title: Odyssey

text:
Odyssey (phát âm tiếng Anh: ; , ) là một trong hai thiên sử thi Hy Lạp cổ đại, cùng với sử thi Iliad, được cho là sáng tác bởi Homer. Đây là một trong những tác phẩm văn học lâu đời nhất còn tồn tại và vẫn phổ biến đối với độc giả đương đại. Tương tự Iliad, sử thi được chia thành 24 quyển. Câu chuyện theo chân người anh hùng Hy Lạp Odysseus, vua của Ithaca, và hành trình trở về nhà sau khi cuộc chiến thành Troia kết thúc. Sau mười năm chiến trận, Odysseus phải lưu lạc thêm mười năm nữa, đối mặt với bao hiểm nguy đã khiến toàn bộ thủy thủ đoàn đều thiệt mạng. Trong khi Odysseus vắng mặt và bị cho là đã chết, người vợ Penelope cùng con trai Telemakhos phải đối mặt với vô số những kẻ cầu hôn cạnh tranh nhau hòng cưới được Penelope để chiếm đoạt tài sản.

Odyssey nguyên gốc được sáng tác bằng ngôn ngữ Hy Lạp Homer, tức ngôn ngữ Hy Lạp sử thi, vào khoảng thế kỷ 8 hoặc 7 TCN, cho đến giữa thế kỷ 6 TCN, tác phẩm đã trở thành một phần của quy điển văn học Hy Lạp. Trong thời cổ đại, không có ai nghi ngờ liệu Homer có thực sự là tác giả của sử thi không, nhưng hiện nay, giới học thuật nghiêng về giả thuyết Iliad và Odyssey trên thực tế được sáng tác độc lập, hình thành từ những tích truyện truyền thuyết lâu đời. Vì phần lớn dân số không biết chữ nên sử thi chủ yếu được truyền bá qua hình thức diễn ca, truyền miệng.

Các đề tài quan trọng trong sử thi bao gồm: nostos (νόστος; "trở về"), phiêu lưu, xenia (ξενία; "lòng hiếu khách"), khảo nghiệm và điềm báo. Một số nhóm nhân vật như phụ nữ và nô lệ có vai trò nổi bật trong tác phẩm so với nhiều tác phẩm văn học cổ khác. Trọng tâm này đặc biệt đáng chú ý khi so sánh với Iliad, tác phẩm tập trung chủ yếu vào chiến tích của các chiến binh và thủ lĩnh trong Chiến tranh thành Troia.

Odyssey được coi là một trong những tác phẩm quan trọng nhất trong hệ thống kinh điển phương Tây. Cho đến nay sử thi vẫn tiếp tục là nguồn cảm hứng cho các tác phẩm chuyển thể và sáng tạo ở nhiều hình thức khác nhau. Odyssey đứng đầu danh sách những câu chuyện có sức ảnh hưởng lâu bền nhất trong lịch sử văn học từ cuộc thăm dò của BBC Culture năm 2018.

Tóm tắt

Bối cảnh (quyển 1-4)

Odyssey bắt đầu sau khi kết thúc cuộc chiến thành Troia kéo dài 10 năm (chủ đề của Iliad), kể từ đó Odysseus, vua của Ithaca, vẫn chưa trở về nhà được do chàng đã chọc giận thần biển Poseidon. Con trai của Odysseus, Telemakhos, khoảng 20 tuổi, sống trong ngôi nhà của người cha vắng mặt trên đảo Ithaca cùng với mẹ là Penelope và những kẻ đến cầu hôn nàng, một đám đông gồm 108 thanh niên ngỗ ngược, kẻ nào cũng muốn cưới bằng được Penelope. Lợi dụng tục lệ hiếu khách của người Hy Lạp, suốt thời gian đó bọn chúng ăn chơi trác táng trong cung điện và phung phí tài sản của nhà vua.

Người bảo trợ của Odysseus, nữ thần Athena, nhân lúc Poseidon không có mặt trên đỉnh Olympus đã thỉnh cầu Zeus, chúa tể chư thần, ban ơn cho Odysseus được trở về nhà. Sau đó, Athena giả trang thành một tộc trưởng tên là Mentes và đến thăm Telemakhos để thúc giục chàng lên đường tìm kiếm tin tức của cha mình. Chàng thết đãi vị khách lạ nồng nhiệt, họ cùng quan sát những kẻ cầu hôn tiệc tùng rôm rả, trong khi thi sĩ Phemius diễn ca một tích truyện thơ cho chúng tiêu khiển.

Đêm hôm đó, Athena hóa thành Telemakhos và đi tìm cho chàng một con tàu cùng với thủy thủ đoàn. Sáng hôm sau, Telemakhos triệu tập hội đồng công dân của Ithaca để bàn bạc xem nên làm gì với những kẻ cầu hôn xấc xược, những kẻ này sau đó kéo đến chế giễu Telemakhos. Cùng với Athena (lúc này đã hóa thành Mentor), Telemakhos khởi hành đến đất liền, tìm đến nhà Nestor, vị chỉ huy đáng kính nhất trong quân Hy Lạp mà sau chiến tranh đã về cư trú tại Pylos.

Từ đó, Telemakhos cưỡi ngựa đến Sparta, cùng đồng hành có con trai của Nestor. Ở đó, chàng gặp Menelaos và Helen, hai vợ chồng hiện đã đoàn tụ. Helen và Menelaos nói rằng họ đã trở về Sparta sau một cuộc hành trình dài trôi dạt đến tận Ai Cập. Tại đó, trên đảo Pharos, Menelaos gặp vị thần biển già nua Proteus, thần đã nói cho ông biết rằng Odysseus hiện nay đang bị nữ thần Calypso giam cầm. Telemakhos cũng biết được số phận của anh trai của Menelaos, Agamemnon, vua của Mykenai và là chủ soái quân Hy Lạp: ông ta đã bị vợ là Clytemnestra và gã nhân tình Aegisthus sát hại khi về đến nhà. Câu chuyện nhanh chóng chuyển về những kẻ cầu hôn, những kẻ này vừa nhận ra rằng Telemakhos đã biến mất. Chúng tức tối lên kế hoạch phục kích con tàu và giết chết chàng khi chàng trở lại. Penelope tình cờ nghe được âm mưu này và lo lắng cho sự an toàn của con trai.

Trốn thoát đến đảo Phaeacia (quyển 5-8)

Trong bảy năm, Odysseus bị nữ thần Calypso giam giữ trên một hòn đảo (Ogygia). Nữ thần yêu chàng tha thiết, muốn cưới chàng làm chồng và hứa hẹn sẽ ban cho chàng sự bất tử, nhưng chàng từ chối và vẫn một mực muốn quay trở về nhà. Sứ giả Hermes được thần Zeus gửi đến ra lệnh cho Calypso thả Odysseus ra, theo lời thỉnh cầu của Athena. Odysseus đóng một chiếc bè và được Calypso tặng quần áo, thức ăn và nước uống. Khi Poseidon từ Ethiopia trở về, thấy ông trên chiếc bè đang lênh trên mặt biển nên ông đánh đắm chiếc bè, nhưng Odysseus đã bám vào được tấm voan do nữ thần biển Ino ném ra, chàng bơi cập bờ Scherie, hòn đảo của người Phaeacia. Trần truồng và kiệt sức, chàng vùi mình trong một đống lá và ngủ thiếp đi.

Sáng hôm sau, bị đánh thức bởi tiếng cười của các cô gái, chàng gặp thiếu nữ Nausicaä và các tì nữ đang đi dọc bờ biển tìm kiếm sau khi được Athena báo mộng đêm trước đó. Chàng thỉnh cầu thiếu nữ giúp đỡ. Nàng đưa chàng về gặp cha mẹ mình là vua của người Phaecia, Arete và Alcinous. Với lòng hiếu khách nồng nhiệt, Alcinous hứa sẽ cho chàng một con tàu để về nhà ngay cả khi chưa biết Odysseus là ai.

Chàng ở lại trên đảo vài ngày. Odysseus nhờ người ca sĩ mù Demodocus kể câu chuyện về Con ngựa thành Troia, một mưu kế vốn do Odysseus bày bố. Không thể giấu được cảm xúc khi hồi tưởng lại thời khắc đó, Odysseus cuối cùng đã tiết lộ thân phận. Sau đó chàng kể lại cuộc hành trình của mình trở về từ thành Troia cho người Phaeacia.

Odysseus kể lại những cuộc phiêu lưu của mình (quyển 9-12)

Odysseus kể lại câu chuyện của mình cho người Phaeacia. Sau một cuộc đột kích thất bại, Odysseus và hạm đội mười hai con tàu đã bị bão đánh chệch hướng. Trên một hòn đảo, Odysseus đã gặp những người ăn hoa sen, họ cho thủy thủ đoàn ăn những thứ quả có thể khiến một người quên hết đi quê hương xứ sở. Odysseus đã phải dùng đến vũ lực để kéo họ trở lại tàu.

Sau đó, đoàn người của Odysseus đã cập bến một đảo hoang gần vùng đất của những tên khổng lồ một mắt Cyclop. Đoàn người đổ bộ lên bờ và đi vào hang của Polyphemus, nơi họ tìm thấy tất cả các loại pho mát và thịt mà họ đang thèm khát. Polyphemus về đến nhà và lấy một tảng đá lớn bịt lối ra, rồi bắt đầu ăn thịt đoàn người của Odysseus. Odysseus nghĩ ra một kế hoạch trốn thoát, chàng nói tên mình là "Không ai cả", lừa chuốc rượu cho Polyphemus và dùng một cây cọc gỗ đâm vào mắt hắn. Khi Polyphemus kêu cứu, các Cyclop hàng xóm đến và hỏi ai đã tấn công hắn ta, Polyphemus trả lời là "Không ai cả" nên bọn chúng bỏ đi hết. Đoàn của Odysseus cuối cùng cũng thoát được ra khỏi hang bằng cách nấp trên lưng của những con cừu khi chúng được lùa ra ngoài.

Tuy nhiên, khi họ trốn thoát, Odysseus vì chế nhạo Polyphemus nên đã vô tình để lộ thân phận. Các Cyclop kêu khóc với cha mình là Poseidon, thỉnh cầu thần trừng phạt Odysseus phải lang bạt trong mười năm. Sau khi trốn thoát, Aeolus đã tặng Odysseus một chiếc túi da đựng tất cả các cơn gió ngoại trừ gió tây, một món quà có thể giúp chàng trở về nhà an toàn. Ngay khi nhìn thấy Ithaca từ xa, các thủy thủ đã mở chiếc túi trong khi Odysseus đang ngủ vì nghĩ rằng nó chứa vàng. Những cơn gió bay ra và cơn bão ập đến mang đoàn tàu trở lại nơi xuất phát. Aeolus nhận ra Odysseus đã chọc giận các vị thần nên từ chối giúp đỡ gì thêm.

Sau khi bị những kẻ ăn thịt người Laestrygonia phá hủy hết tất cả hạm đội, ngoại trừ con tàu của chàng, Odysseus lên đường đến hòn đảo Aeaea, quê hương của nàng phù thủy Circe. Nàng đã biến một nửa số người trong đoàn thành lợn bằng pho mát và rượu có tẩm thuốc mê. Hermes đã cảnh báo Odysseus về Circe và đưa cho chàng một loại thảo mộc gọi là moly, giúp chàng có khả năng chống lại ma thuật của Circe. Odysseus buộc Circe phải biến người của mình trở lại hình dạng người, nhưng chính chàng lại bị nàng phù thủy quyến rũ.

Đoàn người ở lại trên đảo một năm. Cuối cùng, được Circe chỉ dẫn, Odysseus và thủy thủ đoàn băng qua đại dương và cập bờ phía tây tận cùng thế giới. Ở đây Odysseus phải thực hiện nghi thức hiến tế cho người chết. Odysseus triệu hồi linh hồn của nhà tiên tri Tiresias, ông ta cho biết đoàn người của chàng có thể trở về nếu giữ mình không ăn thịt đàn gia súc của thần Helios trên đảo Thrinacia, còn nếu vi phạm thì chàng sẽ mất toàn bộ người và tàu.

Quay trở lại Aeaea, đoàn người chôn cất Elpenor và được Circe chỉ dẫn các chặng còn lại của cuộc hành trình. Họ đi tới vùng biển của các Siren. Tất cả các thủy thủ đều bịt tai bằng sáp ong, ngoại trừ Odysseus, vì muốn nghe tiếng ca của Siren nên chàng trói mình vào cột buồm và lệnh cho thủy thủ đoàn không được cởi trói để ngăn không cho chàng bị lôi kéo xuống biển. Sau đó họ băng qua vùng nước giữa quái vật sáu đầu Scylla và xoáy nước Charybdis. Scylla đã cướp đi sáu người trong đoàn.

Tiếp theo, họ đổ bộ lên hòn đảo Thrinacia, dù Odysseus đã dặn thủy thủ đoàn phải tránh xa hòn đảo. Zeus làm nổi lên một cơn bão khiến họ không thể rời đi, trong khi nguồn thức ăn Circe cấp cho đã cạn kiệt. Trong khi Odysseus đi cầu nguyện, người của chàng phớt lờ lời cảnh báo của Tiresias và Circe, đi tìm bắt ăn thịt bầy linh vật của Helios. Thần Mặt trời đòi Zeus phải trừng phạt những kẻ báng bổ này. Sau đó, tàu bị đắm và và tất cả đều chết đuối, ngoại trừ Odysseus. Odysseus bám được vào một cây vả và trôi dạt vào bờ biển Ogygia. Từ đó chàng bị nữ thần Calypso giam cầm trên đảo.

Trở lại Ithaca (quyển 13-20)

Sau khi lắng nghe câu chuyện của chàng, người Phaeacia muốn tặng cho Odysseus số báu vật vượt qua cả phần chiến lợi phẩm chàng giành được từ thành Troia mà nay đã không còn lại gì. Trong khi chàng ngủ say, họ đưa chàng trở về và cập vào một bờ hoang ở Ithaca.

Odysseus tỉnh dậy và nghĩ rằng mình đã bị bỏ lại tại một vùng đất xa lạ. Athena hiện lên và tiết lộ rằng chàng thực sự đang ở Ithaca. Nữ thần giấu các báu vật của chàng trong một hang động gần đó và biến chàng thành một người ăn xin già nua để chàng có thể đi xem tình hình hiện tại ở nhà thế nào. Chàng tìm đường đến lều của người chăn lợn Eumaeus, một nô lệ của chàng, người này thết đãi chàng tử tế và ca ngợi Odysseus. Sau bữa tối, Odysseus giả dạng kể cho các nô lệ nghe một câu chuyện hư cấu về chính mình.

Telemakhos trở về nhà từ Sparta và tránh được một cuộc phục kích do đám người cầu hôn sắp đặt. Chàng cập bờ biển Ithaca và gặp được Odysseus. Odysseus tiết lộ thân phận của mình với Telemakhos (nhưng giấu kín với Eumaeus), và họ quyết tâm giết hết tất cả bọn cầu hôn. Telemakhos trở về nhà trước. Cùng với Eumaeus, Odysseus quay lại nhà mình trong hình dạng một kẻ ăn xin. Chàng bị đám người cầu hôn chế giễu, đặc biệt là Antinous. Odysseus gặp Penelope và muốn thử thái độ của nàng bằng cách kể rằng đã từng gặp Odysseus ở Crete. Khi được hỏi han kỹ lưỡng, chàng nói thêm rằng gần đây chàng đã ở Thesprotia và biết được đôi điều về những cuộc phiêu lưu của Odysseus.

Thân phận của Odysseus bị người vú già trung thành Eurycleia phát hiện do bà nhận ra một vết sẹo cũ của chủ nhân khi đang rửa chân cho chàng. Eurycleia cố gắng nói với Penelope, nhưng Athena làm phép không cho Penelope nghe thấy. Odysseus bắt Eurycleia phải giữ kín bí mật này.

Giết đám cầu hôn (quyển 21-24)

Ngày hôm sau, được Athena thúc giục, Penelope tuyên bố kén chồng thông qua một cuộc thi bắn cung bằng cây cung của Odysseus. Người nào có thể giương cung và bắn một mũi tên xuyên qua một tá đầu rìu sẽ chiến thắng. Odysseus tham gia cuộc thi: chàng là người duy nhất có thể giương cung và bắn mũi tên xuyên qua một tá đầu rìu, và trở thành người chiến thắng. Sau đó, chàng trút mớ quần áo rách rưới ra và giết Antinous bằng mũi tên tiếp theo. Odysseus tiếp tục giết những kẻ cầu hôn khác bằng những mũi tên còn lại, rồi đến bằng gươm giáo. Sau khi chiến thắng, Telemakhos treo cổ mười hai tên gia nhân đã phản bội Penelope hoặc ăn nằm với đám người cầu hôn. Odysseus nói rõ thân phận với Penelope. Nàng vẫn còn nghi ngờ và tìm cách thử chàng. Cuối cùng, nàng cũng nhận ra chồng mình khi chàng nhắc đến việc chiếc giường của hai vợ chồng được chàng tự mình đẽo từ một cây ô liu vẫn còn nguyên rễ và tán lá.

Kết cấu
Odyssey bao gồm 12.109 dòng được viết bằng ngôn ngữ Homeric Hy Lạp (gọi theo tên của Homer), hay ngôn ngữ Hy Lạp sử thi, một thứ ngôn ngữ văn chương cổ xưa kết hợp giữa phương ngữ Ionian và Aiolian. Sử thi được viết theo thể thơ sáu nhịp daktylos, là thể thơ sử thi cổ với một khổ bao gồm sáu nhịp daktylos, mỗi nhịp daktylos (, dáktylos, “ngón tay”) gồm một âm tiết dài, theo sau là hai âm tiết ngắn, được xác định bởi trọng lượng âm tiết.

Sử thi theo kết cấu bắt đầu từ đoạn giữa câu chuyện tổng thể, các sự kiện diễn ra trước đó được mô tả thông qua hồi tưởng và kể chuyện. 24 quyển tương ứng với các chữ cái trong bảng chữ cái Hy Lạp; việc phân chia có thể do người khác không phải Homer thực hiện, nhưng được chấp nhận rộng rãi.

Trong thời kỳ Cổ điển, một số quyển (riêng lẻ và theo nhóm) thường được đặt tên riêng:

 Quyển 1–4: Telemachy — câu chuyện tập trung vào góc nhìn của Telemakhos.
 Quyển 9–21: Apologoi —Odysseus kể lại những cuộc phiêu lưu của mình cho các chủ nhà người Phaeacia.
 Quyển 22: Mnesterophonia ('Chém giết đám người cầu hôn'; Tiếng Hy Lạp cổ: Mnesteres, 'những người cầu hôn' + phónos, tàn sát').

Quyển 22 kết thúc Bộ sử thi Hy Lạp, mặc dù có một số mảnh vỡ còn sót lại ghi chép một "kết thúc thay thế" được gọi là Telegony. Không tính Telegony, nhiều học giả tin rằng 548 dòng cuối cùng của Odyssey, tương ứng với Quyển 24, là được viết thêm bởi một nhà thơ sau này.

Địa lý
Các sự kiện chính của Odyssey (ngoại trừ những đoạn kể lồng ghép của Odysseus về những chuyến phiêu lưu) được cho là diễn ra tại Peloponnesos và khu vực ngày nay là Quần đảo Ionia. Có nhiều khó khăn trong việc xác định Ithaca, quê hương của Odysseus, nơi này có thể là một hòn đảo mà ngày nay gọi là Ithakē (tiếng Hy Lạp hiện đại: Ιθάκη). Những cuộc phiêu lưu của Odysseus như đã kể với người Phaeacia, và vị trí hòn đảo Scheria của người Phaeacia, có nhiều mâu thuẫn cơ bản xét theo khía cạnh địa lý: các học giả, kể cả cổ đại lẫn hiện đại, không thống nhất được liệu bất kỳ địa điểm nào Odysseus ghé thăm (sau Ismaros và trước khi trở lại Ithaca) là có thật hay không. Đã có nhiều nỗ lực trong việc lập bản đồ hành trình của Odysseus, nhưng hiện nay phần lớn các học giả đồng ý rằng những bối cảnh này, đặc biệt là của Apologia (Quyển 9 đến Quyển 11), bao gồm quá nhiều đặc điểm mang tính thần thoại không thể kiểm chứng được. Nhà cổ điển học Peter T. Struck đã lập một bản đồ tương ứng với các chuyến đi của Odysseus, bao gồm cả chuyến trở về gần tới quê hương rồi lại bị thổi ngược lại bởi túi đựng gió.

Các yếu tố ảnh hưởng

Các học giả đã nhận thấy những yếu tố bị ảnh hưởng mạnh mẽ từ thần thoại và văn học Cận Đông trong Odyssey. Martin West ghi nhận những điểm tương đồng đáng kể giữa Sử thi Gilgamesh và Odyssey. Cả Odysseus và Gilgamesh đều có cuộc du hành đến tận cùng thế giới và hành trình đến vùng đất của người chết. Trong chuyến hành trình đến cõi âm, Odysseus đã tuân theo chỉ dẫn của Circe, vốn là người sống ở rìa thế giới và được gắn với hình ảnh mặt trời. Giống như Odysseus, Gilgamesh cũng được chỉ dẫn cách đi đến vùng đất của người chết từ một nhân vật siêu nhiên: nữ thần Siduri, giống như Circe, cư ngụ bên bờ biển ở nơi tận cùng mặt đất, trong ngôi nhà gắn liền với mặt trời. Gilgamesh đến nhà Siduri bằng cách đi qua một đường hầm xuyên Núi Mashu, ngọn núi cao nơi mặt trời xuất phát mỗi ngày. West cho rằng những điểm tương đồng này là do Odyssey chịu ảnh hưởng lớn từ Gilgamesh.

Năm 1914, nhà cổ sinh vật học Othenio Abel phỏng đoán Cyclop bắt nguồn từ việc người Hy Lạp cổ đại tìm thấy một hộp sọ loài voi. Phần mũi khổng lồ ở giữa trán có thể trông giống như hốc mắt của một người khổng lồ, đối với những người chưa nhìn thấy voi bao giờ. Mặt khác, các học giả cổ điển từ lâu đã thống nhất rằng câu chuyện về Cyclop bắt nguồn từ một câu chuyện dân gian, tồn tại độc lập với Odyssey và sau đó mới được thêm vào sử thi. Những câu chuyện tương tự cũng được tìm thấy trong các nền văn hóa trên khắp châu Âu và Trung Đông. Theo cách giải thích này, Cyclop ban đầu chỉ đơn giản là một giống người khổng lồ hoặc yêu tinh, giống như Humbaba trong Gilgamesh. Graham Anderson đưa ra ý tưởng rằng việc nó chỉ có một mắt đã được thêm vào để giải thích tại sao sinh vật này lại dễ bị mù như thế.

Chủ đề và khuôn mẫu

Hồi hương

Hồi hương (tiếng Hy Lạp cổ đại: νόστος, nostos) là chủ đề trung tâm của Odyssey. Anna Bonafazi từ Đại học Cologne viết rằng, trong Homer, nostos là "trở về nhà từ Troia, bằng đường biển".

Agatha Thornton đã xem xét chủ đề nostos đặt trong bối cảnh của các nhân vật khác ngoài Odysseus, để đưa ra những tình huống thay thế giả định có thể xảy ra sau khi kết thúc Odyssey. Một ví dụ là chuyến hồi hương của Agamemnon. Vừa về đến nhà, ông ta đã bị vợ là Clytemnestra và gã nhân tình Aegisthus hợp mưu giết chết. Con trai của Agamemnon, Orestes, đã giết mẹ và Aegisthus để trả thù cho cha mình. Bối cảnh này cho thấy sự tương quan giữa cái chết của đám cầu hôn và của Aegisthus, đặt Orestes làm một ví dụ nhãn tiền cho Telemakhos. Ngoài ra, vì biết về sự phản bội của Clytemnestra, Odysseus trở về nhà trong lớp vỏ ngụy trang để khảo nghiệm lòng chung thủy của Penelope. Chính nhờ lòng chung thủy đó mà Odysseus có thể hồi hương thành công và lừng lẫy, không giống như Achilles nổi danh nhưng bỏ xác nơi đất khách hay Agamemnon về được đến nhà để rồi mất mạng.

Phiêu lưu
Chỉ có hai chuyến phiêu lưu của Odysseus được kể bởi người dẫn truyện, còn lại được hồi tưởng bởi chính Odysseus. Hai cảnh được người kể chuyện mô tả là cảnh Odysseus trên hòn đảo của Calypso và cuộc gặp gỡ của Odysseus với người Phaeacia, thể hiện một chuyển biến quan trọng trong cuộc hành trình của Odysseus: được che chở để về nhà.

Tên của Calypso bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp kalúptō (καλύπτω), có nghĩa là 'che đậy' hoặc 'che giấu', cái tên này cũng gợi ý cho hành động của bà: giấu Odysseus biệt tích khỏi thế giới bên ngoài. Sau khi rời hòn đảo của Calypso, cuộc gặp gỡ của Odysseus với người Phaeacia được tác giả mô tả là “hộ tống mà không gây thương hại đến bất kỳ ai", thể hiện biến chuyển từ việc không được trở về đến có thể trở về nhà. Ngoài ra, trong cuộc hành trình, Odysseus gặp rất nhiều nhân vật gần gũi với thần thánh, cho thấy Odysseus đang ở trong một thế giới phi nhân loại, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc ông không thể hồi hương. Những nhân vật có mối liên hệ với thần thánh này bao gồm người Phaeacia sống gần đảo Cyclop, mà vua Alcinous là chắt của vua khổng lồ Eurymedon và là cháu trai của Poseidon. Một số nhân vật khác mà Odysseus gặp phải là tên khổng lồ một mắt Polyphemus, con trai của Poseidon; phù thủy Circe có thể biến đàn ông thành súc vật; và những tên khổng lồ ăn thịt người Laestrygonia.

Lòng hiếu khách
Trong suốt chiều dài sử thi, Odysseus gặp nhiều tình huống thể hiện xenia ("lòng hiếu khách"), cho thấy các chuẩn mực về cách chủ nhà nên và không nên đối xử với khách nhân.Thornton, Agathe (1970). "Guest-Friendship." tr. 38–46 trong People and Themes in Homer's Odyssey. Dunedin: University of Otago cùng với London: Methuen. Người Phaeacia thể hiện lòng hiếu khách mẫu mực qua việc cho Odysseus nơi ăn chốn ngủ, tặng nhiều vật báu và đưa ông về tận nhà an toàn, đây là những điều đúng đắn một chủ nhà nên làm. Polyphemus thể hiện lòng hiếu khách tệ hại, "món quà" duy nhất hắn cho Odysseus là sẽ để dành ông đến cuối cùng mới ăn thịt. Calypso cũng là một ví dụ điển hình về cách cư xử kém khi bà ta giam lỏng Odysseus trên đảo. Một khía cạnh quan trọng khác trong lòng hiếu khách là vương quyền đồng nghĩa với sự hào phóng. Một vị vua phải là một chủ nhà hào phóng với khách nhân và có khả năng chiêu đãi khách khứa bằng tài sản của mình. Điều này thể hiện rõ nhất khi Odysseus trong hình dạng người ăn xin, xin thức ăn từ Antinous, một trong những kẻ cầu hôn, và Antinous từ chối. Odysseus nói rằng tuy bề ngoài Antinous trông như một vị vua nhưng thực tế thì kém xa vì ông ta hẹp hòi.

Theo J.B. Hainsworth, lòng hiếu khách tuân theo một khuôn mẫu rất cụ thể:

 Khách đến và được đón tiếp.
 Tắm rửa hoặc mặc quần áo mới cho khách.
 Mời khách ăn uống.
 Có thể hỏi thăm vị khách, và chủ nhà nên tổ chức các hình thức tiêu khiển phụ trợ.
 Khách nên được bố trí một chỗ để ngủ, cả khách và chủ nhà nghỉ qua đêm.
 Khách và chủ nhà trao đổi tặng phẩm, chủ nhà đảm bảo cho khách một chuyến hành trình an toàn về nhà, và khách khởi hành.

Khảo nghiệm

Một chủ đề khác xuyên suốt Odyssey là khảo nghiệm. Việc này diễn ra ở cả hai chiều, Odysseus khảo nghiệm lòng trung thành của người khác và những người khác khảo nghiệm thân phận của Odysseus. Một ví dụ là khi Odysseus trở về nhà, thay vì ngay lập tức tiết lộ thân phận, ông giả dạng người ăn xin và thử xem những ai trong nhà vẫn còn trung thành với mình và kẻ nào đã giúp đỡ đám cầu hôn. Sau khi Odysseus tiết lộ danh tính, các nhân vật thử lại Odysseus để xem liệu ông có đúng thực sự là người vừa nói không. Ví dụ, Penelope khảo nghiệm Odysseus bằng cách nói rằng bà sẽ chuyển giường sang phòng khác cho ông nằm. Đây là một việc không thể vì chiếc giường được đẽo từ một thân cây cổ thụ sống đang còn nguyên rễ, bí mật này chỉ có riêng mình Odysseus biết, do đó chứng minh thân phận của ông.

Trong thiên sử thị, khảo nghiệm đi kèm với những dạng cảnh cụ thể theo một khuôn mẫu điển hình:Edwards, Mark W. 1992. "Homer and the Oral Tradition." Oral Tradition 7(2):284–330.

 Odysseus do dự khi nghi ngờ lòng trung thành của người khác.
 Odysseus thử lòng trung thành của người khác bằng những câu hỏi.
 Các nhân vật trả lời câu hỏi của Odysseus.
 Odysseus tiết lộ thân phận.
 Các nhân vật thử thân phận của Odysseus.
 Cảm xúc dâng trào sau khi mọi người nhận ra Odysseus, thường là than thở hoặc vui mừng.
 Cuối cùng, các nhân vật đoàn tụ và cùng hợp tác.

Điềm báo

Những điềm báo xuất hiện thường xuyên trong Odyssey và thường gắn với hình ảnh chim chóc. Theo Thornton, đặc điểm quan trọng nhất của điềm báo là ai nhận được nó và theo cách nào. Ví dụ, loài chim mang điềm báo cho Telemakhos, Penelope, Odysseus và những kẻ cầu hôn. Telemakhos và Penelope cũng nhận được điềm báo dưới dạng lời nói, hắt hơi và những giấc mơ. Tuy nhiên, Odysseus là nhân vật duy nhất nhận được điềm báo qua sấm sét.Homer, Odyssey 21.414. (Lattimore 1975) Điều này rất quan trọng bởi vì tia sét là biểu tượng của thần Zeus, đại diện cho vương quyền của Odysseus. Odysseus được liên kết với Zeus trong cả Iliad và Odyssey.Điềm báo là một ví dụ khác về dạng cảnh trong Odyssey. Hai phần quan trọng của một dạng cảnh điềm báo là nhận biết điềm báo và diễn giải nó. Trong Odyssey, tất cả các điềm báo từ chim chóc - ngoại trừ điềm báo đầu tiên - đều là cảnh loài chim lớn tấn công loài chim nhỏ. Đi kèm với mỗi điềm báo là một ước nguyện hoặc thể hiện rõ ràng hoặc qua ngụ ý. Ví dụ, Telemakhos muốn được báo thù và cha mình quay về, Penelope mong Odysseus trở về, và đám cầu hôn cầu cho Telemakhos chết đi.

Lịch sử

Sáng tác
Thời điểm ra đời của sử thi là một vấn đề gây nhiều tranh cãi. Vào giữa thế kỷ thứ 8 trước Công nguyên, cư dân của Hy Lạp bắt đầu sử dụng một phiên bản sửa đổi từ bảng chữ cái Phoenicia để ghi chép. Sử thi Homer có thể là một trong những tác phẩm đầu tiên của nền văn học lúc bấy giờ, và nếu như vậy thì chúng được sáng tác vào khoảng cuối thế kỷ thứ 8 trước Công nguyên. Trên một chiếc cốc đất sét được tìm thấy ở Ischia, Ý, có ghi dòng chữ "Cốc của Nestor, đáng dùng để uống." Một số học giả, chẳng hạn như Calvert Watkins, đã liên hệ chiếc cốc này với mô tả về chiếc cốc vàng của anh hùng Nestor trong Iliad. Nếu chiếc cốc này thực sự dẫn chiếu điển tích Iliad thì sử thi có thể có niên đại ít nhất là năm 750–700 trước Công nguyên.

Việc xác định niên đại cũng phức tạp không kém bởi thực tế là sử thi Homer, hoặc các phần và đoạn trong đó, thường xuyên được diễn ca trong vài trăm năm. Đến ngày nay bản Odyssey còn tồn tại cũng không có thay đổi gì đáng kể. Bỏ qua những khác biệt nhỏ, sử thi Homer đã trở thành quy điển tại trường lớp Athens cổ đại vào thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên. Vào năm 566 trước Công nguyên tại Athens, Peisistratos đã tổ chức một lễ hội tôn giáo và dân gian được gọi là Panathenaia để vinh danh nữ thần Athena, trong đó có các tiết mục biểu diễn sử thi Homer. Điều này cho thấy thời điểm đó đã có một phiên bản cụ thể của sử thi trở thành văn bản quy chuẩn được dùng chính thức.

Phiên bản và dị bảnIliad và Odyssey đã được sao chép rộng rãi và được sử dụng làm sách giáo khoa tại các vùng nói tiếng Hy Lạp trong suốt thời cổ đại. Các học giả đã viết các bài bình thơ ngay từ thời Aristotle vào thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên. Vào thế kỷ thứ 3 và thứ 2 trước Công nguyên, các học giả Thư viện Alexandria — đặc biệt là Zenodotus của Ephesus và Aristarchus của Samothrace — đã biên tập các thiên sử thi Homer và thêm chú thích, bình giải, góp phần hình thành bản quy điển của sử thi.Iliad và Odyssey vẫn được nghiên cứu rộng rãi và được sử dụng làm sách giáo khoa tại Đông La Mã trong suốt thời Trung cổ. Học giả Hy Lạp Đông La Mã - tổng giám mục Eustathios của Thessalonike (khoảng 1115–1195/6 Công nguyên) đã viết phê bình tỉ mỉ về cả hai sử thi Homer, sau này được coi là quan điểm chính thống; Chỉ riêng bài phê bình về Odyssey đã kéo dài gần 2.000 trang khổ lớn trong một ấn bản thế kỷ XX. Bản in đầu tiên của Odyssey, được gọi là editio princeps, được biên tập năm 1488 bởi học giả người Hy Lạp Demetrios Chalkokondyles, ông sinh ở Athens và học tại Constantinople. Ấn bản của ông được in tại Milan tại một nhà in Hy Lạp tên là Antonios Damilas.

Kể từ cuối thế kỷ 19, người ta tìm thấy nhiều tài liệu giấy cói chứa các đoạn hoặc thậm chí toàn bộ các chương của Odyssey ở Ai Cập, với nội dung có sai khác so với các phiên bản thời trung cổ. Năm 2018, Bộ Văn hóa Hy Lạp công bố đã phát hiện một phiến đất sét gần Đền thờ thần Zeus ở Olympia chứa 13 khổ thơ từ khúc 14 của Odyssey. Xác định ban đầu cho thấy nó có niên đại từ thế kỷ thứ 3 Công nguyên, nhưng thời gian cụ thể vẫn cần phải giám định thêm.

Ảnh hưởng

Khó có thể đo đếm được ảnh hưởng của sử thi Homer vì chúng đã ăn sâu vào tiềm thức và giá trị văn hóa đại chúng. Odyssey và Iliad hình thành nền tảng giáo dục của công dân trong xã hội Địa Trung Hải cổ đại, từ đó đóng góp vào nền tảng giáo dục của phương Tây. Sử thi đã trở thành một bộ phận của nền văn hóa, hiện hữu ở trong ngay cả những người chưa từng đọc nó. Như vậy, ảnh hưởng của Odyssey trải rộng trong suốt hơn một thiên niên kỷ kể từ khi ra đời. Sử thi đứng đầu cuộc bình chọn của các chuyên gia do BBC Culture thực hiện để tìm ra câu chuyện có sức ảnh hưởng lâu bền nhất trong lịch sử văn học. Nó được các nhà phê bình văn học phương Tây coi là tác phẩm kinh điển vượt thời gian, và là một trong những tác phẩm văn học lâu đời nhất còn tồn tại vẫn được tìm đọc và yêu mến tại phương Tây.

Văn học
Trong Canto XXVI của Inferno, Dante Alighieri gặp Odysseus ở tầng địa ngục thứ tám, nơi Odysseus bị đày ải sau một kết thúc thay thế của Odyssey, trong đó ông không về lại được Ithaca mà vẫn lang thang không ngừng nghỉ. Edith Hall cho rằng việc Dante dẫn chiếu điển tích Odysseus có thể hiểu như là một sự tái hiện chủ nghĩa thực dân thời kỳ Phục hưng, với Cyclop là hình ảnh của "chủng tộc dã man ở tận cùng thế giới", và thất bại của họ tượng trưng cho "sự thống trị của La Mã tại Tây Địa Trung Hải”.

Cuốn tiểu thuyết chủ nghĩa hiện đại Ulysses (1922) của nhà thơ Ireland James Joyce bị ảnh hưởng đáng kể bởi Odyssey. Joyce đã tiếp xúc với hình tượng Odysseus từ trong sách Cuộc phiêu lưu của Ulysses của Charles Lamb, một tác phẩm chuyển thể dành cho thiếu nhi, điều này có thể hình thành cái lên tiếng Latinh Ulysses trong tâm trí Joyce. Ulysses, kể lại Odyssey với bối cảnh ở Dublin, được chia thành 18 phần ("tập"), dẫn chiếu đến 24 cuốn Odyssey. Joyce nói rằng ông thông thạo bản gốc tiếng Hy Lạp sử thi cổ, nhưng nhiều học giả không đồng ý vì cách dùng từ của ông cho thấy điều ngược lại. Tác phẩm và lối văn theo dòng ý thức được coi là đặt nền móng cho chủ nghĩa hiện đại.

Các tác giả thời hiện đại đã xem xét lại Odyssey dưới góc nhìn tập trung vào các nhân vật nữ. Nhà văn Canada Margaret Atwood đã sử dụng chất liệu từ Odyssey cho cuốn tiểu thuyết The Penelopiad (2000). Tiểu thuyết tập trung vào người vợ của Odysseus, Penelope, và mười hai nữ nô lệ bị Odysseus treo cổ ở phần cuối sử thi, một cảnh tượng khiến bà ám ảnh. Tiểu thuyết của Atwood bình luận về tác phẩm gốc, trong đó việc Odysseus trở lại Ithaca thành công tượng trưng cho việc khôi phục chế độ phụ hệ. Tương tự, tiểu thuyết Circe của Madeline Miller (2018) xét lại mối quan hệ giữa Odysseus và Circe ở Aeaea. Là một độc giả, Miller cảm thấy khó hiểu vì sự thiếu hụt động cơ ở Circe, nên đã tìm cách giải thích sự thiếu nhất quán của nhân vật thông qua tiểu thuyết của mình. Tác phẩm viết lại đoạn Circe biến thủy thủ thành lợn từ một hành động ác ý thành một hành động tự vệ, vì bà không có sức mạnh siêu nhiên để đẩy lùi những kẻ tấn công.

Chuyển thể phim và truyền hình
 Ulysses (1954) là một bộ phim chuyển thể với sự tham gia của Kirk Douglas trong vai Ulysses, Silvana Mangano trong vai Penelope và Circe, và Anthony Quinn trong vai Antinous.
 L'Odissea (1968) là loạt phim truyền hình ngắn hợp tác Ý-Pháp-Đức-Nam Tư, được ca ngợi vì bám sát sử thi gốc.
 Ulysses 31 (1981) là một bộ phim hoạt hình Nhật-Pháp chuyển đổi bối cảnh cổ đại thành kịch không gian thế kỷ 31.
 Nostos: The Return (1989) là một bộ phim Ý kể về cuộc hồi hương của Odysseus do Franco Piavoli đạo diễn. Bộ phim dựa trên cách kể chuyện bằng hình ảnh và tập trung nhiều vào thiên nhiên.
 Ulysses 'Gaze (1995), do Theo Angelopoulos đạo diễn, có nhiều yếu tố của Odyssey đặt trong bối cảnh của các cuộc Chiến tranh Balkan thời kỳ đó.
 The Odyssey (1997) là một loạt phim truyền hình ngắn do Andrei Konchalovsky đạo diễn, Armand Assante trong vai Odysseus và Greta Scacchi trong vai Penelope.
 Hỡi người anh em, anh ở đâu? (2000) là một bộ phim hài - chính kịch tội phạm được viết, sản xuất, đồng biên tập và đạo diễn bởi Coen Brothers, dựa trên sử thi Homer.

Opera và âm nhạc
 Il ritorno d'Ulisse in patria, được trình diễn lần đầu tiên vào năm 1640, là một vở opera của Claudio Monteverdi dựa trên nửa sau của Odyssey của Homer.
 Rolf Riehm đã sáng tác một vở opera dựa trên thần thoại, Sirenen - Bilder des Begehrens und des Vernichtens (Sirens - Hiện thân của Dục vọng và Diệt vong), được công chiếu tại Oper Frankfurt vào năm 2014.
 Bản giao hưởng thứ hai của Robert W. Smith The Odyssey, kể lại bốn cảnh tiêu biểu của sử thi thành bốn chương: "The Iliad", "The Winds of Poseidon", "The Isle of Calypso", và "Ithaca".

Xem thêm
 Aeneid Gulliver's Travels Sinbad the SailorDẫn nguồn

Trích dẫn

Đọc thêm
 Austin, N. 1975. Archery at the Dark of the Moon: Poetic Problems in Homer’s Odyssey. Berkeley: University of California Press.
 Clayton, B. 2004. A Penelopean Poetics: Reweaving the Feminine in Homer's Odyssey. Lanham: Lexington Books.
 — 2011. "Polyphemus and Odysseus in the Nursery: Mother’s Milk in the Cyclopeia." Arethusa 44(3):255–77.
 Bakker, E. J. 2013. The Meaning of Meat and the Structure of the Odyssey. Cambridge: Cambridge University Press.
 Barnouw, J. 2004. Odysseus, Hero of Practical Intelligence. Deliberation and Signs in Homer's Odyssey. Lanham, MD: University Press of America.
 Dougherty, C. 2001. The Raft of Odysseus: The Ethnographic Imagination of Homer's Odyssey. New York: Oxford University Press.
 Fenik, B. 1974. Studies in the Odyssey. Hermes: Einzelschriften 30. Wiesbaden, West Germany: F. Steiner.
 Griffin, J. 1987. Homer: The Odyssey. Landmarks in World Literature. Cambridge: Cambridge University Press.
 Louden, B. 2011. Homer’s Odyssey and the Near East. Cambridge: Cambridge University Press.
 — 1999. The Odyssey: Structure, Narration and Meaning. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
 Minchin, E. 2010. "The Expression of Sarcasm in the 'Odyssey'." Mnemosyne 63(4):533–56.
 Müller, W. G. 2015. "From Homer’s Odyssey to Joyce’s Ulysses: Theory and Practice of an Ethical Narratology." Arcadia 50(1):9–36.
 Perpinyà, Núria. 2008. Las criptas de la crítica. Veinte lecturas de la Odisea [The Crypts of Criticism: Twenty Interpretations of the 'Odyssey']. Madrid: Gredos. Lay summary via El Cultural (tiếng Tây Ban Nha).
 Reece, Steve. 1993. The Stranger's Welcome: Oral Theory and the Aesthetics of the Homeric Hospitality Scene. Ann Arbor: University of Michigan Press.
 — 2011. "Toward an Ethnopoetically Grounded Edition of Homer’s Odyssey." Oral Tradition 26:299–326.
 — 2011. "Penelope's Early Recognition’ of Odysseus from a Neoanalytic and Oral Perspective." College Literature 38(2):101–17.
 Saïd, S. 2011 [1998].. Homer and the Odyssey. New York: Oxford University Press.
 Turkeltaub, D. 2014. “Penelope's ‘Stout Hand’ and Odyssean Humour.” The Journal of Hellenic Studies 134:103–19.
 West, E. 2014. “Circe, Calypso, Hiḍimbā.” Journal of Indo-European Studies 42(1):144–74.

Liên kết ngoài
 The Odyssey (tiếng Hy Lạp cổ) tại Perseus Project
  The Odyssey, bản dịch tiếng Anh bởi William Cullen Bryant

 The Odyssey, dịch bởi A. T. Murray (1919) tại Perseus Project

 BBC audio file — In our time BBC Radio 4 [chương trình thảo luận, dài 45 phút]
 The Odyssey Comix — Odyssey phiên bản truyện tranh
 "Homer's Odyssey: A Commentary" bởi Denton Jaques Snider tại Project Gutenberg

Thần thoại Hy Lạp
Sử thi Hy Lạp cổ đại
Homer
Trường ca
Tôn giáo Hy Lạp cổ đại
Chiến tranh thành Troia


title: Nipponotrophon pagodus

text:
Nipponotrophon pagodus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nipponotrophon


title: Chùa Dạm

text:
Chùa Dạm, hay chùa Rạm, tên chữ là Đại Lãm Thần Quang tự, hay còn gọi là chùa Bà Tấm, chùa Cao, chùa Trăm Gian (vì ngày xưa chùa có 100 gian nhưng không phải chùa Trăm Gian thuộc địa phận Hà Nội), cũng được gọi là chùa Lãm Sơn, theo tên núi. Chùa dựa vào núi Dạm, nhìn về phía sông Đuống, ngày xưa thuộc xã Lãm Sơn Trung, tổng Lãm Sơn Nam, huyện Quế Dương, nay là phường Nam Sơn, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh, là đại danh lam từ thời Lý và là một di tích quan trọng của tỉnh Bắc Ninh ngày nay với lịch sử gần 1.000 năm.

Lịch sử

Thời Lý, Trần

Theo thư tịch, sử sách như Việt sử lược, Đại Việt sử ký toàn thư, Đại Nam nhất thống chí, Lịch triều hiến chương loại chí thì vào năm Quảng Hựu thứ nhất (1085), Nguyên phi nhà Lý Ỷ Lan khi dạo chơi Đại Lãm Sơn có ý định xây chùa.

Năm 1086, triều đình nhà Lý ra lệnh xây dựng chùa. Năm sau, 1087, vua Lý Nhân Tông đến thăm ngôi chùa đang xây, mở tiệc, làm thơ "Lãm Sơn dạ yến". Sau mười năm xây dựng, năm 1094 chùa Dạm mới hoàn thành, được vua ban tên chùa là Cảnh Long Đồng Khánh, ban 300 mẫu ruộng tự điền (ruộng thuộc nhà chùa) để chùa có hoa lợi hương khói và bảy gia đình ở mé dưới núi được giao việc chuyên đóng - mở cửa chùa. Năm 1105, lại xây ba tháp đá ở chùa Lãm Sơn.

Trong thời gian dài sau đó chùa luôn được sự chiếu cố đặc biệt của triều đình, nên chùa càng được gia công mở mang quy mô. Vua Trần Nhân Tông từng đến thăm, ca ngợi thành thơ về bức tranh kiến trúc kế tiếp mười hai lớp này.

Sau kháng chiến chống Pháp 1946

Theo nhân dân địa phương, vào những năm 1946-1947, quân đội thực dân Pháp về đây đóng bốt, nhân dân địa phương đã đốt chùa để tiêu thổ kháng chiến. Các lão làng bây giờ vẫn còn nhớ: "Ngôi chùa cháy trong mấy ngày mới hết. Đêm chùa cháy có một trận phong ba nổi lên cuốn bụi khói mịt mù, dân làng kinh hãi bảo nhau sau này nhất quyết phải dựng trả lại chùa để không đắc tội với thần linh. Khi phá chùa, tượng mẫu Nguyên phi Ỷ Lan và tượng vua Lý Nhân Tông được gửi vào chùa Hàm Long gần đó nên mới giữ được đến ngày nay. Toàn bộ di vật, cổ vật đã mất hết nên người dân coi hai pho tượng cổ đó là bảo vật

Tuy nhiên từ đó đến năm 2008, chùa chưa một lần được trùng tu theo đúng hình hài xưa. Hiện tại 100 gian xưa giờ được thay bằng ba gian điện nhỏ thờ thần Phật (ở nền cấp thứ ba) và ba gian đền (ở nền cấp thứ tư) thờ hai cổ vật còn sót lại là tượng Nguyên phi Ỷ Lan và vua Lý Nhân Tông. Cả chùa và đền mới đều được xây dựng từ năm 1996, do nhân dân địa phương đóng góp.

Về sự bề thế của chùa Dạm, dân gian đã lưu truyền qua câu ca:
"Mười rằm trăng náu,
 mười sáu trăng treo,
 mười bảy phẩy giường chiếu,
 mười tám đóng cửa chùa Dạm
 mười chín bịn rịn
 hai mươi giấc tốt
 hai mốt nửa đêm..."
Đây là những thời điểm trăng mọc (trăng lên). "Mười tám đóng cửa chùa Dạm" có nghĩa là ngày mười tám trăng lên vào lúc đóng cửa chùa Dạm.

Lễ hội của chùa Dạm vào ngày mùng 8 tháng 9 (âm lịch), các làng quanh chùa Dạm tưng bừng mở hội và có tục rước kiệu thành hoàng làng lên chùa Dạm yết kiến Thánh Mẫu (hay vua bà Ỷ Lan).

Địa thế và kiến trúc

Địa thế
Vùng đất Nam Sơn có dãy núi Dạm, tên chữ là Đại Lãm Sơn, đột khởi, nổi giữa những cánh đồng, ao hồ, sông, ngòi, bờ bãi là một bức tranh thiên nhiên tuyệt mỹ. Các làng mạc nằm quanh chân núi Dạm được gọi là các "làng Dạm" gồm: Triều Thôn, Sơn Trung,Tự Thôn, Môn Tự Thái Bảo.

Kiến trúc

So sánh bề thế giữa chùa Dạm và chùa Phật Tích người ta cho rằng chùa Dạm to lớn hơn nhiều, bởi chùa Dạm được xây sau, và đã học hỏi kinh nghiệm từ chùa Phật Tích. Chùa chiếm diện tích trên hai mẫu Bắc Bộ (khoảng 7.200 m²), với bốn cấp cao dần kéo một trục dài 120 m bám theo triền dốc của núi Dạm, chiều rộng mặt nền 70 mét.

Các cấp nền chùa đều có xếp đá chống xói lở, chân hơi choãi, chếch khoảng 70 độ và cao 5–6 m, đường xuống mỗi cấp của chùa gồm 25 bậc đá. Đá xếp đều khai thác tại chỗ, đẽo gọt vuông vắn như viên gạch dài rộng chừng 50 cm - 60 cm. Nối các tầng nền với nhau là các bậc thềm lát đá. Trên các tầng nền có gạch ngói thời Lý, hoa văn hình rồng, phượng, sen dây, cúc dây. Những chân cột bằng đá 0,75 m x 0,75 m chạm nổi những cánh sen rất nghệ thuật.

Lên cấp nền đầu tiên mà dân địa phương gọi la Bãi Hội, khách đi bằng một lối cửa, tầng bậc cao, cả khoang bậc rộng 16 m.

Lên lớp nền thứ hai có ba lối hẹp hơn, tầng bậc thấp hơn. Lên lớp nền thứ ba và thứ tư đều chỉ có hai lối hẹp. Kè đá ở cấp nền thứ hai là nền chùa chính. Trên đá xây có chạm hoa văn sóng nước, nét hoa văn to nổi khối, do chạm sâu. Trên nền tầng này, ở khoảng giữa ba lối cửa, bên phải chùa có khu đất vuông, cạnh 7 m, cao 2 m, kè đá chạm văn sóng nước thời Lý.

Trên nền thứ hai khu đất này có dựng một tấm bia trên lưng rùa. Thân bia cao 1,5 m, rộng 1 m. Cả mặt bia đều mòn mờ, chỉ còn đọc được hai chữ "信施, tín thí" to, sâu ở mặt hậu. Diềm bia có hoa văn dây leo có lẽ được khắc sau này, quãng thế kỷ 16. Đối diện với khu đất vuông này qua lối cửa giữa, bên trái cũng có một khu đất nổi, nhưng hình tròn đường kính khoảng 4,5 m, cao 1 m, cũng kè đá chạm hoa văn sóng nước Lý.

Phần trên khu đất tròn này, dựng một cột đá lớn nguyên khối, không kể phần chôn sâu chìm, tất cả cao gần 5 m. Cấu trúc cột làm hai thớt khối, cũng lấy tượng hình vuông tròn trời đất. Khối gốc như hộp vuông tiết diện, cạnh 1,4 m và 1,6 m. Khối hình trụ đặt ở trên khối vuông, đường kính khoảng 1,3 m. Đoạn dưới phần trụ tròn này chạm nổi đôi rồng phong cách thời Lý đầu vươn cao chầu vào viên ngọc tỏa sáng, thân quấn quanh cột, đuôi ngoắc vào nhau. Hình dáng rồng giống dạng rồng rắn thời Lý với mào bốc lửa, bờm thành búi như cờ đuôi nheo bay lướt, thân tròn lẳn uốn khúc thoăn thoắt, chân chim năm móng. Đôi rồng nổi bật giữa các hoa văn phụ hình hoa dây móc, tinh xảo. Thân rồng to, mập uốn khúc quanh cột. Hai chân phía trước của rồng có móng sắc, nhọn, giơ cao nâng viên ngọc dưới cằm.

Cột đá chùa Dạm là những kiến trúc hết sức đặc sắc, tầm vóc hoành tráng, nhìn xa đã bị thu hút, nhìn gần càng đẹp. Có nhà nghiên cứu cho rằng những cột đá này là biểu tượng sinh thực khí Linga và Yoni đã được Việt hóa. Cột mang mơ ước mưa thuận gió hòa, đời sống ấm no thịnh trị.

Nền thứ hai này còn có giếng Bống, truyền kể cô Tấm trong truyện cổ dân gian Tấm Cám nuôi cá bống ở giếng này.

Nền thứ ba và bốn có dấu tích chùa và đền thờ cô Tấm và Nguyên phi Ỷ Lan. Ở đây còn tấm bia đá nhỏ, khắc năm Chính Hòa thứ 17 thời Lê (1696) cao 0,65 m, rộng 1,4 m. Bia "Đại Lãm Thần Quang tự tân tạo Hộ pháp" cho biết trước đây chùa chưa có Hộ pháp và hàng nghìn người làm việc phúc đã tu bổ chùa, dựng thêm tượng.

Ngoài ra, ở di tích chùa Dạm còn tìm được phần đầu tượng đá Kim Cương. Các chân đế cột bằng đá cỡ lớn chạm khắc hoa văn đẹp của công trình thời Lý còn sót lại và nhiều mảnh đất nung hình con vịt, con rồng, hoa lá...

Bảo tồn
Với những giá trị lịch sử và nghệ thuật nêu trên, đền, chùa Dạm, thờ cô Tấm và Nguyên phi Ỷ Lan đã được Bộ Văn hóa thông tin nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa từ năm 1962.

Hiện nay, đền chùa Dạm trong tình trạng bị xuống cấp trầm trọng, một vài hạng mục công trình do nhân dân địa phương tự vận động, đóng góp xây dựng mới chưa đáp ứng được yêu cầu của việc phục hồi, bảo tồn di tích đối với công trình có giá trị đặc biệt này.

Chú thích

Tham khảo
 Xem hình chùa Dạm: Đại danh lam chùa Dạm đã thành phế tích? Nguyễn Hữu Bắc
 Đền, chùa Dạm ở Quế Võ
 Chùa Dạm - Đại danh lam thời Lý
 Di tích lịch sử văn hoá cấp Quốc gia chùa Dạm đang xuống cấp
 Đại danh lam chùa Dạm đã thành phế tích? Nguyễn Hữu Bắc
 Nỗi niềm chùa Dạm, Chu Minh Khôi

Dạm
Kiến trúc cổ Việt Nam


title: Trường Giang (định hướng)

text:
Trường Giang có thể là:

Địa danh

Việt Nam
 Xã Trường Giang, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang
 Xã Trường Giang, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
 Sông Trường Giang ở tỉnh Quảng Nam

Trung Quốc
 Sông Trường Giang (sông Dương Tử), một con sông lớn tại Trung Quốc

Tên người
 Nguyễn Trường Giang
 Trần Trường Giang: cầu thủ bóng đá Việt Nam
 Vũ Trường Giang, huấn luyện viên bóng đá Việt Nam
 Trường Giang, nghệ sĩ hài Việt Nam
 Trường Giang, nghệ sĩ ưu tú, danh cầm cải lương và đàn ca tài tử


title: Tipula hingstoni

text:
Tipula hingstoni là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở het Palearctisch en Oriëntaals gebied.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2=2011|3=07|4=08}}

Chi Ruồi hạc


title: Tan (khoáng vật)

text:
Tan, còn gọi là hoạt thạch, xuất phát từ tiếng tiếng Ba Tư là talc, Tiếng Ả Rập là talq, là một khoáng vật magie hydrat silicat có công thức hóa học là H2Mg3(SiO3)4 hay Mg3Si4O10(OH)2. Tan được sử dụng rộng rãi ở dạng bở rời gọi là bột tan. Tan kết tinh theo hệ một nghiêng rất ít gặp. Tấm tan là loại không đàn hồi, mặc dù nó mềm. Tan thì mềm và có thể cắt ra được do độ cứng của nó là 1 và có thể dùng móng tay để vạch lên nó. Tan không tan trong nước, nhưng tan ít trong các dung dịch axít vô cơ loãng. Màu của nó thay đổi từ trắng đến xám hoặc xanh dương và khi nhìn vào có cảm giác trơn bóng.

Nguồn gốc

Tan là một khoáng vật được hình thành từ quá trình biến chất các khoáng vật magnesi như pyroxen, amphibol, olivin có mặt của nước và cacbon đioxít. Quá trình này tạo ra đá tương ứng gọi là tan cacbonat.

Tan ban đầu được hình thành bởi sự hydrat và carbonat hóa serpentin, theo chuỗi phản ứng sau:

Serpentin + Cacbon dioxide → Tan + Magnesit + nước

Tan cũng được tạo ra thông qua quá trình biến chất tiếp xúc bởi phản ứng giữa dolomit và silica, gọi là skarn hóa dolomit;

Dolomit + Silica + Nước → Tan + Canxít + Cacbon Đioxít

Tan cũng được tạo thành từ magnesi chlorit và thạch anh có mặt trong đá phiến lục và eclogit qua phản ứng biến chất:

Chlorit + Thạch anh → Kyanit + Tan + H2O

Trong phản ứng này, tỉ lệ tan và kyanit phụ thuộc vào hàm lượng nhôm trong các đá giàu nhôm. Quá trình này xả ra trong điều kiện áp suất cao và nhiệt độ thấp thường tạo ra phengit, granat, glaucophan trong tướng phiến lục. Các đá có màu trắng, dễ vỡ vụn và dạng sợi được gọi là đá phiến trắng.

Tan thuộc lớp khoáng vật 24 mặt (tri-octahedral); cấu trúc của nó tương tự như cấu trúc của pyrophyllit, nhưng là magie trong các vị trí tám mặt.

Phân bố
Tan là khoáng vật biến chất phổ biến trong đới biến chất của các đá siêu mafic như soapstone (đá có hàm lượng tan cao), và trong đá phiến trắng và đá phiến lục. Các mẫu đá phiến trắng có thể tìm thấy trong đới biến chất Francisc miền tây Hoa Kỳ, tây châu Âu thuộc dãy núi Anpơ đặc biệt ở, một vài vùng của Musgrave Block, và đai tạo núi như dãy Himalaya.

Tan cacbonat biến chất từ đá siêu mafic rất đặc trưng cho các miệng núi lửa tuổi Archae, như đai komatiit của Yilgarn Craton tây tây Australia. Siêu mafic tan cacbonat cũng được tìm thấy ở đai uốn nếp Lachlan, đông Australia, Brasil, Guiana Shield, và đai ophiolit của Thổ Nhĩ Kỳ, Oman và Trung Đông.

Tan thương mại có thể kể đến là mỏ tan Mount Seabrook, Tây Úc, hình thành từ sự biến chất của đá xâm nhập siêu mafic.

Tại Việt Nam, talc được tìm thấy chủ yếu ở các tỉnh Hòa Bình, Phú Thọ và Sơn La.

Sử dụng

Đá chứa lượng tan cao màu xám xanh gọi là soapstone hay steatit được sử dụng trong lò sấy, chậu rửa chén, hoặc công tắc điện... Tan cũng được sử dụng trong mỹ phẩm (bột tan), dầu nhờn, và trong giấy lọc. Tan cũng được sử dụng trong tã em bé. Dùng làm phấn thợ may, hàn hay cắt kim loại.

Tan cũng được dùng trong thức ăn hay trong dược phẩm. Tan trong thuốc uống có vai trò là chất pleurodesis để chống lại tràn khí màng phổi tái phát. Theo Liên Minh châu Âu chất này có số hiệu là E553b.

Tan được dùng rộng rãi trong công nghiệp gốm sứ. Trong gốm nghệ thuật, tan được thêm vào để làm tăng độ trắng và tăng khả năng chịu nhiệt khi nung tránh nứt vỡ. Trong gốm truyền thống, một lượng nhỏ tan được thêm vào để làm tăng độ bền và làm chảy thủy tinh. Là nguyên liệu sản xuất MgO bởi quá trình điện phân nóng chảy.

Talc cũng được dùng nhiều trong công nghiệp sản xuất hạt nhựa và các sản phẩm cao su nhằm tăng độ bền, chống lão hóa và tác dụng của tia cực tím.

Talc còn được dùng làm phụ gia pha chế sơn nước với tác dụng chống chảy xệ, tạo bề mặt láng bóng, chống mài mòn.

Talc còn được sử dụng làm chất mang, chống đóng keo trong sản xuất kẹo, đặc biệt là kẹo cao su.

Tiêu chuẩn chất lượng theo ISO (ISO 3262)

Các chế phẩm phụ thuộc vào việc sử dụng magnesi silicat như là chất kết dính thay thế. Các yêu cầu của việc sản xuất này tiêu hao ít năng lượng hơn sản xuất xi măng portland ở khoảng 650C, khi đó nó hấp thụ nhiều carbon dioxide hơn làm nó trở nên cứng. Kết quả là tạo ra khí thải gây hiệu ứng nhà kính âm, khi xi măng giúp loại bỏ 0,6 tấn CO2/1 tấn nguyên liệu sử dụng. Điều này trái ngược với khí thải gây hiệu ứng nhà kính là 0,4 tấn/1 tấn xi măng thông thường.

Sự an toàn
Một số nghiên cứu đã tiến hành các liên kết mở đầu giữa tan và các vấn đề về bệnh phổi, Ung thư phổi, ung thư da và ung thư buồng trứng. Đây là một lĩnh vực quan trọng của các ứng dụng của tan trong thương mại và gia. Năm 1993, báo cáo của chương trình độc học quốc gia Hoa Kỳ nêu rằng tan dùng cho trang điểm gây các khối u ở động vật (thí nghiệm trên động vật), thậm chí nó không có  chứa amiang-dạng sợi. Các nhà khoa học đã nhận thấy độc tính của tan từ cuối thập niên 1960 và vào thập niên 1970 các nhà nghiên cứu tìm thấy các hạt tan bám vào các khối u phổi chiếm khoảng 75% số trường hợp nghiên cứu.
Tuy nhiên, cơ quan quản lý thuốc và thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) quan tâm đến tan không phải ở dạng sợi, đó là loại tan không có khả năng chứa các chất gây ung thư như amphibol dạng sợi hay amiang, được xem là an toàn (generally recognized as safe) cho sử dụng trong mỹ phẩm.

Xem thêm

 Danh sách khoáng vật
 Serpentinit
 Tan cacbonat
 Magnesit
 Đá phiến lục
 Đá biến chất
 Asbest
 Phấn Pháp

Tham khảo

Liên kết ngoài
 mineral.galleries.com
 Webmineral.com
 www.mindat.org
 CeramicMaterials.Info

Khoáng vật silicat
Silicat lớp
Khoáng vật magnesi
Ký hiệu của Vermont
Hóa chất mỹ phẩm
Phụ gia
Tá dược
Khoáng vật hệ đơn nghiêng


title: Bulbophyllum maudeae

text:
Bulbophyllum maudeae là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

maudeae]]

M


title: Limonius basillaris

text:
Limonius basillaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Say miêu tả khoa học năm 1823.

Chú thích

Tham khảo

Limonius


title: Exomalopsis lissotera

text:
Exomalopsis lissotera là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1943.

Chú thích

Tham khảo

Exomalopsis
Động vật được mô tả năm 1943


title: Định lý đường chéo Cantor

text:
Định lý đường chéo Cantor (phát biểu trong thế kỉ 19) được mang tên nhà toán học người Đức Georg Ferdinand Ludwig Phillip Cantor (1845-1918).

Từ ngữ "đường chéo" xuất phát từ phương pháp chứng minh dùng đến cách xử lý theo đường chéo của Cantor.

Phát biểu
Tập hợp lũy thừa (power set) của một tập hợp cho trước  ký hiệu là  sẽ có lực lượng hoàn toàn lớn hơn lực lượng của chính tập hợp . Đặc biệt, các thành phần của  và  không thể đặt vào một quan hệ 1-1.''

Trong đó, tập hợp lũy thừa  được hiểu là "tập hợp của tất cả các tập con của ".

Hệ quả
Tập hợp số thực "lớn hơn" tập hợp số tự nhiên (vì )

Chứng minh

Xem thêm
 Định lý giao điểm Cantor

Tham khảo

 P R Halmos, "Naive Set Theory" (Springer, 1974)

Liên kết ngoài

Bertrand, đường chéo
Lý thuyết tập hợp
Khoa học năm 1891


title: Rhabdomantis

text:
Rhabdomantis là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erionotini


title: Asterivora microlitha

text:
Asterivora microlitha là một loài bướm đêm thuộc họ Choreutidae. Nó được tìm thấy ở New Zealand.

Sải cánh dài 9–10 mm.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species of New Zealand Lepidoptera

Asterivora


title: Longitarsus celticus

text:
Longitarsus celticus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Leonardi miêu tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Glaucorhabda madagascariensis

text:
Glaucorhabda madagascariensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Glaucorhabda


title: Mortoniella sicula

text:
Mortoniella sicula là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Mortoniella


title: Bezange-la-Grande

text:
Bezange-la-Grande là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Meurthe-et-Moselle, quận Lunéville, tổng Arracourt. Tọa độ địa lý của xã là 48° 44' vĩ độ bắc, 06° 28' kinh độ đông. Bezange-la-Grande nằm trên độ cao trung bình là m mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 203 mét và điểm cao nhất là 311 mét. Xã có diện tích 17,24 km², dân số vào thời điểm 1999 là 182 người; mật độ dân số là 10 người/km². Xã nằm khoảng 20 km đông bắc của Nancy.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Giải Balzan

text:
Giải Balzan gồm 4 giải thưởng do Quỹ giải Balzan quốc tế trao hàng năm cho những người hoặc tổ chức có những đóng góp xuất sắc trong các lãnh vực nhân đạo, khoa học tự nhiên, văn hóa cũng như hòa bình và tình hữu nghị.

Tiền thưởng và Tài sản vốn

Hàng năm, Quỹ chọn các lãnh vực thích đáng để trao các giải của năm sau, và quyết định số tiền của giải. Thường thì Quỹ loan báo các lãnh vực trao giải và danh sách những người hoặc tổ chức được đề cử vào tháng 5 hàng năm. Những người hoặc tổ chức đoạt giải sẽ được công bố trong tháng 9 năm sau. Từ năm 2001 tiền thưởng của mỗi giải đã tăng lên 1 triệu Franc Thụy Sĩ, với điều kiện phân nửa số tiền được sử dụng cho các dự án có các nhà nghiên cứu trẻ tham gia.

Ủy ban giải Balzan gồm 20 ủy viên thuộc các hội học giả có uy tín của châu Âu. Giải này được xếp hạng cao gần sát giải Nobel và là một trong các giải cao nhất về thành tựu khoa học, văn hóa và nhân đạo, tuy nhiên giải này ít được biết đến, mặc dù số tiền của giải Balzan năm 2004 lên tới 3 triệu dollar Mỹ, vượt quá số tiền của giải Nobel 1,3 triệu (theo tỷ giá hối đoái năm 2004).

Tiền vốn của Quỹ do người Ý Eugenio Balzan hiến tặng (1874–1953). Ông là đồng sở hữu chủ của nhật báo Corriere della Sera và đã đầu tư vốn ở Thụy Sĩ. Năm 1933 ông rời khỏi Ý để phản đối chủ nghĩa phát xít. Ông để lại tài sản thừa kế lớn cho con gái Angela Lina Balzan (1892–1956), người bị một căn bệnh mà thời đó không thể chữa lành. Trước khi qua đời, bà đã trao lại tài sản và chỉ thị cho quỹ, từ đó quỹ có 2 trụ sở: Ban quản lý Giải ở Milano (Ý) và Ban quản lý Quỹ ở Zürich (Thụy Sĩ).

Tiền thưởng của giải đầu tiên là 1 triệu Franc Thụy Sĩ, trao cho Quỹ giải Nobel năm 1961. Sau năm 1962, giải ngưng trao 16 năm, sau đó lại bắt đầu trao giải với số tiền nửa triệu franc Thụy Sĩ cho Mẹ Teresa. Lễ trao giải được cử hành luân phiên giữa thành phố Bern (Thụy Sĩ) và Accademia dei Lincei ở Roma (Ý). Những người đoạt giải sau đó thường cũng đoạt giải Nobel.

Các thể loại

Từ năm 1978, bốn giải được trao hàng năm cho các thành tích trong các thể loại. Mọi giải đều do một ủy ban riêng quyết định:

 Nhân đạo, Khoa học xã hội và Nghệ thuật
 Vật lý học, Toán học, Khoa học tự nhiên và Y học

Mỗi 3 tới 5 năm, Quỹ cũng trao "Giải vì nhân đạo, hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc". Mới đây, năm 2005 giải này được trao cho Cộng đoàn Sant'Egidio.

Các người nổi tiếng đã đoạt giải

Một số nhân vật nổi tiếng đã đoạt giải là Giáo hoàng Gioan XXIII (1962), Paul Hindemith (1962), Jean Piaget (1979), Jorge Luis Borges (1980), Edward Shils (1983), Jan Hendrik Oort (1984), Otto E. Neugebauer (1986), Emmanuel Levinas (1989), Paul Ricoeur (1999), Abdul Sattar Edhi (2000), Eric Hobsbawm (2003) và Bruce A. Beutler (2007).

Danh sách người hoặc tổ chức đoạt giải

2018

 Eva Kondorosi (Hungary / Pháp) --- Sinh thái hóa học
 Detlef Lohse (Đức) --- Động lực học chất lỏng
 Jürgen Osterhammel (Đức) --- Lịch sử toàn cầu
 Marilyn Strathern (Anh) --- Nhân chủng học xã hội
 Terre des hommes Foundation (Thụy Sĩ) --- Nhân loại, hòa bình và tình huynh đệ giữa các dân tộc

2017

 Aleida Assmann (Đức) và Jan Assmann (Đức) --- Ký ức tập thể
 Bina Agarwal (Ấn Độ / Anh) --- Nghiên cứu về giới
 Robert D. Schreiber (Mỹ) and James P. Allison (Mỹ) --- Phương pháp miễn dịch trong liệu pháp ung thư
 Michaël Gillon  (Bỉ) --- Hệ thống hành tinh của Mặt Trời và ngoại hành tinh

2016

 Piero Boitani (Italy) --- Văn học so sánh
 Reinhard Jahn (Đức) --- Khoa học thần kinh phân tử và tế bào, bao gồm các khía cạnh thoái hóa thần kinh và phát triển
 Federico Capasso (Ý) --- Ứng dụng Photonics
 Robert Keohane (Mỹ) --- Quan hệ quốc tế: Lịch sử và Lý thuyết

2015

 Hans Belting (Đức) --- Lịch sử nghệ thuật châu Âu (1300-1700)
 Joel Mokyr (Hà Lan / Mỹ / Israel) --- Lịch sử kinh tế
 Francis Halzen (Bỉ /Mỹ) --- Vật lý hạt nhân bao gồm quan sát neutrino và tia gamma
 David Michael Karl (Mỹ) --- Hải dương học

2014

Mario Torelli (Ý) --- Khảo cổ học cổ điển
Ian Hacking (Canada) --- Nhận thức luận và triết học của tâm trí
G. David Tilman (Mỹ) --- Sinh thái học thực vật cơ bản và/hoặc ứng dụng
Dennis Sullivan (Mỹ) --- Toán học (thuần túy hoặc áp dụng)

2013

 André Vauchez (Pháp) --- Lịch sử thời Trung cổ
 Manuel Castells (Tây Ban Nha) --- Xã hội học
 Alain Aspect (Pháp) --- Xử lý thông tin lượng tử và truyền thông
 Pascale Cossart (Pháp) --- Bệnh truyền nhiễm: các khía cạnh cơ bản và lâm sàng

2012

 Ronald Dworkin (Mỹ) --- Luật học
 Reinhard Strohm (Đức) --- Âm nhạc học
Kurt Lambeck (Úc) --- Khoa học Trái đất, tập trung vào nghiên cứu liên ngành
 David Baulcombe (Anh) --- Di truyền học

2011

 Peter Brown (Ireland) --- Lịch sử cổ đại (Thế giới Graeco-La Mã)
 Bronislaw Baczko (Ba Lan) --- Nghiên cứu khai sáng
 Russell Scott Lande (Mỹ / Anh) --- Sinh học lý thuyết hoặc Tin sinh học
 Joseph Ivor Silk (Mỹ /Anh) --- Vũ trụ sơ khai (Từ thời Planck đến các thiên hà đầu tiên)

2010

 Manfred Brauneck (Đức) --- Lịch sử của nhà hát trong tất cả các khía cạnh của nó
 Carlo Ginzburg (Ý) --- Lịch sử châu Âu (1400 - 1700)
 Jacob Palis (Brasil) --- Toán học (thuần túy và ứng dụng)
 Yamanaka Shin'ya (Nhật Bản) --- Tế bào gốc: Sinh học và Ưúng dụng tiềm năng

2009 - 2000

2009

 Terence Cave (Anh) --- Văn học từ 1500
 Michael Grätzel (Đức/ Thụy Sĩ) --- Khoa học Vật liệu mới
 Brenda Milner (Anh / Canada) --- Khoa thần kinh nhận thức
 Paolo Rossi Monti (Ý) --- Khoa học lịch sử

2008

 Maurizio Calvesi (Ý) --- Nghệ thuật nhìn từ 1700
 Thomas Nagel (Serbia / Mỹ) --- Triết học đạo đức
 Ian H. Frazer (Úc) --- Y học phòng ngừa, kể cả tiêm ngừa
 Wallace S. Broecker (Mỹ) --- Khoa học Biến đổi khí hậu

2007

 Sumio Iijima (Nhật Bản) --- Khoa học Nano
 Bruce A. Beutler (Mỹ) và Jules A. Hoffmann (Pháp) --- Miễn dịch bẩm sinh
 Michel Zink (Pháp) --- Văn học châu Âu (1000 - 1500)
 Rosalyn Higgins (Anh) --- Luật quốc tế từ 1945
 Karlheinz Böhm (Áo) --- Nhan đạo, hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc

2006

 Ludwig Finscher (Đức) --- Lịch sử âm nhạc phương Tây từ 1600
 Quentin Skinner (Anh) --- Tư tưởng chính trị: Lịch sử và lý thuyết
 Andrew Lange (Mỹ) và  Paolo de Bernardis (Ý) --- Thiên văn học quan sát và Vật lý thiên thể
 Elliott M. Meyerowitz (Mỹ) và Christopher R. Somerville (Canada) --- Di truyền học phân tử của thực vật

2005

 Lothar Ledderose (Đức) --- Lịch sử Nghệ thuật châu Á
 Peter Hall (Anh) --- Lịch sử văn hóa và xã hội của các thành phố từ đầu thế kỷ 16
 Peter R. Grant (Anh) và Rosemary Grant (Mỹ) --- Sinh học dân số
 Russell J. Hemley (Mỹ) và Ho-kwang (David) Mao (Trung quốc) --- Vật lý khoáng vật

2004

 Andrew Colin Renfrew (Anh) --- Khảo cổ học tiền sử
 Cộng đoàn Sant'Egidio --- Nhân đạo, hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc * Michael Marmot (Anh) --- Dịch tễ học
 Nikki R. Keddie (Mỹ) --- Thế giới đạo Hồi từ cuối thế kỷ 19 và cuối thế kỷ 20
 Pierre Deligne (Bỉ) --- Toán học

2003

 Eric Hobsbawm (Anh) --- Lịch sử châu Âu từ 1900
 Reinhard Genzel (Đức) --- Thiên văn học (tia) hồng ngoại
 Serge Moscovici (Pháp) --- Tâm lý học xã hội
 Wen-Hsiung Li (Đài Loan / Mỹ) --- Di truyền học và tiến hóa

2002

 Anthony Grafton (Mỹ) --- Lịch sử nhân loại
 Dominique Schnapper (Pháp) --- Xã hội học
 Walter J. Gehring (Thụy Sĩ) --- Sinh học phát triển
 Xavier Le Pichon (Pháp) --- Địa chất học

2001

 Claude Lorius (Pháp) --- Khí hậu học
 James Sloss Ackerman (Mỹ) --- Lịch sử kiến trúc (gồm kế hoạch đô thị và thiết kế phong cảnh)
 Jean-Pierre Changeux (Pháp) --- Khoa học thần kinh nhận thức
 Marc Fumaroli (Pháp) --- Lịch sử văn học và chủ nghĩa phê bình (sau 1500)

2000
 Abdul Sattar Edhi (Pakistan) --- Nhân đạo, hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc
 Ilkka Hanski (Phần Lan) --- Khoa học sinh thái
 Martin Litchfield West (Anh) --- Cổ học cổ điển
 Michael Stolleis (Đức) --- Lịch sử pháp luật từ 1500
 Michel G.E. Mayor (Thụy Sĩ) --- Dụng cụ và kỹ thuật trong Thiên văn học và Vật lý thiên thể

1999 - 1990

1999

 John Elliott (Anh) --- Lịch sử 1500-1800
 Luigi Luca Cavalli-Sforza (Ý / Mỹ) --- Khoa nguồn gốc nhân loại
 Mikhail Gromov (Nga / Pháp) --- Toán học
 Paul Ricoeur (Pháp) --- Triết học Pháp

1998
 Andrzej Walicki (Ba Lan/ Mỹ) --- Lịch sử văn hóa, xã hội của thế giới Slavonic từ thời trị vì của Catherine the Great tới Cách mạng Nga năm 1917
 Harmon Craig (Mỹ) --- Địa hóa học
 Robert McCredie May (Anh / Úc) --- Đa dạng Sinh học

1997
 Charles Coulston Gillispie (Mỹ) --- Triết học và Lịch sử khoa học
 Stanley Jeyaraja Tambiah (Sri Lanka / Mỹ) --- Nhân loại học xã hội
 Thomas Wilson Meade (Anh) --- Dịch tễ học

1996
 Arno Borst (Đức) --- Lịch sử: Văn hóa thời trung cổ
 Arnt Eliassen (Na Uy) --- Khí tượng học
 Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC) --- Nhân đạo, hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc
 Stanley Hoffmann (Áo / Mỹ / Pháp) --- Khoa học chính trị: Các quan hệ quốc tế hiện đại

1995

 Alan J. Heeger (Mỹ) --- Khoa học các vật liệu phi sinh học mới
 Carlo M. Cipolla (Ý) --- Lịch sử kinh tế
 Yves Bonnefoy (Pháp) --- Lịch sử nghệ thuật và Phê bình nghệ thuật (được áp dụng ở châu Âu từ thời Trung cổ tới ngày nay)

1994
 Fred Hoyle (Anh) và Martin Schwarzschild (Đức / Mỹ) --- Vật lý thiên thể (tiến hóa của các ngôi sao)
 Norberto Bobbio (Ý) --- Khoa học Luật và Chính trị (các chính phủ và nền dân chủ)
 René Couteaux (Pháp) --- Sinh học (cấu trúc tế bào với quan hệ đặc biệt tới hệ thần kinh)

1993
 Jean Leclant (Pháp) --- Nghệ thuật và Khảo cổ học của thế giới cổ đại
 Lothar Gall (Đức) --- Lịch sử: các xã hội ở thế kỷ 19 và 20
 Wolfgang H. Berger (Đức / Mỹ) --- Cổ sinh vật học với quan hệ đặc biệt tới Hải dương học

1992

 Armand Borel (Thụy Sĩ / Mỹ) --- Toán học
 Ebrahim M. Samba (Gambia) --- Y học phòng ngừa
 Giovanni Macchia (Ý) --- Lịch sử và phê bình văn học

1991
 Abbé Pierre (Henri Grouèse) (Pháp) --- Nhân đạo, hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc
 György Ligeti (Hungary / Áo) --- Âm nhạc
 John Maynard Smith (Anh) --- Di truyền học và tiến hóa
 Vitorino Magalhães Godinho (Bồ Đào Nha) --- Lịch sử: Sự nổi bật của châu Âu trong thế kỷ 15 và 16

1990
 James Freeman Gilbert (Mỹ) --- Địa vật lý (đất rắn)
 Pierre Lalive d'Epinay (Thụy Sĩ) --- Luật quốc tế tư
 Walter Burkert (Đức) --- Nghiên cứu thế giới cũ (Khu vực Địa Trung Hải)

1989-1980

1989
 Emmanuel Lévinas (Pháp / Litva) --- Triết học
 Leo Pardi (Ý) --- Phong tục học
 Martin John Rees (Anh) --- Vật lý thiên thể năng lượng cao

1988
 Michael Evenari (Israel) và Otto Ludwig Lange (Đức) --- Thực vật học ứng dụng (cả các dạng sinh thái)
 René Etiemble (Pháp) --- Văn học so sánh
 Shmuel Noah Eisenstadt (Israel) --- Xã hội học

1987
 Jerome Seymour Bruner (Mỹ) --- Tâm lý học con người
 Phillip V. Tobias (Nam Phi) --- Nhân loại học tự nhiên
 Richard W. Southern (Anh) --- Lịch sử trung cổ

1986
 Jean Rivero (Pháp) --- Các quyền cơ bản của con người
 Otto Neugebauer (Áo / Mỹ) --- Lịch sử khoa học
 Roger Revelle (Mỹ) --- Hải dương học / Khí hậu học
 Cao ủy Liên Hợp Quốcvề người tỵ nạn (UNHCR) --- Nhân đạo, hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc

1985

 Ernst H.J. Gombrich (Áo / Anh) --- Lịch sử nghệ thuật phương Tây
 Jean-Pierre Serre (Pháp) --- Toán học

1984

 Jan Hendrik Oort (Hà Lan) --- Vật lý thiên thể
 Jean Starobinski (Thụy Sĩ) --- Lịch sử và phê bình văn học
 Sewall Wright (Mỹ) --- Di truyền học

1983

 Edward Shils (Mỹ) --- Xã hội học
 Ernst Mayr (Đức / Mỹ) --- Động vật học
 Francesco Gabrieli (Ý) --- Nghiên cứu Đông phương

1982
 Jean-Baptiste Duroselle (Pháp) --- Khoa học xã hội
 Kenneth Vivian Thimann (Anh / Mỹ) --- Thực vật học ứng dụng và thuần túy
 Massimo Pallottino (Italy) --- Sciences of antiquity

1981
 Dan McKenzie (Anh), Drummond Matthews (Anh) và Frederick Vine (Anh) --- Địa chất học và Địa vật lý
 Josef Pieper (Đức) --- Triết học
 Paul Reuter (Pháp) --- Luật công quốc tế

1980
 Enrico Bombieri (Ý) --- Toán học
 Hassan Fathy (Ai Cập) --- Kiến trúc và lập kế hoạch đô thị
 Jorge Luis Borges (Argentina) --- Triết học, Ngữ học và phê bình văn học

< 1980

1979

 Ernest Labrousse (Pháp) và Giuseppe Tucci (Ý) --- Lịch sử
 Jean Piaget (Thụy Sĩ) --- Khoa học xã hội và chính trị
 Torbjörn Caspersson (Thụy Điển) ---  Sinh học

1978
 Mẹ Teresa Calcutta (Nam Tư) --- Nhân đạo, hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc

1962
 Andrey Kolmogorov (Nga) --- Toán học
 Karl von Frisch (Áo) --- Sinh học
 Paul Hindemith (Đức) --- Âm nhạc
 Giáo hoàng Gioan XXIII (Ý) --- Nhân đạo, hòa bình và tình huynh đệ giữa các dân tộc
 Samuel Eliot Morison (Mỹ) --- Lịch sử

1961
 Quỹ Nobel (Thụy Điển) --- Nhân đạo, hòa bình và tình huynh đệ giữa các dân tộc

Tham khảo

Liên kết ngoài
The Balzan Foundation  - Official site

Giải thưởng thành lập năm 1961
Giải thưởng thiên văn học
Giải thưởng hòa bình
Giải thưởng khoa học kỹ thuật
Giải thưởng hàn lâm


title: Paracomitas

text:
Paracomitas là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Các loài
Các loài thuộc chi Paracomitas bao gồm:

 Paracomitas augusta (Murdock & Suter, 1906)
 Paracomitas gypsata (Watson, 1881)
 Paracomitas undosa (Schepman, 1913)

Chú thích

Tham khảo

Turridae


title: Nucara

text:
Nucara là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Lithinini


title: Trogloconcha ohashii

text:
Trogloconcha ohashii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Scissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Trogloconcha


title: 1935 Lucerna

text:
1935 Lucerna (1973 RB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 9 năm 1973 bởi P. Wild ở Zimmerwald.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1935 Lucerna

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Pleumartin

text:
Pleumartin là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 23,92 km², dân số năm 2006 là 1163 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 138 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Pleumartin Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Pleumartin


title: Tipulodina patricia

text:
Tipulodina patricia là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Tipulodina


title: Quận Sheridan, Wyoming

text:
Quận Sheridan là một quận thuộc tiểu bang Wyoming, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Wyoming. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Wyoming


title: 4 tháng 2

text:
Ngày 4 tháng 2 là ngày thứ 35 trong lịch Gregory. Còn 330 ngày trong năm (331 ngày trong năm nhuận).

Sự kiện
266 – Ngụy Nguyên Đế Tào Hoán sai sứ giả dâng ngọc tỉ, thiện vị cho Tấn vương Tư Mã Viêm, kết thúc triều Tào Ngụy, tức ngày Nhâm Tuất (13) tháng 12 năm Ất Dậu.
960 – Sau khi tiến hành binh biến và buộc Hoàng đế Hậu Chu Sài Tông Huấn phải thiện vị, Tiết độ sứ Triệu Khuông Dận xưng đế, đặt quốc hiệu là Tống, tức ngày Ất Tị (5) tháng 1 năm Canh Thân.
1276 – Tròn 316 năm sau ngày nhà Tống thành lập, Kinh đô Lâm An của Nam Tống thất thủ với việc Tống Cung Đế dâng truyền quốc tỷ cho quân Nguyên và bỏ đế hiệu, tức ngày Giáp Thân (18) tháng 1 năm Bính Tý. (Sự kiện Lâm An thất thủ)
1567 – Dụ vương Chu Tái Hậu tức hoàng đế vị, trở thành hoàng đế thứ 13 của triều Minh, tức Mục Tông hay Long Khánh Đế, tức ngày Nhâm Tý (26) tháng 12 năm Bính Dần.
1703 – Tại Edo, Bốn mươi bảy Ronin tự sát theo nghi thức Seppuku.
1789 – George Washington được Đại cử tri đoàn nhất trí bầu làm Tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên.
1794 – Cơ quan lập pháp Pháp bãi bỏ chế độ nô lệ trên toàn bộ lãnh thổ Pháp. Tuy nhiên, chế độ nô lệ được tái lập tại Tây Ấn thuộc Pháp vào năm 1802.
1899 – Câu lạc bộ thể thao SV Werder Bremen được thành lập với tên gọi Fußballverein Werder bởi một nhóm gồm 16 học sinh trung học hướng nghiệp.
1932 – Chiến tranh Trung-Nhật: Cáp Nhĩ Tân thất thủ trước Quân đội Đế quốc Nhật Bản.
1943 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Chiến dịch Sa mạc Tây tại Bắc Phi kết thúc với thắng lợi của Đồng Minh.
1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Hội nghị Yalta với sự tham gia của nguyên thủ ba cường quốc (Churchill, Roosevelt, và Stalin) được tổ chức tại cung điện Livadia gần thành phố Yalta, Ukraina, Liên Xô.
1948 – Ceylon (sau đổi tên thành Sri Lanka) trở thành quốc gia độc lập trong Khối Thịnh vượng chung Anh.
1969 – Yasser Arafat được bầu làm chủ tịch Ủy ban điều hành tổ chức Giải phóng Palestine (PLO).
1977 – Liên minh các Lực lượng Dân tộc, Dân chủ và Hòa bình Việt Nam giải thể.
1980 – Giáo chủ Ruhollah Khomeini bổ nhiệm Abolhassan Banisadr làm tổng thống của Iran.
2003 – Cộng hoà Liên bang Nam Tư được chính thức đổi tên thành Serbia và Montenegro và thông qua bản hiến pháp mới.
2004 – Mạng xã hội Facebook được Mark Zuckerberg thành lập.
2022 - Đoạn Cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn trong đoạn cao tốc tổng thể Cầu Giẽ - Ninh Bình của Đường Cao tốc Bắc - Nam phía Đông đã chính thức khánh thành và được đi vào vận hành. Đây là dự án cao tốc đầu tiên của Dự án Cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017-2020 được vận hành chính thức.

Sinh
742 – Charlemagne, vua Pháp
982 – Lê Phụng Hiểu-Tướng nhà Lý (m. 1059).
1553 – Mori Terumoto, đại danh người Nhật Bản, tức 22 tháng 1 năm Quý Sửu (m. 1625)
1778 – Augustin Pyramus de Candolle, nhà thực vật học người Thụy Sĩ (m. 1841)
1795 – Jakob von Hartmann, tướng lĩnh người Đức (m. 1873)
1804 – Philipp Carl von Canstein, tướng lĩnh người Đức (m. 1877)
1841 – Clément Ader, nhà phát minh, kỹ sư người Pháp (m. 1925)
1847 – Remus von Woyrsch, Thống chế Phổ (m. 1920)
1871 – Friedrich Ebert, Tổng thống Đức (m. 1925)
1872 – Gotse Delchev, nhà cách mạng người Macedonia (m. 1903)
1875 – Ludwig Prandtl, nhà vật lý học người Đức (m. 1953)
1881 – Kliment Voroshilov, Nguyên soái Liên Xô, tức 23 tháng 1 theo lịch Julius (m. 1969)
1896 – Friedrich Hund, nhà vật lý học người Đức (m. 1997)
1897 – Ludwig Erhard, Thủ tướng Tây Đức (m. 1977)
1902 – Charles Lindbergh, phi công và nhà hoạt động người Mỹ (m. 1974)
1904 – Đặng Dĩnh Siêu, chính trị gia người Trung Quốc (m. 1992)
1911 – Trần Tiến, võ sư người Việt Nam (m. 2011)
1913 – Rosa Parks (m. 2005)
1921 – Lotfi A. Zadeh, nhà toán học, nhà khoa học máy tính người Azerbaijan-Mỹ
1923 – Conrad Bain, diễn viên người Canada-Mỹ (m. 2013)
1925 – Đinh Xuân Lâm, sử gia người Việt Nam
 1925 – Stanley Karnow, nhà báo, sử gia người Mỹ (m. 2013)
1928 – Kim Yong-nam, chính trị gia người Triều Tiên
1948 – Marisol, ca sĩ, diễn viên Tây Ban Nha
1953 – Kitaro, nhà soạn nhạc người Nhật Bản
1971 – Eric Garcetti
1975 – Lưu Chí Hàn, diễn viên người Đài Loan
 1975 – Natalie Imbruglia, ca sĩ Australia
1978 – Đoan Trang, ca sĩ người Việt Nam
 1978 – Thúy Hạnh, người mẫu người Việt Nam
1982 – Kimberly Wyatt, ca sĩ, vũ công, diễn viên người Mỹ (The Pussycat Dolls)
1989 – Shogo Suzuki, diễn viên, nhạc sĩ người Nhật Bản

Mất
211 – Septimius Severus, Hoàng đế La Mã (s. 145)
708 – Giáo hoàng Sisinniô (s. 650)
1843 – Theodoros Kolokotronis, tướng lĩnh người Hy Lạp (s. 1770)
1882 – Nguyễn Phúc Miên Thích, tước phong Hậu Lộc Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1835)
1894 – Adolphe Sax, nhà thiết kế nhạc khí người Bỉ, phát minh Saxophone (s. 1814)
1906 – Maximilian von Hagenow, tướng lĩnh người Đức (s. 1844)
1928 – Hendrik Lorentz, nhà vật lý học người Hà Lan, đoạt giải Nobel (s. 1853)
 1928 – Fritz Raschig, nhà hóa học, chính trị gia người Đức (s. 1863)
1971 – Nguyễn Vỹ, nhà báo, nhà thơ người Việt Nam (s. 1912)
1983 – Karen Carpenter, ca sĩ và tay trống người Mỹ (The Carpenters) (s. 1950)
1987 – Liberace, ca sĩ Mỹ (Mr. Showmanship) (s. 1919)
1987 – Carl Rogers, nhà tâm lý học người Mỹ (s. 1902)
1992 – Lisa Fonssagrives, người mẫu người Thụy Điển (s. 1911)
2001 – Iannis Xenakis, nhà soạn nhạc và kiến trúc sư người Hy Lạp (s. 1922)
2002 – Nông Quốc Chấn, nhà văn người Việt Nam (s. 1923)
2002 – Sigvard Bernadotte, nhà thiết kế công nghiệp, thành viên vương thất Thụy Điển (s. 1907)
2012 – Xuân Tâm, nhà thơ người Việt Nam (s. 1916)
2018 – Hoàng Vân, nhạc sĩ nhạc đỏ Việt Nam (s. 1930)

Những ngày lễ và kỷ niệm
 Ngày ung thư thế giới

Tham khảo

Tháng hai
Ngày trong năm


title: 9445 Charpentier

text:
9445 Charpentier (1997 JA8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 5 năm 1997 bởi P. G. Comba ở Prescott.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9445 Charpentier

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Paul G. Comba
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Ginshachia bronacha

text:
Ginshachia bronacha là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Nó được tìm thấy ở Java, Thái Lan, bán đảo Mã Lai, Sumatra và Borneo.

Phụ loài
Ginshachia bronacha bronacha (Java, Thailand)
Ginshachia bronacha aritai (bán đảo Mã Lai, Sumatra, Borneo)

Tham khảo

Liên kết ngoài
The Moths of Borneo

B
Notodontidae


title: Búp sen xanh

text:
Búp sen xanh là tiểu thuyết đầu tiên viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh và cũng là tiểu thuyết lịch sử nổi tiếng nhất của nhà văn Sơn Tùng. Xây dựng nên hình tượng Hồ Chí Minh từ khi cất tiếng khóc chào đời tại Làng Chùa quê ngoại tới khi rời Bến Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu nước, tác phẩm được tác giả dày công sưu tầm tư liệu có liên quan và chấp bút trong thời gian dài, bắt đầu từ năm 1948 và hoàn thành năm 1980.

Nội dung chính
Búp sen xanh viết về thời thơ ấu và niên thiếu của Hồ Chí Minh trong độ dài khoảng 300 trang khổ sách  thông thường, được nhà văn chia làm 3 chương: "Thời thơ ấu", "Thời niên thiếu" và "Tuổi hai mươi". Những biến thiên của lịch sử, của gia đình nội ngoại hai bên và quá trình định hình nhân cách, ra đi tìm đường giải phóng dân tộc của vĩ nhân Nguyễn Sinh Cung – Nguyễn Tất Thành trong khoảng 20 năm, cuộc chia tay trên Bến Nhà Rồng ngày 5 tháng 6 năm 1911 giữa Út Huệ và Nguyễn Tất Thành, được tác giả kể lại bằng những trang văn xúc động.

Trong Búp sen xanh, tác giả cũng đưa người đọc về với làng quê xứ Nghệ những năm đầu thế kỷ 20, nơi ấy là làng Sen quê nội, làng Hoàng Trù quê ngoại của Hồ Chí Minh, với những câu dân ca, bài vè, câu ví dặm. Theo bước chân của Hồ Chí Minh khi còn thơ ấu với tên gọi Nguyễn Sinh Cung, đến khi trở thành một người thanh niên với tên Nguyễn Tất Thành, người đọc lại biết đến kinh thành Huế cổ kính, dòng sông Hương lững lờ, với đình Dương Nổ, trường Pháp-Việt Đông Ba, trường Quốc Học hay Bến Nhà Rồng, với tất cả những phong tục tập quán, lời ăn tiếng nói mỗi một vùng được thể hiện một cách tự nhiên, chân thật.

Quá trình chuẩn bị
Sơn Tùng đã bỏ nhiều thời gian và công sức sưu tầm tài liệu liên quan đến cuộc đời, gia thế cũng như quá trình hoạt động khi còn trẻ của Hồ Chí Minh để viết nên cuốn sách này. Trong quá trình đó, Sơn Tùng đã gặp được bà Lê Thị Huệ để rồi từ những câu chuyện với bà Huệ ở tuổi 80 ông đã tái dựng lại một trong những quãng đời gian khó, nhưng đẹp đẽ và thơ mộng nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Phát hiện của Sơn Tùng đã mở ra một bước ngoặt, một cách tiếp cận hoàn toàn mới tới cuộc đời và sự nghiệp của Hồ Chí Minh.

Xuất bản
Năm 1981, 100.000 bản Búp sen xanh đã được bán và gây tiếng vang lớn. Tuy nhiên trước lần tái bản lần hai cuốn sách đã bị phê bình rất nhiều do có nói về mối tình của Bác Hồ với cô gái tên Út Huệ, tên thật là Lê Thị Huệ.

Cuốn tiểu thuyết nhận được nhiều giải thưởng và chuẩn bị tái bản lần thứ 2 thì không hiểu từ đâu xuất hiện một lời phán cuốn sách "có vấn đề". Ngày 23 tháng 6 năm 1983, một tờ báo đã dành cả nửa trang phê phán Sơn Tùng dưới tiêu đề Vài ý kiến về Búp sen xanh. Đáng chú ý nhất là các đoạn: "...không thể nào có một nhân vật Út Huệ yêu Bác, chờ đợi Bác, theo dõi con đường Bác đi cứu nước suốt hàng chục năm mà trong tư tưởng, hành động lại không có biểu hiện gì trước phong trào chung của cách mạng cả nước đang phát triển..." Và cuối cùng bài báo kết luận: "Điều nguy hiểm hơn là tác giả Búp sen xanh đã gắn sự kiện mối tình của Út Huệ và Bác với sự kiện cắm hoa huệ trong nhà sàn của Bác ở Phủ Chủ tịch, và gắn sự kiện đó với câu nói của Bác năm 1962 khi tiếp đoàn cán bộ miền Nam ra thăm miền Bắc: 'miền Nam luôn trong trái tim tôi'."

Tuy nhiên, một kết luận chính thức từ phía các cơ quan chức năng "Búp sen xanh không có vấn đề gì" đã dẹp bỏ những lời đồn đại, phê phán, và thêm 100.000 bản của lần tái bản thứ 2 cuốn Búp sen xanh đã ra mắt bạn đọc. Kể từ đây, mối tình ngắn ngủi của cô Út Huệ với người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành cũng đã được đưa lên màn bạc và ngày nay người ta tiếp nhận nó như một lẽ đương nhiên.

Cũng trong năm 1983, Thủ tướng Phạm Văn Đồng viết trong Lời tựa cho lần xuất bản thứ hai tiểu thuyết Búp sen xanh: "...Cuốn sách Búp sen xanh nêu lên một vấn đề: ở đây tiểu thuyết và lịch sử có thể gặp nhau không? Về vấn đề này các đồng chí hoạt động trong lĩnh vực văn học nghệ thuật nói chung và tất cả chúng ta, cần suy nghĩ để có thái độ. Song, ở đây cũng vậy, lời nói có trọng lượng lớn thuộc về người đọc, nghĩa là nhân dân..." Tuy nhiên, bản đầy đủ của lời tựa này mãi tới năm 2005 mới được in chính thức trong một bản Búp sen xanh của Nhà xuất bản Kim Đồng.

Kể từ ngày ra mắt vào năm 1982 đến nay, tiểu thuyết Búp sen xanh liên tục được tái bản tới 25 lần, và nếu tính những lần in nối bản thì khoảng 30 lần, với gần một triệu bản in chính thức đã ra mắt độc giả. Đây là điều hiếm thấy nếu không muốn nói là duy nhất trong đời sống văn học Việt Nam.

Dịch phẩm
Búp sen xanh đã được chuyển ngữ thành dịch phẩm tiếng Anh và được in dưới dạng song ngữ.

Ảnh hưởng và tiếp nhận
Búp sen xanh là một cuốn sách ban đầu dụng ý viết cho thiếu nhi, được trao giải đặc biệt trong cuộc vận động sáng tác về đề tài thiếu nhi, được đưa vào tủ sách vàng của Nhà xuất bản Kim Đồng, được tái bản một năm vài ba lần. Tuy nhiên không chỉ thiếu nhi mà cả người lớn thuộc đủ mọi tầng lớp khác nhau từ người dân bình thường đến những trí thức, những nhà khoa học, những nhà cách mạng có tên tuổi, đều đón nhận cuốn sách. Ở hầu khắp các hiệu sách tại Việt Nam, những trung tâm du lịch văn hóa, những khu di tích Bác Hồ bao giờ cũng có sách Búp sen xanh bày bán như một món quà thiêng liêng lưu niệm.

Sách cũng trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo cho nhiều nghệ sĩ và nhà nghiên cứu. Trong điện ảnh, sách được chính tác giả chuyển thể thành kịch bản Cuộc chia ly trên Bến Nhà Rồng, về sau được sản xuất thành phim truyện với tựa đề Hẹn gặp lại Sài Gòn do nghệ sĩ Long Vân làm đạo diễn.

Nhà nghiên cứu Mịch Quang đưa Búp sen xanh lên sân khấu tuồng với tên gọi Cậu bé làng Sen. Còn Nhạc sĩ Thuận Yến thì có lần nói rằng chính Búp sen xanh đã là nguồn tư liệu và khởi nguồn của cảm hứng để ông viết nên ca khúc nổi tiếng Miền trung nhớ Bác.

Họa sĩ Lê Lam đã chuyển thể tác phẩm thành truyện tranh mang tên Từ làng Sen. Cuốn truyện tranh sau đó được Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành với 6 ngôn ngữ: Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Nga, Trung Quốc, Lào.

Búp sen xanh cũng được chuyển thể thành văn vần. Hiện nay đã có 7 tác giả chuyển thành truyện thơ với nhiều tên gọi khác nhau. Trong số đó có 4 cuốn đã xuất bản là: Diễn ca Búp sen xanh của tác giả Lê Xuân Hãng; Nhụy vàng hương sen của tác giả Hoàng Trang; Ngó sen của tác giả Đức Thục và Hương sen của tác giả Hồ Nam.

Lời đề từ
Trong mọi bản in của Búp sen xanh, đều có một lời đề từ trang trọng của tác giả: "Các bậc thiên tài không có sẵn, chính truyền thống gia đình, quê hương là khởi thủy tạo nên những tính cách đầu tiên của mỗi con người đi vào đời".

Chú thích

Liên kết ngoài
 Búp sen xanh và những chuyện bây giờ mới kể
 Nhà văn tuổi bát tuần kể chuyện Búp sen xanh

Tác phẩm Việt Nam
Viết về Hồ Chí Minh
Tác phẩm của Sơn Tùng (nhà văn)


title: Terebra plicata

text:
Terebra plicata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1834


title: Derovatellus onorei

text:
Derovatellus onorei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Biström miêu tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Derovatellus


title: 1055

text:
Năm 1055  trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1055


title: Hemiphracta clavicornis

text:
Hemiphracta clavicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Karsch miêu tả khoa học năm 1881.

Chú thích

Tham khảo

Hemiphracta


title: Brienzwiler

text:
Brienzwiler là một đô thị ở huyện Interlaken ở bang Berne ở Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 17,6 km², dân số năm 2005 là 564 người.

Chú thích

Tham khảo

Đô thị của bang Bern


title: Ectopatria subrufescens

text:
Ectopatria subrufescens là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Nam Úc, Victoria và Tây Úc.

Sải cánh dài khoảng 30 mm.

Ấu trùng ăn Bromus unioloides.

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Australian Insects

Chú thích

Ectopatria


title: Danh sách chuyến lưu diễn của Christina Aguilera

text:
Nữ ca sĩ, nhạc sĩ người Mỹ Christina Aguilera đã thực hiện bốn chuyến lưu diễn hòa nhạc vòng quanh thế giới. Chuyến lưu diễn đầu tiên, Christina Aguilera: In Concert được thực hiện để quảng bá cho album đầu tay mang chính tên cô và album Mi Reflejo.

Các chuyến lưu diễn

Chuyến lưu diễn hòa nhạc

Các chuyến lưu diễn bị hủy

Chú thích

Liên kết ngoài
 Website chính thức của Christina Aguilera

Christina Aguilera

Aguilera, Christina


title: Alstahaug

text:
Alstahaug là một đô thị ở hạt Nordland, Na Uy.

Alstahaug được lập làm đô thị ngày 1 tháng 1 năm 1838 (xem formannskapsdistrikt). Ba đô thị khác sau này được tách từ đô thị này là:: Herøy (1862), Tjøtta (với Vevelstad) (1862) và Sandnessjøen (với Leirfjord) (1899). Tjøtta (với Vevelstad) và Sandnessjøen (không có Leirfjord) lại được nhập vào Alstahaug ngày 1 tháng 1 năm 1965.
Khu vực Nordvik đã được chuyển từ Alstahaug sang Herøy năm 1864. Khu vực đất liền của Alstahaug đã được chuyển cho Vefsn năm 1995.

Trung tâm của Alstahaug là thị xã Sandnessjøen nằm ở đảo Alsten. Dãy núi Bảy chị em nằm ở đảo này. Đảo này được nối với đất liền thông qua cầu Helgeland dọc theo đường Rv17.

Đô thị này nằm ngay phía nam vòng cực ở khu vực có tên Ngoại Helgeland, Alstahaug là nơi sinh sống của nhiều loài chim, đặc biệt là ở Tjøtta. Ở đây có khu bảo tồn thiên nhiên Ostjønna.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Picture: Beach south of Sandnessjøen
 Summer picture with the mountains in the background
 Skeilia nature reserve with rich deciduous forest - Norwegian txt

Đô thị của Nordland


title: Villers-en-Cauchies

text:
Villers-en-Cauchies là một xã của tỉnh Nord, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord
Official Web s'site of Villers-en-Cauchies:

Tham khảo

 INSEE commune file

Villersencauchies


title: Vệ Khang bá

text:
Vệ Khang bá (chữ Hán: 衞康伯), tên huý là Mao (髦), là vị vua thứ hai của nước Vệ – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Mao là con của Vệ Khang Thúc – vua đầu tiên nước Vệ. Sau khi Khang Thúc mất, Mao lên nối ngôi, sử gọi là Vệ Khang bá.

Không rõ Vệ Khang bá lên ngôi và mất năm nào. Con ông là Vệ Khảo bá lên nối ngôi.

Xem thêm
Vệ Khảo bá
Vệ Khang Thúc

Tham khảo

Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Vệ Khang Thúc thế gia''

Vua nước Vệ
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Le Vigan, Gard

text:
Le Vigan là một xã trong vùng Occitanie, thuộc tỉnh Gard, quận Le Vigan, tổng Le Vigan. Tọa độ địa lý của xã là 43° 59' vĩ độ bắc, 03° 36' kinh độ đông. Le Vigan nằm trên độ cao trung bình là 231 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 184 mét và điểm cao nhất là 640 mét. Xã có diện tích 17,24 km², dân số vào thời điểm 1999 là 4.429 người; mật độ dân số là 256 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Gard
Quận lỵ của Pháp


title: Thành Khẩu

text:
Thành Khẩu (chữ Hán giản thể: 城口县, Hán Việt: Thành Khẩu huyện) là một huyện thuộc thành phố trực thuộc trung ương Trùng Khánh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 3286 km2, dân số năm 2006 là 230.000 người. Mã số bưu chính: Huyện này nằm ở chân núi phía nam của Đại Ba Sơn, điểm cực bắc của Trùng Khánh, đông giáp Vu Khê, tây giáp Tứ Xuyên, Tuyên Hán, Vạn Nguyên, bắc giáp Lam Cao và Tử Dương của Thiểm Tây. Về mặt hành chính, huyện này được chia ra thành 7 trấn (Cái Thành, Tân Thành, Tu Tề, Cao Quan, Miếu Bá, Ba Sơn, Bình Bá, Minh Thông), 17 hương. Các đơn vị này lại được chia ra thành 258 thôn thành chính. Huyện lỵ đóng ở trấn Cát Thành.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Trùng Khánh


title: Biện chứng

text:
Phép biện chứng hay phương pháp biện chứng là một phương pháp luận triết học tồn tại ở cả phương Đông lẫn phương Tây thời cổ đại. Từ "dialectic" tiếng Anh (tức "biện chứng" trong tiếng Việt) có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ, và trở nên phổ biến qua những cuộc đối thoại kiểu Socrates của Plato. Biện chứng có nền tảng từ những cuộc đối thoại giữa hai hay nhiều người với những ý kiến, tư tưởng khác nhau và cùng mong muốn thuyết phục người khác. Phương pháp này khác với hùng biện, trong đó một bài diễn thuyết tương đối dài do một người đưa ra - một phương pháp được những người ngụy biện ủng hộ. Nhiều dạng khác nhau của biện chứng nổi lên ở phương Đông và phương Tây theo những thời kỳ lịch sử khác nhau như trường phái Socrates, đạo Hindu, đạo Phật, biện chứng Trung cổ, trường phái Hegel và chủ nghĩa Marx.

Nội dung

Phép biện chứng là một phương pháp triết học, cụ thể hơn, tư duy con người – phát triển theo một cách thức được đặc trưng bởi cái gọi là ba đoạn biện chứng:
 Chính đề: đầu tiên có một ý tưởng, hoặc một lý thuyết, hoặc một xu hướng vận động nào đó được gọi là một "chính đề"; một chính đề như thế thường sẽ tạo ra cái đối lập, do là, giống như hầu hết các sự vật tồn tại trên trời đất, có lẽ nó sẽ có giá trị hạn chế và sẽ có các điểm yếu
 Phản đề: ý tưởng hoặc xu hướng vận động đối lập được gọi là "phản đề", bởi vì nó nhằm phản đối lại cái trước tiên, tức chính đề. Cuộc tranh đấu giữa chính đề và phản đề diễn ra cho tới khi đạt được một giải pháp nào đó mà, theo một nghĩa nhất định, vượt lên trên cả chính đề và phản đề do nó phát hiện ra được các giá trị riêng của chúng và do nó cố gắng bảo tồn các tinh hoa và tránh các hạn chế của cả hai;
Hợp đề: giải pháp đạt được ở bước thứ ba này được gọi là "hợp đề". Đến khi đạt được, hợp đề đến lượt nó có thể lại trở thành bước thứ nhất trong một của ba đoạn biện chứng mới khác, và quá trình sẽ lại tiếp diễn như thế nếu hợp đề cụ thể vừa đạt được lại trở nên thiếu thuyết phục, hoặc trở nên không thỏa mãn. Trong trường hợp này, mặt đối lập sẽ lại nổi lên, và điều này có nghĩa là cái hợp đề vừa đạt được có thể được mô tả như là một chính đề mới, cái chính đề tạo ra một phản đề mới. Do đó, ba đoạn biện chứng sẽ lại diễn ra ở một trình độ cao hơn, và nó có thể đạt tới cấp độ cao hơn khi một hợp đề khác xuất hiện.

Lịch sử

Thời cổ đại
 Triết học Trung Hoa cổ đại;
 Triết học Ấn Độ cổ đại;
 Triết học Hy Lạp cổ đại;

Thời trung đại
 Phép biện chứng Tây Âu thế kỷ XIV - XVIII;

Thời cận đại và hiện đại
 Phép biện chứng duy vật hay phép biện chứng Marxist;

Phân loại
Phép biện chứng trải qua 3 giai đoạn phát triển<ref>Giáo trình Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, xuất bản năm 2015, trang 62, 63, 64, 65, 66</ref>:

 Phép biện chứng cổ đại: là phép biện chứng xuất hiện trong triết học thời cổ đại. Các nhà triết học ở phương Đông lẫn phương Tây thời cổ đại đã xem thế giới khách quan thay đổi trong những sợi dây liên hệ vô cùng tận. Tuy nhiên, những gì các nhà biện chứng hồi đó thấy được chỉ là trực kiến, chưa phải là kết quả của nghiên cứu và thực nghiệm khoa học;
 Phép biện chứng duy tâm: biện chứng được bắt đầu từ tinh thần và kết thúc ở tinh thần, thế giới hiện thực chỉ là biểu hiện của các ý niệm nên biện chứng của các nhà triết học cổ điển Đức là biện chứng duy tâm. Đỉnh cao của hình thức cơ bản này được thể hiện trong triết học cổ điển Đức, mà người khởi đầu là nhà triết học Kant (1724-1804) và người hoàn thiện là nhà triết học Hegel. Có thể nói, lần đầu tiên trong lịch sử phát triển của tư duy nhân loại, các nhà triết học Đức đã trình bày một cách có hệ thống những nội dung quan trọng nhất của phép biện chứng;
 Phép biện chứng duy vật: được thể hiện trong triết học do Karl Heinrich Marx và Friedrich Engels xây dựng. Karl Marx và Friedrich Engels đã kế thừa những hạt nhân hợp lý trong phép biện chứng duy tâm để xây dựng phép biện chứng duy vật với tính cách là học thuyết về mối liên hệ phổ biến và về sự phát triển. Hai ông cho rằng phép biện chứng là quy luật vận động của thế giới khách quan chứ không phải chỉ là sự vận động của tư tưởng.
Phép biện chứng cổ đại
Phép biện chứng này có từ thời cổ đại. Nổi bật về phép biện chứng này là các nền triết học của Trung Hoa cổ đại, Ấn Độ cổ đại và Hy Lạp cổ đại:
 Ở Trung Hoa, nổi bật là thuyết biến dịch luận và ngũ hành luận của Âm dương gia.
 Ở Ấn Độ, biểu hiện rõ nét là tư tưởng của đạo Phật: vô ngã, vô thường, nhân duyên.
 Ở Hy Lạp, các nhà triết học đã thể hiện sâu sắc tinh thần của phép biện chứng. Friedrich Engels có nhận xét như sau:

Tuy nhiên, phép biện chứng cổ đại về căn bản mang tính chất sơ khai. Engels nhận xét như sau:

Tổng kết lại, tuy phép biện chứng thời cổ đại nhận thức đúng về bản chất của thế giới, nhưng lại nghiên cứu bằng trực kiến thiên tài, bằng trực quan chất phác, ngây thơ, chưa có sự chứng minh cụ thể của khoa học tự nhiên.

Phép biện chứng duy tâm
Vào thế kỷ XV, những nghiên cứu cụ thể của từng môn khoa học đã khiến cho siêu hình học phát triển. Đến thế kỷ 18, phép biện chứng trong triết học cổ điển Đức cũng phát triển khởi đầu từ Immanuel Kant và đạt tới đỉnh cao tại Georg Wilhelm Friedrich Hegel. Engels đã nói:
Các nhà triết học này đã trình bày những tư tưởng cơ bản nhất của phép biện chứng duy tâm một cách có hệ thống. Triết học Hegel duy tâm ở chỗ phép biện chứng là cái được bắt đầu từ "ý niệm tuyệt đối", coi biện chứng chủ quan là cơ sở của biện chứng khách quan. Theo ông, "ý niệm tuyệt đối" là điểm khởi đầu của tồn tại, tự "tha hóa" thành tự nhiên và trở về bản thân nó trong tồn tại tinh thần, "... tinh thần, tư tưởng, ý niệm là cái có trước, còn thế giới hiện thực chỉ là một bản sao chép của ý niệm". Không chỉ có Hegel, các nhà triết học cổ điển Đức đã xây dựng phép biện chứng duy tâm bằng một hệ thống logic. Vladimir Ilyich Lenin đã nói:

Phép biện chứng duy vật
Engels nhấn mạnh ý kiến của Karl Marx:

Kế thừa Hegel, Marx và Engels đã xây dựng nên phép biện chứng duy vật bằng cách xem phép biện chứng là "khoa học về những quy luật chung của sự vận động của thế giới bên ngoài cũng như của tư duy con người":

Tham khảo

 Liên kết ngoài

 Bertell Ollman, Bertell Ollman Writings on Dialectics: Dialectics.Net, Dialectics.Net, truy cập ngày 17/12/2010.
 David Walls, Dialectical Social Science , David Walls, truy cập ngày 17/12/2010''.

Tu từ học
Phương pháp luận triết học


title: Béligneux

text:
Béligneux là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Beligneux


title: Laval-Morency

text:
Laval-Morency  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Lavalmorency


title: Catasetum planiceps

text:
Catasetum planiceps là một loài phong lan.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

planiceps


title: Byrrhodes setosus

text:
Byrrhodes setosus là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Byrrhodes trong họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Byrrhodes


title: Ishida Takumi

text:
là một thành viên trong ban nhạc Do As Infinity mới tái lập. Anh chơi guitar và phối âm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Ca sĩ Nhật Bản


title: Xanthochorema christinae

text:
Xanthochorema christinae là một loài Trichoptera thuộc họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Xanthochorema


title: Le Perthus

text:
Le Perthus là một xã trong vùng Occitanie, thuộc tỉnh Pyrénées-Orientales, quận Céret, tổng Céret. Tọa độ địa lý của xã là 42° 27' vĩ độ bắc, 02° 51' kinh độ đông. Le Perthus nằm trên độ cao trung bình là 280 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 196 mét và điểm cao nhất là 647 mét. Xã có diện tích 4.27 km², dân số vào thời điểm 1999 là 620 người; mật độ dân số là 145 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Shannonomyia caesia

text:
Shannonomyia caesia là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Salvagnac-Cajarc

text:
Salvagnac-Cajarc  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Salvagnaccajarc


title: Dicranomyia neananta

text:
Dicranomyia neananta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Sân bay Lannion – Côte de Granit

text:
Sân bay Lannion – Côte de Granit hay Aéroport de Lannion - Côte de Granit  là một sân bay ở Servel, 3 km về phía tây bắc Lannion, cả hai đều là đô thị thuộc Côtes-d'Armor, một tỉnh trong vùng Brittany của Pháp. Sân bay này cũng có tên Sân bay Lannion hay Sân bay Lannion-Servel.

Hãng hàng không và tuyến bay

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Aéroport de Lannion Côte de Granit (official site)
 Aéroport de Lannion - Côte de Granit  (Union des Aéroports Français)

Lannion – Côte de Granit


title: 14104 Delpino

text:
14104 Delpino là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 2052.6472079 ngày (5.62 năm).

Nó được phát hiện ngày 2 tháng 10 năm 1997.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997