title: Sư đoàn 9 Bộ binh Quân lực Việt Nam Cộng hòa

text:
Sư đoàn 9 Bộ binh, là một trong 3 đơn vị chủ lực quân trực thuộc Quân đoàn IV và Quân khu 4 của Quân lực Việt Nam Cộng hòa có phạm vi hoạt động và trách nhiệm bảo an một số tỉnh trong Đồng bằng sông Cửu Long thuộc lãnh thổ phía tây miền Nam, Việt Nam Cộng hòa.
Bộ tư lệnh Sư đoàn đặt tại Thị xã Vĩnh Long, địa điểm này cũng là Hậu cứ của Sư đoàn.

Lịch sử hình thành
Vào đầu thập niên 1960 tại miền Nam, Mặt trận Giải phóng miền Nam ra đời. Trên địa bàn Đồng bằng sông Tiền và sông Hậu, Quân Giải phóng thành lập Quân khu 2 và Quân khu 3, với phương thức tác chiến du kích là chủ yếu, tác chiến chủ lực đến cấp Tiểu đoàn.

Trước tình hình này, Tổng thống Ngô Đình Diệm quyết định tổ chức thêm một đơn vị chủ lực nữa để hỗ trợ và chia sẻ vùng hoạt động cùng với 2 Sư đoàn 7 và 21 tại miền Tây Nam phần thuộc Quân khu 4 Việt Nam Cộng hòa. Ngày 1 tháng 1 năm 1962, Sư đoàn 9 được thành lập tại Phú Thạnh, Bình Định do Đại tá Bùi Dzinh làm Tư lệnh đầu tiên.

Sau khi được tổ chức và huấn luyện, ngày 20 tháng 9 năm 1963, Sư đoàn di chuyển vào Nam, Bộ Tư lệnh đặt tại Sa Đéc. Vùng hoạt động của Sư đoàn là những tỉnh nằm sát biên giới Việt-Miên (vùng Kiên Giang, Châu Đốc...), khu vực đầu nguồn của sông Tiền, sông Hậu. Là địa bàn có địa hình hiểm trở và phức tạp, thuận lợi cho Quân đội Nhân dân Việt Nam thiết lập những căn cứ lớn tàng trữ lương thực, quân dụng và vũ khí từ Bắc chuyển vào cung cấp cho nhu cầu chiến trường xâm lăng miền Nam.

Trong cuộc Đảo chính 1963, Sư đoàn là một trong những đơn vị cuối cùng trung thành với Tổng thống Ngô Đình Diệm. Tuy nhiên, do hành động đoạt quyền chỉ huy của Đại tá Nguyễn Hữu Có tại Sư đoàn 7 và đem Sư đoàn này chốt chặn ở ngã ba Trung Lương và cho rút hết các chiếc phà Mỹ Thuận để ngăn chặn Sư đoàn 9 vượt sông Tiền, vì vậy Sư đoàn 9 không thể đưa quân về Sài Gòn cứu viện cho Tổng thống Diệm.

Tết Mậu Thân 1968 tại Sa Đéc, Quân Giải phóng tấn công Bộ Tư lệnh Sư đoàn vào lúc 9 giờ tối (đêm giao thừa), nhưng bị đơn vị Trinh sát của Sư đoàn phát hiện nên bị đánh bật ngay trong đêm. Tại Vĩnh Long, Trung đoàn 15 thuộc Sư đoàn 9 vẫn tiếp tục kháng cự cho đến khi đối phương rút lui. Đến ngày mùng 5 tết, Quân Giải phóng mở lại các cuộc tấn công để gây tiếng vang nhưng đều thất bại.

Năm 1970, Sư đoàn đã phối hợp với các đơn vị bạn thực hiện các cuộc hành quân vào biên giới Việt Nam-Campuchia đánh phá Trung ương Cục miền Nam của Mặt trận Giải phóng, gây nhiều thiệt hại cho đối phương.

Năm 1975, do đối phương tập trung đánh lớn ở các Quân khu khác, cũng như các đơn vị ở Quân khu 4. Sư đoàn không phải giao chiến lớn, tuy nhiên cũng bị đối phương cầm chân không thể chi viện cho các nơi. Sau khi Sài Gòn thất thủ, Sư đoàn cũng buông súng đầu hàng theo lệnh của Tổng thống Dương Văn Minh.

Đơn vị trực thuộc và phối thuộc

Bộ Tư lệnh Sư đoàn và Chỉ huy Trung đoàn

Trung đoàn Pháo binh
'Đơn vị phối thuộc
{|class= "wikitable"
|-
!width= "1%" |Stt
!width= "23%" |Họ và Tên
!width= "13%" |Cấp bậc
!width= "16%" |Chức vụ
!width= "23%" |Đơn vị
!Chú thích
|-
|<center> 1
|<center> Võ Văn SángĐặng Hữu ThảoVõ khoa Thủ Đức K5
|rowspan= "2"|<center> Trung tá
|<center> Chỉ huy trưởngChỉ huy phó
|<center> Bộ Chỉ huyTrung đoàn
|
|-
|<center> 2
|<center> Nhan Trùng Lâm
|rowspan= "4"|<center> Tiểu đoàn trưởng
|<center> Tiểu đoàn 91
|
|-
|<center> 3
|<center> Nguyễn An Khương
|rowspan= "3"|<center> Thiếu tá
|<center> Tiểu đoàn 90
|
|-
|<center> 4
|<center> Nguyễn Văn Nhung
|<center> Tiểu đoàn 92
|
|-
|<center> 5
|<center> Trần Văn Lúa
|<center> Tiểu đoàn 93
|
|}

Tư lệnh Sư đoàn qua các thời kỳ
{|class= "wikitable"
|-
!width= "1%" |Stt
!width= "23%" |Họ tên
!width= "14%" |Cấp bậc
!width= "20%" |Tại chức
!Chú thích
|-
|<center> 1
|<center> Bùi DzinhVõ bị Đà Lạt K3
|<center> Đại tá
|<center> 1/1962-11/1963
|Giải ngũ cùng cấp sau đảo chính 1 tháng 11 năm 1963
|-
|<center> 2
|<center> Đoàn Văn QuảngVõ bị Lục quân Pháp
|<center> Trung táĐại tá(11/1963)
|<center> 11/1963-2/1964
|Sau cùng là Thiếu tướng Tham mưu phó Bộ Tổng tham mưu
|-
|<center> 3
|<center> Vĩnh LộcVõ bị Lục quân Pháp
|<center> Đại táChuẩn tướng(8/1964)
|<center> 2/1964-5/1965
|Sau cùng là Trung tướng Tổng tham mưu trưởng 1 ngày (29/4/1975)
|-
|<center> 4
|<center> Lâm Quang ThiVõ bị Đà Lạt K3
|<center> Đại táChuẩn tướng(2/1966)Thiếu tướng(6/1968)
|<center> 5/1965-7/1968
|Sau cùng là Trung tướng Tư lệnh phó Quân đoàn I
|-
|<center> 5
|<center> Trần Bá DiVõ bị Đà Lạt K5
|<center> Đại táChuẩn tướng(4/1970)Thiếu tướng(11/1972)
|<center> 7/1968-10/1973
|Sau cùng, Thiếu tướng Chỉ huy trưởng Trung tâm Huấn luyện Quốc gia Quang Trung
|-
|<center> 6
|<center> Huỳnh Văn Lạc
|<center> Chuẩn tướng
|<center> 10/1973-30/4/1975
|Tư lệnh sau cùng
|-
|}

Chú thích

Xem thêm
Lục quân Việt Nam Cộng hòa

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Liên kết
Website của Sư đoàn 9
Các đơn vị QLVNCH

9
Đơn vị quân sự thành lập năm 1962
Đơn vị quân sự giải thể năm 1975


title: Elius stuppeus

text:
Elius stuppeus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Elius


title: Psaenythia patagonica

text:
Psaenythia patagonica là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Holmberg mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Psaenythia
Động vật được mô tả năm 1921


title: Tetralobus polyphemus

text:
Tetralobus polyphemus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

Tetralobus


title: Sphecodina

text:
Sphecodina là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

Các loài
Sphecodina abbottii - (Swainson, 1821)
Sphecodina caudata - (Bremer & Grey, 1853)

Tham khảo

Macroglossini


title: Belenois zochalia

text:
Belenois zochalia (tên tiếng Anh: Forest White hoặc Forest Caper White) là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm xanh. Nó được tìm thấy ở Châu Phi.

Sải cánh dài 40–50 mm. Con trưởng thành bay quanh năm ở các vùng khí hậu ấm.

Ấu trùng ăn các loài Capparis, Maerua cafra và Maerua racemulosa.

Phụ loài
Belenois zochalia zochalia (South Africa, Zimbabwe)
Belenois zochalia agrippinides (Holland, 1896) (Malawi, Tanzania, Kenya, Uganda)
Belenois zochalia connexiva (Joicey & Talbot, 1927) (highlands of Cameroun)
Belenois zochalia galla (Ungemach, 1932) (Ethiopia)
Belenois zochalia camerounica Bernardi, 1966 (Nigeria to Cameroun)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Pierini


title: Diabrotica interrupta

text:
Diabrotica interrupta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Diabrotica


title: Trận Nghiệp Thành (204)

text:
Trận Nghiệp Thành (chữ Hán: 邺城之战 - Nghiệp Thành chi chiến) là trận giao tranh giữa hai lực lượng quân phiệt Tào Tháo và Viên Thượng thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Hoàn cảnh
Sau khi đại bại ở trận Quan Độ, Viên Thiệu suy sụp, ốm nặng rồi qua đời năm 202. Các con Viên Thiệu là Viên Đàm (con cả) và Viên Thượng (con út) tranh giành quyền thừa kế. Viên Thượng tự lập làm Châu mục Ký châu kiêm đốc Ký U Tinh Thanh tứ châu quân sự. Viên Đàm tự xưng là Xa kỵ tướng quân.

Hai anh em bất hòa nhưng vẫn liên minh chống Tào Tháo. Viên Đàm đóng ở Lê Dương, Viên Thượng giữ Nghiệp Thành. Năm 203, Tào Tháo sau nhiều tháng đánh Ký châu không được, bèn nghe lời Quách Gia rút quân về nam cho họ Viên đánh lẫn nhau.

Quả nhiên khi quân Tào rút lui, anh em họ Viên lại xung đột. Viên Thượng giao cho Thẩm Phối giữ Nghiệp Thành (thủ phủ Ký châu), còn mình mang quân đánh Thanh châu. Viên Đàm thua trận, bị Viên Thượng truy kích đến Bình Nguyên – thủ huyện của Thanh châu.

Đầu năm 204 Tào Tháo khởi đại binh đến đánh Nghiệp Thành.

Diễn biến

Thẩm Phối phòng thủ
Viên Thượng nghe tin Tào Tháo mang đại binh tới Lê Dương, vội lui binh trở về giữ. Nhưng Tào Tháo cố ý chỉnh đốn binh mã, sai quân ngày ngày thong thả đào một con sông dẫn nước Hồng thủy thông tới Bạch Câu, tuyên bố muốn dùng đó làm đường vận lương. Viên Thượng cho rằng Tào Tháo đào sông còn mất lâu ngày, nên tháng 2 năm 204 lại mang quân sang đánh Viên Đàm ở Bình Nguyên. Tào Tháo thấy Viên Thượng đã đi bèn mang quân áp sát Nghiệp Thành.

Thẩm Phối được Viên Thượng giao giữ Nghiệp Thành, hết sức lo việc phòng thủ. Trong khi Thẩm Phối ra sức chống quân Tào tấn công thì một thủ hạ trong thành là Phùng Lễ có ý đầu hàng Tào Tháo.

Phùng Lễ muốn làm nội ứng cho họ Tào, bèn ra mở cửa Hộ Thành (hay Đột Môn) phía thành ngoài, đón 300 quân Tào kéo vào.

Thẩm Phối đứng trên thành trông thấy, vội lệnh cho quân trong thành mang nhiều đá tới, từ trên tường thành ném xuống cửa Hộ Thành, lấp kín chỗ đó. Kết quả Phùng Lễ và 300 quân Tào đều bị giết.

Tào Tháo vây đánh từ mùa xuân không hạ được. Sang tháng 5, ông sai quân đào hào dài 40 dặm quanh Nghiệp Thành.

Tào Tháo dẫn nước sông Chương
Thẩm Phối đứng trên thành thấy quân Tào đào hào, nhưng thấy hào quân Tào đào vừa hẹp vừa cạn mà người nào cũng có thể nhảy qua. Do đó Thẩm Phối có ý coi thường, cho rằng hào đó vô hại, Tào Tháo không hiểu biết về quân sự và không quan tâm tới con hào đó.

Nhưng mấy hôm sau, Tào Tháo đốc thúc quân lính làm gấp vào ban đêm, chỉ sau một đêm hào đó vừa rộng vừa sâu: chiều rộng 2 trượng, chiều sâu cũng 2 trượng. Sau đó, Tào Tháo sai quân dẫn nước sông Chương vào hào.

Bị hào nước sâu có nước sông Chương vây bọc, Nghiệp Thành bị trở thành đảo bị cô lập, hoàn toàn ngăn cách với bên ngoài. Thành bị nước ngăn liên tiếp trong 3 tháng, từ tháng 5 đến tháng 8, nhân dân trong thành không thể ra kiếm lương, bị chết đói quá nửa.

Viện binh Viên Thượng
Tháng 7 năm đó, Viên Thượng nghe tin Nghiệp Thành bị Tào Tháo vây bức, bèn ngừng tấn công Viên Đàm ở Bình Nguyên, mang 1 vạn quân về cứu Nghiệp Thành. Viên Thượng tới gần Nghiệp Thành bèn đốt lửa làm hiệu, định hội với quân Thẩm Phối ra cùng giáp công.

Tào Tháo nghe tin Viên Thượng trở về bèn điều quân chặn đánh, mặt khác ông vẫn sai quân án ngữ để đề phòng Thẩm Phối. Thẩm Phối thấy lửa hiệu của Viên Thượng, bèn mở cửa thành thúc quân ra tiếp ứng, nhưng bị quân Tào đánh rát không thể ra được, phải bật trở vào trong thành tiếp tục cố thủ.

Viên Thượng tiến tới eo sông Chương thì bị quân Tào vây chặt. Viên Thượng thấy tình thế cấp bách bèn viết thư sai người đưa sang cho Tào Tháo xin giảng hòa. Tuy nhiên Tào Tháo tiếp thư không chấp nhận, trong khi đó thì bộ tướng của Viên Thượng là Mã Diên bỏ chủ chạy sang hàng Tào Tháo.

Hơn 1 vạn quân Viên Thượng tan rã. Viên Thượng sợ hãi, phải bỏ cả áo giáp, ấn thụ và vật nặng mà bỏ chạy sang nước Trung Sơn.

Tào Tháo hạ thành
Tào Tháo bắt được đồ tùy thân của Viên Thượng, mang tới chân thành bày ra cho quân trong thành xem. Trong thành biết tin Viên Thượng đã đại bại, nhuệ khí suy giảm.

Nghiệp Thành không còn viện binh, nhưng Thẩm Phối vẫn kiên cường giữ thành. Ông sai quân cung nỏ cứng ra ngoài thành mai phục ở những con đường Tào Tháo hay đi tuần tra qua. Có lần quân cung nỏ của Thẩm Phối bắn suýt trúng Tào Tháo.

Trong khi Tào Tháo chưa có cách nào hạ được thành thì cháu Thẩm Phối là Thẩm Vinh giữ chức Đông môn hiệu úy có ý hàng Tào. Thẩm Vinh nửa đêm mở cửa đông cho quân Tào kéo vào thành.

Thẩm Phối không ngờ bị cháu phản lại, vội lĩnh quân trong thành ra chặn đánh quân Tào trong các ngõ hẻm, cố kháng cự đến cùng. Nhưng sau vài giờ vì thế yếu, Thẩm Phối bị quân Tào bắt. Nghiệp Thành bị quân Tào hạ.

Hậu quả và ý nghĩa
Thẩm Phối bị bắt nhưng nhất quyết không hàng Tào Tháo, dù Tào Tháo rất muốn dụ hàng. Cuối cùng Tào Tháo đành mang Thẩm Phối ra chém. Trong số gia quyến họ Viên trong thành bị quân Tào bắt có chị dâu Viên Thượng là Chân Lạc (vợ Viên Hy). Con Tào Tháo là Tào Phi vào Nghiệp Thành thấy Chân Lạc xinh đẹp bèn lấy làm vợ, sau này sinh ra vua thứ 2 nhà Tào Ngụy là Tào Tuấn.

Nghiệp Thành là thủ phủ của Ký châu, mà Ký châu là trung tâm của chính quyền họ Viên ở Hà Bắc. Sau khi nghe tin Nghiệp Thành bị hạ, cháu Viên Thiệu là Cao Cán ở Tinh châu cũng đầu hàng Tào Tháo. Tào Tháo tiếp tục tận dụng lúc anh em họ Viên đánh giết lẫn nhau, sau đó lần lượt công hạ các châu Thanh, U, tiêu diệt thế lực họ Viên, thống nhất Hà Bắc, trở thành quân phiệt lớn nhất miền bắc Trung Quốc.

Xem thêm
 Tào Tháo
 Thẩm Phối
 Viên Đàm
 Viên Thượng

Tham khảo
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Lê Đông Phương, (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Lao động.

Chú thích

Trận chiến thời Tam Quốc


title: 10 tháng 6

text:
Ngày 10 tháng 6 là ngày thứ 161 (162 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 204 ngày trong năm.

Sự kiện
1190 – Cuộc thập tự chinh thứ ba: Hoàng đế Friedrich I của La Mã Thần thánh chết đuối trên sông Göksu thuộc Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay trong khi đang dẫn quân tiến đến Jerusalem.
1829 – Cuộc đua thuyền đầu tiên giữa Đại học Oxford và Đại học Cambridge diễn ra trên sông Thames tại Luân Đôn, Anh.
1886 – Quốc vương Ludwig II của Bayern bị tước quyền.
1940 – Chiến tranh Thế giới thứ hai: Ý tuyên chiến với Pháp và Anh. Đồng thời, Canada tuyên chiến với Ý.
1940 - Loại ô tô Jeep xuất hiện
1965 – Chiến tranh Việt Nam: Quân Giải phóng tiến công quân Việt Nam Cộng hòa tại Đồng Xoài
1967 – Chiến tranh Sáu ngày kết thúc khi Israel và Syria đồng ý ký một lệnh ngừng bắn.
1967 – Nguyên mẫu chiến đấu cơ MiG-23 của Liên Xô tiến hành chuyến bay thử nghiệm đầu tiên.

Sinh
1987 - J.Fla, Ca sĩ, Youtuber người Hàn Quốc
1803 - Henry Darcy, kỹ sư người Pháp, nổi tiếng với công trình Định luật Darcy (m. 1858)
 1907 - Thế Lữ, Nhà văn Việt Nam (mất 1989)
1919 - Suzuki Choji, võ sư Karatedo người Nhật Bản, tổ sư hệ phái Suzucho.
1959 - Carlo Ancelotti, huấn luyện viên bóng đá Ý
1963 - Jeanne Tripplehorn, diễn viên Mỹ
1965 - Elizabeth Hurley, diễn viên Scotland
1966 - David Platt, cầu thủ bóng đá Anh
1975 - Henrik Pedersen, cầu thủ bóng đá Đan Mạch
1985 - Kristina Lundberg, cầu thủ khúc côn cầu Thụy Điển
1985 - Vasilis Torosidis, cầu thủ bóng đá Hy Lạp

Mất
323 TCN - Alexandros Đại Đế (s. 356 TCN).
223 - Lưu Bị, hoàng thân nhà Hán, hoàng đế khai quốc nhà Thục Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc (s. 161).
1836 - André-Marie Ampère, nhà vật lý người Pháp
1971 - Michael Rennie, diễn viên Anh (s. 1909)
1987 - Elizabeth Hartman, diễn viên Mỹ
2016
 Christine Grimmie, ca sĩ Mỹ (s. 1994)
 Gordie Howe, vận động viên khúc côn cầu (s. 1928)

Ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

10
Ngày trong năm


title: Balıkesir

text:
Balıkesir là một thành phố tự trị (büyük şehir) đồng thời cũng là một tỉnh (il) của Thổ Nhĩ Kỳ. Thành phố giáp các tỉnh và thành phố: phía tây là Çanakkale, İzmir về phía tây nam, phía nam là Manisa, đông nam là Kütahya và phía đông giáp Bursa.

Địa lý
Tỉnh này có bờ biển ở cả biển Marmara và biển Aegea. Kaz Dağı nằm ở tỉnh này.

Khí hậu

Hành chính
Kể từ ngày 12 tháng 11 năm 2012, Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ đã thông qua Luật số 6360 nâng tỉnh Balıkesir thành cấp thành phố tự trị, giải thể thành phố tỉnh lỵ (merkez ilçesi) Balıkesir và chia thành hai huyện Altıeylül và Karesi.

Thành phố gồm 20 đơn vị hành chính cấp huyện như sau:

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Balıkesir Governorship website
  Balıkesir Metropolitan Municipality website

Tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh Balıkesir
Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Montù Beccaria

text:
Montù Beccaria là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 50 km về phía nam của Milan và khoảng 20 km về phía đông nam của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.736 người và diện tích là 15,6 km².

Montù Beccaria giáp các đô thị sau: Bosnasco, Canneto Pavese, Castana, Montescano, Rovescala, San Damiano al Colle, Santa Maria della Versa, Stradella, Zenevredo.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Động Thiên Tôn

text:
Động Thiên Tôn là động ở thị trấn Thiên Tôn, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, Việt Nam .

Động ở chân núi Voi, cách ngã ba Thiên Tôn  trên Quốc lộ 1 cỡ gần 1 km. Động là di tích lịch sử văn hóa thuộc khu di tích cố đô Hoa Lư. Nếu như núi chùa Bái Đính thờ thần Cao Sơn là vị thần núi trấn giữ ở cửa ngõ phía tây vào thành Tây, hang động Tràng An thờ thần Quý Minh là vị thủy thần trấn giữ ở cửa ngõ phía Nam vào thành Nam thì động chùa Thiên Tôn là di tích thờ thần Thiên Tôn, là vị thiên thần trấn giữ ở cửa ngõ phía đông vào thành Đông của khu di tích cố đô Hoa Lư.

Động Thiên Tôn thờ thần Thiên Tôn, vị thần trong truyền thuyết ở kinh đô Hoa Lư thế kỷ X. Tương truyền, trước khi đem quân đi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh đã mang lễ vật vào tế lễ trong động để mong được thần giúp đỡ đánh tan các sứ quân khác. Sau khi lên ngôi vua, Đinh Tiên Hoàng Đế đóng đô ở Hoa Lư, ông đã cho xây cất nhà Tiền Tế và Kính Thiên Đài là nơi tiếp đón các sứ thần nước ngoài trước khi vào kinh đô.

Di chỉ khảo cổ học tại động Thiên Tôn được phát hiện năm 1981. Hiện vật gồm gạch lát nền có trang trí chim phượng và hoa sen, các mảnh mô hình tháp, các mảnh sóng nước 3 ngọn thủy kích thước khác nhau, 2 tượng vịt nhỏ như thời Lý, 1 tượng đầu rồng thời Trần, nhiều khối mảnh bệ hoa sen kích thước khác nhau được tráng men xanh, men vàng, nhiều mảnh đất nung có trang trí – trong động có 1 di vật đá hình khối hộp chữ nhật chạm hình rồng.

Động Thiên Tôn cùng với quần thể nhà thờ họ Trương Việt Nam, nơi thờ Ngọc Hoàng Thượng đế và các danh nhân họ Trương tiêu biểu trong lịch sử Việt Nam là những điểm du lịch hấp dẫn trên địa bàn thị trấn Thiên Tôn, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình.

Thần Thiên Tôn
Theo thần tích đình làng Bích Đào, làng Đại Phong, Ninh Bình, thì thần Thiên Tôn là một vị thiên thần, nguyên là hoàng tử, do hoàng hậu nằm mộng thấy nuốt mặt trời, có thai rồi sinh ra ngài vào ngày mồng 3 tháng 3 năm Khai hoàng thứ 25 (năm 625), gọi là Huyền Nguyên. Lớn lên hoàng tử dũng mãnh hơn người, đi khắp thiên hạ, vào núi Dũng Dương (Hoa Lư) tu luyện 42 năm, khi đắc đạo có thể bay lượn, biến hóa, tận trừ tà ma quỷ quái. Ngọc hoàng ban cho thanh kiếm Tam thai thất tinh và phong làm Bắc phương Trấn Vũ đại tướng quân. Sau phóng gươm ở dưới núi Cánh Diều (Ninh Bình) mà hóa. Năm 938, Cao Đô Đường Thái sư xây đền ở cửa động Thiên Tôn, tạc tượng tay chống bảo kiếm, chân đạp lên rùa rắn và ban sắc phong là Trấn Vũ An Quốc đại vương... Đinh Tiên Hoàng khởi nghĩa ở động Hoa Lư được hai tướng Rùa, Rắn của thần giúp sức nên được sắc phong là An Quốc hoàng đế. Ở phía đông cố đô Hoa Lư có 7 nơi thờ thần là Bích Đào, Đại Phong, Yên Cư của huyện Yên Khánh, Lực Giá và Phú Gia của huyện Gia Viễn đều thuộc Ninh Bình.

Như vậy, thần Thiên Tôn, thần Quý Minh cùng với thần Cao Sơn là những vị thần có nguồn gốc phát tích ở vùng văn hóa Hoa Lư. Đều là những vị thần đại diện cho các sức mạnh siêu nhiên của trời, đất và núi được thờ ở các cửa ngõ Hoa Lư tứ trấn để bảo vệ kinh đô Hoa Lư theo quan niệm của người xưa. Toàn cảnh khu vực động - chùa Thiên Tôn là những kiến trúc cổ kính lẫn trong vườn rộng và nhiều cây ăn quả, cây đại thụ. Động Thiên Tôn gồm có hai hang: Hang Ngoài và hang Trong. Ngay cửa hang Trong có một Long Đĩnh làm toàn bằng đá xung quanh đều chạm khắc nổi rồng mây. Trong toà Long Đĩnh chỉ đặt một tượng thần Thiên Tôn bằng đồng, đứng trên lưng rùa. Tượng được trang trí nhiều màu sắc rực rỡ. Hai tay thần để trước ngực, nắm trắc đốc kiếm thần, chống mũi kiếm xuống lưng rùa. Vì thế động được gọi là động Thiên Tôn.

Vinh danh thần Thiên Tôn, thị trấn trung tâm huyện Hoa Lư có tên gọi là thị trấn Thiên Tôn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Khu danh thắng lịch sử tâm linh chùa và động Thiên Tôn

Di tích Cố đô Hoa Lư
Chùa tại Ninh Bình
Công trình xây dựng ở Ninh Bình
Di tích tại Ninh Bình
Hang động tại Ninh Bình


title: Orcoyen

text:
Orcoyen là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Pamplona.

Tham khảo

Đô thị ở Navarre
Khu dân cư ở Navarre


title: Bonnegarde

text:
Bonnegarde là một xã trong tỉnh Landes ở Aquitaine tây nam nước Pháp

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Landes

Biến động dân số

Tham khảo

Xã của Landes


title: Lượng (Phật giáo)

text:
Lượng (zh. 量, sa. pramāṇa, en. cognition, de. Erkenntnis), là một thuật ngữ quan trọng trong Nhân minh học của đạo Phật, có nghĩa là "nhận thức, lượng biết đúng đắn về một đối tượng." Người ta phân biệt ba loại lượng:

1. Hiện lượng (zh. 現量, sa. pratyakṣapramāṇa): là năng lực nhận thức cảm tính, trực tiếp thông qua các giác quan mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Trong hiện lượng, người phân biệt hai loại:
1.  Chân hiện lượng  (zh. 真現量), là trí biết không tỏ ra sự phân biệt bao gồm ba đặc điểm:
a) Hiện thức (zh. 現識; chỉ các giác quan), chỉ các thức của mắt, tai, mũi, lưỡi và thân hiện tại khởi tác dụng;
b) Hiện cảnh (現 境), chỉ các cảnh, các đối tượng của các giác quan như sắc, âm thanh, hương, vị và vật được chạm xúc;
c) Bất tư lự (zh. 不思慮), nghĩa là trong lúc đối cảnh thì trí biết và vật đều hiện diện rõ ràng đồng thời trí vừa đối vật thì biết ngay, nhưng chưa tỏ ra ý phân biệt. Chân hiện lượng ở đây chính là hiện lượng hoặc gọi ngắn là "lượng" (en. valid cognition, de. gültige Erkenntnis) trong Nhân minh học (zh. 因明學, sa. hetuvidyā).
Hiện lượng đúng, có giá trị phải chú trọng đến năm trường hợp sau:
Không nương "ức tưởng", suy ức quá khứ, tưởng tượng vị lai;
Không dựa vào "ảo giác", ví dụ như không được cho là "mặt trăng chạy theo mình", "bờ chạy" thay vì thuyền đi;
Không dựa vào "thố giác", nghĩa là không cho rằng sợi dây là con rắn;
Không nương vào "loạn giác", không nhắm, dụi mắt mà cho là có hoa đốm;
Không nương vào cái "tư lự", cái "hiểu biết phân biệt", so sánh danh tướng sự vật.
Các trường phái đạo Phật cho rằng có bốn loại Chân hiện lượng, đó là:
Căn hiện lượng (zh. 根現量, sa. pratyakṣa), nhận thức trực tiếp qua những giác quan;
Ngũ câu ý thức hiện lượng (zh. 五俱意識現量, sa. mānasapratyakṣa), tức là ý thức với năm căn cùng lúc nhận thức năm trần;
Tự chứng phần hiện lượng (zh. 自證分現量, sa. svasaṃvedāna), tức sự nhận biết của thức tự chứng phần;
Định tâm hiện lượng (zh. 定心現量, sa. yogipratyakṣa, dịch sát nghĩa là "hiện lượng của một Du-già sư"), tức là sự nhận biết cảnh tượng trong lúc thiền định của một thiền giả (Du-già sư). Định tâm hiện lượng này có giá trị hơn hết so với ba loại hiện lượng trên bởi vì qua đó, nội dung của Tứ diệu đế, tính Không, tính Bất nhị của Niết-bàn, Luân hồi trở thành đối tượng nhận thức trực tiếp và Thiền giả sẽ tự biết, tự chứng minh được sự chân chính của tất cả lý thuyết Phật giảng. Cái hiểu biết gián tiếp, trợ mượn đã trở thành một niềm tin vững chắc.
2.  Tự (tợ) hiện lượng  (zh. 似現量), là trí nhận thức có phân biệt, có cùng điểm a) và b) của chân hiện lượng nhưng khác nhau ở điểm c), tức là có tư lự. "Có tư lự" ở đây được hiểu là lúc đối cảnh, trí người nhìn thấy sự vật có phân biệt vật này, tên nọ…
2. Tỉ lượng (zh. 比量, sa. anumāṇapramāṇa, en. inference, de. Schlussfolgerung): là khả năng nhận thức lý tính, gián tiếp thông qua các quá trình của tư duy, trừu tượng như phán đoán, suy luận, chứng minh, bác bỏ. Tỉ lượng chính là cái biết bằng so sánh. Do sự kiện đã được biết, được thấy mà suy ra những gì chưa trực tiếp biết đến, thấy đến. Ví dụ như "cách núi thấy khói biết có lửa, cách tường thấy sừng biết có trâu". Có hai loại tỉ lượng:
 Chân tỉ lượng  (zh. 真比量): là trí suy luận đúng đắn, có hai điểm a) và b) đồng với chân hiện lượng nhưng c) là ý phân biệt chính chắn và d) luận thức đầy đủ;
 Tự tỉ lượng  (zh. 似比量): là suy luận không đúng, những đặc điểm a)-c) của chân tỉ lượng thiếu, không được đáp ứng. Ngoài ra, tự tỉ lượng còn vướng phải ba lỗi sau:
Nhìn cái không phải có;
Không nhìn thấy cái có;
Nhìn sai cái có.
3. Phi lượng (zh. 非量, sa. abhāvapramāṇa): The định nghĩa của sư Pháp Xứng thì đây là loại nhận thức không thuộc về cả hai loại trên và ghi nhận là "vượt quá và bên trên" của hiện lượng và tỉ lượng và được xác định là hoàn toàn thiếu vắng nhận thức (Eng. mere absence of cognition).
Nhận thức về không gian, thành tố thứ năm trong ngũ đại (Đất, Nước, Lửa, Gió và Không gian), là một ví dụ cho loại nhận thức này.
Có tác giả còn gọi khái niệm này là giả nhận thức (pseudo-perception). Tuy nhiên, cũng có một số tác giả Nhân Minh Luận ghép khái niệm này vào thành một thành phần của hiện lượng.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
 Non-cognition and the Third Pramana. Zhihua Yao. http://www.lingshh.com/yinmingyth/yaozh.pdf

Triết lý Phật giáo
Nhận thức luận


title: 15512 Snyder

text:
15512 Snyder (1999 UK1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 10 năm 1999 bởi J. Medkeff và D. Healy ở Junk Bond Observatory.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15512 Snyder

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Orbigny, Indre-et-Loire

text:
Orbigny là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 747 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 98-182 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Indre-et-Loire


title: Bethenhausen

text:
Bethenhausen là một đô thị ở huyện Greiz, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 3,08 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 264 người.

Tham khảo


title: 6345 Hideo

text:
6345 Hideo (1994 AX1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 1 năm 1994 bởi Endate & Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 6345 Hideo

Thiên thể phát hiện năm 1994
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Scilab

text:
Scilab là gói phần mềm tính toán số phát triển từ năm 1990 bởi các nhà nghiên cứu từ INRIA và École nationale des ponts et chaussées (ENPC). Tạo ra vào tháng 5 năm 2003, nó được phát triển và duy trì bởi INRIA.

Tổng quan
Scilab là ngôn ngữ lập trình hướng số bậc cao. Ngôn ngữ này cung cấp một môi trường lập trình diễn giải, với ma trận như kiểu dữ liệu chính. Bằng cách tính toán dựa trên ma trận, kiểu động, và quản lý bộ nhớ tự động, nhiều vấn đề có thể được thể hiện trong một số ít các dòng mã lệnh hơn so với các giải pháp tương tự trong các ngôn ngữ truyền thống như Fortran, C, hoặc C++. Điều này cho phép người dùng nhanh chóng xây dựng các mô hình trong phạm vi toán học. Trong khi ngôn ngữ cung cấp các phép toán ma trận cơ bản như phép nhân, gói Scilab cũng cung cấp một thư viện các phép toán bậc cao. Phần mềm này có thể được sử dụng cho xử lý tín hiệu, phân tích thống kê, xử lý ảnh, mô phỏng động lực chất lưu, và tối ưu hóa.

Cú pháp của Scilab tương tự như MATLAB, Scilab bao gồm bộ chuyển đổi mã nguồn từ MATLAB. Scilab hiện sẵn dùng miễn phí dưới giấy phép mã nguồn mở. Do tính chất đó một số đóng góp của người dùng đã được tích hợp vào Scilab.

Giấy phép
Dòng Scilab 5 được phân phối dưới giấy phép GPL-phù hợp với giấy phép CeCILL.

Trước phiên bản 5, Scilab là phần mềm nửa miễn phí theo danh nghĩa phần mềm tự do. Lý do của việc này là do các giấy phép của phiên bản trước đó bị cấm phân phối thương mại theo khoản 6 của định nghĩa mã nguồn mở.

Cú pháp
Cú pháp của Scilab phần lớn dựa trên ngôn ngữ MATLAB. Cách đơn giản nhất để thực hiện mã lệnh Scilab là gõ vào dấu nhắc -->, trong cửa sổ lệnh. Bằng cách này, Scilab được sử dụng như shell toán học tương tác.

Tham khảo (Tiếng Anh)

Xem thêm
 Scicos
 Danh sách các phần mềm phân tích số
 So sánh các phần mềm phân tích số

Đọc thêm

Liên kết ngoài
 Trang chủ Scilab
 Trang chủ Scilab Enterprises
 Trợ giúp Scilab trực tuyến (tiếng Anh)
 hướng dẫn Scilab trên Scilab từ IIT Bombay, giấy phép Creative Commons share-alike
 Bộ công cụ xử lý ảnh cho Scilab

Phần mềm toán học
Phần mềm giáo dục miễn phí


title: Lithocoelus detrusus

text:
Lithocoelus detrusus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin miêu tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Lithocoelus


title: 895

text:
Năm 895 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 895


title: Celagyris

text:
Celagyris là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae
Noctuinae


title: Brønnøy

text:
Brønnøy là một đô thị ở hạt Nordland, Na Uy.

Brønnøy được lập làm đô thị ngày 1/1/1838 (xem formannskapsdistrikt). Ba đô thị khác sau này được tách khỏi đô thị này là: Velfjord (1875), Sømna (1901) và Brønnøysund (1923). Cả ba đô thị này đã được sáp nhập vào Brønnøy ngày 1/1/1964 - nhưng Sømna đã được tách khỏi Brønnøy ngày 1/1/1977. Đô thị này có diện tích 996 km2, dân số năm 2004 là 7565 người.

Đô thị của Nordland


title: Xanthopenthes burmensis

text:
Xanthopenthes burmensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Xanthopenthes


title: Họ Ếch giun

text:
Họ Ếch giun (danh pháp khoa học: Ichthyophiidae) là một họ thuộc Bộ Không chân (Apoda hay Gymnophinona). Chúng sống ở Đông Nam Á. Chúng có đuôi và có xúc tu ngắn, ăn giun và các động vật không xương sống.

Phân loài
Chi Caudacaecilia
Caudacaecilia asplenia
Caudacaecilia larutensis
Caudacaecilia nigroflava
Caudacaecilia paucidentula
Caudacaecilia weberi
Chi Ichthyophis
Ichthyophis acuminatus
Ichthyophis atricollaris
Ichthyophis bannanicus
Ichthyophis beddomei
Ichthyophis bernisi
Ichthyophis biangularis
Ichthyophis billitonensis
Ichthyophis bombayensis
Ichthyophis dulitensis
Ichthyophis elongatus
Ichthyophis glandulosus
Ichthyophis glutinosus
Ichthyophis humphreyi
Ichthyophis husaini
Ichthyophis hypocyaneus
Ichthyophis javanicus
Ichthyophis kohtaoensis
Ichthyophis laosensis
Ichthyophis longicephalus
Ichthyophis malabarensis
Ichthyophis mindanaoensis
Ichthyophis mochrous
Ichthyophis orthoplicatus
Ichthyophis paucisulcus
Ichthyophis peninsularis
Ichthyophis pseudangularis
Ichthyophis sikkimensis
Ichthyophis singaporensis
Ichthyophis subterrestris
Ichthyophis sumatranus
Ichthyophis supachaii
Ichthyophis tricolor
Ichthyophis youngorum

Tham khảo

Nussbaum, Ronald A. and Mark Wilkinson (1989). "On the Classification and Phylogeny of Caecilians." Herpetological Monographs, (3), 1-42

Frost, Darrel R. 2004. Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 3.0 (ngày 22 tháng 8 năm 2004). Electronic Database accessible at http://research.amnh.org/herpetology/amphibia/index.php. American Museum of Natural History, New York, USA
AmphibiaWeb: Information on amphibian biology and conservation. [web application]. 2004. Berkeley, California: AmphibiaWeb. Available: http://amphibiaweb.org/. Truy cập 26 tháng 8 năm 2004

Ếch giun, họ
Bộ Không chân


title: 2722 Abalakin

text:
2722 Abalakin (1976 GM2) là một tiểu hành tinh nằm ở rìa ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 4 năm 1976 bởi Chernykh, N. ở Nauchnyj.

Ghi chú

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1976


title: Lĩnh Nam chích quái

text:
Lĩnh Nam chích quái (chữ Hán: 嶺南摭怪; có nghĩa là "Chọn lựa những chuyện quái dị ở đất Lĩnh Nam"), là một tập hợp các truyền thuyết và cổ tích dân gian Việt Nam được biên soạn vào khoảng cuối đời nhà Trần.

Tác giả
Tương truyền Trần Thế Pháp (? - ?), một danh sĩ đời nhà Trần, là tác giả bộ sách Lĩnh Nam chích quái. Thông tin này đã được ghi trong các sách: Vịnh sử thi tập của Đặng Minh Khiêm, Kiến văn tiểu lục của Lê Quý Đôn và Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú.

Tiến sĩ Vũ Quỳnh, trong bài "Tựa" của ông, cho biết ông đã tìm được sách Lĩnh Nam chích quái và tiến hành nhuận chính vào năm Hồng Đức thứ 23 (Nhâm Tý, 1492). Tuy nhiên, trong bài Tựa không có câu nào nói về tác giả .

Cùng thời gian đó, tiến sĩ Kiều Phú (1447-?) cũng nhuận chính cho sách, có điều là mức độ sửa chữa theo quan điểm của ông nhiều hơn, so với bản của Vũ Quỳnh. Việc làm này đã được ông nói rõ trong bài Hậu tự đề năm Hồng Đức thứ 24 (Quý Sửu, 1493). Tuy nhiên, trong bài cũng không có câu nào nói về tác giả .

Có tài liệu  nói Vũ Quỳnh và Kiều Phú cùng hợp tác để làm việc nhuận chính, nhưng xem hai bài Tựa của hai người thì không thấy nói gì đến sự cộng tác đó.

Sau đó (có lẽ khoảng năm 1679), một người khác là Nguyễn Nam Kim đã làm thêm phần Tục biên gồm 4 truyện.

Năm Cảnh Hưng thứ 10 (1749), Vũ Đình Quyền phụng chỉ soạn thêm 2 truyện.

Năm Cảnh Hưng thứ 18 (1757), Vũ Khâm Lân cũng có tham gia soạn thêm, vì ở truyện Trành quỷ hiển linh truyện có chua rõ là do Vũ Khâm Lân ghi lại.

Đến đời nhà Mạc, có một nho sinh tên là Đoàn Vĩnh Phúc (từng làm việc ở Cục tú lâm, thuộc Viện hàn lâm) cũng tham gia bổ sung cho bộ sách. Đề cập đến việc làm này, Phan Huy Chú trong Lịch triều hiến chương loại chí viết:...Hai quyển trước là sách cổ truyền, một quyển sau là do người họ Đoàn thời Ngụy Mạc, lấy ở U linh tập mà theo ý mình cắn xén để phụ vào sau.

Văn bản
Tóm tắt đặc điểm bốn bản Lĩnh Nam chích quái hiện có ở Thư viện Khoa học Xã hội (Hà Nội):
Bản A. 33: Là bản chính đã dùng để phiên dịch sách Lĩnh Nam chích quái xuất bản năm 1960. Bản này chép lại từ một bản cũ đề năm Chính Hòa thứ 18 (1697), có 2 quyển, gồm 22 truyện. Ghi các tên người: Trần Thế Pháp (biên tập), Vũ Quỳnh (hiệu đính), Kiều Phú (soạn dịch).
Bản A. 1200: Theo mục lục có 45 truyện, nhưng thiếu mất 10 truyện (từ truyện Lý Phục Man [truyện 35] đến truyện Huyền Quang [truyện 45]).
Bản A. 1300: Mất hẳn phần đầu sách, chỉ còn từ nửa đầu truyện Kim Quy (truyện 13). Bản này có mấy đặc điểm:

-Sách có 3 quyển, chứ không phải 2 quyển như các bản khác. Trong sách có bài Hậu tự của Kiều Phú đề năm Quý Sửu niên hiệu Hồng Đức thứ 24 (1493).

-Sau Mục lục, có dòng chua rõ phần Tục bổ (4 truyện) là của Nguyễn Nam Kim.

-Ở phần Tăng bổ có 2 truyện ghi tên tác giả là Vũ Đình Quyền phụng chỉ vua Lê Hiển Tông làm năm Cảnh Hưng thứ 10 (1749).

-Ở phần Tục bổ, nơi truyện Trành quỷ hiển linh truyện có chua rõ là do Vũ Khâm Lân ghi lại vào năm Cảnh Hưng thứ 18 (1757).

Bản A. 2107: Bản này ghi tên sách là Lĩnh Nam chích quái truyện, có ghi rõ là do Kiều Phú làm, nhưng trong sách không có bài Tựa của ông mà chỉ có bài Tựa của Kiều Phú. Một số tên truyện trong tập này có sửa đổi (thêm một hai chữ ở đằng trước) như: Chưng bính truyện, đổi là Lang Liêu chưng bính truyện, Tân lang truyện đổi là Cao Thị Tân lang truyện, Tây qua truyện đổi là Mai thị Tây qua truyện...

Ngoài ra, PGS. TS Nguyễn Đăng Na còn cho biết ở Viện Sử học (Việt Nam) còn có bản Lĩnh Nam chích quái mang ký hiệu HV 486.

Vì lẽ ấy, theo nhà nghiên cứu Trần Văn Giáp, Lĩnh Nam chích quái không hẳn là sách của một hai tác giả nào, mà là một bộ sưu tập truyền thuyết, truyện cổ tích, do nhiều người nối tiếp nhau sưu tập, cải biên. Trần Thế Pháp, Vũ Quỳnh, Kiều Phú chỉ là những người đầu tiên làm việc đó. Trong số này, Trần Thế Pháp chỉ là lời "tương truyền", văn bản không có gì chứng minh .

Nội dung
Trong Lĩnh Nam chích quái (bản cổ, gồm 22 truyện) có những truyện thần thoại thời thái cổ như Truyện họ Hồng Bàng, Truyện Tản Viên, Truyện Đổng Thiên Vương...; có những truyện là sự tích thời Bắc thuộc như Truyện Việt tỉnh (Giếng Việt), Truyện Nam Chiếu...; có những truyện là thần tích thời Lý-Trần như Truyện Từ Đạo Hạnh và Nguyễn Minh Không, Truyện Hà Ô Lôi...
Lại có truyện hoặc gắn với nguồn gốc dân tộc Việt như Truyện họ Hồng Bàng, Truyện Ngư tinh, Truyện Hồ tinh, Truyện Mộc tinh...; hoặc có liên quan với những phong tục tập quán lâu đời của dân tộc Việt như Truyện bánh chưng, Truyện trầu cau...; hoặc có liên quan với những di tích văn hóa cổ đại của dân tộc Việt như Truyện rùa vàng, Truyện hai thần Long Nhãn và Như Nguyệt...; hoặc có liên quan với những nhân vật lịch sử như Truyện Từ Đạo Hạnh và Nguyễn Minh Không, Truyện Dương Không Lộ, Nguyễn Giác Hải,...

Theo GS. Nguyễn Huệ Chi, Lĩnh Nam chích quái chủ yếu có nguồn gốc ở Việt Nam, nhưng do ảnh hưởng của sự giao lưu văn hóa giữa các dân tộc, nên có một số truyện có nguồn gốc hoặc chịu ảnh hưởng từ nước ngoài. Như Truyện Giếng Việt chịu ảnh hưởng của truyện Trung Quốc, Truyện Dạ Xoa Vương chịu ảnh hưởng của văn hóa Chiêm Thành... Mặc dù vậy, tác phẩm vẫn có một ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng ý thức quốc gia dân tộc Việt. Đặc biệt, Lĩnh Nam chích quái có nhiều truyện mang những tư tưởng, tình cảm rất phóng khoáng. Quả đây là tấm gương phản chiếu đời sống tinh thần ở một thời kỳ mà mối quan hệ đạo lý giữa người với người còn cởi mở, chưa bị những khuôn sáo, tín điều gò bó quá chặt chẽ. Lại có những truyện chịu sự hạn chế của ý thức hệ phong kiến, nhất là các truyện do các soạn giả đời sau thêm vào. Song nhìn chung, toàn bộ tập truyện vẫn thấm nhuần một tinh thần nhân đạo chủ nghĩa của văn học dân gian. Có thể ít nhiều thấy được ở đó thái độ yêu ghét của nhân dân: yêu chính nghĩa, ghét phi nghĩa, yêu điều thiện, ghét điều ác, đề cao những mối quan hệ tốt đẹp thủy chung giữa người và người.

Mục lục
Dưới đây là mục lục tác phẩm Lĩnh Nam chích quái (bản HV 486 của Viện Sử học Việt Nam, gồm 22 truyện).

 Quyển 1:
 Hồng Bàng Thị truyện (鴻龐氏傳), chuyện về họ Hồng Bàng thời cổ.
 Ngư tinh truyện (魚精傳), chuyện về Ngư tinh do Lạc Long Quân tiêu diệt.
 Hồ tinh truyện (狐精傳), chuyện về một hồ ly tinh do Lạc Long Quân tiêu diệt.
 Mộc tinh truyện (木精傳), chuyện một loại yêu quái có hình dạng và đặc tính cây từ thời cổ bị tiêu diệt thời Đinh Tiên Hoàng.
 Đổng Thiên vương truyện (董天王傳), câu chuyện về Phù Đổng Thiên Vương.
 Tân Lang truyện (檳榔傳), còn gọi là Sự tích trầu cau, giải thích ý nghĩa người Việt dùng trầu cau làm sính lễ khi cưới hỏi.
 Nhất dạ trạch truyện (一夜澤傳), câu chuyện về đầm Nhất Dạ giữa Chử Đồng Tử và Tiên Dung mị nương.
 Chưng bính truyện (蒸餅傳), là truyền thuyết về Lang Liêu làm ra Bánh chưng, mô phỏng tâm kế muốn đoạt ngôi trong xã hội Hùng vương thần thoại.
 Tây qua truyện (西瓜傳), chuyện về sự tích quả Dưa hấu.
 Bạch trĩ truyện (白雉傳), nói về sự kiện Việt Thường Thị cống chim trĩ trắng thời Chu Công.

 Quyển 2:
 Lý Ông Trọng truyện (李翁仲傳), câu chuyện về Lý Ông Trọng.
 Việt tỉnh truyện (越井傳), câu chuyện cái giếng Việt vào khoảng thời Triệu Đà, hình thành cố sự về Ân vương thành (殷王城).
 Kim Quy truyện (金龜傳), câu chuyện về Rùa thần Kim Quy.
 Nhị Trưng phu nhân truyện (二徵夫人傳), câu chuyện thần thoại về Hai Bà Trưng theo nhãn quan thời Lý Trần.
 Man Nương truyện (蠻娘傳), câu chuyện về Phật Mẫu Man Nương.
 Nam Chiếu truyện (南詔傳), vắn tắt về nước Nam Chiếu.
 Tô Lịch giang truyện' (蘇瀝江傳), chuyện về Sông Tô Lịch.
 Tản Viên sơn truyện (傘圓山傳), câu chuyện về thần núi Tản Viên.
 Long Nhãn Như Nguyệt nhị thần truyện (龍眼如月二神傳), câu chuyện về hai vị thần của hai sông Long Nhãn và Như Nguyệt.
 Từ Đạo Hạnh, Nguyễn Minh Không truyện (徐道行、阮明空傳), câu chuyện đầy sự thần bí về Từ Đạo Hạnh và Nguyễn Minh Không.
 Dương Không Lộ, Nguyễn Giác Hải truyện (楊空路、阮覺海傳), câu chuyện về Dương Không Lộ và Nguyễn Giác Hải.
 Hà Ô Lôi truyện (何烏雷傳), câu chuyện đầy tính kỳ bí về Hà Ô Lôi.
 Dạ Xoa vương truyện (夜叉王傳), giảng giải về vương quốc Hồ Tôn Tinh trong truyền thuyết.

Xem thêm
Việt điện u linh tập

Chú thích

Sách tham khảo

Phan Huy Chú, Lịch triều hiến chương loại chí (Tập 3, bản dịch). Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1992.
Trần Văn Giáp, Tìm hiểu kho sách Hán Nôm (Tập 1 và Tập 2 in chung), Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2003.
Nguyễn Đăng Na (chủ biên), Văn học thế kỷ X-XIV. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2004.
Nguyễn Huệ Chi, mục từ "Lĩnh Nam chích quái" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Nguyễn Đăng Na, Văn xuôi tự sự Việt Nam thời trung đại (Tập 1, mục "Lĩnh Nam chích quái lục"). Nhà xuất bản Giáo dục, 1997.

Văn học Việt Nam thời Trần
Truyền thuyết Việt Nam
Tùng thoại


title: Aulacophora downesi

text:
Aulacophora downesi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: For the Fans

text:
For The Fans là bộ sưu tập các thu âm trực tiếp của ban nhạc pop nước Mỹ Backstreet Boys. Album này gồm 3 đĩa CD và 1 băng VHS, đã được phát hành vào cuối tháng 8 năm 2000. Các CD bao gồm nhiều ca khúc biểu diễn trực tiếp, các bài hát mặt B và phối lại, còn băng VHS gồm các video biểu diễn trực tiếp, video quảng cáo và các đoạn phim quá trình thực hiện. Bộ sưu tập này được phát hành độc quyền qua Burger King.

Danh sách bài hát
 Đĩa 1
 "Larger than Life" (trực tiếp) - 4:05
 "Back to Your Heart" (trực tiếp) - 4:15
 "All I Have to Give" (trực tiếp) - 4:21
 "It's True" (Acapella trực tiếp) - 3:48
 "That's What She Said" (Acapella trực tiếp) - 4:10
 "All I Have to Give" (Acapella) - 4:03

 Đĩa 2
 "The One" (trực tiếp) - 3:44
 "Show Me the Meaning of Being Lonely" (trực tiếp) - 4:44
 "Quit Playing Games (With My Heart)" (trực tiếp) - 4:10
 "It's True" (trực tiếp) - 3:47
 "That's What She Said" (trực tiếp) - 4:09
 "All I Have to Give" (Phần II - The Conversation Mix) - 4:15

 Đĩa 3
 "I Want It That Way" (trực tiếp) - 3:35
 "Don't Wanna Lose You Now" (trực tiếp) - 4:12
 "Don't Want You Back" (trực tiếp) - 4:35
 "It's True" (Phiên bản phòng thu) - 3:40
 "That's What She Said" (Phiên bản phòng thu) - 3:40
 "All I Have to Give" (David Ospina Radio Mix) - 4:22

 Video VHS
 "Larger than Life" (trực tiếp) - 4:05
 "Don't Want You Back" (trực tiếp) - 4:35
 "Back to Your Heart" (trực tiếp) - 4:15
 "All I Have to Give" (trực tiếp) - 4:21
 "I Want It That Way" (trực tiếp) - 3:35
 "Shape of My Heart" (trực tiếp) - 3:42
 "If You Want It Good Girl (Get Yourself a Bad Boy)" (trực tiếp) - 4:18
 "I Want It That Way" (Phiên bản Burger King Anthem) - 4:17

Chú thích

Album của Backstreet Boys
Album năm 2000
EP năm 2000
Album trực tiếp năm 2000
EP trực tiếp


title: Heiltz-le-Hutier

text:
Heiltz-le-Hutier  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 126 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Heiltzlehutier


title: Atractosomus atricornis

text:
Atractosomus atricornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1848.

Chú thích

Tham khảo

Atractosomus


title: Metro (chính quyền vùng Oregon)

text:
Metro, trước đây còn được biết với tên Metropolitan Service District (Đặc khu Dịch vụ Vùng đô thị), là một cơ quan chính quyền vùng đặc trách phần phía tiểu bang Oregon của Vùng đô thị Portland (Vùng đô thị này có trung tâm ở thành phố Portland, Oregon và bao gồm một phần tây nam tiểu bang Washington). Nó là tổ chức quy hoạch vùng đô thị duy nhất được dân chúng bầu trực tiếp tại Hoa Kỳ.

Lịch sử và tiến trình phát triển
Metro với hình thức chính quyền ngày nay là đã được hình thành từ Hội Chính quyền Vùng Columbia (Columbia Region Association of Governments) (1966–1978) và trước đó là Đặc khu Dịch vụ Vùng đô thị (Metropolitan Service District) (1957–1966). Một cuộc bầu cử toàn tiểu bang đã thiết lập nên Metro vào tháng 5 năm 1978, bắt đầu hoạt động thực sự vào ngày 1 tháng 1 năm 1979. Năm 1992, cử tri chấp thuận một bản hiến chương tự trị nhằm định hướng vai trò chính của Metro trong việc lập chính sách và quy hoạch để bảo tồn và nâng cao chất lượng cuộc sống và môi trường, và thay đổi tên của cơ quan này thành Metro. Hiến chương này được tu chính vào tháng 11 năm 2000 khi Lá phiếu số 26-10 được cử tri thông qua. Lá phiếu này loại bỏ viên chức hành chính và tái tổ chức ban ủy viên hành chính.

Lĩnh vực chịu trách nhiệm
Cung cấp quy hoạch sử dụng đất và có trách nhiệm duy trì ranh giới phát triển đô thị vùng Portland, một ranh giới hợp pháp chia đất nông thôn ra khỏi đất đô thị. Lập quy hoạch để giảm tình trạng đô thị lan rộng ra. Nó điều hợp với các thành phố và quận trong vùng để bảo đảm nguồn cung ứng đất phát triển trong vòng 20 năm.
Nó là tổ chức quy hoạch vùng đô thị của vùng này, có trách nhiệm quy hoạch hệ thống giao thông vùng mặc dù TriMet điều hành phần lớn các xe buýt và hệ thống đường sắt nhẹ có tên MAX.
Nó điều hành một số cơ sở tiện ích công viên trong đó có Công viên Blue Lake và Công viên vùng Oxbow, Công viên Lãnh thổ Howell, sân golf Glendoveer, các nơi đổ tàu thuyền ở Đảo Sauvie, Công viên Hải dương Chinook Landing, Khu nước ngập thiên nhiên Smith và Bybee, Khu hoang dã Beggars-tick, và 14 nghĩa trang thời xưa trong Quận Multnomah.
Nó có trách nhiệm bảo trì một khu san lấp đất (hố sâu dùng cho đổ đất và đá phế thải) có tên "St. Johns Landfill", làm chủ và điều hành hai trạm rác, xử lý chất độc hại và rác tái chế.
Nó làm chủ và điều hành Trung tâm Hội nghị Oregon, Vườn thú Oregon, Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn Portland, và Trung tâm Triển lãm Vùng đô thị Portland.
Nó có trách nhiệm hoạch định kế hoạch bảo vệ đời sống hoang dã và cá trong vùng.
Nó có thẩm quyền (cho đến giờ vẫn chưa từng thực hiện thẩm quyền này) trưng thu cơ quan giao thông vùng có tên là TriMet.
Chịu trách nhiệm về hệ thống thông tin địa lý của vùng và duy trì hệ thống thông tin về đất đai trong vùng.

Cơ cấu chính quyền
Metro do chủ tịch hội đồng điều hành (chủ tịch hiện nay là David Bragdon). Chủ tịch được toàn vùng bầu lên và 6 ủy viên vùng được bầu lên theo từng khu vực (các khu mang số thứ tự từ 1 đến 6). Metro cũng có một kiểm toán viên — hiện tại là Suzanne Flynn — người này được toàn vùng bầu lên. Mỗi viên chức phục vụ nhiệm kỳ bốn năm. Hội đồng vùng bổ nhiệm một hành chính trưởng và một biện lý vùng.

Các thành phố được phục vụ
Metro phục vụ 25 thành phố trong các quận Clackamas, Multnomah, và Washington (cũng như các phần đất chưa hợp nhất của các quận này):
Beaverton (Khu số 3)
Cornelius (Khu số 4)
Damascus (Khu số 1)
Durham (Khu số 3)
Fairview (Khu số 1)
Forest Grove  (Khu số 4)
Gladstone (Khu số 2)
Gresham (Khu số 1)
Happy Valley (Khu số 1)
Hillsboro (Khu số 4)
Johnson City (Khu số 2)
King City (Khu số 3)
Lake Oswego (Khu số 2)Maywood Park (Khu số 1)
Milwaukie (Khu số 2)
Oregon City (Khu số 2)
Portland (Khu số 1, 2, 5, và 6)
Rivergrove (Khu số 2)
Sherwood (Khu số 3)
Tigard (Khu số 3)
Troutdale (Khu số 1)
Tualatin (Khu số 3)
West Linn (Khu số 2)
Wilsonville (Khu số 3)
Wood Village (Khu số 1)

Các khu của Metro
Các khu của Metro và các ủy viên đại diện tính đến tháng 1 năm 2009:
 Rod Park (Fairview, Gresham, Happy Valley, Maywood Park, Troutdale, Wood Village, Damascus và một số phần đất phía đông của Portland)
 Carlotta Collette  (một phần đất phía tây nam của Portland và phần lớn khu đô thị của quận Clackamas trong đó có Gladstone, Johnson City, Lake Oswego, Milwaukie, Oak Grove, Oregon City, Rivergrove và West Linn)
 Carl Hosticka (Phó chủ tịch) (các phần đất của quận Washington và quận Clackamas và các thành phố Beaverton, Durham, King City, Sherwood, Tigard, Tualatin và Wilsonville)
 Kathryn Harrington (phía bắc quận Washington, Cornelius, Hillsboro, Forest Grove, Tây bắc Beaverton, Aloha, Bonny Slope, Raleigh Hills, West Slope, Cedar Mill và Cedar Hills)
 Rex Burkholder (Tây bắc Portland, Bắc Portland, Đông bắc Portland, trung tâm Portland, một phần Tây nam Portland và một phần Đông nam Portland)
 Robert Liberty (các phần đất Đông bắc, Đông nam và Tây nam Portland)
 David Bragdon (Chủ tịch hội đồng Metro, được toàn vùng bầu lên)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Official website
 Metro entry in the Oregon Blue Book

Oregon
Giao thông Portland, Oregon


title: 24794 Kurland

text:
24794 Kurland (1993 UB7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 10 năm 1993 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 24794 Kurland

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Phelotis

text:
Phelotis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Boarmiini


title: Acrocercops bifrenis

text:
Acrocercops bifrenis là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Maharashtra và Karnataka, Ấn Độ.

Ấu trùng ăn Calycopteris floribunda. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


Trượt tuyết tự do tại Thế vận hội Mùa đông 2006 (frestyle skiing) được tổ chức tại Sauze d'Oulx (gần Torino). Trong Thế vận hội này trượt tuyết tự do bao gồm các bộ môn Aerial và Mogul cho cả hai phái nam và nữ.

Bảng huy chương

Nam

Nữ

Chú thích

Sự kiện Thế vận hội Mùa đông 2006
2006


title: Pozoantiguo

text:
Pozoantiguo là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 306 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Dolichopeza vitrea

text:
Dolichopeza vitrea là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Leptoctenista

text:
Leptoctenista là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Ectoedemia hypericifolia

text:
Ectoedemia hypericifolia là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi R.K. Puplesis năm 1988. It was described from Kyushu, Nhật Bản, but is also known from Nga và Trung Quốc.

Ấu trùng ăn Hypericum erectum, Hypericum attenuatum và Hypericum ascyron gebleri.

Chú thích

Tham khảo

Ectoedemia


title: Platianeus kubani

text:
Platianeus kubani là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Platianeus


title: Thma Koul

text:
Thma Koul (ស្រុក ថ្មគោល) là một huyện (‘‘srok’’) của tỉnh Battambang, một tỉnh ở tây bắc Campuchia.

Hành chính
Huyện này được chia thành 10 xã (khum).

Xã và làng

Tham khảo

Huyện Campuchia
Tỉnh Battambang


title: Molophilus padmuri

text:
Molophilus padmuri là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Nephrotoma xanthoplaca

text:
Nephrotoma xanthoplaca là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Carpatolechia

text:
Carpatolechia là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Litini


title: Neobruchidius macheta

text:
Neobruchidius macheta là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Johnson miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Neobruchidius


title: Emarginula tuberculosa

text:
Emarginula tuberculosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Emarginula


title: Alyma shapiroi

text:
Alyma shapiroi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Arias miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Alyma


title: Quảng trường Trafalgar

text:
Quảng trường Trafalgar () là một quảng trường công cộng ở trung tâm Luân Đôn, Anh. Với vị trí ở trung tâm, đây là một điểm du lịch, và một trong những quảng trường nổi tiếng nhất ở Vương quốc Anh và thế giới.

Ở trung tâm của quảng trường là Cột Nelson được bảo vệ bởi bốn bức tượng sư tử tại chân đế trụ cột. Các pho tượng và các tác phẩm điêu khắc được trưng bày tại quảng trường, bao gồm một bệ tượng trưng bày các tác phẩm nghệ thuật đương đại.

Quảng trường là trung tâm cho các cuộc tụ họp cộng đồng, các cuộc biểu tình chống chiến tranh và các chiến dịch chống biến đổi khí hậu, chẳng hạn như tổ chức lễ đón năm mới vào đêm giao thừa tại Luân Đôn.

Khu vực phía bắc của quảng trường đã từng là trại nuôi ngựa của vua chúa từ thời Edward I, trong khi phía nam là Charing Cross gốc, nơi mà phố Strand từ thành phố gặp Whitehall, đến phía bắc từ Westminster. Là trung điểm giữa hai thành phố đôi, Charing Cross là cho đến ngày nay được coi là trung tâm của Luân Đôn, mà từ đó tất cả các khoảng cách được lấy làm điểm gốc để đo.

Tên gọi
Quảng trường Trafalgar được đặt tên theo Trận Trafalgar, một chiến thắng của Hải quân Hoàng gia Anh trong các cuộc chiến tranh của Napoléon với liên quân hai bên Pháp và Tây Ban Nha. Diễn ra tại Mũi Trafalgar vào ngày 21 tháng 10 năm 1805, ngoài bờ biển phía tây nam của Tây Ban Nha, mặc dù trước không có cái tên như vậy cho đến năm 1835.

Cái tên "Trafalgar" là một từ tiếng Tây Ban Nha của nguồn gốc Ả Rập, xuất phát từ một trong hai từ ngữ Taraf al-Ghar (طرف الغار  nghĩa là 'mũi của hang động / nguyệt quế') hoặc Taraf al-Gharb (طرف الغرب nghĩa là 'mũi phía tây').  Taraf (طرف) có nghĩa là 'cạnh' hay 'mũi'.

Vị trí địa lý

Quảng trường Trafalgar bao gồm một khu vực trung tâm rộng lớn có thể được truy cập thông qua ba con đường chính chạy vào trung tâm của quảng trường, bao gồm một liên kế ở phía bắc nhìn ra Bảo tàng Quốc gia Luân Đôn. Những con đường được đề cập xung quanh tạo thành hình vuông là một phần của đường A4, một con đường lớn chạy về phía tây Thành phố Luân Đôn. Ban đầu quảng trường có đường đi ở cả bốn hướng, giao thông đi theo cả hai hướng quanh khu vực quảng trường cho đến khi hệ thống định hướng theo chiều kim đồng hồ một chiều được áp dụng vào ngày 26 tháng 4 năm 1926. Một số công trình hoàn thành năm 2003 đã giảm chiều rộng của đường đã dẫn đến việc đóng cửa con đường hướng bắc cho giao thông.

Bao quanh Quảng trường ở hướng bắc là Bảo tàng Quốc gia Luân Đôn và hướng đông là Nhà thờ St Martin-in-the-Field. Cũng ở hướng đông là văn phòng Cao ủy Nam Phi tại Luân Đôn, và đối diện với quảng trường là văn phòng Cao ủy Canada. Về hướng tây nam là Đại lộ The Mall dẫn đến Cung điện Buckingham thông qua Khải hoàn môn Admiralty, trong khi hướng nam là đường Whitehall và hướng đông là đường lớn Strand Street.

Các tuyến xe buýt Luân Đôn gồm: số 3, 6, 9, 11, 12, 13, 15, 23, 24, 29, 53, 87, 88, 91, 139, 159, 176, 453 điều đi qua Quảng trường Trafalgar.

Một điểm quan trọng ở Quảng trường Trafalgar được coi là trung tâm chính thức của Luân Đôn về luật pháp là khi đo cột mốc khoảng cách từ thủ đô.

Quảng trường Trafalgar thuộc sở hữu của Nữ vương Anh trong Danh dự của Vương miện (Right of the Crown) và được quản lý bởi Chính quyền Đại Luân Đôn, trong khi Hội đồng Thành phố Westminster sở hữu những con đường quanh khu vực quảng trường, bao gồm khu vực dành cho người đi bộ ở North Terrace.

Lịch sử
Trong những năm 1820 George IV của Vương quốc Anh đã mời kiến trúc sư cảnh quan John Nash để bố trí lại khu vực này. Nash đã cho đập hết khu vực quảng trường theo đề án nâng cấp Charing Cross. Kiến trúc hiện tại của quảng trường là do Sir Charles Barry thiết kế và hoàn thành vào năm 1845.

Trafalgar Square là thuộc sở hữu của Nữ vương và thuộc quản lý của Chính quyền Đại Luân Đôn.

Nghệ thuật công cộng

Cột Nelson

Chiều cao thực tế của Cột Nelson, từ dưới chân bệ đến đỉnh mũ của Nelson, là 169 feet 3 inch (tương đương 51,6 m).
Cột được xây dựng theo thứ tự Corinth, một phong cách kiến trúc Hy Lạp và La Mã cổ đại.
Trụ cột được xây dựng từ đá granit Dartmoor và nặng khoảng 2.500 tấn. Ban đầu nó được xây dựng hoàn toàn bằng sa thạch, nhưng kế hoạch đã được thay đổi ngay trước khi bắt đầu xây dựng.

Các bức phù điêu bằng đồng trên bệ từng mô tả một cảnh trong các trận chiến nổi tiếng nhất của Nelson: Trận sông Nile, Trận Copenhagen, Trận Cape St Vincent và cái chết của ông tại Trận Trafalgar. Trụ cột không được điều chỉnh cho đến năm 1849, và kim loại đến từ súng của Pháp đã bị tịch thu và làm tan chảy.

Tượng Sư tử

Quảng trường Trafalgar sở hữu bốn tượng sư tử bao quanh dưới chân Cột Nelson. Chúng được thiết kế bởi Edwin Landseer và được đúc bằng đồng bởi Nam tước Marochetti trong xưởng Kensington của ông vào năm 1867. Landseer làm việc từ xác chết sư tử thực sự. Thomas Milnes ban đầu làm bốn con sư tử đá, nhưng chúng được đánh giá là không đủ ấn tượng cho đài tưởng niệm Nelson, vì vậy họa sĩ Landseer đã được trao nhiệm vụ lần hai để làm lại tác phẩm.

Một vài đồn đoán rằng móng chân của mỗi con sư tử không cân như phần còn lại của cơ thể như đã được thực hiện lần trước, và đến lúc con sư tử chết do Sở thú Luân Đôn cung cấp mô hình đã bị xuống cấp. Mặc dù được đúc bằng đồng, các kế hoạch ban đầu đã kêu gọi đá hoặc đá granit. Ngày nay, những bức tượng đồng dài 20 feet dưới chân Cột Nelson.

Chim bồ câu

Giống như hầu hết không gian công cộng, chim bồ câu hoang dã là những “vị khách” tương đối không được chào đón của Quảng trường Trafalgar. Tuy nhiên, trở lại trong ngày tích cực cho chúng ăn là một hoạt động phổ biến, với việc chim bồ câu dựng trại ở quảng trường trước khi việc xây dựng hoàn thành và những người bán thức ăn cho chim trở thành một cảnh tượng phổ biến trong thời đại Victoria. Những con chim bồ câu chia rẽ quan điểm, nhưng thật khó để bỏ qua thực tế phân của chúng làm biến dạng công trình đá và ở một đàn 35.000 con thì chúng được coi là mối nguy hại cho sức khỏe.

Vào tháng 2 năm 2001, việc bán hạt giống chim ăn trong quảng trường đã bị dừng lại, mặc dù điều này đã không ngăn cản được du khách đến quảng trường. Cho đến năm 2003, thị trưởng Ken Livingstone khi đó đã đưa ra quy định cấm ăn chúng ở quảng trường. Đây không phải là tất cả nổi cam chịu và u ám, mặc dù cuối cùng Cột Nelson đã được sửa chữa sau nhiều năm thiệt hại từ phân chim bồ câu với mức giá khá cao là 140.000 bảng Anh.

Sự kiện

Năm mới
Trong nhiều năm, những người ăn mừng năm mới đã tập trung tại quảng trường mặc dù thiếu các lễ kỷ niệm được sắp xếp. Việc thiếu các sự kiện chính thức một phần là do chính quyền lo ngại rằng việc khuyến khích nhiều người tham dự sẽ gây ra tình trạng quá tải. Từ năm 2003, một màn bắn pháo hoa tập trung vào London Eye và khu giải trí South Bank gần sông Thames đã được tổ chức. Kể từ năm 2014, lễ kỷ niệm năm mới đã được tổ chức  bán vé bởi chính quyền Đại Luân Đôn kết hợp với tổ chức từ thiện Unicef nhằm kiểm soát đám đông.

Giáng sinh

Một buổi lễ Giáng sinh đã được tổ chức tại quảng trường hàng năm kể từ năm 1947. Một cây thông Noel Vân sam Na Uy hoặc gọi là (Lãnh sam), được thủ đô Oslo của Na Uy tặng cho thành phố Luân Đôn, như một lời tri ân cho sự ủng hộ nước Anh trong Thế chiến II. (Bên cạnh hỗ trợ thời chiến, Hoàng tử Olav của Na Uy và chính phủ nước này đã sống lưu vong ở Luân Đôn trong suốt cuộc chiến.)

Cây thông Noel ở quảng trường Trafalgar được trang trí theo phong cách Na Uy truyền thống và được trang trí với 500 bóng đèn trắng. Năm 2008, cây thông sử dụng bóng đèn halogen, sử dụng công suất 3,5 kW. Lễ hội thường được tổ chức mười hai ngày trước ngày Giáng sinh. Lễ hội mở cửa cho công chúng và thu hút một lượng lớn người dân.

Biểu tình chính trị

Quảng trường Trafalgar cũng đã đóng vai trò chủ nhà cho nhiều cuộc tuần hành phản chiến; một trong những cuộc biểu tình quan trọng đầu tiên của kỷ nguyên hiện đại được tổ chức tại quảng trường vào ngày 19 tháng 9 năm 1961 bởi Ủy ban 100 (Committee of 100), trong đó có nhà triết học Bertrand Russell, một nhóm phản chiến của Anh sử dụng kháng chiến bất bạo động hàng loạt và bất tuân dân sự để đạt được mục tiêu của họ. Những người biểu tình đã biểu tình vì hòa bình, và chống lại chiến tranh và vũ khí hạt nhân.

Cuộc biểu tình quan trọng tiếp theo là vào tháng 3 năm 1968, nơi một đám đông ước tính 10,000 người đã tụ tập để phản đối sự can dự của Hoa Kỳ vào Chiến tranh Việt Nam trước khi diễu hành đến Đại sứ quán Mỹ ở Grosvenor Square. Đầu những năm 2000, nhiều người biểu tình phản chiến đã tụ tập để phản đối Chiến tranh Afghanistan và Chiến tranh Iraq. Bên cạnh các cuộc biểu tình, hàng năm Quân đoàn Hoàng gia Anh giữ im lặng hai phút tại quảng trường vào Ngày đình chiến vào ngày 11 tháng 11 để tưởng nhớ những người đã chết trong chiến tranh.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official website of Trafalgar Square on the Mayor of London's website

Điểm tham quan ở Thành phố Westminster
Điểm tham quan ở Luân Đôn
Nút giao thông đường bộ ở Luân Đôn
Khởi đầu năm 1845 ở Anh
Di tích và đài tưởng niệm ở Luân Đôn
Các công viên và khu vườn được liệt kê hạng I ở Luân Đôn


title: 20646 Nikhilgupta

text:
20646 Nikhilgupta (1999 TM150) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 10 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20646 Nikhilgupta

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: 19593 Justinkoh

text:
19593 Justinkoh (1999 NZ29) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 7 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19593 Justinkoh

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Raphitoma aequalis

text:
Raphitoma aequalis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1867
A


title: Calyptocephala nigricornis

text:
Calyptocephala nigricornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Germar miêu tả khoa học năm 1824.

Chú thích

Tham khảo

Calyptocephala


title: Dunedin

text:
Dunedin (/ dəni dɪn ː / (trợ giúp • thông tin)), (Māori: Ōtepoti) là thành phố lớn thứ hai ở Đảo Nam của New Zealand, và là thành phố chính của vùng Otago. Thành phố có dân số 123.700 (ước tính tại thời điểm tháng 6 năm 2009), là khu vực đô thị lớn thứ bảy ở New Zealand, và là thành phố lớn nhất theo diện tích đất lãnh thổ (mặc dù nó sẽ bị Auckland soán ngôi theo tiêu chí này khi Hội đồng Auckland được lập trong tháng 11 năm 2010).

Khu vực đô thị Dunedin nằm trên bờ biển miền đông trung bộ của vùng Otago, xung quanh bến cảng Otago. Bến cảng và các ngọn đồi xung quanh Dunedin là những tàn tích của một núi lửa đã ngừng phun. Các khu vực nội thành mở rộng ra thành các thung lũng và đồi xung quanh, vào eo đất của bán đảo Otago, và dọc theo bờ biển của Harbour Otago và Thái Bình Dương.

Ngành kinh tế lớn nhất của thành phố là giáo dục đại học - Dunedin là nơi có Đại học Otago, trường đại học đầu tiên của New Zealand (1869), và Đại học Bách khoa Otago. Trường Đại học chiếm khoảng 20 phần trăm dân số của thành phố.

Khí hậu

Tham khảo

Thành phố New Zealand


title: Anthodioctes gualanensis

text:
Anthodioctes gualanensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Anthodioctes
Động vật được mô tả năm 1912


title: Simanthedon linsleyi

text:
Simanthedon linsleyi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Zavortink mô tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Simanthedon
Động vật được mô tả năm 1975


title: 23735 Cohen

text:
23735 Cohen là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1260.8171545 ngày (3.45 năm).

Nó được phát hiện ngày 19 tháng 4 năm 1998.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Saint-Jean-du-Bois

text:
Saint-Jean-du-Bois là một xã trong tỉnh Sarthe ở tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 34-73 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Castellanos de Zapardiel

text:
Castellanos de Zapardiel là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 131.

Tham khảo

Đô thị ở Ávila


title: Chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ

text:
Cuộc Chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ (; 19 tháng 5 năm 1919 – 29 tháng 10 năm 1923) là cuộc kháng chiến bằng chính trị và ngoại giao của các nhà dân tộc chủ nghĩa Thổ Nhĩ Kỳ chống lại các đế quốc phe Entente, sau khi phe này đánh bại Đế quốc Ottoman trong cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất và chia cắt đế quốc này. Dưới sự dẫn dắt của Mustafa Kemal, các đại biểu của Phong trào dân tộc Thổ Nhĩ Kỳ thành lập nên Đại hội đồng quốc gia. Sau các chiến dịch chống Hy Lạp cùng với Chiến tranh Thổ Nhĩ Kỳ-Armenia và Chiến tranh Pháp-Thổ Nhĩ Kỳ, cách mạng Thổ Nhĩ Kỳ thắng lợi, khiến cho các đế quốc phe Entente phải từ bỏ các yêu sách trong Hiệp ước Sèvres và ký Hiệp ước Lausanne vào tháng 7 năm 1923, nhượng bộ Tiểu Á và Đông Thrace cho Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 10 năm 1923. Sự ra đời của nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ đồng thời cũng đánh dấu sự cáo chung của Đế quốc Ottoman, bắt đầu cuộc cải cách Atatürk hiện đại hóa đất nước.

Xem thêm
 Thời kì sau thế chiến thứ nhất
 Biên niên sử cuộc cách mạng Thổ Nhĩ Kỳ
 Huy chương nền độc lập Thổ Nhĩ Kỳ

Tham khảo

Chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ
Hậu Thế chiến I
T
Mustafa Kemal Atatürk
Lịch sử Hy Lạp
Lịch sử Armenia
Chiến tranh liên quan tới Armenia
T
T
T
T
T
Chiến tranh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh
Lịch sử Liên Xô


title: Hệ thống Mandala

text:
Hệ thống Mandala có nghĩa là vòng tròn của các vị vua (Hoàn Vương hay Bá vương Hoàn). Mandala là mô hình mô tả một mẫu hình trong đó quyền lực chính trị phân tán tồn tại trong lịch sử Đông Nam Á. Khái niệm này là đối nghịch với khái niệm quyền lực chính trị thống nhất trong lịch sử ở những giai đoạn sau này khi quyền lực chính trị nằm trong tay chính quyền trung ương. Trong lịch sử ban đầu của khu vực Đông Nam Á, quyền lực của địa phương lại quan trọng hơn. Khái niệm được O. W. Wolters đưa ra lần đầu tiên năm 1982. Hệ thống mandala có thể coi là thể chế liên bang, nhưng quyền lực của địa phương quan trọng hơn chính phủ trung ương, tương tự như chế độ phong kiến châu Âu thời Trung Cổ mà các quốc gia tồn tại thông qua các quan hệ chúa tể và chư hầu. So sánh với hệ thống phong kiến châu Âu, hệ thống mandala trao quyền lực nhiều hơn cho các tiểu quốc và nhấn mạnh đến các mối quan hệ cá nhân giữa các vua chúa hơn là quan hệ lãnh thổ.

Khái niệm này xuất phát từ khái niệm mandala trong Ấn Độ giáo.

Tham khảo

 Chandler, David. A History of Cambodia. Westview Press, 1983. ISBN 0-8133-3511-6
 Chutintaranond, Sunait, "Mandala, segmentary state, and Politics of Centralization in Medieval Ayudhya," Journal of the Siam Society 78, 1, 1990, p. 1.
 Lieberman, Victor Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, kh. 800-1830, Volume 1: Integration on the Mainland, Cambridge University Press, 2003.
 Stuart-Fox, Martin, The Lao Kingdom of Lan Xang: Rise and Decline, White Lotus, 1998.
 Tambiah, World Conqueror and World Renouncer, Cambridge, 1976.
 Thongchai Winichakul. Siam Mapped. University of Hawaii Press, 1984. ISBN 0-8248-1974-8
 Wolters, O.W. History, Culture and Region in Southeast Asian Perspectives. Institute of Southeast Asian Studies, 1982. ISBN 0-87727-725-7
 Wolters, O.W. History, Culture and Region in Southeast Asian Perspectives. Institute of Southeast Asian Studies, Revised Edition, 1999.
 Wyatt, David. Thailand: A Short History (2nd edition). Yale University Press, 2003. ISBN 0-300-08475-7

Lịch sử Đông Nam Á
Địa lý học chính trị
Học thuyết chính trị
Phong kiến châu Á
Lịch sử dân tộc Thái
Toàn cầu hóa
Quyền lực (xã hội và chính trị)


title: Claudelater lamtoensis

text:
Claudelater lamtoensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1971.

Chú thích

Tham khảo

Claudelater


title: Larchamp, Orne

text:
Larchamp là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 270 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Orne


title: Saint-Bonnet-de-Cray

text:
Saint-Bonnet-de-Cray là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 438 người.Con số ước tính năm 2005 là 412 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Gawan

text:
Gawan là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Budaun thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Gawan có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 193 mét (633 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Gawan có dân số 7753 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Gawan có tỷ lệ 42% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 50%, và tỷ lệ cho phái nữ là 32%. Tại Gawan, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Teistungen

text:
Teistungen là một đô thị thuộc huyện Eichsfeld nước Đức. Đô thị này có diện tích 25,94 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 2510 người.

Tham khảo


title: Krona Thụy Điển

text:
Krona Thụy Điển (viết tắt: kr; mã ISO 4217: SEK) là đơn vị tiền của Thụy Điển từ năm 1873 (dạng số nhiều là kronor). Một krona gồm 100 öre (tương đương xu). Đồng krona Thụy Điển cũng được lưu hành ở Quần đảo Åland song song với tiền chính thức của Phần Lan là đồng euro.

Lịch sử
Việc phát hành đồng krona, thay thế ngang giá cho đồng riksdaler Thụy Điển, là kết quả của việc thành lập Liên minh Tiền tệ Scandinavia, có hiệu lực từ năm 1873 và kéo dài tới Chiến tranh thế giới thứ nhất. Liên minh này gồm 2 nước Đan Mạch, Thụy Điển, sau đó thêm Na Uy. Tên tiền là krona bằng tiếng Thụy Điển và krone trong tiếng Đan Mạch và Na Uy (dịch nghĩa đen sang tiếng Anh là crown). Cả ba tiền này đều lấy bản vị vàng (kim bản vị) với tiêu chuẩn 2.480 kronor (kroner) = 1 kg vàng nguyên chất.

Sau khi Liên minh Tiền tệ Scandinavia giải thể, thì cả ba nước đều quyết định giữ tên tiền riêng của mình như cũ.

Các tiền kim loại
Từ năm 1873 tới 1876, Thụy Điển phát hành các tiền kim loại mệnh giá 1, 2, 5, 10, 25, 50 öre, cùng 1, 2, 10, 20 Krona; trong đó các đồng 1, 2, 5 öre bằng đồng thau, các đồng 10, 25, 50 öre và 1 krona, 2 Krona bằng bạc, còn các đồng 10, 20 Krona bằng vàng. Năm 1881 thêm đồng 5 Krona bằng vàng.

Việc đúc tiền bằng vàng được đình chỉ từ năm 1902 và chỉ được đúc lại ngắn ngủi trong các năm 1920 và 1925, sau đó đình chỉ hoàn toàn. Trong thế chiến thứ nhất do thiếu kim loại, nên dùng sắt thay thế đồng thau từ năm 1917 tới 1919. Hợp kim đồng-kền thay thế cho kim loại bạc ở các đồng 10, 25, 50 öre năm 1920; tới năm 1927 thì đúc bằng bạc trở lại.

Trong thế chiến thứ hai lại thiếu kim loại, nên các đồng 10, 25, 50 öre lại được đúc bằng hợp kim đồng-kền trong các năm 1940 và 1947. Năm 1942, dùng sắt thay đồng thau (tới năm 1952), còn khối lượng bạc trong các tiền kim loại khác bị giảm xuống. Năm 1952, các đồng 10, 25, 50 öre bằng bạc được thay bằng hợp kim đồng-kền năm 1958, tiếp theo là đồng 2 Krona, còn đồng 1 krona bằng đồng-kền được bọc bằng đồng (thay thế bằng đồng-kền năm 1982). Các năm 1954, 1955 và 1961 đúc các đồng 5 Krona bằng bạc với mẫu thiết kế giống như các đồng 1 krona, 2 Krona hiện hành.

Năm 1962, đúc tiền kim loại 5 Krona mới nhỏ hơn (đồng cũ) bằng hợp kim đồng-kền, bọc bằng kền. Mẫu thiết kế hiện nay được đúc từ năm 1979. Năm 1971, ngưng đúc các đồng 1 öre, 2 öre, cũng như đồng 2 Krona. Năm 1972, kích thước của đồng 5 öre được giảm bớt. Năm 1984, chấm dứt việc đúc các đồng 5 öre, 25 öre, tiếp theo là đồng 10 öre vào năm 1991. Năm 1992, đưa vào lưu hành các tiền kim loại 10 Krona bằng đồng-nhôm ("Nordic gold"), cùng với các tiền kim loại 50 öre màu đồng. Tháng 3 năm 2009, chính phủ quyết định ngưng đúc tiền kim loại 50 öre. Các đồng tiền kim loại 50 öre sẽ hết hiệu lực kể từ tháng 10 năm 2010. Nguyên do là đồng tiền kim loại 50 öre có giá trị thương mại thấp và không còn được dùng để nhét vào máy trả tiền ở nơi đậu xe nữa, mà dùng đồng tiền kim loại 2 và 20 Krona.

Các tiền kim loại đang lưu hành:

Về các mệnh giá khác phát hành từ trước kia, tất cả các đồng 2 Krona đúc từ năm 1876 trở đi vẫn lưu hành hợp pháp theo luật, mặc dù hiện nay rất hiếm thấy các tiền này. Cần nói thêm, mọi tiền kim loại được đúc năm 1897 và sau này nhân các dịp quốc khánh hoặc kỷ niệm cũng đều lưu hành hợp pháp.

Theo truyền thống, các tiền kim loại có giá trị ít hơn 1 krona không in hình nổi quốc vương Thụy Điển, trong khi các tiền đúc có giá trị từ 1 krona trở lên (ngoại trừ đồng 5 Krona) đều mang hình nổi này. Các khẩu hiệu của hoàng gia Thụy Điển cũng được đưa vào nhiều tiền kim loại.

Các tiền giấy

Năm 1874, ngân hàng quốc gia Thụy Điển cho lưu hành các tiền giấy mệnh giá 1, 5, 10, 50, 100 và 1.000 Krona. Ban đầu tiền giấy 1 krona chỉ được phát hành cho 2 năm, nhưng được phát hành tiếp giữa các năm 1914 và 1920. Năm 1939 và 1958, phát hành tiền giấy 10.000 Krona.

Tiền giấy 5 Krona ngưng phát hành từ năm 1981, nhưng tiền kim loại 5 Krona được phát hành từ năm 1972. Năm 1985, tiền giấy 500 Krona được phát hành. Bằng việc đúc đồng 10 Krona kim loại năm 1991, thì việc in tiền giấy 10 Krona bị đình chỉ và tiền giấy 20 Krona được phát hành. Cùng năm đó, ngưng phát hành tiền giấy 50 Krona, nhưng tới năm 1996 lại tái phát hành.

Năm 2006 Ngân hàng quốc gia phát hành loại tiền giấy 1.000 Krona mới là tiền giấy đầu tiên có hình an toàn do công ty Crane thiết kế. Công ty Crane AB, nằm ở Tumba Thụy Điển là công ty in mọi tiền giấy krona.

Các tiền giấy thuộc loạt mới nhất:

Các thay đổi mới đây
Ngày 18 tháng 12 năm 2008, Ngân hàng quốc gia Thụy Điển công bố đề nghị ngưng lưu hành dần dần đồng kim loại 50 öre, thời hạn chót là năm 2010. Tuy nhiên, nó vẫn được sử dụng trong việc trả tiền bằng máy trả tiền điện tử.

Tỷ giá hối đoái

Về lịch sử Tỷ giá hối đoái của đồng krona Thụy Điển so với các ngoại tệ khác tùy thuộc vào chính sách tiền tệ của Thụy Điển theo đuổi trong thời điểm đó. Từ tháng 11 năm 1992 một chế độ tỷ giá hối đoái thả nổi đã được duy trì.. Tỷ giá hối đoái so với đồng euro tương đối ổn định từ năm 2002 (khoảng 9-9,5 SEK = 1 EUR), nhưng từ nửa sau năm 2008 thì đồng krona Thụy Điển mất giá khoảng 20%, và dao động từ 10,4-11 SEK = 1 EUR.

Tiền euro

Ngày 14 tháng 9 năm 2003, một cuộc trưng cầu dân ý về việc gia nhập khu vực euro đã được tổ chức, trong đó 56% trong tổng số khoảng 80% cử tri đi bỏ phiếu đã chống (theo đài BBC).. Có sự nhất trí giữa các đảng là sẽ không bàn luận vấn đề này trước cuộc tổng tuyển cử năm 2010. Sau đó có một cuộc thảo luận về việc mở một cuộc trưng cầu dân ý mới vào năm 2012 hoặc muộn hơn. Các cuộc thăm dò ý dân năm 2005 và 2006 thường cho thấy khoảng 55% người trả lời chống và 45% thuận. Trong cuộc thăm dò tháng 5 năm 2007, thì 33,3% tỏ ý thuận, 53,8% chống đối và 13,0% lưỡng lự.

Trên báo Dagens Nyheter, thủ tướng Thụy Điển Fredrik Reinfeldt nói sẽ không tổ chức trưng cầu dân ý về việc gia nhập đồng euro cho tới khi đạt được sự ủng hộ của dân chúng và đảng Dân chủ Xã hội Thụy Điển. Hiện đảng này chưa có kế hoạch về cuộc trưng cầu dân ý như vậy trước năm 2014..

Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng SEK

Xem thêm
 Liên minh tiền tệ Scandinavia
 Kinh tế Thụy Điển
 Krone Đan Mạch
 Krone Na Uy

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài
Sveriges Riksbank
 Riksbankens sida om Svenska mynt och sedlar  (tiếng Thụy Điển)
Riksbankens föreskrifter (RBFS 2009:1) om inlösen av sedlar och mynt  (tiếng Thụy Điển)
 Myntverket  (tiếng Thụy Điển)
 Swedish monetary standards in historical perspective (tiếng Anh)
 Svåra svenska mynt - Felpräglingar, varianter, låga upplagor och bilder
SFS 1991:1499  (tiếng Thụy Điển)

Tiền tệ châu Âu
Đơn vị tiền tệ đang lưu thông
Kinh tế Thụy Điển


title: Oides duodecimpunctata

text:
Oides duodecimpunctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Clark miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: Tam thân

text:
Trong Phật giáo Đại thừa, tam thân (tiếng Trung: 三身, tiếng Phạn: त्रिकाय trikāya) là ba loại thân của một vị Phật. Quan điểm này xuất phát từ tư tưởng cho rằng Phật—như một nhân vật đã xuất hiện trên thế gian để hoằng hoá, tiếp độ chúng sinh—chính là biểu hiện của cái Tuyệt đối, của Chân như và Phật có khi hiện thân thành nhiều hình tướng khác nhau chỉ vì lợi ích của chúng sinh. Quan niệm Tam thân Phật được nêu ra nhằm nói lên quan điểm đó.

Định nghĩa
Tam thân gồm:
Pháp thân (zh. 法身, sa. dharmakāya), là thể tính thật sự của Phật, đồng nghĩa với Chân như, là thể của vũ trụ. Pháp thân là thể mà Phật và chúng sinh đều có chung. Pháp thân cũng chính là Pháp (sa. dharma), là quy luật vận hành trong vũ trụ, là giáo pháp do đức Phật truyền dạy. Phật xuất hiện trên Trái Đất, với nhân trạng, với mục đích cứu độ con người. Pháp thân được xem chính là Phật pháp (sa. buddha-dharma) như Phật Thích-ca giảng dạy trong thời còn tại thế. Sau này người ta mới nói đến hai thân kia. Pháp thân được xem là thường hằng, vô tướng, nhất nguyên, là thể tính chung của các vị Phật, là dạng tồn tại thật sự của chư Phật. Pháp thân có nhiều tên gọi khác nhau, tuỳ trường hợp sử dụng. Có lúc người ta xem nó là thể tính của mọi sự, là Pháp giới (sa. dharmadhātu, dharmatā), là Chân như (sa. tathatā, bhūtatathatā), là tính Không (sa. śūnyatā), A-lại-da thức (sa. ālayavijñāna), hay xem nó như là Phật, Phật tính (sa. buddhatā), là Như Lai tạng (sa. tathāgatagarbha). Trong nhiều trường phái, người ta xem Pháp thân là thể trừu tượng không có nhân trạng, có trường phái khác lại xem Pháp thân hầu như có nhân trạng (xem kinh Nhập Lăng-già, kinh Hoa nghiêm). Đạt trí huệ siêu việt đồng nghĩa với sự trực chứng được Pháp thân.
Báo thân (zh. 報身, sa. saṃbhogakāya), cũng được dịch là Thụ dụng thân (zh. 受用身), "thân của sự thụ hưởng công đức": chỉ thân Phật xuất hiện trong các Tịnh độ. Báo thân là thân do thiện nghiệp và sự giác ngộ của các Bồ Tát mà hoá hiện cho thấy—cũng vì vậy mà có lúc được gọi là Thụ dụng thân, là thân hưởng thụ được qua những thiện nghiệp đã tạo. Báo thân thường mang Ba mươi hai tướng tốt (sa. dvātriṃśadvara-lakṣaṇa) và tám mươi vẻ đẹp của một vị Phật và chỉ Bồ Tát mới thấy được trong giai đoạn cuối cùng của Thập địa (sa. daśabhūmi). Người ta hay trình bày Báo thân Phật lúc ngồi thiền định và lúc giảng pháp Đại thừa. Các trường phái thuộc Tịnh độ tông cũng tin rằng Báo thân Phật thường xuất hiện trong các Tịnh độ.
Ứng thân (zh. 應身, sa. nirmāṇakāya), cũng được gọi là Ứng hoá thân hoặc Hoá thân, là thân Phật và Bồ Tát hiện diện trên Trái Đất. Ứng thân do Báo thân chiếu hiện, dựa trên lòng từ bi và có mục đích giáo hoá chúng sinh. Như thân người, Ứng thân chịu mọi đau khổ của già chết bệnh tật, nhưng Ứng thân có thần thông như thiên nhãn thông và thiên nhĩ thông. Sau khi chết, Ứng thân tự tiêu diệt.
Ba thân Phật nói ở trên có lẽ đầu tiên được Vô Trước (sa. asaṅga) trình bày rõ nhất, xuất phát từ quan điểm của Đại chúng bộ (sa. mahāsāṅghika) và về sau được Đại thừa tiếp nhận. Đáng chú ý nhất là quan điểm Pháp thân nhấn mạnh đến thể tính tuyệt đối của một vị Phật và không chú trọng lắm đến Ứng thân của vị Phật lịch sử. Như thế, Phật là thể tính thanh tịnh của toàn vũ trụ, thường hằng, toàn tri. Các vị Phật xuất hiện trên Trái Đất chính là hiện thân của Pháp thân, vì lòng từ bi mà đến với con người, vì lợi ích của tất cả chúng sinh.

Với quan điểm Ba thân này người ta tiến tới khái niệm không gian vô tận với vô lượng thế giới. Trong các thế giới đó có vô số chúng sinh đã được giác ngộ, với vô số Phật và Bồ Tát.

Quan điểm

Quan điểm Tam thân trong Thiền tông
Đối với Thiền tông thì ba thân Phật là ba cấp của Chân như, nhưng liên hệ lẫn nhau trong một thể thống nhất. Pháp thân là "tâm thức" của vũ trụ, là thể tính nằm ngoài suy luận. Đó là nơi phát sinh tất cả, từ loài Hữu tình đến vô tình, tất cả những hoạt động thuộc tâm thức. Pháp thân đó hiện thân thành Phật Đại Nhật (sa. vairocana). Cũng theo Thiền tông thì Báo thân là tâm thức hỉ lạc khi đạt Giác ngộ, Kiến tính, ngộ được tâm chư Phật và tâm mình là một. Báo thân hiện thân thành Phật A-di-đà. Ứng thân là thân Phật hoá thành thân người, là Phật Thích-ca Mâu-ni.

Mối liên hệ của Ba thân Phật theo quan điểm Thiền tông được thí dụ như sau: nếu xem Pháp thân là toàn bộ kiến thức y học thì Báo thân là chương trình học tập của một y sĩ và Ứng thân là y sĩ đó áp dụng kiến thức y học mà chữa bệnh cho người.

Quan điểm Tam thân trong Kim cương thừa
Trong Kim cương thừa thì Ba thân là ba cấp của kinh nghiệm giác ngộ. Chứng được Pháp thân chính là tri kiến được tự tính sâu xa nhất của muôn vật, và tự tính này chính là tính Không, trống rỗng. Báo thân và Ứng thân là thân của sắc giới, là phương tiện tạm thời giúp hành giả chứng ngộ được tính Không. Trong Phật giáo Tây Tạng, người ta xem Thân, khẩu, ý của một vị Đạo sư (sa. guru) đồng nghĩa với ba thân nói trên.

Trong Kim cương thừa, quan điểm Ba thân có mục đích phát biểu các tầng cấp khác nhau của kinh nghiệm giác ngộ. Pháp thân là tính Không, là Chân như tuyệt đối, bao trùm mọi sự, tự nó là Giác ngộ. Báo thân và Ứng thân là các thể có sắc tướng, được xem là phương tiện nhằm đạt tới kinh nghiệm về một cái tuyệt đối. Trong Phật giáo Tây Tạng, người ta xem thân, khẩu, ý của một vị đạo sư chính là Ba thân, được biểu tượng bằng thần chú OṂ-AH-HUNG (gọi theo tiếng Tây Tạng). Sức mạnh toàn năng của Pháp thân được thể hiện ở đây bằng Phổ Hiền (sa. samantabhadra). Các giáo pháp Đại thủ ấn và Đại cứu cánh giúp hành giả đạt được kinh nghiệm về tâm thức vô tận của Pháp thân. Báo thân được xem là một dạng của "thân giáo hoá." Các Báo thân xuất hiện dưới dạng Ngũ Như Lai và được xem là phương tiện để tiếp cận với Chân như tuyệt đối. Báo thân xuất hiện dưới nhiều hình tướng khác nhau, tịch tĩnh (sa. śānta) hay phẫn nộ (sa. krodha), có khi được trình bày với các vị Thần thể (bo. yidam) hay Hộ pháp (sa. dharmapāla).

Ứng thân là một dạng "thân giáo hoá" với nhân trạng. Trong Kim cương thừa, Ứng thân hay được hiểu là các vị Bồ Tát tái sinh (Châu-cô).
Ba thân nêu trên không phải là ba trạng thái độc lập mà là biểu hiện của một đơn vị duy nhất, thỉnh thoảng được miêu tả bằng thân thứ tư là Tự tính (Tự nhiên) thân (sa. svābhāvikakāya). Trong một vài Tantra, thân thứ tư này được gọi là Đại lạc thân (sa. mahāsukhakāya).

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Xem thêm
Hoá thân

Triết lý Phật giáo
Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo
Mật tông
Phật giáo Tây Tạng


title: Bướm sư tử

text:
Bướm sư tử, tên khoa học Sphinx, là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Chi này gồm các loài sau:

S. adumbrata (Dyar, 1912)
S. asella (Rothschild & Jordan, 1903)
S. caligineus (Butler, 1877)
S. canadensis (Boisduval, 1875)
S. centrosinaria Kitching & Jin, 1998
S. chersis (Hubner, 1823)
S. chisoya (Schaus, 1932)
S. constricta Butler, 1885
S. crassistriga (Rothschild & Jordan, 1903)
S. dollii Neumoegen, 1881
S. drupiferarum JE Smith, 1797
S. formosana Riotte, 1970
S. franckii Neumoegen, 1893
S. gordius Cramer, 1779
S. kalmiae JE Smith, 1797
S. leucophaeata Clemens, 1859
S. libocedrus Edwards, 1881
S. ligustri Linnaeus, 1758
S. luscitiosa Clemens, 1859
S. maurorum (Jordan, 1931)
S. morio (Rothschild & Jordan, 1903)
S. nogueirai Haxaire, 2002
S. oberthueri (Rothschild & Jordan, 1903)
S. perelegans Edwards, 1874
S. pinastri Linnaeus, 1758
S. poecila Stephens, 1828
S. sequoiae Boisduval, 1868
S. vashti Strecker, 1878

Hình ảnh

Chú thích


title: 2543 Machado

text:
2543 Machado (1980 LJ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 6 năm 1980 bởi H. Debehogne ở La Silla.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2543 Machado

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1980