title: Máy bay trực thăng

text:
Máy bay trực thăng hay máy bay lên thẳng là một loại phương tiện bay có động cơ, hoạt động bay bằng cánh quạt, có thể cất cánh, hạ cánh thẳng đứng, có thể bay đứng trong không khí và thậm chí bay lùi. Trực thăng có rất nhiều công năng cả trong đời sống thường nhật, trong kinh tế quốc dân và trong quân sự.

Nếu so sánh với máy bay phản lực thì máy bay trực thăng có kết cấu, cấu tạo phức tạp hơn rất nhiều, khó điều khiển, hiệu suất khí động học thấp, tốn nhiều nhiên liệu, tốc độ và tầm bay xa kém hơn rất nhiều. Nhưng bù lại những nhược điểm đó, khả năng cơ động linh hoạt, khả năng cất cánh – hạ cánh thẳng đứng không cần sân bay và tính năng bay đứng của nó làm cho loại máy bay này là không thể thay thế được. Thực tế là máy bay trực thăng có thể đến bất cứ nơi nào chỉ cần bãi đáp có kích thước lớn gấp rưỡi đường kính cánh quạt là nó đều có thể hạ cánh và cất cánh được.

Vì các đặc tính kỹ thuật đặc biệt mà các máy bay cánh cố định không thể có được như thế, máy bay trực thăng ngày càng phát triển, song hành cùng các loại máy bay cánh cố định thông thường và có ứng dụng ngày càng đa dạng: trong lĩnh vực giao thông vận tải nó cùng với các loại máy bay có cánh cố định lập thành ngành Hàng không dân dụng, trực thăng có vai trò rất lớn trong vận tải hàng không đường ngắn, trong các điều kiện không có đường băng, sân bay và để chở các loại hàng hoá cồng kềnh, siêu trường, siêu trọng vượt quá kích thước khoang hàng bằng cách treo dưới thân. Trong đời sống thường nhật, trực thăng được sử dụng như máy bay cứu thương, cứu nạn, cảnh sát, kiểm soát giao thông, an ninh, thể thao, báo chí và rất nhiều các ứng dụng khác. Đặc biệt trong quân sự nó là một thành phần rất quan trọng của lực lượng không quân và quân đội nói chung: vừa là loại máy bay vận tải thuận tiện vừa là loại máy bay chiến đấu rất hiệu quả, nhất là trong các nhiệm vụ đổ bộ đường không, tấn công cơ động, thọc sâu và yểm trợ, tấn công mặt đất.

Về mặt phân loại, máy bay trực thăng là khí cụ bay nặng hơn không khí, bay được nhờ lực nâng khí động học (lực nâng Zhukovsky) được tạo bởi cánh quạt nâng nằm ngang. Cũng như đối với máy bay thông thường, lực nâng khí động học được tạo thành khi có chuyển động tương đối của cánh nâng đối với không khí, nhưng khác với máy bay thông thường là cánh nâng gắn cố định với thân máy bay, trực thăng có cánh nâng là loại cánh quạt quay ngang (thường có từ 2 đến 6 cánh quay trong mặt phẳng nằm ngang, cánh quạt này còn gọi là cánh quạt nâng). Với đặc điểm của cánh nâng như vậy, khi cánh quạt nâng quay vẫn bảo đảm được sự chuyển động tương đối của không khí đối với cánh nâng và tạo lực nâng khí động học trong khi bản thân máy bay không cần chuyển động. Vì vậy máy bay trực thăng có thể bay đứng treo một chỗ và thậm chí bay lùi.

Nguyên lý hoạt động

Lực nâng khí động học

Trực thăng cũng như máy bay thắng được trọng lực và bay lên được là nhờ lực nâng khí động học hay còn gọi là lực nâng Zhukovski. Đó là kết quả của sự chênh lệch áp suất không khí tại mặt trên và mặt dưới của vật thể (cánh nâng) khi dòng khí chuyển động tương đối chảy bao bọc qua vật thể. Để có lực nâng khí động học thì thiết diện vật thể (cánh nâng) phải không đối xứng qua trục chính và đường biên của mặt trên phải lớn hơn của mặt dưới, những vật thể có hình dạng thiết diện như vậy được gọi là có hình dạng cánh khí động học. Khi không khí chảy bao quanh hình cánh khí động sẽ có lực nâng khí động học và đồng thời xuất hiện lực cản. Hình khí động học nào cho hiệu ứng lực nâng càng cao mà lực cản càng ít thì được coi là có hiệu suất khí động học càng tốt.

Khi không khí chảy qua hình khí động là cánh nâng, tại mặt dưới sẽ có áp suất cao hơn so với mặt trên và hệ quả là sẽ xuất hiện một lực tác động từ dưới lên vuông góc với cánh. Lực nâng đó có độ lớn bằng tổng diện tích các cánh nhân với chênh lệch áp suất hai mặt. Độ chênh lệch áp suất phụ thuộc vào hình dạng thiết diện cánh tức là phụ thuộc vào hiệu suất khí động học của cánh, góc tấn (tiếng Anh: angle of attack) – góc chảy của không khí tương đối với vật khí động, và vận tốc dòng chảy (đồng nghĩa với vận tốc quay của cánh quạt nâng). Như vậy khi cánh quạt nâng đạt đến vận tốc quay nào đó thì chênh lệch áp suất (đồng nghĩa với lực nâng) sẽ đủ để thắng trọng lực và trực thăng có thể bay lên được.

Cánh nâng của máy bay trực thăng là một hoặc vài bộ cánh quạt quay ngang (cánh quạt nâng): khi cánh quạt nâng quay nó tạo sự chuyển động tương đối của cánh nâng và không khí và tạo lực nâng. Như vậy đối với máy bay có cánh cố định thì chuyển động tương đối của cánh nâng đối với không khí là chuyển động của chính máy bay, nên lực nâng chỉ có khi máy bay có đủ vận tốc, mất vận tốc sẽ mất lực nâng (thất tốc) nên máy bay cánh cố định không thể bay đứng một chỗ. Trực thăng cũng theo nguyên tắc lực nâng khí động học nhưng các cánh nâng là cánh quạt ngang quay xung quanh trục nên vẫn đảm bảo chuyển động tương đối với không khí và có lực nâng khi trực thăng vẫn đứng yên, nên trực thăng có thể bay đứng một chỗ thậm chí bay lùi.

Chính vì sự khác nhau khi tạo lực nâng như vậy dẫn đến sự khác nhau về sử dụng công suất của trực thăng và máy bay cánh cố định: Đối với trực thăng gần như toàn bộ công suất động cơ máy bay là để tạo lực nâng chỉ một phần rất nhỏ để tạo lực đẩy ngang. Trong khi đó phần lớn công suất của máy bay cánh cố định là để tạo lực đẩy ngang chỉ có một phần nhỏ để tạo lực nâng một cách gián tiếp. Chính vì vậy nếu có cùng công suất máy thì máy bay trực thăng chở được nặng hơn nhiều máy bay có cánh cố định, nhưng vận tốc thì kém xa. Đây là điểm khác nhau rất lớn của hai loại máy bay này về khía cạnh công suất và tính năng.

Nguyên lý điều khiển bay và tính ổn định
Điều khiển bay của máy bay trực thăng là rất phức tạp, phức tạp hơn nhiều so với máy bay cánh cố định. Tất cả các loại máy bay trực thăng đều có nguyên lý điều khiển chung như sau:

 Để thay đổi lực nâng của toàn bộ đĩa cánh quạt nâng nói chung thì thông qua hai cách hoặc đồng thời thay đổi góc tấn chung của tất cả các cánh (góc tấn của lá cánh quạt còn gọi là bước lá cánh quạt) của đĩa cánh quạt và điều này làm thay đổi lực nâng mà không cần tăng giảm số vòng quay của cánh quạt. Cách thứ hai là giữ nguyên góc tấn chung của đĩa cánh quạt nâng nhưng thay đổi công suất động cơ làm thay đổi vận tốc vòng quay và sẽ làm thay đổi lực nâng. Thường thì để tăng giảm lực nâng phi công phải thành thục điều khiển thông qua cả hai cách thức này. Để thay đổi góc tấn đồng đều chung cho mọi cánh, người ta điều khiển bằng cần điều khiển gọi chung theo thuật ngữ tiếng Anh là cần collective (tên đầy đủ là collective pitch control lever nghĩa là điều khiển chung cho tất cả các cánh hay điều khiển tập trung bước lá). Bộ phận điều khiển để thay đổi vận tốc vòng quay cánh quạt nâng theo thuật ngữ tiếng Anh gọi là cần throttle hay cần điều khiển "tay ga".
 Để tạo độ nghiêng ngang (nghiêng sang trái, sang phải) cơ cấu điều khiển biến bước sẽ làm thay đổi góc tấn của mỗi cánh (tiếng Anh: blade) theo chu kỳ một vòng quay sao cho góc tấn của mỗi cánh thay đổi tuỳ theo vị trí quay của cánh và gây ra lực nâng cực đại (hay cực tiểu) khi cánh đạt vị trí cực trái (hay cực phải) của máy bay. Điều này sẽ làm lực nâng khí động học sẽ khác nhau tại hai bên trái và phải của trực thăng và sẽ tạo mô men làm thân máy bay nghiêng sang phải, trái tương ứng. Bộ phận điều khiển thay đổi góc tấn của cánh theo chu kỳ quay được gọi theo thuật ngữ tiếng Anh là cần điều khiển cyclic từ này có nghĩa là theo chu kỳ.
 Để tạo độ nghiêng dọc (mũi máy bay hướng lên trên hoặc chúc xuống dưới) cũng thực hiện tương tự bằng cơ cấu biến bước như trên nhưng góc tấn thay đổi theo chu kỳ sao cho lực nâng tối đa (hay tối thiểu) khi ở phía trước mũi máy bay hay ở phía sau đuôi máy bay sự chênh lệch lực nâng trên đĩa cánh quạt nâng tại phần mũi và đuôi sẽ làm máy bay chúi đầu xuống hoặc ngóc đầu lên tương ứng. Cần điều khiển cũng vẫn là cần "cyclic" cần này có các vị trí trước – sau – phải – trái. Khi đưa cần sang trái máy bay nghiêng trái và bay ngang sang trái; đưa cần sang phải máy bay nghiêng phải và bay ngang sang phải; đưa cần lên trước thì trực thăng chúc mũi xuống và bay tiến; đưa cần "cyclic" về phía sau thì trực thăng ngóc mũi lên và bay lùi; Để cần cyclic dựng đứng thì máy bay bay treo đứng nguyên tại chỗ. Cần "cyclic" còn vô số các vị trí trung gian khác cho phép đĩa cánh quạt đồng thời nghiêng theo hai chiều không gian phải – trái và trước – sau và sẽ thực hiện các chuyển động tương ứng. Đây chính là cần điều khiển chính quyết định độ nghiêng của mặt phẳng cánh quạt theo các chiều khác nhau và quyết định chuyển động bay của trực thăng. Phi công không bao giờ được rời tay khỏi cần "cyclic" này.
 Để tạo lực đẩy ngang cho máy bay bay ngang, mặt phẳng của đĩa cánh quạt nâng phải nghiêng đi một góc so với mặt phẳng ngang, lực nâng Zhukovsky vuông góc với mặt phẳng cánh quạt nâng sẽ bị phân tích lực thành 2 thành phần vector lực một thành phần theo chiều thẳng đứng để cân bằng trọng lực, thành phần khác theo phương nằm ngang để tạo lực đẩy ngang để máy bay chuyển động ngang. Việc này được thực hiện thông qua việc làm cho đĩa cánh quạt nâng nghiêng sang trái – phải (tạo lực đẩy sang trái – phải) hoặc nghiêng về đằng trước – sau (tạo lực đẩy tiến hoặc lùi). Cơ cấu điều khiển nghiêng theo hai chiều này chính là cần "cyclic".
 Theo định lý thứ ba của Newton, khi cánh quạt chính của trực thăng xoay theo một chiều thì sẻ có lực phản hồi làm thân trực thăng xoay theo chiều ngược lại. Để trực thăng giữ hướng, một cánh quạt nhỏ hơn ở phần đuôi kết nối với động cơ sẽ tạo lực đẩy theo chiều ngang để cân bằng tác động xoay vòng này. Để đổi hướng (quay đầu sang phải, trái) phi công dùng chân nhấn pê đan chống xoay (anti-torque) khi nhấn lên pê đan này máy bay sẽ thay đổi lực đẩy nơi cánh quạt đuôi, thực hiện động tác đổi hướng theo ý muốn.

Như vậy để điều khiển trực thăng phi công phải kết hợp 4 cơ cấu điều khiển sau:

 Cơ cấu "collective": (thay đổi góc tấn của toàn bộ các cánh của đĩa cánh quạt không theo chu kỳ quay) cần này làm thay đổi lực nâng chung của đĩa cánh quạt nâng, dùng để cất cánh, hạ cánh và tăng giảm độ cao
 Cơ cấu "cyclic": thay đổi góc tấn của từng cánh theo chu kỳ tuỳ thuộc vào vị trí của cánh so với máy bay, cần này làm thay đổ độ nghiêng của mặt phẳng cánh quạt nâng so với mặt phẳng ngang theo hai chiều phải – trái và trước – sau dùng để chuyển động ngang phải – trái, tiến – lùi
 Tay ga ("throttle"): thay đổi vận tốc quay cánh quạt dùng để hạ cánh, cất cánh, thay đổi độ cao và vận tốc chuyển động
 Bàn đạp chống xoay ("anti-torque"): để làm máy bay đổi hướng quay đầu sang phải, trái.

Máy bay có cánh cố định khi bay bản thân nó đã là một hệ cân bằng bền, bất cứ một lực hay tác nhân nào cũng đều sẽ làm phát sinh ra các lực hoặc mô men khác để đưa máy bay về vị trí cân bằng mới. Bản chất bay của trực thăng thì ngược lại nó là một hệ cân bằng không bền trong quá trình bay luôn phát sinh ra các lực và mô men làm máy bay mất cân bằng và phi công phải luôn can thiệp. Sự phức tạp của điều khiển bay trực thăng có thể thấy được qua một số ví dụ sau:
 Khi máy bay bay thẳng về phía trước cánh quạt ở một bên (ví dụ bên phải) là tiến theo chiều chuyển động của máy bay, còn bên kia (trái) ngược chiều chuyển động của máy bay. Do đó vận tốc tương đối của cánh đối với không khí ở bên phải lớn hơn bên trái điều này dẫn đến lực nâng bên phải máy bay lớn hơn bên trái làm máy bay luôn có xu hướng nghiêng về bên trái nơi có lực nâng thấp và làm máy bay bay chệch hướng, chệch quỹ đạo, bay ngang...Do đó phi công thực tế luôn phải dùng tay giữ cần "cyclic" hơi nghiêng sang phải để cân bằng sự chênh lệch lực nâng này (vận tốc máy bay càng lớn thì sự chênh lệch này cũng càng lớn).
 Cũng khi bay bằng nếu vận tốc máy bay cao phía cánh quạt tiến theo chiều máy bay (ví dụ phía phải) có thể có tốc độ tương đối vượt tốc độ âm thanh điều này gây ra bức tường âm thanh, nặng thì gây cộng hưởng, gãy cánh quạt, nhẹ thì làm tụt hiệu suất nâng làm mất lực nâng. Ngược lại bên trái có thể có vận tốc tương đối quá thấp và cộng với góc tấn lớn (do hiệu chỉnh cyclic) có thể làm mất lực nâng ở phia trái làm phía này quay ở chế độ không tải.
 Khi xuất hiện ngoại lực hoặc khi phi công điều khiển làm một động tác gì đó thì nhiều khi máy bay mất chế độ cân bằng: phi công đã thôi tác động điều khiển nhưng trực thăng tiếp tục thực hiện chuyển động cũ. Do đó để chấm dứt phi công phải có hành động ngược lại và lại phải tác động ngược lại của ngược lại... làm cho phi công luôn phải điều khiển cân bằng như đang đứng thăng bằng trên quả bóng.
 Cánh quạt tạo dòng khí xoáy xuống bên dưới khi máy bay hạ thấp độ cao (ví dụ hạ cánh) có thể rơi vào chính vòng xoáy của mình tạo ra và mất điều khiển, có thể rơi.
 Cánh quạt luôn hoạt động trong điều kiện tải trọng biến thiên theo chu kỳ quay nhanh (từ phải sang trái, từ trước xuống sau) rất dễ gây cộng hưởng làm mất điều khiển hoặc xảy ra tai nạn.
 Tất cả các hoạt động điều khiển thay đổi góc tấn toàn bộ (collective pitch), góc tấn theo chu kỳ (cyclic pitch), tay ga (throtle), pê đan chống xoay (antitorque pedals) đều ảnh hưởng lẫn nhau. Thí dụ khi cất cánh, phải tăng góc tấn toàn bộ để tăng lực nâng. Nếu có gió hay lên thẳng không cân bằng thì phải dùng góc tấn theo chu kỳ, ảnh hưởng lực nâng, sức cản của cánh quạt và độ xoay của thân trực thăng, và tay ga. Điều này làm cho phi công phải phải luôn điều chỉnh cần cyclic, tay ga và bàn đạp chống xoay không ngừng.

Do đó điều khiển máy bay trực thăng là rất phức tạp và căng thẳng khi tác động lên một cơ cấu điều khiển sẽ làm thay đổi các yếu tố cân bằng khác làm phi công phải luôn giữ cân bằng không bền như đứng thăng bằng "làm xiếc" trên quả bóng. Phi công luôn phải giữ cần "cyclic" là cần điều khiển chính do đó ghế phi công thường bố trí bên phải và bên tay phải (tay thuận) của phi công chỉ có cần cyclic, phi công phải luôn giữ nó bằng tay phải. Cần điều khiển thay đổi góc tấn toàn bộ ở bên tay trái, di chuyển lên xuống tương tự như thắng tay trong xe hơi, với tay ga vặn như mô tô. Chân phi công dẫm lên pê đan chống xoay. Khi làm một động tác nào đó thì phải đồng thời phải điều chỉnh hết các cơ cấu điều khiển khác như đã nói ở trên.

Sơ đồ nguyên tắc
Khi đĩa cánh quạt nâng quay, theo định luật bảo toàn mô men động lượng thân máy bay cũng sẽ phải quay quanh trục cánh quạt theo chiều ngược lại với vận tốc quay phụ thuộc vào tỷ lệ mô men quán tính của rotor (cánh quạt và phần quay) và stator (thân máy bay và các phần còn lại), để chống lại hiện tượng tự quay này người ta thực hiện theo nhiều phương án khác nhau thông qua các sơ đồ nguyên tắc khác nhau. Ngoài ra các sơ đồ này cũng cho thấy các phương án điều khiển máy bay ở các khía cạnh khác.

Sơ đồ cơ bản
Đây là sơ đồ "một cánh quạt nâng, một cánh quạt đuôi": Khi cánh quạt nâng quay, thân máy bay cũng sẽ phải quay quanh trục cánh quạt theo chiều ngược lại, để chống lại hiện tượng tự quay này máy bay trực thăng có thêm một cánh quạt đuôi theo chiều thẳng đứng, thổi gió theo chiều ngang. Lực đẩy của cách quạt đuôi tạo nên mô men lực đuôi có tay đòn dài bằng khoảng cách từ trục cánh quạt đuôi đến trục cánh quạt nâng sẽ cân bằng và triệt tiêu sự quay của thân máy bay giữ hướng cố định cho máy bay. Ngoài ra cánh quạt đuôi này còn có tác dụng để lái đổi hướng bay cho trực thăng: khi phi công đạp bàn đạp "chống xoay" ("anti-torque") cánh quạt đuôi sẽ thay đổi lực đẩy gió ngang làm thay đổi mô men đuôi. Đây là sơ đồ được gọi là sơ đồ Sikorsky theo tên của nhà tiên phong trong lĩnh vực trực thăng nhà sáng lập hãng trực thăng Sikorsky aircraft corporation nổi tiếng ngày nay.

Sơ đồ cơ bản này có ưu điểm rất lớn là rất đơn giản về kỹ thuật, độ ổn định cao, độ tin cậy của các cơ cấu máy tốt. Chính vì các ưu điểm này nên 95% số trực thăng trên thế giới là theo sơ đồ này. Mặt khác nó cũng có một số nhược điểm: vì chỉ có một cánh quạt nâng chịu toàn bộ trọng lực máy bay và lực đẩy ngang nên đường kính cánh quạt và vận tốc quay phải lớn, dễ dẫn đến các hiện tượng cộng hưởng rung lắc gây gãy cánh quạt và hiệu suất cánh quạt không thật cao vì phần đầu mút cánh quạt ở một phía có thể phải hoạt động trong điều kiện vận tốc siêu thanh. Và công suất để hoạt động cánh quạt đuôi chiếm khoảng 20%-30% công suất động cơ máy bay là công suất phí phạm không giúp gì cho việc nâng máy bay và chuyển động thẳng. Loại sơ đồ này rất ngại gió mạnh thổi ngang thân (làm vô hiệu hoá cánh quạt đuôi) do đó kén điều kiện thời tiết. Và vì phải có đuôi làm tay đòn cho mô men cánh quạt đuôi nên độ dài máy bay bị kéo dài không có lợi cho đặc tính kích thước.Tuy nhiên có nhiều nhược điểm lớn.

Sơ đồ chỉ một cánh quạt nâng
Sơ đồ này còn gọi là sơ đồ NOTAR viết tắt từ tiếng Anh NO TAil Rotor nghĩa là "trực thăng không cánh quạt đuôi" nó giống sơ đồ cơ bản chỉ có điều nó không có cánh quạt đuôi để tạo mô men đuôi mà dựa vào hiệu ứng Coandă theo tên của nhà tiên phong hàng không Henri Coandă người România: khi dòng khí phụt ra, nó có xu hướng bám dính vào thành vật thể cứng và tạo lực và mô men chống lại mô men quay thân máy bay. Loại máy bay không cánh quạt đuôi này có hệ thống dẫn và bơm khí chạy ra đuôi và được phụt ra theo van phun tiết lưu. Khi phi công ấn pê đan chống xoay "anti-torque" sẽ điều khiển van phun tiết lưu tăng giảm dòng khí phụt ra làm tăng giảm mô men chống quay và sẽ hiệu chỉnh hướng bay (sự quay đầu) của máy bay. Hiện nay sơ đồ này còn đang rất mới, chỉ có hãng McDonnell Douglas áp dụng và gọi là trực thăng MD vì vậy sơ đồ này cũng gọi là "sơ đồ trực thăng MD" chưa có các số liệu để đánh giá tính ưu việt và nhược điểm của sơ đồ này.

Sơ đồ hai cánh quạt nâng đồng trục

Sơ đồ "hai cánh quạt nâng đồng trục" còn gọi là sơ đồ Kamov theo tên của tổ hợp thiết kế – chế tạo Kamov của Liên Xô và Nga chuyên chế tạo trực thăng loại này và ngày nay cũng chỉ có hãng này làm máy bay trực thăng theo sơ đồ này, đây là "đặc sản" trực thăng Kamov của Liên Xô (tuy không phải do Liên Xô phát minh ra). Đặc điểm của sơ đồ này là không có cánh quạt đuôi mà có 2 bộ cánh quạt nâng đồng trục quay ngược chiều nhau để triệt tiêu mô men quay thân máy bay. Khi máy bay muốn quay đầu để rẽ hướng phi công ấn pê đan "anti-torque" sẽ tạo ra chênh lệch vận tốc quay của hai tầng cánh quạt đồng trục và máy bay sẽ quay thân tương ứng theo chiều cánh quạt quay chậm hơn.

Loại máy bay này có nhiều ưu điểm lớn: vì có 2 cánh quạt nâng nên đường kính, vận tốc quay của cánh quạt không cần lớn lắm cho phép cánh quạt hoạt động trong khoảng hiệu suất cao nhất, và độ an toàn chống cộng hưởng, chống rung giật cánh quạt tốt, không mất phần công suất hoang phí như loại Sikorsky. Đặc biệt tính cơ động của nó là hoàn hảo, tốt nhất trong các phương án trực thăng: nó có thể trong một khoảnh khắc đột ngột di chuyển theo nhiều hướng phải – trái, tiến – lùi và lên – xuống một cách rất linh hoạt (Loại Kamov Ka-50 của Nga có thể bay ngang thân sang phải, trái 80 km/giờ, bay lùi 90 km/giờ thay đổi chế độ bay trong vài giây), loại máy bay này có thể bay các loại hình pilotage (hình nhào lộn) mà các loại trực thăng khác không thể thực hiện được, rất dễ điều khiển. Vì không có cánh quạt đuôi nên loại này không ngán ngại gió thổi ngang, có thể cất cánh hạ cánh, bay treo và hoạt động ở mọi điều kiện thời tiết, và một ưu điểm nữa là vì kích thước cánh quạt nhỏ, không đuôi nên loại này có kích thước rất nhỏ gọn. Vì các ưu thế trên nên loại máy bay này là trực thăng chủ yếu của Hải quân xô viết và Nga ngày nay nhất là trên các hạm tàu chống tàu ngầm của nước này.

Loại này đồng thời có những nhược điểm: cánh quạt với hệ thống biến bước "collective" và "ciclic" bản thân đã là phức tạp nay lại thêm cơ cấu "trục trong trục" ngược chiều quay thì là quá phức tạp. Hệ thống đồng trục là bộ phận hay gặp nhiều rủi ro nhất của loại máy bay này. Và vì có 2 tầng cánh quạt, có độ cơ động tốt nên khi có chuyển động đột ngột có thể gây ra chạm cánh quạt vào nhau.

Sơ đồ hai cánh quạt nâng trước-sau

Đây là phương án máy bay có hai cánh quạt nâng không đồng trục thường gắn ở đầu và đuôi máy bay, quay ngược chiều nhau để triệt tiêu mô men tự quay thân. Khi muốn quay đầu rẽ hướng phi công điều khiển bàn đạp "anti-torque" sẽ làm phát sinh chênh lệch vận tốc quay của hai đĩa cánh quạt và thân máy bay quay tương ứng theo chiều cánh quạt quay chậm hơn. Loại này điển hình là các máy bay vận tải lớn rất khoẻ như loại cần cẩu bay Boeing CH-47 Chinook của Hoa Kỳ.

Vì có hai cánh quạt nên hiệu suất cánh quạt và độ an toàn cộng hưởng, chống rung lắc tốt, không có công suất phí phạm. Loại sơ đồ này có sức nâng rất tốt và thường được dùng làm cần cẩu bay, nhưng nó có nhược điểm lớn là rất khó điều khiển và tính cơ động kém.

Sơ đồ hai cánh quạt nâng đan xen

Ngoài ra Hoa Kỳ còn các loại Kamans là loại 2 bộ cánh quạt nâng đặt cạnh nhau hai trục xiên góc với nhau theo hình chữ "V", cánh quạt quay ngược chiều và đồng bộ ăn khớp (để không chém vào nhau) lấy theo mẫu của trực thăng chiến đấu Flettner Fl-282 của Đức.

Sơ đồ cánh quạt nâng tự do
Đây là loại máy bay theo tiếng Anh là Autogyro hay gyroplane hay gyrocopter tiếng Nga là Автожир. Đây là loại trực thăng có cánh quạt nâng tự do là loại máy bay đặc biệt lai tạp giữa máy bay có cánh cố định và trực thăng. Điểm đặc biệt của loại này là cánh quạt nâng của nó là cánh quạt nâng tự do (không nối với động cơ), mà động cơ là để lai cánh quạt đứng thổi gió theo chiều ngang như cánh quạt đẩy chuyển động ngang của máy bay thông thường. Động cơ lai cánh quạt đứng thổi gió ngang về phía sau làm máy bay chuyển động về phía trước, dòng khí chuyển động tương đối theo phương nằm ngang sẽ làm quay cánh quạt nâng tự do, làm phát sinh lực nâng khí động học và làm máy bay bay lên được. Cơ chế điều khiển thì đơn giản như của máy bay cánh cố định. Điển hình nhất của loại này là máy bay Kamov K-22 của Liên Xô là một trong những máy bay trực thăng lớn nhất từ xưa đến nay. Loại này đứng trung gian giữa máy bay có cánh cố định thông thường và trực thăng: không bay đứng, không cất cánh, hạ cánh thẳng đứng được nhưng lại có cánh quạt nâng làm cho máy bay có thể cất cánh với tốc độ nhỏ, đường băng ngắn, trọng tải chở nặng tốt. Loại sơ đồ này có ưu điểm rất lớn là khi gặp tai nạn trên không, máy bay rơi thì cánh quạt nâng tự do sẽ quay và có tác dụng như chiếc dù làm máy bay tiếp đất an toàn. Ngày nay loại trực thăng này không được phát triển nữa mà chỉ còn làm máy bay thể thao, giải trí cực nhỏ mà thôi, đây là sản phẩm rất nổi tiếng của hãng Cierva Autogiro Company của Tây Ban Nha.

Sơ đồ cánh quạt xoay hướng
Đây cũng là một loại lai tạp giữa máy bay có cánh cố định và trực thăng. Cấu tạo của loại máy bay này về cơ bản giống máy bay cánh cố định chỉ khác là cánh quạt đẩy ngang có thể quay một góc 90° để thổi gió xuống phía dưới theo chiều thẳng đứng. Khi máy bay cất cánh, hạ cánh cánh quạt quay hướng thổi gió xuống dưới tạo lực nâng cho máy bay cất cánh, hạ cánh thẳng đứng. Khi đã lên đến độ cao cánh quạt lại quay về vị trí bình thường thổi gió về phía sau theo chiều ngang đẩy máy bay chuyển động thẳng theo chiều ngang và lực nâng do cánh cố định tạo ra như một máy bay cánh cố định bình thường. Cơ cấu điều khiển đơn giản giống của máy bay cánh cố định. Loại này kết hợp được cả đặc tính của máy bay và trực thăng nhưng có một điểm yếu lớn là cánh quạt vừa làm nhiệm vụ cánh quạt đẩy ngang của máy bay thông thường vừa làm nhiệm vụ cánh quạt nâng theo chiều thẳng đứng của trực thăng, mà hai loại cánh quạt này có tính chất và cấu tạo rất khác nhau do đó cánh quạt và máy bay này có hiệu suất thấp nên loại này không có ứng dụng rộng rãi chỉ sản xuất đơn chiếc theo chuyên dụng hạn hẹp. Điển hình nhất của loại này là máy bay Osprey V-22 của Hải quân Hoa Kỳ

Trên đây là một số loại sơ đồ nguyên tắc chính được áp dụng trong chế tạo trực thăng. Ngoài ra còn rất nhiều kiểu sơ đồ khác nữa, mỗi một phát minh thường đi kèm với một loại sơ đồ mới nhưng hiện nay chúng chưa có ứng dụng rộng rãi và chưa chứng minh được hiệu quả kỹ thuật hàng không.

Lịch sử phát triển

Trực thăng sơ khởi
Lịch sử phát triển máy bay trực thăng gắn liền với lịch sử phát triển Hàng không và lịch sử máy bay có cánh cố định. Ý tưởng về trực thăng còn ra đời trước cả ý tưởng của máy bay thông thường, ngày nay khi nghiên cứu di sản của họa sĩ vĩ đại người Ý Leonardo Da Vinci thế kỷ thứ 15, người ta tìm thấy bản vẽ của thiết bị bay theo nguyên tắc của trực thăng ngày nay, nó có cánh quạt ngang quay bằng dây chun vặn lại... Nhưng cũng như số phận của máy bay có cánh cố định, các ý tưởng bay của trực thăng chỉ có ý nghĩa hiện thực ở cuối thế kỷ 19 khi con người đã có động cơ nhiệt là nguồn năng lượng để bay.

Song hành cùng các nhà tiên phong của máy bay cánh cố định ngay từ thế kỷ 19 một loạt nhà kỹ thuật hàng không như Jan Bahyl, Oszkár Asbóth, Louis Breguet, Paul Cornu, Emile Berliner, Ogneslav Kostovic Stepanovic và Igor Ivanovich Sikorsky đã đưa ra thử nghiệm các mô hình máy bay trực thăng. Ngày 24 tháng 8 năm 1907 lần đầu tiên mô hình trực thăng bay lên được, nó do anh em Louis và Jacque Breguet người Pháp chế tạo dưới sự cố vấn kỹ thuật của giáo sư Charles Richet. Mô hình này hoàn toàn không thể điều khiển nổi và không thể chở nổi người, chỉ có thể bay lên được 50 cm. Tại nước Nga Igor Ivanovich Sikorsky sau này trở thành nhà tiên phong trực thăng và nhà công nghiệp sản xuất trực thăng nổi tiếng thế giới đã thí nghiệm trực thăng đầu tiên của mình vào năm 1908.

Người đầu tiên "bay" lên được bằng trực thăng là nhà sáng chế người Pháp nhà sản xuất xe đạp Paul Cornu. Ngày 13 tháng 11 năm 1907 ông này tự chế trực thăng của mình, tự lái và bay lên được 50 cm và ngồi trên không khí được 20 giây. Trực thăng đầu tiên này rất khó lái, gần như không điều khiển nổi.

Chiếc máy bay trực thăng đầu tiên có thể điều khiển được do Raul Pateras de Pescara chế tạo và biểu diễn vào năm 1916 tại Buenos Aires, Argentina. Vào năm 1923 nhà tiên phong của lĩnh vực trực thăng người Tây Ban Nha Juan de la Cierva phát minh và áp dụng loại trực thăng autogyro hay loại trực thăng theo sơ đồ cánh quạt nâng tự do và nhà phát minh này luôn trung thành với sơ đồ con đẻ của mình, cho đến nay loại này bị các kiểu trực thăng khác chèn ép chỉ còn ứng dụng trong các loại trực thăng thể thao, giải trí và vẫn là sản phẩm chính của hãng Cierva autogiro company.

Tại nước Nga Xô viết trong thập kỷ 1930 dưới sự đầu tư của nhà nước các kỹ sư Boris Yuriev và Alexei Cheremukhin tiến hành các thí nghiệm với máy bay trực thăng TsAGI 1-EA. Đây là loại có một cánh quạt nâng và phía đầu và đuôi có hai cánh quạt chống xoay "anti-torque" máy bay này vào ngày 14 tháng 8 năm 1932 đã bay lên được độ cao 650 m.

Nhưng có lẽ ấn tượng hơn cả vào thập niên 1930 là các thành công của người Đức. Năm 1934 máy bay Focke-Wulf Fw-61 do giáo sư Heinrich Focke và kỹ sư Gerd Achgelis thiết kế chế tạo, với máy bay này nữ phi công huyền thoại của đảng Quốc xã Hanna Reitsch đã thường xuyên bay biểu diễn như các chiến dịch tuyên truyền cho đế chế III. Loại máy bay này có một động cơ cùng lúc lai 3 cánh quạt: 2 cánh quạt nâng đặt hai bên phải trái quay ngược chiều nhau và một cánh quạt mũi theo chiều thẳng đứng để tạo lực đẩy ngang.

Trong thế chiến hai lần đầu tiên Đức đã sử dụng trực thăng trong chiến đấu đó loại máy bay trực thăng khác có kết cấu rất đặc sắc Flettner FL-282 Kolibri nó có 2 bộ cánh quạt nâng đặt cạnh nhau, trục nghiêng góc với nhau theo hình chữ "V", quay đồng bộ ngược chiều như bánh răng (để không chém vào nhau) với số lượng rất nhỏ tham chiến trên chiến trường Địa Trung Hải khi chiến tranh kết thúc, Hạm đội Đức phá hủy hết chỉ còn sót lại 3 chiếc được đem về Mỹ thử nghiệm. Có thể nói loại máy bay này là hoàn thiện nhất đương thời, đã có một số yếu tố của máy bay trực thăng hiện đại.

Đến đây có thể coi là kết thúc giai đoạn trực thăng sơ khởi và bước vào thời kỳ của trực thăng hiện đại. Mà đặc trưng cơ bản của thời kỳ sơ khởi là trực thăng chưa có hệ thống biến bước để tạo chênh lệch lực nâng làm nghiêng đĩa cánh quạt nâng. Hoàn toàn chưa có hệ thống thay đổi góc tấn "collective", và hệ thống "ciclic" thì lại càng chưa có. Do không thể nghiêng được mặt phẳng của cánh quạt nâng nên hầu hết trực thăng của thời kỳ này không thể nghiêng phải – trái, trước – sau, chỉ có thể bay thẳng về phía trước bằng cánh quạt đứng thổi gió ngang như của máy bay có cánh cố định. Chỉ duy nhất máy bay Flettner FL-282 Kolibri của Hải quân Đức Quốc xã là có lực đẩy ngang nhờ cánh quạt nâng nghiêng góc so với mặt phẳng ngang nhưng độ nghiêng góc này là kết cấu cố định và máy bay cũng chỉ có thể bay thẳng về phía trước và cũng rất vụng về khó xoay trở như các loại cùng thời khác. Vì cơ cấu điều khiển còn mang tính kiểm nghiệm và ít có cơ chế điều khiển nên máy bay rất khó điều khiển, rất vụng về, hay gặp rắc rối về tính không ổn định dẫn đến rơi nhiều vì những lý do khí động học.

Trực thăng hiện đại

Sự phát triển trực thăng diễn ra cùng thời với máy bay có cánh cố định, nhưng trong khoảng 50 năm từ đầu thế kỷ 20 trong khi máy bay thông thường phát triển cực nhanh thì trực thăng tiến triển rất khó khăn. Máy bay trực thăng chỉ thực sự bắt đầu có ứng dụng rộng rãi ở thập kỷ 1950 trong khi đến thời điểm đó máy bay cánh cố định đã đi từ khung vải của máy bay anh em nhà Wright 1903, qua biplane vỏ gỗ như tiêm kích Softwith Camel của thế chiến I rồi đến các máy bay ném bom khổng lồ bay xuyên đại dương như siêu pháo đài bay B-29 trong thế chiến II và đến những năm 1950 khi áp dụng đại trà trực thăng thì máy bay cánh cố định đã bước vào thời đại máy bay phản lực.

Nguyên nhân của sự chậm chạp đó của trực thăng chủ yếu là vấn đề cộng hưởng, rung lắc cánh quạt nâng và các vấn đề điều khiển cánh quạt. Tất cả các tác động cơ học – khí động học rất phức tạp làm cánh quạt nâng rất dễ gãy hoặc rơi vào chế độ mất cân bằng. Chỉ đến những năm 1950 sau khoảng năm chục năm khi khoa học vật liệu cho ra đời được các loại thép đặc biệt chịu được các ứng suất rất cao thì khoa học các nước mới giải quyết được các vấn đề rất phức tạp này và máy bay trực thăng mới phát triển được.

Cũng giống như đối với máy bay có cánh thông thường Hoa Kỳ là nước đầu tư lớn nhất vào nghiên cứu trực thăng. Tháng 5 năm 1942 nước này đưa vào sản xuất theo dây chuyền loại trực thăng Sikorsky XR-4 cho quân đội nước mình. Và năm 1946 loại trực thăng Bell-47 của Arthur Young đã được cho phép sử dụng vào mục đích dân dụng. Hai thập kỷ sau loại Bell-206 lập các kỷ lục thế giới của máy bay trực thăng thương mại của mọi thời đại về số giờ bay và số lượng sản xuất của một loại trực thăng dân dụng. Những trực thăng này thực sự về bản chất đã không khác gì máy bay trực thăng ngày nay, nó theo sơ đồ Sikorsky với đĩa cánh quạt nâng có hệ thống biến bước '"collective" và "ciclic" với đầy đủ các cơ chế điều khiển hiện đại cho phép tính cơ động tốt.

Gần như ngay lập tức từ thập kỷ 1950 có sự bùng nổ của máy bay trực thăng vào mọi lĩnh vực. Và các quốc gia nhất là các nước đối địch trong chiến tranh Lạnh Liên Xô, Hoa Kỳ cùng nhau chạy đua vũ trang trong đó có "chạy đua trực thăng" trong khi Hoa Kỳ tối đa "trực thăng hoá" quân đội và các lĩnh vực kinh tế, cuộc sống thì Liên Xô luôn theo đuổi xây dựng các kỷ lục, cố gắng thiết kế các loại máy bay trực thăng khổng lồ "cao hơn – nhanh hơn – mạnh hơn". Các nước châu Âu đặc biệt như Pháp, Ý cũng đầu tư rất nhiều vào trực thăng, hiện nay các mẫu máy bay trực thăng của các nước này là rất có uy tín trên thế giới.

Trong các năm 1960, 1970 chiến tranh Việt Nam lần đầu tiên thử thách và đã cho thấy sức mạnh rất ghê gớm của loại vũ khí mới này: bộ binh trực thăng vận "kỵ binh bay" đi mây về gió, cơ động rất tốt có thể ngay chớp nhoáng đến được mọi nơi chiến sự và bí mật thâm nhập sâu vào vùng đối phương kiểm soát, thậm chí có thể sà thấp tung lưới bắt người dưới đất. Và trực thăng vũ trang được dùng làm vũ khí tiến công mặt đất và yểm trợ bộ binh cực kỳ hiệu quả... Với kinh nghiệm của cuộc chiến tranh này tất cả lục quân các cường quốc quân sự đều cố gắng xây dựng bộ binh trực thăng vận và các loại trực thăng chiến đấu khác nhau làm thay đổi sâu sắc hình thái chiến đấu chiến tranh hiện đại trên bộ. Đồng thời đây là loại máy bay rất thích hợp để bố trí trên chiến hạm của Hải quân.

Về phía Liên Xô nước này thiết kế những máy bay trực thăng khổng lồ liên tiếp phá những kỷ lục thế giới như của tổ hợp thiết kế – chế tạo Mil Mi-6, Mi-10, Mi-12... và cuối cùng là trực thăng khổng lồ mạnh nhất thế giới hiện nay (2006) Mi-26. Một tổ hợp trực thăng lớn khác của Liên Xô – Nga là Kamov cũng rất nổi tiếng với "đặc sản" sơ đồ trực thăng hai tầng cánh nâng đồng trục.

Trong nghiên cứu về trực thăng thế giới thời kỳ này có xu hướng đáng chú ý: một trong những cách giảm tải cho cánh quạt nâng là áp dụng các sơ đồ nhiều bộ cánh quạt như loại 2 tầng cánh quạt đồng trục kiểu Kamov hoặc như loại 2 đĩa cánh quạt không đồng trục như cần cẩu bay Boeing CH-47 Chinook. Hai hay nhiều đĩa cánh quạt cho phép giảm đường kính và vòng quay của từng đĩa cánh quạt nâng, tăng hiệu suất và độ an toàn cơ học – khí động học lên rất nhiều. Và đối với sơ đồ cơ bản Sikorsky để giảm vận tốc quay, đường kính đĩa cánh quạt mà không làm ảnh hưởng đến lực nâng thì người ta tăng số cánh trong một đĩa cánh quạt lên, cánh quạt nâng của máy bay trực thăng ngày nay có thể có đến 9 cánh, tăng số cánh cũng làm giảm tiếng ồn, nhưng việc tăng số cánh nhất là tăng số tầng cánh sẽ làm tăng tính phức tạp của cơ cấu điều khiển cánh quạt lên rất nhiều (cơ cấu này bản thân nó đã là rất rất phức tạp với các hệ thống điều khiển biến bước cho hệ thống thay đổi góc tấn và thay đổi góc với mặt phẳng ngang để tạo lực đẩy ngang).

Công suất máy của trực thăng cũng tăng lên rất nhiều từ những ngày sơ khởi trực thăng còn dùng động cơ piston chạy xăng đến những năm 1960, 1970 và cho đến nay chỉ còn rất ít những máy bay dân dụng nhỏ không cần công suất lớn vẫn tiếp tục dùng động cơ piston còn lại đều đã trang bị động cơ tuốc bin khí truyền lực loại động cơ này rất gọn nhẹ độ tin cậy rất cao và đặc biệt còn dự trữ tiềm năng công suất cho một thời gian rất dài có thể là hàng chục năm nữa.

Đến những năm 1980 – 1990 máy bay trực thăng không còn những bứt phá lớn về nguyên tắc nữa trực thăng đã đạt đến độ hoàn thiện của nó.

Tham khảo

 Các bài về trực thăng trên Wikipedia bằng tiếng Anh và tiếng Nga.
 Иностранные армии: Вооружение и техника – Справочник (Воениздат) Mосква 1984 – Sổ tay tra cứu: Vũ khí, kỹ thuật các quân đội nước ngoài - Bản tiếng Nga Nhà xuất bản Quân sự Moskva 1984.
 Военный энциклопедический словарь – (Воениздат) Mосква 1986 – Từ điển bách khoa quân sự Nhà xuất bản quân sự Moskva 1986.

Máy bay
Hình dạng máy bay
Phát minh của Ý


title: Cá rutilut Albani

text:
Cá rutilut Albani, tên khoa học Pachychilon pictum, là một loài cá vây tia trong họ Cyprinidae. Chúng được tìm thấy ở Albania, Pháp, Hy Lạp, Ý, Cộng hòa Macedonia, và Serbia và Montenegro.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông và hồ nước ngọt. Loài này có khả năng bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Crivelli, A.J. 2005. Pachychilon pictum. 2006 IUCN Rede List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.
 Eschmeyer, William N., ed. 1998. Catalog of Fishes. Special Publication of the Center for Biodiversity Research and Information, núm. 1, vol. 1-3. California Academy of Sciences. San Francisco, Estados Unidos. 2905. ISBN 0-940228-47-5.
 Fenner, Robert M.: The Conscientious Marine Aquarist. Neptune City, Nueva Jersey,Estados Unidos: T.F.H. Publications, 2001.
 Helfman, G., B. Collette y D. Facey: The diversity of fishes. Blackwell Science, Malden, Massachusetts,Estados Unidos, 1997.
 Moyle, P. y J. Cech.: Fishes: An Introduction to Ichthyology, 4a. edición, Upper Saddle River, Nueva Jersey, Estados Unidos: Prentice-Hall. Año 2000.
 Nelson, J.: Fishes of the World, 3a. edición. Nueva York, Estados Unidos: John Wiley and Sons. Año 1994.
 Wheeler, A.: The World Encyclopedia of Fishes, 2a. edición, Londres: Macdonald. Año 1985.
 AQUATAB
 Fauna Europaea

p
Cá châu Âu
Cá nước ngọt châu Âu
Động vật được mô tả năm 1858


title: Cornalba

text:
Cornalba là một đô thị ở tỉnh Bergamo trong vùng Lombardia của nước Ý, có vị trí cách khoảng 60 km về phía đông bắc của Milano và khoảng 20 km về phía đông bắc của Bergamo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 270 người và diện tích là 9,4 km².

Đô thị Cornalba có các frazione (đơn vị cấp dưới) Passoni.

Cornalba giáp các đô thị: Costa di Serina, Gazzaniga, Oltre il Colle, Oneta, Serina, Vertova.

Biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Bergamo


title: Erinnyis lassauxii

text:
Erinnyis lassauxii là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó sống ở phần phía bắc của Nam Mỹ, qua Trung Mỹ, và vùng thấp hơn của Hoa Kỳ (Texas, New Mexico, và Arizona). Con sâu ăn các loài thực vật papaya (Carica papaya), Manihot esculenta trong họ Euphorbiaceae (Euphorbiaceae), và nhiều loại cây trong họ Asclepiadaceae (Asclepiadaceae).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Các loài bướm nhậy ở Bắc Mỹ
Life Cycle

Liên kết ngoài

Erinnyis


title: Octhispa gracilis

text:
Octhispa gracilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Octhispa


title: Murex aduncospinosus

text:
Murex aduncospinosus, tiếng Anh thường gọi là Short-spined murex, là một loài ốc biển săn mồi cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Chú thích

Tham khảo

Murex


title: Partille (đô thị)

text:
Khu tự quản Partille là một khu tự quản thuộc hạt Västra Götaland, Thụy Điển. Thủ phủ là Partille, một phần của khu vực đô thị Gothenburg.

Tham khảo

Đô thị hạt Västra Götaland
Đô thị Thụy Điển
Nam Älvsborg


title: Perrigny, Jura

text:
Perrigny là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Luperus alutaceus

text:
Luperus alutaceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Luperus


title: Apsidophora

text:
Apsidophora là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Các loài
Apsidophora purpurorbis Diakonoff, 1973

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Olethreutini


title: Đại hội Thể thao Trong nhà châu Á 2009

text:
Đại hội Thể thao Trong nhà châu Á 2009 (Asian Indoor Games 2009) là Đại hội Thể thao Trong nhà châu Á lần thứ 3 được tổ chức tại Hà Nội và một số địa phương khác của Việt Nam từ ngày 30 tháng 10 đến 8 tháng 11 năm 2009. Đại hội có 21 môn thi đấu, với 219 bộ huy chương để các vận động viên của 43 quốc gia và vùng lãnh thổ ở châu Á tranh tài.

Việc tổ chức Đại hội gặp nhiều khó khăn về kinh phí, và số tiền thu được (30 tỷ đồng) quá ít so với số tiền bỏ ra để tổ chức (100 triệu USD).

Nét đặc trưng

Ngay khi nhận được quyết định đăng cai, Uỷ ban Thể dục Thể thao và Uỷ ban Olympic Việt Nam đã phát động cuộc thi sáng tác, thiết kế biểu trưng, linh vật và bài hát cho Asian Indoor Games 3. Cuộc thi sáng tác biểu trưng, linh vật đã kép lại vào trung tuần tháng 9 năm 2007. Vượt qua hơn 175 bài dự thi biểu trưng, 45 bài dự thi biểu tượng vui, Gà Hồ và Ngọn đuốc hoa sen của tác giả Cù Hồng Sơn và Phạm Tam đã được chọn và chính thức công bố vào đúng thời điểm Việt Nam nhận cờ đăng cai.

Thành phần ban giám khảo hội họa gồm những nghệ sĩ có uy tín trong nghề như: họa sĩ Trần Khánh Chương, Lê Huy Tiếp, Ngô Mạnh Lân cùng lãnh đạo các ban ngành.

Biểu trưng

Biểu tượng chính thức của kì đại hội là sự kết hợp hài hòa giữa các hình tượng đặc trưng và thân thuộc với người Việt Nam. Với lý do đó, tác giả Phạm Tam đã chọn hoa sen tinh tế mộc mạc và rất thuần Việt làm ý tưởng chính cho thiết kế của mình.

Linh vật

Giống như con trâu, gà là một giống vật nuôi gần gũi và thân thiết với người dân Việt. Theo quan niệm dân gian, gà mang đủ năm đức tính tốt của người quân tử: Văn - Võ - Dũng - Nhân - Tín. Đặc biệt hơn, gà Hồ là một giống gà quý ở phía Bắc Việt Nam, có nguồn gốc từ làng Đông Hồ, Thuận Thành, Bắc Ninh. Đây là một giống gà Việt thuần chủng .

Theo như ban tổ chức, linh vật được thiết kế với hình ảnh chú gà Hồ đang vươn mình đón nắng mặt trời như Thể thao Việt Nam hân hoan đón chào AIGs 3.

Bài hát
"Hãy thắp sáng ngọn đuốc hoà bình" là tác phẩm đoạt giải cuộc thi sáng tác bài hát cho AIGs 3. Qua 10 tác phẩm tham dự, ban giám khảo gồm nhạc sĩ Trọng Bằng, Tân Huyền, An Thuyên... chỉ chấm sơ khảo và chọn 5 vào vòng trong. Nhưng theo đánh giá tổng quan, bài hát này không vui tươi bằng bài hát chính thức của SEA Games 22. Vào giờ chót, bài hát chính thức của Đại hội bị chuyển thành Vì một châu Á phát triển.

Đại sứ
Á hậu 2 của cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2008 Dương Trương Thiên Lý đã chính thức nhận lời làm đại sứ trong chương trình tuyên truyền Đại hội. Theo người phát ngôn của Công ty truyền thông Thế giới thể thao, Thiên Lý được chọn vì hội đủ tất cả các tiêu chuẩn do ban tổ chức đặt ra: giao tiếp tốt, có kiến thức thể thao (biết bơi lội và chơi golf), gương mặt đậm chất Á Đông và đặc biệt cô tỏ ra rất hứng thú trong vai trò mới.

Ngoài ra, Đại hội cũng vận động được nhiều người nổi tiếng tham gia hỗ trợ công tác cùng Thiên Lý, như: hoa hậu Mai Phương Thúy

Môn thi đấu chính thức
Đại hội 2009 không bao gồm các môn thi đấu cảm giác mạnh, vốn đã được tổ chức thi đấu trong hai kì trước. Tất cả các môn biểu diễn năm 2007 (gồm bóng rổ 3x3, kurash và kickboxing) sẽ được tổ chức thi đấu chính thức vào kì Asian Indoor Games năm nay. Ngoài ra, vovinam và pencak silat, hai môn võ nổi tiếng sẽ có mặt và Việt Nam hy vọng giành được nhiều huy chương vàng ở nội dung này. Môn thể thao trình diễn được lựa chọn là jujitsu & beltwrestling, một loại hình võ thuật xuất phát từ Nhật Bản. Các môn thể thao lần đầu tiên được đưa vào hệ thống thi đấu chính thức: bắn cung trong nhà, bi sắt, bóng rổ ba người, đá cầu, kickboxing, kurash, pencak silat, quyền anh nữ, vovinam, wushu.

 Bắn cung trong nhà
 Một dây (Recurve)
 Ba dây (Compound)
 Billards & Snooker
 Bi sắt
 Bowling
 Bóng rổ 3x3
 Cầu mây
 Cờ thể thao
 Cờ vua
 Cờ tướng
 E-Sports
 Đá cầu

 Điền kinh trong nhà
 Futsal
 Kabaddi trong nhà
 Khiêu vũ thể thao
 Kurash
 Múa lân - sư
 Pencak Silat
 Tanding
 Seni
 Quyền anh nữ
 Sport aerobic

 Thể thao dưới nước
 Bơi bể ngắn 25m
 Lặn chân vịt
 Võ thuật
 Kickboxing
 Muay
 Vovinam
 Wushu
 Tán thủ
 Đối luyện
 Jujitsu & Beltwrestling (trình diễn)

Các đội tham dự
Tên các đội tuyển đại diện cho các quốc gia và vùng lãnh thổ được xếp theo thứ tự bảng mã IOC, đại hội lần này quy tụ tất cả các nước thành viên của OCA, trừ: Pakistan, Palestine và Đông Timor. Con số trong ngoặc đơn biểu thị số lượng vận động viên tham gia của một quốc gia/vùng lãnh thổ.

Các tỉnh, thành phố diễn ra đại hội
Thông tin chi tiết về các thành phố được cung cấp bên dưới, mục Chương trình hoạt động:
Hà Nội (10): Điền kinh, bơi lặn, khiêu vũ nghệ thuật, pétanque, võ tự vệ nữ (wushu), đá cầu, cầu mây, kabaddi, kurash, e-sports, jujitsu & beltwrestling (biểu diễn)
Thành phố Hồ Chí Minh (6): bóng đá, bóng rổ, võ thuật (kickboxing, muay, vovinam), billards & snooker, múa lân - sư & bowling
Bắc Ninh (1): boxing
Quảng Ninh (1): cờ (cờ tướng, cờ vua)
Hải Dương (1): pencak silat
Hải Phòng (2): bắn cung, sport aerobic

Kế hoạch hoạt động

Tiền Đại hội
 Muay (15-20/07)
 Vovinam (30/07)
 Cầu mây (/08)
 Futsal (/09)

Lịch thi đấu
Lịch thi đấu có thể thay đổi tuỳ thuộc vào số lượng quốc gia đăng ký vào cuộc họp Hội nghị trưởng đoàn.

Bảng tổng sắp huy chương

Chương trình hoạt động

 Ghi chú
<span style="font-size:85%">
KS, NTĐ là viết tắt của Khách sạn, Nhà thi đấu.
NOC: số lượng quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia thi đấu.
Quan chức bao gồm: Khách VIP, trọng tài, nhân viên kiểm tra doping...
Lần đầu tiên, kì đại hội này phổ biến hình thức giới hạn nội dung đăng ký thi đấu nhằm chỉ rõ số lượng nội dung tối đa một quốc gia có thể tham gia tranh huy chương. Điều này mở ra cho những quốc gia có nền thể dục thể thao đang phát triển một cơ hội lớn đạt được huy chương và không để một quốc gia bất kỳ nào làm bá chủ một bộ môn thể thao.

Nhận xét
Việc tổ chức Asian Indoor Games 2009 tiêu tốn 100 triệu USD nhưng chỉ thu về 30 tỉ đồng. Đầu tư lớn, trong khi giá trị tuyên truyền quảng báo thấp, vận động tài trợ kém, việc đăng cai Asian Indoor Games 2009 đã lãng phí và được coi như một thất bại.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Trang chính thức

Sự kiện thể thao đa môn năm 2009


title: Đô la British Columbia

text:
Đô la British Columbia đã là một loại tiền tệ của British Columbia vào giữa những năm 1865 và 1871. Nó thay thế cho bảng Anh, Đô la British Columbia tại một tỷ lệ là 1 pound = 4,866 đô la và có giá trị ngang bằng với đô la Canada, đồng tiền mà thay thế nó sau này. Đồng đô la đã được chia nhỏ ra thành 100 cent. Không có đồng xu riêng biệt nào được ban hành, với xu đô la Canada được lưu thông.

Đồng đô la đã được áp dụng như các loại tiền tệ của riêng biệt sau đó thuộc về Vancouver Island vào năm 1863. Do vậy, nó đã trở thành loại tiền tệ của united colony đã hình thành trong năm 1866.

Giấy bạc
Mặc dù đồng đô la đã được thông qua chỉ là loại tiền tệ chính thức của một số vùng trong năm 1865, cả Kho bạc và Ngân hàng Canada giấy bạc đã được giới thiệu trong năm 1862, chỉ tên trong đô la. Kho bạc đã phát hành các giấy bạc với những mệnh giá là 5, 10 và 25 đô la, trong khi các giấy bạc do Ngân hàng British Columbia, đã có các mệnh giá là 1, 5, 20, 50 và 100 đô la.

Khác

Liên kết
 Cải cách tiền tệ

Xem thêm
 British Columbia
 Canada
 Đô la Canada

Tham khảo

Tiền tệ
Đơn vị tiền tệ của Canada
Đơn vị tiền tệ không còn lưu thông
Lịch sử British Columbia
Đô la
Lịch sử kinh tế thế kỷ 19
Khởi đầu năm 1865
Canada năm 1865


title: Girolles

text:
Girolles là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Girolles trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Girolles


title: Pseudotetralobus

text:
Pseudotetralobus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1902 bởi Schwarz.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Pseudotetralobus albertisi (Candèze, 1878)
 Pseudotetralobus apicipennis Elston, 1928
 Pseudotetralobus australasiae (Gory, 1836)
 Pseudotetralobus bifoveatus Suzuki, 2002
 Pseudotetralobus capucinus (Candèze, 1882)
 Pseudotetralobus castaneus Elston, 1928
 Pseudotetralobus conspectus Elston, 1928
 Pseudotetralobus corrosus (Candèze, 1878)
 Pseudotetralobus dohrni Schwarz, 1902
 Pseudotetralobus fortnumi (Hope, 1842)
 Pseudotetralobus murrayi (Candèze, 1857)
 Pseudotetralobus pumilus (Candèze, 1893)
 Pseudotetralobus punctipennis Elston, 1928
 Pseudotetralobus quadrifoveatus (W.J. Macleay, 1888)
 Pseudotetralobus sulcicollis Elston, 1928
 Pseudotetralobus thoracicus (Blackburn, 1890)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Tetralobini


title: Phường 3, thành phố Sóc Trăng

text:
Phường 3 là một phường thuộc thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng, Việt Nam.

Địa lý
Phường 3 nằm ở trung tâm thành phố Sóc Trăng, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Phường 9
Phía tây giáp Phường 2
Phía nam giáp Phường 10 và huyện Mỹ Xuyên
Phía bắc giáp Phường 1.

Phường có diện tích 7,50 km², dân số năm 1999 là 20.448 người, mật độ dân số đạt 2.726 người/km².

Hành chính
Phường 3 được chia thành 9 khóm: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

Lịch sử
Sau năm 1975, Phường 3 là một phường thuộc thị xã Sóc Trăng.

Ngày 30 tháng 10 năm 1995, Chính phủ ban hành Nghị định 70-CP về việc thành lập Phường 10 trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích và dân số của Phường 3.

Ngày 8 tháng 2 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 22/2007/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Sóc Trăng thuộc tỉnh Sóc Trăng. Phường 3 trực thuộc thành phố Sóc Trăng.

Chú thích

Tham khảo


title: 10808 Digerrojr

text:
10808 Digerrojr (1993 FT5) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được đặt theo tên a cairn ngày the Swedish island thuộc Gotland.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Botija

text:
Botija là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Cáceres.

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Lãng Trung

text:
Lãng Trung chữ Hán giản thể: 阆中市, Hán Việt: Lãng Trung thị) là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Nam Sung, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố này có diện tích 1877 km2, dân số 850.000 người, trong đó có hơn 600.000 người là nông dân. Mã số bưu chính của thành phố Lãng Trung là 637400, mã vùng điện thoại là 0817.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web du lịch Lãng Trung
Trang web tin tức xúc tiến thương mại
Trang web chính quyền Lãng Trung

Miên Dương
Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên
Thành phố tỉnh Tứ Xuyên


title: Gomphus kinzelbachi

text:
Gomphus kinzelbachi là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Nó được tìm thấy ở Iran và Iraq. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Kalkman, V.J. 2005. Gomphus kinzelbachi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Gomphus


title: Aldisa albatrossae

text:
Aldisa albatrossae là một loài sên biển mang trần thuộc liên họ Doridoidea, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Dorididae.
Loài này phân bố ở độ sâu từ 3-72 mét từ Okinawa, đến Philippines và bắc Sulawesi.
Chiều dài từ 1,1 đến 2,2 cm.

Chú thích

Tham khảo

NAKANO, RIE. (2004): "Opisthobranchs of Japan Islands" 304 pp.; Rutles, Inc. [In Japanese].
ONO, Atsushi (2004): "Opisthobranchs of Ryukyu Islands" 304 pp.; Rutles, Inc. [In Japanese].

Aldisa
Động vật được mô tả năm 2000


title: Sân bay Bologna

text:
Sân bay Bologna (tiếng Italia: Aeroporto di Bologna) hay Sân bay Guglielmo Marconi  là một sân bay ở thành phố Bologna ở Italia. Sân bay này cách trung tâm thành phố khoảng 6 km về phía tây bắc, tại vùng Emilia-Romagna của Italia, khoảng 200 km về phía đông của Milano.

Sân bay này được đặt tên theo Guglielmo Marconi, một kỹ sư điện đoạt Giải Nobel người Italia, sinh ra ở Bologna.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
 Aegean Airlines (Heraklion, lịch mùa Hè năm 2007)
 Aer Lingus (Dublin)
 Air France (Paris-Charles de Gaulle)
 do hãng HOP! cung ứng (Lyon)
 Air Malta (Malta)
 Air Slovakia (Bratislava)
 Alitalia (Milan-Malpensa, Rome-Fiumicino)
 do hãng Alitalia Express cung ứng (Milan-Malpensa, Rome-Fiumicino)
 Atlas Blue (Marrakech)
 Austrian Airlines (Florence, Vienna)
 Blu-express (Bari)
 Blue Air (Bucharest-Băneasa)
 Blue Panorama Airlines (Cancún, Cayo Largo, La Habana, La Romana, Mombasa, Zanzibar) (bay thuê bao)
 British Airways (London-Gatwick)
 Brussels Airlines (Brussels)
 Carpatair (Timişoara)
 Czech Airlines (Prague)
 Elbafly (Elba)
 Germanwings (Cologne/Bonn)
 Hellas Jet (Athens)
 Iberia (Madrid)
 do hãng Air Nostrum cung ứng (Barcelona, Ibiza [theo mùa], Valencia)
 KLM Royal Dutch Airlines (Amsterdam)
 operated by KLM Cityhopper (Amsterdam)
 Lufthansa (Frankfurt, Munich)
 operated by Air Dolomiti (Frankfurt, Munich)
 Meridiana (Cagliari, Catania, Malta, Olbia, Palermo)
 MyAir (Bordeaux, Bucharest-Băneasa, Brindisi, Catania, Ibiza, Lametia Terme, Madrid, Paris-Charles de Gaulle, Sofia, Venice)
 Neos (Sal Island, Sevilla, Skiathos, Tel Aviv)
 Royal Air Maroc (Casablanca)
 Scandinavian Airlines System (Copenhagen)
 Sterling Airlines (Stockholm-Arlanda)
 TAP Portugal (Lisbon)
 TAROM (Cluj-Napoca)
 Vueling Airlines (Madrid, Paris-Charles de Gaulle)(ngưng tháng 2 năm 2008)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sân bay Bologna (trang mạng chính thức, tiếng Anh)

Sân bay Ý
Bologna


title: Villanueva de la Condesa

text:
Villanueva de la Condesa là một đô thị trong tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 44 người.

Tham khảo

Đô thị ở Valladolid


title: Eucera conformis

text:
Eucera conformis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Eucera
Động vật được mô tả năm 1969


title: Boophis opisthodon

text:
Boophis opisthodon là một loài ếch trong họ Mantellidae. Chúng là loài đặc hữu của Madagascar.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.

Tham khảo

 Nussbaum, R., Cadle, J. & Raxworthy, C. 2004. Boophis opisthodon. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Boophis
Động vật lưỡng cư Madagascar
Động vật đặc hữu Madagascar


title: Cachorrilla

text:
Cachorrilla là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 88 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Toxorhina niveitarsis

text:
Toxorhina niveitarsis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Toxorhina
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Eatoniopsis

text:
Eatoniopsis là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Các loài
Các loài trong chi Eatoniopsis gồm có:
 Eatoniopsis edwardiensis (Watson, 1886)

Chú thích

Rissoidae


title: Monadicus emys

text:
Monadicus emys là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Monadicus


title: Thiếu phụ Godiva

text:
Godiva - Bá tước phu nhân xứ Mercia (khoảng 980 – 1067) là một nữ Bá tước, vợ của Bá tước Leofric, là một phụ nữ xinh đẹp đã dũng cảm khỏa thân cưỡi ngựa đi một vòng quanh thành phố Coventry, Anh để chồng giảm thuế nặng cho dân chúng. Godiva còn gọi là Godgifu, nghĩa là "quà tặng của Đức Chúa Trời".

Truyền thuyết
Theo truyền thuyết Anh, Godiva là một phụ nữ tuyệt đẹp đã yêu cầu chồng giảm thuế nặng cho dân chúng Coventry. Leofric hứa sẽ giảm thuế cho dân nếu vợ ông khỏa thân cưỡi ngựa dạo quanh thành phố Coventry. Leofric tin chắc rằng Godiva không bao giờ chịu làm như vậy. Không ngờ Godiva đồng ý, mặc dù có một chút khôn vặt – nàng đề nghị dân chúng vào một ngày hẹn trước đóng hết cửa và không nhìn ra đường phố. Và thế là Godiva khỏa thân cưỡi ngựa đi hết một vòng quanh thành phố Coventry. Ngài bá tước vô cùng kinh ngạc trước tinh thần dám xả thân của vợ mình nên đã giữ lời hứa, giảm thuế nặng cho dân chúng.

Cũng theo truyền thuyết thì trong ngày hôm đó chỉ có duy nhất một chàng Tom tò mò (Peeping Tom) đã lén lút ngó nhìn qua cửa sổ và chính ngay trong cái khoảnh khắc nhìn thấy đã bị mù cả hai mắt.

Nhân vật lịch sử
Cuộc đời của Bá tước Leofric và Godiva được ghi chép trong sử sách của Anh. Biên niên sử chép rằng năm 1043 Leofric, Bá tước xứ Mercia xây dựng tu viện dòng Benedictine ở Coventry, biến làng Coventry thành thành phố lớn thứ tư ở Anh thời bấy giờ. Leofric hiến cho tu viện rất nhiều đất đai, còn Godiva tặng rất nhiều vàng bạc mà không một tu viện nào thời đó có thể sánh bằng. Tuy vậy, không thấy sử sách ghi những truyền thuyết về Godiva và chàng Tom nhìn trộm.

Câu chuyện về Quý bà khỏa thân cưỡi ngựa lần đầu tiên được nhà tu Roger Wendover nhắc đến năm 1188. Theo đó, sự kiện này xảy ra ngày 10 tháng 7 năm 1040. Còn sau đấy thì câu chuyện được kể với sự thêu dệt của người đời. Thế kỷ 13, vua Edward I, tìm hiểu sự thật của câu chuyện này, đã nghiên cứu những sự kiện chép trong sử sách và nhận thấy rằng năm 1057 dân Coventry chịu thuế rất nặng.

Còn câu chuyện về "chàng Tom nhìn trộm", theo nhiều nguồn tin, chỉ xuất hiện vào năm 1586 khi Hội đồng thành phố Coventry đặt cho họa sĩ Adam van Noort vẽ bức hoạ về Lady Godiva theo truyền thuyết. Bức tranh này sau đấy được treo ở quảng trường thành phố nhưng dân chúng lại nhầm là ngài Bá tước Leofric đang ngó vào cửa sổ để xem một con dân đang nghe trộm.

Một số sự kiện liên quan

Câu chuyện về hành động quên mình vì nghĩa lớn của Lady Godiva cách đây gần 1000 năm đã trở thành đề tài của rất nhiều tác phẩm thơ, văn, hội họa, điện ảnh...

 Gần nhà thờ chính Coventry đặt bức tượng Lady Godiva ngồi trên ngựa, mái tóc buông xoã. Hình của bức tượng này khắc trong con dấu của Hội đồng thành phố Coventry.
 Từ năm 1678 dân chúng Coventry tổ chức ngày lễ hằng năm để tưởng nhớ Lady Godiva, ngày lễ này đến nay vẫn không thay đổi. Đây là ngày lễ như ngày hội Carnavan, người ta hát hò, biểu diễn âm nhạc còn buổi tối bắn pháo hoa. Những người tham dự mặc trang phục của thế kỷ 11 diễu hành từ nhà thờ cổ, theo con đường mà ngày xưa Lady Godiva đã cưỡi ngựa đi, rồi trở về tập trung ở tượng Lady Godiva để tổ chức nhiều cuộc thi, đặc sắc nhất cuộc thi bầu chọn Lady Godiva đẹp nhất. Tham dự cuộc thi này là những phụ nữ đẹp mặc đồ lót phụ nữ thế kỷ 11. Người thắng cuộc thường là người đẹp có mái tóc dài vàng óng.
 Có vẻ như ngược đời, nhưng ở Anh có nhiều cửa hàng bán quần áo mang tên Lady Godiva.
 Một nhà sản xuất sô-cô-la nổi tiếng có tên là Godiva (Lady Godiva).
 Bài hát "Don't Stop Me Now" của ban nhạc nổi tiếng Queen về Lady Godiva.
 Bài hát "My Girl" của Aerosmith có câu, "My girl's a Lady Godiva."
 Ban nhạc Boney M có bài hát "Lady Godiva".
 Nhà thơ Osip Mandelstam viết bài thơ "Lady Godiva" sau đây, lấy cảm hứng từ bức tranh Lady Godiva ngồi trên ngựa

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Countess Godiva  Cecilia Parsons
 Lady Godiva: The naked truth BBC, 24 tháng 8 năm 2001, 15:31 GMT 16:31 UK
 Lady Godiva (Godgifu)

Quý tộc Anh
Người Coventry
Khỏa thân


title: Calea kingii

text:
Calea kingii là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Calea kingii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Calea
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Areso

text:
Areso là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 12,02 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là 288 người.

Đô thị nằm ở độ cao m trên 466 mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 ARESO in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)

Đô thị ở Navarre


title: Doudelainville

text:
Doudelainville là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc in the về phía bắc của tỉnh, trên đường D25, khoảng 10 dặm Anh về phía nam của Abbeville.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Doudelainville trên trang mạng của INSEE
 Doudelainville trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Tầng Drum

text:
Tầng Drum là một tầng trong thống 3 (Cambri giữa) của kỷ Cambri trong địa thời học. Tầng này nằm ngay dưới tầng Cổ Trượng và phía trên tầng 5 chưa có tên cùng một thống. Khoảng thời gian diễn ra của tầng này là từ khoảng 506,5 tới 503 Ma (Ma: Megaannum, triệu năm trước).

Tên gọi và GSSP
GSSP lấy tại 62 m phía trên đáy của thành hệ Wheeler, kiểu địa tầng Ridge, dãy núi Drum, bang Utah, Hoa Kỳ. Tọa độ: . Tên gọi được phê chuẩn năm 2006.

Định nghĩa
Giới hạn dưới của tầng Drum được xác định theo sự xuất hiện sớm nhất của loài bọ ba thùy có danh pháp Ptychagnostus atavus. Giới hạn trên là sự xuất hiện sớm nhất của loài bọ ba thùy có danh pháp Lejopyge laevigata.

Tham khảo

 Loren E. Babcock, Richard A. Robison, Margaret N. Rees, Shanchi Peng và Matthew R. Saltzman: The Global boundary Stratotype Section and Point (GSSP) of the Drumian stage (Cambrian) in the Drum Mountains, Utah, USA. Episodes. 30(2): 102-109, Bắc Kinh 2007 .
Felix Gradstein, Jim Ogg và Alan Smith: A Geologic timescale. Nhà in Đại học Cambridge, 2004 ISBN 9780521786737.

Liên kết ngoài
 Ủy ban địa tầng học Đức (chủ biên): Stratigraphische Tabelle von Deutschland 2002. Potsdam 2002 ISBN 3-00-010197-7 (PDF; 6,57 MB)
 Ủy ban thăm dò cổ sinh vật và địa tầng thuộc Viện Hàn lâm khoa học Áo (chủ biên): Die Stratigraphische Tabelle von Österreich (sedimentäre Schichtfolgen). Viên, 2004 (PDF; 376 KB)
GeoWhen Database
Norges Network of offshore records of geology and stratigraphy
GSSP

Drum
Kỳ địa chất
Kỳ Drum
Địa thời Cambri


title: Meyras

text:
Meyras  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Xã của Ardèche


title: Cá thu chấm

text:
Cá thu chấm hay cá thu Ấn Độ (danh pháp hai phần: Scomberomorus guttatus) là một loài cá biển trong số các loài cá thu. Nó được tìm thấy trong khu vực Ấn Độ Dương và các vùng biển cận kề.

Tại Pakistan nó được gọi là surmai. Nó có thể cân nặng tới 45 kg và là một loài cá khỏe, mà thỉnh thoảng người ta thấy nó nhảy lên khỏi mặt nước khi bị mắc câu.

Nó là loài cá khá phổ biến ở các quốc gia xung quanh các vùng nước này, bao gồm Ấn Độ, Sri Lanka và Bangladesh.

Mặc dù khá phổ biến ở các vùng ven biển của Ấn Độ, nhưng nó lại có giá tương đối đắt và được gọi là "vanjaram" ở Tamil Nadu hay "nei meen" (cá dầu) ở Kerala. Nó cũng được dùng làm món cá dầm, thường được ăn như là một món gia vị cùng với cơm.

Đánh bắt cá

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Scomberomorus guttatus (TSN 172442). ITIS. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2006.
 "Scomberomorus guttatus". FishBase. Các biên tập viên Ranier Froese và Daniel Pauly. Phiên bản tháng 10 năm 2005. N.p.: FishBase, 2005.

G
Cá thể thao
Động vật được mô tả năm 1801
Cá ăn được
Cá thu


title: Bergesserin

text:
Bergesserin là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 332 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Macrogalea scaevolae

text:
Macrogalea scaevolae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Brooks & Pauly mô tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Macrogalea
Động vật được mô tả năm 2001


title: 1517

text:
Năm 1517 (số La Mã: MDXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện

Tháng 7
 Trịnh Tuy và Nguyễn Hoằng Dụ đánh nhau.
 Lê Chiêu Tông hạ lệnh chém đầu Trịnh Duy Đại vì tội mưu phản.

Ngày không rõ
 Vương quốc Hồi giáo Mamluk của Ai Cập sát nhập vào Đế chế Ottoman.

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1517


title: (244274) 2002 EC7

text:
{{DISPLAYTITLE:(244274) 2002 EC7}}(244274) 2002 EC7 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 6 tháng 3 năm 2002.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 244001–245000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 2002
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Nếnh

text:
Nếnh là một thị trấn thuộc huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Nếnh nằm ở phía nam huyện Việt Yên, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Yên Dũng và các xã Tăng Tiến, Vân Trung
Phía tây giáp xã Ninh Sơn và xã Quảng Minh
Phía nam giáp xã Quang Châu
Phía bắc giáp thị trấn Bích Động và xã Hồng Thái.

Thị trấn Nếnh có diện tích 12,51 km², dân số năm 2022 là 34.871 người, mật độ dân số đạt 2.787 người/km².

Hành chính
Thị trấn Nếnh được chia thành 11 tổ dân phố: Hoàng Mai 1, Hoàng Mai 2, Hoàng Mai 3, My Điền 1, My
Điền 2, My Điền 3, Nếnh, Ninh Khánh, Phúc Lâm, Sen Hồ, Yên Ninh.

Lịch sử
Nếnh vốn là tên nôm của làng Yên Ninh, một làng thuộc tổng Dật Ninh, huyện Yên Dũng, phủ Lạng Giang, xứ Kinh Bắc xưa; về sau tổng Dật Ninh được chuyển sang huyện Việt Yên, phủ Bắc Hà. Làng Yên Ninh nằm bên cạnh Quốc lộ 1 từ Hà Nội đi Lạng Sơn. Đây là một trong các làng nhiều tiến sĩ nho học vào loại nhất Việt Nam, với 10 người đã đỗ tiến sĩ trong các khoa thi từ năm 1469 đến 1619. Người đầu tiên đỗ đại khoa là tiến sĩ Thân Nhân Trung. Trung bình, cứ 15 năm làng Yên Ninh lại có một tiến sĩ. Đặc biệt gia tộc của tiến sĩ Thân Nhân Trung trong 3 thế hệ đóng góp 4/10 người đỗ tiến sĩ của làng. Các thành viên của gia tộc này đều làm quan trong thời vua Lê Thánh Tông.

Phần lớn địa bàn thị trấn Nếnh hiện nay trước đây thuộc xã Hoàng Ninh thuộc huyện Việt Yên.

Ngày 20 tháng 2 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định 16/2003/NĐ-CP. Theo đó, thành lập thị trấn Nếnh trên cơ sở 348,58 ha diện tích tự nhiên và 4.271 người của xã Hoàng Ninh (gồm làng Yên Ninh, Phố Nếnh và làng Ninh Khánh); 211,97 ha diện tích tự nhiên và 2.861 người của xã Quảng Minh (gồm làng Sen Hồ).

Sau khi thành lập, thị trấn Nếnh có 560,55 ha diện tích tự nhiên và 7.132 người. Xã Hoàng Ninh còn lại 680,83 ha diện tích tự nhiên và 8.690 người.

Đến năm 2018, thị trấn Nếnh có diện tích 5,66 km², dân số là 9.082 người, mật độ dân số đạt 1.605 người/km². Xã Hoàng Ninh có diện tích 6,86 km², dân số là 11.114 người, mật độ dân số đạt 1.620 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 813/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Bắc Giang (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Hoàng Ninh vào thị trấn Nếnh.

Văn hóa
Thị trấn Nếnh có 2 làng quan họ cổ thuộc danh sách 23 làng quan họ Bắc Giang được quy hoạch bảo tồn và đưa vào phát triển du lịch văn hóa là làng quan họ Sen Hồ và làng quan họ Yên Ninh.

Danh nhân

Các tiến sĩ làng Yên Ninh
Thân Nhân Trung, tiến sĩ năm 1469, thành viên Tao đàn Lê Thánh Tông (nhị thập bát tú)
Nguyễn Lễ Kính hay Nguyễn Kính, tiến sĩ 1475
Ngô Văn Cảnh, Hoàng giáp năm 1481, thành viên Tao đàn Lê Thánh Tông
Thân Tông Vũ, tiến sĩ năm 1481 , thành viên Tao đàn Lê Thánh Tông
Thân Cảnh Vân, Thám hoa năm 1487
Thân Nhân Tín, tiến sĩ năm 1490
Đỗ Văn Quýnh, tiến sĩ năm 1520
Doãn Đại Hiệu (尹大效), tiến sĩ năm 1541
Nguyễn Nghĩa Lập, tiến sĩ năm 1553
Hoàng Công Phụ, tiến sĩ 1619
Chu Bá Phượng, là người đầu tiên ở Việt Nam nhận bằng cử nhân khoa học từ bên Pháp gửi sang. Ông là bộ trưởng bộ Cứu tế năm 1945 - 1946 và là Bộ trưởng bộ Kinh tế năm 1946 của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Làng khoa bảng Việt Nam


title: Lipotriches amatha

text:
Lipotriches amatha là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1935


title: Adicella thalie

text:
Adicella thalie là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Adicella


title: Macropoliana afarorum

text:
Macropoliana afarorum là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Djibouti.

Chú thích

Tham khảo

Macropoliana
Động vật Djibouti


title: Dematochroma

text:
Dematochroma là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Baly miêu tả khoa học năm 1864.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Dematochroma doiana Jolivet, Verma & Mille, 2007
 Dematochroma foaensis Jolivet, Verma & Mille, 2007
 Dematochroma fusca Jolivet, Verma & Mille, 2007
 Dematochroma helleri Jolivet, Verma & Mille, 2007
 Dematochroma pilosa Jolivet, Verma & Mille, 2007

Chú thích

Tham khảo

Eumolpini


title: Lambach, Moselle

text:
Lambach là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Rohrbach. Tọa độ địa lý của xã là 49° 02' vĩ độ bắc, 07° 21' kinh độ đông. Lambach nằm trên độ cao trung bình là 400 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 267 mét và điểm cao nhất là 428 mét. Xã có diện tích 5,54 km², dân số vào thời điểm 1999 là 562 người; mật độ dân số là 101 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Danh sách sông ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất

text:
Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất không có sông theo đúng nghĩa mà chỉ có suối cạn. Đây là danh sách các dòng suối cạn theo cửa biển đổ ra.

Vịnh Ba Tư
Dubai Creek đôi khi cũng dc gọi là sông, nhưng nó là sông nhiễm mặn ở Dubai
Wadi al Batha (United Arab Emirates) ở Umm al-Qaiwain
Wadi Bih ở Ras al-Khaimah
Wadi Ghalilah ở Ras al-Khaimah

Vịnh Oman
Wadi Shi ở Sharjah
Wadi Wurayah ở Fujairah
Wadi Siji ở Fujairah and Ras al-Khaimah
Wadi Ham ở Fujairah
Wadi Hatta ở Dubai

Nội địa
Wadi al Ain ở Abu Dhabi
Wadi Barut ở Ras al-Khaimah
Wadi Halhal ở Ras al-Khaimah
Wadi Jib ở Ras al-Khaimah
Wadi Khabb ở Ras al-Khaimah
Wadi Litibah ở Ras al-Khaimah

Tham khảo

Địa lý các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Ả Rập


title: Agabus semipunctatus

text:
Agabus semipunctatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Kirby miêu tả khoa học năm 1837.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agabus


title: Angerville-la-Martel

text:
Angerville-la-Martel là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
 Angerville-la-Martel on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Olivella baetica

text:
Olivella baetica là một loài ốc biển cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Olivellidae, họ ốc ôliu nhỏ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Olivella


title: Halictus masselinus

text:
Halictus masselinus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1945


title: Barbasphecia hephaistos

text:
Barbasphecia hephaistos là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được tìm thấy ở Ghana.

Ấu trùng ăn các loài Loranthus.

Chú thích

Tham khảo

Barbasphecia
Côn trùng Tây Phi


title: Kytorhinus kaszabi

text:
Kytorhinus kaszabi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Hoffmann miêu tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Kytorhinus


title: Parathermes

text:
Parathermes là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Demotina vernalis

text:
Demotina vernalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Isono miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Demotina


title: Đảo Quang Hòa

text:
Đảo Quang Hòa là một đảo san hô thuộc nhóm đảo Lưỡi Liềm của quần đảo Hoàng Sa. Đảo này nằm cách đảo Duy Mộng khoảng 1,55 hải lý (2,87 km) về phía tây nam. Đây là đảo lớn nhất khu trung tâm nhóm Lưỡi Liềm.

Đảo Quang Hòa là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan và Trung Quốc. Hiện nay, Trung Quốc đang kiểm soát đảo này.

Địa lý

Thực chất, đảo Quang Hòa gồm một đảo lớn nối với một đảo nhỏ bởi một dải cát. Đảo lớn được gọi là Quang Hòa Đông hay Quang Hòa (tiếng Anh: Duncan Island; , Hán-Việt: Sâm Hàng đảo); đảo nhỏ được gọi là Quang Hòa Tây (tiếng Anh: Palm Island; , Hán-Việt: Quảng Kim đảo).

Đảo lớn có chiều dài tối đa 1260 m, chiều rộng tối đa 880 m, chu vi 3.500 m, diện tích khoảng 0,55 km²; đảo nhỏ có chiều dài 550 m, chiều rộng 270 m, chu vi 1.600 m, diện tích khoảng 0,12 km². Hai đảo Đông và Tây trước đây chỉ cách nhau một lạch nước rộng khoảng 800 m khi thủy triều lên và khoảng 500 m khi thủy triều xuống. Hiện nay hai đảo bồi đắp và nối với nhau bằng một dải cát dài 560 m, diện tích tổng cộng vào khoảng 0,71 km². Đảo được bao quanh bởi bãi cát vàng và rạn san hô viền bờ rất rộng.

Môi trường
Theo báo cáo khảo sát của kỹ sư Trần Hữu Châu (Việt Nam Cộng hòa) vào năm 1973 thì ở phía tây đảo lớn có rừng cây nhàu và cây mọc trên đất giàu phosphat; nhiều cây cao tới 4 m. Phía đông đảo lớn là những mảnh vụn san hô với đá rồi tới một khu đất chỉ có dây leo bò sát mặt đất. Trên đảo bé chủ yếu là những cây mọc trên đất giàu phosphat và một số ít cây nhàu cao khoảng 3 m. Đến nay, Trung Quốc đã xây đường trên dải cát nối hai đảo Đông-Tây và rất nhiều công trình khác trên đảo Quang Hoà.

Lịch sử
Trận Hải chiến Hoàng Sa giữa Hải quân Việt Nam Cộng hòa và Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã diễn ra trong vòng 3 đến 7 hải lý (5,6–13 km) quanh đảo này.

Tham khảo

Hình ảnh khác

Quang Hòa


title: Godod

text:
Godod là một đô thị cấp bốn ở tỉnh Zamboanga del Norte, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 15.139 người trong 2.877 hộ.

Các đơn vị hành chính

Godod, về mặt hành chính, được chia thành 17 khu phố (barangay).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Mã địa lý chuẩn Philipin
 2000 Thông tin điều tra dân số Philipin

Đô thị của Zamboanga del Norte


title: Pöls

text:
Pöls là một đô thị thuộc huyện Judenburg trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 33,52 km², dân số cuối năm 2005 là 790 người.

Tham khảo


title: Oxycephala

text:
Oxycephala là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1838 bởi Guérin-Méneville.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Oxycephala cornigera Guérin-Méneville, 1838

Chú thích

Tham khảo

Cryptonychini


title: Megachile mossambica

text:
Megachile mossambica là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Gribodo mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1895


title: Merey

text:
Merey là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

''Encyclopaedia Britannica 1911: "Normandy"
MSS Notitia provinciarum ecclesiasticarum bulliae

Xã của Eure


title: Laccophilus nodieri

text:
Laccophilus nodieri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: 8382 Mann

text:
8382 Mann (1992 SQ26) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 9 năm 1992 bởi F. Borngen ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8382 Mann

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Gonomyia sauteri

text:
Gonomyia sauteri là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc và miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Clitocybula

text:
Clitocybula là một chi nấm trong họ Marasmiaceae. Chi này được Georges Métrod miêu tả khoa học năm 1952.

Các loài
C. abundans
C. aperata
C. atroalba
C. familia
C. grisella
C. lacerata

Xem thêm

Danh sách các chi trong họ Marasmiaceae

Ghi chú

Liên kết ngoài

Marasmiaceae


title: Onegin (phim)

text:
Onegin là bộ phim điện ảnh Mỹ-Anh, do Martha Fiennes đạo diễn, phát hành bằng tiếng Anh và Pháp, chuyển thể từ tiểu thuyết bằng thơ nổi tiếng Eugene Onegin của đại thi hào Nga Alexander Pushkin. Phim đã tham gia Liên hoan phim Toronto năm 1999, sau đó tham gia Liên hoan phim Tokyo và Martha Fiennes đoạt giải đạo diễn xuất sắc nhất. Phim cũng đoạt một số giải thưởng khác.

Diễn viên
 Ralph Fiennes as Yevgeni "Eugene" Onegin
 Liv Tyler as Tatyana
 Irene Worth as Princess Alina
 Toby Stephens as Lensky
 Martin Donovan as Prince Nikitin
 Lena Headey as Olga
 Alun Armstrong as Zaretsky
 Simon McBurney as Triquet
 Harriet Walter as Madame Larina
 Elizabeth Berrington as Mlle Volkonsky

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim Mỹ
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim năm 1999
Phim tiếng Anh
Phim tiếng Pháp
Phim lấy bối cảnh ở thế kỷ 19
Phim quay tại Anh
Phim chính kịch lãng mạn thập niên 1990
Phim độc lập của Mỹ
Phim chính kịch lãng mạn Mỹ
Phim chính kịch lãng mạn Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim đạo diễn đầu tay
Phim dựa theo tác phẩm của Aleksandr Sergeyevich Pushkin


title: Leidenborn

text:
Leidenborn là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Xylophanes falco

text:
Xylophanes falco là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Honduras và Guatemala phía bắc through México tới miền nam Arizona và miền tây Texas. It is generally được tìm thấy ở cây sồi woodland và along streamsides.

Sải cánh dài 70–80 mm. Con trưởng thành tương tự như Xylophanes monzoni nhưng nhìn chung màu nhạt hơn.

Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 9 in Arizona và continuously in the tropics.

Ấu trùng có thể ăn Bouvardia glaberrima.

Chú thích

Tham khảo

Xylophanes


title: Paradmete

text:
Paradmete là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutomitridae.

Các loài
Các loài trong chi Paradmete gồm có:

 Paradmete arnaudi Numanami, 1996
 Paradmete breidensis Numanami, 1996
 Paradmete cryptomara (Rochebrune & Mabille, 1885)
 Paradmete curta (Strebel, 1908)
 Paradmete fragillima (Watson, 1882)
 Paradmete longicauda (Strebel, 1908)
 Paradmete percarinata Powell, 1951

Chú thích

Tham khảo

Volutomitridae


title: Hiệp hội bóng đá Nam Phi

text:
Hiệp hội bóng đá Nam Phi (; ; ; SAFA) là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Nam Phi. Liên đoàn quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia nam và nữ, tổ chức các giải bóng đá như vô địch quốc gia và cúp quốc gia. Liên đoàn bóng đá Nam Phi gia nhập FIFA và CAF cùng năm 1992.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ
 Nam Phi  trên trang chủ của FIFA.

Nam Phi
Bóng đá Nam Phi
Tổ chức thể thao thành lập năm 1991


title: Tiếng Estonia

text:
Tiếng Estonia ( ) là ngôn ngữ chính thức của Cộng hòa Estonia, được nói như bản ngữ bởi chừng 922.000 người tại Estonia và 160.000 kiều dân Estonia. Nó thuộc về nhóm Finn của hệ ngôn ngữ Ural.

Phân loại
Tiếng Estonia thuộc về chi nhánh Finnic của ngữ hệ Ural, cùng với tiếng Phần Lan, tiếng Karelia và các ngôn ngữ khác gần đó. Các ngôn ngữ Ural không thuộc về ngữ hệ Ấn-Âu. Tiếng Estonia có liên quan đến tiếng Hungary và tiếng Sami.

Tiếng Estonia bị ảnh hưởng bởi tiếng Thụy Điển, tiếng Đức (ban đầu là Hạ Trung Đức, là ngôn ngữ lingua franca của Liên đoàn Hanseatic và đã được phát âm trong khu vực được biết đến ngày nay là Estonia bởi một cộng đồng người Mông cổ ở Đức và sau đó là tiếng Đức chuẩn) và tiếng Nga, mặc dù nó không liên quan đến chúng về mặt về hệ ngôn ngữ.

Giống như tiếng Phần Lan và tiếng Hungary, tiếng Estonia chủ yếu là ngôn ngữ chấp dính, nhưng khác với các ngôn ngữ kia, nó đã mất tính hòa hợp nguyên âm, các nguyên âm phía trước chỉ xuất hiện trên âm tiết đầu hoặc âm tiết, mặc dù trong các văn bản cổ xưa, sự hài hòa nguyên âm vẫn có thể được nhận ra. Hơn nữa, việc mất của các âm thanh cuối từ khá nhiều, và điều này đã làm cho hình thái biến dạng của nó trở nên rõ ràng hơn nhiều so với phần còn lại của ngôn ngữ, đặc biệt là đối với danh từ và tính từ có tính từ. Anh ngữ, nhưng thứ tự cơ bản là đối tượng-động từ-động từ.

Lịch sử
Hai ngôn ngữ lịch sử khác của Estonia (đôi khi được coi là tiếng địa phương), ngôn ngữ Bắc và Nam Estonia, dựa trên tổ tiên của người Estonina hiện đại di cư vào lãnh thổ của Estonia ít nhất là hai làn sóng khác nhau, cả hai nhóm phương ngữ Finnic khác nhau đáng kể. Tiếng Estonia tiêu chuẩn hiện đại đã phát triển dựa trên các phương ngữ của Bắc Estonia.

Ngữ pháp tiếng Estonia xuất bản trong Reval năm 1637 bởi Heinrich Stahl
Các văn bản cổ nhất của các ngôn ngữ Finnic của Estonia ngày từ thế kỷ 13. Xuất phát từ Livoniae trong Biên niên sử của Henry of Livonia có chứa tên tiếng Estonia, từ và các mảnh của câu.

Văn học Estonia

Những mẫu vật còn sót lại của Estonia (phía bắc) được kết nối là cái gọi là những lời cầu nguyện Kullamaa từ năm 1524 đến 1528. Năm 1525 cuốn sách đầu tiên được xuất bản bằng tiếng Estonia đã được in. Cuốn sách là bản thảo của Lutheran, không bao giờ đến người đọc và đã bị phá hủy ngay sau khi xuất bản.

Cuốn sách Estonian còn sót lại đầu tiên là bản dịch song ngữ tiếng Đức-Estonia của giáo lý Lutheran của S. Wanradt và J. Koell đến năm 1535, trong thời kỳ Cải cách Tin Lành. Sách ngữ pháp của Estonia được các linh mục sử dụng đã được in bằng tiếng Đức năm 1637. Tân Ước đã được dịch sang tiếng Nam Estonia vào năm 1686 (phía Bắc Estonia, 1715). Hai ngôn ngữ này được thống nhất dựa trên phía bắc của tiếng Estonia bởi Anton thor Helle.

Các tác phẩm bằng tiếng Estonia đã trở nên có ý nghĩa hơn trong thế kỷ 19 trong Thời kỳ Khai sáng (Estophile Enlightenment Period) (1750-1840).

Sự ra đời của văn học Estonia chính là trong các năm 1810 đến 1820 khi những bài thơ yêu nước và triết học của Kristjan Jaak Peterson đã được xuất bản. Peterson, người là sinh viên đầu tiên của Đại học Dorpat ở Đức, đã thừa nhận nguồn gốc tiếng Estonia của mình, thường được coi là người báo cáo về văn học quốc gia của Estonia và là người sáng lập nên thơ Estonian hiện đại. Sinh nhật của ông, ngày 14 tháng 3, được tổ chức tại Estonia vào ngày Tiếng Mẹ đẻ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Summer School of Estonian at Tallinn University
 Estonica.org article
 Estonian literary magazine
 Maps of dialect areas from the Institute of the Estonian Language
  Estonian Language Handbook (Eesti keele käsiraamat) — Institute of the Estonian Language
 Learn Estonian!  – Rated list of online Estonian courses and other resources
 Õigekeelsussõnaraamat: shows the inflection of more than 100000 Estonian words, based on 90 patterns of nouns and 200 patterns of verbs
 Estonian verb conjugator and noun declinator
 Learn to speak Estonian
 *Eesti keel ja meel*("Estonian Language and Mind"). A computer-based course in colloquial Estonian using English, German, French, Russian, Italian, Dutch, Romanian, Greek, or Hungarian as the source language. It is best suited for advanced beginners and intermediate students of Estonian. It can be used on-line or purchased as a DVD (ISBN 978-9985-9794-5-7).
 Estonian language course

Từ điển

 An Estonian-English dictionary (Institute of the Estonian Language)
 A small English-Estonian-English dictionary (Institute of Baltic Studies)  — based on a common school dictionary
 An Estonian-English-Estonian dictionary
 An Estonian-English-Estonian dictionary
 A small Estonian-English-Estonian dictionary  with multiple cases of nouns and verbs.

Âm thanh
 Various audio files of speakers of Estonian dialects, settlers and emigres

Ngôn ngữ chắp dính
Ngôn ngữ tại Estonia
Ngôn ngữ tại Nga
Ngôn ngữ tại Phần Lan
Ngôn ngữ tại Latvia
Nhóm ngôn ngữ Phần Lan
Ngôn ngữ chủ-động-tân


title: Leptotarsus columbianus

text:
Leptotarsus columbianus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Le Cardonnois

text:
Le Cardonnois là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Thị trấn này tọa lạc trên đường D188, khoảng 30 miles south-về phía đồng nam của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Le Cardonnois on Insee
 Le Cardonnois on Quid

Xã của Somme


title: 6902 Hideoasada

text:
6902 Hideoasada (1989 US3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 10 năm 1989 bởi Y. Mizuno và T. Furuta ở Kani.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6902 Hideoasada

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Bretenières

text:
Bretenières là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Triaenodes tico

text:
Triaenodes tico là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Triaenodes


title: Bulbophyllum pallidiflorum

text:
Bulbophyllum pallidiflorum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

pallidiflorum]]

P


title: Obersaasheim

text:
Obersaasheim là một xã ở tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 12,88 km², dân số năm 1999 là 985 người. Khu vực này có độ cao 197 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Valérie Lemercier

text:
Valérie Lemercier (sinh ngày 9 tháng 3 năm 1964) là nữ ca sĩ, nữ diễn viên, người viết kịch bản và nữ đạo diễn người Pháp.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Chị sinh tại Dieppe, Pháp, và lớn lên ở Gonzeville. Chị học ở Conservatoire Rouen - một trường múa, nhạc và kịch. Lemercier bắt đầu sự nghiệp diễn viên từ năm 1988, trong loạt phim truyền hình Palace. Lemercier đã đoạt 2 giải César cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất cho các vai diễn trong phim Les Visiteurs (1994) và phim Fauteuils d'orchestre (2007).

Chị phát hành album nhạc đầu tiên Valérie Lemercier chante năm 1996, và sau đó đã thâu ba bản đơn với các ca sĩ khác.

Danh mục phim
 Milou en mai (1990)
 Après après-demain (1990)
 L'Opération Corned-Beef (1991)
 Le Bal des casse-pieds (1992)
 Sexes faibles! (1992)
 Les Visiteurs (1993)
 La Cité de la peur (1994)
 Casque bleu (1994)
 Sabrina (1995)
 Quadrille (1997)
 Le Derrière (1999)
 Tarzan (1999)
 Vendredi soir (2002)
 RRRrrrr!!! (2004)
 Narco (2004)
 Palais Royal! (2005)
 Fauteuils d'orchestre (2006)
 Arthur et les Minimoys (2006)
 Le Héros de la famille (2006)
 L'Invité (2007)
 Musée haut, musée bas (2008)
 Agathe Cléry (2008)

Truyền hình
 Palace (1988)
 Samedi soir en direct (1 episode, 2003)

Sân khấu
 Valérie Lemercier au Splendid, Théâtre du Palais-Royal (1989)
 Un fil à la patte, Théâtre du Palais-Royal (1989)
 Valérie Lemercier au Théâtre de Paris (1995-1996)
 Folies Bergère (2000)
 Valérie Lemercier au Le Palace (Paris) (2008)

Đĩa hát
 Valérie Lemercier chante (1996)
 J'ai un mari - duet with Pascale Borel (2006)
 Pourquoi tu t'en vas? - duet with Christophe Willem (2007)
 Peter and the Wolf (Narrator) (2007)
 Le Coup de soleil - duet with Vincent Delerm (2007)

Giải thưởng
 Giải César cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất - Les Visiteurs (1994)
 Giải César cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất - Fauteuils d'orchestre (2007)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1964
Nữ diễn viên điện ảnh Pháp
Nữ diễn viên truyền hình Pháp
Nhân vật còn sống
Nhà biên kịch phim Pháp
Nữ biên kịch gia
Nữ ca sĩ Pháp
Đạo diễn điện ảnh Pháp


title: Phenatoma zealandica

text:
Phenatoma zealandica là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Borsoniidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Phenatoma


title: Phytometra

text:
Phytometra là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae. Chi này trước đây đã được xếp vào phân họ Phytometrinae trong họ Erebidae hoặc vào phân họ Calpinae trong họ Noctuidae.

Các loài

 Phytometra africana (Snellen, 1872)
 Phytometra apicata Barnes & McDunnough, 1916
 Phytometra carnea (Prout A. E., 1922)
 Phytometra coniota (Hampson, 1926)
 Phytometra curvifera (Hampson, 1926)
 Phytometra duplicalis (Walker, 1866)
 Phytometra ernestinana Blanchard, 1840 – Ernestine's moth
 Phytometra euchroa Hampson, 1918
 Phytometra formosalis Walker, 1866
 Phytometra haemaceps (Hampson, 1910)
 Phytometra haematoessa (Hampson, 1910)
 Phytometra helesusalis (Walker, 1859)
 Phytometra heliriusalis (Walker, 1859)
 Phytometra hypopsamma (Hampson, 1926)
 Phytometra laevis Swinhoe, 1901
 Phytometra lentistriata (Hampson, 1910)
 Phytometra luna Zerny, 1927
 Phytometra magalium (Townsend, 1958)
 Phytometra nigrogemmea Romieux, 1943
 Phytometra nyctichroa (Hampson, 1926)
 Phytometra obliqualis Dyar, 1912
 Phytometra orgiae Grote, 1875
 Phytometra olivescens (Hampson, 1910)
 Phytometra opsiphora (Hampson, 1926)
 Phytometra ossea (Saalmüller, 1891)
 Phytometra pentheus (Fawcett, 1916)
 Phytometra pyralomima (Wiltshire, 1961)
 Phytometra rhodopa (Bethune-Baker, 1911)
 Phytometra rhodarialis Walker, 1859 – pink-bordered yellow moth
 Phytometra sacraria (Felder & Rogenhofer, 1874)
 Phytometra sanctiflorentis Boisduval, 1834
 Phytometra signifera (Hampson, 1926)
 Phytometra silona (Schaus, 1893)
 Phytometra subflavalis (Walker, 1865)
 Phytometra umbrifera (Hampson, 1910)
 Phytometra viridaria Clerck, 1759 – small purple-barred
 Phytometra zotica (Viette, 1956)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Phytometra at funet.fi

Phytometrini


title: Muối Himalaya

text:
Muối Himalaya là tên thương mại của loại muối halit (hay còn gọi là đá muối) được sản xuất ở Pakistan, loại muối đã được nhiều công ty ở châu Âu, Bắc Mỹ và Úc kinh doanh vào đầu thế kỷ 21. Nó được khai thác chủ yếu từ mỏ muối Khewra ở Khewra, quận Jhelum, Punjab, Pakistan, cách Himalaya 300 km, khoảng 160 km từ Islamabad, và 260 km từ Lahore, và nằm trong dãy núi Salt Range.

Muối ở đây đôi khi có màu hồng hoặc đỏ, với một số tinh thể có màu trắng đục đến trong suốt. Nó thường được dùng làm muối ăn, dùng cho spa,...

Tham khảo

Himalaya
Ngụy khoa học
Công nghiệp muối ăn ở Pakistan


title: Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2011

text:
Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2011, tên gọi chính thức là Giải bóng đá Cúp Quốc gia - Nhựa Hoa Sen 2011 vì lý do tài trợ, là mùa giải thứ 19 của Giải bóng đá Cúp Quốc gia do Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức lần thứ 19. Diễn ra từ ngày 8 tháng 1 đến 27 tháng 8 năm 2011, giải đấu có sự góp mặt của 13 đội bóng thuộc giải Vô địch Quốc gia và 12 đội bóng thuộc giải hạng Nhất. Đây là năm thứ hai liên tiếp tập đoàn Hoa Sen trở thành nhà tài trợ chính cho giải đấu.

Thể thức thi đấu
25 đội bóng có 20 đội bóng tham dự từ vòng 1/16 và 5 đội (SHB Đà Nẵng, Becamex Bình Dương, Sông Lam Nghệ An,Hoàng Anh Gia Lai và Hà Nội T&T) được vào thẳng vòng 1/8.

Giải áp dụng luật thi đấu của FIFA và các quy chế, quy định của Liên đoàn bóng đá Việt Nam.

Các đội đấu loại trực tiếp 1 lượt trận, nếu hoà sau 2 hiệp chính sẽ thi đá luân lưu 11 mét để xác định đội thắng (không có hiệp phụ). Hai đội thua ở bán kết cùng xếp thứ ba. Đội đoạt cúp vô địch sẽ dự trận tranh Siêu cúp Quốc gia và đại diện Việt Nam tham dự AFC Cup 2012.

Sơ đồ thi đấu

Vòng 1/16

----

Vòng 1/8

Tứ kết

Bán kết

Chung kết

Chú thích

Xem thêm
Giải bóng đá vô địch quốc gia 2011
Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Việt Nam 2011
Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia 2011
Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia 2011
Siêu cúp bóng đá Việt Nam 2011

Liên kết ngoài
Lịch thi đấu cúp bóng đá Việt Nam 2011

2011
cúp


title: Adelocera fryi

text:
Adelocera fryi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Adelocera


title: Szombathya merkli

text:
Szombathya merkli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Szombathya