title: Hậu cần

text:
Hậu cần (tiếng Anh: logistics) là hoạt động chuyên chở, lưu giữ và cung cấp hàng hóa. Theo cách gọi không mang nặng tính quân sự, hoạt động này có thể được miêu tả là trữ vận hàng hóa, có thể dùng các từ mượn tiếng Trung như là vật lưu hay hóa vận.

Trong sản xuất kinh doanh, đây là nghệ thuật và khoa học của quản lý và điều chỉnh luồng di chuyển của hàng hóa, năng lượng, thông tin và những nguồn lực khác như sản phẩm, dịch vụ và con người, từ nguồn lực của sản xuất cho đến thị trường.

Thật là khó khi phải hoàn thành việc tiếp thị hay sản xuất mà không có sự hỗ trợ của hậu cần. Nó thể hiện sự hợp nhất của thông tin liên lạc, vận tải, tồn kho, lưu kho, giao nhận nguyên vật liệu, bao bì đóng gói. Trách nhiệm vận hành của hoạt động hậu cần là việc tái định vị (theo mục tiêu địa lý) của nguyên vật liệu thô, của công việc trong toàn quá trình, và tồn kho theo yêu cầu chi phí tối thiểu có thể. Và di chuyển thành phần đến nơi tiêu thụ sau quá trình sản xuất

Lịch sử
Hậu cần có khái niệm bắt nguồn từ nhu cầu quân sự trong việc cung cấp cho chính họ trong quá trình di chuyển của các đoàn quân từ căn cứ ra tiền tuyến.

Trong các cuộc chiến tranh cổ đại của đế chế Hy Lạp và La Mã, những chiến binh có chức danh "Logistikas" được giao nhiệm vụ chu cấp và phân phối vũ khí và nhu yếu phẩm, đảm bảo điều kiện cho quân sĩ hành quân an toàn từ bản doanh đến một vị trí khác. Công việc hậu cần này có ý nghĩa sống còn tới cục diện của chiến tranh, khi các bên tìm mọi cách bảo vệ nguồn cung ứng của mình và tìm cách triệt phá nguồn cung ứng của đối phương. Quá trình tác nghiệp đó dần hình thành một hệ thống mà sau này được vận dụng trong các phương pháp quản lý hậu cần.

Những tướng quân làm về quân nhu như trong thời Tam Quốc (220-280) cũng thực hiện vai trò tương tự với logistikas.

Thuật ngữ logistics trong tiếng Anh bắt nguồn từ chữ Hy Lạp logistikos. Theo định nghĩa của Oxford thì logistics trong tiếng Anh được hiểu là một nhánh của khoa học quân sự liên quan đến việc tiến hành, duy trì và vận chuyển phương tiện thiết bị và nhân sự.

Khái niệm hậu cần/logistics liên quan đến kinh doanh bắt nguồn từ những năm 1950. Điều này chủ yếu là do sự gia tăng trong việc cung cấp, vận chuyển trong một thế giới toàn cầu hóa đòi hỏi phải có những nhà chuyên gia trong lĩnh vực này.

Khái niệm
Hậu cần là môn khoa học nghiên cứu tính quy luật của các hoạt động cung ứng và đảm bảo các yếu tố tổ chức, vật chất và kỹ thuật, để cho quá trình chính yếu được tiến hành đúng mục tiêu. Nó được coi như một nhánh của quá trình tạo ra một hệ thống liên quan đến nguồn lực con người hơn là một hệ thống về máy móc. Điều này chỉ rõ nguồn lực tập trung là con người với vai trò vừa là đối tượng, vừa là công cụ tác động, vừa là chủ thể của quá trình.

Hậu cần có thể được hiểu như là việc có được đúng số lượng cần thiết ở đúng thời điểm và với chi phí phù hợp. Nó là nghệ thuật, là một quá trình khoa học. Nó phối hợp tất cả các lĩnh vực sản xuất công nghiệp, quản lý vòng đời dự án, chuỗi cung cấp và hiệu quả.

Trong kinh doanh

Trong kinh doanh, hậu cần có thể hiểu như việc tập trung cả nội lực lẫn ngoại lực bao hàm cả quá trình chu chuyển từ nhà "sản xuất gốc" đến "người tiêu dùng cuối cùng". Chức năng chính của hậu cần bao gồm việc quản lý việc mua bán, vận chuyển, lưu kho cùng với các hoạt động về tổ chức cũng như lập kế hoạch cho các hoạt động đó. Người quản lý hậu cần kết hợp kiến thức tổng hợp của mỗi chức năng từ đó phối hợp các nguồn lực trong tổ chức để vận hành. Có hai khác biệt cơ bản của hậu cần. Một thì đánh giá một cách lạc quan, đơn giản coi đó như là sự chu chuyển ổn định của nguyên liệu trong mạng lưới vận chuyển và lưu trữ. Một thì coi đó là một sự kết hợp các nguồn lực (nhân lực, vật lực...) để tiến hành quá trình.

Trong quá trình sản xuất

Thuật ngữ này ám chỉ quá trình hậu cần trong các ngành công nghiệp. Mục đích của nó là đảm bảo mỗi một máy móc thiết bị hay trạm làm việc được "nạp" đủ sản phẩm với đúng số lượng, chất lượng và đúng lúc. (JIT)

Hậu cần đầu vào (Inbound Logistics)
Quản lý dòng vật tư kỹ thuật, nguyên vật liệu sản xuất và các bộ phận cấu thành nên sản phẩm từ các nhà cung cấp khác nhau và qua nhiều công đoạn khác nhau. Chúng được di chuyển từ nơi cung cấp đến doanh nghiệp sản xuất dưới dạng thô hay sơ chế. Nhà sản xuất cần phải kiểm soát dòng dịch chuyển này, không chỉ đảm bảo cung cấp đầy đủ các yếu tố nhập lượng hữu hình cho quá trình sản xuất được tiến hành trôi chảy mà còn phải đảm bảo sử dụng vốn ít nhất và chi phí thấp nhất để tạo ra các xuất lượng (thành phẩm) với giá thành rẻ nhằm đáp ứng đầy đủ và kịp thời nhu cầu khách hàng.

Ví dụ 1: Vận chuyển cà phê thô đến nhà máy đến thực hiện chế biến, rang xoay,..tạo nên cà phê thành phẩm trong nhà máy. Tuỳ thuộc vào thời gian sản xuất, nguyên vật liệu cà phê thô có thể được lưu trữ, bảo quản tại kho.

Ví dụ 2: Đưa các bộ phận của máy bay Airbus từ các nước châu Âu để lắp ráp tại nhà máy. Sao cho các bộ phận được đáp ứng theo nhu cầu: đúng thời gian, đúng số lượng và đảm chất lượng với chi phí tối ưu.

Đây là các trường hợp thực tế thường gặp của hậu cần đầu vào.

Hậu cần đầu ra (Outbound Logistics)
Dòng hậu cần đầu ra liên quan đến việc dịch chuyển hàng hóa từ điểm cuối cùng của dây chuyền sản xuất đến khách hàng. Sự chu chuyển của hàng hóa thông qua các kênh phân phối (trực tiếp hoặc gián tiếp) đến tay người tiêu dùng. Đặc biệt tại hậu cần đầu ra, xuất hiện các dịch vụ làm tăng giá trị sản phẩm (dịch vụ giá trị gia tăng VAS).

Cụ thể đó là các hoạt động: đóng gói, in dán nhãn mác, phân loại, kiểm kê,.. tại các nơi lưu trữ sản phẩm đã hoàn thành. Thông thường các hoạt động VAS được tổ chức tại kho hàng, trung tâm phân phối, cảng biển,.. (Nơi gần thị trường tiêu thụ hoặc cửa ngõ xuất khẩu).

Kết luận: Vấn đề như vậy không phải là chỉ liên quan đến việc vận chuyển, mà còn là phân luồng và điều chỉnh các kênh xuyên suốt quá trình gia tăng giá trị và xoá bỏ những giá trị không gia tăng. Hậu cần trong quá trình sản xuất được áp dụng cho cả những nhà máy đang tồn tại hoặc mới được thành lập. Sản xuất chế tạo là một nhà máy với quá trình thay đổi ổn định (có thể hiểu là một nhà máy thì luôn phải hoạt động nhưng với một công suất ổn định). Máy móc được thay đổi và thay mới. Theo đó sẽ là cơ hội cải thiện hệ thống hậu cần trong sản xuất. Ngược lại, hậu cần sẽ cung cấp các "phương tiện" cho việc đạt được hiệu quả mong muốn của khách hàng và hiệu quả sử dụng vốn.

Chú thích

Thuật ngữ kinh doanh
Kỹ thuật hệ thống


title: Austrolimnophila luteipleura

text:
Austrolimnophila luteipleura là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Methion

text:
Methion là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Moncini


title: Entrambasaguas

text:
Entrambasaguas là một đô thị thuộc cộng đồng tự trị Cantabria, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số là 2.692 người.

Biến động dân số

Fuente: INE

Tham khảo

Liên kết ngoài
Entrambasaguas - Cantabria 102 Municipios

Đô thị ở Cantabria


title: Thottipalayam

text:
Thottipalayam là một thị trấn thống kê (census town) của quận Coimbatore thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Thottipalayam có dân số 24.969 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Thottipalayam có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 59%. Tại Thottipalayam, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu
Ngoại ô Coimbatore


title: Guttaring

text:
Guttaring () là một đô thị thuộc huyện Sankt Veit an der Glan trong bang Kärnten trong nước Áo. Đô thị  có diện tích 55,29 km², dân số thời điểm năm 2005 là 1509 người.

Tham khảo

Đô thị của Kärnten


title: Melanoxanthus puerulus

text:
Melanoxanthus puerulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Rophites caucasicus

text:
Rophites caucasicus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Rophites
Động vật được mô tả năm 1875


title: Lonsheim

text:
Lonsheim là một đô thị thuộc huyện Alzey-Worms, bang Rheinland-Pfalz, nước Đức. Đô thị Lonsheim có diện tích 4,56 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Alzey-Worms


title: Erioptera subchlorophylla

text:
Erioptera subchlorophylla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Thala recurva

text:
Thala recurva là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Thala
Động vật được mô tả năm 1845


title: Việt sử toàn thư

text:
Việt Sử Toàn Thư là tên của 1 quyển sách về Lịch sử Việt Nam do sử gia Phạm Văn Sơn biên soạn năm 1960. Theo Phạm Văn Sơn thì ông "hy vọng tác phẩm này sẽ
hợp với nhu cầu của tình thế một phần nào, góp được ít nhiều công quả cần thiết cho
sự phát triển và xây dựng văn học của nước nhà trong giai đoạn mới của lịch sử"

Nội dung sách gồm có 4 phần:

Phần thứ nhất (không có tựa)
Bắc thuộc thời đại
Việt Nam trên đường độc lập (939)
Việt Nam mất độc lập về tay Pháp

Tham khảo

Lời tác giả trong Việt Sử Toàn Thư-Bản năm 1983 của Hiệp Hội Người Việt Tại Nhật Bản/Nhật Bản-Nam Nghệ Xã

Sách lịch sử Việt Nam


title: Scleroprocta pentagonalis

text:
Scleroprocta pentagonalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

<references>

Scleroprocta
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Shostka

text:
Shostka (tiếng Ukraina: Шостка) là một thành phố của Ukraina. Thành phố này thuộc tỉnh Sumy. Thành phố này có diện tích  km2, dân số theo điều tra dân số năm 2001 là 87130 người.

Tham khảo

Tham khảo

Thành phố của Ukraina
Tỉnh Sumy


title: Alflen

text:
Alflen là một đô thị thuộc huyện Cochem-Zell, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 13,42 ki-lô-mét vuông.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Cochem-Zell


title: Iriomote-jima

text:
Iriomote (西表島 Iriomote-jima; Hán Việt: Tây Biểu đảo, tiếng Yaeyama: Irimutī, tiếng Okinawa: Iriumuti) là hòn đảo lớn nhất Quần đảo Yaeyama và là đảo lớn thứ hai của tỉnh Okinawa sau đảo Okinawa.

Diện tích đảo là 289 km². Dân số trên đảo ít hơn 2.000 người, và cơ sở hạ tầng chỉ giới hạn là một con đường ven biển đơn giản nối các xóm ở bờ bắc và bờ đông. Hòn đảo không có sân bay, khách đến tham quan, vốn lên tới 150.000 vào năm 2003 đến từ Ishigaki bằng phà. Về mặt hành chính đảo thuộc Thông Taketomi, Okinawa, Nhật Bản.

Địa lý
Iriomote là một trong số ít những nơi thuộc Nhật Bản có khí hậu nhiệt đới và mưa nhiều (Af). Nhiệt độ trung bình năm là 23.4 °C (74.1 °F), và nhiệt độ tháng 1 là 18.5 °C (65.3 °F) và 28.4 °C (83.1 °F) vào tháng 7. Lượng mưa trung bình của Iriomote vào khoảng 2.500mm. Iriomote có một mùa bão nói chung từ tháng 6 đến tháng 10.

90% diện tích đảo là rừng nhiệt đới và cây đước. 80% diện tích đảo là đất công, và 34.3% diện tích đảo thuộc Vườn quốc gia Iriomote. Điểm cao nhất của đảo là Núi Komi (古見岳 Komidake) cao 470 mét. Cách Iriomote khoảng 21 km về phía tây bắc () là một núi lửa hoạt động dưới đáy biển và từng phun trào lần cuối vào năm 1924; đỉnh cao nhất của núi là 200 m dưới mực nước biển.

Hoang dã
Hòn đảo có tiếng với Mèo Iriomote (Prionailurus iriomotensis; tiếng Nhật: 西表山猫 Iriomote-yamaneko), một loài mèo hoang nguy hiểm chuyên hoạt động vào ban đêm chỉ tìm thấy tại Iriomote và được một số người coi là một loài riêng. Hiện nay, ước tính chỉ còn 100 con mèo Iriomote còn sống hoang dã.

Hòn đảo cũng có một loài rắn độc —Trimeresurus elegans, người dân địa phương gọi là habu, nếu bị loài vật này cắn thì tỉ lệ tử vong là 3% là tỉ lệ thương tật vĩnh viễn là 6–8%.

Văn hóa
Phương ngữ Iriomote của tiếng Yaeyama được một số người dân trên đảo sử dụng

Lịch sử

Cho đến khi kết thúc Thế chiến II, Iriomote nói chung không có người sinh sống do lo sợ về bệnh sốt rét. Đảo chủ yếu được sử dụng để làm nông nghiệp trồng lúa. Cộng thêm vào đó, trong chiến tranh, một số cư dân của Ishigaki đã ẩn náu để tránh bạo lực tại Iriomote và nhiều người trong số họ đã bị sốt rét. Sau chiến tranh, quân đội Hoa Kỳ đã diệt trừ bệnh sốt rét tại đảo.

Kinh tế
Ngoài du lịch, kinh tế trên đảo được duy trì nhờ các nông sản, chủ yếu là dứa, mía, xoài và đánh cá.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đảo Okinawa


title: 1912 Anubis

text:
1912 Anubis (6534 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten và Ingrid van Houten-Groeneveld ở Leiden from Schmidt plates taken ở Đài thiên văn Palomar bởi Tom Gehrels. Nó được đặt theo tên the jackal-headed Egyptian god Anubis.

Ghi chú

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1912 Anubis

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Nectandra bartlettiana

text:
Nectandra bartlettiana là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của Venezuela.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Nectandra bartlettiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Venezuela
Nectandra


title: 3781 Dufek

text:
3781 Dufek (1986 RG1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 9 năm 1986 bởi Mrkos, A. ở Klet.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3781 Dufek

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Antonín Mrkos
Thiên thể phát hiện năm 1986


title: Gourhel

text:
Gourhel () là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 2,83 km², dân số năm 1999 là 402 người. Khu vực này có độ cao từ 62-101 mét trên mực nước biển.
Cư dân của Gourhel danh xưng trong tiếng Pháp là Gourhelois.

Tham khảo

 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan
 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Gourhel
Bản đồ của Gourhel trên Michelin

Xã của Morbihan


title: Henry IV

text:
Henry IV (tiếng Anh), Henri IV (tiếng Pháp), Heinrich IV (tiếng Đức), Henryk (tiếng Ba Lan), Enrique IV (tiếng Tây Ban Nha)... có thể chỉ đến các nhân vật sau đây:

Lịch sử
 Heinrich IV của Thánh chế La Mã (1050 - 1106)
 Heinrich IV xứ Breslau (1258 – 1290)
 Henryk IV Wierny (1292 - 1342)
 Henry IV của Anh (1367 – 1413)
 Enrique IV của Castilla (1425 - 1474)
 Henri IV của Pháp (1553 - 1610)

Văn chương
Hai vở kịch của William Shakespeare, trong bộ bốn nói về Richard II, Henry IV và Henry V của Anh:
 Henry IV, phần 1
 Henry IV, phần 2

Vở kịch của Luigi Pirandello, nói về hoàng đế Heinrich IV của Thánh chế La Mã:
 Enrico IV (Enrico là tương đương tiếng Ý của Henry)


title: Callosobruchus bhutanicus

text:
Callosobruchus bhutanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Decelle miêu tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Callosobruchus


title: Xenochalepus unvittatus

text:
Xenochalepus unvittatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Xenochalepus


title: Crepidula pyguaia

text:
Crepidula pyguaia là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Calyptraeidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 20 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 0 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 2 m.

Chú thích

Tham khảo

Crepidula


title: Ferno

text:
Ferno là một đô thị ở tỉnh Varese trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 60 km southvề phía tây của Milan và khoảng 90 km về phía nam của Varese. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.701 người và diện tích là 8,5 km².

Đô thị Ferno có các frazione (đơn vị trực thuộc) San Macario.

Ferno giáp các đô thị: Lonate Pozzolo, Samarate, Somma Lombardo, Vizzola Ticino.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.ferno.va.it

Đô thị tỉnh Varese
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Kretania

text:
Kretania là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Chú thích

Tham khảo

Polyommatini


title: Dennis Ritchie

text:
Dennis MacAlistair Ritchie (9 tháng 9 năm 1941 – 12 tháng 10 năm 2011), là một nhà khoa học máy tính người Mỹ nổi tiếng vì đã phát triển C và có ảnh hưởng lớn đến các ngôn ngữ lập trình khác, cũng như tới các hệ điều hành như Multics và UNIX. Ông được ACM trao giải Turing năm 1983, được Viện Kỹ sư Điện và Điện tử trao Huy chương Hamming năm 1990 và được Tổng thống Clinton trao Giải thưởng Nhà nước về Công nghệ vào năm 1999. Ritchie là Trưởng phòng Nghiên cứu Phần mềm Hệ thống của Lucent Technologies từ khi ông nghỉ hưu vào năm 2007.

Thời niên thiếu
Ritchie sinh ra ở Bronxville, New York. Cha của ông là Alistair E. Ritchie, nhà khoa học lâu năm ở Bell Labs và là đồng tác giả của quyển sách The Design of Switching Circuits về lý thuyết chuyển mạch. Ông và gia đình chuyển tới Summit, New Jersey lúc còn nhỏ, và ông tốt nghiệp trường Trung học Summit (New Jersey) ở đây. Ông tốt nghiệp trường đại học Harvard ở lĩnh vực vật lý và toán ứng dụng.

Sự nghiệp
Vào năm 1967, Ritchie bắt đầu làm việc tại phòng thí nghiệm khoa học máy tính Bell Labs, và vào năm 1968 ông bảo vệ luận án Tiến sĩ về "Cấu trúc chương trình và độ phức tạp tính toán" tại đại học Harvard dưới sự hướng dẫn của Patrick C. Fischer. Tuy vậy, Ritchie chưa bao giờ nhận văn bằng Tiến sĩ một cách chính thức.

Ritchie được biết đến nhiều nhất như là người tạo ra ngôn ngữ lập trình C, người then chốt trong việc phát triển hệ điều hành Unix, đồng tác giả quyển sách "Ngôn ngữ lập trình C – The C Programming Language", Ritchie và Ken Thompson là hai người có đóng góp to lớn nhất đối với việc giúp cho Unix có khả năng ứng dụng trên nhiều nền tảng và hệ máy.

Ngôn ngữ C được sử dụng một cách rộng rãi trong nhiều ứng dụng, hệ điều hành, và hệ thống nhúng và được xem là ngôn ngữ lập trình hiện đại có tầm ảnh hưởng lớn nhất đối với nhiều ngôn ngữ lập trình sau này.

Tham khảo

Nhà khoa học Hoa Kỳ
Giải Turing
Nhà khoa học máy tính Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Sinh năm 1941
Mất năm 2011


title: Halictus funerarius

text:
Halictus funerarius là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1876


title: Aleksey Vladimirovich Berezutsky

text:
Aleksei Vladimirovich Berezutski (sinh 20 tháng 6 năm 1982 ở Moskva) là một hậu vệ người Nga. Anh bắt đầu sự nghiệp vào năm 1999 vào năm 17 tuổi ở FC Moscow. Anh hiện chơi cho CSKA Moskva. Vị trí sở trường của anh là trung vệ nhưng khi cần anh có thể chơi như một hậu vệ cánh, tiền vệ trụ hoặc thậm chí tiền vệ cánh. Anh là một hậu vệ có thể lên tham gia tấn công từ hai cánh. Anh ghi bàn mở tỉ số cho CSKA trong trận chung kết cúp UEFA 2005.

Aleksei bắt đầu chơi bóng cho đội bóng của trường Smena ở Moscow. Anh đã có gia đình và có một cô con gái tên Alyona. Người em sinh đôi của anh, Vasili, cũng là hậu vệ của CSKA.

Berezutski là một thành viên quan trọng trong đội tuyển Nga, ra sân 32 lần từ năm 2003. Aleksey có vai trò rất lớn trong chiến thắng trước đội tuyển Anh. Anh lên tham gia tấn công và thực hiện một cú sút khiến thủ môn Paul Robinson phải đẩy bóng ra và tạo điều kiện để Roman Pavlyuchenko băng vào đá bồi tung nóc lưới.

Aleksei là đội trưởng đội tuyển Nga trong trận giao hữu thua 3-0 trước Romania, sau đó, có tin cho rằng Hiddink cho anh làm đội trưởng đơn giải để ông có thể nhận biết giữa Aleksei và Vasili.

Danh hiệu
 UEFA European Football Championship huy chương đồng: 1
 2008
 UEFA Cup: 1
 2005
 Russian Premier League: 3
 2003, 2005, 2006
 Cúp bóng đá Nga: 4
 2002, 2005, 2006, 2008,2009
 Russian Super Cup: 4
 2004, 2006, 2007, 2009

Tham khảo

Xem thêm

Cầu thủ bóng đá Nga
Cầu thủ bóng đá PFC CSKA Moskva
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Nga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Nga


title: Dolichopeza angustaxillaris

text:
Dolichopeza angustaxillaris là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Hán Vũ Đế

text:
Hán Vũ Đế (chữ Hán: 漢武帝; 31 tháng 7, 156 TCN - 29 tháng 3, 87 TCN), hay được phiên thành Hán Võ Đế, tên thật Lưu Triệt (劉徹), biểu tự Thông (通), là vị hoàng đế thứ bảy của nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con trai thứ 11 của Hán Cảnh Đế, hoàng đế Tây Hán thứ sáu. Khi mới 7 tuổi, Lưu Triệt giành được ngôi Thái tử của huynh trưởng của mình là Lưu Vinh. Năm 141 TCN, sau cái chết của cha, ông kế vị Hoàng đế lúc 16 tuổi và cai trị từ năm 140 TCN đến 87 TCN (54 năm), là vị hoàng đế trị vì lâu nhất trong Lịch sử nhà Hán và cả lịch sử Trung Quốc từ sau đời Tần Chiêu Tương vương đến trước đời Khang Hi.

Ông được đánh giá là một hoàng đế tài ba (Hán Vũ thời đại), đã làm nhiều việc củng cố nền cai trị và mở cửa ra bên ngoài. Dưới thời trị vì của ông, nhà Hán đã phát triển lớn về chính trị và quân đội, tiến hành các cuộc xâm lược vào Vệ Mãn Triều Tiên, Dạ Lang, Hung Nô, Nam Việt, Mân Việt, Đông Âu; kết thân và thiết lập quan hệ với các nước ở phía tây, mở rộng lãnh thổ phía đông đến bán đảo Triều Tiên, phía bắc đến vùng sa mạc Gobi, phía nam tới miền Bắc Việt Nam và phía tây vươn ra tận Trung Á; ngoài ra ông còn chủ trương sử dụng Nho giáo làm tư tưởng trị nước, nhưng cũng tôn sùng Đạo giáo. Hán Vũ Đế cùng Tần Thủy Hoàng được đánh giá là những vị Hoàng đế vĩ đại bậc nhất trong giai đoạn đầu thời kỳ đế quốc tại Trung Quốc, được xưng tụng bằng cụm từ Tần Hoàng Hán Vũ (秦皇漢武).

Cuối đời, do tin vào thuật trường sinh bất lão, Hán Vũ Đế đã tiêu tốn rất nhiều vàng bạc để đi tìm thuốc trường sinh và tin dùng gian thần Giang Sung, dẫn đến vụ án Vu Cổ vào năm 91 TCN và cái chết của Thái tử Lưu Cứ, con trai trưởng của ông. Ông qua đời ở tuổi 69.

Do kiêng tên húy của Vũ Đế, các sách vở Trung Quốc thời đó phải chép chữ Triệt ra chữ Thông. Sau này một số sách vở dùng tư liệu của đời Hán soạn cũng chép tương tự. Tiểu sử của ông được ghi tại Hán thư, quyển 6 "Vũ Đế kỷ" và Sử ký, quyển 28 "Phong thiện thư".

Thiếu niên
Hán Vũ Đế Lưu Triệt là con trai thứ 11 của Hán Cảnh Đế, mẹ là Kế Hoàng hậu Vương Chí. Vương Chí nguyên được gả cho Kim Vương Tôn (金王孙) sinh một con gái là Kim Tục (金俗), sau tái giá với Hán Cảnh Đế được phong vị Mỹ nhân (美人), sinh được ba con gái là Bình Dương Công chúa, Nam Cung Công chúa và Long Lự Công Chúa. Sau đó, Vương Mỹ nhân sinh con trai út là hoàng tử Lưu Triệt.

Lưu Triệt được sinh vào ngày 31 tháng 7, năm 156 TCN. Tương truyền, khi mang thai Lưu Triệt, Vương Mỹ nhân đã nằm mộng thấy mặt trời rơi vào bụng mình, bèn nói lại với Cảnh Đế. Cảnh Đế cho rằng đứa bé đó về sau sẽ phú quý. Do có thân phận hoàng tử nên Lưu Triệt được phong tước vị Giao Đông vương (膠東王) vào năm 153 TCN

Theo Hán Võ cố sự (漢武故事), quyển tiểu thuyết viết về Hán Vũ Đế thì lúc mới sinh ông được đặt tên là Lưu Trệ (劉彘), sau khi làm Giao Đông vương mới đổi lại là Lưu Triệt. Tuy nhiên, các bộ sử chính thống như Sử ký, Hán thư và Tư trị thông giám đều không công nhận điều này, mà cho rằng Hán Võ Đế có một tên duy nhất là Lưu Triệt.

Năm 155 TCN, Hoàng hậu đầu tiên của Cảnh Đế là Bạc thị, không sinh được con nên thất sủng và bị phế. Hậu vị vì thế mà bỏ trống. Lịch Cơ (栗姬), phi tần được sủng ái nhất đã sinh hoàng trưởng tử là Lưu Vinh (劉榮) cho Cảnh Đế nên Lưu Vinh được phong Hoàng thái tử.

Quán Đào công chúa (館陶公主), chị của Cảnh Đế và là cô của Lưu Triệt có con gái tên Trần A Kiều (陈娇), muốn hứa hôn với Lưu Vinh để làm Thái tử phi, sau trở thành Hoàng hậu đại Hán nhưng bị Lịch Cơ khước từ vì hận Quán Đào thường xuyên tiến cử mĩ nữ cho Hán Cảnh Đế. Vương Mỹ nhân thấy vậy bèn tìm cách lấy lòng Quán Đào, hứa sẽ cho Lưu Triệt (năm đó 6 tuổi) thành thân với Trần A Kiều nếu ông được lập làm Thái tử. Quán Đào muốn giúp Lưu Triệt giành ngôi để có lợi cho con gái mình, đồng thời trả thù Lịch Cơ nên thường nói tốt ông trước mặt Cảnh đế và gièm pha mẹ con Lịch Cơ. Khi đó Lịch Cơ ỷ sủng sinh kiêu, lại có con làm Thái tử nên không biết kiêng dè, nhiều khi còn lớn tiếng với cả Cảnh Đế khiến Cảnh Đế không còn sủng ái bà như trước.

Năm 150 TCN, nhân Hán Cảnh Đế giận Lịch Cơ, Quán Đào công chúa cùng Vương Mỹ nhân xúi giục các đại thần trong triều viết tấu xin lập Lịch cơ làm hậu. Đại thần làm theo khiến Cảnh Đế vốn đã tức giận, nghi ngờ việc này do Lịch Cơ xúi giục nên phế Lưu Vinh xuống làm Lâm Giang vương (臨江王) và không đoái hoài đến Lịch Cơ khiến bà uất ức qua đời. Sau đó Cảnh Đế tấn phong Vương Mỹ nhân làm Hoàng hậu và Lưu Triệt làm Thái tử.

Năm 141 TCN, Hán Cảnh Đế qua đời, Lưu Triệt năm ấy 16 tuổi lên nối ngôi, tức Hán Vũ Đế. Ông lập Trần A Kiều làm Hoàng hậu, tôn mẹ là Vương hoàng hậu làm Hoàng thái hậu, và bà nội Đậu Thái hậu làm Thái hoàng thái hậu.

Cai trị

Chính sách đối nội

Củng cố nền quân chủ chuyên chế

Khác với vua cha, ông là người chuyên chế, nóng nảy, nhưng cùng rất nhiều mưu lược tài năng, rất sùng đạo Nho, không theo chính sách vô vi (ít can thiệp vào việc dân) của đạo Lão, như vua đời trước, mà ưa Pháp gia giống như Tần Thủy Hoàng và Hán Cao Tổ.

Thấy đời vua cha, nhóm thất vương làm phản, Vũ Đế quyết tâm bỏ hẳn chế độ phong kiến. Một mặt ông dùng thuật của Pháp gia, đồng thời để trị chư hầu quý tộc (sai người thân tín giúp việc họ do thám họ, ngăn chặn sự mưu phản và lần lần tước hết quyền hành, đất đai họ).

Muốn diệt họa Hung Nô và mở mang bờ cõi thì quân đội phải mạnh, quân luật phải nghiêm, và ông dùng chính sách của Pháp gia. Vũ Đế không tha thứ cho những viên tướng bại trận, không xét hoàn cảnh và tình thế của họ, cứ thẳng tay trừng trị. Vì vậy, có nhiều tướng bại trận phải theo hàng giặc chứ không dám về triều đình. Thấy vậy, Vũ Đế lại càng tàn nhẫn, tru di tam tộc những tướng này, như trường hợp của Lý Lăng. Không ai dám trái ý ông, chỉ tỏ vẻ bất mãn, bất phục cũng đủ làm cho ông trị tội rồi. Vì vậy, triều thần không ai dám can gián. Tư Mã Thiên chỉ vì bênh vực Lý Lăng mà phải chịu tội nhục nhã nhất thời đó: tội bị thiến.

Một mặt, ông rất đề cao Nho học, đặt ra chức ngũ kinh, bác sĩ, tuyển dụng những người giỏi như Công Tôn Hoằng, rồi lại thay đổi triều chính, sửa lại lịch, định lễ tế trời và tế đất, xây cất cung điện. Ông cũng trọng dụng những nhà nho như Đổng Trọng Thư, và thích những nhân văn có tài làm phú ca tụng như Tư Mã Tương Như. Nhờ vậy, văn học thời bấy giờ phát triển.

Như vậy là Vũ Đế dùng cả Pháp lẫn Nho mà hoàn thành được cuộc cách mạng về chính trị, củng cố được chính thể quân chủ chuyên chế: quyền hành tập trung vào tay triều đình và giao phó cho kẻ sĩ có tài do dân tiến cử và cả do hoàng đế tuyển dụng. Quý tộc, thân vương vẫn còn được hưởng nhiều đặc quyền, nhưng phải tuân lệnh vua và Tể tướng.

Chính sách kinh tế

Năm nào cũng chinh phạt, mà hoàng đế lại xa xỉ, xây cất thêm nhiều cung thất, cho nên triều đình luôn thiếu tiền. Muốn có tiền, Vũ đế dùng ba cách:
 Phát hành một thứ tiền làm bằng kim loại và thiếc, như vậy trữ kim tăng lên; ông lại đặt ra thứ tiền bằng da nữa.
 Bán tước và cho chuộc tội bằng tiền.
 Tuyên bố bao nhiêu tài nguyên trong nước thuộc về quốc gia hết, như vậy "tư nhân không thể chiếm các nguồn lợi của núi, biển làm của riêng mà thao túng các giai cấp thấp hơn".

Triều đình giữ độc quyền cất và bán rượu, độc quyền làm muối, khai thác các mỏ sắt, năm 119 TCN đặt ra chức quan coi về sắt, gọi là diêm thiết quan.

Hán Vũ đế có sáng kiến diệt những người trung gian đầu cơ, những người cho vay nặng lãi hoặc chứa chất hàng hoá khi giá rẻ rồi bán cho nhân dân khi giá đắt.

Ông đã tổ chức một cơ quan chuyên chở và trao đổi thuộc quyền nhà nước, kiểm soát thương mại chặt chẽ để giá cả khỏi thình lình lên xuống. Trong khắp đế quốc nơi đâu cũng có những nhân viên của triều đình lo việc chuyên chở và giao hàng. Lúc nào mua sản phẩm thì triều đình giữ lại, đợi lúc giá tăng thì đem bán rẻ cho dân, hễ giá xuống thì lại mua vào để trữ; như vậy "bọn phú thương không đầu cơ mà vơ được món lợi lớn... và giá được bình lại". Người ta đã ghi sổ tất cả những lợi tức của họ để thu thuế hàng năm là 5%.

Hán Vũ đế lại cho khởi công nhiều công tác lớn để cho hàng triệu thợ bị các xí nghiệp tư sa thải có công ăn việc làm, khỏi bị thất nghiệp: bắc cầu qua sông, đào nhiều kênh để nối các dòng sông với nhau và dẫn nước vào ruộng.

Theo Nguyễn Hiến Lê, Sau mấy trận lụt xen với mấy cơn đại hạn kéo dài, vật giá tăng vọt lên, dân chúng la ló, muốn trở lại chế độ cũ, và những người kinh doanh bất bình vì triều đình can thiệp vào công việc của họ, thuế má quá nặng, không còn làm ăn gì được; lại thêm các cung phi được nhà vua sủng ái lấn át các đại thần, nên sau khi Vũ đế qua đời nạn tham nhũng lan tràn khắp nước, sự bóc lột người nghèo bắt đầu trở lại, và trong non một thế kỉ, những cải cách của Vũ đế bị chê bai.

Chính sách đối với địa phương

Năm 106 TCN, Hán Vũ Đế thiếp lập chế độ thứ sử. Ông lập ra 13 châu là Ký, Duyễn, Dự, Thanh, Từ, U, Tịnh, Lương, Kinh, Dương, Ích, Sóc Phương, Giao Chỉ và sai 13 người đến trấn nhận chức thứ sử ở đấy. Ban đầu, Thứ sử chỉ có vai trò đi tuần hành các quận trong châu để xem xét việc cai trị của các Thái thú và cường hào ở đó, thăng thưởng người làm tốt, truất người làm dở, đoán xét oan ngục, lấy 6 điều giới hạn của chức vụ. Hàng năm, Thứ sử đi tuần các quận vào tháng 8 và đến đầu năm sau thì về triều đình tâu báo. Vai trò của Thứ sử thời Tây Hán tương tự như công việc của thanh tra hoạt động của Thái thú. Với việc lập chế độ này, triều đình nhà Hán có thể dễ dàng kiểm soát và khống chế thế lực cường hào địa phương.

Chế độ sát cử

Chế độ sát cử ở Trung Quốc bắt đầu từ thời Hán Vũ Đế và nối tiếp đến triều đại tiếp theo, có ảnh hưởng to lớn đến đời sau. Hán Vũ Đế chủ trương tìm kiếm nhân tài để bổ dụng làm quan lại qua các khoa thi khảo hạch hơn là lấy từ bọn quý tộc thế tập từ đời này sang đời khác. Chế độ này được bắt đầu từ năm 134 TCN. Cần phân biệt chế độ khảo hạch này với chế độ thế tập thời Tiền Tần trước đó và khoa thi bắt đầu ở đời Tùy Đường sau này. Chế độ này đợn giản hơn chế độ thi cử, mỗi năm quan lại mỗi địa phương tại khu hạt mình quản lý sẽ khảo hạch trong các học trò để tìm ra người tài giỏi, hiền lương ở trong đó và tiến cử lên cấp trên, triều đình. Dựa vào năng lực của họ, triều đình sẽ phong cho chức quan thích hợp. Chế độ sát cử từ đó trở thành nơi trổ tài và tiến thân của tầng lớp học sĩ và cung cấp một nguồn nhân lực lớn cho triều đình.

Chính sách với các chư hầu
Vào thời Tây Hán, các nước chư hầu, chủ yếu do thân tộc họ Lưu cai quản, được hưởng thế tập và đất phong rộng lớn, rất dễ phát sinh bạo loạn, điển hình như loạn bảy nước vào thời Hán Cảnh Đế (154 TCN). Đến đầu thời Hán Vũ Đế, đất đai chư hầu nước nào cũng có hơn ngàn dặm, liên kết với nhau, uy hiếp nghiêm trọng đến triều đình trung ương. Các chính sách trực tiếp cắt giảm đất đai của chư hầu cũng không phát huy tác dụng, như trường hợp của Tiều Thác dẫn đến loạn bảy nước. Do vậy Hán Vũ Đế cũng chú trọng đến việc cắt giảm thế lực của họ. Năm Nguyên Sóc thứ hai (128 TCN), Hán Vũ Đế dùng chính sách của , ban Thôi ân lệnh. Theo như lệnh này, khi một chư hầu vương chết đi thì người con trai trưởng sẽ được thế tập tước vương, còn những người con trai khác cũng được phong tước hầu ở ngay trong lãnh thổ của chư hầu đó. Trên thực tế, các hầu quốc được phong không còn do vị chư hầu vương kia quản lý nữa mà sẽ được nhập vào các quận trực thuộc triều đình, cũng tương đương như một huyện. Từ đời này sang đời khác, đất đai của chư hầu vì thế cũng sẽ ngày một giảm đi, đến nỗi chư hầu vương nhiều lắm chỉ có mười thành, tiểu hầu quốc chỉ được chừng 10 dặm. Bởi vậy các cuộc nổi dậy của chư hầu không còn đáng ngại như trước nữa, điển hình như cuộc nổi dậy của Hoài Nam vương Lưu An năm 112 TCN nhanh chóng bị dập tắt.

Tôn nho thượng pháp

Khác với Văn Đế và Cảnh Đế, Hán Vũ Đế lại chủ trương tôn sùng Nho giáo chứ không phải là Đạo Giáo. Ngay sau khi lên ngôi, Hán Vũ Đế nghe theo ý kiến của Đổng Trọng Thư, chủ trương bãi truất Bách gia, độc tôn nho thuật. Vũ Đế quyết định rằng Đạo giáo không còn thích hợp cho Trung Quốc nữa, và chính thức tuyên bố Trung Quốc là một quốc gia Khổng giáo; tuy nhiên, giống như các vị vua trước đó, ông tổng hợp các biện pháp của Pháp gia với ý tưởng Khổng giáo. Sự công nhận chính thức đối với Khổng giáo này dẫn tới một hệ thống bổ nhiệm quan chức dân sự duy nhất, nhưng các ứng cử viên cũng bắt buộc phải thông hiểu các tác phẩm kinh điển của Khổng giáo (Tứ thư, Ngũ kinh) đối với hệ thống quan lại của đế quốc, yêu cầu này kéo dài tới tận khi nước Cộng hoà Trung Hoa được thành lập năm 1911. Các trí thức Khổng giáo có được ưu thế nổi bật khi họ là hạt nhân của hệ thống bổ nhiệm quan chức dân sự.

Chính sách đối ngoại

Thiết lập quan hệ với Tây Vực

Vào thời cai trị của mình, Hán Vũ Đế chú trọng tới việc thiết lập quan hệ với Tây Vực. Sự việc ấy bắt đầu từ việc có tù binh Hung Nô khai rằng vua của nước Đại Nguyệt Chi bị Hung Nô chém đầu, dùng làm đồ đựng rượu. Triều đình tin lời ấy, muốn sai sứ đến Đại Nguyệt Chi đề nghị liên kết chống Hung Nô. Năm 138 TCN, Vũ đế cũng cử Trương Khiên dẫn đoàn sứ bộ đi về các vùng phía tây. Trong vòng mười mấy năm, Trương Khiên lần lượt sang các nước phía tây là Yên Kì, Quy Từ, Sơ Lặc, Đại Uyển và Đại Nguyệt Chi. Mặc dù việc liên kết ban đầu không thành công nhưng cũng đã nắm được tình hình ở Tây Vực, do đó Vũ Đế coi trọng Trương Khiên, phong cho chức Thái trung đại phu.

Năm 119 TCN, Hán Vũ Đế lại cử Trương Khiên đi sứ Tây Vực lần thứ hai, qua nước Ô Tôn đề nghị liên minh, được đón tiếp nồng hậu. Con đường mà Trương Khiên tìm ra, chính là "con đương Tơ Lụa" nổi tiếng, các thương nhân Đông – Tây đi lại buôn bán, nên người Trung Quốc mới biết đến ngựa Hãn Huyết, bồ đào, mục túc, thạch lựu, hồ đào, hồ ma,... Công lao của ông được Sử ký ca ngợi là "tạc không" (nghĩa là mở mang đường lối cho thông suốt).

Chiến tranh với Hung Nô

Phá vỡ hòa bình

Từ thời Hán Cao Tổ, do lo sợ thế lực của Hung Nô đang cường thịnh ở phía bắc, nhà Hán quyết định sử dụng chính sách hòa thân, cống nộp của cải và gả con gái cho Hung Nô để lấy lòng. Đến thời Văn Cảnh, nhà Hán phát triển lớn mạnh về chính trị, kinh tế và quân đội do đó Hán Vũ Đế quyết định phế bỏ chính sách hòa thân với Hung Nô và bắt đầu tiến hành chiến tranh. Ông phái Lý Quảng trấn giữ quận Yêu Tái, củng cố phòng bị ở phía bắc. Ngoài ra, việc kết giao với Tây Vực cũng là một bước quan trọng trong việc tìm liên minh cùng chống Hung Nô.

Năm 134 TCN, Hung Nô cử sứ thần sang Hán đề nghị hòa thân. Hán Vũ Đế thương nghị việc này với quần thần và cuối cùng quyết định đồng ý hòa thân theo lời Hàn An Quốc.

Năm 133 TCN, theo ý kiến của đại thần Vương Khôi, Hán Vũ Đế quyết định sử dụng chính sách lợi dụng tài vật để dẫn dụ Hung Nô ra quân trước, sai Lý Quảng làm Phiêu kị tướng quân, Công Tôn Hạ làm Kinh Xa tướng quân, Hàn An Quốc làm Hộ quân dẫn 30 vạn quân mai phục ở sơn cốc gần khu vực Mã Ấp, và Vương Khôi làm Tương Đồn tướng quân cùng Thái trung đại phu Lý Tức dẫn 3 vạn quân từ Đại Quận ra dụ địch. Nội gián của quân Hán là Niếp Nhất khuyên Quân Thần thiền vu có thể đem thủ hạ giết các quan cai trị ở Mã Ấp và chiếm hết tài vật trong thành này. Quân Thần ham mê tiền tài, nghe lời dụ dỗ của Niếp Nhất bèn đích thân dẫn 10 vạn quân Vũ Châu rồi phái sứ giả đến mưu hại quan cai trị ở Mã Ấp. Tuy nhiên việc này sau bị bại lộ nên thất bại. Hán Vũ Đế tức giận bèn tống giam Vương Khôi, sau ép tự sát. Từ đó hai nước tuyệt giao với nhau, hòa thân chấm dứt.

Vượt Nhạn Môn quan

Năm 129 TCN, quân Hung Nô xâm lấn vào vùng Thượng Cốc của nhà Hán. Hán Vũ Đế bèn cử 4 vạn quân chia làm bốn đường, do Vệ Thanh, Công Tôn Hạ, Công Tôn Ngao và Lý Quảng chỉ huy ra chống, tuy nhiên rốt cục bị thiệt hại nặng nề và thất bại.

Sang năm 127 TCN, Hán Vũ Đế cử Vệ Thanh và Lý Tức ra Vân Trung, tiến thẳng đến vùng Phù Lý, đánh bại và tiêu diệt hai đạo quân Hung Nô do Bạch Dương Vương và Lâu Phiền Vương chỉ huy, chém và bắt sống hơn 1000 người, thu phục và sáp nhập vùng đất Hà Sáo của Hung Nô mà gần như không mất một binh sĩ nào, toàn quân khải hoàn trở về. Chiến thắng này đã góp phần giải quyết được mối đe dọa đối của Hung Nô với kinh đô Trường An. Tại vùng Hà Sáu, nhà Hán cho thiết lập quận Sóc Phương. Năm sau, Hán Vũ Đế lại sai Tô Kiến đem theo 10 vạn người tu bổ Trường Thành để ngăn chặn Hung Nô.

Năm 121 TCN, Hán Vũ Đế muốn thực hiện kế hoạch đánh chiếm khu vực Hà Tây của Hung Nô để làm bàn đạp tiến công lên phía bắc để đẩy quân Hung Nô ra khỏi Trung Nguyên. Ông cử Hoắc Khứ Bệnh đem quân lên phía bắc. Ông chỉ huy một đội kỵ binh nhẹ gồm 1 vạn phiêu kị quân tiến về phía tây của Lũng Tây và trong vòng 6 ngày đã tiến sâu vào 1000 dặm qua 5 tiểu quốc của Hung Nô, giết 9000 quân Hung Nô và bắt được hơn 1000 người.

Sang mùa hè năm đó, Hoắc Khứ Bệnh lại vượt sa mạc và giao tranh với quân Hung Nô trên núi. Quân Hán nhanh chóng nắm ưu thế, tiêu diệt hơn 30000 quân Hung Nô, nhưng cũng bị tổn thất 2800 người, buộc Hung Nô đầu hàng. Nhà Hán chiếm được nhiều đất đai của Hung Nô và thành lập quận huyện ở đó.

Sang mùa xuân năm 119 TCN, Hán Vũ Đế lại cử Vệ Thanh cùng Hoắc Khứ Bệnh mỗi người dẫn 5 vạn kị quân thành hai đường đánh Hung Nô, lại cho hơn 14 vạn ngựa chiến và 50 vạn bộ tốt và hậu cần tiến về sa mạc Gobi. Quân Hán tiến vào Đại Quận, đánh bại quân của Tả Hiền Vương, buộc ông này phải đem 4 vạn quân đầu hàng nhà Hán. Sau đó Vệ Hoắc mỗi người chia quân theo hai phía đông-tây, cánh của Hoắc Khứ Bệnh tiến đánh Đại quận, còn cánh của Vệ Thanh đi về phía đông, thu phục Định Tương. Quân Hán giành được thắng lợi, tiêu diệt 8-9 vạn quân Hung Nô, bắt được Tả Hiền Vương và 86 quý tộc.

Xử tội Lý Lăng và Tư Mã Thiên

Sau trận mạc bắc, quân Hán cơ bản đã giải quyết xong nạn uy hiếp của Hung Nô. Tuy nhiên hai bên vẫn tiếp tục xảy ra xung đột. Vào năm 115 TCN, người Hán tiếp tục lấn át và lập huyện trên đất Hung Nô. Sang năm 112 TCN, Hung Nô liên kết với người Khương tiến công vào quân Ngũ Nguyên, giết chết quan thái thú ở đó. Để đối phó, sang năm 111 TCN, Hán Vũ Đế cho 18 vạn quân đi về phía bắc để gây sức ép với Hung Nô.

Năm 99 TCN, tướng quân Lý Quảng Lợi được lệnh đem 300000 quân lên phía bắc, giao chiến với Hữu hiền vương của Hung Nô ở Kỳ Liên Sơn. Một tướng khác là Lý Lăng đem quân bộ cùng năm nghìn người thiện xạ qua phía Bắc Cư Duyên chừng hơn nghìn dặm.

5000 quân của Lăng bị 80000 quân Hung Nô bao vây. Trước tình thế tuyệt vọng, tên bắn đã hết, lính chết quá nửa, nhưng giết hại quân Hung Nô cũng hơn vạn người, sau đó Lý Lăng vừa rút lui vừa đánh tám ngày liền. Nhưng trên đường về thì lại bị quân Hung Nô chặn đứt lối đường. Quân Lăng thiếu ăn mà cứu binh không tới. Lý Lăng bất đắc dĩ phải đầu hàng Hung Nô. Hán Vũ Đế nghe tin, giết mẹ và vợ con Lăng. Quan thái sử Tư Mã Thiên ra sức can ngăn nên bị bỏ ngục và bị cung hình (thiến).

Giảng hòa, tái lập hòa bình

Sang năm 90 TCN, Lý Quảng Lợi lại đem quân chinh phạt vùng Ngũ Nguyên. Tuy nhiên cùng lúc ở kinh thành, Hán Vũ Đế nghi ngờ ông ta có âm mưu lập Xương Ấp vương làm thái tử nên bỏ ngục vợ ông ta. Lý Quảng Lợi mất tinh thần, nên không thể địch lại Hung Nô. Quân Hán thiệt hại nặng, thương vong hơn 10000 người. Tư trị thông giám cũng lên tiếng chê trách việc làm này của Hán Vũ Đế.

Sau thất bại này, Hán Vũ Đế đành phải hạ cố tạ tội với Hung Nô và bị Hung Nô ép phải cống nạp cho mình 10000 thạch mễ tửu, 5000 hộc lương thực.

Tiêu diệt Nam Việt

Đất Nam Việt nguyên trước thuộc nhà Tần, được chia làm ba quận Nam Hải, Quế Lâm và Tượng. Khi nhà Tần suy yếu, thủ lĩnh cát cứ ở đó là Triệu Đà nổi dậy lập ra nước Nam Việt. Khi nhà Hán thành lập thì Triệu Đà dâng cống xin quy phục, nhưng trong nước vẫn dùng đế hiệu và không hoàn toàn phụ thuộc vào Trung Quốc. Năm 112 TCN, Hán Vũ Đế cử sứ An Quốc Thiếu Quý sang Nam Việt dụ vua và thái hậu vào chầu. Trước kia, thái hậu từng thông dâm với An Quốc Thiếu Quý nên đồng ý với yêu cầu này. Tể tướng Lữ Gia bất bình, đem quân vào cung giết hại vua và thái hậu và sứ giả của Hán.

Sau đó Lữ Gia đem quân phá Hàn Thiên Thu. Hán Vũ Đế tức giận, sai Phục ba tướng quân Lộ Bác Đức xuất phát từ Quế Dương, Lâu thuyền tướng quân Dương Bộc xuất phát từ Dự Chương, Qua Thuyền tướng quân Nghiêm xuất phát từ Linh Lăng, Hạ lại tướng quân Giáp đem quân xuống Thương Ngô, Trì Nghĩa hầu Quý đem quân Dạ Lang xuống sông Tường Kha, hội ở Phiên Ngung là kinh đô Nam Việt.

Mùa đông năm 111 TCN, Hán Vũ Đế lại cử Dương Bộc đem 9000 tinh binh hãm Tầm Hiệp, phá Thạch Môn lấy được thuyền thóc của quân Triệu, kéo luôn cả các thuyền ấy đi, đem mấy vạn người đợi Lộ Bác Đức. Bác Đức cùng Bộc hội quân tiến đến Phiên Ngung, đánh bại quân Triệu và phóng lửa đốt thành. Quân trong thành đầu hàng. Lữ Gia và vua Triệu bỏ chạy, bị bắt được giết chết. Các xứ ở Nam Việt đều xin hàng. Nhà Hán chiếm xong Nam Việt, lập ra bảy quận trên đất ấy và đất Dạ Lang.

Tiêu diệt Dạ Lang

Ở phía tây nam nhà Hán thời đó có tồn tại một quốc gia tên gọi là Dạ Lang, chiếm một phần tỉnh Quảng Tây và phần lớn tỉnh Quý Châu hiện nay. Nước Dạ Lang giáp quận Ba Thục và một mặt thì giáp hồ Động Đình, về phía tây giáp nước Điền của người Lô Lô miền Tây tỉnh Vân Nam bấy giờ, phía đông hồ Vân Nam, từng phồn thịnh hàng trăm năm trên cao nguyên Quý Châu. Theo Sử ký, trong các bộ tộc Tây Nam, Dạ Lang có thế lực hùng mạnh nhất, có 100 nghìn lực lượng tinh nhuệ, tàu bè của người Dạ Lang đi lại trên mặt sông, quanh cảnh hết sức tấp nập. Lúc đó Đại Hán thống trị phần lớn khu vực Trung Nguyên, Dạ Lang nằm trong miền núi xa xôi hẻo lánh.

Hán Vũ Đế muốn chinh phục vùng Dạ Lang để mở rộng lãnh thổ. Năm 136 TCN ông cử Đường Mông làm Lang trung tướng dẫn 1000 binh sĩ và mấy vạn dân đem theo lương thực và công cụ sản xuất xuất phát từ Ba quận vượt qua Phù Quan đến Dạ Lang. Đường Mông ban tặng của cải để vua Dạ Lang và phô trương uy thế khiến Dạ Lang khiếp sợ, cho phép Đường Mông đặt cơ quan quản lý ở đó và cử con trai Dạ Lang hầu làm Lệnh (tương đương huyện lệnh).

Năm 130 TCN Hán Vũ Đế ra lệnh đặt thành lập quận ở Dạ Lang và chọn Bậc đạo tây nam  làm quận lỵ rồi phát động quân sĩ 2 quận Ba Thục tiến hành việc mở đường từ Bậc đạo thông đến sông Tường Kha. Người đất Thục là Tư Mã Tương Như lại dâng thư yêu cầu đặt quận huyện tại Cùng , Trách  thuộc Tây Di. Tư Mã Tương Như được Vũ đế cử làm Trung lang tướng. Tư Mã Tương Như tuyên truyền với các thủ lĩnh dân tộc thiểu số tại địa phương được họ đồng ý cho nhà Hán đặt tại khu vực đó mười mấy huyện và 1 đô úy trực thuộc Thục quận.

Về sau, Hán Vũ Đế còn cho 8 hiệu úy chỉ huy các tội nhân tấn công Thả Lan  giết chết mấy vạn người, đặt tại khu vực Nam Di này quận Tường Kha. Cuối cùng năm 111 TCN, Dạ Lang chính thức quy phục nhà Hán, Hán Vũ Đế lập ra quận Kiện Vi trên đất Dạ Lang cũ.

Xâm lược Cổ Triều Tiên

Dưới thời nhà Chu và nhà Hán, ở bán đảo Triều Tiên đã thành lập một quốc gia riêng, gọi là Vệ Thị Triều Tiên. Dưới thời trị vì của mình, Hán Vũ Đế cũng có ý định mở rộng lãnh thổ tới miền đất này. Năm 109 TCN, ông cử quân đánh Vệ Thị Triều Tiên và tiêu diệt được quốc gia này vào năm 108 TCN. Tại bán đảo Triều Tiên, nhà Hán cho thành lập bốn quận là Lạc Lãng, Chân Phiên, Lâm Đồn và Huyền Thổ.

Hậu cung và những năm cuối đời

Thay ngôi Hoàng hậu

Hán Vũ Đế đăng cơ, lập con gái của người cô Quán Đào công chúa là Trần thị làm Hoàng hậu. Thời gian đầu sủng ái vì bà là nguyên phối từ khi còn chưa trưởng thành, nhưng phần lớn vì cả nể mẹ bà, Quán Đào công chúa đã có ơn đưa Vũ Đế lên ngôi Thái tử. Về sau Trần Hoàng hậu không có con, thường hay đố kị phi tần nên tình cảm Đế-Hậu ngày càng phai nhạt. Năm 139 TCN, trong dịp tới thăm phủ Bình Dương công chúa, Vũ Đế gặp được nhạc kỹ tên Vệ Tử Phu, hết mực sủng ái, đưa về cung lập làm Phu nhân, từ đó không ngó ngàng đến Trần hoàng hậu. Vệ Phu nhân lần lượt sinh 3 công chúa nên đắc sủng nhất hậu cung, Vũ Đế còn trọng dụng nhiều người trong gia tộc họ Vệ khiến Trần hậu tức giận. Để đối phó, Trần Hoàng hậu bỏ nhiều tiền để tìm phương thuốc có con, còn gọi người đồng cốt là Sở Phục (楚服) vào cung để sử dụng tà thuật, đồng thời lại có hành vi bất chính với nhau (lời đồn rằng là quan hệ đồng tính luyến ái nữ).

Năm 130 TCN, chuyện Trần hậu và Sở Phục bị phát giác. Vũ Đế lập tức định tội bà, giao cho Trương Thang điều tra. Cuối cùng, Trần Hoàng hậu bị giam vào Trường Môn cung, còn Sở Phục và hơn 300 người bị xử tử. Sau đó Hán Vũ Đế lập Vệ phu nhân lên làm Hoàng hậu. Những thành viên trong nhà Vệ Hoàng hậu cũng được vinh sủng như Vệ Trường Quân, Vệ Thanh, Hoắc Khứ Bệnh..., trở thành một thế lực ngoại thích trong triều.

Tìm thuốc trường sinh
Cuối đời, Hán Vũ Đế sa vào hưởng lạc, xây cất nhiều cung điện và tin vào chuyện mê tín. Ông có cố gắng tìm thuốc tiên để trường sinh bất lão. Ông gả con gái cho phương sĩ Dịch Đại, phong làm tướng quân và tước hầu, giao cho 10 vạn cân vàng để tìm thuốc tiên. Vì Dịch Đại tìm mãi không ra thuốc tiên nên bị Vũ Đế giết chết.

Thay ngôi Thái tử

Năm Chính Hòa nguyên niên (92 TCN), Vu cổ chi họa (巫蠱之禍) trứ danh trong lịch sử nhà Hán xảy ra. Khi đó, vợ của thừa tướng Công Tôn Hạ (公孫賀) sử dụng thuật vu cổ bị phát giác, cả nhà Công Tôn bị giết hại. Ngoài ra, những thành viên trong thân tộc họ Lưu cũng bị liên lụy, trong đó có Dương Thạch công chúa (陽石公主) và Chư Ấp công chúa (诸邑公主) là con gái của Vệ hoàng hậu. Hán Vũ Đế sau đó quyết định mở rộng việc điều tra, giao việc này cho sủng thần Giang Sung và Án Đạo hầu Hàn Thuyết (韓說), vì trước đó Giang Sung nói có cổ khí ở trong cung. Giang Sung vốn có hiềm khích với Thái tử Lưu Cứ, nên muốn nhân việc này giá họa cho Thái tử.

Tháng 7 năm 91 TCN, Giang Sung tìm đến cung của Vệ hoàng hậu và Lưu Cứ, rao lên rằng có bùa yểm. Thái tử sợ Giang Sung hại mẹ con mình, bèn nghe theo lời Thái phó Thạch Đức (石德), giả lệnh bắt Sung và mang quân chiếm cứ các vị trí trọng yếu trong kinh thành Tràng An. Hán Vũ Đế đang dưỡng bệnh ở Cam Tuyền cung (甘泉宫), nghe tin Thái tử làm loạn bèn sai thừa tướng Lưu Khuất Li (劉屈氂) đem quân bắt Thái tử, đồng thời sai Tông chính Lưu Trường Lạc (劉長樂) và Chấp kim ngô Lưu Cảm Phụng (劉敢奉) đến Tiêu Phòng điện tịch thu tỉ thụ của Vệ hoàng hậu, khiến bà vừa thẹn vừa giận nên đã tự tử. Thái tử Lưu Cứ thua cuộc, nghe tin mẹ chết nên tự vẫn theo. Ngoài ra còn có 3 hoàng tử và 1 công chúa khác bị xử tử vì có liên quan. Không lâu sau, thừa tướng Lưu Khuất Li cũng bị cho là dính dáng tới vụ yểm bùa nên bị giết.

Cuối cùng, Hán Vũ Đế tỉnh ngộ ra rằng những vụ yểm bùa phần nhiều do Giang Sung bày đặt ra, nên bắt giết cả nhà Giang Sung. Vì ân hận và thương nhớ Thái tử, Hán Vũ Đế cho xây Tư tử cung (思子宮; nhớ con).

Sau cái chết của Thái tử Lưu Cứ, người con thứ của Vũ Đế là Yên vương Lưu Đán dâng thư xin vào cung làm Túc vệ. Hán Vũ Đế biết ý đồ của Lưu Đán nên từ đó không tin tưởng đứa con này nữa.

Qua đời
Sau Án Vu cổ, Hán Vũ Đế lập con trai út Lưu Phất Lăng làm Thái tử, đồng thời bắt mẹ của Phất Lăng là Câu Dặc phu nhân Triệu thị phải chết, vì lo sợ Phất Lăng còn nhỏ thì bà ta sẽ thành Thái hậu, vượt quá bổn phận. Vũ Đế có ý định giao con trai cho Hoắc Quang sau khi mình qua đời. Năm 88 TCN, ông sai họa sư làm bức vẽ "Chu công bối Thành Vương triều chư hầu đồ" (周公背成王朝诸侯图), trao cho Hoắc Quang với ý định nhờ ông ta phụ tá cho Phất Lăng.

Năm 87 TCN, tháng hai, Hán Vũ Đế lâm bệnh nặng. Trước lúc chết, ông hạ chiếu phó thác việc nước cho các trọng thần: Hoắc Quang làm Đại tư mã, Đại tướng quân Kim Nhật Đê làm Xa Kị tướng quân, thái phó Thượng Quan Kiệt (上官桀) làm Tả tướng quân, đô úy Tang Hoằng Dương làm Ngự sử đại phu.

Ngày hôm sau, Hán Vũ Đế qua đời ở Ngũ Tạc cung (五柞宮), hưởng thọ 70 tuổi, được tôn miếu hiệu là Thế Tông (世宗), thụy hiệu là Hiếu Vũ Hoàng đế (孝武皇帝). Ông là vị quân vương ở ngôi lâu nhất và thọ nhất nhà Tây Hán.

Vũ Đế băng, Thái tử Lưu Phất Lăng lên ngôi, tức là Hán Chiêu Đế. Tân đế mới tuổi còn nhỏ, được Đại Tư Mã Hoắc Quang giúp sức, tiếp tục sự phồn thịnh của nhà Tây Hán qua 2 đời Chiêu Đế (87 TCN - 74 TCN), Tuyên Đế (74 TCN - 49 TCN).

Niên hiệu
Trong 54 năm ở ngôi, Hán Vũ Đế đặt 11 niên hiệu. Điều đáng chú ý là 6 niên hiệu đầu được ông đều đặn đổi 6 năm 1 lần; 4 niên hiệu sau đó đổi đều đặn 4 năm 1 lần; niên hiệu cuối cùng được 2 năm thì ông qua đời:
 Kiến Nguyên (建元; 140 - 135 TCN)
 Nguyên Quang (元光; 134 - 129 TCN)
 Nguyên Sóc (元朔; 128-123 TCN)
 Nguyên Thú (元狩; 122 - 117 TCN)
 Nguyên Đỉnh (元鼎; 116 - 111 TCN)
 Nguyên Phong (元封; 110 - 105 TCN)
 Thái Sơ (太初; 104 - 101 TCN)
 Thiên Hán (天漢; 100 - 97 TCN)
 Thái Thủy (太始; 96 - 93 TCN)
 Chính Hòa (征和; 92 - 89 TCN)
 Hậu Nguyên (後元; 88 - 87 TCN)

Đánh giá

Mặt tích cực
Hán Vũ Đế được đánh giá là một Hoàng đế vĩ đại của nhà Hán và Trung Quốc. Những việc làm của Hán Vũ Đế trong thời gian làm vua được nhiều người biết đến. Dưới thời của ông, đế chế Hán đã được mở rộng gấp đôi, và nhiều chính sách của ông có ảnh hưởng to lớn đến sự phát triển của Trung Quốc về sau này. Trong khi đó trong lĩnh vực văn hóa, ông cũng ban hành nhiều chính sách giúp phát triển nền văn hóa trong nước như chế độ sát cử, nhạc phủ, tôn sùng nho giáo...

Theo Sử Trung Quốc (1997) của Nguyễn Hiến Lê, triều đại ông được xem là triều đại rực rỡ nhất của nhà Hán: uy quyền được củng cố, trong nước bình trị, bờ cõi được mở rộng, thương mại thịnh vượng nhờ khuếch trương, giao thiệp với các lân bang (nhất là Tây Vực) và văn học cũng phát triển.

Ngoài ra Hán Vũ Đế cũng là một người yêu thích văn học. Ông từng sáng tác nhiều bài thơ, một số còn lưu truyền tới nay như Hồ tử ca, Thiên mã ca, Điệu Lý phu nhân phú...

Mặt tiêu cực
Tư trị thông giám, quyển sách được viết bởi Tư Mã Quang thời nhà Tống đánh giá Hán Vũ Đế là một người xa xỉ, ngông cuồng tự đại, mê tín và chỉ trích các chính sách của ông gây nhiều hậu quả tai hại cho đất nước, thậm chí còn so sánh ông với vị bạo chúa Tần Thủy Hoàng. Khác với cha ông, Hán Vũ Đế dùng hình phạt cực kì nghiêm khắc và không khoan dung ngay cả đối với những người thuộc thân tộc của mình, như vụ án của Hoài Nam vương, Trần Hoàng hậu và thái tử Lưu Cứ, Lý Quảng Lợi...

Về chính sách kinh tế của ông, trong sách La civilisation Chinoise (Albin Michael, 1948), có lời nhận định:

Trong điện ảnh
Hán Vũ Đế, một trong những vị hoàng đế nổi bật nhất của Trung Quốc, xuất hiện trong rất nhiều bộ phim Trung Quốc, điển hình như:
 Hán Vũ Đại Đế
 Đại Hán Thiên tử
 Đại Hán hiều hậu Vệ Tử Phu

Gia đình

 Thân phụ: Hán Cảnh Đế Lưu Khải.
 Thân mẫu: Hiếu Cảnh Vương Hoàng hậu (孝景王皇后, 174 TCN - 125 TCN).
 Hậu phi:
Hiếu Vũ Trần hoàng hậu (孝武陳皇后), biểu danh Trần A Kiều (陳阿嬌), mẹ là Quán Đào công chúa, ông bà ngoại là Hán Văn Đế và Đậu Thái hoàng thái hậu. Bà là nguyên phối của Vũ Đế. Năm 130 TCN bị phế, đày vào Trường Môn cung, không rõ kết cục.
Hiếu Vũ Tư hoàng hậu (孝武思皇后, ? - 91 TCN), biểu danh Vệ Tử Phu (衛子夫), nổi tiếng xinh đẹp hiền đức, là thê tử được Vũ Đế tin yêu. Sinh thái tử Lưu Cứ và 3 công chúa, về sau bà cùng thái tử và 2 vị công chúa bị hàm oan nên tự vẫn. Là Hoàng hậu tại vị lâu nhất lịch sử thời Hán.
 Hiếu Vũ Lý hoàng hậu (孝武李皇后), thông danh Lý phu nhân (李夫人), tuyệt sắc giai nhân, được Hán Vũ Đế sủng ái nhất. Mất khi còn trẻ, truy phong Hiếu Vũ hoàng hậu và được hợp táng cùng Hán Vũ Đế. Bà là sinh mẫu của Xương Ấp Ai vương Lưu Bác.
Lý cơ (李姬). Sinh ra 3 người con là Ngạc Ấp Cái Trưởng công chúa, Yên Thích vương Lưu Đán, Quảng Lăng Lệ vương Lưu Tư.
 Triệu tiệp dư (趙婕妤, 113 TCN - 88 TCN), hưu xưng Câu Dặc phu nhân (钩弋夫人), sủng phi của Hán Vũ Đế, tư sắc diễm lệ, xưng làm Đại mỹ nhân, trẻ tuổi và ngây thơ. Hán Vũ Đế lâm chung, muốn truyền ngôi cho con trai bà là Lưu Phất Lăng, nhưng do sợ Tử ấu mẫu tráng (子幼母壮), bèn ra lệnh xử tử.
Vương phu nhân (王夫人), người nước Triệu, rất được sủng ái, mất khoảng năm 117 TCN. Bà là sinh mẫu của Tề Hoài vương Lưu Hoành.
Doãn phu nhân (尹夫人).
Hình phu nhân (邢夫人).

 Hoàng tử:
 Lệ thái tử Lưu Cứ (劉據, 128 TCN – 91 TCN), mẹ là Vệ hoàng hậu, ông nội của Hán Tuyên Đế, bị buộc tự sát năm 91 TCN.
 Tề Hoài vương Lưu Hoành (齊懷王劉閎, ? – 109 TCN), mẹ Vương phu nhân.
 Yên Thích vương Lưu Đán (燕刺王劉旦, ? - 80 TCN), bị buộc tự sát, mẹ Lý cơ.
 Xương Ấp Ai vương Lưu Bác (昌邑哀王劉髆, ? - 86 TCN), cha của Xương Ấp vương Lưu Hạ, mẹ là Lý phu nhân.
 Quảng Lăng Lệ vương Lưu Tư (廣陵厲王劉胥, ? - 53 TCN), bị buộc tự sát, mẹ Lý Cơ.
 Hán Chiêu Đế Lưu Phất Lăng (劉弗陵), mẹ là Triệu tiệp dư.

 Hoàng nữ:
Vệ Trưởng công chúa (衛長公主), còn gọi là Đương Lợi công chúa (当利公主), mẹ Vệ hoàng hậu. Hạ giá với Tào Tương (曹襄) - con trai của Bình Dương công chúa với chồng quá cố. Sau khi Tào Tương chết, tái giá Loan Đại (欒大).
Chư Ấp công chúa (諸邑公主, ? - 91 TCN), bị buộc tự sát, mẹ Vệ hoàng hậu.
Thạch Ấp công chúa (阳石公主, ? - 91 TCN), bị buộc tự sát, , mẹ Vệ hoàng hậu.
 Ngạc Ấp Cái Trưởng công chúa (鄂邑蓋長公主, ? - 80 TCN), mẹ Lý cơ, nuôi dưỡng Hán Chiêu Đế. Cùng Yến vương Lưu Đán, Thượng Quan Kiệt (上官桀), Thượng Quan An (上官安) hợp mưu Lịch đổ Hoắc Quang (霍光) nhưng bị phát hiện, tự sát.
Di An công chúa (夷安公主), mẹ không rõ. Hạ giá lấy con trai của Long Lự công chúa, chị của Vũ Đế, là Chiêu Bình quân (昭平君).

Xem thêm
Hán Cảnh Đế
Hán Chiêu Đế
Vệ Tử Phu
Trần Kiều
Hung Nô
Dạ Lang
Nam Việt
Nhà Hán
Trương Khiên
Lưu Cứ
Giang Sung
Tư Mã Thiên

Tham khảo
 Sử ký
 Hán thư
 Tư trị thông giám, các quyển 16,17,18,19,20,21,22
 Đại Việt sử ký toàn thư, kỉ nhà Triệu
 Nguyễn Hiến Lê (1997) Sử Trung Quốc, Chương I: Nhà Hán (206 TCN - 220)
 Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, Nhà xuất bản Hà Nội
 Nguyễn Khắc Thuần (2003), Các đời đế vương Trung Quốc, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Liên kết ngoài

Vũ đế
Sinh năm 156 TCN
Mất năm 87 TCN
Vua thế kỉ 2 TCN
Vua thế kỉ 1 TCN
Chư hầu vương nhà Hán
Năm 156 TCN
Mất thập niên 80 TCN
Năm 87 TCN
Hoàng đế từ Tây An
Hoàng đế Tây Hán


title: Vương quốc Phổ

text:
Vương quốc Phổ () là một vương quốc tồn tại trong lịch sử Đức từ năm 1701 đến 1918. Nó là động lực thúc đẩy sự thống nhất của Đức vào năm 1871 và vua của Phổ cũng đồng thời là hoàng đế của Đế chế Đức cho đến khi nhà nước này giải thể vào năm 1918. Mặc dù tên của vương quốc lấy tên từ đất Prussia/Phổ, nhưng trung tâm quyền lực lại đặt ở Phiên bá quốc Brandenburg, với thủ phủ là thành phố Berlin.

Các vị vua của Phổ đến từ Nhà Hohenzollern. Brandenburg-Phổ, tiền thân của Vương quốc Phổ, trở thành một cường quốc quân sự dưới thời Friedrich Wilhelm, Tuyển hầu xứ Brandenburg, với biệt danh là "Tuyển hầu tước vĩ đại". Là một vương quốc, Phổ tiếp tục sức mạnh bá chủ của mình, đặc biệt là dưới thời trị vì của Friedrich Đại đế, là con trai thứ 3 của Frederick William I. Frederick Đại đế là người có công trong việc bắt đầu Chiến tranh Bảy năm (1756–63), chống lại Đại công quốc Áo, Đế quốc Nga, Vương quốc Pháp và Thụy Điển, đồng thời thiết lập vai trò của Phổ trong các quốc gia dân tộc Đức, cũng như đưa đất nước này trở thành một cường quốc châu Âu. Sau khi sức mạnh của Phổ được bộc lộ, nước này được coi là một cường quốc lớn giữa các quốc gia Đức. Trong suốt 100 năm tiếp theo, Phổ đã chiến thắng trong nhiều cuộc chiến tranh. Do sức mạnh của mình, Phổ liên tục cố gắng thống nhất tất cả các bang của Đức (không bao gồm các bang của Đức ở Thụy Sĩ) dưới sự cai trị của mình.

Sau Chiến tranh Napoléon dẫn đến việc thành lập Bang liên Đức, vấn đề thống nhất các bang của Đức đã gây ra một số cuộc cách mạng tại các cựu lãnh thổ của Đế quốc La Mã Thần thánh trước đây. Tất cả các bang đều muốn có hiến pháp của riêng mình. Các nỗ lực thành lập một nhà nước liên bang vẫn không thể thành công và Bang liên Đức sụp đổ vào năm 1866 khi chiến tranh xảy ra giữa 2 quốc gia thành viên hùng mạnh nhất là Vương quốc Phổ và Đế quốc Áo. Năm 1867, Bang liên Bắc Đức được thành lập sau khi Bang liên Đức chấm dứt tồn tại, nó được duy trì cho đến năm 1871, đã tạo ra một liên minh chặt chẽ hơn giữa các quốc gia liên kết với Phổ, trong khi đó Đế quốc Áo và phần lớn lãnh thổ miền Nam của Đức vẫn độc lập.

Đế chế Đức tồn tại từ năm 1871 đến năm 1918 với sự thống nhất thành công tất cả các quốc gia Đức dưới quyền bá chủ của Vương quốc Phổ, ngoại trừ Áo. Sự thống nhất thành công này đến từ thất bại của Napoleon III của Pháp trong Chiến tranh Pháp-Phổ (1870 - 1871). Cuộc chiến đã đoàn kết các quốc gia Đức dưới ngọn cờ của Phổ chống lại kẻ thù chung, và với chiến thắng này, một làn sóng chủ nghĩa dân tộc đã tràn ngập, làm thay đổi quan điểm của một số người chống lại sự thống nhất. Năm 1871, Đức thống nhất thành một quốc gia, trừ Áo và Thụy Sĩ, trong đó vua của Phổ đồng thời là hoàng đế của Đế quốc Đức.

Đọc thêm
 Ba Lan thuộc Phổ

Tham khảo

Cựu quốc gia châu Âu
Cựu vương quốc
Chư hầu Thánh chế La Mã
Quốc gia thuộc Liên minh các quốc gia nói tiếng Đức
Lịch sử Phổ
Bang của Liên bang Bắc Đức


title: Petiville, Seine-Maritime

text:
Petiville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Petiville on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Cybister distinctus

text:
Cybister distinctus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Cybister


title: Lataule

text:
Lataule là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 132 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Mauregny-en-Haye

text:
Mauregny-en-Haye  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Mauregnyenhaye


title: Orconectes quadruncus

text:
Orconectes quadruncus là một loài tôm sông trong họ Cambaridae.

Chú thích

Tham khảo

Orconectes
Động vật được mô tả năm 1933


title: Acid benzoic

text:
Axit benzoic, C7H6O2 (hoặc C6H5COOH), là một chất rắn tinh thể không màu và là dạng axit cacboxylic thơm đơn giản nhất. Tên của nó được lấy theo gum benzoin, là một nguồn để điều chế axit benzoic. Axít yếu này và các muối của nó được sử dụng làm chất bảo quản thực phẩm. Đây là một chất ban đầu quan trọng để tổng hợp nhiều chất hữu cơ khác. Các muối và este của axit benzoic được gọi là benzoat.

Axít benzoic đã được phát hiện vào thế kỷ XVI. Việc chưng cất khô  gum benzoin đã được Nostradamus mô tả lần đầu tiên vào năm 1556, và sau đó là Alexius Pedemontanus vào năm 1560 và Blaise de Vigenère vào năm 1596.

Justus von Liebig và Friedrich Wöhler đã xác định cấu trúc của axít benzoic  vào năm 1832. Họ cũng đã nghiên cứu quan hệ giữa axít hippuric và axít benzoic.

Năm 1875, Salkowski đã phát hiện ra khả năng kháng nấm của axít benzoic, do đó nó đã được sử dụng làm bảo quản các trái cây có chứa benzoat.

Đặc tính
Encyclopedia Britannica mô tả axit benzoic là một hợp chất hữu cơ không màu. Nó được phân loại là một axit cacboxylic, có nghĩa là nó được tạo thành từ một carbon liên kết với một nguyên tử oxy và một nhóm hydroxyl (-OH). Nó có tính axit yếu, với độ pH 2,8. Trong điều kiện bình thường, nó có vẻ ngoài trắng mịn, thực sự bao gồm các tinh thể dạng kim.

Sản xuất

Điều chế công nghiệp
Axít benzoic được sản xuất thương mại bằng cách oxy hóa dần toluen bằng oxy. Quá trình này được thực hiện có xúc tác coban hay mangan naphthenat. Công nghệ này sử dụng các vật liệu thô rẻ tiền, có hiệu suất cao và được xem là không gây hại môi trường.

Mỹ sản xuất khoảng 126.000 tấn mỗi năm (139.000 tấn Mỹ), phần lớn trong số này được tiêu thụ nội địa để điều chế các chất khác.

Điều chế phòng thí nghiệm
Điều chế axit benzoic bằng thủy phân benzonitrile

Một hỗn hợp gồm 5 ml (hoặc 5,1 g) benzonitril và 75 ml dung dịch natri hydroxide 10% được đun sôi dưới một bình ngưng hồi lưu cho đến khi giọt benzonitrile biến mất. Thiết bị ngưng tụ sau đó được tháo ra và đun sôi trong bình mở trong vài phút để loại bỏ amonia miễn phí. Sau đó, dung dịch được làm lạnh và trung hòa bằng cách thêm hydrochloric đậm đặc cho đến khi kết tủa axit benzoic hoàn tất. Các tinh thể axit benzoic được thu thập bằng cách lọc, rửa sạch bằng nước lạnh và sấy khô. Năng suất khoảng 5,8 g. Axit benzoic được tinh chế bằng cách kết tinh từ sản phẩm năng suất nước nóng, nóng chảy ở 121 °C.

Tác dụng khác

Axit benzoic là một thành phần của thuốc mỡ Whitfield, được dùng để điều trị các bệnh về da như nấm da, giun đũa và chân của vận động viên. Axit benzoic là thành phần chính của kẹo cao su benzoin, và cũng là thành phần chính trong cả hai loại thuốc benzoin và Friar's balsam. Các sản phẩm như vậy có một lịch sử sử dụng lâu dài như thuốc sát trùng tại chỗ và thuốc thông mũi hít.

Axit benzoic được sử dụng làm thuốc trừ sâu, giảm đau và sát trùng vào đầu thế kỷ 20.

Từ đầu những năm 1900, người ta đã chứng minh được Acid benzoic và muối benzoate khi gặp vitamin C có trong thực phẩm sẽ tạo thành phản ứng sinh ra benzene. Mà benzene đã được kết luận là chất gây ung thư từ những năm 1980 và được khuyến cáo tránh hấp thu benzene qua đường thở (không khí ô nhiễm), hoặc đường ăn uống (thực phẩm).

Trên thị trường Mỹ vào năm 2008, các nhà khoa học của FDA (Cục Quản lý dược và thực phẩm Hoa Kỳ) đã phát hiện benzene trong một số mẫu nước giải khát sử dụng muối benzoate như chất bảo quản.

Đa số các loại rau củ quả, trái cây đều chứa vitamin C, nên việc sử dụng muối benzoate trong quá trình bảo quản các sản phẩm từ rau củ quả, trái cây, nước chấm có ớt hay cà đều làm tăng khả năng sinh ra benzene. Hơn nữa, bản thân nhóm benzoic - benzoate cũng gây độc ở người nếu chúng ta tiêu thụ nhiều hơn 5 mg/kg thể trọng mỗi ngày, theo WHO.

Liều lượng được phép dùng
Benzoic được dùng phổ biến nhất là trong nước ngọt, các loại mứt, bánh kẹo, nước tương, nước mắm công nghiệp.

Các quốc gia có những quy định khác nhau, có nước cho sử dụng, có nước không cho sử dụng, hạn chế hoặc quy định hàm lượng tối đa cho mỗi loại thực phẩm khác nhau. Không quốc gia nào hoàn toàn cấm dùng acid benzoic và muối  benzoate của nó làm chất bảo quản trong thực phẩm.

Theo quy định của Bộ Y tế Việt Nam và FDA, liều lượng benzoate cho phép trong thực phẩm là 1.000 mg/kg thực phẩm. Nghĩa là một trẻ em 5 tuổi, nặng 20 kg chỉ có thể ăn tối đa 100g bánh kẹo có sử dụng benzoate theo đúng liều lượng quy định, hoặc một người lớn nặng 50 kg chỉ có thể sử dụng tối đa 250g bún tươi chứa chất bảo quản đúng theo quy định.

Chính vì thế, người tiêu dùng nên hạn chế mua các sản phẩm sử dụng Acid benzoic và natri benzoate. Để làm được điều đó, việc chú ý đọc kỹ nhãn mác thực phẩm trước khi mua là một thói quen rất tốt.

Đối với các sản phẩm nước chấm, gia vị, nên tự làm ở nhà hoặc mua các sản phẩm sử dụng chất bảo quản khác (acid sorbic - E200, kali sorbate - E202) an toàn hơn cho sức khỏe.

Cảnh báo
Có một số lo ngại rằng benzoate được thêm vào một số loại nước ngọt có thể tạo ra benzen, một chất gây ung thư nguy hiểm và gây ô nhiễm môi trường. Phơi nhiễm benzen thường xuất phát từ khói thải, nhưng nó cũng có thể được tạo ra từ sự tương tác giữa axit benzoic và axit ascobic, tiền chất của vitamin C. Độ pH của nước giải khát, nhiệt độ được lưu trữ và mức độ tiếp xúc với tia cực tím có thể ảnh hưởng đến mức độ mà benzen được sản xuất. Tuy nhiên, dữ liệu hiện tại không đủ để chỉ ra một cách đáng tin cậy liệu benzen được hình thành do kết quả của sự tương tác giữa axit ascobic và axit benzoic trong các sản phẩm thông thường.

Đánh giá
Vì axit benzoic độc hại, lượng benzoat có thể được thêm vào thực phẩm được kiểm soát cẩn thận. Codex, cơ quan tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc FAO quản lý, giới hạn lượng axit benzoic hoặc natri benzoate ở mức 0,05 đến 0,1% theo thể tích. Hầu hết các loại thực phẩm được phép không quá 1.000mg mỗi kg. Các sản phẩm trứng lỏng, thực phẩm ăn kiêng, kẹo cao su và rau quả chế biến là một trong những thực phẩm chấp nhận lượng benzoate được phép cao nhất.

Axit benzoic là một hợp chất được tìm thấy trong cả nguồn tổng hợp và tự nhiên, bao gồm một số loại trái cây, thức uống và thực phẩm chế biến.
Nó thường được sử dụng làm chất bảo quản để kéo dài thời hạn sử dụng của sản phẩm đồng thời ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn.
Nó đôi khi được tìm thấy trong mỹ phẩm hoặc kem bôi da và có thể làm giảm viêm và kích ứng da, đặc biệt là khi kết hợp với axit salicylic.

Tuy nhiên, axit này cũng có thể được gắn với một số tác dụng phụ đối với sức khỏe. Các nghiên cứu cho thấy nó có khả năng làm tăng tính hiếu động và có thể được chuyển đổi thành một hợp chất gây ung thư được gọi là benzen khi kết hợp với vitamin C.

Vì vậy, nó tốt nhất để giữ lượng thực phẩm chế biến ở mức độ vừa phải. Điều này không chỉ có thể giúp hạn chế lượng đường bổ sung, natri, chất độn và chất bảo quản trong chế độ ăn uống của bạn, mà còn có thể làm giảm nguy cơ của bất kỳ tác dụng phụ nào liên quan đến axit benzoic.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 International Chemical Safety Card 0103
 ChemicalLand
 Britannica
 Codex

Acid carboxylic
Tá dược


title: Dipseudopsis angustipennis

text:
Dipseudopsis angustipennis là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Dipseudopsis


title: Conus ziczac

text:
Conus ziczac là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

ziczac


title: Cairon

text:
Cairon là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Xã của Calvados


title: Coenonympha dorus

text:
Coenonympha dorus là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở tây Nam Âu và Bắc Phi.

Chiều dài cánh trước là 16–17 mm. The butterfly is on wing từ tháng 6 đến tháng 8.

Ấu trùng ăn nhiều loại cỏ.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Butterflies of Europe

Coenonympha
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1782


title: Le Morne-Vert

text:
Le Morne-Vert là một commune thuộc tỉnh hải ngoại Martinique nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Martinique

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Martinique


title: Platycorynus laosensis

text:
Platycorynus laosensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto & Gressitt miêu tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Platycorynus


title: Bupleurum elatum

text:
Bupleurum elatum là một loài thực vật có hoa thuộc họ Apiaceae.
Đây là loài đặc hữu của Ý.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải.

Hình ảnh

Tham khảo

 Gianguzzi, L. & La Mantia, A. 2006. Bupleurum elatum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Bupleurum
Thực vật Ý


title: Ceratina nigrita

text:
Ceratina nigrita là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Ashmead mô tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1900


title: Bobea sandwicensis

text:
Ahakea hoặc Bobea sandwicensis (tên tiếng Anh: Hawaii Dogweed) là một loài thực vật có hoa thuộc họ coffee, Rubiaceae, là loài đặc hữu của Hawaii.

Hình ảnh

Chú thích

Đọc thêm
 Bruegmann, M.M. & Caraway, V. 2003. Bobea sandwicensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species., Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật đặc hữu Hawaii
Bobea
Thực vật dễ tổn thương
Hệ sinh thái Lanai
Hệ sinh thái Molokai
Hệ sinh thái Oahu
Cây Hawaii
Hệ sinh thái Maui


title: Anopheles earlei

text:
Anopheles earlei là một loài côn trùng nhỏ phân bố khắp Bắc Mỹ. Ấu trùng Anopheles earlei được tìm thấy ở các vùng nước trong và lạnh trong các hồ nước có thực vật sinh sống.

Chú thích

Tham khảo

 Walter Reed Biosystematic Unit Characteristics, Bionomics, Medical Importance
 GeoSpecies Knowledge Base University of Wisconsin

Anopheles
Động vật được mô tả năm 1943


title: Calyptocephala procerula

text:
Calyptocephala procerula là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bohemna miêu tả khoa học năm 1850.

Chú thích

Tham khảo

Calyptocephala


title: Monolepta tuberculata

text:
Monolepta tuberculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Megachile semiflava

text:
Megachile semiflava là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1937


title: Colletes arsenjevi

text:
Colletes arsenjevi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Kuhlmann mô tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 2006


title: Hãng phim Hoạt hình Việt Nam

text:
Hãng phim Hoạt hình Việt Nam (tên đầy đủ là Công ty Cổ phần Hãng phim Hoạt hình Việt Nam) là tên gọi hãng phim hoạt hình có quy mô lớn nhất và lịch sử lâu đời nhất ở Việt Nam.

Hình thành và phát triển
 Tên gọi
- Xưởng phim Hoạt họa và búp bê Việt Nam- Xưởng phim hoạt hình Việt Nam- Hãng phim hoạt hình Việt Nam

- Tên đầy đủ tiếng Việt: Công ty Cổ phần Hãng phim Hoạt hình Việt Nam.

- Tên rút gọn bằng Tiếng Việt: Hãng phim Hoạt hình Việt Nam.

- Tên giao dịch Quốc tế: VIETNAM ANIMATION JOINT STOCK COMPANY

Công ty Cổ phần Hãng phim Hoạt hình Việt Nam - gọi tắt là Hãng phim hoạt hình Việt Nam thành lập ngày 9/11/1957.

Bộ phim nhựa đen trắng đầu tiên "Đáng đời thằng Cáo" ra mắt khán giả năm 1960 đã đánh dấu sự ra đời của Điện ảnh Hoạt hình Việt Nam non trẻ đầy hứa hẹn.

Từ một cơ sở nhỏ bé trên đường Hoàng Hoa Thám trong ngày đầu thành lập, đến nay, Hãng đã có một cơ sở khang trang tại số 7 Trần Phú với trường quay, phòng chiếu phim, phòng thu thanh, các trang thiết bị hiện đại, chuyên dụng phục vụ cho việc sản xuất phim. Bên cạnh đó, Hãng còn qui tụ được đội ngũ sáng tác đông đảo gồm các đạo diễn, họa sĩ, biên kịch… được đào tạo ở trong và ngoài nước.

Những năm gần đây, phim của Hãng sản xuất ngày càng nâng cao về số lượng và chất lượng. Những bộ phim của Hãng được đánh giá cao trong các kỳ liên hoan phim Quốc gia và Quốc tế.

Các thể loại phim Hãng đang sản xuất: phim 2D, phim 3D, cắt giấy vi tính,…

Suốt chặng đường hơn 50 năm xây dựng và phát triển, Hãng phim Hoạt hình Việt Nam ngày càng trưởng thành và phát triển, trở thành một Hãng sản xuất phim hoạt hình hàng đầu của Việt Nam và khu vực.

*Các thành tựu.

- Hãng phim hoạt hình Việt Nam đã được Đảng và nhà nước tặng thưởng:

+ Huân chương kháng chiến Hạng III năm 1973.

+ Huân chương Lao động Hạng II năm 1989.

+ Huân chương Lao động Hạng I năm 1999

- Số lượng phim sản xuất: 345 phim.

* Các giải thưởng Quốc tế:

+ Phim hoạt hình "Mèo Con" - Giải Bồ nông bạc LHP Mamaia (Rumani) 1966. Bằng khen tại LHP Phrăngphuốc 1967.

+ "Chuyện ông Gióng" - Giải Bồ câu vàng LHP Lai xich (CHDC Đức) 1971 - Bằng khen tại LHP Matxcova 1971

+ "Bài ca trên vách núi" - Bằng khen tại LHP Mamaia (Rumani) 1968.

+ "Cô bé và lọ hoa" - Bằng khen tại LHP Matxcova 1973

+"Ông Trạng thả diều" - Bằng khen tại LHP Matxcova 1981

+ "Ai cũng phải sợ" - Bằng khen tại LHP Matxcova 1983

+ "Sự tích Đảo Bà" - Giải nhì LHP Điện ảnh Du lịch Thể thao Quốc tế 2010

+ "Những chú cá lạc đàn" - Giải Khuyến khích LHP Điện ảnh Du lịch Thể thao Quốc tế 2010

* Các giải thưởng trong nước.

+ Liên hoan phim Việt Nam: 14 Bông sen vàng

37 Bông sen bạc.

+ Giải thưởng của Hội Điện ảnh: 72 Cánh diều Vàng, Bạc và các giải thưởng khác.

* Những nghệ sĩ được nhà nước phong tặng danh hiệu nghệ sĩ nhân dân:

1. Trương Qua

2. Ngô Mạnh Lân

3. Phạm Minh Trí

4. Nguyễn Hà Bắc

5. Nguyễn Thị Phương Hoa

* Những nghệ sĩ được nhà nước phong tặng danh hiệu nghệ sĩ ưu tú:

1. Hồ Quảng

2. Lê Minh Hiền

3. Mai Long

4. Nguyễn Thị Nghiêm Dung

5. Nguyễn Thị Hằng

6. Nguyễn Bảo Quang

7. Phan Thị Hà

8. Đặng Hiền

9. Đinh Trang Nguyên

10. Nguyễn Nhân Lập

11. Trần Trọng Bình

12. Bùi Hùng

13. Lê Khôi

Ngành nghề kinh doanh:

- Sản xuất kinh doanh phim hoạt hình

- Sản xuất phim truyện thiếu nhi;

- Phát hành phim hoạt hình và phim truyện thiếu nhi trong nước và ngoài nước;

- Sản xuất các sản phẩm đi kèm theo phim như: quần áo, túi, các con giống của nhân vật trong phim;
- Sản xuất phim truyền thông, quảng cáo;

- Xuất bản truyện tranh từ nội dung phim;

- Tổ chức và cung cấp các dịch vụ sản xuất phim như: Trường quay, làm kỹ xảo điện ảnh, thu thanh, làm phụ đề, dựng phim;

- Cung cấp dịch vụ và tổ chức các sự kiện về văn hoá như: hội thảo, hội họp

Phim đã sản xuất

Rạp Thánh Gióng
Rạp Thánh Gióng là rạp chiếu phim hoạt hình đầu tiên của Việt Nam tại trụ sở Hãng phim Hoạt hình Việt Nam, số 7 – Trần Phú – Ba Đình - Hà Nội. Rạp gồm 2 phòng chiếu, phòng 1 có 150 chỗ, phòng 2 có 75 chỗ. Rạp khai trương tháng 1 năm 2014.

Doanh thu
Năm 2017, doanh thu của hãng là 22,5 tỷ VNĐ.

Xem thêm

 Ngày xuân nghĩ về tạo hình dân tộc trong phim hoạt hình Việt Nam
 Quá khó để gọi thành tên nền hoạt hình Việt Nam

Hãng phim hoạt hình Việt Nam


title: Oreomela inflata

text:
Oreomela inflata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Oreomela


title: Vulvoz

text:
Vulvoz là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Saint-Claude, tổng Les Bouchoux. Tọa độ địa lý của xã là 46° 19' vĩ độ bắc, 05° 47' kinh độ đông. Vulvoz nằm trên độ cao trung bình là 715 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 448 mét và điểm cao nhất là 1000 mét. Xã có diện tích 4.49 km², dân số vào thời điểm 1999 là 16 người; mật độ dân số là 4 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Ethyl acetat

text:
Axetat etyl hay Ethyl acetat là một hợp chất hữu cơ với công thức CH3COOC2H5, viết tắt là C4H8O2. Đây là một chất lỏng không màu có mùi dễ chịu và đặc trưng, tương tự như các loại sơn móng tay hay nước tẩy sơn móng tay. Là một loại este thu được từ êtanol và axít axetic, nó thường được viết tắt là EtOAc, và được sản xuất ở quy mô khá lớn để làm dung môi.

Tính chất
Axetat etyl là một dung môi phân cực nhẹ, dễ bay hơi, tương đối không độc hại và không hút ẩm. Nó là chất nhận cũng như cho liên kết hiđrô yếu. Axetat etyl có thể hòa tan tới 3% nước và nó có độ hòa tan trong nước là ~8% ở nhiệt độ phòng. Khi nhiệt độ tăng cao thì độ hòa tan trong nước của nó được tăng lên. Nó có thể trộn lẫn với một số dung môi khác như êtanol, benzen, axeton hay dietyl ete. Nó không ổn định trong dung dịch có chứa axit hay base mạnh.

Sử dụng và phổ biến
Axetat etyl được dùng rộng rãi làm dung môi cho các phản ứng hóa học cũng như để thực hiện công việc chiết các hóa chất khác. Tương tự, nó cũng được dùng trong sơn móng tay và thuốc tẩy sơn móng tay hay dùng để khử cafein của các hạt cà phê hay lá cần sa.

Axetat etyl cũng có mặt trong một số loại kẹo, hoa quả hay nước hoa do nó bay hơi rất nhanh và để lại mùi nước hoa trên da. Nó cũng tạo ra hương vị tương tự như của các loại quả đào, mâm xôi hay dứa. Đây là một đặc trưng của phần lớn các este.

Trong rượu vang
Axetat etyl cũng có mặt trong thuốc lá. Nó được coi là một chất gây ô nhiễm khi ở nồng độ cao, khi các loại rượu vang để lâu trong không khí. Ở nồng độ cao trong rượu vang, nó được coi là chất tạo ra mùi vị lạ, là vị chua bất thường do bị thủy phân dần dần để trở thành axít axetic (xem dưới đây).

Sử dụng khác
Axetat etyl là một chất độc có hiệu lực để sử dụng trong thu thập và nghiên cứu côn trùng. Trong các lọ chứa axetat etyl, hơi của nó sẽ giết chết côn trùng rất nhanh mà không làm hỏng hình dạng của chúng. Do không hút ẩm nên axetat etyl cũng giữ cho côn trùng đủ mềm để có thể thực hiện các công việc ép xác tiếp theo.

Tổng hợp và thủy phân
Axetat etyl được tổng hợp thông qua phản ứng este hóa từ axít axetic và êtanol, thông thường với sự hiện diện của xúc tác là axít như axít sulfuric.
CH3CH2OH + CH3COOH → CH3COOCH2CH3 + H2O

Do phản ứng là thuận nghịch và tạo ra cân bằng động nên hiệu suất là khá thấp nếu như không loại bỏ nước được tạo ra từ phản ứng.

Quá trình thủy phân axetat etyl là quá trình ngược lại với phản ứng trên:

{|
|-
|
|H+
|
|-
| Axetat etyl + Nước
| →
| Axít axetic + Êtanol
|}

Ở đây, H+ là môi trường axit chỉ đóng vai trò như là chất xúc tác và nồng độ của nó không thay đổi trong suốt phản ứng. Ngoài ra, nước luôn có số dư thừa vì thế thực tế nồng độ của nó cũng gần như không thay đổi. Tốc độ phản ứng có thể được coi như là chỉ của axetat etyl.

Tốc độ phản ứng = k[Axetat etyl]

Mặc dù phản ứng này cũng là thuận nghịch, nhưng người ta có thể đạt được điều đó bằng cách dùng dư thừa axetat etyl để chuyển dịch phản ứng sang bên phải.

Xem thêm
 Dung môi

Tham khảo

Liên kết ngoài
 NPI - Dữ liệu về Etyl axetat
 Axetat etyl: Phân tử của tháng
 Mục đích sử dụng axít sulfuric đậm đặc trong xúc tác cho phản ứng este hóa

Este acetat
Etyl este
Hương liệu
Dung môi este
Hóa chất hàng hóa


title: Dovania

text:
Dovania là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

Các loài
Dovania dargei - Pierre, 2000
Dovania mirei - Pierre, 2000
Dovania neumanni - Jordan 1925
Dovania poecila - Rothschild & Jordan 1903

Chú thích

Tham khảo

Sphingini


title: Sujangarh

text:
Sujangarh là một thành phố và khu đô thị của quận Churu thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

Địa lý
Sujangarh có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 312 mét (1023 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sujangarh có dân số 83.808 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Sujangarh có tỷ lệ 64% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 55%. Tại Sujangarh, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Rajasthan


title: Serra-di-Fiumorbo

text:
Serra-di-Fiumorbo  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 43,2 km², dân số năm 1999 là 256 người. Khu vực này có độ cao 456 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse

Tham khảo

Serradifiumorbo


title: Champlitte

text:
Champlitte là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Megalognatha kapiriensis

text:
Megalognatha kapiriensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Megalognatha


title: 8977 Paludicola

text:
8977 Paludicola (4272 T-2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 9 năm 1973 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8977 Paludicola

Thiên thể phát hiện năm 1973
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Admete woodworthi

text:
Admete woodworthi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Admete


title: Salida, Colorado

text:
Salida, Colorado là một thành phố thuộc quận, tiểu bang Colorado, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km², dân số thời điểm năm 2000 theo điều tra của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Tham khảo

Thành phố của Colorado


title: Chezelle

text:
Chezelle  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

Xã của Allier


title: Phân họ Sóc đất

text:
Xerinae là một phân họ trong họ Sóc, phần nhiều trong chúng là các dạng sóc đất. Nhìn chung, sóc đất vốn là loài ăn tạp, ngoài việc ăn các loại quả, hạt chúng còn tấn công cả những loài gặm nhấm, bò sát chẳng hạn như rắn. Sóc đất có khả năng kháng độc rất tốt do đó chúng không sợ rắn độc mà còn có thể giết cả những loài rắn kịch độc như rắn đuôi chuông, hổ mang chúa.

Phân loại
 Tông Xerini: Sóc gai
Aragoxerus†
Atlantoxerus: Sóc gai
Heteroxerus†
Spermophilopsis
Xerus
 Tông Protoxerini
Epixerus
Funisciurus
Heliosciurus
Myosciurus
Paraxerus
Protoxerus
 Tông Marmotini: Sóc đất thật sự, macmot, sóc chuột, chuột chó thảo nguyên
 Các chi cơ sở và vị trí không chắc chắn (incertae sedis)
Palaeosciurus†
Sciurotamias
 Phân tông Tamiina
Nototamias†
Tamias: Sóc chuột
 Phân tông Marmotina
Arctomyoides†
Marmota: Macmot
Miospermophilus†
Paenemarmota†
Palaearctomys†
Protospermophilus†
 Phân tông Spermophilina: Sóc đất thật sự
Ammospermophilus: Sóc linh dương
Cynomys: Chuột chó thảo nguyên
Spermophilinus†
Spermophilus: Sóc chuột vàng, sóc suslik

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Thorington R. W. và R. S. Hoffmann. 2005. Family Sciuridae. Trang 754-818 trong Mammal Species of the World A Taxonomic and Geographic Reference. Nhà in Đại học Johns Hopkins, Baltimore.


title: Nanopsis pulvis

text:
Cerithiopsis pulvis là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae, được tìm thấy ở các vùng nước thuộc châu Âu, bao gồm Địa Trung Hải. Nó được Issel mô tả năm 1869.

Chú thích

Tham khảo

Nanopsis
Động vật được mô tả năm 1869


title: Cỏ hôi

text:
Cỏ hôi có thể chỉ đến một trong các loài cây sau:
Cứt lợn (Ageratum conyzoides)
Bớp bớp (Chromolaena odorata)


title: Cabreúva

text:
Cabreúva là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Tọa độ địa lý là 23º18'27" S e 47º07'59" W. Đô thị này có dân số 36.106 người và diện tích 259,8 km².

Thông tin nhân khẩu
Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 33.100
 Dân số thành thị: 25.760
 Dân số nông thôn: 7.340
 Nam giới: 16.946
 Nữ giới: 16.154
Mật độ dân số (người/km²): 127,41

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 16,02

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 71,14

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,56

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 90,05%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,774
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,709
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,769
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,845
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi
 Sông Tietê

Các xa lộ
 SP-312
 SP-300

Hành chính
 Prefeito: Cláudio Antônio Giannini (2005/2008)
 Vice-prefeito: Lúcia Sara Bengio Ciola
 Presidente da câmara: Antonio Carlos Mangini (2007/2008)

Một vài hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Cabreúva trên WikiMapia

Đô thị bang São Paulo


title: Arad (hạt)

text:
Arad (; tiếng Hungari: Arad, tiếng Serbi: Arad/Арад) là một hạt của România, in Crişana, với thủ phủ là Arad (dân số: 185.272).

Nhân khẩu
Năm 2002, hạt này có dân số 461.791 người với mật độ dân số là 60 người/km².
 Người Rumani - 82%
 Người Hungari - 10%
 Rroma - 4%
 Người gốc Đức - 1%
 Người Slovak - 1%.

Địa lý
Hạt này có diện tích 7.754 km².
Về phía đông là dãy núi Zarand thuộc nhóm các núi Apuseni. Về phía tây thì độ cao giảm về phía đồng bằng tây Rumani.

Hạt này có sông Mureş chảy qua phía nam còn về phía bắc là sông Crişul Alb.

Các đơn vị giáp ranh
 Hunedoara (hạt) và Alba (hạt) về phía đông.
 Hungary về phía tây - Békés (hạt) và Csongrád (hạt).
 Bihor (hạt) về phía bắc.
 Timiş (hạt) về phía nam

Kinh tế
Cùng với hạt Timis, hai hạt này tạo nên một trong những vùng phát triển nhất của România. Do nằm gần biên giới, hạt này thu hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài.

Các ngành chính của hạt là:
 Máy móc và linh kiện ô tô.
 Thực phẩm.
 Dệt.

Du lịch
Các điểm thu hút khách chính:
 Thành phố Arad
 Khu nghỉ mát Lipova
 Khu nghỉ mát Moneasa
 Các khu vực quanh Săvârşin, Petriș, Macea và Pecica.

Phân chia đơn vị hành chính
Hạt này có một khu tự quản, 9 thị xã và 68 xã.

Các đô thị
 Arad

Thị xã

Chișineu-Criș
Curtici
Ineu
Lipova
Nădlac
Pâncota
Pecica
Sântana
Sebiș

Các xã

Almaș
Apateu
Archiș
Bata
Bârsa
Bârzava
Beliu
Birchiș
Bocsig
Brazii
Buteni
Cărand
Cermei
Chisindia
Conop
Covăsânț
Craiva
Dezna
Dieci
Dorobanți
Fântânele
Felnac
Frumușeni
Ghioroc
Grăniceri
Gurahonț
Hălmagiu
Hălmăgel
Hășmaș
Ignești
Iratoșu
Livada
Macea
Mișca
Moneasa
Olari
Păuliș
Peregu Mare
Petriș
Pilu
Pleșcuța
Săvârșin
Secusigiu
Seleuș
Semlac
Sintea Mare
Socodor
Șagu
Șeitin
Șepreuș
Șicula
Șilindia
Șimand
Șiria
Șiștarovăț
Șofronea
Tauț
Târnova
Ususău
Vărădia de Mureș
Vârfurile
Vinga
Vladimirescu
Zăbrani
Zădăreni
Zărand
Zerind
Zimandu Nou

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.virtualarad.net

Hạt của România


title: Chimarra calawiti

text:
Chimarra calawiti là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Deventer

text:
Deventer là một đô thị ở tỉnh Overijssel phía đông Hà Lan. Phần lớn diện tích Deventer nằm bên bờ phía đông của sông IJssel, nhưng cũng có một phần nhỏ lãnh thổ của mình trên bờ phía tây. Trong năm 2005, đô thị của Bathmen (dân số 5.000 người) được sáp nhập với Deventer.

Tham khảo

Đô thị Overijssel
Thành phố của Hà Lan
Liên minh Hanse
Salland


title: Elephantomyia curtirostris

text:
Elephantomyia curtirostris là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Elephantomyia
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Saint-Étienne-de-Maurs

text:
Saint-Étienne-de-Maurs là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Étienne-de-Maurs sur le site de l'Institut géographique national

Saint-Etienne-de-Maurs


title: Phyllobroticella citrina

text:
Phyllobroticella citrina là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Phyllobroticella


title: Uy Nỗ

text:
Uy Nỗ là một xã thuộc huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý
Xã Uy Nỗ nằm ở trung tâm huyện Đông Anh, cách trung tâm thành phố Hà
Nội 20 km về phía bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Việt Hùng và xã Xuân Nộn
Phía tây giáp thị trấn Đông Anh và các xã Vĩnh Ngọc, Tiên Dương
Phía nam giáp xã Cổ Loa
Phía bắc giáp thị trấn Đông Anh và các xã Nguyên Khê, Xuân Nộn.

Xã Uy Nỗ có diện tích 7,72 km², dân số năm 2022 là 19.329 người, mật độ dân số đạt 2.503 người/km².

Hành chính
Xã Uy Nỗ được chia thành 14 thôn: Ấp Tó, Bãi, Chợ, Đài Bi, Đản Dị,
Đản Mỗ, Hậu, Kính Nỗ, Nghãi Lại, Ngoài, Phan Xá, Phúc Lộc, Thượng, Trong.

Lịch sử
Năm 1802, địa bàn xã Uy Nỗ thuộc tổng Xuân Canh, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc (sau là tỉnh Bắc Ninh).

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, xã Uy Sơn được thành lập thuộc huyện
Đông Anh trên cơ sở 3 thôn: Cường Nỗ, Phúc Lộc, Nỗ Thượng.

Năm 1949, hợp nhất các xã Âu Lạc, Phúc Tiến, Uy Sơn thành xã Việt Hùng.

Năm 1955, chia xã Việt Hùng thành xã Việt Hùng và xã Hùng Sơn, gồm 5 thôn: Cường Nỗ, Kính Nỗ, Oai Nỗ, Đài Bi, Phúc Lộc.

Ngày 20 tháng 4 năm 1961, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc sáp nhập xã Hùng Sơn vào thành phố Hà Nội quản lý.

Ngày 31 tháng 5 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành 78-CP. Theo đó, xã Hùng Sơn thuộc huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.

Tháng 10 năm 1965, đổi tên xã Hùng Sơn thành xã Uy Nỗ.

Ngày 13 tháng 10 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 173-HĐBT về việc thành lập thị trấn Đông Anh trên cơ sở một phần diện tích tự nhiên và dân số của xã Uy Nỗ.

Chú thích

Tham khảo


title: Larry Page

text:
Lawrence Edward "Larry" Page (sinh ngày 26 tháng 3 năm 1973 tại Lansing, Michigan) là một doanh nhân Mỹ, người đồng sáng lập ra công cụ tìm kiếm Google cùng với Sergey Brin. Page hiện là giám đốc điều hành (CEO) của Alphabet Inc, công ty mẹ của Google. Ông đảm nhiệm vai trò này từ tháng 7 năm 2015. Vị trí giám đốc điều hành của Google hiện tại do Sundar Pichai đảm nhiệm. Theo Larry Page, Alphabet là công ty đang tìm ra những cách tạo ra những tiến bộ lớn trong rất nhiều ngành công nghiệp.

Tính đến tháng 1 năm 2022, Page là người giàu thứ năm trên thế giới, với giá trị tài sản ròng là 130 tỉ đô la.

Thời niên thiếu
Larry Page là con trai của Carl Victor Page, giáo sư chuyên ngành khoa học máy tính và trí tuệ nhân tạo tại Đại học Tiểu bang Michigan. Mẹ là Gloria Page, một trong những cử nhân đầu tiên thuộc ngành khoa học máy tính tốt nghiệp tại Đại học Tiểu bang Michigan và là một người gốc Do Thái. Ngoài ra, Page còn có một người anh là Carl Victor Page, Jr., đồng sáng lập ra eGroups, sau này được bán lại cho Yahoo! với giá cỡ nửa tỷ đô.

Page vào học trường Montessori ở Lansing rồi tốt nghiệp trường Trung học East Lansing. Page có bằng cử nhân khoa học ngành kỹ sư máy tính loại danh dự tại Đại học Michigan và bằng thạc sĩ tại Đại học Stanford. Tại Đại học Michigan, Page là thành viên của đội xe hơi dùng năng lượng Mặt trời và là chủ tịch hội HKN.

Công việc kinh doanh
Trong quá trình học Ph.D ngành khoa học máy tính tại Stanford, Page gặp Serger Brin. Họ đã cùng nhau khai trương cỗ máy tìm kiếm Google vào năm 1998. Google hoạt động dựa vào kỹ thuật đã được cấp bằng sáng chế, PageRank. Larry Page hiện vẫn chưa hoàn thành việc học tiến sĩ tại Stanford.

Năm 2006, Page và Brin cũng tậu cho mình 1 chiếc Boeing 767 đã qua sử dụng rồi trang hoàng lại nó để dùng cho công việc kinh doanh và nhu cầu cá nhân. Nội thất trong máy bay dự tính được thiết kế lại bởi nhà thiết kế nội thất máy bay Leslie Jennings; tuy nhiên, một cuộc tranh luận mang tính pháp lý đã nổ ra và chủ cũ của chiếc máy bay đã phải cho hoãn việc nâng cấp nó. Khi được tu sửa lại, chiếc máy bay có thể chở đến 50 hành khách và còn có cả một chiếc giường cỡ lớn kiểu California.

Vào năm 2007, cùng với Brin và Eric E. Schmidt, Larry Page được tạp chí PC World bình chọn là nhân vật quan trọng số một trong số 50 người quan trọng nhất của thế giới web. Page cũng đầu tư vào Tesla Motors, công ty đang phát triển chiếc Tesla Roadster, một dạng xe dùng điện có thể chạy 250 dặm.

Diễn đàn World Economic vinh danh Page như một nhà lãnh đạo toàn cầu trong tương lai. Còn X PRIZE thì ủy thác Page vào trong hội đồng của họ.

Ghi chú và tham khảo

Liên kết ngoài

 Google Corporate Information: Management
 Larry Page fan club
 Larry Page's Stanford website, archived
 Larry Page's Alumni Profile Detailed
 America's Best Leaders
 Larry Page's Alumni Profile Composite
 Channel 4 News: "Google's Vision ", ngày 23 tháng 5 năm 2006
 "The Searchmeisters" —profile on Page and Brin from the B'nai B'rith Magazine (Spring 2006)
 → On the Origins of Google
Tiếng Việt:
 Đám cưới của ông chủ Google gặp bão to
 Larry Page chuẩn bị lấy vợ
 Hai ông chủ Google lọt vào danh sách của Forbes

Tỷ phú Hoa Kỳ
Sinh năm 1973
Nhân viên Google
Nhân vật còn sống
Nhà khoa học máy tính Mỹ
Người Mỹ gốc Do Thái
Cựu sinh viên Đại học Stanford


title: Centromacronema pygmaeum

text:
Centromacronema pygmaeum là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Centromacronema


title: Nephrotoma polymera

text:
Nephrotoma polymera là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Điểu Cải

text:
Điểu Cải hay là Điểu Văn Cải (1948-1969), còn có biệt danh là "Kon Trô", là người dân tộc Chơ Ro, từng là xã đội trưởng du kích xã Túc Trưng, huyện Định Quán, Đồng Nai, được truy phong danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân của Việt Nam.

Trong cuộc chiến tranh Việt Nam, phong trào dân quân du kích phát triển mạnh ở những vùng người Chơ Ro cư trú, nhất là ở các vùng căn cứ Tân Phú, Phú Lập (Đồng Nai) và chiến khu Đ. Từ năm lên 8 tuổi, ông đã tham gia các hoạt động giúp du kích chiến đấu và giúp cán bộ chuyển tài liệu mật.. Từ năm 16 tuổi, Điểu Cải đã được giao nhiệm vụ xã đội phó, phụ trách đội du kích, từ năm 18 tuổi ông trở thành một xã đội trưởng. Tháng 10 năm 1969, ông trúng mìn và qua đời.

Điểu Văn Cải được thưởng 1 Huân chương chiến công giải phóng hạng nhất, 1 huân chương chiến công giải phóng hạng nhì, 2 huân chương chiến công giải phóng hạng 3 và 4 lần là Chiến sĩ thi đua. Năm 1978, sau chiến tranh, ông được Quốc hội và Hội đồng Nhà nước Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên của ông nay được đặt cho một trường trung học phổ thông ở huyện Định Quán.

Tên ông cũng được đặt cho một con đường tại phường Ea Tam - Buôn ma Thuột

Vì không ai lưu trữ được tấm hình nào của ông, nên đến năm 2014, Ban Tuyên giáo Huyện ủy Định Quán đã nhờ họa sĩ Võ Tấn Thành tạo dựng lại chân dung ông theo lời kể và mô tả của những người đã từng quen biết ông.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 TẤM LÒNG ĐỒNG NAI VỚI BÁC HỒ
 ĐIỂU CẢI người anh hùng của buôn làng CHƠ'RO

Sinh năm 1948
Mất năm 1969
Người Đồng Nai
Người Chơ Ro
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân


title: Erwitte

text:
Erwitte () là một thị trấn ở Soest, North Rhine-Westphalia, Đức.

Địa lý

Erwitte nằm khoảng. 8 km về phía nam Lippstadt Lippstadt và 15 km về phía đông của Soest.

Thành phố láng giềng

 Lippstadt
 Geseke
 Rüthen
 Anröchte
 Bad Sassendorf

Tham khảo

Liến kết ngoài
 Official site

Thị trấn ở Nordrhein-Westfalen


title: 19614 Montelongo

text:
19614 Montelongo (1999 OV1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 7 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19614 Montelongo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Cameraria hikosanensis

text:
Cameraria hikosanensis là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản (Kyusyu).

Sải cánh dài 7-7.5 mm.

Ấu trùng ăn Viburnum erosum và Viburnum sieboldi. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Cameraria


title: Quận Fairfield, Connecticut

text:
Quận Fairfield là một quận nằm ở góc tây nam của tiểu bang Connecticut, Hoa Kỳ. Dân số quận theo điều tra dân số năm 2000 là 882.567 người, nhưng một cuộc khảo sát năm 2008 đưa tổng số dân tại 895.030 người. Đây là quận đông dân nhất ở tiểu bang Connecticut, có bốn thành phố lớn nhất của tiểu bang. Tổng số dân số của Bridgeport (thứ nhất), Stamford (thứ 4), Norwalk (thứ 6) và Danbury (thứ 7) có dân số khoảng 420.000 người, gần một nửa dân số của quận.

Đây là một trong những quận có thu nhập cao nhất tại Hoa Kỳ, khiến cho Connecticut là một trong những bang giàu nhất ở Hoa Kỳ. Các thị trấn ở phía tây nam của quận nói chung được coi là đặc biệt thịnh vượng. Khu vực này được biết đến với tên gọi Gold Coast, và kéo dài từ Greenwich để Fairfield, mặc dù đôi khi có nghĩa bao gồm tất cả các thị trấn ven biển đến Stratford. Fairfield được xếp hạng 6 theo Cục phân tích kinh tế. Ngoài các cộng đồng giàu có, quận Fairfield cũng là nơi có các thành phố có thu nhập thấp và trung bình như Bridgeport, và Norwalk. Các cộng đồng khác có dân cư dày đặc hơn và nền kinh tế đa dạng hơn so với các khu vực giàu có của quận.

Tham khảo

Quận của Connecticut
Quận của vùng đô thị New York


title: Gizaucourt

text:
Gizaucourt  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 145 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: (44388) 1998 SK63

text:
{{DISPLAYTITLE:(44388) 1998 SK63}}

(44388) 1998 SK63 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 27 tháng 9 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 44001–45000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Tropaeolum papillosum

text:
Tropaeolum papillosum là một loài thực vật thuộc họ Tropaeolaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Tropaeolum papillosum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
papillosum
Thực vật dễ tổn thương


title: 17095 Mahadik

text:
17095 Mahadik (1999 JN26) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 5 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 17095 Mahadik

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Tortisambert

text:
Tortisambert là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tortisambert sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Sainte-Foy-Saint-Sulpice

text:
Sainte-Foy-Saint-Sulpice là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintefoysaintsulpice


title: Gangara thyrsis

text:
Gangara thyrsis là một loài bướm thuộc họ Bướm nhảy. Nó ăn các loài thuộc họ Cau.

Hình

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

T
Bướm tại Ấn Độ
Động vật được mô tả năm 1775


title: Bruchus oodnadattae

text:
Bruchus oodnadattae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Blackburn miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Bruchus


title: John Wilkes Booth

text:
John Wilkes Booth (10 tháng 5 năm 1838 - 26 tháng 4 năm 1865) là một diễn viên người Mỹ tại Maryland. Hắn ta được cho là người đã ám sát Tổng thống Hoa Kỳ Abraham Lincoln tại Ford's Theatre, Washington, D.C. vào ngày 14 tháng 4 năm 1865. Tổng thống Lincoln qua đời vào ngày hôm sau do bị trúng đạn vào đầu. Đây là tổng thống Mỹ đầu tiên bị ám sát.

Booth là một diễn viên kịch rất chuyên nghiệp, bởi lẽ gia đình của hắn ta cũng có khá nhiều người theo nghiệp diễn viên như hắn. Booth là người theo phe Liên minh và cũng là một người ủng hộ chính sách nô lệ của Đảng Dân chủ, và hắn ta được cho là tỏ ra vô cùng căm phẫn khi phe này thất bại trong cuộc Nội chiến Hoa Kỳ và việc Lincoln đắc cử tổng thống Mỹ và trao quyền bầu cử cho tất cả những người nô lệ được chính ông ấy giải phóng. Đây được xem là một trong những động cơ khiến hắn thực hiện tội ác man rợ với tổng thống Lincoln, đó là ám sát ông ấy.

Wilkes Booth được cho là đã bị tấn công bằng súng vào ngày 26 tháng 4 năm 1865 và qua đời trong ngày hôm đó. Cái chết của hắn ta xảy ra đúng 12 ngày sau khi hắn ta ra tay ám sát tổng thống Lincoln.

Sự kiện liên quan
Anh trai của Booth, Edwin Booth, đã cứu mạng con trai Abraham Lincoln, Robert Todd Lincoln, khi anh ta trượt chân ở một đường ray ở Thành phố Jersey, New Jersey, và suýt rơi vào khoảng trống giữa đường ray và con tàu đang chạy.–

Xem thêm
 Vụ ám sát Abraham Lincoln
 Abraham Lincoln
 Nội chiến Hoa Kỳ
 Bel Air
 Ford's Theatre

Tham khảo

Liên kết ngoài
 A History of John Wilkes Booth, (National Park Service, Ford's Theatre)
 First Edition Report on the Lincoln Assassination, and Biography of John Wilkes Booth
 Booth's escape route  (Civil War Trails)
 Lincoln Assassination Papers
 "The Death of John Wilkes Booth, 1865", EyeWitness to History (1997).
 Booth's grave site
 John Wilkes Booth's Autopsy

Người Mỹ gốc Anh
Vụ ám sát Abraham Lincoln
Nam diễn viên sân khấu Mỹ
Nam diễn viên Maryland