title: Công ty Umbrella

text:
Công ty Umbrella là một công ty kỹ nghệ sinh dược phẩm hư cấu xuất hiện trong loạt game kinh dị-sống sót Resident Evil. Khi trò chơi này được chuyển thể thành tác phẩm điện ảnh, công ty Umbrella tiếp tục xuất hiện trong sáu tập phim Resident Evil, Resident Evil: Apocalypse, Resident Evil: Extinction, Resident Evil: Afterlife, Resident Evil: Retribution và Resident Evil: The Final Chapter.

Công ty Umbrella được biết đến như một tổ chức phát triển các sản phẩm sinh học như công nghệ sinh học, dược phẩm, thiết bị y khoa, an ninh bảo mật và vũ khí sinh hóa học. Bên cạnh đó, Umbrella cũng phát triển các điệp vụ bí mật liên quan đến công nghệ gen ứng dụng và vũ khí sinh học nhằm mục đích kiểm soát và vận hành. Dù vậy công ty vẫn phát triển nhiều sản phẩm dành cho công chúng như sản xuất mỹ phẩm và một số sản phẩm tiêu dùng khác.

Ngoài ra, Umbrella sở hữu một vài công ty con với các dịch vụ an ninh thông qua việc cung cấp các hoạt động như giải cứu khẩn, thâm nhập hay các hình thức bán quân sự khác mà chủ yếu là bảo vệ các tài sản của mình và các nhân viên quan trọng.

Lịch sử Umbrella

Thành lập

Umbrella được thành lập bởi Bá tước Ozwell E. Spencer vào 1968, cùng đồng sáng lập là Tiến sĩ James Marcus và Ngài Bá tước Edward Ashford. Cả ba người bị thôi thúc bởi khả năng ứng dụng tiềm ẩn của Progenitor Virus, được khám phá từ Ebola Virus.

Sau khi Ashford mất vào năm 1968, Spencer tiếp tục công việc điều hành công ty thêm 30 năm nữa và sắp xếp cho Marcus điều hành khu nhà máy ở Raccoon City. Không lâu sau đó, Umbrella tiến hành nghiên cứu T-Virus cho mục đích chế tạo vũ khí sinh học, điển hình là Ký sinh Nemesis, qua đó khu vực nghiên cứu và khu huấn luyện Arklay trở thành nơi được biết đến nhiều nhất. Tuy nhiên qua lời của Albert Wesker thì hiệu quả ứng dụng của T-Virus cho mục đích quân sự có vẻ như không bao giờ có thể bù đắp được chi phí đã bỏ ra. Một chi tiết khác cũng được nhắc đến là Khu phức hợp Arklay dường như được đặt ở một nơi để phục vụ cho việc thử nghiệm khả năng lây nhiễm trong trường hợp T-Virus bị mất khả năng kiểm soát.

Sau đó Spencer dần mất niềm tin nơi Marcus, lo sợ rằng các nghiên cứu của Marcus có thể làm tổn hại đến vai trò của mình trên cương vị là người chủ chốt của Umbrella. Spencer ngầm xếp đặt cho Wesker và William Birkin ám sát Marcus. Birkin cũng tiếp nhận luôn các nghiên cứu của Marcus còn dang dở.

Sự cố
Tuy vậy muời năm sau khi Marcus bị ám sát, một tai họa đã giáng xuống Umbrella. Mặc dù bị giết chết nhưng Marcus giờ đã sống lại nhờ vào một sản phẩm nghiên cứu của mình trước khi chết và lần này sẽ báo thù Spencer bằng cách phóng thích T-Virus vào khu nghiên cứu Arklay làm lây nhiễm Zombie cho tất cả nhân viên. Sau đó, sự kiện này dẫn đến việc làm Umbrella mất kiểm soát khu phức hợp này và các bệnh phẩm bị rò rĩ ra khu vực bên ngoài.

Birkin và Wesker dùng việc này như là lý do cho kế hoạch rời bỏ Umbrella, cùng với các kế hoạch nghiên cứu. Wesker, là một cựu nhân viên của đội đặc nhiệm S.T.A.R.S. hai năm trước, sắp đặt kế hoạch nhằm đưa các thành viên còn lại tiếp nhận các dữ liệu quan trọng trong đó có cả những thứ liên quan đến vũ khí sinh học BOW tại khu nghiên cứu Spencer Mansion. Đội đặc nhiệm đầu tiên được triển khai là Bravo Team cùng sự tham gia của hai thành viên Rebecca Chamber và Billy Coen mà kết quả là kế hoạch trả thù của James Marcus không thể đi xa hơn Khu vực huấn luyện Arklay cũng như sự phá hủy của khu nghiên cứu ngay sau đó.

Cuộc triển khai tiếp theo của Alpha Team cũng bị thiệt hại nặng nề với cao trào là sự xuất hiện của sản phẩm vũ khí sinh học mới nhất của Umbrella, Tyran. Điều nằm ngoài dự tính của Wesker là sự xuất sắc của S.T.A.R.S. đã đánh bại sản phẩm này cũng như bản thân khu nghiên cứu.

Sau sự cố Arklay, Wesker buộc phải giấu mặt một thời gian để quan sát động tĩnh xa hơn của hai phía và Ada Wong được dùng vào việc này. Ada Wong, một phụ nữ tự nhận là bạn gái của John, quản lý chính khu thí nghiệm Arklay, trong đó việc lấy kết quả thí nghiệm mới nhất về G-Virus, chủng loại virus mới nhất dùng cho việc sản xuất vũ khí sinh học được Birkin tổng hợp thành công sau nhiều năm dài nghiên cứu kể từ khi tiếp nhận công trình này của Marcus. Với kết quả này có vẻ như Birkin muốn dùng cho việc tranh cử vào ban giám đốc, tuy vậy Birkin từ chối trao thành tựu này cho Umbrella.

Sau đó một đơn vị bán quân sự được điều tới nhằm chiếm đoạt G-Virus từ Birkin. Dù bị thương nặng và G-Virus đã nằm trong tay của Umbrella nhưng Birkin đã dùng virus này với cơ thể như sự kháng cự cuối cùng.

Biến cố này được xem như nguyên nhân của việc T-Virus tấn công Raccoon City. Khác với tai nạn Arklay, vốn được Umbrella khỏa lấp bằng cách dùng các ảnh hưởng chính trị cũng như về kinh tế của mình, giờ đây với mức độ lây lan của T-Virus với cả thành phố, tình thế đã nằm ngoài tầm kiểm soát, ngay cả với Umbrella

Sụp đổ
Số phận Umbrella dường như đã được định đoạt khi thất bại trong việc kiểm soát tình hình của Raccoon City. Một giải pháp triệt để đã được chính quyền liên bang Hoa Kỳ đưa ra, Kế hoạch ‘Code XX’ được phê chuẩn, Raccoon City được tiếp cận bằng vũ khí hạt nhân.

Mặc dù số phận Umbrella dường như không còn cơ hội cứu vãn, song Ozwell E. Spencer tận dụng mọi nguồn lực tài chính với nỗ lực trì hoãn khả năng thực thi luật pháp của chính quyền liên bang. Do hầu như mọi chứng cứ phục vụ cho công việc điều tra về Umbrella đã bị xoá cùng với vụ nổ hạt nhân, Umbrella có vẻ như sẽ tránh khỏi những rắc rối với pháp luật. Một số nhân chứng như Yoko Suzuki được triệu tập cho việc điều tra Umbrella, song một lần nữa công ty lại thành công trong việc từ chối trách nhiệm trước pháp luật.

Công việc điều tra nghiêm túc về hoạt động của Umbrella được tiến hành không lâu sau tai nạn Raccoon City. Cùng với sự niêm phong về tài chính, một số tai nạn như ở Sheena Island, cụ thể là Vincent Goldman, một thành viên chủ chốt được phân công về đây đã dùng T-Virus nhằm che đậy một số việc làm đen tối của mình mà chưa được phép của ban giám đốc Umbrella. Tuy nhiên, Leon S. Kenedy, một trong số người sống sót sau sự kiện Raccoon City đã ngăn chặn thành công kế hoạch của Goldman, bao gồm cả việc tiêu diệt Goldman cùng chủng Tyran mới, Hypnos T-Type. Cùng với Leon, Thompson và hai đứa trẻ địa phương là những người sống sót sau đó.

Bên cạnh đó, việc thâm nhập vào khu nghiên cứu của Umbrella đặt tại Paris để tìm anh trai của Claire Redfield, vốn sống sót sau sự cố Raccoon City, em gái của một thành viên S.T.A.R.S., Chris Redfield đưa đến việc Claire bị bắt giữ và sau đó được chuyển đến phân khu Umbrella ở Rockfort Island. Chứng kiến việc Albert Wesker tấn công khu vực Rockfort để tìm kiếm T-Veronica Virus, một dạng khác của T-Virus được cháu của Edward Ashfort nghiên cứu và phát triển, Claire Redfield sau đó bị giữ chân ở khu thí nghiệm South Pole trong khi tìm các thoát khỏi Rockfort Island. Tại đây Claire cùng anh trai chạm trán với Alexia Ashfort thức dậy sau cuộc thí nghiệm T-Veronica Virus mười lăm năm trước, sau đó Alexia thất bại với dự định của mình. Claire và Chris thoát khỏi đây cùng sự phá hủy của South Pole Facility.

Kết thúc
Do nhiều loạt bê bối liên tục kéo đến cùng nhiều rắc rối liên quan đến phương diện pháp lý, giá trị cổ phiếu của Umbrella liên tục lâm vào tình trạng ảm đạm. Đến đẩu thế kỷ 21, sự sụp đổ của Umbrella chỉ còn là vấn đề thời gian. Tuy vậy phải mất thêm năm năm sau đó với sự thâm nhập vào trụ sở cuối của Umbrella được đặt ở một vùng thuộc nam nước Nga của Christ Redfield và Jill Valentine và tất nhiên, Albert Wesker, Umbrella cuối cùng phải chấm dứt vai trò của nó, cũng như ông chủ của nó, Ozwell E. Spencer.

Khẩu hiệu công ty
 Resident Evil Zero: Tuân thủ tạo kỉ luật, kỉ luật tạo hợp nhất, hợp nhất sinh sức mạnh, sức mạnh là cuộc sống
 Trong phim Resident Evil: Apocalypse, khẩu hiệu được tóm gọn: Bản thân công việc là cuộc sống
 Đối với đoạn giới thiệu của phiên bản Resident Evil: The Umbrella Chronicles: Không gì là không thể, trong khi với bản chạy trên nền Wii: Duy trì sức khỏe cho mọi người.

Sản phẩm

Sản phẩm dành cho cộng đồng
Trong suốt loạt video game có đề cập đến vài sản phẩm liên quan đến việc chăm sóc sức khỏe không gây hại cho con người được xem là thành công:

 Adravil: một loại thuốc giảm đau lấy cảm hứng từ sản phẩm Advil
 Safsprin: một trong số ba sản phẩm khác của Umbrella dành cho công chúng. Dựa trên Aspirin, có thể dùng cho vài loại bệnh thông dụng
 Uspirim: một sản phẩm khác dựa trên Aspirin, được giới thiệu bởi Alyssa Ashcroft trong đoạn cuối của Resident Evil: Outbreak
 Prospirm: một loại thuốc chống trầm cảm của Umbrella
 Aqua Cure: được xem như là một thành tựu của Umbrella, Aqua Cure là một loại hỗn hợp trị liệu ngoài da. Điển hình cho hợp chất này có thể kể đến là First Aid Spray, có vẻ như T-Virus được dùng như là thành phần chính do khả năng tái tạo các tế bào chết hay bị tổn thương
 Valifin: một loại thuốc được nhắc đến trong Resident Evil: Zero Hour của tiểu thuyết gia Stephani Danelle Perry, chủ yếu dùng cho việc trị bệnh suy tim ở trẻ em nhưng có vài tác dụng phụ đến thận
 First Aid Spray: sản phẩm xuất hiện xuyên suốt trong loạt video game Resident Evil, tác dụng chủ yếu cho các vết thương bên ngoài, được xem là đại diện của Aqua Cure
 Computers: xuất hiện khá nhiều trong video game, từ văn phòng đến mục đích phi lợi nhuận
Cùng rất nhiều các sản phẩm khác của Umbrella từ phần mềm máy tính đến vũ khí cùng thực phẩm và vô vàn thiết bị liên quan đến sinh vật học cũng như sản phẩm thẩm mỹ khác, các sản phẩm được dùng vào việc phục vụ cộng đồng

Sản xuất vũ khí cá nhân
 Sporting Int. Magnum Custom Edition: một loại súng ngắn thừa hưởng những chức năng của Colt M1911-A1, IMI Desert Eagle và 50 Action Express, được nhắc đến trong Resident Evil 0
 Incinerator Unit: một loại súng phun lửa có tầm bắn khá rộng, xuất hiện trong Resident Evil 2, có vài tính năng giống như loại M4A1 Carbine
 Semi-Automatic Anti-Tank Rifle: một dạng súng ổ quay, có thể dùng phá hủy lớp vỏ mỏng của phương tiện cơ giới, xuất hiện trong Resident Evil 0
 Spark Shot: có khả năng gây sốc điện, chủ yếu dùng cho việc kiểm soát hoạt động của các sinh vật thí nghiệm, Resident Evil 2
 Mine Thrower: xuất hiện trong Resident Evil 3, sở hữu một loại đạn đặc biệt cho phép gắn kết vào cơ thể sinh vật và phát nổ để gây sát thương. Một phiên bản khác cũng xuất hiện trong Resident Evil 4, có một vài khác biệt so với phiên bản cũ như không dùng ổ đạn quay, không có khả năng định vị chuyển động, được bổ sung bởi ống ngắm laser nhằm tăng độ chính xác
 Elite Python: một loại súng khác được cải tiến từ khẩu Colt Python.357 Magnum, do Umbrella sản xuất
 Linear Launcher: xuất hiện trong Resident Evil Code X Veronica, một loại súng vác vai có sức công phá lớn nhờ tính năng dùng ‘đạn’ Plasma
 Charged Particle Rifle: một loại dụng cụ phóng hạt điện từ (hạt ion âm hoặc ion dương) dùng chế ngự các sinh vật sống bằng cơ chế sốc điện, hay có thể sử dụng cho việc vô hiệu hóa các thiết bị an ninh khác, xuất hiện Resident Evil Dead Aim

Vũ khí sinh học B.O.W.

Sản phẩm từ ký sinh Las Plagas

Sản phẩm từ T-Virus

T-Veronica virus

NE-T virus

Một chủng virus có cùng cấu trúc như T-Virus, nhưng được Umbrella cấu trúc hóa cho phù hợp với mục tiêu sản xuất Tyrant.
Nhằm làm tăng vị thế của mình trong lĩnh vực sản xuất vũ khí sinh học BOW, Umbrella giờ đây không chỉ cần những sản phẩm BOW mạnh mẽ hơn mà còn phải có khả năng nhận thức rõ nhiệm vụ để thực thi một cách linh hoạt hơn, nhưng điều này là nhược điểm đối với các sinh vật chủ của T-Virus.

Dự án được trao cho nhóm nghiên cứu Hoa Kỳ, do Tiến sĩ Birkin dẫn đầu, sẽ hướng đến mục tiêu tăng cường sức mạnh cho BOW, trong khi các khoa học gia châu Âu lại thích thú với việc tăng cường mức độ thông minh nhằm làm tăng tính linh hoạt cho BOW. Cả hai nhóm nghiên cứu sẽ cùng trao đổi ý tưởng cho việc cải thiện sức mạnh bộ não cho sinh vật chủ (vốn sẽ ảnh hưởng đến sức mạnh và trí thông minh của BOW). Việc này dẫn đến sự ra đời của chủng virus NE-T (Nemesis-Tyrant), được mong đợi sẽ có thể thực thi những mệnh lệnh đơn giản như "Săn đón" và "Tấn công", dầu vậy mức độ trí thông minh của sinh vật có vẻ như không thuyết phục cho loại nhiệm vụ này.

Với thất bại của sản phẩm đó - T-002, Umbrella đã đặt lại tên "Sự báo thù của Thượng đế" ("Goddess of Vengeance" - còn gọi là "Nemesis") cho dự án này của nhóm nghiên cứu châu Âu với quyết tâm tạo ra một loại vũ khí có khả năng chế ngự những nhân tố chống đối Umbrella - cụ thể là các thành viên STARS. Mục tiêu này được hoàn thành với sự ra đời mang tính đột phá của chủng BOW mang ký sinh NE-α, một loại phôi được tạo ra từ NE-T virus nhằm làm tăng cường độ hoạt động của não vật chủ.

Một loại sinh vật chủ khác của virus này cũng được biết đến với tên T-103, còn được gọi là Mr. X.

Sản phẩm từ G-Virus

Sản phẩm từ các virus khác

Wesker's virus

T/G virus

Các khu nghiên cứu nổi tiếng

Bắc Mỹ

 Arklay Research Facility: một khu nghiên cứu đặt ở gần khu sinh thái Raccoon City, được ngụy trang bằng tòa lâu đài xây theo kiến trúc của George Trevor. Phần nhiều các thí nghiệm liên quan đến T-Virus được tiến hành tại đây, bao gồm các sinh vật Tyrant. Bị phá hủy vào 1998 sau sự cố T-Virus bị lây lan
 Umbrella Research Center: được biến đến với tên Management Training Facility, được James Marcus tiếp quản cho nhiệm vụ huấn luyện nhân viên của Umbrella. Bị đóng cửa chính thức vào 1978 mặc dù sau đó Marcus còn tiến hành nhiều nghiên cứu tại đây đến 1998. Sau một cuộc điều tra ngắn 1998 tại đây, William Birkin cho tiến hành phá hủy khu vực này ngay sau đó
 Unnamed Chicago Research Facility: do John, được cho là bạn trai của Ada Wong, quản lý trước khi bị chuyển đến Arklay Research Facility. Một số buổi thuyết trình do William Birkin chủ trì thường diễn ra tại đây
 Raccoon City Underground Laboratory: được lập vào khoảng cuối những năm 1980, đây cũng là nơi mà G-Virus đã được William Birkin tổng hợp thành công
 Disposal Facility
 Raccoon City Corporate Headquarters: khu nghiên cứu chủ yếu dành cho thử nghiệm các vũ khí sinh học BOW, đây cũng là nơi cho chào đời một loại huyết thanh đặc biệt dùng chế ngự T-Virus
 Raccoon City Hospital: một khu vực do Umbrella kiểm soát được đặt ở tầng ngầm của bệnh viện thành phố Raccoon, cũng là nơi phát triển thành công vũ khí sinh học MA-124 Hunter
 Classified Research and Testing Facility: được xây tại nơi trước kia từng là Raccoon City. Một khu vực được Umbrella bảo vệ cẩn mật, chủ yếu dành cho thí nghiệm và nghiên cứu

Các nơi khác
 Umbrella Russian Branch: được biết đến như là một cơ sở sau cùng của Umbrella, đặt ở Caucasus, phía nam nước Nga. Trước đây là một khu nhà máy hóa chất và được chuyển nhượng cho Umbrella sau khi Liên Bang Xô Viết sụp đổ. Là nơi đặt siêu máy tính U.M.F-103 lưu trữ phần lớn các dữ liệu nghiên cưú của Umbrella, được Sergei Vladimir điều hành đến năm 2003. Thành tựu đáng chú ý là Talos, một sản phẩm được cho là thành tựu lớn nhất của Umbrella
 Sheena Island: một đảo nhỏ ở châu Âu và là nơi vũ khí sinh học T-103 được sản xuất hàng loạt
 Umbrella Medical, Paris: là nơi Claire Redfield tìm cách xâm nhập vào để tìm tung tích anh trai, Chris Redfield, nhưng bị bắt bởi đội trưởng đội an ninh, Rodrigo Juan Raval. Đây cũng là nơi mà Morpheus Duvall đoạt được một mẫu sinh vật chứa T-Virus.
 Umbrella Europe Sixth Laboratory: chịu trách nhiệm cho phần phôi của NE-T (Nemesis Tyran), và sau đó là phiên bản hoàn chỉnh Nemesis
 Rockfort Island: nơi cư ngụ của Alfred Ashfort sau khi mua hòn đảo này và di tản những người sống ở đó. Đây cũng là nơi từng giam giữ Claire sau khi đột nhập thất bại vào một khu nghiên cứu Umbrella Medical ở Paris, ngoài ra nơi này còn sở hữu một phòng lab phục vụ cho việc nghiên cứu BOW đi kèm với khu huấn luyện đơn vị đặc nhiệm Umbrella Special Forces Unit và một sân bay
 Umbrella Antarctic Facility: do Alexander Ashfort lập nên nhằm phục vụ cho dự án mật mã Veronica. Sau đó cũng là nơi Alexia Ashfort dùng cho chương trình nghiên cứu Virus T-Veronica (hay còn gọi là T-Alexia)
 Umbrella Atlantic Facility: một khu nghiên cứu bỏ hoang được đặt ở một hòn đảo trên Đại Tây Dương. Chỉ biết rằng đây là cơ sở tiếp nhận các mẫu sinh vật không thành công, tuy nhiên cuối cùng bị đóng cửa mà không biết lý do. Đây còn là nơi nghiên cứu của thành viên trước đây là người điều hành Umbrella, Morpheus D. Duvall
 Umbrella UK Computing: một cơ sở lo về các thiết bị máy tính cho công việc nghiên cứu, đóng cửa sau sự cố Raccoon City

Lực lượng bán quân sự

Umbrella Special Forces/ Umbrella Security Service
Được nhắc đến đầu tiên trong Resident Evil 2, gồm một đội đặc nhiệm với tên Alpha Team tham gia vào nhiệm vụ lấy mẫu G-Virus, gián tiếp gây lây lan T-Virus trên diện rộng ở Raccoon City. Một nhóm khác mang tên Delta Team được phái đi nhằm tiêu hủy Eciptic Express sau khi xảy ra sự cố nhưng bị tấn công bởi các sinh vật bị nhiễm T-Virus. Delta Team đặt dưới sự chỉ đạo của Wesker và Birkin. Một nhân vật khác được nhắc đến trong Resident Evil Outbreak: File 2 tên Rodriguez cho biết cách thức hoạt động của U.S.F
Thông tin về U.S.F được nhắc đến nhiều hơn trong Resident Evil 3: Nemesis, một tài liệu đề cập đến dưới tên gọi ‘‘lực lượng bán quân sự chống khủng bố và bảo vệ nhân vật trọng yếu’’. Một chi tiết khác được đề cập đến trong Resident Evil Code: Veronica, U.S.F được huấn luyện ở cơ sở nghiên cứu Rockfort Island Facility
Xuất hiện trong phần mini-game của Resident Evil 2, Hunk, thành viên của U.S.F được phái đi để lấy G-Virus ở khu nghiên cứu ngầm dưới thành phố Raccoon. Dù chỉ đóng vai trò nhỏ trong loạt video game, Hunk cũng được xem như một trong các nhân vật nổi tiếng trong Resident Evil

Trang bị của Umbrella Special Forces Unit bao gồm trang phục đặc biệt cho quân đội như đồ chống đạn và mặt nạ phòng độc
Không giống như U.B.C.S, đơn vị chủ yếu dành cho các nhiệm vụ thông thường như cứu hộ, U.S.F. được đặc cách cho các nhiệm vụ có yêu cầu bảo mật cao và nhận lệnh trực tiếp từ các nhân vật đứng đầu Umbrella.

Umbrella Biohazard Countermeasure Service

Được biết đến trong Resident Evil 3: Nemesis khi rất nhiều thành viên của nhóm được cử đến Raccoon City để ngăn chặn sự phát tán T-Virus nhưng thực ra là vật thí nghiệm để Umbrella lấy dữ liệu từ các cuộc đụng độ trực tiếp với vũ khí sinh học mới của Umbrella khi đó, Nemesis. Một thành viên trong số đó, Carlos Oliveira, cũng được xem như nhân vật chính của câu chuyện. U.B.C.S. cũng được nhắc đến trong Resident Evil Outbreak và Resident Evil: The Umbrella Chronicles
Thành lập bởi một cựu sĩ quan Xô Viết, Sergei Vladimir. Do đặc thù công việc, các thành viên U.B.C.S. chủ yếu là lính đánh thuê hay tội phạm chiến tranh được Umbrella tuyển dụng cho thích hợp với ‘’rắc rối gây ra từ sản phẩm phi pháp’’. Được trang bị sơ áo chống đạn và súng M4 Carbines.

Monitor
Tổ chức giám sát tối mật Monitor lần đầu tiên được đề cập đến trong Resident Evil: The Umbrella Chronicles. Monitor là một cơ quan giám sát nội bộ, chủ yếu nhắm vào các nhân viên có các hoạt động có thể gây hại cho công ty Umbrella. Nhân viên của Monitor được cài đặt khắp các bộ phận trực thuộc và dưới hình thức nhân viên bình thường như bao người khác. Một vài trong số đó nằm trong U.B.C.S., điển hình là Nicholai Ginovaef. Ngoài nhiệm vụ theo dõi những người đồng cấp và hủy các chứng cứ từ các hoạt động phi pháp, Monitor cũng có thể thủ tiêu hay ám sát khi cần. Chỉ huy của tổ chức tối mật này được cho là Sergei Vladimir, một cựu chiến binh thời Xô Viết.

Umbrella Trashsweepers Unit
Xuất hiện trong Resident Evil: Survivor, có bề ngoài như đơn vị U.S.F., là một loại vũ khí sinh học BOW, trừ nhân vật đứng đầu đơn vị, tất cả đều mang hình dạng người nhưng không có khả năng phát âm. Có thể phát ra âm thanh khi bị thương và cơ thể sẽ chuyển thành một loại dung dịch màu xanh khi chết. Nhiệm vụ chủ yếu là hủy chứng cứ thất thoát do tai nạn ngoài ý muốn hay tìm diệt kẻ sống sót. Trang bị áo vest chống đạn, đồng phục chiến đấu BDU và mặt nạ phòng độc. Được xem như Đơn vị robot chiến đấu đặc biệt do có khả năng tự hóa lỏng khi bị tiêu diệt nhằm tránh việc phát hiện sự tồn tại của bản thân.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vai trò gia đình Ashford đối với Umbrella Corp  (Tiếng Anh)
 Sơ lược về bộ tiểu thuyết Resident Evil  (Tiếng Anh)

Công ty Umbrella
Resident Evil
Công ty giả tưởng
Sách khoa học viễn tưởng
Khoa học viễn tưởng
Tiểu thuyết Mỹ


title: Marmagne, Cher

text:
Marmagne là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Marmagne on the Quid website

Ghi chú
This article is based on the equivalent article from the French Wikipedia, consulted 22 tháng 4 năm 2009.

Xã của Cher


title: Hydroporus inundatus

text:
Hydroporus inundatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Scudder miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Telebasis demarara

text:
Telebasis demarara là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Telebasis demarara được Williamson miêu tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Telebasis


title: Phyllotreta nigripes

text:
Phyllotreta nigripes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1775.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Phyllotreta


title: Mukdahan (thị xã)

text:
Mukdahan (tiếng Thái: มุกดาหาร, nghĩa là "hòn ngọc mắt thiên nga") là thủ phủ của tỉnh Mukdahan, Thái Lan, tọa lạc tại vùng (Isan) của Thái Lan, bên bờ sông Mekong. Dân số của thành phố này năm 2000 là 100.000 dân. Thành phố này được Chankinnaree, hoàng tử của  Phonsim thành lập năm 1770 làm một thành phố vệ tinh của  Udon Thani. Cầu Hữu Nghị Lào Thái 2 bắc  qua sông Mekong nối với  Savannakhet, Lào đã được hoàn thành tháng 12 năm 2006.

Tham khảo

Thị xã Thái Lan
Thành phố của Thái Lan
Isan
Khu dân cư ở Mukdahan


title: Soudorgues

text:
Soudorgues là một xã trong vùng Occitanie. Xã Soudorgues nằm ở khu vực có độ cao trung bình 600 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gard


title: (5428) 1987 RA1

text:
{{DISPLAYTITLE:(5428) 1987 RA1}}

(5428) 1987 RA1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 13 tháng 9 năm 1987.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1987
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Myrciaria silveirana

text:
Myrciaria silveirana là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo
 Pires O'Brien, J. 1998. Myrciaria silveirana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Brasil
Myrciaria
Thực vật dễ tổn thương


title: Pruniers

text:
Pruniers là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 49 km², dân số thời điểm năm 1999 là 416 người. Khu vực này có độ cao trung bình 167 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

Xã của Indre


title: 20531 Stevebabcock

text:
20531 Stevebabcock (1999 RW57) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20531 Stevebabcock

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Nghĩa Lợi, Nghĩa Lộ

text:
Nghĩa Lợi là một xã thuộc thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái, Việt Nam.

Địa lý
Xã Nghĩa Lợi nằm ở phía đông thị xã Nghĩa Lộ, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Phù Nham
Phía bắc giáp xã Sơn A
Phía tây giáp xã Nghĩa Phúc và phường Trung Tâm
Phía nam giáp phường Cầu Thia.

Xã Nghĩa Lợi có diện tích 3,73 km², dân số năm 2019 là 4.229 người, mật độ dân số đạt 1.134 người/km².

Hành chính
Xã Nghĩa Lợi được chia thành 10 bản: Chao Hạ 1, Chao Hạ 2, Sang Hán, Sang Thái, Sang Đốm, Xa, Nà Lang, Phán Lượng, Phán Hạ, Sà Rèn.

Lịch sử
Trước đây, Nghĩa Lợi là một xã thuộc huyện Văn Chấn.

Ngày 15 tháng 5 năm 1995, Chính phủ ban hành Nghị định 31-CP, về việc thành lập thị xã Nghĩa Lộ và điều chỉnh địa giới hành chính giữa thị xã Nghĩa Lộ và huyện Văn Chấn thuộc tỉnh Yên Bái. Theo đó, điều chỉnh 116,5 hécta với 1.592 nhân khẩu của xã Nghĩa Lợi thuộc huyện Văn Chấn.

Sau khi điều chỉnh địa giới để thành lập thị xã Nghĩa Lộ, xã Nghĩa Lợi còn lại diện tích tự nhiên 401,5 hécta với 2.962 nhân khẩu.

Ngày 24 tháng 12 năm 2003, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 167/2003/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính mở rộng thị xã Nghĩa Lộ. Theo đó, chuyển toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Nghĩa Lợi thuộc huyện Văn Chấn về thị xã Nghĩa Lộ quản lý.

Kinh tế
Bên cạnh trồng lúa, Nghĩa Lợi cũng phát triển chăn nuôi gia súc, đưa tổng đàn lên 3.419 con, trong đó đàn trâu, bò là 541 con, 2.878 con lợn và đàn gia cầm có hơn 11.000 con. Đời sống nhân dân trong xã còn gặp nhiều khó khăn, do vậy nhiều người phải đi nơi khác làm việc.

Chú thích

Tham khảo


title: Fusinus gemmulifer

text:
Fusinus gemmulifer là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fusinus


title: Styringomyia dendroides

text:
Styringomyia dendroides là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Styringomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Spheterista variabilis

text:
Spheterista variabilis là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó là loài đặc hữu của Molokai và Maui.

Ấu trùng có thể ăn các loài Cheirodendron.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Spheterista
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Pandua

text:
Pandua là một thị trấn thống kê (census town) của quận Hugli thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Địa lý
Pandua có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 19 mét (62 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pandua có dân số 27.126 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Pandua có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 72%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Pandua, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Tam cúc

text:
Tam cúc (三菊) là tên một trò chơi bài lá dân gian phổ biến ở miền Bắc Việt Nam. Tam cúc là thú chơi của tầng lớp bình dân và được nhiều tầng lớp chơi vì luật chơi khá đơn giản. Tam cúc không chỉ được chơi khi giải trí, rỗi rãi mà trong các ngày lễ, Tết, nó cũng là trò chơi không thể thiếu. Người dân đồng bằng Bắc Bộ thường có tập quán chơi tam cúc trong lúc đợi nồi bánh chưng chín. Tuy nhiên, đối tượng chủ yếu chơi Tam Cúc vẫn là phụ nữ vì tam cúc có số bài ít, còn nam giới thì chơi Tổ tôm nhiều hơn.

Quân bài

Bộ bài Tam Cúc có 32 lá bài, tương tự trò chơi cờ tướng, gồm hai loại quân là quân đỏ và quân đen gồm 16 quân đỏ và 16 quân đen. Mỗi loại gồm các quân tướng (將 vẽ hình vị tướng ngồi ghế có cờ cắm sau lưng), sĩ (士 vẽ hình vị quan đội mũ cánh chuồn có một em bé đứng khoanh tay ở phía sau), tượng (象 có vẽ hình con voi), xe (車 có vẽ hình cỗ xe với ba khối màu đỏ, xanh, vàng), pháo (砲 có vẽ hình khẩu pháo), mã (馬 có vẽ hình con ngựa), tốt (卒 có vẽ hình người lính cầm giáo). Trong một bộ màu đỏ hoặc đen thì trừ tướng chỉ có 1 lá và tốt có 5 lá mỗi loại quân, các quân khác đều có 2 lá. Quân bài Tướng của quân đỏ được gọi là "tướng ông". Quân bài Tướng của loại quân đen được gọi là "tướng bà". Quân bài Sĩ của loại quân đỏ được gọi là Sĩ điều, quân bài Tượng của loại quân đỏ được gọi là Tượng/Tịnh hồng, quân bài Tượng của loại quân đen được gọi là Tượng/Tịnh thâm. Các quân khác đều gọi theo tên kèm màu sắc của loại quân. Chữ Hán trên quân bài giống các quân cờ phía đen trong cờ tướng.

Lá bài làm bằng bìa mỏng, hình chữ nhật dài và hẹp có nền màu trắng, ở trên có ghi các tên bài bằng chữ Hán màu đen (quân đỏ có dấu son màu đỏ) và có hình minh họa. Mặt sau thì giống hệt nhau cho cả 32 lá bài.

Cách chơi
Người nào có số lượng lá bài thắng nhiều nhất thì người đó xếp thứ nhất và tiếp theo đến người thứ hai, thứ ba..

Khái niệm
Bài Tam Cúc được phân định lớn nhỏ như sau: Tướng > Sĩ > Tượng > Xe > Pháo > Mã > Tốt.
Các quân bài cùng tên thì giá trị quân đỏ lớn hơn quân đen.

Như vậy:
Quân bài lớn nhất trong bộ bài tam cúc là quân tướng ông (tướng đỏ).
Quân bài nhỏ nhất trong bộ bài tam cúc là quân tốt đen.
Quân tượng thâm (tượng đen) lớn hơn quân pháo đỏ.
Các bộ quân kết hợp trong bài:
Bộ đôi: Hai quân bài cùng màu, cùng tên như đôi Sĩ điều, đôi Pháo đen... (giống trong bộ bài tây).
Bộ ba: Ba quân Tướng-Sĩ-Tượng, Xe-Pháo-Mã cùng màu (tương tự như Sảnh trong bộ bài tây). Nhưng Sĩ-Tượng-Xe, Tượng-Xe-Pháo, Pháo-Mã-Tốt thì không phải là một bộ ba.
Tứ tử (hay tứ quý): Bốn quân Tốt cùng màu (tương tự như bộ bài tây).
Ngũ tử (hay ngũ quý): Năm quân Tốt cùng màu.

Cách chơi
Tam Cúc có thể được chơi 4 người, 3 người hoặc 2 người. Nhưng nếu chơi ba người thì phải bỏ đi một con Tốt đỏ và một con Tốt đen hoặc bỏ đi 5 quân: Tướng ông, tướng bà, 1 sĩ điều, 1 tốt đỏ và 1 tốt đen.

Ban đầu, một người sẽ trộn bài và một người bắt cái. Cái  sẽ được tính bằng cách đếm theo chiều tay phải của người bắt cái và đọc lần lượt từ Tướng->Sĩ->Tượng->Xe->Pháo->Mã->Tốt. Lá bài được bắt cái có tên là gì thì việc đếm sẽ dừng lại ở người tương ứng với tên bài đó. Nhà cái sẽ được ra bài đầu tiên và được chia bài đầu tiên. Khác với bài Tứ Sắc, các quân bài được chia hết cho tất cả mọi người tham dự chiếu bài.

Người có cái sẽ ra bài đầu tiên và gọi bài. "một cây", "đôi cây" hay "ba cây"... được gọi thì những người chơi còn lại sẽ tương ứng cho ra số cây bài của mình. Với ván bài có 2 người hoặc 4 người sẽ có khẩu quyết "cấm tướng, cấm sĩ lấy tượng cầm đầu" và ở lượt gọi bài đầu tiên, người chơi chỉ được phép ra cây bài lớn nhất là tượng hồng. Người chơi nào ra bất kể tướng hay sĩ đều phạm luật và không được quyền ăn. Với ván bài có 3 người chơi, khẩu quyết đổi thành "cấm sĩ, cấm tượng lấy xe cầm đầu" và xe hồng trở thành cây bài lớn nhất được phép ra ở lượt gọi đầu tiên. Các cây bài được ra với mặt phải (mặt có ký hiệu quân) được giữ kín và úp xuống chiếu bài. Khi mọi người đã ra đầy đủ bài thì người gọi bài sẽ lật bài đầu tiên rồi theo thứ tự những người bên cạnh, ai có lá bài có giá trị lớn nhất thì người đó được bài và giành cái. Tuy nhiên, tất cả mọi người được phép chui bài bằng cách chịu thua và không lật bài lên để khỏi lộ bài. Các bài thu bị gọi là rác và bị bỏ đi.

Đặc biệt:

Vì trường hợp một người có Ngũ tử hoặc Tứ tử hiếm khi xảy ra nên nếu chơi 2 người hoặc 4 người thì "Tứ tử trình làng", hạ nhóm quân Tứ tử đó xuống chiếu và được ăn, nhưng không được làm cái. Nếu có Ngũ tử thì có quyền cướp cái và trình làng bất cứ lúc nào. Nếu chơi 3 người thì có Tứ tử cũng sẽ được trình làng bất kỳ lúc nào và cướp cái. (Chơi 3 người không có Ngũ tử vì thiếu hai con Tốt đỏ và Tốt đen). Tứ tử trình làng hay ngũ tử cướp cái không được tính là lượt gọi đầu tiên và luật cấm ở lần gọi đầu tiên vẫn giữ nguyên sau lượt này.

Đến vòng bài cuối cùng trước khi hết quân, người cầm cái gọi đôi Tốt đen (nhóm quân có giá trị thấp nhất trong bài), nếu thắng thì được gọi là kết đôi, nếu cuối bài mà gọi được 3 xe pháo mã đen hoặc xe pháo mã đỏ (nếu người này có xe pháo mã đen để kết mà người kia có xe pháo mã đỏ để ăn thi được gọi là đè) thì được gọi là kết ba.

Tuỳ từng nơi chơi, từng hội chơi mà giá trị kết đôi hay kết ba được tính thêm điểm vào lúc tổng kết cuối mỗi ván chơi. Ngoài ra, việc người có cái cố gắng kết đôi hay kết ba nhưng bị đè (người chơi khác có bộ lớn hơn) cũng tính thêm điểm cho người đè được kết đôi. Ví dụ kết đôi thêm 2, đè 4, kết ba thêm 3 đè 6, riêng kết tứ tử ăn thêm 8 đè 16, nhưng kết ăn thêm phải là đôi, ba, tứ tử đen. Việc "đi đêm" cũng có nhiều hội chơi sử dụng, đó là cách tráo đổi quân giữa những người chơi sao cho có lợi cho cả hai bên để được nhiều nhóm quân hơn. Khi "đi đêm", các quân bài được úp mặt phải xuống chiếu để đảm bảo tên các quân tráo đổi được giữ kín.

Các từ ngữ có nguồn gốc xuất phát từ Tam Cúc
Đi đêm.
Tứ tử trình làng.
Ngũ tử cướp cái

Trong văn học
Nhà thơ Hoàng Cầm có bài thơ về Cây Tam Cúc nổi tiếng và sau này được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc:
...Tướng sĩ đỏ đen chui sấp ngửa
Ổ rơm thơm đọng tuổi đương thì...

...Em đi đêm tướng điều sĩ đỏ
Đổi xe hồng đưa Chị đến quê Em...

...Thả tịnh vàng cưới Chị võng mây trôi
Em đứng nhìn theo Em gọi đôi.

Nhà thơ Hồ Dzếnh có bài thơ về Cỗ bài tam cúc:

...Từ đó mỗi mùa đào nở
Pháo xe lại rộn cây bài
Có độ anh về, có độ
Vắng anh, em nhớ mong hoài...

Nhà thơ Trần Đăng Khoa có bài thơ về Đánh tam cúc:

Đây là tướng ông
Chân đi hài đỏ
Đây là tướng bà
Tóc hiu hiu gió
Đây là con ngựa
Chân có bụi đường

Xem thêm
Tứ Sắc
Tổ Tôm
Bài Tây
 Danh sách các trò chơi truyền thống của Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bách khoa toàn thư văn hóa Việt
 Còn đâu những cỗ bài Tam Cúc?
 Hào hứng những trò chơi dân gian ngày Tết

Bài lá
Trò chơi dân gian Việt Nam
Tết Việt Nam
Trò chơi Việt Nam


title: Cơ học cổ điển

text:
Cơ học cổ điển là một nhánh con của vật lý  nghiên cứu về chuyển động cơ bản của vật thể vĩ mô và các lực tác động lên vật đó, tuân theo những định luật vật lý sơ khai và những kết quả thu được bằng thực nghiệm, phân biệt với cơ học lượng tử nghiên cứu và chuyển động của các hạt vi mô.

Nếu trạng thái hiện tại của một vật thể được biết đến, có thể dự đoán theo định luật cơ học cổ điển nó sẽ di chuyển như thế nào trong tương lai (tính xác định) và cách nó di chuyển trong quá khứ (tính thuận nghịch).

Sự phát triển sớm nhất của cơ học cổ điển thường được gọi là cơ học Newton. Nó bao gồm các khái niệm vật lý được sử dụng và các phương pháp toán học được phát minh bởi Isaac Newton, Gottfried Wilhelm Leibniz và những nhà khoa học khác trong thế kỷ 17 để mô tả chuyển động của các vật thể dưới ảnh hưởng của một hệ thống lực.

Sau đó, các phương pháp trừu tượng hơn đã được phát triển, dẫn đến các cải cách của cơ học cổ điển được gọi là cơ học Lagrange và cơ học Hamilton. Những tiến bộ này, được thực hiện chủ yếu trong thế kỷ 18 và 19, vượt xa đáng kể công việc của Newton, đặc biệt thông qua việc sử dụng cơ học phân tích. Các hệ cơ học này với một số sửa đổi, cũng được sử dụng trong tất cả các lĩnh vực vật lý hiện đại.

Cơ học cổ điển cung cấp kết quả cực kỳ chính xác khi nghiên cứu các vật thể lớn không cực lớn và tốc độ không đạt tới tốc độ ánh sáng. Khi các vật thể được kiểm tra có kích thước bằng đường kính nguyên tử, cần phải giới thiệu một lĩnh vực cơ bản chính khác: cơ học lượng tử. Để mô tả vận tốc không nhỏ so với tốc độ ánh sáng, cần có tính tương đối đặc biệt. Trong trường hợp các đối tượng trở nên cực kỳ lớn, thuyết tương đối rộng sẽ được áp dụng. Tuy nhiên, một số nguồn hiện đại bao gồm cơ học tương đối tính vào vật lý cổ điển, theo quan điểm của họ đại diện cho cơ học cổ điển ở dạng phát triển và chính xác nhất.

Mô tả lý thuyết

Sau đây giới thiệu các khái niệm cơ bản của cơ học cổ điển. Để đơn giản, nó thường mô hình các đối tượng trong thế giới thực dưới dạng các hạt điểm (các đối tượng có kích thước không đáng kể). Chuyển động của một hạt điểm được đặc trưng bởi một số lượng nhỏ các tham số: vị trí, khối lượng của nó và các lực tác dụng lên nó. Mỗi tham số được thảo luận lần lượt.

Trong thực tế, các loại đối tượng mà cơ học cổ điển có thể mô tả luôn có kích thước khác không. (Vật lý của các hạt rất nhỏ, như electron, được mô tả chính xác hơn bằng cơ học lượng tử.) Các vật thể có kích thước khác không có hành vi phức tạp hơn các hạt điểm giả thuyết, vì mức độ tự do bổ sung, ví dụ, một quả bóng chày có thể quay trong khi nó đang di chuyển. Tuy nhiên, kết quả cho các hạt điểm có thể được sử dụng để nghiên cứu các vật thể đó bằng cách coi chúng là các vật thể tổng hợp, được tạo thành từ một số lượng lớn các hạt điểm tác động tập thể. Tâm khối lượng của một vật thể tổng hợp hoạt động giống như một hạt điểm.

Cơ học cổ điển sử dụng các khái niệm thông thường về cách vật chất và lực tồn tại và tương tác. Nó giả định rằng vật chất và năng lượng có các thuộc tính xác định, có thể biết được như vị trí trong không gian và tốc độ. Cơ học không tương đối cũng giả định rằng các lực có tác động tức thời.

Vị trí và các dẫn xuất của nó
Vị trí của hạt điểm được xác định liên quan đến hệ tọa độ tập trung vào điểm tham chiếu cố định tùy ý trong không gian gọi là gốc O. Một hệ tọa độ đơn giản có thể mô tả vị trí của hạt P với một vectơ được ký hiệu bởi một mũi tên có nhãn r chỉ từ gốc O đến điểm P. Nói chung, hạt điểm không cần đứng yên so với O. Trong trường hợp P di chuyển so với O, r được định nghĩa là hàm của t, thời gian. Trong thuyết tương đối tiền Einstein (được gọi là thuyết tương đối Galilê), thời gian được coi là tuyệt đối, tức là khoảng thời gian được quan sát để trôi qua giữa bất kỳ cặp sự kiện nào là giống nhau cho tất cả các nhà quan sát. Ngoài việc dựa vào thời gian tuyệt đối, cơ học cổ điển giả định hình học Euclide cho cấu trúc của không gian.

Vận tốc và tốc độ

Vận tốc, hoặc tốc độ thay đổi vị trí theo thời gian, được định nghĩa là đạo hàm của vị trí theo thời gian:

Trong cơ học cổ điển, vận tốc có thể trực tiếp cộng và trừ. Ví dụ: nếu một chiếc xe đi về hướng đông ở 60 km/h và vượt qua một chiếc xe khác đi cùng chiều ở 50 km/h, chiếc xe chậm hơn nhận thấy chiếc xe nhanh hơn khi đi về phía đông ở mức . Tuy nhiên, từ góc độ của chiếc xe nhanh hơn, chiếc xe chậm hơn đang di chuyển 10 km/h về phía tây, thường được ký hiệu là -10 km/h trong đó dấu hiệu ngụ ý ngược lại. Vận tốc là phụ gia trực tiếp như đại lượng vectơ; chúng phải được xử lý bằng cách sử dụng phân tích vector.

Về mặt toán học, nếu vận tốc của đối tượng thứ nhất trong cuộc thảo luận trước được biểu thị bằng vectơ  và vận tốc của đối tượng thứ hai bởi vectơ , trong đó u là tốc độ của đối tượng thứ nhất, v là tốc độ của vật thứ hai và d và e là các vectơ đơn vị theo hướng chuyển động của từng vật tương ứng, khi đó vận tốc của vật thứ nhất mà vật thứ hai nhìn thấy là

Tương tự, đối tượng thứ nhất nhìn thấy vận tốc của đối tượng thứ hai là

Khi cả hai đối tượng đều chuyển động theo cùng một hướng, phương trình này có thể được đơn giản hóa thành

Hoặc, bằng cách bỏ qua hướng, sự khác biệt chỉ có thể được đưa ra về mặt tốc độ:

Gia tốc
Gia tốc, hoặc tốc độ thay đổi của vận tốc, là đạo hàm của vận tốc theo thời gian (đạo hàm thứ hai của vị trí đối với thời gian):

Gia tốc thể hiện sự thay đổi của vận tốc theo thời gian. Vận tốc có thể thay đổi theo cường độ hoặc hướng hoặc cả hai. Đôi khi, việc giảm độ lớn của vận tốc " v " được gọi là giảm tốc, nhưng nói chung, bất kỳ thay đổi nào về vận tốc theo thời gian, bao gồm cả giảm tốc, được gọi đơn giản là gia tốc.

Hệ quy chiếu
Trong khi vị trí, vận tốc và gia tốc của hạt có thể được mô tả đối với bất kỳ người quan sát nào trong bất kỳ trạng thái chuyển động nào, cơ học cổ điển giả định sự tồn tại của một  hệ quy chiếu đặc biệt trong đó các quy luật cơ học của tự nhiên có dạng tương đối đơn giản. Những hệ quy chiếu đặc biệt này được gọi là hệ quy chiếu quán tính. hệ quy chiếu quán tính là một hệ quy chiếu lý tưởng hóa trong đó một đối tượng không có ngoại lực tác động lên nó. Do không có ngoại lực tác dụng lên nó nên vật có vận tốc không đổi; nghĩa là, nó ở trạng thái nghỉ hoặc di chuyển đồng đều theo một đường thẳng.

Một khái niệm chính của hệ quy chiếu quán tính là phương pháp để xác định chúng. Đối với các mục đích thực tế, các hệ quy chiếu không tăng tốc đối với các ngôi sao ở xa (một điểm cực kỳ xa) được coi là các xấp xỉ tốt cho các hệ quy chiếu quán tính. Các hệ quy chiếu không quán tính tăng tốc liên quan đến hệ quy chiếu quán tính hiện có. Chúng tạo thành nền tảng cho thuyết tương đối của Einstein. Do chuyển động tương đối, các hạt trong hệ quy chiếu không quán tính dường như di chuyển theo những cách không được giải thích bởi các lực từ các trường hiện có trong hệ quy chiếu. Do đó, dường như có các lực khác đi vào các phương trình chuyển động chỉ là kết quả của gia tốc tương đối. Các lực lượng này được gọi là lực lượng hư cấu, lực quán tính hoặc lực lượng giả.

Xét hai hệ quy chiếu S và S'. Đối với người quan sát trong mỗi hệ quy chiếu, một sự kiện có tọa độ không gian thời gian là (x, y, z, t) trong hệ quy chiếu S và (x ', y', z ', t') trong hệ quy chiếu S '. Giả sử thời gian được đo như nhau trong tất cả các hệ quy chiếu và nếu chúng ta yêu cầu  khi , thì mối quan hệ giữa các tọa độ không gian thời gian của cùng một sự kiện được quan sát từ các hệ quy chiếu S' và S, đang di chuyển với vận tốc tương đối của u theo hướng x là:

Tập hợp các công thức này xác định một phép biến đổi nhóm được gọi là phép biến đổi Galilê.. Nhóm này là một trường hợp giới hạn của nhóm Poincaré được sử dụng trong thuyết tương đối hẹp. Trường hợp giới hạn áp dụng khi vận tốc u rất nhỏ so với c, tốc độ ánh sáng.

Các biến đổi có hậu quả sau đây:

 v ′ = v - u (vận tốc v của hạt từ phối cảnh của S chậm hơn u so với vận tốc v từ góc nhìn của S)
 a = a (gia tốc của hạt là như nhau trong bất kỳ hệ quy chiếu quán tính nào)
 F ′ = F (lực tác dụng lên hạt là như nhau trong bất kỳ hệ quy chiếu quán tính nào)
 tốc độ của ánh sáng không phải là một hằng số trong cơ học cổ điển, cũng như vị trí đặc biệt được trao cho tốc độ ánh sáng trong cơ học tương đối tính có một đối trọng trong cơ học cổ điển.

Đối với một số vấn đề, thuận tiện khi sử dụng tọa độ xoay (hệ quy chiếu). Do đó, người ta có thể giữ một ánh xạ tới một hệ quy chiếu quán tính thuận tiện, hoặc giới thiệu thêm một lực ly tâm hư cấu và lực Coriolis.

Lực; Định luật thứ hai của Newton
Một lực trong vật lý là bất kỳ hành động nào làm cho vận tốc của vật thể thay đổi; đó là, để tăng tốc. Một lực bắt nguồn từ bên trong một trường, chẳng hạn như trường tĩnh điện (gây ra bởi điện tích tĩnh), từ trường điện (gây ra bởi điện tích chuyển động) hoặc trường hấp dẫn (gây ra bởi khối lượng), trong số những trường khác.

Newton là người đầu tiên thể hiện một cách toán học mối quan hệ giữa lực và động lượng. Một số nhà vật lý giải thích định luật chuyển động thứ hai của Newton là một định nghĩa về lực và khối lượng, trong khi những người khác coi đó là một định đề cơ bản, một định luật tự nhiên. Cả hai cách giải thích đều có cùng hậu quả toán học, trong lịch sử được gọi là "Định luật thứ hai của Newton":

Đại lượng m v được gọi là động lượng. Do đó, lực ròng tác dụng lên một hạt bằng tốc độ thay đổi động lượng của hạt theo thời gian. Vì định nghĩa của gia tốc là , nên luật thứ hai có thể được viết dưới dạng đơn giản và quen thuộc hơn:

Chừng nào lực tác dụng lên một hạt được biết đến, định luật thứ hai của Newton là đủ để mô tả chuyển động của hạt. Khi các quan hệ độc lập cho mỗi lực tác dụng lên một hạt có sẵn, chúng có thể được thay thế thành định luật thứ hai của Newton để có được phương trình vi phân thông thường, được gọi là phương trình chuyển động.

Ví dụ, giả sử rằng ma sát là lực duy nhất tác dụng lên hạt và nó có thể được mô hình hóa như là một hàm của vận tốc của hạt:

Trong đó λ là hằng số dương, dấu âm cho biết lực ngược chiều với cảm giác của vận tốc. Khi đó phương trình chuyển động là

Biểu thức này có thể được tích phân để có được

trong đó v 0 là vận tốc ban đầu. Điều này có nghĩa là vận tốc của hạt này phân rã theo cấp số mũ về 0 khi thời gian tăng. Trong trường hợp này, một quan điểm tương đương là động năng của hạt được hấp thụ bởi ma sát (chuyển đổi nó thành năng lượng nhiệt theo sự bảo toàn năng lượng) và hạt đang chậm lại. Biểu thức này có thể được tích hợp thêm để có được vị trí r của hạt như là một hàm của thời gian.

Các lực quan trọng bao gồm lực hấp dẫn và lực Lorentz cho lực điện từ. Ngoài ra, định luật thứ ba của Newton đôi khi có thể được sử dụng để suy ra các lực tác dụng lên một hạt: nếu biết rằng hạt A tác dụng một lực F lên một hạt B khác, thì theo đó B phải tác dụng một lực phản ứng bằng nhau và ngược chiều, - F, trên A. Dạng mạnh của định luật thứ ba của Newton yêu cầu F và - F hành động dọc theo đường nối A và B, trong khi dạng yếu thì không. Minh họa về hình thức yếu của định luật thứ ba của Newton thường được tìm thấy cho lực từ.

Công và năng lượng
Nếu một lực không đổi F được áp dụng cho một hạt mà làm cho một r chuyển Δ,  công được thực hiện bởi các lực được định nghĩa là tích vô hướng của lực lượng và vectơ chuyển:

Tổng quát hơn, nếu lực thay đổi theo chức năng của vị trí khi hạt di chuyển từ r 1 đến r 2 dọc theo đường C, thì công thực hiện trên hạt được tính theo tích phân đường:

Nếu công được thực hiện trong việc di chuyển hạt từ r1 đến r2 là như nhau cho dù con đường nào được thực hiện, thì lực được cho là bảo toàn. Trọng lực là một lực bảo toàn, cũng như lực do một lò xo lý tưởng hóa, được tính theo luật Hooke. Các lực do ma sát là không bảo toàn.

Động năng Ek của hạt có khối lượng m di chuyển với tốc độ v được cho bởi

Đối với các vật thể mở rộng gồm nhiều hạt, động năng của vật thể tổng hợp là tổng động năng của các hạt.

Định lý năng lượng của công quy định rằng đối với một hạt có khối lượng m không đổi, tổng công W thực hiện trên hạt khi nó chuyển từ vị trí r1 sang r2 bằng với sự thay đổi động năng E k của hạt:

Các lực bảo toàn có thể được biểu thị dưới dạng độ dốc của hàm vô hướng, được gọi là thế năng và ký hiệu là Ep:

Nếu tất cả các lực tác dụng lên một hạt đều là các lực bảo toàn và Ep là tổng năng lượng tiềm năng (được định nghĩa là công của các lực liên quan để sắp xếp lại các vị trí lẫn nhau của các cơ thể), thu được bằng cách tổng hợp các năng lượng tiềm năng tương ứng với mỗi lực

Sự giảm thế năng bằng với sự gia tăng của động năng

Kết quả này được gọi là bảo toàn năng lượng và nói rằng tổng năng lượng,

là không đổi trong thời gian. Nó thường hữu ích, bởi vì nhiều lực thường gặp là có tính bảo toàn.

Vượt ra ngoài các định luật của Newton
Cơ học cổ điển cũng mô tả các chuyển động phức tạp hơn của các vật thể phi điểm mở rộng. Luật chuyển động của Euler cung cấp các phần mở rộng cho các định luật của Newton trong lĩnh vực này. Các khái niệm về động lượng góc dựa vào cùng một phép tính được sử dụng để mô tả chuyển động một chiều. Phương trình tên lửa mở rộng khái niệm tốc độ thay đổi động lượng của một vật thể để bao gồm các tác động của một vật thể "mất khối lượng".

Có hai công thức thay thế quan trọng của cơ học cổ điển: cơ học Lagrange và cơ học Hamilton. Chúng, và các công thức hiện đại khác, thường bỏ qua khái niệm "lực", thay vào đó đề cập đến các đại lượng vật lý khác, chẳng hạn như năng lượng, tốc độ và động lượng, để mô tả các hệ cơ học theo tọa độ tổng quát.

Các biểu thức được đưa ra ở trên cho động lượng và động năng chỉ có giá trị khi không có đóng góp điện từ đáng kể. Trong điện từ, định luật thứ hai của Newton đối với các dây mang dòng điện bị phá vỡ trừ khi người ta bao gồm sự đóng góp của trường điện từ cho động lượng của hệ thống như được biểu thị bởi vectơ Poynting chia cho c2, trong đó c là tốc độ ánh sáng trong chân không.

Lịch sử
Những viên gạch đầu tiên của bộ môn cơ học dường như được xây nền từ thời Hy Lạp cổ đại. Những kết quả nghiên cứu đầu tiên được ngày nay biết đến là của Archimedes (287-212 TCN). Chúng bao gồm định lý mang tên ông trong thủy tĩnh học, khái niệm về khối tâm và nghiên cứu cân bằng của đòn bẩy.

Cơ học chỉ được đánh thức vào thời kỳ Phục Hưng ở châu Âu với những tiến bộ vượt bậc vào thế kỉ 16. Trong suốt đêm trường thời Trung Cổ, những lý thuyết ngụy biện của Aristote (384-322 TCN) đã ngăn trở rất nhiều sự đi lên của khoa học đích thực. Vào thời này, có Leonardo da Vinci (1452-1519) với những nghiên cứu về tĩnh học. Tuy nhiên những tên tuổi lớn nhất của giai đoạn huy hoàng này chính là nhà khoa học người Ba Lan Nicolai Copernic (1473-1543) - người đã phủ nhận mô hình với Trái Đất là trung tâm vũ trụ của Ptolémée (xem thuyết địa tâm) và mô tả những chuyển động đúng đắn của hệ Mặt Trời, là nhà thiên văn học người Đức Johannes Kepler (1571-1630) - người đã phát biểu ba định luật mang tên ông về sự chuyển động của các hành tinh, là nhà bác học thiên tài người Ý Galileo Galilei (1564-1642). Có thể nói Galileo là ông tổ khai sáng ra động lực học: ông đã đưa ra khái niệm gia tốc, phát biểu vào năm 1632 nguyên lý tương đối Galileo và nguyên lý quán tính. Ông cũng đã nghiên cứu đến rất nhiều những vấn đề khác nhau của cơ học: con lắc, mặt phẳng nghiêng, sự rơi tự do.

Kế tiếp sau đó, sang thế kỉ 17, nhà khoa học người Pháp Blaise Pascal (1623-1662) đã có những nghiên cứu quan trọng về thủy tĩnh học. Nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens (1629-1695) đã phân tích chuyển động quay, đặc biệt là những dao động của con lắc và đưa ra khái niệm về động năng cũng như về lực hướng tâm. Đặc biệt, nhà bác học người Anh Isaac Newton (1642-1727) đã xuất bản cuốn sách Philosphiae naturalis principia mathematica (Những nguyên lý toán học của triết học tự nhiên) trong đó có nêu lên ba định luật mang tên ông, tạo nên nền tảng của cơ học cổ điển. Chúng ta cũng biết đến Newton với định luật vạn vật hấp dẫn do một lần nhìn thấy táo rơi.

Thế kỉ 18 được xem như là thế kỉ của cơ học giải tích. Nhà bác học người Thụy Sĩ Leonhard Euler (1707-1783) đã phát biểu những phương trình về cơ học chất lưu. Ông cũng tham gia vào việc xây dựng nên ngành cơ học giải tích cùng với Louis Joseph Lagrange (1736-1813) và Jean Le Rond d'Alembert (1717-1783).

Tiếp theo đó, sự phát triển của cơ học cổ điển đã đạt tới giới hạn với những ứng dụng tuyệt vời. Ví dụ như Pierre-Simon Laplace (1749-1827) đã cải thiện sự chính sáng về sự ra đời của chuyển động các hành tinh nhờ vào phương pháp nhiễu loạn. Urbain Le Verrier (1811-1877) đã tiên đoán trước sự tồn tại của Sao Hải Vương bằng chính phương pháp này. Ngoài ra, ông cũng đã khám phá ra sự gần lại của cận điểm của Sao Thủy. Tuy nhiên chính kết quả này lại đánh dấu một trong những giới hạn của cơ học Newton: kết quả này chỉ có thể được giải thích dựa vào cơ học tương đối. William Rowan Hamilton (1805-1865) đã đề xuất ra phép khai triển chính được biết đến với tên phương trình Hamilton. Chúng ta cũng có thể kể đến Henri Poincaré (1854-1912) với những đóng góp trong cơ học tính toán.

Cuối cùng có rất nhiều sự mở rộng của cơ học cổ điển trong lĩnh vực về các môi trường liên tục (thủy động lực học hoặc môi trường chịu biến dạng).

Chúng ta cũng không được phép quên rằng mặc dù ngày nay đã có rất nhiều những phát minh và khám phá trong cơ học lượng tử và cơ học tương đối ở thế kỉ 20 nhưng những nghiên cứu về hệ hỗn độn trong những năm 1970, về những áp dụng của cơ học cổ điển vẫn là một phần to lớn trong lâu đài vật lý học. Mặt khác, vẫn còn đó nguyên vẹn rất nhiều vấn đề chưa được giải quyết trong cơ học cổ điển, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến dao động kép.

xem Lịch sử cơ học

Phát minh nghiên cứu
Người ta phân biệt các phần khác nhau trong cơ học cổ điển:

Chuyển động học
tiếng Anh: kinematics, tiếng Pháp: cinématique, bắt nguồn từ chữ Hy Lạp κινημα (hay kinema) có nghĩa là chuyển động. Đây là những nghiên cứu mô tả chuyển động nhưng không quan tâm đến nguyên nhân gây ra chuyển động.

Động lực học
tiếng Anh: dynamics, tiếng Pháp: dynamique, bắt nguồn từ chữ Hy Lạp δύναμη (hay dyname) có nghĩa là lực. Đây là những nghiên cứu nhằm thiết lập mối liên hệ giữa chuyển động và những nguyên nhân gây ra nó.

Cũng có thể chia cơ học thành hai nhánh:

Động học
tiếng Anh: kinetics, hay là nghiên cứu mô tả những hệ vật chất đang trong quá trình chuyển động: đây được xem là thủy tổ của hầu như mọi lĩnh vực khác nhau của cơ học. Ở đây, người ta thường xuyên phải định nghĩa những đại lượng cho phép mô tả chuyển động như là động lượng, mômen động lượng...

Tĩnh học
tiếng Anh: statics, hay là nghiên cứu sự cân bằng của các hệ vật chất: nhánh này đã được ngầm bao hàm trong bộ môn phân tích động lực học khi xem rằng vận tốc và gia tốc của mọi thành phần động lực học đều bằng 0.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Khái niệm vật lý


title: Chimarra diaphora

text:
Chimarra diaphora là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Ceraclea ensifera

text:
Ceraclea ensifera là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Loài này có ở miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Cổ bắc.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera miền Cổ bắc
Ceraclea


title: Sericinus montela

text:
The Dragon Swallowtail, Sericinus montela, là một loài bướm ngày thuộc phân họ Parnassiinae, họ bướm đuôi én.
Nó được tìm thấy ở vùng Viễn Đông Nga, Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản.

Hình

Chú thích

Tham khảo

Ackery, P.R., 1975. A guide to the genera và species of Parnassiinae (Lepidoptera: Papilionidae). Bull. Br. Mus. Nat. Hist. Ent. 31: 71-105, plates 1-15.

Liên kết ngoài
TOL
Swallowtails from China

M
Động vật được mô tả năm 1852


title: Khánh Linh (định hướng)

text:
Khánh Linh có thể là tên của:
Tống Khánh Linh: phu nhân của Tôn Trung Sơn, một trong ba chị em họ Tống
Phùng Khánh Linh: nữ ca sĩ kiêm nhạc sĩ Việt Nam
Khánh Linh: nữ ca sĩ nhạc nhẹ Việt Nam
Khánh Linh: nam nghệ sĩ cải lương Việt Nam


title: Pseudospaelotis

text:
Pseudospaelotis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae
Noctuinae


title: Manaria (Buccinidae)

text:
Manaria là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Các loài
Các loài trong chi Manaria gồm có:
 Manaria brevicaudata (Schepman, 1911)
 Manaria burkeae Garcia, 2008
 Manaria canetae (Clench & Aguayo, 1944)
 Manaria chinoi Fraussen, 2005
 Manaria clandestina Bouchet & Waren, 1986
 Manaria formosa Bouchet & Waren, 1986
 Manaria fusiformis (Clench & Aguayo, 1941)
 Manaria galatheae (Powell, 1958)
 Manaria kuroharai Azuma, 1960
 Manaria lirata Azuma, 1960
 Manaria makassarensis Bouchet & Waren, 1986
 Manaria thurstoni Smith, 1906
 synonym
 Manaria insularis Okutani, 1986: đồng nghĩa của Chryseofusus chrysodomoides (Schepman, 1911)

Chú thích

Tham khảo

Buccinidae


title: Vùng đô thị Houston

text:
Houston-Sugar Land-Baytown là một vùng đô thị gồm 10 quận ở bang Texas, Hoa Kỳ. Trung tâm vùng đô thị là thành phố Houston.
Sân bay chính của vùng đô thị là Sân bay liên lục địa George Bush.
Houston-Sugar Land-Baytown là vùng đô thị được xác định bởi Văn phòng Quản lý và Ngân sách. Khu vực nằm dọc theo khu vực bờ biển vùng Vịnh trong tiểu bang Texas. Các khu vực đô thị là một cách thông tục gọi là "Houston Mở rộng" hay "Đại đô thị Houston" và nằm trong khu vực Đông Nam Texas, phía tây của Tam giác vàng.

Houston-Sugar Land-Baytown là khu vực đô thị lớn thứ sáu tại Hoa Kỳ với dân số 5.946.800 người theo Thống Kê Dân số Hoa Kỳ ước tính năm 2010, dân số của khu vực đô thị là trung tâm trong thành phố Houston, trung tâm kinh tế lớn nhất và văn hóa trung tâm của miền Trung Nam Hoa Kỳ với dân số 2,3 triệu người.

Vùng đô thị Houston là một trong số các khu vực đô thị phát triển nhanh nhất tại Hoa Kỳ. Khu vực tăng trưởng dân số 25,2% giữa các cuộc điều tra dân số năm 1990 và 2000, với tổng mức tăng dân số 950.000 người trong khi dân số của quốc gia tăng 13,2% so với cùng kỳ. Từ năm 2000 đến 2007, mức tăng dân số là 912.994 người.

Các khu vực dân cư

Các quận

Có 10 quận ở khu vực thống kê đô thị Houston–Sugar Land–Baytown xác định bởi Cục Điều tra dân số Hoa Kỳ Census. Dân số theo điều tra năm 2010.
 Quận Harris – 4.092.459
 Quận Fort Bend – 585.375
 Quận Montgomery – 455.746
 Quận Brazoria – 313.166
 Quận Galveston – 291.309
 Quận Liberty – 75.643
 Quận Waller – 43.205
 Quận Chambers – 35.096
 Quận Austin – 28.417
 Quận San Jacinto – 26.384
 Tổng cộng khu vực thống kê đô thị – 5.946.800

Tham khảo

Thành phố của Texas


title: Hành lang núi Hood

text:
Hành lang Núi Hood là một phần đất của tiểu bang Oregon nằm giữa Sandy và Government Camp. Nó được đặt tên theo tên Núi Hood và đã từng phục vụ người du hành đi lại hai chiều kể từ những thời của những người bản thổ Mỹ và các di dân Hoa Kỳ trên Đường mòn Oregon.

Nó bao gồm những cộng đồng chưa được tổ chức như sau (từ đông sang tây):
Government Camp
Rhododendron
Faubion
Zigzag
Welches
Wemme
Mountain Air
Salmon
Brightwood
Sleepy Hollow
Alder Creek
Marmot
Cherryville
một số cộng đồng nhỏ và các khu cư dân đồng quê khác
và thành phố được tổ chức là
Sandy

Hành lang ngày nay bao gồm một phần của Đường Barlow lịch sử và một phần của Đường ngắm cảnh Núi Hood. Quốc lộ Hoa Kỳ 26 đi qua hành lang này, đôi khi chạy dọc theo Sông Sandy.

Theo Điều tra Dân số Hoa Kỳ năm 2000, phần lớn hành lang đã được thống nhất thành một làng duy nhất đó là Làng Núi Hood. Tháng 12 năm 2005, các cộng đồng từ Rhododendron đến Marmot đã nộp đơn xin Quận Clackamas thành lập một làng khác gọi là Các làng tại Núi Hood.

Tham khảo

Vùng của Oregon


title: Hylaeus oblitus

text:
Hylaeus oblitus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

O
Động vật được mô tả năm 1970


title: Peripontius terminatus

text:
Peripontius terminatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Peripontius


title: Orignolles

text:
Nuaillé-sur-Boutonne là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 21-62 mét trên mực nước biển.

Thị trấn nằm ở tả ngạn sông Boutonne, sông tạo thành phần lớn ranh giới phía tây thị trấn.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Charente-Maritime


title: Entraygues-sur-Truyère

text:
Entraygues-sur-Truyère là một xã trong vùng Occitanie, thuộc tỉnh Aveyron, quận Rodez, tổng Entraygues-sur-Truyère. Tọa độ địa lý của xã là 44° 38' vĩ độ bắc, 02° 34' kinh độ đông. Entraygues-sur-Truyère nằm trên độ cao trung bình làm mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 222 mét và điểm cao nhất là 744 mét. Xã có diện tích 30,15 km², dân số vào thời điểm 1999 là 1267 người; mật độ dân số là 42 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 History on Aveyron.com

Entrayguessurtruyere


title: Trentepohlia cariniceps

text:
Trentepohlia cariniceps là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Leucosyrinx dalli

text:
Leucosyrinx dalli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Leucosyrinx


title: Các chủ đề trong mật mã học

text:
Đây là bài nhằm phân loại, sắp xếp theo chủ đề các bài trong lĩnh vực mật mã học.

Các thuật toán mã hóa cổ điển
 Mật mã khóa tự động
 Mật mã hoán vị
 Mật mã thay thế đa ký tự
 Mật mã Vigenère
 Mật mã thay thế đa hình
 Mật mã Playfair
 Mật mã Hill
 Mật mã thay thế
 Mật mã Caesar
 ROT13
 Mật mã Affine
 Mật mã Atbash
 Mật mã dịch chuyển
 Scytale
 Grille
 Mật mã VIC (hệ thống mật mã bằng tay khá phức tạp được sử dụng bởi ít nhất một điệp viên Liên Xô vào đầu thập kỷ 1950—vào thời điểm đó là khá an toàn)

Các bản mã hóa nổi tiếng
 Xem Danh sách các bản mã hóa nổi tiếng

Tấn công vào các thuật toán mã hóa cổ điển

 Frequency analysis
 Index of coincidence

Các tổ chức, dự án liên quan tới thuật toán, tiêu chuẩn mật mã

Các tổ chức tiêu chuẩn
 the Federal Information Processing Standards Publication program (run by NIST to produce standards in many areas to guide operations of the US Federal government; many FIPS Pubs are cryptography related, ongoing)
 the ANSI standardization process (produces many standards in many areas; some are cryptography related, ongoing)
 ISO standardization process (produces many standards in many areas; some are cryptography related, ongoing)
 IEEE standardization process (produces many standards in many areas; some are cryptography related, ongoing)
 IETF standardization process (produces many standards (called RFCs) in many areas; some are cryptography related, ongoing)
See Cryptography standards

Các tổ chức liên quan tới mật mã
 NSA internal evaluation/selections (surely extensive, nothing is publicly known of the process or its results for internal use; NSA is charged with assisting NIST in its cryptographic responsibilities)
 GCHQ internal evaluation/selections (surely extensive, nothing is publicly known of the process or its results for GCHQ use; a division of GCHQ is charged with developing and recommending cryptographic standards for the UK government)
 DSD Australian SIGINT agency - part of ECHELON
 Communications Security Establishment (CSE) — Canadian intelligence agency.

Các dự án mở
 Quá trình thiết kế DES do (NBS tổ chức, kết thúc năm 1976.
 the RIPE division of the RACE project (sponsored by the European Union, ended mid-'80s)
 Cuộc thi thiết kế AES (NIST tài trọ; kết thúc năm 2001)
 the NESSIE Project (evaluation/selection program sponsored by the European Union; ended 2002)
 the CRYPTREC program (Japanese government sponsored evaluation/recommendation project; draft recommendations published 2003)
 the Internet Engineering Task Force (technical body responsible for Internet standards—the Request for Comment series: ongoing)
 the CrypTool project (eLearning programme in English and German; freeware; exhaustive educational tool about cryptography and cryptanalysis)

Hàm băm mật mã
 Hàm băm mật mã
 Message authentication code
 Keyed-hash message authentication code
 EMAC (NESSIE selection MAC)
 HMAC (NESSIE selection MAC; ISO/IEC 9797-1, FIPS and IETF RFC)
 TTMAC còn gọi là Two-Track-MAC (NESSIE selection MAC; K.U.Leuven (Belgium) & debis AG (Germany))
 UMAC (NESSIE selection MAC; Intel, UNevada Reno, IBM, Technion, & UCal Davis)
 MD5 (one of a series of message digest algorithms by Prof Ron Rivest of MIT; 128 bit digest)
 SHA-1 (developed at NSA 160-bit digest, an FIPS standard; the first released version was defective and replaced by this; NIST/NSA have released several variants with longer 'digest' lengths; CRYPTREC recommendation (limited))
 SHA-256 (NESSIE selection hash function, FIPS 180-2, 256 bit digest; CRYPTREC recommendation)
 SHA-384 (NESSIE selection hash function, FIPS 180-2, 384 bit digest; CRYPTREC recommendation)
 SHA-512 (NESSIE selection hash function, FIPS 180-2, 512 bit digest; CRYPTREC recommendation)
 RIPEMD-160 (developed in Europe for the RIPE project, 160-bit digest;CRYPTREC recommendation (limited))
 Tiger (by Ross Anderson et al)
 Snefru
 Whirlpool (NESSIE selection hash function, Scopus Tecnologia S.A. (Brazil) & K.U.Leuven (Belgium))

Các thuật toán mã hóa khóa công cộng/bí mật
 ACE-KEM (NESSIE selection asymmetric encryption scheme; IBM Zurich Research)
 ACE Encrypt
 Chor-Rivest
 Diffie-Hellman (key agreement; CRYPTREC recommendation)
 El Gamal (discrete logarithm)
 Elliptic curve cryptography (discrete logarithm variant)
 PSEC-KEM (NESSIE selection asymmetric encryption scheme; NTT (Japan); CRYPTREC recommendation only in DEM construction w/SEC1 parameters))
 ECIES (Elliptic Curve Integrated Encryption System; Certicom Corp)
 ECIES-KEM
 ECDH (Elliptic Curve Diffie-Hellman key agreement; CRYPTREC recommendation)
 EPOC
 Merkle-Hellman (knapsack scheme)
 McEliece
 NTRUEncrypt
 RSA (factoring)
 RSA-KEM (NESSIE selection asymmetric encryption scheme; ISO/IEC 18033-2 draft)
 RSA-OAEP (CRYPTREC recommendation)
 Rabin cryptosystem (factoring)
 Rabin-SAEP
 HIME(R)
 XTR

Các thuật toán tạo chữ ký số
 Digital Signature Algorithm (from NSA, part of the Digital Signature Standard (DSS); CRYPTREC recommendation)
 Elliptic Curve DSA (NESSIE selection digital signature scheme; Certicom Corp); CRYPTREC recommendation as ANSI X9.62, SEC1)
 Schnorr signatures
 RSA signatures
 RSA-PSS (NESSIE selection digital signature scheme; RSA Laboratories); CRYPTREC recommendation)
 RSASSA-PKCS1 v1.5 (CRYPTREC recommendation)
 Nyberg-Rueppel signatures
 MQV protocol
 Gennaro-Halevi-Rabin signature scheme
 Cramer-Shoup signature scheme
 One-time signatures
 Lamport signature scheme
 Bos-Chaum signature scheme
 Undeniable signatures
 Chaum-van Antwerpen signature scheme
 Fail-stop signatures
 Ong-Schnorr-Shamir signature scheme
 Birational permutation scheme
 ESIGN
 ESIGN-D
 ESIGN-R
 Direct anonymous attestation
 NTRUSign
 SFLASH (NESSIE selection digital signature scheme (esp for smartcard applications and similar); Schlumberger (France))
 Quartz

Nhận thực khóa
 Key authentication
 Public key infrastructure
 X.509
 Public key certificate
 Certificate authority
 Certificate revocation list
 ID-based cryptography
 Certificate-based encryption
 Secure key issuing cryptography
 Certificateless cryptography
 Merkle tree

Mô hình định dạng ẩn danh
 GPS (NESSIE selection anonymous identification scheme; École Normale Supérieure, France Télécom, & La Poste)

Các thuật toán mã hóa đối xứng
 Stream ciphers
 A5/1, A5/2 (cyphers specified for the GSM cellular telephone standard)
 BMGL
 Chameleon
 FISH (by Siemens AG)
 WWII 'Fish' cyphers
 Geheimfernschreiber (WWII mechanical onetime pad by Siemens AG, called STURGEON by Bletchley Park)
 Schlusselzusatz (WWII mechanical onetime pad by Lorenz, called tunny by Bletchley Park)
 HELIX
 ISAAC (intended as a PRNG)
 Leviathan (cipher)
 LILI-128
 MUG1 (CRYPTREC recommendation)
 MULTI-S01 (CRYPTREC recommendation)
 One-time pad (Vernam and Mauborgne, patented mid-'20s; an extreme stream cypher)
 Panama
 Pike (improvement on FISH by Ross Anderson)
 RC4 (ARCFOUR) (one of a series by Prof Ron Rivest of MIT; CRYPTREC recommendation (limited to 128-bit key))
 CipherSaber (RC4 variant with 10 byte random IV, easy to implement)
 SEAL
 SNOW
 SOBER
 SOBER-t16
 SOBER-t32
 WAKE
 Block ciphers
 Block cipher modes of operation
 Product cipher
 Feistel cipher (block cypher design pattern by Horst Feistel)
 Advanced Encryption Standard (128 bit block; NIST selection for the AES, FIPS 197, 2001—by Joan Daemen và Vincent Rijmen; NESSIE selection; CRYPTREC recommendation)
 Anubis (128-bit block)
 BEAR (block cypher built from stream cypher and hash function, by Ross Anderson)
 Blowfish (128 bit block; by Bruce Schneier, et al)
 Camellia (128 bit block; NESSIE selection (NTT & Mitsubishi Electric); CRYPTREC recommendation)
 CAST-128 (CAST5) (64 bit block; one of a series of algorithms by Carlisle Adams và Stafford Tavares, who are insistent (indeed, adamant) that the name is not due to their initials)
 CAST-256 (CAST6) (128-bit block; the successor to CAST-128 and a candidate for the AES competition)
 CIPHERUNICORN-A (128 bit block; CRYPTREC recommendation)
 CIPHERUNICORN-E (64 bit block; CRYPTREC recommendation (limited))
 CMEA — cipher used in US cellphones, found to have weaknesses.
 CS-Cipher (64 bit block)
 Data Encryption Standard (DES) (64 bit block; FIPS 46-3, 1976)
 DEAL — an AES candidate derived from DES
 DES-X A variant of DES to increase the key size.
 FEAL
 GDES — a DES variant designed to speed up encryption.
 Grand Cru (128 bit block)
 Hierocrypt-3 (128 bit block; CRYPTREC recommendation))
 Hierocrypt-L1 (64 bit block; CRYPTREC recommendation (limited))
 International Data Encryption Algorithm (IDEA) (64 bit block -- James Massey & X Lai of ETH Zurich)
 Iraqi Block Cipher (IBC)
 KASUMI (64-bit block; based on MISTY1, adopted for next generation W-CDMA cellular phone security)
 KHAZAD (64-bit block designed by Barretto and Rijmen)
 Khufu and Khafre (64-bit block ciphers)
 LION (block cypher built from stream cypher and hash function, by Ross Anderson)
 LOKI89/91 (64-bit block ciphers)
 LOKI97 (128-bit block cipher, AES candidate)
 Lucifer (by Tuchman et al of IBM, early 1970s; modified by NSA/NBS and released as DES)
 MAGENTA (AES candidate)
 Mars (AES finalist, by Don Coppersmith et al)
 MISTY1 (NESSIE selection 64-bit block; Mitsubishi Electric (Japan); CRYPTREC recommendation (limited))
 MISTY2 (128 bit block: Mitsubishi Electric (Japan))
 Nimbus (64 bit block)
 Noekeon (128 bit block)
 NUSH (variable block length (64 - 256 bits))
 Q (128 bit block)
 RC2 64-bit block, variable key length.
 RC6 (variable block length; AES finalist, by Ron Rivest et al)
 RC5 (by Ron Rivest)
 SAFER (variable block length)
 SC2000 (128 bit block; CRYPTREC recommendation)
 Serpent (128 bit block; AES finalist by Ross Anderson, Eli Biham, Lars Knudsen)
 SHACAL-1 (256-bit block)
 SHACAL-2 (256-bit block cypher; NESSIE selection Gemplus (France))
 Shark (grandfather of Rijndael/AES, by Daemen and Rijmen)
 Square (father of Rijndael/AES, by Daemen and Rijmen)
 3-Way (96 bit block by Joan Daemen)
 TEA (by David Wheeler & Roger Needham)
 Triple DES (by Walter Tuchman, leader of the Lucifer design team—not all triple uses of DES increase security, Tuchman's does; CRYPTREC recommendation (limited), only when used as in FIPS Pub 46-3)
 Twofish (128 bit block; AES finalist by Bruce Schneier, et al)
 XTEA (by David Wheeler & Roger Needham)
 Polyalphabetic substitution machine cyphers
 Enigma (WWII German rotor cypher machine—many variants, many user networks for most of the variants)
 Purple (highest security WWII Japanese Foreign Office cypher machine; by Japanese Navy Captain)
 SIGABA (WWII US cypher machine by William Friedman, Frank Rowlett, et al)
 TypeX (WWII UK cypher machine)
 Hybrid code/cypher combinations
 JN-25 (WWII Japanese Navy superencyphered code; many variants)
 Naval Cypher 3 (superencrypted code used by the Royal Navy in the 30s and into WWII)
 Visual cryptography

Classified cryptography (Hoa Kỳ)
 EKMS NSA's Electronic Key Management System
 FNBDT NSA's secure narrow band voice standard
 Fortezza encryption based on portable crypto token in PC Card format
 KW-26 ROMULUS teletype encryptor (1960s - 1980s)
 KY-57 VINSON tactical radio voice encryption
 SINCGARS tactical radio with cryptographically controlled frequency hopping
 STE secure telephone
 STU-III older secure telephone
 TEMPEST prevents compromising emanations
 Type 1 products

Phá mã
 Passive attack
 Chosen plaintext attack
 Chosen ciphertext attack
 Adaptive chosen ciphertext attack
 Brute force attack
 Cryptographic key length
 Unicity distance
 Cryptanalysis
 Meet-in-the-middle attack
 Differential cryptanalysis
 Linear cryptanalysis
 Slide attack cryptanalysis
 Algebraic cryptanalysis
 XSL attack
 Mod n cryptanalysis

Khóa yếu và mật mã dựa trên mật khẩu
 Brute force attack
 Dictionary attack
 Related key attack
 Key derivation function
 Weak key
 Password
 Password-authenticated key agreement
 Passphrase
 Salt

Trao đổi khóa
 Lôgic BAN
 Giao thức Needham-Schroeder
 Giao thức Otway-Rees
 Giao thức Wide Mouth Frog
 Giao thức Diffie-Hellman
 Man-in-the-middle attack

Vấn đề tạo số ngẫu nhiên trong mật mã
 PRNG
 CSPRNG
 Hardware random number generators
 Blum Blum Shub
 Yarrow (by Schneier, et al)
 Fortuna (by Schneier, et al)
 ISAAC
 RPNG based on SHA-1 in ANSI X9.42-2001 Annex C.1 (CRYPTREC example)
 PRNG based on SHA-1 for general purposes in FIPS Pub 186-2 (inc change notice 1) Appendix 3.1 (CRYPTREC example)
 PRNG based on SHA-1 for general purposes in FIPS Pub 186-2 (inc change notice 1) revised Appendix 3.1 (CRYPTREC example)

Thông tin ẩn danh
 Dining cryptographers protocol (by David Chaum)
 Anonymous remailer
 pseudonymity
 anonymous internet banking
 Onion Routing

Các vấn đề luật pháp
 Cryptography as free speech
 Bernstein v. United States
 DeCSS
 Phil Zimmermann
 Export of cryptography
 Key escrow và Clipper Chip
 Digital Millennium Copyright Act
 Digital Rights Management (DRM)
 Cryptography patents
 RSA (now public domain)
 David Chaum and digital cash
 Cryptography and law enforcement
 Wiretaps
 Espionage
 Cryptography laws in different nations
 Official Secrets Act (Anh Quốc)
 Regulation of Investigatory Powers Act 2000 (Anh Quốc)

Thuật ngữ
 Cryptographic key
 Cipher
 Ciphertext
 Plaintext
 Code
 Tabula recta

Sách và các ấn bản
 Books on cryptography
 Important publications in cryptography

Các nhà mật mã học
 See List of cryptographers

Sử dụng các kỹ thuật mật mã
 Commitment schemes
 Secure multiparty computations
 Electronic voting
 Authentication
 Digital signatures
 Cryptographic engineering
 Crypto systems

Các vấn đề khác
 Echelon
 Espionage
 IACR
 Ultra
 Security engineering
 SIGINT
 Steganography
 Cryptographers
 SSL
 Quantum cryptography
 Crypto-anarchism
 Cypherpunk
 Key escrow
 Zero-knowledge proofs
 Random oracle model
 Blind signature
 Blinding (cryptography)
 Digital timestamping
 Secret sharing
 Trusted operating systems
 Oracle (cryptography)

Các hệ thống mật mã mã nguồn mở (thuật toán + giao thức + thiết kế hệ thống)
 PGP (a name for any of several related crypto systems, some of which, beginning with the acquisition of the name by Network Associates, have not been Free Software in the GNU sense)
 FileCrypt (an open source/commercial command line version of PGP from Veridis of Denmark, see PGP)
 GPG (an open source implementation of the OpenPGP IETF standard crypto system)
 SSH (Secure SHell implementing cryptographically protected variants of several common Unix utilities, First developed as open source in Finland by Tatu Ylonen. There is now OpenSSH, an open source implementation supporting both SSH v1 and SSH v2 protocols. There are also commercial implementations.
 IPsec (Internet Protocol Security IETF standard, a mandatory component of the IPv6 IETF standard)
 Free S/WAN (an open source implementation of IPsec)

Tham khảo

Mật mã học


title: Diplectrona atra

text:
Diplectrona atra là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Diplectrona


title: Andrena mojavensis

text:
Andrena mojavensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Linsley & MacSwain mô tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1955


title: Pusillina benzi

text:
Pusillina benzi là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pusillina


title: Castelletto Monferrato

text:
Castelletto Monferrato (Castlèt Monfrà in Piemontese) là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 70 km về phía đông của Torino và khoảng 8 km về phía tây bắc của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.511 người và diện tích là 9,4 km².

Đô thị Castelletto Monferrato có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Giardinetto and Gerlotti.

Castelletto Monferrato giáp các đô thị: Alessandria, Quargnento, và San Salvatore Monferrato.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: They-sous-Vaudemont

text:
They-sous-Vaudemont  là một xã thuộc tỉnh Meurthe-et-Moselle trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 363 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Theysousvaudemont


title: Aglymbus instriolatus

text:
Aglymbus instriolatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Zimmermann miêu tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Aglymbus


title: Goldbeck

text:
Goldbeck là một đô thị thuộc huyện Stendal, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Goldbeck có diện tích km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1610 người.

Tham khảo


title: Cardiophorus samburensis

text:
Cardiophorus samburensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Ptychochromis ernestmagnusi

text:
Ptychochromis ernestmagnusi là một loài cá thuộc họ cichlid. Hiện tại, loài này chỉ được biết đến ở sông Mananara du Nord miền đông bắc Madagascar, nhưng có thể nó phân bố ở phạm vi rộng hơn.

Chú thích

Tham khảo

Ptychochromis
Fish of Madagascar
Động vật được mô tả năm 2010


title: 17914 Joannelee

text:
17914 Joannelee (1999 FA54) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 17914 Joannelee

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Camerata Picena

text:
Camerata Picena là một đô thị ở tỉnh Ancona trong vùng Marche, nằm cách 14 km về phía tây nam của Ancona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.802 và diện tích là 11,6 km².

Camerata Picena giáp các đô thị sau: Agugliano, Ancona, Chiaravalle, Falconara Marittima, Jesi.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Ancona


title: Sultanganj

text:
Sultanganj là một thành phố và là một khu vực quy hoạch (notified area) của quận Bhagalpur thuộc bang Bihar, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sultanganj có dân số 41.812 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Sultanganj có tỷ lệ 52% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 60%, và tỷ lệ cho phái nữ là 43%. Tại Sultanganj, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Bihar


title: Timmenrode

text:
Timmenrode là một đô thị thuộc huyện Harz, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Timmenrode có diện tích 6,28 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1068 người.

Tham khảo


title: Hexatoma decurvata

text:
Hexatoma decurvata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Natri vanadat

text:
Natri vanadat là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học Na3VO4. Nó chứa ion tứ diện VO43−. Nó là chất ức chế của các enzym như protein tyrosin phosphataza, ankalin phosphataza và một số ATPaza, hoạt động chủ yếu như chất tương tự phosphat. Ion VO43− có thể đảo ngược thành trung tâm hoạt động của các protein tyrosin phosphataza.

Nó thường được thêm vào các dung dịch đệm dùng trong phân tích protein trong sinh học phân tử. Mục đích là bảo vệ sự photphoryl hóa protein bằng cách ức chế sự tồn tại của phosphataza nội sinh trong hỗn hợp dịch thủy phân tế bào. Nó dùng ở nồng độ làm việc cuối cùng khoảng 1–10 μM. Nó là chất độc khi nuốt, ngậm hay tiếp xúc với da.

Tham khảo

Đọc thêm
Swarup, G. et al.  Biochem. Biophys. Res. Comm. 107: 1104–1109 (1982).

Xem thêm
Natri metavanadat

Hợp chất natri
Hợp chất vô cơ
Muối vanadat


title: Lahstedt

text:
Lahstedt là một đô thị của huyện Peine, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 43,6 km². Đô thị này có cự ly khoảng11 km về phía nam của Peine, và 20 km về phía tây của Braunschweig.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Peine


title: Sởi

text:
Sởi (tiếng Anh: measles) là bệnh có tầm quan trọng đặc biệt trong nhi khoa. Trước đây bệnh xảy ra rất thường xuyên và có tỷ lệ lây nhiễm cũng như tử vong rất cao nhưng hiện nay không còn phổ biến nhờ vào chương trình tiêm chủng mở rộng. Sởi là một bệnh nhiễm virus cấp tính đặc trưng ở giai đoạn cuối bằng ban dạng dát-sẩn xuất hiện tuần tự từ cổ, mặt, ngực, thân, chân tay kèm theo sốt cao.

Nguyên nhân gây bệnh
Nguyên nhân gây bệnh là virus sởi. Đây là một loại virus ARN thuộc chi Morbilivirus nằm trong họ Paramyxoviridae. Hiện nay người ta chỉ phát hiện một típ huyết thanh virus sởi. Trong giai đoạn tiền triệu và một thời gian ngắn sau khi phát ban, virus sởi có thể được tìm thấy trong dịch tiết mũi hầu, máu và nước tiểu. Virus có thể hoạt động sau khi để 34 giờ ở nhiệt độ phòng.

Dịch bệnh và thống kê

Năm 2014
Theo báo cáo của Tổ chức y tế Thế giới WHO, chỉ tính riêng 3 tháng đầu năm 2014 đã ghi nhận gần 56.000 trường hợp mắc sởi, tại 75 quốc gia trên thế giới. Các quốc gia có số mắc bệnh cao trong năm 2014 là: Philippines với hơn 17.600 ca mắc và 69 ca tử vong (đã tuyên bố dịch), Trung Quốc với 26.000 ca mắc. Theo đó, cứ mỗi một giờ trôi qua, trên toàn cầu có 14 trẻ tử vong do sởi.

Tại Việt Nam, trong dịch sởi đầu năm 2014, đến ngày 19 tháng 4 đã có  số ca mắc 8.500 và có ít nhất 114 ca tử vong.

Vào ngày  22 tháng 1 năm 2014, Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố và chứng nhận Colombia miễn nhiễm và không còn bệnh sởi và trở thành quốc gia Mỹ Latinh đầu tiên  chấm dứt bệnh sởi trong lãnh thổ của họ.

Dịch tễ
Sởi có thể gây dịch khắp nơi trên thế giới. Trong quá khứ, các vụ dịch thường xảy ra cứ mỗi 2 đến 4 năm vào mùa xuân ở các thành phố lớn, khi mà số lượng một nhóm trẻ không có miễn dịch với sởi đủ lớn. Sởi ít khi biểu hiện thầm lặng. Trước khi có vaccine sởi, lứa tuổi mắc bệnh thường gặp nhất là 5 đến 10 tuổi. Những người sinh trước năm 1957 được coi như có miễn dịch tự nhiên với sởi vì lúc đó sởi lưu hành rất phổ biến.

Hiện nay bệnh thường gặp ở trẻ ở độ tuổi trước khi đi học không được tiêm chủng ngừa sởi. Ở Việt Nam, sởi vẫn còn là một bệnh tương đối thường gặp mặc dù tỷ lệ mắc đã giảm rõ rệt so với trước khi có chương trình tiêm chủng mở rộng.

Lây truyền
Sởi là một bệnh dễ lây lan: trong gia đình nếu có một người bị bệnh thì có đến 90% những người chưa có miễn dịch sẽ bị nhiễm bệnh. Người bệnh phát tán virus mạnh nhất là vào giai đoạn tiền triệu (giai đoạn xuất tiết) thông qua các hạt nhỏ bắn ra khi ho, khi nói chuyện hoặc khi tiếp xúc. Điều đáng nói ở đây là giai đoạn lây lan mạnh này xuất hiện vào lúc khi bệnh chưa được chẩn đoán, do đó, dĩ nhiên cũng không có biện pháp phòng ngừa. Trẻ sơ sinh được mẹ truyền các kháng thể miễn dịch thông qua nhau thai. Lượng kháng thể có thể tồn tại từ 4 đến 6 tháng, do vậy trẻ ít khi mắc bệnh trong giai đoạn này. Tuy vậy, một số bằng chứng cho thấy kháng thể từ mẹ có thể bảo vệ trẻ đến tháng thứ 9 sau khi sinh. Đây là lý do tiêm chủng ngừa sởi thường được thực hiện trước 12 tháng (xin xem phần sau).

Bệnh sinh
Những tổn thương đặc trưng của sởi xuất hiện ở da, niêm mạc mũi hầu, phế quản, niêm mạc đường tiêu hóa và kết mạc mắt. Tại đây xuất hiện các dịch xuất tiết thanh mạc và sự tăng sinh của các tế bào đơn nhân và một số tế bào đa nhân quanh mao mạch. Các tổ chức bạch huyết cũng tăng sinh thường gặp nhất là ở ruột thừa, nơi có thể tìm thấy các tế bào khổng lồ đa nhân (tế bào khổng lồ hệ võng nội mô Warthin - Finkeldey). Biểu hiện ở da là những tổn thương các tuyến đưới da và lỗ chân lông. Hạt Koplik cũng chứa các chất xuất tiết thanh dịch và sự tăng sinh các tế bào nội mô tương tự như ở da. Viêm phổi kẽ là do các tế bào khổng lồ Hecht. Viêm phổi cũng do bội nhiễm vi khuẩn. Trong một số trường hợp viêm não, quá trình thoái hóa myeline có thể xảy ra quanh khoảng mạch trong não và tủy sống. Trong viêm não toàn bộ xơ hóa bán cấp (SSPE: Subacute Sclerosing PanEncephalitis) hay còn gọi viêm não chậm, sự hiện diện của virus trong các hạt vùi nội bào tương và trong nhân gây nên sự thoái hóa từ từ và tiến triển của vỏ não (chất xám) và chất trắng.

Biểu hiện lâm sàng
Sởi biểu hiện trên lâm sàng qua ba giai đoạn:
 Giai đoạn ủ bệnh.
 Giai đoạn tiền triệu với dấu hiệu nội ban (còn gọi là hạt Koplik).
 Giai đoạn cuối với ban dát - sẩn và sốt cao.

Giai đoạn ủ bệnh
Thời kỳ ủ bệnh thường kéo dài từ 10 đến 12 ngày là thời gian từ khi trẻ bị nhiễm virus gây bệnh đến khi xuất hiện những dấu hiệu đầu tiên của giai đoạn tiền triệu. Trong giai đoạn này trẻ không biểu hiện triệu chứng gì của bệnh.

Giai đoạn tiền triệu
Giai đoạn tiền triệu thường kéo dài 5 đến 15 ngày được đặc trưng bởi sốt mức độ nhẹ đến vừa, ho khan, chảy mũi nước, viêm kết mạc mắt. Những triệu chứng này hầu như luôn luôn xảy ra trước khi nội ban xuất hiện. Nội ban hay hạt Koplik là dấu hiệu chỉ điểm của bệnh. Nội ban xuất hiện ở khẩu cái cứng hoặc khẩu cái mềm (vòm họng). Hạt Koplik là những hạt nhỏ bằng hạt cát, màu trắng ngà, xung quanh có viền đỏ. Hạt thường xuất hiện và biến mất nhanh trong vòng 12 đến 24 giờ. Kết mạc mắt có thể bị viêm đỏ và có dấu hiệu sợ ánh sáng. Người bệnh thường có ho khan tức ho không có đàm. Đôi khi giai đoạn tiền triệu biểu hiện bằng những triệu chứng nặng nề như sốt cao, co giật hoặc thậm chí viêm phổi.

Giai đoạn phát ban

Đây là giai đoạn điển hình nhất của bệnh với triệu chứng phát ban tuần tự trên da. Ban thường xuất hiện đầu tiên ở vùng chân tóc phía sau tai, sau đó xuất hiện ở mặt và lan dần xuống phía dưới trong vòng 24 đến 48 giờ. Ban sởi là những ban dạng dát-sẩn hơi nổi lên trên bề mặt da, sờ mịn như nhung và không đau, không hoặc ít ngứa, không sinh mủ. Trong trường hợp nhẹ, ban thường đứng gần nhau nhưng riêng rẽ. Trong trường hợp nặng, ban có xu hướng hợp với nhau làm thành những ban lớn hơn, thậm chí từng mảng xuất huyết (sởi đen). Trong thể đặc biệt nặng, ban có thể có dấu hiệu xuất huyết. Khi ban lan đến chân thì sốt cũng đột ngột giảm đi nếu không có biến chứng. Sau đó ban cũng nhạt dần và mất đi đúng theo tuần tự nó đã xuất hiện, nghĩa là cũng từ trên xuống dưới. Sau khi ban mất đi, trên da còn lại những dấu màu sậm lốm đốm như vằn da báo.

Sởi không điển hình
Một số trường hợp bệnh sởi biểu hiện không giống như miêu tả ở trên như trong trường hợp bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch, ban có thể không điển hình. Các bệnh này thường là bệnh nhân AIDS, hội chứng thận hư, điều trị thuốc ức chế miễn dịch...

Chẩn đoán
 Chẩn đoán chủ yếu dựa vào yếu tố dịch tễ (tiếp xúc nguồn lây) và biểu hiện lâm sàng với những dấu hiệu và triệu chứng miêu tả ở trên. trong đó việc phát hiện nội ban và ngoại ban tuần tự có ý nghĩa quyết định. Xét nghiệm cận lâm sàng chỉ có ý nghĩa nghiên cứu hơn là phục vụ cho công tác điều trị.
 Trong giai đoạn tiền triệu, có thể phát hiện các tế bào khổng lồ đa nhân từ bệnh phẩm ngoáy mũi họng.
 Công thức máu có thể cho thấy giảm tế bào đa nhân trung tính và tăng tương đối tế bào lympho. Khi bội nhiễm vi khuẩn gây viêm tai giữa hay viêm phổi thì tế bào đa nhân trung tính có thể tăng cao. Đây cũng là dấu hiệu có ích trong phát hiện biến chứng bội nhiễm.
 Dịch não tủy chỉ thực hiện khi trẻ có biểu hiện tổn thương thần kinh. Trong trường hợp này, protein tăng cao, tế bào ít tăng và chủ yếu là các tế bào lympho, glucose dịch não tủy bình thường.
 Kháng thể có thể phát hiện được khi xuất hiện ban trên lâm sàng. Kháng thể IgM cho biết tình trạng nhiễm trùng cấp tính. Kháng thể IgG cho biết bệnh nhân đã được miễn dịch do tiêm chủng hay mắc bệnh trước đó. IgG cũng là kháng thể duy nhất mẹ truyền cho con qua nhau thai và có tác dụng bảo vệ trẻ trong khoảng 4 đến 6 tháng đầu đời.
 Phân lập virus bằng cách cấy trên tế bào phôi người hoặc tế bào thận khỉ. Những thay đổi bệnh lý tế bào thường xảy ra trong khoảng 5-10 ngày với sự xuất hiện các tế bào khổng lồ đa nhân cùng với các hạt vùi trong nhân tế bào.

Chẩn đoán phân biệt
Cần chẩn đoán phân biệt với:
 Sởi Đức (rubella): Ban ít hơn sởi, sốt cũng nhẹ nhàng hơn.thường có hạch sau tai
 Đào ban ấu nhi (roseola infantum) do HHV 6: thường gặp ở trẻ nhũ nhi. Ban có hình dạng giống ban sởi nhưng thường xuất hiện khi sốt giảm đột ngột và thường xuất hiện đầu tiên ở bụng. Kết mạc mắt không viêm còn trong sởi kết mạc viêm đỏ gây nên biểu hiện mắt kèm nhèm trên lâm sàng.
 Nhiễm virus như echovirus, Coxackievirus và adenovirus: ban cũng không đặc trưng như ban sởi.
 Tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm trùng do Epstein Barr virus: ban ít hơn nhưng cũng có thể xuất hiện dày lên khi dùng thuốc ampicilline. Bệnh thường kèm theo viêm họng đôi khi có mủ, sưng hạch cổ, gan lách to...
 Toxopalasmosis.
 Nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu: bệnh thường nặng nề với bối cảnh sốc trụy mạch, ban lan nhanh và không theo tuần tự, ban thường có hình sao, xuất huyết màu tím thẫm (tử ban).
 Sốt tinh hồng nhiệt.
 Các bệnh do rickettsia.
 Bệnh Kawasaki.
 Nổi ban do dị ứng thuốc: tiền sử dùng thuốc.
 Các bệnh huyết thanh.
 Sốt xuất huyết: Sốt cao 39 đến 40 độ C. Tuy nhiên ở Sởi khi sốt, phát ban còn có triệu chứng ho, đau họng... Còn sốt xuất huyết thì không. Sốt xuất huyết thường gây biến chứng nặng sau 4 đến 5 ngày nếu không được chữa trị kịp thời

Điều trị
Tài liệu này chỉ mang tính tham khảo không có tính pháp lý và không thể thay thế điều trị của các bác sĩ chuyên khoa nhi. Điều trị bệnh sởi cần thực hiện ở bệnh viện nhằm mục đích cách ly và phát hiện kịp thời các biến chứng.
Giống như trong đa phần các bệnh do virus, hiện tại chưa có điều trị đặc hiệu chống virus sởi mà chỉ có điều trị hỗ trợ.
 Điều trị hỗ trợ gồm hạ sốt bằng Paracetamol, Ibuprofen; nghỉ ngơi tại giường, bù phụ nước-điện giải, phát hiện biến chứng kịp thời.
 Điều trị kháng sinh khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn.
 Các thuốc kháng virus hiện nay không có tác dụng.

Vitamin A
Tình trạng thiếu vitamin A gặp ở 90% bệnh nhi mắc sởi ở châu Phi và gặp ở 22-72% bênh nhi mắc sởi ở Mỹ. Có mối tương quan nghịch giữa nồng độ Vitamin A trong máu với mức độ nặng của sởi. Điều trị bằng Vitamin A đường uống chứng tỏ làm giảm tỷ lệ tử vong cũng như biến chứng ở trẻ em mắc sởi tại các nước đang phát triển. Liều khuyến cáo là 100 000 đơn vị quốc tế cho trẻ 6 tháng đến 1 tuổi; 200 000 đơn vị cho trẻ trên 1 tuổi và dùng liều duy nhất. Trẻ suy dinh dưỡng và trẻ có dấu hiệu ở mắt do thiếu vitamin A nên thêm một liều vào ngày hôm sau và một liều thứ ba 4 tuần sau đó.

Biến chứng
Các biến chứng thường gặp của sởi là viêm tai giữa, viêm phổi, tiêu chảy, viêm não. Chính các biến chứng này làm kéo dài thời gian bệnh, ảnh hưởng đến dinh dưỡng của trẻ. Hậu quả là suy dinh dưỡng. Suy dinh dưỡng, đến lượt nó, lại là tiền đề cho các bệnh nhiễm trùng phát sinh. Đây là vòng lẩn quẩn bệnh lý thường gặp.
 Viêm phổi kẽ gây ra do chính bản thân virus sởi (viêm phổi tế bào khổng lồ). Viêm phổi do sởi ở bệnh nhân AIDS thường gây tử vong và hiếm khi có ban điển hình. Thường gặp hơn là bội nhiễm vi khuẩn gây nên viêm phổi. Các vi khuẩn thường gặp là phế cầu, liên cầu nhóm A, tụ cầu và Hemophilus Influenzae típ b.
 Viêm tai giữa là biến chứng luôn luôn phải nghĩ đến ở trẻ mắc sởi. Nguyên nhân gây bệnh cũng tương tự như trong viêm phổi. Nếu không phát hiện kịp thời, viêm tai giữa có thể gây thủng màng nhĩ ảnh hưởng đến thính lực. Đôi khi viêm tai giữa cấp không được điều trị đúng có thể đưa đến viêm tai giữa mạn tính với biến chứng nguy hiểm là viêm tai xương chũm và áp xe não.
 Tiêu chảy cũng là biến chứng thường gặp sau sởi đặc biệt ở những trẻ suy dinh dưỡng và thiếu vitamin A. Trẻ dễ bị mắc lỵ trực trùng và tiêu chảy kéo dài. Đôi khi do cơ địa suy kiệt, bệnh nhi dễ có nguy cơ nhiễm trùng huyết tiêu điểm từ ruột.
 Viêm loét giác mạc: đây là biến chứng kinh điển và đáng sợ. Trẻ suy dinh dưỡng và thiếu vitamin A là những đối tượng có nguy cơ cao nhất. Bệnh có thể diễn biến từ loét gây mờ giác mạc, hỏng toàn bộ giác mạc đến làm mủ trong nhãn cầu. Hậu quả là giảm thị lực đến mù vĩnh viễn toàn bộ. Biến chứng này hiện nay cũng đã giảm rõ nhờ điều kiện dinh dưỡng được cải thiện và nhờ vào chiến dịch bổ sung vitamin A cho cộng đồng.
 Sởi làm suy giảm chức năng miễn dịch của cơ thể nên có thể tạo điều kiện cho thể lao tiềm ẩn tái bùng phát mạnh mẽ.
 Viêm cơ tim cũng có thể xảy ra nhưng hiếm gặp hơn.
 Viêm não ước tính khoảng 1-2/1000 trường hợp mắc sởi. Không có mối tương quan giữa mức độ nặng của bệnh sởi với khả năng xuất hiện viêm não. Cũng không có tương quan giữa triệu chứng khởi đầu của viêm não với tiên lượng của nó. Có hai thể viêm não do sởi. Một thể là do phản ứng miễn dịch thông qua sự hình thành phức hợp kháng nguyên-kháng thể. Một thể khác là do sự hiện diện của virus sởi tồn tại trong tế bào thần kinh gây nên viêm não chậm có thể xuất hiện 5 năm thậm chí 15 năm sau khi mắc sởi.
 Các biến chứng thần kinh khác là hội chứng Guillain-Barrée, liệt nửa người, huyết khối tĩnh mạch não... thường ít gặp.

Tiên lượng
Tiên lượng có thể thay đổi tùy theo thể trạng của trẻ, phát hiện và điều trị kịp thời hay không, sự xuất hiện các biến chứng...Tử vong có thể xảy ra do viêm phổi, viêm não. Trong lich sử ví dụ vụ dịch ở đảo Faroe năm 1846, tỷ lệ tử vong là 25%. Ở Mỹ, tỷ lệ tử vong ước tính 1 -2/1000 trường hợp. Ở các nước đang phát triển, nơi mà tình trạng suy dinh dưỡng còn cao và hệ thống y tế còn nhiều khiếm khuyết thì tử lệ tử vong chắc chắn cao hơn, biến chứng cũng cao hơn.

Phòng bệnh
Khi phát hiện trẻ có tiếp xúc với nguồn lây bệnh nên cách ly trẻ ở bệnh viện từ ngày thứ 7 sau khi tiếp xúc đến ngày thứ 5 sau khi xuất hiện ban sởi bởi giai đoạn này là giai đoạn lây lan mạnh.

Vaccine

Hiện nay các nước tiên tiến thường tiêm ngừa sởi bằng vaccine tam liên sởi-quai bi-rubella (sởi Đức). Mũi tiêm đầu tiên thực hiện lúc trẻ được 12 đến 15 tháng tuổi. Mũi tiêm nhắc lại có thể thực hiện lúc trẻ được 4-6 tuổi tuy nhiên cũng có thể tiêm nhắc vào bất cứ lúc nào sau mũi thứ nhất 4 tuần. Trẻ không được tiêm nhắc mũi thứ hai nên được tiêm vào lúc 10 đến 12 tuổi.

Ở các nước có tỷ lệ lưu hành sởi khá cao thì có thể tiêm mũi đầu tiên ngay lúc trẻ được 6 tháng tuổi. Chương trình tiêm chủng mở rộng tại Việt Nam thực hiện mũi tiêm sởi lúc trẻ 9 tháng tuổi. Mũi tiêm này chỉ chứa vaccine sởi. Tại các thành phố lớn hiện có vaccine tam liên như trên nhưng không miễn phí. Các gia đình có điều kiện nên tiêm loại vaccine này.

Vì vaccine sởi là loại vaccine sống giảm độc lực nên không được khuyến cáo ở phụ nữ có thai, trẻ suy giảm miễn dịch tiên phát, trẻ bị bệnh lao không được điều trị, bệnh nhân ung thư, bệnh nhân ghép tạng, bệnh nhân đang điều trị thuốc ức chế miễn dịch hoặc trẻ bị bệnh AIDS giai đoạn nặng.

Phòng ngừa sau phơi nhiễm
Trong vòng 6 ngày từ khi tiếp xúc nguồn lây, việc sử dụng globuline miễn dịch có thể phòng ngừa bệnh hoặc làm giảm mức độ nặng của sởi. Đây là phương thức phòng ngừa đắt tiền và cũng không phổ biến ở Việt Nam. Ngay cả tại các nước phát triển thì cũng chỉ một số đối tượng được khuyến cáo sử dụng phương pháp này. Đó là phụ nữ có thai chưa được miễn dịch với sởi, trẻ nhỏ hơn 6 tháng tuổi sinh ra từ mẹ không có miễn dịch chống sởi... Do vậy biện pháp đơn giản và hữu hiệu nhất vẫn là tiêm chủng ngừa bệnh theo chương trình quốc gia.

Xem thêm
 Sởi Đức

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Measles Surveillance Data - Dữ liệu giám sát Sởi tại trang chính thức của WHO
 Measles

 Hỏi – đáp về bệnh sởi Ban Biên tập Cổng Thông tin điện tử Bộ Y tế, 09/04/2014 08:05
 Tiêm vắc xin Sởi để phòng bệnh cho trẻ và tránh nguy cơ bùng phát dịch Sởi Phòng Vắc xin, SPYT và ATSH - Cục YTDP Bộ Y tế 8/2/2014 2:20 PM
 Cần biết về bệnh Sởi và cách phòng bệnh Phòng TT-CĐT, Cục YTDP 8/2/2014 5:05 PM
 Thông cáo báo chí: Thông tin phòng, chống dịch sởi Cổng TTĐT Bộ Y tế 18/04/2014 14:22

 WHO.int—'Initiative for Vaccine Research (IVR): Measles', World Health Organization (WHO)
 Measles - Immunization, Vaccines and Biologicals
 Measles FAQ from Centers for Disease Control and Prevention in the United States
 Measles - a blast from the past Jim Todd, BBC updated at 09:43 GMT, Friday, ngày 23 tháng 5 năm 2008 10:43 UK
 Measles (Rubeola) Conditions, Treatment and Pictures for Parents - Overview  | skinsight Updated: 22/12/2008
 Virus Pathogen Database and Analysis Resource (ViPR): Paramyxoviridae

Bệnh truyền nhiễm
Mononegavirales
Nhi khoa
RNA
RTT
Bệnh lây qua không khí


title: Quận Audrain, Missouri

text:
Quận Audrain là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Quận lỵ đóng ở

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 25.853 người, 9.844 hộ gia đình, và 6.762 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 37 người trên một dặm vuông (14/km ²). Có 10.881 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 16 trên một dặm vuông (6/km ²). Cơ cấu dân tộc của cư dân sinh sống ở quận này bao gồm 91,08% người da trắng, 7,19% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,26% người Mỹ bản xứ, 0,34% châu Á, Thái Bình Dương 0,03%, 0,21% từ các chủng tộc khác, và 0,88% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,73% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 27,1% là người gốc Đức, 24,5% người Mỹ, 10,7% người gốc Anh và 8,5% gốc Ailen theo điều tra dân số năm 2000.

Có 9.844 hộ, trong đó 31,40% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 55,20% là đôi vợ chồng sống với nhau, 9,90% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 31,30% là không lập gia đình. 27,80% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 13,40% có người sống một mình 65 tuổi hoặc cao tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,43 và cỡ gia đình trung bình là 2,96.

Trong quận này cơ cấu độ tuổi dân cư bao gồm 24,60% dưới độ tuổi 18, 7,90% 18-24, 28,20% 25-44, 22,50% từ 45 đến 64, và 16,90% từ 65 tuổi trở lên. Độ tuổi trung bình là 38 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 84,20 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 78,70 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong đã đạt mức USD 32.057, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 40.448. Phái nam có thu nhập trung bình USD 28.550 so với 20.712 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 16.441 USD. Có 11,10% gia đình và 14,80% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 23,30% những người dưới 18 tuổi và 9,80% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Missouri


title: Phyllonorycter tridentatae

text:
Phyllonorycter tridentatae là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở bán đảo Iberia.

Ấu trùng ăn Chamaespartium tridentatum. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Illoud

text:
Illoud là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 340 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Ascheffel

text:
Ascheffel là một đô thị thuộc quận Rendsburg-Eckernförde, bang Schleswig-Holstein.

vị trí của Ascheffel is south of the municipality of Hummelfeld, but north of Ahlefeld-Bistensee, and east of Brekendorf.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rendsburg-Eckernförde


title: Caryedon interstinctus

text:
Caryedon interstinctus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Fåhraeus miêu tả khoa học năm 1871.

Chú thích

Tham khảo

Caryedon


title: Nothomiza

text:
Nothomiza là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Một số loài điển hình
Nothomiza costalis (Moore, 1868)
Nothomiza flavicosta Prout, 1914

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Baptini
Ourapterygini


title: Palpita magniferalis

text:
Palpita magniferalis là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở miền đông Bắc Mỹ.

Sải cánh dài 23–27 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 10.

Ấu trùng ăn các loài Fraxinus.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bug Guide
Images

Palpita
Động vật được mô tả năm 1861


title: Sphecodes senegalensis

text:
Sphecodes senegalensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Sichel mô tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1865


title: Haplosomoides sarawakianus

text:
Haplosomoides sarawakianus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Haplosomoides


title: Quasimus shaxianensis

text:
Quasimus shaxianensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Jiang in Jiang & Wang miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Quasimus