title: Vĩnh Kỳ

text:
Vĩnh Kỳ (chữ Hán: 永琪; ; 23 tháng 3, 1741 – 16 tháng 4, 1766), Ái Tân Giác La, biểu tự Quân Đình (筠亭), hiệu Đằng Cầm Cư Sĩ (藤琴居士), là Hoàng tử thứ năm của Thanh Cao Tông Càn Long Đế.

Trong số các Hoàng tử lúc bấy giờ, Vĩnh Kỳ là vị Hoàng tử tài giỏi nhất và rất được Càn Long Đế yêu mến. Trước khi qua đời, được Càn Long Đế ân tặng Thân vương, là một trong số ít các Hoàng tử thụ tước Vương thời Càn Long.

Đương thời ông có tiếng hay chữ, không chỉ chữ Mãn mà còn cả chữ Hán, một trong những tác phẩm nổi tiếng của ông là Tiêu thông đằng cảo (蕉桐幐稿).

Cuộc đời
Hoàng tử Vĩnh Kỳ được sinh vào ngày 7 tháng 2 (âm lịch) năm Càn Long thứ 6 (1741), giờ Sửu, sinh mẫu là Du Quý phi. Ông từ nhỏ cần mẫn hiếu học, mỗi ngày đều là người đến thư phòng sớm nhất. Hoàng tử Vĩnh Kỳ lớn lên nổi tiếng đa tài đa nghệ, thông thạo ba ngôn ngữ Hán, Mãn, Mông Cổ. Trên thông thiên văn, dưới tường địa lý, giỏi lịch pháp, toán học, có tài thi ca, thư pháp, cưỡi ngựa bắn tên, nên rất được Càn Long Đế coi trọng. Theo cách nói của Càn Long Đế, sau cái chết của Vĩnh Liễn cùng Vĩnh Tông, thì Vĩnh Kỳ là nhân tuyển lập làm Thái tử được ông cân nhắc:「"Khi ấy Trẫm coi Hoàng ngũ tử là xuất chúng nhất trong các A ca, Hán văn, Mãn Châu và Mông Cổ đều thành thạo, cưỡi ngựa bắn cung và phép nhính cũng đều xuất sắc. Ý của Trẫm là yêu thương nhất, cũng tính việc chọn mà chưa kịp nói, sau bệnh liên miên mà chết"; 其时朕视皇五子, 于诸子中觉贵重, 且汉文, 满洲, 蒙古语, 马步射及算法等事, 并皆娴习, 颇属意于彼, 而未明言, 乃复因病旋逝」.

Năm Càn Long thứ 22 (1757), ngày 21 tháng 10 (âm lịch), Hoàng ngũ tử Vĩnh Kỳ làm lễ thành hôn với Tây Lâm Giác La thị, cháu gái Ngạc Nhĩ Thái. Năm thứ 28 (1763), Thanh Yến điện gặp hỏa hoạn, Vĩnh Kỳ đã cứu Càn Long Đế thoát hiểm, làm cho Càn Long Đế sau đó càng yêu quý ông.

Tặng làm Thân vương
Năm Càn Long thứ 30 (1765), Hoàng tử Vĩnh Kỳ bệnh trở nặng. Ngày 17 tháng 11 (âm lịch), Càn Long Đế phong cho Vĩnh Kỳ làm [Hòa Thạc Thân vương; 和碩親王]. Sang ngày 26, định ra chữ phong hiệu, là Vinh Thân vương (荣親王), là vị Hoàng tử thứ hai của Càn Long Đế được phong tước Thân vương, sau Định An Thân vương Vĩnh Hoàng. Chữ ["Vinh"] của Vĩnh Kỳ, Mãn văn là 「dengge」, ý là "Quang vinh", "Vinh quang". Tuy chữ Vinh này cùng Hán ngữ với Hoàng tứ tử Vinh Thân vương - con trai của Thuận Trị Đế và Đổng Ngạc phi, nhưng âm Mãn của Hoàng tứ tử là 「wesihun」, ý là "Cao quý", "Cao thượng", ý nghĩa cao hơn rất nhiều so với phong hiệu của Vĩnh Kỳ.

Nhận định của Càn Long Đế khi ấy:「"Trong các hoàng tử của Trẫm, duy có Hoàng trưởng tử cùng Hoàng ngũ tử, nhân vì bệnh nguy kịch mà gia phong Thân vương"; 朕於諸子中，惟皇長子、皇五子，皆因病劇時始加封親王」. Trước khi ban ra chỉ tấn phong Thân vương, Càn Long Đế cũng ra chỉ dụ trách cứ quan viên bên cạnh Vĩnh Kỳ rằng:「"Chứng bệnh của Ngũ a ca qua trị liệu mấy tháng vẫn chưa khỏi. Theo đại phu khám bệnh, là do hư tổn bên trong mà gây ra. Nếu có thể sớm phát hiện chứng bệnh mà điều trị, thì rất có thể cứu chữa. Thế mà bọn Trương Như Phan, Tống Quốc Thụy lại không tận tình, trong thời gian tháng 5 năm nay cũng không hề để ý mà bẩm báo bệnh tình. Trương Như Phan cùng Tống Quốc Thụy đều giao cho Nội vụ phủ Đại thần trị tội"」. Có thể thấy rõ vào thời điểm phong tước, bệnh của Vĩnh Kỳ hoàn toàn không thể cứu chữa.

Sang năm sau (1766), ngày 8 tháng 3 (âm lịch), buổi trưa, Vinh Thân vương Vĩnh Kỳ qua đời, khi 26 tuổi. Thụy hiệu là Thuần (純). Chữ ["Thuần"] trong thụy của ông, Mãn văn là 「gulu」, ý là "Thuần khiết", "Chính đáng", một chữ thụy không thường thấy của một tông thất hoàng thân.

Sau khi Vĩnh Kỳ qua đời, hệ Vinh vương phủ trải qua các đời, cũng không có một chút ân sủng vượt bậc nào, là đúng quy chuẩn thừa tự của một huyết mạch khác phái của Hoàng thất. Tòa phủ đệ của một chi Vinh vương nằm ở Thái Bình phố (太平街) thuộc Bắc Kinh, được ban vào năm Càn Long thứ 49 (1785) cho Miên Ức. Sang thời Đạo Quang, một chi hệ Vinh vương phủ phải dọn nhà sang Bắc Sá tiểu phủ (北岔小府) của Đại Phật tự (大佛寺). Khi phân phủ, một chi Vinh vương phủ nhập vào Chính Hồng kỳ bên cánh hữu, là cùng một kỳ tịch với Tuần vương phủ (hậu duệ Vĩnh Chương), Thụy vương phủ (hậu duệ Miên Hân) và Ẩn vương phủ (hậu duệ Dịch Vĩ).

Lăng viên
Lăng viên của Vĩnh Kỳ thuộc Dương Tân trang (楊辛莊), nằm ở 10 km phía Tây của huyện Mật Vân, ngoại ô thành phố Bắc Kinh. Lăng viên này tục xưng gọi [Thái tử lăng; 太子陵], mặt Bắc giáp Nãi Đầu sơn (奶頭山), phía Tây là Vĩ Tử dục (葦子峪), phía Đông là Ma Tử dục (麻子峪) còn phía Nam giáp Diêu Tử dục (鷂子峪). Bên trong ngoài Vĩnh Kỳ còn có an táng Định An Thân vương Vĩnh Hoàng cùng Tuần Quận vương Vĩnh Chương.

Khoảng thế kỉ 20, nhánh đại tông của Tuần vương phủ quẫn bách tài chính, liên hệ hai vương phủ còn lại cố vào lăng viên, đem một ít đồ bán ra. Sau khi Tân Trung Quốc thành lập, kiến trúc trong lăng viên phần nhiều đã bị phá hủy. Hiện tại, đập thủy điện của Mật Vân đã bao phủ hơn phân nửa diện tích cũ của lăng viên.

Gia quyến

Thê thiếp
 Đích Phúc tấn: Tây Lâm Giác La thị (西林覺羅氏), con gái của Tổng đốc Ngạc Bật (鄂弼), cháu gái của Ngạc Nhĩ Thái.
 Trắc Phúc tấn: Tác Xước La thị (索綽羅氏), con gái của Tả đô Ngự sử Quan Bảo (觀保).
 Thị thiếp:
 Hồ thị (胡氏), con gái của Hồ Tôn Trụ (胡存柱).
 Như Cách cách (如格格), không rõ họ. Khi Vĩnh Kỳ qua đời, bèn ưu uất mà chết. Quan viên tấu nên dùng lễ Trắc Phúc tấn, nhưng Càn Long Đế phản đối, y theo lễ Nữ hầu mà làm, theo đúng thân phận.

Hậu duệ
 Con trai:
 Trưởng tử [長子; 1759], chết non, mẹ là Tác Xước La thị.
 Nhị tử [二子; 1760], chết non, mẹ là Hồ thị.
 Tam tử [三子; 1761 - 1763], chết yểu, mẹ là Tác Xước La thị.
 Tứ tử [四子; 1764], chết non, mẹ là Tác Xước La thị.
 Miên Ức [绵億; 1764 - 1815], mẹ là Tác Xước La thị, con trai duy nhất còn sống của Vĩnh Kỳ. Thành niên tập tước thành Đa La Vinh Quận vương, thụy là Vinh Khác Quận vương (榮恪郡王).
 Lục tử [六子; 1765], chết non, mẹ là Tây Lâm Giác La thị.
 Con gái:
 Huyện quân [县君; 1762 - 1780], mẹ là Hồ thị, sinh ngày 24 tháng 5 (âm lịch) năm Càn Long thứ 27. Năm Càn Long thứ 35 (1770), tháng 9, tuyển Vượng Thấm Ba Mục Ba Nhĩ (旺沁巴穆巴尔) làm Ngạch phò, năm thứ 44 (1779). Huyện quân mất ngày 14 tháng 11 (âm lịch) năm Càn Long thứ 45, giờ Mùi.
 Con gái thứ [二女; 1762], mẹ là Hồ thị, sinh ngày 2 tháng 1 (âm lịch) năm Càn Long thứ 29, mất cùng tháng.

Trong văn hóa đại chúng

Xem thêm
 Quý tộc nhà Thanh
 Du Quý phi
 Vĩnh Hoàng
 Vĩnh Thành (hoàng tử)
 Vĩnh Dung
 Vĩnh Lân

Tham khảo

 Thanh sử cảo

Sinh năm 1741
Mất năm 1766
Hoàng tử nhà Thanh
Thân vương tông thất nhà Thanh
Người Mãn Châu Chính Hồng kỳ
Vinh Thân vương


title: Ampedus chigo

text:
Ampedus chigo là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Quận Richland, Illinois

text:
Quận Richland là một quận thuộc tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Illinois

Illinois 1841
Khu dân cư thành lập năm 1841
Little Egypt


title: Chanteloup, Manche

text:
Chanteloup  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 50 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Callispa africana

text:
Callispa africana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: Cư sĩ

text:
Cư sĩ (zh. 居士, sa. gṛhapati, kulapati, pi. gahapati) là tên dịch nghĩa, cũng được gọi là Trưởng giả (長者), Gia chủ (家主), Gia trưởng (家長), dịch âm Hán-Việt là Ca-la-việt (迦羅越), Già-la-việt (伽羅越). Danh từ này có hai nghĩa:
Người dòng họ giàu sang;
Người tại gia mộ đạo (Phật).
Phần lớn, từ Cư sĩ được hiểu dưới nghĩa thứ hai và đồng nghĩa với Cận sự nam (zh. 近事男, sa., pi. upāsaka), Cận sự nữ (zh. 近事女, sa., pi. upāsikā). Cư sĩ là một danh từ chỉ người theo đạo Phật nhưng vẫn giữ đời sống thế gian, đã quy y Tam bảo và giữ năm giới.

Theo Phật giáo Nguyên thủy thì cư sĩ đạo Phật thông thường còn rất lâu mới đạt Niết-bàn vì họ không chịu từ bỏ dục lạc thế gian. Tuy nhiên nếu họ giữ hạnh bố thí (sa., pi. dāna) thì phúc đức (sa. puṇya) có thể giúp họ tái sinh làm tăng sĩ và nhờ đó tu học đến cấp bậc A-la-hán và đạt Niết-bàn. Phật giáo Nguyên thủy xem cư sĩ là người phụng sự đạo pháp bằng cách cúng dường thực phẩm, quần áo, là người lo lắng cho đời sống của tăng, ni. Đại thừa xem cư sĩ có vai trò quan trọng hơn, quan niệm rằng cư sĩ cũng có khả năng thành Phật như tất cả những ai. Nhiều Bồ Tát trong Đại thừa ẩn dưới đời sống của một cư sĩ tại gia thông thường. Ví dụ tiêu biểu có lẽ là cư sĩ Duy-ma-cật trong bộ kinh Duy-ma-cật sở thuyết.

Tại Trung Quốc có giáo hội của cư sĩ và, thường thường, các vị này lấy việc giữ năm giới làm nền tảng chung. Nếu vì lý do gì mà một hay nhiều giới bị vi phạm thì cư sĩ có quyền chỉ nguyện giữ những giới kia. Có người cho đốt ba hay nhiều chấm vào cánh tay để xác nhận mình là cư sĩ. Có nhiều cư sĩ nguyện giữ cả giới Bồ Tát.

Tham khảo

 Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
 Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Danh vị Phật giáo
Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo
Người tu hành


title: Le Pradet

text:
Le Pradet là một xã thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur miền đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Var

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
 http://www.le-pradet.fr/ Official home page of the commune

Xã của Var


title: Tasiocera wilhelminae

text:
Tasiocera wilhelminae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Tasiocera
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Castelnau-Durban

text:
Castelnau-Durban  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Castelnaudurban


title: Grumolo delle Abbadesse

text:
Grumolo delle Abbadesse là một đô thị tại tỉnh Vicenza ở vùng Veneto, Ý.
Đô thị này có diện tích km2, dân số là người (thời điểm)

Chú thích

Tham khảo

Đô thị tỉnh Vicenza


title: Bùi Bá Kỳ

text:
Bùi Bá Kỳ (chữ Hán: 裴伯耆, 1344 - ?) là một võ tướng thời nhà Trần và thời thuộc Minh trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
Bùi Bá Kỳ là người làng Phù Nội thuộc châu Hạ Hồng, trấn Ninh Giang xưa; nay thuộc huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương.

Theo lời biểu của Bùi Bá Kỳ tâu với vua Minh Thành Tổ, thì cha ông Bùi Bá Kỳ đều làm chính đại phu, chết vì việc nước. Mẹ ông cũng có họ hàng gần với nhà Trần cho nên thuở nhỏ ông được vào hầu quý vương, làm quan đến ngũ phẩm, sau theo làm tỳ tướng của tướng Trần Khát Chân. Theo sách Đại Nam nhất thống chí, ông từng đỗ Thái học sinh của nhà Trần..

Khi Hồ Quý Ly giết hại Trần Khát Chân và tông thất nhà Trần, nghe lời bạn là Lê Cảnh Tuân, liền chạy sang Yên Kinh (Bắc Kinh) gặp Minh Thành Tổ, xin nhà Minh mang quân sang đánh nhà Hồ và lập lại nhà Trần.

Nghe lời tâu, vua Minh lấy làm cảm động sai quan chu cấp cơm áo cho ông. Ít lâu sau có Trần Thiêm Bình chạy qua nước Lão Qua sang Bắc Kinh, tự xưng là con vua Trần Nghệ Tông, cũng xin nhà Minh khởi binh báo thù. Minh Thành Tổ hỏi Thiêm Bình cần bao nhiêu quân, Thiêm Bình nói rằng chỉ cần vài nghìn người, đến đó người ta tự nguyện hành phục. Bùi Bá Kỳ nói rằng không thể được. Vua Minh giận, phế bỏ Bá Kỳ, đem ông an trí ở Thiểm Tây, Cam Túc.

Đến khi Thiêm Bình thất bại, vua Minh cho gọi Bá Kỳ về ban sắc cho và ân cần hứa hẹn sẽ lập con cháu nhà Trần và để ông làm phụ thần. Rồi sai Bá Kỳ theo quân Minh về nước...

Sau đó, vua Minh Thành Tổ lấy chiêu bài "Phù Trần diệt Hồ" sai Trương Phụ dẫn quân rầm rộ kéo sang, rồi chiếm đóng luôn nước Việt. Bùi Bá Kỳ được nhà Minh phong chức Hữu tham nghị.

Năm 1407, thất vọng vì biết vua quan nhà Minh không có ý định tái lập nhà Trần, Lê Cảnh Tuân viết thư (Vạn ngôn thư) khuyên Bùi Bá Kỳ yêu cầu nhà Minh giữ lời hứa...Đọc thư xong, ông vội giấu kín trong nhà .

Sau, người nhà Minh ngờ Bùi Bá Kỳ có phản lại, bèn bắt đưa về Kim Lăng (Nam Kinh). Sách Đại Việt sử ký toàn thư của Ngô Sĩ Liên chép việc này như sau:
(Tuy làm quan, nhưng) Bá Kỳ không dự với đồng liêu ở nha môn, chỉ ở nhà riêng thu nạp các viên quan cũ bị sa cơ lỡ bước. Bấy giờ viên thổ hào ở Đông Triều là Phạm Chấn lập Trần Nguyệt Hồ làm vua ở Bình Than, đề cờ chiêu an gọi là Trung nghĩa quân, cho nên người Minh ngờ Bá Kỳ (có bụng khác)...

Theo Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam thì trong thời gian Bùi Bá Kỳ bị giam ở Nam Kinh, người nhà Minh đã giết chết ông .

Lời biểu (trích)
Lời biểu của Bùi Bá Kỳ tâu với vua Minh đại lược như sau:
... Cha ông tôi đều làm chính đại phu, chết vì việc nước. Mẹ tôi cũng có họ hàng gần với nhà Trần cho nên thuở nhỏ tôi được vào hầu quý vương, quan đến ngũ phẩm, sau theo làm tì tướng với Võ tiết hầu Trần Khát Chân. Cuối năm Hồng Võ, Khát Chân đi dẹp giặc ở Đông Hải mà rồi cha con tặc thần Lê Quý Ly (tên cũ của Hồ Quý Ly) giết chúa chiếm ngôi, tàn sát trung lương, kẻ bị diệt, tộc kể có trăm mười mấy người mà vợ con anh em tôi cũng đều ngộ hại. Bọn họ sai người bắt tôi định làm thịt ướp muối, tôi phải bỏ chạy dài, ẩn hang núi, ước mong tới cửa khuyết đặng bày gan phơi ruột. Dần dà đến vài năm mới thấy được thiên nhan.Tôi trộm nghĩ rằng: Quý Ly là con viên cố Kinh lược sử Lê Quốc Kỳ, đời đời thờ nhà Trần được sủng vinh; lại con là Thương cũng đội ơn trao cho trọng trách. Nay nhất đán đắc chí trở nên kẻ soán đoạt, thay họ đổi tên, chiếm ngôi đặt hiệu, không tuân mạng triều đình, khiến cho kẻ trung lương phải chướng mắt đau lòng, chỉn mong dấy quân điếu phạt, tôn nghi nối dòng, trừ diệt bọn gian ác, lập lại con cháu nhà Trần thì tôi chết cũng không hủ.
Tôi bắt chước lòng trung của Thân Bao Tự kêu gào dưới cửa khuyết, mong đức hoàng đế cứu xét cho..."

Lời bàn
GS. Nguyễn Khắc Thuần có lời bàn về Bùi Bá Kỳ như sau:Bá Kỳ chạy sang Trung Quốc, trong sự căm ghét họ Hồ bởi sự thoán nghịch, còn có sự căm ghét bởi chủ cũ của Bá Kỳ là Trần Khát Chân bị Hồ Quý Ly giết hại. Ấy là lẽ có thể cảm thông. Song cầu cứu quân Minh thì có gì việc rước voi về giày mả tổ?
Bùi Bá Kỳ nhận thư vạn ngôn của Lê Cảnh Tuân rồi bỏ đấy, không dám bầy tỏ chút ưu ái với Cảnh Tuân, ấy là lỗi.
Ông không hề có tham vọng ích kỷ và bẩn thỉu như Trần Thiêm Bình, nhưng sự mơ hồ của ông rốt cuộc cũng dẫn đến hậu quả nghiêm trọng không kém. Mới hay, sự phản bội có chủ đích với lòng trung ngây thơ mù quán, đôi khi cũng dễ trộn lẫn vào nhau. Sử cũ viết rằng Bùi Bá Kỳ bị quân Minh nghi ngờ nên bắt đem về Kim Lăng...(Vì) quân thù tin rằng: hễ tỉnh ngộ, thế nào Bùi Bá Kỳ cũng chống lại quân Minh xâm lược, cho nên cứ hãy bắt ông ngay khi ông chưa kịp tỉnh ngộ là tốt hơn cả...Thương hại thay Bùi Bá Ký!

 Xem thêm
 Lê Cảnh Tuân
 Trần Thiêm Bình
 Chiến tranh Minh-Đại Ngu
 Bắc thuộc lần 4

Ghi chú

Sách tham khảo
 Ngô Sĩ Liên, Đại Việt sử ký toàn thư (Tập 2, bản dịch). Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1985.
 Nguyễn Q, Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển lịch sử nhân vật Việt Nam, mục từ "Bùi Bá Kỳ". Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 1992.
 Nguyễn Khắc Thuần, Việt sử giai thoại (Tập 4 - Thời Hồ và thời thuộc Minh''). Nhà xuất bản Giáo dục, 1998.

Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Người Hải Dương
Quan lại nhà Trần
Võ tướng nhà Trần
Nhà Hậu Trần
Thái học sinh nhà Trần


title: Rimula dorriae

text:
Rimula dorriae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Rimula (Fissurellidae)
Động vật được mô tả năm 1947


title: Opeatostoma

text:
Opeatostoma  là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Các loài
Các loài trong chi Opeatostoma  gồm có:
 Opeatostoma pseudodon (Burrow, 1815)

Chú thích

Tham khảo

Fasciolariidae


title: Jhunjhunun

text:
Jhunjhunun là một thành phố và khu đô thị của quận Jhunjhunun thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

Địa lý
Jhunjhunun có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 323 mét (1059 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jhunjhunun có dân số 100.476 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Jhunjhunun có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 50%. Tại Jhunjhunun, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Rajasthan


title: Callispa doriae

text:
Callispa doriae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: Hoplitis rufimana

text:
Hoplitis rufimana là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1875


title: Lưu Hú

text:
Lưu Hú (chữ Hán: 劉昫; bính âm: Liú Xù) (887 – 946), tự Diệu Viễn, người Quy Nghĩa Trác Châu thời Ngũ Đại Thập Quốc, là nhà chính trị nhà Hậu Tấn. Thời Trang Tông nhà Hậu Đường từng giữ chức Thái thường bác sĩ, Hàn lâm học sĩ. Thời Hậu Tấn, làm quan tới chức Tư không, Bình chương sự. Năm Khai Vận thứ hai (945) đời vua Hậu Tấn Xuất Đế được mời biên soạn bộ chính sử "Đường thư" (Cựu Đường thư) gồm 200 quyển. Thực tế theo giới nghiên cứu cho biết tác giả thực sự của bộ chính sử là Triệu Oánh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
二十五史 (簡体中国語／繁体中国語)

Lưu Hu
Lưu Hu
Nhà sử học Trung Quốc
Lưu Hu
Sinh năm 888
Mất năm 947


title: Cyclope neritea

text:
Cyclope neritea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1758
Cyclope


title: Xyletobius sykesii

text:
Xyletobius sykesii là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

sykesii


title: Chuyện kể năm 2000

text:
Chuyện kể năm 2000 là tiểu thuyết của nhà văn Bùi Ngọc Tấn, xuất bản năm 2000. Cuốn sách này đã gây một tiếng vang và sự chú ý rộng rãi vì mới xuất bản vào năm 2000 đã bị thu hồi và tiêu hủy. Năm 2001, cuốn sách được đưa lên mạng Internet, thu hút được sự chú ý quốc tế.

Tiểu thuyết/Tự truyện

Có tư liệu cho rằng đây là một cuốn tiểu thuyết/ tự truyện và nhân vật chính "Bùi Ngọc Tấn bị tù năm năm, mang số CR880, như Hắn, Nguyễn Văn Tuấn, nhân vật chính trong Chuyện kể năm 2000" và "Ngoài ra, trong Chuyện Kể Năm 2000, tác giả nói đến hơn ngàn trang pelure bản thảo chữ nhỏ li ti, bị bắt làm "tang vật cho vụ án", gồm những tác phẩm: Hải đăng, tiểu thuyết; Hoa cau, truyện dài; Làn sóng thứ nhất, tiểu thuyết; Những người đang sống, kịch bản phim; Những chuyện trên một vùng cửa biển, truyện ngắn; Đầu cầu, trường ca... ".

Theo lời đề của tác giả ở cuối tác phẩm thì ông bắt đầu viết bộ tiểu thuyết này từ tháng 6 năm 1990 đến 30 tháng 11 năm 1991 thì hoàn tất. Bản thảo được xem lại lần cuối vào tháng 8 năm 1998. Theo những người thân cận tác giả, tác phẩm được viết lại nhiều lần trong vòng 9 năm, "điều đó giải thích phần nào khía cạnh nung nấu, chín mùi về mặt cấu trúc hình thức cũng như nội dung văn bản".

Nhà văn Thụy Khê viết, "Chuyện Kể Năm 2000 mở cửa Goulag Việt Nam. Một Goulag thâm u, tiền sử, nhuần nhuyễn bản chất Đông phương, không sôi nổi bạo tàn, không máu mê tra tấn như Goulag phương Tây."

Sự kiện sách bị thu hồi
Cuốn "Chuyện kể năm 2000" được nhà xuất bản Thanh Niên ấn hành, chia làm hai tập, vào tháng 2 năm 2000 thì ngày 16 tháng 3 bộ Văn hóa-Thông tin ký quyết định số 395 đình chỉ, thu hồi và tiêu hủy cuốn này. Cũng theo quyết định này, Ban Bí thư Trung ương Đoàn Thanh Niên Cộng sản Hồ Chí Minh, cơ quan chủ quản Nhà Xuất Bản Thanh Niên có hình thức kỷ luật nghiêm khắc Ban Giám Đốc Nhà Xuất Bản Thanh Niên và những người có liên quan trong việc xuất bản và phát hành. Theo nhà văn Nguyên Ngọc, người làm biên tập ở nhà xuất bản Thanh Niên, Bùi Văn Ngợi, đã dám đánh đổi cả sự nghiệp của mình "để trang trọng đưa nó ra đời, cho nhân dân, cho đất nước, cho con người".

Bản dịch tiếng nước ngoài
Tác phẩm từng được dịch sang tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Pháp. Bản tiếng Anh có tên A Tale for 2000, Đào Phụ Hồ dịch. Bản tiếng Pháp có tên Conte pour les siècles à venir (Chuyện kể cho những thế kỷ mai sau), Tây Hà dịch, nhà xuất bản L'Aube ấn hành năm 2013.

Phê bình
 Nhà văn Nguyên Ngọc:

Chú thích

Tiểu thuyết Việt Nam
Tiểu thuyết năm 2000
Tự truyện Việt Nam
Sách bị cấm


title: Nepotilla nitidula

text:
Nepotilla nitidula là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Conidae.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

nitidula
Động vật được mô tả năm 1940


title: Oecetis mouldsi

text:
Oecetis mouldsi là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: Hiệp hội Bán hàng Đa cấp Việt Nam

text:
Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam là tổ chức xã hội - nghề nghiệp của những người làm việc trong các doanh nghiệp kinh doanh theo phương thức bán hàng đa cấp

Hiệp hội có tên giao dịch tiếng Anh là Vietnam Multi-Level Marketing Association, viết tắt là VMLMA.

Hiệp hội được thành lập vào tháng 5 năm 2009 và lễ ra mắt chính thức được diễn ra vào ngày 31 tháng 3 năm 2010 được tổ chức tại Khách sạn Sheraton, Hà Nội. Hiệp hội được thành lập nhằm quản lý, định hướng hoạt động bán hàng đa cấp tại Việt Nam và tại các công ty tham gia lĩnh vực này, đồng thời tạo một sân chơi lành mạnh cho các doanh nghiệp thành viên và cũng nhằm đảm vệ quyền lợi người tham gia và người tiêu dùng.

Điều lệ Hiệp hội được Bộ Nội vụ phê duyệt tại Quyết định 1363/QĐ-BNV ngày 02/10/2009
.

Trụ sở chính của Hiệp hội tại Tầng 3, số 100 Lò Đúc, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Văn phòng đại diện Hiệp hội tại Tp. Hồ Chí Minh:
 7 Nguyễn Văn Trỗi, Quận Phú Nhuận

Thành viên

Hội viên chính thức
Theo điều lệ VMLMA: "Hội viên của Hiệp hội phải là các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam kinh doanh theo phương thức bán hàng đa cấp, đã đăng ký tổ chức bán hàng đa cấp tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền và tán thành điều lệ của Hiệp hội đều có thể được công nhận là Hội viên chính thức của Hiệp hội."

Hội viên liên kết
Theo điều lệ VMLMA: "Thành viên liên kết là các doanh nghiệp liên doanh hay 100% vốn nước ngoài (sau đây gọi chung là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài) hoạt động tại Việt Nam, có đóng góp cho sự phát triển của Hiệp hội, tán thành Điều lệ Hiệp hội, tự nguyện đăng ký gia nhập thì được Hiệp hội xem xét công nhận là Hội viên liên kết."

Amway (Mỹ)
Avon (Mỹ)
Herbalife (Mỹ)
Sophie Martin (Pháp)
Thiên Sư (Trung Quốc)

Hội viên danh dự
Theo điều lệ VMLMA: "Công dân, tổ chức Việt Nam không có điều kiện trở thành Hội viên chính thức hoặc liên kết của Hiệp hội có tâm huyết đóng góp cho sự phát triển của Hiệp hội, tán thành điều lệ Hiệp hội, được Đại hội toàn thể Hiệp hội hoặc Đại hội đại biểu toàn quốc hoặc Ban chấp hành Hiệp hội tôn vinh làm Hội viên danh dự."

Cho đến nay MLMA Việt Nam vẫn chưa có hội viên danh dự.

Ban chấp hành

Bà Trương Thị Nhi - Chủ tịch Hiệp hội
Ông Phạm Đăng Khoa - Phó chủ tịch Hiệp hội
Ông Võ Đan Mạch - Uỷ viên Ban chấp hành, Chánh văn phòng kiêm Tổng thư ký Hiệp hội
Bà Trần Huệ Mẫn - Ủy viên
Bà Phan Phạm Phú Nam Phương - Ủy viên kiêm Trưởng ban kiểm tra
Ông Nguyễn Thái Năng - uỷ viên

Tham khảo

Kinh doanh đa cấp
Hiệp hội
Hiệp hội thương mại Việt Nam


title: Madirac

text:
Madirac là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 156 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux. Trong khi Madirac trong năm 1962 còn có trên 61 dân cư thì năm 1999 đã có 156 người dân.

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Contoire

text:
Contoire là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc tại giao lộ của các đường D441 và đường D160, bên bờ sông Avre, khoảng 20 dặm Anh về phía đông nam của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official community of communes website
 Contoire trên trang mạng của INSEE
 Contoire trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Chlorocoma

text:
Chlorocoma là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Chlorocoma asemanta (Meyrick, 1888)
 Chlorocoma assimilis (Lucas, 1888)
 Chlorocoma cadmaria (Guenée, 1857)
 Chlorocoma carenaria (Guenée, 1857)
 Chlorocoma cyclosema Turner, 1941
 Chlorocoma dichloraria (Guenée, 1857)
 Chlorocoma externa (Walker, 1861)
 Chlorocoma haplochlora (Meyrick, 1888)
 Chlorocoma ipomopsis (Lower, 1892)
 Chlorocoma melocrossa (Meyrick, 1888)
 Chlorocoma monocyma (Meyrick, 1888)
 Chlorocoma neptunus (Butler, 1886)
 Chlorocoma paraphylla (Lower, 1902)
 Chlorocoma pediobates Turner, 1939
 Chlorocoma periphracta (Turner, 1904)
 Chlorocoma rhodocrossa (Turner, 1906)
 Chlorocoma rhodoloma Turner, 1910
 Chlorocoma rhodothrix Turner, 1922
 Chlorocoma stereota (Meyrick, 1888)
 Chlorocoma tachypora Turner, 1910
 Chlorocoma tetraspila (Lower, 1901)
 Chlorocoma vertumnaria (Guenée, 1857)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Chlorocoma at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae

Geometrinae


title: Lantignié

text:
Lantignié là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 295 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Similipepsis typica

text:
Similipepsis typica là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được biết đến ở Cameroon, Guinea Xích Đạo, Sierra Leone và Zimbabwe.

Chú thích

Tham khảo

Similipepsis


title: Arosio

text:
Arosio là một đô thị ở tỉnh Como trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 30 km về phía bắc của Milano và khoảng 15 km về phía đông nam của Como. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.521 người và diện tích là 2,7 km².

Arosio giáp các đô thị: Carugo, Giussano, Inverigo.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.arosio.como.it

Đô thị tỉnh Como
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Ogloblinia keralaensis

text:
Ogloblinia keralaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Doeberl miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Ogloblinia


title: Duellmanohyla soralia

text:
Duellmanohyla soralia là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Loài này có ở the Sierra del Merendón range ở Guatemala và Honduras.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

Chú thích

Tham khảo
 Cruz, G., Acevedo, M. & Wilson, L.D. 2004. Duellmanohyla soralia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Duellmanohyla
Động vật lưỡng cư Guatemala
Động vật lưỡng cư Honduras
Động vật được mô tả năm 1985


title: Chak Bansberia

text:
Chak Bansberia là một thị trấn thống kê (census town) của quận Hugli thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Chak Bansberia có dân số 7336 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Chak Bansberia có tỷ lệ 49% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 57%, và tỷ lệ cho phái nữ là 39%. Tại Chak Bansberia, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Latirus flavidus

text:
Latirus flavidus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Latirus


title: Gynoxys pulchella

text:
Gynoxys pulchella là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Gynoxys pulchella. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

pulchella
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Hahnweiler

text:
Hahnweiler là một đô thị thuộc huyện Birkenfeld, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 2,29 km².

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Birkenfeld


title: Rhabdomastix hudsonica

text:
Rhabdomastix hudsonica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhabdomastix
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Limnaecia trissodesma

text:
Limnaecia trissodesma là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Chú thích

Tham khảo

Limnaecia


title: Péaule

text:
Péaule () là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 39,25 km², dân số năm 1999 là 2206 người. Khu vực này có độ cao từ 0-92 mét trên mực nước biển.
Cư dân của Péaule danh xưng trong tiếng Pháp là Paulais.

Tham khảo

 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan
 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Péaule
Bản đồ của Péaule trên Michelin

Xã của Morbihan


title: Lasioglossum getasanum

text:
Lasioglossum getasanum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1926


title: Verne, Doubs

text:
Verne là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Holcobius insignis

text:
Holcobius insignis là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Holcobius trong họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

insignis


title: Leioproctus leai

text:
Leioproctus leai là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1913.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1913


title: Holotrichia

text:
Holotrichia là một chi bọ cánh cứng trong họ Scarabaeidae.

Các loài

  H. acuticollis
  H. akolana
  H. amamiana
  H. andamana
  H. andrewesi
  H. anthracina
  H. aritai
  H. atkinsoni
  H. barbata
  H. behrensi
  H. bengalensis
  H. bhutanensis
  H. bicolorata
  H. brenskeiana
  H. brunneipennis
  H. burmanica
  H. calliglypta
  H. canlaonensis
  H. carinata
  H. carmelita
  H. ceylonensis
  H. cochinchina
  H. consanguinea
  H. convexifrons
  H. convexopyga
  H. costulata
  H. dalatensis
  H. danielssoni
  H. danjoensis
  H. dannymohagani
  H. deliana
  H. deplanata
  H. desiderata
  H. diomphalia
  H. disparilis
  H. dohrni
  H. dolini
  H. dorsalis
  H. dubiosa
  H. ebentera
  H. egregia
  H. ernesti
  H. farinosa
  H. fissa
  H. freyi
  H. furcifer
  H. gaoligongshanicus
  H. gebleri
  H. geilenkeuseri
  H. glabriclypeata
  H. glabrifrons
  H. gressitti
  H. guandaoshana
  H. hankowiensis
  H. helleri
  H. herwangshana
  H. heterodactyla
  H. heterotincta
  H. hirsuta
  H. holovestita
  H. horishana
  H. inducta
  H. insecata
  H. intermedia
  H. intersa
  H. iridescens
  H. iridipennis
  H. kanarana
  H. kandulawai
  H. karschi
  H. kaszabi
  H. kiotonensis
  H. koraiensis
  H. kulzeri
  H. kunmina
  H. kwatungensis
  H. laevigata
  H. langeri
  H. lata
  H. laticeps
  H. liukueinsis
  H. longicarinata
  H. longilamellata
  H. longiuscula
  H. loochooana
  H. luangia
  H. madurensis
  H. magna
  H. marginicollis
  H. mausonia
  H. mizusawai
  H. montana
  H. montivaga
  H. mucida
  H. murzini
  H. nagpurensis
  H. nathani
  H. nicobarica
  H. nigrescens
  H. nigricollis
  H. nigrofusca
  Holotrichia nilgiriaH. nilgiria
  H. nilgirina
  H. notaticollis
  H. nubiliventris
  H. oblita
  H. obscura
  H. occipitalis
  H. ochrogaster
  H. omeia
  H. opacipennis
  H. opuana
  H. ovata
  H. pagana
  H. parallela
  H. parva
  H. parvioculata
  H. perotteti
  H. picea
  H. pilifrons
  H. pilipyga
  H. pinguis
  H. plagiata
  H. planipennis
  H. plumbea
  H. problematica
  H. pruinosella
  H. pruinosipennis
  H. pubifemorata
  H. pulvinosa
  H. pygidialis
  H. quinquefoliata
  H. remorata
  H. repetita
  H. reynaudi
  H. richteri
  H. rosettae
  H. rotundiceps
  H. rubida
  H. rufescens
  H. rufina
  H. rufodorsalis
  H. rufoflava
  H. rufofulva
  H. rufula
  H. rufus
  H. rugans
  H. rugaticollis
  H. rugatifrons
  H. rugifrons
  H. rustica
  H. sakuraii
  H. sauteri
  H. schereri
  H. schmitzi
  H. sculpticollis
  H. sculptifrons
  H. scutata
  H. scutulata
  H. semihirta
  H. semiserrata
  H. semitomentosa
  H. senegalensis
  H. serrata
  H. serraticollis
  H. seticollis
  H. setiventris
  H. setosa
  H. severini
  H. sharpi
  H. shibatai
  H. shishona
  H. siamensis
  H. sichotana
  H. signatifrons
  H. sikkimana
  H. similis
  H. simillima
  H. sjoestedti
  H. sororia
  H. subrugipennis
  H. sumatrana
  H. szechuanensis
  H. teinzoana
  H. tenasserima
  H. tetarana
  H. tjibodasia
  H. tokara
  H. truncata
  H. tuberculata
  H. umbrata
  H. undulata
  H. ungulata
  H. vernicata
  H. vethi
  H. vietnamensis
  H. wangerbaoensis
  H. weyersi
  H. wiebesi
  H. yamayai
  H. yui
  H. yunnana

Chú thích

Tham khảo

Melolonthini


title: Sankt Roman

text:
Sankt Roman là một đô thị thuộc huyện Schärding thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 32 km², dân số thời điểm năm 2006 là 1803 người.

Tham khảo


title: Vườn quốc gia Egmont

text:
Vườn quốc gia Egmont tọa lạc tại phía nam của New Plymouth, gần bờ biển Tây của Đảo Bắc của New Zealand. Vườn quốc gia này được thành lập năm 1900, phần lớn là núi lửa ngủ yên của Núi Taranaki.

Taranaki là tên Māori đặt cho ngọn núi trong nhiều thế kỷ. Thuyền trưởng Cookk gọi nó là Núi Egmont nhưng ngày nay tên chính thức của nó là núi Taranaki hay núi Egmont.

Liên kết ngoài
 NASA Earth Observatory page on Egmont National Park (1)
 NASA Earth Observatory page on Egmont National Park (2)
 Department of Conservation information on Egmont National Park

Vườn quốc gia New Zealand
Taranaki
IUCN Loại II


title: Lài trâu tán

text:
Lài trâu tán, lài trâu tụ tán hay lài trâu hoa ngù (danh pháp khoc học: Tabernaemontana corymbosa) là một loài thực vật thuộc họ Apocynaceae. Loài này có ở Brunei, Trung Quốc, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Singapore, Thái Lan, và Việt Nam.

Hình ảnh

Tham khảo

2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

T


title: Sân bay Heide-Büsum

text:
Sân bay Heide-Büsum là một sân bay ở Heide, Đức . Sân bay này có 1 đường băng dài 2362 m bề mặt nhựa đường.

Các hãng hàng không và các tuyến bay
Hiện có các hãng hàng không sau đang hoạt động tại sân bay này:
Ostfriesische Lufttransport (Helgoland)

Tham khảo

Sân bay Đức


title: Gia Nghĩa (định hướng)

text:
Gia Nghĩa có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam
 Thành phố Gia Nghĩa, tỉnh lỵ tỉnh Đắk Nông.
 Thị trấn cũ Gia Nghĩa thuộc huyện Đắk Nông, tỉnh Đắk Lắk; nay là một phần các phường Nghĩa Đức, Nghĩa Phú, Nghĩa Tân, Nghĩa Thành, Nghĩa Trung thuộc thành phố Gia Nghĩa.

Đài Loan
 Huyện Gia Nghĩa thuộc Đài Loan.
 Thành phố Gia Nghĩa thuộc Đài Loan.


title: Thiếu máu

text:
Thiếu máu (thuật ngữ tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha: anemia, tiếng Pháp: anémie, tiếng Đức: Anämie) là sự giảm số lượng hồng cầu hoặc giảm số lượng huyết sắc tố chức năng ở máu ngoại vi dẫn đến máu giảm khả năng vận chuyển oxy và chất dinh dưỡng để cung cấp cho các mô tế bào trong cơ thể. Một người được coi là thiếu máu khi nồng độ huyết sắc tố trong máu thấp hơn so với người cùng giới, cùng lứa tuổi, cùng một môi trường sống, cũng như thấp hơn so với nồng độ sinh lý bình thường ở người đó. Hội chứng thiếu máu gồm nhiều triệu chứng do cơ chế sinh bệnh học thiếu máu gây ra. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới thiếu máu, do đó điều trị thiếu máu khác nhau tuy thuộc nguyên nhân.

Các chỉ số đánh giá sự thiếu máu
 Chỉ số nhiễm sắc: đánh giá bằng tỷ lệ giữa số lượng Hemoglobin trên số lượng hồng cầu của người bị bệnh so với người bình thường. Trị số này bình thường vào khoảng 0,85-1,15. Nếu nằm trong khoảng giá trị bình thường là đẳng sắc, nhỏ hơn 0,85 là nhược sắc và lớn hơn 1,15 là ưu sắc.
 Chỉ số MCV: chỉ số thể tích hồng cầu trung bình. Giá trị bình thường nằm trong khoảng 80-105. Nếu nhỏ hơn 80 là hồng cầu nhỏ, lớn hơn 105 là hồng cầu to.
 Chỉ số MCH: chỉ số tổng lượng hemoglobin trung bình trong hồng cầu. Giá trị bình thường vào khoảng 27-32. Nếu nhỏ hơn 27 là nhược sắc, lớn hơn 32 là ưu sắc.
 Chỉ số MCHC: chỉ số tỷ lệ hemoglobin trung bình trong hồng cầu. Giá trị bình thường vào khoảng 30-35.

Phân loại
Có nhiều cách phân loại các trường hợp thiếu máu, chủ yếu phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh

Do chảy máu

Chảy máu cấp
 Do xuất huyết sau chấn thương, bỏng, xuất huyết tiêu hóa,... làm mất một lượng máu ra khỏi cơ thể trong thời gian ngắn. Nếu lượng máu mất vượt quá 40% thể tích tuần hòa sẽ dẫn tới sốc mất máu. Thiếu máu do chảy máu cấp là thiếu máu đẳng sắc và đẳng bào.

Chảy máu mạn
 Do rong kinh, rong huyết, trĩ, xuất huyết dưới da,... lâu ngày dẫn đến sụt giảm lượng Hemoglobin chức năng trong cơ thể. Đặc điểm của loại thiếu máu này gồm:
+ Thiếu máu nhược sắc hồng cầu nhỏ.

+ Các tế bào hồng cầu đa hình dạng, đa kích thước, đa màu sắc.

+ Có sự sụt giảm sắt huyết thanh.

Do tán huyết

Rối loạn màng hồng cầu
 Bệnh hồng cầu hình cầu: hồng cầu lúc này mất hình dạng đĩa lõm hai mặt vốn có, thể tích không đổi nhưng kích thước giảm, màng hồng cầu tăng thẳm thấu đối với Na+ nên khi thiếu ATP, hồng cầu sẽ bị kéo nước thẩm thấu, phình to và dễ vỡ. Ngoài ra, sự tác động của Ca++ đối với các protein trên màng làm màng bị nhám và dễ bị lách bắt giữ và tiêu hủy. Xem xét trên phết máu ngoại vi, hồng cầu trông nhỏ hơn, mất vùng nhạt màu ở trung tâm.
 Bệnh hemoglobin niệu về đêm: trong lúc ngủ, hô hấp giảm xuống làm ứ đọng CO2 gây toan hô hấp. Môi trường toan hóa đã hoạt hóa màng hồng cầu làm nó trở nên nhạy cảm với bổ thể C3b. Bổ thể này được hoạt hóa theo con đường tắc và trực tiếp ly giải màng hồng cầu.

Rối loạn gen tổng hợp
 Bệnh ∝-thalassemie: không tổng hợp được hoàn toàn hoặc một phần chuỗi globin ∝ dẫn tới hồng cầu dễ vỡ, khả năng vận chuyển oxy kém. Thường gặp thể HbH (4β), thể Hb Bart (4ɣ).
 Bệnh β- thalassemie: không tổng hợp được chuỗi β-globin, dẫn tới Hội chứng Mông Cổ với trán dồ, mắt sệt, hồng cầu hình bia và tán huyết.
 Bệnh hồng cầu hình liềm: amino acid thứ 6 trong chuỗi protein quy định cấu trúc của hồng cầu bị đổi từ glutamin thành valin. Hồng cầu giảm khả năng vận chuyển oxy và dễ vỡ trong môi trường thiếu oxy, dễ gây tắc mạch do ứ đọng xác hồng cầu.
 Sự thiếu hụt các men tổng hợp hồng cầu như G6PD, pyruvat kinase,... làm hồng cầu thiếu ATP, dễ vỡ trong môi trường thiếu oxy.

Các nguyên nhân bên ngoài
 Sự nhiễm trùng, nhiễm độc, tác nhân cơ học, truyền nhầm nhóm máu đều gây ra tán huyết với đặc điểm thiếu máu đăng sắc, đẳng bào, sắt huyết thanh tăng, có triệu chứng vàng da nhẹ,...

Do giảm sản sinh hồng cầu

Suy giảm về số lượng
 Giảm sản sinh hồng cầu do suy tủy, cốt hóa tủy xương, bệnh thận,... Thường giảm cùng lúc cả ba loại tế bào máu.

Suy giảm về chất lượng
 Do giảm tổng hợp DNA dẫn tới giảm số lần phân bào, hồng cầu to và ưu sắc. Gặp trong thiếu máu ác tính do thiếu vitamin B12 hay thiếu máu giả ác tính trong thiếu acid folic.
 Do giảm tổng hợp Hb làm hồng cầu phải phân chia nhiều lần hơn bình thường để đảm bảo tỷ lệ Hb trong hồng cầu, dẫn tới thiếu máu nhược sắc hồng cầu nhỏ.

Các biện pháp thích nghi của cơ thể khi thiếu máu
 Phân bố lại máu: co mạch ngoại vi, dồn máu về để nuôi các tạng quan trọng ở trung tâm
 Tăng hô hấp: thở nhanh và sâu để cung cấp thêm oxy cho tổ chức
 Tăng tuần hoàn: tăng nhịp để tăng cung lượng tim
 Giảm ái lực của Hb với oxy tại mô: do môi trường toan hóa vì tích acid lactic sinh ra trong các chuyển hóa yếm khí và sự kích thích sản sinh 2,3-GPD của hồng cầu làm giảm ái lực của Hb với oxy tại mô.
 Tăng sử dụng oxy tại mô
 Tăng sinh hồng cầu ở tủy xương

Xem thêm: Chi tiết về Công thức máu

Tham khảo

Liên kết ngoài
National Anemia Action Council  (USA)
L'anémie - Qu'est-ce qu'une anémie?
Anämie (Blutarmut) - Symptome, Ursachen & Behandlung
Anemia – Lab Tests Online

Bệnh máu
RTT


title: Sceloenopla munda

text:
Sceloenopla munda là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Sceloenopla


title: Velleclaire

text:
Velleclaire là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Brasilaphthona andraea

text:
Brasilaphthona andraea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Brasilaphthona


title: Ongkharak (huyện)

text:
Ongkharak () là một huyện (amphoe) ở phía tây của tỉnh Nakhon Nayok, miền trung Thái Lan. Đại học Srinakharinwirot có cơ sở Ongkharak ở huyện này.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía đông bắc theo chiều kim đồng hồ) là Ban Na và Mueang Nakhon Nayok của tỉnh Nakhon Nayok, Ban Sang của Prachinburi Province, Bang Nam Priao của Chachoengsao Province, Lam Luk Ka, Thanyaburi và Nong Suea của tỉnh Pathum Thani.

Nguồn nước chính ở đây là sông Nakhon Nayok và Khlong Rangsit.

Hành chính
Huyện này được chia thành 11 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 116 làng (muban). Thị trấn (thesaban tambon) Ongkharak nằm trên một phần của tambon Ongkharak và Sai Mun. Có 11 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lịch sử huyện Ongkharak (tiếng Thái)

Ongkharak


title: Trentepohlia fuscistigma

text:
Trentepohlia fuscistigma là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: (7155) 1979 YN

text:
(7155) 1979 YN là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne và Edgar Rangel Netto ở Đài thiên văn La Silla ở Chile, ngày 23 tháng 12 năm 1979.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1979
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Alt Schwerin

text:
Alt Schwerin là một đô thị tại huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc huyện Müritz), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte


title: Colletes consors

text:
Colletes consors là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1868.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1868


title: Nebrioporus airumlus

text:
Nebrioporus airumlus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Kolenati miêu tả khoa học năm 1845.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Nebrioporus


title: Saint-Eustache, Haute-Savoie

text:
Saint-Eustache là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Brametot

text:
Brametot là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Brametot on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Epeolus rufothoracicus

text:
Epeolus rufothoracicus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Bischoff mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Epeolus
Động vật được mô tả năm 1923


title: Lasioglossum peraltum

text:
Lasioglossum peraltum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1901.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1901


title: Saint-Jean-Saint-Gervais

text:
Saint-Jean-Saint-Gervais  là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes, Pháp. Xã này có diện tích 14,39 km², dân số năm 2006 là 92 người. Khu vực này có độ cao từ 455-767 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Puy-de-Dôme

Tham khảo và liên kết ngoài
INSEE
IGN

Saintjeansaintgervais


title: Cosmesus discicollis

text:
Cosmesus discicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Cosmesus


title: Gibberula lavalleeana

text:
Gibberula lavalleeana là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibberula


title: Tipula araguensis

text:
Tipula araguensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Sorman

text:
Sorman hay Surman () là một đô thị ven biển thuộc quận Zawiya ở phía tây bắc Libya.

Tham khảo

Xem thêm
 Danh sách đô thị Libya

Khu dân cư ở Libya
Tripolitania


title: Nói lắp

text:
Nói lắp hay cà lăm là một chứng tật về khả năng nói khá phổ thông. Người mắc tật này mặc dù biết rõ mình muốn nói câu gì nhưng khi phát âm thường phải lặp lại các âm nhiều lần hay kéo dài một âm lâu trước khi phát ra tiếng kế tiếp. Hiện tượng nói lắp thường hay gặp phải đối với những người nói nhanh hay bị vấp và có thể sửa được khi còn nhỏ.

Nói lắp có nhiều dạng - có thể xảy ra cùng lúc trong một câu:
Ngập ngừng im lặng hồi lâu trước khi bắt đầu câu nói
Câu nói bị đứt quãng nhiều lần ("Tôi... tên... là Nguyễn Văn.... X")
Lặp lại một chữ nhiều lần ("Tôi tên-tên-tên-tên là Nguyễn Văn-Văn X"
Kéo dài một âm lâu như để chờ chuẩn bị âm kế tiếp ("Tôi tê-ê-ê-ê-ê-ê-ên là Nguyễn Văn X")
Xảy ra cùng lúc ("........ Tô-ô-ô-ô-ô-ô-ôi.... tê-ê-ê-ê-ê-ê-ê-ên..... là-là-là-là-là-là.... Nguyễ-ễ-ễ-ễn.... Văn-Văn-Văn-Văn.... X-X-X...")

Ở một số người, nói lắp đi kèm theo những động tác tự động như ngoẹo cổ, liếm môi, chắt lưỡi, dậm chân hay chớp mắt liên tục.

Trẻ em khi mới bắt đầu học nói có thể nói "lúng búng" vì không kịp nghĩ ra từ ngữ thích hợp - hiện tượng này không phải là nói lắp như định nghĩa.

Dịch tễ học
Tuổi bắt đầu từ 2-5
Xảy ra trong mọi ngôn ngữ, tầng lớp xã hội và chủng tộc nhưng có thể  do di truyền.Trẻ em nói lắp thường có cha hay mẹ cũng nói lắp (ngay cả trường hợp cha mẹ chỉ nói lắp khi còn bé)
5% trẻ em bị tật nói lắp nhưng chỉ 1% tiếp tục nói lắp khi lớn lên.
Số nam bị nói lắp gấp 3 lần nữ

Một số trẻ lắp có thể sẽ tránh nói và bị đoán nhầm là mắc chứng câm.
Nói lắp không có liên hệ đến phát triển tính thông minh. Tuy vậy nhiều trẻ nói lắp bị la rầy, chê cười hay bêu riếu sẽ có những triệu chứng tâm thần như mắc cỡ, né sợ, lơ đãng, hoặc trở nên khó chịu, thô bạo, giận dữ, v.v....
Người nói lắp thường không bị lắp khi nói thầm hay khi hát.

Những yếu tố quan hệ

Trẻ em bị tật nói lắp sẽ nói lắp hơn khi bị lo sợ, căng thẳng như khi phải phát biểu trước cả lớp hay chỗ lạ, khi giận tức, khi bị thúc hối, hay đang tranh cãi với người khác. Đôi khi trẻ muốn nói điều gì với cô giáo nhưng không tranh nói kịp bè bạn sẽ lắp bắp nhiều hơn - kết quả nhiều trẻ sẽ "bỏ cuộc", trở nên ít nói và từ đó bị thua thiệt trong lớp.

Phần lớn (65%) trẻ nói lắp sẽ từ từ biết nói chậm lại và khi có đủ tự tin sẽ dần dần bớt bị lắp. Nhưng nếu 12 tháng sau khi bắt đầu nói lắp mà vẫn không bớt thì cha mẹ nên cho đi bác sĩ để trị chữa vì nếu bị lâu như vậy tật sẽ không thuyên giảm. Nếu không chữa sớm (trước 5 tuổi - tốt nhất là độ 2 tuổi rưỡi), trẻ sẽ tìm cách tự giải quyết bằng những phương cách không đúng (như dùng chữ tương tự, đồng nghĩa, nói quá chậm, dùng sai chữ, dùng chữ tổng quát như "cái ấy", "gì gì đó") và quen tật này luôn và sẽ rất khó sửa chữa.

Nguyên nhân
Tuy đã có nhiều nghiên cứu về chứng tật nói lắp, chưa có nghiên cứu nào thực sự chứng minh hay giải thích được nguyên nhân của chứng này. Một số khái niệm về nguyên nhân của nói lắp được đưa ra như sau:
Trong thời kỳ phát triển: Khi trẻ em bắt đầu nói sẽ lắp bắp tìm chữ và thường tự thúc hối nói cho nhanh những gì mình đang nghĩ ra mà chữ thì không có sẵn. Hiện tượng này thường tự biến giải khi trẻ lớn đủ. Trong những trường hợp nói lắp kéo dài sau 12 tháng, có thể là do sự phát triển không bình thường của não bộ. Gần đây có nhiều nghiên cứu liên hệ tật nói lắp với người nam thuận tay trái .
Thần kinh hệ: Nói lắp có thể do một khúc mắc nào đó giữa trung tâm ngôn ngữ trong não bộ và hệ cơ của môi lưỡi và hộp phát âm. Do đó có sự trục trặc điều hành sắp xếp câu cú. Người lớn tuổi bị tai biến mạch máu não có thể bị nói lắp.
Rất ít trường hợp là do tật nói quá nhanh, suy nghĩ chậm, logic kém hay tâm thần bấn loạn.

Chữa trị
Tuy hiện nay chưa có cách trị dứt tật cà lăm, chuyên viên y tế về giọng nói (tiếng Anh: Speech Pathologist) có nhiều cách chẩn đoán và giúp trẻ em tập nói cho câu cú trôi chảy hơn.

Chú ý: Khoảng cuối thập niên 60 có giả thuyết cho rằng nói lắp là do tâm lý khúc mắc gây nên. Theo những bác sĩ này thì nếu trẻ bị làm nhục nhã xấu hổ quá độ sẽ tự động sửa chữa mà hết nói lắp . Đây là giả thuyết hoàn toàn không có căn cớ và nên tránh vì sẽ không có hiệu quả mà chỉ gây tổn thương tinh thần và tâm lý trẻ em.

Cha mẹ nên:
Tạo hoàn cảnh thư giãn trong gia đình để trẻ không có cảm tưởng bị hối thúc khi muốn nói điều gì
Nói chuyện với trẻ chậm rãi. Trẻ sẽ học cách nói này và dễ tìm ra từ ngữ trước khi phát âm
Tránh nói giùm cho hết câu - kiên nhẫn chờ cho trẻ tìm ra chữ và khen ngợi sau đó
Tránh đòi hỏi trẻ "biểu diễn nói" với người khác.
Tránh làm trẻ bị xấu hổ
Tránh la rầy hay chê cười
Chịu khó chăm chú nghe trẻ nói
Nếu trẻ bị lắp nên bàn thật lòng về vấn đề - đừng tránh né sự thật.

Những người nổi tiếng
Nhiều người bị nói lắp nhưng tập được khả năng chuyển cách phát câu thành một hình thức "phát biểu" hay "biểu diễn giọng" để cho câu trôi chảy. Những nhân vật nổi tiếng sau đây là những ngươì bị lắp nhưng có thể nói luông tuồng trước công chúng hay máy quay phim mà không bị vấp váp: tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ Joe Biden, thủ tướng Anh Winston Churchill, tài tử Marilyn Monroe, tài tử James Earl Jones, tài tử Bruce Willis, tài tử Jimmy Stewart, ca sĩ Carly Simon, ca sĩ Mel Tillis.

Chú thích

Thần kinh học
Chẩn đoán tâm thần


title: Étoile-sur-Rhône

text:
Étoile-sur-Rhône là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes in the Auvergne-Rhône-Alpes region đông nam nước Pháp. Xã Étoile-sur-Rhône nằm ở khu vực có độ cao trung bình 172 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Etoilesurrhone


title: Buchelay

text:
Buchelay là một xã ở Yvelines, gần Mantes-la-Jolie, cách Paris khoảng 60 km về phía tây. Xã này có diện tích 4,94 km2, dân số năm 1999 là 2203 người.

=Tham khảo

Liên kết ngoài =
 Trang mạng chính thức của thị trấn
 Vue aérienne de la commune de Buchelay trên trang mạng của IAURIF
 Buchelay trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Buchelay trên trang mạng của INSEE
 Buchelay sur Google Maps:
 Situation et plan
 Vue satellitaire
 Plan d'intendance de la paroisse de Buchelay sur le site des archives des Yvelines

Xã của Yvelines


title: Caledonelater candezei

text:
Caledonelater candezei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fauvel miêu tả khoa học năm 1868.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|11|12}}

Caledonelater


title: Marmara fasciella

text:
The White Pine Barkminer Moth (Marmara fasciella) là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Québec và Hoa Kỳ (bao gồm Kentucky, Maryland, New York, Vermont và Maine).

Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến đầu tháng 7.

Ấu trùng ăn Quercus species, Abies balsamea, Pinus monticula và Pinus strobus.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Marmara at microleps.org
Bug Guide

Marmara


title: Metisella

text:
Metisella là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu, thường gọi là sylphs,, được tìm thấy ở Africa. Các sylphs khác xem các chi Astictopterus và Tsitana.

Các loài
Metisella abdeli (Krüger, 1928)
Metisella aegipan (Trimen, 1868) – Mountain Sylph
Metisella alticola (Aurivillius, 1925)
Metisella angolana (Karsch, 1896)
Metisella carsoni (Butler, 1898)
Metisella congdoni de Jong & Kielland, 1983
Metisella decipiens (Butler, 1896)
Metisella formosus (Butler, 1894) – Beautiful Sylph
Metisella kakamega de Jong, 1976 – Kakamega Sylph
Metisella kambove (Neave, 1910)
Metisella kumbona Evans, 1937
Metisella malgacha (Boisduval, 1833) – Grassveld Sylph
Metisella medea Evans, 1937
Metisella meninx (Trimen, 1873) – Marsh Sylph
Metisella metis (Linnaeus, 1764) – Gold Spotted Sylph
Metisella midas (Butler, 1894) – Midas Sylph
Metisella perexcellens (Butler, 1896)
Metisella quadrisignatus (Butler, 1894) – Four-spot Sylph
Metisella syrinx (Trimen, 1868) – Bamboo Sylph
Metisella trisignatus (Neave, 1904) – Three-spot Sylph
Metisella tsadicus (Aurivillius, 1905)
Metisella willemi (Wallengren, 1857) – Netted Sylph
?Metisella orientalis (Aurivillius, 1925)

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Metisella at funet

Họ Bướm nhảy


title: Rhinetula rufiventris

text:
Rhinetula rufiventris là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Rhinetula
Động vật được mô tả năm 1922


title: (13957) 1991 AG2

text:
{{DISPLAYTITLE:(13957) 1991 AG2}}

(13957) 1991 AG2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 7 tháng 1 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 13001–14000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Nguyễn Thị Kim (hoàng phi)

text:
Nguyễn Thị Kim (? - 13 tháng 8 năm 1804) là hoàng phi (hay hoàng quý phi) của vua Lê Chiêu Thống, vị vua cuối cùng của nhà Hậu Lê, trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
Không rõ hoàng phi Nguyễn Thị Kim (阮氏金) sinh năm bao nhiêu, chỉ biết bà sinh tại thôn Tỳ Bà, huyện Gia Lương, xứ Kinh Bắc (nay thuộc thôn Tỳ Điện, xã Phú Hòa, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh). Anh trai bà là Nguyễn Quốc Đống, là tụng thần của vua Chiêu Thống, người cùng với Lê Quýnh và những người khác đưa Thái hậu và con trai Chiêu Thống sang nhà Thanh cầu viện. Bà là mẹ của con trai cả vua Chiêu Thống, sau này thái tử cũng chạy sang Trung Quốc và chết vì bệnh đậu mùa vào năm 1792, trước Lê Chiêu Thống một năm.

Năm 1789, sau khi Nguyễn Huệ đánh bại 29 vạn quân Thanh, Chiêu Thống cùng quân Thanh chạy sang Trung Quốc. Hoàng phi Nguyễn Thị Kim không chạy theo, bèn lánh loạn ở vùng quê nhà Kinh Bắc. Năm 1802, sau khi Gia Long đánh bại nhà Tây Sơn và lên ngôi, các bầy tôi nhà Lê dâng biểu xin đem linh cữu vua cũ cùng thái hậu và con đầu vua về nước. Tháng 8 năm 1804, di hài của vua Lê được đưa về cửa ải, hoàng phi sau khi lên đón di hài của vua Lê, khi hộ tống về đến Thăng Long thì đã uống thuốc độc tự tử. Sách Hoàng Lê nhất thống chí ghi rằng:

Tưởng nhớ
Sau khi hoàng phi chết theo vua Lê, được người khắp cả nước ca tụng là bậc tiết nghĩa. Bề tôi cũ của nhà Lê là Tô phái hầu Nguyễn Huy Túc làm bài Tiêu cung tuẫn tiết hành để ca ngợi Nguyễn Thị Kim. Tổng trấn Bắc Thành là Nguyễn Văn Thành đem việc ấy tấu lên Gia Long. Vua Gia Long bèn "hạ chỉ ban khen, sai lập đền ở quê hoàng phi, là xã Tỳ Bà thuộc huyện Lang Tài để thờ; cấp ruộng tế và tha thuế khoá cho dân làng ấy để dùng vào việc đèn nhang thờ cúng: lại sai dựng bia khắc chữ để nêu gương tiết hạnh."

Đã có nhiều tác phẩm thơ viết về bà Nguyễn Thị Kim, trong đó có Tự Đức trong Việt sử tống vịnh, Dương Bá Trạc trong Trai lành gái tốt. Nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp cũng đã viết bài Nguyễn Thị Kim khóc Lê Chiêu Thống vào năm 1932 để nói lên mối tình của bà:

Triều Lê-qui có nàng tiết liệt.Nhà tan, nước mất, chàng đi thôi.
Thiếp nén lòng đau khóc nghẹn lời,Chậm bước đành nương mình bóng Phật;
Màng tin trông ngóng nhạn chân trời.Chuông đồng cảnh vắng, hồn mơ sảng,
Trăng lạnh, đêm sâu, cú đổ hồi.Thê thảm chàng đi, về có vậy!
Thiếp chờ ai nữa? Hỡi chàng ôi!

Tên bà được đặt cho một con phố ở Hà Nội vào năm 1945-1946. Phố có tên gọi thời Pháp thuộc là Rue Constant Mathis'', năm 1945-1946 đổi là Nguyễn Thị Kim, hiện nay là phố Nguyễn Huy Tự thuộc Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.

Tham khảo và chú thích

Người Bắc Ninh
Hoàng hậu nhà Lê trung hưng
Mất năm 1804


title: 24751 Kroemer

text:
24751 Kroemer (1992 SS24) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 9 năm 1992 bởi F. Borngen ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 24751 Kroemer

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Agapetus rectigonopoda

text:
Agapetus rectigonopoda là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Agapetus


title: Rodemack

text:
Rodemack là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Cattenom. Tọa độ địa lý của xã là 49° 28' vĩ độ bắc, 06° 14' kinh độ đông. Rodemack nằm trên độ cao trung bình là 180 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 154 mét và điểm cao nhất là 242 mét. Xã có diện tích 9,96 km², dân số vào thời điểm 1999 là 804 người; mật độ dân số là 80 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Andrena murietae

text:
Andrena murietae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Ribble mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1968


title: 180

text:
Năm 180 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh
 Mã Đại, tướng nhà Thục Hán thời Tam Quốc, em học của danh tướng Mã Siêu

Mất

Tham khảo

Năm 180


title: Quintanilla del Olmo

text:
Quintanilla del Olmo là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 50 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: 1723 Klemola

text:
1723 Klemola (1936 FX) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 3 năm 1936 bởi Y. Vaisala ở Turku.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 1723 Klemola

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1936
Được phát hiện bởi Yrjö Väisälä


title: Quận Daviess, Indiana

text:
Quận Daviess là một quận thuộc tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Indiana


title: Gabrielle Giffords

text:
Gabrielle Dee "Gabby" Giffords (sinh 8 tháng 6 năm 1970) là một chính trị gia người Mỹ. Bà là thành viên đảng Dân chủ trong Hạ viện Hoa Kỳ, đại diện cho bang Arizona từ 2007. Bà là phụ nữ thứ ba trong lịch sử của Arizona được bầu vào hạ viện. Bà là một trong số những người bị thương trong vụ nổ súng Tucson 2011.

Tham khảo

Liên kết ngoài

U.S. Congresswoman Gabrielle Giffords  official U.S. House site
Giffords Community Solar Energy Initiative
Gabrielle Giffords for U.S. Congress  official campaign site

Congresswoman Giffords Action Plan to Improve Border Security
Profile  at SourceWatch
Gabrielle Giffords: USAA member since 2007 in USAA Magazine: A Member's Guide to Financial Security (United Services Automobile Association), Spring 2009, p. 32 (back cover).

Sinh năm 1970
Người bị ám sát
Nữ doanh nhân Hoa Kỳ
Nhân vật còn sống
Nhà văn Mỹ thế kỷ 21
Người viết hồi ký Mỹ
Nữ nhà văn Mỹ
Người viết hồi ký nữ
Chính khách Mỹ thế kỷ 20
Nữ nhà văn thế kỷ 21
Chính khách Mỹ thế kỷ 21


title: Eupithecia pygmaeata

text:
Eupithecia pygmaeata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở phần lớn châu Âu, miền tây và miền nam Xibia, Viễn đông Nga, miền bắc Mông Cổ và Bắc Mỹ (from Alaska to Newfoundland và Labrador và Quebec, phía nam đến Colorado).

Sải cánh dài 14–18 mm. Có hai lứa trưởng thành một năm con trưởng thành bay từ giữa tháng 4 đến tháng 8.

Ấu trùng ăn các loài Cerastium và Stellaria. Ấu trùng can be có ở tháng 6 đến tháng 9. Nó qua màu đông dưới dạng nhộng.

Phụ loài
Eupithecia pygmaeata pygmaeata
Eupithecia pygmaeata obumbrata Taylor, 1906 (British Columbia)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Eupithecia pygmaeata op Lepidoptera of Belgium
UKmoths
mothphotographersgroup

Động vật được mô tả năm 1799
P
Côn trùng châu Âu
Bướm đêm Châu Á
Bướm đêm Châu Âu


title: Nước

text:
Nước là một hợp chất vô cơ, không màu , không mùi , không vị , là thành phần chính của thủy quyển Trái đất và chất lỏng trong tất cả các sinh vật sống đã biết (trong đó nó hoạt động như một dung môi).

Nước rất quan trọng đối với tất cả các dạng sống đã biết, mặc dù nó không cung cấp calo hoặc chất dinh dưỡng hữu cơ. Công thức hóa học của nó là H2O, có nghĩa là mỗi phân tử của nó chứa một nguyên tử oxy và hai nguyên tử hydro, được nối với nhau bằng liên kết cộng hóa trị. Hai nguyên tử hydro liên kết với một nguyên tử oxy một góc 104,45°.

"Nước" là tên trạng thái lỏng của H2O ở điều kiện tiêu chuẩn về nhiệt độ và áp suất. Nó tạo thành kết tủa dưới dạng mưa và sol khí dưới dạng sương mù. Mây bao gồm những giọt nước và băng lơ lửng, ở trạng thái rắn. Khi được phân chia dạng mịn, nước đá kết tinh có thể kết tủa dưới dạng tuyết. Trạng thái khí của nước là hơi nước.

Nước bao phủ 71% bề mặt Trái đất, chủ yếu ở các biển và đại dương. Một phần nhỏ nước xuất hiện dưới dạng nước ngầm (1,7%), trong các sông băng và chỏm băng ở Nam Cực và Greenland (1,7%), và trong không khí dưới dạng hơi, mây (bao gồm băng và nước lỏng lơ lửng trong không khí) và giáng thủy (0,001%). Nước di chuyển liên tục theo chu trình nước bốc hơi, thoát hơi nước, ngưng tụ, kết tủa và dòng chảy, thường là đi ra biển.

Nước đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế thế giới. Khoảng 70% lượng nước ngọt mà con người sử dụng được dùng cho nông nghiệp. Đánh bắt cá ở các vùng nước mặn và nước ngọt là nguồn cung cấp thực phẩm chính cho nhiều nơi trên thế giới. Phần lớn thương mại đường dài của các hàng hóa (như dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và các sản phẩm chế tạo) được vận chuyển bằng thuyền qua các biển, sông, hồ và kênh đào. Một lượng lớn nước, đá và hơi nước được sử dụng để làm mát và sưởi ấm, trong công nghiệp và gia đình. Nước là một dung môi tuyệt vời cho nhiều loại chất cả vô cơ và hữu cơ; vì vậy nó được sử dụng rộng rãi trong các quy trình công nghiệp, nấu ăn và giặt giũ. Nước, băng và tuyết cũng là trung tâm của nhiều môn thể thao và các hình thức giải trí khác, chẳng hạn như bơi lội, chèo thuyền giải trí, đua thuyền, lướt sóng, câu cá thể thao, lặn, trượt băng và trượt tuyết.

Cấu tạo và tính chất của phân tử nước

Hương vị và mùi
Nước tinh khiết thường được mô tả là không vị và không mùi, mặc dù con người có cảm biến đặc biệt có thể cảm nhận được sự có mặt của nước trong miệng, và ếch được biết là có khả năng ngửi thấy nó. Tuy nhiên, nước từ các nguồn thông thường (bao gồm nước khoáng đóng chai) thường có nhiều chất hòa tan, có thể làm cho nó có nhiều hương vị và mùi khác nhau. Con người và các động vật khác đã phát triển những giác quan cho phép họ đánh giá được chất lượng của nước bằng cách tránh nước quá mặn hoặc quá hôi.

Màu sắc và hình dáng
Màu sắc tự nhiên của nước thường được xác định bởi các chất rắn lơ lửng và chất lơ lửng, hoặc bằng cách phản chiếu bầu trời, hơn là do nước. Điều này có nghĩa là màu sắc của nước phụ thuộc vào góc phản xạ và khúc xạ của ánh sáng chiếu đến.

Ánh sáng trong phổ điện từ nhìn thấy có thể đi qua một vài mét nước tinh khiết (hoặc băng) mà không có sự hấp thụ đáng kể, vì vậy nó trông trong suốt và không màu.  Như vậy thực vật thủy sinh, tảo, và sinh vật quang hợp khác có thể sống trong nước sâu đến hàng trăm mét, bởi vì ánh sáng mặt trời có thể tiếp cận chúng. Hơi nước cơ bản không nhìn thấy được như một chất khí.

Tuy nhiên, với độ dày 10 mét trở lên, màu sắc của nước (hoặc băng) là màu ngọc lam (màu xanh lục nhạt), vì phổ hấp thụ của nó có độ sắc nét tối thiểu ở màu tương ứng của ánh sáng (1/227 m −1 tại 418 nm). Màu sắc trở nên ngày càng mạnh mẽ và tối hơn với độ dày ngày càng tăng. (Thực tế không có ánh sáng mặt trời đến được các phần của đại dương dưới độ sâu 1000 mét) Mặt khác, tia cực tím bị nước hấp thụ mạnh. Và do thiếu ánh sáng và áp lực vô cùng lớn, như Rãnh Mariana, hơn  . Do đó không sinh vật nào có thể sống dưới đáy đại dương này.

Các chỉ số khúc xạ của nước lỏng ( 1.333 ở 20 °C ) là cao hơn nhiều so với không khí (1.0), tương tự như của alkan và ethanol, nhưng thấp hơn so với glycerol (1,473), benzen (1,501), carbon disulfide (1.627), và các loại kính phổ biến ( 1.4 đến 1.6 ). Chỉ số khúc xạ của băng (1.31) thấp hơn lượng nước.

Nước không có hình dạng nhất định, nó chỉ tồn tại hình dạng tại một thời điểm trong vật mà nó chứa. Nó có cấu trúc phân tử di chuyển trượt lên nhau và do đó nước rất dễ mất hình dạng, tuy vậy nước rất khó nén, lợi dụng tính chất này, người ta áp dụng nguyên lý Pascal cho các máy nén thủy lực.

Xem thêm: Định luật Pascal

Hình học của phân tử nước
Phân tử nước bao gồm hai nguyên tử hydrogen và một nguyên tử oxygen. Về mặt hình học thì phân tử nước có góc liên kết là 104,45°. Do các cặp điện tử tự do chiếm nhiều chỗ nên góc này sai lệch đi so với góc lý tưởng của hình tứ diện. Chiều dài của liên kết O-H là 95,84 picômét.

Tính lưỡng cực

Oxygen có độ âm điện cao hơn hydrogen. Việc cấu tạo thành hình ba góc và việc tích điện từng phần khác nhau của các nguyên tử đã dẫn đến cực tính dương ở các nguyên tử hydrogen và cực tính âm ở nguyên tử oxygen, gây ra sự lưỡng cực. Dựa trên hai cặp điện tử đơn độc của nguyên tử oxygen, lý thuyết VSEPR đã giải thích sự sắp xếp thành góc của hai nguyên tử hydrogen, việc tạo thành moment lưỡng cực và vì vậy mà nước có các tính chất đặc biệt. Vì phân tử nước có tích điện từng phần khác nhau nên một số sóng điện từ nhất định như sóng cực ngắn có khả năng làm cho các phân tử nước dao động, dẫn đến việc nước được đun nóng. Hiện tượng này được áp dụng để chế tạo lò vi sóng.

Liên kết hiđrô

Các phân tử nước tương tác lẫn nhau thông qua liên kết hydrogen và nhờ vậy có lực hút phân tử lớn. Đây không phải là một liên kết bền vững. Liên kết của các phân tử nước thông qua liên kết hiđrô chỉ tồn tại trong một phần nhỏ của một giây, sau đó các phân tử nước tách ra khỏi liên kết này và liên kết với các phân tử nước khác.

Đường kính nhỏ của nguyên tử hydrogen đóng vai trò quan trọng cho việc tạo thành các liên kết hydrogen, bởi vì chỉ có như vậy nguyên tử hydrogen mới có thể đến gần nguyên tử oxygen một chừng mực đầy đủ. Các chất tương đương của nước, Ví dụ như acid sulfuric (H2S), không tạo thành các liên kết tương tự vì hiệu số điện tích quá nhỏ giữa các phần liên kết. Việc tạo chuỗi của các phân tử nước thông qua liên kết cầu nối hydrogen là nguyên nhân cho nhiều tính chất đặc biệt của nước, ví dụ như nước mặc dù có khối lượng mol nhỏ vào khoảng 18 g/mol vẫn ở thể lỏng trong điều kiện tiêu chuẩn. Ngược lại, H2S tồn tại ở dạng khí cùng ở trong những điều kiện này. Nước có khối lượng riêng lớn nhất ở 4 độ Celcius và nhờ vào đó mà băng đá có thể nổi lên trên mặt nước; hiện tượng này được giải thích nhờ vào liên kết cầu nối hiđrô.

Các tính chất hóa lý của nước

Cấu tạo của phân tử nước tạo nên các liên kết hiđrô giữa các phân tử là cơ sở cho nhiều tính chất của nước. Cho đến nay một số tính chất của nước vẫn còn là câu đố cho các nhà nghiên cứu mặc dù nước đã được nghiên cứu từ lâu.

Nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi của nước đã được Anders Celsius dùng làm hai điểm mốc cho độ bách phân Celcius. Cụ thể, nhiệt độ đóng băng của nước là 0 độ Celcius, còn nhiệt độ sôi (760 mmHg) bằng 100 độ Celcius. Nước đóng băng được gọi là nước đá. Nước đã hóa hơi được gọi là hơi nước. Nước có nhiệt độ sôi tương đối cao nhờ liên kết hiđrô.

Dưới áp suất bình thường nước có khối lượng riêng (tỷ trọng) cao nhất là ở 4 °C: 1 g/cm³ đó là vì nước vẫn tiếp tục giãn nở khi nhiệt độ giảm xuống dưới 4 °C. Điều này không được quan sát ở bất kỳ một chất nào khác. Điều này có nghĩa là: Với nhiệt độ trên 4 °C, nước có đặc tính giống mọi vật khác là nóng nở, lạnh co; nhưng với nhiệt độ dưới 4 °C, nước lại lạnh nở, nóng co. Do hình thể đặc biệt của phân tử nước ( với góc liên kết 104,45° ), khi bị làm lạnh các phân tử phải dời xa ra để tạo liên kết tinh thể lục giác mở. Vì vậy mà tỉ trọng của nước đá nhẹ hơn nước thể lỏng.

Nước là một dung môi tốt nhờ vào tính lưỡng cực. Các hợp chất phân cực hoặc có tính ion như acid, rượu và muối đều dễ tan trong nước. Tính hòa tan của nước đóng vai trò rất quan trọng trong sinh học vì nhiều phản ứng hóa sinh chỉ xảy ra trong dung dịch nước.

Nước tinh khiết không dẫn điện. Mặc dù vậy, do có tính hòa tan tốt, nước hay có tạp chất pha lẫn, thường là các muối, tạo ra các ion tự do trong dung dịch nước cho phép dòng điện chạy qua.

Về mặt hóa học, nước là một chất lưỡng tính, có thể phản ứng như một, có thể hiểu đơn giản khi một oxide acid hoặc một oxide base tác dụng với nước sẽ tạo ra dung dịch acid hay base tương ứng. Ở 7 pH (trung tính) hàm lượng các ion hydroxide (OH-) cân bằng với hàm lượng của hydronium (H3O+). Khi phản ứng với một axit mạnh hơn ví dụ như HCl, nước phản ứng như một chất kiềm:

HCl + H2O ⇌ H3O+ + Cl-

Với ammoniac nước lại phản ứng như một axit:

NH3 + H2O ⇌ OH- + NH4+

Điều chế

Trong công nghiệp
Trong công nghiệp, nước có thể hóa lỏng bằng cách làm tan băng đá, hoặc lọc từ nước biển và các nguồn nước không tinh khiết bằng các phương pháp khác nhau như lọc, chiết, tách, chưng cất (Chưng cất là một phương pháp tách dùng nhiệt để tách hỗn hợp đồng thể của các chất lỏng khác nhau. Chất rắn hòa tan, ví dụ như các loại muối, được tách ra khỏi chất lỏng bằng cách kết tinh. Dung dịch muối có thể làm cô đặc bằng cách cho bay hơi), bốc hơi nước,... có sự kết hợp của ngưng tụ.

Trong phòng thí nghiệm
Chủ yếu người ta dùng cách cho H2 tác dụng với O2 để xảy ra phản ứng hóa hợp tạo nước nhưng nguy hiểm vì nó phát nổ, khi tỉ lệ H:O là 2:1 thì hỗn hợp nổ mạnh nhất. Ta có phương trình điều chế nước như sau:

t°

2H2 + O2  ―→ 2H2O

Trong sinh hoạt
Hiện nay nguồn nước mà người dân sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày thường được lấy từ: Hệ thống cung cấp nước tập trung (nước máy), nước mưa, nước giếng khơi, nước máng lần, nước giếng khoan…

Nước trong đời sống

Sự sống trên Trái Đất bắt nguồn từ trong nước. Tất cả các dạng sống trên Trái Đất đều phụ thuộc vào nước và vòng tuần hoàn nước.

Nước có ảnh hưởng quyết định đến khí hậu và là nguyên nhân tạo ra thời tiết. Năng lượng mặt trời sưởi ấm không đồng đều các đại dương đã tạo nên các dòng hải lưu trên toàn cầu. Dòng hải lưu Gulf Stream vận chuyển nước ấm từ vùng Vịnh Mexico đến Bắc Đại Tây Dương làm ảnh hưởng đến khí hậu của vài vùng châu Âu.

Nước là thành phần quan trọng của các tế bào sinh học và là môi trường của các quá trình sinh hóa cơ bản như quang hợp.

Hơn 75% diện tích của Trái Đất được bao phủ bởi nước. Lượng nước trên Trái Đất có vào khoảng 1,38 tỉ km³. Trong đó 97,4% là nước mặn trong các đại dương trên thế giới, phần còn lại, 2,6%, là nước ngọt, tồn tại chủ yếu dưới dạng băng tuyết đóng ở hai cực và trên các ngọn núi, chỉ có 0,3% nước trên toàn thế giới (hay 3,6 triệu km³) là có thể sử dụng làm nước uống. Việc cung cấp nước uống sẽ là một trong những thử thách lớn nhất của loài người trong vài thập niên tới đây. Nguồn nước cũng đã là nguyên nhân gây ra một trong những cuộc chiến tranh ở Trung Cận Đông.

Nước được sử dụng trong công nghiệp từ lâu như là nguồn nhiên liệu (cối xay nước, máy hơi nước, nhà máy thủy điện) như là chất trao đổi nhiệt.

Nhà triết học người Hy Lạp Empedocles đã coi nước là một trong bốn nguồn gốc tạo ra vật chất (bên cạnh lửa, đất và không khí). Nước cũng nằm trong Ngũ Hành của triết học cổ Trung Hoa.

Với tình trạng ô nhiễm ngày một nặng và dân số ngày càng tăng, nước sạch dự báo sẽ sớm trở thành một thứ tài nguyên quý giá không kém dầu mỏ trong thế kỷ trước. Nhưng không như dầu mỏ có thể thay thế bằng các loại nhiên liệu khác như điện, nhiên liệu sinh học, khí đốt..., nước không thể thay thế và trên thế giới tất cả các dân tộc đều cần đến nó để bảo đảm cuộc sống của mình, cho nên vấn đề nước trở thành chủ đề quan trọng trên các hội đàm quốc tế và những mâu thuẫn về nguồn nước đã được dự báo trong tương lai. Tuy nhiên gần đây người ta đã lọc được nước biển từ một thiết bị lọc rẻ tiền và từ đó giải quyết được vấn đề thiếu nước.

Trong văn hóa

Triết học

Nhà triết học Hy Lạp cổ đại Empedocles coi nước là một trong bốn nguyên tố cổ điển (cùng với lửa, đất và không khí), và coi nó như một ylem, hay chất cơ bản của vũ trụ. Thales, người Aristotle miêu tả là một nhà thiên văn học và một kỹ sư, đã đưa ra giả thuyết rằng đất, đặc hơn nước, nổi lên từ nước. Thales, một nhà theo thuyết nhất nguyên, còn tin rằng mọi thứ đều được tạo ra từ nước. Plato tin rằng hình dạng của nước là nhị thập diện – chảy dễ dàng so với trái đất hình lập phương.

Lý thuyết về bốn chất của cơ thể liên kết nước với đờm, là lạnh và ẩm. nguyên tố cổ điển nước cũng là một trong ngũ hành trong triết học Trung Quốc truyền thống (cùng với đất (thổ), lửa (hỏa), gỗ (mộc) và kim loại (kim)).

Một số hệ thống triết học châu Á truyền thống và phổ biến lấy nước làm hình mẫu. Bản dịch Đạo Đức Kinh của James Legge năm 1891 nói rằng, "Tính ưu việt cao nhất giống như nước. Tính ưu việt của nước thể hiện ở chỗ nó mang lại lợi ích cho vạn vật, và trong sự chiếm chỗ của nó, không tranh giành (với các thế lực đối nghịch), ở nơi thấp mà tất cả mọi người đều không thích. Do đó (cách của nó) gần với (đường lối của) Đạo" và "Không có gì trên thế giới mềm yếu hơn hơn nước, nhưng để tấn công những thứ chắc chắn và mạnh mẽ thì không có thứ gì có thể hơn nó." Trong Guanzi, chương "Thủy di" (水地) nói thêm về biểu tượng của nước, tuyên bố rằng "con người là nước" và tại tôn vinh phẩm chất tự nhiên của người dân ở các vùng khác nhau của Trung Quốc đối với đặc điểm của nguồn nước địa phương.

Xem thêm
 Chiến tranh nước
 Nước uống
 Nước ngọt

Đọc thêm
 OA Jones, JN Lester and N Voulvoulis, Pharmaceuticals: a threat to drinking water? TRENDS in Biotechnology 23(4): 163, 2005
 Franks, F (Ed), Water, A comprehensive treatise, Plenum Press, New York, 1972-1982

 PH Gleick and associates, The World's Water: The Biennial Report on Freshwater Resources. Island Press, Washington, D.C. (published every two years, beginning in 1998.)
 Marks, William E., The Holy Order of Water: Healing Earth's Waters and Ourselves. Bell Pond Books (a div. of Steiner Books), Great Barrington, MA, November 2001 [ISBN 0-88010-483-X]
 Debenedetti, P. G., and Stanley, H. E.; "Supercooled and Glassy Water", Physics Today 56 (6), p. 40-46 (2003). Downloadable PDF (1.9 MB)

Nước như một nguồn tài nguyên tự nhiên

  (Cambridge Middle East Library)

Chú thích

Liên kết ngoài

 OECD Water statistics
 The World's Water Data Page
 FAO Comprehensive Water Database, AQUASTAT
 The Water Conflict Chronology: Water Conflict Database
 Water science school (USGS)
 Portal to The World Bank's strategy, work and associated publications on water resources
 America Water Resources Association
 Water on the web
 Water structure and science
 "Why water is one of the weirdest things in the universe", Ideas, BBC, Video, 3:16 minutes, 2019
 The chemistry of water  (NSF special report)
 The International Association for the Properties of Water and Steam
 H2O: The Molecule That Made Us, a 2020 PBS documentary

Hợp chất hydro

Tài nguyên thiên nhiên
Bài cơ bản dài trung bình
Chất lỏng
Oxide
Hợp chất oxy


title: Melanoxanthus almaca

text:
Melanoxanthus almaca là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Wurst, Schimmel & Platia miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Rhyacophila nandori

text:
Rhyacophila nandori là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Ladwa

text:
Mai Trung Nguyên là một thành phố và là nơi đặt ủy ban đô thị (municipal committee) của quận Kurukshetra thuộc bang Haryana, Ấn Độ.

Địa lý
Ladwa có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 209 mét (685 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ladwa có dân số 22.439 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Ladwa có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Ladwa, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Haryana


title: Jarnac-Champagne

text:
Jarnac-Champagne là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 67 mét trên mực nước biển.

Lịch sử dân số

Tham khảo

 INSEE commune file

Liên kết ngoài
 Jarnac-Champagne trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia Pháp
 Jarnac-Champagne in the INSEE site
 Jarnac-Champagne trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Jarnac-Champagne trên bản đồ nước Pháp

Xã của Charente-Maritime


title: Conasprella dieteri

text:
Conasprella dieteri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conasprella, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website
 Tucker J.K. & Tenorio M.J. (2013) Illustrated catalog of the living cone shells. 517 pp. Wellington, Florida: MdM Publishing.
 Puillandre N., Duda T.F., Meyer C., Olivera B.M. & Bouchet P. (2015). One, four or 100 genera? A new classification of the cone snails. Journal of Molluscan Studies. 81: 1–23

 Holotype in MNHN, Paris

D
Động vật được mô tả năm 2008


title: Dicranophragma venustipenne

text:
Dicranophragma venustipenne là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranophragma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Tăng Bạt Hổ

text:
Tăng Bạt Hổ (chữ Hán: 曾拔虎, 1858 - 1906), tự là Sư Triệu, hiệu là Điền Bát 田八, tên thật là Tăng Doãn Văn 曾允文, là chí sĩ Việt Nam tham gia chống Pháp cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20.

Ông sinh ngày 19 tháng 7 năm 1858 tại làng An Thường, nay thuộc xã Ân Thạnh, huyện Hoài Ân, nằm cách huyện lỵ Hoài Ân khoảng 3 km về phía đông bắc, cách thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định khoảng 90 km về phía tây Bắc.

Cuộc đời
Năm 1872, khi mới 14 tuổi, Tăng Bạt Hổ đã tham gia chiến đấu chống Pháp trong hàng ngũ tướng cờ đen Lưu Vĩnh Phúc. Sau vụ binh biến đêm 22 tháng 5 năm Ất Dậu (1885) ở kinh thành Huế của phe chủ chiến do Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết cầm đầu thất bại, vua Hàm Nghi chạy về căn cứ Tân Sở, xuất chiếu Cần Vương kêu gọi sĩ phu cùng nhân dân đứng lên kháng chiến chống Pháp. Hưởng ứng chiếu Cần Vương, Tăng Bạt Hổ cùng với Phạm Toàn chiêu mộ binh lính, rèn đúc vũ khí xây dựng chiến khu chống Pháp tại vùng núi Kim Sơn (huyện Hoài Ân), quê hương ông, là một vùng rừng núi có địa thế hiểm trở.

Ở Bình Định bấy giờ phong trào kháng chiến chống Pháp phát triển mạnh và dần dần quy tụ dưới ngọn cờ lãnh đạo của Mai Xuân Thưởng. Tăng Bạt Hổ đã liên kết với lực lượng của Mai Xuân Thưởng và được giao nhiệm vụ giữ mặt trận phía bắc Bình Định. Ông cho quân cùng với Bùi Điền xây dựng và củng cố thêm khu Chóp Chài (Phù Mĩ) và hai đồn tại đèo Phủ Cũ và đèo Bình Đê.

Thực dân Pháp và triều đình Nguyễn cử Nguyễn Thân và Trần Bá Lộc đem quân đàn áp phong trào kháng chiến ở Bình Định. Đầu năm 1886 Tăng Bạt Hổ cử hai tướng là Bùi Điền và Đỗ Duyệt đem quân giao chiến với Nguyễn Thân nhưng bị thất bại. Ông tiếp tục chiêu mộ thêm binh sĩ, củng cố thêm các đồn lũy để chống lại quân của Nguyễn Thân, nhưng trước thế mạnh của địch, hầu hết các chiến lũy của nghĩa quân đều bị phá vỡ. Đầu năm 1887 Nguyễn Thân kéo đại quân triệt phá mật khu Kim Sơn, vây bắt Tăng Bạt Hổ. Mặc dù Nguyễn Thân không thực hiện được kế hoạch, nhưng do quân ít, vũ khí thô sơ nên cuối cùng nghĩa quân tan rã. Nghĩa quân tản mát rồi nương náu tại các bản làng Tây Nguyên.

Sau khi cuộc khởi nghĩa bị đàn áp, Tăng Bạt Hổ vượt núi sang Lào, Xiêm, Trung Quốc, Nga, Nhật tìm Lưu Vĩnh Phúc nhưng Phúc đã chết. Ông quyết định theo nghề hàng hải, làm thủy thủ cho tàu buôn, vì thế có điều kiện quan sát văn minh của các nước và tìm thêm đồng chí. Nhờ nghề thủy thủ, ông thường qua lại Hoành Tân, Trường Kì và sau đó ít năm, ông thông thạo tiếng Nhật và được sung vào Hải quân Nhật Bản.

Trong chiến tranh Nga-Nhật (1904 - 1905), vì lòng căm hờn người Âu, ông nguyện hi sinh giúp Nhật, nổi tiếng là quả cảm, có công trong những trận chiến Đài Liên và Lữ Thuận, và được thưởng huy chương quân công. Ngày khải hoàn, ông được dự bữa đại yến do Thiên hoàng Minh Trị đãi các tướng sĩ. Đỡ chén rượu của Thiên hoàng ngự rót thưởng, ông uống một hơi cạn rồi khóc lớn ở giữa triều đình. Thiên hoàng hỏi, ông giãi bày hết nỗi lòng:
"Tôi vốn không phải là người Nhật mà là một người vong mạng Việt Nam. Sau khi thất bại trong việc chống Pháp, tôi trốn qua Xiêm, qua Trung Hoa rồi tới đây, may được Bệ hạ tin dùng. Nay thấy quý quốc thắng Nga, làm vẻ vang cho giống da vàng, tôi nghĩ đến tình cảnh nước tôi mà không cầm được giọt lệ".
"Bao giờ dân nước tôi mới được một bữa yến như bữa này của quý quốc!"

Hết thảy các người dự yến đều chăm chú nhìn vẻ mặt cương nghị, nghe lời khẳng khái của ông. Thiên hoàng Minh Trị khen ông là chân ái quốc an ủi ông mấy lời và từ đó các nhà cầm quyền Nhật rất có cảm tình với ông. Ông làm quen với các nghị sĩ Nhật như Khuyển Dưỡng Nghị (Inukai Tsuyoshi), Đại Ôi Trọng Tín (Ōkuma Shigenobu), tỏ ý muốn cầu viện Nhật để đuổi Pháp. Họ bảo phải chờ cơ hội vì Nhật Bản còn lo đánh Nga mà cũng chưa có hiềm khích gì với Pháp. Rồi họ khuyên ông:
Trước hết các ông phải lo phát triển phong trào duy tân trong nước để nâng cao dân khí, dân trí cho đại sự dễ thành. Muốn duy tân, không thể trông cậy ở Pháp được vì Pháp không thực tâm khai hóa, nên phải lựa những thanh niên tuấn tú đưa qua đây, nước chúng tôi sẽ đào tạo cho.

Khuyến Dưỡng Nghị lại hứa tận lực giúp cho các học sinh Việt Nam được phép cư trú và được miễn học phí. Tăng Bạt Hổ xét lời khuyên đó hữu lý, nên xin phép chính phủ Nhật, tức tốc về nước, không dự trận thủy chiến ở Đối Mã.

Tăng Bạt Hổ về tới Hải Phòng cuối năm 1904, vào Quảng Nam, do Nguyễn Thành giới thiệu mà hội họp với Sào Nam và Kỳ Ngoại Hầu Cường Để, đầu năm sau đưa Sào Nam và Đặng Tử Kính qua Nhật để cầu ngoại viện, tổ chức phong trào Đông Du. Năm 1905 ông về nước đem theo bài văn Khuyến thanh niên du học của Phan Bội Châu truyền bá, cổ động. Dưới chiếc áo thầy thuốc ông đi khắp nơi liên lạc tìm người cùng chí hướng, có lần gặp Nguyễn Quyền ở Lạng Sơn, họp với Nguyễn Thượng Hiền ở nhà cụ đốc Đinh Trạch tại Nam Định. Nghe tiếng cụ Lương Văn Can có nghĩa khí, được nghĩa hội văn thân ở Bắc tín nhiệm, ông tìm lại thăm tại nhà ở số 4 phố Hàng Đào, Hà Nội để bàn về tình hình trong nước và kế hoạch lâu dài. Tại đây hai cụ Tăng kể lại những lời khuyên của Khuyển Dưỡng Nghị và nhờ cụ Lương giới thiệu các thanh niên ưu tú sang Nhật du học. Và sau cuộc nói chuyện này, Lương Ngọc Quyến và Lương Nghị Khanh trở thành hai sinh viên Đông Du đầu tiên. Năm 1906 trên đường từ Nam ra Huế ông lâm bệnh nặng rồi mất trên một chiếc thuyền trên sông Hương.

Khi Tăng Bạt Hổ qua đời, Võ Bá Hạp cùng các đồng chí đồng sự đã đem táng thi hài ông trên một gò cao thuộc ấp Thế Lại Thượng. Năm 1956, Lê Ngọc Nghị - một nhân sĩ - đã cùng với một số hậu duệ các bậc tiền bối hợp tác cùng thân hào xã Thế Lại Thượng tổ chức lễ truy điệu và cải táng hài cốt Tăng Bạt Hổ lên chôn tại khu vườn nhà và lăng mộ Phan Bội Châu như hiện nay.

Tưởng niệm
Để tưởng nhớ cụ Tăng Bạt Hổ, năm 2001, tại khu đất Gò Điếm (nguyên là đất của dòng họ Tăng, thuộc làng An Thường, xã Ân Thạnh, huyện Hoài Ân) được quy hoạch lấy một phần diện tích là 5.256 m² xây dựng khuôn viên khu Đền thờ Chí sĩ Tăng Bạt Hổ. Đền thờ đã được UBND tỉnh ra quyết định xếp hạng di tích năm 2003, ngày 26.8.2013, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có Quyết định công nhận Đền thờ chí sĩ Tăng Bạt Hổ là di tích lịch sử cấp quốc gia. Đồng thời tại Việt Nam hiện nay cũng đang có rất nhiều trường học và đường phố ở khắp các địa phương được đặt theo tên của ông để ca ngợi tên tuổi.

Xem thêm
 Phong trào Đông Du

Chú thích

Tham khảo
 Tăng Bạt Hổ, báo Bình Định

Sinh năm 1858
Mất năm 1906
Người Bình Định
Thủ lĩnh quân sự phong trào Cần Vương
Duy Tân hội
Phong trào Đông Du
Người họ Tăng tại Việt Nam


title: Semiotus nigricollis

text:
Semiotus nigricollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Semiotus


title: Athous siteki

text:
Athous siteki là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Xuân nhật hữu cảm

text:
Xuân nhật hữu cảm I, II (春日有感) là hai bài thơ của Trần Quang Khải, được viết vào thời nhà Trần. Hiện còn hai bản lưu truyền của Ngô Tất Tố. Bài thứ nhất đại ý nói mùa xuân, một người đóng chặt cửa, ngồi nhìn mưa bụi bay trên hoa mai, nghĩ đến ba phần ngày xuân đà bỏ phí hết hai, nay năm mươi biết sức đã suy, nhưng hào khí ngày nào vẫn còn, dùng vào chi hơn là đè ngọn gió Đông mà làm một bài thơ. Bài thứ hai nói cảnh đêm xuân gần tàn, dưới bóng trăng mờ thấy hơi lành lạnh ngọn gió đưa đến, sáng ra mấy chùm bông liễu trên không bay lạc vào gác, vài cành trúc đập vào hiên như muốn quấy rầy giấc ngủ, xa xa hình như đang mưa, trong gió đưa lại hơi mát làm mọi sự tươi tỉnh. Người sực nhớ giật mình, thấy mình không còn xuân trẻ, nay chỉ có ba chén rượu giải sầu, nhưng khi say cầm vỗ lại thanh gươm thời trẻ, thấy nhớ ngọn núi xưa nơi đã tung hoành một thời.

Nguyên bản Hán văn và phiên âm, bài I

Nguyên bản Hán văn và phiên âm, bài II

Chú thích
Việt Nam Văn Học: Văn Học Đời Trần (VHĐT), Ngô Tất Tố, Nhà xuất bản Đại Nam, Khai Trí, Sàigòn, 1960, trang 94-95.

Tham khảo

Bài thơ Việt Nam
Thơ chữ Hán


title: Rostkovia tristanensis

text:
Rostkovia tristanensis là một loài thực vật thuộc họ Juncaceae. Loài này có ở Tristan da Cunha. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi cận Nam cực.

Chú thích

Tham khảo
 Jakubowsky, G. 2003. Rostkovia tristanensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Tristan da Cunha
Rostkovia
Thực vật được mô tả năm 1944


title: Agdistis pseudocanariensis

text:
Agdistis pseudocanariensis là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Tây Ban Nha và quần đảo Canaria.

Sải cánh dài 14–17 mm. Cánh trước màu xám.

Chú thích

Tham khảo

Agdistis


title: Phạm Thiều

text:
Phạm Thiều (1904-1986) là một giáo sư, nhà nghiên cứu Hán Nôm Việt Nam, nhà ngoại giao và chính trị Việt Nam. Ông còn có bút danh Triệu Lực, Miễn Trai.

Thân thế
Giáo sư Phạm Thiều sinh ngày 4 tháng 4 năm 1904, quê ở xã Diễn Phúc, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Cha của ông là cụ Phạm Thâm, đậu Cử nhân năm 1909, từng là Huấn đạo ở huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.

Từ nhỏ, ông theo học chữ Hán và được cha kèm cặp. Năm 1918, ông tham gia kỳ thi Hương cuối cùng tại Huế nhưng không đậu vì bị coi là phạm trường quy. Trở về quê, ông theo học trường College Vinh, sau đó đậu Primaire vào học Quốc học Huế. Tốt nghiệp Tú tài, ông thi đậu vào trường Cao đẳng Sư phạm Đông Dương, Hà Nội, ngành Văn học.

Sự nghiệp trước khởi nghĩa
Trong những năm học ở Hà Nội, ông đã kết bạn và cộng tác với nhiều bạn hữu tại Đông Dương học xá, mở rộng quan hệ với những người có cùng chí hướng yêu nước hoạt động chính trị, lập hội kín Hương Nam, truyền bá Quốc ngữ trong giới học sinh, sinh viên.

Năm 1927, sau khi tốt nghiệp Cao đẳng Sư phạm, ông được chính quyền thuộc địa phân công vào Nam dạy các trường ở Cai Lậy, Hà Tiên, Gò Công, Rạch Giá, Gia Định. Ở đây, ông tiếp tục truyền bá Quốc ngữ và đào tạo thanh niên nêu cao tinh thần yêu nước.

Năm 1938, ông được mời về trường Petrus Ký Sài Gòn, dạy các môn Hán văn, Pháp văn và Văn chương Việt Nam. Năng lực chuyên môn và đức độ của ông gây được nhiều cảm tình với giới trí thức Nam Bộ..

Trong thời gian giảng dạy tại trường, ông vừa dạy học vừa hoạt động xã hội, viết văn, viết báo cho tổ chức cách mạng. Xu hướng chính trị của ông thiên dần về hướng Việt Minh.

Tích cực tham gia cách mạng kháng chiến
Đầu tháng 8 năm 1945, ông được Kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát cử làm chủ bút của báo Thanh niên Tiền phong, cơ quan ngôn luận chính của Tổng hội Thanh niên Tiền phong. Để tăng ảnh hưởng chính trị cho mặt trận Việt Minh, ông được bác sĩ Phạm Ngọc Thạch giao nhiệm vụ đi diễn thuyết, tuyên truyền 10 chính sách của Mặt trận Việt Minh ở Bà Chiểu, Phú Nhuận, Thủ Thừa. Với uy tín và tài hùng biện của mình, ông đã có tác động rất lớn trong việc vận động quần chúng tham gia Việt Minh, tiến tới làm cuộc cách mạng thành công ở Sài Gòn, Chợ Lớn và toàn Nam Bộ.

Khi Pháp tái chiếm Sài Gòn, ông theo bộ đội về miền Đông Nam Bộ và được phân công nhiều chức vụ quan trọng như Trưởng phòng Chính trị Bộ Tư lệnh Khu 7, Giám đốc Trường quân chính Biên Hòa, Ủy viên Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ, Giám đốc Sở Thông tin - Tuyên truyền Nam Bộ, Trưởng phòng Hoa kiều vụ Nam Bộ, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính Sài Gòn - Chợ Lớn, Phó Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Phân liên khu miền Đông rồi Giám đốc Nha giáo dục phổ thông Nam Bộ. Trong thời gian kháng chiến, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.

Trở thành nhà ngoại giao
Tháng 8 năm 1954, ông tập kết ra Bắc, được cử làm Trưởng phòng thông tin - báo chí Bộ Ngoại giao, Phó giám đốc Nha giáo dục rồi Vụ trưởng Vụ Sư phạm Bộ Giáo dục.

Năm 1956, ông được cử làm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Tiệp Khắc. Năm 1961, ông được phân công kiêm nhiệm chức vụ Đại sứ đặc mệnh toàn quyền tại Hunggari.

Ngày 10 tháng 8 năm 1964, ông trở về nước sau khi hết nhiệm kỳ đại sứ.

Vị giáo sư không mang học hàm Giáo sư

Sau khi về nước, ông không tiếp tục làm việc trong ngành ngoại giao mà trở thành Chuyên viên nghiên cứu Viện Văn học, giảng dạy trong các khóa Đại học Hán học. Từ năm 1970-1975, ông được cử làm Trưởng ban Hán Nôm (tiền thân của Viện nghiên cứu Hán Nôm) thuộc Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam.

Sau năm 1975, ông lại vào thành phố Hồ Chí Minh, làm Giám đốc Thư viện khoa học - Viện Khoa học Xã hội thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 1976, trong kỳ học quốc hội thống nhất, ông được bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa VI nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Ủy viên Chủ tịch đoàn Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Những năm cuối đời, ông tham gia chủ trì nhiều chương trình nghiên cứu khoa học xã hội, và dự định cùng Ca Văn Thỉnh thực hiện công trình nghiên cứu về Nam Bộ và văn hoá Nam Bộ trước thời thuộc Pháp, tuy nhiên khi hai ông mất, dự định vẫn chưa làm được.

Ông có nhiều luận văn, bài báo nghiên cứu về Văn học, Hán Nôm, đăng trên tạp chí Văn học và một số tạp chí khác. Hai đề tài lớn ông quan tâm là thi hào Nguyễn Trãi và chủ nghĩa anh hùng trong văn học cách mạng miền Nam. Ngoài ra, ông còn góp phần đào tạo nhiều nhà nghiên cứu Hán Nôm học ở Việt Nam.

Ông mất vào ngày 1 tháng 12 năm 1986, thọ 82 tuổi.

Ông đã được trao tặng Huân chương Độc lập hạng nhất. Hiện nay, tên ông đã được đặt cho các con đường ở quận 7 Thành phố Hồ Chí Minh, và tại quận Sơn Trà thành phố Đà Nẵng.

Tác phẩm
Sách
Thư tịch cổ và nhiệm vụ mới (nhiều tác giả), Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1979;
Thơ đi sứ (chủ biên), Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1983.

Tạp chí
Vài suy nghĩ thêm về thơ văn Nguyễn Trãi. Tạp chí Văn học, số 2 -1969;
Ba nhân vật, một tâm hồn. Tạp chí Văn học, số 5-1976;
Nguyễn Thông, con người ưu tú của đất Gia Định. Tạp chí Văn học, số 2 - 1985.

Và nhiều bài trên các tạp chí và báo khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Giáo sư Phạm Thiều
 Lam Điền, Phát hành hồi ức, tư liệu về giáo sư Phạm Thiều, Báo Tuổi Trẻ, ngày 7 tháng 4 năm 2004.
 Trần Văn Khê, Vài kỷ niệm khó quên với thầy yêu kính của tôi: Cố giáo sư Phạm Thiều .
 Giáo sư Phạm Thiều - một trí thức yêu nước

Người Nghệ An
Người Sài Gòn
Giáo sư Việt Nam
Nhà nghiên cứu văn học Việt Nam
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Nhà ngoại giao Việt Nam
Hàm Đại sứ (Việt Nam)
Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính thành phố Sài Gòn - Chợ Lớn
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VI
Huân chương Độc lập


title: Panurginus gracilis

text:
Panurginus gracilis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Panurginus
Động vật được mô tả năm 1935


title: Andrena illinoiensis

text:
Andrena illinoiensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1891.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

I
Động vật được mô tả năm 1891


title: Araucoxenia paradoxa

text:
Araucoxenia paradoxa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Araucoxenia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Fornelos de Montes

text:
Fornelos de Montes (tiếng Tây Ban Nha: Hornillos de Montes) là một đô thị trong tỉnh Pontevedra, Galicia, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Đô thị ở Pontevedra


title: Rochonvillers

text:
Rochonvillers là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Ouest, tổng Fontoy. Tọa độ địa lý của xã là 49° 24' vĩ độ bắc, 06° 01' kinh độ đông. Rochonvillers nằm trên độ cao trung bình là 400 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 321 mét và điểm cao nhất là 412 mét. Xã có diện tích 5,64 km², dân số vào thời điểm 1999 là 207 người; mật độ dân số là 36 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: 1753 Mieke

text:
1753 Mieke (1934 JM) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 5 năm 1934 bởi H. van Gent ở Johannesburg.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1753 Mieke

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1934


title: Terebra noumeaensis

text:
Terebra noumeaensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1999


title: Villard-d'Héry

text:
Villard-d'Héry là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Wasserburg am Inn

text:
Wasserburg am Inn là một thị trấn ở huyện Rosenheim ở vùng Oberbayern, Đức, cách thủ đô tiểu bang München khoảng 55 km về phía đông.

Địa lý
Wasserburg am Inn có một vị trí địa lý đặc biệt: Thành phố cổ nằm trong một bán đảo chung quanh là dòng sông Inn, chỉ có thể vào qua một đoạn đất hẹp.

Hình ảnh về Wasserburg

Danh lam thắng cảnh

Thành phố cổ thời Trung cổ của Wasserburg am Inn thì hầu như vẫn còn giữ được nguyên vẹn và như là một toàn thể rất đáng được tới xem.
Một số kiến trúc nổi bật trong thành phố cổ là:
 Cầu Đỏ (Rote Brücke hay Innbrücke)
 Cổng Brucktor (Trước đó đây là con đường Salzstraße cũ dẫn vào thành pố cổ, nhiều lần được xây lại, hình vẽ trên tường đối diện với sông Inn có từ năm 1568)
....

Tham khảo


title: Pérouse

text:
Pérouse là một làng và xã tại tỉnh Territoire de Belfort, vùng Franche-Comté.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra nhân khẩu năm 1999, xã này có dân số 901.The estimation for 2005 was 929.

Xem thêm
Xã của tỉnh Territoire de Belfort

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Territoire de Belfort


title: Kaltenkirchen

text:
Kaltenkirchen (nicknamed KaKi) là một thị xã ở ngoại ô Hamburg nước Đức. Đô thị Kaltenkirchen có diện tích 23,1 km². Đô thị này thuộc huyện Segeberg trong bang Schleswig-Holstein. Dân số cuối năm 2019 khoảng 22.109 người.

Kết nghĩa
  Kalisz Pomorski, Ba Lan
  Putlitz, Đức

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Memorial concentration camp

Xã và đô thị ở huyện Segeberg


title: Plebeia llorentei

text:
Plebeia llorentei là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Ayala mô tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Plebeia
Động vật được mô tả năm 1999


title: Danh sách tiểu bang Hoa Kỳ theo cách viết tắt

text:
Các chữ viết tắt và mã tên cho các tiểu bang và lãnh thổ của Hoa Kỳ được sử dụng cho các địa chỉ bưu điện, xử lý dữ kiện, chữ viết tắt thông thường và các mục đích khác.

Danh sách

Cách viết tắt truyền thống
Các chữ viết tắt truyền thống cho các tiểu bang Hoa Kỳ và lãnh thổ được sử dụng rộng rãi đối với địa chỉ thư tín trước khi chữ viết tắt của Bưu điện Hoa Kỳ gồm hai mẫu tự ra đời. Các chữ viết tắt truyền thống này vẫn còn được sử dụng phổ thông trong các mục đích khác (thí dụ như trong các văn bản pháp lý), và vẫn còn được bưu điện công nhận mặc dù không được khuyến khích.

Trước năm 1987 khi Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ chấp thuận mã số hai mẫu tự sử dụng trong các tài liệu của chính phủ, Cục Ấn loát Chính phủ Hoa Kỳ có đề nghị một danh sách các chữ viết tắt đặc biệt nhưng có một số tiểu bang bị bỏ qua vì không có chữ viết tắt.

Ngoài ra, sách hướng dẫn chuẩn viết của Associated Press) có cố vấn việc sử dụng các chữ viết tắt cho đa số các tên tiểu bang khi đi cùng với tên một thành phố (thí dụ, "Miami, Fla."). Associated Press hay AP đề nghị đánh vần "Alaska," "Hawaii," và tất cả các tên tiểu bang có 5 mẫu tự hoặc ít hơn; và không như đề nghị của Cục Ấn loát Chính phủ Hoa Kỳ, AP đề nghị viết đầy đủ tên của tất cả các lãnh thổ không phải tiểu bang, ngoại trừ Đặc khu Columbia (District of Columbia). Các sách hướng dẫn về văn bản pháp lý như "Bluebook" và "ALWD Citation Manua" cũng thường hay sử dụng cách viết tắt truyền thống.

Cách viết tắt của Bưu điện Hoa Kỳ

Bưu điện Hoa Kỳ có thiết lập một bộ chữ viết tắt để giúp xử lý thư tín bằng hệ thống quang học nhận biết mẫu tự (optical character recognition) và trang bị tự động khác. Cũng có những chữ viết tắt chính thức riêng của Bưu điện Hoa Kỳ dành cho những phần khác nhau trong địa chỉ thí dụ như phân loại đường phố (thí dụ đường phố Mỹ được phân loại là street, avenue, road,...).

Các chữ viết tắt bưu điện này thì khác biệt với chữ viết tắt truyền thống (thí dụ như Calif., Fla., hay Tex.).

Phương pháp
Đối với mỗi tiểu bang, mẫu tự đầu của chữ viết tắt là mẫu tự đầu của tên tiểu bang. Mẫu tự thứ hai của chữ viết tắt, ít nhất theo các phương thức sau đây:

10 tên tiểu bang có hai chữ được viết tắt bằng mỗi mẫu tự đầu tiên của mỗi chữ:
NC, ND, NH, NJ, NM, NY, RI, SC, SD, WV
19 tên tiểu bang được viết tắt bằng hai mẫu tự đầu tiên của tên tiểu bang:
AL, AR, CA*, CO*, DE*, FL, ID, IL, IN, MA, MI, NE, OH, OK, OR, UT, WA, WI, WY
15 tên tiểu bang được viết tắt bằng mẫu tự đầu và mẫu tự cuối của tên tiểu bang:
CA*, CO*, CT, DE*, GA, HI, IA, KS, KY, LA, MD, ME, PA, VA, VT
9 tên tiểu bang được viết tắt bằng mẫu tự đầu và mẫu tự nào đó trong tên tiểu bang, thường là phụ âm thứ hai:
AK, AZ, MN, MO, MS, MT, NV, TN, TX

 Ba tiểu bang này (California, Colorado, Delaware) có mẫu tự thứ hai và mẫu tự cuối cùng giống nhau. Missouri, Mississippi, và Tennessee cũng có hình thức giống vậy nhưng dùng mẫu tự khác trong chữ viết tắt cho nó.

Cách viết tắt và mã tên khác
Chuẩn Xử lý Thông tin Liên bang (Federal Information Processing Standard) có thiết lập mã số và mã tên tiểu bang gọi là FIPS cho từng tiểu bang và các vùng quốc hải. Mã số FIPS được ghi là 'FIPS' trên bảng phía trên. Mã tên FIPS thì giống như mã tên của Bưu điện Hoa Kỳ trừ các tiểu đảo xa của Hoa Kỳ có mã tên FIPS là UM nhưng không có mã tên bưu điện và các nơi thư tín quân sự của Hoa Kỳ có mã tên bưu điện (AA, AE, AP) nhưng không có mã tên FIPS.

Tuần duyên Hoa Kỳ sử dụng một bộ mã tên hai mẫu tự ghi kèm với số tàu thuyền, được ghi (USCG) trên bảng phía trên nhưng không có biểu thị cho 39 tiểu bang và Đặc khu Columbia vì nó giống như chữ viết tắt của Bưu điện Hoa Kỳ. Các chữ viết tắt của Tuần duyên Hoa Kỳ cũng được thiết lập cho 5 lãnh thổ nằm xa. Chúng được ghi ở trên danh sách bên trên mặc dù chỉ khác với mã bưu điện ở mã dành cho Quần đảo Bắc Mariana.

Chú thích

Tham khảo
 The Riverside Publishing Company. (1984). Webster's II New Riverside University Dictionary.  ISBN 0-395-33957-X
 Chicago Manual of Style and AP Style Manual state abbreviations
 FIPS State Codes of the US and Outlying Areas

Danh sách tiểu bang Hoa Kỳ