù từng tuyên bố không bao giờ làm truyền hình, nhưng cô đã thay đổi ý kiến sau khi bị mất việc. Vào năm 1993, Gillian đóng vai khách mời trong Class of '96 của Fox Network.

Cùng với đó, cô được gửi kịch bản thử vai cho bộ phim truyền hình The X-Files ở tuổi 24. Cô quyết định thử vai vì "lần đầu tiên trong một thời gian dài, có kịch bản với hình tượng vai nữ chính mạnh mẽ, độc lập, thông minh". Nhà sản xuất Chris Carter muốn tuyển Gillian, nhưng FOX lại muốn một nữ diễn viên đã tiếp xúc với truyền hình trước đó và hấp dẫn hơn, nhưng Chris đã kiên quyết bảo vệ ý kiến của mình. Cuối cùng, Gillian đã được chọn đóng vai nữ đặc vụ FBI Dana Katherine Scully. Bộ phim gồm 9 phần, kéo dài trong vòng 9 năm, với 202 tập, quay chủ yếu tại Vancouver và LA. Ngoài ra cô còn tham gia 2 bộ phim điện ảnh X-files vào năm 1998 và 2008. Cùng với vai diễn Dana Scully của mình, Gillian đã giành được một giải Emmy, một giải Quả cầu vàng và hai giải Screen Actors Guild dành cho "Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất". Trong quá trình làm phim, Gillian đã kết hôn cùng trợ lý chỉ đạo nghệ thuật Clyde Klotz.

Trong thời gian đó, Gillian còn đóng bộ phim The House of Mirth dựa theo tiểu thuyết nổi tiếng cùng tên, và bộ phim tình cảm hài lãng mạn Playing by Heart, lồng tiếng vai Moro cho bộ phim hoạt hình Công chúa Mononoke.

Sau khi The X-Files kết thúc, Gillian có nhiều hoạt động phim ảnh khác nhau, chủ yếu liên quan việc tường thuật phim tài liệu và khoa học. Năm 2005, cô xuất hiện với vai nữ chính Lady Dedlock trong bộ phim truyền hình Bleak house (dựa theo tiểu thuyết cùng tên) và được đề cử giải Golden Satellite, Quả cầu vàng cho vai diễn này.

Năm 2006 và 2007, Gillian xuất hiện trong hai bộ phim Anh: The Last King of Scotland (2006) và Straightheads (2007).

Từ ngày 10 tháng 12 năm 2007 đến ngày 11 tháng 3 năm 2008, Gillian quay phim điện ảnh The X-Files: I Want to Believe. Bộ phim được phát hành vào ngày 25 Tháng 7 năm 2008, DVD phát hành vào ngày 2 tháng 12 năm 2008.

Trong Lawrence Olivier Awards 2010, Gillian Anderson đã được đề cử giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất với vai diễn Nora năm 2009.

Năm 2011, Gillian đóng vai Giám đốc Tình báo Anh MI7 Pamela (Pegasus) trong bộ phim điện ảnh Johnny English Reborn.

Đời sống cá nhân

Gillian có một em gái - Zoe Anderson, người đã xuất hiện trong vai diễn Dana Scully 14 tuổi trong tập phim "Christmas Carol".

Cô đã hai lần kết hôn, người chồng đầu tiên là Clyde Klotz - trợ lý chỉ đạo nghệ thuật của series The X-files, vào năm 1994, và ly dị vào năm 1997. Tháng 12 năm 2004, cô kết hôn với Julian Ozanne - một nhà làm phim tài liệu tại một ngôi làng ngoài khơi biển Kenya. Họ tuyên bố ly thân vào 21 tháng 4 năm 2006. Từ đó đến nay, Gillian hẹn hò cùng bạn trai hiện tại Mark Griffiths.

Gillian có ba con. Con gái của cô - Piper Maru với người chồng cũ Clyde Klotz, sinh ngày 25 tháng 9 năm 1994, tại Vancouver, Canada (đã được đặt tên cho tập "Piper Maru" của phần 3 The X-files). Cô được nghỉ 10 ngày để sinh con, và sự biến mất của Dana Scully trong series được lý giải như một vụ bắt cóc của người ngoài hành tinh. Chris Carter đã trở thành cha đỡ đầu của Piper. Cô có hai con trai cùng Mark Griffiths là Oscar (sinh ngày 01 tháng 11 năm 2006) và Felix (sinh ngày 15 tháng 10 năm 2008).

Năm 1996, Gillian được bình chọn là "Người Phụ nữ Gợi cảm Nhất Thế giới" do kênh FHM bình chọn. Năm 2008, cô được bình chọn ở vị trí 21 trong 100 người phụ nữ gợi cảm nhất mọi thời đại.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Gillian Anderson's Official site
 BBC Drama Faces – Gillian Anderson

Sinh năm 1968
Nhà hoạt động nhân quyền Hoa Kỳ
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên sân khấu Mỹ
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Người Mỹ gốc Anh
Nhân vật còn sống
Người hoạt động xã hội vì quyền động vật
Nhà văn Mỹ thế kỷ 21
Nhà bảo vệ môi trường Mỹ
Nhà nhân đạo Mỹ
Người Mỹ gốc Đức
Người Mỹ gốc Ireland
Nhà sản xuất truyền hình Mỹ
Nhà biên kịch truyền hình Mỹ
Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nữ nhà văn Mỹ
Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ
Nhà văn từ Luân Đôn
Nữ nhà văn thế kỷ 21
Người Mỹ theo chủ nghĩa nữ giới
Nhà hoạt động nữ quyền người Mỹ
Nữ hoạt động xã hội người Mỹ
Người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phim chính kịch truyền hình xuất sắc nhất
Nhà hoạt động xã hội HIV/AIDS
Nữ diễn viên từ Chicago
Nữ diễn viên Luân Đôn


title: Manglietia sinica

text:
Manglietia sinica là một loài thực vật thuộc họ Magnoliaceae. Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Manglietia sinica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Manglietia
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Nesoluma nadeaudii

text:
Nesoluma nadeaudii là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Polynésie thuộc Pháp.

Chú thích

Tham khảo
 Florence, J. 1998. Nesoluma nadeaudii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Polynésie thuộc Pháp
Nesoluma


title: Mít nài

text:
Mít nài có thể là một số loài thực vật thuộc chi Mít sau đây:
Artocarpus asperulus (loài này còn được gọi là mít rừng)
Artocarpus melinoxyla (loài này còn được gọi là mít gỗ mật)
''Artocarpus nitida


title: 8401 Assirelli

text:
8401 Assirelli (1994 DA) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8401 Assirelli

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Gibbobruchus cristicollis

text:
Gibbobruchus cristicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Sarp miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Gibbobruchus


title: Paraamblyptilia eutalanta

text:
Paraamblyptilia eutalanta là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Argentina và Chile.

Sải cánh dài 15–16 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 11 và tháng 12.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Review of the Neotropical species trong họ Pterophoridae, part I: Ochyroticinae, Deuterocopinae, Pterophorinae (Platyptiliini, Exelastini, Oxyptilini) (Lepidoptera)

Paraamblyptilia


title: Castrezzato

text:
Castrezzato là một đô thị trong tỉnh tỉnh Brescia thuộc vùng Lombardia, Ý. Đô thị này có diện tích 13 km², dân số 6252 người. Các đơn vị dân cư trực thuộc là: Campagna, Bargnana, Monticelle. Các đô thị giáp ranh gồm: Castelcovati, Chiari, Coccaglio, Comezzano-Cizzago, Rovato, Trenzano

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Le Chalange

text:
Le Chalange là một xã thuộc tỉnh Orne vùng Normandie tây bắc nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 177 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Chalange


title: 1518 Rovaniemi

text:
1518 Rovaniemi (1938 UA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 10 năm 1938 bởi Y. Vaisala ở Turku.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1518 Rovaniemi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1938
Được phát hiện bởi Yrjö Väisälä


title: Gonomyia aequalis

text:
Gonomyia aequalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Pibaoré

text:
Pibaore là một tổng thuộc  tỉnh Sanmatenga ở miền trung Burkina Faso. Dân số năm 2006 là 28.574 người. Thủ phủ là thị xã Pibaore.

Các thị xã và làng xã
Bagadogo, Boalin, Foulba, Gandi, Kaogo, Kaonguin-Sanrgo, Lado-Peulh, Lahagui, Mastenga, Nabdogo, Nabi-Sanrgo, Niangré-Tansoba, Niniongo, Ouala, Oualogotenga, Ouédéguin, Péotenga, Soussé-Sanrgo, Tanyoko-Mossi, Tanyoko-Peulh, Vowogdo và Zoamba.

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Sanmatenga


title: 26210 Lingas

text:
26210 Lingas (1997 RC3) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997