title: Sistar

text:
Sistar (Hangul: 씨스타) hay SISTAR là nhóm nhạc nữ gồm 4 thành viên của Hàn Quốc thuộc sự quản lý của Starship Entertainment. Các thành viên bao gồm: Hyolyn (trưởng nhóm), Bora (rapper), Soyou và Dasom. Cái tên Sistar là tên ghép của 2 từ: sister (chị em gái) và star (ngôi sao), vừa thể hiện các thành viên sẽ yêu thương gắn bó với nhau như chị em gái, vừa chỉ rõ ước mơ cả nhóm sẽ theo đuổi là trở thành những ngôi sao hàng đầu. Fanclub của nhóm có tên gọi là STAR1.

Lịch sử hoạt động

Trước khi ra mắt
Trưởng nhóm Hyorin đã từng thử giọng hai lần tại JYP Entertainment trước đó, và được chấp nhận thử lần hai. Bước đầu, công ty đã lên kế hoạch rằng Hyorin, Miss A Min và Secret Song Ji Eun sẽ thành lập một nhóm nhạc mới. Tuy nhiên, kế hoạch bị hủy bỏ, và cô rời công ty. Sau đó, cô thử giọng vào Starship, và được nhận.

Thành viên Soyou, từng là thực tập sinh của Cube Entertainment, đã cover lại ca khúc của Navi "On The Road" trong kì thi thử giọng tại Starship.

Nhóm xuất hiện lần đầu trong một bộ hình cho tập chí Céci vào ngày 19 tháng 3, tại Anh, nhằm quảng bá sản phẩm cho công ty quần áo FUBU.

2010–12: Push Push, Shady Girl, How Dare You, So Cool, Alone và Loving U
Teaser cho MV của bài hát đầu tay của nhóm "Push Push" đã được phát hành vào ngày 01 tháng 6 năm 2010. Hai ngày sau, vào ngày 3 tháng 6 năm 2010, Starship phát hành MV đầy đủ cho "Push Push". Sistar xuất hiện lần đầu tiên các sân khấu âm nhạc hàng tuần là tại chương trình Music Bank vào ngày 4 tháng 6. Nhóm kết thúc chương trình quảng bá cho "Push Push" vào ngày 26 tháng 7.

Nhóm phát hành single thứ 2 mang tên "Shady Girl" vào ngày 25 tháng 8 năm 2010. Teaser của MV được phát hành vào ngày 24 tháng 8 năm 2010 và MV được phát hành một ngày sau đó. MV này có sự tham gia diễn xuất của Heechul, thành viên nhóm Super Junior.

Vào thời gian này, Sistar đã bắt đầu trình diễn ở các nước châu Á khác. Ngày 14 tháng 9, Sistar được mời biểu diễn trong "Liên hoan âm nhạc Hallyu" của Nhật Bản chỉ có sự tham gia của các nhóm nhạc nữ Hàn Quốc. Ngày 10 tháng 10, Sistar cũng xuất hiện lần đầu ở Thái Lan, biểu diễn các bài hát hit của họ "Push Push" và "Shady Girl" trên chương trình "Teen Superstar" của Thái Lan.

Teaser cho "How Dare You" được phát hành vào ngày 23 tháng 11, MV dự kiến sẽ được phát hành một ngày sau khi đó. Tuy nhiên, do các cuộc giao tranh biên giới giữa Hàn Quốc và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên ở Yeonpyeong làm cho các video âm nhạc được đẩy trở lại gần một tuần. MV đầy đủ cuối cùng đã được phát hành vào ngày 02 tháng 12. "How Dare You" đã càn quét các bảng xếp hạng âm nhạc lớn như MelOn, Soribada,Bugs, Monkey3, và Daum Music và trở thành single đạt vị trí số 1 đầu tiên của họ. "How Dare You" giành được giải thưởng của chương trình Music Bank vào ngày 17 tháng 12 năm 2010.

Ngày 09 tháng 12, nhóm đã tham dự lễ trao giải Golden Disk, được trao giải thưởng Nhóm nhạc mới.

Ngày 27 tháng 4, Starship đã công bố rằng Sistar sẽ được ra mắt một nhóm nhỏ, mang tên Sistar19 gồm thành viên Hyolyn và Bora. Các teaser cho "Ma Boy", bài hát đầu tay của họ được phát hành vào ngày 29 tháng 4 năm 2011, và MV đầy đủ được phát hành vào ngày 2 tháng 5 năm 2011. Họ phát hành đĩa đơn kỹ thuật số của họ, có tiêu đề "Ma Boy", ngày 3 tháng 5. Sistar19 đã trình bày lần đầu tiên bài hát này trên M! Countdown vào ngày 5 tháng 5 năm 2011.

Sistar quay trở lại vào ngày 21 tháng 7 với album dài mang tên "So Cool". Bài hát cùng tên đứng đầu các BXH âm nhạc Hàn Quốc ngay khi được phát hành. "So Cool" trở thành bài hát đầu tiên đứng đầu BXH Billboard K-POP Top 100 ngay khi BXH được đưa vào hoạt động vào ngày 25 tháng 8. Vào ngày 11 tháng 9 SISTAR chiến thắng lần đầu tiên trên sân khấu Inkigayo.

Vào đầu tháng 4, Sistar công bố sẽ phát sóng ca khúc "So Cool" của họ ở 41 quốc gia. Ngày 12 tháng 4, Sistar quay trở lại với mini album mang tên "Alone", gồm 6 bài hát được sản xuất bởi Brave Brothers và chiến thắng 6 show âm nhạc hàng tuần như Mnet MCountdown (ngày 26 tháng 4), KBS Music Bank K-Chart (ngày 27 tháng 4 và ngày 4 tháng 5), SBS Inkigayo Mutizen (ngày 29 tháng 4 và ngày 6 tháng 5) và MBC Music Show Champion (ngày 1 tháng 5), ngoài ra, "Alone" còn giữ kỉ lục chiếm vị trí số 1 của BXH Billboard K-POP Top 100 4 tuần liên tiếp.

Vào ngày 11 tháng 6, Starship thông báo Sistar sẽ trở lại với một bài hát dance mùa hè, khi ca khúc hit "Alone" của họ vẫn chưa rời khỏi các BXH. Album mini lần này mang tên "Loving U", gồm bài hát chủ đề cùng tên được sản xuất bởi Double Sidekick, một bài hát mới mang tên Holiday và bản remix của các bài hit cũ ("Alone", "Ma Boy", "So Cool" và "Push Push"). Sistar phát hành MV "Loving U" và ngày 28 tháng 6 và ngay lập tức đạt "All-kill" khi đứng đầu tất cả các BXH của Hàn Quốc. "Loving U" chiến thắng 2 lần trên sân khấu Music Bank K-Chart vào ngày 17 tháng 7 và 3 tháng 8.

2013–15: Give It to Me, Touch My Body, I Swear và Shake It

SISTAR19 phát hành album mini đầu tiên, Gone Not Around Any Longer, và ca khúc chủ đề cùng tên vào ngày 31 tháng 1 năm 2013. Ca khúc chủ đề cùng tên đạt Perfect All Kill. [26] nhãn ghi âm của họ, Starship Entertainment, công bố vào ngày 16 Tháng Năm năm 2013 rằng Sistar sẽ trở lại vào giữa tháng sáu, với một xác nhận vào ngày 02 tháng 6, nói rằng họ sẽ bị cho sự trở lại của họ với một album đầy đủ thứ hai. Vào ngày 03 tháng 6 năm 2013, hình ảnh gồm các thành viên Dasom và Bora đã được phát hành. Sau ngày, Sistar phát hành teaser hình ảnh của tất cả các thành viên cho Give It to Me và tiết lộ rằng họ sẽ có một chủ đề Moulin Rouge. Một video teaser cho "Give It to Me" đã được phát hành trong album phòng thu thứ hai ngày 6 tháng Sáu Sistar, Give It to Me, đã được phát hành vào ngày 11 tháng Sáu với ca khúc chủ đề cùng tên. Album ra mắt ở vị trí số bốn trên Gaon Chart. Ca khúc chủ đề " Give it to me" giúp nhóm đạt Perfect All Kill đầu tiên dưới tư cách cả nhóm. Ngày 26 tháng 10, Sistar đại diện Hàn Quốc tại ABU TV Song Festival 2013 tại Hà Nội, Việt Nam, biểu diễn "Give It to Me" hơn Ba single của album..: "The Way You Make Me Melt", "Cry" và "Bad Boy", cũng như hai single quảng cáo, cũng đã được phát hành để quảng bá album. Ngày 26 tháng 11, Hyorin đã phát hành album phòng thu đầu tay Love & Hate, đạt vị trí thứ năm trên Gaon.

Ngày 05 tháng sáu 2014, nhãn Sistar, Starship Entertainment, nói với Newsen rằng nhóm đã làm việc trên một album mới và sẽ trở lại vào đầu tháng Bảy. Ngày 21 tháng bảy, Sistar phát hành mini album thứ ba của họ, Touch N Move cùng với ca khúc chủ đề của nó "Touch My Body". [29] [30] Mini Album rất thành công, đạt hạng hai và tám trên Gaon và bảng xếp hạng Billboard World Mỹ Albums bảng xếp hạng tương ứng. Một đơn "Naughty Hands" đã được phát hành vào cuối tháng Bảy. Ngày 26 Tháng Tám, Sistar phát hành mini album thứ tư của họ và mùa hè thứ hai album đặc biệt mang tên chua ngọt, ngay sau khi chương trình khuyến mãi của "Touch My Body". [31] EP chứa hai ca khúc mới "I Swear" và "Giữ chặt chẽ" và bốn bản remix cho single "Loving U", "Cuốn Not Around lâu hơn", "Give It to Me" và "Touch My Body". Trong tháng mười hai, Sistar đã giành giải thưởng Nhóm nhạc nữ xuất sắc nhất tại lễ trao giải Mnet Asian Music Awards 2014.

Vào ngày 22 tháng 6 năm 2015, Sistar phát hành mini-album thứ năm của mình, Shake It, cùng với ca khúc chủ đề của nó cùng tên Nó đứng vị trí số ba trên Gaon, và hai đĩa đơn mới -. "Shake It" và "Don ' t Be như một Baby "- đã được phát hành vào cuối tháng Sáu. "Shake It" giúp nhóm đạt Perfect All Kill thứ 2. Vào tháng Tám, Hyorin đã được xác nhận tham gia mùa thứ hai của Unpretty Rapstar. Vào ngày 1 tháng 8, Sistar đã có một buổi biểu diễn tại Los Angeles, California vào năm 2015 kcon. Vào ngày 14, họ đã biểu diễn tại Ngày Độc lập lần thứ 70 của Hàn Quốc, đất nước của họ. Ngày 07 Tháng Chín, Hyorin phát hành đĩa đơn "The Wall Destroyer" miễn phí bao gồm một trong những thành viên của Eluphant, Keebee. Ngày 22 Tháng Chín, Soyou hợp tác với ca sĩ Kwon Jeong Yeol (10 cm) single của họ mang tên "Lean on Me", ca khúc all kill toàn bộ BXH và giành chiến thắng trên Mnet M Countdown ngày 10/1/2015.

2016–17: Insane Love, "Lonely" và tan rã

Vào ngày 1 tháng 6 năm 2016, đã có tiết lộ rằng Sistar sẽ trở lại trong tháng 6 với một ca khúc chủ đề được sản xuất bởi Black Eyed Pilseung người cũng sản xuất bài hát Sistar, "Touch My Body". Cùng ngày, Sistar phát hành teaser đầu tiên cho EP thứ tư của họ, sau đó phát hành hai hình ảnh bí ẩn vào ngày hôm sau. Ngày 04 tháng 6, Sistar và người hâm mộ của họ tổ chức kỷ niệm năm thứ 6 Sistar, hiển thị một hình ảnh của các cô gái với những món quà và bánh mà họ nhận được. Ngày hôm sau, họ phát hành một hình ảnh bí ẩn của một hình bóng của một trong các thành viên. Ngày 08 tháng 6, họ phát hành thêm bốn hình ảnh bí ẩn của mỗi thành viên và các phụ kiện của họ. Ngày hôm sau, họ phát hành thêm bốn hình ảnh bí ẩn của mỗi ánh mắt của các thành viên, nhiều bức ảnh cá nhân của các cô gái, và cuối cùng là nhóm ảnh. Vào ngày 10 tháng 6, Starship phát hành một mash up hợp tác của Sistar và DJ Soda. Vào ngày 14 tháng 6, đã tiết lộ rằng ca khúc chủ đề của EP thứ tư của họ, Insane Love, được gọi là "I Like That". Ngày 20 tháng 6, Sistar đã đếm ngược trực tiếp cho video âm nhạc của họ và phát hành album. Vào ngày 21 tháng 6, Starship phát hành "I Like That" video âm nhạc trên kênh YouTube chính thức của họ và chính thức phát hành Insane Love.

Tháng 5 năm 2017, Sistar phát hành một bức ảnh trêu ghẹo tiết lộ rằng họ sẽ quay trở lại vào cuối tháng Năm. Ca khúc mới của họ mang tựa đề "Lonely" do Black Eyed Pilseung sáng tác sẽ được phát hành vào ngày 31 tháng 5. Vào ngày 22 tháng 5, Starship Entertainment xác nhận rằng dự án sẽ là sự trở lại cuối cùng của Sistar và họ sẽ chính thức tan rã sau 7 năm hoạt động. Tất cả các thành viên đã viết thư riêng của họ về việc chia tay với các fan hâm mộ của họ, xác nhận việc tan rã của họ sau đó.

Vào 18 giờ ngày 31 tháng 5 năm 2017 (giờ địa phương), "Lonely" – bài hát cuối cùng của Sistar được sáng tác bởi Black Eyed Pilseung đã chính thức lên sóng. Ca khúc all kill 6 BXH không lâu sau đó. Đây cũng là sản phẩm kết thúc 7 năm hoạt động bên nhau của nhóm nhạc nữ 4 thành viên.

Sau khi kết thúc lịch trình diễn tại Inkigayo vào ngày 4 tháng 6 năm 2017, nhóm chính thức tan rã.

2022: Màn trình diễn tái hợp
Ngày 22 tháng 7 năm 2022, các thành viên Sistar đã tái hợp để biểu hiện những bản hit của nhóm trên tập cuối của You Hee-yeol's Sketchbook để ủng hộ cho màn comeback mới lúc đó của Hyolyn.

Thành viên

Danh sách đĩa nhạc

Album phòng thu

Mini album

Chú thích

Liên kết ngoài

Khởi đầu năm 2010 ở Hàn Quốc
Nhóm nhạc K-pop
Ban nhạc thành lập năm 2010
Ban nhạc từ Seoul
Nhóm nhạc dance Hàn Quốc
Nhóm nhạc nữ Hàn Quốc
Nghệ sĩ của Starship Entertainment
Ca sĩ tiếng Triều Tiên


title: HMS Royal Oak (08)

text:
HMS Royal Oak (08) là một thiết giáp hạm thuộc lớp Revenge của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc. Được hạ thủy vào năm 1914 và hoàn tất vào năm 1916, Royal Oak tham gia hoạt động lần đầu tiên trong trận Jutland của Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Trong thời bình, nó từng phục vụ trong các hạm đội Đại Tây Dương, Địa Trung Hải và Hạm đội Nhà, và đã hơn một lần chịu đựng tai nạn tấn công nhầm. Con tàu trở nên tâm điểm sự chú ý của toàn thế giới vào năm 1928 khi vài sĩ quan cao cấp trên tàu bị xét xử trước tòa án binh do mâu thuẫn cá nhân. Trong cuộc đời phục vụ kéo dài 25 năm, mọi dự định hiện đại hóa Royal Oak không thể khắc phục khiếm khuyết căn bản nhất là thiếu tốc độ, và khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra, nó không còn phù hợp để hoạt động ở tuyến đầu.

Royal Oak đang neo đậu trong vịnh Scapa Flow tại Orkney thuộc Scotland khi nó trúng phải ngư lôi từ tàu ngầm Đức U-47 vào ngày 14 tháng 10 năm 1939, trở thành chiếc đầu tiên trong số năm thiết giáp hạm và tàu chiến-tuần dương của Hải quân Hoàng gia bị đánh chìm trong Thế Chiến II. Tổn thất nhân mạng rất nặng nề: trong số thủy thủ đoàn gồm 1.234 người và thiếu sinh quân của Royal Oak, 833 đã thiệt mạng hay tử thương. Ưu thế áp đảo về số lượng của Hải quân Hoàng gia và các nước Đồng Minh khiến cho việc mất một cựu binh thời Đệ Nhất thế chiến ít làm thay đổi cán cân lực lượng hải quân, nhưng ảnh hưởng đáng kể trên tinh thần trong thời chiến. Sự thành công của cuộc đột kích được ăn mừng rộn rã tại Đức, và mang lại vinh quang như một anh hùng chiến tranh cho vị chỉ huy của chiếc U-boat, Trung tá hải quân Günther Prien, trở thành sĩ quan tàu ngầm đầu tiên của Hải quân Đức (Kriegsmarine) được tặng thưởng Huân chương Chữ thập sắt Hiệp sĩ. Đối với người Anh, cuộc đột kích thể hiện khả năng của Đức có thể đem hải chiến đến tận vùng biển nhà, và cú sốc đó khiến phải cấp tốc thay đổi các biện pháp an ninh tại các cảng.

Hiện nay đang nằm hầu như lật úp ở độ sâu 30 m và thân tàu chỉ cách mặt nước 5 m, Royal Oak được chỉ định là một Nghĩa trang Chiến tranh Quốc gia. Trong một buổi lễ được tổ chức hàng năm đánh dấu ngày mất của con tàu, thợ lặn của Hải quân Hoàng gia đặt một Biểu trưng của Hải quân Hoàng gia dưới nước ở đuôi tàu. Việc tiếp cận xác đắm của con tàu luôn luôn bị ngăn cấm đối với mọi thợ lặn không được cấp phép.

Thiết kế và chế tạo
Lớp Revenge vốn bao gồm Royal Oak được đặt hàng vào năm 1913-1914, được dự định là một phiên bản đốt than rẻ tiền hơn, nhỏ hơn và chậm hơn so với lớp Queen Elizabeth thế hệ siêu-Dreadnought đốt dầu trước đó. Thiết kế, xem ra là một bước lùi về kỹ thuật, là để đáp ứng một phần các mối lo ngại rằng một sự phụ thuộc hoàn toàn vào dầu đốt – lúc đó toàn bộ phải nhập khẩu – sẽ khiến cả một lớp tàu trở nên vô dụng trong trường hợp có sự phong tỏa hàng hải thành công. Mặc khác, than chất lượng cao có thể được cung cấp dồi dào, là nguồn cung cấp ngay tại quê nhà luôn được đảm bảo. Hơn nữa, tương phản với "Hải đội nhanh" của những chiếc Queen Elizabeth, lớp Revenge được dự định sẽ là những tàu chiến có pháo mạnh nhất trong hàng chiến đấu. Royal Oak và các tàu chị em là những tàu chiến lớn đầu tiên của Hải quân Hoàng gia mà việc thiết kế được giám sát bởi Giám đốc Chế tạo Hải quân vừa mới được chỉ định, Sir Eustace Tennyson-D'Eyncourt.

Royal Oak được đặt lườn tại xưởng tàu Devonport vào ngày 15 tháng 1 năm 1914, là chiếc thứ tư trong lớp của nó. Lo ngại về khả năng giới hạn của than, đồng thời đảm bảo được nguồn cung cấp dầu mới bằng một thỏa thuận hợp đồng với Anglo-Persian Oil Company, Thứ trưởng thứ nhất Bộ Hải quân Anh Jackie Fisher hủy bỏ quyết định sử dụng than vào tháng 10 năm 1914. Còn đang trong quá trình chế tạo, Royal Oak được thiết kế lại để trang bị 18 nồi hơi đốt dầu Yarrow cung cấp cho bốn turbine hơi nước Parsons, mỗi chiếc dẫn động trực tiếp một trục chân vịt ba cánh đường kính 2,9 m (9 ft 6 in). Chiếc thiết giáp hạm được hạ thủy vào ngày 17 tháng 11 năm đó, và sau khi hoàn tất việc trang bị, được đưa ra hoạt động vào ngày 1 tháng 5 năm 1916 với chi phí cuối cùng là 2.468.269 Bảng Anh. Được đặt tên theo Royal Oak (cây sồi hoàng gia) mà Vua Charles II ẩn nấp sau thất bại của ông trong trận Worcester năm 1651, nó là chiếc tàu chiến thứ tám của Hải quân Hoàng gia mang tên Royal Oak, thay thế cho một chiếc thiết giáp hạm tiền-dreadnought bị tháo dỡ năm 1914. Trong khi đang được chế tạo, nó được tạm thời đặt ký hiệu lườn 67.

Nâng cấp
Royal Oak được tái trang bị giữa những năm 1922 và 1924, khi giàn hỏa lực phòng không của nó được nâng cấp bằng cách thay thế các khẩu QF 76 mm (3 inch) 20 cwt ban đầu bằng QF 102 mm (4 inch) góc cao. Các hệ thống kiểm soát hỏa lực và máy đo tầm xa cho dàn pháo chính và pháo hạng hai được hiện đại hóa, đồng thời việc bảo vệ dưới nước được tăng cường bởi đai chống ngư lôi cho con tàu. Các ngăn kín nước bố trí hai bên lườn tàu được thiết kế nhằm giảm hiệu ứng nổ của ngư lôi và tăng cường độ ổn định, nhưng cũng làm tăng chiều rộng mạn thuyền hơn 4 mét.

Một đợt tái trang bị ngắn vào mùa Xuân năm 1927 chứng kiến sự bổ sung thêm hai khẩu đội 102 mm (4 inch) phòng không góc cao và tháo bỏ hai khẩu 152 mm (6 inch). Con tàu được tái trang bị lần cuối cùng từ năm 1934 đến năm 1936, khi lớp vỏ giáp sàn tàu được nâng lên độ dày 127 mm (5 inch) bên trên hầm đạn và đến 89 mm (3,5 inch) bên trên các phòng động cơ. Ngoài việc hiện đại hóa chung các hệ thống trên tàu, một máy phóng dành cho thủy phi cơ trinh sát được bố trí bên trên tháp pháo X, và việc phòng không cũng được tăng cường bằng cách tăng gấp đôi số pháo phòng không 102 mm (4 inch) và bổ sung hai khẩu đội QF 2-pounder Mark VIII (pompom) tám nòng trên các bệ nhô ngang hàng với ống khói. Cột buồm chính được tái cấu trúc thành kiểu ba chân đủ mang trọng lượng của một phòng định vị vô tuyến và một trạm điều khiển góc cao thứ hai. Vỏ giáp và thiết bị tăng cường khiến cho Royal Oak trở thành một trong những con tàu trang bị tốt nhất trong lớp Revenge, nhưng lượng rẽ nước gia tăng khiến tầm nước lớn hơn và tốc độ tối đa bị giảm đi nhiều knot.

Lịch sử hoạt động

Chiến tranh Thế giới thứ nhất

Chiến tranh Thế giới thứ nhất đã diễn ra gần hai năm khi Royal Oak được đưa vào hoạt động. Nó được phân về Đội 3 của Hải đội Thiết giáp hạm 4 thuộc Hạm đội Grand Anh Quốc, và trong vòng một tháng, được lệnh cùng với hầu hết hạm đội đối đầu với Hạm đội Biển khơi Đức trong trận Jutland. Dưới sự chỉ huy của Thuyền trưởng, Đại tá Hải quân Crawford Maclachlan, Royal Oak rời Scapa Flow chiều tối ngày 30 tháng 5 cùng các thiết giáp hạm Superb, Canada và soái hạm của Đô đốc John Jellicoe là Iron Duke. Trong trận chiến bất phân thắng bại vào ngày hôm sau, Royal Oak đã bắn tổng cộng 38 quả đạn pháo 380 mm (15 inch) và 84 quả 152 mm (6 inch), bắn trúng ba phát vào chiếc tàu chiến-tuần dương Đức Derfflinger, loại khỏi vòng chiến một trong các tháp pháo của nó, cùng một phát trúng vào tàu tuần dương Wiesbaden. Bản thân nó tránh được thiệt hại, cho dù vào một lúc trong trận đánh nó phải chịu đựng hỏa lực pháo bắn tới.

Sau trận đánh, Royal Oak được cho chuyển sang Hải đội Thiết giáp hạm 1. Vào ngày 5 tháng 11 năm 1918, tuần lễ cuối cùng của Đệ Nhất thế chiến, nó đang thả neo ngoài khơi Burntisland tại Firth of Forth cùng với tàu sân bay Campania (nguyên là một tàu biển chở khách từng đoạt giải Blue Riband của hãng tàu Cunard Line trước khi cải biến thành tàu sân bay nhằm phục vụ trong chiến tranh) và tàu chiến-tuần dương Glorious. Một cơn gió lốc bất ngờ mạnh đến cấp 10 đã khiến Campania bị đứt dây neo và va chạm với Royal Oak rồi với chiếc Glorious tải trọng 22.000 tấn. Cả Royal Oak và Glorious chỉ bị hư hại nhẹ; nhưng Campania bị thủng lườn tàu do cú va chạm ban đầu với Royal Oak. Phòng động cơ của con tàu bị ngập nước, và nó nghiêng về phía đuôi và chìm năm giờ sau đó cho dù không có tổn thất về nhân mạng.

Vào cuối Thế Chiến I, Royal Oak đã hộ tống nhiều tàu chiến thuộc Hạm đội Biển khơi Đức đã đầu hàng đi từ Firth of Forth đến nơi bị chiếm giữ ở Scapa Flow, và đã hiện diện trong một buổi lễ tại Pentland Firth để chào đón những con tàu khác khi chúng nối gót.

Giữa hai cuộc thế chiến

Việc tái bố trí Hải quân Hoàng gia trong thời bình đã chuyển Royal Oak sang Hải đội Thiết giáp hạm 2 thuộc Hạm đội Đại Tây Dương. Được hiện đại hóa trong những năm 1922-1924, nó được chuyển sang Hạm đội Địa Trung Hải vào năm 1926 và đặt căn cứ tại cảng Grand thuộc Malta.

Vào đầu năm 1928, tại đây đã chứng kiến một sự kiện nổi tiếng mà báo chí đương thời gán cho cái tên "Cuộc binh biến Royal Oak". Những gì bắt đầu đơn giản chỉ là một sự bất hòa giữa Chuẩn Đô đốc Bernard Collard và hai sĩ quan cao cấp trên Royal Oak là Đại tá Hải quân Kenneth Dewar và Trung tá Henry Daniel về ban nhạc của buổi dạ vũ trong phòng sĩ quan, đã chuyển thành một mối hiềm thù cá nhân gay gắt kéo dài nhiều tháng. Dewar và Daniel buộc tội Collard về việc "bới móc trả thù" và công khai làm nhục và xúc phạm họ trước mặt thủy thủ đoàn; đáp trả lại, Collard buộc tội chống lại hai người không tuân hành mệnh lệnh và đối xử với ông ta "tệ hơn là một học viên sĩ quan". Khi Dewar và Daniel gửi thư than phiền lên cấp trên trực tiếp của Collard, Phó Đô đốc John Kelly, ông này lập tức chuyển thẳng lên Tổng tư lệnh, Đô đốc Sir Roger Keyes. Khi nhận ra mối quan hệ giữa hai người và vị Đô đốc đã đổ vỡ không thể hàn gắn được, Keyes cách chức cả ba người và gửi họ quay trở về Anh Quốc, trì hoãn một cuộc tập trận hải quân lớn. Báo chí tung câu chuyện ra toàn thế giới, mô tả sự việc, với một chút cường điệu, như một cuộc "binh biến". Sự quan tâm của công chúng lên đến mức dấy nên nỗi lo ngại của Vua George V, người đã cho triệu kiến Bộ trưởng Hải quân William Bridgeman để yêu cầu giải thích.

Do những lá thư than phiền, Dewar và Daniel bị buộc tội, theo cách khá tranh luận, vì đã viết ra những tài liệu mang tính lật đổ. Trong hai phiên tòa án quân sự được báo chí theo dõi thật chi tiết, cả hai bị xem là có tội và bị khiển trách nặng nề, dẫn đến việc Daniel từ nhiệm khỏi Hải quân. Bản thân Collard bị báo chí và Quốc hội phê phán nặng nề vì đã quá đáng trong cách cư xử, và sau khi được Bridgeman báo trước là "không phù hợp để giữ những vị trí chỉ huy cao cấp", bị buộc phải nghỉ hưu khỏi phục vụ.

Trong ba người, chỉ có Dewar tiếp tục nghề nghiệp của mình, cho dù bị tổn hại: ông tiếp tục ở lại phục vụ trong Hải quân Hoàng gia qua một loạt các chức vụ nhỏ và một năm sau đó được thăng Chuẩn Đô đốc một ngày trước khi nghỉ hưu. Daniel dự tính hành nghề nhà báo, nhưng sau khi dự định này cùng các cuộc phiêu lưu khác không thành công, ông biến mất trong tối tăm và sức khỏe kém tại Nam Phi. Collard lui về cuộc sống dân sự và không bao giờ tuyên bố công khai về sự kiện này lần nào nữa.

Vụ xì căng đan chứng tỏ một sự tổn hại đến danh tiếng của Hải quân Hoàng gia, vốn đang là lực lượng hải quân lớn nhất thế giới vào thời đó, và nó bị chế nhạo ở trong nước lẫn nước ngoài qua những bài xã luận, tranh châm biếm, và ngay cả một vở oratorio jazz hài được viết bởi Erwin Schulhoff. Một hậu quả của sự việc bị tổn hại này là quyết định của Bộ Hải quân xem xét lại những phương cách mà sĩ quan hải quân có thể sử dụng để than phiền về thái độ của cấp trên.

Nội chiến Tây Ban Nha
Trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha, Royal Oak được giao thực hiện các cuộc "tuần tra không can thiệp" chung quanh bán đảo Iberia. Trong một chuyến tuần tra như vậy cách Gibraltar khoảng 55 km (30 hải lý) về phía Đông vào ngày 2 tháng 2 năm 1937, nó bị ba máy bay của lực lượng Cộng Hòa tấn công. Chúng đã ném ba quả bom (chỉ có hai quả phát nổ) ở khoảng cách 500 m bên mạn phải mũi con tàu, cho dù không gây ra thiệt hại gì. Đại biện Ngoại giao Anh Quốc đã phản kháng sự kiện này lên Chính quyền Cộng hòa, vốn đã nhìn nhận lỗi lầm và đưa ra lời xin lỗi về cuộc tấn công. Đến cuối tháng đó, đang khi ở ngoài khơi Valencia vào ngày 23 tháng 2 năm 1937; trong khi đang xảy ra một cuộc không kích của phe Quốc gia, Royal Oak bị bắn trúng một quả đạn pháo phòng không từ một vị trí của phe Cộng hòa, khiến năm người bị thương, kể cả thuyền trưởng của Royal Oak là T.B. Drew. Tuy nhiên người Anh đã không phản kháng phe Cộng hòa trong dịp này, cho rằng sự kiện trên là một "thiên tai". Sang tháng 5 năm 1937, nó cùng với chiếc HMS Forester đã hộ tống SS Habana, một tàu biển chở hành khách, vận chuyển trẻ em Basque tị nạn sang Anh Quốc. Đến tháng 7, khi chiến sự tại phía Bắc Tây Ban Nha bùng lên, Royal Oak đã cùng với thiết giáp hạm HMS Resolution cứu thoát chiếc tàu hơi nước Gordonia khi các tàu chiến phe Quốc gia tìm cách chiếm nó ngoài khơi Santander. Tuy nhiên vào ngày 14 tháng 7 nó đã không thể ngăn cản tàu tuần dương phe Quốc gia Almirante Cervera chiếm giữ chiếc tàu chở hàng Anh Molton khi chiếc này tìm cách vào Santander. Chiếc tàu buôn đang tham gia triệt thoái những người tị nạn.

Cùng thời gian này, Royal Oak tham gia cùng 14 tàu chiến khác của Hải quân Hoàng gia trong cuốn phim Anh Our Fighting Navy năm 1937, cốt truyện xoay quanh một cuộc đảo chính tại một nước cộng hòa hư cấu Bianco tại Nam Phi. Royal Oak đóng vai một thiết giáp hạm nổi loạn El Mirante, khi lực lượng nắm quyền buộc một thuyền trưởng Anh phải chọn lựa giữa người yêu hay nghĩa vụ của ông. Cuốn phim không được giới phê bình đón nhận, nhưng cũng có được các cảnh quay ấn tượng về các hoạt động hải quân.

Chiến tranh Thế giới thứ hai

Vào năm 1938, Royal Oak được cho quay lại Hạm đội Nhà và được đặt làm soái hạm của Hải đội Thiết giáp hạm 2 đặt căn cứ tại Portsmouth. Ngày 24 tháng 11 năm 1938, nó đưa di hài của Hoàng hậu Maud của Na Uy vốn sinh trưởng tại Anh quay trở về Na Uy để cử hành lễ quốc tang tại Oslo, với chồng là Vua Haakon VII cùng đi theo trên tàu. Được cho ngừng hoạt động vào tháng 12 năm 1938, Royal Oak tái hoạt động vào tháng 6 tiếp theo, rồi đến mùa Hè năm 1939 thực hiện một chuyến đi huấn luyện ngắn tại eo biển Anh Quốc chuẩn bị cho một đợt bố trí kéo dài 30 tháng tại Địa Trung Hải, khi thủy thủ đoàn được phát trước những bộ đồng phục nhiệt đới. Do tình trạng chiến tranh có thể xảy ra, chiếc thiết giáp hạm lại được chuyển hướng lên phía Bắc đến Scapa Flow, và nó neo đậu tại đây khi chiến tranh được tuyên bố vào ngày 3 tháng 9.

Vào tháng 10, Royal Oak tham gia truy tìm chiếc tàu chiến-tuần dương Đức Gneisenau, vốn nhận được lệnh tiến vào Bắc Hải nhằm đánh lạc hướng cho các thiết giáp hạm bỏ túi Deutschland và Admiral Graf Spee tiến hành các hoạt động cướp tàu buôn. Cuộc tìm kiếm không mang lại kết quả, đặc biệt là đối với Royal Oak, khi tốc độ tối đa vào lúc đó chỉ có chưa đến 37 km/h (20 knot), không đủ để theo kịp phần còn lại của hạm đội. Ngày 12 tháng 10, Royal Oak quay trở về Scapa Flow trong tình trạng kém, méo mó bởi những trận bão tại Bắc Đại Tây Dương, nhiều thuyền cứu sinh bị vỡ và nhiều khẩu pháo cỡ nhỏ không hoạt động. Nhiệm vụ vừa qua đã bộc lộ sự lạc hậu của một tàu chiến cũ 25 tuổi. Lo ngại về một cuộc do thám trên không gần đây của máy bay trinh sát Đức báo trước một cuộc không kích sắp xảy ra tại Scapa Flow, Đô đốc Tư lệnh Hạm đội Nhà Charles Forbes ra lệnh cho phần lớn hạm đội phân tán đến các cảng an toàn hơn. Tuy nhiên Royal Oak được giữ lại, các khẩu pháo phòng không của nó được xem là một bổ sung hữu ích vào hệ thống phòng thủ tại Scapa Flow còn đang khan hiếm.

Bị đánh chìm

Scapa Flow

Scapa Flow là một nơi neo đậu gần như lý tưởng. Tọa lạc tại trung tâm của quần đảo Orkney ngoài khơi bờ biển phía Bắc của Scotland, cảng tự nhiên này đủ lớn để chứa toàn bộ Hạm đội Grand, được vây quanh bởi một chuỗi các hòn đảo phân cách bởi các eo biển nông có dòng nước thủy triều chảy xiết. Mối đe dọa của U-boat đã được nhận thức từ lâu, và một loạt các biện pháp phòng ngự đã được trang bị vào những năm đầu của Đệ Nhất thế chiến. Các tàu ụ cản được đánh chìm tại các điểm trọng yếu, và các hàng rào nổi được bố trí để ngăn chặn ba cửa biển ra vào rộng nhất. Được vận hành bằng tàu kéo cho phép các tàu bạn có thể băng ngang, chúng từng được cho là có thể để lọt, nhưng khá hiếm hoi, một chỉ huy U-boat gan dạ có thể tìm cách thoát qua mà không bị phát hiện trước khi hàng rào được đóng lại. Hai tàu ngầm từng mưu toan xâm nhập trong chiến tranh đã gặp phải số phận không may mắn. Vào ngày 23 tháng 11 năm 1914, U-18 bị đâm thủng hai lần trước khi mắc cạn và toàn bộ thủy thủ đoàn bị bắt; và chiếc UB-116 bị máy dò âm dưới nước phát hiện và bị tiêu diệt với tổn thất toàn bộ thủy thủ đoàn vào ngày 28 tháng 10 năm 1918.

Scapa Flow cung cấp nơi neo đậu chính cho Hạm đội Grand Anh Quốc trong phần lớn thời gian của Chiến tranh Thế giới thứ nhất, nhưng trong những năm giữa hai cuộc chiến, chúng được chuyển đến Rosyth có vị trí thuận tiện hơn thuộc Firth of Forth. Tuy nhiên Scapa Flow được tái sử dụng khi Chiến tranh Thế giới thứ hai sắp bắt đầu, trở thành một căn cứ của Hạm đội Nhà Anh Quốc. Các công trình phòng thủ thiên nhiên và nhân tạo, trong khi vẫn chắc chắn, được nhận biết là cần phải được cải thiện; và trong những tuần đầu tiên của cuộc chiến, đang trong quá trình được tăng cường thêm các tàu ụ cản.

Chiến dịch Đặc biệt P: Cuộc đột kích của U-47

Chỉ huy lực lượng tàu ngầm Hải quân Đức Karl Dönitz đặt ra một kế hoạch tấn công Scapa Flow bằng tàu ngầm trong vòng vài ngày sau khi chiến tranh nổ ra. Ông nhắm vào hai mục đích: một là, việc dời chỗ Hạm đội Nhà khỏi Scapa Flow sẽ thả lỏng sự phong tỏa của Anh tại Bắc Hải cho phép Đức tự do hơn trong việc tấn công các đoàn tàu vận tải tại Đại Tây Dương; hai là, đòn tấn công sẽ là một hành động biểu trưng cho sự báo thù, tấn công đúng vào nơi mà Hạm đội Biển khơi Đức đã đầu hàng tự đánh đắm sau khi Đức thua trận trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Dönitz đã chọn Trung tá Hải quân (Kapitänleutnant) Günther Prien cho nhiệm vụ này, dự trù cuộc đột kích vào đêm 13/14 tháng 10 năm 1939, khi thủy triều cao và bầu trời không trăng.

Dönitz được giúp đỡ bởi những bức ảnh chất lượng cao có được từ chuyến bay trinh sát, trình bày những điểm yếu trong hệ thống phòng thủ và một sự thừa thãi các mục tiêu. Ông hướng dẫn Prien xâm nhập Scapa Flow từ hướng Đông qua eo biển Kirk, băng qua phía Bắc Lamb Holm, một đảo nhỏ và thấp nằm giữa Burray và Mainland. Prien thoạt tiên nhầm lẫn eo biển Skerry xa hơn về phía Nam là con đường được chọn, và bất ngờ nhận ra U-47 đang hướng đến một lối đi nông bịt kín. Ông buộc phải ra lệnh quay mũi nhanh sang hướng Đông Bắc. Trên mặt biển, và được chiếu sáng bởi nền bầu trời bắc cực quang sáng rõ, chiếc tàu ngầm đi qua lại giữa hai tàu ụ cản Seriano và Numidian bị đánh chìm, tự mắc cạn tạm thời trên một sợi cáp căng từ chiếc Seriano. Nó bị bắt gặp ngắn ngủi trong ánh đèn pha của một chiếc taxi trên bờ, nhưng người lái xe không đưa ra tín hiệu báo động nào. Sau khi lọt vào cảng lúc 00 giờ 27 phút ngày 14 tháng 10, Prien ghi dòng chữ đắc thắng Wir sind in Scapa Flow!!! vào nhật ký con tàu rồi chuyển sang hướng Tây Nam đi nhiều kilô-mét trước khi quay ngược lại. Hoàn toàn bất ngờ đối với ông, chỗ neo đậu hiện ra hầu như trống trơn; Prien không thể biết rằng mệnh lệnh phân tán hạm đội của Forbes đã dời đi gần hết các mục tiêu lớn nhất. Lúc đó U-47 đã hướng mũi thẳng đến bốn chiếc tàu chiến, bao gồm chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ Belfast vừa mới được đưa ra hoạt động, đang thả neo ngoài khơi Flotta và Hoy ở khoảng cách 8 km, nhưng không có dấu hiệu nào cho thấy là Prien đã nhìn thấy chúng.

Trên đường quay trở lại, một trinh sát viên trên cầu tàu nhìn thấy Royal Oak nằm cách khoảng 4.000 m về phía Bắc, nhận diện chính xác nó là một thiết giáp hạm thuộc lớp Revenge. Hầu như che khuất đàng sau nó là một con tàu thứ hai mà chỉ có mũi được nhìn thấy bởi U-47. Prien nhầm lẫn nó là một tàu chiến-tuần dương thuộc lớp Renown, tình báo Đức sau đó gán cho nó là chiếc Repulse. Thực ra đó chính là tàu chở thủy phi cơ thời Đệ Nhất thế chiến Pegasus.

Lúc 00 giờ 58 phút, U-47 bắn một loạt ba quả ngư lôi từ các ống phóng trước mũi, một quả thứ tư kẹt lại trong ống phóng. Hai quả đã không tìm thấy mục tiêu, chỉ có một quả ngư lôi duy nhất đánh trúng mũi chiếc Royal Oak lúc 01 giờ 04 phút, làm chấn động con tàu khiến thủy thủ đoàn tỉnh giấc. Không có hư hại nào được nhận thấy, cho dù dây neo bên mạn phải bị cắt đứt, kêu loảng xoảng ồn ào khi nó bị trượt xuống. Ban đầu, người ta đoán rằng có một vụ nổ bên trong ở kho chứa chất dễ cháy phía trước con tàu, nơi dùng để chứa những vật liệu như dầu hỏa. Bị ám ảnh bởi vụ nổ không giải thích được đã từng phá hủy HMS Vanguard tại Scapa Flow vào năm 1917, một thông báo được truyền qua hệ thống tăng âm của Royal Oak yêu cầu kiểm tra nhiệt độ các hầm đạn, nhưng nhiều thủy thủ đã quay trở lại giường ngủ, không nhận thức được rằng con tàu đang bị tấn công.

Prien xoay tàu ngầm của mình và tìm cách bắn một loạt khác qua các ống phóng phía đuôi, nhưng tất cả lại trượt. Nạp lại các ống phóng phía mũi, ông phóng thêm một loạt ba quả, tất cả đều nhắm vào Royal Oak, Lần này ông thành công: lúc 01 giờ 16 phút cả ba liên tiếp nhau đánh trúng chiếc thiết giáp hạm ở giữa tàu và phát nổ. Các vụ nổ làm thủng một lỗ lớn trên vỏ giáp sàn tàu, phá hủy phòng ăn thủy thủ đoàn và làm mất điện. Thuốc phóng từ một hầm đạn bị kích nổ và các đám cháy nổ nhanh chóng lan truyền qua các khoảng trống bên trong tàu. Royal Oak nhanh chóng bị nghiêng khoảng 15°, đủ để đẩy các lỗ cửa sổ đang mở ra bên mạn phải tàu xuống dưới mực nước. Nó lật nghiêng hơn nữa qua mạn tàu đến 45°, giữ lại đó trong nhiều phút trước khi biến mất dưới mặt nước lúc 01 giờ 29 phút, chỉ 13 phút sau đợt tấn công thứ hai của Prien. 833 người đã tử nạn cùng con tàu, bao gồm Chuẩn Đô đốc Henry Blagrove, Tư lệnh Hải đội Thiết giáp hạm 2. Hơn một trăm trong số những người chết là những thiếu sinh hải quân chưa đến 18 tuổi, tổn thất lớn nhất loại này từ trước đến nay trong một hoạt động của hải quân Hoàng gia. Chiếc thuyền gỗ của Đô đốc neo đậu bên mạn thuyền cũng bị kéo chìm theo cùng Royal Oak.

Các nỗ lực cứu hộ

Tàu liên lạc Daisy 2 dưới sự điều khiển của John Gatt thuộc Hải quân Trừ bị đã neo đậu qua đêm bên mạn trái của Royal Oak. Khi chiếc thiết giáp hạm đang chìm bắt đầu nghiêng sang mạn phải, Gatt ra lệnh cho Daisy 2 cắt dây neo, nhưng nó cũng tạm thời bị mắc vào đai giáp chống ngư lôi của Royal Oak đang nhô lên và bị nhấc khỏi mặt biển một lúc trước khi tự thoát ra được.

Nhiều người trong số thủy thủ đoàn của Royal Oak tìm cách nhảy được ra khỏi con tàu đang chìm không mặc gì hơn là đồ ngủ trên người và đã không chuẩn bị cho làn nước lạnh giá. Một lớp dày dầu đốt đã bao phủ mặt nước, tràn vào phổi và bụng thủy thủ và làm vướng víu những cố gắng bơi. Trong số những người tìm cách bơi qua khoảng cách 800 mét đến bờ biển gần nhất, chỉ có một nhóm nhỏ là sống sót. Gatt đã cho bật sáng những đèn pha trên chiếc Daisy 2 rồi cùng với người của mình tìm cách cứu được 386 người khỏi mặt nước, kể cả chỉ huy của Royal Oak là Thuyền trưởng, Đại tá William Benn. Những nỗ lực cứu hộ được tiếp tục trong hai giờ rưỡi cho đến gần 04 giờ 00 sáng, khi Gatt từ bỏ việc tìm kiếm những người còn sống sót và chuyển những người đã vớt được sang Pegasus. Cho dù được trợ giúp bởi những chiếc thuyền của Pegasus và của cảng, ông là người đã vớt được hầu hết những người sống sót, một hành động mà vì đó ông được tặng thưởng Huân chương Chữ thập Phục vụ Dũng cảm, phần thưởng quân sự duy nhất được phía Anh trao tặng có liên quan đến thảm họa này.

Diễn biến tiếp theo

Người Anh thoạt tiên lẫn lộn về nguyên nhân làm chìm tàu, suy đoán là do một vụ nổ trên tàu hoặc một cuộc không kích. Sau khi nhận thức rằng một cuộc tấn công bằng tàu ngầm là lời giải thích duy nhất khả thi, các biện pháp được tiến hành để khóa các lối ra vào vũng biển, nhưng U-47 đã thoát ra và đang trên đường quay trở về Đức. BBC thông báo tin tức chìm tàu vào gần trưa ngày 14 tháng 10, và tin tức trên radio được tình báo vô tuyến Đức và bản thân U-47 nghe được. Các thợ lặn được gửi đến xác tàu đắm sáng hôm đó sau vụ nổ đã tìm thấy những mảnh vụn của một quả ngư lôi Đức, xác nhận phương tiện dùng để tấn công.

Ngày 17 tháng 10, Bộ trưởng Hải quân Anh Quốc Winston Churchill chính thức thông báo việc mất chiếc Royal Oak đến Hạ nghị viện, trước tiên thừa nhận rằng cuộc đột kích là "một kỳ tích đáng kể của kỹ năng chuyên nghiệp và dũng cảm", nhưng khẳng định sự mất mát không ảnh hưởng đến cán cân lực lượng giữa các thế lực hải quân. Một Ủy ban Điều tra Bộ Hải quân được triệu tập từ ngày 18 đến ngày 24 tháng 10 để xác định những hoàn cảnh mà cảng Scapa Flow bị xâm nhập. Cùng lúc đó, Hạm đội Nhà được lệnh ở lại các cảng an toàn hơn cho đến khi các vấn đề về an toàn tại đây được giải quyết. Churchill bị buộc phải trả lời những chất vấn của Quốc hội là tại sao Royal Oak có trên tàu quá nhiều thiếu sinh hải quân, mà hầu hết đã bị thiệt mạng. Ông đã bảo vệ cho truyền thống của Hải quân Hoàng gia gửi những thiếu sinh quân tuổi từ 15 đến 17 ra biển; nhưng sau đó việc thực hành này nói chung được chấm dứt không lâu sau vụ thảm họa, và những người dưới 18 tuổi chỉ phục vụ trên những tàu chiến thường trực trong những hoàn cảnh rất ngoại lệ.

Bộ Tuyên truyền Đức quốc xã nhanh chóng lợi dụng sự thành công của cuộc đột kích, và những tin tức truyền thanh theo lời tường thuật của Hans Fritzsche trình bày một cảm giác chiến thắng suốt nước Đức. Prien và thủy thủ đoàn của ông về đến Wilhelmshaven lúc 11 giờ 44 phút ngày 17 tháng 10 và lập tức được hoan nghênh như những anh hùng, khi biết được rằng Prien được tặng thưởng Huân chương Chữ thập sắt Hạng nhất, và mỗi người trong thủy thủ đoàn Huân chương Chữ thập sắt Hạng hai. Hitler gửi máy bay riêng của mình đến để đưa toàn bộ thủy thủ đoàn đến Berlin, nơi ông trao thêm cho Prien Huân chương Chữ thập sắt Hiệp sĩ. Phần thưởng này, lần đầu tiên được trao tặng cho một sĩ quan tàu ngầm Đức, sau này trở thành một tưởng thưởng thường lệ dành cho các chỉ huy U-Boat thành công. Dönitz được thưởng công bằng việc thăng hàm từ Đại tá lên Chuẩn Đô đốc và là Đô đốc Tư lệnh hạm đội U-Boat.

Prien được đặt biệt danh "The Bull of Scapa Flow" (Con bò Scapa Flow) và thủy thủ đoàn của ông đã trang trí tháp điều khiển của U-47 bằng một biểu trưng con bò khịt mũi, sau này được lấy làm biểu tượng cho cả Hải đội U-boat 7. Bản thân ông được nhiều lời mời phỏng vấn trên radio và báo chí, và quyển tự truyện của ông được xuất bản một năm sau đó với tựa đề Mein Weg nach Scapa Flow. Được viết thuê bởi một nhà báo Đức, trong những năm sau chiến tranh một số điểm được nêu liên quan đến những sự kiện vào tháng 10 năm 1939 bị đặt nghi vấn rất nhiều.

Báo cáo chính thức của Bộ Hải quân Anh Quốc về thảm họa lên án hệ thống phòng thủ tại Scapa Flow, khiển trách Đô đốc chỉ huy Orkney và Shetland, Sir Wilfred French, về tình trạng không chuẩn bị của chúng. French bị đưa về danh sách nghỉ hưu, mặc dù đã lên tiếng cảnh báo vào mùa Hè trước đó về hệ thống phòng thủ chống tàu ngầm kém cỏi của Scapa Flow, và tình nguyện đích thân đưa một con tàu nhỏ hoặc tàu ngầm băng qua các tàu ụ cản để chứng minh quan điểm của mình. Theo lệnh của Churchill, các con đường tiếp cận phía Đông vào Scapa Flow được lấp kín bằng đường nổi bê-tông nối liền Lamb Holm, Glimps Holm, Burray và South Ronaldsay đến Mainland. Được xây dựng chủ yếu bởi tù binh chiến tranh người Ý, Churchill Barriers, như chúng được gọi, cuối cùng cũng hoàn tất vào tháng 9 năm 1944, cho dù chỉ được chính thức khai trương không lâu sau Ngày chiến thắng vào tháng 5 năm 1945. Giờ đây chúng là một phần của hạ tầng kiến trúc vận tải tại Orkney, mang con đường A961 giữa các hòn đảo.

Trong những năm tiếp theo, một tin đồn lan truyền là Prien đã được hướng dẫn vào Scapa Flow bởi Alfred Wehring, một điệp viên Đức sinh sống tại Orkney dưới vỏ bọc một thợ đồng hồ người Thụy Sĩ tên Albert Oertel. Sau cuộc tấn công, Oertel đào thoát trên chiếc tàu ngầm B-06 quay trở về Đức. Bài tường thuật các sự kiện có nguồn gốc từ một bài báo của phóng viên Curt Riess đăng trên số ngày 16 tháng 5 năm 1942 của tạp chí Mỹ Saturday Evening Post rồi sau đó được thêm thắt bởi các tác giả khác. Tuy nhiên, các cuộc tìm kiếm sau chiến tranh trong hồ sơ lưu trữ tại Đức lẫn Orkney đều không thể tìm thấy những chứng cứ cho sự hiện hữu của Oertel hay Wehring hoặc một tàu ngầm có tên B-06, và toàn bộ câu chuyện được xem là hư cấu.

Xác tàu đắm

Nghĩa trang Chiến tranh Quốc gia

Mặc dù Royal Oakchìm ở vùng nước tương đối nông, đa số các thi thể bên trong nó đã không thể lấy ra được. Được đánh dấu bằng một chiếc phao tại tọa độ , xác tàu đắm được chỉ định là một Nghĩa trang Chiến tranh Quốc gia, và mọi việc bơi lặn hay bất kỳ hình thức khảo sát không có giấy phép nào đều bị ngăn cấm theo Đạo luật Bảo vệ Di sản Quân sự 1986. Trong điều kiện nước trong, có thể thấy lườn tàu bị lật úp ở khoảng cách 5 mét từ mặt nước. Các ký tự làm bằng đồng tạo nên tên con tàu Royal Oak bị tháo dỡ bởi như vật kỷ niệm của một người bơi lặn nghiệp dư trong những năm 1970. Chúng được trao trả sau gần hai mươi năm và hiện đang được trưng bày tại trung tâm du khách Scapa Flow ở Lyness thuộc Hoy. Việc mất chiếc Royal Oak được tưởng nhớ trong một buổi lễ tổ chức hàng năm trong đó thợ lặn của Hải quân Hoàng gia đặt một Biểu trưng Hải quân Hoàng gia (White Ensign) dưới nước ở đuôi tàu. Một đài tưởng niệm tại Nhà thờ St Magnus ở Kirkwall gần đó trưng bày một biển đồng dành để tưởng nhớ những người đã thiệt mạng, phía sau một quyển sách ghi danh sách tên của họ. Danh sách này đã không được Chính phủ công bố cho đến khoảng 40 năm sau vụ đánh chìm. Mỗi tuần một trang của cuốn sách được lật qua. Chiếc chuông của con tàu được vớt trong những năm 1970, và sau khi phục chế được bổ sung vào đài tưởng niệm tại St Magnus. Một số thi thể, bao gồm những người không thể nhận diện, được chôn ở nghĩa trang hải quân tại Lyness.

Sự quan tâm về môi trường
Royal Oak chìm với khoảng 3.000 tấn dầu đốt trên tàu, số lượng chính xác không thể biết được vì những ghi chép đã bị mất cùng với con tàu. Dầu rỉ ra từ lườn tàu bị rỉ sét với tốc độ ngày càng tăng trong những năm 1990 và những sự lo ngại về tác động đến môi trường đã khiến Bộ Quốc phòng phải cân nhắc các phương án tháo rút dầu. Tình trạng hiện tại của Royal Oak như một Nghĩa trang Quốc gia đòi hỏi các cuộc khảo sát và mọi kỹ thuật được đề nghị nhằm tháo rút dầu phải được thực hiện thận trọng: các kế hoạch vào những năm 1950 để cho nổi và tháo dỡ xác tàu đắm đã bị hủy bỏ do sự phản đối của công chúng. Ngoài những mối quan tâm về đạo đức, những hoạt động được quản lý kém còn có thể đưa đến mất cân bằng xác tàu đắm, đưa đến việc thải ra môi trường với quy mô lớn số dầu còn lại; hơn nữa con tàu vẫn còn đang chứa nhiều tấn vũ khí chưa nổ.

Bộ Quốc phòng Anh ủy quyền cho Đội điều tra Đơn vị lặn Khảo cổ học thực hiện một loạt các khảo sát bằng phương pháp Sonar quét cạnh bên để chụp ảnh xác tàu đắm và đánh giá tình trạng của nó. Những hình ảnh sonar độ phân giải cao trình bày chiếc Royal Oak nằm hầu như lật úp với cấu trúc thượng tầng của nó cắm vào đáy biển. Mũi tàu bị bắn tung bởi quả ngư lôi đầu tiên của Prien và một lỗ trống to bên mạn phải là kết quả của ba vụ nổ từ loạt thứ hai thành công. Sau nhiều năm trì hoãn, công việc bơm dầu được bắt đầu và đến năm 2006, mọi thùng chứa hai đáy đều đã sạch dầu. Một sơ đồ thử nghiệm vào năm 2007 để tháo dầu khỏi các thùng chứa cánh bên trong bằng thiết bị cắt lạnh đã thành công và Bộ Quốc phòng dự định tiếp tục các nỗ lực rút hết số dầu còn lại có thể tiếp cận được trong những năm tiếp theo. Các điều kiện hoạt động khó khăn buộc phải giới hạn công việc này trong những tháng mùa Hè.

Tham khảo

Chú thích
<div class="references-small">
a.  Chiếc thứ tư đồng hạng được đặt lườn: Royal Sovereign được bắt đầu chế tạo cùng ngày hôm đó. Những thay đổi trong thiết kế của lớp khiến cho Royal Oak là chiếc thứ hai được đưa ra hoạt động.

b.  Collard nóng tính đã gọi một cách nhục mạ chỉ huy dàn nhạc Percy Barnacle "tên chó chết" trước sự hiện diện của các vị khách mời, và đã phát biểu "chưa bao giờ nghe thấy âm thanh nào máu me hơn".

c.  Dönitz nói về Prien: "Theo tôi, anh ta có đủ mọi phẩm chất cá nhân và khả năng chuyên môn cần có. Tôi trao cho anh ta toàn bộ hồ sơ về đề tài và để anh ta toàn quyền tự do chấp nhận nhiệm vụ này hay không, nếu anh ta thấy phù hợp."

d.  Tài xế taxi tên Robbie Tullock. Ông không nhận thấy U-47 băng qua trước đèn pha của xe mình.<ref name="weaver_ch3">{{harvnb|Weaver|1980|loc="Chapter 3: The Car on the Shore"}}</ref>

e.

f.  Trung tá R.F. Nichols, Thuyền phó Royal Oak, đã thoát chết 22 năm trước như một học viên sĩ quan mới trên Vanguard khi ông rời tàu ngay vào đêm nó bị nổ tung. Ông tham dự buổi tiệc trên chiếc Gourko, và chỉ ở lại lâu hơn do buổi trình diễn kéo dài hơn dự tính.

g.  Thuốc phóng được sử dụng để bắn đạn pháo có xu hướng phát nổ đếu bị quá nóng. Ủy ban Điều tra được triệu tập để khảo sát việc mất chiếc Vanguard kết luận rằng một liều thuốc phóng đã phát nổ, có thể không ổn định hay đặt không cẩn thận, rất có thể là nguyên nhân của thảm họa.

h.  Các lỗ cửa sổ bên mạn tàu thực ra không hoàn toàn mở, chúng được lắp các tấm chắn sáng, được thiết kế để cho phép thông gió mà không lộ ánh sáng. Điều quan trọng là chúng không kín nước.

i.
</div>

 Trích dẫn

 Thư mục

 <cite style="font-style:normal" id="Enquiry">
 <cite style="font-style:normal" id="Campbell">
 <cite style="font-style:normal" id="Conways">
 <cite style="font-style:normal" id="Dönitz">
 <cite style="font-style:normal" id="Gardiner">
 <cite style="font-style:normal" id="Glenton">
 <cite style="font-style:normal" id="Gretton">
 <cite style="font-style:normal" id="Haywood">
 <cite style="font-style:normal" id="U47Log">

 <cite style="font-style:normal" id="Miller">
 <cite style="font-style:normal" id="McKee">
 <cite style="font-style:normal" id="Janes1919"> (Reprinted 1969)
 <cite style="font-style:normal" id="Janes1939"> (Reprinted 1971)
 <cite style="font-style:normal" id="Prien"> Translated into English by Georges Vatine as I sank the Royal Oak.
 <cite style="font-style:normal" id="Smith">
 <cite style="font-style:normal" id="Snyder">
 <cite style="font-style:normal" id="Taylor">
 <cite style="font-style:normal" id="Watts">
 <cite style="font-style:normal" id="Weaver">

 Liên kết ngoài

 hmsroyaloak.co.uk Website dedicated to the ship and its crew
 Royal Oak details and Hydrographic report
 Maritimequest photo gallery
 HMS Royal Oak at naval-history.net
 uboat.net: The Bull of Scapa Flow
 u47.org Detailed account of the attack
 H.M.S. Royal Oak sunk Archive newsreel footage and reproduction of article from The Scotsman'', 16 tháng 10 năm 1939
 Animation of wreck
 Part transcript of ADM 199/158 Board of Enquiry in National Archives

Lớp thiết giáp hạm Revenge
Thiết giáp hạm của Hải quân Hoàng gia Anh
Thiết giáp hạm trong Thế Chiến I
Trận Jutland
Thiết giáp hạm trong Thế Chiến II
Tàu bị U Boat Đức đánh chìm
Xác tàu đắm tại Scapa Flow
Sự cố hàng hải năm 1918


title: Le Beugnon

text:
Le Beugnon là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 221 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Deux-Sèvres


title: Lysandra (bướm)

text:
Lysandra là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Các loài
 Lysandra addenda
 Lysandra adonis
 Lysandra agestis
 Lysandra aidae
 Lysandra alba
 Lysandra albescens
 Lysandra albesco
 Lysandra albicincta
 Lysandra albinismorufescens
 Lysandra albocentrijuncta
 Lysandra albocincta
 Lysandra albocrenata
 Lysandra albocuneata
 Lysandra albodescens
 Lysandra albofimbriata
 Lysandra albolineata
 Lysandra albolunulata
 Lysandra albomaculae
 Lysandra albomarginata
 Lysandra alboparallela
 Lysandra alboradia
 Lysandra alfacariensis
 Lysandra alpiumfusca
 Lysandra alpiumpallida
 Lysandra alternafimbriata
 Lysandra altica
 Lysandra analoga
 Lysandra anglica
 Lysandra angustimargo
 Lysandra antearentior
 Lysandra antebritannorum
 Lysandra antialbescens
 Lysandra antialbocincta
 Lysandra antialbofimbriata
 Lysandra antialbomaculae
 Lysandra antialbopuncta
 Lysandra antiaurantiaextensa
 Lysandra antiaurodifferentiae
 Lysandra anticaeca
 Lysandra anticaelestis
 Lysandra anticaerucincta
 Lysandra anticaerumaculae
 Lysandra anticaerupuncta
 Lysandra anticentrijuncta
 Lysandra anticrassilunulata
 Lysandra anticrassipuncta
 Lysandra anticuneata
 Lysandra antidecrescens
 Lysandra antidigitata
 Lysandra antidiscoelongata
 Lysandra antidiscoidalisnulla
 Lysandra antidiscoradiata
 Lysandra antidiscreta
 Lysandra antiextrema
 Lysandra antifowleri
 Lysandra antifuscofimbriata
 Lysandra antiglomerata
 Lysandra antigriseofimbriata
 Lysandra antiimpar
 Lysandra antiincrescens
 Lysandra antimaculae
 Lysandra antimixtaelongata
 Lysandra antiobsoleta
 Lysandra antiobsoletissima
 Lysandra antiparvipuncta
 Lysandra antipluripuncta
 Lysandra antiradiata
 Lysandra antiradiosa
 Lysandra antisagittata
 Lysandra antisemipluripuncta
 Lysandra antisessilis
 Lysandra antistriata
 Lysandra antitransiens
 Lysandra antitransversa
 Lysandra antiultradiscreta
 Lysandra antivacua
 Lysandra apenninigena
 Lysandra apenninus
 Lysandra apicoextensa
 Lysandra apicojuncta
 Lysandra apuana
 Lysandra arcuata
 Lysandra arcuata-i-nigrum
 Lysandra arcuata-semiarcuata
 Lysandra arcuata-semi-i-nigrum
 Lysandra arcuatoelongata
 Lysandra arens
 Lysandra arentior
 Lysandra arentissima
 Lysandra argentea
 Lysandra argus
 Lysandra arragonensis
 Lysandra asturiensis
 Lysandra atrescens
 Lysandra aurantiaextensa
 Lysandra aurescens
 Lysandra aurodifferentiae
 Lysandra auronulla
 Lysandra basielongata
 Lysandra basiextrema
 Lysandra basijuncta
 Lysandra basiradio
 Lysandra bell
 Lysandra bellargoides
 Lysandra bellargus
 Lysandra berber
 Lysandra biarcuata
 Lysandra bibasijuncta
 Lysandra bicolor
 Lysandra bi-i-nigrum
 Lysandra biirregularia
 Lysandra biirregularis
 Lysandra bilineata
 Lysandra bilunulata
 Lysandra bistriata
 Lysandra blanca
 Lysandra boisduvali
 Lysandra bolivari
 Lysandra borussia
 Lysandra bramafama
 Lysandra britannorum
 Lysandra burgalesa
 Lysandra caeca
 Lysandra caelestis
 Lysandra caelestissima
 Lysandra caerucincta
 Lysandra caeruleocincta
 Lysandra caeruleocuneata
 Lysandra caeruleolineata
 Lysandra caeruleolunata
 Lysandra caeruleopuncta
 Lysandra caeruleossmar
 Lysandra caerulescens
 Lysandra caerulescenslunulata
 Lysandra caerulescensmarginata
 Lysandra caerumaculae
 Lysandra calaethys
 Lysandra calydonius
 Lysandra carteri
 Lysandra centrialbescens
 Lysandra centriquinta
 Lysandra ceronus
 Lysandra ceronuslunulata
 Lysandra cincta
 Lysandra cinereamargo
 Lysandra cinnameus
 Lysandra cinnus
 Lysandra cinnus-obsoleta
 Lysandra cinyraea
 Lysandra circumscripta
 Lysandra ciscaucasica
 Lysandra cition
 Lysandra clio
 Lysandra c-nigrum
 Lysandra coelestina
 Lysandra coelestis
 Lysandra constanti
 Lysandra coppelia
 Lysandra coridon
 Lysandra cormion
 Lysandra corona
 Lysandra coronetta
 Lysandra corydon
 Lysandra costaextrema
 Lysandra costajuncta
 Lysandra costatransformis
 Lysandra courvoisieri
 Lysandra crassichevro
 Lysandra crassilunulata
 Lysandra cuencana
 Lysandra cuneata
 Lysandra cuneata-cuneata
 Lysandra cuneo-lunulata
 Lysandra cuneomarginata
 Lysandra curvatura
 Lysandra cyanogyna
 Lysandra damon
 Lysandra decrescens
 Lysandra deliciosa
 Lysandra digitata
 Lysandra diniae
 Lysandra discoelongata
 Lysandra discoidajuncta
 Lysandra discoidalisduplex
 Lysandra discoidalisnulla
 Lysandra discojuncta
 Lysandra discoradiata
 Lysandra discreta
 Lysandra divisa
 Lysandra dorylas
 Lysandra elongata
 Lysandra erilda
 Lysandra esteparina
 Lysandra etrusca
 Lysandra excelsa
 Lysandra exteratransversa
 Lysandra extrema
 Lysandra flavescens
 Lysandra flavomaculata
 Lysandra florentina
 Lysandra fowleri
 Lysandra fowleri-margino
 Lysandra fulvafimbriata
 Lysandra fulvescens
 Lysandra fumidescens
 Lysandra fumosa
 Lysandra furva
 Lysandra furvescens
 Lysandra fuscamargo
 Lysandra fuscescens
 Lysandra fuscociliata
 Lysandra fuscofimbriata
 Lysandra gaillardi
 Lysandra galliae
 Lysandra germanella
 Lysandra glomerata
 Lysandra graeca
 Lysandra grisea
 Lysandra griseofimbriata
 Lysandra guadarramensis
 Lysandra hafneri
 Lysandra hibera
 Lysandra hispanagallica
 Lysandra hyacinthus
 Lysandra impar
 Lysandra improba
 Lysandra impuncta
 Lysandra inaequalis
 Lysandra inalpina
 Lysandra increscens
 Lysandra infraalbescens
 Lysandra infraaurantia
 Lysandra infralatiora
 Lysandra infralavendula
 Lysandra inframarginata
 Lysandra inframelaina
 Lysandra infrasemialbescens
 Lysandra infrasemisyngrapha
 Lysandra infrasessilis
 Lysandra infraviridescens
 Lysandra infuscata
 Lysandra i-nigrum
 Lysandra i-nigrum-arcuata
 Lysandra i-nigrum-semiarcuata
 Lysandra i-nigrum-semi-i-nigrum
 Lysandra insulana
 Lysandra iranica
 Lysandra irregularia
 Lysandra irregularis
 Lysandra italagallica
 Lysandra italaglauca
 Lysandra jachontovi
 Lysandra juncta
 Lysandra jurae
 Lysandra kankonis
 Lysandra khaki
 Lysandra krodeli
 Lysandra lacticolor
 Lysandra lallemandi
 Lysandra langhami
 Lysandra latefasciata
 Lysandra latiora
 Lysandra lavendula
 Lysandra leucophthalma
 Lysandra limbojuncta
 Lysandra linea
 Lysandra livida
 Lysandra lunacuspidis
 Lysandra lunaextensa
 Lysandra lunuco
 Lysandra lunulata
 Lysandra luteopunctata
 Lysandra lutescens
 Lysandra maculae
 Lysandra magnalutea
 Lysandra magnapunctifera
 Lysandra maja
 Lysandra manleyi
 Lysandra margarita
 Lysandra marginata
 Lysandra margotransformis
 Lysandra mariscolore
 Lysandra maritimarum
 Lysandra menendezpelayoi
 Lysandra metallica
 Lysandra minor
 Lysandra minutepunctata
 Lysandra mixtaalbocincta
 Lysandra mixtaalbopuncta
 Lysandra mixtacaerucincta
 Lysandra mixtacaerupuncta
 Lysandra mixtacincta
 Lysandra mixtaelongata
 Lysandra mixtapuncta
 Lysandra mixtasuavis
 Lysandra morena
 Lysandra multipuncta
 Lysandra narbonensis
 Lysandra neutra
 Lysandra nicaeensis
 Lysandra niesiolowskii
 Lysandra nigrescens
 Lysandra nigromaculata
 Lysandra nonarcuata
 Lysandra nubila
 Lysandra nufrellensis
 Lysandra oberthueri
 Lysandra obsoleta
 Lysandra oceanus
 Lysandra ochrea
 Lysandra october
 Lysandra olivacea
 Lysandra ornamenta
 Lysandra osmarr
 Lysandra ossmar
 Lysandra pallescens
 Lysandra pallida
 Lysandra parallela
 Lysandra parisienis
 Lysandra partimalbodescens
 Lysandra partimauronulla
 Lysandra partimflavescens
 Lysandra partimfurvescens
 Lysandra partimfuscofimbriata
 Lysandra partimlutescens
 Lysandra partimrufescens
 Lysandra partimsuffescens
 Lysandra partimtransformis
 Lysandra parvipuncta
 Lysandra paucipuncta
 Lysandra paucipunctaalbosagittata
 Lysandra persaemagna
 Lysandra petri
 Lysandra philippi
 Lysandra pictonensis
 Lysandra pluripuncta
 Lysandra polona
 Lysandra pontica
 Lysandra postalba
 Lysandra postalbescens
 Lysandra postalbocincta
 Lysandra postalbofimbriata
 Lysandra postalbomaculae
 Lysandra postalbonigrofimbriata
 Lysandra postalbopuncta
 Lysandra postappenninigena
 Lysandra postaurantiaextensa
 Lysandra postaurodifferentiae
 Lysandra postbielongata
 Lysandra postcaeca
 Lysandra postcaerucincta
 Lysandra postcaerumaculae
 Lysandra postcaerupuncta
 Lysandra postcentrijuncta
 Lysandra postcrassilunulata
 Lysandra postcrassipuncta
 Lysandra postcuneata
 Lysandra postdecrescens
 Lysandra postdigitata
 Lysandra postdiscoelongata
 Lysandra postdiscoidalisnulla
 Lysandra postdiscojuncta
 Lysandra postdiscoradiata
 Lysandra postdiscreta
 Lysandra postexteratransversa
 Lysandra postextrema
 Lysandra postfowleri
 Lysandra postfulvescens
 Lysandra postglomerata
 Lysandra postgrisea
 Lysandra postgriseofimbriata
 Lysandra posticolunulata
 Lysandra posticoobsoleta
 Lysandra posticostriata
 Lysandra postimpar
 Lysandra postimpuncta
 Lysandra postincrescens
 Lysandra postlunacuspidis
 Lysandra postlunulata
 Lysandra postmaculae
 Lysandra postmagnalutea
 Lysandra postmixtaelongata
 Lysandra postobsoleta
 Lysandra postobsoletissima
 Lysandra postoparvipuncta
 Lysandra postpluripuncta
 Lysandra postpulla
 Lysandra postpunctifera
 Lysandra postquadrielongata
 Lysandra postradiata
 Lysandra postradiosa
 Lysandra postrufomarginata
 Lysandra postsagittata
 Lysandra postsemipluripuncta
 Lysandra poststriata
 Lysandra posttransiens
 Lysandra posttransversa
 Lysandra posttrielongata
 Lysandra postultradiscreta
 Lysandra postultrafulvescens
 Lysandra postunielongata
 Lysandra postvacua
 Lysandra pseudoasturiensis
 Lysandra pulchella
 Lysandra pulchra
 Lysandra pulla
 Lysandra puncta
 Lysandra punctifera
 Lysandra punctistriata
 Lysandra quadrielongata
 Lysandra quadripuncta
 Lysandra quadrisuavis
 Lysandra quinquepuncta
 Lysandra quinquesuavis
 Lysandra quintaerratica
 Lysandra radiata
 Lysandra radio
 Lysandra radioperaurantia
 Lysandra radiosa
 Lysandra retrojuncta
 Lysandra reverdini
 Lysandra rosconiteus
 Lysandra roystonensis
 Lysandra rubricornis
 Lysandra rubromaculata
 Lysandra rufescens
 Lysandra rufoclarens
 Lysandra rufolunulata
 Lysandra rufomarginata
 Lysandra rufosplendens
 Lysandra sagittata
 Lysandra salacia
 Lysandra samsoni
 Lysandra semialbescens
 Lysandra semialbofimbriata
 Lysandra semiarcuata
 Lysandra semiarcuata-arcuata
 Lysandra semiarcuata-i-nigrum
 Lysandra semiarcuata-semi-i-nigrum
 Lysandra semibasijuncta
 Lysandra semibasijuncta-basijuncta
 Lysandra semibiarcuata
 Lysandra semibibasijuncta
 Lysandra semibi-i-nigrum
 Lysandra semibrunala
 Lysandra semibrunnea
 Lysandra semiceronus
 Lysandra semicincta
 Lysandra semicinnus
 Lysandra semicoelestis
 Lysandra semicostajuncta
 Lysandra semidigitata
 Lysandra semifowleri
 Lysandra semifowleri-margino
 Lysandra semi-i-nigrum
 Lysandra semi-i-nigrum-arcuata
 Lysandra semi-i-nigrum-i-nigrum
 Lysandra semi-i-nigrum-semiarcuata
 Lysandra semilimbojuncta
 Lysandra seminigra
 Lysandra semipluripuncta
 Lysandra semiretrojuncta
 Lysandra semisyngrapha-subocellata
 Lysandra semitribasijuncta
 Lysandra semivirgatus
 Lysandra semivirgularia
 Lysandra shakla
 Lysandra sibyllina
 Lysandra signata
 Lysandra silesia
 Lysandra sinecaerulescens
 Lysandra sokolowskii
 Lysandra splendidissima
 Lysandra stefanellii
 Lysandra striata
 Lysandra suavis
 Lysandra subcoelestis
 Lysandra subelongata
 Lysandra suffescens
 Lysandra superappennina
 Lysandra supprapennina
 Lysandra supraalbocrenata
 Lysandra supramelaina
 Lysandra syngrapha
 Lysandra syngrapha-inframarginata
 Lysandra syngraphoides
 Lysandra syriaca
 Lysandra tarasina
 Lysandra thetis
 Lysandra tiphys
 Lysandra tithonus
 Lysandra torgniensis
 Lysandra transformis
 Lysandra transiens
 Lysandra transinaequalis
 Lysandra transversa
 Lysandra tribasijuncta
 Lysandra trielongata
 Lysandra tri-i-nigrum
 Lysandra tripuncta
 Lysandra trisuavis
 Lysandra typhus
 Lysandra typica
 Lysandra ultraalbocrenata
 Lysandra ultraalbonigrofimbriata
 Lysandra ultraalboradiata
 Lysandra ultraangustimargo
 Lysandra ultrabibasijuncta
 Lysandra ultrabielongata
 Lysandra ultracaerucrenata
 Lysandra ultracaeruleo
 Lysandra ultradiscreta
 Lysandra ultraexteratransversa
 Lysandra ultraflavescens
 Lysandra ultrafowleri
 Lysandra ultrafowleri-margino
 Lysandra ultraimpuncta
 Lysandra ultrainaequalis
 Lysandra ultralavendula
 Lysandra ultralbesco
 Lysandra ultralbonigrofimbriata
 Lysandra ultralunacuspidis
 Lysandra ultralunaextensa
 Lysandra ultralutescens
 Lysandra ultramelaina
 Lysandra ultranubila
 Lysandra ultrapunctata
 Lysandra ultraquadrielongata
 Lysandra ultraradiata
 Lysandra ultrarufescens
 Lysandra ultratrielongata
 Lysandra ultraunielongata
 Lysandra ultraviridescens
 Lysandra ultravlavescens
 Lysandra unipuncta
 Lysandra unisuavis
 Lysandra vacua
 Lysandra wallis
 Lysandra venilia
 Lysandra vestae
 Lysandra violaceo-lunulata
 Lysandra virgatus
 Lysandra virgularia
 Lysandra v-nigrum

Chú thích

Tham khảo

Polyommatini


title: Sphecodes ranunculi

text:
Sphecodes ranunculi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1897


title: Sân bay Pulkovo

text:
Sân bay Pulkovo (tiếng Nga: Аэропорт Пулково)  là sân bay quốc tế phục vụ Sankt-Peterburg, Nga, sân bay có một nhà ga  phía nam trung tâm thành phố. Sân bay này là một trung tâm hoạt động của hãng Rossiya Airlines. Ban đầu tên là Sân bay Shosseynaya. Việc xây dựng sân bay này bắt đầu từ tháng 1 năm 1931 và hoàn thành ngày 24 tháng 6 năm 1932, với tàu bay đầu tiên đến vào lúc 17h31 cùng ngày sau một chuyến bay kéo dài 2h rưỡi từ Moskva chở hành khách và thư từ.

Năm 1951 nhà ga sân bay được thiết kế lại để nhận tàu bay lớn hơn. Sân bay được đổi tên là Sân bay Pulkovo tháng 4 năm 1973 và một nhà ga mới được mở, tạo điều kiện tăng lưu lượng vận chuyển của sân bay lên 40-50% giữa những năm 1970 và 1990.

Sân bay Pulkovo là sân bay bận rộn thứ ba của Nga, sau hai sân bay ở Moskva là Sân bay quốc tế Domodedovo và Sân bay quốc tế Sheremetyevo. Số lượng khách tăng từ 4.837.000 năm 1990 lên hơn 5 triệu năm 2006. Theo dự báo, năm 2025, sân bay này sẽ có 17 triệu khách.

Có hai nhà ga hành khách, một nhà ga hàng hóa, 47 chỗ đỗ máy bay, hai đường băng. Mùa hè năm 2006, một trong hai đường băng của sân bay này có thể đón máy bay khổng lồ Airbus A380. Việc xây dựng lại đường băng thứ hai dự kiến bắt đầu năm 2007. Nhà ga số 1 phục vụ các chuyến nội địa Nga, các quốc gia SNG và các chuyến thuê bay, nhà ga hành khách số 2 phục vụ các chuyến bay quốc tế đường dài. Nhà ga 1 được xây năm 1973, nhà ga 2 được xây vào thập niên 1950 và được xây lại năm 2003. Việc thiết kế xây một nhà ga mới đang được một công ty của Đức là Hochtief Airport GmbH tiến hành. Nhà ga mới nằm trực tiếp phía bắc của Nhà ga 1 và có 18 cổng, sẽ được xây năm 2008 và dự kiến hoàn thành năm 2010/2011.

Sân bay này là trung tâm hoạt động của hãng Rossiya Airlines.

Các hãng hàng không và các điểm đến

Hành khách

Tham khảo

Liên kết ngoài

 NOAA/NWS Quan trắc  thời tiết hiện tại
 ASN Lịch sử tai nạn của ULLI
 Hình ảnh từ vệ tinh trên Google Maps

Sân bay xây dưới thời Liên Xô
Pulkovo
Công trình xây dựng Sankt-Peterburg
Giao thông ở Sankt-Peterburg


title: Jeddah

text:
Jeddah (đôi khi được viết là Jiddah hay Jedda;   phát âm Hejaz: ) là một thành phố tại vùng Tihamah Hejaz trên bờ biển Đỏ và là một trung tâm đô thị lớn tại miền tây Ả Rập Xê Út. Đây là thành phố lớn nhất vùng Makkah (Mecca), có cảng biển lớn nhất trên biển Đỏ, và là thành phố lớn thứ nhì tại Ả Rập Xê Út sau thủ đô Riyadh. Jeddah là thủ phủ thương nghiệp của quốc gia này.

Jeddah là cửa ngõ chính dẫn đến thành phố linh thiêng nhất trong Hồi giáo là Mecca, là nơi những người Hồi giáo có điều kiện buộc phải đến ít nhất một lần trong đời. Thành phố cũng là cửa ngõ đến Medina, thành phố linh thiêng thứ nhì trong Hồi giáo.

Về mặt kinh tế, Jeddah đang tập trung phát triển đầu tư hơn nữa nhằm củng cố vị thế lãnh đạo về khoa học-kỹ thuật tại Ả Rập Xê Út và Trung Đông. Jeddah được xếp hạng thứ tư tại khu vực châu Phi-Trung Đông trong chỉ số thành phố sáng tạo năm 2009.

Jeddah là một trong các thành phố nghỉ dưỡng chủ yếu của Ả Rập Xê Út, và được GaWC xếp hạng là thành phố thế giới cấp gamma. Do nằm gần biển Đỏ, nên cá và hải sản chiếm ưu thế trong văn hoá ẩm thực tại Jeddah, điều này khác biệt so với những nơi khác trong nước. Thành phố được đa số người Ả Rập Xê Út cho là "khác biệt" nhằm nỗ lực xúc tiến du lịch tại thành phố, và nơi đây từng được cho là thành phố
năng động nhất Ả Rập Xê Út.

Từ nguyên
Có ít nhất hai cách giải thích về từ nguyên của tên gọi Jeddah, theo lời Jeddah Ibn Al-Qudaa'iy, tù trưởng của thị tộc Quda'a. Cách giải thích phổ biến hơn là tên gọi này có nguồn gốc từ جدة Jaddah, theo tiếng Ả Rập có nghĩa là "bà". Theo các đức tin dân gian phía đông, mộ của Eva (người được cho là bà của nhân loại) nằm tại Jeddah. Nhà chức trách tôn giáo bịt mộ bằng bê tông vào năm 1975 do có một số người Hồi giáo cầu nguyện tại đó.

Lữ khách người Berber Ibn Battuta đến Jeddah trong chuyến hành trình quanh thế giới của ông vào khoảng năm 1330. Ông viết tên thành phố trong nhật ký của mình là "Jiddah".

Bộ Ngoại giao và Thịnh vượng chung Anh cùng các nhánh khác của chính phủ Anh từng sử dụng kiểu chính tả cũ "Jedda", song đến năm 2007 thì đổi chính tả thành "Jeddah".

T. E. Lawrence nhận thấy rằng bất kỳ chuyển tự tên gọi Ả Rập nào sang tiếng Anh đều tuỳ tiện. Trong sách Revolt in the Desert của ông, Jeddah được viết theo ba cách khác nhau chỉ trong trang đầu tiên.

Trên các bản đồ và tài liệu chính thức của Ả Rập Xê Út, tên của thành phố được chuyển tự thành "Jeddah", cách này hiện đang thịnh hành.

Lịch sử

Tiền Hồi giáo
Một số nghiên cứu khảo cổ gợi ý về sự tồn tại của dân cư trong vùng Jeddah ngày nay từ thời đại đồ đá, do họ phát hiện một số đồ tạo tác và chữ viết 'Thamoud' tại wadi (thung lũng) Breiman về phía đông của Jeddah và wadi Boib về phía đông bắc của Jeddah. Một số sử gia truy nguyên việc thành lập Jeddah cho bộ lạc Bani Quda'ah, họ sống tại đây sau khi Sad (đập) Ma'rib vỡ vào năm 115 TCN. Một số người cho rằng Jeddah có dân cư trước thời bộ lạc Bani Quda'ah là các ngư dân biển Đỏ, họ xem đây là một trung tâm để ra khơi cũng như là nơi nghỉ ngơi. Theo một số tường thuật, lịch sử Jeddah có từ sơ khởi trước thời Alexandros Đại đế, ông đến thành phố từ 323 đến 356 TCN.

Các cuộc khai quật tại khu thành cổ đề xuất rằng Jeddah được bộ lạc Quda'a lập nên trong vai trò là một làng chài vào năm 522 TCN, họ rời khỏi miền trung Yemen để đến định vư tại Mecca sau khi đập Marib tại Yemen bị phá huỷ.

Thành phố Jeddah là một cảng quan trọng trong mậu dịch hương trầm của người Nabatae. Mashrabiya cổ nhất được phát hiện tại Jeddah có niên đại từ thời tiền Hồi giáo.

Trung đại

Jeddah lần đầu được chú ý là vào khoảng năm 647, khi khalip Hồi giáo thứ ba là Uthman Ibn Affan chuyển nơi này thành một cảng cho Mecca thay cho cảng Al Shoaiba. Vào năm 703, hải tặc đến từ Vương quốc Aksum đã chiếm đóng thành phố trong một thời gian ngắn. Jeddah đã hình thành với vị thế là thành phố chính của vùng Hejaz lịch sử và là một cảng lịch sử cho những người hành hương đi bằng đường biển đến Mecca để thực hiện cuộc hành hương Hajj.

Đế quốc Umayyad kế thừa toàn bộ Đế quốc Rashindun, bao gồm cả Hejaz, và cai trị từ năm 661 đến năm 750. Jeddah duy trì là một cảng dân sự trọng yếu, phục vụ cho các ngư dân và khách hành hương bằng đường biển đến Hajj. Người ta cho rằng Lãnh địa sharif của Mecca lần đầu tiên được bổ nhiệm trong giai đoạn này, đay là một phó vương danh dự cho vùng đất thánh.

Đế quốc Abbass kế tục Umayyad vào năm 750, khalip tại Baghdad mở rộng và cai trị đế quốc cho đến năm 1258. Hejaz chỉ nằm dưới quyền cai trị của đế quốc cho đến năm 876, khi Nhà Tulun của Ai Cập giành quyền kiểm soát Ai Cập, Syria, Jordan và Hejaz. Đấu tranh quyền lực giữa Tulun và Abbas về Hejaz kéo dài trong 30 năm, kết thúc khi Nhà Tulun cuối cùng rút khỏi bán đảo Ả Rập vào năm 900. Đến năm 930, các thành phố chính của Hejaz là Medina, Mecca và Taif bị người Qarmat tấn công, song không rõ Jeddah có bị tấn công hay không. Thế lực mới tại Ai Cập là Vương triều Ikhshid đoạt quyền kiểm soát Hejaz vào đầu năm 935.

Đến năm 969, Đế quốc Fatima từ Algeria nắm quyền kiểm soát tại Ai Cập từ tay Vương triều Ikhshid và mở rộng đế quốc của họ đến Hejaz và Jeddah. Đế quốc Fatima phát triển một mạng lưới mậu dịch rộng lớn tại cả Địa Trung Hải và Ấn Độ Dương thông qua biển Đỏ.

Sau khi Saladin chinh phục Jerusalem, đến năm 1171 ông xưng là sultan của Ai Cập sau khi Fatima sụp đổ, lập ra Vương triều Ayyub. Ayyub chinh phục Hejaz bao gồm cả Jeddah vào năm 1177 dưới thời lãnh đạo của Sharif Ibn Abul-Hashim Al-Thalab (1094–1201). Trong một thời gian chiếm hữu tương đối ngắn ngủi, người Ayyub mở ra một kỷ nguyên thịnh vượng kinh tế trên vùng đất họ cai trị, và việc tạo điều kiện cùng bảo trợ của Ayyub dẫn đến hồi sinh hoạt động tri thức trong thế giới Hồi giáo. Vương triều Ayyub củng cố thế chi phối của Hồi giáo Sunni trong khu vưc bằng cách xây dựng nhiều madrasas (trường học Hồi giáo) trong các thành phố lớn của họ. Jeddah thu hút các thủy thủ và thương nhân Hồi giáo từ Sindh, Đông Nam Á và Đông Phi, cùng những nơi xa xôi khác.

Năm 1254, sau khi Ayyub tan rã, Hejaz trở thành bộ phận của Vương quốc Mamluk cũng định đô tại Cairo. Nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha Vasco da Gama tìm được đường qua mũi Hảo Vọng và kiếm được các hoa tiêu từ bờ biển Zanzibar vào năm 1497, tấn công các đội tàu chở hàng hoá và khách hành hương Hồi giáo từ Ấn Độ đến biển Đỏ. Các thân vương của Gujarat và Yemen quay sang nhờ Ai Cập giúp đỡ. Sultan Al-Ashraf Qansuh al-Ghawri trang bị một hạm đội gồm 50 thuyền dưới quyền Hussein người Kurd. Jeddah nhanh chóng được củng cố bằng một bức tường đá, sử dụng lao động cưỡng bức, trở thành một bến cảng cho người tị nạn khỏi lực lượng Bồ Đào Nha, giúp bảo vệ bán đảo Ả Rập và biển Đỏ. Một phần tường thành vẫn tồn tại cho đến nay trong khu thành cổ. Nghĩa trang của các binh sĩ Bồ Đào Nha vẫn còn trong khu thành cổ cho đến nay và được gọi là di tích phần mộ Cơ Đốc nhân.

Đế quốc Ottoman

Đến năm 1517, người Thổ Ottoman chinh phục Vương quốc Mamluk vào thời Selim I. Do vốn thuộc về Mamluk, Jeddah chuyển sang thành lãnh thổ của Ottoman. Người Ottoman xây dựng lại tường thành yếu của Jeddah vào năm 1525 sau chiến thắng của họ trước hạm đội của Lopo Soares de Albergaria trên biển Đỏ. Tường thành của người Thổ có sáu tháp canh và sáu cổng thành. Chúng được xây dựng nhằm phòng thủ Jeddah trước cuộc tấn công của Bồ Đào Nha. Trong số sáu cổng thành, cổng Mecca nằm về phía đông, còn cổng Al-Magharibah đối diện với cảng ở phía tây. Cảng Sharif quay về phía nam, các cổng còn lại là cổng Al-Bunt, cổng Al-Sham (còn gọi là cổng Gate of Al-Sharaf) và cổng Medina quay về phía bắc. Người Thổ còn xây dựng Qishla Jeddah, một thành trì nhỏ cho binh sĩ tại thành phố. Trong thế kỷ XIX, giảm còn bốn cổng thành lớn với bốn tháp canh. Các cổng lớn này là cổng Sham ở phía bắc, cổng Mecca ở phía đông, cổng Sharif ở phía nam, và cổng Al-Magharibah ở phía biển.

Năm 1802, quân Nejd chinh phục cả Mecca và Jeddah từ tay Ottoman. Đến khi Sharif Ghalib Efendi thông báo cho Sultan Mahmud II về sự viện, Sultan ra lệnh cho phó vương Ai Cập là Muhammad Ali Pasha tái chiếm thành phố. Muhammad Ali lấy lại thành công thành phố trong trận Jeddah vào năm 1813.

Đến ngày 15 tháng 6 năm 1858, náo loạn xảy ra tại thành phố, nó được cho là do một cựu cảnh sát trưởng xúi bẩy nhằm phản ứng với chính sách của Anh tại biển Đỏ, dẫn đến sát hại 25 tín đồ Cơ Đốc giáo, trong đó có các công sứ Anh và Pháp cùng thành viên gia đình họ, và các thương gia Hy Lạp giàu có. Tàu chiến của Anh HMS Cyclops đậu tại cảng, oanh kích thành phố trong hai ngày và khôi phục pháp luật-trật tự.

Hiện đại
Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, Sharif Hussein bin Ali tuyên bố khởi nghĩa chống lại Đế quốc Ottoman, nhằm tìm cách độc lập khỏi người Thổ và lập nên một nhà nước Ả Rập thống nhất duy nhất trải dài từ Aleppo tại Syria đến Aden tại Yemen. Hussein tuyên bố thành lập Vương quốc Hejaz. Sau đó, Hussein có chiến tranh với Ibn Saud, tức Sultan của Nejd. Hussein thoái vị sau khi Mecca thất thủ vào năm 1924, con ông là Ali bin Hussein trở thành tân vương. Vài tháng sau, Ibn Saud chinh phục Medina và Jeddah thông qua một thoả thuận với cư dân Jeddah sau trận Jeddah thứ nhì. Ibn Saud phế truất Ali bin Hussein, và Ali phải đào thoát đến Baghdad.

Jeddah nằm dưới quyền cai trị của Vương triều Saud vào tháng 12 năm 1925. Năm 1926, Ibn Saud lấy thêm tước hiệu Quốc vương Hejaz. Jeddah để mất vị thế lịch sử trong chính trị bán đảo Ả Rập sau khi thành phố được đặt trong vùng Makkah có thủ phủ tại Mecca.

Từ năm 1928 đến năm 1932, Cung điện Khuzam mới đã được xây dựng để làm dinh thự cho Quốc vương Ibn Saud tại Jeddah. Cung điện nằm ngay phía nam của khu thành cổ và được xây dựng dưới quyền giám sát của kỹ sư Mohammed bin Awad bin Laden. Sau năm 1963, cung điện dược sử dụng làm một nhà khách hoàng gia; kể từ năm 1995, nó được sử dụng làm bảo tàng khu vực về khảo cổ học và dân tộc học.

Các tường và cổng còn lại của thành cổ bị phá huỷ vào năm 1947. Một vụ hoả hoạn vào năm 1982 phá huỷ một số toà nhà cổ trong trung tâm đô thị cổ mang tên Al-Balad, song phần lớn chúng vẫn được bảo tồn bất chấp lợi ích thương mại trong việc phá các toà nhà cũ (Naseef, Gabil) để xây các toà nhà cao tầng hiện đại. Một cuộc khảo sát trong khu vực cổ được tiến hành vào năm 1979, cho thấy rằng có khoảng 100 toà nhà truyền thống vẫn tồn tại, song số lượng các cấu trúc có giá trị lịch sử lớn lại rất ít. Năm 1990, cơ quan bảo tồn khu vực lịch sử Jeddah được thành lập.

Thành phố hiện đại được mở rộng vượt ra khỏi ranh giới cũ. Khu vực đô thị hoá chủ yếu lan về phía bắc dọc bờ biển Đỏ, vươn đến sân bay mới trong thập niên 1990 và vòng qua nó hướng đến lạch Ob'hur, cách trung tâm thành phố cổ khoảng 27 km.

Địa lý

Jeddah nằm trên đồng bằng ven biển Đỏ của Ả Rập Xê Út (gọi là Tihamah). Jeddah thuộc vùng Tihamah Hejaz (تهامة الحجاز), bên dưới dãy Hejaz. Về lịch sử, chính trị và văn hoá, Jeddah là một thành phố chính tại tỉnh Hejaz của Ottoman, của Vương quốc Hejaz và các thể chế chính trị khu vực khác theo sử sách Hejaz.

Jeddah có khí hậu khô hạn nhiệt đới (BWh) theo phân loại khí hậu Köppen. Không như các thành phố khác tại Ả Rập Xê Út, Jeddah duy trì nhiệt độ ấm trong mùa đông, có thể dao động từ 15 °C vào lúc bình minh đến 28 °C vào buổi trưa. Nhiệt độ mùa hè cực kỳ nóng, thường vượt mức 43 °C vào buổi chiều và giảm xuống 30 °C vào buổi tối. Mùa hè cũng khá ẩm thấp, điểm sương thường vượt quá 27 °C, đặc biệt là vào tháng 9. Lượng mưa tại Jeddah nói chung là thưa thớt, và thường xuất hiện với lượng nhỏ vào tháng 11 và 12. Các cơn dông mạnh thường thấy vào mùa đông, dông vào tháng 12 năm 2008 lớn nhất trong lịch sử gần đây, với lượng mưa đạt khoảng 80 mm. Nhiệt độ thấp nhất từng ghi nhận được tại Jeddah là 9,8 °C vào ngày 10 tháng 2 năm 1993. Nhiệt độ cao nhất từng ghi nhận được tại Jeddah là 52 °C vào ngày 22 tháng 6 năm 2010.

Ngày 25 tháng 11 năm 2009, Jeddah và các khu vực khác trong vùng Makkah bị một trận lụt nặng. Trận lụt khiến hơn 120 người chết, gây thiệt hại tàn sản hàng triệu riyal.

Các cơn bão bụi xảy ra vào mùa hè và thỉnh thoảng trong mùa đông, chúng đến từ các hoang mạc trên bán đảo Ả Rập hoặc từ Bắc Phi.

Ô nhiễm không khí là một vấn đề đối với Jeddah, đặc biệt là vào những ngày hè nóng nực. Thành phố từng trải qua các trận cháy rừng cây bụi, cháy bãi rác thải, và ô nhiễm từ hai khu công nghiệp ở phía bắc và phía nam của vùng đại đô thị. Một nhà máy xử lý nước và cảng biển cũng góp phần vào ô nhiễm nước. Tuy nhiên, phần lớn bờ biển được cho là an toàn và sạch sẽ.

Kinh tế

Jeddah từ lâu đã là một thành phố cảng, ngay cả trước khi được xác định là thành phố cảng cho Mecca thì Jeddah đã là một trung tâm mậu dịch của khu vực. Trong thế kỷ XIX, các loại hàng hoá như xà cừ, mai rùa, hương trầm và gia vị thường được xuất khẩu từ thành phố. Ngoài ra, nhiều mặt hàng nhập khẩu đến thành phố để vận chuyển tiếp đến Suez, châu Phi hay châu Phi. Nhiều hàng hoá đi qua Jeddah dù thậm chí chúng không xuất hiện trong thành phố cũng như trên bán đảo Ả Rập.

Mọi thủ đô tại Trung Đông và Bắc Phi đều nằm trong phạm vi hai giờ bay từ Jeddah, khiến nơi đây trở thành trung tâm thương nghiệp lớn thứ nhì Trung Đông sau Dubai.

Ngoài ra, khu công nghiệp của Jeddah là đô thị công nghiệp lớn thứ tư toàn quốc sau Riyadh, Jubail và Yanbu.

Phố Quốc vương Abdullah là một trong những phố quan trọng nhất tại Jeddah và chạy từ đường Quốc vương Fahd gần bờ biển phía tây Jeddah đến cực đông của thành phố. Phố này nổi tiếng vì có nhiều văn phòng doanh nghiệp và phát triển thương nghiệp. Nó sẽ nằm gần lối vào HSR tại ga đường sắt trung tâm Jeddah giúp liên kết thành phố với Mecca, Medina và Thành phố kinh tế Quốc vương Adullah (KAEC). Trên phố còn có cột cờ cao nhất thế giới với 170 m.

Phố Tahaliyah là một con phố thời trang và mua sắm quan trọng tại trung tâm Jeddah. Trên phố có nhiều cửa hàng cao cấp. Phố được chính quyền đổi tên thành "đường Hoàng tử Mohammad bin Abdul Aziz", song tên chính thức không được sử dụng phổ biến. Nó cũng là phố xa hoa nhất tại Jeddah.

Đường Madina là một trong các phố quan trọng nhất tại Jeddah. Nó liên kết các khu phía nam với phía bắc, và có hầu hết các văn phòng và phòng trưng bày lớn của các công ty. Đây là đường đi đến sân bay Quốc vương AbdulAziz.

Văn hoá

Hầu hết công dân là tín đồ Hồi giáo Sunni. Chính phủ, toà án, pháp luật dân sự và hình sự thi hành một quy tắc đạo đức được thiết lập theo Shari'ah. Một thiểu số rất nhỏ công dân Ả Rập Xê Út là người Hồi giáo Shia, ngoài ra còn một lượng lớn người lao động ngoại quốc.

Thành phố có trên 1.300 thánh đường. Pháp luật không chấp nhận các toà nhà, sách, biểu trưng và biểu lộ tín ngưỡng của các tôn giáo khác. Tuy nhiên, hành đạo riêng tư không liên quan đến người Hồi giáo và cũng không xúc phạm trật tự công công và đạo đức đôi khi sẽ được dung thứ.

Kể từ thế kỷ VII, Jeddah đón hàng triệu người hành hương Hồi giáo từ khắp thế giới trên đường đến Hajj. Điều này có tác động lớn đến xã hội, tôn giáo và kinh tế của Jeddah. Nó cũng dẫn tới các nguy cơ dịch bệnh hàng năm, được người địa phương gọi là "dịch Hajj", một thuật ngữ chung cho các loại bệnh virut khác nhau.

Jeddah có lưu hành bốn tờ báo tiếng Ả Rập lớn là Asharq Al-Awsat, Al Madina, Okaz và Al Bilad, và có hai báo tiếng Anh lớn là Saudi Gazette và Arab News. Okaz và Al-Madina là các báo chính của Jeddah và một số thành phố khác tại Ả Rập Xê Út, họ tập trung phần lớn vào địa phương. Jeddah là thị trường phát thanh và truyền hình lớn nhất tại Ả Rập Xê Út, các đài truyền hình phục vụ thành phố gồm có Saudi TV1, Saudi TV2, Saudi TV Sports, Al Ekhbariya, mạng lưới các kênh ART và hàng trăm nhà cung cấp truyền hình cáp, vệ tinh và chuyên biệt khác. Tháp truyền hình Jeddah TV cao 250 m, có một tầng quan sát.

Kiểu ngôn ngữ đặc trưng của khu vực Jeddah được gọi là phương ngữ Hejaz, nó nằm trong số các giọng dễ nhận biết nhất trong tiếng Ả Rập.

Ẩm thực

Thành phần dân tộc đa dạng có ảnh hưởng đến ẩm thực truyền thống của Jeddah. Giống như các thành phố khác trong nước, món Kabsa trở nên phổ biến trong dân chúng Jeddah, thường được làm với thịt gà thay vì thịt cừu non. Món Mandi của Yemen cũng phổ biến cho bữa trưa. Ẩm thực Jeddah cũng nổi tiếng với các món như Mabshoor, Mitabbak, Foul, Areika, Hareisa, Kabab Meiroo, Shorabah Hareira (súp Hareira), Migalgal, Madhbi (gà nướng trên đá), Madfun, Magloobah, Kibdah, Manzalah (thường ăn trong Eid ul-Fitr), Ma'asoob, Magliya (phiên bản địa phương của falafel), Saleeig, hummus, Biryani, Ruz Kabli, Ruz Bukhari, và Saiyadyia có thể tìm được trong nhiều nhà hàng truyền thống quanh thành phố.

Các món nổi tiếng của Yemen là Ma'soub, fahsa và đậu trứng cũng nổi tiếng tại Jeddah. Các món thị nướng như shawarma, kofta và kebab có thị trường tốt tại Jeddah. Trong dịp Ramadan, sambousak và ful đặc biệt phổ biến trong bữa iftar vào buổi tối. Các món này được phục vụ trong các nhà hàng Liban, Syria và Thổ Nhĩ Kỳ.

Chuỗi thức ăn nhanh địa phương phổ biến nhất là Al Baik, khởi đầu từ năm 1974, có các chi nhánh tại Jeddah và các thành phố lân cận là Mecca, Medina và Yanbu. Món chính của họ là gà quay và các loại hải sản. Các cửa hàng thức ăn nhanh địa phương khác cũng nổi lên như Al Tazaj, họ phục vụ gà nướng (gọi là Farooj) tại một điểm thuộc Tahina với hành và gia vị. Foultameez phục vụ Foul và Tameez; Kudu và Herfy phục vụ đồ ăn nhanh phương Tây; Halawani phục vụ các biến thể địa phương của Shawerma; và Shawermatak đi tiên phong trong bán Shawerma cho người ngồi trên ô tô. Chuỗi đồ ăn nhanh phổ biến khác là Hot and Crispy, một thương hiệu nhượng quyền Ả Rập nổi tiếng với món khoai tây chiên xoắn có gia vị.

Các món ăn Ấn Độ, Bangladesh, Pakistan và các quốc gia châu Á khác cũng phổ biến. Jeddah cũng có các nhà hàng đồ ăn Ý, Pháp và Mỹ.

Nghệ thuật
Trong thời kỳ bùng nổ dầu mỏ vào cuối thập niên 1970 và thập niên 1980, diễn ra một nỗ lực của công dân nhằm đưa nghệ thuật đến các khu vực công cộng tại Jeddah. Do đó, Jeddah có một lượng lớn các công trình điêu khắc và tác phẩm nghệ thuật ngoài trời, điển hình là nằm trên các đảo tròn giao thông, khiến thành phố trở thành một trong những không gian trưng bày nghệ thuật ngoài trời lớn nhất thế giới. Các công trình điêu khắc gồm những tác phẩm của Jean/Hans Arp, César Baldaccini, Alexander Calder, Henry Moore, Joan Miró và Victor Vasarely. Chúng thường mô tả các món đồ truyền thống của Ả Rập Xê Út như bình cà phê, đèn hương, cây cọ. Do truyền thống Hồi giáo cấm chỉ mô tả các sinh vật, đặc biệt là hình thể con người, nên đã tạo ra một số tác phẩm nghệ thuật hiện đại rất sáng tạo, cũng như kỳ lạ. Chúng gồm có một bộ hình học khổng lồ, một xe đạp khổng lồ, một khối bê tông cực lớn với một vài xe hơi nhô ra từ cạnh lẻ của nó. Một công trình điêu khắc mang tính kỷ niệm của Aref Rayess được dành cho Allah (Thượng đế).

Có khoảng một chục bảo tàng hoặc phòng triển lãm tại Jeddah, với các mục đích giáo dục và tính chuyên nghiệp khác nhau. Chúng gồm có Bảo tàng Khu vực Jeddah về Khảo cổ học và Nhân loại học, Bảo tàng Chính quyền thành phố Jeddah, Nhà Nasseef, Bảo tàng Di sản Nhân văn, Bảo tàng Abdul Rauf Hasan Khalil và Bảo tàng Di sản Nghệ thuật.

Cảnh quan

Khu thành cổ từng có các toà nhà cao tầng và nhà ở của thương gia truyền thống, song chúng đã phải nhường đất cho các dự án phát triển hiện đại hơn. Tuy thế, khu thành cổ có đóng góp cho bản sắc văn hoá của Ả Rập Xê Út, bảo tồn các toà nhà truyền thống. Thành phố có nhiều khu nghỉ dưỡng nổi tiếng, nhiều nơi nổi tiếng vì bảo tồn được đời sống hải dương dưới biển Đỏ và rạn san hô ngoài khơi.

Jeddah có hàng chục lãnh sự quán của các quốc gia khác, trong đó có Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga, Ấn Độ, Đức, Pháp, Anh, Ý, Hàn Quốc, Philippines, các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo và Liên đoàn Ả Rập.

Jeddah lịch sử nằm tại bờ đông của biển Đỏ. Từ thế kỷ VII, nơi đây trở thành một cảng lớn đối với các tuyến mậu dịch trên Ấn Độ Dương, đưa hàng hoá đến Mecca. Thành phố còn là cửa ngõ để khách hành hương Hồi giáo đến Mecca bằng đường biển. Hai vai trò này khiến thành phố phát triển thành một trung tâm đa văn hoá thịnh vượng, có đặc điểm là truyền thống kiến trúc đặc trưng, bao gồm các nhà tháp được tầng lớp tinh hoa buôn bán xây dựng vào cuối thế kỷ XIX, kết hợp truyền thống toà nhà bằng san hô ven bờ biển Đỏ với ảnh hưởng và đồ tạo tác từ dọc các tuyến đường mậu dịch.

Harrat Al-Mathloum là khu nằm tại đông bắc, được đặt tên theo Abdulkarim Al-Barzangi, một thủ lĩnh khởi nghĩa Hejaz chống lại Ottoman, gồm có một số địa danh là: Dar Al-Qabil, Dar Al-Ba'ashin, Dar Al-Sheikh. Thánh đường Al-Shafi'i là thánh đường cổ nhất trong đô thị, tháp giáo đường của nó được xây dựng vào thế kỷ XIII, các cột trụ có niên đại từ thời Ottoman. Thánh đường Uthman bin Affan còn được gọi là thánh đường Gỗ mun do có hai cột trụ bằng gỗ mun, nó được nói đến trong các tác phẩm của Ibn Battuta và Ibn Jubayr. Thánh đường Al-Mia'mar được xây vào thế kỷ XVII. Souq Al-Jama là một trong các khu chợ cổ nhất trong đô thị.

Harrat Al-Sham (khu Levant) là khu nằm tại phía bắc và đặt theo hướng của nó, có các địa danh là Dar Al-Serti, Dar Al-Zahid, Dar Al-Banajah, thánh đường Al-Basha được xây dựng vào năm 1735.

Harrat Al-Yemen (khu Yemen) nằm tại phía nam, có các địa danh: Dar Al-Jamjom, Dar Al-Sha'araoui, Dar Al-Abdulsamad, Dar Al-Kayal, Beit Al-Matbouli, Beit Al-Joghadar, còn Beit Nasseef là điểm nổi tiếng nhất tại khu thành cổ, được xây dựng vào năm 1881 và là dinh thự hoàng gia của Ibn Saud sau khi chinh phục thành phố.

Harrat Al-Bahar (khu ven biển) nằm tại phía tây nam, có các địa danh như Dar Al-Radwan và Dar Al-Nimr

Địa danh

Bảo tàng Abdul Raouf Khalil do Sheikh Abdul Raouf Khalil lập ra vào năm 1996, nó không chỉ trưng bày di sản văn hoá Hồi giáo phong phú của thành phố mà còn về lịch sử tiền Hồi giáo tại địa phương có niên đại 2500 năm với các nền văn minh khác nhau. Bảo tàng nằm tại khu trung tâm, có bộ sưu tập quy mô lớn gồm các hạng mục và đồ tạo tác thuộc người Thổ Ottoman và các bộ lạc ngư dân từng cư trú trong khu vực.

Đài phun nước Quốc vương Fahd được xây dựng trong thập niên 1980, cao 312 m và có thể nhìn thấy từ khoảng cách xa, đây là tia nước cao nhất trên thế giới theo Kỷ lục Guinness Thế giới. Đài phun nước được Quốc vương Fahd bin Abdul Aziz tặng cho thành phố Jeddah, và được đặt tên theo ông.

Thánh đường Al-Rahmah đôi khi còn được gọi là thánh đường nổi do được xây trên mặt nước, kết hợp kiến trúc cổ kim, được xây dựng vào năm 1985. Đây là một điểm phổ biến đối với du khách và người bản địa muốn ở bên bờ biển. Thánh đường Quốc vương Saud là thánh đường lớn nhất trong thành phố, được xây dựng vào năm 1987 và thể hiện đặc điểm kiến trúc Hồi giáo.

Sân vận động Al-Jawhara được khánh thành vào năm 2014, nằm tại phía bắc của Jeddah và chủ yếu được sử dụng cho bóng đá. Sân vận động này có sức chứa tối đa là 62.241 chỗ ngồi, là sân vận động lớn nhất thành phố và lớn thứ nhì tại Ả Rập Xê Út.

Tháp NCB được xây dựng vào năm 1983 và được cho là tháp cao nhất Ả Rập Xê Út trong thập niên 1980, với chiều cao trên 235 m, Ngân hàng Thương mại Quốc gia (NCB) là ngân hàng đầu tiên của Ả Rập Xê Út. Tháp IDB là của Ngân hàng Phát triển Hồi giáo, là một tổ chức tài trợ phát triển đa phương, được chính thức hoạt động từ năm 1975. Tháp Chính quyền thành phố Jeddah là trụ sở của khu đô thị Jeddah, là một trong các toà nhà cao nhất thành phố.

Tháp Jeddah từng được gọi là Tháp Kingdom, được Hoàng tử Al-Waleed bin Talal xây dựng tại thành phố với chiều cao dự tính là 1 km. Khi hoàn thành, nó sẽ nhà toà nhà cao nhất trên thế giới. Toà nhà được giảm quy mô so với đề xuất ban đầu là 1,6 km, do nền đất tỏ ra không thích hợp. Độ cao chính xác được giữ kín trong khi xây dựng, tương tự như Burj Khalifa, Công tác xây dựng bắt đầu vào năm 2013 và theo kế hoạch sẽ hoàn thành vào năm 2019.

Tháp King Road là một toà nhà thương mại và văn phòng, tường ngoài của toà nhà được sử dụng cho quảng cáo. Toà nhà cũng có một sân đỗ trực thăng trên mái. Tháp King Road có màn hinh hiển thị LED lớn nhất thế giới trên tường của toà nhà. Tháp Al Jawharah là một toà nhà ở cao tầng, là cấu trúc cao thứ ba tại Jeddah khi hoàn thành vào năm 2014.

Quảng trường Quốc vương Abdullah là một giao lộ giữa đường Andalus và đường Quốc vương Abdullah, có cột cờ cao nhất thế giới với 171 m và nặng 570 kg. Nó vượt qua cột cờ Dushanbe để trở thành cột cờ cao nhất thế giới từ năm 2014.

Giáo dục
, Jeddah có 849 trường học công lập và tư thục cho nam sinh, và 1.179 trường học công lập và tư thục cho nữ sinh. Ngôn ngữ giảng dạy trong các trường học công lập và tư thục thường là tiếng Ả Rập, còn tiếng Anh được nhấn mạnh như ngôn ngữ thứ hai. Tuy nhiên, một số trường học tư thục do các thể chế ngoại quốc quản lý cho giảng dạy bằng tiếng Anh.

Jeddah có các trường đại học: Đại học Quốc vương Abdulaziz, Đại học Quốc vương Abdullah về Khoa học và Kỹ thuật, Đại học Mở Ả Rập, Đại học Effat, Đại học Kinh doanh và Kỹ thuật (UBT), Học viện Giáo viên và các trường cao đẳng khác.

Thư viện trung tâm tại Đại học Abdulaziz (cơ sở chính) là một toà nhà năm tầng, có một bộ sưu tập lớn các sách tiếng Ả Rập và tiếng Anh, các sách và tài liệu hiếm cũng như tiếp cận một số kho dữ liệu trực tuyến. Thư viện mở cửa cho công chúng tiếp cận và cho phép mượn sách sau khi xin một thẻ thư viện. Thứ bảy dành riêng cho khách nữ.

Thư viện công cộng Quốc vương Abdul Aziz là một tổ chức nhân đạo, được thành lập vào năm 1985. Thư viện tập trung vào di sản Hồi giáo và Ả Rập cùng lịch sử của vương quốc. Thư viện được chia thành ba nhánh cho nam giới, nữ giới và trẻ em.

Giao thông

Jeddah sở hữu Sân bay quốc tế Quốc vương Abdulaziz, với bốn ga hành khách. Sân bay có một ga dành riêng cho Hajj, đây là một ga ngoài trời đặc biệt gồm các lều lớn màu trắng, được dựng lên để giải quyết cho hơn hai triệu khách hành hương thông quan sân bay trong mùa Hajj. Ga phía nam được sử dụng cho các chuyến bay của Saudia và Flynas, còn ga phía bắc phục vụ các hãng hàng không nước ngoài. Một kế hoạch nhằm mở rộng sân bay đang được phát triển. Ga hoàng gia là ga đặc biệt dành cho khách quan trọng, nguyên thủ ngoại quốc, và hoàng tộc Saud. Một phần của sân bay là căn cứ không quân Quốc vương Abdullah, từng được Liên quân sử dụng trong Chiến tranh vùng Vịnh vào năm 1991.

Hải cảng Jeddah là hải cảng nhộn nhịp thứ 25 thế giới về lượng container vào năm 2016, cảng chiếm phần lớn vận chuyển thương mại của Ả Rập Xê Út.

Xa lộ 40 bắt đầu tại Jeddah, nối đến các thành phố Mecca, Riyadh, và Dammam trên bờ biển phía đông. Jeddah không có hệ thống vận chuyển nhanh nào, song một hệ thống đường sắt liên kết thành phố đến Riyadh đang được xây dựng. Dự án đường sắt cao tốc Haramain sẽ liên kết thành phố đến Mecca và Medina. Một kế hoạch xây dựng hệ thống đường sắt nhẹ đô thị quy mô rộng mang tên Jeddah Metro được dự kiến hoàn thành vào năm 2020. Các xa lộ chính của Jeddah chạy song song với nhau.

Các quận
Jeddah gồm 137 quận:

 Al-Murjan
 Al-Basateen
 Al-Mohamadiya
 Ash-Shati
 An-Nahda
 An-Naeem
 An-Nozha
 Az-Zahraa
 As-Salamah
 Al-Bawadi
 Ar-Rabwa
 As-Safa
 Al-Khalidiya
 Ar-Rawdha
 Al-Faysaliya
 Al-Andalus
 Al-Aziziya
 Ar-Rihab
 Al-Hamraa
 Al-Mosharafa
 Ar-Roweis
 Ash-Sharafiya
 Bani Malik
 Al-Woroud
 An-Naseem
 Al-Baghdadiya Ash-Sharqiya
 Al-Amariya
 Al-Hindawiya
 As-Saheifa
 Al-Kandra
 As-Sulaimaniya
 Al-Thaalba
 As-Sabeel
 Al-Qurayat
 Gholail
 An-Nozla Al-Yamaniya
 Al-Nozla Ash-Sharqiya
 Al-Taghr
 Al-Jamaa
 Madayin Al-Fahad
 Ar-Rawabi
 Al-Wazeeriya
 Petromin
 Al-Mahjar
 Prince Abdel Majeed
 Obhour Al-Janobiya
 Al-Marwa
 AL-Fayhaa
 Đại học Quốc vương Abdul Al-Aziz
 Al-Baghdadiya Al-Gharbiya
 Al-Balad
 Al-Ajwad
 Al-Manar
 As-Samer
 Abruq Ar-Roghama
 Madinat As-Sultan
 Um Hablain
 Al-Hamdaniya
 Al-Salhiya
 Mokhatat Al-Aziziya
 Mokhatat Shamal Al-Matar
 Mokhatat Ar-Riyadh
 Mokhatat Al-Huda
 Braiman
 Al-Salam
 Al-Mostawdaat
 Al-Montazahat
 Kilo 14
 Al-Harazat
 Um As-Salam
 Mokhtat Zahrat Ash-Shamal
 Al-Majid
 Gowieza
 Al-Gozain
 Al-Kuwait
 Al-Mahrogat
 Al-Masfa
 Al-Matar Al-Gadeem (sân bay cũ)
 Al-Bokhariya
 An-Nour
 Bab Shareif
 Bab Makkah
 Bahra
 Al-Amir Fawaz
 Wadi Fatma
 Obhour Shamaliya
 At-Tarhil (trục xuất)
 Al-Iskan Al-janoubi
 At-Tawfeeq
 Al-Goaid
 Al-Jawhara
 Al-Jamoum
 Al-Khumra
 Ad-Difaa Al-Jawi (không quân)
 Ad-Dageeg
 Ar-Robou
 Ar-Rabie
 Ar-Rehaily
 As-Salmiya
 As-Sanabil
 As-Sinaiya (Bawadi)
 Thành phố công nghiệp (Mahjar)
 Al-Adl
 Al-Olayia
 Al-Faihaa
 Al-Karanteena
 Al-Ajaweed
 Al-Ahmadiya
 Al-Mosadiya
 East Al-Khat As-Sarei
 Kilo 10
 Căn cứ Hải quân Quốc vương Faisal
 Kilo 7
 Kilo 45
 Thành phố vệ binh Quốc vương Faisal
 Kilo 11
 Thowal
 Kilo 13
 Al-Makarona
 Al-Layth
 Al-Gonfoda
 Rabegh
 Kilo 8
 Kilo 5
 Kilo 2
 Al-Mokhwa
 Khu Vệ binh Quốc gia
 As-Showag
 Khu Không quân
 Al-Morsalat
 Ash-Shoola
 Al-Corniche
 Al-Waha
 Mokhatat Al-Haramain
 Kholais
 Al-Rhmanya
 Al-Belly

Thành phố kết nghĩa

Jeddah có 35 thành phố kết nghĩa, được lựa chọn dựa trên tiêu chuẩn kinh tế, văn hoá và chính trị.

  Gorzów Wielkopolski, Ba Lan
  Los Angeles, Hoa Kỳ
  Adana, Thổ Nhĩ Kỳ
  Tunis, Tunisia
  Alexandria, Ai Cập
  Almaty, Kazakhstan
  Amman, Jordan
  Tabriz, Iran
  Chittagong, Bangladesh
  Baku, Azerbaijan
  Cairo, Ai Cập
  Casablanca, Maroc
  Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ
  Jakarta, Indonesia
  Surabaya, Indonesia
  Pekanbaru, Indonesia
  Medan, Indonesia
  Johor Bahru, Malaysia
  Kuching, Malaysia
  Karachi, Pakistan
  Kazan, Nga
  Marbella, Tây Ban Nha
  Mary, Turkmenistan
  Dubai, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
  Odessa, Ukraina
  Oran, Algérie
  Osh, Kyrgyzstan
  Plovdiv, Bulgaria
  Shimonoseki, Nhật Bản
  Saint Petersburg, Nga
  Đài Bắc, Đài Loan
  Tây An, Trung Quốc

Ghi chú

Tham khảo

 Farsi, Hani M.S. (Mohamed Said). Jeddah: city of art: the sculptures and monuments. London: Stacey International, 1991.
 Facey, William & Grant, Gillian. Saudi Arabia by the First Photographers.
 Tarabulsi, Mohammed Yosuf. Jeddah: A Story of a City. Riyadh: King Fahd National Library, 2006.
 John F. Keane. Six months in the Hejaz: journeys to Makkah and Madinah 1877-1989. Manchester: Barzan Publishing, 2006.
 Al-Khaldi, Ibrahim. The Bedouin Photographer - Al-Mosawwir Al-Badawi. Kuwait, 2004.
 Badr El-Hage. Saudi Arabia: caught in time 1861-1939. Published by Garnet, Reading, 1997.
 Captain G. S. Froster. A trip Across the Peninsula - Rehla Abr Al-Jazeera. Mombai, India, 1866.
 From Bullard to Mr Chamberlain. Jeddah, 1925 Feb. (No.# secrets) - Archived Post.
 Al-Rehani. Nejd and Its Followers.
 Al-Turki, Thuraya. Jeddah: Um Al-Rakha wal Sheddah. Published by Dar Al-Shrooq.
 Al-Harbi, Dalal. King Abdulaziz and his Strategies to deal with events: Events of Jeddah. King Abdulaziz National Library, 2003.
 Didier, Charles. Séjour Chez Le Grand-Cherif De La Mekke. Librairie De L. Hachette et, Rue Pierre.
 Didier, Charles. Rehla Ela Al-Hejaz: A trip to Hejaz. Translated from "Séjour Chez Le Grand-Cherif De La Mekke" into Arabic. Paris, 1854.

Liên kết ngoài

 Thành phố Jeddah (tiếng Ả Rập)
 Việc làm Jeddah
 Jeddah City Guide

Thành phố ven biển Ả Rập Xê Út
Khu dân cư thành lập thế kỷ 6 TCN
Khu dân cư ở vùng Makkah
Thành phố cảng bán đảo Ả Rập
Thành phố cảng Ả Rập Xê Út
Thành phố cảng biển Đỏ
Di sản thế giới tại Ả Rập Xê Út
Địa điểm lặn ở Ả Rập Xê Út


title: Psilotreta aran

text:
Psilotreta aran là một loài Trichoptera trong họ Odontoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Psilotreta


title: Zernitz

text:
Zernitz là một đô thị thuộc huyện Anhalt-Bitterfeld, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: Mitrella floccata

text:
Mitrella floccata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả
Loài này có kích thước giữa 10 mm and 16 mm

Phân bố
Chúng phân bố ở Ấn Độ Dương dọc theo Tanzania, Mozambique và Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo
 Spry, J.F. (1961). The sea shells of Dar es Salaam: Gastropods. Tanganyika Notes and Records 56

Liên kết ngoài
 Gastropods.com: Mitrella floccata; accessed: 29 tháng 1 năm 2011

Mitrella (Columbellidae)
Động vật được mô tả năm 1859


title: Dromius quadrimaculatus

text:
Dromius quadrimaculatus là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Carabidae đặc hữu của miền Cổ bắc (bao gồm châu Âu) và Cận Đông. Ở châu Âu, nó được tìm thấy ở Áo, Belarus, Bỉ, Bosna và Hercegovina, Quần đảo Anh, Bulgaria, Corse, Cộng hòa Séc, mainland Đan Mạch, Estonia, Phần Lan, chính quốc Pháp, Đức, mainland Hy Lạp, Hungary, Ireland, chính quốc Ý, Kaliningrad, Latvia, Liechtenstein, Litva, Luxembourg, Cộng hòa Macedonia, Malta, Moldova, Bắc Ireland, mainland Na Uy, Ba Lan, Nga, Sardegna (doubtful), Slovakia, Slovenia, Chính quốc Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Hà Lan, Ukraina và Nam Tư.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Dromius quadrimaculatus at Fauna Europaea
Global Biodiversity Information Facility

Động vật được mô tả năm 1787
Dromius
Động vật được mô tả năm 1758


title: Alaus umbonatus

text:
Alaus umbonatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Alaus


title: Fuscoptilia

text:
Fuscoptilia là một chi bướm đêm thuộc họ Pterophoridae.

Các loài
Fuscoptilia emarginatus (Snellen, 1884)
Fuscoptilia hoenei Arenberger, 1999
Fuscoptilia jarosi Arenberger, 1991

Chú thích

Tham khảo

Exelastini


title: Chemilly-sur-Yonne

text:
Chemilly-sur-Yonne là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Chemilly-sur-Yonne trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Yonne


title: Ectephrina

text:
Ectephrina là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Ectephrina semilutata (Lederer, 1853)

Chú thích

Tham khảo

 Ectephrina at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Ennomini
Geometridae