title: Hoàng tử bé

text:
Hoàng tử bé (tên tiếng Pháp: Le Petit Prince, ), được xuất bản năm 1943, là tiểu thuyết nổi tiếng nhất của nhà văn và phi công Pháp Antoine de Saint-Exupéry. Ông đã thuê ngôi biệt thự The Bevin House ở Asharoken, Long Island, New York trong khi viết tác phẩm này. Cuốn tiểu thuyết cũng bao gồm nhiều bức tranh do chính Saint-Exupéry vẽ. Tác phẩm đã được dịch sang hơn 250 ngôn ngữ (bao gồm cả tiếng địa phương) và cho đến nay đã bán được hơn 200 triệu bản khắp thế giới, trở thành một trong những sách bán chạy nhất của mọi thời đại, được phát triển thành một sê ri truyện tranh 39 chương bởi Élyum Studio, và một phiên bản graphic novel bìa cứng chuyển thể bởi danh họa tài năng Joann Sfar. Truyện còn được dùng như tài liệu cho những người muốn làm quen với ngoại ngữ.

Cảm hứng
Vào ngày 30 tháng 12 năm 1935, lúc 14:45 sau một chuyến bay dài 19 tiếng và 38 phút, Saint-Exupéry, cùng với người bạn hoa tiêu, André Prévot, đã bị rơi máy bay ở sa mạc Sahara ở Libya trên lộ trình tới Sài Gòn. Họ đã cố gắng bay từ Paris tới Sài Gòn nhanh hơn những người đã từng bay trước đó để giành giải thưởng 20.000 franc. Máy bay của họ là Caudron C-630 Simoun n°7042 (seri F-ANRY).

Địa điểm rơi máy bay được cho là Wadi Natrum. Cả hai người đều sống sót qua vụ tai nạn và phải đối mặt với sự sợ hãi về việc mất nước nhanh chóng ở Sahara. Bản đồ họ có thì đã quá cũ và rất mờ mịt, do đó không có ích gì. Họ không có cách gì để giải quyết tình trạng này. Nho, táo và rượu đã giúp họ trụ vững được một ngày, nhưng sau đó không còn gì nữa. Cả hai người bắt đầu bị ảo giác. Giữa ngày thứ hai và ngày thứ ba, cơ thể họ đã bị mất nước rõ rệt và không đổ mồ hôi nữa. Cuối cùng, vào ngày thứ tư, một người Ả Rập du cư cưỡi trên một con lạc đà đã phát hiện ra họ và tìm các biện pháp chống lại sự mất nước nên đã cứu sống được hai người. Trong truyện Hoàng Tử Bé, khi Saint-Exupéry viết về việc bị bỏ lại trên sa mạc trong một cái máy bay bị hỏng, ông đã liên hệ thực tế chi tiết này với kinh nghiệm trong cuộc đời mình. Saint-Exupéry cũng nhắc đến chi tiết này trong quyển Cõi người ta (Terre des Hommes). Ông đã gặp một con cáo (vulpes zerda, cáo sa mạc) ở đó, có thể điều này cũng làm ông viết về con cáo trong tác phẩm.

Nội dung
Người kể chuyện bắt đầu câu chuyện bằng một cuộc thảo luận về bản chất của người lớn và về việc họ không thể nhận ra được “những điều quan trọng”. Để xác định xem một người lớn có sáng suốt như một đứa trẻ không, ông cho họ xem một bức tranh vẽ một con rắn nuốt một con voi. Người lớn luôn đưa ra câu trả lời rằng bức tranh vẽ một cái nón, và vì vậy ông biết rằng chỉ có thể nói với họ về những điều “hợp lý”, thay vì những điều huyền ảo viễn vông.

Người kể chuyện lớn lên và trở thành một phi công. Một ngày nọ, máy bay của ông bị hỏng và phải hạ cánh gấp giữa sa mạc Sahara, nằm xa nền văn minh con người. Ông có lượng nước đủ cho tám ngày trên sa mạc và phải sửa xong chiếc máy bay trong thời gian đó. Tại đây, ông bất ngờ gặp một cậu bé có biệt danh “hoàng tử bé”. Hoàng tử có mái tóc vàng óng, nụ cười đáng yêu và sẽ lặp đi lặp lại những câu hỏi cho tới khi được trả lời.

Hoàng tử yêu cầu người kể chuyện vẽ một con cừu. Trước tiên, người kể chuyện cho cậu xem bức tranh con voi nằm trong con rắn. Cậu có thể diễn giải chính xác hai con vật trước sự ngạc nhiên của ông. Sau ba lần vẽ nhưng không thể làm cậu vừa ý, người kể chuyện bực bội vẽ một cái hộp, nói với cậu rằng con cừu của cậu ở trong cái hộp đó. Lần này, hoàng tử cảm thấy hài lòng với bức tranh, và kêu lên rằng đó đúng là những gì cậu muốn.

Qua tám ngày trong sa mạc, trong lúc người kể chuyện cố sửa chiếc máy bay thì hoàng tử kể lại câu chuyện về cuộc đời cậu. Cậu bắt đầu bằng việc miêu tả hành tinh nơi cậu sống: đó là một tiểu tinh cầu có tên B 612 theo cách gọi ở Trái Đất, chỉ to vừa bằng một căn nhà. Tại đó có ba ngọn núi lửa nhỏ (hai đang hoạt động và một đã tắt) và nhiều loài thực vật.

Công việc hằng ngày của cậu khi còn ở tiểu hành tinh này bao gồm nạo vét các ngọn núi lửa và loại bỏ hết hạt hoặc rễ cây phá hoại trên đất, đặc biệt là những cây bao báp có thể gây ra thảm họa cho hành tinh của cậu. Vì vậy, hoàng tử muốn có một con cừu để ăn những loài cây gây hại này, nhưng cậu cũng lo lắng rằng nó sẽ ăn luôn những thực vật có gai.

Hoàng tử kể về tình yêu của mình với một bông hồng kiêu căng và ngớ ngẩn mọc trên tiểu hành tinh một thời gian trước. Bông hoa mắc bệnh tăng huyết áp và thường tỏ ra nghiêm trọng hơn để nhận được sự chú ý và quan tâm chăm sóc của hoàng tử. Cậu đã nuôi dưỡng và chăm sóc cô, làm một cái màn che và bầu thủy tinh để che chắn cô khỏi gió và lạnh, tưới nước cho cô và bảo vệ cô khỏi sâu bọ.

Mặc dù yêu bông hồng của mình, hoàng tử vẫn cảm thấy rằng cô đang lợi dụng cậu. Vì vậy, cậu quyết định rời khỏi hành tinh của mình để đi khám phá phần còn lại của vũ trụ. Khi họ tạm biệt nhau, bông hồng xin lỗi vì đã không thể hiện được tình yêu của mình dành cho cậu, và rằng cả hai thật là ngu ngốc. Cô cầu chúc cho cậu khỏe mạnh và hứa sẽ tự bảo vệ mình mà không cần bầu thủy tinh. Hoàng tử than vãn rằng cậu không hiểu làm sao mình có thể yêu bông hoa trong khi cô luôn nói những lời vô ích thay vì những hành động tử tế.

Hoàng tử ghé thăm sáu hành tinh khác, mỗi hành tinh có một người lớn trú ngụ. Họ là những kẻ phi lý trí và có đầu óc hẹp hòi, mỗi người đại diện cho một thành phần trong xã hội, bao gồm:
Một vị vua không có thần dân, ông chỉ ban hành những mệnh lệnh hiển nhiên, như là ra lệnh cho mặt trời lặn vào lúc hoàng hôn.
Một kẻ khoác lác, chỉ muốn nhận lời khen ngợi và muốn trở thành người đáng ngưỡng mộ nhất trên hành tinh không có ai khác ngoài anh ta.
Một tên bợm nhậu, uống để quên đi nỗi xấu hổ về việc suốt ngày say xỉn.
Một doanh nhân mù quáng trước vẻ đẹp của những ngôi sao, không ngừng đếm và lập danh mục chúng để làm của riêng (phê phán chủ nghĩa duy vật).
Một người thắp đèn trên một hành tinh nhỏ đến nỗi một ngày chỉ dài bằng một phút. Ông lãng phí cuộc đời mình để thắp và tắt đèn sau mỗi 30 giây tương ứng với ngày và đêm trên hành tinh này.
Một nhà địa lý lớn tuổi nhưng chưa bao giờ đi bất cứ đâu, cũng chưa bao giờ tận mắt nhìn thấy được những điều được ông ghi chép lại.
Chính nhà địa lý đã nói với hoàng tử rằng bông hồng của cậu chỉ là một thứ phù du nên không được ghi lại, và khuyên cậu nên ghé thăm Trái Đất. Chuyến viếng thăm Trái Đất bắt đầu với một đánh giá hết sức bi quan về nhân loại. Sáu người kì quặc mà hoàng tử đã gặp trước đó chỉ toàn về thế giới của những người trưởng thành. Trên Trái Đất, người ta ước tính có:

Khi hoàng tử đáp xuống trên một sa mạc, cậu tin rằng Trái Đất không có người sinh sống. Sau đó, cậu gặp một con rắn màu vàng tuyên bố với cậu rằng nó có quyền năng có thể đưa cậu trở về hành tinh quê nhà khi cậu muốn. Kế đến, hoàng tử gặp một bông hoa sa mạc, cô nói với cậu rằng cô chỉ thấy vài người trên thế giới này và rằng họ không có rễ, họ để gió cuốn mình đi bất cứ đâu và sống một cuộc đời khó khăn. Khi leo lên ngọn núi cao nhất cậu từng thấy, hoàng tử hy vọng có thể nhìn thấy toàn bộ Trái Đất và nhìn thấy được con người; tuy nhiên, cậu chỉ có thể thấy được khung cảnh hoang vắng trải dài. Khi cậu cất tiếng gọi, chỉ có tiếng vang vọng trả lời cậu, khiến cậu nghĩ rằng âm thanh đó là của một người nhàm chán chỉ lặp lại những gì người khác nói.

Hoàng tử trở nên chán nản khi bắt gặp một khu vườn đầy những bụi hoa hồng, cậu đã nghĩ rằng bông hồng của cậu là duy nhất và rằng bông hồng của cậu đã nói dối cậu về điều này. Cậu bắt đầu cảm thấy cậu không còn là một hoàng tử tuyệt vời chút nào, vì đối với cậu bây giờ, một hành tinh với ba ngọn núi lửa nhỏ và một bông hoa cũng chỉ là bình thường. Cậu nằm xuống bãi cỏ và khóc, cho tới khi một chú cáo đến bên cậu.

Chú cáo muốn được thuần hóa và dạy cho hoàng tử cách thuần hóa nó. Bằng việc thuần hóa, một thứ bình thường giống những thứ khác trở nên đặc biệt và độc nhất. Việc này cũng có những hạn chế vì một khi đã có mối liên kết với nhau, chúng ta trở nên dễ buồn chán và khao khát được bên cạnh nhau khi phải xa nhau.

Hoàng tử biết được từ chú cáo rằng bông hồng của cậu thật sự đặc biệt và duy nhất, vì cậu đã dành thời gian và tình yêu của mình cho cô. Cậu đã “thuần hóa” cô, nên giờ đây cô trở nên quý giá hơn những bông hồng cậu thấy trong vườn. Khi cả hai buồn bã rời đi, chú cáo nói với cậu một bí mật: những điều quan trọng chỉ có thể cảm nhận bằng trái tim, không phải bằng đôi mắt.

Cuối cùng, hoàng tử cũng gặp được hai người trên Trái Đất:
Một người bẻ ghi xe lửa, ông nói với cậu về việc những hành khách vội vã chuyển tàu như thế nào, họ không bao giờ hài lòng với nơi họ ở và không biết gì về nơi họ đến, chỉ có những đứa trẻ là từng bận tâm nhìn qua cửa sổ.
Một thương gia nói với cậu về những sản phẩm của ông ta, về một viên thuốc giảm bớt nhu cầu uống nước trong một tuần, vì thế tiết kiệm được 53 phút.
Quay lại thời điểm hiện tại, đã là ngày thứ tám từ sau vụ tai nạn máy bay, người kể chuyện và hoàng tử đang chết khát. Hoàng tử trở nên lầm lì hơn, rầu rĩ nhớ về những ký ức và ao ước được quay trở về nhà để xem bông hồng của cậu.

Hoàng tử tìm thấy một cái giếng, nhờ vậy họ thoát chết. Sau đó, người kể chuyện sau đó nhận ra hoàng tử đang nói chuyện với con rắn, thảo luận về chuyến trở về và ước muốn được gặp lại bông hồng, cậu lo lắng vì đã để cho cô tự chăm sóc bản thân. Hoàng tử tạm biệt người kể chuyện và nói rằng nếu nhìn thấy như thể cậu đã chết, là bởi vì thân thể cậu quá nặng để có thể cùng cậu trở về tiểu hành tinh kia. Hoàng tử khuyên người kể chuyện không nên nhìn khi cậu ra đi, vì điều đó sẽ khiến ông muộn phiền. Nhận thấy điều gì sắp xảy ra, người kể chuyện từ chối rời khỏi cậu. Hoàng tử an ủi người kể chuyện bằng cách nói với ông rằng ông chỉ cần nhìn lên các vì sao, nghĩ về nụ cười đáng yêu của cậu, lúc đó tất cả các vì sao dường như cũng đang mỉm cười với ông. Hoàng tử sau đó rời xa người kể chuyện, để cho con rắn cắn mình và nhẹ nhàng ngã xuống.

Sáng hôm sau, người kể chuyện không thể tìm thi thể hoàng tử đâu nữa. Cuối cùng, ông cũng sửa được chiếc máy bay và rời khỏi sa mạc, để lại cho người đọc tự xác định xem hoàng tử đã trở về hay đã chết. Câu chuyện kết thúc với một bức vẽ quang cảnh nơi hoàng tử và người kể chuyện gặp nhau và nơi con rắn cướp đi cuộc sống vật chất của hoàng tử. Người kể chuyện yêu cầu được liên lạc ngay lập tức với bất kỳ ai ở vùng này gặp phải một cậu bé với mái tóc xoăn vàng và cậu luôn từ chối trả lời bất kỳ câu hỏi nào.

Thiên văn học

Tên gọi của tiểu hành tinh 2578 Saint-Exupéry (được phát hiện vào năm 1975) được đặt theo tên tác giả của Hoàng Tử Bé.

Cũng bắt nguồn từ Hoàng Tử Bé, một tiểu hành tinh được phát hiện vào năm 1993 có tên gọi là 46610 Bésixdouze: "46610" là biểu diễn trong hệ thập phân của số thập lục phân B612, trong khi "Bésixdouze" là cách viết trong tiếng Pháp của "B-sáu-mười hai". B-612 là tên của tiểu hành tinh nơi hoàng tử bé sinh sống trong câu chuyện.

Vào năm 2003, một vệ tinh nhỏ (được phát hiện vào năm 1998) được đặt tên là Petit-Prince. Cái tên này được lấy theo tên của hoàng tử bé và cũng theo hoàng tử Napoléon Eugène (con trai của vua Napoléon III và hoàng hậu Eugénie). Còn chính tiểu hành tinh có vệ tinh trên, được đặt tên theo hoàng hậu Eugénie.

Quỹ B612 được sáng lập nhằm đảm bảo sự sống còn của nhân loại trên hành tinh của chúng ta: hỗ trợ tìm kiếm và theo dõi các tiểu hành tinh đi qua quỹ đạo Trái Đất, đồng thời đánh lạc hướng trong trường hợp cần thiết đối với những tiểu hành tinh có nguy cơ gây hiểm họa; quỹ được đặt tên B612 để vinh danh "quê nhà" của hoàng tử bé.

Các bản dịch
Tác phẩm được dịch sang 257 ngôn ngữ.

Tính đến tháng 4/2017, tác phẩm Le Petit Prince đã được dịch sang 300 ngôn ngữ, trở thành quyển sách được dịch ra nhiều ngôn ngữ nhất trên thế giới ngoại trừ sách tôn giáo.

Các bản dịch tiếng Việt gồm:
Cậu hoàng con, Trần Thiện Đạo dịch (Nhà xuất bản Khai Trí, 1966).
Hoàng tử bé, Bùi Giáng dịch (Nhà xuất bản An Tiêm, Sài Gòn 1973, tái bản 2005).
Hoàng tử bé, Vĩnh Lạc dịch, Nhà xuất bản Đồng Nai, 1994; tái bản: Công ty CP Văn hóa Đông A và Nhà xuất bản Văn học, 2008; Đông A và Nhà xuất bản Dân Trí, 2011.
Em bé con nhà trời, Nguyễn Thành Long dịch, in lần đầu trong cuốn Quê xứ con người, Nxb Tác phẩm mới; in riêng, Chú bé Hoàng tử, Nhà xuất bản Ngoại văn 1987; Hoàng tử bé, Nhà xuất bản Kim Đồng, 2000); Nhà xuất bản Đà Nẵng, năm 2012.
Hoàng tử bé, Trịnh Nhất Định dịch, Nhà xuất bản Trẻ, TP. HCM, 2000.
Hoàng tử bé, Nguyễn Tấn Đại dịch, Nhà xuất bản Hội nhà văn và Công ty CP Văn hóa Đông A, 2005; tái bản có sửa chữa, Nhà xuất bản Phụ nữ, 2021.
Hoàng tử bé, Thuận Thiên dịch (in chung với truyện Nàng công chúa nhỏ), NXB Văn hoá Thông tin, 2005).
Hoàng tử bé, Châu Diên dịch, Nhà xuất bản Lao động và Trung tâm VH&NN Đông Tây, 2007.
Hoàng tử bé, Nguyễn Trường Tân dịch theo bản tiếng Nga, Nxb Văn hoá Thông tin, 2008.
Hoàng tử bé, Trác Phong dịch, Nhã Nam và Nhà xuất bản Hội nhà văn, 2013, xuất bản nhân dịp kỷ niệm 70 năm Hoàng tử bé ra đời.
Hoàng tử bé, Bùi Đại Dũng dịch, Nhà xuất bản Thanh niên.
Hoàng tử bé, Đỗ Lan Hương dịch, Nhà xuất bản Mỹ thuật.

Bản graphic novel
Hoàng tử bé được danh họa Joann Sfar chuyển thể thành bản sách tranh (graphic novel) khổ lớn 110 trang với minh họa độc đáo, giàu cảm xúc. Phiên bản này được Nhã Nam mua bản quyền, chuyển ngữ và xuất bản năm 2016. Qua nét vẽ của Joann Sfar, độc giả không chỉ được gặp Hoàng tử bé quen thuộc với đôi mắt to tròn, khăn quàng màu xanh tung bay trong gió sa mạc, mà còn được gặp cả tác giả - phi công, nhà văn Antoine De Saint-Exupéry - người hoàn toàn giấu mặt trong bản sách chữ. Khiếu hài hước thể hiện qua ngòi bút minh họa của Joann Sfar khiến Hoàng tử bé trở nên gần gũi hơn, đặc biệt đối với các bạn nhỏ. Một món quà đầy cảm hứng dành cho độc giả yêu mến Hoàng tử bé.

Đánh giá
Bùi Giáng gọi đây là "tác phẩm thơ mộng nhất và u uẩn nhất trong những tác phẩm của Saint Exupéry".

Ảnh hưởng
Ngày 14 tháng 12 năm 2011, tượng sáp hoàng tử bé đã được đặt tại Bảo tàng Grévin, Paris. Ngoài ra, tác phẩm Hoàng Tử Bé còn được dựng thành phim hoạt hình

Liên kết ngoài

 Tác phẩm bằng 243 ngôn ngữ
 Trang chính thức của Hoàng Tử Bé

Ghi chú

Tham khảo

Xem thêm
 100 cuốn sách hay nhất thế kỷ 20 của Le Monde

Tiểu thuyết năm 1943
Tiểu thuyết Pháp
Văn học thiếu nhi Pháp
Truyện thiếu nhi
Tiểu thuyết triết học
Tiểu thuyết được chuyển thể thành opera
Tiểu thuyết được chuyển thể thành chương trình phát thanh
Tiểu thuyết được chuyển thể thành video game
Văn hóa Pháp


title: Quần đảo Alexander

text:
Quần đảo Alexander (tiếng Anh: Alexander Archipelago) là một nhóm quần đảo chạy dài 300 dặm Anh ngoài khơi duyên hải đông nam Alaska. Nó gồm có khoảng 1.100 đảo là phần đỉnh của dãy núi duyên hải ngầm. Các dãy núi ngầm này nhô lên từ đáy Thái Bình Dương. Các eo biển sâu và các vịnh hẹp tách rời các đảo và cắt chúng khỏi phần đất liền. Phần phía bắc của Nội thủy lộ Alaska có nhiều đảo vây xung quanh khi thủy lộ này uốn ngoằn ngoèo quanh chúng.

Quần đảo này có các duyên hải dốc và bất thường và những khu rừng mưa ôn hòa quanh năm xanh tươi.

Các đảo lớn nhất là Đảo Chichagof, Đảo Admiralty, Đảo Baranof, Đảo Wrangell, Đảo Revillagigedo, Đảo Kupreanof, Đảo Dall và Đảo Prince of Wales. Tất cả các đảo này thì gồ ghề, rừng dày đặc và có đa dạng loài hoang dã.

Người Tlingit và người Kaigani Haida là dân bản thổ của vùng này. Người Tsimshian được thấy trên Đảo Annette có nguồn gốc không phải tại vùng này. Họ đã di cư đến vùng này từ British Columbia trong cuối thế kỷ 19.

Ketchikan trên Đảo Revillagigedo và Sitka
trên Đảo Baranof là các thị trấn lớn nhất trên quần đảo. Thị trấn lớn của vùng là Juneau thật sự nằm trên đất liền và vì vậy không thuộc quần đảo.

Du lịch, đánh cá, và lâm nghiệp là các ngành công nghiệp chính của quần đảo.

Quần đảo này được người Nga viếng thăm vào năm 1741 và sau đó được thám hiểm bởi các nước Vương quốc Anh, Tây Ban Nha, và Hoa Kỳ. Kiểm soát quần đảo này được chuyển sang cho Hoa Kỳ từ Nga cùng với Vụ mua bán Alaska năm 1867.

Quần đảo có được cái tên của nó là từ tên của Alexander Baranov, người đứng đầu công ty mua bán da thú Nga có tên là Công ty Nga-Mỹ trong đầu thập niên 1800.

Trên một bản đồ Mỹ thuộc Nga (Alaska) năm 1860, nhóm đảo này được gọi là Quần đảo King George III.

Tham khảo

Quần đảo của Alaska


title: Edakalinadu

text:
Edakalinadu là một thị xã panchayat của quận Kancheepuram thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Edakalinadu có dân số 25.769 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Edakalinadu có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 51%. Tại Edakalinadu, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Beddomeia zeehanensis

text:
Beddomeia zeehanensis là một loài ốc nước ngọt rất nhỏ có mang và nắp, là động vật thân mềm chân bụng có vảy sống dưới nước thuộc họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Chú thích

Tham khảo
 Ponder, W.F. 1996. Beddomeia zeehanensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Động vật chân bụng Úc
Beddomeia
Động vật sắp nguy cấp Úc
Động vật đặc hữu Úc


title: Isotes thecla

text:
Isotes thecla là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Stegocephalia

text:
Stegocephalia là một thuật ngữ cũ để chỉ các động vật lưỡng cư tiền sử (nói chung là lớn), bao gồm tất cả các động vật lưỡng cư lớn sinh sống trước kỷ Jura và một vài nhóm còn tồn tại sau thời kỳ này, nhưng tất cả đã tuyệt chủng, với cơ thể trông gần giống như kỳ giông. Thuật ngữ này do nhà cổ sinh vật học người Mỹ là Edward Drinker Cope đề ra năm 1868 và có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp stego cephalia nghĩa là "đầu có mái che", và muốn nói tới lượng giáp da che phủ dày trên đầu của một số loài to lớn.

Lịch sử hệ thống học
Ban đầu, thuật ngữ được sử dụng như là một đơn vị hệ thống học ở cấp bộ. Thuật ngữ này được sử dụng nhiều trong các tài liệu khoa học Anh Mỹ trong thế kỷ 18, mặc dù thuật ngữ về cơ bản là tương đương là Labyrinthodontia đã được Hermann Burmeister đề ra sớm hơn 18 năm để nói tới cấu trúc răng. Các thuật ngữ này được sử dụng theo kiểu có thể hoán đổi lẫn nhau trong đầu thế kỷ 20, thường chia thành 3 bộ. Tuy nhiên, Stegocephalia (và cả Labyrinthodontia) là nhóm cận ngành, cho nên tên gọi này hiện nay được sử dụng không chính thức để chỉ các dạng động vật có xương sống nhưng không phải cá, và loại trừ toàn bộ các loài động vật có màng ối (Amniota, trong đó bao gồm các loài bò sát (Reptilia) đầu tiên và các hậu duệ của chúng, cũng như toàn bộ động vật lưỡng cư (Lissamphibia) hiện đại).

Sử dụng kiểu miêu tả nhánh của Stegocephalia
Công trình phân loại học gần đây đã định nghĩa lại Stegocephalia như là tất cả các động vật có xương sống có quan hệ họ hàng gần với Temnospondyli hơn là với Panderichthys (họ hàng gần nhất của Tetrapoda đã biết là còn duy trì các cặp vây). Vì thế, Stegocephalia bao gồm mọi nhóm động vật có xương sống có ngón chân hơn là có vây, và chỉ một ít loài (Elginerpeton, Metaxygnathus, Ventastega và có lẽ cả Hynerpeton) là có thể còn duy trì các cặp vây. Trái với sử dụng trước kia của thuật ngữ này, Stegocephali là để chỉ tới một nhánh trong sơ đồ này. Khái niệm về nhánh Stegocephalia đã được lựa chọn để thay thế cho tên gọi Tetrapoda bởi các tác giả muốn hạn chế Tetrapoda như là một nhóm chỏm cây. Khi định nghĩa như vậy thì nó bao gồm toàn bộ các động vật có xương sống sống trên đất liền còn sinh tồn ngày nay cũng như các tổ tiên lưỡng cư của chúng.

Tổng quan hệ thống học
Dưới đây liệt kê cây tiến hóa của Labyrinthodontia được Colbert (1969) và Caroll (1997) đề xuất. Các đường vẽ nét rời chỉ ra rằng mối quan hệ nói chung chưa chắc chắn và thay đổi tùy theo từng tác giả.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Tree of Life: Terrestrial Vertebrates

Động vật lưỡng cư tiền sử
Hóa thạch
Cổ sinh vật học


title: Priopus punctatus

text:
Priopus punctatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: La Vernotte

text:
La Vernotte là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Franche-Comté phía đông Pháp. Xã có diện tích 5,53 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 68 người. Khu vực này có độ cao từ 210-262 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: 4570 Runcorn

text:
4570 Runcorn (1985 PR) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 8 năm 1985 bởi Ted Bowell ở trạm Anderson Mesa thuộc Đài thiên văn Lowell. Nó được đặt theo tên British geophysicist Keith Runcorn (1922–1995).

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Tipula knowltoniana

text:
Tipula knowltoniana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Villagatón

text:
Villagatón là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 734 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Ngô Đức Thịnh

text:
Ngô Đức Thịnh (1944-2020) là một nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam, ông nguyên là Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Việt Nam

Tiểu sử
Ông sinh năm 1944 tại Hải Phúc, Hải Hậu, Nam Định

Năm 1980, ông bảo vệ luận án Tiến sĩ và sau đó năm 2002 được phong hàm giáo sư

Từ năm 1994-2004, ông là Viện trưởng Viện nghiên cứu văn hóa dân gian Việt Nam nay là Viện nghiên cứu văn hóa Việt Nam

Từ năm 2000-2005, ông là Tổng biên tập Tạp chí Văn hóa dân gian

Ông từng là Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và bảo tồn văn hoá tín ngưỡng Việt Nam (http://daomauvietnam.com/ ), Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia và Phó Chủ tịch Hội đồng Folklore châu Á

Ông mất ngày 6 tháng 6 năm 2020.

Tác phẩm
Các công trình chính đã xuất bản
Văn hóa tộc người và văn hóa Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 2006
Văn hóa vùng và phân vùng văn hóa ở Việt Nam, do Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1993
Trang phục cổ truyền các dân tộc Việt Nam, Nhà xuất bản Văn hoá dân tộc, Hà Nội, 1994
Tìm hiểu nông cụ cổ truyền Việt Nam: Lịch sử và loại hình, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1996;
Hát văn – 1992
Đạo Mẫu (2 tập, 1994 - tái bản bốn lần)
Lên đồng, hành trình của thần linh và thân phận - 2008
 Về Tín ngưỡng Lễ hội cổ truyền, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin
 Chủ biên: Tín ngưỡng và Văn hóa Tín ngưỡng ở Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học xã hội - 2001
 Chủ biên: Đạo Mẫu và các hình thức shaman trong các tộc người ở Việt Nam và châu Á, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
 "Điều tra, sưu tầm, bảo quản, biên dịch và xuất bản kho tàng Sử thi Tây Nguyên
 Khám pháp ẩm thực truyền thống Việt Nam, Nhà xuất bản Trẻ 2010
 Bản sắc Văn hóa vùng ở Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục - 2009
 Những giá trị Văn hóa truyền thống Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - 2010
 Bảo tồn, làm giàu và phát huy các giá trị Văn hóa truyền thống Việt Nam trong đổi mới và hội nhập, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội - 2010
 Những mảng màu Văn hóa Tây Nguyên, Nhà xuất bản Trẻ - 2007
 Luật tục M'nong (Ngô Đức Thịnh - Điểu Câu - Trần Tấn Vịnh), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - 1998
 Luật tục Êđê (Ngô Đức Thịnh, Chu Thái Sơn, Nguyễn Hữu Thấu), Nbx Văn hóa Dân tộc

Các bài viết
 Văn hóa dân gian và Văn hóa dân tộc
 Lý thuyết "trung tâm và ngoại vi" trong nghiên cứu không gian văn hóa
 Lên đồng và các khuynh hướng biến đổi Đạo Mẫu và Lên đồng
 Lên Đồng cuộc hành trình của các thần linh
 Thánh Mẫu Liễu Hạnh, từ vị Tiên Chúa đến Thần chủ Đạo Mẫu Việt Nam - Báo cáo khoa học tại Hội thảo khoa học: Di tích lịch sử văn hóa phủ Quảng Cung
 Quốc Tổ Hùng Vương - biểu tượng cuội nguồn của quốc gia dân tộc Việt Nam
 Tếp cận nông thôn Việt Nam từ mạng lưới xã hội và vốn xã hội cho phát triển
 Chúng ta đang làm gì với Hà Nội?
 Bảo tồn và phát huy văn hóa phi vật thể

Video
 Tọa đàm về Lên Đồng tại Trung tâm Văn hóa Pháp
 Tọa đàm về Nghị định 75/2010/NĐ-CP Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hóa

Xem thêm
 Đừng độ tội cho hầu đồng
 Hội Đền Trần - việc hành chính thành chỗ cầu quan
 Càng kín thì càng gây tò mò
 Phát hiện nơi giáng trần đầu tiên của Thánh Mẫu Liễu Hạnh
 Thờ Quốc tổ - Tín ngưỡng độc đáo trên thế giới
 Văn hóa chính trị - độc đáo tín ngưỡng thờ Hùng Vương
 Lo nhất: Nhà nước hóa Lễ hội!

Ghi chú

Người Nam Định
Nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam
N


title: Trentepohlia elegantissima

text:
Trentepohlia elegantissima là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Daubeuf-la-Campagne

text:
Daubeuf-la-Campagne  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Daubeuflacampagne


title: Parnassius nosei

text:
Parnassius nosei là một loài bướm ngày sinh sống ở vùng núi cao được tìm thấy ở Trung Quốc.
It is a member of the Snow Apollo genus Parnassius of the Swallowtail (Papilionidae) family.
The taxonomic status of this butterfly is uncertain. Some authors regard nosei as a subspecies of Parnassius maharaja.

Tham khảo

Weiss, J.-C. 1992. The Parnassiinae of the World. Part 2. Sciences Nat, Venette; 87 pp.
Chou, I. (ed) 1994. Monographia Rhopalocerorum Sinensium (Monograph of Chinese Butterflies). Henan Scientific và Technological Publishing House, Zhengzhou.(in Chinese)

Liên kết ngoài
Parnassius of the World Text và photos.

Parnassius


title: Chamanthedon leucopleura

text:
Chamanthedon leucopleura là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Chamanthedon


title: Hyperolius nienokouensis

text:
Hyperolius nienokouensis là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae.
Đây là loài đặc hữu của Bờ Biển Ngà.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Schiøtz, A. & Rödel, M.-O. 2004. Hyperolius nienokouensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Hyperolius
Động vật đặc hữu Bờ Biển Ngà
Động vật được mô tả năm 1998


title: Busto Garolfo

text:
Busto Garolfo là một đô thị ở tỉnh Milano thuộc vùng Lombardia của Italia, khoảng 25 km về phía tây bắc của tỉnh lỵ Milano. Đến thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, dân số đô thị này là 12.772 người, diện tích là 12,8 km².

Đô thị Busto Garolfo có các frazione (đơn vị cấp dưới) Olcella.

Busto Garolfo giáp các đô thị: Villa Cortese, Canegrate, San Giorgio su Legnano, Parabiago, Dairago, Arconate, Casorezzo, Inveruno.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.bustogarolfo.mi.it/

Đô thị Thành phố đô thị Milano
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Thiên Yến

text:
Chòm sao Thiên Yến 天燕 (tiếng Latinh: Apus) là một chòm sao mờ, nằm ở bầu trời phía nam, mà các nhà thiên văn học cổ đại đã không thể quan sát được. Chòm sao này là một trong số 12 chòm sao được Pieter Dirkszoon Keyser và Frederick de Houtman đặt ra trong khoảng những năm 1595 tới 1597, và nó lần đầu tiên xuất hiện trong cuốn sách Uranometria của Johann Bayer năm 1603.

Tên gọi
Trong tiếng Việt, chòm Thiên Yến còn có tên Chim Trời. Trong tiếng Latinh, Apus có nghĩa là chim thiên đường hoặc chim yến. Tiếng tiếng Hy Lạp απους có nghĩa "không chân". Chim yến có bộ lông đẹp, nhưng đối với người bản địa chúng có đôi chân xấu xí, vì thế họ chặt bỏ chân chim, trước khi bán phần đẹp còn lại cho người châu Âu.

Các thiên thể đáng quan tâm
Danh sách các sao sáng nhất, nhìn thấy bằng mắt thường<ref>The Bright Star Catalogue, tái bản lần thứ 5</cite>, <cite>The Hipparcos Catalogue, ESA SP-1200</ref>

Chú thích

Liên kết ngoài
 Peoria Astronomical Society - Apus

Chòm sao phương nam


title: Fressain

text:
Fressain  là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Heinrich Böll

text:
Heinrich Theodor Böll (21 tháng 12 năm 1917 – 16 tháng 7 năm 1985) là nhà văn Đức đoạt giải Georg Büchner năm 1967 và giải Nobel Văn học năm 1972.

Tiểu sử
Böll sinh ở Köln, là con thứ tám của một thợ cả nghề mộc theo Công giáo. Ông bắt đầu làm thơ và viết truyện ngắn từ rất sớm. Năm 1937, sau khi tốt nghiệp trung học, Böll theo học nghề kinh doanh sách ở Köln. Năm 1938 Böll bị huy động vào quân đội dự bị của Đệ Tam Đế chế Đức; trước khi nhập ngũ ông học một học kì ngành Đức ngữ và Ngữ văn cổ điển tại thành phố quê hương; mấy lần bị thương và năm 1945 bị quân đội Mỹ bắt làm tù binh và giam mấy tháng ở miền Nam nước Pháp. Trở về quê, Böll tiếp tục đi học và kiếm sống bằng những công việc không thường xuyên. Năm 1943, ông kết hôn với cô giáo Anne Maria Sech.

Năm 1949 Heinrich Böll trình làng truyện vừa đầu tiên Der Zug war pünktlich (Chuyến tàu đến đúng giờ), trước đó ông đã có gần 60 truyện ngắn đăng báo; truyện phản ánh cuộc sống đời thường sau chiến tranh, văn phong đơn giản hóa một cách chủ ý. Tính vô nghĩa của cuộc chiến tranh đúc rút từ những trải nghiệm cá nhân nhân vật là chủ đề trung tâm trong những tác phẩm này và cũng là đề tài chủ đạo xuyên suốt toàn bộ sáng tác về sau của Böll, thường được gọi là dòng "văn học hoang tàn". Năm 1951 với truyện ngắn Die schwarzen Schafe (Con cừu đen) Böll được trao giải thưởng "Nhóm 47" của Hội Nhà văn Đức hậu chiến. Tác phẩm có thể coi là hoành tráng đầu tiên của Böll là Billard um halb zehn (Ván bi-a lúc chín rưỡi, 1959) được viết với văn phong và cấu trúc phức tạp hơn; tiếp đó là Ansichten eines Clowns (Qua con mắt của chú hề, 1963) nói về tự do cá nhân giữa những sức ép mang tính xã hội và chính trị.

Năm 1971 ra đời tiểu thuyết lớn nhất của Heinrich Böll là Gruppenbild mit Dame (Bức chân dung tập thể với một quý bà) mô tả các sự kiện xảy ra trong khoảng thời gian 1899-1970 với đối tượng chỉ trích là nhà thờ và "xã hội thành đạt". Năm 1972, khi Böll được trao giải Nobel, cuốn tiểu thuyết này được đặc biệt đánh giá cao. Năm 1974, được bầu làm Chủ tịch International PEN, Böll nhiệt tình giúp đỡ những nhà văn gặp khó khăn, đóng góp đáng kể cho tổ chức này. Chính Böll đã đón nhà văn Nga lưu vong Alexandr Isayevich Solzhenitsyn về sống chung một thời gian, và ông ngày càng tích cực tham gia vào các cuộc tranh luận chính trị. Trong thập niên 1980, Böll trở thành một trong những nhà lãnh đạo phong trào hòa bình và chống sử dụng vũ khí hạt nhân. Ngoài sự nghiệp sáng tác, Böll còn là một dịch giả; ông đã cùng với vợ dịch hàng loạt tác phẩm văn học Mỹ. Năm 1985 nhà văn 67 tuổi mất tại nhà riêng của con trai ông ở ngoại ô Bonn.

Tác phẩm
 Das Vermächtnis (Di sản, 1947, in 1985), tiểu thuyết
 Der Zug war pünktlich (Chuyến tàu đến đúng giờ, 1949), truyện vừa
 Wanderer, kommst du nach Spa (Lãng khách, khi nào người đến Spa, 1950), tập truyện ngắn
 Wo warst du, Adam? (Người ở đâu, Adam?, 1951), tiểu thuyết
 Die schwarzen Schafe (Con cừu đen, 1951), truyện ngắn
 Und sagte kein einziges Wort (Và đã không nói một lời duy nhất, 1953), tiểu thuyết
 Haus ohne Hüter (Ngôi nhà không người chăm nom, 1954), tiểu thuyết
 Das Brot der frühen Jahre (Bánh mì những năm đầu, 1955), truyện
 Billard um halb zehn (Ván bi-a lúc chín rưỡi, 1959), tiểu thuyết
 Ansichten eines Clowns (Qua con mắt của chú hề, 1963), tiểu thuyết
 Entfernung von der Truppe (Tự tiện vắng mặt, 1964), truyện
 Ende einer Dienstfahrt (Kết thúc một chuyến công cán, 1966), truyện
 Frankfurter Vorlesungen (Những bài giảng ở Frankfurt, 1966), tiểu thuyết
 Gruppenbild mit Dame (Bức chân dung tập thể với một quý bà, 1971), tiểu thuyết
 Die verlorene Ehre der Katharina Blum (Danh dự bị lăng nhục của Katharina Blum, 1974), truyện vừa
 Fürsorgliche Belagerung (Sự vây bủa ân cần, 1979), tiểu thuyết
 Bild, Bonn, bonnisch (Hình ảnh, Bonn, về Bonn, 1984), tiểu luận
 Frauen vor Flusslandschaft (Phụ nữ trên miền sông nước, 1985), tiểu thuyết

Tham khảo

Đọc thêm

 Hanno Beth (Ed.): Heinrich Böll. Eine Einführung in das Gesamtwerk in Einzelinterpretationen. 2., überarbeitete und erweiterte Auflage. Königstein i.Ts. 1980.
 Alfred Böll: Bilder einer deutschen Familie. Die Bölls. Gustav Lübbe, Bergisch Gladbach 1981.
 Viktor Böll, Markus Schäfer and Jochen Schubert: Heinrich Böll. dtv, Munich, 2002 (dtv portrait).
 Lucia Borghese: Invito alla lettura di Heinrich Böll. Mursia, Milan 1980.
 Michael Butler (Ed.): The Narrative Fiction of Heinrich Böll. Social conscience and literary achievement. Cambridge 1994.

 Frank Finlay: On the Rationality of Poetry: Heinrich Böll's Aesthetic Thinking. Rodopi, Amsterdam/Atlanta 1996.
 Erhard Friedrichsmeyer: Die satirische Kurzprosa Heinrich Bölls. Chapel Hill 1981.
 Lawrence F. Glatz: Heinrich Böll als Moralist. Peter Lang, New York 1999.
 Christine Hummel: Intertextualität im Werk Heinrich Bölls. Wissenschaftlicher Verlag, Trier 2002.
 Manfred Jurgensen (Ed.): Böll. Untersuchungen zum Werk. Francke, Bern/Munich 1975.
 Christian Linder: Heinrich Böll. Leben & Schreiben 1917–1985. Kiepenheuer & Witsch, Cologne 1986.

 James H. Reid: Heinrich Böll. A German for His Time. Berg Publishers, Oxford/New York/Hamburg 1988. – German: Heinrich Böll. Ein Zeuge seiner Zeit. dtv, Munich 1991.
 Klaus Schröter: Heinrich Böll. Rowohlt, Reinbek 1987 (Rowohlts Monographien).
 Jochen Vogt: Heinrich Böll. 2. Auflage. Beck, Munich 1987.
 Heinrich Vormweg: Der andere Deutsche. Heinrich Böll. Eine Biographie. Kiepenheuer & Witsch, Cologne 2002.

Liên kết ngoài

 Trang về Heinrich Böll

Nhà văn Đức
Người đoạt giải Nobel Văn học
Người Đức đoạt giải Nobel
Mất năm 1985
Nam nhạc sĩ thế kỷ 20


title: Andrena almas

text:
Andrena almas là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Tadauchi, Miyanaga & Dawut mô tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 2005


title: Lịch sử Hồng Kông

text:
Lịch sử Hồng Kông bắt đầu từ một đảo duyên hải ở phía nam Trung Hoa. Các phát hiện khảo cổ cho thấy hàng ngàn năm trước đã có người sinh sống ở đây. Các ghi chép đã không được thường xuyên cho đến thời Nhà Tần và thời Thuộc địa Anh. Từ ban đầu là một làng chài, Hồng Kông đã trở nên một quân cảng chiến lược và cuối cùng là một trung tâm tài chính thương mại quốc tế, có GNP đầu người cao thứ 9 thế giới, hỗ trợ cho 33% lượng vốn đầu tư nước ngoài chảy vào Trung Quốc.

Thời kỳ tiền sử

Các phát hiện khảo cổ cho rằng, loài người đã hoạt động ở Hồng Kông 5000 năm trước. Các công cụ chiến tranh và đánh các bằng đồng của người Bách Việt Thời kỳ đồ đồng đã được khai quật ở đảo Lantau và đảo Lamma. Các chạm khắc tôn giáo trên đá nằm ở các đảo xung quanh và các khu vực duyên hải đã được tìn thấy có thể liên quan đến người Chế (tiếng Hoa: 輋民 hay 輋族) - một chi của người Dao thuộc thời kỳ Thời kỳ đồ đá mới. Các phát hiện mới nhất có niên đại từ thời Thời kỳ đồ đá cũ cho rằng Wong Tei Tung (黃地峒) là một trong những khu định cư cổ xưa nhất ở Hồng Kông.

Kỷ nguyên các đế chế Trung Hoa (221 TCN - những năm 1800)

Lãnh thổ này bị sáp nhập vào Trung Hoa vào thời Nhà Tần (221 TCN - 206 TCN), và khu vực này đã được củng cố chắc chắn dưới thời Nam Việt (203 TCN - 111 TCN.) Các bằng chứng khảo cổ đã cho thấy rằng dân số đã tăng từ Nhà Hán (206 TCN - 220). Trong những năm 1950, một tại Lei Cheng Uk (tiếng Hoa: 李鄭屋古墓) từ thời Nhà Đông Hán (25 – 220) đã được khai quật và các nhà khảo cổ đã bắt đầu điều tra khả năng nghề sản xuất muối đã thịnh vượng ở Hương Cảng khoảng 2000 năm trước, dù bằng chứng cuối cùng vẫn chưa được tìm.
Tai Po Hoi, biển Tai Po, đã là một bến cảng mò ngọc trai ở Trung Hoa dưới thời nhà Hán. Các hoạt động này đã phát triển đỉnh điểm dưới thời Nam Hán (917-871) và đã tiếp tục cho đến nhà Minh (1368 đến 1644)

Trong thời nhà Đường, vùng Quảng Đông đã phát triển phồn thịnh thành một trung tâm mậu dịch quốc tế. Vùng Tuen Mun mà ngày nay thuộc Tân Giới của Hồng Kông đã là một cảng, căn cứ hải quân, trung tâm sản xuất muối và su đó là căn cứ khái thác ngọc trai. Đảo Lantau cũng đã là một trung tâm sản xuất muối ăn nơi những người buôn lậu muối đã nổi loạn chống chính quyền.
Năm 1276 trong thời kỳ quân Mông Cổ xâm lược, triều đình nhà Nam Tống dời đến Phúc Kiến, sau đó đến Đảo Lantau và sau đó là khu vực Thành phố Cửu Long ngày nay nhưng vị hoàng đế còn nhỏ tuổi Zhao Bing, sau khi bị đánh bại ở Trận chiến Yamen đã tự sát bằng cách nhảy xuống nước với quần thần của mình. Thung lũng Tung Chung, đặt tên theo một anh hùng đã xả thân vì vị hoàng đế này được người ta tin rằng là nơi triều đình tạm đóng đô. Hau Wong, một vị quan của hoàng đế này ngày nay vẫn được thờ ở Hồng Kông.

Tuy nhiên, trong thời kỳ Mông Cổ, Hồng Kông đã có đợt bùng nổ dân số đầu tiên khi dân tị nạn Trung Hoa nhập cư vào đây. Năm dòng họ Hau (Hou, 候), Tang (Deng, 鄧), Pang (Peng, 彭) and Liu (Liao, 廖) và Man (Wen, 文) được cho là những dòng họ định cư sớm nhất được ghi nhận ở Hồng Kông. Dù có sự nhập cư, và có một chút phát triển nông nghiệp, khu vực này vẫn khá cằn cỗi và phải dựa vào nguồn thu nhập từ buôn bán muối, ngọc trai và hải sản. Triều đại phong kiến cuối cùng của Trung Hoa, nhà Thanh cũng là triều đại cuối cùng có liên hệ với Hồng Kông. Là một thương cảng và một quân cảng, lãnh thổ Hồng Kông đã thu hút được sự chú ý của thế giới.

Thời kỳ Hồng Kông thuộc địa (những năm 1800-1930)

Đầu thế kỷ 19, Đế quốc Anh đã phụ thuộc nặng nề vào việc nhập khẩu trà từ Trung Quốc. Trong khí Anh xuất khẩu các mặt hàng xa xỉ qua Trung Quốc như: đồng hồ đeo tay, đồng hồ thì vẫn có một sự mất cân đối trong cán cân mậu dịch. Trung Quốc có nhu cầu rất lớn về bạc vốn khó có thể được Anh cung cấp với số lượng lớn. Do đó, để lấy lại cân bằng mậu dịch, biện pháp đối phó là nha phiến lậu tuồn vào Trung Quốc. Lâm Tắc Từ (Lin Zexu) là người đại diện Trung Quốc đầu tiên phản đối Nữ hoàng Anh Victoria việc buôn bán thuốc phiện bất hợp pháp ở đây. Điều này đã dẫn đến Chiến tranh Nha phiến làm Anh là kẻ thắng trận và buộc nhà Thanh phải ký vào các hiệp định nhường lãnh thổ. Sau khi lãnh thổ được nhượng cho Anh, những thành tựu tiếp theo đã đặt nền móng cho văn hóa và những thứ khác liên quan đến Hồng Kông ngày nay. Từ công ty điện đầu tiên đến việc chuyển từ xích lô sang xe bus, các chuyến phà, xe điện và hãng hàng không, không hề có tình trạng thiếu cải tiến. Tất cả các ngành công nghiệp đã trải qua biến đổi lớn và sự tăng trưởng. Các cơ sở quan trọng khác bao gồm sự thay đổi trong triết học bắt đầu với một nền giáo dục kiểu phương Tây của Frederick Stewart, đó sẽ là một bước quan trọng trong việc tách Hồng Kông từ Trung Quốc đại lục trong cuộc khủng hoảng chính trị liên quan đến triều đại nhà Thanh. Việc khởi đầu đồ sộ của ngành tài chính hùng mạnh của vùng viễn đông là sự khởi đầu của ngân hàng quy mô lớn đầu tiên. Thời kỳ này cũng chịu thách thức bởi sự bùng phát dữ dội của Đại dịch thứ 3 là Bệnh dịch hạch làm thay đổi quan điểm về tầm quan trọng của bệnh viện đầu tiên. Sự bùng nổ của chiến tranh thế giới thứ I năm 1914, sự sợ hãi của một cuộc tấn công có thể xảy ra trên thuộc địa đã dẫn đến một cuộc di cư của 60,000 Trung Quốc.. Dân số Hồng Kông vẫn tiếp tục bùng nổ trong các thập kỷ tiếp theo từ 530.000 năm 1916 lên đến 725.000 năm 1925. Tuy nhiên khủng hoảng ở Trung Hoa Đại Lục trong thập niên 1920 và thập niên 1930 vẫn khiến cho Hồng Kông dễ bị thương tổn bởi sự xâm lược từ Nhật Bản.

Các toàn quyền Hồng Kông:
 Henry Pottinger: 1843_1844
 John Francis Davis: 1844_1848
 George Bonham: 1848_1854
 John Bowring: 1854_1859
 Hercules Robinson: 1859_1865
 Richard Graves MacDonnell: 1866_1872
 Arthur Kennedy: 1872_1876
 John Pope Hennessy: 1877_1882
 George Bowen: 1883_1885
 William Des Vœux: 1887_1891
 William Robinson: 1891_1898
 Henry Arthur Blake: 1898_1903
 Matthew Nathan: 1904_1907
 Frederick Lugard: 1907_1912
 Francis Henry May: 1912_1918
 Reginald Edward Stubbs: 1919_1925
 Cecil Clementi: 1925_1930
 William Peel: 1930_1935
 Andrew Caldecott: 1935_1937
 Geoffry Northcote: 1937_1941
 Mark Aitchison Young: 1941
 Mark Aitchison Young: 1946_1947
 Alexander Grantham: 1947_1957
 Robert Brown Black: 1958_1964
 David Clive Crosbie Trench: 1964_1971
 Murray MacLehose: 1971_1982
 Edward Youde: 1982_1986
 David Wilson: 1986_1992
 Christopher Patten: 1992_1997

Chú thích

Liên kết ngoài

Lịch sử Hồng Kông


title: 485 Genua

text:
485 Genua

485 Genua là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Luigi Carnera phát hiện ngày 7.5.1902 ở Heidelberg và được đặt theo tên thành phố Genova của Ý.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1902


title: Condé-sur-Marne

text:
Condé-sur-Marne  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 80 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Condesurmarne


title: Bruchidius nanus

text:
Bruchidius nanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Germar miêu tả khoa học năm 1824.

Chú thích

Tham khảo

N


title: Thôi Trữ

text:
Thôi Trữ (chữ Hán: 崔杼; ?-546 TCN), tức Thôi Vũ tử (崔武子), là tướng quốc nước Tề thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc. Ông đã thao túng chính sự nước Tề một thời gian và cuối cùng bị diệt cả gia tộc.

Giúp Tề Trang công
Theo Sử ký, Thôi Trữ làm đại phu từ thời Tề Huệ công (608 TCN-599 TCN) và được lòng vua Tề. Ông vốn là dòng dõi quý tộc nước Tề được phong ở đất Thôi nên lấy Thôi làm họ.

Sau khi Tề Huệ công mất, đại phu Cao Quốc – dòng họ có thế lực lâu đời ở nước Tề - sợ Thôi Trữ chèn ép mình nên tìm cách đuổi Thôi Trữ. Ông phải bỏ chạy sang nước Vệ.

Đến thời Tề Linh công, mâu thuẫn lắng xuống, Thôi Trữ được trở về nước Tề và dùng làm đại phu như trước.

Trong nước Tề xảy ra việc tranh chấp thừa kế giữa công tử lớn Khương Quang và công tử nhỏ Khương Nha. Tề Linh công yêu con nhỏ bèn điều Khương Quang đi trấn thủ nơi xa để lập Nha làm thế tử.

Năm 554 TCN, Tề Linh công ốm nặng. Thôi Trữ ủng hộ công tử Khương Quang bèn đón Quang về lập làm thế tử, Linh công nằm trên giường bệnh không thể ngăn cản. Khương Quang giết chết mẹ kế Nhung Cơ.

Đến tháng 5 năm 554 TCN, Tề Linh công qua đời. Khương Quang giết chết Khương Nha và lên nối ngôi, tức là Tề Trang công. Ba tháng sau, người giúp Nha là Cao Hậu cũng bị Thôi Trữ giết chết.

Giết Tề Trang công
Thôi Trữ có người vợ lẽ là Đường Cơ vốn là em gái Đông Quách Yển, vợ cũ của Đường công. Sau khi Đường công mất, dù có người can ngăn nhưng Thôi Trữ thấy Đường Cơ đẹp nên lấy làm vợ.

Tề Trang công thấy Đường đẹp nên thường lén lút đến tư thông. Thôi Trữ biết chuyện rất tức giận, nảy ý định giết Trang công. Năm 548 TCN, nhân dịp Trang công mở tiệc đãi vua nước Cử, Thôi Trữ giả ốm không dự. Trang công nghe tin, bèn nhân danh đến thăm Thôi Trữ để gặp Đường Cơ. Khi Trang công vào nhà gặp Đường Cơ, Thôi Trữ sai thủ hạ vây bắt. Tề Trang công vội bỏ chạy, trèo qua tường trốn nhưng không thoát và bị giết.

Thôi Trữ an táng Trang công tại xóm Sĩ Tôn. Tả truyện mô tả đám tang Trang công được Thôi Trữ cử hành không trang trọng như nghi lễ cho vua chư hầu: không dẹp người đi đường, số quạt ít hơn và số cỗ xe kéo cũng ít hơn quy định nghi lễ.

Thôi Trữ lập người em khác mẹ của Trang công là Khương Chử Cữu lên làm vua, tức là Tề Cảnh công.

Vụ án Tề Trang công bị giết được quan Thái sử nước Tề chép: "Thôi Trữ giết vua là Quang". Thôi Trữ bắt quan thái sử chép khác đi, thái sử không chịu nên bị Thôi Trữ giết chết. Người em quan thái sử chép lại như anh mình vào quốc sử nước Tề. Thôi Trữ nổi giận lại giết người đó. Đến người em thứ 3 chép nguyên cũng bị giết. Tới khi người em thứ tư vẫn chép như vậy, không chịu thay đổi theo lệnh của Thôi Trữ. Ông đành thôi không giết người chép sử nữa.

Mắc lừa Khánh Phong
Thôi Trữ lập vua mới, được phong làm tướng quốc, mời Khánh Phong cùng dự triều chính. Hai người chuyên quyền, muốn chèn ép các quan nước Tề, bắt họ thề theo mình. Quan đại phu Án Anh không chịu theo, chỉ thề trung thành với nước Tề và vua Tề. Khánh Phong định giết Án Anh nhưng Thôi Trữ cản lại vì Án Anh rất có uy tín với người trong nước.

Khánh Phong mưu trừ Thôi Trữ để một mình chuyên quyền.

Thôi Trữ có hai con lớn là Thôi Thành và Thôi Cương là con người vợ cả. Mẹ của Thành và Cương qua đời, Thôi Trữ lấy Đường cơ, tức là Đông Quách Thị và sinh ra Thôi Minh. Thôi Trữ yêu Thôi Minh, định lập Minh kế vị. Hai người con lớn là Thôi Thành, Thôi Cương bất bình.

Theo lời Đông Quách thị, em bà là Đông Quách Yển và con chồng cũ là Đường Vô Cữu đến làm gia nhân cho Thôi Trữ. Nhân lúc Thôi Thành có tội, Đông Quách Yển và Vô Cữu trị tội, phế truất quyền thừa kế và lập Thôi Minh làm người thừa kế.

Thôi Thành và Thôi Cương thấy tình hình bất lợi bèn xin Thôi Trữ được rút đi ở ấp Thôi. Thôi Trữ bằng lòng, nhưng Đông Quách Yển và Vô Cữu không nghe, cho rằng ấp Thôi là ấp tổ tông họ Thôi, chỉ có người thừa kế là Thôi Minh được ở. Vì vậy Thôi Trữ nghe theo lời Yển và Vô Cữu. Thôi Thành và Thôi Cương sợ hãi chạy sang nhà Khánh Phong cầu cứu.

Khánh Phong theo lời lực sĩ Lư Bồ Miết, nhân nhà họ Thôi có loạn bèn cấp quân cho Thành và Cương trở về đánh giết Vô Cữu và Yển. Cả nhà họ Thôi chạy tán loạn, Thôi Trữ cùng một người vợ lẽ họ Thôi chạy thoát ra ngoài. Thôi Trữ không biết vụ Thôi Thành và Thôi Cương do Khánh Phong tiếp tay, lại sai một viên hoạn quan đánh xe đến gặp Khánh Phong cầu cứu, trị tội hai người con lớn. Khánh Phong giả cách nhiệt tình giúp đỡ, lại sai lực sĩ Lưu Bồ Miết mang quân sang nhà họ Thôi diệt trừ Thành và Cương.

Lư Bồ Miết theo lệnh Khánh Phong, đi giết Thôi Thành và Thôi Cương, nhân thể diệt toàn bộ gia quyến họ Thôi. Hai vợ chồng Thôi Trữ trở về nhà thấy nhà cửa tan hoang, cả họ bị giết không còn ai, mới nhận ra mưu đồ của Khánh Phong. Ông cùng vợ tự sát. Đến đêm, con nhỏ Thôi Minh đào một hố giữa khu lăng tẩm tổ tiên, vùi xác ông xuống đó rồi bỏ trốn sang nước Lỗ.

Thôi Trữ làm quan nước Tề hơn 50 năm qua 5 đời vua Tề. Sau khi ông qua đời, quyền hành nước Tề lọt vào tay Khánh Phong.

Trong Đông Chu liệt quốc
Thôi Trữ xuất hiện trong tiểu thuyết Đông Chu liệt quốc của Phùng Mộng Long từ hồi 65 tới hồi 66. Tác giả tập trung mô tả Thôi Trữ trong vụ giết Tề Trang công và mắc mưu Khánh Phong.

Xem thêm
 Tề (nước)
 Tề Trang công
 Khánh Phong
 Tề Linh công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Tề Thái công thế gia
 Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 4, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh
 Chu Thiệu Hầu (2003), Tổng tập lược truyện các Tể tướng trong lịch sử Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin

Chú thích

Nhân vật chính trị Xuân Thu
Người tự sát
Mất năm 546 TCN


title: Nguyễn Thị Hoàng Nhung

text:
Nguyễn Thị Hoàng Nhung (sinh năm 1986 tại Thái Nguyên) là Hoa hậu các dân tộc Việt Nam năm 2007.

Nguyễn Thị Hoàng Nhung là người dân tộc Tày. Cô giành được vương miện Hoa hậu các dân tộc Việt Nam năm 2007 khi cô 19 tuổi. Ước mơ của Nhung, như cô thổ lộ trong đêm chung kết, đã thể hiện trong sự lựa chọn ngành học: trở thành người quản lý văn hóa giỏi. Năm 2008, cô là sinh viên năm thứ 4 khoa Quản lý văn hoá, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội.

Đáng lẽ cô trao lại vương miện cho tân Hoa hậu các dân tộc Việt Nam 2009 tại Festival Hoa Đà Lạt 2009, tuy nhiên Festival đã dời đến năm 2010 để chào mừng 1000 năm Thăng Long-Hà Nội.

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Thái Nguyên
Người Tày
Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống


title: Agabus blatta

text:
Agabus blatta là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Jakovlev miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agabus


title: Forges-la-Forêt

text:
Forges-la-Forêt () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Forges-la-Forêt được gọi là Fèvres.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Forges-la-Forêt

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Kanagawa

text:
là một tỉnh thuộc vùng Kanto của Nhật Bản. Tỉnh lỵ là thành phố Yokohama.

Kanagawa là tỉnh có dân số đông thứ 2 Nhật Bản chỉ sau Tokyo và là một phần của Vùng thủ đô Tokyo.

Địa lý

Kanagawa là một đơn vị cấp tỉnh có diện tích khá nhỏ nằm giữa Tokyo ở phía Bắc, chân núi Phú Sĩ về phía Tây Bắc và Thái Bình Dương và vịnh Tokyo về phía Nam và phía Đông. Phía Đông là đồng bằng khá bằng phẳng và được đô thị hóa cao độ, bao gồm các thành phố cảng lớn là Yokohama và Kawasaki, về phía Đông Nam thì mức độ đô thị hóa thấp hơn, gần bán đảo Miura nơi có thành phố cổ Kamakura- một địa danh du lịch nổi tiếng. Phía Tây thì nhiều núi đồi, có các khu nghỉ mát như Odawara và Hakone.

Sông Tama là ranh giới tự nhiên giữa Kanagawa và Tokyo. Sông Sagami chảy qua giữa tỉnh này.

Lịch sử
Trong thời kỳ Nhật Bản trung cổ, Kanagawa là một phần của các tỉnh Sagami và Musashi. Kamakura ở trung tâm của Sagami là thủ đô của Nhật Bản trong thời kỳ Kamakura (1185-1333). Trong thời kỳ Edo, phần phía Tây của tỉnh Sagami đã nằm dưới quyền cai trị của daimyo Lâu đài Odawara, trong khi phần phía Đông nằm trực tiếp dưới quyền cai trị của Tướng quân Tokugawa ở Edo (Tokyo).

Phó đề đốc Hải quân Mỹ Matthew Perry cập bờ Kanagawa năm 1853 và 1854, và ký Hiệp định Kanagawa buộc mở cửa các cảng Nhật Bản cho Hoa Kỳ. Yokohama, cảng nước sâu lớn nhất ở vịnh Tokyo đã được mở cửa cho các nhà buôn nước ngoài năm 1859 sau nhiều năm bị nước ngoài gây sức ép và dần dần phát triển thành thương cảng lớn nhất Nhật Bản. Yokosuka gần đó, gần cửa vịnh Tokyo hơn, đã phát triển thành một quân cảng và ngày nay là đại bản doanh của Hạm đội 7 Hoa Kỳ và các hoạt động hạm đội của hải quân Đế quốc Nhật và Lực lượng phòng vệ biển Nhật.

Yokohama, Kawasaki và các thành phố lớn khác bị phá hủy nặng trong Trận động đất lớn Kantō năm 1923 và bom Mỹ năm 1945.

Hành chính

Các thành phố
Kanagawa có 19 thành phố:

Các thị trấn và làng mạc

* Sắp bị giải tán.

Kinh tế

Giao thông vận tải
Hệ thống giao thông của Kanagawa giao cắt dày đặc với hệ thống giao thông của Tokyo (xem Giao thông ở Vùng thủ đô Tokyo). Đi lại bằng đường hàng không thông qua Sân bay quốc tế Tokyo hoặc Sân bay quốc tế Narita. Tàu cao tốc Tōkaidō Shinkansen có các chuyến tàu cao tốc đi Tokyo, Nagoya, Osaka và nhiều thành phố lớn khác.

Văn hóa

Giáo dục

 Đại học quốc lập Yokohama
 Đại học Tokai

Thể thao

 CLB Yokohama FC

Du lịch

 Thành phố Kamakura
 Khu du lịch Hakone

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức của tỉnh Kanagawa(10 thứ tiếng)
 Trang web Hiệp hội Du lịch tỉnh Kanagawa(tiếng Anh)

Kanto
Tỉnh của Nhật Bản


title: Dactylispa aeneipennis

text:
Dactylispa aeneipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Duvivier miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Hydrobiosella letti

text:
Hydrobiosella letti là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Hydrobiosella


title: 11451 Aarongolden

text:
11451 Aarongolden (1979 QR1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 8 năm 1979 bởi C.-I. Lagerkvist ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Claes-Ingvar Lagerkvist
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Tín Đô

text:
Tín Đô (chữ Hán giản thể: 信都区, âm Hán Việt: Tín Đô khu) là một quận thuộc địa cấp thị Hình Đài, tỉnh Hà Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 96 ki-lô-mét vuông, dân số 320.000 người. Mã số bưu chính của quận Tín Đô là 054000. Về mặt hành chính, quận này được chia thành 5 nhai đạo và 2 hương.
Nhai đạo: Trung Hưng Lộ, Cương Thiết Lộ, Đạt Hoạt Tuyền, Chương Thôn, Trương Khoan.
Hương: Nam Đại Quách, Lý Thôn

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hà Bắc
Hình Đài


title: Acolastus inopinatus

text:
Acolastus inopinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Acolastus


title: Jardinella acuminata

text:
Jardinella acuminata là một loài ốc nước ngọt cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước thuộc họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Chú thích

Tham khảo
 Ponder, W.F. 1996. Jardinella acuminata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 7 tháng 8 năm 2007.

Động vật chân bụng Úc
Jardinella
Động vật nguy cấp Úc
Động vật đặc hữu Úc


title: Amphipyra sergei

text:
Amphipyra sergei là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Nga, Kazakhstan và Trung Quốc.

Liên kết ngoài
Images

Chú thích

Amphipyra


title: 1050

text:
Năm 1050 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh
 6 tháng 3 - Lê Văn Thịnh, Thủ khoa nho học tức 11 tháng 2 năm Canh Dần

Mất

Tham khảo

Năm 1050


title: Hông hoa trắng

text:
Hông hoa trắng hay chõ xôi, bông lơn fortune, hông hoa dài, hông Quảng Đông, hông Đông Dương, hông Đài Loan (tên khoa học: Paulownia fortunei, tên tiếng Trung: 白花泡桐, bạch hoa phao đồng) là một trong bảy loài cây gỗ thuộc chi Hông, họ Hông (Paulowniaceae).

Đặc điểm
Cây hông hoa trắng là loài cây gỗ lớn, cao tới 30 m, lá rộng. Hông hoa trắng sinh trưởng nhanh, tán lá hình nón; cành non, cụm hoa và quả có lông măng hình sao màu nâu ánh vàng. Thân cây thẳng, đường kính ngang ngực tới 2 m; vỏ cây màu nâu xám. Cuống lá khoảng 12 cm, nhẵn nhụi; phiến lá hình trứng-hình tim hẹp, đôi khi hình trứng-hình tim, dài đến 20 cm, chẻ đôi trên các cành mới, xa trục lông hình sao hay tuyến, lông măng khi thuần thục, và hiếm khi có lông thưa thớt hay nhẵn nhụi, gần trục nhẵn nhụi. Cụm hoa hẹp và dài, gần hình trụ, dài khoảng 25; xim hoa 3-8 hoa; cuống hoa dài gần như cuống cụm hoa. Cuống cụm hoa nhẵn nhụi. Tràng hoa hình nón ngược, kích thước 2-2,5 cm; thùy 1/4-1/3 chiều dài tràng hoa, hình trứng đến hình tam giác-trứng, hình tam giác hẹp ở quả. Đài hoa màu trắng, tía hay tía nhạt, hình ống-phễu, dài 8–12 cm; ống đài mở rộng dần dần, hơi cong về phía trước, mặt bụng có gờ yếu, mặt ngoài có lông hình sao. Nhị 3-3,5 cm, có lông tuyến thưa thớt. Bầu nhụy có tuyến, đôi khi có lông hình sao. Quả nang thuôn dài đến thuôn dài-elipxoit, kích thước 6–10 cm; mỏ đến 6 cm; vỏ quả ngoài dạng gỗ, dày 3–6 mm; tràng hoa bền 3–6 mm, dạng gỗ. Hạt kích thước 6–10 mm gồm cả cánh. Ra hoa tháng 3-4, tạo quả tháng 7-8.

Môi trường sống
Mọc hoang hay được gieo trồng. Môi trường sống là vách núi, rừng, thung lũng núi, đất bỏ hoang; ở cao độ dưới 2.000 m. Loài này phân bố tự nhiên ở Trung Quốc (An Huy, Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Hồ Bắc, Hồ Nam, Giang Tây, Tứ Xuyên, Vân Nam, Chiết Giang), Đài Loan, Lào và một số tỉnh ở miền núi Việt Nam. Tại Trung Quốc nó mới được du nhập vào Hà Bắc, Hà Nam, Thiểm Tây và Sơn Đông trong thời gian gần đây.

Gieo trồng
Là cây thay lá vào mùa đông, rễ phân bố sâu 30–40 cm dưới mặt đất nên ít cạnh tranh các loài cây ngắn ngày, thích hợp trồng xen với các cây nông nghiệp, cây ăn quả. Gỗ hông sáng màu, mềm mịn, ít cong vênh là nguyên liệu tốt trong công nghệ ván nhân tạo và các đồ dùng thông thường trong gia đình.

Do có nhiều đặc tính ưu việt nên hông đã được chú ý nghiên cứu, phát triển ở nhiều nước như ở Trung Quốc đã được trồng khoảng gần 1 triệu ha. Một số nước khác như Hoa Kỳ, Australia gần đây cũng đã chú ý nghiên cứu phát triển loài cây này. Tại Việt Nam, hông hoa trắng mới được thử nghiệm gây trồng mấy năm gần đây. Cây sinh trưởng khá nhanh trong những năm đầu và cho thấy có tiềm năng phát triển rộng cho mục đích trồng rừng nguyên liệu và tạo cảnh quan môi trường.

Hông cũng là một cây sống lâu năm nên cũng được sử dụng trong mục đích trồng rừng phòng hộ. Trong tự nhiên nó thường phân bố xen với một số loài cây tiên phong và trồng với một số loài cây khác như tre, mỡ, cây ăn quả, cây nông nghiệp, trồng làm cây che bóng cho chè, cà phê... Ngoài ra còn có thể trồng hông như là một loài cây lá rộng bản địa khác.

Hông là loài cây ưa ẩm cho nên có thể trồng ở các khu vực có lượng mưa 1.400 mm trở lên, có độ cao so với mực nước biển từ 300-1.500 mét. Đất trồng hông phải đảm bảo một số yêu cầu như sau:
 Đất còn tương đối tốt, thành phần cơ giới nhẹ đến trung bình, tầng đất dày trên 50 cm, tơi xốp khả năng thấm và thoát nước tốt.
 Không trồng hông ở nơi đất chặt bí, có thời gian úng nước, đất đã thoái hóa trống trọc, trơ sỏi đá.

Kỹ thuật trồng cây
Xử lý thực bì
Hông là loài cây ưa sáng cực đoan, do vậy dù áp dụng phương pháp thức trồng nào việc xử lý thực bì cũng là yếu tố phải coi trọng. Cần đảm bảo sau khi trồng không bị loài khác che bóng. Tốt nhất là phát thực bì toàn diện kết hợp trồng các cây nông nghiệp trong những năm đầu.

Bón lót cho mỗi gốc hông 1 kg phân chuồng hoặc 100 - 150g phân vi sinh. Việc bón phân được thực hiện lúc lấp hố. Phân được trộn đều ở phần đất từ đáy đến 2/3 độ sâu hố sau đó lấp hố chuẩn bị trồng cây.

Ở miền Bắc Việt Nam, tốt nhất trồng vào vụ xuân. Không nên trồng vào vụ thu cây sẽ mất một mùa sinh trưởng và năm sau cũng phát triển kém. Miền Trung và Tây Nguyên do mùa mưa chậm hơn cho nên hông được tiến hành trồng cùng thời điểm với một số loại cây trồng khác trong thời gian đầu mùa mưa hàng năm.

Mật độ trồng
Tùy theo phương thức trồng mà mật độ có thể thay đổi từ 1.000 - 1.100 cây/ha. Có thể trồng hông với chức năng phòng hộ theo các phương thức sau:
Trồng hông xen mỡ, hoặc trám theo hàng, mật độ 1.100 cây/ha trong đó: Hông 550 cây, cây khác 550, cự ly trồng 3m x 3m.
Trồng hông xen luồng: Luồng 200 cây/ha (cự ly 10m x 5m) giữa 2 hàng luồng trồng 1 hàng hông, cự ly hàng 10m, cây cách cây 2,5m (400 cây/ha), mật độ chung 600 cây/ha.

Để tạo cảnh quan phòng hộ cho cây nông nghiệp trồng theo hàng cự ly 10m, 20m, 30m trên hàng trồng cây cách cây 2,5m cứ 1 cây Hông 1 cây bản địa khác (ứng với mật độ 400 cây, 133 cây/ha). Phương thức này áp dụng cho vùng đất thấp gần khu dân cư, khu công nghiệp để cải thiện môi trường sống mà vẫn canh tác nông nghiệp như lạc, ngô, đỗ..

Để tạo môi trường làm việc và tạo môi trường che bóng thích hợp cho chè góp phần tăng năng suất, có thể trồng hông trên nương chè rải đều với mật độ 100 cây/ha. Phương thúc này giúp cho chè ra búp tốt hơn và không ảnh hưởng đến chất lượng chè, tăng khả năng phòng hộ của các đồi chè.

Trồng hông như cây phù trợ với mật độ 1.100 cây/ha, kết hợp 555 cây sao hoặc dầu. Mật độ chung 1.666 cây/ha (hàng 3m, cự ly cây 2m. Hai hàng hông 1 hàng sao hoặc dầu).

Kỹ thuật trồng Hông
Cây trồng đủ tiêu chuẩn quy định, không trồng cây quá lớn. Trước khi đem trồng phải tưới đủ ẩm cho bầu. Trồng cây vào những ngày mưa khi hố đủ ẩm. Khi trồng chú ý lèn chặt đất xung quanh bầu đến ngang cổ rễ phủ thêm một lớp đất xốp lên cao hơn cổ rễ 2 – 3 cm. Cần chú ý khi trồng không làm cong, gấp các rễ thò ra ngoài bầu và phải xé bỏ bầu polyetylen.
Sau khi trồng 10 - 15 ngày tiến hành trồng dặm các cây chết.

Chăm sóc và bảo vệ
Chăm sóc lần thứ nhất
Ba tháng sau khi trồng tiến hành chăm sóc lần thứ nhất. Xới nhẹ xung quanh gốc sâu 7 – 10 cm thành vòng tròng đường kính 90 – 100 cm. Nhặt hết cỏ rác, phát hết cành nhánh cây bụi xung quanh có ảnh hưởng đến cây trồng. Trong lần chăm sóc này bón thúc cho cây 50 - 100g NPK hoặc 30g urê. Xới nhẹ một vòng cách gốc 20 – 30 cm sâu 10 cm. Rải đều phân vào rãnh và lấp đất bằng đất mặt. Bón thúc vào những ngày râm mát, sau những ngày mưa đất ẩm.

Chăm sóc lần thứ hai
Cuối mùa mưa tiến hành chăm sóc lần thức hai (6 - 7 tháng sau khi trồng). Nội dung gồm xới vun gốc, cắt đứt các loại dây leo bám vào cây trồng, tỉa bớt các cành gần gốc để tạo đoạn thân dưới cành dài và thẳng.

Sang năm thứ 2, thứ 3 tùy theo tình hình phát triển của cây bụi cỏ dại tiến hành chăm sóc 2 - 3 lần. Nội dung chăm sóc như năm thứ nhất nhưng mở rộng phạm vi xới xáo thành vòng tròn đường kính 1 - 1,2 mét quanh hố.

Bảo vệ
Cây trồng cần bảo vệ tốt ngay những ngày đầu. Cây hông rất mềm dễ bị gãy nên tuyệt đối không để trâu bò vào khu vực trồng trong 1 - 2 năm đầu và ngăn chặn các hành vi vô ý thức của người như bẻ ngọn, phát cành nhanh.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

F
Thực vật Lào
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Việt Nam
Thực vật được mô tả năm 1867


title: Taintrux

text:
Taintrux là một xã ở tỉnh Vosges, vùng Grand Est, Pháp. Xã này có diện tích 31,69 kilômét vuông dân số năm 1999 là 1367 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 395 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
Site sur les orgues de la région: Page sur la reconstruction de l'orgue de Taintrux.
 Taintrux trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Taintrux trên trang mạng của INSEE
 Taintrux trên trang mạng của Quid
 Localisation de Taintrux trên bản đồ Pháp với các xã giáp ranh
 Plan de Taintrux sur Mapquest

Xã của Vosges


title: Coublanc, Saône-et-Loire

text:
Coublanc là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 898.Con số ước tính năm 2005 là 892 người.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

 INSEE
 IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Osteopilus vastus

text:
Osteopilus vastus (tên tiếng Anh: Hispaniolan Giant Treefrog) là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Loài này có ở Cộng hòa Dominica và Haiti.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Hedges, B., Inchaustegui, S., Hernandez, M. & Powell, R. 2004. Osteopilus vastus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Osteopilus
Chim Đại Antilles
Động vật được mô tả năm 1871


title: Gularia Bhindara

text:
Gularia Bhindara là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Pilibhit thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Gularia Bhindara có dân số 6509 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Gularia Bhindara có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 66%, và tỷ lệ cho phái nữ là 51%. Tại Gularia Bhindara, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Rehaupal

text:
Rehaupal là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 4,72 km², dân số năm 1999 là 188 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 510 m trên mực nước biển.

Hành chính

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Rehaupal trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Danh sách quốc gia theo giá trị nhập khẩu

text:
Đây là thứ hạng các nước xếp theo kim ngạch nhập khẩu (tính bằng triệu USD) từ cao xuống thấp, lấy từ nguồn của The World Factbook.

Danh sách mức nhập khẩu các nước

Số liệu chính được lấy từ nguồn CIA The World Factbook, 2014. Số liệu được tính ở đơn vị triệu dollar (1000 000 $).

Nguồn
The World Factbook, truy cập 1 tháng 4 năm 2007, Rank Order - Imports .

Tham khảo

Xem thêm
 Lists of countries and territories
 Danh sách quốc gia theo tính tự do kinh tế
 Danh sách quốc gia theo chỉ số bình đẳng thu nhập
 Danh sách các nước theo giá trị xuất khẩu

Liên kết ngoài

Danh sách quốc gia
Giá trị nhập khẩu
Thương mại quốc tế
Kinh tế thế giới

de:Welthandel/Tabellen und Grafiken#Import nach Ländern


title: Artés

text:
Artés là một đô thị trong comarca Bages, tỉnh Barcelona, Catalonia, Tây Ban Nha.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website
 Information - Consell comarcal del Bages
 Guide of Artés
 Artés Basket Club
Information - Generalitat de Catalunya
 Statistical information - Institut d'Estadística de Catalunya

Bages
Đô thị ở Barcelona


title: Tilburg

text:
Tilburg là một đô thị không giáp biển và là một thành phố ở Hà Lan, nằm ở phía nam của tỉnh Noord-Brabant. Đô thị Tilburg cũng bao gồm các làng Berkel-Enschot và Udenhout.

Đại học Tilburg nằm ở Tilburg, Trường Đại học Khoa học Ứng dụng Fontys và Đại học Khoa học Ứng dụng Avans cũng nằm ở thành phố này. Tilburg có gần 30.000 sinh viên theo học một trong các trường đại học này.

Một lễ hội dài 10 ngày, lớn nhất ở Benelux, được tổ chức vào tháng Bảy mỗi năm. Các thứ hai trong tuần công bằng được gọi là "roze Maandag" (thứ hai hồng), có xu hướng đồng tính luyến ái, mặc dù cũng rất thích bởi nhiều người dị tính luyến ái.

Có ba nhà ga đường sắt trong đô thị này: Tilburg, Tilburg Tây và Tilburg Reeshof. Toà nhà cao nhất tại Tilburg là tháp Westpoint.

Tham khảo

Đô thị Noord-Brabant
Thành phố của Hà Lan


title: Tochigi (thành phố)

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Tochigi, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Tochigi


title: Antony Klobukowski

text:
Antony Wladislas Klobukowski (sinh 25 tháng 9 năm 1855 tại Auxerre – mất 24 tháng 4 năm 1934 tại Paris) là một nhà ngoại giao người Pháp, người đã giữ chức Toàn quyền Đông Dương từ tháng 8 năm 1908 đến tháng 1 năm 1910.

Antony Klobukowski sinh ra trong một gia đình gốc Ba Lan. Cha của ông là Romain Klobukowski, người xuất thân từ một gia đình quý tộc ở Wielgomłyny, gần Łódź. Antony Klobukowski sinh tại Auxerre và học trong một trường Ba Lan ở Bagneux rồi đến Batignolles. Sau khi tốt nghiệp trung học, Klobukowski lên Paris theo học ngành luật tại Đại học Paris. Sau một thời gian làm việc tại Yonne, Deux Sèvres, Niort, Parthenay... Klobukowski sang Liên bang Đông Dương vào Sài Gòn làm việc với Thống đốc Nam Kỳ là Thomson.

Ngày 26 tháng 8 năm 1908, Antony Klobukowski được bổ làm Toàn quyền Đông Dương và giữ chức vụ này tới đầu năm 1910. Sau khi rời Đông Dương, Klobukowski trở thành Đại sứ Pháp tại Bỉ. Ông mất ngày 24 tháng 4 năm 1934 tại tư gia ở Paris.

Tham khảo

Toàn quyền Đông Dương
Nhà ngoại giao Pháp
Người gốc Ba Lan


title: Laccophilus espanyoli

text:
Laccophilus espanyoli là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Hernando miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Tổng công ty Lắp máy Việt Nam

text:
Tổng công ty lắp máy Việt Nam (tên gọi tắt: LILAMA) - là một doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc Bộ Xây dựng, được thành lập ngày 1 tháng 12 năm 1955 với nhiệm vụ ban đầu là khôi phục nền công nghiệp của đất nước sau chiến tranh. Hiện nay LILAMA đang là một tổng công ty bao gồm nhiều công ty con chuyên tổng thầu các công trình xây lắp và thầu phụ.

Đầu năm 2010, LILAMA gia nhập và là thành viên của Tập đoàn Công nghiệp Xây dựng Việt Nam.

Cơ cấu Tổ chức
Cơ cấu tổ chức Tổng công ty Lắp máy Việt Nam gồm có:
 Đứng đầu Tổng công ty là chủ tịch hội đồng thành viên, chịu trách nhiệm chính về vốn của nhà nước tại Tổng công ty.
 Khối cơ quan Tổng công ty: Gồm các Ban chức năng giúp việc cho Tổng giám đốc điều hành các hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty.
Các công ty thành viên:
 Các đơn vị phụ thuộc:
 Công ty Đầu tư và Phát triển bắc Vinh.
 Viện công nghệ Hàn.
 Trạm y tế cơ quan.
 Tổng công ty sở hữu 100% vốn:
 Công ty TNHH một thành viên LISEMCO
 Công ty cổ phần Tổng công ty giữ cổ phần chi phối:
 Công ty cổ phần LILAMA 3.
 Công ty cổ phần LILAMA 5.
 Công ty cổ phần LILAMA 7.
 Công ty cổ phần LILAMA 10.
 Công ty cổ phần LILAMA 18.
 Công ty cổ phần LILAMA 45-1.
 Công ty cổ phần LILAMA 45-3.
 Công ty cổ phần LILAMA 45-4.
 Công ty cổ phần LILAMA 69-1.
 Công ty cổ phần LILAMA 69-2.
 Công ty cổ phần LILAMA 69-3.
 Công ty cổ phần LILAMA Hà Nội.
 Công ty cổ phần LILAMA Thí nghiệm cơ điện.
 Công ty cổ phần Cơ khí lắp máy LILAMA.
 Công ty cổ phần Thủy điện Sông Ông.
 Công ty cổ phần Thủy điện Sông Vàng.
 Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển đô thị LILAMA.UDC.
 Công ty cổ phần Tư vấn Quốc tế LHT.
 Công ty cổ phần Tôn mạ màu Việt-Pháp.
 Các công ty liên kết:
 Công ty POS-LILAMA.
 Công ty cổ phần thủy điện Hủa NA.
 Công ty cổ phần xi măng Sông Thao.
 Công ty cổ phần Đầu tư-Xây dựng LILAMA.
 Công ty cổ phần Bất động sản LILAMA.
 Công ty cổ phần Tư vấn thiết kế CIMAS.
 Công ty cổ phần Chế tạo giàn khoan Dầu khí.
 Công ty cổ phần Cơ điện môi trường LILAMA.
 Đơn vị sự nghiệp
 Trường cao đẳng nghề LILAMA - I.

Hoạt động sản xuất kinh doanh
 Tổng thầu EPC: Thiết kế, mua sắm, xây lắp các nhà máy thủy điện, nhiệt điện, xi-măng, hoá chất
 Nhà thầu phụ: Các công tác chế tạo, cung cấp vật tư thiết bị và xây lắp.
 Chế tạo thiết bị công nghệ, bồn bể, ống chịu áp lực và kết cấu thép.
 Công nghiệp đóng tàu.
 Đầu tư tài chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ công ty

Lắp máy Việt Nam
Công ty thành lập năm 1960


title: Roth, Bad Kreuznach

text:
Roth là một đô thị thuộc huyện Bad Kreuznach trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Roth, Bad Kreuznach có diện tích 0,82 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 223 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bad Kreuznach


title: Aphelandra zamorensis

text:
Aphelandra zamorensis là một loài thực vật]] thuộc họ Acanthaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Delgado, T. & Pitman, N. 2003. Aphelandra zamorensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Aphelandra
Thực vật dễ tổn thương


title: 11377 Nye

text:
11377 Nye (1998 SH59) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11377 Nye

011377
19980917
011377
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: 18287 Verkin

text:
18287 Verkin (tên chỉ định: 1975 TU3) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Lyudmila Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean gần Nauchnyj, Ukraine, ngày 3 tháng 10 năm 1975. Nó được đặt theo tên Boris Ieremievich Verkin, a Ukrainian Soviet physicist.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 18001–19000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1975
Được phát hiện bởi Lyudmila Chernykh


title: Nord-Trøndelag

text:
("North Trøndelag") là một hạt (ant) cũ của Na Uy. Hạt này có diện tích là 22.412 km², dân số thời điểm năm 2010 là 131.555 người. Chính quyền hạt đóng ở thành phố Steinkjer.

Hạt này được thành lập vào năm 1804 khi amt (hạt) cũ Trondhjems được chia thành hai đơn vị: Nordre Trondhjems amt và Søndre Trondhjems amt. Vào năm 2016, hai hội đồng hạt đã bỏ phiếu để hợp nhất (trở lại) thành một hạt duy nhất vào ngày 1 tháng 1 năm 2018.

Tính đến ngày 1 tháng 1 năm 2014, hạt này có 135.142 cư dân, là hạt đông dân cư thứ tư của đất nước này. Các đô thị lớn nhất là Stjørdal, Steinkjer - thủ phủ hạt, Levanger, Namsos và Verdal, tất cả đều có từ 24.000 đến 12.000 cư dân. Nền kinh tế chủ yếu tập trung vào các dịch vụ, mặc dù có những ngành công nghiệp quan trọng trong nông nghiệp, thủy sản, thủy điện và lâm nghiệp. Hạt này có tổng sản phẩm quốc nội thấp nhất trên đầu người của bất kỳ quận nào trong nước.

Nord-Trøndelag có diện tích 22.412 km vuông (8.653 dặm vuông), khiến nó trở thành hạt lớn thứ sáu, và nó bao gồm 23 thành phố. Khu vực Innherred chạy dọc theo phía đông của vịnh Trondheimsfjord, và là khu vực đông dân nhất, với nhiều nông trại. Về phía nam là huyện Stjørdalen, trong khi ở phía bắc, quận Namdalen lớn hơn trải dài từ Biển Na Uy đến những ngọn núi giáp biên giới Thụy Điển. Phía tây của Trondheimsfjord đặt Fosen. Nord-Trøndelag giáp với quận Sør-Trøndelag ở phía nam và hạt Nordland ở phía bắc. Phần phía tây của quận có một số thung lũng lớn và bao gồm phần lớn hoang dã không có dân cư, bao gồm bốn công viên quốc gia. Snåsavatnet là hồ lớn nhất, trong khi các con sông lớn bao gồm Namsen, Verdalselva và Stjørdalselva.

Innherred là một khu vực quan trọng trong thời kỳ Viking và đặc trưng cho Trận Stiklestad. Hạt được tạo ra vào năm 1804 và được gọi là "Nordre Trondhjems amt" cho đến năm 1919. Kể từ những năm 1950, quận đã trải qua sự tăng trưởng dân số dưới mức quốc gia. Trục bắc-nam qua đất nước qua Grong và dọc theo phía tây của Trondheim Fjord là một một huyết mạch giao thông chính, bao gồm Tuyến đường châu Âu E6 và Tuyến Nordland.

Các đô thị tự quản

Nord-Trøndelag có 23 khu tự quản.

Tham khảo


title: Gội gân đỏ

text:
Gội gân đỏ (danh pháp khoa học: Aglaia rufinervis) là một loài thực vật thuộc họ Meliaceae. Loài này có ở Brunei, Indonesia, Malaysia, Singapore, và Thái Lan.

Chú thích

Tham khảo
 Pannell, C.M. 1998. Aglaia rufinervis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Chi Gội


title: Chthoneis transversicollis

text:
Chthoneis transversicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne & Bechyne miêu tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Chthoneis


title: (14828) 1986 QT1

text:
{{DISPLAYTITLE:(14828) 1986 QT1}}

(14828) 1986 QT1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 27 tháng 8 năm 1986.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1986
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bulbophyllum septatum

text:
Bulbophyllum septatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

septatum]]

S


title: Jallais

text:
Jallais là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 83 mét trên mực nước biển.

Sông Èvre chảy qua Jallais.

Tham khảo

Xã của Maine-et-Loire


title: Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 2005 (Mỹ)

text:
Billboard Hot 100 là một bảng xếp hạng những đĩa đơn thành công nhất tại thị trường âm nhạc Hoa Kỳ. Bảng xếp hạng do tạp chí Billboard xuất bản cùng những số liệu được tổng hợp bởi Nielsen SoundScan dựa trên doanh số của đĩa thường, tải kỹ thuật số và tần suất phát sóng. Năm 2005, có 8 đĩa đơn giành ngôi đầu bảng xếp hạng trong 53 số xuất bản của tạp chí, thấp hơn bất kì năm nào khác.

Trong năm 2005, có 5 nghệ sĩ sở hữu đĩa đơn đạt vị trí quán quân đầu tiên tại Mỹ, dù cho vai trò nghệ sĩ chính hoặc góp mặt khách mời: Mario, Olivia, Gwen Stefani, Carrie Underwood và Chris Brown. Stefani có được đĩa đơn quán quân đầu tiên của mình tại Mỹ, dù cho cô đã và đang hoạt động cùng ban nhạc No Doubt từ năm 1986. "Gold Digger" là đĩa đơn quán quân đầu tiên của nghệ sĩ hip hop Kanye West trong vai trò nghệ sĩ chính; trong quá khứ West từng có một đĩa đơn quán quân với bài "Slow Jamz", một ca khúc vào năm 2004 của rapper Twista. Hai nghệ sĩ, Underwood và Brown ghi dấu ấn với đĩa đơn đầu tay đoạt ngôi quán quân trong năm nay. Mariah Carey là nghệ sĩ duy nhất có hơn 2 ca khúc quán quân, với hai bài đạt thành tích này.

"We Belong Together" của Carey là đĩa đơn trụ hạng lâu nhất năm 2005 khi đứng đầu Billboard Hot 100 trong 14 tuần không liên tiếp. Tính đến năm 2017, ca khúc chia sẻ kỷ lục đĩa đơn quán quân trụ hạng lâu nhất thập niên và thứ 2 trong toàn bộ kỷ nguyên Hot 100 sau đĩa đơn "One Sweet Day" của Carey và Boyz II Men phát hành năm 1995 (nắm giữ 16 tuần ở vị trí quán quân). "Gold Digger" của West là đĩa đơn quán quân trụ hạng dài thứ hai khi ở đỉnh bảng xếp hạng trong 10 tuần liên tiếp. Các đĩa đơn khác đứng đầu Hot 100 nhiều tuần là "Let Me Love You" của nam ca sĩ r&b Mario – ca khúc thành công nhất của anh tính đến nay và "Candy Shop" của 50 Cent – nắm giữ 9 tuần liên tiếp ở vị trí quán quân.

Carey là nghệ sĩ duy nhất có tới 2 đĩa đơn quán quân trong năm 2005, sau khi "Don't Forget About Us" lên đỉnh bảng xếp hạng trong số xuất bản cuối cùng trong năm của Billboard Hot 100. "Don't Forget About Us" là đĩa đơn quán quân thứ 17 của Carey, đưa cô lên hạng hai trong số những nghệ sĩ nắm giữ nhiều bài hát quán quân nhất tại Hoa Kỳ, đồng hạng với Elvis Presley. "We Belong Together" là đĩa đơn thành công nhất bảng xếp hạng năm đó khi đứng đầu Top Hot 100 Hit của năm 2005, đem về cho Carey đĩa đơn quán quân đầu tiên của cô trong bảng xếp hạng cuối năm.

Lịch sử xếp hạng

Xem thêm
Âm nhạc năm 2005
Danh sách đĩa đơn quán quân (Mỹ)

Chú thích

Đọc thêm
Billboard Book of Number 1 Hits của Fred Bronson, ấn bản số 5 ()
'Top Pop Singles 1955-2008 của Joel Whitburn, ấn bản số 12 ()
Joel Whitburn Presents the Billboard Hot 100 Charts: The 2000s ()
Thông tin bổ sung có thể được kiểm chứng trong dịch vụ lưu trữ trực tuyến của Billboard và những số in của tạp chí.

Hot 100 ở Mỹ
2005


title: Mino

text:
Mino  có thể đề cập đến:

Địa danh

 Mino, Gifu, thành phố thuộc tỉnh Gifu
 Tỉnh Mino, tỉnh cũ của Nhật Bản ở phía nam tỉnh Gifu
 Cách phát âm khác của Minoh, Osaka

Người

 Mino (rapper), rapper, ca sĩ người Hàn Quốc


title: Crocigrapha

text:
Crocigrapha là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Crocigrapha normani (Grote, 1874)

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Crocigrapha at funet

Hadeninae


title: Andrena batangensis

text:
Andrena batangensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Xu mô tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1994


title: Daughtry (định hướng)

text:
Daughtry có thể nói đến:
Daughtry, ban nhạc rock nước Mỹ
Daughtry (album), album đầu tay của Daughtry
Chris Daughtry, thí sinh tham dự American Idol 2006 và là thành viên hát chính của Daughtry
N. Leo Daughtry, thượng nghị sĩ bang Bắc Carolina (Cộng hòa) nước Mỹ


title: Bothropoma isseli

text:
Bothropoma isseli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Colloniidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bothropoma


title: 3090 Tjossem

text:
3090 Tjossem (1982 AN) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 1 năm 1982 bởi J. Gibson ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3090 Tjossem

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Mitromica foveata

text:
Mitromica foveata là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Mitromica


title: Công ước Liên Hợp Quốc về Chống tra tấn

text:
Công ước chống Tra tấn của Liên Hợp Quốc, tên đầy đủ là Công ước chống Tra tấn và Trừng phạt hoặc Đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác (; UNCAT) là một trong Các văn kiện nhân quyền quốc tế và khu vực, nhằm mục đích phòng chống tra tấn trên toàn thế giới dưới sự duyệt xét lại của Liên Hợp Quốc,

Công ước này đòi các nước phải có biện pháp hữu hiệu để phòng chống tra tấn trong nước mình, và nghiêm cấm các nước trả lại người về đất nước của họ nếu có lý do để tin rằng (ở đó) họ sẽ bị tra tấn.

Bản văn Công ước đã được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc chấp thuận ngày 10.12.1984 và, tiếp sau sự phê chuẩn của nước ký kết thứ 20, thì Công ước đã bắt đầu có hiệu lực từ ngày 26.6.1987. Ngày 26 tháng 6 nay được công nhận là Ngày quốc tế ủng hộ các nạn nhân bị tra tấn (International Day in Support of Torture Victims) để vinh danh Công ước này.

Tới tháng 9 năm 2010, Công ước đã có 147 bên ký kết.

Tóm tắt
Công ước này theo cấu trúc của các Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị và Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa, với một lời mở đầu và 33 điều khoản, được chia thành 3 phần:

Phần I (các điều 1–16) định nghĩa Tra tấn (điều 1), và các bên ký kết phải có các biện pháp hữu hiệu để phòng chống bất cứ hành động tra tấn trong bất cứ lãnh thổ nào dưới thẩm quyền pháp lý của mình (điều 2). Các điều khoản trên bao gồm việc bảo đảm rằng tra tấn được coi là một tội hình sự (Điều 4), việc thiết lập quyền thi hành pháp luật đối với các hành vi tra tấn một công dân của bên ký kết hoặc do một công dân của bên ký kết vi phạm (tội tra tấn) (Điều 5), việc bảo đảm rằng tra tấn là một tội có thể bị dẫn độ (Điều 8), và việc thiết lập [quyền thi hành pháp luật phổ quát] để xét xử các vụ tra tấn tại nơi một kẻ phạm tội tra tấn không thể bị dẫn độ (Điều 5). Các bên ký kết phải kịp thời điều tra mọi cáo buộc tra tấn (các Điều 12 và 13), và các nạn nhân bị tra tấn phải có quyền được bồi thường (Điều 14). Các bên cũng phải cấm sử dụng chứng cớ do tra tấn (mà có) ở các tòa án của mình (Điều 15), và ngăn chặn việc trục xuất, dẫn độ hoặc trả lại người về nơi mà có cơ sở để tin rằng họ sẽ bị tra tấn (Điều 3). Các bên ký kết cũng có nghĩa vụ phòng chống việc trừng phạt hoặc đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác, và điều tra bất kỳ cáo buộc nào về việc đối xử như vậy trong thẩm quyền pháp lý của mình (Điều 16)

Phần II (Điều 17 – 24) nói về việc báo cáo và giám sát Công ước và các bước do các bên tiến hành để thực hiện công ước. Phần này thiết lập Ủy ban chống Tra tấn (Điều 17), và trao quyền cho ủy ban để điều tra các cáo buộc tra tấn có hệ thống (Điều 20). Nó cũng thiết lập một cơ chế giải quyết tranh chấp tùy chọn giữa các bên (Điều 21) và cho phép các bên công nhận thẩm quyền của Ủy ban được nghe các khiếu nại, khiếu tố của các cá nhân về việc vi phạm Công ước của một bên ký kết (Điều 22).

Phần III (Điều 25 – 33) nói về việc phê chuẩn, đi vào hiệu lực, và tu chính Công ước. Nó cũng bao gồm một cơ chế trọng tài tùy chọn (không bắt buộc) đối với tranh chấp giữa các bên (Điều 30)

Các quy định chính

Định nghĩa tra tấn
Điều 1 của Công ước định nghĩa tra tấn như sau:
Các hành động chưa tới mức tra tấn vẫn có thể cấu thành tội đối xử tàn ác, vô nhân đạo hoặc làm mất phẩm giá theo Điều 16.

Cấm tra tấn và Đối xử tàn nhẫn làm mất phẩm giá
Điều 2 của Công ước cấm việc tra tấn, và yêu cầu các bên ký kết phải có các biện pháp hữu hiệu để phòng chống tra tấn ở bất cứ lãnh thổ nào dưới thẩm quyền pháp lý của mình. Việc cấm này là tuyệt đối và không được vi phạm.

"Không có bất cứ trường hợp đặc biệt (ngoại lệ) nào" có thể được viện dẫn để biện minh cho tra tấn, bao gồm cả chiến tranh, mối đe dọa của chiến tranh, bất ổn chính trị nội bộ, tình trạng khẩn cấp chung, hành vi khủng bố, tội phạm bạo lực, hoặc bất cứ hình thức xung đột vũ trang nào. Tra tấn không thể được biện minh như một phương tiện để bảo vệ an toàn công cộng hoặc ngăn chặn các trường hợp khẩn cấp . Cũng không có thể được biện minh bằng các lệnh từ các sĩ quan cấp trên hoặc các quan chức. Việc cấm tra tấn áp dụng cho tất cả các vùng lãnh thổ thuộc thẩm quyền pháp lý thực sự của một bên ký kết, và bảo vệ tất cả mọi người dưới sự kiểm soát thực sự của mình, bất kể quốc tịch hoặc việc kiểm soát được thực hiện như thế nào.. Kể từ khi Công ước có hiệu lực, việc cấm tuyệt đối này đã được chấp nhận như một nguyên tắc của luật quốc tế theo tập quán.

Vì thường khó phân biệt giữa tra tấn và đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá, nên Ủy ban chống tra tấn coi sự cấm việc đối xử như vậy của Điều 16 là tuyệt đối và không được vi phạm.

Các điều khoản khác của Phần I đưa ra các nghĩa vụ cụ thể nhằm thực thi lệnh cấm tuyệt đối này bằng cách phòng chống, điều tra và trừng phạt những hành vi tra tấn.

Cấm trục xuất, dẫn độ
Điều 3cấm các bên ký kết không được trục xuất, dẫn độ hoặc trả lại bất cứ người nào về một nước "nơi mà có cơ sở chắc chắn để tin rằng họ sẽ bị nguy hiểm vì là đối tượng bị tra tấn". Uỷ ban chống tra tấn cho rằng mối nguy hiểm này phải được tính đến không chỉ cho nước tiếp nhận ban đầu, mà còn cho các nước mà người này sau đó có thể bị trục xuất, trả về hoặc bị dẫn độ.

Các nước ký Công ước chống Tra tấn

Nghị định thư tùy chọn
Nghị định thư tùy chọn về "Công ước chống Tra tấn và Trừng phạt hoặc Đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác" (OPCAT), được thông qua tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào ngày 18 tháng 12 năm 2002 và có hiệu lực từ 22 tháng 6 năm 2006, quy định về việc thành lập "một hệ thống các chuyến viếng thăm thường xuyên do các cơ quan độc lập quốc tế và quốc gia thực hiện tại các nơi có người đang bị tước quyền tự do, để ngăn chặn việc tra tấn, trừng phạt hoặc đối xử tàn nhẫn vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác", được giám sát bởi một Tiểu ban Phòng chống Tra tấn và Trừng phạt hoặc Đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác.

Các bên ký kết Nghị định thư tùy chọn
Tới tháng 9 năm 2010 Nghị định thư tùy chọn đã có 66 bên ký kết và 55 bên tham gia.

Ủy ban chống Tra tấn
Uỷ ban chống Tra tấn (CAT) là một cơ quan gồm các chuyên gia về nhân quyền, theo dõi việc thi hành Công ước của các bên nhà nước ký kết. Ủy ban này là một trong 8 cơ quan liên kết về hiệp ước nhân quyền của Liên Hợp Quốc. Tất cả các bên nhà nước ký kết có nghĩa vụ phải nộp báo cáo thường xuyên cho Ủy ban chống Tra tấn về cách thức bảo vệ nhân quyền được thi hành như thế nào. Khi phê chuẩn Công ước, các nước phải nộp một báo cáo trong vòng một năm, sau đó họ có nghĩa vụ báo cáo mỗi 4 năm. Ủy ban kiểm tra từng báo cáo và đưa ra các quan tâm và khuyến nghị của mình cho bên nhà nước ký kết dưới hình thức các "quan sát kết luận". Trong một số trường hợp, Ủy ban có thể xem xét các khiếu nại, khiếu tố hoặc các thông tin từ các cá nhân cho rằng các quyền của họ theo Công ước đã bị vi phạm.

Ủy ban chống Tra tấn thường họp vào tháng 4/ tháng 5 và tháng 11 hàng năm tại Genève.

Các thành viên của Ủy ban chống Tra tấn hiện nay:

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official text of the Convention
 List of parties
 Optional Protocol
 U.N. Committee against Torture
 Human Rights Watch summary of the Convention
 Decisions of the Committee Against Torture
 List of links to other related documents
 Human Rights First; Tortured Justice: Using Coerced Evidence to Prosecute Terrorist Suspects (2008)
 Human Rights First; Leave No Marks: Enhanced Interrogation Techniques and the Risk of Criminality

Các văn kiện về nhân quyền
Liên Hợp Quốc
Công ước và Nghị quyết Liên Hợp Quốc
Liên Hợp Quốc
Liên Hợp Quốc
Hiệp ước của Cộng hòa Dân chủ Afghanistan
Hiệp ước của Albania
Hiệp ước của Algérie
Hiệp ước của Andorra
Hiệp ước của Antigua và Barbuda
Hiệp ước của Argentina
Hiệp ước của Armenia
Hiệp ước của Úc
Hiệp ước của Áo
Hiệp ước của Azerbaijan
Hiệp ước của Bahrain
Hiệp ước của Bangladesh
Hiệp ước của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Byelorussia
Hiệp ước của Bỉ
Hiệp ước của Belize
Hiệp ước của Bénin
Hiệp ước của Bolivia
Hiệp ước của Bosna và Hercegovina
Hiệp ước của Botswana
Hiệp ước của Brasil
Hiệp ước của Cộng hòa Nhân dân Bulgaria
Hiệp ước của Burkina Faso
Hiệp ước của Burundi
Hiệp ước của Campuchia
Hiệp ước của Cameroon
Hiệp ước của Canada
Hiệp ước của Cabo Verde
Hiệp ước của Cộng hòa Trung Phi
Hiệp ước của Tchad
Hiệp ước của Chile
Hiệp ước của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Hiệp ước của Colombia
Hiệp ước của Cộng hòa Congo
Hiệp ước của Costa Rica
Hiệp ước của Bờ Biển Ngà
Hiệp ước của Croatia
Hiệp ước của Cuba
Hiệp ước của Síp
Hiệp ước của Tiệp Khắc
Hiệp ước của Cộng hòa Séc
Hiệp ước của Zaire
Hiệp ước của Đan Mạch
Hiệp ước của Djibouti
Hiệp ước của Cộng hòa Dominica
Hiệp ước của Ecuador
Hiệp ước của Ai Cập
Hiệp ước của El Salvador
Hiệp ước của Guinea Xích Đạo
Hiệp ước của Eritrea
Hiệp ước của Estonia
Hiệp ước của Ethiopia
Hiệp ước của Fiji
Hiệp ước của Phần Lan
Hiệp ước của Pháp
Hiệp ước của Gabon
Hiệp ước của Gambia
Hiệp ước của Đông Đức
Hiệp ước của Tây Đức
Hiệp ước của Gruzia
Hiệp ước của Ghana
Hiệp ước của Hy Lạp
Hiệp ước của Guatemala
Hiệp ước của Guinée
Hiệp ước của Guiné-Bissau
Hiệp ước của Guyana
Hiệp ước của Tòa Thánh
Hiệp ước của Honduras
Hiệp ước của Cộng hòa Nhân dân Hungary
Hiệp ước của Iceland
Hiệp ước của Indonesia
Hiệp ước của Iraq
Hiệp ước của Ireland
Hiệp ước của Israel
Hiệp ước của Ý
Hiệp ước của Nhật Bản
Hiệp ước của Jordan
Hiệp ước của Kazakhstan
Hiệp ước của Kenya
Hiệp ước của Kuwait
Hiệp ước của Kyrgyzstan
Hiệp ước của Lào
Hiệp ước của Latvia
Hiệp ước của Liban
Hiệp ước của Lesotho
Hiệp ước của Liberia
Hiệp ước của Jamahiriya Ả Rập Libya
Hiệp ước của Liechtenstein
Hiệp ước của Litva
Hiệp ước của Luxembourg
Hiệp ước của Madagascar
Hiệp ước của Malawi
Hiệp ước của Maldives
Hiệp ước của Mali
Hiệp ước của Malta
Hiệp ước của Mauritanie
Hiệp ước của Mauritius
Hiệp ước của México
Hiệp ước của Monaco
Hiệp ước của Mông Cổ
Hiệp ước của Montenegro
Hiệp ước của Maroc
Hiệp ước của Mozambique
Hiệp ước của Namibia
Hiệp ước của Nauru
Hiệp ước của Nepal
Hiệp ước của Hà Lan
Hiệp ước của New Zealand
Hiệp ước của Nicaragua
Hiệp ước của Niger
Hiệp ước của Nigeria
Hiệp ước của Na Uy
Hiệp ước của Pakistan
Hiệp ước của Nhà nước Palestine
Hiệp ước của Panama
Hiệp ước của Paraguay
Hiệp ước của Peru
Hiệp ước của Philippines
Hiệp ước của Cộng hòa Nhân dân Ba Lan
Hiệp ước của Bồ Đào Nha
Hiệp ước của Qatar
Hiệp ước của Hàn Quốc
Hiệp ước của Moldova
Hiệp ước của România
Hiệp ước của Liên Xô
Hiệp ước của Rwanda
Hiệp ước của San Marino
Hiệp ước của Ả Rập Xê Út
Hiệp ước của Sénégal
Hiệp ước của Serbia và Montenegro
Hiệp ước của Nam Tư
Hiệp ước của Seychelles
Hiệp ước của Sierra Leone
Hiệp ước của Slovakia
Hiệp ước của Slovenia
Hiệp ước của Cộng hòa Dân chủ Somali
Hiệp ước của Nam Phi
Hiệp ước của Nam Sudan
Hiệp ước của Tây Ban Nha
Hiệp ước của Sri Lanka
Hiệp ước của Saint Vincent và Grenadines
Hiệp ước của Swaziland
Hiệp ước của Thụy Điển
Hiệp ước của Thụy Sĩ
Hiệp ước của Syria
Hiệp ước của Tajikistan
Hiệp ước của Thái Lan
Hiệp ước của Cộng hòa Macedonia
Hiệp ước của Đông Timor
Hiệp ước của Togo
Hiệp ước của Tunisia
Hiệp ước của Thổ Nhĩ Kỳ
Hiệp ước của Turkmenistan
Hiệp ước của Uganda
Hiệp ước của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina
Hiệp ước của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Hiệp ước của Vương quốc Liên hiệp Anh
Hiệp ước của Hoa Kỳ
Hiệp ước của Uruguay
Hiệp ước của Uzbekistan
Hiệp ước của Vanuatu
Hiệp ước của Venezuela
Hiệp ước của Việt Nam
Hiệp ước của Yemen
Hiệp ước của Zambia
New York 1984


title: Che khuất thiên thể

text:
Trong thiên văn học, che khuất thiên thể là hiện tượng thiên thể có đường kính góc lớn hơn che khuất một thiên thể có đường kính góc nhỏ hơn khỏi mắt người quan sát. Nếu thiên thể gần hơn không hoàn toàn che được thiên thể ở xa hơn, thì hiện tượng được gọi là quá cảnh thiên thể. Cả quá cảnh và che khuất thiên thể có thể được gọi chung là sự khuất; và nếu một vùng bóng tối được chiếu lên thấy từ vị trí người quan sát, thì nó được gọi là thiên thực (trường hợp thường gặp của thiên thực bao gồm nhật thực và nguyệt thực).

Sự che khuất bởi Mặt Trăng

Thuật ngữ che khuất được sử dụng thường xuyên nhất để mô tả những sự kiện Mặt Trăng đi qua phía trước những ngôi sao trong quá trình chuyển động trên quỹ đạo của mình quanh Trái Đất. Mặt Trăng với vận tốc góc là 0,55 giây cung/giây hay 2,7 µrad/giây, trong khi các ngôi sao hầu hết có đường kính góc vào khoảng 0,057 giây cung hoặc 0,28 µrad, một ngôi sao bị che khuất bởi Mặt Trăng sẽ nhanh chóng xuất hiện trở lại sau khoảng 0,1 giây tại rìa của Mặt Trăng.

Quỹ đạo của Mặt Trăng gần với đường hoàng đạo, nên bất kỳ ngôi sao nào có hoàng vĩ nhỏ hơn 6,5 độ đều bị che khuất bởi Mặt Trăng. Có ba ngôi sao với độ sáng biểu kiến cấp 1 nằm đủ gần với đường hoàng đạo sẽ bị che khuất bởi Mặt Trăng và bởi các hành tinh, là Regulus, Spica và Antares. Ngôi sao Aldebaran hiện nay chỉ bị che khuất bởi Mặt Trăng bởi vì các hành tinh luôn đi qua sao Aldebaran về hướng bắc. Hiện nay không có sự che khuất đối với sao Pollux nhưng trong tương lai rất xa hoặc trong quá khứ rất lâu có thể xảy ra. Một số thiên thể trên bầu trời như cụm sao Pleiades cũng bị che khuất bởi Mặt Trăng.

Thời gian diễn ra sự che khuất bởi Mặt Trăng được dự báo thường xuyên bởi các nhà thiên văn nghiệp dư. Sự che khuất được tính chính xác đến vài phần mười giây và được đo đạc bằng các phương pháp khoa học khác nhau, kết quả quan sát giúp ích nhiều đặc biệt trong kiến thức về địa hình của Mặt Trăng. Phân tích hiệu ứng quang điện của sự che khuất bởi Mặt Trăng cũng giúp khám phá ra một số ngôi sao thực chất là các hệ sao đôi. Một số ngôi sao đo được đường kính góc bằng việc đo thời gian nó bị che khuất bởi Mặt Trăng, khám phá này giúp ích trong việc xác định nhiệt độ hiệu dụng của ngôi sao đó.

Những nhà thiên văn học vô tuyến thời trước nhận thấy rằng sự che khuất nguồn tín hiệu vô tuyến bởi Mặt Trăng có giá trị để xác định vị trí của nguồn tín hiệu đó, bởi vì bước sóng dài của sóng vô tuyến bị hạn chế khi quan sát trực tiếp. Điều này rất quan trọng trong việc xác định rõ nguồn phát sóng vô tuyến 3C 273 và thực hiện các quan sát quang học sau đó vào quasar nằm ở vị trí này.

Nhiều lần trong một năm, một người quan sát bất kỳ trên Trái Đất đều có thể nhìn thấy được Mặt Trăng che khuất các hành tinh. Các hành tinh không giống những ngôi sao, kích thước góc của chúng rất quan trọng, sự che khuất các hành tinh bởi Mặt Trăng sẽ tạo ra một vùng hẹp khi quan sát từ Trái Đất, các nhà quan sát trong vùng hẹp đó sẽ quan sát được đĩa hành tinh bị che khuất một phần dần dần khi Mặt Trăng đi qua. Hiện tượng tương tự cũng có thể xảy ra đối với Mặt Trời, và lúc đó chúng ta có hiện tượng nhật thực.

Sự che khuất bởi hành tinh
Bài chi tiết: Sự quá cảnh và sự che khuất thiên thể

Các ngôi sao cũng có thể bị các hành tinh che khuất. Năm 1959, Sao Kim che khuất sao Regulus. Năm 1977, vành đai của Sao Hải Vương lần đầu tiên được phát hiện khi hành tinh này che khuất một ngôi sao mờ. Ngày 3 tháng 7 năm 1989, Sao Thổ đi qua ngôi sao 28 Sagittarii có độ sáng biểu kiến cấp 5. Sao Diêm Vương cũng từng che khuất những ngôi sao vào năm 1988, 2002 và 2006, giúp các nhà khoa học nghiên cứu được về bầu khí quyển mỏng manh của nó.

Quá cảnh và che khuất đồng thời
Trong những trường hợp hiếm gặp hơn, một hành tinh đi qua phía trước một thiên thể khác và được nhìn thấy từ một vị trí quan sát, trong khi đó chính hành tinh đó che khuất một ngôi sao ở xa khác (cũng xảy ra trường hợp che khuất hành tinh nhưng hiếm hơn). Sự kiện này phụ thuộc lớn vào đường kính biểu kiến của thiên thể trên bầu trời.

Sự che khuất bởi các tiểu hành tinh
Các tiểu hành tinh cũng thường di chuyển ra phía trước và che khuất những ngôi sao trên bầu trời, tạm thời chặn đi ánh sáng từ các ngôi sao đó đến Trái Đất. Các sự kiện này xảy ra hầu như mỗi ngày trên khắp nơi trên thế giới, tuy nhiên do các tiểu hành tinh rất mờ nhạt trên bầu trời, nên việc quan sát cần phải có các thiết bị quang học tối tân từ các nhà thiên văn chuyên nghiệp hoặc các đài quan sát lớn. Các đài thiên văn lớn cũng chia sẻ hình ảnh quan sát qua mạng internet để cộng đồng các nhà thiên văn nghiệp dư có thể sử dụng để phân tích dữ liệu quan sát.

Kết quả quan sát sự che khuất bởi các tiểu hành tinh rất hữu ích trong việc đo đạc kích thước và vị trí của tiểu hành tinh một cách chính xác hơn so với các cách thức khác. Hình ảnh mặt cắt ngang của tiểu hành tinh thậm chí cũng có thể được dựng nên chính xác nếu tổng hợp các quan sát từ nhiều vị trí khác nhau. Ví dụ, vào ngày 12 tháng 3 năm 2009, có 8 lần các tiểu hành tinh che khuất sao, gồm 85 Io, 247 Eukrate, 1585 Union, 201 Penelope, 70 Panopaea, 980 Anacostia, 2448 Sholokhov, 1746 Brouwer, và 191 Kolga. Dù tất cả đều che khuất sao vào cùng một thời điểm, nhưng ở những vị trí khác nhau, kết quả quan sát sẽ khác nhau hoặc thậm chí không thấy được sự che khuất.

Ví dụ, theo kết quả khảo sát năm 1998 của Viện đo lường Sự che khuất Tiểu hành tinh Châu Âu, tiểu hành tinh 39 Laetitia che khuất sao được quan sát bởi 38 trạm quan sát trên khắp thế giới vào ngày 3 tháng 3 năm 1998. Regulus cũng đã bị tiểu hành tinh 163 Erigone che khuất vào sáng sớm ngày 20 tháng 3 năm 2014 theo sự dự đoán trước đó của A. Vitagliano vào năm 2004, đó là sự che khuất của một tiểu hành tinh sáng nhất từng được dự báo trên bầu trời một khu vực đông dân cư. Tiểu hành tinh có kích thước 100 km lướt ngang một ngôi sao mờ ngay trên bầu trời hạt Nassau và Suffolk, thành phố New York và thung lũng sông Hudson. Tuy nhiên, rất tiếc thời tiết xấu đã che khuất sự che khuất thiên thể.

Dưới đây là danh sách những tiểu hành tinh đã được phác thảo địa hình nhờ vào những lần quan sát sự che khuất.

Kết quả quan sát những lần che khuất cũng được sử dụng để ước lượng đường kính của các thiên thể bên ngoài quỹ đạo Sao Hải Vương như (55636) 2002 TX300, 28978 Ixion và 20000 Varuna. Trong một lần đo đạc nhanh vào ngày 6 tháng 11 năm 2010 từ quan sát hành tinh lùn Eris che khuất ngôi sao có độ sáng biểu kiến cấp 17 trong chòm sao Cetus đã cho kết quả đường kính Eris là 2.320 km, khiến nó có kích cỡ gần bằng với Sao Diêm Vương. Do sự chuyển động chậm hơn, sự che khuất của các thiên thể bên ngoài Sao Hải Vương ít xảy ra hơn so với các thiên thể trong vành đai tiểu hành tinh chính.

Sự che khuất bởi vật thể trong Vành đai Kuiper
Ngày 3 tháng 6 năm 2017, một ngôi sao bị che khuất bởi 2014 MU69 là một vật thể trong Vành đai Kuiper, đây là lần đầu tiên chúng ta ghi nhận sự che khuất loại này. Sự kiện này đặc biệt đến nỗi có riêng một chiến dịch toàn diện chuẩn bị suốt 6 tháng để hỗ trợ quan sát tốt nhất, chính phủ Argentina cùng chính quyền các tỉnh thành địa phương của nước này đã tạm đóng đường cao tốc chính của quốc gia trong hai giờ và đèn đường được tắt hoàn toàn để ngăn ô nhiễm ánh sáng, ba tàu vũ trụ, 24 kính viễn vọng mặt đất, và đài quan sát trên cao SOFIA của NASA đã cùng tham gia "buổi quan sát sự che khuất đầy thử thách nhất trong lịch sử thiên văn học."

Sự che khuất kép
Xảy ra khi Mặt Trăng hay một thiên thể bất kỳ che khuất hai thiên thể khác vào cùng một thời điểm trên bầu trời. Do có đường kính góc tương đối lớn, nên Mặt Trăng lúc nào cũng che khuất một số lượng sao mờ nhạt và thậm chí chưa được định danh. Tuy nhiên, sự kiện Mặt Trăng che khuất hai thiên thể sáng (như hai hành tinh hay hai sao sáng) đã từng diễn ra và nó cực kỳ hiếm, cũng như chỉ quan sát được từ một khu vực nhỏ trên thế giới. Sự kiện gần đây nhất được ghi nhận là vào ngày 23 tháng 4 năm 1998 khi Mặt Trăng che khuất Sao Kim và Sao Mộc trên bầu trời đảo Ascension.

Sự che khuất bởi các vệ tinh nhân tạo
Big Occulting Steerable Satellite (BOSS) là một vệ tinh được chế tạo với mục đích có thể hoạt động kết hợp với các kính thiên văn để phát hiện những hành tinh chuyển động quanh các ngôi sao ở xa. Vệ tinh này có một tấm chắn rất lớn, sẽ nằm thẳng hàng với kính thiên văn trên mặt đất và với ngôi sao ở xa, do đó vệ tinh sẽ ngăn chặn được bức xạ từ ngôi sao và giúp kính thiên văn mặt đất quan sát rõ hành tinh chuyển động quanh ngôi sao đó. Vệ tinh này có kích thước 70 m × 70 m, khối lượng vào khoảng 60 kg. Nằm ở khoảng cách 100.000 so với kính thiên văn trên mặt đất, nó sẽ chặn được 99,998% ánh sáng từ ngôi sao quan sát.

Sự che khuất của các hệ sao đôi
Rất nhiều các ngôi sao trên bầu trời thực chất là hệ sao đôi. Hai ngôi sao trong hệ chuyển động quanh lẫn nhau và quanh một tâm chung nằm giữa theo một chu kỳ nhất định. Nếu ngôi sao lớn hơn di chuyển ra phía trước ngôi sao nhỏ hơn khi quan sát từ Trái Đất, đó được gọi là sự che khuất. Ngược lại, nếu ngôi sao nhỏ hơn di chuyển ra phía trước ngôi sao lớn hơn khi quan sát từ Trái Đất, đó được gọi là sự quá cảnh.

Xem thêm
Nhật thực
Nguyệt thực
Thiên thực
Sự quá cảnh thiên thể

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tiếng Anh
 Occultation Studies at Williams College
 International Occultation Timing Association (IOTA)
 International Occultation Timing Association (IOTA), newer web site
 Occultations of planets by other planets
 Big Occulting Steerable Satellite
 Moon, planets, asteroid occultations
 Mutual occultations (and conjunctions) of planets
 Society for Popular Astronomy – Occultation Section
 SPACE.com: Discovery Hints at a Quadrillion Space Rocks Beyond Neptune (Sara Goudarzi) ngày 15 tháng 8 năm 2006 06:13 am ET
 Scientists Use Novel Technique To Watch Occultations By Planets
 Mutual Planetary Transits – Fifteen millennium catalog: 5 000 BC – 10 000 AD / Occultation of planets by Moon 2009 - 2014
 asteroidoccultation.com/ Asteroid Occultation Updates
 Occultations by asteroids (Good visual aid of an occultation of a star by Phoebe)
 Society for Popular Astronomy (Asteroidal Occultations for the UK)
 Occultations of HIP and UCAC2 stars downto 15m by large TNO in 2004–2014
 Combining asteroid models derived by lightcurve inversion with asteroidal occultation silhouettes (arXiv: ngày 21 tháng 4 năm 2011)
 Lunar Occultation Workbench , a free software package for computing lunar occultations
 Occult, another free software package for computing occultations
 Asteroidal transits on planets from 2008-2020 (Jean Meeus using Solex 9 / ngày 4 tháng 4 năm 2007)
 2012: Lunar Occultations of Planets, Minor Planets and Bright Stars  (The Astronomical Almanac)
 Occultations of bright stars by planets between 0 and 4000

Sự kiện thiên văn học

Quan sát thiên văn