title: Hội làng

text:
hội làng là một nét văn hóa của người Việt đã có từ lâu, sau những ngày Tết náo nhiệt làng nào cũng có hội. Thường mỗi làng đều có một vị thành hoàng, những vị thần có công trong việc khai hoang, mở đất, đem lại sự bình yên cho xóm làng. Cũng có vị là một vị võ tướng có công đánh đuổi giặc ngoại xâm đem lại sự bình yên cho xóm làng. Cũng có khi thành hoàng là người đem đến cho làng một nghề nhất định (làng nghề).

Nơi tổ chức
Thường là đình làng nơi hội tụ những nét văn hóa, các cụ làng là người tổ chức xây Đình, xây miếu để lại cho con cháu, khi các cụ mất dân làng xây phủ, xây đền để thờ. Sau ba ngày Tết, nhà nào cũng chuẩn bị mâm cỗ để góp với hội làng.

Tín ngưỡng thờ Thành hoàng
Tùy theo đặc điểm địa hình của từng làng, chẳng hạn như nuôi tằm dệt lụa, làng gốm, làng tranh được thể hiện trong các lễ hội xuân hoặc Tết cổ truyền. Có cờ quạt võng lộng, những đám rước quanh làng náo nhiệt, cầm cờ, đánh trống. Kiệu được rước từ làng trên xuống xóm dưới. Len vào từng con ngõ, len vào tận mái nhà. Những trò chơi dân gian cũng được mở ra như đánh đu, đánh cờ... tế lễ, hát văn ban ngày, diễn tuồng ban đêm.

Ngày nay
Những luật tục của làng trở thành mối dây gắn kết các thành viên trong cộng đồng và có sức mạnh ghê gớm. Câu thành ngữ "phép vua thua lệ làng" nói lên điều đó. Nhưng ngày nay kinh tế phát triển, lớp trẻ không năm bắt các phong tục. Lễ hội làng bây giờ chỉ còn lại trong ký ức của lớp người già.

Tham khảo

Hội làng đã mất từ lâu

Văn hóa Việt Nam
Văn hóa làng xã Việt Nam


title: Steiraxis aulaca

text:
Steiraxis aulaca là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Steiraxis


title: Prionolabis fokiensis

text:
Prionolabis fokiensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Prionolabis
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Aphthona mohri

text:
Aphthona mohri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Warchalowski miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Aphthona


title: Saumane, Gard

text:
Saumane là một xã trong vùng Occitanie. Xã Saumane, Gard nằm ở khu vực có độ cao trung bình 324 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gard


title: Proroblemma

text:
Proroblemma là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
 Proroblemma cupreispila Dyar, 1914
 Proroblemma philogonia Dyar, 1914
 Proroblemma polystriga Hampson, 1910
 Proroblemma porphyrea Dyar, 1914
 Proroblemma rosea Schaus, 1911
 Proroblemma stictopteris Butler, 1881
 Proroblemma testa Barnes & McDunnough, 1913

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Proroblemma at funet.fi

Eublemmini


title: Hemiphricta

text:
Hemiphricta là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Connie Talbot

text:
Connie Talbot (sinh ngày 20 tháng 11 năm 2000) là ca sĩ trẻ sinh ra tại Streetly, West Midlands, Anh. Cô được biết đến từ năm 2007 khi cô lọt vào vòng chung kết cuộc thi "Britain's Got Talent" trên truyền hình và giành giải nhì, chỉ sau Paul Potts.

Không lâu sau đó, cô đã ký hợp đồng với hàng thu âm Rainbow và bắt đầu sản xuất album đầu tay của cô, "Over the Rainbow", được phát hành vào ngày 26/11 năm 2007. Album đã được tái bản vào ngày 18/6/2008 với một ca khúc mới, và single đầu tiên trong album "Three little birds" đã được phát hành vào ngày 10/6/2008.

Mặc dù nhận được khá nhiều lời chỉ trích từ các nhà phê bình nhưng album đầu tiên của Connie vẫn bán được hơn 250000 bản trên toàn thế giới và là album được tìm kiếm nhiều nhất tại 3 quốc gia. Sau khi phát hành album đầu tay, Connie đã biểu diễn trước khán giả và trên truyền hình ở cả châu Âu và châu Á, những nơi mà người ta biết đến giọng ca ngọt ngào của Connie qua YouTube. Dù bận bịu với sự nghiệp ca hát của mình nhưng Connie vẫn tiếp tục theo học văn hóa tại trường tiểu học Blackwood và sống cùng cha mẹ tại Streetly. Mẹ cô là bà Sharon, công nhân tại nhà máy điện và cha là ông Gavin, một kĩ sư. Ngoài ra Connie còn có một em trai là Josh và em gái là Molbie. Hai ca khúc "Signature song" và "Over the Rainbow" đã được Connie hát trong đám tang của bà ngoại mình. Đó chính là những bài hát mà bà ngoại cô rất thích khi xem cô biểu diễn. Connie nói rằng cô tin bà ngoại đang xem cô hát và giúp cô tự tin tại "Britain's Got Talent show".

Bị ảnh hưởng không nhỏ từ sự nổi tiếng của mình nhưng cha mẹ Connie làm mọi cách để hạn chế tối đa những phiền phức đến với cô con gái yêu của mình.

Chú thích

Liên kết ngoài

Official website
Official blog
Official Youtube channel
[ Connie Talbot] tại Allmusic
Connie Talbot trên Facebook
Connie Talbot trên Twitter
Connie Talbot trên Instagram
Connie Talbot  trên MySpace
Connie Talbot trên Rivenmaster

Nữ ca sĩ Vương quốc Liên hiệp Anh
Nhân vật còn sống
Sinh năm 2000
Nữ ca sĩ Anh
Nữ ca sĩ pop Anh
Nữ ca sĩ thế kỷ 21


title: Paradelphomyia annulipes

text:
Paradelphomyia annulipes là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Paradelphomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Vriesea mollis

text:
Vriesea mollis là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
mollis


title: Pyrgophorus platyrachis

text:
Pyrgophorus platyrachis là một loài ốc nước ngọt rất nhỏ, động vật thân mềm chân bụng có mài trong họ Hydrobiidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 5.3 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 0 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 0 m.

Chú thích

Tham khảo

Pyrgophorus


title: Lasioglossum kampalense

text:
Lasioglossum kampalense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1945


title: Caorle

text:
Caorle là một đô thị và cộng đồng (comune) ở tỉnh Venezia trong vùng Veneto miền bắc nước Ý.
Đô thị Caorle có diện tích 151,52 ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 31 tháng 5 năm 2005 là 11.847 người.
Đô thị Caorle có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:
Các đô thị giáp ranh:

Tham khảo

Đô thị Thành phố đô thị Venezia
Thành phố ven biển Ý
Thành phố ở Veneto


title: Dactylispa brachyacantha

text:
Dactylispa brachyacantha là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Andrena cercocarpi

text:
Andrena cercocarpi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1936


title: 1780 Kippes

text:
1780 Kippes (A906 RA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 9 năm 1906 bởi A. Kopff ở Heidelberg. Nó được đặt theo tên nhà thiên văn học nghiệp dư người Đức Otto Kippes.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1780 Kippes

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi August Kopff
Thiên thể phát hiện năm 1906


title: Myrsine gracilissima

text:
Myrsine gracilissima là một loài thực vật thuộc họ Myrsinaceae. Đây là loài đặc hữu của Polynésie thuộc Pháp.

Chú thích

Tham khảo
 Florence, J. 1998. Myrsine gracilissima. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Polynésie thuộc Pháp
Myrsine


title: Gonomyia dentata

text:
Gonomyia dentata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Zorochros canescens

text:
Zorochros canescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Zorochros


title: Atopsyche banksi

text:
Atopsyche banksi là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Atopsyche


title: Tipula nannaris

text:
Tipula nannaris là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: 11914 Sinachopoulos

text:
11914 Sinachopoulos (1992 RZ3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 9 năm 1992 bởi Eric Walter Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 11914 Sinachopoulos

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Aphanosara

text:
Aphanosara là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cosmopterigidae


title: Melanotus hunanensis

text:
Melanotus hunanensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Desbruyeresia cancellata

text:
Desbruyeresia cancellata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Provannidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Desbruyeresia


title: Orimarga perpallens

text:
Orimarga perpallens là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Orimarga
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: La Frasnée

text:
La Frasnée là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Lons-le-Saunier, tổng Clairvaux-les-Lacs. Tọa độ địa lý của xã là 46° 33' vĩ độ bắc, 05° 48' kinh độ đông. La Frasnée nằm trên độ cao trung bình là 550 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 538 mét và điểm cao nhất là 775 mét. Xã có diện tích 3.19 km², dân số vào thời điểm 1999 là 41 người; mật độ dân số là 13 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
Nhà thờ của La Frasnée được xây dựng trong thế kỉ thứ 19.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Nhật ký Đặng Thùy Trâm

text:
Nhật ký Đặng Thùy Trâm là hai tập nhật ký viết tay của bác sĩ Đặng Thùy Trâm từ ngày 8 tháng 4 năm 1968 đến ngày 20 tháng 6 năm 1970 (hai ngày trước khi bà qua đời). Đây còn là tên một cuốn sách do nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn biên tập dựa trên nguyên bản của hai cuốn nhật kí này.

Đôi nét về tác giả
Đặng Thuỳ Trâm sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942 tại Huế trong một gia đình trí thức. Mẹ cô là dược sĩ, giảng viên trường Đại học Dược Hà Nội Doãn Ngọc Trâm; bố là bác sĩ ngoại khoa Đặng Ngọc Khuê;

Đặng Thùy Trâm tốt nghiệp trường Đại học Y khoa Hà Nội năm 1966, cô tham gia Quân đội Nhân dân Việt Nam với tư cách là một bác sĩ quân y và được điều vào công tác ở Đức Phổ, chiến trường Quảng Ngãi trong chiến tranh Việt Nam.

Đặng Thùy Trâm được kết nạp Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 27 tháng 9 năm 1968.

Cô ''Thùy'' hi sinh ngày 22 tháng 6 năm 1970. Cô được mai táng tại nơi hi sinh, sau thống nhất được đưa về Nghĩa trang liệt sĩ xã Phổ Cường. Năm 1990 được gia đình đưa về Nghĩa trang liệt sĩ Xuân Phương,Từ Liêm, Hà Nội.

Cuốn Nhật ký
Hai cuốn nhật ký còn lại (một cuốn đã bị mất) được viết từ 8 tháng 4 năm 1968, khi tác giả phụ trách bệnh xá Đức Phổ, cho đến 20 tháng 6 năm 1970, 2 ngày trước khi cô hi sinh, trong đó có:

 Cuốn thứ nhất: được viết từ ngày 8 tháng 4 năm 1968 đến ngày 4 tháng 12 năm 1969 gồm 219 trang viết tay do Frederic Whitehurst và Nguyễn Trung Hiếu giữ lại trong số các tư liệu thu được sau một trận càn ở Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi vào khoảng cuối tháng 12 năm 1969.
 Cuốn thứ hai: được viết từ ngày 31 tháng 12 năm 1969 và kết thúc ngày 20 tháng 6 năm 1970. Cuốn này gồm 53 trang viết tay do quân Mĩ lấy được trên người Thùy Trâm sau khi cô hi sinh.

Theo bà Nguyễn Thị Kim Liên, người đi cùng khi chị bị bắn chết thì lính Mỹ lấy cả hai cuốn nhật ký từ trong ba lô chị mang bên mình.

Hai cuốn nhật kí chỉ được viết trong 3 năm nhưng như chứa đựng cả một góc nhìn thế giới lớn lao với một tâm hồn trẻ trung của một người con gái tuổi hai mươi. Những lời văn đọc sơ qua thì thấy đượm buồn nhưng càng suy ngẫm thì càng thấy chúng lôi cuốn bởi những ý văn trong trẻo, thể hiện tất cả những mong muốn của tuổi trẻ từ tác giả. Tuy là một bác sĩ nhưng cô đã anh dũng ngã xuống như một người lính thực thụ chiến đấu tới hơi thở cuối cùng với cây súng trong tay.

Hai tập nhật ký do Frederic Whitehurst, cựu sĩ quan quân báo Hoa Kỳ, lưu giữ cho đến ngày được trả lại cho gia đình tác giả vào cuối tháng 4 năm 2005. Ông đã giữ lại quyển nhật ký mà không đốt đi, vì theo lời của thông dịch viên, thượng sĩ Quân lực Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Trung Hiếu, trong cùng đơn vị: "Đừng đốt, trong đó đã có lửa". Câu nói này cũng là tiêu đề của bộ phim Đừng đốt của đạo diễn Đặng Nhật Minh về cuộc đời của Đặng Thùy Trâm.

Cuốn sách
Cuốn Nhật kí Đặng Thùy Trâm được Nhà xuất bản Hội Nhà văn liên kết với Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam cho ra mắt nhân dịp kỉ niệm ngày Thương binh liệt sĩ 27 tháng 7 năm 2005 của Việt Nam. Đến tháng 3 năm 2006, quyển sách này đã bán được hơn 400.000 bản, được xem là một hiện tượng văn học. Trong một số bài báo nước ngoài, nó còn được ví như nhật ký Anne Frank của Việt Nam. Tính đến ngày 1 tháng 1 năm 2008, sách đã cán mốc con số phát hành kỉ lục là 450 000 bản với 26 lần tái bản.

Cùng với Mãi mãi tuổi hai mươi, Nhật kí Đặng Thùy Trâm đã được xếp vào một trong mười sự kiện văn hóa tiêu biểu năm 2005 tại Việt Nam.

Ngày 11 tháng 9 năm 2007, cuốn sách đã được nhà xuất bản Random House phát hành tại Mĩ và nhiều quốc gia khác dưới tên tiếng Anh là Last night, I dreamed of peace (Đêm qua tôi mơ thấy hòa bình). Hiện nay, nhật kí Đặng Thùy Trâm đã được dịch ra các thứ tiếng: Hàn Quốc, Anh, Thái, Romania,...

Hiện tại cuốn Nhật ký được lưu giữ tại Viện Lưu trữ về Việt Nam – Đại học Texas Tech ở Lubbock, bang Texas, Hoa Kỳ.

Xem thêm
 Đặng Thùy Trâm
 Đừng đốt

Chú thích

Liên kết ngoài
Viết về tác phẩm:
BBC, Cơn sốt cuốn nhật ký 'có lửa', 8-9-2005
VOA, Nhật ký Đặng Thùy Trâm, 20-10-2005
Phạm Hoàng Quân Biên soạn nhật ký?
The Independent, Diary of a Vietcong doctor: The Anne Frank of Vietnam , ngày 7 tháng 10 năm 2005

Viết về tác giả:
Có một người con gái tuổi 20, loạt bài trên Tuổi Trẻ Online
Chuyện về Đặng Thùy Trâm viết từ Mỹ, loạt bài trên Thanh Niên Online
 , Bệnh xá Đặng Thùy Trâm
  Cuốn sách về bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm – Nhìn từ phía bên kia chiến tuyến

Sách về Chiến tranh Việt Nam
Đặng Thùy Trâm
Tư liệu về chiến tranh Việt Nam


title: Tân Hải (định hướng)

text:
Tân Hải có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam
 Xã Tân Hải, thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận.
 Xã Tân Hải, thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
 Xã Tân Hải, huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận.
 Xã Tân Hải, huyện Phú Tân, tỉnh Cà Mau.
 Xã cũ Tân Hải thuộc huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau. Sau được sáp nhập vào xã Tân Lộc, cùng huyện Thới Bình.

Trung Quốc
 Huyện Tân Hải, địa cấp thị Diêm Thành, tỉnh Giang Tô.


title: Crushcrushcrush

text:
"Crushcrushcrush" là đĩa đơn thứ 3 trích từ album phòng thu thứ 2 Riot! của nhóm nhạc rock Paramore. Music video chính thức của bài hát được ra mắt trên chương trình TV Total Request Live vào ngày 16 tháng 10 năm 2007. Đĩa đơn "Crushcrushcrush" được phát hành vào cuối năm 2007 (Mỹ) và đầu năm 2007 (Anh). Đĩa đơn này có mặt tại Anh để phát hành dưới dạng download từ ngày 5 tháng 11 năm 2007 và có thể mua vào ngày 26 tháng 11 năm 2007. "Crushcrushcrush" đã giúp Paramore giành được 1 giải thưởng tại Lễ trao giải Teen Choice Awards cho hạng mục Bài Hát Rock Hay Nhất.

Bài hát "Crushcrushcrush" được chứng nhận đĩa Vàng tại Mỹ vào ngày 17 tháng 9 năm 2008.

Music video

Bối cảnh của video này là một hoang mạc cằn cỗi. Nhóm nhạc Paramore đang biểu diễn ở hoang mạc này. Ở xa là 3 tên gián điệp đang theo dõi ban nhạc bằng ống nhòm. Ba tên gián điệp này ở trong 1 căn nhà chỉ có vách tường mà không có cửa cũng như mái nhà. Cuối video là cảnh 3 tên gián điệp đập phá các dụng cụ chơi nhạc của nhóm như trống, ghita. Video được đạo diễn bởi Shane Drake.

Video "Crushcrushcrush" này được phát trong chương trình quảng cáo trên TV cho sản phẩm của Apple là iPod Touch.

Tại lễ trao giải MTV Video Music Awards 2008, video này có 1 đề cử cho hạng mục Video Rock xuất sắc nhất, nhưng "Shadow of the Day" của Linkin Park đã đánh bại "Crushcrushcrush" để thắng giải tại hạng mục này.

Danh sách bài hát

Xếp hạng

Chú thích

Liên kết ngoài
 Xem music video "Crushcrushcrush" tại Youtube Crushcrushcrush.

Đĩa đơn năm 2008
Bài hát của Paramore
Video âm nhạc do Shane Drake đạo diễn
Bài hát năm 2007
Đĩa đơn của Atlantic Records


title: Canthodimorpha

text:
Canthodimorpha là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.

Chú thích

Tham khảo

Canthonini


title: Vùng Ayeyarwady

text:
Vùng Ayeyarwady (, ) hay Irrawaddy là một vùng của Myanmar, nằm trên vùng châu thổ sông Ayeyarwady (sông Irrawaddy). Nó giáp vùng Bago về phía bắc và đông, vùng Yangon về phía đông, vịnh Bengal về phía nam và tây, và bang Rakhine về phía tây bắc.

Vùng này nằm trong khoảng vĩ độ 15° 40' và 18° 30' Bắc, và kinh độ 94° 15' và 96° 15' Đông. Nó có diện tích . Dân số hơn 6 triệu người. Theo thống kê dân số 2014, có 6.184.829 người cư ngụ tại đây.

Thủ phủ của vùng Ayeyarwady là Pathein.

Dân cư

Người Miến và người Karen (Kayin) chiếm phần đông dân số, với thiểu số nhỏ người Rakhine ở vùng duyên hải phía tây. Đa số người dân theo Phật giáo, số ít theo Kitô giáo và Hồi giáo. Tiếng Miến Điện là lingua franca.

Tham khảo

Ayeyarwady


title: Nỗ Nhĩ Cáp Xích

text:
Nỗ Nhĩ Cáp Xích (chữ Hán: 努爾哈赤, bính âm: Nǔ'ěrhāchì; chữ Mãn: , âm Mãn: Nurhaci), (1559 – 1626), Hãn hiệu Thiên Mệnh Hãn (天命汗), là một thủ lĩnh của bộ tộc Nữ Chân vào cuối đời Minh (Trung Quốc).

Trong lịch sử Trung Quốc, Nỗ Nhĩ Cáp Xích nổi tiếng là người đã xây dựng nền móng mà sau đó con trai ông, Hoàng Thái Cực bành trướng uy thế và trở thành vị Hoàng đế đầu tiên của triều đại nhà Thanh. Về sau, các hậu duệ truy tôn miếu hiệu cho ông là Thái Tổ, dù ông không giữ ngôi vị hoàng đế Trung Hoa một ngày nào.

Ban đầu, ông được nhà Thanh truy tôn thụy hiệu là Vũ Hoàng đế (武皇帝), sau lại cải thành Cao Hoàng đế (高皇帝), nên còn xưng gọi Thái Tổ Cao Hoàng đế; 太祖高皇帝, ].

Tiểu sử
Tên của Nỗ Nhĩ Cáp Xích viết theo văn tự Mãn Châu là (). Có nhiều cách phiên âm Latinh tên gọi này, như Nurgaci, Nurhachi, Nurhaci (phổ biến nhất), hoặc Nu-er-ha-chi. Trong các tài liệu của nhà Minh, tên ông được chép là Đồng Noa Nhi Cáp Xích (童奴兒哈赤 hay 佟奴兒哈赤), tài liệu Hán văn của Nhà Lý Triều Tiên chép tên ông là Lão Ất Khả Xích (老乙可赤) hoặc Noa Nhi Cáp Xích (奴兒哈赤). Tài liệu Hán văn của nhà Thanh còn chép thêm các dị bản tên ông là Nỗ Nhĩ Hạp Xích (努爾合赤), Nỗ Nhĩ Cáp Tề (努爾哈齊) hoặc Nỗ Nhĩ Cáp Kỳ (努爾哈奇).

Nỗ Nhĩ Cáp Xích sinh năm 1559 tại Hách Đồ A Lạp, một vùng ven sông Tô Khắc Tố Hộ (Suksuhu, nay thuộc thôn Lão Thành, trấn Vĩnh Lăng, huyện tự trị dân tộc Mãn Tân Tân, Phủ Thuận, Liêu Ninh, Trung Quốc). Cha ông là Tháp Khắc Thế (Taksi, 塔克世, phiên âm Hán Việt: Tháp Khắc Thế hoặc Tác Tha Thất), thuộc bộ lạc Giác La. Mẹ ông là Ngạch Mục Tề thuộc Hỉ Tháp Lạp thị (喜塔腊, Hitara), là con gái của Đô đốc A Cổ (阿姑), là Hữu vệ chỉ huy sứ Kiến Châu Nữ Chân.

Dòng dõi của Nỗ Nhĩ Cáp Xích vốn là hậu duệ của Tả vệ chỉ huy sứ Kiến Châu Nữ Chân Mang Ca Thiếp Mộc Nhi (Möngke Temür), ông nội ông là Giác Xương An (Giocangga, 覺昌安, cũng Tác Khiếu Trường) được kế thừa chức vụ [Tả vệ chỉ huy sứ Kiến Châu Nữ Chân], cùng với con trai Tháp Khắc Thế, tham gia đội quân địa phương của tổng binh Lý Thành Lương của nhà Minh. Vì thế, gia đình ông rất có uy tín trong bộ tộc.

Mẹ ruột của ông mất sớm khi ông mới 10 tuổi, sau đó cha ông lấy vợ kế, là người bộ tộc Nạp Lạt thị (纳喇氏). Do mẹ kế khắc nghiệt nên ông và em ruột Thư Nhĩ Cáp Tề đã sớm sống tự lập, đến tuổi trưởng thành thì theo cha và ông nội đầu quân cho Lý Thành Lương. Chính thời gian đầu quân cho Lý Thành Lương mà Nỗ Nhĩ Cáp Xích bắt đầu tiếp cận với văn hóa Hán. Ông học và đọc nhiều sách Hán, biết về sự hưng vong của các triều đại, đọc nhiều về binh pháp. Đặc biệt, tương truyền ông rất hâm mộ bộ Tam Quốc diễn nghĩa và nghệ thuật quân sự của ông đều học từ bộ tiểu thuyết này.

Sự nghiệp

Thống nhất Nữ Chân
Việc hôn nhân của cha mẹ ông là nhằm mục đích liên kết giữa 2 bộ lạc lớn thuộc bộ tộc Tô Khắc Tố Hộ (蘇克素護, Suksuhu). Một người con trai của Vương Cảo là A Đài (阿台; Atai) cưới cháu gái của Giác Xương An. Điều này làm ảnh hưởng chính sách chia để trị của Nhà Minh. Vì vậy, năm 1574, nhân một cớ nhỏ, Lý Thành Lương đã bắt giết Vương Cảo. A Đài phải đem gia đình bỏ trốn về Gure (Cổ Lặc trại). Do có sự can thiệp của Giác Xương An, Lý Thành Lương đành phải "tha tội" và chiêu an A Đài.

Tuy nhiên, Lý Thành Lương quyết định phải truy diệt A Đài và nhổ luôn "cái gai" Giác Xương An. Năm 1582, Lý Thành Lương kích động một tù trưởng khác là Ni Kham Ngoại Lan (尼堪外蘭, Nikan Wailan) nhân cơ hội tấn công A Đài. Mặt khác, Lý Thành Lương vờ sai Giác Xương An dẫn con trai và các cháu dẫn đội tiên phong đến tiếp viện cho A Đài, còn mình thì dẫn quân tiếp ứng. Trước khi Giác Xương An kịp đến tiếp viện, một thuộc hạ của A Đài bị Ni Kham Ngoại Lang mua chuộc đã làm phản và giết chết A Đài. Khi Giác Xương An đến và bao vây Ni Kham Ngoại Lan thì quân Lý cũng đến tấn công để "tiêu diệt Ni Kham Ngoại Lang". Cả Giác Xương An và Tháp Khắc Thế đều bị quân Lý giết chết vì "tưởng nhầm" là người của Ni Kham Ngoại Lang. Nỗ Nhĩ Cáp Xích và em trai Thư Nhĩ Cáp Tề may mắn trốn thoát được.

Nỗ Nhĩ Cáp Xích trở về bộ lạc nắm quyền thủ lĩnh, phái người đến Kiến Châu phủ chất vấn Minh triều lý do giết hại ông và cha. Nhằm xoa dịu sự bất mãn của bộ tộc Tô Khắc Tố Hộ, Minh triều trả lại thi thể của ông và cha của Nỗ Nhĩ Cáp Xích, đồng thời "sắc thư tam thập đạo, mã tam thập thất, phong Long Hổ Tướng quân, hàm cấp Đô đốc thiêm sự". Tuy nhiên, Nỗ Nhĩ Cáp Xích bắt đầu nhận ra chân tướng sự việc kẻ thù chính của mình chính là Nhà Minh, nhưng đành nén lòng nhận sắc phong chờ cơ hội phục thù.

Với danh nghĩa Long Hổ Tướng quân, Đô đốc Thiêm sự của Nhà Minh, ông thu thập bộ hạ, lấy 13 bộ giáp sắt của cha để lại trang bị, lấy danh nghĩa đánh diệt Ni Kham Ngoại Lang để khởi binh ở quê tổ Hách Đồ A Lạp. Năm 1584, ông tấn công Ni Kham Ngoại Lang ở thành Đồ Luân (Tulun), bắt được hơn 100 tù binh và thu được 30 bộ giáp sắt, tuy nhiên Ni Kham Ngoại Lang trốn thoát được sang Nga Nhĩ Hồn (Erhun). Năm 1587, Nỗ Nhĩ Cáp Xích tiếp tục tấn công Nga Nhĩ Hồn, buộc Ni Kham Ngoại Lan phải trốn chạy vào lãnh địa của Lý Thành Lương. Nỗ Nhĩ Cáp Xích cho người chất vấn, buộc Lý phải giao trả Ni Kham Ngoại Lan, rồi đem xử tử để tế ông nội và cha.

Sau trận chiến tiêu diệt Ni Kham Ngoại Lan, danh tiếng của Nỗ Nhĩ Cáp Xích trong các bộ lạc Nữ Chân Kiến Châu trở nên vang dội. Với tư cách kế thừa chức vị Tả hữu vệ Chỉ huy sứ Nữ Chân Kiến Châu, Long Hổ tướng quân, Đô đốc Thiêm sự, ông thực hiện nhiều cuộc chinh phạt để thu phục các bộ lạc Kiến Châu. Một số bộ lạc khác chấp nhận quy phục. Năm 1588, các bộ lạc Kiến Châu Nữ Chân hầu hết đều dưới quyền lãnh đạo của ông.

Năm 1593, liên minh 9 bộ tộc Hải Tây Nữ Chân tấn công Kiến Châu Nữ Chân. Tuy nhiên, với tài năng quân sự của mình, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đã đánh tan lực lượng liên minh Hải Tây tại trận Gure, tiếp tục củng cố Kiến Châu.

Sau đó, trong vòng 10 năm, Nỗ Nhĩ Cáp Xích lần lượt chinh phục các bộ tộc lớn của Hải Tây Nữ Chân. Năm 1599, bộ tộc Cáp Đạt bị tấn công và bị chinh phục năm 1603. Năm 1607, bộ tộc Huy Phát bị chinh phục, và bộ tộc Ô Lạp vào năm 1613. Các bộ tộc nhỏ khác của Hải Tây Nữ Chân và Dã Chân Nữ Chân cũng lần lượt quy phục. Chỉ còn bộ tộc Diệp Hách mãi đến năm 1619 mới hoàn toàn bị khuất phục sau trận Sa Nhĩ Hử (Sarhu).

 Xây dựng lại văn tự Nữ Chân
Từ thế kỷ thứ XII, người Nữ Chân đã xây dựng cho mình một dạng văn tự riêng, phỏng theo chữ Khải của người Hán nhưng theo các quy tắc chữ của người Khiết Đan. Tuy nhiên, khi người Mông Cổ tiêu diệt chính quyền Kim quốc, đã buộc người Nữ Chân phải tiến hành đồng hóa với người Mông Cổ, bao gồm cả việc sử dụng văn tự của người Mông Cổ. Cộng với việc trở lại với đời sống du mục, văn tự Nữ Chân dần bị thất truyền trong 300 năm.

Vốn là một người có kiến thức và biết chữ Hán, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đã quan tâm đến việc phục hồi lại văn tự cho người Nữ Chân. Năm 1599, ông ra lệnh cho văn thần của mình là Ba Khắc Thập Ngạch Nhĩ Đức Ni (Erdeni Bagshi) và Trác Nhĩ Cố Tề Cát Cái (Dahai Jarguchi), phỏng theo chữ Mông Cổ và áp dụng quy tắc văn tự Nữ Chân cổ để xây dựng lại văn tự Nữ Chân mới.

Việc thống nhất văn tự một lần nữa đã tạo nên sự thống nhất một lần nữa cho các bộ tộc Nữ Chân, giúp Nỗ Nhĩ Cáp Xích có thể huy động sức mạnh của dân tộc Nữ Chân trở nên hùng mạnh, chinh phục các quốc gia khác và xây dựng vương triều Thanh thống trị Trung Quốc 300 năm. Tuy nhiên, đến đời con cháu của ông, trước sức mạnh đồng hóa của văn hóa Hán, văn tự Mãn Châu cũng dần bị mai một và ngày nay gần như thất truyền.

 Chế độ Bát Kỳ

Thời nhà Minh, một mô hình quản lý các đơn vị hành chính ngoại biên được áp dụng, để dễ dàng kiểm soát các sắc dân vùng biên ải. Theo đó, cứ 10 người lập thành một đơn vị cơ sở, gọi là "Tập". Cứ 10 tập tạo thành một đơn vị gọi là "Trại" (100 người).

Lúc đó, dân số của các bộ lạc này còn ít, chính quyền Minh quản lý hiệu quả các bộ lạc Nữ Chân theo hình thức là "Tập-trại".

Đến thời của Nỗ Nhĩ Cáp Xích, dân số Nữ Chân nhanh chóng phát triển thông qua chiến tranh hoặc liên hôn,khiến hình thức "Tập-Trại" không còn phù hợp nữa. Do đó, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đã xây dựng hình thức tổ chức xã hội bộ lạc mới là chế độ Bát kỳ (âm Mãn: Jakūn Gūsa).

Theo đó, mọi người Nữ Chân đều thuộc một trong 8 nhóm bộ lạc, được gọi là các "Kỳ" (gūsa). Mỗi kỳ là tập hợp của các bộ lạc, vừa là các đơn vị quân đội vừa mang tính chất dân sự.

Về bản chất, ông vẫn giữ nguyên hình thức bộ lạc, vẫn duy trì chế độ tù trưởng (người Nữ Chân gọi là Beile), nhưng căn cứ theo số lượng người Nữ Chân có trong các bộ lạc, phân chia trên cơ sở như sau:Mười đại mưu lược gia Trung Quốc, sđd.

 Cứ 300 nam giới được tổ chức thành một Niru (âm Hán Việt: Ngưu Lộc). Người đầu mục của niru được gọi là Niru-i Ejen (tức Ngưu Lộc Ngạch Chân, hay Tiển Chủ, danh xưng Hán Việt là Tá Lĩnh).
 Năm Niru hợp lại thành một Jalan (âm Hán Việt: Giáp Lạt) do một Jalan-i Ejen (Giáp Lạt Ngạch Chân, danh xưng Hán Việt là Tham Lĩnh) chỉ huy.
 Năm Jalan sẽ hợp lại thành một đơn vị gọi là Gūsa (âm Hán Việt: Cố Sơn, danh xưng Hán Việt: Kỳ). Chỉ huy một Gūsa là một Gūsa Ejen (phiên âm Hán Việt: Cố Sơn Ngạch Chân, danh xưng Hán Việt: Đô Thống).

Ở các Gūsa quan trọng còn có thêm 2 đơn vị là Meiren (phiên âm Hán Việt: Mai Lặc), gồm 10 Niru hợp thành, do một Meiren-i Ejen (phiên âm Hán Việt: Mai Lặc Ngạch Chân) chỉ huy. Các Meiren-i Ejen sẽ giữ vai trò phụ tá cho Gūsa Ejen.

Thông thường, các Gūsa còn được đặt dưới quyền quản lý của các bối lặc (tù trưởng) thân tín của Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Các Bối lặc này được xem là có địa vị cao hơn các bối lặc khác, nên còn được gọi là các Hòa thạc Bối lặc.

Ban đầu, khi chưa hoàn toàn thống nhất các bộ tộc Nữ Chân, Nỗ Nhĩ Cáp Xích tổ chức các bộ tộc thuộc quyền thành 4 Kỳ phân biệt theo màu cờ hiệu là Hoàng (Suwayan), Bạch (Sanggiyan), Hồng (Fulgiyan), Lam (Lamun). Hoàng kỳ đặt dưới quyền khống chế và điều động của ông. Lam kỳ giao cho người em Thư Nhĩ Cáp Tề. Bạch kỳ được giao cho con trai trưởng là Chử Anh và Hồng kỳ do người con trai thứ là Đại Thiện quản lý.

Về sau, khi thống nhất hoàn toàn các bộ lạc Nữ Chân, Nỗ Nhĩ Cáp Xích tổ chức tăng lên bốn kỳ nữa. Các kỳ cũ được thêm danh xưng Gulu (Chính), còn các kỳ mới có thêm màu viền trên cờ hiệu là có thêm danh xưng Kubuhe (Tương), gọi là Tương Hoàng, Tương Lam, Tương Bạch, Tương Hồng.

Năm 1607, vì có xảy ra bất hòa, Nỗ Nhĩ Cáp Xích thu binh quyền của Thư Nhĩ Cáp Tề, về sau giao lại Tương Lam kỳ lại cho con thứ của Thư Nhĩ Cáp Tề là A Mẫn.

Năm 1615, Chử Anh, con trai trưởng và là người thừa kế của ông bị gièm pha nên đã bị ông bắt giam và bức tử. Nỗ Nhĩ Cáp Xích giao lại Tương Bạch kỳ cho con trai thứ 5 là Mãng Cổ Nhĩ Thái và Chính Bạch kỳ giao lại cho người con trai thứ 8 là Hoàng Thái Cực. Để ngăn ngừa hành vi tương tự, Nỗ Nhĩ Cáp Xích cũng phân 2 bộ Hồng kỳ ra giao cho Đại Thiện và con trai ông ta quản lý.

Như vậy, chế độ Jakūn Gūsa về mặt quân sự là 8 cánh quân, về mặt dân sự 8 nhóm bộ tộc, phân biệt bởi hiệu cờ chỉ huy, vì vậy còn được gọi theo âm Hán Việt là Bát Kỳ, mỗi Kỳ có một màu chủ đạo riêng biệt. Đây là một hình thức quân đội dân tộc, là sự hợp nhất giữa binh và nông. Đại Hãn là người thống trị tối cao của toàn Bát Kỳ cả về quân sự lẫn dân sự..

Ban đầu, mỗi Kỳ kỳ có 7.500 quân, tổng cộng 8 kỳ có 6 vạn quân. Về sau, thông qua việc chinh phục các bộ lạc, số lượng binh sĩ trong các Kỳ tăng dần lên. Khi Nỗ Nhĩ Cáp Xích đánh thành Ninh Viễn, tổng binh lực quân Bát Kỳ huy động đã lên đến 13 vạn.

Trong Bát kỳ này lại có sự phân chia thứ bậc nhất định:

 Đại hãn trực tiếp nắm giữ Chính Hoàng kỳ và Tương Hoàng Kỳ, Chính Lam kỳ, hợp xưng là "Thượng Tam Kỳ" (上三旗). Chỉ những người Nữ Chân thuộc Thượng Tam Kỳ mới được đích thân Đại Hãn lựa chọn vào đội bảo vệ riêng của mình.
 Những kỳ còn lại được gọi là "Hạ Ngũ Kỳ" (下五旗) và được giao cho các Bối lặc thân tín của Nỗ Nhĩ Cáp Xích, thay mặt Đại hãn nắm quyền quản lý, và thường được gọi theo nghi thức là "Hòa thạc" (Hošoi, trong tiếng Mãn có nghĩa là "người được đặc biệt tôn kính). Họ cùng nhau tạo thành một hội đồng quản lý quốc gia Mãn Châu cũng như bộ tư lệnh quân đội, phụ tá cho Nỗ Nhĩ Cáp Xích, được gọi là "Hòa thạc Bối lặc" (Hošoi Beile).

Tuy nhiên, quy chế này mãi đến đời con ông là Hoàng Thái Cực mới chế định rõ ràng.

Danh sách các Kỳ như sau:

Nỗ Nhĩ Cáp Xích là thống soái tối cao của Bát Kỳ. Con cháu của ông ta là thủ lĩnh của mỗi một Kỳ. Mỗi Kỳ Chủ phải trực tiếp nghe theo mệnh lệnh của Đại Hãn, quyền lực và địa vị chỉ thấp hơn Đại Hãn mà cao hơn tất cả mọi người. Điều đặc biệt là những vị tướng lãnh đạo dưới trướng của ông không phải theo kiểu cha truyền con nối một cách đương nhiên (mặc dù tất cả đều là con cháu của ông) mà do chính ông bổ nhiệm trên cơ sở tài năng và chiến công. Các bộ lạc thành viên trong tất cả các Kỳ không nắm giữ tất cả một vùng, hay không chiến đấu thành đơn vị hợp nhất. Khi yêu cầu một cuộc hành quân, thì được thiết lập dưới các kỳ khác nhau. Những sự phân chia này chủ yếu hạn chế nguy cơ các bộ lạc ly khai hay không tuân lệnh.

Lên ngôi Đại hãn

Năm 1601, sau khi thống nhất Kiến Châu, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đã cử người đến Bắc Kinh triều cống Nhà Minh. Tuy nhiên, thông qua việc triều cống này, ông cũng nhận ra được tình hình rối ren của triều đình Nhà Minh, càng đẩy nhanh việc thống nhất Nữ Chân để chuẩn bị phục thù. Năm 1603, ông cho xây dựng Hách Đồ A Lạp để trở thành kinh đô sau này.

Bên cạnh việc chinh phục các bộ tộc Nữ Chân, Nỗ Nhĩ Cáp Xích còn mở rộng việc quy phục các bộ tộc Mông Cổ. Bấy giờ, Mông Cổ hoàn toàn tan rã thành các bộ lạc, và thường xuyên bị Nhà Minh đánh phá, dù họ vẫn duy trì danh nghĩa hoàng đế Nguyên. Với tư cách là hậu duệ của Möngke Temür, mang dòng máu Mông - Mãn, cộng với chiến tích chinh phục, Nỗ Nhĩ Cáp Xích dễ dàng được nhiều bộ tộc Mông Cổ quy phục. Năm 1606, ông được người Mông Cổ tôn xưng danh hiệu Kundulun Khan (âm Hán Việt: Côn Đô Luân Hãn).

Năm 1615, Lý Thành Lương chết. Cả một vùng Liêu Đông, một phần Mông Cổ lọt vào tầm khống chế của ông. Năm 1616, khi 57 tuổi, Nỗ Nhĩ Cáp Xích lên ngôi Đại Hãn với hiệu là geren gurun-be ujire genggiyen han (chữ Mãn:  Phúc Dục Biệt Quốc Anh Minh Hoàng đế, nghĩa là "Vị Hãn anh minh mang hạnh phúc cho cả quốc gia"), ở thành Hách Đồ A Lạp (nay là Tân Tân, Liêu Ninh), tuyên bố dựng nước, lấy quốc hiệu Đại Kim, mà sử Trung Quốc gọi là Hậu Kim. Ông cũng tự đặt họ cho mình là Ái Tân Giác La, trong tiếng Nữ Chân cổ có nghĩa là Kim, hàm ý ông kế thừa chính thống đế chế Kim quốc. Từ đây, con cháu trực hệ của ông đều lấy họ Ái Tân Giác La. Ông theo phép Nhà Minh, đặt niên hiệu là Thiên Mệnh (chữ Hán: 天命, chữ Mông Cổ: Тэнгэрийн Сүлдэт, chữ Mãn: âm Mãn: abkai fulingga).

Khởi binh chống Nhà Minh và chiến thắng Tát Nhĩ Hử

Năm 1618, Nỗ Nhĩ Cáp Xích ban bố "Thất đại hận" (Bảy mối hận lớn, âm Mãn: Nadan Amba Koro) làm cớ khởi binh phản Minh. Điều đầu tiên khẳng định thủ phạm giết cha và ông nội ông chính là triều đình nhà Minh. Những điều còn lại xoáy vào sự bất bình đẳng, thiên vị của Nhà Minh với bộ tộc Diệp Hách mà áp bức các bộ tộc Kiến Châu.

Trong vòng 3 tháng, từ tháng 4 đến tháng 7, quân Kiến Châu liên tục công hạ nhiều thành trì ở Liêu Đông như Phủ Thuận, Thanh Hà, Đông Châu..., khiến quân Minh khiếp sợ, Tổng binh Phủ Thuận là Lý Vĩnh Phương đầu hàng, Phó tướng Vương Mãng Ân tử trận, Tổng binh Quảng Ninh Trương Thừa Âm, Phó tướng Phó Đình Tương bị giết chết. Đến cuối năm 1618, quân Nữ Chân đã áp sát Sơn Hải quan.

Đầu năm 1619, vua Minh Thần Tông vội sai Binh bộ Thị lang Dương Cảo làm Liêu Đông Kinh lược sứ, chỉ huy đại quân kết hợp với các đồng tộc Nữ Chân và Mông Cổ chống Nỗ Nhĩ Cáp Xích, bao gồm: bộ tộc Diệp Hách, Triều Tiên, xưng là 47 vạn (thực tế là 14 vạn), chia 4 đường đánh dẹp Hậu Kim. Tháng 2 năm 1619, 4 cánh quân đồng loạt xuất trận. Binh lực các cánh quân như sau:

 Tây lộ quân do Tổng binh Sơn Hải quan Đỗ Tùng chỉ huy, khoảng 3 vạn quân Minh.
 Bắc lộ quân do Tổng binh Khai Nguyên Mã Lâm chỉ huy, khoảng 2,5 vạn quân Minh và 1 vạn quân bộ tộc Diệp Hách do Kim Đài Cát chỉ huy.
 Đông lộ quân do Tổng binh Liêu Dương Lưu Đĩnh chỉ huy, khoảng 2,7 vạn quân Minh và 1,3 vạn quân Triều Tiên do Khương Hoằng Lập chỉ huy.
 Nam lộ quân do Tổng binh Liêu Đông Lý Như Bách chỉ huy, khoảng 2 vạn quân Minh

Ngoài ra, còn có đạo Trung quân do đích thân Dương Cảo chỉ huy, gồm khoảng 1,5 vạn quân Minh, đồn trú ở Thẩm Dương để chỉ huy toàn cục..

Sau khi phân tích cục diện của quân Minh, Nỗ Nhĩ Cáp Xích xác định phương châm tập trung binh lực:"Bất kể chúng đi bằng bao nhiêu đường, ta chỉ dùng một đường". Từ đó, ông dùng toàn lực quân Bát kỳ (khoảng 6 vạn quân), với ưu thế kỵ binh thiện chiến, để nhanh chóng tiêu diệt từng cánh quân Minh.

Đúng như Nỗ Nhĩ Cáp Xích dự đoán, một trong những sai lầm của quân nhà Minh là sự bất đồng giữa các tướng lĩnh về phương thức tác chiến, khiến các cánh quân hoạt động rời rạc, tốc độ hành quân không đều, chủ soái lại ở xa nên không theo kịp tình hình chiến trường; vì thế việc tác chiến nhanh gọn sẽ tiêu diệt từng cánh quân trước khi quân Minh kịp nhận ra.

Tận dụng ưu thế cơ động, Nỗ Nhĩ Cáp Xích cho quân Bát kỳ chủ động kiểm soát thế trận tại bờ sông Tát Nhĩ Hử (薩爾滸) trước khi cánh quân Tây lộ chủ lực của nhà Minh đến.

Ngày 1 tháng 4, cánh quân Tây lộ của Đỗ Tùng đã đến Tát Nhĩ Hử. Không biết quân Bát kỳ đã phục sẵn, thay vì đóng trại chờ các cánh quân khác, Đỗ Tùng lại ra lệnh cho quân vượt sông, nhằm nhanh chóng phá tan quân Nữ Chân.

Sau khi quân Đỗ Tùng vượt sông, Nỗ Nhĩ Cáp Xích ra lệnh phá đập nước đã chuẩn bị trước. Một phần cánh quân và hầu hết lương thảo của Tây lộ quân bị nhấn chìm.

Tuy nhiên, Đỗ Tùng vẫn liều lĩnh tiến quân. Một bộ phận tiền quân do chính Đỗ Tùng chỉ huy tiến vào đóng trại ở đồn Giới Phàm, trấn giữ hẻm núi Cát Lâm Nhai, đề phòng quân Bát kỳ kéo đến, một bộ phận lớn khác đóng trại cạnh bờ sông chờ tiếp ứng.

Nỗ Nhĩ Cáp Xích tận dụng ngay cơ hội; ông chỉ để 1,5 vạn quân cầm chân Đỗ Tùng ở quân trại Giới Phàm, tập trung binh lực ở Tát Nhĩ Hử, sau đó hợp lại đánh tan trại của Đỗ Tùng. Đỗ Tùng cùng 2 phó tướng Vương Tuyên và Triệu Mộng Lân đều tử trận.

Sau khi Tây lộ quân bị tiêu diệt, Bắc lộ quân do Mã Lâm chỉ huy cũng vừa kéo đến Thượng Giám Nhai, cách bến Tát Nhĩ Hử khoảng 30 dặm về phía Đông Bắc. Nhận được tin cấp báo từ tàn quân Đỗ Tùng, Mã Lâm không dám khinh suất, bèn thu thập tàn quân Đỗ Tùng và tổ chức phòng thủ thành một tuyến dài với 3 trại.

Nỗ Nhĩ Cáp Xích tập trung toàn bộ binh lực tấn công thẳng vào trại do Mã Lâm đóng giữ. Dù quân Minh sử dụng hỏa pháo nhưng do tốc độ chậm, không kịp với đà thần tốc của kỵ binh Nữ Chân nên trại binh tan vỡ, Mã Lâm một mình trốn chạy. 2 trại còn lại thấy trại chính bị tiêu diệt nên cũng nhanh chóng tan vỡ khi bị tấn công.

Sau khi tiêu diệt cả hai cánh quân chủ lực của nhà Minh, quân Nữ Chân nhanh chóng tiến về phía Nam để nghỉ ngơi và chờ cánh quân của Lưu Đĩnh kéo đến. Lưu Đĩnh tuy là một tướng tài thiện chiến, nhưng do bất hòa với Dương Cảo nên bị đẩy xuống cánh quân thứ yếu, nên lòng nhiều bất mãn. Nắm được điều này, Nỗ Nhĩ Cáp Xích quyết định tiêu diệt cánh quân này trước khi Lý Như Bách kéo đến. Ông cho một số quân binh mặc giả quân phục của quân Đỗ Tùng, đến yêu cầu Lưu Đĩnh tăng tốc độ hành quân. Vì nóng lòng lập công nên Lưu Đĩnh mắc bẫy. Ông ta dẫn quân theo đường núi hiểm để đi nhanh hơn, nên rơi vào trận địa phục kích của quân Nữ Chân.

Quân Minh nhanh chóng bị tiêu diệt. Bản thân Lưu Đĩnh cũng tử trận. Chỉ có cánh quân Triều Tiên kịp tổ chức chống trả. Tuy nhiên, họ không thể chống cự nổi với kỵ binh Nữ Chân đông đảo và tinh nhuệ. Hai phần ba số quân Triều Tiên nhanh chóng bị tiêu diệt. Vì vậy, Khương Hoằng Lập và những binh sĩ Triều Tiên còn lại phải đầu hàng.

Phải 4 ngày sau, Dương Cảo mới biết tin 3 cánh quân tiên phong đã bị tiêu diệt hoàn toàn. Ông ta bèn ra lệnh cho Lý Như Bách đưa Nam lộ quân trở về. Lúc này, cánh quân Lý Như Bách đã tiến sâu vào con đường núi hiểm trở chật hẹp, vì phía trước đã bị chặn nên đành đi về bằng đường cũ. Nỗ Nhĩ Cáp Xích đã đoán trước được việc này và đã bố trí một toán nghi binh ở đây. Khi thấy cánh quân Lý Như Bách đổi đội hình rút lui, họ bèn giương cờ và kèn hiệu nghi binh, giả cách như phục binh Nữ Chân tấn công. Quân Minh hốt hoảng, dẫm đạp lên nhau để thoát thân. Hàng ngàn binh sĩ bị giày xéo mà chết. Không chịu nổi thất bại này, Lý Như Bách đành tự vẫn để không bị triều đình kết tội.

Chỉ trong 6 ngày tác chiến, 6 vạn quân Nữ Chân đã đánh tan 14 vạn liên quân Minh - Triều Tiên - Diệp Hách, làm rúng động Minh triều. Danh tiếng Nỗ Nhĩ Cáp Xích vang dội toàn mạn Bắc Trung Hoa. Toàn bộ các bộ tộc Nữ Chân giờ đây hoàn toàn quy phục ông.

Trận đánh còn được xem như một trong những trận đánh kinh điển trong nghệ thuật quân sự thế giới khi vận dụng nguyên tắc tập trung binh lực và sức cơ động chiến thuật, thể hiện tài năng quân sự của Nỗ Nhĩ Cáp Xích.

Tung hoành Đông Bắc và Ninh Viễn di hận

Thừa thế chiến thắng, quân Bát kỳ nhanh chóng tiến xuống phía Nam, chiếm luôn Khai Nguyên, Thiết Lăng. Năm 1621, quân Bát kỳ tiếp tục đánh chiếm Liêu Dương, Trung Trấn, Thẩm Dương, khống chế toàn bộ vùng đất phía đông Liên Hà. Cũng trong năm này, Nỗ Nhĩ Cáp Xích thiên đô về Liêu Dương, với mục đích khống chế vùng Liêu Đông. Năm 1622, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đánh bại đội quân của Kinh lược Liêu Đông Phùng Đình Bản và Tuần phủ Liêu Đông Vương Hóa Trinh, chiếm giữ trọng trấn Liêu Tây là Quảng Ninh. Triều đình nhà Minh kết tội Phùng Đình Bản thua trận bị xử chém, Vương Hóa Trinh bị hạ ngục.

Sau trận Quảng Ninh, Nỗ Nhĩ Cáp Xích tạm ngưng chinh phạt Nhà Minh, chuyển trọng tâm vào việc chỉnh đốn quân đội, tăng cường binh lực, đồng thời tổ chức quản lý vùng đất mới. Lúc này, hầu hết vùng lãnh thổ phía Bắc Trung Quốc, như Mông Cổ, Nữ Chân, Triều Tiên đều thuộc phạm vi thế lực của ông. Năm 1625, Nỗ Nhĩ Cáp Xích cho đổi tên Thẩm Dương thành Thịnh Kinh và thiên đô sang đây.

Tận dụng thời gian hưu chiến, tướng Nhà Minh trấn thủ thành Ninh Viễn là Binh lược Phó sứ, Hữu Tham chính Viên Sùng Hoán dốc toàn lực để củng cố thành Ninh Viễn thành một cứ điểm vững chắc phía ngoài Sơn Hải quan.

Sau 1 năm nghỉ ngơi chỉnh đốn, tháng 1 năm 1626, Nỗ Nhĩ Cáp Xích dẫn 13 vạn kỵ binh tiến công Sơn Hải quan. Tuy nhiên, dù đơn độc phòng thủ Ninh Viễn ngoài Sơn Hải quan, quân tướng Ninh Viễn cùng chủ tướng Viên Sùng Hoán hăng hái chống cự nên Nỗ Nhĩ Cáp Xích không thể tiến lên được, lại bị đại bác bắn trúng làm bị thương do đó việc công thành phải dừng lại. Viên Sùng Hoán tận dụng thời cơ đốc quân ra thành truy kích. Quân Nữ Chân thua to phải rút về Thịnh Kinh.

Nhận định chưa thể phục thù trận Ninh Viễn, tháng 4 năm đó, Nỗ Nhĩ Cáp Xích tạm đốc quân chuyển hướng sang chinh phục các bộ lạc Mông Cổ chưa chịu quy phục. Tuy nhiên, tháng 5 năm đó, tướng Minh là Mao Văn Long xuất quân ra khỏi quan ải, tấn công An Sơn. Giữa tháng 7, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đành phải chấm dứt chinh phục, rút quân về lại Thịnh Kinh. Trên đường rút về, do phát bệnh nặng, ông phải theo thuyền từ sông Thái vào sông Hồn để trở về Thịnh Kinh. Ngày 10 tháng 8, khi đi qua một thị trấn nhỏ có tên là De-A Man, bệnh tình trở nên trầm trọng nên ông đã lặng lẽ qua đời vào năm 68 tuổi.

Một số tài liệu lịch sử cho rằng cái chết của Nỗ Nhĩ Cáp Xích là do bị thương bởi đại bác Bồ Đào Nha mà Viên Sùng Hoán đã trang bị cho thành Ninh Viễn. Tuy nhiên, căn cứ theo hành trạng của Nỗ Nhĩ Cáp Xích chuyển hướng chinh phục Mông Cổ 3 tháng sau trận Ninh Viễn, các học giả đồng ý nguyên nhân cái chết là do sự lao lực quá độ, cộng với nỗi uất ức đại bại trước một tướng lĩnh vô danh, cộng với tuổi già và thương thế. Thi hài ông được đem về Thịnh Kinh mai táng, gọi là Phúc lăng. Con cháu ông truy tôn miếu hiệu "Thái Tổ".

Cốt nhục tương tàn
Lúc mới khởi nghiệp, Chử Anh là con trai trưởng, lại từng theo cha lập nhiều võ công hiển hách, được Nỗ Nhĩ Cáp Xích phong hiệu "A Nhĩ Cáp Đồ Thổ Môn", trong tiếng Mãn có nghĩa là "người nhiều tài mưu lược", theo chữ Hán là Quảng Lược (廣略), được vua cha lập ngôi vị Quảng Lược Thái tử, tức người kế vị. Tuy nhiên, do tính tình kiêu ngạo, khinh người nên Chử Anh làm mất lòng nhiều vị đại thần.

Năm 1615, Chử Anh bị năm vị đại thần khai quốc là Phí Anh Đông, Ngạch Diệc Đô, Hà Hòa Lý, An Phí Dương Cổ và Hô Nhĩ Hán cùng với một số người em vốn có mối bất hòa với Chử Anh, tập trung công kích.

Chử Anh dần không còn được Nỗ Nhĩ Cáp Xích tín nhiệm, cuối cùng bị tước bỏ binh quyền, nảy sinh ra bất mãn, nhiều lần tỏ ý oán trách vua cha cùng với những kẻ đã dèm pha mình. Cuối cùng, ông ta bị tống giam và chết trong ngục vào năm 1618. Mẹ ông sau đó bị tước mất ngôi vị chính thất.

Sau khi thu lại binh quyền của Chử Anh, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đem Tương Bạch kỳ giao lại cho con trai thứ 5 là Mãng Cổ Nhĩ Thái (Manggūltai) và Chính Bạch kỳ giao lại cho Hoàng Thái Cực. Để ngăn ngừa hành vi tương tự, Nỗ Nhĩ Cáp Xích cũng phân 2 bộ Hồng kỳ ra giao cho Đại Thiện và con trai ông ta quản lý.

Đại Thiện thay Chử Anh giữ ngôi vị Đại bối lặc, trực tiếp khống chế 2 Hồng kỳ. Nhưng ông vẫn không được Nỗ Nhĩ Cáp Xích lập làm thái tử mà chỉ được xem là một Hòa thạc Bối lặc như các vị Hòa thạc khác.

Đến lượt Đại Thiện trở thành mục tiêu cho những cuộc công kích. Cũng như anh mình, ông có nhiều chiến công, lại là một người tài giỏi, được cho là có thể sử dụng được 12 ngôn ngữ khác nhau và rất được lòng quân sĩ.

Tuy nhiên, đến năm 1620, Đại Thiện bị dèm pha là có gian tình với Cổn Đại, người vợ thứ hai của vua cha, vốn được lập lên ngôi vị Đại phúc tấn thay cho ngôi vị của mẹ ông.

Lo ngại việc việc xét xử Đại Thiện sẽ dẫn đến binh biến, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đành tạm khiển trách con trai mà không tước binh quyền. Cổn Đại sau đó bị phế truất và bị chính con trai ruột của bà là Mãng Cổ Nhĩ Thái giết chết.

Trước khi qua đời, Nỗ Nhĩ Cáp Xích vẫn chưa kịp chỉ định người kế vị mà chỉ mới trao quyền cai quản Thượng Tam Kỳ của ông cho A Ba Hợi để sau này giao lại cho 3 con trai của bà này là A Tế Cách, Đa Nhĩ Cổn và Đa Đạc khi họ trưởng thành. Cuộc tranh chấp ngôi vị Đại Hãn nổ ra quyết liệt giữa các vị Hòa thạc Bối lặc.

Đại Thiện đã mất nhiều sức ảnh hưởng, Mãng Cổ Nhĩ Thái vì chuyện giết mẹ đẻ nên cũng mất uy tín, A Ba Thái không có quyền kế vị. Hai vị Hòa thạc Bối lặc khác là Đa Nhĩ Cổn và Đa Đạc thì còn quá nhỏ tuổi. Ngôi vị Hãn chỉ còn là sự tranh chấp giữa A Tế Cách và Hoàng Thái Cực. Cuối cùng, bằng cách thỏa hiệp, người con trai thứ 8 của ông là Hoàng Thái Cực đã được các quý tộc khác ủng hộ lên ngôi kế vị.

Gia đình
 Cha: Tháp Khắc Thế, truy tôn Hiển Tổ Tuyên Hoàng đế (显祖宣皇帝).
 Mẹ: Hỉ Tháp Lạp thị (喜塔腊氏), tên Ngạch Mục Tề (額穆齊), con gái Đô đốc A Cổ (阿姑), sinh Nỗ Nhĩ Cáp Xích, Thư Nhĩ Cáp Tề, Nhã Nhĩ Cáp Tề. Truy tặng Tuyên Hoàng hậu (宣皇后).
 Em trai:

Thê thiếp

Hậu duệ
Nỗ Nhĩ Cáp Xích có cả thảy 16 người con trai và 8 người con gái.

Hoàng nam

Hoàng nữ

Con nuôi

Tham khảo
 Biên niên sử thế giới – Từ tiền sử cho đến hiện đại, Nguyễn Văn Dâu biên soạn, Nhà xuất bản tri thức, Hà Nội năm 2009.
 Thuật mưu quyền, Quang Thiệu - Quang Ninh, Nhà xuất bản Lao động – Xã hội, năm 2006
 Mười đại mưu lược gia Trung Quốc, Tang Du (chủ biên), người dịch: Phong Đảo, Nhà xuất bản Thanh niên, năm 2000
 Lịch sử và văn hóa Trung Quốc, Scott Morton và CM. Lewis, biên dịch: Tri thức Việt, Nhà xuất bản Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, năm 2008.
 Những nhân vật quân sự nổi tiếng thế giới, Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, Biên dịch: Phan Quốc Bảo, Hà Kim Sinh, Nhà xuất bản Thanh niên, năm 2000
 Bạo Chúa Trung Hoa, Đông A Sáng, Nhà xuất bản Giáo dục, năm 1997
 Vương triều Hoàng đế Trung Quốc, Trương Tự Văn, Hồ Nam Sư phạm Đại học Xuất bản xã, năm 1998.
 Từ sự khởi dậy của tộc Mãn đến việc thành lập Đế quốc Thanh, Lý Hồng Bân, Thiên Tân Cổ tịch Xuất bản xã, năm 2003.

Chú thích

Liên kết ngoài
The Old Manchu Chronicles, Harvard University.
Thanh sử cảo

Hoàng đế truy tôn Trung Quốc


title: Bóng ném tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007

text:
Giải bóng ném tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007 diễn ra từ ngày 7 đến ngày 12 tháng 12 năm 2007 với 2 nội dung thi đấu.

Xếp hạng theo quốc gia

Bảng huy chương

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kết quả môn bóng ném tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2007
2007


title: Bonneuil, Indre

text:
Bonneuil là một xã tại tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 11,41 km², dân số thời điểm năm 2005 là 83 người. Khu vực này có độ cao trung bình 210 mét trên mực nước biển.
Sông Benaize tạo thành phần lớn ranh giới phía nam của thị trấn.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Indre


title: Hạm đội Biển Đen

text:
Hạm đội Biển Đen () là một đơn vị thuộc Hải quân Nga hoạt động ở Biển Đen và Địa Trung Hải kể từ thế kỷ 18. Hạm đội này đóng ở nhiều bến cảng khác nhau ở Biển Đen và duyên hải Biển Azov. Căn cứ chính của nó từ thế kỷ thứ 18 là thành phố cảng Sevastopol mà bây giờ thuộc Liên Bang Nga. Năm 2010 có 16.000 lính và trên 40 tàu đóng ở đây.

Lịch sử

Đế quốc Nga
Hạm đội Biển Đen có một lịch sử đầy tranh cãi, với việc căn cứ đầu tiên của hải quân Nga được Sa hoàng Pyotr I được đặt ở 1 thành phố trên Biển Đen là Taganrog, nhưng phần lớn được xem như do hoàng tử Potemkin lập ngày 13 tháng 5 năm 1783, cùng với căn cứ chính của nó, thành phố Sevastopol, và đã từng được chỉ huy trực tiếp của các đô đốc huyền thoại như Dmitry Senyavin và Pavel Nakhimov, hạm đội này có tầm quan trọng về chính trị và lịch sử của Nga. Năm 1790, hải quân Nga dưới sự chỉ huy của đô đốc Fyodor Ushakov đã đánh bại hạm đội Thổ Nhĩ Kỳ trong trận eo biển Kerch.

Từ năm 1841 trở đi, hạm đội này bị giới hạn phạm vi khu vực hoạt động ở Biển Đen theo Công ước eo biển London. Vì sự việc đó mà nó đã làm Nga nổi máu bành trướng, bắt đầu từ cuộc Chiến tranh Krym, sau đó là xung đột Nga-Thổ năm 1877-1878 và sau đó là Chiến tranh thế giới lần thứ nhất. Vào Chiến tranh thế giới lần thứ hai, Biển Đen cũng chứng kiến nhiều cuộc giao chiến giữa Liên Xô và Đức Quốc xã. Đến nay, hạm đội Biển Đen vẫn bị giới hạn hoạt động, nhưng theo các nhà quân sự thì điều đó "không thể ngăn cản sự tung hoành của Nga ở Biển Đen tới Địa Trung Hải".

Chú thích

Liên kết ngoài

Hải quân Nga
Biển Đen
Quan hệ Nga-Ukraina
Đơn vị hải quân Liên Xô
Lịch sử quân sự biển Đen
Đơn vị quân sự nhận huân chương cờ đỏ
Đen
Đơn vị quân sự thành lập năm 1783
Khởi đầu năm 1783 ở Nga


title: BMD

text:
BMD có thể là:
 Đô la Bermuda
 Thuốc kháng sinh Bacitracin Methylene Disalicylate.
 Xe chiến đấu BMD-1, BMD-2, BMD-3


title: Đồng nghiệp (kịch)

text:
Đồng nghiệp (tiếng Nga: Сослуживцы) là một vở hài kịch trữ tình của Emil Braginsky và Eldar Ryazanov, ra đời năm 1971.

Nội dung

Nhân vật
 Anatoly Yefremovich Novoseltsev
 Lyudmila Prokofyevna Kalugin
 Thư ký Vera
 Shurochka
 Yury Grigoryevich Samokhvalov
 Olya
 Pyotr Bublikov

Chuyển thể

Sân khấu
Từ khi ra đời đến nay, vở kịch đã được dàn dựng hơn 100 lần.

Điện ảnh
 Đồng nghiệp (phim truyền hình, 1973)
 Chuyện tình công sở (phim truyền hình, 1977)
 Chuyện tình công sở. Thời đại của chúng ta (phim truyền hình, 2011)

Xem thêm

 Thông tin trên trang Bảo tàng truyền hình Nga

Kịch Liên Xô


title: Sotodosos

text:
Sotodosos là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 64 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: DMZ (định hướng)

text:
DMZ có thể là:

 Khu phi quân sự;
 Tour DMZ


title: Perdita nasuta

text:
Perdita nasuta là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1962


title: Ceratina vernoniae

text:
Ceratina vernoniae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1920


title: Bi kịch ba hồi

text:
Bi kịch ba hồi (Three Act Tragedy) là một tiểu thuyết trinh thám của nhà văn người Anh Agatha Christie được hãng Dodd, Mead and Company xuất bản lần đầu tại Hoa Kỳ năm 1934 dưới tựa đề Murder in Three Acts (Án mạng ba hồi), tác phẩm sau đó được Collins Crime Club xuất bản tại Anh vào tháng 1 năm 1935 với tên gốc Bi kịch ba hồi. Với sự có mặt của nhân vật thám tử Hercule Poirot, tiểu thuyết nói về cuộc điều tra cái chết bí ẩn của viên mục sư Babbington trong một bữa tiệc cocktail.

Nội dung
Hồi một của tiểu thuyết nói về cái chết của viên mục sư Babbington tại bữa tiệc cocktail do Ngài Charles Cartwright, một diễn viên nổi tiếng đã nghỉ hưu, tổ chức. Bữa tiệc có sự tham gia của 13 vị khách gồm chủ yếu là người thuộc tầng lớp trên của xã hội Anh, Hercule Poirot tình cờ cũng được mời tham gia sự kiện này. Tuy có dấu hiệu cho thấy Babbington bị đầu độc nhưng người ta không thể tìm được hung thủ, động cơ hoặc phương tiện gây án.

Hồi hai của tiểu thuyết nói về cái chết của một thành viên khác trong bữa tiệc định mệnh, bác sĩ Bartholomew Strange. Bác sĩ Strange cũng chết trong một tình huống tương tự cái chết ở hồi một của Babbington tuy nhiên lần này người ta đã tìm được nguyên nhân cái chết đó là bác sĩ bị đầu độc bởi nicotine. Một điều trùng hợp nữa là bữa tiệc rượu định mệnh thứ hai cũng có sự góp mặt của hầu hết thành viên bữa tiệc thứ nhất trừ ba người Charles Cartwright, Satterthwaite và Poirot lúc đó đang nghỉ ngơi ở vùng biển miền Nam nước Pháp.

Hồi cuối của tiểu thuyết đề cập tới cuộc điều tra do Ngài Charles Cartwright tổ chức cùng cô Hermione Lytton "Egg" Gore và ông Satterthwaite, Poirot cũng được đề nghị tham gia điều tra nhưng viên thám tử chỉ nhận vai trò cố vấn. Theo kết quả bất ngờ cuối cùng của cuộc điều tra mà Poirot công bố thì hung thủ của tất cả các vụ án mạng lại chính là Charles Cartwright, người vốn có tiền sử mắc bệnh thần kinh và đã từng được bác sĩ Strange chữa trị. Theo suy luận của Poirot thì mục đích vụ giết người đầu tiên của Charles Cartwright chẳng qua chỉ là để luyện tập cho việc giết bác sĩ Strange sau này, vì vậy trừ Cartwright và Strange thì toàn bộ 11 người khách trong bữa tiệc kể cả chính Hercule Poirot đều có thể đã chết vì bị đầu độc.

Nhận xét và chuyển thể
Tờ Times Literary Supplement số ra ngày 31 tháng 1 năm 1935 đánh giá rằng ít ai có thể đoán được chân tướng kẻ thủ ác tuy nhiên theo tờ báo này thì động cơ của hung thủ quá khác thường đã làm ảnh hưởng tới chất lượng tuyệt vời của tiểu thuyết. Isaac Anderson trên tờ The New York Times Book Review số ra ngày 7 tháng 10 năm 1934 đánh giá Bi kịch ba hồi rất xuất sắc, Edward Powys Mathers trên tờ The Observer số ra ngày 6 tháng 1 năm 1935 cùng đồng ý với nhận xét này.

Năm 1986 Bi kịch ba hồi đã được chuyển thể thành phim truyền hình với Peter Ustinov thủ vai Poirot.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bi kịch ba hồi  tren trang chính thức của Agatha Christie

Tiểu thuyết về Hercules Poirot
Tiểu thuyết năm 1934
Tiểu thuyết Anh
Tiểu thuyết về Hercule Poirot


title: 135 (số)

text:
135 (một trăm ba mươi lăm) là một số tự nhiên ngay sau 134 và ngay trước 136.

Tham khảo


title: Francueil

text:
Francueil là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 1231 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 54-117 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Indre-et-Loire


title: Edpercivalia thomasoni

text:
Edpercivalia thomasoni là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Chú thích

Edpercivalia


title: Danilia

text:
Danilia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Chilodontidae.

Các loài
Các loài trong chi Danilia gồm có:
 Danilia affinis Dautzenberg & H. Fischer, 1896
 Danilia angulosa Vilvens & Heros, 2005
 Danilia discordata Vilvens & Heros, 2005
 Danilia eucheliformis (Nomura & Hatai, 1940)
 Danilia galeata Vilvens & Heros, 2005
 Danilia insperata Beu & Climo, 1974
 Danilia kuroshio Okutani, 1968
 Danilia otaviana (Cantraine, 1835)
 Danilia stratmanni Poppe, Tagaro & Dekker, 2006
 Danilia telebatha Hedley, 1911
 Danilia tinei (Calcara, 1839)
 Danilia weberi Schepman, 1908

Chú thích

Tham khảo

 NZ Mollusca
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Chilodontaidae


title: Brownleea

text:
Brownleea là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Diseae
Lan Châu Phi
Lan Madagascar


title: Triceratorhynchus

text:
Triceratorhynchus là một chi phong lan trong họ Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: Anthidiellum bilobatum

text:
Anthidiellum bilobatum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Anthidiellum
Động vật được mô tả năm 1917


title: Saint-Pierre-de-Mons

text:
Saint-Pierre-de-Mons  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 34 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintpierredemons


title: Karunguzhi

text:
Karunguzhi là một thị xã của quận Kancheepuram thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Karunguzhi có dân số 11.265 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Karunguzhi có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 61%. Tại Karunguzhi, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Patellapis trachyna

text:
Patellapis trachyna là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pesenko & Wu mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Patellapis
Động vật được mô tả năm 1997


title: Cuorgnè

text:
Cuorgnè là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 35 km về phía bắc của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 10.084 người và diện tích là 19,4 km².

Đô thị Cuorgnè có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Campore, Ronchi San Bernardo, Ronchi Maddalena, và Salto.

Cuorgnè giáp các đô thị: Castellamonte, Pont-Canavese, Borgiallo, Chiesanuova, Alpette, San Colombano Belmonte, Canischio, Valperga, và Prascorsano.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.cuorgne.to.it

Đô thị tỉnh Torino
Canavese
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Pagodula arnaudi

text:
Pagodula arnaudi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pagodula


title: Cystiscus pseudoaurantius

text:
Cystiscus pseudoaurantius là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cystiscus


title: Nuthetal

text:
Nuthetal là một đô thị thuộc huyện Potsdam-Mittelmark, bang Brandenburg, Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 offizial web-site of the municipality Nuthetal (German language)


title: Erosaria poraria

text:
Erosaria poraria là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cypraeidae, họ ốc sứ

Miêu tả
Loài này có kích thước giữa 10mm và 28 mm.

Phân bố
Chúng phân bố ở Thái Bình Dương ở Polynesia và ở Ấn Độ Dương dọc theo Aldabra, Chagos, Kenya, vùng bể Mascarene, Mauritius, Réunion, Seychelles và Tanzania.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Verdcourt, B. (1954). The cowries of the East African Coast (Kenya, Tanganyika, Zanzibar and Pemba). Journal of the East Africa Natural History Society 22(4) 96: 129-144, 17 pls.

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1758
Erosaria


title: Grávalos

text:
Grávalos tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 31 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 237 người với mật độ 7,65 người/km². Đô thị này có cự ly 72 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja


title: Nhóm Caravelle

text:
Nhóm Tự do Tiến bộ, còn được biết với tên gọi Nhóm Caravelle vì nhóm họp báo ra tuyên cáo lần đầu tiên tại Khách sạn Caravelle Sài Gòn vào năm 1960, là một nhóm gồm 18 chính khách thuộc nhiều thuộc nhiều khuynh hướng chính trị khác nhau, chống Cộng và đối lập với chính phủ hiện thời. Trong số họ, có nhiều người đã từng cộng tác với chính quyền Ngô Đình Diệm, như ông Lê Trọng Luật, Nguyễn Tăng Nguyên, Trần Văn Đỗ, Hồ Văn Vui... Nhóm chỉ tồn tại trên chính trường Việt Nam Cộng hòa trong giai đoạn đầu 1960 đến hết 1963. Sau khi chính phủ Ngô Đình Diệm bị đảo chính quân sự lật đổ, nhóm này xem như chấm dứt hoạt động, tuy nhiên, nhiều thành viên cũ của nhóm vẫn có tác động đến chính trường Việt Nam Cộng hòa cho đến khi quốc gia này sụp đổ vào năm 1975.

Hạt nhân ban đầu
Vào khoảng năm 1948, xuất hiện tập hợp một nhóm các nhân sĩ trí thức người Việt có tinh thần quốc gia, mà hạt nhân là Trần Văn Đỗ, Nguyễn Tăng Nguyên; sử dụng hình thức báo chí và thỉnh nguyện thư để tác động đến chính phủ Pháp, nhằm xây dựng một giải pháp một quốc gia Việt Nam độc lập và không Cộng sản. Nhóm có lập trường ủng hộ giải pháp Ngô Đình Diệm, một chính khách được chính phủ Mỹ ủng hộ và khả dĩ có khả năng độc lập tương đối với chính quyền Pháp. Do cơ quan phát ngôn chính của nhóm là 2 tờ báo Tinh Thần và báo Hoa Lư, nên nhóm còn được gọi là nhóm Tinh Thần.

Sau khi Ngô Đình Diệm lên làm thủ tướng của Quốc gia Việt Nam, nhóm Tinh Thần càng tích cực ủng hộ Ngô Đình Diệm củng cố vị thế chính trị, dẹp trừ các thế lực quân phiệt chống đối. Nhóm này là một trong 18 thành viên đoàn thể của Ủy ban Cách mạng Quốc gia, ủng hộ việc tổ chức Cuộc trưng cầu dân ý miền Nam Việt Nam, 1955, phế truất Quốc trưởng Bảo Đại, đưa Thủ tướng Diệm lên làm Tổng thống đầu tiên, xác lập chính thể Việt Nam Cộng hòa.

Trở thành đối lập
Tuy nhiên, khi chính sự đã ổn định, tổng thống Diệm đã dần trở mặt với các thỏa hiệp ban đầu với những người đã ủng hộ ông và giúp ông giữ được ngôi vị tổng thống. Để đảm bảo vị thế quyền lực của mình, Diệm chủ trương kềm chế các phe phái chính trị đối lập cũng như ảnh hưởng từ phía nước ngoài như Mỹ, Pháp. Các tướng lĩnh như Dương Văn Minh, Trần Văn Đôn, Mai Hữu Xuân..., các chính khách như Trần Văn Hương, Nguyễn Ngọc Thơ, Phan Khắc Sửu..., kể cả nhiều đảng viên cao cấp của đảng Cần Lao như Trần Chánh Thành, Võ Văn Trưng..., lần lượt đều bị xa lánh và tước bỏ ảnh hưởng. Trong nền Đệ nhất Cộng hòa, ngoài tổng thống Diệm, quyền hành bị tập trung vào trong tay một số người thân trong gia đình ông như Ngô Đình Nhu, Trần Lệ Xuân, Ngô Đình Cẩn, Ngô Đình Thục; và một số ít người thân tín như Trần Kim Tuyến, Lê Quang Tung và đảng Cần lao.

Việc quyền hành nhà nước bị chi phối quá nhiều trong tay những người trong gia đình tổng thống Diệm, cộng với sự lộng quyền của một số đảng viên Cần lao và chính sách đàn áp của Chính phủ gây bất mãn trong quần chúng. Ngay chính trong những người đồng chí thuở ban đầu của Diệm cũng cảm thấy bị phản bội và chuyển dần sang thế đối lập với người mà họ đã ủng hộ. Họ liên tục công kích chính sách độc tài chính trị của tổng thống.

Mặt khác, khi những người Cộng sản miền Nam, với sự cho phép của Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, dần xây dựng cơ sở và chuyển hướng đấu tranh từ đơn thuần đấu tranh chính trị sang kết hợp với đấu tranh vũ trang từ cuối năm 1959, sự ổn định của chính phủ Diệm đã trở nên bị lung lay, nhất là khi nổ ra Phong trào Đồng khởi tại Bến Tre và Trận tập kích Tua Hai tại Tây Ninh cuối tháng 1 năm 1960. Trước hàng loạt thất bại về quân sự và chính trị của tổng thống Diệm, các nhóm đối lập ngày càng kích động quần chúng phản đối chính phủ Diệm. Họ buộc tội chính phủ Ngô Đình Diệm thực chất là một chính phủ độc tài và gia đình trị, bất lực trong việc ổn định xã hội và chống Cộng thiếu hiệu quả.

Tuyên cáo Caravelle
Từ những ý kiến trao đổi với một số trí thức đối lập, ba trí thức đối lập là các ông Trần Văn Văn, Trần Văn Hương và Nguyễn Lưu Viên đã thảo một bản tuyên cáo kêu gọi chính quyền nên cải tổ. Sau đó, ông Trần Văn Văn đã đi thuyết phục 15 nhân sĩ khác, thuộc nhiều thuộc nhiều khuynh hướng chính trị, tôn giáo khác nhau, chống Cộng và đối lập với chính phủ, quê quán ở 3 miền, cùng ký tên vào bản tuyên cáo. Ông Trần Văn Văn đề xuất tên gọi nhóm 18 nhân sĩ là nhóm Tự Do Tiến Bộ, gọi tắt là Cấp Tiến, để có danh nghĩa chính thức đối lập hợp hiến với chính quyền.

Để đảm bảo an toàn khi ra tuyên cáo, nhóm đã cẩn thận mời đại diện các báo chí Việt Nam họp báo riêng tại một khách sạn ở Chợ Lớn. Các phóng viên nước ngoài và đại diện các tòa đại sứ được báo mời trước nhưng không cho biết trước địa điểm. Sáng ngày 26 tháng 4 năm 1960, hai ông Trần Văn Văn và Phan Khắc Sửu, mặc âu phục chỉnh tề, bất thần đến trước cổng dinh Độc Lập, nhờ quân phòng vệ dinh chuyển bản tuyên cáo đến tổng thống Diệm. Sau đó, các ông trở về khách sạn Caravelle và cùng các thành viên khác tổ chức họp báo tại đây.

Nội dung của bản tuyên cáo chỉ trích quyết liệt các sai lầm của chính quyền về chính trị, hành chính, xã hội và quân sự, gây ra tình trạng bất mãn trong dân chúng, suy thoái của chế độ và làm giảm tiềm lực đấu tranh chống cộng. Tuy nhiên, ngoài việc đòi hỏi thực thi dân chủ và chấm dứt gia đình trị, những đề nghị cải cách tương đối khiêm tốn.

Thành viên
Dưới đây là danh sách 18 thành viên của nhóm Caravelle ký tên trong Tuyên cáo ngày 26 tháng 4 năm 1960 (xếp theo thứ tự ký tên).

Ảnh hưởng chính trị của tuyên cáo
Thực chất, nhóm Tự do Tiến bộ không hẳn là một tổ chức chính trị độc lập mà chỉ là tập hợp các nhân sĩ cùng đưa ra tuyên bố chính trị. Ngoài ảnh hưởng của tuyên cáo, các thành viên của nhóm đã có những ảnh hưởng chính trị riêng của cá nhân hoặc dưới danh nghĩa đảng phái.

Tuy vậy, ảnh hưởng của tuyên cáo làm chấn động chính trường Việt Nam Cộng hòa bấy giờ. Dù rất ôn hòa, nhưng đây là lần đầu tiên, một nhóm chính khách dám ra tuyên cáo chống quyền lực của tổng thống Diệm, bấy giờ đang đạt đỉnh cao.

Chú thích

Chính trị Việt Nam Cộng hòa
Lịch sử miền Nam Việt Nam


title: Thala malvacea

text:
Thala malvacea là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Thala


title: Rouffiac-Tolosan

text:
Rouffiac-Tolosan là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 210 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Rouffiactolosan


title: 6197 Taracho

text:
6197 Taracho (tên chỉ định: 1992 AB1) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Shigeru Inoda và Takeshi Urata ở Karasuyama, Tochigi, Nhật Bản, ngày 10 tháng 1 năm 1992. Nó được đặt theo tên the town thuộc Tara, Saga.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Conus kinoshitai

text:
Conus kinoshitai là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

kinoshitai


title: Cheumatopsyche malmi

text:
Cheumatopsyche malmi là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: Dicranomyia euryptera

text:
Dicranomyia euryptera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Chimarra limon

text:
Chimarra limon là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Dolichopeza thiasophila

text:
Dolichopeza thiasophila là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: 10991 Dulov

text:
10991 Dulov (1974 RY1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 9 năm 1974 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10991 Dulov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1974


title: MSM

text:
MSM  có thể đề cập đến:
 Nam có quan hệ tình dục với nam (tiếng Anh: Men who have sex with men - MSM)
 Methylsulfonylmethane, hợp chất hóa học và phụ gia thực phẩm


title: Charenton-le-Pont

text:
Charenton-le-Pont là một xã trong vùng đô thị Paris, thuộc tỉnh Val-de-Marne, vùng hành chính Île-de-France của nước Pháp, có dân số là 14.369 người (thời điểm 1999). Tọa độ địa lý của xã là 48° 49' vĩ độ bắc, 02° 24' kinh độ đông. Charenton-le-Pont nằm trên độ cao trung bình là 36 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 28 mét và điểm cao nhất là 57 mét.

Thông tin nhân khẩu

Những người con của thành phố
 Alain Lipietz, kỹ sư, nhà kinh tế học và chính trị gia của Đảng Xanh Pháp

Tham khảo

Xã của Val-de-Marne


title: Pleurotomella anceyi

text:
Pleurotomella anceyi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pleurotomella
Động vật được mô tả năm 1897


title: Bienservida

text:
Bienservida là một đô thị ở tỉnh Albacete nằm ở cộng đồng tự trị Castile-La Mancha của Tây Ban Nha. Đô thị Vilagrassa có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị Vilagrassa có cự ly km so với tỉnh lỵ Albacete.

Tham khảo

Đô thị ở Albacete


title: Nhuộm răng

text:
Nhuộm răng là một trong những phong tục xưa của nền văn hóa Đông Nam Á và châu Đại dương, đặc biệt là ở các dân tộc thuộc ngữ hệ Nam Đảo, ngữ hệ Nam Á và ngữ hệ Kra-Dai. Tập tục này cũng xuất hiện ở Nhật Bản trước thời Minh Trị, cũng như ở Ấn Độ. Ngoài ra, tục nhuộm răng còn có tại một số nhóm dân tộc thiểu số ở châu Mỹ, đáng chú ý nhất là những người Shuar ở phía bắc Peru và Ecuador.

Đối với Việt Nam, ngoài người Kinh, các dân tộc khác như Nùng, Si La, Tày, Dao đều có tục này; nhưng mỗi nơi, mỗi dân tộc đều có cách nhuộm răng khác nhau về ý nghĩa, thẩm mỹ, sức khỏe và chất liệu sử dụng trong lúc nhuộm.

Tục lệ này vẫn tồn tại ở một số nhóm dân tộc biệt lập ở Đông Nam Á và Châu Đại Dương nhưng hầu như đã biến mất sau khi các tiêu chuẩn vẻ đẹp phương Tây du nhập vào thời kỳ thuộc địa và tiếp tục trong nhiều nhóm dân tộc thiểu số ở Trung Quốc, các đảo Thái Bình Dương và Đông Nam Á. Nó chủ yếu phổ biến ở phụ nữ lớn tuổi, mặc dù tập tục này vẫn được thực hiện bởi một số phụ nữ trẻ. Đôi khi răng giả được sử dụng để làm răng đen.

Lịch sử

Việt Nam

Theo các truyện cổ tích Việt Nam thì từ hàng nghìn năm trước người Việt đã có tục nhuộm răng. Theo truyền thuyết Việt Nam tục này đi cùng với tục xăm mình và ăn trầu.

Khoảng vào năm 1862, khi nền văn minh Tây phương xâm nhập mạnh mẽ vào Việt Nam, và nhất là đầu những năm của thế kỷ 20, phong tục này mới bị mai một đi mất

Nhật Bản

Tại Nhật Bản, tục nhuộm răng đen gọi là Ohaguro (お歯黒?, âm Hán Việt: xỉ hắc). Lối trang sức này thường dành cho phụ nữ đã có chồng nhưng nam giới cũng theo, coi như một cách ngừa sâu răng tương tự như chất trám răng của nha khoa hiện đại. Tục này cũng được nhắc đến trong Truyện kể Genji.

Vào cuối thời Heian, tục nhuộm răng khá phổ biến trong giới quý tộc. Nam giới và con gái đến tuổi dậy thì đều theo. Ngoài ra Gia tộc Taira và các võ sĩ samurai thì đến các đền chùa xin nhuộm răng và vẽ lông mày. Hoàng tộc Nhật Bản giữ lệ nhuộm răng đen cuối thời đại Edo mới bỏ.

Sau thời kỳ Edo, lệ này chỉ có một số người theo như nam giới quý tộc, phụ nữ có chồng. Gái mại dâm và geisha cũng giữ tục nhuộm răng. Đối với dân quê tục nhuộm răng được gắn liền với việc hiếu hỷ (lễ cưới, đám tang).

Ngày 5 Tháng Hai năm 1870, triều đình Nhật Bản ra lệnh cấm tục nhuộm răng nên lệ này mai một dần đến hết thời Minh Trị. Sang triều Taisho thì gần như mất hẳn.

Nhật Bản ngày nay không còn tục nhuộm răng nhưng trong các phim kịch và sách truyện lịch sử vẫn còn nhắc đến. Ngoài ra giới geisha đôi khi còn thực hiện nên khách ghé hanamachi (xóm làng chơi) thỉnh thoảng vẫn còn thấy người răng đen.

Thái Lan
Trước đây, một người phụ nữ Thái (Xiêm) được xem là đẹp khi có sự hài hòa về trang phục và trang sức. Họ quấn khăn, mặc váy và đặc biệt hàm răng phải được nhuộm đen óng ánh. Nhuộm răng là bảo vệ hàm răng của mình. Từ thói quen ăn trầu, tục nhuộm răng là cách để giữ cho răng bền, hạn chế các bệnh về răng miệng.

Ngày xưa người Xiêm biết nhuộm răng đen từ rất sớm, tập tục xuất hiện trong các thời kỳ lập nên vương quốc Sukhothai, Lanna và Ayutthaya thông qua tục ăn trầu. Tục nhuộm răng cũng đánh dấu ngưỡng cửa bước vào cuộc đời trưởng thành của người Xiêm nên chất liệu sử dụng trong lúc nhuộm răng là để cho răng đẹp, chắc, bền và tránh sâu răng. Cả nam lẫn nữ Xiêm La đều biết nhuộm răng. Cách nhuộm răng của họ cũng rất độc đáo. Đầu tiên, họ làm sạch răng bằng cách dùng miếng cau chà sát nhiều lần. Sau đó, họ nướng lưỡi dao cùn trong than hồng cho nóng, rắc bột cánh kiến lên sao cho cánh kiến nóng chảy ra. Tiếp tục chờ cho bột cánh kiến nguội bớt mới lấy phần nhựa đó quệt vào răng nhiều lần sao cho bao bọc toàn bộ hàm răng. Trong vòng 7 đến 10 ngày sau khi nhuộm răng, họ sẽ kiêng không ăn uống nóng, không nhai đồ ăn cứng. Khi màu răng chuyển sang màu ngà vàng, trai gái sẽ tiếp tục nhuộm đen bằng nhựa cây bồ hòn. Hình ảnh người Thái có hàm răng đen cũng xuất hiện trong phim Tình người duyên ma. Ngày nay, hầu như người Thái vùng nông thôn và nhất là người già hay các dân tộc thiểu số còn giữ tập tục nhuộm răng đen như người Akha, người Lật Túc,...

Kỹ thuật nhuộm răng ở Việt Nam

Thời gian nhuộm

Trong những tập tục của người Việt, khi trẻ con thay răng sữa, nếu là răng hàm dưới thì vứt răng xuống gầm giường, còn trên thì vứt lên mái nhà và hô 3 tiếng cho "ông thiêng" cho nó tha đi để mà mau mọc răng.

Người ta chỉ nhuộm răng sau khi đã thay toàn bộ răng sữa, thời gian đó là thích hợp nhất để nhuộm vì lúc ấy răng còn non, độ thấm của thuốc nhuộm dễ gắn chặt vào men và ngà răng hơn. Người bình dân thường nhuộm theo phương pháp đơn giản, nhưng người giàu có hay quan lại lại nhuộm răng theo nhiều lối cầu kỳ với những phương pháp gia truyền khác nhau.

Với bà thầy Thại, một người nhuộm răng nổi tiếng ở Huế, mỗi đợt nhuộm là 15 người ăn ở luôn tại nhà trong thời gian nửa tháng. Buổi chiều "bà thầy" cho người đang nhuộm leo lên một đồi nhỏ trong làng, há miệng to để gió thổi vào cho thuốc nhuộm mau khô. Thuốc nhuộm răng của bà thầy Thại nổi tiếng vang khắp cả một vùng Trung kỳ, đại lý thuốc của bà có ở chợ Đông Ba, Quảng Trị, Đông Hà vào đến Quảng Nam, Quảng Ngãi...

Thành phần thuốc nhuộm
Thuốc nhuộm răng gồm các thành phần căn bản như sau:
Bột nhựa cánh kiến
Nước cốt chanh
Phèn đen
Nhựa của gáo dừa.

Cách nhuộm
Người Si La có tục nhuộm răng phổ biến nhưng nam giới nhuộm răng đỏ còn nữ nhuộm đen.
Phần viết về người Dao có đoạn: "Người Dao nhuộm răng đơn giản bằng nước vắt của lá cây mơ tam thể hoặc lá cây mơ lông. Cách này có độ bền kém cho nên thường phải nhuộm lại luôn."
Đối với người Kinh, cách nhuộm răng được miêu tả như sau:

Khởi đầu, miệng và răng phải được làm vệ sinh thật sạch cho đến khi lấy tay sờ vào thân răng phải trơn láng mới được.

Trong ba ngày đầu phải đánh răng, xỉa răng bằng vỏ cau khô với than bột trộn với muối bột. Một ngày trước khi nhuộm phải nhai ngậm chanh hoặc hạnh, súc miệng bằng rượu trắng pha nước chanh để lớp men răng "mềm" đi, axit của chanh sẽ bào mòn tạo thành những vệt lõm sần sùi trên men răng. Thời gian này là thời gian đau đớn nhất cho người nhuộm vì răng, môi, lưỡi, lợi và niêm mạc trong vòm họng sưng tấy, răng lung lay như muốn rụng. Thuốc nhuộm răng bằng nhựa cánh kiến được điều chế trước đó 7–10 ngày theo đúng công thức với tỷ lệ bột nhựa cánh kiến và nước cốt chanh tùy theo mỗi người, chất sền sệt đó được trét lên một mảnh vải thô trắng hay lụa. Người ta trét lên lá dừa, cau hay lá ngái sau đó mới áp lên hai hàm răng. Việc áp thuốc nhuộm răng được thực hiện vào sau buổi ăn chiều, đến giữa đêm sẽ được thay bằng một miếng áp mới.

Đến sáng sẽ gỡ ra lớp nhựa sơn mới phủ lên đêm trước. Sau đó phải súc miệng bằng nước mắm, có nơi dùng nước dưa chua, để thải hết chất thuốc còn sót lại. Người nhuộm răng phải ngậm miệng suốt đêm, tránh để miếng thuốc nhuộm bong ra, phải làm như vậy mỗi đêm 2 lần trong 7 đêm. Khoảng thời gian đó người nhuộm răng chỉ được nuốt chửng thức ăn chứ không được nhai. Khi thấy răng có màu đỏ già (màu của cánh kiến) thì việc nhuộm răng sẽ bước qua giai đoạn 2 là giai đoạn nhuộm đen răng bằng cách phết dung dịch bôi đen lên răng. Thuốc bôi đen là hỗn hợp phèn đen trộn với nhựa cánh kiến, dung dịch này được phết trong 2 ngày.

Phải súc miệng bằng một thứ thuốc gọi là thuốc xỉa nước. Giai đoạn cuối cùng là cố định bằng nhựa của gáo dừa được đốt hay nấu chảy, chất nhựa này tạo thành một lớp men trên thân răng gọi là "giết răng". Khi hoàn tất giai đoạn này người nhuộm răng sẽ có một hàm răng đen bóng như hột mãng cầu.

Được bảo vệ cẩn thận răng nhuộm có thể giữ màu đen bóng 20, 30 năm. Muốn cho hàm răng lúc nào cũng đen nhánh thì độ một năm lại nhuộm bồi thêm một lớp. Răng không được chăm sóc sẽ bị phai màu, loang lổ gọi là "răng cải mả", trông không đẹp.

Dân tộc Kinh
Tục ngữ Việt có câu "cái răng cái tóc là góc con người" nên hàm răng đen ngày trước là tối quan trọng, không kém gì mái tóc. Tục nhuộm răng cũng đánh dấu ngưỡng cửa bước vào cuộc đời trưởng thành của mỗi người. Người nào không nhuộm răng thì dư luận cho là người không đứng đắn. Trong một xã hội cổ truyền vốn coi trọng sự suy xét của cộng đồng nói chung thì câu "răng trắng như răng chó" là có ý chê trách. Răng đen cũng là một đặc điểm khác biệt giữa người Việt và người Tàu nên còn có câu: "răng trắng như răng Ngô".

Tục nhuộm răng đối với người Việt thường gắn liền với tục ăn trầu tuy hai tập tục này là hai khía cạnh khác nhau về xã giao và đoàn kết.

Truyền thuyết
Theo các truyện cổ tích Việt Nam thì từ hàng nghìn năm trước người Việt đã có tục nhuộm răng. Theo truyền thuyết Việt Nam tục này đi cùng với tục xăm mình và ăn trầu. Sứ thần của nước Văn Lang đã trả lời vua nhà Chu (Trung Quốc) về tục ăn trầu rằng: "Người Việt có tục ăn trầu để khử mùi ô uế và nhuộm cho răng đen...". Nhưng Đại Việt Sử Ký Toàn Thư chỉ ghi lại lời vua Hùng về tục xăm mình, còn tục nhuộm răng không thấy.

Theo Lịch sử Việt Nam (tập 1, Nhà xuất bản Khoa Học Xã hội, 1971, trang 48) có đoạn: "Về thời Hùng Vương, ai cũng xăm mình. Ai cũng búi tóc hoặc cắt tóc ngắn. Ai cũng thích đeo hoa tai và nhiều vòng tay. Người ta nhuộm răng, ăn trầu".

Trong bài hịch của vua Quang Trung khi kéo quân ra Bắc đánh giặc nhà Thanh vào năm 1789 có câu liên quan đến tục nhuộm răng vì đây là một tập tục quan trọng trong văn hóa người Việt.
Đánh cho để dài tóc
Đánh cho để đen răng
Đánh cho nó chích luân bất phản
Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn...

Thợ nhuộm răng

Tục nhuộm răng có từ thuở xa xưa, nhưng chỉ thông dụng ở miền Trung và miền Bắc Việt Nam. Khi lên mười ba, mười bốn tuổi, mọi người đều thích nhuộm răng. Việc nhuộm răng trải qua nhiều giai đoạn, kéo dài từ một đến hai tuần và những thứ thuốc gia truyền thường được xem như một thứ gia bảo, người ngoài khó biết được công thức pha chế.

Ở nông thôn có người nhuộm răng gọi là "thầy", ông ta đi từ làng này sang làng khác để hành nghề. Ở Huế lại có các "bà thầy" nhuộm răng thường hành nghề cố định trong các chợ, như chợ Đông Ba có đến 5, 6 người hành nghề này. Họ có một cái sạp ngay giữa chợ, các chợ nhỏ như chợ Bến Ngự, chợ Bao Vinh, chợ An Cựu cũng có một đến hai "bà thầy" nhuộm răng.

Ở kinh đô Huế có bà thầy vừa hành nghề nhuộm răng vừa sản xuất thuốc nhuộm, thuốc xỉa... Muốn nhuộm răng phải ghi tên và đặt tiền cọc trước, có khi mất cả hàng tháng mới được nhuộm.

Văn chương
Trong văn chương thì tục nhuộm răng và răng đen của người phụ nữ được ca ngợi tôn vinh như một nét đẹp không thể thiếu được.

Răng đen ai nhuộm cho mình
Cho duyên mình đẹp, cho tình anh say? (Ca dao)
Răng đen là nét đáng yêu được xếp vào hàng thứ tư trong cái duyên của người con gái. Trong bài "Mười thương" của ca dao Việt Nam có đoạn:

Một thương tóc bỏ đuôi gà,
Hai thương ăn nói mặn mà có duyên,
Ba thương má lúm đồng tiền,
Bốn thương răng nhánh hạt huyền kém thua

Và để hấp dẫn, để sửa soạn, để trang điểm người con gái bao giờ cũng rất chú trọng đến hàm răng đen gợi cảm của mình:

Lấy chồng cho đáng tấm chồng,
Bõ công trang điểm má hồng răng đen. (Ca dao)
Và:

Năm quan mua lấy miệng cười
Mười quan chẳng tiếc, miệng người răng đen.(Ca dao)

Còn trong bài thơ "Bên kia sông Đuống" của Hoàng Cầm thì:

...Những cô hàng xén răng đen
Cười như mùa thu toả nắng...

Trong thành ngữ Việt Nam cũng có nhắc đến phong tục này
Con gà tốt mã về lông,Răng đen về thuốc, rượu nồng về men''

Sự suy tàn của tục nhuộm răng

Việt Nam
Tục nhuộm răng là một nét văn hóa để phân biệt với các tộc người khác. Hầu như tất cả người dân Việt Nam từ kẻ nghèo cho đến người giàu, từ giai cấp nông dân cho đến giới quan lại, điền chủ, hoàng thân quốc thích, vua chúa ai ai cũng nhuộm răng.

Khoảng vào năm 1862, khi nền văn minh Tây phương xâm nhập mạnh mẽ vào Việt Nam, và nhất là đầu những năm của thế kỷ 20, nhiều phụ nữ đã để răng trắng hay cạo hàm răng đen được nhuộm từ thuở mới thay răng để trở thành người phụ nữ mới nhằm tham gia vào công cuộc cải cách xã hội, phong trào nữ quyền, giải phóng,...; những phong trào này phát triển rầm rộ trong thời đại canh tân. Thuở ấy trong xã hội có hai phái kình chống nhau kịch liệt, một nhóm cho rằng để răng trắng, hớt tóc là bè lũ theo Tây, làm me Tây...; còn nhóm kia thì cho rằng tóc củ hành, răng đen, áo the quần vải là hủ lậu, kém văn minh... Thời đó, người ta chỉ đánh giá bề ngoài mà không chú trọng nhân cách, tư tưởng ở bên trong. Đấy là giai đoạn đánh dấu sự suy tàn của tục nhuộm răng ở Việt Nam.

Răng đã nhuộm đen sau đem cạo trắng thường không trắng hẳn mà có màu xám/đen lờ lợ không đều. Tiếng Việt cũng dùng từ ngữ "răng cải mả" giống như loại răng đen mà để phai để gọi hàm răng không mấy đẹp này.

Xem thêm
Ăn trầu

Chú thích

Liên kết
 Bách khoa toàn thư văn hóa Việt
 Ảnh chụp một người già đã nhuộm răng thuở trước ở Bắc Ninh
 Tục nhuộm răng của người Việt xưa
 Tục nhuộm răng của người Việt Nam - (Vietsciences-Hồ Đắc Duy)
 Răng đen hột huyền

Nhân học
Phong tục Việt Nam
Nha khoa
Lịch sử văn hóa Nhật Bản
Răng
Thời trang Nhật Bản


title: Saint-Denis-de-Palin

text:
Saint-Denis-de-Palin là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Annuaire Marie website
Saint-Denis-de-Palin on the Quid website

Ghi chú

Xã của Cher


title: Mortonagrion aborense

text:
Mortonagrion aborense là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm Loài ít quan tâm trong sách Đỏ của IUCN năm 2010.

Mortonagrion aborense được Laidlaw miêu tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Mortonagrion


title: 12493 Minkowski

text:
12493 Minkowski (1997 PM1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 8 năm 1997 bởi P. G. Comba ở Prescott.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12493 Minkowski

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Paul G. Comba
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Presinge

text:
Presinge là một đô thị of the canton thuộc Geneva ở Thụy Sĩ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
[Trang mạng chính thức http://www.presinge.ch]


title: Erioptera troglodyta

text:
Erioptera troglodyta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Hylaeus frontalis

text:
Hylaeus frontalis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1876


title: Sân bay quốc tế Presidente Castro Pinto

text:
Sân bay quốc tế Presidente Castro Pinto  () là một sân bay phục vụ João Pessoa, một thành phố ở bang Paraíba của Brasil. Sân bay này có một đường băng dài 2.515 m bề mặt nhựa đường.

Các hãng hàng không và các điểm đến
Hiện có các hãng hàng không sau đang hoạt động tại sân bay quốc tế Presidente Castro Pinto:
Gol Transportes Aereos (Recife, Rio de Janeiro-Galeão)
OceanAir (Brasília)
TAM Airlines (Recife, Rio de Janeiro-Galeão, Salvador)

Xem thêm
Danh sách sân bay Brasil

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Aeroporto Internacional Presidente Castro Pinto  at INFRAERO

Presidente Castro Pinto
Danh sách sân bay


title: Diên Biên

text:
Châu tự trị dân tộc Triều Tiên Diên Biên (chữ Hán giản thể: 延边朝鲜族自治州, chữ Hán phồn thể: 延邊朝鮮族自治州, bính âm: Yánbiān cháoxiǎn zú zìzhìzhōu, ; hangul: Yeon Byeon Joseonjok jachiju) là một châu tự trị thuộc tỉnh Cát Lâm, nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Châu tự trị này có diện tích 42.700 km2, dân số 2,2 triệu người.

Các đơn vị hành chính
Châu tự trị này được chia thành các đơn vị cấp huyện sau:
 Thành phố cấp huyện: Diên Cát (延吉市), Đồ Môn (图们市), Đôn Hoá (敦化市), Long Tỉnh (龙井市), Hồn Xuân (珲春市), Hòa Long (和龙市)
 Huyện: An Đồ (安图县), Uông Thanh (汪清县)

Tham khảo

Đơn vị hành chính cấp địa khu Cát Lâm
Châu tự trị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Người Triều Tiên tại Trung Quốc
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Triều Tiên


title: Microscelida

text:
Microscelida là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1998 bởi Clark.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Microscelida alutacea Clark, 1998
 Microscelida foveicollis Clark, 1998
 Microscelida moweri Clark, 1998
 Microscelida viridipennis Clark, 1998
 Microscelida wellsi Clark, 1998
 Microscelida whitingi Clark, 1998
 Microscelida wilcoxi Clark, 1998

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Đồng Thành, An Khánh

text:
Đồng Thành (chữ Hán giản thể: 桐城市, âm Hán Việt: Đồng Thành thị) là một thành phố cấp phó địa khu trực thuộc địa cấp thị An Khánh, tỉnh An Huy, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố Đồng Thành có diện tích 2433 km², dân số 1,4 triệu người. Theo điều chỉnh phân chia đơn vị hành chính năm 2005, thành phố này có 19 trấn và 4 hương.
Nhai đạo biện sự xứ: Văn Xương, Nam Diễn, Thái Bình, Bích Phong.
Trấn: Tầm Ngư, Khổng Thành, Phạm Cương, Thanh Thảo, Đoà Xung, Quải Trấn Hương, Tạp Phô, Kim Thần, Đường Loan, Song Cảng, Cao Kiều, Tân Độ, Hương Phô, Đại Quan, Hưng Điếm, Lư Đình, Hi Tử Hồ, Lão Mai.
Hương: Trung Nghĩa, Long Miên, Hoàng Phô, Đại Đường.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện An Huy
An Khánh
Thành phố tỉnh An Huy


title: 461

text:
Năm 461 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 461


title: Pula, Ý

text:
Pula (Latin: Nora) là một đô thị ở tỉnh Cagliari, vùng Sardinia của Italia, có vị trí cách khoảng 25 km về phía tây nam của Cagliari. Đến thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.937 và diện tích là 138,7 km².

Đô thị Pula có các frazione (subdivision) S.Margherita di Pula.

Pula giáp các đô thị: Domus de Maria, Sarroch, Teulada, Villa San Pietro.

Pula là khu vực nghỉ mát với nhiều bãi biển.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.pula.ca.it/

Đô thị tỉnh Cagliari


title: Gor, Granada

text:
Gor là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha. Dân số năm 2005 là 997 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Patronato de Turismo de Granada

Đô thị ở Granada


title: Andrena sigiella

text:
Andrena sigiella là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Gusenleitner mô tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1998


title: Argia lugens

text:
Argia lugens là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm Loài ít quan tâm trong sách Đỏ của IUCN năm 2007, de trend van de populatie is volgens de IUCN stabiel.

Argia lugens is in 1861 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hagen.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Argia


title: .jo

text:
.jo là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của Jordan. Một địa chỉ ở trong nước là yêu cầu để đăng ký tên miền.jo. Được quản lý bởi [NITC - .

Các tên miền cấp 2

 .com.jo: Công ty, tổ chức
 .net.jo: Nhà cung cấp mạng
 .gov.jo: Chính phủ
 .edu.jo: Cao đẳng, đại học, trường học, cơ sở giáo dục
 .org.jo: Tổ chức phi lợi nhuận
 .mil.jo: Quân đội
 .name.jo: cá nhân
 .sch.jo:Trường học

Tham khảo

Liên kết ngoài
 IANA.jo whois information
 http://www.nitc.gov.jo
 http://www.dns.jo/login.aspx

J o
Jo

sv:Toppdomän#J


title: Adicella hypseloknossoios

text:
Adicella hypseloknossoios là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Chú thích

Adicella


title: Giải mộng

text:
là quá trình phân tích ý nghĩa của những giấc mơ. Ở nhiều xã hội cổ đại, như Ai Cập và Hy Lạp, giấc mơ đã được coi là một thông tin liên lạc siêu nhiên hay một phương tiện can thiệp của thần thánh, mà thông điệp của nó có thể được làm sáng tỏ bởi những người có quyền năng nhất định. Cổ nhân có nói: "Thần diệm mộng sinh, thần tỉnh mộng diệt", cho nên mộng là một loại công năng tác dụng của thần.

Các nhà siêu tâm lý học đều công nhận rằng mộng là tín hiệu tự nhiên của ESP (Extra Sensory Perception), và mọi người đều nằm mộng. Mộng có mấy hình thức, có thứ là ác mộng do tác động sinh lý và tác động tâm lý kích thích tâm thần mãnh liệt gây nên, khác với ESP. Cảnh mộng tương đối sâu có thể phát sinh cảm ứng điện tâm, được chỉ thị nào đó, sau khi tỉnh giấc vẫn có thể nhớ được. Mộng đã làm cho người ta cảm thấy thần kỳ và kinh sợ, vì mộng có thể cảnh cảo và chỉ dẫn trước cho chúng ta những điều hung cát. Thí dụ: Các nhà khoa học cho rằng, khi bạn nằm mộng thấy mình sắp sửa tham gia một cuộc thi mà chưa từng học hoặc chưa chuẩn bị, thường là biểu thị bạn đối với một số việc nào đó trong cuộc sống cảm thấy khó đối phó. Khi bạn nằm mộng thấy mình rơi xuống từ lưng trời, biểu thị bạn sẽ có tai họa. Ngược lại, nếu thấy bay bỗng trên không là biểu thị sắp có vận may đến.

Trong thời hiện đại, các trường phái tâm lý học khác nhau đã đưa ra những lý thuyết về ý nghĩa của những giấc mơ. Khi bạn tìm được phương pháp đoán mộng cho mình, tự mình có thể biết được vận thế ở thời gian gần nhất của bạn ra sao. Ít nhất bản thân bạn có thể có chuẩn bị về tâm lý. Có thể nói mộng là một vật báu vô giá vì nó có thể giúp bạn đoán trước được vận thế cát hung.

Đọc thêm

 Sechrist, Elsie with foreword by Cayce, Hugh Lynn (1974). Dreams, Your Magic Mirror. Warner Books. ISBN 0-446-31384-X.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Archive for Research in Archetypal Symbolism website
 Dream Psychology: Psychoanalysis for Beginners – full text of Sigmund Freud's revisitation of The Interpretation of Dreams
 Freudian Dream Interpretation  – overview of concepts in Sigmund Freud's The Interpretation of Dreams
 Dream Interpretation Guide  Dream analysis based on archetypes
 Real Meaning of Dreams Emphasis on the personal nature of dream interpretation

Giấc mơ
Bói toán


title: Habropoda turneri

text:
Habropoda turneri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Habropoda
Động vật được mô tả năm 1909


title: Con hủi (phim)

text:
Con hủi () là một bộ phim Ba Lan sản xuất năm 1976, từng được chiếu trên sóng VTV. Bộ phim chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của Helena Mniszek, một nữ văn sĩ Ba Lan, do Stanisław Dygat viết kịch bản, Jerzy Hoffman đạo diễn. Đây là bản phim làm lại các phim năm 1926 và 1936, sau được tiếp nối bởi phim truyền hình năm 1999-2000. Phim thu hút hơn 9,8 triệu lượt khán giả Ba Lan, năm 1976, đứng thứ 9 trong các phim ăn khách nhất (thống kê số khán giả năm công chiếu) ở Ba Lan.

Nội dung

Diễn viên

 Wieslawa Kwasniewska... Wizembergowa
 Andrzej Mrozewski... Wizemberg
 Ryszard Ostalowski... Prince Daniecki
 Józef Para... Count Cwilecki
 Andrzej Piszczatowski... Count Morykoni
 Hanna Stankówna... Countess Cwilecka
 Ernestyna Winnicka... Young Lady
 Jerzy Moes
 Cezary Harasimowicz... Aristocrat (uncredited)
 Marlena Miarczynska... Michalina Cwilecka (uncredited)
 Maciej Pietrzyk... Aristocrat (uncredited)

Tham khảo

Phim do Jerzy Hoffman đạo diễn
Phim Ba Lan
Phim tâm lý
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim năm 1976


title: Polyplectropus crocallis

text:
Polyplectropus crocallis là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Polyplectropus


title: Marginella epipolia

text:
Marginella epipolia là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Marginella