title: Dầu ăn

text:
Dầu ăn được tinh lọc từ nguồn gốc thực vật hoặc động vật, tồn tại ở thể lỏng và có tính chất là nhờn khi tiếp xúc với niêm mạc da trong môi trường bình thường. Có khá nhiều loại dầu được xếp vào loại dầu ăn được gồm: dầu ô liu, dầu cọ, dầu nành, dầu canola, dầu hạt bí ngô, dầu bắp, dầu hạt hướng dương, dầu cây rum, dầu lạc, dầu hạt nho, dầu vừng, dầu argan và dầu cám gạo, mỡ lợn/heo, bơ sữa bò trâu. Nhiều loại dầu ăn cũng được dùng để nấu ăn và bôi trơn.

Thuật ngữ "dầu thực vật" được sử dụng trên nhãn của sản phẩm dầu ăn để chỉ một hỗn hợp dầu trộn lại với nhau gồm dầu cọ, bắp, dầu nành và dầu hoa hướng dương.

Dầu thường được khử mùi bằng cách nhúng vào hỗn hợp hương liệu thực phẩm chẳng hạn như thảo mộc tươi, tiêu, gừng trong một khoảng thời gian nhất định. Tuy nhiên, phải thật cẩn thận khi trữ dầu đã khử mùi để chống phát sinh Clostridium botulinum (một loại vi khuẩn sản sinh ra chất độc có thể gây ngộ độc tiêu hóa).

Thành phần dinh dưỡng
Lượng chất béo vừa đủ trong lượng tiêu thụ thực phẩm hàng ngày là chủ đề thường xuyên của những tranh luận. Một vài chất béo được yêu cầu phải có trong khẩu phần ăn, và chất béo (trong dầu ăn) rất cần thiết cho nấu ăn. Cơ quan Quản lý Dược phẩm & Thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) khuyến cáo rằng nên có 30% hoặc ít hơn lượng calori tiêu thị hàng ngày từ chất béo. Những nhà dinh dưỡng học khác lại cho rằng lượng calori hàng ngày có nguồn gốc từ chất béo của một người không nên vượt quá 10%. Trong môi trường cực lạnh, chế độ ăn có 2/3 chất béo được chấp nhận và nên như vậy, vì lý do sinh tồn.

Trong khi tiêu thụ lượng nhỏ chất béo bão hòa là rất cần thiết thì việc tiêu thụ một lượng chất béo vượt quá giới hạn cho phép được chứng minh là nguyên nhân dẫn đến bệnh nhồi máu cơ tim. Dầu ăn là một loại thực phẩm chứa chất béo bão hòa cao gồm dầu dừa, dầu cọ và dầu nhân cọ. Dầu với lượng chất béo bão hòa thấp hơn và lượng chất béo không bão hòa (hay không bão hòa đơn) cao hơn thì được xem là có lợi cho sức khỏe hơn. Thứ tự dầu thực vật chứa nhiều axit béo không no: dầu ôliu, dầu mè (vừng), dầu ngô, dầu hướng dương, dầu đậu nành, dầu cọ.

Phân loại
Trong khi những lý thuyết chung có thể hướng dẫn một chế độ ăn tổng quan thì việc xem xét từng loại dầu ăn cụ thể với các đặc điểm chế độ ăn khác nhau cũng rất quan trọng. Ví dụ như dầu ôliu tăng thêm chất cholesterol HDL được xem là tốt cho tim mạch và không cần phải hạn chế.
Đậu phộng, hạt điều và các loại hạt khác có nguồn gốc dầu có thể gây rủi ro đối với người bị dị ứng với hạt. Một vài tác dụng dị ứng có thể gây sốc mẫn cảm thậm chí dẫn đến tử vong.

Chất béo chuyển hóa

Là những loại chất béo không bão hòa không cần thiết hay có lợi cho sức khỏe. Quá trình hydro hóa, một quá trình thêm hydro vào phân tử chất béo và khiến chúng thêm bão hòa là nguyên nhân cho hầu hết sự chuyển hóa trong khẩu phần ăn. Dầu là chất hydro hóa nhằm tăng điểm tan chảy của chúng (ví dụ như làm macgarin).

Chế biến dầu ăn

Đun nóng dầu sẽ làm thay đổi đặc tính của nó. Một vài loại dầu rất tốt cho sức khỏe ở nhiệt độ bình thường nhưng sẽ trở nên không tốt khi đun nóng tới một nhiệt độ nào đó. Khi lựa chọn dầu (nấu) ăn, yếu tố quan trọng cần xem xét là điểm khói của dầu, và nên tìm loại dầu phù hợp cho từng món ăn.

Bảo quản
Dù có tinh lọc hay chưa, tất cả loại dầu đều nhạy cảm với hơi nóng, ánh sáng và phơi ngoài khí oxy. Do đó không chỉ cách chế biến sẽ làm biến đổi các thực phẩm tốt thành xấu mà ngay cả việc lưu trữ, bảo quản không đúng cách, để các loại dầu mỡ tiếp xúc với ánh sáng mặt trời cũng sẽ khiến:
 Dầu mỡ trở nên độc hại không kém gì dùng nhiệt, dù chậm hơn.
 Dầu bị ôi có mùi khó chịu và nếm rất chua, tất nhiên là giá trị dinh dưỡng của nó đã không còn nữa. Để hạn chế quá trình này, một lớp khí trơ, thường là nitơ sẽ được bơm vào các bồn chứa dầu ngay lập tức sau khi sản xuất. Đây được gọi là phủ bể.
Vì vậy, cách tốt nhất để bảo quản dầu là:
 Cất dầu mỡ ở những chỗ tối, mát (trong tủ lạnh). Dầu khá đậm đặc nhưng khi để ở nhiệt độ bình thường, chúng sẽ sớm trở về thể lỏng. Để tránh tác dụng xấu của hơi nóng và ánh sáng, người ta hay lấy dầu ra khỏi nơi chứa đông lạnh trong khoảng thời gian đủ để sử dụng ngay, không lâu hơn.
 Với quy mô lớn, một lớp khí trơ, thường là nitơ sẽ được bơm vào các bồn chứa dầu ngay lập tức sau khi sản xuất. Đây được gọi là phủ bể.
Thời gian bảo quản đối với các loại dầu:
 Dầu tinh lọc có chất béo không bão hòa đơn cao có thể giữ được cả năm (dầu ôliu có thể để trong vài năm). Những loại dầu không bão hòa đơn có thể giữ tốt lên tới 8 tháng hoặc hơn.
 Dầu có chất béo không bão hòa đa cao chỉ giữ được trong 6 tháng. Dầu ôliu thô và cực thô có thể giữ ít nhất 9 tháng sau khi mở nắp. Dầu không bão hòa đa chưa tinh chỉ có thể để được phân nửa thời gian đó.

Các loại dầu và đặc tính của từng loại
Nghiên cứu cho thấy những loại dầu có màu sáng (tức là tinh lọc nhiều) có điểm sôi cao hơn. Mặc dù kết quả của cuộc nghiên cứu có thể khác biệt tùy vào từng mẫu dầu khác nhau (thương hiệu, thành phần, quá trình chế biến), nhưng những dữ liệu dưới đây cũng rất hữu ích trong việc so sánh đặc tính của các loại dầu khác nhau.

Điểm sôi chỉ ra rủi ro cháy nổ. Khi sử dụng dầu nấu ăn, khi thấy dầu có dấu hiệu sôi, nên vặn nhỏ lửa ngay lập tức. Nói chung, chúng ta nên chuẩn bị kỹ càng các dụng cụ chữa cháy khi nấu ăn, từ đơn giản như lấy nắp úp vào nồi hay nghiêm trọng hơn là dùng bình chữa cháy.

Tiêu hủy dầu ăn
Tiêu hủy đúng dầu đã qua sử dụng là một vấn đề quản lý tiết kiệm rất quan trọng. Dầu nhẹ hơn nước và có khuynh hướng giãn ra thành màng mỏng và lan rộng gây cản trở sự oxy hóa trong nước. Vì lý do đó mà 1 lít dầu có thể làm ô nhiễm 1 triệu lít nước. Thêm nữa, dầu có thể đông lại trong các đường ống dẫn gây tình trạng nghẹt và nứt vỡ.

Vì lý do đó, dầu ăn cũ không bao giờ nên đổ vào bồn dưới bếp hay trong nhà cầu. Cách tiêu huỷ đúng là phải đậy kín nó lại trong lọ không tái chế (non-recyclable) và phế thải cùng với những rác hàng ngày vào các thùng chứa rác.

Công dụng khác
Dầu ăn có thể được tái chế. Nó còn được dùng để sản xuất xà phòng và dầu diesel sinh học chạy xe. Trong một số trường hợp, dầu ăn được dùng như là một chất bôi trơn

Ghi chú

Dầu ăn
Khoa học thực phẩm


title: 9975 Takimotokoso

text:
9975 Takimotokoso là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó bay quanh Mặt Trời theo chu kỳ 3.86 năm.

Được phát hiện ngày 12 tháng 9 năm 1993 bởi K. Endate và K. Watanabe Tên chỉ định của nó là . It was later renamed Takimotokoso after Koso Takimoto, the associate president thuộc Hiroshima Astronomical Society.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Kazuro Watanabe
Được phát hiện bởi Kin Endate


title: Súng ngắn ổ xoay Type 26

text:
Súng ngắn Shiki 26 (二十六年式拳銃, にじゅうろくねんしきけんじゅう, Nijūroku-nen shiki kenjū) là loại súng ngắn ổ xoay đầu tiên được phát triển bởi Lục quân đế quốc Nhật Bản. Nó được thiết kế bởi xưởng công binh Koishikawa và được đặc tên theo năm của lịch Nhật Bản khi đó là năm thứ 26 của thời kỳ Minh Trị (năm 1893 theo lịch quốc tế). Loại súng ngắn này được thấy sử dụng trong các cuộc chiến như Chiến tranh Nga-Nhật, Chiến tranh Trung-Nhật và Chiến tranh thế giới thứ hai.

Shiki 26 được lúc đầu dùng như vũ khí phòng thân của các kỵ binh và có một dây cột ở bán súng. Với việc bị thiếu vũ khí trầm trọng trong các cuộc chiến và việc chế tạo ra nó không mất quá nhiều nguyên vật liệu nên nó đã được dùng như một loại vũ khí thay thế và vẫn được dùng cho đến khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai.

Shiki 26 là loại súng lục nạp đan theo kiểu bẻ nòng súng lên ra khỏi bán súng giống như loại súng lục Smith & Wesson được sản xuất cùng thời điểm. Nó không có búa điểm hỏa như các súng lục thông thường và không thể lên cò bằng tay nó được thiết kế cho việc chỉ cho hoạt động kép (khi bắn ổ đạn sẽ quay đẩy kim điểm hỏa ra sau có thể xem như đây là loại súng lục tự động). Và với việc độ giật của loại súng này khá cao nên độ chính xác của loại súng này khá thấp. Cũng vì nền công nghiệp của Nhật Bản vào đầu thế kỷ 20 là nền công nghiệp sản xuất thô chưa chú trọng đến chất lượng nên các khe đạn của súng đôi khi không khớp với nòng súng khiến nó trở nên khá nguy hiểm (trong một số trường hợp nòng súng sẽ nổ khi bắn) và không chính xác.

Tham khảo
Smith, W.H.B., Small Arms of the World, (Stackpole Co., Harrisburg, Pa.)

Quốc gia sử dụng

Liên kết ngoài

Bắn thử Shiki 26

Súng ngắn
Súng Nhật Bản
Súng ổ xoay
Vũ khí bộ binh Nhật Bản thời Thế chiến thứ hai
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam
Vũ khí trong chiến tranh thế giới thứ nhất


title: Kurixalus naso

text:
Kurixalus naso là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng được tìm thấy ở Ấn Độ và có thể cả Trung Quốc.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đất ẩm có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Dutta, S., Sengupta, S. & Bordoloi, S. 2004. Polypedates naso. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

N
Ếch Ấn Độ
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật lưỡng cư Myanmar


title: Megascelis yepezi

text:
Megascelis yepezi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tiape Gomez & Savini miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Megascelis


title: Nguyễn Khôi

text:
Nguyễn Khôi (1938-) là một nhà văn Việt Nam.

Tiểu sử
Nguyễn Khôi sinh ngày ngày 26 tháng 12 năm 1938 tại thị xã Yên Bái.
Quê quán: phường Đình Bảng, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, hiện thường trú tại số 259/39 phố Vọng, Hà Nội.
Ông là hội viên Hội Nhà văn Hà Nội, uỷ viên Ban chấp hành Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội, ủy viên BCH Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam (khóa 2).

1959 - 1963
học Đại học Nông nghiệp Hà Nội, tốt nghiệp kĩ sư năm 1963 lên công tác tại Sơn La, Ở 21 năm trải qua các chức vụ: Trưởng phòng kĩ thuật sở nông nghiệp Sơn La, Giám đốc nông trường, Thư ký ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La.Ngoài công tác chuyên môn ông đã ra sức học tiếng Thái và đi sâu nghiên cứu văn học các dân tộc ở Tây Bắc...Kết quả là: một tập thơ "gửi mường bản xa xăm" đã đưa tác giả vào các tuyển tập thơ Quốc gia, được xếp vào số các nhà thơ Việt Nam thế kỷ XX; bản dịch truyện thơ "sống chụ son sao" (Tiễn dặn người yêu ra 1024 câu song thất lục bát, là một bản dịch thành công được bạn đọc trong và ngoài nước đón nhận; cuốn sách họ và tên của 54 dân tộc ở Việt Nam là một công trình "giải mã" về cách thức đặt tên của các tộc người ở Việt Nam, xưa nay chưa có ai viết)

1984 - 2000
1985 tốt nghiệp học viện hành chính Quốc gia Hà Nội; 1986 - 1987 tốt nghiệp quản lý kinh tế trên Đại học tại trường Đại học kinh tế tài chính Xanh-Petecbua (Liên bang Nga); chuyên viên cao cấp - Phó Vụ Trưởng Văn phòng Quốc hội Việt Nam.Song song với công việc ở cơ quan ông đã dành công sức trong vòng 8 năm biên soạn cuốn "Bắc Ninh thi thoại" (đã xuất bản tới 3 lần và đã được thư viện các nước Hoa Kỳ, Anh Quốc lưu giữ giới thiệu về nền thơ ca 10 thế kỷ xứ Kinh Bắc)

2002 - 2009
Sau khi nghỉ hưu, ông tập trung viết bộ sử làng "Cổ Pháp Cố Sự" - 4 tập= 920 trang, là một công trình biên khảo công phu, tác giả đã khai thác phát huy vốn văn sử chính thống cùng văn học dân gian một các nhuần nhuyễn, khoa học với những chứng cứ khảo cứu trung thực về quê hương cội nguồn nhà Lý xưa và nay

Tác phẩm
 Trai Đình Bảng (Nhà xuất bản Văn học - 1995, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin - 2000)
 Gửi mường bản xa xăm (Nhà xuất bản Văn hoá dân tộc 1998 - giải thưởng Hội VHNT các dân tộc thiểu số Việt Nam - 1998)
 Trưa rừng ấy- Tuyển thơ 100 bài Tứ tuyệt (Nhà xuất bản VHDT - 2005)
 Bắc Ninh thi thoại (biên khảo, đã tái bản lần thứ 3)
 Các dân tộc ở Việt Nam - cách dùng họ và đặt tên (biên khảo)
 Cổ pháp cố sự - 4 tập viết về cội nguồn nhà Lý (được giải thưởng Văn học nghệ thuật Thủ Đô 2008)
 Có thơ in ở: Tuyển tập thơ Việt Nam 1945-2000 (Nhà xuất bản Lao động), Tuyển tập thơ Việt Nam 1975-2000 (Nhà xuất bản Hội Nhà văn), Tuyển tập văn học miền núi (Nhà xuất bản Giáo dục - 1998), Tuyển tập thơ Việt Nam thế kỉ 20 (Nhà xuất bản Giáo dục - 2005), Tuyển tập Thơ Thăng Long- Hà Nội 10 Thế kỷ (Nhà xuất bản Hà Nội 2010), Thơ đăng trong Bộ sách "Thơ Bạn Thơ" & Vườn thơ 5 Nhà, Nhà xuất bản Hội Nhà văn 2017.
 Chiều phố Vọng - thơ, Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 2011.
 Sơn La ký sự- (Bách khoa thư về xứ Thái ở Việt Nam), 220 trang, tự Xuất bản dưới dạng sách Điện tử, đã đăng trên các trang Web như xxxx; chimviet.free.fe;vanchuongviet.org...
 Chân dung 99 Nhà văn Việt Nam đương đại- tự Xb dưới dạng sách Điện tử, 5-2017, đã đăng trên nhiều trang Web trong và ngoài nước.

Dịch thuật
 Sống chụ son sao - Tiễn dặn Người yêu / "Truyện Kiều" dân tộc Thái(Truyện thơ dân tộc Thái ở Việt Nam) đã in 3 lần ở Nhà xuất bản VHDT & Nhà xuất bản Văn học
 Út Ỏ về Kinh (Thượng kinh ký sự của Quan Phìa Mai Sơn -Sơn La thời vua Lê -Chúa Trịnh)
 Tiếng hát làm dâu (dân ca HMông)
 Khun lú - nàng Ủa (Truyện thơ dân tộc Thái/ "Truyện Kiều thứ hai" của dân tộc Thái ở Việt Nam)
 Dặn lại Mường (thơ dân tộc Thái)

Giải thưởng
 Giải thưởng thơ viết về 1000 năm Thăng Long, bài "Về Hà Nội" Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội 2005
 Giải thưởng Văn học nghệ thuật Thủ đô 2008 cho bộ sử làng "Cổ Pháp Cố Sự"

Tham khảo

Liên kết ngoài
"Truyện Kiều" của dân tộc Thái

Sinh năm 1938
Người Bắc Ninh
Nhà văn Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Nhà văn Việt Nam thời kỳ từ 1976


title: Elsdorf, Rheinland

text:
Elsdorf là một đô thị ở Rhein-Erft-Kreis, trong Nordrhein-Westfalen, Đức. Đô thị này tọa lạc khoảng 5 km về phía tây nam của Bergheim and 30 km về phía tây của Köln.

Tham khảo

Rhein-Erft (huyện)


title: Laccophilus laetus

text:
Laccophilus laetus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Coelioxys nivosa

text:
Coelioxys nivosa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1968


title: Choerophryne proboscidea

text:
Choerophryne proboscidea là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng được tìm thấy ở Tây Papua ở Indonesia và Papua New Guinea. Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Choerophryne proboscidea - Richards, S. & Allison, A. 2004.2006 IUCN Red List of Threatened Species.

Choerophryne
Động vật lưỡng cư New Guinea


title: Antignac, Haute-Garonne

text:
Antignac  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 601 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Leptomona russica

text:
Leptomona russica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gmelin miêu tả khoa học năm 1790.

Chú thích

Tham khảo

Leptomona


title: Hylaeus larocai

text:
Hylaeus larocai là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1972.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1972


title: Moitron

text:
Moitron  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 452 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Chimarra mycterophora

text:
Chimarra mycterophora là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Thrinchostoma undulatum

text:
Thrinchostoma undulatum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Thrinchostoma
Động vật được mô tả năm 1936


title: Catocala antinympha

text:
Catocala antinympha là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Quebec và Ontario phía đông đến Nova Scotia và phía nam đến Connecticut, đảo Rhode, New York, Massachusetts, Pennsylvania và Maryland.

Sải cánh dài 45–55 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 7 đến tháng 9. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Comptonia peregrina.

Liên kết ngoài
Species info

Chú thích

Catocala


title: Lancetes backstromi

text:
Lancetes backstromi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Zimmermann miêu tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Lancetes


title: Xanthonia flavescens

text:
Xanthonia flavescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tan miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Xanthonia


title: Pyrophorus

text:
Pyrophorus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1820 bởi Billberg.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Pyrophorus angustus Blanchard, 1843
 Pyrophorus avunculus Costa, 1972
 Pyrophorus canaliculatus Eschscholtz, 1829
 Pyrophorus carinatus Eschscholtz, 1829
 Pyrophorus clarus Germar, 1841
 Pyrophorus cucujus Illiger, 1807
 Pyrophorus divergens Eschscholtz, 1829
 Pyrophorus dulcifer Costa, 1972
 Pyrophorus evexus Costa, 1972
 Pyrophorus expeditus Costa, 1972
 Pyrophorus foveolatus Germar, 1841
 Pyrophorus ignigenus Germar, 1841
 Pyrophorus indistinctus Germar, 1841
 Pyrophorus indulcatus Costa, 1972
 Pyrophorus ingens Costa, 1972
 Pyrophorus jocundus Costa, 1972
 Pyrophorus limbatus Candèze, 1863
 Pyrophorus lucidus Candèze, 1863
 Pyrophorus lucifer Illiger, 1807
 Pyrophorus magnus Costa, 1972
 Pyrophorus melitus Costa, 1972
 Pyrophorus mellifluus Costa, 1972
 Pyrophorus mutatus Candèze, 1893
 Pyrophorus nigropunctatus Drapiez, 1820
 Pyrophorus noctilucus (Linnaeus, 1758)
 Pyrophorus phosphorescens Laporte, 1840
 Pyrophorus pisticus Costa, 1972
 Pyrophorus plagiophthalmus Germar, 1841
 Pyrophorus punctatissimus Blanchard, 1843
 Pyrophorus pyropoecilus Germar, 1841
 Pyrophorus strabus Germar, 1841
 Pyrophorus stupendus Costa, 1972
 Pyrophorus tuberculifer Eschscholtz, 1829
 Pyrophorus validus Costa, 1972
 Pyrophorus veriloquus Costa, 1972

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Pyrophorini
Sinh vật phát quang


title: Tân Phú (quận)

text:
Tân Phú là một quận nội thành thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Quận Tân Phú hiện đang sở hữu khá nhiều địa điểm tham quan như địa đạo Phú Thọ Hòa, đình Tân Thới và nhiều địa điểm khác.

Địa lý
Quận Tân Phú thuộc phía bắc trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp quận Tân Bình
Phía tây giáp quận Bình Tân
Phía nam giáp Quận 6 và Quận 11
Phía bắc giáp Quận 12.

Quận có diện tích 15,97 km², dân số năm 2019 là 485.348 người, mật độ dân số đạt 30.391 người/km².

Lịch sử
Địa danh Tân Phú được hình thành cách đây hơn 50 năm, khi đó Tân Phú là một xã thuộc quận Tân Bình, tỉnh Gia Định. Xã Tân Phú được thành lập từ phần đất cắt ra của hai xã: Tân Sơn Nhì và Phú Thọ Hòa cùng quận. Quận Tân Bình khi đó gồm các xã: Bình Hưng Hòa, Phú Nhuận, Phú Thọ Hòa, Tân Phú, Tân Sơn Hòa, Tân Sơn Nhì, Vĩnh Lộc.

Sau năm 1975, quận Tân Bình giải thể, 2 xã Bình Hưng Hòa và Vĩnh Lộc được giao cho huyện Bình Chánh quản lý. Địa bàn 05 xã còn lại được chia thành 03 quận mới trực thuộc thành phố Sài Gòn - Gia Định trên cơ sở nâng cấp các xã cũ. Trong đó, quận Tân Sơn Nhì được thành lập trên cơ sở 3 xã: Tân Sơn Nhì, Phú Thọ Hòa và Tân Phú cũ.

Ngày 20 tháng 5 năm 1976, tổ chức hành chánh thành phố Sài Gòn - Gia Định được sắp xếp lần hai. Theo đó, tái lập quận Tân Bình trên cơ sở sáp nhập hai quận Tân Sơn Hòa và Tân Sơn Nhì.

Ngày 05 tháng 11 năm 2003, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 130/2003/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính quận Tân Bình để thành lập quận Tân Phú và các phường trực thuộc, điều chỉnh địa giới hành chính một số phường thuộc quận Tân Bình. Theo đó:

Thành lập quận Tân Phú trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các phường 16, 17, 18, 19, 20; 110,23 ha diện tích tự nhiên và 23.590 nhân khẩu của phường 14; 356,73 ha diện tích tự nhiên và 26.414 nhân khẩu của phường 15 thuộc quận Tân Bình. Quận Tân Phú có 1.606,98 ha diện tích tự nhiên và 310.876 nhân khẩu.
Thành lập các phường thuộc quận Tân Phú:
Thành lập phường Tân Sơn Nhì trên cơ sở:
102,63 ha diện tích tự nhiên và 22.418 nhân khẩu của phường 14
2,63 ha diện tích tự nhiên và 464 nhân khẩu của phường 16
7,56 ha diện tích tự nhiên và 2.430 nhân khẩu của phường 17.
Phường Tân Sơn Nhì có 112,82 ha diện tích tự nhiên và 25.312 nhân khẩu.
Thành lập phường Tây Thạnh trên cơ sở 356,73 ha diện tích tự nhiên và 26.414 nhân khẩu của phường 15.
Thành lập phường Sơn Kỳ trên cơ sở 212 ha diện tích tự nhiên và 18.812 nhân khẩu của phường 16.
Thành lập phường Tân Quý trên cơ sở:
4,33 ha diện tích tự nhiên và 679 nhân khẩu của phường 14
174,16 ha diện tích tự nhiên và 41.764 nhân khẩu của phường 16.
Phường Tân Quý có 178,49 ha diện tích tự nhiên và 42.443 nhân khẩu.
Thành lập phường Tân Thành trên cơ sở:
3,27 ha diện tích tự nhiên và 493 nhân khẩu của phường 14
1,27 ha diện tích tự nhiên và 328 nhân khẩu của phường 16
94,95 ha diện tích tự nhiên và 28.994 nhân khẩu của phường 17.
Phường Tân Thành có 99,49 ha diện tích tự nhiên và 29.815 nhân khẩu.
Thành lập phường Phú Thọ Hòa trên cơ sở 123,22 ha diện tích tự nhiên và 31.461 nhân khẩu của phường 18.
Thành lập phường Phú Thạnh trên cơ sở 114 ha diện tích tự nhiên và 28.847 nhân khẩu của phường 18.
Thành lập phường Phú Trung trên cơ sở 89,65 ha diện tích tự nhiên và 38.397 nhân khẩu của phường 19.
Thành lập phường Hoà Thạnh trên cơ sở 93,08 ha diện tích tự nhiên và 21.278 nhân khẩu của phường 19.
Thành lập phường Hiệp Tân trên cơ sở 112,90 ha diện tích tự nhiên và 21.968 nhân khẩu của phường 20.
Thành lập phường Tân Thới Hòa trên cơ sở 114,60 ha diện tích tự nhiên và 26.129 nhân khẩu của phường 20.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính thành lập quận Tân Phú và các phường trực thuộc, quận Tân Phú có 1.606,98 ha diện tích tự nhiên và 310.876 nhân khẩu, có 11 đơn vị hành chính trực thuộc gồm các phường: Tân Sơn Nhì, Tây Thạnh, Sơn Kỳ, Tân Quý, Tân Thành, Phú Thọ Hòa, Phú Thạnh, Phú Trung, Hòa Thạnh, Hiệp Tân và Tân Thới Hòa.

Kinh tế
Năm 2007, giá trị sản xuất Công nghiệp toàn quận thực hiện 4.404,31 tỷ đồng, so với cùng kỳ năm 2006 tăng 25,58%. Doanh thu thương mại và Dịch vụ đạt 9.946,11 tỷ đồng, tăng 29,04% so cùng kỳ năm 2006. Ngoài ra, thuế công thương nghiệp là 210,4 tỷ đạt 91,48% kế hoạch tăng 31,17% so với cùng kỳ.

Hiện nay quận đã hình thành đầu tư xây dựng các trung tâm thương mại và nhiều siêu thị như AEON, Co.op Mart Thắng Lợi, Co.op Mart Vikamex, Bách Hóa Xanh,... và các chung cư cao tầng kết hợp với kinh doanh thương mại, dịch vụ.

Trên địa bàn quận có Khu công nghiệp Tân Bình, tại phường Tây Thạnh.

Hành chính

Lãnh đạo
Bí thư Lê Thị Kim Hồng

Phó Bí thư - Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận Phạm Minh Mẫn

Đường phố
Các đường đặt tên chữCác đường đặt tên số30 tháng 4Âu CơBác ÁiBình LongBùi Cầm HổBùi Xuân PháiCách MạngCao Văn NgọcCây KeoCầu XéoChân LýChế Lan ViênChu Văn AnChu ThiênDân ChủDân TộcDiệp Minh ChâuDương Đức HiềnDương KhuêDương Thiệu TướcDương Văn DươngĐàm Thận HuyĐặng Thế PhongĐinh LiệtĐô Đốc ChấnĐô Đốc LongĐô Đốc LộcĐô Đốc ThủĐỗ BíĐỗ Công TườngĐỗ Đức DụcĐỗ NhuậnĐỗ Thị TâmĐỗ Thừa LuôngĐỗ Thừa TựĐoàn Hồng PhướcĐoàn GiỏiĐoàn KếtĐộc LậpGò DầuHà Thị ĐátHàn Mặc TửHiền VươngHoa BằngHòa BìnhHoàng Ngọc PháchHoàng Thiều HoaHoàng Văn HòeHoàng Xuân HànhHoàng Xuân NhịHồ Đắc DiHồ Ngọc CẩnHuỳnh Thiện LộcHuỳnh Văn ChínhHuỳnh Văn GấmHuỳnh Văn MộtHương lộ 3Ích ThiệnKênh 19/5Kênh Tân HóaKhuông ViệtLê Cao LãngLê Cảnh TuânLê Đình ThámLê Đình ThụLê KhôiLê LâmLê LăngLê LiễuLê LộLê LưLê NgãLê NiệmLê Quang ChiểuLê QuátLê Quốc TrinhLê SaoLê SátLê ThậnLê ThiệtLê Thúc HoạchLê Trọng TấnLê Văn PhanLê Vĩnh HòaLương Đắc BằngLương Minh NguyệtLương Thế VinhLương Trúc ĐàmLưu Chí HiếuLũy Bán BíchLý Thái TôngLý Thánh TôngLý TuệNghiêm ToảnNgô QuyềnNguyễn Bá TòngNguyễn ChíchNguyễn Cửu ĐàmNguyễn DữNguyễn Đỗ CungNguyễn Háo VĩnhNguyễn HậuNguyễn Hữu DậtNguyễn Hữu TiếnNguyễn Lộ TrạchNguyễn LýNguyễn Minh ChâuNguyễn Mỹ CaNguyễn NghiêmNguyễn Ngọc NhựtNguyễn Nhữ LãmNguyễn Quang DiêuNguyễn Quý AnhNguyễn SángNguyễn SơnNguyễn SúyNguyễn Thái HọcNguyễn Thế TruyệnNguyễn Thiệu LâuNguyễn Trọng QuyềnNguyễn Trường TộNguyễn Văn DưỡngNguyễn Văn HuyênNguyễn Văn SăngNguyễn Văn TốNguyễn Văn VịnhNguyễn Văn YếnNguyễn Xuân KhoátNgụy Như Kon TumPhạm NgọcPhạm Ngọc ThảoPhạm Quý ThíchPhạm Văn XảoPhạm VấnPhan AnhPhan Đình PhùngPhan Chu TrinhPhan Thị HànhPhan Văn NămPhố ChợPhú Thọ HòaPhùng Chí KiênQuách Đình BảoQuách Hữu NghiêmQuách VũSơn KỳTân Hòa ĐôngTân HươngTân Kỳ Tân QuýTân QuýTân Sơn NhìTân ThànhTân ThắngTây SơnTây ThạnhThái Thị NhạnThành CôngThạch LamThẩm MỹThoại Ngọc HầuThống NhấtTô HiệuTrần Hưng ĐạoTrần Quang CơTrần Quang QuáTrần TấnTrần Thị BáoTrần Thị SaTrần Thủ ĐộTrần Văn CẩnTrần Văn GiápTrần Văn ƠnTrịnh Đình ThảoTrịnh Đình TrọngTrịnh LỗiTrường ChinhTrương Vĩnh KýTự DoTự QuyếtVăn CaoVạn HạnhVõ Công TồnVõ HoànhVõ Văn DũngVũ Trọng PhụngVườn LàiỶ LanYên Đổ

Tên đường Tân Phú trước năm 1975

Liên kết ngoài

HĐND và UBND Quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh
Nghị định 130/2003/NĐ-CP thành lập các quận Tân Phú và Bình Tân

Chú thích


title: Thanh Thúy (ca sĩ sinh 1977)

text:
Thanh Thúy (sinh ngày 5 tháng 9 năm 1977) là ca sĩ, diễn viên, chính khách và sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam. Cô từng đoạt Giải nhất Tiếng hát Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh 1994, Giải nhất Liên hoan tiếng hát truyền hình toàn quốc 1997, đồng thời là diễn viên trong một số bộ phim như "Người con gái đất đỏ", "Đất khách", "Ngã rẽ cuộc đời", "Dưới cờ đại nghĩa"...

Do những đóng góp của mình, cô đã được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú. Ngoài ra, cô là đại biểu Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2011, Đoàn phó Đoàn văn công Quân khu 7 (còn gọi là Đoàn Nghệ thuật Quân khu 7). Hiện tại, cô là một sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam với cấp bậc Trung tá, từ cuối năm 2017 cô là Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh.

Tiểu sử
Cô tên đầy đủ là Nguyễn Thị Thanh Thúy, sinh ngày 05 tháng 9 năm 1977, trong một gia đình có ba người con. Ngoài hai anh trai thì cô là con gái út. Cha cô là một cựu sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam. Mẹ cô là một cựu đoàn viên thanh niên xung phong trong thời Chiến tranh Việt Nam. Song thân của cô đều là người Trà Vinh. Hiện cô sống và làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Giáo dục
Cô có trình độ thạc sĩ nghệ thuật âm nhạc, đạo diễn âm nhạc, đạo diễn sân khấu; cao cấp lý luận chính trị.

Sự nghiệp

Âm nhạc
Từ nhỏ, cô đã được nhận biết có năng khiếu ca hát dù những bài hát đầu tiên cô biểu diễn lại thuộc thể loại cải lương. Tuy từng là vận động viên cờ vua cấp A1 của Thành phố Hồ Chí Minh khi mới 12 tuổi, nhưng cô lại không theo nghiệp này. Năm 15 tuổi, cô tham gia vào Đoàn văn công Quân khu 7 (còn gọi là Đoàn Nghệ thuật Quân khu 7), bấy giờ do nhạc sĩ Vũ Thanh làm Trưởng đoàn, được đào tạo để trở thành một ca sĩ chuyên nghiệp trong thể loại nhạc cách mạng.

Năm 1994, cô đoạt Giải nhất Tiếng hát Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh và sau đó, năm 1997, cô đoạt tiếp Giải nhất Tiếng hát Truyền hình toàn quốc 1997.

Nhiều bài hát cách mạng do cô thể hiện được nhiều người yêu thích (Viếng Lăng Bác, Miền Nam nhớ mãi ơn Người, Biết ơn chị Võ Thị Sáu, Gần lắm Trường Sa, Nhớ chiến khu, Xuân chiến khu, Anh Ba Hưng, Người là niềm tin tất thắng, Qua sông,...).

Diễn xuất
Bài hát mà cô biểu diễn được nhiều người biết đến là "Biết ơn chị Võ Thị Sáu", do nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn sáng tác, từng giúp cô đoạt giải tại Tiếng hát Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh. Chính vì việc này, cô được đạo diễn Lê Dân mời đóng vai nhân vật Võ Thị Sáu trong phim "Người con gái đất đỏ" vào năm 1995. Sau vai diễn đầu tiên này, cô được mời tham gia nhiều bộ phim khác nhau, trong đó nổi tiếng với vai Lệ Mai - cô gái người gốc Hoa trong phim "Đất khách". Bài hát chính trong bộ phim - "Trên mảnh đất tình người" của nhạc sĩ Trần Long Ẩn, do cô trình bày, cũng là một bài hát được nhiều người yêu thích.

Binh nghiệp và hoạt động chính trị
Cô là sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam với cấp bậc Trung tá.

Cô từng là Đoàn phó Đoàn văn công Quân khu 7 (còn gọi là Đoàn Nghệ thuật Quân khu 7) và đại biểu Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khóa 8, nhiệm kỳ 2011-2016  và khóa IX (2016-2021).

Tháng 11 năm 2017, cô được bổ nhiệm làm Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 5 năm.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Ca sĩ Thanh Thúy: "Hạnh phúc còn tùy duyên"
 Gặp những người đẹp "giỏi việc nước - đảm việc nhà"
 Thanh Thúy: 'Khó tìm được đàn ông chu toàn'

Người giành giải Mai vàng
Người Thành phố Hồ Chí Minh
Người Trà Vinh
Nữ diễn viên điện ảnh Việt Nam
Nữ ca sĩ Việt Nam
Nữ diễn viên truyền hình Việt Nam
Trung tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam
Ca sĩ nhạc đỏ Việt Nam
Ca sĩ nhạc trữ tình Việt Nam
Ca sĩ nhạc trữ tình


title: Parectopa lithomacha

text:
Parectopa lithomacha là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

Parectopa


title: Flabellidium

text:
Flabellidium là một chi rêu thuộc họ Brachytheciaceae.

Các loài
Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
 Flabellidium spinosum, Herzog

Chú thích

Tham khảo


title: Danh sách tiểu hành tinh: 27101–27200

text:
|-
| 27101 Wenyucao ||  || 10 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27102 Emilychen ||  || 10 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27103 Sungwoncho ||  || 10 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27104 - ||  || 10 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27105 Clarkben ||  || 10 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27106 Jongoldman ||  || 10 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27107 Michelleabi ||  || 10 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27108 Bryanhe ||  || 10 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27109 - ||  || 15 tháng 11 năm 1998 || Catalina || CSS
|-
| 27110 - ||  || 11 tháng 11 năm 1998 || Caussols || ODAS
|-
| 27111 ||  || 12 tháng 11 năm 1998 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 27112 ||  || 12 tháng 11 năm 1998 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 27113 - ||  || 14 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27114 Lukasiewicz ||  || 19 tháng 11 năm 1998 || Prescott || P. G. Comba
|-
| 27115 - ||  || 19 tháng 11 năm 1998 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27116 - ||  || 19 tháng 11 năm 1998 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27117 - ||  || 19 tháng 11 năm 1998 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27118 - ||  || 25 tháng 11 năm 1998 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27119 - ||  || 25 tháng 11 năm 1998 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27120 Isabelhawkins ||  || 28 tháng 11 năm 1998 || Cocoa || I. P. Griffin
|-
| 27121 Joardar ||  || 21 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27122 - ||  || 21 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27123 Matthewlam ||  || 21 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27124 - ||  || 29 tháng 11 năm 1998 || Woomera || F. B. Zoltowski
|-
| 27125 Siyilee ||  || 18 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27126 Bonnielei ||  || 18 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27127 - ||  || 25 tháng 11 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27128 ||  || 28 tháng 11 năm 1998 || Xinglong || Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD
|-
| 27129 - ||  || 7 tháng 12 năm 1998 || Caussols || ODAS
|-
| 27130 Dipaola ||  || 8 tháng 12 năm 1998 || San Marcello || A. Boattini, M. Tombelli
|-
| 27131 - ||  || 9 tháng 12 năm 1998 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27132 Ježek ||  || 11 tháng 12 năm 1998 || Ondřejov || P. Pravec, L. Šarounová
|-
| 27133 - ||  || 14 tháng 12 năm 1998 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević
|-
| 27134 - ||  || 13 tháng 12 năm 1998 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27135 - ||  || 15 tháng 12 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27136 - ||  || 14 tháng 12 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27137 - ||  || 14 tháng 12 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27138 - ||  || 14 tháng 12 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27139 - ||  || 14 tháng 12 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27140 - ||  || 14 tháng 12 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27141 Krystleleung ||  || 14 tháng 12 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27142 - ||  || 13 tháng 12 năm 1998 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 27143 - ||  || 14 tháng 12 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27144 - ||  || 14 tháng 12 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27145 - ||  || 15 tháng 12 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27146 - ||  || 16 tháng 12 năm 1998 || Socorro || LINEAR
|-
| 27147 - ||  || 17 tháng 12 năm 1998 || Caussols || ODAS
|-
| 27148 - ||  || 17 tháng 12 năm 1998 || Caussols || ODAS
|-
| 27149 - ||  || 17 tháng 12 năm 1998 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27150 Annasante ||  || 16 tháng 12 năm 1998 || Bologna || Osservatorio San Vittore
|-
| 27151 - ||  || 17 tháng 12 năm 1998 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević
|-
| 27152 - ||  || 21 tháng 12 năm 1998 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27153 - ||  || 21 tháng 12 năm 1998 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27154 - ||  || 22 tháng 12 năm 1998 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27155 - ||  || 22 tháng 12 năm 1998 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 27156 ||  || 21 tháng 12 năm 1998 || Xinglong || Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD
|-
| 27157 - ||  || 25 tháng 12 năm 1998 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević
|-
| 27158 - ||  || 27 tháng 12 năm 1998 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 27159 - ||  || 6 tháng 1 năm 1999 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević
|-
| 27160 - ||  || 11 tháng 1 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27161 - ||  || 11 tháng 1 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27162 - ||  || 8 tháng 1 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27163 - ||  || 9 tháng 1 năm 1999 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević
|-
| 27164 - ||  || 9 tháng 1 năm 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević
|-
| 27165 - ||  || 10 tháng 1 năm 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević
|-
| 27166 - ||  || 12 tháng 1 năm 1999 || Woomera || F. B. Zoltowski
|-
| 27167 - ||  || 14 tháng 1 năm 1999 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević
|-
| 27168 - ||  || 14 tháng 1 năm 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević
|-
| 27169 - ||  || 14 tháng 1 năm 1999 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 27170 - ||  || 14 tháng 1 năm 1999 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 27171 - ||  || 15 tháng 1 năm 1999 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 27172 - ||  || 15 tháng 1 năm 1999 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 27173 - ||  || 18 tháng 1 năm 1999 || Kleť || Kleť
|-
| 27174 - ||  || 19 tháng 1 năm 1999 || Črni Vrh || Črni Vrh
|-
| 27175 - ||  || 18 tháng 1 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27176 - ||  || 19 tháng 1 năm 1999 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević
|-
| 27177 - ||  || 19 tháng 1 năm 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević
|-
| 27178 - ||  || 21 tháng 1 năm 1999 || Caussols || ODAS
|-
| 27179 - ||  || 23 tháng 1 năm 1999 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević
|-
| 27180 - ||  || 7 tháng 2 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27181 - ||  || 7 tháng 2 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 27182 - ||  || 8 tháng 2 năm 1999 || Kashihara || F. Uto
|-
| 27183 - ||  || 10 tháng 2 năm 1999 || Woomera || F. B. Zoltowski
|-
| 27184 - ||  || 8 tháng 2 năm 1999 || Monte Agliale || S. Donati
|-
| 27185 - ||  || 10 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27186 - ||  || 10 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27187 - ||  || 10 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27188 - ||  || 10 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27189 - ||  || 10 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27190 - ||  || 10 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27191 - ||  || 10 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27192 Selenali ||  || 12 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27193 - ||  || 12 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27194 Jonathanli ||  || 12 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27195 - ||  || 12 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27196 - ||  || 12 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27197 Andrewliu ||  || 12 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27198 - ||  || 12 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27199 - ||  || 12 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 27200 - ||  || 12 tháng 2 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-

Tham khảo


title: Chrysocolletes pilosus

text:
Chrysocolletes pilosus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Maynard mô tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Chrysocolletes
Động vật được mô tả năm 1996


title: Panogena jasmini

text:
Panogena jasmini là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Madagascar.
Thân và cánh trước màu nâu hơi trắng (nhạt hơ Panogena lingens).

Phụ loài
Panogena jasmini jasmini
Panogena jasmini meridionalis Denso, 1944

Chú thích

Panogena


title: Cryptocephalus frenatus

text:
Cryptocephalus frenatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laicharting miêu tả khoa học năm 1781.

Chú thích

Tham khảo

F


title: Écommoy

text:
Écommoy là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 62-168 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Telebasis paraensei

text:
Telebasis paraensei là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Telebasis paraensei được miêu tả khoa học năm 1956 bởi Machado.

Chú thích

Tham khảo

Telebasis


title: Guillermo Cano Isaza

text:
Guillermo Cano Isaza (12.8.1925 – 17.12.1986) là nhà báo người  Colombia đã bị ám sát chết ngày 17.12.1986 ngay trước tòa soạn báo El Espectador của ông.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Guillermo Cano Isaza sinh ngày 12.8.1925 tại Medellín, Colombia, thuộc gia tộc "Fidel Cano". Ông là người thừa kế Fidel Cano Gutiérrez (1854-1919), người sáng lập tờ báo El Espectador từ năm 1887. Ông đã viết các mục thể thao, đấu bò tót, văn hóa, và chính trị trên báo này và trở thành chủ nhiệm tờ El Espectador từ năm 1952 cho tới ngày bị ám sát.

Ngày 17.12.1986, ông bị giết chết ngay trước trụ sở tòa soạn báo bởi 2 kẻ giết mướn do tập đoàn kinh doanh ma túy Colombia thuê mướn. Người ta cho rằng vụ tấn công này là cuộc trả thù một đợt tố giác mà ông đăng trên tờ báo nhằm phanh phui ảnh hưởng của những tên trùm buôn bán ma túy trên các chính sách quốc gia. Ba năm sau thì trụ sở tòa soạn báo này bị phá hủy bởi một vụ đặt bom.

Trong một phán quyết của tòa án Bogotá vào tháng 10 năm 1995 – 9 năm sau vụ ám sát – thì 4 người là "María Ofelia Saldarriaga", "Pablo EnriqueZamora", "Carlos Martinez Hernandez" và "Luis Carlos Molina Yepes" bị kết tội âm mưu giết người và bị phạt tù 16 năm 8 tháng. Tuy nhiên, ngày 30.7.1996, Tòa thượng thẩm đã bác bỏ bản án của tòa án Bogota, tha bổng cho 3 người, chỉ kết án một mình Molina Yepes, và bắt giam Yepes ngày 18.2.1997. Trước đó Pablo Escobar Gaviria, Evaristo Porras, Gonzalo Rodriguez Gacha và Molina Yepes, đều là chủ của cartel Medellín được coi là những kẻ chủ mưu.

Vinh dự
 Năm 1997, UNESCO đã lập ra một giải thưởng hàng năm mang tên ông —Giải Guillermo Cano cho Tự do Báo chí trên thế giới — để vinh danh một người hoặc một cơ quan, tổ chức có cống hiến xuất sắc trong sự nghiệp bảo vệ quyền tự do báo chí.
 Năm 2000 ông được tôn vinh là một trong 50 "Anh hùng của Tự do báo chí thế giới" của Viện báo chí quốc tế.<ref name=IPI

Tham khảo

Liên kết ngoài
UNESCO biographical sketch of Guillermo Cano
Esbozo biográfico en la web de la UNESCO dedicada al Premio Mundial de la Libertad de Prensa UNESCO/Guillermo Cano
Guillermo Cano Isaza  en la BLAA (tiếng Tây Ban Nha)

Sinh năm 1925
Mất năm 1986
Nhà báo Colombia
Nhà báo bị sát hại


title: 1949

text:
Sự kiện

Tháng 1
 8 tháng 1: Thành lập Hội đồng Tương trợ Kinh tế (SEV).
 10 tháng 1:
 kết thúc chiến dịch Hoài Hải.
 Tưởng Giới Thạch hạ lệnh ngân hàng trung ương chuyển tiền sang Đài Loan
 15 tháng 1: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Thiên Tân.
 20 tháng 1: Thành lập quân giải phóng nhân dân Lào
 21 tháng 1: tổng thống Trung Hoa Dân Quốc Tưởng Giới Thạch trao quyền lực cho phó tổng thổng Lý Tông Nhân. Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Hợp Phì
 25 tháng 1: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Dương Châu
 31 tháng 1: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Bắc Bình, kết thúc chiến dịch Bình Tân

Tháng 2
 4 tháng 2: Israel triệu tập Quốc hội.
 Trung Hoa Dân Quốc chính phủ di dời đến Quảng Châu.

Tháng 3
 8 tháng 3: Tổng thống Pháp Vincent Auriol và Cựu hoàng Bảo Đại đã ký Hiệp ước Elysée, thành lập Quốc gia Việt Nam địa vị quốc gia độc lập hội viên trong khối Liên hiệp Pháp, đứng đầu là Quốc trưởng Bảo Đại.

Tháng 4
 1 tháng 4: Newfoundland sáp nhập vào Canada
 4 tháng 4: thành lập tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Washington, D.C. (thủ đô Hoa Kỳ).
 5 tháng 4: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Lạc Dương.
 21 tháng 4:quân giải phóng Trung Quốc vượt Trường Giang, tiến quân giải phóng Hoa Nam.
 22 tháng 4: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Thái Nguyên (Sơn Tây).
 23 tháng 4: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Nam Kinh (thủ đô chính phủ Trung Hoa Dân Quốc) và các thành phố Thái Nguyên, Trấn Giang, An Khánh
 24 tháng 4: Cựu hoàng Bảo Đại từ Pháp về Việt Nam.
 27 tháng 4: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Tô Châu

Tháng 5
 3 tháng 5: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Hàng Châu.
 7 tháng 5: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Thiệu Hưng.
 10 tháng 5: Nước Đức bị phân liệt thành Đông Đức và Tây Đức.
 11 tháng 5:
 Kết thúc cuộc phong tỏa Berlin
 Israel gia nhập Liên Hợp Quốc.
 13 tháng 5: Chính phủ Pháp để ra kế hoạch Rơve
 16 tháng 5: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Vũ Hán.
 20 tháng 5: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Tây An.
 21 tháng 5: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Nam Xương.
 23 tháng 5:
 Thành lập nước Cộng hòa liên bang Đức (Tây Đức).
 Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Chính Hòa
 27 tháng 5: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Thượng Hải.

Tháng 6
 2 tháng 6:
 Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Thanh Đảo.
 Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng đảo Sùng Minh, kết thúc chiến dịch Độ Giang
 8 tháng 6: Khủng hoảng đỏ lên đến đỉnh điểm với việc quy kết nhiều nhân vật nổi tiếng Hoa Kỳ là thành viên Đảng Cộng sản.
 12 tháng 6: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Hán Trung
 14 tháng 6: Bảo Đại tuyên bố tạm cầm quyền với danh hiệu hoàng đế.
 15 tháng 6: Hội nghị hiệp thương chính trị diễn ra tại Bắc Bình, chuẩn bị thành lập Cộng hòa nhân dân Trung Hoa
 20 tháng 6: thủ thướng Nguyễn Văn Xuân từ chức, chính phủ lâm thời Nam phần giải tán.

Tháng 7
 1 tháng 7: Chính phủ lâm thời quốc gia Việt Nam thành lập với Bảo Đại làm quốc trưởng.
 5 tháng 7: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Cửu Khê
 13 tháng 7: Tại Bành Hồ xảy ra sự kiện chiềm tàu
 16 tháng 7: Quân đội Trung Hoa Dân Quốc bắt đầu rút khỏi Trung Quốc và di chuyển đến Đài Loan.
 19 tháng 7: Lào tuyên bố độc lập.

Tháng 8
 5 tháng 8: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng thành phố Trường Sa.
 8 tháng 8: Bhutan giành được độc lập.
 11 tháng 8: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Thủy Tần
 15 tháng 8: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Mân Thanh
 16 tháng 8: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Liên Giang
 17 tháng 8: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Phúc Châu.
 21 tháng 8: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Nam An
 23 tháng 8:
 Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Thụy Kim
 Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Huệ An
25 tháng 8: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Tiên Lữ
 26 tháng 8: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Lan Châu.
 29 tháng 8: Liên Xô chế tạo thành công bom nguyên tử.

Tháng 9
 1 tháng 9: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Long Nham
 5 tháng 9: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Tây Ninh.
 6 tháng 9: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Đại Điền
 13 tháng 9:
 Liên Xô phủ quyết tư cách hội viên Liên Hợp Quốc của Ceylon, Phần Lan, Iceland, Ý, Jordan, và Bồ Đào Nha.
 Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Chương Bình
 15 tháng 9: Konrad Adenauer trở thành thủ tướng đầu tiên của Cộng hòa Liên bang Đức.
 17 tháng 9: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Bình Hòa
 19 tháng 9:
 Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Quy Nhuy
 Hải quân Trung Hoa Dân Quốc khởi nghĩa tại Ngô Tùng.
 Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng An Khê, Đồng An
 23 tháng 9:
 Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Ngân Xuyên.
 Liên Xô thử nghiệm thành công bom nguyên tử.
 Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Vân Tiêu, Chương Phố
 25 tháng 9: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Urumqi
 27 tháng 9: Bắc Bình đổi tên thành Bắc Kinh.

Tháng 10
 1 tháng 10: Nhà nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa ra đời.
 3 tháng 10: Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và Liên Xô thiết lập quan hệ ngoại giao.
 6 tháng 10: Trung Quốc và Bắc Triều Tiên thiết lập quan hệ ngoại giao
 7 tháng 10: Nước Cộng hòa dân chủ Đức (Đông Đức) thành lập.
 14 tháng 10:
 quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Quảng Châu
 chính phủ Trung Hoa Dân Quốc trở về Trùng Khánh.
 15 tháng 10: quân giải phóng Trung Quốc tấn công Chương Châu, Hạ Môn.
 16 tháng 10: kết thúc nội chiến Hy Lạp. Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Thâm Quyến
 17 tháng 10: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Hạ Môn, Chương Châu, Võ Bình
 21 tháng 10: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Ninh Hóa
 25 tháng 10: quân giải phóng Trung Quốc đổ bộ lên đảo Kim Môn.
 27 tháng 10: quân Trung Hoa Dân Quốc đánh bại quân giải phóng Trung Quốc bảo vệ Kim Môn.
 30 tháng 10: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Trung Sơn.

Tháng 11
 1 tháng 11: Bắc đầu chiến dịch Nam Tuyền.
 3 tháng 11: Quân giải phóng Trung Quốc tiến công đảo Đăng Bộ, mở đầu chiến dịch đảo Đăng Bộ.
 6 tháng 11: chiến dịch đảo Đăng Bộ kết thúc, quốc quân Trung Hoa Dân Quốc thắng lợi, bảo vệ đảo Đăng Bộ.
 8 tháng 11: Campuchia giành độc lập hạn chế vẫn thuộc Liên Hiệp Pháp.
 15 tháng 11: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Quý Dương.
 18 tháng 11: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Hoa An
 22 tháng 11: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Quế Lâm
 24 tháng 11: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Đức Hóa
 28 tháng 11: chính phủ Trung Hoa Dân Quốc tháo chạy khỏi Thành Đô Tứ Xuyên.
 30 tháng 11: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Trùng Khánh.

Tháng 12
 4 tháng 12:
 Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Nam Ninh.
 Lý Tông Nhân trốn sang Hoa Kỳ
 6 tháng 12: Mao Trạch Đông thăm Liên Xô
 7 tháng 12: Tưởng Giới Thạch từ Thành Đô Tứ Xuyên rút chạy sang Đài Loan
 8 tháng 12: Thành lập chính phủ lâm thời Trung Hoa Dân Quốc tại Đài Bắc.
 9 tháng 12: quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Côn Minh.
 12 tháng 12: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Chiếu An
 17 tháng 12: Miến Điện thừa nhận Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.
 19 tháng 12: Quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Trạm Giang Quãng Đông
 27 tháng 12: Hà Lan thừa nhận nện độc lập của Nam Dương, quân giải phóng Trung Quốc giải phóng Thành Đô.
 30 tháng 12: Ấn Độ thừa nhận Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.
 31 tháng 12: Đồng Tất Vũ nhậm chức chủ tịch tỉnh Tuy Viễn

Sinh

Tháng 1
 1 tháng 1: Từ Tiểu Phụng, ca sĩ hát nhạc Quảng Đông ở Hồng Kông
 21 tháng 1 - Trương Tấn Sang, chính trị gia người Việt Nam, Chủ tịch nước thứ 7 của CHXHCN Việt Nam

Tháng 2

 2 tháng 2 - Phùng Quang Thanh, Đại tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam, Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (m. 2021)
 21 tháng 2 - Ronnie Hellström, cầu thủ bóng đá Thụy Điển. (m .2022)

Tháng 3
21 tháng 3 - Eddie Money, ca sĩ Mỹ (m. 2019)

Tháng 4
15 tháng 4 - Alla Borisovna Pugachyova, nữ ca sĩ sân khấu Liên Xô
 30 tháng 4 - António Guterres, Thủ tướng Bồ Đào Nha, Tổng thư ký thứ 9 của Liên Hiệp Quốc

Tháng 5

Tháng 6
 18 tháng 6 - Lech Kaczyński, Tổng thống thứ 4 của Ba Lan (m. 2010)

Tháng 7
 19 tháng 7 - Kgalema Motlanthe, Tổng thống thứ 3 của Nam Phi
 26 tháng 7 - Thaksin Shinawatra, Thủ tướng thứ 23 của Thái Lan

Tháng 8
 12 tháng 8 - Fernando Collor de Mello, Tổng thống thứ 32 của Brasil

Tháng 9
 9 tháng 9 - Susilo Bambang Yudhoyono, Tổng thống thứ 6 của Indonesia
 10 tháng 9 - Âu Dương Phi Phi, ca sĩ người Đài Loan-Nhật Bản
 11 tháng 9 - Lư Bảo Quốc, nghệ sĩ hài kịch

Tháng 10
 13 tháng 10: Phú Quang, nhạc sĩ người Việt Nam (m. 2021)
 21 tháng 10 - Benjamin Netanyahu, Thủ tướng thứ 9 của Israel

Tháng 11
 17 tháng 11 - Nguyễn Tấn Dũng, chính trị gia người Việt Nam, thủ tướng thứ sáu của CHXHCN Việt Nam

Tháng 12

 1 tháng 12 - Sebastián Piñera, Tổng thống thứ 36 và 38 của Chile
 6 tháng 12 - Lê Minh Khuê, là nhà văn nữ Việt Nam chuyên viết truyện ngắn
 26 tháng 12 - Phạm Minh Tuyên, Nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Nguyên Bí Thư Tỉnh Ủy Ninh Bình. (m. 2022)

Mất

Giải Nobel
 Vật lý - Yukawa Hideki
 Hóa học - William Francis Giauque
 Y học - Walter Rudolf Hess, Antonio Caetano De Abreu Freire Egas Moniz
 Văn học - William Faulkner
 Hòa bình - John Boyd Orr

Xem thêm

Tham khảo

49


title: Lệch lạc (xã hội học)

text:
Sự lệch lạc, hay còn gọi là Sự lầm lạc, Hành vi lệch lạc, (tiếng Anh: deviance hoặc deviant behavior) là một khái niệm của xã hội học được định nghĩa là sự vi phạm có nhận thức các tiêu chuẩn hoặc kỳ vọng của một nhóm hay của xã hội. Các tiêu chuẩn văn hóa và kỳ vọng định dạng một dải rộng các hoạt động của con người nên khái niệm sự lệch lạc cũng mang nghĩa rộng tương ứng. Một dạng hiển nhiên của lệch lạc là tội phạm, sự vi phạm các quy phạm được ban hành chính thức thành luật pháp. Ngoài ra nó còn là rất nhiều những dạng không tuân thủ tiêu chuẩn hoặc kỳ vọng khác ở rất nhiều mức độ từ ôn hòa đến cực đoan. Sự lệch lạc thường được hiểu theo nghĩa tiêu cực tuy nhiên những cá thể bị tách riêng ra khỏi nhóm do sự tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn văn hóa lý tưởng trong một chừng mực nào đó cũng là một dạng của lệch lạc. Điều này là do sự khác nhau giữa văn hóa lý tưởng và văn hóa thực tế, trên thực tế, hầu như tất cả mọi cá nhân đều không hội đủ các tiêu chuẩn của văn hóa lý tưởng và nếu một cá nhân trong nhóm trở nên vượt trội trong việc đó thì anh ta sẽ thành "'người lên mặt đạo đức, ít nhất cũng có phần lệch lạc". Nhưng những người không bị mắc chứng bệnh đến tâm lý và thần kinh thì không phải là người lệch lạc.

Bản chất của sự lệch lạc
Trong cuộc sống, con người thường có khuynh hướng coi sự lệch lạc là do lựa chọn tự do hay sự thất bại của cá nhân. Tuy nhiên, vấn đề hoàn toàn ngược lại, sự lệch lạc hay tuân thủ đều có nguồn gốc xã hội:
Sự lệch lạc chỉ tồn tại trong mối quan hệ với các tiêu chuẩn văn hóa, không có hành động lệch lạc nào mang tính vốn có hay nói đúng hơn một hành vi được coi là lệch lạc trong mối quan hệ với những tiêu chuẩn văn hóa cụ thể. Những tiêu chuẩn văn hóa rất khác nhau giữa các nền văn hóa, trong mỗi nền văn hóa cũng khác nhau ở các tiểu văn hóa...; hơn nữa tiêu chuẩn văn hóa còn thay đổi theo thời gian nên quan niệm về sự lệch lạc cũng khác nhau và thay đổi theo thời gian. "Trong các cộng đồng truyền thống ở đảo Sicilia chẳng hạn, tiêu chuẩn hỗ trợ sự sử dụng bạo lực để trả thù một sự sỉ nhục đối với danh dự gia đình một người nào đó" trong khi những hành động như thế rất có thể bị bắt giam và xử tù ở Roma. Những năm gần đây, ở Việt Nam, hút thuốc lá, đặc biệt là ở nơi công cộng được coi là hành vi lệch lạc trong khi trước đó nó là việc khá bình thường.
Sự lệch lạc là kết quả của việc người khác xác định theo cách đó: Một hành vi có được coi là lệch lạc hay không tùy thuộc vào quá trình khả biến của định nghĩa xã hội, vào cách mà người khác nhận thức tình huống. Nhà thơ Phùng Quán có thể tặng sinh nhật người yêu bằng cách đề thơ lên một quả bí xanh nhưng một người khác làm như thế sẽ có thể bị coi là lệch lạc trầm trọng, nếu không muốn nói là đã bị tâm thần.
Cả tiêu chuẩn cũng như cách thức để xác định sự lệch lạc đều liên quan đến các mẫu quyền lực xã hội: theo mô hình mâu thuẫn xã hội, đặc biệt là tư tưởng của Karl Marx, tiêu chuẩn văn hóa, nhất là luật pháp, rất có thể bảo vệ quyền lợi của những người có thế lực. Chẳng hạn, đóng cửa một nhà máy không còn sinh lợi nữa nằm trong quyền hợp pháp của chủ sở hữu nhà máy, mặc dù làm như thế sẽ khiến hàng nghìn người thất nghiệp. Mặc dù đều có những hành vi giống nhau thì trong nhiều trường hợp, người không có quyền lực bị xem là lệch lạc và có thể chịu hình phạt trong khi người có quyền lực thì không. Tóm lại cả tiêu chuẩn văn hóa và cách thức áp dụng chúng đều liên quan đến các mẫu bất công xã hội.

Những lý thuyết về sự lệch lạc

Lý thuyết sinh học
Hành vi con người được hiểu - hay nói chính xác hơn, hiểu lầm - trong thế kỷ 19 như là sự thể hiện bản năng sinh học. Những nghiên cứu ban đầu nhấn mạnh đến nguyên nhân này, năm 1876, Caesare Lombroso đã phát triển thuyết tội phạm sinh học. Thuyết này đã mô tả các đặc điểm về thể chất của tội phạm như trán thấp, cằm, gò má nhô, tai vểnh, nhiều râu tóc và cánh tay dài bất thường trông giống như tổ tiên giống vượn của con người. Theo lý thuyết này, do những khiếm khuyết về sinh học nên những cá nhân như thế sẽ tư duy và hành động theo cách nguyên thủy và dẫn đến phạm tội, hay nói cách khác, có những người sinh ra đã là tội phạm tiềm năng. Gần cuối đời, Lombroso mới thừa nhận yếu tố xã hội cũng đóng góp một phần vai trò trong sự phạm tội. Lý thuyết này "dựa trên những phương pháp nghiên cứu sai lầm nghiêm trọng" và đã bị bác bỏ bởi các kết quả nghiên cứu sau đó. Sang thế kỷ 20, nhiều nhà nghiên cứu vẫn tiếp tục tìm kiếm các giải thích sinh học về sự phạm tội. Giữa thế kỷ 20, William Herbert Sheldon đã đưa ra quan điểm cho rằng cấu trúc cơ thể có vai trò quan trọng trong sự phạm tội. Ông phân cấu trúc cơ thể người thành ba loại: ốm yếu gầy còm, lùn mập và cơ bắp rắn chắc, mọi người đều là sự kết hợp của ba thể tạng này nhưng sẽ có một trong số đó chiếm ưu thế. Ông cho rằng có liên kết giữa sự phạm tội và tạng người cơ bắp rắn chắc. Sau đó, những nghiên cứu của hai vợ chồng Sheldon Glueck và Eleanor Glueck cho rằng sự phạm tội có liên kết với cấu tạo cơ thể lùn mập như người lùn, mập thường lớn lên trong những gia đình ít tình cảm và hiểu biết nên kém nhạy cảm và hay gây hấn. Từ thập niên 1960, những giải thích theo hướng này tập trung vào yếu tố gien cùng với sự phát triển của khoa học nghiên cứu di truyền. Tuy nhiên cần lưu ý rằng, những giải thích sinh học về tội phạm trong thế kỷ 20 đều nhấn mạnh vai trò quyết định của yếu tố xã hội.

Lý thuyết tâm lý học

Cách giải thích này của sự lệch lạc thường tập trung vào tính bất thường trong nhân cách và mặc dù một số bất thường của nhân cách liên kết với tính di truyền, những nhà tâm lý học xem hầu hết rối loạn nhân cách là kết quả của quá trình xã hội hóa. Vì nhân cách là do kinh nghiệm xã hội định hình trong suốt chu kỳ đời sống, sự lệch lạc được coi là kết quả xã hội hóa không thành công đối với kỳ vọng văn hóa chứ không phải kết quả của tác động sinh học khi con người sinh ra. Một trong số đó là lý thuyết tiết chế của Walter Reckless và Simon Dinitz cho rằng các áp lực xã hội có thể dẫn đến tình trạng phạm tội đang phổ biến đối với trẻ vị thành niên, những trẻ em thích ứng tốt với thất bại và đồng nhất một cách tích cực với các giá trị và tiêu chuẩn văn hóa có khả năng đề kháng tốt hơn đối với sự phạm tội. Tuy vậy, cách giải thích này có những hạn chế:
Cũng giống như cách giải thích sinh học, nó mang nhiều tính chất cá nhân mà coi nhẹ nguyên nhân xã hội. Đặc điểm nhân cách được coi là bình thường hay bất bình thường khác nhau trong những xã hội khác nhau cũng như những tiêu chuẩn văn hóa - thước đo của sự lệch lạc - cũng thay đổi theo tiêu chuẩn văn hóa do vậy cách tiếp cận này không mang tính tổng quát.
Cách giải thích tâm lý không thỏa đáng trong trường hợp cùng một hành vi, nó bị coi là lệch lạc ở người này nhưng lại là bình thường ở người khác.
Các dạng lệch lạc thậm chí tội phạm tồn tại ở những người có quyền lực, được kính trọng - những người thường hầu như không được xác định là bất bình thường về mặt tâm lý.

Lý thuyết xã hội học

Mô hình cấu trúc - chức năng

Cảm giác chung của chúng ta là sự lệch lạc có tác dụng tiêu cực, tội phạm gây thất thoát tiền của, gây tổn thương, thậm chí tước đoạt đi sinh mạng của người khác... Thế nhưng các nhà nghiên cứu theo mô hình cấu trúc chức năng lập luận rằng sự lệch lạc góp phần quan trọng cho hoạt động liên tục của xã hội. Emile Durkheim là người đã có những công trình tiên phong về chức năng của sự lệch lạc đối với xã hội. Ông khẳng định sự lệch lạc không có gì bất thường, nó là một bộ phận gắn liền với mọi xã hội và nó có bốn chức năng chính:
Sự lệch lạc khẳng định giá trị và tiêu chuẩn văn hóa: Cũng như không xã hội nào có thể tồn tại nếu không có những giá trị văn hóa, sự lệch lạc là không thể thiếu được. Nếu một xã hội như một tu viện hoàn hảo gồm toàn những cá thể gương mẫu thì tội phạm, hiểu theo nghĩa thông thường sẽ không tồn tại, nhưng khi đó một lỗi lầm mà trong xã hội bình thường coi là không đáng kể sẽ trở thành tội phạm. Cũng vì lý do đó, một người gần như hoàn hảo sẽ thẳng thắn đánh giá những thất bại nhỏ nhặt của mình với sự nghiêm khắc mà đa số chỉ dành cho sự phạm tội.
Phản ứng với sự lệch lạc làm sáng tỏ ranh giới đạo đức: theo Durkheim, phản ứng với niềm tin và hành động của một số người lệch lạc làm sáng tỏ ranh giới hành vi có thể chấp nhận được với mọi người trong một xã hội. Ví dụ một người uống rượu vào bữa tối có thể được cộng đồng coi là bình thường nhưng khi anh ta uống rượu vào bữa sáng thì sẽ bị cộng đồng cho là đã nghiện rượu. Phản ứng của cộng đồng trong trường hợp này cho thấy ranh giới về thời điểm của hành vi uống rượu. Không những đối với người có hành vi lệch lạc, những người khác cũng thấy được đâu là ranh giới của hành vi uống rượu một cách đúng đắn.
Phản ứng với sự lệch lạc thúc đẩy tính thống nhất của xã hội: khi cộng đồng phản ứng với một sự lệch lạc, họ đã tự nhắc bản thân mình các tiêu chuẩn văn hóa kết hợp họ với nhau. Đồng thời nếu sự lệch lạc không bị phản ứng thì định chuẩn về những gì được xem là đúng đắn sẽ bị kéo giãn ra và phá vỡ tính ổn định. Ngày làm việc ở công sở bắt đầu từ 8 giờ sáng nhưng nó sẽ trở thành 8 giờ 30 hoặc muộn hơn nếu những người đi muộn không bị phản ứng.
Sự lệch lạc khuyến khích thay đổi xã hội: vì nó đưa ra các biện pháp thay thế các giá trị và tiêu chuẩn đang tồn tại. Các giá trị và tiêu chuẩn thay đổi theo thời gian, những gì ngày hôm nay được xem là sự lệch lạc có thể trở thành tiêu chuẩn cho ngày mai. Trong thập niên 1950, nhạc rock and roll đều bị đa số người Mỹ cho là làm hư hỏng thanh niên thì ngày nay đã trở thành một phần trong trào lưu văn hóa Mỹ.

Lý thuyết căng thẳng của Robert Merton: Thông qua nghiên cứu về mục đích của văn hóa Mỹ là thành công tài chính và các phương cách của nó, "Robert Merton khẳng định rằng hoạt động của xã hội thực sự khuyến khích tội phạm và các loại lệch lạc khác". Bảng dưới đây cho thấy các dạng phản ứng của cá nhân tùy thuộc vào thái độ của cá nhân đó đối với mục tiêu và phương tiện văn hóa.

Mục đích của văn hóa Mỹ là thành công tài chính và xã hội Mỹ định hình một số phương tiện để đạt được mục đích ấy ví dụ lao động cần cù, đạt được sự giáo dục toàn diện... Những cố gắng đạt được thành công tài chính bằng các phương cách như ăn trộm, tham nhũng... là sự lệch lạc. Vì thế con người đạt được thỏa mãn cá nhân không chỉ từ sự thành công mà còn từ cách thức để đạt được sự thành công ấy. Việc đạt được mục đích bằng các phương tiện tiêu chuẩn được Merton gọi là "tính tuân thủ".
Do văn hóa Mỹ nhấn mạnh tầm quan trọng của thành công tài chính nên ngay cả những người tương đối thành công cũng tìm cách kiếm được nhiều của cải hơn bằng các phương cách lệch lạc và cả phạm pháp: những quản trị viên cao cấp điều hành công ty gian lận kế toán, biển thủ công quỹ; người có thu nhập cao bóp méo thu nhập đối với cơ quan thuế... Merton gọi hoạt động này là "sự đổi mới" - cố gắng đạt đến mục tiêu văn hóa bằng các phương tiện không chuẩn tắc. Nguyên nhân của việc này là "sự căng thẳng" khi mục đích lấn át tiêu chuẩn phải đạt được mục đích như thế nào.
Đứng trước "sự căng thẳng", có một cách giải quyết khác là "chủ nghĩa nghi thức" - người ta từ bỏ mục tiêu đồng thời tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn văn hóa để đạt được sự tôn trọng. Merton đã minh họa bằng các công chức cấp thấp của những tổ chức chính thức mà ông gọi là "những người theo chủ nghĩa nghi thức quan liêu", họ đã lệch lạc đến mức từ bỏ mục tiêu nhưng người khác xem họ là những công dân tốt bởi lẽ họ trung thành tuyệt đối với các tiêu chuẩn văn hóa.
Một dạng phản ứng khác khi không đủ khả năng để đạt được mục tiêu là "chủ trương rút lui" - sự từ bỏ cả mục tiêu và phương tiện văn hóa. Những người "chủ trương rút lui" là những người bỏ cuộc trong xã hội, có thể kể ra những người nghiện rượu, ma túy, những người sống lang thang trên hè phố... Sự lệch lạc của họ thể hiện ở chỗ sống không theo các quy ước và trên thực tế hầu như không nghĩ đến việc thay đổi tình hình.
Loại phản ứng cuối cùng là "sự nổi loạn", hành vi của những người không chấp nhận cả mục tiêu lẫn phương tiện văn hóa hiện hành đồng thời tìm kiếm những mục tiêu và phương tiện khác bằng cách ủng hộ việc thay đổi trật tự xã hội. "Các thành viên của một tổ chức cách mạng chính trị, chẳng hạn như Quân đội Cộng hòa Ireland (Irish Republican Army) hay các nhóm quân phiệt cánh hữu, đều có thể xếp vào loại những người nổi loạn theo mô hình của Merton.

Mặc dù "lý thuyết căng thẳng" của Merton khá thuyết phục trong việc phân tích mối quan hệ giữa sự lệch lạc và hoạt động xã hội nhưng nó có những hạn chế:
Chưa đưa ra lý giải đầy đủ về việc tại sao cá nhân lại chọn cách phản ứng này chứ không phải cách phản ứng khác.
"Lý thuyết căng thẳng" không thể giải thích được nhiều loại lệch lạc như sự đam mê, tình dục đồng giới...
Lý thuyết của Merton dựa trên giả thiết ban đầu là mọi cá nhân đều tìm kiếm thành công tài chính theo nghĩa quy ước trong khi có rất nhiều quan niệm khác nhau về mục tiêu. Chẳng hạn một số công chức theo chủ nghĩa nghi thức có thể không bị bắt buộc phải từ bỏ mục tiêu giàu có mà đối với họ thành công cá nhân là trở thành một công chức mẫn cán, liêm chính và được nể trọng.

Mô hình tương tác biểu tượng

Mô hình tương tác biểu tượng đặt con người vào quá trình tương tác xã hội mà trong đó các tiêu chuẩn văn hóa thay đổi do vậy sự lệch lạc được áp dụng với mức độ linh hoạt. Ngoài các lý thuyết như "lý thuyết truyền đạt văn hóa" nhấn mạnh đến môi trường giao tiếp, "lý thuyết sinh hoạt thường nhật" nhấn mạnh đến nguyên nhân của sự lệch lạc nằm trong những gì bình thường trong cuộc sống hàng ngày (ví dụ như cha mẹ có thói quen để tiền ở chỗ dễ thấy khiến trẻ em lấy tiền mà không cảm thấy như thế là lệch lạc), một lý thuyết quan trọng là "lý thuyết gán nhãn hiệu khẳng định sự lệch lạc và tuân thủ là do kết quả của quá trình người khác xác định hay gán nhãn hiệu cho một người". Lý thuyết này không nhằm vào việc tại sao những cá nhân nào đó lại đi đến chuyện lệch lạc mà nó "nhấn mạnh đến việc người ta bị gán nhãn là kẻ làm sai lệch hay chấp nhận cái nhãn gán ấy như thế nào". Lý thuyết này cũng được gọi là "cách tiếp cận bằng phản ứng xã hội" vì nó nhấn mạnh rằng hành vi lệch lạc không phải có ý nghĩa tự thân mà là phản ứng của xã hội. Howard Becker, người có công phổ biến lý thuyết gán nhãn hiệu đã tóm tắt về nó qua phát biểu như sau: "Hành vi làm sai lệch là hành vi mà người ta gán nhãn như thế". Thuyết này cũng nhấn mạnh rằng người bị gán nhãn hiệu lệch lạc có thể kết hợp nó vào sự nhận thức bản thân đến nỗi dẫn đến sự lệch lạc tiếp theo (ví dụ người bị dãn nhãn "gầy như que củi" có thể nói dối liên tục để khỏi phải đi bơi), thậm chí trở thành "lệch lạc chuyên nghiệp".

Tuy nhiên thuyết này cũng có những hạn chế:
Nó có phần xem nhẹ những hành vi mà trên thực tế hầu hết được xem là lệch lạc nghiêm trọng (ví dụ: tự tử) do đó chỉ hữu dụng trong việc đưa ra lời giải thích cho những loại lệch lạc kém nghiêm trọng hơn.
Hạn chế thứ hai là tính không rõ ràng cũng như hậu quả của việc bị gán nhãn hiệu lệch lạc vì không phải ai bị gán nhãn hiệu lệch lạc cũng có những lệch lạc tiếp theo, những người biết chấp nhận nhãn hiệu không rơi vào tình trạng đó.

Mô hình mâu thuẫn xã hội
Mô hình này giải thích sự lệch lạc theo nghĩa thứ nguyên căn bản của bất công xã hội, mô hình này nhấn mạnh đến vấn đề người nào cũng như những gì được xác định là sự lệch lạc trước sự bất công xã hội. Những lý thuyết gia duy xung đột đặt vấn đề tại sao chúng ta có khuynh hướng nghĩ những người lệch lạc như những kẻ nhếch nhác, đồi bại..., tóm lại là ít quyền lực trong xã hội. Người thất nghiệp, những người trong điều kiện sống không tốt khác dễ bị xem là những kẻ lệch lạc trong khi người giàu có thường dễ được tôn kính hơn. Câu trả lời của họ như sau:
Người có quyền lực sở hữu những tài nguyên đáng kể để chống lại nhãn hiệu lệch lạc, họ được sử ủng hộ của những người có quyền lực khác, được bảo vệ bằng cả những luật sư giàu kinh nghiệm và do vậy trong nhiều trường hợp, tránh được việc bị gán nhãn hiệu lệch lạc.
Các tiêu chuẩn, kể cả luật pháp của một xã hội bất kỳ thường có xu hướng phản ánh quyền lợi của những người giàu và có quyền lực. Giá trị pháp lý của quyền tư hữu cung cấp lợi ích cho những người nắm giữ nhiều của cải trong xã hội. "Người đe dọa người giàu, hoặc bằng cách lấy tài sản hay tán thành một xã hội bình đẳng hơn, có thể xác định dễ dàng là 'kẻ trộm' hay 'cấp tiến chính trị'".

Richard Quinney khẳng định rằng "công lý tư bản chủ nghĩa thuộc về giai cấp tư bản, cho giai cấp tư bản và chống lại giai cấp lao động".

Steven Spitzer, nhà xã hội học Mỹ đã phát triển lý thuyết duy xung đột về sự lệch lạc trên cơ sở tư tưởng của Karl Marx như sau:
Chủ nghĩa tư bản dựa trên sự kiểm soát tài sản cá nhân vì thế những ai đe dọa tài sản của người khác nhất là những người nghèo rất dễ bị gán nhãn hiệu lệch lạc trong khi người giàu bóc lột người nghèo (ví dụ địa chủ bắt nộp tô cao một cách vô lý) có thể ít bị xem là lệch lạc.
Chủ nghĩa tư bản lệ thuộc vào lao động của đa số người dân trong xã hội vì thế những người không thể hay không làm việc rất có thể bị gán nhãn hiệu lệch lạc. "Người Mỹ thường nghĩ người thất nghiệp - ngay cả không phải do lỗi của họ - đều là kẻ lệch lạc".
Chủ nghĩa tư bản lệ thuộc vào tiến trình xã hội hóa củng cố sự kính trọng đối với những nhân vật trong chính quyền, vì thế những người chống lại chính quyền rất có thể bị xem là lệch lạc.
Chủ nghĩa tư bản dựa vào sự chấp nhận phổ biến các tiêu chuẩn cho rằng nó là mang tính tự nhiên và công bằng. Vì lý do đó, những người thể hiện hay đề xướng thái độ không nhất quán với hệ thống tư bản đều bị gán nhãn hiệu lệch lạc như "những người phản chiến, người bảo vệ môi trường, những người cố gắng tổ chức cho công nhân chống lại chủ tư bản công nghiệp, và bất kỳ ai so sánh chủ nghĩa tư bản theo cách bất lợi với loại hình kinh tế khác".

Mặt khác, mức độ phản ứng đối với sự lệch lạc cũng khác nhau, tùy thuộc họ đe dọa chủ nghĩa tư bản như thế nào. Spitzer gọi những người có hành vi lệch lạc như thế là "dân số có vấn đề" và phân họ làm hai loại: "kẻ nhát gan trong xã hội" và "chất nổ xã hội". Loại thứ nhất là những người không làm việc nhưng ít đe dọa như những kẻ "chủ trương rút lui", những người giàu có không lao động, người khuyết tật... Loại thứ hai là những người có khả năng tích cực không thừa nhận chủ nghĩa tư bản như đa số người thất nghiệp ở thành phố, thanh niên bị xã hội xa lánh, những người cấp tiến, cách mạng. Ông cũng khẳng định rằng cả hai loại người trong "dân số có vấn đề" đều là sản phẩm của chủ nghĩa tư bản và do vậy chủ nghĩa tư bản kiểm soát họ nhằm giảm thiểu sự đe dọa với phí tổn nhỏ nhất và xác định nguồn gốc của "dân số có vấn đề" là thất bại cá nhân hơn là sản phẩm của xã hội.

Ở thái cực ngược lại, những gì "tăng cường hoạt động của chủ nghĩa tư bản đều là đối tượng được gán nhãn hiệu tích cực. Một ví dụ là các môn thể thao cạnh tranh thể hiện giá trị thành tựu cá nhân và sự ganh đua mang yếu tố quyết định đối với chủ nghĩa tư bản và do vậy vận động viên luôn được ca tụng trong xã hội Mỹ".

Tuy nhiên, cũng như các lý thuyết nghiên cứu sự lệch lạc khác, lý thuyết mâu thuẫn xã hội cũng nhận được các ý kiến phê phán:
Lý thuyết này có khuynh hướng cho rằng luật pháp và các quy phạm khác do người giàu và có thế lực tạo ra một cách trực tiếp và được họ sử dụng để bảo vệ quyền lợi của mình trong khi trên thực tế không hẳn như vậy ví dụ luật bảo vệ người tiêu dùng hay luật bảo vệ môi trường...
Mô hình này cho rằng thiệt hại xã hội do người giàu gây ra thường bị xem nhẹ nhưng tội phạm đường phố cũng thể hiện sự nguy hiểm thật sự đối với bất kỳ xã hội nào.
Mô hình mâu thuẫn xã hội khẳng định rằng sự phạm tội cũng như các hình thức lệch lạc khác là sản phẩm của bất công xã hội trong khi có những luận điểm (ví dụ của Emile Durkheim) cho rằng bất kỳ xã hội nào, không kể đến mức độ bất công xã hội đều có sự lệch lạc với những hình thức khác nhau.

Kiểm soát xã hội

Để khuyến khích việc tuân thủ các tiêu chuẩn, quy phạm văn hóa cũng như điều tiết sự lệch lạc, xã hội dùng các thưởng, phạt chính thức và không chính thức.
Kiểm soát xã hội không chính thức là hình thức kiểm soát thông qua các phong tục, tập quán, truyền thống, tiêu chuẩn, giá trị xã hội mà không được ban bố một cách rõ ràng (luật bất thành văn). Những hình thức của nó có thể là sự phê phán, châm chọc, giễu cợt hoặc nặng nề hơn là phân biệt đối xử hay xa lánh mà xã hội thực hiện đối với người có hành vi lệch lạc.
Kiểm soát xã hội chính thức là hình thức kiểm soát xã hội do những người "có thẩm quyền" thực hiện như cảnh sát, bác sĩ, sĩ quan quân đội, người quản lý các tổ chức, công ty... và sử dụng những biện pháp có tính chất cưỡng chế được ban bố một cách rõ ràng như luật pháp, nội quy, quy chế...

Xem thêm
Văn hóa
Tội phạm
Xã hội học
Rối loạn nhân cách

Tham khảo
Macionis, Jonh J. - Xã hội học (1987), Nhà xuất bản Thống kê.
Schaefer, Richard T. - Xã hội học'' (2007), Nhà xuất bản Thống kê.

Chú thích

Xã hội học
Nhân loại học
Triết học xã hội
Tội phạm học


title: Monterado

text:
Monterado là một đô thị ở tỉnh Ancona trong vùng Marche, nằm cách 35 km về phía tây của Ancona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.803 và diện tích là 10,3 km².

Đô thị Monterado có các frazione (subdivision) Ponterio.

Monterado giáp các đô thị sau: Castel Colonna, Corinaldo, Mondolfo, Monte Porzio, và San Costanzo.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Comune di Monterado

Đô thị tỉnh Ancona


title: Ectoedemia andalusiae

text:
Ectoedemia andalusiae là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở bán đảo Iberia, cũng như in Pháp.

Sải cánh dài 5.4-6.9 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 6, tháng 7 và tháng 9.

Ấu trùng ăn Quercus coccifera. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl
A Taxonomic Revision Of The Western Palaearctic Species Of The Subgenera Zimmermannia Hering And Ectoedemia Busck s.str. (Lepidoptera, Nepticulidae), With Notes On Their Phylogeny

Ectoedemia


title: Messier 68

text:
Messier 68 (còn gọi là M68 hay NGC 4590) là cụm sao cầu trong chòm sao Trường Xà. Charles Messier phát hiện ra nó vào năm 1780. M68 cách Trái Đất khoảng 33.000 năm ánh sáng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Globular Cluster M68 @ SEDS Messier pages
 Messier 68, Galactic Globular Clusters Database page

Cụm sao cầu
Chòm sao Trường Xà
Thiên thể Messier
Thiên thể NGC


title: Prodotia iostoma

text:
Prodotia iostoma là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Prodotiidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 Kilburn R.N., Marais J.P. & Fraussen K. (2010) Buccinidae. pp. 16–52, in: Marais A.P. & Seccombe A.D. (eds), Identification guide to the seashells of South Africa. Volume 1. Groenkloof: Centre for Molluscan Studies. 376

Prodotia
Động vật được mô tả năm 1834


title: Nomada suda

text:
Nomada suda là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1879


title: Porto

text:
Porto () là thành phố lớn thứ hai của Bồ Đào Nha sau Lisboa và là một trong những vùng đô thị lớn của bán đảo Iberia. Porto có diện tích 41.66 km²/16 dặm vuông và dân số 287.591 người (2011).

Vùng đô thị của Porto, vượt ra ngoài giới hạn hành chính của thành phố, có dân số 2,1 triệu người (năm 2011)  trong một vùng có diện tích 389 km² (150 dặm vuông), làm cho nó trở thành vùng đô thị lớn thứ hai ở Bồ Đào Nha. Nó được công nhận là một thành phố đẳng cấp thế giới cấp gamma bởi nhóm nghiên cứu the Globalization and World Cities (GaWC) (toàn cầu hóa và các thành phố đẳng cấp thế giới),, là thành phố thứ hai bên cạnh Lisboa được công nhận.

Nằm dọc theo cửa sông Douro ở miền bắc Bồ Đào Nha, Porto là một trong những trung tâm lâu đời nhất châu Âu, và trung tâm lịch sử của nó được tuyên bố là một di sản thế giới được UNESCO công nhận vào năm 1996. Khu vực phía tây của vùng đô thị của nó kéo dài tới bờ biển Đại Tây Dương. Nó được định cư từ nhiều thế kỷ, khi nó là một tiền đồn của đế chế La Mã. Porto kết hợp tên Celtic-Latin, Portus Cale, đã được xem là nguồn gốc của cái tên "Bồ Đào Nha", dựa trên phiên âm và sự phát triển giọng nói từ tiếng Latin. Trong tiếng Bồ Đào Nha, tên của thành phố được viết với một mạo từ xác định ("o Porto").

Một trong xuất khẩu quốc tế nổi tiếng của Bồ Đào Nha, rượu vang Port, lấy tên từ Porto, từ khi vùng đô thị, và đặc biệt các nhà sản xuất rượu vang của Vila Nova de Gaia, chịu trách nhiệm cho việc đóng gói, vận chuyển và xuất khẩu của loại rượu vang được làm cho "nặng" thêm nồng độ này.

Lịch sử

Ban đầu

Lịch sử của Porto bắt đầu từ khoảng 300 trước Công nguyên với người tiền Celt và Celt là những cư dân đầu tiên được biết đến. Di tích của thời kỳ đó đã được phát hiện ở một số khu vực.

Trong thời La Mã chiếm đóng bán đảo Iberia, thành phố đã phát triển một cảng thương mại quan trọng, chủ yếu là giao thương giữa Olissippo (Lisboa hiện đại) và Bracara Augusta (Braga hiện đại). Porto cũng quan trọng trong thời kỳ Suebian và Visigoth, và là một trung tâm cho việc bành trướng Kitô giáo trong thời kỳ đó.

Porto rơi vào sự kiểm soát của Moor trong cuộc xâm chiếm Bán đảo Iberia vào năm 711. Năm 868, Vímara Peres, một công tước Asturia từ Gallaecia, và một chư hầu của Vua Asturias, Leon và Galicia, Alfonso III, đã được phái đến để tái chiếm trở lại và bảo vệ vùng đất cho người Công giáo. Nó bao gồm khu vực từ Minho đến sông Douro: khu định cư của Portus Cale và khu vực được gọi là Vila Nova de Gaia. Portus Cale, sau này được gọi là Portucale, là nguồn gốc của tên hiện đại của Bồ Đào Nha. Năm 868, Bá tước Vímara Peres đã thành lập Hạt Bồ Đào Nha, hay (tiếng Bồ Đào Nha: Quận Portucale), thường được gọi là Condado Portucalense sau khi tái chiếm vùng phía bắc Douro.

Năm 1387, Porto là nơi kết hôn của John I, vua của Bồ Đào Nha và Philippa ở Lancaster, con gái của John xứ Gaunt; điều này tượng trưng cho một liên minh quân sự lâu dài giữa Bồ Đào Nha và Anh Quốc. Liên minh Bồ Đào Nha-Anh (xem Hiệp ước Windsor) là liên minh quân sự được ghi nhận lâu đời nhất thế giới.

Vào thế kỷ 14 và 15, các xưởng đóng tàu của Porto đã đóng góp cho sự phát triển của ngành đóng tàu Bồ Đào Nha. Cũng từ cảng Porto, vào năm 1415, Hoàng tử Henry the Navigator (con trai của John I của Bồ Đào Nha) bắt đầu cuộc chinh phạt cảng Moor của Ceuta, ở miền bắc Maroc. Cuộc thám hiểm này của nhà vua và hạm đội của ông, trong số những người khác, như Hoàng tử Henry, được theo sau bởi sự đi tàu bè và thám hiểm dọc theo bờ biển phía tây châu Phi, khởi đầu Thời đại Khám phá Bồ Đào Nha. Biệt danh được đặt cho người dân Porto bắt đầu từ những ngày đó; Portugos cho đến ngày nay.

Khí hậu

Chú thích

Liên kết ngoài

  Official homepage of Porto city council

Di sản thế giới tại Bồ Đào Nha
Thành phố của Bồ Đào Nha


title: Hasora

text:
Hasora là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Các loài
 Hasora alta de Jong, 1982
 Hasora anura
 Hasora anura taiwana Hsu, Tsukiyama & Chiba, 2005
 Hasora badra -
 Hasora borneensis Elwes & Edwards, 1897
 Hasora buina Evans, 1926
 Hasora caeruleostriata de Jong, 1982
 Hasora celaenus (Stoll, [1782])
 Hasora coeruleostriata De Jong, 1982
 Hasora chromus Cramer, 1780
 Hasora chromus chromus Cramer, 1780
 Hasora danda Evans, 1949
 Hasora fushigina Maruyama & Ueda, 1992
 Hasora lavella Evans, 1928
 Hasora leucospila (Mabille, 1891)
 Hasora lizetta (Plötz, [1883])
 Hasora mavis Evans, 1934
 Hasora mixta (Mabille, 1876)
 Hasora moestissima (Mabille, 1876)
 Hasora mus Elwes & Edwards, 1897
 Hasora myra (Hewitson, [1867])
 Hasora perplexa (Mabille, 1876)
 Hasora proximata (Staudinger, 1889)
 Hasora proxissima Elwes & Edwards, 1897
 Hasora quadripunctata (Mabille, 1876)
 Hasora sakit Maruyama & Ueda, 1992
 Hasora salanga (Plötz, 1885)
 Hasora schoenherr
 Hasora simillima Rothschild, 1916
 Hasora subcaelestis Rothschild, 1916
 Hasora takwa Evans, 1949
 Hasora taminatus
 Hasora taminatus vairacana Fruhstorfer, 1911
 Hasora thridas (Boisduval, 1832)
 Hasora umbrina (Mabille, 1891)
 Hasora vitta
 Hasora wilcocksi Eliot, 1970
 Hasora zoma Evans, 1934

 Loài đặc hữu ở Úc
 Hasora discolor C&R Felder, 1859
 Hasora discolor mastusia Fruhstorfer
 Hasora khoda Mabille, 1876
 Hasora khoda haslia Swinhoe
 Hasora hurama Butler, 1870

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Họ Bướm nhảy


title: Franches-Montagnes (huyện)

text:
The District of Franches-Montagnes () là một trong ba huyện thuộc tổng Jura, Thụy Sĩ. Thủ phủ là thị xã Saignelégier. Huyện nói tiếng Pháp này có dân số 9865 người (cuối năm 2005).

Franches-Montagnes có tổng cộng 19 đô thị:

Chú thích

Tham khảo

Huyện của Thụy Sĩ


title: 3875 Staehle

text:
3875 Staehle (1988 KE) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 5 năm 1988 bởi E. F. Helin ở Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3875 Staehle

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1988


title: Velutina schneideri

text:
Velutina schneideri là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Velutinidae.

Miêu tả

Phân bố
Distribution của Velutina schneideri include vùng biển Châu Âu.

Chú thích

Tham khảo

Velutina


title: Nhóm (bảng tuần hoàn)

text:
Nhóm tuần hoàn là khái niệm để chỉ nhóm các nguyên tố được xếp thành 1 hàng dọc trong bảng tuần hoàn. Các nguyên tố thuộc 1 nhóm có cùng số electron hóa trị và vì thế có cùng tính chất hóa học. Hiện tại có tổng cộng 18 nhóm, trong đó có 8 nhóm chính (nhóm 1 - 2 và nhóm 13 - 18), 10 nhóm phụ 3 - 12. Trong mỗi nhóm, từ trên xuống dưới: số nguyên tử tăng, độ âm điện tăng, tính kim loại giảm.Do trần phương anh sáng tạo

Các nhóm trong bảng tuần hoàn

Ngoài ra còn có các nhóm Actini và nhóm Lanthan gồm các kim loại có tính chất hóa học giống nhau. Các nguyên tố chưa được tìm thấy có số thứ tự từ 121 đến 138 được xếp vào nhóm siêu Actini, chúng là những kim loại không bền và có tính phóng xạ.

Tham khảo

Bảng tuần hoàn


title: Colaspoides costalis

text:
Colaspoides costalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Colaspoides


title: Amegilla capeverdensis

text:
Amegilla capeverdensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Brooks mô tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1988


title: Megachile abacula

text:
Megachile abacula là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1878
Côn trùng thụ phấn


title: Hexatoma vamana

text:
Hexatoma vamana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: 3030 Vehrenberg

text:
3030 Vehrenberg (1981 EH16) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 3 năm 1981 bởi S. J. Bus ở Siding Spring.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3030 Vehrenberg

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Pha Đầu

text:
Pha Đầu (chữ Hán giản thể: 坡头区, âm Hán Việt: Pha Đầu khu) là một quận thuộc địa cấp thị Trạm Giang, tỉnh Quảng Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Pha Đầu có diện tích 424 km², dân số 380.000 người. Mã số bưu chính của Pha Đầu là 524057. Về mặt hành chính, quận Pha Đầu được chia thành 2 nhai đạo, 5 trấn. Tổng cộng có 59 ủy ban thôn, 5 ủy ban cư.
Nhai đạo: Nam Điều, Ma Tà.
Trấn: Pha Đầu, Nam Tam, Càn Đường, Quan Độ, Long Đầu.

Tham khảo

Trạm Giang
Đơn vị cấp huyện Quảng Đông


title: ETH Zürich

text:
ETH Zürich, thường được gọi là Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ (tiếng Anh: Swiss Federal Institute of Technology), là một cơ sở giáo dục đại học về khoa học và kỹ thuật nằm ở Zürich, Thụy Sĩ. Tên toàn phần là Eidgenössische Technische Hochschule Zürich, với ETHZ cũng là một tên viết tắt không chính thức nhưng khá thông dụng. Người dân địa phương thường gọi đó là trường Bách khoa (Poly), từ tên gốc của nó Eidgenössisches Polytechnikum hay Federal Polytechnic Institute. Giống như trường École Polytechnique Fédérale de Lausanne (EPFL), nó có 3 nhiệm vụ chính: giáo dục, nghiên cứu và chuyển giao kỹ thuật ở mức quốc tế cao nhất. Cùng liên kết với một vài viện nghiên cứu chuyên môn khác, hai viện (ETH Zurich và EPF Lausanne) tạo thành vùng ETH, phụ thuộc trực tiếp vào Bộ Nội vụ của Liên bang.

Lịch sử

Trường ETH được thành lập vào năm 1854 bởi Liên bang Thụy Sĩ và mở cửa vào năm 1855 như là một viện đại học bách khoa (Eidgenössische Polytechnische Schule). Ban đầu nó chỉ bao gồm 6 phân khoa đại học: kiến trúc, kỹ thuật công chính, cơ khí, hóa học, lâm nghiệp, và một khoa còn lại cho tất cả các ngành toán học, khoa học tự nhiên, văn học, các môn khoa học chính trị xã hội.

Trường ETH là một viện liên bang (i.e., dưới sự quản lý trực tiếp của nhà nước Thụy Sĩ), trong khi Đại học Zurich là một viện cấp bang. Quyết định tạo ra một đại học liên bang mới đã gây ra nhiều tranh cãi vào thời gian đó, bởi vì những người tự do đã ủng hộ mạnh mẽ cho "đại học liên bang", trong khi những người bảo thủ muốn tất cả các trường đại học phải chịu sự quản lý của từng bang, để những người theo chủ nghĩa tự do không có chỗ đứng. Ban đầu, cả hai trường đại học này cùng nằm trong cùng các tòa nhà của Đại học Zurich.

Vào năm 1909, chương trình của ETH được tổ chức lại thành một đại học thật sự
và ETH được quyền đào tạo học vị tiến sĩ. Vào năm 1911, nó được đặt tên theo như hiện nay, Eidgenössische Technische Hochschule. Vào năm 1924, một đợt tổ chức lại đã phân trường thành 12 khoa khác nhau.

Từ năm 1993 trường ETH Zürich, trường EPFL, và bốn viện nghiên cứu liên quan khác được gộp lại đã được quản lý chung như là "ETH Bereich".

Danh tiếng
Trường ETH thường được xếp hạng vào những trường đại học hàng đầu trên thế giới, khoảng từ thứ 3 đến thứ 6 ở châu Âu và khoản từ thứ 10 đến thứ 27 trong xếp hạng trên toàn thế giới bởi Hệ thống xếp hạng các trường đại học trên thế giới và Xếp hạng các đại học trên thế giới bởi tạp chí Times. Được xếp hạng 12 về khoa học và kỹ thuật vào năm 2005 bởi tạp chí Times.

Theo lịch sử, ETH nổi tiếng trong các lãnh vực hóa học, toán học và vật lý. Có 21 người đạt giải Nobel đã từng có liên hệ với ETH, chỉ đếm những cựu sinh viên và Giáo sư với các công trình được vinh dự đã được làm tại ETH, trong đó có Albert Einstein năm 1921. Người đạt giải Nobel gần đây nhất là Kurt Wüthrich với giải Nobel về hóa học vào năm 2002.

Giáo dục và tuyển sinh
ETH không chọn lọc trong việc chấp nhận học sinh vào học. Giống như bất kì đại học công nào của Thụy Sĩ, ETH phải nhận bất kỳ một công dân Thụy Sĩ nào đã vượt qua kì thi Matura. Tuy nhiên, đa số học sinh từ các nước khác được yêu cầu phải qua một kì thi sơ lược hoặc toàn diện; một thí sinh có thể được nhận vào ETH mà không cần một chứng chỉ hay bằng cấp phổ thông nào cả bằng vượt qua kì thi tuyển vào toàn diện.

Không có kì thi bắt buộc nào trong năm học đầu tiên được chia thành hai học kì. Tuy nhiên, quá trình sàng lọc sẽ xảy ra trong mùa hè sau học kì thứ hai. Học sinh phải vượt qua một loạt các kì thi kiểm tra về các khóa học trong năm thứ nhất, gọi là Basisprüfung. Nếu điểm trung bình không đạt yêu cầu, bạn phải thi lại toàn bộ Basisprüfung mà thông thường nghĩa là bạn phải học lại toàn bộ năm thứ nhất. Hơn 50% số học sinh không vượt qua được Basisprüfung trong lần cố gắng đầu tiên và nhiều học sinh quyết định thôi học sau khi thất bại kì thi.
Cấu trúc các kì thi ở các năm cao hơn cũng giống như Basisprüfung, nhưng với tỉ lệ vượt qua cao hơn.

Thời gian bình thường để tốt nghiệp là 6 học kì cho bằng Cử nhân Khoa học và thêm ba học kì nữa cho bằng Thạc sĩ khoa học. Học kì cuối cùng được dành cho việc viết luận văn.

Giáo dục tại ETH thiên nhiều về lý thuyết với nhiều kiến thức toán học liên quan nhiều khóa học. Ngôn ngữ giảng dạy chính là tiếng Đức trong khi tiếng Anh là lingua franca (ngôn ngữ sử dụng) ở mức cao học và các bằng cấp cao hơn.

Các phân khoa
Vào năm 2006, trường ETH Zurich có các phân khoa sau:

Kiến trúc và kỹ sư công chính
 Kiến trúc
 Civil, Environmental và Geomatic Engineering
Các ngành khoa học kỹ thuật
 Khoa học máy tính
 Công nghệ thông tin và Kỹ sư điện tử
 Quản lý, Công nghệ và Kinh tế
 Mechanical và Process Engineering
 Công nghệ vật liệu
Toán và các khoa học tự nhiên
 Sinh học
 Hóa học và các ngành Sinh học Ứng dụng
 Toán học
 Vật lý
System-oriented natural sciences
 Nông nghiệp và Khoa học thực phẩm
 Khoa học Trái đất
 Khoa học môi trường
Other sciences
 Nhân văn, Khoa học Xã hội và Khoa học Chính trị

Các cựu sinh viên và giáo sư nổi tiếng
ETH Zurich đã sản sinh nhiều nhân vật nổi tiếng. Hơn 20 người được giải thưởng Nobel đã từng học hay là làm việc như là giáo sư của ETH Zurich. Wilhelm Conrad Röntgen, người đầu tiên nhận giải Nobel Vật lý học tại ETH Zurich. Albert Einstein, một trong những khoa học gia nổi tiếng nhất của thế kỉ 20, cũng đã từng học tại ETH Zurich. Các nhân vật nổi tiếng khác có liên quan tới ETH Zurich bao gồm: nhà vật lý Wolfgang Pauli, kiến trúc sư Hendrik Petrus Berlage, kiến trúc sư Jacques Herzog, Mileva Marić (vợ đầu của Einstein), nhà toán học Hermann Minkowski, nhà toán học Marcel Grossmann (cũng là bạn của Einstein), nhà toán học và kinh doanh Philippe Kahn, nhà khoa học máy tính Niklaus Wirth và nhiều người khác.

Chú thích

Liên kết ngoài
 ETH Zürich
 PSI (Paul Scherrer Institute)
 EMPA (EMPA, research body of the ETH domain)
 UniPoly rowing match
 Polyparty
 Polyball
 United Visions (campus TV)
 VSETH (student association)
 SiROP (Student Research Opportunities Program)

Master programs
 Master of Advanced Studies in Finance

Đại học Thụy Sĩ
Zürich
Liên minh Quốc tế các Đại học nghiên cứu
Viện công nghệ tại Thụy Sĩ
Đại học và cao đẳng kỹ thuật
Trường đại học và cao đẳng Thụy Sĩ


title: Chaudenay-le-Château

text:
Chaudenay-le-Château là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.

Dân số

Tham khảo
 Site officiel du canton de Bligny sur Ouche
 Chaudenay-le-Château sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Côte-d'Or


title: Liua shihi

text:
Liua shihi (tên tiếng Anh: Wushan Salamander; tiếng Trung: 巫山北鲵/巫山北鯢 - Vu Sơn bắc nghê) là một loài kỳ giông thuộc họ Hynobiidae. Danh pháp đồng nghĩa Ranodon shihi.
Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và đầm nước ngọt.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Guanfu, W. & Liang, F. 2004. Liua shihi. 2008 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 31 tháng 10 năm 2009.

Liua
Động vật được mô tả năm 1950